1 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
Cūḷaganthavaṃsapāḷi
小史
1. Piṭakattayaparicchedo
1. 三藏章
Namassetvāna sambuddhaṃ, aggavaṃsavaraṃvaraṃ;
Natvāna dhammaṃ buddhajaṃ, saṅghañcāpiniraṅgaṇaṃ.
敬礼正自觉者，至上族裔最殊胜；礼敬佛陀所生法，亦礼无瑕清净僧。
Ganthavaṃsampi nissāya, ganthavaṃsaṃ pakathissaṃ;
Tipeṭakasamāhāraṃ, sādhunaṃ jaṅghadāsakaṃ.
我将依循《书史》(Ganthavaṃsa)而宣说《书史》，此乃三藏之总集，为善人之助益。
Vimatinodanamārambhaṃ, taṃ me suṇātha sādhavo;
Sabbampi buddhavacanaṃ, vimutti ca sahetukaṃ.
诸位善人，请听我言，此为断除疑惑之开端；一切佛语，皆是解脱及其因。
Hoti ekavidhaṃyeva, tividhaṃ piṭakena ca;
Tañca sabbampi kevalaṃ, pañcavidhaṃ nikāyato.
此教法实为一味，依藏而分三，其全部内容，依部而成五。
Aṅgato ca navavidhaṃ, dhammakkhandhagaṇanato;
Caturāsīti sahassa, dhammakkhandhapabhedananti.
依分则有九，依法蕴数则有八万四千法蕴之别。
Kathaṃ piṭakato piṭakañhi tividhaṃ hoti?
如何依藏而有三藏？
Vinayapiṭakaṃ, abhidhammapiṭakaṃ suttantapiṭakanti. Tattha katamaṃ vinaya piṭakaṃ? Pārājikakaṇḍaṃ, pācittiyakaṇḍaṃ, mahāvaggakaṇḍaṃ, cullavaggakaṇḍaṃ, parivārakaṇḍanti. Imāni kaṇḍāni vinayapiṭakaṃ nāma.
律藏、阿毗达摩藏与经藏。其中，何为律藏？即波罗夷篇(Pārājikakaṇḍa)、波逸提篇(Pācittiyakaṇḍa)、大品篇(Mahāvaggakaṇḍa)、小品篇(Cullavaggakaṇḍa)、附随篇(Parivārakaṇḍa)。此等篇章名为律藏。
Katamaṃ abhidhammapiṭakaṃ? Dhammasaṅgaṇī-pakaraṇaṃ, vibhaṅga-pakaraṇaṃ, dhātukathā-pakaraṇaṃ, puggalapaññatti-pakaraṇaṃ, kathāvatthu-pakaraṇaṃ, yamaka-pakaraṇaṃ, paṭṭhāna-pakaraṇanti. Imāni satta pakaraṇāni abhidhammapiṭakaṃ nāma. Katamaṃ suttantapiṭakaṃ? Sīlakkhandhavaggādikaṃ, avasesaṃ buddhavacanaṃ suttantapiṭakaṃ nāma.
何为阿毗达摩藏？即《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)、《分别论》(Vibhaṅga)、《界说论》(Dhātukathā)、《人施设论》(Puggalapaññatti)、《论事》(Kathāvatthu)、《双论》(Yamaka)、《发趣论》(Paṭṭhāna)。此七部论名为阿毗达摩藏。何为经藏？除上述之外，以《戒蕴品》(Sīlakkhandhavagga)等为首的其余佛语，名为经藏。
Kathaṃ nikāyato? Nikāyā pañca vidhā honti. Dīghanikāyo, majjhimanikāyo, saṃyuttanikāyo, aṅguttaranikāyo, khuddakanikāyoti.
如何依部而分？部有五类：长部(Dīghanikāya)、中部(Majjhimanikāya)、相应部(Saṃyuttanikāya)、增支部(Aṅguttaranikāya)与小部(Khuddakanikāya)。
Tattha katamo dīgha-nikāyo? Sīlakkhandhavaggo, mahāvaggo, pāthikavaggoti, ime tayo vaggā dīghanikāyo nāma. Imesu tīsu vaggesu, catutiṃsa vaggāni ca honti. [Catutiṃseva suttantā, sīlakkhandhavaggādikā, yassa bhavanti so yeva dīghanikāya nāma hoti.]
其中，何为长部？即戒蕴品(Sīlakkhandhavagga)、大品(Mahāvagga)、跋提咖品(Pāthikavagga)，此三品名为长部。此三品中，有三十四部经。
Katamo majjhimanikāyo? Mūlapaṇṇāso, majjhimapaṇṇāso, uparipaṇṇāsoti, ime tayo paṇṇāsā majjhimanikāyo nāma. Imesu tīsu paṇṇāsesu dvepaññāsādhika-sutta-satāni honti [diyaḍḍhasatasuttantā, dvi suttaṃ yassa santiso, majjhimanikāyo nāmo mūlapaṇṇāsamādi hoti.]
何为中部？即根本五十经篇(Mūlapaṇṇāsa)、中部五十经篇(Majjhimapaṇṇāsa)、后分五十经篇(Uparipaṇṇāsa)，此三篇五十经名为中部。此三篇五十经中，有一百五十二部经。
Katamo saṃyuttanikāyo? Sagāthāvaggo, nidānavaggo, khandhakavaggo, saḷāyatanavaggo, mahāvaggoti, ime pañca vaggā saṃyuttanikāyo nāma. Imesu pañcasu vaggesu dvāsaṭṭhisuttasattasatādhikasatta-suttasahassāni honti. [Dvāsaṭṭhi-satta-satāni, sattasahassakāni ca.] Suttāni yassa honti so, sagāthādikavaggako, saṃyuttanikāyo nāmo veditabbo ca viññūnāti.
何为相应部？即有偈品(Sagāthāvagga)、因缘品(Nidānavagga)、犍度品(Khandhakavagga)、六处品(Saḷāyatanavagga)、大品(Mahāvagga)，此五品名为相应部。此五品中，有七千七百六十二部经。
Katamo aṅguttaranikāyo? Ekkanipāto, dukkanipāto, tikkanipāto, catukkanipāto, pañcakanipāto, chakkanipāto, sattakanipāto, aṭṭhakanipāto, navakanipāto, dasakanipāto, ekādasanipātoti, ime ekādasa nipātā aṅguttaranikāyo nāma. Imesu ekādasa nipātesu satta-paññāsa-pañca-satādhikanava-sutta-sahassāni honti. [Navasuttasahassāni, pañcasatamattāni ca, sattapaññāsādhikāni, suttāni yassa honti so, aṅguttaranikāyoti, ekkanipātakādikoti.]
何为增支部？即一集(Ekakanipāta)、二集(Dukanipāta)、三集(Tikanipāta)、四集(Catukkanipāta)、五集(Pañcakanipāta)、六集(Chakkanipāta)、七集(Sattakanipāta)、八集(Aṭṭhakanipāta)、九集(Navakanipāta)、十集(Dasakanipāta)、十一集(Ekādasanipāta)，此十一集名为增支部。此十一集中，有九千五百五十七部经。
Katamo khuddakanikāyo? Khuddakapāṭho, dhammapadaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, suttanipāto, vimānavatthu, petavatthu, therakathā, therīkathā, jātakaṃ, mahāniddeso, paṭisambhidāmaggo, apadānaṃ, buddhavaṃso, cariyāpiṭakaṃ, vinayapiṭakaṃ, abhidhammapiṭakanti. Imesu sattarasasu ganthesu anekāni sutta-sahassāni honti. [Anekāni sutta-sahassāni, niddiṭṭhāni mahesinā, nikāye pañcame ime, khuddake iti visuteti.]
何为小部？即小诵(Khuddakapāṭha)、法句(Dhammapada)、自说(Udāna)、如是语(Itivuttaka)、经集(Suttanipāta)、天宫事(Vimānavatthu)、饿鬼事(Petavatthu)、长老偈(Theragāthā)、长老尼偈(Therīgāthā)、本生(Jātaka)、大义释(Mahāniddesa)、无碍解道(Paṭisambhidāmagga)、譬喻(Apadāna)、佛史(Buddhavaṃsa)、所行藏(Cariyāpiṭaka)，以及律藏与阿毗达摩藏。此十七部中，有无量千经。
Kathaṃ aṅgato aṅgahi nava vidhaṃ hoti? Suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthā, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallanti, navappabhedaṃ hoti. Tattha ubhato vibhaṅganiddesakhandhakaparivārā, suttanipāte, maṅgalasutta, ratanasutta, tuvaṭṭakasuttāni. Aññampi suttanāmakaṃ tathāgatavacanaṃ, suttanti veditabbaṃ. Sabbaṃ sagāthakaṃ geyyanti veditabbaṃ. Visesanasaṃyuttake sakalopi sagāthakavaggo, sakalaṃ abhidhammapiṭakaṃ nigāthakañca suttayañca aññampi aṭṭhahi aṅgehi asaṅgahitaṃ buddhavacanaṃ taṃ veyyākaraṇanti veditabbaṃ. Dhammapadaṃ, therakathā, therīkathā, suttanipāte, no suttanāmikā suddhikagāthā, gāthāti veditabbā. Somanassa ñāṇamayikagāthā paṭika-saṃyuttā dve asītisuttantā udānanti veditabbā. Vuttañhetaṃ bhagavatātiādinayappavattā dasuttarasatasuttantā, itivuttakanti veditabbā. Apaṇṇakajātakādīni paññāsādikāni. Pañcajātakasatāni, jātakanti veditabbaṃ. Cattāro me bhikkhave acchariyā abhūtadhammā, ānandetiādinayappavattā sabbepi acchariya abhūtadhammapaṭisaṃyuttā suttantā abhūtadhammanti veditabbā. Cullavedalla, mahāvedalla, sammādiṭṭhi, sakkapañha, saṅkhārabhājaniya, mahāpuṇṇamasuttantādayo sabbepi vedañca tuṭṭhiñca laddhā [puccha] laddhā pucchitasuttantā, vedallanti veditabbā. Katamāni caturāsīti dhammakkhandhasahassāni dujānāni, caturāsīti dhammakkhandhasahassāni sace vitthārena kathissaṃ atipapañco bhavissati. Tasmā naya vasena kathissāmi. Ekaṃ vatthu, eko dhammakkhandho, ekaṃ nidānaṃ eko dhammakkhandho, ekaṃ pañhā pucchantaṃ eko dhammakkhandho, ekaṃ pañhā visajjanaṃ eko dhammakkhandho, caturāsīti dhammakkhandhasahassāni kena bhāsitāni, kattha bhāsitāni, kadā bhāsitāni, kamārabbha bhāsitāni, kimatthaṃ bhāsitāni, kena dhāritāni, kenābhatāni, kimatthaṃ pariyāpuṇitabbāni. Tatrāyaṃ visajjanā, kena bhāsitānīti? Buddhānu buddhehi bhāsitāni. Kattha bhāsitānīti? Devesu ca mānussesu ca, bhāsitāni. Kadā bhāsitānīti? Bhagavato dharamānakāle ceva pacchimakāle ca bhāsitāni. Katamārabbha bhāsitānīti? Pañcavaggiyādike veneyya bandhave ārabbha bhāsitānīti. Kimatthaṃ bhāsitānīti? Tivajjañca avajjañca ñatvā vajjaṃ pahāya avajje paṭipattitvā nibbānapariyante. Diṭṭha-dhammikasamparāyikatthe sampāpuṇituṃ.
依支而言，如何有九类？即契经、应颂、记别、伽陀、自说、如是语、本生、未曾有法、方广，共为九种。其中，双分、分别、解释、犍度、附篇，《经集》中的《吉祥经》、《宝经》、《迅速经》等，以及其他名为“经”的如来之语，都应知为“契经”。一切有偈颂的，都应知为“应颂”。《相应部》的有偈品，整部阿毗达摩藏，以及未被其他八支所摄的无偈颂佛语，都应知为“记别”。《法句》、《长老偈》、《长老尼偈》，以及《经集》中不名为“经”的纯偈颂，都应知为“伽陀”。与喜悦和智慧相应的偈颂，即八十二部经，应知为“自说”。以“世尊如是说”等方式开示的一百一十部经，应知为“如是语”。《无戏论本生》等五十余部及五百部本生故事，都应知为“本生”。以“诸比丘，阿难有此四种稀有、未曾有法”等方式开示的，一切与稀有、未曾有法相应的经，都应知为“未曾有法”。《小毗陀罗经》、《大毗陀罗经》、《正见经》、《帝释所问经》、《行分别经》、《大满月经》等，一切通过问答获得智慧与喜悦的经，都应知为“方广”。何为难知的八万四千法蕴？若详细解说，则将过于繁琐，故依理法而说。一事为一法蕴，一因缘为一法蕴，一问为一法蕴，一答为一法蕴。八万四千法蕴由谁所说？于何处说？于何时说？为谁而说？为何而说？由谁受持？由谁传承？为何而学？对此解答如下：由谁所说？由佛与佛弟子所说。于何处说？于天界及人界说。于何时说？于世尊在世时及此后时说。为谁而说？为五比丘等可教化的有缘众生而说。为何而说？为了了知有过失与无过失，舍弃过失而奉行无过失，从而成就现世和来世的利益，以涅槃为终。
Kena dhāritānīti? Anubuddhehi ceva sissānusissehi ca dhāritāni. Kenā bhatānīti? Ācariya paraṃparehi ābhatāni. Kimatthaṃ pariyāpuṇitabbānīti? Vajjañca avajjañca ñatvā vajjaṃ pahāya avajje paṭipattitvā nibbānapariyante diṭṭhadhammikasamparāyikatthe, saṃpāpuṇituṃ, yadevaṃ tāya nibbānapariyante diṭṭhadhammikasamparāyikatthe sādhikāni honti. Teva tattha kehi appamattena pariyāpuṇitabbāni dhāretabbāni dhāretabbāni vācetabbāni sajjhāyaṃ kātabbānīti [iti cullaganthavaṃse piṭakattaya dīpako nāma paṭhamo paricchedo.]
