ජිනචරිතය

胜者行传

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

1.

1.

උත්තමං උත්තමඞ්ගෙන නමස්සිත්වා මහෙසිනො;

නිබ්බාණමධුදං පාදපඞ්කජං සජ්ජනාලිනං.

以最上之首顶礼最上者、大仙；其莲足赐予涅槃甘露，为善士如蜂般亲近。

2.

2.

මහාමොහතමං ලොකෙ ධංසෙන්තං ධම්මභාකරං;

පාතුභූතං මහාතෙජං ධම්මරාජොදයාචලෙ.

他破除世间的大痴暗，是正法之日；他大威势地显现，如法王出于日出之山。

3.

3.

ජන්තුචිත්තසරෙ ජාතං පසාදකුමුදං සදා;

බොධෙන්තං සඞ්ඝවන්දඤ්ච සිලොරුකිරණුජ්ජලං.

他常令众生心湖中生起的净信白莲绽放，并启发因戒德之树的光辉而明亮的僧伽大众。

4.

4.

තහිං, තහිං සුවිත්ථිණ්ණං ජිනස්ස චරිතං හිතං;

පවක්ඛාමි සමාසෙන සදා’නුස්සරණත්ථිකො.

那处处广为流传的、胜者有益的行传，我为令常得忆念故，将简要叙述。

5.

5.

පණිතං තං සරන්තානං දුල්ලභම්පි සිවංපදං;

අදුල්ලභං භවෙ භොගපටිලාභම්හි කා කථා?

忆念那殊胜者，虽难得的寂静境地亦不难得；于世间获得财富享乐，又何足道哉？

6.

6.

තස්මා තං භඤ්ඤමානං මෙ චිත්තවුත්තපදක්කමං;

සුන්දරං මධුරං සුද්ධං සොතුසොතරසායනං.

因此，我所宣说的这篇行传诗句，美妙、甘甜、清净，是听者耳根的甘露。

7.

7.

සොතහත්ථපුටා සම්මා ගහෙත්වාන නිරන්තරං;

අජරාමරමි’ච්ඡන්තා සාධවො පරිභුඤ්ජථ.

贤善之人，若欲求不老不死，请以耳为杯，持续不断地善加领受！

8.

8.

කප්පසතසහස්සස්ස චතුන්නං චා’පි මත්ථකෙ;

අසඞ්ඛෙය්‍යානමා’වාසං සබ්බදා පුඤ්ඤකාමිනං.

在四阿僧祇（asaṅkheyya）又十万劫之前，有一座城，为一切求福者的居所。

9.

9.

නානාරතනසම්පන්නං නානාජනසමාකුලං;

විචිත්තාපණ සංකිණ්ණං තොරණ ග්ඝික භූසිතං.

它具足种种珍宝，聚集种种人众；遍布多彩的店铺，饰以牌坊与拱门。

10.

10.

යුත්තං දසහි සද්දෙහි දෙවින්දපුරසන්නිභං;

පුරං අමරසඞ්ඛාතං අහොසී රුචිරං වරං.

有一座名为阿摩罗（Amara）的美妙殊胜之城，具足十种声音，犹如天帝之城。

11.

11.

තහිං බ්‍රාහ්මන්වයෙ ජාතො සබ්බලොකාභිපූජිතො;

මහාදයො මහාපඤ්ඤො අභිරූපො මනොරමො.

在那里，他生于婆罗门族，为一切世间所敬仰；具大悲大慧，容貌端严，令人心悦。

12.

12.

සුමෙධො නාම නාමෙන වෙදසාගරපාරගූ;

කුමාරො’සි ගරූනං සො අවසානෙ ජිනංකුරො.

有一位名为善慧（Sumedha）的青年，乃胜者之芽，已渡吠陀（veda）之海；在其尊长亡故时，（他如此思惟...）

13.

13.

රාසිවඩ්ඪකමච්චෙන දස්සිතං අමිතං ධනං;

අනෙකසතගබ්භෙසු නිචිතං තං උදික්ඛිය.

他见到由增财大臣（Rāsivaḍḍhaka）所展示的无量财富，堆积在数百个宝库中。

14.

14.

ධනසන්නිචයං කත්වා අහො මය්හං පිතාදයො;

ගතා මාසකමෙ’කම්පි නෙවා’දාය දිවං ඉති.

（他思惟道：）“唉，我的父辈们积累财富，去世时连一枚摩沙迦也未带往天界。”

15.

15.

සංවෙගමු’පයාතො’වචීමන්තෙසී’ති ගුණාකරො;

ධනසාරං ඉහං ගය්හ ගන්තුං යුත්තන්ති මෙ පන.

那位具德者生起悚惧感，如此思惟：“然而，我理应带着这财富的精髓离去，这对我才是适当的。”

16.

16.

රහොගතො නිසීදිත්වා සුන්දරෙ නිජමන්දිරෙ;

දෙහෙ දොසො උදික්ඛන්තො ඔවදන්තො’පි අත්තනො.

他独坐于自己美妙的宅邸中，观察身体的过患，并自我训诫。

17.

17.

භෙදනං තනුනොදුක්ඛං දුක්ඛො තස්සො’දයො’පි ච;

ජාතිධම්මො ජරාධම්මො ව්‍යාධිධම්මො අහං ඉති.

“身体的坏灭是苦，它的生起也是苦；我亦不免于生、老、病。”

18.

18.

එවමා’දීහි දෙහස්මිං දිස්වා දොසෙ අනෙකධා;

පුරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා ආරොචෙත්වාන රාජිනො.

如是多方观察身体的过患后，他在城中命人击鼓宣告，并告知国王。

19.

19.

භෙරිනාදසුගන්ධෙන යාචකාලිසමාගතෙ;

දානකිඤ්ජක්ඛඔඝෙන සත්තාහං පීනයී තතො.

听闻鼓声的芬芳，乞者如蜂群般聚集；于是他以布施的花粉洪流，连续七日满足他们。

20.

20.

දානග්ගහිමබින්දූනං නිපාතෙනා’පි ධංසනං;

අයාතං තං විලොකෙත්වා රතනම්බුජකානනං.

他见到布施之物也会坏灭，并展望那尚未抵达、永不坏灭的宝莲林（涅槃）。

21.

21.

රුදතො ඤාතිසඞ්ඝස්ස ජලිතානලකානනා;

ගජින්දො විය ගෙහම්හා නික්ඛමිත්වා මනොරමා.

当亲族哭泣时，他美妙地走出家门，犹如象王走出燃烧的森林。

22.

22.

මහන්තං සො මහාවීරො උපගඤ්ඡි හිමාලයං;

හරිචන්දනකප්පූරාගරුගන්ධෙහි වාසිතං.

那位大雄前往宏伟的喜马拉雅山（Himālaya），那里由青旃檀、樟脑、沉香的香气所熏染。

23.

23.

සුඵල්ලචම්පකාසොකපාටලීතිලකෙහි ච;

පූගපුන්නාගනාගාදිපාදපෙහි ච මණ්ඩිතං.

（那里）由盛开的瞻波迦（campaka）、无忧树、波吒厘（pāṭalī）、蒂拉迦（tilaka）树，以及槟榔、普那迦（punnāga）、龙树等树木所庄严。

24.

24.

සීහව්‍යග්ඝතරච්ඡෙහි ඉභදීපිකපීහි ච;

තුරඞ්ගමාදිනෙකෙහි මිගෙහි ච සමාකුලං.

（那里）遍布着狮、虎、鬣狗、象、豹、猴，以及马等众多野兽。

25.

25.

සාළිකාරවිහංසෙහි හංසකොඤ්චසුවෙහි ච;

කපොතකරවීකාදිසකුන්තෙහි ච කූජිතං.

（那里回响着）鹩哥、孔雀、鸿雁、仙鹤、鹦鹉，以及鸽子、迦罗频伽鸟等鸟类的鸣叫。

26.

26.

යක්ඛරක්ඛසගන්ධබ්බදෙවදානවකෙහි ච;

සිද්ධවිජ්ජාධරාදීහි භූතෙහි ච නිසෙවිතං.

（那里）有夜叉、罗刹、乾闼婆、天神、阿修罗，以及成就者、持明者等众生出没。

27.

27.

මනොසීලින්දනීලොරුචාරුපබ්බතපන්තිහි;

සජ්ඣුහෙමාදිනෙකෙහි භූධරෙහි ච භාසුරං.

（那里）因红雄黄（manosilā）、蓝宝石（indanīla）、宏伟美丽的山脉，以及银、金等众多山峦而辉煌。

28.

28.

සුවණ්ණමණිසොපානනෙකතිත්ථසරෙහි ච;

සොභිතං තත්ථ කීළන්තනෙකදෙවඞ්ගනාහි ච.

（那里）因有着金、宝阶梯和众多渡口的湖泊，以及在那里嬉戏的众多天女而庄严美丽。

29.

29.

සීතසීකරසඤ්ඡන්නනිජ්ඣරානං සතෙහි ච;

කිණ්ණරොරගරඞ්ගෙහි රම්මෙහි විරාජිතං.

（那里）因数百个被清凉水珠覆盖的瀑布，以及紧那罗与龙的美妙舞台而壮丽。

30.

30.

සිඛණ්ඩිසණ්ඩනච්චෙහි ලතානං මණ්ඩපෙහි ච;

සෙතවාලුකසඤ්ඡන්නමාලකෙහි ච මණ්ඩිතං.

为孔雀群的舞蹈、藤蔓的亭阁，以及白沙覆盖的庭院所庄严。

31.

31.

සුවණ්ණමණිමුත්තාදි අනෙකරතනාකරං;

ඉච්ඡන්තානං ජනාලීනං පුඤ්ඤකිඤ්ජක්ඛමා’ලයං.

那里是黄金、珠宝、珍珠等众多宝藏的矿藏，是希求福德之人的归宿。

32.

32.

තම’ජ්ඣොගය්හ සො ධීරො සහස්සක්ඛෙන මාපිතෙ;

දිස්වා ඉසිපරික්ඛාරෙ පණ්ණසාලවරෙ තහිං.

那位智者深入其中，在那里看见由帝释天(Sahassakkha)所造的仙人用品和殊胜的叶屋。

33.

33.

ඉසිවෙසං ගහෙත්වාන විහරන්තො සමාහිතො;

සත්තාහ’බ්භන්තරෙ පඤ්ච අභිඤ්ඤ’ට්ඨවිධා’පි ච.

他穿上仙人的装束，安住于定中；在七天之内，证得了五神通和八等至。

34.

34.

උප්පාදෙත්වා සමාපත්තිසුඛෙනෙ’ච තපොධනො;

නභසා දිවසෙ’කස්මිං ගච්ඡන්තො ජනතං ඉසි.

那位苦行者生起等至之乐；一日，那位仙人经由空中去到众人那里。

35.

35.

සොධෙන්තම’ඤ්ජසං දිස්වා ඔතරිත්වා නභා තහිං;

ඉති තං ජනතං පුච්ඡි කස්මා සොධෙථ අඤ්ජසං.

他看见众人在清理道路，便从空中降落到那里；他如此问那些人：“你们为何清理这条路？”

36.

36.

සුමෙධ ත්වං නජානාසි දීපඞ්කරතථාගතො;

සම්බොධිමු’ත්තමං පත්වා ධම්මචක්කම’නුත්තරං.

“善慧(Sumedha)，你不知道吗？燃灯(Dīpaṅkara)如来已证得无上正觉，转动无上法轮。

37.

37.

පවත්තෙත්වාන ලොකස්ස කරොන්තො ධම්මසඞ්ගහං;

රම්මං රම්මපුරං පත්වා වසතී’හ සුදස්සනෙ.

他为世间转动法轮，做着法的摄益；已抵达悦人的兰马城(Rammapura)，住在这善见(Sudassana)精舍中。”

38.

38.

භික්ඛුසතසහස්සෙහි චතූහි විමලෙහි තං;

නිමන්තයිම්හ දානෙන මයං ලොකෙකනායක.

“我们已邀请那位世间唯一的领导者，连同四十万无垢的比丘，要以布施来供养他们。

39.

39.

තස්ස ආගමනත්ථාය මග්ගං සොධෙම චක්ඛුම;

ඉති සොතස්ස සො තස්ස සුඛං දෙන්තො ජනො’බ්‍රවිං.

为了那位具眼者的到来，我们正在清理道路。”那些人如此说，为听闻此言的他(善慧)带来了喜悦。

40.

40.

බුද්ධො’ති වචනං සුත්වා පීතියො’දග්ගමානසො;

සකභාවෙන සණ්ඨාතුං නෙවසක්ඛි ගුණාකරො.

听到“佛陀”这个词，他心生大喜悦；这位功德的矿藏无法保持镇定。

41.

41.

තෙනා’රද්ධඤ්ජසා ධීරො යාචිත්වාන පදෙසකං;

ලභිත්වා විසමං ඨානං සමං කාතුං සමාරභි.

于是，那位智者请求负责一小段路，在得到一处不平的地方后，他便开始将它弄平。

42.

42.

නා’ලඞ්කතෙයෙව තහිං පදෙසෙ,ලොකෙකනාථො සනරාමරෙහි;

සම්පූජිතො ලොකහිතො මහෙසි,වසීහි සද්ධිං පටිපජ්ජි මග්ගං.

在他那块地方还没铺好时，那位世间唯一的怙主、世间的利益者、为天人所崇敬的大仙，已与众位自在者一同走上那条路。

43.

43.

ඡබ්බණ්ණරංසිජාලෙහි පජ්ජලන්තං තථාගතං;

ආගච්ඡන්තං තහි දිස්වා මොදමානො විචින්තයි.

看见如来为六色光网所围绕，炽燃而来，他满心欢喜地思惟道：

44.

44.

යන්නූනි’මස්ස ධීරස්ස සෙතුං කත්වාන කද්දමෙ;

සකත්තානං නිපජ්ජයෙ සසඞ්ඝස්ස මහෙසිනො.

“我何不为这位智者在泥泞中造一座桥，让我自己为这位大仙和他的僧团躺下（作为桥梁）？”

45.

45.

දීඝරත්තාම’ලං තං මෙ හිතාය ච සුඛාය ච;

ඉච්චෙ’වං චින්තයිත්වාන නිපන්නො’සො ජිනඞ්කුරො.

“这将在长夜中为我带来利益与安乐。”如此思惟后，这位佛陀的幼芽便躺下了。

46.

46.

පබොධෙත්වාන දිස්වාන චාරුලොචනපඞ්කජෙ;

පුන’පෙ’වං විචින්තෙසි නිපන්නො ධිතිමා තහිං.

那位坚毅之人躺在那里，当他看到佛陀那对美丽的莲花眼时，心中豁然开朗，又如此思惟：

47.

47.

ඉච්ඡෙය්‍යං චෙ’හම’ජ්ජෙ’ව හන්ත්වා’නන්තරණෙ භවෙ;

සඞ්ඝස්ස නවකො හුත්වා පවිසෙය්‍යං පුරං වරං.

“倘若我愿意，今天就能断尽烦恼，作为僧团中的一名新学比丘，进入那座殊胜的城市(涅槃)。”

48.

48.

කිම’ඤ්ඤාතකවෙසෙන ක්ලෙසනිබ්බාපණෙන මෙ;

අයං බුද්ධො’ව’හං බුද්ධො හුත්වා ලොකෙ අනුත්තරො.

“我何必以不为人知的身份去熄灭烦恼呢？我将像这位佛陀一样，成为世间无上的佛陀。

49.

49.

ජනතං ධම්මනාවාය තාරෙත්වාන භවණ්ණවාව;

නිබ්බාණපුරමා’නෙත්වා සෙය්‍යං මෙ පරිනිබ්බුතං.

用佛法之舟将众人渡过生存的海洋，把他们带到涅槃城后，我再般涅槃，那会更好。”

50.

50.

ඉච්චෙ’වං චින්තයිත්වාන නිපන්නො කද්දමෙ තහිං;

සුවණ්ණකදලික්ඛන්ධසන්නිභො සො’ති සොභති.

如此思惟后，他躺在那泥泞中，犹如一株金色的芭蕉树干，闪耀发光。

51.

51.

ඡබ්බණ්ණරංසීහි විරාජමානං,දිස්වා මනුඤ්ඤං සුගතත්තභාවං;

සඤ්ජාතපීතීහි උදග්ගචිත්තො,සම්බොධියා ඡන්දම’කාසි ධීරො.

看见善逝悦意的色身闪耀着六色光芒，那位智者生起喜悦，心意高昂，立下了证得正觉的愿望。

52.

52.

ආගන්ත්වාන තහිං ඨානං ඉසිං පඞ්කෙ නිපන්නකං;

ලොකස්ස සෙතුභූතො’පි සෙතුභූතං තම’ත්තනො.

来到那个地方，看见那位躺在泥泞中的仙人——他(佛陀)虽是世间的桥梁，而此人(善慧)却成了他(佛陀)的桥梁。

53.

53.

දිස්වා උස්සීසකෙ තස්ස ඨත්වා ලොකෙකසෙතුනො;

ලොකෙකලොචනො ධීරො දීපඞ්කරතථාගතො.

世间唯一的眼目、世间唯一的桥梁、那位智者燃灯如来，看见他之后，便站立在他的头边。

54.

54.

ගොතමො නාම නාමෙන සම්බුද්ධො’යං අනාගතෙ;

භවිස්සතීති ව්‍යාකාසි සාවකෙ ච පුරාදිකෙ.

他向面前的弟子们授记道：“此人于未来世，将成为一位名叫乔达摩(Gotama)的正自觉者。”

55.

55.

ඉදං වත්වාන කත්වාන සසඞ්ඝො තං පදක්ඛිණං;

පූජෙසි අට්ඨමුට්ඨිහි කුසුමෙහි ගුණප්පියො.

说完此话，那位喜爱功德者(佛陀)便与僧团一同右绕他，并以八把鲜花供养他。

56.

56.

ඉති කාතූන පායාසි සසඞ්ඝො ලොකනායකොව;

රම්මකං නාම නගරං රම්මාරාමාලයාලයං

如此行事后，世间导师便与僧团一同离去，前往名为兰马迦(Rammaka)的城市，那是一座拥有悦人园林与住所的城市。

57.

57.

ජිනස්ස වචනං සුත්වා උට්ඨහිත්වාන පඞ්කතො;

මුදිතො දෙවසඞ්ඝෙහි කුසුමාදීහි පූජිතො.

听闻胜者的话语后，他从泥泞中站起，心生欢喜，并接受天众以鲜花等所作的供养。

58.

58.

පල්ලඞ්කමා’භුජිත්වාන නිසීදි කුසුමාසනෙ;

මහාතපො මහාපඤ්ඤො සුමෙධො දමිතින්ද්‍රියො.

大苦行者、大智慧者、诸根调伏的善慧，在花座上结跏趺坐。

59.

59.

දෙවා දසසහස්සෙසු චක්කවාළෙසු මොදිතා;

අභිත්වවිංසු තං ධීරං නිසින්නං කුසුමාසනෙ.

一万个轮围世界中的天神们心生欢喜，他们赞颂那位坐在花座上的智者。

60.

60.

නිසින්නො උපධාරෙසි ධම්මෙ බුද්ධකරෙ තදා;

කිමුද්ධං වා අධො වා’පි දිසාසු විදිසාසු ච.

那时，他坐着思惟那些能成就佛陀的法，无论是在上方、下方、四方或四隅。

61.

61.

ඉච්චෙ’වං විචිනන්තො සො සකලං ධම්මධාතුකං;

අද්දක්ඛි සකසන්තානෙ පඨමං දානපාරමිං.

如此思惟着整个法界，他看见自己相续中的第一波罗蜜——布施波罗蜜。

62.

62.

එවමෙ’වං ගවෙසන්තො උත්තරිං පාරමී විදූ;

සබ්බා පාරමියො දිස්වා අත්තනො ඤාණචක්ඛුනා.

这位智者如此寻求其余的波罗蜜，以自己的智慧之眼看见了所有波罗蜜。

63.

63.

සංසාරෙ සංසරන්තො සො බහුං දුක්ඛං තිතික්ඛිය;

ගවෙසන්තො’මතං සන්තො පූරෙත්වා දානපාරමිං.

他在轮回中流转，忍受了许多痛苦，这位贤善者寻求不死，圆满了布施波罗蜜。

64.

64.

සත්තනං කප්පරුක්ඛො’ව චින්තාමණි’ව කාමදො;

ඉච්ඡිතිච්ඡිතමන්නාදිං දදන්තො දදතං වරො.

他犹如众生的如意树，犹如能满足愿望的如意宝珠，施予所愿的食物等，他是施者中的最胜者。

65.

65.

තාරකාහි බහුං කත්වා නභෙ චාරුවිලොචනෙ;

උප්පාටෙත්වා දදං ධීරො යාචකානං පමොදිතො.

智者欢喜地将美丽的眼睛从眼中取出，数量比天上的星星还多，施予乞求者。

66.

66.

මහියා පංසුතො චා’පි සමුද්දොදකතො’ධිකං;

දදං සරීරමංසඤ්ච ලොහිතම්පි ච අත්තනො.

他所施予的身体血肉，比大地的尘土和海中的水还要多。

67.

67.

