1

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

භාග්‍යවත් වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා.

---

Khuddakanikāye

ඛුද්දක නිකාය

---

Udānapāḷi

උදාන පාළි

---

1. Bodhivaggo

1. බෝධි වර්ගය

---

1. Paṭhamabodhisuttaṃ

1. පළමු බෝධි සූත්‍රය

---

1. Evaṃ [Pg.77] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –

1. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර මහා බෝධි මූලයෙහි පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට රාත්‍රියෙහි ප්‍රථම යාමය මුළුල්ලෙහි පටිච්චසමුප්පාදය අනුලෝම වශයෙන් මෙසේ මැනවින් මෙනෙහි කළ සේක.

---

‘‘Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.

"මෙසේ මෙය ඇති කල්හි මෙය වෙයි. මෙය ඉපදීමෙන් මෙය උපදියි. එනම්: අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍යයෙන් සංස්කාරයෝ වෙති. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය වෙයි. විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප වෙයි. නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන වෙයි. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය වෙයි. ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව වෙයි. වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් තණ්හාව වෙයි. තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් උපාදානය වෙයි. උපාදාන ප්‍රත්‍යයෙන් භවය වෙයි. භව ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය වෙයි. ජාති ප්‍රත්‍යයෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ හටගනිති. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම හටගැනීම සිදු වෙයි."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yadā [Pg.78] have pātubhavanti dhammā,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;

Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,Yato pajānāti sahetudhamma’’nti. paṭhamaṃ;

"කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන බ්‍රාහ්මණයාට (රහතන් වහන්සේට) යම් කලෙක ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද, එකල්හි හේතු සහිත ධර්මය මැනවින් දන්නා බැවින් ඔහුගේ සියලු සැකයන් දුරුවී යයි." (පළමු සූත්‍රයයි).

---

2. Dutiyabodhisuttaṃ

2. දෙවන බෝධි සූත්‍රය

---

2. Evaṃ me sutaṃ – eka samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ paṭilomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –

2. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර මහා බෝධි මූලයෙහි පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට රාත්‍රියෙහි මධ්‍යම යාමය මුළුල්ලෙහි පටිච්චසමුප්පාදය ප්‍රතිලෝම වශයෙන් මෙසේ මැනවින් මෙනෙහි කළ සේක.

---

‘‘Iti imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.

"මෙසේ මෙය නැති කල්හි මෙය නොවේ. මෙය නිරුද්ධ වීමෙන් මෙය නිරුද්ධ වෙයි. එනම්: අවිද්‍යාව නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි. සංස්කාර නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වෙයි. විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වීමෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වෙයි. නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වෙයි. සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වෙයි. ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වෙයි. වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වෙයි. තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වෙයි. උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වෙයි. භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වෙයි. ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ නිරුද්ධ වෙත්. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම නිරුද්ධ වීම සිදු වෙයි."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;

Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,Yato khayaṃ paccayānaṃ avedī’’ti. dutiyaṃ;

"කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන බ්‍රාහ්මණයාට යම් කලෙක ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද, එකල්හි ඔහු ප්‍රත්‍යයන්ගේ ක්ෂය වීම (නිවන) මැනවින් දැනගත් බැවින් ඔහුගේ සියලු සැකයන් දුරුවී යයි." (දෙවන සූත්‍රයයි).

---

3. Tatiyabodhisuttaṃ

3. තුන්වන බෝධි සූත්‍රය

---

3. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena [Pg.79] bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –

3. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර මහා බෝධි මූලයෙහි පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට රාත්‍රියෙහි පශ්චිම යාමය මුළුල්ලෙහි පටිච්චසමුප්පාදය අනුලෝම ප්‍රතිලෝම වශයෙන් මෙසේ මැනවින් මෙනෙහි කළ සේක.

---

‘‘Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati; yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

"මෙසේ මෙය ඇති කල්හි මෙය වෙයි, මෙය ඉපදීමෙන් මෙය උපදියි. මෙය නැති කල්හි මෙය නොවේ, මෙය නිරුද්ධ වීමෙන් මෙය නිරුද්ධ වෙයි. එනම්: අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍යයෙන් සංස්කාරයෝ වෙති, සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය වෙයි, විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප වෙයි, නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන වෙයි, සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය වෙයි, ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව වෙයි, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් තණ්හාව වෙයි, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් උපාදානය වෙයි, උපාදාන ප්‍රත්‍යයෙන් භවය වෙයි, භව ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය වෙයි, ජාති ප්‍රත්‍යයෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ හටගනිති. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම හටගැනීම සිදු වෙයි."

---

‘‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.

"නමුත් අවිද්‍යාවම ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි, සංස්කාර නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වෙයි, විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වීමෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වෙයි, නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වෙයි, සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වෙයි, ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වෙයි, වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වෙයි, තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වෙයි, උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වෙයි, භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වෙයි, ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ නිරුද්ධ වෙත්. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම නිරුද්ධ වීම සිදු වෙයි."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;

Vidhūpayaṃ tiṭṭhati mārasenaṃ,Sūriyova obhāsayamantalikkha’’nti. tatiyaṃ;

"කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන බ්‍රාහ්මණයාට යම් කලෙක ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද, එකල්හි ඔහු අහස බබුළුවන සූර්යයා මෙන් මාර සෙනඟ විසුරුවා හරිමින් (පරාජය කරමින්) සිටියි." (තුන්වන සූත්‍රයයි).

---

4. Huṃhuṅkasuttaṃ

4. හුංහුංක සූත්‍රය

---

4. Evaṃ [Pg.80] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi.

4. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර අජපාල නුග රුක මුල පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිටි සේක.

---

Atha kho aññataro huṃhuṅkajātiko brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bho gotama, brāhmaṇo hoti, katame ca pana brāhmaṇakaraṇā dhammā’’ti?

එකල්හි 'හුංහුං' යන ශබ්දය කරන ස්වභාවය ඇති එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එක් පසෙක සිට ගත්තේය. එක් පසෙක සිටි ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කොපමණකින් බ්‍රාහ්මණයෙක් වේද? බ්‍රාහ්මණයෙකු කරන ධර්මයෝ කවරහුද?"

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yo brāhmaṇo bāhitapāpadhammo,Nihuṃhuṅko nikkasāvo yatatto;

Vedantagū vūsitabrahmacariyo,Dhammena so brahmavādaṃ vadeyya;

Yassussadā natthi kuhiñci loke’’ti. catutthaṃ;

‘‘යම් බ්‍රාහ්මණයෙක් පව් බැහැර කළේ ද, මානයෙන් තොර වූයේ ද, කෙලෙස් කහට නැත්තේද, සංයමයට පත් වූයේ ද, වේදාන්තයට ගියේ ද, බඹසර වැස නිම කළේ ද, හේ ධාර්මිකව බ්‍රාහ්මණ වාදය පවසන්නේ ය. මේ ලෝකයේ කිසිදු තැනක ඔහුට උස්සද (රාගාදී කෙලෙස් වැගිරීම්) නැත.’’ හතරවන සූත්‍රයයි.

---

5. Brāhmaṇasuttaṃ

5. බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

---

5. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca mahākaccāno āyasmā ca mahākoṭṭhiko āyasmā ca mahākappino āyasmā ca mahācundo āyasmā ca anuruddho āyasmā ca revato āyasmā ca nando yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu.

5. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කප්පින තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා චුන්ද තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් රේවත තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරුන් වහන්සේ ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණි සේක.

---

Addasā [Pg.81] kho bhagavā te āyasmante dūratova āgacchante; disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘ete, bhikkhave, brāhmaṇā āgacchanti; ete, bhikkhave, brāhmaṇā āgacchantī’’ti. Evaṃ vutte, aññataro brāhmaṇajātiko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, brāhmaṇo hoti, katame ca pana brāhmaṇakaraṇā dhammā’’ti?

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා දුරදීම වඩිනු දැක, භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘‘මහණෙනි, අන්න බ්‍රාහ්මණයෝ එති, මහණෙනි, අන්න බ්‍රාහ්මණයෝ එති’’යි වදාළ සේක. මෙසේ වදාළ කල්හි, බ්‍රාහ්මණ වංශිකයෙකු වූ එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘‘ස්වාමීනි, බ්‍රාහ්මණයෙකු වන්නේ කොපමණකින් ද? බ්‍රාහ්මණත්වයට පත් කරන ධර්මයන් මොනවාද?’’

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘Bāhitvā pāpake dhamme, ye caranti sadā satā;

Khīṇasaṃyojanā buddhā, te ve lokasmi brāhmaṇā’’ti. pañcamaṃ;

‘‘පවිටු දහම් බැහැර කොට, යම් කෙනෙක් නිරතුරුව සිහියෙන් යුක්තව හැසිරෙද්ද, ක්ෂය කළ සංයෝජන ඇති, සත්‍යය අවබෝධ කළ ඒ රහත් උතුමෝම ලොව බ්‍රාහ්මණයෝ වෙති.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Mahākassapasuttaṃ

6. මහා කාශ්‍යප සූත්‍රය

---

6. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā mahākassapo aparena samayena tamhā ābādhā vuṭṭhāsi. Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā ābādhā vuṭṭhitassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyya’’nti.

6. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පිප්ඵලී ගුහාවෙහි රෝගීව, දුක්ඛිතව, දැඩි ගිලන්ව වැඩසිටි සේක. ඉන්පසු ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පසු කලෙක එම රෝගයෙන් සුවය ලැබූ සේක. රෝගයෙන් සුවය ලැබූ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘‘මම රජගහ නුවර පිඬු සිඟා වඩින්නෙම් නම් මැනවි’’ කියාය.

---

Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmato mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya. Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi – yena daliddavisikhā kapaṇavisikhā pesakāravisikhā. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ rājagahe piṇḍāya carantaṃ yena daliddavisikhā kapaṇavisikhā pesakāravisikhā.

එකල්හි දෙවඟනන් පන්සියයක් පමණ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පූජා කිරීම පිණිස උත්සාහවත් වූහ. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ ඒ දෙවඟනන් පන්සියය ප්‍රතික්ෂේප කොට, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවර දිළිඳු වීථි, අසරණ වීථි සහ පේෂකාර වීථි ඇති දෙසට පිඬු සිඟා වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර දිළිඳු, අසරණ සහ පේෂකාර වීථිවල පිඬු සිඟා වඩින ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘Anaññaposimaññātaṃ, dantaṃ sāre patiṭṭhitaṃ;

Khīṇāsavaṃ vantadosaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’’nti. chaṭṭhaṃ;

‘‘අනුන්ගෙන් පෝෂණය නොවන්නා වූ ද, ප්‍රසිද්ධියක් නොසොයන්නා වූ ද, දමනය වූ ද, අරහත් ඵලයෙහි පිහිටියා වූ ද, ක්ෂය කළ ආශ්‍රව ඇති, බැහැර කළ දොස් ඇති ඒ රහත් උතුමා මම බ්‍රාහ්මණයෙකු යයි කියමි.’’ හයවන සූත්‍රයයි.

---

7. Ajakalāpakasuttaṃ

7. අජකලාපක සූත්‍රය

---

7. Evaṃ [Pg.82] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati ajakalāpake cetiye, ajakalāpakassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti; devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho ajakalāpako yakkho bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre tikkhattuṃ ‘‘akkulo pakkulo’’ti akkulapakkulikaṃ akāsi – ‘‘eso te, samaṇa, pisāco’’ti.

7. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර අජකලාපක යක්ෂයාගේ වාසභවනය වූ අජකලාපක චේතියෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඝන අඳුරු රැයෙහි එළිමහනේ වැඩසිටි සේක; වැසි බින්දු ද එකින් එක වැටෙමින් තිබුණි. එකල්හි අජකලාපක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුඩැහැගැනීමක් ඇති කිරීමට කැමතිව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් තෙවරක් ‘‘අක්කුලෝ පක්කුලෝ’’ යයි විකාර හඬ නඟමින් ‘‘මහණ, මේ ඉන්නේ තොගේ මස් කන පිසාචයා ය’’යි පැවසීය.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘Yadā sakesu dhammesu, pāragū hoti brāhmaṇo;

Atha etaṃ pisācañca, pakkulañcātivattatī’’ti. sattamaṃ;

‘‘යම් කලෙක බ්‍රාහ්මණයා තමා සතු දහම් පිළිබඳ පරතෙරට පත් වේ ද, එකල්හි ඔහු ඒ පිසාචයා ද එම ශබ්දයන් ද ඉක්මවා යයි.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.

---

8. Saṅgāmajisuttaṃ

8. සංගාමජි සූත්‍රය

---

8. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji sāvatthiṃ anuppatto hoti bhagavantaṃ dassanāya. Assosi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā – ‘‘ayyo kira saṅgāmaji sāvatthiṃ anuppatto’’ti. Sā dārakaṃ ādāya jetavanaṃ agamāsi.

8. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම පිණිස සැවැත් නුවරට වැඩම කළ සේක. ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ‘‘සංගාමජි ස්වාමීන් වහන්සේ සැවැත් නුවරට වැඩම කර ඇතැ’’යි අසා දරුවා ද රැගෙන ජේතවනයට ගියාය.

---

Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinno hoti. Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā yenāyasmā saṅgāmaji tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Evaṃ vutte, āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.

එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ එක්තරා ගසක් මුල දිවා විහරණය සඳහා වැඩසිටි සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ උන්වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගොස් මෙසේ කීවාය: ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ කුඩා පුතු සිටින මා පෝෂණය කරන්න.’’ මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දව වැඩසිටි සේක.

---

Dutiyampi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Dutiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.

දෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය: ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ කුඩා පුතු සිටින මා පෝෂණය කරන්න.’’ දෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූ සේක.

---

Tatiyampi [Pg.83] kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Tatiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.

තෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය: ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ කුඩා පුතු සිටින මා පෝෂණය කරන්න.’’ තෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූ සේක.

---

Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā taṃ dārakaṃ āyasmato saṅgāmajissa purato nikkhipitvā pakkāmi – ‘‘eso te, samaṇa, putto; posa na’’nti.

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ඒ දරුවා ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් ඉදිරියෙහි තබා, ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ ඔබගේ පුතා ය; මොහුව පෝෂණය කරන්න’’ යැයි පවසා නික්ම ගියාය.

---

Atha kho āyasmā saṅgāmaji taṃ dārakaṃ neva olokesi nāpi ālapi. Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā avidūraṃ gantvā apalokentī addasa āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ taṃ dārakaṃ neva olokentaṃ nāpi ālapantaṃ, disvānassā etadahosi – ‘‘na cāyaṃ samaṇo puttenapi atthiko’’ti. Tato paṭinivattitvā dārakaṃ ādāya pakkāmi. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikāya evarūpaṃ vippakāraṃ.

එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ ඒ දරුවා දෙස බැලුවේ ද නැත, කතා කළේ ද නැත. එවිට ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ මඳක් ඈතට ගොස් ආපසු හැරී බැලූ විට, ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් දරුවා දෙස නොබලන බවත්, කතා නොකරන බවත් දුටුවාය. එය දැක ඇයට මෙසේ සිතුණි: ‘‘මේ ශ්‍රමණයාට තමාගේ පුතාගෙන් පවා වැඩක් නැත.’’ ඉන්පසු ඇය ආපසු හැරී පැමිණ, දරුවා ද රැගෙන නික්ම ගියාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින් ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳගේ මෙම ක්‍රියාව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘Āyantiṃ nābhinandati, pakkamantiṃ na socati;

Saṅgā saṅgāmajiṃ muttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’’nti. aṭṭhamaṃ;

‘‘පැමිණීම ගැන සතුටු නොවන, නික්මයාම ගැන ශෝක නොකරන, ඇලීම්වලින් මිදුණු ඒ සංගාමජි තෙරුන් මම බ්‍රාහ්මණයෙකු යයි කියමි.’’ අටවන සූත්‍රයයි.

---

9. Jaṭilasuttaṃ

9. ජටිල සූත්‍රය

---

9. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse. Tena kho pana samayena sambahulā jaṭilā sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhake himapātasamaye gayāyaṃ ummujjantipi nimujjantipi, ummujjanimujjampi karonti osiñcantipi, aggimpi juhanti – ‘‘iminā suddhī’’ti.

9. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගයාවෙහි ගයාසීසයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බොහෝ ජටිලයෝ අධික ශීතල ඇති හේමන්ත සෘතුවේ අටවක දිනවල (හිම වැටෙන රාත්‍රීන්හි) හිම වැටෙන සමයෙහි, ‘ම මෙයින් පිරිසිදු බව ඇති වේ’ යැයි සලකා ගයා නදියෙහි ගිලෙමින් ද මතු වෙමින් ද, එසේ ගිලීම හා මතුවීම කරමින් ද, තමන්ගේ ඇඟට පැන් වත් කරමින් ද, ගිනි පුදමින් ද වාසය කළහ.

---

Addasā kho bhagavā te sambahule jaṭile sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhake himapātasamaye gayāyaṃ ummujjantepi nimujjantepi ummujjanimujjampi karonte osiñcantepi aggimpi juhante – ‘‘iminā suddhī’’ti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම බොහෝ ජටිලයන් අධික ශීතල ඇති හේමන්ත සෘතුවේ අටවක දිනවල හිම වැටෙන සමයෙහි ගයා නදියෙහි ගිලෙමින් ද මතු වෙමින් ද, එසේ ගිලීම හා මතුවීම කරමින් ද, පැන් වත් කරමින් ද, ගිනි පුදමින් ද, ‘මෙයින් පිරිසිදු බව ඇති වේ’ යැයි සලකා වාසය කරනු දුටු සේක.

---

Atha [Pg.84] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Na udakena sucī hotī, bahvettha nhāyatī jano;

Yamhi saccañca dhammo ca, so sucī so ca brāhmaṇo’’ti. navamaṃ;

“පැන් පමණයකින් පිරිසිදු බවක් ඇති නොවේ. මෙහි බොහෝ දෙනා දිය නාති. යමෙකු තුළ සත්‍යය ද ධර්මය ද පවතී ද, හෙතෙම පිරිසිදු තැනැත්තා වේ; හෙතෙම බ්‍රාහ්මණයා ද වේ.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

10. Bāhiyasuttaṃ

10. බාහිය සූත්‍රය

---

10. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bāhiyo dārucīriyo suppārake paṭivasati samuddatīre sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ye kho keci loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti.

10. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බාහිය දාරුචීරිය (ලී පට්ටා හැඳි බාහිය) මුහුදු වෙරළේ සුප්පාරක තොටුපළෙහි වසයි. ඔහු සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදුම් ලබන ලද, සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය යන සිවුපසය ලබන්නෙකු විය. එවිට විවේකීව හුදකලාව සිටින බාහිය දාරුචීරිය හට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘ලොව යම් රහතන් වහන්සේලා හෝ රහත් මඟට පිළිපන් අය වෙත් ද, මම ද ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක්මි’ කියාය.

---

Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa purāṇasālohitā devatā anukampikā atthakāmā bāhiyassa dārucīriyassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bāhiyo dārucīriyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘neva kho tvaṃ, bāhiya, arahā, nāpi arahattamaggaṃ vā samāpanno. Sāpi te paṭipadā natthi yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ti.

එවිට බාහිය දාරුචීරියගේ පැරණි නෑයෙකු වූ, ඔහුට අනුකම්පා කරන, යහපත කැමති එක්තරා දේවතාවෙක් බාහියගේ සිතේ හටගත් එම අදහස තමාගේ සිතින් දැන, බාහිය දාරුචීරිය සිටි තැනට පැමිණ මෙසේ කීවේය: “බාහිය, ඔබ රහතන් වහන්සේ නමක් නොවේ; රහත් මඟට පිළිපන් අයෙක් ද නොවේ. ඔබ යම් පිළිවෙතකින් රහතන් වහන්සේ නමක් හෝ රහත් මඟට පිළිපන් අයෙකු වන්නේ ද, එවැනි පිළිවෙතක් පවා ඔබට නැත.”

---

‘‘Atha ke carahi sadevake loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ti? ‘‘Atthi, bāhiya, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṃ. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho. So hi, bāhiya, bhagavā arahā ceva arahattāya ca dhammaṃ desetī’’ti.

“එසේ නම් දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි රහතන් වහන්සේලා හෝ රහත් මඟට පිළිපන් අය දැන් කොහි වසත් ද?” “බාහිය, උතුරු ජනපදයන්හි සැවැත් නුවර නමින් නගරයක් ඇත. එහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැන් වැඩවසන සේක. බාහිය, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැබවින්ම රහතන් වහන්සේ නමකි; උන්වහන්සේ අර්හත් භාවය පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.”

---

Atha kho bāhiyo dārucīriyo tāya devatāya saṃvejito tāvadeva suppārakamhā pakkāmi. Sabbattha ekarattiparivāsena yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena [Pg.85] sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho bāhiyo dārucīriyo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, etarahi bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho? Dassanakāmamhā mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Antaragharaṃ paviṭṭho kho, bāhiya, bhagavā piṇḍāyā’’ti.

එවිට බාහිය දාරුචීරිය ඒ දේවතාවාගේ වචනයෙන් සංවේගයට පත්ව, එකෙණෙහිම සුප්පාරක තොටුපළින් නික්ම ගියේය. ඔහු සෑම තැනකම එක් රැයකට වඩා නැවතී නොසිට, සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමය වෙත පැමිණියේය. ඒ අවස්ථාවෙහි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා එළිමහනෙහි සක්මන් කරමින් සිටියහ. බාහිය දාරුචීරිය ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසීය: “ස්වාමීනි, අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කොහි වැඩවසන සේක් ද? අපට ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීමට අවශ්‍යය.” “බාහිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිණ්ඩපාතය පිණිස ගම් වැදුණු සේක” යැයි භික්ෂූන් වහන්සේලා පිළිතුරු දුන්හ.

---

Atha kho bāhiyo dārucīriyo taramānarūpo jetavanā nikkhamitvā sāvatthiṃ pavisitvā addasa bhagavantaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya carantaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ yatindriyaṃ nāgaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pāde sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ti.

එවිට බාහිය දාරුචීරිය ඉතා ඉක්මනින් ජේතවනයෙන් නික්ම සැවැත් නුවරට ඇතුළු වී, එහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිරෙන, ප්‍රසාදජනක වූ, සන්සුන් ඉඳුරන් හා සන්සුන් මනසක් ඇති, උතුම් දමථ ශමථයන්ට පැමිණි, දමනය වූ, ආරක්ෂිත වූ, මැනවින් හික්මවුණු ඉඳුරන් ඇති උතුම් නාගයෙකු බඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටුවේය. දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මලෙහි හිස නමා වැඳ මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත.” මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරියට මෙසේ වදාළ සේක: “බාහිය, දැන් එයට කාලය නොවේ; අපි පිණ්ඩපාතය පිණිස ගමට ඇතුළු වී සිටිමු.”

---

Dutiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjānaṃ kho panetaṃ, bhante, bhagavato vā jīvitantarāyānaṃ, mayhaṃ vā jīvitantarāyānaṃ. Desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ti.

දෙවැනි වරටත් බාහිය දාරුචීරිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට හෝ මාගේ ජීවිතයට සිදුවිය හැකි අනතුරු දැනගැනීම අපහසුය. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත.” දෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහියට මෙසේ වදාළ සේක: “බාහිය, දැන් එයට කාලය නොවේ; අපි පිණ්ඩපාතය පිණිස ගමට ඇතුළු වී සිටිමු.”

---

Tatiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjānaṃ kho panetaṃ, bhante, bhagavato vā jīvitantarāyānaṃ, mayhaṃ vā jīvitantarāyānaṃ. Desetu me bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

තුන්වැනි වරටත් බාහිය දාරුචීරිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට හෝ මාගේ ජීවිතයට සිදුවිය හැකි අනතුරු දැනගැනීම අපහසුය. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත.”

---

‘‘Tasmātiha te, bāhiya, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissatī’ti. Evañhi te, bāhiya, sikkhitabbaṃ. Yato kho te, bāhiya, diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati, tato tvaṃ, bāhiya, na tena; yato tvaṃ, bāhiya, na tena tato tvaṃ, bāhiya, na tattha[Pg.86]; yato tvaṃ, bāhiya, na tattha, tato tvaṃ, bāhiya, nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti.

“එසේ නම් බාහිය, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘දැකීමෙහි දැකීමක් පමණක් වන්නේය, ඇසීමෙහි ඇසීමක් පමණක් වන්නේය, දැනීමෙහි දැනීමක් පමණක් වන්නේය, අවබෝධයෙහි අවබෝධයක් පමණක් වන්නේය’ කියාය. බාහිය, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය. බාහිය, යම් කලෙක ඔබට දැකීමෙහි දැකීමක් පමණක් ද, ඇසීමෙහි ඇසීමක් පමණක් ද, දැනීමෙහි දැනීමක් පමණක් ද, අවබෝධයෙහි අවබෝධයක් පමණක් ද වන්නේ ද, බාහිය, එවිට ඔබ එයින් මැනෙන්නේ නැත; යම් කලෙක ඔබ එයින් මැනෙන්නේ නැද්ද, එවිට ඔබ එහි රැඳෙන්නේ නැත; යම් කලෙක ඔබ එහි රැඳෙන්නේ නැද්ද, බාහිය, එවිට ඔබ මෙලොවෙහි ද නැත, පරලොවෙහි ද නැත, ඒ දෙඅතරෙහි ද නැත. මෙයම දුකෙහි කෙළවරයි.”

---

Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa bhagavato imāya saṃkhittāya dhammadesanāya tāvadeva anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කළ මෙම කෙටි ධර්ම දේශනාව නිසා බාහිය දාරුචීරියගේ සිත එකෙණෙහිම කිසිවක් උපාදානය කර නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.

---

Atha kho bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ iminā saṃkhittena ovādena ovaditvā pakkāmi. Atha kho acirapakkantassa bhagavato bāhiyaṃ dārucīriyaṃ gāvī taruṇavacchā adhipatitvā jīvitā voropesi.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරියට මෙම කෙටි අවවාදය දී එතැනින් වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින්, ළා වස්සෙකු ඇති වැස්සියක බාහිය දාරුචීරිය දෙසට දිවවිත් ඔහු ඇන ජීවිතයෙන් වෙන් කළාය.

---

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ nagaramhā nikkhamitvā addasa bāhiyaṃ dārucīriyaṃ kālaṅkataṃ ; disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘gaṇhatha, bhikkhave, bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṃ; mañcakaṃ āropetvā nīharitvā jhāpetha; thūpañcassa karotha. Sabrahmacārī vo, bhikkhave, kālaṅkato’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ නගරයෙන් නික්ම වඩිනා අතරතුර, කලුරිය කළ දාරුචීරිය බාහිය දුටු සේක. දැක භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, දාරුචීරිය බාහියගේ ශරීරය ගන්න; ඇඳක් මත තබා බැහැරට ගෙන ගොස් ආදාහනය කර ඔහු වෙනුවෙන් චෛත්‍යයක් කරවන්න. මහණෙනි, ඔබගේ සබ්‍රහ්මචාරියා කලුරිය කළේය.”

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṃ mañcakaṃ āropetvā nīharitvā jhāpetvā thūpañcassa katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘daḍḍhaṃ, bhante, bāhiyassa dārucīriyassa sarīraṃ, thūpo cassa kato. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti? ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo paccapādi dhammassānudhammaṃ; na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi. Parinibbuto, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo’’ti.

“එසේය, ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, දාරුචීරිය බාහියගේ ශරීරය ඇඳක් මත තබා බැහැරට ගෙන ගොස් ආදාහනය කර, ඔහු වෙනුවෙන් චෛත්‍යයක් ද තනවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, දාරුචීරිය බාහියගේ ශරීරය ආදාහනය කරන ලදී, ඔහු වෙනුවෙන් චෛත්‍යයක් ද කරන ලදී. ඔහුගේ ගතිය කවරේද? පරලොව උපත කවරේද?” “මහණෙනි, දාරුචීරිය බාහිය පණ්ඩිතයෙකි; ධර්මයට අනුකූල ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත විය. ධර්මය පිළිබඳ හේතු මත මට පීඩා කළේ ද නැත. මහණෙනි, දාරුචීරිය බාහිය පිරිනිවන් පෑවේය.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක -

---

‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;

Na tattha sukkā jotanti, ādicco nappakāsati;

Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati.

“යම් නිවනක ආපෝ ධාතුව ද, පඨවි ධාතුව ද, තේජෝ ධාතුව ද, වායෝ ධාතුව ද පිහිටක් නොලබයි ද, එහි තරු බැබළෙන්නේ නැත. සූර්යයා ප්‍රකාශ නොවේ. එහි චන්ද්‍රයා බබළන්නේ නැත. එහි අඳුරක් ද නැත.

---

‘‘Yadā [Pg.87] ca attanāvedi, muni monena brāhmaṇo;

Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā pamuccatī’’ti. dasamaṃ;

මුනිවරයකු වූ බ්‍රාහ්මණයා (රහතන් වහන්සේ) තමාම නුවණින් යම් කලෙක මේ (නිවන) අවබෝධ කරගනී ද, එකල්හි ඔහු රූපයෙන් ද අරූපයෙන් ද සැප දුක් දෙකින් ද මිදෙයි.” (දහවන සූත්‍රයයි.)

---

(Ayampi udāno vutto bhagavatā iti me sutanti.)

(මේ උදානය ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද්දකි, මෙසේ මට අසන්නට ලැබුණි.)

---

Bodhivaggo paṭhamo niṭṭhito.

පළමුවන බෝධි වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය -

---

Tayo bodhi ca huṃhuṅko, brāhmaṇo kassapena ca;

Aja saṅgāma jaṭilā, bāhiyenāti te dasāti.

බෝධි සූත්‍ර තුන ද, හුංහුංක (බ්‍රාහ්මණ) සූත්‍රය ද, කාශ්‍යප සූත්‍රය ද, අජ සූත්‍රය ද, සංගාමජි සූත්‍රය ද, ජටිල සූත්‍රය ද, බාහිය සූත්‍රය සමඟ ඒ සූත්‍ර දහය වේ.

---

2. Mucalindavaggo

2. මුචලින්ද වර්ගය

---

1. Mucalindasuttaṃ

1. මුචලින්ද සූත්‍රය

---

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre mucalindamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī.

11. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙලෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි මුචලින්ද වෘක්ෂ මූලයෙහි පළමු කොට බුදු බවට පත්ව වැඩ වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩ හිඳ විමුක්ති සැප විඳිමින් සිටි සේක.

---

Tena kho pana samayena mahā akālamegho udapādi sattāhavaddalikā sītavātaduddinī. Atha kho mucalindo nāgarājā sakabhavanā nikkhamitvā bhagavato kāyaṃ sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvā uparimuddhani mahantaṃ phaṇaṃ vihacca aṭṭhāsi – ‘‘mā bhagavantaṃ sītaṃ, mā bhagavantaṃ uṇhaṃ, mā bhagavantaṃ ḍaṃsamakasavātātapasarīsapa samphasso’’ti.

එකල මහත් වූ අකාල මේඝයක් හටගත්තේය. සත් දිනක් පුරා නොකඩවා වැසි වසින, සීතල සුළං ඇති අඳුරු දින කිහිපයක් විය. ඉක්බිති මුචලින්ද නා රජු තම භවනයෙන් නික්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීරය වටා සත් වරක් දරණ ලා, හිසට ඉහළින් මහත් පෙණ ගොබය විදහා, “භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සීතල නොදැනේවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උෂ්ණය නොදැනේවා, මැසි මදුරු සුළං අව්ව හා පක්ෂි සර්පාදීන්ගේ ස්පර්ශයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පීඩාවක් නොවේවා” යි පතා සිටියේය.

---

Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi. Atha kho mucalindo nāgarājā viddhaṃ vigatavalāhakaṃ devaṃ viditvā bhagavato kāyā bhoge viniveṭhetvā sakavaṇṇaṃ paṭisaṃharitvā māṇavakavaṇṇaṃ abhinimminitvā bhagavato purato aṭṭhāsi pañjaliko bhagavantaṃ namassamāno.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් ඒ සමාධියෙන් නැගී සිටි සේක. එවිට මුචලින්ද නා රජු අහස වලාකුළු වලින් තොරව පැහැදිලි වූ බව දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීරය වටා තිබූ දරණ ලිහා, නාග වේශය අත්හැර මානවක වේශයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කරමින් සිටියේය.

---

Atha [Pg.88] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක -

---

‘‘Sukho viveko tuṭṭhassa, sutadhammassa passato;

Abyāpajjaṃ sukhaṃ loke, pāṇabhūtesu saṃyamo.

“සතුටු වූ ද, ධර්මය ඇසුවා වූ ද, (සත්‍යය) දකින්නා වූ ද තැනැත්තාට විවේකය (නිවන) සැපයකි. ලෝකයෙහි ක්‍රෝධ නොකිරීම සැපයකි. සත්වයන් කෙරෙහි සංයමය සැපයකි.

---

‘‘Sukhā virāgatā loke, kāmānaṃ samatikkamo;

Asmimānassa yo vinayo, etaṃ ve paramaṃ sukha’’nti. paṭhamaṃ;

“ලෝකයෙහි කාමයන් ඉක්මවා සිටීම හා නොඇලීම සැපයකි. ‘මම’ යන මානය දුරු කිරීම යම් බඳු ද, එය ඒකාන්තයෙන්ම පරම සැපය වේ.” (පළමු සූත්‍රයයි.)

---

2. Rājasuttaṃ

2. රාජ සූත්‍රය

---

12. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro, rājā vā pasenadi kosalo’’ti? Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

12. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව සිටින විට මෙබඳු අතුරු කථාවක් හටගත්තේය: “ඇවැත්නි, මේ රජවරුන් දෙදෙනා අතරින්, එනම් මගධ අධිපති සේනිය බිම්බිසාර රජු හෝ කොසොල් රජු වූ පසේනදී රජු අතරින්, වඩාත් මහත් ධනය ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් භෝග ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් වස්තුව ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් විජිතයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් වාහන ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් බලයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් සෘද්ධියක් ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් ආනුභාවයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද?” යනුවෙනි. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මෙම අතුරු කථාව අතරමග නතර වී තිබුණි.

---

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ඔබ දැන් කිනම් කථාවකින් යුතුව රැස්ව සිටින්නහු ද? ඔබගේ අතරමග නතර වූ අතුරු කථාව කවරේද?”

---

‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ko nu kho, āvuso, imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro, rājā vā pasenadi kosalo’ti? Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

“ස්වාමීනි, මෙහි දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව සිටි අපට මෙබඳු අතුරු කථාවක් හටගත්තේය: ‘ඇවැත්නි, මේ රජවරුන් දෙදෙනා අතරින්, එනම් මගධ අධිපති සේනිය බිම්බිසාර රජු හෝ කොසොල් රජු වූ පසේනදී රජු අතරින්, වඩාත් මහත් ධනය ඇත්තේ, වඩාත් මහත් භෝග ඇත්තේ, වඩාත් මහත් වස්තුව ඇත්තේ, වඩාත් මහත් විජිතයක් ඇත්තේ, වඩාත් මහත් වාහන ඇත්තේ, වඩාත් මහත් බලයක් ඇත්තේ, වඩාත් මහත් සෘද්ධියක් ඇත්තේ, වඩාත් මහත් ආනුභාවයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද?’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අපගේ මේ අතුරු කථාව අතරමග නතර වී තිබියදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක.”

---

‘‘Na [Pg.89] khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙබඳු කථා පැවැත්වීම සුදුසු නොවේ. මහණෙනි, රැස් වූ ඔබ විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් වෙයි. එනම් දැහැමි කථාව හෝ ආර්ය නිහඬතාවයයි.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක -

---

‘‘Yañca kāmasukhaṃ loke, yañcidaṃ diviyaṃ sukhaṃ;

Taṇhakkhayasukhassete, kalaṃ nāgghanti soḷasi’’nti. dutiyaṃ;

“ලෝකයෙහි යම් කාම සැපයක් වේද, යම් දිව්‍ය සැපයක් වේද, මේ සියල්ල තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලබන සැපයෙන් සොළොස්වන කලාවෙන් එකක්වත් අගය නොලබයි.” (දෙවන සූත්‍රයයි.)

---

3. Daṇḍasuttaṃ

3. දණ්ඩ සූත්‍රය

---

13. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā kumārakā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hananti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā sambahule kumārake antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hanante.

13. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බොහෝ වූ කුමාරවරු සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතරතුර මාර්ගයෙහි සර්පයෙකුට දණ්ඩකින් (කෝටුවකින්) තළමින් සිටියහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතරතුර සර්පයෙකුට දණ්ඩකින් තළමින් සිටින බොහෝ කුමාරවරුන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena vihiṃsati;

Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukhaṃ.

“යමෙක් තමාට සැප සොයන්නේ, සැප කැමති වන්නා වූ සත්ත්වයන්ට දණ්ඩෙන් හිංසා කරයි ද, ඔහු මරණින් මතු පරලොවදී සැපයක් නොලබයි.

---

‘‘Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena na hiṃsati;

Attano sukhamesāno, pecca so labhate sukha’’nti. tatiyaṃ;

යමෙක් තමාට සැප සොයන්නේ, සැප කැමති වන්නා වූ සත්ත්වයන්ට දණ්ඩෙන් හිංසා නොකරයි ද, ඔහු මරණින් මතු පරලොවදී සැප ලබයි.” මෙය තෙවන සූත්‍රයයි.

---

4. Sakkārasuttaṃ

4. සක්කාර සූත්‍රය

---

14. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti [Pg.90] garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti.

14. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වූහ. උන්වහන්සේ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙක් වූහ. භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වූහ. උන්වහන්සේලා ද සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෝ වූහ. එහෙත් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලද්දෝ, ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ, බහුමාන නොලද්දෝ, පූජා නොලද්දෝ හා ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ වූහ. ඔවුහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර නොලබන්නෝ වූහ. එකල ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සහ භික්ෂු සංඝයාට ලැබෙන සත්කාරයන් ඉවසිය නොහැකිව, ගමෙහිදී හෝ අරණ්‍යයෙහිදී භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කරති, රෝසය උපදවති, වෙහෙසට පත් කරති.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘etarahi, bhante, bhagavā sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho te, bhante, aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesantī’’ti.

එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වෙති. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙක් වෙති. භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වෙති. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෝ වෙති. එහෙත් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලද්දෝ, ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ, බහුමාන නොලද්දෝ, පූජා නොලද්දෝ හා ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ වෙති. ඔවුහු පිරිකර නොලබන්නෝ වෙති. ස්වාමීනි, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සහ භික්ෂු සංඝයාට ලැබෙන සත්කාරයන් ඉවසිය නොහැකිව, ගමෙහිදී හෝ අරණ්‍යයෙහිදී භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කරති, රෝසය උපදවති, වෙහෙසට පත් කරති” යනුවෙනි.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Gāme araññe sukhadukkhaphuṭṭho,Nevattato no parato dahetha;

Phusanti phassā upadhiṃ paṭicca,Nirūpadhiṃ kena phuseyyu phassā’’ti. catutthaṃ;

“ගමෙහි හෝ වනයෙහි හෝ සැප දුක් ස්පර්ශය ලැබූ කල්හි, එය තමාගෙන් සිදු වූවක් ලෙස හෝ අනුන්ගෙන් සිදු වූවක් ලෙස හෝ අල්වා නොගත යුතුය. ස්පර්ශයන් හටගන්නේ උපාධි (කෙලෙස්/උපාදානස්කන්ධ) නිසාය. උපාධි රහිත රහතන් වහන්සේ නමකට ස්පර්ශයන් කෙසේ නම් ස්පර්ශ කරත්ද?” මෙය සිව්වන සූත්‍රයයි.

---

5. Upāsakasuttaṃ

5. උපාසක සූත්‍රය

---

15. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro icchānaṅgalako [Pg.91] upāsako sāvatthiṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho so upāsako sāvatthiyaṃ taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ upāsakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘cirassaṃ kho tvaṃ, upāsaka, imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāyā’’ti.

15. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ඉච්ඡානංගල වැසි එක්තරා උපාසකයෙක් කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා සැවැත් නුවරට පැමිණ සිටියේය. ඉක්බිති ඒ උපාසකයා සැවැත් නුවර තම කටයුතු නිමවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ උපාසකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “උපාසකයාණෙනි, මෙහි ඒමට ඔබ බොහෝ කලකට පසු අවස්ථාවක් කර ගත්තේය.”

---

‘‘Cirapaṭikāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, api cāhaṃ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo. Evāhaṃ nāsakkhiṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට පැමිණීමට මට බොහෝ කලක සිට වුවමනා වී තිබුණි. එහෙත් මම නොයෙක් නොයෙක් කටයුතුවල නිරතව සිටියෙමි. ඒ නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට පැමිණීමට මට නොහැකි විය” යනුවෙන් ඔහු සැළ කළේය.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Sukhaṃ vata tassa na hoti kiñci,Saṅkhātadhammassa bahussutassa;

Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ,Jano janasmiṃ paṭibandharūpo’’ti. pañcamaṃ;

“ධර්මය අවබෝධ කළා වූ, බහුශ්‍රැත වූ, කෙලෙස් බැඳීම් නැති රහතන් වහන්සේට ඒකාන්තයෙන්ම සැපයකි. කෙලෙස් නිසා වෙහෙසට පත්වන ලෝක සත්වයා දෙස බලන්න. මිනිසුන් මිනිසුන් කෙරෙහි ඇති කරගන්නා වූ ඇලීම නිසා වෙහෙසට පත් වෙති.” මෙය පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Gabbhinīsuttaṃ

6. ගබ්භිනී සූත්‍රය

---

16. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa paribbājakassa daharamāṇavikā pajāpati hoti gabbhinī upavijaññā. Atha kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī’’ti.

16. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල එක්තරා පරිබ්‍රාජකයකුගේ තරුණ බිරිඳක් වූ පරිබ්‍රාජිකාවක් ගැබ්ගෙන ප්‍රසූත කාලය ආසන්නව සිටියාය. එවිට ඒ පරිබ්‍රාජිකාව එම පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීවාය: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ගොස් මට දරුවා ප්‍රසූත කරන විට අවශ්‍ය වන තෙල් රැගෙන එන්න.”

---

Evaṃ vutte, so paribbājako taṃ paribbājikaṃ etadavoca – ‘‘kuto panāhaṃ, bhoti, telaṃ āharāmī’’ti? Dutiyampi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī’’ti. Dutiyampi kho so paribbājiko taṃ paribbājikaṃ etadavoca – ‘‘kuto panāhaṃ, bhoti, telaṃ āharāmī’’ti? Tatiyampi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī’’ti.

