中文
巴利義註複註藏外典籍
1101 巴拉基咖(波羅夷)
1102 巴吉帝亞(波逸提)
1103 大品(律藏)
1104 小品
1105 附隨
1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1
1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2
1203 巴吉帝亞(波逸提)義註
1204 大品義註(律藏)
1205 小品義註
1206 附隨義註
1301 心義燈-1
1302 心義燈-2
1303 心義燈-3
1401 疑惑度脫
1402 律攝註釋
1403 金剛智疏
1404 疑難解除疏-1
1405 疑難解除疏-2
1406 律莊嚴疏-1
1407 律莊嚴疏-2
1408 古老解惑疏
1409 律抉擇-上抉擇
1410 律抉擇疏-1
1411 律抉擇疏-2
1412 巴吉帝亞等啟請經
1413 小戒學-根本戒學

8401 清淨道論-1
8402 清淨道論-2
8403 清淨道大複註-1
8404 清淨道大複註-2
8405 清淨道論導論

8406 長部問答
8407 中部問答
8408 相應部問答
8409 增支部問答
8410 律藏問答
8411 論藏問答
8412 義注問答
8413 語言學詮釋手冊
8414 勝義顯揚
8415 隨燈論誦
8416 發趣論燈論
8417 禮敬文
8418 大禮敬文
8419 依相讚佛偈
8420 經讚
8421 蓮花供
8422 勝者莊嚴
8423 語蜜
8424 佛德偈集
8425 小史
8427 佛教史
8426 大史
8429 目犍連文法
8428 迦旃延文法
8430 文法寶鑑(詞幹篇)
8431 文法寶鑑(詞根篇)
8432 詞形成論
8433 目犍連五章
8434 應用成就讀本
8435 音韻論讀本
8436 阿毗曇燈讀本
8437 阿毗曇燈疏
8438 妙莊嚴論讀本
8439 妙莊嚴論疏
8440 初學入門義抉擇精要
8446 詩王智論
8447 智論花鬘
8445 法智論
8444 大羅漢智論
8441 世間智論
8442 經典智論
8443 勇士百智論
8450 考底利耶智論
8448 人眼燈
8449 四護衛燈
8451 妙味之流
8452 界清淨
8453 韋桑達拉頌
8454 目犍連語釋五章
8455 塔史
8456 佛牙史
8457 詞根讀本注釋
8458 舍利史
8459 象頭山寺史
8460 勝者行傳
8461 勝者宗燈
8462 油鍋偈
8463 彌蘭王問疏
8464 詞花鬘
8465 詞成就論
8466 正理滴論
8467 迦旃延詞根注
8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品
2102 大品(長部)
2103 波梨品
2201 戒蘊品註義註
2202 大品義註(長部)
2203 波梨品義註
2301 戒蘊品疏
2302 大品複註(長部)
2303 波梨品複註
2304 戒蘊品新複註-1
2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經
3102 中五十經
3103 後五十經
3201 根本五十義註-1
3202 根本五十義註-2
3203 中五十義註
3204 後五十義註
3301 根本五十經複註
3302 中五十經複註
3303 後五十經複註
4101 有偈品
4102 因緣品
4103 蘊品
4104 六處品
4105 大品(相應部)
4201 有偈品義注
4202 因緣品義注
4203 蘊品義注
4204 六處品義注
4205 大品義注(相應部)
4301 有偈品複註
4302 因緣品註
4303 蘊品複註
4304 六處品複註
4305 大品複註(相應部)
5101 一集經
5102 二集經
5103 三集經
5104 四集經
5105 五集經
5106 六集經
5107 七集經
5108 八集等經
5109 九集經
5110 十集經
5111 十一集經
5201 一集義註
5202 二、三、四集義註
5203 五、六、七集義註
5204 八、九、十、十一集義註
5301 一集複註
5302 二、三、四集複註
5303 五、六、七集複註
5304 八集等複註
6101 小誦
6102 法句經
6103 自說
6104 如是語
6105 經集
6106 天宮事
6107 餓鬼事
6108 長老偈
6109 長老尼偈
6110 譬喻-1
6111 譬喻-2
6112 諸佛史
6113 所行藏
6114 本生-1
6115 本生-2
6116 大義釋
6117 小義釋
6118 無礙解道
6119 導論
6120 彌蘭王問
6121 藏釋
6201 小誦義注
6202 法句義注-1
6203 法句義注-2
6204 自說義注
6205 如是語義註
6206 經集義注-1
6207 經集義注-2
6208 天宮事義注
6209 餓鬼事義注
6210 長老偈義注-1
6211 長老偈義注-2
6212 長老尼義注
6213 譬喻義注-1
6214 譬喻義注-2
6215 諸佛史義注
6216 所行藏義注
6217 本生義注-1
6218 本生義注-2
6219 本生義注-3
6220 本生義注-4
6221 本生義注-5
6222 本生義注-6
6223 本生義注-7
6224 大義釋義注
6225 小義釋義注
6226 無礙解道義注-1
6227 無礙解道義注-2
6228 導論義注
6301 導論複註
6302 導論明解
7101 法集論
7102 分別論
7103 界論
7104 人施設論
7105 論事
7106 雙論-1
7107 雙論-2
7108 雙論-3
7109 發趣論-1
7110 發趣論-2
7111 發趣論-3
7112 發趣論-4
7113 發趣論-5
7201 法集論義註
7202 分別論義註(迷惑冰消)
7203 五部論義註
7301 法集論根本複註
7302 分別論根本複註
7303 五論根本複註
7304 法集論複註
7305 五論複註
7306 阿毘達摩入門
7307 攝阿毘達磨義論
7308 阿毘達摩入門古複註
7309 阿毘達摩論母


Padasādhanaṃ

构词法

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

Buddhambujaṃ namassitvā saddhammamadhu bhājanaṃ,Guṇamopadapadaṃ saṅghamadhubbatanisevitaṃ;

敬礼佛陀莲花,正法之蜜的容器;以及为(圣者)蜂所常栖、功德之所的僧团。

Moggallāyanācariya carañca yena dhīmatā,Kataṃ laghumayandiddhamanunaṃ saddalakkhaṇaṃ;

以及(敬礼)由智者目犍连阿阇梨(Moggallāyanācariya)所造,简明、成功且圆满的语法。

Ārabhissaṃ samāsena bālatthaṃ padasādhanaṃ,Moggallāyanasaddattharatanākarapaddhatiṃ;

为利初学者,我今简要地开始讲解《构词法》,此乃目犍连(Moggallāyana)语法与义理的宝海法门。

Saññāpariggaheneva lakkhaṇesu sarādayo,Ñāyantiti tamevādo dassayissaṃ vibhāgato;

因为在规则中,元音等只有通过掌握术语(saññā)才能被了知,所以我首先将分别阐明这些术语。

Aādayo titāḷīsa vaṇaṇā.

以“a”等开头的字母(vaṇṇa)有四十三个。

Jinavacanānurūpā akāradeyo niggahitantā tecattāḷī sakkharā paccekaṃ vaṇṇā nāma honti yathā - a ā i ī u ū e o ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ iti-kakārādisvakāro uccāraṇattho = vaṇaṇīyati attho etehīti vaṇṇā-aādi mariyādā bhūto yesanto aādayo.

与佛言相应的、以“a”为首、以鼻音(niggahita, ṃ)为尾的四十三個字母,各被称为“字母”(vaṇṇa),如下:a ā i ī u ū e o ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ。在“ka”等辅音中的“a”音是为了方便发音。意义由它们表达(vaṇṇīyati),故称“字母”(vaṇṇā)。以“a”为始,故称“a-ādayo”(a等)。

Aādayoti vattate yāva ‘‘binduniggahīta’’nti-tañcakhoattha vasā vibhatticīparināmoti sattamyantamabhisambandhīyate.

术语“a-ādayo”(a等)的作用延续至“bindu niggahitaṃ”(点即鼻音)这条规则。并且,根据文意,通过格的变化,它应被理解为第七格(处格)的形式。

Dasādo sarā

最初的十个是元音。

Aādisvādimhi niddiṭṭhā odantā dasavaṇṇā sarā nāma honti-yathā-a ā i ī u ū e o = saranti pavattantīti sarā-dasā doti vattate tīsu cakkamānesu.

在以“a”等开头的(字母表)之首所指出的、以“o”结尾的十个字母,被称为“元音”(sara)。例如:a ā i ī u ū e o。因其能流动(saranti),故称“元音”(sarā)。“最初的十个”这一术语在(其后)三条规则中被沿用。

Dve dve savaṇṇā.

(元音)两两为同类音。

Aāsvādimesu dassu dve dve savaṇṇā nāma honti. Yathākkamaṃ-yathā-aā iti, uū iti, e iti, o iti = samānā sādisā vaṇṇā savaṇṇā-samānattañca ṭhānato.

在这最初的十个元音中,两两成对的被称为“同类音”(savaṇṇā)。依次为:a-ā, i-ī, u-ū。相同或相似的字母是“同类音”(savaṇṇā)。其相同性在于发音部位。

Cha vaṇṇānaṃhi uppattiṭṭhānāni kaṇṭhātālumuddhadantaoṭṭhānā sikāvasena-tesu avaṇṇakavaggahānaṃ kaṇṭhoṭhānaṃ-ivaṇṇa cavaggayānaṃ tālu-ṭavaggaraḷānaṃ muddhā-tavaggalasānaṃ dantā-u vaṇṇapavaggānaṃ oṭṭhā-evaṇṇassa kaṇṭhatālu-ovaṇṇassa kaṇṭhoṭṭhaṃ-vakārassa dantoṭṭhaṃ-niggahitassa nāsikā-ṅañaṇanamānaṃ sakaṭṭhānaṃ nāsikā ca-dvedveti vattate.

字母有六个发音部位,即:喉、腭、顶、齿、唇、鼻。其中:“a”元音、“ka”组和“h”的发音部位是喉;“i”元音、“ca”组和“y”的发音部位是腭;“ṭa”组、“r”和“ḷ”的发音部位是顶;“ta”组、“l”和“s”的发音部位是齿;“u”元音和“pa”组的发音部位是唇;“e”元音的发音部位是喉和腭;“o”元音的发音部位是喉和唇;“v”的发音部位是齿和唇;鼻音(niggahita)的发音部位是鼻;“ṅ, ñ, ṇ, n, m”的发音部位是其各自的部位以及鼻。“dve dve”(两两)的规则在此处适用。

Pubbo rasso

前者为短音。

Tesceva dasasu ye dve dve savaṇṇā tesu yo yo pubbo so so rassasañño hoti-yathā-a i u e o-tesu saṃyoga pubbāca dissanti dve panantimā dīpetuṃ tattha sādhuttaṃ tesampi idha saṅgaho = rassakālayogā tabbantatāya vā rassā-tathā dīghā-idhāpidvedveti vattate.

在那十个元音中,于两两成对的同类音里,前者被定名为“短音”(rassa)。例如:a, i, u, e, o。其中,在辅音丛(saṃyoga)前的(e, o)也被视为短音。为了说明最后两个(e, o)的正确性,它们在此也被包含进来。因其音长为短,故称“短音”(rassa)。长音亦然。此处“dve dve”(两两)的规则也适用。

Paro dīgho.

后者为长音。

Aādisvādibhutesu dasasu ye dve dve savaṇṇā tesu yo yo paro so so dīghasañño hoti-yathā-ā ī ū.

在最初的十个元音中,于两两成对的同类音里,后者被定名为“长音”(dīgha)。例如:ā, ī, ū。

Kādayo byañjanā.

以“ka”等开头的是辅音。

Aādisu kādayo niggahītapariyantā tettiṃsa byañjanānāma honti-yathā-ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra lava sa ha ḷa aṃ = byañjīyati attho etehīti byañjanā-kādayoti vattate.

在字母表中,以“ka”开头、以鼻音(niggahita, ṃ)结尾的三十三个字母,被称为“辅音”(byañjana)。如下:ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ。意义由它们显发(byañjīyati),故称“辅音”(byañjanā)。“kādayo”(ka等)的规则适用。

Pañca pañcakā vaggā.

五个五字母组是“组”(vagga)。

Aādasu kakārādayo makārantā pañca pañcakā vaggā nāma honti-yathā-kakhagaghaṅa, cachajajhaña, ṭaṭhaḍaḍhaṇa, tathadadhana, paphababhama. = Vajjenti yakārādayoti vaggā.

在字母表中,从“ka”开始到“ma”结束的五个五字母组,被称为“组”(vagga)。例如:ka-kha-ga-gha-ṅa, ca-cha-ja-jha-ña, ṭa-ṭha-ḍa-ḍha-ṇa, ta-tha-da-dha-na, pa-pha-ba-bha-ma。因其排除了“ya”等字母,故称“组”(vaggā)。

Bindu niggahitaṃ

点状符号(bindu)即是鼻音(niggahita)。

Akārādīsuyavāyaṃ vaṇṇo bindumatto so niggahitasaññohoti = rassasaraṃ nissāya gahitamuccāritaṃ niggahītaṃ.

在以“a”等开头的字母中,这个仅为一点的字母,被定名为“鼻音”(niggahita)。“鼻音”(niggahita)是依靠短元音而发出的被抑制之音。

Saññā vidhānaṃ.

术语规定

Sandhi vuccate-purisa uttamo, paññā indriyaṃ. Satiārakkho,bhogi indo, cakkhu āyatanaṃ, abhibhu āyatanaṃ, dhanamme atthi, kuto etthā’ tidha-saro lopo sare.

现在讲解连音(sandhi)。例如:“purisa uttamo”(人+最上)、“paññā indriyaṃ”(慧+根)、“sati ārakkho”(念+守护)、“bhogī indo”(有财者+主)、“cakkhu āyatanaṃ”(眼+处)、“abhibhū āyatanaṃ”(胜者+处)、“dhanam me atthi”(财+我+有)、“kuto ettha”(从何处+在此)。在此处,规则是:“当元音在后时,前一元音被省略”。

Saro saro lopanīyo hoti-saretopasilesikādhārasattamī tato vaṇṇakālavyavadhāne kāriyaṃ na hoti-tvamasi, katamā cānanda aniccasaññā’ti-aññatthāpi saṃhatāyamopasilesakādhā reyeva sattamī-vidhīti vattamāne.

在后一元音前,前一元音应被省略。此处的“sare”(在元音前)是表示邻近的处格(opasilesika-ādhāra)。因此,若有字母或时间的间隔,则此省略操作不发生。例如:“tvam asi”(你是),“katamā ca, ānanda, aniccasaññā”(阿难,什么是无常想?)。在其他地方,于连续诵读时,处格也确实是表示邻近的。

Sattamiyaṃ pubbassa.

由第七格(处格)所指定者,其作用施于前者。

Sattamīniddese pubbasseva vidhiti pubbasaralopo-purisuttamo,paññindriyaṃ, satārakkho, bhogindo, cakkhāyatanaṃ. Abhibhāyatanaṃ, dhanammatthi, kutettha. Pubbassa kāriyavidhānā sattamīniddiṭṭhassa paratāva gamyateti paretuparivacanampi ghaṭate-so ahaṃ, cattāro ime, yato udakaṃ, pāto evaṃ’tīdha-‘‘saro lopo sare’’ti vattate.

根据“由第七格所指定者,其作用施于前者”的规则,是前一个元音被省略。因此有:purisuttamo、paññindriyaṃ、satārakkho、bhogindo、cakkhāyatanaṃ、abhibhāyatanaṃ、dhanammatthi、kutettha。由于作用是规定于前者,由第七格所指定的(条件)便被理解为在后者,因此关于后者的规定也得以成立。在“so ahaṃ”、“cattāro ime”、“yato udakaṃ”、“pāto evaṃ”等例子中,“当元音在后时,元音被省略”的规则依然适用。

Paro kvaci.

有时是后者(被省略)。

Saramhā paro saro kvaci lopanīyo hoti-sohaṃ, cattārome, yatodakaṃ. Pātoca-kvacitikiṃ?-Paññindriyaṃ-assādhikāro sabbasandhisu-tassa idaṃ, tassa idaṃ, vāta īritaṃ, vāta īritaṃ, sīta udakaṃ, sīta udakaṃ, vāma ūru,vāma ūru, itidha-pubbasara lope-sare veti ca vattate.

在元音之后,后一个元音有时应被省略。例如:sohaṃ (so ahaṃ)、cattārome (cattāro ime)、yatodakaṃ (yato udakaṃ)、pātova (pāto eva)。为何说“有时”?是为了防止在“paññindriyaṃ”这样的情况下省略后一元音。此规则统摄所有连音。在“tassa idaṃ”、“vāta īritaṃ”、“sīta udakaṃ”、“vāma ūru”等例子中,当前一元音被省略时,“sare vā”(或当元音在后时)的规则也适用。

Yuvaṇaṇānamño luttā.

i、u、e、o于元音被省略后。

Luttā sarāparesaṃ ivaṇṇavaṇṇānaṃ ño honti vāyathākkamaṃ.

于其他元音被省略后,i元音与u元音可分别选择性地变为y与v。

Vaṇṇaparena savaṇṇepi.

(此规则)亦适用于同类元音。

Vaṇṇasaddo paro yasmā tena savaṇṇopi gayhati sayaṃ ceti ī ū nampi e o-tassedaṃ, tassidaṃ-vāteritaṃ. Vātiritaṃ-sītodakaṃ, ‘‘byañjane dīgarassā’’ti dīghe-sītudakaṃ-vāmoru,vāmūru-luttetikiṃ-dasa ime.

因使用“vaṇṇa”(元音)一词,其同类元音(即长元音)亦被含摄,故此规则亦适用于ī、ū、e、o。例如:tassedaṃ或tassidaṃ(tassa idaṃ);vāteritaṃ或vātiritaṃ(vāta īritaṃ);sītodakaṃ(sīta udakaṃ)。依“于辅音前,元音可长可短”之规,(可作)长音,如sītudakaṃ。又如vāmoru或vāmūru(vāma ūru)。为何言“lutte”(于被省略时)?为防如“dasa ime”之例(发生变化)。

Atippasaṅgabādhakassa kvacisaddassānuvattanato na vikappavidhī niyatā-tena upeto’ti evamādīsu vikakeppā nārakitādisu vidhi ca na hoti-ci akāsi, ci akāsi. Su āgataṃ, su āgataṃ’tidhayuvaṇṇānaṃ ve’ti ca vattate.

因用以防止过度适用的“kvaci”(有时)一词的延续,选择性规则并非固定。因此,于“upeto”等词中无选择性,于“nārakitādi”等词中此规则亦不适用。于“ci akāsi”、“su āgataṃ”等例中,“yuvaṇṇānaṃ ve”之规亦延续。

Yavā sare.

(i、u)于元音前(变为)y、v。

Sare pare iva ṇṇuvaṇṇānaṃ yakāravakārā honti vā yathākkamaṃ-akārassa dīghe-vyākāsi, ‘‘vanataragāvā gāmā’’ti yāgame-viyākāsi-svāgataṃ. Sāgataṃ-kvacitveva-yānīdha.

于元音在后时,i元音与u元音可分别选择性地变为y与v。伴随a音的长音化,(vi akāsi 变为)vyākāsi。依“vanataragāvā gāmā”等规,加入y增音,则得viyākāsi。svāgataṃ或萨咖达(sāgataṃ)(su āgataṃ)。此规则仅有时适用,例如yāni idha则无变化。

Te ajja, te ajja, so ayaṃ, so ayaṃ, itīdha-‘‘yavāsare’’ ‘ve’ti ca vattate.

于“te ajja”(或“te ajja”)、“so ayaṃ”(或“so ayaṃ”)等例中,“yavā sare”与“ve”之规亦延续。

Ñonaṃ

关于e、o。

Ñonaṃ yakāravakārā honti vā sare pare yathākkamaṃ.

于元音在后时,e音与o音可分别选择性地变为y与v。

Tyajja, tejja-‘‘byañjane dīgharassā’’tidīghe-svāyaṃ, soyaṃ.

例如tyajja、tejja(te ajja)。依“于辅音前,元音可长可短”之规,长音化后作svāyaṃ;或作soyaṃ(so ayaṃ)。

Kvacītveva-dhanammatthī-go eḷakamitidha-sare’ti vattate.

此规则仅有时适用,例如于dhanammatthī、go eḷakam等例中不适用。于此,“sare”(于元音前)之规延续。

Gossāvaṅa.

对于go,以avaṅ为替代。

Sare pare gossa avaṅa ādeso hoti-saca‘‘ṭanubandhāneka vaṇṇāsabbassā’’ti sabbassappasaṅge-antasse’ti vattamāne.

于元音在后时,avaṅ为go之替代。并且,依“带指示字母ṅ的多音素替代体替代全部”之规,当其适用于全部(词)时,因“antassa”(替代末尾)之规正在生效,(故仅替代末尾部分)。

Ṅanu bandho.

Ṅa为指示字母。

Ṅakāronubandho yassa so nekavaṇṇopi antassa hotiti औkārasseva hoti,-‘‘saṅketonavayavonu bandho’’tivacanā ṅakārassāppayogo-payojanaṃ‘‘ṅanubandho’’ti saṅketo-gaveḷakaṃ.

以ṅ为指示字母者,即使是多音素,亦仅作用于末尾部分,故其仅替代o元音。依“指示字母是记号,非(词语)部分”之说,ṅ字母本身不被使用。其作用是作为“带ṅ指示字母”的记号。例如:gaveḷakaṃ。

Iti eva, iti evā ‘‘tīdha-

iti eva、iti evā。于此二例中:

Vitisseve vā

于eva前,iti(之尾音)可选择地(变为v)。

Evasadde pare itissa vo hoti vā-saca.

于eva一词在后时,iti之(尾音)可选择性地变为v。并且它……

Chaṭṭhiyantassa.

(此规则适用)于以第六格(属格)结尾者。

Chaṭṭhinaddiṭṭhassa yaṃ kāriyaṃ tadantassa viññeyyanti ikārassādeso hoti = ṭhānīnamāmaddiyadissati uccāriyati’ti ādeso-itveva, aññatra yādese-‘‘tavaggavaraṇanaṃ ye cavaggabayañā’’ti takārassa vo-‘‘vaggalayehi te’’ti yassa ca cakāro, icceva-du aṅgikaṃ, ci itvā, ajja agge, pātu ahesuṃ, pā eva, idha ijjhati, pari antaṃ, atta atthamitidha-‘‘mayadāsare’’ti vattate.

由第六格(属格)所指定的操作,当知是作用于该词的末尾。因此,此为对i字母的替代。替代(ādesa)是指取代原形而被念诵者。例如itveva。于他处,如y之替代中,依“tavaggavaraṇanaṃ ye cavaggabayañā”之规,t作v;依“vaggalayehi te”之规,y作c,如icceva。于du aṅgikaṃ、ci itvā、ajja agge、pātu ahesuṃ、pā eva、idha ijjhati、pari antaṃ、atta attham等例中,“mayadāsare”之规延续。

Vatataragā cāgamā.

m、y、d、v为增音。

Ete mayadā vāgamā honti vā sare kvaci,-āgamino aniyamepi saroyevāgamī hoti vanādinantu ñāpakā-aññathāhi padādīnaṃ yukvīdhāna manatthakaṃ-duvaṅgikaṃ, cinitvā, ajjatagge, pāturahesuṃ, -‘‘byañjanedīgharassā’’ti rasse-pageva, idhamijjhati, pariyantaṃ, attadatthaṃ-vātveva-attatthaṃ.

此等m、y、d、v增音,有时于元音前可选择性地出现。虽增音位置不定,然其依附于元音,此可由vana等词用法得知。否则,为词首等所设之规则将无意义。例如:duvaṅgikaṃ、cinitvā、ajjatagge、pāturahesuṃ。依“于辅音前,元音可长可短”之规,短音化后,可得pageva、idhamijjhati、pariyantaṃ、attadatthaṃ。或(无增音时作)attatthaṃ。

Cha abhiññā, cha abhiññā,’tīdha-vā sare āgamo’ti ca vattate.

cha abhiññā、cha abhiññā。于此,“于元音前可有增音”之规亦延续。

Chā ḷo.

从cha后增ḷ。

Cha saddā parassa sarassa ḷakāro āgamo hoti vā-chaḷabhiññā, chaabhiññā.

于cha一词之后、元音之前,可选择性地加入增音ḷ。例如:chaḷabhiññā、chaabhiññā。

Sarasandhi.

元音连音。

Kaññā iva-kaññā ivā tīdha-pubbaparasarānaṃ lope sampatte-saro paroti ca vattate.

“Kaññā iva”、“kaññā ivā”。于此,当前后元音两者皆可省略时,“后元音(保留)”之规亦延续。

Nadvevā.

可选择地,两者皆不(省略)。

Pubbaparasarā dvepi vā kvaci na lupyante-kaññāiva, kaññeva, kaññāva.

有时,前后两个元音可选择地皆不省略。例如:kaññāiva、kaññeva、kaññāva。

Sarasandhi nisedho.

元音连音之禁止。

Tatra abhirati, khanti paramaṃ, sammā akkhāto’tīdha-

`Tatra abhirati`、`khanti paramaṃ`、`sammā akkhāto`,于此等例中:

Byañchane dīgharassā.

于辅音前,长短音互换。

Rassadīghānaṃ kvaci dīgharassā honti byañjane-tatrābhirati, khantīparamaṃ,’ sammadakkhāto’ tidāgame rasso-kvacītveca-tyajja-kathaṃ yāniva antalikkhe’ti -dīgharassāti yogavibhāgā.

于辅音前,短元音与长元音有时互换为长元音与短元音。例如:`tatrābhirati`、`khantīparamaṃ`。在`sammadakkhāto`中,长音变短。有时亦然,如`tyajja`。又如`yānīva antalikkhe`。此乃通过对“`dīgharassā`”进行规则分割(yogavibhāga)而得。

Ci gaho, tatiya jhānaṃ. Vi khopo, itidha-byañjane’ti vattate.

`viggaho`、`tatiyajjhānaṃ`、`vikkhepo`,于此等例中,“`byañjane`”(于辅音前)的规则适用。

Saramhā dve.

于元音后,(辅音)双写。

Saramhā parassa byañjanassa kvaci dverūpāni honti-viggaho.

元音之后的辅音,有时双写。例如:`viggaho`。

Catuttha dutiyesvesaṃ tatiya paṭhamā.

于第四、第二辅音前,(双写辅音的)前一辅音变为第三、第一辅音。

Catutthadutiyesu paresvesaṃ catutthadutiyānaṃ tabbagge tatiya paṭhamā honti paccāsatyāti pubbajhakārakhakārānaṃ jakārakakarā-tatiyajjhānaṃ, vikkhepo-saramhā’tikiṃ?-Taṃ vanaṃ. Akarambhasete, akarambhasete, eso attho, eso attho, itidha-ce’tivattate.

当第四和第二(送气)辅音在后时,因邻近(paccāsatti)故,(被双写辅音中的)第四和第二辅音,会变成其同类的第三和第一辅音。因此,前面的`jh`和`kh`分别变成`j`和`k`。例如:`tatiyajjhānaṃ`、`vikkhepo`。为何要说“从元音后”?答:`taṃ vanaṃ`。对于`akarambhasete`、`eso attho`,于此适用“`ce`”的规则。

E o na ma vaṇṇe.

于`vaṇṇa`前,`e`、`o`成`a`。

E o naṃ vaṇṇe kvaci a hoti vā-akarambhasane, akaramha sete-esaattho, esoattho-vaṇṇetikiṃ?-So.

在`vaṇṇa`一词前,`e`和`o`有时可选择地变为`a`。例如:`akarambhasane`、`akaramha sete`;`esaattho`、`esoattho`。为何要说“在`vaṇṇa`前”?答:`so`。

Sarabyañjanasandhi.

元音与辅音连音。

Ata yantaṃ. Tatha yaṃ. Mada yaṃ, budhi yati, dhana yaṃ. Seva yo, payesanā, pokkharaṇa yo, itidha-

`Ata yantaṃ`、`tatha yaṃ`、`mada yaṃ`、`budhi yati`、`dhana yaṃ`、`seva yo`、`payesanā`、`pokkharaṇa yo`,于此等例中:

Tavaggavaraṇanaṃye cavaggakhayañā.

于`y`前,`tavagga`、`va`、`ra`、`ṇa`、`na`成`cavagga`、`ba`、`ya`、`ñā`。

Tavaggavaraṇanaṃ cavaggabayañā honti yathākkamaṃ yakāre, ‘‘vaggalasehi te’’ti vaggā parassa yassa pubbarūpaṃ-accantaṃ. Tacchaṃ, majjaṃ, bujjhati, dhaññaṃ, sebbo, payyesanā, pokkharañño-kvacītveca, matyā-yeti vattate vakkhamānesu tīsu. Saka yate, ruca yate, paṭyate, lupyate, salyate, disyate’tīdha.

在`y`字母前,`tavagga`、`va`、`ra`、`ṇa`、`na`依次变为`cavagga`、`ba`、`ya`、`ñā`。根据“`vaggalasehi te`”,在`vagga`(类)辅音之后的`y`同化为前一辅音的形式(pubbarūpa)。例如:`accantaṃ`、`tacchaṃ`、`majjaṃ`、`bujjhati`、`dhaññaṃ`、`sebbo`、`payyesanā`、`pokkharañño`。有时亦有例外,如`matyā`。“`ye`”(于`y`前)的规则在以下三条规则中持续有效。在`saka yate`、`ruca yate`、`paṭyate`、`lupyate`、`salyate`、`disyate`等例中:

Vaggalasehi te

(`y`)在`vagga`(类辅音)、`l`、`s`之后(被同化)。

Vaggalasehi parassa yakārassa kvaci te vaggalasā honti.

在`vagga`(类)辅音、`l`和`s`之后的`y`字母,有时会(被同化而)变成那些`vagga`(类)辅音、`l`和`s`。

Sakkate, ruccate,paṭṭate, luppate, sallate, dissate. Kvacitveva-kyāhaṃ-muha = yatī’tīdha-

例如:`sakkate`、`ruccate`、`paṭṭate`、`luppate`、`sallate`、`dissate`。但有时并非如此,如`kyāhaṃ`。在`muhayati`的例子中:

Hassa vipallāso

`h`之换位。

Hassa vipallāso hoti yakāro-muyhati,

`h`与`y`字母发生换位。例如:`muyhati`。

Bahuābādho, bahu ābādho’tīdha-ussavakāre ‘‘hassa vipallāso’’ti vattate.

`Bahu ābādho`,于此例中,“`hassa vipallāso`”(`h`之换位)的规则适用。

Vevā.

或可选择地。

Hassa vipallāso hotivā vakāre-bavhābādho, bahvābādho.

在`v`字母前,`h`可选择地发生换位。例如:`bavhābādho`、`bahvābādho`。

Byañjana sandhi.

辅音连音。

Akkhirujati. Akkhirujatī’tīdha-veti vattate yāva‘‘mayadāsare’’ti.

`akkhi rujati`,于此,`vā`(或)的规则持续有效,直到“`mayadāsare`”。

Niggahitaṃ.

鼻音ṃ(niggahīta)。

Niggahītamāgamo hotivā kvaci = ṭhānīnamāliṅgiya gacchati pavattatī’ti āgamo-akkhiṃ rujati,akkhi rujati-‘‘yāvadvidhā’’ti ādo niccaṃ vavatthita vibhāsattā vādhikārassa-vāsaddo hi atthavaye vattate katthaci vikappe katthaci yathāvavatthitarūpa pariggaheti-yadā pacchime tadā naccamaniccamasantañca vidhiṃ dīpeti-ettha pana kva cisaddassānu vattanato tenevāsantavidhi siddho’ti vāsadde nitaradvayaṃ-saṃ ramho, saṃramho, puṃ liṅgaṃ,puṃ liṅgamitīdha-niggahītādhikāro ā ‘‘mayadā sareti’’.

鼻音ṃ(niggahīta)的增添(āgama),有时是可选择的。所谓“增添”,是指其依附原位(ṭhānin)而来并发生作用。例如:`akkhiṃ rujati`、`akkhi rujati`。从“`yāvadvidhā`”等规则开始,`vā`(或)的管辖权(adhikāra)因其恒常具有“有定选择”(vavatthita vibhāsā)的性质而持续有效。`vā`一词有时用于表示“选择”(vikappa),有时用于表示“接受已系统确立的形式”。当是后者时,它所指示的规则既非恒常,亦非不恒常,也非不存在。但在此处,由于`kvaci`(有时)一词的沿用,不存在的规则便得以成立,因此在`vā`一词中,只取另外两种含义。`saṃ ramho`、`puṃ liṅgaṃ`,于此,关于鼻音的管辖权,一直延续到“`mayadā sare`”。

Lopo.

省略。

Niggahītassa lopo hoti vā kvaci-dīghadittāni, sāramho, sāramho-pulliṅgaṃ, puṃliṅgaṃ-paṭisallāṇe pātukāmo’tiādisu niccaṃ-pupphaṃ assā, pupphaṃ assā, kiṃ iti, kiṃ itī’tīdha-

鼻音ṃ的省略有时是可选的。例如:`sāramho`(从`saṃramho`来),`pulliṅgaṃ`(从`puṃliṅgaṃ`来)。在`paṭisallāṇe pātukāmo`(欲独处)等情况中,则是恒常的。`pupphaṃ assā`(它的花),`kiṃ iti`(是什么),于此等例中:

Parasarassa.

后随元音的。

Niggahītamhā parassa sarassa lopo hoti vā kvaci.

在鼻音之后,后随元音有时可被省略。

Saṃyogādi lopo.

辅音簇首音的省略。

Anantarā byañjanā saṃyogo-atra yo ādabhutāvayavo tassa vā kvaci lopo hotī’ti sassādissa lopo-pupphaṃsā, ‘‘mayadā sare’’ti niggahītassa makāro-pupphamassā, ‘‘vagge vagga’nto’’ti no naggahītassa-kinti, kimiti.

无间隔的辅音即是“辅音簇”(saṃyoga)。于此,其首个组成部分有时可被省略,即首个s音等的省略。例如 pupphaṃsā。根据“mayadā sare”规则,鼻音ṃ变为m,如 pupphamassā。根据“vagge vagganto”规则,鼻音ṃ变为n,如 kinti (来自 kiṃ iti),或 kimiti。

Taṃ kha ṇaṃ, taṃ khaṇaṃ, dhammaṃ care, dhammaṃ care, taṃ ḍahati, taṃ ḍahati, taṃ dānaṃ, taṃ dānaṃ, taṃ phalaṃ, taṃ elamitīdha-

taṃ khaṇaṃ (那一刹那),dhammaṃ care (奉行法),taṃ ḍahati (它燃烧),taṃ dānaṃ (那份布施),taṃ phalaṃ (那个果报),taṃ elaṃ (那个过失):于此——

Vagge vagganto.

(鼻音变为)同类的末位鼻音。

Naggahītassa kho vagge vagganto vā hoti paccāsatyā-taṅkaṇaṃ,taṃkhaṇaṃ-dhammañcare, dhammaṃcare-taṇḍahati, taṃḍahati-tandānaṃ, taṃdānaṃ-tamphalaṃ, taṃphalaṃ-gantvā sammatoti’ādisu niccaṃ-ānantarikaṃ yamāhu, ānantarikaṃ yamāhu, paccattaṃ eva, paccattaṃ eva, tañhi. Tañhi, itidha-

确实,由于邻近的关系,鼻音ṃ可选地变为(其后辅音)同类的末位鼻音。例如:taṅkaṇaṃ (来自 taṃ khaṇaṃ),dhammañcare (来自 dhammaṃ care),taṇḍahati (来自 taṃ ḍahati),tandānaṃ (来自 taṃ dānaṃ),tamphalaṃ (来自 taṃ phalaṃ)。在gantvā (去后)、sammato (被认为)等词中,此规则是恒常的。“他们说的无间业”(ānantarikaṃ yamāhu),“各自”(paccattaṃ eva),“确实是那样”(tañhi):于此——

Yevahisuñño.

于ya、eva、hi之前(鼻音ṃ变为)ñ。

Yaevahisaddesu niggahītassaño vā hoti-‘‘vaggalasehi te’ti yassa ñakāre-ānantarikañña māhu. Ānantarikaṃ yamāhu, ñassa dvitte-paccattaññeva, paccattaṃeva-tañhi, taṃhī-eva saddasahacariyāyeti yasaddasseva gahaṇaṃ-saṃyato, saṃyato’tīdha

在ya、eva、hi这些词之前,鼻音ṃ可选地变为ñ。例如:ānantarikañña māhu (来自 ānantarikaṃ yamāhu);paccattaññeva (来自 paccattaṃ eva),此处ñ被重复;tañhi (来自 taṃ hi)。因为与eva一词并列,所以此处只取ya这个词(而非泛指y音)。saṃyato (已调伏):于此——

Ye saṃssa

在y音之前,saṃ(的鼻音)。

Saṃsaddassa yaṃ niggahītaṃ tassa vā ño hoti yakāre-

在y音之前,saṃ一词的鼻音ṃ可选地变为ñ。

Saññato, saṃyato-idhayakāramattova gayhate punabbacanā.

saññato (来自 saṃyato)。由于规则的重申,此处仅指y音本身(而非ya词)。

Taṃ eva, taṃ eva, taṃ idaṃ, taṃ idaṃ, taṃ iminā, taṃ iminātīdha-

taṃ eva (正是那个),taṃ idaṃ (彼即此),taṃ iminā (彼以此):于此——

Mayadāsare.

(鼻音ṃ变为)m、y或d,当后有元音时。

Niggahītassa mayadā honti vā sare kvaci-tameva, taṃeva-tayidaṃ’ taṃidaṃ-tadaminā, taṃ iminā ettha-‘‘tadaminādīnī’’tinipātanā ikārassa akāro-lakkhaṇantarenāvihitādesalopāgamavipallāsā sabbattha imināva daṭṭhabbā-tena nijako. Niyako,’tiādi siddhaṃ-buddhama saraṇamiccādisu yogavibhāgā.

在元音之前,鼻音ṃ有时可选地变为m、y或d。例如:tameva (来自 taṃ eva);tayidaṃ (来自 taṃ idaṃ);tadaminā (来自 taṃ iminā)。此处,在tadaminādīni (tadaminā等)中,通过特殊规定,i音变为a音。在所有地方,凡未由其他规则规定的替换、省略、增添和倒置,都应通过此(特殊规定)来理解。因此,nijako、niyako等词形得以成立。在buddhama saraṇam (佛为皈依处)等情况中,则是通过规则剖分(yogavibhāga)来达成。

Niggahita sandhi.

鼻音ṃ连声法。

Atha nāmāni vuccante.

现在开始讲名词。

Tāni vividhāni saligāligavasena-tattha saligeyu tāva akārantato pulliṅgā buddhasaddā sattavibhattiyo parā yojīyanto-buddha iti ṭhite.

它们(名词)依有性、无性而有种种不同。其中,在有性名词中,首先,以阳性、a结尾的buddha (佛陀)一词为例,当其后接续七种格时——当词干为buddha时:

Dve dve kānekesu nāmasmā siyo aṃyo nāhi yanaṃ smāsanaṃ smiṃsu

于单、复数中,名词之后的格各有两种:(第一格)si、yo;(第二格)aṃ、yo;(第三格)nā、hi;(第四格)sa、naṃ;(第五格)smā、hi;(第六格)sa、naṃ;(第七格)smiṃ、su。

Etesaṃ dvedve honti ekānekatthesu vattamānato nāma smāti yathākkamaṃ ekamhi cattabbo ekavacanānaṃ bahumhi vattabbe bahuvacanānaṃ cātiyamenappayaṅge-nāmasmā’tiadhikāro.

这些(格)各有两种,分别用于表示单数和复数的意义。依序,当表示单数时,应使用单数格;当表示复数时,应使用复数格。“名词之后”(nāmasmā)是此处的管辖规则。

Paṭhamātthamatte

仅为表义

Sakatthadabbaliṅgāni saṅkhyākammādipañcakaṃ

自身的意义、实体、性、数,以及作者等五者,

Nāmattho tassa sāmaññamattamattaṃ pavuccate.

被称为名词的意义,仅仅是其普遍的含义。

Nāmassābhidheyya matte paṭhamāvibhatti hoti’ti vatticchāvasā paṭhamāyekavacanabahuvacanāni.

“第一格仅用于表示名词的所指义”,依言者之意,(使用)第一格的单数与复数。

Siyoiti paṭhamā, sissikārassānubandhattappeyogo-payojanaṃ‘‘ki maṃ sīsū’’ti saṅketo-tathā aṃ vacanassakārassa-si-ato’ti vattate-tassa nāmavisesanattā ‘‘vidhibbisesanantassā’’ti tadantato vidhi.

“si, yo”是第一格。si中的i音是用作指示符;其用途是为了在“ki maṃ sīsū”中作为标记。同样,aṃ格中的a音也是。“从a(词干)后的si”(si-ato)这条规则正在生效。由于此处的a是名词的限定词,根据“规则适用于以限定词结尾者”的原则,此规则适用于以a结尾的词干。

Sisso.

si(变为)o。

Akārantato nāmasmā parassa sissa ohoti-pubbasaralopo buddho tiṭṭhati-yo.

在以a音结尾的名词之后,si格变为o,并省略前面的元音。例如:buddho tiṭṭhati (佛陀站立)。(下一格是)yo。

Ato yonaṃ ṭāṭe.

从a(词干)后的yo(变为)ā、e。

Akārantato nāmasmā paresaṃ paṭhamādutiyāyonaṃ ṭāṭe honti yathākkamaṃ-ṭakārānubandhattā‘‘ṭanubandhānekavaṇṇā sabbassā’’ti sabbādeso-buddhā tiṭṭhanti. ‘Paṭhamātthamatte’’tivattate.

在以“a”结尾的名词之后,第一格与第二格的复数格尾“yo”,分别变为“ā”与“e”。由于“ṭ”是(此处的)指示符,根据“带指示符ṭ的多音节替代整个(词尾)”的规则,这是完全替换。例如:buddhā tiṭṭhanti (诸佛站立)。“仅在第一格的意义上”的规则在此继续有效。

Āmantaṇe.

在呼格中。

Saddenābhimukhī kāro vijjamānassa vatthunoĀmantaṇaṃ vidhātabbe natthi rājā bhaveti taṃ;

通过言语使存在的对象转向(言说者),即是“呼格”(āmantaṇa)。它不存在于祈愿式中,如“rājā bhave”(愿王存在)。

Āmantaṇadhike atthamatte paṭhamā vibhatti hotī’ti ekasmiṃ ekavacanaṃ si.

于词干义及呼格义,当用第一格。于单数,其单数格为si。

Gosyālapaṇe.

关于“go”的呼格。

Ālapaṇe si gasañño hoti-lopo’ti vattate

于呼格,si名为ga。“lopo”(省略)之规则于此延用。

Gasīnaṃ.

关于ga与sī。

Nāmasmāgasīnaṃlopohoti-bhobuddhamaṃpālaya-ge’tivattate.

于名词后,ga(呼格单数si)与sī(呼格复数yo)当省略。例如:bho buddha maṃ pālaya (噢,佛陀,请保护我)。“ge”之规则于此延用。

Ayunaṃ vā dīgho.

a与u,或作长音。

ऐu iccesaṃ vā dīgho hoti gepare tiliṅge’tidīgho-buddhā, keci dīghaṃ dūrālapaṇe yevicchanti samīpālapaṇepi dassato taṃ na gahetabbaṃ-yomhi,-buddhā maṃ pāletha.

当ge(呼格复数)在后,a、i、u或作长音,此长音通于三性。例如:buddhā(诸佛啊)。有人欲长音仅用于远处呼格,然近处呼格亦见,故其说不可取。例如:buddhā maṃ pāletha(诸佛,请守护我)。

Kamme dutiyā

于业(宾格)义,当用第二格。

Kattukriyābhisambandhaṃ kārakaṃ kammamuccate;

Nibbatti vikatippatti bhedā taṃ tividhaṃ bhave.

与能作者之行为相关联的作用者,称为业(宾语)。依所产生、所变化、所到达之别,彼有三类。

Asmiṃ dutiyā vibhattihoti-aṃyo iti dutiyā-aṃ-buddhaṃpaṇamāmi, yossaṭe-buddhe.

于此业格,当用第二格。第二格为aṃ、yo。aṃ,例如:buddhaṃ paṇamāmi(我礼敬佛陀)。yo,例如:buddhe(我礼敬诸佛)。

Kattukaraṇesu tatiyā.

于能作者与工具义,当用第三格。

Kriyaṃ yo kurute mukhyo sa kattā yojito na vā karaṇaṃ taṃ visesena yaṃ kriyāsiddhihetukaṃ.

主要行作事业者,是为能作者,或受遣或不受遣。彼成就事业之殊因,则为工具。

Tesu kārakesu tatiyā vibhatti hoti-nābhi iti tatiyā-nā-nāssā’ti vattate.

于此等作用者(能作者与工具),当用第三格。第三格为nā、bhi。关于nā,规则如下。

Atena

a后,(nā)作ena。

Akārantato nāmasmā parassa nāvacanassa enādeso hoti-buddhena desito dhammo-hi-

于a-词尾之名词后,格nā替换为ena。例如:buddhena desito dhammo(法由佛说)。关于hi,规则如下。

Suhisvasesa.