由谁受持？由佛弟子及再传弟子们受持。由谁带来？由历代师长相继带来。为何而学？为了了知有过失与无过失，舍弃过失而奉行无过失，以成就现世和来世的利益，以涅槃为终；因为这些法确实能成就此等以涅槃为终的现世和来世利益。那么，它们应由谁不放逸地学习、受持、读诵、讽诵？[此为《小史》中名为《三藏明灯》的第一章。]
2. Ganthakārakācariya-paricchedo
2. 造论师章
Ācariyo pana atthi. Porāṇācariyā atthi, aṭṭhakathācariyā atthi, ganthakārakācariyā atthi, tividhanāmikācariyā. Katame porāṇācariyā? Paṭhamasaṅgāyanāyaṃ pañcasatā khīṇāsavā pañcannaṃ nikāyānaṃ nāmañca atthañca adhippāyañca yadañca byañjana sodhanañca avasesaṃ kiccaṃ kariṃsu. Dutiyasaṅgāyanāyaṃ sattasatā khīṇāsavā tesaṃyeva saddatthādikaṃ kiccaṃ puna kariṃsu. Tatiyasaṅgāyanāyaṃ sahassamattā khīṇāsavā tesaṃyeva saddatthādikaṃ kiccaṃ puna kariṃsu. Iccevaṃ dvesatādhikā dvesahassa khīṇāsavā mahākaccāyanaṃ ṭhapetvā avasesā porāṇācariyā nāma. Ye porāṇācariyā teyeva aṭṭhakathācariyā nāma. Katame ganthakārakācariyā? Mahāaṭṭhakathikāpebhadaanekācariyā ganthakārakācariyā nāma. Katame tividha nāmācariyā mahākaccāyano tividhanāmaṃ. Katame ganthā mahākaccāyanena katā? Kaccāyanagantho, mahāniruttigantho, cullaniruttigantho, yamakagantho, nettigantho, peṭakopadesaganthoti, ime cha ganthā mahākaccāyanena katā. Katame anekācariyena katā ganthā? Mahāpaccarikācariyo mahāpaccariyaṃ nāma ganthaṃ akāsi. Mahākurundikācariyo kurundi nāma ganthaṃ akāsi. Aññataro ācariyo mahāpaccariya ganthassa aṭṭhakathaṃ akāsi. Aññataro ācariyo kurundi ganthassa aṭṭhakathaṃ akāsi, mahābuddhaghosā nāmacariyo visuddhimaggo dīghanikāyassa sumaṅgalavilāsani nāma aṭṭhakathā, majjhimanikāyassa papañcasūdanī nāma aṭṭhakathā, saṃyuttanikāyassa sāratthappakāsinī nāma aṭṭhakathā, aṅguttaranikāyassa manorathapūraṇī nāma aṭṭhakathā, pañcavinaya ganthānaṃ samantapāsādikā nāma aṭṭhakathā, sattannaṃ abhidhammaganthānaṃ paramatthakathā nāma aṭṭhakathā, pātimokkha saṃkhātāya mātikāya kaṅkhāvitaraṇīti visuddhi nāma aṭṭhakathā, dhammapadassa aṭṭhakathā, jātakassa aṭṭhakathā, khuddakapāṭhassa aṭṭhakathā, suttanipātassa aṭṭhakathā, apadānassa aṭṭhakathāti, ime terasa ganthe akāsi. Buddhadattonāmācariyo vinaya vinicchayo, uttaravinicchayo, abhidhammāvatāro, buddhavaṃsassa madhuratthavilāsinī nāma aṭṭhakathāti, ime cattāro ganthe akāsi. Ānandonāmācariyā sattābhidhammaganthaṭṭhakathāya mūṭīkaṃ nāma ṭīkaṃ akāsi. Dhammapālācariyo nettippakaraṇaṭṭhakathā, itivuttakaṭṭhakathā, udānaṭṭhakathā, cariyāpiṭakaṭṭhakathā, therakathaṭṭhakathā, therīkathaṭṭhakathā, vimānavatthussa vimalavilāsini nāma aṭṭhakathā, petavatthussa vimalavilāsini nāma aṭṭhakathā, visuddhimaggassa paramatthamañjūsā nāma ṭīkā, dīghanikāyassa aṭṭhakathādīnaṃ catunnaṃ aṭṭhakathānaṃ līnatthappakāsani nāma ṭīkā, jātakaṭṭhakathāya līnatthappakāsani nāma ṭīkā, nettipakaraṇaṭṭhakathāya ṭīkā, buddhavaṃsaṭṭhakathāya paramatthadīpanī nāma ṭīkā, abhidhammaṭṭhakathāyaṭīkā līnatthavaṇṇanā nāma anuṭīkāti ime cuddasa matte ganthe akāsi.
然而有阿阇梨。有古阿阇梨、义注阿阇梨、造论阿阇梨、三名阿阇梨。哪些是古阿阇梨？第一次结集时，五百位漏尽者，对五部尼迦耶的名称、意义、旨趣、以及文句的校正，完成了剩余的工作。第二次结集时，七百位漏尽者，再次完成了对这些音义等的工作。第三次结集时，约一千位漏尽者，又再次完成了对这些音义等的工作。就这样，除去摩诃迦旃延(Mahākaccāyana)，其余两千二百余位漏尽者，都称为古阿阇梨。那些古阿阇梨，也称为义注阿阇梨。哪些是造论阿阇梨？《大义注》师等许多阿阇梨，称为造论阿阇梨。哪些是三名阿阇梨？摩诃迦旃延是三名。摩诃迦旃延造了哪些论？《迦旃延论》(Kaccāyanagantha)、《大词源论》(Mahāniruttigantha)、《小词源论》(Cullaniruttigantha)、《双论》(Yamakagantha)、《导论》(Nettigantha)、《藏论》(Peṭakopadesagantha)，这六部论是摩诃迦旃延所造。又有哪些论是由诸师所造？《大筏注》师造了名为《大筏注》(Mahāpaccarī)的论。《古仑谛》师造了名为《古仑谛》(Kurundī)的论。另一位阿阇梨为《大筏注》作了义注。另一位阿阇梨为《古仑谛》作了义注。名为觉音(Buddhaghosa)的阿阇梨，造了《清净道论》(Visuddhimagga)，为长部尼迦耶造了名为《善吉祥光》(Sumaṅgalavilāsinī)的义注，为中部尼迦耶造了名为《破除疑障》(Papañcasūdanī)的义注，为相应尼迦耶造了名为《显扬真义》(Sāratthappakāsinī)的义注，为增支部尼迦耶造了名为《满足心愿》(Manorathapūraṇī)的义注，为五部律藏造了名为《普端严》(Samantapāsādikā)的义注，为七部阿毗达摩论造了名为《胜义疏》(Paramatthakathā)的义注，为被称为波罗提木叉的母体造了名为《解惑》(Kaṅkhāvitaraṇī)的义注，为《法句》作了义注，为《本生》作了义注，为《小诵》作了义注，为《经集》作了义注，为《本行》作了义注，共造了这十三部论。名为佛授(Buddhadatta)的阿阇梨，造了《律抉择》(Vinayavinicchaya)、《上律抉择》(Uttaravinicchaya)、《阿毗达摩入门》(Abhidhammāvatāra)、为《佛史》(Buddhavaṃsa)造了名为《胜义悦意》(Madhuratthavilāsinī)的义注，共造了这四部论。名为阿难(Ānanda)的阿阇梨，为七部阿毗达摩论的义注造了名为《根本复注》(Mūlaṭīkā)的复注。法护(Dhammapāla)阿阇梨造了《导论》义注、《如是语》义注、《自说》义注、《所行藏》(Cariyāpiṭaka)义注、《长老偈》义注、《长老尼偈》义注、为《天宫事》(Vimānavatthu)造了名为《无垢光》(Vimalavilāsinī)的义注、为《饿鬼事》(Petavatthu)造了名为《无垢光》的义注、为《清净道论》造了名为《胜义宝函》(Paramatthamañjūsā)的复注，为长部义注等四部义注造了名为《隐义明》(Līnatthappakāsinī)的复注，为《本生》义注造了名为《隐义明》的复注，为《导论》义注造了复注，为《佛史》义注造了名为《胜义灯》(Paramatthadīpanī)的复注，为阿毗达摩义注的复注造了名为《隐义释》(Līnatthavaṇṇanā)的再复注，共造了这十四部论。
Dve pubbācariyānāmā cariyānirutti mañjūsaṃ nāma cullanirutti ṭīkañca mahānirutti saṅkhepañca akaṃsu. Mahāvajirabuddhināmācariyo vinayagaṇṭhināma pakaraṇaṃ akāsi. Dīpaṅkarasaṅkhāto vimalabuddhi nāmācariyo mukhamattadīpanī nāmakaṃ nyāsappakaraṇaṃ akāsi. Cullavajirabuddhi nāmācariyo atthabyākhyānaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi.
两位先师造了名为《行者词源宝函》(Cariyāniruttimañjūsā)的《小词源》复注和《大词源概要》(Mahāniruttisaṅkhepa)。名为大金刚智(Mahāvajirabuddhi)的阿阇梨造了名为《律结》(Vinayagaṇṭhi)的论书。名为燃灯(Dīpaṅkara)，又名无垢觉(Vimalabuddhi)的阿阇梨造了名为《入门明灯》(Mukhamattadīpanī)的注释论书。名为小金刚智(Cullavajirabuddhi)的阿阇梨造了名为《义疏》(Atthabyākhyāna)的论书。
Dīpaṅkaro nāmācariyo rūpasiddhi pakaraṇaṃ, rūpasiddhi ṭīkaṃ, sampapañca suttañceti tividhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Ānandācariyassa jeṭṭhasisso dhammapālo nāmācariyo saccasaṅkhepaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Kassapo nāmācariyo mohavicchedanī, vimaticchedanī, dasabuddhavaṃso, anāgatavaṃsoti, catuvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi.
名为燃灯(Dīpaṅkara)的阿阇梨造了三种论典，即《色成就论》、《色成就论》复注和《广分别经》。名为法护(Dhammapāla)的阿阇梨，是阿难(Ānanda)阿阇梨的上首弟子，造了名为《真实概要》(Saccasaṅkhepa)的论典。名为迦叶(Kassapa)的阿阇梨造了四种论典，即《破除愚痴》(Mohavicchedanī)、《断除疑惑》(Vimaticchedanī)、《十佛史》(Dasabuddhavaṃsa)和《未来史》(Anāgatavaṃsa)。
Mahānāmo nāmācariyo, saddhammapakāsanī nāma paṭisambhidāmaggassa aṭṭhakathaṃ akāsi. Dīpavaṃso, thūpavaṃso, bodhivaṃso, cūlavaṃso, mahāvaṃso, paṭisambhidāmaggaṭṭhakathā gaṇṭhi ceti ime cha ganthā mahānāmācari visuṃ visuṃ katā.
名为摩诃男(Mahānāma)的阿阇梨撰写了名为《正法之光》(Saddhammapakāsinī)的《无碍解道》义注。《岛史》、《塔史》、《菩提树史》、《小史》、《大史》以及《无碍解道》义注的难词释，这六部书都是由不同的名为摩诃男的阿阇梨分别完成的。
Navo mahānāmo nāmācariyo navaṃ mahāvaṃsa nāma pakaraṇaṃ akāsi. Upaseno nāmācariyo saddhammapajjotikaṃ nāma mahāniddesassa aṭṭhakathaṃ akāsi. Moggalāno nāmācariyo moggalānabyākaraṇaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Saṅgharakkhito nāmācariyo, subodhālaṅkāraṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Vuttodayakāro nāmācariyo vuttodayaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Dhammasiri nāmācariyo khuddakasikkhaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Purāṇakhuddasikkhāya ṭīkā, mūlasikkhā ceti, ime dve ganthā dvehācariyehi visuṃ visuṃ katā.
