โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา.

目犍连(语法)释义疏。

วุตฺติสเมตา.

附有释义。

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

สทฺธมิทฺธคุณํ สาธุ นมสฺสิตฺวา ตถาคตํ,สธมฺมสงฺฆํ ภาสิสฺสํ มาคธํ สทฺทลกฺขณํ.

善礼敬具足正法功德之如来、正法与僧伽后，我将宣说摩揭陀(Māgadha)语之语法。

อการาทโย นิคฺคหีตนฺตา เตจตฺตาลีสกฺขรา วณฺณา นาม โหนฺติ, อ อา อิ อี อุ อู เอ ऐ โอ औ ก ข ค ฆ ง จ ฉ ช ฌ ญ ฏ ฐ ฑ ฒ ณ ต ถ ท ธ น ป ผ พ ภ ม ย ร ล ว ส ห ฬ อํ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘โญนม วณฺเณ‘‘. ติตาลีสาติ วจนํ กตฺถวิ วณฺณโลปํ ญาเปติ; เตน-ปฏิสงฺขาโยนิ โสติ-อาทิ สิทฺธํ.

从“a”(akāra)开始至鼻音符(niggahīta)为止，此四十三字母称为“vaṇṇa”(字母)：a, ā, i, ī, u, ū, e, ai, o, au, ka, kha, ga, gha, ṅa, ca, cha, ja, jha, ña, ṭa, ṭha, ḍa, ḍha, ṇa, ta, tha, da, dha, na, pa, pha, ba, bha, ma, ya, ra, la, va, sa, ha, ḷa, aṃ。因此，“ñonama vaṇṇe”此一规则有何作用？“四十三”之说示知于某些地方有字母之省略；由此，“paṭisaṅkhāyoniso”等形式得以成立。

ทสาโท สรา-.

开端十音是元音。

ตตฺถาทิมฺหิ ทส วณฺณา สรา นาม โหนฺติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘สโร โลโป สเร‘‘. จฺจาทิ.

其中，开端十字母称为元音；因此，“saro lopo sare”等规则有何作用？

ทฺเวทฺเว สวณฺณา-.

两两为同类音。

เตสุ ทฺเวทฺเว สรา สวณฺณา นาม โหนฺติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘วณฺณปเรณ สวณฺโณปิ‘‘

其中，两两元音称为同类音；因此，“vaṇṇapareṇa savaṇṇopi”此一规则有何作用？

๑.๒.

1. 2.

ปุพฺโพ รสฺโส-.

前者为短音。

เตสุ ทฺวีสุ โย โย ปุพฺโพ โส โส รสฺสสญฺโญ โหติ; เตสุ เอ โอ สํโยคโต ปุพฺพาว ทิสฺสนฺติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘รสฺโส เว‘‘.จฺจาทิ.

于此二音中，凡为前者，即名为短音。其中，e、o于结合辅音前亦视同前者；因此，“rasso ve”等规则有何作用？

ปโร ทีโฆ-.

后者为长音。

เตสฺเวว ทฺวีสุ โย โย ปโร โส โส ทีฆสญฺโญ โหติ; เตน กฺวตฺโถ’โยโลปนิสุ ทีโฆ‘‘.จฺจาทิ.

于此二音中，凡为后者，即名为长音；因此，“yolopanisu dīgho”等规则有何作用？

กาทโย พฺยชนา-.

“ka”等为辅音。

กการาทโย วณฺณา นิคฺคหีตปริยนฺตา พฺยชนสญฺญา โหนฺติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘พฺยชเน ทีฆรสฺสา‘‘.จฺจาทิ.

从“ka”(kakāra)开始至鼻音符(niggahīta)为止之字母，名为辅音；因此，“byajane dīgharassā”等规则有何作用？

ปญฺจ ปญฺจกา วคฺคา-.

五个五音组是为“组”(vagga)。

กาทโย ปญฺจกา ปญฺจ วคฺคา นาม โหนฺตี; เตน กฺวตฺโถ ‘‘วคฺเค วคฺคนฺโต‘‘. จฺจาทิ.

以“ka”开始的五个五音组，称为“组”(vagga)；因此，“vagge vagganto”等规则有何作用？

พินฺทุ นิคฺคหีตํ-.

圆点是为鼻音符(niggahīta)。

ยฺวายํ วณฺเณ พินฺทุมตฺโต โส นิคฺคหีตสญฺโญ โหติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘นิคฺคหีตมิ‘‘. จฺจาทิ; ครุสญฺญา กรณํ อนฺวตฺถสญฺญตฺถํ.

字母中此圆点符号，即名为鼻音符(niggahīta)；因此，“niggahītami”等规则有何作用？将其命名为“garu”(重音节)是为了名副其实。

อิยุวณฺณา ชฺฌลา นามสฺสนฺเต-.

名词词末之i、u音为“jhala”。

นามํ ปาฏิปทิกํ ตสฺส อนฺเต วตฺตมานา อิวณฺณุวณฺณา ฌลสญฺญา โหนฺติ ยถากฺกมํ; เตน กฺวตฺโถ‘‘ฌลา เว‘‘. จฺจาทิ.

名词即词基(pāṭipadika)，其末尾之i、u二音，依次名为“jhala”；因此，“jhalā ve”等规则有何作用？

ปิตฺถิยํ-.

于阴性词。

อิตฺถิยํ วตฺตมานสฺส นามสฺสนฺเต วตฺตมานา อิวณฺณุ วณฺณา ปสญฺญา โหนฺติ; เตน กฺวตฺถา ‘‘เย ปสฺสิวณฺณสฺส‘‘. อิจฺจาทิ.

表阴性之名词，其末尾之i、u二音，名为“pa”；因此，“ye passivaṇṇassa”等规则有何作用？

ฆา-.

“ā”为“gha”。

อิตฺถิยํ วตฺตมานสฺส นามสฺสนฺเต วตฺตมาโน อากาโร ฆสเญญฺญา โหติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘ฆพฺรหฺมาทิเต‘‘.จฺจาทิ.

表阴性之名词，其末尾之“ā”(ākāra)音，名为“gha”；因此，“ghabrahmādite”等规则有何作用？

โคสฺยาลปเน-.

于“go”词之呼格。

อาลปเน สิ คสญฺโญ โหติ; เตน กฺวตฺโถ ‘‘เค เว‘‘.จฺจาทิ.

于呼格中，“si”名为“ga”；因此，“ge ve”等规则有何作用？

สญฺญาธิกาโร.

术语章。

วิธิพฺพิเสสนนฺตสฺส-.

规则施于由限定语所限定者之末。

ยํ วิเสสนํ ตทนฺตสฺส วิธิ ญาตพฺโพ; ‘‘อโต โยนํ ฏาเฏ‘‘. นรา นเร.

凡为限定语，当知规则施于以其为末尾者；例如规则“ato yonaṃ ṭāṭe”，（得出）narā、nare等（形式）。

สตฺตมิยํ ปุพฺพสฺส-.

由第七格所指定者，（规则）施于其前者。

สตฺตมีนิทฺเทเส ปุพฺพสฺเสว การิยํ ญตพฺพํ; ‘‘สโร โลโป สเร‘‘. เวฬคฺคํ; ตมหนฺตีธ กสฺมา น โหติ; สเรโตปสิเลสิกาธาโร ตตฺเถตาว วุจฺจเต ปุพฺพสฺเสว โหติ น ปรสฺสาติ.

在第七格的解释中，当知其作用关乎前者；如“saro lopo sare”。例：Veḷaggaṃ。此处为何不是“tamahantī”？因为在作为紧密连接之所依的元音中，只说其作用关乎前者，而不关乎后者。

ปญฺจมิยํ ปรสฺส-.

在第五格中，关乎后者。

ปญฺจมีนิทฺเทเส ปรสฺส การิยํ ญตพฺพํ; ‘‘อโต โยนํ ฏาเฏ‘‘. นรา นเร; อิธ น โหติ ชนฺตุโย อนนฺตา; อิธ กสฺมา น โหติ; โอสธฺโย อนนฺตเร กตตฺถตาย น วฺยว หิตสฺส การิยํ.

在第五格的解释中，当知其作用关乎后者；如“ato yonaṃ ṭāṭe”。例：Narā nare。此处不发生于“jantuyo anantā”；此处为何不发生？因为其作用已在无间隔者上完成，故不适用于有间隔者。

อาทิสฺส-.

关乎首部。

ปรสฺส สิสฺสมานํ การิยมาทิวณฺณสฺส ญาตพฺพํ; ‘‘ร สงฺขฺยาโต วา‘‘. ราชินา.

为后者所规定的作用，当知是针对其首个字母的；如“ra saṅkhyāto vā”。例：Rājinā。

ฉฏฺฐิยนฺตสฺส-.

关乎以第六格结尾者。

ฉฏฺฐินิทฺทิฏฺฐสฺส ยํ การิยํ ตทนฺตสฺส วณฺณสฺส วิญฺเญยฺยํ ‘‘ราชสฺสิ นามฺหิ‘‘. ราชินา.

由第六格所规定的任何作用，都应理解为是针对其末尾字母的；如“rājassi nāmhi”。例：Rājinā。

งนุพนฺโธ-.

以ṅa为附标。

งกาโร’นุพนฺโธ ยสฺส โส’นฺตสฺส โหติ; ‘‘โคสฺสาวงิ‘‘. ควาสฺสํ.

凡以ṅa字母为附标者，其作用发生于词尾；如“gossāvaṅi”。例：Gavāssaṃ。

ฏนุพนฺธาเนกวณฺณา สพฺพสฺส-.

以ṭa为附标且为多字母者，关乎其全部。

ฏกาโร’นุพนฺโธ ยสฺส โส’เนกกฺขโร จาเทโส สพฺพสฺส โหติ; ‘‘อิมสฺสานิตฺถิยํ เฏ‘‘. เอสุ ‘‘นามฺหนิมิ‘‘. อเนน.

凡以ṭa字母为附标，且为多音节的替代词（ādeso），其作用关乎全部；如“imassānitthiyaṃ ṭe”。例：Esu，“nāmhanimi”。Anena。

ญกานุพนฺธาทฺยนฺตา-.

以ñ、k为附标者，在首尾。

ฉฏฺฐินิทฺทิฏฺฐสฺส ญานุพนฺธกานุพนฺธา อาทฺยนฺตา โหนฺติ; ‘‘พฺรุโต ติสฺสีญ‘‘. พฺรวีติ, ‘‘ภุสฺส วุก‘‘. พภุว.

对于由第六格所规定者，以ñ为附标和以k为附标者，分别作用于其首尾；如“bruto tissīña”，得Bravīti；以及“bhussa vuka”，得Babhuva。

มนุพนฺโธ สรานมนฺตา ปโร-.

以m为附标者，在最后一个元音之后。

มกาโร’นุพนฺโธ ยสฺส โส สรานมนฺตา สรา ปโร โหตี; ‘‘มญฺจ รุธาทีนํ‘‘. รุนฺธติ.

凡以m字母为附标者，它位于（词根）诸元音的最后一个之后；如“mañca rudhādīnaṃ”。例：Rundhati。

วิปฺปฏิเสเธ-.

当冲突时。

ทฺวินฺนํ ติณฺณํ วา ปุริสานํ สหปฺปตฺติยํ ปโร; โส จ คจฺฉติ ตฺวญฺจ คจฺฉสิ, ตุมฺเห คจฺฉถ; โส จ คจฺฉติ ตฺวญฺจ คจฺฉสิ อหญฺจ คจฺฉามิ, มยํ คจฺฉาม.

当两种或三种人称同时出现时，以后者为准；例如：“so ca gacchati tvañca gacchasi”（他去，你也去），则为“tumhe gacchatha”（你们去）；“so ca gacchati tvañca gacchasi ahañca gacchāmi”（他去，你去，我也去），则为“mayaṃ gacchāma”（我们去）。

สงฺเกโต’นวยโว’นุพนฺโธ-.

无组成部分的约定符号即是附标。

โย’นวยวภุโต สงฺเกโต โส’นุพนฺโธติ ญตพฺโพ;ลตุปิตาทีนมาสิมฺหิ. กตฺตา, สงฺเกตคฺคหณํ กึ? ปกตียาทิสมุทายสฺสานุพนฺธตา มา โหตุติ; อนวยโว หิ สมุทาโย สมุทายรูปตฺตาเยว; อนวยวคฺคหณํ กึ?’อเตน’. ชเนน; อิมินาว โลปสฺสาวคตตฺตา นานุพนฺธโลปาย วจนมารทฺธํ.

凡是不构成组成部分的约定符号，当知其为附标；例如在“latupitādīnamāsimhi”中。例：Kattā。为何要纳入“约定符号”一词？是为了避免词基等集合体具有附标的性质。因为集合体就其集合体的形态而言，本身即非组成部分。为何要纳入“无组成部分”一词？例如“Atena”。Janena。因为由此即可了知其省略，故无需再为附标的省略而另立规则。

วณฺณปเรน สวณฺโณ’ปิ-.

（某字母的指称）若后接“vaṇṇa”一词，则亦指其同类字母。

วณฺณสทฺโท ปโร ยสฺมา เตน สวณฺโณ’ปิ คยฺหติ สํว รูปํ; ยุวณฺณานมฺโญ ลุตฺตา‘‘. วาเตริตํ, สโมนา.

若某词后接“vaṇṇa”一词，则该词亦指与其同类的字母，如同其自身形式一样；如规则“yuvaṇṇānamño luttā”。例：Vāteritaṃ, samonā。

นฺตุ วนฺตุมนตฺวาวนฺตุตวนฺตุสมฺพนฺธิ-.

“ntu”是与“vantu”、“mantu”、“tavantu”等相关者。

วนฺตฺวาทิสมฺพนฺธิเยว นฺตุ คยฺหติ, ‘‘นฺตนฺตุนํ นฺโต โยมฺหิ ปฐเม‘‘. คุณวนฺโต; วนฺตฺวาทิสมฺพนฺธีติ กึ; ชนฺตุ ตนฺตุ.

仅取与“vantu”等相关的“ntu”；如“ntantunaṃ nto yomhi paṭhame”。例：Guṇavanto。为何说“与vantu等相关”？（是为了排除）Jantu, tantu（等词）。

ปริภาสาโย.

释义规则。

สโร โลโป สเร-.

当后接元音时，前一元音被省略。

สเร สโร โลปนีโย โหติ; ตตฺริเม, สทฺธินฺทฺริยํ, โน เหตํ, ภิกฺขุโนวาโท, สเมตายสฺมา, อภิภายตนํ, ปุตฺตา มตฺถิ, อสนฺเตตฺถ.

当后接元音时，前一元音应被省略；例如：tatrime, saddhindriyaṃ, no hetaṃ, bhikkhunovādo, sametāyasmā, abhibhāyatanaṃ, puttā matthi, asantettha。

ปโร กฺวจิ โลปนีโย โหติ; โส’ปิ, สาว, ยโตทกํ, ตโตว; กฺววีติ กึ? สทฺธินฺทุยํ อยมธิกาโร อาปริจฺเฉทาวสานา เตน นาติปฺปสงฺโค.

有时，后一（元音）应被省略；例如：so”pi, sāva, yatodakaṃ, tatova。为何说“有时”？此权限（adhikāro）直至本章结束，因此不会有过度适用的过失。

นทฺเววา-.

或两者皆不。

ปุพฺพปรสรา ทฺเว’ปิ วา กฺวจิ น ลุปฺยนฺเต; ลตา อิว ลเตว ลตาว.

有时，前后的两个元音或皆不被省略；例如：latā iva, lateva, latāva。

ยุวณฺณนมฺโญ ลุตฺตา-.

对于被省略的i、u类元音，代之以ñ。

ลุตฺตา สรา ปเรสํ อิวณฺณุวณฺณานํ โญ โหนฺติ วา ยถากฺกมํ; ตสฺเสทํ, วาเตริตํ, โนเปติ, วาโมรุ, อเตว’ญฺเญ, โวทกํ; กถํ ปจฺโจรสฺมนฺติ; โยควิภคา, วาตฺเวว ตสฺสิทํ; ลุตฺเตติ กึ? ลตา อิว.

于后行的i元音与u元音前，（前行词的）元音有时被省略；例如：tassedaṃ (tassa + idaṃ)、vāteritaṃ (vātena + iritaṃ)、nopeti (na + upeti)、vāmoru (vāmā + ūru)、ateva”ññe (ati + eva + aññe)、vodakaṃ (va + udakaṃ)。问：paccorasmanti 如何形成？答：通过规则剖解（yogavibhāga）。例如：vātveva、tassidaṃ。问：何为“省略”（lutta）？答：如 latā iva。

ยวา สเร-.

y与v二音，于后行元音前。

สเร ปเร อิวณฺณุวณฺณานํ ยการวการา โหนฺติว ยถากฺกมํ; วฺยากโต, อิจฺจสฺส, อชฺฌิณมุตฺโต, สฺวาคตํ, ภวาปนลานีลํ; วาตฺเถว-อิติสฺส; กฺวจีตฺเวว-ยานีธ, สูปฏฺฐิตํ.

于后行元音前，i元音与u元音有时依次变为y音与v音；例如：vyākato (vi + ākato)、iccassa (iti + assa)、ajjhiṇamutto、svāgataṃ (su + āgataṃ)、bhavāpanalānīlaṃ。又如：yānīdha (yāni + idha)、sūpaṭṭhitaṃ (su + upaṭṭhitaṃ)。

โญนํ-.

e、o二音之变化。

โญนํ ยวา โหนฺติ วา สเร ยถากฺกมํ; ตฺยชฺช เต’ชฺช สฺวาหํ โส’หํ,กฺวจิตฺเวว-ปุตฺตามตฺถิ อสนฺเตตฺถ.

于后行元音前，e音与o音有时依次变为y音与v音；例如：tyajja (te + ajja) 或 te”jja (te + ajja)、svāhaṃ (so + ahaṃ) 或 so”haṃ (so + ahaṃ)。又如：puttāmatthi (puttā me + atthi)、asantettha (asante + ettha)。

โคสฺสาวงิ-.

`go`音变为`ava`。

สเร โคสฺส อวงิ โหติ; ควาสฺสํ; ยถริว ตถริเวตินิปาตาว; ภุสามิเวติ อิวสทฺโท เอวตฺโถ.

于后行元音前，`go`音变为`ava`音；例如：gavāssaṃ (go + assaṃ)。`yathā iva`、`tathā iva`为不变词。于`bhusāmiva`中，`iva`一词作`eva`义。

พฺยญฺชเน ทีฆรสฺสา-.

于辅音前，长短元音之互换。

รสฺสทีฆานํ กฺวจิ ทีฆรสฺสา โหนฺติ พฺยญฺชเน; ตตฺรายํ, มุนีวเร, สมฺมเทว, มาลหารี.

于辅音前，短元音与长元音有时会依次变为长元音与短元音；例如：tatrāyaṃ、munīvare (muni + vare)、sammadeva (sammā + deva)、mālahārī (mālā + hārī)。

สรมฺหา ทฺเว-

元音后，辅音重叠。

สรมฺหา ปรสฺส พฺยญฺชนสฺส กฺวจิ ทฺเว รูปา โหนฺติ; ปคฺคโห; สรมฺหาติ-กึ? ตํขณํ.

元音后的辅音有时会被重叠；例如：paggaho (pa + gaho)。问：为何言“元音后”？答：为排除 taṃkhaṇaṃ。

จตุตฺถทุติเยสฺเวยํ ตติยปฐามา-.

（前行之）第四、二（送气）音变为第三、一（不送气）音。

จตุตฺถทุติเยสุ ปเรสฺเวสํ จตุตฺถทุติยานํ ตพฺพคฺเค ตติยปฐมา โหนฺติ ปจฺจาสตฺตฺย; มหทฺธโน, ยส ตฺเถโร, อปฺผุฏํ, อพฺภุคฺคโต; เอสฺวิติ-กึ? เถโร; เอสนฺติกึ?ปตฺโถ.

于后行之第四类或第二类辅音前，（前行之）第四类与第二类辅音因邻近故，相应地变为其同类之第三类与第一类辅音；例如：mahaddhano、yasa tthero、apphuṭaṃ、abbhuggato。问：为何言“于此等（辅音）前”？答：为排除 thero。问：为何言“（前行之）此等（辅音）”？答：为排除 pattho。

วิติสฺเสเว วา-.

`iti`于`eva`前之变化。

เอวสทฺเท ปเร อิติสฺส โว โหติ วา; อิตฺเถว อิจฺเจว; เอเวติ-กึ,อิจฺจาห.

于后行词`eva`前，`iti`之`t`音有时变为`v`音；例如：ittheva (iti + eva)、icceva (iti + eva)。问：为何限定于`eva`？答：为排除 iccāha (iti + āha)。

โญนม วณฺเณ-.

e、o二音于元音前变为a。

โญนํ วณฺเณ กฺวจิ อ โหติ วา; ทิสฺวา ยาจกมาคเต, อกรมฺภสเต,เอสอตฺโถ, เอสธมฺโม, มคฺโค อคฺคมกฺขายติ, สฺวายตนํ, หิยฺยตฺตนํ, กรสฺสุ; วาตฺเวว-ยาจเก อาคเต, เอโส ธมฺโม; วณฺเณติ กึ?โส.

于元音前，e音与o音有时变为a音；例如：esaattho (eso + attho)、hiyyattanaṃ (hiyo + attanaṃ)。其他例子：disvā yācakamāgate、akarambhasate、maggo aggamakkhāyati、karassu。有时则无变化，例如：yācake āgate、eso dhammo。问：为何言“于元音前”？答：为排除 so。

นิคฺคหีตํ-.

鼻音（niggahīta）。

นิคฺคภีตมาคโม โหติ วา กฺวจิ; จกฺขุํ อุทปาทิ จกฺขุ อุทปาทิ, ปุริมํชาติ ปุริมชาติ, กตฺตพฺพํ กุสลํ พหุํ. อวํ สิโรติ-อาทิสุ นิจฺจํ ววตฺถีตวิภาสตฺตา วาธิการสฺส; สามตฺถี เยนาคโมว ส จ รสฺสสรสฺเสว โหติ ตสฺส รสฺสานุคตตฺตา.

鼻音（niggahīta）有时作为增音出现；例如：cakkhuṃ udapādi (相对于 cakkhu udapādi)、purimaṃjāti (相对于 purimajāti)、kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ。于`avaṃ siro`等情况中，此增音恒常出现，此乃因“任选”（vā）之首章规则具限定性任选之性质。依规则之力，此为增音，且仅现于短元音后，因其随附于短元音。

โลโป-.

省略。

นิคฺคหีตสฺส โลโป โหติ วา กฺวจิ; กฺยาหํ กีมหํ, สา รตฺโต สํรตฺโต; สลฺเลโข-คตฺตุกาโม-คนฺตุมโนติอาทิสุ นิจฺจํ.

鼻音有时被省略；例如：kyāhaṃ (kiṃ + ahaṃ)、kīmahaṃ (kiṃ + ahaṃ)、sa ratto (相对于 saṃratto)。于`sallekho`、`gantukāmo`、`gantumano`等词中，省略是恒常的。

ปรสรสฺส-

后行元音之省略。

นิคฺคหีตมฺหา ปรสฺส สรสฺส โลโป โหติ วา กฺวจิ; ตฺวํสิ ตฺวมสิ.

于鼻音后，后行元音有时被省略；例如：tvaṃsi (tvaṃ + asi)，相对于 tvamasi。

วคฺเค วคฺคนฺโต-

随同类辅音变为类尾鼻音。

นิคฺคหีตสฺส โข วคฺเค วคฺคนฺโต วา โหติ ปจฺจา สตฺยา; ตงฺกโรติ ตํ กโรติ, ตญฺจรติ ตํ จรติ, ตณฺฐานํ ตํ ฐานํ, ตนฺธนํ ตํ ธนํ, ตมฺปาติ ตํ ปาติ; นิจฺจํ ปท มชฺเฌ, คนฺตฺวา; กฺวจญฺญตฺราปิ, สนฺติฏฺฐติ.

于同类辅音前，鼻音有时因邻近而变为该类之鼻音；例如：taṅkaroti (taṃ karoti)、tañcarati (taṃ carati)、taṇṭhānaṃ (taṃ ṭhānaṃ)、tandhanaṃ (taṃ dhanaṃ)、tampāti (taṃ pāti)。于词中则恒常如此，例如：gantvā；有时于他处亦然，例如：santiṭṭhati。

เยวหิสุญฺโญ-.

于ya、eva、hi前变为ñ音。

ยเอวหิสทฺเทสุ นิคฺคหีตสฺส วา โญ โหติ; ยยญฺญเทว, ตญฺเญว, ตญฺภิ; วาตฺเวว-ยํยเทว.

于`ya`、`eva`、`hi`等词前，鼻音有时变为`ñ`音；例如：yayaññadeva、taññeva (taṃ + eva)、tañhi (taṃ + hi)。有时则无变化，例如：yaṃ yadeva。

เย สํสฺส-

前缀`saṃ`于y音前。

สํสทฺทสฺส ยํ นิคฺคหีตํ ตสฺส วา โญ โหติ ยกาเร; สญฺญโม สํยโม.

前缀`saṃ`中之鼻音，于`y`音前有时变为`ñ`音；例如：saññamo，相对于 saṃyamo。

มยทา สเร-.

于元音前，m、y、d之增音。

นิคฺคหีตสฺส มยทา โหนฺติ วา สเร กฺวจิ; ตมหํ, ตยิทํ, ตทลํ; วาตฺเวว-ตํ อหํ.

鼻音 `ṃ` 在元音前有时会变成 `m`、`y`、`d`；例如：`tamahaṃ`（`taṃ ahaṃ`）、`tayidaṃ`（`taṃ idaṃ`）、`tadalaṃ`（`taṃ alaṃ`）；或者，（不变时）则如：`taṃ ahaṃ`。

วนตรคา จาคมา-.

辅音插入。

เอเต มยทา จาคมา โหนฺติ สเร วา กฺวจิ; ติวงฺคีกํ, อิโต นายติ, จินิตฺวา, ตสฺมาติห, นิโรชํ, ปุถเคว, อิธมาหุ, ยถยิทํ, อตฺตทตฺถํ; วาตฺเวว-อตฺตตฺถํ; อติปฺปโค โข ตาวาติ-ปฐมนฺโต ปคสทฺโทว.

这些辅音 `m`、`y`、`d` 等有时会作为插入音出现在元音前；例如：`tivaṅgīkaṃ`（三部分的）、`ito nāyati`（从此处引导）、`cinitvā`（积聚后）、`tasmātiha`（因此在此）、`nirojaṃ`（无病的）、`puthageva`（单独地）、`idhamāhu`（在此说）、`yathayidaṃ`（即，就像这样）、`attadatthaṃ`（为自己的利益）；或者，（不变时）则如：`attatthaṃ`（为自己的利益）；在 `atippago kho tāvāti`（确实太早了）中，开头的 `paga` 是一个独立的词。

ฉา โฬ-.

`cha` 之后插入 `ḷ`。

ฉสทฺทา ปรสฺส สรสฺส ฬกาโร อาคโม โหติ วา; ฉฬหํ, ฉฬายตนํ; วาตฺเวว-ฉ อภิญฺญา.

在 `cha` 词之后，元音前有时会插入 `ḷ`；例如：`chaḷahaṃ`（六天）、`chaḷāyatanaṃ`（六处）；或者，（不变时）则如：`cha abhiññā`（六神通）。

ตทมินาทีนิ-

`tadaminā` 等词。

ตทมินาทีนิ สาธูนิ ภวนฺติ? ตํ อิมินา ตทมินา, สกึ อาคามี สกทาคามี, เอกํ อิธ อหํ เอกมิทาหํ, สํวิธาย อวหาโร สํวิทาวหาโร, วาริโน วาหโก วลาหโก, ชีวนสฺส มูโต ชีมูโต, ฉวสฺส สยนํ สุสานํ, อุทฺธํ ขมสฺส อุทุกฺขลํ, ปิสิ ตาโส ปิสาโจ, มหิยํ รวตีติ มยูโร; เอวมญฺเญปิ ปโยค โต’นุคนฺตพฺพา; ปเรสํ ปิโสทราทิเวทํ ทฏฺฐพฺพํ.

`tadaminā` 等词是如何正确形成的呢？例如：`taṃ iminā` 变成 `tadaminā`（以此）；`sakiṃ āgāmī` 变成 `sakadāgāmī`（一来者）；`ekaṃ idha ahaṃ` 变成 `ekamidāhaṃ`（我在此）；`saṃvidhāya avahāro` 变成 `saṃvidāvahāro`（安排分配）；`vārino vāhako`（运水者）变成 `valāhako`（云）；`jīvanassa mūto`（生命之云）变成 `jīmūto`（云）；`chavassa sayanaṃ`（尸体躺卧处）变成 `susānaṃ`（墓地）；`uddhaṃ khamassa` 变成 `udukkhalaṃ`（臼）；`pisi tāso`（食肉者）变成 `pisāco`（毕舍遮）；`mahiyaṃ ravatīti`（在大地上鸣叫者）变成 `mayūro`（孔雀）。其他用法也应依此理推知。其余的应视作如 `pisodara`（杂色腹）等词例来理解。

ตวคฺควรณานํ เย จวคฺคพยญา-.

`t`-组辅音在 `y` 前的变化。

ตวคฺควรณานํ จวคฺคพยญา โหนฺติ ยถากฺกมํ ยกาเร; อปูจฺจณฺฑกายํ, ตจฺฉํ, ยชฺเชวํ, อชฺฌตฺตํ, ถญญฺญํ, ทิพฺพํ, ปยฺเยสนา, โปกฺขรญฺโญ; กฺวจีตฺเวว-รตฺยา.

`t`-组的辅音在 `y` 前时，按顺序变成 `c`-组的辅音、`b`、`y`、`ñ`；例如：`apūccaṇḍakāyaṃ`（未成熟的身体）、`tacchaṃ`（真实的）、`yajjevaṃ`（如果这样）、`ajjhattaṃ`（内在的）、`thañaññaṃ`（乳房）、`dibbaṃ`（天界的）、`payyesanā`（寻求）、`pokkharañño`（莲花池的）；但有时例外，如：`ratyā`（在夜里）。

วคฺคลเสหิ เต-

在 `v`、`g`、`l`、`s` 之后 `y` 的变化。

วคฺคลเสหิ ปรสฺส ยการสฺส กฺวจิ เต วคฺคลสา โหนฺติ; สกฺกเต, ปจฺจเต, อฏฺฏเต, กุปฺปเต, ผลฺลเต, อสฺสเต, กฺวจี ตฺเวจ-กฺยาหํ.

在 `v`、`g`、`l`、`s` 之后，随后的 `y` 有时会被同化；例如：`sakkate`、`paccate`、`aṭṭate`、`kuppate`、`phallate`、`assate`；但有时例外，如：`kyāhaṃ`。

หสฺส วิปลฺลาโส-

`h` 的音位换置。

หสฺส วิปลฺลาโส โหติ ยกาเร; คุยฺหํ.

`h` 与随后的 `y` 发生音位换置；例如：`guyhaṃ`（秘密）。

เว วา-.

与 `v` 亦然，可选择。

หสฺส วิปลฺลาโส โหติ วา วกาเร; พวฺหาพาโธ พหฺวา พาโธ.

`h` 与随后的 `v` 有时会发生音位换置；例如：`bavhābādho`，或作 `bahvābādho`（多病）。

ตถนรานํ ฏฐณลา-.

`t`、`th`、`n`、`r` 变成 `ṭ`、`ṭh`、`ṇ`、`l`。

ตถนรานํ ฏฐณลา โหนฺตี วา; ทุกฺกฏํ, อฏฺฐกถา, คหณํ, ปลิโฆ, ปลายติ, วาตฺเวจ-ทุกฺกตํ; กฺวจีตฺเวว-สุคโต.

`t`、`th`、`n`、`r` 有时会变成 `ṭ`、`ṭh`、`ṇ`、`l`；例如：`dukkaṭaṃ`（恶作）、`aṭṭhakathā`（义注）、`gahaṇaṃ`（执取）、`paligho`（门闩）、`palāyati`（逃走）；或者，（不变时）则如：`dukkataṃ`；但有时例外，如：`sugato`（善逝）。

สํโยคาทิโลโป-

辅音簇首音的省略。

สํโยคสฺส โย อาทิภุโต’วยโว ตสฺส วา กฺวจี โลโป โหติ; ปุปฺผํสา, ชายเต’คินิ.

辅音簇的第一个成分有时会被省略；例如：`pupphaṃsā`（花的一部分）、`jāyate”gini`（火生起）。

วิจฺฉาภิกฺขญฺเญสุ ทฺเว-

在 `vīcchā`（遍及）和 `ābhikkhañña`（重复）中，词语重复。

วีจฺฉายมาภิกฺขญฺเญ จ ยํ วตฺตเต ตสฺส ทฺเว รูปานิ โหนฺติ, กฺริยาย คุเณน ทพฺเพน วา ภินฺเน อตฺเถ วฺยาปิตุ มิจฺฉา วีจฺฉา; รุกฺขํรุกฺขํ สิญฺจติ, คาโมคาโม รมณีโย, คาเม คาเม ปานียํ, เคเห เคเห อิสฺสโร, รสํ รสํ ภกฺขยตี, กิริยํ กิริยมารหเต.

在表示遍及（vīcchā）和重复（ābhikkhañña）时，所用的词语会重复。遍及是指希望以行为、性质或事物来遍及不同的对象；例如：`rukkhaṃrukkhaṃ siñcati`（一棵棵地浇灌树木）、`gāmogāmo ramaṇīyo`（村村皆可爱）、`gāme gāme pānīyaṃ`（村村有饮水）、`gehe gehe issaro`（家家有主人）、`rasaṃ rasaṃ bhakkhayatī`（遍尝各种味道）、`kiriyaṃ kiriyamārahate`（一次次地努力）。

อตฺถิเยวานุปุพฺพิเย’ปิ วีจฺฉา, มูเล ถูลา, อคฺเค อคฺเค สุขุมา; ยทิ หิ เอตฺถ มูลคฺคเภโท น สิยา อานุปุพฺพิยมฺปิ น ภเวยฺย, (เชฏฺฐํ เชฏฺฐมนุปฺปเวสย) มาสกํ มาสกํ อิมมฺหา กหาปณา ภวนฺตานํ ทฺวินฺนํ เทหีติ- มาสกํ มาสกมิจฺเจตสฺมา วีจฺฉาวคมฺยเต สทฺทนฺตรโต ปน อิมมฺหา กหาปณาติ อวธารณํ; ปุพฺพํ ปุพฺพํ ปุปฺผนฺติ, ปฐมํ ปฐมํ ปจฺจนฺตีติ วีจฺฉาว; อิเม อุโภ อฑฺฒา กตรา กตรา เอสํ ทฺวินฺนมฑฺฒตา, สพฺเพ อิเม อฑฺฒา กตมา กตมา อิเมสํ อฑฺฒตา, อิหาปิ วีจฺฉาว; อาภิกฺขญฺญํ-โปโนปุญฺญํ, ปจติ ปจติ ปปจติ ปปจติ, ลุนาหิ ลุนาหิตฺเววายํ ลุนาติ, ภุตฺวา ภุตฺวา คจฺฉติ, ปฏปฏา กโรติ, ปฏปฏายติ.

在次第（ānupubbiya）中也确实有遍及，（如一棵树）根部粗，尖端则一节节地细；如果此处没有根与尖的区别，也就不会有次第了。（例如：`jeṭṭhaṃ jeṭṭhamanuppavesaya`，让年长者依次进入。）“请从这枚咖哈巴那（kahāpaṇa）中，一枚一枚摩沙迦地分给你们二位。”——从“一枚一枚摩沙迦地”可以理解为遍及；而从“从这枚咖哈巴那中”一语则可理解为限定。“花一朵朵地先后开放”、“果实一颗颗地首先成熟”，这也是遍及。“这两者都是一半，其中哪一些是这两者的‘半’？”“所有这些都是一半，其中哪一些是这些的‘半’？”这里也是遍及。重复（ābhikkhañña）即是反复（ponopuññaṃ），例如：`pacati pacati`（他煮了又煮）、`papacati papacati`（他不停地煮）、`lunāhi lunāhitvevāyaṃ lunāti`（“割吧！割吧！”——他就是这样割）、`bhutvā bhutvā gacchati`（他吃了又吃才走）、`paṭapaṭā karoti`（发出啪嗒啪嗒声）、`paṭapaṭāyati`（噼啪作响）。

สฺยาทิโลโป ปุพฺพสฺเสกสฺส-.

重复的前一词，其格结尾等省略。

วีจฺฉาเมกสฺส ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺส สฺยาทิโลโป โหติ, เอเกกสฺส, กถํ มตฺถกมตฺถเกนาติ? สฺยาทิโลโป ปุพฺพสฺสาติ โยควิภาคา; น จาติปฺปงฺโค โยควิภาคา อิฏฺฐปฺปสิทฺธีติ.

在表示遍及而重复一个词时，前一个词的格结尾等会被省略，例如：`ekekassa`（每一个的）。那么 `matthakamatthakenāti`（头顶对着头顶）又是如何呢？“前一词的格结尾等省略”是由于规则的拆分适用（yogavibhāga）；规则的拆分适用并非过度引申，因为这是为了达成符合使用惯例的语形。

สพฺพาทีนํ วีติหาเร-.

在 `sabba` 等词表示相互关系时。

สพฺพาทีนํ วีติหาเร ทฺเว ภวนฺติ ปุพฺพสฺส สฺยาทิโลโป จ; อญฺญมญฺญสฺส โภชกา, อิตรีตรสฺส โภชกา.

当 `sabba` 等词表示相互关系时，词语会重复，并且前一个词的格结尾等会被省略；例如：`aññamaññassa bhojakā`（互相的布施者）、`itarītarassa bhojakā`（彼此的布施者）。

ยาว โพธํ สมฺภเม-.

在惊慌中，重复词语直到对方理解为止。

ตุริเตนาปายเหตุปทสฺสนํ สมฺภโม, ตสฺมึ สติ วตฺตุ ยาวนฺเตห สทฺเทหิ โส’ตฺโถ วิญฺญายเต ตาวนฺโต สทฺทา ปยุชฺชนฺเต; สปฺโป สปฺโป สปฺโป, พุชฺฌสฺสุ พุชฺฌสฺสุ พุชฺฌสฺสุ, ภินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ ภินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ.

惊慌（sambhama）是指急速地指出危险的缘由。发生这种情况时，说话者会使用尽可能多的词语，直到意思被理解为止。例如：`sappo sappo sappo`（蛇！蛇！蛇！）、`bujjhassu bujjhassu bujjhassu`（注意！注意！注意！）、`bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅgho`（比丘僧团分裂了！比丘僧团分裂了！）。

พหุลํ-.

普遍适用。

อยมธิกาโร อาสตฺถปริสมตฺติยา เตน นาติปฺปสงฺโค อิฏฺฐสิทฺธิ จ.

此“普遍适用”的原则效力直至本论结束。因此，（规则）不会被过度引申，又能达成所期望的语形。

อิติ โมคฺคลฺลานวฺยากรเณ วุตฺตียํ ปฐโม กณฺโฑ.

如是，《目犍连文法释论》第一章。

ทฺเวทฺเวกาเนเกสุ นามสฺมา สิโยอํโยนาภิสนํ สฺมาหิสนํสฺมึสุ-.

于单复数义中，名词之后，格尾成双而有：si, yo；aṃ, yo；nā, bhi；sa, naṃ；smā, hi；sa, naṃ；smiṃ, su。

เอเตสํ ทฺเว ทฺเว โหนฺติ เอกาเนกตฺเถสุ วตฺตมานโต นามสฺมา; มุนิ มุนโย, มุนึ มุนโย, มุนินา มุนีหิ, มุนิสฺส มุนีนํ, มุนิสฺมา มุนีหิ, มุนิสฺส มุนีนํ, มุนิสฺมึ มุนีสุ, เอวํ กุมารี กุมาริโย, กญฺญา กญฺญาโยติ; เอตานิ สตฺต ทุกานิ สตฺตวิภตฺติโย; วิภาโค วิภตฺตีติ กตฺวา-เอตฺถ สิอมิตีการา การา ‘‘กิมํสิสู‘‘ติ. สํเกตตฺถา.

由于名词用于单数和复数义，这些格尾成对出现。例如圣者(muni)：muni（第一格单数）、munayo（第一格复数），muniṃ（第二格单数）、munayo（第二格复数），muninā（第三格单数）、munīhi（第三格复数），munissa（第四格单数）、munīnaṃ（第四格复数），munismā（第五格单数）、munīhi（第五格复数），munissa（第六格单数）、munīnaṃ（第六格复数），munismiṃ（第七格单数）、munīsu（第七格复数）。同样地，少女(kumārī)：kumārī、kumāriyo；少女(kaññā)：kaññā、kaññāyo。这七对形式即是七种格。所谓“格”(vibhatti)即是“区分”(vibhāga)。此处的引文仅为术语之便。

กมฺเม ทุติยา-.

业用第二格。

กรียติ กตฺตุกฺริยายาภีสมฺพนฺธียตีติ กมฺมํ, ตสฺมึ ทุติยา วิภตฺติ โหติ; กฏํ กโรติ, โอทนํ ปวติ, อาทิจฺจํ ปสฺสติ, โอทโน ปจฺจตีติ-โอทนสทฺทโต กมฺมตา นปฺปตียเต, กึ จรหิ? อาขฺยาตโต; กฏํ กโรติ วิปุลํ ทสฺสนียนฺติ- อตฺเถว คุณ ยุตฺตสฺส กมฺมตา; อิจฺฉิเต’ปิ กมฺมตฺตาว ทุติยา สิทฺธ; คาวุํ ปโย โทหติ, โคมนฺตํ คาวํ ยาวติ, ควมวรุนฺธติ วชํ, มาณวกํ มคฺคํ ปุจฺฉติ, โคมนฺตํ คาวํ ภิกฺขเต, รุกฺขมว จินาติ ผลานิ, สิสฺสํ ธมฺมํ พฺรูเต, สิสฺสํ ธมฺมมนุสาสติ.

所谓“业”(kamma)，即所作之事，与作者的行为相关联者。于此义中，用第二格。例如：“作席”，“煮饭”，“见日”。在“饭被煮熟”一句中，从“饭”一词无法得知其业性；然则从何而知？从动词而知。在“作一张宽大美观的席子”中，与属性相结合者才具有业性。即使是意欲之业，也因其业性而成立第二格。例如：“从牛挤奶”，“向牛主求牛”，“将牛关入牛栏”，“向青年问路”，“向牛主乞牛”，“从树上摘果”，“对弟子说法”，“教导弟子法”。

เอวมนิจฉิเต’ปิ; อหึ ลงฺฆยติ, วีสํ ภกฺเขติ; ยนฺเน วิจฺฉิตํ นาปิ อนิจฺฉิตํ ตตฺถาปิ ทุตียา สิทฺธา; คามํ คจฺฉนฺโต รุกฺขมูลมุปสปฺปติ, ปถวึ อธิเสสฺสติ, คามมธิติฏฺฐติ, รุกฺข มชฺฌาสเตติ-อธิสีฐาสานํ ปโยเค’ธิกรเณ กมฺมวจนิจฺฉา.

同样，在非意欲的情况下也是如此，例如：“跨过蛇”，“吞食毒药”。对于既非意欲亦非不意欲之事，第二格也同样成立。例如：“去往村庄时走近树根”，“卧于地上”，“住于村中”，“坐于树上”。在使用 adhi-sī（卧）、adhi-ṭhā（立）、adhi-ās（坐）等动词时，其处所（adhikaraṇa）可依语者意愿而转为业格。

วตฺติจฺฉาโต หิ การกานิ โหนฺติ; ตํ ยถา- วลาหกา วิชฺโชตเต, วลาหกสฺส วิชฺโชตเต, วลาหโก วิชฺโชตเต, วลาหเก วิชฺโชตเต, วลาหเกน วิชฺโชตเตติ.

实则，格关系(kāraka)取决于语者意图。例如：“闪电从云发出”，“云之闪电”，“云在闪电”，“云中有闪电”，“以云而闪电”。

เอวมภินวิสสฺส วา, ธมฺมมภินิวิสเต ธมฺเม วา, ตถา อุปนฺวชฺฌาวสสฺสาโภชนนวุตฺติจนสฺส; คามมุปวสติ, คาม มนุวสติ, ปพฺพตมธิวสติ, ฆรมาวสติ; อโภชนนิวุตฺติวจ นสฺสาติ-กึ? คาเม อุปวสติ-โภชนนิวุตฺตึ กโรตีติ อตฺโถ. ตปฺปานาจาเร’ปิ กมฺมตฺตาว ทุติยา สิทฺธา, นทิมฺปิวติ, คามํ จรติ; เอวํ สเจ มํ นาลปิสฺสตีติ-อาทิสุปิ.

同样，对于动词 abhi-ni-vis（进入），任选用“进入法”（第二格）或“在法中”（第七格）。同样，对于带有前缀 upa-, anu-, adhi-, ā- 的动词 vas（居住），当不作“断食”义时，其处所也用第二格。例如：“邻村而居”，“沿村而居”，“依山而居”，“住于家中”。为何要说“不作断食义”？因为当“在村中斋戒”时，其义为“实行断食”，此时处所用第七格。在表示行至、持续等行为时，也因其业性而成立第二格，例如：“饮河中水”，“周游村庄”。同样，在“如果他不对我说话”等句中也是如此。

วิหิตาว ปฏิโยเค ทุติยา, ปฏิภนฺตุ ตํ จุนฺท โพชฺฌงฺคาติ-ตํ ปฏิ โพชฺฌงฺคา ภาสนฺตูติ อตฺโถ; ยทา ตุ ธาตุนา ยุตฺโต ปติ ตทา เตนาโยคา สมฺพนฺเธ ฉฏฺฐี จ ตสฺส นปฺปฏิ ภาตีติ? อกฺเข ทิพฺพติ, อกฺเขหิ ทิพฺพติ, อกฺเขสุ ทิพฺพตีติกมฺมกรณาธิกรณวจนิจฺฉา.

与“paṭi”（向）连用时，规定使用第二格。例如“纯陀，愿觉支显现于你！”，其义为“愿觉支朝向你而说”。然而，当 paṭi 与动词词根结合时，由于没有直接关联，难道关系义的第六格不会出现吗？例如在“法不向他显现”一句中？又如：“玩骰子”，“用骰子玩”，“在骰子上玩”，此乃依语者意愿，可表达为业、具或处所。

กาลทฺธานมจฺจนฺตสํโยเค-.

于时间与路程的持续连接中。

กฺริยาคุณทพฺเพหิ สากลฺเลน กาลทฺธานํ สมฺพนฺโธ อจฺจนฺตสํโยเค, ตสฺมึ วิญฺญายมาเน กาลสทฺเทหิ อทฺธ สทฺเทหิ จ ทุติยา โหติ; มาสมธีเต, มาสํ กลฺยาณิ. มาสํ คุฬธานา, โกสมธีเต, โกสํ กุฏิลา นที, โกสํ ปพฺพโต; อจฺจนฺตสํเยเคติ กึ? มาสสฺส ทฺวีหมธีเต; โกสสฺเสก เทเส ปพฺพโต; ปุพฺพนฺหสมยํ นิวาเสตฺวา, เอกํ สมยํ ภควา, อิมํ รตฺตึ จตฺตาโร มหาราชาติ; เอวมาทิสุ กาลวาจีหิ อจฺจนฺตสํเยคตฺตาว ทุติยา สิทฺธา, วิภตฺติวิปลฺลาเสน วา พหุลํ วิธานา-

“持续连接”(accantasaṃyoga)是指时间或路程与行为、性质或物质的完全结合。当此义被理解时，表示时间或路程的词语使用第二格。例如：“一月勤学”，“一月之美丽”，“一月之糖谷”；“一俱卢舍(kosa)勤学”，“一俱卢舍之曲河”，“绵延一俱卢舍之山”。为何要说“持续连接”？若非持续，则不用第二格，例如：“一月中学习两日”；“山在一俱卢舍的某个区域”。在“清晨时分著衣已”、“一时，世尊……”、“今夜，四大天王……”等句中，表示时间的词语因持续连接而用第二格，或因格的转换而广泛使用。

ผลปฺปตฺติยํ กฺริยาปริสมตฺตฺยปวคฺโค ตสฺมึ วิญฺญาย มาเน กาลทฺธานํ กฺริยายาจฺจนฺตสํโยเค ตติยาภิมตา สาปิ กรณตฺตาว สิทฺธา; มาเสนานุวาโก’ธีโต, โกเสนานุวา โก’ธีโตติ; อนปวคฺเคตุ อสาธกตมตฺตา กรณตฺตาภเว ทุติยาว มาสมธีโต’นุวาโก, น จาเนน คหิโตติ.

当获得结果时，行为的完成称为“终结”(apavagga)。当此义被理解时，在时间或路程与行为的持续连接中，倾向于使用第三格（工具格），此用法因其工具性质而成立。例如：“用一个月学完一章”，“用一俱卢舍的路程学完一章”。然而，在未终结的情况下，由于时间或路程并非最有效的工具，不具工具性，故只用第二格。例如：“此章读了一月，仍未掌握”。

การกมชฺเฌ เย กาลทฺธานวาจิโน ตโต สตฺตมีปปญฺจมิโย อภิมตา; อชฺช ภุตฺวา เทวทตฺโต ทฺวีเห ภุญฺชิสฺสติ ทฺวีหา ภุญฺชิสฺสติ, อตฺรฏฺโฐ’ยมิสฺสาโส โกเส ลกฺขํ วิชฺฌติ, โกสา ลกฺขํ วิชฺฌตีติ-ตาปีห สกสกการกวจนิจฺฉาเยว สิทฺธา.

在格关系中，对于表示时间与路程的词，倾向于使用第七格和第五格。例如：“提婆达多今天吃过后，将于两日后吃，或离两日后吃。”又如：“此处的弓箭手射中一俱卢舍(kosa)距离外的目标”，或“从一俱卢舍距离外射中目标”。这些用法也是通过表达各自格关系的意图而成立的。

คติโพธาหารสทฺทตฺถกมฺมกหชฺชาทีนํ ปโยชฺเช-.

于运动、知晓、食用、发声义、不及物、hṛ（运送）等动词的使役式中。

คมนตฺถานํ โพธตฺถานํ อาหารตฺถานํ สทฺทตฺถานมกมฺมกานํ ภชฺชาทีนญฺจ ปโยชฺเช กตฺตริ ทุติยา โหติ, สามตฺถิยา จ ปโยชกวฺยาปาเรน กมฺมตาวสฺส โหตีติ ปตียเต; คม ยติ มาณวกํ คามํ, ยาปยติ มาณวกํ คามํ, โพธยติ มาณวกํ ธมฺมํ, เวทยติ มาณวกํ ธมฺมํ, โภชยติ มาณวกโมทนํ, อาสยติ มาณวกโมทนํ, อชฺฌาปยติ มาณวกํ เวทํ ปาฐยติ มาณวกํ เวทํ, อาสยติ เทวทตฺตํ, สายยติ เทว ทตฺตํ, อญฺญํ ภชฺชาเปติ, อญฺญํ โกฏฺฏาเปติ, อญญฺญํ สนฺถราเปติ. เอเตสเมวาติ กึ?ปาจยติ โอทนํ เทวทตฺเตน ยญญฺญทตฺโต; ปเย ปฺโปติ กึ?คจฺฉติ เทวทตฺโต, ยทา จรหิคมยติ เทวทตฺตํ ยญฺญ ทตฺโต, ตมปโร ปโยชยติ ตทา คมยติ เทวทตฺตํ ยญฺญทตฺเตเนติ - ภวิตพฺพํ คมยติสฺสาคมนตฺถตฺตา.

于表示行走、了知、饮食、发声、不及物以及“破坏”等义的动词，其使役式中，（原）主动者用第二格。并且可以理解，由于使役者行为的作用，（原主动者）获得了业的地位。例如：使少年去村庄，让少年前往村庄；使少年了知法，让少年感受法；给少年喂饭，让少年吃饭；教少年吠陀，让少年读吠陀；使提婆达多坐下，令提婆达多睡觉；使他人破坏，令他人捶打，使他人铺开。为何只说这些呢？（例如，）雅那达多让提婆达多煮饭（此中提婆达多用第三格）。为何说“在使役式中”呢？（例如，）提婆达多去。但是，当雅那达多使提婆达多去时，若有另一人驱使（雅那达多），那么就应是“以雅那达多使提婆达多去”，因为“gamayati”本身具有“去”的意义。

หราทีนํ วา-.

于 hṛ（运送）等动词，则任选。

หราทีนํ ปโยชฺเช กตฺตริ ทุติยา โหติ วา; หาเรติ หารํ เทวทตฺตํ เทวทตฺเตเนติ วา, อชฺโฌหาเรติ สตฺตุํ เทวทตฺตํ เทวทตฺเตเนติ วา, กาเรติ เทวทตฺตํ เทวทตฺเตเนติ วา, ทสฺสยเต ชนํ ราชา ชเนเนติ วา, อภิวาทยเต คุรุํ เทวทตฺตํ เทวทตฺเตเนติ วา.

于 hṛ（运送）等动词的使役式中，（原）主动者任选用第二格。例如：使提婆达多运送花环，或由提婆达多运送；使提婆达多吞下麦粉，或由提婆达多吞下；使提婆达多做事，或由提婆达多做事；国王让人们看，或由人们看；使提婆达多礼敬老师，或由提婆达多礼敬。

น ขาทาทีนํ-.

不用于 khād（吃）等动词。

ขาทาทีนํ ปโยชฺเช กตฺตริ ทุติยา น โหติ; ขาทยติ เทวทตฺเตน, อาทยติ เทวทตฺเตน, อวฺหาปยติ เทวทตฺเตน, สทฺทายติ เทวทตฺเตน, กนฺทยติ เทวทตฺเตน, นายยติ เทวทตฺเตน.

于“食”等（动词）的使役（用法）中，其（原）主事者不用第二格。例如：使提婆达多食，使提婆达多取，使提婆达多唤，使提婆达多出声，使提婆达多哭，使提婆达多引导。

วหิสฺสานิยนฺตุเก-.()

于“运”（vah），当（主事者）非驾驭者时。

วาหยติ ภารํ เทวทตฺเตน; อนิยนฺตุเกติ-กึ?วาหยติ คารํ พลิวทฺเท.

使提婆达多运载重物。为何说“当非驾驭者时”？（反例为：）使众牛运载重物。

ภกฺขิสฺสาหึสายํ-.()

于“食”（bhakkha），当无伤害义时。

ภกฺขยติ โมทเก เทวทตฺเตน; อหึสายนฺติ กึ? ภกฺขยติ พลิวทฺเท สสฺสํ.

使提婆达多食糕点。为何说“当无伤害义时”？（反例为：）使众牛食庄稼。

ธฺยาทีหิ ยุตฺตา-.

与“dhi”等（词）连用。

ธิอาทีหิ ยุตฺตโต ทุติยา โหติ? ธิรตฺถุมํ ปูติกายํ, อนฺตรา จ ราชคหํ, อนฺตรา จ นาฬนฺทํ, สมาธานมนฺตเรน, มุจลินฺทมภิโต สรมิจฺจาทิ-ฉฏฺฐิยาปวาโท ยํ.

与“dhi”等（词）连用时，用第二格。例如：可鄙！此腐臭之身。于王舍城与那烂陀之间。无有禅定。围绕目支邻陀湖等等。此为第六格之例外。

ลกฺขณิตฺถมฺภุตวีจฺฉาสฺวภินา-.

与“abhi”连用，于表征、如是存在、遍及义中。

ลกฺขณาทิสฺวตฺเถสฺวหินา ยุตฺตมฺหา ทุติยา โหติ; รุกฺข มภิวิชฺเชตเต วิชฺชุ, สาธุ เทวทตฺโต มาตรมภิ, รุกฺขํ รุกฺขมภิติฏฺฐติ.

与“abhi”连用，于表征等义中，用第二格。例如：电光照向树木；提婆达多善待其母；（他）逐树而立。

ปติปรีหิ ภาเค จ-.

与“pati”、“pari”连用，亦于“分”义中。

ปติปรีหิ ยุตฺตมฺหา ลกฺขณาทิสุ ภาเค วตฺเถ ทุติยา โหติ; รุกฺขมฺปติ วิชฺโชตเต วิชฺชุ, สาธุ เทวทตฺโต มาตรํ ปติ, รุกฺขํ รุกฺขํ ปติ ติฏฺฐติ, ยเทตฺถ มํ ปติ สิยา, รุกฺขํ ปริวิชฺเชตเต วิชฺชุ, สาธุ เทวทตฺโต มาตรํ ปริ, รุกฺขํ รุกฺขํ ปริ ติฏฺฐติ, ยเทตฺถ มํ ปริ สิยา.

与“pati”、“pari”连用，于表征等义及“分”义中，用第二格。例如：电光照向树木；提婆达多善待其母；（他）逐树而立；此处若有我分。电光环绕树木闪耀；提婆达多善待其母；（他）逐树环绕而立；此处若有我分。

อนุนา-.

与“anu”连用。

ลกฺขณาทิสฺวตฺเถสฺวนุนา ยุตฺตมฺหา ทุติยา โหติ; รุกฺข มนุวิชฺโชตเต วิชฺชุ, สจฺจกิริยมนุปวสฺสิ; เหตุ จ ลกฺขณํ ภวติ, สาธุ เทวทตฺโต มาตรมนุ, รุกฺขํ รุกฺขมนุ ติฏฺฐติ, ยเทตฺถ มํ อนุสิยา.

与“anu”连用，于表征等义中，用第二格。例如：电光沿树闪耀；雨随真实誓言而降——因亦是表征；提婆达多善待其母；（他）逐树而立；此处若有我分。

สหตฺเถ-

于“俱”义中。

สหตฺเถ’นุนา ยุตฺตมฺหา ทุติยา โหติ; ปพฺพตมนุติฏฺฐติ.

与“anu”连用，于“俱”义中，用第二格。例如：（军队）沿山而住。

หีเน-

于“劣”义中。

หีนตฺเถ’นุนา ยุตฺตมฺหา ทุติยา โหติ; อนุสาริปุตฺตํ ปญฺญาวนฺโต.

与“anu”连用，于“劣”义中，用第二格。例如：诸有慧者次于舍利弗。

ปญฺญวนฺโต-ม.

诸有慧者。

อุเปน-.

与“upa”连用。

หินตฺเถ อุเปน ยุตฺตมฺหา ทุติยา โหติ; อุปสาริปุตฺต ปญฺญาวนฺโต.

与“upa”连用，于“劣”义中，用第二格。例如：诸有慧者次于舍利弗。

สตฺตมฺยาธิกฺเย-.

于“优越”义中，用第七格。

อาธิกฺยตฺเถ อุเปน ยุตฺตมฺหา สตฺตมี โหติ; อุปขารยํ โทโณ.

与“upa”连用，于“优越”义中，用第七格。例如：一斗（doṇa）不及一佉梨（khārī）。

สามิตฺเต’ธินา-.

与“adhi”连用，于“主权”义中。

สามิภาวตฺเถ’ธินา ยุตฺตมฺหา สตฺตมี โหติ; อธิพฺรหฺมทตฺเต ปญฺจาลา, อธิปญฺจาเลสุ พฺรหฺมทตฺโต.

与“adhi”连用，于“主权”义中，用第七格。例如：般遮罗（Pañcāla）在梵授（Brahmadatta）王治下；梵授王为般遮罗之主。

กตฺตุกรเณสุ ตติยา-.

于主事者与工具，用第三格。

กตฺตริ กรณ จฺैอ การเก ตติยา โหติ; ปุริเสน กตํ, อสินา ฉินฺทติ, ปกติยาภิรูโป, โคตฺเตน โคตโม’สุเมโธ นาม นาเมน, ชาติยา สตฺตวสฺสิโกติ-ภูธาตุสฺส สมฺภวา กรเณ เอว ตติยา; เอวํ สเมน ธาวติ, วิสเมน ธาวติ, ทฺวิโทเณน ธญฺญํ กิณาติ, ปญฺจเกน ปสโว กิณาตีติ.

于主事者与工具作用者中，用第三格。例如：由人所作；以刀切割；天性美丽；以氏族为乔达摩；以名为须弥陀（Asumedha）；以出身为七岁——因有“是”（bhū）词根存在，（此）第三格实为工具格。同样地：平稳地跑；不平稳地跑；以二斗（doṇa）买谷物；以五（钱）买牲畜。

สหตฺเถน-

于“俱”（saha）义中。

สหตฺเถน โยเค ตติยา สิยา; ปุตฺเตน สหาคโต, ปุตฺเตน สทฺธึ อาคโต? ตติยาปิ ฉฏฺฐีว อปฺปธาเน เอว ภวติ.

与表“俱”义之词连用时，用第三格。例如：与子同来，与子偕来。第三格亦如第六格，仅用于非主要者。

ลกฺขเณ-.

于表征义中。

ลกฺขเณ วตฺตมานโต ตติยา สิยา; ติทณฺฑเกน ปริพฺพาชกมทฺทกฺขิ, อกฺขินา กาโณ, เตน หิ องฺเคน องฺคิโน วิกาโร ลกฺขียเต.

于表征义中，用第三格。例如：以三杖（认出）是云游者；以眼（辨其）盲。因为正是通过那个肢体，才标识出有肢体者的缺陷。

เหตุมฺหิ-.

于因义——

ตกฺกิริยาโยคฺเค ตติยา สิยา; อนฺเนน วสติ, วิชฺชาย ยโส.

于彼作用相应时，应为第三格；以食维生(annena vasati)，以明得誉(vijjāya yaso)。

ปญฺจมีเณ วา-.

第五格或用于原因——

อิเณ เหตุมฺหี ปญฺจมี โหติ วา;ชฬตฺตา พทฺโธ สเตน วา.

在原因义中，可选择使用第五格；例如：因愚痴而被束缚(jaḷattā baddho)，或因一百（的债务）而被束缚(satena vā)。

คุเณ-

于性质义——

ปรางฺคภุเต เหตุมฺหิ ปญฺจมี โหติ วา; ชฬตฺตา พทฺโธ ชฬตฺเตน วา, ปญฺญาย มุตฺโต, หุตฺวา อภาวโต’นิจฺจา, สงฺขาร นิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ.

