နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

အဘိဓမ္မပိဋက

阿毗达摩藏

သံဂါယနဿ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနာ

结集问答

ပုစ္ဆာ – ပဌမမဟာသံဂီတိကာလေ [Pg.1] အာဝုသော ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာကဿပါဒယော မဟာထေရဝရာ ပေါရာဏသံဂီတိကာရာ ပဌမံ ဝိနယပိဋကံ သံဂါယိတွာ သုတ္တန္တပိဋကေ စ ဒီဃမဇ္ဈိမသံယုတ္တအင်္ဂုတ္တရသံခါတေ စတ္တာရော မဟာနိကာယေ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ ကိံ နာမ ပါဝစနံ သံဂါယိံသု.

问：贤友，第一次大结集时，法结集者大迦叶等大上座、古结集者，首先结集了律藏，然后在经藏中结集了长部、中部、相应部、增支部这四大尼迦耶。此后，他们结集了何种教法呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဌမမဟာသံဂီတိကာလေ ဘန္တေ ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာကဿပါဒယော မဟာထေရဝရာ ပေါရာဏသံဂီတိကာရာ ပဌမံ ဝိနယပိဋကံ သံဂါယိတွာ သုတ္တန္တပိဋကေ စ ဒီဃမဇ္ဈိမသံယုတ္တအင်္ဂုတ္တရသံခါတေ စတ္တာရော နိကာယေ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ အဘိဓမ္မပိဋကံ နာမ ပါဝစနံ သံဂါယိံသု.

答：尊者，第一次大结集时，法结集者大迦叶等大上座、古结集者，首先结集了律藏，然后在经藏中结集了长部、中部、相应部、增支部这四大尼迦耶。此后，他们结集了名为阿毗达摩藏的教法。

ပုစ္ဆာ – ဣမိဿမ္ပိ [Pg.2] အာဝုသော ဆဋ္ဌသံဂီတိယံ သကလဉ္စေဝ ဝိနယပိဋကံ သံဂီတံ, တေ စ စတ္တာရော မဟာနိကာယာ. ကာလော ဒါနိ အာဝုသော သမ္ပတ္တော အဘိဓမ္မပိဋကံ သံဂါယိတုံ, တသ္မာဟံ တံ တတ္ထ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနိ ပုစ္ဆိဿာမိ. အဘိဓမ္မော နာမေသ အာဝုသော ကေနဋ္ဌေန အဘိဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ.

问：贤友，在这第六次结集中，已经完整地结集了律藏和这四大尼迦耶。现在正是结集阿毗达摩藏的时候了，因此我将向您询问相关事宜。贤友，这“阿毗达摩”是因为什么意义而被称为“阿毗达摩”的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဓမ္မာတိရေက ဓမ္မဝိသေသဋ္ဌေန ဘန္တေ အဘိဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ.

答：尊者，因为法之超越与法之殊胜的意义，所以称为“阿毗达摩”。

ပုစ္ဆာ – သော [Pg.5] ပနေသ အာဝုသော အဘိဓမ္မော ကေန ကတ္ထ ကဒါ စ အဓိဂတော.

问：贤友，这阿毗达摩是由谁、在何处、何时证得的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သော ခေါ ဘန္တေ အဘိဓမ္မော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေန မဟာဗောဓိမဏ္ဍမူလေ ဝေသာခပုဏ္ဏမိယံ ယထာဘူတံ အဓိဂတော.

答：尊者，这阿毗达摩是一切知佛陀在卫塞月圆日，于大菩提座下如实证悟的。

ပုစ္ဆာ – ကတ္ထ ပနေသ အာဝုသော အဘိဓမ္မော ဘဂဝတာ ကဒါ စ ဝိစိတော.

问：贤友，这阿毗达摩是世尊在何处、何时思惟的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သော ခေါ ဘန္တေ အဘိဓမ္မော ဘဂဝတာ မဟာဗောဓိမဏ္ဍေ ရတနဃရသတ္တာဟေ ဝိစိတော.

答：尊者，这阿毗达摩是世尊在大菩提座的宝屋七日期间所思惟的。

ပုစ္ဆာ – ကတ္ထ [Pg.7] ပနေသ အာဝုသော အဘိဓမ္မော ဘဂဝတာ ကဒါ ကဿတ္ထာယ စ ဒေသိတော.

问：贤友，这阿毗达摩是世尊在何处、何时、为谁说的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သော ခေါ ဘန္တေ အဘိဓမ္မော ဘဂဝတာ ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ပါရိစ္ဆတ္တကမူလမှိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ အဘိသမ္ဗောဓိတော သတ္တမေ ဝဿေ မာတရံ ပမုခံ ကတွာ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ အာဂမ္မ သန္နိသိန္နာနံ ဒေဝတာနံ စတုရောဃနိတ္ထရဏတ္ထာယ အန္တော ဝဿံ ဒေသိတော.

答：尊者，这阿毗达摩是世尊在证悟后第七年，于忉利天众中，在巴瑞恰达树下的斑色石座上，为令以其母亲为首的、来自一万个轮围世界而聚集的天神们得以出离四瀑流，而在雨安居期间所开示的。

ပုစ္ဆာ – ကေနေသ [Pg.8] အာဝုသော အဘိဓမ္မော ပဌမံ မနုဿလောကေ ပတိဂ္ဂဟိတော, ကဿ စ ပုန တေန ဒေသိတော.

问：贤友，这阿毗达摩最初是在人间由谁接受的，他又向谁开示了呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အာယသ္မတာ ဘန္တေ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဧသ အဘိဓမ္မော ပဌမံ မနုဿလောကေ ပတိဂ္ဂဟိတော, တေနေဝ ဘန္တေ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဒေသိတော.

答：尊者，这阿毗达摩是由具寿法将舍利弗长老最初在人间接受的。正是这位具寿舍利弗长老，为他的五百位比丘弟子开示的。

ပုစ္ဆာ – ကေ [Pg.11] အာဝုသော သိက္ခန္တိ.

问：贤友，谁在学习？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေခါ စ ဘန္တေ ပုထုဇ္ဇနာ ကလျာဏကာ စ သိက္ခန္တိ.

答：尊者，有学和善凡夫在学习。

ပုစ္ဆာ – ကေ အာဝုသော သိက္ခိတသိက္ခာ.

问：贤友，谁是学已学者？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အရဟန္တော ဘန္တေ သိက္ခိတသိက္ခာ.

答：尊者，阿罗汉是学已学者。

ပုစ္ဆာ – ကေ [Pg.12] အာဝုသော ဓာရေန္တိ.

问：贤友，谁在执持？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ယေသံ ဘန္တေ ဝတ္တတိ, တေ ဓာရေန္တိ.

答：尊者，凡是能背诵的，他们都能执持。

ပုစ္ဆာ – ကဿ အာဝုသော ဝစနံ.

问：贤友，这是谁的言语？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂဝတော ဘန္တေ ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

答：尊者，这是世尊、阿罗汉、正自觉者的言语。

ပုစ္ဆာ – ကေနာဝုသော [Pg.13] အာဘတံ.

问：贤友，这是谁带来的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပရံပရာယ ဘန္တေ အာဘတံ.

答：尊者，这是通过传承带来的。

ဓမ္မသင်္ဂဏီ

法集论

ပုစ္ဆာ – သော [Pg.14] ပနေသ အာဝုသော အဘိဓမ္မော ဓမ္မသင်္ဂဏိဝိဘင်္ဂါဒိပကရဏပရိစ္ဆေဒဝသေန သတ္တဝိဓော. တေသု ပဌမံ ဘဂဝတာ ကတရံ ပကရဏံ ဒေသိတံ.

问：贤友，这阿毗达摩依据《法集论》、《分别论》等论的区分方式，共有七种。在这七种论著中，世尊最先开示了哪一部？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဌမံ ဘန္တေ ဓမ္မသင်္ဂဏိပကရဏံ ဘဂဝတာ ဒေသိတံ.

答：尊者，世尊最初开示了《法集论》。

ပုစ္ဆာ – ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ အာဝုသော အတ္ထိ မာတိကာ, အတ္ထိ ပဒဘာဇနီယံ. တေသု မာတိကံ နိက္ခိပန္တေန ဘဂဝတာ ကတံ နိက္ခိတ္တာ.

问：贤友，在《法集论》中有论母和句分解。其中，世尊是如何确立论母的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – မာတိကံ ဘန္တေ နိက္ခိပန္တေန ဘဂဝတာ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ အကုသလာ ဓမ္မာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ. သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ. ဝိပါကာ ဓမ္မာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဒွါဝီသတိယာ တိကာနံ ဝသေန. ‘‘ဟေတူ ဓမ္မာ န ဟေတူ ဓမ္မာ. သဟေတုကာ ဓမ္မာ အဟေတုကာ ဓမ္မာ.

答：尊者，世尊在确立论母时，以二十二种三法的方式宣说：“善法、不善法、无记法。与乐受相应的法、与苦受相应的法、与不苦不乐受相应的法。异熟法、异熟法之法、非异熟非异熟法之法。”如此等等。“因法、非因法。有因法、无因法。”

ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ [Pg.15] ဓမ္မာ ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ. ဟေတူ စေဝ ဓမ္မာ သဟေတုကာ စ သဟေတုကာ စေဝ ဓမ္မာ န စ ဟေတူ. ဟေတူ စေဝ ဓမ္မာ ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စ ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ န စ ဟေတူ. န ဟေတူ ခေါ ပန ဓမ္မာ သဟေတုကာပိ အဟေတုကာပီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဒုကသတာနဉ္စ ဝသေန မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ.

与因相应的法，不与因相应的法。是因且具因之法，是具因而非因之法。是因且与因相应之法，是与因相应而非因之法。非因之法，有具因者，亦有无因者。像这样，以百种二法的方式确立了论母。

ကာမာဝစရကုသလ

欲界善

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.16] အာဝုသော ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ ပဒဘာဇနီယေ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ ကုသလာ ဓမ္မာတိပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ကထံ ကာမာဝစရကုသလံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏的《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)中，在词句分别中，在心生品(Cittuppādakaṇḍa)中，世尊在分析“善法”一词的含义时，是如何详细地分别解说欲界善的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဓမ္မသင်္ဂဏိပကရဏေ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ. ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ ဂန္ဓာရမ္မဏံ ဝါ ရသာရမ္မဏံ ဝါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ ဝါ ဓမ္မာရမ္မဏံ ဝါ ယံ ယံ ဝါ ပနာရဗ္ဘ. တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတိ သညာ ဟောတိ စေတနာ ဟောတိ စိတ္တံ ဟောတိ ဝိတက္ကော ဟောတိ ဝိစာရော ဟောတိ ပီတိ ဟောတိ သုခံ ဟောတိ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ကာမာဝစရကုသလံ တီဟိ မဟာဝါရေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏《法集论》(Dhammasaṅgaṇipakaraṇa)心生品中，世尊在分析“善法”一词的含义时，如此分别解说：“诸法云何为善？当欲界善心生起时，与喜俱行，与智相应，以色为所缘，或以声为所缘，或以香为所缘，或以味为所缘，或以触为所缘，或以法为所缘，或以任何事物为所缘。于其时，有触、有受、有想、有思、有心、有寻、有伺、有喜、有乐、有心一境性。”世尊以此等方式，通过三大章分别解说了欲界善。

ရူပါဝစရကုသလ

色界善

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.18] အာဝုသော ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိယံ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ကထံ ရူပါဝစရကုသလဉ္စ အရူပါဝစရကုသလဉ္စ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏的《法集论》(Dhammasaṅgaṇīpāḷi)心生品中，世尊在分析“善法”一词的含义时，是如何详细地分别解说色界善和无色界善的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရူပါဝစရကုသလဉ္စ အရူပါဝစရကုသလဉ္စ ဘန္တေ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ. ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိတက္ကံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ပထဝီကသိဏ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဒေသိတံ.

答：尊者，世尊如此详细地解说了色界善和无色界善：“诸法云何为善？当修习趣向色界生的道时，远离诸欲，远离不善法，有寻有伺，由远离所生的喜乐，证得并安住于初禅，如地遍(pathavīkasiṇa)等。”

လောကုတ္တရာကုသလ

出世间善

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.21] အာဝုသော ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိယံ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ကထံ လောကုတ္တရကုသလံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏的《法集论》(Dhammasaṅgaṇīpāḷi)心生品中，世尊在分析“善法”一词的含义时，是如何详细地分别解说出世间善的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ. ယသ္မိံ သမယေ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ နိယျာနိကံ အပစယဂါမိံ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ပဟာနာယ ပဌမာယ ဘူမိယာ ပတ္တိယာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ဒုက္ခပဋိပဒံ ဒန္ဓာဘိည’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ လောကုတ္တရကုသလံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)心生品中，世尊在分析“善法”一词的含义时，以“‘诸法云何为善？于其时，修习出世间禅，其禅乃出离、导向灭尽、为断诸见、为证初地，远离诸欲……乃至……证得并安住于初禅，是苦行道、迟通达。’”等文，详细分别解说了出世间善。

အကုသလ

不善

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.23] အာဝုသော အကုသလာ ဓမ္မာတိ မာတိကာပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ကထံ အကုသလံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

提问——贤友，世尊在那里分析“不善法”这一母题句的意义时，是如何详细地分别解说不善的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထေဝ ဘန္တေ အကုသလာ ဓမ္မာတိ မာတိကာပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာ. ယသ္မိံ သမယေ အကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ သောမနဿသဟဂတံ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ သဒ္ဓါရမ္မဏံ ဝါ ဂန္ဓာရမ္မဏံ ဝါ ရသာရမ္မဏံ ဝါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ ဝါ ဓမ္မာရမ္မဏံ ဝါ ယံ ယံ ဝါ ပနာရဗ္ဘ. တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတိ သညာ ဟောတိ စေတနာ ဟောတိ စိတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အကုသလံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答复——尊者，世尊在那里分析“不善法”这一母题句的意义时，以如是等方式详细地分别解说了不善法：“哪些法是不善法？当不善心生起时，与喜俱行，与邪见相应，以色为所缘，或以声为所缘，或以香为所缘，或以味为所缘，或以触为所缘，或以法为所缘，或以任何事物为所缘。在那时，有触、有受、有想、有思、有心。”

အဗျာကတ

无记

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ အာဝုသော ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိယံ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍရူပကဏ္ဍေသု အဗျာကတာ ဓမ္မာတိ မာတိကာပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန [Pg.24] ဘဂဝတာ ကထံ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

提问——贤友，世尊在阿毗达摩藏的《法集论》心生品和色品中，分析“无记法”这一母题句的意义时，是如何详细地分别解说无记法的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ အဗျာကတာ ဓမ္မာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ အဗျာကတာ. ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ရူပါရမ္မဏံ. တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဟောတိ ဝေဒနာ ဟောတိ သညာ ဟောတိ စေတနာ ဟောတိ စိတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ စ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ, ရူပကဏ္ဍေ စ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ အဗျာကတာ. ကုသလာကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဝိပါကာ ကာမာဝစရာ ရူပါဝစရာ အရူပါဝစရာ အပရိယာပန္နာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ယေ စ ဓမ္မာ ကိရိယာ နေဝ ကုသလာ နာကုသလာ န စ ကမ္မဝိပါကာ. သဗ္ဗဉ္စ ရူပံ အသင်္ခတာ စ ဓာတု. ဣမေ ဓမ္မာ အဗျာကတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ စ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答复——尊者，在阿毗达摩藏的《法集论》中，世尊在分析“无记法”这个词的含义时，在心生品和色品中详细地分别解说了无记法。在心生品中，他以如是等方式说：“哪些法是无记法？当由于欲界善业的造作和积累，作为果报的眼识生起时，与舍俱行，以色为所缘。在那时，有触、有受、有想、有思、有心。”在色品中，他又以如是等方式说：“哪些法是无记法？善与不善法的果报，即属于欲界、色界、无色界或不摄的受蕴、想蕴、行蕴、识蕴；还有那些唯作法，既非善也非不善，也不是业报；以及一切色法和无为界。这些法是无记法。”

ဝိဘင်္ဂ

分别论

ပုစ္ဆာ – သတ္တသု [Pg.26] အာဝုသော အဘိဓမ္မပ္ပကရဏေသု ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ဘဂဝတာ ကတိ ဝိဘင်္ဂါ ဒေသိတာ.