新摩诃男(Navamahānāma)阿阇梨创作了名为《新大史》的著作。名为优波先那(Upasena)的阿阇梨撰写了名为《正法之光》(Saddhammapajjotika)的《大解释》义注。名为目犍连(Moggalāna)的阿阇梨创作了名为《目犍连语法》的著作。名为僧护(Saṅgharakkhita)的阿阇梨撰写了名为《善觉庄严》的著作。《韵律学》的作者创作了名为《韵律学》(Vuttodaya)的著作。名为法吉祥(Dhammasiri)的阿阇梨撰写了名为《小戒学》(Khuddasikkhā)的著作。《古小戒学》的复注和《根本戒学》，这两部论著分别由两位不同的阿阇梨各自完成。
Anuruddho nāmācariyo paramatthavinicchayaṃ, nāmarūpaparicchedaṃ, abhidhammatthasaṅgahaṃ ceti tividhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Khemo nāmācariyo khemaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Sāriputto nāmācariyo vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpanī nāma ṭīkaṃ; vinayasaṅgahapakaraṇaṃ, vinayasaṅgahassaṭīkaṃ; aṅguttaraṭṭhakathāya sāratthamañjūsaṃ nāma navaṃ ṭīkaṃ; pañcikā ṭīkañceti, ime pañca ganthe akāsi. Buddhanāgo nāmācariyo vinayatthamañjūsaṃ nāma kaṅkhāvitaraṇīyā ṭīkaṃ akāsi. Navo moggalāno nāmācariyo abhidhānappadīpikaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Vācissaro nāmācariyo mahāsāmi nāma subodhālaṅkārassa ṭīkā, vuttodaya vivaraṇaṃ, sumaṅgalappasādani nāma khuddasikkhāya ṭīkā; sambandhacintā, sambandhacintāya ṭīkā; bālāvatāro, moggalānabyākaraṇassa pañcikāya ṭīkā; yogavinicchayo, vinayavinicchayassa ṭīkā, uttaravinicchayassa ṭīkā, nāmarūpa-paricchedassa vibhāgo, saddatthassa padarūpavibhāvanaṃ; khemassa pakaraṇassa ṭīkā, sīmālaṅkāro, mūlasikkhāya ṭīkā, rūpavibhāgo, paccayasaṅgaho, saccasaṅkhepassa ṭīkā ceti, ime aṭṭhārasa ganthe akāsi.
名为阿那律的阿阇梨造了三部论著：《胜义抉择》、《名色辨析》和《阿毗达摩摄义》。名为凯摩(Khema)的阿阇梨造了一部名为《凯摩》的论著。名为舍利弗的阿阇梨造了五部论书：《律藏义注》的复注，名为《心义灯》；《戒律摄要》；《戒律摄要》的复注；《增支部义注》的新复注，名为《精义宝匣》；以及《纲要复注》。名为觉龙(Buddhanāga)的阿阇梨造了《度疑惑》的复注，名为《律义宝函》。名为新目犍连(Nava Moggalāna)的阿阇梨造了名为《名称辞典》的论著。名为语主(Vācissara)的阿阇梨造了十八部论著：名为《大士》的《善悟庄严》复注、《韵律学》解说、《小戒学》的复注，名为《吉祥悦意》；《关联思择》、《关联思择》的复注；《童子入门》、《目犍连语法》的《纲要复注》；《瑜伽抉择》、《戒律抉择》的复注、《上抉择》的复注、《名色辨析》的解析、词义的词形分析、《凯摩论著》的复注、《界庄严》、《根本戒学》的复注、《色分别》、《缘集》以及《真实略论》的复注。
Sumaṅgalo nāmācariyo abhidhammāvatārassaṭīkaṃ, abhidhammatthasaṅgahassaṭīkañca duvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Buddhapiyo nāmācariyo sāratthasaṅgahaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Dhammakitti nāmācariyo dantadhātu pakaraṇaṃ akāsi. Medhaṅkaro nāmācariyo jinacaritaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Buddharakkhito nāmācariyo jinalaṅkāraṃ, jinalaṅkārassa ṭīkañcāti duvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Upatisso nāmācariyo anāgatavaṃsassa aṭṭhakathaṃ akāsi.
名为苏曼伽罗(Sumaṅgala)的阿阇梨造了两种论著：《阿毗达摩入门》的复注和《阿毗达摩摄义》的复注。名为佛陀庇耶(Buddhapiya)的阿阇梨造了名为《精要义集》的论著。名为法誉的阿阇梨造了《佛牙史》。名为梅檀迦罗(Medhaṅkara)的阿阇梨造了名为《胜者行传》的论著。名为佛护的阿阇梨造了两种论著：《胜者庄严》和《胜者庄严》的复注。名为伍巴谛萨的阿阇梨造了《未来史》的义注。
Kaṅkhāvitaraṇīyā līnatthappakāsini, nisandeho, dhammānusāraṇī, ñeyyāsantati, ñeyyāsantatiyā ṭīkā, sumatādāvatāro, lokapaññatti pakaraṇaṃ, tathāgatuppatti pakaraṇaṃ, nalāṭadhātu vaṇṇanā, sīhaḷavatthu, dhammadīpako, paṭipattisaṅgaho, visuddhimaggaṇṭhi, abhidhammagaṇṭhi, nettipakaraṇagaṇṭhi, visuddhimaggacullanavaṭīkā, sotabbamālinī, pasādajananī, okāsaloko, subodhālaṅkārassa nava ṭīkā ceti, ime vīsati ganthā vīsatācariyehi visuṃ visuṃ katā.
《<度疑惑>隐义明》、《无疑》、《随法行》、《应知相续》、《应知相续》的复注、《善慧导入》、《世间施设论》、《如来出现论》、《额骨舍利释义》、《锡兰事》、《法灯》、《修行摄要》、《清净道论》节解、《阿毗达摩》节解、《导论》节解、《清净道论》小新复注、《应闻华鬘》、《生信》、《器世间》、《善悟庄严》的新复注等，这二十部论典由二十位阿阇梨分别造。
Saddhammasiri nāmācariyo saddatthabhedacintā nāma pakaraṇaṃ akāsi. Devo nāmācariyo sumana kūṭavaṇṇanaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Cullabuddhaghoso nāmācariyo sotatthakinidānaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Raṭṭhapālo nāmācariyo madhurasaṅgāhaṇīkitti nāma pakaraṇaṃ akāsi. Subhūtacando nāmācariyo liṅgatthavivaraṇa-pakaraṇaṃ akāsi. Aggavaṃso nāmācariyo saddanīti pakaraṇaṃ nāma akāsi. Vajirabuddhi nāmācariyo mahāṭīkaṃ nāma nyāsapakaraṇaṭīkaṃ akāsi. Guṇasāgaro nāmācariyo mukhamattasāraṃ, mukhamattasārassa ṭīkañca duvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Abhayo nāmācariyo saddatthabhedacintāya mahāṭīkaṃ akāsi. Ñāṇasāgaro nāmācariyo liṅgatthavivaraṇappakāsanaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Aññataro ācariyo gūḷatthaṭīkaṃ, bālappabodhanañca duvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Aññataro ācariyo saddattha-bhedacintāya majjhimaṭīkaṃ akāsi. Uttamo nāmācariyo bālāvatāraṭīkaṃ, liṅgatthavivaraṇaṭīkañca duvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Aññataro ācariyo saddatthabhedacintāya nava-ṭīkaṃ akāsi. Eko amacco abhidhānappadīpikāyaṭīkaṃ, gaṇṭhipakaraṇassa daṇḍīppakaraṇassa māgadhabhūtaṃ ṭīkaṃ, koladdhajanassa sakaṭabhāsāya kataṭīkañca tividhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Dhammasenāpati nāmācariyo kārikaṃ, etimāsapidīpanī, manohārañca tividhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Aññataro ācariyo kārikāya ṭīkaṃ akāsi. Aññataro ācariyo etimāsapidīpikāya ṭīkaṃ akāsi.
名为正法吉祥(Saddhammasiri)的阿阇梨造了《词义分别思择》论。名为天(Deva)的阿阇梨造了《须摩那顶释义》论。名为小觉音的阿阇梨造了《声义因缘》论。名为护国的阿阇梨造了《蜜味摄颂》论。名为善现月(Subhūtacanda)的阿阇梨造了《词性义释》论。名为胜种(Aggavaṃsa)的阿阇梨造了《声律论》。名为金刚智(Vajirabuddhi)的阿阇梨造了《尼亚萨论》的复注，名为《大复注》。名为功德海(Guṇasāgara)的阿阇梨造了《口传精要》及其复注两种论著。名为无畏(Abhaya)的阿阇梨造了《词义分别思择》的《大复注》。名为智海(Ñāṇasāgara)的阿阇梨造了《词性义释阐明》论。另一位阿阇梨造了《隐义复注》与《愚者启蒙》两种论著。另一位阿阇梨造了《词义分别思择》的《中复注》。名为最上(Uttama)的阿阇梨造了《童子入门》的复注与《词性义释》的复注两种论著。另一位阿阇梨造了《词义分别思择》的《新复注》。一位大臣造了三种论著：《名称辞典》的复注、《节解论》与《杖论》的摩揭陀语复注，以及用Sakaṭa语为拘罗荼人所作的复注。名为法将(Dhammasenāpati)的阿阇梨造了《颂》、《时节明灯》与《悦意》三种论著。另一位阿阇梨造了《颂》的复注。另一位阿阇梨造了《时节明灯》的复注。
Aññataro ācariyo saddabindu nāma pakaraṇaṃ akāsi. Saddhammaguru nāmācariyo saddavuttippakāsakaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Sāriputto nāmācariyo saddavuttippakāsakassa ṭīkaṃ akāsi. Aññataro ācariyo kaccāyanasāraṃ nāma pakaraṇaṃ kaccāyanasārassa ṭīkañca duvidhaṃ pakaraṇaṃ akāsi. Navo medhaṅkaro nāmācariyo lokadīpakasāraṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Aggapaṇḍito nāmācariyo lokuppatti nāma pakaraṇaṃ akāsi. Cīvaro nāmācariyo jaṅghadāsakassa ṭīkaṃ akāsi. Mātikatthadīpanī, abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanā, sīmālaṅkārassaṭīkā, vinayasamuṭṭhānadīpanī ṭīkā, gaṇṭhi sāro, paṭṭhānagaṇanā nayo, suttaniddeso, pātimokkho, ceti, ime aṭṭha ganthe saddhammajotipālācariyo akāsi. Vimalabuddhi nāmācariyo abhidhamma-pannarasaṭṭhānaṃ nāma pakaraṇaṃ akāsi. Navo vimalabuddhi nāmācariyo saddasāratthajālinī, saddasāratthajāliniyā ṭīkā, vuttodaya ṭīkā, paramatthamañjūsā nāma abhidhammasaṅgahaṭīkāya anuṭīkā dasagaṇṭhivaṇṇanā, māgadhabhūtāvidaggamukhamaṇḍanaṭīkā ceti ime cha ganthe akāsi. Aññataro ācariyo pañcapakaraṇaṭīkāya navānuṭīkaṃ akāsi. Ariyavaṃso nāmācariyo abhidhammasaṅgaha-ṭīkāya [paramattha] maṇisāramañjūsaṃ nāma navānuṭīkaṃ akāsi. Abhidhammatthasaṅgahassa ṭīkā, peṭakopadesassa ṭīkā, catubhāṇavārassa aṭṭhakathā, mahāsārapakāsanī, mahādīpanī, sāratthadīpanī gati pakaraṇaṃ, hatthasāro, bhummasaṅgaho, bhummaniddeso, dasavatthukāyaviratiṭīkā, jotanā nirutti, vibhattikathā, kaccāyanavivaraṇā, saddhammamālinī, pañcagati vaṇṇanā, bālacittapabodhanaṃ, dhammacakkasuttassa navaṭṭhakathā, dantadhātu pakaraṇassa ṭīkā ceti, ime vīsati ganthā nānācariyehi katā, aññāni pana pakaraṇāni atthi.