当原因是一种属性时，可选择使用第五格；例如：因愚痴而被束缚(jaḷattā baddho)，或因愚痴而被束缚(jaḷattena vā)；因智慧而解脱(paññāya mutto)；由于生起后不存在，故是无常(hutvā abhāvato”niccā)；诸行灭则识灭(saṅkhāra nirodhā viññāṇanirodho)。

ฉฏฺฐี เหตฺวตฺเถหิ-.

第六格与表示原因的词连用——

เหตฺวตฺถวจีหิ เยเค เหตุมฺหิ ฉฐี สิยยา; อุทรสฺส เหตุ, อุทรสฺส การณา.

与表示原因义的词连用时，在原因义中可使用第六格；例如：为了肚子(udarassa hetu)，因为肚子(udarassa kāraṇā)。

สพฺพาทิโต สพฺพา-.

与“sabba”等词连用时，所有格位都适用——

เหตฺวตฺเถหิ โยเค สพฺพาทีหิ สพฺพา วิภตฺติโย โหนฺติ; โก เหตุ, กํ เหตุํ, เกน เหตุนา, ตสฺส เหตุสฺส, กสฺมา เหตุสฺมา, กสฺส เหตุสฺส, กสฺมึ เหตุสฺมึ; กึ การณํ, เกน การเณน; กึ นิมิตฺตํ, เกน นิมิตฺเตน; กึ ปโยชนํ, เกน ปโยชเนเนจฺเจวมาทิ –เหตฺวตฺเถหีตฺเวว-เกน กตํ.

与表示原因的词连用时，“sabba”等（代词）可使用所有格位；例如：何因(ko hetu)、何因(kaṃ hetuṃ)、由何因(kena hetunā)、为彼因(tassa hetussa)、从何因(kasmā hetusmā)、何因之(kassa hetussa)、在何因中(kasmiṃ hetusmiṃ)；何原因(kiṃ kāraṇaṃ)、由何原因(kena kāraṇena)；何缘(kiṃ nimittaṃ)、由何缘(kena nimittena)；何目的(kiṃ payojanaṃ)、由何目的(kena payojaneneccevamādi)。此规则仅适用于与表示原因的词连用，（不适用于单纯的工具格，）例如“由谁所作？”(kena kataṃ)。

จตุตฺถิ สมฺปทาเน-.

第四格用于受与格——

ยสฺส สมฺมา ปทียเต ตสฺมึ จตุตฺถิ สิยา; สงฺฆสฺส ททาติ, อาธารวิจกฺขายํ สตฺตมีปิ สิยา, สงฺเฆ เทหิ.

对善为施与的对象，使用第四格；例如：布施僧团(saṅghassa dadāti)。在想表示依处义时，也可以使用第七格；例如：布施于僧团(saṅghe dehi)。

ตาทตฺถฺเย-.

于为彼义——

ตสฺเสทํ ตทตฺถํ ตทตฺถภาเว โชตนีเย นามสฺมา จตุตฺถี สิยา; สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อตฺถาย หิตาย เทวมนุสฺสานํ, นาลํ ทารภรณาย, ยูปาย ทารุ, ปากาย วชตีตฺเววมาทิ.

当需要阐明“为彼”之义，即为某目的时，名词可使用第四格；例如：为了抵御寒冷(sītassa paṭighātāya)，为了天人与人类的利益和安乐(atthāya hitāya devamanussānaṃ)，不足以养活妻子(nālaṃ dārabharaṇāya)，用于献祭柱的木材(yūpāya dāru)，为了烹煮而去(pākāya vajati)等等。

กสฺส สาทุํ น รุจฺจติ, มา อายสฺมนฺตานมฺปิ สงฺฆเภโท รุจฺจตฺถ, ขมติ สงฺฆสฺส, ภตฺตมสฺส นจฺฉาเทตีติ-ฉฏฺฐี สมฺพนฺธ วจนิจฺฉายํ; น เจวํ วิโรโธ สิยา สทิสรูปตฺตา เอวํ วิเธสุ จ สมฺพนฺธสฺส สทฺทิกานุมตตฺตา กสฺส วา ตฺวํ ธมฺมํ โรเจสีติ-อตฺถมตฺเต ปฐมา.

谁不喜爱美味呢？(Kassa sāduṃ na ruccati)；愿具寿们也不要喜爱僧团分裂！(mā āyasmantānampi saṅghabhedo ruccattha)；僧团认可(khamati saṅghassa)；食物不满足他(bhattamassa nacchādeti)。——（这些是）在想表达关联义时使用第六格。如此并无矛盾，因为形式相似，并且在这种情况下，语法学家也认可这种关联用法。例如：你喜爱谁的法？(kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesīti)——（此处的“法”）仅就其义而言是主格。

เอวมญฺญาปิ วิญฺเญยฺยา ปรโต’ปิ ยถาคมํ.

其余亦应如是依圣教于后文中知。

รญฺโญ สตํ ธาเรติ, รญฺโญ ฉตฺตํ ธาเรตีติ สมฺพนฺเธ ฉฏฺฐี; เอวํ รญฺโญ สิลาฆเต, รญฺโญ หนุเต, รญฺโญ อุป ติฏฺฐเต, รญฺโญ สปเต, เทวาปิ ตสฺส ปิหยนฺติ ตาทิโน, ตสฺส กุชฺฌ มหาวีร, ยทิตํ ตสฺส ปกุปฺเปยฺยํ, ทุภยติ ทิสานํ เมโฆ, โย มิตฺตานํ น ทูหตี,[ ] โย อปฺปทุฏฺฐสฺส นรสฺส ทุสฺสติ, กฺยาหํ อยฺยานํ อปรชฺฌามิ, อิสฺสยนฺติ สมณานํ ติตฺถิยา, ธมฺเมน นยมานานํ กา อุสูย, [ ] รญฺโญ ภาคฺยมา รชฺฌติ, รญฺโญ ภาคฺยมิกฺขเต, เตน ยาจิโต อยาจิโต วา ตสฺส คาโว ปฏิสุณาติ, คาโว อาสุณาติ, ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ, โหตุ ปติคิณาติ, โหตฺวนุคิณาติ, อาโรวยามิ โว, ปติเวทยามิ โว, ธมฺม เต เทสิสฺสามิ, ยถา โน สตฺถา วฺยากเรยฺย, อลํ เต อิธ วาเสน, กึ เต ชฏาหิ ทุมฺเมธ, อรหติ มลฺโล มลฺลสฺสาติ –ชีวิตํ ติณายปิ น มญฺญมโนติ ตาทตฺถฺเย จตุตฺถิ; ติเณน โย อตฺโถ ตทตฺถายปีติ อตฺโถ;

他欠国王一百(Rañño sataṃ dhāreti)，为国王持伞盖(rañño chattaṃ dhāreti)——这是关联义的第六格；同样地，赞美国王(rañño silāghate)，对国王隐瞒(rañño hanute)，侍奉国王(rañño upatiṭṭhate)，向国王发誓(rañño sapate)；天神也羡慕那样的他(devāpi tassa pihayanti tādino)；大英雄啊，对他发怒吧！(tassa kujjha mahāvīra)；如果我对他发怒(yaditaṃ tassa pakuppeyyaṃ)；云敌对于诸方(dubhayati disānaṃ megho)；不敌对朋友的人(yo mittānaṃ na dūhatī)；冒犯无过之人的人(yo appaduṭṭhassa narassa dussati)；我如何冒犯了尊者们呢？(kyāhaṃ ayyānaṃ aparajjhāmi)；外道们嫉妒沙门(issayanti samaṇānaṃ titthiyā)；对如法而行的人，有何可嫉妒的呢？(dhammena nayamānānaṃ kā usūya)；喜爱国王的幸运(rañño bhāgyamā rajjhati)，看待国王的幸运(rañño bhāgyamikkhate)；无论是否为他所求，都承诺给他牛(tena yācito ayācito vā tassa gāvo paṭisuṇāti)，承诺给牛(gāvo āsuṇāti)；他们回答了世尊(bhagavato paccassosuṃ)；他接受“诚然”(hotu patigiṇāti)，他认可“诚然”(hotvanugiṇāti)；我向你们宣告(ārovayāmi vo)，我向你们禀告(pativedayāmi vo)；我将为你说法(dhamma te desissāmi)；如我等导师所会开示的那样(yathā no satthā vyākareyya)；你住在这里够了(alaṃ te idha vāsena)；愚人啊，你留着发髻有何用？(kiṃ te jaṭāhi dummedha)；勇士堪配勇士(arahati mallo mallassāti)。——“认为生命尚不及一根草”(jīvitaṃ tiṇāyapi na maññamanoti)，这是“为彼”义的第四格；其义为：为了那草的用途(tiṇena yo attho tadatthāyapīti attho)。

‘‘โย จ สิตจ อุณฺหจ ติณา ภิยฺโย น นมญฺญติ‘‘

“他视寒暑，尚不及草。”(Yo ca sitaca uṇhaca tiṇā bhiyyo na namaññati)

ติณมิว ชีวิตํ มญฺญมาโนติ-สวิสยาว วิภตฺติโย; สคฺคาย คจฺฉตีติ-ตาทตฺถฺเย จตุตฺถิ, โย หิ สคฺคํ คจฺฉติ ตทตฺถํ ตสฺส คมนนฺติ–-กมฺมววนิจฺฉายํ ตุ ทุติยาว - สคฺคํ คจฺฉติ; อายุํ โภโต โหตุ, จิรํ ชีวิตํ ภทฺทํ กลฺยาณํ อตฺถํ ปโยชนํ กุสลํ อนามยํ หิตํ ปถฺยํ สุขํ สาตํ โภโต โหตุ; สาธุ สมฺมุติ เมตสฺส, ปุตฺตสฺสาวิกเรยฺย คุยฺหมตฺถํ, ตสฺส เม สกฺโก ปาตุรโหสิ, ตสฺส ปหิเณยฺย, ภิกฺขูนํ ทูตํ ปาเหสิ, กปฺปติ สมณานํ อาโยโค, เอกสฺส ทฺวินฺนํ ติณฺณํ วา ปโหติ, อุปมํ เต กริสฺสามิ, อญฺชลึ เต ปคณฺหามิ, ตสฺส ผาสุ, โลกสฺสตฺโถ, นโม เต ปุริสาชญฺญ, โสตฺถิ ตสฺส, อลํ มลฺโล มลฺลสฺส, สมตฺโถ มลฺโล มิลฺลสฺส, ตสฺส หิตํ ตสฺส สุขํ, สฺวาคตํ เต มหาราชาติ-สพฺพตฺถ ฉฏฺฐี สมฺพนฺเธ.

认为生命如草(Tiṇamiva jīvitaṃ maññamāno)——这些是依各自情况而定的格的变化；去到天界(saggāya gacchati)——这是为彼义的第四格，因为去到天界就是为了那个目的——然而在想表达业格义时，则用第二格：去到天界(saggaṃ gacchati)；愿您长寿(āyuṃ bhoto hotu)、长久生存(ciraṃ jīvitaṃ)、幸运(bhaddaṃ)、吉祥(kalyāṇaṃ)、有意义有目的(atthaṃ payojanaṃ)、善(kusalaṃ)、无病(anāmayaṃ)、有益(hitaṃ)、适宜(pathyaṃ)、安乐(sukhaṃ)、愉悦(sātaṃ)——愿这些都属于您；善哉，我同意他(sādhu sammuti metassa)；他应为儿子揭示秘密义(puttassāvikareyya guyhamatthaṃ)；帝释为他而向我显现(tassa me sakko pāturahosi)；应派遣（信使）给他(tassa pahiṇeyya)；他派遣使者给比丘们(bhikkhūnaṃ dūtaṃ pāhesi)；沙门的努力是适当的(kappati samaṇānaṃ āyogo)；对一人、两人或三人都足够(ekassa dvinnaṃ tiṇṇaṃ vā pahoti)；我将为你作譬喻(upamaṃ te karissāmi)；我向你合掌(añjaliṃ te pagaṇhāmi)；他感到舒适(tassa phāsu)；为了世间的利益(lokassattho)；礼敬您，人中良马(namo te purisājañña)；愿他安好(sotthi tassa)；勇士足以匹敌勇士(alaṃ mallo mallassa)，勇士有能力对付勇士(samattho mallo mallassa)；为了他的利益(tassa hitaṃ)，为了他的安乐(tassa sukhaṃ)；欢迎您，大王(svāgataṃ te mahārājāti)——所有这些地方都用第六格表示关联。

เอวํ วิธมญฺญมฺเปวํ วิญฺเญยยฺยํ ยถาคมํ.

其他此类亦应如是依圣教而理解。

ปญฺจมฺยวธิสฺมา-.

第五格，在离格义中——

ปทตฺถาวธิสฺมา ปญฺจมี วิภตฺติ โหติ; คามสฺมา อาคจฺฉติ เอวํ โจรสฺมา ภายติ, โจรสฺมา อุตฺตสติ, โจรสฺมา ตายติ โจรสฺมา รกฺขตีติ.

在表示从某处分离时，使用第五格；例如：从村庄来(gāmasmā āgacchati)，以及害怕盗贼(corasmā bhāyati)，惊恐盗贼(corasmā uttasati)，躲避盗贼(corasmā tāyati)，防备盗贼(corasmā rakkhati)。

สเวภายถ ทุกฺขสฺส, ปมาเท ภยทสฺสิวา ตสนฺติ ทณฺฑสฺสาติ,-ฉฏฺฐิสตฺตมิโย’ปิ โหนฺเตว สมฺพนฺธาธารววนิจฺฉายํ อชฺเฌนา ปราเชติ, ปฏิปกฺเข ปราเชตีติ-สวีสยาว วิภตฺติโย; สเจ เกวฏฺฏสฺส ปรชฺชิสฺสามีติ- ฉฏฺฐีปิ โหติ สมฺพนฺธววนิจฺฉายํ, ยเวหิ คาโว วาเรติ, ปาปา จิตฺตํ นิวารเย, กาเก รกฺขติ ตณฺฑุลาติ-สวิสเยว ปญฺจมี? จิตฺตํ รกฺเขถ เมธาวีติ-ทุติยาว ทิสฺสติ กมฺมตฺเถ; อุปชฺฌายา อนฺตรธายติ, อุปชฺฌายา อธีเต; กามโต ชายตี โสโกติ-สวิสเยว ปญฺจมี; ตตฺเถมิฉทฺธโย’ปิ โหนฺเตว สวิสเย; หิมจนฺตา ปภวติ คงฺคา, ปาณาติปาตา วิรมสฺสุ ขิปฺปํ, อญฺโญ เทวทตฺตา, ภินฺโน เทวทตฺตาติ-สมิสเยว ปญฺจมี; อญฺโญ เทวทตฺตา, ภินฺโน เทวทตฺตาติ-สวิสเยว ปญฺจมิ; เอวํ อารา โส [ ] อาสวกฺขยา, อิตโร เทวทตฺตา, อุทฺธํ ปาทตลา, อโธ เกสมตฺถกา, ปุพฺโพ คามา, ปุพฺเพว สมฺโพธา, ตโต ปรํ, ตโต อปเรน สมเยน, ตตุตฺตรินฺติ, สมฺพนฺธ วจนิจฺฉายํ ฉฏฺฐีปิ; ปุรโต คามสฺส, ทกฺขิณโต คามสฺส, อุปริ ปพฺพตสฺส, เหฏฺฐา ปาสาทสฺสาติ;ปาสาทมารุยฺห เปกฺขติ, ปาสาทา เปกฺขติ, อาสเน อุปวิสิตฺวา เปกฺขติ อาสนา เปกฺขตีติ-อวธิ วจนิจฺฉายํ ปญฺจมี; ปุจฺฉนขฺยาเนสุปิ; กุโต ภวํ, ปาฏลิปุตฺต สฺมาติ; ตถา เทสกาลมาเน’ปิ; ปาฏลิปุตฺตสฺมา ราชคหํ สตฺต โยชนานิ สตฺตสุ โยชเนสูติ วา; เอวมิโต ติณฺณํ มาสา นมจฺจเยนาติ; กิจฺฉา ลทฺธนฺตี-คุเณ ปญฺจมี; กจฺเฉน เม อธิ คตนฺติ เหตุมฺหิ กรเณ วา ตติยา; เอวํ โถกา มุตฺโต, โถ เกน มุตฺโตติ, โถกํ วลตีติ-กฺริยาวิเสสเน กมฺมนิ ทุติยา; ทูรนฺติกตฺถโยเค’ปิ สวิสเยว ปญฺจมีฉฏฺฐิโย สิยุํ; ทูรํคามสฺมา, อนฺติกํ คามสฺมา, ทูรํ คามสฺส, อนฺติกํ คามสฺสาติ-ทูรนฺติ กตฺเถ หี ตุ สพฺพาว สวิสเย สิยุํ พาธกาภาวา; ทูโร คาโม, อนฺติโก คาโมตฺเววมาทิ; เกจิ ปนาหุ อสตฺตวจเนเหเตหิ ปาฏิปทิกตฺเถ ทุติยาตติยาปญฺจมีสตฺตมิโย สตฺตวจเนหิ ตุ สพฺพาว สวิสเยติ; เต ปนญฺเญเหว ปฏิกฺขิตฺตา; ทูรํ มคฺโค, อนฺติกํ มคฺโคติ- กฺริยาวิเสสนํ ภุธาตุสฺส คมฺม มานตฺตา; สุทฺโธ โลภนีเยหิ ธมฺเมหิ, ปริมุตฺโต ทุกฺขสฺมา, วิวิจฺเจว กาเมหิ, คมฺภีรโต จ ปุถุลโต จ โยชนํ, อายาเมน โยชนํ, ตโตปฺปภุติ, ยโต สรามิ อตฺตานนฺตี-สวิสเยว วิภตฺติโย.

“你们都怖畏苦”(Savebhāyatha dukkhassa)，“见放逸为畏途者，怖畏惩罚”(pamāde bhayadassivā tasanti daṇḍassāti)——在表达关联和依止的意愿中，第六格和第七格也可以使用；“因学习而胜”(ajjhenā parājeti)，“战胜对手”(paṭipakkhe parājetīti)——这些是依各自情况而定的格的变化；若说“我将被渔夫击败”(sace kevaṭṭassa parajjissāmīti)——在表达关联的意愿中，第六格也可以使用；例如：“防止牛吃大麦”(yavehi gāvo vāreti)，“应使心远离恶”(pāpā cittaṃ nivāraye)，“防鸦护米”(kāke rakkhati taṇḍulāti)——这些是第五格依各自情况而定；“智者应守护心”(Cittaṃ rakkhetha medhāvīti)——在业格义中，只见到第二格；“从戒师前隐没”(upajjhāyā antaradhāyati)，“向戒师学习”(upajjhāyā adhīte)；“由欲爱而生忧愁”(kāmato jāyatī soko)——这些是第五格依各自情况而定；在这些地方，第六格也可以依各自情况而定；“恒河发源于雪山”(himacantā pabhavati gaṅgā)，“你应迅速地戒除杀生”(pāṇātipātā viramassu khippaṃ)，“不同于提婆达多”(añño devadattā)，“有别于提婆达多”(bhinno devadattāti)——这些是第五格依各自情况而定；同样地，“他远离漏尽”(ārā so āsavakkhayā)，“提婆达多之外的另一个人”(itaro devadattā)，“从足底向上”(uddhaṃ pādatalā)，“从发顶向下”(adho kesamatthakā)，“村庄的东面”(pubbo gāmā)，“正觉之前”(pubbeva sambodhā)，“此后”(tato paraṃ)，“在那之后的一段时间”(tato aparena samayena)，“自此以后”(tatuttarinti)——在表达关联的意愿中，也可以用第六格；例如：“村前”(purato gāmassa)，“村南”(dakkhiṇato gāmassa)，“山顶上”(upari pabbatassa)，“殿堂下”(heṭṭhā pāsādassāti)；“登上殿堂观看”(pāsādamāruyha pekkhati)，“从殿堂观看”(pāsādā pekkhati)，“坐在座位上观看”(āsane upavisitvā pekkhati)，“从座位观看”(āsanā pekkhatīti)——在表示界限的意愿中，使用第五格；在问答中也是如此；例如：“您从何处来？”(kuto bhavaṃ)，“从华氏城来”(pāṭaliputtasmāti)；同样，在表示空间和时间的度量时也是如此；例如：“从华氏城到王舍城有七由旬”(pāṭaliputtasmā rājagahaṃ satta yojanāni)，或“在七由旬处”(sattasu yojanesūti vā)；同样地，“从现在起三个月后”(evamito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena)；“艰难地获得”(kicchā laddhantī)——第五格表示性质；“我通过努力而获得”(kacchena me adhigatanti)——在原因或工具义中，使用第三格；同样地，“稍许解脱”(thokā mutto)，“因稍许而解脱”(thokena mutto)，“稍微转动”(thokaṃ valatīti)——在作状语时，第二格用为业格；在与表示远近的词连用时，第五格和第六格也可以依各自情况使用；例如：“离村远”(dūraṃgāmasmā)，“离村近”(antikaṃ gāmasmā)，“村庄的远处”(dūraṃ gāmassa)，“村庄的近处”(antikaṃ gāmassa)——在表示远近的词中，所有格都可以依各自情况使用，因为没有阻碍；例如：“遥远的村庄”(dūro gāmo)，“邻近的村庄”(antiko gāmo)等等；然而一些人说：对于非实词，在仅表达词干义时，用第二、三、五、七格；对于实词，则所有格都依各自情况使用；但他们已被其他人驳斥了；“路途遥远”(dūraṃ maggo)，“路途邻近”(antikaṃ maggo)——这是状语，因为‘是’这个动词（词根bhū）被理解了；“于可贪法得清净”(suddho lobhanīyehi dhammehi)，“从苦中完全解脱”(parimutto dukkhasmā)，“已远离诸欲”(vivicceva kāmehi)，“深与宽各一由旬”(gambhīrato ca puthulato ca yojanaṃ)，“长一由旬”(āyāmena yojanaṃ)，“从那时起”(tatoppabhuti)，“自我记忆以来”(yato sarāmi attānaṃ)——这些都是依各自情况而定的格的变化。

อปปรีหิ วชฺชเน-.

与“apa”和“pari”连用表示远离——

วชฺชเน วตฺตมาเนหิ อปปรีหิ โยเค ปญฺจมี โหติ; อปสาลาย อายนฺติ วาณิชา, ปริสาลาย อายนฺติ วาณิชา, สาลํ วชฺเชตฺวาติ อตฺโถ; วชฺชเนติ กึ? รุกฺขํ ปริวิชฺโชตเต วิชฺชุ, อาปาฏลิปุตฺตสฺมา วสฺสิ เทโวติ-มริยาทาภิวิธิมฺหิเยว ปญฺจม, วินา ปาฏลปุตฺเตน สห เวติ-วิเสโส; เอวํ ยาว ปาฏลิปุตฺตสฺม วสฺสิ เทโวติ.

在表示“排除”时，与“apa”和“pari”连用则使用第五格。例如：“商人们从客栈外来”，“商人们从客栈周围来”，意思是“避开客栈”。为何要限定“排除”呢？（为了区别于：）“闪电环绕着树闪耀”。“雨下至华氏城”——在此，第五格仅表示界限和范围，（即）不包括华氏城或包括它，这是区别所在。同样，（如）“雨下至华氏城”。

ปฏินิธิปฏิทาเนสุ ปตินา-.

在替代与回报的意义上，与“pati”连用时——

ปฏินิธิมฺหิ ปฏิทาเน จ วตฺตมาเนน ปตินา โยเค นามสฺมา ปญฺจมี วิภตฺติ โหติ; พุทฺธสฺมา ปติ สาริปุตฺโต, ฆตมสฺส เตลสฺมา ปติ ททาติ, ปฏินิธิปฏิทาเนสูติ-กึ? รุกฺขํ ปติ วิปฺโปตเต.

在表示“代表”或“代替”以及“回报”的意义上，与“pati”连用时，名词使用第五格。例如：“舍利弗是佛陀的代表”，“他以酥油回报油”。为何要限定“代表和回报”呢？（为了区别于：）“闪电击向树”。

ริเต ทุติยา จ-

与“rite”(离)连用，也使用第二格——

ริเต สทฺเทน โยเค นามสฺมา ทุติยา โหติ ปญฺจมี จ ริเต สทฺธมฺมํ, ริเต สทฺธมฺมา.

与“rite”(离)一词连用时，名词使用第二格和第五格。例如：“离正法”(rite saddhammaṃ)，“离正法”(rite saddhammā)。

วินาญฺญตฺร ตติยา จ-.

与“vinā”(无)和“aññatra”(除……之外)连用时，也使用第三格——

วินาญฺญตฺรสทฺเทหิ โยเค นามสฺมา ตติยา จ โหติ, ทุติยาปญฺจมิโย จ; วินา วาเตน, วินา วาตํ, วินา วาตสฺมา, อญฺญตฺร เอเกน ปิณฺฑปาตนีหารเกน, อญฺญตฺร ธมฺมํ, อญฺญตฺร ธมฺมา.

与“vinā”(无)、“aññatra”(除……之外)等词连用时，名词使用第三格，也使用第二格和第五格。例如：“无风”(vinā vātena, vinā vātaṃ, vinā vātasmā)，“除了一位带回托钵食物者外”(aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena)，“除了法之外”(aññatra dhammaṃ, aññatra dhammā)。

ปุถนานาหิ-.

与“putha”(各别)和“nānā”(种种)连用时——

เอเตหิ โยเค ตติยา โหติ ปญฺจมี จ; ปุถเคว ชเนน, ปุถเคว ชนสฺมา, ชเนน นานา, ชสนฺมา นานา.

与这些词连用时，使用第三格和第五格。例如：“与人各别”(puthageva janena)，“离人各别”(puthageva janasmā)；“与人不同”(janena nānā)，“离人不同”(jasanmā nānā)。

สตฺตมฺยาธาเร-.

第七格，在表示依处时——

กฺริยาธารภุตกตฺตุกมฺมานํ ธารเณน โย กฺริยายาธาโร ตสฺมึ การเก นามสฺมา สตฺตมิ โหติ; กเฏ นิสีทติ, ถาลิยํ โอทนํ ปจติ, อากาเส สกุณา, ติเลสุ เตลํ, คงฺคายํ วโช.

作为行动之主事和所事的依处，从而成为行动的支撑者，在此作用格中，名词使用第七格。例如：“他坐在席垫上”，“她在锅里煮饭”，“鸟在空中”，“油在芝麻中”，“牛群在恒河中”。

นิมิตฺเต-.

在表示原因时——

นิมิตฺตตฺเถ สตฺตมี โหติ; อชินมฺหิ หญฺญเต ทีปิ, มุสา วาเท ปาจิตฺติยํ.

在表示原因的意义上，使用第七格。例如：“为了兽皮而杀死豹”，“说妄语，犯波逸提”。

ยพฺภาโว ภาวลกฺขณํ-.

由一状态表另一状态时——

ยสฺส ภาโว ภาวนฺตรสฺส ลกฺขณํ ภวติ ตโต สตฺตมี โหติ; คาวีสุ ทุยฺหมานาสุ คโต, ทุทฺธาสุ อาคโต; ภาโวติ กึ? โย ชฏาหิ ส ภุญฺชติ; ภาวลกฺขณนฺติ กึ;โย ภุชเต โส เทวทตฺโต? อกาเล วสฺสติ ตสฺส, กาเล ตสฺส น วสฺสตีติ-วิสยสตฺตมี.

当一个（人或物）的状态成为另一个状态的特征时，前者使用第七格。例如：“当牛群正在被挤奶时，他去了”，“当牛群被挤完奶时，他回来了”。为何说“状态”？（为了区别于：）“彼以发髻（为特征），彼食。”为何说“状态的特征”？（为了区别于：）“正在吃饭的那个人，他是提婆达多。”“于不适时为彼下雨，于适时则不为彼下雨”——这是范围第七格。

ฉฏฺฐี จานาทเร-.

在表示漠视时，也使用第六格——

ยสฺส ภาโว ภาวนฺตรสฺส ลกฺขณํ ภวติ ตโต ฉฏฺฐี ภวติ สตฺตมี จานาทเร คมฺยาเน.

当一个（人或物）的状态成为另一个状态的特征，且其中含有漠视的意义时，前者使用第六格和第七格。

‘‘อาโกฏยนฺโต โส เนติ สิวิราชสฺส เปกฺขโต;

มจฺจุ คจฺฉติ อาทาย เปกฺขมาเน มหาชเน.

“彼敲击着将他带走，斯毗王(Sivirāja)在一旁看着；死神将人带走，广大群众在一旁看着。”

คุนฺนํ สามีติ-สมฺพนฺเธ ฉฏฺฐี, เคํสุ สามีติ วิสยสตฺตมี, เอวํ คุนฺนมิสฺสโร โคสิสฺสโร, คุนฺนํ อธิปติ โคสุ อธิปติ, คุนฺนํ ทายาโท โคสุ ทายาโท คุนฺนํ สกฺขิ โคสุ สกฺขิ, คุนฺนํ ปติภุ โคสุปติภุ, คุนฺนํ ปสูโต โคสุ ปสูโต, กุสลา นจฺจคีตสฺส กุสลา นจฺจคีเต, อายุตฺโต กฏกรณสฺส อายุตฺโต กฏกรเณ, ตถาธารวจนิจฺฉายํ ปตฺตมี; ภิกฺขุสุ อภิวาเทนฺติ, มุทฺธนิ จุมฺพิตฺวา, พาหาสุ คเหตฺวา, หตฺเถสุ ปิทฺธาย จรนฺติ, ปเถสุ คจฺฉนฺติ, กทลีสุ คเช รกฺขนฺตีติ; ญาณสฺมึ ปสนฺโนติวิสยสตฺตมี; ญาเณน ปสนฺโนติ-กรเณ ตติยา; เอวํ ญาณสฺมึ อุสฺสุกฺโก ญาเณน อุสฺสุกฺโกติ.

“牛群的主人”(gunnaṃ sāmī)——此为关系第六格；“于牛群中为主人”(gosu sāmī)——此为范围第七格。同样地，“牛群之主”(gunnamissaro)或“于牛群中为之主”(gosu issaro)；“牛群之主宰”(gunnaṃ adhipati)或“于牛群中为主宰”(gosu adhipati)；“牛群的继承者”(gunnaṃ dāyādo)或“于牛群中为继承者”(gosu dāyādo)；“牛群的见证者”(gunnaṃ sakkhi)或“于牛群中为见证者”(gosu sakkhi)；“牛群的担保人”(gunnaṃ patibhu)或“于牛群中为担保人”(gosu patibhu)；“生于牛群者”(gunnaṃ pasūto)或“于牛群中出生者”(gosu pasūto)。“善巧于歌舞”(kusalā naccagītassa)或“于歌舞中善巧”(kusalā naccagīte)；“致力于席垫制作”(āyutto kaṭakaraṇassa)或“于席垫制作中致力”(āyutto kaṭakaraṇe)。同样，在希望表达依处时，使用第七格，如：“礼敬诸比丘”(bhikkhusu abhivādenti)，“亲吻头顶”(muddhani cumbitvā)，“抓住手臂”(bāhāsu gahetvā)，“手牵手行走”(hatthesu piddhāya caranti)，“在路上行走”(pathesu gacchanti)，“在芭蕉林中守护大象”(kadalīsu gaje rakkhanti)。“于智慧中喜乐”(ñāṇasmiṃ pasanno)——此为范围第七格；“以智慧而喜乐”(ñāṇena pasanno)——此为工具第三格。同样，“于智慧中热心”(ñāṇasmiṃ ussukko)与“以智慧而热心”(ñāṇena ussukko)。

ยโต นิทฺธารณํ-.

所从决择。

ชาติคุณกฺริยาหิ สมุทายเตกเทสสฺส ปุถกฺกรณํ นิทฺธารณํ ยโต ตํ กรียติ ตโต ฉฏฺฐีสตฺตมิโย โหนฺติ; สาลิโย สูกธญฺญานํ ปถฺยตมา สาลิโย สูกธญฺเญสุ ปถฺย ตมา,กณฺภา คาวีนํ สมฺปนฺนขีรตมา กณฺหา คาวีสุ สมฺปนฺน ขีรตมา, คจฺฉตํ ธาวนฺโต สีฆตมา คจฺฉนฺเตสุ ธาวนฺโต สีฆตมา –- สีลเมว สุตา เสยฺโยติ-อวธิมฺหิเยว ปญฺจมี.

依种类、品质、行为，从整体中分离出某一部分，称为“决择”。于所从决择之整体，用第六格与第七格。例如：“稻米是带壳谷物中最有益的”(sāliyo sūkadhaññānaṃ pathyatamā)，或“稻米在带壳谷物中最有益”(sāliyo sūkadhaññesu pathyatamā)；“黑牛是母牛中产奶最多的”(kaṇhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā)，或“黑牛在母牛中产奶最多”(kaṇhā gāvīsu sampannakhīratamā)；“在行走者中，奔跑者最快”(gacchataṃ dhāvanto sīghatamā)，或“在行走者中，奔跑者最快”(gacchantesu dhāvanto sīghatamā)。于“戒比所闻更为殊胜”(sīlameva sutā seyyo)一句，其第五格仅为分限义。

ปฐมาตฺถมนฺเต -.

第一格：仅表词义。

นามสฺมาภิเธยฺยมตฺเต ปฐมาวิภตฺติ โหติ; รุกฺโข, อิตฺถิ, ปุมา นปุํสกนฺติ-ลิงฺคมฺปิ สทฺโทตฺโถว, ตถา โทโณ, ขารี อาฬหกนฺติ-ปริมาณมฺปิ สทฺทตฺโถว, เอโก, ทฺเว, พหโวติ-สํขฺยฺยาปิ สทฺทตฺโถว.

当名词仅表其所指称之义时，用第一格。例如：“树”、“女人”、“男人”、“中性”——（表示）性(liṅga)亦仅是词义；同样，“多那”(doṇa)、“卡丽”(khārī)、“阿罗诃”(āḷahaka)——（表示）量(parimāṇa)亦仅是词义；“一”、“二”、“多”——（表示）数(saṅkhyā)亦仅是词义。

อามนฺตเณ -.

称呼。

ยโต สทฺเทนาภิมุขีกรณมามนฺตณํ ตสฺมึ วิสเย ปฐมา วิภตฺติ โหติ; โภ ปุริส, โภ อิตฺถิ, โภ นปุํสก. ฉฏฺฐี สมฺพนฺเธ-.

以言语令彼面向于己，是为“称呼”；于此情况用第一格。例如：“喂，男人！”(bho purisa)、“喂，女人！”(bho itthi)、“喂，中性者！”(bho napuṃsaka)。第六格：表关联。

กฺริยาการกสญฺชาโต อสฺเสทมฺภาวเหตุโก สมฺพนฺโธ นาม ตสฺมึ ฉฏฺฐีวิภตฺติ โหติ; รญฺโญ ปุริโส, สรติ รชฺชสฺสาติ- สมฺพนฺเธ กฺฏฺฐี, รชชฺชสมฺพนฺธินึ สตึ กโรตีติ อตฺโถ; กมฺมวจนิจฺฉายนฺตุ ทุติยาว; สรติ รชฺชํ, ตถา รชกสฺส วตฺถํ ททาติ, ปหรโตปิฏฺฐึ ททาติ ปูรติ พาโล ปาปสฺส,

由行为与能作所生，以“此乃彼之所有”的状态为原因，是名为“关联”(sambandha)，于此关联用第六格。例如：“国王的臣子”(rañño puriso)；“他忆念王国”(sarati rajjassa)——此为关联第六格，义为“他对与王国相关之事生起忆念”；但当意欲表达业（宾语）时，则用第二格，如“他忆念王国”(sarati rajjaṃ)。同样，“他给洗衣工衣服”(rajakassa vatthaṃ dadāti)，“他任由人打背”(paharatopiṭṭhiṃ dadāti)，“愚人充满罪恶”(pūrati bālo pāpassa)。

‘‘อมจฺเจ ตาต ชานาหิ ธีเร อตฺถสฺส โกวิเท’’

“孩子，你当知晓此等智慧、通晓义利之大臣。”

ทิวสสฺส ติฌตฺตุํ, สกึ ปกฺขสฺส, ปูรํ หิรญฺญสุวณฺณสฺส กุมฺภึ ตฺเววมาทิ.

一日三次，半月一次，一罐满是金银，等等。

กิตกปฺปโยเค กตฺตุกมฺเมสุ พหุลํ สมฺพนฺธวจนิจฺฉายํ ฉฏฺฐี; สาธุ สมฺมโต พหุชนสฺส, สุปฺปฏิวิทฺธา พุทฺธานํ ธมฺมธาตุ, ธมฺมสฺส คุตฺโต เมธาวี, อมตํ เตสํ ปริภุตฺตํ, ตสฺสภวนฺติ วตฺตาโร, อวิสํวาทโก โลกสฺส, อลชฺชีนํ นิสฺสาย, จตุนฺนํ มหาภูตานํอุปาทาย ปสาโทตฺเววมาทิ; กตฺตุกมฺม วจนิจฺฉายนฺตุ ตติยาทุติยาโยว สญฺจตฺโต ปิตรา อหํ, สรสิ ตฺวํ เอวรูปึ วาจา ภาสิตา, ภควนฺตํ ทสฺสนายตฺเถมาทิ.

与分词连用时，于能作与所作，当意欲表达关联时，多用第六格。例如：为众人所认可(sādhu sammato bahujanassa)，法界为诸佛所善通达(suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātu)，具慧者守护法(dhammassa gutto medhāvī)，不死为他们所受用(amataṃ tesaṃ paribhuttaṃ)，他们是彼之宣说者(tassa bhavanti vattāro)，不欺骗世间(avisaṃvādako lokassa)，依靠无惭者(alajjīnaṃ nissāya)，以四大种为所缘而有净信(catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo)，等等。但当意欲表达能作与所作时，则用第三格与第二格。例如：我由父亲所养育(sañcatto pitarā ahaṃ)，你记得此语曾被说(sarasi tvaṃ evarūpiṃ vācā bhāsitā)，为见世尊(bhagavantaṃ dassanāya)，等等。

ตุลฺยตฺเถน วา ตติยา-.

于等同义，或用第三格。

ตุลฺยตฺเถน โยเค ฉฏฺฐี โหติ ตติยา วา; ตุลฺโย ปิตุ, ตุลฺโย ปิตรา; สทิโส ปิตุ, สทิโส ปิตรา –-อิห กถํ ตติยยา น โหติ; อชฺชุนสฺส ตุลา นตฺถิ, เกสวสฺสุปมา นเจติเนเต ลฺยตฺถา กึ จรหิ; ตุลฺยานโมปมฺมตฺถา.

与等同义词连用时，用第六格或第三格。例如：“与父亲相等”(tulyo pitu, tulyo pitarā)；“与父亲相似”(sadiso pitu, sadiso pitarā)。——于此“阿周那(Ajjuna)无与伦比”、“若无与凯舍瓦(Kesava)的譬喻”句中，为何不用第三格？（答：）这些并非（纯粹的）等同义。然则为何义？乃等同与譬喻之义。

ออโต โยนํ ฏาเฏ-.

于“a”后，复数“yo”成“ā”“e”。

อการนฺตโต นามสฺมา โยนํ ฏาเฏ โหนฺติ ยถากฺกมํ ฏการา สพฺพาเทสตฺถา; พุทฺธา, พุทฺเธ, อโตติ-กึ? กญฺญาโย อิตฺถิโย, วธุโย –- อิธ กสฺมา น ภวติ อคฺคโย, อวิธาน สามตฺถิยา.

以“a”字母结尾的名词之后，复数主格与宾格的“yo”分别变为“ā”与“e”，其中的“ṭ”字母表示完全替代。例如：“诸佛”(buddhā)，“诸佛”(buddhe)。为何限定“于a后”？（为排除）如：“少女们”(kaññāyo)，“女人们”(itthiyo)，“新妇们”(vadhuyo)。——于此例“诸火”(aggayo)中，为何不发生变化？因规定之力所不及。

นีนํ วา-.

于“ni”众，或可。

การนฺตโต นามสฺมา นีนํ ฏาเฏ วา โหนฺติ ยถากฺก มํ; รูปา, รูเป, รูปานิ; อโตตฺเถว-อฏฺฐีนิ.

以“a”字母结尾的名词之后，复数词尾“ni”可分别变为“ā”与“e”。例如：“诸色”(rūpā, rūpe, rūpāni)。限定“于a后”，是为了排除如“诸骨”(aṭṭhīni)。

สฺมาสฺมินฺนํ-.

于“smā”“smiṃ”之后。

อการนฺตโต นามสฺมา สฺมาสฺมินฺนํ ฏาเฏ วา โหนฺติ ยถากฺกมํ; พุทฺธา, พุทฺธสฺมา, พุทฺเธ, พุทฺธสฺมึ; อโตตฺเวว-อคฺคีสฺมา อคฺคิสฺมึ.

以“a”字母结尾的名词之后，离格“smā”与处格“smiṃ”的词尾可分别变为“ā”与“e”。例如：“从佛”(buddhā, buddhasmā)，“于佛”(buddhe, buddhasmiṃ)。限定“于a后”，是为了排除如“从火”(aggīsmā)、“于火”(aggismiṃ)。

สสฺสาย จตุตฺถิยา-.

第四格“ssa”成“āya”。

อการนฺตโต ปรสฺส สสฺส จตุตฺถิยา อาโย โหติ วา; พุทฺธาย, พุทฺธสฺส, ภิยฺโย ตาทตฺถฺเยเยวายมาโย ทิสฺสเต กฺววิ เทวญฺญตฺถ; อโตตฺเวว-อิสิสฺส; จตุตฺถิยาติ-กึ? พุทฺธสฺส มุขํ –- อตฺตตฺถนฺติ อตฺถสทฺเทน สมาโส; สพฺพาทิโต’ปิ สฺมาสฺมึ สานํ ฏาฏฺญายา โหนฺเตว. นิรุตฺติการานุมตตฺตา พุทฺธ วจเน สนฺทสฺสนโต ว-ตตฺเรทมุทาหรณํ?-

以“a”字母结尾的名词之后，第四格的“ssa”可变为“āya”；例如：“为佛陀故”(buddhāya, buddhassa)。此“āya”多见于表“为彼目的”义，鲜见于他处。限定“于a后”，是为了排除如“仙人之”(isissa)；限定“第四格”，是为了排除（第六格的）“佛陀之面”(buddhassa mukhaṃ)。从“sabba”等词，“smā”“smiṃ”“sa”“naṃ”亦成“ā”“e”“āya”。因词源学家所许，且见于佛陀之语，故于此有如下范例：

‘‘อสฺมา โลกา ปรมฺหา จ อุภยา ธํสเต นโร‘‘ตฺยาหํ มนฺเต ปรตฺถทฺโธ; ยาเยว โข ปนตฺถาย อาคจฺเฉยฺยาโถ; ตเมวตฺถํ สาธุกํ มนสิ กเรยฺยาโถติ.

“‘人从此世与他世，从两者中失落。’——诸君，我说，此人对他人顽固不化。然而，你们是为何目的而来，就应当善于作意彼目的。”

ฆปเตกสฺมึ สาทีนํ ยยา-.

于阴性单数，“sa”等成“yā”。

ฆปโต นาทีนเมกสฺมึ ยยา โหนฺติ ยถากฺกมํ; กญฺญาย, รตฺติยา, อิตฺถิยา, เธนุยา, วธุยา; เอกสฺมินฺติกึ?กญฺญาหิ, รตฺตีหิ.

阴性名词之后，单数格的“sa”等词尾变为“yā”。例如：“少女的”(kaññāya)，“夜晚的”(rattiyā)，“女人的”(itthiyā)，“母牛的”(dhenuyā)，“新妇的”(vadhuyā)。为何限定“单数”？（为排除）如：“被少女们”(kaññāhi)，“被夜晚们”(rattīhi)。

สฺสา วา เตติมามูหิ-.

从“ta”“eta”“ima”“amu”，或成“ssā”。

ฆปสญฺเญหิ เตติมามูหิ นาทีนเมกสฺมึ สฺสา วา โหติ; ตสฺสา กตํ, ตสฺสา ทียเต, ตสฺสา นิสฺสฏํ, ตสฺสา ปริคฺคโห, ตสฺสา ปติฏฺฐิตํ, ตาย วา; เอวํ เอติสฺสา, เอตาย, อิมิสฺสา, อิมาย, อมุสฺสา, อมุยา; เอเตหีติ-กึ? สพฺพาย, นาทีนํตฺเวว-สา, ฆปโตตฺเววเตน, เอกสฺมึตฺเวจ-ตาหิ, อมูหิ.

于阴性代词“ta”“eta”“ima”“amu”后，其单数格词尾(“sa”等)可变为“ssā”；例如：“为她所作”(tassā kataṃ)，“施予她”(tassā dīyate)，“从她而出”(tassā nissaṭaṃ)，“她的所有物”(tassā pariggaho)，“在她之中建立”(tassā patiṭṭhitaṃ)，或用“tāya”。同样地，有“etissā”与“etāya”，“imissā”与“imāya”，“amussā”与“amuyā”。限定“从这些(代词)”，是为了排除“sabbāya”；限定“sa等(格)”，是为了排除(主格)“sā”；限定“阴性”，是为了排除(阳性/中性)“tena”；限定“单数”，是为了排除“tāhi”与“amūhi”。

นมฺหิ นุก ทฺวาทนํ สตฺตรสนฺนํ-.

于二至十八数后，“naṃ”前加“nuka”。

ทฺวาทีนํ สตฺตรสนฺนํ สํขฺยานํ นุก โหติ นมฺหิ วิภตฺติมฺหิ; ทฺวินฺนํ, จตุนฺนํ, ปญฺจนฺนํ, เอวํ ยาว อฏฺฐารสนฺนํ; อุกาโร อุจฺจารณตฺโถ, กกาโร อนฺตาวยวตฺโถ, เตนนมฺหิ น ทีโฆ.

从二到十八的数词，于属格复数词尾“naṃ”前，插入“nuka”。例如：“二的”(dvinnaṃ)，“四的”(catunnaṃ)，“五的”(pañcannaṃ)，如此直到“十八的”(aṭṭhārasannaṃ)。“u”字母为发音故，“k”字母为词尾成分，因此“naṃ”前不长音化。

พหุกตินฺนํ-.

于“bahu”“kati”亦然。

นมฺหิ พหุโน กติสฺส จ สุกก โหติ? พหุนฺนํ, กตินฺนํ.

于“bahu”与“kati”二词，其属格复数词形为“bahunnaṃ”与“katinnaṃ”。

ณฺณํณฺณนฺนํ ติโตชฺฌา-.

于“jha”类及“ti”（三）之后，（属格复数词尾“naṃ”）作“ṇṇaṃ”与“ṇṇannaṃ”。

ฌสญฺญา ติโต นํวจนสฺส ณฺณํณฺณนฺนํ โหนฺติ; ติณฺณํ, ติณฺณนฺนํ, ฌาติ-กึ?ติสฺสนฺนํ.

于“jha”类词与“ti”（三）之后，属格复数词尾“naṃ”变为“ṇṇaṃ”与“ṇṇannaṃ”；例如：“tiṇṇaṃ”、“tiṇṇannaṃ”。为何要说“jha”类？为了（排除）“tissannaṃ”。

อุภินฺนํ-.

关于“ubhinnaṃ”。

อุภา นํวจนสฺส อินฺนํ โหติ; อุภินฺนํ.

于“ubha”（二）之后，属格复数词尾“naṃ”变为“innaṃ”；如：“ubhinnaṃ”。

สุญฺสสฺส-.

（属格单数词尾）“sa”作“ssa”。

นามสฺมา สสฺส สุญ โหติ; พุทฺธสฺส–-ทฺวิสการปาเฐน สิทฺเธ ลาฆวตฺถมิทํ.

名词之后，属格单数词尾“sa”变为“ssa”（规则中以“suña”表示）；例如：“buddhassa”。——当通过双“s”的读法已经确立时，此规则是为了简洁。

สฺสํสฺสาสฺสาเยสฺวิตเรกญฺเญติมานมิ-.

于“itarā”、“ekā”、“aññā”、“etā”、“imā”，在“ssaṃ”、“ssā”、“ssāya”与“esu”之前，（词干末尾的“ā”）变为“i”。

สฺสมาทิสฺวิตราทีนมิ โหติ; อิตริสฺสํ, อิตริสฺสา, เอกิสฺสํ, เอกิสฺสา, อญฺญสฺสํ, อญฺญสฺสา, เอติสฺสํ, เอติสฺสาย, อิมิสฺสํ, อิมิสฺสา, อิมสฺสาย; เอสฺวิติ-กึ? อิตราย, เอสนฺติ-กึ? สพฺพสฺสํ, สพฺพสฺสา.

于“ssaṃ”等格之前，“itarā”等词的（词干元音）变为“i”。例如：itarissaṃ、itarissā、ekissaṃ、ekissā、aññassaṃ、aññassā、etissaṃ、etissāya、imissaṃ、imissā、imassāya。为何说“esu”等格？（为了排除）“itarāya”。为何说“这些”（代词）？（为了排除）“sabbassaṃ”、“sabbassā”。

ตาย วา -.

于“tā”，或（适用此规则）。

สฺสมาทิสุ ตสฺสา วา อิ โหติ; ติสฺสํ, ตสฺสํ, ติสฺสา, ตสฺสา, ติสฺสาย, ตสฺสาย; สฺสํสฺสาสฺสาเยสฺวิตฺเวว-ตาย.

在“ssaṃ”等格中，“tā”的（词干元音）或变为“i”。例如：tissaṃ、tassaṃ；tissā、tassā；tissāya、tassāya。此规则仅适用于“ssaṃ”、“ssā”、“ssāya”、“esu”等格中的“tā”。

เตติมาโต ยสฺส สฺสาย-.

于“tā”、“etā”、“imā”之后，（具格单数）词尾“sa”作“ssāya”。

ตาเอตาอิมาโต สสฺสสฺสาโย โหติ วา; ตสฺสาย, ตาย, เอติสฺสาย, เอตาย, อิมิสฺสาย, อิมาย.

于“tā”、“etā”、“imā”之后，具格单数词尾“sa”或作“ssāya”。例如：“tassāya”、“tāya”；“etissāya”、“etāya”；“imissāya”、“imāya”。

รตฺยาทีหิ โฏ สฺมิโน-.

于“ratti”等词之后，所格单数词尾“smin”作“ṭo”。

รตฺยาทีหิ สฺมิโน โฏ โหติ วา; รตฺโต, รตฺติยํ, อาโท, อาทิสฺมึ.

于“ratti”等词之后，所格单数词尾“smin”或变为“ṭo”。例如：ratto、rattiyaṃ；ādo、ādismiṃ。

สุหิสุภสฺโส-.

于“ubha”，在“su”与“hi”（二词尾）前，（词干末音）作“o”。

อุภสฺส สุหิสฺโว โหติ; อุโภสุ, อุโภหิ.

于“ubha”，在（所格复数）“su”与（具格复数）“hi”二词尾之前，（词干末音“a”）变为“o”。例如：“ubhosu”、“ubhohi”。

ลฺตุปิตาทีนมา สิมฺหิ-.

于以“-tu”结尾的词及“pitu”等词，在主格单数“si”之后，（词尾元音）变为长音“ā”。

ลตุปฺปจฺจยนฺตานํ ปิตาทีนญฺจา โหติ สิมฺหิ; กตฺตา ปิตา; ปิตุ มาตุ ภาตุ ธีตุ ทุหิตุ ชามาตุ นตฺตุ โหตุ โปตุ.

于以“-tu”后缀结尾的词以及“pitu”等词，在主格单数“si”之后，（词尾元音）变为“ā”。例如：kattā、pitā。“pitu”等词包括：pitu、mātu、bhātu、dhītu、duhitu、jāmātu、nattu、hotu、potu。

เค อ จ-.

在呼格中，也（变为）“a”。

ลตุปิตาทีนํ อ โหติ เค อา จ; โภ กตฺต, โภ กตฺตา, โภ ปิต, โภ ปิตา.

于以“-tu”结尾的词和“pitu”等词，在呼格中，（词尾元音）变为“a”，也变为“ā”。例如：bho katta、bho kattā；bho pita、bho pitā。

อยูนํ วา ทีโฆ-.

“a”、“i”、“u”或变长音。

อ อิ อุ อิจฺเจสํ วา ทีโฆ โหติ เค ปเร ติลิงฺเค; โภ ปุริสา, โภ ปุริส, โภ อคฺคี, โภ อคฺคิ, โภ ภิกฺขู, โภ ภิกฺขู.

“a”、“i”、“u”这些元音，在呼格中，于三性中或变为长音。例如：bho purisā、bho purisa；bho aggī、bho aggi；bho bhikkhū、bho bhikkhu。

ฆพฺรหฺมาทิเต-.

于“gha”类词和“brahmā”等词，（呼格单数）变为“e”。

ฆโต พฺรหฺมาทิโต จ คสฺเส วา โหติ; โหติ กญฺเญ, โหติ กญฺญา, โภ พฺรหฺเม, โภ พฺรหฺม, โภ กตฺเต, โภ กตฺต,โภ อิเส, โภ อิสิ, โภ สเข, โภ สข –- สขิ สขีติ-อิตฺถิยํ สิทฺธเมว; อากติคโณยํ; เอวมญฺญตฺราปิ.

于“gha”类词和“brahmā”等词，呼格的（后缀）或变为“e”。例如：hoti kaññe、hoti kaññā；bho brahme、bho brahma；bho katte、bho katta；bho ise、bho isi；bho sakhe、bho sakha。——“sakhi”和“sakhī”在阴性中是既成形式。这是一个不定类（ākatigaṇa）；其他情况也同样（适用）。

นามฺมาทีหิ-.

不适用于“ammā”等词。

อมฺมาทีหิ คสฺเสน โหติ; โภติ อมฺมา; โภติ อนฺนา, โภติ อมฺพา.

对于“ammā”等词，呼格的（后缀）不变为“e”。例如：bhoti ammā、bhoti annā、bhoti ambā。

รสฺโส วา-.

或变短音。

อมฺมาทีนํ เค รสฺโส โหติ วา; โภติ อมฺม, โภติ อมฺมา.

对于“ammā”等词，在呼格中，（词尾元音）或变为短音。例如：bhoti amma、bhoti ammā。

โฆ สฺสํสฺสาสฺสายํตึสุ-.

“gha”类词在“ssaṃ”、“ssā”、“ssāya”、“aṃ”、“tiṃ”、“su”等后缀前（变短音）。

สฺสมาทิสุ โฆ รสฺโส โหติ; ตสฺสํ, ตสฺสา, ตสฺสาย, ตํ, สภตึ –-เอสฺวิติ-กึ? ตาย, สหาย.

于`ssaṃ`等格尾中，`gha`类词（的词尾元音）变为短音。例如：`tassaṃ`、`tassā`、`tassāya`、`taṃ`、`sabhatiṃ`。——为何说“于此等中”？（反例是）`Tāya`、`sahāya`。

เอกวจนโยสฺวโฆนํ-.

于单数（格）及`yo`（格）中，非`gha`类词（变短音）。

เอกวจเน โยสุว ฆโอการนฺตวชฺชิตานํ นามานํ รสฺโสโหติ ติลิงฺเค; อิตฺถึ, อิตฺถิยา, อิตฺถิโย, วธุํ, วธุยา, วธุโย; ททฺธึ, ททฺธินา, ททฺธิโน, สยมฺภุํ, สยมภุนา, สยมภุโว –- อโฆนนฺติ-กึ? กญฺญาย, กญฺญาโย; โอคฺคหณมุตฺตรตฺถํ.

于单数（格）及`yo`（格）中，除`gha`类词及以`o`为尾音的名词外，（其余）名词于三性中（的词尾元音）皆变为短音。例如：`itthiṃ`、`itthiyā`、`itthiyo`；`vadhuṃ`、`vadhuyā`、`vadhuyo`；`daddhiṃ`、`daddhinā`、`daddhino`；`sayambhuṃ`、`sayamabhunā`、`sayamabhuvo`。——为何说“非`gha`类词”？（反例是）`Kaññāya`、`kaññāyo`。提及`o`（词）是为了下一条规则。

เค วา-.

于呼格中，或（变短音）。

อโฆนํ เค วา รสฺโส โหติ ติลิงฺเค?อิตฺถิ, อิตฺถิ, วธุ, วธุ,ททฺธิ, ททฺธี, สยมฺภุ, สยมฺภุ –- อโฆนํตฺเวว-โหติ กญฺญา, โภ โค.

非`gha`类词于呼格中，在三性中或变为短音。例如：`itthi`、`itthī`；`vadhu`、`vadhū`；`daddhi`、`daddhī`；`sayambhu`、`sayambhū`。——此规则确实仅适用于非`gha`类词。（反例是）`kaññā`、`bho go`。

สิสฺมึ นานปุํสกสฺส-.

于`si`及`smiṃ`（格）中，非中性词不（变短音）。

นปุํสกวชฺชิตสฺส นามสฺส สิสฺมึ รสฺโส น โหติ. อิตฺถิ, ททฺธี, วธู, สยมฺภุ –-สิสฺมินฺติ-กึ?อิตฺถึ, อนปุํสกสฺสาติ-กึ. ททฺธิ, กุลํ.

非中性名词于`si`及`smiṃ`（格）中，（词尾元音）不变为短音。例如：`Itthī`、`daddhī`、`vadhū`、`sayambhū`。——为何说“于`si`及`smiṃ`中”？（反例是）`Itthiṃ`。为何说“非中性词”？（反例是）`Daddhi`、`kulaṃ`。

โคสฺสาคสิหินํสุ คาวควา-.

于非`gasi`（咝音格尾）中，`go`（词）变为`gāva`及`gava`。

คสิหินํ จชฺชิตาสุ วิภตฺติสุ โคสทฺทสฺส คาวควา โหนฺติ; คาโว, คโว, คาเวน, คเวน, คาวสฺส, ควสฺส, คาวสฺมา, ควสฺมา, คาเว, คเว; อคสิหินํสูติ-กึ? โภ โค โค ติฏฺฐติ, โคหิ, โคนํ.

于除`gasi`（咝音格尾）外的格尾中，`go`一词变为`gāva`及`gava`。例如：`gāvo`、`gavo`、`gāvena`、`gavena`、`gāvassa`、`gavassa`、`gāvasmā`、`gavasmā`、`gāve`、`gave`。——为何说“于非`gasi`中”？（反例是）`Bho go`、`go tiṭṭhati`、`gohi`、`gonaṃ`。

สุมฺหิ วา-.

于`su`（格）中，或（适用）。

โคสฺส สุมฺหิ คาวควา โหนฺติ วา; คาเวสุ, คเวสุ, โคสุ.

`go`（词）于`su`（格）中，或变为`gāva`及`gava`。例如：`gāvesu`、`gavesu`、`gosu`。

ควํ เสน-.

（与）`sa`（格）结合，（变为）`gavaṃ`。

โคสฺส เส วา ควํ โหติ สห เสน; ควํ, คาวสฺส, ควสฺส.

`go`（词）与`sa`（格）结合时，或变为`gavaṃ`。例如：`gavaṃ`、`gāvassa`、`gavassa`。

คุนฺนว นํนา-.

（与）`naṃ`（格）结合，（变为）`gunnaṃ`及`gavaṃ`。

นํวจเนน สห โคสฺส คุนฺนํ โหติ ควญฺจ วา; คุนฺนํ, ควํ, โคนํ.

与`naṃ`格尾结合时，`go`（词）或变为`gunnaṃ`及`gavaṃ`。例如：`gunnaṃ`、`gavaṃ`、`gonaṃ`。

นาสฺสา-.

（`go`词后的）`nā`（格）变为`ā`。

โคโต นาสฺส อา โหติ วา; คาวา, ควา, คาเวน, คเวน.

`go`（词）之后的格尾`nā`，或变为`ā`。例如：`gāvā`、`gavā`、`gāvena`、`gavena`。

คาวุมฺหิ-.

（于`aṃ`格中，变为）`gāvu`。

อํวจเน โคสฺส คาวุ วา โหติ; คาวุํ, คาวํ, ควํ–-โคสฺส โคณาเทโส น กโต สทฺทนฺตรตฺตา.

于`aṃ`格尾中，`go`（词）或变为`gāvu`。例如：`gāvuṃ`、`gāvaṃ`、`gavaṃ`。——`go`一词不作`goṇa`的替换，因其是另一词。

ยํ ปิโต-.

从`pa`类词，（`aṃ`格）变为`yaṃ`。

ปสญฺญีโต อํวจนสฺส ยํ วา โหติ; อิตฺถิยํ, อิตฺถึ–-ปิโตติ-กึ?ททฺธึ, รตฺตึ.

对于标记为`pa`的词，其`aṃ`格尾或变为`yaṃ`。例如：`itthiyaṃ`、`itthiṃ`。——为何说“从`pa`（类词）”？（反例是）`daddhiṃ`、`rattiṃ`。

นํ ฌีโต-.

从以`ī`结尾的`jha`类词，（`aṃ`格）变为`naṃ`。

ฌสญฺญีโต อํวจนสฺส นํ วา โหติ; ททฺธินํ, ททฺธึ–- กถํ? พุทฺธํ อาทิจฺจพนฺธุนนฺติ-โยควิภาคา; ฌาติ-กึ? อิตฺถึ, อีโตติ -กึ?อคฺคึ

对于标记为`jha`的词，其`aṃ`格尾或变为`naṃ`。例如：`daddhinaṃ`、`daddhiṃ`。——问：如何得知？答：由`Buddhaṃ ādiccabandhunaṃ`一例的用法分析（`yogavibhāga`）而知。——为何说“`jha`（类词）”？（反例是）`Itthiṃ`。为何说“（以）`ī`（结尾）”？（反例是）`Aggiṃ`。

โยนํ โนเน ปุเม-.

于阳性中，`yo`（格）变为`no`及`ne`。

ฌิโต โยนํ โนเน วา โหนฺติ ยถากฺกมํ ปุลฺลิงฺเค, ททฺธิโน, ททฺธิเน, ททฺธี–-ฌีโตตฺเวว อคฺคี; ปุเมติ-กึ?ททฺธีนิ, กุลานิ.

从`jha`类词，于阳性中，`yo`（格）或依序变为`no`及`ne`。例如：`daddhino`、`daddhine`；（常规形式为）`daddhī`。——此规则仅适用于`jhī`（类词），（反例是）`aggī`。——为何说“于阳性中”？（反例是）`daddhīni`、`kulāni`。

โน-.