මොලිනා’ලඞ්කතෙ සීසෙ’ධිකං කත්වා සිනෙරුතො;

කම්පයිත්වා මහිං දෙන්තො සුතෙ චා’පි සකඞ්ගතාව.

他施予装饰着发髻的头颅，比须弥山还多；他甚至施予自己的亲生儿女，令大地为之震动。

68.

68.

සීලනෙක්කම්මපඤ්ඤාදී පූරෙත්වා සබ්බපාරමී;

වෙස්සන්තරත්තභාවෙ’ වම්පත්වා තම්භා චුතො පන.

圆满了戒、出离、智慧等所有波罗蜜，在达到韦桑达拉(Vessantara)的生命形态后，他从那里命终。

69.

69.

උප්පජ්ජිත්වා සුරාවාසෙ සුන්දරෙ තුසිතෙ පුරෙ;

වසන්තො සුචිරං කාලං භුත්වානා’තන්තසම්පදං.

他投生于美丽的天界兜率天(Tusita)城，在那里长久居住，享受无尽的财富。

70.

70.

කතඤ්ජලීහි දෙවෙහි යාචිතො දිපදුත්තමො;

සම්බොධාය මහාවීර කාලො තුය්හන්තිආදිනා.

这位两足之尊被诸天合掌请求：“大雄，您证得正觉的时机已到。”如此等等。

71.

71.

විලොකෙත්වාන කාලාදිං ඤත්වා කාලන්ති බොධියා;

පටිඤ්ඤං දෙවසඞ්ඝස්ස දත්වා නන්දනකානනං.

他观察时机等，了知已是觉悟之时，便向天众作出承诺，离开了欢喜林(Nandana)。

72.

72.

ගන්ත්වාන දෙවසඞ්ඝෙහි සුගතිං ගච්ඡි’තො චුතො;

අභිත්ථුතො මහාපඤ්ඤො චවිත්වාන තතො ඉධ.

这位大智慧者在众天神的赞叹中，从天界命终，由天众伴随着投生于此善趣。

73.

73.

සුසජ්ජිතඞ්ගොරුතුරඞ්ගමාකුලෙ,විචිත්තනානාපණපණ්‍යසම්පදෙ;

මනොරමුත්තුඞ්ගජින්දරාජිතෙ,විභූසිතෙ තොරණකෙතුරාසිහි.

那里挤满了装饰精美的骏马，拥有各种奇特的商品和货物，耸立着令人愉悦的高大宫殿，并以牌坊和旗帜装饰着。

74.

74.

අලඞ්කතට්ටාලවිසාලමාලයෙ,සුගොපුරෙ සුන්දරසුන්දරාලයෙ;

සුදස්සනීයෙ කපිළව්හයෙ පුරෙ,පුරින්දදස්සා’පි පුරස්ස හාසකෙ.

在美丽的迦毗罗卫(Kapiḷavatthu)城，有装饰精美的瞭望台和宽敞的房屋，有美丽的城门和美丽的住宅，它甚至令帝释天之城也为之失色。

75.

75.

භූපාලමොළිරතනාලිනිසෙවිතඞ්ඝි,පඞ්කෙරුහං විමලනෙකගුණාධිවාසං;

ඔක්කාකරාජකුලකෙතුමනාථනාථං,සුද්ධොදනං නරපතිං පවරං පටිච්ච.

依止于殊胜的净饭王(Suddhodana)，其莲足为诸国王的宝冠所礼敬，他是众多无瑕功德的居所，是奥嘎咖(Okkāka)王族的旗帜，是无依者的依怙主。

76.

76.

සො සජ්ඣුදාමධවලාමලදස්සනීය,සොණ්ඩාය සංගහිතසෙතවරාරචින්දං;

චන්දාවදාතවරවාරණරාජවණ්ණං,සන්දස්සයිත්ව සුපිනෙන විසාලපඤ්ඤො.

大智慧者以梦境示现，化为一头犹如月亮般皎洁的殊胜象王，他洁白如新磨的贝壳，以象鼻执持着一朵殊胜的白莲花。

77.

77.

බිම්බාධරාය විකචුප්පලලොචනාය,දෙවින්දචාපරතිචඩ්ඪනභූලතාය;

සම්පුණ්ණසොම්මවිමලින්දුවරානනාය,සොවණ්ණහංසයුගචාරුපයොධරාය.

其唇如频婆果，其眼如盛开的青莲，其眉胜过帝释天之弓，其面如圆满、寂静、无垢的月亮，其双乳如一对金鹅般美丽。

78.

78.

පාදාරවින්දකරපල්ලවසුන්දරාය,සොවණ්ණවණ්ණතනුවණ්ණවිරාජිතාය;

සීලාදිනෙක ගුණභූසනභූසිතාය,මායාය රාජවනිතායු’පගඤ්ඡි කුච්ඡිං.

其莲足和嫩叶般的手美丽，其身色如金色般闪耀，以戒等众多功德庄严着，他进入了王妃摩耶(Māyā)的腹中。

79.

79.

පටිසන්ධික්ඛණෙ තස්ස ජාතා’නෙකවිධබ්භුතා;

අථා’යං ගහිතාරක්ඛො නරෙහි අමරෙහි ච.

在他结生的刹那，出现了许多种类的奇迹；于是，他受到人类和天人的守护。

80.

80.

මනුඤ්ඤරත්තම්බුජකණ්ණිකාය,මා’සීනසිඞ්ගීපටිමා’ව රම්මා;

සුවණ්ණවණ්ණො දිපදානමින්දො,පල්ලඞ්කමා’භුඤ්ඡිය මාතුගබ්භෙ.

这位人中之主，肤色金黄，犹如一尊可爱的黄金雕像，在母胎中，于可意的红莲花蕊上结跏趺坐。

81.

81.

මණිම්හි විප්පසන්නම්හි රත්තසුත්තමි’වා’වුතං;

මාතුචිත්තම්බුජං ධීරො බොධයන්තො පදිස්සති.

他被看见，犹如穿过清澈宝珠的红线，令母亲的心莲绽放。

82.

82.

දසමාසාවසානම්හි දෙවී රඤ්ඤො කථෙසි’දං;

මය්හං ඤාතිඝරං දෙව ගන්තුමි’ච්ඡාම’හං ඉති.

十个月期满时，王后对国王说：“大王，我希望能去我亲戚的家。”

83.

83.

රඤ්ඤො’ථ සමනුඤ්ඤතා ගච්ඡන්ති කුලම’ත්තනො;

මහතා පරිහාරෙන දිබ්බඤ්ජස සමඤ්ජසෙ.

得到国王的允许后，她便在盛大的仪仗护送下，踏上宛如天界般平坦的道路，前往自己的家族。

84.

84.

සුරභිකුසුමසණ්ඩාලඞ්කතස්සාලසණ්ඩං,සමදහමරමාලාගීයමානග්ගනාදං;

නයනවිහගසඞ්ඝෙ අව්හයන්තං’ව දිස්වා,විපුලරතිනිවාසං ලුම්බිනීකානනං තං.

她看见了那蓝毗尼(Lumbinī)园林，一个无边喜乐的居所：那里的娑罗树林装饰着芬芳的花丛，回响着天人们欢唱的悦耳歌声，悦目的鸟群仿佛在发出邀请。

85.

85.

විපුලතරරතිං සා තම්හි කාතූන රම්මෙ,අමරයුවතිලීලාචාරුලීලාභිරාමා;

විකසිතවරසාලස්සො’පගන්ත්වාන මූලං,සයම’තිනමිතෙ කං සාලසාඛං අගණ්හි.

她在那可爱之处心生极大喜悦，仪态优雅，犹如天女般迷人。她走到一棵盛开的娑罗树下，握住一根自行垂下的树枝。

86.

86.

තස්මිං ඛණෙ කම්මජමාලුත’ස්සා,චලිංසු සානීහි පරික්ඛිපිත්වා;

දෙවිං ජනො තං අභිපාලයන්තො,තම්හා පටික්කම්ම සුසණ්ඨිතා’ථ.

就在那一刻，她的产痛生起。人们用帷幕将王后围住，然后退到一旁，整齐地站好。

87.

87.

සගචාරුහෙමවලයාදිවිභූසිතෙන,අච්චන්තතම්බනඛරංසිසමුජ්ජලෙන;

තුලාතිකොමලසුරත්තකරෙන සාඛං,ඔලම්බ තත්ථ මජනෙසි ට්ඨිතා’ව ධීරං.

她以那只手握住树枝，站立着生下了那位智者。她的手装饰着美丽的黄金手镯等饰物，因其极红的指甲所发出的光芒而闪耀，如棉絮般极为柔软且色泽红润。

88.

88.

සොවණ්ණවණ්ණතනුවණ්ණවිරාජමානං,නෙත්තාභිරාමමතුලං අතුලාය ගබ්භා;

සම්මා පසාරිතකරඞ්ඝීයුගාභිරාමං,පඞ්කෙරුහා කණකහංසමි’වො’තරන්තං.

身色金黄，光辉灿烂；从无与伦比的母胎中，诞生了悦目且无与伦比者；其手足伸展，姿态优美，犹如金天鹅从莲花中降临。

89.

89.

බ්‍රහ්මා මනග්ඝරතිවඩ්ඪනහෙමජාල,මා’දාය තෙන උපගම්ම පටිග්ගහෙත්වා;

‘‘සම්මොද දෙවි අය ම’ග්ගතරො සුතො තෙ,ජාතො’’ති තාය පුරතො කථයිංසු ඨත්වා.

诸梵天手持能增长无价之喜悦的金网，上前接住了他；他们站在王后面前说道：“天女，请欢喜吧！你这位最卓越的儿子已经诞生了！”

90.

90.

ජායන්ති සෙසමනුජා මලමක්ඛිතඞ්ගා,ජාතො පනෙ’ස පවරො දිපදානමින්දො;

අච්චන්ත සණ්හමලකාසිකවත්ථකම්හි,නික්ඛිත්තනග්ඝතරචාරුමණී’ව සුද්ධො.

其余的人出生时身体沾染污秽，但这位两足中的尊主诞生时却是清净的；犹如一颗无价的美丽宝珠，被放置在极其细软洁净的迦尸（Kāsika）布上。

91.

91.

එව’ම්පි සන්තෙ සභතො’පගන්ත්වා,ද්වෙ වාරිධාරා සුභගස්ස දෙහෙ;

ජනෙත්තිදෙහෙ’පි උතුං මනුඤ්ඤං,ගාහාපයුං මඞ්ගලකිච්චතාය.

即便如此，从空中降下两道水流，一道落在吉祥者的身上，一道落在母亲的身上，为行吉祥之事而使他们身体舒适。

92.

92.

තෙසං කරං රතිකරා අජිනප්පවෙණී,මා’දාය තෙන උපගම්ම පටිග්ගහෙසුං;

දෙවා දුකූලමයචුම්බටකෙන වීරං,තෙසං කරං නරවරා නරසීහරාජං.

四天王从他们（诸梵天）手中，用一张令人喜悦的黑羚羊皮接住了他；诸天神从他们（四天王）手中，用一块细布垫接住了这位英雄；卓越的人们从他们（诸天神）手中，接住了这位人中狮子王。

93.

93.

තෙසං කරා රතිකරො විමලො’ව චන්දො,චක්කඞ්කිතොරුචරණෙහි මහීතලස්මිං;

සම්මා පතිට්ඨිය පුරත්ථිමකං දිසං සො,ඔලොකයිත්ථ කමලායතලොචනෙහි.

从他们（人们）手中下来后，他，这位如无瑕明月般令人喜悦者，用他那标有轮相的卓越双足稳立于大地之上；他面向东方，以莲花般广阔的双眼环顾四周。

94.

94.

එකඞ්ගනා නෙකසතානි චක්ක,වාළාන’හෙසුං සනරාමරා’ථ;

ධීරං සුගන්ධප්පභූතීහි තෙසු,සම්පූජයන්තා ඉදම’බ්‍රවිංසු.

那时，人天众聚集，成千上万的铙钹和鼓乐响起；他们以香等物品供养那位贤哲，并如此说道：

95.

95.

නත්ථෙ’ත්ථ තුම්හෙහි සමො සුධීස,එකො පුමා’ප’ග්ගතරො කුතො’ති;

එවං දිසා ලොකිය ලොකනාථො,තපෙක්ඛමානො සදිස’ම්පි එකං.

“在此世间，没有与你相等者，贤哲啊，又怎会有比你更卓越的人呢？”就这样，这位世界之主环顾十方，寻找哪怕一个与自己相等的人。

96.

96.

උත්තරා’භිමුඛො සත්තපදං ගන්ත්වා කථෙසි’දං,‘‘අග්ගො’හමස්මි ලොකස්ස ජෙට්ඨො සෙට්ඨො’’තිආදිකං.

他面朝北方，走了七步，然后说道：“我是世间第一，我是世间最长，我是世间最胜。”等等。

97.

97.

අනඤ්ඤසාධාරණනාදමු’ත්තමං,සුරාසුරබ්‍රහ්මනරින්දපූජිතං;

නරින්ද’මාදාය ගතො මහාජනො,සුසජ්ජිතං තං කපිළව්හයං පුරං.

发出那无与伦比的无上吼声之后，这位为天神、阿修罗、梵天和人王所尊敬者，被众人簇拥着，去往那装饰华美的、名为迦毗罗（Kapila）的城市。

98.

98.

භාරාතිභාරනගපාදපමෙරුරාජං,සබ්බ’ම්පි සාගරජලං වහිතුං සමත්ථා;

ජාතක්ඛණෙ,පි ගුණභාරම’සය්හමානා,සඞ්කම්පයී’ව පථවී පවරස්ස තස්ස.

大地能够承载山岳、树木和须弥山王（Merurāja）的沉重负担，也能容纳所有海洋之水；然而，在那位卓越者诞生的刹那，它却仿佛无法承受其功德的重量而震动起来。

99.

99.

රමිංසු සොණා හරිණෙහි සද්ධිං,කාකා උලූකෙහි මුදග්ගුදග්ගා;

සුපණ්ණරාජූහි මහොරගා ච,මජ්ජාරසඞ්ඝා’පි ච උන්දුරෙහි.

狗与鹿一同嬉戏，乌鸦与猫头鹰欢欣雀跃，大蛇与金翅鸟王（Supaṇṇarājū）、猫群与老鼠也都和睦相处。

100.

100.

මිගා මිගින්දෙහි සමාගමිංසු,පුත්තෙහි මාතාපිතරො යථෙ’ව;

නාවා විදෙස’ම්පි ගතා සදෙසං,ගතා’ච කණ්ඩං සරභඞ්ගසත්ථු.

鹿与狮子相聚，犹如父母与子女；去往异国的船只返回了本国，萨拉邦咖（Sarabhaṅga）老师的箭也回到了箭筒。

101.

101.

නානාවිරාගුජ්ජලපඞ්කජෙහි,විභූසිතො සන්තතරඞ්ගමාලො;

මහණ්ණවො ආසි තහිං ජල’ම්පි,අච්චන්තසාතත්තමු’පාගමාසි.

大海洋溢着连绵的波浪，点缀着各种色彩绚丽的莲花；其中的海水也变得极其甘甜。

102.

102.

සුඵුල්ලඔලම්බකපඞ්කජෙහි,සමාකුලත්තං ගගනං අගඤ්ඡි;

ජහිංසු පක්ඛී ගමනං නභම්හි,ඨිතා’ච සින්ධූ’පි අසන්දමානා.

天空遍布盛开下垂的莲花；鸟儿停止了在空中的飞行，江河也静止不流。

103.

103.

අකාලමෙඝප්පියසඞ්ගමෙන,මහීවධූ සොම්මතමා අහොසි;

මරූහි වස්සාපිතනෙකපුප්ඵ,විභූසිතෙනා’තිවිභූසිතාව.

大地新娘因与非时之云的愉悦结合而变得无比喜悦；她本已因风神降下的万千花朵而装饰，如今更显华美。

104.

104.

සුඵුල්ලමාලාභරණාභිරාමා,ලතඞ්ගනා’ලිංගිතපාදපින්දා;

සුගන්ධකිඤ්ජක්ඛවරම්බරෙහි,දිසඞ්ගනායො අතිසොභයිංසු.

怀抱着树丛的藤蔓女郎，以盛开的花环为饰，显得分外美丽；她们以芬芳花粉作成的华服，令四方天女大放光彩。

105.

105.

සුගන්ධධූපෙහි නභං අසෙසං,පවාසිතං රම්මතරං අහොසි;

සුරාසුරින්දා ඡනවෙසධාරී,සංගීතියුත්තා විචරිංසු සබ්බෙ.

整个天空充满了芬芳的香气，变得更加宜人；天神主与阿修罗主们都穿着节日的盛装，载歌载舞地四处游行。

106.

106.

පියංවදා සබ්බජනා අහෙසුං,දිසා අසෙසා’පි ච විප්පසන්නා;

ගජා’තිගජ්ජිංසු නදිංසු සීහා,හෙසාරවො චා’සි තුරඞ්ගමානං.

所有人都言语和善，四方都变得极其清朗；大象发出巨吼，狮子咆哮，马匹也发出嘶鸣。

107.

107.

සවෙණුවීණා සුරදුන්දුභී නභෙ,සකං සකං චාරුසරම්පමොචයුං;

සපබ්බතින්දප්පුථුලොකධාතුයා,උළාරඔභාසවයො මනොරමො.

在天空中，天鼓伴随着笛声和琴声，各自发出悦耳的声音；在包含山王和广阔大地的世界体系中，出现了一道壮丽悦目的光明。

108.

108.

මනුඤ්ඤගන්ධො මුදුසීතලානිලො,සුඛප්පදං වායි අසෙසජන්තුනො;

අනෙකරොගාදුපපීළිතංගිනො,තතො පමුත්තා සුඛිනො සියුං ජනා.

一阵带着怡人香气的柔和凉风吹拂着，为一切众生带来安乐；那些身体为各种疾病所折磨的人们，都得以解脱而变得快乐。

109.

109.

විජම්භමානාමිතවාළවීජනිප්ප,-භාභිරාමං භුවනං අහොසි.මහිංහි භෙත්වා චු’දකානි සන්දයුං,ගමිංසු බුජ්ජා උජුගත්තතං ජනා.

世间因无数毒虫的消失而光辉悦目；大地裂开，泉水涌出；驼背的人们身体也变直了。

110.

110.

අන්ධා පඞ්ගුලනච්චානි ලීලොපෙතානි පෙක්ඛයුං;

සුණිංසු බධිරා මූග ගීතියො’පි මනොරමා.

盲人看见了跛子们优美的舞蹈；聋人听见了，哑巴也唱出了悦耳的歌曲。

111.

111.

සිතලත්තමු’පාගඤ්ඡි අවීචග්ගි’පි තාවදෙ;

මොදිංසු ජලජා තස්මිං ජන්තවො පහසිංසු ච.

无间（Avīci）地狱之火也即刻变得清凉；水生生物在那时欢喜，众生也欢笑起来。

112.

112.

ඛුප්පිපාසාභි භූතානං පෙතානං ආසි භොජනං;

ලොකන්තරෙ’පි ආලොකො අන්ධකාරනිරන්තරෙ.

为饥渴所苦的饿鬼有了食物；在毫无间隙的黑暗笼罩的界间（Lokantara）地狱，也出现了光明。

113.

113.

අතිරෙකතරා තාරාවළිචන්දදිවාකරා;

විරොචිංසු නභෙ භූමිගතානි රතනානි ච.

天空中的星辰、月亮和太阳都比往常更加明亮地照耀着，地下的宝藏也发出了光芒。

114.

114.

මහීතලාදයො භෙත්වා නික්ඛම්ම උපරූපරි;

විචිත්තපඤ්චවණ්ණා’සුං සුඵුල්ලවිපුලම්බුජා.

大地等处迸裂，莲花层层向上涌现；它们是五彩缤纷、盛开而巨大的莲花。

115.

115.

දුන්දුභාදී ච’ලඞ්කාරා අවාදිත අඝට්ටිතා;

අච්චන්තමධුරං නාදං පමුඤ්චංසු මහීතලෙ.

鼓等乐器与饰物，未经弹奏或敲击，在大地上发出极其甜美的声音。

116.

116.

බද්ධා සඞ්ඛලිකාදීහි මුඤ්චිංසු මනුජා තතො;

භුවනෙ භවනද්වාරකවාටා විවටා සයං.

被锁链等束缚的人们由此获得解脱；世间的屋门自动开启。

117.

117.

‘‘පුරෙ කපිළවත්ථුම්හි ජාතො සුද්ධොදනත්‍රජො;

නිසජ්ජ බොධිමණ්ඩෙ’ති අයං බුද්ධො භවිස්සති.’’

“往昔在迦毗罗卫城（Kapiḷavatthu），净饭王（Suddhodana）之子诞生；此人将坐于菩提座（bodhimaṇḍa），必成佛陀。”

118.

118.

චෙලුක්ඛෙපාදයො චා’පී පවත්තෙන්තා පමොදිතා;

කීළිංසු දෙවසඞ්ඝා තෙ තාවතිංසාලයෙ තදා.

那时，在三十三天（Tāvatiṃsa）的天宫里，那些天神众欢喜地玩着抛掷衣物等游戏。

119.