于su与hi前,a作e。

Akārantassa suhīsvehoti-buddhehi-ve’ti vattate.

于a-词尾,当su与hi在后,a作e。例如:buddhehi。“vā”(或)之规则于此延用。

Smāhisminnaṃ mhābhīmhi.

smā、hi、smiṃ,各作mhā、bhi、mhi。

Nāmasmā paresaṃ smāhisminnaṃ mhābhīmhi vā honti yathākkamaṃ-hissa bhiyādeso-buddhebhī, karaṇe-buddhena loko sucarati, buddhehi, buddhehi, vā.

于名词后,smā、hi、smiṃ或各作mhā、bhi、mhi。hi替换为bhi,例如:buddhebhi。工具格例:buddhena loko sucarati(世间因佛而善行);复数格为buddhehi或buddhebhi。

Catutthī sampadāne.

于与格(为格)义,当用第四格。

Anumantvanirākattujjhesakānaṃ vasā tadhā;

Dadāti kammanā yuttaṃ sampadānamudiritaṃ.

依同意、不拒绝及请求,与“给予”之业相应者,称为与格(受者)。

Tasmiṃ sampadānakārake catutthi siyā-sanaṃ iti catutthī-sa.

于此与格作用者,当用第四格。第四格为sa、naṃ。关于sa,规则如下。

Suñsassa.

sa作suñ。

Nāmasmā parassa sassa suñhoti-saca-chaṭṭhiyā’tivattamāne

于名词后,格sa作suñ。此sa亦通于第六格(属格)。

Ñakānubandhādyantā.

带指示音ñ与k之增益,各置于词首与词尾。

Chaṭṭhīniddiṭāṭhassa ñānubandhakānubandhādyantā hontī’tiādibhuto hoti-ukāro uccāraṇattho-ñākāro ettheva saṅketattho-buddhassa pupphaṃ dehi.-Ato vā bahulamitica vattate.

依“由第六格所指示者,其带指示音ñ或k之增益各置于词首或词尾”之规则,(suñ)置于词首。其中,u为发音故,ñ于此仅为标记。例如:buddhassa pupphaṃ dehi(请给佛陀花)。“Ato vā bahulaṃ”之规则于此亦延用。

Sassāya catutthiyā

第四格之sa,作āya。

Akārantato parassa sassa catutthiyā āyo hoti vā bahulaṃ-buddhāya, yebhuyyena tādatthe yevāyamāyo dissatī’ti itoparaṃ nodāharīyate-naṃ-dīgho’tivattate.

于a-词尾后,第四格之sa,或多作āya。例如:buddhāya。此āya多见于为格(tādatthiya)义,故此后不复举例。关于naṃ,“dīgho”(长音)之规则于此延用。

Sunaṃhisu

于su、naṃ、hi前。

Esu nāmassa dīgho hoti-buddhānaṃ.

于此等(su, naṃ, hi)格前,名词(之末元音)作长音。例如:buddhānaṃ。

Pañcamyavadhismā.

第五格,于起点义。

Sīmābhuto padatthānaṃ yo calo niccalo’tha vā;

Accuto pubbakā rūpā namāhuravadhimbudhā.

动或不动,为事物之界,先前诸法所从出,智者称之为“起点”。

Etasmā kārakā pañcamīvibhatti hoti-smā hī iti pañcamī-smā-ato yonaṃ ṭāṭe veti dva vatta te.

于此作用者(起点),转起第五格。第五格语尾为`smā`与`hī`。

Smāsmintaṃ.

关于语尾`smā`与`smiṃ`之规则。

Akārantato nāmasmā paresaṃ smāsminnaṃ ṭāṭe vā honti yathākkamaṃ.

于以`a`为词尾之名词后,语尾`smā`与`smiṃ`,或各别转为`ṭā`与`ṭe`。

Buddhā pahā niccharati. Buddhamhā, buddhasmāvā-hi-buddhehi, buddhebhi.

例如:`Buddhā pabhā niccharati`(光从佛陀发出)。单数形式为`buddhamhā`或`buddhasmā`。复数形式为`buddhehi`或`buddhebhi`。

Chaṭṭhi sambandhe

第六格,于关系义。

Kriyākārakasañjāto assedamhāvahetuko;

Sambandho’ti pavutto so sambandhidvayanissito.

非由行为与作用者所生,而依存于二相关者,彼被称为“关系”。

Sambandhittāvisesepi chaṭṭhī hedakato siyā;

Tato hi jātā sambandhaṃ vadeyya na panaññato.

虽然在关系上没有差别,但第六格应依附于起分别作用的一方。因为关系应被说成是源于此方,而非另一方。

Sambandhe chaṭṭhi vibhatti hoti-sa naṃ iti chaṭṭhi-sa-buddhassa vihāro-naṃ-buddhānaṃ.

于关系义,转起第六格。第六格语尾为`sa`与`naṃ`。单数`sa`例:`buddhassa vihāro`(佛陀的寺院)。复数`naṃ`例:`buddhānaṃ`(诸佛的)。

Sattamyādhāre.

第七格,于处所义。

Kiriyā kattukammaṭṭhā ādhārīyati yena so;

Ādhāro catudhā vutto vyāpakādippabhedato.

作者与所作者之行为所依者,彼即处所。依遍及等区别,处所据说有四种。

Ādhārakārake sattamī vibhatti hoti-

于处所作用者,转起第七格。

Smiṃ su iti sattamī-smiṃ-buddhe pasanno-buddhamhi, buddhasmiṃ, vā-su buddhesu.

第七格语尾为`smiṃ`与`su`。单数`smiṃ`例:`buddhe pasanno`(于佛有净信),或`buddhamhi`、`buddhasmiṃ`。复数`su`例:`buddhesu`(于诸佛中)。

Buddho sabbatthadāyī bhavati hi bhajataṃ buddha buddhaṃ na taṃ kiṃ dinnaṃ buddhena loke sivapadamapi te yanti buddhena yasmā asmā buddhassa pītiṃ parahitavidhayaṃdeti buddhānapeto mañño buddhassa niccaṃ ghaṭayati matimā konu bhattiṃ na buddhe.

佛陀实为皈依者施予一切。世间有何物非由佛陀所施?因由佛陀,彼等亦趣向吉祥之境。是故,为令佛陀欢喜,当行利他。不离于佛陀,我认为,智者恒为佛陀而努力,谁能不于佛陀生起敬信呢?

Evamaññeyampi ghaṭapaṭādīnamakārantānaṃ pulliṅgānaṃ rūpanayo kriyābhisambandho ca-visesanampana vakkhāma-ito paraṃ chaṭṭhiyā catutthīsamattā pañcamībahuvacanassa ca tatiyāsamattā na tā dassīyante-gumbasi-ato sissāti ca vattate.

同样,对于`ghaṭa`(瓶)、`paṭa`(布)等其他以`a`为词尾的阳性名词,其变格法及与动词的关联亦应如是理解。然我等将说明其特殊之处。此后,因第六格与第四格相同,第五格复数与第三格复数相同,故不再展示。`gumbasi`与`ato sissāti`之规则亦适用。

Kvace vā.

于某处,或作`e`。

Akārantato nāmasmā parassa sissa e hoti vā kvacī-gumbe, gumbo-sesaṃ buddhasamaṃ-evaṃ vattabbe, vattabbo iccādi.

于`a`词尾之名词后,随行之属格单数语尾`ssa`,于某处或转为`e`。例如:`gumbe`。余者同`buddha`。如是,`vattabbe`、`paṇḍito`等。

Yossa ṭe’ti ca vattate.

规则`Yossa ṭe`亦适用。

Ekaccādīhato.

于`ekacca`等词之后。

Akārantehi ekaccādīhi yonaṃ ṭe hoti-ekacce,(bho)ekacce, ekacce-evaṃ paṭhamasaddassa-nāssa sā ve’ti ca vattate.

于`a`词尾之`ekacca`等词后,复数主格与宾格语尾`yo`转为`e`。例如:`ekacce`(一些人,主格),`(bho) ekacce`(喂!一些人,呼格),`ekacce`(一些人,宾格)。`paṭhama`等词亦如是。`nāssa sā ve`之规则亦适用。

Kodhādīhi.

于`kodha`等词之后。

Ehi nāssa sā hoti vā-kodhasā, kodhena, atthasā, attheneccādi-veti vattate.

于此等词后,工具格语尾`nā`或转为`sā`。例如:`kodhasā`或`kodhena`(以愤怒);`atthasā`或`atthena`(以义利)等。`vā`(或)字延续适用。

Manādīhi smiṃsannāsmānaṃ sisoosāsā.

关于`manas`等词的格变化规则。

Manādīhi smamādinaṃ sisomasāsā honti vā yathākkamaṃ-mano, manaṃ-manasā, manena-manaso, manassa-manasā, manā, manamhā, manasmā-manasi, mane, manamhi, manasmiṃ.

于`manas`等词后,格变化或如下:主格/宾格单数:`mano`, `manaṃ`;工具格单数:`manasā`, `manena`;属格/与格单数:`manaso`, `manassa`;从格单数:`manasā`, `manā`, `manamhā`, `manasmā`;处所格单数:`manasi`, `mane`, `manamhi`, `manasmiṃ`。

Tama tapa teja ura sirappabhutayo manādayo.

`tama`(暗)、`tapa`(热)、`teja`(光辉)、`ura`(胸)、`sira`(头)等词,属于`manas`类名词。

Gacchantasi-sissa ve’ti ca vattate-parato bhiyyo nānu vattayissāma vuttiyāyevānuvuttassagamyamānattā.

于`gacchant`[-`si`],`sissa ve`之规则亦适用。此后我等不再赘述,因其义可从随后的注释中得知。

Ntassaṃ.

`nt`作`aṃ`。

Simhi ntappaccayassa aṃ hoti vā-‘‘gasīna’’nti silope-gacchaṃ-aññatra-gacchanto.

于`si`(主格单数)中,`nta`后缀或转为`aṃ`,且`si`被省略。例如:`gacchaṃ`。另一形式为`gacchanto`。

Ntantunaṃ nto yomhi paṭhame.

于第一格(主格)复数`yo`中,`nt`与`vantu`转为`nto`。

Paṭhame yomhi ntantunaṃ savibhattīnaṃ nto iccādeso vā hoti-bahulādhikārā pumeyeva-gacchanto, gacchantā.

于主格复数格尾yo,连同格尾的-nt词干,可选择地被替换为nto。依“多样性”(bahula)之规定,此仅用于阳性。例如:gacchanto, gacchantā(行走者们)。

Ṭaṭāaṃ ge.

于呼格ge,作a, ā, aṃ。

Ge pare ntantunaṃ savibhattīnaṃ ṭaṭāaṃ iccādesā honti bahulaṃ-(bho)gaccha, gacchā, gacchaṃ, gacchanto, gacchantā.

于呼格ge之后,连同格尾的-nt词干,多样地被替换为a, ā, aṃ。例如:(bho) gaccha, gacchaṃ(喂,行走者!呼格单数);gacchā, gacchanto, gacchantā(喂,行走者们!呼格复数)。

Ntassa ca ṭa vaṃse.

于宾格aṃ,-nt亦作a。

Aṃsesu ntappaccayassa ṭa hoti vā ntussa ca-vavatthitavibhāsāyāyaṃ-gacchaṃ, gacchantaṃ.

于宾格格尾,-nta后缀(及-ntu)可选择地变为a。此为“限定选择”(vavatthitavibhāsā)。例如:gacchaṃ, gacchantaṃ(行走者)。

Totātitā sasmāsmiṃnāsu.

于sa, smā, smiṃ, nā,作to, tā, ti, tā。

Sādisu ntantunaṃ savibhattīnaṃ totātitā honti vā yathākkamaṃ-gacchatā, gaccantena-gacchato, gacchassa, gacchantassa.

于sa等格尾,连同格尾的-nt词干,可选择地依次被替换为to, tā, ti, tā。例如,工具格单数:gacchatā或gaccantena;属格单数:gacchato, gacchassa或gacchantassa。

Naṃ namhi.

于naṃ,作taṃ。

Namhi ntantunaṃ savibhattīnaṃ taṃ vā hoti-gaccataṃ. Gacchantānaṃ-gacchatā, gacchantā, gacchantamhā,gacchantasmā-gacchati,gacchante, gacchantamhi, gaccantasmiṃ-evaṃ tapanta japantādayo-bhavantasi.

于naṃ(属格复数)格尾,连同格尾的-nt词干,可选择地被替换为taṃ。例如:gaccataṃ或gacchantānaṃ(行走者们的)。其他形式如:gacchatā, gacchantā;从格单数:gacchantamhā, gacchantasmā;处格单数:gacchati, gacchante, gacchantamhi, gaccantasmiṃ。tapant(燃烧者)、japant(念诵者)等词亦同。次论bhavant。

Bhuto.

从bhū(词根)。

Bhudhātuto ntassa aṃ hoti simhi niccampunabbidhānā-bhavaṃ.

从bhū词根所生的-nt后缀,于si(主格单数)格尾,恒作aṃ;因非重述(apunabbidhānā),此为定则。例如:bhavaṃ。

Bhavato vā bhonto gayonāse.

bhavant于ge(呼格)、yo(主格复数)与nā(工具格),或作bhonta。

Bhavantasaddassa bhontādeso vā hoti gayonāse-bhonto, bhontā, bhavanto, bhavantā-evamālapanepi-ge pana-(bho) bhonta, bhontā, bhava, bhavā, bhavaṃ-bhavaṃ, bhavantaṃ, bhonte, bhavante-bhotā, bhontena, bhavatā, bhavantena-bhoto, bhontassa, bhavato, bhavassa, bhavantassa.

bhavant一词,于ge(呼格)、yo(主格复数)与nā(工具格),可选择地被替换为bhonta。主格复数:bhonto, bhontā, bhavanto, bhavantā。呼格亦同。呼格形式:(bho) bhonta, bhontā, bhava, bhavā, bhavaṃ。宾格单数/复数:bhavaṃ, bhavantaṃ / bhonte, bhavante。工具格单数:bhotā, bhontena, bhavatā, bhavantena。属格/与格单数:bhoto, bhontassa, bhavato, bhavassa, bhavantassa。

Satosabbhe.

于bhi,sant作sabbha。

Santasaddassa sabbhavati bhakāre-sabbhi.

sant一词于bh字母前变为sabbha。例如:sabbhi。

Mahantārahantānaṃ vā ṭā

mahant与arahant或作ā。

Simhi mahantārahantānaṃ natassa ṭā vā hoti-mahā, mahaṃ, mahanto-arahā, arahaṃ, arahanto-bhavantādīnaṃ sesaṃ gacchantasamaṃ-asmasi.

于si(主格单数)格,mahant与arahant的-nta可选择地变为ā。例如:mahā, mahaṃ, mahanto(伟大的);arahā, arahaṃ, arahanto(阿罗汉)。bhavant等词的其余变化与gacchant相同。次论asman。

Rājādiyuvāditvā.

关于rājan等词与yuvan等词。

Rājādihi yuvādīhi ca parassa sissa ā hoti-asmā.

于rājan等词与yuvan等词之后,其后的si(主格单数)格尾变为ā。例如:asmā。

Yonamāno.

yo与naṃ作āno。

Rājādīhi yuvādīhi ca yonamāno vā hoti-asmāno, asmā-(bho)asma, asmā, asmāno, asmā.

于rājan等词与yuvan等词之后,yo(主格复数)与naṃ(属格复数)可选择地变为āno。〔以asman为例〕主格复数:asmāno, asmā。呼格复数:(bho) asma, asmā, asmāno, asmā。

Vāmhā naṅa.

于amha之后,naṃ或作ānaṃ。

Rājādinaṃ yuvādanaṃ cānaṅhoti vāmhi-asmānaṃ, asmiṃ, asmāno, asme.

于rājan等词与yuvan等词,naṃ格尾可选择地变为ānaṃ。〔以asman为例〕属格/与格复数:asmānaṃ。〔其他形式〕处格单数:asmiṃ;主格复数:asmāno;处格复数:asme。

Nāsseno

nā作eno。

Kammādito nāvacanassa eno vā hoti-asmena, asmanā.

从工具格等起,nā格尾可选择地变为ena。例如:asmena, asmanā。

Kammādito.

从工具格等起。

Kammādito smino ni hoti vā-asmani, asme, asmamhi, asmasmiṃ-sesaṃ buddhasaddasamaṃ-muddha gāṇḍīvadhatva anima laghimādayo asmāsamā-evaṃ rājā kāladdhānavācī addhāca paṭhamādutiyāsu attātu māno tatiyāsattamyekavacanesuca.

从工具格等起,smiṃ(处格单数)格尾可选择地变为ni。〔以asman为例,其处格单数形式为:〕asmani, asme, asmamhi, asmasmiṃ。其余变化与buddha一词相同。muddhan(头)、gāṇḍīvadhanvan(持甘提婆弓者)、aṇiman(微小)、laghiman(轻快)等词与asman的变化相同。同样,rājan(王)、表示时间与路途的addhan(路途)、attan(自我)与māna(我慢)等词,于主格、宾格、工具格单数及处格单数中(有特殊变化)。

Rājassi nāmhi.

rājan于nā与amhi之前,(词干末音节)作i。

Rājassi vā hoti nāmhi-rājinā-aññatra-

rājan于nā与amhi之前,(词干末音节)或作i。例如:rājinā。其他除外。

Nāsmāsuraññā.

除smā与su外,作raññā。

Nāsmāsu rājassa savibhattissa raññā hoti-raññā.

于`nā`与`smā`格位后,带格位的`rājan`作`raññā`。示例:`raññā`。

Sunaṃ hisū.

于`su`、`naṃ`、`hi`前,作`ū`。

Rājassa ū hoti vā sunaṃhisu-rājūbhi, rājehi, rājūbhi, rājebhi.

`rājan`于`su`、`naṃ`、`hi`格位前,或作`ū`。示例:`rājūbhi`、`rājehi`、`rājūbhi`、`rājebhi`。

Rañño raññassa rājino se.

于`sa`格位后,作`rañño`、`raññassa`、`rājino`。

Se rājassa savibhattissa ete ādesā honti-rañño raññassa, rājino, rājūnaṃ.

对于带格位的`rājan`,于`sa`格位(属格单数)后,作`rañño`、`raññassa`、`rājino`;于`naṃ`格位(属格复数)后,作`rājūnaṃ`。

Rājassa raññaṃ.

`rājan`作`raññaṃ`。

Namhi rājasaddassa savibhattissa raññaṃ hoti vā-raññaṃ, rājānaṃ-raññā.

于`naṃ`格位后,带格位的`rājan`一词或作`raññaṃ`。示例:`raññaṃ`、`rājānaṃ`。参见`raññā`。

Smimhi raññerājini.

于`smiṃ`、`mhi`格位后,作`raññe`、`rājini`。

Smimhi rājassa savibhattissa raññerājinī honti-raññe, rājini, rājusu, rājesu ‘‘samāse vā’’ti rājassa nāsasmāsmiṃsu yaṃ vuttaṃ taṃ vā hoti-yathā-kāsiraññā, kāsirājena = kāsirañño, kāsiraññassa, kāsirājino, kāsirājassa-kāsiraññā, kāsirājā, kāsirājamhā, kāsirājasmā-kāsiraññe, kāsirājini, kāsirāje, kāsirājamhi, kāsirājasmiṃ-addhato nāmhi.

于`smiṃ`与`mhi`格位后,带格位的`rājan`作`raññe`与`rājini`。示例:`raññe`、`rājini`、`rājusu`、`rājesu`。依据“于复合词中或可”(`samāse vā`)之规则,`rājan`于`nā`、`sa`、`smā`、`smiṃ`格位后所述的变化,皆为任选。示例:`kāsiraññā`或`kāsirājena`(迦尸王(Kāsirāja),具格);`kāsirañño`、`kāsiraññassa`、`kāsirājino`或`kāsirājassa`(属格);`kāsiraññā`、`kāsirājā`、`kāsirājamhā`或`kāsirājasmā`(离格);`kāsiraññe`、`kāsirājini`、`kāsirāje`、`kāsirājamhi`或`kāsirājasmiṃ`(处格)。

Pumakammathāmaddhānaṃ vā sasmāsuca pumādinamuhoti vā sasamāsunāmhi ceti utte-addhunā-aññatra kammādittā vā ene-addhena-addhanā-se ukāre ca.

对于`puman`(男人)、`kamman`(业)、`thāman`(力)、`addhan`(路途)等词,于`sa`、`smā`与`su`格位前或有变化。对于`puman`等词,于`sa`、`smā`、`su`、`nā`、`amhi`格位前,或可如前述加`u`。示例:`addhunā`。除`kamman`等词外,具格或作`ena`。示例:`addhena`、`addhanā`。于`sa`格位前,亦可加`u`。

Iyuvaṇṇājjhalā nāmassaneka.

`i`元音、`u`元音与`jhala`辅音,为名词的多种词尾。

Nāmassante vattamānā ivaṇṇuvaṇṇājhalasaññā honti yathākkamaṃ.

名词词干末尾的音,依次被称为`i-vaṇṇa`(i类元音)、`u-vaṇṇa`(u类元音)和`jhala`(jhala类辅音)。

Jhalā sassa no.

于`jhala`后,`sa`作`no`。

Jhalato sassa no vā hoti-addhuno, addhussa, addhassa.

于`jhala`辅音后,`sa`格位(属格单数)或作`no`。示例:`addhuno`、`addhussa`、`addhassa`。

Nā smāssa

`smā`作`nā`。

Jhalato smāssa nā hoti vā-addhunā, addhumhā, addusmā, addhā, addhamhā, addhasmā-addhani, addhe, addhamhi, addhasmiṃ-attasaddanohamhi

于`jhala`辅音后,`smā`格位或作`nā`。示例:`addhunā`。其它离格形式有`addhumhā`、`addusmā`、`addhā`、`addhamhā`、`addhasmā`;处格形式有`addhani`、`addhe`、`addhamhi`、`addhasmiṃ`。对于`attan`一词,于`amhi`前作`no`。

Suhīsu naka.

于`su`、`hi`格位前,不作`ka`。

Attaātumānaṃ suhīsu vā naka hoti-kakāro antāvayavattho. Attanehi, attanebhi, attehi, attehi.

对于`attan`与`ātuman`,于`su`与`hi`格位前,或不作`ka`。`ka`字母意为词尾部分。示例:`attanehi`、`attanebhi`、`attehi`、`attebhi`。

Notatātumā.

于`attan`、`ātuman`后,`sa`作`no`。

Attaātumehi sassa no hoti vā-attano, attassa.

于`attan`与`ātuman`后,`sa`格位(属格单数)或作`no`。示例:`attano`、`attassa`。

Smāssa nā bra mā ca.

于`brahman`、`attan`、`ātuman`后,`smā`作`nā`。

Brahmā attaātumehi ca parassa smāssa nā hoti-attanā-attanesu, attesu-ātumā attāva-brahma ge.

于`brahman`、`attan`与`ātuman`后,`smā`格位作`nā`。示例:`attanā`。处格复数形式为:`attanesu`、`attesu`。`ātuman`的变化与`attan`相同。于呼格(`ga`),`brahman`有变化。

Ghabrahmādite

于呼格(`gha`),`brahman`等词后作`e`。

Ghasaññato brahma kattu isi sakhādīhi ca gasse vā hoti-brahme, brahma, brahmā.

于呼格(`gha`)中,于`brahman`、`kattu`、`isi`、`sakhi`等词后,呼格单数格位(`si`)或作`e`。示例:`brahme`、`brahma`、`brahmā`。

Nāmhī.

于`nā`、`amhi`前,作`u`。

Brahmassu hoti nāmhi-brahmunā.

对于`brahman`,于`nā`与`amhi`格位前作`u`。示例:`brahmunā`。

Brahmasasu vā.

于`brahman`后,于`sa`、`su`格位前,或……

Brahmassu vā hoti sanaṃsu-brahmuno, brahamussa, brahmassa, brahmūnaṃ,brahmānaṃ-brahamunā-‘‘ambādihī’’ti smino nihoti vā-brahmani. Brahme, brahmamhi, brahmasmiṃ-sesaṃ asmasamaṃ.

对于`brahman`,于`sa`、`naṃ`、`su`格位前,词干或作`u`。示例:`brahmuno`、`brahamussa`、`brahmassa`(属格单数);`brahmūnaṃ`、`brahmānaṃ`(属格复数);`brahamunā`(具格单数)。依据“从`amba`等词”之规则,`smiṃ`格位或作`ni`,示例:`brahmani`。处格单数亦作:`brahme`、`brahmamhi`、`brahmasmiṃ`。其余变化与`asman`(石头)相同。

Sakhā-rājādittā sissa ā.

对于`sakhi`(朋友),因其属于`rājan`(国王)等词类,主格单数格位`si`作`ā`,而成`sakhā`。

Āyono ca sakhā.

对于`sakhi`,主格复数格位`yo`亦作`ā`,而成`sakhā`。

Sakhato yonamāyo no honti vā āno ca-sakhāyo, sakhāno.

于`sakhi`之后,复数主格与宾格格尾`yo`,或变为`āyo`及`āno`。其形为:`sakhāyo`、`sakhāno`。

Nonāsesmi.

当后接格尾`no`、`nā`、`se`、`smiṃ`时。

Sakhassa i hoti nonāsesu-sakhino-aññatra-

于格尾`no`、`nā`、`se`等之前,`sakhi`变为`sakhin`。例如:`sakhino`。于其他情况则非如此。

Yosvaṃhisu cāraṅa.

当后接格尾`yo`、`smā`、`aṃ`、`hi`、`su`时,以及当有`āra`替换时。

Sakhassa vā āraṅa hoti yosvaṃhisu smānaṃsu ca.

于格尾`yo`、`smā`、`aṃ`、`hi`、`su`以及`naṃ`之前,`sakhi`或作`āra`替换(即变为`sakhāra-`)。

Āraṅsmā

当`āra`替换发生于格尾`smā`(从格)之前时。

Āraṅādesato paresaṃ yonaṃ ṭo hoti-sakhāro-āraddhādo.

于`āra`替换之后,其后的格尾`yo`与`naṃ`变为`o`。例如:`sakhāro`等。

Sabhāve-sakhā-evamālapane-getu-sakho, sakha, sakhā-amhi-sakhānaṃ, sakhāraṃ, sakhaṃ, sakhāyo, sakhā no, sakhino.

呼格单数形为:`sakho`、`sakha`、`sakhā`。其他格的部分形为:`sakhānaṃ`、`sakhāraṃ`、`sakhaṃ`、`sakhāyo`、`sakhāno`、`sakhino`。

Ṭoṭe vā.

或变为`o`、`e`。

Āraṅādesamhā yonaṃ ṭoṭe vā honti yathākkamanti ṭe-pakkhe-‘‘āraṅismā’’ tiṭo-sakhāre, sakhāro, sakhe-sakhīnā, sakhārehi, sakhehi, sakhārehi, sakhehi-sakhino, sakhissa, sakhārānaṃ.

于`āra`替换后,格尾`yo`与`naṃ`或分别变为`o`与`e`。其形为:`sakhāre`、`sakhāro`、`sakhe`、`sakhīnā`、`sakhārehi`、`sakhehi`、`sakhino`、`sakhissa`、`sakhārānaṃ`。

Samānaṃsu vā.

或于格尾`smā`、`naṃ`、`su`之前。

Sakhassa vā i hoti smānaṃsu-sakhīnaṃ, sakhānaṃ.

于格尾`smā`、`naṃ`、`su`之前,`sakhi`之`i`或变为长音`ī`。例如,属格复数形为:`sakhīnaṃ`、`sakhānaṃ`。

Ṭā nāsmānaṃ.

于格尾`nā`、`smā`、`naṃ`之前。

Āraṅādesamhā nāsmānaṃ ṭā hoti-sakhārā-bahulādhikārā sakhārasmā-sakhīnā, sakhīmhā,sakhismā, sakhā, sakhamhā, sakhasmā.

于`āra`替换后,格尾`nā`、`smā`、`naṃ`变为`ā`,其形为`sakhārā`。依多样性规则,亦作`sakhārasmā`。其他形为:`sakhīnā`、`sakhīmhā`、`sakhismā`、`sakhā`、`sakhamhā`、`sakhasmā`。

Ṭe smino.

于格尾`smiṃ`之前。

Sakhato smino ṭe hoti niccaṃ-sakhe, sakhāresu, sakhesu-‘‘dhammovāññatthe’ti rājādīyu pāṭhā daḷhadhammādayo vā asmasamā.

于`sakhi`之后,处格单数格尾`smiṃ`恒常变为`e`。其形为:`sakhe`(单数),`sakhāresu`、`sakhesu`(复数)。此与“dhammo vā aññatthe”之规则类似,且于`rājan`等词类中,`daḷhadhamma`(坚固法)等词之变化与`asman`(石头)相同。

Yonaṃ none vā.

格尾`yo`与`naṃ`或变为`no`与`ne`。

Yuvādihi yonaṃ none vā honti yathākkamaṃ.

于`yuvan`(青年)等词之后,格尾`yo`与`naṃ`或分别变为`no`与`ne`。

Nonānesmā.

于格尾`no`、`nā`、`ne`、`smā`之前。

Esu yuvādinamā hoti-yuvāno, yuvā-yuvānaṃ, yuvaṃ, yuvāne, yuve-yuvānā.

于此等格尾之前,`yuvan`等词之`a`变为`ā`。其形为:`yuvāno`、`yuvā`、`yuvānaṃ`、`yuvaṃ`、`yuvāne`、`yuve`、`yuvānā`。

Yuvādinaṃ suhisvānaṅi.

于格尾`su`与`hi`之前,`yuvan`等词获得`āna`增益。

Suhisu yuvādinamānaṅihoti-yuvānehi, yuvānebhi.

于格尾`su`与`hi`之前,`yuvan`等词获得`āna`增益。其形为:`yuvānehi`、`yuvānebhi`。

Yuvā sassino.

于`yuvan`,属格单数格尾`ssa`变为`ino`。

Yuvā sassa vā ino hoti-yuvano, yuvassa.

于`yuvan`,属格单数格尾`ssa`或变为`ino`。其形为:`yuvano`、`yuvassa`。

Samāsaminnaṃ nāne.

格尾`smā`与`smiṃ`分别变为`nā`与`ne`。

Yuvādihi smāsminnaṃ nāne honti yathākkamaṃ-yuvānaṃ-yuvāne,yuvānesu-rūpasiddhiyaṃ panassa aññathā rūpanayo dassito neso gahetabbo-amūlattā-nahi tatthāgamādimūlamatthi-evamidī samaññampi-maghavapumavattahasaddā yuvasaddasamā-ayantu viseso.

于`yuvan`等词之后,格尾`smā`与`smiṃ`分别变为`nā`与`ne`。例如:`yuvāne`、`yuvānesu`。然而,在《Rūpasiddhi》中,其构词规则另有所示,但不应采纳,因其没有根据,于彼处并无圣典等依据。同样,`maghavan`、`puman`、`vattahan`等词亦与`yuvan`一词类似,然有此区别。

Gassaṃ.

主格单数格尾`si`(术语为`ga`)变为`aṃ`。

Pumasaddato gassa aṃ vā hoti-pumaṃ, puma, pumā.

于`puman`(男人)一词,其后的`si`(主格单数)或变为`aṃ`。其形为:`pumaṃ`、`puma`、`pumā`。

Nāmhi.

当后接`nā`与`amhi`时。

Nāmhi pumassa vā ā hoti-pumānā-aññatra-vā utte = pumunā, pumena-pumuno, pumussa, pumassa-pumunā, pumānā-‘‘pumā’’ti smino ne vā hoti-pumāne, pume, pumamhi, pumasmiṃ.

当后接`nā`与`amhi`时,`puman`之词干或变为`pumā`,其形为`pumānā`。其他形为:`pumunā`、`pumena`(具格);`pumuno`、`pumussa`、`pumassa`(属格)。于`pumā`之后,`smiṃ`(处格)或变为`ne`,其形为:`pumāne`、`pume`、`pumamhi`、`pumasmiṃ`。

Sumhā ca.

并且于 su 及 mhi 之后。

Pumassa sumhi yaṃ vuttaṃ taṃ ā ca vā hotīti ānaṅi ā ca hoti-pumānesu pumāsu pumesu.

对于 `puman`,于 `su` 及 `mhi` 之后,(词干尾的 `an`)可选择地变为 `ā`,并且亦可有增益 `ānaṅ`。其形式为:`pumānesu`、`pumāsu`、`pumesu`。

Vattahā sanannaṃ nonānaṃ.

对于 `vattahan`,于 `si`、`naṃ` 及 `no` 之后。

Vattahā sanannaṃ nonānaṃ honti yathākkamaṃ-vattahāno vattahānānaṃ.

对于 `vattahan`,于 `si`、`naṃ` 及 `no` 之后,其形式依次为:`vattahāno`、`vattahānānaṃ`。

Akārantaṃ.

以 `ā` 为尾者。

Sāsi

对于 `sā` (阴性“彼”)及 `si` (主格单数)。

Ekavacanayosvaghonaṃ.

对于非 `gha` 类名词,于呼格单数中。

Ekavacane yosu ca ghaokārantavajjitānaṃ nāmānaṃ rasso hoti tiliṅge’ti rasse sampatte-‘‘sisminnānapuṃsakassā‘‘ti anapuṃsakassa simhi tuna hoti-sā-yuvādittā sissa ā-sāno, nottābhāvapakkhe-‘‘yonamāno‘‘ti vādhikārassa vavatthita vibhā sattāniccamāno-sāno-tathā nottābhāva pakkhe.

根据“于呼格单数中,除 `gha` 类和以 `o` 为尾的名词外,三性名词的元音皆短”之规则,当此短音规则适用时,非中性词的 `si` (主格)不变为 `tu`。对于 `sā`,因其属 `yuvādi` 类,其后的 `si` 变为 `no`,其形式为 `sāno`。在不作替换的情况下,由于“yonamāno”是具特定范围的可选规则,其适用并非恒常。

Sāssaṃse cānaṅi.

对于 `sā`,于 `aṃ`、`se` 之后,以及有增益 `ānaṅ` 时。

Sāsaddassa ānaṅi hoti aṃse ge ca-(bho)sāna, sānā, sāno, sānaṃ, sāne, sāno-sesaṃ yuvasaddasamaṃ-setu-sānassa-suvāyuvāva-‘‘ekavacanayosvaghonaṃ’’tira- ssattaṃva viseso-getu.

对于 `sā` 一词,于 `aṃ`、`se` 及 `ge` (呼格)之前有增益 `ānaṅ`。其形式如:`(bho)sāna`、`sānā`、`sāno`、`sānaṃ`、`sāne`、`sāno`。其余变化与 `yuvan` 一词相同。例如 `sānassa`。其特殊之处在于,于呼格中,依“ekavacanayosvaghonaṃ”之规则,元音会缩短。

Ge vā.

于呼格中,可选择地。

Aghonaṃ ge vā rasso hoti tiliṅge-(ho)suva, suvā.

对于非 `gha` 类词,于呼格中,其元音在三性中可选择地缩短。例如:`(ho)suva`、`suvā`。

Ākārantaṃ.

以 `ā` 为尾者(之解释)。

Muni.

牟尼。

Yosujjhissa pume.

对于阳性的 `jha` 类词,于 `yo` 及 `su` 之前。

Jhasaññassa issa yosu vā ṭa hoti pulliṅge-munayo-ato’ti sāmaññaniddesā ato yonaṃ ṭāṭe sampattāpi avidhāna sāmatthiyā na honti-aññatra-

对于 `jha` 类名词,在阳性中,其词尾的 `i` 于 `yo` 及 `su` 之前可选择地变为 `a`。例如:`munayo`。由于“从 `a`”是一般性解释,即使在 `yo` 变为 `ṭā` 的情况下,因无特别规定,此规则也不适用——除非……

Lopo.

省略。

Jhalato yonaṃ lopo hotī’ti yo lope.

“于 `jha` 及 `la` 类词之后,`yo` 被省略”,故于 `yo` 省略时。

Yolopanisu dīgho.

当 `yo` 被省略时,以及于 `ni` 和 `su` 之前,(元音)变长。

Yonaṃ lopo nisu ca dīgho hoti-munī-(bho)munī, munayo, munī-muniṃ munayo munī = muninā munīhi munībhi-yolopa nīsu vī mantuvantunamiccādi ñāpakā ikārā kārānaṃ ‘‘sunaṃhisūti’’dīgha ssāniccattā munihaccādīpi hoti-munino, munissa munīnaṃ, muninā munimhāmunismā, munimhi munismiṃ munīsu-evaṃ kavikapigiri ādayo-aggiisīnaṃ ayaṃ vaseso.

`yo` 被省略,且于 `ni` 及 `su` 之前元音变长。例如:`munī`、`(bho) munī`、`munayo`、`munī`。宾格:`muniṃ`、`munayo`、`munī`。具格:`muninā`、`munīhi`、`munībhi`。当 `yo` 被省略以及于 `ni` 和 `su` 之前时,元音变长是可选择的,这由 `mantu`、`vantu` 等词形所表明;由于在“sunaṃhisū”规则中的长音并非恒定,因此也存在 `munihi` 等形式。属格:`munino`、`munissa`、`munīnaṃ`。离格:`munimhā`、`munismā` (以及 `muninā`)。方位格:`munimhi`、`munismiṃ`、`munīsu`。`kavi`、`kapi`、`giri` 等词的变化与此类似。对于 `aggi` 和 `isi`,有以下特殊之处。

Sassāggi to ni.

于 `aggi` 之后,`ssa` (属格单数)变为 `ni`。

Aggismā sissa ni hoti vā-aggini. Aggi, aggayo, aggī.

于 `aggi` 之后,`ssa` 可选择地变为 `ni`。例如:`aggini`。其他形式:`aggi`、`aggayo`、`aggī`。

Ṭe sissisismā.

于 `isi` 之后,`ssa` 变为 `e`。

Isismā sissa ṭe vā hoti-ise, isi-brahmādittā gasse vā-(bho)ise isi isī.

于 `isi` 之后,`ssa` 可选择地变为 `e`。例如:`ise`、`isi`。由于与 `brahmā` 等词类似,`ga` (呼格单数 `si`)可选择地变为 `e`。例如:`(bho) ise`、`isi`、`isī`。

Dutiyassa yossa.

关于宾格复数 `yo`。

Isasmā parassa dutiyā yossa ṭe vā hoti-ise, isayo, isi, sesaṃmunisaddasamaṃ-ādisaddano smimhi-ratyādihi ṭo smino.

于 `isi` 之后,其后的宾格复数 `yo` 可选择地变为 `e`。例如:`ise`、`isayo`、`isi`。其余变化与 `muni` 一词相同。对于 `ādi` 一词,于方位格中,如 `ratti` 等词,`smiṃ` 变为 `o`。

Ratyādīhi smino ṭo hoti vā-ādo, ādimhi, ādismiṃ. Samāse ikārantato yosmiṃsu viseso.

于 `ratti` 等词之后,`smiṃ` 可选择地变为 `o`。例如:`ādo`、`ādimhi`、`ādismiṃ`。在复合词中,对于以 `i` 为尾的词,其在 `yo` 和 `smiṃ` 的变化上有特殊之处。

Itoññatthe pume.

在阳性中,从表他义的 `i`-词干之后。

Aññapadatthe vattamānā ikārantato nāmasmā yonaṃ no ne vā honti yathākkamaṃ pulliṅge-ariyavuttino, ariyavuttayo, ariyavutti-evamālapane-ariyavuttine, ariyavuttayo ariyavuttī.

当以 `i` 为尾的名词用于表示另一词义(即依主释)时,在阳性中,复数主格与呼格的 `yo` 可分别选择性地变为 `no` 和 `ne`。例如,主格:`ariyavuttino`、`ariyavuttayo`、`ariyavutti`。同样,在呼格中:`ariyavuttine`、`ariyavuttayo`、`ariyavuttī`。

Ne smino kvaci.

`smiṃ` 有时变为 `ne`。

Aññapadatthe vattamānā ikārantato nāmasmā smino ne hoti vā kvaci-ariyavuttine, ariyavuttimhi, ariyavuttismiṃ, ‘‘kvacī‘‘ti vuttattā yathādassanaṃ na sabbatta ne ādeso.

当以i结尾的名词用于另一词义时,其后的格位标记smiṃ有时可选择性地变为ne。例如:ariyavuttine, ariyavuttimhi, ariyavuttismiṃ。由于经中说“有时”(kvaci),所以ne的替换并非处处发生,而是依所见用例而定。

Ikārantaṃ.

以ī结尾。

Daddhī, silopo, anapuṃsakattā na rasso.

Daddhī。si被省略。因其非中性,故元音不缩短。

Yonaṃ none pume.

在阳性中,yo变为no和ne。

Jhasaññito yonaṃ nonevāhonti yathākkamaṃ pulliṅge. Daddhino.

在jha类词之后,在阳性中,复数主格与呼格的yo可分别选择性地变为no和ne。例如:daddhino。

Jantuhetvīghapehi vā.

在jantu、hetu、以ī结尾的词和gha类词之后,可选择性地……

Jantuhetuhi īkārantehi ghapasaññehi ca paresaṃ yonaṃ vā lopo hoti-daddhī, daddhiyo-evamālapane-getu-daddhi, daddhī.

在jantu、hetu、以ī结尾的词和gha类词之后,其后的yo可选择性地被省略。例如:daddhī, daddhiyo。呼格中也类似。例如:getu-daddhi, daddhī。

Na jhīko.

在jha类词之后,aṃ变为naṃ。

Jhasaññito aṃvacanassa naṃ vā hoti-daṇḍinaṃ, daṇḍiṃ, daṇḍine.

在jha类词之后,宾格单数后缀aṃ可选择性地变为naṃ。例如:daṇḍinaṃ, daṇḍiṃ, daṇḍine。

No.

[yo]变为no。

Jhito yonaṃ no vā hoti pulliṅgehi dutiyā yossa no daṇḍino, daṇḍi, daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi-daṇḍino, daṇḍissa, daṇḍinaṃ-daṇḍinā, daṇḍimhā, daṇḍismā.

在jhi类词之后,从阳性词而来的宾格复数yo可选择性地变为no。例如:daṇḍino, daṇḍi。其他格的变化:daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi;daṇḍino, daṇḍissa, daṇḍinaṃ;daṇḍinā, daṇḍimhā, daṇḍismā。

Smino ni.

smiṃ变为ni。

Jhito smiṃvacanassa ni hoti vā-daṇḍini. Daṇḍimhi, daṇḍismiṃ, daṇḍīsuevaṃ saṅghi gaṇi gāmaṇippabhutayo.

在jhi类词之后,后缀smiṃ可选择性地变为ni。例如:daṇḍini, daṇḍimhi, daṇḍismiṃ, daṇḍīsu。saṅghī、gaṇī、gāmaṇī等词的变化与此类似。

Īkārantaṃ.

以u结尾。

Bhikkhu.

比丘。

Lā yonaṃ vo pume.

从la类词之后,在阳性中,yo变为vo。

Lato yonaṃ vo hoti vā pulliṅge.

在la类词之后,在阳性中,yo可选择性地变为vo。

Vevosu lussa

在ve、vo和su之前,la类词的u……

Lasaññassa ussa vevosu ṭa hoti-bhikkhavo-aññatra-yo lope dīgho-bhikkhu (bho)bhikkhu.

对于la类词,其词尾的u在ve、vo和su之前变为a。例如:bhikkhavo。除外:当yo被省略时,元音变长。例如:bhikkhu, (bho) bhikkhu。

Pumālapane vevo.

在阳性呼格中,[yo]变为ve和vo。

Lasaññato uto yossālapane vevo honti vā pulliṅge-bhikkhave, bhikkhavo, bhikkhu-bhikkhuṃ, bhikkhavo, bhikkhu-bhikkhunā, bhikkhuhi,bhikkhūbhi-bhikkhuno, bhikkhussa, bhikkhūnaṃ-bhikkhunā, bhikkhumhā. Bhikkhusmā-bhikkhumhi. Bhikkhusmiṃ, bhikkhūsu-evaṃ setu ketu bhānu ādayo-jantuhetūnaṃ yosvayamhedo-jantvādinā vā yossa lope-jantu.

对于以u结尾的阳性名词,在呼格中,yo有时变为ve或vo。例如:bhikkhave、bhikkhavo、bhikkhu。其他格位变化如下:bhikkhuṃ、bhikkhavo、bhikkhu;bhikkhunā、bhikkhuhi、bhikkhūbhi;bhikkhuno、bhikkhussa、bhikkhūnaṃ;bhikkhunā、bhikkhumhā、bhikkhusmā;bhikkhumhi、bhikkhusmiṃ、bhikkhūsu。setu、ketu、bhānu等词与此类似。对于jantu和hetu,关于yo有此区别:依jantu等词的规则,yo可选择性地被省略,得jantu。

Cantvādito no ca.