（`yo`格）变为`no`。

ฌิโต โยนํ โน วา โหติ ปุลฺลิงฺเค; ททฺธิโน ติฏฺฐนฺติ, ททฺธิโน ปสฺส, ททฺธี วา.

从`jha`类词，于阳性中，`yo`（格）或变为`no`。例如：`daddhino tiṭṭhanti`（主格）、`daddhino passa`（宾格）；或作`daddhī`。

สฺมิโน นิ-.

（从`jha`类词，）`smiṃ`（格）变为`ni`。

ฌิโต สฺมึวจนสฺส นิ โหติ วา; ททฺธินี, ททฺธิสฺมึ, ฌิโต ตฺเวว-อคฺคิสฺมึ.

从`jha`类词，`smiṃ`格尾或变为`ni`。例如：`daddhinī`、`daddhismiṃ`。——此规则仅适用于`jha`类词，（反例是）`aggismiṃ`。

อมฺพวาทีหิ-.

从`ambu`等词。

อมฺพุอาทีหิ สฺมิโน นิ โหติ วา; ผลํ ปตติ อมฺพุนิ,’ปทุมํ ยถา ปํสุนิ อาตเป กตํ’, วาตฺเวว-อมฺพุมฺห, ปํสุมฺหิ.

从“ambu”等词，其处格单数“smiṃ”或变为“ni”；例如：“phalaṃ patati ambuni”（果实落入水中），“padumaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ”（如莲花在阳光下于尘土中）。（其他形式）亦如：“ambumha”、“paṃsumhi”。

กมฺมาทิโต-.

从“kamma”等词。

กมฺมาทิโต สฺมิโน นิ โหติ วา; กมฺมนี, กมฺเม; กมฺม จมฺม เวสฺม ภสฺม พฺรหฺม อตฺต อาตุม ฆมฺม มุทฺธ–-กมฺมาทิโตติ-กึ? พุทฺเธ.

从“kamma”等词，其处格单数“smiṃ”或变为“ni”；例如：“kammanī”、“kamme”。属于此类的词有：“kamma”、“camma”、“vesma”、“bhasma”、“brahma”、“atta”、“ātuma”、“ghamma”、“muddha”。为何要说“从kamma等词”呢？（是为了排除如）“Buddhe”。

นาสฺเสโน-.

（具格单数）“nā”作“ena”。

กมฺมาทิโต นาววนสฺส เอโน วา โหติ; กมฺเมน, กมฺมนา, จมฺเมน, จมฺมนา–-กมฺมาทิโตตฺเวว-พุทฺเธน.

从“kamma”等词，其具格单数“nā”或作“ena”；例如：“kammena”、“kammanā”；“cammena”、“cammanā”。仅限于“kamma”等词，（其他词如）“buddhena”（则不适用）。

ฌลา สสฺส โน-.

从“jha”、“la”类，（属格单数）“sa”作“no”。

ฌลโต สสฺส โน วา โหติ; อคฺคิโน, อคฺคิสฺส, ททฺธิโน ททฺธิสฺส, ภิกฺขุโน, ภิกฺขุสฺส, สยมฺภุโน, สยมฺภุสฺส–-กถํ?’โย วา สิสฺโส มหามุเน’ติ.

从“jha”、“la”类词，其属格单数“sa”或作“no”；例如：“aggino”、“aggissa”；“daddhino”、“daddhissa”；“bhikkhuno”、“bhikkhussa”；“sayambhuno”、“sayambhussa”。问：如何（得知）？答：如在“Yo vā sisso mahāmune”ti（‘或谁是弟子，大牟尼？’）一句中。

อิโต กฺววี สสฺส ฏานุพนฺเธติ -()

于此，属格单数“sa”有时带有标示“ṭa”。

พฺรหฺมาทิสุ ปาฐา สสฺส เอ ฏานุพนฺโธ.

根据“brahmā”等词的读法，属格单数“sa”作“e”，且带有标示“ṭa”。

นา สฺมาสฺส-.

（夺格单数）“smā”作“nā”。

ฌลโต สฺมาสฺส นา โหติ วา; ออคฺคินา อคฺคิสฺมา ททฺธินา, ททฺธิสฺมา, ภิกฺขุนา, ภิกฺขุสฺมา, สยมฺภุนา, สยมฺภุสฺมา.

从“jha”、“la”类词，其夺格单数“smā”或作“nā”；例如：“agginā”、“aggismā”；“daddhinā”、“daddhismā”；“bhikkhunā”、“bhikkhusmā”；“sayambhunā”、“sayambhusmā”。

ลา โยนํ โว ปุเม-.

从“la”类，于阳性中，（复数格）“yo”作“vo”。

ลโต โยนํ โว โหติ วา ปลฺลิงฺเค; ภิกฺขโว, ภิกฺขู, สยมฺภุโว, สยมฺภุ–-ปุเมติ-กึ?อายูนิ.

从“la”类词，于阳性中，复数格“yo”或作“vo”；例如：“bhikkhavo”、“bhikkhū”（比丘们）；“sayambhuvo”、“sayambhu”。为何说“于阳性中”？（是为了排除如中性的）“āyūni”。

ชนตฺวาทิโต โน จ-.

从“jantu”等词，亦作“no”。

ชนฺตฺวาทิโต โยนํ โน โหติ โว จ วา ปุลฺลิงฺเค; ชนฺตุโน, ชนฺตโว, ชนฺตุโย, โคตฺรภุโน, โคตฺรภุโว, โคตฺรภอ, สหภุโน, สหภุโว, สหภุ.

从“jantu”等词，于阳性中，复数格“yo”或作“no”，亦或作“vo”；例如：“jantuno”、“jantavo”、“jantuyo”（众生）；“gotrabhuno”、“gotrabhuvo”、“gotrabhu”（得姓者）；“sahabhuno”、“sahabhuvo”、“sahabhu”（同生者）。

กุโต-.

从“ku”（后缀）。

กุปฺปจฺจยนฺตโต โยนํ โน วา โหติ ปุลฺลิงฺเค; วิทุโน, วิทู, วิญฺญุโน, วิญฺญ, สพฺพญฺญุโน, สพฺพญฺญ.

从以“ku”后缀结尾的词，于阳性中，复数格“yo”或作“no”；例如：“viduno”、“vidū”（智者）；“viññuno”、“viññū”（识者）；“sabbaññuno”、“sabbaññū”（一切知者）。

โลโป’มุสฺมา-.

从“amu”（彼），（发生）省略。

อมุสทฺทโต โยนํ โลโปว โหติ ปุลฺลิงฺเค; อมู ปุเมตฺเวว-อมุโย,อมูนิ; โว’ปวาทา’ยํ.

从“amu”（彼）一词，于阳性中，复数格“yo”仅作省略；（其形为）“amū”。仅限于阳性，（阴性为）“amuyo”，（中性为）“amūni”。此为“vo”（规则）之例外。

น โน สสฺส-.

（属格单数）“sa”不作“no”。

อมุสฺมา สสฺส โน น โหติ; อมุสฺส, โนติ-กึ? อมุยา.

从“amu”，属格单数“sa”不作“no”；（其形为）“amussa”。为何说“不作no”？（例如阴性形式为）“amuyā”。

โยโลปนิสุ ทีโฆ-.

于“yo”省略时及“ni”前，（发生）长音化。

โยนํ โลเป นิสุว ทีโฆ โหติ; อฏฺฐิ, อฏฺฐีนิ; โยโลป นิสูติ-กึ? รตฺติโย.

于复数格“yo”省略时及“ni”前，（元音）发生长音化；例如：“aṭṭhi”（骨）、“aṭṭhīni”。为何说“于yo省略时及ni前”？（是为了排除如）“rattiyo”（的情况）。

สุนํหิสุ-.

于“su”、“naṃ”、“hi”前。

เอสุ นามสฺส ทีโฆ โหติ; อคฺคีสุ, อคฺคีนํ, อคฺคีหนิ.

于此等（格）前，名词（元音）发生长音化；例如：“aggīsu”（于诸火中）、“aggīnaṃ”（诸火之）、“aggīhi”（以诸火）。

ปญฺจาทีนํ จุทฺทสนฺนม-.

于“pañca”等十四（数词），（末音节）作“a”。

ปญฺจาทีนํ วทฺทสนฺนํ สุนํหิสฺว โหติ; ปญฺจสุ, ปญฺจนฺนํ, ปญฺจหิ, ฉสุ, ฉนฺน, ฉหิ; เอวํ ยาว อฏฺฐารสา.

于“pañca”（五）至“aṭṭhārasa”（十八）之数词，于“su”、“naṃ”、“hi”前，（末音节）作“a”；例如：“pañcasu”、“pañcannaṃ”、“pañcahi”；“chasu”、“channaṃ”、“chahi”；乃至“aṭṭhārasa”亦然。

ยวาโท นฺตุสฺส-.

于“ya”等（格）前，“ntu”（后缀的变化）。

ยวาทิสุ นฺตุสฺส อ โหติ; คุณวนฺตา, คุณวนฺตํ, คุณวนฺเต, คุณวนฺเตน, อิจฺจาทิ–-ยฺวาโทติ-กึ? คุณวา ติฏฺฐติ. อมุสฺสา-ม.

于“ya”等（格）前，“ntu”后缀作“a”；例如：“guṇavantā”、“guṇavantaṃ”、“guṇavante”、“guṇavantena”等等。为何说“于ya等前”？（是为了排除如）“Guṇavā tiṭṭhati”（有德者站立）之（主格单数）情况。

นฺตสฺส จ ฏ วํเส-.

“nta”有时亦作“ṭa”。

อํเสสุ นฺตปฺปจฺจยยสฺส ฏ โหติ วา นฺตุสฺส จิ;’ ยํ ยํ หิราช ภชติ สตํ วา ยทิ วา อสํ’’ กิจฺจานิ กุพฺพสฺส กเรยฺย กิจฺจํ’’หิมวํจ ปพฺพตํ’,’สุชาติ มนฺโต’ปิ อชาติมสฺส’ โยควิภาเคนาญฺญตฺราปิ’จกฺขุมา อนฺธิตา โหนฺติ’’ วคฺคุมุทาตีริยา ปน ภิกฺขู วณฺณวา โหนฺติ.’

在某些情况下，“nta”后缀可选择性地变为“ṭa”。例如：“国王无论亲近善人或不善人”；“应为做事者做其所应做之事”；“以及雪山”；“即使出身高贵者(sujātimanto)……”；通过规则分析，也适用于他处：“有眼者变得盲目”；“而瓦古穆达(Vaggumudā)河岸的比丘们是容色端正的”。

โยสุชฺฌิสฺส ปุเม-.

在复数格“yo”前，对于“jhi”（即“i”音），在阳性中。

ฌสญฺญสฺส อิสฺส โยสุ วา ฏ โหติ ปุลฺลิงฺเค;อคฺคโส อคฺคี–-ฌคฺคหณํ กึ? อิการนฺตสมุทายสฺส โฏ มา สิยาติรตฺติโย; อิคฺคหณํ กึ? ทณฺฑิโน; ปุเวติ-กึ; อฏฺฐิ.

对于名为“jha”的词干的“i”音，在阳性中，于复数格“yo”前可选择性地变为“o”。例如：aggayo、aggī。问：为何要指明“jha”？答：为了避免整个以“i”结尾的复合词都变化，例如 rattiyo。问：为何要指明“i”？答：例如 daṇḍino。问：为何要指明“阳性”？答：例如 aṭṭhi。

เวโวสุ ลุสฺส-.

在两种“vo”（呼格复数）前，对于“lu”（即“u”音）。

ลสญฺญสฺส อุสฺส ทฺเวโวสุ ฏ โหติ; ภิกฺขเว, ภิกฺขโว, เวโวสูติ-กึ?จนฺตุโย; อุคฺคหณํ กึ; สยมฺภุโว.

对于名为“la”的词干的“u”音，在两种呼格复数（-ve, -vo）前变为“a”。例如：bhikkhave、bhikkhavo（比丘们）。问：为何说“两种vo前”？答：（例如）jantuyo。问：为何说“u”音？答：（例如）sayambhuvo。

โยมฺหิ วา กฺววิ-.

有时，在复数格“yo”前可选择性地（变化）。

โยมฺหี กฺวจิ ลสญฺญสฺส วา ฏ โหติ; เหตโย,’นนฺทนฺติ ตํ กุรโย ทสฺสเนน อชฺเชว ตํ กุรโย ปาปยาตุ’ วาติ-กึ เหตุโย.

在复数格“yo”前，有时对于名为“la”的词干，（其“u”音）可选择性地变为“a”。例如：hetayo。“库鲁人(kurayo)因见到他而欢喜，今天就让库鲁人使他到达”。问：为何说“可选择性地”？答：（因为也有）hetuyo。

ปุมาลปเน เวโว-.

阳性呼格的ve、vo。

ลสญฺญโต อุโต โยสฺสาลปเน เวโว โหนฺติ วา ปุลฺลิงฺเค; ภิกฺขเว, ภิกฺขโว, ภิกฺขู–-ปุเมติ-กึ; อายูนิ; อาลปเนติ-กึ?จนฺตุโย ติฏฺฐนฺติ; ลุตาตฺเววฺै-เธนุโย,สยมฺภุโว.

对于以u结尾、标记为“la”的阳性词干，其后的呼格复数词尾“yo”可选择地变为“ve”或“vo”。例如：bhikkhave, bhikkhavo, bhikkhū（比丘们）。——为何说“阳性”？（反例是：）āyūni（寿命，中性）。——为何说“呼格”？（反例是：）jantuyo tiṭṭhanti（诸生物站立）。对于标记为“lu”的，则有（这些形式）：dhenuyo（母牛们），sayambhuvo（自生者们）。

สฺมาหิสฺมินฺนํ มฺหาภิมฺหิ-.

（词尾）smā、hi、smiṃ 分别变为 mhā、bhi、mhi。

นามสฺมา ปเรสํ สฺมาหิสฺมินฺนํ มฺหาภิมฺหิ วา โหนฺติ ยถา กฺกมํ; พุทฺธมฺหา, พุทฺธสฺมา, พุทฺเธหิ, พุทฺธมฺหิ, พุทฺธสฺมึ–-พหุลาธิการาปวาทวีสเย’ปิ; ทสสหสฺสิมฺหิ ธาตุยา.

在名词之后，（词尾）smā、hi、smiṃ 可选择地依次变为 mhā、bhi、mhi。例如：buddhamhā, buddhasmā（从佛）；buddhehi（以诸佛）；buddhamhi, buddhasmiṃ（于佛）——由于规则的普遍适用性，也（适用于）例外和特殊情况；（例如）dasasahassimhi dhātuyā（于万千世界）。

สุหิสฺวสฺเส-.

对于a（词干），在su和hi（词尾）之前（变为）e。

อการนฺตสฺส สุหิสฺเว โหติ; พุทฺเธสุ, พุทฺเธหิ.

对于以a结尾的（词干），在（词尾）su和hi之前，（词干的a）变为e。例如：buddhesu（于诸佛中），buddhehi（以诸佛）。

สพฺพาทีนํ นมฺหิ จ-.

对于sabba等词，在naṃ（词尾）前也（是如此）。

อการนฺตานํ สพฺพาทีนํ เอ โหติ นมฺหิ สุหิสุจ; สพฺเพสํ สพฺเพสุ, สพฺเพหิ–-สพฺพาทีนนฺติ-กึ?พุทฺธานํ; อสฺเสตฺเวว อมูสํ.

对于以a结尾的sabba等词，在（词尾）naṃ、su和hi之前，（词干的a）变为e。例如：sabbesaṃ（一切的），sabbesu（于一切中），sabbehi（以一切）。——为何说“sabba等”？（反例是：）Buddhānaṃ（诸佛的）。对于amu，则是amūsaṃ。

สพฺพ กตร กตม อุภย อิตร อญฺญ อญฺญตร อญฺญตม;

sabba（一切）、katara（两者中的哪一个）、katama（众者中的哪一个）、ubhaya（两者）、itara（另一个）、añña（其他）、aññatara（两者中的另一个）、aññatama（众者中的另一个）；

ปุพฺพปราปรทกฺขิณุตฺตราธรานิ ววตฺถายมสญฺญายํ-().

pubba（东，前）、para（另一，后）、apara（西，另一）、dakkhiṇa（南）、uttara（北）、adhara（下）——当不作为专名并表示确定方位时；

ยตฺย ต เอต อิม อมุ กึ เอก ตุมฺห อมฺห (อิจฺเจเต สพฺพาทโย )

ya（关系代词）、ta（那）、eta（这）、ima（这）、amu（那）、kiṃ（什么）、eka（一）、tumha（你）、amha（我）。（以上是sabba等词。）

สํสานํ-.

（词尾）saṃ和sānaṃ。

สพฺพาทิโต นํวจนสฺส สํสานํ โหนฺติ; สพฺเพสํ, สพฺเพสานํ.

在sabba等词之后，属格复数词尾naṃ变为saṃ或sānaṃ。例如：sabbesaṃ, sabbesānaṃ（一切的）。

ฆปา สสฺส สฺสา วา-.

对于标记为gha和pā的（词干），（属格单数词尾）sa可选择地变为ssā。

สพฺพาทีนํ ฆปโต สสฺส สฺสา วา โหติ; สพฺพสฺสา, สพฺพาย, ปคฺคหณมุตฺตรตฺถํ.

对于标记为gha和pā的sabba等词，其后的属格单数词尾sa可选择地变为ssā。例如：sabbassā, sabbāya（一切的，阴性）。提及（此规则）是为了下一条规则。

สฺมิโน สฺสํ-.

（处格单数词尾）smiṃ 变为 ssaṃ。

สพฺพาทีนํ ฆปโต สฺมิโน สฺสํ วา โหติ; สพฺพสฺสํ, สพฺพาย; อมุสฺสํ, อมุยา.

对于标记为gha和pā的sabba等词，其后的处格单数词尾smiṃ可选择地变为ssaṃ。例如：sabbassaṃ, sabbāya；amussaṃ, amuyā。

ยํ-.

（变为）yaṃ。

ฆปโต สฺมิโน ยํ วา โหติ; กญฺญายํ, ทญฺญาย, รตฺติยํ, รตฺติยา, วธุยํ, วธุยา, สพฺพายํ, สพฺพาย, อมุยํ, อมุยา.

在标记为gha和pā的（词干）之后，处格单数词尾smiṃ可选择地变为yaṃ。例如：kaññāyaṃ, kaññāya；rattiyaṃ, rattiyā；vadhuyaṃ, vadhuyā；sabbāyaṃ, sabbāya；amuyaṃ, amuyā。

ตึ สภาปริสาย-.

对于sabhā和parisā，（词尾变为）tiṃ。

สภาปริสาหิ สฺมิโน ตึ วา โหติ; สภตึ, สหาย, ปริสตึ, ปริสาย.

在sabhā（集会）和parisā（团体）之后，处格单数词尾smiṃ可选择地变为tiṃ。例如：sabhatiṃ, sabhāya；parisatiṃ, parisāya。

ปทาทีหิ สิ-.

对于pada等词，（词尾变为）si。

เอหิ สฺมิโน สิ โหติ วา, ปทสิ, ปทสฺมึ, พิลสิ, พิลสฺมึ.

在pada等词之后，处格单数词尾smiṃ可选择地变为si。例如：padasi, padasmiṃ；bilasi, bilasmiṃ。

นาสฺส สา-.

（具格单数词尾）nā 变为 sā。

ปทาทีหิ นาสฺส สา โหติ วา; ปทสา, ปเทน, พิลสา, พิเลน.

于 pada 等词之后，具格单数词尾 nā 可选择地变为 sā。例如：padasā, padena；bilasā, bilena。

โกธาทีหิ-.

于 kodha 等词（也是如此）。

เอหิ นาสฺส สา โหติ วา; โกธสา, โกเธน, อตฺถสา, อตฺเถน.

于此等（kodha 等词）之后，具格单数词尾 nā 可选择地变为 sā。例如：kodhasā, kodhena；atthasā, atthena。

อเตน-.

（词干尾音）a 之后（的 nā 变为）ena。

อการนฺตโต ปรสฺส นาววนสฺส เอนาเทโส โหติ; พุทฺเธน; อโตติ-กึ?อคฺคินา.

于 a-词干之后，具格单数词尾 nā 变为 ena。例如：buddhena。——为何说“于 a（词干）之后”？（反例是：）Agginā。

สิสฺโส-.

（主格单数词尾）si 变为 o。

อการนฺตโต นามสฺมา สิสฺส โอ โหติ; พุทฺโธ; อโต ตฺเวว-อคฺคิ.

于 a-词干的名词之后，si 格尾变为 o。例如：buddho。——（为何说）“于 a 之后”？（反例是：）aggi。

กฺวเจ วา-.

（si）有时或变为 e。

อการนฺตโต นามสฺมา สิสฺส เอ โหติ วา กฺวจิ;’วนปฺป คุมฺเพ ยถา ผุสฺสิตคฺเค’ อปวาทวิสเย’ปิ พหุลํ วิธานา, สุเข, ทุกฺเข–-วาติ-กึ? วนปฺปคุมฺโพ; กฺวจีติ-กึ? ปกฺเข สพฺพตฺถ มา โหตุ.

于 a-词干的名词之后，si 格尾有时或变为 e。例如：“vanappa gumbe yathā phussitagge”（犹如林丛花满枝头）。此规定亦多适用于例外情况，例如：sukhe, dukkhe。——（经文中的）“vā”（或）是为何？（为了说明尚有）vanappagumbo（的形式）。（经文中的）“kvaci”（有时）是为何？为了（此规则）不在所有情况下都发生。

อํ นปุํสเก-.

于中性（词，si 变为）aṃ。

อการนฺตโต นามสฺมา สสฺส อํ โหติ นปุํสกลิงฺเค รูปํ.

于 a-词干的中性名词之后，si 格尾变为 aṃ。例如：rūpaṃ。

โยนํ นิ-.

（复数格尾）yo 变为 ni。

อการนฺตโต นามสฺมา โยนํ นิ โหติ นปุํสเก; สพฺพานิ, รูปานิ –-นิจฺจวิธาเน ผลเมกจฺจาทิสพฺพาทนํ ปฐมาย.

于 a-词干的中性名词之后，yo 格尾变为 ni。例如：sabbāni, rūpāni。——此为常规定则，适用于 phala, ekacca, sabba 等词的第一格（复数）。

ฌลา วา-.

于 jha-la（词干）之后，或然。

ฌลโต โยนํ นิ โหติ วา นปุํสเก; อฏฺฐินิ, อฏฺฐี, อายูนิ, อายู.

于中性 jha-la 词干之后，yo 格尾或变为 ni。例如：aṭṭhini, aṭṭhī；āyūni, āyū。

โลโป-.

（格尾）省略。

ฌลโต โยนํ โลโป โหติ; อฏฺฐี, อายู, อคฺคี, ภิกฺขู, ฌลาตฺเวว-อคฺคโย; ปเคว กสฺมา น โหติ; อนฺตรงฺคตฺตา อากรสฺส.

于 jha-la 词干之后，yo 格尾被省略。例如：aṭṭhī, āyū, aggī, bhikkhū。——（为何说）“于 jha-la 之后”？（为了排除）aggayo。（问：）为何此（规则）不先于（元音增长）？（答：）因为长元音的内在性。

ชนฺตุตฺวีเฆเปหิ วา-.

于 jantu、hetu、ī-词尾、gha-pa 类（词干）之后，或然。

ชนฺตุเหตูหิ อีการนฺเตหิ ฆปสญฺโญหิว ปเรสํ โยนํ วา โลโป โหติ; ชนฺตุ ชนฺตุโย, เหตุ เหตุโย, ททฺธี ททฺธีโย, กญฺญา กญฺญาโย, รตฺตี รตฺติโย, อิตฺถี อิตฺถิโย, เทณู เทณุยา, วฺैธู วธุโย.

于 jantu、hetu、ī-词尾、以及 gha-pa 类的名词之后，其后的 yo 格尾或被省略。例如：jantu 或 jantuyo, hetu 或 hetuyo, daddhī 或 daddhīyo, kaññā 或 kaññāyo, rattī 或 rattiyo, itthī 或 itthiyo, dhenu 或 dhenuyo, vadhū 或 vadhuyo。

เยปสฺสิวณฺณสฺส-.

于 y 之前，pa 类（词干）的 i 元音（省略）。

ปสญฺญสฺส อิวณฺณสฺส โลโป โหติ วา ยกาเร; รตฺโย รตฺยา รตฺยํ, โปกฺขรญฺโญ โปกฺขรญฺญฺญา โปกฺขรญฺญํ–-วาตฺเวว-รตฺติโย; ปสฺสาติ-กึ?ททฺธิโย; อิวณฺณสฺสาติ-กึ? เธนุโย วธุยา; กฺैถํ; อนุญฺญาโต อหํ มตฺยาติ?’ เย ปสฺสา’ติ-โยควิภาคา.

pa 类（词干）的 i 元音，于 y 之前或被省略。例如：ratyo, ratyā, ratyaṃ (从 ratti)；pokkharañño, pokkharaññā, pokkharaññaṃ (从 pokkharaṇī)。——（为何说）“或”？（为了包含）rattiyo。（为何说）“pa 类”？（为了排除）daddhiyo。（为何说）“i 元音”？（为了排除）dhenuyo, vadhuyā。（问：）“anuññāto ahaṃ matyā”ti 一句如何解释？（答：）通过对“ye passā”（规则）进行分解（yogavibhāga）而得。

คสีนํ-.

（呼格）ga 与（主格）si（的省略）。

นามสฺมา คสีนํ โลโป โหติ วิชฺฌนฺตราภาเว; โภ ปุริส, อยํ ททฺธี.

于名词之后，在无其他变化时，ga 与 si 格尾被省略。例如：bho purisa, ayaṃ daddhī。

อสํขฺเยหิ สพฺพาสํ-.

于不变词之后，所有（格尾省略）。

อวิชฺชมานสงฺขฺเยหิ ปราสํ สพฺพาสํ วิภตฺตีนํ โลโปโหติ;ว วา เอวเอวํ. เอตสฺมาเยว ลิงฺคา [ ] อสงฺขฺเยหิ สฺยาถุปฺปตฺตฺยนุมียเต.

于无确定数之词（即不变词）后，所有格尾都被省略。例如：va, vā, eva, evaṃ。正是根据此一标记，我们推断在不变词之后有 si 等格尾的生成（然后被省略）。

เอกตฺถตายํ-.

于（复合词的）单一意义中（格尾省略）。

เอกตฺถีภาเว สพฺพาสํ วิภตฺตีนํ โลโป โหติ พหุลํ; ปุตฺตียติ, ราชปุริโส, วาสิฏฺโฐ–- กฺววิ น โหติ พหุลํ วิธานา; ปรนฺตโป. ภคนฺทโร, ปรสฺสปทํ, อตฺตโนปทํ, ควมฺปติ, เทวานมฺปิยติสฺโส, อนฺเตวาสี, ชเนสุโต, มมตฺตํ, มามโก.

当（词语复合）成为单一意义时，所有格尾通常被省略。例如：puttīyati, rājapuriso, vāsiṭṭho。——但由于规定众多，有时也不省略。例如：parantapo, bhagandaro, parassapadaṃ, attanopadaṃ, gavampati, 天爱帝须, antevāsī, janesuto, mamattaṃ, māmako。

ปุพฺพสฺมามาทิโต-.

于前（部分为）am 等（不变词）的（复合词）之后。

อมาเทกตฺถา ปุพฺพํ ยเทกตฺถํ ตโต ปราสํ สพฺพาสํ วิภตฺตีนํ โลโป โหติ; อธิตฺถี–-อิธ น โหติ พหุลํ วิธานา, ยถาปตฺติยา, ยยถาปริสาย; ปุพฺพสฺมาติ-กึ?คามํ คโต.

当 am 等（不变词）作为复合词的前一部分时，其后词语的所有格尾被省略。例如：adhitthī。——但由于规定众多，此处有时也不省略。例如：yathāpattiyā, yayathāparisāya。——（为何说）“于前一部分之后”？（为了排除非复合词的情况，如）gāmaṃ gato。

นาโตมปญฺจมิยา-.

非第五格时，由“a”（尾）作“am”。

อมาเทกตฺถา ปุพฺพํ ยเทกตฺถมการนฺตํ ตโต ปราสํ สพฺพาสํ วิภตฺตีนํ โลโป น โหติ อสฺตุ ภวตฺยปญฺจมฺยา; อุปกุมฺภํ, อปญฺจมิยาติ-กึ? อุปกุมฺภา อานย.

当“am”等（不变词）为前分词，后分词以“a”结尾时，其后的所有格尾不被省略，而作“am”，然第五格除外；例如：upakumbhaṃ（近罐处）。——（规则中）“apañcamiyā”（非第五格）是为何？（例如：）Upakumbhā ānaya（从罐旁拿来）。

วา ตนิยาสตฺตมินํ-

第三格与第七格（格尾），或（作“am”）。

อมาเทกตฺถา ปุพฺพํ ยเทกตฺถมการนฺตํ ตโต ปราสํ ตติยาสตฺตมินํ วา อํ โหติ; อุปกุมฺเภน กตํ, อุปกุมฺภํ กตํ, อุปกุมฺเภ นิเธหิ, อุปกุมฺภํ นิเธหิ.

当“am”等（不变词）为前分词，后分词以“a”结尾时，其后的第三格与第七格格尾或作“aṃ”；例如：upakumbhena kataṃ 或 upakumbhaṃ kataṃ（在罐旁所做），upakumbhe nidhehi 或 upakumbhaṃ nidhehi（放置在罐旁）。

ราชสฺสิ นามฺหิ-.

于“nā”与“mhi”前，“rāja”（尾音变为）“i”。

นามฺหิ ราชสฺสิ วา โหติ; สพฺพทตฺเตน ราชินา; วาตฺเว วรญฺญา.

于“nā”与“mhi”（格尾）前，“rāja”（词干尾音）或变为“i”；例如：sabbadattena rājinā（由萨婆达多王）。——“或”字表示另一形式为`raññā`。

สุนํหิสู-.

于“su”、“naṃ”、“hi”（格尾）前，（作）“ū”。

ราชสฺส อู โหติ วา สุนํหิสุ; ราชูสุ ราเชสุ, ราชูนํ รญฺญํ, ราชูภิ ราเชภิ.

对于“rāja”（王），于“su”、“naṃ”、“hi”等格尾前，（词干元音）或变为“ū”；例如：rājūsu、rājesu（在诸王中），rājūnaṃ、raññaṃ（诸王的），rājūbhi、rājebhi（以诸王）。

อิมสฺสานิตฺถิยํ เฏ-.

对于“ima”，于非阴性中，（于“su”等格尾前）作“e”。

อิมสทฺทสฺสานิตฺถิยํ เฏ โหติ วา สุนํหิสุ; เอสุ อิเมสุ, เอสํ อิเมสํ, เอหิ อิเมหิ–-อนิตฺถิยนฺติ-กึ? อิมาสุ, อิมายํ, อิมาหิ.

对于“ima”一词，于非阴性中，在“su”、“naṃ”、“hi”等格尾前，或变为“e”等形式；例如：esu、imesu（在这些中），esaṃ、imesaṃ（这些的），ehi、imehi（以这些）。——为何说“非阴性”？（反例如：）imāsu、imāyaṃ、imāhi。

นามฺภนิมิ-.

于“nā”（格尾）前，（词干作）“ana”、“imi”。

อิมสทฺทสฺสานิตฺถิยํ นามฺหิ อนฺैมิ อิจฺจาเทสา โหนฺติ; อเนน, อิมินา; อนิตฺถิยํตฺเวว-อิมาย.

对于“ima”一词，于非阴性中，在“nā”（工具格单数）格尾前，（词干）有“an”与“imi”等替代；例如：anena、iminā（以此）。此（规则）仅适用于非阴性；（阴性形式为）imāya。

สีมฺภนปุํสกสฺสายํ-.

于“si”（主格单数格尾）前，非中性（的“ima”）作“ayaṃ”。

อิมสทฺทสฺสานปุํสกสฺส อยํ โหติ สิมฺหิ; อยํ ปุริโส, อยํ อิตฺถี; อนปุํสกสฺสาติ-กึ?อิมํ.

对于“ima”一词，在非中性中，于“si”（主格单数）格尾前，作“ayaṃ”；例如：ayaṃ puriso（此男），ayaṃ itthī（此女）。——为何说“非中性”？（因为中性是：）imaṃ。

ตฺยเตตานํ ตสฺส โส-

对于“tya”、“ta”、“eta”，（阳性主格单数）作“so”。

ตฺยเตตานมนปุํสกานํ ตสฺส โส โหติ สิมฺหิ; สฺโย ปุริโส, สฺยา อิตฺถิ; เอวํ โส, สา, เอโส, เอสา –-อนปุํสก สฺเสตฺวฺैว-ตฺยํ, ตํ, เอตํ.

对于“tya”、“ta”、“eta”，在非中性中，于“si”（主格单数）格尾前，作“so”；例如：syo puriso（彼男），syā itthi（彼女）；同样地，so（彼，阳性），sā（彼，阴性），eso（此，阳性），esā（此，阴性）。——此（规则）仅适用于非中性；（中性形式为：）tyaṃ、taṃ、etaṃ。

มสฺสามุสฺส-.

对于“amu”，其“m”作“s”。

อนปุํสกสฺสามุสฺส มการสฺส โส โหติ สิมฺหิ; อสุ ปุริโส, อสุ อิตฺถิ.

对于非中性的“amu”，其“m”音在“si”（主格单数）格尾前变为“s”；例如：asu puriso（彼男），asu itthi（彼女）。

เก วา-.

或加“ka”。

อมุสฺส มสฺส เก วา โส โหติ; อสุโก อมุโก, อสุกา อมุกา, อสุกํ อมุกํ, อสุกานิ อมุกานิ.

对于“amu”，或可添加“ka”后缀，（其“m”亦可变为“s”）；例如：asuko、amuko（某某，阳性），asukā、amukā（某某，阴性），asukaṃ、amukaṃ（某某，中性单数），asukāni、amukāni（某某，中性复数）。

ตตสฺส โน สพฺพาสุ-.

对于“ta”，在所有格位中，（可）作“no”。

ตสทฺทสฺส ตสฺส โน วา โหติ สพฺพาสุวิภตฺตีสุ; เน, เต, นาโย, ตาโย, นํ, ตํ, นานิ, ตานิ อิจฺจาทิ.

对于“ta”一词，在所有格位中，（词首“t”）或变为“n”；例如：ne、te；nāyo、tāyo；naṃ、taṃ；nāni、tāni 等等。

ฏ สสฺมาสฺมึสฺสายยสฺสํสฺสาสํมฺภามฺหิสวิมสฺส จ-.

于“sa”、“smā”、“smiṃ”、“ssā”、“ya”、“yaṃ”、“ssā”、“saṃ”、“mhi”、“sa”等（格尾）前，（“ima”与“ta”之后，格尾）首音脱落。

สาทิสฺวิมสฺส ตตสฺส จ โฏ วา โหติ; อสฺสฺैมสฺส, อสฺมา, อิมสฺมา, อสฺมึ อิมสฺมึ,อสฺสาย อิมิสฺสาย, อสฺสํ อิมสฺสํ, อสฺสา อิมิสฺสา, อาสํ อิมาสํ, อมฺหา อิมมฺหา, อมฺหิ อิมมฺหิ; อสฺส ตสฺส, อสฺมา ตสฺมา, อสฺมึ ตสฺมึ, อสฺสาย ตสฺสาย, อสฺสํ ตสฺสํ, อสฺสา ตสฺสา, อาสํ ตาสํ, อมฺหา ตมฺหา, อมฺหิ ตมฺหิ. สฺสายาทิคฺคหณ มาเทสนฺตเร มา โหตุตี.

对于“ima”和“ta”，在“sa”等格尾前，（格尾首音）或可脱落；例如（“ima”的变格）：assa、imassa；asmā、imasmā；asmiṃ、imasmiṃ；assāya、imissāya；assaṃ、imassaṃ；assā、imissā；āsaṃ、imāsaṃ；amhā、imamhā；amhi、imamhi。又如（“ta”的变格）：assa、tassa；asmā、tasmā；asmiṃ、tasmiṃ；assāya、tassāya；assaṃ、tassaṃ；assā、tassā；āsaṃ、tāsaṃ；amhā、tamhā；amhi、tamhi。提及“ssāya”等是为了（此规则）不发生在其他替代形式中。

ฏา สิสฺสิสิสฺมา-.

对于“isi”，于“si”、“smiṃ”、“smā”前，（发生）“ṭe”（变化）。

อิสิสฺมา สิสฺส เฏ วา โหติ;’ โยนชฺช วินเย กงฺขํ อตฺถธมฺมวิทู อิเส’ วาตฺเวว-อิสิ.

在“isi”（圣者）之后，“si”（主格单数）格尾或变为“e”；例如：“……义法之知者，圣者（ise）……”。“或”字表示“isi”的形式也存在。

ทุติยสฺส โยสฺส-.

对于第二（格，即宾格）的“yo”（复数格尾）。

อิสิสฺมา ปรสฺส ทุยาโยสฺส เฏ วา โหติ;’ สมเณ พฺราหฺมเณ วนฺเท สมฺปนฺนจรเณ อิเส’ วาตฺเวว-อิสโย ปสฺส; ทุติยสฺสาติ-กึ?อิสโย ติฏฺฐนฺติ.

在“isi”（圣者）之后，第二（格，即宾格）的“yo”（复数）格尾或变为“e”；例如：“我礼敬具足行仪的沙门、婆罗门、圣者（ise）”。“或”字表示“isayo”的形式也可见；为何说“第二格”？（因为主格是：）Isayo tiṭṭhanti（圣者们站立）。

เอกจฺจาทิคโต-.

对于以“a”结尾的“ekacca”等词。

อการนฺเตหิ เอกจฺจาทีหิ โยนํ เฏ โหติ; เอกจฺเจ ติฏฺฐนฺติ, เอกจฺเจ ปสฺส–-อโตติ-กึ? เอกจฺจาโย; เอวํ เอสส ปฐม.

对于以“a”结尾的“ekacca”（一些）等词，其“yo”（复数）格尾变为“e”；例如：ekacce tiṭṭhanti（一些人站立），ekacce passa（看见一些人）。——为何说“以a结尾”？（反例是：）ekaccāyo（一些，阴性）。同样地，（此规则适用于）“esa”（此）、“sa”（彼）、“paṭhama”（第一）等词。

น นิสฺส ฏา-.

于`ni`，前不为`ā`。

เอกจฺจาทีหิ ปรสฺส นิสฺส ฏา น โหติ; เอกจฺจานิ.

于`ekacca`等词之后，`ni`（中性复数格）前（的元音）不为长`ā`。例如：`ekaccāni`。

สพฺพาทีหิ ปรสฺส นิสฺส ฏา น โหติ; สพฺพานิ.

于`sabba`等词之后，`ni`（中性复数格）前（的元音）不为长`ā`。例如：`sabbāni`。

เยยานเมฏ-.

于`yo`，为`e`。

อการนฺเตหิ สพฺพาทีหิ โยนเมฏ โหติ; สพฺเพ ติฏฺฐนฺติ สพฺเพ ปสฺส; อโตตฺเวว-สพฺพาโย.

于以`a`结尾的`sabba`等词，`yo`（复数格）为`e`。例如：`sabbe tiṭṭhanti`（一切站立），`sabbe passa`（见一切）。此规则仅适用于以`a`结尾者；（反例为）`sabbāyo`。

นาญฺญญฺจ นามปฺปธานา-.

为名称或非主要词时，则不然。

นามภุเตหิ อปฺปธาเนหิ จ สพฺพาทีหิ ยํ วุตฺตํ ยํ จญฺญํ สพฺพาทิการิยนฺตํ น โหติ; เต สพฺพา, เต ปิยสพฺพา, เต อติ สพฺพา.

当`sabba`等词成为名称，或在复合词中非主要时，对其所述及其他的`sabba`等词之作用则不适用。例如：`te sabbā`（Sabba为名称时），`te piyasabbā`（`sabba`为`piyasabba`的次要部分时），`te atisabbā`（`sabba`为`atisabba`的次要部分时）。

ตติยตฺถโยเค-.

于第三格义连用中。

ตติยตฺเถน โยเค สพฺพาทีหิ ยํ วุตฺตํ ยํ จญฺญํ สพฺพาทิ การิยนฺตํ น โหติ; มาเสนปุพฺพานํ มาสปุพฺพานํ.

与第三格义连用时，对`sabba`等词所述及其他的`sabba`等词之作用则不适用。例如：`māsenapubbānaṃ`、`māsapubbānaṃ`。

จตฺถสมาเส-.

于与义复合词中。

จตฺถสมาสวิสเย สพฺพาทีหิ ยํ วุตฺตํ ยํ จญฺญํ สพฺพาทิ การิยนฺตํ น โหติ; ทกฺขิณุตฺตรปุพฺพานํ–-สมาเสติ-กึ?อมุสญฺจ เตสญฺจ เทหิ.

于与义复合词中，对`sabba`等词所述及其他的`sabba`等词之作用则不适用。例如：`dakkhiṇuttarapubbānaṃ`。——为何说“于复合词中”？（反例：）`Amusañca tesañca dehi`（请给那个和那些）。

เวฏ-.

或为`e`。

จตฺถสมาสวิสเย สพฺพาทีหิ ยสฺเสฏ วุตฺโต ตสฺส วา โหติ; ปุพฺพุตฺตเร, ปุพฺพุตฺตรา.

于与义复合词中，`sabba`等词中规定为`e`者，则为任选。例如：`pubbuttare`、`pubbuttarā`（东北方）。

ปุพฺพาทีหิ ชหิ-

于`pubba`等词……

เอเตหิ ปุพฺพาทีหิ ฉหิ สวิสเย เอฏ วา โหติ?ปุพฺเพ ปุพฺพา, ปเร ปรา, อปเร อปรา,ทกฺขิเณ ทกฺขิณา, อุตฺตเร อุตฺตรา, อธเร อธรา–-ฉหีติ-กึ?เย.[ ]

于此`pubba`等六词，在其各自领域，（`yo`）为`e`是任选的。例如：`pubbe`、`pubbā`（前者）；`pare`、`parā`（后者）；`apare`、`aparā`（另外的）；`dakkhiṇe`、`dakkhiṇā`（南方）；`uttare`、`uttarā`（北方）；`adhare`、`adharā`（下方）。——为何说“六个”？（为了排除）`ye`。

มนาทีหิ สฺมึสํนาสฺมานํ สิโสโอสาสา-.

于`manas`等词，`smiṃ`、`sa`、`nā`、`smā`、`naṃ`，依次为`si`、`so`、`o`、`sā`、`sā`。

มนาทีหิ สมีมาทีนํ สิโสโอสาสา วา โหนฺติ ยถากฺกํ; มนสิ มนสฺมึ, มนโส มนสฺส, มโน มนํ, มนสา มเนน, มนสา มนสฺมา–-กถํ? ปุตฺโต ชาโต อเวตโส, หิตฺวา ยาติ สุเมธโส; สุทฺธุตฺตรวาสสา, เหมกปกฺปณวาสเสติ-สกตฺเถ ณนฺตา.

于`manas`等词，`smiṃ`等（格位后缀）可任选地、依次地变为`si`、`so`、`o`、`sā`、`sā`。例如：`manasi`或`manasmiṃ`（于意），`manaso`或`manassa`（意之），`mano`或`manaṃ`（意），`manasā`或`manena`（以意），`manasā`或`manasmā`（从意）。——如何（见于实际）？（如偈颂：）“Putto jāto avetaso, hitvā yāti sumedhaso; suddhuttaravāsasā, hemakapakpaṇavāsaseti”。——此等为自义之`sa`结尾词。

มน ตม ตป เตช สิร อุร วจ โอช รช ยส ปย

mana（意）、tama（黑暗）、tapa（苦行）、teja（光辉）、sira（头）、ura（胸）、vaca（语）、oja（力）、raja（尘）、yasa（名誉）、paya（乳）。

สรวยยายวาสเจตา ชลาสยากฺขยโลหปฏมเนสุ-().

（此规则适用于）`sara`、`vaya`、`yāya`、`vāsa`、`ceta`诸词，当其义分别为`jalāsaya`（湖）、`akkhaya`（不朽）、`loha`（金属）、`paṭa`（布）、`mana`（意）时。

สโต สพฺเภ-.

于`sant`，于`bhi`前为`sab`。

สนฺตสทฺทสฺส สพ ภวติ ภกาเร; สพฺภิ.

于`sant`词，于`bha`字前，变为`saba`。例如：`sabbhi`。

ภวโต วา โหนฺโต คโยนาเส-.

于`bhavant`，于`gayonāse`（某些格）中，或为`bhonta`。

ภวนฺตสทฺทสฺส โภนฺตาเทโส วา โหติ คโยนาเส; โภนฺต, ภวํ, โภนฺโต, ภวนฺโต, โภตา, ภวตา, โภโต, ภวโต–-โภ อิติ-อามนฺตเณ นิปาโต’กุโตนุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา’เอวํ ภนฺเตติ-ภทฺเทติ-สทฺทนฺตเรน สิทฺธํ;ภทฺทนฺต อิติ-ทสฺส ทฺวิภาเวน.

于`bhavant`词，于`gayonāse`（某些格）中，可任选地作`bhonta`替代。例如：`bhonta`或`bhavaṃ`；`bhonto`或`bhavanto`；`bhotā`或`bhavatā`；`bhoto`或`bhavato`。——`bho`为呼格不变语，如：“kutonu āgacchatha bho tayo janā”（喂！三位，从何而来？）。同样，`bhante`、`bhadde`由其他词形成。于`bhaddanta`中，`da`为重叠。

สิสฺสาคฺคิโต นิ-.

于`aggi`后，`si`为`nī`。

อคฺคิสฺมา สิสฺส นิ โหติ วา; อคฺคินี,อคฺคิ.

于`aggi`词后，`si`（主格单数）或为`nī`。例如：`agginī`、`aggi`。

นฺตสฺสํ-.

于`nta`，为`aṃ`。

สิมฺหิ นฺตปฺปจฺจยสฺส อํ โหติ วา; คจฺฉํ, คจฺฉนฺโต.

于`si`（主格单数）后，`nta`后缀或为`aṃ`。例如：`gacchaṃ`、`gacchanto`。

ภุโต-.

于`bhū`（词根）。

ภุธาตุโต นฺตสฺส อํ โหติ สิมฺหิ นิจฺจํ ปุนพฺพิธานา; ภวํ.

由`bhū`词根所成之`nta`，于`si`后，因重说故，恒为`aṃ`。例如：`bhavaṃ`。

มหนฺตรหตฺตานํ ฏา วา-.

于`mahant`与`arahant`，或为长`ā`。

สิมฺหิ มหนฺตารหนฺตานํ นฺตสฺส ฏา วา โหติ; มหา, มหํ, อรหา, อรหํ.

于si，mahant与arahant之nta，或变为ā；如：mahā、mahaṃ、arahā、arahaṃ。

นฺตุสฺส-.

关于ntu。

สิมฺหิ นฺตุสฺสฏา โหติ; คุณวา.

于si，ntu变为ā；如：guṇavā。

อํงํ นปุํสเก-.

于中性，（变为）aṃ、ṅaṃ。

นฺตุสฺส อํงํ โหนฺติ สิมฺหิ นปุํสเก; คุณวํ กุลํ, คุณญฺจ นฺตํ กุลํ–-นปุํสเกติ กึ? สีลวา ภิกฺขุ.

于si，中性之ntu，变为aṃ或ṅaṃ；如：guṇavaṃ kulaṃ（有德的家族）。——为何说“于中性”？（为排除阳性等，）如：Sīlavā bhikkhu（具戒比丘）。

หิมวโต วา โอ-.

Himavant或为o。

หิมวโต สิมฺหิ นฺตุสฺส โอ วา โหติ; หิมวนฺโต, หิมวา.

于si，Himavant之ntu，或变为o；如：himavanto、himavā。

ราชาทิยุวาทิตฺวา -.

由rāja等与yuva等。

ราชาทีหิ ยยุวาทีหิ จ สิสฺส อา โหติ; ราชา, ยยุวา–-ราช พฺรหฺม สข อตฺต อาตุม.

由rāja等与yuva等，si变为ā；如：rājā、yuvā。——（rāja等词是：）rāja、brahma、sakha、atta、ātuma。

ธมฺโม วาญฺญตฺเถ-().

或dhamma于他义。

ทฬฺหธมฺมา; (ทฬฺหธมฺโม) อสฺมา.

Daḷhadhammā；（即daḷhadhammo）由此（规则）而来。

อิโม ภาเว-().

ima于bhāva（状态）义。

อณิมา, ลฆิมา–-ยุว สา สุวา มฆว ปุม วตฺตห.

aṇimā（微小性）、laghimā（轻快性）。——（yuva等词是：）yuva、sā、suvā、maghavā、puma、vattaha。

วามฺภานทฺธ -.

或于aṃ，（增）ānaṅ。

ราชาทีนํ ยุวาทีนํ จานงิ โหติ วามฺหิ; [ ] ราชานํ, ราชํ, ยุวานํ, ยุวํ.

于aṃ，rāja等与yuva等，或增ānaṅ；如：rājānaṃ、rājaṃ、yuvānaṃ、yuvaṃ。

โยนมาโน-.

关于yo、no、āno。

ราชาทีหิ ยุวาทีหิ จ โยนมาโน วา โหติ; ราชาโน, ยุวาโน–-วาตฺเวว-ราชา,ราเช, ยุวา, ยุเว.

由rāja等与yuva等，yo或变为āno；如：rājāno、yuvāno。——或亦作：rājā、rāje、yuvā、yuve。

อาโย โน จ สขา-.

由sakha，（yo变为）āyo、ino。

สขโต โยนมาโยโน โหนฺติ วา อาโน จ; สขาโย, สขิโน, สขาโน?วาตฺเวว-สขา, สเข.

由sakha，yo或变为āyo、ino、āno；如：sakhāyo、sakhino、sakhāno。或亦作：sakhā、sakhe。

เฏ สฺมิโน-.

于smiṃ，（变为）e。

สขโต สฺมิโน เฏ โหติ; สเข นิจฺจตฺโถ’ยมารมฺโภ.

由sakha，于smiṃ，（词干末音）变为e；如：sakhe。此为常法。

โนนาเสสฺวิ-.

于no、nā、sa等，（变为）i。

สขสฺส อิ โหติ โนนาเสสุ; สขิโน, สขินา, สขิสฺส.

sakha之（词干末音）于no、nā、sa前变为i；如：sakhino、sakhinā、sakhissa。

สฺมานํสุ วา-.

或于smā、naṃ、su。

สขสฺส วา อิ โหตี สฺมานํสุ; สขิสฺมา, สขสฺมา, สขีนํ, สขานํ.

sakha之（词干末音）于smā、naṃ、su前，或变为i；如：sakhismā、sakhasmā；sakhīnaṃ、sakhānaṃ。

โยสฺวํหิสุ จารงิ-.

于yo、su、aṃ、hi等，及（增）āraṅi。

สขสฺส วา อารงิ โหติ โยสฺวํหิสุสฺมานํสุ จ; สขาโร สขาโย, สขาเรสุ, สเขสุ,สขารํ, สขํ, สขาเรหิ, สเขหิ, สขารา, สขารสฺมา, สขารานํ, สขานํ.

于yo、su、aṃ、hi、smā、naṃ，sakha或（词干）增āra；如：sakhāro、sakhāyo；sakhāresu、sakhesu；sakhāraṃ、sakhaṃ；sakhārehi、sakhehi；sakhārā、sakhasmā；sakhārānaṃ、sakhānaṃ。

ลตุปิตาทินมเส-.

于-tu结尾及pitar等词，除sa格之外。

ลตุปฺปจฺจยนฺตานํ ปิตาทีนํ จารงิ โภติ สโต’ญฺญตฺร; กตฺตาโร, ปิตโร, กตฺตารํ, ปิตรํ, กตฺตารา, ปิตรา, กตฺตริ, ปิตริ–-อเสติ-กึ?กตฺตุโน, ปิตุโน.

于以-tu后缀结尾及pitar等词，除sa格之外，（词干）增āra；如：kattāro、pitaro；kattāraṃ、pitaraṃ；kattārā、pitarā；kattari、pitari。——为何说“除sa格之外”？（答曰：）kattuno、pituno。

นมฺหิ วา-.

或于naṃ。

นมฺหิ ลตุปิตาทีนมารงิ วา โหติ; กตฺตารานํ, กตฺตุนํ, ปิตรานํ, ปิตุนฺนํ.

于`naṃ`格前，对于以`-tu`结尾的词与`pitar`等词，或（词干）变为`āraṅi`；例如：`kattārānaṃ`、`kattunaṃ`；`pitarānaṃ`、`pitunnaṃ`。

อา-๑

Ā-1

.

.

นมฺหิ ลตุปิตาทีนมา วา โหติ; กตฺตานํ, กตฺตูนํ, ปิตานํ, ปิตุนฺนํ.

于`naṃ`格前，对于以`-tu`结尾的词与`pitar`等词，或（词干末音）变为`ā`；例如：`kattānaṃ`、`kattūnaṃ`；`pitānaṃ`、`pitunnaṃ`。

สโลโป-.

`sa`的省略。

ลตุปิตาทีหิ สสฺส โลโป วา โหติ; กตฺตุ, กตฺตุโน, สกมนฺธาตุ, สกมนฺธาตุโน, ปิตุ, ปิตุโน.

对于以`-tu`结尾的词与`pitar`等词，`sa`格或被省略；例如：`kattu`、`kattuno`；`sakamandhātu`、`sakamandhātuno`；`pitu`、`pituno`。

สุหิสฺวารงิ-.

于`su`与`hi`格前，或有`āraṅi`。

สุหิสุ ลตุปิตาทีนมรงิ วา โหติ; กตฺตาเรสุ, กตฺตุสุ, ปิตเรสุ, ปิตุสุ, กตฺตาเรหิ, กตฺตุหิ, ปิตเรหิ, ปิตุหิ.

于`su`与`hi`格前，对于以`-tu`结尾的词与`pitar`等词，或（词干）变为`āraṅi`；例如：`kattāresu`、`kattusu`；`pitaresu`、`pitusu`；`kattārehi`、`kattuhi`；`pitarehi`、`pituhi`。

นชฺชาโยสฺวาม-.

对于`nadī`，于`yo`与`su`格前，有`āma`。

โยสุ นทีสทฺทสฺส อามิ วา โหติ; นชฺชาโย, นทิโย.

对于`nadī`（河）一词，其后的复数格位`yo`或变为`āyo`；例如：`najjāyo`、`nadiyo`。

ฏิ กติมฺหา-.

于`kati`之后，（格位标记）被替换为`ṭi`。

กติมฺหา โยนํ ฏิ โหติ; กติ ติฏฺฐนฺติ, กติ ปสฺส.

于`kati`（多少）一词后，复数格位`yo`被替换为`ṭi`（即被删除）；例如：`kati tiṭṭhanti`（有多少站着？），`kati passa`（看见多少？）。

ฏ ปญฺจาทิหิ จุทฺทสหิ-.

于`pañca`（五）至`cuddasa`（十四）等数词后，（格位标记）被替换为`ṭa`。

ปญฺจาทีหิ จุทฺทสหิ สํขฺยาหิ โยนํ โฏ โหติ; ปญฺจ ปญฺจ, เอวํ ยาว อฏฺฐารสา–-ปญฺจาทีหีกิ-กึ? ทฺเว ตโย จตฺตาโร; จุทฺทสภีติ-กึ? ทฺเววีสติโย.

于从`pañca`（五）至`cuddasa`（十四）的数词后，复数格位`yo`被替换为`ṭo`（即被删除）；例如：`pañca`、`pañca`，如此直至`aṭṭhārasa`（十八）。——为何说“从五开始”？是为了排除`dve`（二）、`tayo`（三）、`cattāro`（四）。——为何说“至十四”？是为了排除`dvevīsatiyo`（二十二）。

อุภโคหิ โฏ-.

于`ubha`与`go`之后，（格位标记）被替换为`ṭo`。

อุภโคหิ โยนํ โฏ โหติ; อุโภ, อุโภ, คาโว, คาโว–-กถํ? อิเมกรตฺตึ อุภโย วสามาติ- โฏมฺหิ ยการาคโม.

于`ubha`与`go`之后，复数格位`yo`被替换为`ṭo`；例如：`ubho`（两者），`ubho`；`gāvo`（诸牛），`gāvo`。——如何解释`Imekarattiṃ ubhayo vasāmā`（今晚我们两者同住）？在`ṭo`（替换）中，增添了字母`y`。

อารงิสฺมา-.

于`āraṅi`之后。

อารงาเทสโต ปเรสํ โยนํ โฏ โหติ; สขาโร, กตฺตาโร, ปตโร.

于`āraṅ`替换后，其后的复数格位`yo`被替换为`o`；例如：`sakhāro`（诸友），`kattāro`（诸作者），`pataro`（诸保护者）。

โฏเฏ วา-.

或（替换为）`ṭo`、`ṭe`。

อารงาเทสมฺหา โยนํ โฏเฏ วา โหนฺติ ยถากฺกมํ; สขาโร, สขาเร, สขาโร–-โฏคฺคหณํ ลาฆวตฺถํ.

于`āraṅ`替换后，复数格位`yo`可选择性地依次变为`o`或`e`；例如：`sakhāro`、`sakhāre`、`sakhāro`。——（前一经）采用`ṭo`是为了简洁。

ฏา นาสฺมานํ-.

（格位标记）`nā`、`smā`、`naṃ`被替换为`ṭā`。

อารงาเทสมฺหา นาสฺมานํ ฏา โหติ; กตฺตารา, กตฺตารา, กฺวจิ วา โหติ พหกุลาธิการา; เอตาทิสา สขารสฺมา

于`āraṅ`替换后，格位标记`nā`、`smā`、`naṃ`被替换为`ṭā`（即`ā`）；例如：`kattārā`、`kattārā`。因诸派之说，此（规则）有时亦可选；例如（不替换时）：`sakhārasmā`。

ฏิ สฺมิโน-.

（格位标记）`smiṃ`被替换为`ṭi`。

อารงาเทสมฺหา สฺมิโน ฏิ โหติ; กตฺตริ, ปิตริ.

于`āraṅ`替换后，格位标记`smiṃ`被替换为`ṭi`（即`i`）；例如：`kattari`（于作者），`pitari`（于父亲）。

ทิวาทิโต-.

于`diva`（天）等词后。

ทิวาทีหิ นาเมหิ สฺมิโน ฏิ โหติ; ทิวิ, ภุวิ–-นิจฺจํ วการาคโม.

于`diva`（天）等名词后，格位标记`smiṃ`被替换为`ṭi`（即`i`）；例如：`divi`（于天），`bhuvi`（于地）——（`bhuvi`一例）总是增添字母`v`。

รสฺสารงิ-.

`āraṅ`被缩短。

สฺมิมฺหิ อาโร รสฺโส โหติ; กตฺตริ, นตฺตริ.

于`smiṃ`（处格单数）格前，`āro`被缩短；例如：`kattari`、`nattari`。

ปิตาทีนมนตฺตฺวาทีนํ-.

对于`pitar`（父）等词，而非`nattar`（孙）等词。

นตฺตฺวาทิวชฺชิตานํ ปิตาทีนมาโร รสฺโส โหติ สพฺพาสุ วิภตฺติสุ; ปิตโร, ปิตรํ–-อนตฺตฺวาทีนนฺติ กึ? นตฺตาโร.

对于除`nattar`（孙）等词外的`pitar`（父）等词，其`āro`在所有格位中都被缩短；例如：`pitaro`、`pitaraṃ`。——为何说“而非nattar等词”？是为了允许`Nattāro`。

ยุวาทีนํ สุหิสฺวานงิ-.

对于`yuvan`（青年）等词，于`su`与`hi`格前，有`ānaṅ`替换。

สุหิสุ ยุวาทีนํ อานงิ โหติ; ยยุวาเนสุ, ยุวาเนหิ.

于`su`与`hi`格前，`yuvan`（青年）等词发生`ānaṅ`替换（词干变为`yuvāna`）；例如：`yayuvānesu`（于诸青年），`yuvānehi`（以诸青年）。

โนนาเนสฺวา-.

论no、nā、ne及ā（等变化）。

เอสุ ยุวาทีนมา โหติ; ยุวาโน, ยุวานา, ยุวาเน.

于此等（格）中，“yuvan”（青年）等词之（词干元音）变为“ā”；如：yuvāno, yuvānā, yuvāne。

สฺมาสฺมินฺนํ นาเน-.

“smā”与“smiṃ”转成“nā”与“ne”。

ยุวาทีหึ สฺมาสฺมินฺนํ นาเน โหนฺติ ยถากฺกมํ; ยุวานา, ยุวาเน.

于“yuvan”（青年）等词后，格位标记“smā”与“smiṃ”依次转为“nā”与“ne”；如：yuvānā, yuvāne。

โยนํ โนเน วา-.

复数格“yo”或转为“no”或“ne”。

ยุวาทีหิ โยนํ โนเน วา โหนฺติ ยถากฺกมึ; ยุวาโน ยุวาเน–-วาติ-กึ?ยุเว ปสฺส;โนคฺคหณํ ลาฆวตฺถํ.

于“yuvan”（青年）等词后，主格与宾格复数之“yo”可选择性地依次转为“no”与“ne”；如：yuvāno, yuvāne。——言“或”（vā）何为？见“yuve”。——（前经中）取“no”，为简洁故。

อิโต’ญฺญตฺเถ ปุเม-.

于此之后，论阳性（名词）于他义中（之变化）。

อญฺญปทตฺเถ วตฺตมานา อิการนฺตโต นามสฺมา โยนํ โนเน วา โหนฺติ ยถากฺกมํ ปุลฺลิงฺเค, โตมรํกุส ปาณิโน, โตมรํกุสปาณิเน, วาตฺเวว-โตมรํกุสปาณโย; อญฺญตฺเถติ-กึ?ปาณโย.

用于他词义时，以“i”结尾之阳性名词，其主格与宾格复数之“yo”可选择性地依次转为“no”与“ne”；如：tomaraṃkusapāṇino（持矛钩者）、tomaraṃkusapāṇine（持矛钩者）；或亦作tomaraṃkusapāṇayo。——言“于他义中”何为？为（除外）pāṇayo（有情）。

เน สฺมิโน กฺววิ-.