问：贤友，世尊在七部阿毗达摩论的《分别论》中开示了多少种分别？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု ဒုတိယေ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ခန္ဓဝိဘင်္ဂေါ အာယတနဝိဘင်္ဂေါ ဓာတုဝိဘင်္ဂေါ သစ္စဝိဘင်္ဂေါ ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂေါ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝိဘင်္ဂေါ သတိပဋ္ဌာနဝိဘင်္ဂေါ သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်္ဂေါ ဣဒ္ဓိပါဒဝိဘင်္ဂေါ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိဘင်္ဂေါ မဂ္ဂင်္ဂဝိဘင်္ဂေါ ဈာနဝိဘင်္ဂေါ အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂေါ သိက္ခာပဒဝိဘင်္ဂေါ ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်္ဂေါ ဉာဏဝိဘင်္ဂေါ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂေါ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂေါတိ ဘဂဝတာ အဋ္ဌာရသ ဝိဘင်္ဂါ ဒေသိတာ.

答：尊者，在阿毗达摩藏七部论的第二部《分别论》中，世尊开示了十八种分别，即：蕴分别、处分别、界分别、谛分别、根分别、缘起分别、念住分别、正勤分别、神足分别、觉支分别、道支分别、禅那分别、无量分别、学处分别、无碍解分别、智分别、小事分别、法心分别。

ခန္ဓဝိဘင်္ဂ

蕴分别

ပုစ္ဆာ – တေသု အာဝုသော အဋ္ဌာရသသု ဝိဘင်္ဂေသု ပဌမေ ခန္ဓဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ခန္ဓာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在这十八种分别中，世尊在第一蕴分别中，是如何详细地分别开示诸蕴的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တေသု [Pg.27] ဘန္တေ အဋ္ဌာရသသု ဝိဘင်္ဂေသု ပဌမေ ခန္ဓဝိဘင်္ဂေ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော. တတ္ထ ကတမော ရူပက္ခန္ဓော, ယံကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, တဒေကဇ္ဈံ အဘိသညူဟိတွာ အဘိသင်္ခိပိတွာ အယံ ဝုစ္စတိ ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ဧဝမာဒိနာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ ခန္ဓာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在这十八种分别中，在第一个蕴分别中，世尊以经分别(suttantabhājanīya)、阿毗达摩分别(abhidhammabhājanīya)与问答(pañhāpucchaka)这三种大方法详细地分别开示诸蕴，其开头如下：“五蕴是色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。其中，什么是色蕴呢？无论是过去、未来、现在，内在或外在，粗显或微细，低劣或殊胜，遥远或邻近的一切色法，将它们归纳、汇集在一起，这就叫做色蕴。”

အာယတနဝိဘင်္ဂ

处分别

ပုစ္ဆာ – ဒုတိယေ [Pg.28] ပန အာဝုသော အာယတနဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ အာယတနာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问：贤友，在第二处分别中，世尊如何详细地分别开示了诸处？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒုတိယေ ဘန္တေ အာယတနဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဒွါဒသာယတနာနိ စက္ခာယတနံ ရူပါယတနံ သောတာယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဃာနာယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ဇိဝှာယတနံ ရသာယတနံ ကာယာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနာယတနံ ဓမ္မာယတနံ. စက္ခုံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ရူပါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟေဝ အာယတနာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答：尊者，在第二处分别中：“十二处，即眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。眼是无常的、苦的、无我的、是变易之法，色是无常的、苦的、无我的、是变易之法。”像这样，世尊同样以经分别、阿毗达摩分别与问答这三种方法，详细地分别开示了诸处。

ဓာတုဝိဘင်္ဂ

界分别

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.29] အာဝုသော ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ တတိယေ ဓာတုဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ဓာတုယော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在阿毗达摩藏《分别论》的第三界分别中，世尊是如何详细地分别开示诸界的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတိယေ ဘန္တေ ဓာတုဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဆ ဓာတုယော ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတု အာကာသဓာတု ဝိညာဏဓာတူ’’တိ ဘန္တေ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ ဓာတုယော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第三界分别中，“有六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。”尊者，世尊以经分别、阿毗达摩分别和问答这三种大方法，详细地分别开示了诸界。

သစ္စဝိဘင်္ဂ

谛分别

ပုစ္ဆာ – စတုတ္ထေ [Pg.31] ပန အာဝုသော သစ္စဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ သစ္စာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问：贤友，在第四谛分别中，世尊是如何详细地分别开示诸谛的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – စတုတ္ထေ ဘန္တေ သစ္စဝိဘင်္ဂေ ‘‘စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, ဇာတိပိ ဒုက္ခာ, ဇရာပိ ဒုက္ခာ, မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ, အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော, ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော, ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ, တမ္ပိ ဒုက္ခံ, သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ သစ္စာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答：尊者，在第四谛分别中，“有四圣谛：苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭的道圣谛。其中，什么是苦圣谛？生是苦，老是苦，死是苦，愁、悲、苦、忧、恼是苦，与不喜爱者结合是苦，与喜爱者分离是苦，所求不得也是苦；简言之，五取蕴是苦。”世尊以经分别、阿毗达摩分别和问答这三种大方法，详细地分别开示了诸圣谛。

ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂ

根分别

ပုစ္ဆာ – ပဉ္စမေ [Pg.32] ပန အာဝုသော ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问：贤友，在第五根分别中，世尊是如何详细地分别开示诸根的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဉ္စမေ ပန ဘန္တေ ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ စက္ခုန္ဒြိယံ သောတိန္ဒြိယံ ဃာနိန္ဒြိယံ ဇိဝှိန္ဒြိယံ ကာယိန္ဒြိယံ မနိန္ဒြိယံ…ပေ… အညာတာဝိန္ဒြိယ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ အဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答：尊者，在第五根分别中，“有二十二根：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根……乃至具知根。”世尊以阿毗达摩分别和问答这两种大方法，详细地分别开示了诸根。

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒ ဝိဘင်္ဂ

缘起分别

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.33] အာဝုသော ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ဆဋ္ဌေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，在阿毗达摩藏的《分别论》中，第六缘起分别里，世尊是如何详细分别解说缘起的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဆဋ္ဌေ ဘန္တေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝိဘင်္ဂေ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ…ပေ… သမုဒယော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ မဟာနယေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在第六缘起分别中，世尊以“无明缘行……乃至……集起”等语，通过被称为经分别(suttantabhājanīya)和阿毗达摩分别(abhidhammabhājanīya)的两种大方法，详细分别解说了缘起。

သတိပဋ္ဌာနဝိဘင်္ဂ

念住分别

ပုစ္ဆာ – သတ္တမေ [Pg.34] ပန အာဝုသော သတိပဋ္ဌာနဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ သတိပဋ္ဌာနာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在第七念住分别中，世尊是如何详细地分别解说念住的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သတ္တမေ ဘန္တေ သတိပဋ္ဌာနဝိဘင်္ဂေ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဣဓ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ သတိပဋ္ဌာနာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第七念住分别中，世尊以“在此，比丘于内身随观身而住，于外身随观身而住，于内外身随观身而住，热忱、正知、具念，调伏对世间的贪与忧”等语，通过被称为经分别(suttantabhājanīya)、阿毗达摩分别(abhidhammabhājanīya)和问答(pañhāpucchaka)的三种大方法，详细地分别开示了念住。

သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်္ဂ

正勤分别

ပုစ္ဆာ – အဋ္ဌမေ [Pg.35] ပန အာဝုသော သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ သမ္မပ္ပဓာနာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在第八正勤分别中，世尊是如何详细地分别解释正勤的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဋ္ဌမေ ဘန္တေ သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်္ဂေ ‘‘စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဣဓ ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ သမ္မပ္ပဓာနာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第八正勤分别中，世尊以“在此，比丘为使未生的恶不善法不生起，生起意欲，努力，发起精力，策励心，勤勉；为使已生的恶不善法断除，生起意欲，努力，发起精力，策励心，勤勉；为使未生的善法生起，生起意欲，努力，发起精力，策励心，勤勉；为使已生的善法住立、不忘、增长、广大、修习、圆满，生起意欲，努力，发起精力，策励心，勤勉”等语，详细地分别解释了正勤。

ဣဒ္ဓိပါဒဝိဘင်္ဂ

神足分别

ပုစ္ဆာ – နဝမေ [Pg.36] ပန အာဝုသော ဣဒ္ဓိပါဒဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ဣဒ္ဓိပါဒါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在第九神足分别中，世尊如何详细地分别与开示神足？

ဝိဿဇ္ဇနာ – နဝမေ ဘန္တေ ဣဒ္ဓိပါဒဝိဘင်္ဂေ ‘‘စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ တီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ ဣဒ္ဓိပါဒါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第九神足分别中，世尊以三种大方法详细地分别与开示神足：“在此，比丘修习具备欲定和精勤之行的神足……乃至……修习具备观定和精勤之行的神足”等等。

ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိဘင်္ဂ

觉支分别

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.37] အာဝုသော ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ဒသမေ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在阿毗达摩藏《分别论》的第十觉支分别中，世尊是如何详细地分别与开示觉支的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒသမေ ဘန္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိဘင်္ဂေ ‘‘သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. တတ္ထ ကတမော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ဣဓ ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ ဟောတိ အနုဿရိတာ, အယံ ဝုစ္စတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ နယေဟိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第十觉支分别中，世尊以“七觉支是：念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。其中，什么是念觉支呢？在此，比丘是有念者，具足最殊胜的念与熟练，能够忆持、随念很久以前做过的事、很久以前说过的话，这被称为念觉支”等文为始，通过被称为经分别、论分别和问答分别的三种方式，对觉支作了详细的分别与开示。

မဂ္ဂင်္ဂဝိဘင်္ဂ

道支分别

ပုစ္ဆာ – ဧကာဒသမေ [Pg.38] ပန အာဝုသော မဂ္ဂင်္ဂဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ မဂ္ဂင်္ဂါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在第十一道支分别中，世尊如何详细地分别与开示道支？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧကာဒသမေ [Pg.39] ဘန္တေ မဂ္ဂင်္ဂဝိဘင်္ဂေ ‘‘အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေဟိ မဂ္ဂင်္ဂါ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第十一道支分别中，世尊以“八支圣道，即：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定”等文为始，通过被称为经分别、论分别和问答分别的三种大方法，详细地分别与开示了道支。

ဈာနဝိဘင်္ဂ

禅那分别

ပုစ္ဆာ – ဒွါဒသမော [Pg.40] ပန အာဝုသော ဈာနဝိဘင်္ဂေါ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

提问——贤友，世尊如何详细地分别解说第十二禅那分别？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒွါဒသမော ဘန္တေ ဈာနဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဘောဇနေ မတ္တညူ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ ဇာဂရိယာနုယောဂမနုယုတ္တော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

回答——尊者，第十二禅那分别，世尊如此详细地分别解说：“在此，比丘以波罗提木叉律仪防护而住，具足正行与行处，于微细过失见怖畏，受持学习诸学处；守护诸根之门，饮食知量，致力于初夜与后夜的警醒”等等。

အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂ

无量分别

ပုစ္ဆာ – တေရသမေ [Pg.41] ပန အာဝုသော အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ အပ္ပမညာယော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

提问——贤友，在第十三无量分别中，世尊是如何详细分别解说诸无量的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တေရသမေ ဘန္တေ အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂေ ‘‘စတဿော အပ္ပမညာယော ဣဓ ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေဟိ အပ္ပမညာယော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

回答——尊者，在第十三无量分别中，世尊如此详细地分别解说：“在此，比丘以与慈俱的心遍满一方而住，同样遍满第二方，同样遍满第三方，同样遍满第四方。这样，上下、四维，处处都以与慈俱的广大、胜大、无量、无怨、无嗔的心，遍满一切世界而住。”世尊如此详细地分别解说诸无量，通过经藏分类、阿毗达摩分类以及问答这三种大方法。

သိက္ခာပဒဝိဘင်္ဂ

学处分别

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.42] အာဝုသော ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ စုဒ္ဒသမေ သိက္ခာပဒဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ သိက္ခာပဒါနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

提问——贤友，在阿毗达摩藏的《分别论》中，世尊在第十四学处分别里，是如何详细地分别解说诸学处的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – စုဒ္ဒသမေ ဘန္တေ သိက္ခာပဒဝိဘင်္ဂေ ‘‘ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ သိက္ခာပဒံ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ သိက္ခာပဒံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ သိက္ခာပဒံ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ သိက္ခာပဒံ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏီ သိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ကတမံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ သိက္ခာပဒံ, ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ ဒွီဟိ မဟာနယေဟိ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒါနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

回答——尊者，在第十四学处分别中，世尊如此详细地分别解说：“五学处是：离杀生学处、离不与取学处、离欲邪行学处、离虚妄语学处、离作为放逸之因的酒类与麻醉品学处。其中，什么是离杀生学处？在任何时候，当欲界善心生起，伴随着喜悦，与智慧相应时，他就会远离杀生。”世尊如此详细地分别解说诸学处，通过阿毗达摩分类以及问答这两种大方法。

ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်္ဂ

无碍解分别

ပုစ္ဆာ – ပန္နရသမေ [Pg.43] ပန အာဝုသော ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ပဋိသမ္ဘိဒါယော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在第十五无碍解分别中，世尊是如何详细地分别解说各种无碍解的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပန္နရသမေ ဘန္တေ ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်္ဂေ ‘‘စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ. အတ္ထေ ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ, ဓမ္မေ ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ, တတြ ဓမ္မနိရုတ္တာဘိလာပေ ဉာဏံ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ, ဉာဏေသု ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါယော သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယပဉှာပုစ္ဆကသင်္ခါတေဟိ [Pg.44] တီဟိ မဟာနယေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在第十五无碍解分别中，世尊通过经藏分类、阿毗达摩分类以及问答这三种大纲要，如此详细地分别解说了四种无碍解：“四种无碍解：义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩才无碍解。于义之智为义无碍解，于法之智为法无碍解，于彼法之词言说之智为词无碍解，于诸智之智为辩才无碍解。”

ဉာဏဝိဘင်္ဂ

智分别

ပုစ္ဆာ – သောဠသမေ ပန အာဝုသော ဉာဏဝိဘင်္ဂေ ဘဂဝတာ ကထံ ဉာဏာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问：贤友，在第十六智分别中，世尊是如何详细地分别解说各种智的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သောဠသမေ ဘန္တေ ဉာဏဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဧကဝိဓေန ဉာဏဝတ္ထု ပဉ္စဝိညာဏာ န ဟေတူ, အဟေတုကာ, ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တာ, သပ္ပစ္စယာ[Pg.45], သင်္ခတာ, အရူပါ, လောကိယာ, သာသဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဧကကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒသကာ ဘဂဝတာ ဉာဏာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答：尊者，在第十六智分别中，世尊从“一法之智事：五识非因、无因、与因不相应、有缘、有为、无色、世间、有漏”等一法开始，直至十法，如此详细地分别解说了诸智。

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂ

小事分别

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ အာဝုသော ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ သတ္တရသမော ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂေါ ဘဂဝတာ ကထံ ဒေသိတော.