119.

ඉද්ධිමන්තො මහාපඤ්ඤො කාලදෙවලතාපසො;

සුද්ධොදනනරින්දස්ස ධීමතො සො කුලූපගො.

具神通、大智慧的苦行者迦罗提婆罗（Kāladevala），他是明智的净饭王的王室顾问。

120.

120.

භොජනස්සාවසානම්හි තාවතිංසාලයං ගතො;

ගන්ත්වා දිවාවිහාරාය නිසින්නො භවනෙ තහිං.

用餐完毕，他前往三十三天(Tāvatiṃsa)的天宫；为作日住，他坐在那里的殿堂中。

121.

121.

ඡනවෙසං ගහෙත්වාන කීළන්තෙ තෙ උදික්ඛිය;

සන්තොසකාරණං පුච්ඡි තෙසං තෙ’පි න’මබ්‍රවුං.

他看见他们身着节庆的服装嬉戏，便询问他们喜悦的原因，但他们没有告诉他。

122.

122.

සුත්වා තං තත්තතො තම්හා පීතියො’දග්ගමානසො;

තාවදෙවො’පගන්ත්වාන සුද්ධොදනනිවෙසනං.

从他们那里听闻实情后，他内心喜悦昂扬，立即前往净饭王(Suddhodana)的住所。

123.

123.

පවිසිත්වා සුපඤ්ඤත්තෙ නිසිස්සො ආසනෙ ඉසි;

‘‘ජාතො කිර මහාරාජ පුත්තො තෙ නුත්තරො සුධි.

仙人进入后，在精心铺设的座位上坐下，说道：“大王，听说您的儿子诞生了，他是一位无上的智者。

124.

124.

දට්ට්ඨු’මිච්ඡාම’හං තං’’ති ආහ රාජා අලඞ්කතං;

ආනාපෙත්වා කුමාරං තං වන්දාපෙතු’මුපාගමී.

仙人说：“我希望能见到他。”国王命人将装饰好的王子带来，然后走上前去，想让王子礼拜那位仙人。

125.

125.

කුමාරභූතස්ස’පි තාවදෙව ගුණානුභාවෙන මනොරමානි;

පාදාරවින්දා පරිවත්තිය’ග්ගා පතිට්ඨිතා මුද්ධනි තාපසස්ස.

然而，就在那时，还是孩童的王子，凭借其功德威力，他那双殊胜的莲足自行翻转，安住于苦行者的头顶上。

126.

126.

තෙනත්තභාවෙන නරුත්තමස්ස,න වන්දිතබ්බො තිභවෙපි කොචි;

තිලොකනාථස්ස සචෙ හි සීසං,තපස්සිනො පාදතලෙ ඨපෙය්‍යං.

这位人中至尊，在三界中不应礼拜任何人。如果我让这位三界之主的头置于我这苦行者的脚下，

127.

127.

ඵාලෙය්‍යමුද්ධා ඛලු තාපසස්ස පග්ගය්හ සො අඤ්ජලිමුත්තමස්ස;

අට්ඨාසි ධීරස්ස ගුණණ්ණවස්ස නාසෙතු’මත්තාන’මයුත්තකන්ති.

苦行者的头颅必将碎裂。于是他向那位至高者、智者、功德如海者举起合掌，站了起来，心想：“毁掉自己是不当的。”

128.

128.

දිස්වාන තං අච්ඡරියං නරින්දො දෙවාතිදෙවස්ස සකත්‍රජස්ස;

පාදාරවින්දාන’භිවන්දි තුට්ඨො විචිත්තචක්කඞ්කිතකොමලානි.

人王见到自己儿子——这位天中之天的奇迹后，心生欢喜，礼拜了他那双柔软、并印有各种轮相的莲足。

129.

129.

යදා’සි රඤ්ඤො පුථුවප්පමඞ්ගලං තදා පුරං දෙවපුරං’ව සජ්ජිතං;

විභූසිතා තා ජනතා මනොරමා සමාගතා තස්ස නිකෙතමුත්තමං.

当国王举行盛大的耕作节时，都城装饰得如同天城；衣着华丽、令人悦目的民众聚集到他那绝佳的住所。

130.

130.

විභූසිතඞ්ගො ජනතාහි තාහි සො පුරක්ඛතො භූසනභූසිතත්‍රජං;

තමා’දයිත්වා’තුලවප්පමඞ්ගලං සුරින්දලීලාය ගතො නරිස්සරො.

那位人主，自身装饰华丽，在民众的簇拥下，带着他那佩戴着饰物的儿子，以天帝(surinda)般的气派，前往那无与伦比的耕作节。

131.

131.

නානාවිරාගුජ්ජලචාරුසානි පරික්ඛිතෙ කම්හි ච ජම්බුමූලෙ;

සයාපයිත්වා බහිමඞ්ගලං තං උදික්ඛිතුං ධාතිගණා ගමිංසු.

在一棵阎浮树(jambu)下，其处由种种鲜艳美丽的华盖围绕，（保姆们）让王子躺下后，便成群前去观看庆典了。

132.

132.

සුවණ්ණතාරාදිවිරාජමාන’විතානජොතුජ්ජලජම්බුමූලෙ;

නිසජ්ජ ධීරො සයනෙ මනුඤ්ඤෙ’ඣානං සමාපජ්ජි කතාවකාසො.

在阎浮树(jambu)下，由饰有金星等的华盖之光辉照亮着；得到机会后，那位智者在悦意的卧榻上坐下，进入了禅那。

133.

133.

සුවණ්ණබිම්බං විය තං නිසින්නං ඡායඤ්ච තස්සා ඨිතමෙ’ව දිස්වා;

තමබ්‍රවී ධාතිජනො’පගන්ත්වා ‘‘පුත්තස්ස තෙ අබ්භුතමී’දිසන්ති.’’

保姆们见到他端坐如金像，而树影也静止不动，便上前对国王说：“您儿子的这事实在是奇迹！”

134.

134.

විසුද්ධචන්දානනභාසුරස්ස සුත්වාන තං පඞ්කජලොචනස්ස;

සවන්දනං මෙ දුතිය’න්ති වත්වා පුත්තස්ස පාදෙ සිරසා’භිවන්දි.

国王听闻了关于他那面如净月、眼如莲花的儿子的那件事后，说道：“这是我的第二次礼拜。”然后以头顶礼其子之足。

135.

135.

තදඤ්ඤානිපි ලොකස්මිං ජාතා’නෙකවිධබ්භුතා;

දස්සිතා මෙ සමාසෙන ගන්ථවිත්ථාරභීරුනා.

此外，世间发生的其他种种奇迹，因我畏惧篇幅冗长，而仅作了简要的展示。

136.

136.

යස්මිං විචිත්තමණිමණ්ඩිතමන්දිරානං,නානාවිතානසයනාසනමණ්ඩිතානං;

නිස්සෙණි සෙණි පුථුභූමිකභූසිතානං,තිණ්ණං උතූනම’නුරූපම’ලඞ්කතානං.

那里的宫殿以种种宝饰庄严，以种种华盖、床座、坐具庄严，以成排的阶梯和宽广的楼层庄严，并为适应三时而装饰。

137.

137.

සිඞ්ගෙසු රංසිනිකරා සුරමන්දිරානං,සිඞ්ගෙසු රංසිමපහාසකරා’ව නිච්චං;

ආදිච්චරංසි විය පඞ්කජකානනානි,ලොකානනම්බුජවනානි විකාසයන්ති.

天宫顶上的光芒，恒常犹如在嘲弄日轮的光辉；它们使世人脸庞的莲林绽放，犹如日光使莲花林绽放。

138.

138.

නානා මණිවිචිත්තාහි භිත්තීති වනිතා සදා;

විනා’පි දප්පණච්ඡායං පසාධෙන්ති සකං තනුං.

在以种种宝饰庄严的墙壁前，女子们即便没有镜影，也总能装饰自己的身体。

139.

139.

තෙලාසනගසඞ්කාසං විලොචනරසායනං;

සුධාලඞ්කතපාකාරවලයං යත්ථ දිස්සතෙ.

在那里，可见到悦目如眼药山的景象，以及以白灰粉饰的环形围墙。

140.

140.

ඉන්දනීලොරුවලයං නානා රතනභූසිතං;

දිස්සතෙ’ව සදා යස්මිං පරිඛානෙකපඞ්කජා.

在那里，总能见到以种种宝物装饰的巨大蓝宝石环，以及有众多莲花的护城河。

141.

141.

පත්වාන වුද්ධිං විපුලෙ මනුඤ්ඤෙ,භුත්වාන කාමෙ ච තහිං වසන්තො;

ගච්ඡං තිලොකෙකවිලොචනො සො,උය්‍යානකීළාය මහාපථම්හි.

他在那广阔悦意之处成长，享受着欲乐，安住于彼；那位三界之独眼者，为去园林游乐，正走在大道上。

142.

142.

කමෙන ජිණ්ණං බ්‍යධිතං මතඤ්ච,දිස්වාන රූපං තිභවෙ විරත්තො;

මනොරමං පබ්බජිතඤ්ච රූපං,කත්වා රතිං තම්හි චතුත්ථවාරෙ.

他依次见到老、病、死之相，对三有生起厌离；第四次见到悦意的出家相时，他于此心生喜爱。

143.

143.

සුඵුල්ලනානාතරුසණ්ඩමණ්ඩිතං සිඛණ්ඩිසණ්ඩාදිදිජූපකූජිතං;

සුදස්සනීයං විය නන්දනං වනං මනොරමුය්‍යානම’ගා මහායසො.

彼大名声者前往那悦意的园林，其处以各种盛开的树丛装饰，孔雀等鸟类鸣叫不绝，美如欢喜林(Nandana vana)。

144.

144.

සුරඞ්ගනා සුන්දරසුන්දරීනං මනොරමෙ වාදිතනච්චගීතෙ සුරින්දලීලාය;

තහිං නරින්දො රමිත්ව කාමං දිපදාන’මින්දො.

在那里，人中之主，两足之尊，在美貌天女们悦耳的乐、舞、歌中，以天帝(surinda)之姿尽情享受欲乐。

145.

145.

ආභුජිත්වාන පල්ලඞ්කං නිසින්නො රුචිරාසනෙ;

කාරාපෙතුම’චින්තෙසි දෙහභූසන’මත්තනො.

他结跏趺坐于庄严之座上，心想应庄严自身。

146.

146.

තස්ස චිත්තං විදිත්වාන විස්සකම්මස්සි’දංබ්‍රවී;

අලඞ්කරොහි සිද්ධත්ථ’මිති දෙවානමිස්සරො.

诸天之主（帝释天）知其心意，对毗首羯磨(Vissakamma)说：“去庄严悉达多(Siddhattha)！”

147.

147.

තෙනා’ණත්තො’පගන්ත්වාන විස්සකම්මො යසස්සිනො;

දසදුස්සසහස්සෙහි සීසං වෙඨෙසි සොභනං.

受其命令，毗首羯磨(Vissakamma)随即前往，以万匹细布为那位名声显赫者庄严地缠绕头部。

148.

148.

තනුං මනුඤ්ඤම්පි අකාසි සොභනං,අනඤ්ඤසාධාරණලක්ඛණුජ්ජලං;

විචිත්තනානුත්තමභූසනෙහි සො,සුගන්ධිගන්ධුප්පලචන්දනාදිනා.

他（毗首羯磨）以各种无上饰物，以及芬芳的香、青莲(uppala)、旃檀(candana)等，将那焕发着无与伦比之独特相好的身体，妆点得可爱而庄严。

149.

149.

විභූසිතො තෙන විභූසිතඞ්ගිනා,තහිං නිසින්නො විමලෙ සිලාතලෙ;

සුරඞ්ගනාසන්නිභසුන්දරීහි සො,පුරක්ඛතො දෙවපතීව සොභති.

他被（毗首羯磨）庄严后，肢体华饰，安坐于无垢石板上；他被貌似天女的丽人簇拥着，犹如天主般光彩照人。

150.

150.

සුද්ධොදනනරින්දෙන පෙසිතං සාසනුත්තමං;

‘‘පුත්තො තෙ පුත්ත ජාතො’’ති සුත්වාන දීපදුත්තමො.

两足之尊听闻净饭王所传之无上讯息：“儿子，你的儿子出生了！”

151.

151.

‘‘මම’ජ්ජ බන්ධනං ජාතං’’ඉති වත්වාන තාවදෙ;

සමිද්ධං සබ්බකාමෙහි අගමා සුන්දරං පුරං.

他随即说道：“今日，我已生起系缚。”便前往那充满一切欲乐的殊胜城。

152.

152.

ඨිතා උපරිපාසාදෙ කිසාගොතමි තං තදා;

රාජෙන්තං සතරංසි’ංව රාජං දිස්වා කථෙ සි’දං.

那时，瘦乔达弥(Kisāgotamī)立于宫殿之上，见到国王如百道光芒者般辉煌，便说道：

153.

153.

‘‘යෙසං සූනු අයං ධීරො යා ච ජායා ඉමස්ස තු;

තෙ සබ්බෙ නිබ්බුතා නූන සදා’නූනගුණස්ස වෙ’’.

“这位恒具圆满功德的智者，他的父母以及他的妻子，想必都已得到寂静了。”

154.

154.

ඉතී’දිසං ගිරං සුත්වා මනුඤ්ඤං තාය භාසිතං;

සඤ්ජාතපීතියා පීනො ගච්ඡමානො සකාලයං.

听闻她所说的如此悦耳之语，他心中生起喜悦，喜悦充满地返回自己的住所。

155.

155.

සීතලං විමලං හාරිං හාරං තං රතිවඩ්ඪනං;

පෙසෙත්වා සන්තිකං තස්සා ඔමුඤ්චිත්වාන කණ්ඨතො.

他解下颈上那清凉、无垢、迷人且增添喜悦的项链，将其送至她处。

156.

156.

පාසාදම’භිරූහිත්වා වෙජයන්තං’ව සුන්දරංව;

නිපජ්ජි දෙවරාජා’ව සයනෙ සො මහාරහෙ.

他登上宫殿，其华美如胜利殿(Vejayanta)，卧于珍贵卧榻之上，犹如天帝一般。

157.

157.

සුන්දරී තං පුරක්ඛත්වා සුරසුන්දරිසන්නිභා;

පයොජයිංසු නච්චානි ගීතානි විවිධානි’පි.

貌似天女的丽人簇拥着他，表演了各种舞蹈和歌唱。

158.

158.

පබ්බජ්ජාභිරතො ධීරො පඤ්චකාමෙ නිරාලයො;

තාදිසෙ නච්චගීතෙ’පි න රමිත්වා මනොරමෙ.

智者乐于出家，对五欲无所执着；即使面对如此悦意的歌舞，他亦不为所动。

159.

159.

නිපන්නො විස්සමිත්වාන ඊසකං සයනෙ තහිං;

පල්ලඞ්කමා’භුජිත්වාන මහාවීරො මහීපති.

他卧于彼卧榻上稍作休息，这位大地之主、大雄者便结跏趺坐。

160.

160.

නිසින්නො’ව’නෙකප්පකාරං විකාරං,පදිස්වාන නිද්දුපගානං වධූනං;

ගමිස්සාමි’දානී’ති උබ්බිග්ගචිත්තො,භවෙ ද්වාරමූලං’පගන්ත්වාන රම්මං.

他坐着，看见那些熟睡女子的种种丑态，心中感到不安，想道：“我现在就该走了！”于是他来到那悦意的殿门前。

161.

161.

ඨපෙත්වාන සීසං සුභුම්මාරකස්මිං,සුණිස්සාමි ධීරස්ස සද්දන්ති තස්මිං;

නිපන්නං සුදන්තං පසාදාවහන්තං,සහායං අමච්චං මහාපුඤ්ඤවන්තං.

他看见那位具大福德的同伴兼大臣，他善于调伏，能引人净信，正躺卧着，头枕在华美的门槛上，以便能听到智者的声音。

162.

162.

අච්ඡන්නසවනං ඡන්නං ආමන්තෙත්වා කථෙසි’දං;

‘‘ආනෙහි ඉති කප්පෙත්වා කන්ථකං නාම සින්ධවං.’’

他向那耳朵未被遮蔽的阐那(Channa)说道：“去备好名为犍陟(Kanthaka)的信度马，把它牵来。”

163.

163.

සො ඡන්නො පතිගණ්හිත්වා තං ගිරං තෙන භාසිතං;

තතො ගන්ත්වාන කප්පෙත්වා සීඝමා’නෙසි සින්ධවං.

阐那领受了他所说的话，于是他去准备好，迅速牵来了信度马。

164.

164.

අභිනික්ඛමනං තස්ස ඤත්වා වරතුරඞ්ගමො;

තෙන සජ්ජියමානො සො හෙසාරවමු’දීරයි.

那匹良马知道他要出离，当它被准备时，它发出了嘶鸣声。

165.

165.

පත්ථරිත්වාන ගච්ඡන්තං සද්දං තං සකලං පුරං;

සබ්බෙ සුරගණා තස්මිං සොතුං නා’දංසු කස්සචි.

那声音传遍了整个城市，但所有的天神都让它不被任何人听到。

166.

166.

අථ සො සජ්ජනානන්දො උත්තමං පුත්තම’ත්තනො;

පස්සිත්වා පඨමං ගන්ත්වා පච්ඡා බුද්ධො භවාම’හං.

于是他，为善人所喜悦者，心想：“我先去看看我那优秀的儿子，之后我将成为佛陀。”

167.

167.

චින්තයිත්වාන එව’ම්පි ගන්ත්වා ජායානිවෙසනං;

ඨපෙත්වා පාදදු’ම්මාරෙ ගීවං අන්තො පවෙසිය.

如此思忖后，他来到妻子的住处，将脚放在门槛上，把头伸进去。

168.

168.

කුසුමෙහි සමාකිණ්ණෙ දෙවින්දසයනූපමෙ;

නිපන්නං මාතුයා සද්ධිං සයනෙ සකම’ත්‍රජං.

在那铺满鲜花、如同天帝卧榻的床上，他的儿子正和母亲一起躺着。

169.

169.

විලොකෙත්වාන චින්තෙසි ඉති ලොකෙකනායකො;

සචා’හං දෙවියා බාහුම’පනෙත්වා මම’ත්‍රජං.

世间唯一的导师看了一眼，心想：“如果我移开王妃的手臂去抱我的儿子……”

170.

170.

ගණ්හිස්සාම’න්තරාය’ම්පි කරෙය්‍ය ගමනස්ස මෙ;

පබුජ්ඣිත්වා මහන්තෙන පෙමෙනෙ’සා යසොධරා.

“……那么耶输陀罗(Yasodharā)醒来后，会因巨大的爱而成为我离去的障碍。”

171.

171.

බුද්ධො හුත්වා පුනා’ගම්ම පස්සිස්සාමී’ති අත්‍රජං;

නරාධිපො තදා තම්හා පාසාදතලතො’තරි.

“我成佛后会再回来看我的儿子。”于是，这位人主从那宫殿的楼层下来。

172.

172.

පෙසලානනකරඞ්ඝිපඞ්කජා හාසඵෙනභමුවීචිභාසුරා;

නෙත්තනීලකමලා යසොධරාකොමුදී’ව නයනාලිපත්ථිතා.

耶输陀罗(Yasodharā)：她可爱的脸、手、足犹如莲花；笑容如泡沫，眉如波浪，焕发光彩；双眼是青莲花，如夜莲般为众目所希求。

173.

173.

සමත්ථො අස්ස කො තස්සා ජහිතුං දෙහසම්පදං;

වින්දමානො විනා ධීරං ඨිතං පරමිමුද්ධනි.

除了那位已达至高顶峰的智者，谁能舍弃她那完美的身体？

174.

174.

‘‘අස්සො සාමි මයානීතො කාලං ජාන රථෙසභ’’;

ඉති අබ්‍රවි ඡන්නො සො භූපාලස්ස යසස්සිනො.

于是，阐那(Channa)对那位荣耀的君王说道：“主人，马我已经牵来了。车主中的雄牛啊，请知晓时机。”

175.

175.

මහීපති තදා සුත්වා ඡන්නෙනො’දීරිතං ගිරං;

පාසාදා ඔතරිත්වාන ගන්ත්වා කන්ථකසන්තිකං.

当时，君王听了阐那所说的话，从宫殿下来，走到犍陟(Kanthaka)身边。

176.

176.

තස්සි’දං වචනං භාසි සබ්බසත්තහිතෙ රතො;

‘‘කන්ථක’ජ්ජෙ’කරත්තිං මා තාරෙහි’’ සනරාමරං.

他，乐于一切众生之利益者，对它说了这话：“犍陟，今夜不要嘶鸣，以免惊动人天。”

177.

177.

ලොකමු’ත්තාරයිස්සාමි බුද්ධො හුත්වා අනුත්තරො;

භවසාගරතො ඝොරජරාදිමකරාකරා.’’

“我将成为无上佛陀，度脱世间，使其脱离那以老等为巨鳄、充满怖畏的轮回大海。”

178.

178.

ඉදං වත්වා තමා’රුය්හ සින්ධවං සඞ්ඛසන්නිභං;

ගාහාපෙත්වාන ඡන්නෙන සුදළ්හං තස්ස වාලධිං.