处格单数“smiṃ”有时转为“ne”。

อญฺญปทตฺเถ วตฺตมานา อิการนฺตโต นามสฺมา สฺมิโน เน โหติ วา กฺวจิ;’ กตญฺญุมฺหิ จ โปสมฺหิ สีลวนฺเต อริยวุตฺติเน’ วาตฺเวว-อริยวุตฺติมฺหิ; ปุเมตฺเวว-อริยยวุตฺติยา.

用于他词义时，以“i”结尾之名词，其处格单数“smiṃ”可选择性地、有时转为“ne”；如：“...kataññumhi ca posamhi sīlavante ariyavuttine”（于知恩、具戒、圣行之人）。或亦作“ariyavuttimhi”。仅用于阳性；（若为阴性）则如“ariyavuttiyā”。

ปุมา-.

论“puman”（男人）。

ปุมสทฺทโต สฺมิโน ยํ วุตฺตํ ตํ วา โหติ; ปุมาเนปุเม.

于“puman”（男人）词，就处格单数“smiṃ”，前所说者或适用；如：pumāne, pume。

นามฺหิ-.

于具格（nā）中。

ปุมสฺส นามฺหิ ยํ วุตฺตํ ตํ วา โหติ; ปุมานา ปุเมน.

于“puman”（男人）词，于具格（nā）中，前所说者或适用；如：pumānā, pumena。

สุมฺหา จ-.

以及于处格复数（su）中。

ปุมสฺส สุมฺหิ ยํ วุตฺตํ ตํ อา จ วา โหติ; ปุมาเนสุ, ปุเมสุ, ปุมาสุ.

于“puman”（男人）词，于处格复数（su）中，前述之变化及“ā”可选择性地出现；如：pumānesu, pumesu, pumāsu。

คสฺสํ-.

呼格（ga）转为“aṃ”。

ปุมสทฺทโต คสฺส อํ วา โหติ; โภ ปุมํ, โภ ปุม, โภ อิตฺถิปุมํ, โภ อิตฺถิปุม.

于“puman”（男人）词，其呼格（ga）或转为“aṃ”；如：bho pumaṃ（喂，男子！）, bho puma（喂，男子！）, bho itthipumaṃ（喂，女丈夫！）, bho itthipuma（喂，女丈夫！）。

สาสฺสํเส จานงิ-.

论“sā”（狗）于宾格与呼格中成“ānaṅ”。

สาสทฺทสฺส อานงิ โหติ อํเส เค จ; สานํ, สานสฺส, โภ สาน.

于“sā”（狗）词，于宾格单数（aṃ）与呼格单数（ga）中，（词干）成“ānaṅ”；如：sānaṃ, sānassa, bho sāna。

วตฺตหา สนนฺนํ โนนานํ-.

“vattahā”与“sanannaṃ”转为“no”与“nānaṃ”。

วตฺตหา สนนฺนํ โนนานํ โหนฺติ ยถากฺกม; วตฺตหา โน, วตฺตหานานํ.

“vattahā”与“sanannaṃ”依次转为“no”与“nānaṃ”；如：vattahā no, vattahānānaṃ。

พฺรหฺมสฺสุ วา-.

论“brahman”（梵天）之“u”（音变），或。

พฺรหฺมสฺสุ วา โหติ สนํสุ; พฺรหฺมุโน, พฺรหฺมสฺส, พฺรหฺมูนํ พฺรหฺมานํ.

于“brahman”（梵天）词，于属格单数（sa）、属格复数（naṃ）、处格复数（su）中，或转为“u”；如：brahmuno, brahmassa, brahmūnaṃ, brahmānaṃ。

นามฺหิ-.

于具格（nā）中。

พฺรหฺมสฺสุ โหติ นามฺหิ; พฺรหฺมุนา,

于“brahman”（梵天）词，于具格单数（nā）中，转为“u”；如：brahmunā。

ปุมกมฺมถามทฺธานํ วา สสฺมาสุ จ-.

于“puman”、“kamman”、“ṭhāman”、“addhan”等词，于离格（smā）与处格复数（su）中，或有变化。

ปุทีนมุ โหติ วา สสฺมาสุ นามฺหิ จ; ปุมุโน, ปุมสฺส; ปุมุนา, ปุมานา, ปุมุนา, ปุมานา; กมฺมุโน, กมฺมสฺส; กมฺมุนา กมฺมสฺมา; กมฺมุนา, กมฺมนา; ฐามุโน, ฐามสฺส;ฐามุนา, ฐามสฺมา; ฐามุนา, ฐาเมน; อทฺธุโน, อทฺธสฺส; อทฺธุนา, อทฺธสฺมา;อทฺธุนา, อทฺธนา.

于“puman”（男人）等词，于离格单数（smā）、处格复数（su）与具格单数（nā）中，或转为“u”；如：pumuno, pumassa; pumunā, pumānā; kammuno, kammassa; kammunā, kammasmā; kammunā, kammanā; ṭhāmuno, ṭhāmassa; ṭhāmunā, ṭhāmasmā; ṭhāmunā, ṭhāmena; addhuno, addhassa; addhunā, addhasmā; addhunā, addhanā。

ยุวา สสฺสโน-.

论“yuvan”（青年）之属格单数（sa/ssa）。

ยุวา สสฺสวา อิโน โหติ, ยุวิโน, ยุวสฺส.

于“yuvan”（青年）词，其属格单数（sa）或转为“ino”；如：yuvino, yuvassa。

โนตฺตาตุมา-.

不适用于“attan”和“ātuman”。

อตฺตาตุเมหิ สสฺส โน โหติ วา; อตฺตโน, อตฺตสฺส; อาตุมโน, อาตุมสฺส.

对于“attan”和“ātuman”二词，其属格单数词尾“sa”可选择性地变为“no”；例如：attano, attassa；ātumano, ātumassa。

สุหิสุ นก-.

在处格复数（su）和具格复数（hi）中，增添“naka”。

อตฺตอาตุมานํ สุหิสุ วา นก โหติ; อตฺตเนสุ, อตฺเตสุ, อาตุมเนสุ, อาตุเมสุ; อตฺตเนหิ, อตฺเตหิ; อาตุมเนหิ, อาตุเมหิ–-กถํ?เวริเนสูติ-นก อิติ โยควิภาคา.

对于“attan”和“ātuman”二词，在处格复数（su）和具格复数（hi）中，可选择性地增添“naka”；例如：attanesu, attesu, ātumanesu, ātumesu; attanehi, attehi; ātumanehi, ātumehi。——如何解释verinesu？通过规则分解（yogavibhāga），可将“naka”视为独立规则。

สฺมาสฺสนา พฺรหฺมา จ-.

对于“brahman”等，离格（smā）词尾变为“nā”。

พฺรหฺม อตฺตอาตุเมหิ จ สฺมาสฺส นา โหติ; พฺรหฺมุนา, อตฺตนา, อาตุมนา.

对于“brahman”、“attan”和“ātuman”这几个词，其离格单数（smā）词尾变为“nā”；例如：brahmunā, attanā, ātumanā。

อิเมตานเมนาณฺวาเทเส ทุติยายํ-.

在复指（aṇvādesa）的用法中，对于“ima”和“eta”二词，其第二格（宾格）形式可由“ena”替代。

อิมเอตสทฺทานํ กถิตานุกถนวิสเย ทุติยายเมนาเทโส โหติ; อิมํ ภิกฺขุํ วินยมชฺฌาปยอโถ เอนํ ธมฺมมชฺฌาปย, อิเม ภิกฺขู วินยมชฺฌาปย อโถ เอเน ธมฺมมชฺฌาปย; เอวเม ตสฺส จ โยชนียํ.

对于代词“ima”和“eta”，在重复叙述的语境中，第二格中会发生“ena”的替换；例如：“imaṃ bhikkhuṃ vinayamajjhāpaya atho enaṃ dhammamajjhāpaya”（教导这位比丘戒律，然后教导他法），“ime bhikkhū vinayamajjhāpaya atho ene dhammamajjhāpaya”（教导这些比丘戒律，然后教导他们法）；同样地，这也适用于代词“eta”。

กิสฺส โก สพฺพาสุ-.

代词“ki”在所有格中都替换为“ko”。

สพฺพาสุ วิภตฺติสุกิสฺสโก โหติ; โก, เก, กา, กาโย, กํ, กานิ, เกเนจฺจาทิ.

在所有格位中，代词“ki”都替换为“ko”；例如：ko, ke, kā, kāyo, kaṃ, kāni, kena等等。

กิ สสฺมึสุวานิตฺถิยํ-.

代词“ki”在后接格尾“sa”、“smiṃ”、“su”时，于非阴性中，可选择性地不替换。

อนิตฺถิยํ กิสฺส กิ วา โหติ สสฺมึสุ; กิสฺส, กสฺส, กิสฺมึ, กสฺมึ; อนิตฺถิยนฺติ-กึ? โก, กํ.

在非阴性中，代词“ki”在后接格尾“sa”、“smiṃ”、“su”时，可选择性地保留“ki”；例如：kissa, kassa, kismiṃ, kasmiṃ。——“非阴性中”（此限定）为何？（为排除阴性，如）ko, kaṃ。

อิมสฺสิทํ วา-.

代词“ima”可选择性地作“idaṃ”。

อํสิสุ สห เตหิอิมสฺสิทํ โหติ วา นปุํสเก; อิทํ, อิมํ; อิทํ,อิมํ.

在中性中，代词“ima”在主格和宾格单数格尾“si”和“aṃ”前，可选择性地替换为“idaṃ”；例如：（主格：）idaṃ, imaṃ；（宾格：）idaṃ, imaṃ。

อมุสฺสาทุํ-.

代词“amu”作“aduṃ”。

อํสิสุ สห เตหิ อมุสฺส อทุํ โหติ วา นปุํสเก; อทุํ, อมุํ; อทุํ, อมุํ.

在中性中，代词“amu”在主格和宾格单数格尾“si”和“aṃ”前，可选择性地替换为“aduṃ”；例如：（主格：）aduṃ, amuṃ；（宾格：）aduṃ, amuṃ。

สุมฺภามฺภสฺสาสฺมา-

代词“amha”在“su”格尾前作“asmā”。

อหฺมสฺส อสฺมา โหติ วา สุมฺหิ; ภตฺตีรสฺมาสุ สา ตว; วาตฺเวว-อมฺเหสุ.

于后接`su`（第七格复数格尾）时，`amha`可选择性地变为`asmā`；例如：“bhattīrasmāsu sā tava”。因规定为选择性的，亦作`amhesu`。

นมฺหิ ติจตุนฺตมิตฺถิยํ ติสฺสจตสฺสา-.

在阴性中，数词“ti”和“catu”在第六格复数格尾“naṃ”前，分别替换为“tissa”和“catassā”。

นมฺหิ ติจตุนฺนํ ติสฺสวตสฺสา โหนฺติตฺถิยํ ยถากฺกมํ; ติสฺสนฺนํ, วตสฺสนฺนํ; อิตฺถิยนฺติ-กึ? ติณฺณํ, จตุนฺนํ.

在阴性中，数词“ti”和“catu”在第六格复数格尾“naṃ”前，分别替换为“tissa”和“catassā”；例如：tissannaṃ, catassannaṃ。——“在阴性中”（此限定）为何？（若非阴性，则为：）tiṇṇaṃ, catunnaṃ。

ติสฺโสจตสฺโส โยมฺหิ สวิภตฺตีนํ-. วิภตฺติสหิตานํ ติวตุนฺนํ โยมฺหิ ติสฺโส จตสฺโส โหนฺติตฺถิยํ ยถากฺกมํ; ติสฺโส,จตสฺโส

在阴性中，数词“ti”和“catu”连同第一、二格复数格尾“yo”，分别替换为“tisso”和“catasso”；例如：tisso, catasso。

ตีณิจตฺตาริ นปุํสเก-.

在中性中，“ti”和“catu”作“tīṇi”和“cattāri”。

โยมฺหิสวิภตฺตีนํ ติจตุนฺนํ ยถากฺกมํตีณิ จตฺตาริ โหนฺติ นปุํสเก; ตีณิ, จตฺตาริ.

在中性中，数词“ti”和“catu”连同第一、二格复数格尾“yo”，分别替换为“tīṇi”和“cattāri”；例如：tīṇi, cattāri。

ปุเม ตโยจตฺตาโร-.

在阳性中，“ti”和“catu”作“tayo”和“cattāro”。

โยมฺหิ สวิภตฺตีนํ ติจตุนฺนํ ตโยจตฺตาโร โหนฺติ ยถากฺกมํ ปุลฺลิงฺเค; ตโย, จตฺตาโร.

在阳性中，数词“ti”和“catu”连同第一格复数格尾“yo”，分别替换为“tayo”和“cattāro”；例如：tayo, cattāro。

จตุโรวา จตุสฺส-.

数词“catu”可选择性地作“caturo”。

จตุสทฺทสฺส สวิภตฺติสฺส โยมฺภิ จตุโร วา โหติ ปุลฺลิงฺเค; จตุโร ชนา สํวิธาย; กถํ? จตุโร นิมิตฺเตนาทฺทสาสินฺติ ลิงฺควิปลฺลาสา.

在阳性中，数词“catu”连同第二格复数格尾“yo”，可选择性地替换为“caturo”；例如：“caturo janā saṃvidhāya”（四人约定）。（问：）为何（有不合文法的用法，如）“caturo nimittenāddasāsiṃ”（我看见四相）？（答：）这是由于性的转换。

มยมสฺมามฺหสฺส-.

代词`amha`于主格复数时，作`mayam`及`asmā`。

เยยาสฺวมฺหสฺส สวิภตฺติสฺสอสฺมากํมมํ โหนฺติ วา ยถากฺกมํ; อสฺมากํ, อมฺหากํ; มมํ, มม.

对于代词`amha`，其第六格复数形式为`asmākaṃ`或`amhākaṃ`；其第六格单数形式为`mamaṃ`或`mama`。

สิมฺภหํ-.

代词“amha”在第一格单数格尾“si”前作“ahaṃ”。

สิมฺหิ อมฺหสฺส สวิภตฺติสฺส อหํ โหติ; อหํ.

于`si`（第一格单数）后，`amha`连同其格尾成为`ahaṃ`；例如：`ahaṃ`。

ตุมฺหสฺส ตุวํตฺวมมฺหิ จ-.

于`si`（第一格单数）后，`tumha`也成为`tuvaṃ`和`tvaṃ`。

อมฺหี สิมฺหิ จ ตุหฺมสฺส สวิภตฺติสฺส ตุวํตฺวํ โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตุวํ, ตฺวํ.

于`si`（第一格单数）后，`tumha`连同其格尾成为`tuvaṃ`和`tvaṃ`；例如：`tuvaṃ`, `tvaṃ`。

ตยาตยีนํ ตฺวํ วา ตสฺส-.

于`tayā`和`tayi`中，其`t`音可选择性地成为`tv`。

ตุมฺหสฺสตยาตยีนํ ตการสฺสตฺว โหติ วา; ตฺวยา, ตยา; ตฺวยิ, ตยิ.

于`tumha`之`tayā`（第三格单数）和`tayi`（第七格单数）中，其`t`音可选择性地成为`tva`；例如：`tvayā`, `tayā`；`tvayi`, `tayi`。

สฺมามฺหิ ตฺวมฺหา-.

于`smā`（第五格单数）后，`tumha`成为`tvamhā`。

สฺมามฺหิ ตุมฺหสฺส สวิภตฺติสฺส ตฺวมฺหา โหติ วา; ปตฺตา นิสฺสํสยํ [ ] ตฺวมฺหา–-วาตฺเวว-ตฺวยา.

于`smā`（第五格单数）后，`tumha`连同其格尾可选择性地成为`tvamhā`；例如：`pattā nissaṃsayaṃ tvamhā`（无疑从你处获得）；另一形式为`tumhā`。

นฺตนฺตุนํ นฺโต โยมฺหิ ปฐเม-.

于`yo`（第一格复数）后，`-nt`结尾之词成为`nto`。

ปฐเม โยมฺหิ นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตินํ นฺโต อิจฺจาเทโส วา โหติ; คจฺฉนฺโต, คจฺฉนฺตา; คุณวนฺโต, คุณวนฺตา.

于`yo`（第一格复数）后，`-nt`结尾之词连同其格尾可选择性地成为`nto`；例如：`gacchanto`或`gacchantā`（诸行者）；`guṇavanto`或`guṇavantā`（诸具德者）。

ตํ นมฺหิ-.

于`naṃ`（第六格复数）后，`-nt`结尾之词成为`taṃ`。

นมฺหิ นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตินํ ตํ วา โหติ; คจฺฉตํ, คจฺฉนฺตานํ; คุณวตํ, คุณวนฺตานํ.

于`naṃ`（第六格复数）后，`-nt`结尾之词连同其格尾可选择性地成为`taṃ`；例如：`gacchataṃ`, `gacchantānaṃ`；`guṇavataṃ`, `guṇavantānaṃ`。

โตตาติตา สสฺมาสฺมึนาสุ-.

于`sa`、`smā`、`smiṃ`、`nā`后，`-nt`结尾之词依次成为`to`、`tā`、`ti`、`tā`。

สาทิสุนฺตนฺตุนํ สวิภตฺตินํ โตตาติตา โหนฺติ วา ยถากฺกมํ; คจฺฉโต, คจฺฉนฺตสฺส; คุณวโต, คุณวนฺตสฺส; คจฺฉตา, คจฺฉนฺตมฺหา; คุณวตา, คุณวนฺตมฺหา; คจฺฉติ, คจฺฉนฺเต;คุณวติ, คุณวนฺเต; คจฺฉตา, คจฺฉนฺเตน; คุณวตา, คุณวนฺเตน.

于`sa`（第六格单数）、`smā`（第五格单数）、`smiṃ`（第七格单数）和`nā`（第三格单数）后，`-nt`结尾之词连同其格尾可选择性地依次成为`to`、`tā`、`ti`、`tā`；例如：`gacchato`, `gacchantassa`；`guṇavato`, `guṇavantassa`；`gacchatā`, `gacchantamhā`；`guṇavatā`, `guṇavantamhā`；`gacchati`, `gacchante`；`guṇavati`, `guṇavante`；`gacchatā`, `gacchantena`；`guṇavatā`, `guṇavantena`。

ฏฏาอํ เค-.

于呼格单数后，`-nt`结尾之词成为`a`、`ā`、`aṃ`。

เค ปเร นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตีนํ ฏฏาอํ อิจฺจาเทสา โหนฺติ; โภ คจฺฉ, โภ คจฺฉา, โภก คจฺฉํ; โภ คุณว, โภ คุณวา, โภ คุณวํ.

于呼格后，`-nt`结尾之词连同其格尾成为`a`、`ā`、`aṃ`；例如：`bho gaccha`（喂，行者！），`bho gacchā`（喂，行者！），`bho gacchaṃ`（喂，行者！）；`bho guṇava`（喂，具德者！），`bho guṇavā`（喂，具德者！），`bho guṇavaṃ`（喂，具德者！）。

โยมฺหิ ทฺวินฺนํ ทุเวญฺเจ-.

于`yo`（第一格复数）后，`dvi`（二）成为`duve`和`dve`。

โยมฺหิ ทฺวิสฺส สวิภตฺติสฺส ทุเวทฺเว โหนฺติ ปจฺเจกํ; ทุเว, ทฺเว.

于`yo`（第一格复数）后，`dvi`（二）连同其格尾成为`duve`或`dve`；例如：`duve`, `dve`。

ทุวินฺนํ นมฺหิ วา-.

于`naṃ`（第六格复数）后，`dvi`（二）可选择性地成为`duvinnaṃ`。

นมฺหิ ทฺวิสฺส สวิภตฺติสฺส ทุวินฺนํ โหติ วา; ทุวินฺนํ, ทฺวินฺนํ.

于`naṃ`（第六格复数）后，`dvi`（二）连同其格尾可选择性地成为`duvinnaṃ`；例如：`duvinnaṃ`, `dvinnaṃ`。

ราชสฺส รญฺญํ-.

于`naṃ`（第六格复数）后，`rājan`（王）成为`raññaṃ`。

นมฺหิ ราชสทฺทสฺสสวิภตฺติสฺสรญฺญํ โหติ วา; รญฺญํ, รชานํ

于`naṃ`（第六格复数）后，`rājan`（王）一词连同其格尾可选择性地成为`raññaṃ`；例如：`raññaṃ`, `rājānaṃ`。

นาสฺมาสุ รญฺญา-.

于`nā`（第三格单数）和`smā`（第五格单数）后，`rājan`（王）成为`raññā`。

นาสฺมาสุ ราชสฺส สวิภตฺติสฺสรญฺญา โหติ, รญฺญา กตํ, รญฺญานิสฺสฏํ.

于`nā`（第三格单数）和`smā`（第五格单数）后，`rājan`（王）连同其格尾成为`raññā`；例如：`raññā kataṃ`（由王所作），`raññā nissaṭaṃ`（从王而出）。

รญฺโญรญฺญสฺสราชิโน เส-.

于`sa`（第六格单数）后，`rājan`（王）成为`rañño`、`raññassa`、`rājino`。

เส ราชสฺส สวิภตฺติสฺส รญฺโญรญฺญสฺสราชิโน โหนฺตี; รญฺโญ, รญฺญสฺส, ราชิโน.

于`sa`（第六格单数）后，`rājan`（王）连同其格尾成为`rañño`、`raññassa`、`rājino`；例如：`rañño`, `raññassa`, `rājino`。

สฺมิมฺหิ รญฺเญราชินิ-.

于`smiṃ`（第七格单数）后，`rājan`（王）成为`raññe`和`rājini`。

สฺมิมฺหิ ราชสฺส สวิภตฺติสฺส รญฺเญราชินิ โหนฺติ; รญฺเญ,ราชินิ.

于`smiṃ`（第七格单数）后，`rājan`（王）连同其格尾成为`raññe`和`rājini`；例如：`raññe`, `rājini`。

สมาเส วา-.

于复合词中，（上述替换）为可选项。

สมาสวิสเย เอเต อาเทสา ราชสฺสวา โหนฺติ; กาสิรญฺญา, กาสิราเชน; กาสิรญฺญา, กาสิราชสฺมา; กาสิรญฺโญ, กาสิราชสฺส; กาสิรญฺเญ, กาสิราเช.

于复合词中，上述对`rājan`的替换是可选择性的；例如：`kāsiraññā`, `kāsirājena`；`kāsiraññā`, `kāsirājasmā`；`kāsirañño`, `kāsirājassa`；`kāsiraññe`, `kāsirāje`。

สฺมิมฺหิ ตุมฺหามฺหานํตยิมยิ-.

于`smiṃ`（第七格单数）后，`tumha`（你）与`amha`（我）依次成为`tayi`、`mayi`。

สฺมิมฺหิ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตยิมยิ โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตยิ,มยยิ.

对于`tumha`（你）与`amha`（我）二词，在处格单数中，其带格的变化形式依次变为`tayi`、`mayi`；例如：`tayi`、`mayi`。

อมฺหิ ตํมํตวํมมํ-.

对于`tumha`（你）与`amha`（我），在业格单数中为`taṃ`、`maṃ`、`tavaṃ`、`mamaṃ`。

อมฺหิ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตํมํตวํมมํ โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตํ, มํ, ตวํ, มมํ.

对于`tumha`（你）与`amha`（我）二词，在业格单数中，其带格的变化形式依次变为`taṃ`、`maṃ`、`tavaṃ`、`mamaṃ`；例如：`taṃ`、`maṃ`、`tavaṃ`、`mamaṃ`。

นาสฺมาสุตยามยา-.

对于`tumha`（你）与`amha`（我），在具格和离格单数中为`tayā`、`mayā`。

นาสฺมาสุ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตยามยา โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตยา กตํ, มยา กตํ; ตยา นิสฺสฏํ, มยา นิสฺสฏํ.

对于`tumha`（你）与`amha`（我）二词，在具格和离格单数中，其带格的变化形式依次变为`tayā`、`mayā`；例如：`tayā kataṃ`（由你所作），`mayā kataṃ`（由我所作）；`tayā nissaṭaṃ`（从你而出），`mayā nissaṭaṃ`（从我而出）。

ตวมมตุยฺหํมยฺหํ เส-.

对于`tumha`（你）与`amha`（我），在属格单数中为`tava`、`mama`、`tuyhaṃ`、`mayhaṃ`。

เสตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตวมมตุยฺหํมยฺหํ โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตว, ตุยฺหํ; มม,มยฺหํ.

对于`tumha`（你）与`amha`（我）二词，在属格单数中，其带格的变化形式依次变为`tava`、`mama`、`tuyhaṃ`、`mayhaṃ`；例如：`tava`、`tuyhaṃ`；`mama`、`mayhaṃ`。

งํงกํ นมฺหิ-.

于属格复数（namhi），作`ṅaṃ`、`ṅākaṃ`。

นมฺหิ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ งํงากํ โหนฺติ ปจฺเจกํ; ตุมฺหํ, ตุมฺหากํ, อมฺหํ, อมฺหากํ–-ยถาสงฺขฺยมตฺร น วิวจฺฉเต.

对于带格的`tumha`（你）与`amha`（我）二词，在属格复数（namhi）中，各别作`ṅaṃ`、`ṅākaṃ`；即`tumhaṃ`、`tumhākaṃ`、`amhaṃ`、`amhākaṃ`——此处不欲按序对应。

ทุติเย โยมฺหิ วา-.

于第二格（业格）复数（yomhi），或（作前形）。

ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ปจฺเจกํ งํงากํ วา โหนฺติ โยมฺหิ ทุติเย; ตุมฺหํ’ตุมฺหากํ, ตุมฺเห; อมฺหํ,อมฺหากํ,อมฺเห.

对于带格的`tumha`（你）与`amha`（我）二词，于第二格复数（yomhi），各别或作`ṅaṃ`、`ṅākaṃ`；即`tumhaṃ`、`tumhākaṃ`、`tumhe`；`amhaṃ`、`amhākaṃ`、`amhe`。

อปาทาโท ปทเตกวากฺเย-.

于非句首（apādādo）、于一词之后（padato）、于单句（ekavākye）中。

อิทมธิกตํ เวทิตพฺพํ; ปชฺชเต’เนนตฺโถติ-ปทํ, สฺยาทฺยนฺตํ ตฺยาทฺยานฺตญฺจ; ปทสมูโห วากฺยํ.

此应知为总摄（adhikataṃ）规则；依此而至义者为“词”（pada），其以si等（名词格）或ti等（动词格）为结尾；词之集合为“句”（vākya）。

โยนํหิสฺวปญฺจมฺยา โวโน-.

于非第五格（apañcamyā）的复数格（yonaṃhisu）中，作`vo`、`no`。

อปญฺจมิยา โยนํหิสฺวปาทาโท วตฺตมานานํ ปทสฺมา ปเรสํ เอกวากฺเย ฐิตานํ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ โว โน โหนฺติ วา ยถากฺกมํ; ติฏฺฐถ โว, ติฏฺฐถ ตุมฺเห; ติฏฺฐาม โน, ติฏฺฐาม มยํ; ปสฺสติ โว, ปสฺสติ ตุมฺเห; ปสฺสติ โน, ปสฺสติอมฺเห; ทียเต โว, ทียเต ตุมฺหํ; ทียเต โน,

对于非句首（apādādo）、位于一词之后、处于单句（ekavākye）中，且非第五格（apañcamyā）复数（yonaṃhisu）的带格`tumha`（你）与`amha`（我）二词，可有选择地（vā）依次（yathākkamaṃ）变为`vo`和`no`；例如：`tiṭṭhatha vo`（你们站立），`tiṭṭhatha tumhe`（你们站立）；`tiṭṭhāma no`（我们站立），`tiṭṭhāma mayaṃ`（我们站立）；`passati vo`（他看见你们），`passati tumhe`（他看见你们）；`passati no`（他看见我们），`passati amhe`（他看见我们）；`dīyate vo`（给予你们），`dīyate tumhaṃ`（给予你们）；`dīyate no`，

ทียเต อมฺหํ; ธนํ โว, ธนํ ตุมฺหํ; ธนํ โน, ธนํ อมฺหํ; กตํ โว, กตํ ตุมฺเหหิ; กตํ โน, กตํ อมฺเหหิ–-อปญฺจมฺยาติ-กึ?นิสฺสฏํ ตุมฺเหหิ, นิสฺสฏํ อมฺเหหิ; อปาทาโทตฺเวว

`dīyate amhaṃ`（给予我们）；`dhanaṃ vo`, `dhanaṃ tumhaṃ`（财富是你们的）；`dhanaṃ no`, `dhanaṃ amhaṃ`（财富是我们的）；`kataṃ vo`, `kataṃ tumhehi`（由你们所做）；`kataṃ no`, `kataṃ amhehi`（由我们所做）。——为何说“非第五格”（apañcamyā）？（例如：）`Nissaṭaṃ tumhehi`, `nissaṭaṃ amhehi`（从你们处离去，从我们处离去）。——为何说“仅限非句首”（apādādo）？

‘‘พลญฺจ ภิกฺขูนมนุปฺปทินฺนํ,ตุมฺเหหิ ปุญฺญํ ปสุตํ อนปฺปกํ’’;

已施予诸比丘力量， 你们已积无量功德。

ปทโตตฺเวว- ตุมฺเห ติฏฺฐถ; เอกวากฺเยตฺเวว- เทวทตฺโต ติฏฺฐติ คาเม, ตุมฺเห ติฏฺฐถนคเร; สวิภตฺตีนํตฺเวว- อรหติ ธมฺโม ตุมฺหาทินํ; อรหติ ธมฺโม อมฺหาทิสานํ.

为何说“于一词之后”（padato）？（例如：）`tumhe tiṭṭhatha`（你们站立）。为何说“于单句”（ekavākye）？（例如：）提婆达多住在村里，你们住在城里。为何说“带格的”（savibhattīnaṃ）？（例如：）法适合像你们这样的人；法适合像我们这样的人。

เตเม นาเส-.

于（第二、三、六）单数格（nāse）中，作`te`、`me`。

นามฺหิ เส จ อปาทาโท วตฺตมานานํ ปทสฺมา ปเรสํ เอก วากฺเย ฐิตานํ ตุมฺหอมฺภสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ เตเม วา โหนฺติ ยถากฺกมํ; กตํ เต, กตํ ตยา; กตํเม, กตํ มยา; ทียเต เต, ทียเต ตว; ทียเต เม, ทียยเต มม; ธนํ เต, ธนํเม, ธนํ มม.

对于非句首（apādādo）、位于一词之后、处于单句（ekavākye）中的带格`tumha`（你）与`amha`（我）二词，于第二格、第三格、第六格等单数格中，可有选择地（vā）依次（yathākkamaṃ）作`te`、`me`；例如：`kataṃ te`, `kataṃ tayā`（由你所做）；`kataṃ me`, `kataṃ mayā`（由我所做）；`dīyate te`, `dīyate tava`（给予你）；`dīyate me`, `dīyate mama`（给予我）；`dhanaṃ te`（财富是你的），`dhanaṃ me`, `dhanaṃ mama`（财富是我的）。

อนฺวาเทเส-.

于随说（anvādesa）时。

กถิตานุกถนวิสเย ตุมฺหอมฺหสทฺทานมาเทสา นิจฺจํ ภวนฺติ ปุนพฺพิธานา; คาโม ตุมฺหํ ปริคฺคโห, อโถ ชนปโท โว ปริคฺคโห.

于已说复说（kathitānukathana）的情况，因重申此规，`tumha`（你）与`amha`（我）二词的替代形是强制性（niccaṃ）的；例如：村庄是你们的财产，再者国土也是你们的财产（vo）。

สปุพฺพา ปฐมนฺตา วา-.

若主格词（paṭhamantā）前有他词（sapubbā），则其后的代词替换为可选项（vā）。

วิชฺชมานปุพฺพสฺมา ปฐมนฺตา ปเรสํ ตุมฺหอมฺหสทฺทานมา เทสา วา โหนฺติ อนฺวาเทเส’ปิ; คาเม ปโฏ ตุมฺหากํ, อโถ นคเร กมฺพโล โว; อโถ นคเร กมฺพโล ตุมฺหากํ; สปุพฺพาติ-กึ? ปโฏ ตุมฺหากํ, อโถ กมฺพโล โว; ปฐ มนฺตาติ-กึ-ปโฏ นคเร ตุมฺหากํ, อโถ กมฺพโล คาเม โว.

于随说（anvādesa）时，若`tumha`（你）、`amha`（我）二词位于一主格（paṭhamantā）词之后，且该主格词前尚有他词（sapubbā），则其替代形为可选项（vā）；例如：`gāme paṭo tumhākaṃ, atho nagare kambalo vo`; `atho nagare kambalo tumhākaṃ`（村里的布是你们的，再者城里的毛毯是你们的）。——为何说“前有他词”（sapubbā）？（例如：）`Paṭo tumhākaṃ, atho kambalo vo`（布是你们的，再者毛毯是你们的）。——为何说“主格”（paṭhamantā）？（例如：）`paṭo nagare tumhākaṃ, atho kambalo gāme vo`（城里的布是你们的，再者村里的毛毯是你们的）。

น ววาหาเหวโยเค-.

于与`ca`、`vā`、`aha`、`heva`等小品词连接时，不发生替换。

จาทีหิ โยเค ตุมฺหอมฺหสทฺทานมาเทสา น โหนฺติ; คาโม ตว จ ปริคฺคโห, มม จ ปริคฺคโห; คาโม ตว วา ปริคฺคโห, มม วา ปริคฺคโห; คาโม ตวห ปริคฺคโห, มมห ปริคฺคโห; คาโม ตวาห ปริคฺคโห, มมาห ปริคฺค โห; คามา ตเวว ปริคฺคโห, มเมว ปริคฺคโห; เอวํ สพฺพตฺถ อุทาหรริตพฺพํ–-โยเคติ กึ? คาโมจ เต ปริคฺคโห, นครญฺจ เม ปริคฺคโห.

与`ca`等小品词连接时，`tumha`（你）、`amha`（我）二词的替代形不出现；例如：`gāmo tava ca pariggaho, mama ca pariggaho`（村庄是你的财产，也是我的财产）；`gāmo tava vā pariggaho, mama vā pariggaho`（村庄是你的财产，或是我的财产）；`gāmo tavaha pariggaho, mamaha pariggaho`（村庄确实是你的财产，确实是我的财产）；`gāmo tavāha pariggaho, mamāha pariggaho`（村庄确实是你的财产，确实是我的财产）；`gāmo taveva pariggaho, mameva pariggaho`（村庄唯独是你的财产，唯独是我的财产）；应如此处处举例。——为何说“连接”（yoge）？（例如：）`Gāmo ca te pariggaho, nagarañca me pariggaho`（村庄也是你的财产，城市也是我的财产）。

ทสฺสนตฺเถนาโลจเน-.

当动词为“见”义（dassanattha）而非“告知”义（anālocana）时，不发生替换。

ทสฺสนตฺเถสุ อาโลจนวชฺชิเตสุ ปยุชฺชมาเนสุ ตุมฺห อมฺหสทฺทานมาเทสา น โหนฺติ; คาโม ตุมฺเห อุทฺทิสฺสาคโต, คาโม อมฺเห อุทฺทิสฺสาคโต–-อนาโลจเนติ-กึ? คาโม โว อาโลเวติ, คาโม โน อาโลเจติ.

当使用具“见”义（dassanattha）而非“告知”义（anālocana）的动词时，`tumha`（你）、`amha`（我）二词的替代形不出现；例如：`gāmo tumhe uddissāgato, gāmo amhe uddissāgato`（村民为见你们而来，村民为见我们而来）。——为何说“非告知”（anālocane）？（例如：）`Gāmo vo āloceti, gāmo no āloceti`（村民告知你们，村民告知我们）。

อามนฺตณํ ปุพฺพมสนฺตํว-.

前行之呼格（āmantaṇa）如同不存在（asantaṃ iva）。

อามนฺตณํ ปุพฺพมวิชฺชมานํ วิย โหติ ตุมฺหอมฺหสทฺทาน มาเทสวิสเย; เทวทตฺต ตว ปริคฺคโห–-อามนฺตณนฺติกึ? กมฺพโล เต ปริคฺคโห; ปุพฺพนฺติ-กึ?’มเยตํ สพฺพ มกฺขาตํ ตุมฺหากํ ทฺวิชปุงฺควา’ ปรสฺส หิ [ ] อวิชฺชมานนฺตา อปาทาโทติ-ปฏิเสโธน สิยา? อิวาติ-กึ? สวนํ[ ] ยถา สิยา.

于`tumha`（你）、`amha`（我）二词的替代形之事，前行之呼格（āmantaṇa）如同不存在（asantaṃ iva）；例如：提婆达多，`tava pariggaho`（这是你的财产）。——为何说“呼格”？（反例：）`Kambalo te pariggaho`（毛毯是你的财产）。——为何说“前行”（pubbaṃ）？（例如：）“Mayetaṃ sabbaṃ akkhātaṃ tumhākaṃ dvijapuṅgavā”（婆罗门中的佼佼者们啊，我已对你们说完这一切）。

น สามญฺญวจนเมกตฺเถ-.

于同义中，总称词不（被视为不存在）。

สมานาธิกรเณ ปรโต สามญฺญวจนมามนฺตณมสนฺตํ วิย น โหติ; มาณวก ชฏิลก เตปริคฺคโห–-ปรสฺสา วิชฺชมานตฺเต’ปิ ปุพฺพรูปมุปาทายาเทโส โหติ; สามญฺญ วจนนฺติ-กึ? เทวทตฺต มาณวก ตว ปริคฺคโห; เอกตฺเถติกึ? เทวทตฺต ยญฺญทตฺต ตุมฺหํ ปริคฺคโห.

于同格关系中，后行的呼格若为总称词，则不被视为不存在；例如：“青年啊，苦行者啊，这是你的财产”。即使后语存在，亦根据前形发生替代。——为何说“总称词”？（例如：）“提婆达多，青年啊，这是你的财产”。——为何说“于同义中”？（例如：）“提婆达多、雅那达多，这是你们的财产”。

พหุสุ วา-.

于复数中，则为任选。

พหุสุ วตฺตมานมามนฺตณํ สามญฺญวจนเมกตฺเถ อวิชฺชมานํ วิย วา น โหติ; พฺราหฺมณา คุณวนฺโต ตุมฺหากํ ปริคฺคโห; พฺราหฺมณา คุณวนฺโต โว ปริคฺคโห.

于同义中，指称多数之总称词呼格，或可不被视为不存在；例如：“具德的婆罗门们，你们的财产”；“具德的婆罗门们，你们的财产”。

อิติ โมคฺคลฺลาเน วฺยากรเณ วุตฺติยํ สฺยาทิกณฺโฑ ทุติโย.

如是，目犍连语法注，Syādi品第二章终。

สฺยาทิ สฺยาทิเนกตฺถํ-.

名言与名言合为一义。

สฺยาทฺยนฺตํ สฺยาทฺยานฺเตน สเหกตฺถํ โหตีติ-อิทมธิกตํ เวทิตพฺพํ; โส จ ภินฺนตฺถานเมกตฺถิภาโว สมาโสติ วุจฺจเต.

“以名言词尾结尾之词与以名言词尾结尾之词合为一义”，此应知为总则。而不同意义之词合为一义的状态，称为“复合”。

อสํขฺยํ วิภตฺติสมฺปตฺติสมีปสากลฺยาภาวยถา ปจฺฉายุคปทตฺเถ-.

不变化词于格、成就、邻近、全部、不存在、如同、在后、同时等义中（与名言词复合）。

อสํขฺยํ สฺยฺยาทฺยนฺตํ วิภตฺยาทีนมตฺเถ วตฺตมานํ สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺถํ ภวติ; ตตฺถ วิภตฺยตฺเถ ตาว-อิตฺถิสุ กถา ปวตฺตา อธิตฺถิ–-สมฺปตฺติ ทฺวิธา อตฺตสมฺปตฺติ สมิทฺธิ จสมฺปนฺนํ พฺรหฺมํ สพฺรหฺมํ, ลิจฺฉวีนํ; สมิทฺธิ ภิกฺขานํ สุภิกฺขํ. สมีเป-กุมฺภสฺส สมีปมุปกุมฺภํ–-สากลฺเย-สติณมชฺโฌ หรติ; สาคฺคฺยธีเต–-อภาโว สมฺพนฺธิเภทา พหุวิโธ; ตตฺร อิทฺธาภาเว-วิคตา อิทฺธิ สทฺทิกานํ ทุสฺสทฺทิกํ; อตฺถาภาเว-อภาโว มกฺขิกานํ นิมฺมกฺขิกํ; อติกฺกมาภาเว-อติคตานิ ติณานิ นิตฺติณํ; สมฺปตาภาเว-อติคตํ ลหุปาปุรณํ อติ ลหุปาปุรณํ; ลหุปาปุรณสฺส นายมุปโภคกาโลติ อตฺโถ. ยยถาตฺโถ’เนกวิโธ; ตตฺร โยคฺคตายํ-อนุรูปํ สุรูโป วหติ; วิจฺฉายํ -อนฺวทฺธมาสํ; อตฺถานติวตฺติยํ- ยถาสตฺติ; สทิสตฺเต- สทิโส กิขิยา[ ] สกิขิ; อานุปุพฺพิยํ- อนุเชฏฺฐํ; ปจฺฉาตฺเถ [ -]อนุรถํ; ยุคปทตฺเถ-สจกฺกํ นิธิ.

不变化词，当用于格等意义时，与名言词合为一义。其中，于格义：“于诸女中言说”，为“关于女性”(adhitthi)。于成就义，有两种：自身成就与丰裕。例如：“具足梵”，为“与梵共”(sabrahmaṃ)，如离车人之成就；“比丘之丰裕”，为“善食”(subhikkhaṃ)。于邻近义：“罐之附近”，为“近罐”(upakumbhaṃ)。于全部义：“连草而食”；“连火祭文同习”。于无义，依所关之事而有多种。其中，于神通无：“信者神通已逝”，为“恶信”(dussaddikaṃ)。于事物无：“蝇之不存在”，为“无蝇”(nimmakkhikaṃ)。于超越无：“已超越草”，为“无草”(nittiṇaṃ)。于不适时：“轻衣已过时”，为“过轻衣”(atilahupāpuraṇaṃ)，意为“非享用轻衣之时”。于如同义，有多种。其中，于适合义：“随顺于色”(anurūpaṃ)。于遍及义：“每半月”(anvaddhamāsaṃ)。于不超越义：“尽力”(yathāsatti)。于相似义：“与猴相似”，为“似猴”(sakikhi)。于次第义：“随长”(anujeṭṭhaṃ)。于后义：“随车”(anurathaṃ)。于同时义：“连轮之宝藏”(sacakkaṃ nidhi)。

ยถา น ตุลฺเย-.

Yathā于相等义中，不（构成复合词）。

ยถาสทฺโทตุลฺยตฺเถ วตฺตมาโน สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺโถ น ภวติ; ยถา เทวทตฺโต ตถา ยญฺญทตฺโต.

yathā一词，当用于相等义时，不与名言词合为一义；例如：提婆达多如何，雅那达多亦如何。

ยาวาวธารเณ-.

Yāva于限定义中（构成复合词）。

ยาวสทฺโท’วธารเณ วตฺตมาโน สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺโถ ภวติ; อวธารณเมตฺตกตา ปริจฺเฉโท; ยาวามตฺตํ พฺราหฺมเณ อามนฺตย; ยาวชีวํ–-อวธารเณติ-กึ, ยาว ทินฺนํตาว ภุตฺตํ นาวธารยามิ กิตฺตกํ มยา ภุตฺตนฺติ.

yāva一词，当用于限定义时，与名言词合为一义；限定即是“仅此而已”的规定。例如：“随量邀请婆罗门”(yāvāmattaṃ)；“终生”(yāvajīvaṃ)。——为何说“于限定义中”？（是为了排除如下用法：）“给了多少就吃了多少，我无法确定我吃了多少。”

ปยฺยปาพหิติโรปุเรปจฺฉาวา ปญฺจมฺยา-.

Pari、apa、ā、bahi、tiro、pure、pacchā等词，或可与第五格（结尾之词构成复合词）。

ปริอาทโย วญฺจมฺยนฺเตน สเหกตฺถา โหนฺติ วา; ปริ ปพฺพตํ วสฺสิ เทโว, ปริปพฺพตา; อปปพฺพตํ วสฺสิ เทโว, อป ปพฺพตา; อาปาฏลิปุตฺตํ วสฺสิเทโว, อาปาฏลิปุตฺตา; พหิคามํ, พหิคามา; ติโรปพฺพตํ, ติโรปพฺพตา; ปุเรภตฺตํ, ปุเรภตฺตา; ปจฺฉาภตฺตํ, ปจฺฉาภตฺตา–-เวตาธิกาโร

Pari等词或可与以第五格结尾之词合为一义。例如：天神降雨“遍山”(paripabbataṃ)，或“从山”(pari pabbatā)；天神降雨“离山”(apapabbataṃ)，或“从山”(apa pabbatā)；天神降雨“至华氏城”(āpāṭaliputtaṃ)，或“从华氏城”(āpāṭaliputtā)；“村外”(bahigāmaṃ)，或“从村外”(bahigāmā)；“山那边”(tiropabbataṃ)，或“从山那边”(tiropabbatā)；“饭前”(purebhattaṃ)，或“从饭前”(purebhattā)；“饭后”(pacchābhattaṃ)，或“从饭后”(pacchābhattā)。——“或”为总则。

สมีปายาเมสฺวนุ-.

Anu于邻近与延伸义中（构成复合词）。

อนุสทฺโท สามีปฺเย อายาเม จ วตฺตมาโน สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺโถ โหตี วา; อนุวนมสนิ คตา; อนุคงฺคํ พาราณสี–-สมีปายาเมสฺวิติ-กึ, รุกฺขมนุวิชฺโชตเต วิชฺชุ.

anu一词，当用于邻近和延伸义时，或可与名言词合为一义。例如：“雷电沿林而去”(anuvanam)；“波罗奈城沿恒河而建”(anugaṅgaṃ)。——为何说“于邻近和延伸义中”？（是为了排除如下用法：）“闪电顺树而耀”。

ติฏฺฐคฺวาทินิ-.

Tiṭṭhagu等词。

ติฏฺฐคุปฺปภุตีนิ, เอกตฺถิภาววิสเย นิปาตียนฺเต;’ติฏฺฐนฺตี คาโว ยสฺมึ กาเล’ติฏฺฐคุ, กาโล; วหคฺคุ, กาโล; อายติควํ, ขเลยวํ, ลูนยวํ, ลูยมานยวมิจฺจาทิ–-วฺยนฺโต’เปตฺถ; เกสาเกสิ; ทณฺฑาทณฺฑิ–-ตถา เวลาปฺปภาวนตฺโถ’ปิ; ปาโต นหานํ ปาตนหานํ; สายํ นหานํ สายนหานํ; ปาตกาลํ, สายกาลํ; ปาตเมฆํ, สายเมฆํ; ปาตมคฺคํ, สายมคฺคํ.

Tiṭṭhagu等词，于合为一义时，作为不规则形式而成。“牛站立之时”，为“tiṭṭhagu”，指时间；“vahaggu”，指时间；“āyatigavaṃ”、“khaleyavaṃ”、“lūnayavaṃ”、“lūyamānayavaṃ”等亦然。此处亦包含以i结尾者：“发对发”(kesākesi)；“杖对杖”(daṇḍādaṇḍi)。同样，亦用于表示时间之义：“晨浴”(pāto nahānaṃ)为“pātanahānaṃ”；“暮浴”(sāyaṃ nahānaṃ)为“sāyanahānaṃ”；以及“pātakālaṃ”、“sāyakālaṃ”、“pātameghaṃ”、“sāyameghaṃ”、“pātamaggaṃ”、“sāyamaggaṃ”。

โอเรปริปฏิปาเรมชฺเฌเหฐุทฺธาโธนฺโต วา ฉฏฺฐียา-.

Ora、pari、paṭi、pāra、majjhe、heṭṭhā、uddhaṃ、adho、anto等词，或可与第六格（结尾之词构成复合词）。

โอราทโย สทฺทา ฉฏฺฐิยนฺเตน สเหกตฺถา วา โหนฺติ; เอการนฺตตฺตํ นิปาตนโต–-โอเรคงฺคํ; อุปริสิขรํ; ปฏิ โสตํ; ปาเรยมุนํ; มชฺเฌคงฺคํ; เหฏฺฐาปาสาทํ; อุทฺธคงฺคํ; อโธคงฺคํ; อนฺโตปาสาทํ–-ปุน วาวิธานา คงฺคาโอรมิจฺจา ทิปิ โหติ.

Ora等词或可与以第六格结尾之词合为一义；其以a结尾乃不规则构成所致。例如：“恒河此岸”(oregaṅgaṃ)；“山峰之上”(uparisikharaṃ)；“逆流”(paṭisotaṃ)；“亚穆纳河彼岸”(pāreyamunaṃ)；“恒河之中”(majjhegaṅgaṃ)；“宫殿之下”(heṭṭhāpāsādaṃ)；“恒河之上”(uddhagaṅgaṃ)；“恒河之下”(adhogaṅgaṃ)；“宫殿之内”(antopāsādaṃ)。——又因“或”之规定，亦可有“gaṅgāoraṃ”等（词序颠倒的）形式。

ตํ นปุํสกํ-.

该（复合词）为中性。

ยเทตมตกฺกนฺตเมกตฺถํ ตํ นปุํสกลิงฺคํ เวทิตพฺพํ; ตถา เวโวทาหฏํ; วา กฺวจิ พหุลาธิการา–-ยถาปริสํ, ยถา ปริสาย; สกาย สกาย ปริสายาติ อตฺโถ.

如是合为一义之（不变化词复合词），当知为中性。以上已举例说明。然依“多门”之总则，于某些情况下或有例外：例如“yathāparisaṃ”（复合形式），或“yathā parisāya”（非复合形式）；其义为“根据各自的会众”。

อมาทิ-.

以Am等（格位结尾之词复合）。

อมาทิสฺยาทฺยนฺตํ สฺยาทฺยานฺเตน สห พหุลเมกตฺถํ โหติ;’คามํ คโต’ คามคโต;’มุหุตฺตํ สุขํ’ มุหุตฺตสุขํ. วุตฺติเย โวปปทสมาเส-กุมฺภกาโร; สปาโก; ตนฺตวาโย; จรา หโร–-นฺตมานกฺตวนฺตุหิ วากฺยเมว; ธมฺมํ สุณนฺโต; ธมฺมํ สุณมาโน; โอทนํ ภุตฺตวา.’

以Am等结尾之名言词，多与另一名言词合为一义；例如：“gāmaṃ gato”（往村去）成“gāmagato”（去村者）；“muhuttaṃ sukhaṃ”（片刻乐）成“muhuttasukhaṃ”（片刻之乐）。于依主复合词中亦然，例如：“kumbhakāro”（陶工）；“supakāro”（厨师）；“tantavāyo”（织工）；“caro, haro”（行者，运者）。而与以-nta、-māna、-tavant结尾之词，则仅构成句子；例如：“dhammaṃ suṇanto”（闻法者）；“dhammaṃ suṇamāno”（正在闻法者）；“odanaṃ bhuttavā”（已食饭者）。

รญฺญา หโต’ ราชหโต;’อสินา ฉินฺโน’ อสิจฺฉินฺโน; ปิตุสทิโส; ปิตุสโม; สุขสหคตํ;’ทธินา อุปสิตฺตํ โภชนํ’ทธิโภชนํ;’คุเฬน มิสฺโส โอทโน’ คุโฬทโน. วุตฺติ ปเทเนโวปสิตฺตาทิกฺริยายาขฺยาปนโต นตฺถายุตฺตตฺถตา.

“为王所杀”(Raññā hato)为“王所杀”(rājahato)；“为剑所斩”(asinā chinno)为“剑所斩”(asicchinno)；“似父”(pitusadiso)；“同父”(pitusamo)；“与乐俱行”(sukhasahagataṃ)；“以酪浇食”(dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ)为“酪食”(dadhibhojanaṃ)；“杂糖之饭”(guḷena misso odano)为“糖饭”(guḷodano)。因复合词本身已说明“浇”等作用，故于义无所不当。

กฺววิ วุตฺติเยว; อุรโค ปาทโป–-กฺววิ วากฺยเมว; ผรสุนา ฉินฺนวา; ทสฺสเนน ปหาตพฺพา.’

有时仅有复合形式，例如：“urago”（蛇）、“pādapo”（树）；有时则仅有句子形式，例如：“pharasunā chinnavā”（以斧斩断）、“dassanena pahātabbā”（当以见断除）。

พุทฺธสฺสเทยฺยํ’ พุทฺธเทยฺยํ;’ยูปาย ทารุ’ ยูปทารุ;’รชนาย โทณิ’ รชนโทณิ; อิธ น โหติ-สงฺฆสฺส ทาตพฺพํ–-กถํ, เอตทตฺโถ เอตทตฺถนฺติ-อญฺญปทตฺเถ ภวิสฺสติ.’

“应施予佛陀者”(Buddhassa deyyaṃ)为“佛施物”(buddhadeyyaṃ)；“为祭柱之木”(yūpāya dāru)为“祭柱木”(yūpadāru)；“为染色之槽”(rajanāya doṇi)为“染色槽”(rajanadoṇi)。此处则不复合：“应施予僧团者”(saṅghassa dātabbaṃ)。——何以故？若作复合，则成“此为此义”之他句复合词故。

สวเรหิ ภยํ’ สวรภยํ; คามนิคฺคโต, เมถุนาเปโต. กฺวจิ วุตฺติเยว; กมฺมชํ, จิตฺตชํ–-อิธ น โหติ-รุกฺขา ปติโต.’

“Savarehi bhayaṃ”（源于猎人之怖畏）成为“savarabhayaṃ”（猎人怖畏）；“gāmaniggato”（已出村者）；“methunāpeto”（远离淫行者）。有时仅是复合词，例如：“kammajaṃ”（业生）、“cittajaṃ”（心生）。此处则不构成复合词：“rukkhā patito”（从树上掉落者）。

รญฺโญ ปุริโส’ ราชปุริโส–-พหุลาธิการา นฺตมาน นิทฺธาริยปูรณภาวติตฺตตฺเถหิ น โหติ; มมานุกุพฺพํ; มมานุ กุรุมาโน; คุนฺนํ กณฺหา สมฺปนฺนขีรตมา; สิสฺสานํ ปญฺจโม; ปฏสฺส สุกฺกตา–-กฺวจิ โหเตว; วตฺตมานสามีปฺยํ–-กถํ พฺราหฺมณสฺส สุกฺกา ทนฺตาติ-สาเปกฺขตาย น โหติ–-อิธ ปนโหเตว จนฺทนคนฺโธ; นทีโฆโส; กญฺญารูปํ; กายสมฺผสฺโส?ผลรโสติ [ –-]ผลานํติตฺโต; ผลานมาสิโต[ ] ผลานํ สุหิโต; พฺราหฺมณสฺสฺौจฺจํ เคหนฺติ; สาเปกฺข ตาย น โหติ–-รญฺโญปาฏลิปุตฺตกสฺสธนนฺติ–-ธน สมฺพนฺเธ ฉฏฺฐีติ ปาฏลิปุตฺตกฺैนสมฺพนฺธาภาวา นเหสฺสติ; รญฺโญ’โคว อสฺโส จ ปุริโส จา’ติ ภีนฺนตฺถตายํ [ ] วากฺย เมว–-’รญฺโญ ควาสฺสปุริสา ราชควาสฺสปุริสาติ วุตฺติ โหเตเวกตฺถิภาเว.’ทาเนโสณฺโฑ’ ทานโสณฺโฑ; ธมฺมรโต; ทานภิรโต–-กฺวจิวุตฺติเยว; กุจฺฉิสโย; ถลฏฺโฐ; ปงฺกชํ; สโรรุหํ อิธ น โหติ โภชเน มตฺตญฺญุตา; อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา; อาสเน นิสินฺโน อาสเน นิสีทิตพฺพํ.

“Rañño puriso”（国王的臣子）成为“rājapuriso”（国王臣子）。根据“多数”规则，属格不与以“-nta”、“-māna”结尾的词，以及表示“抉择”、“序数”、“状态”、“满足”等意义的词构成复合词。例如：“mamānukubbaṃ”（随我而行者）、“mamānu kurumāno”（正随我而行者）、“gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā”（牛群中的黑牛产奶最多）、“sissānaṃ pañcamo”（弟子中的第五位）、“paṭassa sukkatā”（布的白净）。但有时也会构成复合词，例如：“vattamānasāmīpyaṃ”（近现在时）。“brāhmaṇassa sukkā dantā”（婆罗门的牙齿是白的）一句，为何不构成复合词？因为有待尽之义（sāpekkhatā），故不构成。但在此处却可以构成复合词：“candanagandho”（檀香）、“nadīghoso”（河声）、“kaññārūpaṃ”（少女之形）、“kāyasamphasso”（身触）。“Phalaraso”（果味）：“phalānaṃ titto”（对果实满足）、“phalānaṃ āsito”（饱食果实）、“phalānaṃ suhito”（对果实满足）。“brāhmaṇassa uccaṃ gehaṃ”（婆罗门的高屋）：因为有待尽之义，故不构成复合词。“rañño pāṭaliputtakassa dhanaṃ”（华氏城(Pāṭaliputta)王之财）：此处属格与“财”相关，而与“华氏城的”不相关，故不构成复合词。“rañño go ca asso ca puriso ca”（国王的牛、马和人）：因为意义各别，故只是句子。“rañño gavāssapurisā”（国王的牛马人）在意义统一时，则可构成复合词“rājagavāssapurisā”。“Dāne soṇḍo”（乐于布施）成为“dānasoṇḍo”（乐施者）；“dhammarato”（乐于法）；“dānabhirato”（乐于布施）。有时仅是复合词，例如：“kucchisayo”（卧于腹中者）、“thalaṭṭho”（立于陆地者）、“paṅkajaṃ”（泥生者，即莲花）、“saroruhaṃ”（池生者，即莲花）。此处则不构成复合词：“bhojane mattaññutā”（于食知量）、“indriyesu guttadvāratā”（于诸根护门）、“āsane nisinno”（坐在座位上）、“āsane nisīditabbaṃ”（应坐在座位上）。

วิเสสนเมกตฺเถน-.

修饰语与被修饰语合为一义。

วิเสสนํ สฺยาทฺยนฺตํ วิเสสฺเสน สฺยาทฺยานฺเตน สมานาธิกรเณนสเหกตฺถํ โหติ;’นีลญฺจ ตํ อุปฺปลญฺเจ’ติ นิลุปฺปลํ,’ฉินฺนญฺจ ตํ ปรูฬฺหญฺเจ’ติ ฉินฺนปรูฬฺหํ; สตฺถิว สตฺถี,’สตฺถี จ สาสามา เจ’ติ สตฺถิสามา; สีโหว สีโห,’มุนิ จ โสสีโห วา’ติมุนิสีโห;’สีลเมว ธนํ’ สีลธนํ–-กฺจิ วากฺยเมว, ปุณฺโณ มนฺตาณิปุตฺโต; จิตฺโต คหปติ.–-กฺวจิ วุตฺติเยว; กณฺหสปฺโป; โลหิตสาลิ. วิเสสนนฺติ-กึ? ตจฺฉโก สปฺโป. เอกตฺเถเนติ-กึ? กาฬมฺหา อญฺโญ–-กถํ, ปตฺต ชีวิโก อาปนฺนชีวิโก[ ] มาสชาโตติ-อญฺญปทตฺเถ ภวิสฺสติ.

修饰语（格位词）与被修饰语（格位词）在同格时结合为一义。例如：“nīlañca taṃ uppalañce”ti”（青色的那朵莲花）成为“nīluppalaṃ”（青莲）；“chinnañca taṃ parūḷhañce”ti”（被砍断又长出的）成为“chinnaparūḷhaṃ”（断后复生）；“satthī ca sā sāmā ce”ti”（那位黑肤色的女弟子）成为“satthīsāmā”（黑肤女弟子）；“muni ca so sīho vā”ti”（那位如狮子的牟尼）成为“munisīho”（牟尼狮）；“sīlameva dhanaṃ”（戒即是财）成为“sīladhanaṃ”（戒财）。有时仅是句子，例如：“Puṇṇo mantāṇiputto”（富楼那·弥多罗尼子）、“Citto gahapati”（质多居士）。有时仅是复合词，例如：“kaṇhasappo”（黑蛇）、“lohitasāli”（红米）。问：为何要说“修饰语”？答：为了排除“tacchako sappo”（木匠蛇）之类。问：为何要说“结合为一义”？答：为了排除“kāḷamhā añño”（异于黑色者）之类。问：那么“pattajīviko”（以钵维生者）、“āpannajīviko”（已得生计者）、“māsajāto”（一月生者）如何解释？答：这些将在他句复合词（bahubbīhi）中说明。

นญ-.

否定词na。

นญิจฺเจตํ สฺยาทฺยนฺตํ สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺถํ โหติ; น พฺราหฺมโณ อพฺราหฺมโณ–-พหุลาธิการโต อสมตฺเถหิปิ เกหิจิ โหติ; อปุนเคยฺยา, คาถา–-อโนกาสํ กาเรตฺวา อมูลามูลํ คนฺตฺวา–-อีสกฬาโร อีสปิงฺคโลติ-สฺยาทิ สฺยาทิเนกตฺถนฺติ สมาโส; วากฺยเมว วาติปฺปสงฺคาภาวา.

否定词na（格位词）与另一格位词结合为一义。例如：“na brāhmaṇo”（非婆罗门）成为“abrāhmaṇo”（非婆罗门）。根据“多数”规则，有时也与某些不相应的词结合，例如：“apunageyyā gāthā”（不应再诵之偈）、“anokāsaṃ kāretvā”（不予许可后）、“amūlāmūlaṃ gantvā”（去至无根之根）。像“īsakaḷāro”（微黑）、“īsapiṅgalo”（微黄）这样的词，也是格位词与格位词结合为一义而构成的复合词。若不构成复合词，则只是句子，并无不当。

กุปาทโย นิจฺจมสฺยาทิวิธิมฺหิ-.