某位导师造《音点》(Saddabindu)论。名为正法导师(Saddhammaguru)的导师造《音律明》(Saddavuttippakāsaka)论。名为舍利弗(Sāriputta)的导师为《音律明》作疏。某位导师造《迦旃延精要》(Kaccāyanasāra)与《迦旃延精要疏》(Kaccāyanasāraṭīkā)二论。名为新梅檀迦罗(Nava Medhaṅkara)的导师造《世间灯精要》(Lokadīpakasāra)论。名为最胜智者(Aggapaṇḍita)的导师造《世间起源》(Lokuppatti)论。名为衣沃(Cīvara)的导师为《腿足随从》(Jaṅghadāsaka)作疏。正法光护(Saddhammajotipāla)导师造论八部：《母义灯》(Mātikatthadīpanī)、《阿毗达摩义集释义》(Abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanā)、《戒场庄严疏》(Sīmālaṅkārassaṭīkā)、《律生起灯疏》(Vinayasamuṭṭhānadīpanī ṭīkā)、《纲要精义》(Gaṇṭhisāra)、《发趣计算法》(Paṭṭhānagaṇanānayo)、《经的解释》(Suttaniddeso)与《波罗提木叉》(Pātimokkho)。名为无垢慧(Vimalabuddhi)的导师造《阿毗达摩十五处》(Abhidhamma-pannarasaṭṭhāna)论。名为新无垢慧(Nava Vimalabuddhi)的导师造论六部：《音义珠网》(Saddasāratthajālinī)、《音义珠网疏》(Saddasāratthajāliniyā ṭīkā)、《韵律学疏》(Vuttodaya ṭīkā)、名为《胜义宝匣》(Paramatthamañjūsā)的《阿毗达摩集疏》之复疏(anuṭīkā)、《十纲要释义》(Dasagaṇṭhivaṇṇanā)与《摩揭陀语显明妆饰疏》(Māgadhabhūtāvidaggamukhamaṇḍanaṭīkā)。某位导师为《五论疏》(Pañcapakaraṇaṭīkāya)造新复疏(navānuṭīka)。名为圣种(Ariyavaṃsa)的导师为《阿毗达摩集疏》造名为《胜义宝鬘》(Maṇisāramañjūsaṃ)的新复疏。以下二十部论著由不同导师所造：《阿毗达摩义集疏》(Abhidhammatthasaṅgahassa ṭīkā)、《藏论教导疏》(Peṭakopadesassa ṭīkā)、《四诵品义注》(Catubhāṇavārassa aṭṭhakathā)、《大精要阐明》(Mahāsārapakāsanī)、《大灯》(Mahādīpanī)、《心义灯：趣论》(Sāratthadīpanī Gati Pakaraṇa)、《手精要》(Hatthasāro)、《地集》(Bhummasaṅgaho)、《地的解释》(Bhummaniddeso)、《十事离欲疏》(Dasavatthukāyaviratiṭīkā)、《光明语源》(Jotanā Nirutti)、《词类论》(Vibhattikathā)、《迦旃延释》(Kaccāyanavivaraṇā)、《正法花环》(Saddhammamālinī)、《五趣释义》(Pañcagati Vaṇṇanā)、《愚童觉醒》(Bālacittapabodhanaṃ)、《转法轮经新义注》(Dhammacakkasuttassa navaṭṭhakathā)与《佛牙史论疏》(Dantadhātu Pakaraṇassa ṭīkā)。此外，尚有其他论著。
Katamāni saddhammo pāyano, bālappabodhanapakaraṇassa ṭīkā ca, jinālaṅkārapakaraṇassa navaṭīkā ca, liṅgatthavivaraṇaṃ, liṅgavinicchayo; pātimokkhavivaraṇaṃ, paramatthakathāvivaraṇaṃ, samantapāsādikā vivaraṇaṃ, catubhāṇavāraṭṭhakathā vivaraṇaṃ, abhidhammatthasaṅgahavivaraṇaṃ, saccasaṅkhepavivaraṇaṃ, saddatthabhedacintāvivaraṇaṃ, saddavuttivivaraṇaṃ, kaccāyanasāravivaraṇaṃ, abhidhammatthasaṅgahassa ṭīkā vivaraṇaṃ, mahāvessantarājātakassa vivaraṇaṃ, sakkābhimataṃ, mahāvessantarajātakassa navaṭṭhakathā, paṭhama saṃbodhi, lokanetti ca, buddhaghosācariyanidānaṃ milindapañhā vaṇṇanā, caturā rakkhā, caturakkhāya aṭṭhakathā, saddavuttipakaraṇassa navaṭīkā, iccevaṃ pañcavīsati pamāṇāni pakaraṇāni laṅko dīpādīsuṭṭhānesu paṇḍitehi katāni ahesuṃ, sambuddhegāthā ca, naradeva nāma gāthā ca, dātave cīratti gāthā ca, vīsati ovādagāthā ca, dānasattari, sīlasattari, sappādānavaṇṇanā, anantabuddhavandanagāthā ca, aṭṭhavīsati buddhavandanagāthā ca, atītānāgatapaccuppannavandanagāthā ca, asītimahāsāvakavandanagāthā ca, navahāraguṇavaṇṇanā cāti, ime buddhapaṇāma-gāthādikā gāthā yo paṇḍitehi laṅkādīpādisuṭṭhānesu katā ahesuṃ [iti cullaganthavaṃse ganthakārakācariya dīpako nāma dutiyo paricchedo]
何为正法之资粮？有《愚者启蒙论疏》(Bālappabodhanapakaraṇaṭīkā)、《胜者庄严》新疏(Jinālaṅkārapakaraṇassa navaṭīkā)、《词性解释》(Liṅgatthavivaraṇaṃ)、《词性抉择》(Liṅgavinicchayo)、《波罗提木叉解释》(Pātimokkhavivaraṇaṃ)、《胜义论解释》(Paramatthakathāvivaraṇaṃ)、《普端严》解释(Samantapāsādikā vivaraṇaṃ)、《四诵品义注解释》(Catubhāṇavāraṭṭhakathā vivaraṇaṃ)、《阿毗达摩义集解释》(Abhidhammatthasaṅgahavivaraṇaṃ)、《谛要略解释》(Saccasaṅkhepavivaraṇaṃ)、《词义差别思择解释》(Saddatthabhedacintāvivaraṇaṃ)、《语法论解释》(Saddavuttivivaraṇaṃ)、《迦旃延精要解释》(Kaccāyanasāravivaraṇaṃ)、《阿毗达摩义集疏解释》(Abhidhammatthasaṅgahassa ṭīkā vivaraṇaṃ)、《大韦桑达拉本生解释》(Mahāvessantarajātaka-vivaraṇaṃ)、《帝释所喜》(Sakkābhimataṃ)、《大韦桑达拉本生新义注》(Mahāvessantarajātakassa navaṭṭhakathā)、《初正觉》(Paṭhama Saṃbodhi)、《世间导》(Lokanetti)、《觉音导师本缘》(Buddhaghosācariyanidānaṃ)、《弥兰王问经释义》(Milindapañhā Vaṇṇanā)、《四护卫》(Caturārakkhā)、《四护卫义注》(Caturakkhāya Aṭṭhakathā)、《语法论新疏》(Saddavuttipakaraṇassa navaṭīkā)。如是二十五部论著，乃楞伽岛(Laṅkādīpa)等地学者所造。复有《正觉偈》(Sambuddhegāthā)、《人天主偈》(Naradeva nāma gāthā)、《施衣偈》(Dātave Cīratti Gāthā)、《二十教诫偈》(Vīsati Ovādagāthā)、《布施七十偈》(Dānasattari)、《戒七十偈》(Sīlasattari)、《善施释义》(Sappādānavaṇṇanā)、《无量佛赞偈》(Anantabuddhavandanagāthā)、《二十八佛赞偈》(Aṭṭhavīsati Buddhavandanagāthā)、《三世佛赞偈》(Atītānāgatapaccuppannavandanagāthā)、《八十大弟子赞偈》(Asītimahāsāvakavandanagāthā)、《九支功德释义》(Navahāraguṇavaṇṇanā)等。此等礼佛偈颂，亦为楞伽岛等地学者所造。[《小部著作史》中名为“论著作者导师之阐明”的第二章终]
3. Ācariyānaṃ sañjātaṭṭhānaparicchedo
3. 诸导师出生地章
Ācariyesu ca atthi jambudīpikācariyā atthi, laṅkādīpikācariyā. Katame jambudīpikācariyā? Katame laṅkādīpikācariyā? Mahākaccāyano jambudīpikācariyo so hi avantiraṭṭhe ujjenī nagare candapajjotassa nāma rañño purohito hutvā kāmānaṃ ādīnavaṃ disvā, gharāvāsaṃ pahāya satthusāsane pabbajjitvā heṭṭhā vuttappakāre ganthe akāsi. Mahāaṭṭhakathācariyo jambudīpiko, mahāpaccarikācariyo, mahākurundikācariyo, aññataro ācariyā dveti ime ca bhūvācariyā. Laṅkādīpikācariyā nāma te kira buddhaghosācariyassa pūre bhūtācariye kāle ahesuṃ. Mahābuddhaghosācariyo jambudīpiko. So kira magadharaṭṭhe ghosakagāme rañño purohitassa kesi nāma brāhmaṇassa putto, satthusāsane pabbajjitvā laṅkādīpaṃ gato heṭṭhā vuttappakāre ganthe akāsi.
导师之中，有瞻部洲(Jambudīpa)导师，亦有楞伽岛(Laṅkādīpa)导师。何为瞻部洲导师？何为楞伽岛导师？摩诃迦旃延(Mahākaccāyana)是瞻部洲导师。他曾于阿槃提(Avanti)国优禅尼(Ujjenī)城，为旃陀波阇多(Candapajjota)王作祭司，后见欲乐之过患，舍离居家，于佛陀教法中出家，并如前述造诸论著。《大义注》的导师是瞻部洲人；《大筏注》的导师、《古仑谛》的导师，以及另外两位导师，这些也都是古代的导师。所谓楞伽岛的导师，据说他们出现于觉音(Buddhaghosa)导师之前的古代导师时期。大觉音导师是瞻部洲人。据说他是摩揭陀(Magadha)国寇萨咖(Ghosaka)村人，为国王的祭司、名为髻尸(Kesi)的婆罗门之子。他于佛陀教法中出家后，前往楞伽岛，并如前述造诸论著。
Buddhadattācariyo, ānandācariyo, dhammapālācariyo, dve bubbācariyo, mahāvajira-buddhācariyo, cullavajira-buddhācariyo, vimalabuddhasaṅkhāto dīpaṅkarācariyo, culladīpaṅkarācariyo, culladhammapālācariyo, kassapācariyoti ime ekādasacariyā jambudīpikā heṭṭhā vuttapakāre ganthe akaṃsu. Mahānāmācariyo, aññatarācariyā, cullamahānāmācariyo, upasenācariyo, moggalānācariyo, saṅgharakkhitācariyo, vuttodayakārācariyo, dhammasirācariyo, aññatarā dvācariyā, anuruddhācariyo, khemācariyo, sāriputtācariyo, buddhanāgācariyo, cullamoggalānācariyo, vācissavācariyo, sumaṅgalācariyo, buddhapiyācariyo, dhammakitti ācariyo medhaṅkarācariyo, buddharakkhitācariyo, upatissā cariyo, aññatarā vīsatācariyā, saddhammasirācariyo, devācariyo, cullabuddhaghosācariyo, sāriputtācariyo, raṭṭhapālācariyoti ime dve paññāsācariyā laṅkādīpikācariyā nāma. Subhūtacandācariyo, aggavaṃsācariyo, navo vajirabuddhācariyo, guṇasāgarācariyo, abhayācariyo, ñāṇasāgarācariyo, aññatarā dvācariyā, uttamācariyo, aññataro ācariyo, aññataro mahāmacco, dhammasenāpatācariyo, aññatarā tayo ācariyā, saddhammaguru ācariyo, sāriputtācariyo, aññataro ekā ācariyo, medhaṅkarācariyo, aggapaṇḍitācariyo, cīvarācariyo, saddhammajotipālācariyo, vimalabuddhācariyoti ime tevīsati ācariyā jambudīpikā heṭṭhā vuttappakāre ganthe pukkāma saṅkhāte arimaddana nagare akaṃsu.
佛授阿阇梨、阿难阿阇梨、法护阿阇梨、两位布巴(Bubbā)阿阇梨、大金刚佛(Mahāvajirabuddha)阿阇梨、小金刚佛(Cullavajirabuddha)阿阇梨、名为净佛(Vimalabuddha)的燃灯(Dīpaṅkara)阿阇梨、小燃灯(Culladīpaṅkara)阿阇梨、小法护(Culladhammapāla)阿阇梨、迦叶阿阇梨，此十一位瞻部洲阿阇梨，依下述方式造论。摩诃男阿阇梨、某位阿阇梨、小摩诃男(Cullamahānāma)阿阇梨、优波先那阿阇梨、目犍连(Moggalāna)阿阇梨、僧护阿阇梨、《韵律学》作者阿阇梨、法顶(Dhammasirā)阿阇梨、某两位阿阇梨、阿那律阿阇梨、谶摩(Khemā)阿阇梨、舍利弗阿阇梨、佛龙(Buddhanāga)阿阇梨、小目犍连(Cullamoggalāna)阿阇梨、语主(Vācissava)阿阇梨、善吉祥(Sumaṅgala)阿阇梨、佛爱(Buddhapiya)阿阇梨、法誉阿阇梨、慧生(Medhaṅkara)阿阇梨、佛护阿阇梨、伍巴谛萨阿阇梨、某二十位阿阇梨、正法顶(Saddhammasirā)阿阇梨、提婆(Deva)阿阇梨、小觉音阿阇梨、舍利弗阿阇梨、护国阿阇梨，此五十二位阿阇梨，名为楞伽岛阿阇梨。善现月(Subhūtacanda)阿阇梨、上族(Aggavaṃsa)阿阇梨、新金刚佛(Navo Vajirabuddha)阿阇梨、德海(Guṇasāgara)阿阇梨、无畏(Abhaya)阿阇梨、智海(Ñāṇasāgara)阿阇梨、某两位阿阇梨、最上(Uttama)阿阇梨、某位阿阇梨、某位大臣、法将(Dhammasenāpati)阿阇梨、某三位阿阇梨、正法师(Saddhammaguru)阿阇梨、舍利弗阿阇梨、某一位阿阇梨、慧生(Medhaṅkara)阿阇梨、上智者(Aggapaṇḍita)阿阇梨、衣(Cīvara)阿阇梨、正法光护(Saddhammajotipāla)阿阇梨、净佛(Vimalabuddha)阿阇梨，此二十三位阿阇梨，在名为蒲甘(Pukkāma)的阿利马达那(Arimaddana)城，依下述方式造论。
Navovimalabuddhācariyo jambudīpiko heṭṭhā vuttappakāre ganthe paṃyanagare akāsi. Aññatarācariyo ariyavaṃsācariyoti ime dvācariyā jambudīpikā heṭṭhā vuttappakāre ganthe ati [navi] pure akaṃsu, aññatarā vīsatācariyā jambudīpikā heṭṭhā vuttappakāre ganthe kiñci purādighare akaṃsu.