问：贤友，在阿毗达摩藏的《分别论》中，世尊是如何解说第十七小事分别的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဒုတိယေ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ သတ္တရသမော ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ဇာတိမဒေါ, ဂေါတ္တမဒေါ, အာရောဂျမဒေါ, ယောဗ္ဗနမဒေါ, ဇီဝိတမဒေါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဧကကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတံ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在阿毗达摩藏的第二部《分别论》中，世尊从“出身慢、姓氏慢、健康慢、年轻慢、生命慢”等一法开始，直至一百零八种渴爱行相，如此详细地分别解说了第十七小事分别。

ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂ

法心分别

ပုစ္ဆာ – တတ္ထ [Pg.46] အာဝုသော အဋ္ဌာရသမော ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂေါ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，世尊在此如何分别解说第十八《法心分别》？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဋ္ဌာရသမော [Pg.47] ဘန္တေ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကတိ ခန္ဓာ, ကတိ အာယတနာနိ, ကတိ ဓာတုယော, ကတိ သစ္စာနိ, ကတိ ဣန္ဒြိယာနိ, ကတိ ဟေတူ, ကတိ အာဟာရာ, ကတိ ဖဿာ, ကတိ ဝေဒနာ, ကတိ သညာ, ကတိ စေတနာ, ကတိ စိတ္တာနိ. ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ဒွါဒသာယတနာနိ, အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော, စတ္တာရိ သစ္စာနိ, ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ, နဝ ဟေတူ, စတ္တာရော အာဟာရာ, သတ္တ ဖဿာ, သတ္တ ဝေဒနာ, သတ္တ သညာ, သတ္တ စေတနာ, သတ္တ စိတ္တာနီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကာဒီဟိ ဒသဟိ ဝါရေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在第十八《法心分别》中，世尊通过总摄等十门，详细地分别解说了诸法，如：“有几蕴、几处、几界、几谛、几根、几因、几食、几触、几受、几想、几思、几心？五蕴、十二处、十八界、四谛、二十二根、九因、四食、七触、七受、七想、七思、七心。”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော တတ္ထ ဘဂဝတာ ဥပ္ပာဒကကမ္မအာယုပ္ပမာဏဝါရော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，在那里，世尊是如何详细分别解说生起业与寿命长短之章的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဒါနံ ဒတွာ, သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ [Pg.48] အပ္ပေကစ္စေ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ, အပ္ပေကစ္စေ ဂဟပတိမဟာသာလာနံ, အပ္ပေကစ္စေ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ, အပ္ပေကစ္စေ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ, အပ္ပေကစ္စေ ယာမာနံ ဒေဝါနံ, အပ္ပေကစ္စေ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဥပ္ပာဒကကမ္မအာယုပ္ပမာဏဝါရော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：“行布施、持戒、作布萨业后，会投生于何处？行布施、持戒、作布萨业后，一些人投生为刹帝利大富长者的同伴，一些人投生为婆罗门大富长者的同伴，一些人投生为居士大富长者的同伴，一些人投生为四大王天众的同伴，一些人投生为三十三天众的同伴，一些人投生为夜摩天众的同伴，一些人投生为兜率天众的同伴。”尊者，世尊在那里如此详细地分别解说了生起业与寿命长短之章。

ဥက္ခိတ္တာ [Pg.51] ပုညတေဇေန, ကာမရူပဂတိံ ဂတာ;

ဘဝဂ္ဂတမ္ပိ သမ္ပတ္တာ, ပုနာဂစ္ဆန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ –

由福德威力所高举，得生欲界、色界；纵然到达有顶天，仍会返回恶趣。

ဓာတုကထာ

界论

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.52] ဘဂဝတာ အဋ္ဌာရသဟိ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတေန အဘိဓမ္မေ အဋ္ဌာရသဟိ ဝိဘင်္ဂေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတံ ဒုတိယံ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏံ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ဓာတုကထံ နာမ တတိယံ ပကရဏံ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，具备十八种不共佛法的世尊，在宣说了以十八种分别装饰的第二部《分别论》后，是如何分别解说名为《界论》的第三部论的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတိယံ ဘန္တေ ဓာတုကထံ နာမ အဘိဓမ္မပိဋကံ ‘‘သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော, သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ, အသင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတံ, သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတံ, အသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ. သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ, သမ္ပယုတ္တေန ဝိပ္ပယုတ္တံ, ဝိပ္ပယုတ္တေန သမ္ပယုတ္တံ, သမ္ပယုတ္တေန သမ္ပယုတ္တံ, ဝိပ္ပယုတ္တေန ဝိပ္ပယုတ္တံ. သင်္ဂဟိတေန သမ္ပယုတ္တံ ဝိပ္ပယုတ္တံ, သမ္ပယုတ္တေန သင်္ဂဟိတံ အသင်္ဂဟိတံ, အသင်္ဂဟိတေန သမ္ပယုတ္တံ ဝိပ္ပယုတ္တံ, ဝိပ္ပယုတ္တေန သင်္ဂဟိတံ အသင်္ဂဟိတ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ပဉ္စ မာတိကာယော ပဌမံ နိက္ခိပိတွာ သင်္ဂဟာသင်္ဂဟာဒီဟိ စုဒ္ဒသဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，第三部名为《界论》的阿毗达摩藏，是由世尊首先确立以“摄与不摄，以摄对不摄，以不摄对摄，以摄对摄，以不摄对不摄。相应与不相应，以相应对不相应，以不相应对相应，以相应对相应，以不相应对不相应。以摄对相应与不相应，以相应对摄与不摄，以不摄对相应与不相应，以不相应对摄与不摄”等开头的五种论母，然后以摄与不摄等十四种方法详细地分别解说的。

ပုဂ္ဂလပညတ္တိ

人施设论

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.54] ဘဂဝတာ သဗ္ဗဓာတုကုသလေန အဘိဓမ္မပိဋကေ တတိယံ ဓာတုကထာပကရဏံ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ စတုတ္ထံ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏံ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，善巧于一切界的世尊在阿毗达摩藏中开示了第三部《界论》之后，接着又是如何分别解说第四部《人施设论》的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ စတုတ္ထံ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏံ ‘‘ဆ ပညတ္တိယော ခန္ဓပညတ္တိ အာယတနပညတ္တိ ဓာတုပညတ္တိ သစ္စပညတ္တိ ဣန္ဒြိယပညတ္တိ ပုဂ္ဂလပညတ္တိ. ကိတ္တာဝတာ ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တိ, ယာဝတာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ရူပက္ခန္ဓော ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဧတ္တာဝတာ ခန္ဓာနံ ခန္ဓပညတ္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပညတ္တိယော သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒိသိတွာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိံ စ ဧကကဒုကတိကစတုက္ကပဉ္စကဆက္ကသတ္တကအဋ္ဌကနဝကဒသကဝသေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဘဂဝတာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在阿毗达摩藏的第四部《人施设论》中，世尊开示：“有六种施设：蕴施设、处施设、界施设、谛施设、根施设、人施设。蕴的施设到什么程度呢？就是五蕴，即色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。到此即是蕴的施设。”像这样简略地指出蕴、处、界、谛、根的施设后，世尊又依一法、二法、三法、四法、五法、六法、七法、八法、九法、十法，详细地分别解说人施设。

ကထာဝတ္ထု

论事

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.56] ဘဂဝတာ သဗ္ဗပရမတ္ထပညတ္တိဓမ္မကုသလေန အဘိဓမ္မပိဋကေ စတုတ္ထံ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏံ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ပဉ္စမံ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ ကထံ ဒေသိတံ.

问：贤友，那通晓一切胜义法与施设法的世尊，在阿毗达摩藏中宣说了第四部《人施设论》之后，是如何开示第五部《论事》的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – သဗ္ဗပရမတ္ထပညတ္တိဓမ္မကုသလေန ဘန္တေ ဘဂဝတာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေန အဘိဓမ္မပိဋကေ စတုတ္ထံ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏံ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ကထာဝတ္ထုဒေသနာယ ဝါရေ သမ္ပတ္တေ ‘‘အနာဂတေ မမ သာဝကော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော နာမ ဥပ္ပန္နံ သာသနမလံ သောဓေတွာ တတိယသင်္ဂီတိံ ကရောန္တော ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈေ နိသိန္နော သကဝါဒေ ပဉ္စ သုတ္တသတာနိ ပရဝါဒေ ပဉ္စာတိ သုတ္တသဟဿံ သမောဓာနေတွာ, ဣမံ ပကရဏံ ဘာဇေဿတီ’’တိ တဿောကာသံ ကရောန္တေန ပုဂ္ဂလဝါရေ အဋ္ဌမုခါ ဝါဒယုတ္တိံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗကထာမဂ္ဂေသု အသမ္ပုဏ္ဏဘာဏဝါရတ္ထာယ တန္တိယာ မာတိကာ နိက္ခေပမတ္တေန ပဉ္စမံ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ သံခေပတော ဒေသိတံ.

答：尊者，世间最上的个人、通晓一切胜义法与施设法的世尊，在阿毗达摩藏中宣说了第四部《人施设论》后，当轮到讲说《论事》时，他作了如下授记：“未来我的弟子名叫目犍连子帝须长老(Moggaliputtatissatthero)，他将清除教法中已生起的垢染，主持第三次结集，坐在比丘僧团中，结合自宗的五百个论题和异宗的五百个论题，总共一千个论题，来辨析这部论。”为了给这位长老创造机会，世尊在关于人的论题中，以八门论法为开端，为了补足所有论述途径中未圆满的部分，仅以安立论母的方式，简要地开示了第五部《论事》。

ပုစ္ဆာ – အဓုနာ [Pg.57] ပါကဋံ ပနာဝုသော ဝိတ္ထာရံ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ ကဒါ ကေန ကတ္ထ ကထဉ္စ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，那么，现在这部广为人知的详尽的《论事》，是在何时、由何人、于何处、以何种方式详细辨析开示的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတော နယမုခံ နိဿာယ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန တတိယသံဂီတိကာလေ ပါဋလိပုတ္တေ အသောကာရာမေ သဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿာနံ သမာဂမေ ဘဂဝတာ ဒိန္နနယဝသေန တထာဂတေန ဌပိတမာတိကံ ဝိဘဇန္တေန သကဝါဒေ ပဉ္စသုတ္တသတာနိ ပရဝါဒေ ပဉ္စာတိ သုတ္တသဟဿံ အာဟရိတွာ ဣဒံ ပရဝါဒမထနံ အဓုနာ ပါကဋံ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，具寿大目犍连子帝须长老依据世尊的理路之门，在第三次结集时，于华氏城(Pāṭaliputta)的阿育王寺(Asokārāma)，在六百万比丘的集会中，依循世尊所给予的理路，辨析如来所安立的论母，引述自宗的五百个论题和异宗的五百个论题，总共一千个论题，从而详细地辨析开示了这部如今广为人知的、摧破异论的《论事》。

ပုစ္ဆာ – ကတိ [Pg.62] အာဝုသော တတ္ထ ကထာယော တေန အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

问：贤友，当时具寿大目犍连子帝须长老详细辨析并讲述了多少论题？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထ ဘန္တေ ဝါစနာမဂ္ဂတော ဒွေ စ သတာနိ သတ္တဝီသတိ စ ကထာယော အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

答：尊者，从诵读的途径而言，具寿大目犍连子帝须长老详细辨析并讲述了二百二十七个论题。

ပုဂ္ဂလကထာ

补特伽罗论

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.63] တတ္ထ ပဌမာ ပုဂ္ဂလကထာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

问：贤友，当时具寿大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老如何详细分别解说这第一补特伽罗论？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ, အာမန္တာ. ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော, တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ. အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန, တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော, တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ. ယံ တတ္ထ ဝဒေသိ ‘‘ဝတ္တဗ္ဗေ ခေါ ‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန’, နော စ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော, တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ, မိစ္ဆာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ပဌမာ ပုဂ္ဂလကထာ ပဉ္စ ဘာဏဝါရမတ္တာယ တန္တိယာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

答：补特伽罗以真实义与第一义可得吗？是的。从那真实义与第一义中，那补特伽罗以真实义与第一义可得吗？不应该这么说。请知此责难：如果补特伽罗以真实义与第一义可得，那么就应该说：“从那真实义与第一义中，那补特伽罗以真实义与第一义可得。”你若在那里说：“可以说‘补特伽罗以真实义与第一义可得’，但不可以说‘从那真实义与第一义中，那补特伽罗以真实义与第一义可得’”，这是错误的。尊者，如此这般，在那（部论）中，第一补特伽罗论由具寿大目犍连子帝须长老以五诵的篇幅详细分别解说。

အညာဏကထာ

论无知

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.64] အာဝုသော ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ ဒုတိယဝဂ္ဂေ ဒုတိယာ အညာဏကထာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

问：贤友，在阿毗达摩藏《论事》(Kathāvatthu)的第二品第二无知论中，具寿大目犍连子帝须长老如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ ဒုတိယဝဂ္ဂေ ဒုတိယာ အညာဏကထာ ‘‘အတ္ထိ အရဟတော အညာဏန္တိ, အာမန္တာ. အတ္ထိ အရဟတော အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇောဃော အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာသံယောဇနံ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏန္တိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ. နတ္ထိ အရဟတော အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇောဃော အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာသံယောဇနံ အဝိဇ္ဇာနိဝရဏန္တိ, အာမန္တာ. ဟဉ္စိ နတ္ထိ အရဟတော အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇောဃော အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာသံယောဇနံ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏံ, နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အတ္ထိ အရဟတော အညာဏ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဘာသိတာ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第五《论事》第二品第二无知论中：“阿罗汉有无知吗？”是的。“阿罗汉有无明、无明瀑流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明结、无明盖吗？”不应这样说。“阿罗汉没有无明、无明瀑流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明结、无明盖吗？”是的。既然阿罗汉没有无明、无明瀑流、无明轭、无明随眠、无明缠、无明结、无明盖，就不应该说“阿罗汉有无知”。如此这般，由具寿大目犍连子帝须长老详细分别解说。

အသညကထာ

无想论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.67] အာဝုသော ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ တတိယဝဂ္ဂေ ဧကာဒသမာ အသညကထာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第五《论事》的第三品第十一无想论中，具寿大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ တတိယဝဂ္ဂေ ဧကာဒသမာ အသညကထာ ‘‘အသညသတ္တေသု သညာ အတ္ထီတိ, အာမန္တာ. သညာဘဝေါ သညာဂတိ သညာသတ္တာဝါသော သညာသံသာရော သညာယောနိ သညတ္တဘာဝပဋိလာဘောတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第五《论事》的第三品第十一无想论中，具寿大目犍连子帝须长老是这样详细分别解说的：“‘无想有情中有想存在’吗？”“是的。”“是想有、想趣、想有情居、想轮回、想生、想自体获得吗？”“不应如此说。”

အသညသတ္တေသု [Pg.68] သညာ အတ္ထိ.