මෙසේ කී විට, එම පරිබ්‍රාජකයා එම පරිබ්‍රාජිකාවට මෙසේ කීය: “පින්වතිය, මම කොහෙන් තෙල් රැගෙන එන්නද?” දෙවැනි වරටත් එම පරිබ්‍රාජිකාව එම පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීවාය: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ගොස් මට දරුවා ප්‍රසූත කරන විට අවශ්‍ය වන තෙල් රැගෙන එන්න.” දෙවැනි වරටත් එම පරිබ්‍රාජකයා එම පරිබ්‍රාජිකාවට මෙසේ කීය: “පින්වතිය, මම කොහෙන් තෙල් රැගෙන එන්නද?” තුන්වැනි වරටත් එම පරිබ්‍රාජිකාව එම පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීවාය: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ගොස් මට දරුවා ප්‍රසූත කරන විට අවශ්‍ය වන තෙල් රැගෙන එන්න.”

---

Tena [Pg.92] kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṃ pātuṃ dīyati, no nīharituṃ.

එකල කොසොල් රජුගේ ධාන්‍යාගාරයෙන් (ගබඩාවෙන්) ශ්‍රමණයන්ට හෝ බ්‍රාහ්මණයන්ට අවශ්‍ය තාක් ගිතෙල් හෝ තෙල් පානය කිරීමට දෙනු ලබයි. නමුත් පිටතට රැගෙන යාමට අවසර නොදෙයි.

---

Atha kho tassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘rañño kho pana pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṃ pātuṃ dīyati, no nīharituṃ. Yaṃnūnāhaṃ rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvadatthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā ucchadditvāna dadeyyaṃ, yaṃ imissā vijātāya bhavissatī’’ti.

එවිට ඒ පරිබ්‍රාජකයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “කොසොල් රජුගේ ගබඩාවෙන් ශ්‍රමණයන්ට හෝ බ්‍රාහ්මණයන්ට අවශ්‍ය තාක් ගිතෙල් හෝ තෙල් පානය කිරීමට දෙනු ලබයි, රැගෙන යාමට නොදෙයි. එබැවින් මම කොසොල් රජුගේ ගබඩාවට ගොස් අවශ්‍ය තාක් තෙල් පානය කොට, ගෙදර අවුත් එය වමනය කර ඇයට ප්‍රසූත කටයුතු සඳහා ලබා දුන්නොත් මැනවි” කියාය.

---

Atha kho so paribbājako rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvadatthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā neva sakkoti uddhaṃ kātuṃ, na pana adho. So dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭho āvaṭṭati parivaṭṭati.

එකල්හි එම පරිබ්‍රාජකයා පසේනදී කොසොල් රජුගේ ධන්‍යාගාරයට (ගබඩාවට) ගොස් තමාට රිසි තාක් තෙල් පානය කොට, නිවසට පැමිණ (එම තෙල්) උඩුකුරුව වමනය කිරීමට හෝ යටිකුරුව විරේක කිරීමට හෝ නොහැකි විය. ඔහු දුක්ඛිත වූ, තියුණු වූ, රළු වූ, කටුක වූ වේදනාවන්ගෙන් පීඩිතව එහා මෙහා පෙරළෙමින් සිටියේය.

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā taṃ paribbājakaṃ dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhaṃ āvaṭṭamānaṃ parivaṭṭamānaṃ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුක්ඛිත වූ, තියුණු වූ, රළු වූ, කටුක වූ වේදනාවන්ගෙන් පීඩිතව එහා මෙහා පෙරළෙමින් සිටින ඒ පරිබ්‍රාජකයා දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Sukhino vata ye akiñcanā,Vedaguno hi janā akiñcanā;

Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ,Jano janasmiṃ paṭibandhacitto’’ ti. chaṭṭhaṃ;

"යම් කෙනෙක් කිසිදු අයිති කර ගැනීමක් (පරිග්‍රහයක්) නැත්තෝ ද, ඔවුහු සැබවින්ම සැපවත් වෙති. සත්‍යය අවබෝධ කළා වූ (වේදගු) රහතන් වහන්සේලා කිසිවක් අයිති කර නොගනිති. අයිති කර ගැනීම් ඇතිව පීඩා විඳින්නා දෙස බලන්න. මිනිසා මිනිසා කෙරෙහි බැඳුණු සිත් ඇතිව පීඩා විඳියි." (හයවන සූත්‍රය නිම විය.)

---

7. Ekaputtakasuttaṃ

7. ඒකපුත්තක සූත්‍රය

---

17. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa upāsakassa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti.

17. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එසමයෙහි එක්තරා උපාසකයෙකුගේ ප්‍රිය වූ මනාප වූ එකම පුත්‍රයා කාලක්‍රියා කළේය.

---

Atha [Pg.93] kho sambahulā upāsakā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te upāsake bhagavā etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho tumhe, upāsakā, allavatthā allakesā idhūpasaṅkamantā divā divassā’’ti?

එකල්හි බොහෝ උපාසකයෝ තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇතිව දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ උපාසකයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසූ සේක - "පින්වත් උපාසකවරුනි, ඔබලා කුමක් නිසා තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇතිව මේ දහවල් කාලයෙහි මෙහි පැමිණියේද?"

---

Evaṃ vutte, so upāsako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayhaṃ kho, bhante, ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato. Tena mayaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkamantā divā divassā’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි ඒ උපාසකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය - "ස්වාමීනි, මාගේ ප්‍රිය වූ මනාප වූ එකම පුත්‍රයා මියගියේය. එබැවින් අපි තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇතිව මේ දහවල් කාලයෙහි මෙහි පැමිණියෙමු."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Piyarūpassādagadhitāse,Devakāyā puthu manussā ca;

Aghāvino parijunnā,Maccurājassa vasaṃ gacchanti.

"ප්‍රිය ස්වරූපයන් කෙරෙහි ඇලී ගිය දේව සමූහයා ද බොහෝ මනුෂ්‍යයෝ ද දුක් පීඩාවන්ට පත්ව, පිරිහීමට පත්ව මාර රජුගේ වසඟයට යති."

---

‘‘Ye ve divā ca ratto ca,Appamattā jahanti piyarūpaṃ;

Te ve khaṇanti aghamūlaṃ,Maccuno āmisaṃ durativatta’’nti. sattamaṃ;

"යම් කෙනෙක් රෑ දහවල් දෙකෙහිම නොපමාව ප්‍රිය ස්වරූපයන් අත්හරිත් ද, ඔවුහු මාරයාගේ ඇම වන, ඉක්මවීමට අපහසු වූ ඒ දුක්ඛ මූලය කපා දමති." (හත්වන සූත්‍රය නිම විය.)

---

8. Suppavāsāsuttaṃ

8. සුප්පවාසා සූත්‍රය

---

18. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kuṇḍikāyaṃ viharati kuṇḍadhānavane. Tena kho pana samayena suppavāsā koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – ‘‘sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti; suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno; susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī’’ti.

18. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුණ්ඩිකා නුවර කුණ්ඩධාන වනයෙහි වැඩ වසන සේක. එසමයෙහි කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සත් වසරක් පුරා ගැබ් දරා සිටියාය. ඇය සත් දිනක් පුරා ප්‍රසව වේදනාවෙන් මුළා වූ ගැබක් ඇත්තී, දුක්ඛිත වූ තියුණු වූ රළු වූ කටුක වූ වේදනාවන් ඉවසමින් මෙම සිතිවිලි තුනෙන් සිත සනසා ගත්තාය: "යම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නමක් මෙබඳු දුක් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක් ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක. යම් සඟ පිරිසක් මෙබඳු දුක් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම සුපටිපන්න වන සේක. යම් නිවනක මෙබඳු දුකක් විද්‍යමාන නොවේ ද, ඒ නිවන ඒකාන්තයෙන්ම ඉතා සුවදායකය."

---

Atha [Pg.94] kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ayyaputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi; appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati; appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti; suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno; susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī’’’ti.

ඉක්බිති කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව තම ස්වාමියා අමතා මෙසේ කීවාය - "හිමියනි, ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වන්දනා කරන්න. උන්වහන්සේට ආබාධ රහිත බව, නීරෝගී බව, කයෙහි සැහැල්ලුව, බලය සහ පහසු විහරණය ගැන විමසන්න - 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වන්දනා කරයි; ආබාධ රහිත බව, නීරෝගී බව, කයෙහි සැහැල්ලුව, බලය සහ පහසු විහරණය ගැන විමසා සිටියි' කියායි. තවද මෙසේත් පවසන්න - 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියි. සත් දිනක් මුළා වූ ගැබක් ඇතිව දුක්ඛිත වූ තියුණු වූ රළු වූ කටුක වූ වේදනාවන් ඉවසමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැබවින්ම සම්මා සම්බුද්ධයහ... ශ්‍රාවක සංඝයා සැබවින්ම සුපටිපන්නයහ... නිවන සැබවින්ම ඉතා සුවදායකය...' යන කල්පනා තුනෙන් යුතුව ඇය වේදනාවන් ඉවසන බව දන්වන්න."

---

‘‘Parama’’nti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti; suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno; susukhaṃ vata nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī’’’ti.

"ඉතා යහපත්" යැයි කියා ඒ කෝලිය පුත්‍රයා සුප්පවාසාගේ වචනය පිළිගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගියේය. ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ කෝලිය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය - "ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වන්දනා කරයි, නීරෝගී බව විමසයි. තවද ඇය මෙසේ පවසයි - 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියි. සත් දිනක් මුළා වූ ගැබක් ඇතිව දුක්ඛිත වූ... වේදනාවන් ඉවසමින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැබවින්ම සම්මා සම්බුද්ධයහ, ශ්‍රාවක සංඝයා සැබවින්ම සුපටිපන්නයහ, නිවන සැබවින්ම ඉතා සුවදායකය' යන සිතිවිලි තුනෙන් යුතුව කල් ගෙවන බව පවසයි."

---

‘‘Sukhinī hotu suppavāsā koliyadhītā; arogā arogaṃ puttaṃ vijāyatū’’ti. Saha vacanā ca pana bhagavato suppavāsā koliyadhītā sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyi.

"කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සුවපත් වේවා! නීරෝගීව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කෙරේවා!" භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ වචනයත් සමඟම කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සුවපත් වී, නීරෝගීව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය.

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so koliyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sakaṃ gharaṃ tena paccāyāsi. Addasā kho so koliyaputto suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ sukhiniṃ arogaṃ arogaṃ [Pg.95] puttaṃ vijātaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāmāyaṃ suppavāsā koliyadhītā saha vacanā ca pana bhagavato sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyissatī’’ti! Attamano pamudito pītisomanassajāto ahosi.

"ස්වාමීනි, එසේම වේවා" යැයි කියා ඒ කෝලිය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සතුටින් පිළිගෙන, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර තම නිවස බලා ගියේය. එහිදී ඔහු සුප්පවාසාව සුවපත්ව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කර සිටිනු දුටුවේය. එය දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි - "පින්වතුනි, ඒකාන්තයෙන්ම අසිරිමත්ය, ඒකාන්තයෙන්ම පුදුම සහගතය, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය සහ මහා ආනුභාවය කෙතරම්ද යත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වචනය පැවසූ සැනින්ම සුප්පවාසාව සුවපත්ව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය!" ඔහු අතිශයින් සතුටු වූ, ප්‍රමෝදයට පත් වූ, ප්‍රීති සෝමනස්සයෙන් පිරි පුද්ගලයෙකු බවට පත් විය.

---

Atha kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ayyaputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandatī’ti; evañca vadehi – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Adhivāsetu kira, bhante, bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’’ti.

එවිට කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා තම ස්වාමියා අමතා මෙසේ කීවාය: "ආර්ය පුත්‍රය, මෙහි එන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් මා වෙනුවෙන් උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් නමස්කාර කරන්න. 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් වඳියි' කියා පවසන්න. තවද මෙසේත් පවසන්න: 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් පුරා ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මුළුල්ලේ මූඪ ගර්භයකින් (දරු ප්‍රසූතියේ අපහසුවෙන්) පීඩා විඳි ඇය දැන් සුවපත් වී, නීරෝගීව, නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක් පුරා දානයට ආරාධනා කරයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුප්පවාසාගේ එම සත් දින දානය භික්ෂු සංඝයා සමඟ පිළිගන්නා සේක්වා!'"

---

‘‘Parama’’nti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca –

"යහපතැයි" කියා ඒ කෝලිය පුත්‍රයා සුප්පවාසාගේ වචනය පිළිගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාව වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ කෝලිය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය:

---

‘‘Suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati; evañca vadeti – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Adhivāsetu kira, bhante, bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’’ti.

"ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් වඳියි. තවද මෙසේත් පවසයි: 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් පුරා ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මුළුල්ලේ මූඪ ගර්භයකින් පීඩා විඳි ඇය දැන් සුවපත් වී, නීරෝගීව, නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක් පුරා දානයට ආරාධනා කරයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුප්පවාසාගේ එම සත් දින දානය භික්ෂු සංඝයා සමඟ පිළිගන්නා සේක්වා!'"

---

Tena kho pana samayena aññatarena upāsakena buddhappamukho bhikkhusaṅgho svātanāya bhattena nimantito hoti. So ca upāsako āyasmato mahāmoggallānassa upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, moggallāna, yena so upāsako tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ evaṃ vadehi – ‘suppavāsā, āvuso, koliyadhītā satta [Pg.96] vassāni gabbhaṃ dhāresi. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā tvaṃ karissasī’ti. Tuyheso upaṭṭhāko’’ti.

එසමයෙහි එක්තරා උපාසකයෙකු විසින් පසුදින දානය සඳහා බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට ආරාධනා කර තිබුණි. ඒ උපාසකයා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේගේ උපස්ථායකයෙකි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මොග්ගල්ලාන, මෙහි එන්න. ඒ උපාසකයා වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්න: 'ඇවැත්නි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මූඪ ගර්භයකින් පීඩා විඳ ඇය දැන් සුවපත් වී නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක දානයක් පූජා කරයි. සුප්පවාසාට පළමුව ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙන්න, ඔබ ඉන්පසු එය කරන්න.' මොහු ඔබේ උපස්ථායකයෙකි."

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paṭissutvā yena so upāsako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ etadavoca – ‘‘suppavāsā, āvuso, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā tvaṃ karissasī’’ti.

"එසේය, ස්වාමීනි" කියා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන ඒ උපාසකයා වෙත වැඩම කළහ. වැඩම කොට ඒ උපාසකයාට මෙසේ වදාළහ: "ඇවැත්නි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මූඪ ගර්භයකින් පීඩා විඳි ඇය දැන් සුවපත් වී නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක දානයක් පූජා කරයි. සුප්පවාසාට ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙන්න, ඔබ ඉන්පසු එය කරන්න."

---

‘‘Sace me, bhante, ayyo mahāmoggallāno tiṇṇaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca saddhāya ca, karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchāhaṃ karissāmī’’ti. ‘‘Dvinnaṃ kho te ahaṃ, āvuso, dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca. Saddhāya pana tvaṃyeva pāṭibhogo’’ti.

"ස්වාමීනි, ඉදින් ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ මාගේ කරුණු තුනකට - එනම් මාගේ සම්පත්වලට, ජීවිතයට සහ ශ්‍රද්ධාවට - ඇප වන්නේ නම්, සුප්පවාසාට ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙමි. මම පසුව දානය පිරිනමන්නෙමි" යි ඔහු කීවේය. "ඇවැත්නි, මම ඔබේ කරුණු දෙකකට - එනම් සම්පත්වලට සහ ජීවිතයට - ඇප වෙමි. නමුත් ඔබේ ශ්‍රද්ධාව සම්බන්ධයෙන් ඔබම ඇප විය යුතුය."

---

‘‘Sace me, bhante, ayyo mahāmoggallāno dvinnaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca, karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchāhaṃ karissāmī’’ti.

"ස්වාමීනි, ඉදින් ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ මාගේ කරුණු දෙකකට - එනම් සම්පත්වලට සහ ජීවිතයට - ඇප වන්නේ නම්, සුප්පවාසාට ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙමි. මම පසුව දානය පිරිනමන්නෙමි" යි ඔහු කීවේය.

---

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ upāsakaṃ saññāpetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘saññatto, bhante, so upāsako mayā; karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā so karissatī’’ti.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ ඒ උපාසකයා කැමති කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට වැඩම කළහ. වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, මම ඒ උපාසකයා කැමති කරවා ගත්තෙමි. සුප්පවාසාට සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දී ඔහු පසුව දානය පිරිනමනු ඇත."

---

Atha kho suppavāsā koliyadhītā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi, tañca dārakaṃ bhagavantaṃ vandāpesi sabbañca bhikkhusaṅghaṃ.

ඉක්බිති කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් දිනක් පුරා බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ භික්ෂු සංඝයාට ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් ස්වහස්තයෙන්ම සලකා පැවරුවාය. ඒ දරුවා ලවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ද මුළු භික්ෂු සංඝයාට ද වන්දනා කරවූවාය.

---

Atha [Pg.97] kho āyasmā sāriputto taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, dāraka, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci na kiñci dukkha’’nti? ‘‘Kuto me, bhante sāriputta, khamanīyaṃ, kuto yāpanīyaṃ! Satta me vassāni lohitakumbhiyaṃ vuttānī’’ti.

එවිට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ ඒ දරුවාගෙන් මෙසේ ඇසූහ: "දරුව, ඔබට සුවපහසුද? ඔබට යැපිය හැකිද? කිසිදු දුකක් නැද්ද?" "ස්වාමීනි, සාරිපුත්තයන් වහන්ස, මට කොහින්ද සුවයක්? මට කොහින්ද යැපීමක්? මම සත් වසරක්ම ලේ කළයක (මව් කුසෙහි) වාසය කළෙමි" යි දරුවා පිළිතුරු දුන්නේය.

---

Atha kho suppavāsā koliyadhītā – ‘‘putto me dhammasenāpatinā saddhiṃ mantetī’’ti attamanā pamuditā pītisomanassajātā ahosi. Atha kho bhagavā (suppavāsaṃ kolīyadhītaraṃ attamanaṃ pamuditaṃ pītisomanassajātaṃ viditvā ) suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ etadavoca – ‘‘iccheyyāsi tvaṃ, suppavāse, aññampi evarūpaṃ putta’’nti? ‘‘Iccheyyāmahaṃ, bhagavā, aññānipi evarūpāni satta puttānī’’ti.

එවිට කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා "මාගේ පුත්‍රයා ධර්ම සේනාපතීන් වහන්සේ සමඟ කතාබස් කරයි" කියා අතිශයින් සතුටට පත්ව, ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සෝමනස්සයෙන් පිරී ගියාය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුප්පවාසාගේ ඒ ප්‍රීති සෝමනස්සය දැක ඇයට මෙසේ වදාළ සේක: "සුප්පවාසා, ඔබ මෙවැනි තවත් පුත්‍රයෙකු ලබන්නට කැමතිද?" "ස්වාමීනි, මම මෙවැනි තවත් පුත්‍රයන් සත් දෙනෙකු වුවද ලබන්නට කැමැත්තෙමි" යි ඇය සැළ කළාය.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය වටහාගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘Asātaṃ sātarūpena, piyarūpena appiyaṃ;

Dukkhaṃ sukhassa rūpena, pamattamativattatī’’ti. aṭṭhamaṃ;

"අමනෝඥ දේ මනෝඥ ස්වරූපයෙන් ද, අප්‍රිය දේ ප්‍රිය ස්වරූපයෙන් ද, දුක සැප ස්වරූපයෙන් ද පෙනී සිටිමින් ප්‍රමාදී පුද්ගලයා මැඩපවත්වයි." (අටවන සූත්‍රයයි)

---

9. Visākhāsuttaṃ

9. විශාඛා සූත්‍රය

---

19. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho hoti. Taṃ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṃ tīreti.

19. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල මිගාර මාතාව වූ විශාඛාවට කොසොල් රජු සමඟ සම්බන්ධ වූ යම් කටයුත්තක් තිබුණි. පසේනදී කොසොල් රජු එම කටයුත්ත ඇගේ කැමැත්ත පරිදි නිම නොකළේය.

---

Atha kho visākhā migāramātā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Idha me, bhante, kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho; taṃ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṃ tīretī’’ti.

ඉක්බිති මිගාර මාතාව වූ විශාඛාව දහවල් කාලයේදීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූවාය. එකත්පසක වාඩි වූ විශාඛාවගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූ සේක: "විශාඛාවනි, ඔබ මේ මද්දහනේ කොහේ සිට එන්නේද?" "ස්වාමීනි, මෙහි මට පසේනදී කොසොල් රජු සමඟ සම්බන්ධ වූ යම් කටයුත්තක් තිබුණි. රජු එය මා කැමති පරිදි නිම නොකළේය" යි ඇය සැළ කළාය.

---

Atha [Pg.98] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය වටහාගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘Sabbaṃ paravasaṃ dukkhaṃ, sabbaṃ issariyaṃ sukhaṃ;

Sādhāraṇe vihaññanti, yogā hi duratikkamā’’ti. navamaṃ;

‘‘අනුන්ට වසඟ වූ සෑම දෙයක්ම දුකකි. තමාගේම වසඟයෙහි පවතින (ස්වාධීන) සෑම දෙයක්ම සැපයකි. (අනුන් හා) පොදු වූ දෙයෙහි සත්ත්වයෝ පීඩා විඳිති. මක්නිසාද යත්, යෝගයන් (බන්ධනයන්) ඉක්මවා යෑම දුෂ්කර බැවිනි.’’ නවවන සූත්‍රයයි.

---

10. Bhaddiyasuttaṃ

10. භද්දිය සූත්‍රය

---

20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā anupiyāyaṃ viharati ambavane. Tena kho pana samayena āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aho sukhaṃ, aho sukha’’nti!

20. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුපිය නුවර අඹ වනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල කාලීගෝධා (ශාක්‍ය කුමරියගේ) පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම ‘‘අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි!’’ යනුවෙන් උදාන පහළ කළහ.

---

Assosuṃ kho sambahulā bhikkhū āyasmato bhaddiyassa kāḷīgodhāya puttassa araññagatassapi rukkhamūlagatassapi suññāgāragatassapi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānentassa – ‘‘aho sukhaṃ, aho sukha’’nti! Sutvāna nesaṃ etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho, āvuso, āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati, yaṃsa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ, so tamanussaramāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti!

බොහෝ භික්ෂූහු කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම ‘‘අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි!’’ යනුවෙන් උදාන පහළ කරන බව ඇසූහ. එය ඇසූ එම භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. ‘‘ඇවැත්නි, කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ ඒකාන්තයෙන්ම බඹසර වැසීමෙහි නොඇලී වෙසෙති. පෙර ගිහිව සිටියදී විඳි රජ සැපය සිහිපත් කරමින්, ඔහු අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරති’’ යනුවෙනි.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, bhaddiyo kāḷīgodhāya putto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti! Nissaṃsayaṃ kho, bhante, āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati. Yaṃsa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ, so tamanussaramāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti!

ඉක්බිති බොහෝ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ. ‘‘ස්වාමීනි, කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරති. ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ බඹසර වැසීමෙහි නොඇලී වෙසෙති. පෙර ගිහිව සිටියදී විඳි රජ සැපය සිහිපත් කරමින්, ඔහු අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරති’’ යනුවෙනි.

---

Atha [Pg.99] kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena bhaddiyaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso bhaddiya, āmantetī’’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක් අමතා, ‘‘මහණ, මෙහි එන්න. මාගේ වචනයෙන් භද්දිය භික්ෂුවට මෙසේ කියන්න - ඇවැත්නි භද්දිය, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට ආමන්ත්‍රණය කරති’යි’’ වදාළ සේක.

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhaddiyaṃ kāḷīgodhāya puttaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso bhaddiya, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaddiyaṃ kāḷīgodhāya puttaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ කියා ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ යම් තැනක වැඩසිටියේද එතැනට එළඹියේය. එළඹ කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවන්ට මෙසේ කීවේය. ‘‘ඇවැත්නි භද්දිය, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට ආමන්ත්‍රණය කරති’’ යනුවෙනි. ‘‘එසේය ඇවැත්නි’’ කියා කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ ඒ භික්ෂුවට පිළිතුරු දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

---

‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, bhaddiya, araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti! ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

‘‘භද්දිය, ඔබ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරන බව සැබෑද?’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ (භද්දිය තෙරණුවෝ පැවසූහ).

---

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, bhaddiya, atthavasaṃ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti! ‘‘Pubbe me, bhante, agāriyabhūtassa rajjaṃ kārentassa antopi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahipi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi, antopi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahipi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi, antopi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahipi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi. So kho ahaṃ, bhante, evaṃ rakkhito gopito santo bhīto ubbiggo ussaṅkī utrāsī vihāsiṃ. Etarahi kho panāhaṃ, bhante, araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi eko abhīto anubbiggo anussaṅkī anutrāsī appossukko pannalomo paradattavutto, migabhūtena cetasā viharāmi. Imaṃ kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti!

‘‘භද්දිය, ඔබ කිනම් අර්ථයක් දැක අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරන්නේද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, පෙර මම ගිහිව සිට රජකම් කරන කාලයෙහි අන්තඃපුරය ඇතුළතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි, අන්තඃපුරයෙන් පිටතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි. නගරය ඇතුළතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි, නගරයෙන් පිටතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි. ජනපදය ඇතුළතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි, ජනපදයෙන් පිටතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි. ස්වාමීනි, එසේ මැනවින් රකිනු ලැබූවත්, ආරක්ෂා කරනු ලැබූවත් මම බියපත් වූයෙක්, තැතිගත් වූයෙක්, සැක සහිත වූයෙක්, තැතිගැනීම් සහිත වූයෙක් වී වාසය කළෙමි. ස්වාමීනි, දැන් මම අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, හුදකලාව, බියක් නැතිව, තැතිගැනීමක් නැතිව, සැකයක් නැතිව, නොතැතිගෙන, වෙහෙසක් නැතිව, සන්සුන්ව, අනුන් දෙන දෙයින් යැපෙමින්, මුවකු බඳු වූ (නිදහස්) සිතින් වාසය කරමි. ස්වාමීනි, මම මෙබඳු අර්ථයක් දැක අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරමි’’ යනුවෙනි.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yassantarato [Pg.100] na santi kopā,Itibhavābhavatañca vītivatto;

Taṃ vigatabhayaṃ sukhiṃ asokaṃ,Devā nānubhavanti dassanāyā’’ti. dasamaṃ;

‘‘යමෙකුගේ අභ්‍යන්තරයෙහි ක්‍රෝධයන් නැද්ද, යමෙක් මෙසේ භවය හා විභවය ඉක්මවා ගියේද, බිය රහිත වූ, සැපවත් වූ, ශෝක රහිත වූ ඒ (රහතන් වහන්සේව) දැකීමට දෙවියෝ පවා සමත් නොවෙති.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

---

Mucalindavaggo dutiyo niṭṭhito.

දෙවන මුචලින්ද වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

---

Mucalindo rājā daṇḍena, sakkāro upāsakena ca;

Gabbhinī ekaputto ca, suppavāsā visākhā ca;

Kāḷīgodhāya bhaddiyoti.

මුචලින්ද, රාජ, දණ්ඩ, සක්කාර, උපාසක, ගබ්භිනී, ඒකපුත්ත, සුප්පවාසා, විසාඛා සහ කාලීගෝධා පුත් භද්දිය යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.

---

3. Nandavaggo

3. නන්ද වර්ගය

---

1. Kammavipākajasuttaṃ

1. කම්මවිපාකජ සූත්‍රය

---

21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsento sato sampajāno avihaññamāno.

21. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, පෙර කරන ලද කර්ම විපාකයන්ගෙන් හටගත්, තීව්‍ර වූ, කටුක වූ, රුදුරු වූ දුක් වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසමින් හිඳ සිටියේය.

---

Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsentaṃ sataṃ sampajānaṃ avihaññamānaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, පෙර කර්ම විපාකයන්ගෙන් හටගත් තීව්‍ර වූ, කටුක වූ, රුදුරු වූ දුක් වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසමින් සිටි ඒ භික්ෂුව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Sabbakammajahassa bhikkhuno,Dhunamānassa pure kataṃ rajaṃ;

Amamassa ṭhitassa tādino,Attho natthi janaṃ lapetave’’ti. paṭhamaṃ;

‘‘සෑම කර්මයක්ම අත්හළා වූ, පෙර කළ කෙලෙස් රජස් දුරු කරන්නා වූ, මමත්වය රහිත වූ, (නිවනෙහි) පිහිටියා වූ, තාදි ගුණයෙන් යුත් භික්ෂුවට (තමා ගැන) ජනයාට පැවසීමේ අවශ්‍යතාවක් නැත.’’ පළමු සූත්‍රයයි.

---

2. Nandasuttaṃ

2. නන්ද සූත්‍රය

---

22. Evaṃ [Pg.101] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti – ‘‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi; na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’ti.

22. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සුළු මවගේ පුත් වූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ බොහෝ භික්ෂූන්ට මෙසේ පැවසූහ. ‘‘ඇවැත්නි, මම නොඇලීමෙන් බඹසර වසමි. මට බ්‍රහ්මචර්යාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිය. මම ශික්ෂාව පසෙක තබා ගිහි බවට පත්වෙමි’’ යනුවෙනි.

---

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti – ‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’’ti.

එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර, මව්පස සහෝදරියගේ පුත් වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ බොහෝ භික්ෂූන් හමුවේ මෙසේ පවසති: ‘ඇවැත්නි, මම නොඇලී (කලකිරීමෙන්) බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමි. මට බ්‍රහ්මචරියාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිය. මම ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර (සිවුරු හැර) ගිහි බවට පත් වෙමි’ කියායි.”

---

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena nandaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso nanda, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā nando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nandaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso nanda, āmantetī’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක් අමතා, “මහණ, ඔබ ගොස් මාගේ වචනයෙන් නන්ද මහණාට මෙසේ පවසන්න: ‘ඇවැත් නන්ද, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අඬගසන සේක’ කියායි.” “එසේය ස්වාමීනී” කියා ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන් වෙත ගොස්, “ඇවැත් නන්ද, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අඬගසන සේක” යි පැවසීය.

---

‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ nandaṃ bhagavā etadavoca –

“ඇවැත්නි, එසේය” යි ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ ඒ භික්ෂුවට පිළිතුරු දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව වාඩි වූහ. එකත්පස්ව වාඩි වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

---

‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, nanda, sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamārocesi – ‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

“නන්ද, ඔබ බොහෝ භික්ෂූන් හමුවේ, ‘ඇවැත්නි, මම නොඇලී බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමි, මට බ්‍රහ්මචරියාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිය, ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර ගිහි බවට පත් වෙමි’ යි පැවසූ බව සැබෑද?” “එසේය ස්වාමීනී” (නන්ද හිමියෝ පැවසූහ).

---

‘‘Kissa pana tvaṃ, nanda, anabhirato brahmacariyaṃ carasi, na sakkosi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissasī’’ti? ‘‘Sākiyānī maṃ, bhante, janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa upaḍḍhullikhitehi kesehi apaloketvā maṃ etadavoca – ‘tuvaṭaṃ kho, ayyaputta, āgaccheyyāsī’ti. So [Pg.102] kho ahaṃ, bhante, tamanussaramāno anabhirato brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’ti.

“නන්ද, ඔබ කුමන කරුණක් නිසා නොඇලී බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙන්නේද? ඇයි ඔබට බ්‍රහ්මචරියාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිව ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර ගිහි බවට පත් වීමට උත්සාහ කරන්නේ?” “ස්වාමීනී, මම ගිහිගෙයින් නික්ම එන කල, ශාක්‍ය කුමරියක වූ ජනපදකල්‍යාණිය අඩක් පීරන ලද කෙස්වැටියෙන් යුතුව මා දෙස බලා මෙසේ කීවාය: ‘ආර්ය පුත්‍රය, වහාම ආපසු වැඩම කරන්න’ කියායි. ස්වාමීනී, මම එය සිහිපත් කරමින් නොඇලී බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමි. මට බ්‍රහ්මචරියාව රැක ගැනීමට නොහැකිය. ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර ගිහි බවට පත් වෙමි.”

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – jetavane antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ගේ අතින් අල්ලා ගත්හ. යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් නැමූ අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කළ අතක් නමන්නේද, එමෙන්ම ජේතවනාරාමයෙන් අතුරුදහන් වී තව්තිසා දෙව්ලොව පහළ වූ සේක.

---

Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṃ āgatāni honti kakuṭapādāni. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ āmantesi – ‘‘passasi no tvaṃ, nanda, imāni pañca accharāsatāni kakuṭapādānī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

ඒ අවස්ථාවේ ‘කකුටපාද’ (පරෙවි පාද වැනි රතු පැහැ පාද ඇති) දිව්‍ය අප්සරාවෝ පන්සියයක් පමණ සක් දෙවිඳුන් හමුවට පැමිණ සිටියහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන් අමතා, “නන්ද, පරෙවි පාද බඳු රතු පැහැ පාද ඇති මේ පන්සියයක් දිව්‍ය අප්සරාවන් ඔබ දකින්නෙහිද?” යි ඇසූ සේක. “එසේය ස්වාමීනී” (නන්ද හිමියෝ පැවසූහ).

---

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nanda, katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā vā pāsādikatarā vā, sākiyānī vā janapadakalyāṇī, imāni vā pañca accharāsatāni kakuṭapādānī’’ti? ‘‘Seyyathāpi, bhante, paluṭṭhamakkaṭī kaṇṇanāsacchinnā, evameva kho, bhante, sākiyānī janapadakalyāṇī imesaṃ pañcannaṃ accharāsatānaṃ upanidhāya saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti. Atha kho imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca pāsādikatarāni cā’’ti.

“නන්ද, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? වඩාත් රූමත්, වඩාත් දර්ශනීය, වඩාත් ප්‍රසාදජනක කවුරුන්ද? ශාක්‍ය කුමරිය වූ ජනපදකල්‍යාණියද, නැතහොත් පරෙවි පාද ඇති මේ පන්සියයක් දිව්‍ය අප්සරාවන්ද?” “ස්වාමීනී, කන් හා නාසය කැපී ගිය වැඳිරිියක හා සමානව, මේ දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය සමඟ සසඳන විට ශාක්‍ය කුමරිය වූ ජනපදකල්‍යාණිය ගණනය කිරීමටවත්, ඇයගෙන් අල්ප මාත්‍රයකටවත්, ඇය හා සැසඳීමටවත් නොහැකිය. සැබවින්ම මේ දිව්‍ය අප්සරාවෝම වඩාත් රූමත්ය, වඩාත් දර්ශනීයය, වඩාත් ප්‍රසාදජනකය.”

---

‘‘Abhirama, nanda, abhirama, nanda! Ahaṃ te pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti. ‘‘Sace me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, abhiramissāmahaṃ, bhante, bhagavati brahmacariye’’ti.

“නන්ද, සතුටු වන්න. නන්ද, සතුටු වන්න. මේ පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට මම ඔබට ඇප වෙමි.” “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට මට ඇප වන්නේ නම්, ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බ්‍රහ්මචරියාවෙහි සතුටින් වෙසෙන්නෙමි.”

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito jetavane pāturahosi.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ගේ අතින් අල්ලා ගත්හ. යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් නැමූ අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කළ අතක් නමන්නේද, එමෙන්ම තව්තිසා දෙව්ලොවෙන් අතුරුදහන් වී ජේතවනාරාමයෙහි පහළ වූ සේක.

---

Assosuṃ [Pg.103] kho bhikkhū – ‘‘āyasmā kira nando bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati; bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර, මව්පස සහෝදරියගේ පුත් වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ දිව්‍ය අප්සරාවන් උදෙසා බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙති. පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උන්වහන්සේට ඇප වී ඇති බව අසන්නට ලැබේ” යි භික්ෂූන් අතර කතාවක් පැතිර ගියේය.

---

Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṃ nandaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca samudācaranti – ‘‘bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati; bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti.

එවිට ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ගේ යහළු භික්ෂූහු උන්වහන්සේට ‘කුලීකරු’ යැයිද, ‘මිලට ගත් තැනැත්තා’ යැයිද කියමින් උපහාස කළහ: “ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ කුලීකරුවෙකි, උන්වහන්සේ මිලට ගත් අයෙකි. දිව්‍ය අප්සරාවන් උදෙසා බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙති. පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උන්වහන්සේට ඇප වී ඇත” යනාදී වශයෙනි.

---

Atha kho āyasmā nando sahāyakānaṃ bhikkhūnaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā nando arahataṃ ahosi.

එවිට ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ ස්වකීය මිත්‍ර භික්ෂූන්ගේ ‘කුලීකරු’ හා ‘මිලට ගත් තැනැත්තා’ යන උපහාස වචන නිසා පීඩාවට පත්ව, ලජ්ජාවට පත්ව, පිළිකුලෙන් යුක්තව, හුදෙකලා වූහ. අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව, නිවන කරා මෙහෙයවන ලද සිතින් යුතුව වෙසෙන උන්වහන්සේ, යම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනාකොට ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙද්ද, ඒ උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවේ කෙළවර වූ අර්හත් ඵලය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන, එයට පැමිණ වාසය කළහ. “ජාතිය (ඉපදීම) අවසන් විය, බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීම නිම විය, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් පසු තවත් කළ යුතු දෙයක් නැත” යි අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක් නමක් වූහ.

---

Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādi – ‘‘nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.

එකල්හි එක්තරා දේවතාවෙක් රාත්‍රිය ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා සුන්දර වර්ණයෙන් මුළු ජේතවනාරාමයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව සිටගත්තේය. එකත්පස්ව සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන වාසය කරති.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේටද “නන්ද ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කර අර්හත් ඵලයට පැමිණ වාසය කරයි” යන ඥානය පහළ විය.

---

Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā nando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yaṃ me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, muñcāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ etasmā paṭissavā’’ti. ‘‘Mayāpi kho [Pg.104] tvaṃ, nanda, cetasā ceto paricca vidito – ‘nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesi – ‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Yadeva kho te, nanda, anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, athāhaṃ mutto etasmā paṭissavā’’ti.

එසඳ ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ එම රැය ඇවෑමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, පරෙවි පාද බඳු වූ රතු පැහැති පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියයක් මට ලබා දෙන බවට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් පොරොන්දුවක් වූ සේක් ද, ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේව ඒ පොරොන්දුවෙන් නිදහස් කරමි.” එකල්හි බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “නන්ද, මම ද මාගේ සිතින් ඔබගේ සිත පිරිසිඳ දැනගත්තෙමි—නන්ද භික්ෂුව ආසවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර සම්පූර්ණ කොට වාසය කරයි කියාය. දේවතාවෝ ද මට මේ කරුණ පැවසූහ: ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර වූ, සුළු මවගේ පුත් වූ ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ ආසවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර සම්පූර්ණ කොට වාසය කරති’ කියාය. නන්ද, යම් කලෙක උපාදාන රහිතව ඔබගේ සිත ආසවයන්ගෙන් මිදුණේ ද, එකල්හි මම ද ඒ පොරොන්දුවෙන් නිදහස් වීමි.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මෙම උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘Yassa nittiṇṇo paṅko,Maddito kāmakaṇṭako;

Mohakkhayaṃ anuppatto,Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū’’ti. dutiyaṃ;

“යමෙකු විසින් (කෙලෙස්) මඩ ගොහොරුව තරණය කරන ලද්දේ ද, කාම නමැති කටුව පාගා මර්දනය කරන ලද්දේ ද, මෝහය ක්ෂය කිරීමේ (නිවනට) පැමිණියේ ද, සුව දුක් දෙකෙහි නොසැලෙන ඒ පුද්ගලයා සැබෑ භික්ෂුවකි.” (දෙවන සූත්‍රයයි)

---

3. Yasojasuttaṃ

3. යසෝජ සූත්‍රය

---

23. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni honti bhagavantaṃ dassanāya. Tedha kho āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ahesuṃ.

23. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල යසෝජ තෙරණුවන් ප්‍රමුඛ වූ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණියහ. එහිදී ආගන්තුක භික්ෂූහු නේවාසික භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු තැන්පත් කරමින් සිටියදී මහත් ශබ්දයක්, ඝෝෂාවක් ඇති විය.

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ke panete, ānanda, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Etāni, bhante, yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya. Tete āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā’’ti. ‘‘Tenahānanda, mama vacanena te bhikkhū āmantehi – ‘satthā āyasmante āmantetī’’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් අමතා, “ආනන්ද, මාළු උදුරා ගන්නා ධීවරයන් මෙන් මේ මහත් ශබ්ද පවත්වන පිරිස කවුරුන්ද?” යි විමසූ සේක. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණි යසෝජ තෙරණුවන් ප්‍රමුඛ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූහුය. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු නේවාසික භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳර කතා කරමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු අස්පස් කරද්දී මේ මහත් ශබ්දය හටගත්තේය” යි (ආනන්ද තෙරණුවෝ) පැවසූහ. “එසේ නම් ආනන්ද, මාගේ වචනයෙන් ඒ භික්ෂූන් අමතා ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක’ යි පවසන්න” යි වදාළ සේක.

---

‘‘Evaṃ[Pg.105], bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca –

“එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී ඒ භික්ෂූන් වැඩසිටි තැනට ගොස්, “ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක” යි පැවසූහ. “ඇවැත්නි, එසේය” යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂූන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

---

‘‘Kiṃ nu tumhe, bhikkhave, uccāsaddā mahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā yasojo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imāni, bhante, pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya. Teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā’’ti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, paṇāmemi vo ; na vo mama santike vatthabba’’nti.

“මහණෙනි, කුමන කරුණක් නිසා ඔබලා මාළු උදුරා ගන්නා ධීවරයන් මෙන් මෙසේ මහත් ශබ්ද ඝෝෂා පැවැත්වූවහුද?” මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් යසෝජ තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණි මේ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූහුය. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු නේවාසික භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳර කතා කරමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු අස්පස් කරද්දී මේ මහත් ශබ්දය හටගත්තේය” යි පැවසූහ. “මහණෙනි, යන්න. මම ඔබලා පිටමං කරමි (පණාමනය කරමි). ඔබලා මා සමීපයෙහි නොසිටිය යුතුය” යි වදාළ සේක.

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena vajjī tena cārikaṃ pakkamiṃsu. Vajjīsu anupubbena cārikaṃ caramānā yena vaggumudā nadī tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vaggumudāya nadiyā tīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṃ upagacchiṃsu.

“එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන අසුන්වලින් නැගී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට, සේනාසන අස්පස් කර, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන වජ්ජි රට බලා චාරිකාවේ වැඩියහ. වජ්ජි රටෙහි අනුපිළිවෙලින් චාරිකා කරමින් වග්ගුමුදා නදිය වෙත පැමිණියහ. එසේ පැමිණ වග්ගුමුදා නදී තෙර පන්සල් සාදාගෙන වස් විසූහ.

---

Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato bhikkhū āmantesi – ‘‘bhagavatā mayaṃ, āvuso, paṇāmitā atthakāmena hitesinā, anukampakena anukampaṃ upādāya. Handa mayaṃ, āvuso, tathā vihāraṃ kappema yathā no viharataṃ bhagavā attamano assā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṃ. Atha kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā tenevantaravassena sabbeva tisso vijjā sacchākaṃsu.