从jantu等词之后,[yo]也变为no。

Jantvādito yonaṃ no hoti vo ca vā pulliṅge-jantuno, jantavo, jantuyo-evaṃ dutiyāyomhi-(bho) jantu, jantu, jantuno jantavo-‘‘pumālapane vevo’’tivā ve vo ca jantave, jantavo, jantuyo-hetu, hetavo, hetu. Hetuyo-‘‘yomhivā kvacī‘‘tī yosulasaññassa ussa vā ṭā deso hetayo, hetuyo-(bho)hetu, hetu, hetave, hetavo, hetayo, hetuyo-hetuṃ, hetu, hetavo, hetayo, hetuyo bahusaddā namhi.

从jantu等阳性词之后,yo有时变为no或vo,如:jantuno、jantavo、jantuyo。第二格复数亦然。(呼格:)bho jantu、jantu、jantuno、jantavo。或依“pumālapane vevo”规则,变为ve和vo,得jantave、jantavo、jantuyo。hetu的变化形为hetavo、hetu、hetuyo。依“yomhivā kvacī”规则,在yo之前,la类词的u有时变为ā,得hetayo、hetuyo。(呼格:)bho hetu、hetu、hetave、hetavo、hetayo、hetuyo。以及hetuṃ、hetu、hetavo、hetayo、hetuyo。关于bahu一词的属格复数...

Bahukatinnaṃ

关于bahu和kati,[插入]nnaṃ。

Namhī bahuno katissa ca nuka hoti tiliṅge-bahunnaṃsesaṃ bhikkhusamaṃ-bahu. Bahavo, bahū-(bho) bahu, bahu, bahave, bahavo, bahu bahuṃ, bahavo, bahu-bahunā. Bahuhi,bahūbhi-bahuno, bahussa, bahunnaṃ-bahunā, bahumhā. Bahusmā-bahumhi, bahusmiṃ, bahusu-vattusi.

在属格复数(naṃ)前,bahu和kati二词在三性中皆有nuka增益,得bahunnaṃ。其余变化与bhikkhu相同。bahu、bahavo、bahū。(呼格:)bho bahu、bahu、bahave、bahavo、bahu。bahuṃ、bahavo、bahu。bahunā、bahuhi、bahūbhi。bahuno、bahussa、bahunnaṃ。bahunā、bahumhā、bahusmā。bahumhi、bahusmiṃ、bahusu。

Latupitādinamā simhi.

关于satthu、pitu等词,在单数主格(si)中,[尾音]变为ā。

Latuppaccayantānaṃ pitu mātu bhātu dhītu duhitu jāmātu nattu hotu potunañcā hoti simhi-vattā.

对于以-tu后缀结尾的词,以及pitu、mātu、bhātu、dhītu、duhitu、jāmātu、nattu、hotu、potu等词,在单数主格(si)中,尾音变为ā。例如:vattā。

Latupitādinamase.

关于satthu、pitu等词,在复数主格中[变为āro]。

Latuppaccayantānaṃ pitādinaṃ cāraṅi hoti satoññatra-‘‘āraṅismā’’ti ṭo-vattāro.

对于以-tu后缀结尾的词和pitu等词,其后的复数主格标记yo变为āro。例如:vattāro。

Ge ā ca.

在与格中,也变为ā。

Latupitādīnaṃ a hoti ge ā ca-(bho) vatta, vattā. Vattāro, vattāraṃ. Vattāre, vattāro-nāvacanassa ‘‘ṭānāsmāna’’nti ṭā-vattārā.

对于sattu(导师)、pitu(父亲)等词,在呼格单数(ge)中,(词干末音)变为a,亦变为ā。例如:(呼格)vatta、vattā。其他形式有:vattāro、vattāraṃ、vattāre、vattāro。工具格单数(nā)的形式为vattārā。

Suhisvāraṅi

在su和hi格位标记前,词干变为āra。

Subhisu tupitādīnamāraṅi vā hoti-vattārehi, vattārebhi, vattūhi, vattūbhi.

在su和bhi格位标记前,对于以-tu结尾的pitu(父亲)等词,词干有时(vā)变为āra。例如:vattārehi、vattārebhi,或vattūhi、vattūbhi。

Salopo.

sa的脱落。

Latupitādīhisassa lopo vā hoti-vattu, navattuno, vattussa.

对于sattu(导师)、pitu(父亲)等词,属格单数(sa)有时(vā)会脱落。例如:vattu,或vattuno、vattussa。

Namhi vā.

在属格复数(naṃ)前,有时(vā)……

Namhi latupatādinamāraṅi vā hoti-vattārānaṃaññatra.

在属格复数(naṃ)前,对于sattu(导师)、pitu(父亲)等词,词干有时(vā)变为āra。例如:vattārānaṃ。其他形式[如下]。

Ā

Ā

Namhi latupitādīnamāvā hoti-vattānaṃ. Vattunaṃ-smāssa vā-vattārā.

在属格复数(naṃ)中,对于sattu(导师)、pitu(父亲)等词,(词干末音)有时(vā)变为ā。例如:vattānaṃ、vattunaṃ。对于离格单数(smā),(词干变为ārā,)得vattārā。

Ṭismino.

smiṃ变为i。

Āraṅādesamhāsmano ṭi hoti.

在替代形āra之后,smiṃ变为i。

Rassāra ṅi.

替代形āra被缩短。

Smimhi āro rasso hoti-vattari, vattāresu, vattusu-evaṃ bhattu hottu ādayo-satthusaddassa pana namhi bahulādhikārā vā āraṅādese-satthārā, satthunā-pitā.

在smiṃ格位标记前,āra被缩短。例如:vattari。以及vattāresu、vattusu。bhattu(丈夫)、hottu(祭司)等词与此类似。但对于satthu(导师)一词,根据“多样性”(bahula)的规则,在工具格(nā)中可有āra的替代形,如:satthārā、satthunā。以及pitā(父亲)。

Pitādinamanatvādinaṃ

关于pitu(父亲)等词,不包括nattu(孙子)等词。

Natvādivajjitānaṃ pitādinamāro rasso hoti sabbāsu vibhattisu-pitaro iccādi cattusamaṃ-rassova viseso-natvādi nantu rassābhāvā nattāro iccādi guṇavantusi.

除nattu(孙子)等词外,对于pitu(父亲)等词,在所有格位中,āro都被缩短。例如pitaro(父亲们)等。其变化与cattu(四)类似,短音是其特点。但对于nattu等词,因无缩短,故其形式为nattāro(孙子们)等。其变化与guṇavantu(有德者)类似。

Ntussa.

关于以-ntu结尾的词。

Simhi ntussa ṭā hoti-guṇavā-ntuva vantvādi sambandhiyeva gayhate ntuvantumantvāvantutavantusambandhi’ti vacanato na jantutanatvādinaṃ-yo-ntantunamādināvānto-guṇavanto aññatra.

在主格单数(si)中,-ntu变为ā。例如:guṇavā(有德者)。此规则仅适用于与-vantu、-mantu等相关的-ntu后缀,因此不适用于jantu(众生)、tanu(身体)、nattu(孙子)等词。复数主格的yo变为anto,得guṇavanto。其他形式[如下]。

Yvādo ntussa.

在yo等格位标记前,-ntu变为a。

Yavādisu ntussa a hoti-akārantattā ṭā-guṇavantā-na ce ha avidhānasāmatthiyā aptti avidhānassa caritatthatāya guṇavantassāti-(bho) guṇava,guṇavā, guṇavaṃ, guṇavanto, guṇavantā-guṇavaṃ, guṇavantaṃ, guṇavante-guṇavatā, guṇavantena, guṇavantehi, guṇavantebhi-guṇavato, guṇavassa, guṇavantassa, guṇavataṃ. Guṇavantānaṃ-guṇavatā, guṇavantā, guṇavantamhā, guṇavantasmā-guṇavati, guṇavante, guṇavantamhi. Guṇavantasmiṃ, guṇavantesu-evaṃ maghavantu bhagavantuppabhutayo.

在yo等格位标记前,-ntu变为a,因其变为以a结尾,故(复数主格yo变为ā,)得guṇavantā。(呼格:)guṇava、guṇavā、guṇavaṃ、guṇavanto、guṇavantā。(以及)guṇavaṃ、guṇavantaṃ、guṇavante;guṇavatā、guṇavantena、guṇavantehi、guṇavantebhi;guṇavato、guṇavassa、guṇavantassa、guṇavataṃ、guṇavantānaṃ;guṇavatā、guṇavantā、guṇavantamhā、guṇavantasmā;guṇavati、guṇavante、guṇavantamhi、guṇavantasmiṃ、guṇavantesu。maghavantu(富有的)、bhagavantu(世尊)等词与此类似。

Himavato vā o.

对于himavantu(雪山),(词干末音)有时(vā)变为o。

Himavato simhi ntussa o vā hoti-himavanto, himavā-sesaṃ guṇavāva.

对于himavantu(雪山),在主格单数(si)中,-ntu有时(vā)变为o。例如:himavanto或himavā。其余变化与guṇavantu(有德者)相同。

Ukārantaṃ.

以u结尾的词。

Vessabhu. Vessabhuvo, vessabhu-(bho) vessabhu, vessabhuve, vessabhuvo, vessabhu-sesaṃ bhikkhusaddasamaṃ-evaṃ sayambhu parābhibhu abhibhuādayo-gotrabhu sahabhu saddehipanayonaṃ‘‘jantvādito no ve’’ti no vo vā-gotrabhuno, gotrabhuvo, gotrabhu-sabhabhuno, sahabhuvo. Sahabhu-sabbaññusaddassayosveva viseso.

毗舍浮。Vessabhuvo、vessabhu。(呼格:)vessabhu、vessabhuve、vessabhuvo、vessabhu。其余变化与比丘(bhikkhu)一词相同。sayambhu(自在者)、parābhibhu(征服者)、abhibhu(克制者)等词与此类似。但对于gotrabhu(同族者)、sahabhu(同伴)等词,复数主格的yo有时变为no或vo,如:gotrabhuno、gotrabhuvo、gotrabhu;sahabhuno、sahabhuvo、sahabhu。对于sabbaññu(一切知者)一词,仅在复数主格中有特殊变化。

Kuto.

由ku后缀而来。

Kuppaccayantato yonaṃ no vā hoti pulliṅge-sabbaññuno-aññatra lopo ca-‘‘lā yonaṃ vo pume’’ti na vo ‘‘kuto’’ti jantvādīhi puthakkaraṇa-sabbaññu-evaṃ viññuvidu vedagu pāragu ādayo kuppaccayantā.

对于以ku后缀结尾的阳性词,复数主格的yo有时(vā)变为no,如sabbaññuno。在其他情况下则脱落。“复数主格yo在阳性中变为vo”的规则不适用。“由ku后缀而来”的规则将其与jantu等词区分开。例如:sabbaññu。viññu(智者)、vidu(知者)、vedagu(通晓吠陀者)、pāragu(度彼岸者)等词皆是以ku后缀结尾的词。

Ūkārantaṃ.

以ū结尾的词。

Go.

Go(牛)。

Gossāgayihinaṃsu gāvagavā.

对于go(牛)一词,在ā、ga(sa)、hi、naṃ、su等格位标记前,词干变为gāva或gava。

Gasihinaṃvajjitāsu vibhattisu gosaddassa gāvagavā honti.

在除了ga、si、hi、naṃ的格位中,go一词的词干变为gāva和gava。

Abhagohi ṭo

o的替换。

Ubhagohi yonaṃ ṭo hoti-gāvo, gavo-(bho) go, gāvo, gavo.

(主格/宾格复数格位)yo变为o。例如:gāvo、gavo。(呼格:)go、gāvo、gavo。

Gāvumhi.

于`gāvuṃ`

Aṃvacanegossa gāvuvāhoti-gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ, gāvo, gavo.

于`aṃ`格,`go`(牛)或作`gāvu`。如:`gāvuṃ`、`gāvaṃ`、`gavaṃ`(宾格单数);`gāvo`、`gavo`(主格及宾格复数)。

Nāssā.

于`nā`及`ssa`

Goto nāssa ā hoti vā-gāvā, gāvena, gavā, gavena gohi, gobhi.

`go`(牛)后,工具格单数格位`nā`或作`ā`。如:`gāvā`、`gāvena`、`gavā`、`gavena`(工具格单数);`gohi`、`gobhi`(工具格及离格复数)。

Gavaṃ sena

于`gavaṃ`及`se`

Gossa se vā gavaṃ hoti saha sena-gavaṃ, gāvassa, gavassa.

`go`(牛)于`se`格,或连同`se`格作`gavaṃ`。如:`gavaṃ`、`gāvassa`、`gavassa`。

Gunnañca nantā.

及于`gunnaṃ`与`naṃ`尾

Naṃvacanena saha gossa gunnaṃ hoti gavañca vā-gunnaṃ gamaṃ, gonaṃ-gāvā, gāvamhā, gāvasmā, gavā, gavamhā, gavasmā-gāve, gāvamhi, gāvasmiṃ, gave, gavamhi, gavasmiṃ.

与`naṃ`格(属格及与格复数)连用,`go`(牛)作`gunnaṃ`,或作`gavaṃ`。属格复数形如:`gunnaṃ`、`gavaṃ`、`gonaṃ`。离格单数形如:`gāvā`、`gāvamhā`、`gāvasmā`、`gavā`、`gavamhā`、`gavasmā`。处格单数形如:`gāve`、`gāvamhi`、`gāvasmiṃ`、`gave`、`gavamhi`、`gavasmiṃ`。

Sumhi vā.

于`su`格或(作)

Gossa sumhi gāvagavā honti vā-gāvesu, gavesu, gosu.

于`su`格(处格复数),`go`(牛)之语基或作`gāva`及`gava`。如:`gāvesu`、`gavesu`、`gosu`。

Okārantaṃ-pulliṅgaṃ.

o-元音结尾阳性词

Kaññā.

Kaññā(少女)

Sā.

Sā(彼,阴性)

Itthiyaṃ vattamānassa nāmassante vattamāno ākāro ghasañño hoti-jantvādinā vāyolopo-kaññā, kaññāyo-‘‘ghabrahmādite’’ti gassevā-kaññe, kaññā-yomhi-kaññā, kaññāyo.

用于阴性之名词词尾的`ā`元音,名为`gha`。依`jantvādi`等规则,`yo`或删。主格形如:`kaññā`(单数),`kaññāyo`、`kaññā`(复数)。依`ghabrahmādite`等规则,于`ga`格(呼格),`gha`作`e`。呼格形如:`kaññe`、`kaññā`(单数)。于`yo`格(主格及宾格复数),形如:`kaññā`、`kaññāyo`。

Gho ssaṃsasāsasāyaṃtiṃsu

于`ssa`、`ṃ`、`sa`、`sā`、`yaṃ`、`tiṃ`等格,关于`gha`

Ssamādisu gho rasso hoti-kaññaṃ, kaññā, kaññāyo-

于`ssa`等格前,`gha`(即`ā`)转短。如:`kaññaṃ`(宾格单数)。(复数形如:`kaññā`、`kaññāyo`。)

Ghapatekasmiṃ nadīnaṃ yayā.

于`gha`、`pa`及`nadī`后之单数格,关于`ya`、`yā`

Ghapato nadīnamekasmiṃ yayā honti yathākkamaṃ-kaññāya, kaññāhi, kaññābhi-kaññāya, kaññānaṃ, -smimhi-

于`gha`、`pa`及`nadī`之后,单数格(后缀)依次作`ya`、`yā`。如:`kaññāya`(工具格、与格、属格、离格、处格单数)。复数形如:`kaññāhi`、`kaññābhi`(工具格及离格复数);`kaññānaṃ`(属格复数)。

Yaṃ.

于`yaṃ`

Ghapato smino yaṃ vā hoti-kaññāyaṃ. Kaññāya, kaññāsu. Evaṃ saddhā sudhā sukhāādayo-‘‘nāmmādīhī’’ti ammā annā ambāhi gassa ekārābhāve.

于`gha`及`pa`后,`smiṃ`格(处格单数)或作`yaṃ`。如:`kaññāyaṃ`。其他形式:`kaññāya`(处格单数),`kaññāsu`(处格复数)。`saddhā`(信)、`sudhā`(甘露)、`sukhā`(乐)等词亦同。依`nāmmādīhi`等规则,对`ammā`(母)、`annā`(母)、`ambā`(母)等词,于`ga`格(呼格),其`gha`(即`ā`)不作`e`。

Rasso vā.

或作短音

Ammādinaṃ ge rasso vā hoti-amma, ammā iccādi-sesaṃkaññāva-sahāparisāhi smino’’ti sabhāparisāyā’’ti tiṃ vā hoti ‘‘ghossa’’ miccādinā rasse-sahatiṃ-aññatra-sahāyaṃ, sahāya-parisatiṃ, parisāyaṃ, parisāya.

对`ammā`等词,于`ge`格(呼格)或作短音,如:`amma`、`ammā`等。余者如`kaññā`。对`sahā`及`parisā`(集会),`smiṃ`格或作`tiṃ`。依`ghossa`等规则作短音时,成`sahatiṃ`。其他形式有:`sahāyaṃ`、`sahāya`;`parisatiṃ`、`parisāyaṃ`、`parisāya`。

Ākārantaṃ.

ā-元音结尾(阴性词)

Mati-yomhi-

Mati(慧),于`yo`格

Pitthiyaṃ.

于阴性词,关于`pa`

Itthiyaṃ vattamānassa nāmassante vattamānā ivaṇṇuvaṇṇā pasaññā honti.

用于阴性之名词词尾的`i`元音及`u`元音,名为`pa`。

Yepassavaṇṇassa.

于`y`前,关于`pa`之元音

Pasaññassa ivaṇṇassa lopo vā hoti yakāre-vacatthitavi bhāsāyaṃ-matyo-aññatra-jantvādinā vā yolope-matī, matiyo-(bho)mati, matyo, mati, matiyo-matiṃ, matyo, matī, matiyo ‘‘ghapa’’iccādinā yādese-matyā, matiyā, matīhi, matihi-matyā, matiyā, matīnaṃ-smimhi-matyaṃ, matiyaṃ, matyā, matiyā, matīsu-evaṃ kitti kanti tantippabhutayo-rattiyā smino ‘‘ratyādīhivo smino’’ratyādīhivo smino’’ti ṭo vā-ratte-aññatra-ratyaṃ, rattiyaṃ, ratyā, rattiyā-sesaṃ matiyā samaṃ.

名为`pa`之`i`元音,于`y`前或删。依特定选项,作`matyo`。于他处,依`jantvādi`等规则,`yo`或删,作`matī`、`matiyo`。呼格:(bho)mati、matyo、mati、matiyo。宾格:matiṃ、matyo、matī、matiyo。依`ghapa`等规则,作`y`替换,工具格为:matyā、matiyā、matīhi、matihi;与格及属格为:matyā、matiyā、matīnaṃ;处格为:matyaṃ、matiyaṃ、matyā、matiyā、matīsu。`kitti`、`kanti`、`tanti`等词亦同。对`ratti`(夜),其`smiṃ`格依`ratyādīhi...`规则或作`ṭo`,成`ratte`;其他形式为`ratyaṃ`、`rattiyaṃ`、`ratyā`、`rattiyā`。余者与`mati`同。

Ikārantaṃ.

i-元音结尾(阴性词)

Dāsī, dāsyo, dāsī, dāsiyo-(bho)dāsi, dāsī, dāsyo, dāsī, dāsiyo.

`Dāsī`(女仆)。主格:`dāsī`(单数);`dāsyo`、`dāsī`、`dāsiyo`(复数)。呼格:`(bho)dāsi`(单数);`dāsī`、`dāsyo`、`dāsī`、`dāsiyo`(复数)。

Yaṃ pīto.

说yaṃ。

Pasaññito aṃvacanassa yaṃ vā hoti-dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsiṃ, dāsyo, dāsī, dāsiyo-dāsyā, dāsiyā, dāsīhi, dāsībhi-dāsyā, dāsiyā, dāsīnaṃ-dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsyā, dāsiyā, dāsīsu-evamosadhī pokkharaṇī ādayo-nadisaddā yosu-

于名为“pa”之语基后,宾格单数后缀“aṃ”任选为“yaṃ”。宾格单数:dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsiṃ;宾格复数:dāsyo, dāsī, dāsiyo。工具格单数:dāsyā, dāsiyā;工具格复数:dāsīhi, dāsībhi。与格/属格单数:dāsyā, dāsiyā;与格/属格复数:dāsīnaṃ。处格单数:dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsyā, dāsiyā;处格复数:dāsīsu。osadhī、pokkharaṇī等词与此类似。于nadī一词,于yo等后……

Najjā yosvāma.

Nadī于yo等后增āma。

Yosu nadisaddassa āma vā hoti-saca.

于“yo”等后缀前,于“nadī”一词,任选增“āma”。

Manubandho sarānamantā paro.

附随音m于元音后。

Makāronubandho yassa so sarānamantā sarā paro hotī’ti īkārā paro-‘‘yavā sare’’ti yakāre dassa cavaggo yassa pubba rūpaṃ-najjāyo-aññatra-vā palopayolopesu-najjo, nadī, nadiyo iccādi.

其有m为附随音者,于元音后。于长音ī后,依“yavā sare”规则得y。d与y结合为jj,得najjāyo。于他处,通过对yo等的可选择性删略,得najjo、nadī、nadiyo等形式。

Īkārantaṃ.

ī结尾者。

Yāgu, yāgu, yāguyo-(bho)yāgu, yāgu, yāguyo-yāguṃ, yāgu, yāguyo-yāguyā, yāguhi, yāgubhi-yāguyā, yāgunaṃ-yāguyaṃ, yāguyā, yāgusu-evaṃ dhenu sassu piyaṅguppabhutayo-mātu dhītu duhitu saddā pitusaddasamā-salopābhāvapakkhe yādese mātusaddassa pana ‘‘ye passā’’ti yogavibhāgā vā palopo-matyā, mātuyā.

Yāgu(米粥)。主格:yāgu;yāgu, yāguyo。呼格:(bho) yāgu;yāgu, yāguyo。宾格:yāguṃ;yāgu, yāguyo。工具格:yāguyā;yāguhi, yāgubhi。与格/属格:yāguyā;yāgunaṃ。处格:yāguyaṃ, yāguyā;yāgusu。dhenu、sassu、piyaṅgu等词与此类似。mātu、dhītu、duhitu等词与pitu一词相同。然于mātu一词,在sa格不删略而替换为yā的情况下,通过对“ye passā”规则的分拆,(词干元音)可选择性地删略,得matyā与mātuyā二形。

Ukārantaṃ.

u结尾者。

Vadhū, vadhū, vadhuyo-(bho)vadhu, vadhu, vadhuyo-vadhuṃ, vadhū, vadhuyo-vadhuyā, vadhūhi, vadhūbhi-vadhuyā, vadhūnaṃ-vadhuyaṃ, vadhuyā, vadhūsu-evaṃ jambu vāmorū sarabhu ādayo.

Vadhū(新妇)。主格:vadhū;vadhū, vadhuyo。呼格:(bho) vadhu;vadhu, vadhuyo。宾格:vadhuṃ;vadhū, vadhuyo。工具格:vadhuyā;vadhūhi, vadhūbhi。与格/属格:vadhuyā;vadhūnaṃ。处格:vadhuyaṃ, vadhuyā;vadhūsu。jambu、vāmorū、萨拉布(sarabhū)等词与此类似。

Ūkārantaṃ.

ū结尾者。

Go iccādi pumena samaṃ.

“go”等词与阳性相同。

Itthiliṅgaṃ.

阴性。

Cittasi.

Cittasi

Aṃ napuṃsake.

于中性为aṃ。

Akārantato nāmasmā sissa aṃ hoti napuṃsakaliṅge-mittaṃ-yomhi.

于a结尾之名词,于中性,si为aṃ。例如:mittaṃ。于yo时。

Yonanti.

yo为nī。

Akārantato nāmasmā yonaṃ nī hoti napuṃsake’ti ni ādeso.

于a结尾之名词,于中性,yo为nī。此为ni之替换。

Nīnaṃ vā.

于nī等,任选。

Akārantato nāmasmā nīnaṃ ṭāṭe vā honti yathākkamaṃ-cittā, aññatra-‘‘yolopanīsu dīgho’’tidīghe-cittāni-(bho) citta, cittā, cittā, cittāni-cittaṃ, citte, cittāni-citteneccādi buddhasaddasamaṃ-evaṃ pānadānappabhutayo-ekaccādinaṃ tu paṭhamānimhi viseso.

于a结尾之名词,nī等格位标记任选替换为ā等。例如cittā。于他处,依“yolopanīsu dīgho”规则长音化为cittāni。其变格为:主格:cittaṃ;cittā, cittāni。呼格:(bho) citta;(bho) cittā, (bho) cittāni。宾格:cittaṃ;citte, cittāni。cittena等其余格与buddha一词相同。pānadāna等词亦如此。然于ekacca等词,其第一格有特殊变化。

Na nissa ṭā.

ni不为ā。

Ekaccādīhi parassa nissa ṭā na hoti-ekaccāni, paṭhamāni-padādīhi nāsmiṃsu.

于ekacca等词后,ni不为ā。例如:ekaccāni, paṭhamāni。于pada等词,于nā、smiṃ等后。

Nāssa sā.

nā为sā。

Padādihi nāssa sā hoti vā-padasā, padesa-bilasā, bilena.

于pada等词后,nā任选为sā。例如:padasā, padena;bilasā, bilena。

Padādihi si.

于pada等后,si。

Ehi smino si hoti vā-padasi, pade, padamhi, padasmiṃ-kamma saddato nāssa‘‘nāsseno’’ti eno vā-kammena-aññatra pumādinā vā utte-kammunā, kammanā-imināva sasmāsu uttaṃ-tassa lasaññāyaṃ-sasmānaṃ yathāyogaṃ nonā niccaṃ-vavatthitavibhāsāyaṃ-kammuno, kammassa-kammunā, kammā, kammamhā, kammasmā-‘‘kammādito’’ti smino vā nimhi-kammani, kamme, kammamhi, kammasmiṃ-sesaṃ cittasamaṃ-camma vesma bhasmādayo kammasmā uttatoññatra-gacchantasi-‘‘ntassaṃ’’ti vā amhisilopo-gacchaṃ-aññatra sissa aṃ-gacchantaṃ, gacchantā gacchantāni-(bho)gaccha, gacchā, gacchaṃ, gacchantā, gacchantāni-gacchaṃ, gacchantaṃ, gacchante, gacchantāni-nādisu pulliṅgasmaṃ-evaṃ yajanta vajantādayo.

于此等词后,smiṃ任选为si。例如:padasi, pade, padamhi, padasmiṃ。于kamma一词,nā依“nāsseno”规则任选为ena,得kammena;于他处,依pumādi规则任选替换为u,得kammunā, kammanā。依此规则,smā等亦替换为u;其sa格标记名为la;smā等恒常地相应替换为no、nā。通过限定选择规则,得kammuno, kammassa;kammunā, kammā, kammamhā, kammasmā。依“kammādito”规则,smiṃ任选为ni,得kammani, kamme, kammamhi, kammasmiṃ。其余与citta相同。camma、vesma、bhasma等词与kamma相同,但无u的替换。对于gacchant,依“ntassaṃ”规则,于amhi与si前,(词干之a)任选删略,成gacchaṃ。在其他情况下,si变为aṃ,得gacchantaṃ, gacchantā, gacchantāni。呼格:(bho) gaccha, gacchā, gacchaṃ, gacchantā, gacchantāni。宾格:gacchaṃ, gacchantaṃ, gacchante, gacchantāni。nā等格位与阳性相同。yajanta、vajanta等词亦如此。

Akārantaṃ.

a结尾者。

Aṭṭhi

Aṭṭhi(骨)。

Jhalā vā.

于jhal后,任选。

Jhalato yonaṃ ni hoti vā napuṃsakaliṅge-aṭṭhini-yo lopadighesu-aṭṭhi-(bho)aṭṭhi, aṭṭhīni, aṭṭhī-aṭṭhiṃ, aṭṭhini, aṭṭhi = tatiyādisu munisaddasamaṃ-evamacchi akkhi dadhi satthi ādayo.

于jhal字母后,于中性,yo任选为ni,例如:aṭṭhini。当yo被省略时,元音长化,如:aṭṭhī。其变格为:主格:aṭṭhi;aṭṭhī, aṭṭhīni。呼格:(bho) aṭṭhi;(bho) aṭṭhī, (bho) aṭṭhīni。宾格:aṭṭhiṃ;aṭṭhī, aṭṭhīni。在第三格等格位中,与muni一词相同。acchi(眼)、akkhi(眼)、dadhi(凝乳)、satthi(股)等词亦如此。

Ikārantaṃ.

以`i`结尾。

Daṇḍī-‘‘ekavacane’’ccādinā rasso-silopo-daṇḍīni, daddhī-(bho)daṇḍi, daṇḍī, daṇḍīni, daddhī-daṇḍinaṃ,daṇḍiṃ, daṇḍīni, daṇḍī-sesaṃ pulliṅgasmaṃ-evaṃ sukhakārī sīghayāyī ādayo.

对于`daṇḍī`,依`ekavacane`等规则,元音缩短且`si`被省略。其变格为:`daṇḍīni`, `daddhī`。(呼格)`(bho) daṇḍi`, `daṇḍī`, `daṇḍīni`, `daddhī`。(宾格)`daṇḍinaṃ`, `daṇḍiṃ`, `daṇḍīni`, `daṇḍī`。其余格位与阳性词相同。`sukha-kārī`(行乐者)、`sīghayāyī`(速行者)等词亦如此。

Īkārantaṃ.

以`ī`结尾。

Cakkhu, cakkhuni, cakkhu-aṭṭhisaddasama-evamāyu madhu matthu dhanu cittaguppabhutayo-āyusāti kodhādittā nāssa sā vā-ambusaddā smino‘‘ambavādīhī’’ti vā ni ādesā-ambuni, ambumhi, ambusmiṃ.

`cakkhu`(眼)的变格为:`cakkhuni`, `cakkhu`,与`aṭṭhi`一词相同。`āyu`(寿)、`madhu`(蜜)、`matthu`(乳酪上层清液)、`dhanu`(弓)、`cittagutta`等词亦如此。对于`āyu`,因其属于`kodhādi`(`kodha`等)词组,故其工具格后缀`nā`不作`sā`。对于`ambu`(水)一词,依`ambavādīhī`规则,格位标记`smiṃ`可选择性地变为`ni`。例如:`ambuni`, `ambumhi`, `ambusmiṃ`。

Guṇavantusi.

具德者(`guṇavantu`)。

Addhaṃnapuṃsake.

于中性词中为`addhaṃ`。

Ntussa addhaṃ hoti simhi napuṃsake-guṇavaṃ, guṇavantaṃ-yomhi-‘‘yavādontussā’’ti akāre‘‘yonaṃ nī’’ti ni tassa vā ṭādese-guṇavanatāniccādi-gacchantasamaṃ-evaṃ yasavantu dhanavantu gomantvādayo.

于中性词中,当格位标记为`si`时,`ntu`变为`addhaṃ`。例如:`guṇavaṃ`, `guṇavantaṃ`。当格位标记为`yo`时,依`yavādontussā`规则,`ntu`变为`a`;依`yonaṃ nī`规则,`yo`变为`nī`,此`ni`又可选择性地替换为`ṭā`。例如:`guṇavantāni`等。其变格与`gacchant`相同。`yasavantu`、`dhanavantu`、`gomantu`等词亦如此。

Ukārantaṃ.

以`u`结尾。

Gotrabhu, gotrabhuti, gotrabhu-(bho)gotrabhu, gotrabhuni, gotrabhu-gotrabhuṃ, gotrabhuti, gotrabhu-gotrabhunā iccādi pulliṅge vessabhusaddasamaṃ-evaṃ abhibhu sayamabhu dhammañña ādayo.

`gotrabhu`(至族姓者)的变格形式:`gotrabhu`, `gotrabhuni`。(呼格) `(bho) gotrabhu`, `gotrabhuni`, `gotrabhu`。(宾格) `gotrabhuṃ`, `gotrabhuni`, `gotrabhu`。自`gotrabhunā`等格位起,与阳性词`vessabhu`(毗舍浮)相同。`abhibhu`(征服者)、`sayambhu`(自在者)、`dhammañña`(知法者)等词亦如此。

Ūkārantaṃ-napuṃsakaliṅgaṃ.

以`ū`结尾——中性。

Atha sabbādīnaṃ rūpanayo niddisīyate-sabba katara katama ubhaya itara añña aññatara aññatama pubba parāpara dakkhiṇuttarādha rānivavatthāyamasaññāyaṃ-ya tya ta eta ima amu kiṃ eka tumhaamha iccete sabbādayo-sabbo.

现在阐述`sabba`(一切)等词的变格法。`sabba`(一切)、`katara`(两者中的哪一个)、`katama`(多者中的哪一个)、`ubhaya`(两者)、`itara`(另一个)、`añña`(其他的)、`aññatara`(另一个)、`aññatama`(某一个)、`pubba`(东方的、前面的)、`para`(其他的)、`apara`(另一个)、`dakkhiṇa`(南方的)、`uttara`(北方的)、`adhara`(下方的),当不用于专名时;以及`ya`、`tya`、`ta`、`eta`、`ima`、`amu`、`kiṃ`、`eka`、`tumha`、`amha`,这些是`sabba`等词。例如:`sabbo`。

Yonameṭa.

`yo`作`e`。

Akārantehi sabbādihi yonameṭa hoti-sabbe-evamālapana dutiyāyosu.

对于以`a`结尾的`sabba`等词,格位标记`yo`变为`e`。例如:`sabbe`。呼格与第二格(复数)的`yo`亦如此。

Sabbādīnaṃ namhi ca.

对于`sabba`等词,于`naṃ`格位时亦然。

Akārantānaṃ sabbādīnaṃ e hoti namhi suhisu ca.

对于以`a`结尾的`sabba`等词,在格位标记`naṃ`、`su`和`hisu`之前,词干的尾音`a`变为`e`。

Saṃsānaṃ.

`saṃ`与`sānaṃ`。

Sabbādito naṃvacanassa saṃsānaṃ honti-sabbesaṃ, sabbesānaṃ-sesaṃ buddhasamaṃ-itthiyaṃ ‘‘itthiyamatvā’’ti āppaccaye saralope ca kate ākārassa ghasaññāyaṃ kaññāsaddasseva rūpanayo, ayantu viseso.

在`sabba`等词之后,格位标记`naṃ`变为`saṃ`或`sānaṃ`。例如:`sabbesaṃ`, `sabbesānaṃ`。其余格位与`buddha`相同。在阴性中,依`itthiyamatvā`规则加上后缀`ā`并省略元音后,`ā`被称为`gha`,其变格与`kaññā`一词相同,但有此特殊之处。

Ghapā sassa ssā vā.

于`gha`后,`sa`可选择性地变为`ssā`。

Sabbādīnaṃ ghapato sassa ssā vā hoti-‘‘ghossa’’miccādanā rasse-sabbassā. Sabbāya-namhi-sabbāsaṃ. Sabbāsānaṃ.

对于`sabba`等`gha`类词,格位标记`sa`可选择性地变为`ssā`。依`ghossa`等规则,元音缩短。例如:`sabbassā`,或`sabbāya`。于`naṃ`格位时:`sabbāsaṃ`, `sabbāsānaṃ`。

Smino ssaṃ.

`smiṃ`作`ssaṃ`。

Sabbādinaṃ ghapato smino ssaṃ vā hoti-sabbassaṃ, sabbāyaṃ, sabbāya-napuṃsake-sabbaṃ-yossa nimhi-

对于`sabba`等`gha`类词,格位标记`smiṃ`可选择性地变为`ssaṃ`。例如:`sabbassaṃ`, `sabbāyaṃ`, `sabbāya`。中性词:`sabbaṃ`。当格位标记为`yo`时,于`ni`...

Sabbādīhi.

由`sabba`等词...

Sabbādihi parassa nissa ṭā na hoti-sabbāni-(bho)sabba, sabbā, sabbāni-sabbaṃ, sabbe, sabbāni-nādisu pumeva-katarādayo tayo tīsu liṅgesu sabbasamā-evaṃ itara aññasaddā-ssāssaṃsu viseso.

在`sabba`等词之后,格位标记`ni`不被替换为`ṭā`。例如:`sabbāni`。呼格为:`(bho) sabba`, `sabbā`, `sabbāni`。其他形式如:`sabbaṃ`, `sabbe`, `sabbāni`。在以`nā`等开头的格位中,其变化与阳性相同。`katara`等三个词在三性中的变化与`sabba`相同。`itara`和`añña`这两个词也是如此。但在格位标记`ssā`、`ssaṃ`和`su`中则有特殊之处。

Ssaṃssāsyāyesvitarekaññetimānami.

于`ssaṃ`、`ssā`、`syā`、`āye`等格位标记前,`itara`、`eka`、`añña`、`eta`、`ima`等词的词干尾音变为`i`。

Ssamādisu itaraekaaññaeta imैññesaṃ i hoti-itarissā, itarissaṃ-aññissā, aññissaṃ-aññataraaññatamasaddā liṅgattaye sabbasamā-pubbo-yo.

于`ssaṃ`等格位标记前,`itara`、`eka`、`añña`、`eta`、`ima`等词的词干尾音变为`i`。例如:`itarissā`、`itarissaṃ`;`aññissā`、`aññissaṃ`。`aññatara`与`aññatama`二词于三性中皆与`sabba`相同。对于`pubba`,于`yo`格位时...

Pubbādīhi chahi.

由`pubba`等六词...

Etehi chahi savisaye eṭa vā hoti’ti yosseṭa-pubbe, pubbā-(bho)pubba, pubbā, pubbe, pubbā-pubbaṃ, pubbe, pubbā-sesaṃ sabbaliṅge sabbasamaṃ-evaṃ parādayo pañca-yo, yā, yamiccādi sabbasamaṃ-yādinamālapane rūpaṃ na sambhavati-tyasi.

对于这六个词,在特定范围内,格位标记`yo`可变为`e`。例如:`pubbe`, `pubbā`。呼格:`(bho) pubba`, `pubbā`, `pubbe`, `pubbā`。宾格:`pubbaṃ`, `pubbe`, `pubbā`。其余在所有性中皆与`sabba`相同。`para`等其余五个词亦如此。`ya`(`yo`, `yā`, `yaṃ`等)的变化与`sabba`相同。以`ya`开头的词没有呼格形式。

Tyatetānaṃ tassa so.

对于`tya`与`eta`,其`ta`作`so`。

Tyatetānamanapuṃsakānaṃ tassa so hoti simhi-syo, syātyamiccādi-so.

对于非中性的`ta`与`eta`,当主格单数格位标记`si`在后时,其`ta`作`so`。例如:`so`。

Ta tassa no sabbāsu.

对于`ta`,于所有格位中,可作`na`。

Tasaddassa tassa no vā hoti sabbāsu vibhattisu-ne, te-naṃ taṃ, ne, te-nena, tena, nehi, tehi, nebhi, tebhi-

对于代词 `ta`,其词干在所有格中可选择性地变为 `na`。例如:`ne`, `te`;`naṃ`, `taṃ`;`ne`, `te`;`nena`, `tena`;`nehi`, `tehi`;`nebhi`, `tebhi`。

Ṭa sasmāsmiṃssāyassaṃssāsaṃmhāmhismimimassa ca.

在 `sa`, `smā`, `smiṃ`, `ssā`, `yassaṃ`, `ssaṃ`, `saṃ`, `mhā`, `mhi`, `smim` 等格位标记前,`ta` 词干的 `t` 变为 `ṭ`,且 `ima` 词干变为 `a`。

Sādasvimassa tasaddatakārassa ca ṭo vā hoti-pubbasara lope-assa, nassa, tassa-nesaṃ, nesānaṃ, tesaṃ, tesānaṃ-amhā, asmā, namhā, nasmā, tamhā, tasmā-amhi, asmiṃ, namhi, nasmiṃ, tambhi, tasmiṃ, nesu. Tesu-itthiyaṃ-sā, nā, nāyo, tā, tāyo-naṃ, taṃ, nā, nāyo, tā, tāyo-nāmhi kate-

在 `sa` 等格位标记前,对于 `ima`(词干变为 `a`)及代词 `ta` 的 `t`,其 `t` 可选择性地变为 `ṭ`,并脱去词干末的元音。形式如:属格单数:`assa`, `nassa`, `tassa`;属格复数:`nesaṃ`, `nesānaṃ`, `tesaṃ`, `tesānaṃ`;离格单数:`amhā`, `asmā`, `namhā`, `nasmā`, `tamhā`, `tasmā`;处格单数:`amhi`, `asmiṃ`, `namhi`, `nasmiṃ`, `tambhi`, `tasmiṃ`;处格复数:`nesu`, `tesu`。阴性:`sā`, `nā`, `nāyo`, `tā`, `tāyo`;`naṃ`, `taṃ`;`nā`, `nāyo`, `tā`, `tāyo`。当构成 `nāmhi` 时……

Ssā vā tetimāmūhi.

在 `ta`、`eta`、`ima`、`amu` 之后,格位标记 `ssā` 是可选择的。

Ghapasaññehi tā etā imā amūhi nādanamekasmiṃ ssā vā hoti-vā ṭā dese-assā, nassā, nāya.

对于阴性代词 `tā`, `etā`, `imā`, `amū`,在与格及属格单数中,格位标记 `ssā` 是可选择的,或用 `āya`(代号为 `ṭā`)。例如:`assā`, `nassā`, `nāya`。

Tāya vā.

或作 `tāya`。

Ssaṃssāssāyesu tassa vā i hoti-tissā, tassā, tāya-nāhi, nābhi, tāhi, tābhi-sassa vā ssāmhi-assā, nassā, tissā, tassā, ssādesābhāvapakkhe.

在 `ssaṃ`、`ssā`、`āya` 等阴性格位标记前,`ta` 词干的元音可选择性地变为 `i`。例如:`tissā`(对比 `tassā`, `tāya`)。复数工具格/离格形式为:`nāhi`, `nābhi`, `tāhi`, `tābhi`。对于属格 `sa`,或在 `ssaṃ` 前……例如:`assā`, `nassā`, `tissā`, `tassā`,在没有 `ssā` 替换的情况下。

Tetimāto sassa ssāya.

在 `ta`、`eta`、`ima` 之后,属格标记 `sa` 变为 `ssāya`。

Tā etā imāto sassa ssāyo hoti vā-assāya, nassāya,

在阴性 `tā`、`etā`、`imā` 之后,属格标记 `sa` 可选择性地变为 `ssāya`。例如:`assāya`, `nassāya`。

Tissāya, tassāya-dvihi muttapakkhe-tāya tāya-naṃvacanassa samādese takārassa ca vā ṭādese ‘‘sunaṃhisu‘‘ti dīghe ca kate-āsaṃ, nāsaṃ, nāsānaṃ, tāsaṃ, tāsānaṃ-sattamiyaṃ-assaṃ, assā, nassaṃ, nassā, nāyaṃ, nāya, tissaṃ, tissā, tassaṃ, tassā, tāyaṃ, tāya, nāsu, tāsu-napuṃsake-naṃ, taṃ, nāti, tāti, naṃ, taṃ,ne, nā, ni, te, tāni-nādisu pumeva-evametasaddassa tīsu liṅgesu-ṭanādesābhāvo’va viseso-imasi.

例如 `tissāya`、`tassāya`。在(与前述规则)不同的情况下,则为 `tāya`。在属格复数中,当格位标记 `naṃ` 被 `saṃ` 替换,`t` 可选择性地被 `ṭ` 替换,并根据“sunaṃhisu”规则长音化后,形式为:`āsaṃ`, `nāsaṃ`, `nāsānaṃ`, `tāsaṃ`, `tāsānaṃ`。在第七格(处格)中:`assaṃ`, `assā`, `nassaṃ`, `nassā`, `nāyaṃ`, `nāya`, `tissaṃ`, `tissā`, `tassaṃ`, `tassā`, `tāyaṃ`, `tāya`;复数 `nāsu`, `tāsu`。中性:`naṃ`, `taṃ`, `nāti`, `tāti`;复数 `naṃ`, `taṃ`, `ne`, `nā`, `ni`, `te`, `tāni`。从工具格等起,与阳性同。代词 `eta` 在三性中的变化与此类似,其特殊之处仅在于没有 `ṭa` 和 `na` 的替换。关于 `ima`……

Simhi napuṃsakassāyaṃ.

对于非中性词 `ima`,在主格单数 `si` 格位标记前,其形式为 `ayaṃ`。

Imasaddassānapuṃsakassāyaṃ hotisimhi-ayaṃ, ime, imaṃ, imenā.

对于非中性的代词 `ima`,在主格单数 `si` 格位标记前,其形式为 `ayaṃ`。例如:`ayaṃ`, `ime`, `imaṃ`, `imenā`。

Nāmhinimi.

在 `nā` 格位标记前,`ima` 词干变为 `an` 和 `imi`。

Imasaddassānitthiyaṃ nāmhi anैmiccādesā honti-anena, iminā-hi-

对于非阴性的代词 `ima`,在工具格单数 `nā` 格位标记前,其词干变为 `an` 和 `imi`。例如:`anena`, `iminā`。

Imassā nitthiyaṃ ṭe.