无想有情中有想存在。

သညာဘဝေါ [Pg.69] သညာဂတိ သညာသတ္တာဝါသော သညာသံသာရော သညာယောနိ သညတ္တဘာဝပဋိလာဘော.

想有、想趣、想有情居、想轮回、想生、想自体获得。

န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

不应如此说。

နနု အသညဘဝေါ အသညဂတိ အသညသတ္တာဝါသော အသညသံသာရော အသညယောနိ အသညတ္တဘာဝပဋိလာဘော.

难道不是无想有、无想趣、无想有情居、无想轮回、无想生、无想自体获得吗？

ဟဉ္စိ [Pg.70] အသညဘဝေါ အသညဂတိ အသညသတ္တာဝါသော အသညသံသာရော အသညယောနိ အသညတ္တဘာဝပဋိလာဘော, နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ အသညသတ္တေသု သညာ အတ္ထိ.

如果确实是无想有、无想趣、无想有情居、无想轮回、无想生、无想自体获得，那么就不应说“无想有情中有想存在”。

အသညသတ္တေသု သညာ အတ္ထိ.

无想有情中有想存在。

ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါ ဂတိ သတ္တာဝါသော သံသာရော ယောနိ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော.

五蕴有、趣、有情居、轮回、生、自体获得。

နနု [Pg.71] ဧကဝေါကာရဘဝေါ ဂတိ သတ္တာဝါသော သံသာရော ယောနိ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော.

难道不是一蕴有、趣、有情居、轮回、生、自体获得吗？

ဟဉ္စိ ဧကဝေါကာရဘဝေါ ဂတိ သတ္တာဝါသော သံသာရော ယောနိ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော, နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ အသညသတ္တေသု သညာ အတ္ထိ.

如果确实是一蕴有、趣、有情居、轮回、生、自体获得，那么就不应说“无想有情中有想存在”。

ဆဋ္ဌဝဂ္ဂ

第六品

ပထဝီဓာတုသနိဒဿနာတိအာဒိကထာ

地界可见等论

ပုစ္ဆာ – ဆဋ္ဌဝဂ္ဂေ [Pg.72] ပန အာဝုသော အဋ္ဌမာ ပထဝီဓာတု သနိဒဿနာတိအာဒိကထာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

问：又，贤友，在第六品中，第八地界可见等论由具寿大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဆဋ္ဌဝဂ္ဂေ ဘန္တေ အဋ္ဌမာ ပထဝီဓာတု သနိဒဿနာတိအာဒိကထာ ‘‘ပထဝီဓာတု သနိဒဿနာတိ အာမန္တာ. ရူပံ ရူပါယတနံ ရူပဓာတု နီလံ ပီတကံ လောဟိတကံ ဩဒါတံ စက္ခုဝိညေယျံ စက္ခုသ္မိံ ပဋိဟညတိ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆတီတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိ ပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

答：尊者，在第六品中，第八地界可见等论由具寿大目犍连子帝须长老是这样详细分别解说的：“‘地界是可见的’吗？”“是的。”“是色、色处、色界，是青色、黄色、赤色、白色，为眼所识，撞击于眼，来到眼的范围吗？”“不应如此说。”

ပထဝီဓာတု [Pg.73] သနိဒဿနာ.

地界是可见的。

စက္ခုဉ္စ [Pg.74] ပဋိစ္စ ပထဝီဓာတုဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ.

缘于眼与地界，眼识生起。

တေန [Pg.75] ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗံ စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ပထဝီဓာတုဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ.

那么，就不应说“缘于眼与地界，眼识生起”。

အန္တရာဘဝကထာ

中有论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ အာဝုသော ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ အဋ္ဌမဝဂ္ဂေ ဒုတိယာ အန္တရာဘဝကထာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန [Pg.76] ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第五《论事》(Kathāvatthuppakaraṇa)第八品第二《中有论》中，具寿大目犍连子帝须长老(Mahāmoggaliputtatissatthera)是如何详细分析解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ အဋ္ဌမဝဂ္ဂေ ဒုတိယာ အန္တရာဘဝကထာ ‘‘အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါတိ, အာမန္တာ. ကာမဘဝေါတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ…ပေ… အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါတိ, အာမန္တာ. ရူပဘဝေါတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ…ပေ… အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါတိ, အာမန္တာ. အရူပဘဝေါတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第五《论事》第八品第二《中有论》中，具寿大目犍连子帝须长老详细地分析解说道：“有中有吗？”“是的。”“是欲有吗？”“不应如此说。”……乃至……“有中有吗？”“是的。”“是色有吗？”“不应如此说。”……乃至……“有中有吗？”“是的。”“是无色有吗？”“不应如此说。”

အတ္ထိ [Pg.77] အန္တရာဘဝေါ.

有中有。

န [Pg.78] ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

不应如此说。

အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါ.

有中有。

ကာမဘဝဿ [Pg.79] စ ရူပဘဝဿ စ အန္တရေ အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါ.

在欲有和色有之间，有中有。

န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

不应如此说。

ရူပဘဝဿ စ အရူပဘဝဿ စ အန္တရေ အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါ.

在色有和无色有之间，有中有。

ကာမဘဝဿ စ ရူပဘဝဿ စ အန္တရေ နတ္ထိ အန္တရာဘဝေါ.

在欲有和色有之间没有中有。

ဟဉ္စိ [Pg.80] ကာမဘဝဿ စ ရူပဘဝဿ စ အန္တရေ နတ္ထိ အန္တရာဘဝေါ, နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါ.

如果欲有和色有之间没有中有，那么，确实不应说“有中有”。

သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာ

六处生起论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ အာဝုသော ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ စုဒ္ဒသမဝဂ္ဂေ ဒုတိယာ သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第五《论事》第十四品中，具寿大目犍连子帝须长老是如何详细分析并开示第二《六处生起论》的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ပဉ္စမေ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏေ စုဒ္ဒသမေဝဂ္ဂေ ဒုတိယာ သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာ ‘‘သဠာယတနံ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ သဏ္ဌာတီတိ, အာမန္တာ. သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဩက္ကမတီတိ, န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ [Pg.81] အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရေန ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ကထိတာ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第五《论事》第十四品第二《六处生起论》中，具寿大目犍连子帝须长老详细地分析解说道：“六处在母胎中非前非后地安立，是吗？”“是的。”“具足所有肢节、诸根无缺者进入母胎，是吗？”“不应如此说。”

သဠာယတနံ [Pg.82] အပုဗ္ဗံ အစရိမံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ သဏ္ဌာတိ.

六处在母胎中非前非后地安立。

သဗ္ဗင်္ဂပ္ပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဩက္ကမတိ.

具足所有肢节、诸根无缺者进入母胎。

န [Pg.83] ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

不应如此说。

ဥပပတ္တေသိယေန စိတ္တေန စက္ခာယတနံ သဏ္ဌာတိ.

以结生心(upapatticitta)安立眼处。

ဥပပတ္တေသိယေန စိတ္တေန ဟတ္ထာ သဏ္ဌန္တိ, ပါဒါ သဏ္ဌန္တိ, သီသံ သဏ္ဌာတိ, ကဏ္ဏော သဏ္ဌာတိ, နာသိကာ သဏ္ဌာတိ, မုခံ သဏ္ဌာတိ, ဒန္တာ သဏ္ဌန္တိ.

以结生心安立手、足、头、耳、鼻、口、齿。

န [Pg.84] ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ.

不应如此说。

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.85] ဘဂဝတာ ယမကပါဋိဟီရာဝသာနေ တာဝတိံသဒေဝလောကံ ဂန္တွာ ဒသသဟဿလောကဓာတူဟိ အာဂမ္မ သန္နိသိန္နာနံ ဒေဝါနံ အဘိဓမ္မဒေသနံ ဒေသေန္တေန ပဌမံ အဘိဓမ္မပိဋကေ ပဉ္စပ္ပကရဏာနိ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ဆဋ္ဌံ ယမကပ္ပကရဏံ ဒေသေန္တေန ကတိ ယမကပ္ပကရဏာနိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问：贤友，世尊在双神变(yamakapāṭihīra)结束后，前往三十三天(Tāvatiṃsa)，为从一万个世界体系汇集而来的诸天宣讲阿毗达摩，在阿毗达摩藏中首先宣讲了五部论，其后在宣讲第六部《双论》(Yamaka)时，将它分成了多少部来宣讲？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂဝတာ ဘန္တေ ယမဿ ဝိသယာတီတေန ယမကပါဋိဟီရာဝသာနေ တာဝတိံသဒေဝလောကံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဒသသဟဿလောကဓာတူဟိ အာဂမ္မ သန္နိသိန္နာနံ ဒေဝတာနံ အဘိဓမ္မပိဋကံ ဒေသေန္တေန အဘိဓမ္မပိဋကေ ပူရိမာနိ ပဉ္စပ္ပကရဏာနိ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ဆဋ္ဌံ ယမကပ္ပကရဏံ မူလယမကံ ခန္ဓယမကံ အာယတနယမကံ ဓာတုယမကံ သစ္စယမကံ သင်္ခါရယမကံ အနုသယယမကံ စိတ္တယမကံ ဓမ္မယမကံ ဣန္ဒြိယယမကန္တိ ဒသ ယမကပ္ပကရဏာနိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答：尊者，超越了阎摩(Yama)境界的世尊，在结束双神变之后，前往三十三天，在那里为从一万个世界体系汇集而来的诸天宣说阿毗达摩藏。他在阿毗达摩藏中先讲授了前五部论，之后在宣讲第六部《双论》时，详细地将它分为十部双论来解说，即：根本双论(Mūlayamaka)、蕴双论(Khandhayamaka)、处双论(Āyatanayamaka)、界双论(Dhātuyamaka)、谛双论(Saccayamaka)、行双论(Saṅkhārayamaka)、随眠双论(Anusayayamaka)、心双论(Cittayamaka)、法双论(Dhammayamaka)、根双论(Indriyayamaka)。

မူလယမက

根本双论

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.86] တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဌမံ မူလယမကံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，世尊最初在那里是如何详细分析解说根本双论的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာ. ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလာ, သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ. ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ. ယေ ဝါ [Pg.87] ပန ကုသလမူလေန ဧကမူလာ, သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ. ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန အညမညမူလာ. ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလေန အညမညမူလာ, သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဌမံ မူလယမကံ ဗာဝီသတိယာ စ တိကေဟိ ဒုကသတေန စ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：凡是任何善法，彼等一切都以善为根。又，凡以善为根者，彼等一切法都是善的。凡是任何善法，彼等一切都以善根为同一根。又，凡以善根为同一根者，彼等一切法都是善的。凡是以善根为同一根的法，彼等一切法都以善根为互相的根。又，凡以善根为互相的根者，彼等一切法都是善的。尊者，世尊就是这样，在那里以二十二个三法组和一百个二法组，详细地分析并教导了第一根本双论。

ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာ.

凡是任何善法，彼等一切都以善为根。

ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာတိ, တီဏေဝ ကုသလမူလာနိ အဝသေသာ ကုသလာ ဓမ္မာ, န ကုသလမူလာ, ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလာ, သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ, အာမန္တာ –

凡是任何善法，都以善根为根吗？只有三种善根，其余的善法不是善根。又，凡以善根为根者，彼等一切法都是善的吗？是的。

ခန္ဓယမက

蕴双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.88] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒုတိယံ ခန္ဓယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》的第二《蕴双论》中，世尊是如何详细地分别和教导的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒုတိယံ ခန္ဓယမကံ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ – ရူပက္ခန္ဓော ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော, ရူပက္ခန္ဓော ရူပံ. ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော, ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဝေဒနာ. သညာ သညာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော သညာ. သင်္ခါရာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော သင်္ခါရာ. ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော ဝိညာဏ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရပဝတ္တိဝါရပရိညာဝါရသင်္ခါတေဟိ တီဟိ ဝါရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》的第二《蕴双论》中，世尊以被称为施设篇(Paṇṇattivāra)、转起篇(Pavattivāra)和遍知篇(Pariññāvāra)的三篇，详细地分别和教导了“五蕴——色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。色是色蕴，色蕴是色。受是受蕴，受蕴是受。想是想蕴，想蕴是想。行是行蕴，行蕴是行。识是识蕴，识蕴是识”等等。

အာယတနယမက

处双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.89] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ တတိယံ အာယတနယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》的第三《处双论》中，世尊是如何详细地分别和教导的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ တတိယံ အာယတနယမကံ ‘‘ဒွါဒသာယတနာနိ – စက္ခာယတနံ သောတာယတနံ ဃာနာယတနံ ဇိဝှာယတနံ ကာယာယတနံ ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနာယတနံ ဓမ္မာယတနံ. စက္ခု စက္ခာယတနံ, စက္ခာယတနံ စက္ခု. သောတံ သောတာယတနံ, သောတာယတနံ သောတ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရပဝတ္တိဝါရပရိညာဝါရသင်္ခါတေဟိ တီဟိ ဝါရေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》的第三《处双论》中，世尊以被称为施设篇(Paṇṇattivāra)、转起篇(Pavattivāra)和遍知篇(Pariññāvāra)的三篇，详细地分别和教导了“十二处——眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、色处、声处、香处、味处、触处、意处、法处。眼即是眼处，眼处即是眼。耳即是耳处，耳处即是耳”等等。

ဓာတုယမက

界双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.90] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု စတုတ္ထံ ဓာတုယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，世尊是如何详细地分别和教导第四《界双论》的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.91] ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု စတုတ္ထံ ဓာတုယမကံ ‘‘အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော – စက္ခုဓာတု သောတဓာတု ဃာနဓာတု ဇိဝှာဓာတု ကာယဓာတု ရူပဓာတု သဒ္ဒဓာတု ဂန္ဓဓာတု ရသဓာတု ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတု သောတဝိညာဏဓာတု ဃာနဝိညာဏဓာတု ဇိဝှာဝိညာဏဓာတု ကာယဝိညာဏဓာတု မနောဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု ဓမ္မဓာတူ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရပဝတ္တိဝါရပရိညာဝါရသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာဝါရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，第四是《界双论》，“十八界——眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、色界、声界、香界、味界、触界、眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意界、意识界、法界”，世尊以此为始，通过名为施设、转起与遍知的三大章，详细地分别和教导。

သစ္စယမက

谛双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.92] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု ပဉ္စမံ သစ္စယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，世尊是如何详细地分别和教导第五《谛双论》的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု ပဉ္စမံ သစ္စယမကံ ‘‘စတ္တာရိ သစ္စာနိ – ဒုက္ခသစ္စံ သမုဒယသစ္စံ နိရောဓသစ္စံ မဂ္ဂသစ္စံ. ဒုက္ခံ ဒုက္ခသစ္စံ, ဒုက္ခသစ္စံ ဒုက္ခံ. သမုဒယော သမုဒယသစ္စံ, သမုဒယသစ္စံ သမုဒယော. နိရောဓော နိရောဓသစ္စံ, နိရောဓသစ္စံ နိရောဓော. မဂ္ဂေါ မဂ္ဂသစ္စံ, မဂ္ဂသစ္စံ မဂ္ဂေါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，第五是《谛双论》，“四圣谛——苦圣谛、集圣谛、灭圣谛、道圣谛。苦是苦圣谛，苦圣谛是苦；集是集圣谛，集圣谛是集；灭是灭圣谛，灭圣谛是灭；道是道圣谛，道圣谛是道”，世尊以此为始，详细地分别和教导。