එවිට වස් විසූ ආයුෂ්මත් යසෝජ තෙරණුවෝ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, අප කෙරෙහි යහපත කැමති, හිතෛෂී වූ, අනුකම්පා සහගත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පාවෙන් යුතුවම අපව පිටමං කළ සේක. ඇවැත්නි, දැන් අප යම් අයුරකින් වාසය කළහොත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතුටට පත් වන්නේ ද, අප ඒ අයුරින් වාසය කරමු.” “ඇවැත්නි, එසේය” යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් යසෝජ තෙරණුවන්ට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති ඒ භික්ෂූහු හුදෙකලා වූවාහු, අප්‍රමාදී වූවාහු, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරද්දී, ඒ වස් කාලය ඇතුළතදීම සියලු දෙනාම ත්‍රිවිද්‍යාවන් සාක්ෂාත් කළහ.

---

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena vesālī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර රිසි තාක් කල් වැඩසිට විශාලා මහනුවර දෙසට චාරිකාවෙහි වැඩියහ. අනුපිළිවෙලින් චාරිකා කරමින් විශාලා මහනුවරට පැමිණි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක.

---

Atha [Pg.106] kho bhagavā vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ cetasā ceto paricca manasi karitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ālokajātā viya me, ānanda, esā disā, obhāsajātā viya me, ānanda, esā disā; yassaṃ disāyaṃ vaggumudātīriyā bhikkhū viharanti. Gantuṃ appaṭikūlāsi me manasi kātuṃ. Pahiṇeyyāsi tvaṃ, ānanda, vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ – ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වග්ගුමුදා නදී තෙර වසන භික්ෂූන්ගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැනගෙන, මෙනෙහි කොට, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් අමතා මෙසේ වදාළහ: “ආනන්ද, වග්ගුමුදා නදී තෙර භික්ෂූන් වසන ඒ දිශාව මට ආලෝකවත් වී ඇති සේ පෙනේ. ආනන්ද, ඒ දිශාව මට ප්‍රභාමත් වී ඇති සේ පෙනේ. එහි යාමට හෝ මෙනෙහි කිරීමට මට කිසිදු අමනාපයක් නැත. ආනන්ද, ඔබ වග්ගුමුදා නදී තෙර වසන ඒ භික්ෂූන් වෙත දූතයෙකු යවා ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක, ශාස්තෘන් වහන්සේට ඔබ වහන්සේලාව දැකගැනීමට වුවමනා වී ඇත’ යි පණිවිඩයක් යවන්න.”

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ehi tvaṃ, āvuso, yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṃ vadehi – ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’’ti.

“එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී එක්තරා භික්ෂුවක් වෙත ගොස් මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, මෙහි එන්න. ඔබ වග්ගුමුදා නදී තෙර වසන භික්ෂූන් වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්න: ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක, ශාස්තෘන් වහන්සේට ඔබ වහන්සේලාව දැකගැනීමට වුවමනා වී ඇත’ යි පවසන්න.”

---

‘‘Evamāvuso’’ti kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ antarahito vaggumudāya nadiyā tīre tesaṃ bhikkhūnaṃ purato pāturahosi. Atha kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’ti.

"එසේය, ඇවැත්නි" යි ඒ භික්ෂුව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ගේ වචනය පිළිගෙන - ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් - මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙන් අතුරුදන් වී වග්ගුමුදා නදිය අසල ඒ භික්ෂූන් ඉදිරියේ පහළ විය. ඉක්බිති ඒ භික්ෂුව වග්ගුමුදා තීරයේ වසන භික්ෂූන්ට මෙසේ පැවසීය: "ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා අමතන සේක, ශාස්තෘන් වහන්සේට ඔබ වහන්සේලා දැකීමට අවශ්‍ය වී ඇත."

---

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ bhagavato sammukhe pāturahesuṃ. Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā nisinno hoti. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘katamena nu kho bhagavā vihārena etarahi viharatī’’ti? Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatī’’ti. Sabbeva āneñjasamādhinā nisīdiṃsu.

"එසේය, ඇවැත්නි" යි ඒ භික්ෂූන් ඒ භික්ෂුවගේ වචනය පිළිගෙන, සෙනසුන් පිළියෙළ කොට පාත්‍ර සිවුරු ගෙන - ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් - වග්ගුමුදා නදිය අසලින් අතුරුදන් වී මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ පහළ වූහ. ඒ අවස්ථාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආනෙඤ්ජ (නොසැලෙන) සමාධියෙන් වැඩසිටි සේක. එවිට ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කිනම් විහරණයකින් වැඩසිටින සේක් ද?" ඉක්බිති ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් ආනෙඤ්ජ විහරණයෙන් වැඩසිටින සේක." එවිට ඒ සියලුම භික්ෂූන් ද ආනෙඤ්ජ සමාධියෙන් වැඩසිටියහ.

---

Atha [Pg.107] kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ පළමු යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, රාත්‍රිය ඉක්ම ගියේය; පළමු යාමය ගෙවී ගියේය; පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති; ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආගන්තුක භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සේක්වා." මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව වැඩසිටි සේක.

---

Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto majjhimo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī’’ti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ මධ්‍යම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, රාත්‍රිය ඉක්ම ගියේය; මධ්‍යම යාමය ගෙවී ගියේය; පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති; ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආගන්තුක භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සේක්වා." දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව වැඩසිටි සේක.

---

Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto pacchimo yāmo; uddhasto aruṇo; nandimukhī ratti; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā, āgantukehi bhikkhūhī’’ti.

තුන්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අරුණෝදය උදා වෙද්දී, සොඳුරු අලුයම් කාලයේ අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, රාත්‍රිය ඉක්ම ගියේය; පශ්චිම යාමය ගෙවී ගියේය; අරුණ උදා විය; රාත්‍රිය අලුයම විය; පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති; ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආගන්තුක භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සේක්වා."

---

Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘sace kho tvaṃ, ānanda, jāneyyāsi ettakampi te nappaṭibhāseyya. Ahañca, ānanda, imāni ca pañca bhikkhusatāni sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhā’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සමාධියෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්ද, ඉදින් ඔබ දැන සිටියේ නම් මෙතරම් දෙයක්වත් නොකියනු ඇත. ආනන්ද, මම ද මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා ද යන සියලු දෙනාම ආනෙඤ්ජ සමාධියෙන් වාඩි වී සිටියෙමු."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Yassa jito kāmakaṇṭako,Akkoso ca vadho ca bandhanañca;

Pabbatova so ṭhito anejo,Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū’’ti. tatiyaṃ;

"යමෙකු විසින් කාම නැමති කටුව ජය ගන්නා ලද්දේ ද, නින්දා අපහාස, හිංසා පීඩා හා බන්ධනයන් (ඉවසා ජය ගන්නා ලද්දේ ද), හෙතෙම පර්වතයක් මෙන් නොසැලී සිටියි. සැප දුක් හමුවේ කම්පා නොවන ඒ භික්ෂුව (සැබෑ භික්ෂුවකි)." තෙවන සූත්‍රයයි.

---

4. Sāriputtasuttaṃ

4. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

---

24. Evaṃ [Pg.108] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

24. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කරවාගෙන වාඩි වී සිටි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කරවාගෙන වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;

Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhatī’’ti. catutthaṃ;

"යම් සේ තනි කළු ගලින් සැදි පර්වතයක් මැනවින් පිහිටා නොසැලී පවතී ද, එසේම මෝහය ක්ෂය කළ භික්ෂුව පර්වතයක් මෙන් නොසැලෙයි." සිව්වන සූත්‍රයයි.

---

5. Mahāmoggallānasuttaṃ

5. මහා මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය

---

25. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya.

25. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, තමා තුළ මැනවින් පිහිටුවන ලද කායගතා සතියෙන් යුතුව වාඩි වී සිටි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, තමා තුළ මැනවින් පිහිටුවන ලද කායගතා සතියෙන් යුතුව වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Sati kāyagatā upaṭṭhitā,Chasu phassāyatanesu saṃvuto;

Satataṃ bhikkhu samāhito,Jaññā nibbānamattano’’ti. pañcamaṃ;

"යමෙකුට කායගතා සතිය මැනවින් පිහිටා ඇත්තේ ද, සවැදෑරුම් ස්පර්ශ ආයතනයන්හි සංවර වූ, නිරතුරුව සමාහිත වූ ඒ භික්ෂුව තමාගේ නිර්වාණය අවබෝධ කරගන්නේය." පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Pilindavacchasuttaṃ

6. පිළින්දවච්ඡ සූත්‍රය

---

26. Evaṃ [Pg.109] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācarati. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti.

26. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දුන් වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට "වසල" යන වචනයෙන් කතා කරති. එවිට බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට 'වසල' යන වචනයෙන් කතා කරන සේක."

---

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena pilindavacchaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso pilindavaccha, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso pilindavaccha, āmantetī’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක් අමතා, "මහණ, ඔබ ගොස් මාගේ වචනයෙන් පිළින්දවච්ඡ භික්ෂුවට මෙසේ කියන්න: 'ඇවැත් පිළින්දවච්ඡ, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අමතන සේක' කියායි" වදාළ සේක. "එසේය ස්වාමීනී" යි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වෙත ගොස් මෙසේ පැවසීය: "ඇවැත් පිළින්දවච්ඡ, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අමතන සේක."

---

‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā pilindavaccho tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ pilindavacchaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, vaccha, bhikkhū vasalavādena samudācarasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

"එසේය ඇවැත්නි" යි ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුවට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසා වදාළ සේක: "වච්ඡ, ඔබ භික්ෂූන්ට 'වසල' යන වචනයෙන් ආමන්ත්‍රණය කරන බව සැබෑද?" "එසේය, ස්වාමීනි" යි උන්වහන්සේ පිළිතුරු දුන්හ.

---

Atha kho bhagavā āyasmato pilindavacchassa pubbenivāsaṃ manasi karitvā bhikkhū āmantesi – ‘‘mā kho tumhe, bhikkhave, vacchassa bhikkhuno ujjhāyittha. Na, bhikkhave, vaccho dosantaro bhikkhū vasalavādena samudācarati. Vacchassa, bhikkhave, bhikkhuno pañca jātisatāni abbokiṇṇāni brāhmaṇakule paccājātāni. So tassa vasalavādo dīgharattaṃ samudāciṇṇo. Tenāyaṃ vaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේගේ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (පෙර භවයන්) මෙනෙහි කොට භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, ඔබලා වච්ඡ භික්ෂුවට දොස් නොනගන්න. මහණෙනි, වච්ඡ භික්ෂුව භික්ෂූන්ට 'වසල' කියා ආමන්ත්‍රණය කරන්නේ ද්වේෂ සිතකින් නොවේ. මහණෙනි, වච්ඡ භික්ෂුව අඛණ්ඩව ජාති පන්සියයක් බමුණු කුලයේම උපත ලබා ඇත. එම 'වසල' යන වචනයෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීම ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පුරුදු වූවකි. ඒ නිසාම මෙම වච්ඡ භික්ෂුව භික්ෂූන්ට 'වසල' කියා ආමන්ත්‍රණය කරයි."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Yamhī [Pg.110] na māyā vasatī na māno,Yo vītalobho amamo nirāso;

Panuṇṇakodho abhinibbutatto,So brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhū’’ti. chaṭṭhaṃ;

"යමකු තුළ මායාව හෝ මානය වසන්නේ නැද්ද, යමෙක් ලෝභය දුරු කළේද, 'මමය මාගේය' යන හැඟීමෙන් තොර වූයේද, තෘෂ්ණාව නැත්තේද, ක්‍රෝධය ප්‍රහීණ කළා වූද, කෙලෙස් නිවාගත් සිත් ඇත්තා වූද, ඔහුම බ්‍රාහ්මණයෙකි, ඔහුම ශ්‍රමණයෙකි, ඔහුම භික්ෂුවකි."

---

7. Sakkudānasuttaṃ

7. සක්කුදාන සූත්‍රය (සක්‍රයා දන් දීම පිළිබඳ සූත්‍රය)

---

27. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati, sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā. Atha kho āyasmā mahākassapo tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi. Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā samādhimhā vuṭṭhitassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyya’’nti.

27. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට ආහාර දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පිප්ඵලී ලෙනෙහි වැඩවසන අතර, සත් දිනක් මුළුල්ලේ එකම පර්යංකයකින් වැඩහිඳ කිසියම් සමාපත්තියකට සම වැදී සිටියහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එම සමාපත්තියෙන් නැගී සිටියහ. සමාපත්තියෙන් නැගී සිටි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "මම රජගහ නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස පිවිසෙන්නෙම් නම් මැනවි."

---

Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmato mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya. Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi.

එකල්හි දේවතාවියන් පන්සියයක් පමණ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පූජා කිරීම සඳහා උත්සාහවත් වූහ. එහෙත් ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ එම දේවතාවියන් පන්සියය ප්‍රතික්ෂේප කොට, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවී සිවුරු පිළියෙළ කරගෙන පාත්‍රය ද රැගෙන රජගහ නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස පිවිසියහ.

---

Tena kho pana samayena sakko devānamindo āyasmato mahākassapassa piṇḍapātaṃ dātukāmo hoti. Pesakāravaṇṇaṃ abhinimminitvā tantaṃ vināti. Sujā asurakaññā tasaraṃ pūreti. Atha kho āyasmā mahākassapo rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakkassa devānamindassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Addasā kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna gharā nikkhamitvā paccugantvā hatthato pattaṃ gahetvā gharaṃ pavisitvā ghaṭiyā odanaṃ uddharitvā pattaṃ pūretvā āyasmato mahākassapassa adāsi. So ahosi piṇḍapāto anekasūpo anekabyañjano anekarasabyañjano. Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘ko nu kho ayaṃ satto yassāyaṃ evarūpo iddhānubhāvo’’ti[Pg.111]? Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘sakko kho ayaṃ devānamindo’’ti. Iti viditvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘‘kataṃ kho te idaṃ, kosiya; mā punapi evarūpamakāsī’’ti. ‘‘Amhākampi, bhante kassapa, puññena attho; amhākampi puññena karaṇīya’’nti.

එකල්හි සක් දෙවිඳුන් ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පූජා කරනු කැමැත්තේ, රෙදි වියන්නෙකුගේ වේශයක් මවාගෙන රෙදි වියමින් සිටියේය. සුජාතා අසුර කන්‍යාව නූල් කටින පත්ත පිරවූවාය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ රජගහ නුවර පිළිවෙළින් පිඬු සිඟා වඩිමින් සක් දෙවිඳුන්ගේ නිවස ඇති තැනට එළඹියහ. සක් දෙවිඳුන් ඈතින්ම වඩිනා ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ දැක, නිවසින් නික්ම පෙරගමන් කොට, උන්වහන්සේගේ අතින් පාත්‍රය ගෙන නිවසට වැඩමවා, බඳුනෙන් බත් බෙදා පාත්‍රය පුරවා ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පූජා කළේය. ඒ පිණ්ඩපාතය නොයෙක් වෑංජන හා රසවත් දෑ සහිත විය. එවිට ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "මෙබඳු ඉර්ධි ආනුභාවයක් ඇති මේ සත්වයා කවුරුන් විය හැකිද?" අනතුරුව ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට "මේ නම් සක් දෙවිඳුන්ය" කියා සිතුණි. ඔහු සක් දෙවිඳුන් බව දැනගෙන මෙසේ වදාළහ: "කෝසිය, ඔබ මේ කළේ මහා පුණ්‍යකර්මයකි. මින් මතු මෙබඳු දේ නොකරන්න." "ස්වාමීනි, කාශ්‍යපයන් වහන්ස, අපටත් පින් අවශ්‍යය. අප විසින් ද පින් කළ යුතුය" යි සක් දෙවිඳු පැවසීය.

---

Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ!! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhita’’nti!!! Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sakkassa devānamindassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānentassa – ‘‘aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ!! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhita’’nti!!!

ඉක්බිති සක් දෙවිඳුන් ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර අහසට පැන නැගී, අහස් තලයේ සිට තෙවරක් මෙසේ උදාන පහළ කළේය: "අහෝ දානය! මහා දානය! කාශ්‍යපයන් වහන්සේ කෙරෙහි මැනවින් පිහිටුවන ලදී!" භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් කන් ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍යමය ශ්‍රවණාග්‍රහණයෙන් සක් දෙවිඳුන් අහසට පැන නැගී තෙවරක් උදාන පහළ කරන හඬ අසා වදාළ සේක: "අහෝ දානය! මහා දානය! කාශ්‍යපයන් වහන්සේ කෙරෙහි මැනවින් පිහිටුවන ලදී!"

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Piṇḍapātikassa bhikkhuno,Attabharassa anaññaposino;

Devā pihayanti tādino,Upasantassa sadā satīmato’’ti. sattamaṃ;

"පිණ්ඩපාත ධුතංගය රකින්නා වූ, තම ශක්තියෙන් යැපෙන්නා වූ, අනුන් පෝෂණය නොකරන්නා වූ, තාදී ගුණයෙන් යුත්, කෙලෙස් සන්සිඳුණු, නිරන්තර සිහි ඇති භික්ෂුවට දෙවිවරු පවා ප්‍රිය කරති."

---

8. Piṇḍapātikasuttaṃ

8. පිණ්ඩපාතික සූත්‍රය

---

28. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –

28. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි පිණ්ඩපාතයෙන් පසු පෙරළා පැමිණි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා කරේරී මණ්ඩලමාලයේ රැස්ව වැඩහිඳින විට උන්වහන්සේලා අතර මෙබඳු අතුරු කතාවක් ඇති විය.

---

‘‘Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena [Pg.112] gandhe ghāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati. Handāvuso, mayampi piṇḍapātikā homa. Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ; mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā’’ti. Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

"ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතයේ වඩින භික්ෂුවට වරින් වර ඇසින් මනාප රූප දැකීමට ලැබෙයි, කනින් මනාප ශබ්ද ඇසීමට ලැබෙයි, නාසයෙන් මනාප ගන්ධයන් විඳීමට ලැබෙයි, දිවෙන් මනාප රසයන් විඳීමට ලැබෙයි, කයෙන් මනාප ස්පර්ශයන් විඳීමට ලැබෙයි. ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතයේ වඩින භික්ෂුව සත්කාර, ගරුකාර, මානන, පූජන හා වන්දනා ලබමින් පිඬු සිඟා වඩියි. ඇවැත්නි, එන්න, අපිත් පිණ්ඩපාතික භික්ෂූන් වෙමු. එවිට අපටත් වරින් වර ඇසින් මනාප රූප දැකීමට ලැබෙනු ඇත, ශබ්ද ඇසීමට ලැබෙනු ඇත, ගන්ධයන් විඳීමට ලැබෙනු ඇත, රසයන් විඳීමට ලැබෙනු ඇත, ස්පර්ශයන් ලැබෙනු ඇත. අපිත් සත්කාර සම්මාන ලබමින් පිඬු සිඟා වඩින්නෙමු." එම භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මෙම අතුරු කතාව මෙසේ අසම්පූර්ණව පවතිද්දීම (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක).

---

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව වැඩසිටීමෙන් (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට, කරේරීමණ්ඩලමාළය (කැරැටි මණ්ඩපය) වෙත වැඩම කළ සේක. එහි වැඩම කර පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහණුන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ඔබ දැන් කවර කතාවකින් යුක්තව රැස්ව සිටින්නහු ද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ කතාව කුමක් ද?”

---

‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –

“ස්වාමීනි, මෙහි පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආ අප, කරේරීමණ්ඩලමාළයෙහි රැස්ව වාඩි වී සිටින විට අප අතර මෙබඳු කතාවක් ඇති විය.”

---

‘Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati. Handāvuso, mayampi piṇḍapātikā homa. Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ…pe… kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

“‘ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතිකයෙකු වූ මහණෙක් පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙද්දී කලින් කලට ඇසට ප්‍රිය වූ රූප දැකීමට ලබයි. කලින් කලට කනට ප්‍රිය වූ ශබ්ද ඇසීමට ලබයි. කලින් කලට නාසයට ප්‍රිය වූ ගඳ සුවඳ දැන ගැනීමට ලබයි. කලින් කලට දිවට ප්‍රිය වූ රස විඳීමට ලබයි. කලින් කලට කයට ප්‍රිය වූ පහස ලැබීමට ලබයි. ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතිකයෙකු වූ මහණෙක් සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදුම් ලබන ලද, පුදන ලදුව පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙයි. ඇවැත්නි, අපිත් පිණ්ඩපාතිකයෝ වෙමු. එවිට අපටත් කලින් කලට ඇසට ප්‍රිය රූප දැකීමට...පෙ... කයට ප්‍රිය පහස ලැබීමට හැකි වනු ඇත. අපිත් සත්කාර ලබමින්, ගරුබුහුමන් ලබමින් පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන්නෙමු’ යනුයි. ස්වාමීනි, අප අතර ඇති වූ කතාව අතරමග නතර වූයේ මේ අවස්ථාවේදීය, එසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩි සේක.”

---

‘‘Na [Pg.113] khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙබඳු කතාවල යෙදීම සුදුසු නොවේ. මහණෙනි, රැස්වූ ඔබ විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ; එනම් ධාර්මික කතාව හෝ ආර්ය නිශ්ශබ්දතාවයි.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘Piṇḍapātikassa bhikkhuno,Attabharassa anaññaposino;

Devā pihayanti tādino,No ce saddasilokanissito’’ti. aṭṭhamaṃ;

“තමාවම නඩත්තු කරගන්නා වූ, අනුන් පෝෂණය කිරීමේ බරක් නැති වූ, පිණ්ඩපාතික වූ, තාදී ගුණයෙන් යුත් ඒ මහණෙක් ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය පතා නොසිටින්නේ නම්, දෙවියෝ පවා එවන් මහණෙකුට ප්‍රිය කරති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

---

9. Sippasuttaṃ

9. සිප්ප සූත්‍රය (ශිල්ප සූත්‍රය)

---

29. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, sippaṃ jānāti? Ko kiṃ sippaṃ sikkhi? Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ agga’’nti?

29. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ මහණුන් පස්වරු කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී මණ්ඩලමාළයෙහි රැස්ව වාඩි වී සිටින විට මෙබඳු කතාවක් ඇති විය: “ඇවැත්නි, ශිල්ප දන්නේ කවුද? කවුරුන් කුමන ශිල්පයක් ඉගෙන ගත්තේ ද? ශිල්ප අතරින් උතුම්ම ශිල්පය කුමක් ද?”

---

Tatthekacce evamāhaṃsu – ‘‘hatthisippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘assasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘rathasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘dhanusippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘tharusippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘muddāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘gaṇanāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘saṅkhānasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘lekhāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘kāveyyasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘lokāyatasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘khattavijjāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

එහිදී ඇතැම් මහණෙක් “ශිල්ප අතරින් ඇත් ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “අස් ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “රිය ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ධනු ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “කඩුව මෙහෙයවන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “මුද්‍රා ශිල්පය (ඇඟිලි පුරුකෙන් ගණින ශිල්පය) උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ගණන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “සංඛ්‍යාන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ලේඛන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “කාව්‍ය ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ලෝකායත ශාස්ත්‍රය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “කෘෂිකර්ම විද්‍යාව (භූමි විද්‍යාව) උතුම්” යැයි කීහ. මෙසේ ඒ මහණුන්ගේ මේ කතාව අතරමග නතර වී තිබුණි.

---

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja [Pg.114] kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට මණ්ඩලමාළය වෙත වැඩම කර, පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහණුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, ඔබ දැන් කවර කතාවකින් යුක්තව වාඩි වී සිටින්නහු ද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ කතාව කුමක් ද?”

---

‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ko nu kho, āvuso, sippaṃ jānāti? Ko kiṃ sippaṃ sikkhi? Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ agga’nti?

“ස්වාමීනි, මෙහි පස්වරු කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආ අප මණ්ඩලමාළයෙහි රැස්ව වාඩි වී සිටින විට ‘ඇවැත්නි, ශිල්ප දන්නේ කවුද? කවුරුන් කුමන ශිල්පයක් ඉගෙන ගත්තේ ද? ශිල්ප අතරින් උතුම්ම ශිල්පය කුමක් ද?’ යනුවෙන් කතාවක් ඇති විය.”

---

‘‘Tatthekacce evamāhaṃsu – ‘hatthisippaṃ sippānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘assasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘rathasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘dhanusippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘tharusippaṃ sippānaṃ agga’nti, ekacce evamāhaṃsu – ‘muddāsippaṃ sippānaṃ agga’nti ekacce evamāhaṃsu – ‘gaṇanāsippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘saṅkhānasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘lekhāsippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘kāveyyasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘lokāyatasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘khattavijjāsippaṃ sippānaṃ agga’nti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā hoti vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

“එහිදී ඇතැම් මහණෙක් ‘ඇත් ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘අස් ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘රිය ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘දුනු ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘කඩු ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘මුද්‍රා ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘ගණන ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘සංඛ්‍යාන ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘ලේඛන ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘කාව්‍ය ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘ලෝකායත ශාස්ත්‍රය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘භූමි විද්‍යාව උතුම්’ යැයි ද කීහ. ස්වාමීනි, අපගේ මේ කතාව අතරමග නතර වූයේ මේ අවස්ථාවේදීය, එසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩි සේක.”

---

‘‘Na khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙබඳු කතාවල යෙදීම සුදුසු නොවේ. මහණෙනි, රැස්වූ ඔබ විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ; එනම් ධාර්මික කතාව හෝ ආර්ය නිශ්ශබ්දතාවයි.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘Asippajīvī lahu atthakāmo,Yatindriyo sabbadhi vippamutto;

Anokasārī amamo nirāso,Hitvā mānaṃ ekacaro sa bhikkhū’’ti. navamaṃ;

“ශිල්පයකින් ජීවත් නොවන (භික්ෂාචාරී), සැහැල්ලු පැවැතුම් ඇති, යහපත කැමති, පාලනය කළ ඉන්ද්‍රියයන් ඇති, සෑම තැනකදීම මිදුණු, නිවාස කෙරෙහි ඇල්මක් නැති, මමයත්වය නැති, ආශා රහිත, මානය අත්හැර තනිව හැසිරෙන්නා වූ යම් පෞද්ගලයෙක් වේ ද හෙතෙම සැබෑ මහණෙකි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

10. Lokasuttaṃ

10. ලෝක සූත්‍රය

---

30. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena [Pg.115] bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī.

30. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ අලුත උරුවේලායෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි බෝධි මූලයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විමුක්ති සුවය විඳිමින් එක් පර්යංකයකින් සත් දිනක් මුළුල්ලේ වැඩ සිටි සේක.

---

Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā volokento satte anekehi santāpehi santappamāne, anekehi ca pariḷāhehi pariḍayhamāne – rāgajehipi, dosajehipi, mohajehipi.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට බුදු ඇසින් ලෝකය දෙස බලා වදාළ සේක. බුදු ඇසින් ලෝකය බලන්නා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට රාගයෙන් හටගත්, ද්වේෂයෙන් හටගත් සහ මෝහයෙන් හටගත් නොයෙකුත් තැවීම් වලින් පීඩා විඳින්නා වූ ද, නොයෙකුත් දාහයන්ගෙන් දැවෙන්නා වූ ද සත්වයන් දක්නට ලැබුණි.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Ayaṃ loko santāpajāto,Phassapareto rogaṃ vadati attato;

Yena yena hi maññati,Tato taṃ hoti aññathā.

''මේ ලෝක සත්වයා (කෙලෙස්) තැවීම් වලින් හටගත්තකි. ස්පර්ශයෙන් පෙළෙන ලෝකයා රෝගය (පංචස්කන්ධය) ආත්මය යැයි පවසයි. ලෝකයා යම් යම් ආකාරයකින් යමක් සිතයි ද, එය පසුව සිතූ දෙයට වඩා වෙනස් ආකාරයකට පත් වෙයි.

---

‘‘Aññathābhāvī bhavasatto loko,Bhavapareto bhavamevābhinandati;

Yadabhinandati taṃ bhayaṃ,Yassa bhāyati taṃ dukkhaṃ;

Bhavavippahānāya kho panidaṃ brahmacariyaṃ vussati’’.

වෙනස් වන සුළු බව ඇති ලෝක සත්වයා භවයෙහි ඇලී සිටියි. භවයෙන් පීඩිත වූ ලෝකයා භවයටම අතිශයින් ඇලුම් කරයි. යමකට ඇලුම් කරයි ද එය බියකි. යම් බියකට බිය වේ ද එය දුකකි. භවය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසම මේ උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙයි.

---

‘‘‘Ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṃsu, sabbe te avippamuttā bhavasmā’ti vadāmi. ‘Ye vā pana keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vibhavena bhavassa nissaraṇamāhaṃsu, sabbe te anissaṭā bhavasmā’ti vadāmi.

යම් කිසි මහණ බමුණෝ භවය මගින්ම භවයෙන් මිදීමක් පවසත් ද, ඔවුන් සියල්ලෝම භවයෙන් නොමිදුණාහු යැයි මම පවසමි. යම් කිසි මහණ බමුණෝ විභවය (නැති වී යාම) මගින් භවයෙන් මිදීමක් පවසත් ද, ඔවුන් සියල්ලෝම භවයෙන් අත් නොමිදුණාහු යැයි මම පවසමි.

---

‘‘Upadhiñhi paṭicca dukkhamidaṃ sambhoti, sabbupādānakkhayā natthi dukkhassa sambhavo. Lokamimaṃ passa; puthū avijjāya paretā bhūtā bhūtaratā aparimuttā; ye hi keci bhavā sabbadhi sabbatthatāya sabbe te bhavā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’’ti.

සැබැවකි, උපධි (කෙලෙස්) නිසාම මේ දුක හටගනියි. සියලු උපාදානයන් ක්ෂය වීමෙන් දුකක් හට නොගනියි. මේ ලෝකය දෙස බලන්න; අවිද්‍යාවෙන් මුළා වූ බොහෝ සත්වයන් භවයෙහි ඇලී ඉන් නොමිදී සිටිති. සියලු තැන්හි පවත්නා වූ යම්තාක් භවයෝ වෙත් ද, ඒ සියලු භවයෝ අනිත්‍යය, දුක්ඛය, විපරිණාම ධර්මයෝය''.

---

‘‘Evametaṃ [Pg.116] yathābhūtaṃ, sammappaññāya passato;

Bhavataṇhā pahīyati, vibhavaṃ nābhinandati.

''මෙසේ මෙය තත්ත්වාකාරයෙන් නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකින්නා හට භව තණ්හාව ප්‍රහීණ වෙයි. ඔහු විභවයෙහි (නැති වී යාමෙහි) ද නොඇලෙයි.

---

‘‘Sabbaso taṇhānaṃ khayā,Asesavirāganirodho nibbānaṃ;

Tassa nibbutassa bhikkhuno,Anupādā punabbhavo na hoti;

Abhibhūto māro vijitasaṅgāmo,Upaccagā sabbabhavāni tādī’’ti. dasamaṃ;

සෑම අයුරින්ම තණ්හාව ක්ෂය වීමෙන්, ඉතිරි නොවන විරාග නිරෝධය නිවනයි. එලෙස කෙලෙස් නිවුණු මහණ හට උපාදාන රහිත බැවින් නැවත උපතක් නැත. ඔහු මාරයා පරාජය කර සංග්‍රාමය දිනුවෙකි. තාදී ගුණයෙන් යුත් ඒ රහතන් වහන්සේ සියලු භවයන් ඉක්මවා සිටිති.'’ මෙය දසවන සූත්‍රයයි.

---

Nandavaggo tatiyo niṭṭhito.

තෙවන නන්ද වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

Kammaṃ nando yasojo ca, sāriputto ca kolito;

Pilindo kassapo piṇḍo, sippaṃ lokena te dasāti.

කම්ම සූත්‍රය, නන්ද සූත්‍රය, යසෝජ සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, කෝලිත සූත්‍රය, පිළින්ද (වච්ඡ) සූත්‍රය, කාශ්‍යප (පිණ්ඩපාතික) සූත්‍රය, පිණ්ඩ සූත්‍රය, ලෝක සූත්‍රය සහ සිප්ප සූත්‍රය යන සූත්‍ර දහය මෙහි ඇතුළත් වේ.

---

4. Meghiyavaggo

4. මේඝිය වර්ගය

---

1. Meghiyasuttaṃ

1. මේඝිය සූත්‍රය

---

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā cālikāyaṃ viharati cālike pabbate. Tena kho pana samayena āyasmā meghiyo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, jantugāmaṃ piṇḍāya pavisitu’’nti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, meghiya, kālaṃ maññasī’’ti.

31. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාලිකාවෙහි චාලික පර්වතයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උපස්ථායකයා වූහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසක සිටියහ. එකත්පසක සිටි ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, මම පිණ්ඩපාතය පිණිස ජන්තුගාමයට පිවිසීමට කැමැත්තෙමි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "මේඝිය, ඒ සඳහා දැන් සුදුසු කාලය යැයි ඔබ සිතන්නේ නම් (එසේ කරන්න)" යැයි වදාළ සේක.

---

Atha kho āyasmā meghiyo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami. Addasā [Pg.117] kho āyasmā meghiyo kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṃ pāsādikaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන ජන්තුගාමයට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩම කළහ. ජන්තුගාමයෙහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දන් වළඳා අවසානයේ පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු එන අතරතුර කිමිකාළා නදිය අසලට වැඩම කළහ. ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ කිමිකාළා නදී තෙර සක්මන් කරමින් ඇවිදින අතරතුර ඉතා ප්‍රසාදජනක වූ, මනොඥ වූ, රමණීය වූ අඹ වනයක් දුටුහ. එය දැක උන්වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "මේ අඹ වනය ඉතා ප්‍රසාදජනකයි, මනොඥයි, රමණීයයි. වීර්යය කිරීමට කැමති කුලපුත්‍රයෙකුට මහණ දම් පිරීම සඳහා මෙය ඉතා සුදුසුයි. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම භාවනා කිරීම පිණිස මේ අඹ වනයට එන්නෙමි."

---

Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhante, kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṃ pāsādikaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Disvāna me etadahosi – ‘pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā’ti. Sace maṃ, bhante, bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti.

"ස්වාමීනී, මම අද පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන ජන්තුගාමයට පිණ්ඩපාතය පිණිස ගියෙමි. එහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර දන් වළඳා අවසානයේ ආපසු එන අතරතුර කිමිකාළා නදී තෙරට ගියෙමි. එහි සක්මන් කරමින් ඇවිදින අතරතුර ප්‍රසාදජනක වූ, මනොඥ වූ, රමණීය වූ අඹ වනයක් මම දුටුවෙමි. එය දැක මට මෙසේ සිතුණි: 'මේ අඹ වනය ඉතා ප්‍රසාදජනකයි, මනොඥයි, රමණීයයි. මහණ දම් පිරීමට කැමති කුලපුත්‍රයෙකුට මෙය ඉතා සුදුසුයි. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස මේ අඹ වනයට එන්නෙමි' කියායි. ස්වාමීනී, ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස ඒ අඹ වනයට යන්නෙමි."

---

Evaṃ vutte, bhagavā āyasmantaṃ meghiyaṃ etadavoca – ‘‘āgamehi tāva, meghiya, ekakamhi tāva, yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī’’ti.

මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක: "මේඝිය, දැනට මඳක් ඉවසන්න. මම දැනට තනිවම වෙමි. වෙනත් යම් මහණෙකු පැමිණෙන තෙක් ඉවසන්න."

---

Dutiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ, natthi katassa vā paticayo. Mayhaṃ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṃ, atthi katassa paticayo. Sace maṃ bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. Dutiyampi kho [Pg.118] bhagavā āyasmantaṃ meghiyaṃ etadavoca – ‘‘āgamehi tāva, meghiya, ekakamhi tāva, yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī’’ti.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මීට වඩා අමුතුවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත, කළ දෑ නැවත රැස් කිරීමට ද නැත. එහෙත් ස්වාමීනී, මට නම් තව බොහෝ දේ කළ යුතුව ඇත, කළ දෑ වැඩිදියුණු කිරීමට ද ඇත. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස ඒ අඹ වනයට යන්නෙමි." දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "මේඝිය, දැනට මඳක් ඉවසන්න. මම දැනට තනිවම වෙමි. වෙනත් යම් මහණෙකු පැමිණෙන තෙක් ඉවසන්න" යැයි වදාළ සේක.

---

Tatiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ, natthi katassa vā paticayo. Mayhaṃ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṃ, atthi katassa paticayo. Sace maṃ bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. ‘‘Padhānanti kho, meghiya, vadamānaṃ kinti vadeyyāma? Yassadāni tvaṃ, meghiya, kālaṃ maññasī’’ti.

තෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මීට වඩා අමුතුවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත... මට නම් තව බොහෝ දේ කළ යුතුව ඇත... ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස ඒ අඹ වනයට යන්නෙමි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "මේඝිය, මහණ දම් පුරන්නෙමි (වීර්යය වඩන්නෙමි) යැයි පවසන්නාට අප කුමක් කියමුද? මේඝිය, ඒ සඳහා දැන් සුදුසු කාලය යැයි ඔබ සිතන්නේ නම් (එසේ කරන්න)" යැයි වදාළ සේක.

---

Atha kho āyasmā meghiyo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena taṃ ambavanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ ambavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho āyasmato meghiyassa tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṃ – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කර එම අඹ වනයට වැඩම කළහ. අඹ වනයට ඇතුළු වී එක්තරා රුක් මුලක දිවා විහරණය (දහවල් කාලය ගත කිරීම) සඳහා හිඳගත්හ. එකල්හි ඒ අඹ වනයෙහි වසන්නා වූ ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේට බොහෝ සෙයින් පාපී වූ අකුසල විතර්ක තුනක් පහළ විය. එනම්, කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයයි.

---

Atha kho āyasmato meghiyassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. Atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā, seyyathidaṃ – kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkena’’.

එකල ආයුෂ්මත් මේඝිය තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි! මම ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි. එසේ වුවද, මම මේ ලාමක අකුසල් විතර්ක තුනෙන්, එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයෙන් පීඩා විඳින්නෙමි."

---

Atha kho āyasmā meghiyo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṃ – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. Atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi [Pg.119] vitakkehi anvāsattā, seyyathidaṃ – kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkena’’’.

එවිට ආයුෂ්මත් මේඝිය තෙරුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි භාවනාවෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් මේඝිය තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, මා ඒ අඹ වනයෙහි වාසය කරන විට මට බොහෝ විට ලාමක අකුසල් විතර්ක තුනක් උපදී. එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයයි. ස්වාමීනි, එහිදී මට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: 'පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි! මම ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි. එසේ වුවද, මම මේ ලාමක අකුසල් විතර්ක තුනෙන්, එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයෙන් පෙළෙන්නෙමි' කියායි."

---

‘‘Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā pañca dhammā paripākāya saṃvattanti. Katame pañca?

"මේඝිය, මෝරා නොගිය (අපරිණත) චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස කරුණු පහක් හේතු වෙයි. ඒ පහ මොනවාද?"

---

‘‘Idha, meghiya, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ paṭhamo dhammo paripākāya saṃvattati.

"මේඝිය, මෙහි මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති අයෙක් වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින පළමු කරුණ මෙයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ dutiyo dhammo paripākāya saṃvattati.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘතව වාසය කරයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වෙයි, ඉතා කුඩා වැරදිවල පවා බිය දකිමින් වාසය කරයි, ශික්ෂා පදයන් සමාදන් වී හික්මෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින දෙවන කරුණ මෙයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, seyyathidaṃ – appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathā; evarūpāya kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Aparipākāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ tatiyo dhammo paripākāya saṃvattati.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ කෙලෙස් දුරු කිරීමට උපකාරී වන, සිත විවර වීමට හිතකර වූ, ඒකාන්ත කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස පවතින යම් කථාවක් වේද - එනම්: අල්පේච්ඡ කථා, සන්තුට්ඨි කථා, පවිවේක කථා, අසංසග්ග කථා, විරියාරම්භ කථා, සීල කථා, සමාධි කථා, පඤ්ඤා කථා, විමුක්ති කථා, විමුක්ති ඥානදස්සන කථා යන මෙබඳු කථාවන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ලබන්නෙකු වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින තුන්වන කරුණ මෙයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu āraddhavīriyo viharati, akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ catuttho dhammo paripākāya saṃvattati.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් සම්පූර්ණ කර ගැනීම පිණිසත් දැඩි වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි, කුසල ධර්මයන් කෙරෙහි ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් හා අත් නොහළ වීර්යයෙන් යුක්ත වූයේ වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින හතරවන කරුණ මෙයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ pañcamo dhammo paripākāya saṃvattati. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ime pañca dhammā paripākāya saṃvattanti.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ ප්‍රඥාවන්ත වෙයි, උදයව්‍යය (හටගැනීම හා විනාශය) දැකීමෙහි සමර්ථ වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින පස්වන කරුණ මෙයයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස මේ කරුණු පහ පවතියි."

---

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ[Pg.120], meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ sīlavā bhavissati, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhissati sikkhāpadesu.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් ඔහු සිල්වත් වනු ඇත, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘතව වසනු ඇත, ආචාර ගෝචර සම්පන්නව, ඉතා කුඩා වැරදිවල පවා බිය දකිමින්, ශික්ෂා පදයන් සමාදන් වී හික්මෙනු ඇත."

---

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, seyyathidaṃ – appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathā; evarūpāya kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් කෙලෙස් දුරු කිරීමට උපකාරී වන... (අල්පේච්ඡ කථා ආදී දස කථාවන්) ...මෙබඳු කථාවන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ලබන්නෙකු වනු ඇත."

---

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ āraddhavīriyo viharissati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් ඔහු අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීමට සහ කුසල ධර්මයන් සම්පූර්ණ කර ගැනීමට කැප වූ ආරම්භ කළ වීර්යයෙන් යුක්තව, ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් හා අත් නොහළ වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරනු ඇත."

---

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ paññavā bhavissati, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් ඔහු ප්‍රඥාවන්ත වනු ඇත, උදයව්‍යය දැකීමෙහි සමර්ථ වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වනු ඇත."

---

‘‘Tena ca pana, meghiya, bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā – asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya. Aniccasaññino hi, meghiya, anattasaññā saṇṭhāti, anattasaññī asmimānasamugghātaṃ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbāna’’nti.

"මේඝිය, ඒ මහණා විසින් මේ කරුණු පහෙහි පිහිටා තවදුරටත් ධර්ම හතරක් වැඩිය යුතුය: රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස අසුභ භාවනාව වැඩිය යුතුය, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස මෙත්තා භාවනාව වැඩිය යුතුය, විතර්ක සිඳලීම පිණිස ආනාපානසතිය වැඩිය යුතුය, 'මම' යන මානය මුලිනුපුටා දැමීම පිණිස අනිච්ච සංඥාව වැඩිය යුතුය. මේඝිය, අනිත්‍ය සංඥාව ඇත්තාට අනාත්ම සංඥාව ස්ථිරව පිහිටයි. අනාත්ම සංඥාව ඇත්තා අස්මිමානය මුලිනුපුටා දැමීමට පැමිණෙයි, මෙලොවදීම නිවනට පැමිණෙයි."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘Khuddā [Pg.121] vitakkā sukhumā vitakkā,Anugatā manaso uppilāvā ;

Ete avidvā manaso vitakke,Hurā huraṃ dhāvati bhantacitto.