瞻部洲的新净佛(Navovimalabuddha)阿阇梨，依前述方式在潘延(Paṃya)城造论。某位阿阇梨与圣种(Ariyavaṃsa)阿阇梨，此两位瞻部洲阿阇梨，依前述方式在阿底(Ati)新城造论；另有二十位瞻部洲阿阇梨，依前述方式在旧舍等处造论少分。
[Iti cullaganthavaṃse ācariyānaṃ sañjātaṭṭhāna dīpako nāma tatiyo paricchedo.]
《小论史》中，名为“阐明诸阿阇梨出生地”，第三章终。
4. Āyāyakācariya-paricchedo
4. 应请造论阿阇梨章
Ganthā pana siyā āyācanena ācariyehi katā, siyā anāyācanena ācariyehi katā. Katame ganthā āyācanena, katame anāyācanena katā? Mahākaccāyana gantho, mahāaṭṭhakathā gantho, mahāpaccariya gantho, mahākurundi gantho, mahāpaccariyaganthassa aṭṭhakathā gantho, mahākurundi ganthassa aṭṭhakathā ganthoti. Imehi cha ganthehi attano matiyā sāsanuggahanatthāya saddhammaṭhitiyā katā.
诸论或为阿阇梨应请而作，或为未经请求而作。哪些论是应请而作，哪些是未经请求而作？《摩诃迦旃延论》、《大义注》、《大筏注》、《古仑谛论》、《大筏注》之义注、《古仑谛论》之义注。此六论是为护持教法、令正法久住，依其自见而作。
Ka. buddhaghosācariya-ganthadīpanā
甲、觉音阿阇梨著作阐释
Buddhaghosācariya ganthesu pana visuddhimaggo, saṅghapālena nāma saṅghatherena āyācitena buddhaghosācariyena kato. Dīghanikāyassa aṭṭhakathā gantho dāṭhā nāmena saṅghatherena āyācitena buddhaghosācariyena kato. Majjhimanikāyassa aṭṭhakathā gantho buddhamittanāmena therena āyācitena buddhaghosācariyena kato. Saṃyuttanikāyassa aṭṭhakathā gantho jotipālena nāma therena āyācitena buddhaghosācariyena kato. Aṅguttaranikāyassa aṭṭhakathā gantho bhaddantā nāma therena sahaājīvakena upāsakena ca āyācitena buddhaghosācariyena kato. Samantapāsādikā nāma aṭṭhakathā gantho buddhasiri nāmena therena āyācitena buddhaghosācariyena kato. Sattannaṃ abhidhamma-ganthānaṃ aṭṭhakathā gantho cullabuddhaghosena bhikkhunā āyācitena buddhaghosācariyena kato. Dhammapadassaaṭṭhakathā gantho kumārakassapanāmena therena āyācitena buddhaghosācariyena kato. Jātakassaaṭṭhakathā gantho atthadassī, buddhamitta, buddhapiyadeva saṅkhātehi tīhi therehi āyācitena buddhaghosācariyena kato. Khuddakapāṭhassa aṭṭhakathā gantho, suttanipātassa aṭṭhakathā gantho attano matiyā buddhaghosācariyena kato. Apadānassa aṭṭhakathā gantho pañcanikāya viññūhi pañcahi therehi āyācitena buddhaghosācariyena kato.
在觉音阿阇梨的著作中，《清净道论》是应名为僧护(Saṅghapāla)的长老之请而作；《长部》义注是应名为达塔(Dāṭhā)的长老之请而作；《中部》义注是应名为佛友(Buddhamitta)的长老之请而作；《相应部》义注是应名为光护的长老之请而作；《增支部》义注是应名为跋檀陀(Bhaddanta)的长老与一位裸行顺命外道优婆塞之请而作；名为《普端严》的义注是应名为佛吉祥(Buddhasiri)的长老之请而作；七部阿毗达摩论的义注是应小觉音(Cullabuddhaghosa)比丘之请而作；《法句经》义注是应名为童子迦叶(Kumārakassapa)的长老之请而作；《本生》义注是应名为见义、佛友、佛爱天(Buddhapiyadeva)的三位长老之请而作；《小诵》义注与《经集》义注是觉音阿阇梨依己见而作；《本行》义注是应通晓五部的五位长老之请而作。
Buddhaghosācariya-ganthadīpanā niṭṭhitā.
觉音阿阇梨著作阐释终。
Kha. buddhadattācariya-ganthadīpanā
乙、佛授阿阇梨著作阐释
Buddhattācariya ganthesu pana vinaya-vinicchayagantho attano sissena buddhasīhena nāma therena āyācitena buddhattācariyā kato. Uttara-vinicchayagantho saṅghapālena nāmena therena āyācitena buddhadattācariyena kato. Abhidhammāvatāro nāma gantho attano sissena sumati therena āyācitena buddhadattācariyena kato. Buddhavaṃsassa aṭṭhakathā gantho teneva buddhasīhanāma therena āyācitena buddhadattācariyena kato.
在佛授阿阇梨的著作中：《律抉择》是应其弟子名为佛狮(Buddhasīha)的长老之请而作；《后抉择》是应名为僧护(Saṅghapāla)的长老之请而作；《阿毗达摩入门》是应其弟子名为善慧(Sumati)的长老之请而作；《佛史》义注是应同一位名为佛狮的长老之请而作。
Buddhadattācariya-ganthadīpanā niṭṭhitā.
佛授阿阇梨著作阐释终。
Abhidhammakathāya mūlaṭīkā nāma ṭīkā gantho buddhamittā nāma therena āyācitena ānandācariyena kato.
名为《阿毗达摩论义根本复注》之复注，由阿难阿阇梨应名为佛友的长老之请而作。
Ga. dhammapālācariyena-ganthadīpanā
丙、法护阿阇梨著作阐释
Nettipakaraṇassa aṭṭhakathā gantho dhammarakkhita nāma therena āyācitena dhammapālācariyena kato. Itivuttakaaṭṭhakathā gantho, udānaaṭṭhakathā gantho, cariyāpiṭakaaṭṭhakathā gantho, therakathāaṭṭhakathā gantho, therikathāaṭṭhakathā gantho, vimānavatthuaṭṭhakathā gantho, petavatthuaṭṭhakathā gantho, ime satta ganthā attano matiyā dhammapālācariyena kato. Visuddhimaggaṭīkā gantho dāṭhā nāmena nāma therena āyācitena dhammapālācariyena kato, dīghanikāya-aṭṭhakathādīnaṃ catunnaṃ aṭṭhakathānaṃ ṭīkā gantho, abhidhammaṭṭhakathāya anuṭīkā gantho, nettipakaraṇaṭṭhakathāya ṭīkā gantho, buddhavaṃsaṭṭhakathāya ṭīkā gantho, jātakaṭṭhakathāya ṭīkā gantho ceti ime pañca ganthā attano matiyā dhammapālācariyena kato.
《导论义注》是法护(Dhammapāla)论师应法密(Dhammarakkhita)长老之请而作。《如是语义注》、《自说义注》、《所行藏义注》、《长老偈义注》、《长老尼偈义注》、《天宫事义注》、《饿鬼事义注》这七部论著是法护论师依自意而作。《清净道论复注》是法护论师应名为牙(Dāṭhā)的长老之请而作；《长部》等四部义注的复注、《阿毗达摩义注随复注》、《导论义注复注》、《佛史义注复注》、《本生义注复注》这五部论著是法护论师依自意而作。
Dhammapālācariya-ganthadīpanā niṭṭhitā.
法护论师著述阐释终。
Niruttimañjūsā nāma cullaniruttiṭīkā gantho, mahāniruttisaṅkhepo nāma gantho ca attano matiyā pubbācariyehi viṃsu kato.
一部名为《尼律提宝匣》的小尼律提复注，以及一部名为《大尼律提撮要》的论著，都是前代论师们分别依自意而作。
Pañca vinayapakaraṇānaṃ vinayagaṇṭhi nāma gantho attano matiyā mahāvajirabuddhācariyena kato. Nyāsasaṅkhāto mukhamattadīpanī nāma gantho attano matiyā vimalabuddhi ācariyena kato. Atthabyakkhyāno nāma gantho attano matiyā cullavajirabuddhācariyena kato. Rūpasiddhi tassa ca ganthassa ṭīkā gantho sabba pañcasuttañca attano matiyā dīpaṅkarācariyena kato. Saccasaṅkhepo nāma gantho attano matiyā culladhammapālācariyena kato. Mohacchedanī gantho, vimaticchedanī gantho, dasa buddhavaṃso, anāgatavaṃso ca. Attano matiyā kassapācariyena kato. Paṭisambhidāmaggassa aṭṭhakathā gantho mahānāmena upāsakena āyācitena mahānāmācariyena kato. Dīpavaṃso, thūpavaṃso, bodhivaṃso, cullavaṃso, porāṇavaṃso, mahāvaṃso cāti ime cha ganthā attano matiyā mahānāmācariyehi visuṃ katā. Navo mahāvaṃsagantho attano matiyā cullamahānāmācariyena kato. Saddhammapajjotikā nāma mahāniddesassa aṭṭhakathā gantho devena therena āyācitena upasenācariyena kato. Moggalānabyākaraṇaganthe attano matiyā moggalānācariyena kato. Subodhālaṅkāra nāma gantho attano matiyā saṅgharakkhitācariyena kato. Vuttodaya gantho attano matiyā vuttodayakārācariyena kato. Khuddasikkhā nāma gantho attano matiyā dhammasirācariyena kato. Porāṇakhuddasikkhā ṭīkā ca mūlasikkhā cāti, ime dve ganthe attano matiyā aññatarehi dvihācariyehi viṃsu katā.