သင်္ခါရယမက

行双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.93] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု ဆဋ္ဌံ သင်္ခါရယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，世尊是如何详细地分别和教导第六《行双论》的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု ဆဋ္ဌံ သင်္ခါရယမကံ ‘‘တယော သင်္ခါရာ – ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော[Pg.94], စိတ္တသင်္ခါရော. အဿာသပဿာသာ ကာယသင်္ခါရော, ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရာ, သညာ စ ဝေဒနာ စ စိတ္တသင်္ခါရော ဌပေတွာ ဝိတက္ကဝိစာရေ သဗ္ဗေပိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရပဝတ္တိဝါရပရိညာဝါရသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာဝါရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，第六是《行双论》，“三种行——身行、语行、心行。入息出息是身行，寻与伺是语行，想与受是心行；除寻、伺外，一切心相应法皆是心行”，世尊以此为始，通过名为施设、转起与遍知的三大章，详细地分别和教导。

အနုသယယမက

随眠双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.95] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု သတ္တမံ အနုသယယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》中，世尊是如何详细地分别解说十双论中的第七《随眠双论》的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု သတ္တမံ အနုသယယမကံ ‘‘သတ္တ အနုသယာ – ကာမရာဂါနုသယော ပဋိဃာနုသယော မာနာနုသယော ဒိဋ္ဌာနုသယော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော ဘဝရာဂါနုသယော အဝိဇ္ဇာနုသယော. ကတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ, ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရ အနုသယဝါရ သာနုသယဝါရ ပဇဟနဝါရ ပရိညာဝါရ ပဟီနဝါရ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရ ဓာတုဝါရသင်္ခါတေဟိ အဋ္ဌဟိ မဟာဝါရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》中，对于十双论中的第七《随眠双论》，世尊以“七种随眠是：欲贪随眠、嗔恚随眠、慢随眠、见随眠、疑随眠、有贪随眠、无明随眠。欲贪随眠潜伏于何处？在欲界的两种感受中，欲贪随眠潜伏于此”等文为始，通过名为生起处门、随眠门、有随眠门、舍断门、遍知门、已断门、生起门、界门的八大门，作了详细的分别解说。

စိတ္တယမက

心双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.96] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု အဋ္ဌမံ စိတ္တယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》中，世尊是如何详细地分别解说十双论中的第八《心双论》的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု အဋ္ဌမံ စိတ္တယမကံ ‘‘ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတိ, တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ. ယဿ ဝါ ပန စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ သုဒ္ဓစိတ္တသာမညသုတ္တန္တစိတ္တမိဿကဝိသေသအဘိဓမ္မစိတ္တမိဿကဝိသေသ- သင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာနယေတိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》中，对于十双论中的第八《心双论》，世尊以“若某人的心生起而不灭，则他的心将灭而不再生起。反之，若某人的心将灭而不再生起，则他的心生起而不灭”等文为始，通过名为纯净心通则、经混合心特则、阿毗达摩混合心特则的三大方法，作了详细的分别解说。

ဓမ္မယမက

法双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.98] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု နဝမံ ဓမ္မယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》中，世尊是如何详细地分别解说十双论中的第九《法双论》的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု နဝမံ ဓမ္မယမကံ ‘‘ကုသလာ ကုသလာ ဓမ္မာ, ကုသလာ ဓမ္မာ ကုသလာ. အကုသလာ အကုသလာ ဓမ္မာ, အကုသလာ ဓမ္မာ အကုသလာ. အဗျာကတာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ, အဗျာကတာ ဓမ္မာ အဗျာကတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရပဝတ္တိဝါရပရိညာဝါရသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာဝါရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》中，对于十双论中的第九《法双论》，世尊以“善是善法吗？善法是善吗？不善是不善法吗？不善法是不善吗？无记是无记法吗？无记法是无记吗？”等文为始，通过名为概念门、转起门、遍知门的三大门，作了详细的分别解说。

ဣန္ဒြိယယမက

根双论

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.99] အာဝုသော ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု ဒသမံ ဣန္ဒြိယယမကံ ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，世尊是如何详细地分别解说第十《根双论》的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဆဋ္ဌေ ယမကပ္ပကရဏေ ဒသသု ယမကေသု ဒသမံ ဣန္ဒြိယယမကံ ‘‘ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ – စက္ခုန္ဒြိယံ သောတိန္ဒြိယံ ဃာနိန္ဒြိယံ ဇိဝှိန္ဒြိယံ ကာယိန္ဒြိယံ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ မနိန္ဒြိယံ သုခိန္ဒြိယံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယံ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အညိန္ဒြိယံ အညာတာဝိန္ဒြိယ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရ ပဝတ္တိဝါရ ပရိညာဝါရသင်္ခါတေဟိ တီဟိ မဟာဝါရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——尊者，在阿毗达摩藏第六部《双论》的十双论中，世尊通过概念章(paṇṇattivāra)、流转章(pavattivāra)和遍知章(pariññāvāra)这三大章，以“二十二根：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、女根、男根、命根、意根、乐根、苦根、喜根、忧根、舍根、信根、精进根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根”等方式，详细地分别解说了第十《根双论》。

အတီတဝါရ

过去章

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.100] အာဝုသော ဣန္ဒြိယယမကေ တီသု မဟာဝါရေသု ပဝတ္တိဝါရေ ဥပ္ပာဒအတီတဝါရော ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，在阿毗达摩藏的《根双论》中，世尊是如何详细地分别解说三大章的流转章中的生起过去章的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.101] ဘန္တေ ဣန္ဒြိယယမကေ တီသု မဟာဝါရေသု ပဝတ္တိဝါရေ ဥပ္ပာဒအတီတဝါရော ‘‘ယဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္တ, တဿ သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ, ပုရိသိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ, အာမန္တာ. ယဿ ဝါ ပန မနိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, တဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ, အာမန္တာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答——尊者，在阿毗达摩藏《根双论》三大章的流转章中，世尊是这样详细地分别解说生起过去章的：“若某人的眼根已生起，他的耳根、鼻根、舌根、身根、女根、男根、命根、喜根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、意根也已生起吗？”答：“是的。”“或者，若某人的意根已生起，他的眼根也已生起吗？”答：“是的。”

ဥပ္ပာဒအနာဂတဝါရ

生起未来章

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.103] အာဝုသော ဣန္ဒြိယယမကေ တီသု မဟာဝါရေသု ပဝတ္တိဝါရေ ဥပ္ပာဒအနာဂတဝါရော ဘဂဝတာ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，在阿毗达摩藏《根双论》三大章的流转章中，世尊是如何详细地分别解说生起未来章的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ ဣန္ဒြိယယမကေ တီသု မဟာဝါရေသု ပဝတ္တိဝါရေ ဥပ္ပာဒအနာဂတဝါရော ‘‘ယဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ သောတိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ, အာမန္တာ. ယဿ ဝါ ပန သောတိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ အာမန္တာ. ယဿ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ, ယေ ရူပါဝစရံ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ, တေသံ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, နော စ တေသံ ကာယိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, ဣတရေသံ တေသံ စက္ခုန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ကာယိန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答——尊者，在阿毗达摩藏《根双论》三大章的流转章中，世尊是这样详细地分别解说生起未来章的：“若某人的眼根将生起，他的耳根也将生起吗？”“是的。”“或者，若某人的耳根将生起，他的眼根也将生起吗？”“是的。”“若某人的眼根将生起，他的鼻根、舌根、身根也将生起吗？”对于那些投生色界(rūpāvacara)后将般涅槃者，他们的眼根将生起，但他们的身根不会生起；对于其余的人，他们的眼根和身根都将生起。

ယဿ [Pg.105] စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ. ယေ ရူပါဝစရံ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ, ယေ စ ပုရိသာ ဧတေနေဝ ဘာဝေန ကတိစိ ဘဝေ ဒဿေတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ တေသံ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, နော စ တေသံ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, ဣတရေသံ တေသံ စက္ခုန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဣတ္ထိန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ.

“若某人的眼根将生起，他的女根也将生起吗？”那些投生色界后般涅槃者，以及那些以同样的身份示现若干生后般涅槃的男子，他们的眼根将生起，但他们的女根不会生起；其余众生，他们的眼根和女根都将生起。

ယဿ [Pg.106] စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ, ယေ ရူပါဝစရံ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ, ယာ စ ဣတ္ထိယော ဧတေနေဝ ဘာဝေန ကတိစိ ဘဝေ ဒဿေတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ, တေသံ စက္ခုန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, နော စ တေသံ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ. ဣတရေသံ တေသံ စက္ခုန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ပုရိသိန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ.

“若某人的眼根将生起，他的男根也将生起吗？”那些投生色界后般涅槃者，以及那些以同样的身份示现若干生后般涅槃的女子，她们的眼根将生起，但她们的男根不会生起；其余众生，他们的眼根和男根都将生起。

ယဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဿ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ, ယာ ဣတ္ထိယော ဧတေနေဝ ဘာဝေန ကတိစိ ဘဝေ ဒဿေတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ, တာသံ [Pg.107] ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, နော စ တာသံ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ. ဣတရေသံ တေသံ ဣတ္ထိန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ပုရိသိန္ဒြိယဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ.

“若某人的女根将生起，其男根也将生起吗？”那些以同样的状态示现几生后将般涅槃的女性，她们的女根将生起，但其男根将不生起。对于其余的人，其女根和男根都将生起。

ပဋ္ဌာန

发趣论

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.109] ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓကာလတော သတ္တမဝဿေ မနုဿလောကေ ယမကပါဋိဟီရံ ဒဿေတွာ တဒနန္တရံ တာဝတိံသဒေဝလောကံ ဂန္တွာ တတ္ထ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ သန္နိသီဒိတွာ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ အာဂမ္မ သန္နိသိန္နာနံ ဒေဝါနံ အဘိဓမ္မဒေသနံ ဒေသေန္တေန ယာဝ ယမကပ္ပကရဏာ ပုရိမာနိ ဆ အဘိဓမ္မပ္ပကရဏာနိ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ကိံနာမ ပကရဏံ ဒေသိတံ.

问：贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者世尊，于证悟后的第七年，在人间示现双神变后，随即前往三十三天界，坐在班都甘巴拉石(Paṇḍukambalasilā)座上，为从十千轮围世界前来集会的诸天讲说阿毗达摩，在讲完前六部阿毗达摩论之后，接着讲了哪一部论典呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တေန ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓကာလတော သတ္တမေ ဝဿေ မနုဿလောကေ သာဝတ္ထိယံ ကဏ္ဍမ္ဗမူလေ ယမကပါဋိဟီရံ ဒဿေတွာ တဒနန္တရံ တာဝတိံသဒေဝလောကံ ဂန္တွာ တတ္ထ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ သန္နိပတိတွာ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ အာဂမ္မ သန္နိသိန္နာနံ ဒေဝါနံ အဘိဓမ္မဒေသနံ ဒေသေန္တေန ပုရိမာနိ ဆ အဘိဓမ္မပ္ပကရဏာနိ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနံ နာမ သတ္တမံ မဟာပကရဏံ ဒေသိတံ.

答：尊者，那位知者、见者、阿罗汉、正等正觉者世尊，于证悟后的第七年，在人间的舍卫城(Sāvatthī)健陀芒果树(Kaṇḍamba)下示现双神变后，随即前往三十三天界，在那里坐在班都甘巴拉石座上，为从十千轮围世界前来集会的诸天讲说阿毗达摩，在讲完前六部阿毗达摩论之后，接着讲了名为“无边法门遍摄发趣”(Anantanayasamantapaṭṭhāna)的第七部大论典。

ပုစ္ဆာ – တံ [Pg.110] ပနေတံ အာဝုသော ပဋ္ဌာနံ ကေနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ.

问：贤友，那么，这部论典是因何义而被称为“发趣”呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ပနေတံ ဘန္တေ ပဋ္ဌာနံ နာနပ္ပကာရပစ္စယဋ္ဌေန ဝိဘဇနဋ္ဌေန ပဋ္ဌိတဋ္ဌေန စ ပဋ္ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ.

答：尊者，这部论典被称为“发趣”，是因其具有种种缘的意义、分别的意义以及确立的意义。

ပုစ္ဆာ – တဉ္စာဝုသော [Pg.111] ဘဂဝတာ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏံ ဒေသေန္တေန ကတိဟိ ဝါရေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问：贤友，世尊在讲说《发趣大论典》时，是将其分为几章来宣说的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏံ ဒေသေန္တေန မာတိကာနိက္ခေပဝါရသင်္ခါတော ပစ္စယုဒ္ဒေသော ပစ္စယနိဒ္ဒေသော မဟာဝါရေတိ ဒွီဟိ ပရိစ္ဆေဒဝါရေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答：尊者，世尊讲说此《发趣大论典》时，将其分为两章：其一为总纲安置章(Mātikānikkhepavāra)，包含缘的略说与缘的解释；其二为大章(Mahāvāra)。

ပုစ္ဆာ – တေသု [Pg.112] အာဝုသော ဝါရေသု ပဌမေ မာတိကာနိက္ခေပဝါရေ ပစ္စယုဒ္ဒေသဝါရော ဘဂဝတာ ကထံ ဒေသိတော.