"කුඩා වූ ද සූක්ෂ්ම වූ ද විතර්කයන් සිත අනුව යමින් සිත කැළඹීමට පත් කරයි. සිතේ උපදින මේ විතර්කයන් පිළිබඳ නොදන්නා අඥානයා, කැළඹුණු සිතින් යුතු ව භවයෙන් භවයට (එහෙ මෙහෙ) දුවයි."

---

‘‘Ete ca vidvā manaso vitakke,Ātāpiyo saṃvaratī satīmā;

Anugate manaso uppilāve,Asesamete pajahāsi buddho’’ti. paṭhamaṃ;

"එහෙත් සිතෙහි හටගන්නා මේ විතර්කයන් දන්නා වූ, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇති, සිහි ඇති තැනැත්තා ඒ සිත කැළඹීමට පත්කරන විතර්කයන් වළක්වයි. සත්‍යය අවබෝධ කළ බුද්ධත්වයට පත් ඒ තැනැත්තා මේ විතර්කයන් කිසිදු ශේෂයක් නොමැතිව ප්‍රහීණ කරයි."

---

2. Uddhatasuttaṃ

2. උද්ධත සූත්‍රයයි.

---

32. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.

32. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ උපවත්තන සල් උයනෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු ආරණ්‍ය කුටියක වාසය කරති. උන්වහන්සේලා විසිරුණු සිතිවිලි ඇත්තා වූ, මානයෙන් උදම් වූ, චපල වූ, කටකාර වූ, හිස් වචන කථා කරන්නා වූ, මුළා වූ සිහි ඇත්තා වූ, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, කැළඹුණු සිත් ඇත්තා වූ සහ සංවර නොවූ ඉඳුරන් ඇත්තා වූහ.

---

Addasā kho bhagavā te sambahule bhikkhū avidūre araññakuṭikāyaṃ viharante uddhate unnaḷe capale mukhare vikiṇṇavāce muṭṭhassatino asampajāne asamāhite vibbhantacitte pākatindriye.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ නුදුරු ආරණ්‍ය කුටියෙහි වාසය කරන්නා වූ, විසිරුණු සිතිවිලි ඇති, මානයෙන් උදම් වූ, චපල වූ, කටකාර වූ, හිස් වචන කථා කරන, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, කැළඹුණු සිත් ඇති සහ සංවර නොවූ ඉඳුරන් ඇති ඒ බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Arakkhitena kāyena, micchādiṭṭhihatena ca;

Thinamiddhā bhibhūtena, vasaṃ mārassa gacchati.

නොසංවර කයකින් යුක්ත වූ ද, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් මඬනා ලද්දා වූ ද, ථීනමිද්ධයෙන් (අලස බවින්) මැඬුණු තැනැත්තා මාරයාගේ වසඟයට යයි.

---

‘‘Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro;

Sammādiṭṭhipurekkhāro, ñatvāna udayabbayaṃ;

Thīnamiddhābhibhū bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe’’ti. dutiyaṃ;

එබැවින් සංවර වූ සිත් ඇත්තා වූ, යහපත් සංකල්ප තමාගේ අරමුණ කරගත්, සම්මා දෘෂ්ටිය පෙරදැරි කරගත්, උදයව්‍යය (හටගැනීම හා විනාශය) දන්නා වූ, ථීනමිද්ධය මැඬ පැවැත්වූ භික්ෂුව සියලු දුගති දුරු කරන්නේය.

---

3. Gopālakasuttaṃ

3. ගෝපාලක සූත්‍රය

---

33. Evaṃ [Pg.122] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

33. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ මහා භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර්ගයෙන් ඉවත් වී එක්තරා රුක් මූලයක් වෙත වැඩම කළ සේක. එසේ වැඩම කොට පනවන ලද අසනයෙහි වැඩ සිටි සේක.

---

Atha kho aññataro gopālako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.

එකල්හි එක්තරා එඬේරෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ඒ එඬේරාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කළ සේක, කුසල් දහමෙහි සමාදන් කරවූ සේක, උනන්දු කරවූ සේක, සතුටු කරවූ සේක.

---

Atha kho so gopālako bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho so gopālako bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, උනන්දු කරවන ලද, සතුටු කරවන ලද ඒ එඬේරා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා සමඟ හෙට දින මාගේ දානය ඉවසා වදාරන සේක්වා.' භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව එය ඉවසා වදාළ සේක. ඉක්බිති ඒ එඬේරා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉවසීම දැනගෙන, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය.

---

Atha kho so gopālako tassā rattiyā accayena sake nivesane pahūtaṃ appodakapāyasaṃ paṭiyādāpetvā navañca sappiṃ bhagavato kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena tassa gopālakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho so gopālako buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ appodakapāyasena navena ca sappinā sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho so gopālako bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho acirapakkantassa bhagavato taṃ gopālakaṃ aññataro puriso sīmantarikāya jīvitā voropesi.

පසුව ඒ එඬේරා එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් තමාගේ නිවසෙහි බොහෝ වූ ඝන කිරිපිඬු දානයක් සහ අලුත් ගිතෙල් පිළියෙළ කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කාලය දැන්වීය: 'ස්වාමීනී, දානය සූදානම් ය, කාලය එළඹ ඇත' යනුවෙනි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ ඒ එඬේරාගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. එවිට ඒ එඬේරා බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට ඒ ඝන කිරිපිඬු දානයෙන් හා අලුත් ගිතෙලින් සියතින්ම මැනවින් වළඳවා සෑහීමට පත් කළේය. දානය වළඳා අවසන් කොට පාත්‍රයෙන් ඉවතට ගත් දෑත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණි ඒ එඬේරා එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක හිඳගත්තේය. එසේ හුන් එඬේරාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටු කරවා අසුනින් නැගිට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කොට නොබෝ වේලාවකින් ඒ එඬේරාව එක්තරා පුරුෂයෙක් ගම් සීමාවකදී ජීවිතක්ෂයට පත් කළේය.

---

Atha [Pg.123] kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yena, bhante, gopālakena ajja buddhappamukho bhikkhusaṅgho appodakapāyasena navena ca sappinā sahatthā santappito sampavārito so kira, bhante, gopālako aññatarena purisena sīmantarikāya jīvitā voropito’’ti.

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ වැඳ එකත්පසක හිඳ මෙසේ සැළ කළහ: 'ස්වාමීනී, අද දින බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට ඝන කිරිපිඬු දානයෙන් හා අලුත් ගිතෙලින් සියතින්ම පිළිගන්වා සෑහීමට පත් කළ ඒ එඬේරා, ස්වාමීනී, එක්තරා පුරුෂයෙකු විසින් ගම් සීමාවකදී ජීවිතක්ෂයට පත් කරන ලදැයි අසන්නට ලැබේ.'

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā, verī vā pana verinaṃ;

Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ, pāpiyo naṃ tato kare’’ti. tatiyaṃ;

සොරෙකු තවත් සොරෙකුට යම් අයහපතක් කරන්නේද, සතුරෙකු තවත් සතුරෙකුට යම් අයහපතක් කරන්නේද, වැරදි ලෙස පිහිටුවා ගත් සිත තැනැත්තාට ඊටත් වඩා වැඩි අයහපතක් සිදු කරන්නේය.

---

4. Yakkhapahārasuttaṃ

4. යක්ඛපහාර සූත්‍රය

---

34. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno kapotakandarāyaṃ viharanti. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinno hoti aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā.

34. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දක නිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමින් වහන්සේ කපෝතකන්දරා නම් ස්ථානයෙහි වැඩ වසති. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ සඳ එළිය ඇති රාත්‍රියක, අලුතින් හිස බාන ලදුව, එළිමහනෙහි එක්තරා සමාධියකට සමවැදී වැඩ සිටි සේක.

---

Tena kho pana samayena dve yakkhā sahāyakā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchanti kenacideva karaṇīyena. Addasaṃsu kho te yakkhā āyasmantaṃ sāriputtaṃ juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinnaṃ. Disvāna eko yakkho dutiyaṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṃ dātu’’nti. Evaṃ vutte, so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, samma, mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

එවෙලෙහි යහළු වූ යක්ෂයන් දෙදෙනෙක් උතුරු දිසාවෙහි සිට දකුණු දිසාවට යම් කිසි කටයුත්තක් සඳහා යමින් සිටියහ. ඒ යක්ෂයෝ සඳ එළිය ඇති රාත්‍රියක අලුතින් හිස බාන ලදුව එළිමහනෙහි වැඩ සිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේව දුටුවෝය. දැක එක් යක්ෂයෙක් අනෙක් යක්ෂයාට මෙසේ කීවේය: 'මිත්‍රය, මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේගේ හිසට පහරක් ගැසීමට මට සිතෙයි.' එසේ කී කල අනෙක් යක්ෂයා ඔහුට මෙසේ කීවේය: 'මිත්‍රය, එපා! ශ්‍රමණයන් වහන්සේට පහර දෙන්න එපා. මිත්‍රය, ඒ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ ඉතා උදාරය, මහා සෘද්ධිමත්ය, මහා අනුභාව සම්පන්නය.'

---

Dutiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṃ dātu’’nti. Dutiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, samma, mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo’’ti. Tatiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṃ [Pg.124] dātu’’nti. Tatiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, samma, mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

දෙවන වරටත් ඒ යක්ෂයා 'මිත්‍රය, මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේගේ හිසට පහරක් ගැසීමට මට සිතෙයි' කීවේය. දෙවන වරටත් අනෙක් යක්ෂයා 'එපා මිත්‍රය, ඒ ශ්‍රමණයන් වහන්සේට පහර දෙන්න එපා. උන්වහන්සේ උදාරය, මහා සෘද්ධිමත්ය, මහා අනුභාව සම්පන්නය' කියා වැළැක්වීය. තුන්වන වරටත් ඒ යක්ෂයා එම වචනයම කීවේය. තුන්වන වරටත් අනෙක් යක්ෂයා උන්වහන්සේගේ උදාර බව පවසා වැළැක්වීය.

---

Atha kho so yakkho taṃ yakkhaṃ anādiyitvā āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṃ adāsi. Tāva mahā pahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā nāgaṃ osādeyya, mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāleyya. Atha ca pana so yakkho ‘ḍayhāmi ḍayhāmī’ti vatvā tattheva mahānirayaṃ apatāsi.

ඉක්බිති ඒ යක්ෂයා අනෙකාගේ වචනය නොතකා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ හිසට පහරක් ගැසීය. ඒ පහර කෙතරම් ප්‍රබලද යත්, රියන් හතක් හෝ අටක් උසැති ඇතෙකු වුවද එම පහරින් පොළොවට කිඳා බසින්නේය, නැතහොත් මහා පර්වත කූටයක් වුවද පැලී යන්නේය. එසේ වුවද ඒ යක්ෂයා 'මම දැවෙමි, මම දැවෙමි' යි කෑගසමින් එහිදීම මහා නිරයට ඇද වැටුණේය.

---

Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tena yakkhena āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṃ dīyamānaṃ. Disvā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, āvuso, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci na kiñci dukkha’’nti? ‘‘Khamanīyaṃ me, āvuso moggallāna, yāpanīyaṃ me, āvuso moggallāna; api ca me sīsaṃ thokaṃ dukkha’’nti.

ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින්, අර යක්ෂයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන්ගේ හිසට පහරක් දෙනු දුටු සේක. දැක ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වැඩසිටි තැනට පැමිණ මෙසේ ඇසූහ: "ඇවැත්නි, ඔබට ඉවසිය හැකි ද? ඔබට යැපිය හැකි ද? ඔබට කිසිදු දුකක් නැද් ද?" "ඇවැත් මහා මොග්ගල්ලාන, මට ඉවසිය හැකියි, මට යැපිය හැකියි. එහෙත් මගේ හිසේ සුළු වේදනාවක් තිබෙනවා" යි කීහ.

---

‘‘Acchariyaṃ, āvuso sāriputta, abbhutaṃ, āvuso sāriputta! Yāva mahiddhiko āyasmā sāriputto mahānubhāvo! Idha te, āvuso sāriputta, aññataro yakkho sīse pahāraṃ adāsi. Tāva mahā pahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā nāgaṃ osādeyya, mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāleyya, atha ca panāyasmā sāriputto evamāha – ‘khamanīyaṃ me, āvuso moggallāna, yāpanīyaṃ me, āvuso moggallāna; api ca me sīsaṃ thokaṃ dukkha’’’nti.

"ඇවැත් සාරිපුත්තයෙනි, ආශ්චර්යයකි! ඇවැත් සාරිපුත්තයෙනි, අද්භූතයකි! ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ කෙතරම් මහා සෘද්ධිමත් ද, කෙතරම් මහා ආනුභාව සම්පන්න ද! ඇවැත් සාරිපුත්තයෙනි, මෙහිදී එක්තරා යක්ෂයෙක් ඔබේ හිසට පහරක් දුන්නා. ඒ පහර කෙතරම් දරුණු එකක් ද යත්, ඒ පහරින් රියන් හතක් හෝ හතහමාරක් උසැති ඇතෙකු වුවත් පොළොවට සමතලා කළ හැකියි. මහා පර්වත කූටයක් වුවත් පලා දැමිය හැකියි. එසේ තිබියදීත් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ පවසනවා: 'ඇවැත් මොග්ගල්ලාන, මට ඉවසිය හැකියි, මට යැපිය හැකියි, එහෙත් මගේ හිසේ සුළු වේදනාවක් තිබෙනවා' කියා."

---

‘‘Acchariyaṃ, āvuso moggallāna, abbhutaṃ, āvuso moggallāna! Yāva mahiddhiko āyasmā mahāmoggallāno mahānubhāvo yatra hi nāma yakkhampi passissati! Mayaṃ panetarahi paṃsupisācakampi na passāmā’’ti.

"ඇවැත් මොග්ගල්ලානයෙනි, ආශ්චර්යයකි! ඇවැත් මොග්ගල්ලානයෙනි, අද්භූතයකි! ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ කෙතරම් මහා සෘද්ධිමත් ද, කෙතරම් මහා ආනුභාව සම්පන්න ද යත්, උන්වහන්සේ යක්ෂයෙකුව පවා දකින සේක. අපට නම් මේ අවස්ථාවේ මඩ පිසාචයෙකුවත් පෙනෙන්නේ නැතැ" යි කීහ.

---

Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṃ ubhinnaṃ mahānāgānaṃ imaṃ evarūpaṃ kathāsallāpaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් කන ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය සෝත ධාතුවෙන් ඒ මහා නාගයන් (රහතන් වහන්සේලා) දෙපළගේ මේ කතාබහ අසා වදාළ සේක.

---

Atha [Pg.125] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Yassa selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;

Virattaṃ rajanīyesu, kopaneyye na kuppati;

Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessatī’’ti. catutthaṃ;

"යමෙකුගේ සිත පර්වතයක් සේ නොසැලී පවතී ද, රාගයෙන් ඇලිය යුතු දේ කෙරෙහි නොඇලේ ද, ද්වේෂයෙන් කිපිය යුතු දේ කෙරෙහි නොකිපේ ද, මෙසේ මැනවින් වඩන ලද සිතක් ඇති තැනැත්තා කරා දුකක් කෙසේ නම් පැමිණේ ද?" හතරවන සූත්‍රයයි.

---

5. Nāgasuttaṃ

5. නාග සූත්‍රය.

---

35. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharati. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharāmi. Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyya’’nti.

35. මා හට මෙසේ ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ සමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, රජවරුන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්, අන්‍ය තීර්ථකයන් හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරා වැඩසිටින සේක. පිරිස පිරිවරා සිටීම නිසා උන්වහන්සේට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "මම දැන් භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, රජවරුන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්, අන්‍ය තීර්ථකයන් හා තීර්ථක ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරා සිටිමි. මේ පිරිස මැද වාසය කිරීම මට දුකකි, පහසුවක් නැත. මම සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසන්නෙම් නම් මැනවි."

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhākaṃ anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ eko adutiyo yena pālileyyakaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena pālileyyakaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pālileyyake viharati rakkhitavanasaṇḍe bhaddasālamūle.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන කොසඹෑ නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක. කොසඹෑ නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, තමන් වහන්සේම සයනාසනය පිළියෙළ කොට තබා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන උපස්ථායකයන්ට හෝ භික්ෂු සංඝයාට නොදන්වා හුදෙකලාවම පාලිලෙය්‍යක ගම දෙසට චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. පිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාලිලෙය්‍යක ගමෙහි රක්ඛිත වන ලැහැබෙහි භද්‍රසාල වෘක්ෂ මූලය වෙත පැමිණි සේක. එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාලිලෙය්‍යකයෙහි රක්ඛිත වන ලැහැබේ භද්‍රසාල මූලයෙහි වැඩසිටි සේක.

---

Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharati. Atha kho tassa hatthināgassa etadahosi – ‘‘ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa [Pg.126] hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti, ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharāmi. Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyya’’nti.

එක්තරා ඇත් රජෙක් ද ඇතින්නියන්, තරුණ ඇතුන් හා ඇත් පැටවුන්ගෙන් පිරිවරා වාසය කළේය. ඔහුට කෑමට ලැබුණේ අග්‍ර කොටස් කඩා දැමූ තණකොළය. අනෙක් ඇතුන් ඔහු කඩා දමන අතු පතර කා දැමූහ. ඔහුට බීමට ලැබුණේ මඩ වූ බොර දියයි. ඔහු දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ ඔහුගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් ගියහ. පිරිස පිරිවරා සිටීම නිසා ඔහුට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. එවිට ඒ ඇත් රජුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "මම දැන් ඇතින්නියන්, තරුණ ඇතුන් හා ඇත් පැටවුන්ගෙන් පිරිවරා වසමි. මම අග්‍ර කොටස් කැඩුණු තණකොළ කමි. මම කඩා දමන අතු පතර මොවුන් කති. මම බොර දිය බොමි. මා දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ මගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් යති. මේ පිරිස මැද වාසය කිරීම මට දුකකි, පහසුවක් නැත. මම සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසන්නෙම් නම් මැනවි."

---

Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṃ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Tatra sudaṃ so hatthināgo yasmiṃ padese bhagavā viharati taṃ padesaṃ appaharitaṃ karoti, soṇḍāya ca bhagavato pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti.

ඉක්බිති ඒ ඇත් රජු රැලෙන් වෙන්ව, පාලිලෙය්‍යක රක්ඛිත වන ලැහැබෙහි භද්‍රසාල මූලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. එහිදී ඒ ඇත් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින ප්‍රදේශය පිරිසිදු කළේය. සොඬින් පැන් සහ පරිභෝජනය සඳහා ජලය ගෙනවුත් තැබීය.

---

Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ. Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī’’ti.

එවිට හුදෙකලාව විවේකීව වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "පෙර මම භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, රජවරුන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්, අන්‍ය තීර්ථකයන් හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරා වාසය කළෙමි. එවිට මට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. දැන් මම ඒ පිරිසගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසමි. එබැවින් මම දැන් සුවසේ, පහසුවෙන් වසමි."

---

Tassapi kho hatthināgassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṃ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādiṃsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṃ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo agamaṃsu, ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ. Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti, anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī’’ti.

ඒ ඇත් රජුට ද මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "පෙර මම ඇතින්නියන්, තරුණ ඇතුන් හා ඇත් පැටවුන්ගෙන් පිරිවරා වාසය කළෙමි. එවිට අග්‍ර කොටස් කැඩුණු තණකොළ කෑවෙමි. මා කඩා දමන අතු පතර මොවුන් කෑවෝය. මම බොර දිය බීවෙමි. මා දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ මගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් ගියහ. එවිට මට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. දැන් මම ඒ පිරිසගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසමි. අග්‍ර කොටස් නොකැඩුණු තණකොළ කමි. මා කඩා දමන අතු පතර මොවුන් නොකති. මම නොකලඹන ලද පිරිසිදු පැන් බොමි. මා දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ මගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් නොයති. මම දැන් සුවසේ, පහසුවෙන් වසමි."

---

Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṃ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ විවේකය ද, ඒ ඇත් රජුගේ සිතෙහි ඇති වූ අදහස ද තම සිතින් දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Etaṃ [Pg.127] nāgassa nāgena, īsādantassa hatthino;

Sameti cittaṃ cittena, yadeko ramatī mano’’ti. pañcamaṃ;

‘‘වනයෙහි තනිව වසන්නා වූ, මද රඳවාගත් කුඹු ඇති හස්තියාගේ සිත බුදුරජාණන් වහන්සේ නමැති හස්තියාගේ සිත හා සමාන වේ; එනම් ඔහු තනිවම වනයෙහි සතුටු වන බැවිනි.’’

---

6. Piṇḍolasuttaṃ

6. පිණ්ඩෝල සූත්‍රය

---

36. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā piṇḍolabhāradvājo bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya āraññiko piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo adhicittamanuyutto.

36. මෙසේ මා හට ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් පිණ්ඩෝල භාරද්වාජයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, ආරණ්‍යකව, පිණ්ඩපාතිකව, පාංශුකූලිකව, තේචීවරිකව, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව (පවිවිත්තව), අනුන් හා නොමිශ්‍රව (අසංසට්ඨව), ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, ධුත ගුණ දේශනා කරමින්, අධිචිත්තයෙහි (අර්හත් ඵල සමාධියෙහි) නිරතව වැඩසිටියහ.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ piṇḍolabhāradvājaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya āraññikaṃ piṇḍapātikaṃ paṃsukūlikaṃ tecīvarikaṃ appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhavīriyaṃ dhutavādaṃ adhicittamanuyuttaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, ආරණ්‍යකව, පිණ්ඩපාතිකව, පාංශුකූලිකව, තේචීවරිකව, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව, අනුන් හා නොමිශ්‍රව, ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, ධුත ගුණ දේශනා කරමින්, අධිචිත්තයෙහි නිරතව වැඩසිටින ආයුෂ්මත් පිණ්ඩෝල භාරද්වාජයන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක:

---

‘‘Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṃvaro;

Mattaññutā ca bhattasmiṃ, pantañca sayanāsanaṃ;

Adhicitte ca āyogo, etaṃ buddhāna sāsana’’nti. chaṭṭhaṃ;

‘‘නොගැරහීම ද, හිංසා නොකිරීම ද, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙහි හික්මීම ද, ආහාරයෙහි පමණ දැනීම ද, විවේකී සේනාසනයන්හි වාසය ද, අධිචිත්තයෙහි (සමාධියෙහි) නිරත වීම ද යන මෙය බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනයයි.’’

---

7. Sāriputtasuttaṃ

7. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

---

37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo adhicittamanuyutto.

37. මෙසේ මා හට ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව, අනුන් හා නොමිශ්‍රව, ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, අධිචිත්තයෙහි (සමාධියෙහි) නිරතව වැඩසිටියහ.

---

Addasā [Pg.128] kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhavīriyaṃ adhicittamanuyuttaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව, අනුන් හා නොමිශ්‍රව, ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, අධිචිත්තයෙහි නිරතව වැඩසිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක:

---

‘‘Adhicetaso appamajjato,Munino monapathesu sikkhato;

Sokā na bhavanti tādino,Upasantassa sadā satīmato’’ti. sattamaṃ;

‘‘උසස් සිතක් ඇති, අප්‍රමාදී වූ, අර්හත් ඵල මාර්ගයෙහි හික්මෙන්නා වූ, ශාන්ත වූ, සැමවිටම සිහියෙන් යුත්, තාදි ගුණයෙන් යුක්ත මුනිවරයාට සෝකයෝ නොවෙති.’’

---

8. Sundarīsuttaṃ

8. සුන්දරී සූත්‍රය

---

38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ.

38. මෙසේ මා හට ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදිය යුතු, පූජා කරන ලද කෙනෙකු වූහ. උන්වහන්සේ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලන්පස සහ බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වූහ. භික්ෂු සංඝයා ද සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදිය යුතු, පූජා කරන ලද පිරිසක් වූහ. ඔවුහු ද සිවුරු, පිණ්ඩපාත ආදී පිරිකර ලබන්නෝ වූහ. එහෙත් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලබන්නෝ, ගරු බුහුමන් නොලබන්නෝ, පූජාවන් නොලබන්නෝ වූ අතර ඔවුහු පිරිකර ලබන්නෝ ද නොවූහ.

---

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca yena sundarī paribbājikā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sundariṃ paribbājikaṃ etadavocuṃ – ‘‘ussahasi tvaṃ, bhagini, ñātīnaṃ atthaṃ kātu’’nti? ‘‘Kyāhaṃ, ayyā, karomi? Kiṃ mayā na sakkā kātuṃ? Jīvitampi me pariccattaṃ ñātīnaṃ atthāyā’’ti.

එවිට ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ හා භික්ෂු සංඝයාගේ සත්කාරය ඉවසිය නොහැකිව, සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: ‘‘නංගිය, නෑයන්ගේ යහපත පිණිස යමක් කිරීමට ඔබ උත්සාහ කරන්නෙහිද?’’ ඇය මෙසේ ඇසුවාය: ‘‘ස්වාමීනි, මා කුමක් කළ යුතුද? මා හට කළ නොහැක්කේ කුමක්ද? නෑයන්ගේ යහපත පිණිස මාගේ ජීවිතය වුවද පරිත්‍යාග කරමි.’’

---

‘‘Tena hi, bhagini, abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ gacchāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, ayyā’’ti kho sundarī paribbājikā tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ paṭissutvā abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ agamāsi.

‘‘එසේ නම් නංගිය, නිතර ජේතවනයට යන්න.’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ යැයි සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව ඒ අන්‍ය තීර්ථකයන්ගේ වචනය පිළිගෙන නිතර ජේතවනයට ගියාය.

---

Yadā [Pg.129] te aññiṃsu aññatitthiyā paribbājakā – ‘‘vodiṭṭhā kho sundarī paribbājikā bahujanena abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ gacchatī’’ti. Atha naṃ jīvitā voropetvā tattheva jetavanassa parikhākūpe nikkhipitvā yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavocuṃ – ‘‘yā sā, mahārāja, sundarī paribbājikā; sā no na dissatī’’ti. ‘‘Kattha pana tumhe āsaṅkathā’’ti? ‘‘Jetavane, mahārājā’’ti. ‘‘Tena hi jetavanaṃ vicinathā’’ti.

සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව නිතර ජේතවනයට යන බව බොහෝ දෙනා දුටු බව දැනගත් පසු, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඇය මරා ජේතවනාරාමයේම අගලක සිරුර දමා, පසේනදී කොසොල් රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: ‘‘මහරජතුමනි, අපගේ සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව දක්නට නැත.’’ එවිට රජතුමා ‘‘ඔබ කොහේ සැක කරන්නේද?’’ යැයි ඇසීය. ‘‘මහරජතුමනි, ජේතවනයෙහි සැක කරමු’’ යැයි ඔවුහු කීහ. ‘‘එසේ නම් ජේතවනය පරීක්ෂා කරන්න’’ යැයි රජු පැවසීය.

---

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā jetavanaṃ vicinitvā yathānikkhittaṃ parikhākūpā uddharitvā mañcakaṃ āropetvā sāvatthiṃ pavesetvā rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā manusse ujjhāpesuṃ –

ඉන්පසු ඒ අන්‍ය තීර්ථකයෝ ජේතවනය පරීක්ෂා කර, තමන් දැමූ අගලෙන් සිරුර පිටතට ගෙන, මැස්සක තබා සැවැත් නුවරට ඇතුළු කර, වීදියෙන් වීදියට, සතර මංසන්ධියෙන් සතර මංසන්ධියට ගෙන ගොස් මිනිසුන් අතර මෙසේ දොස් පැවරූහ:

---

‘‘Passathāyyā samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ kammaṃ! Alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti! Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ. Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ, kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī’’ti!

‘‘පින්වතුනි, ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයන්ගේ වැඩ බලන්න! මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ලජ්ජා නැති, දුස්සීල, පාපී, මුසාවාදී, අබ්‍රහ්මචාරීහුය. මොවුහු ධර්මචාරී, සමචාරී, බ්‍රහ්මචාරී, සත්‍යවාදී, සීලවන්ත, යහපත් ගුණැති අය ලෙස පෙනී සිටිති. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් නැත, බ්‍රාහ්මණ භාවයක් නැත. මොවුන්ගේ ශ්‍රමණ භාවය නැසී ඇත. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් කොයින්ද? මොහු පුරුෂ කෘත්‍යය (කාම සේවනය) කොට ස්ත්‍රියක මරා දැමුවේ කෙසේද?’’

---

Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti –

එකල සැවැත් නුවර වැසියෝ භික්ෂූන් දුටු විට අසභ්‍ය, රූක්ෂ වචනවලින් ආක්‍රෝශ පරිභව කරමින්, හිංසා පීඩා කරමින් මෙසේ කීහ:

---

‘‘Alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti! Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ. Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ, kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī’’ti!

‘‘මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ලජ්ජා නැති, දුස්සීල, පාපී, මුසාවාදී, අබ්‍රහ්මචාරීහුය. මොවුහු ධර්මචාරී, සමචාරී, බ්‍රහ්මචාරී, සත්‍යවාදී, සීලවන්ත, යහපත් ගුණැති අය ලෙස පෙනී සිටිති. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් නැත, බ්‍රාහ්මණ භාවයක් නැත. මොවුන්ගේ ශ්‍රමණ භාවය නැසී ඇත. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් කොයින්ද? මොහු පුරුෂ කෘත්‍යය කොට ස්ත්‍රියක මරා දැමුවේ කෙසේද?’’

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā [Pg.130] yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු සිණි පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිඬු සිණි පිණිස හැසිර, දානය වැළඳීමෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් ආපසු වැඩි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘Etarahi, bhante, sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti – ‘alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti. Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ. Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ, kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī’’’ti!

“ස්වාමීනී, දැන් සැවැත් නුවර මිනිස්සු භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ කරති, පරිභව කරති, රෝස කරති, පෙළති. ‘මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ලැජ්ජා නැත්තෝය, දුශ්ශීලයෝය, ලාමක දහම් ඇත්තෝය, මුසාවාදීහුය, බ්‍රහ්මචාරීහු නොවෙති. මෙසේ තිබියදී මොවුහු ධර්මචාරීහුය, සමචාරීහුය, බ්‍රහ්මචාරීහුය, සත්‍යවාදීහුය, සිල්වත්තුය, යහපත් ගුණ ඇත්තෝයයි ප්‍රතිඥා දෙති. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් නැත, බ්‍රාහ්මණ භාවයක් නැත. මොවුන්ගේ ශ්‍රමණ භාවය විනාශ විය, බ්‍රාහ්මණ භාවය විනාශ විය. මොවුන්ට කොහෙන් ශ්‍රමණ භාවයක්ද? කොහෙන් බ්‍රාහ්මණ භාවයක්ද? මොවුහු ශ්‍රමණ භාවයෙන් තොර වූහ, බ්‍රාහ්මණ භාවයෙන් තොර වූහ. පුරුෂයෙක් පුරුෂ කෘත්‍යයක් කොට ස්ත්‍රියකගේ ජීවිතය තොර කරන්නේ කෙසේද?’ යනුවෙනි.”

---

‘‘Neso, bhikkhave, saddo ciraṃ bhavissati sattāhameva bhavissati. Sattāhassa accayena antaradhāyissati. Tena hi, bhikkhave, ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti, te tumhe imāya gāthāya paṭicodetha –

“මහණෙනි, ඔය ඝෝෂාව බොහෝ කල් පවතින්නේ නැත. එය පවතින්නේ සත් දිනක් පමණි. සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එය අතුරුදහන් වනු ඇත. මහණෙනි, එබැවින් යම් මිනිස්සු භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කෙරෙත්ද, ඊර්ෂ්‍යා කෙරෙත්ද, පෙළත්ද, ඔවුන්ට ඔබලා මේ ගාථාවෙන් පිළිතුරු දෙන්න;”

---

‘‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti,Yo vāpi katvā na karomi cāha;

Ubhopi te pecca samā bhavanti,Nihīnakammā manujā paratthā’’’ti.

“අසත්‍ය පවසන්නා නිරයට යයි. යමක් කොට ‘මම එය නොකළෙමි’යි පවසන්නාද එසේමය. ලාමක ක්‍රියා ඇති ඒ මිනිස්සු දෙදෙනාම මියගිය පසු පරලොවදී (දුගතියට පැමිණීමෙන්) සමාන වෙති.”

---

Atha kho te bhikkhū bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti te imāya gāthāya paṭicodenti –

ඉන්පසු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි ඒ ගාථාව ඉගෙන, යම් මිනිස්සු භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කෙරෙත්ද, රෝස කෙරෙත්ද, පෙළත්ද, ඔවුන්ට මේ ගාථාවෙන් පිළිතුරු දුන්හ;

---

‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti,Yo vāpi katvā na karomicāha;

Ubhopi te pecca samā bhavanti,Nihīnakammā manujā paratthā’’ti.

“අසත්‍ය පවසන්නා නිරයට යයි. යමක් කොට ‘මම එය නොකළෙමි’යි පවසන්නාද එසේමය. ලාමක ක්‍රියා ඇති ඒ මිනිස්සු දෙදෙනාම මියගිය පසු පරලොවදී සමාන වෙති.”

---

Manussānaṃ [Pg.131] etadahosi – ‘‘akārakā ime samaṇā sakyaputtiyā. Nayimehi kataṃ. Sapantime samaṇā sakyaputtiyā’’ti. Neva so saddo ciraṃ ahosi. Sattāhameva ahosi. Sattāhassa accayena antaradhāyi.

එවිට මිනිසුන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. “මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ පව් නොකරන්නෝය. ඔවුන් විසින් ඒ පාප කර්මය කර නැත. මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ සපථ කරති (සත්‍යය පවසති).” ඒ ශබ්දය (ඝෝෂාව) බොහෝ කල් නොපැවතිණි. එය පැවතියේ සත් දිනක් පමණි. සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එය අතුරුදහන් විය.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavato etadavocuṃ –

ඉන්පසු බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhante bhagavatā – ‘neso, bhikkhave, saddo ciraṃ bhavissati. Sattāhameva bhavissati. Sattāhassa accayena antaradhāyissatī’ti. Antarahito so, bhante, saddo’’ti.

“ස්වාමීනී, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනී, අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් යහපත් කොට වදාරන ලද්දක්ද? ‘මහණෙනි, ඔය ශබ්දය බොහෝ කල් පවතින්නේ නැත, සත් දිනක් පවතී, සත් දිනක් ඇවෑමෙන් අතුරුදහන් වේ’ යන වචනයයි. ස්වාමීනී, දැන් ඒ ඝෝෂාව අතුරුදහන් වී ඇත.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘Tudanti vācāya janā asaññatā,Sarehi saṅgāmagataṃva kuñjaraṃ;

Sutvāna vākyaṃ pharusaṃ udīritaṃ,Adhivāsaye bhikkhu aduṭṭhacitto’’ti. aṭṭhamaṃ;

“සංග්‍රාම භූමියට පැමිණි ඇතාට හී සැරවලින් විදින්නාක් මෙන්, අසංවර මිනිස්සු වචනයෙන් පහර දෙති. (අනුන් විසින්) පවසන ලද පරුෂ වචන අසා භික්ෂුව දූෂිත නොවූ සිතින් යුතුව එය ඉවසිය යුතුය.”

---

9. Upasenasuttaṃ

9. උපසේන සූත්‍රය

---

39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, satthā ca me bhagavā arahaṃ sammāsambuddho; svākkhāte camhi dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajito; sabrahmacārino ca me sīlavanto kalyāṇadhammā; sīlesu camhi paripūrakārī; susamāhito camhi ekaggacitto; arahā camhi khīṇāsavo; mahiddhiko camhi mahānubhāvo. Bhaddakaṃ me jīvitaṃ, bhaddakaṃ maraṇa’’nti.

39. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයභූමිය වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි වංගන්ත බ්‍රාහ්මණයාගේ පුත් ආයුෂ්මත් උපසේන තෙරුන්ට හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “මට ඒකාන්තයෙන්ම ලාභයකි, මට ඒකාන්තයෙන්ම යහපතකි; අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ ශාස්තෘවරයාණෝය. මම මැනවින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි. මාගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාද සිල්වත් වූ යහපත් ගුණැත්තෝ වෙති. මමද සීලයන් මැනවින් පුරන්නෙක් වෙමි. මම මැනවින් එකඟ වූ සිත් ඇත්තෙක් වෙමි. මම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේ නමක වෙමි. මම මහා තේජවන්ත, මහා අනුභාව සම්පන්න කෙනෙක් වෙමි. මාගේ ජීවිතයද යහපත්ය, මාගේ මරණයද යහපත්ය.”

---

Atha kho bhagavā āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වංගන්ත පුත් ආයුෂ්මත් උපසේන තෙරුන්ගේ සිතෙහි හටගත් ඒ සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘Yaṃ [Pg.132] jīvitaṃ na tapati, maraṇante na socati;

Sa ve diṭṭhapado dhīro, sokamajjhe na socati.

“යමෙකුට (සන්සුන්ව පවතින) ජීවිතය තැවීමක් නොවේද, මරණය හමුවේ ශෝක නොකෙරේද, නිවන දුටු ඒ ධීර තැනැත්තා ශෝක කරන පිරිස මැද පවා ශෝක නොකරයි.”

---

‘‘Ucchinnabhavataṇhassa, santacittassa bhikkhuno;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti. navamaṃ;

“භව තණ්හාව සිඳලූ, ශාන්ත වූ සිත් ඇති භික්ෂුවගේ ජාති සංසාරය ක්ෂය විය. ඔහුට නැවත උපතක් නැත.”

---

10. Sāriputtaupasamasuttaṃ

10. සාරිපුත්ත උපසම සූත්‍රය

---

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamāno.

40. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. ඒ වේලාවෙහි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, තමාගේ උපශමය (කෙලෙස් සංසිඳීම) මැනවින් සලකමින් වාඩි වී සිටියහ.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamānaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළඟක් බැඳ කය ඍජුව තබාගෙන, තමාගේ උපශමය මැනවින් සලකමින් වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘Upasantasantacittassa, netticchinnassa bhikkhuno;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, mutto so mārabandhanā’’ti. dasamaṃ;

“උපශාන්ත වූ ශාන්ත සිත් ඇති, තණ්හා නෙත්තිය සිඳලූ භික්ෂුවගේ ජාති සංසාරය ක්ෂය විය. ඔහු මාර බන්ධනයෙන් මිදුණේය.”

---

Meghiyavaggo catuttho niṭṭhito.

හතරවන මේඝිය වර්ගය නිම විය.

---

Tassuddānaṃ –

මෙහි උද්දානය මෙසේය:

---

Meghiyo uddhatā gopālo, yakkho nāgena pañcamaṃ;

Piṇḍolo sāriputto ca, sundarī bhavati aṭṭhamaṃ;

Upaseno vaṅgantaputto, sāriputto ca te dasāti.

මේඝිය සූත්‍රය, උද්ධත සූත්‍රය, ගෝපාල සූත්‍රය, යුණ්හ සූත්‍රය, නාග සූත්‍රය පස්වැන්නයි; පිණ්ඩෝල සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, සුන්දරී සූත්‍රය අටවැන්නයි; වංගන්ත පුත් උපසේන සූත්‍රය හා සාරිපුත්ත සූත්‍රය වශයෙන් දසයකි.

---

5. Soṇavaggo

5. සෝණ වර්ගය

---

1. Piyatarasuttaṃ

1. පියතර සූත්‍රය

---

41. Evaṃ [Pg.133] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’’ti?

41. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතුමා මල්ලිකා දේවිය සමග උතුම් ප්‍රාසාදයෙහි උඩුමහලට පැමිණ සිටියේය. එවිට පසේනදී කොසොල් රජතුමා මල්ලිකා දේවියගෙන් මෙසේ ඇසීය: “මල්ලිකාවෙනි, ඔබට තමාට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් අයෙකු සිටීද?”

---

‘‘Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’’ti? ‘‘Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti.

“මහරජතුමනි, මට මාගේ ආත්මයට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් කිසිවෙකු නැත. මහරජතුමනි, ඔබට තම ආත්මයට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් අයෙකු සිටීද?” “මල්ලිකාවෙනි, මටද මාගේ ආත්මයට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් කිසිවෙකු නැත.”

---

Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

එකල කොසොල් රජතුමා මාලිගයෙන් බැස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක වැඩසිටි සේක් ද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

---

‘‘Idhāhaṃ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, mallikā devī maṃ etadavoca – ‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’’ti.

‘‘ස්වාමීනි, අද මම මල්ලිකා දේවිය සමඟ උතුම් ප්‍රාසාදය මතුපිට සිටියදී මල්ලිකා දේවියගෙන් මෙසේ ඇසුවෙමි: ‘මල්ලිකාවෙනි, ඔබට තමන්ට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් අයෙකු සිටීද?’ මෙසේ ඇසූ විට මල්ලිකා දේවිය මට මෙසේ පැවසුවාය: ‘මහරජතුමනි, මට මගේ ආත්මයට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙන කිසිවෙකු නැත. එහෙත් මහරජතුමනි, ඔබට තමන්ට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් අයෙකු සිටීද?’ මෙසේ ඇසූ කල මමද මල්ලිකා දේවියට මෙසේ කීවෙමි: ‘මල්ලිකාවෙනි, මටද මගේ ආත්මයට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙන කිසිවෙකු නැත.’’

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැනගෙන ඒ වෙලාවේදී මේ උදානය වදාළ සේක.

---

‘‘Sabbā disā anuparigamma cetasā,Nevajjhagā piyataramattanā kvaci;

Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ,Tasmā na hiṃse paramattakāmo’’ti. paṭhamaṃ;

‘‘සිතින් සියලු දිශාවන් පිරික්සා බැලුවද, තමාට වඩා ප්‍රිය මනාප කිසිවෙකු කොතැනකවත් හමු නොවීය. එලෙසින්ම සෙසු අයටද තම තමාගේ ආත්මය ප්‍රිය වේ. එබැවින් තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා අනුන්ට හිංසා නොකළ යුතුය.’’ (පළමු සූත්‍රයයි)

---

2. Appāyukasuttaṃ

2. අප්පායුක සූත්‍රය

---

42. Evaṃ [Pg.134] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva appāyukā hi, bhante, bhagavato mātā ahosi, sattāhajāte bhagavati bhagavato mātā kālamakāsi, tusitaṃ kāyaṃ upapajjī’’ti.

42. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයේ වැඩ වසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ සවස් කාලයේ විවේකයෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: ‘‘ස්වාමීනි, ඉතා පුදුමයකි! ස්වාමීනි, ඉතා අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෑණියන් කොතරම් ස්වල්ප ආයුෂ ඇත්තියක වූවාද යත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉපදී සත් දිනකින් උන්වහන්සේගේ මෑණියෝ කළුරිය කර තුසිත දෙව්ලොව උපත ලැබූහ.’’

---

‘‘Evametaṃ, ānanda, appāyukā hi, ānanda, bodhisattamātaro honti. Sattāhajātesu bodhisattesu bodhisattamātaro kālaṃ karonti, tusitaṃ kāyaṃ upapajjantī’’ti.