说完这话，他骑上那匹如海螺般洁白的信度马，让阐那紧紧抓住它的尾巴。

179.

179.

පත්වාන සො මහාද්වාරසමීපං සමචින්තයි;

භවෙය්‍ය විවටං ද්වාරං යෙන කෙනචි නො සචෙ.

他来到大门附近，心想：“如果城门没有被任何人打开……”

180.

180.

වාලධිං ගහිතෙනෙව සද්ධිං ඡන්නෙන කන්ථකං,නිප්පීළයිත්වා සත්ථීහි ඉමමච්චුග්ගතං සුභං;

උල්ලඞ්ඝිත්වාන පාකාරං ගච්ඡාමී’ති මහබ්බලො.

大力士（菩萨）用双腿夹紧由阐那抓着马尾、这匹极其高大吉祥的良马犍陟，心想：“我将跳过城墙而去。”

181.

181.

තථා ථාමබලූපෙතො ඡන්නො’පි තුරගුත්තමො;

විසුං විසුං විචින්තෙසුං පාකාරං සමතික්කමං.

同样，具足力量的阐那和那匹卓越的骏马，也各自思忖着如何越过城墙。

182.

182.

තස්ස චිත්තං විදිත්වාන මොදිතා ගමනෙ සුභෙ;

විවරිංසු තදා ද්වාරං ද්වාරෙ’ධිග්ගහිතා සුරා.

诸天知道他的心意，为他吉祥的离去而欢喜，于是，守门的诸天打开了城门。

183.

183.

තං සිද්ධත්ථම’සිද්ධත්ථං කරිස්සාමී’ති චින්තිය;

ආගන්ත්වා තස්සි’දං භාසි අන්තලික්ඛෙ ට්ඨිතන්තිකො.

魔罗（Māra）心想：“我将使这位悉达多（Siddhattha）无法成功。”他来到空中，站在菩萨附近，对他说了这话。

184.

184.

‘‘මා නික්ඛමි මහාවීර ඉතො තෙ සත්තමෙ දිනෙ;

දිබ්බං තු චක්කරතනං අද්ධා පාතුභවිස්සති.’’

“大英雄，不要出家！从今日起的第七天，神圣的转轮宝必定会为你出现。”

185.

185.

ඉච්චෙවං වුච්චමානො සො අන්තකෙන මහායසො;

‘‘කො’සි ත්වමි’ති’’තං භාසි මාරො ච’ත්තානමා’දිසි.

当那位大名声者被终结者（Antaka）如此说道时，他问道：“你是谁？”魔罗便表明了自己的身份。

186.

186.

‘‘මාරජානාම’හං මය්හං දිබ්බචක්කස්ස සම්භවං;

ගච්ඡ ත්වමි’ධ මා තිට්ඨ න’ම්හි රජ්ජෙනමත්ථිකො.

“魔罗，我认得你，也知道神圣转轮宝会出现之事。你走开，不要站在这里！我并不希求王权。”

187.

187.

සබ්බං දසසහස්සිම්පි ලොකධාතුම’හං පන;

උන්නාදෙත්වා භවිස්සාමි බුද්ධො ලොකෙකනායකො.’’

“而我将使所有十千世界都为之轰鸣，我将成为佛陀，世间的唯一导师。”

188.

188.

එවං වුත්තෙ මහාසත්තෙ අත්තනො ගිරමු’ත්තරිං;

ගාහාපෙතුම’සක්කොන්තො තත්ථෙ’ව’න්තරධායි’සො.

当大士说了这些话，魔罗无法让他接受自己的话，于是就在那里消失了。

189.

189.

පාපිමස්ස ඉදං වත්වා චක්කවත්තිසිරිම්පි ච;

පහාය ඛෙපිණ්ඩං’ව පච්චුසසමයෙ වසිං.

对那恶者（Pāpimā）说了这话，并且像一团唾沫一样舍弃了转轮王的荣耀，我在黎明时分继续前行。

190.

190.

ගච්ඡන්තම’භිපූජෙතුං සමාගන්ත්වාන තාවදෙ;

රතනුක්කාසහස්සානි ධාරයන්තා මරූ තහිං.

为了礼敬前行中的菩萨，诸天（marū）立刻聚集而来，他们手持数千盏宝炬。

191.

191.

පච්ඡතො පුරතො තස්ස උභොපස්සෙසු ගච්ඡරෙ;

තථෙ’ව අභිපූජෙන්තා සුපණ්ණා ච මහොරගා.

他们在他的前后和两侧行进。同样，前来供养的还有金翅鸟（supaṇṇa）和巨蛇（mahoraga）。

192.

192.

සුවිපුලසුරසෙනා චාරුලීලාභිරාමා,කුසුමසලිලධාරා වස්සයන්තා නභම්හා;

ඉහහි දසසහස්සී චක්කවාළා ගතා තා,සුඛුමතනුතමෙතොදග්ගුදග්ගා චරන්ති.

极其广大的天神军队，以其优雅的姿态令人愉悦，从空中降下花雨和水流。在这里，十千世界的诸天都来了，他们以微细的身体，极其欢欣雀跃地行进。

193.

193.

යස්මිං සුගන්ධවරපුප්ඵසුධූප චුණ්ණ,හෙමද්ධජප්පභුතිභාසුරචාරුමග්ගෙ;

ගච්ඡං මහාජවවරඞ්ග තුරංග රාජා,ගන්තුං න සක්ඛි ජවතො කුසුමාදිලග්ගො.

在那美丽的道路上，散发着芬芳的鲜花、香料和粉末，闪耀着金色的幢幡等。那匹具大速度、肢体优美的马中之王，正在行进，却因被花等缠绕而无法快速前行。

194.

194.

ඉත්ථං තම්හි පථෙ රම්මෙ වත්තමානෙ මහාමහෙ;

ගච්ඡන්තො රත්තිසෙසෙන තිංසයොජනමඤ්ජසෙ.

如此，在那令人愉悦的道路上，当这场盛大的庆典正在进行时，他在夜晚的剩余时间里，平稳地行进了三十由旬。

195.

195.

පත්වා’නොමානදීතීරං පිට්ඨිතො තුරගස්ස සො;

ඔතරිත්වාන විමලෙ සීතලෙ සිකතාතලෙ.

他来到阿诺摩（Anomā）河岸边，从马背上下来，站到那洁净、清凉的沙地上。

196.

196.

විස්සමිත්වා ඉදං වත්වා ‘‘ගච්ඡාහී’ති සකං පුරං;

ආභරණානි ආදිය ඡන්නෙ’මං ගුරගම්පි ච.’’

休息片刻后，他如此说道：“阐那，你带着这些饰品和这匹马，回你自己的城里去吧。”

197.

197.

ඨිතො තස්මිං මහාවීරො අච්චන්ත නිසිතා’සිනා;

සුගන්ධවාසිතං මොළිං ඡෙත්වා’නුක්ඛිපි අම්බරෙ.

大英雄站在那里，用一把极其锋利的剑，斩断了他那芬芳的顶髻，将其抛向空中。

198.

198.

චාරුහෙමසුමුග්ගෙන කෙසධාතුං නභුග්ගතං;

පූජනත්ථං සහස්සක්ඛො සිරසා සම්පටිච්ඡිය.

千眼天帝（Sahassakkho）为了供养，用一个美丽的黄金宝匣，恭敬地以头接住了那升入空中的发舍利。

199.

199.

විලොචනානන්දකරින්දනීලමයෙහි චූළාමණි චෙතියං සො;

පතිට්ඨපෙසා’මලතාවතිංසෙ උබ්බෙධතො යොජනමත්තමග්ගා.

他在无瑕的三十三天（Tāvatiṃsa），建立了一座令人赏心悦目的蓝宝石制顶髻宝塔（Cūḷāmaṇicetiya），其顶高一由旬。

200.

200.

උත්තමට්ඨපරික්ඛාරං ධාරෙත්වා බ්‍රහ්මුනාභතං;

අම්බරෙ’ච පවිජ්ඣිත්ථ වරං දුස්සයුගම්පි ච.

他穿上了由一位梵天带来的八样最上等资具，并且也将那对殊胜的衣裳抛向空中。

201.

201.

තමා’දාය මහාබ්‍රහ්මා බ්‍රහ්මලොකෙ මනොරමං;

ද්වාදසයොජනුබ්බෙධං දුස්සථූපං අකාරයි.

大梵天取此物，在悦意的梵天界，造了一座十二由旬高的衣塔。

202.

202.

නාමෙනා’නුපියං නාම ගන්ත්වා අම්බවනං තහිං;

සත්තාහං වීතිනාමෙත්වා පබ්බජ්ජාසුඛතො තතො.

然后，他前往一个名为阿奴频耶（Anupiya）的芒果园，在那里度过了七天，安住于出家之乐中。

203.

203.

ගන්ත්වානෙ’කදිනෙනෙ’ව තිංසයොජනමඤ්ජසං;

පත්වා රාජගහං ධීරො පිණ්ඩාය චරි සුබ්බතො.

智者一日之内行了三十由旬，抵达王舍城（Rājagaha），善行者在那里托钵乞食。

204.

204.

ඉන්දනීලසිලායා’පි කතා පාකාරගොපුරා;

හෙමචලා’ව දිස්සන්ති තස්සා’භාගි තහිං තදා.

当时，那里的城墙与城门由蓝宝石般的岩石建成，因其光辉，看起来犹如金山。

205.

205.

කො’යං සක්කො නුඛො බ්‍රහ්මා මාරො නාගො’තිආදිනා;

භිය්‍යො කොතුහළප්පත්තො පදිස්වා තං මහාජනො.

大众见到他，更加好奇，心想：“这是帝释天（Sakko）吗？还是梵天（Brahmā）？是魔罗（Māro）？还是龙（nāga）？”等等。

206.

206.

පවිසිත්වා ගරහෙතූන භත්තං යාපනමත්තකං;

යුගමත්තං’ව පෙක්ඛන්තො ගච්ඡන්තො රාජවීථියං.

他进入城中，只为维生而乞食，目光只看一轭之地，在王家大道上行走。

207.

207.

මථිතං මෙරුමන්ථෙන සමුද්ද’ව මහාජනං;

තම්හා සො ආකුලී කත්වා ගන්ත්වා පණ්ඩවපබ්බතං.

他搅动了如大海般的众人，然后离开那里，前往畔达瓦山（Paṇḍavapabbata）。

208.

208.

තතො තස්සෙ’ව ඡායාය භූමිභාගෙ මනොරමෙ;

නිසින්නො මිස්සකං භත්තං පරිභුඤ්ජිතුමා’රභි.

然后，他坐在那悦意的荫凉之地，开始享用混合的食物。

209.

209.

පච්චවෙක්ඛණමත්තෙන අන්තසප්පං නිවාරිස;

දෙහවම්මිකතො ධීරො නික්ඛමන්තං මහබ්බලො.

大力的智者仅以省察，便制止了从身体蚁丘中出来的内在毒蛇。

210.

210.

භුත්වාන බිම්බිසාරෙන නරින්දෙන නරාසභො;

නිමන්තිනො’පි රජ්ජෙන උපගන්ත්වාන’නෙකධා.

人中雄狮用餐之后，国王频婆娑罗(Bimbisāra)多次前来，以王位邀请他。

211.

211.

පටික්ඛිපිය තං රජ්ජං අථ තෙනා’භියාචිතො;

ධම්මං දෙසෙහි මය්හන්ති බුද්ධො හුත්වා අනුත්තරො.

他拒绝了那王位，然后被他请求：“成为无上佛陀后，请为我说法。”

212.

212.

දත්වා පටිඤ්ඤං මනුජාධිපස්ස ධීරො’පගන්ත්වාන පධානභූමිං;

අනඤ්ඤසාධාරණදුක්කරානි කත්වා තතො කිඤ්චි අපස්සමානො.

智者向人王许诺后，前往精进之地，行了他人无法做到的难行苦行，却一无所获。

213.

213.

ඔළාරිකන්නපානානි භුඤ්ජිත්වා දෙහසම්පදං;

පත්වා’ජපාලනිග්‍රොධමූලං පත්තො සුරො විය.

他食用了滋养的食物和饮料，身体恢复了健康，然后抵达牧羊榕树(Ajapālanigrodha)下，如天神一般。

214.

214.

පුරත්ථා’භිමුඛො හුත්වා නිසින්නො’සි ජුතින්ධරො;

දෙහවණ්ණෙහි නිග්‍රොධො හෙමවණ්ණො’සි තස්ස සො.

光芒持有者面朝东方而坐；因其身色，那尼拘律陀树也变得金黄。

215.

215.

සමිද්ධපත්ථනා එකා සුජාතා නාම සුන්දරී;

හෙමපාතිං සපායාසං සීසෙනා’දාය ඔනතා.

一位名叫善生(Sujātā)的美丽女子，其愿望已实现，头顶盛有乳糜的金钵，俯身前来。

216.

216.

තස්මිං අධිග්ගහීතස්ස රුක්ඛදෙවස්ස තාවදෙ;

බලිං දම්මී’ති ගන්ත්වාන දිස්වා තා දීපදුත්තමං.

她心想：“我要向守护此树的树神献祭。”于是前往，却见到了最胜明灯。

217.

217.

දොවො’ති සඤ්ඤාය උදග්ගචිත්තා පායාසපාතිං පවරස්ස දත්වා;

‘‘ආසිංසනා ඉජ්ඣියථා හි මය්හං තුය්හම්පි සා සාමි සමිජ්ඣිතූ’ති.’’

她心想：“这是天神！”于是心生欢喜，将乳糜钵供养给那位殊胜者，并说：“我的愿望已实现，愿您的愿望也实现吧，尊者！”

218.

218.

ඉච්චෙ’වං වචනං වත්වා ගතා තම්හා වරඞ්ගනා;

අථ පායාසපාතිං තං ගහෙත්වා මුනිපුඞ්ගවො.

那位殊胜女子说了这些话后便离开了；然后，那位牟尼中的雄狮接过了乳糜钵。

219.

219.

ගන්ත්වා නෙරඤ්ජරාතීරං භූත්වා තං වරභොජනං;

පටිසොතං පවිස්සජ්ජි තස්සා පාතිං මනොරමං.

他前往尼连禅河(Nerañjarā)岸，享用那殊胜的食物，然后将那悦意的钵逆流放入水中。

220.

220.

ජන්තාලිපාලිමනනෙත්තවිලුම්පමානං,සම්ඵුල්ලසාලවනරාජිවිරාජමානං;

දෙවින්දනන්දනවනං’ව’භිනන්දනීය,මු’ය්‍යානමු’ත්තමතරං පවරො’පගන්ත්වා.

那位殊胜者前往一处最上等的园林，其景致夺人心目，盛开的娑罗树林闪耀光芒，如天帝的欢喜园(Nandanavana)般令人喜悦。

221.

221.

කත්වා දිවාවිහාරං සො සායණ්හසමයෙ තහිං;

ගච්ඡං කෙසරලීලාය බොධිපාදපසන්තිකං.

他在那里度过日间，于傍晚时分，以狮子般的姿态走向菩提树。

222.

222.

බ්‍රහ්මසුරාසුරමහොරගපක්ඛිරාජ,සංසජ්ජිතොරුවටුමෙ දිපදානමින්දො;

පායාසි සොත්ථියද්විජො තිණහාරකො තං,දිස්වාන තස්ස අදදා තිණමුට්ඨියො සො.

两足尊者行于梵天、天神、阿修罗、大龙王、鸟王所庄严之大道上，一位名叫吉祥(Sotthiya)的婆罗门割草者见到他，便上前供养了数把青草。

223.

223.

ඉන්දිවරාරවින්දාදිකුසුමාන’ම්බරා තහිං;

පතන්තී වුට්ඨිධාරා’ව ගච්ඡන්තෙ දීපදුත්තමෙ.

当最胜明灯行走时，青莲、红莲等天花如雨流般从空中落下。

224.

224.

චාරුචන්දනචුණ්ණාදි’ධුපගන්ධෙහි නෙකධා;

අනොකාසො’සි ආකාසො ගච්ඡන්තෙ දීපදුත්තමෙ.

当最胜明灯行走时，空中充满了各种美妙的旃檀香粉与熏香之气，以至于没有空隙。

225.

225.

රතනුජ්ජලඡත්තෙහි චාරුහෙමද්ධජෙහි ච;

අනොකාසො’සි ආකාසො ගච්ඡන්තෙ දිපදුත්තමෙ.

当两足尊者行走时，空中充满了闪耀的宝伞和美丽的金幡，以至于没有空隙。

226.

226.

වෙලුක්ඛෙපසහස්සෙහි කීළන්තෙහි මරූහි’පි;

අනොකාසො’සි ආකාසො ගච්ඡන්තෙ දිපදුත්තමෙ.

当两足尊者行走时，空中也充满了数千嬉戏的天神所作的欢呼抛掷，以至于没有空隙。

227.

227.

සුරදුන්දුභිවජ්ජානි කරොන්තෙහි මරූහිපි;

අනොකාසො’සි ආකාසො ගච්ඡන්තෙ දිපදුත්තමෙ.

当两足尊者行走时，空中也充满了天神们敲响的天鼓声，以至于没有空隙。

228.

228.

සුරඞ්ගනාහි සඞ්ගිතිං ගායන්තිහි’පි’නෙකධා;

අනොකාසො’සි ආකාසො ගච්ඡන්තෙ දිපදුත්තමෙ.

当两足尊者行走时，空中也充满了天女们以各种方式歌唱的乐声，以至于没有空隙。

229.

229.

මනොරමා කිණ්ණරකිණ්ණරඞ්ගනා,මනොරමඞ්ගා උරගොරගඞ්කනා;

මනොරමා තම්හි ච නච්චගීතියො,මනොරමා’නෙකවිධා පවත්තයුං.

在那里，悦意的紧那罗男女、悦意身姿的龙男女，以及各种悦意的歌舞，皆已呈现。

230.

230.

තදා මහොඝෙ’ව මහාමගෙහි,පවත්තමානෙ ඉති සො මහායසො;

තිණෙ ගහෙත්වා තිභවෙකනායකො,උපාගතො බොධිදුමින්දසන්තිකං.

如是，当大名者、三界唯一的导师，如大洪流般行于大道时，他手持吉祥草，来到了菩提树王近旁。

231.

231.

විද්දුමාසිතසෙලග්ගරජතාචලසන්නිභං;

කත්වා පදක්ඛිණං බොධිපාදපං දිපදුත්තමො.

两足尊者右绕菩提树，其树犹如珊瑚、黑石山顶与银山。

232.

232.

පුරත්ථිමදිසාභාගෙ අචලෙ රණධංසකෙ;

මහීතලෙ ඨිතො ධීරො චාලෙසි තිණමුට්ඨියො.

智者立于东方不动摇、能摧毁烦恼之地，散开了那些草把。

233.

233.

විද්දසහත්ථමත්තො සො පල්ලඞ්කො ආසි තාවදෙ;

අථ නං අබ්භුතං දිස්වා මහාපඤ්ඤො විචින්තයි.

那时，那宝座有十四肘高；大智者见到这奇迹后，便思惟道：

234.

234.

‘‘මංසලොහිතමට්ඨි ච නහාරූ ච තචො ච මෙ;

කාමං සුස්සතු නෙවා’හං ජහාමි වීරියං’’ඉති.

“我的肉、血、骨、筋和皮肤，任它们干枯吧，我绝不放弃精进！”

235.

235.

ආභුජිත්වා මහාවීරො පල්ලඞ්කම’පරාජිතං;

පාචිනාභිමුඛො තස්මිං නිසීදි දීපදුත්තමො.

大雄者跏趺坐于那不败之座上，最胜明灯面朝东方而坐。

236.

236.

දෙවදෙවස්ස දෙවින්දො සඞ්ඛමා’දාය තාවදෙ;

වීසුත්තරසතුබ්බෙධං ධමයන්තො තහිං ඨිතො.

那时，天帝为天中天手持长一百二十肘的法螺，站在那里吹响。

237.

237.

දුතියං පුණ්ණචන්දං’ව සෙතච්ඡත්තං තියොජනං;

ධාරයන්තො ඨිතො සම්මා මහාබ්‍රහ්මා සහම්පති.

娑诃波提(Sahampati)大梵天王端正地站在那里，手持三由旬大、如第二满月般的白伞盖。

238.

238.

චාරුචාමරමා’දාය සුයාමො’පි සුරාධිපො;

වීජයන්තො ඨිතො තත්ථ මන්දං මන්දං තිගාවුතං.

天帝苏亚马(Suyāma)也手持美丽的拂尘，在那里轻轻地摇动，其拂尘长三俱卢舍。

239.

239.

බෙලුවං වීණමා’දාය සුරොපඤ්චසිඛව්හයො;

නානාවිධලයොපෙතං වාදයන්තො තථා ඨිතො.

名叫般遮西卡(Pañcasikha)的天神手持白鲁瓦琴，在那里演奏着各种节奏的乐曲。

240.

240.

ථුතිගීතානි ගායන්තො නාටකීහි පුරක්ඛතො;

තථෙ’ව’ට්ඨාසි සො නාගරාජා කාලව්හයො’පි ච.