Ku等词总是与词干构成复合词。

กุสทฺโท ปาทโย จ สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺถา โหนฺติ นิจฺจํ สฺยทิวิธิวิสยโต’ญฺญตฺถ;’กุจฺฉิโต พฺราหฺมโณ’ กุพฺราหฺมโณ,’อีสกํ อุณฺหํ’ กทุณฺหํ; ปนายโก, อภิเสโก, ปกริตฺตฺวา, ปกตํ, ทุปฺปุริโส, ทุกฺกตํ, สุปุริโส, สุกตํ, อภิตฺถุตํ, อติตฺถุตํ, อากฬาโร, อาพทฺโธ. ปาทโย คตาทฺยตฺเถ ปฐมาย()’ ปคโต อาจริโย’ ปาจริโย; ปนฺเตวาสี–-อจฺจาทโย กนฺตาทฺยตฺเถ ทุติยาย;()’อติกฺกนฺโต มจ’มติมญฺโจ; อติมาโล. อวาทโย กุฏฺฐาทฺยตฺเถ ตติยาย;()’อวกุฏฺฐํ โกกิลาย วน’มวโกกิลํ; อวมยยูรํ. ปริยาทโย คิลานาทฺยตฺเถ จตุตฺถิยา; ()’ปริคิล โน’ชฺเฌนาย’ ปริยชฺเฌโน–-นฺยาทโย กนฺนาทฺยตฺเถ ปญฺจมิยา()’นิกฺขนฺโตโกสมฺพิยา’ นิกฺโกสมฺพิ–-อสฺยาทิวิธิมฺหีติ กึรุกฺขมฺปติ วิชฺโชตเต.

词ku及pa等（前缀），与带格结尾的词恒为一义，但格的规则范围除外；例如“被鄙视的婆罗门”（kucchito brāhmaṇo）是“kubrāhmaṇo”（恶婆罗门），“微热”（īsakaṃ uṇhaṃ）是“kaduṇhaṃ”（微热）；以及“panāyako”（引导者），“abhiseko”（灌顶），“pakarittvā”（做了），“pakataṃ”（已做），“duppuriso”（恶人），“dukkataṃ”（恶业），“supuriso”（善人），“sukataṃ”（善业），“abhitthutaṃ”（赞扬），“atitthutaṃ”（过度赞扬），“ākaḷāro”（粗糙），“ābaddho”（被束缚）。pa等（前缀）在“去”等义中，与第一格（结合）；例如“已离去的老师”（pagato ācariyo）是“pācariyo”（离去的老师）；“pantevāsī”（弟子）。ati等（前缀）在“超越”等义中，与第二格（结合）；例如“超越床”（atikkanto mañcaṃ）是“atimañco”（超越床）；“atimālo”（过多的花环）。ava等（前缀）在“啼叫”等义中，与第三格（结合）；例如“杜鹃啼叫的森林”（avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ）是“avakokilaṃ”（杜鹃啼叫的森林）；“avamayūraṃ”（孔雀啼叫的森林）。pari等（前缀）在“厌倦”等义中，与第四格（结合）；例如“厌倦学习”（parigilāno ajjhenāya）是“pariyajjheno”（厌倦学习者）。ni等（前缀）在“出去”等义中，与第五格（结合）；例如“已离开憍赏弥(Kosambī)”（nikkhanto kosambiyā）是“nikkosambi”（离开憍赏弥者）。为何说“在格的规则中”呢？（例如：）“rukkhaṃ pati vijjotate”（朝向树木而闪耀）。

จี กฺริยตฺเถหิ-.

后缀cī用于动词义。

จีปฺปจฺจยนฺโต กฺริยตฺเถหิ สฺยทฺยนฺเตหิ สเหกตฺโถ โหติ; มลินี กริย.

以cī后缀结尾的词，与具有动词义的、带格结尾的词合为一义；例如：“malinīkariya”（使之污秽）。

ภุสนาทรานาทเรสฺวลํสาสา-.

alaṃ、sā、sā用于装饰、恭敬、不恭敬义。

ภุสนาทิสฺวตฺเถสฺวลมาทโย สทฺทา กฺริยาตฺเถหิ สฺยาทฺยนฺเตหิ สเหกตฺถา โหนฺติ; อลํกริย; สกฺกจฺจ; อสกฺกจฺจ–-ภุสนาทีสูติ-กึ? อลํ ภุตฺวา คโต; สกฺกตฺวา คโต; อสกฺกตฺวา คโต; ปริยตฺตํ โสภนมโสภนนฺติ อตฺโถ.

在“装饰”等义中，alaṃ等词与具有动词义的、带格结尾的词合为一义；例如：“alaṃkariya”（装饰）；“sakkacca”（恭敬地）；“asakkacca”（不恭敬地）。——为何说“装饰等”呢？（例如：）“alaṃ bhutvā gato”（吃够了才走）；“sakkatvā gato”（恭敬之后才走）；“asakkatvā gato”（不恭敬之后才走）；意思是“足够”、“善”或“不善”。

อญฺเญ จ-.

以及其他。

อญฺเญ จ สทฺทา กฺริยตฺเถหิ สฺยาทฺยนฺเตหิ สห พหุลเมกตฺถา ภวนฺติ; ปุโรภุย; ติโรภุย;ติโรกริย; อุรสิกริย; มนสิกริย; มชฺเฌกริย; ตุณฺหิภุย.

其他词与具有动词义的、带格结尾的词结合时，大多合为一义；例如：“purobhuya”（显现）；“tirobhuya”（消失）；“tirokariya”（遮蔽）；“urasikariya”（接受）；“manasikariya”（作意）；“majjhekariya”（置于中间）；“tuṇhibhuya”（默然）。

วาเนกญฺญตฺเถ-.

或，多词于他义中。

อเนกํ สฺยาทฺยนฺตมญฺญสฺส ปทสฺสตฺเถ เอกตฺถํ วา โหติ; พหูนิ ธนานิ ยสฺสโส’พหุธโน;’ลมฺพา กณฺณา ยสฺส โส’ ลมฺพกณฺโณ;’วชิรํ ปาณิมฺหิ ยสฺสโส’ยํ’ วชิรปาณิ;’มตฺตาพหโว มาตงฺคา เอตฺถ’ มตฺตพหุมาตงฺคํ, วนํ;’อารูฬฺโห วานโรยํ รุกฺขํ โส’ อารูฬฺหวานโร;’ชิตานิ อินฺทฺริยานิ เยนโส’ ชิตินฺทฺริโย;’ทินฺนํ โภชนํ ยสฺสโส’ ทินฺนโภชโน;’อปคตํ กาฬกํ ยสฺมา ปฏา โส’ย’ มปคตกาฬโก;’อุปคตาทส เยสํ เต’ อุปทสา; อาสนฺนทสา; อทูรทสา? อธิก ทสา;’ตโย ทส ปริมาณเมสํ) ติทสา–-กถํ, ทสสทฺโทสํ ขฺยาเน วตฺตเต ปริมาณสทฺทสนฺนิธานา, ยถา-ปญฺจปริมาณ เมสํ’ ปญฺจกา สกุณาติ; ทฺเว วา ตโย วาปริมาณเมส’ทฺวตฺตโย;วาสทฺทตฺเถ วา-’เว วา ตโย วา’ ทฺวตฺตโย–-’ทกฺขิณสฺสา จ ปุพฺพสฺสา จ ทิสาย ยทนฺตราฬํ’ ทกฺขิณปุพฺพา, ทินา;’ทกฺขิณา วสา ปุพฺพา จา’ติ วา;’สห ปุตฺเตนาคโต’ สปุตฺโต สโลมโก, วิชฺชมานโลมโกติ อตฺโถ เอวํ สปกฺขโก; อตฺถิขีรา, พฺราหฺมณิติ-อตฺถิสทฺโท วิชฺชมานตฺเถ นิปาโต–-กฺวจิ คตตฺถตาย ปทนฺตรานมปฺปโยโค, กณฺฐฏฺฐา กาฬา อสฺส กณฺเฐกาโฬ; [ ] โอฏฺฐมุขมิจ มุขมสฺสโอฏฺฐมุโข; เกสสงฺฆาโต จูฬา อสฺส เกสจูโฬ; สุวณฺณวิกาโร อลงฺกาโร อสฺสสุวณฺณาลงฺกาโร;’ ปปติตํ ปณฺณมสฺส’ ปปติตปณฺโณ, ปปณฺโณ;’อวิชฺชมานา ปุตฺตา อสฺส’ อวิชฺชมานปุตฺโต;’น สนฺติ ปุตฺตา อสฺส’ อปุตฺโต–-กฺวจิ น โหติปญฺจภุตฺตวนฺโต อสฺส, ภาตุโน ปุตฺโต อสฺส อตฺถิติ พหุลาธิการโต.

多个带格结尾的词，在他词之义中，或可合为一义；例如：“其有众多财富”（bahūni dhanāni yassa so）是`bahudhano`（多财者）；“其耳长”（lambā kaṇṇā yassa so）是`lambakaṇṇo`（长耳者）；“其手中有金刚杵”（vajiraṃ pāṇimhi yassa so）是`vajirapāṇi`（金刚手）；“此处有众多醉象的森林”（mattā bahavo mātaṅgā ettha）是`mattabahumātaṅgaṃ vanaṃ`（多醉象林）；“猴子已爬上的树”（ārūḷho vānaro yaṃ rukkhaṃ so）是`ārūḷhavānaro`（猴已登之树）；“其已调伏诸根”（jitāni indriyāni yena so）是`jitindriyo`（调伏诸根者）；“其已得食物”（dinnaṃ bhojanaṃ yassa so）是`dinnabhojano`（已得食者）；“其黑色已从布上脱离”（apagataṃ kāḷakaṃ yasmā paṭā so）是`apagatakāḷako`（已褪黑之布）；“他们已接近十”（upagatā dasa yesaṃ te）是`upadasā`（近十者）；`āsannadasā`（近十者）；`adūradasā`（不远于十者）；`adhikadasā`（过十者）；“其量为三十”（tayo dasa parimāṇaṃ esaṃ）是`tidasā`（三十天神）。——为何`dasa`一词用于计数？因与数量词邻近之故。例如：“其量为五的鸟”（pañca parimāṇaṃ esaṃ）是`pañcakā sakuṇā`（五只鸟）；“其量为二或三”（dve vā tayo vā parimāṇaṃ esaṃ）是`dvattayo`（二或三者）；或在`vā`词之义中，“二或三”（dve vā tayo vā）是`dvattayo`（二三）。——“南与东二方之间”（dakkhiṇassā ca pubbassā ca disāya yadantarāḷaṃ）是`dakkhiṇapubbā`（东南）；或“南与东”（dakkhiṇā ca pubbā ca）。“与子同来”（saha puttena āgato）是`saputto`（有子者）；`salomako`（有毛者），义为“有毛存在”，`sapakkhako`（有翼者）亦同；`atthikhīrā brāhmaṇī`（有乳汁的婆罗门女）——`atthi`一词为不变词，表“存在”义。——有时因义已明而不用他词，（例如：）“其颈处黑”（kaṇṭhe ṭṭhā kāḷā assa）是`kaṇṭhekāḷo`（颈黑者）；“其面如驼口”（oṭṭhamukham iva mukham assa）是`oṭṭhamukho`（驼口面者）；“其发髻为发束”（kesasaṅghāto cūḷā assa）是`kesacūḷo`（发髻者）；“其饰物为金所造”（suvaṇṇavikāro alaṅkāro assa）是`suvaṇṇālaṅkāro`（金饰者）；“其叶已落”（papatitaṃ paṇṇaṃ assa）是`papatitapaṇṇo`或`papaṇṇo`（落叶者）；“其无子”（avijjamānā puttā assa）是`avijjamānaputto`（无子者）；“其无有诸子”（na santi puttā assa）是`aputto`（无子者）。——有时则不（复合），（例如）`pañca bhuttavanto assa`（他有五个已食者），`bhātuno putto assa atthi`（他有兄弟的儿子），这是因为`bahula`（通常）的权限。

ตตฺถ คเหตฺวา เตน ปหริตฺวา ยุทฺเธ สรูปํ-.

于战斗中，执彼而击，词形相同。

สตฺตมฺยนฺตํ ตติยนฺตญฺจ สรูปมเนกํ ตตฺถ คเหตฺวา เตน ปหริตฺวา ยุทฺเธ’ญฺญปทตฺเถ เอกตฺถํ วา โหติ;’เกเสสุ จ เกเสสุ จ คเหตฺวา ยุทฺธมฺปวตฺตํ’ เกสาเกสิ;’ทณฺเฑหิ จ ทณฺเฑหิ จ ปหริตฺวา ยุทฺธมฺปวตฺตํ’ ทณฺฑาทณฺฑิ; มุฏฺฐามุฏฺฐิ ‘‘จิ วีติ หาเร’ติ. จิ สมาสนฺโต [’]จิสฺมิ. นฺตฺยากาโร–-ตตฺถ เตเนติ-กึ? กายทฺว กายทฺว [ ] คเหตฺวา ยุทฺธํ ปวตฺตํ; คเหตฺวา ปหริตฺวาติ- กึ? รเถ จ รเถ จ ฐตฺวา ยุทฺธํปวตฺตํ; ยุทฺเธติกึ? หตฺเถ จ หตฺเถ จ คเหตฺวา สขฺยํ ปจตฺตํ; สรูปนฺติกึ? ทณฺเฑหิ จ มุสเลหิจ ปหริตฺวา ยุทฺธํ ปวตฺตํ.

第七格和第三格的多个相同形式的词，在表示“抓住并用其击打”的战斗时，在他词之义中，或可合为一义。例如：“kesesu ca kesesu ca gahetvā yuddhaṃ pavattaṃ”（互相抓住头发战斗）成为“kesākesi”（头发互搏）；“daṇḍehi ca daṇḍehi ca paharitvā yuddhaṃ pavattaṃ”（用棍子互相击打战斗）成为“daṇḍādaṇḍi”（棍棒互击）；以及“muṭṭhāmuṭṭhi”（拳头互击）。这是根据“ci vītihāre”（ci用于相互行为）的规则。“ci”是复合词的结尾。为何要说“在那里用那个”？[反例是]“kāyaṃ ca kāyaṃ ca gahetvā yuddhaṃ pavattaṃ”。为何要说“抓住并击打”？[反例是]“rathe ca rathe ca ṭhatvā yuddhaṃ pavattaṃ”。为何要说“在战斗中”？[反例是]“hatthe ca hatthe ca gahetvā sakhyaṃ pavattaṃ”。为何要说“相同形式”？[反例是]“daṇḍehi ca musalehi ca paharitvā yuddhaṃ pavattaṃ”。

จตฺเถ-.

连接义。

อเนกํ สฺยาทฺยนฺตํ จตฺเถ เอกตฺถํ วา ภวติ–-สมุจฺจโย’ณฺวาจโย อิตรีตรโยโค สมาหาโร จ จสทฺทตฺถา, ตตฺถ สมุจฺจยาณฺวาจเยสุ เนกตฺถิภาโว สมฺภวติ- เตสุ หิ สมุจฺจโย อญฺญมญฺญนิรเปกฺขานมตฺตปฺปธานานํ กตฺถจิ กฺริยาวิเสเส จียมานตา-ยถา-ธเว จ ขทิเร จ ปลาเส จ ฉินฺทาติ; อนฺวาจโยว ยตฺเถโก ปธานภาเวน วิธิยเต อปโร จคุณภาเวน-ยถา-ภิกฺขํ จร คาโว วานเยติ–-อิตรญฺจยย ตุ สมฺภวติ, เตสุ หิ อญฺญมญฺญสาเปกฺขานมว ยวเภทานุคโต อิตรีตรโยโค- ยถา- สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานาติอสฺสาวยวปฺปธานตฺตา พหุวจนเมว; อญฺญมญฺญ สาเปกฺขานเมว ติโรหิตาวยวเภโท สมุทายปฺปธาโน สมาหาโร-ยถา-ฉตฺตุปาหนนฺติ-อสฺส ปน สมุทายปฺปธานตฺตา เอกวจนเมว; เต จ สมาหารีตรีตรโยคา พหุลํ วิธานา นิยตวิสยาเยว โหนฺติ, ตตฺรายํ วิสยวิภาโค นิรุตฺติ ปิฏกาคโต.

多个已变格的词，在连接义（catthe）中，或可合为一义。集聚（samuccaya）、相随（anvācaya）、互相连接（itarītarayoga）及集合（samāhāra）是连接词“ca”的含义。其中，在集聚和相随中，不可能合为一义。因为集聚是指多个互相独立、各自为首的事物，在某个特定行为中被聚集在一起，例如：“砍伐陀婆（dhava）树、佉陀罗（khadira）树和波罗奢（palāsa）树”。相随是指一个事物被规定为主要，另一个为次要，例如：“去乞食，并赶牛”。然而，在互相连接和集合中则可能构成复合词。其中，互相连接是指各个组成部分互相依赖，且其各自的区别得以保留，例如：“舍利弗与目犍连”（sāriputtamoggallānā）；由于其组成部分是主要的，所以只用复数。集合是指多个互相依赖的事物，其组成部分的区别被隐藏，而以整体为主要，例如：“伞与鞋”（chattupāhanaṃ）；由于其整体是主要的，所以只用单数。集合与互相连接这两种复合词，其用法大多有规定，只用于特定范围。这个范围的划分来自《词源学藏》（Nirutti Piṭaka）。

ปาณิตุริยโยคฺคเสนงฺคานํ; นิจฺจเวรีนํ; สํขฺยาปริ มาณสญฺญานํ; ขุทฺทชนฺตุกานํ; ปจนวทฺธาลานํ; จรณสาธารณานํ; เอกฺฌายนปาวจนานํ; ลิงฺควิเสสานํ; วิวิธวิรุทฺธานํ; ทิสานํ; นทีนญฺจ; นิจฺจํ สมาหาเรกตฺถํ ภวติ.

生物的肢体、乐器的部件、车乘的部件、军队的组成部分；天敌；数、量、名；微小生物；从事烹饪与屠宰者；有共同行仪者；共同研习的圣典；不同性别；种种对立之物；方向与河流；恒常构成集合（samāhāra）复合词。

ติณรุกฺขปสุสกุณธนธญฺญวฺยญฺชนชนปทานํวา อญฺเญ สมิตรีตรโยโคว.

草、树、牲畜、鸟、财富、谷物、调味品、国土，以及其他同类事物，则构成互相连接（itarītarayoga）复合词。

ปาณฺยงฺคานํ–-จกฺขุโสตํ; มุขนาสิก; หนุคีวํ; ฉวิ มํสโลหิตํ; นามรูปํ; ชรามรณํ;–-ตุริยงฺคานํ–-อลสตาฬมฺพรํ;มุรชโคมุขํ; สํขเททฺธิมํ; [ ] มทฺทวิกปาณวิกํ; คีตวาทตํ?สมฺมตาฬํ–-โยคฺคงฺคานํ–-ผาลปาจนํ; ยุคนงฺคลํ–-เสนงฺคานํ–-อสิสตฺติโตมรปิณฺฑํ;[ ] อสิจมฺมํ; พีฬารมูสิกํ; กาโกลูกํ; นาคสุปณฺณํ–-สํขฺยาปริมาณ สญฺญานํ–-เอกกทุกํ, ทุกติกํ; ติกจตุกฺกํ, จตุกฺกปญฺจกํ; ทเสกาทสกํ –- ขุทฺทชนฺตุกานํ–-กีฏปฏงฺคํ; กุตฺถกิปิลฺลิกํ; ฑํสมกสํ; มกฺขิกกิปิลฺลิกํ–-ปวนวทฺธาลานํ–-โอรรพฺคิกสุกริกํ; สากุนฺติกมาควิกํ;สปากวทฺธาลํ;เวน

生物的肢体——眼与耳；口与鼻；颚与颈；皮、肉、血；名与色；老与死。乐器的部件——阿罗娑（alasa）鼓、多罗（tāḷa）鼓与阿兰跋罗（āḷambara）鼓；牟罗阇（muraja）鼓与牛口（gomukha）角；螺与丁迪摩（diṇḍima）鼓；玛达维迦（maddavika）与波那维迦（pāṇavika）；歌与乐；铙与钹。车乘的部件——犁铧与赶牛棒；轭与犁。军队的组成部分——刀、矛、标枪、棍；刀与盾。天敌——猫与鼠；鸦与枭；龙与金翅鸟。数与量——一与二，二与三；三与四，四与五；十与十一。微小生物——昆虫与飞蛾；白蚁与蚂蚁；虻与蚊；蝇与蚁。从事烹饪与屠宰者——屠羊者与屠猪者；捕鸟人与猎鹿人；旃陀罗与屠夫；竹匠。

รถการํ; ปุกฺกุสฉวฑาหกํ–-จรณสาธารณานํ–-อติสภารทฺวาชํ; กฐกาลาปํ; สีลปญฺญาณํ; สมถวิปสฺสนํ; วิชฺชาจรณํ–-เอกชฺฌายนปาวจนานํ–-ทีฆมชฺฌิมํ; เอกุตฺตรสํยุตฺตกํ; ขนฺธกวิภงฺคํ–-ลิงฺควิเสสานํ–-อิตฺถิปุมํ; ทาสิทาสํ; จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปรริกฺขารํ; ติณกฏฺฐสาขาปลาสํ; ‘‘ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาราน‘‘นฺติปิ ทิสฺสติ–-วิวิธวิรุทฺธานํ–-กุสลากุสลํ; สาวชฺชานวชฺชํ; หีนปฺปณิตํ; กณฺภสุกฺกํ; เฉกปาปกํ; อธรุตฺตรํ–-ทิสานํ–-ปุพฺพาปรํ; ทกฺขิณุตฺตรํ; ปุพฺพทกฺขิณํ; ปุพฺพุตฺตรํ; อปร ทกฺขิณํ; อปรุตฺตรํ–-นทีนํ–-คงฺคายมุนํ, มหีสรภุ.

车匠；补羯娑(pukkusa)与火葬者(chavaḍāhaka)。有共同行仪者——阿提萨(Atisa)与巴罗多迦；迦塔(Kaṭha)与迦罗波(Kālāpa)；戒与慧；止与观；明与行。共同研习的圣典——《长部》与《中部》；《增支部》与《相应部》；犍度与《分别》。不同性别——女与男；婢女与奴隶；衣、食、住、病缘医药资具；草、木、枝、叶；也可见到作并列复合词的用法，如：“lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ”（他获得衣、食、住、病缘医药资具）。种种对立之物——善与不善；有罪与无罪；低劣与胜妙；黑与白；善巧与邪恶；下与上。方向——东与西；南与北；东南；东北；西南；西北。河流——恒河与亚穆纳河；摩醯(Mahī)河与萨拉布河。

ติณวิเสสานํ–-กาสกุสํ, กาสกุสา; อุสีรพีรณํ, อุสี รพีรณา; มุชพพฺพชํ, มุญฺชพพฺพชา–-รุกฺขวเสสานํ–-ขทิรปลาสํ, ขทิรปลาสา; ธวาสฺสกณฺณํ, ธวาสฺสกณฺณา; ปิลกฺขนิคฺโรธํ, ปิลกฺขนคฺโรธา; อสฺสตฺถกปิตฺถนํ, อสฺสตฺถ กปิตฺถนา; สากสาลํ, สากสาลา–-ปสุวิเสสานํ–-คช ควชํ,คชควชา; โควหิสํ, โคมหิสา;เอเณยฺยโคมหิสํ, เอเณยฺยโคมหิสา; เอเณยฺยวราหํ, เอเณยฺยวราหา; อเช

各种草类：迦舍草(kāsa)与俱舍草(kusa)；香根草(usīra)与毗罗那草(bīraṇa)；文叉草(muñja)与巴拔草(babbaja)。各种树木：佉陀罗树(khadira)与波罗奢树(palāsa)；檀婆树(dhava)与阿湿健拏树(assakaṇṇa)；波罗叉树(pilakkha)与尼拘律树(nigrodha)；阿说他树(assattha)与迦毗他树(kapittha)；娑迦树(sāka)与娑罗树(sāla)。各种野兽：象与野牛；家牛与水牛；羚羊、家牛与水牛；羚羊与野猪；山羊

ฬกํ, อเชฬกา; กุกฺกุรสูกรํ, กุกฺกุรสูกรา; หตฺถิควาสฺส วฬวํ, หตฺถิควาสฺสวฬวา–-สกุณวิเสสานํ–-หํสพลาวํ, หํสพลาวา; การณฺฑววกฺกวากํ, การณฺฑววกฺกวากา; พกพลากํ, พกพลากา–-ธนานํ–-หิรญฺญสุวณฺณํ, หิรญฺญ สุวณฺณา;มณิสํขมุตฺตาเวผผริยํ, มณิสํขมุตฺตาเวฬุริยา; ชาตรูปรชตํ, ชาตรูปรชตา–-ธญฺญานํ–-สาลิยวกํ, สาลิยวกา; ติลมุคฺคมาสํ, ติลมคฺคมาสา; นิปฺผาวกุลตฺถํ, นิปฺผาวกุลตฺถา–-พฺยญฺชนานํ–-สากสุวํ, สากสุวา; คพฺยมาหิสํ, คพฺยมาหิสา; เอเณยฺยวาราหํ, เอเณยฺยวาราหา; มิคมายูรํ, มิคมายูรา–-ชนปทานํ–กาสิโกสลํ, กาสิโกสลา; วชฺชิมลฺลํ, วชฺชิมลฺลา; เจติวีสํ, เจติวีสา; มจฺฉสุรเสนํ, มจฺฉสูรเสนา; กุรุปญฺจาลํ, กุรุปญฺจาลา.

与绵羊；狗与猪；象、牛、马与母马。各种鸟类——鸿雁与鹤；迦兰陀鸭(kāraṇḍava)与婆迦婆迦鸟(vakkavāka)；鹭与鹤。各种财富——金银；宝石、螺、珍珠与琉璃；黄金与白银。各种谷物——稻米与大麦；芝麻、绿豆与豆；无壳豆与马豆。各种菜肴——蔬菜与羹汤；牛肉与水牛肉；鹿肉与猪肉；野兽肉与孔雀肉。各个国家——迦尸(Kāsi)与憍萨罗；跋耆(Vajji)与末罗(Malla)；支提(Ceti)与毗舍(Vīsa)；摩蹉(Maccha)与苏罗娑(Sūrasena)；俱卢(Kuru)与般遮罗。

อิตรีตรโยโค-ยถา-วนฺทิมสูริยา, สมณพฺราหฺมณา, มาตาปิตโร, อิจฺจาทิ, เอตสฺมึ เอกตฺถิภาวกณฺเฑ ยํ วุตฺตํ ปุพฺพํ ตเทว ปุพฺพํ นิปตติ กมาติกฺกเม ปโยชนาภาวา กฺววิ วิปลฺลาโส’ปิ โหติ พหุลาธิการโต.’ ทนฺตานํ ราชา’ ราชทนฺโต. กตฺถจิ กมมฺปจฺจนาทรา ปุพฺพกาลสฺสาปิ ปรนิปาโต. ลิตฺตวาสิโต, นคฺคมุสิโต, สิตฺตสมฺมฏฺโฐ, ภฏฺฐลุญฺจิโต–-จตฺเถ ยเทกตฺถํ ตตฺถ เกจิ ปุพฺพปทํ พหุธา นิยเมนฺติ ตทิห วฺยภิวารทสฺสนา น วุตฺตนฺติ ทฏฺฐพฺพํ.

相互组合，例如月亮与太阳、沙门与婆罗门、父母等等。在关于“合为一义”的这一章中，先说的词就先置，因为颠倒顺序没有意义。但有时由于通则的缘故，也会有倒置。例如，“诸牙之王”作“王牙”(rājadanto)。有时由于不注重顺序，表示时间的先时词也会后置。例如：涂油与熏香者(littavāsito)、裸体与剃发者(naggamusito)、洒水与清扫者(sittasammaṭṭho)、烤炙与拔除者(bhaṭṭhaluñcito)。在表示“与”的意义而合为一义时，有些人对前一词有多种规定，但此处因见到有例外，故不予说明，当知此理。

สมาหาเร สปุํสกํ-.

总集复合词为中性。

วตฺเถ สมาหาเร ยเทกตฺถํ ตนฺนปุํสกลิงฺคมฺหวติ; ตถา เวโวทาหฏํ–-กตฺถจิ น โหติ สภาปริสายาติ ญาปกา; อาธิ ปจฺจปริวาโร; ฉนฺทปาริสุทฺธิ; ปฏิสนฺธิปฺปวตฺติยํ.

在总集复合词中，凡合为一义者，即为中性；此已举例说明。但有时不然，由“集会”(sabhāparisā)一词可知。又如：主权与眷属(ādhipaccaparivāro)、欲之清净(chandapārisuddhi)、结生与相续(paṭisandhippavatti)。

สํขฺยาทิ-.

数词等。

เอกตฺเถ สมาหาเร สํขฺยาทิ นปุํสกลิงฺคมฺภวติ; ปญฺจควํ; จตุปฺปถํ–-สมาหารสฺเสกตฺตา เอกวจนเมว โหติ; สมาหาเรตฺเวว-ปญฺจกปาโล, ปูโว; ติปุตฺโต.

在总集复合词中，以数词开头的词为中性，如五牛(pañcagavaṃ)、四衢(catuppathaṃ)。由于总集为一，故只用单数。此仅限于总集复合词，（反例为非总集复合词，）例如：五盏糕(pañcakapālo pūvo)；有三子者(tiputto)。

กฺวเจกตฺตญฺจ ฉฏฺฐิยา-.

有时第六格复合词也为单数。

ฉฏฺฐิเยกตฺเถ กฺวจิ นปุํสกตฺตํ โหเตกตฺตญฺจ;’สลภานํ ฉายา’ สลหจฺฉายํ; เอวํ’สกุนฺตานํ ฉายา’ สกุนฺตจฺฉายํ;

第六格复合词在合为一义时，有时为中性且为单数；如“蝗虫的影子”(salabhānaṃ chāyā)作salabhacchāyaṃ；同样，“鸟的影子”(sakuntānaṃ chāyā)作sakuntacchāyaṃ。

ปาสาทจฺฉายยํ, ปาสาทจฺฉายยา; ฆรจฺฉายยํ, ฆรจฺฉายา. อมนุสฺสา สภาย นปุํสเกกตฺตมฺภวติ; พฺรหฺมสภํ; เทวสภํ; อินฺทสภํ; ยกฺขสภํ; สรภสภํ–-มนุสฺสสภายํ–-ขตฺติยสภา, ราชสภา อิจฺเจวมาทิ–-กฺวจีติ กึ?ราชปุริโส.

（但也有例外，如：）“宫殿之影”(pāsādacchāyā)的（处格与具格），“房屋之影”(gharacchāyā)的（处格与主格复数）。非人之集会为中性单数，如：梵天集会(brahmasabhaṃ)、天神集会(devasabhaṃ)、因陀罗集会(indasabhaṃ)、夜叉集会(yakkhasabhaṃ)、萨拉布集会(sarabhasabhaṃ)。而人类之集会（则不然），如：刹帝利集会(khattiyasabhā)、国王集会(rājasabhā)等。为何说“有时”？（是为了涵盖如）“国王的仆人”(rājapuriso)（这类情况）。

สฺยาทิสุ รสฺโส-.

在诸格位后缀前，（词干末音）变短。

นปุํสเก วตฺตมานสฺส รสฺโส โหติ สฺยาทิสุ; สลภจฺฉายํ–-สฺยาทิสูติ-กึ?สลภจฺฉาเย.

中性词在诸格位后缀前，（词干末音）变短。例如：salabhacchāyaṃ（蝗虫之影）。为何说“在诸格位后缀前”？（是为了排除如）salabhacchāye（“哦，蝗虫之影啊！”，此呼格形式中-ā-未变短）。

ฆปสฺสานฺตสฺสาปฺปธานสฺส-.

非主要且居于末位的ghapa词干（变短）。

อนฺตภุตสฺสาปฺปธานสฺสฆปสฺสสฺยาทิสุรสฺโสโหติ; พหุมาโล, โปโส; นิกฺโกสมฺพิ; อติวาโมรุ–-อนฺตสฺสาติ-กึ? กญฺญาปิโย; อปฺปธานสฺสาติ-กึ? ราชกุมารี; พฺรหฺมพนฺธู.

作为（复合词）末尾部分的非主要ghapa词干，在诸格位后缀前变短。例如：多花环之人(bahumālo)；出离憍赏弥者(nikkosambi)；有极美之腿者(ativāmoru)。为何说“末尾部分”？（是为了排除如）为少女所爱者(kaññāpiyo)。为何说“非主要”？（是为了排除如）公主(rājakumārī)、婆罗门亲族(brahmabandhū)。

โคสฺสุ-.

go变为u。

อนฺตภุตสฺสาปฺปธานสฺส โคสฺส สฺยาทิสุ อุ โหติ; จิตฺตคุ–-อปฺปธานสฺสาตฺเวว - สุโค;อนฺตสฺสาตฺเวจโคกุลํ.

作为（复合词）末尾部分的非主要go词干，在诸格位后缀前变为u。例如：有杂色牛者(cittagu)。此仅限于“非主要”（的go词干），（反例如）好牛(sugo)。此仅限于“末尾部分”，（反例如）牛群(gokulaṃ)。

อิตฺถิยมตฺวา-.

a尾（阳性词干）转为阴性时加ā。

อิตฺถิยํ วตฺตมานโต อการนฺตโต นามสฺมา อาปฺปจฺจโย โหติ, ธมฺมทินฺนา.

表示阴性的a尾名词后，加后缀ā。例如：法施(dhammadinnā)。

นทาทิโต ณฺฑี-.

从nadī等词干后加ī。

นทาทีหิ อิตฺถิยํ ณฺฑีปฺปจฺจโย โหติ; นที, มหี, กุมารี, ตรุณี, วารุณี, โคตมี.

从nadī等词干后，在阴性中加ī后缀；如：河(nadī)、地(mahī)、少女(kumārī)、年轻女子(taruṇī)、婆楼那之妻(vāruṇī)、乔达弥(gotamī)。

โคโต วา().

或从go词干。

คาวี, โค; อากติคโณ’ยํ–-งกาโร ‘‘นฺตนฺตุนํ งิมฺหิ โต วา‘‘ติ. วิเสสนตฺโถ.

（例如）gāvī（母牛），（阳性为）go（牛）。此为类推词组。（后缀中的）ṅ字母有其特殊作用，如在“ntantunaṃ ṅimhi to vā”一颂中所示，其作用在于限定。

ยกฺขาทิตฺตฺวิตี จ-.

从夜叉等词干后加inī以及ī。

ยกฺขาทิโต อิตฺถิยมินี โหติ งี จ; ยกฺขินี, ยกฺขิ; นาคินี, นาคี; สีหินี, สีหี.

从夜叉(yakkha)等词，在阴性中加上inī和ī后缀；例如：yakkhinī、yakkhi（夜叉女）；nāginī、nāgī（龙女）；sīhinī、sīhī（狮子女）。

อารามิกาทีหิ-.

从园丁(ārāmika)等词。

อารามิกาทิโต อินี โหติตฺถิยํ; อารามิกินี; อนนฺตราสิกินี; ราชินี.

从园丁(ārāmika)等词，在阴性中加上inī后缀；例如：ārāmikinī（园丁女）；anantarāsikinī（近邻女）；rājinī（王后）。

สญฺญายํ มานุโส().

对于人(mānusa)一词，当其为专名时。

มานุสินี; อญฺญตฺร มานุสี.

（其阴性形式为）mānusinī（人女）；在其他情况下则为mānusī（人女）。

ยุวณฺโณหิ นี-.

从以i和u结尾的词加上nī后缀。

อิตฺถิยมิวณฺณุวณฺณนฺเตหิ นี โหติ พหุลํ; สทาปยต ปาณินี; ทณฺฑินี; ขตฺตพนฺธุนี; ปรจิตฺตวิทุนี–-มาตุ อาทิโต กสฺมา น โหติ? อิตฺถิปฺปจฺจยํ วินาปิ อิตฺถตฺตาหิ ธานโต.

在阴性中，从以i和u结尾的词，多数加上nī后缀；例如：sadāpayata pāṇinī（常施予之女）；daṇḍinī（持杖女）；khattabandhunī（刹帝利亲族女）；paracittavidunī（知他心者女）。——为什么不从“母”（mātu）等词加上此后缀？因为即使没有阴性后缀，其词根也已表明是女性。

กฺติมฺหาญฺญตฺเถ-.

从kti后缀，在其他意义中。

กฺติมฺหาญฺญตฺเถเยว อิตฺถิยํ นี โหติ พหุลํ; สาหํ อหึสารตินี; ตสฺสา มุฏฺฐสฺสตินิยา; สา วจฺฉคิทฺธินี–-อญฺญตฺเถติ-กึ? ธมฺมรติ.

从kti后缀，仅在其他意义中，在阴性中多数加上nī后缀；例如：sāhaṃ ahiṃsāratinī（我，喜好不害者）；tassā muṭṭhassatiniyā（她的，失念者的）；sā vacchagiddhinī（她，贪爱牛犊者）。——“在其他意义中”是什么意思？（例如）Dhammarati（法乐）。

ฆรณฺยาทโย-.

“主妇”（gharaṇī）等词。

ฆรณีปฺปภุตโย นีปฺปจฺจยนฺตา สาธโว ภวนฺติ; ฆรณี; โปกฺขรณี; อีสฺสตฺตํ นิปาตนา.

“主妇”（gharaṇī）等词，以nī后缀结尾，是正确的形式；例如：gharaṇī（主妇）；pokkharaṇī（莲池）；长音ī的出现是作为特例。

อาจริยา วา ยโลโป จ(); อาจรินี; อาจริยา.

从“阿阇梨”（ācariya）一词，（其阴性形式）或为ācariyā，或（加上inī后缀时）省略y；例如：ācarinī（女阿阇梨）；ācariyā（女阿阇梨）。

มาตุลาทิตฺวานี ภริยายํ-.

从“舅父”（mātula）等词，在“妻子”的意义中（加上）ānī后缀。

มาตุลาทิโต ภริยายมานี โหติ; มาตุลานี; วรุณานี; คหปตานี; อาจริยานี.

从“舅父”（mātula）等词，在“妻子”的意义中加上ānī后缀；例如：mātulānī（舅母）；varuṇānī（瓦儒那之妻）；gahapatānī（家主之妻）；ācariyānī（阿阇梨之妻）。

อภริยายํ ขตฺติยา วา() ขตฺติยานี; ขตฺติยา –-นทา ทีปาฐา ภริยายนฺตุ ขตฺติยี.

对于“刹帝利”（khattiya）一词，在非“妻子”的意义中，其阴性形式或为khattiyānī，或为khattiyā。——但根据nadādi（“河”等词）类的读法，在“妻子”的意义中则为khattiyī（刹帝利之妻）。

อุปมาสํหิตสหิตสญฺญตสหสผวามลกฺขณาทิตุรุตุ-.

当“腿”（ūru）一词前有“譬喻”（upamā）、“连接”（saṃhita）、“伴随”（sahita）、“约束”（saññata）、“强健”（saha）、“美妙”（sapha）、“美妙”（vāma）、“特征”（lakkhaṇa）等词时。

อูรุสทฺทา อุปมานาทิปุพฺพา อิตฺถิยมู โหติ; กรโหรู; สํหิโตรู; สหิโตรู; สญฺญโตรู; สโหรู; สโผรู; วาโม รู; ลกฺขโณรู–-’อู’ติ-โยควิภาคา อู; พฺรหฺมพนฺธุ.

“腿”（ūru）一词，当以譬喻等词为前缀时，在阴性中变为ū；例如：karahorū（象腿女）；saṃhitorū（合拢双腿的女子）；sahitorū（并拢双腿的女子）；saññatorū（约束双腿的女子）；sahorū（强健双腿的女子）；saphorū（美腿女子）；vāmorū（美腿女子）；lakkhaṇorū（具相好之腿的女子）。——通过规则切分，“ū”也可用于他处；例如：brahmabandhū（婆罗门女亲属）。

ยุวาติ -.

从“青年”（yuva）一词。

ยุวสทฺทโตติ โหติตฺถิยํ; ยุวติ.

从“青年”（yuva）一词，在阴性中加上ti后缀；（成为）yuvati（少女）。

นฺตนฺตุนํ งีมฺหิ โต วา-.

当加上ṅī后缀时，以nt和ntu结尾的词，其词尾或变为t。

งีมฺหิ นฺตนฺตุนํ โต วา โหติ; คจฺฉตี, คจฺฉนฺตี; สีลวตี, สีลวนฺตี.

当加上ṅī后缀时，以nt和ntu结尾的词，其词尾或变为t；例如：gacchatī、gacchantī（去者[女]）；sīlavatī、sīlavantī（具戒者[女]）。

ภวโต โภโต-.

从“尊者”（bhavant）一词，（词干）变为bhota。

งีมฺหิ ภวโต โภตาเทโส โหติ วา; โภตี; ภวนฺตี.

当加上ṅī后缀时，“尊者”（bhavant）一词的词干或被替换为bhota；例如：bhotī、bhavantī（尊贵的女士）。

โคสฺสาวงิ-.

从“牛”（go）一词，（词干）替换为gāva。

โคสทฺทสฺส งีมฺหาวงิ โหติ; คาวี.

当加上ṅī后缀时，“牛”（go）一词的词干被替换为gāva；例如：gāvī（母牛）。

ปุถุสฺสปถวปุถวา-.

从“宽阔”（puthu）一词，（词干）变为pathava或puthava。

งีมฺหิ ปุถุสฺส ปถวปุถวา โหนฺติ; ปถวี; ปุถวี.–-เฐ ปถวี.

当加上ṅī后缀时，“宽阔”（puthu）一词的词干变为pathava或puthava；例如：pathavī、puthavī（大地）。——在某些情况下，（仅作）pathavī。

สมาสนฺตฺว-

复合词尾。

สมาสนฺโต อ อิติ วาธิกรียนฺติ.

“复合词尾为a”：此为管辖规则。

ปาปาทีหิ ภุมิยา-.

从以“恶”（pāpa）等词为前缀，以“地”（bhūmi）为后缀的复合词。

ปาปาทีหิ ปรา ยา ภุมิ ตสฺสา สมาสนฺโต อ โหติ; ปาป ภุมึ; ชาติภุมํ.

与pāpa（恶）等词结合的bhumi（地），其复合词的词尾变为a；例如：pāpabhumiṃ（恶地）；jātibhumaṃ（生地）。

สํขฺยาหิ-.

与数词结合。

สํขฺยาหิ ปรา ยา ภุมิ ตสฺสา สมาสนฺโต อ โหติ; ทฺวิภุมํ; ติภุมํ

与数词结合的bhumi（地），其复合词的词尾变为a；例如：dvibhumaṃ（两地）；tibhumaṃ（三地）。

นทีโคทาวรีนํ-.

Nadī（河）与Godāvarī（戈达瓦里河）。

สํขฺยาหิ ปราสํ นทีโคทาวรีนํ สมาสนฺโต อ โหติ; ปญฺจนทํ, สตฺตโคทาวรํ.

与数词结合的nadī（河）和godāvarī（戈达瓦里河），其复合词的词尾变为a；例如：pañcanadaṃ（五河）；sattagodāvaraṃ（七戈达瓦里河）。

อสํขฺเยหิ จางฺคุลฺยานญฺญาสํขฺยตฺเถสุ-.

从前接非数词的`aṅguli`（指），且不在另一数词的意义中。

อสํขฺเยหิ สํขฺยาหิ จ ปราย องฺคุลฺยา สมาสนฺโต อโหติ โน เจ อญฺญปทตฺเถ อสํขฺยตฺเถว สมาโส วตฺติเต.’นิคฺคตมงฺคุลีหิ’ นิรงฺคุลํ; อจฺจงฺคุลํ; ทฺเว องฺคุลิโย สมาหฏา’ทฺวงฺคุลํ–-อนญฺญาสํขฺยตฺเถสูติ-กึ? ปญฺจงฺคุลิหตฺโถ; อุปงฺคุลิ–-กถํ, ทฺวฺญงฺคุลี ปมาณมสฺสาติ ทฺวงฺคุลนฺติ-นาตุ สมาโส’ญฺญปทตฺเถ วิหิโต มตฺตาทีนํ โลเป กเต ตตฺถวตฺตเต; องฺคุลสทฺโทวา ปมาณวาจีสทฺทนฺตรํ–-ยถาเสนางฺคุลปฺปมาเณน องฺคุลานํ สตํ ปุณฺณํ จตุทฺทส วา องฺคุลานีติ.

若`aṅguli`(指)跟在非数词和数词之后，其复合词的词尾变为`a`，只要该复合词不是在他称(aññapadattha)或非数词之义中构成。例如：由“niggatam aṅgulīhi”(无指)构成`niraṅgulaṃ`；`accaṅgulaṃ`(超指)；由“dve aṅguliyo samāhaṭā”(两指之合)构成`dvaṅgulaṃ`。——“在非他称与非数词之义中”是何义？[此为排除]：`pañcaṅgulihattho`(五指之手)；`upaṅguli`(近指)。——那么，由“dve aṅgulī pamāṇam assā”(其量为二指)构成的`dvaṅgulaṃ`是如何形成的呢？此复合词并非规定用于他称之义；当“量”(`matta`)等词被省略时，它就在此义中运作。或者，`aṅgula`一词本身就是另一个表示度量的词。例如：“以军指(senāṅgula)为量”，“满一百指”或“十四指”。

ทีฆาโหวสฺเสกเทเสหิ จ รตฺยา-.

与`dīgha`(长)、`aho`(日)、`vassa`(雨季)及表示部分的词结合的`ratti`(夜)。

ทีฆาทีหิ อสํขฺเยหิ สํขฺยาหิ จ ปราย รตฺติยา สมาสนฺโต อ โหติ; ทีฆรตฺตํ; อโหรตฺตํ; วสฺสารตฺตํ; ปุพฺพรตฺตํ; อปรรตฺตํ; อฑฺฒรตฺตํ;’อติกฺกนฺโต รตฺตึ’ อติรตฺโต;’ทฺเว รตฺตี สมาหฏา’ ทฺวิรตฺตํ–-วา กฺวจิ พหุลาธิการาเอกรตฺตํ; เอกรตฺติ–-อนญฺญาสํขฺยตฺเถสุตฺเวว-ทีฆรตฺติ, เหมนฺโต; อุปรตฺติ–-กฺวจิ โหเตว พหุลํ วิธานา;ยถารตฺตํ.

若`ratti`(夜)跟在`dīgha`(长)等词、非数词或数词之后，其复合词的词尾变为`a`；例如：`dīgharattaṃ`(长夜)；`ahorattaṃ`(昼夜)；`vassārattaṃ`(雨季之夜)；`pubbarattaṃ`(前夜)；`apararattaṃ`(后夜)；`aḍḍharattaṃ`(半夜)；由“atikkanto rattiṃ”(超越夜晚)构成`atiratto`；由“dve rattī samāhaṭā”(两夜之合)构成`dvirattaṃ`。——根据“多样性”(`bahula`)的通用规则，有时也作`ekarattaṃ`或`ekaratti`(一夜)。——但这仅限于非他称与非数词之义中，[反例是]：`dīgharatti`(长夜，即`hemanto`“冬季”)；`uparatti`(近夜)。——根据“多样性”的规定，有时也会发生；例如：`yathārattaṃ`(如其夜)。

โคตฺวจตฺเถ จาโลเป-.

关于`go`(牛)：在非布料义且无省略时。

โคสทฺทา อโลปวิสยา สมาสนฺโต อโหติ น เว วตฺเถ สมาโส อญฺญปทตฺเถ อสํขฺยฺยตฺเถ จ; ราชคโว; ปรมคโวร ปญฺจควธโน; ทสควํ–-อโลเปติ-กึ?ปญฺจหิ โคหิ กีโต ปญฺจคุ; อจตฺเถติ-กึ? อชสฺสคาโว –-อนญฺญาสํขฺยตฺเถสุตฺเวว-จิตฺตคุ;อุปคุ.

`go`(牛)一词在无省略的情况下，其复合词的词尾变为`a`，但如果复合词表示布料、他称(aññapadattha)或具有非数词之义时则不然。例如：`rājagavo`(王牛)；`paramagavo`(最胜牛)；`pañcagavadhano`(有五牛之财者)；`dasagavaṃ`(十牛)。——“无省略”是何义？[反例是]：由“pañcahi gohi kīto”(以五牛所购)构成的`pañcagu`。——“非布料义”是何义？[反例是]：`ajassagāvo`(山羊、马与牛)。——这仅限于非他称与非数词之义中，[反例是]：`cittagu`(杂色牛)；`upagu`(近牛)。

รตฺตินฺทิวทารควจตุรสฺสา-.

`rattindiva`(昼夜)、`dāragava`(妻与牛)、`caturassa`(四马)。

เอเต สทฺทา อ อนฺตา นิปจฺจนฺเต;’รตฺโต จ ทิวา จ’ รตฺตินฺทิวํ;’ รตฺติ จ ทิวา จ’รตฺตินฺทิวํ;’ทารา จ คาโว จ’ ทารควํ;’ วตสฺโส อสฺสิโย อสฺส’ จตุรสฺโส.

这些词不规则地以`a`为词尾；由“ratti ca divā ca”(夜与昼)构成`rattindivaṃ`；由“dārā ca gāvo ca”(妻与牛)构成`dāragavaṃ`；由“catasso assiyo assā ca”(四匹母马与公马)构成`caturasso`。

อายาเม’นุควํ-.

在长度的意义上，`anugavaṃ`。

อนุควนฺติ นิปจฺจเต อายาเม คมฺยมาเน; อนุควํ, สกฏํ–-อายาเมติ-กึ? คุนฺนํ ปจฺฉา อนุคุ.

当表示长度时，不规则地形成`anugavaṃ`；例如：`anugavaṃ sakaṭaṃ`(随牛而行的车)。——“在长度的意义上”是何义？[反例是]：由`gunnaṃ pacchā`构成的`anugu`(在牛群之后)。

อกฺขิสฺมาญฺญตฺเถ-.

从`akkhi`(眼)，在他称之义中。

อกฺขิสฺมา สมาสนฺโต อ โหติ อญฺญตฺเถ เจ สมาโส; วิสาลกฺโข.

从`akkhi`(眼)，如果复合词用于他称之义，其词尾变为`a`；例如：`visālakkho`(广眼者)。

ทารุมฺภฺยงฺคุลฺยา-.

关于`aṅguli`(指)，在木头的意义上。

องฺคุลนฺตา อญฺญปทตฺเถ ทารุมฺหิ สมาสนฺโต อ โหติ; ทฺวงฺคุลํ, ทารุ; ปญฺจงฺคุลํ–-องฺคุลิสทิสาวยวํ ธญฺญาทีนํ วีกฺเขปกํ ทารูติ วุจฺจเต–-ปมาเณ ตุ ปุพฺเพ วิย สิทฺธํ; สขราชสทฺทาอการนฺตาว, สิสฺโส’ปิ น ทิสฺสติ–-คาณฺฑีวธตฺวาติ ปกตนฺตเรนสิทฺธํ.

若以`aṅguli`(指)结尾的复合词是他称复合词且意为木头时，其复合词的词尾变为`a`；例如：`dvaṅgulaṃ dāru`(二指木)；`pañcaṅgulaṃ`。——此处所谓的“木头”，是指用于播撒谷物等、具有类似手指部件的器具。——但在表示度量时，则如前述规则成立。——`sakhi`和`rāja`二词[在复合词中]是`a`结尾的，但`sisso`则未见此用法。——`gāṇḍīvadhanvā`(持甘狄瓦弓者)一词则由其他规则成立。

ทฺวิ วีติหาเร-.

在相互行为中，[词语]重复。

กฺริยาวฺยติหาเร คมฺยมาเน อญฺญปทตฺเถ วตฺตมานโต จิ โหติ; เกสาเกสิ; ทณฺฑาทณฺฑิ–-จกาโร’จิสฺมิ’นฺติ. วิเสสนตฺโถ; สุคนฺธิ ทุคฺคนฺธีติ-ปโยโค นทิสฺสเต.

当表示相互行为，且复合词用于他称之义时，词尾变为`i`；例如：`kesākesi`(互相抓头发)；`daṇḍādaṇḍi`(棍棒相击)。——`ci`中的`c`字有特定作用。——`sugandhi`(香)和`duggandhi`(臭)的用法在这里不可见。

ลตฺวิตฺถิยูหิ โก-.

从以`vantu`为后缀的词，以及阴性`ī`、`ū`结尾的词，加`ka`后缀。

ลตุปฺปจฺจยนฺเตหิ อิตฺถิยมีการูการนฺเตหิ จพหุลํ กปฺปจฺจโย โหติ อญฺญปทตฺเถ; พหุกตฺตุโก; พหุกุมาริโก; พหุพฺรหฺมพนฺธุโก, พหุลํตฺเวว-สุพฺภุ.

从以`vantu`为后缀的词，以及阴性`ī`、`ū`结尾的词，当复合词指代其他事物时，通常加上`ka`后缀；例如：`bahukattuko`(多作者的)；`bahukumāriko`(多少女的)；`bahubrahmabandhuko`(多婆罗门亲属的)。——但根据“多样性”规则，有时也不加，例如：`subbhū`(美眉的)。

วาญฺญโต-.

或者从其他词。

อญฺเญหิ อญฺญปทตฺเถ โก วา พหุลํ โหติ; พหุ มาลโก; พหุมาโล.

从其他词，当复合词指代其他事物时，`ka`后缀可选择性地、通常地加上；例如：`bahumālako`(多花环的)；`bahumālo`(多花环的)。

อุตฺตรปเท-.

在后分词中。

เอตมธิกตํ เวทิตพฺพํ.

这应被理解为管辖标题。

อิมสฺสิทํ-.

`imassa`(此)作`idaṃ`。

อุตฺตรปเท ปรโต อิมสฺส อิทํ โหติ; อิทมฏฺฐิตา; อิทปฺปจฺจยา; นิคฺคหีตโลโป ปสฺส จ ทฺวิภาโว.

当有后分词时，`imassa`(此)变为`idaṃ`；例如：`idamaṭṭhitā`(此之存在)；`idappaccayā`(此缘)。(此中发生了)鼻音的省略以及`p`的重叠。

ปุํ ปุมสฺส วา-.

`pumassa`(阳性)任选作`puṃ`。

ปุมสฺส ปุํโหตุตฺตรปเท วิภาสา; ปุลฺลิงฺคํ; ปุํลิงฺคํ.

`pumassa`在后分词中任选作`puṃ`；例如：`pulliṅgaṃ`；`puṃliṅgaṃ`(阳性)。

ฏ นฺนนฺตุนํ-.

对于以`nna`和`ntu`结尾的词，[词尾变为]`ṭa`。

เอสํ ฏ โหตุตฺตรปเทกฺวจิ วา; ภวมฺปติฏฺฐา มยํ; ภาควมมูลกา โน ธมฺมา–-พหุลาธิการา ตราทิสุ จ; ปเคว มหตฺตรี; รตฺตญฺญุมหตฺตํ.

这些词在后分词中，有时任选作`ṭa`；[例如：]`bhavampatiṭṭhā mayaṃ`(我们以尊者为依处)；`bhāgavamamūlakā no dhammā`(我们的法以世尊为根本)。——根据“多样性”的通用规则，在`tara`等词中也是如此；`pageva mahattarī`(何况更伟大者)；`rattaññumahattaṃ`(长老之伟大)。

อ-๕

A-5

.

.

เอสํ อ โหตุตฺตรปเท; คุณวนฺตปติฏฺโฐ’สฺมิ.

这些词在后分词中变为`a`；例如：`guṇavantapatiṭṭho”smi`(我立于具德者之中)。

[หฺหฺว ปเค ]

มนาทฺยาปาทีนโม มเย จ-.

以`manas`等词和`āpas`等词，其词尾在后分词和`maya`之前变为`o`。

มนาทีนมาปาทีนญฺจ โอ โหตุตฺตรปเท มเย จ; มโน เสฏฺฐา; มโนมยา; รโชชลฺลํ; รโชมยํ; อาโปคตํ; อาโปมยํ; อนุยนฺติ ทิโสทิสํ.

“manas”等词与“āpas”等词，其尾音在后接词前及“maya”前变为“o”；mano seṭṭhā（心为首）；manomayā（心所成）；rajojallaṃ（尘垢）；rajomayaṃ（尘所成）；āpogataṃ（入于水）；āpomayaṃ（水所成）；anuyanti disodisaṃ（他们随行于各方各向）。

ปรสฺสสํขฺยาสุ-.

“para”在数词前。

สํขฺยาสุตฺตรปเทสุ ปรสฺส โอ โหติ; ปโรสตํ, ปโรสหสฺสํ–-สํขฺยาสูติ-กึ?ปรทตฺตุปชีวิโน.

“para”在后接的数词前变为“o”；例如：parosataṃ（一百以上），parosahassaṃ（一千以上）。——为什么要说“在数词前”呢？反例是：paradattupajīvino（依靠他人所施而活命的人）。

ชเน อุตฺตรปเท ผุถสฺส อุ โหติ; อริเยหิ ปุถเควายํ ชโนติ ปุถุชฺชโน.

在后接词“jana”前，“puthu”的尾音为“u”；此人与圣者相异，故名为凡夫（puthujjano）。

โส ฉสฺสาหายตเน วา-.

“cha”在“aha”与“āyatana”前可选择地变为“so”。

อเห อายตเน วุตฺตรปเท ฉสฺส โส วา โหติ; สาหํ, ฉาหํ; สฬายตนํ, ฉฬายตนํ.

在后接词“aha”与“āyatana”前，“cha”可选择地变为“so”；例如：sāhaṃ, chāhaṃ；saḷāyatanaṃ, chaḷāyatanaṃ。

ลฺตุปิตาทีนมารงรงิ-.

以“-tu”结尾的词与“pitar”等词，其尾音变为“āraṃ”与“araṃ”。

ลตุปฺปจฺจยนฺตานํ ปิตาทีนญฺจ ยถากฺกมมารงรงิ วา โหนฺตุตฺตรปเท; สตฺถารทสฺสนํ; กตฺตารนิทฺเทโส; มารต ปิตโร–-วาตฺเวว-สตฺถุทสฺสนํ; มาตาปิตโร.

以“-tu”为后缀的词与“pitar”等词，在后接词前可选择地依次变为“āraṃ”与“araṃ”；例如：satthāradassanaṃ（见导师）；kattāraniddeso（作者的解释）；mātāpitaro（父母）。——因为是“可选择地”，（不变时则为）：satthudassanaṃ；mātāpitaro。

วิชฺชาโยนิสมฺพานฺธนมา ตตฺร จตฺเถ-.

与知识和血缘相关者，当后接词亦是此类词，且在“与”的意义上时，其尾音变为“ā”。

ลตุปิตาทีนํ วิชฺชาสมฺพนฺธีนํ โยนิสมฺพนฺธีนญฺจ เตสฺเวว ลตุปิตาทิสุ วิชฺชาโยนิสมฺพนฺธิสุตฺตรปเทสุ จตฺถวิสเย อา โหติ; โหตาโปตาโร; มาตาปิตโร–-ลตุปิตาทีนนฺตฺเววปุตฺตภาตโร; ตตฺเรติ-กึ? ปิตุปิตามหา; จตฺเถติ-กึ; มาตุ ภาตา; วิชฺชาโยนิสมฺพนฺธานนฺติ-กึ?ทาตุภาตโร.

以“-tu”结尾与“pitar”等词，若与知识或血缘相关，当其后所接的词亦是此类与知识或血缘相关的词，且在表达“与”的意义时，其尾音变为“ā”；例如：hotāpotāro（hotar祭司与potar祭司）；mātāpitaro（母亲与父亲）。——仅限于“以“-tu”结尾与“pitar”等词”，（反例是）puttabhātaro（儿子与兄弟）。为什么要说“当其后所接的词亦是此类词”呢？反例是：pitupitāmahā（父亲与祖父）。为什么要说“在表达‘与’的意义时”呢？反例是：mātu bhātā（母亲的兄弟）。为什么要说“与知识或血缘相关”呢？反例是：dātubhātaro（施者与兄弟）。

ปุตฺเต-.

在“putta”（子）前。

ปุตฺเต อุตฺตรปเท วตฺถวิสเย ลตุปิตาทีนํวิชฺชาโยนิ สมฺพนฺธานมา โหติ; ปิตาปุตฺตา; มาตาปุตฺตา.

当后接词为“putta”时，与知识或血缘相关的、以“-tu”结尾或“pitar”等词，其尾音变为“ā”；例如：pitāputtā（父子）；mātāputtā（母子）。

จิสฺมึ-.

在“ci”前。

จิปฺปจฺจยนฺเต อุตฺตรปเท อา โหติ; เกสาเกสิ; มุฏฺฐามุฏฺฐิ.

当后接词是以“ci”为后缀的词时，前一词的尾音变为“ā”；例如：kesākesi（头发对头发地）；muṭṭhāmuṭṭhi（拳头对拳头地）。

อิตฺถิยมฺหาสิตปุมิตฺถิ ปุเมเวกตฺเถ-.

在同义复合词中，有对应阳性形式的阴性词，变为阳性形式。

อิตฺถิยํ วตฺตมาเน เอกตฺเถ สมานาธิกรเณ อุตฺตรปเท ปเร ภาสิตปุมา อิตฺถิ ปุเมว โหติ; กุรภริโย; ทีฆ

在指代阴性事物的同格复合词中，当有后接词时，有对应阳性形式的阴性词变为阳性形式；例如：kurarabhariyo；dīghajaṅgho；

ชงฺโฆ; ยุวชาโย–-อิตฺถิยนฺติ-กึ?’กลฺยาณี ปธานเมสํ’ กลฺยฺยาณิปฺปธานา; ภาสิตปุเมติ- กึ? กญฺญาภริโย; อิตฺถิติ-กึ? คามณิกุลํ ทิฏฺฐิ อสฺส’ คามณิทิฏฺฐิ; เอกตฺเถติ-กึ?’กลฺยาณิยา มาตา’ กลฺยาณีมาตา.

yuvajāyo。——为什么要说“指代阴性事物”呢？例如：“Kalyāṇī是她们的首要者”，即kalyāṇippadhānā。为什么要说“有对应阳性形式”呢？反例是：kaññābhariyo（以少女为妻的人）。为什么要说“阴性词”呢？例如：“他的见解是村长家族的”，即gāmaṇidiṭṭhi（村长家族之见）。为什么要说“同义”呢？反例是：“Kalyāṇī的母亲”，即kalyāṇīmātā。

กฺวจิปฺปจฺจเย-.