‘‘ආනන්දය, එය එසේමයි. ආනන්දය, බෝධිසත්ව මෑණියන් ස්වල්ප ආයුෂ ඇත්තෝම වෙති. බෝධිසත්වයන් ඉපදී සත් දිනක් ගිය තැන බෝධිසත්ව මෑණියෝ කළුරිය කර තුසිත දෙව්ලොව උපත ලබති.’’

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැනගෙන ඒ වෙලාවේදී මේ උදානය වදාළ සේක.

---

‘‘Ye keci bhūtā bhavissanti ye vāpi,Sabbe gamissanti pahāya dehaṃ;

Taṃ sabbajāniṃ kusalo viditvā,Ātāpiyo brahmacariyaṃ careyyā’’ti. dutiyaṃ;

‘‘යම් සත්වයෙක් උපන්නාහුද, යම් සත්වයෙක් උපදින්නාහුද, ඒ සියලු සත්වයෝ ශරීරය අතහැර දමා යන්නාහ. මේ සියලු විනාශය ගැන දැනගත් නුවණැත්තා, දැඩි වීර්යයෙන් යුතුව උතුම් බඹසර හැසිරිය යුතුය.’’ (දෙවන සූත්‍රයයි)

---

3. Suppabuddhakuṭṭhisuttaṃ

3. සුප්පබුද්ධ කුට්ඨි සූත්‍රය

---

43. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena rājagahe suppabuddho nāma kuṭṭhī ahosi – manussadaliddo, manussakapaṇo, manussavarāko. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ desento nisinno hoti.

43. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දුන් වේළුවනාරාමයේ වැඩ වසන සේක. එකල රජගහ නුවර සුප්පබුද්ධ නමින් කුෂ්ඨ රෝගියෙක් විය. ඔහු ඉතා දිළිඳු, අසරණ, කාලකන්නි මනුෂ්‍යයෙක් විය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාල පිරිසක් පිරිවරා ධර්ම දේශනා කරමින් වැඩ සිටි සේක.

---

Addasā kho suppabuddho kuṭṭhī taṃ mahājanakāyaṃ dūratova sannipatitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho ettha kiñci khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā bhājīyati. Yaṃnūnāhaṃ yena so mahājanakāyo tenupasaṅkameyyaṃ. Appeva nāmettha kiñci khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā labheyya’’nti.

සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා දුරදීම ඒ විශාල මනුෂ්‍ය සමූහයා රැස්ව සිටිනු දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි: ‘‘සැබවින්ම මෙහි යම්කිසි කෑමක් හෝ බීමක් බෙදා දෙන්නේ වන්නට ඇත. මමද ඒ විශාල පිරිස සිටින තැනට යන්නෙම් නම් මැනවි. සමහරවිට මටද එහිදී යම්කිසි ආහාරයක් හෝ පානයක් ලැබෙන්නට පුළුවන.’’

---

Atha [Pg.135] kho suppabuddho kuṭṭhī yena so mahājanakāyo tenupasaṅkami. Addasā kho suppabuddho kuṭṭhī bhagavantaṃ mahatiyā parisāya parivutaṃ dhammaṃ desentaṃ nisinnaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘na kho ettha kiñci khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā bhājīyati. Samaṇo ayaṃ gotamo parisati dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhampi dhammaṃ suṇeyya’’nti. Tattheva ekamantaṃ nisīdi – ‘‘ahampi dhammaṃ sossāmī’’ti.

ඉක්බිති සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා ඒ මහා පිරිස සිටි තැනට ගියේය. සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාල පිරිසක් මැද දහම් දෙසමින් වැඩ සිටිනු දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි: ‘‘මෙහි කිසිදු කෑමක් හෝ බීමක් බෙදන්නේ නැත. මේ ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ පිරිසට ධර්මය දේශනා කරති. මමද ධර්මය අසන්නෙම් නම් මැනවි.’’ ඔහු ‘‘මමද ධර්මය අසන්නෙමි’’යි සිතා එහිම එකත්පසෙක වාඩි විය.

---

Atha kho bhagavā sabbāvantaṃ parisaṃ cetasā ceto paricca manasākāsi ‘‘ko nu kho idha bhabbo dhammaṃ viññātu’’nti? Addasā kho bhagavā suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ tassaṃ parisāyaṃ nisinnaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho idha bhabbo dhammaṃ viññātu’’nti. Suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ ārabbha ānupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ; nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva suppabuddhassa kuṭṭhissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුළු පිරිසගේම සිත් තම සිතින් පිරික්සා ‘‘මෙහි ධර්මය අවබෝධ කරගැනීමට සමත් තැනැත්තා කවුද?’’ කියා මෙනෙහි කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පිරිස මැද වාඩි වී සිටි සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා දුටු සේක. දැක උන්වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: ‘‘මෙහි ධර්මය අවබෝධ කරගැනීමට සමත් තැනැත්තා මොහුය.’’ උන්වහන්සේ සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා අරභයා අනුපිළිවෙල කථාව වදාළ සේක. එනම්, දාන කථාව, සීල කථාව, ස්වර්ග කථාව, කාමයන්ගේ ආදීනව, ලාමක බව, කෙලෙස් සහිත බව සහ නෙක්ඛම්මයේ අනිසංස ප්‍රකාශ කළ සේක. යම් කලෙක සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියාගේ සිත ධර්මය පිළිගැනීමට සූදානම් වූ, මෘදු වූ, නීවරණ රහිත වූ, ප්‍රබෝධවත් වූ, පැහැදුණු සිතක් බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැනගත් සේක්ද, එවිට බුදුවරුන්ටම ආවේණික වූ උතුම් ධර්ම දේශනාව වන දුක්ඛ, සමුදය, නිරෝධ, මග්ග යන සතර සත්‍යය ප්‍රකාශ කළ සේක. කිලුටු රහිත පිරිසිදු වස්ත්‍රයක් සායම් මැනවින් උරාගන්නාක් මෙන්, එලෙසින්ම සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියාට ඒ අසුනේදීම ‘‘යම් කිසිවක් උපදින ස්වභාව කොට ඇත්ද, ඒ සියල්ල විනාශ වන ස්වභාව කොට ඇත්තේය’’ යන කෙලෙස් රහිත, නිර්මල ධර්ම ඇස පහළ විය.

---

Atha kho suppabuddho kuṭṭhī diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthu sāsane uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho suppabuddho kuṭṭhī bhagavantaṃ etadavoca –

ඉක්බිති ධර්මය දුටු, ධර්මයට පැමිණි, ධර්මය අවබෝධ කළ, ධර්මයෙහි බැසගත්, සැක දුරු කළ, විශාරද භාවයට පත් වූ, බුද්ධ ශාසනයෙහි අන්‍යයන්ගේ උපකාරයකින් තොරව අවබෝධය ලබාගත් සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා අසුනෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

---

‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkataṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

‘‘ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ බඳුනක් උඩුකුරු කළාක් මෙන්ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කළාක් මෙන්ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, ඇස් ඇති අයට රූප දකින්නට අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන්ද, එලෙසින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විවිධ ක්‍රමවලින් ධර්මය පැහැදිලි කළ සේක. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, ධර්මයද, මහා සංඝරත්නයද සරණ යමි. අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා පිළිගන්නා සේක්වා.’’

---

Atha [Pg.136] kho suppabuddho kuṭṭhī bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho acirapakkantaṃ suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ gāvī taruṇavacchā adhipatitvā jīvitā voropesi.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, උනන්දු කරවන ලද, සතුටු කරවන ලද සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමෝදන් වී, සතුටු වී අසුනෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට නික්ම ගියේය. ඔහු නික්ම ගොස් වැඩි වේලාවක් යන්නට පෙර වසු පැටියෙකු සිටි වැස්සියක විසින් ඔහු ඇන මරා දමන ලදී.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, bhante, suppabuddho nāma kuṭṭhī bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito, so kālaṅkato. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti?

එසඳ බොහෝ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටට පත් කරවන ලද සුප්පබුද්ධ නම් වූ යම් ඒ කුෂ්ඨ රෝගියෙක් වූයේ ද, ඔහු කළුරිය කළේය. ඔහුගේ ගතිය කුමක්ද? පරලොව ස්වභාවය කෙබඳුද?"

---

‘‘Paṇḍito, bhikkhave, suppabuddho kuṭṭhī; paccapādi dhammassānudhammaṃ; na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi. Suppabuddho, bhikkhave, kuṭṭhī tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti.

"මහණෙනි, සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා පණ්ඩිතයෙකි; ඔහු ධර්මයට අනුකූල වූ පිළිවෙතෙහි හැසිරුණේය; ධර්මය සම්බන්ධ කාරණාවලදී මට වෙහෙසක් නොකළේය. මහණෙනි, සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා සංයෝජන ධර්ම තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති, නියත වූ, උතුම් බෝධිය පරයනය කොට ඇති සෝවාන් පුද්ගලයෙකු වූයේය."

---

Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena suppabuddho kuṭṭhī ahosi – manussadaliddo, manussakapaṇo, manussavarāko’’ti?

මෙසේ වදාළ කල්හි, එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: "ස්වාමීනි, සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා මිනිසුන් අතර අතිශයින් දිළිඳු වීමට, අසරණ වීමට, ඉතා පහත් තත්ත්වයට පත් වීමට හේතුව කුමක්ද? ඊට ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?"

---

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, suppabuddho kuṭṭhī imasmiṃyeva rājagahe seṭṭhiputto ahosi. So uyyānabhūmiṃ niyyanto addasa tagarasikhiṃ paccekabuddhaṃ nagaraṃ piṇḍāya pavisantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘kvāyaṃ kuṭṭhī kuṭṭhicīvarena vicaratī’ti? Niṭṭhubhitvā apasabyato karitvā pakkāmi. So tassa kammassa vipākena bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha. Tasseva kammassa vipākāvasesena imasmiṃyeva rājagahe kuṭṭhī ahosi manussadaliddo, manussakapaṇo, manussavarāko. So tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ āgamma saddhaṃ samādiyi sīlaṃ samādiyi sutaṃ samādiyi cāgaṃ samādiyi paññaṃ samādiyi. So tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ āgamma saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa [Pg.137] bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So tattha aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’ti.

"මහණෙනි, අතීතයෙහි සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා මේ රජගහ නුවරම සිටු පුත්‍රයෙකු විය. ඔහු උයනට යන්නේ, පිණ්ඩපාතය සඳහා නගරයට වඩිනා තගරසිඛී නම් පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, 'මේ කුෂ්ඨ රෝගියා කුෂ්ඨ රෝගීන්ගේ වස්ත්‍ර ඇඳගෙන ඇවිදින්නේ කවුද?' කියා සිතුවේය. ඔහු කෙළ ගසා, (පසේබුදුන්) අප්‍රසාදයෙන් මඟහැර ගියේය. ඔහු ඒ කර්මයේ විපාකයෙන් වසර සිය ගණනක්, දහස් ගණනක්, ලක්ෂ ගණනක් නිරයෙහි පැසුණේය. ඒ කර්මයේම ඉතිරි විපාකයෙන් මේ රජගහ නුවරම අතිශයින් දිළිඳු වූ, අසරණ වූ, පහත් වූ කුෂ්ඨ රෝගියෙකු විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසුරු කොට ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රැතය, ත්‍යාගය හා ප්‍රඥාව සමාදන් විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ දේශිත ධර්ම විනය ඇසුරු කොට ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රැතය, ත්‍යාගය හා ප්‍රඥාව සමාදන් වීම නිසා, කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තාවතිංස දෙවියන් අතර උපත ලැබුවේය. ඔහු එහි අනෙක් දෙවියන්ට වඩා වර්ණයෙන් හා යසසින් අතිශයින් බබළන්නේය."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ:

---

‘‘Cakkhumā visamānīva, vijjamāne parakkame;

Paṇḍito jīvalokasmiṃ, pāpāni parivajjaye’’ti. tatiyaṃ;

"ඇස් ඇති මිනිසෙකු වීර්යය ඇති කල්හි විෂම ස්ථාන මඟහරින්නාක් මෙන්, පණ්ඩිතයා මේ සත්ව ලෝකයෙහි පව්කම් මඟහරින්නේය." (තුන්වන සූත්‍රයයි)

---

4. Kumārakasuttaṃ

4. කුමාරක සූත්‍රය

---

44. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā kumārakā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ macchake bādhenti.

44. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ කුඩා දරුවෝ සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතර මසුන් මරමින් සිටියහ.

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā te sambahule kumārake antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ macchake bādhente. Disvāna yena te kumārakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te kumārake etadavoca – ‘‘bhāyatha vo, tumhe kumārakā, dukkhassa, appiyaṃ vo dukkha’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante, bhāyāma mayaṃ, bhante, dukkhassa, appiyaṃ no dukkha’’nti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතර මසුන් මරමින් සිටින ඒ බොහෝ දරුවන් දැක, ඒ දරුවන් වෙත වැඩම කොට මෙසේ වදාළ සේක: "දරුවෙනි, ඔබ දුකට බයද? ඔබට දුක අප්‍රියද?" "එසේය ස්වාමීනි, අපි දුකට බය වෙමු, අපට දුක අප්‍රියය"යි ඔවුහු සැළ කළහ.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ:

---

‘‘Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkhamappiyaṃ;

Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā raho.

"ඉදින් ඔබ දුකට බිය නම්, ඉදින් ඔබට දුක අප්‍රිය නම්, ප්‍රසිද්ධියේ හෝ රහසින් හෝ පව්කම් නොකරන්න."

---

‘‘Sace ca pāpakaṃ kammaṃ, karissatha karotha vā;

Na vo dukkhā pamutyatthi, upeccapi palāyata’’nti. catutthaṃ;

"ඉදින් ඔබ පව්කම් කරන්නේ නම් හෝ කරනු ලබන්නේ නම්, ඔබ පලා ගියද දුකෙන් මිදීමක් නැත." (සිව්වන සූත්‍රයයි)

---

5. Uposathasuttaṃ

5. උපෝසථ සූත්‍රය

---

45. Evaṃ [Pg.138] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti.

45. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පූර්වාරාමයේ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෝය දිනෙක භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන වැඩසිටි සේක.

---

Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinno bhikkhusaṅgho; uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රැය ගෙවී පළමු යාමය ඉක්ම ගිය කල්හි, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, රැය බොහෝ සේ ගෙවී ගොස් ඇත; පළමු යාමය ද ඉක්ම ගොස් ඇත; භික්ෂු සංඝයා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන සේක්වා." මෙසේ සැළ කළ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූහ.

---

Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto majjhimo yāmo; ciranisinno bhikkhusaṅgho; uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රැය ගෙවී මැදියම් යාමය ඉක්ම ගිය කල්හි, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, රැය ගෙවී ගොස්ය; මැදියම් යාමය ද ඉක්ම ගොස්ය; භික්ෂු සංඝයා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන සේක්වා." දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූහ.

---

Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto pacchimo yāmo; uddhasto aruṇo; nandimukhī ratti; ciranisinno bhikkhusaṅgho; uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. ‘‘Aparisuddhā, ānanda, parisā’’ti.

තුන්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රැය ගෙවී පශ්චිම යාමය ද ඉක්ම ගොස් අරුණෝදය උදා වන කල්හි, රැය පහන් වන්නට සූදානම් වෙද්දී, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, රැය ගෙවී ගොස්ය; පශ්චිම යාමය ද ඉක්ම ගොස්ය; අරුණ නැගී ඇත; පාන්දර වී ඇත; භික්ෂු සංඝයා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන සේක්වා." එවිට, "ආනන්දය, පිරිස අපිරිසිදුය"යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

---

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kaṃ nu kho bhagavā puggalaṃ sandhāya evamāha – ‘aparisuddhā, ānanda, parisā’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sabbāvantaṃ bhikkhusaṅghaṃ cetasā ceto paricca manasākāsi. Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ dussīlaṃ pāpadhammaṃ asuciṃ saṅkassarasamācāraṃ paṭicchannakammantaṃ asamaṇaṃ samaṇapaṭiññaṃ abrahmacāriṃ brahmacāripaṭiññaṃ antopūtiṃ avassutaṃ kasambujātaṃ majjhe bhikkhusaṅghassa nisinnaṃ. Disvāna uṭṭhāyāsanā yena so puggalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ puggalaṃ etadavoca [Pg.139] – ‘‘uṭṭhehi, āvuso, diṭṭhosi bhagavatā; natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti. Evaṃ vutte, so puggalo tuṇhī ahosi.

එවිට ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘ආනන්ද, පිරිස අපිරිසිදු ය’යි වදාළේ කිනම් පුද්ගලයකු අරභයා ද?” ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ මුළු භික්ෂු සංඝයාගේම සිත් තම සිතින් පිරික්සා බැලූහ. එහිදී ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ, දුශ්ශීල වූ, ලාමක ධර්මයන් ඇති, අපිරිසිදු වූ, සැක සහිත හැසිරීම් ඇති, තමා කළ පව් වසන් කරන, මහණෙකු නොවී මහණෙකැයි කියා ගන්නා, බ්‍රහ්මචාරියකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකැයි කියා ගන්නා, ඇතුළත කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ බඳු වූ, භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයේ වාඩි වී සිටින ඒ පුද්ගලයා දුටහ. දැක, අස්නෙන් නැගිට ඒ පුද්ගලයා වෙත වැඩම කොට, ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, නැගිටින්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබ දකින ලදහ. භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ එක්ව විසීමක් ඔබට නැත.” මෙසේ කී කල ඒ පුද්ගලයා නිහඬව සිටියේය.

---

Dutiyampi kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ etadavoca – ‘‘uṭṭhehi, āvuso, diṭṭhosi bhagavatā; natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho so puggalo tuṇhī ahosi.

දෙවැනි වරට ද ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ඒ පුද්ගලයාට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, නැගිටින්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබ දකින ලදහ. භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ එක්ව විසීමක් ඔබට නැත.” දෙවැනි වරට ද...පෙ... තුන්වැනි වරට ද ඒ පුද්ගලයා නිහඬවම සිටියේය.

---

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ bāhāyaṃ gahetvā bahidvārakoṭṭhakā nikkhāmetvā sūcighaṭikaṃ datvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhāmito, bhante, so puggalo mayā. Parisuddhā parisā. Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. ‘‘Acchariyaṃ, moggallāna, abbhutaṃ, moggallāna! Yāva bāhāgahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamessatī’’ti!

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ඒ පුද්ගලයාගේ බාහුවෙන් අල්ලා දොරටුවෙන් පිටතට පමුණුවා, දොර අගුළු ලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත වැඩම කළහ. වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනී, මා විසින් ඒ පුද්ගලයා පිටතට පමුණුවන ලදී. පිරිස දැන් පිරිසිදු ය. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ප්‍රාතිමෝක්ෂය උදේසන (දේශනා) කරන සේක්වා.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ: “මොග්ගල්ලාන, එය ආශ්චර්යයකි! මොග්ගල්ලාන, එය අද්භූතයකි! ඒ හිස් පුරුෂයා බාහුවෙන් අල්ලා පිටතට පමුණුවන තුරුම බලා සිටියේය.”

---

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘na dānāhaṃ, bhikkhave, ito paraṃ uposathaṃ karissāmi, pātimokkhaṃ uddisissāmi. Tumheva dāni, bhikkhave, ito paraṃ uposathaṃ kareyyātha, pātimokkhaṃ uddiseyyātha. Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso yaṃ tathāgato aparisuddhāya parisāya uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ: “මහණෙනි, මම මෙතැන් සිට මින් මතු පොහොය (උපෝසථය) නොකරමි, ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා නොකරමි. මහණෙනි, දැන් මින් මතු ඔබලාම පොහොය කරන්න, ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන්න. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ නමක් අපිරිසිදු පිරිසක් මැද පොහොය කිරීම හෝ ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කිරීම හෝ සිදු නොවිය හැක්කකි, එයට ඉඩක් නැත.”

---

‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Katame aṭṭha?

“මහණෙනි, මහා සමුද්‍රයෙහි මේ ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු අටක් වෙති. ඒවා දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති. ඒ අට මොනවාද?”

---

‘‘Mahāsamuddo, bhikkhave, anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro na āyatakeneva papāto; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය පියවරෙන් පියවර ගැඹුරු වෙයි, පියවරෙන් පියවර බෑවුම් වෙයි, පියවරෙන් පියවර ප්‍රපාත වෙයි, එකවරම ඇතිවන ප්‍රපාතයක් එහි නැත. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය පියවරෙන් පියවර ගැඹුරු වීම, පියවරෙන් පියවර බෑවුම් වීම, පියවරෙන් පියවර ප්‍රපාත වීම සහ එහි එකවරම ඇතිවන ප්‍රපාතයක් නොමැති වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති පළමුවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna [Pg.140] caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ස්ථාවර ස්වභාවයකින් යුක්ත ය, වෙරළ ඉක්මවා නොයයි. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ස්ථාවර ස්වභාවයකින් යුක්ත වීම සහ වෙරළ ඉක්මවා නොයාම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති දෙවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati. Yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ taṃ khippameva tīraṃ vāheti, thalaṃ ussāreti. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati, yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ taṃ khippameva tīraṃ vāheti thalaṃ ussāreti; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මළකුණු සමඟ එක්ව වාසය නොකරයි. මහා සමුද්‍රයෙහි යම් මළකුණක් වේ නම්, එය වහාම වෙරළට ගසාගෙන ගොස් ගොඩබිමට දමයි. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මළකුණු සමඟ එක්ව වාසය නොකිරීම සහ එහි ඇති මළකුණු වහාම වෙරළට ගසාගෙන ගොස් ගොඩබිමට දැමීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති තුන්වන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni; ‘mahāsamuddo’tveva saṅkhaṃ gacchanti. Yampi, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’tveva saṅkhaṃ gacchanti; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“නැවත ද මහණෙනි, යම් මහා ගංගාවෝ වෙත් ද, එනම්: ගංගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ, මහී යන මොවුහු මහා සමුද්‍රයට පැමිණි කල්හි සිය පැරණි නාම ගෝත්‍ර අත්හරිති. එවිට ‘මහා සමුද්‍රය’ යන නාමයටම පත්වෙති. මහණෙනි, යම් මහා ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට පැමිණි කල්හි සිය පැරණි නාම ගෝත්‍ර අත්හැර ‘මහා සමුද්‍රය’ යන නාමයටම පත්වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති හතරවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti, yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Yampi, bhikkhave, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti, yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsammuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“නැවත ද මහණෙනි, ලෝකයෙහි යම් ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට ගලා බසිත් ද, අහසින් යම් වැසි දහරා වැටෙත් ද, එයින් මහා සමුද්‍රයෙහි අඩුවක් හෝ පිරිමීමක් (වැඩිවීමක්) හෝ පෙනෙන්නට නැත. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ගංගාවන් ගලා බැසීමෙන් හා වැසි දහරා වැටීමෙන් මහා සමුද්‍රයෙහි අඩුවක් හෝ වැඩිවීමක් හෝ නොපෙනීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති පස්වන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ලුණු රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත ය. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ලුණු රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති හයවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo bahuratano anekaratano. Tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ [Pg.141] rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo bahuratano anekaratano, tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නේකවිධ රත්නයන්ගෙන් පිරී පවතී. එහි ඇති රත්නයන් නම් මේවා ය: එනම්, මුතු, මැණික්, වෛදූර්ය, හක්ගෙඩි, සිලාරත්න, පබළු, රිදී, රන්, ලෝහිතංග, මසාරගල්ල යනාදියයි. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මෙවැනි නේකවිධ බොහෝ රත්නයන්ගෙන් යුක්ත වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති හත්වන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso. Tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timitimiṅgalo asurā nāgā gandhabbā. Santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā, dviyojanasatikāpi attabhāvā, tiyojanasatikāpi attabhāvā, catuyojanasatikāpi attabhāvā, pañcayojanasatikāpi attabhāvā. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso, tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timitimiṅgalo asurā nāgā gandhabbā, santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā dviyojanasatikāpi attabhāvā…pe… pañcayojanasatikāpi attabhāvā; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, නැවතද මහා සමුද්‍රය යනු මහා සත්වයන්ගේ වාසස්ථානයකි. එහි වෙසෙන මහා සත්වයෝ නම් තිමි, තිමිංගල, තිමිතියිංගල, අසුරයෝ, නාගයෝ සහ ගාන්ධර්වයෝ වෙති. මහා සමුද්‍රයෙහි යොදුන් සියයක් පමණ වූ ද, යොදුන් දෙසියයක්, යොදුන් තුන්සියයක්, යොදුන් හාරසියයක් සහ යොදුන් පන්සියයක් පමණ වූ ද ශරීර (ආත්මභාව) ඇති සත්වයෝ වෙසෙති. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මෙසේ මහා සත්වයන්ගේ වාසස්ථානයක් වීමත්, එහි මෙවැනි යෝධ ශරීර ඇති සත්වයන් සිටීමත් යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි අටවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි. මෙම කරුණ දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති. මහණෙනි, අසුරයන් මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන්නා වූ ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණු අට මේවාය.’’

---

‘‘Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Katame aṭṭha?

‘‘මහණෙනි, එමෙන්ම මෙම ධර්ම විනයෙහි ද යම් කරුණු දැක දැක භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් කරන්නා වූ ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණු අටක් පවතී. ඒ අට කවරේද?’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto; evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho. Yampi, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය අනුපිළිවෙළින් ගැඹුරු වන්නා වූ, අනුපිළිවෙළින් බෑවුම් වන්නා වූ, අනුපිළිවෙළින් නැඹුරු වන්නා වූ එකක් මිස එකවරම මහා ප්‍රපාතයක් නොවන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනයෙහි ද අනුපිළිවෙළින් වූ හික්මීමක් (අනුපුබ්බ සික්ඛා), අනුපිළිවෙළින් වූ ක්‍රියාවක් (අනුපුබ්බ කිරියා) සහ අනුපිළිවෙළින් වූ පිළිවෙතක් (අනුපුබ්බ පටිපදා) පවතී. එකවරම රහත් බව (අර්හත් ඵල අවබෝධය) ලැබීමක් සිදු නොවේ. මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනයෙහි පවතින මෙම අනුපිළිවෙළින් වූ හික්මීම, ක්‍රියාව සහ පිළිවෙත මෙන්ම එකවරම අවබෝධය සිදු නොවීම ද යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන පළමුවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘Seyyathāpi[Pg.142], bhikkhave, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati; evameva kho, bhikkhave, yaṃ mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti. Yampi, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ස්ථීර ස්වභාවයකින් යුක්තව වෙරළ ඉක්මවා නොයන්නාක් මෙන්, මහණෙනි, මා විසින් ශ්‍රාවකයන් උදෙසා යම් ශික්ෂා පදයක් පනවන ලද්දේ ද, මගේ ශ්‍රාවකයෝ ජීවිතය පිණිස වුවද එම ශික්ෂා පදය ඉක්මවා නොයති. මහණෙනි, මා පැනවූ ශික්ෂා පද මාගේ ශ්‍රාවකයන් විසින් ජීවිතය පිණිස වුවද කඩ නොකිරීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන දෙවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati; yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ taṃ khippameva tīraṃ vāheti, thalaṃ ussāreti; evameva kho, bhikkhave, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṃvasati; atha kho naṃ khippameva sannipatitvā ukkhipati. Kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa nisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā, saṅgho ca tena. Yampi, bhikkhave, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṃvasati; khippameva naṃ sannipatitvā ukkhipati. Kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa nisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā, saṅgho ca tena; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මළකුණු සමග වාසය නොකරන්නාක් මෙන්ම, මහා සමුද්‍රයෙහි යම් මළකුණක් වේ නම් එය වහාම වෙරළට ගසාගෙන ගොස් ගොඩබිමට දමන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වූ, පාපී ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ, අශුද්ධ වූ, සැක කටයුතු පැවතුම් ඇති, රහසින් පව් කරන, ශ්‍රමණයෙකු නොවී ශ්‍රමණයෙකු යැයි කියා ගන්නා, බ්‍රහ්මචාරියෙකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකු යැයි පෙනී සිටින, ඇතුළතින් කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ බඳු පුද්ගලයෙක් වේ ද, සංඝයා වහන්සේ ඔහු සමග වාසය නොකරති. සංඝයා වහන්සේ වහාම රැස්ව ඔහු බැහැර කරති. ඔහු භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයේ හිඳගෙන සිටියද, ඔහු සංඝයාගෙන් දුරස් වූවෙකි, සංඝයා වහන්සේ ද ඔහුගෙන් දුරස් වූහ. මහණෙනි, එවැනි දුශ්ශීල වූ, පාපී... කුණු කසළ බඳු පුද්ගලයා සංඝයා වහන්සේ විසින් බැහැර කරනු ලැබීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන තුන්වන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’tveva saṅkhaṃ gacchanti; evameva kho, bhikkhave, cattāro vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘samaṇā sakyaputtiyā’tveva saṅkhaṃ gacchanti. Yampi, bhikkhave, cattāro vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni[Pg.143], ‘samaṇā sakyaputtiyā’tveva saṅkhaṃ gacchanti; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, යම් මහා ගංගාවෝ වෙත් ද, එනම් ගංගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ සහ මහී යන ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට පැමිණි විට තම පෙර නම් ගොත්‍ර අතහැර 'මහා සමුද්‍රය' යන නාමයටම පත් වන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය සහ ක්ෂුද්‍ර යන සතර වර්ණයන්ගෙන් පැමිණි පුද්ගලයෝ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ පසු, තම පෙර නම් ගොත්‍ර අතහැර 'ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ' යන නාමයටම පත් වෙති. මහණෙනි, සතර වර්ණයන්ට අයත් පුද්ගලයන් පැවිදි වී තම පෙර නම් ගොත්‍ර අතහැර ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයන් බවට පත්වීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන සිව්වන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti, yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; evameva kho, bhikkhave, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Yampi, bhikkhave, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි යම්තාක් ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට ගලා බසිත් ද, අහසින් වැසි දහරා වැටෙත් ද, එයින් මහා සමුද්‍රයෙහි අඩුවක් හෝ පිරී ඉතිරී යාමක් පෙනෙන්නට නැත්තාක් මෙන්ම, මහණෙනි, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑවත්, එයින් නිබ්බාන ධාතුවෙහි අඩුවක් හෝ පිරී ඉතිරී යාමක් නොපෙනේ. මහණෙනි, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිනිවන් පෑවත් නිබ්බාන ධාතුවෙහි අඩුවක් හෝ පිරුමක් පෙනෙන්නට නොවීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන පස්වන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso; evameva kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo ekaraso vimuttiraso. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo ekaraso vimuttiraso; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ලුණු රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත වන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනය ද විමුක්ති රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනය එකම විමුක්ති රසයකින් යුක්ත වීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන හයවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo bahuratano anekaratano, tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ; evameva kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo bahuratano anekaratano, tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

‘‘මහණෙනි, මහා සාගරය බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් යුක්ත වන්නා සේම, එහි මුතු, මැණික්, වෛඩූර්ය, හක්බෙල්ලන්, පළිඟු, පබළු, රිදී, රන්, රතු කැට සහ මසාරගල්ල යන මේ රත්නයෝ වෙති. මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ධර්ම විනයද බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් යුක්තය. එහි මේ රත්නයෝ වෙති. එනම්: සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධාන, සතර ඉද්ධිපාද, පඤ්ච ඉන්ද්‍රිය, පඤ්ච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනය බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් යුක්ත වීමත්, එහි සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධාන, සතර ඉද්ධිපාද, පඤ්ච ඉන්ද්‍රිය, පඤ්ච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යන මේ රත්නයන් තිබීමත් යන යම් කරුණක් වේද, මෙය මේ ධර්ම විනයෙහි ඇති සත්වැනි ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක මහණහු මේ ධර්ම විනයෙහි ඇලී වෙසෙති.’’

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso, tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timitimiṅgalo asurā nāgā gandhabbā, santi [Pg.144] mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā dviyojanasatikāpi attabhāvā tiyojanasatikāpi attabhāvā catuyojanasatikāpi attabhāvā pañcayojanasatikāpi attabhāvā; evameva kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmi, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmīphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā, arahattāya paṭipanno. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso, tatrime bhūtā – sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā, arahattāya paṭipanno; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Ime kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramantī’’ti.

‘‘මහණෙනි, මහා සාගරය මහා සත්වයන්ගේ වාසස්ථානයක් වන්නා සේම, එහි තිමි, තිමිංගල, තිමිතිමිංගල, අසුරයින්, නාගයින් සහ ගාන්ධර්වයින් වැනි මහා සත්වයෝ වෙසෙති. මහා සාගරයෙහි යොදුන් සියයක් පමණ වූ ශරීර ඇති සත්වයෝද, යොදුන් දෙසියයක්, තුන්සියයක්, හාරසියයක් සහ පන්සියයක් පමණ වූ ශරීර ඇති සත්වයෝද වෙසෙති. මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ධර්ම විනයද උතුම් මහා පුරුෂයන්ගේ වාසස්ථානයකි. එහි මේ උතුම් පුරුෂයෝ වෙසෙති. එනම්: සෝවාන් වූ තැනැත්තා, සෝවාන් ඵලය සාක්ෂාත් කරනු පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා, සකෘදාගාමී වූ තැනැත්තා, සකෘදාගාමී ඵලය සාක්ෂාත් කරනු පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා, අනාගාමී වූ තැනැත්තා, අනාගාමී ඵලය සාක්ෂාත් කරනු පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා, අර්හත් වූ තැනැත්තා සහ අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා යන මොහුය. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනය මෙවැනි උතුම් මහා පුරුෂයන්ගේ වාසස්ථානයක් වීම මේ ධර්ම විනයෙහි ඇති අටවැනි ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක මහණහු මේ ධර්ම විනයෙහි ඇලී වෙසෙති. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනයෙහි තිබෙන මේ ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණු අට දැක දැක මහණහු මෙහි ඇලී වෙසෙති.’’

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘Channamativassati, vivaṭaṃ nātivassati;

Tasmā channaṃ vivaretha, evaṃ taṃ nātivassatī’’ti. pañcamaṃ;

‘‘වැසුණු දෙයට වැස්ස වසී, විවෘත කළ දෙයට වැස්ස නොවසී. එබැවින් වැසූ දෙය (ඇවැත් හෝ කෙලෙස්) විවෘත කරන්න, එවිට එයට වැස්ස නොවසිනු ඇත.’’ පස්වැනි සූත්‍රයයි.

---

6. Soṇasuttaṃ

6. සෝණ සූත්‍රය

---

46. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare pavatte pabbate. Tena kho pana samayena soṇo upāsako kuṭikaṇṇo āyasmato mahākaccānassa upaṭṭhāko hoti.

46. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ අවන්ති ජනපදයෙහි කුරරඝර නුවර පවත්ත පර්වතයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල කෝටියක් වටිනා කර්ණාභරණ පැළඳි 'කුටිකණ්ණ' නම් වූ සෝණ උපාසක තෙමේ ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේට උපස්ථාන කරන්නෙකු විය.

---

Atha kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ [Pg.145] kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’nti.

එකල සෝණ උපාසකයා හුදෙකලාව භාවනාවෙහි යෙදී සිටින විට ඔහුගේ සිතෙහි මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘‘ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ යම් යම් ආකාරයකින් ධර්මය දේශනා කරන්නේද, ඒ අනුව ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, ඔප දැමූ සකක් වැනි වූ මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. මම හිසකෙස් හා රැවුල් බා, කසාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වන්නේ නම් මැනවි’’ කියායි.

---

Atha kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –

ඉක්බිති සෝණ උපාසකයා ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගොස්, උන්වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සෝණ උපාසක තෙමේ ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:

---

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. Pabbājetu maṃ, bhante, ayyo mahākaccāno’’ti.

‘‘ස්වාමීනී, හුදෙකලාව භාවනාවෙහි යෙදී සිටින මට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ යම් යම් ආකාරයකින් ධර්මය දේශනා කරන්නේද, ඒ අනුව ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, ඔප දැමූ සකක් වැනි වූ මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. මම හිසකෙස් හා රැවුල් බා, කසාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වන්නේ නම් මැනවි’ කියායි. ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්ස, මාව සසුන්ගත කරන සේක්වා!’’

---

Evaṃ vutte, āyasmā mahākaccāno soṇaṃ upāsakaṃ kuṭikaṇṇaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ kho, soṇa, yāvajīvaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ, soṇa, tattheva āgārikabhūto samāno buddhānaṃ sāsanaṃ anuyuñja kālayuttaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariya’’nti. Atha kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa yo ahosi pabbajjābhisaṅkhāro so paṭipassambhi.

මෙසේ පැවසූ විට ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ සෝණ උපාසකයාට මෙසේ පැවසූ සේක: ‘‘සෝණ, දිවි හිමියෙන් එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බ්‍රහ්මචර්යාව රැකීම දුෂ්කරය. එබැවින් සෝණ, ඔබ ගිහිගෙයිම සිටිමින් සුදුසු කාලයෙහි එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනයට අනුව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි යෙදෙන්න.’’ එවිට සෝණ උපාසකයාට තිබූ සසුන්ගත වීමේ කැමැත්ත සංසිඳී ගියේය.

---

Dutiyampi kho…pe… dutiyampi kho āyasmā mahākaccāno soṇaṃ upāsakaṃ kuṭikaṇṇaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ kho, soṇa, yāvajīvaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ, soṇa, tattheva āgārikabhūto samāno buddhānaṃ sāsanaṃ anuyuñja kālayuttaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariya’’nti. Dutiyampi kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa yo ahosi pabbajjābhisaṅkhāro so paṭipassambhi.

දෙවැනි වරටත්... (පෙ.)... දෙවැනි වරටත් ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ සෝණ උපාසකයාට මෙසේ පැවසූ සේක: ‘‘සෝණ, දිවි හිමියෙන් එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බ්‍රහ්මචර්යාව රැකීම දුෂ්කරය. එබැවින් සෝණ, ඔබ ගිහිගෙයිම සිටිමින් සුදුසු කාලයෙහි එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනයට අනුව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි යෙදෙන්න.’’ දෙවැනි වරටත් සෝණ උපාසකයාට තිබූ සසුන්ගත වීමේ කැමැත්ත සංසිඳී ගියේය.

---

Tatiyampi kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’nti. Tatiyampi kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo [Pg.146] yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –

තෙවන වරටත් කුටිකණ්ණ සෝණ උපාසකයා හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. "ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ යම් යම් අයුරින් දහම් දෙසන සේක් ද, එලෙසින් ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, හක්ගෙඩියක් මෙන් ඔපවත් වූ මේ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුනෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් මැනවි." ඉක්බිති කුටිකණ්ණ සෝණ උපාසක තෙමේ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, වැඳ, එකත්පසෙක හිඳ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

---

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. Pabbājetu maṃ, bhante, ayyo mahākaccāno’’ti.

"ස්වාමීනී, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. 'ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ යම් යම් අයුරින් දහම් දෙසන සේක් ද, එලෙසින් ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, හක්ගෙඩියක් මෙන් ඔපවත් වූ මේ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුනෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් මැනවි.' ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ මා පැවිදි කරවන සේක්වා!"

---

Atha kho āyasmā mahākaccāno soṇaṃ upāsakaṃ kuṭikaṇṇaṃ pabbājesi. Tena kho pana samayena avantidakkhiṇāpatho appabhikkhuko hoti. Atha kho āyasmā mahākaccāno tiṇṇaṃ vassānaṃ accayena kicchena kasirena tato tato dasavaggaṃ bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā āyasmantaṃ soṇaṃ upasampādesi.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ කුටිකණ්ණ සෝණ උපාසකයා පැවිදි කළ සේක. එකල අවන්ති දක්ෂිණාපථයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා අල්ප වූහ. එබැවින් ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ වසර තුනක් ඇවෑමෙන් බොහෝ වෙහෙස මහන්සි වී, ඒ ඒ තැන්වලින් දස නමකගෙන් යුත් භික්ෂූ සංඝයා රැස් කරවා ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන් උපසම්පදා කළ සේක.

---

Atha kho āyasmato soṇassa vassaṃvuṭṭhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘na kho me so bhagavā sammukhā diṭṭho, api ca sutoyeva me so bhagavā – ‘īdiso ca īdiso cā’ti. Sace maṃ upajjhāyo anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.

ඉක්බිති වස් වැස නිම කළ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන්ට හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. "මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව මෙතෙක් ඇස් පනාපිට දැක නැත්තෙමි. එහෙත් මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු ය, මෙබඳු යැයි අසා ඇත්තෙමි. ඉදින් මගේ උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ මට අවසර දෙන්නේ නම්, මම ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස වඩින්නෙමි."

---

Atha kho āyasmā soṇo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිටීමෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, වැඳ, එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ.

---

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘na kho me so bhagavā sammukhā diṭṭho, api ca sutoyeva me so bhagavā – īdiso ca īdiso cā’ti. Sace maṃ upajjhāyo [Pg.147] anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti ( ).

"ස්වාමීනී, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. 'මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව මෙතෙක් ඇස් පනාපිට දැක නැත්තෙමි. එහෙත් මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු ය, මෙබඳු යැයි අසා ඇත්තෙමි. ඉදින් මගේ උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ මට අවසර දෙන්නේ නම්, මම ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස වඩින්නෙමි' කියායි."

---

‘‘Sādhu sādhu, soṇa; gaccha tvaṃ, soṇa, taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Dakkhissasi tvaṃ, soṇa, taṃ bhagavantaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ yatindriyaṃ nāgaṃ. Disvāna mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘upajjhāyo me, bhante, āyasmā mahākaccāno bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti.

"සාදු සාදු සෝණ, සෝණ, නුඹ ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස යන්න. සෝණ, නුඹ ප්‍රසාදජනක වූ, පැහැදීම ඇති කරවන, සංසුන් ඉඳුරන් ඇති, සංසුන් මනසක් ඇති, උත්තම දමථ ශමථයට පත් වූ, දමනය වූ, ආරක්ෂා වූ, සංවර වූ ඉඳුරන් ඇති, නාගයෙකු බඳු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකින්නෙහිය. දැක මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා නමස්කාර කර, රෝග පීඩා නැති බව, සුවදුක් සහ පහසුවෙන් වෙසෙන බව මෙසේ විමසන්න: 'ස්වාමීනී, මාගේ උපාධ්‍යාය වූ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වඳින සේක, නිරෝගී සුවය හා සැප විහරණය විමසන සේක' කියායි."

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā soṇo āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo, yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upajjhāyo me, bhante, āyasmā mahākaccāno bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti.

"එසේය ස්වාමීනී" යැයි ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන, අසුනෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේට වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කොට, සේනාසනය අස්පස් කොට පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවර බලා චාරිකාවේ වැඩියහ. පිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි වඩිනා උන්වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ. "ස්වාමීනී, මාගේ උපාධ්‍යාය වූ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වඳින සේක, නිරෝගී සුවය හා සැප විහරණය විමසන සේක" කියායි.

---

‘‘Kacci, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kaccisi appakilamathena addhānaṃ āgato, na ca piṇḍakena kilantosī’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ bhagavā, yāpanīyaṃ bhagavā, appakilamathena cāhaṃ, bhante, addhānaṃ āgato, na piṇḍakena kilantomhī’’ti.