一部名为《律纲》的五部律藏论著，是大金刚菩提论师依自意而作。一部名为《入门明灯》的释义论著，是无垢慧论师依自意而作。一部名为《义释》的论著，是小金刚菩提论师依自意而作。《色成就》及其复注，还有《一切五经》，是燃灯论师依自意而作。一部名为《谛要撮要》的论著，是小法护论师依自意而作。《断惑论》、《断疑论》、《十佛史》和《未来史》，是迦叶论师依自意而作。《无碍解道义注》，是摩诃男论师应摩诃男优婆塞之请而作。《岛史》、《塔史》、《菩提树史》、《小史》、《古史》和《大史》这六部论著，是摩诃男论师们分别依自意而作。《新大史》是小摩诃男论师依自意而作。一部名为《正法灯》的《大义释义注》，是优波先那论师应提婆长老之请而作。《目犍连文法》是目犍连论师依自意而作。一部名为《善庄严》的论著，是僧护论师依自意而作。《韵律学》是韵律学作者论师依自意而作。一部名为《小戒学》的论著，是法首论师依自意而作。《古小戒学复注》和《根本戒学》这两部论著，是由其他两位论师分别依自意而作。
Paramatthavinicchayaṃ nāma gantho saṅgharakkhitena therena āyācitena anuruddhācariyena kato. Nāmarūpa-paricchedo nāma gantho attano matiyā anuruddhācariyena kato. Abhidhammatthasaṅgahaṃ nāma gantho namma nāmena upāsakena āyācitena anuruddhācariyena kato. Khemo nāma gantho attano matiyā khemācariyena kato. Sāratthadīpanī nāma vinayaṭṭhakathāya ṭīkā gantho, vinayasaṅgahaṃ, vinayasaṅgahassa ṭīkā gantho, aṅguttaraṭṭhakathāya navo ṭīkā ganthoti ime cattāro ganthā parakkamabāhu nāmena laṅkādīpissarena raññā āyācitena sāriputtācariyena kato. Sakaṭasaddasatthassa pañcikāya ṭīkā gantho attano matiyā sāriputtācariyena kato. Kaṅkhāvitaraṇiyā vinayatthamañjūsā nāma ṭīkā gantho sumedhā nāmatherena āyācitena buddhanāgācariyena kato. Abhidhānappadīpiko nāma gantho attano matiyā cūlamoggalānācariyena kato. Subodhālaṅkārassa mahāsāmi nāma ṭīkā, vuttodaya vivaraṇañcāti ime dve ganthā attano matiyā vācissarena katā. Khuddasikkhāya sumaṅgalappasādani nāma navo ṭīkā gantho sumaṅgalena āyācitena navācissarena kato. Sambandhacintāṭīkā bālāvatāro, moggalānabyākaraṇassa ṭīkā cāti ime tayo ganthā, sumaṅgala, buddhamitta, mahākassapa saṅkhātehi tīhi therehi ca, dhammakitti nāma upāsakena, vānijjā bhātu upāsakena ca āyācitena vācissarena kato. Nāmarūpaparicchedassa vibhāgo, saddatthassa padarūpa-vibhāvanaṃ, khemapakaraṇassa ṭīkā, sīmālaṅkāro, mūlasikkhāya ṭīkā, rūpavibhāgo, paccayasaṅgaho cāti ime satta ganthā attano matiyā vācissarena katā. Saccasaṅkhepassa ṭīkā gantho sāriputta-nāmena therena āyācitena vācissarena kato. Abhidhammāvatārassa ṭīkā, abhidhammatthasaṅgahassa ṭīkā cāti ime dve ganthā attano matiyā sumaṅgalācariyena katā. Sāratthasaṅgahaṃ nāma gantho attano matiyā buddhappiyena kato dantadhātuvaṇṇanā nāma pakaraṇaṃ
《胜义抉择》一书，是阿那律论师应僧护长老之请而作。《名色分别》一书，是阿那律论师依自意而作。《阿毗达摩义摄要》一书，是阿那律论师应那摩(Namma)优婆塞之请而作。《吉祥》一书，是吉祥论师依自意而作。《心义灯》这部律藏义注的复注、《戒律摄要》、《戒律摄要复注》、《增支部义注新复注》这四部书，是舍利弗论师应楞伽岛王勇臂王之请而作。《车声论》评注的复注，是舍利弗论师依自意而作。一部名为《律义宝匣》的《疑惑度脱》复注，是佛龙论师应善慧(Sumedha)长老之请而作。《名称辞典》一书，是小目犍连论师依自意而作。《善庄严》的《大主》复注，以及《韵律学》释论，这两部书是伐致沙罗(Vācissara)依自意而作。《小戒学》的新复注《善吉祥悦意》，是新伐致沙罗应善吉祥之请而作。《关联思择》复注、《愚者入门》、《目犍连文法》复注这三部书，是伐致沙罗应善吉祥、佛友、大迦叶三位长老，以及法誉优婆塞、商人兄弟优婆塞之请而作。《名色分别论析》、《词义语形阐明》、《吉祥论著》复注、《界标庄严》、《根本戒学》复注、《色法论析》、《缘摄要》这七部书，是伐致沙罗依自意而作。《谛要撮要》复注，是伐致沙罗应舍利弗长老之请而作。《阿毗达摩入论》复注与《阿毗达摩义摄要》复注这两部书，是善吉祥论师依自意而作。《心义摄要》一书，以及名为《佛牙舍利释义》的论著，是佛喜(Buddhappiya)依自意而作。
Laṅkādīpissarassa rañño senāpatinā āyācitena dhammakittināmācariyena kataṃ. Jinacaritaṃ nāma pakaraṇaṃ attano matiyā medhaṅkarācariyena kataṃ. Jinālaṅkāro, jinālaṅkārassa ṭīkā attano matiyā buddharakkhitācariyena kato. Amatadharassa nāma anāgatavaṃsassa attano matiyā aṭṭhakathā upatissācariyena katā. Kaṅkhāvitaraṇīyā līnatthapakāsinī, nisandeho, dhammānusāraṇī, ñeyyā-santati, ñeyyā-santatiyā ṭīkā, sumatāvatāro, lokapaññatti pakaraṇaṃ, tathāgatuppatti pakaraṇaṃ, nalāṭadhātuvaṇṇanā, sīhaḷavatthu, dhammadīpako paṭipatti saṅgaho, visuddhimaggassa gaṇṭhi, abhidhammagaṇṭhi, nettipakaraṇagaṇṭhi, visuddhimaggacūla-navaṭīkā, sotabbamālinī, pasādajananī, okassaloko, subodhālaṅkārassa nava ṭīkā ceti, ime vīsati ganthā attano matiyā vīsatācariyehi viṃsu viṃsu katā.
由法誉(Dhammakitti)论师应楞伽岛(Laṅkādīpa)王之将军之请而作。《胜者行传》(Jinacarita)一书，由贤慧(Medhaṅkara)论师依自意而作。《胜者庄严》(Jinālaṅkāra)以及《胜者庄严复注》，由佛护(Buddharakkhita)论师依自意而作。一部名为《甘露之流》(Amatadhara)的《未来种姓》(Anāgatavaṃsa)义注，由伍巴谛萨(Upatissa)论师依自意而作。《疑惑度脱》(Kaṅkhāvitaraṇī)的《隐义显释》(Līnatthapakāsinī)、《无疑惑》(Nisandeho)、《随法行》(Dhammānusāraṇī)、《应知相续》(Ñeyyā-santati)、《应知相续复注》、《善慧入门》(Sumatāvatāra)、《世间施设论》(Lokapaññatti)、《如来出现论》(Tathāgatuppatti)、《额骨舍利释义》(Nalāṭadhātuvaṇṇanā)、《锡兰事》(Sīhaḷavatthu)、《法灯行摄要》(Dhammadīpako Paṭipattisaṅgaho)、《清净道论》(Visuddhimagga)纲要、《阿毗达摩纲要》、《导论》(Nettipakaraṇa)纲要、《清净道论小新复注》、《可闻鬘》(Sotabbamālinī)、《信生喜悦》(Pasādajananī)、《空间世间》(Okassaloko)、《善庄严》(Subodhālaṅkāra)新复注，这二十部书，是由二十位论师分别依自意而作。
Saddattha bhedacintā nāma pakaraṇaṃ attano matiyā saddhammasirināmācariyena kataṃ. Sumana-kūṭavaṇṇanaṃ nāma pakaraṇaṃ, rāhulā nāma therena āyācitena vācissarenadevatherena kataṃ. Sotattha kiṃ mahānidānaṃ nāma pakaraṇaṃ attano matiyā cullabuddhaghosācariyena kataṃ. Madhurasaṅgāhani nāma pakaraṇaṃ attano matiyā raṭṭhapālācariyena kataṃ. Liṅgatthavivaraṇaṃ nāma pakaraṇaṃ attano matiyā subhūtacandācariyena kataṃ. Saddanītipakaraṇaṃ attano matiyā aggavaṃsācariyena kataṃ. Nyāsapakaraṇassa mahāṭīkā nāma ṭīkā attano matiyā vajirabuddhācariyena katā. Mukhamattasāro attano matiyā guṇasāgarācariyena kato. Mukhamattasārassa ṭīkā sutasampanna nāmena dhammarājino gurunā saṅghatherena āyācitena guṇasāgarācariyena katā. Saddatthabhedacintāya mahāṭīkā attano matiyā abhayācariyena katā. Liṅgatthavivaraṇappakāsakaṃ nāma pakaraṇaṃ attano matiyā ñāṇasāgarācariyena kataṃ. Guḷhatthassa ṭīkā bālappabodhanañca duvidhaṃ pakaraṇaṃ attano matiyā aññatarācariyena kataṃ. Saddatthabhedacintāya majjhimaṭīkā attano matiyā aññatarācariyena katā. Bālāvatārassa ṭīkā, liṅgatthavivaraṇā ṭīkā ca attano matiyā uttamācariyena katā. Saddatthabhedacintāya nava ṭīkā attano matiyā aññatarācariyena katā. Abhidhānappadīpikāya ṭīkā daṇḍīpakaraṇassa magagha-bhūtā ṭīkā cāti duvidhā ṭīkāyo attano mati, sīhasūra nāma rañño ekena amaccena katā. Koladdhajanassaṭīkā pāsādikena nāma therena āyācitena teneva mahāmaccena katā. Kārikaṃ nāma pakaraṇaṃ ñāṇagambhīranāmena bhikkhunā āyācitena dhammasenāpatācariyena kataṃ. Etimāsamidīpanī [vā etimāsamidīpikā] nāma pakaraṇaṃ manohārañca attano matiyā teneva dhammasenāpatācariyena kataṃ. Kārikāya ṭīkā attano matiyā aññatarācariyena katā. Etimāsamidīpikāya ṭīkā attano matiyā aññatarācariyena katā.
《词义差别思择》(Saddattha bhedacintā)一论，由善法希利(Saddhammasiri)论师依自意所作。《须摩那山峰释义》(Sumana-kūṭavaṇṇanaṃ)一论，由瓦奇萨勒德瓦(Vācissaradeva)长老应罗睺罗(Rāhula)长老之请而作。《所闻义大因缘论》(Sotattha Mahānidāna)，由小觉音(Cullabuddhaghosa)论师依自意所作。《甘露集》(Madhurasaṅgāhanī)一论，由护国(Raṭṭhapāla)论师依自意所作。《词性义开显》(Liṅgatthavivaraṇa)一论，由须菩提旃陀(Subhūtacanda)论师依自意所作。《词语正理》(Saddanīti)一论，由阿伽梵沙(Aggavaṃsa)论师依自意所作。名为《正理论大复注》(Nyāsa Mahāṭīkā)的复注，由金刚佛陀(Vajirabuddha)论师依自意所作。《面目精要》(Mukhamattasāra)，由功德海(Guṇasāgara)论师依自意所作。《面目精要复注》(Mukhamattasārassa ṭīkā)，名为“闻具足”(Sutasampanna)，由功德海(Guṇasāgara)论师应法王之师僧伽长老(Saṅghathera)之请而作。《词义差别思择大复注》(Saddatthabhedacintāya mahāṭīkā)，由无畏(Abhaya)论师依自意所作。《词性义开显释》(Liṅgatthavivaraṇappakāsaka)一论，由智海(Ñāṇasāgara)论师依自意所作。《深奥义复注》(Guḷhatthassa ṭīkā)与《启蒙童子》(Bālappabodhana)二论，由某位论师依自意所作。《词义差别思择中复注》(Saddatthabhedacintāya majjhimaṭīkā)，由某位论师依自意所作。《童子入门复注》(Bālāvatārassa ṭīkā)与《词性义开显复注》(Liṅgatthavivaraṇā ṭīkā)，由最胜(Uttama)论师依自意所作。《词义差别思择新复注》(Saddatthabhedacintāya nava ṭīkā)，由某位论师依自意所作。《名称辞典复注》(Abhidhānappadīpikāya ṭīkā)与作为《杖论》之摩揭陀(Magadha)复注的二部复注，由名为师子勇(Sīhasūra)王的某位大臣依自意所作。《拘罗陀迦纳复注》(Koladdhajanassaṭīkā)，由该大臣应帕萨迪卡(Pāsādika)长老之请而作。《颂论》(Kārikaṃ)一论，由法军将(Dhammasenāpati)论师应名为智渊(Ñāṇagambhīra)的比丘之请而作。《义月显扬》(Etimāsamidīpanī)或《义月明灯》(Etimāsamidīpikā)一论以及《悦意》(Manohāra)，由同一位法军将(Dhammasenāpati)论师依自意所作。《颂论复注》(Kārikāya ṭīkā)，由某位论师依自意所作。《义月明灯复注》(Etimāsamidīpikāya ṭīkā)，由某位论师依自意所作。
Saddabindupakaraṇaṃ attano matiyā dhammarājassa gurunā aññatarācariyena kataṃ. Saddavuttippakāsakaṃ nāma pakaraṇaṃ aññatarena bhikkhunā āyācitena saddhammaguru nāmācariyena kataṃ. Saddavuttippakāsakassa ṭīkā attano matiyā sāriputtācariyena katā.
《声点论》(Saddabindu)一论，由法王之师某位论师依自意所作。《声论释》(Saddavuttippakāsaka)一论，由名为正法导师(Saddhammaguru)的论师应某位比丘之请而作。《声论释复注》(Saddavuttippakāsakassa ṭīkā)，由舍利弗(Sāriputta)论师依自意所作。
Kaccāyana sāro ca kaccāyanasārassa ṭīkā cāti duvidhaṃ pakaraṇaṃ attano matiyā aññatarācariyena kataṃ. Lokadīpakasāraṃ nāma pakaraṇaṃ attano matiyā navenamedhaṅkarācariyena kataṃ. Lokuppattipakaraṇaṃ attano matiyā aggapaṇḍitācariyena kataṃ. Jaṅghadāsakassa ṭīkā bhūtā magadhaṭīkā attano matiyā cīvarācariyena katā. Mātikatthadīpanī, abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanā, sīmālaṅkārassaṭīkā, gaṇṭhisāro, paṭṭhānagaṇanānayo cāti ime pañca pakaraṇāni attano matiyā saddhammajotipālācariyena katāni. Saṅkhepavaṇṇanā parakkamabāhu-nāmena jambudīpissarena rañño āyācite teneva saddhammajotipālācariyena katā. Kaccāyanassa suttaniddeso attano sissena dhammacārinā therena āyācitena saddhammajotipālācariyena kato. Vinayasamuṭṭhānadīpanī nāma pakaraṇaṃ, attano gurunā saṅghatherena āyācitena saddhamma-jotipālācariyena kataṃ.