名为迦罗(Kāla)的龙王，由舞女簇拥，唱诵赞歌，亦同样伫立于彼。

241.

241.

ගහෙත්වා හෙමමඤ්ජුසා සුරපුප්ඵෙහි පූරිතා;

පූජයන්තා’ව අට්ඨංසු බත්තිංසා’පි කුමාරිකා.

三十二位少女手持盛满天花的金匣，伫立供养。

242.

242.

සෙන්දදෙවසඞ්ඝෙහි තෙහි ඉත්ථං මහාමහෙ;

වත්තමානෙ තදා මාරො පාපිමා ඉති චින්තයි.

当有因陀罗(Inda)的天众正举行如此盛大庆典时，恶魔波旬心生此念：

243.

243.

‘‘අතික්කමිතුකාමො’යං කුමාරො විසයං මම;

සිද්ධත්ථො අථ සිද්ධත්ථං කරිස්සාමී’’ති තාවදෙ.

“此悉达多(Siddhattho)王子欲超越我之境界，我绝不令其得偿所愿。”

244.

244.

මාපෙත්ව භිංසනතරොරුසහස්සබාහුං,සඞ්ගය්හ තෙහි ජලිතා විවිධායුධානි;

ආරුය්හ චාරු දිරදං ගිරිමෙඛලාක්ඛ්‍යං,චණ්ඩං දියඩ්ඪසතයොජනමායතං තං.

他化现出极其可怖的巨大千臂，手持各种炽燃的兵器；骑上名为山腰带(Girimekhala)的庄严大象，其象凶猛，身长一百五十由旬。

245.

245.

නානානනාය’නලවණ්ණසිරොරුහාය,රත්තොරුවට්ටබහිනිග්ගතලොචනාය;

දට්ඨොට්ඨභිංසනමුඛායු’රගබ්භුජාය,සෙනාය සො පරිවුතො විවිධායුධාය.

他为一支军队所围绕，其军众：面貌各异，发色如火，眼赤圆大而突出，咬唇咧嘴，面目可怖，手臂如蛇腹，手持各种兵器。

246.

246.

තත්ථො’පගම්ම අතිභීමරමං රවන්තො,සිද්ධත්ථමෙ’ථ ඉති ගණ්හථ බන්ධථෙ’මං;

ආණාපයං සුරගණං සහදස්සනෙන,චණ්ඩානීලුග්ගතපිචුං’ව පලාපයිත්ථ.

他来到彼处，发出极其可怖的吼声，命令道：“抓住这悉达多！绑住他！”仅其一现，便令天众如狂风吹散的棉絮般逃散。

247.

247.

ගම්භීරමෙඝරවසන්තිභවණ්ඩනාදං,වාතංච මාපිය තතො සුභගස්ස තස්ස;

කණ්ණම්පි වීවරවරස්ස මනොරමස්ස,නො ආසියෙව චලිතුං පභු අන්තකොථ.

其后，死神(Antaka)造出如劫末深雷般的轰鸣与暴风，却无法令彼吉祥者美妙的耳窍有丝毫颤动。

248.

248.

සංවට්ටවුට්ඨිජවසන්නිභභීමඝොර,වස්සං පවස්සිය තතො’දකබින්දුකම්පි;

නාසක්ඛි නෙතුම’තුලස්ස සමීපකම්පි,දිස්වා තම’බ්භුතම’ථො’පි සුදුම්මුඛො සො.

其后，他降下如劫末暴雨般迅猛、可怖、骇人的大雨，却无法令一滴水珠靠近彼无与伦比者。目睹此奇迹，他变得极其沮丧。

249.

249.

අච්චන්තභීමනළඅච්චිසමුජ්ජලොරු,පාසානභස්මකලලායුධවස්සධාරා;

අඞ්ගාරපජ්ජලිතවාලුකවස්සධාරා,වස්සාපයිත්ථ සකලානි ඉමානි තානි.

他降下石块、灰烬、泥浆、兵器之雨，其雨极其可怖，巨大且如芦苇之焰般炽燃；又降下燃烧的炭火与热沙之雨，所有这些皆倾泻而下。

250.

250.

මාරානුභාවබලතො නභතො’පගන්ත්වා,පත්වාන පුඤ්ඤසිඛරුග්ගතසන්තිකං තු;

මාලාගුළප්පභූතිභාවගතානි’ථාපි,ලොකන්තරෙ’ව තිමිරං තිමිරං සුඝොරං.

然以魔罗(Māra)威力，彼等虽从天而降，一至功德之巅者近旁，却化为花环、花球等物。其后，他又造出如世界间隙般的极怖黑暗。

251.

251.

මාපෙත්ව මොහතිමිරම්පි හතස්ස තස්ස,දෙහප්පභාගි සතරංසිසතොදිතං’ව;

ජාතං මනොරමතරං අතිදස්සනීය,මා’ලොකපුඤ්ජම’වලොකිය පාපධම්මො.

彼恶法者见，虽造痴暗以袭，然彼（菩萨）身光，反如百日升空，愈加悦意，殊胜庄严，宛如一团光明。

252.

252.

කොපොපරත්තවදනො භුකුටිප්පවාරා,අච්චන්තභිංසනවිරූපකවෙසධාරී;

අච්චන්තතිණ්හතරධාරමසඞ්ගමෙ’ව,චක්කායුධං චරතරං අපි මෙරුරාජං.

他怒容满面，双眉紧蹙，身着极其可怖丑陋之装束；手持轮宝，其刃锋利无比，无疑能迅速粉碎须弥山王。

253.

253.

සඞ්ඛණ්ඩයන්තමි’ව ථූලකලීරකණ්ඩං,විස්සජ්ජි තෙන’පි න කිඤ්චි ගුණාකරස්ස;

කාතුං පහුත්තමු’පගඤ්ඡි තතො තමෙ’තං,ගන්ත්වා නභා කුසුමඡත්තතමා’ග සීසං.

他掷出那能粉碎粗大竹笋的轮宝，然其对彼功德之源（菩萨）不能造成丝毫伤害。其后，此轮宝飞经空中，化为一顶至美花伞，来到彼之头顶。

254.

254.

විස්සජ්ජිතා’පි සෙනාය සෙලකූටානලාකුලා;

පගන්ත්වා නභසා මාලාගුලත්තං සමුපාගතා.

魔军所投掷的、如山峰般巨大、火焰炽燃的石块，飞经空中，亦化为花环与花球。

255.

255.

තම්පි දිස්වා සසොකො සො ගන්ත්වා ධීරස්ස සන්තිකං;

පාපුණාති මමෙවා’යං පල්ලඞ්කො අපරාජිතො.

见此情景，他心怀忧伤，来到彼坚定者近旁，心想：“此不败之座，唯我所属。”

256.

256.

ඉතො උට්ඨහ පල්ලඞ්කා ඉති’භාසිත්ථ ධීමතො;

කතකල්‍යාණකම්මස්ස පල්ලඞ්කත්ථාය මාර තෙ.

他（魔罗）对彼坚定者说：“从这宝座上起来！”（菩萨答道：）“波旬(Māra)，此座非你所有，乃为行善业者而设。”

257.

257.

කො සක්ඛී’ති පවුත්තො සො ඉමෙ සබ්බෙ’ති සක්ඛිනො;

සෙනායා’භිමුඛං හත්ථං පසාරෙත්වාන පාපිමා.

当被问及“谁是你的证人？”时，那恶魔伸出手臂，面向其军队说：“所有这些，皆是我的证人！”

258.

258.

ඝොරනාදෙන’හං සක්ඛි අහං සක්ඛී’ති තාය’පි;

සක්ඛිභාවං වදාපෙත්වා තස්සෙ’වං සමුදීරයි.

其军队亦发出可怖吼声：“我是证人！我是证人！”他（魔罗）令其军队作证后，便对彼（菩萨）如是说：

259.

259.

කො තෙ සිද්ධත්ථ සක්ඛී’ති අථ තෙනා’තුලෙන’පි;

මමෙ’ත්ථ සක්ඛිනො මාර නසන්ති’ති සචෙතනා.

“悉达多，谁是你的证人？”其后，彼无与伦比者亦答道：“波旬，于此，我无有情识之证人。”

260.

260.

රත්තමෙඝොපනික්ඛන්තහෙමවිජ්ජුවභාසුරං;

නීහරිත්වා සුරත්තම්භා චීවරා දක්ඛිණං කරං.

他从深红色的袈裟中伸出右手，其手辉耀，犹如自红云中现出的金色闪电。

261.

261.

භූමියා’භිමුඛං කත්වා කස්මා පාරමිභූමියං;

උන්නාදෙත්වා නි’දානෙ’වං නිස්සද්දාසී’ති භූමියා.

他将手伸向大地，于此波罗蜜之地，原本寂静的大地，为之作证而发出巨响。

262.

262.

මුඤ්චාපිතෙ රවෙ නෙකසතෙ මෙඝරවෙ යථා;

බුද්ධනාගබලා නාගං ජානූහි සුපපතිට්ඨිතං.

当大地发出数百种如雷鸣般的声响时，菩萨龙象以其威力，令彼（魔罗的）大象双膝跪地。

263.

263.

දිස්වානි’දානි ගණ්හාති’දානි ගණ්හාති චින්තිය;

සම්භින්නදාඨසප්පො’ව හතදප්පො සුදුම්මුඛො.

（魔罗）见此情景，心想：“他现在得胜了！他现在得胜了！”，于是傲慢尽失，极其沮丧，犹如断牙之蛇。

264.

264.

පහායා’යුධවත්ථානි’ලඞ්කාරානි අනෙකධා;

චක්කවාළාවලා යාව සසෙනාය පලායි සො.

他抛弃了各种兵器、衣物与饰品，与其军队一同逃离，直至轮围山(Cakkavāḷa)之边际。

265.

265.

තං මාරසෙනං සභයං සසොකං පලායමානං ඉති දෙවසඞ්ඝා;

දිස්වාන මාරස්ස පරාජයො’යං ජයො’ති සිද්ධත්ථ කුමාරකස්ස.

诸天众见魔军恐惧、忧伤地逃窜，便宣告：“此乃魔罗之败！悉达多(Siddhattha)太子之胜！”

266.

266.

සම්මොදමානං අභිපූජයන්තා ධීරං සුගන්ධප්පභූතිහි තස්මිං;

පුනා’ගතා නෙකථුතීහි සම්මා උග්ඝොසමානා ඡනවෙසධාරි.

身着节庆服饰的天众再次前来，他们欢欣鼓舞，以香等物供养彼坚定者，并以种种赞颂之词，高声宣扬其胜利。

267.

267.

එවං මාරබලං ධීරො විද්ධංසෙත්වා මහබ්බලො;

ආදිච්චෙ ධරමානෙ’ව නිසින්නො අචලාසනෙ.

如是，彼大力之坚定者摧破魔军，于日落之前，安坐于不动之座上。

268.

268.

යාමස්මිං පඨමෙ පුබ්බෙනිවාසං ඤාණ’මුත්තමො;

විසොධෙත්වාන යාමස්මිං මජ්ඣිමෙ දිබ්බලොචනං.

于初夜时分，彼无上者清净宿命智；于中夜时分，清净天眼。

269.

269.

සො පටිච්චසමුප්පාදෙ අථ පච්ඡිමයාමකෙ;

ඔතාරෙත්වාන ඤාණංසං සම්මසන්නො අනෙකධා.

其后，于后夜时分，他将智慧之光导入缘起法，从多方面善加审察。

270.

270.

ලොකධාතුසතං සම්මා උන්නාදෙත්වා’රුණොදයෙ;

බුද්ධො හුත්වාන සම්බුද්ධොසම්බුද්ධජලොචනො.

于黎明时分，善令百世界轰鸣，已成佛陀、正等觉者，具正等觉之眼。

271.

271.

‘‘අනෙකජාතිසංසාරං සන්ධාවිස්ස’’න්තිආදිනා;

උදානෙ’දං උදානෙසි පීතිවෙගෙන සාදිසො.

他以“我于无数生之轮回中流转……”等语，以喜悦之冲力，宣说了此优陀那(Udāna)。

272.

272.

සල්ලක්ඛෙත්වාගුණෙ තස්ස පල්ලඞ්කස්ස අනෙකධා;

නා තාව’උට්ඨහිස්සාමි ඉතො පල්ලඞ්කතො ඉති.

他多方面地审视那座席的功德，心想：“我暂时还不会从这座位上起来。”

273.

273.

සමාපත්තී සමාපජ්ජී අනෙකසතකොටියො;

සත්ථා තත්ථෙ’ව සත්තාහං නිසින්නො අචලාසනෙ.

导师就在那里，于不动之座上，入于无数百俱胝等至，安坐了七日。

274.

274.

අජ්ජා’පි නූන ධීරස්ස සිද්ධත්ථස්ස යසස්සිනො;

අත්ථි කත්තබ්බකිච්චඤ්හි තස්මා ආසනමාලයං.

“如今，那有名的智者悉达多，一定还有应做之事，因此他依然执着于此座。”

275.

275.

නජහාසී’ති එකච්චදෙවතානා’සි සංසයං;

ඤත්වා තාසං විතක්කං තං සමෙතුං සන්තමානසො.

“他还没有舍弃（此座）吗？”一些天神心生此疑。那心意寂静者知晓他们的思惟，为平息其疑，

276.

276.

උට්ඨාය හෙමහංසො’ව හෙමවණ්ණො පභඞ්කරො;

අබ්භුග්ගන්ත්වා නභං නාථො අකාසි පාටිහාරියං.

他站起身来，如同金色的天鹅，身色金黄且发光；导师升入空中，示现了神变。

277.

277.

විතක්කමෙ’වං ඉමිනා මරූනං සම්මු’පසම්මා’නිමිසෙසි බොධිං;

සම්පූජයන්තො නයනම්බුජෙහි සත්තාහම’ට්ඨාසි ජයාසනඤ්ච.

如此，他以此平息了天神们的思惟。他目不转睛地凝视菩提树，并以莲花般的眼睛供养着胜利之座，伫立了七日。

278.

278.

සුභාසුරස්මිං රතනෙහි තස්මිං සවඞ්කමන්තො වරචඞ්කමස්මිං;

මනොරමස්මිං රතනාලයෙහි’පි විසුද්ධධම්මං විචිනං විසුද්ධො.

那清净者，在那由宝石构成、光辉灿烂的殊胜经行处经行，又在悦意的宝殿中，思惟着清净之法。

279.

279.

මූලෙජපාලතරුරාජවරස්ස තස්ස,මාරඞ්ගනානම’මලානනපඞ්කජානි;

සම්මා මිලාපිය තතො මුචලින්දමූලෙ,භොගින්දචිත්තකුමුදානි පබොධයන්තො.

在那殊胜的阿阇波罗(Ajapāla)榕树王根部，他使魔女们纯洁的莲花面容完全枯萎；然后，在目支邻陀树下，他唤醒了龙王们心中的睡莲。

280.

280.

මූලෙ’පි රාජයතනස්ස තස්ස තස්මිං සමාපත්තිසුඛම්පි වින්දං;

සංවීතිනාමෙසි මනුඤ්ඤවණ්ණො එකූනපඤ්ඤාසදිනානි ධීමා.

慧者亦于罗阇耶多那(Rājāyatana)树下，享受等至之乐，以其悦意之相度过了四十九日。

281.

281.

අනොතත්තොදකං දන්තකට්ඨනාගලතාමයං;

හරීටකාගදං භුත්වා දෙවින්දෙනාභතුත්තමං.

他用阿耨达池之水，使用龙藤制的齿木，食用了天帝带来的殊胜诃梨勒果药。

282.

282.

වානිජෙහි සමානීතං සමත්ථමධුපිණ්ඩිකං;

මහාරාජූපනීතම්හි පත්තම්හි පතිගණ්හිය.

他在四大天王所呈上的钵中，接受了商人们带来的适宜的蜜丸。

283.

283.

භොජනස්සාවසානම්හි ජපාලතරුමූලකං;

ගන්ත්වාධිගතධම්මස්ස ගම්භීරත්තමනුස්සරි.

食毕，前往阿阇波罗榕树下，忆念其所证得之法的甚深。

284.

284.

මහීසන්ධාරකො වාරික්ඛන්ධසන්නිභකො අයං;

ගම්භීරොධිගතො ධම්මො මයා සන්තො’තිආදිනා.

“我所证得的此法，甚深、寂静，犹如大地之承载，又如水蕴之浩瀚……”

285.

285.

ධම්මගම්භීරතං ධම්මරාජස්ස සරතො සතො;

ආසෙවං තක්කණං ධම්මං ඉමං මෙ පටිවිජ්ඣිතුං.

当具念的法王忆念其法之甚深时，便忆起为彻悟此法所曾付出的修行。

286.

286.

වායමන්තො සම්පත්තයාචකානං මනොරමං;

කන්තෙත්වා උත්තමඞ්ගඤ්ච මොළිභූසනභූසිතං.

（他曾）为令前来乞求者心生欢喜而精勤，割下自己佩戴着顶饰的头颅。

287.

287.

සුවඤ්ජිතානි අක්ඛිනි උප්පාටෙත්වාන ලොහිතං;

ගළතො නීහිරිත්වාන භරියං ලාවණ්ණභාසුරං.

他曾剜出涂饰过的双眼，曾从喉咙中放出鲜血，（布施了）容光焕发的妻子。

288.

288.

අත්‍රජඤ්ච දදන්තෙන කුලවංසප්පදීපකං;

දානං නාම න දින්නඤ්ච නත්ථි සීලං අරක්ඛිතං.

他曾布施身为家族明灯的亲生子；无有未曾行之布施，亦无未曾守护之戒行。

289.

289.

තථාහි සඞ්ඛපාලාදිඅත්තභාවෙසු ජීවිතං;

මයා පරිච්චජන්තෙන සීලභෙදභයෙන ච.

如是，在桑喀巴拉等生中，我曾因畏惧破戒而舍弃生命。

290.

290.

ඛන්තිවාදාදිකෙ නෙකඅත්තභාවෙ අපූරිතා;

ඡෙජ්ජාදිං පාපුනත්තෙන පාරමී නත්ථි කාචි මෙ.

在忍辱仙人(Khantivādī)等诸多生中，我曾遭受斩截等苦，无有任何波罗蜜未曾圆满。

291.

291.

තස්ස මෙ විධමන්තස්ස මාරසෙනං වසුන්ධරා;

න කම්පිත්ථ අයං පුබ්බෙනිවාසං සරතො’පි ච.

当我摧毁魔军时，此大地未曾震动；甚至忆念宿命时，亦未震动。

292.

292.

විසොධෙන්තස්ස මෙ යාමෙ මජ්ඣිමෙ දිබ්බලොචනං;

න කම්පිත්ථ පකම්පිත්ථ පච්ඡිමෙ පන යාමකෙ.

中夜我清净天眼时，大地未曾震动；然而在后夜，大地却震动了。

293.

293.

පච්චයාකාරඤාණං මෙ තාවදෙ පටිවිජ්ඣතො;

සාධුකාරං දදන්තී’ච මුඤ්චමානා මහාරවං.

当我即刻彻悟缘起智时，大地发出善哉之声，并发出巨大轰鸣。

294.

294.

සම්පුණ්ණලාපූ විය කඤ්ජිකාහි,තක්කෙහි පුණ්ණං විය වාටිකා’ව;

සම්මක්ඛිතො’ව’ඤ්ජනකෙහි හත්ථො,වසාහි සම්පීත පිලොතිකා’ව.

犹如葫芦充满酸粥，犹如园圃充满芜菁；犹如手被煤灰涂抹，犹如布被油脂浸透。

295.

295.

කිලෙසපුඤ්ජබ්භරිතො කිලිට්ඨො,රාගෙන රත්තො අපි දෙසදුට්ඨො;

මොහෙන මූළ්හො’ති මහබ්බලෙන,ලොකො අවිජ්ජානිකරාකරො’යං.

此世间充满烦恼堆，染污不堪；为贪欲所染，亦有局部败坏；为强大之痴所蒙蔽，实乃无明之矿藏。

296.

296.

කින්නාම ධම්මං පටිවිජ්ඣතෙ’තං,අත්ථො හි කො තස්සි’ති දෙසනාය;

එවං නිරුස්සාහම’ගඤ්ඡි නාථො,පජාය ධම්මාමතපානදානෙ.

“谁能彻悟此法？宣说此法又有何益？”如是，世尊对施予众生法之甘露感到意兴阑珊。

297.

297.

නිච්ඡාරෙත්වා මහානාදං තතො බ්‍රහ්මා සහම්පතී;

නස්සති වත භො ලොකො ඉති ලොකො විනස්සති.

于是，梵天娑婆主(Brahmā Sahampati)发出巨大声响：“呜呼，世间将要灭亡！世间将要毁灭！”

298.

298.

බ්‍රහ්මසඞ්ඝං සමාදාය දෙවසඞ්ඝඤ්ච තාවදෙ;

ලොකධාතුසතෙ සත්ථු සමීපං සමුපාගතො.

他即刻召集梵天众与天神众，从百个世界来到世尊近前。

299.

299.

ගන්ත්වා මහීතලෙ ජානුං නිහච්ච සිරසඤ්ජලිං;

පග්ගය්හ ‘‘භගවා ධම්මං දෙසෙතු’’ ඉතිආදිනා.