对于非阴性的 `ima`,其词干可变为 `e`。

Imasaddassānitthiyaṃ ṭe hotivā sunaṃhisu-ehi, ehi, imehi, imehi-sa-ṭasasmāsmi miccādinā sabbassimassa vā ṭādese-assa, imassa, esaṃ, esānaṃ. Imesaṃ, imesānaṃ-amhā, asmā, imamhā, imasmā-amhi, asmiṃ, imamhi, imasmiṃ, esu, imesu-itthiyaṃ-ayaṃ, imā, imāyo-imaṃ, imā, imāyo-nā-‘‘ssā vā tetimāmūhī’’ti ssā vā, ṭādese ssamiccādinā i ā dese ca-assā, imissā-aññatra = imāya, imāhi, imāhi-sa-assā, imissā, assāya, imissāya, imāya, naṃvacanassa samādese imassa ca ṭādese ‘‘sunaṃhasū’’ti dīghe ca kane-āsaṃ, imāyaṃ-sānamādese-imāsānaṃ-sattamiyaṃ-assaṃ, imissaṃ. Assāya, imissāya, imāyaṃ, imāya, imāsu-napuṃsake.

对于非阴性的代词 `ima`,在 `su`、`naṃ`、`hi` 等格位标记前,其词干可选择性地变为 `e`。例如:`ehi`(对比 `imehi`)。根据“Ṭa sasmāsmiṃ”等规则,整个 `ima` 词干可选择性地被 `a` 替换:属格单数 `assa`(对比 `imassa`);属格复数 `esaṃ`, `esānaṃ`(对比 `imesaṃ`, `imesānaṃ`);离格 `amhā`, `asmā`(对比 `imamhā`, `imasmā`);处格 `amhi`, `asmiṃ`(对比 `imamhi`, `imasmiṃ`);处格复数 `esu`(对比 `imesu`)。阴性:主格 `ayaṃ`,复数 `imā`, `imāyo`;宾格 `imaṃ`,复数 `imā`, `imāyo`。根据“ssā vā tetimāmūhī”等规则,`ssā` 是可选择的,或作 `āya`(`ṭā`)的替换,词干元音变为 `i`。例如:`assā`, `imissā`。其他形式为 `imāya`, `imāhi`。属格/与格/处格单数形式有:`assā`, `imissā`, `assāya`, `imissāya`, `imāya`。属格复数,当 `naṃ` 被 `saṃ` 替换,词干被 `a` 替换,并长音化后,作 `āsaṃ`;或作 `imāsānaṃ`。第七格(处格):`assaṃ`, `imissaṃ`, `assāya`, `imissāya`, `imāyaṃ`, `imāya`;复数 `imāsu`。关于中性……

Imassidaṃ vā.

对于 `ima`,其词干可选择性地变为 `idaṃ`。

Aṃsisu saha tehi imassidaṃ vā hoti napuṃsake-idaṃ, imaṃ, imā, imāni-idaṃ, imaṃ, ime, imāni-tatiyādisu pulliṅgasmaṃ-amusi.

在 `aṃ` 和 `si` 格位标记前,对于中性的 `ima`,其词干可选择性地变为 `idaṃ`。中性主格/宾格单数:`idaṃ`, `imaṃ`;复数:`imā`, `imāni`。或作 `idaṃ`, `imaṃ`;复数 `ime`, `imāni`。从第三格(工具格)起,其变化与阳性相同。关于 `amu`……

Massāmussa.

对于 `amu` 的 `m`,以 `a` 替换。

Anapuṃsakassāmussa makārassa so bhoti simhi-asu-yo-

对于非中性的 `amu`,在主格单数 `si` 格位标记前,其 `m` 变为 `a`。例如:`asu`。

Lopo musmā.

在 `amu` 之后(的格位标记)发生脱落。

Amusaddato yonaṃ lopo vā hoti pulliṅge’ti niccaṃyo lope digho-amu-amuṃ, amū-amunā, amūhi, amūbhi-

在阳性代词 `amu` 之后,格位标记 `yo`(主格复数)和 `naṃ`(属格复数)可选择性地脱落。当 `yo` 脱落时,前面的元音恒常长音化。例如:`amū`。其他形式如:`amuṃ`, `amū`;`amunā`;`amūhi`, `amūbhi`。

Na no sassa.

对于属格 `sa`,不作 `na` 的替换。

Amusmā sassa no na hoti-amussa, amusaṃ, amusānaṃ-amunā, amumhā, amusmā-amumhi,amusmiṃ, amusu-itthiyaṃ-asu, amu, amuyo-

在 `amu` 之后,属格 `sa` 不被 `na` 替换。例如:`amussa`;`amusaṃ`, `amusānaṃ`;`amunā`;`amumhā`, `amusmā`;`amumhi`, `amusmiṃ`;`amūsu`。阴性:`asu`;`amū`, `amuyo`。

Amuṃ, amū, amuyo-nā-‘‘ssāvā, tetimāmūhī’’ti ssā vā-amussā, amuyā, amūhi, amūbhi-amussā, amuyā, amusaṃ, amūsānaṃ-sattamiyaṃamussā. Amussaṃ. Amuyaṃ, amuyā, amusu-napuṃsake-

宾格:`amuṃ`;复数 `amū`, `amuyo`。根据“ssā vā tetimāmūhī”规则,`ssā` 是可选择的。与格/属格单数:`amussā`, `amuyā`。工具格/离格复数:`amūhi`, `amūbhi`。属格复数:`amusaṃ`, `amūsānaṃ`。第七格(处格)单数:`amussā`, `amussaṃ`, `amuyaṃ`, `amuyā`;复数 `amūsu`。关于中性……

Amussāduṃ.

对于 `amu`,其词干变为 `aduṃ`。

Aṃsisu saha tehi amussa aduṃ hoti vā napuṃsake-aduṃ-añña

在 `aṃ` 和 `si` 格位标记前,对于中性的 `amu`,其词干可选择性地变为 `aduṃ`。例如:`aduṃ`。

Tra silope-amu, amuna, amū, aduṃ, amuṃ, amuni, amū-sesaṃ pumeva-kiṃsi.

此处,当 `si` 脱落时,中性形式有:`amu`, `amuna`, `amū`, `aduṃ`, `amuṃ`, `amuni`, `amū`。其余与阳性同。关于 `kiṃ`……

Kissa ko sabbāsu.

对于 `kiṃ`,在所有格中,其词干皆为 `ka`。

Sabbāsu vibhattīsu kissa ko hoti-sisso-ko, ke, kaṃ, ke, kena, kahi, kehi.

在所有格位中,`kiṃ` 的词干为 `ka`。例如:`ko`, `ke`, `kaṃ`, `ke`, `kena`, `kahi`, `kehi`。

Ki sasmiṃsu vā nitthiyaṃ.

于非阴性,在`sa`、`smiṃ`、`su`(格后缀)前,(`kiṃ`词干)或作`ki`。

Anitthiyaṃ kissa ki vā hoti sasmiṃsu-kissa, kassa, kesaṃ, kesānaṃ, kamhā, kasmā, kimhi, kismiṃ, kamhi, kasmiṃ, kesu-itthiyaṃ-kaādese akārantattā āppaccayo-kā, kā, kāyo iccādi sabbāva-napuṃsake.

于非阴性,在`sa`、`smiṃ`、`su`(格后缀)前,`kiṃ`(词干)或作`ki`。例如:`kissa`、`kassa`、`kesaṃ`、`kesānaṃ`、`kamhā`、`kasmā`、`kimhi`、`kismiṃ`、`kamhi`、`kasmiṃ`、`kesu`。于阴性,当以`ka`为词干时,因其以`a`结尾,故加`ā`(后缀),如`kā`、`kāyo`等,如同`sabbā`。

Kimaṃsisu saha napuṃsake.

于中性,与`aṃ`、`si`(格后缀)共用时,(词干)作`kiṃ`。

Aṃsisu saha tehi kiṃsaddassa kiṃ hoti napuṃsake-kiṃ, kāni, kiṃ, ke, kāni-keneccādi pumeva-ekasaddo saṅkhyātulyaññā sahāyavacano-atra saṅkhyāsaddo saṃkheyyavāci-yadā saṅkheyya vācī tadekavacananto aññatra bahuvacanantopi-eko ekā ekamiccādi-sabbasamaṃ tiliṅgesu-ssāssaṃsu pana-ssamādinā imhi ekissā ekissaṃ-tumha ambhasaddā aliṅgā-tathā ubha katiñci saddā pañcādayo aṭṭhārasantā ca-tumhasi amhasi.

与`aṃ`、`si`(格后缀)共用时,于中性,`kiṃ`(何)词作`kiṃ`。例如:`kiṃ`、`kāni`;`kiṃ`、`ke`、`kāni`。`kena`(工具格)等(格变化)则同阳性。`eka`(一)词,有数、同、异、独之义。此处,`saṅkhyā`(数)词指`saṅkheyyavāci`(被数之物)。当指被数之物时,其为单数;于他义,亦可为复数。`eko`、`ekā`、`ekaṃ`等,于三性中皆同`sabba`(一切)词变化。又,于`ssā`、`ssaṃ`等(格后缀)前,(阴性形式为)`ekissā`、`ekissaṃ`。`tumha`(你)与`amha`(我)二词无性。同样,`ubha`(二者)、`kati`(若干)及从`pañca`(五)至`aṭṭhārasa`(十八)之数词亦无性。以下为`tumha`、`amha`(与`si`格后缀连用)之规则。

Tumhassa tuvaṃ tvamamhi ca.

于`si`(主格单数后缀)前,`tumha`(词干)作`tuvaṃ`与`tvaṃ`。

Amhisimhi ca tumhassa savihattissa tuvaṃ tvaṃ honti-tuvaṃ tvaṃ.

于`si`(主格单数后缀)前,带格后缀之`tumha`词,其形式为`tuvaṃ`与`tvaṃ`。例如:`tuvaṃ`、`tvaṃ`。

Simhi haṃ.

于`si`(主格单数后缀)前,(`amha`词干)作`ahaṃ`。

Simhi amhassa savibhattissa ahaṃ hoti-ahaṃ-yo-tumhe.

于`si`(主格单数后缀)前,带格后缀之`amha`(我)词,其形式为`ahaṃ`。例如:`ahaṃ`。以下为`yo`(主格复数后缀)与`tumhe`(你们)。

Mayamasamāmhassa.

(于主格复数,)`amha`(词干)作`mayaṃ`与`asmā`。

Yosvamhassa savibhattissa mayamasmā vā honti yathākkamaṃ-mayaṃ, asmā, amhe-aṃ-tuvaṃ. Tvaṃ.

于`yo`(主格复数后缀)前,带格后缀之`amha`(我)词,其形式或为`mayaṃ`、`asmā`。例如:`mayaṃ`、`asmā`、`amhe`。以下为`aṃ`(宾格单数后缀)与`tuvaṃ`、`tvaṃ`。

Amhi taṃ maṃ tavaṃ mamaṃ.

于`aṃ`(宾格单数后缀)前,(`tumha`与`amha`词干分别)作`taṃ`、`tavaṃ`与`maṃ`、`mamaṃ`。

Amhi tumhaamhasaddānaṃ savibhattīnaṃ taṃ maṃ tavaṃ mamaṃ honti yathākkamaṃ-taṃ, tavaṃ, maṃ, mamaṃ.

于`aṃ`(宾格单数后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式依次为`taṃ`、`tavaṃ`与`maṃ`、`mamaṃ`。例如:`taṃ`、`tavaṃ`、`maṃ`、`mamaṃ`。

Dutiye yomhi vā.

于第二格(宾格)复数`yo`(后缀)前,(变化)为可选。

Tumhaamhasaddānaṃ savihattīnaṃ paccekaṃ ṅaṃ ṅākaṃ vā honti dutiye yomhi-tumhākaṃ tumhe, amhaṃ, amhākaṃ, asmā, amhe.

于第二格(宾格)复数`yo`(后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)与`amha`(我)二词,或各作以`naṃ`与`ākaṃ`结尾之形式。例如:`tumhākaṃ`、`tumhe`;`amhaṃ`、`amhākaṃ`、`asmā`、`amhe`。

Nāsmāsu tayā mayā.

于`nā`与`smā`(格后缀)前,(`tumha`与`amha`词干分别)作`tayā`与`mayā`。

Nāsmāsu tumhaamhasaddānaṃ savibhattīnaṃ tayā mayā honti yathākkamaṃ.

于`nā`与`smā`(格后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式依次为`tayā`与`mayā`。

Tayātayinaṃ tva vā tassa.

于`tayā`与`tayinaṃ`中,其`ta`或作`tva`。

Tumhassa tayātayīnaṃ takārassa tva hoti vā-tvayā, tayā, mayā, tumhehi, tumhebhi. Amhehi, amhebhi.

`tumha`(你)词的`tayā`与`tayīnaṃ`二形式中,其`ta`字母或变为`tva`。例如:`tvayā`、`tayā`;`mayā`;`tumhehi`、`tumhebhi`;`amhehi`、`amhebhi`。

Tava mama tuyhaṃ mayhaṃ se.

于`sa`(属格单数后缀)前,(`tumha`与`amha`词干分别)作`tava`、`tuyhaṃ`与`mama`、`mayhaṃ`。

Se tumhaamhasaddānaṃ svibhattīnaṃ tava mama tuyhaṃ mayhaṃ honti yathākkamaṃ-tava tuyhaṃ mama mayhaṃ.

于`sa`(属格单数后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式依次为`tava`、`tuyhaṃ`与`mama`、`mayhaṃ`。例如:`tava`、`tuyhaṃ`;`mama`、`mayhaṃ`。

Naṃsesva samākaṃ mamaṃ.

于`naṃ`与`su`(格后缀)前,(`amha`的形式)依次为`asmākaṃ`与`mamaṃ`。

Naṃsesvamhassa savibhattissa asmākaṃ mamaṃ honti yathākkamaṃ-mamaṃ.

于`naṃ`与`su`(格后缀)前,带格后缀之`amha`(我)词,其形式依次为`asmākaṃ`与`mamaṃ`。例如:`mamaṃ`。

Ṅaṃ ṅākaṃ namhi.

于`naṃ`(属格复数后缀)前,(词干后加)`aṃ`与`ākaṃ`。

Namhi tumhaamhasaddānaṃ savibhattīnaṃ ṅaṃ ṅākaṃ honti paccekaṃ-tumhaṃ tumhākaṃ amhaṃ amhākaṃ asmākaṃ.

于`naṃ`(属格复数后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式各以`aṃ`与`ākaṃ`结尾。例如:`tumhaṃ`、`tumhākaṃ`;`amhaṃ`、`amhākaṃ`、`asmākaṃ`。

Smāmhi tvamhā.

于`smā`(从格单数后缀)前,(`tumha`词干)作`tvamhā`。

Smāmhi tumhassa savibhattissa tvamhā hoti vā-tvamhā tvayātayā mayā.

于`smā`(从格单数后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)词,其形式或为`tvamhā`。例如:`tvamhā`、`tvayā`、`tayā`;`mayā`。

Smimhi tumhāmhānaṃ tayi mayi.

于`smiṃ`(处格单数后缀)前,`tumha`(你)与`amha`(我)的形式分别为`tayi`与`mayi`。

Smimhi tumha amhasaddānaṃ savibhattīnaṃ tayi mayi honti yathākkamaṃ-tvayi tayi mayi, tumhesu.

于`smiṃ`(处格单数后缀)前,带格后缀之`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式依次为`tayi`与`mayi`。例如:`tvayi`、`tayi`;`mayi`;`tumhesu`。

Sumhāmhasayāsmā.

于`su`(处格复数后缀)前,`amha`(我)词(之词干)或作`asmā`。

Amhassa asmā hoti vā sumhi-asmāsu amhesu.

于`su`(处格复数后缀)前,`amha`(我)词(之词干)或变为`asmā`。例如:`asmāsu`、`amhesu`。

‘‘Apādādo padatekavākye’’ti adhikāro.

“非于句首,于一词之后,于同一句中”:此为标题。

Yonaṃ hisvapañcamyā vo no.

除第五格(从格)外,于`yo`、`naṃ`、`hi`、`su`诸格中,(你我二词的替代形式为)`vo`、`no`。

Apañcamiyā yonaṃ hisvapādādo vattamānānaṃ padasmā paresa mekavākye ṭhitānaṃ tumhaambhasaddānaṃ savibhattīnaṃ vo no honti vā yathākkamaṃ-tiṭṭhatha vo, tiṭṭhatha tumhe, tiṭṭhāma no, tiṭṭhāma mayaṃ-passati vo, passati tumhe, passati no, passati amhe-diyate vo, diyate tumhaṃ, diyate no, diyate amhaṃ-dhanaṃ vo, dhanaṃ tumhaṃ,dhanaṃ no, dhanaṃ amhaṃ-kataṃ vo, kataṃ tumhehi, kataṃ no, kataṃ amhehi.

除第五格(从格)外,于`yo`、`naṃ`、`hi`、`su`诸格中,非位于句首、处于同一句中另一词之后、带格的`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式或依次为`vo`与`no`。例如:`tiṭṭhatha vo`(你们站立),或`tiṭṭhatha tumhe`;`tiṭṭhāma no`(我们站立),或`tiṭṭhāma mayaṃ`。`passati vo`(他看见你们),或`passati tumhe`;`passati no`(他看见我们),或`passati amhe`。`diyate vo`(给予你们),或`diyate tumhaṃ`;`diyate no`(给予我们),或`diyate amhaṃ`。`dhanaṃ vo`(你们的财富),或`dhanaṃ tumhaṃ`;`dhanaṃ no`(我们的财富),或`dhanaṃ amhaṃ`。`kataṃ vo`(被你们所做),或`kataṃ tumhehi`;`kataṃ no`(被我们所做),或`kataṃ amhehi`。

Te me nā se.

于`nā`与`sa`二格中,(你我二词的替代形式为)`te`、`me`。

Nāmhi se ca apādādo vattamānānaṃ padasmā paresaṃ ekavākye ṭhitānaṃ tumhaamhasaddānaṃ savihattīnaṃ te me vā honti yathākkamaṃ-kataṃ te, kataṃ tayā, kataṃ me, kataṃ mayā-diyate te, dīyate tava, dīyate me, diyate mama-dhanaṃ te, dhanaṃ tava, dhanaṃ me, dhanaṃ mama.

于`nā`与`sa`二格中,非位于句首、处于同一句中另一词之后、带格的`tumha`(你)与`amha`(我)二词,其形式或依次为`te`与`me`。例如:`kataṃ te`(被你所做),或`kataṃ tayā`;`kataṃ me`(被我所做),或`kataṃ mayā`。`diyate te`(给予你),或`diyate tava`;`diyate me`(给予我),或`diyate mama`。`dhanaṃ te`(你的财富),或`dhanaṃ tava`;`dhanaṃ me`(我的财富),或`dhanaṃ mama`。

Nacavāhāhevayoge.

与`ca`、`vā`、`ha`、`hi`、`eva`连用时,则不(适用)。

Cavāhaahaevehiyoge tumhaamhasaddānamādesāna honti. Gacchāma tumhe ca, mayañca-passati tumhe ca, amhe ca-kataṃ tumhehi ca, amhehi ca-diyate tumhañca, amhañca-dhanaṃ tumhañca, amhañca-kataṃ tayā ca, mayā ca-dīyate tava ca, mama ca-dhanaṃ tava ca mama ca-vādiyogepyevaṃ ñeyyaṃ-ubha kati saddā bahuvacanattā-‘‘ubhagohi ṭo‘‘ti yonaṃ ṭo-ubho, ubho-suhisubhasso.

与`ca`、`vā`、`ha`、`hi`、`eva`连用时,`tumha`(你)与`amha`(我)二词的替代形式(即`vo`, `no`, `te`, `me`)则不使用。例如:`gacchāma tumhe ca, mayañca`;`passati tumhe ca, amhe ca`;`kataṃ tumhehi ca, amhehi ca`;`diyate tumhañca, amhañca`;`dhanaṃ tumhañca, amhañca`;`kataṃ tayā ca, mayā ca`;`diyate tava ca, mama ca`;`dhanaṃ tava ca, mama ca`。与`vā`等连用时,亦应如是了知。`ubha`(二者)与`kati`(若干)二词恒为复数。由“`ubhagohi ṭo`”规则,`yo`变为`o`,(形式为)`ubho`。当后接`su`与`hi`时,`ubha`的词干变为`ubho`。

Ubhassa suhisvo hoti-ubhohi ubhohi-

当后接`su`与`hi`(格位后缀)时,`ubha`(二者)一词(的词干)变为`ubho`。例如:`ubhohi`、`ubhohi`。

Ubhinnaṃ.

(`ubha`的属格复数形式为)`ubhinnaṃ`。

Ubhā naṃvacanassa innaṃ hoti-ubhinnaṃ, ubhosu.

`ubha`(二者)一词的`naṃ`(属格复数)后缀变为`innaṃ`。例如:`ubhinnaṃ`;`ubhosu`。

Ṭi katimhā

关于`kati`(多少)。

Katimhāyonaṃṭi hoti-kati,kati,katīhi,katībhi, katinnaṃ katīsu.

`kati`(多少)的格变化形式是:`kati`、`kati`、`katīhi`、`katībhi`、`katinnaṃ`、`katīsu`。

Atha saṅkhyāsaddā vuccante.

现在解说数词。

Ekādayo aṭṭhārasantā saṅkheyyavacanā-vīsatiādayo pana saṅkhyānavacanāca-ekasaddo sabbādisu vuttova-dvādinamaṭṭhārasantānaṃ bahuvacanantattā ekavacanābhāvo-dvisaddā yomhi.

从一到十八是数词形容词,而二十及以上则是数词名词。`eka`(一)词已在`sabba`(一切)等词组中解说过。从二到十八的数词,因其恒为复数,故无单数形式。`dvi`(二)词在`yo`格中[的变化如下]。

Yomhi dvinnaṃ duve dve.

在`yo`格中,`dvi`(二)的形式是`duve`和`dve`。

Yomhi dvissa savibhattissa duve dve honti paccekaṃ-duve dve, dvīhi dvībhi.

在`yo`格中,带格的`dvi`(二)词,其形式为`duve`和`dve`。例如:`duve`、`dve`;`dvīhi`、`dvībhi`。

Duvinnaṃ namhi vā.

在`naṃ`格中,(`dvi`的形式)可作`duvinnaṃ`。

Namhi dvissa savibhattissa duvinnaṃ hoti vā-duvinnaṃ-aññatra.

在`naṃ`格中,带格的`dvi`(二)词可作`duvinnaṃ`。例如:`duvinnaṃ`。其他形式[为`dvinnaṃ`]。

Namhi nuka dvādīnaṃ sattarasantaṃ.

对于从二到十七的数词,在`naṃ`格中加`nu`。

Dvādīnaṃ sattarasannaṃ saṅkhyānaṃ nukhoti namhi vibhattimhi. Ukārouccāraṇattho-kakāro antāvayavattho-tena nambhīna dīgho-dvinnaṃ,dvīsu-tisaddā yomhi.

对于从二到十七的数词,在`naṃ`格中加`nu`。此处的`u`是为了发音,`k`指明[规则作用于]末尾部分。因此,在`naṃ`格前不长音化。例如:`dvinnaṃ`、`dvīsu`。关于`ti`(三)词在`yo`格中[的变化如下]。

Pume tayo cattāro.

在阳性中,(形式为)`tayo`、`cattāro`。

Yomhi savibhattīnaṃ tivatunnaṃ tayo cattāro honti yathākkamaṃ pulliṅge-tayo, tayo, tīhi, tībhi.

在`yo`格中,带格的`ti`(三)和`catu`(四)二词,在阳性中分别变为`tayo`和`cattāro`。例如:`tayo`、`tayo`;`tīhi`、`tībhi`。

Ṇṇaṃ ṇṇannaṃ titojjhā.

在`ti`(三)之后,(属格复数后缀)变为`ṇṇaṃ`与`ṇṇannaṃ`。

Jhasaññato tito naṃvacanassa ṇṇaṃ ṇṇannaṃ honti-tiṇṇaṃ tinṇannaṃ,tīsu-itthīyaṃ.

由术语`jha`可知,在`ti`(三)之后,`naṃ`后缀变为`ṇṇaṃ`和`ṇṇannaṃ`。例如:`tiṇṇaṃ`、`tinṇannaṃ`;`tīsu`。在阴性中[的变化如下]。

Tisso catasso yomhi savibhattīnaṃ.

在`yo`格中,带格的(`ti`与`catu`)形式为`tisso`与`catasso`。

Vibhattisahitānaṃ tivatunnaṃ yomhi tisso catasso hontitthiyaṃ yathākkamaṃ-tisso, tisso, tīhi tībhi.

带格的`ti`(三)和`catu`(四)二词,在`yo`格中,于阴性时分别变为`tisso`和`catasso`。例如:`tisso`、`tisso`;`tīhi`、`tībhi`。

Namhi ticatunnamitthiyaṃ tissacatassā.

在`naṃ`(属格复数)后缀前,阴性的`ti`(三)与`catu`(四)二词的词干变为`tissa`与`catassa`。

Namhi ticatunnaṃ tissa catassā hontitthiyaṃ yathākkamaṃ-tissannaṃ, tīsu-napuṃsake.

于属格复数(`naṃ`)中,`ti`(三)和`catu`(四)在阴性时,其语基分别变为`tissa`和`catassā`。例如:`tissannaṃ`、`tīsu`。在中性中[则如下]。

Tīṇi cattāri napuṃsake.

在中性中,[形式为]`tīṇi`、`cattāri`。

Yomhi savibhattīnaṃ ticatunnaṃ yathākkamaṃ tīṇi cattāri honti napuṃsake-tīṇi tīṇi-sesaṃ pulliṅgasamaṃ-catu yo.

于主格/宾格复数(`yo`)中,`ti`(三)和`catu`(四)在中性时,分别变为`tīṇi`和`cattāri`。例如:`tīṇi`、`tīṇi`。其余格与阳性相同。关于`catu`于`yo`格中[的变化如下]。

Caturo vā catussa.

对于`catu`(四),或作`caturo`。

Catusaddassa savibhattissa yomhi caturo vā hoti pulliṅge-caturo, caturo-aññatra-cattāro, cattāro-catūhi catūbhi.

对于带格的`catu`(四)一词,在阳性(`pulliṅge`)的`yo`(主格/宾格复数)格中,或作`caturo`。例如:`caturo`、`caturo`。此外则作`cattāro`、`cattāro`。〔其他格的例子如:〕`catūhi`、`catūbhi`。

Ṭa pañcādīhi cuddasahi.

从五(`pañca`)至十四(`cuddasa`)的数词之后,(`yo`格)被省略(`ṭa`)。

Pañcādīhi cuddasahi saṅkhyāhi yonaṃ ṭo hoti-pañca, pañca.

从五(`pañca`)至十四(`cuddasa`)的数词之后,其`yo`(主格/宾格复数)格被省略(`ṭo`)。例如:`pañca`、`pañca`。

Pañcādīnaṃ cuddasannama.

对于从五(`pañca`)至十四(`cuddasa`)的数词,(其词尾)作`a`。

Pañcādīnaṃ cuddasannaṃ sunaṃhisva hoti-ettāpavādoyaṃ-pañcahi pañcabhi, pañcantaṃ pañcasu-evaṃ chādayo aṭṭhārasantā-eko ca da sa cāti catthasamāse ekena adhikā dasāti tatiyāsamāse vā kate ‘‘ekatthatāya’’nti vibhattilopo-evamupari ca.

对于从五(`pañca`)至十四(`cuddasa`)的数词,在`su`、`naṃ`和`hi`格前,(元音)作短音。此为例外。例如:`pañcahi`、`pañcabhi`、`pañcannaṃ`、`pañcasu`。同样地,从六(`cha`)至十八(`aṭṭhārasa`)的数词也是如此。当`eka ca dasa ca`(一与十)组成并列复合词(`catthasamāsa`),或`ekena adhikā dasā`(十加一)组成依主复合词(`tatiyāsamāsa`)时,因其义为一体(`ekatthatāya`)而省略格的语尾。更高位的数词亦同此理。

Ekaṭṭhānamā.

`eka`(一)和`aṭṭha`(八)的(尾音)变为`ā`。

Ekaaṭṭhānaṃ ā hoti dase pare.

`eka`(一)和`aṭṭha`(八)二词,当`dasa`(十)在后时,其(尾音)变为`ā`。

Ra saṅdhyāto vā.

数词(`saṅkhyā`)之后,(`dasa`的`da`)或作`ra`。

Saṅkhyāto parassa dasassa ra hoti vibhāsā-saca‘‘pañcamiyaṃ parasse’’ti anuvattamāne ‘‘ādissā‘‘ti dakārasseva hoti-ekā rasa, ekādasa.

数词(`saṅkhyā`)之后,`dasa`(十)的(首音`da`)或(`vibhāsā`)作`ra`。并且,因沿用“于……之后”(`parassa`)及“于首音”(`ādissa`)之规则,此变化仅作用于`d`(`dakāra`)音。例如:`ekārasa`、`ekādasa`。

Ā saṅkhyāyāsatādo’naññatthe.

在数词`sata`(百)等之前,且非用于其他意义时,(`dvi`的元音)变为`ā`。

Saṅkhyāyamuttarapade dvissa ā hotasatādo’naññatthe-dvādasa.

当`sata`(百)等数词作为后分(`uttarapada`)构成复合词,且非用于其他意义(`anaññatthe`)时,`dvi`(二)的(元音)变为`ā`。例如:`dvādasa`(十二)。

Khā cattāḷīsādo.

在`cattāḷīsā`(四十)等词前,(`dvi`)变为`bā`。

Dvissa khā vā hotacattāḷīsādo’naññatthe-bārasa.

`dvi`(二)在`cattāḷīsā`(四十)等数词前,且非用于其他意义时,可变为`bā`。例如:`bārasa`(十二)。

Tisse.

对于`ti`(三),(元音)变为`e`。

Saṅkhyāyamuttarapade tissa e hotasatādo’naññatthe.

当`sata`(百)等数词作为后分(`uttarapada`)构成复合词,且非用于其他意义时,`ti`(三)的(元音)变为`e`。

Chatīhi ḷo ca.

在`cha`(六)和`ti`(三)之后,(`dasa`的`da`)也变为`ḷo`。

Chatihi parassa dasassa ḷo hoti ro ca-teḷasa-terasa.

在`cha`(六)和`ti`(三)之后,`dasa`(十)的(首音)变为`ḷo`,亦可变为`ro`。例如:`teḷasa`、`terasa`(十三)。

Catussa cuco honti vā dasasadde pare-dvitte-cuddasa coddasa catuddasa.

当`dasa`(十)一词在后时,`catu`(四)可变为`cu`或`co`。例如:`cuddasa`、`coddasa`、`catuddasa`(十四)。

Vīsatidasesu pañcassa paṇṇupaṇṇā.

在`vīsati`(二十)和`dasa`(十)等词前,`pañca`(五)的(语基)变为`paṇṇu`或`paṇṇā`。

Vīsatidasesu paresu pañcassa paṇṇupaṇṇā honti vā yathākkamaṃ-paṇṇarasa pañcadasa.

当`vīsati`(二十)和`dasa`(十)在后时,`pañca`(五)或(`vā`)可依次(`yathākkamaṃ`)变为`paṇṇu`和`paṇṇā`。例如:`paṇṇarasa`、`pañcadasa`(十五)。

Chasasa so.

对于`cha`(六),变为`so`。

Chassa so iccayamādeso hoti dasasadde pare-soḷasa sorasa, sattarasa sattadasa, aṭṭhārasa aṭṭhādasa-ekena ūnā vīsatīti visesanasamāsagabbhe tatiyāsamāse.

当`dasa`(十)一词在后时,`cha`(六)被替换为`so`。例如:`soḷasa`、`sorasa`(十六);`sattarasa`、`sattadasa`(十七);`aṭṭhārasa`、`aṭṭhādasa`(十八)。“少一的二十”(ekena ūnā vīsati)是于限定复合词(`visesanasamāsa`)中的依主复合词(`tatiyāsamāsa`)。

Itthiyamhāsitapumitthi pumevekatthe.

有对应阳性词的阴性词(`bhāsitapumitthi`),当其用于阴性(`itthiyaṃ`)且为同格(`ekatthe`)时,其词形视同阳性(`pum-eva`)。

Itthiyaṃ vattamāne ekatthe samānādhikaraṇe uttarapade pare bhāsitapumitthi pumeva hotīti pumbhāvā āppaccayo nivattate-ekūnavīsati-itthiliṅgekavacananto-vīsatiādayo hi ānavutiyā ekavacanantā itthiliṅgā-(bho) ekūnavīsati ekūnavīsatimiccādi-evaṃ vīsati ekavīsati dvāvīsati bāvīsati tevīsatippabhutayo.

当一个有对应阳性形式的阴性词,在表示阴性、为同格(`samānādhikaraṇe`)、且其后有复合词的后分(`uttarapada`)时,此词的形态视同阳性。由于这种阳性化(`pumbhāva`),阴性后缀`-ā`被去除。例如:`ekūnavīsati`(十九)。这是一个阴性单数词。确实,从`vīsati`(二十)到`navuti`(九十)的数词都是阴性单数词。例如:(喂!)`ekūnavīsati`、`ekūnavīsatim`等等。同样地,还有`vīsati`(二十)、`ekavīsati`(二十一)、`dvāvīsati`或`bāvīsati`(二十二)、`tevīsati`(二十三)等。

Vīsatayaṃ pañcassa vā paṇṇaādese-paṇṇuvīsati, pañcavīsati-ekena ūnā tiṃsati tiṃsā vā ekunatiṃsati ekunatiṃsā-matikaññā samā-evaṃ tiṃsati tiṃsāppabhutayo-tiṃsāsaddassa pana silope-dīgharassāti yogavibhāgā rasse-tiṃsa-niggahītāgame ca tiṃsantipi hoti-evamupari ca yathāsambhavaṃ-dvattiṃsatiādinaṃ rassañcattāni-cattāḷīsāya samhi-cattāḷīsā cattāḷīsa cattāḷīsaṃ vā,evaṃ cattārīsā cattārisa cattārīsaṃ.

当`vīsati`(二十)在后时,`pañca`(五)可选择性地被替换为`paṇṇu`,因此有`paṇṇuvīsati`和`pañcavīsati`(二十五)。“少一的三十”(ekena ūnā tiṃsati/tiṃsā)即是`ekūnatiṃsati`或`ekūnatiṃsā`(二十九),其变格分别如同`mati`和`kaññā`。`tiṃsati`、`tiṃsā`等词也是如此。又,对于`tiṃsā`一词,当第一格单数格尾`si`被省略时,通过对规则“长音变短音”(dīgharassā)的分节应用(`yogavibhāga`),其词形变短为`tiṃsa`;再加上鼻音(`niggahīta`),也可成为`tiṃsaṃ`。更高的数词也视情况准此处理。`dvattiṃsati`(三十二)等词也有短音形式。对于`cattāḷīsā`(四十),在第一格单数中,可有`cattāḷīsā`、`cattāḷīsa`或`cattāḷīsaṃ`的形式。同样,也有`cattārīsā`、`cattārisa`、`cattārīsaṃ`的形式。

Dvissā ca.

`dvi`(二)亦(`ca`)作`ā`。

Asatādo’naññatthe cattāḷīsādo dvissa e hoti vā ā ca-dve cattāḷīsa dvācattāḷīsa dvīcattāḷīsa-evaṃ dvevattārisa dvācattārīsa dvicattārīsa, dvecattāḷīsati dvācattāḷīsati dvicattāḷīsati.

当不用于其他意义,且非在`sata`(百)等词之前,而在`cattāḷīsa`(四十)等数词前时,`dvi`(二)的元音可选择性地变为`e`或`ā`。例如:`dve cattāḷīsa`、`dvācattāḷīsa`、`dvīcattāḷīsa`(四十二)。同样地,还有`dvecattārīsa`、`dvācattārīsa`、`dvicattārīsa`的形式,以及`dvecattāḷīsati`、`dvācattāḷīsati`、`dvicattāḷīsati`的形式。

Cattāḷīsādo vā.

从`cattāḷīsā`(四十)等词起,(规则)或(`vā`)适用。

Asatādo’naññatthe cattāḷīsādo tisse vā hoti-tecattāḷīsa tivattāḷīsa tecattāḷīsati ticattāḷīsati-tecattārīsa ticattārīsa-dvepaññāsa dvāpaññāsa dvipaññāsa dvepaṇṇāsati paṇṇāsa, dvesaṭṭhi dvāsaṭṭhi dvisaṭṭhi, tesaṭṭhi tisaṭṭhi, dvesattati dvā sattati dvīsattati dvesattari dvāsattari dvisattari, tesattati tisattati tesattari tisattari, dvñasīti dvāasīti dvīyāsīti-yāgamo-tñasīti tiyāsīti, dvenavuti dvānavuti dvinavuti, tenavuti tinavuti-sataṃ, napuṃsaka mekavacanantaṃ-evaṃ sahassadayo-koṭi pakoṭi koṭippakoṭi akkhohiṇiyo itthiliṅgekavacanantā-vaggabhede tu sabbāsampi saṅkhyānaṃ bahuvacanañca hoteva-yathā-dve visatiyo, tisso vīsatiyo iccādi-dasa asakaṃ sataṃ nāma,dasasataṃ sahassaṃ, dasasahassaṃ nahutaṃ, dasanahutaṃ lakkhaṃ, satasahassantipi vuccati-lakkhasataṃ koṭi, koṭilakkhasataṃ pakoṭi, pakoṭilakkhasataṃ koṭippakoṭi-evaṃ nahutaṃ ninnahutaṃ akkhohiṇī bindu abbudaṃ nirabbudaṃ ahakahaṃ ababaṃ aṭaṭaṃ sogandhikaṃ uppalaṃ kumudaṃ puṇḍarikaṃ padumaṃ kathānaṃ mahākathānaṃ asaṅkheyyanti yathākkamaṃ satalakkhaguṇaṃ veditabbaṃ.

当不用于其他意义,且非在`sata`(百)等词之前时,从`cattāḷīsa`(四十)等数词起,`ti`(三)的(元音)或(`vā`)作`e`。例如:`tecattāḷīsa`、`ticattāḷīsa`(四十三);`tecattāḷīsati`、`ticattāḷīsati`;`tecattārīsa`、`ticattārīsa`。〔其他例子:〕`dvepaññāsa`、`dvāpaññāsa`、`dvipaññāsa`(五十二);`dvepaññāsati`、`paññāsa`(五十)。`dvesaṭṭhi`、`dvāsaṭṭhi`、`dvisaṭṭhi`(六十二)。`tesaṭṭhi`、`tisaṭṭhi`(六十三)。`dvesattati`、`dvāsattati`、`dvīsattati`(七十二);`dvesattari`、`dvāsattari`、`dvisattari`。`tesattati`、`tisattati`(七十三);`tesattari`、`tisattari`。`dve-asīti`、`dvā-asīti`、`dvīyāsīti`(八十二),此处有`y`音增入(`yāgamo`)。`te-asīti`、`tiyāsīti`(八十三)。`dvenavuti`、`dvānavuti`、`dvinavuti`(九十二)。`tenavuti`、`tinavuti`(九十三)。`sataṃ`(百)是中性单数词。同样,`sahassa`(千)等也是如此。`koṭi`(俱胝)、`pakoṭi`(波俱胝)、`koṭippakoṭi`(俱胝波俱胝)、`akkhohiṇī`(阿ཀ্ขोहिणी)是阴性单数词。但在分类(`vaggabheda`)时,所有数词也都可以是复数。例如:`dve vīsatiyo`(两个二十),`tisso vīsatiyo`(三个二十)等。十个`asaka`名为`sataṃ`(百),十个百为`sahassaṃ`(千),十个千为`nahutaṃ`(那由他),十个那由他为`lakkhaṃ`(洛叉),也称为`satasahassaṃ`(十万)。百洛叉(`lakkhasataṃ`)为`koṭi`(俱胝),百洛叉个俱胝为`pakoṭi`(波俱胝),百洛叉个波俱胝为`koṭippakoṭi`(俱胝波俱胝)。同样,`nahutaṃ`(那由他)、`ninnahutaṃ`(尼那由他)、`akkhohiṇī`(阿ཀ্ขोहिणी)、`bindu`(频头)、`abbudaṃ`(阿部陀)、`nirabbudaṃ`(尼罗部陀)、`ahahaṃ`(阿诃诃)、`ababaṃ`(阿婆婆)、`aṭaṭaṃ`(阿吒吒)、`sogandhikaṃ`(搜健陀)、`uppalaṃ`(优钵罗)、`kumudaṃ`(拘物头)、`puṇḍarikaṃ`(芬陀利)、`padumaṃ`(波头摩)、`kathānaṃ`(迦陀那)、`mahākathānaṃ`(摩诃迦陀那)、`asaṅkheyyaṃ`(阿僧祇),应知此等数词依次为前者的百洛叉(`satalakkha`,即一千万)倍。

Athāsaṅkhyamuccate.

现在解说不变词。

Taṃ duvidhaṃ pādicādibhedena-tattha-pa parā apa saṃ anu ava o ni du vi adhi api ati su u abhi pati pari upa ā-ime vīsati pādayo-cādayo pana-ca vā ha aha eva evamiccādayo-ime dvepi liṅgasaṅkhyārahitā-etehi pana yathāsambhavaṃ vihitānaṃ vibhattinaṃ.

此有二种,由`pādi`(前缀)与`cādi`(小品词)之差别而分。其中,`pa`、`parā`、`apa`、`saṃ`、`anu`、`ava`、`o`、`ni`、`du`、`vi`、`adhi`、`api`、`ati`、`su`、`u`、`abhi`、`pati`、`pari`、`upa`、`ā`——此二十者为前缀。而`cādi`等则是`ca`、`vā`、`ha`、`aha`、`eva`、`evaṃ`等。此二种皆无性与数。然而,对于依情况而施用于此等词的格尾……

Asaṅkhyehi sabbāsaṃ.

于不变词后,一切(格尾)皆省略。

Avijjamānasaṅkhyohi parāsaṃ sabbāsaṃ vibhattīnaṃ lopo hotīti lopo ca.

于无“数”(saṅkhyā)之词(即不变词)后,一切格尾皆被省略,此即省略。

Vibhattiyā tato bhedo saliṅgānaṃ bhave tathā tumhādinaṃ tvaliṅgesu nevatthi pādivādinaṃ.

有性之词及“你”(tumha)等词,其区别由格尾而生;然于无性之`pādi`(前缀)等词,则无此区别。

Vutatāni syādyantāni.

以上解说以`si`等格尾结尾的词。

Athekatthamuccate-upasaddā paṭhamekavacanaṃ si-tassa ‘‘asaṅkhyehi sabbāsaṃ’’ti lopo-kumbhasaddā chaṭṭhayekavacanaṃ sa-upa kuma asa iti ṭhite ‘‘aviggabho niccasamāso padantaraviggaho ve’’ti samīpaṃ kumbhasseti padantaraciggahe-‘‘syādi syādinekattha’’nti sabbatthekatthe vattate.

现在解说“同一义”(ekattha,即复合词)。从`upa`(近)一词,其第一格单数格尾`si`,依“于不变词后,一切(格尾)皆省略”之规则而省略。从`kumbha`(瓶)一词,其第六格单数格尾为`sa`。当情状为`upa kumbha sa`时,以“邻近于瓶”(samīpaṃ kumbhassa)作为词素分析,依“无分析句的复合词是必然的,有词素分析句的复合词是可选择的”以及“以`si`等结尾的词与以`si`等结尾的词构成同一义”等规则,在所有表示“同一义”的情况下都适用。

Asaṅkhyaṃ vibhatti sampatti samipa sākalyāhāva yathāpacchā yugapadatthe.

(不变词)用于格义、适合、邻近、全体、缺乏、相似、次第、同时等意义。

Asaṅkhyaṃ syādyantaṃ vibhattyādinamatthevattamānaṃ syādyantena sahekatthambhavati.

一个(视为以格尾结尾的)不变词,当用于格义等意义时,与另一个以格尾结尾的词结合,构成同一义(即复合词)。

Ekatthatāyaṃ.

在构成同一义时:

Īyādiṇadisamāsehi ekatthibhāvo ekatthatā-tasmiṃ syādi lopo hoti-‘‘taṃ napuṃsaka’’mitinapuṃsakaliṅgaṃ-tato syādi-‘‘pubbasmāmādito’’ti lope sampatte.

成为同一义的状态即是“同一性”(ekatthatā)。在此状态下,(词素的)格尾`si`等被省略。依“彼为中性”(taṃ napuṃsakaṃ)的规则,(复合词)为中性。然后加上格尾`si`等。当依“从前者之首起”(pubbasmā ādito)的规则而导致省略时……

Nāto mapañcamiyā.

于以`a`结尾的(词干)后,除第五格(从格)外,(格尾)不变为`aṃ`。

Amādekatthā pubbaṃ yadekatthamakārantaṃ tato parāsaṃ sabbāsaṃ vibhattīnaṃ lopo na hoti aṃtu bhavatyapañcamiyā-upakumbhaṃ tiṭṭhati-kumbhassa samīpaṃ tiṭṭhatīti attho-upakumbhaṃ pakassa.