《迦旃延要义》(Kaccāyanasāra)与《迦旃延要义复注》(Kaccāyanasārassa ṭīkā)这二论，由某位论师依自意所作。《世间灯要》(Lokadīpakasāra)一论，由新贤慧(Navamedhaṅkara)论师依自意所作。《世间起源论》(Lokuppatti)，由顶尖智者(Aggapaṇḍita)论师依自意所作。《行脚者复注》(Jaṅghadāsakassa ṭīkā)，即《摩揭陀复注》(Magadhaṭīkā)，由衣(Cīvara)论师依自意所作。《母义明灯》(Mātikatthadīpanī)、《阿毗达摩义摄释义》(Abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanā)、《戒场庄严复注》(Sīmālaṅkārassaṭīkā)、《纲要精粹》(Gaṇṭhisāra)、《发趣论计数法》(Paṭṭhānagaṇanānayo)这五部论，由正法光护(Saddhammajotipāla)论师依自意所作。《略释义》(Saṅkhepavaṇṇanā)，由同一位正法光护(Saddhammajotipāla)论师应瞻部洲(Jambudīpa)君主勇臂王(Parakkamabāhu)之请而作。《迦旃延经的解释》(Kaccāyanassa suttaniddeso)，由正法光护(Saddhammajotipāla)论师应其弟子法行(Dhammacārin)长老之请而作。《律生起明灯》(Vinayasamuṭṭhānadīpanī)一论，由正法光护(Saddhammajotipāla)论师应其师僧伽长老(Saṅghathera)之请而作。
Sattapakaraṇāni pana tena pukkāmanagare katāni. Saṅkhepavaṇṇanāva laṅkādīpe katā. Abhidhamma-pannarasaṭṭhānavaṇṇānaṃ nāma pakaraṇaṃ attano matiyā navena-vimalabuddhācariyena katā. Saddasāratthajālinī nāma pakaraṇaṃ attano matiyā navena-vimalabuddhācariyena kataṃ. Saddasārattha-jāliniyā ṭīkā, paṃyanagare rañño gurunā saṅgharājena āyācitena teneva navena vimalabuddhācariyena katā. Vuttodayassa ṭīkā, abhidhammasaṅgahassa ṭīkāya paramatthamañjūsā nāma anuṭīkā, dasagaṇṭhivaṇṇanaṃ nāma pakaraṇaṃ, magadhabhūtavidaggamukhamaṇḍaniyāṭīkā cāti imāni cattāri pakaraṇāni attano matiyā teneva navena vimalabuddhācariyena katāni.
然而，他在蒲甘城(Pukkāmanagara)完成了七部论。《略释义》(Saṅkhepavaṇṇanā)则是在楞伽岛(Laṅkādīpa)完成的。《阿毗达摩十五处释义》(Abhidhamma-pannarasaṭṭhānavaṇṇana)是新无垢觉阿阇梨(Navavimalabuddhācariya)依自意所作。《声义宝网》(Saddasāratthajālinī)是新无垢觉阿阇梨依自意所作。《声义宝网疏》(Saddasāratthajāliniyā ṭīkā)是在班延城(Paṃyanagara)应国王之师僧王(Saṅgharāja)之请，由同一位新无垢觉阿阇梨所作。《韵律学疏》(Vuttodayassa ṭīkā)、《阿毗达摩摄要疏》(Abhidhammasaṅgahassa ṭīkā)的随疏《究竟义宝匣》(Paramatthamañjūsā)、《十结释义》(Dasagaṇṭhivaṇṇana)以及《摩揭陀语辩才庄严疏》(Magadhabhūtavidaggamukhamaṇḍaniyāṭīkā)这四部论都是同一位新无垢觉阿阇梨依自意所作。
Pañcapakaraṇaṭīkāya navānuṭīkā attano matiyā aññataro cariyena katā. Abhidhammasaṅgahassa navaṭīkā attano matiyā aññatarācariyena katā. Abhidhammatthasaṅgahaṭīkāya [maṇi] mañjūsā [maṇisāramañjūsā] nāma navānuṭīkā attano matiyā ariyavaṃsācariyena katā.
《五论疏》(Pañcapakaraṇaṭīkā)的新随疏是某位阿阇梨依自意所作。《阿毗达摩摄要》(Abhidhammasaṅgaha)的新疏是某位阿阇梨依自意所作。《阿毗达摩义摄论疏》(Abhidhammatthasaṅgahaṭīkā)名为《宝珠匣》(Maṇimañjūsā)的新随疏，是圣种阿阇梨(Ariyavaṃsācariya)依自意所作。
Peṭakopadesassa ṭīkā attano matiyā udumbarināmācariyena pukkāmanagare katā. Catubhāṇavārassa aṭṭhakathā, mahāsārapakāsini, mahādīpanī, sāratthadīpanī, gatipakaraṇaṃ, hatthāsāro, bhummasaṅgaho, bhummaniddeso, dasavatthukāyaviratiṭīkā, codanānirutti, vibhattikathā, saddhammamālini, pañcagativaṇṇanā, bālacitta-pabodhanaṃ, dhammacakkasuttassa navaṭṭhakathā, dantadhātu-pakaraṇassa ṭīkā ca saddhammopāyano bālappabodhanaṭīkā ca, jinālaṅkārassa navaṭīkā ca, liṅgattha-vivaraṇaṃ, liṅgattha-vinicchayo, pātimokkhavivaraṇaṃ, paramatthakathāvivaraṇaṃ, samantapāsādikavivaraṇaṃ, catubhāṇavāraṭṭhakathā vivaraṇaṃ, abhidhammasaṅgahavivaraṇaṃ, saccasaṅkhepavivaraṇaṃ, saddatthabhedacintāvivaraṇaṃ, saddavuttivivaraṇaṃ, kaccāyanasāravivaraṇaṃ, kaccāyanavivaraṇaṃ, abhidhammasaṅgahassaṭīkāvivaraṇaṃ, mahāvessantarajātakassa vivaraṇaṃ, sakkābhimataṃ, mahāvessantarajātakassa navaṭṭhakathā, paṭhama-sambodhi ca lokanetti, buddhaghosācariyanidānaṃ, milinda-pañho vaṇṇanā, caturārakkhā, caturārakkhāyaaṭṭhakathā, saddavuttippakaraṇassa navaṭīkā cāti imāni, ticattālīsa pakaraṇāni attano matiyā sāsanassa jātiyā saddhammassa ṭhitiyā ca laṅkādīpādīsu viṃsu viṃsu katāni.
《藏论疏》(Peṭakopadesassa ṭīkā)是乌昙婆梨阿阇梨(Udumbarināmācariya)依自意在蒲甘城(Pukkāmanagara)所造。《四诵品义注》(Catubhāṇavārassa aṭṭhakathā)、《大精要显》(Mahāsārapakāsinī)、《大明灯》(Mahādīpanī)、《心义灯》、《趣向论》(Gatipakaraṇa)、《象髓》(Hatthāsāra)、《地摄论》(Bhummasaṅgaha)、《地解释》、《十事身离欲疏》(Dasavatthukāyaviratiṭīkā)、《责难词语》(Codanānirutti)、《句别论》(Vibhattikathā)、《正法花鬘》(Saddhammamālinī)、《五趣释义》、《愚童心启》(Bālacittapabodhana)、《转法轮经新义注》(Dhammacakkasuttassa navaṭṭhakathā)、《佛牙舍利论疏》(Dantadhātupakaraṇassa ṭīkā)、《正法方便》(Saddhammopāyana)、《启蒙童子疏》(Bālappabodhanaṭīkā)、《胜者庄严新疏》(Jinālaṅkārassa navaṭīkā)、《语性疏解》(Liṅgatthavivaraṇa)、《语性抉择》(Liṅgatthavinicchaya)、《波罗提木叉疏解》(Pātimokkhavivaraṇa)、《胜义义注疏解》(Paramatthaṭṭhakathāvivaraṇa)、《普端严疏解》(Samantapāsādikāvivaraṇa)、《四诵品义注疏解》(Catubhāṇavāraṭṭhakathāvivaraṇa)、《阿毗达摩摄要疏解》(Abhidhammasaṅgahavivaraṇa)、《谛义撮要疏解》(Saccasaṅkhepavivaraṇa)、《词义差别思择疏解》(Saddatthabhedacintāvivaraṇa)、《词汇用法疏解》(Saddavuttivivaraṇa)、《迦旃延要义疏解》(Kaccāyanasāravivaraṇa)、《迦旃延疏解》(Kaccāyanavivaraṇa)、《阿毗达摩摄要疏疏解》(Abhidhammasaṅgahassaṭīkāvivaraṇa)、《大韦桑达拉本生疏解》(Mahāvessantarajātakassa vivaraṇa)、《帝释所喜》(Sakkābhimata)、《大韦桑达拉本生新义注》(Mahāvessantarajātakassa navaṭṭhakathā)、《初菩提》(Paṭhamasambodhi)以及《世间导》(Lokanetti)、《觉音阿阇梨传》(Buddhaghosācariyanidāna)、《弥兰王问经释义》(Milindapañhavaṇṇanā)、《四种守护》(Caturārakkhā)、《四种守护义注》(Caturārakkhāyaaṭṭhakathā)、《声论新疏》(Saddavuttippakaraṇassa navaṭīkā)等，此四十三部论，是依自意为圣教之兴盛与正法之住立，在楞伽岛(Laṅkādīpa)等地各处所造。
Sambuddhe gāthā ca…pe… navahāraguṇavaṇṇanā cāti ime buddhapaṇāmādikā gāthāyo. Attano attano buddhaguṇapakāsanatthāya attano ca pare ca anantapaññāpavattanatthāya ca paṇḍitehi laṅkādīpādīsu viṃsu viṃsu katā.
《礼敬正觉者偈》(Sambuddhe Gāthā)……乃至……《九行功德释义》(Navahāraguṇavaṇṇanā)，这些是礼佛等偈颂。智者们为了彰显各自的佛陀功德，以及为了自己和他人引发无尽的智慧，所以在楞伽岛(Laṅkādīpa)等地各处所造。
[Iti culla-ganthavaṃse āyācakācariyadīpako nāma catuttho paricchedo.]
此为《小史》(Cullaganthavaṃsa)中名为《乞请师灯》(Āyācakācariyadīpaka)的第四章。
5. Pakiṇṇaka-paricchedo
5. 杂项章
Nāmaṃ āropanaṃ potthakaṃ ganthakārassa ca. Lekhaṃlekhāpanañceva, vadāmi tadanantaranti. Tattha caturāsītiyā dhammakkhandhasahassāni piṭaka, nikāyaṅga, vagga, nipātādikaṃ nāmaṃ, kenāropitaṃ, kattha āropitaṃ, kadā āropitaṃ, kimatthaṃ āropitanti? Tatrāyaṃ pivisajjanākena āropitanti pañcasatakhīṇāsavehi āropitaṃ. Tehi sabbabuddhavacanaṃ saṅgāyanti, idaṃ piṭakaṃ, ayaṃ nikāyo, idaṃ aṅgaṃ, ayaṃ vaggo, ayaṃ nipātoti. Evamādikaṃ nāmaṃ āropenti. Kattha āropitanti? Rājagahe vebhārapabbatassa pāde dhammamaṇḍappe āropitaṃ. Kadā āropitanti? Bhagavato parinibbute paṭhamasaṅgāyanakāle āropitaṃ. Kimatthaṃ āropitanti? Dhammakkhandhānaṃ vohārasukhatthāya sukhadhāraṇatthāya ca āropitaṃ. Saṅgītikāle pañcasatā khīṇāsavā tesañca dhammakkhandhānaṃ nāma vagganipātato. Imassa dhammakkhandhassa ayaṃ nāmo hotu, imassa ca pakaraṇassa ayaṃ nāmoti, abravuṃ sabbaṃ nāmādikaṃ kiccaṃ akaṃsu. Te khīṇāsavā, yadi nāmādikaṃ kiccaṃ akataṃ na supākataṃ tasmā vohārasukhatthāyanāmādikaṃ kiccaṃ kataṃ anāgate panatthāya nāmādikaṃ pavattitaṃ asañjātanāmo na suṭṭhu pākato sabbaso bhaveti. Dhammakkhandhānaṃ nāma dīpanā niṭṭhitā.
名称的安立、典籍与作者，以及书写和令人书写，我将随后宣说。其中，八万四千法蕴，其藏、部、支、品、集等名称，由谁安立？于何处安立？于何时安立？为何而安立？于此，解答如下：由五百漏尽者安立。他们合诵一切佛语，安立此为藏，此为部，此为支，此为品，此为集等名称。于何处安立？于王舍城毗婆罗山(Vebhārapabbata)山脚的法堂中安立。于何时安立？于世尊般涅槃后第一次结集时安立。为何而安立？为令法蕴易于称呼与忆持而安立。结集之时，五百漏尽者为彼等法蕴安立品、集等名称，说：“此法蕴应有此名，此论应有此名。”他们完成了所有命名等事。彼等漏尽者，若命名等事未做或未善做，则（法蕴）不显明。是故，为称呼方便故，完成了命名等事；为未来利益故，流传了命名等事，（否则）未被命名的（法蕴）将完全不显明。法蕴名称之阐明终。
Caturāsīti dhammakkhandhasahassāni kena potthake āropitāni, kadā āropitāni, kimatthaṃ āropitānīti. Tatrāyaṃ visajjanā kenāropitāniti? Khīṇāsavamahānāgehi āropitāni. Kattha āropitānīti? Laṅkādīpe āropitāni. Kadā āropitānīti? Saddhātissassarājino puttassa vaṭṭagāmani rājassa kāle āropitāni. Kimatthaṃ āropitānīti? Dhammakkhandhānaṃ avidhaṃsanatthāya saddhammaṭṭhitiyā ca āropitāni.