在某些后缀前。

ภาสิตปุมิตฺถิ ปจฺจเย กฺวจิ ปุเมว โหติ; วฺยตฺตตรา, วฺยตฺตตมา.

有对应阳性形式的阴性词，在某些后缀前，会变为阳性形式；例如：vyattatarā（更明显），vyattatamā（最明显）。

สพฺพาทโย วุตฺติมตฺเต-.

“sabba”等词在复合或派生形式中。

อิตฺถิวาจกา สพฺพาทโย วุตฺติมตฺเต ปุเมว โหนฺติ; ตสฺสา มุขํ’ ตมฺมุขํ; ตสฺสํ ตตฺร; ตาย ตโต; ตสฺสํเวลายํ ตทา.

表示阴性的“sabba”等代词，在复合或派生形式中仅使用阳性词干；例如：“tassā mukhaṃ”（她的脸）变为tammukhaṃ（那脸）；“tassaṃ”（在她那里）变为tatra（在那里）；“tāya”（从她）变为tato（从那里）；“tassaṃ velāyaṃ”（在那个时候）变为tadā（那时）。

ฉายาย ชยํ ปติมฺหิ-.

在“pati”（夫）前，“jāyā”（妻）变为“jayaṃ”。

ปติมฺหิ ปเร ชายาย ชยํ โหติ; ชยมฺปตี–-ชานิปตีติปกตนฺตเรน สิทฺธํ; ตถา ทมฺปตี ชมฺปตีติ.

当后接词为“pati”（夫）时，“jāyā”（妻）变为“jayaṃ”；例如：jayampatī（夫妻）。——jānipatī一词由其他规则确立；dampatī、jampatī亦是如此。

สญฺญายมุโททกสฺส-.

在专名中，（作为后接词的）“udaka”（水）变为“uda”。

สญฺญายมุทกสฺสุตฺตรปเท อุทาเทโส โหติ; อุทธี; อุทปานํ.

在专名中，当“udaka”（水）作为后接词时，被替换为“uda”；例如：udadhī（海洋）；udapānaṃ（水井）。

กุมฺภาทิสุวา-.

在“kumbha”（罐）等词之后，可选择地。

กุมฺภาทสุตฺตรปเทสุ อุทกสฺส อุทาเทโส วา โหติ; อุทกุมฺโภ, อุทกกุมฺโภ; อุทปตฺโต, อุทกปตฺโต; อุทพินฺทุ, อุกพินฺทุ–-อากติคโณ’ยํ.

在后接词“kumbha”（罐）等词前，“udaka”（水）可选择地被替换为“uda”；例如：udakumbho 或 udakakumbho（水罐）；udapatto 或 udakapatto（水碗）；udabindu 或 udakabindu（水滴）——这是一个例示类（ākatigaṇa）。

โสตาทิสูโลโป-.

在“sota”（流）等词前，（“udaka”的）“u”被省略。

โสตาทิสุตฺตรปเทสุอุทกสฺส อุสฺสโลโป โหติ; ทกโสตํ; ทกรกฺขโส.

当“sota”（流）等词作为后接词时，“udaka”（水）的“u”被省略；例如：dakasotaṃ（水流）；dakarakkhaso（水妖）。

ฏ นญฺสฺส-.

“nañ”（否定前缀）变为“a”。

อุตฺตรปเทนญฺสทฺทสฺส ฏ โหติ; อพฺราหฺมโณ –-ญกาโร กึ, เกวลสฺสมา โหตุ; ปามนปุตฺโต.

当有后分时，`nañ`变为`a`；例如`abrāhmaṇo`（非婆罗门）。——为何有`ñ`字？莫要仅对`na`发生；`pāmanaputto`（卑贱者之子）。

อน สเร-.

`an`，于元音前。

สราโท อุตฺตรปเท นญฺสทฺทสฺสอน โหติ; อนกฺขาตํ.

当后分以元音为首时，`nañ`变为`an`；例如：`anakkhātaṃ`（未被讲述的）。

๒ ญกาโรติ-สพฺพตฺถ.

2. `ñ`字[作为指示符]：遍于一切处。

นขาทโย-.

`nakha`（指甲）等词。

นขาทโย สทฺทา อกตฏาเทสา นิปจฺจนฺเต;’นาสฺส ขมตฺถิติ’ นโข; อขมญฺญํ–-สญฺญาสทฺเทสุ จ นิปฺผตฺติมตฺตํ ยถากถจิ กตฺตพฺพํ.’

`nakha`（指甲）等词，是在不作`a`替换的情况下不规则地构成的。由“`nāssa khamaṃ atthi`”（“于彼无忍耐”）而有`nakho`（指甲）；`akhamaññaṃ`（其他不堪忍者）。于此等名言中，其构成仅需以某种方式完成即可。

นาสฺส กุลมตฺถิ’ติ นกุโล; อกุลมญฺญํ; นข นกุล นปุํสก นกฺขตฺต นาก เอวมาทิ.

由“`nāssa kulaṃ atthi`”（“于彼无家族”）而有`nakulo`（那拘罗）；`akulamaññaṃ`（其他无家族者）。例如：`nakha`（指甲）、`nakula`（那拘罗）、`napuṃsaka`（中性）、`nakkhatta`（星宿）、`nāka`（天界）等等。

นโค วาปฺปาณินิ-.

`nago`，或于无生命者。

นคฺैจฺจปฺปาณินิ วา นิปจฺจเต; นคา, รุกฺขา; นคา, ปพฺพตา; อคา, รุกฺขา; อคา ปพฺพตา–-อปฺปาณินีติ -กึ? อโค วสโล สีเตน.

`nago`一词，于无生命者义，或不规则地构成；例如：`nagā`（诸树），即`rukkhā`（诸树）；`nagā`（诸山），即`pabbatā`（诸山）。同样，`agā`（诸树），即`rukkhā`（诸树）；`agā`（诸山），即`pabbatā`（诸山）。——为何说“无生命者”？[反例是：]`ago vasalo sītena`（一个贱民因寒冷而不能动弹）。

สหสฺส โส’ญฺญตฺเถ-.

`saha`之`so`[替代式]，于他义。

อญฺญปทตฺถวุตฺติมฺหิ สมาเส อุตฺตรปเท ปเร สหสฺส โส วา โหติ; สปุตฺโต, สหปุตฺโต; อญฺญตฺเถติ-กึ? สหกตฺวา สหยุชฺฌิตฺวา.

于表他义(bahubbīhi)之复合词中，当有后分时，`saha`（与）或变为`so`；例如：`saputto`或`sahaputto`（有子者）。——为何说“于他义”？[反例是：]`sahakatvā`（一起做后），`sahayujjhitvā`（一起战斗后）。

สญฺญายํ-.

于名言中。

สหสฺสุตฺตรปเท โส เหติ สญฺญายํ; สาสฺสตฺถํ; สปลาสํ.

于名言中，当有后分时，`saha`变为`so`；例如：`sāssatthaṃ`（有圣菩提树的[地方]）；`sapalāsaṃ`（有波罗奢树的[地方]）。

อปจฺจกฺเข-.

于非现前义。

อปจฺจกฺเข คมฺยมาเน สหสฺส โส โหตุตฺตรปเท; สาคฺคิ, กโปโต; สปิสาวา, วาตมณฺฑลิกา.

当“非现前”义被理解时，当有后分时，`saha`变为`so`；例如：`sāggi kapoto`（带火之鸽）；`sapisācā vātamaṇḍalikā`（带毕舍遮女之旋风）。

อกาเล สกตฺเถ-.

于非时[词]及自义中。

สกตฺถปฺปธานสฺส สหสทฺทสฺส อกาเล อุตฺตรปเท โส โหติ; สมฺปนฺนํ พฺรหฺมํ สพฺรหฺมํ; สจกฺกํ นิเธหิ, สธุรํ–-อกาเลติ-กึ? สหปุพฺพนหํ, สหาปรนฺหํ.

当`saha`以其自义为主，且后分为非时间词时，它变为`so`。例如：`sabrahmaṃ`（与梵天一起）；`sacakkaṃ nidhehi`（放下带轮子的[车]），`sadhuraṃ`（带轭的）。——为何说“非时间词”？[反例是：]`sahapubbanahaṃ`（与上午一起），`sahāparanhaṃ`（与下午一起）。

คนฺถานฺตาธิกฺเย-.

于全书及增益义中。

คนฺถานฺเต อาธิกฺย จฺैอ วตฺตมานสฺส สหสฺส โส โหตุตฺตรปเท; สกลํ โชติมธีเต; สมุหุตฺตํ–-กาลตฺโถ อารมฺโภ; อาธิกฺเย-สโทณา ขารี; สมาสโก กหาปโณ; นิจฺจตฺโถ’ยมารมฺโห.

当`saha`（与）用于全书(ganthante)及增益(ādhikye)义时，当有后分时，它变为`so`。例如：`sakalaṃ jotimadhīte`（他学习全部天文学）；`samuhuttaṃ`（一须臾）。——此乃时间义之开端。于增益义中：`sadoṇā khārī`（一`khārī`加一`doṇa`）；`samāsako kahāpaṇo`（一`kahāpaṇa`加一摩沙迦）。——此乃恒常义之开端。

สมานสฺส ปกฺขาทิสุ วา-.

`samāna`（相同）于`pakkha`（派别）等词后，或[被替换]。

ปกฺขาทิสุตฺตรปเทสุ สมานสฺสโส โหติ วา; สปกฺโข, สมานปกฺโข; สโชติ, สมานโชติ–-ปกฺขาทิสูติ-กึ? สมานสีโล; ปกฺข โชติ ชนปท รตฺติ ปตฺตินี ปตฺตี นาภี พนฺธุ พฺรหฺมจารี นาม โคตฺต รูป ฐานวณฺณ วโย วจน ธมฺม ชาติย ฆจฺจ.

当`pakkha`（派别）等词作为后分时，`samāna`（相同）或变为`so`；例如：`sapakkho`或`samānapakkho`（同党）；`sajoti`或`samānajoti`（同光）。——为何说“于`pakkha`等词后”？[反例是：]`samānasīlo`（同戒者）。此类词包括：`pakkha`（派别）、`joti`（光）、`janapada`（地区）、`ratti`（夜晚）、`pattinī`（妻子）、`pattī`（步兵）、`nābhī`（肚脐）、`bandhu`（亲属）、`brahmacārī`（梵行者）、`nāma`（名）、`gotta`（姓）、`rūpa`（色）、`ṭhāna`（处）、`vaṇṇa`（种姓）、`vayo`（年龄）、`vacana`（言语）、`dhamma`（法）、`jātiya`（出身）、`ghacca`（家系）。

อุทเร อิเย-.

于`udara`（腹）后，当`iya`[后缀]紧随时。

อุทเร อิยปเร ปรโต สมานสฺส โส วา โหติ; โสทริโย; สมาโนทริโย–-อิเยติ-กึ? สมาโนทรตํ.

当`udara`（腹）之后紧随`iya`后缀时，`samāna`（相同）或变为`so`；例如：`sodariyo`或`samānodariyo`（同胞的）。——为何说“当`iya`紧随时”？[反例是：]`samānodarataṃ`（同胞关系）。

รีริกฺขเกสุ-.

于`rī`、`rikkha`、`ka`等[后缀]中。

เอเตสุสมานสฺส โส โหติ; สรี; สริกฺโข; สริโส.

于此等[后缀]前，`samāna`（相同）变为`so`；例如：`sarī`、`sarikkho`、`sariso`。

สพฺพาทินมา-.

`sabba`（一切）等词之`ā`[替代式]。

รีริกฺขเกสุสพฺพาทีนมา โหติ; ยาที, ยาทิกฺโข, ยาทิโส.

于`rī`、`rikkha`、`ka`[后缀]前，`sabba`（一切）等词变为`ā`；例如：`yādī`、`yādikkho`、`yādiso`。

นฺตกิมิมานํ ฏากีฏี-.

`nta`、`kiṃ`、`ima`之`ā`、`kī`、`ī`[替代式]。

รีริกฺขเกสุ นฺตสทฺทกึสทฺทฺैมสทฺทานํ ฏากีฏี โหนฺติ ยถากฺกมํ; ภวาที, ภวาทิกฺโข, ภวาทิโส; กีที, กีทิกฺโข, กีทิโส; อีที, อีทิกฺโข, อีทิโส.

于`rī`、`rikkha`、`ka`[后缀]前，`nta`词、`kiṃ`词、`ima`词依次变为`ā`、`kī`、`ī`；例如：`bhavādī`、`bhavādikkho`、`bhavādiso`；`kīdī`、`kīdikkho`、`kīdiso`；`īdī`、`īdikkho`、`īdiso`。

ตุมฺหามฺภานํ ตาเมกสฺมึ-.

`tumha`（你）与`amha`（我）于单数中变为`tā`与`mā`。

รีริกฺขเกสุ ตุมฺหามฺหานํ ตามา โหนฺเตกสฺมึ ยถากฺกมํ; ตาที, ตาทิกฺโข, ตาทิโส;มาที, มาทิกฺโข, มาทิโส; –-เอกสฺมินฺติ-กึ? ตุมฺหาที, อมฺหาที, ตุมฺหาทิกฺโข, อมฺหาทิกฺโข, ตุมฺหาทิโส, อมฺหาทิโส.

在后缀`rī`、`rikkha`、`ka`之前，`tumha`与`amha`于单数时依次变为`tā`与`mā`；例如：`tādī`、`tādikkho`、`tādiso`；`mādī`、`mādikkho`、`mādiso`。——为何说“于单数时”(`ekasmiṃ`)？（答：）`tumhādī`、`amhādī`、`tumhādikkho`、`amhādikkho`、`tumhādiso`、`amhādiso`（于复数时则不然）。

ตํมมญฺญตฺร-.

于其他处，（`tumha`与`amha`）变为`taṃ`与`maṃ`。

รีริกฺขกนฺตโต’ญฺญสฺมึ อุตฺตรปเท ตุมฺหามฺหานเม กสฺมึ ตํมํ โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตนฺทีปา; มนฺทีปา; ตํ สรณา, มํสรณา; ตยฺโยโค มยฺโยโคติ-พินฺทุโลโป.

当后分位词非`rī`、`rikkha`、`ka`时，`tumha`与`amha`于单数中依次变为`taṃ`与`maṃ`；例如：`tandīpā`（汝洲）、`mandīpā`（我洲）；`taṃ saraṇā`（以汝为归依）、`maṃsaraṇā`（以我为归依）；`tayyogo`（与汝相应）、`mayyogo`（与我相应）——此处为鼻音点(`bindu`)的省略。

เวตสฺเสฏ-.

`eta`（此）或变为`eṭa`。

รีริกฺขเกสฺเวตสฺเสฏ วา โหติ; เอที, เอตาที; เอทิกฺโข, เอตาทิกฺโข; เอทิโส, เอตาทิโส.

于后缀`rī`、`rikkha`、`ka`之前，`eta`（此）或变为`eṭa`；例如：`edī`、`etādī`；`edikkho`、`etādikkho`；`ediso`、`etādiso`。

วิธาทิสุ ทฺวิสฺส ทุ-.

于`vidhā`（种类）等词之前，`dvi`（二）变为`du`。

ทฺวิสฺส ทุ โหติ วิธาทิสุ; ทุวิโธ, ทุปฏฺฏํ; เอวมาทิ.

`dvi`（二）于`vidhā`（种类）等词之前变为`du`；例如：`duvidho`（二种的）、`dupaṭṭaṃ`（双层的）；等等。

ทิ คุณาทิสุ-.

于`guṇa`（倍）等词之前，（`dvi`）变为`di`。

คุณาทิสุ ทฺวิสฺส ทิ โหติ; ทิคุณํ, ทิรตฺตํ, ทิคุ; เอวมาทิ

于`guṇa`（倍）等词之前，`dvi`（二）变为`di`；例如：`diguṇaṃ`（二倍）、`dirattaṃ`（二夜）、`digu`（二牛，或指二数复合词）；等等。

ติสฺว-.

于`ti`（三）之前，（`dvi`的`i`）变为`a`。

ตีสุ ทฺวิสฺส อ โหติ; ทฺวตฺติกฺขตฺตุํ, ทฺวตฺติปตฺตปูรา.

于`ti`（三）之前，`dvi`（二）的`i`变为`a`；例如：`dvattikkhattuṃ`（二或三次）、`dvattipattapūrā`（满二或三钵）。

อา สํขฺยายาสตาโท’นญฺญตฺเถ-.

于数词前，（`dvi`）变为`ā`，然`sata`（百）等词前及有他义时则不然。

สํขฺยายมุตฺตรปเท ทฺวิสฺสอา โหตสทาโท’นญฺญตฺเถ; ทฺวาทส, ทฺวาวีสติ, ทฺวตฺตึส; สํขฺยายนฺติ-กึ?’ทิรตฺตํ; อสตาโทติ-กึ? ทฺวิสตํ, ทฺวิสหสฺสํ; อนญฺญตฺเถติ-กึ?ทฺวิทสา.

当后分位词为数词时，`dvi`（二）变为`ā`，然`sata`（百）等词前及有他义时则不然；例如：`dvādasa`（十二）、`dvāvīsati`（二十二）、`dvattiṃsa`（三十二）。——为何说“当为数词时”(`saṃkhyāyaṃ`)？（答：）`dirattaṃ`（二夜）。——为何说“`sata`等词前则不然”(`asatādo`)？（答：）`dvisataṃ`（二百）、`dvisahassaṃ`（二千）。——为何说“有他义时则不然”(`anaññatthe`)？（答：）`dvidasā`（两个十）。

ติสฺเส-.

（于同样条件下）`ti`（三）变为`e`。

สํขฺยายมุตฺตรปเท ติสฺส เอโหตสตาโท’นญฺญตฺเถ; เตรส, เตวิส, เตตฺตึส–-สํขฺยายนฺตฺเวว-ติรตฺตํ; อสตาโทตฺเวว-ติสตํ; อนญฺญตฺเถตฺเวว-ติวตุกา.

当后分位词为数词时，`ti`（三）变为`e`，然`sata`（百）等词前及有他义时则不然；例如：`terasa`（十三）、`tevisa`（二十三）、`tettiṃsa`（三十三）。——为何说“当为数词时”？（答：）`tirattaṃ`（三夜）。——为何说“`sata`等词前则不然”？（答：）`tisataṃ`（三百）。——为何说“有他义时则不然”？（答：）`tivatukā`（有三葫芦者）。

จตฺตาลิสาโท วา-.

于`cattālīsā`（四十）等词之前，（此变化）或然。

ติสฺเสวา โหติ จตฺตาลีสาโท; เตจตฺตาลีส, ติจตฺตาลีส; เตปญฺญาส, ติปญฺญาส; เตสฏฺฐิ, ติสฏฺฐิ; เตสตฺตติ, ตีสตฺตตี; ตฺญสีติ, ติยาสีติ; เตนวุติ, ตินวุติ–-อสตาโทตฺเวว-ติสตํ.

于`cattālīsā`（四十）等词之前，`ti`（三）或变为`e`；例如：`tecattālīsa`或`ticattālīsa`（四十三）；`tepaññāsa`或`tipaññāsa`（五十三）；`tesaṭṭhi`或`tisaṭṭhi`（六十三）；`tesattati`或`tīsattati`（七十三）；`tñasīti`或`tiyāsīti`（八十三）；`tenavuti`或`tinavuti`（九十三）。——“`sata`等词前则不然”的规定依然适用，例如：`tisataṃ`。

ทฺวิสฺสา จ-.

`dvi`（二）亦或变为`ā`。

อสตาโท’นญฺญตฺเถ จตฺตาลีสาโท ทฺวิสฺเส วา โหติ อาว ทฺเวจตฺตาลีสํ, ทฺวาจตฺตาสํ, ทฺวิจตฺตาลีสํ; ทฺเวปญฺญาสํ, ทฺวาปญฺญาสํ, ทฺวิปญฺญาสํ; อิจฺจาทิ.

于`sata`（百）等词前及有他义时除外，在`cattālīsā`（四十）等词之前，`dvi`（二）或变为`e`或`ā`；例如：`dvecattālīsaṃ`、`dvācattāsaṃ`或`dvicattālīsaṃ`（四十二）；`dvepaññāsaṃ`、`dvāpaññāsaṃ`或`dvipaññāsaṃ`（五十二）；等等。

พาจตฺตาลิสาโท-.

（`dvi`）或变为`bā`，然`cattālīsā`（四十）等词之前除外。

ทฺวิสฺส พา วา โหตจตฺตาลีสาโท’นญฺญตฺเถ; พารส, ทฺวาทส; พาวีสติ, ทฺวาวีสติ; พตฺตึส, ทฺวตฺตึส–-อจตฺตาลีสาโทติ-กึ? ทฺวิจตฺตาลีส.

`dvi`（二）于`cattālīsā`（四十）等词之前以外、且无他义时，或变为`bā`；例如：`bārasa`（或`dvādasa`，十二）；`bāvīsati`（或`dvāvīsati`，二十二）；`battiṃsa`（或`dvattiṃsa`，三十二）。——为何说“`cattālīsā`等词之前除外”(`acattālīsādo`)？（答：）`dvicattālīsa`（四十二）。

ทฺวิสติทเสสุ ปญฺจสฺส ปณฺณุปนฺนา -.

于`vīsati`（二十）与`dasa`（十）之前，`pañca`（五）依次变为`paṇṇu`与`paṇṇa`。

วีสติทเสสุ ปเรสุ ปญฺจสฺส ปณฺณุปนฺนา โหนฺติ วา ยถากฺกมํ; ปณฺณุวีสติ, ปญฺจวีสติ;ปนฺนรส, ปญฺจทส.

当`vīsati`（二十）与`dasa`（十）在后时，`pañca`（五）或依次变为`paṇṇu`与`paṇṇa`；例如：`paṇṇuvīsati`（或`pañcavīsati`，二十五）；`pannarasa`（或`pañcadasa`，十五）。

จตุสฺส จุโต ทเส-.

于`dasa`（十）之前，`catu`（四）变为`cu`或`co`。

จตุสฺส จุโจ โหนฺติ วา ทสสทฺเท ปเร; จุทฺทส, โจทฺทส, จตุทฺทส.

当`dasa`（十）词在后时，`catu`（四）或变为`cu`、`co`；例如：`cuddasa`、`coddasa`、`catuddasa`（十四）。

ฉสฺส โส-.

（于`dasa`之前）`cha`（六）变为`so`。

ฉสฺส โส อิจฺจยมาเทโส โหติ ทสสทฺเท ปเร; โสฬส.

当`dasa`（十）词在后时，`cha`（六）有`so`之替换式；例如：`soḷasa`（十六）。

เอกฏฺฐานมา-.

（于`dasa`之前）`eka`（一）与`aṭṭha`（八）的（尾音）变为`ā`。

เอกอฏฺฐานํ อา โหติ ทเส ปเร; เอกาทส, อฏฺฐารส.

当`dasa`（十）在后时，`eka`（一）与`aṭṭha`（八）的（尾音）变为`ā`；例如：`ekādasa`（十一）、`aṭṭhārasa`（十八）。

ร สํขฺยาโต วา-.

于数词后，（`dasa`）或变为`rasa`。

สํขฺยาโต ปรสฺส ทสสฺสร โหติ วิภาสา; เอการส, เอกาทส; พารส, ทฺวาทส; ปนฺนรส, ปญฺจทส; สตฺตรส, สตฺตทส; อฏฺฐารส, อฏฺฐาทส–-ปนฺนพาเทเสสุ นิจฺจํ, อิธ น โหติ จตุทฺทส.

在数词之后，“dasa”（十）可选择性地变为“rasa”；例如：ekārasa、ekādasa（十一）；bārasa、dvādasa（十二）；pannarasa、pañcadasa（十五）；sattarasa、sattadasa（十七）；aṭṭhārasa、aṭṭhādasa（十八）。在以“panna-”和“bā-”等开头的词中，此变化是必然的，但此处在“catuddasa”（十四）中则不发生。

ฉตีหิ โฬ จ-

在“cha”（六）和“ti”（三）之后，（“dasa”的“da”）也变为“ḷa”。

ฉตีหิ ปรสฺส ทสสฺส โฬ โหติ โร จ; โสฬส, โสรส; เตฬส, เตรส.

在“cha”（六）和“ti”（三）之后，“dasa”（十）的“da”变为“ḷa”或“ra”；例如：soḷasa、sorasa（十六）；teḷasa、terasa（十三）。

จตุตฺถตติยานมฑฺฒุฑฺฒติยา-.

“aḍḍha”（半）与“catuttha”（第四）、“tatiya”（第三）的复合形式。

อฑฺฒา ปเรสํ จตุตฺถตติยานํ อุฑฺฒติยา โหนฺติ ยถากฺกมํ;’อฑฺฒน จตุตฺโถ’ อฑฺฒุฑฺโฒ,’อฑฺเฒน ตติโย’ อฑฺฒติโย–-กถํ?อฑฺฒเตยฺโยติ-สกตฺเถ ณฺเย อุตฺตร ปทวุทฺธิ.

在“aḍḍha”（半）之后，“catuttha”（第四）和“tatiya”（第三）依次变为“uḍḍha”和“tiya”，构成复合词；例如：“aḍḍhena catuttho”（三又二分之一）作“aḍḍhuḍḍho”；“aḍḍhena tatiyo”（二又二分之一）作“aḍḍhatiyo”。问：“aḍḍhateyyo”一词如何形成？答：在其自身意义上加“ṇya”后缀，并令后一成员（的元音）增长。

ทุติยสฺส สห ทิยฑฺฒทิวฑฺฒา-.

“aḍḍha”（半）与“dutiya”（第二）的复合形式。

อฑฺฒา ปรสฺส ทุติยสฺส สหอฑฺฒสทฺเทน ทิยฑฺฒทิวฑฺฒา โหนฺติ;’ อฑฺเฒน ทุติโย’ ทิยฑฺโฒ, ทิวฑฺโฒ วา.

在“aḍḍha”（半）之后，“dutiya”（第二）连同“aḍḍha”一词可变为“diyaḍḍha”或“divaḍḍha”；例如：“aḍḍhena dutiyo”（一又二分之一）作“diyaḍḍho”或“divaḍḍho”。

สเร กท กุสฺสุนฺตรตฺเถ-.

当后接词以元音开头时，表示“劣”义的“ku-”变为“kad-”。

กุสฺสุตฺตรปทตฺเถ วตฺตมานสฺส สราโท อุตฺตรปเท กทา เทโสโหติ; กทนฺนํ, กทสนํ–-สเรติ-กึ? กุปุตฺโต; อุตฺตรตฺเถติ-กึ? กุโอฏฺโฐ; ราชา.

当表示“劣”义的“ku-”之后是元音开头的后接词时，“ku-”变为“kad-”；例如：kadannaṃ（劣食），kadasanaṃ（劣座）。问：为何要说“元音开头的”？答：反例是 kuputto（恶子）。问：为何要说“表示劣义”？答：反例是 kuoṭṭho（丑陋的嘴唇）。

กาปฺปตฺเถ-.

表示“少”义时，“ku-”变为“kā-”。

อปฺปตฺเถ วตฺตมานสฺส กุสฺสกา โหตุตฺตรปทตฺเถ;’อปฺปกํ ลวณํ’ กาลวณํ.

当表示“少”义时，“ku-”在后接词前变为“kā-”；例如：“appakaṃ lavaṇaṃ”（少许盐）即是“kālavaṇaṃ”。

ปุริเสวา-.

在“purisa”（人）一词前，此变化是可选的。

กุสฺส ปุริเสกา โหติ วา; กาปุริโส, กุปุริโส–-อยมปฺปตฺตวิภาสา–-อปฺปตฺเถ ตุปุพฺเพนนิจฺจํโหติ;’อีสํ ปุริโส’ กาปุริโส.

在“purisa”（人）一词前，“ku-”可选择性地变为“kā-”；例如：kāpuriso、kupuriso（恶人）。此为未得之事的可选规则。然而，若表示“少”义，则根据前一规则，此变化是必然的；例如：“īsaṃ puriso”（卑微之人）即是“kāpuriso”。

ปุพฺพาทีหุตฺตรปทสฺสอหสฺส อนฺหาเทโส โหติ; ปุพฺพนฺโห; อปรนฺโห; อชชนฺโห; สายนฺโห; มชฺฌนฺโห.

在“pubba”（前）等词之后，后接的“aha”（日）一词变为“anha”；例如：pubbanho（上午）；aparanho（下午）；ajajanho；sāyanho（傍晚）；majjhanho（中午）。

อิติ โมคฺคลฺลาเน วฺยากรเณ วุตฺติยํ สมาสกณฺโฑ ตติโย.

如是，在目犍连（Moggallāna）语法注释中，复合词品第三章终。

ฉฏฺฐิยนฺตา นามสฺมา วา ณปฺปจฺจโย โหตปจฺเจ’ภิเธเย; ณกาโร วุทฺธฺยตฺโถ; เอวมญฺญตฺราปิ,’วสิฏฺฐสฺสาปจฺจํ’ วาสิฏฺโฐ, วาสิฏฺฐี วา; โอปคโว, โอปควี วา –-เวติ-วากฺย สมาสวิกปฺปตฺถํ ตสฺสาธิกาโร สกตฺถาวธิ.

从第六格结尾的名词，在表示“后代”之义时，可选择性地加“ṇa”后缀；“ṇ”标示元音增长；其他地方也是如此。例如：“vasiṭṭhassa apaccaṃ”（婆私吒(Vasiṭṭha)的后代）即是“vāsiṭṭho”（阳性）或“vāsiṭṭhī”（阴性）；又如 opagavo（阳性）或 opagavī（阴性）。“vā”（或）一词的作用是表示可在（分析）句和（派生）词之间选择，其效力范围持续至本主题结束。

วจฺฉาทิโตณานณายนา-.

从“vaccha”等词之后，加“ṇa”和“ṇāyana”后缀。

วจฺฉาทีหิ อปจฺจปฺปจฺจยนฺเตหิ โหตฺตาทีหิจ สทฺเทหิ ณานณายนปฺปจฺจยา วา โหนฺตปจฺเจ. วจฺฉาโน วจฺฉายโน; กจฺจาโน, กจฺจายโน–-ยาคเม-กาติยาโน; โมคฺคลฺลาโน, โมคฺคลฺลายโน; สากฏาโน, สากฏายโน; กณฺภาโน, กณฺภายโน; อิจฺจาทิ.

从以“后代”后缀结尾的“vaccha”等词以及“hotta”等词之后，在表示“后代”之义时，可选择性地加“ṇa”和“ṇāyana”后缀。例如：Vacchāno、vacchāyano（Vaccha的后代）；kaccāno、kaccāyano（Kacca的后代）；若有“y”的增音，则成 kātiyāno（迦旃延）；moggallāno、moggallāyano（目犍连的后代）；sākaṭāno、sākaṭāyano（Sākaṭa的后代）；kaṇbhāno、kaṇbhāyano（Kaṇbha的后代）；等等。

กตฺติกาทีหิ วิธวาทีหิ จ เณยฺยเณรา วา ยถากฺกมํ โหนฺตปจฺเจ. กตฺติเกยฺโย. เวนเตยฺโย; ภาคีเนยฺโย อิจฺจาทิ–-เวธเวโร; วนฺธเกโร; นาฬิเกโร; สามเณโร อิจฺจาทิ.

从“Kattikā”等词以及“vidhavā”（寡妇）等词之后，在表示“后代”之义时，可依次选择性地加“ṇeyya”和“ṇera”后缀。例如：Kattikeyyo（Kattikā的后代）；Venateyyo（Vinatā的后代）；bhāgīneyyo（姐妹的后代）；等等。又如：vedhavero（寡妇的后代）；vandhakero（Vandhaka的后代）；nāḷikero（Nāḷika的后代）；sāmaṇero（沙弥，即 samaṇa 的后代）；等等。

ณฺย ทิจฺจาทีหิ-.

从“diti”等词之后，加“ṇya”后缀。

ทิติปฺปภุตีหิ ณฺโย วา โหตปจฺเจ. เทจฺโจ; อาทิจฺโจ; โกณฺฑญฺโญ; คคฺคฺโย; ภาตพฺโพ; อิจฺจาทิ

从“diti”等词之后，在表示“后代”之义时，可选择性地加“ṇya”后缀。例如：Decco（Diti的后代）；Ādicco（Aditi的后代）；Koṇḍañño（憍陈如，Koṇḍa的后代）；Gaggyo（Gagga的后代）；bhātabbo（兄弟的后代）；等等。

อา ณิ-.

从“a”尾词干后，加“ṇi”后缀。

อการนฺตโต ณิ วา โหตปจฺเจ ทกฺขิ; โทณิ; วาสวิ; วารุณิจฺจาทิ.

从以“a”音结尾的词干之后，在表示“后代”之义时，可选择性地加“ṇi”后缀。例如：dakkhi、doṇi、vāsavi、vāruṇi 等。

ราชโต ญฺโญ ชาติยํ-.

从“rājan”（王）一词，在表示“出身”之义时，加“ñña”后缀。

ราชสทฺทโต ญฺโญ วา โหตปจฺเจ ชาติยํ คมฺยมานายํ. ราชญฺโญ–-ชาติยนฺติ กึ?ราชาปจฺจํ.

从“rāja”（王）一词，在表示出身的意义上，可选择性地加“ñña”后缀。例如：Rājañño（王裔）。——“出身”（jātiyaṃ）是什么意思？国王的后裔。

ขตฺตา ยิยา-. ขตฺตสทฺทา เยยา โหนฺตปจฺเจ ชาติยํ ขตฺโย; ขตฺติโย ชาติยยนฺตฺเว-ขตฺติ.

从“khatta”（刹帝利）一词，在表示出身的意义上，加“iya”或“ya”后缀。例如：khatyo、khattiyo（刹帝利）。——“出身”在此即指刹帝利。

มนุโต สฺสสณิ-.

从“manu”（人）一词，加“ssa”和“ṇa”后缀。

มนุสทฺทโต ชาติยํ สฺสสณ โหนฺตปจฺเจ. มนุสฺโส; มานุโส? อิตฺถิยํ-มนุสฺสา; มานุสี–-ชาติยนฺตฺเวว-มาณโว.

从“manu”（人）一词，在表示出身的意义上，加“ssa”或“ṇa”后缀。例如：manusso、mānuso（人）。其女性形式为：manussā、mānusī（女人）。——“出身”在此仅指“青年”（māṇavo）。

ชนปทนามสฺมา ขตฺติยา รญฺโญ จ โณ-.

从国名，为表示刹帝利或国王时，加“ṇa”后缀。

ชนปทสฺส ยํ นามํ ตนฺนามสฺมา ขตฺติยาปจฺเจ รญฺโญว โณ โหติ. ปญฺจาโล; โกสโล; มาคโธ; โอกฺกาโก–-ชนปทนามสฺมาติ-กึ? ทาสรถิ; ขตฺติยาติ-กึ?’ปญฺจาลสฺส พฺราหฺมณสฺสาปจฺจํ’ ปญฺจาล.

从国名，为表示其刹帝利后裔或国王时，加“ṇa”后缀。例如：般遮罗人（Pañcālo）、憍萨罗人（Kosalo）、摩揭陀人（Māgadho）、奥嘎咖人（Okkāko）。——为何限定“从国名”？（为了排除人名，）例如：十车王之子（Dāsarathi）。——为何限定“刹帝利”？（为了排除其他种姓，）例如：“一位般遮罗婆罗门的后裔”是“pañcāla”。

ณฺย กุรุสิวีหี-.

从“俱卢”（Kuru）和“尸毗”（Sivi），加“ṇya”后缀。

กุรุสิวีหปจฺเจ รญฺเญ จ ณฺโย โหติ; โกรพฺโย เสพฺโย.

从“俱卢”（Kuru）和“尸毗”（Sivi），为表示其后裔或国王时，加“ṇya”后缀。例如：俱卢人（Korabyo）；尸毗人（Sebyo）。

ณ ราคา เตน รตฺตํ-.

从表示“染料”的词，在“被其染色”的意义上，加“ṇa”后缀。

ราควาจิตติยนฺตโต รตฺตมิจฺเจตสฺมึ อตฺเถ โณ โหติ’กสาเวน รตฺตํ’ กาสาวํ;โกสุมฺภํ; หาลิทฺทํ–-ราคาติ กึ? เทวทตฺเตน รตฺตํ วตฺถํ; อิธ กสฺมา นโหติ? นีลํ ปีตนฺติ–-คุณวจนตฺตา วินาปิ เณน ณตฺถสฺสาภิธานโต.

从表示染料的第三格词，在“被其染色”的意义上，加“ṇa”后缀。例如：“被袈裟色染料所染”即“袈裟色的”（kāsāvaṃ）；红花色的（kosumbhaṃ）；姜黄色的（hāliddaṃ）。——为何限定“染料”？（为了排除施事者，）例如：“提婆达多所染的衣服”（Devadattena rattaṃ vatthaṃ）。——此处为何不加后缀？（又如）“蓝色的”（nīlaṃ）、“黄色的”（pītaṃ）等，因为它们是性质词，即使没有“ṇa”后缀也能表达其义。

นกฺขตฺเตนินฺทุยุตฺเตน กาเล-.

从与月亮结合的“星宿”，在表示“时间”的意义上，（加后缀）。

ตติยนฺตโต นกฺขตฺตา เตน ลกฺขิเต กาเล โณ โหติ; ตํ เจ นกฺขนฺตมินฺทุยุตฺตํ โหติ. ผุสฺสี, รตฺตี; ผุสฺโส, อโห–-นกฺขตฺเตเนติ-กึ? คุรุนา ลกฺขิตา รตฺติ; อินฺทุ ยนุตฺเตเนติ-กึ? กตฺติกาย ลกฺขิโต มุหุตฺโต; กาเลติ-กึ? ผุสฺเสนลกฺขิตา อตฺถสิทฺธิ–-อชฺชกตฺติกาติ กตฺติกา ยุตฺเต จนฺเท กตฺติกาสทฺโท วตฺตเต.

从第三格的星宿词，在表示“由其标记的时间”的意义上，加“ṇa”后缀，条件是该星宿与月亮结合。例如：富沙之夜（Phussī rattī）；富沙之日（Phusso aho）。——为何限定“以星宿”？（为了排除其他标记物，）例如：“由导师标记的夜晚”（Gurunā lakkhitā ratti）。——为何限定“与月亮结合”？（为了排除短暂时间，）例如：“由迦底迦（Kattikā）标记的片刻”（muhutto）。——为何限定“在时间上”？（为了排除其他被标记的事物，）例如：“由富沙（Phussa）标记的义利成就”（atthasiddhi）。——“今日是迦底迦”（ajjakattikā）是指当月亮与迦底迦星宿结合时，使用“迦底迦”一词。

สาสฺส เทวตา ปุณฺณมํสิ-.

在“彼为其天神”或“彼为其满月”的意义上，（加后缀）。

เสติ ปฐมนฺตา อสฺสาติ ฉฏฺฐตฺเถ โณ ภวติ ยํ ปฐมนฺตํ สา เว เทวตา ปุณฺณมาสี วา.’สุคโต เทวตา อสฺสา’ติ โสคโต; มาหินฺโท; ยาโม; วารุโณ; ผุสฺสี ปุณฺณมาสี อสฺส สมฺพนฺธินี’ติ ผุสฺโส, มาโฆ; มาโฆ; ผคฺคุโน; จิตฺโต; เวสาโข;เปฏฺฐมุโล; อาสาฬฺโห; สาวโณ; โปฏฺฐปาโท; อสฺสยุโช; กตฺติโก; มาคสิโร–-ปุณฺณมาสีติ-กึ, ผุสฺสิ ปญฺจมี อสฺส–-ปุณฺณมาสีว คตกมาสสมฺพนฺธินี น โหติ;’ปุณฺโณ มา อสฺสนฺติ’ นิพฺพจนา–-อโต เอว นิปาตนา โณ, สาคโม จ, มาสสุตียาว นปปญฺจทสรตฺตาโท วิธิ.

从第一格词，在“彼为其…”的第六格意义上，加“ṇa”后缀，条件是该第一格词为天神或满月。例如：“善逝（Sugata）为其天神”，即“善逝信徒”（sogato）；摩哂陀（Mahinda）信徒（māhindo）；阎摩（Yama）信徒（yāmo）；伐楼拿（Varuṇa）信徒（vāruṇo）。——“富沙（Phussa）满月与此相关”，即富沙月（Phusso）；摩伽月（Māgho）；法古那月（Phagguno）；质多月（Citto）；卫塞月（Vesākho）；祇陀月（Jeṭṭho）；萨哈月（Āsāḷho）；沙婆那月（Sāvaṇo）；普吒婆陀月（Poṭṭhapādo）；阿湿毗尼月（Assayujo）；迦底迦月（Kattiko）；鹿首月（Māgasiro）。——为何限定“满月”？（为了排除其他日期，）例如：“富沙月的第五日是它的”。——“满月”（puṇṇamāsī）本身与过去的月份无关；它是由“愿月圆满”（puṇṇo mā assa）通过不规则变化而来，因此有“ṇa”后缀和“sa”的增音，而（通常的）从（月相）第三天到第十五天的构词规则不适用。

ตมธีเต ตํ ชานาติ กณิกา จ-.

在“学习它”或“了知它”的意义上，（加后缀）。

ทุติยนฺตโต ตมธีเต ตํ ชานาตีติ เอเตสฺผตฺเถสุโณ โหติ โก ณิโกว.’ วฺยากรณมธีเต ชานาติ วา’ เวยฺยากรโณ; ฉานฺทโส; กมโก; ปทโก; เวนยิโก; สุตฺตนฺติโก–-ทฺวิตคฺคหณํ ปุถเคว วิธานตฺถํ ชานนสฺสจ อชฺเฌนวิสยภาวทสฺสนตฺถํ ปสิมฺพุปสํคหตฺถญฺจ.

从第二格词，在“学习它”或“了知它”的意义上，加“ṇa”后缀（有时也用“ka”或“ṇika”）。例如：“学习或了知文法（vyākaraṇa）”者，即“文法家”（veyyākaraṇo）；（了知）“声律”（chandas）者，即“声律家”（chāndaso）；（了知）“业”（kamma）者，即“业论师”（kamako）；（了知）“文句”（pada）者，即“句法家”（padako）；（了知）“律”（vinaya）者，即“持律者”（venayiko）；（了知）“经”（suttanta）者，即“持经者”（suttantiko）。——（规则中）两次提及（“它”）是为了分别规定，并表明“了知”也是以“学习”为对象，以及为了总摄后续内容。

ตสฺส วิสเย เทเส.-.

在“彼之领域”或“地方”的意义上，（加后缀）。

ฉฐิยนฺตา วิสเย เทสรูเป โณ โหติ.’วสาตีนํ วิสโย เทโส’วาสาโต–-เทเสติ กึ? จกฺขุสฺส วิสโย รูปํ, เทวทตฺตสฺส วิสโย’นุวาโก.

从第六格词，在表示“作为地方的领域”的意义上，加“ṇa”后缀。例如：“瓦萨人（Vasāti）的领域，即其地方”，是“瓦萨国”（vāsāto）。——为何限定“地方”？（为了排除非地方的领域，）例如：“眼的领域是色”（Cakkhussa visayo rūpaṃ）；“提婆达多的领域是随诵”（anuvāko）。

นิวาเส ตนฺนาเม-.

在表示“以其为名的住处”的意义上，（加后缀）。

ฉฏฺฐิยนฺตา นิวาเส เทเส ตนฺนาเม โณ โหติ;’สิวีนํ นิวาโส เทโสเสพฺโย; วาสาโต.

从第六格词，在表示“以其为名的住处地方”的意义上，加“ṇa”后缀。例如：“尸毗人（Sivi）的住处地方”，即“尸毗国”（sebyo）；（又如）“瓦萨国”（vāsāto）。

อทูรภเว-.

在“不远处存在”的意义上，（加后缀）。

ฉฏฺฐิยนฺตา อทูรภเว เทเสตนฺนาเม โณ โหติ;’วิทสาย อทุรภวํ’ เวทิสํ.

从第六格词，在表示“离之不远而存在，并以其为名的地方”的意义上，加“ṇa”后缀。例如：“离毗提萨（Vidasā）不远的地方”，即“毗提萨城”（vedisaṃ）。

เตนติพฺพตฺเต-.

在“由其所造”的意义上，（加后缀）。

ตติยนฺตา นิพฺพตฺเต เทเสตนฺนาเม โณ โหติ; กุสมฺเพน นิพฺพตฺตา โกสมฺพี, นครี; กากนฺที, มากนฺที,’สหสฺเสน นิพฺพตฺตา’ สาหสฺสี, ปริขา–-เหตุมฺหิ กตฺตริกรเณ จ ยถาโยคํ ตติยา.

从第三格词，在表示“由其所造，并以其为名的地方”的意义上，加“ṇa”后缀。例如：由拘赏波（Kusamba）所建的“憍赏弥”（Kosambī）城；（又如）“迦 kandī”（kākandī）城、“摩 kandī”（mākandī）城；“以一千（钱）所造”的“千钱”（sāhassī）护城河。——第三格可酌情用于表示原因、作者或工具。

ตมิธตฺถิ-.

在“此中有彼”的意义上，（加后缀）。

ตนฺติ ปฐมนฺตา อิธาติ สตฺตมฺยตฺเถ เทเส ตนฺนาเม โณ โหติ, ยนฺตํ ปฐมนฺตมตฺถิ เจ;’อุทุมฺพรา อสฺมึ เทเส สนฺตี’ติ โอทุมฺพโร, พาทโร, พพฺพโช.

从第一格词，在“此中有彼”的第七格意义上，为表示“以其为名的地方”时，加“ṇa”后缀，条件是该第一格词所指之物存在于彼处。例如：“此地有优昙跋罗树（udumbara）”，即“优昙跋罗林”（odumbaro）；（又如）“枣树林”（bādaro）、“香草地”（babbajo）。

ตตฺร ภเว-.

在“存在于彼处”的意义上，（加后缀）。

สตฺตมฺยนฺตา ภวตฺเถ โณ โหติ;’อุทเก ภโว’โอทโก, โอรโส, ชานปโท, มาคโธ, กาปิลวตฺถโว, โกสมฺโพ.

从第七格词，在“存在”的意义上，加“ṇa”后缀。例如：“在水中存在”，即“水生的”（odako）；“在胸中存在”，即“亲生的”（oraso）；“在国土中存在”，即“地方的”（jānapado）；摩揭陀的（māgadho）；迦毗罗卫的（kāpilavatthavo）；憍赏弥的（kosambo）。

อชฺชาทีหิ ตโต-.

从“今日”（ajja）等词，加“tana”后缀。

ภวตฺเถ อชฺชาทีหิ ตโน โหติ;’อชฺช ภโว’ อชฺชตโน, สฺวาตโน, หิยฺยตฺตโน.

在“存在”的意义上，从“今日”（ajja）等词，加“tana”后缀。例如：“今日存在”，即“今日的”（ajjatano）；明日的（svātano）；昨日的（hiyyattano）。

ปุราโต โณ จ-.

从“purā”（从前），（加）“ṇo”等后缀。

ปุรา อิจฺจสฺมา ภวตฺเถ โณ โหติ ตโน จ; ปุราโณ, ปุราตโน.

从“purā”（从前）一词，在“存在”的意义上，加“ṇo”和“tano”后缀。例如：purāṇo（古老的），purātano（古老的）。

อมาตฺถจฺโจ-. อมาสทฺทโต อจฺโจ โหติ ภวตฺเถ; อมจฺโจ.

从“amā”（一起）。从“amā”一词，在“存在”的意义上，加“acco”后缀。例如：amacco（大臣）。

มชฺฌาทิตฺวิโม-.

从“majjha”（中间）等词，（加）“imo”后缀。

มชฺฌาทีหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ ภวตฺเถ อิโม โหติ; มชฺฌิโม, อนฺติโม–-มชฺกฺชฺธอนฺต เหฏฺฐา อุปริ โอร ปาร ปจฺฉา อพฺภนฺตร ปจฺจนฺต.

从“majjha”（中间）等第七格词，在“存在”的意义上，加“imo”后缀。例如：majjhimo（中间的），antimo（最后的）。这些词是：majjha（中间）、anta（末端）、heṭṭhā（下方）、upari（上方）、ora（此岸）、pāra（彼岸）、pacchā（后方）、abbhantara（阿邦答勒）、paccanta（边远地区）。

กณฺเณยฺยเณยฺยกยิยา-.

（加）“ka”、“ṇṇa”、“eyya”、“ṇeyyaka”、“ya”、“iya”等后缀。

สตฺตมฺยนฺตา เอเต ปจฺจยา โหนฺติ ภวตฺเถ; กณ-’กุสินารายํ ภโว’ โกสินารโก, มาคธโก, อารญฺญเก, วิหาโร–-เณยฺย-คงฺเคยฺโย, ปพฺพเตยฺโย, วาเนเยยฺยา–-เณยฺยก-โกเลยฺยโก, พาราณเสยฺยโก, จมฺเปยฺยโก; มิถิเลยฺยโกติ-เอยฺยโก–-ย-คมฺโม, ทิพฺโพ; อิยคามิโย, อุทริโย, ทิวิโย, ปญฺจาลิโย, โพธปกฺขีโย, โลกิโย.

从第七格词，在“存在”的意义上，加这些后缀。“ka”与“ṇa”后缀：“kusinārāyaṃ bhavo”（在古西那罗(Kusinārā)存在），即 kosinārako（古西那罗人）；māgadhako（摩揭陀人）；āraññako（林住者）；vihārako（住寺者）。“ṇeyya”后缀：gaṅgeyyo（恒河的）；pabbateyyo（山地的）；vāneyyo（森林的）。“ṇeyyaka”后缀：koleyyako（拘利人）；bārāṇaseyyako（波罗奈人）；campeyyako（瞻波城(Campā)人）；mithileyyako（弥提罗(Mithilā)人）。（注：mithileyyako 是“eyyako”的例子）。“ya”后缀：gammo（乡村的）；dibbo（天界的）。“iya”后缀：gāmiyo（村民）；udariyo（腹中的）；diviyo（天界的）；pañcāliyo（般遮罗(Pañcāla)人）；bodhipakkhiyo（菩提分法的）；lokiyo（世间的）。

ณิโก-.

（加）“ṇika”后缀。

สตฺตมฺยนฺตา ภวตฺเถ ณิโก โหติ; สารทิโก, ทิวโส; สารทิกา, รตฺติ.

从第七格词，在“存在”的意义上，加“ṇika”后缀。例如：sāradiko divaso（秋日）；sāradikā ratti（秋夜）。

ตมสฺส สิปฺปํ สีลํ ปณฺยํ ปหรณํ ปโยชนํ-.

（在表示）“那是他的技艺、德行、商品、武器、用途”（的意义上）。

ปฐมนฺตา สิปฺปาทิวาจกา อสฺเสติ ฉฒตฺเถ ณิโก โหติ;’วีณาวาทนํ สิปฺปมสฺส’ เวณิโก, โมทงฺคิโก, วํสิโก;’ปํสุกูลธารณํ สีลมสฺส’ ปํสุกูลิโก, เตจีวริโก;’คนฺโธปณฺยมสฺส’ คนฺธิโก, เตลิโก, โคฬิโก’จาโป ปหรณมสฺส’ จาปิโก, โตมริโก, มุคฺคริโก;’อุปธิปฺป โยชนมสฺส’ โอปธิกํ, สาติกํ, สาหสฺสิกํ.

从表示“技艺”等的第一格词，在“（那是）他的”（第六格）意义上，加“ṇika”后缀。例如：“vīṇāvādanaṃ sippamassa”（弹奏维那琴是他的技艺），即 veṇiko（维那琴师）、modaṅgiko（鼓手）、vaṃsiko（笛手）；“paṃsukūladhāraṇaṃ sīlamassa”（穿粪扫衣是他的德行），即 paṃsukūliko（粪扫衣者）、tecīvariko（三衣者）；“gandho paṇyamassa”（香料是他的商品），即 gandhiko（香料商）、teliko（油商）、goḷiko（糖商）；“cāpo paharaṇamassa”（弓是他的武器），即 cāpiko（弓箭手）、tomariko（持矛者）、muggariko（持槌者）；“upadhi payojanamassa”（执取是他的用途），即 opadhikaṃ（与执取有关的）、sātikaṃ（与愉悦有关的）、sāhassikaṃ（与暴力有关的）。

ตํ หนฺตรหติ คจฺฉตุญฺฉติ จรติ-. ทุติยนฺตา หนฺตีติ เอวมาทิสฺวตฺเถสุ ณิโก โหติ; ปกฺขีหิ-’ปกฺขิโน หนฺตี’ติ ปกฺขิโก, สากุณิโก, มายุริโก–-มจฺเฉหิ- มจฺฉิโก, เมนิโก–-มิเคหิ มาควิโก, หาริณิโก, - สูกริโกติ- อิโก;’สตมรหตี’ติ สาติกํ, สนฺทิฏฺฐิกํ;’เอหิ ปสฺส วิธึ รหตี’ติ เอหิปสฺสิโก, สาหสฺสิโก–-สหสฺสิโยตีธ อิโย;’ปรทารํ คจฺฉตี’ติ ปารทาริโก, มคฺคิโก, ปญฺญาสโยชนิโก;’ พทเร อุญฺฉตี’ติ พาทริโก, สามากิโก;’ธมฺมํ จรตี’ติ ธมฺมิโก, อธมฺมิโก.

（在表示）“杀彼、值得彼、去往彼、拾取彼、行于彼”（的意义上）。从第二格词，在“杀”等意义上，加“ṇika”后缀。例如：“pakkhino hantī”ti（他杀鸟），即 pakkhiko（捕鸟者）、sākuṇiko（捕鸟者）、māyuriko（捕孔雀者）；macchiko（渔夫）、meniko（渔夫）；māgaviko（猎鹿者）、hāriṇiko（猎鹿者）；sūkariko（屠猪者）（注：此处是“ika”后缀）。“satam arahatī”ti（它值一百），即 sātikaṃ（值一百的）；sandiṭṭhikaṃ（现见的）；“ehi passa vidhiṃ arahatī”ti（它值得“来看”之法），即 ehipassiko（欢迎来看的）。（注：sahassiyo 一词中是“iyo”后缀）。“paradāraṃ gacchatī”ti（他去他人之妻处），即 pāradāriko（通奸者）；maggiko（行路者）；paññāsayojaniko（走五十由旬者）。“badare uñchatī”ti（他拾取枣子），即 bādariko（拾枣者）；sāmākiko（拾萨玛卡谷者）。“dhammaṃ caratī”ti（他行于法），即 dhammiko（如法的）；adhammiko（不如法的）。

เตน กตํ กีตํ พทฺธมหิสงฺขตํ สํสฒํ หตํ หนฺติ ชิตํ ชยติ ทิพฺพติ ขณติ ตรติ จรติ วหติ ชิวติ-.

（在表示）“由彼所作、所买、所缚、所准备、所混合、所杀、杀、所胜、胜、游戏、挖掘、渡过、行、运载、维生”（的意义上）。

ตติยนฺตา กตาทิสฺวตฺเถสุ ณิโก โหติ;’กาเยน กตํ’ กายิกํ, วาจสิกํ, มานสิกํ;’วาเตนกโต อาพาโธ’ วาติโก–-’สเตน กีตํ’ สาติกํ, สาหสฺสิกํ, มูลโตว-เทวทตฺเตน กีโตติ น โหติ ตทตฺถาปฺปตีติยา–-’วรตฺตาย พทฺโธ’ วารตฺติโก, อายสิโก, ปาสิโก; –-’ฆเตน อภิสงฺขตํ สํสฏฺฐํ วา’ ฆาติกํ, โคฬิกํ, ทาธิกํ, มาริจิกํ–-’ชาเลน หโต หนฺตีติ วา’ ชาลิโก, พาฬิสิโก–-’อกฺโขหิ ชิต’มกฺขิกํ, สาลากิกํ–-’อกฺเขหิ ชยติ ทิพฺพติ วา’ อกฺขิโก–-’ขณิตฺติยา ขณตี’ติ ขาณิตฺติโก, กุทฺทาลิโก-เทวทตฺเตน ชิตมงฺคุลฺยา ขณตีติ น โหติ ตทตฺถา นวคมา–-’อุฬุมฺเปน ตรตี’ติ โอฬุมฺปิโก; อุฬุมฺปิโกติ-อิโก; โคปุจฺฉิโก; นาวิโก–-’สกเฏน จรตี’ติ สากฏิโก. รถิโก–-ปรปฺปิโกติ อิโก-’ขนฺเธน วหตี’ติ ขนฺธิโก, อํสิโก; สีสิโกติ-อิโก–-’เวตเตน ชีวตี’ติ ขนฺธิโก, อํสิโก; สีสิโกติ-อิโก–-’เวตเนน ชีวตี’ติ เวตนิโก, ภติโก, กยิโก, วิกฺกยิโก; กยวิกฺกยยิโกติ-อิโก.

从第三格词，在“所作”等意义上，加“ṇika”后缀。例如：“kāyena kataṃ”（以身所作），即 kāyikaṃ（身的）、vācasikaṃ（语的）、mānasikaṃ（意的）；“vātena kato ābādho”（由风所致的病），即 vātiko（风病）。“satena kītaṃ”（以百（钱）所买），即 sātikaṃ（值一百的）、sāhassikaṃ（值一千的）。（注：不说“devadattena kīto”（由提婆达多(Devadatta)所买），因为此义不成立）。“varattāya baddho”（以皮带所缚），即 vārattiko（被皮带所缚者）、āyasiko（被铁所缚者）、pāsiko（被套索所缚者）。“ghatena abhisaṅkhataṃ saṃsaṭṭhaṃ vā”（以酥油所准备或混合），即 ghātikaṃ（酥油制的）、goḷikaṃ（糖蜜制的）、dādhikaṃ（凝乳制的）、māricikaṃ（胡椒制的）。“jālena hato hantīti vā”（以网所杀或杀），即 jāliko（网捕者）、bāḷisiko（钓鱼者）。“akkhehi jitaṃ”（以骰子所胜），即 akkhikaṃ（与骰子有关的）、sālākikaṃ（以筹决定的）。“akkhehi jayati dibbati vā”（以骰子胜或游戏），即 akkhiko（骰戏者）。“khaṇittiyā khaṇatī”ti（以锄挖掘），即 khāṇittiko（持锄者）、kuddāliko（持铲者）。（注：不说“devadattena jitaṃ”（由提婆达多所胜）或“aṅgulyā khaṇati”（以指挖掘），因为此新义不成立）。“uḷumpena taratī”ti（以筏渡过），即 oḷumpiko（筏夫）（注：此处是“ika”后缀）；gopucchiko；nāviko（船夫）。“sakaṭena caratī”ti（以车行），即 sākaṭiko（车夫）、rathiko（御者）。（注：parappiko 是“ika”后缀的例子）。“khandhena vahatī”ti（以肩运载），即 khandhiko（以肩运载者）、aṃsiko（以肩运载者）。（注：sīsiko（以头顶负者）是“ika”后缀的例子）。“vetanena jīvatī”ti（以薪水维生），即 vetaniko（受薪者）、bhatiko（佣工）、kayiko（买者）、vikkayiko（卖者）。（注：kayavikkayiko（买卖者）是“ika”后缀的例子）。

ตสฺส สํวตฺตติ-.

（在表示）“导致于彼”（的意义上）。

จตุตฺถฺยนฺตา สํวตฺตติ อสฺมึ อตฺเถ ณิโก โหติ;’ปุนพฺภวาย สํวตฺตตี’ติ โปโนภวิโก, อิตฺถิยํ-โปโนภวิกา;’โลกาย สํวตฺตตี’ติ โลกิโก,’ สุฏฺฐุ อคฺโค’ติ สคฺโค,’สคฺคาย สํวตฺตตี’ติ โสวคฺคิโก, สสฺสาวฺैก ตทมินาทิ ปาฐา–-’ธนาย สํวตฺตตี’ติ ธญฺญํ-โย.

从第四格词，在“导致于彼”的意义上，加“ṇika”后缀。例如：“punabbhavāya saṃvattatī”ti（导致再生），即 ponobhaviko（导向再生的），其阴性形式为 ponobhavikā。“lokāya saṃvattatī”ti（导致世间），即 lokiko（世间的）。“suṭṭhu aggo”ti saggo（“极佳”即天界），“saggāya saṃvattatī”ti（导致天界），即 sovaggiko（导向天界的）。（注：sassāvैka tadaminādi pāṭhā 句义不明）。“dhanāya saṃvattatī”ti（导致财富），即 dhaññaṃ（富有的）（注：此处后缀为“ya”）。

ตโต สมฺภุตมาคตํ-.

（在表示）“从彼处生起、从彼处来”（的意义上）。

ปญฺจมฺยนฺตา สมฺภุตมาคตนฺติเอเตสฺวตฺเถสุ ณิโก โหติ;’มาติโต สมฺภุตมาคตนฺติ วา’ มตฺติกํ, เปตฺติกํ–-ณฺยริยณฺรฺยาปิ ทิสฺสนฺติ–-’สุรภิโต สมฺภุตํ’ โสรภฺยํ;’ถนโต สมฺภุตํ’ ถญฺญํ;’ปิติโต สมฺภุโต’ เปตฺติโย, มาติโย, มตฺติโย; มจฺโจ วา.

从第五格词，在“从彼处生起”或“从彼处来”的意义上，加“ṇika”后缀。例如：“mātito sambhutaṃ/āgataṃ vā”（从母亲生起或来），即 mattikaṃ（母方的）、pettikaṃ（父方的）。（注：“ṇya”、“riya”、“ṇrya”等后缀也可见）。又如：“surabhito sambhutaṃ”（从香气生起），即 sorabhyaṃ（芳香的）；“thanato sambhutaṃ”（从乳房生起），即 thaññaṃ（乳汁）；“pitito sambhuto”（从父亲生起），即 pettiyo（父方的）、mātiyo（母方的）、mattiyo（母方的）。或者如 macco（凡人）。

ตตฺถ วสติ วิทิโต ภตฺโต นิยุตฺโต-.