一个以`a`结尾的复合词,其后所有格尾皆不省略,而是变为`aṃ`,但从格(第五格)除外。例如:`upakumbhaṃ tiṭṭhati`(他站在瓶子附近),其义为`kumbhassa samīpaṃ tiṭṭhati`。又如`upakumbhaṃ pakassa`。

Vā tatiyāsattamīnaṃ.

对于具格(第三格)和依格(第七格),(此规则)为可选项。

Amādekatthā pubbaṃ yadekatthamakārantaṃ tato parāsaṃ tatiyā sattamīnaṃ aṃ hoti vā-upakumbhaṃ kataṃ, upakumbhena vā, upa kumbhaṃ dehi-pañcamiyaṃ amabhāvā-upakumbhā apehi-upakumbhamāyattaṃ-upakumbhaṃ nīdhehi, upakumbhe vā-evamupanagaramiccādi-samīpaṃ agginoupaggi-etthapana-‘‘pubbasmāmādito’’ti sabbasyādi lopova-evamupaguru-veti sabbattha vattate.

一个以`a`结尾的复合词,其后的具格(第三格)和依格(第七格)格尾可选择性地变为`aṃ`。例如:`upakumbhaṃ kataṃ`或`upakumbhena vā`(在瓶子附近完成);`upa kumbhaṃ dehi`(在瓶子附近给与)。在从格(第五格)中,因无`aṃ`的变化,故为`upakumbhā apehi`(从瓶子附近离开)。`upakumbhamāyattaṃ`(依赖于近瓶之处)。`upakumbhaṃ nīdhehi`或`upakumbhe vā`(放置在瓶子附近)。`upanagaraṃ`(近城)等词也是如此。对于`upaggi`(其义为`aggino samīpaṃ`,近火处),在此情况下,依“从前者之首起”的规则,所有格尾都被省略。`upaguru`(近师处)也是如此。“或”(vā)字适用于所有相关情况。

Amādi.

以`aṃ`等(格)为首者。

Amādi syādyantaṃ syādyantena saha bahulamekatthaṃ hoti-gāmaṃ gato gāmagato, muhuttaṃ sukhaṃ muhuttasukhaṃ-vuttiyevopapadasa māse-kumbhakāro, ettha bahulādhikārā asyādyantenāpi samāso. Ntamānaktavantūhi vākya-dhammaṃ suṇanto, dhammaṃ suṇamāno, odanaṃ bhuttavā, rañgñā bhato rājahato, asinā jinno asicchinno, pitarāsadisopitusadiso, dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ dadhibhojanaṃ, guḷena misso odano guḷodano-iha pana vutti padenevopasittādi kriyāyākhyāpanato na tatthāyuttatthatā-kvacivuttiyeva-urago-kvaci vākyameva-erasunā chinnavā, dassanena pahātabbā, brāhmaṇassa deyyaṃbrāhmaṇadeyyaṃyupāya dāru yupadāru, idha nahoti saṅghassa dātabbaṃ-gāmā niggato gāma niggato, kvacivutti yeva-kammajaṃ-idha na hoti rukkhā patito-rañño puriso rājapuriso-bahulādhikārā ntamānaniddhāriyapuraṇa bhāvati bhāvati ttatthehi nahoti-mamānukubbaṃ, mamānukurukamāno, gunnaṃkaṇhā sampannakhīratamā, sissānaṃ pañcamo, paṭassa sukkatā-kvaci hoteva-vattamānasāmīpyaṃ, phalānaṃ titto, phalānaṃ suhito, brāhmaṇassa kaṇhā dantā iccatra dantāpekkhā chaṭṭhiti kaṇhenasambandhābhāvā na samāso-aññamaññasambandhānaṃhi samāsoyadā tu kaṇhā ca te dantā ceti visesanasmāso tadā chaṭṭhi kaṇhadantāpekkāti brāhmaṇakaṇhadantāti hoteva-rañño māgadhassa dhanamiccatra raññoti chaṭṭhi dhanamapekkhate na māgadhaṃ rājā eva māgadhasadadena vuccateti bhedābhāvā sambandhābhāvoti tulyādhikaraṇena māgadhena saha rājā na samasyate-rañño asso ca puriso cāti ettha rañño asso purisoti ca paccekaṃ sambandhato sāpekkatāya na samāso-asso ca puriso cāti catthasamāse kate tu rājassapurisāti hotevaññānapekkhattā-rañño garuputtoti ettha pana rājāpekkhinopi garuno puttena saha samāso gamakattā-gamakattampihi samāsassa nibandhanaṃ-dāne soṇḍo dānasoṇḍo-kvaci vuttiyeva-pabbataṭṭho-kvacī samāsepi vibhatyalopo-jane suto.

以`aṃ`(第二格)等格结尾的词,与另一以格尾结尾的词,在多种情况下构成同一义。例如:`gāmaṃ gato`(到村庄去)成为`gāmagato`(去村庄者);`muhuttaṃ sukhaṃ`(片刻的快乐)成为`muhuttasukhaṃ`(片刻之乐)。在邻近词复合词(upapadasamāsa)的情况下,如`kumbhakāro`(陶工)。由于`bahulaṃ`(多种情况)的管辖力,也可以与无格尾的词复合。与以`-nta`、`-māna`、`-kta`、`-tavantu`结尾的词复合是可选择的,也可以用独立分句。例如:`dhammaṃ suṇanto`(听闻法),`dhammaṃ suṇamāno`(正在听闻法),`odanaṃ bhuttavā`(已食饭),`raññā hato`成为`rājahato`(被国王所杀),`asinā chinno`成为`asicchinno`(被剑所断),`pitarā sadiso`成为`pitusadiso`(与父相似),`dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ`成为`dadhibhojanaṃ`(浇上酸奶的食物),`guḷena misso odano`成为`guḷodano`(混有糖蜜的饭)。在此,由于复合词本身已说明了“浇上”等行为,故无不当之处。有时只能用复合词,如`urago`(蛇)。有时只能用分句,如`pharasunā chinnavā`(以斧砍断),`dassanena pahātabbā`(应以见断)。`brāhmaṇassa deyyaṃ`成为`brāhmaṇadeyyaṃ`(应施予婆罗门之物);`yūpāya dāru`成为`yūpadāru`(用于祭柱之木)。此处不复合:`saṅghassa dātabbaṃ`(应施予僧团之物)。`gāmā niggato`成为`gāmaniggato`(离村者)。有时只能用复合词,如`kammajaṃ`(业生)。此处不复合:`rukkhā patito`(从树上落下)。`rañño puriso`成为`rājapuriso`(国王的侍从)。由于`bahulaṃ`的管辖力,与表示“正在做……”的`-nta`、`-māna`分词、分别格(第六格)、序数词、以及表示状态的`-tā`、`-bhāva`等词不复合。例如:`mamānukubbaṃ`(模仿我),`gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā`(牛群中产奶最丰的黑牛),`sissānaṃ pañcamo`(弟子中的第五位),`paṭassa sukkatā`(布的白度)。但有时也复合,如`vattamānasāmīpyaṃ`(近现在时)。`phalānaṃ titto`(对水果满足),`phalānaṃ suhito`(对水果饱足)。在`brāhmaṇassa kaṇhā dantā`(婆罗门的黑牙)一句中,第六格`brāhmaṇassa`与`dantā`(牙)有待指关系,而与`kaṇhā`(黑)无关联,故不复合。复合词只在词与词有相互关联时才成立。但当作为限定复合词,即`kaṇhā ca te dantā ca`(既黑又是牙)时,第六格便与`kaṇhadantā`(黑牙)产生待指关系,因此可以复合为`brāhmaṇakaṇhadantā`(婆罗门的黑牙)。在`rañño māgadhassa dhanaṃ`(摩揭陀国王的财富)一句中,第六格`rañño`(国王的)是期待`dhanaṃ`(财富)一词,而非`māgadhaṃ`(摩揭陀)。国王即是摩揭陀人,二者无差别,故无关联。因此,同格的`rājā`(国王)不与`māgadhena`(摩揭陀)复合。在`rañño asso ca puriso ca`(国王的马和侍从)一句中,`rañño`分别与`asso`和`puriso`关联,因有各自的待指关系,故不复合。但若先构成并列复合词`assapuriso`(马和侍从),则因其不再期待其他词,可以复合为`rājassapuriso`(国王的马和侍从)。在`rañño guruputto`(国王的老师的儿子)一句中,`guru`(老师)虽期待`rājā`(国王),但仍能与`putta`(儿子)一词复合,因其表义清晰。表义清晰亦是复合词的成立条件。`dāne soṇḍo`成为`dānasoṇḍo`(乐于布施)。有时只能用复合词,如`pabbataṭṭho`(住于山上)。有时复合后格尾也不省略,如`janesuto`(闻名于众人)。

Visesanamekatthena.

限定词与(被限定词)构成同一义。

Visesanaṃ syādyantaṃ vasessena syādyantena samānādhikāraṇena sahekatthaṃ hoti-nīlañca taṃ uppalaṃ ceti niluppalaṃ-vākye tulyādhikaraṇabhāvappakāsanatthaṃ catasaddappayogo-vuttiyantu samāseneva tappakāsanato na tappayogo-eva maññatrāpi vuttaṭṭhānamappayogo-bahulādhikārā kvaci upamānabhutaṃ visesanamparaṃ bhavati-sīho’ca sīho-muni ca so sīho cāti munisīho-munisaddoyeva vā visesanaṃ-tathāhi-sīhoti vutte upacaritānupacaritasīhānaṃ sāmaññappatītiyaṃ munisaddo viseseti-sīlameva dhanaṃ sīladhanaṃ-dhammoti sammato dhammasammato-mahanti ca sā saddhā cāti samāse kate-‘‘itthiyambhāsitapumitthi pumevekattha’’ta pumbhāvā ṅīppaccayābhāvo-‘‘ṭantantunanti’’ntassa ṭe-‘‘byañjane dīgharassā’’ti dighe-mahāsaddhā.

一个带有格尾的限定词,与一个带有格尾且同格的被限定词,合为一义而构成复合词。例如:`nīlaṃ ca taṃ uppalaṃ ca`(它是青色的,也是莲花)成为`nīluppalaṃ`(青莲)。在句子中,为表明同格关系而使用`ca`(与)字;但在复合词中,因复合本身已表明此意,故不使用。同样,在其他地方,已述之义不再赘述。由于`bahulaṃ`的管辖力,有时作为譬喻的限定词会置于后方,例如:`muni ca so sīho ca`(他是牟尼,也是狮子)成为`munisīho`(牟尼狮)。或者,`muni`(牟尼)一词本身就是限定词。也就是说,当说到`sīho`(狮子)时,通常可指字面或譬喻上的狮子,而`muni`一词则起到了限定作用。`sīlam eva dhanaṃ`(戒即是财)成为`sīladhanaṃ`(戒财)。`dhammo ti sammato`(被认为是法)成为`dhammasammato`(法所承认)。当`mahantī`(大)与`saddhā`(信)构成复合词时,根据“在复合词中,已述及阳性的阴性词,与阳性词同”的规则,它变为阳性形式,故无阴性后缀`ṅī`;根据“ṭantantunanti”,“nt”变为“ṭa”;根据“在辅音前长短音”,变为长音,成为`mahāsaddhā`(大信)。

Naña.

否定词 Nañ。

Nañiccetaṃ syādyantaṃ syādyantena sahekatthaṃ hoti-ñakāro‘‘ṭanaññassā’’ti visesanattho-pāmanaputtādīsu mā hotūti.

否定词`nañ`,当其带有格结尾时,与另一个带有格结尾的词共同构成单一意义。其中的`ñ`字母是用于在`ṭanaññassā`等规则中起限定作用,以使其不适用于`pāmanaputta`等词。

Ṭanaññassa.

另一处的 (Ṭanaññassa)

Uttarapade nañsaddassa ṭa hoti-na brāhmaṇo abrāhmaṇo, nañayaṃ pariyudāsavutti pasajjappaṭisedhavutti ca-paṭhamapakkhe-brāhmaṇa añño brāhmaṇantānajjhāsino khattiyādi brāhmaṇa sadisoyeva abrāhmaṇeti vutte patiyate-itarasmiṃ pana pakkhe kenaci saṃsayanimittena khattiyādo brāhmaṇeti pavantassa micchāñāṇanivutti karīyati-brāhmaṇe yaṃ’na bhavati brāhmaṇeti brāhmaṇantajjhāsito na bhavatīti attho-tattha vinā sadisattaṃ micchāñāṇasambhavā payogasāmatthiyā ca sadisapaṭippatti taggatāca liṅgasaṅkhyā bhavanti-atoyevoccate nañivayutta maññasadisādhikaraṇe tathā hi atthasampaccayoti-tadevaṃ pakkhañcayeva pubbapadatthappadhānattaṃ-evamanasso-ihatu.

当后方有词时,否定词“nañ”变为“a”。例如:“na brāhmaṇo”(非婆罗门)成为“abrāhmaṇo”(非婆罗门)。此“nañ”有两种用法:一是排除性否定,二是禁止性否定。在第一种情况下,“非婆罗门”被理解为婆罗门之外的其他人,如刹帝利(khattiya)等,他与婆罗门相似但并非婆罗门。在另一种情况下,则是纠正某人因某些可疑迹象而将刹帝利等误认为婆罗门的错误认知。其义为:他并非婆罗门,不具婆罗门之性。在此,若无相似性,则不会产生错误认知;通过用语的效力,便能理解其相似性,其性与数也随之而定。因此说:“与否定词 nañ 结合的词,应理解为其他或相似之义,如此才能传达其意。”如是,在这两种情况下,都是前一成分的意义占主导。“anasso”(无马)一词亦同。

Ana sare.

当后方为元音时,[否定词]变为“ana”。

Sarādo uttarapade nañsaddassa ana hotīti nassa ana.

当后方的词以元音开头时,否定词“nañ”变为“ana”。因此,“na”变为“ana”。

Kupādayo niccamasyādividhimhi.

“Ku”、“pa”等词总是构成复合词,格位规则的情况除外。

Kusaddo pādayo ca syādyantena sahekatthā honti niccaṃ syādividhivisayato’ññattha-kucchito brāhmaṇo kubrāhmaṇo-evaṃkupuriso-‘‘purise vā’’ti pakkhe kādese-kāpuriso-īsakaṃ uṇhaṃ kaduṇhaṃ-‘‘sare kada kussuttaratthe’’ti kussa kadādeso-appakaṃ lavaṇaṃ kālavaṇaṃ-‘‘kāppatthe’’ti kādeso.

“Ku”字与“pa”等前缀,总是与一个带格结尾的词共同构成单一意义,这在格位规则的范围之外。例如:“可鄙的婆罗门”(kucchito brāhmaṇo)成为“劣婆罗门”(kubrāhmaṇo)。同样有“劣人”(kupuriso)。根据“purise vā”(在 purisa 前,或可)的规则,可选择替换为“kā”,成为“劣人”(kāpuriso)。“微暖”(īsakaṃ uṇhaṃ)成为“微暖”(kaduṇhaṃ);这是根据“sare kada kussuttaratthe”(在元音前,当 ku 表贬义时,变为 kad)的规则,“ku”被替换为“kad”。“少许盐”(appakaṃ lavaṇaṃ)成为“少许盐”(kālavaṇaṃ);这是根据“kāppatthe”(在表‘少许’义时,变为 kā)的规则,替换为“kā”。

Pādayo gatādyatthe paṭhamāya.

Pa 等前缀与第一格词在“去”等意义上复合。

Pagato ācariyo pācariyo-evaṃ pantevāsī-suṭṭhukataṃ sukataṃ-kicchena kataṃ dukkataṃ.

“卓越的老师”(pagato ācariyo)成为“导师”(pācariyo)。同样有“弟子”(pantevāsī)。“善作”(suṭṭhu kataṃ)成为“善业”(sukataṃ)。“艰难所作”(kicchena kataṃ)成为“恶业”(dukkataṃ)。

Accādayo kantādyatthe dutiyāya.

Ati 等前缀与第二格词在“超越”等意义上复合。

Atikkanto mālamatimālo.

“超越花环”(atikkanto mālaṃ)成为“超越花环者”(atimālo)。

Ghapassāntasyāppakānassa.

非主要 gha 词干的末音。

Antabhutassāppadhānassa ghapassa syādisu rasso hotīti rasso.

作为复合词内部成分的非主要“gha”词干,其末音在格结尾前被缩短。因此,发生短音化。

Avavādayo kuṭṭhādyatthe tatiyāya.

Ava 等前缀与第三格词在“斥责”等意义上复合。

Avakuṭṭhaṃ kokilāya vanamavakokilaṃ-avakuṭṭhanti pariccattaṃ.

“被杜鹃鸟舍弃的森林”(avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ)成为“无杜鹃鸟的森林”(avakokilaṃ)。“Avakuṭṭhaṃ”意为“被舍弃”。

Pariyādayo gilānādyatthe catutthiyā.

Pari 等前缀与第四格词在“厌倦”等意义上复合。

Parigilāno’jjhenāya pariyajjheno.

“对学习感到厌倦”(parigilāno ajjhenāya)成为“厌学者”(pariyajjheno)。

Nyādayo kantādyatthe pañcamiyā.

Ni 等前缀与第五格词在“出自”等意义上复合。

Nikkanto kosambiyā nikkosambi-ghapādinā rasso.

“出自憍赏弥”(nikkanto kosambiyā)成为“出憍赏弥者”(nikkosambi)。其末音根据“ghapādi”等规则而缩短。

Vā nekaññatthe.

多词为表他义,或可复合。

Anekaṃ syādyanta maññassa padassatthe ekatthaṃ vā hoti-o tiṇṇo haṃso yaṃ so otiṇṇahaṃso-(jalāsayo).

多个带格结尾的词,为表达另一词的意义,可选择性地共同构成单一意义。例如:“天鹅已入其中”(otiṇṇo haṃso yaṃ),即是“有天鹅进入的”(otiṇṇahaṃso),指(水池)。

Jito māro yena so jitamāro-(bhagavā)-jinnotaru yena so chinnataru(pharasu)dinno suṅko yassaso dinnasuṅko(rājā)-apagataṃ kālakaṃ yasmā so apagatakālako (paṭo)pahutaṃ dhanaṃ yassa so pahutadhano-(puriso)-natthi samo yassa so asamo-nassa ṭādeso-cittā gāvo yassāti samāse kate.

“魔罗为其所胜”(jito māro yena),彼即“胜魔者”(jitamāro),指(世尊)。“树为其所断”(chinno taru yena),彼即“断树者”(chinnataru),指(斧)。“税已献予其人”(dinno suṅko yassa),彼即“受税者”(dinnasuṅko),指(国王)。“黑点已离其物”(apagataṃ kālakaṃ yasmā),彼即“无黑点者”(apagatakālako),指(布)。“其财富甚多”(pahutaṃ dhanaṃ yassa),彼即“多财者”(pahutadhano),指(人)。“无有与彼等同者”(natthi samo yassa),彼即“无等者”(asamo);其中“na”被替换为“a”。当由“其牛是杂色的”构成复合词时……

Gossu

“Go”变为“u”。

Antabhutassāppadhānassa gossa syādīsu u hoti-cittagu-(gomā)-mattāneke gajā yasmiṃ taṃ mattānekagajaṃ-(vanaṃ) saha puttena vattamāno saputto saha putto vā-‘‘sahassa so’ññatthe‘‘ti pakkhe sahassa so-dhavā ca badirā ca palāsā ceti viggahe.

作为复合词内部成分的非主要“go”字,其在格结尾前变为“u”。例如:“有杂色牛者”成为“cittagu”,指(牧牛人)。“其中有许多醉象”(mattā aneke gajā yasmiṃ),即是“多醉象的”(mattānekagajaṃ),指(森林)。“与子共存者”(saha puttena vattamāno)成为“有子者”(saputto)或“sahaputto”。根据“sahassa so”ññatthe”(在其他意义上,saha 变为 sa)的规则,可选择性地将“saha”变为“sa”。在“dhava 树、与 badira 树、与 palāsa 树”这样的分析中……

Catthe.

在“与”(ca)的意义上。

Anekaṃ syādyantaṃ catthe ekatthaṃ vā bhavati-samuccayo’nvāvayo itarītarayogo samāhāro ceti catatāro catthā-tattha itarītarayoge samāhāre ca ekatthībhāvo sambhavati padānaṃ aññamaññasambandhato-na samuccaye nāpyanvācaye tadabhāvato, casaddanivutti.

多个带格结尾的词,在“与”的意义上,可选择性地共同构成单一意义。“与”有四种意义:聚集(samuccaya)、连接(anvācaya)、相互关联(itarītarayoga)、以及集合(samāhāra)。其中,在“相互关联”和“集合”中,由于词语间相互关联,可以构成单一意义的复合词;但在“聚集”和“连接”中则不能,因为缺乏这种关联。复合后,“与”(ca)字被省略。

Samāhāre napuṃsakaṃ.

集合式复合词为中性。

Catthe samāhāre yadekatthaṃ taṃ napuṃsakaliṅgaṃ bhavati-samāhārassekattā ekavacanameva-dhavakhadirapalāsaṃ-kattha ci na hoti’sabhāparisāyā’ti ñāpakā-ādhipaccaparivāro-itarītarayoge avayavappadhānattā bahuvacanaṃ-dhavakhadirapalāsā-samāse yaṃ pubbaṃ vūttaṃ tadeva pubbaṃ nipatati-kamātikkame payojanābhāvā-kvaci vipallāsopi hoti bahulādhikārato-dantānaṃ rājā rājadanto-pāpā bhumi yasmiṃ pāpā ca sābhumi ceti vā viggayha samāse samāsantveccādhikāro.

在“与”的意义上,当构成集合式复合词时,其所成的单一意义词为中性。因集合为一,故只用单数。例如:“dhava、khadira 与 palāsa 树”成为“dhavakhadirapalāsaṃ”。根据“sabhāparisāyā”(集会与议会)等例外指示,此规则有时不适用,如“ādhipaccaparivāro”(主权与随从)。在相互关联的复合词中,因各成分均为主,故用复数,如“dhavakhadirapalāsā”。在复合词中,先说者置于前方,因无必要改变顺序。根据“多适用”原则,有时也会颠倒,如“诸牙之王”(dantānaṃ rājā)成为“王牙”(rājadanto)。在分析“有恶之地”或“彼恶之地”并构成复合词时,适用关于复合词结尾的规则。

Pāpādīhi bhumiyā.

于恶(pāpa)等词之后,地(bhūmi)……

Pāpādīhi parā yā bhumi tassā samāsanto a hoti-pāpabhumaṃ, (ṭhānaṃ)-itthiyamiccādināāppaccayo nivattane-jātiyā upa lakkhitā bhumi jātibhumaṃ.

于恶(pāpa)等词之后的地(bhūmi),其复合词结尾为 a。例如:恶地(pāpabhumaṃ),指地方(ṭhānaṃ)。通过“itthiyam”等规则,阴性后缀 ā 被除去。以生为特征之地(jātiyā upalakkhitā bhumi)成为生地(jātibhumaṃ)。

Saṅkhyāhi

于数词之后。

Saṅkhyāhi parā yā bhumi tassā samāsanto ahoti-dve bhumiyo assāti dvībhumaṃ-evaṃ tibhumaṃ, catubhumaṃ-bahulādhikārā kvaci na hekāti-catubhumi.

于数词之后的地(bhūmi),其复合词结尾为 a。例如:有二地(dve bhumiyo assā)者,成为二地(dvībhumaṃ)。同样地,三地(tibhumaṃ)、四地(catubhumaṃ)。根据“多适用”(bahula)的规则,有时不适用,如:四地(catubhūmi)。

Dīghāhovassekadesehi ca ratyā.

于长(dīgha)、昼(aho)、雨(vassa)、一部分(ekadesa)之后,及于夜(ratti)……

Dīghādīhi asaṅkhyehi saṅkhyāhi ca parasmā rattisaddā anaññāsaṅkhyatthesu samasitā samāsanto a hoti-dīghā ca sā ratti cāti dīgharattaṃ-aho ca ratti ca ahorattaṃ-ahassa apādittā ‘‘manādyapādīnamo maye cā’’ti o-vassāsu ratti vassārattaṃ-pubbā ca sā ratti cātī pubbarattaṃ-evaṃ apararattaṃ, aḍḍharattaṃ-atikkanto rattiṃ atiratto-dvinnaṃ rattīnaṃ samāhāro dvirattaṃ-anaññāsaṅkhyatthesutveva-digharatti-(hemanto)-upa ratti-kvaci hoteva bahulaṃ vidhānā-yathārattaṃ.

于长(dīgha)等非数词及数词之后,与夜(ratti)一词在非表其他数词之义的情况下复合时,其复合词结尾为 a。例如:其夜长(dīghā ca sā ratti ca),成为长夜(dīgharattaṃ)。昼与夜(aho ca ratti ca),成为一昼夜(ahorattaṃ);其中,依“manādyapādīnamo maye cā”之规则,aha 非为首位,故为 o。雨季之夜(vassāsu ratti),成为雨夜(vassārattaṃ)。其夜为前半(pubbā ca sā ratti ca),成为前半夜(pubbarattaṃ)。同样地,后半夜(apararattaṃ)、半夜(aḍḍharattaṃ)。超越一夜(atikkanto rattiṃ),成为超一夜(atiratto)。二夜之集合(dvinnaṃ rattīnaṃ samāhāro),成为二夜(dvirattaṃ)。此规则仅在非表其他数词之义时适用,例外如:长夜(dīgharatti),指冬夜(hemanto);近夜(uparatti)。依“多适用”(bahula)之规定,有时亦适用,如:如其夜(yathārattaṃ)。

Gotva catthe cālope.

于牛(go),非“与”义且无省略时。

Gosaddā alopacisayā samāsanto a hoti na ce catthe

牛(go)一词,在无省略的情况下,其复合词结尾为 a,然非于“与”(ca)义之时。

Samāso aññapadatthe asaṅkhyatte ca-rañño go rājagavo-avaṅa-pañca gāvo dhanamassa pañcagavadhano-visesanasamāsagabbho aññapadatthasamāso-dasannaṃ gunnaṃ samāhārodasagavaṃ-alopeti kiṃ?-Pañcahigobhi kīto pañcagu-visesanasamāse-‘‘tena kataṃ kīta’’miccādinā ṇike ‘‘lopo’’ti tassa lope ca kane ‘‘gossuti ukāro-avattheti kiṃ?-Ajassagāvo-anaññāsaṅkhyattheyutveva-cittagu, upagu-visālāni akkhīni assāti aññapadatthasamāse‘‘akkhismāññatthe’’ti akāre-visālakkho-padhānatthatāvasena catubbidhamekattaṃ tividhanti keci-vuttahi.

此复合词用于他义(aññapadattha)且非数词义。例如:国王之牛(rañño go),成为王牛(rājagavo),其中有 avaṅa 替换。五牛为其财(pañca gāvo dhanamassa)者,成为五牛财者(pañcagavadhano);此为内含持业复合词(visesanasamāsa)的他义复合词。十牛之集合(dasannaṃ gunnaṃ samāhāro),成为十牛集(dasagavaṃ)。为何说“无省略时”?因为:以五牛所购(pañcahigobhi kīto),成为五牛购(pañcagu);在此持业复合词中,依“tena kataṃ kītaṃ”等规则,于 ṇika 后缀,依“lopo”规则省略,再依“gossu”规则,go 之元音变为 u。为何说“非‘与’义时”?例如:山羊与牛(ajassagāvo)。此规则仅在非表其他数词之义时适用,如:有杂色牛者(cittagu)、有牛者(upagu)。于“其眼宽大”(visālāni akkhīni assa)之他义复合词中,依“akkhismāññatthe”规则,akkhi 变为 akkha,成为宽眼者(visālakkho)。依意义之主导性,复合词之合一性有四种,有人说三种。如所说:

Pubbuttarobhayaññatthamiccekatthaṃ catubbidhaṃ visessaññobhayatthatā tidhā vakkhanti taṃ pare.

前分、后分、两分、他义,如是合一义有四种。他人说,依所饰词、他词或两者之义,而有三种。

Ekatthaṃ.

合一义。

Atha itthippaccayantā niddisīyante.

现在,开始解说以阴性后缀结尾之词。

Itthiyamatvā.

于阴性,由 a 转 ā。

Itthiyaṃ vattamānato akārantato nāmasmā āppaccayo hoti-devadattā, ajā, kokilā, iccādi.

当以 a 结尾的名词为阴性时,加后缀 ā。例如:提婆达多(Devadattā)(女)、母山羊(ajā)、雌杜鹃(kokilā)等。

Nadādito ṅī.

从河(nadī)等词加 ṅī。

Ākatigaṇe’yaṃ-nadādīhi itthiyaṃ ṅīppaccayo hoti ṅakāro ‘‘ntantunaṃ ṅimhi to ve’’ti saṅketattho-nadī, mahī, kumārī, taruṇi, vāruṇi, gotamī, gacchanti-‘‘ntantunaṃ ṅimhi to ve’’ti vā takāre-gacchatī-gacchatī-evaṃ guṇavanti, guṇavatī-‘‘gotovā‘‘ti nadādisu pāṭhā vā ṅīmhi ‘‘gossāvaṅa’’ti gosaddassa āvaṅa-gāvī, go.

此为范例类(ākṛtigaṇa)。从河(nadī)等词,于阴性,加 ṅī 后缀。其中 ṅ 是为标示“ntantunaṃ ṅimhi to ve”此一规则。例如:河(nadī)、地(mahī)、少女(kumārī)、年轻女子(taruṇi)、伐楼尼(vāruṇi)、乔达弥(Gotamī)、去(gacchanti)(阴性)。或依“ntantunaṃ ṅimhi to ve”规则,于 t 字母,(变化为)gacchatī。同样地,有德行者(guṇavanti, guṇavatī)(阴性)。由于在河(nadī)等词类中,有“go to vā”的读法,故于 ṅī 后缀,依“gossāvaṅa”规则,go 一词或有 āvaṅa 替换,成为 gāvī(母牛);或为 go(牛)。

Yakkhāditvinī ca.

从夜叉(yakkha)等词加 inī,也(加 ṅī)。

Yakkhādito itthīyaminī hoti ṅī ca-yakkhinī,yakkhī-nāginī,nāgī.

从夜叉(yakkha)等词,于阴性,加 inī 后缀,也加 ṅī。例如:yakkhinī、yakkhī(女夜叉);nāginī、nāgī(女那伽)。

Yuvaṇṇehi nī.

从以 i/ī 和 u/ū 结尾之词加 nī。

Itthiyamivaṇṇuvaṇṇantehi nī hoti bahulaṃ-payatapāṇinī, daṇḍinī, bhikkhunī, paracittavidunī.

于阴性,从以 i/ī 和 u/ū 结尾之词,常加 nī 后缀。例如:手伸出者(payatapāṇinī)(女)、持杖者(daṇḍinī)(女)、比丘尼(bhikkhunī)、知他心者(paracittavidunī)(女)。

Yuvā tī.

从青年(yuvan)一词加 tī。

Yuvasaddato tī hotitthiyaṃ-yuvatī.

从青年(yuvan)一词,于阴性,加 tī 后缀。例如:年轻女子(yuvatī)。

Itthippaccayantā.

阴性后缀词(章)毕。

Atha ṇadayo vuccante-raghussāpaccamīti viggahe.

现在,讲解 ṇa 等(增语)后缀。于“罗怙之后代”(raghussa apaccaṃ)之分析中。

Ṇe vāpacce.

于后代义,或加 ṇa。

Chaṭṭhiyantā nāmasmā vā ṇappaccayo hotapacce’bhidheyye-ṇakāro ṇanubandhakāriyattho-ṇeneva apaccatthassa vuttattā apaccasaddāppayogo-‘‘ekatthatāya’’miti syādi lopo.

从第六格结尾的名词,当表示“后代”义时,或加 ṇa 后缀。其中 ṇ 是为标示与 ṇ 相关之作用(即元音增长)。由于 ṇa 本身已表达后代义,故不使用 apacca 一词。依“合一义”(ekatthatā)之规则,省略格缀等。

Sarānamādissāyuvaṇṇassā e o ṇanubandhe.

于带 ṇ 标记的后缀,首元音 a、i、u 转为 ā、e、o。

Sarānamādibhuta ye akārivaṇṇavaṇṇā tesaṃ ā e o honti yathākkamaṃ ṇanubandheti akārassa akāro.

首元音 a、i 类、u 类,当带 ṇ 标记的后缀跟随时,依次变为 ā、e、o。因此,a 变为 ā。

Uvaṇṇassāvaṅa sare

于元音(后缀)前,u 转为 ava。

Sarādo ṇanubandhe uvaṇṇassa avaṅhoti-tato syādi-rāghavoccādi-itthiyaṃ-rāghavaccādi-vā vidhānā raghussāpaccaṃ ragvapaccantipi hoti.

当元音开头的带 ṇ 标记的后缀跟随时,u 元音变为 ava。然后加上格缀等。例如:罗怙之后代(rāghavo)等。阴性形式为罗怙之后代(rāghavī)等。根据可选规则,罗怙之后代(raghussa apaccaṃ)也可以是 raghu-apaccaṃ。

Ṇadayo’bhidheyyaliṅgā apacce tvanapuṃsakāNapuṃsake sakatthe ṇyo bhiyyo bhāvasamūhajā;

Tā tutthiyamasaṅakkhyāne tvādi cippaccayantakāNapuṃsakena liṅgena saddā’dāhu pumene vāNiddissatīti ñatabbamavisese panicchite.

(后缀)“ṇa”等(所构成的词)的性取决于其所指称的性。但在“后代”义上,则不为中性。“ṇya”等后缀用于中性,表达“其自体”、“状态”或“集合”义。“tā”、“tu”、“tti”后缀用于“状态”义,且不可数。“tva”等后缀及“ci”后缀结尾的词,据说为中性或阳性。当无特别指定时,应知如此指示。

Vā apacceti vādhikāro.

“在后代义上可选”,此为管辖规则。

Vacchādito ṇana ṇayanā.

从vaccha等词加ṇāna和ṇāyana后缀。

Vacchādito gottādibhutā gaṇato ca ṇana ṇayanappaccayā honti paputtādo’pacce-paputtappabhuti gottaṃ-vacchassā paccaṃ vacchāno, vacchāyano-‘saṃyoge kvacī’ti vuttattā na vuddhi-katissāpaccaṃ kaccāno, kaccāyano-yakāracavaggapubba rūpāni-yāgame-kātiyāno.

从以vaccha为首的氏族(gotta)等词组,在表示曾孙以下的后代时,加ṇāna和ṇāyana后缀。氏族从曾孙算起。vaccha的后代是vacchāno、vacchāyano。由于有“在某些辅音组合中”的规定,故无元音增长。kati的后代是kaccāno(迦旃延)、kaccāyano(迦旃延)。通过y的增音,可得kātiyāno(迦旃延)。

Kattikāya apaccamiccevamādi viggahe.

以“kattikāya apaccaṃ”(Kattikā的后代)等为例分析。

Kattikāvidhavādīhi ṇeyyaṇerā.

从kattikā等词和vidhavā等词,加ṇeyya和ṇera后缀。

Kattikādīhi vidhavādīhi ca ṇeyyaṇerā vā yathākkamaṃ, honta pacce-kattikeyyo, veṇateyyo-vedhavero, sāmaṇero.

从kattikā等词和vidhavā等词,在后代义上,可选地分别加ṇeyya和ṇera后缀。例如:kattikeyyo、veṇateyyo;vedhavero、sāmaṇero(沙弥)。

Ṇya diccādīhi

从diti等词加ṇya后缀。

Ditippabhutīhi ṇyo vā gotapacce.

从diti等词,在氏族后代义上,可选加ṇya后缀。

Saṃyoge kvaci.

在某些辅音组合中。

Sarānamādibhutā ye ayuvaṇṇā tesaṃ ā e o honti kvaci deva saṃyogavisaye ṇanubandheti visayasattamiyā niddiṭṭhattā saṃyogato pubbeva ekāro.

首元音a、i、u,仅在某些辅音组合的情况下,当带ṇ标记的后缀跟随时,才变为ā、e、o。由于这是由表示范围的第七格(处格)所指定,故(例如)e音的变化发生在辅音组合之前。

Lopo’vaṇṇivaṇṇānaṃ.

a类和i类元音的省略。

Yakārādo paccaye avaṇṇivaṇṇānaṃ lopo hoti-ditiyā apaccaṃ decco, kuṇḍaniyā apaccaṃ koṇḍañño-nassa ñe pubbarūpaṃ-bhātuno apaccaṃ bhātabbo-ettha-

当以y开头的后缀跟随时,a类和i类元音被省略。diti的后代是decco;kuṇḍanī的后代是koṇḍañño(憍陈如)。n在y前变为ñ。bhātu(兄弟)的后代是bhātabbo。于此,

Yamhi gossa ca.

当y跟随时,go也(变化)。

Yakārādo paccaye gossuvaṇṇassa ca avaṅa hotīti ukārassa avaṅa.

当以y开头的后缀跟随时,go的u元音也变为avaṅ。因此,u变为avaṅ。

Ā ṇi.

从a(结尾的词)加ṇi后缀。

Akārantato ṇi vā hotapacce bahulaṃ-dakkassāpaccaṃ dakkhi-evaṃ vāruṇi-bahulaṃ vidhānā na sabbehi akārantehi-te neva vasiṭṭhassāpaccaṃ vāsiṭṭho tveva hoti.

从以a结尾的词,在后代义上,常可选加ṇi后缀。例如:dakka的后代是dakkhi;同样地,有vāruṇi。由于是“常”用,故不适用于所有以a结尾的词。因此,vasiṭṭha的后代就只是vāsiṭṭho。

Rājato ñño jātiyaṃ

从rājan(王),在种姓义上,加ñya后缀。

Rājasaddato ñño vā hotapacce jātiyaṃ gammamānāyaṃ-rañño apaccaṃ rājañño-jātiyanti kiṃ?-Rājāpaccaṃ.

从rājan一词,当表示后代的种姓时,可选加ñya后缀。国王的后代是rājañño(刹帝利)。问:“在种姓义上”是什么意思?答:(若非指种姓,则为)rājāpaccaṃ(国王的后代)。

Khattā yīyā.

从khatta加ya和iya后缀。

Khattasaddā yeyā hontapacce jātiyaṃ-khattassāpaccaṃ khattyo, khattiyo-jātiyantveva-khatti.

从khatta(刹帝利)一词,在后代和种姓义上,加ya和iya后缀。khatta的后代是khattyo、khattiyo。仅在种姓义上时,则为khatti。

Manuto ssa saṇa.

从manu加ssa和ṇa后缀。

Manusaddato jātiyaṃ ssa saṇa hotapacce-makanuno apaccaṃ manusso, mānuso-jātiyantveva-mānavo.

从manu(摩奴)一词,在种姓和后代义上,加ssa和ṇa后缀。manu的后代是manusso、mānuso(人);仅在种姓义上时,则为mānavo。

Janapadanāmasmā khattiyā raññe ca ṇo.

从国名,在刹帝利和国王的意义上,加ṇa后缀。

Janapadassa yaṃ nāma, tannāmasmā khattiyāpacce raññe ca ṇe hoti-pañcālānaṃ apaccaṃ rājā vā pañcālo, māgadho-janapadanāmasmāti kiṃ?-Dāsarathi-khantiyāti kiṃ? Pañcālassabrāhmaṇassāpaccaṃ pañcāli.

一国之名为何,即从其国名,在刹帝利后裔或国王的意义上,使用ṇe后缀。例如,般遮罗国(Pañcālānaṃ)的后裔或国王是pañcālo(般遮罗人);又如māgadho(摩揭陀人)。说“从国名”是为了什么?是为了排除dāsarathi(十车王之子)。说“刹帝利”是为了什么?般遮罗婆罗门的后裔是pañcāli(般遮利)。

Ṇya kurusivīhi.

从俱卢(Kuru)和尸毗(Sivi)加ṇya后缀。

Kurusivīhapacce raññe ca ṇyo hoti-kurunaṃ apaccaṃ rājāvā korabbo, sebbo.

从俱卢(Kuru)和尸毗(Sivi),在后代或国王的意义上,加ṇya后缀。俱卢的后代或国王是korabbo(考拉婆);尸毗的后代或国王是sebbo(塞婆)。

Ṇa rāgātena rattaṃ.

从表示染料的词,在“被其所染”的意义上,加ṇa后缀。

Rajjate yena so rāgo-tato rāgavācitatiyantato rattamiccetasmiṃ attheṇe hoti-kasāvena rattaṃ kāsāvaṃ, kosumhaṃ-idha kasmā na hoti’ nīlaṃ pītanti? Guṇavacanattā vināpi ṇena ṇatthassābhidhānato.

“染料”(rāga)是人赖以染色的东西。因此,从表示染料的第三格词,在“被……所染”的意义上,使用ṇe后缀。例如,被kasāva(袈裟色染料)所染,是为kāsāvaṃ(袈裟色的);被kusumbha(红花)所染,是为kosumbhaṃ(红花色的)。为何此处不用于“蓝色”或“黄色”?因为它们是性质词,即使没有ṇe后缀,也能表达其意义。

Nakkhato ninduyuttena kāle.

从表示星宿(nakkhatta)的词,当其与月亮结合时,在时间义上加后缀。

Tatiyattato nakkhattā tena lakkhite kāle ṇe hoti tañce nakkhattaminduyuttaṃ hoti-phussena induyuttena lakkhitā puṇṇamāsī phussī, pusso (aho)-maghāya induyuttāyalakkhitā puṇṇamāsī māghī, māgho (aho)

从表示星宿的第三格词,在“由其标志的时间”这一意义上,使用ṇe后缀,条件是该星宿与月亮结合。例如,由与弗沙(phussa)星结合所标志的满月是弗沙月(phussī),其日为弗沙日(pusso);由与摩伽(maghā)星结合所标志的满月是摩伽月(māghī),其日为摩伽日(māgho)。

Yā ssa devatā puṇṇamāsi.

在“彼为其天神”或“彼为其满月”的意义上。

Seti paṭhamantā asseti chaṭṭhatthe ṇe hoti yaṃ paṭhamantaṃ sā dve devatā puṇṇamāsī vā-sugato devatā asseti sogato-māhindo, yāmo, cāruṇo-phussī pusṇamāsī assa sambandhinīti phusso, (māso) evammāgho.

从第一格词,在“彼为其……”(assa,第六格)的意义上,使用“ṇe”后缀。此第一格词所指的,是其天神或其满月。例如:善逝(Sugato)是其天神,故为“善逝教法之徒”(sogato);同理有“摩哂陀之徒”(māhindo)、“夜摩之徒”(yāmo)、“伐楼拿之徒”(vāruṇo)。弗沙(Phussī)满月与此月相关,故为“弗沙月”(Phusso māso);同理有“摩伽月”(Māgho)。

Vyākaraṇamadhite jānāti vātvevamādivaggahe.

在“学习或了知语法”等意义的部分。

Tamadhīte tañjānāti kaṇikā ca.

在“学习彼”或“了知彼”的意义上,使用“ka”和“ṇika”后缀。

Dutiyantato tamadhīte tañjānātīti etesvattesu ṇehoti koṇiko ca-veyyākaraṇe-katayādesassikārassa‘‘tadā desā tadiva bhavanti‘‘ti ñāyā sarānamaccādinā ekāre yāgamadvittāni-ke-kamako, padako-ṇike-suttantiko, venayiko-‘‘tena nibbatte’’ti tatiyantā nibbattattheṇe-kusambena nibbattā kosambī, (nagarī.)

从第二格词,在“学习彼”或“了知彼”等意义上,使用“ṇe”、“ka”和“ṇika”后缀。例如,使用“ṇe”后缀:“语法家”(veyyākaraṇo);使用“ka”后缀:“kamako”、“padako”;使用“ṇika”后缀:“经师”(suttantiko)、“律师”(venayiko)。在“由彼所造”的意义上,从第三格词派生,使用“ṇe”后缀。例如,由“拘赏波”(Kusamba)所造,故为“憍赏弥”(Kosambī)城。

Tatra bhave.

在“存在于彼处”的意义上。

Sattamyantā bhavatthe ṇe hoti-udake bhavo odako-‘‘ajjādīhi tano’’ti bhavatthe tano-ajjabhavo ajjatano-evaṃ hīyattano-‘‘ñonamavaṇṇe’’ti akāro-‘‘sarambhā dve’’ti tassa dvibhāvo.

从第七格词,在“存在”的意义上,使用“ṇe”后缀。例如,存在于水中(udake),是为“水生的”(odako)。从“今日”(ajja)等词,在“存在”的意义上,使用“tano”后缀。例如,存在于今日,是为“今日的”(ajjatano);同理有“昨日的”(hīyattano)。

Purātoṇo ca

从“往昔”(purā)派生,亦用“ṇa”后缀。

Purā iccetasmā bhavatthe ṇe hoti tano va-purā bhavo purāṇe, purātano.

从“往昔”(purā)一词,在“存在”的意义上,使用“ṇe”和“tano”后缀。例如,存在于往昔,是为“古时的”(purāṇo)或“古老的”(purātano)。

Amātvacco.

从“近”(amā)派生,用“acco”后缀。

Amā saddato acco hoti bhavatthe-amā bhavo amacco.

从“近”(amā)一词,在“存在”的意义上,使用“acco”后缀。例如,存在于近旁,是为“大臣”(amacco)。

Majjhāditvimo.