他来到后，屈膝于地，合掌于顶，以“世尊，请说法……”等语而作劝请。

300.

300.

යාචිතො තෙන සම්බුද්ධරවින්දවදනො ජිනො;

ලොකධාතුසතං බුද්ධචක්ඛුනා’ලොකයං තදා.

受其恳请，莲面正等觉者、胜者，随即以佛眼遍观百世界。

301.

301.

තස්මිං අප්පරජක්ඛාදිමච්චා දිස්වා’ති එත්තකා;

විභජිත්වා’ථ තෙ සත්තෙ භබ්බාභබ්බවසෙන සො.

他见有少尘等众生，便将彼等众生依其堪能与否而区分。

302.

302.

අභබ්බෙ පරිවජ්ජෙත්වා භබ්බෙ’වා’දාය බුද්ධියා;

උපනෙතු ජනො’දානි සද්ධාභාජනම’ත්තනො.

舍弃不堪受法者，唯以智慧摄受堪能者；如今，愿人们自备信仰之器皿。

303.

303.

පූරෙස්සාමී’ති තං තස්ස සද්ධම්මාමතදානතො;

විස්සජ්ජි බ්‍රහ්මසඞ්ඝස්ස වචනාමතරංසියො.

“我将以布施正法甘露来满足他。”于是，向梵天众放射出甘露般的言语光芒。

304.

304.

තතොජපාලොදයපබ්බතොදිතො,මහප්පභො බුද්ධදිවාකරො නභෙ;

මණිප්පභාසන්නිභභාසුරප්පභො,පමොචයං භාසුරබුද්ධරංසියො.

于是，佛日从阿阇波罗(Ajapāla)处升起，如自日出之山，于空中大放光明；其光辉灿烂如宝珠之光，放射出璀璨的佛陀光芒。

305.

305.

පමොදයන්තො උපකාදයො තදා,කමෙන අට්ඨාරසයොජනඤ්ජසං;

අතික්කමිත්වාන සුඵුල්ලපාදපෙ,විජම්භමානාලිගණාභිකූජිතං.

那时，令优波迦(Upaka)等欢喜，世尊逐渐行经十八由旬之路，越过繁花盛开、蜂群嗡鸣的树林。

306.

306.

නිරන්තරං නෙකදිජුපකූජිතං සුඵ්‍රල්ලපඞ්කෙරුහ ගන්ධවාසිතං ගතො;

යසස්සී මිගදායමුත්තමං තහිං තපස්සී අථ පඤ්චවග්ගියා.

著名的世尊来到殊胜的鹿野苑(Migadāya)，那里鸟鸣不绝，盛开的莲花芬芳弥漫；彼处有五群苦行者。

307.

307.

දෙවාතිදෙවං තිභවෙකනාථං,ලොකන්තදස්සිං සුගතං සුගත්තං;

දිස්වාන ධීරං මුනිසීහරාජං,කුමන්තණං තෙ ඉති මන්තයිංසු.

他们见到天中之天、三界唯一之主、世间边际之见者、善逝、身相端严、贤明之牟尼狮子王，便如此密谋道：

308.

308.

‘‘භුත්වාන ඔළාරිකඅන්නපානං,සුවණ්ණවණ්ණො පරිපුණ්ණකායො;

එතා’වුසො’යං සමණො ඉමස්ස,කරොම නා’ම්හෙ අභිවාදනාදිං.

“贤友，此沙门食粗食，身色金黄，身体饱满。我们不应向他行礼等。”

309.

309.

අයං විසාලන්වයතො සසූතො,සම්භාවනීයො භුවි කෙතුභූතො;

පටිග්ගහෙතුං’රහතා’සනං තු,තස්මා’සනං’යෙවි’ති පඤ්ඤපෙම.’’

“此人出身高贵，在世间应受尊敬，犹如旗帜。然而，他只配接受一个座位。因此，我们只为他准备座位。”

310.

310.

ඤත්වා’ථ භගවා තෙසං විතක්කං තික්ඛබුද්ධියා;

මෙත්තානිලකදම්බෙහි මානකෙතුං පධංසයී.

世尊以敏锐之智慧了知彼等之思惟，便以咖丹巴(kadamba)花般的慈爱之风，摧毁了他们慢心之幢。

311.

311.

සමත්ථා නහි සණ්ඨාතුං සකාය කතිකාය තෙ;

අකංසු ලොකනාථස්ස වන්දනාදීනි ධීමතො.

他们无法坚守自己的约定，于是向贤明之世间主行礼等。

312.

312.

බුද්ධභාවං අජානන්තා මුනයො මුනිරාජිනො;

ආවුසො වාදතො තස්ස කෙවලං සමුදීරයුං.

彼等牟尼不识牟尼王之佛性，仅仅以“贤友”之言称呼他。

313.

313.

අථ ලොකවිදූ ලොකනාථො තෙසමු‘‘දීරථ;

ආවුසොවාදතො නෙව සත්ථුනො’’ සමුදීරයි.

于是，世间解、世间主对他们说：“切勿以‘贤友’之言称呼导师。”

314.

314.

‘‘භික්ඛවෙ අරහං සම්මා සම්බුද්ධො’ති තථාගතො’’;

බුද්ධභාවං පකාසෙත්වා අත්තනො තෙසමු’ත්තමො.

“比丘们，如来是阿罗汉、正等正觉者。”至上者如此向他们宣示了自己的佛性。

315.

315.

නිසින්නො තෙහි පඤ්ඤත්තෙ දස්සනෙය්‍යුත්තමාසනෙ;

බ්‍රහ්මනාදෙන තෙ ථෙරෙ සීලභූසනභූසිතෙ.

世尊安坐于他们所设之悦意殊胜座上，以梵音对那些以戒德庄严的长老们说。

316.

316.

ආමන්තෙත්වාන බ්‍රහ්මානං නෙකකොටිපුරක්ඛතො;

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තො දෙසනාරංසිනා තදා.

那时，在无量亿众簇拥下，世尊呼唤梵天众，以教法之光芒转动法轮。

317.

317.

මොහන්ධකාරරාසිම්පි හන්ත්වා ලොකෙ මනොරමං;

ධම්මාලොකං පදස්සෙත්වා වෙනෙය්‍යම්බුජබුද්ධියා.

摧毁世间痴暗之堆，显现悦意的法光明，以智慧令所化众生之莲花绽放。

318.

318.

මිගකානනසඞ්ඛාතො රණභූමිතලෙ ඉති;

රාජා මහානුභාවො’වධම්මරාජා විසාරදො.

如是，在名为鹿野苑的战场上，大威德王、善巧的法王，

319.

319.

දෙසනාසිං සමාදාය ධීභුජෙන මනොරමං;

වෙනෙය්‍යජනබන්ධුනං මහානත්ථකරං සදා.

以智慧之臂执持悦意的教法之剑，恒常为所化众生的亲友们消除巨大祸患。

320.

320.

කිලෙසාරී පදාළෙත්වා සද්ධම්මජයදුන්දුභිං;

පහරිත්වාන සද්ධම්මජයකෙතුං සුදුජ්ජයං.

他摧毁了烦恼之敌，敲响了正法胜利之鼓，竖起了难胜的正法胜利之幢。

321.

321.

උස්සාපෙත්වාන සද්ධම්මජයත්ථුණුත්තමං සුභං;

පතිට්ඨාපිය ලොකෙකරාජා හුත්වා සිවඞ්කරො.

建立殊胜吉祥的正法胜利之柱；成为世间唯一的王，带来安稳。

322.

322.

පමොචෙත්වාන ජනතං බ්‍රහාසංසාරබන්ධනා;

නිබ්බාණනගරං නෙතුකාමො ලොකහිතෙ රතො.

从广大轮回的束缚中解脱众生；他乐于世间之利益，欲引导他们至涅槃城。

323.

323.

සුවණ්ණාචලකූටං’ව ජඞ්ගමං චාරුදස්සනං;

පත්වො’රුවෙලගාමිං තං අඤ්ජසං’ව සුරඤ්ජසං.

他容貌庄严悦人，如移动的黄金山峰；他踏上前往优楼频螺(Uruvelā)之路，那是一条极悦意的坦途。

324.

324.

භද්දවග්ගියභූපාලකුමාරෙ තිංසමත්තකෙ;

මග්ගත්තයාමතරසං පායෙන්වා රසමු’ත්තමං.

令三十位跋陀群(Bhaddavaggiya)王子饮用三道甘露之味，那最上之味。

325.

325.

පබ්බජ්ජමු’ත්තමං දත්වා ලොකස්ස’ත්ථාය භික්ඛවො;

උය්‍යොජෙත්වාන සම්බුද්ධො චාරිකං චරථා’ති තෙ.

为世间之利益，赐予他们最上的出家后，正自觉者派遣他们说：“比丘们，你们去游行吧！”

326.

326.

ගන්ත්වො’රුවෙලං ජටිලානම’න්තො-ජටා ච ඡෙත්වාන ජටා බහිද්ධා;

පාපෙත්ව අග්ගඤ්ජසමු’ත්තමො තෙ,පුරක්ඛතො ඉන්දු’ව තාරකාභි.

至上者前往优楼频螺，剪断结发修行者(jaṭila)们内在的缠结与外在的乱发；令他们达到最上之道，他被他们围绕，如月亮被众星围绕。

327.

327.

පුරක්ඛතො තෙහි අනාසවෙහි,ඡබ්බණ්ණරංසාභරනුත්තමෙහි;

දිසඞ්ගනායො අතිසොභයන්තො,පක්ඛීනමක්ඛීනි’පි පීණයන්තො.

他被那些无漏者围绕，以六色光芒为最上庄严；他极大地庄严了诸方，也令鸟儿的眼睛感到喜悦。

328.

328.

දින්නං පටිඤ්ඤං සමනුස්සරන්තො,තං බිම්බිසාරස්ස මහායසස්ස;

මොචෙතුකාමො වරරාජවංසං,ධජූපමානස්ස ගුණාලයස්ස.

忆念起曾对大名声的频婆娑罗(Bimbisāra)王所作的承诺，他欲解脱那如幢幡、功德所依的殊胜王族。

329.

329.

සිඛණ්ඩිමණ්ඩලාරද්ධනච්චං ලට්ඨිවනව්හයං;

උය්‍යානම’ගමා නෙකතරුසණ්ඩාභිමණ්ඩිතං.

他前往名为杖林园(Laṭṭhivana)的园林，那里孔雀群翩翩起舞，园中装饰着众多树丛。

330.

330.

බිම්බිසාරනරින්දො සො’ගතභාවං මහෙසිනො;

සුණිත්වා පීතිපාමොජ්ජභූසනෙන විභූසිතො.

频婆娑罗王听闻大仙已来临，为喜悦与欢欣所庄严。

331.

331.

තමු’ය්‍යානු’පගන්ත්වාන මහාමච්චපුරක්ඛතො;

සත්ථුපාදාරවින්දෙහි සොභයන්තො සිරොරුහෙ.

他为大臣所围绕，前往那园林；以导师之莲足，庄严其头顶。

332.

332.

නිසින්නො බිම්බිසාරං තං සද්ධම්මඅමතම්බුනා;

දෙවින්දගීයමානග්ගවණ්ණො වණ්ණාභිරාජිතො.

坐已，以正法甘露之水（滋润）那位频婆娑罗；他为天帝所歌颂之最上赞誉所庄严，以其光辉而闪耀。

333.

333.

දෙවදානවභොගින්දපූජිතො සො මහායසො;

රම්මං රාජගහං ගන්ත්වා දෙවින්දපුරසන්නිභං.

为天神、阿修罗、龙王所供养，那位大名声者，前往悦意的王舍城(Rājagaha)，其城犹如天帝之都。

334.

334.

නරින්දගෙහං ආනීතො නරින්දෙන සරාසභො;

භොජනස්සා’වසානම්හි චාලයන්තො මහාමහිං.

他为国王迎入王宫，如牛王一般；用膳结束时，他震动了大地。

335.

335.

පතිගණ්හිය සම්ඵුල්ලතරුරාජවිරාජිතං;

රම්මං වෙලුවනාරාමං විලොචන රසායනං.

他接受了悦意的竹林园(Veḷuvana)，其园为盛开的树王所庄严，是眼睛的甘露。

336.

336.

සිතපුලිනසමූහච්ඡන්නභාලඞ්කතස්මිං,සුරභිකුසුමගන්ධාකිණ්ණමන්දානිලස්මිං;

විවිධකමලමාලාලඞ්කතම්බාසයස්මිං,විපුලවිමලතස්මිං වල්ලියාමණ්ඩපස්මිං.

于白沙遍覆如额饰之地，于香花弥漫之微风中，于众莲花鬘所饰之水池，于广阔清净之藤蔓凉亭中。

337.

337.

සුරනරමහනීයො චාරුපාදාරවින්දො,විමලකමලනෙත්තො කුන්දදන්තාභිරාමො;

ගුණරතනසමුද්දො නාථනාථො මුනින්දො,කණකකිරණසොභො සොමසොම්මානනො සො.

他为天人所敬，有庄严莲足；有清净莲眼，茉莉花般皓齿；是功德宝海，依怙中之依怙，牟尼中之王；他身如金色光，面容如月柔和。

338.

338.

විමලපවරසීලක්ඛන්ධවාරඤ්ච කත්වා,රුචිරවරසමාධීකුන්තමු‘‘ස්සාපයිත්වා;

තිඛිණතරසුභග්ගං බුද්ධඤාණොරුකණ්ඩං,විහරති භමයන්තො කාමම’ග්ගා විහාරා.

以清净殊胜戒蕴为甲，举悦意殊胜三昧为矛；挥舞极锐利、善破之佛智大箭，于最上住处，随欲而住。

339.

339.

තදා සුද්ධොදනො රාජා‘‘පුත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

පත්වා පවත්තසද්ධම්මචක්කො ලොකහිතාය මෙ.

那时，净饭王(Suddhodano)心想：“我子已证无上正觉，为世间利益，已转正法轮。

340.

340.

රාජගහං’ච නිස්සාය රම්මෙ වෙලුවනෙ’ධුනා;

වසතී‘‘ති සුණිත්වාන බුද්ධභූතං සකත්‍රජං.

听闻自己已成佛之子，如今正依止王舍城，住于悦意的竹林园中。

341.

341.

දට්ඨුකාමො නවක්ඛත්තුං නවාමච්චෙ මහෙසිනො;

නවයොධසහස්සෙහි සද්ධිං පෙසෙසි සන්තිකං.

他欲觐见大仙，九次派遣九位大臣与九千勇士，一同前往其处。

342.

342.

ගන්ත්වා තෙ ධම්මරාජස්ස සුත්වා’නොපමදෙසනං;

උත්තමත්ථං ලභිත්වාන සාසනම්පි නපෙසයුං.

彼等前往，听闻法王无上教导，证得最上义利后，竟未传回任何信息。

343.

343.

තෙස්වෙ’කම්පි අපස්සන්තො කාලුදායිං සුභාරතිං;

ආමන්තෙත්වා මහාමච්චං පබ්බජ්ජාභිරතං සදා.

因不见彼等中任何一人，他便召见常乐于出家、言语善巧的大臣迦留陀夷(Kāḷudāyī)。

344.

344.

‘‘සුගත්තරතනං නෙත්වා මම නෙත්තරසායනං;

යෙන කෙනචු’පායෙන කරොහී’’ති තම’බ්‍රවී.

他对他说道：“无论用何方法，请将那善逝之宝，我眼之甘露，带到我面前。”

345.

345.

අථ යොධසහස්සෙන තම්පි පෙසෙසි සො’පි ච;

ගන්ත්වා සපරිසො සත්ථු සුත්වා සුන්දරදෙසනං.

于是，他也派遣了此人，与一千勇士同行；他与随从前往，听闻导师的善妙教导后，

346.

346.

අරහත්තඤ්ජසං පත්වා පබ්බජිත්වා නරාසභං;

නමස්සන්තො ස සම්බුද්ධං පග්ගය්හ සිරසඤ්ජලිං.

证得阿罗汉道并出家后，他头顶合掌，顶礼人中之雄、正自觉者。

347.

347.

‘‘වසන්තකාලජ්ජනීතාතිරත්තවණ්ණාභිරාමඞ්කුරපල්ලවානි;

සුනීලවණ්ණුජ්ජලපත්තයුත්තා සාඛාසහස්සානි මනොරමානි.

“春时生出悦人的嫩芽新叶，色泽艳红；千万枝条赏心悦目，长满深蓝亮泽的树叶。

348.

348.

විසිට්ඨගන්ධාකුලඵාලිඵුල්ලනානාවිචිත්තානි මහීරුහානි;

සුචිත්තනානාමිගපක්ඛිසඞ්ඝසඞ්ගීයමානුත්තමකානනානි.

众树奇妙，开花结果，散发殊胜香气；最上之林，百兽珍禽，齐声鸣唱悦耳。

349.

349.

සුනීලසාතොදකපූරිතානි සුනාදිකාදම්බකදම්බකානි;

සුගන්ධෙන්දීවරකල්ලහාරා රවින්දරත්තම්බුජභූසිතානි.

池水充满深蓝甘甜之水，咖丹巴(kadamba)鸟群鸣声悦耳；池中点缀着芬芳的青莲、白莲、红莲与日照之莲。

350.

350.

තීරන්තරෙ ජාතදුමෙසු පුප්ඵකිඤ්ජක්ඛරාජීහි විරාජිතානි;

මුත්තාතිසෙතාමලසෙකතානි රම්මානි නෙකානි ජලාසයානි.

岸边树木的花蕊飘落成行，点缀其间；池岸细沙洁白无垢如珍珠，众多水池如此悦意。

351.

351.

මනුඤ්ඤවෙළුරියකඤ්චුකානිවගුණ්ඨිතානි’ච සුසද්දලෙහි;

සුනීලභූතානි මහීතලානි නභානි මන්දානිල සඞ්කුලානි.

大地为嫩绿青草所覆，犹如披上悦意的琉璃外衣，呈现深蓝色；天空则弥漫着和煦的微风。

352.

352.

අනන්තභොගෙහි ජනෙහි ඵීතං,සුරාජධානිං කපිළාභිධානිං;

ගන්තුං භදන්තෙ සමයො’’තිආදිං,සංවණ්ණි වණ්ණං ගමනඤ්ජසස්ස.

他赞美那旅程之道，说道：“尊者(bhadante)，是时候前往名为迦毗罗卫(Kapiḷa)的善妙王都了，那里人民富饶，财富无量。”

353.

353.

සුවණ්ණනං තං සුගතො සුණිත්වා,‘‘වණ්ණෙසි වණ්ණං ගමනස්සු’දායි;

කින්නූ‘‘ති භාසිත්ථ තතො උදායි,කථෙසි’දං තස්ස සිවඞ්කරස්ස.

善逝听闻那赞美后，说道：“优陀夷(Udāyī)，你赞美此行，是为何故？”于是优陀夷对那位带来安稳者说了这番话。

354.

354.

‘‘භන්තෙ පිතා දස්සනමි’ච්ඡතෙ තෙ,සුද්ධොදනො රාජවරො යසස්සී;

තථාගතො ලොකහිතෙකනාථො,කරොතු සඤ්ඤාතකසඞ්ගහන්ති.’’

“尊者，您声名显赫的父亲，殊胜之王净饭王(Suddhodano)，渴望见到您。愿为世间福祉之唯一依怙的如来，摄受您的亲族。”

355.

355.

සුණිත්වා මධුරං තස්ස ගිරං ලොකහිතෙ රතො;

‘‘සාධු’දායි කරිස්සාමි ඤාතකානන්ති සඞ්ගහං.’’

乐于世间福祉者听闻他甜美的言语后，说道：“善哉，优陀夷，我将摄受亲族。”

356.

356.

ජඞ්ගමො හෙමමෙරූ’ව රත්තකම්බලලඞ්කතො;

විමලො පුණ්ණචන්දො’ව තාරකාපරිවාරිතො.

他如移动的金色须弥山，身着红色衣袍以为庄严；又如清净的满月，为众星所围绕。

357.

357.

සද්ධිං වීසසහස්සෙහි සන්තචිත්තෙහි තාදිහි;

ගච්ඡන්තො සිරිසම්පන්නො අඤ්ජසෙ සට්ඨියොජනෙ.

他具足吉祥，与两万名内心寂静的如是者(tādi)同行，走在六十由旬的道路上。

358.

358.

දිනෙ දිනෙ වසිත්වාන යොජනෙ යොජනෙ ජිනො;

ද්වීහි මාසෙහි සම්පත්තො බුද්ධො ජාතපුරං වරං.

胜者日行一由旬，日日皆有驻锡；经两月，佛陀抵达其殊胜的出生之城。

359.

359.

බුද්ධං විසුද්ධකමලානනසොභමානං,බාලංසුමාලිසතභානුසමානභානුං;

චක්කඞ්කිතොරුචරණං චරණාධිවාසං,ලොකත්තයෙකසරණං අරණග්ගකායං.

佛陀，其面容庄严如清净莲花，其光芒堪比百个初升的太阳；双足印有卓越轮相，是善行之依处；是三界唯一皈依，具无诤最上之身。

360.