"මහණ, නුඹට ඉවසිය හැකි ද? යැපිය හැකි ද? ගමන් විඩාවක් නැතිව පැමිණියෙහි ද? පිණ්ඩපාතයෙන් පීඩාවක් නොවූයෙහි ද?" "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඉවසිය හැකිය, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, යැපිය හැකිය. ස්වාමීනී, මම ගමන් විඩාවක් නැතිව පැමිණියෙමි. පිණ්ඩපාතයෙන් පීඩාවක් නොවීය."

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘imassānanda, āgantukassa bhikkhuno senāsanaṃ paññāpehī’’ti. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘yassa kho maṃ bhagavā āṇāpeti [Pg.148] – ‘imassānanda, āgantukassa bhikkhuno senāsanaṃ paññāpehī’ti, icchati bhagavā tena bhikkhunā saddhiṃ ekavihāre vatthuṃ, icchati bhagavā āyasmatā soṇena saddhiṃ ekavihāre vatthu’’nti. Yasmiṃ vihāre bhagavā viharati, tasmiṃ vihāre āyasmato soṇassa senāsanaṃ paññāpesi.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා "ආනන්ද, මේ අමුත්තා වූ භික්ෂුවට සේනාසනයක් පනවන්න"යි වදාළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් භික්ෂුවක් උදෙසා මට 'ආනන්ද, මේ අමුත්තා වූ භික්ෂුවට සේනාසනයක් පනවන්න'යි නියම කරන සේක් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුව සමඟ එකම වෙහෙරෙහි වාසය කිරීමට කැමති වන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන් සමඟ එකම වෙහෙරෙහි වාසය කිරීමට කැමති වන සේක." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි වෙහෙරෙහිම ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන් සඳහා සේනාසනයක් පැනවූහ.

---

Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ abbhokāse nisajjāya vītināmetvā pāde pakkhāletvā vihāraṃ pāvisi. Āyasmāpi kho soṇo bahudeva rattiṃ abbhokāse nisajjāya vītināmetvā pāde pakkhāletvā vihāraṃ pāvisi. Atha kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya āyasmantaṃ soṇaṃ ajjhesi – ‘‘paṭibhātu taṃ bhikkhu dhammo bhāsitu’’nti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ වේලාවක් රාත්‍රියෙහි එළිමහනේ හිඳ කාලය ගත කොට, පා දොවා වෙහෙරට වැඩි සේක. ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ ද බොහෝ වේලාවක් රාත්‍රියෙහි එළිමහනේ හිඳ කාලය ගත කොට, පා දොවා වෙහෙරට වැඩිහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියෙහි අලුයම් කාලයෙහි නැගී සිට ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන්ට මෙසේ ආරාධනා කළ සේක. "මහණ, නුඹට දහම් දෙසීමට වැටහේවා (දහම් පවසන්න)"යි වදාළ සේක.

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā soṇo bhagavato paṭissutvā soḷasa aṭṭhakavaggikāni sabbāneva sarena abhaṇi. Atha kho bhagavā āyasmato soṇassa sarabhaññapariyosāne abbhanumodi – ‘‘sādhu sādhu, bhikkhu, suggahitāni te, bhikkhu, soḷasa aṭṭhakavaggikāni sumanasikatāni sūpadhāritāni, kalyāṇiyāsi vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā. Kati vassosi tvaṃ, bhikkhū’’ti? ‘‘Ekavasso ahaṃ bhagavā’’ti. ‘‘Kissa pana tvaṃ, bhikkhu, evaṃ ciraṃ akāsī’’ti? ‘‘Ciraṃ diṭṭho me, bhante, kāmesu ādīnavo; api ca sambādho gharāvāso bahukicco bahukaraṇīyo’’ti.

“එසේය, ස්වාමීනි”යි ආයුෂ්මත් සෝණ තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අට්ඨක වර්ගයේ සියලුම සූත්‍ර දහසය ස්වරයෙන් යුක්තව සජ්ඣායනා කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සෝණ තෙරුන්ගේ ස්වර සජ්ඣායනාව අවසානයෙහි මෙසේ අනුමෝදනා කළහ: “මහණ, ඉතා යහපති! ඉතා යහපති! මහණ, ඔබ විසින් ඒ අට්ඨක වර්ගයේ සූත්‍ර දහසය මැනවින් උගන්නා ලදී, මැනවින් මෙනෙහි කරන ලදී, මැනවින් ධාරණය කරන ලදී. ඔබ මිහිරි වූ, පැහැදිලි වූ, දෝෂ රහිත වූ, අර්ථය මැනවින් වටහා දෙන වචනයෙන් යුක්තය. මහණ, ඔබේ වස් (මහණකමට පත්වූ වර්ෂ) කීයක් වේද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම එක් වස් ඇත්තෙක්මි.” “මහණ, ඔබ කුමක් හෙයින් මෙතරම් කලක් පමා වී පැවිදි වූයෙහිද?” “ස්වාමීනි, කාමයන්හි ආදීනව මා විසින් බොහෝ කලකට පෙර සිටම දක්නා ලදී. එහෙත් ගිහිගෙය පීඩා සහිතය (සම්බාධ සහිතය), බොහෝ කටයුතු ඇත්තේය, බොහෝ කෘත්‍යයන් ඇත්තේය.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘Disvā ādīnavaṃ loke, ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ;

Ariyo na ramatī pāpe, pāpe na ramatī sucī’’ti. chaṭṭhaṃ;

“ලෝකයෙහි ආදීනව දැක, උපධි රහිත වූ (නිර්වාණ) ධර්මය අවබෝධ කොටගෙන, ආර්ය තැනැත්තා පාපයෙහි නොඇලෙයි. පිරිසිදු තැනැත්තා පාපයෙහි රමණය නොකරයි.” (හයවැනි සූත්‍රයයි).

---

7. Kaṅkhārevatasuttaṃ

7. කංඛාරේවත සූත්‍රය

---

47. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā kaṅkhārevato bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṃ paccavekkhamāno.

47. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් කංඛාරේවත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, තමන්ගේ කංඛාවිතරණවිශුද්ධිය (සැක දුරු කිරීමෙන් ලත් පිරිසිදු බව) ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් වැඩහුන්හ.

---

Addasā [Pg.149] kho bhagavā āyasmantaṃ kaṅkhārevataṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṃ paccavekkhamānaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, තමන්ගේ කංඛාවිතරණවිශුද්ධිය ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් වැඩසිටි ආයුෂ්මත් කංඛාරේවත තෙරුන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘Yā kāci kaṅkhā idha vā huraṃ vā,Sakavediyā vā paravediyā vā;

Ye jhāyino tā pajahanti sabbā,Ātāpino brahmacariyaṃ carantā’’ti. sattamaṃ;

“මේ ආත්මයෙහි හෝ පරලොවෙහි හෝ වේවා, තමා පිළිබඳ හෝ අන් අය පිළිබඳ හෝ වේවා, යම්කිසි සැකයක් ඇද්ද, වීර්යවත්ව බඹසර වසන, ධ්‍යාන වඩන යෝගීහු ඒ සියලු සැකයන් ප්‍රහීණ කරති.” (හත්වැනි සූත්‍රයයි).

---

8. Saṅghabhedasuttaṃ

8. සංඝභේද සූත්‍රය

---

48. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando tadahuposathe pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi.

48. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ එක් උපෝසථ දිනයක පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක.

---

Addasā kho devadatto āyasmantaṃ ānandaṃ rājagahe piṇḍāya carantaṃ. Disvāna yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘ajjatagge dānāhaṃ, āvuso ānanda, aññatreva bhagavatā aññatra bhikkhusaṅghā uposathaṃ karissāmi saṅghakammāni cā’’ti.

දේවදත්ත තෙමේ රජගහ නුවර පිඬු පිණිස වඩින ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් දුටුවේය. දැක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: “ඇවැත්නි ආනන්ද, මම අද පටන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් වෙන්ව, භික්ෂු සංඝයාගෙන් වෙන්ව, තනිවම උපෝසථය කරන්නෙමි, සංඝ කර්මයන්ද කරන්නෙමි.”

---

Atha kho āyasmā ānando rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රජගහ නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණි සේක. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ.

---

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho maṃ, bhante, devadatto rājagahe piṇḍāya carantaṃ. Disvāna yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘ajjatagge dānāhaṃ, āvuso ānanda, aññatreva bhagavatā aññatra bhikkhusaṅghā uposathaṃ karissāmi saṅghakammāni cā’ti. Ajja, bhante, devadatto saṅghaṃ bhindissati, uposathañca karissati saṅghakammāni cā’’ti.

“ස්වාමීනි, මම අද පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස පිවිසියෙමි. ස්වාමීනි, දේවදත්ත තෙමේ රජගහ නුවර පිඬු පිණිස වඩින මා දුටුවේය. දැක මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත්නි ආනන්ද, මම අද පටන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් වෙන්ව, භික්ෂු සංඝයාගෙන් වෙන්ව, උපෝසථය කරන්නෙමි, සංඝ කර්මයන්ද කරන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අද දේවදත්ත තෙමේ සංඝයා භේද කරන්නේය, වෙන්ව උපෝසථයද සංඝ කර්මයන්ද කරන්නේය.”

---

Atha [Pg.150] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘Sukaraṃ sādhunā sādhu, sādhu pāpena dukkaraṃ ;

Pāpaṃ pāpena sukaraṃ, pāpamariyehi dukkara’’nti. aṭṭhamaṃ;

“යහපත් තැනැත්තාට යහපත කිරීම පහසුය. ලාමක තැනැත්තාට යහපත කිරීම දුෂ්කරය. ලාමක තැනැත්තාට පාපය කිරීම පහසුය. ආර්යයන් වහන්සේලාට පාපය කිරීම දුෂ්කරය.” (අටවැනි සූත්‍රයයි).

---

9. Sadhāyamānasuttaṃ

9. සධායමාන සූත්‍රය

---

49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Tena kho pana samayena sambahulā māṇavakā bhagavato avidūre sadhāyamānarūpā atikkamanti. Addasā kho bhagavā sambahule māṇavake avidūre sadhāyamānarūpe atikkante.

49. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩින සේක. එකල්හි බොහෝ තරුණයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් කෑකෝ ගසමින් (විහිළු තහළු කරමින්) ගමන් කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් කෑකෝ ගසමින් යන ඒ බොහෝ තරුණයන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino;

Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū’’ti. navamaṃ;

“මුළාවූ සිහි ඇත්තා වූ, පණ්ඩිතයන් සේ පෙනී සිටින්නා වූ, වචනය ම ගෝචර කරගත් මේ තරුණයෝ තමන්ට රිසි සේ කටබහ කරති. තමන් යන්නේ කොතැනකටදැයි (ඒ හේතුව) ඔවුහු නොදනිති.” (නවවැනි සූත්‍රයයි).

---

10. Cūḷapanthakasuttaṃ

10. චූළපන්ථක සූත්‍රය

---

50. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā cūḷapanthako bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

50. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් චූළපන්ථක තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, කමටහන කෙරෙහි සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩහුන්හ.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ cūḷapanthakaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය මැනවින් පිහිටුවාගෙන වැඩසිටි ආයුෂ්මත් චූළපන්ථක තෙරුන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘Ṭhitena [Pg.151] kāyena ṭhitena cetasā,Tiṭṭhaṃ nisinno uda vā sayāno;

Etaṃ satiṃ bhikkhu adhiṭṭhahāno,Labhetha pubbāpariyaṃ visesaṃ;

Laddhāna pubbāpariyaṃ visesaṃ,Adassanaṃ maccurājassa gacche’’ti. dasamaṃ;

“කය මැනවින් පිහිටුවා, සිත මැනවින් පිහිටුවා, සිටගෙන හෝ හිඳගෙන හෝ වැතිර හෝ වේවා, යම් මහණෙක් මේ සිහිය අධිෂ්ඨාන කරන්නේ නම්, ඔහු පූර්වාපර (කලින් කලට දියුණු වන) උසස් විශේෂාධිගමයක් ලබන්නේය. එවැනි උසස් විශේෂයක් ලබා මාරයාට නොපෙනෙන තැනට (නිවනට) ඔහු පැමිණෙන්නේය.” (දහවැනි සූත්‍රයයි).

---

Soṇavaggo pañcamo niṭṭhito.

පස්වැනි සෝණ වර්ගය නිම විය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

Piyo appāyukā kuṭṭhī, kumārakā uposatho;

Soṇo ca revato bhedo, sadhāya panthakena cāti.

පිය (රාජ), අප්පායුක, කුට්ඨි, කුමාරක, උපෝසථ, සෝණ, රේවත, (සංඝ) භේද, සධායමාන සහ පන්ථක යන සූත්‍ර දහය මෙහි ඇතුළත් වේ.

---

6. Jaccandhavaggo

6. ජච්චන්ධ වර්ගය

---

1. Āyusaṅkhārossajjanasuttaṃ

1. ආයුසංඛාරෝස්සජ්ජන සූත්‍රය

---

51. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṃ. Yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti.

51. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලී නුවර මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන වෛශාලී නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. වෛශාලී නුවර පිඬු පිණිස හැසිර දවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්ද, වැඩ හිඳින අසුන (නිසීදනය) ගන්න. අපි දිවා විහරණය (දහවල් කාලය ගත කිරීම) පිණිස චාපාල චේතිය වෙත යමු.”

---

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho bhagavā yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

‘‘ස්වාමීනි, එසේය’’ කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන අසුන් පිරිකර ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින් වැඩම කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාපාල චේතිය වෙත වැඩම කළහ. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටියහ. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ.

---

‘‘Ramaṇīyā, ānanda, vesālī; ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda[Pg.152], cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno ( ) kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti.

‘‘ආනන්දය, විශාලා මහනුවර රමණීයයි. උදේන චේතිය රමණීයයි. ගෝතමක චේතිය රමණීයයි. සත්තම්බ චේතිය රමණීයයි. බහුපුත්ත චේතිය රමණීයයි. සාරන්දද චේතිය රමණීයයි. චාපාල චේතිය රමණීයයි. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ නම්, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය’’ යි වදාළහ.

---

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ; tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති දක්වන ලදුව ද, පැහැදිලි අවභාස කරන ලදුව ද, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට එය තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. ඒ මාරයා විසින් මඩනා ලද සිතැතිව සිටි බැවින්, ‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා’’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අයැද සිටියේ නැත. දෙවනුව ද...පෙ... තෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ.

---

‘‘Ramaṇīyā, ānanda, vesālī; ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti.

‘‘ආනන්දය, විශාලා මහනුවර රමණීයයි. උදේන චේතිය රමණීයයි. ගෝතමක චේතිය රමණීයයි. සත්තම්බ චේතිය රමණීයයි. බහුපුත්ත චේතිය රමණීයයි. සාරන්දද චේතිය රමණීයයි. චාපාල චේතිය රමණීයයි. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ නම්, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය’’ යි වදාළහ.

---

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ; tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති දක්වන ලදුව ද, පැහැදිලි අවභාස කරන ලදුව ද, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට එය තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. ඒ මාරයා විසින් මඩනා ලද සිතැතිව සිටි බැවින්, ‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා’’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අයැද සිටියේ නැත.

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaccha tvaṃ, ānanda, yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato [Pg.153] paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, ‘‘ආනන්දය, ඔබ දැන් වැඩිය හැකිය, යම් ගමනකට කාලය යැයි ඔබ හඟින්නේ නම් (එය කරන්න)’’ යි වදාළහ. ‘‘ස්වාමීනි, එසේය’’ කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන, අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කොට නොදුරින් වූ එක්තරා රුක් මුලක වැඩ සිටියහ.

---

Atha kho māro pāpimā, acirapakkante āyasmante ānande, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho māro pāpimā bhagavantaṃ etadavoca –

එකල්හි පවිටු මාරයා, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක වැඩ සිටියේ ද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි පවිටු මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

---

‘‘Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato. Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

‘‘ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ පවසන ලදී: ‘පවිටු මාරය, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා ව්‍යක්ත නොවෙත් ද, විනීත නොවෙත් ද, විශාරද නොවෙත් ද, බහුශ්‍රැත නොවෙත් ද, ධර්මධර නොවෙත් ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න නොවෙත් ද, සාමීචිපටිපන්න නොවෙත් ද, අනුධර්මචාරී නොවෙත් ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන (අනුන්ට) නොපවසත් ද, දේශනා නොකරත් ද, පනවා නොදක්වත් ද, තහවුරු නොකරත් ද, විවෘත නොකරත් ද, බෙදා නොදක්වත් ද, පැහැදිලි නොකරත් ද, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකරත් ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක භික්ෂූන් වහන්සේලා ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රැතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, සාමීචිපටිපන්නයහ, අනුධර්මචාරීහුය. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.’’

---

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante, bhikkhuniyo bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā [Pg.154] anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ පවසන ලදී: ‘පවිටු මාරය, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවිකා වූ භික්ෂුණීන් වහන්සේලා ව්‍යක්ත නොවෙත් ද, විනීත නොවෙත් ද, විශාරද නොවෙත් ද, බහුශ්‍රැත නොවෙත් ද, ධර්මධර නොවෙත් ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න නොවෙත් ද, සාමීචිපටිපන්න නොවෙත් ද, අනුධර්මචාරිනී නොවෙත් ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන පවසත් ද, දේශනා කරත් ද, පනවා දක්වත් ද, තහවුරු කරත් ද, විවෘත කරත් ද, බෙදා දක්වත් ද, පැහැදිලි කරත් ද, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකරත් ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකා භික්ෂුණීන් වහන්සේලා ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රැතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, සාමීචිපටිපන්නයහ, අනුධර්මචාරිනීහුය. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.’’

---

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante, upāsakā bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලද්දේමය — ‘පාපිම, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවක උපාසකවරු ව්‍යක්ත නොවන්නාහුද, විනීත නොවන්නාහුද, විශාරද නොවන්නාහුද, බහුශ්‍රුත නොවන්නාහුද, ධර්මධර නොවන්නාහුද, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක පිළිපන්නෝ නොවන්නාහුද, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝ නොවන්නාහුද, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝ නොවන්නාහුද, තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන (එය) ප්‍රකාශ නොකරන්නාහුද, දේශනා නොකරන්නාහුද, පනවා නොදක්වන්නාහුද, තහවුරු නොකරන්නාහුද, විවෘත නොකරන්නාහුද, බෙදා නොදක්වන්නාහුද, පැහැදිලි නොකරන්නාහුද, පැන නැගුණු පරවාදයන් (විරුද්ධවාදයන්) කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා නොකරන්නාහුද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක උපාසකවරු ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයෙහි පිළිපන්නෝය, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝය, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝය. ඔවුහු තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ කරති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, පැන නැගුණු පරවාදයන් කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.”

---

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante, upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලද්දේමය — ‘පාපිම, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවිකා උපාසිකාවෝ ව්‍යක්ත නොවන්නාහුද, විනීත නොවන්නාහුද, විශාරද නොවන්නාහුද, බහුශ්‍රුත නොවන්නාහුද, ධර්මධර නොවන්නාහුද, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයෙහි පිළිපන්නෝ නොවන්නාහුද, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝ නොවන්නාහුද, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝ නොවන්නාහුද, තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ නොකරන්නාහුද, දේශනා නොකරන්නාහුද, පනවා නොදක්වන්නාහුද, තහවුරු නොකරන්නාහුද, විවෘත නොකරන්නාහුද, බෙදා නොදක්වන්නාහුද, පැහැදිලි නොකරන්නාහුද, පැන නැගුණු පරවාදයන් කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා නොකරන්නාහුද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකා උපාසිකාවෝ ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයෙහි පිළිපන්නෝය, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝය, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝය. ඔවුහු තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ කරති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, පැන නැගුණු පරවාදයන් කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.”

---

‘‘Bhāsitā [Pg.155] kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsita’nti. Etarahi kho pana, bhante, bhagavato brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato’’ti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලද්දේමය — ‘පාපිම, යම් තාක් මාගේ මේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධ නොවන්නේද, සඵල නොවන්නේද, පතළ නොවන්නේද, බොහෝ ජනයා දන්නා එකක් නොවන්නේද, පැතිර ගිය එකක් නොවන්නේද, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දක් නොවන්නේද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධය, සඵලය, පතළය, බොහෝ ජනයා දන්නා එකකි, මැනවින් පැතිර ගිය එකකි, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.”

---

Evaṃ vutte, bhagavā māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘appossukko tvaṃ, pāpima, hohi. Na ciraṃ tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati. Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī’’ti.

මෙසේ පැවසූ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙසේ වදාළ සේක: “පාපිම, ඔබ නිරුත්සාහී වන්න. නොබෝ කලකින් තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවන්නේය. මෙයින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ.”

---

Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossajji. Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṃsanako lomahaṃso, devadundubhiyo ca phaliṃsu.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාපාල චේතියෙහිදී සිහි නුවණින් යුක්තව ආයු සංස්කාරය අත්හළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආයු සංස්කාරය අත්හළ කල්හි, ලොමුදැහැගන්වන සුලු, බියකරු වූ මහා භූමි චලනයක් සිදු විය, අහස් ගිගුරුම් (දේව දුන්දුභි) ද හඬ නගන්නට විය.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වටහාගෙන එම අවස්ථාවෙහිදී මේ උදානය වදාළ සේක —

---

‘‘Tulamatulañca sambhavaṃ,Bhavasaṅkhāramavassaji muni;

Ajjhattarato samāhito,Abhindi kavacamivattasambhava’’nti. paṭhamaṃ;

“මුනිවරයාණෝ මැනිය හැකි හා මැනිය නොහැකි (කාමාවචර හා රූප-අරූපාවචර) වූ භවයට හේතු වන භව සංස්කාරය අත්හළ සේක. තමන් තුළම ඇලුනු මනා සංවර වූ සිතින් යුතුව, කන්නලව්වක් (සන්නාහයක්) බිඳලන්නාක් මෙන් තමන් තුළ හටගත් (කෙලෙස්) ජාලය බිඳ දැමූ සේක.” පළමු සූත්‍රයයි.

---

2. Sattajaṭilasuttaṃ

2. සත්තජටිල සූත්‍රය

---

52. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

52. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට ප්‍රාසාද ද්වාර කොට්ඨාසයෙහි වැඩ සිටි සේක. එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය.

---

Tena [Pg.156] kho pana samayena satta ca jaṭilā, satta ca nigaṇṭhā, satta ca acelakā, satta ca ekasāṭakā, satta ca paribbājakā, parūḷhakacchanakhalomā khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamanti.

එකල්හි, වැඩුණු කිහිලි රෝම හා නියපොතු සහිත, කර තබා ගත් විවිධ පිරිකර ඇති ජටිලයෝ සත් දෙනෙක් ද, නිගණ්ඨයෝ සත් දෙනෙක් ද, අචේලකයෝ සත් දෙනෙක් ද, එක සිවුරක් පොරවන ලද තවුසෝ සත් දෙනෙක් ද, පරිබ්‍රාජකයෝ සත් දෙනෙක් ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් ගමන් කළහ.

---

Addasā kho rājā pasenadi kosalo te satta ca jaṭile, satta ca nigaṇṭhe, satta ca acelake, satta ca ekasāṭake, satta ca paribbājake, parūḷhakacchanakhalome khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamante. Disvāna uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā, satta ca nigaṇṭhā, satta ca acelakā, satta ca ekasāṭakā, satta ca paribbājakā, tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.

පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් ගමන් කරන්නා වූ ඒ ජටිලයන් සත් දෙනා, නිගණ්ඨයන් සත් දෙනා, අචේලකයන් සත් දෙනා, එක සිවුරක් පොරවන ලද තවුසන් සත් දෙනා සහ පරිබ්‍රාජකයන් සත් දෙනා දුටුවේය. දැක, අසුනින් නැගිට උතුරු සළුව එකාංශ කොට පොරවාගෙන, දකුණු දණමඬල පොළොවෙහි තබා, ඒ ජටිලයන් සත් දෙනා, නිගණ්ඨයන් සත් දෙනා, අචේලකයන් සත් දෙනා, එක සිවුරක් පොරවන ලද තවුසන් සත් දෙනා සහ පරිබ්‍රාජකයන් සත් දෙනා සිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ තෙවරක් තමන්ගේ නම මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “ස්වාමීනි, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි; ස්වාමීනි, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි; ස්වාමීනි, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි.”

---

Atha kho rājā pasenadi kosalo acirapakkantesu tesu sattasu ca jaṭilesu, sattasu ca nigaṇṭhesu, sattasu ca acelakesu, sattasu ca ekasāṭakesu, sattasu ca paribbājakesu, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye kho bhante, loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ete tesaṃ aññatare’’ti.

ඉන්පසු පසේනදී කොසොල් රජතුමා ඒ ජටිලයන්, නිගණ්ඨයන්, අචේලකයන්, එක් සිවුරක් පොරවන තවුසන් හා පරිබ්‍රාජකයන් නික්ම ගිය පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, ලෝකයෙහි යම් රහතන් වහන්සේලා හෝ අරහත් මාර්ගයට පිළිපන්නෝ සිටිත් නම්, මොවුහු ද ඔවුන් අතරින් කිහිප දෙනෙක් වෙත්ද?”

---

‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannāti.

“මහ රජතුමනි, පංචකාම සම්පත් අනුභව කරන, දූ දරුවන් නිසා පීඩාකාරී වූ (පටු වූ) සයනයන්හි නිදන, කාසී රටෙහි උපන් සඳුන් පරිහරණය කරන, මල් ගඳ විලවුන් දරන, රන් රිදී පිළිගන්නා ගිහියෙකු වූ ඔබට, ‘මොවුහු රහතන් වහන්සේලාය’ හෝ ‘මොවුහු අරහත් මාර්ගයට පිළිපන්නෝය’ කියා හඳුනා ගැනීම අතිශයින් දුෂ්කරය.”

---

‘‘Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Saṃvohārena kho, mahārāja, soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā [Pg.157] na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññenā’’ti.

“මහරජ, සිල්වත් බව දැනගත හැක්කේ (බොහෝ කලක්) එක්ව වාසය කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ. මහරජ, පාරිශුද්ධත්වය දැනගත හැක්කේ (බොහෝ කලක්) සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ. මහරජ, (මනසේ) ශක්තිය දැනගත හැක්කේ ආපදා පවතින අවස්ථාවන්හිදීය. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ. මහරජ, ප්‍රඥාව දැනගත හැක්කේ ධර්ම සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ.”

---

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannāti. Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ…pe… sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññenā’’’ti.

“ස්වාමීනි, මවිතයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය ඉතා මැනවින් වදාරන ලදී. ‘මහරජ, අඹුදරුවන් නිසා පීඩාකාරී වූ සයනයෙහි වසන, කසී සඳුන් පරිහරණය කරන, මල් හා සුවඳ විලවුන් දරන, රන් රිදී පිළිගන්නා, ගිහි කාමභෝගියෙකු වූ ඔබ විසින් මොවුහු රහත්හුය, මොවුහු රහත් මඟට පිළිපන්නාහුය කියා දැනගැනීම දුෂ්කර ය. මහරජ, සිල්වත් බව දැනගත හැක්කේ එක්ව වාසය කිරීමෙනි...පෙ... මහරජ, ප්‍රඥාව දැනගත හැක්කේ ධර්ම සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ’ යන මේ වචනය ඉතාමත් මැනවින් වදාරන ලදී.”

---

‘‘Ete, bhante, mama purisā corā ocarakā janapadaṃ ocaritvā gacchanti. Tehi paṭhamaṃ ociṇṇaṃ ahaṃ pacchā osārissāmi. Idāni te, bhante, taṃ rajojallaṃ pavāhetvā sunhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthavasanā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgibhūtā paricāressantī’’ ti.

“ස්වාමීනි, මොවුහු මාගේ ඔත්තුකරුවෝය. මොවුහු ජනපදයන්හි තොරතුරු සොයා බලා යති. ඔවුන් පළමුව සොයාගත් තොරතුරු මත පසුව මම කටයුතු කරමි. ස්වාමීනි, දැන් ඔවුන් ඒ දූවිලි කිලිටි සෝදා හැර, මැනවින් ස්නානය කර, විලවුන් තවරා, කෙස් රැවුල් සකසා, සුදු වස්ත්‍ර හැඳ, පංචකාම ගුණයෙන් යුක්තව ඉඳුරන් පිනවමින් හැසිරෙනු ඇත.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වෙලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Na vāyameyya sabbattha, nāññassa puriso siyā;

Nāññaṃ nissāya jīveyya, dhammena na vaṇiṃ care’’ti. dutiyaṃ;

“(භික්ෂුව) සියලු අකුසල් කෙරෙහි උත්සාහ නොකළ යුතුය. අන්‍යයෙකුගේ (වැඩකාර) පුරුෂයෙකු නොවිය යුතුය. අන්‍යයෙකු මත යැපී ජීවත් නොවිය යුතුය. (ලාභ ලෝභයෙන්) ධර්මයෙන් වෙළඳාම් නොකළ යුතුය.”

---

3. Paccavekkhaṇasuttaṃ

3. පච්චවෙක්ඛණ සූත්‍රය

---

53. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā attano aneke [Pg.158] pāpake akusale dhamme pahīne paccavekkhamāno nisinno hoti, aneke ca kusale dhamme bhāvanāpāripūriṃ gate.

53. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ද, භාවනාවෙන් පිරිපුන් බවට පත් වූ නොයෙක් කුසල ධර්මයන් ද ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් වැඩහුන් සේක.

---

Atha kho bhagavā attano aneke pāpake akusale dhamme pahīne viditvā aneke ca kusale dhamme bhāvanāpāripūriṃ gate tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ද, භාවනාවෙන් පිරිපුන් බවට පත් වූ නොයෙක් කුසල ධර්මයන් ද දැක, ඒ වෙලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Ahu pubbe tadā nāhu, nāhu pubbe tadā ahu;

Na cāhu na ca bhavissati, na cetarahi vijjatī’’ti. tatiyaṃ;

“පෙර (කෙලෙස්) තිබුණි, එවිට (මාර්ග ඥානය) නොතිබුණි. පෙර (මාර්ග ඥානය) නොතිබුණි, එවිට (කෙලෙස්) තිබුණි. (පෙර මෙන් කෙලෙස්) නොවීය, (මතු ද කෙලෙස්) නොවන්නේය, දැන් (කෙලෙස්) විද්‍යමාන නොවේ.”

---

4. Paṭhamanānātitthiyasuttaṃ

4. පඨම නානාතිත්ථිය සූත්‍රය

---

54. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

54. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි නොයෙක් දෘෂ්ටි ඇති, නොයෙක් රුචිකත්වයන් ඇති, නොයෙක් මනාපයන් ඇති, නොයෙක් දෘෂ්ටි මත යැපෙන්නා වූ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ සැවැත් නුවර වාසය කරති.

---

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘antavā loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘anantavā loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke [Pg.159] samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.

ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් ය’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති. තවත් සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය අශාස්වතය...’ යි වාද කරති. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය අන්තවත් ය...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘ලෝකය අනන්තවත් ය...’ යි ද වාද කරති. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ජීවය ද ශරීරය ද එකමය...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘ජීවය අනෙකකි, ශරීරය අනෙකකි...’ යි ද වාද කරති. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු පවතිති...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු නොපවතිති...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු පවතිති මෙන්ම නොපවතිති...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු පවතින්නෙත් නැත, නොපවතින්නෙත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් ය’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති.

---

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.

ඔවුහු අඬදබර ඇති කර ගනිමින්, කලහ කරමින්, විවාදයට පත්ව ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි කියමින් එකිනෙකාට මුඛ නමැති ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දහවල දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

“ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර නොයෙක් දෘෂ්ටි ඇති, නොයෙක් රුචිකත්වයන් ඇති, නොයෙක් මනාපයන් ඇති, නොයෙක් දෘෂ්ටි මත යැපෙන්නා වූ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ වාසය කරති.”

---

‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti…pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ ti.

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් ය’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති...පෙ... ඔවුහු අඬදබර ඇති කර ගනිමින්, කලහ කරමින්, විවාදයට පත්ව ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි කියමින් එකිනෙකාට මුඛ නමැති ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති” යි මෙසේ පැවසූහ.

---

‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā; atthaṃ na jānanti, anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

— මහණිනි, අන්‍න්‍න්‍ය තීන්ජ්ථක පනිබ්‍න්‍නාජකයෝ අන්ධයෝ ය, නැන ඇස් නැන්තෝ ය. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදනිති, අනන්‍ථය න්‍නොදනිති, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදැන, අනන්‍ථය න්‍නොදැන, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, ‘ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි; ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය’ යනුවෙන් කන්‍දනවි කනමින්, කලහ කනමින්, විවාදයට පැමිණ මුෂ සත්තිවලින් (වචන නමැති හෙල්ලවලින්) එකිනෙකාට ඇන ගනිමින් වාසය කනති.”

---

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā aññataro rājā ahosi. Atha kho, bhikkhave, so rājā aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe ekajjhaṃ sannipātehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe gahetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etadavoca – ‘sannipātitā kho te, deva, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā’ti[Pg.160]. ‘Tena hi, bhaṇe, jaccandhānaṃ hatthiṃ dassehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā jaccandhānaṃ hatthiṃ dassesi.

— “මහණිනි, පූන්‍වයෙපි මෙම සැවැත් නුවන්හිම එක්තනා නජෙක් සිජියෙය. මහණිනි, එකල්හි එම නජු තෙමේ එක්තනා පුනුෂයෙකු කැඳවා ‘එම්බා පුනුෂය, එන්න. සැවැත් නුවන යම් තාක් උපන් ගෙනි අන්ධයෝ (ජාත්‍යන්ධයෝ) සිජිති ද, ඔවුන් සියහු එක් තැන්කට නැස් කනන්න’ යැනි අණ කළේය. ‘එසෙය දෙවයන් වහන්සෙ’ යැනි මහණිනි, එම පුනුෂයා එම නජුට පිළිතුනු දී සැවැත් නුවන සිජි සියහු ජාත්‍යන්ධයන් කැඳවාගෙන එම නජු වෙත පැමිණින්‍න්නේ ය. පැමිණ එම නජුට මෙසේ සැප කළේය: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, සැවැත් නුවන සිජි සියහු ජාත්‍යන්ධයෝ නැස් කනන්නා ලදීමු’. ‘එසේ නම්, පිනවත, ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතෙකු පෙන්වන්න’ යැනි නජු අණ කළේය. ‘එසෙය දෙවයන් වහන්සෙ’ යැනි මහණිනි, එම පුනුෂයා ഑ොවුන්ට ඇතෙකු පෙන්වීම ඇනඹුවේය.”

---

‘‘Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa sīsaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kaṇṇaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa dantaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa soṇḍaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kāyaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa pādaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa satthiṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa naṅguṭṭhaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa vāladhiṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’’’ti.

— “ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් හිස පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් කන පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් දළ පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් හොඬවැල පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් ශනීනය පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් පාදය පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් කලවය පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් වල්ගය (මුල) පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් වල්ග කෙනි පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය.”

---

‘‘Atha kho, bhikkhave, so puriso jaccandhānaṃ hatthiṃ dassetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etadavoca – ‘diṭṭho kho tehi, deva, jaccandhehi hatthī; yassa dāni kālaṃ maññasī’ti.

— “මහණිනි, ඇතුවු එම පුනුෂයා ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතා පෙන්වා නජු වෙත පැමිණ එම නජුට මෙසේ සැප කළේය: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, එම ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතා දකින (අතගා බලන) ලදී. දැන් එම කාලය යැනි ඔබ වහන්සෙ සිතන්නේ නම් (එම කොටස සිජු කළ මැනව)’.”

---

‘‘Atha kho, bhikkhave, so rājā yena te jaccandhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te jaccandhe etadavoca – ‘diṭṭho vo, jaccandhā, hatthī’ti? ‘Evaṃ, deva, diṭṭho no hatthī’ti. ‘Vadetha, jaccandhā, kīdiso hatthī’ti?

— “මහණිනි, ඇතුවු එම නජු තෙමේ එම ජාත්‍යන්ධයන් වෙත පැමිණ එම ජාත්‍යන්ධයන්ට මෙසේ කීවේය: ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඔබලා ඇතා දුටුවා ද (අතගා බැලුවා ද)?’ ‘එසෙය දෙවයන් වහන්සෙ, අපි ඇතා දුටුවෙමු’ යැනි ඔවුහු කීහ. ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා කෙබඳු ද යන්න පවසන්න’ යැනි නජු කීවේය.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa sīsaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi kumbho’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් හිස අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා එක්තනා කලයක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kaṇṇo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi suppo’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් කන අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා එක්තනා කුල්ලක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa danto diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi khīlo’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් දළ අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා එක්තනා කූඤ්ඤයක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa soṇḍo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi naṅgalīsā’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් හොඬවැල අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා නගුල් වැල් ඊසක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kāyo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi koṭṭho’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් ශනීනය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා වී අටුවක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi[Pg.161], bhikkhave, jaccandhehi hatthissa pādo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi thūṇo’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් පාදය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා කණුවක් (ටැම්බක්) වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa satthi diṭṭho hosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi udukkhalo’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් කලවය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා වන්ගෙජියක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa naṅguṭṭhaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi musalo’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් වල්ගය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා මෝල්ගහක් වැනි ය’.”

---

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa vāladhi diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi sammajjanī’ti.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් වල්ග කෙනි අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා කොස්සක් වැනි ය’.”

---

‘‘Te ‘ediso hatthī, nediso hatthī; nediso hatthī, ediso hatthī’’’ti aññamaññaṃ muṭṭhīhi saṃsumbhiṃsu. Tena ca pana, bhikkhave, so rājā attamano ahosi.

— “ඔවුහු ‘ඇතා මෙබඳු ය, ඇතා මෙබඳු නොවි; ඇතා මෙබඳු නොවි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි එකිනෙකාට මිටිමොළවා පහන දී ගත්හ. මහණිනි, එම සිජුවීමෙන් එම නජු තෙමේ සතුටු විය.”

---

‘‘Evameva kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā. Te atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

— “මහණිනි, එසෙන්වම අන්‍න්‍න්‍ය තීන්ජ්ථක පනිබ්‍න්‍නාජකයෝ අන්ධයෝ ය, නැන ඇස් නැන්තෝ ය. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදනිති, අනන්‍ථය න්‍නොදනිති, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදැන, අනන්‍ථය න්‍නොදැන, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, ‘ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි; ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය’ යනුවෙන් කන්‍දනවි කනමින්, කලහ කනමින්, විවාදයට පැමිණ මුෂ සත්තිවලින් එකිනෙකාට ඇන ගනිමින් වාසය කනති.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි න්‍නභාග්‍නවතුන් වහන්සෙ මෙම කනුණ දැනගෙන, එම වෙලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Imesu kira sajjanti, eke samaṇabrāhmaṇā;

Viggayha naṃ vivadanti, janā ekaṅgadassino’’ti. catutthaṃ;

“ඇතැම් මහණ බමුණෝ මෙම (දෘෂ්ටි) වල ඇලී සිජිති. එක් අඒගයක් පමණක් දක්නා ඔවුහු, එම දෘෂ්ටිය ගෙන එකිනෙකා හා විවාද කනති.” — සිවුවෙනි සූත්‍නත්නයි.

---

5. Dutiyanānātitthiyasuttaṃ

5. දෙවන නානාතිත්‍ථිය සූත්‍නත්නය

---

55. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

55. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයෙක්හි භාග්‍නවතුන් වහන්සෙ සැවැත් නුවන අන්නේපින්ඡු සිටුතුමාඓ් ජේතවනානාමයෙහි වැජවසන සේක. එකල්හි විවිච දෘෂ්ටි ඇති, විවිච ක්‍ෂාන්ති (ඉවසීම්) ඇති, විවිච නුචිකත්වයන් ඇති, විවිච දෘෂ්ටි නිශ්‍නයන් මත පදනම් වූ බොහෝ අන්‍න්‍න්‍ය තීන්ජ්ථක මහණ බමුණෝ සහ පනිබ්‍න්‍නාජකයෝ සැවැත් නුවන වාසය කළහ.

---

Santeke [Pg.162] samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘paraṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato ca paraṃkato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evadiṭṭhino – ‘‘paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko [Pg.163] ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝය, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝය: ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වතය (නිත්‍යය), මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වත ද අශාස්වත ද වේ, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වත වන්නේ ද නැත, අශාස්වත වන්නේ ද නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් තමා විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් තමා විසින් ද අනුන් විසින් ද යන දෙපාර්ශවයෙන්ම කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් තමා විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, අනුන් විසින් කරන ලද්දක් ද නොවේ, අහේතුකව හටගත්තකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය ශාස්වත ද අශාස්වත ද වේ, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය ශාස්වත වන්නේ ද නැත, අශාස්වත වන්නේ ද නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් ද අනුන් විසින් ද යන දෙපාර්ශවයෙන්ම කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, අනුන් විසින් කරන ලද්දක් ද නොවේ, අහේතුකව හටගත්තකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය.”

---

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.

“ඔවුහු කලහ කරන්නා වූ, රණ්ඩු සරුවල් කරන්නා වූ, විවාදයට පත් වූවාහු ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි පවසමින් මුඛ නමැති ආයුධවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කරති.”

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් නික්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

“ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර විවිධ දෘෂ්ටි ඇති, විවිධ රුචිකත්වයන් ඇති, විවිධ කැමැත්තන් ඇති, විවිධ දෘෂ්ටි ඇසුරු කළ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ වෙසෙති.”

---

‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti…pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“ස්වාමීනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝය, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝය: ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය... [පෙ] ...ඔවුහු කලහ කරන්නා වූ, රණ්ඩු සරුවල් කරන්නා වූ, විවාදයට පත් වූවාහු ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි පවසමින් මුඛ නමැති ආයුධවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කරති.”

---

‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā; atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ අන්ධයෝය, (ප්‍රඥා) ඇසක් නැත්තෝය. ඔවුහු අර්ථය නොදනිති, අනර්ථය නොදනිති. ධර්මය නොදනිති, අධර්මය නොදනිති. අර්ථය නොදැන, අනර්ථය නොදැන, ධර්මය නොදැන, අධර්මය නොදැන කලහ කරන්නා වූ, රණ්ඩු සරුවල් කරන්නා වූ, විවාදයට පත් වූවාහු ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි පවසමින් මුඛ නමැති ආයුධවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කරති.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Imesu kira sajjanti, eke samaṇabrāhmaṇā;

Antarāva visīdanti, appatvāva tamogadha’’nti. pañcamaṃ;

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මේ (දෘෂ්ටි) වල ඇලී සිටිති. ඔවුහු පතුලක් නොපෙනෙන ගැඹුරු (නිවනට) නොපැමිණ, අතරමගදීම ගිලී යති.” පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Tatiyanānātitthiyasuttaṃ

6. තෙවන නානාතිත්ථිය සූත්‍රය.

---

56. Evaṃ [Pg.164] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

56. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි විවිධ දෘෂ්ටි ඇති, විවිධ රුචිකත්වයන් ඇති, විවිධ කැමැත්තන් ඇති, විවිධ දෘෂ්ටි ඇසුරු කළ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ සැවැත් නුවර වාසය කළහ.