（在表示）“住于彼处、于彼处被知晓、于彼处受供养、于彼处被委任”（的意义上）。

สตฺตมฺยนฺตา วสตีตฺเววมาทิสฺวตฺเถสุ ณิโก โหติ;’รุกฺขมูเล วสตี’ติ รุกฺขมุลิโก,อารญฺญิโก, โสสานิโก;’โลเก วิทิโต’ โลกิโก;’จตุมหาราเชสุ ภตฺตา’ จาตุมฺมหาราชิกา;;ทฺวาเร นิยุตฺโต’ โทวาริโก; ทสฺโสก ตทมินาทิปาฐา,ภณฺฑาคาริโก;-อิโก นวกมฺมิโก–-กิโย-ชาติกิโย, อนฺธกิโย.

从第七格词，在“住于”等意义上，加“ṇika”后缀。例如：“rukkhamūle vasatī”ti（住于树下），即 rukkhamūliko（树下住者）、āraññiko（林住者）、sosāniko（冢间住者）；“loke vidito”ti（为世间所知），即 lokiko（世间的）；“catumahārājesu bhattā”ti（于四大王处受供养），即 cātummahārājikā（四大王众天）；“dvāre niyutto”ti（于门处被委任），即 dovāriko（守门人）。又如 bhaṇḍāgāriko（仓库管理者）。“iko”后缀，如 navakammiko（新工程者）。“kiyo”后缀，如 jātikiyo（属于种族的）、andhakiyo（属于安达迦人的）。

ตสฺสิทํ-.

（在表示）“这是他的”（的意义上）。

ฉฏฺฐิยนฺตา อิทมิจฺจสฺมึอตฺเถ ณิโก โหติ;’สงฺฆสฺส อิทํ’ สงฺฆิกํ, ปุคฺคลิกํ, สกฺยปุตฺติโก, นาถปุตฺติโก, เชนทตฺติโก–-กิเย-สกิโย, ปรกิโย; นิเย-อตฺตนิยํ;เก-สโก, ราชกํ, ภทฺธํ.

从第六格词，在“这是他的”意义上，加“ṇika”后缀。例如：“saṅghassa idaṃ”（这是僧团的），即 saṅghikaṃ（僧团所有）、puggalikaṃ（个人所有）、sakyaputtiko（释迦子弟）、nāthaputtiko（尼乾子弟）、jinadattiko（耆那达多子弟）。“kiya”后缀，如 sakiyo（自己的）、parakiyo（他人的）。“niya”后缀，如 attaniyaṃ（自身的）。“ka”后缀，如 sako（自己的）、rājakaṃ（国王的）、bhaddaṃ（贤善的）。

โณ-.

（加）“ṇa”后缀。

ฉฏฺฐิยนฺตา อิทมิจฺจสฺมึ อตฺเถ โณ โหติ;’กจฺจายนสฺสฺैทํ’ กจฺจายนํ, วฺยากรณํ; โสคตํ, สาสนํ; มาหิสํ, มํสาทิ.

从第六格词，在“这是他的”意义上，加“ṇa”后缀。例如：“kaccāyanassa idaṃ”（这是迦旃延(Kaccāyana)的），即 kaccāyanaṃ（迦旃延的著作）、vyākaraṇaṃ（语法）；sogataṃ（善逝的），即 sāsanaṃ（教法）；māhisaṃ（水牛的），即 maṃsādi（肉等）。

ควาทีหิ โย-.

从“go”等词，（加）“yo”后缀。

ควาทีหิ ฉฏฺฐิยนฺเตหิ อิทมิจฺจสฺมึ อตฺเถ โย โหติ;’คุนฺนํ อิทํ’คพฺยํ, มํสาทิ; กพฺยํ, ทพฺพํ.

从以第六格结尾的“go”等词，在“这是他的”意义上，加“yo”后缀。例如：“gunnaṃ idaṃ”（这是牛的），即 gabyaṃ（牛的），如肉等；以及 kabyaṃ，即 dabbaṃ（东西）。

ปิติโต ภาตริ เรยฺยณ-.

从“pitu”（父亲）一词，在“兄弟”的意义上，（加）“reyyaṇa”后缀。

ปิตุสทฺทา ตสฺส ภาตริ เรยฺยณ โหติ;’ปิตุภาตา’ เปตฺเตยฺโย.

从“pitu”（父亲）一词，在“他的兄弟”的意义上，加“reyyaṇa”后缀。例如：“pitubhātā”（父亲的兄弟），即 petteyyo（伯父或叔父）。

มาติโต จ ภคินิยํ โฉ-.

从“mātu”（母亲）等词，在“姐妹”的意义上，（加）“cha”后缀。

มาติโต ปิติโต จ เตสํ ภคินียํ โฉ โหติ;’มาตุ ภคินิ’ มาตุจฺฉา;’ปิตุภคินี’ ปิตุจฺฉา–-กถํ มาตุโลตุ?’มาตุลาทิตฺวานี’ติ นิปาตนา.

从“mātu”（母亲）和“pitu”（父亲）二词，在“他们的姐妹”的意义上，加“cha”后缀。例如：“mātu bhaginī”（母亲的姐妹）成为 mātucchā（姨母）；“pitubhaginī”（父亲的姐妹）成为 pitucchā（姑母）。——那么，mātulo（舅舅）一词是如何构成的呢？它是通过“mātula”等词的特殊构成法（nipātana）而成的。

มาตาปิตุสฺวามโห-.

从“mātā”（母亲）和“pitu”（父亲），（加）“āmaha”后缀。

มาตาปิตูหิ เตสํ มาตาปิตุสฺวามโห โหติ;’มาตุมาตา’ มาตามหี;’มาตุปิตา’ มาตามโห;’ปิตุมาตา’ ปตามหี;’ปิตุปิตา’ ปิตามโห–-น ยถาสํขฺยํ ปจฺเจกาภิสมฺพนฺธา.

从“mātā”（母亲）和“pitu”（父亲）二词，在“他们的父母”的意义上，加“āmaha”等后缀。例如：“mātumātā”（母亲的母亲），即 mātāmahī（外祖母）；“mātupitā”（母亲的父亲），即 mātāmaho（外祖父）；“pitumātā”（父亲的母亲），即 pitāmahī（祖母）；“pitupitā”（父亲的父亲），即 pitāmaho（祖父）。——这些称谓并非按照一定的顺序，而是各自独立的对应关系。

นหิเต เรยฺยณ-.

在“有益于”的意义上，（加）“reyyaṇa”后缀。

มาตาปิตุหิ หิเต เรยฺยณ โหติ; มตฺเตยฺโย, เปตฺเตยฺโย.

从“mātā”（母亲）和“pitu”（父亲）二词，在“有益于”的意义上，加“reyyaṇa”后缀；例如 matteyyo（对母亲有益的）、petteyyo（对父亲有益的）。

นินฺทาญฺญาตปฺปปฏิภาครสฺสทยาสญฺญาสุ โก-.

在“指责”、“未知”、“少量”、“相似”、“短小”、“慈悲”、“名称”等意义上，（加）“ka”后缀。

นินฺทาทีสฺวตฺเถสุ นามสฺมา โก โหติ; นินฺทายํ-มุณฺฑโก, สมณโก; อญฺญาเต-’กสฺสายํ อสฺโส’ติ อสฺสโก–-

于“斥责”等义中，于名词后增添`ka`。于斥责义中，如`muṇḍako`（秃头者）、`samaṇako`（劣沙门）。于未知义中，如由`kassa ayaṃ asso`（此是谁马）得`assako`（某马）。

ปโยคสามตฺถิยา สมฺพนฺธิวิเสสานวคโม’วคมฺยเต–-อปฺปตฺเถ-เตลกํ, ฆตกํ–-ปฏิภาคตฺเถ-’หตฺถิ วิย’ หตฺถิโก, อสฺสโก, พลิวทฺทโก–-รสฺเส-มานุสโก, รุกฺขโก, ปิลกฺขโก–-ทยายํ-ปุตฺตโก, วจฺฉโก–-สญฺญายํ-’โมโรวิย’ โมรโก.

其特定关联由用法之力而得知。于少量义中，如`telakaṃ`（少许油）、`ghatakaṃ`（少许酥油）。于相似义中，如由`hatthi viya`（如象）得`hatthiko`（似象者）、`assako`（似马者）、`balivaddako`（似牛者）。于短小义中，如`mānusako`（矮小之人）、`rukkhako`（小树）、`pilakkhako`（小波浪果树）。于慈爱义中，如`puttako`（爱子）、`vacchako`（爱犊）。于名号义中，如由`moro viya`（如孔雀）得`morako`（孔雀）。

ตมสฺส ปริมาณํ ณิโก จ-.

于“彼为其量”义中，增添`ṇika`及`ka`。

ปฐมนฺตา อสฺเสติ อสฺมึ อตฺเถ ณิโก โหติ โก จ, ตํ เจ ปฐมนฺตํ ปริมาณํ ภวติ;’ปริมิยเต’เตเน’ติ ปริมาณํ–-’โทโณ ปริมาณมสฺส’ โทณิโก, วีหิ; ขารสติโก, ขารสหสฺสิโก, อาสีติโก, วโย; อุปฑฺฒกายิกํ, พิมฺโพหนํ; ปญฺจกํ,ฉกฺกํ.

于第一格位之词后，若其为量度，则于“为其所有”之义中，增添`ṇika`及`ka`。“以此测量”，故为`parimāṇa`（量度）。——例如：由`doṇo parimāṇamassa`（一多那为其量）得`doṇiko`（一多那量之）`vīhi`（稻谷）；`khārasatiko`（百佉梨量者）、`khārasahassiko`（千佉梨量者）；`āsītiko`（八十岁者），`vayo`（年龄）；`upaḍḍhakāyikaṃ`（半身量者）、`bimbohanaṃ`（枕量者）；`pañcakaṃ`（五数组）、`chakkaṃ`（六数组）。

สเตเตหิ ตฺตโก-.

由`ya`等词（增添）`ttaka`。

ยาทีหิ ปฐมนฺเตหิอสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถตฺตโก โหติ, ตํ เว ปฐมนฺตํ ปริมาณํ ภวติ;’ยํ ปรมาณมสฺส ยนฺตกํ, ตตฺตกํ, เอตฺตกํ; อาวตเก-ยาวตโก, ตาวตโก.

于以第一格位结尾之`ya`等词后，若其为量度，则于“为其所有”（第六格）义中，增添`ttaka`。例如：由`yaṃ parimāṇamassa`（其量为何）得`yantakaṃ`（若干）、`tattakaṃ`（彼量）、`ettakaṃ`（此量）。又如`yāvatako`（若干）、`tāvatako`（彼量）。

สพฺพา จาวนฺตุ-.

由`sabba`等词及（`ya`等词增添）`āvantu`。

สพฺพโต ปฐมนฺเตหิ ยาทีหิ จ อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ อาวนฺตุ โหติ, ตํ เว ปฐมนฺตํ ปริมาณํ ภวติ;’สพฺพํ ปริมาณมสฺส’ สพฺพาวนฺตํ, ยาวนฺตํ, ตาวนฺตํ, เอตาวนฺตํ.

于以第一格位结尾之`sabba`及`ya`等词后，若其为量度，则于“为其所有”（第六格）义中，增添`āvantu`。例如：由`sabbaṃ parimāṇamassa`（一切为其量）得`sabbāvantaṃ`（全部）、`yāvantaṃ`（若干）、`tāvantaṃ`（彼量）、`etāvantaṃ`（此量）。

กิมฺหา รติริวรีวตกริตฺตกา-.

由`kiṃ`（增添）`rati`、`rī`、`varī`、`vataka`、`rittaka`。

กิมฺหา ปฐมนฺตา อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ รติรีวรีวตกริตฺตกา โหนฺติ, ตํ เจ ปฐมนฺตํ ปริมาณํ ภวติ;’กึ สํขฺยานํ ปริมาณเมสํ’ กติ, เอเต; กิว, กีวตกํ, กิตฺตกํ–-รีวนฺโต สภาวโต อสํขฺโย.

于以第一格位结尾之`kiṃ`后，若其为量度，则于“为其所有”（第六格）义中，增添`rati`、`rī`、`varī`、`vataka`、`rittaka`。例如：由`kiṃ saṃkhyānaṃ parimāṇamesaṃ`（此等之量为何数）得`kati`（几何）；又如`kiva`（几何）、`kīvatakaṃ`（若干）、`kittakaṃ`（几何）。——以`rī`结尾者，其自性为不定数。

สํชาตํ ตารกาทิตฺวิโต-.

于“已生”义中，由`tārakā`等词（增添）`ita`。

ตารกาทีหิ ปฐมนฺเตหิอสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถอิโต โหติ, เต เว สํชาตา โหนฺติ;’ตารกาสํชาตา อสฺส’ ตารกิตํ, คคนํ; ปุปฺผีโต, รุกฺโข; ปลฺลวิตา, ลตา.

于以第一格位结尾之`tārakā`等词后，于“为其所有”（第六格）义中，增添`ita`，若彼等为“已生”者。例如：由`tārakā saṃjātā assa`（星已为其而生）得`tārakitaṃ`（有星的）`gaganaṃ`（天空）；`pupphito`（已开花的）`rukkho`（树）；`pallavitā`（已发芽的）`latā`（藤）。

มาเน มตฺโต-.

于“量度”义中，（增添）`matta`。

ปฐมนฺตา มานวุตฺติโต อสฺเสติ อสฺมึ อตฺเถ มตฺโตโหติ;’ปลํ อุมฺมานมสฺส’ ปลมตฺตํ,’หตฺโถ ปมาณมสฺส’ หตฺถมตฺตํ,’สตํ มานมสฺส’ สตมตฺตํ,’โทโณ ปริมาณมสฺส’ โทณมตฺตํ–-อเภโทปวารา โทโณติปิ โหติ.

于表量度且以第一格位结尾之词后，于“为其所有”义中，增添`matta`。由`palaṃ ummānamassa`（一巴拉为其称量）得`palamattaṃ`（一巴拉量）；由`hattho pamāṇamassa`（一肘为其度量）得`hatthamattaṃ`（一肘量）；由`sataṃ mānamassa`（一百为其数量）得`satamattaṃ`（一百之量）；由`doṇo parimāṇamassa`（一多那为其容量）得`doṇamattaṃ`（一多那量）。——由无差别假立，亦可作`doṇo`。

ตคฺโฆ วุทฺธํ-.

于“向上（量度）”义中，（增添）`taggha`。

อุทฺธมานวุตฺติโต อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ ตคฺฆา โหตีมฺैตฺโต จ; ชณฺณุตคฺฆํ, ชณฺณุมตฺตํ.

于表向上量度之词后，于“为其所有”（第六格）义中，增添`taggha`及`matta`。例如：`jaṇṇutagghaṃ`（及膝高）、`jaṇṇumattaṃ`（及膝高）。

โณ จ ปุริสา-.

由`purisa`（增添）`ṇa`及（其他）。

ปุริสา ปฐมนฺตา อุทฺธมานวุตฺติโต โณ โหติ มตฺตาทโย จ; โปริสํ, ปุริสมตฺตํ, ปุริสตคฺฆํ.

于以第一格位结尾之`purisa`后，若其表向上量度，则增添`ṇa`以及`matta`等。例如：`porisaṃ`（一人高）、`purisamattaṃ`（一人高）、`purisatagghaṃ`（一人高）。

อยุภวีตีหํเส-.

于“部分”义中，由`ubha`及`vīti`（增添）`aya`。

อุพวิตีหิ อวยววุตฺตีหิ ปฐมนฺเตหิ อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ อโย โหติ;’ อุโภ อํสา อสฺส’ อุภยํ, ทฺวยํ, ตยํ.

于表部分且以第一格位结尾之`ubha`及`vīti`后，于“为其所有”（第六格）义中，增添`aya`。例如：由`ubho aṃsā assa`（二部分为其所有）得`ubhayaṃ`（两者）；又如`dvayaṃ`（二者）、`tayaṃ`（三者）。

สํขฺยาย สจฺจุตีสสทสนฺตาธกาสฺมึ สตสหสฺเสโฑ-.

于以`sat`、`uti`、`īsa`、`āsa`、`dasa`结尾之数词后，若其义为“多于”，且于“于此百”或“于此千”义中，则增添`ḍa`。

สตฺยนฺตาย อุตฺยนฺตาย อีสนฺตาย อาสนฺตาย ทสนฺตาย จ สํขฺยาย ปฐมนฺตาย อสฺมินฺติ สตฺตมฺยตฺเถ โฑ โหติ, สา เจ สํขฺยา อธิกา โหติ, ยทสฺมินฺติ ตํ เจ สตํ สหสฺสํสต

于以`sat`、`uti`、`īsa`、`āsa`或`dasa`结尾且以第一格位结尾之数词后，于“于此”（第七格）义中，增添`ḍa`，若该数词为“多余”者，且“于此”所指为百、千或十万。

สหสฺสํ วา โหติ;’วีสติ อธิกา อสฺมึ สเต’ติ วีสํสตํ, เอกวีสํสตํ, สหสฺสํ สตสหสฺสํ วา–-ตึสํสตํ, เอกตึสํ สตํ –-อุตฺยนฺตาย -นวุตํสตํ, สหสฺสํ สตสหสฺสํ วา –-อีสนฺติย-จตฺตารีสํสตํ, สหสฺสํ สตสหสฺสํ วา–-อาสนฺตาย-ปญฺญาสํสตํ สหสฺสํ สตสหสฺสํ วา–-ทสนฺตาย-เอกาทสํ สตํ, สหสฺสํ สตสหสฺสํ วา–-สจฺจุตีสาสทสนฺเตติ กึ?ฉาธิกา อสฺมึ สเต; อธิเกติ กึ? ปญฺจทสหีนา อสฺมึ สเต; อสฺมินฺติ กึ? วีสตฺยธิกา เอตสฺมาสตา; สตสหสฺเสติ กึ? เอกาทสอธิกา อสฺสํ วีสติยํ.

或为千。由`vīsati adhikā asmiṃ sate`（于此百中多二十）得`vīsaṃsataṃ`（一百二十）、`ekavīsaṃsataṃ`（一百二十一），或（多于）千、十万。——以`uti`结尾者：`navutaṃsataṃ`（一百九十），或（多于）千、十万。——以`īsa`结尾者：`cattārīsaṃsataṃ`（一百四十），或（多于）千、十万。——以`āsa`结尾者：`paññāsaṃsataṃ`（一百五十），或（多于）千、十万。——以`dasa`结尾者：`ekādasaṃ sataṃ`（一百一十一），或（多于）千、十万。——（规定）“以`sat`、`uti`、`īsa`、`āsa`、`dasa`结尾”为何？如`chādhikā asmiṃ sate`（于此百中多六）。（规定）“多余”为何？如`pañcadasahīnā asmiṃ sate`（于此百中少十五）。（规定）“于此”为何？如`vīsatyadhikā etasmā satā`（从此百多二十）。（规定）“百、千”为何？如`ekādasa adhikā assaṃ vīsatiyaṃ`（于此二十中多十一）。

ตสฺส ปูเรเณกาทสาทิโต วา-.

于其“补足数”义中，由十一等（数词后增添`ḍa`），任选。

ฉฏฺฐียนฺตาเยกาทสาทิกาย สํขฺยาย โฑ โหติ ปูรณตฺเถ วิภาสา; สา สํขฺยาปูรียเตเยนตํ ปูรณํ’เอกาทสนฺนํ ปูรโณ’เอกาทโส, เอกาทสโม; วีโส, วีสติโม; ตึโส, ตีํสติโม; จตฺตาลีโส, ปญฺญาโส.

于以第六格位结尾之十一以上数词后，于“补足数”义中，任选增添`ḍa`。“彼数以此而补足”，故为`pūraṇa`（补足数）。例如：由`ekādasannaṃ pūraṇo`（十一之补足者）得`ekādaso`或`ekādasamo`（第十一）；`vīso`或`vīsatimo`（第二十）；`tiṃso`或`tīṃsatimo`（第三十）；`cattālīso`（第四十）；`paññāso`（第五十）。

ม ปํจาทิกตีหิ-.

由五等及`kati`（增添）`ma`。

ฉฏฺฐียนฺตาย ปํจาทิกาย สํขฺยายกติสฺมา จ โม โหติ ปูรณตฺเถ; ปญฺจโม, สตฺตโม, อฏฺฐโม; กติโม, กติมี.

于以第六格位结尾之五以上数词及`kati`后，于“补足数”义中，增添`ma`。例如：`pañcamo`（第五）、`sattamo`（第七）、`aṭṭhamo`（第八）；`katimo`（第几？）、`katimī`（[阴性]第几？）。

สตาทีนมิ จ-.

由`sata`等词（增添`ma`），且（词尾）替换为`i`。

สตาทิกาย สํขฺยาย ฉฏฺฐิยนฺตาย ปุรณตฺเถ โม โหติ, สตาทินมิจานฺตาเทโส; สติโม, สหสฺสิโม.

于以第六格位结尾之百以上数词后，于“补足数”义中，增添`ma`，且`sata`等词之末尾替换为`i`。例如：`satimo`（第一百）、`sahassimo`（第一千）。

ฉา ทฺธทฺธมา -.

由`cha`（增添）`ṭha`及`ṭhama`。

ฉสทฺทาฏฺฐฏฺฐมาโหนฺติ ตสฺส ปูรณตฺเถ; ฉฏฺโฐ, ฉฏฺฐโม; อิตฺถีย-ฉฏฺฐิ ฉฏฺฐมิ–-กถํ,ทุติยํ ตติยํ จตุตฺถนฺติ? ทุติยสฺส-จตุตฺถตติยานนฺติ-นิปาตนา.

从词“cha”（六），于“序数”义，使用后缀“ṭha”和“ṭhama”。例如：“chaṭṭho”、“chaṭṭhamo”（第六）；阴性为“chaṭṭhī”、“chaṭṭhamī”。——问：那么“dutiyaṃ”（第二）、“tatiyaṃ”（第三）、“catutthaṃ”（第四）是如何构成的？答：“dutiya”、“catuttha”和“tatiya”是例外词（nipātana）。

เอกา กากฺยสหาเย-.

从“eka”，于“无伴”义，加后缀“ka”和“āki”。

เอกสฺมา อสหายตฺเถ กอากิ โหนฺติ วา; เอกโก, เอกากิ, เอโก.

从词“eka”，于“无伴”义，可任选使用后缀“ka”和“āki”。例如：“ekako”（独自的）、“ekāki”（独自的）、“eko”（独自的）。

วจฺฉาทีหิ ตนุตฺเต ตโร-.

从“vaccha”等词，于“纤弱”义，加后缀“tara”。

วจฺฉาทีนํ สภาวสฺส ตนุตฺเต คมฺยมาเนตโร โหติ; สุสุตฺตสฺส ตนุตฺเต-วจฺฉตโร; อิตฺถิยํ-วจฺฉตรี; โยพฺพนสฺสตนุตฺตฺै-โอกฺขตโร; อสฺสภาวสฺส ตนุตฺเต-อสฺสตโร; สามตฺถิยสฺส ตนุตฺตฺै-อุสภตโร.

当“vaccha”等词的自性被理解为“纤弱”或“幼小”时，使用后缀“tara”。例如：“vacchataro”（小牛犊）；阴性为“vacchatarī”（小母牛）；“ukkhataro”（小公牛）；“assataro”（骡）；“usabhataro”（小公牛）。

กิมฺหา นิธารเณ รตรรตมา-.

从“kiṃ”，于“抉择”义，加后缀“tara”和“tama”。

กึสทฺทา นิทฺธารเณ รตรรตมา โหนฺตี; กตโร ภวตํ เทวทตฺโต; กตโร ภวตํ กโฐ; กตโม ภวตํ เทวทตฺโต; กตโม ภวตํ กโฐ; ภารทฺวาชานํ กตโม’สิ พฺรหฺเม.

从词“kiṃ”，于“抉择”义，使用后缀“tara”和“tama”。例如：“kataro bhavataṃ devadatto?”（你们两位中哪一位是提婆达多？）；“kataro bhavataṃ kaṭho?”（你们两位中哪一位是迦他？）；“katamo bhavataṃ devadatto?”（你们诸位中哪一位是提婆达多？）；“katamo bhavataṃ kaṭho?”（你们诸位中哪一位是迦他？）；“bhāradvājānaṃ katamo”si brahme?”（婆罗门，你是巴罗多迦族中的哪一位？）。

เตน ทตฺเต ลิยา-.

从第三格，于“所予”义，加后缀“la”、“iya”、“ya”。

ตติยนฺตา ทตฺเต’ภิเธเย ลฺैยา โหนฺติ;’เทเวนทตฺโต; เทวโล; เทวิโย; พฺรหฺมโล; พฺรหฺมโย–-สิวา-สีวโล; สีวิโย; สิสฺส ทีโฆ.

从以第三格结尾的词，于“所予”义，使用后缀“la”、“iya”、“ya”。例如：“devena datto”（天神所予），作“devalo”或“deviyo”；“brahmanā datto”（梵天所予），作“brahmalo”或“brahmayo”；从“siva”（湿婆），作“sīvalo”（西瓦离）或“sīviyo”，“i”音被长音化。

ตสฺส ภาวกมฺเมสุ ตฺตตาตฺตนณฺยเณยฺย ณิยณิยยา-.

于“状态”或“行为”义，加后缀“tta”、“tā”、“ttana”、“ṇya”、“ṇeyya”、“ṇiya”、“ya”。

ฉฏฺฐิยนฺตา ภาเว กมฺเม จ ตฺตาทโย โหนฺติ พหุลํ; น จ สพฺเพ สพฺพโต โหนฺติ,อญญฺญตฺร ตฺตตาหิ–-’ภวนฺติ เอตสฺมาพุทฺธิสทฺทา’ติ ภาโว, สทฺทสฺส ปวตฺตินิตฺตํ–-’นีลสฺสปฏสฺส ภาโว’ นีลตฺตํ, นีลตาติ คุโณ ภาโว–-’นีลสฺสคุณสฺส ภาโว นีลตฺตํ, นีลตาตี นีลคุณชาติ; โคตฺตํ โคตาติ, โคชาติ–-ปาจกตฺตํ ทณฺฑิตฺตํ วิสาณิตฺตํ ราชปุริสตฺตนฺติ กฺริยาทิสมฺพนฺธิตฺตํ–-เทวทตฺตตฺต จนฺทตฺตํ สูริยตฺตนฺตีตทวตฺถาวิเสสสามญฺญํ–-อากาสตฺตํ อภาจตฺตนฺติ อุปจริตเภทสามญฺญํ–-ตฺตน-ปุถุชฺชนตฺตนํ; เวทนตฺตนํ; ชายตฺตนํ ชารตฺตนํ–-ณฺย-อาลสฺยํ พฺรหฺมญฺญํ จาปลฺยํ เนปุญฺญํเปสุญฺญํ รชฺชํ อาธิปจฺจํ ทายชฺชํ เวสมฺมํ; เวสมนฺติ เกจิ, สขฺยํ วาณิชฺชํ–-เณยฺย-โสเจยฺยํ, อาธิปเตยฺยํ–-ณ-คารวํ ปาฏวํ อชฺชวํ มทฺทวํ–-อิย-อธิปติยํ ปณฺฑิติยํ พหุสฺสุติยํนคฺคิยํ สูริยํ –-ณิย-อาลสิยํ กาลุสิยํ มนฺทิยํ ทกฺขิยํ โปโรหิติยํ เวยฺยตฺติยํ–-กถํ, รามณียกนฺติ-สกตฺเถ กนฺตาเณน สิทฺธํ–-กมฺมํ กฺริยา; ตตฺถ.’อลสสฺส กมฺมํ’ อลสตฺตํ, อลสตา, อลสตฺตนํ; อาลสฺยํ อาลสิยํวา–-’สกตฺเถ’ติ. สกตฺเถ’ปิ ยถาภุจฺจํการุญฺญํ ปตฺตกลฺลํ อากาสานญฺจํ, กายปคุญฺญตา.

从以第六格结尾的词，于“状态”和“行为”义，多用tta等后缀；但并非所有后缀都适用于所有词，tta和tā除外——‘由此产生概念与词语’，此为状态（bhāvo），即词语的生起之缘——‘青布的状态’即青性（nīlattaṃ），青性（nīlatā），此为属性的状态——‘青色属性的状态’即青性（nīlattaṃ），青性（nīlatā），即青色属性的种类；gottaṃ（种姓），gotā（种姓），gojāti（牛类）——pācakattaṃ（烹饪者性）、daṇḍittaṃ（持杖者性）、visāṇittaṃ（有角者性）、rājapurisattaṃ（王臣性），此为与行为等相关的状态——提婆达多性、月性、日性，此为该特定状态的普遍性——空性、无性，此为譬喻性区别的普遍性——ttana：凡夫性（puthujjanattanaṃ）；受性（vedanattanaṃ）；妻性（jāyattanaṃ）；奸夫性（jārattanaṃ）——ṇya：懒惰（ālasyaṃ）、梵行（brahmaññaṃ）、轻浮（cāpalyaṃ）、善巧（nepuññaṃ）、离间语（pesuññaṃ）、王权（rajjaṃ）、主权（ādhipaccaṃ）、继承（dāyajjaṃ）、不平等（vesammaṃ）；有人说vesamaṃ；友谊（sakhyaṃ）、商业（vāṇijjaṃ）——ṇeyya：清净（soceyyaṃ）、统领权（ādhipateyyaṃ）——ṇa：恭敬（gāravaṃ）、娴熟（pāṭavaṃ）、正直（ajjavaṃ）、柔和（maddavaṃ）——iya：主权（adhipatiyaṃ）、智慧（paṇḍitiyaṃ）、多闻（bahussutiyaṃ）、裸体状态（naggiyaṃ）、太阳相关（sūriyaṃ）——ṇiya：懒惰（ālasiyaṃ）、污秽（kālusiyaṃ）、迟钝（mandiyaṃ）、灵巧（dakkhiyaṃ）、司祭职（porohitiyaṃ）、辩才（veyyattiyaṃ）——问：rāmaṇīyakaṃ（可喜）是如何构成的？答：由`ramaṇīya`于自身义加`ka`后缀而成——kammaṃ（业）即kriyā（行为）；于此，‘懒惰者的行为’即alasattaṃ、alasatā、alasattanaṃ；或ālasyaṃ、ālasiyaṃ——‘于自身义’。于自身义亦有：如实（yathābhuccaṃ）、悲悯（kāruññaṃ）、适时（pattakallaṃ）、空无边处（ākāsānañcaṃ）、身体的练达（kāyapaguññatā）。

พฺย วทฺธทาสา วา-.

从vaddha和dāsa，可选地加bya后缀。

ฉฏฺฐยนฺตา วทฺธา ทาสา จ พฺโย วาโหติ ภาวกมฺเมสุ; วทฺธขฺยํ, วทฺธตา; ทาสพฺยํ; ทาสตา–-กถํ, วทฺธวนฺติ เณ วาคโม.

从第六格的vaddha和dāsa，于“状态”和“行为”义，可选地加bya后缀；vaddhakhyaṃ（增长性），vaddhatā（增长状态）；dāsabyaṃ（奴隶身份）；dāsatā（奴隶状态）——问：vaddhavanti是如何构成的？答：在ṇe前，有v的增音。

นณ ยุวา โข จวสฺส-.

从yuvan，加ṇa后缀，且有vassa的替换。

ฉฏฺฐิยนฺตา ยุวสฺทา ภาวกมฺเมสุนณ วา โหติ, วสฺสโพ จ; โยพฺพนํ; วาตฺเวว-ยุวตฺตํ, ยุวตา.

从第六格的yuvan，于“状态”和“行为”义，可选地加ṇa后缀，且词干替换为vassa；yobbanaṃ（青春）；或者，yuvattaṃ（青年状态），yuvatā（青年特质）。

อณฺวาทิตฺวิโม-.

从aṇu等词，加ima后缀。

อณุอาทีหิ ฉฏฺฐิยนฺเตหิ ภาเว วา อิเม โหติ; อณิมา; ลฆิมา; มหิมา;กสิมา–-วาตฺเวว-อณุตฺตํ; อณุตา.

从第六格的aṇu等词，于“状态”义，可选地加ima后缀；aṇimā（微小性）；laghimā（轻快性）；mahimā（伟大性）；kasimā（纤细性）——或者，aṇuttaṃ（微小状态）；aṇutā（微小特质）。

ภาวา เตน นิพฺพตฺเต-.

从状态词，于“由彼所成”义。

ภาววาจกา สทฺทา เตน นิพฺพตฺเต’ภิเธเย อิโม โหติ;’ปาเกน นิพฺพตฺตํ’ ปากิมํ; เสกิมํ.

从表示状态的词，于“由彼所成”义，加ima后缀；“由烹煮所成”（pākena nibbattaṃ）则成pākimaṃ（煮熟的）；sekimaṃ（浸湿的）。

ตรตมิสฺสิกิยิฏฺฐาติสเย-.

于卓越义，加tara、tama、issika、iya、iṭṭha后缀。

อติสเย วตฺตมานโต โหนฺเตเต ปจฺจยา;’อติสเยน ปาโป’ ปาปตโร; ปาปตโม, ปาปิสฺสิโก, ปาปิโย, ปาปิฏฺโฐ–-อิตฺถิยํ-ปาปตรา–-อติสยนฺตาปิ อติสยปฺปจฺจโย;’อติสเยน ปาปิฏฺโฐ’ ปาปิฏฺฐตโร.

从表示卓越义的词，加这些后缀；“极其恶”（atisayena pāpo）则成pāpataro（更恶）、pāpatamo（最恶）、pāpissiko（极恶）、pāpiyo（更恶）、pāpiṭṭho（最恶）——阴性：pāpatarā——从已带卓越后缀的词，亦可再加卓越后缀；“极其最恶”（atisayena pāpiṭṭho）则成pāpiṭṭhataro（更最恶的）。

ตนฺนิสฺสิเต ลฺโล-.

于“依附于彼”义，加lla后缀。

ทุติยนฺตา ลฺลปฺปจฺจโย โหติ นิสฺสิตตฺเถ;’เวทนิสฺสิตํ’ เวทลฺลํ;’ ทุฐุนิสฺสิตํ’ ทุฏฺฐุลฺลํ–-อิลฺเล-สงฺขาริลฺลํ.

从第二格词，于“依附”义，加lla后缀；“依于受”（vedanissitaṃ）则成vedallaṃ（广说）；“依于恶”（duṭṭhunissitaṃ）则成duṭṭhullaṃ（粗重）——ille：saṅkhārillaṃ（与行相关者）。

ตสฺส วิการาวยเวสุ ณฺณิกเณยฺยมยา-.

于“彼之变异”和“彼之部分”义，加ṇa、ṇika、ṇeyya、maya后缀。

ปกติยา อุตฺตรมวตฺถนฺตรํ วิกาโร–-ฉฏฺฐิยนฺตา นามสฺมา วิกาเร’วยเว จ ณาทโยโหนฺติพหุลํ; ณ-อายสํ, พนฺธนํ; โอทุมฺพรํ, ปณฺณํ; โอทุมฺพรํ, ภสฺมํ; กาปาตฺैํ, มํสํ; กาโปตํ, สตฺถิ –-ณิก-กปฺปาสิกํ, วตฺถํ; เณยฺย-เอเณยฺยํ,มํสํ; เอเณยฺยํ, สตฺถิ; โกเสยฺยํ, วตฺถํ–-มย-ติณมยํ; ทารุมยํ, นฬมยํ; มตฺติกามยํ–-’อญฺญสฺมินฺติ’. คุนฺนํกรีเส’ปิ มโย; โคมยํ.

变异是超越原质的另一种状态——从第六格名词，于“变异”和“部分”义，常用ṇa等后缀；ṇa：āyasaṃ（铁制的），bandhanaṃ（束缚）；odumbaraṃ（优昙钵罗树的），paṇṇaṃ（叶子）；odumbaraṃ（优昙钵罗树的），bhasmaṃ（灰）；kāpotaṃ（鸽子的），maṃsaṃ（肉）；kāpotaṃ（鸽子的），satthi（腿）——ṇika：kappāsikaṃ（棉制的），vatthaṃ（衣）——ṇeyya：eṇeyyaṃ（鹿的），maṃsaṃ（肉）；eṇeyyaṃ（鹿的），satthi（腿）；koseyyaṃ（丝制的），vatthaṃ（衣）——maya：tiṇamayaṃ（草制的）；dārumayaṃ（木制的），naḷamayaṃ（芦苇制的）；mattikāmayaṃ（土制的）——“于另一者”。于牛粪亦加maya后缀；gomayaṃ（牛粪）。

ชตุโต สฺสณฺวา-.

从jatu（树脂），可选地加ssa和ṇa后缀。

ฉฏฺฐิยนฺตา นามสฺมาชตุโต วิการวยเวสุสฺสณฺวา โหติ;’ชตุโน วิกาโร’ ชาตุสฺสํชาตุมยํ–-‘‘โลโป‘‘ติ. พหุลํ ปจฺจยโลโป’ปิ ผลปุปฺผมูเลสุวิการาวยเวสุ;’ ปิยาลสฺส ผลานิ’ ปิยาลานิ;’มลฺลิกาย ปุปฺผานิ’ ปลฺลิกา;’อุสีรสฺส มูลํ’อุสีรํ–-ตํสทฺเทนวา ตทภิธานํ.

从第六格名词jatu（树脂），于“变异”和“部分”义，可选地加ssa和ṇa后缀；“树脂的变异”则成jātussaṃ、jātumayaṃ——“省略”。于果、花、根等变异或部分，亦常省略后缀；“毕亚拉（piyāla）树的果实”则成piyālāni；“茉莉（mallikā）花的花朵”则成mallikā；“香根草（usīra）的根”则成usīraṃ——或以该（原质）词本身来指称。

สมูเห กณฺณณิกา-.

于“集合”义，加ka、ṇa和ṇikā后缀。

ฉฏฺฐิยนฺตา สมูเห กณฺณณิกา โหนฺติ; โคตฺตปฺปจฺจยนฺตา กณ-ราชญฺญกํ; มานุสฺสกํ–-อุกฺขาทีหิ-โอกฺขกํ; โอฏฺฐกํ; โอรพฺภกํ; ราชกํ; ราชปุตฺตกํ; หตฺถิกํ; เธนุกํ–-ณ-กากํ; ภิกฺขํ; ณิก-อจิตฺตา-อาปูปิกํ; สํกุลิกํ.

从第六格词，于“集合”义，加ka、ṇa和ṇikā后缀；从以氏族后缀结尾的词，加ka、ṇa后缀：rājaññakaṃ（刹帝利众）；mānussakaṃ（人群）——从okkha等词：okkhakaṃ（公牛群）；oṭṭhakaṃ（骆驼群）；orabbhakaṃ（绵羊群）；rājakaṃ（国王众）；rājaputtakaṃ（王子众）；hatthikaṃ（象群）；dhenukaṃ（母牛群）——ṇa：kākaṃ（鸦群）；bhikkhaṃ（比丘众）——ṇika：从无心之物：āpūpikaṃ（糕饼堆）；saṃkulikaṃ（饼饵堆）。

ชนาทีหิ ตา-.

从jana等词，加tā后缀。

ชนาทีหิ ฉฏฺฐิยนฺเตหิ สมูเห ตา โหติ; ชนตา; คชตา; พนฺธุตา; คามตา; สหายตา; นาครตา–-ตานฺตา สภาวโต อิตฺถิลิงฺคา–-มทนียนฺติ-กรเณ’ธิกรเณ วา อนีเยนสิทฺธํ –-ธุมายิตตฺตนฺติ-กฺตานฺตา นามธาตุโต เตตฺตน สิทฺธํ.

从`jana`(人)等第六格词，于集合之义，加`tā`后缀；例如：`janatā`(人群)、`gajatā`(象群)、`bandhutā`(亲属)、`gāmatā`(村民)、`sahāyatā`(友伴)、`nāgaratā`(市民)。以`tā`结尾的词本质上是阴性。——`madanīyaṃ`(令人陶醉的)是在工具格或处所格的意义上，由`anīya`构成。——`dhumāyitattaṃ`(烟雾弥漫的状态)是从以`kta`结尾的名物动词，由`ttana`后缀构成。

อิโย หิเต-.

于“有益于”之义，加`iyo`后缀。

ฉฏฺฐิยนฺตา หิเต อิโย โหติ; อุปาทานิยํ–-อญฺญตฺราปิ’สมานาทฺैเร สยิโต’ โสทริโย.

从第六格词，于“有益于”之义，加`iyo`后缀；例如：`upādāniyaṃ`(可被执取的)。于他处亦然，例如由“卧于同一母胎”(`samānudare sayito`)构成`sodariyo`(同胞兄弟)。

จกฺขวาทิโต สฺโส-.

从`cakkhu`(眼)等词，加`sso`后缀。

ฉฏฺฐิยนฺเตหิ จกฺขุอาทีหิ หิเต สฺโสโหติ; จกฺขูสฺสํ; อายุสฺสํ.

从`cakkhu`(眼)等第六格词，于“有益于”之义，加`sso`后缀；例如：`cakkhussaṃ`(有益于眼的)、`āyussaṃ`(有益于长寿的)。

ณฺโย ตตฺถ สาธุ-.

于“于彼善巧”之义，加`ṇyo`后缀。

สตฺตมฺยนฺตา ตตฺถ สาธูติ อสฺมึ อตฺเถ ณฺยฺโย โหติ; สพฺโภ; ปาริสชฺโช–-สาธูติ-กุสโล โยคฺโค หิโต วา–-อญฺญตฺราปิ-’รถํ วหนฺตี’ติ รจฺฉา.

从第七格词，于“于彼善巧”之义，加`ṇyyo`后缀；例如：`sabbho`(适合集会的，有礼的)、`pārisajjo`(属于集会的)。——`sādhu`(善巧)意为熟练(`kusala`)、合适(`yogga`)或有益(`hita`)。——于他处亦然，例如`racchā`(街道)源于“拉车之处”(`rathaṃ vahanti`)。

กมฺมา นิยญฺญา-.

从`kamma`(业)，加`niya`和`ññā`后缀。

สตฺตมฺยนฺตา กมฺมสททา ตตฺถ สาธูติ อสฺมึ อตฺเถ นิยญฺญา โหนฺติ;’ กมฺเม สาธุ’ กมฺมนิยํ; กมฺมญฺญํ.

从第七格词`kamma`(业)，于“于彼善巧”之义，加`niya`和`ññā`后缀；例如：由“于业善巧”(`kamme sādhu`)构成`kammaniyaṃ`(适合作业的)、`kammaññaṃ`(适合作业的)。

กถาทิตฺวิโก-.

从`kathā`(谈论)等词，加`iko`后缀。

กถาทีหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ ตตฺถ สาธูติ อสฺมึ อตฺเถ อิโก โหติ; กถิโก; ธมฺมกถิโก; สงฺคามิโก; ปวาสิโก; อุปวาสิโก.

从`kathā`(谈论)等第七格词，于“于彼善巧”之义，加`iko`后缀；例如：`kathiko`(论师)、`dhammakathiko`(说法师)、`saṅgāmiko`(战士)、`pavāsiko`(旅居者)、`upavāsiko`(持斋者)。

ปถาทีหิ เณยฺโย-.

从`patha`(道路)等词，加`ṇeyyo`后缀。

ปถาทีหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ ตตฺถ สาธูติ อสฺมึ อตฺเถ เณยฺโย โหติ; ปาเถยฺยํ; สาปเตยฺยํ.

从`patha`(道路)等第七格词，于“于彼善巧”或“有益于彼”之义，加`ṇeyyo`后缀；例如：`pātheyyaṃ`(旅资)、`sāpateyyaṃ`(财富)。

ทกฺขิณายารเห-.

于“值得接受供养”(`dakkhiṇāya arahe`)之义中(亦加`ṇeyyo`后缀)。

ทกฺขิณาสทฺทโต อรหตฺเถ เณยฺโย โหติ;’ทกฺขิณํ อรหตี’ติ ทกฺขิเณยฺโย.

从`dakkhiṇā`(供养)一词，于“值得”之义，加`ṇeyyo`后缀；例如：“值得接受供养”(`dakkhiṇaṃ arahati`)，故为`dakkhiṇeyyo`(应受供养者)。

ราโย ตุมนฺตา-.

从以`tum`结尾的词，加`rāyo`后缀。

ตุมนฺตโต อรหตฺเถ ราโยโหติ; ‘‘ฆาเตตายํ วา ฆาเตตุํ, ชาเปตายํ วา ชาเปตุํ, ปพฺพาเชตายํ วา ปพฺพาเชตุํ‘‘.

从以`tum`结尾的词，于“值得”之义，加`rāyo`后缀；例如：“此人应被杀或当杀”(`ghātetāyaṃ vā ghātetuṃ`)、“此人应被生或当生”(`jāpetāyaṃ vā jāpetuṃ`)、“此人应被驱逐或当驱逐”(`pabbājetāyaṃ vā pabbājetuṃ`)。

ตเมตฺถสฺสตฺถิติ มนฺตุ-.

于“彼物于此，或为彼所有”(`taṃ ettha assa atthi`)之义，加`mantu`后缀。

ปฐมนฺตา เอตฺถ อสฺส อตฺถิติ เอเตสฺวตฺเถสุ มนฺตุ โหติ;’คาโม เอตฺถ เทเส อสฺส วา ปุริสสฺส สนฺตีติ’ โคมา–-อตฺถิติ วตฺตมานกาโลปาทานโต ภุตาหิ ภวิสฺสนฺตีหิ วา โคหิ น โคมา. กถํ โคมา อาสิ โคมา ภวิสฺสตีติ? ตทาปิ วตฺตมานาหิเยว โคหิ โคมา; อาสิ ภวิสฺสตีติ ปทนฺตรา กาลนฺตรํ; อิติกรณโต วิสยนิยโม.

从第一格词，于“彼物于此，或为彼所有”之义，加`mantu`后缀；例如：由“牛在此地，或为某人所有”(`gāvo ettha dese assa vā purisassa santi`)构成`gomā`(有牛者)。——因为`atthi`(有)表示现在时，所以不能因过去或未来的牛而被称为`gomā`。那么，如何说`gomā āsi`(他曾是有牛者)或`gomā bhavissati`(他将是有牛者)呢？那时也是因当时存在的牛而被称为`gomā`；`āsi`(曾是)和`bhavissati`(将是)是表示其他时间的另外的词。——由于`iti`(如是)一词的作用，(意义的)范围受到了限定。

ปหูเต จ ปสํสายํ นินฺทายญฺจาติสายเน นิจฺจโยเค จ สํสคฺเค โหนฺติเม มนฺตุอาทโย.

这些`mantu`等后缀亦用于表示：丰富、赞扬、责难、过度、恒常联系以及关联。

โคอสฺโสติ-ชาติสทฺทานํ ทพฺพาภิธานสามตฺถิยา มนฺตฺวา ทโย นโหนฺติ; ตถา คุณสทฺทานํ เสโต ปโฏติ; เย สตฺตุ คุณสทฺทานํ ทพฺพาภิธานสามตฺถิยํ นตฺถิ เตหิ โหนฺเตว–-พุธิมา รูปวา รสวา คนฺธวา เอสฺสวา สทฺทวา; รสีรสิโก; รูปิ รูปิโก; คนฺธี คนฺธิโกติ.

对于`go`(牛)、`assa`(马)这类表示种类的词，因其本身就能指称实体，故不加`mantu`等后缀。同样，对于`seto paṭo`(白布)这类(已与实体结合的)品质词也是如此。但是，对于那些本身不能指称实体的品质词，则会加上这些后缀。例如：`buddhimā`(有智慧的)、`rūpavā`(有色/形的)、`rasavā`(有味的)、`gandhavā`(有香的)、`yasavā`(有名声的)、`saddavā`(有声音的)；以及`rasī`、`rasiko`(有味的)；`rūpī`、`rūpiko`(有色/形的)；`gandhī`、`gandhiko`(有香的)。

วนฺตฺววณฺณา-.

从以`a`音结尾的词，加`vantu`后缀。

ปฐมนฺตโต อวณฺณนฺตา มนฺตฺวตฺเถ วนฺตุ โหติ; สีลวา; ปญฺญวา–-อวณฺณาติ-กึ? สติมา; พนฺธุมา.

从以`a`音结尾的第一格词，于“拥有”之义，加`vantu`后缀；例如：`sīlavā`(有戒的)、`paññavā`(有慧的)。——问：非`a`音结尾的词如何？答：如`satimā`(有念的)、`bandhumā`(有亲族的)。

ทณฺฑาทิตฺวิกอี วา-.

从`daṇḍa`(杖)等词，可选择加`ika`和`ī`后缀。

ทณฺฑาทีหิ อิกอี โหนฺติ วา มนฺตฺตฺวตฺเถ; พหุลํ วิธานา กุโตวิ ทฺเว โหนฺติ; กุโตเจกเมกํว. ทณฺฑโก, ทณฺฑิ, ทณฺฑวา; คนฺธิโก, คนฺธี, คนฺธวา; รูปิโก, รูปี, รูปวา–-อุตฺตมิเณว ธนา อิโก () ธนิโก; ธนี ธนวาญฺโญ –-อสนฺนิตฺญตฺถา () อตฺถิโก อตฺถิ; อญฺญตฺร อตฺถวา

从`daṇḍa`(杖)等词，于“拥有”之义，可选择加`ika`和`ī`后缀。由于此规定是多样的(`bahulaṃ`)，有时可用两个后缀，有时只用一个。例如：`daṇḍako`、`daṇḍī`、`daṇḍavā`(有杖者)；`gandhiko`、`gandhī`、`gandhavā`(有香者)；`rūpiko`、`rūpī`、`rūpavā`(有色者)。——从`dhana`(财富)一词，仅于“债主”(`uttama-iṇa`)之义加`iko`后缀，构成`dhaniko`；于其他情况用`dhanī`、`dhanavā`(富有者)。——于“有需求”之义，构成`atthiko`、`atthī`(需求者)；于其他情况用`atthavā`(有财富/意义者)。

–-ตทนฺตา จ;() ปุญฺญตฺถิโก, ปุญฺญตฺถิ–-วณฺณนฺตา อีเยว() พฺรหฺมวณฺณี เทววณฺณี–-หตฺถทนฺเตหิ ชาติยํ () หตฺถี; ทนฺตี; อญฺญตฺร หตฺถวา; ทนฺตวา–-วณฺณโต พฺรหฺมจาริมฺหิ; () วณฺณี, พุหฺมจารี; วณฺณวาญฺโญ–-โปกฺขราทิโต เทเส() โปกฺขรณี อุปฺปลินี กุมุทินี ภิสินี มุฬาลินี สาลุกินี –-กฺวาวาเทเส’ปิ-ปทุมนี, ปทุมินีปณฺณํ; อญฺญตฺร โปกฺขรวา, หตฺถิ–-นาวายิโก () นาวิโก; –-สุขทุกฺขา อี() สุข ทุกฺขี–-(สิขาทิหี วา)() สิขิ สิขาวา มาลี มกาลาวา สีลิ สีลวา พลี พลวา –-พลา พาหูรุปุพฺพา จ() พาหุพลี; อูรุพลี.

——亦用于以此结尾的词，例如：`puññatthiko`、`puññatthi`(求功德者)。——以`vaṇṇa`(颜色，种姓)结尾的词，只加`ī`后缀；例如：`brahmavaṇṇī`(梵色者，婆罗门种姓者)、`devavaṇṇī`(天色者)。——从`hattha`(手，象鼻)和`danta`(牙，象牙)，于种类之义(加`ī`后缀)；例如：`hatthī`(象)、`dantī`(有牙者，象)；于其他情况则为`hatthavā`(有手者)、`dantavā`(有牙者)。——从`vaṇṇa`(外表，阶层)，于梵行者之义(加`ī`后缀)；例如：`vaṇṇī`(有良好仪表的，学生)、`brahmacārī`(梵行者)；于其他情况则为`vaṇṇavā`(有颜色的)。——从`pokkhara`(莲花)等词，于地方之义(加`ī`后缀，词形为阴性)；例如：`pokkharaṇī`(莲池)、`uppalinī`(青莲池)、`kumudinī`(白莲池)、`bhisinī`(多藕根处)、`muḷālinī`(多莲茎处)、`sālukinī`(多莲藕处)。——于某些情况亦然，例如`paduminī`(莲花丛)、`paduminīpaṇṇaṃ`(莲叶)；于其他情况则为`pokkharavā`(有莲花的)、`hatthī`(象)。——从`nāvā`(船)，加`iko`后缀；例如：`nāviko`(船夫)。——从`sukha`(乐)和`dukkha`(苦)，加`ī`后缀；例如：`sukhī`(有乐者)、`dukkhī`(有苦者)。——从`sikhā`(顶髻)等词，可选择(加`ī`或`vantu`)；例如：`sikhī`、`sikhāvā`(有顶髻者)；`mālī`、`mālāvā`(有花环者)；`sīlī`、`sīlavā`(有戒行者)；`balī`、`balavā`(有力者)。——从`bala`(力)，当`bāhu`(臂)和`ūru`(腿)在前时(加`ī`后缀)；例如：`bāhubalī`(臂力强者)、`ūrubalī`(腿力强者)。

ตปาทีหิ สฺสี-.

从`tapa`(苦行)等词，加`ssī`后缀。

ตปาทิโต มนฺตฺวตฺเถ วา สฺสิ โหติ; ตปสฺสิ, ยสสฺสี, เตชสฺสี, มนสฺสี, ปยสฺสี –-วาตฺเวว-ยสวา.

从`tapa`(苦行)等词，于“拥有”之义，可选择加`ssī`后缀；例如：`tapassī`(苦行者)、`yasassī`(有名声的)、`tejassī`(有威力的)、`manassī`(有意的)、`payassī`(产乳的)。——或者(加`vantu`后缀)，例如`yasavā`(有名声的)。

มุขาทิโต โร-.

从`mukha`(口)等词，加`ro`后缀。

มุขาทีหิ มนฺตฺวตฺถ โร หฺैโอติ; มุขโร, สุสิโร อูสโร, มธุโร, ขโร, กุชโร, นคโร –-ทนฺตสฺสุ จ อุตฺตตทนฺเต () ทนฺตุโร.

从`mukha`(口)等词，于“拥有”之义，加`ro`后缀；例如：`mukharo`(多嘴的)、`susiro`(有孔的)、`ūsaro`(贫瘠的)、`madhuro`(甜的)、`kharo`(粗糙的)、`kujaro`(象)、`nagaro`(城市)。——从`danta`(牙)，于“牙齿突出”之义(亦加`ro`后缀)，构成`danturo`(牙齿突出的)。

ตุณฺฑฺยาทีหิ โภ-.

由Tuṇḍi等词，加bho后缀。

ตุณฺฑิอาทีหิ มนฺตฺวตฺเถ โภ วา โหติ; ตุณฺฑิโภ, สาฬิโภ,วลิโภ, วาตฺเวว-ตุณฺฑิมา.

由Tuṇḍi等词，于“拥有”义，可选择加bho后缀；例如：tuṇḍibho（有喙者）、sāḷibho（有稻谷者）、valibho（有皱纹者）。“或”字亦表示可加-mant后缀，故有tuṇḍimā。

สทฺธาทิตฺว-.

由Saddhā等词，加a后缀。

สทฺธาทีหิ มนฺตฺวตฺเถ อ โหติ วา; สนฺทฺโธ, ปญฺโญ; อิตฺถิยํ-สทฺธา; วาตฺเวว-ปญฺญวา.

由Saddhā（信）等词，于“拥有”义，可选择加a后缀；例如：saddho（有信者）、pañño（有慧者）。于女性，作saddhā。“或”字亦表示可加-vant后缀，故有paññavā。

โณ ตปา-.

由tapa（苦行），加ṇo后缀。

ตปา โณ โหติ มนฺตฺวตฺเถ; ตาปโส; อิตฺถิยํ-ตาปสี.

由tapa（苦行），于“拥有”义，加ṇo后缀。例如：tāpaso（苦行者）。于女性，作tāpasī。

อาลฺวาหิชฺฌาทีหิ-. อภิชฺฌาทีหิ อาลุ โหติมนฺตฺวตฺเถ; อภิชฺฌาลุ, สีตาลุ, ธชาลุ, ทยาลุ–-วาตฺเวว-ทยาวา.

由abhijjhā（贪欲）等词，于“拥有”义，加ālu后缀；例如：abhijjhālu（贪婪者）、sītālu（畏寒者）、dhajālu（喜爱旗帜者）、dayālu（慈悲者）。“或”字亦表示可加-vant后缀，故有dayāvā。

ปิจฺฉาทิตฺวิโล-.

由piccha等词，加ilo后缀。

ปิจฺฉาทีหิ อิโล โหติ จา มนฺตฺวตฺเถ; ปิจฺฉิโล, ปิจฺฉวา; เผณิโล, เผณวา; ชฏิโล, ชฏาวา;–-กถํ วาวาโลติ? นินฺทายมิลสฺสาทิโลเป ‘‘ปโร กฺวจี‘‘ติ.

由piccha等词，于“拥有”义，亦加ilo后缀；例如：picchilo与picchavā（有黏滑者）；pheṇilo与pheṇavā（有泡沫者）；jaṭilo与jaṭāvā（有结发者）。——问：vāvālo如何形成？答：于斥责义，依“paro kvacī”（他处有时）之规，省略ila之首音而形成。

สิลาทิตา โว-.

由sīla等词，加vo后缀。

สีลาทิหิ โว โหติ วา มฺैนฺตฺวตฺเถ; สีลโว, สีลวา; เกสโว, เกสวา–-อณฺณา นิจฺจํ;() อณฺณโว–-คาณฺฑิ ราชีหิ สญฺญายํ; () คาณฺฑิวํ, ธนุ; ราชิวํ, ปงฺกชํ.

由sīla等词，于“拥有”义，可选择加vo后缀；例如：sīlavo、sīlavā（有戒德者）；kesavo、kesavā（有头发者）。由aṇṇa（水）则恒常加此后缀；例如：aṇṇavo（海洋）。由gāṇḍi与rājī，于专名义，亦加此后缀；例如：gāṇḍivaṃ，即dhanu（弓）；rājivaṃ，即paṅkajaṃ（莲花）。

มายาเมธาหิ วี-.

由māyā（幻术）与medhā（智慧），加vī后缀。

เอเตหิ ทฺวีหิ วี โหติ มนฺตฺวตฺเถ; มายาวิ, เมธาวี.

由此二者（māyā与medhā），于“拥有”义，加vī后缀。例如：māyāvī（有幻术者）、medhāvī（有智慧者）。

สิสฺสเร อามฺยุวามี-.

由sa，于“主人”义，加āmī与uvāmī后缀。

สสทฺทา อามฺยุวามี โหนฺติสฺสเร’ภิเธเย มนฺตฺวตฺเถ;’สมสฺสตฺถิติ’ สามี, สุวามี.

由sa词，于“拥有”义中，当表达“主人”义时，加āmī与uvāmī后缀。例如：sāmī，其释义为“saṃ assa atthīti”（他拥有自己的财富）；以及suvāmī。

ลกฺขฺยา โณ อ จ-.

由lakkhī（祥瑞），加ṇo后缀，且词尾转为a。

ลกฺขีสทฺทาโณ โหต มนฺตฺวตฺเถ; อ จนฺตสฺส; ณกาโร’ว สโว; ลกฺขโณ.

由lakkhī词，于“拥有”义，加ṇo后缀，且其词尾为a。ṇakāro”va savo（ṇ音仅为音）[此句义不明]。例如：lakkhaṇo（具祥瑞者）。

องฺคา โน กลฺยาเณ-.

由aṅga（肢体），于“美好”义，加no后缀。

กลฺยาเณ คมฺยมานฺญงฺคสฺมาโนโหติ มนฺตฺวตฺเถ; องฺคนา.

当“美好”之义可解时，由aṅga（肢体），于“拥有”义，加no后缀。例如：aṅganā（女人，即有美好肢体者）。

โส โลมา-.

由loma（毛发），加so后缀。

โลมา โสโหติ มนฺตฺวตฺเถ; โลมโส; อิตฺถิยํ-โลมสา.

由loma（毛发），于“拥有”义，加so后缀。例如：lomaso（多毛者）。于女性，作lomasā。

อิมิยา-.

加ima与iyā后缀。

มนฺตฺวตฺเถ อิมฺैยา โหนฺติ พหุลํ; ปุตฺติโม, กิตฺติโม, ปุตฺติโย, กปฺปิโย, ชฏิโย,หานภาคิโย, เสนิโย.

于“拥有”义，多加ima与iyā后缀。例如：puttimo（如子者，养子）、kittimo（人造者，养子）、puttiyo（有子者）、kappiyo（适宜者）、jaṭiyo（有结发者）、hānabhāgiyo（有份于衰损者）、seniyo（属于军队者）。

โต ปญฺจมฺยา-.-

于第五格（从格）义，加to后缀。

ปญฺจวฺยนฺตา พหุลํ โต โหติ วา; คามโต อาคจฺฉติ, คามสฺมาอาคจฺฉติ; โจรโต ภายติ, โจเรหิ ภายติ; สตฺถโตปริหีโน, สตฺถา ปริหีโน.

由第五格（从格）词，多可选择加to后缀。例如：gāmato āgacchati（从村庄来），同gāmasmā āgacchati；corato bhāyati（害怕盗贼），同corehi bhāyati；satthatoparihīno（从导师处退失），同satthārā parihīno。

อิโตเตตฺโตกุโต-.

关于ito、etto、kuto的形成。

โตมฺหิ อิมสฺส ฏิ นิปจฺจเต เอตสฺส ฏ เอต กึสทฺทสฺส กุตฺตจ; อิโต, อิมสฺมา; อโต, เอตฺโต, เอตสฺมา; กุโต, กสฺมา.

加to后缀时，代词ima转为i，eta转为a或e，kiṃ转为ku。例如：ito，同imasmā（从此）；ato、etto，同etasmā（从彼）；kuto，同kasmā（从何）。

อภฺยาทีหิ-.

由abhi等词。

อภิอาทีหิ โต โหติ; อภิโต, ปริโต, ปจฺฉโต, เหฏฺฐโต.

由abhi等词，加to后缀。例如：abhito（在前面）、parito（在周围）、pacchato（在后面）、heṭṭhato（在下面）。

อาทฺยาทีหิ-.

由ādi等词。

อาทิปฺปภุตีหิ โต วา โหติ; อาโท, อาทิโต; มชฺฌโต, อนฺตโต, ปิฏฺฐิโต, ปสฺสโต, มุขโต–-ยโตทกํ ตทา ทิตฺตํ, ยํ อุทกํ ตเทวาทิตฺตนฺติ อตฺโถ.