360.

සම්පුණ්ණහෙමඝටතොරණධූමගන්ධ,මාලෙහි වෙණුපණවාදිහි දුන්දුභීහි;

චිත්තෙහි ඡත්තධජචාමරවීජනීහි,සුද්ධොදනාදිවනිපා අභිපූජයිංසූ.

净饭王(Suddhodana)等王族，献上满盛的金瓶、牌楼、熏香与花鬘，奏响笛、鼓等乐器，高举华美的伞、旗、拂尘与扇子，以此恭敬供养佛陀。

361.

361.

සුසජ්ජිතං පුරං පත්වා මුනින්දො තං මනොරමං;

සුගන්ධිපුප්ඵකිඤ්ජක්ඛාලඞ්කතොරුතලාකුලං.

牟尼之主抵达了那座装饰精美、令人愉悦的都城，城中遍布着以芬芳花蕊和花粉为饰的树木。

362.

362.

සුඵුල්ලජලජාකිණ්ණ අච්ඡොදකජලාලයං;

මයූරමණ්ඩලාරද්ධ රඞ්ගෙහි ච විරාජිතං.

那里有清澈的湖泊，开满了盛放的莲花；还有成群的孔雀展示着斑斓的色彩，处处光彩照人。

363.

363.

චාරුචඞ්කමපාසාද ලතාමණ්ඩපමණ්ඩිතං;

පාවෙක්ඛි පවරො රම්මං නිග්‍රොධාරාමමුත්තමං.

卓越者进入了那令人愉悦的、至上的尼拘律园(Nigrodhārāma)，园中点缀着优美的经行处、殿堂、藤蔓和亭台。

364.

364.

‘‘අම්හාකමෙ’සසිද්ධත්ථො පුත්තො නත්තො’ති’’ආදිනා;

චින්තයිත්වාන සඤ්ජාතමානසත්ථද්ධසාකියා.

释迦族人心中生起傲慢与固执，他们想：“这个悉达多(Siddhattha)是我们的儿子、孙子。”

365.

365.

දහරෙ දහරෙ රාජ කුමාරෙ ඉදම’බ්‍රවුං;

‘‘තුම්හෙ වන්දථ සිද්ධත්ථං නවන්දාම මයන්ති තං.’’

他们对年幼的王子们说：“你们去礼敬悉达多，我们可不礼敬他。”

366.

366.

ඉදං වත්වා නිසීදිංසු කත්වා තෙ පුරතො තතො;

අදන්තදමකො දන්තො තිලොකෙකවිලොචනො.

说完此话，他们便让那些年幼的王子们坐在自己前面，然后坐了下来。而那位能调伏未调伏者、自身已善调伏、三界唯一的眼目——佛陀，

367.

367.

තෙසං අජ්ඣාසයං ඤත්වා ‘‘න මං වන්දන්ති ඤාතයො;

හන්ද වන්දාපයිස්සාමි’දානි නෙසන්ති’’ තාවදෙ.

了知他们的心意后，佛陀心想：“我的亲族不礼敬我。那么，现在我就让他们来礼敬。”

368.

368.

අභිඤ්ඤා පාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඣානතො;

වුට්ඨාය හෙමහංසො’ව හෙමවණ්ණො පභඞ්කරො.

他证入了作为神通基础的禅那，从禅定中出定后，他身色金黄，光芒四射，犹如一只金色的天鹅。

369.

369.

අබ්භුග්ගන්ත්වා නභං සබ්බසත්තනෙත්තරසායනං;

ගණ්ඩම්බරුක්ඛමූලස්මිං පාටිහාරියසන්නිභං.

他升入空中，为一切众生带来视觉的飨宴，在甘丹巴(Gaṇḍamba)芒果树下，展现了有如神变般的奇迹。

370.

370.

අසාධාරණම’ඤ්ඤෙසං පාටිහාරියමු’ත්තමං;

රමනීයතරෙ තස්මිං අකාසි මුනිපුඞ්ගවො.

在那无比愉悦之地，牟尼中的牛王展现了其他众生所不能及的无上神变。

371.

371.

දිස්වා තම’බ්භුතං රාජා සුද්ධොදනොනරාසභො;

සඤ්ජාතපීතිපාමොජ්ජො සක්‍යවංසෙකනායකො.

释迦族唯一的领袖、人中之牛——净饭王，见到这稀有的奇迹，心中生起了喜悦与欢欣。

372.

372.

සත්ථුපාදාරවින්දෙහි සකෙ චාරුසිරොරුහෙ;

භූසිතෙ’කාසි තෙ සබ්බෙ සාකිය’ අකරුං තථා.

他将导师的双足——那对莲花——置于自己美丽的头顶，以此为庄严。所有释迦族人也都如此行。

373.

373.

ධීරො පොක්ඛරවස්සස්ස අවසානෙ මනොරමං;

ධම්මවස්සං පවස්සෙත්වා සත්තචිත්තාවනුග්ගතං.

莲花雨停歇后，那位智者降下了愉悦的法雨，令众生的心田得以滋长。

374.

374.

මහාමොහරජං හන්ත්වා සසඞ්ඝො දුතියෙ දිනෙ;

පවෙක්ඛි සපදානෙන පිණ්ඩාය පුරමු’ත්තමං.

在摧毁了巨大的无明尘垢之后，第二天，他与僧团一同，为托钵乞食而次第进入那座至上之城。

375.

375.

තස්ස පාදාරවින්දානි’රවින්දානි අනෙකධා;

උග්ගන්ත්වා පතිගණ්හිංසු අක්කන්තක්කන්තඨානතො.

在他那对莲足的每一步落下之处，都有无数莲花涌现，承接着他的脚步。

376.

376.

දෙහජොතිකදම්බෙහි ගොපුරට්ටාලමන්දිරා;

පිඤ්ජරත්තං ගතා තස්මිං පාකාරප්පභූති තදා.

那时，城中的城门、望楼、殿堂、城墙等等，皆因他身体散发出的万丈光芒而被染成了金黄色。

377.

377.

චරන්තං පවිසිත්වාන පිණ්ඩාය පුරවීථියං;

ලොකාලොකකරං වීරං සන්තං දන්තං පභඞ්කරං.

那位勇者、世间的造光者、寂静者、已调伏者、光耀者，正为托钵乞食而行走在城中街道上。

378.

378.

පසාදජනකෙ රම්මෙ පාසාදෙ සා යසොධරා;

සීහපඤ්ජරතො දිස්වා ඨිතා පෙමපරායණා.

当时，满怀爱意的耶输陀罗(Yasodharā)站在那能启发净信的悦意宫殿中，从狮子窗望见了他。

379.

379.

භූසනෙ මණිරංසීහි භාසුරං රාහුලං වරං;

ආමන්තෙත්වා පදස්සෙත්වා ‘‘තුය්හමෙ’සො පිතා’’ති තං.

她呼唤了优秀的罗睺罗(Rāhula)，他佩戴的珠宝正闪耀着光芒，然后指着佛陀对他说：“那是你的父亲。”

380.

380.

නිකෙතමු’පසඞ්කම්ම සුද්ධොදනයසස්සිනො;

වන්දිත්වා තම’නෙකාහි ඉත්ථීහි පරිවාරිතා.

在众多女眷的簇拥下，耶输陀罗来到声名显赫的净饭王的住所，并向他礼敬。

381.

381.

‘‘දෙව දෙවින්දලීලාය පුත්තො තෙ’ධ පුරෙ පුරෙ;

චරිත්වා චරතෙ’දානි පිණ්ඩායා’ති ඝරෙ ඝරෙ’’.

“大王，您的儿子过去在宫殿里如天帝般游行，如今却挨家挨户地托钵乞食。”

382.

382.

පවෙදෙසි පවෙදෙත්වා’ගමා මන්දිරම’ත්තනො;

ආනන්දජලසන්දොහ පූරිතො’රුචිලොචනා.

她告知了国王，告知后便回到自己的住所。她那双大眼睛充满了喜悦的泪水。

383.

383.

තතො සෙසනරින්දානං ඉන්දො ඉන්දොව ලඞ්කතො;

කම්පමානො පගන්ත්වාන වෙගෙන ජිනසන්තිකං.

于是，诸王之首，如同庄严的帝释天般，颤抖着迅速来到胜者（佛陀）跟前。

384.

384.

‘‘සක්‍යපුඞ්ගව තෙ නෙ’ස වංසො මා චර මා චර;

වංසෙ පුත්තෙ’කරාජා’පි න පිණ්ඩාය චරී පුරෙ.’’

“释迦族之英杰，这不是你的家风，不要如此行，不要如此行！在我们的家族中，从来没有一个国王托钵乞食。”

385.

385.

ඉති වුත්තෙ නරින්දෙන මුනින්දො ගුණසෙඛරො;

‘‘තුය්හමෙ’සො මහාරාජ වංසො මය්හං පන’න්වයො.

国王如此说后，德行之巅的牟尼尊者说：“大王，那是您的家族，而我的传承是——”

386.

386.

බුද්ධවංසො’’ති සම්බුද්ධවංසං තස්ස පකාසයී;

අථො තස්මිං ඨිතොයෙව දෙසෙන්තො ධම්මමු’ත්තරිං.

“是佛陀的传承。”他向国王宣说了佛陀的传承。然后，他就在那里，宣讲了殊胜的佛法。

387.

387.

‘‘උත්තිට්ඨෙ නප්පමජ්ජෙය්‍ය ධම්මමි’’ච්චාදිමු’ත්තමං;

ගාථං මනොරමං වත්වා සොතූනං සිවමා’වහං.

他宣说了以“应奋起，不应放逸”等为开头的殊胜、悦意的偈颂，为听者们带来吉祥。

388.

388.

දස්සනග්ගරසං දත්වා සන්තප්පෙත්වා තමු’ත්තමො;

තෙනා’භියාචිතො තස්ස නිකෙතං සමුපාගතො.

无上尊者赐予了法味之最，使国王心满意足。应国王的请求，世尊来到了他的住所。

389.

389.

සද්ධිං විසසහස්සෙහි තාදීහි දිපදුත්තමං;

මධුරොදනපානෙන සන්තප්පෙත්වා මහීපති.

国王以甘美的饮食，使人中之最胜者世尊，以及与他同行的两万位阿罗汉，都感到满足。

390.

390.

චුළාමණීමරීචීහි පිඤ්ජරඤ්ජලිකෙහි තං;

රාජුහි සහ වන්දිත්වා නිසීදි ජිනසන්තිකෙ.

国王与诸王一同，以顶髻宝光般闪耀之合掌，礼敬世尊已，坐于胜者旁。

391.

391.

තා’පි නෙකසතා ගන්ත්වා සුන්දරා රාජසුන්දරී;

නරින්දෙන අනුඤ්ඤාතා නිසිදිංසු තහිං තදා.

那时，那数百位美丽的王室佳丽亦前往，蒙国王允许后，她们便坐在那里。

392.

392.

දෙසෙත්වා මධුරං ධම්මං තිලොකතිලකො ජිනො;

අහම්ප’ජ්ජ න ගච්ඡෙය්‍යං සවෙ බිම්බාය මන්දිරං.

三界之严饰，胜者宣说甘美之法。他心想：“我今日若不去频婆（Bimbā）之殿，

393.

393.

දයාය හදයං තස්සා ඵාලෙය්‍යා’ති දයාලයො;

සාවකග්ගයුගං ගය්හ මන්දිරං පිතරා ගතො.

“……她的心将因悲伤而碎裂。”慈悲之尊如是思惟，便携双贤上首弟子，与父亲同往其殿。

394.

394.

නිසීදි පවිසිත්වාන බුද්ධො බුද්ධාසනෙ තහිං;

ඡබ්බණ්ණරංසිජාලෙහි භාසුරන්තො’ව භානුමා.

佛陀进入后，坐于彼处佛座之上，六色光网辉耀，犹如日轮。

395.

395.

මනොසිලාචුණ්ණසමානදෙහමරීවිජාලෙහි විරාජමානා;

පකම්පිතා හෙමලතා’ව බිම්බා බිම්බධරා සත්ථු සමීප’මාග.

频婆（Bimbā）身光灿然，犹如雄黄之末，又如金色藤蔓，摇曳而来至导师跟前。

396.

396.

සත්ථු පාදෙසු සම්ඵස්සසීතලුත්තමවාරිනා;

නිබ්බාපෙසි මහාසොකපාවකං හදයින්ධනෙ.

她以触碰导师双足之无上清凉水，熄灭了心薪上之大忧愁火。

397.

397.

රාජා සත්ථු පවෙදෙසි බිම්බායා’ති බහුං ගුණං;

මුනින්දො’පි පකාසෙසි චන්දකිණ්ණරජාතකං.

国王向导师称述频婆（Bimbā）之诸多功德。牟尼之主亦开示了《月光紧那罗本生》。

398.

398.

තදා නන්දකුමාරස්ස සම්පත්තෙ මඞ්ගලත්තයෙ;

විවාහො අභිසෙකො ච ඉති ගෙහප්පවෙසනං.

那时，难陀王子正值三件吉祥之事：婚礼、灌顶与入新宅。

399.

399.

මඞ්ගලානං පුරෙයෙව පබ්බාජෙසි පභඞ්කරො;

අනිච්ඡන්තං’ව නෙත්වා තං ආරාමං රම්මමුත්තමං.

甚至在这些吉祥事之前，光明者（佛陀）便将尚不情愿的他带到那殊胜悦意的园林，令他出家了。

400.

400.

අත්තානම’නුගච්ඡන්තං දායජ්ජත්ථං සකත්‍රජං;

කුමාරං රාහුලං චා’පි කුමාරාභරණුජ්ජලං.

还有他的亲子罗睺罗童子，为求继承遗产而跟随着他，身上王子的饰品闪闪发光。

401.

401.

‘‘සුඛා’ව ඡායා තෙ මෙ’’ති උග්ගිරන්තං ගිරං පියං;

‘‘දායජ්ජං මෙ දදාහී’ති දායජ්ජං මෙ දදාහි ච’’.

他口中说着亲爱的话语：“您的影子于我而言是安乐！”并一再恳求：“请给我我的继承！请给我我的继承！”

402.

402.

ආරාමමෙව නෙත්වාන පබ්බාජෙසි නිරුත්තරං;

සද්ධම්මරතනං දත්වා දායජ්ජං තස්ස ධීමතො.

将他带至园林，令其无上出家；将正法之宝作为遗产赐予那位智者。

403.

403.

නික්ඛම්ම තම්හා සුගතංසුමාලි තහිං ජන්තුසරොරුහානි;

සද්ධම්මරංසීහි විකාසයන්තො උපාගතො රාජගහං පුනා’පි.

善逝如日，离于彼处，以正法之光令众生心莲绽放，复又来到王舍城。

404.

404.

කුසුමාකුල සුන්දරතරුපවනෙ පදුමුප්පල භාසුරසරනිකරෙ;

පුථුචඞ්කමමණ්ඩිතසිතසිකතෙ සුභසීතවනෙ විහරති සුගතො.

善逝安住于殊胜的寒林，那里繁花簇拥，林木优美，莲花青莲点缀池塘，白沙之上经行处广布。

405.

405.

තදා සුදත්තව්හයසෙට්ඨිසෙට්ඨො,බහූහි භණ්ඩං සකටෙහි ගය්හ;

සාවත්ථිතො රාජගහෙ මනුඤ්ඤෙ,සහායසෙට්ඨිස්ස ඝරූ’පගන්ත්වා.

彼时，名为善施的大长者，用许多货车载着货物，从舍卫城(Sāvatthī)来到怡人的王舍城，并前往他长者朋友的家中。

406.

406.

තෙනෙ’ව වුත්තො සුභගෙන බුද්ධො,ජාතො’ති ලොකෙ දිපදානමින්දො;

සඤ්ජාතපීතීහි උදග්ගචිත්තො,රත්තිං පභාතං ඉති මඤ්ඤමානො.

他被朋友告知：“具福者，两足中尊佛陀，已出现于世。”他听后心中生起喜悦，精神振奋，以为黑夜已是黎明。

407.

407.

නික්ඛම්ම තම්හා විගතන්ධකාරෙ,දෙවානුභාවෙන මහාපථම්හි;

ගන්ත්වාන තං සීතවනං සුරම්මං,සම්පුණ්ණ චන්දං’ව විරාජමානං.

他从住处出来，因天神之力，黑暗尽除，走上大路，前往那极其悦意的寒林，它如满月般辉耀。

408.

408.

තං දීපරුක්ඛං විය පජ්ජලන්තං,විලොචනානන්දකරං මහෙසිං;

දිස්වාන තස්සු’ත්තමපාදරාගං,පටිග්ගහෙත්වා සිරසා සුධීමා.

见到那位如灯树般炽燃、令眼目欣悦的大仙，那位智者以头顶礼其殊胜之足。

409.

409.

ගම්භීරං නිපුණං ධම්මං සුණිත්වා විමලං වරං;

සොතාපත්තිඵල’ම්පත්වා සහස්සනය මණ්ඩිතං.

听闻深奥、微妙、清净、殊胜之法后，他证得了饰以千种智慧的预流果。

410.

410.

නිමන්තෙත්වාන සම්බුද්ධං සසඞ්ඝං ලොකනායකං;

වණ්ණගන්ධරසූපෙතං දත්වා දානං සුඛාවහං.

他恭请了世间导师、正自觉者及其僧团，并布施了色香味俱全、能带来安乐的供养。

411.

411.

සත්ථු ආගමනත්ථාය සාවත්ථිනගරං වරං;

පටිඤ්ඤං සො ගහෙත්වාන ගච්ඡන්තො අන්තරාපථෙ.

为迎请导师驾临殊胜的舍卫城，他立下誓愿，于途中行进。

412.

412.

යොජනෙ යොජනෙ වාරු චිත්තකම්මසමුජ්ජලෙ;

විහාරෙ පවරෙ දත්වා කාරාපෙත්වා බහුං ධනං.

他在每一由旬处，花费巨资，建造并布施了以彩画装饰、辉煌壮丽的殊胜精舍。

413.

413.

සාවත්ථිං පුන’රාගන්ත්වා පාසාදසතමණ්ඩිතං;

තොරණඞ්ඝිකපාකාරගොපුරාදිවිරාජිතං.

重返舍卫城，那里饰以数百宫殿，门楼、围墙、城楼等辉煌壮丽。

414.

414.

පුරං අපහසන්තං’ව දෙවින්දස්සා’පි සබ්බදා;

සබ්බසම්පත්තිසම්පන්නං නච්චගීතාදිසොභිතං.

此城仿佛时常嘲讽天帝之城，它具足一切财富，以歌舞等为庄严。

415.

415.

කස්මිං සො විහරෙය්‍යා’ති භගවා ලොකනායකො;

සමන්තානුවිලොකෙන්තො විහාරාරහභූමිකං.

“世尊，世间导师，将安住于何处呢？”他如此思量着，环顾四周，寻找适合建造精舍的土地。

416.

416.

ජෙතරාජකුමාරස්ස උය්‍යානං නන්දනොපමං;

ඡායූදකාදිසම්පන්නං භූමිභාගං උදික්ඛිය.

他看到祇陀(Jeta)王子的园林，宛如欢喜园，具足荫凉、水源等，便看中了那片土地。

417.

417.

හිරඤ්ඤකොටිසන්ථාරවසෙනෙ’ව මහායසො;

කිණිත්වා පවරෙ තම්හි නරාමරමනොහරෙ.

那位大名望者，以铺满亿万黄金的方式，购得了那片人天悦意之殊胜土地。

418.

418.

නිච්චං කිඞ්කිණිජාලනාදරුචිරං සිඞ්ගීව සිඞ්ගාකුලං,රම්මංනෙකමණීහි ඡන්නඡදනං ආමුත්තමුත්තාවලිං;

නානාරාගවිතාන භාසුරතරං පුප්ඵාදිනා’ලඞ්කත,චිත්‍රං ගන්ධකුටිං වරං සුවිපුලං කාරෙසි භූසෙඛරං.

他建造了一座奇妙、殊胜、宏伟的香孤邸，堪为大地之冠：其尖顶林立如山峰，常有悦耳的铃网之声；屋顶覆以众多珍宝，悬挂珍珠串；各种彩幔使其更加辉煌，并以鲜花等装饰。

419.

419.

ජිනත්‍රජානම්පි විසාලමාලයං,විතානනානාසයනාසනුජ්ජලං;

සුමණ්ඩිතං මණ්ඩපවඞ්කමාදිනා,විලුම්පමානං මනලොචනං සදා.

亦为佛子们建造了宽敞的住所，各种华盖、床铺、座位光彩夺目；以亭台、曲径等精心装饰，时常 captivating 心目。

420.

420.

අථාපි සණ්හාමලසෙතවාලුකං,සවෙදිකාචාරුවිසාලමාලකං;

ජලාසයං සාත’තිසීතලොදකං,සුගන්ධිසොගන්ධිකපඞ්කජාකුලං.

又有细腻洁白的沙地，带有栏杆的优美宽敞平台；池塘里有清凉甘美的水，遍布芬芳的白莲与红莲。

421.

421.

සුඵුල්ලසාලාසනසොගනාග,පුන්නාගපූගාදිවිරාජමානං;

මනොරමං ජෙතවනාභිධානං,කාරාපයී සෙට්ඨි විහාරසෙට්ඨං.