从“中”(majjha)等词派生,用“ima”后缀。

Majjhādīhi sattamyantehi bhavatthe imo hoti-majjhe bhavo majjhimo, antimo-kusiṇarāyaṃ bhavo ccevamādiviggahe.

从“中”(majjha)等第七格词,在“存在”的意义上,使用“ima”后缀。例如,存在于中间(majjhe),是为“中间的”(majjhimo);存在于末尾(ante),是为“最后的”(antimo)。在“存在于拘尸那罗(Kusinārā)”等分析中也是如此。

Kaṇṇeyya ṇeyyakayyā.

后缀“ka”、“ṇeyya”、“ṇeyyaka”、“yya”。

Sattamyantā ete paccayā honti bahulaṃ bhavatthe-kaṇa-kosiṇarako-ṇeyya-gaṅgeyyo, vāneyyo-ṇeyyaka-koleyyako-ya-gammo-rassākāralopapu- bbarūpāni-iya-gamiyo, udariyaṃ-‘‘ṇiko’’ti sattamyantā bhavatthe ṇiko hoti sarade bhāvo sāradiko, hemantiko.

从第七格词,这些后缀多用于“存在”的意义上:“ka”:“拘尸那罗的”(kosiṇarako);“ṇeyya”:“恒河的”(gaṅgeyyo)、“森林的”(vāneyyo);“ṇeyyaka”:“家生的”(koleyyako);“ya”:“乡村的”(gammo);“iya”:“乡村的”(gāmiyo)、“腹中的”(udariyaṃ)。“ṇika”:从第七格词,在“存在”的意义上,使用“ṇika”后缀。例如,存在于秋季(sarade),是为“秋季的”(sāradiko);“冬季的”(hemantiko)。

Tamassa sippaṃ sīlampaṇyampaharaṇampayojanaṃ.

在“彼为其技艺、戒行、商品、武器、用途”的意义上。

Paṭhamantā sippādivācakā asseti chaṭṭhatthe ṇiko hoti-vīṇāvādanaṃ sippamassa veṇiko. Paṃjasukūladhāraṇaṃ sīlamassa pakaṃsukuliko, gandho paṇyamassa gandhiko, vāpo paharaṇamassa vāpiko, sataṃ payojanamassa sātikaṃ‘‘taṃhantārahati gacchatuñchaticarati’’ti dutiyantā bhanticcevamādisavatthesu ṇiko hoti-pakkhīnobhantiti pakkhiko-sākuṇīko-satamarahatīti sātikaṃ-paradāraṃ gacchatītipāradāriko-badare uñchatīti bādariko-dhammaṃ caratīti dhammiko-adhammiko-‘‘tena kataṃ kītaṃ baddhamabhiyaṅkhataṃ kasaṃsaṭṭhaṃ hataṃ hanti jitaṃ jayati dibbati khanati tarati carati vahati jīvati’’ti tatiyantā katādisvatthesu ṇiko hoti-kāyena kataṃvakāyikaṃ-satena kītaṃ sātikaṃ-varattāya baddhovā rattiko-ghatena abhisaṅkhataṃ kasaṃsaṭṭhaṃ vā ghātikaṃ-(abhisaṅkhataṃ katābhisaṅkhāraṃ, kasaṃsaṭṭhaṃ missitaṃ)-jālena hato bhantītivā cāliko-akkhehi jitamakkhikaṃ-akkhehi jayati dibbatīti vā akkhiko-khanittiyā khanatīti khānittiko-iha nabhavati ‘‘aṅguliyā khantī’’ti anabhidhānā abhidhānalakkhaṇa hi tabbādi ṇadisamāsā-uḷumpena taratīti oḷumpiko-sakaṭena caratīti sākaṭiko-khandhena vahatīti khandhiko-vetanena jīvatīti vetaniko-‘‘tassa saṃvattatī’’ti catutthyantā saṃvattatīti ponobhaviko-‘‘manādyapādinamo maye ce’’ti dutiyokāro.

从表示技艺等的第一格词,在“彼为其……”的意义上,使用“ṇika”后缀:弹奏琵琶是其技艺,故为“琵琶师”(veṇiko);身穿粪扫衣是其戒行,故为“粪扫衣者”(paṃsukūliko);香料是其商品,故为“香料商”(gandhiko);弓是其武器,故为“弓箭手”(cāpiko);百是其价值,故为“值百者”(sātikaṃ)。从第二格词,在“杀彼、值得彼、去、拾、行”等意义上,使用“ṇika”后缀:捕鸟者,为“捕鸟人”(pakkhiko);值得一百,为“值百者”(sātikaṃ);去他人之妻处,为“通奸者”(pāradāriko);拾取枣子,为“拾枣者”(bādariko);如法而行,为“如法的”(dhammiko);不如法而行,为“不如法的”(adhammiko)。从第三格词,在“由彼所作、所买、所绑、所处理、所混合、所杀、用彼杀、所赢、用彼赢、用彼赌、用彼挖、用彼渡、用彼行、用彼运、赖彼活”等意义上,使用“ṇika”后缀:由身所作,为“身体的”(kāyikaṃ);以百所买,为“值百的”(sātikaṃ);以皮带所绑,为“皮带绑的”(vārattiko);以酥油处理或混合,为“酥油制的”(ghatikaṃ);以网捕杀,为“渔夫”(jāliko);以骰子所赢,为“骰子赢的”(akkhikaṃ);以骰子赢或赌,为“赌徒”(akkhiko);以锄挖掘,为“挖掘者”(khānitiko);以筏渡过,为“筏夫”(oḷumpiko);以车行进,为“车夫”(sākaṭiko);以肩负载,为“挑夫”(khandhiko);依薪水生活,为“工薪者”(vetaniko)。从第四格词,在“其有助于……”的意义上,例如“有助于再生”,故为“导致再生的”(ponobhaviko)。

Tatosambhutamāgataṃ.

在“从彼处出生”或“从彼处来”的意义上。

Pañcamyantā sambhu tamāgatanti etesvatthesuṇiko hoti-mātito sambhutamāgataṃ vā mattikaṃ, pettikaṃ.

从第五格词,在“从彼处出生”或“从彼处来”等意义上,使用“ṇika”后缀。例如,从母亲(mātito)出生或来,是为“母系的”(māttikaṃ);从父亲(pitito)出生或来,是为“父系的”(pettikaṃ)。

Surabhito samabhutanti naviggahe.

不应分析为“从香(surabhi)而生”。

Dissantaññepi paccayā.

也可见到其他后缀。

Vuttato’ññepi paccayā dissanti vuttāvuttatthesutiṇyo-sorabbhaṃ-‘‘tattha vasati kaviditobhatto niyutto’’ti ṇiko-rukkhamūle vasatīti rukkhamūliko, loke vidito lokiko, catumahārājesu bhattā catummahārājikā-dvāre niyutto dovāriko-dassoka tadaminādipāṭhā.

在已说和未说的意义上,也可见到其他后缀。例如“ṇya”后缀:“芳香”(sorabbhaṃ)。在“居住于彼处、闻名于彼处、效忠于彼、被任命于彼处”等意义上,使用“ṇika”后缀:居住于树下,为“树下住者”(rukkhamūliko);闻名于世间,为“世间的”(lokiko);效忠于四大天王,为“四大王天众”(cātummahārājikā);被任命于门口,为“守门人”(dovāriko)。

Tassidaṃ.

在“此乃彼之物”的意义上。

Chaṭṭhiyantā idamiccasmiṃ atthe ṇiko hoti-saṅghassa idaṃ saṅghikaṃ, puggalikaṃ-‘‘ṇe’’ti chaṭṭhiyantā idamiccatasmiṃ attheṇe-moggallāyanassa idaṃ moggallāyanaṃ, (vyākaraṇaṃ)-sogataṃ, (sāsanaṃ).

从第六格词,在“此乃彼之物”的意义上,使用“ṇika”后缀。例如:此乃僧团之物(saṅghassa idaṃ),是为“僧团物”(saṅghikaṃ);此乃个人之物,是为“个人物”(puggalikaṃ)。也从第六格词,在“此乃彼之物”的意义上,使用“ṇe”后缀。例如:此乃目犍连(Moggallāna)之物(moggallāyanassa idaṃ),是为“目犍连的”(moggallāyanaṃ),即《目犍连语法》;此乃善逝之物,是为“善逝的”(sogataṃ),即佛陀教法。

Pitito bhātari reyyaṇa.

从“父”(pitu)一词,在“兄弟”的意义上,使用“eyya”和“ṇa”后缀。

Pitusaddā tassa bhātari reyyaṇa hoti-ronu’bandho.

从“父”(pitu)一词,在“其兄弟”的意义上,使用带标示音“ra”的“eyya”和“ṇa”后缀。

Rānubandhe’ntasarādissa.

当有“ra”标示音时,词根末尾的元音及其后部分被省略。

Anto saro ādi yassāvayavassa tassa lopo hoti rānubandheti ulopo-pitu bhātā petteyyo.

当有“ra”标示音时,词根中以末尾元音开头的部分被省略,因此“u”被省略。例如:父亲(pitu)的兄弟(bhātā)是“伯叔”(petteyyo)。

Mātito ca haginiyaṃ cho.

从“母”(mātu)一词,在“姐妹”(bhaginī)的意义上,也使用“cha”后缀。

Mātuto ce pituto ca tesaṃ bhaginiyaṃ cho hoti-mātubhagini mātucchā-‘‘itthiyamatvā’’ti ā-evampitucchā.

从“母”(mātu)及“父”(pitu),于其姐妹义,使用cha后缀。母亲的姐妹(mātubhaginī)为mātucchā(姨母);同样,父亲的姐妹为pitucchā(姑母)。

Mātāpitusvāmaho.

从“母”(mātu)及“父”(pitu),为amaha后缀。

Mātāpituhi tesaṃ mātāpitusvāmaho hoti-mātu mātā mātāmahī-mātu pitā mātāmaho-pitu mātā pitāmahī-pitu pitāpi nāmaho.

从“母”(mātu)及“父”(pitu),于其父母义,使用amaha后缀。母亲的母亲为mātāmahī(外祖母);母亲的父亲为mātāmaho(外祖父);父亲的母亲为pitāmahī(祖母);父亲的父亲为pitāmaho(祖父)。

Hite reyyaṇa.

于“有利”(hita)义,为eyya及ṇa后缀。

Mātāpitūhi hite reyyaṇa hoti-mātu hito matteyyo, pitu hito petteyyo.

从“母”(mātu)及“父”(pitu),于“有利”义,使用eyya及ṇa后缀。于母有利者(mātu hito),为matteyya;于父有利者(pitu hito),为petteyyo。

Tamasya parimāṇaṃ ṇiko ca.

于“此为其量”(tam asya parimāṇaṃ)义,亦为ṇika后缀。

Paṭhamantā asseti asmiṃ atthe ṇiko hoti kova tañce paṭhamantaṃ parimāṇambhavati.

从作为量的第一格词,于“此是其量”义,使用ṇika后缀。

Doṇe parimāṇamassa doṇiko, (vīhi)-ekamparimāṇamassa ekakaṃ-dvikaṃ, tikaṃ, catukkaṃ, pañcakamiccādi.

以“多那”(doṇa)为其量者(doṇe parimāṇam assa),为doṇiko(一多那量),如稻谷(vīhi)。以“一”为其量者(ekam parimāṇam assa),为ekakaṃ(一组一);同样有dvikaṃ(一组二)、tikaṃ(一组三)、catukkaṃ(一组四)、pañcakam(一组五)等。

Sañjātā tārakāditvito

于“于此中生起”(sañjātā)义,从tārakā(星)等词,为ita后缀。

Tārakādihi paṭhamantehi asseti chaṭṭhatthe ito hoti te

从tārakā(星)等第一格词,于“……已于其中生起”义,使用ita后缀。

Ce sañjātā honti-tārakā sañjātā assa tārakitaṃ-(gaganaṃ)-pupchito-(rukkho).

若……已于其中生起。例如:“星已于其中生起”(tārakā sañjātā assa),为tārakitaṃ(繁星点点的)天空(gaganaṃ);“花已于其上开放”,为pupphito(开花的)树(rukkho)。

Māne matto.

于“量”(māna)义,为matta后缀。

Paṭhamantā mānavuttito asseti asmiṃ atthe matto hoti-phakhalaṃ ummānamassa khaphalamattaṃ. Hattho parimāṇamassa hatthamattaṃ, sataṃ mānamassa satamattaṃ.

从表示量的第一格词,于“此是其量”义,使用matta后缀。例如:以果实(phala)为量者,为phalamattaṃ(一果实量);以手(hattha)为量者,为hatthamattaṃ(一手量);以百(sata)为量者,为satamattaṃ(一百量)。

Ṇe ca purisā

从purisa(人),亦为ṇe后缀。

Purisā paṭhamantā uddhamānavuttito asseti asmiṃ atthe ṇe hoti matta tagghā ca-puriso ummānamassa porisaṃ, purisamattaṃ. Purisatagghaṃ.

从表示高度量的第一格词purisa(人),于“此是其量”义,使用ṇe后缀,亦使用matta及taggha后缀。例如:以一“人”(purisa)为高度者,为porisaṃ、purisamattaṃ或purisatagghaṃ(一人高之量)。

Tassa bhāvakammesu tta tā ttanaṇyaṇeyya ṇigha ṇiyā.

于其“状态”(bhāva)或“行为”(kamma)义,为tta、tā、ttana、ṇya、ṇeyya、ṇa、iya等后缀。

Bhavanti etasmā saddabuddhīti bhāvo saddappavatti nimittaṃ-kammaṃ kriyā-chaṭāṭhiyantā bhāve kamme ca tta tādayo honti bahulaṃ-sāmaññavidhayo payogamanusārayantiti kuto ci dvīsukuto ci bhāve yeva-na ca sabbe sabbato honti aññatra ttatāhi-nīlassa paṭāssa bhāvo nīlattaṃ nīlatāti guṇe bhāvo-iha guṇavasā nilasaddonīlaguṇayutte dabbe vattate nimittassarupānugatāñcabuddhi-evamaññatrāpi yathānurūpaṃñātabbaṃ nīlassaguṇassa bhāvo nīlattaṃnīlatāti nīlaguṇajāti-gottaṃ gotāti gojāti-pācakattatti pacanakriyāsambandho-rājapurisattanti rājasambandho-devadattaṃ candattaṃ sūriyattanti tadavatthāvisesa sāmaññaṃ-ākāsattaṃ abhāvattanti upacaritabhedasāmaññaṃ-alasassa bhāvo kammaṃ vā alasattaṃ alasatā-ttana, puthujjanattanaṃ-ṇya, cāpakalyaṃ‘‘sakatthetī‘‘sakatthepi-akiñcanameva ākiñcaññaṃ-ṇeyya, soceyyaṃ-ṇa, pāṭavaṃ-avaṅa-iya, naggiyaṃ-ṇi ya, porohitiyaṃ.

“状态”(bhāva)是语词应用的原因,由此产生语词认知。“行为”(kamma)是活动(kriyā)。从第六格词,于“状态”和“行为”义,多使用tta、tā等后缀。此为普遍规则,遵循用法;有时用于二者,有时仅用于“状态”。除tta和tā之外,并非所有后缀都可用于所有词。例如:蓝(nīla)布的状态(bhāvo)是nīlattaṃ或nīlatā(蓝色性),这是就性质(guṇa)而言的状态。此处,“蓝”一词,依其性质,用于具有蓝色性质的实体上,其认知也随此原因与自性。其他情况也应作如是理解。蓝色的性质的状态是nīlattaṃ或nīlatā,即蓝色此一性质的类别。牛(go)的状态是gottaṃ或gotā,即牛的种类。pācakattaṃ是与烹饪行为的关联。rājapurisattaṃ是与国王的关联。devadattattaṃ(提婆达多性)、candattaṃ(月亮性)、sūriyattaṃ(太阳性)是那些特定状态的共性。ākāsattaṃ(空性)、abhāvattaṃ(非有性)是转喻分类的共性。懒惰者(alasa)的状态或行为是alasattaṃ或alasatā(懒惰)。使用ttana后缀:puthujjanattanaṃ(凡夫性)。使用ṇya后缀:cāpalyaṃ(轻率);有时也用于原义,如ākiñcaññaṃ(无所有)即是无所有本身。使用ṇeyya后缀:soceyyaṃ(清净)。使用ṇa后缀:pāṭavaṃ(熟练)。使用iya后缀:naggiyaṃ(裸体)。使用ṇiya后缀:porohitiyaṃ(祭司职)。

Tara tamissikiyiṭṭhātisaye.

于“卓越”(atisaya)义,为tara、tama、issika、iya、iṭṭha后缀。

Atisaye vattamānanato hontete paccayā-atisayena pāpo pāpataro, pāpatamo, pāpissiko. Pāpiyo. Pāpiṭṭho-atisayantāpi atisayappaccayo-atisayena pāpiṭṭho pāpiṭṭhataro-udumbarassa vikāro’vayavotvevamādiviggahe.

从表示“卓越”的词,使用此等后缀。例如:极恶(atisayena pāpo),为pāpataro(更恶)、pāpatamo(最恶)、pāpissiko(很恶)、pāpiyo(更恶)、pāpiṭṭho(最恶)。亦可从已表示卓越的词再加卓越后缀,例如:极其最恶(atisayena pāpiṭṭho),为pāpiṭṭhataro(更加最恶)。

Tassa vikārāvayavesu ṇa ṇika ṇeyya mayā.

于其“变异”(vikāra)或“部分”(avayava)义,为ṇa、ṇika、ṇeyya、maya后缀。

Pakatiyā uttaramavatthantaraṃ vikāro-chaṭṭhiyantā nāmasmā vikāre’vayave ca ṇadayo honti bahulaṃ-ṇa, odumbaraṃ-(bhasmaṃ paṇṇaṃ vā)-ṇika, kappāsikaṃ-neyya, eṇeyyaṃ-maya. Tiṇamayaṃ-‘‘aññasminti’’ atthantarepi-gunnaṃ karisaṃ gomayaṃ.

“变异”(vikāra)是指从事物本性而来的后一不同状态。从第六格名词,于“变异”及“部分”义,多使用ṇa等后缀。使用ṇa后缀:odumbaraṃ(优昙钵罗树制品),如其灰或叶。使用ṇika后缀:kappāsikaṃ(棉制品)。使用ṇeyya后缀:eṇeyyaṃ(羚羊制品)。使用maya后缀:tiṇamayaṃ(草制品)。亦可用于其他意义,如gomayaṃ(牛粪)是牛(go)的粪便(karīsaṃ)。

Manussānaṃ samuhotvevamādiviggahe.

于“一群人”(manussānaṃ samūho)等此类分析中……

Samuhe kaṇṇaṇikā.

于“集合”(samūha)义,为ka、ṇa、ṇikā后缀。

Chaṭṭhiyantā samūhe kaṇṇaṇikā honti-mānussakaṃ. Kākaṃ, āpupikaṃ-‘‘janādīhi tā’’ti samūhe tā-janānaṃ samūho janatā. Gajatā, bandhutā.

从第六格词,于“集合”义,使用ka、ṇa、ṇikā后缀。例如:mānussakaṃ(人群)、kākaṃ(鸦群)、āpupikaṃ(糕点堆)。另据规则“从jana等词加tā”,于“集合”义使用tā后缀。例如:人们的集合(janānaṃ samūho)为janatā(民众);同样有gajatā(象群)、bandhutā(亲属群)。

Ekā kākyasahāye.

从eka,于“无伴”(asahāya)义,为ka、ākī后缀。

Ekasmā asahāyatthe ka ākī honti-eko’va ekako, ekākī.

从eka(一),于“无伴”(asahāya)义,使用ka及ākī后缀。例如:eko eva(只有一个)即是ekako(单独的);ekākī(孤独的)。

Ayubhadvitīhaṃse.

从ubha、dvi、ti,于“部分”(aṃsa)义,为aya后缀。

Upadvitīhi avayavavuttīhi paṭhamantehi asseti chaṭṭhatthe ayo hoti-ubho aṃsā assa ubhayaṃ. Dvayaṃ. Tayaṃ-cintaṃ puraṇeccā diviggahe-‘‘catutthadutiyesvesaṃ tatiyapaṭhamā’’ti nipātanā pūraṇatthe dvito tiyo dvissa du ca ticatuhi atiyattāca-dutiyo. Tatiyo. Catuttho.

从表示部分的第一格词ubha(两者)、dvi(二)、ti(三),于“此是其……”的第六格义,使用aya后缀。例如:ubho aṃsā assa(此有两部分)即是ubhayaṃ(两者);同样有dvayaṃ(二者)、tayaṃ(三者)。于“补足”(pūraṇa,即序数)义:从dvi(二)加tiya后缀,且dvi变为du,成dutiya(第二);从ti(三)加ya后缀,成tatiya(第三);从catu(四)加ttha后缀,成catuttha(第四)。

Ma pañcādihi katīhi.

从pañca(五)等词及kati(几),为ma后缀。

Chaṭṭhiyantāya pañcādikāya saṅkhyāya katismā ca mo hoti pūraṇatthe-pañcannaṃ puraṇe pañcamo-evaṃ sattamo, aṭṭhamo, iccādi.

从第六格的五(pañca)及以上的数词,以及从kati(几),于“补足”(pūraṇa,即序数)义,使用ma后缀。例如:pañcannaṃ pūraṇe(五的补足数)为pañcamo(第五);同样地,sattamo(第七)、aṭṭhamo(第八)等。

Chāṭṭha ṭṭhamā.

于`cha`之后,[加]`ṭṭha`、`ṭṭhama`[后缀]。

Chasaddā ṭṭha ṭṭhamā honti puraṇatthe-channaṃ pūraṇe chaṭṭho, chaṭṭhamo vā.

从`cha`(六)一词,于补足(pūraṇa,即序数)义,[加]`ṭṭha`与`ṭṭhama`后缀。例如:`channaṃ pūraṇe`(六之补足)为`chaṭṭho`或`chaṭṭhamo`(第六)。

Tassa puraṇekādasādito vā.

于`ekādasa`(十一)等词之后,于补足义,或[加`ḍa`后缀]。

Chaṭṭhiyantāyekādasādikāya saṅkhyāya ḍo hoti pūraṇatthe vibhāsā-ḍakāro’nubandho-ekādasantaṃ pūraṇe ekādaso-aññatra-ekādasamoccādi-evaṃ dvādaso iccādi-ekūnavīsatyādihituḍe.

从以第六格(属格)结尾的`ekādasa`(十一)等数词,于补足(pūraṇa,即序数)义,可选择加`ḍa`后缀。`ḍ`为附随字母(anubandha)。例如:`ekādasannaṃ pūraṇe`(十一之补足)为`ekādaso`(第十一),此为`ekādasamo`等形式之外的用法。同样地,`dvādaso`(第十二)等。而于`ekūnavīsati`(十九)等词之后,则加`ḍa`后缀。

Se satissa tissa.

于`sa`之后,`-sati`之`ti`[被省略]。

Se pare satyantassa tikārassa lopo hotīti tilopo. Ekunavīso.

当`sa`后缀在其后时,以`-sati`结尾的词的`ti`音节被省略,此即`tilopa`(ti的省略)。例如:`ekūnavīso`(第十九)。

Satādīnami ca.

以及`sata`(百)等词,[词尾]变`i`。

Satādikāya saṅkhyāya chaṭṭhiyantāya puranatthe mo hoti satā dinami cāntādeso-satassa pūraṇe satimo, sahassimo. Vīsati adhikā asmiṃ sate sahasse vāti evamādiviggahe.

从以第六格(属格)结尾的`sata`(百)等数词,于补足(pūraṇa,即序数)义,加`ma`后缀,且`sata`等词的尾音被替换为`i`。例如:`satassa pūraṇe`(一百之补足)是`satimo`(第一百);`sahassimo`(第一千)。在“`vīsati adhikā asmiṃ sate sahasse vā`(二十多于此百或千)”等此类分析(vigraha)中……

Saṅkhyāya saccutīsāsadasantāyādhikāsmiṃ satasahasse ḍo.

于以`-sati`、`-uti`、`-īsa`、`-āsa`、`-dasa`结尾的数词,于“多于百或千”义,[加]`ḍa`[后缀]。

Satyantāya mutyantāya īsantāya āsantāya dasantāya ca saṅkhyāya paṭhamantāya asminti sattamyatthe ḍo hoti sā ce saṅkhyā adhikā hoti yadasminti tañce sataṃ sahassaṃ satasahassaṃ vā hoti-tilope-vīsaṃ-sataṃ, sahassaṃ, satasahassaṃ vā-utyantāya-nahutaṃ-sataṃ. Sahassaṃ, satasahassaṃ vā-īsantāya-cattārīsaṃ-sataṃ. Sahassaṃ, satasahassaṃ vā-āsantāya-paññāsaṃ-sataṃ, sahassaṃ. Satasahassaṃ vā-dasantāya-ekādasaṃ-sataṃ, sahassaṃ, satasahassaṃ vā-saccutīsāsadasantāyāti kiṃ? Cha adhikā asmiṃ sate-adhiketi kiṃ? Pañcadasa hīnā asmiṃ sate-asminti kiṃ?Vīsati adhikā etasmā satā-satasahasseti kiṃ? Ekādasādhikā assaṃ vīsatiyaṃ.

从以`-sati`、`-uti`、`-īsa`、`-āsa`、`-dasa`结尾的第一格(主格)数词,在“于此中”(asmiṃ)的第七格(处格)意义上,加`ḍa`后缀,条件是该数词表示超出(adhika),且其基数是一百、一千或十万。在`ti`被省略后:以`-sati`结尾的词,如`vīsaṃ-sataṃ`(一百二十);以`-uti`结尾的词,如`nahutaṃ-sataṃ`(一百那由他);以`-īsa`结尾的词,如`cattārīsaṃ-sataṃ`(一百四十);以`-āsa`结尾的词,如`paññāsaṃ-sataṃ`(一百五十);以`-dasa`结尾的词,如`ekādasaṃ-sataṃ`(一百一十一)。[问:]为何要限定“以`-sati`、`-uti`、`-īsa`、`-āsa`、`-dasa`结尾”?[答:]如“`cha adhikā asmiṃ sate`(一百零六)”则不适用。[问:]为何要限定“超出”(adhika)?[答:]如“`pañcadasa hīnā asmiṃ sate`(一百减十五)”则不适用。[问:]为何要限定“于此中”(asmiṃ)?[答:]如“`vīsati adhikā etasmā satā`(比一百多二十)”则不适用。[问:]为何要限定“百、千”?[答:]如“`ekādasādhikā assaṃ vīsatiyaṃ`(二十中多十一)”则不适用。

Tametthassatthīti mantu.

于“此物在此”(tam ettha atthi)或“此物为彼所有”(tam assa atthi)义,[加]`mantu`[后缀]。

Paṭhamantā ettha assa atthīti etesvatthesu mantu hoti-itisaddassa vivakkhāniyamanatthattā pahutādiyutteyeva atthyatthe hoti-vuttaṃhi.

从第一格(主格)词之后,在“此物在此”或“此物为彼所有”这些意义上,加`mantu`后缀。由于`iti`一词具有指明和限定意图的作用,因此该后缀仅在与“众多”(pahuta)等词连用时,才表示“拥有”的意义。因为有偈颂说:

Pahute ca pasaṃsāyaṃ nindāyadvātisāyane;

Niccayoge ca saṃsagge hontime mantuādayo.

在众多、赞赏、谴责、卓越、恒常结合以及联系的意义上,使用`mantu`等后缀。

Pahutā gāvo ettha dese assa vā purisassa santīti sagomāpasaṃsāyaṃ. Pasatthā jāti assa atthīti jātimā-nindāyaṃ, valimāatisāyane, buddhimā-niccayoge, jutimā-saṃsagge, haliddimā. Tametthassatthīti adhikāro.

众多义(pahuta):`pahutā gāvo ettha dese assa vā purisassa santi`(“此地有众多牛”或“此人拥有众多牛”),因此作`gomā`(有很多牛的人)。赞赏义(pasaṃsā):`pasatthā jāti assa atthi`(“他有值得称赞的种姓”),因此作`jātimā`(出身高贵者)。谴责义(nindā):`valimā`(多皱纹者)。卓越义(atisāyana):`buddhimā`(有智慧者)。恒常结合义(niccayoga):`jutimā`(有光辉者)。联系义(saṃsagga):`haliddimā`(染有姜黄者)。“此物在此”或“此物为彼所有”是此处的总则(adhikāra)。

Vantvavaṇṇā.

于以`a`或`ā`音结尾的词之后,[加]`vantu`[后缀]。

Paṭhamantato avaṇṇantā mantvatthe vantu hoti-sīlavā, dayāvā-avaṇṇāti kiṃ? Buddhimā.

从以`a`或`ā`音结尾的第一格词之后,在与`mantu`相同的意义上,加`vantu`后缀。例如:`sīlavā`(有戒者),`dayāvā`(有慈悲者)。[问:]为何要限定“以`a`或`ā`音结尾”?[答:]为了排除`buddhimā`(有智慧者)等情况。

Daṇḍāditvikaī.

于`daṇḍa`等词之后,[加]`ika`与`ī`[后缀]。

Daṇḍādīhi ika ī honti vā mantvatthe-daṇḍiko, daṇḍī-gandhiko gandhi-itisaddassa visasaniyamantthattā kuto ci dve kutoce kamekaṃva-nāviko, sukhī.

从`daṇḍa`等词之后,在与`mantu`相同的意义上,可选择加`ika`和`ī`后缀。例如:`daṇḍiko`、`daṇḍī`(持杖者);`gandhiko`、`gandhī`(持香者)。由于需要指明特定用法,有些词根可接两个后缀,有些只能接一个。例如:`nāviko`(船夫),`sukhī`(快乐者)。

Tapādihi ssī.

于`tapas`等词之后,[加]`ssī`[后缀]。

Tapādito vā ssī hoti mantvatthe-tapassī, yasassī-vātveca-yasavā.

从`tapas`等词之后,在与`mantu`相同的意义上,可选择加`ssī`后缀。例如:`tapassī`(苦行者),`yasassī`(有名望者)。因为是“可选择”的,所以也有`yasavā`的形式。

Saddhāditva.

于`saddhā`等词之后,[加]`a`[后缀]。

Saddhādīhimantvatthaahotivā-saddho, pañño-vātveva-paññavā.

从`saddhā`等词之后,在与`mantu`相同的意义上,可选择加`a`后缀。例如:`saddho`(有信者),`pañño`(有慧者)。因为是“可选择”的,所以也有`paññavā`的形式。

Ṇe tapā.

于`tapas`之后,[加]`ṇa`[后缀]。

Tapasaddā ṇe hoti mantvatthe-tāpaso-manādittā ‘‘manādīnaṃ saka’’iti ṇanubandhe saka-‘‘māyāmedhāhi vī’’ti mantvatthe vī-māyāvi, medhāvī.

从`tapas`一词,于`mantu`义,加`ṇa`后缀,成`tāpaso`(苦行者)。又依“`māyāmedhāhi vī`”规则,于`mantu`义,加`vī`后缀,成`māyāvī`(幻术师)、`medhāvī`(智者)。

To pañcamyā.

于第五格(离格)义,[加]`to`[后缀]。

Pañcamyantā bahulaṃ to hoti-gāmasmā gāmato-imena kiṃ saddehi tomhi-‘‘ito tetto kuto’’ti imassa ṭi nipaccate etassa ṭaeta kassa kuttañca-imasmā ito, etasmā ato etto, kasmā kuto.

于第五格(离格)词之后,常加`to`后缀。例如:`gāmasmā`成`gāmato`(从村庄)。不规则形式:`imasmā`成`ito`(从这里);`etasmā`成`ato`或`etto`(从那里);`kasmā`成`kuto`(从哪里)。

Abhyādihi.

于`abhi`等词之后。

Abhiādīhi to hoti-apañcamyantehipi vidhānatto’yaṃ-abhito, parito, pacchato, heṭṭhato.

从`abhi`等词之后,使用后缀`-to`。此规定也适用于非第五格(离格)结尾的词。例如:`abhito`(在……周围),`parito`(在……周围),`pacchato`(在……后面),`heṭṭhato`(在……下面)。

Ādyādīhi.

于`ādi`等词之后。

Ādippabhutīhi to hoti-ādo ādito, majjhe majjhato, yaṃ yato.

从`ādi`等词之后,使用后缀`-to`。例如:`ādo`成为`ādito`(从开始),`majjhe`成为`majjhato`(从中间),`yaṃ`成为`yato`(从何处;因此)。

Sabbādito sattamyā tratthā.

于sabba等词之后,为表第七格义,可接-tra与-ttha后缀。

Sabbādīhi sattamyantehi tratthā honti-sabbasmiṃ sabbatra, sabbattha-yasmiṃ yatra, yattha-bahulādhikārā na tumhāmhehi.

于以第七格结尾的sabba等词之后,可接-tra与-ttha后缀。例如:sabbasmiṃ作sabbatra、sabbattha(于一切处);yasmiṃ作yatra、yattha(于何处)。依多样性(bahula)之规定,此规则不适用于tumha与amha。

Katthettha kutrātra kvehidha.

[构成]kattha、ettha、kutra、atra、kva、iha、idha。

Ete saddā nipaccante-kasmiṃ kattha, kutra, kva-etasmiṃ ettha, atra-asmiṃ iha, idha.

此等词为不规则派生。kasmiṃ作kattha、kutra、kva(于何处?);etasmiṃ作ettha、atra(于此处);asmiṃ作iha、idha(于此处)。

Dhī sabbā vā.

于sabba之后,或[接]dhi后缀。

Sattamyantato sabbasmā dhivā hoti-sabbadhi-vātikiṃ, sabbatra.

于第七格之sabba后,或可接dhi后缀,作sabbadhi(于一切处)。何以言“或”?为[亦许]sabbatra。

Yā hiṃ.

于ya之后,[接]hiṃ后缀。

Sattamyantā yasaddā hiṃ vā hoti-yahiṃ-vātveva-yatra.

于第七格之ya词后,或可接hiṃ后缀,成yahiṃ(于何处)。因言“或”故,亦成yatra。

Tā haca.

于ta之后,[接]haṃ与hiṃ后缀。

Sattamyantā tato vāhaṃ hoti hiñca-tahaṃ, tahiṃ-vātveva-tatra.

于第七格之ta后,或可接haṃ与hiṃ后缀,成tahaṃ、tahiṃ(于彼处)。因言“或”故,亦成tatra。

Kuhiṃkataṃ.

[构成]kuhiṃ与kahaṃ。

Kiṃsaddā sattamyantā hiṃ haṃ nipaccante kissa kukā ca-kuhiṃ kahaṃ-sabbasmiṃ kāleccevamādi viggahe.

于第七格之kiṃ词,不规则派生hiṃ与haṃ后缀,且ki之词根作ku,成kuhiṃ、kahaṃ(于何处?)。

Sabbekaññayatehi kāle dā.

于sabba、eka、añña、ya、ta之后,为表时间义,[可接]dā后缀。

Etehi sattamyantehi kāle dā hoti-sabbadā ekadā, aññadā, yadā, tadā.

于此等词之第七格,为表时间义,可接dā后缀。例如:sabbadā(于一切时),ekadā(于一时),aññadā(于他时),yadā(于何时),tadā(于彼时)。

Kadā kudā sadā dhunedāni.

[构成]kadā、kudā、sadā、adhunā、idāni。

Ete saddā nipaccante-kasmiṃ kāle kadā, kudā-sabbasmiṃ kāle sadā-imasmiṃ kāle adhunā, idāni.

此等词为不规则派生。于“kasmiṃ kāle”(于何时)义,作kadā、kudā(何时?);于“sabbasmiṃ kāle”(于一切时)义,作sadā(恒常);于“imasmiṃ kāle”(于此时)义,作adhunā、idāni(现在)。

Ajja sajjavaparajjevatarahi karahā.

[构成]ajja、sajju、aparajju、etarahi、karahi。

Ete saddā nipaccante-

此等词为不规则派生:

Pakati paccayo ādeso kālavisesoti sabbametaṃ nipātanā labbhati-imassa ṭo jjo vāhani nipaccate-asmiṃ ahani ajja-samānassa sabhāvojju vāhati-samāne ahati sajju-aparasmā jju vāhati-aparasmiṃ ahati aparajju-imasseto kālerahi ca-imasmiṃ kālñetarahi-kiṃsaddassa ko raha vānajjatane-kasmiṃ kāle karaha.

词根、后缀、替换、特定时间——此等皆由不规则派生法(nipātana)而成。于“asmiṃ ahani”(于今日)义,作ajja(今日)。于“samāne ahani”(于同日)义,作sajju(即日,立即)。于“aparasmiṃ ahati”(于他日)义,作aparajju(次日)。于“imasmiṃ kāle”(于此时)义,作etarahi(现在)。于“kasmiṃ kāle anajjatane”(于非今日之何时)义,作karahi(何时?)。

Sabbādīhi pakāre thā.

于sabba等词之后,为表方式(pakāra)义,[可接]thā后缀。

Sāmaññassa bhedako viseso pakāro, tattha vattamānehi sabbādīhi thā hoti-sabbena pakārena sabbathā-yathā, tathā.

方式(pakāra)者,乃区别普遍性之特殊性。为表此义,于sabba等词之后可接thā后缀。例如:sabbena pakārena作sabbathā(以一切方式);亦如是作yathā(如是)、tathā(如彼)。

Kathamitthaṃ.

[构成]kathaṃ与itthaṃ。

Ete saddā nipaccante pakāreti kimimehi thaṃpaccayoketa tesaṃ yathākkamaṃ-kena pakārena kathaṃ, iminā pakārena itthaṃ.

此等词为表方式(pakāra)义而作不规则派生。依次为:由“kena pakārena”(以何种方式)作kathaṃ(如何);由“iminā pakārena”(以此方式)作itthaṃ(如此)。

Ekena pakārena ekaṃ vā pakāraṃ karoticcevamādiviggahe.

于“ekena pakārena”(以一种方式)或“ekaṃ pakāraṃ karoti”(作成一种)等解析中。

Dhā saṅkhyāhi.

于数词之后,[接]dhā后缀。

Saṅkhyāvācīhi pakāre dhā paro hoti-ekadhā karoti-dvidhā,tidhā, catudhā, pañcadhā karoticcevamādiviggaho-bahusaddā vepullavācī saṅkhyāvācī ca-yadā saṅkhyāvācī tadā bahudhā karoti.

于表示数量之词后,为表方式义,可接dhā后缀。解析如:ekadhā karoti(以一种方式做)、dvidhā(以两种方式)、tidhā(以三种方式)、catudhā(以四种方式)、pañcadhā karoti(以五种方式做)等。bahu(多)一词,既表广大亦表数量。当其表示数量时,则有bahudhā karoti(以多种方式做)。

Vekā jjhaṃ.

于eka之后,或[接]jjhaṃ后缀。

Ekasmā pakāre jjhaṃ vā hoti-ekajjhaṃ-vāti kiṃ, ekadhā.

于eka之后,为表方式义,或可接jjhaṃ后缀,成ekajjhaṃ(一同)。何以言“或”?为[亦许]ekadhā。

Dvitīhedhā.

于dvi、ti之后,[接]edhā后缀。

Dvitīhi pakāre edhā vā hoti-medhā, tedhā-vātveva-dvidhā, tidhā-ekaṃ vāraṃ bhuñjaticcevamādiviggahe.

于dvi、ti之后,为表方式义,或可接edhā后缀,成dvedhā、tedhā。因言“或”故,亦成dvidhā、tidhā。

Vāra saṅkhyāya kkhattuṃ.

从表示次数的数词之后,接“kkhattuṃ”。

Vārasambandhitiyā katisaṅkhyāya kkhattuṃ hoti-kativāre bhujati katikkhattuṃ bhuñjati.

从与次数相关的数词“kati”之后,接“kkhattuṃ”。例如:“kativāre bhujati”(吃几次),即“katikkhattuṃ bhuñjati”。

Bahumhā dhā ca paccāsattiyaṃ.

在重复义上,从“bahu”之后,接“dhā”与“kkhattuṃ”。

Vārasambandhiniyā bahusaṅkhyāya dhā hoti kkhattuñca vārānañce paccāsatti hoti-bahuvāre buñjati bahudhā vā divasassa buñjati, khahukkhattuṃ vā, paccāsattiyanti kiṃ, bahukkhattuṃ makāsassa bhuñjati.

从与次数相关的数词“bahu”之后,接“dhā”和“kkhattuṃ”,若次数是重复的。例如:“bahuvāre bhuñjati”(多次吃),即“bahudhā vā divasassa bhuñjati”(一天中吃很多次)或“bahukkhattuṃ”。“在重复义上”是为何?(为了排除)“bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati”(一个月吃很多次)。

Sakiṃ vā.

“sakiṃ”是不定而成的可选项。

Ekaṃ vāramiccasmiṃ atthe sakinti vā nipaccate ekasmā kiṃ ekassa ca sādeso-ekaṃ vāraṃ bhuñjati sakiṃ bhuñjati-vāti kiṃ, ekakkhattuṃ bhuñjati.

在“一次”的意义上,“sakiṃ”是不定而成的可选项。从“eka”而来,且“eka”被替换为“sa”。例如:“ekaṃ vāraṃ bhuñjati”(吃一次),即“sakiṃ bhuñjati”。“或”是为何?为了(构成)“ekakkhattuṃ bhuñjati”。

So vīcchāppakāresu.

在遍尽与种类义上,接“so”。

Kriyāya guṇena dabbena vā bhinne atthe vyāpitumicchā vīcchāvīcchāyampakāre ca so hoti bahulaṃ-sāmaññaniddesā yathāsambhavaṃ vibhattyantā yato kuto visaddā hoti-vicchāyaṃ-khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ karoti khaṇḍaso karoti-sabbena pakārena sabbaso.

遍尽(vīcchā)是意欲遍及在行动、性质或物质上有所区别的对象。在遍尽与种类义上,常接“so”。由于是一般性的指示,该后缀可接于任何带有格结尾的词之后。在遍尽义上,例如:“khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ karoti”(一块一块地做),即“khaṇḍaso karoti”。在种类义上,例如:“sabbena pakārena”(以一切方式),即“sabbaso”。

Abhuta tabbhāve karāyabhuyoge vikārā cī.

在“变成前所未是的状态”(abhūtadbhāva)义上,当与“kar”、“bhū”等连用时,从表示变化后状态的词之后,接“cī”。

Avatthāvato’vatthantarenābhutassa tāyāvatthāya bhāve karāsabhūhi sambandhe sati vakāravācakācī hoti-cakāro‘‘cī kriyatthehī’’ti visesanattho-adhavalaṃ dhavalaṃ karotīti dhavalīkaroti-adhavalo dhavalo siyā bhavati vā dhavalīsiyā. Dhavalībhavati-abhutatabbhā veti kiṃ, ghaṭaṃ karoti-karāsabhuyogeti kiṃ. Adhavalo dhavalo jātate-vikārāti kiṃ, suvaṇṇaṃ kuṇḍalīkaroti.

当与“kar”、“bhū”等连用,表示一物从一状态转变为另一前所未是的状态时,从表示该变化后状态的词之后,接“cī”。“c”是为“cī kriyatthehi”规则作限定。例如:“adhavalaṃ dhavalaṃ karoti”(使非白者为白),即“dhavalīkaroti”;“adhavalo dhavalo bhavati”(非白者成为白),即“dhavalībhavati”。“变成前所未是的状态”是为何?(为了排除)“ghaṭaṃ karoti”(造罐)。“与kar、bhū等连用”是为何?(为了排除)“adhavalo dhavalo jāyate”(非白者生为白)。“从表示变化后状态的词”是为何?(为了排除)“suvaṇṇaṃ kuṇḍalaṃ karoti”(以金作耳环)。

Ṇada yo.

论kicca后缀。

Atha tabbādayo vuccante kriyatthehi ‘‘kriyatthā’’ti adhikārato, kriyā attho etassāti kriyāttho(dhātu)-so ca dvividho sakammakā kamakmakavasena-tatta yasmiṃ kriyatthe kattuvācini kammaṃ gavesīyate, so sakammako itaro akammako-tesu yathārahaṃ sakamma kato kammādo kārake kammāvacanicchāyambhāve ca tabbādayo veditabbā-akammakato pana bhāvo kammavajjite ca kārake-kriyāti ca gamanapacanādiko asattasammato kattarī kammevā patiṭṭhito kārakasamūhasādhiyo padattho vuccati, vuttaṃhi.

现在开始解说“tabba”等后缀。在“从动词词根”(kriyattha)的标题下:其义为“行动”者,是为“动词义”(kriyattha),即词根(dhātu)。它有及物(sakammaka)与不及物(akammaka)两种。其中,当表达主事时,需要寻找对象的词根是及物词根,反之则为不及物词根。在这些词根中,应知“tabba”等后缀,对于及物词根,用于对象等格、被动语态和状态义;对于不及物词根,则用于状态义和除对象格之外的格。所谓“行动”(kriyā),如行走、烹煮等,被认为是一种非实体的、依存于主事或对象、由众缘成就的词义。如是说:

‘‘Addabbabhutaṃ kattādi-kārakaggāmasādhiyaṃ;

Padatthaṃ kattukammaṭāṭhaṃ-kriyamicchanti tabbidu’’.