---

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘paraṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato ca paraṃkato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti[Pg.165]. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය අනිත්‍ය ය (සදාකාලික නොවේ), මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද වෙයි, අනිත්‍ය ද වෙයි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද නොවේ, අනිත්‍ය ද නොවේ, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය තමන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය තමන් විසින් ද කරන ලදී, අනුන් විසින් ද කරන ලදී, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය තමන් විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, අනුන් විසින් කරන ලද්දක් ද නොවේ, කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව (අහඹු ලෙස) හටගත්තකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ය, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය අනිත්‍ය ය, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද වෙයි අනිත්‍ය ද වෙයි, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද නොවේ අනිත්‍ය ද නොවේ, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් තමන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් තමන් විසින් ද අනුන් විසින් ද කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් තමන් විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොවේ, එය කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව හටගත්තකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි.”

---

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.

“ඔවුහු කලහ කරන්නෝ ව, ඩබර කරන්නෝ ව, විවාදයට පැමිණියෝ ව, එකිනෙකාට මුඛ සංඛ්‍යාත ආයුධවලින් (මුඛ සත්තිවලින්) ඇන ගනිමින් මෙසේ වාසය කරති – ‘ධර්මය යනු මෙබඳු දෙයකි, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය යනු මෙබඳු දෙයකි’ යනුවෙනි.”

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූහු පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පා සිවුරු ගෙන, සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියහ. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කොට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

“ස්වාමීනි, සැවැත් නුවර විවිධ ලබ්ධි ගත්, විවිධ මත දරන, විවිධ රුචිකත්වයන් ඇති, විවිධ දෘෂ්ටි මත යැපෙන බොහෝ අන්‍ය තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ වාසය කරති.”

---

‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti …pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“ස්වාමීනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. (පෙ...) ඔවුහු කලහ කරන්නෝ ව, ඩබර කරන්නෝ ව, විවාදයට පැමිණියෝ ව, එකිනෙකාට මුඛ සංඛ්‍යාත ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති – ‘ධර්මය මෙබඳු ය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳු ය’ යනුවෙනි.”

---

‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā. Te atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“මහණෙනි, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ අන්ධයෝ ය, (ප්‍රඥා) ඇසක් නැත්තෝ ය. ඔවුහු අර්ථය නොදනිති, අනර්ථය නොදනිති, ධර්මය නොදනිති, අධර්මය නොදනිති. ඔවුහු අර්ථය නොදැන, අනර්ථය නොදැන, ධර්මය නොදැන, අධර්මය නොදැන කලහ කරන්නෝ ව, ඩබර කරන්නෝ ව, විවාදයට පැමිණියෝ ව, එකිනෙකාට මුඛ සංඛ්‍යාත ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති – ‘ධර්මය මෙබඳු ය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳු ය’ යනුවෙනි.”

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Ahaṅkārapasutāyaṃ [Pg.166] pajā, paraṃkārūpasaṃhitā;

Etadeke nābbhaññaṃsu, na naṃ sallanti addasuṃ.

“මමත්වය කෙරෙහි ම ඇලුණු මේ ප්‍රජාව, පරත්වය (අනුන් විසින් කෙරේ ය යන දෘෂ්ටිය) හා බැඳී සිටියි. ඇතැම්හු මෙහි ඇති දෝෂය (දෘෂ්ටි නැමති හුල) හරි හැටි තේරුම් නොගනිති, එය හුලක් ලෙස නොදකිති.”

---

‘‘Etañca sallaṃ paṭikacca passato;

Ahaṃ karomīti na tassa hoti;

Paro karotīti na tassa hoti.

“කලින් ම මේ හුල (දෘෂ්ටිය) හඳුනාගෙන එය දකින්නාට, ‘මම කරමි’ යන හැඟීමක් ඇති නොවේ; ‘අනුන් කෙරෙති’ යන හැඟීමක් ද ඇති නොවේ.”

---

‘‘Mānupetā ayaṃ pajā, mānaganthā mānavinibaddhā ;

Diṭṭhīsu sārambhakathā, saṃsāraṃ nātivattatī’’ti. chaṭṭhaṃ;

“මාරයා විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ (මානයෙන් යුත්) මේ ප්‍රජාව මාන නැමති ගැටයෙන් බැඳී ඇත. දෘෂ්ටි මත ගැටෙමින් වාසය කරන මොවුහු සසරින් එතෙර නොවුණාහු ය.” (සයවන සූත්‍රයයි)

---

7. Subhūtisuttaṃ

7. සුභූති සූත්‍රය

---

57. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā subhūti bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya avitakkaṃ samādhiṃ samāpajjitvā.

57. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් සුභූති තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අවිතර්ක සමාධියකට සමවැදී වාඩි වී සිටියහ.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ subhūtiṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya avitakkaṃ samādhiṃ samāpannaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නොදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අවිතර්ක සමාධියකට සමවැදී සිටින ආයුෂ්මත් සුභූති තෙරුන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Yassa vitakkā vidhūpitā,Ajjhattaṃ suvikappitā asesā;

Taṃ saṅgamaticca arūpasaññī,Catuyogātigato na jātu metī’’ti. sattamaṃ;

“යමෙකුගේ සන්තානයෙහි වූ විතර්කයන් විනාශ කරන ලද්දේ ද, ඇතුළත වූ විකල්පයන් සම්පූර්ණයෙන්ම කපා හරින ලද්දේ ද, සියලු බැඳීම් ඉක්මවා ගිය, රූප සංඥා විරහිත, සතර යෝගයන්ගෙන් එතෙර වූ ඒ තැනැත්තා නැවත ඉපදීමකට නොපැමිණෙයි.” (සත්වන සූත්‍රයයි)

---

8. Gaṇikāsuttaṃ

8. ගණිකා සූත්‍රය

---

58. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā honti paṭibaddhacittā; bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti[Pg.167], daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ.

58. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනකුළට අහර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල රජගහනුවර එක්තරා ගණිකාවක කෙරෙහි දැඩි සේ ඇලුනු, කෙලෙස් සිත් ඇති කණ්ඩායම් දෙකක් වූහ. ඔවුහු ඒ හේතුවෙන් කලහ කරමින්, රණ්ඩු දබර කරමින්, වාද විවාදයට පැමිණ එකිනෙකාට අත්වලින් ද, ගල්වලින් ද, මුගුරුවලින් ද, ආයුධවලින් ද පහර දුන්හ. එහිදී ඔවුහු මරණයට ද, මරණය හා සමාන මාරාන්තික දුක්ඛයට ද පැමිණියහ.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

ඉන්පසු බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහනුවරට පිණ්ඩපාතය සඳහා වැඩම කළහ. රජගහනුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දන් වළඳා පිණ්ඩපාතයෙන් පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘Idha, bhante, rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā paṭibaddhacittā; bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkha’’nti.

"ස්වාමීනි, අද රජගහනුවර එක්තරා ගණිකාවක කෙරෙහි දැඩි සේ ඇලුනු, බැඳුණු සිත් ඇති කණ්ඩායම් දෙකක් වූහ. ඔවුහු කලහ කරමින්, රණ්ඩු කරමින්, වාද විවාදයට පැමිණ එකිනෙකාට අත්වලින් ද, ගල්වලින් ද, මුගුරුවලින් ද, ආයුධවලින් ද පහර දුන්හ. එහිදී ඔවුහු මරණයට ද, මරණය හා සමාන මාරාන්තික දුක්ඛයට ද පැමිණියහ."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Yañca pattaṃ yañca pattabbaṃ, ubhayametaṃ rajānukiṇṇaṃ, āturassānusikkhato. Ye ca sikkhāsārā sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasārā, ayameko anto. Ye ca evaṃvādino – ‘natthi kāmesu doso’ti, ayaṃ dutiyo anto. Iccete ubho antā kaṭasivaḍḍhanā, kaṭasiyo diṭṭhiṃ vaḍḍhenti. Etete ubho ante anabhiññāya olīyanti eke, atidhāvanti eke. Ye ca kho te abhiññāya tatra ca nāhesuṃ, tena ca nāmaññiṃsu, vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

"ලැබුවා වූ යම් කාමයක් වේ ද, ලැබිය යුතු වූ යම් කාමයක් වේ ද, මේ දෙකම කෙලෙස්වලින් පෙළෙන, කෙලෙස් අනුව හික්මෙන අයට රාගාදී රජස්වලින් මිශ්‍ර වූවකි. යම් කෙනෙක් (තපස් වැනි) වෘතයන් ම සාරය යැයි සලකා ශීලය, වත, ජීවිකාව හා බඹසර රැකීම ම සාරය යැයි පවසත් ද, මෙය එක් අන්තයකි. 'කාමයන්හි වරදක් නැතැ'යි පවසන යම් කෙනෙක් වෙත් ද, මෙය දෙවන අන්තයයි. මෙසේ මේ අන්ත දෙකම සොහොන වඩවන්නාහු (සංසාරය වඩවන්නාහු) වෙති. සොහොන හෙවත් තෘෂ්ණා අවිද්‍යාවෝ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය වඩවති. මේ අන්ත දෙක අවබෝධ නොකිරීම නිසා ඇතැම්හු (සංසාරයේ) පසුබසිති, ඇතැම්හු අන්තගාමීව දුවති. යම් කෙනෙක් මේ අන්තයන් අවබෝධ කරගෙන එහි නොබැඳුනාහු ද, ඒ කෙලෙස් මඟින් තමන් ගැන උඩඟු ලෙස නොසිතුවාහු ද, ඔවුන් පැනවීමට නැවත භව චක්‍රයක් නැත."

---

9. Upātidhāvantisuttaṃ

9. උපාතිධාවන්ති සූත්‍රය

---

59. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti telappadīpesu jhāyamānesu.

59. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඝන අඳුරු රැයෙහි, තෙල් පහන් දැල්වෙමින් පවතිද්දී එළිමහනෙහි වැඩසිටි සේක.

---

Tena kho pana samayena sambahulā adhipātakā tesu telappadīpesu āpātaparipātaṃ anayaṃ āpajjanti, byasanaṃ āpajjanti, anayabyasanaṃ āpajjanti [Pg.168]. Addasā kho bhagavā te sambahule adhipātake tesu telappadīpesu āpātaparipātaṃ anayaṃ āpajjante, byasanaṃ āpajjante, anayabyasanaṃ āpajjante.

එකල බොහෝ වූ පලගැටියෝ ඒ තෙල් පහන්වලට වැටෙමින් හා කැරකෙමින් විනාශයටත්, ව්‍යසනයටත්, දැඩි විනාශ ව්‍යසනයටත් පැමිණියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ තෙල් පහන්වලට වැටෙමින් විනාශයට හා ව්‍යසනයට පත්වන ඒ බොහෝ පලගැටියන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Upātidhāvanti na sāramenti,Navaṃ navaṃ bandhanaṃ brūhayanti;

Patanti pajjotamivādhipātakā,Diṭṭhe sute itiheke niviṭṭhā’’ti. navamaṃ;

"සාරය කරා නොපැමිණ ඔවුහු ඉක්මවා දුවති, අලුත් අලුත් කෙලෙස් බැඳීම් වඩවති. දුටු දේ හා ඇසූ දේ කෙරෙහි 'මෙය ම සත්‍යය'යි දැඩිව ගත් ඇතැම්හු, පලගැටියන් පහන් සිළට වැටෙන්නාක් මෙන් (කෙලෙස් ගින්නෙහි) වැටෙති."

---

10. Uppajjantisuttaṃ

10. උප්පජ්ජන්ති සූත්‍රය

---

60. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

60. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ආනන්ද තේරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තේරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘Yāvakīvañca, bhante, tathāgatā loke nuppajjanti arahanto sammāsambuddhā tāva aññatitthiyā paribbājakā sakkatā honti garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Yato ca kho, bhante, tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā atha aññatitthiyā paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhagavā yeva dāni, bhante, sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho cā’’ti.

"ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ නොවන තාක් කල්, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර ලබන්නෝ, ගරුකාර ලබන්නෝ, මානන වැඳුම් පිදුම් ලබන්නෝ වන්නාහ. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෝ වන්නාහ. ස්වාමීනි, යම් කලෙක අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වෙත් ද, එකල්හි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලබති, ගරු බුහුමන් නොලබති, වැඳුම් පිදුම් නොලබති, පිරිකර ද නොලබති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ම සත්කාර ගරුකාර ලබන සේක, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද එසේ ම ය."

---

‘‘Evametaṃ[Pg.169], ānanda, yāvakīvañca, ānanda, tathāgatā loke nuppajjanti arahanto sammāsambuddhā tāva aññatitthiyā paribbājakā sakkatā honti garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Yato ca kho, ānanda, tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā atha aññatitthiyā paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Tathāgatova dāni sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho cā’’ti.

"ආනන්දය, එය එසේම ය. අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ නොවන තාක් කල්, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර, ගරුකාර, වැඳුම් පිදුම් හා පිරිකර ලබන්නෝ වන්නාහ. ආනන්දය, යම් කලෙක සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වෙත් ද, එකල්හි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර, ගරුකාර, වැඳුම් පිදුම් නොලබති. දැන් තථාගතයන් වහන්සේ ම සත්කාර ගරුකාර ලබන සේක, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද එසේ ම ය."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Obhāsati tāva so kimi,Yāva na unnamate pabhaṅkaro;

(Sa) verocanamhi uggate,Hatappabho hoti na cāpi bhāsati.

"යම්තාක් හිරු නොනගින්නේ ද, ඒ තාක් කණාමැදිරියා බබළයි. එහෙත් සූර්යයා උදා වූ කල්හි, කණාමැදිරියාගේ ආලෝකය මැකී යයි, ඔහු තවදුරටත් නොබබළයි.

---

‘‘Evaṃ obhāsitameva takkikānaṃ,Yāva sammāsambuddhā loke nuppajjanti;

Na takkikā sujjhanti na cāpi sāvakā,Duddiṭṭhī na dukkhā pamuccare’’ti. dasamaṃ;

එසේම, යම්තාක් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලොව පහළ නොවන තාක්, තර්ක කරන තීර්ථකයන්ගේ ආලෝකය පවතී. සම්බුදුන් පහළ වූ විට ඒ තර්කවාදීහු ද ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයෝ ද නොබබළති. වැරදි දෘෂ්ටි ඇති ඔවුහු දුකින් ද නොමිදෙති."

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

Āyujaṭilavekkhaṇā, tayo titthiyā subhūti;

Gaṇikā upāti navamo, uppajjanti ca te dasāti.

ආයු සූත්‍රය, ජටිල සූත්‍රය, වෙක්ඛණ සූත්‍රය, තීර්ථකයන් පිළිබඳ සූත්‍ර තුනක් ද, සුභූති සූත්‍රය ද, ගණිකා සූත්‍රය ද, නවවැනි උපාති සූත්‍රය ද, උප්පජ්ජන්ති සූත්‍රය ද යන මේ දසයයි.

---

Jaccandhavaggo chaṭṭho niṭṭhito.

සයවැනි ජච්චන්ධ වර්ගය නිම විය.

---

7. Cūḷavaggo

7. චූළ වර්ගය

---

1. Paṭhamalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

1. පළමු ලකුණ්ටකභද්දිය සූත්‍රය

---

61. Evaṃ [Pg.170] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti.

61. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තේරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටකභද්දිය තේරුන් වහන්සේට නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උත්සාහවත් කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක.

---

Atha kho āyasmato lakuṇḍakabhaddiyassa āyasmatā sāriputtena anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassiyamānassa samādapiyamānassa samuttejiyamānassa sampahaṃsiyamānassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci.

එකල්හි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම කථාවෙන් (අර්ථ) මැනවින් පෙන්වා දෙද්දී, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවද්දී, (ධර්මාවබෝධයෙහි) උනන්දු කරවද්දී, (සිත) සතුටු කරවද්දී, ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන්ගේ සිත කිසිදු උපාදානයක් රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ āyasmatā sāriputtena anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassiyamānaṃ samādapiyamānaṃ samuttejiyamānaṃ sampahaṃsiyamānaṃ anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම කථාවෙන් (අර්ථ) මැනවින් පෙන්වා දෙනු ලබන, සමාදන් කරවනු ලබන, උනන්දු කරවනු ලබන, සිත සතුටු කරවනු ලබන, කිසිදු උපාදානයක් රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන්ව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto, ayaṃhamasmīti anānupassī;

Evaṃ vimutto udatāri oghaṃ, atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā’’ti. paṭhamaṃ;

"යමෙක් උඩ (රූප-අරූප ලෝකයන්හි ද), යට (කාම ලෝකයෙහි ද), සෑම තැනම (සංස්කාරයන්ගෙන් ද) සම්පූර්ණයෙන්ම මිදුණේද, 'මම වෙමි' යයි (අහංකාර මමංකාරයෙන්) නොදකින්නේද; මෙසේ විමුක්තියට පත් වූ ඔහු, මින් පෙර තරණය නොකළා වූ ද, නැවත උත්පත්තියක් නැති කිරීම සඳහා වූ ද (සංසාර) ඕඝය තරණය කළේය."

---

2. Dutiyalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

2. දෙවන ලකුණ්ටකභද්දිය සූත්‍රය

---

62. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ sekhaṃ maññamāno bhiyyosomattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti.

62. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් 'ශෛක්ෂ' (රහත් නොවූ කෙනෙකු) යයි සිතා, පමණ ඉක්මවා බොහෝ සෙයින් නොයෙක් ආකාර වූ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දුන්හ, සමාදන් කරවූහ, උනන්දු කරවූහ, සතුටු කරවූහ.

---

Addasā [Pg.171] kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ sekhaṃ maññamānaṃ bhiyyosomattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassentaṃ samādapentaṃ samuttejentaṃ sampahaṃsentaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් ශෛක්ෂයෙකු යයි සිතා, පමණ ඉක්මවා බොහෝ සෙයින් නොයෙක් ආකාර වූ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දෙමින්, සමාදන් කරවමින්, උනන්දු කරවමින්, සතුටු කරවමින් සිටින ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Acchecchi vaṭṭaṃ byagā nirāsaṃ, visukkhā saritā na sandati;

Chinnaṃ vaṭṭaṃ na vattati, esevanto dukkhassā’’ti. dutiyaṃ;

"සංසාර වෘත්තය සිඳී ගියේය, තෘෂ්ණාව රහිත වූ නිවනට පැමිණියේය, තෘෂ්ණාව නැමති ගඟ සිඳී ගොස් තවදුරටත් නොගලයි. සිඳී ගිය සංසාර වෘත්තය තවදුරටත් නොකැරකෙයි. මෙයම දුකේ කෙළවර වේ."

---

3. Paṭhamasattasuttaṃ

3. පළමු සත්ත සූත්‍රය

---

63. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu ativelaṃ sattā ( ) rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā sammattakajātā kāmesu viharanti.

63. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සැවැත් නුවර මනුෂ්‍යයෝ බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි අතිශයින් ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වාසය කරති.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu ativelaṃ sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā sammattakajātā kāmesu viharantī’’ti.

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර හා සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දන් වළඳා අවසන් වී පිණ්ඩපාතයෙන් හැරී අවුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර මනුෂ්‍යයෝ බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි අතිශයින් ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වාසය කරති."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Kāmesu sattā kāmasaṅgasattā,Saṃyojane vajjamapassamānā;

Na hi jātu saṃyojanasaṅgasattā,Oghaṃ tareyyuṃ vipulaṃ mahanta’’nti. tatiyaṃ;

"කාමයන්හි ඇලුණා වූ, කාම සංගයෙන් බැඳුණු, සංයෝජනයන්හි දෝෂය නොදකින, සංයෝජන සංගයෙන් බැඳුණු සත්ත්වයෝ, විපුල වූ ද මහත් වූ ද (සංසාර) ඕඝය කිසිසේත් තරණය නොකරන්නාහ."

---

4. Dutiyasattasuttaṃ

4. දෙවන සත්ත සූත්‍රය

---

64. Evaṃ [Pg.172] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu sattā ( ) rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā andhīkatā sammattakajātā kāmesu viharanti.

64. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සැවැත් නුවර මනුෂ්‍යයෝ බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ, අන්ධ වූවාක් මෙන් වූවා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වාසය කරති.

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā sāvatthiyā te manusse yebhuyyena kāmesu satte ratte giddhe gadhite mucchite ajjhopanne andhīkate sammattakajāte kāmesu viharante.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර හා සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවරදී බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ, අන්ධ වූවාක් මෙන් වූවා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වෙසෙන ඒ මනුෂ්‍යයන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditā;

Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe;

Jarāmaraṇamanventi, vaccho khīrapakova mātara’’nti. catutthaṃ;

"කාමයෙන් අන්ධ වූ, (තෘෂ්ණා) දැලෙන් වැසුණු, තෘෂ්ණා නැමති වැස්මෙන් වැසුණු, ප්‍රමාද බන්ධනයෙන් බැඳුණු සත්ත්වයෝ, කෙමින (මාළු උගුල) තුළට වැදුණු මසුන් මෙන් ද, මව් දෙන පසෙක යන කිරි බොන වස්සෙකු මෙන් ද, ජරා මරණය පසුපස ලුහුබඳිති."

---

5. Aparalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

5. අපර ලකුණ්ටක භද්දිය සූත්‍රය

---

65. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā lakuṇḍakabhaddiyo sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami.

65. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පිටුපසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ dūratova sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ yebhuyyena bhikkhūnaṃ paribhūtarūpaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, දුරදීම බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පිටුපසින් එන්නා වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ, කුඩා ශරීරයක් ඇති, බොහෝ භික්ෂූන්ගේ අවඥාවට ලක් වූ ස්වභාවයක් ඇති ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් දුටු සේක. දැක භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක:

---

‘‘Passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ dūratova sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ yebhuyyena bhikkhūnaṃ paribhūtarūpa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

"මහණෙනි, දුරදීම බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පිටුපසින් එන්නා වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ, කුඩා ශරීරයක් ඇති, බොහෝ භික්ෂූන්ගේ අවඥාවට ලක් වූ ස්වභාවයක් ඇති ඒ භික්ෂුව ඔබ දකින්නෙහිද?" "එසේය ස්වාමීනි," ඔවුහු පැවසූහ.

---

‘‘Eso[Pg.173], bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo. Na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.

"මහණෙනි, මේ භික්ෂුව මහා ර්ධි ඇත්තෙකි, මහා ආනුභාව ඇත්තෙකි. ඒ භික්ෂුව විසින් මෙතෙක් සමාපත්තියකට පත් නොවූ කිසිදු සමාපත්තියක් නැති තරම්ය. ඒවා ලැබීමට අපහසු ද නොවේ. යම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මැනවින් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, ඒ උත්තරීතර වූ බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර වූ අර්හත් ඵලය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරයි."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Nelaṅgo setapacchādo, ekāro vattatī ratho;

Anīghaṃ passa āyantaṃ, chinnasotaṃ abandhana’’nti. pañcamaṃ;

"නිදොස් වූ (අර්හත් මාර්ගය නැමති) රෝද ඇති, (විමුක්තිය නැමති) සුදු වියනක් ඇති, (සතිය නැමති) එක් අරක් ඇති රථය (ශරීරය) ගමන් කරයි. කෙලෙස් රහිත වූ, තෘෂ්ණා සෝතය සිඳ දැමූ, බන්ධනයන්ගෙන් මිදුණු, වඩින්නා වූ මේ රථය දෙස බලන්න."

---

6. Taṇhāsaṅkhayasuttaṃ

6. තණ්හාසංඛය සූත්‍රය

---

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā aññāsikoṇḍañño bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ paccavekkhamāno.

66. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, ශරීරය ඍජුව තබාගෙන, තෘෂ්ණාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලැබූ විමුක්තිය (අර්හත් ඵලය) මෙනෙහි කරමින් වාඩි වී සිටියහ.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ paccavekkhamānaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, ශරීරය ඍජුව තබාගෙන, තෘෂ්ණාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලැබූ විමුක්තිය මෙනෙහි කරමින් වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yassa mūlaṃ chamā natthi, paṇṇā natthi kuto latā;

Taṃ dhīraṃ bandhanā muttaṃ, ko taṃ ninditumarahati;

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. chaṭṭhaṃ;

"යමෙකුට (අවිද්‍යා තණ්හා නමැති) මුල් නැද්ද, (ආශ්‍රව නීවරණ නමැති) පොළොව නැද්ද, (විඤ්ඤාණ නමැති) පත්‍ර නැද්ද, ඔහුට වැල් (නාමරූප) කොයින්ද? බන්ධනයෙන් මිදුණු ඒ ධීර පුරුෂයාට නින්දා කිරීමට කවුරුන් සුදුසු වේද? දෙවියෝ පවා ඔහුට ප්‍රශංසා කරති. මහා බ්‍රහ්මයා විසින් ද ඔහු පසසනු ලැබේ."

---

7. Papañcakhayasuttaṃ

7. පපඤ්චක්ඛය සූත්‍රය

---

67. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā attano papañcasaññāsaṅkhāpahānaṃ paccavekkhamāno nisinno hoti.

67. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රපංච සංඥා සහ සංස්කාරයන් ප්‍රහීණ කර තිබීම පිළිබඳව මෙනෙහි කරමින් වැඩ සිටි සේක.

---

Atha [Pg.174] kho bhagavā attano papañcasaññāsaṅkhāpahānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රපංච සංඥා සංස්කාරයන් ප්‍රහීණ කර තිබීම දැන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yassa papañcā ṭhiti ca natthi,Sandānaṃ palighañca vītivatto;

Taṃ nittaṇhaṃ muniṃ carantaṃ,Nāvajānāti sadevakopi loko’’ti. sattamaṃ;

"යමෙකුට ප්‍රපංචයන්ගේ පැවැත්මක් නැද්ද, තණ්හාව නමැති බැම්ම සහ අවිද්‍යාව නමැති අගුල ඉක්මවා ගියේද, තණ්හාවෙන් තොරව හැසිරෙන ඒ මුණිවරයාට දෙවියන් සහිත ලෝකයා අවමන් නොකරයි."

---

8. Kaccānasuttaṃ

8. කච්චාන සූත්‍රය

---

68. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahākaccāno bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya.

68. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින්, පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කයෙහි පිහිටුවූ සිහිය (කායගතා සතිය) මැනවින් ඉදිරියෙහි තබාගෙන වැඩ සිටි සේක.

---

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කයෙහි පිහිටුවූ සිහිය මැනවින් ඉදිරියෙහි තබාගෙන වැඩ සිටින ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Yassa siyā sabbadā sati,Satataṃ kāyagatā upaṭṭhitā;

No cassa no ca me siyā,Na bhavissati na ca me bhavissati;

Anupubbavihāri tattha so,Kāleneva tare visattika’’nti. aṭṭhamaṃ;

"යමෙකුට සියලු කල්හි සිහිය පිහිටියේ නම්, නිරන්තරයෙන්ම කයෙහි පිහිටුවූ සිහිය පවතී නම්, 'මට (පෙර කර්ම) නොතිබුණේ නම් මට මෙබඳු (ආත්මභාවයක්) නොවන්නේය, මට (පසු කර්ම) නොවන්නේ නම් මට මතු (විපාක) නොවන්නේය' කියා අනුපිළිවෙලින් විදර්ශනා වසන ඔහු, සුදුසු කල්හිම තණ්හාව ඉක්මවා යන්නේය."

---

9. Udapānasuttaṃ

9. උදපාන සූත්‍රය

---

69. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena thūṇaṃ nāma mallānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṃ kho thūṇeyyakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito mallesu cārikaṃ caramāno [Pg.175] mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ thūṇaṃ anuppatto’’ti.( ) Udapānaṃ tiṇassa ca bhusassa ca yāva mukhato pūresuṃ – ‘‘mā te muṇḍakā samaṇakā pānīyaṃ apaṃsū’’ti.

69. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි වඩිනා සේක්, මල්ල රජදරුවන්ගේ 'ථූණ' නම් වූ බමුණු ගමට වැඩම කළ සේක. ථූණ ගමෙහි බමුණු ගෘහපතියන්ට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: "භවත්නි, ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩින්නාහු ථූණ ගමට වැඩම කර ඇති බවයි." එකල්හි ඔවුහු "මේ හිස බූ ගෑ මහණුන්ට පැන් බොන්නට ඉඩ නොදිය යුතුය" කියා සිතා, ළිඳ තණකොළ හා දහයියා වලින් මුවවිට තෙක් පුරවා දැමූහ.

---

Atha kho bhagavā maggā okkamma yena rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, etamhā udapānā pānīyaṃ āharā’’ti.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගින් ඉවත්ව එක් රුක් මූලයකට වැඩම කර, පනවන ලද අස්නෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දය, යන්න, මට අර ළිඳෙන් පැන් ස්වල්පයක් ගෙන එන්න."

---

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idāni so, bhante, udapāno thūṇeyyakehi brāhmaṇagahapatikehi tiṇassa ca bhusassa ca yāva mukhato pūrito – ‘mā te muṇḍakā samaṇakā pānīyaṃ apaṃsū’’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, දැන් ඒ ළිඳ ථූණ ගමෙහි බමුණු ගෘහපතියන් විසින් 'මේ හිස බූ ගෑ මහණුන්ට පැන් බොන්නට ඉඩ නොදිය යුතුය' කියා තණකොළ හා දහයියා වලින් මුවවිට තෙක් පුරවා ඇත."

---

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, etamhā udapānā pānīyaṃ āharā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena so udapāno tenupasaṅkami. Atha kho so udapāno āyasmante ānande upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañca bhusañca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe aṭṭhāsi.

දෙවනුවත්... තෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දය, යන්න, මට අර ළිඳෙන් පැන් ස්වල්පයක් ගෙන එන්න." "එසේය ස්වාමීනි" කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පාත්‍රය ගෙන ඒ ළිඳ වෙත වැඩි සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ළිඳට ළං වන විටම, ඒ ළිඳ තමන් තුළ වූ සියලු තණකොළ හා දහයියා මුවවිටින් පිටතට දමා, නිර්මල වූ, නොකැලඹුණු, ඉතා පිරිසිදු පැන් වලින් මුවවිට තෙක් පිරී, ඉතිරී යන්නාක් මෙන් පැවතුණි.

---

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi so udapāno mayi upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañca bhusañca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe ṭhito’’ti!! Pattena pānīyaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi so, bhante, udapāno mayi upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañca bhusañca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe aṭṭhāsi!! Pivatu bhagavā pānīyaṃ, pivatu sugato pānīya’’nti.

එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "භවත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය අසිරිමත්ය, පුදුම සහගතය! මා ළං වන විටම මේ ළිඳ සියලු තණකොළ හා දහයියා මුවවිටින් ඉවතට විසි කර, නිර්මල වූ, නොකැලඹුණු, ඉතා පිරිසිදු පැන් වලින් මුවවිට තෙක් පිරී ඉතිරී යන්නාක් මෙන් පවතී." උන්වහන්සේ පාත්‍රයට පැන් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය අසිරිමත්ය, පුදුම සහගතය! ස්වාමීනි, මා ළං වන විටම ඒ ළිඳ සියලු තණකොළ හා දහයියා මුවවිටින් ඉවතට විසි කර, නිර්මල වූ, පිරිසිදු පැන් වලින් මුවවිට තෙක් පිරී පවතී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා!"

---

Atha [Pg.176] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Kiṃ kayirā udapānena,Āpā ce sabbadā siyuṃ;

Taṇhāya mūlato chetvā,Kissa pariyesanaṃ care’’ti. navamaṃ;

"හැම තැනම ජලය තිබේ නම් ළිඳකින් කුමන ඵලයක්ද? තණ්හාව මුලින්ම සිඳ දැමූ (මා වැනි බුදුවරයෙක්) කුමක් සොයා ඇවිදින්නේද?"

---

10. Utenasuttaṃ

10. උතේන සූත්‍රය

---

70. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena rañño utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ hoti, pañca ca itthisatāni kālaṅkatāni honti sāmāvatīpamukhāni.

70. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි උතේන රජතුමා උයනට ගොස් සිටියදී රජවාසල ගින්නෙන් දැවී ගියේය. එහිදී සාමාවතී දේවිය ප්‍රමුඛ පන්සියයක් පමණ ස්ත්‍රීහු කළුරිය කළහ.

---

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, rañño utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ, pañca ca itthisatāni kālaṅkatāni sāmāvatīpamukhāni. Tāsaṃ, bhante, upāsikānaṃ kā gati ko abhisamparāyo’’ti?

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරුවෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන කොසඹෑ නුවරට පිඬු සිඟා වැඩි සේක. පිඬු සිඟා වැඩම කර, දන් වළඳා අවසන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, එකත්පසක හිඳගෙන මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, උතේන රජු උයනට ගිය වෙලාවේ රජවාසල ගින්නෙන් දැවී ගොස් සාමාවතී දේවිය ප්‍රමුඛ පන්සියයක් ස්ත්‍රීන් මියගොස් ඇත. ස්වාමීනි, ඒ උපාසිකාවන්ගේ ගතිය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ මතු උප්පත්තිය කෙසේද?"

---

‘‘Santettha, bhikkhave, upāsikāyo sotāpannā, santi sakadāgāminiyo, santi anāgāminiyo. Sabbā tā, bhikkhave, upāsikāyo anipphalā kālaṅkatā’’ti.

"මහණෙනි, ඒ උපාසිකාවන් අතර සෝවාන් වූ අයද, සකෘදාගාමී වූ අයද, අනාගාමී වූ අයද සිටිති. මහණෙනි, ඒ සියලු උපාසිකාවෝ නිශ්ඵල නොවී (ආර්ය ඵල ලබා) කළුරිය කළහ."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘Mohasambandhano loko, bhabbarūpova dissati;

Upadhibandhano bālo, tamasā parivārito;

Sassatoriva khāyati, passato natthi kiñcana’’nti. dasamaṃ;

“ලෝකය මෝහයෙන් වෙළී පවතියි, එය යම් හරයක් ඇති දෙයක් මෙන් පෙනෙයි. උපාධි බන්ධනයන්ගෙන් බැඳුණු, අවිද්‍යාව නැමති අන්ධකාරයෙන් වට වූ අඥානයාට මෙය නිත්‍ය දෙයක් සේ පෙනෙයි. එහෙත් යථාර්ථය දකින්නාට කිසිදු බැඳීමක් (රාගාදී කෙලෙස්) නැත.” (දසවන සූත්‍රයයි).

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

---

Dve [Pg.177] bhaddiyā dve ca sattā, lakuṇḍako taṇhākhayo;

Papañcakhayo ca kaccāno, udapānañca utenoti.

භද්දිය සූත්‍ර දෙකකි, සත්ත සූත්‍ර දෙකකි, ලකුණ්ඨක සූත්‍රය, තණ්හාක්ඛය සූත්‍රය, පපඤ්චක්ඛය සූත්‍රය, කච්චාන සූත්‍රය, උදපාන සූත්‍රය සහ උතේන සූත්‍රය යන මේ සූත්‍ර දසයයි.

---

Cūḷavaggo sattamo niṭṭhito.

සත්වන චූළ වර්ගය නිමාවට පත්විය.

---

8. Pāṭaligāmiyavaggo

8. පාටලිගාමිය වර්ගය

---

1. Paṭhamanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

1. පඨම නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

71. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

71. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Atthi, bhikkhave, tadāyatanaṃ, yattha neva pathavī, na āpo, na tejo, na vāyo, na ākāsānañcāyatanaṃ, na viññāṇañcāyatanaṃ, na ākiñcaññāyatanaṃ, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ, nāyaṃ loko, na paraloko, na ubho candimasūriyā. Tatrāpāhaṃ, bhikkhave, neva āgatiṃ vadāmi, na gatiṃ, na ṭhitiṃ, na cutiṃ, na upapattiṃ; appatiṭṭhaṃ, appavattaṃ, anārammaṇamevetaṃ. Esevanto dukkhassā’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, යම් තැනක පඨවි ධාතුව නැත්තේද, ආපෝ ධාතුව නැත්තේද, තේජෝ ධාතුව නැත්තේද, වායෝ ධාතුව නැත්තේද, ආකාසානඤ්චායතනය නැත්තේද, විඤ්ඤාණඤ්චායතනය නැත්තේද, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය නැත්තේද, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය නැත්තේද, මේ ලෝකය නැත්තේද, පරලොව නැත්තේද, හිරු සඳු දෙදෙනා නැත්තේද, එවැනි ආයතනයක් (නිවන) ඇත්තේය. මහණෙනි, එහි පැමිණීමක් මම නොකියමි, යෑමක් නොකියමි, පැවැත්මක් නොකියමි, චුත වීමක් නොකියමි, උපතක් නොකියමි. එය පිහිටක් නැති, නොපවතින, අරමුණක් රහිත වූවකි. මෙයම දුකෙහි කෙළවරයි.” (පළමු සූත්‍රයයි).

---

2. Dutiyanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

2. දුතිය නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

72. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya [Pg.178] dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

72. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Duddasaṃ anataṃ nāma, na hi saccaṃ sudassanaṃ;

Paṭividdhā taṇhā jānato, passato natthi kiñcana’’nti. dutiyaṃ;

“නිවන යනු දැකීමට ඉතා අපහසු තත්ත්වයකි, සත්‍යය පහසුවෙන් දැකිය හැක්කක් නොවේ. යමෙක් තණ්හාව අවබෝධ කරගෙන (ප්‍රහාණය කර) සත්‍යය දන්නේද, දකින්නේද, ඔහුට කිසිදු බැඳීමක් නැත.” (දෙවන සූත්‍රයයි).

---

3. Tatiyanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

3. තතිය නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

73. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā, manasi katvā, sabbaṃ cetaso samannāharitvā, ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

73. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Atthi, bhikkhave, ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ. No cetaṃ, bhikkhave, abhavissa ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ, nayidha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṃ paññāyetha. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ, tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṃ paññāyatī’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, නූපන්, හට නොගත්, නිර්මිත නොවන, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් නොවූ (අසංඛත) නිවන ඇත්තේය. මහණෙනි, ඉදින් ඒ නූපන්, හට නොගත්, නිර්මිත නොවන, අසංඛත නිවන නොවන්නට, හටගත්, නිර්මිත වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූ ලෝකයෙන් මිදීමක් පෙනෙන්නට නැත. මහණෙනි, නූපන්, හට නොගත්, නිර්මිත නොවන, අසංඛත නිවනක් ඇති බැවින්, හටගත්, නිර්මිත වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූ ලෝකයෙන් මිදීම දැකිය හැකිය.” (තෙවන සූත්‍රයයි).

---

4. Catutthanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

4. චතුත්ථ නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

74. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

74. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Nissitassa [Pg.179] calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthi. Calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti. Natiyā asati āgatigati na hoti. Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. Cutūpapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti. Catutthaṃ.

“තණ්හා දිට්ඨි ඇසුරු කරන්නාට සැලීමක් ඇත්තේය. ඇසුරු නොකරන්නාට සැලීමක් නැත. සැලීමක් නැති කල සන්සුන් බව ඇති වෙයි. සන්සුන් බව ඇති කල තෘෂ්ණාවට නැමීමක් සිදු නොවේ. නැමීමක් නැති කල ඒ මේ අත යෑමක් (ප්‍රතිසන්ධි වශයෙන්) නැත. ඒ මේ අත යෑමක් නැති කල චුත වීමක් හෝ උපතක් නැත. චුත වීමක් හෝ උපතක් නැති කල මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, ඒ දෙක අතරක් ද නැත. මෙයම දුකෙහි කෙළවරයි.” (සිව්වන සූත්‍රයයි).

---

5. Cundasuttaṃ

5. චුන්ද සූත්‍රය

---

75. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena pāvā tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.

75. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල රටෙහි මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාවා නුවරට පැමිණි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර කම්මාර පුත්‍ර චුන්දගේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන සේක.

---

Assosi kho cundo kammāraputto – ‘‘bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati mayhaṃ ambavane’’ti. Atha kho cundo kammāraputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho cundo kammāraputto bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල රටෙහි චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාවා නුවරට පැමිණ තමාගේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන බව කම්මාර පුත්‍ර චුන්දට අසන්නට ලැබුණි. එවිට කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ චුන්දට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දුන් සේක, උනන්දු කරවූ සේක, තියුණු කරවූ සේක, සතුටු කරවූ සේක. එවිට කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ හෙට දිනයෙහි මාගේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

---

Atha kho cundo kammāraputto bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho cundo kammāraputto tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā pahūtañca sūkaramaddavaṃ bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

ඉන්පසු කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිගැනීම දැනගෙන අස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, පැදකුණු කොට පිටත්ව ගියේය. එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද තම නිවසෙහි ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන් ද, බොහෝ වූ සූකරමද්දවයන් ද පිළියෙළ කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වේලාව දැනුම් දුන්නේය: “ස්වාමීනී, දැන් කාලයයි, දානය සූදානම්ය” කියායි.

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena cundassa kammāraputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi – ‘‘yaṃ te, cunda, sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ tena maṃ parivisa, yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ [Pg.180] bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ tena bhikkhusaṅghaṃ parivisā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo kammāraputto bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ tena bhagavantaṃ parivisi; yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ tena bhikkhusaṅghaṃ parivisi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දගේ නිවස වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද ඇමතූ සේක. “චුන්ද, ඔබ පිළියෙළ කළ යම් සූකරමද්දවයක් ඇත්ද, එයින් මට සලකන්න. පිළියෙළ කරන ලද අනෙකුත් යම් කෑ යුතු හා බොජුන් වර්ග ඇත්ද, ඒවායින් භික්ෂු සංඝයාට සලකන්න” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, තමා පිළියෙළ කළ සූකරමද්දවයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කළේය; පිළියෙළ කළ අනෙකුත් කෑ යුතු හා බොජුන් වර්ගවලින් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලාට පූජා කළේය.

---

Atha kho bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi – ‘‘yaṃ te, cunda, sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ taṃ sobbhe nikhaṇāhi. Nāhaṃ taṃ, cunda, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yassa taṃ paribhuttaṃ sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatra tathāgatassā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo kammāraputto bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ taṃ sobbhe nikhaṇitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද අමතා මෙසේ වදාළ සේක. “චුන්ද, ඔබේ යම් සූකරමද්දවයක් ඉතිරිව ඇත්ද, එය වළක වළලන්න. චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ හැර දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි හෝ මහණ බමුණන් සහිත ප්‍රජාවෙහි හෝ දෙවි මිනිසුන් අතරෙහි හෝ මෙය අනුභව කළ විට මැනවින් දිරවිය හැකි කිසිම පුද්ගලයෙකු මම නොදකිමි.” “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, ඉතිරි වූ ඒ සූකරමද්දවය වළක වළලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කතාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, තෙදවත් කරවා, සතුටු කරවා අසුනෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක.

---

Atha kho bhagavato cundassa kammāraputtassa bhattaṃ bhuttāvissa kharo ābādho uppajji. Lohitapakkhandikā pabāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā. Tatra sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāsesi avihaññamāno. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena kusinārā tenupasaṅkamissāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

ඉන්පසු රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දගේ දානය අනුභව කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දරුණු රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. ලේ අතීසාරය වැළඳී මරණාසන්න වූ දැඩි වේදනාවෝ හටගත්හ. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිහිබුද්ධියෙන් හා මනා දැනීමෙන් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඒ වේදනාව ඉවසා වදාළ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, එන්න, අපි කුසිනාරාව බලා යමු” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

---

‘‘Cundassa bhattaṃ bhuñjitvā, kammārassāti me sutaṃ;

Ābādhaṃ samphusī dhīro, pabāḷhaṃ māraṇantikaṃ.

“රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දගේ දානය අනුභව කොට, මරණාසන්න වූ දරුණු රෝගාබාධයක් ධීර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට හටගත් බව මම ඇසුවෙමි.”

---

‘‘Bhuttassa ca sūkaramaddavena, byādhippabāḷho udapādi satthuno;

Viriccamāno bhagavā avoca, ‘gacchāmahaṃ kusināraṃ nagara’’’nti.

“සූකරමද්දවය අනුභව කිරීමෙන් පසු ශාස්තෘන් වහන්සේට දැඩි රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. ලේ අතීසාරයෙන් පෙළෙමින් වුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘මම කුසිනාරා නුවරට යන්නෙමි’ යැයි වදාළ සේක.”

---

Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi; kilantosmi, ānanda, nisīdissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ [Pg.181] paññāpesi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, pānīyaṃ āhara; pipāsitosmi, ānanda, pivissāmī’’ti.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගින් ඉවතට වැඩි එක්තරා රුක් මුලක් වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට මගේ සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න; ආනන්ද, මම වෙහෙසට පත්ව සිටිමි, වාඩි වන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පැනවූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැනවූ අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් ගෙනෙන්න; ආනන්ද, මම පිපාසයෙන් සිටිමි, පැන් බොන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක.

---

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idāni, bhante, pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni. Taṃ cakkacchinnaṃ udakaṃ parittaṃ luḷitaṃ āvilaṃ sandati. Ayaṃ, bhante, kukuṭṭhā nadī avidūre acchodakā sātodakā sītodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Ettha bhagavā pānīyañca pivissati gattāni ca sītīkarissatī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ. “ස්වාමීනි, දැන් මීට ස්වල්ප වේලාවකට පෙර කරත්ත පන්සියයක් පමණ මෙතැනින් ගමන් කළේය. ඒ රෝදවලින් කැළඹුණු ජලය ඉතා ස්වල්පය, මඩ සහිතය, අපිරිසිදුය. ස්වාමීනි, නොදුරින් ඇති මේ කුකුට්ඨා නදියෙහි ජලය ඉතා පිරිසිදුය, මිහිරිය, සිසිල්ය, මඩ රහිතය, මනරම් තොටුපළවල් සහිත සිත්කළු නදියකි. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පැන් වැළඳීමටත් සිරුර සිසිල් කර ගැනීමටත් හැකි වනු ඇත.”

---

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, pānīyaṃ āhara; pipāsitosmi, ānanda, pivissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena sā nadī tenupasaṅkami. Atha kho sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā āyasmante ānande upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati.

දෙවනුවද... තෙවනුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් ගෙනෙන්න; මම පිපාසයෙන් සිටිමි, පැන් බොන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පාත්‍රය ගෙන ඒ නදිය වෙත ගියහ. එවිට, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, මඩ සහිතව, අපිරිසිදුව ගලා ගිය ඒ කුඩා නදිය, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඒ අසලට යත්ම මඩ රහිතව, ඉතා පිරිසිදුව, ප්‍රසන්නව ගලා යන්නට විය.

---

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandatī’’ti!! Pattena pānīyaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi sā, bhante, nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati!! Pivatu bhagavā pānīyaṃ, pivatu sugato pānīya’’nti.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය. “පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම මෙය ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා ඉද්ධිමත් බව හා මහා ආනුභාවය අද්භූතය! මක්නිසාද යත්, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, මඩ සහිතව, අපිරිසිදුව ගලා ගිය මේ නදිය මා ළඟට යත්ම ඉතා පිරිසිදුව, ප්‍රසන්නව, මඩ රහිතව ගලා යයි!” උන්වහන්සේ පාත්‍රයෙන් පැන් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණ මෙසේ පැවසූහ. “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි, ස්වාමීනි, අද්භූතය, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා ඉද්ධිමත් බව හා මහා ආනුභාවය! ස්වාමීනි, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, මඩ සහිතව, අපිරිසිදුව ගලා ගිය ඒ නදිය මා ළඟට යත්ම පිරිසිදුව, මඩ රහිතව ගලා ගියේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා!”

---

Atha kho bhagavā pānīyaṃ apāyi. Atha kho bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena kukuṭṭhā nadī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kukuṭṭhaṃ nadiṃ ajjhogāhetvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena ambavanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ cundakaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, cundaka, catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi; kilantosmi, cundaka, nipajjissāmī’’ti[Pg.182]. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā cundako bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpesi. Atha kho bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Āyasmā pana cundako tattheva bhagavato purato nisīdi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වැළඳූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ කුකුට්ඨා නදිය වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට කුකුට්ඨා නදියට බැස පැන් වැළඳීම හා පැන් සැනහීම කොට නැවත ගොඩට වැඩි සේක. ඉන්පසු අඹ වනය වෙත වැඩම කොට ආයුෂ්මත් චුන්දක තෙරුන් අමතා, “චුන්දක, මට මගේ සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න; චුන්දක, මම වෙහෙසට පත්ව සිටිමි, සැතපෙන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් චුන්දක තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පැනවූහ. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකුණු ඇලයෙන්, පය මත පය තබා, සිහිබුද්ධියෙන් හා මනා දැනීමෙන් යුතුව, අවදි වන වේලාව සිහියෙහි තබාගෙන සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක. ආයුෂ්මත් චුන්දක තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිම වාඩි වී සිටියහ.

---

‘‘Gantvāna buddho nadikaṃ kukuṭṭhaṃ,Acchodakaṃ sātudakaṃ vippasannaṃ;

Ogāhi satthā sukilantarūpo,Tathāgato appaṭimodha loke.

“බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉතා පිරිසිදු වූ, මිහිරි වූ, ප්‍රසන්න වූ ජලය සහිත කුකුට්ඨා නදිය වෙත වැඩි සේක. ලොව අසමසම වූ තථාගත ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉතා වෙහෙසට පත්ව සිටියද එම නදියට බැස පැන් සැනහුණු සේක.”

---

‘‘Nhatvā ca pivitvā cudatāri satthā,Purakkhato bhikkhugaṇassa majjhe;

Satthā pavattā bhagavā idha dhamme,Upāgami ambavanaṃ mahesi;

Āmantayi cundakaṃ nāma bhikkhuṃ,Catugguṇaṃ santhara me nipajjaṃ.

“පැන් සැනහී, පැන් වැළඳූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නදියෙන් ගොඩට වැඩි සේක. භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන, ලොව ධර්මය පවත්වන්නා වූ ඒ මහේසක්ඛ්‍ය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අඹ වනය වෙත වැඩි සේක. එහිදී චුන්දක නම් භික්ෂුව අමතා, ‘මා සැතපීම සඳහා සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න’ යැයි වදාළ සේක.”

---

‘‘So codito bhāvitattena cundo,Catugguṇaṃ santhari khippameva;

Nipajji satthā sukilantarūpo,Cundopi tattha pamukhe nisīdī’’ti.

සිත දියුණු කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අනුශාසනය පරිදි ඒ චුන්ද තෙමේ, වහාම සඟළ සිවුර සතර පටක් කොට පැනවීය. දැඩි විඩාවට පත් ස්වභාවයක් ඇති ශාස්තෘන් වහන්සේ එහි සැතපුණු සේක. චුන්ද ද උන්වහන්සේ ඉදිරියේම අසුන් ගත්තේය.

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘siyā kho, panānanda, cundassa kammāraputtassa koci vippaṭisāraṃ upadaheyya – ‘tassa te, āvuso cunda, alābhā, tassa te dulladdhaṃ yassa te tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitvā parinibbuto’ti. Cundassānanda, kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්ද, 'ඇවැත් චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ පිරිනිවන් පෑ සේක් ද, ඒ පිණ්ඩපාතය ඔබගෙන් පූජා වූ බැවින් එය ඔබට අලාභයකි, එය ඔබට නපුරු ලාභයකි' යි පවසමින් කවරෙකු හෝ කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද තුළ පසුතැවිල්ලක් ඇති කරන්නට ඉඩ තිබේ. ආනන්ද, කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ ඒ පසුතැවිල්ල මෙසේ දුරු කළ යුතුය:"

---

‘‘‘Tassa te, āvuso cunda, lābhā, tassa te suladdhaṃ yassa te tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā parinibbuto. Sammukhā metaṃ, āvuso cunda, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – dveme piṇḍapātā samasamaphalā [Pg.183] samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca. Katame dve? Yañca piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati. Ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca.

" 'ඇවැත් චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ පිරිනිවන් පෑ සේක් ද, ඒ පිණ්ඩපාතය ඔබ පූජා කළ බැවින් එය ඔබට මහත් ලාභයකි, එය ඔබට යහපත් ලාභයකි. ඇවැත් චුන්ද, මා විසින් මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙහිදීම අසන ලදී, උන්වහන්සේ හමුවෙහිදීම පිළිගන්නා ලදී: අන් සියලු පිණ්ඩපාතයන්ට වඩා ඉතා මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙන, එක සමාන ඵල හා එක සමාන විපාක ඇති පිණ්ඩපාත දාන දෙකක් තිබේ. ඒ දෙක කවරේද? යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක් ද, යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ උන්වහන්සේ අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක් ද යන මේ පිණ්ඩපාත දෙකය. මේ පිණ්ඩපාත දාන දෙක අනෙක් පිණ්ඩපාතයන්ට වඩා බෙහෙවින් මහත් ඵල හා මහානිසංස ඇති, එක සමාන ඵල හා විපාක ගෙන දෙන පින්කම්ය.'"

---

‘‘‘Āyusaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, vaṇṇasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, sukhasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, saggasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, yasasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, ādhipateyyasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacita’nti. Cundassānanda, kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo’’ti.

" 'ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ආයුෂ පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් වර්ණය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් සැපය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ස්වර්ගය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් කීර්තිය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ආධිපත්‍යය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලද්දේය.' ආනන්ද, කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ පසුතැවිල්ල මෙලෙස දුරු කළ යුතුය."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘Dadato puññaṃ pavaḍḍhati,Saṃyamato veraṃ na cīyati;

Kusalo ca jahāti pāpakaṃ,Rāgadosamohakkhayā sanibbuto’’ti. pañcamaṃ;

"දන් දෙන තැනැත්තාගේ පින වැඩෙයි; (ඉඳුරන්) සංවර කරගන්නා තැනැත්තා වෛරය රැස් නොකරයි; කුසල් කරන්නා අකුසල් බැහැර කරයි; රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් ක්ෂය වීමෙන් ඔහු පිරිනිවීමට (සැනසීමට) පත්වෙයි." (පස්වැනි සූත්‍රයයි).

---

6. Pāṭaligāmiyasuttaṃ

6. පාටලිගාමිය සූත්‍රය

---

76. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena pāṭaligāmo tadavasari. Assosuṃ kho pāṭaligāmiyā upāsakā – ‘‘bhagavā kira magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pāṭaligāmaṃ anuppatto’’ti. Atha kho pāṭaligāmiyā upāsakā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘adhivāsetu no, bhante, bhagavā āvasathāgāra’’nti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

76. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාටලි ගම වෙත පැමිණි සේක. පාටලි ගමෙහි උපාසකවරුන්ට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි වඩිමින් මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ පාටලි ගමට වැඩම කර ඇති බව සැබෑවකි." ඉක්බිති පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ ආවසථ ලැගුම්හල පිළිගන්නා සේක්වා." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

---

Atha [Pg.184] kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yenāvasathāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ āvasathāgāraṃ santharitvā āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvā telappadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sabbasantharisanthataṃ, bhante, āvasathāgāraṃ; āsanāni paññattāni; udakamaṇiko patiṭṭhāpito telappadīpo āropito. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti.

ඉක්බිති පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිගැනීම දැන, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට ලැගුම්හල වෙත ගියහ. එහි ගොස් මුළු ලැගුම්හලම පිරිසිදු කොට අතුරා, අසුන් පනවා, පැන් කළ තබා, තෙල් පහන් දල්වා, නැවත භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්හ. එකත්පසක සිටගත් පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, ලැගුම්හල සියලු ඇතිරිලිවලින් අතුරා සූදානම් කරන ලදී. අසුන් පනවා ඇත. පැන් කළ තබා ඇත. තෙල් පහන් දල්වා ඇත. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් ඒ සඳහා කාලය යැයි සිතන සේක් නම් වැඩම කළ මැනව."

---

Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena āvasathāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Pāṭaligāmiyāpi kho upāsakā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā pāṭaligāmiye upāsake āmantesi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ ලැගුම්හල වෙත වැඩි සේක. එහි ගොස් පා සෝදා ලැගුම්හලට පිවිස මැද කුළුණට හේත්තු වී පෙරදිගට මුහුණ ලා වාඩි වූ සේක. භික්ෂු සංඝයා ද පා සෝදා ලැගුම්හලට පිවිස බටහිර බිත්තියට හේත්තු වී පෙරදිගට මුහුණ ලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේවම පෙරටු කරගෙන වාඩි වූහ. පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු ද පා සෝදා ලැගුම්හලට පිවිස පෙරදිග බිත්තියට හේත්තු වී බටහිරට මුහුණ ලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේවම පෙරටු කරගෙන වාඩි වූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලි ගමෙහි උපාසකවරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක:

---

‘‘Pañcime, gahapatayo, ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā. Katame pañca? Idha, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati. Ayaṃ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

"ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි ආදීනව පහක් වෙති. ඒ පහ කවරේද? ගෘහපතිවරුනි, මෙහි දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා ප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ සම්පත් විනාශයකට පත්වෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි පළමුවන ආදීනවයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාගේ අශෝභන කීර්තියක් පතළ වෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි දෙවන ආදීනවයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati – yadi khattiyaparisaṃ, yadi brāhmaṇaparisaṃ, yadi gahapatiparisaṃ, yadi samaṇaparisaṃ – avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා ක්ෂත්‍රිය පිරිසක්, බ්‍රාහ්මණ පිරිසක්, ගෘහපති පිරිසක් හෝ ශ්‍රමණ පිරිසක් වේවා, යම් පිරිසක් මැදට යන්නේ ද, එහි යන්නේ විශාරද නොවී, ලැජ්ජාවෙන් හා චකිතයෙන් යුතුවය. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි තුන්වන ආදීනවයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti. Ayaṃ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා සිහිමුළාව කළුරිය කරයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි හතරවන ආදීනවයයි."

---

‘‘Puna [Pg.185] caparaṃ, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Ime kho, gahapatayo, pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුර්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි පස්වන ආදීනවයයි. ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි ආදීනව මේ පහයි."

---

‘‘Pañcime, gahapatayo, ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya. Katame pañca? Idha, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati. Ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

‘‘ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි මෙම ආනිසංස පහ ඇත්තේය. ඒ පහ කවරේද? ගෘහපතියෙනි, මේ ලෝකයෙහි සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා අප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ භෝග සම්පත් ලබයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි පළමු ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයාගේ යහපත් කීර්ති රාවය දසත පැතිර යයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි දෙවන ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati – yadi khattiyaparisaṃ, yadi brāhmaṇaparisaṃ, yadi gahapatiparisaṃ, yadi samaṇaparisaṃ – visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා යම් කිසි පිරිසක් කරා එළඹෙන්නේ නම් - එනම් ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් වේවා, බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් වේවා, ගෘහපති පිරිසක් වේවා, ශ්‍රමණ පිරිසක් වේවා - ඔහු විශාරදව (නිර්භයව), මුහුණ මැලවී නොගිය යුතුව එළඹෙයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි තුන්වන ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṅkaroti. Ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා සිහිමුළා නොවී කළුරිය කරයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි හතරවන ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Ime kho, gahapatayo, pañca ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāyā’’ti.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි පස්වන ආනිසංසය මෙයයි. ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි මේ ආනිසංස පහ ඇත්තේය’’ යි වදාළ සේක.

---

Atha kho bhagavā pāṭaligāmiye upāsake bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samutejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi – ‘‘abhikkantā kho, gahapatayo, ratti; yassadāni tumhe kālaṃ maññathā’’ti. Atha kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāṭaligāmiyesu upāsakesu suññāgāraṃ pāvisi.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලි ගම්වැසි උපාසකවරුන්ට බොහෝ රෑ වනතුරු ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දී, සමාදන් කරවා, තෙදවත් කරවා, සතුටු කරවා ඔවුන් පිටත් කර යවමින් මෙසේ වදාළ සේක - ‘‘ගෘහපතියෙනි, රාත්‍රිය බොහෝ ඉක්ම ගොස් ඇත. දැන් තොප (යාමට) කාලය යැයි හඟින්නේ නම් (එසේ කරවු).’’ එවිට පාටලි ගම්වැසි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමෝදන්ව, සතුටු වී, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කර පිටව ගියහ. පාටලි ගම්වැසි උපාසකවරුන් පිටව ගිය නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශුන්‍යාගාරයකට (විවේකී ස්ථානයකට) වැඩම කළ සේක.

---

Tena [Pg.186] kho pana samayena sunidhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāya. Tena kho pana samayena sambahulā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhanti. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ.

එසමයෙහි සුනිධ සහ වස්සකාර නම් මගධ මහා අමාත්‍යවරු වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරමින් සිටියහ. එකල බොහෝ දෙවිවරු දහස් ගණනින් පාටලි ගමෙහි වාසස්ථාන සඳහා බිම් කොටස් අත්පත් කරගනිමින් සිටියහ. යම් ප්‍රදේශයක මහේශාඛ්‍ය දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මහා තේජවන්ත රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක මධ්‍යම තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මධ්‍යම තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක හීන තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි හීන තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි.

---

Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti, mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti, majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti, nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Atha kho bhagavā tassā rattiyā paccūsasamaye paccuṭṭhāya āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍ය චක්ෂුසින්, දහස් ගණන් දෙවිවරුන් පාටලි ගමෙහි බිම් අත්පත් කරගනු දුටු සේක. යම් ප්‍රදේශයක මහේශාඛ්‍ය දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මහා තේජවන්ත රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක මධ්‍යම තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මධ්‍යම තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක හීන තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි හීන තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එදින අලුයම් කාලයෙහි අවදි වී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක.

---

‘‘Ke nu kho ānanda pāṭaligāme nagaraṃ māpentī’’ti. ‘‘Sunidhavassakārā, bhante, magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāyā’’ti. ‘‘Seyyathāpi, ānanda, devehi tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā; evameva kho, ānanda, sunidhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāya. Idhāhaṃ, ānanda, addasaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sambahulā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ [Pg.187] padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yāvatā, ānanda, ariyaṃ āyatanaṃ yāvatā vaṇippatho idaṃ agganagaraṃ bhavissati pāṭaliputtaṃ puṭabhedanaṃ. Pāṭaliputtassa kho, ānanda, tayo antarāyā bhavissanti – aggito vā udakato vā mithubhedato vā’’ti.

‘‘ආනන්දය, පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරන්නේ කවුද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරති.’’ ‘‘ආනන්දය, තාවතිංස දෙවිවරුන් හා සාකච්ඡා කොට ඉදිකරන්නාක් මෙන්, ආනන්දය, සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ අමාත්‍යවරු පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරති. ආනන්දය, මම පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින් බොහෝ දෙවිවරුන් දහස් ගණනින් පාටලි ගමෙහි බිම් අත්පත් කරගනු දුටුවෙමි. යම් ප්‍රදේශයක මහේශාඛ්‍ය දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මහා තේජවන්ත රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක මධ්‍යම තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මධ්‍යම තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක හීන තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි හීන තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. ආනන්දය, ආර්යයන්ගේ වාසස්ථාන හා වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ඇති තාක් කල්, මෙම පාටලිපුත්‍රය 'පුටභේදන' නම් වූ (වෙළඳ බඩු මුදාහරින) අග්‍ර නගරය වනු ඇත. ආනන්දය, පාටලිපුත්‍රයට ගින්නෙන් හෝ ජලයෙන් හෝ අභ්‍යන්තර භේදයකින් යන කරුණු තුනකින් අන්තරායන් ඇතිවන්නේය’’ යි වදාළ සේක.

---

Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇiyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘adhivāsetu no bhavaṃ gotamo ajjatanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

එවිට සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසෙක සිටි සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ - ‘‘භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ අද දින අපගේ දානය ඉවසා වදාරන සේක්වා.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව එය ඉවසා වදාළ සේක.

---

Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā yena sako āvasatho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sake āvasathe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocesuṃ – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

ඉන්පසු සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කැමැත්ත දැනගෙන තම නවාතැනට ගියහ. එහිදී ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය දෑ පිළියෙළ කරවා, ‘‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කාලය පැමිණ ඇත, දානය පිළියෙළ කර ඇත’’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දන්වා යැවූහ.

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena sunidhavassakārānaṃ magadhamahāmattānaṃ āvasatho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesuṃ sampavāresuṃ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවදෑර පත් සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාරයන්ගේ නිවස වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. එකල්හි මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාර බුදුන් ප්‍රමුඛ භික්ෂු සංඝයාට ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යවලින් සිය දෑතින්ම සන්තර්පණය කළහ, මැනවින් පැවරූහ.

---

Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho sunidhavassakāre magadhamahāmatte bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –

ඉක්බිති මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාර දන් වළඳා අවසන්ව පාත්‍රයෙන් ඉවතට ගත් දෑත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක, එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වී සිටි මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාරයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනාව සිදු කළ සේක.

---

‘‘Yasmiṃ padese kappeti, vāsaṃ paṇḍitajātiyo;

Sīlavantettha bhojetvā, saññate brahmacārayo.

"යම් ප්‍රදේශයක නැණවත් පුරුෂයා වාසය කරයිද, එහි සීලවන්ත වූ, සංයමයෙන් යුත් බ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාට දන් පිළිගන්වා,"

---

‘‘Yā [Pg.188] tattha devatā āsuṃ, tāsaṃ dakkhiṇamādise;

Tā pūjitā pūjayanti, mānitā mānayanti naṃ.

"එහි සිටින යම් දේවතාවෝ වෙත්ද, ඔවුන්ට ඒ පින් පෙත් අනුමෝදන් කළ යුතුය. එවිට ඒ දේවතාවෝ පිදුම් ලැබූවෝ වී ඔහුට පුදති, ගරු බුහුමන් ලැබූවෝ වී ඔහුට ගරු බුහුමන් කරති."

---

‘‘Tato naṃ anukampanti, mātā puttaṃva orasaṃ;

Devatānukampito poso, sadā bhadrāni passatī’’ti.

"එබැවින් මවක් සිය ඖරස පුත්‍රයා රකින්නාක් මෙන් ඔවුහු ඔහු රකිති. දෙවියන්ගේ අනුකම්පාව ලබන මනුෂ්‍යයා සැමවිටම යහපතක්ම දකියි."

---

Atha kho bhagavā sunidhavassakārānaṃ magadhamahāmattānaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාරයන්ට මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනා කොට අසුනින් නැගිට වැඩම කළ සේක.

---

Tena kho pana samayena sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti – ‘‘yenajja samaṇo gotamo dvārena nikkhamissati taṃ ‘gotamadvāraṃ’ nāma bhavissati. Yena titthena gaṅgaṃ nadiṃ tarissati taṃ ‘gotamatitthaṃ’ nāma bhavissatī’’ti.

එකල මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාර "අද ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම් දොරටුවකින් නික්මෙන සේක්ද, එය 'ගෝතම ද්වාරය' නමින් හැඳින්වෙනු ඇත. යම් තොටුපළකින් ගංගා නදියෙන් එතර වන සේක්ද, එය 'ගෝතම තිත්ථය' (ගෝතම තොටුපළ) නමින් හැඳින්වෙනු ඇතැයි" සිතමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින්ම ලුහුබැඳ ගියහ.

---

Atha kho bhagavā yena dvārena nikkhami taṃ ‘gotamadvāraṃ’ nāma ahosi. Atha kho bhagavā yena gaṅgā nadī tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena gaṅgā nadī pūrā hoti samatittikā kākapeyyā. Appekacce manussā nāvaṃ pariyesanti, appekacce uḷumpaṃ pariyesanti, appekacce kullaṃ bandhanti apārā pāraṃ gantukāmā. Atha kho bhagavā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – gaṅgāya nadiyā orimatīre antarahito pārimatīre paccuṭṭhāsi saddhiṃ bhikkhusaṅghena.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් දොරටුවකින් නික්මුණු සේක්ද, එය 'ගෝතම ද්වාරය' නම් විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගංගා නදිය වෙත වැඩම කළ සේක. එකල ගංගා නදිය ඉවුර මට්ටමටම ජලයෙන් පිරී කපුටෙකුට වුවද පහසුවෙන් පැන් බීමට හැකි තරම් විය. සමහර මිනිස්සු පරතෙරට යනු කැමැත්තෙන් ඔරු පාරු සොයති, සමහරු හුළං පාරු සොයති, සමහරු පහුරු බඳිති. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, ගංගා නදියේ මෙතෙරින් අතුරුදහන් වී භික්ෂු සංඝයා සමඟ එතෙර ඉවුරෙහි පහළ වූ සේක.

---

Addasā kho bhagavā te manusse appekacce nāvaṃ pariyesante, appekacce uḷumpaṃ pariyesante, appekacce kullaṃ bandhante apārā pāraṃ gantukāme.

මෙතෙර සිට එතෙරට යනු කැමැත්තෙන් සමහර මිනිස්සු ඔරු පාරු සොයනු ද, සමහරු හුළං පාරු සොයනු ද, සමහරු පහුරු බඳිනු ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Ye taranti aṇṇavaṃ saraṃ,Setuṃ katvāna visajja pallalāni;

Kullañhi jano pabandhati,Tiṇṇā medhāvino janā’’ti. chaṭṭhaṃ;

"යම් කෙනෙක් ගැඹුරු වූ සංසාර සාගරය තරණය කරත්ද, ඔවුහු ආර්ය මාර්ගය නමැති සේතුව (පාලම) තනාගෙන, කෙලෙස් මඩ වගුරු හැර දමා එතෙර වෙති. ලෝකයා පහුරු බඳිති. එහෙත් නුවණැති ජනයා පහුරු රහිතවම එතෙර වූවෝ වෙති." (සයවන සූත්‍රයයි).

---

7. Dvidhāpathasuttaṃ

7. ද්විධාපථ සූත්‍රය

---

77. Evaṃ [Pg.189] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu addhānamaggapaṭipanno hoti āyasmatā nāgasamālena pacchāsamaṇena. Addasā kho āyasmā nāgasamālo antarāmagge dvidhāpathaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, bhagavā pantho; iminā gacchāmā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā āyasmantaṃ nāgasamālaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, nāgasamāla, pantho; iminā gacchāmā’’ti.

77. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක භික්ෂුව ලෙස කැටුව කොසොල් ජනපදයෙහි දීර්ඝ චාරිකාවක නිරත වූ සේක. ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් හට මඟ මධ්‍යයේදී මංසන්ධියක් (දෙමංසලක්) හමු විය. එය දැක උන්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු." මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: "නාගසමාල, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු" (වෙනත් මඟක් පෙන්වමින්).

---

Dutiyampi…pe… tatiyampi kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, bhagavā pantho; iminā gacchāmā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ nāgasamālaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, nāgasamāla, pantho; iminā gacchāmā’’ti. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavato pattacīvaraṃ tattheva chamāyaṃ nikkhipitvā pakkāmi – ‘‘idaṃ, bhante, bhagavato pattacīvara’’nti.

දෙවනුව ද... තෙවනුව ද ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු." තෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: "නාගසමාල, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු." එකල්හි ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය සහ සිවුර එතැනම බිම තබා, "ස්වාමීනි, මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය සහ සිවුරයි" කියා නික්ම ගියහ.

---

Atha kho āyasmato nāgasamālassa tena panthena gacchantassa antarāmagge corā nikkhamitvā hatthehi ca pādehi ca ākoṭesuṃ pattañca bhindiṃsu saṅghāṭiñca vipphālesuṃ. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhinnena pattena vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, tena panthena gacchantassa antarāmagge corā nikkhamitvā hatthehi ca pādehi ca ākoṭesuṃ, pattañca bhindiṃsu, saṅghāṭiñca vipphālesu’’nti.

ඉන්පසු ඒ මඟින් ගිය ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන්ට මඟ මධ්‍යයේදී සොරුන් මුණගැසී, ඔවුහු අත්වලින් හා පාවලින් පහර දී පාත්‍රය ද කඩා දමා සඟළ සිවුර ද ඉරා දැමූහ. එවිට ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් බිඳුණු පාත්‍රය සහ ඉරුණු සිවුර ඇතිව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, ඒ මඟින් ගිය මා හට මඟ මධ්‍යයේදී සොරුන් මුණගැසී අත්වලින් හා පාවලින් පහර දී, පාත්‍රය ද කඩා දමා සඟළ සිවුර ද ඉරා දැමූහ."

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘Saddhiṃ caramekato vasaṃ,Misso aññajanena vedagū;

Vidvā pajahāti pāpakaṃ,Koñco khīrapakova ninnaga’’nti. sattamaṃ;

"අඥාන ජනයා සමඟ එක්ව හැසිරෙන, එක්ව වසන, ඔවුන් හා මිශ්‍රව සිටින නමුදු, සත්‍යය දත් පඬිවරයා, කිරි මිශ්‍ර ජලයෙන් කිරි පමණක් ගන්නා කොක්කුන් ජලය අතහරින්නාක් මෙන් පාපය දුරු කරයි." (සත්වන සූත්‍රයයි).

---

8. Visākhāsuttaṃ

8. විසාඛා සූත්‍රය

---

78. Evaṃ [Pg.190] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā nattā kālaṅkatā hoti piyā manāpā. Atha kho visākhā migāramātā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca –

78. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල මිගාරමාතු විසාඛාවන්ගේ අතිශය ප්‍රියමනාප වූ මිණිබිරියක මිය ගොස් තිබුණි. එවිට මිගාරමාතු විසාඛාවෝ තෙත බරිත වස්ත්‍රයෙන් හා තෙත කෙස් කළඹින් යුතුව, දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ මිගාරමාතු විසාඛාවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

---

‘‘Handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā’’ti? ‘‘Nattā me, bhante, piyā manāpā kālaṅkatā. Tenāhaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā’’ti. ‘‘Iccheyyāsi tvaṃ, visākhe, yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā’’ti? ‘‘Iccheyyāhaṃ, bhagavā yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā’’ti.

"විසාඛාවෙනි, ඔබ තෙත වස්ත්‍රයෙන් හා තෙත කෙස් කළඹින් යුතුව මේ දහවල් කාලයෙහි කොහේ සිට පැමිණියේද?" "ස්වාමීනි, මගේ ප්‍රියමනාප මිණිබිරිය මිය ගියාය. ඒ නිසා මම තෙත වස්ත්‍රයෙන් හා තෙත කෙස් කළඹින් යුතුව මේ දහවල් කාලයෙහි ඔබ වහන්සේ හමුවීමට පැමිණියෙමි." "විසාඛාවෙනි, සැවැත් නුවර කොපමණ මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් සිටිත්ද, ඒ තරම් දරුවන් හා මුණුබුරු මිණිබිරියන් ලැබීමට ඔබ කැමතිද?" "ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, සැවැත් නුවර කොපමණ මිනිසුන් සිටිත්ද, ඒ තරම් දරුවන් හා මුණුබුරු මිණිබිරියන් ලැබීමට මම කැමතියි."

---

‘‘Kīvabahukā pana, visākhe, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karontī’’ti? ‘‘Dasapi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti; navapi, bhante… aṭṭhapi, bhante… sattapi, bhante… chapi, bhante… pañcapi, bhante… cattāropi, bhante… tīṇipi, bhante… dvepi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti. Ekopi, bhante, sāvatthiyā manusso devasikaṃ kālaṃ karoti. Avivittā, bhante, sāvatthi manussehi kālaṃ karontehī’’ti.

‘‘විසාඛාවෙනි, සැවැත්නුවර වැසියන් දිනකට කොපමණ ප්‍රමාණයක් මියයන්නේද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර වැසියෝ දිනකට දස දෙනෙක් බැගින්ද මියයති. ස්වාමීනි, නව දෙනෙක්... අට දෙනෙක්... හත් දෙනෙක්... හය දෙනෙක්... පස් දෙනෙක්... හතර දෙනෙක්... තුන් දෙනෙක්... දෙදෙනෙක් බැගින්ද සැවැත්නුවර වැසියෝ දිනකට මියයති. ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර වැසියෙක් දිනකට එක් අයෙක් බැගින් වුවද මියයයි. ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර මියයන මිනිසුන්ගෙන් හිස් නොවේ.’’

---

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, visākhe, api nu tvaṃ kadāci karahaci anallavatthā vā bhaveyyāsi anallakesā vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante. Alaṃ me, bhante, tāva bahukehi puttehi ca nattārehi cā’’ti.

‘‘විසාඛාවෙනි, ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබට කිසිම දිනක වියළි වස්ත්‍රයක් හෝ වියළි කෙස්කලඹක් ඇතිව සිටීමට හැකි වේද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය. ස්වාමීනි, මට මේ සා විශාල පුත්‍රයන්ගෙන් සහ මුණුබුරන්ගෙන් ඇති පලය කිම?’’

---

‘‘Yesaṃ kho, visākhe, sataṃ piyāni, sataṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ navuti piyāni, navuti tesaṃ dukkhāni; yesaṃ asīti piyāni, asīti tesaṃ dukkhāni; yesaṃ sattati piyāni, sattati tesaṃ dukkhāni; yesaṃ saṭṭhi piyāni, saṭṭhi tesaṃ dukkhāni; yesaṃ paññāsaṃ piyāni, paññāsaṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cattārīsaṃ piyāni, cattārīsaṃ tesaṃ dukkhāni, yesaṃ tiṃsaṃ piyāni, tiṃsaṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ vīsati piyāni, vīsati tesaṃ dukkhāni, yesaṃ dasa [Pg.191] piyāni, dasa tesaṃ dukkhāni; yesaṃ nava piyāni, nava tesaṃ dukkhāni; yesaṃ aṭṭha piyāni, aṭṭha tesaṃ dukkhāni; yesaṃ satta piyāni, satta tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cha piyāni, cha tesaṃ dukkhāni; yesaṃ pañca piyāni, pañca tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cattāri piyāni, cattāri tesaṃ dukkhāni; yesaṃ tīṇi piyāni, tīṇi tesaṃ dukkhāni; yesaṃ dve piyāni, dve tesaṃ dukkhāni; yesaṃ ekaṃ piyaṃ, ekaṃ tesaṃ dukkhaṃ; yesaṃ natthi piyaṃ, natthi tesaṃ dukkhaṃ, asokā te virajā anupāyāsāti vadāmī’’ti.

‘‘විසාඛාවෙනි, යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ සියයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් සියයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ අනූවක් වේද, ඔවුන්ට දුක් අනූවක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ අසූවක් වේද, ඔවුන්ට දුක් අසූවක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හැත්තෑවක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හැත්තෑවක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හැටක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හැටක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ පනහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් පනහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හතළිහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හතළිහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ තිහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් තිහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ විස්සක් වේද, ඔවුන්ට දුක් විස්සක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ දහයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් දහයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ නවයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් නවයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ අටක් වේද, ඔවුන්ට දුක් අටක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හතක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හතක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ පහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් පහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හතරක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හතරක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ තුනක් වේද, ඔවුන්ට දුක් තුනක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ දෙකක් වේද, ඔවුන්ට දුක් දෙකක් වේ. යමෙකුට එක් ප්‍රියමනාප දෙයක් වේද, ඔහුට එක් දුකක් වෙයි. යමෙකුට ප්‍රියමනාප කිසිවක් නැත්ද, ඔහුට දුකක් නැත. ඔවුහු සෝක රහිත බවත්, කෙලෙස් රජස් රහිත බවත්, උපායාස රහිත බවත් මම වදාරමි.’’

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මේ උදානය පහළ කළ සේක –

---

‘‘Ye keci sokā paridevitā vā,Dukkhā ca lokasmimanekarūpā;

Piyaṃ paṭiccappabhavanti ete,Piye asante na bhavanti ete.

‘‘ලෝකයෙහි විවිධ ස්වරූපයෙන් පවතින යම් සෝකයක් හෝ වැළපීමක් හෝ දුක් ඇද්ද, මේ සියල්ල හටගන්නේ ප්‍රිය දේ නිසාමය. ප්‍රිය දේ නොමැති විට මේවා ඇති නොවේ.

---

‘‘Tasmā hi te sukhino vītasokā,Yesaṃ piyaṃ natthi kuhiñci loke;

Tasmā asokaṃ virajaṃ patthayāno,Piyaṃ na kayirātha kuhiñci loke’’ti. aṭṭhamaṃ;

එබැවින් ලෝකයෙහි යමෙකුට කිසිදු තැනක ප්‍රිය දෙයක් නැත්ද, ඔවුහු සුවපත් වූවෝ වෙති, සෝක රහිත වූවෝ වෙති. එහෙයින් සෝක රහිත වූ, කෙලෙස් රජස් රහිත වූ නිවන පතන්නා, ලෝකයෙහි කිසිදු තැනක ප්‍රියතාවයක් ඇති කර නොගත යුතුය.’’ අටවන සූත්‍රයයි.

---

9. Paṭhamadabbasuttaṃ

9. පළමු දබ්බ සූත්‍රය

---

79. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā dabbo mallaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā dabbo mallaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘parinibbānakālo me dāni, sugatā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, dabba, kālaṃ maññasī’’ti.

79. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනකුලට ආහාර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ - ‘‘සුගතයන් වහන්ස, දැන් මාගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.’’ ‘‘දබ්බය, දැන් ඒ සඳහා කාලය බව ඔබ සිතන්නේ නම් එසේ කරන්න.’’

---

Atha kho āyasmā dabbo mallaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbāyi.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට, අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ සේක.

---

Atha [Pg.192] kho āyasmato dabbassa mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi. Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi; evameva āyasmato dabbassa mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masīti.

ඉක්බිති අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි. යම්සේ ගිතෙල් හෝ තලතෙල් හෝ දැවී ගිය කල්හි අළු හෝ දැලි හෝ දක්නට නොලැබේද, එසේම අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි.

---

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මේ උදානය පහළ කළ සේක –

---

‘‘Abhedi kāyo nirodhi saññā,Vedanā sītibhaviṃsu sabbā;

Vūpasamiṃsu saṅkhārā,Viññāṇaṃ atthamāgamā’’ti. navamaṃ;

‘‘කය බිඳී ගියේය, සංඥාව නිරුද්ධ විය, සියලු වේදනාවෝ සිහිල් වූහ, සංස්කාරයෝ සන්සිඳුණාහ, විඤ්ඤාණය අභාවයට පත් විය.’’ නවවන සූත්‍රයයි.

---

10. Dutiyadabbasuttaṃ

10. දෙවන දබ්බ සූත්‍රය

---

80. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

80. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘‘මහණෙනි’’ යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘‘ස්වාමීනි’’ යි එම භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –

---

‘‘Dabbassa, bhikkhave, mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi. Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi; evameva kho, bhikkhave, dabbassa mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masī’’ti.

‘‘මහණෙනි, දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ කල්හි, දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි. මහණෙනි, යම්සේ ගිතෙල් හෝ තලතෙල් හෝ දැවී ගිය කල්හි අළු හෝ දැලි හෝ දක්නට නොලැබේද, එසේම මහණෙනි, දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ කල්හි, දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි.’’

---

Atha [Pg.193] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මේ උදානය පහළ කළ සේක –

---

‘‘Ayoghanahatasseva, jalato jātavedaso ;

Anupubbūpasantassa, yathā na ñāyate gati.

‘‘යකඩ මුගුරකින් තැලූ විට ගිනිගෙන දැවෙන, පසුව පිළිවෙළින් නිවී යන ගින්නක ගමනක් සොයාගත නොහැකි වන්නා සේම;’’

---

Evaṃ sammāvimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ;

Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukha’’nti. dasamaṃ;

‘‘මැනවින් විමුක්තිය ලැබූ, කාම බන්ධන නමැති සැඩපහර තරණය කළ, අචල වූ නිවන් සුවයට පැමිණි රහතන් වහන්සේලාගේ ගමන පැනවීමට ක්‍රමයක් නැත.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

---

Pāṭaligāmiyavaggo aṭṭhamo.

අටවන පාටලිගාමිය වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි සාරාංශය මෙසේය –

---

Nibbānā caturo vuttā, cundo pāṭaligāmiyā;

Dvidhāpatho visākhā ca, dabbena saha te dasāti.

නිබ්බාන සූත්‍ර හතරක් ද, චුන්ද, පාටලිගාමිය, ද්විධපථ සහ විසාඛා සූත්‍ර ද වදාරන ලදී. දබ්බ සූත්‍රය ද සමඟ ඒවා දසයකි.

---

Udāne vaggānamuddānaṃ –

උදානයෙහි වර්ගයන්හි සාරාංශය මෙසේය –

---

Vaggamidaṃ paṭhamaṃ varabodhi, vaggamidaṃ dutiyaṃ mucalindo;

Nandakavaggavaro tatiyo tu, meghiyavaggavaro ca catuttho.

ප්‍රථම වර්ගය උතුම් වූ බෝධි වර්ගයයි, දෙවන වර්ගය මුචලින්ද වර්ගයයි; තුන්වැන්න උතුම් වූ නන්දක වර්ගය වන අතර, සිව්වැන්න මේඝිය වර්ගයයි.

---

Pañcamavaggavarantidha soṇo, chaṭṭhamavaggavaranti jaccandho ;

Sattamavaggavaranti ca cūḷo, pāṭaligāmiyamaṭṭhamavaggo.

මෙහි පස්වන උතුම් වර්ගය සෝණ වර්ගයයි, හයවන උතුම් වර්ගය ජච්චන්ධ වර්ගයයි; හත්වන උතුම් වර්ගය චූළ වර්ගය වන අතර අටවන වර්ගය පාටලිගාම වර්ගයයි.

---

Asītimanūnakasuttavaraṃ, vaggamidaṭṭhakaṃ suvibhattaṃ;

Dassitaṃ cakkhumatā vimalena, addhā hi taṃ udānamitīdamāhu.

නිර්මල වූ පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සූත්‍ර අසූවකින් යුක්ත වූ ද, වර්ග අටකින් සමන්විතව මැනවින් බෙදා දක්වන ලද්දා වූ ද, මේ උතුම් උදාන පාලිය (සත්ත්වයන්ගේ හිතසුව පිණිස) දේශනා කරන ලදී; ඒකාන්තයෙන්ම මෙය 'උදානය' යැයි පවසනු ලැබේ.

---

Udānapāḷi niṭṭhitā.

උදාන පාළිය සමාප්ත විය.