长者建造了那名为祇陀林的殊胜精舍，它令人心旷神怡，那里有盛开的娑罗树、阿萨那树、无忧树、龙华树、胡桐树、槟榔树等，光彩夺目。

422.

422.

විසාලකෙලාසධරාධරුත්තමා-භිරාමපාකාරඵනින්දගොපිතො;

ජනස්ස සබ්බාභිමනත්ථසාධකො,විහාරචින්තාමණි සො විරාජිතෙ.

那座精舍如意宝光彩夺目，能满足众生的一切愿望；它有美丽的围墙环绕，犹如由大蛇王守护的宏伟凯拉萨(Kelāsa)山。

423.

423.

තතො ආගමනත්ථාය මුනින්දං නාථපිණ්ඩිකො;

දූතං පාහෙසි සො සත්ථා සුත්වා දූතස්ස සාසනං.

于是，给孤独长者为迎请圣者之主而派遣了使者；导师听闻使者的讯息后，

424.

424.

මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන තදා තම්හා පුරක්ඛතො;

නික්ඛමිත්වා’නුපුබ්බෙන පත්තො සාවත්ථිමුත්තමං.

彼时，他由大比丘僧团簇拥着，从此地出发，次第行进，抵达了至上的舍卫城。

425.

425.

සමුජ්ජලානි නෙකානි ධජානාදාය සුන්දරා;

කුමාරා පුරතො සත්ථු නික්ඛමිංසු සුරා යථා.

众多美丽的王子们手持闪耀的旗帜，走在导师的前面，犹如天神一般。

426.

426.

නික්ඛමිංසු තතො තෙසං පච්ඡතො තරුණඞ්ගනා;

චාරුපුණ්ණඝටාදාය දෙවකඤ්ඤා යථා තථා.

随后，年轻的女子们手持美丽的满瓶，犹如天女般，跟在他们身后走来。

427.

427.

පුණ්ණපාතිං ගහෙත්වාන සෙට්ඨිනො භරියා තථා;

සද්ධිං නෙකසතිත්ථිහි නෙකාලඞ්කාරලඞ්කතා.

长者之妻也同样手持满钵，与数百名佩戴各种饰品的女子一同走来。

428.

428.

මහාසෙට්ඨි මහාසෙට්ඨිසතෙහි සහ නායකං;

අබ්භුග්ගඤ්ඡි මහාවීරං පූජිතො තෙහි නෙකධා.

大长者与数百位大长者一同，前去迎接那位导师、大勇者，他受到了他们多种方式的供养。

429.

429.

ඡබ්බණ්ණරංසීහි මනොරමෙහි,පුරං වරං පිඤ්ජරවණ්ණභාවං;

නෙන්තො මුනින්දො සුගතො සුගත්තො,උපාවිසී ජෙතවනං විහාරං.

圣者之主，善逝，身形端严，以其悦意的六色光芒，使殊胜的城市染上金黄色，然后进入祇陀林精舍。

430.

430.

චාතුද්දිසස්ස සඞ්ඝස්ස සම්බුද්ධපමුඛස්ස’හං;

ඉමං දම්මි විහාරන්ති සත්ථු චාරුකරම්බුජෙ.

“我将此精舍献给以正自觉者为首的四方僧团”，此供养献于导师美丽的莲花般的手中。

431.

431.

සුගන්ධවාසිතං වාරිං හෙමභිඞ්කාරතො වරං;

ආකිරිත්වා අදා රම්මං විහාරං චාරුදස්සනං.

他从殊胜的金瓶中倒出芬芳的香水，将那令人愉悦、美观的精舍布施出去。

432.

432.

සුරම්මං විහාරං පටිග්ගයහ සෙට්ඨං,අනග්ඝෙ විචිත්තාසනස්මිං නිසින්නො;

ජනින්දානමින්දො තිලොකෙකනෙත්තො,තිලොකප්පසාදාවහං තං මනුඤ්ඤං.

接受了那非常悦意、殊胜的精舍后，人中之主、三界独眼者，安坐在无价的华丽座榻上，为三界带来喜悦。

433.

433.

උදාරානිසංසං විහාරප්පදානෙ,අනාථප්පදානෙන නාථස්ස තස්ස;

සුදත්තාභිධානස්ස සෙට්ඨිස්ස සත්ථා,යසස්සී හිතෙසී මහෙසී අදෙසී.

声名远播、利益众生的大圣者导师，向那位名为善施(Sudatta)的给孤独长者，宣说了布施精舍的宏大果报。

434.

434.

උදාරානිසංසං විහාරප්පදානෙ,කථෙතුං සමත්ථො විනා භූරිපඤ්ඤං;

තිලොකෙකනාථං නරො කොසි යුත්තො,මුඛානං සහස්සෙහි නෙකෙහි චා’පි.

除了具足广博智慧、三界唯一的依怙主之外，谁又能宣说布施精舍的宏大果报呢？即使有成千上万张嘴也无法尽述。

435.

435.

ඉති විපුලයසො සො තස්ස ධම්මං කථෙත්වා,අපි සකලජනානං මානසෙ තොසයන්තො;

පරමමධුරනාදං ධම්මභෙරිං මහන්තං,විහරති පහරන්තො තත්ථ තත්ථූපගන්ත්වා.

于是，那位声名远播者为他宣说佛法，也令一切众生心生欢喜；他敲响那声音极其甜美的大法鼓，随缘游化，处处安住。

436.

436.

එවං තිලොකහිතදෙන මහාදයෙන,ලොකුත්තමෙන පරිභුත්තපදෙසපන්තිං;

නිච්චංසුරාසුරමහොරගරක්ඛසාදි,සම්පූජිතං අහමි’දානි නිදස්සසිස්සං.

如此，我现在将指明那些由为三界带来利益、具大悲心、世间至上者所受用过的地方，这些地方常为天人、阿修罗、大龙、罗刹等所供奉。

437.

437.

සද්ධම්මරංසිනිකරෙහි ජිනංසුමාලි,වෙනෙය්‍යපඞ්කජවනානි විකාසයන්තො;

වාසං අකාසි පවරො පඨමම්හි වස්සෙ,බාරාණසිම්හි නගරෙ මිගකානනම්හි.

胜利者如日轮，以正法之光辉，令应受教化的众生心莲绽放；这位殊胜者在第一年雨安居时，住在波罗奈城的鹿野苑。

438.

438.

නානාප්පකාරරතනාපණපන්තිවීථි,රම්මෙ පුරෙ පවරරාජගහාභිධානෙ;

වාසං අකාසි දුතියෙ තතියෙ චතුත්ථෙ,වස්සෙපි කන්තතරවෙලුවනෙව නාථො.

在那名为殊胜王舍城的可爱城市里，街道上林立着各种珍宝店铺；导师在第二、第三、第四年雨安居时，都住在非常可爱的竹林精舍。

439.

439.

භූපාලමොළිමණිරංසිවිරාජමානං,වෙසාලිනාමවිදිතං නගරං සුරම්මං;

නිස්සාය සක්‍යමුනිකෙසරි පඤ්චමම්හී,වස්සම්හි වාසමකරිත්ථ මහාවනස්මිං.

释迦牟尼狮子在第五年雨安居时，依止名为毗舍离的怡人城市，它因国王们宝冠上宝石的光辉而闪耀；他住在大林(Mahāvana)中。

440.

440.

ඵුල්ලාතිනීලවිමලුප්පලචාරුනෙත්තො,සිංගීසමානතනුජොතිහි ජොතමානො;

බුද්ධො අනන්තගුණසන්නිධි ඡට්ඨවස්සෙ,වාසං අකා විපුලමඞ්කුල පබ්බතස්මිං.

其眼如盛开的青莲般清净美丽，其身光芒如黄金般闪耀。具足无量功德的佛陀，在第六年安居于广阔的曼库拉山(Maṅkula)。

441.

441.

ගම්භීරදුද්දසතරං මධුරං මරූනං,දෙසෙත්ව ධම්මමතුලො සිරිසන්නිවාසො;

දෙවින්දසීතලවිසාලසිලාසනස්මිං,වස්සම්හි වාසම’කරී මුනි සත්තමම්හි.

无与伦比、为吉祥所依的牟尼，为诸天宣说了甚深、难见、甘美的法。在第七年，他在帝释天清凉广大的石座上安居。

442.

442.

ඵුල්ලාරවින්දචරණො චරණාධිවාසො,සො සුංසුමාරගිරිනාමධරාධරම්හි;

වාසං අකා පරමමාරජි අට්ඨමස්මිං,වස්සම්හි කන්තරභෙසකලාවනම්හි.

其足如盛开的莲花，为行持之所依。彼至上降魔者在第八年，安居于鳄鱼山(Suṃsumāragiri)的贝萨卡拉林(Bhesakalāvana)中。

443.

443.

නානාමතාතිබහුතිත්ථියසප්පදප්පං,හන්ත්වා තිලොකතිලකො නවමම්හි වස්සෙ;

වාසං අකාසි රුචිරෙ අතිදස්සනීයෙ,කොසම්බිසිම්බලිවනෙ ජිනපක්ඛිරාජා.

三界之顶饰、胜者鸟王，摧毁了众多持异见、极骄慢的外道之毒后，在第九年，于憍赏弥美丽而极悦人的尸舍婆林(Simbalivana)中安居。

444.

444.

තෙසං මහන්තකලහං සමිතුං යතීනං,නිස්සාය වාරණවරං දසමම්හි වස්සෙ;

පුප්ඵාභිකිණ්ණවිපුලාමලකානනස්මිං,වාසං අකා මුනිවරො වරපාරලෙය්‍යො.

为了平息那些比丘的巨大争执，最胜牟尼依靠一头贤善的大象，在第十年，于花朵遍布、广阔清净的林中，在殊胜的帕利雷亚卡(Pārileyyaka)安居。

445.

445.

ධම්මාමතෙන ජනතං අජරාමරත්තං,නෙන්තො විලොචනමනොහරසුද්ධදන්තො;

නාලාභිධානදිජගාමවරෙ මුනින්දො,වාසං අකා අමිතබුද්ධි දසෙකවස්සෙ.

其眼悦意，其齿清净。牟尼之主、无量智慧者，以甘露法引导众生达到无老无死的状态。在第十一年，他在名为那拉(Nālā)的殊胜婆罗门村中安居。

446.

446.

වෙරඤ්ජ චාරුදිජගාමසමීපභූතෙ,ආරාමකෙ සුරභිපුප්ඵඵලාභිරාමෙ;

සබ්බඤ්ඤු සක්‍යමුනි බාරසමම්හි වස්සෙ,වාසං අකාසි පුචිමන්දදුමින්දමූලෙ.

在第十二年，一切知者释迦牟尼安居于维兰迦一个婆罗门村附近，在一座充满芬芳花果的怡人园林中，于一棵补旨曼达树王(Pucimanda)的树下。

447.

447.

ඵුල්ලාරවින්දවදනො රචිචාරුසොභො,ලොකස්ස අත්ථචරියාය දයාධිවාසො;

වාසං අකා රුචිරචාලියපබ්බතස්මිං,වීරො තිලොකගරු තෙරසමම්හි වස්සෙ.

其面如盛开的莲花，容光焕发。彼为世间利益而行，为慈悲所依。三界之师、英雄，在第十三年安居于美丽的迦理耶山(Cāliya)。

448.

448.

බන්ධූකපුප්ඵසමපාදකරාභිරාමො,ධම්මිස්සරො පවරජෙතවනෙ සුරම්මෙ;

ධීරො මහිද්ධි මුනි චුද්දසමම්හි වස්සෙ,වාසං අකා සකලසත්තහිතෙසු යුත්තො.

其手足如盘豆迦花(Bandhūka)般怡人。法自在者、智者、具大神通力的牟尼，在第十四年，为了一切众生的利益，安居于殊胜而美丽的祇陀林中。

449.

449.

වෙනෙය්‍යබන්ධුවනරාගගජෙ විහන්ත්වා,වස්සම්හි පඤ්චදසමෙ මුනිසීහරාජා;

වාසං අකා කපිලවත්ථුධරාධරොරු,නිග්‍රොධරාමරමණීයමණිග්ගුහායං.

牟尼狮子王摧毁了在应调伏的亲属之林中的贪欲之象。在第十五年，他在迦毗罗卫广阔的尼拘律园(Nigrodhārāma)中，安居于怡人的宝石洞穴里。

450.

450.

යක්ඛම්පි කක්ඛලතරං සුවිනීතභාවං,නෙත්වා පුරෙ වරතමාලවකාභිධානෙ;

වස්මම්හි වාසමකරී දසඡට්ඨමම්හි,නෙන්තො ජනං බහුතරම්පි ච සන්තිමග්ගං.

他引导了极为粗暴的夜叉，使其达到善调伏的状态。在第十六年，他在名为阿罗毗(Āḷavī)的最胜城中安居，并引导众多人走向寂静之道。

451.

451.

පාකාරගොපුරනිකෙතනතොරණාදි,නෙත්තාභිරාමවරරාජගහෙ මහෙසි;

වාසං අකානධිවරො දසසත්තමම්හි,වස්සම්හි පත්ථයසො භුවනත්තයස්මිං.

大仙、无上者，其名声遍布三界。在第十七年，他在具足城墙、门楼、房舍、牌坊等，令人赏心悦目的最胜王舍城中安居。

452.

452.

ධම්මොසධෙන මධුරෙන සුඛාවහෙන,ලොකස්ස ඝොරතරරාගරජං විහන්ත්වා;

වස්සම්හි වාසමකරී දසඅට්ඨමස්මිං,අඞ්ගීරසො පවරචාලියපබ්බතස්මිං.

鸯耆罗娑(Aṅgīrasa)以甘美、带来安乐的法药，摧毁了世间极可怕的贪欲尘垢。在第十八年，他在最胜迦理耶山(Cāliya)中安居。

453.

453.

වෙනය්‍යබන්ධුජනමොහරිපුං උළාරං,හන්ත්වාන ධම්මඅසිනා වරධම්මරාජා;

එකූනවීසතිමකෙ පුන තත්ථ වස්සෙ,වාසං අකා මධුරභාරති ලොකනාථො.

最胜法王、世间导师，以法之剑摧毁了应调伏的亲属们巨大的愚痴之敌。在第十九年，言语甘美的他再次在那里安居。

454.

454.

සුද්ධාසයො පවරරාජගහෙ විචිත්තෙ,වාසං අකාසි සමවීසතිමම්හි වස්සෙ;

ලොකස්ස අත්ථචරණෙ සුභකප්පරුක්ඛො,චින්තාමණිප්පවරභද්දඝටො මුනින්දො.

心意清净的牟尼之主，为世间利益而行，如吉祥的如意树、如意宝珠、最胜吉祥瓶。在第二十年，他在殊胜、美丽的王舍城中安居。

455.

455.

එවං තිලොකමහිතො අනිබද්ධවාසං,කත්වා චරම්පඨමබොධියුදාරපඤ්ඤො;

ඡබ්බණ්ණරංසිසමුපෙතවිචිත්තදෙහො,ලොකෙකබන්ධු භගවා අවසෙසකාලෙ.

如是，受三界崇敬者、世间唯一之友世尊，初证菩提后，具足广大智慧，其身具足六色光芒，奇妙庄严。在其余时间，他不住一处地游行。

456.

456.

සාවත්ථියං පවරජෙතවනෙ ච රම්මෙ,දිබ්බාලයෙ ච සමලඞ්කතපුබ්බරාමෙ;

වාසං අකාසි මුනි වීසතිපඤ්චවස්සෙ,ලොකාභිවුද්ධිනිරතො සුඛසන්නිවාසො.

致力于世间繁荣、为安乐所依的牟尼，在二十五年中，安居于舍卫城(Sāvatthī)殊胜而怡人的祇陀林，以及如天宫般庄严的东园(Pubbārāma)中。

457.

457.

ඉති අමිතදයො යො පඤ්චතාළීසවස්සෙ,මනුජමනවනස්මිං ජාතරාගග්ගිරාසිං;

පරමමධුරධම්මම්බුහි නිබ්බාපයන්තො,අවසි සමුනිමෙඝො ලොකසන්තිං කරොතු!

如是，无量慈悲者，在四十五年中，以最甘美的法水熄灭了人类心中如林般生起的贪欲之火。愿此牟尼之云带来世间和平！

458.

458.

පඤ්ඤාවරඞ්ගනා මය්හං සඤ්ජාතා මනමන්දිරෙ;

තොසයන්තී සබ්බජනං වුද්ධිං ගච්ඡතු සබ්බදා.

愿名为智慧的殊胜女子，在我心殿中生起，永远令所有人欢喜，并不断增长。

459.

459.

චිතං යං රචයන්තෙන ජිනස්ස චරිතං මයා;

පුඤ්ඤං තස්සානුභාවෙන සම්පත්තො තුසිතාලයං.

我撰写此《胜者行传》所集功德，愿以此威力，得生兜率天。

460.

460.

මෙත්තෙය්‍යලොකනාථස්ස සුණන්තො ධම්මදෙසනං;

තෙන සද්ධිං චිරං කාලං වින්දන්තො මහතිං සිරිං.

愿我能听闻弥勒(Metteyya)世间导师的说法，与他一同长久享受大吉祥。

461.

461.

බුද්ධෙ ජාතෙ මහාසත්තොරම්මෙ කෙතුමනීපුරෙ;

රාජවංසෙ ජනීත්වාන තිහෙතුපටිසන්ධිකො.

当彼大士、佛陀在怡人的翅头末城(Ketumatī)诞生时，愿我能生于王族，具足三因结生。

462.

462.

චිවරං පිණ්ඩපාතඤ්ච අනග්ඝං විපුලං වරං;

සෙනාසනඤ්ච භෙසජ්ජං දත්වා තස්ස මහෙසිනො.

向那位大仙布施无价、广大、殊胜的衣、食、坐卧具与医药。

463.

463.

සාසනෙ පබ්බජිත්වාන ජොතෙන්තො තමනුත්තරං;

ඉද්ධිමා සතිමා සම්මා ධාරෙන්තො පිටකත්තයං.

在教法中出家，照耀那无上法，具神通、具念，正确地受持三藏。

464.

464.

ව්‍යාකතො තෙන බුද්ධො යං හෙස්සතීති අනාගතෙ;

උප්පන්නුප්පන්නබුද්ධානං දානං දත්වා සුඛාවහං.

愿我被那位佛陀授记未来将成佛，并向每一位已出世的佛陀作带来安乐的布施。

465.

465.

සංසාරෙ සංසරන්තො හි කප්පරුක්ඛො ච පාණිනං;

ඉච්ඡිතිච්ඡිතමන්නාදිං දදන්තො මධුරං චරං.

愿我在轮回中流转时，能成为众生的如意树(kapparukkha)，施予他们所愿求的食物等，行持善美。

466.

466.

මංසලොහිතනෙත්තාදිං දදං චිත්තසමාහිතො;

සීලනෙක්ඛම්මපඤ්ඤාදිං පූරෙන්තො සබ්බපාරමිං.

愿我能心意专注地施予血肉、眼睛等，圆满戒、出离、慧等一切波罗蜜。

467.

467.

පාරමිසිඛරං පත්වා බුද්ධො හුත්වා අනුත්තරො;

දෙසෙත්වා මධුරං ධම්මං ජන්තූනං සිවමාවහං.

达到波罗蜜的顶峰，成为无上佛陀，宣说为众生带来吉祥的甘美之法。

468.

468.

සබ්බං සදෙවකං ලොකං බ්‍රහාසංසාරබන්ධනා;

මොචයිත්වා වරං ඛෙමං පාපුණ්‍යෙං සිවං පුරං.

愿我能解脱包括天人在内的整个世界，使其脱离轮回的巨大束缚，到达那殊胜、安稳、吉祥之城（涅槃）。

469.

469.

ලඞ්කාලඞ්කාර භූතෙන භූපාලන්වයකෙතුනා;

විජයබාහුනා රඤ්ඤා සකනාමෙන කාරිතෙ.

此书作者所住的僧院，是由维阇耶巴胡(Vijayabāhu)王——楞伽岛的庄严、王族的旗帜——以自己的名字所建造。

470.

470.

සතොයාසයපාකාර ගොපුරාදිවිරාජිතෙ;

පරිවෙණවරෙ රම්මෙ වසතා සන්තවුත්තිනා.

他住于那座殊胜、美丽的僧院(pariveṇa)中，其行为寂静，院内有水池、围墙、门楼等作为装饰。

471.

471.

මෙධඞ්කරාභිධානෙන දයාවාසෙන ධීමතා;

ථෙරෙන රචිතං එතං සබ්භ සංසෙවිතං සදා.

此书由那位名为弥陀伽罗(Medhaṅkara)、慈悲的住处、具智慧的长老所撰写，愿它永远为善人所亲近。

472.

472.

භවෙ භවෙ’ධ ගාථානං තෙසත්තති චතුස්සතං;

ගන්ථතො පඤ්චපඤ්ඤාසා-ධිකං පඤ්චසතං ඉති.

此书关于各种生命(bhava)的偈颂有四百七十三首；从全书来看，则有五百五十五首。