问：贤友，在这些章中，于第一“总纲安置章”里，世尊是如何宣说“缘的略说”部分的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တေသု ဘန္တေ ဒွီသု ပရိစ္ဆေဒဝါရေသု ပဌမေ မာတိကာနိက္ခေပဝါရေ ပစ္စယုဒ္ဒေသေ ဟေတုပစ္စယော အာရမ္မဏပစ္စယော အဓိပတိပစ္စယော အနန္တရပစ္စယော သမနန္တရပစ္စယော သဟဇာတပစ္စယော အညမညပစ္စယော နိဿယပစ္စယော…ပေ… အဝိဂတပစ္စယော’’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在这两章中，于第一“总纲安置章”的“缘的略说”里，世尊分别宣说了：因缘、所缘缘、增上缘、无间缘、等无间缘、俱生缘、相互缘、依止缘……乃至不离去缘。尊者，世尊正是这样分别宣说的。

ပုစ္ဆာ – တဒနန္တရံ [Pg.113] ပန အာဝုသော ပစ္စယနိဒ္ဒေသဝါရော ဘဂဝတာ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，那么在此之后，世尊是如何分别宣说“缘的解释”部分的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တဒနန္တရံ ပန ဘန္တေ ပစ္စယနိဒ္ဒေသဝါရော ‘‘ဟေတုပစ္စယောတိ – ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. အာရမ္မဏပစ္စယောတိ – ရူပါရမ္မဏံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော. သဒ္ဓါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ…. ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ…. ရသာယတနံ ဇိဝှာဝိညာဏဓာတုယာ…. ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော. ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော. သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော. ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ, တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在此之后，世尊如此分别宣说了“缘的解释”部分：“因缘：诸因，对于与因相应的诸法以及彼等所生起的色法，以因缘为缘。所缘缘：色所缘对于眼识界及其相应诸法，以所缘缘为缘。声处对于耳识界……香处对于鼻识界……味处对于舌识界……触处对于身识界及其相应诸法，以所缘缘为缘。色处、声处、香处、味处、触处对于意界及其相应诸法，以所缘缘为缘。一切法对于意识界及其相应诸法，以所缘缘为缘。以任何法为所缘而生起任何心、心所法，彼所缘法对彼等心、心所法，以所缘缘为缘。”世尊即是如此等等分别宣说的。

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.114] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိဓမ္မပိဋကေ သတ္တမေ မဟာပကရဏေ ဒွီသု ပဓာနဝါရေသု ဒုတိယေ မဟာဝါရေ ကတိ ဌာနာနိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问：贤友，世尊在阿毗达摩藏第七部大论典中，于两个主要章的第二大章里，分别开示了多少处？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ ဒွီသု ပဓာနပရိစ္ဆေဒဝါရေသု ဒုတိယေ မဟာဝါရေ ဓမ္မာနုလောမေ ဆ ပဋ္ဌာနာနိ, တထာ ဓမ္မပစ္စနီယေ ဓမ္မာနုလောမပစ္စနီယေ ဓမ္မပစ္စနီယာနုလောမေတိ စတုဝီသတိ ပဋ္ဌာနာနိ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答：尊者，在阿毗达摩藏七部论典的第七部“无边法门遍摄发趣”大论典中，于两个主要章的第二大章里，世尊分别开示了二十四种发趣：在法随顺(dhammānuloma)中有六种发趣，同样，在法逆(dhammapaccanīya)、法随顺逆(dhammānulomapaccanīya)及法逆随顺(dhammapaccanīyānuloma)中也各有六种。

ဓမ္မာနုလောမ တိကပဋ္ဌာန

法随顺三法发趣

ပုစ္ဆာ – တေသုပိ [Pg.116] အာဝုသော စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိတိကာ ဘဂဝတာ ကတိဟိ ဝါရေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

问：贤友，在那二十四种发趣中，于第一法随顺三法发趣里，世尊以多少门分别开示了二十二种三法？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တေသု ဘန္တေ စတုဝီသတိယာ မဟာပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိတိကာ ပဋိစ္စဝါရော သဟဇာတဝါရော ပစ္စယဝါရော နိဿယဝါရော သံသဋ္ဌဝါရော သမ္ပယုတ္တဝါရော ပဉှာဝါရောတိ သတ္တဟိ သတ္တဟိ ဝါရေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဘဂဝတာ ဒေသိတာ.

答：尊者，在那二十四种大发趣中，于第一法随顺三法发趣里，世尊以七门，即缘起门、俱生门、缘法门、依止门、混合门、相应门及问门，分别开示了二十二种三法。

ကုသလတိက ပဋိစ္စဝါရ

善三法缘起门

ပုစ္ဆာ – တေသု [Pg.117] စာဝုသော ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု ပဌမော ပဋိစ္စမဟာဝါရော ဘဂဝတာ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，在那二十二种三法中，于第一善三法里的七大门中，世尊是如何分别开示第一缘起大门的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – တေသု ဘန္တေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု ပဌမော ပဋိစ္စမဟာဝါရော သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ. သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ. သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ. သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလာ စ အဗျာကတာ စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဟေတုပစ္စယာ. သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အကုသလော စ အဗျာကတော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဟေတုပစ္စယာ. သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော စ အကုသလော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဟေတုပစ္စယာ. သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော စ အကုသလော စ အဗျာကတော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပုစ္ဆာဝါရေန စ. ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော စ အဗျာကတော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇနာ ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေန စ. ‘‘ဟေတုယာ နဝ, အာရမ္မဏေ တီဏိ, အဓိပတိယာ နဝ, အနန္တရေ သမနန္တရေ တီဏိ, သဟဇာတေ နဝ, အညမညေ တီဏိ, နိဿယေ နဝ, ဥပနိဿယေ တီဏိ, ပုရေဇာတေ တီဏိ, အာသေဝနေ တီဏိ, ကမ္မေ နဝ, ဝိပါကေ ဧကံ, အာဟာရေ ဈာနေ ဣန္ဒြိယေ [Pg.118] မဂ္ဂေ နဝ, သမ္ပယုတ္တေ တီဏိ, ဝိပ္ပယုတ္တေ အတ္ထိယာ နဝ, နတ္ထိယာ ဝိဂတေ တီဏိ, အဝိဂတေ နဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သင်္ချာဝါရေန စ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在那二十二种三法中，于第一善三法里的七大门中，世尊依问门、答门及计数门，如此详细地分别开示了第一缘起大门。问门：“或许，缘于一善法，一善法以因缘而生起？或许，缘于一善法，一不善法以因缘而生起？或许，缘于一善法，一无记法以因缘而生起？或许，缘于一善法，善法与无记法以因缘而生起？或许，缘于一善法，不善法与无记法以因缘而生起？或许，缘于一善法，善法与不善法以因缘而生起？或许，缘于一善法，善法、不善法与无记法以因缘而生起？”答门：“缘于一善法，一善法以因缘而生起：即缘于一个善蕴，三个蕴生起；缘于三个蕴，一个蕴生起；缘于两个蕴，两个蕴生起。缘于一善法，一无记法以因缘而生起：即缘于诸善蕴，心生色生起。缘于一善法，善法与无记法以因缘而生起：即缘于一个善蕴，三个蕴与心生色生起；缘于三个蕴，一个蕴与心生色生起；缘于两个蕴，两个蕴与心生色生起。”计数门：“因缘有九，所缘缘有三，增上缘有九，无间缘与等无间缘有三，俱生缘有九，相互缘有三，依止缘有九，亲依止缘有三，前生缘有三，数习缘有三，业缘有九，异熟缘有一，食缘、禅那缘、根缘、道缘各有九，相应缘有三，不相应缘与有缘有九，无有缘与离去缘有三，不离去缘有九。”

သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ.

或许，缘于一善法，一善法会以因缘而生起。

ကုသလတိက သဟဇာတဝါရ

善三法俱生论门

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.119] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိဓမ္မပိဋကေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု ဒုတိယော သဟဇာတဝါရော ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，世尊……乃至……正自觉者，在阿毗达摩藏大论中，于二十四发趣中的第一法随顺发趣中，于二十二种三法中的第一善三法中，于七大论门中的第二俱生论门，是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ အနန္တနယပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု ဒုတိယော သဟဇာတာဝါရော ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ သဟဇာတော ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ သဟဇာတာ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ သဟဇာတော ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ သဟဇာတာ ဒွေ ခန္ဓာ. ကုသလံ ဓမ္မံ သဟဇာတော အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, ကုသလေ ခန္ဓေ သဟဇာတံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ. ကုသလံ ဓမ္မံ သဟဇာတော ကုသလော စ အဗျာကတော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ, ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ သဟဇာတာ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ, တယော ခန္ဓေ သဟဇာတော ဧကော ခန္ဓော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ, ဒွေ ခန္ဓေ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေန စ. ဟေတုယာ နဝ, အာရမ္မဏေ တီဏိ, အဓိပတိယာ နဝ, အနန္တရေ သမနန္တရေ တီဏီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သင်္ချာဝါရေန စ ဝါစနာမဂ္ဂတော ဒွီဟိ ဝါရေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတွာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在阿毗达摩藏无尽理趣发趣大论中，于二十四发趣中的第一法随顺发趣中，于二十二种三法中的第一善三法中，于七大论门中的第二俱生论门，世尊如此开示：“善法俱生善法而生起，以因缘为缘；一个善蕴俱生三个善蕴，三个善蕴俱生一个善蕴，两个善蕴俱生两个善蕴。善法俱生无记法而生起，以因缘为缘；诸善蕴俱生心生色。善法俱生善法和无记法而生起，以因缘为缘；一个善蕴俱生三个善蕴和心生色，三个善蕴俱生一个善蕴和心生色，两个善蕴俱生两个善蕴和心生色。”世尊以如是解答论门，以及“因缘有九，所缘有三，增上有九，无间与等无间有三”等数目论门，以此二门庄严，而作了详细的分别解说。

ကုသလတိက ပစ္စယဝါရ

善三法缘论门

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.121] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု တတိယော ပစ္စယဝါရော ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဝိတ္ထာရေန ဒေသိတော.

问：贤友，世尊……乃至……正自觉者，在《发趣大论》的二十四发趣中的第一法随顺发趣中，于二十二种三法中的第一善三法中，于七大论门中的第三缘论门，是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဗာဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု တတိယော ပစ္စယဝါရော ‘‘သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ, သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ, သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပုစ္ဆာဝါရေန စ. ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပစ္စယာ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပစ္စယာ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပစ္စယာ ဒွေ ခန္ဓာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေန စ. ‘‘ဟေတုယာ သတ္တရသ, အာရမ္မဏေ သတ္တ, အဓိပတိယာ သတ္တရသ, အနန္တရေ သမနန္တရေ သတ္တ, သဟဇာတေ သတ္တရသ. အညမညေ သတ္တာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သင်္ချာဝါရေန စ. ပစ္စယာနုလောမ ပစ္စယ ပစ္စနိယ ပစ္စယာနုလောမ ပစ္စနီယ ပစ္စယ ပစ္စနီယာနုလောမသင်္ခါတေဟိ [Pg.122] စတူဟိ နယေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဘဂဝတာ ဒေသိတော.

答：尊者，在阿毗达摩藏七部论中的第七部无尽理趣发趣大论中，于二十四发趣中的第一法随顺发趣中，于二十二种三法中的第一善三法中，于七大论门中的第三缘论门，是以提问论门说：“以善法为缘，善法可能生起，以因缘为缘；以善法为缘，不善法可能生起，以因缘为缘；以善法为缘，无记法可能生起，以因缘为缘”等；又以解答论门说：“以善法为缘，善法生起，以因缘为缘；以一个善蕴为缘，三个蕴生起；以三个蕴为缘，一个蕴生起；以两个蕴为缘，两个蕴生起”等；又以数目论门说：“因缘有十七，所缘有七，增上有十七，无间与等无间有七，俱生有十七，相互有七”等；世尊并以缘随顺、缘逆、缘随顺逆、缘逆随顺这四种理趣作了分别解说。

ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပစ္စယာ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပစ္စယာ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပစ္စယာ ဒွေ ခန္ဓာ- ….

以善法为缘，善法生起，以因缘为缘。以一个善蕴为缘，三个蕴生起；以三个蕴为缘，一个蕴生起；以两个蕴为缘，两个蕴生起……

ပဉှာဝါရ

问品

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.123] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိဓမ္မပိဋကေ သတ္တသု မဟာပကရဏေသု သတ္တမေ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမော ပဉှာဝါရော ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

提问——贤友，那位世尊……乃至……正自觉者，在阿毗达摩藏七部大论中，第七部《发趣大论》的二十四发趣中，于第一法随顺发趣中，二十二三法中，于第一善三法中，七大品中第七问品，是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမော ပဉှာဝါရော ‘‘သိယာ ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. သိယာ ကုသလော ဓမ္မော အကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. သိယာ ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ [Pg.124] ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပုစ္ဆာဝါရေန စ. ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေန စ ‘‘ဟေတုယာ သတ္တ, အာရမ္မဏေ နဝ, အဓိပတိယာ ဒသ, အနန္တရေ သမနန္တရေ သတ္တ, သဟဇာတေ နဝ, အညမညေ တီဏိ, နိဿယေ တေရသ, ဥပနိဿယေ နဝ, ပုရေဇာတေ ပစ္ဆာဇာတေ အာသေဝနေ တီဏိ, ကမ္မေ သတ္တ, ဝိပါကေ ဧကံ. အာဟာရေ ဣန္ဒြိယေ ဈာနေ မဂ္ဂေ သတ္တ, သမ္ပယုတ္တေ တီဏိ, ဝိပ္ပယုတ္တေ ပဉ္စ, အတ္ထိယာ တေရသ, နတ္ထိယာ ဝိဂတေ သတ္တ, အဝိဂတေ တေရသာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သင်္ချာဝါရေန စ ပစ္စယာနုလောမပစ္စယပစ္စနီယပစ္စယာနုလောမပစ္စနီယပစ္စယပစ္စနီယာနုလောမသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答复——尊者，在阿毗达摩藏七部论中的第七部《无尽理趣发趣大论》(Anantanayasamantapaṭṭhāna)中，二十四发趣中的第一法随顺发趣中，二十二三法中的第一善三法中，七大品中第七问品，是由世尊以“善法可以是善法的因缘吗？善法可以是不善法的因缘吗？善法可以是无记法的因缘吗？”等提问品，“善法以因缘为缘于善法：诸善因以因缘为缘于相应的诸蕴。善法以因缘为缘于无记法：诸善因以因缘为缘于心生诸色”等答复品，“因缘七，所缘缘九，增上缘十，无间缘与等无间缘七，俱生缘九，相互缘三，依止缘十三，近依止缘九，前生缘、后生缘与修习缘三，业缘七，异熟缘一，食缘、根缘、禅缘与道缘七，相应缘三，不相应缘五，有缘十三，无缘与离去缘七，不离去缘十三”等计数品，以及缘随顺、缘逆、缘随顺逆、缘逆随顺此四理趣，而详细分别解说的。

ကုသလော [Pg.125] ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ စ အဗျာကတဿ စ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော ….

善法以因缘为缘于善法：诸善因以因缘为缘于相应的诸蕴。善法以因缘为缘于无记法：诸善因以因缘为缘于心生诸色。善法以因缘为缘于善法与无记法：诸善因以因缘为缘于相应的诸蕴与心生诸色……

ဝိဿဇ္ဇနာဝါရ

解说品

ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂ

因缘分析

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.126] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိဓမ္မပိဋကေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမေ ပဉှာဝါရေ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာသင်္ချာဝါရသင်္ခါတေသု တီသု ဝါရေသု ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေ ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，世尊……乃至……正自觉者，在阿毗达摩藏的七部论中，于第七部《发趣大论》，在其二十四缘中的第一法随顺，在其二十二个三法中的第一善三法，在其七大遍中的第七问遍，在被称为问遍、解说遍、计数遍的三遍中的解说遍里，因缘分析是如何被详细地分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမေ ပဉှာဝါရေ ပစ္စယာနုလောမပစ္စယပစ္စနီယ ပစ္စယာနုလောမ ပစ္စနီယပစ္စယ ပစ္စယနီယာနုလောမသင်္ခါတေသု စတူသု နယေသု ပဌမေ ပစ္စယာနုလောမနယေ ပုစ္ဆာဝါရဝိဿဇ္ဇနာဝါရသင်္ချာဝါရသင်္ခါတေသု တီသုပိ ဝါရေသု ဒုတိယေ ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေ ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလာ ဟေတူ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန [Pg.127] ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ စ အဗျာကတဿ စ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在阿毗达摩藏的七部论中，于第七部无边法门遍摄的《发趣大论》(anantanayasamantapaṭṭhāne mahāpakaraṇe)，在其二十四缘中的第一法随顺，在其二十二个三法中的第一善三法，在其七大遍中的第七问遍，在被称为缘随顺、缘逆、缘随顺逆、缘逆随顺的四种方法中的第一缘随顺法，在被称为问遍、解说遍、计数遍的所有三遍中的第二解说遍里，世尊如此详细地分别解说了因缘分析：“善法以因缘为缘，资助善法；善因以因缘为缘，资助相应的诸蕴。善法以因缘为缘，资助无记法；善因以因缘为缘，资助心生诸色。善法以因缘为缘，资助善法与无记法；善因以因缘为缘，资助相应的诸蕴及心生诸色。”

… ‘‘ကုသလော [Pg.129] ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ စ အဗျာကတဿ စ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’.