八万四千法蕴由谁记录于书册，何时记录，为何记录？对此的解答如下：由谁记录？由诸漏已尽的大龙们记录。记录于何处？记录于楞伽岛(Laṅkādīpa)。何时记录？在萨达帝沙王(Saddhātissa)之子瓦塔伽马尼王(Vaṭṭagāmaṇī)时代记录。为何记录？为了法蕴不坏灭，为了正法久住而记录。
Dharamāno hi bhagavā, amhākaṃ sugatodhīro;
Nikāye pañcadeseti, yāva nibbānagamanā.
我等善逝、大智者，世尊住世时，宣说五部，直至般涅槃。
Sabbepi te bhikkhu ādi, manasā vacasāhāro;
Sabbe ca vācuggatā honti, mahāpaññāsativarā.
所有那些比丘等，以心与语为资粮；一切皆能口诵，具大智慧与殊胜正念。
Nibbūte lokanāthamhi, tato vassasataṃ bhave;
Ariyānariyā cāpi ca, sabbe vācuggatā dhuvaṃ.
世间导师(Lokanātha)般涅槃后百年间，圣者与非圣者，一切皆确实能口诵。
Tato paraṃ aṭṭharasaṃ, dvisataṃvassa gaṇanaṃ;
Sabbe puthujjanā ceva, ariyā ca sabbepite.
此后又过二百一十八年，所有凡夫与圣者，皆是如此。
Manasāvacasāyeva, vācuggatāva sabbadā;
Duṭṭhagāmaṇirañño ca, kāle vācuggatā dhuvaṃ.
仅以心与语，恒常口诵；在杜吒伽马尼王(Duṭṭhagāmaṇī)时代，（经典）确实是口诵的。
Ariyānariyāpi ca, nikāye dhāraṇāsadā;
Tato paramhi rājā ca, tato cuto ca tusite.
圣者与非圣者，恒常忆持诸部；其后那位国王，从那里死后，生于兜率天。
Uppajji deva loke so, devehi parivārito;
Saddhā tissoti nāmena, tassa kaniṭṭhako hito.Tato laddharaṭṭho hoti, buddhasāsanapālako.
他生于天界，为诸天所围绕。其弟名为萨达帝沙(Saddhātissa)，有益于（教法）。他获得了王国，成为佛陀教法的护持者。
Tadā kāle bhikkhū āsuṃ, sabbe vācuggatā sadā;
Nikāye pañcavedheva, yāva rañño ca dhāraṇā;
Tato cuto so rājā ca, tussīte upapajjati;
Devalokeṭṭhito santo, tadā vācuggatā tato.
那时诸比丘，一切皆恒常口诵；五部经典，乃至国王亦能忆持。彼王舍寿之后，生于兜率天；安住于天界，自那时起，（经典）便被口诵。
Tassa puttāpi ahesuṃ, anekā varajjaṃ gatā;
Anukkamena cutate, devalokaṃ gatā dhuvaṃ;
Tadāpite sabbe bhikkhū, vācuggatāva sabbadā;
Nikāye pañcavidheva, dhāraṇāvasatimatā.
彼亦有诸多子嗣，皆得殊胜之位；次第舍寿，确实生于天界。尔时彼等诸比丘，具足忆念，恒常口诵五部。
Tato paraṃ potthakesu, nikāyā pañca piṭṭhitā;
Tadā aṭṭhakathā ṭīkā, sabbe ganthā potthake gatā;
Sabbe potthesu ye ganthā, pāḷi aṭṭhakathā ṭīkā;
Saṃṭṭhitāsaṃ ṭhitā honti, sabbepi no na santite.
此后，五部被书写于书册；那时，义注与复注，所有典籍皆被记录于书本。所有书本中的典籍，巴利(Pāḷi)、义注、复注，皆已善加安立，恒常存在，无一不存。
Tadā te potthakeyeva, nikāyā piṭhitā khilā;
Tadā aṭṭhakathādīni, bhavantīti vadanti ca.
那时，诸部仅在书本中被确立，且完整无缺；他们说义注等亦存在。
Parihāro paṇḍitehi vattabbova;
Laṅkādīpassa raññova, saddhā tissassa rājino.Puttako laṅkādīpassa, issaro dhammiko varo;
Tadā khīṇāsavā sabbe, olokenti anagate.
智者应如是说此解释：楞伽岛(Laṅkādīpa)之王萨达帝沙(Saddhātissa)，其子为楞伽岛之主，是位贤明正法的君主。那时，所有漏尽者，观照未来。
Khīṇāsavā passanti te, dupaññeva puthujjane;
Sabbepi te bhikkhū āsuṃ, bahuṃtarā puthujjanā;
Na sakkhissanti te pañca, nikāye vācuggataṃ iti;
Potthakesu sabbe pañca, āropenti khīṇāsavā.
那些漏尽者看到，凡夫们确实智慧浅薄；所有那些比丘，大多是凡夫；他们将无法口诵五部；因此，漏尽者将所有五部书写成册。
Saddhammaṭṭhiti cirattāya, janānaṃ puññatthāya ca;
Tato paṭṭhāyate sabbe, nikāyā honti potthake;
Aṭṭhakathā ṭīkā sabbe, te honti potthakeṭṭhitā.
为令正法久住，以及为众生之福德；自那时起，所有部皆在书本中；所有义注与复注，皆被安立于书本中。
Tato paṭṭhāyate sabbe, bhikkhu ādi mahāgaṇā;
Potthakesu ṭhiteyeva, sabbe passanti sabbadā.
自那时起，所有比丘等大僧团，当（经典）被安立于书本中时，皆能恒常阅览。
[Potthake āropana dīpakā niṭṭhitā.]
书册安立之阐明终。
Yo koci paṇḍito dhīro, aṭṭhakathādikaṃ ganthaṃ karoti vā kārāpeti vā, tassa anantako hoti puññasaṃcayo, anantako hoti puññānisaṃso. Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso, caturāsīti buddharūpasahassa karaṇasadiso, caturāsīti bodhirukkhasahassaropanasadiso, caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso, yo ca buddhavacanamañjūsaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca buddhavacanaṃ maṇḍanaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca buddhavacanaṃ lekhaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca potthakaṃ vā, yo ca potthakamūlaṃ vā, deti vā dāpeti vā, yo ca telaṃ vā cuṇṇaṃ vā, dhaññaṃ vā potthakabhañjanatthāya yaṃ kiñci nitthaṃ vā potthakachidde āvunatthāya, yaṃ kiñci suttaṃ vā kaṭṭhaphalakadvayaṃ vā potthakaṃ puṭanatthāya yaṃ kiñci vatthaṃ vā, potthaka-bandhanatthāya, yaṃ kiñci yottaṃ vā potthakalāpa pūṭanatthāya yaṃ kiñci thavikaṃ deti vā dāpeti vā.
若有任何智者贤人，自己撰写或令人撰写义注等典籍，其功德积累无量，其功德果报无量。此如同建造八万四千座塔，塑造八万四千尊佛像，种植八万四千棵菩提树，修建八万四千座寺院。若有人制作或令人制作佛语宝箱，若有人装饰或令人装饰佛语，若有人书写或令人书写佛语；若有人布施或令人布施书籍或书资；若有人为防书籍破损而布施油、粉、谷物，或为填补书洞而布施任何填补物，或为包裹书籍而布施任何线或两块木板，或为捆绑书籍而布施任何布料，或为包裹书卷而布施任何绳索，或布施或令人布施任何书袋。
Yo ca haritālena vā manosilāya vā, suvaṇṇena vā rajatena vā potthakamaṇḍanaṃ vā kaṭṭhaphalakamaṇḍanaṃ vā karoti vā kārāpeti vā, tassa anantako hoti puññasaṃcayo, anantako hoti puññānisaṃso. Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso, caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso.
若有人以雌黄或雄黄，或以黄金或白银，装饰经书或装饰木板，自己做或令他人做，其功德积累无量，其功德果报无量。此如同建造八万四千座塔，如同建造八万四千座寺院。
Bhave nibbattamāno so, sīlaguṇamupāgatā;
Mahā tejo sadā hoti, sīhanādo visārado.
彼于轮回中投生，具足戒德；恒具大威力，言论无畏如狮吼。
Āyuvaṇṇabaluppeto, dhammakāmo bhave saddā;
Devamanussalokesu, mahesakkho anāmayo.
具足寿、色、力，常乐法且具信；于天人世界中，具大权势且无病。
Bhave nibbattamāno so, paññavā susamāhito;
Adhipacca parivāro, sabbasukhādhi gacchati.
彼于轮回中投生，具足智慧善等持；拥有主权与眷属，获得一切之安乐。
Saddohīrimā vadaññū, saṃvigga mānaso bhave;
Aṅgapaccaṅga sampanno, āroha pariṇāhavā.
具信、具惭、慷慨，心怀悚惧；肢体具足，身材高大匀称。
Sabbe sattāpi yo loke, sabbattha pūjitābhave;
Devamanussa sañcaro, mittasahāya pālito.
于世间一切处，为一切有情所崇敬；天人常与之往来，为亲朋好友所护持。
Devamanussa sampattiṃ, anubhoti punappunaṃ;
Arahatta phalaṃ patto, nibbānaṃ pāpuṇissati.
频频享受天人福，证得阿罗汉果后，彼将到达于涅槃。
Paṭisambhidā catasso, abhiññā chabbidhe vare;
Vimokkhe aṭṭhake seṭṭhe, gamissati anāgate.
四无碍解、六殊胜神通、八最上解脱，彼于未来将证得。
Tasmāhi paṇḍito poso, saṃpassaṃ hita mattano;
Kāreyya sāma ganthe ca, aññe cāpi kārāpaye.
是故智者，观照自身之利益，应自己制作典籍，亦应令他人制作。
Potthake ca ṭhite ganthe, pāḷi aṭṭhakathādike;
Dhammamañjūsā ganthe ca, lekhaṃ kare kārāpaye.
于书中已立之典籍，如巴利(Pāḷi)、义注等，以及法宝箱(Dhammamañjūsā)等典籍，应书写或令人书写。
Potthakaṃ potthakamūlañca, tesaṃ cullathūsampi ca;
Pilotikādikaṃ suttaṃ, kaṭṭhaphaladvayamhi ca.
书籍、书资，乃至其微尘；碎布等物、线，以及两块木板。
Dhammabandhanatthāya ca, yaṃ kiñci mahagghaṃ vatthaṃ;
Dhammabandhanayottañca, yaṃ kiñci thavikampi ca.
以及为捆绑法典，任何贵重之布料；为捆绑法典之绳索，以及任何之囊袋。
Dadeyya dhammakhettamhi, vippassannena cetasā;
Añño cāpi dajjāpeyya, mittasahāyabandhaveti.
应以极为清净心，于法之田中布施；亦应令他人布施，如亲朋好友与眷属。
Ganthākaralekhalekhāpanānisaṃsa dīpanā niṭṭhitā.
典籍制作、书写与令人书写之功德阐释终。
[Iti cūlaganthavaṃse pakiṇṇakadīpako nāma pañcamo paricchedo.]
《小书史(Cūḷaganthavaṃsa)》中名为《杂品释(Pakiṇṇakadīpaka)》之第五章终。
Sohaṃ haṃsāraṭṭha jāto, nantapaññoti vissutoSaddhā sīla vīrappeto, dhammarasaṃ gavesano.
我生于汉沙国(Haṃsāraṭṭha)，以难陀慧(Nantapañña)闻名；具足信、戒、精进，探求法味。
Sohaṃ tato gantvā cimaṃ, jina navaṃ yaṃ pūraṃ;
Sabba dhammaṃ vicinanto, vīsati vassamāgato.
我从彼处来到此新生胜者之城；遍寻诸法，已历二十载。
Sabba dhammaṃ vissejjento, kikāre neva bhikkhuno;
Cha vassānaṃ gaṇaṃ bhitvā, kāmānaṃ abhimaddanaṃ.
舍弃一切法，不作比丘事；六年之间，破除众结，摧伏诸欲。
Santi sabhā ca nibbānaṃ, gavesiñca punappunaṃ;
Vasantohaṃ, vanārammaṃ, piṭakattaya saṅgahaṃ;
Ganthavaṃsaṃ imaṃ khuddaṃ, ariyasaṅghadāsakanti.
我反复探求寂静、实相与涅槃；我，圣僧伽(ariyasaṅgha)之仆，住于林园，为作三藏纲要，撰此《小书史》。
Iti pāmojjatthāya araññavāsinā, nandapaññācariyena kato cūḷaganthavaṃso niṭṭhito.
如是，为生喜悦故，林居者难陀慧阿阇梨(Nandapaññācariya)所作之《小书史》终。
Dhammavaṭaṃsakanāmena visuto thero, yaṃ pakaraṇaṃ likkhitaṃ taṃ paripuṇṇaṃ tena puññena taṃ piṭakaṃ parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ.
以法幢(Dhammavaṭaṃsaka)之名著称的长老，所撰论著已圆满。以此功德，愿其三藏技艺究竟圆满。
Mameva sissasamūhānañca parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ. Tave sissānū sissāni ca, parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ.
愿我及弟子众之技艺究竟圆满。愿汝及再传弟子之技艺究竟圆满。
Cūḷaganthavaṃso niṭṭhito.
《小书史》终。