知者认为,行动是词义,它非是实体,由主事等一系列作用者所成就,并依存于主事与对象。

Kara karaṇe-akāro uccāraṇattho-evamuttaratrāpi-kariti ṭhite-bahulamiti sabbattha vattate.

词根“kar”用于“作”义。“a”音是为了方便发音,此后亦然。当有“kar”词根时,“bahulaṃ”(多样地)这一规则普遍适用。

Bhāvakammesu tabbānīyā.

在状态义与所动义上,接“tabba”和“anīya”。

Tabbaaniyā kriyatthā pare bhāvakammesu bahulaṃ bhavanti-paccayeti paccayavidhānatoññasmiṃ sabbatthādhikāro.

“tabba”和“anīya”后缀,在状态义与所动义上,多样地接于动词词根之后。“后缀”(paccaye)这一标题,在规定后缀之外的一切场合,都是一个总辖规则。

Tuṃtunatabbesu vā.

当“tuṃ”、“tuna”、“tabba”等后缀在后时,(某变化)可选择发生。

Tumādisu paccayesu vā karassa ā hoti-aññatra.

当“tuṃ”等后缀在后时,“kar”的元音可选择地变为“ā”,他处不然。

Pararūpamayakāre byañjane.

当非“y”的辅音在后时,词根尾辅音同化为后方辅音的形式。

Kriyatthānamantabyañjanassa pararūpaṃ hoti yakārato’ññasmiṃ byañjanādo paccayeti pararūpaṃ-karaṇaṃ kātabbaṃ. Kattabbaṃ vā-napuṃsakaliṅgaṃ-bhāvassekattāpi tabbādyabhihito bhāvo dabbamiva pakāsatīti bahuvacanañca hoti-kamme-karīyatīti kātabboka kattabbo-abhidheyyasseva liṅgavacanāni.

当以非“y”的辅音开头的后缀在后时,动词词根的尾辅音同化为后方辅音的形式。例如:“karaṇaṃ”(作),其kicca形式为“kātabbaṃ”或“kattabbaṃ”。在状态义上,为中性。虽然状态义本身是单数,但由“tabba”等后缀表达的状态义,因其显现如实体,故也可以是复数。在所动义上,“karīyati”(被作),其kicca形式为“kātabbo”或“kattabbo”。其性与数同于所指称者。

Visessaliṅgā tabbādi tatthādo pañca bhāvajā,Napuṃsake siyuṃ bhāve kto cāno akantarī;

Bhāvasmiṃ ghyaṇa pume evaṃ iyuvaṇṇagahādijo,Appaccayo’pi cāsaṅakkhyā tumādi katvāntakā siyuṃ.

“tabba”等后缀构成的词,其性随所饰词;其中前五种若为状态义,则为中性。在状态义上,“kta”和“āna”用于非能动者义。在状态义上,“ghya”和“ṇa”则为阳性。“tuṃ”、“tvā”等后缀结尾的词是无性数变化的(不变词)。

Anīye-

关于“anīya”后缀:

Rā nassa ṇe.

在“r”之后,“n”变为“ṇ”。

Rāntato kriyatthā parassa paccayanakārassa ṇo hoti-karaṇīyaṃ-bahulādhikārā karaṇādisupi bhavantī-sinā soceyye-divā diseso-sināyante’nenāti sinānīyaṃ(cuṇṇaṃ)-dā dāne-diyate assāti dānīyo-(brāhmaṇe)-ṭhā gatinivuttiyaṃ-upa pubbo-upatiṭṭhatīti upaṭṭhānīyo-(sisso)-dhātunamanekatthattāyeva ṭhā iccasmiṃ dhātumhi santamevopaṭṭhānatthaṃ upasaddo joteti-vuttaṃhi.

在以“r”结尾的动词词根之后,后缀的“n”变为“ṇ”。例如:“karaṇīyaṃ”。由于“多样地”的总辖规则,此变化也用于“karaṇa”等词。词根“sinā”用于“净化”义,来自“divādi”部:“sināyanti anena”(人以此沐浴),故为“sinānīyaṃ (cuṇṇaṃ)”(沐浴粉)。词根“dā”用于“施”义:“dīyate assa”(施予此人),故为“dānīyo (brāhmaṇo)”(应受施者,婆罗门)。词根“ṭhā”用于“止息移动”义,前接“upa”:“upatiṭṭhati”(彼侍奉),故为“upaṭṭhānīyo (sisso)”(侍者,弟子)。由于词根有多重意义,前缀“upa”只是彰显了“ṭhā”词根中已存在的“侍奉”之义。如是说:

‘‘Santameva hi nīlādi-vaṇṇaṃ dīpādayo viya;

Dhātusmiṃ santamevatthaṃ upasaggā pakāsako’’.

前缀只是彰显词根中本已存在的意义,犹如灯火等照亮本已存在的蓝色等色彩。

Vaca byattavacane-

词根“vac”用于“清晰言说”义。

Ghyaṇa.

接“ghyaṇa”。

Bhāvakammesu kriyatthā paro ghyaṇa hoti bahulaṃ-ghakāraṇakārānubandhā.

在状态义与所动义上,“ghyaṇa”后缀多样地接于动词词根之后。“gh”与“ṇ”是标示字母(anubandha)。

Kagā cajānaṃ ghānubandhe.

当有“gh”标示时,“c”、“j”变为“k”、“g”。

Ghānubandhe cakārajakārantānaṃ kriyatthānaṃ kagā honti yathākkamanti vassa ko.

当有“gh”标示时,以“c”和“j”结尾的动词词根,其尾音依次变为“k”和“g”。因此,“vac”的尾音变为“k”。

Assā ṇanubandhe.

于带“ṇ”指示字母的后缀,“a”作“ā”。

Ṇakārānubandhe paccaye pare upantassa akārassa ā hoti-vuccatīti vākyaṃ-ci vaye-ghyaṇa.

当带有指示字母“ṇ”的后缀在后时,倒数第二音节的“a”作“ā”。例如:被说者,是为“vākyaṃ”(句子)。词根“ci”,义为“收集”,加“ghyaṇa”后缀。

Yuvaṇṇānamño paccaye.

于后缀,“i”、“u”元音作“e”、“o”。

Ivaṇṇuvaṇṇantānaṃ kriyattānaṃ e o honti yathākkamaṃ paccayeti issekāre‘‘saramhā dve’’ti yassa dvibhāve ca-cayanaṃ ciyatīti vā ceyyaṃ-dā dāne.

以“i”元音和“u”元音结尾的动词词根,当有后缀时,其元音依次作“e”和“o”。因此,当“i”作“e”时,得“cayanaṃ”(积聚)。或,被积聚者,是为“ceyyaṃ”(应被积聚者);其“y”依“saramhā dve”之规而双写。词根“dā”,义为“施与”。

Āsse ca.

“ā”亦作“e”。

Ākārantato ghyaṇa hoti bhāvakammesu āssa e ca-dānaṃ dīyatīti vā deyyaṃ-vada pacane‘‘vadādīhi yo’’ti bhāvakammesu yocavaggapubbarūpesu-vadanaṃ vaditabbaṃ vā vajjaṃ-ama gama gamane vadādittā ye-gamanaṃ gamyateti vā gamyaṃ-guha saṃvaraṇe-‘‘guhādīhiyaka’’iti bhāvakammesu yaka-kakāro kānubandhakāriyattho.

于以“ā”结尾的词根后,在状态义和作业义上,加“ghyaṇa”(ṇya)后缀,且“ā”作“e”。例如:布施之物被给予,是为“deyyaṃ”(应施之物)。词根“vad”,义为“说”,依“vadādīhi yo”之规,在状态义和作业义上加“yo”(ya)后缀,并发生颚音化。例如:言说,或应被言说者,是为“vajjaṃ”(应说之言)。词根“am”、“gam”,义为“去”,因属“vada”等词组,加“ye”(ya)后缀。例如:去,或所去之处,是为“gamyaṃ”(应去之处)。词根“guh”,义为“隐藏”,依“guhādīhi yaka”之规,在状态义和作业义上加“yaka”后缀。其中的“k”字母是为了指示带“k”指示字母的功能。

Lahussupantassa

轻音节之倒数第二音节的

Lahubhutassa upantassa yuvaṇṇassa e o honti yathākkamaṃ paccayeti sampattasso kārassa ‘‘nate kānubandhanāgamesu’’ti paṭisedho-guhaṇaṃ guhitabbaṃ kavā guyhaṃ-vipallāso-sāsa anusaṭṭhiyaṃ-yaka.

当有后缀时,轻音节的倒数第二音节之“i”、“u”元音,依次作“e”、“o”。对于如此形成的“o”音,依“na te kānubandhanāgamesu”(于带“k”指示字母及增音时,彼等不然)之规而有禁止。例如:隐藏,或应被隐藏者,是为“guyhaṃ”(秘密)。此为例外。词根“sās”,义为“教诫”,加“yaka”后缀。

Sāsasya sisa vā.

“sās”或作“sisa”。

Sāsassa vā sisa hoti kānubandhe-pubbarūpe-sāsīyatīti sisso-sisādesābhāvapakkhe-

当有带“k”指示字母的后缀时,“sās”或作“sisa”,并发生前置音同化。例如:应被教诫者,是为“sisso”(弟子)。在不发生“sisa”替换的情况下……

Ei byañjanassa.

于辅音前之“e”、“i”。

Kriyatthā parassa byañjanādippaccayassa ñi vā hoti-ñakāro ‘‘ñi lasse’’ti visesanattho,sāsiyo-vavatthitavibhāsattā vādhikārassa kvaci ñissābhāvo-kattabbaṃ.

于动词词根后,在以辅音开头的后缀前,或可加入增音“ñi”。“ñ”字母是为了“ñi lasse”(ñi代替la等)这一特殊规则。例如:“sāsiyo”(应被教诫者)。由于这是“系统性选择”(vavatthitavibhāsā)的适用范围,在某些情况下不加“ñi”。例如:“kattabbaṃ”(应做之事)。

Kattari latuṇakā.

于能作者义,加“la”、“tu”、“ṇaka”。

Kattari kārake kriyatthā latuṇakā honti-lakāro ‘‘latupitādanamā simhī’’ti visesanattho-dadātīti dātā-ṇake-

于能作者的语法功能上,动词词根后加“la”、“tu”、“ṇaka”等后缀。“l”字母是为了“latupitādanamā simhī”这一特殊规则。例如:他施与,是为“dātā”(施与者)。关于“ṇaka”后缀……

Assāṇapimhi yuka.

于“a”词根后,于非“ṇa”之带“ṇ”指示字母的后缀,加“yuka”增音。

Akārantassa kriyatthassa yuka hoti ṇapito’ññasmiṃ ṇanubandhe, dāyako-vadhahiṃsāyaṃ-‘‘ñibyañjanassā’’ti ñi-vadhetītivadhitā,ṇake-‘‘assānanubandhe’’ti upantassa assa āttesampatte-

以“a”结尾的动词词根,在接除“ṇa”之外的带“ṇ”指示字母的后缀时,加入“yuka”增音。例如:“dāyako”(施与者)。词根“vadh”,义为“杀害”。依“ñibyañjanassā”之规,加“ñi”。杀者,是为“vadhitā”(杀者)。当加“ṇaka”后缀时,根据“assā ṇanubandhe”之规,当倒数第二音节的“a”应作“ā”时……

Aññatrāpi.

亦有例外。

Kānubandhanāgamato’ññasmimpi te e o ā kvaci na hontīki paṭāsedho-vadhako-lucchedane.

除带“k”指示字母的后缀和增音之外,在其他地方,彼“e”、“o”、“ā”等音变有时亦不发生,此为禁止。例如:“vadhako”(杀者)。词根“luc”,义为“切断”。

Kvavaṇa.

“kva”、“aṇa”后缀。

Kammato parā kriyatthā kvaci aṇa hoti kattari-okāre-

于作业(宾语)之后,动词词根有时在能作者义上加“aṇa”后缀。当有“o”音时……

Āyāvā ṇanubandhe.

于带“ṇ”指示字母的后缀,“e”、“o”作“āya”、“āva”。

Ñonamāyāvā honti yathākkamaṃ sarādo ṇanubandheti tassā vādeso-saraṃ luṇatīti saralāvo, kumbhaṃ karotīti kumbhakāro-kvacīti kiṃ, kammakāro-ettha‘‘bhāvakārakesva ghaṇaghakā’’ti appaccayo-disa pekkhaṇe.

当有元音开头的、带“ṇ”指示字母的后缀时,“e”、“o”依次作“āya”、“āva”。因此,该“o”音作“āva”替换。例如:他收割芦苇,是为“saralāvo”(割芦苇者)。他制作罐子,是为“kumbhakāro”(陶工)。为何说“有时”?例如:“kammakāro”(工匠)。此处依“bhāvakārakesva ghaṇaghakā”之规,后缀为“a”。词根“dis”,义为“看”。

Samānaññabhavantayāditupamānā disā kamme rīrikkhakā samānādihi yādīhi copamānehi parā disā kammakārake rīrikkhakā honti-‘‘rānubande’ntasarādissā’’ti disassa isabhāgassa lope‘‘rīrikkhakesū’’-ti samānassa sādese ca-samāno viya dassatīti sadī, sadikkho-ke-

当“samāna”(同)、“añña”(异)、“bhavanta”(尊者)、“yad”(关系代词)等词以及譬喻词作为宾语时,其后的“dis”(看)词根加“rī”、“rikkha”、“ka”等后缀。依规则,“dis”的“isa”部分被省略,且“samāna”被替换为“sa”。例如:看起来相同,是为“sadī”、“sadikkho”(相似者)。关于“ka”后缀……

Na te kānubandhanāgamesu.

于带“k”指示字母的后缀和增音,彼等(音变)不发生。

Te e o ā kānubandhe nāgame ca na hontīti ettābhāve, sadiso.

彼“e”、“o”、“ā”等音变,在有“k”指示字母的后缀和增音时,皆不发生。例如:“sadiso”(相似者)。

Samānā ro rīrikkhake.

于“samāna”后,“disa”作“ra”,当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时。

Samānasaddato parassa disassa ra hoti vā rīrikkakesūti pakkhe dassa rādese-sarī, sarikkho, sariso.

于“samāna”一词后,当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时,“disa”或可作“ra”。当此替换发生时,词形如:“sarī”、“sarikkho”、“sariso”(相似者)。

Sabbādīnamā.

“sabba”等词作“ā”。

Rīrikkhakesu sabbādīnamā hoti-aññādī, aññādikko, aññādiso.

当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时,“sabba”等词作“ā”。例如:“aññādī”、“aññādikko”、“aññādiso”。

Ntakimimānaṃ ṭā kī ṭī.

“nta”、“kiṃ”、“ima”等词作“ṭā”、“kī”、“ṭī”。

Rīrikkakesu nta kiṃ ima saddānaṃ ṭā kī ṭī honti yathākkamaṃ ṭakārā sabbādesatthā-bhavādī, bhavādikkho, bhavādiso-yādi, yādikkho, yādiso-tyādi, tyādikkho, tyādisoccādi-tumhāmhā nantu ayaṃ viseso.

当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时,“nta”、“kiṃ”、“ima”等词依次变为“ṭā”、“kī”、“ṭī”。ṭकार为完全替换之义。例如:“bhavādī”、“bhavādikkho”、“bhavādiso”;“yādi”、“yādikkho”、“yādiso”;“tyādi”、“tyādikkho”、“tyādiso”等。然于“tumha”与“amha”,则有此区别。

Tumhāmhānaṃ tā mekasmiṃ.

于单数中,“tumha”与“amha”作“tā”、“mā”。

Rīrikkhakesutumhaamhānaṃ tā mā honte kasmiṃ yathākkamaṃ-tādi, mādi, tādikkho, mādikkho, tādiso, mādiso-ekैsminti kiṃ, tumhādiso, amhādiso-ci caye.

当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时,于单数中,“tumha”与“amha”依次变为“tā”与“mā”。例如:“tādi”、“mādi”、“tādikkho”、“mādikkho”、“tādiso”、“mādiso”。言“于单数中”者何?(为区别于复数:)“tumhādiso”、“amhādiso”。词根“ci”,义为“积聚”。

Bhāvakāra kesvaghaṇaghakā.

于状态义与作用者义,(加)“a”、“ghaṇa”、“gha”、“ka”(等后缀)。

Bhave kārake ca kriyatthā a ghaṇa gha kā honti bahulaṃ-a-issekāre.

于状态(bhāva)与作用者(kāraka)义,动词词根后多加“a”、“ghaṇa”、“gha”、“ka”等后缀。关于“a”后缀:当“i”变为“e”时……

Ñonamayavā sare.

当元音在后时,“e”、“o”变为“ay”、“av”。

Sare pare ñonamayavā honti yathākkamanti tassa ayādeso ca-vayanaṃ ciyatīti vācayo-nīpāpuṇane-vi pubbovinayanaṃ vinetīti vā vinayo-ru sadde-ravanaṃ ravo-bhu sattāyaṃ. Bhavanaṃ bhavo-gaha upādāne-pa pubbo-paggaṇhaṇaṃ paggaho-gaha mada dapa raṇa sara vara carādayo gahādayo-kara karaṇe, kicchatthe dumhi akicchatthesu īsaṃ susu cuppadesu-dukkhena karīyatīti karaṇaṃ vā dukkaraṃ-sukhena karīyatīti karaṇaṃ vā īsakkaraṃ, sukaraṃ-caja hāniyaṃ-ghaṇa-cajanaṃ cāgo-paca pāke-ni pubbogha,nipacatīti nipako-khipa peraṇe-ka-khipatīti khipako-pītappaṇe.

元音后随,“e”、“o”依次作“ay”、“av”。因此,(“e”)替换为“ay”。例如:“ciyati”(积聚),故为“cayo”(积聚)。词根“nī”,义为“引导”,前缀为“vi”;“vinayanaṃ”(引导),或“vinetīti”(调伏者),是为“vinayo”(调伏)。词根“ru”,义为“发声”;“ravanaṃ”(发声),是为“ravo”(声音)。词根“bhū”,义为“存在”;“bhavanaṃ”(存在),是为“bhavo”(有)。词根“gaha”,义为“执取”,前缀为“pa”;“paggaṇhaṇaṃ”(执持),是为“paggaho”(执持)。“gaha”、“mada”、“dapa”、“raṇa”、“sara”、“vara”、“cara”等为“gahādi”(gaha等)词根。词根“kara”,义为“作”,与表示困难(du-)、容易(īsaṃ, su-)等义的前缀连用。例如:“dukkhena karīyati”(以困难而作),或“karaṇaṃ”(作),是为“dukkaraṃ”(难行)。“sukhena karīyati”(以容易而作),或“karaṇaṃ”(作),是为“īsakaraṃ”(易行)、“sukaraṃ”(善行)。词根“caj”,义为“舍”,加“ghaṇa”后缀;“cajanaṃ”(舍),是为“cāgo”(舍离)。词根“paca”,义为“成熟”,前缀为“ni”,加“gha”后缀;“nipacatīti”(使成熟),是为“nipako”(成熟者)。词根“khipa”,义为“投”,加“ka”后缀;“khipatīti”(投者),是为“khipako”(投者)。词根“pī”,义为“喜悦”。

Yuvaṇaṇānamiyaddhuvaṅa sare.

元音后随,“i”音、“u”音变为“iya”、“uva”。

Ivaṇṇuvaṇṇantānaṃ kriyatthānamiyabuddhavaṅa honti sare kvacīti iyaṅa-ṇetīti piyo-bhu sattāyaṃ-abhi pubbo.

以“i”音与“u”音结尾的动词词根,元音后随,有时变为“iya”与“uva”。因此有“iyaṅa”(替换)。(例如,从词根“pī”,义为“喜悦”:)“pīṇetīti”(使喜悦者),是为“piyo”(亲爱者)。词根“bhū”,义为“存在”,前缀为“abhi”。

Kvi

(后缀)“kvi”。

Kriyatthā kvi hoti bahulaṃ bhāvakārakesu.

于状态义与作用者义,动词词根后多加(后缀)“kvi”。

Kvīssa.

省略“kvi”。

Kriyatthā parassa kvissa lopo hotīti kvilope-abhibhavatīti abhibhu-evaṃ sayambhu-ama gama gamane-kvimhi-‘‘kvimhi lopo’ntabyañjanassā’’ti malopo-urasā gacchatīti urago-dā dā ne-‘‘ano’’ti kriyatthā bhāvakārakesvāno-datti diyatīti vādānaṃ-saṃpa pubbe-sammā padīyate yassa taṃ sampadānaṃ-apa ā pubbe-apādadāti etasmāti apādānaṃ-kara karaṇe-adhi pubbo-‘‘rā nassa ṇe’’-ti ṇe-adhikarīyati etasminti adhikaraṇaṃ-gaha upādāne.

动词词根后的“kvi”被省略。当“kvi”被省略时:“abhibhavatīti”(征服者),是为“abhibhu”。同样,“sayambhu”(自生者)。词根“am”、“gam”,义为“去”。当后接“kvi”时,依‘后接kvi时,末尾辅音省略’之规,“m”被省略。“urasā gacchatīti”(以胸膛行走者),是为“urago”(蛇)。词根“dā”,义为“给与”。依‘ano’之规,于状态义与作用者义,动词词根后加“ana”后缀:“dīyatīti”(所施之物),或“dānaṃ”(布施)。前缀为“saṃ”与“pa”:“sammā padīyate yassa taṃ”(善于施予的对象),是为“sampadānaṃ”(为格)。前缀为“apa”与“ā”:“apādadāti etasmā iti”(从中取走之处),是为“apādānaṃ”(从格)。词根“kara”,义为“作”,前缀为“adhi”。依‘rā nassa ṇe’之规,(“n”)变为“ṇ”:“adhikarīyati etasmiṃ iti”(于此而作之处),是为“adhikaraṇaṃ”(处格)。词根“gaha”,义为“取”。

Tathanarānaṃ ṭaṭhaṇaḷā.

“t”、“th”、“n”、“r”作“ṭ”、“ṭh”、“ṇ”、“ḷ”。

Tathanarānaṃ ṭaṭhaṇaḷā honti vā yathākkamanti nassa ṇadese-gaṇhitabbaṃ gahaṇaṃ-pada gamane-nipubbo.

“t”、“th”、“n”、“r”或可依次变为“ṭ”、“ṭh”、“ṇ”、“ḷ”。因此,当“n”替换为“ṇ”时,(例子)应理解为“gahaṇaṃ”(执取)。词根“pad”,义为“去”,前缀为“ni”。

Padādīnaṃ kvaci.

“pad”等(词根)之特例。

Padādīnaṃ yuka hoti kvaci paccaye-nīpatti nipajjanaṃ-pī tappaṇe-anamhi vanādinā nāgame ca’na te’ iccādinā e na hoti-pīti pīṇanaṃ-viji bhaya calanesu-saṃ pubbo-saṃvinti saṃvejanaṃ-‘‘aññatrāpī’’ti ettābhāve-saṃvijanaṃ-kudha kope-kujjhati sīlenāti kodhano-bhikkha yācane.

于某些后缀前,“pad”等(词根)有时加入“yuk”(增音“y”)。例如:“nipatti”(躺下),(其名词为)“nipajjanaṃ”(躺卧)。词根“pī”,义为“使满足”。当后接“ana”时,依“vanādinā nāgame”与“na te”等规则,不作“e”(元音增级)。例如:“pīti”(满足),(其名词为)“pīṇanaṃ”(满足)。词根“vij”,义为“恐惧、颤动”,前缀为“saṃ”:“saṃvinti”(激动),(其名词为)“saṃvejanaṃ”(激动)。依规则‘aññatrāpi’,于无(元音增级)时,(亦作)“saṃvijanaṃ”。词根“kudh”,义为“愤怒”:“kujjhati sīlenāti”(惯于愤怒者),是为“kodhano”。词根“bhikkh”,义为“乞求”。

Itthiyama ṇa kti ka yaka yā ca.

于阴性(名词),(使用)“a”、“ṇa”、“kti”、“ka”、“yaka”与“yā”(等后缀)。

Itthilaṅge bhāve kārake ca kriyatthā aādayo hontyano ca bahulaṃ-a-bhikkanaṃ bhikkhīyatīti vā bhikkhā-āpaccayo-ṇo-kāraṇaṃ kārā-cārakaṃ-yathākathañci saddanipphanti rūḷhito atthaniccayo-bhida vidāraṇe-kti-bhedanaṃ bhijjateti vā bhitti-rūja bhaṅge-ko-rujatīti rujā-vida ñāṇe-yaka-vedanaṃ vidanti etāyāti vā vijjā-aja vaja gamane-pa puddho-yo-pabbaja naṃ pabbajjā-‘‘cavaggabayañā’’ti yogavibhāgā vassa bakāre ñcittaṃ-vanda abhivādanatthutisu-ano-vandanaṃ vandanā.

于阴性,为表状态与作用者义,动词词根后多加“a”等后缀与“ana”后缀。后缀“a”:“bhikkhaṇaṃ”(乞求)或“bhikkhīyatīti”(被乞求之物),是为“bhikkhā”(乞食)。后缀“ā”。后缀“ṇa”:“kāraṇaṃ”(作),是为“kārā”(监禁);“cārakaṃ”(行为)。(有时)词语构成方式不一,其义由用法决定。词根“bhid”,义为“分裂”;后缀“kti”:“bhedanaṃ”(分裂)或“bhijjateti”(被分裂者),是为“bhitti”(墙)。词根“ruj”,义为“破坏”;后缀“ka”:“rujatīti”(破坏者),是为“rujā”(疾病)。词根“vid”,义为“知”;后缀“yaka”:“vedanaṃ”(知)或“vidanti etāyāti”(藉此而知者),是为“vijjā”(明)。词根“aj”、“vaj”,义为“去”,前缀为“pa”;后缀“ya”:“pabbajanaṃ”(出家),是为“pabbajjā”(出家)。依规则‘cavaggabayavā’之拆分适用,“v”变为“b”。词根“vand”,义为“礼敬、赞颂”;后缀“ana”:“vandanaṃ”(礼敬),是为“vandanā”(礼敬)。

I kiti sarūpe.

(后缀)“i”、“ki”、“ti”用于表(动词)自相。

Kriyatthassa sarūpe’bhidheyye kriyatthā pare i ki tī honti-i-vaca iccayaṃ dhātu eva vaci-kimhi-yudhi-ti-sarupe timhi karo tissa khoti vikaraṇassa ñātattā ‘‘kattari lo’’ti lo-pacati-kathamakāro iccādi? Ghaṇantena kārasaddena chaṭṭhisamāso-assa kāro akāro-bhuja pālanajjhohāresu.

当欲表动词义之自相时,其后可加“i”、“ki”、“ti”等后缀。后缀“i”:词根“vac”即是“vaci”。后缀“ki”:“yudhi”(于战中)。后缀“ti”:当“ti”表自相时,(不同于动词变化,如“pacati”中的“ti”)。于“pacati”,“a”为已知之词干构成要素(vikaraṇa),而“ti”是依‘kattari lo’之规而来之“l”系后缀。“akāro”(a字)等词如何构成?其为与以“ghaṇa”结尾之“kāra”一词构成之第六格复合词:“assa kāro”作“akāro”。词根“bhuj”,义为“保护”与“食”。

Sīlābhikkhaññāvassakesu ṇī.

于习性、重复、必要性义,(使用)后缀“ṇī”。

Kriyatthāṇi hoti sīlādīsu patīyamānesu-uṇhaṃ bhuñjati sīlenāti uṇhabhojī-pā pāne-‘‘assāṇapimhi yuka’’iti-yuka-khīrambhikkhaññampibatīti khīrapāyī-avassaṃ karotīti avassakārī, satamavassaṃ dadātīti satandāyī.

当表习性等义时,动词词根后加后缀“ṇī”。例如:“uṇhaṃ bhuñjati sīlenāti uṇhabhojī”(惯于食热食者)。词根“pā”,义为“饮”。依规则‘assāṇapimhi yuka’加入“yuka”:“khīrambhikkhaññam pibatīti khīrapāyī”(常饮牛奶者)。“avassaṃ karotīti avassakārī”(必须做者);“satam avassaṃ dadātīti satandāyī”(必须布施一百者)。

Kattari bhūte ktavantu ktāvi.

于能动者、过去时,(使用)后缀“ktavantu”与“ktāvi”。

Bhute parisamatte atte vattamānato kriyatthāktantuktāvī honti kattara-abhuñjīti bhuttavā, bhuttāvī-susavakaṇe-asuṇi tisutavā, sutāvī.

于已完成之过去时,从动词词根后加后缀“ktavantu”与“ktāvi”,用于能动者。例如:“abhuñji”(他吃了)即是“bhuttavā”或“bhuttāvī”(已食者)。词根“su”,义为“听”:“asuṇi”(他听了)即是“sutavā”或“sutāvī”(已闻者)。

Kto bhāvakammesu

后缀“kta”用于状态与所动。

Bhāve kammeca bhute kto hoti-āsa upavesane-āsanamāsitaṃ-ñi-ruda rodane.

于过去时,“kta”后缀用于表状态(bhāva)与所动(kamma)。词根“ās”,义为“坐”:“āsanaṃ āsitaṃ”(已坐,表状态)。词根“rud”,义为“哭”。

Vā kvaci.

或时任选。

Te e o ā kvaci vā na honti kānubandhanāgamesu-rodanaṃ ruditaṃ, roditaṃ-karīyitthāti kato,

于有k随附(anubandha)之后缀与增音前,“e”、“o”、“ā”等(元音变化)有时任选不发生。例如:“rodanaṃ”(哭泣),(作)“ruditaṃ”或“roditaṃ”(已哭)。“karīyittha”(已做)即是“kato”(所做)。

Gamādirānaṃ lopo’ntassa.

“gam”等词根及以“r”结尾词根之末音省略。

Gamādinaṃ rakārantānañcāntassa lopo hoti takārādo

当后接以t开头的后缀时,gam等词根以及以r结尾词根的末尾字母被省略。

Kānubandhe paccaye katvānakatvāvajjiteti ralopo-yā pā puṇane.

在有k指示符的后缀前,除了tvā和tvāna,r被省略。词根yā意为“去”,pā意为“充满”。

Gamanatthākammakādhāre ca.

并且,从表移动义和不及物义的动词,也可构成表处所义的词。

Gamanatthato akammakato ca kriyatthā ādhāre kto hoti kattari bhāvakammesu ca-yātavanto’sminti yātaṃ-(ṭhānaṃ)-yā tavanto yānā-yānaṃ yātaṃ-yāyitthāti yāto-(patho)-āsitavanto’sminti āsitaṃ-(ṭhānaṃ)-āsitavanto āsitā-āsana māsitaṃ-ñi.

从表移动义和不及物义的动词义,kta后缀可用于表示处所,也可用于主动、状态和被动。例如:yātavanto asmin ti yātaṃ (ṭhānaṃ)(他们于此行,故为“所行处”)。yātavanto yātā(已行者)。yānaṃ yātaṃ(行进已完成)。yāyittha ti yāto (patho)(于此而行,故为“道路”)。āsitavanto asmin ti āsitaṃ (ṭhānaṃ)(他们于此坐,故为“所坐处”)。āsitavanto āsitā(已坐者)。āsanaṃ āsitaṃ(已坐,表状态)。

Netā kattari vattamāne.

后缀nta用于主动语态、现在时。

Āraddhāparisamatte atthe vattamānato kriyatthā nto hoti kattari.

当表示已开始但未完成的行为时,从动词义后加后缀nta,用于主动语态。

Kattari lo.

l系后缀用于主动语态。

Kuyatthato aparokkhesu kattuvihitamānantadisu lo hoti-lakāro‘‘ñi lasse‘‘-ti visesanattho-pavatīti pavanto-‘‘māno‘‘ti kattari māno-pacamāno.

在非间接时(即现在时),为主动者指定的māna、nta等后缀之处,使用l系后缀。l字母(lakāro)是为特指。pavatīti pavanto(它进行,因此是pavanto)。根据规则“māno”,māna后缀用于主动语态,如pacamāno(正在烹煮者)。

Bhāvakammesu

在状态和被动中。

Vattamānatthe vattamānato kriyatthā bhāve kamme ca māno hoti.

在现在时中,从动词义后加后缀māna,用于表示状态和被动。

Kyo bhāvakammesvaparokkhesu mānantatyādisu

在非间接时态的状态和被动中,于māna、nta、ti等后缀前,使用ya后缀。

Bhāvakammavihitesu parokkhāvajjitesu mānantādisu paresu kyo hoti kriyatthā-kakāro avuddhattho-bhāve-bhuyateti bhuyamānaṃ-kamme-paccateti paccamāno.

在为状态和被动所规定、且排除间接时态的māna、nta等后缀之前,从动词义后加ya后缀。其中的k是为了防止元音增级。状态:bhūyate,因此有bhūyamānaṃ(正在存在)。被动:paccate,因此有paccamāno(正在被烹煮)。

Te ssapubbānāgate

在将来时中,它们(nta, māna)前置ssa。

Anāraddhe atthe vattamānato kriyatthā te ntamānā ssapubbā honti savisaye-ñi-kattari-pacissatīti pacissanto,pacissamāno-hāve-bhuyissatīti bhuyissamānaṃ-kamme-paccissa teti paccissamāno-kara karaṇe.

当表示未开始的(将来)行为时,nta和māna这两个后缀在其各自的语态范围中,前面加上ssa。主动:pacissati(他将烹煮),因此有pacissanto、pacissamāno(将要烹煮者)。状态:bhuyissati(将会是),因此有bhuyissamānaṃ(将要存在者)。被动:paccissati(它将被烹煮),因此有paccissamāno(将要被烹煮者)。词根kar意为“做”。

Tuṃ tāye tave bhāve bhavissatikriyāyaṃ tadatthāyaṃ.

后缀tuṃ、tāye、tave用于状态义,表示未来行为的目的。

Bhavissatiatthe vattamānato kriyatthā bhāve tuṃ tāye tave honti kriyāyaṃ tadatthāyaṃ patīyamānāyaṃ-‘‘tuṃtunatabbesu vā’’ti vā akāro-aññatra pararūpaṃ-karaṇaya gacchati kātuṃ gacchati kattuṃ, kattāye vā-tave-‘‘karassā tave’’-ti ā-kātave-bhāveti kiṃ, karissāmīti gacchati-kriyāyanti kiṃ, bhikkhissaṃ iccassa jaṭā-tadatthāyanti kiṃ, gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya-gaha upādāne.

当一个未来行为被理解为另一个行为的目的时,从动词义后加tuṃ、tāye、tave等后缀,用于状态义。根据规则“tuṃtunatabbesu vā”,可任选加元音a。例如:kātuṃ gacchati或kattuṃ gacchati(为做而去),或kattāye。后缀tave:根据规则“karassā tave”,加入ā,得kātave。为何说“状态义”?(反例是)karissāmīti gacchati(他想着“我将做”而去)。为何说“为一行为”?(反例是)bhikkhissaṃ iccassa jaṭā(意欲“我将乞食”者的结发)。为何说“为其目的”?(反例是)gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya(对将要去的你,将有食物可吃)。词根gaha意为“取”。

Pubbekakattukānaṃ.

同一主语的先行行为。

Eko kattā yesaṃ byāpārānaṃ tesu yo pubbo tadatthato kriyatthā tunakatvāna katvā honti bhāve-ñi.

当诸行为有同一主语时,从表示先行行为的动词义后,加tūna、tvāna、tvā等后缀,用于状态义。

Ei lassa ca.

以及l之e、i音变。

Eilāname hoti kvaci-gaṇhaṇaṃ katvā yāti gahetūna yāti, gahetvāna, gahetvā vā-assa rudhādittā.

例如:gaṇhaṇaṃ katvā yāti(取后而去),即gahetūna yāti,或gahetvāna,或gahetvā。这是因为它属于rudh等词根类。

Maṃ vā rudhādīnaṃ.

对于rudh等(词根),或用maṃ。

Rudhādīnaṃ kvaci maṃ vā hoti paccayeti pakkhe maṃ bhavaṃ api manubandhattā akārā paro.

对于rudh等词根,有时或用maṃ作为后缀。另一方面,由于其m随附音,maṃ亦可于a后出现。

Ṇe niggahītassa.

Niggahīta(ṃ)变为ṇe。

Gahassa niggahītassa ṇe hoti-gaṇhi tuna, gaṇhitvāna, gaṇhitvā-ekakattukānanti kiṃ, bhuttasmiṃ devadatte yañña datto vajati-pubbāti kiṃ, bhuñjati ca pacati ca-appatvā nadiṃ pabbato bhavati atikkamma pakabbataṃ nadīti bhudhātussa sabbattha sambhavā ekakattukatā pubbakālatā ca gamyate.

对于(词根)gah的niggahīta,变为ṇe。例如:gaṇhitūna、gaṇhitvāna、gaṇhitvā。为何说“同一主语”?(反例是:)“提婆达多(Devadatta)吃的时候,耶若达多(Yaññadatta)走了。”为何说“先前”?(反例是:)“他边吃边煮。”“尚未到达河流,便有山;越过山,便有河。”由于bhū词根在任何地方都可能存在,所以同一主语和先前时间是可以被理解的。

Yebhuyyavuttiyā liṅgaṃ dassitaṃ tattha sabbaso;

Viseso pana viññahi ñeyyo pāṭhānusārato.

在此,其性(liṅga)在所有情况下都依多数用法而显示;但具体情况,智者应依文本而了知。

Tabbādayo.

Tabba 等 (Tabbādayo)

Idāni tyādayo vuccante-paca pāke-paca iti ṭhite-kriyatthā bahulamiti ca sabbattha vattate.

现在解说ti等(后缀)。以(词根)paca(意为“煮”)为例,当其为paca时,“为表动作义,可多样变化”这一规则在任何地方都适用。

Vattamāneti anti sithamimate ante se vega emhe.

现在时的后缀是:ti、anti、si、tha、mi、ma;te、ante、se、vhe、e、mhe。

Vattamāne āraddhā parisamatte atthe vattamānato kriyatthātyādayo honti-tesampaniyame.

在表示已开始而未完成的动作义的现在时中,使用ti等(后缀)。对它们亦有如下规则。

Pubbaparacchakkānamekānekesu tumhāmhasesesu dvedve majjhimuttamapaṭhamā.

对于前六组和后六组(后缀),在单数和复数中,当分别与tumha(你)、amha(我)及其他(名词)连用时,每两组依次为第二人称、第一人称和第三人称。

Ekānekesutumhāmhasaddavacanīyesutadaññasaddavacanīyesu ca kārakesu pubbacchakkānaṃ paracchakkanañca majjhimuttamapaṭhamā dvedve honti yathākkamaṃ kriyatthāti ekamhi vattabbe ekavacanaṃ ti-ti anti iti paṭhamo ādo niddiṭṭhattā-si tha iti majjhimo majjhi niddiṭṭhettā-mi ma iti uttamo-uttamasaddoyaṃ sabhāvato tippabhutīnamantadvayamāha-evaṃ paracchakkepaki yathākkamaṃ yojanīyaṃ-tyādisu parabhutesu kattukammabhāva vihitesu kyalādayobhavantīti ‘‘kyo bhāvakammesvakakaparokkhesu mānanta tyādisu kattarī lo’’iccādinā tesaṃ vidhānā tyādayo kattu kammabhāvesceva viññāyantīti kattari timhi lo-pacati-bahumhi cattabbe antiṃ

当所指的作者(kāraka)为单数或复数,由tumha(你)、amha(我)等词或由其他词表达时,前六组和后六组(后缀)中,每两组依次为第二人称、第一人称和第三人称。为表动作义,当指称单数时,用单数后缀,即ti。ti和anti是第三人称(paṭhama),因其最先列出;si和tha是第二人称(majjhima),因其在中间列出;mi和ma是第一人称(uttama)。“uttama”(第一人称)一词,依其性质,指ti等(后缀)中的最后两组。这也应依次应用于后六组(后缀)。当ti等(后缀)用于他人语(parassapada),并规定用于主动、被动或状态时,则出现kya等(后缀)。根据“kya用于状态和被动……ti等用于主动时作la”等规则,ti等(后缀)被理解为用于主动、被动和状态。在主动语态中,用ti,如pacati(他煮);当指称多数时,用anti。

Kvaci vikaraṇanaṃ.

语干助词(vikaraṇa)有时省略。

Vikaraṇanaṃ kvaci lopo hotīti lassākārassa lopo-pavanti-pacasi pacatha.

语干助词(vikaraṇa)有时省略,即la组时态的a-语干助词省略。例如:pavanti、pacasi、pacatha。

Himimesvassa.

在hi、mi、ma前,a音增长。

Akārassa dīgho hoti himimesu-pacāmi pacāma-paracchakke-pacate pacante, pacase pacavhe,pace pacāmhe-kamme-kyo bhāvakammesvaccādinā kyo.

在hi、mi、ma前,a音增长。例如:pacāmi(我煮)、pacāma(我们煮)。在后六组后缀中:pacate、pacante、pacase、pacavhe、pace、pacāmhe。在被动语态中:根据“kya用于状态和被动……”等规则,使用kya。

Kyassa.

关于kya。

Kriyatthā parassa kyassa īña vā hoti-ñakāro ādyavayavattho, pacīyati paccati.

在词根后,kya或作īña。ñ是此后缀的起始部分。例如:pacīyati、paccati(被煮)。

Gurupubbā rassāre’nte’ntīnaṃ.

在重音节后的短元音之后,ante与anti或作re。

Gurupubbasmā rassā paresaṃ ante’ntinaṃ re vā hoti-pacīyare pacīyanti paccare paccanti, pacīyasi paccasi pacīyatha paccatha, pacīyāmi paccāmi pacīyāma paccāma-pacīyate, paccate pacīyare pacīyante paccare paccante, pacīyase paccase pacīyavhe paccavhe, pacīye pacce pacīyāmhe paccāmhe-bhāve-bhu sattāyaṃ-bhāvassekattā ekavacanameva-tañca paṭhamapuriseyeva sambhavati-bhuyati devadattena, buyate vā-devadattassa sampati bhavananti attho-nehiña bahulaṃ vidhānā.

在重音节后的短元音之后,ante和anti或作re。例如:pacīyare(或pacīyanti)、paccare(或paccanti)。其他形式如:pacīyasi(或paccasi)、pacīyatha(或paccatha)、pacīyāmi(或paccāmi)、pacīyāma(或paccāma)。为自己语(attanopada)形式:pacīyate(或paccate)、pacīyare(或pacīyante)、paccare(或paccante)、pacīyase(或paccase)、pacīyavhe(或paccavhe)、pacīye(或pacce)、pacīyāmhe(或paccāmhe)。在状态语态中:以bhū(存在)为例。因状态是单数,故只用单数,且只可能用于第三人称。例如:bhuyati devadattena(由提婆达多存在),或bhuyate。其义为“提婆达多的财富正在生成”。这是根据“ne、hi、ña可多样变化”的规则。

Kriyatthā kattari tyādi kammasmiñca sakammakā,Bhāve cā’kammakākakammā’vacanicchāyamaññato;

(词根)用于主动语态时,用ti等(后缀);用于被动语态时,用为自己语(attanopada)(后缀)。用于状态语态时,则(来自)不及物动词,或(来自其他动词但)说话者不欲指明作者时。

Bhavissati ssati ssanti ssasi ssatha ssāmi ssāma ssate ssante ssase ssavhe ssaṃ ssāmhe.

将来时的后缀是:ssati、ssanti、ssasi、ssatha、ssāmi、ssāma;ssate、ssante、ssase、ssavhe、ssaṃ、ssāmhe。

Bhavissati anāraddhe atthe vattamānato kriyatthā ssatyādayo honti.

将来时用于尚未开始的动作义。为表此动作义,有ssati等(后缀)。

A īssādinaṃ byañjanassiña.

在a、ī、ssa等(后缀)的辅音前,加i。

Kriyatthā paresaṃ aādīnaṃ īādīnaṃssādīnañca byañjanassiñhekāti vā-vavatthītavibhāsāyaṃ sseti ssādīnaṃssaccādīnadvāvayo adhippeto-‘‘ñi byañjanassā’’ti siddhepi tyādisu parabhutesu ete samevāti niyamattoyamāramho-lassākārassa lope-pacissati pacissare pacissanti, pacissasi pacissatha, pacissāmi pacissāma-pacissate pacissare pacissante, pacissasepacissavhe, pacissaṃ pacissāmhe-kamme-paciyissati.

在词根后,a-、ī-、ssā-等后缀的辅音前,或可加i。此为限定选择。“ssa”指以ssa和ssacca开头的后缀。尽管“ñi byañjanassa”一规已立,此为一新限制规则。例如:pacissati、pacissare、pacissanti、pacissasi、pacissatha、pacissāmi、pacissāma。为自己语(attanopada):pacissate、pacissare、pacissante、pacissase、pacissavhe、pacissaṃ、pacissāmhe。被动语态:paciyissati。

Kyassa sse.