“善法以因缘为缘，资助善法；善因以因缘为缘，资助相应的诸蕴。善法以因缘为缘，资助无记法；善因以因缘为缘，资助心生诸色。善法以因缘为缘，资助善法与无记法；善因以因缘为缘，资助相应的诸蕴及心生诸色。”

အာရမ္မဏပစ္စယဝိဘင်္ဂ

所缘缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘိဓမ္မပိဋကေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမေ ပဉှာဝါရေ စတူသု နယေသု ပဌမေ ပစ္စယာနုလောမနယေ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာသင်္ချာဝါရသင်္ခါတေသု တီသု ဝါရေသု ဒုတိယေ ဝိဿဇ္ဇနာဝါရေ ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂါဒီသု စတုဝီသတိယာ ဝိဘင်္ဂေသု ဒုတိယော အာရမ္မဏပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友……正等觉者在阿毗达摩藏七部论中的第七部《发趣大论》，于二十四缘中的第一法随顺发趣，于二十二个三法中的第一善三法，于七大遍中的第七问遍，于四种方法中的第一缘随顺法，于问遍、解说遍、计数遍三遍中的第二解说遍，于因缘分别等二十四分别中的第二所缘缘分别，是如何被详细分别开示的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.130] ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမေ ပဉှာဝါရေ စတူသု နယေသု ပဌမေ ပစ္စယာနုလောမနယေ တီသု စ ဝါရေသု ဒုတိယေ ဝိဘင်္ဂဝါရေ ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂါဒီသု စတုဝီသတိယာ ဝိဘင်္ဂေသု ဒုတိယော အာရမ္မဏပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော, ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ တံ ပစ္စဝေက္ခတိ, ပုဗ္ဗေ သုစိဏ္ဏာနိ ပစ္စဝေက္ခတိ, ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဈာနံ ပစ္စဝေက္ခတိ, သေက္ခာ ဂေါတြဘုံ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, ဝေါဒါနံ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, သေက္ခာ မဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိတွာ မဂ္ဂံ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, သေက္ခာ ဝါ ပုထုဇ္ဇနာ ဝါ ကုသလံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿန္တိ, စေတောပရိယဉာဏေန ကုသလစိတ္တသမင်္ဂိဿ စိတ္တံ ဇာနန္တိ, အာကာသာနဉ္စာယတနကုသလံ ဝိညာဏဉ္စာယတနကုသလဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော. အာကိဉ္စညာယတနကုသလံ နေဝသညာနာသညာယတနကုသလဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလာ ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ, စေတောပရိယဉာဏဿ, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ, ယထာကမ္မုပဂဉာဏဿ, အနာဂတံသဉာဏဿ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在阿毗达摩藏七部论中的第七部《发趣大论》中，于二十四缘中的第一法随顺发趣，于二十二个三法中的第一善三法，于七大遍中的第七问遍，于四种方法中的第一缘随顺法，于三遍中的第二分别遍，于因缘分别等二十四分别中的第二所缘缘分别，世尊如此详细分别开示：“善法以所缘缘为善法之缘。布施后、持戒后、行布萨业后，对此加以省察；省察先前所行的善业；从禅那出定后，省察该禅那；有学省察种姓，省察清净；有学从道出定后，省察该道；有学或凡夫以无常、苦、无我观善法；以他心智了知具善心者的心。空无边处善以所缘缘为识无边处善之缘。无所有处善以所缘缘为非想非非想处善之缘。诸善蕴以所缘缘为神变智、他心智、宿住随念智、业果智、未来分智之缘。”像这样，世尊广为分别开示。

အဓိပတိပစ္စယဝိဘင်္ဂ

增上缘分别

ပုစ္ဆာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.133] အာဝုသော သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေသု ဗာဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမေ ပဉှာဝါရေ စတူသု နယေသု ပဌမေ ပစ္စယာနုလောမနယေ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာသင်္ချာသင်္ခါတေသု တီသု ဝါရေသု ဒုတိယေ ဝိဿဇ္ဇနာသင်္ခါတေ ဝိဘင်္ဂဝါရေ ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂါဒီသု စတုဝီသတိယာ ဝိဘင်္ဂေသု တတိယော အဓိပတိပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问：贤友，在阿毗达摩藏七部论中的第七部《发趣大论》，于二十四缘中的第一法随顺发趣，于二十二个三法中的第一善三法，于七大遍中的第七问遍，于四种方法中的第一缘随顺法，于问、答、数三遍中的第二答遍，于因缘分别等二十四分别中的第三增上缘分别，是如何被详细分别开示的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ သတ္တသု ပကရဏေသု သတ္တမေ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနေ မဟာပကရဏေ စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ပဌမေ ဓမ္မာနုလောမတိကပဋ္ဌာနေ ဗာဝီသတိယာ တိကေသု ပဌမေ ကုသလတ္တိကေ သတ္တသု မဟာဝါရေသု သတ္တမေ ပဉှာဝါရေ စတူသု နယေသု ပဌမေ ပစ္စယာနုလောမနယေ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာသင်္ချာသင်္ခါတေသု တီသု ဝါရေသု ဒုတိယေ ဝိဿဇ္ဇနာသင်္ခါတေ ဝိဘင်္ဂဝါရေ ဟေတုပစ္စယဝိဘင်္ဂါဒီသု စတုဝီသတိယာ ဝိဘင်္ဂေသု တတိယော အဓိပတိပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော. အာရမ္မဏာဓိပတိ, သဟဇာတာဓိပတိ. အာရမ္မဏာဓိပတိ–ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ တံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ. ပုဗ္ဗေ သုစိဏ္ဏာနိ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ, ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဈာနံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ, သေက္ခာ ဂေါတြဘုံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, ဝေါဒါနံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, သေက္ခာ မဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိတွာ မဂ္ဂံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တိ. သဟဇာတာဓိပတိ–ကုသလာဓိပတိ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答：尊者，在阿毗达摩藏七部论中的第七部《发趣大论》中，于二十四缘中的第一法随顺发趣，于二十二个三法中的第一善三法，于七大遍中的第七问遍，于四种方法中的第一缘随顺法，于问、答、数三遍中的第二答遍，于因缘分别等二十四分别中的第三增上缘分别，世尊如此详细分别开示：“善法以增上缘为善法之缘。所缘增上，俱生增上。所缘增上——布施后、持戒后、行布萨业后，尊重它而省察；尊重先前所行的善业而省察；从禅那出定后，尊重该禅那而省察；有学尊重种姓而省察，尊重清净而省察；有学从道出定后，尊重该道而省察。俱生增上——善增上以增上缘为相应诸蕴之缘。”像这样，世尊广为分别开示。

အနန္တရပစ္စယဝိဘင်္ဂ

无间缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.137] ဘဂဝတာ…ပေ… စတုတ္ထော အနန္တရပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，那么世尊……乃至……第四无间缘分别，是如何详细地分别解说的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… စတုတ္ထော အနန္တရပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော, ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ခန္ဓာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ခန္ဓာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော. အနုလောမံ ဂေါတြဘုဿ, အနုလောမံ ဝေါဒါနဿ, ဂေါတြဘု မဂ္ဂဿ, ဝေါဒါနံ မဂ္ဂဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第四无间缘分别，由世尊如是等详细地分别解说：“善法以无间缘为善法之缘，前前诸善蕴以无间缘为后后诸善蕴之缘。随顺以无间缘为种姓之缘，随顺以无间缘为清净之缘，种姓以无间缘为道之缘，清净以无间缘为道之缘。”

သဟဇာတပစ္စယဝိဘင်္ဂ

俱生缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.138] ဆဋ္ဌော သဟဇာတပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，那么……乃至……第六俱生缘分别是如何详细地分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ [Pg.139] ဘန္တေ…ပေ… ဆဋ္ဌော သဟဇာတပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလော ဧကော ခန္ဓော တိဏ္ဏန္နံ ခန္ဓာနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော, တယော ခန္ဓာ ဧကဿ ခန္ဓဿ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော, ဒွေ ဒွိန္နံ ခန္ဓာနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第六俱生缘分别，由世尊如是等详细地分别解说：“善法以俱生缘为善法之缘，一个善蕴以俱生缘为三个蕴之缘，三个蕴以俱生缘为一个蕴之缘，两个蕴以俱生缘为两个蕴之缘。善法以俱生缘为无记法之缘，诸善蕴以俱生缘为心生色之缘。”

ဥပနိဿယပစ္စယဝိဘင်္ဂ

亲依止缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.140] ဘဂဝတာ…ပေ… နဝမော ဥပနိဿယပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，那么，世尊是如何详细地分别解说……乃至……第九亲依止缘分别的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… နဝမော ဥပနိဿယပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော. အာရမ္မဏူပနိဿယော, အနန္တရူပနိဿယော, ပကတူပနိဿယော. အာရမ္မဏူပနိဿယော–ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ ကံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ…ပေ…

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第九亲依止缘分别：“善法以亲依止缘为善法之缘。有三种：所缘亲依止(ārammaṇūpanissaya)、无间亲依止(anantarūpanissaya)、自然亲依止(pakatūpanissaya)。所缘亲依止——布施后、持戒后、作布萨业后、敬重某人后，加以省察……乃至……

ပကတူပနိဿယော – သဒ္ဓံ [Pg.141] ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတိ သီလံ သမာဒိယတိ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ, ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတိ, ဝိပဿနံ ဥပ္ပာဒေတိ, မဂ္ဂံ ဥပ္ပာဒေတိ, အဘိညံ ဥပ္ပာဒေတိ, သမာပတ္တိံ ဥပ္ပာဒေတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

自然亲依止——依于信而布施、受持戒、作布萨业、生起禅那、生起观、生起道、生起神通、生起等至。”如是等，由世尊详细地分别解说。

ပုရေဇာတပစ္စယဝိဘင်္ဂ

前生缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.144] ဒသမော ပုရေဇာတပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，……乃至……第十前生缘分别是何以被详细分别解说？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… ဒသမော ပုရေဇာတပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘အဗျာကတော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော. အာရမ္မဏပုရေဇာတံ, ဝတ္ထုပုရေဇာတံ. အာရမ္မဏပုရေဇာတံ–အရဟာ စက္ခုံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿတိ. ဃာနံ, ဇိဝှံ, ကာယံ, ရူပေ, သဒ္ဒေ, ဂန္ဓေ, ရသေ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ, ဝတ္ထုံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿတိ. ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ, ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ သဒ္ဒံ သုဏာတိ, ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဿ, သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဿ, ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဿ, ရသာယတနံ ဇိဝှာဝိညာဏဿ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဿ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော. ဝတ္ထုပုရေဇာတံ–စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဿ, သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဿ, ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဿ, ဇိဝှာယတနံ ဇိဝှာဝိညာဏဿ, ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဿ, ဝတ္ထု ဝိပါကာဗျာကတာနံ ကြိယာဗျာကတာနံ ခန္ဓာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第十前生缘分别，乃世尊如此详细分别解说：“无记法以前生缘为无记法之缘。所缘前生(ārammaṇapurejātaṃ)、依处前生(vatthupurejātaṃ)。所缘前生者——阿罗汉观眼为无常、苦、无我；观鼻、舌、身、色、声、香、味、触、事为无常、苦、无我；以天眼见色，以天耳界闻声。色处以前生缘为眼识之缘，声处以前生缘为耳识之缘，香处以前生缘为鼻识之缘，味处以前生缘为舌识之缘，触处以前生缘为身识之缘。依处前生者——眼处以前生缘为眼识之缘，耳处以前生缘为耳识之缘，鼻处以前生缘为鼻识之缘，舌处以前生缘为舌识之缘，身处以前生缘为身识之缘，事以前生缘为异熟无记与唯作无记诸蕴之缘。”

ကမ္မပစ္စယဝိဘင်္ဂ

业缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.147] ဘဂဝတာ…ပေ… တေရသမော ကမ္မပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

问——贤友，世尊……乃至……第十三业缘分别是何以被详细分别解说？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… တေရသမော ကမ္မပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ စေတနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော. သဟဇာတာ, နာနာက္ခဏိကာ. သဟဇာတာ–ကုသလာ စေတနာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော. နာနာက္ခဏိကာ–ကုသလာ စေတနာ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ စ အဗျာကတဿ စ ဓမ္မဿ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလာ စေတနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第十三业缘分别，乃世尊如此详细分别解说：“善法以业缘为善法之缘，善思以业缘为相应诸蕴之缘。善法以业缘为无记法之缘。俱生(sahajātā)、异刹那(nānākkhaṇikā)。俱生者——善思以业缘为心生诸色之缘。异刹那者——善思以业缘为异熟诸蕴与已作业所生诸色之缘。善法以业缘为善法与无记法之缘。善思以业缘为相应诸蕴与心生诸色之缘。”

အာဟာရပစ္စယဝိဘင်္ဂ

食缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.150] ပန္နရသမော အာဟာရပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

提问——贤友，世尊……乃至……第十五食缘分别是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… ပန္နရသမော အာဟာရပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလာ အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလာ အာဟာရာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答复——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第十五食缘分别：“善法是善法的食缘。善食是相应诸蕴的食缘。善法是无记法的食缘。善食是心生色的食缘。”世尊如此详细分别解说。

ဣန္ဒြိယပစ္စယဝိဘင်္ဂ

根缘分别

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.151] ဘဂဝတာ…ပေ… သောဠသမော ဣန္ဒြိယပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ကထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

提问——贤友，世尊……乃至……第十六根缘分别是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… သောဠသမော ဣန္ဒြိယပစ္စယဝိဘင်္ဂေါ ‘‘ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလော ဣန္ဒြိယာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော. ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော, ကုသလာ ဣန္ဒြိယာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ [Pg.152] ရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答复——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第十六根缘分别：“善法是善法的根缘；善根是相应诸蕴的根缘。善法是无记法的根缘；善根是心生色的根缘。”世尊如此详细分别解说。

သင်္ချာဝါရ

计数品

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.154] ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာသင်္ချာဝါရသင်္ခါတေသု တီသု ဝါရေသု တတိယော သင်္ချာဝါရော ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

提问——贤友……乃至……在提问、解答和计数这三品中，第三计数品是如何详细分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… တတိယော သင်္ချာဝါရော ‘‘ဟေတုယာ သတ္တ, အာရမ္မဏေ နဝ, အဓိပတိယာ ဒသ, အနန္တရ သမနန္တရေ သတ္တ, သဟဇာတေ နဝ, အညမညေ တီဏိ, နိဿယေ တေရသ, ဥပနိဿယေ နဝ, ပုရေဇာတေ ပစ္ဆာဇာတေ အာသေဝနေ တီဏိ[Pg.155], ကမ္မေ သတ္တ, ဝိပါကေ ဧကံ, အာဟာရေ ဣန္ဒြိယေ ဈာနေ မဂ္ဂေ သတ္တ, သမ္ပယုတ္တေ တီဏိ, ဝိပ္ပယုတ္တေ ပဉ္စ, အတ္ထိယာ တေရသ, နတ္ထိယာ ဝိဂတေ သတ္တ, အဝိဂတေ တေရသာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

答复——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……第三计数品，世尊如此详细分别解说：“因缘有七，所缘缘有九，增上缘有十，无间缘与等无间缘有七，俱生缘有九，相互缘有三，依止缘有十三，近依缘有九，前生缘、后生缘、习行缘各有三，业缘有七，异熟缘有一，食缘、根缘、禅缘、道缘各有七，相应缘有三，不相应缘有五，有缘有十三，无有缘与离去缘有七，不离去缘有十三。”

ဟေတု [Pg.156] သဟဇာတ နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတန္တိ သတ္တ, ဟေတု သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတန္တိ တီဏိ, ဟေတု သဟဇာတ အညမည နိဿယ သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတန္တိ တီဏိ …

因、俱生、依止、有、不离去有七；因、俱生、相互、依止、有、不离去有三；因、俱生、相互、依止、相应、有、不离去有三……

ဝေဒနာတိက ပဋိစ္စဝါရ

受三法之缘起品

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော ဘဂဝတာ…ပေ… ပဌမံ ကုသလတ္တိကံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ တဒနန္တရံ အဝသေသာ ဝေဒနာတ္တိကာဒယော ဧကဝီသတိတိကာ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

提问——贤友，世尊……乃至……首先详细地分别了善三法，其后，其余的受三法等二十一种三法，是如何详细地分别及开示的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… ပဌမံ ကုသလတ္တိကံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ တဒနန္တရံ အဝသေသာ ဝေဒနာတ္တိကာဒယော ဧကဝီသတိတိကာ [Pg.157] ‘‘သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော’’တိ ဧဝမာဒိနာ စ. ဝိပါကံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဝိပါကော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ဝိပါကံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ, ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ. ဝိပါကံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, ဝိပါကေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ, ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ကဋတ္တာရူပံ, ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထူ’’တိ ဧဝမာဒိနာ စ ဧကေကသ္မိံ တိကေ သတ္တဟိ သတ္တဟိ မဟာဝါရေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ မဟာဝါရေ စတူဟိ စတူဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

回答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……首先详细地分别善三法，其后，其余的受三法等二十一种三法，世尊以“缘与乐受相应之法，与乐受相应之法以因缘生起。缘与乐受相应之一蕴，二蕴生起；缘二蕴，一蕴生起。于结生之时，缘与乐受相应之一蕴，二蕴生起；缘二蕴，一蕴生起”等方式，又以“缘异熟法，异熟法以因缘生起。缘异熟之一蕴，三蕴生起；缘三蕴，一蕴生起；缘二蕴，二蕴生起。于结生之时，缘异熟之一蕴，三蕴生起；缘三蕴，一蕴生起；缘二蕴，二蕴生起。缘异熟法，非异熟非能生异熟法之法以因缘生起；缘异熟诸蕴，心生色生起；于结生之时，缘异熟诸蕴，业生色生起；缘诸蕴，所依生起”等方式，于每一三法，皆以七大门，于每一大门，又以四理趣，详细地分别及开示。

ဒုကပဋ္ဌာန

二法发趣

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.158] တိကပဋ္ဌာနာဒီသု ဆသု အန္တောဂဓပဋ္ဌာနာဒီသု ပဌမံ တိကပဋ္ဌာနံ ဒေသေတွာ တဒနန္တရံ ဒုကပဋ္ဌာနံ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

提问——贤友……乃至……于三法发趣等六种内含发趣中，首先开示三法发趣，其后，二法发趣是如何详细地分别及开示的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… တိကပဋ္ဌာနာဒီသု ဆသု အန္တောဂဓပဋ္ဌာနာဒီသု ပဌမံ တိကပဋ္ဌာနံ ဝိဘဇိတွာ တဒနန္တရံ ဒုကပဋ္ဌာနံ ‘‘ဟေတုံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဟေတု ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, အလောဘံ ပဋိစ္စ အဒေါသော အမောဟော, အဒေါသံ ပဋိစ္စ အလောဘော အမောဟော, အမောဟံ ပဋိစ္စ အလောဘော အဒေါသော. လောဘံ ပဋိစ္စ မောဟော, မောဟံ ပဋိစ္စ လောဘော, ဒေါသံ ပဋိစ္စ မောဟော, မောဟံ ပဋိစ္စ ဒေါသော’’တိ ဧဝမာဒိနာ စ. သရဏံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သရဏော ဒမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, သရဏံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ. သရဏံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အရဏော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, သရဏော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ. သရဏံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သရဏော စ အရဏော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ. သရဏံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ [Pg.159] ရူပ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ စ. ဧကေကသ္မိံ ဒုကေ သတ္တဟိ သတ္တဟိ မဟာဝါရေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ မဟာဝါရေ စတူဟိ စတူဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

回答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……于三法发趣等六种内含发趣中，首先分别三法发趣，其后，二法发趣，是以“缘因法，因法以因缘生起。缘无贪，无瞋、无痴生起；缘无瞋，无贪、无痴生起；缘无痴，无贪、无瞋生起。缘贪，痴生起；缘痴，贪生起。缘瞋，痴生起；缘痴，瞋生起”等方式，又以“缘有染法，有染法以因缘生起。缘有染之一蕴，三蕴生起；缘三蕴，一蕴生起；缘二蕴，二蕴生起。缘有染法，无染法以因缘生起；缘有染诸蕴，心生色生起。缘有染法，有染与无染之法以因缘生起。缘有染之一蕴，三蕴与心生色生起；缘三蕴，一蕴与心生色生起；缘二蕴，二蕴与心生色生起”等方式。于每一二法，世尊皆以七大门，于每一大门，又以四理趣，详细地分别及开示。

သရဏံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သရဏော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, သရဏံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ

缘有染法，有染法以因缘生起。缘有染之一蕴，三蕴生起；缘三蕴，一蕴生起；二

ခန္ဓေ [Pg.160] ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ …

蕴为缘，二蕴生起……

ဒုကတိကပဋ္ဌာန ဒုကဒုကပဋ္ဌာန

二法三法发趣、二法二法发趣

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… တိကပဋ္ဌာနာဒီသု ဆသု အန္တောဂဓပဋ္ဌာနေသု ပဌမံ တိကပဋ္ဌာနဉ္စ ဒုတိယံ ဒုကပဋ္ဌာနဉ္စ ဝိဘဇိတွာ တဒဝသေသာနိ ဒုကတိကပဋ္ဌာနာဒီနိ စတ္တာရော ပဋ္ဌာနာနိ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

问——贤友，那么……乃至……在以三法发趣为首的六种内摄发趣中，三法发趣和二法发趣已分别解说，那么剩下的以二法三法发趣为首的四种发趣，是如何分别解说的呢？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… တိကပဋ္ဌာနာဒီသု ဆသု အန္တောဂဓပဋ္ဌာနေသု ပဌမံ တိကပဋ္ဌာနဉ္စ ဒုတိယံ ဒုကပဋ္ဌာနဉ္စ ဝိဘဇိတွာ တဒဝသေသာ [Pg.161] ဒုကတိကပဋ္ဌာနာဒယော ‘‘ဟေတုံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဟေတု ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ဟေတုံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နဟေတု ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ဟေတုံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဟေတု ကုသလော စ နဟေတု ကုသလော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ, နဟေတုံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နဟေတု ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, နဟေတုံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဟေတု ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, နဟေတုံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ဟေတု ကုသလော စ နဟေတု ကုသလော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာနိ.

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……在以三法发趣为首的六种内摄发趣中，分别解说第一三法发趣与第二二法发趣后，对其余以二法三法发趣为首者，如是广为分别解说：“以有因善法为缘，有因善法以因缘生起。以有因善法为缘，无因善法以因缘生起。以有因善法为缘，有因善法与无因善法以因缘生起。以无因善法为缘，无因善法以因缘生起。以无因善法为缘，有因善法以因缘生起。以无因善法为缘，有因善法与无因善法以因缘生起。”

ဓမ္မပစ္စနီယပဋ္ဌာန

法逆发趣

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.163] ဘဂဝတာ…ပေ… ပဌမံ ဓမ္မာနုလောမပဋ္ဌာနံ ဝိဘဇိတွာ တဒနန္တရံ ဒုတိယံ ဓမ္မပစ္စနီယပဋ္ဌာနံ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，那位世尊……乃至……分别解说第一法随顺发趣后，其后的第二法逆发趣，是如何分别解说的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… ပဌမံ ဓမ္မာနုလောမပဋ္ဌာနံ ဝိဘဇိတွာ တဒနန္တရံ ဒုတိယံ ဓမ္မပစ္စနီယပဋ္ဌာနံ ‘‘နကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. အကုသလာဗျာကတံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ အကုသလာဗျာကတာ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. နကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတု ပစ္စယာ. ဝိပါကာဗျာကတံ ကိရိယာဗျာကတံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ [Pg.164] ရူပံ. ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ…ပေ… နကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. အကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ တိကပဋ္ဌာနာဒီဟိ ဆဟိ အန္တောဂဓပဋ္ဌာနေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ တိကပဋ္ဌာနေ ဒုကပဋ္ဌာနေ ဒုကတိကပဋ္ဌာနေ တိကဒုကပဋ္ဌာနေ တိကတိကပဋ္ဌာနေ ဒုကဒုကပဋ္ဌာနေ သတ္တဟိ သတ္တဟိ မဟာဝါရေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ မဟာဝါရေ စတူဟိ စတူဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——尊者，在阿毗达摩藏中……乃至……分别解说第一法随顺发趣后，其后的第二法逆发趣，如是广为分别解说：“缘于非善法，非善法以因缘生起。缘于一个不善无记蕴，三个不善无记蕴与心生色生起；缘于三个蕴，一个蕴与心生色生起；缘于二个蕴，二个蕴与心生色生起。缘于非善法，非不善法以因缘生起。缘于一个异熟无记、唯作无记蕴，三个蕴与心生色生起；缘于三个蕴，一个蕴与心生色生起；缘于二个蕴，二个蕴与心生色生起。于结生时……乃至……缘于非善法，非无记法以因缘生起。缘于一个不善蕴，三个蕴生起；缘于三个蕴，一个蕴生起；缘于二个蕴，二个蕴生起。”如是，世尊以三法发趣等六种内摄发趣，于每一三法发趣、二法发趣、二法三法发趣、三法二法发趣、三法三法发趣、二法二法发趣中，各以七大章，复于每一大章中，各以四理趣，广为分别解说。

ဓမ္မာနုလောမပစ္စနီယပဋ္ဌာန

法随顺逆发趣

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.165] ဘဂဝတာ…ပေ… တတိယံ ဓမ္မာနုလောမပစ္စနီယပဋ္ဌာနံ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，那位世尊……乃至……第三法随顺逆发趣是如何详细分别开示的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ…ပေ… တတိယံ ဓမ္မာနုလောမပစ္စနီယပဋ္ဌာနံ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအကုသလော စ နအဗျာကတော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ [Pg.166] တယော ခန္ဓာ…ပေ… ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နကုသလော စ နအကုသလော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာ. ကုသလေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တိကပဋ္ဌာနာဒီဟိ ဆဟိ အန္တောဂဓပဋ္ဌာနေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ တိကပဋ္ဌာနေ ဒုကပဋ္ဌာနေ တိကဒုကပဋ္ဌာနေ ဒုကတိကပဋ္ဌာနေ တိကတိကပဋ္ဌာနေ ဒုကဒုကပဋ္ဌာနေ သတ္တဟိ သတ္တဟိ မဟာဝါရေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ မဟာဝါရေ စတူဟိ စတူဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——于阿毗达摩藏中……乃至……第三法随顺逆发趣：“以善法为缘，非善法以因缘生起。以诸善蕴为缘，心生色生起。以善法为缘，非不善法以因缘生起。以一个善蕴为缘，三个蕴与心生色生起。以三个蕴为缘，一个蕴与心生色生起。以两个蕴为缘，两个蕴与心生色生起。以善法为缘，非无记法以因缘生起。以一个善蕴为缘，三个蕴生起；以三个蕴为缘，一个蕴生起；以两个蕴为缘，两个蕴生起。以善法为缘，非不善法与非无记法以因缘生起。以一个善蕴为缘，三个蕴……乃至……以两个蕴为缘，两个蕴生起。以善法为缘，非善法与非不善法以因缘生起。以诸善蕴为缘，心生色生起。”如是，尊者，世尊以三法发趣等六种所含摄的发趣，于每一三法发趣、二法发趣、三二法发趣、二三法发趣、三三法发趣、二二法发趣中，各以七大章，复于每一大章中，各以四理趣，详细分别开示。

ဓမ္မပစ္စနီယာနုလောမပဋ္ဌာန

法逆随顺发趣

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.167] ဘဂဝတာ…ပေ… ဓမ္မာနုလောမာဒီသု ပဓာနဘူတေသု စတူသု ပဋ္ဌာနေသု စတုတ္ထံ ပရိယောသာနဘူတံ ဓမ္မပစ္စနီယာနုလောမပဋ္ဌာနံ ကထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

问——贤友，世尊……乃至……于以法随顺为首的四种主要发趣中，作为究竟的第四法逆随顺发趣，是如何详细分别开示的？

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဘိဓမ္မပိဋကေ ဘန္တေ…ပေ… ဓမ္မာနုလောမပဋ္ဌာနာဒီသု စတူသု ပဓာနဘူတေသု မဟာပဋ္ဌာနေသု စတုတ္ထံ ပရိယောသာနဘူတံ ဓမ္မပစ္စနီယာနုလောမပဋ္ဌာနံ ‘‘နကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, အကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ. နကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ. အကုသလေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ, ဝိပါကာဗျာကတံ ကြိယာဗျာကတံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ…ပေ… ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ. ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထု, ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ. နကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ နအဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ, အကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ, တယော ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော, ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ တိကပဋ္ဌာနာဒီဟိ စာတိ အန္တောဂဓပဘေဒပဋ္ဌာနေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ တိကပဋ္ဌာနေ ဒုကပဋ္ဌာနေ ဒုကတိကတိကဒုကတိကတိကဒုကဒုကပဋ္ဌာနေ ပဋိစ္စဝါရာဒီဟိ သတ္တဟိ မဟာဝါရေဟိ ဧကေကသ္မိဉ္စ မဟာဝါရေ ပစ္စယာနုလောမာဒီဟိ စတူဟိ စတူဟိ နယေဟိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

答——于阿毗达摩藏中，尊者……乃至……于以法随顺发趣等四种主要大发趣中，作为究竟的第四法逆随顺发趣，如是开示：“以非善法为缘，不善法以因缘生起；以一个不善蕴为缘，三个蕴生起；以三个蕴为缘，一个蕴生起；以两个蕴为缘，两个蕴生起。以非善法为缘，非不善法以因缘生起。以诸不善蕴为缘，心生色生起；以异熟无记、唯作无记的一个蕴为缘，三个蕴与心生色生起……乃至……以两个蕴为缘，两个蕴与心生色生起。以诸蕴为缘，事生起；以事为缘，诸蕴生起。以非善法为缘，非无记法以因缘生起；以一个不善蕴为缘，三个蕴生起；以三个蕴为缘，一个蕴生起；以两个蕴为缘，两个蕴生起。”如是，以三法发趣等所含摄的种种差别发趣，于每一三法发趣、二法发趣、三二法发趣、二三法发趣、三三法发趣、二二法发趣中，各以缘起章等七大章，复于每一大章中，各以缘随顺等四理趣，世尊详细分别开示。