在sse前,kya的变化。

Kyassa vā lopo hoti sse-pacissati paccissati, pacīyissare pacayissanti pacissare pacassanti paccissare paccissanticcādi-kattusamaṃ-kyova viseso-bhāve-bhuyissati bhavissati, bhuyissate bhavissate.

在`ssa`前,`kya`或被省略。例如:`pacīyissati`(或`paccissati`)。与主动语态相同,差别仅在`kya`。在状态语态中:`bhuyissati`(或`bhavissati`),`bhuyissate`(或`bhavissate`)。

Nāme garahāvamhayesu.

当`nāma`用于责备和惊奇时。

Nāmasadde nipāte sati garahāyaṃ vimbhaye ca gamyamāne ssa tyādayo honti-garahāyaṃ-sāpi nāma pacissatīccādi-vimbaye-acchariyaṃ vata bho abbhūtaṃ vata bho andho nāma pacissaticcādi.

当`nāma`一词作为助词,并表示责备或惊奇之义时,使用将来时(`ssa`等后缀)。责备例:“她竟然会煮饭!”等。惊奇例:“啊,真是奇妙!啊,真是不可思议!盲人竟然会煮饭!”等。

Bhute ī uṃ dha ttha iṃ mhā ā ū sevhaṃ a mhe.

不定过去时的后缀是:`ī`, `uṃ`, `o`, `ttha`, `iṃ`, `mhā`;`ā`, `ū`, `se`, `vhaṃ`, `a`, `mhe`。

Bhute parisamatte atthe vattamānato kriyatthā ī ādayo honti-bhutānajjatane vakkhamānattā ime bhutanajjatane bhutasāmaññe ca bhavanti.

不定过去时用于已完成的动作。为表动作义,有`ī`等后缀。由于“非今日过去时”(bhutānajjatana)将在后面解说,故这些后缀用于非今日过去时和一般过去时。

Ahassubhayato aḍḍharattaṃ vāva tadupaḍḍhakaṃ,Anto katvāna viññeyyo aho ajjano iti;

应知“今日”(ajjatana)所包含的时间是:白天的两端各延伸半夜,或各延伸其一半。

Tadañño pana yo kālo so’najjatanasaññito.

然而,与“今日”不同的那段时间,被称为“非今日”(anajjatana)。

Āīssādisvaña vā.

在`ā`, `ī`, `ssa`等后缀前,词根或加前缀`a`。

Āādo īādo ssāādo ca kriyatthassa aña vā hoti,

在以`ā`, `ī`, `ssā`开头的后缀前,词根或加`a`为前缀。

Eyyātha sse a ā ī thānaṃ o a aṃ ttha ttho vehāka.

`eyyātha`, `sse`, `a`, `ā`, `ī`, `tha`被替换为`o`, `a`, `aṃ`, `ttha`, `ttho`, `ve`, `hā`, `ka`。

Āsahacaritova akāro gayhate-na parokkhe vihito-tho pana’nte niddesā tvādisambandhiyeva tasseva vā nissitattā-nissayakaraṇampi hi suttakārāciṇṇaṃ-eyyāthādīnaṃ oādayo vā honti yathākkamanti īssavāttho-apacittho pacittho apavattho pacattho.

`a`被理解为与`ā`相关。它未在完成时(parokkha)中规定。但`tho`因在末尾被指明,故仅与`tvā`等相关,或因其依赖于此。因为确立依赖关系是经师的惯例。`eyyātha`等后缀依次或可替换为`o`等。此为“能力”义。例如:`apacittho`, `pacittho`, `apavattho`, `pacattho`。

Āīūmhāssāssamhānaṃ vā.

`ā`, `ī`, `ū`, `mhā`, `ssā`, `ssamhā`或被缩短。

Etesaṃ vā rasso hotīti pakkhe rasse ca-apaci paci apacī pacī.

这些后缀或可缩短。当缩短时,例如:`apaci`(或`paci`),[不缩短时则为]`apacī`(或`pacī`)。

Uṃssiṃsvaṃsu.

`uṃ`被替换为`iṃsu`或`aṃsu`。

Umiccassa iṃsu aṃsu vā honti-apaviṃsu paviṃsu apacaṃsu pacaṃsu apavuṃ pacuṃ.

`uṃ`或被替换为`iṃsu`、`aṃsu`。例如:`apaviṃsu`(或`paviṃsu`),`apacaṃsu`(或`pacaṃsu`);[不替换时则为]`apavuṃ`(或`pacuṃ`)。

Ossa a i ttha ttho.

o作a、i、ttha、ttho。

Ossa aādayo vā honti-apaca paca apaci paci apacittha pacittha apavattha pacattha apacitthe pacittho apacattho pacattho.

o或作a等。例如:apaca、paca;apaci、paci;apacittha、pacittha;apavattha、pacattha;apacittho、pacittho;apacattho、pacattho。

Si.

Si

Ossa si vā hoti-apacisi pacisi apacasi pacasi apaco paco.

o或作si。例如:apacisi、pacisi;apacasi、pacasi;apaco、paco。

Mhātthāna muña.

mhā与ttha作u(ña为标示)。

Mhātthānamuña vā hoti-īādisambandhinameva gahaṇaṃ-apavuttha pacuttha.

mhā与ttha或作u。仅取与ī等(不定过去时)相关者。例如:apavuttha、pacuttha。

Iṃssa ca siña.

iṃ亦作si(ña为标示)。

Imiccassa siña vā hoti mhātthānañca bahulaṃ-ñakāro ādyavaya vattho-apacasittha pacasittha apacittha pacittha apacattha pacattha, apacisiṃ pacisiṃ apacasiṃ pacasiṃ apaciṃ paciṃ, apacumha pacumha apacumhā pacumhā apacamha pacamha apacamhā pacamhā apacasimha pacasimha apacasimhā pacasimhā apacimha pacimha apacimhā pacimhā apacamha pacamha apacamhā pacamhā-paracchakke-apavittha pacittha apavattha pavattha apaca paca apacā pacā, apacu pacu apacu pacu, apacise pacise apacase pacase, apacivhaṃ pacivhaṃ apacavhaṃ pacavhaṃ-assa vā amādese-apacaṃ pacaṃ apaca paca apacimhe pacimhe apacamhe pacamhe-kamme-apacīyittho paciyittho apacīyattho pacīyattho apaccittho paccittho apaccattho paccattho apacīyi pacīyi apacīyī paciyī apacci pacci apacci pacci, apacīyiṃsu paciyiṃsu apacciṃsu pacciṃsu apaciyaṃsu pacīyaṃsu apaccaṃsu paccaṃsu apacīyuṃ pacīyuṃ apaccuṃ paccumiccādi-bhāve-abhuyittho bhuyittho abhuyattho bhuyattho abhuyi bhuyi abhuyī bhūyī, abhuyittha bhuyittha abhuyattha bhuyattha abhuya bhuya abhayā bhuyā-‘‘sambhāvanevā’’ti ito veti vattamāne.

iṃ或作si(ña为标示),mhā与ttha亦多如此。ñ字标示(替换)首分。例如:apacasittha、pacasittha;apacittha、pacittha;apacattha、pacattha;apacisiṃ、pacisiṃ;apacasiṃ、pacasiṃ;apaciṃ、paciṃ;apacumha、pacumha;apacumhā、pacumhā;apacamha、pacamha;apacamhā、pacamhā;apacasimha、pacasimha;apacasimhā、pacasimhā;apacimha、pacimha;apacimhā、pacimhā。于完成时:apavittha、pacittha;apavattha、pavattha;apaca、paca;apacā、pacā;apacu、pacu;apacise、pacise;apacase、pacase;apacivhaṃ、pacivhaṃ;apacavhaṃ、pacavhaṃ。assa或作aṃ时:apacaṃ、pacaṃ;apaca、paca;apacimhe、pacimhe;apacamhe、pacamhe。于被动态:apacīyittho、paciyittho;apacīyattho、pacīyattho;apaccittho、paccittho;apaccattho、paccattho;apacīyi、pacīyi;apacīyī、paciyī;apacci、pacci;apacīyiṃsu、paciyiṃsu;apacciṃsu、pacciṃsu;apaciyaṃsu、pacīyaṃsu;apaccaṃsu、paccaṃsu;apacīyuṃ、pacīyuṃ;apaccuṃ、paccuṃ等。于非人称构式:abhuyittho、bhuyittho;abhuyattho、bhuyattho;abhuyi、bhuyi;abhuyī、bhūyī;abhuyittha、bhuyittha;abhuyattha、bhuyattha;abhuya、bhuya;abhuyā、bhuyā。从《或于可能式》(sambhāvane vā)经,`vā`(或)字延续于此。

Māyoge īāādi.

与`mā`连用时,用`ī`、`ā`等不定过去时后缀。

Māyoge sati īādayo āādayo ca vā honti-asakkāla tthoyamāramho-mā bhavaṃ punapi evarūpamapacittho iccādi-vāvi dhānato ssatyādi eyyādi tvādayopi honti-mābhavaṃ pacissati, mā bhavaṃ paceyya, mā bhavaṃ pacatu iccādi.

与`mā`连用时,`ī`等或`ā`等(不定过去时后缀)或可用。此法为禁制义而始。例如:“尊者,请勿再做此等事!”(mā bhavaṃ punapi evarūpamapacittho)等。或依规定,亦可用将来时(`ssati`等)、愿望式(`eyya`等)及命令式(`tu`等)后缀。例如:`mā bhavaṃ pacissati`,`mā bhavaṃ paceyya`,`mā bhavaṃ pacatu`等。

Anajjatane ā ū o ttha a mhā ttha tthuṃ sevhaṃ iṃ mhase.

非今日过去时(anajjatana)后缀为:`ā`、`ū`、`o`、`ttha`、`a`、`mhā`;及`ttha`、`tthuṃ`、`se`、`vhaṃ`、`iṃ`、`mhase`。

Avijjamānajjatane bhutatthevattamānato kriyatthāāādayo honti-vātthe rasse ca-apacattha pavattha apaca paca apacā pacā, apacu pacu apacu pacū-o-apaca paca apaci paci apacattha pacattha apacattho pacattho apacasi pacasi apaco paco, apavattha pacattha apacaṃ pacaṃ apacapaca, apacamha pacamha apacamhā pacamhā-apacattha pacattha, apacatthuṃ pacatthuṃ, apacase pacase, apacavhaṃ pacavhaṃ. Apasiṃ pacasiṃ apaciṃ paciṃ, apacamhase pacamhase-kamme-apacīyattha pacīyattha apaccattha paccattha apacīya pacīya apacīyā pacīyā apacca pacca apaccā paccā, apacīyu pacīyu, apacīyu pacīyu, apaccu paccu apaccū paccūccādi-bhāve-abhuyattha bhuyattha abhuya bhuya abhuyā bhuyā-abhuyattha bhuyattha-‘‘māyoge īāādi’’ti iminā māyogepi āādayo honti-mā bhavaṃ apacittha iccādi.

于非今日之过去事,为表行为,于语根后用`ā`等后缀,于此或可缩短元音。例如:apacattha、pavattha;apaca、paca;apacā、pacā;apacu、pacu;apacū、pacū;o;apaca、paca;apaci、paci;apacattha、pacattha;apacattho、pacattho;apacasi、pacasi;apaco、paco;apavattha、pacattha;apacaṃ、pacaṃ;apaca、paca;apacamha、pacamha;apacamhā、pacamhā;apacattha、pacattha;apacatthuṃ、pacatthuṃ;apacase、pacase;apacavhaṃ、pacavhaṃ;apasiṃ、pacasiṃ;apaciṃ、paciṃ;apacamhase、pacamhase。于被动态:apacīyattha、pacīyattha;apaccattha、paccattha;apacīya、pacīya;apacīyā、pacīyā;apacca、pacca;apaccā、paccā;apacīyu、pacīyu;apaccu、paccu等。于非人称构式:abhuyattha、bhuyattha;abhuya、bhuya;abhuyā、bhuyā。依《与mā连用时,用ī、ā等》经,与`mā`连用时亦可用`ā`等后缀。例如:`mā bhavaṃ apacittha`(尊者,请勿煮!)等。

Parokkhe a u e ttha amha tthare ttho vho imhe.

完成时(parokkha)后缀为:`a`、`u`、`e`、`ttha`、`amha`、`tthare`、`ttho`、`vho`、`imhe`。

Apaccakkhe bhutānajjatanatthe vattamānato kriyatthā aādayo honti-aparokkhesūti vacanā na vikaraṇuppatti.

于非亲见、非今日之过去事,为表行为,于语根后用`a`等后缀。依“于完成时”之规定,不生语基构成素(vikaraṇa)。

Parokkhāyañca.

又,于完成时。

Parokkhāyaṃ paṭhamamekassaraṃ saddarūpaṃ dve bhavati.

于完成时,首单音节音形重叠。

Lopo’nādibyañjanassa.

非首辅音省略。

Dvitte pubbassādito’ññassa byañjanassa lopo hoti-papaca ppacu’papace papacittha-iñabhāvapakkhe saṃyogādi lopopapacattha, papaca papacimha, papacittha papacattha papacire, papacittho papacattho papacivho, pakapaci papacimhe-evaṃ kammepi-bhāve-bhusya vuka.

重叠时,前分非首之辅音省略。例如:papaca、papacu、papace、papacittha。于无`i`音之场合,省略复辅音之首音,如papacattha。papaca、papacimha;papacittha、papacattha、papacire;papacittho、papacattho、papacivho;pakapaci、papacimhe。于被动态亦然。于非人称构式:bhū作vuka。

Aādiyu bhussa vuka hoti.

`a`等(后缀)于后时,`bhū`作`vuka`。

Pubbassa a.

前分(元音)作`a`。

Aādisu dvatte pubbassa bhussa a hoti.

`a`等(后缀)于后而重叠时,前分`bhū`之(元音)作`a`。

Catutthadutiyānaṃ tatiyapaṭhamā.

第四、第二(辅音)作第三、第一。

Dvitte pubbesaṃ catutthadutiyānaṃ tatiyapaṭhamā honti yathākkamanti bakāre-babhuva babhuvittha.

重叠时,前分之第四、第二(辅音)各作第三、第一。是故,于`bh`音:`babhuva`、`babhuvittha`。

Eyyādo vā’tipattiyaṃ ssā sasaṃsusse sasathassaṃ ssamhā ssathassiṃsu sasase ssavhe ssiṃ ssāmhase.

或于事过时(kālātipatti),代`eyya`等(愿望式),后缀为:`ssā`、`sasaṃsu`、`sse`、`sasatha`、`ssaṃ`、`ssamhā`、`ssatha`、`ssiṃsu`、`sasase`、`ssavhe`、`ssiṃ`、`ssāmhase`。

Eyyādo visaye kriyātipattiyaṃ ssādayo honti vibhāsā-vidhurappaccayopanipātato kāraṇavekallato vā kriyāyātipatti anipphatti kriyātipatti-etecassādayo sāmatthiyā tītānāgate svevahonti-na vattamānena tatra kriyātipattyasambhavā-āīi ccādināvā rasse-apacissa pacissa apacissā pacissā, apacissaṃsu pacissaṃsu-ssessa eyyāthādīnā vā akāre-apacissa pacissa apacisse pacisse,apacissatha pacissatha,apacissaṃ pacissaṃ. Apacissamha, pacissamha, apacissamhā pacissamhā, apacissatha pacissatha, apacissiṃsu pacissiṃsu, apacissase pacissase, apacissavhe pacissavhe, apacissiṃpacissiṃ, apacissāmhaye pacissāmhase-kamme-apacīyissa paciyissaapacīyissā paciyissā-kyassa vā lope-apacissa pacissa apacissā pacissā apaccissa paccissa apaccissāna paccissā, apaciyissaṃsu pacīyissaṃsuapacissaṃsu pacissaṃsu. Apaccissaṃsu paccissaṃsu, iccādibhāve-abhuyissa bhuyissa abhuyissā bhuyissā, abhuyissatha bhuyissatha-vāti vakiṃ, dakkhiṇenana ce gamissati nāyakaṭampariyā bhavissati.

于愿望式(eyyādi)的语境中,在行为已过(kriyātipatti)时,可选择使用`ssā`等词尾。由于相反条件出现或缺少原因,行为未能完成,即是“行为已过”。这些以`ssā`等为首的词尾,依其性质,仅用于过去时和将来时,不用於现在时,因在现在时中“行为已过”不可能发生。元音可选择性地缩短:`apacissa`、`pacissa`;`apacissā`、`pacissā`;`apacissaṃsu`、`pacissaṃsu`。`ssa`中的`a`可选择性地变为`e`,如`eyyātha`等词尾一般:`apacissa`、`pacissa`;`apacisse`、`pacisse`;`apacissatha`、`pacissatha`;`apacissaṃ`、`pacissaṃ`;`apacissamha`、`pacissamha`;`apacissamhā`、`pacissamhā`;`apacissatha`、`pacissatha`;`apacissiṃsu`、`pacissiṃsu`;`apacissase`、`pacissase`;`apacissavhe`、`pacissavhe`;`apacissiṃ`、`pacissiṃ`;`apacissāmhaye`、`pacissāmhase`。于被动态(kamme):`apacīyissa`、`paciyissa`;`apacīyissā`、`paciyissā`。或当`kya`被省略时:`apacissa`、`pacissa`;`apacissā`、`pacissā`;`apaccissa`、`paccissa`;`apaccissāna`、`paccissā`;`apaciyissaṃsu`、`pacīyissaṃsu`;`apacissaṃsu`、`pacissaṃsu`;`apaccissaṃsu`、`paccissaṃsu`等。于非人称构式(bhāve):`abhuyissa`、`bhuyissa`;`abhuyissā`、`bhuyissā`;`abhuyissatha`、`bhuyissatha`。“或”字何义?例如:“如果他不从南边走,就不能抵达目的地。”

Hetuphalesveyya eyyuṃ eyyāsi eyyātha eyyāmi eyyāma etha eraṃ etho eyyavho eyyaṃ eyyāmhe.

于因果(hetuphala)关系中,[使用愿望式词尾]:`eyya`、`eyyuṃ`、`eyyāsi`、`eyyātha`、`eyyāmi`、`eyyāma`、`etha`、`eraṃ`、`etho`、`eyyavho`、`eyyaṃ`、`eyyāmhe`。

Hetubhutāyaṃ phalabhūtāyañca kriyāyaṃ vattamānato kriyattha eyyādayo vā honti.

对于作为原因的行为和作为结果的行为,可选择在现在时词干后使用`eyya`等词尾。

Eyyeyyāsentaṃ ṭe.

`eyya`、`eyyāsi`、`eyyāmi`被替换为`e`。

Eyya eyyāsi eyyamiccesaṃ ṭe vā hoti-pace paceyya.

对于`eyya`、`eyyāsi`、`eyyāmi`,`e`是可选项。例如:`pace`、`paceyya`。

Eyyuṃssuṃ.

`eyyuṃ`被替换为`uṃ`。

Eyyumiccassa uṃ vā hoti-pacuṃ paceyyuṃ,pace paceyyāsi,-vā okāre-paceyyātho paceyyātha, paceyyāmi.

对于`eyyuṃ`,`uṃ`是可选项。例如:`pacuṃ`、`paceyyuṃ`;`pace`、`paceyyāsi`。或当`a`变为`o`时:`paceyyātho`、`paceyyātha`;`paceyyāmi`。

Eyyāmassemu ca

以及,`eyyāma`被替换为`emu`。

Eyyāmassa emu vā hoti u ca-pacemu paceyyāmu paceyyāmaka, pacetha paceraṃ pacetho paceyyavho, pace paceyyaṃ paceyyāmhe-kamme-pacīye pacīyye pacce pacceyya, paciyuṃ pacīyeyyuṃ paccuṃ pacceyyumiccādi-bhāve-bhuye bhuyeyya, bhuyetha.

对于`eyyāma`,`emu`或`u`是其替代形式。例如:`pacemu`、`paceyyāmu`、`paceyyāma`;`pacetha`、`paceraṃ`;`pacetho`、`paceyyavho`;`pace`、`paceyyaṃ`、`paceyyāmhe`。于被动态(kamme):`pacīye`、`pacīyeyya`、`pacce`、`pacceyya`、`paciyuṃ`、`pacīyeyyuṃ`、`paccuṃ`、`pacceyyuṃ`等。于状态动词(bhāve):`bhuye`、`bhuyeyya`;`bhuyetha`。

Pāto paceyya ce bhuñje iccettha pacanakriyā

在“若他清晨煮,他则进食”此例中,煮的行为

Hetubhutāti viññeyyā phalanatvanubhavakriyā.

应被理解为因,而体验(即进食)的行为则是其果。

Sattya rahesveyyādi.

于能力(satti)与适宜(araha)时,[使用]`eyya`等(词尾)。

Sattiyaṃ arahattheva kriyatthā eyyādayo honti-bhavaṃ khalu bhattaṃ paceyya, bhavaṃ samattho, bhavaṃ arabho.

于能力(satti)与适宜(araha)的意义上,从动词词根使用`eyya`等(词尾)。例如:“尊者实应煮饭”,(意即)“尊者有能力”,“尊者适宜(煮饭)”。

Sambhāvane vā.

或于可能性(sambhāvana)时。

Sambhāvane gamyamāne dhātunā vuccamāne ca eyyādayo honti navibhāsā-api bhavaṃ gilitaṃ pāsāṇaṃ paceyya udaragginā-samhāvemi saddahāmi bhavaṃ paceyya,bhavaṃ pacissati. Bhavaṃ apaci.

当词根表达或意指可能性(sambhāvana)时,非选择性地使用`eyya`等(词尾)。例如:“尊者或能以腹中之火消化所吞之石?”(意即)我推测、我相信尊者能消化。尊者将会消化。尊者已消化。

Pañhapatthanāvidhisu.

于疑问(pañha)、祈愿(patthanā)与规定(vidhi)时。

Pañhādisu kriyattato eyyādayo honti.

于疑问(pañha)等意义上,从动词词根使用`eyya`等(词尾)。

Pañho sampucchanaṃ iṭṭhā siṃsanaṃ yācanaṃ duvePatthanā bhattiyā vātha na navā vyāpāraṇa vidhi;

疑问(pañha)即是询问(sampucchanaṃ);祝福(iṭṭhāsiṃsanaṃ)与请求(yācanaṃ)此二者为祈愿(patthanā);或因虔敬(bhatti);指示(vyāpāraṇa)即是规定(vidhi)。

Pañhe, kiṃ so bhattaṃ paceyya udāhu byañjanaṃ vā-patthanāyaṃ, aho vata so paceyya me-vidhimhi, bhavaṃ bhattaṃ paceyya.

疑问(pañha):他应煮饭还是菜?祈愿(patthanā):啊,愿他为我煮!规定(vidhi):尊者,您应煮饭。

Tu antu hi tha mi ma taṃ antaṃ ssu vho e āmase.

Tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。

Pañhapattanāvidhisvete honti kriyatthato-pacatu pacantu.

于疑问、祈愿与规定中,从动词词根使用这些(词尾)。例如:`pacatu`(让他煮),`pacantu`(让他们煮)。

Hissa’to lopo.

于`a`后,`hi`被省略。

Ato parassa hissa vā lopo hoti-paca pacāhi-thassa vā vehāka-pacavho pacatha,pacāmi pacāma, pacataṃ pacantaṃ, pacassu pacavho, pace pacāmase-kamme-pacīyatu paccatu pacīyantu paccantu iccādi-bhāve, bhuyatu bhuyataṃ-pacituṃ payuttīti pacanicchāyaṃ.

于以`a`结尾的(词干)后,`hi`(词尾)可选择性地省略。例如:`paca`或`pacāhi`(你煮)。`tha`(词尾)可替换为`vho`。例如:`pacavho`或`pacatha`(你们煮)。(其他形式如:)`pacāmi`(我煮),`pacāma`(我们煮);`pacataṃ`(让他煮),`pacantaṃ`(让他们煮);`pacassu`(你煮),`pacavho`(你们煮);`pace`(我煮),`pacāmase`(我们煮)。于被动态(kamme):`pacīyatu`、`paccatu`、`pacīyantu`、`paccantu`(让他/他们被煮)等。于状态动词(bhāve):`bhūyatu`(愿其存在),`bhūyataṃ`(愿其存在)。`pacituṃ`(为了煮)的用法是在“想煮”的意义上。

Payojakavyāpāre ṇapi ca.

于使役作用(payojakavyāpāra)中,亦有`ṇe`、`āpe`等(词缀)。

Kattāraṃ yo payojeti tassa vyāpāre kriyatthā ṇi ṇpi honti bahulaṃ-‘‘assāṇanubandhe’’ti ā-payojakavyāpāre ṇiṇapinaṃ vidhānā tadantassa kriyatthatāti pācisaddato tyādayo.

在促使行为者行动的作用中,动词词根常加`ṇi`、`ṇāpi`等词缀。由于在使役作用中规定了这些词缀,因此以其结尾的词干具有动词意义,故可在词干`pāci-`(使煮)后加`ti`等词尾。

Ṇiṇapyāpihi vā.

或亦有`ṇi`、`ṇapya`、`āpi`等(词缀)。

Ṇyādyantehi kriyatthehi aparokkesukattuvihita kamānantatyādisu lo hoti vibhāsā-‘‘yuvaṇṇāname oppaccaye’’ti ekāre ‘‘ñonamayavā sare’’ti ayādese ca-pācayati-aññatra-pāceti-pācayare pācayanti pācenticcādi-kamme-

在以`ṇya`(`ṇaya`)等(使役词缀)结尾的动词后,(`ṇaya`的`a`)可选择性地省略。例如,根据语音规则,有`pācayati`(他使……煮)或`pāceti`的形式。其他例子:`pācayare`、`pācayanti`、`pācenti`等。于被动态(kamme):

Dīgho sarassa.

元音长化。

Sarantassa kriyatthassa dīgho hāti kye-pācīyati pācīyare pācīyanticcādi-vuttanayena ñeyyaṃ-payojakavyāpāre ṇiṇapyantānaṃ sakammakattā na nabhāve rūpanayo.

于(被动语态词缀)`ya`前,以元音结尾的动词词干其末尾元音长化。例如:`pācīyati`、`pācīyare`、`pācīyanti`等。应根据已述方法了知。在使役作用中,因以`ṇi`、`ṇapya`结尾的(词干)是及物的(sakammaka),故无状态动词(bhāva)的构词法。

Akammakāpi honteva ṇiṇapyantā sakammakā,Sakammakā dvīkammāssu dvikammā ca tikammakā;

不及物动词,加(使役)缀亦及物;及物成双宾,双宾变三宾。

Bhavissati-pācayissati pācessati pācayissare pācayissanti pācessare pācessanticcādi-kamme-pācīyissati-kyalopo-pācissatīccādi-bhute-apācayittho pācayatto apācayattho pācayattho apācettho pācettho apācayi pācayi. Apācayī pācayī apācayiṃsu pācayiṃsu apācayaṃsu pācayaṃsu.

将来时:`pācayissati`、`pācessati`、`pācayissare`、`pācayissanti`、`pācessare`、`pācessanti`等。被动语态:`pācīyissati`。当`kya`被省略时:`pācissatī`等。过去时(不定过去时):`apācayittho`或`pācayittho`、`apācayattho`或`pācayattho`、`apācettho`或`pācettho`、`apācayi`或`pācayi`、`apācayī`或`pācayī`、`apācayiṃsu`或`pācayiṃsu`、`apācayaṃsu`或`pācayaṃsu`。

Ñottā suṃ.

在`ñu`类词缀后,`uṃ`变为`suṃ`。

Ñādesato oādesato ca parassa umiccassa suṃ vā hoti-apācayasuṃ pācayasuṃ apācesuṃ pācesuṃ apācayuṃ pācayumiccādi-ussa sumeva viseso-kamme-apācīyittho pācīyittho apācīyattho pācīyattho apāciyi pācīyi apāciyī pācīyi iccādi-anajjatane-apācayattha pācayattha apācettha kapācettha apācaya pācaya apācayā pācayā apācayu pācayu apācayū pācayū iccādi-kamme-apācīyattha pācīyattha apācīya pācīya apācīyā pācīyā iccādi-parokkhe-

在`ñā`(ṇaya)和`o`(ṇe)的替换形式之后,`uṃ`词尾可选择性地变为`suṃ`。例如:`apācayasuṃ`或`pācayasuṃ`、`apācesuṃ`或`pācesuṃ`,对比`apācayuṃ`或`pācayuṃ`等。其差别仅在于`uṃ`变为`suṃ`。被动语态(不定过去时)中:`apācīyittho`或`pācīyittho`、`apācīyattho`或`pācīyattho`、`apāciyi`或`pācīyi`、`apāciyī`或`pācīyī`等。过去未完成时中:`apācayattha`或`pācayattha`、`apācettha`或`pācettha`、`apācaya`或`pācaya`、`apācayā`或`pācayā`、`apācayu`或`pācayu`、`apācayū`或`pācayū`等。被动语态(过去未完成时)中:`apācīyattha`或`pācīyattha`、`apācīya`或`pācīya`、`apācīyā`或`pācīyā`等。过去完成时:

Rasso pubbassa.

前一音节短化。

Dvitte pubbassa saro rasso hoti-papācaya papācayu papācaye papācayittha papācettha iccādi-kamme-sabbaṃ kattusamaṃ-atapattiyaṃapācayissa pācayissa apācayissā pācayissā apācayissaṃsu pācayissaṃsu iccādi-kamme-apāciyissa pāciyissa apācīyissā pāciyissa apācissa pācissa apācissā pācissā iccādi-hetuphalesu-pācaye pācayeyya pācayuṃ pācayeyayumiccādi-kamme-pācīye pācīyeyayumiccādi-tvādisu-pācayatu pācetu pācayantu pācentu iccādi-kamme-pācīyatu pācīyantu iccādi-ṇapimhi-pācāpayati pācāpeticcādi nyantasamaṃ-pācayitumpayuttiti ṇyantatopi ṇi.

在重叠构词中,前一音节的元音被缩短。例如:`papācaya`、`papācayu`、`papācaye`、`papācayittha`、`papācettha`等。被动语态中,一切与主动语态相同。条件式中:`apācayissa`或`pācayissa`、`apācayissā`或`pācayissā`、`apācayissaṃsu`或`pācayissaṃsu`等。被动语态(条件式)中:`apāciyissa`或`pāciyissa`、`apācīyissā`或`pāciyissa`、`apācissa`或`pācissa`、`apācissā`或`pācissā`等。愿望式中:`pācaye`、`pācayeyya`、`pācayuṃ`、`pācayeyyuṃ`等。被动语态(愿望式)中:`pācīye`、`pācīyeyyuṃ`等。命令式中:`pācayatu`、`pācetu`、`pācayantu`、`pācentu`等。被动语态(命令式)中:`pācīyatu`、`pācīyantu`等。在`ṇapi`(`ṇāpe`)后:`pācāpayati`、`pācāpeti`等,与`ṇya`结尾的动词相同。因使用`pācayituṃ`,故从`ṇya`结尾的动词亦可知`ṇi`。

Ṇiṇapinaṃ tesu.

关于`ṇi`和`ṇapi`在这些情况下的规则。

Ṇī ṇapinaṃ lopo nahoti tesu ṇī ṇapisu’tika pubbaṇilope-pācayati pāceticcādi sabbatthañeyyaṃ-ṇapicevaṃ.

当`ṇī`、`ṇapi`等词缀在后时,前一个`ṇī`、`ṇapi`不被省略。在前一个`ṇi`被省略的情况下,则有`pācayati`、`pāceti`等形式,此理于一切处皆应了知。`ṇapi`亦然。

Bhuvādi nayo.

`bhū`等词根之法。

Adhunā vikaraṇappabhedappakāsanatthaṃ rudhādīnaṃ aṭāṭhagaṇanamādibhutassekekassa kriyatthassa kāni ci rūpāni udāhariyante-rudha āvaraṇe-tyādi.

现在,为阐明语干构成缀(vikaraṇa)的类别,将从以`rudh`为首的八组动词中,各取其首个动词,举出一些形式为例。`rudh`(词根),义为“遮蔽”等。

Mañca rudhādīnaṃ.

以及`rudh`等词根的`ṃ`中缀。

Rudhādito aparokkhesukattuvihitamānantatyādisu lohoti mañcāntasarā paro-rundhati rundhare rundhanticcādi-kamme-‘‘maṃ vā rudhādīna’’nti vā maṃ-rundhiyati rujjhatīcacādi-paciviya sabbattha ñeyyaṃ.

在`rudh`等词根后,中缀`ṃ`置于词根末尾元音之后。例如:`rundhati`、`rundhare`、`rundhanti`等。被动语态中:`rundhiyati`、`rujjhati`等。于一切处,应知如`pac`词根。

Rudhādi nayo.

`rudh`等词根之法。

Diva kīḷā vijigiṃsā vohārajjuti thuti gatīsu.

`div`词根用于游戏、求胜、交易、闪耀、赞美、行动等义。

Divādīhi yaka.

从`div`等词根加`ya`。

Divādīhi lavisaye yaka hoti-kakāro kānubandhakāriyattho-evamuparica-dibbati dibbare dibbanticcādi-kamme-kivīyati dibbati divīyare diviyanti dibbare dibbanticcādi.

在`div`等词根后,于时态语态词尾(la)前,加语干构成缀`ya`。其中的`k`字母用于指示`k`标记的功能。因此有:`dibbati`、`dibbare`、`dibbanti`等。被动语态中:`divīyati`、`dibbati`、`divīyare`、`diviyanti`、`dibbare`、`dibbanti`等。

Divādi nayo.

`div`等词根之法。

Tuda vyathane.

`tud`词根,义为“击、恼”。

Tudādīhi ko.

从`tud`等词根加`a`。

Tudādīhi lavisaye ko hoti-tudati tudanticcādi-kamme-tudīyati tujjati tudīyaretudiyanti tujjare tudyanticcādi.

在`tud`等词根后,于时态语态词尾前,加语干元音`a`。例如:`tudati`、`tudanti`等。被动语态中:`tudīyati`、`tujjati`、`tudīyare`、`tudiyanti`、`tujjare`、`tudyanti`等。

Tudādi nayo.

`tud`等词根之法。

Ji jaye.

`ji`词根,义为“胜利”。

Jyādīhi ktā.

从`ji`等词根加`nā`。

Jiādīhi kalavisaye knā hoti-jināti jinanticcādi-kamme-jiyati jiyare jiyanticcādi.

在`ji`等词根后,于时态语态词尾前,加语干构成缀`nā`。例如:`jināti`、`jinanti`等。被动语态中:`jīyati`、`jīyare`、`jīyanti`等。

Jyādi nayo.

`ji`等词根之法。

Kī dabbavinīmaye.

`kī`词根,义为“买卖、交换物品”。

Kyādīhi kṇā.

从`kī`等词根加`ṇā`。

Kīādīhī lavisaye kaṇā hoti.

从`kī`等词根,于时态语态词尾前,加`ṇā`词缀。

Nāṇasu rasso.

在`nā`和`ṇā`词缀前,词根的元音被缩短。

Nāṇasu kriyatthassa rasso hoti-kiṇati kiṇanticcādi-kamme-kīyati kīyare kīyanticcādī.

当后接`nā`或`ṇā`时,词根的元音被缩短。例如:`kiṇati`、`kiṇanti`等。被动语态中:`kīyati`、`kīyare`、`kīyanti`等。

Kyādi nayo.

`kī`等词根之法。

Su savaṇe.

su(词根),义为“听”。

Svādīhi keṇā.

从su等词根,(加)ṇā。

Svādīhi lavisaye keṇā hoti-suṇeti suṇanticcādi. Kamme-sūyati sūyare sūyanticcādi.

从su等词根,在主动语态中,(加)ṇā,例如:suṇeti、suṇanti等。在被动语态中:sūyati、sūyare、sūyanti等。

Svādi nayo.

su类词根之法。

Tana vitthāre.

tan(词根),义为“伸展”。

Tanāditvo.

从tan等词根,(加)o。

Tanādīhi lavisaye o hoti-tanoti tanonticcādi. Paracchakke.

从tan等词根,在主动语态中,(加)o,例如:tanoti、tanonti等。在为他语中。

Ovikaraṇassu paracchakke.

在为他语中,o变位词缀变为u。

Ovikaraṇassa u hoti paracchakkavisaye-tanute tatvante iccādi-kamme-

在为他语中,o变位词缀变为u,例如:tanute、tanvante等。在被动语态中——

Tanassā vā.

tan词根的(元音)或(变为)ā。

Tanassa ā hoti vā kye-tāyati taññāti tāyare tāyanti taññare taññanticcāndi.

在被动语态词缀ya后,tan词根的(元音)或(变为)ā,例如:tāyati、taññāti、tāyare、tāyanti、taññare、taññanti等。

Tanādi nayo.

tan类词根之法。

Vūra theyye.

cur(词根),义为“偷窃”。

Curādito ṇi.

从cur等词根,(加)ṇi。

Curādīhi kriyattehi sakatthe ṇi paro hoti bahulaṃ-corayati corati corayare corayanticorenticcādi-kamme-coriyati corīyare corīyanticcādi.

从cur等词根,在其自身意义上,常后接ṇi词缀,例如:corayati、corati、corayare、corayanti、corenti等。在被动语态中:coriyati、corīyare、corīyanti等。

Curādi nayo-tyādayo.

cur类词根之法。

Paratthāya mayā laddhaṃ katvāna padasādhanaṃPuññena tena loko’yaṃ sādhetu padamaccunaṃ;

我为利他而造此《词语构成论》,愿以此功德,令此世间证得不死之境。

Suddhāsayena parisuddhaguṇeditenaSārena sārayatisaṅghanisevitenaRamme’nurādhanagare vasatambujenaVidvālitaṃ nijavisuddha kuladdhajena;

此论由具足净信、为清净功德所赞叹、为具德僧团所奉事、犹如住于怡人之阿耨罗陀城(Anurādhapura)中的莲花、作为自宗清净之幢者所阐明。

Mānentena tathāgataṃ paṭipadāyogena saddhālunāNiccākhaṇḍatapo’nalehi nikhilappāpārisantāpitāSaddhammavhayasīhatelaṭhatiyā cāmīkaratthālināNānāvādikudiṭṭhibhedapaṭunā navāṇi kanavadhū sāminā;

由信者以行道礼敬如来,以恒常无间之苦行火烧尽一切罪敌,以盛正法之狮子油的金钵,善破种种异说邪见之主(所作)。

Satthānaṃ karuṇavatā gatavatā kapāramparaṃ dhīmatāTherenātumapādapañjaragato yo saddasattādisuMoggallāyanavissutetiha suvacchāpo vinīto kayathāSo’kāsī piyadassi nāma yatidaṃ byattaṃ sukhappattiyā;

具悲心、已达彼岸的智慧导师,于声明学等,如入师足笼中,为声名远播的目犍连(Moggallāna)长老所善教。彼,名为喜见(Piyadassī)者,为得安乐,造此明晰之论。

Vuttova vuttamupabhoginiyā sakāyaPinappayodharavanāpagasevikāyaRamhāvihāravadhuyā tilakātulenaSantena kappiṇasamavhayamātulena;

此论由名为迦比那(Kappiṇa)的寂静阿舅,应其自己的受用者——一位侍奉于丰乳林河、住于怡人寺、不凡如庄严之女——之请而说。

Padasādhanaṃ niṭṭhitaṃ.

《词语构成论》终。


မြန်မာ
ပဠိအဋ္ဌကထာဋီကာအည
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ
1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ
1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ)
1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ
1105 ပရိဝါရ ပါဠိ
1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁
1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂
1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ
1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ)
1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ
1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁
1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂
1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃
1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ
1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ
1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ
1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁
1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂
1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁
1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂
1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ
1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ
1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁
1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂
1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ
1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ

8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁
8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂
8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁
8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂
8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ

8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ)
8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ)
8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ)
8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ)
8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ)
8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ)
8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ)
8413 နိရုတ္တိဒီပနီ
8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ
8415 အနုဒီပနီပါဌ
8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ
8417 နမက္ကာရဋီကာ
8418 မဟာပဏာမပါဌ
8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
8420 သုတဝန္ဒနာ
8421 ကမလာဉ္ဇလိ
8422 ဇိနာလင်္ကာရ
8423 ပဇ္ဇမဓု
8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ
8425 စူဠဂန္ထဝံသ
8427 သာသနဝံသ
8426 မဟာဝံသ
8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ
8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ
8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)
8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ)
8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ
8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ
8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ
8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ
8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ
8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ
8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ
8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ
8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
8447 နီတိမဉ္ဇရီ
8445 ဓမ္မနီတိ
8444 မဟာရဟနီတိ
8441 လောကနီတိ
8442 သုတ္တန္တနီတိ
8443 သူရဿတိနီတိ
8450 စာဏကျနီတိ
8448 နရဒက္ခဒီပနီ
8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ
8451 ရသဝါဟိနီ
8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ
8453 ဝေဿန္တရဂီတိ
8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ
8455 ထူပဝံသ
8456 ဒါဌာဝံသ
8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ
8458 ဓါတုဝံသ
8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ
8460 ဇိနစရိတယ
8461 ဇိနဝံသဒီပံ
8462 တေလကဋာဟဂါထာ
8463 မိလိဒဋီကာ
8464 ပဒမဉ္ဇရီ
8465 ပဒသာဓနံ
8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ
8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ
8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ)
2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ
2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ)
2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ)
2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ
2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁
2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁
3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂
3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ
4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)
4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)
4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ
4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ
5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ
5103 တိကနိပါတ ပါဠိ
5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ
5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ
5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ
5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ
5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ
5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ
5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ
5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ
5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ
5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ
5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ
5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ
6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ
6103 ဥဒါန ပါဠိ
6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ
6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ
6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ
6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ
6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ
6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ
6110 အပဒါန ပါဠိ-၁
6111 အပဒါန ပါဠိ-၂
6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ
6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ
6114 ဇာတက ပါဠိ-၁
6115 ဇာတက ပါဠိ-၂
6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ
6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ
6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ
6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ
6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ
6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁
6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂
6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ
6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ
6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁
6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂
6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁
6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂
6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ
6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁
6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂
6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ
6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ
6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁
6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂
6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃
6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄
6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅
6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆
6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇
6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁
6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂
6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ
6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ
6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ
7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ
7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ
7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ
7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ
7106 ယမက ပါဠိ-၁
7107 ယမက ပါဠိ-၂
7108 ယမက ပါဠိ-၃
7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁
7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂
7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃
7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄
7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅
7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ
7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ
7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ
7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ
7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ
7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ
7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ
7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ
7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ
7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော
7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ
7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

English
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon PaliCommentairesSubcommentairesAutres
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैननकमेंट्रीउप-टिप्पणियाँअन्य
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Indonesia
Kanon PaliKomentarSub-komentarLainnya
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
巴利義註複註藏外典籍
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

한국인
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

සිංහල
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Español
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคนข้อคิดเห็นคำอธิบายย่อยอื่น
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Tiếng Việt
Kinh điển PaliChú giảiPhụ chú giảiKhác
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1
1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2
1203 Chú Giải Pācittiya
1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật)
1205 Chú Giải Cūḷavagga
1206 Chú Giải Parivāra
1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1
1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2
1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha
1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi
1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1
1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2
1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1
1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2
1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1
1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Thanh Tịnh Đạo - 1
8402 Thanh Tịnh Đạo - 2
8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1
8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2
8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo

8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8410 Tạng Luật (Vấn Đáp)
8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp)
8412 Chú Giải (Vấn Đáp)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Phụ Chú Giải Namakkāra
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8444 Mahārahanīti
8445 Dhammanīti
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8450 Cāṇakyanīti
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Phụ Chú Giải Milinda
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2203 Chú Giải Pāthikavagga
2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga
2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1
2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1
3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2
3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa
3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa
3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)
4201 Chú Giải Sagāthāvagga
4202 Chú Giải Nidānavagga
4203 Chú Giải Khandhavagga
4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga
4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga
4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga
4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga
4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga
4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Chú Giải Ekakanipāta
5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta
5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi - 1
6111 Apadāna Pāḷi - 2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi - 1
6115 Jātaka Pāḷi - 2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Chú Giải Khuddakapāṭha
6202 Chú Giải Dhammapada - 1
6203 Chú Giải Dhammapada - 2
6204 Chú Giải Udāna
6205 Chú Giải Itivuttaka
6206 Chú Giải Suttanipāta - 1
6207 Chú Giải Suttanipāta - 2
6208 Chú Giải Vimānavatthu
6209 Chú Giải Petavatthu
6210 Chú Giải Theragāthā - 1
6211 Chú Giải Theragāthā - 2
6212 Chú Giải Therīgāthā
6213 Chú Giải Apadāna - 1
6214 Chú Giải Apadāna - 2
6215 Chú Giải Buddhavaṃsa
6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka
6217 Chú Giải Jātaka - 1
6218 Chú Giải Jātaka - 2
6219 Chú Giải Jātaka - 3
6220 Chú Giải Jātaka - 4
6221 Chú Giải Jātaka - 5
6222 Chú Giải Jātaka - 6
6223 Chú Giải Jātaka - 7
6224 Chú Giải Mahāniddesa
6225 Chú Giải Cūḷaniddesa
6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1
6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2
6228 Chú Giải Nettippakaraṇa
6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi - 1
7107 Yamaka Pāḷi - 2
7108 Yamaka Pāḷi - 3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5
7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi
7202 Chú Giải Sammohavinodanī
7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa
7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī
7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga
7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa
7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī
7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra
7309 Abhidhammamātikāpāḷi