从`ādi`（开始）等词，可加后缀`to`。例如：`ādo`、`ādito`（从开始）；`majjhato`（从中间）、`antato`（从末端）、`piṭṭhito`（从后面）、`passato`（从旁边）、`mukhato`（从前面）。——例如，`yatodakaṃ tadā dittaṃ`（水从何处来，彼处即燃烧），其义为`yaṃ udakaṃ tadevādittaṃ`（那水即是燃烧之物）。

สพฺพาทิโต สตฺตมฺยา ตฺรตฺถา-.

从`sabba`等词，其第七格（处格）可加后缀`tra`和`ttha`。

สพฺพาทีหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ ตฺรตฺถา วา โหนฺติ; สพฺพตฺร, สพฺพตฺถ, สพฺพสฺมึ; ยตฺร, ยตฺถ, ยสฺมึ–-พหุลาธิการา น ตุมฺหามฺเหหิ.

从`sabba`等以第七格结尾的词，可加后缀`tra`和`ttha`。例如：`sabbatra`、`sabbattha`、`sabbasmiṃ`（在一切处）；`yatra`、`yattha`、`yasmiṃ`（在何处）。——根据“多途”（bahula）规则，此法不适用于`tumha`（你）和`amha`（我）。

กตฺเถตฺถ กุตฺราตฺรกฺเวหิธ-.

`kattha`、`ettha`、`kutra`、`atra`、`kva`、`iha`、`idha`。

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต; กสฺมึ กตฺถ, กุตฺร, กฺว; เอตสฺมึ เอตฺถ, อตฺร; อสฺมึ อิห, อิธ.

这些词是不规则派生的。`kasmiṃ`（在何处）可作`kattha`、`kutra`、`kva`；`etasmiṃ`（在此处）可作`ettha`、`atra`；`asmiṃ`（在此处）可作`iha`、`idha`。

ธิ สพฺพา วา-

从`sabba`，可加后缀`dhi`。

สตฺตมฺยนฺตโต สพฺพสฺมาธิ วา โหติ; สพฺพธิ; สพฺพตฺถ.

从以第七格结尾的`sabba`，可加后缀`dhi`。例如：`sabbadhi`；或作`sabbattha`。

ยา หึ-.

从`ya`，可加后缀`hiṃ`。

สตฺตมฺยนฺตา ยโต หึ วา โหติ; ยหึ, ยตฺร.

从以第七格结尾的`ya`，可加后缀`hiṃ`。例如：`yahiṃ`；或作`yatra`。

ตา หํ จ-.

从`ta`，可加后缀`haṃ`和`hiṃ`。

สตฺตมฺยนฺตา ตโต วา หํ โหติ หิญฺจ; ตหํ, ตหึ, ตตฺร.

从以第七格结尾的`ta`，可加后缀`haṃ`或`hiṃ`。例如：`tahaṃ`、`tahiṃ`；或作`tatra`。

กุหึกหํ-.

`kuhiṃ`、`kahaṃ`。

กึสทฺทา สตฺตมฺยนฺตา หึหํ นิปจฺจนฺเต กิสฺส กุกา จ; กิหึ, กหํ, กถํ กุหิทฺวนนฺติ? จนํ อิติ นิปาตนฺตรํ; กิหิทฺวีติ-เอตฺถ วิสทฺโทวิย.

从以第七格结尾的`kiṃ`词，不规则地加上后缀`hiṃ`和`haṃ`，并且`kiṃ`的`ki`变为`ku`。例如：`kihiṃ`、`kahaṃ`、`kathaṃ`（如何）、`kuhidvaṃ`（在何处）？`canaṃ`是另一个不变词。在`kihidvīti`中，它就像一个清晰的词。

สพฺเพกญฺญยเตหิ กาเล ทา-.

从`sabba`、`eka`、`añña`、`ya`、`ta`，在表示时间时，可加后缀`dā`。

เอเตหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ จตฺตมาเนหิ กาเล ทา โหติ; สพฺพสฺมึ กาเล สพฺพทา; เอกทา, อญฺญทา, ยทา, ตทา–-กาเลติ-กึ? สพฺพตฺถเทเส.

从这些以第七格结尾、表示时间的词，可加后缀`dā`。例如：`sabbadā`（总是）即`sabbasmiṃ kāle`（在一切时）；`ekadā`（一时）、`aññadā`（另一时）、`yadā`（何时）、`tadā`（那时）。——为何说“在时间上”？为了与`sabbattha`（在一切处）相区别。

กทากุทาสทาธุเนทาติ-.

`kadā`、`kudā`、`sadā`、`adhunā`、`idāni`。

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต; ตสฺมึ กาเล กทา, กุทา; สมฺพสฺมึ กาเล สทา; อิมสฺมึ กาเล อธุนา, อิทานิ.

这些词是不规则派生的：`tasmiṃ kāle`（在那时）作`kadā`、`kudā`；`sabbasmiṃ kāle`（在一切时）作`sadā`；`imasmiṃ kāle`（在此时）作`adhunā`、`idāni`。

อชฺชสชฺชวปรชฺชฺเวตรหิกรหา-.

`ajja`、`sajju`、`aparajju`、`etarahi`、`karahā`。

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต; เอกติปฺปจฺจโย อาเทโส กาล วิเสโสติ สพฺพเมตํ นิปาตนา ลพฺภติ; อิมสฺส โว ชฺโช จาหนิ นิปจฺจเต; อสฺมึ อหนิ อชฺช–-สมานสฺส สภาโวชฺชุ จาหนิ–-สมาเน อภนิ สชฺชุ–-อปรสฺมา ชฺชุ–-อปรสฺมึ อหนิอปรชฺชุ–-อิมสฺเสโตกาเล รหิ ว–-อิมสฺมึ กาเล เอตรหิ–-กึสทฺทสฺส โก รห จานชฺชตเน–-ตสฺมึ กาเล กรห.

这些词是不规则派生的。某个后缀或替代形式表示特定的时间，这一切都通过不规则派生获得。从`ima`（此）派生，在“日”的意义上加`jja`：`asmiṃ ahani`（在今日）成为`ajja`（今天）。从`samāna`（相同）派生，词干变为`sa`，在“日”的意义上加`jju`：`samāne ahani`（在同日）成为`sajju`（立即）。从`apara`（其他）派生，加`jju`：`aparasmiṃ ahani`（在另一日）成为`aparajju`（后天）。从`ima`或`eta`（此）派生，在“时”的意义上加`rahi`：`imasmiṃ kāle`（在此时）成为`etarahi`（现在）。从`kiṃ`（何）词派生，词干变为`ka`，在“非今日”的意义上加`raha`：`tasmiṃ kāle`（在那时）成为`karaha`（何时）。

สพฺพาทีหิ ปกาเร ถา-.

从`sabba`等词，在表示方式时，可加后缀`thā`。

สามญฺญสฺส เภทโก วิเสโส ปกาโร, ตตฺถ วตฺตมาเนหิ สพฺพาทีหิ ถา โหติ สพฺเพนปกาเรน สพฺพถา; ยถา, ตถา.

`pakāra`（方式）是区分普遍性的特殊性。当表示此义时，从`sabba`等词可加后缀`thā`。`sabbathā`即`sabbena pakārena`（以一切方式）；例如：`yathā`（怎样）、`tathā`（那样）。

กถมิตฺถํ-.

`kathaṃ`、`itthaṃ`。

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต ปกาเร; กิมิเมหิ ถํ ปจฺจโย, กฺैจฺจ เตสํ ยถากฺกมํ; กถมิตฺถํ.

这些词在表示方式时是不规则派生的。从`kiṃ`和`ima`，可加后缀`thaṃ`，其词干也相应变化，分别成为：`kathaṃ`、`itthaṃ`。

ธา สงฺขฺยาหิ-.

从数词，可加后缀`dhā`。

สงฺขฺยาวาจีหิ ปกาเร ธา ปโร โหติ;’ทฺวีหิ ปกาเรหิ ทฺเว วา ปกาเรกโรติ’ วิธากโรติ; พหุธา กโรติ;’เอกํ ราสึ ปญฺจปฺปการํ กโรติ’ ปญฺจธา กโรติ?ปญฺจปฺปการเมกปฺปการํ กโรติ’ เอกธากโรติ.

从表示数目的词，在表示方式时，可加后缀`dhā`。例如：`dvīhi pakārehi dve vā pakāre karoti`（以两种方式或做成两种）即`dvidhā karoti`（做成两份）；`bahudhā karoti`（做成多份）；`ekaṃ rāsiṃ pañcappakāraṃ karoti`（将一堆做成五种）即`pañcadhā karoti`（做成五份）；`pañcappakāram ekappakāraṃ karoti`（将五种做成一种）即`ekadhā karoti`（做成一份）。

เวกาชฺฌํ-.

从`eka`，可加后缀`jjhaṃ`。

เอกสฺมา ปกาเร ชฺฌํ วา โหติ; เอกชฺกฺวงฺกโรติ; เอกธา กโรติ.

从`eka`，在表示方式时，可加后缀`jjhaṃ`。例如：`ekajjhaṃ karoti`（做成一份）；或作`ekadhā karoti`（做成一份）。

ทฺวิตีเหธา-.

从`dvi`（二）和`ti`（三），可加后缀`edhā`。

ทฺวีติหิ ปกาเร เอธาวา โหติ; เวธา, เตธา; ทฺวิธา, ติธา.

从`dvi`和`ti`，在表示方式时，可加后缀`edhā`。例如：`vedhā`、`tedhā`；或作`dvidhā`、`tidhā`。

ตพฺพติ ชาติโย-.

可加后缀`jātiyo`表示种类。

ปการวติ ตํสามญฺญวาจกา สทฺทาชาติโย โหติ; ปฏุ ชาติโย, มุทุชาติโย.

词语 jātiyo 用于表示具有某种特性的种类；例如：paṭu-jātiyo（敏锐的种类）、mudu-jātiyo（柔和的种类）。

วารสํขฺยาย กฺขตฺตุํ-

后缀 kkhattuṃ 用于表示次数。

วารสมฺพนฺธินิยา สํขฺยาย กฺขตฺตุํ โหติ;’ทฺเว วาเร ภุญฺชติ’ ทฺวิกฺขตฺตุํ ทิวสสฺส ภุญฺชติ; วารคฺคหณํ กึ? ปญจ ภิญฺชติ; สงฺขฺยายาติ-กึ? ปหูเต วาเร ภุญฺชติ.

后缀 kkhattuṃ 用于与次数相关的数词；例如：“dve vāre bhuñjati”（吃两次）即“dvikkhattuṃ divasassa bhuñjati”（一天吃两次）。为什么要提及“vāra”（次）呢？例如：“pañca bhuñjati”（吃五个）。为什么要提及“saṃkhyā”（数词）呢？例如：“pahūte vāre bhuñjati”（吃很多次）。

กติมฺหา-.

也用于 kati。

วารสมฺพนฺธินิยา กติสํขฺยาย กฺขตฺตุํ โหติ;’กติ วาเร ภุญฺชนิ’กติกฺขตฺตุํ ภุญฺชติ.

后缀 kkhattuṃ 用于与次数相关的数词 kati（多少）；例如：“kati vāre bhuñjati”（吃几次）即“katikkhattuṃ bhuñjati”（吃几次）。

พหุมฺภา ธา จ ปจฺจาสตฺติยํ-.

bahu 后接 dhā，以及在邻近义中。

วารสมฺพนฺธินิยา พหุสํขฺยาย ธาโหติ กฺขตฺตุญฺจ; วารานญฺเจ ปจฺจาสตฺติ โหติ; พหุธา ทิวสสฺส พุญฺชติ พหุกฺขตฺตุํ–-ปจฺจาสตฺติยนฺติ กึ? พหุกฺขตฺตุํ มาสสฺส ภุญฺชติ.

与次数相关的数词 bahu 后接 dhā 和 kkhattuṃ；如果次数具有邻近性，例如：“bahudhā divasassa bhuñjati”（一天多次进食）或“bahukkhattuṃ”（多次）。“paccāsatti”（邻近性）是什么意思？（反例是）“bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati”（一个月多次进食）。

สกึ วา-.

或者作 sakiṃ。

เอกํ วารมิจฺจสฺมึ อตฺเถ สกินฺติ วา นิปจฺจเต;’เอกํ วารํ ภุญฺชติ’–-วาติ กึ?เอกกฺขตฺตุํ ภุญฺชติ.

在“ekaṃ vāraṃ”（一次）的意义上，可选择使用不变词 sakiṃ。例如：“ekaṃ vāraṃ bhuñjati”（吃一次）。规则中的“vā”（或）是什么意思？因为也可以是“ekakkhattuṃ bhuñjati”（吃一次）。

โส วิจฺฉาปฺปกาเรสุ-.

so 用于重复和方式义。

วีจฺฉายํ ปกาเร จ โส โหติ พหุลํ; วีจฺฉายํ-ขณฺฑโส, พิลโส; ปกาเร-ปุถุโส,สพฺพโส.

后缀 so 常用于表示重复和方式；在重复的意义上，例如：khaṇḍaso（逐部分地）、bilaso（逐少量地）；在方式的意义上，例如：puthuso（各别地）、sabbaso（完全地）。

อภิตตพฺภาเว กราสภุโยเค วิการา จี-.

在“成为其先前所不是的状态”的意义上，当与 kar、as、bhū 连用时，表示变化的词后接 cī。

อวตฺถาวโต วตฺถนฺตเรนาภุตสฺส ตายาวตฺถาย ภาเว กราสภุหิ สมฺพนฺเธสติ วิการวาจกาจี โหติ;’อธวลํ ธวลํ กโรติ’ ธวลี กโรติ; อธวโล ธวโล สิยา ธวลี สิยา; อธวโล ธวโล ภวติ ธวลี ภวติ–-อภตตพฺภาเวติ-กึ? ฆฏํ กโรติ, ทธิอตฺถิ, ฆโฏ ภวติ–-กราสภุโยเคติ กึ? อธวลา ธฺวออิโล ชายเต–-วิการาติ-กึ? ปกติยา มา โหตุ; สุวณฺณํ กุณฺฑลี กโรติ.

当某物从未有过的状态变为那个状态，并与 kar、as、bhū 等动词连用时，表示变化的词后接后缀 cī。例如：“adhavalaṃ dhavalaṃ karoti”（使非白变白）即“dhavalī karoti”（使之变白）；“adhavalo dhavalo siyā”（非白者可变白）即“dhavalī siyā”（可变白）；“adhavalo dhavalo bhavati”（非白者成为白）即“dhavalī bhavati”（成为白色）。为什么要限定“成为其先前所不是的状态”（abhūtatabbhāve）呢？例如：“ghaṭaṃ karoti”（造一个罐子），“dadhi atthi”（有酸奶），“ghaṭo bhavati”（罐子生成）。为什么要限定“与 kar、as、bhū 连用”呢？例如：“adhavalo dhavalo jāyate”（非白者生为白者）。为什么要限定“变化”（vikārā）呢？为了不用于其自然状态的构成；例如：“suvaṇṇaṃ kuṇḍalī karoti”（把黄金做成耳环）。

ทิสฺสนฺตญฺเญ’ปิ ปจฺจยา-.

也可见到其他后缀。

วุตฺตโต’ญฺเญ’ปิ ปจฺจยา ทิสฺสนฺติ วุตฺตาวุตฺตตฺเถสุ;’วิวิธา มาตโร’ วิมาตโร,’ตาสํ ปุตฺตา’ เวมาตีกา-ริกณ;’ปถํ คจฺฉนฺตีติ’ ปถาวิโน-อาวี;’ อิสฺสา อสฺส อตฺถิติ’ อิสฺสุกี-อุกี?’ธุรํ วหนฺตีติ’ โธรยฺหา-ยฺหณ.-

在已说和未说的意义上，也可见到其他未提及的后缀；例如：“vividhā mātaro”（不同的母亲）即“vimātaro”（继母）；“tāsaṃ puttā”（她们的儿子）即“vemātīkā”（异母兄弟），后缀 rikaṇa；“pathaṃ gacchanti”（在路上行走者）即“pathāvino”（行路人），后缀 āvī；“issā assa atthi”（他有嫉妒）即“issukī”（嫉妒者），后缀 ukī；“dhuraṃ vahanti”（负轭者）即“dhorayhā”（负重者），后缀 yhaṇa。

อญฺญสฺมึ-.

在其他意义上。

วุตฺตโต’ญฺญสฺมิมฺปิ อตฺเถ วุตฺตปฺปจฺจยา ทิสฺสนฺติ;’มคธานํ อิสฺสโร’ มาคโธ-โณ;’กาสีติ สหสฺสํ, ตมคฺฆตีติ กาสิโย-อิโย.

在已说之外的意义上，也可见到已说过的后缀；例如：“magadhānaṃ issaro”（摩揭陀的主宰）即“māgadho”（摩揭陀王），后缀 ṇa；“kāsīti sahassaṃ, tamagghatīti”（它价值一千迦尸）即“kāsiyo”（迦尸的），后缀 iya。

สกตฺถ-.

在自身意义上。

สกตฺเถ’ปิ ปจฺจยา ทิสฺสนฺติ; หีนโก, โปตโก, กิจจยยํ.

在自身意义上，也可见到后缀（即，不改变词义的后缀）；例如：hīnako（低劣者）、potako（幼兽）、kicacayayaṃ。

โลโป-.

省略。

ปจฺจยานํ โลโป’ปิ ทิสฺสติ; พุทฺเธ รตนํ ปณีตํ, จกฺขุํ สุญฺญํ อตฺเตน วา อตฺตนิเยยน วาติ ภาวปฺปจฺจย โลโป.

也可见到后缀的省略；例如：“buddhe ratanaṃ paṇītaṃ”（佛是殊胜的宝），“cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā”（眼空无我或我所）——这是表示“状态”（bhāva）的后缀的省略。

สรานมาทิสฺสายุวณฺณสฺสาโญ ณานุพนฺเธ-.

当后缀带有标示字母 ṇ 时，首元音 a、i、u 增长为 ā、e、o。

สรานมาทิภุตา เย อการิวณฺณุวณฺณา เตสํ อาโญ โหนฺติ ยถากฺกมํ ณานุพนฺเธ; ราฆโว, วฺैนเตยฺโย, เมนิโก, โอฬุมฺปิโก, โทหคฺคํ–-ณานุพนฺเธติ-กึ? ปุราตโน.

当后缀带有标示字母 ṇ 时，作为词首的元音 a、i、u 分别增长为 ā、e、o；例如：rāghavo、venateyyo、meniko、oḷumpiko、dohaggaṃ。为什么要限定“带有标示字母 ṇ”呢？例如：purātano。

สํโยเค กฺวจิ-.

在辅音丛前，有时……

สรานมาทิภุตา เย อยุวณฺณา เตสํ อาโญ โหนฺติ กฺวจิ เทว สํโยควิสเย ณานุพนฺเธ;เทจฺโจ, โกณฺฑญฺโญ –-กฺวจีติ-กึ? กตฺติเกยฺโย.

当后缀带有标示字母 ṇ 时，即使在辅音丛前，词首的元音 a、i、u 有时也会增长为 ā、e、o；例如：decco、koṇḍañño。为什么要说“有时”呢？例如：kattikeyyo。

มชฺเฌ-.

在中间。

มชฺเฌ วตฺตมานานมฺปิ อยุวณฺณานํ อาโญ โหนฺติ กฺวจิ; อฑฺฒเตยฺยา, วาเสฏฺโฐ.

有时，在词中间的元音 a、i、u 也会增长为 ā、e、o；例如：aḍḍhateyyā、vāseṭṭho。

โกสฺชฺैชาชฺชวปาริสชฺชสุภชฺชมทฺทวาริสฺสาสภาชญฺญ เถยฺยพาหุสจฺจา-.

kosajja、ajjava、pārisajja、sohajja、maddava、ārissa、āsabha、ājañña、theyya、bāhusacca。

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต ณานุพนฺเธ;’กุสีตสฺส ภาโว’ โกสชฺชชํ;’ อุชุโน ภาโว’ อปฺปวํ;’ปริสาสุ สาธุ’ ปาริสชฺโช;’สุหทโยจ’ สุหชฺโช,’ตสฺส ปน ภาโว โสหชฺชํ;’มุทุโน ภาโว’มทฺทวํ;’อิสิโน อิทํ, ภาโว วา’ อาริสฺสํ;’อุสภสฺส อิทํ, ภาโว วา’ อาสภํ;’อาชานียสฺส ภาโว’ โส เอว วา’ อาชญฺญํ;’เถนสฺส ภาโว, กมฺมํ วา’ เถยฺยํ;’พหุสฺสุตสฺส ภาโว’ พาหุสจฺจํ–-เอเตสุ ยมลกฺขณิกํ ตํ นิปาตนา.

这些词是在后缀带标示字母 ṇ 时不规则构成的：“kusītassa bhāvo”（懒惰者的状态）即 kosajjaṃ（懈怠）；“ujuno bhāvo”（正直者的状态）即 ajjavaṃ（正直）；“parisāsu sādhu”（于会众中为善）即 pārisajjo（属于会众者）；“suhadayo”（善心者）即 suhajjo（朋友），而“tassa bhāvo”（他的状态）即 sohajjaṃ（友谊）；“muduno bhāvo”（柔软的状态）即 maddavaṃ（柔和）；“isino idaṃ, bhāvo vā”（此乃圣者之物，或其状态）即 ārissaṃ（圣者的）；“usabhassa idaṃ, bhāvo vā”（此乃公牛之物，或其状态）即 āsabhaṃ（公牛的）；“ājānīyassa bhāvo, so eva vā”（良马的状态，或良马本身）即 ājaññaṃ（良种的）；“thenassa bhāvo, kammaṃ vā”（盗贼的状态或行为）即 theyyaṃ（偷盗）；“bahussutassa bhāvo”（多闻者的状态）即 bāhusaccaṃ（博学）。——在这些词中，凡具有重叠辅音特征者，皆为不规则形式。

มนาทีนํ สก-.

manas 等词……

มนาทีนํ สก โหติ ณานุพนฺเธ;’มนสิ ภวํ’ มานสํ;’ทุมฺมนโส ภาโว’ โทมนสฺสํ; โสมนสฺสํ.

对于`mana`等词，当后缀带有指示性的`ṇ`时，发生（首元音）增长；“存在于心中”是`mānasaṃ`（意）；“不乐之心境”是`domanassaṃ`（忧）；`somanassaṃ`（喜）。

อุวณฺณสฺสาวงิ โหติ; ราฆโว, ชามฺพวํ.

u元音变为`avaṅ`；例如：`rāghavo`，`jāmbavaṃ`。

ยมฺหิ โคสฺส จ-.

以及对于`go`，当`y`（在后时）……

ยการาโท ปจฺจย คฺैโอสฺสุวณฺณสฺส จ อวงิ โหติ; คพฺยํ, คาตพฺโย.

当后缀以`y`开头时，`go`的元音也变为`avaṅ`；例如：`gabyaṃ`，`gātabyo`。

โลโป’วณฺณิวณฺณานํ-.

`a`元音和`i`元音的省略。

ยการาโท ปจฺจเย อวณฺณิวณฺณานํ ลาโป โหติ, ทายฺชฺैชํ, การุญฺญํ, อาธิปจฺจํ, เทปฺปํ–-พหกุลํวิธานํ กฺวจิ น โหติ; กิจฺจยํ.

当后缀以`y`开头时，`a`元音和`i`元音会发生省略；例如：`dāyajjaṃ`，`kāruññaṃ`，`ādhipaccaṃ`，`deppaṃ`。——此为多样性规则，有时不适用；例如：`kiccayaṃ`。

รานุพนฺเธ’นฺตสราทิสฺส-.

当后缀带有指示性的`r`时，（省略）以词尾元音开头的（部分）……

อนฺโต สโร อาทิ ยสฺสาวยวสฺส ตสฺส โลโป โหติ รานุพนฺเธ; กิตฺตกํ, เปตฺเตยฺยํ.

当后缀带有指示性的`r`时，以词尾元音开头的部分会被省略；例如：`kittakaṃ`，`petteyyaṃ`。

กิสมหตมิเม กสฺมหา-.

`kisa`和`mahat`的（替代形式是）`kas`和`mah`……

กิสสฺส มหโต อิเม กสฺมหา โหนฺติ ยถากฺกมํ; กสิมา, มหิมา.

`kisa`和`mahat`依次变为`kas`和`mah`；例如：`kasimā`，`mahimā`。

อายุสฺสายส มนฺตุมฺหิ-.

当后缀为`mantu`时，`āyu`的（替代形式是）`āyasa`。

อายุสฺส อายสาเทโส โหติ มนฺตุมฺหิ; อายสฺมา.

当后缀为`mantu`时，`āyu`的替代形式是`āyasa`；例如：具寿（āyasmā）。

โช วุทฺธสฺสิยิเฒสุ-.

当后缀为`iya`和`iṭṭha`时，`vuddha`的（替代形式是）`ja`。

วุทฺธสฺส โช โหติ อิยฺैฏฺเฐสุ; เชยฺโย, เชฏฺโฐ.

当后缀为`iya`和`iṭṭha`时，`vuddha`变为`ja`；例如：`jeyyo`，`jeṭṭho`。

พาฬฺหนฺติกปสตฺถานํ สาธเนทสา-.

`bāḷha`、`antika`、`pasattha`的（替代形式是）`sādha`、`neda`、`sa`。

อิเยฏฺเฐสุ พาฬฺหนฺติกปสตฺถานํ สาธเนทสา โหนฺตี ยถากฺกมํ; สาธิโย, สาธิฏฺโฐ; เนทิโย, เนทิฏฺโฐ; เสยฺโย, เสฏฺโฐ

当后缀为`iya`和`iṭṭha`时，`bāḷha`、`antika`、`pasattha`依次变为`sādha`、`neda`、`sa`；例如：`sādhiyo`，`sādhiṭṭho`；`nediyo`，`nediṭṭho`；`seyyo`，`seṭṭho`。

กณฺกนาปฺปยุวานํ-.

对于`appa`和`yuvan`，（替代形式是）`kaṇ`和`kana`。

อิเยฏฺเฐสุ อปฺปยุวานํ กณฺกนา โหนฺติ ยยถากฺกมํ; กณิโย, กณิฏฺโฐ; กนิโย, กนิฏฺโฐ.

当后缀为`iya`和`iṭṭha`时，`appa`和`yuvan`依次变为`kaṇ`和`kana`；例如：`kaṇiyo`，`kaṇiṭṭho`；`kaniyo`，`kaniṭṭho`。

โลโป วีมนฺตุวตฺตุนํ-.

`vī`、`mantu`、`vantu`的省略。

วีมนฺตุวนฺตุนํ โลโป โหติ อิยฺैฏฺเฐสุ?’อติสเยน เมธาวี’ เมธิโย, เมธิฏฺโฐ;’อติสเยนสติมา’สติโย, สติฏฺโฐ;’อติสเยน คุณวา’ คุณิยา, คุณิฏฺโฐ.

当后缀为`iya`和`iṭṭha`时，`vī`、`mantu`、`vantu`会发生省略；例如：“极为聪慧者”（`atisayena medhāvī`）是`medhiyo`、`medhiṭṭho`；“极为具念者”（`atisayena satimā`）是`satiyo`、`satiṭṭho`；“极为具德者”（`atisayena guṇavā`）是`guṇiyo`、`guṇiṭṭho`。

เส สฺติออิสฺส ติสฺส-.

当`sa`在后时，`sati`的`ti`……

เส ปเร สตฺยนฺตสฺส ติการสฺส โลโป โหติ; วีสํ สตํ, ตึสํ สตํ.

当`sa`跟在后面时，以`sati`结尾的（数词）的`ti`音节会发生省略；例如：`vīsaṃ sataṃ`，`tiṃsaṃ sataṃ`。

เอตสฺเสฏ ตฺตเก-.

当后缀为`ttaka`时，`eta`的（替代形式是）`eṭa`。

ตฺตเก ปเร เอตสฺส เอฏ เหนาติ; เอตฺตกํ.

当`ttaka`在后时，`eta`变为`eṭa`；例如：`ettakaṃ`。

ณิกสฺสิโย วา-.

`ṇika`或者变为`iya`。

ณิกสฺสวา อิโย โหติ; สกฺยปุตฺติโย, สกฺยปุตฺติโก.

`ṇika`或者变为`iya`；例如：`sakyaputtiyo`，`sakyaputtiko`。

อธาตุสฺส เก’สฺยาทิโต เฆ’สฺสี-.

对于非词根的`ka`，若其不跟在`syādi`等之后，当`gha`在后时，其（前面的）`a`元音变为`ī`。

เฆ ปเร อธาตุสฺส โย กกาโร ตโต ปุพฺพสฺส อการสฺส พกหุลํ อิ โหติ, สเว โฆน สฺยาทิโต ปโร โหติ; พาลิกา, การิกา–-อธาตุสฺสาติ-กึ? สกา; เกติ-กึ?นนฺทนา; อสฺยาทิโตติ-กึ? พหุปริพฺพาชกา, มธุรา –-พหุจมฺมิกาติ กกาเรน สฺยาทิโน พฺยวหิตตฺตา สิทฺธํ–-เฆติ-กึ? พาลโก; อสฺสาติ-กึ? พหุกตฺตุกา,สาลา.

当`gha`（女性后缀）在后时，对于非词根的`ka`音节，其前面的`a`元音多样地变为`i`，条件是它不跟在`syādi`（格的词尾）等之后；例如：`bālikā`，`kārikā`。——说“非词根的”，是为什么？（反例是）`Sakā`。——说“`ka`”，是为什么？（反例是）`Nandanā`。——说“不跟在`syādi`之后”，是为什么？（反例是）`Bahuparibbājakā`，`madhurā`。——在`bahucammikā`一词中，因为`ka`音节与`syādi`被隔开，所以（规则）成立。——说“`gha`”，是为什么？（反例是）`Bālako`。——说“`a`（元音）”，是为什么？（反例是）`Bahukattukā`，`sālā`。

อิติ โมคฺคลฺลาเน วฺยากรเณ วุตฺติยํ ณาทิกณฺโฑ จตุตฺโถ.

目犍连语法注，第四ṇādi品终。

ติชมาเนหิ ขสา ขมาวีมํสาสุ-.

当义为`khamā`（忍耐）和`vīmaṃsā`（考察）时，（词根）`tij`和`mān`分别变为`kha`和`sa`。

ขนฺติยํ ติชา วีมํสายํ มานา จ ขสปฺปจฺจยา โหนฺติ ยถากฺกมํ; ติติกฺขา, วีมํสา–-ติติกฺขติ, วีมํสติ. ขมาวีมํสา สุติ-กึ? เตชนํ, เตโช, เตชยติ, มานนํ, มาโน, มาเนติ.

于`khanti`（忍耐）义，从词根`tij`；于`vīmaṃsā`（考察）义，从词根`mān`，依次加`khasa`后缀，（构成：）`titikkhā`、`vīmaṃsā`——（动词为）`titikkhati`（彼忍耐）、`vīmaṃsati`（彼考察）。（问：）关于`kham`与`mān`所闻为何？（答：）`tejanaṃ`、`tejo`、`tejayati`；`mānanaṃ`、`māno`、`māneti`。

กิตา ติกิจฺฉาสํสเยสุ โช-.

于`tikicchā`（治疗）与`saṃsaya`（疑惑）义，从词根`kita`生`jo`。

ติกิจฺฉายํ สํสเย จ วตฺตมานา กิตา โช โหติ–-ติกิจฺฉา, วิจิกิจฺฉา–-ติกิจฺฉติ, วิจิกิจฺฉติ–-อญฺญตฺรนิเกโต, สํเกโต, เกตนํ, เกโต, เกตยติ.

于`tikicchā`（治疗）与`saṃsaya`（疑惑）义中，从词根`kita`生`jo`；例如：`tikicchā`、`vicikicchā`（疑惑）。——（动词为）`tikicchati`、`vicikicchati`。——于他处则（不变，如）：`niketo`、`saṃketo`、`ketanaṃ`、`keto`、`ketayati`。

นินฺทายํ คุปพธา พสฺสโภ จ-.

于`nindā`（诃责）义，从词根`gupa`与`badh`（亦然），且（`badh`之首音节）`ba`变为`bī`。

นินฺทายํ วตฺตมาเนหิ คุปพเธหิ โช โหติ; พสฺส โภ จ–-ชิคุจฺฉา, พีภจฺฉา–-ชิคุจฺฉติ, พีภจฺฉติ–-อญฺญตฺรโคปนํ, โคเป, โปเปติ, พธโก.

于诃责义，从词根`gupa`与`badh`生`jo`；且（`badh`之首音节）`ba`变为`bī`。例如：`jigucchā`（厌恶）、`bībhacchā`（憎恶）。——（动词为）`jigucchati`（彼厌恶）、`bībhacchati`（彼憎恶）。——于他处则（不变，如）：`gopanaṃ`、`gope`、`popeti`、`badhako`。

ตุํสฺมา โลโป วิจฺฉายํเต-.

从`tuṃ`（后缀），于`icchā`（欲求）义，（`tuṃ`）被省略，而代之以`te`（等后缀）。

ตุมนฺตโต อิจฺฉายมตฺเถ เต ขสฉา โหนฺติพหกุลํ; โลโป จ ตุํปจฺจยสฺสโหติ สุตตฺตา–-พุภุกฺขา, ชิคึสา, ชิฆจฺฉา–-พุภุกฺขติ, ชิคึสติ, ชิฆจฺฉติ–-อิธกสฺมา น โหติโภตฺตุมิจฺฉตีติ? ปทนฺตเรนาภิธานา. ตุํสฺมาติ-กึ? โภชนมิจฺฉติ. อิจฺฉายนฺติ กึ? ภุญฺชิตุํ คจฺฉติ. กถํ กุลํ ปิปติสตีติ? ยถา กุลํ ปติตุมิจฺฉตีติวากฺยํ โหติ, เอวํ วุตฺติปิ เหสฺสติ; วากฺยเมวจรหิ กถํ โหติ? โลกสฺส ตถา วจนิจฺฉาย.

从以`tuṃ`结尾（的词），于欲求义，不一而足地有`te`、`khasa`、`chā`后缀。且`tuṃ`后缀因听闻（即依惯例）而被省略——（例如：）`bubhukkhā`（食欲）、`jigiṃsā`（求胜欲）、`jighacchā`（饥饿）。——（动词为）`bubhukkhati`（彼想吃）、`jigiṃsati`（彼想赢）、`jighacchati`（彼感到饥饿）。——（问：）此处为何不成`bhottumicchati`（彼想要吃）？（答：）因其已由另一词组表达。（问：）为何说“从`tuṃ`”？（答：为了排除）`bhojanamicchati`（彼想要食物）。（问：）为何说“于欲求义”？（答：为了排除）`bhuñjituṃ gacchati`（彼为食而去）。（问：）`kulaṃ pipatisati`（家族将要衰败）一语又如何解释？（答：）犹如`kulaṃ patitumicchati`（家族意欲衰败）是（合法的）句子，此语（`pipatisati`）亦可成立。然则此句究竟如何成立？因世人有如是言说之意愿。

อีโย กมฺมา-.

从`kamma`（宾语），（加）`īya`（后缀）。

อิจฺฉากมฺมโต อิจฺฉายมตฺเถ อียปฺปจฺจโย โหติ;’ปุตฺตมิจฺฉติ’ ปุตฺตียติ–-กมฺมาติ-กึ? ออสิเนจฺฉติ; อิธ กสฺมา น โหติ รญฺโญ ปุตฺตมิจฺฉตีติ? สาเปกฺขตฺตา; น หิ อญฺญมเปกฺขมาโน อญฺเญนสเหกตฺถิภาวมนุภวิตุํ สกฺโกติ; อิธาปิ จรหิ น สิยา อตฺตโนปุตฺตมิจฺฉตีติ; เนเวตฺถ ภวิตพฺพํ; น หิ ภวติ อตฺตโนปุตฺติยตีติ; กถํ จรหิ วุตฺตสฺส อตฺตติยตาวคมฺยเต? อญฺญสฺสาสุตตฺตา, อิจฺฉาย จ ตพฺพิสยตฺตา.

从欲求（动词）的宾语，于欲求义，生`īya`后缀；`puttaṃ icchati`（彼想要儿子）作`puttīyati`。（问：）为何说“从宾语”？（答：如）`asiṃ icchati`（彼想要剑）。（问：）此处为何不（适用于）`rañño puttaṃ icchati`（彼想要国王的儿子）？（答：）因其有所依赖（`sāpekkhattā`）。依赖于一者，实不能与另一者体验到义理的统一。然则，此处`attano puttaṃ icchati`（彼想要自己的儿子）亦应不成立。（答：）此处不应如此；因为不会有`attanoputtiyati`的形式。然则，所言之事如何被理解为“为自己”（`attatiyatā`）？（答：）因未闻有他者，且欲求以其（自身）为对象。

อุปมานาจาเร-.

从`upamāna`（譬喻），于`ācāra`（行仪）义。

กมฺมโต อุปมานา อาวารตฺเถ อีโย โหติ;’ปุตฺตมวา จรติ’ ปุตฺตียติ มาณวกํ; อุปมานาติ กึ? ปุตฺตมาจรติ.

从作为譬喻的宾语，于行仪义，生`īya`（后缀）；`puttaṃ iva carati māṇavakaṃ`（彼待摩纳瓦如子）作`puttīyati māṇavakaṃ`。（问：）为何说“从譬喻”？（答：为了排除）`puttaṃ ācarati`（彼对待儿子）。

อาธารา-.

从`ādhāra`（依处）。

อาธารตุปมานาอาวารตฺเถ อีโย โหติ;’กุฏิยมิวาจรติ’ กุฏิยติ ปาสาเท, ปาสาทียติ กุฏิยํ.

从作为譬喻的依处，于行仪义，生`īya`（后缀）；`kuṭiyaṃ iva ācarati pāsāde`（彼在宫殿中行事如在孤邸中）作`kuṭiyati pāsāde`；（反之亦然，）`pāsādīyati kuṭiyaṃ`（彼在孤邸中行事如在宫殿中）。

กตฺตุตาโย-.

从`kattu`（作者），（加）`āyo`（后缀）。

กตฺตตุปมานา อาจารตฺเถ อาโย โหติ;’ปพฺพโตวา จรติ’ปพฺพตายติ.

从作为譬喻的作者，于行仪义，生`āyo`（后缀）；`pabbato iva carati`（彼行事如山）作`pabbatāyati`。

จฺยตฺเถ-.

于`cvi`（转变）义。

กตฺตุโต อภุตตพฺภาเว อาโย โหติ พหุลํ; ภุสายติ, ปฏปฏายติ, โลหิตายติ–-กตฺตุโตตฺเวว-ภุสํกโรตีติ; อิห กสฺมา น โหติ ภุสิ ภวตีติ? วุตฺตตฺถตาย.

从作者，于`abhūtatabbhāva`（非曾有之转变）义，不一而足地生`āyo`（后缀）；（例如：）`bhusāyati`（变得猛烈）、`paṭapaṭāyati`（发出噼啪声）、`lohitāyati`（变红）。（问：）为何说“从作者”？（答：为了排除）`bhusaṃ karoti`（使之猛烈）。（问：）此处为何不（用）`bhusi bhavati`（变得猛烈）？（答：）因其义已被（`bhusāyati`）言说。

สทฺทาทีติ กโรติ-.

从`sadda`（声）等词，于`karoti`（作）义。

สทฺทาทีหิ ทุติยนฺเตหิ กโรตีติ อสฺมึ อตฺเถ อาโย โหติ; สทฺทายติ, เวรายติ, กลหายติ, ธูปายติ.

从`sadda`（声）等以第二格（宾格）结尾的词，于`karoti`（作）此义，生`āyo`（后缀）；（例如：）`saddāyati`（作声）、`verāyati`（结怨）、`kalahāyati`（争吵）、`dhūpāyati`（熏蒸）。

นโมตฺวสฺโส-.

从`namo`（礼敬），（加）`asso`（后缀）。

นโม อิจฺจสฺมา กโรตีติ อสฺมึ อตฺเถ อสฺโส โหติ; นมสฺสติ ตถาคตํ.

从此（不变词）`namo`，于`karoti`（作）此义，生`asso`（后缀）；（例如：）`namassati tathāgataṃ`（彼礼敬如来）。

ธาตฺวตฺเถ นามสฺมิ-.

从`nāma`（名词），于`dhātvattha`（词根义）。

นามสฺมา ธาตฺวตฺเถ พหุลมิ โหติ;’หตฺถินา อติกฺกมติ’อติ หตฺถยติ;’ วีณาย อุปคายติ’ อุปวีณยติ;’ทฬหํ กโรติ’ วินยํ ทฬหยติ;’ วิสุทฺธา โหติ’ รตฺติ วิสุทฺธยติ;’กุสลํ ปุจฺฉติ’กุสลยติ.

从名词，于词根义，不一而足地生`i`（后缀）；`hatthinā atikkamati`（以象超越）作`atihatthayati`；`vīṇāya upagāyati`（以维那琴（vīṇā）伴唱）作`upavīṇayati`；`daḷhaṃ karoti vinayaṃ`（使律坚固）作`vinayaṃ daḷahayati`；`visuddhā hoti ratti`（夜晚清净）作`ratti visuddhayati`；`kusalaṃ pucchati`（问安）作`kusalayati`。

สจฺจาทีหาปิ-.

从`sacca`（真实）等词，（加）`āpe`（后缀）。

สจฺจาทีหิ ธาตฺวตฺเถ อาปิ โหติ; สจฺจาเปติ, อตฺถาเปติ, เวทาเปติ, สุกฺขาเปติ สุขาเปติ, ทุกฺขาเปติ.

从`sacca`（真实）等词，于词根义，生`āpe`（后缀）；（例如：）`saccāpeti`（证实）、`atthāpeti`（设置）、`vedāpeti`（告知）、`sukkhāpeti`（使干燥）、`sukhāpeti`（使快乐）、`dukkhāpeti`（使痛苦）。

กฺริยตฺถา-.

为`kriyā`（动）义。

อยมธิกาโร อา สตฺถปริสมตฺติยา;’กฺริยา อตฺโถ ยสฺสโส กฺริยตฺโถ’,ธาตุ.

此标题（adhikāra）的作用范围直至本论（sattha）结束。“其义为动，是为`kriyattha`”，即`dhātu`（词根）。

จุราทิโต ณิ-.

从`cur`（偷）等（词根），（加）`ṇi`（后缀）。

จุราทีหิ กฺริยตฺเถหิ สกตฺเถ ณิ ปโร โหติ พหุลํ; ณกาโร วุทฺธฺยตฺโถ–-เอวมญฺญตฺราปิ–-โจรยติ, ลาฬยติ. กถํ รชฺชํ กาเรตีติ? โยควิภาคโต.

从`cur`等为动义者，于其自身义，不一而足地后加`ṇi`（后缀）。`ṇ`字母为致`vuddhi`（增长）——他处亦然。（例如：）`corayati`（彼偷盗）、`lāḷayati`（彼爱抚）。（问：）`rajjaṃ kāreti`（使……统治国家）一语如何解释？（答：）由`yogavibhāga`（规则切分）而（成立）。

ปโยชกพฺยาปาเร ณาปิ จ-.

于`payojakabyāpāra`（使役者行为）义，亦（加）`ṇāpe`（后缀）。

กตฺตารํ โย ปโยชยติ ตสฺส พฺยาปาเร กฺริยตฺถา ณิณาปี โหนฺติ พหุลํ; กาเรติ, การาเปติ–-นนุ จ กตฺตาปิ กรณาทีนํปโยชโกติ ตพฺยาปาเร?ปิ ณิณาปี ปาปุณนฺติ? ปโยชกคฺคหณสามตฺถิยา น ภวิสฺสนฺติ, จุราทีหิ วิสุํ วจนสามตฺถิยา จ–-อาโต ภิยฺโย ณาปิเยว, ณิเย วุวณฺณโต, ทฺวยเมวญฺเญหิ.

当驱使作者时，在其行为中，为表“行为目的”(kriyattha)，通常使用“ṇi”和“ṇāpi”后缀；例如：kāreti、kārāpeti。——难道作者不也是工具(karaṇa)等的驱使者吗？那么，在其行为中，“ṇi”和“ṇāpi”也适用吗？（不适用），因为（此处）特指“驱使者”(payojaka)的效力，也因为对curādi（“偷盗”等）词根有单独的规定。从以“ā”结尾的词根起，多用“ṇāpi”；由于有特别规定，（有时）用“ṇi”；从其他词根起，两者皆可。

กฺโย ภาวกมฺเมสฺวปโรกฺเขสุ มานนฺตตฺยาทิสุ-

“kya”后缀用于“状态”(bhāva)与“业”(kamma)义中，不用于“过去完成时”(parokkha)，以及“māna”、“anta”等（分词）之后。

ภาวกมฺมวิหิเตสุ ปโรกฺขาวชฺชิเตสุ มานนฺตตฺยาทิสุ ปเรสุกฺโย โหติ กฺรยตฺถา–-นฺตคฺคหณมุตฺตรตฺถํ; กกาโร อวุทฺธฺยตฺโถ; เอวมุตฺตรตฺราปิ–-ฐิยมานํ, ฐิยเต; สูยมานํ, สูยเต–-อปโรกฺเขสูติ-กึ? พภุว เทวทตฺเตน; พิภิท กุสูโล. ภิชฺชเต กุสูโล สยเมวาติภิชฺชเตติ สวนา กมฺมตาวคมฺยเต, สยเมวาติ สวนโต กตฺตุตา; กตฺตุตาวจนิจฺฉายนฺตุ-ภินฺทติกุสุโล อตฺตานนฺติ ภวติ; เอวมญฺญมฺปิ ยถาคมมนุคนฺตพฺพํ. ‘‘อปโรกฺเขสุ มานนฺตตฺยาทิสู’ติ-อยมธิกาโร อา‘‘ตนาทิตฺโว‘‘อปิวเอเต ตฺยาทโย ตฺยาทิสุ ปรภุเตสุ กตฺตุกมฺมภาววิหิเตสุ กฺยลาทีนํ วิธานโต เตสฺเวว วิญฺญยนฺตีติ-อกมฺมเกหิ ธาตุหิ กตฺตุภาเวสุ สกมฺมเกหิ กตฺตุกมฺเมสุกมฺมาวจนิจฺฉายํ ภาเวว ภวนฺตีติ เวทิตพฺพา–-ยสฺสปนธาตุสฺส กฺริยา กมฺมมเปกฺขเต โสสกมฺมโก? ยสฺส ตุ กฺริยา กตฺตุมตฺตมเปกฺขเต โส อกมฺมโกติ ญาตพฺพํ.

“kya”后缀用于“状态”(bhāva)与“业”(kamma)所规定的（动词），不用于“过去完成时”(parokkha)，以及在“māna”、“anta”等（分词）之后，为表“行为目的”(kriyattha)而生起。——“nta”的提及是为了后续的规则；“ka”音是为了表示不（使语根元音）增长；后续亦当如是了知。——例如：ṭhiyamānaṃ（正在站立）、ṭhiyate（被站立）；sūyamānaṃ（正在缝制）、sūyate（被缝制）。——“不用于过去完成时”(aparokkhesu)指什么？例如：babhuva devadattena（由提婆达多所成）；bibhida kusūlo（谷仓破裂了）。听到“bhijjate kusūlo”（谷仓被破裂），可理解为“业性”(kammatā)；从“sayameva”（自行）一词，可理解为“作者性”(kattutā)；如果想要表达作者，则会说“bhindati kusūlo attānaṃ”（谷仓劈开自身）。其余的也应当依此道理类推。“不用于过去完成时，以及māna、anta等（分词）之后”——此管辖规则(adhikāra)直至“tanādito”。并且这些“tyādi”等形式，当在“作者”(kattu)、“业”(kamma)、“状态”(bhāva)所规定的（动词）之后出现时，因“kya”等（后缀）的规定，只在这些意义中被理解。——应当知道，无业动词用于“作者”和“状态”义；有业动词用于“作者”和“业”义；当欲表达业（被动）义时，则仅用于状态义。——那么，哪个动词的行为需要依靠“业”(kamma)呢？那便是“有业动词”(sakammaka)。哪个动词的行为只需要依靠“作者”(kattu)本身呢？那便是“无业动词”(akammaka)，应当如此了知。

กตฺตริ โล-.

在“作者”(kattari)义中，（加）“lo”（后缀）。

กตฺตริ โล-.

在“作者”(kattari)义中，（加）“lo”（后缀）。

กฺริยตฺถโต อปโรกฺเขสุ กตฺตุวิตมานนฺตตฺยาทิสุ โล โหติ; ลกาโร ‘‘ญิลสฺเส’ติ. วิเสสนตฺโถ–-ปจมาโน, ปจนฺโต; ปวติ.

为表“行为目的”(kriyattha)，在非过去完成时(aparokkhesu)，以及在“作者”(kattu)义中所规定的“māna”、“anta”等（分词）之后，使用“lo”后缀。“la”音是为了特指，如在“ñilasse”中。例如：pacamāno（正在煮）、pacanto（煮着）；pavati（他流动）。

มญฺจ รุธาทีนํ-.

以及于rudhādi（词根类）（加maṃ）。

รุธาทิโต กตฺตุวิหิตมานาทิสุ โล โหติ; มํ วานฺต สรา ปโร; มกาโร’นุพนฺโธ; อกาโร อุจฺจารณตฺโว–-รุนฺธมาโน, รุนฺธนฺโต, รุนฺธติ.

从rudhādi（词根类）起，在作者义所规定的māna等（分词）之后，使用lo后缀；maṃ置于（词根）最后的元音之后；m为随音，a是为了发音。——例如：rundhamāno（正在阻碍）、rundhanto（阻碍着）、rundhati（他阻碍）。

ณณาปฺยาปีหิ วา-.

或从“ṇi”、“ṇāpi”、“āpi”后缀起。

ณิณาปฺยาผีหิ กตฺตุวิหิตมานาทิสุ โล โหติ วิภาสา; โจรยนฺโต, โจเรนฺโต; การยนฺตา, กาเรนฺโต; การาปฺैยนฺโต, การาเปนฺโต; สจฺจาปยนฺโต, สจฺจาเปนฺโต; โจรยติ, โจเรติ; การยติ, กาเรติ; การาปยติ, การาเปติ; สจฺจาปยติ, สจฺจาเปติ–-วจตฺถิตวิภาสตฺโถ’ยํ วา สทฺโท; เตน มาเน นิจฺจํ; โจรยมาโน, การยมาโน, การาปยมาโน, สจฺจาปยมาโน.

从“ṇi”、“ṇāpi”、“āpi”后缀起，在“作者”(kattu)义所规定的“māna”等（分词）之后，“lo”后缀可选择地出现。例如：corayanto 或 corento（使偷窃者）；kārayanto 或 kārento（使令者）；kārāpayanto 或 kārāpento（使令安排者）；saccāpayanto 或 saccāpento（使相信者）；corayati 或 coreti（他使偷窃）；kārayati 或 kāreti（他使令）；kārāpayati 或 kārāpeti（他使令安排）；saccāpayati 或 saccāpeti（他使相信）。——这里的“或”(vā)字表示“固定选择”(vavatthitavibhāsā)；因此在“māna”（分词）中总是出现。例如：corayamāno（正在使偷窃）、kārayamāno（正在使令）、kārāpayamāno（正在使令安排）、saccāpayamāno（正在使相信）。

ทิปาทีหิ ยยก-.

从divādi（词根类）起，（加）“ya”后缀。

ทิวาทีหิ ลวีสเย ยก โหติ; ทิพฺพนฺโต; ทิพฺพติ.

从divādi（词根类）起，在“lo”后缀的范围内，加“ya”后缀。例如：dibbanto（正在闪耀）；dibbati（他闪耀）。

ตุทาทีหิ โก-.

从tudādi（词根类）起，（加）“a”后缀。

ตุทาทีหิ ลวีสเย โก โหติ; ตุทมาโน, ตุทนฺโต; กุทติ.

从tudādi（词根类）起，在“lo”后缀的范围内，加“a”后缀。例如：tudamāno（正在刺击）、tudanto（刺击着）；tudati（他刺击）。

ชฺยาทีหิ กฺนา-.

从jyādi（词根类）起，（加）“knā”后缀。

ชิอาทีหิ ลวิสเย กฺนา โหติ; ชินนฺโต, ชินาติ–-กถํ ชยนฺโต, ชยตีนิ? ภุวาทิปาฐา.

从jiādi（词根类）起，在“lo”后缀的范围内，加“knā”后缀。例如：jinanto（征服着）、jināti（他征服）。——如何（有）jayanto、jayati（的形式）呢？因其亦被读诵于bhūvādi（词根类）中。

กฺยาทีหี กฺณา-.

从kīādi（词根类）起，（加）“kṇā”后缀。

กีอาทีหิ ลวิสเย กฺณา โหติ; กิณนฺโต, กิณาติ.

从kīādi（词根类）起，在“lo”后缀的范围内，加“kṇā”后缀。例如：kiṇanto（购买着）、kiṇāti（他购买）。

สฺวาทีหี กฺโณ-.

从suādi（词根类）起，（加）“kṇo”后缀。

สุอาทีหิ ลวิสเย กฺโณ โหติ; สุณมาโน, สุณนฺโต, สุโณติ; กถํ สุณาตีติ? กฺยาทิปาฐา.

从suādi（词根类）起，在“lo”后缀的范围内，加“kṇo”后缀。例如：suṇamāno（正在听闻）、suṇanto（听闻着）、suṇoti（他听闻）。——如何（有）suṇāti（的形式）呢？因其亦被读诵于kyādi（词根类）中。

ตนาทิตฺโว-.

从tanādi（词根类）起，（加）“o”后缀。

ตนาทิโต ลวิสเย โอ โหติ; ตโนติ.

从tanādi（词根类）起，在“lo”后缀的范围内，加“o”后缀。例如：tanoti（他伸展）。

ภาวกมฺเมสุ ตพฺพานียา-.

在“状态”(bhāva)和“业”(kamma)义中，（加）“tabba”和“anīya”。

ตพฺพอนียา กฺริยตฺถา ปเร ภาวกมฺเมสุ พหุลมฺภวนฺติ; กตฺตพฺพํ, กรณียํ; กตฺตพฺโพ กโฏ; กรณีโย–-พหุลา

“tabba”和“anīya”后缀在表示行为的词根之后，常用于“状态”(bhāva)和“业”(kamma)义中。例如：kattabbaṃ（应作）、karaṇīyaṃ（应行）；kattabbo kaṭo（草席应被制作）；karaṇīyo（应作）。

ธิการา กรณาทิสุปิ ภวนฺติ–-สินานียํ, จุณฺณํ; ทานีโย, พฺราหฺมโณ; สมาวตฺตนีโย, คุรุ; ปวจนีโย, อุปชฺฌาโย; อุปฏฺฐานีโย, สิสฺโส.

依管辖规则，（这些后缀）也用于“工具”(karaṇa)等义。例如：sinānīyaṃ cuṇṇaṃ（沐浴用的粉末）；dānīyo brāhmaṇo（应受布施的婆罗门）；samāvattanīyo guru（应受尊敬的老师）；pavacanīyo upajjhāyo（应受教诫的戒师）；upaṭṭhānīyo sisso（应受侍奉的弟子）。

ฆฺยณ-.

（加）“ghyaṇa”后缀。

ภาวกมฺเมสุ กฺริยตฺถา ปโร ฆฺยณ โหติ พหุลํ; วากฺยํ, การิยํ, เวยฺยํ, เชยฺยํ.

在“状态”(bhāva)和“业”(kamma)义中，为表“行为目的”(kriyattha)，“ghyaṇa”后缀常在（词根）之后使用。例如：vākyaṃ（语句）、kāriyaṃ（应作之事）、veyyaṃ（应知之事）、jeyyaṃ（应征服之事）。

อาสฺเส จ-.

以及“ā”作“e”。

อาโต ฆฺยณ โหติ ภาวกมฺเมสุ อาสฺส เอ จ; เทยฺยํ.

从以“ā”结尾的（词根）起，在“状态”(bhāva)和“业”(kamma)义中，使用“ghyaṇa”后缀，并且“ā”变为“e”。例如：deyyaṃ（应施予）。

วทาทีหิ โย-.

从vadādi（词根类）起，（加）“yo”后缀。

วทาทีหิ กฺริยตฺเถหิ โย โหติ พหุลมฺหาวกมฺเมสุ; วชฺชํ, มชฺชํ, คมฺมํ–-ภุชานฺเต () โภชฺโช, โอทโน; โภชฺชา, ยาคุ; โภคฺคมญฺญํ.

从`vad`等词根，于行动义，`ya`后缀多用于状态与所为；例如：`vajjaṃ`（应说）、`majjaṃ`（应饮）、`gammaṃ`（应去）。从`bhuj`词根有`bhojjo`（应食的），如`odano`（饭）；`bhojjā`（应食的），如`yāgu`（粥）；以及其他应享用之物。

กิจฺจฆจฺจภจฺจภพฺพเลยฺยา-.

`kicca`、`ghacca`、`bhacca`、`bhabba`、`leyya`等词。

เอเต สทฺทา ยปฺปจฺจยนฺตา นิปจฺจนฺเต.

这些以`ya`为后缀的词是不规则构成的。

คุหาทีหิ ยก-.

从`guh`等词根，加`yaka`后缀。

คุหาทีหิ กฺริยตฺเถหิ ภาวกมฺเมสุ ยก โหติ; คุยฺหํ, ทุยฺหํ, สิสฺโส; สิทฺธา เอเวเต ตพฺพาทโย เปสาติสคฺคปตฺตกาเลสุปิ คมฺยมาเนสุ สามญฺเญน วิธานโต–-โหตา ขลุ กโฏ กตฺตพฺโพ, กรณีโย, การิโย, กิจฺโจ-เอวํ ตฺวยา กโฏ กตฺตพฺโพ; โหตา กโฏ กตฺตพฺโพ, โหโต หิ ปตฺโต กาโล กฏกรเณ–-เอวํ อุทฺธมุหุตฺติเก’ปิ วตฺตมานโต เปสาทิสุ สิทฺธา เอว–-ตถา อรเห กตฺตริ สตฺติวิสิฏฺเฐ จ ปตียมาเน อาวสฺสกาธมิณตาวิสิฏฺเฐว ภาวาโท สิทฺธา–-อุทฺธ มุหุตฺติกโต-โภตา กโฏ กตฺตพฺโพ; โภตา รชฺชํ กาตพฺพํ, ภวํ อรโห; โภตา ภาโร วหิตพฺโพ, ภวํ สตฺโต; โภตา อวสฺสํ กโฏ กตฺตพฺโพ; โภตา นิกฺโข ทาตพฺโพ.

从`guh`等词根，于行动义，`yaka`后缀用于状态与所为；例如：`guyhaṃ`（应隐藏的）、`duyhaṃ`（应挤奶的）、`sisso`（弟子）。这些以`tabba`等为后缀的词，根据一般规则，在表示命令、允许和适时等情况下也成立。例如：`hotā khalu kaṭo kattabbo`（草席的确应由尊者制作），或用`karaṇīyo`、`kāriyo`、`kicco`。又如：`tvayā kaṭo kattabbo`（草席应由你制作）；`hotā kaṭo kattabbo, hoto hi patto kālo kaṭakaraṇe`（草席应由尊者制作，因为尊者制作草席的时间已到）。同样，即使指即将发生的片刻，由于其被视为现在，这些词在命令等情况下也成立。同样，当作者被理解为堪任者或有能力者时，这些词在表示必要性或负有义务的状态等情况下也成立。例如，指即将发生的片刻：`bhotā kaṭo kattabbo`（草席应由尊者制作）；`bhotā rajjaṃ kātabbaṃ, bhavaṃ araho`（王国应由尊者治理，您是堪任者）；`bhotā bhāro vahitabbo, bhavaṃ satto`（重担应由尊者背负，您是有能力者）；`bhotā avassaṃ kaṭo kattabbo`（草席必须由尊者制作）；`bhotā nikkho dātabbo`（金币应由尊者布施）。

กตฺตริ ลตุณกา-.

于作者义，加`la`、`tu`、`ṇa`、`ka`等后缀。

กตฺตริ การเก กฺริยตฺถา ลตุณกา โภนฺตี; ปฐิตา, ปาฐโก–-พหุลมิตฺเวว-ปาเทหิ หรียตี’ติ ปาทหารเก;’คเลจุปฺปตี’ติ คเลโจปโก–-สทฺโธ เอว ลตุอรเห สีลสาธุ ธมฺเมสุ จ สามญฺญวิหิตตตฺตา; ภวํ พลุ กญฺญาย ปริคฺคยิตา, ภวเมตํ อรหติ; สีลาทิสุ-ขลฺวปิ อุปาทาตา กุมารเก; คนฺตาเขโล; มุณฺฑยิตาโร สาวิฏฺฐายนา วธุํ กตปริคหํ.

于作者格，从表示行动的词根后，加`la`、`tu`、`ṇa`、`ka`等后缀。例如：`paṭhitā`（诵者）、`pāṭhako`（读诵者）。根据“多”的规则，例如：由`pādehi harīyati`（用脚搬运）得`pādahāraka`（用脚搬运者）；由`gale cuppati`（在喉咙里咂食）得`galecopaka`（贪吃者）。`tu`后缀也用于表示“堪任”，因为对于有信者，它通常被规定用于戒行等善法。例如：`bhavaṃ khalu kaññāya pariggahītā, bhavam etaṃ arahati`（尊者的确是少女的接受者，您堪任此事）；在戒行等方面也是如此：`upādātā kumārake`（男孩的接受者）；`gantā khelo`（吐痰者）；`muṇḍayitāro sāviṭṭhāyanā vadhuṃ kataparigahaṃ`（Sāviṭṭhāyana家的剃头师们……已接受的媳妇）。

อาวี-.

加`āvī`后缀。

กฺริยยตฺถา อาวี โหติ พหุลํ กตฺตริ; ภยทสฺสาวี–-อปฺปวีสยตาญาปนตฺถํ ภินฺนโยคกรณํ; สามญฺญวิหิตตฺตา สีลาทิสุ จ โหเตว.

从表示行动的词根后，`āvī`后缀多用于作者义；例如：`bhayadassāvī`（见怖者）。制定此单独的规则是为了表明其非普遍适用性。由于它是一般性规定，所以在表示习性等方面也使用。

อาสึสายมโก-. อาสึสายํ คมฺยมานายํ กฺริยตฺถา อโก โหติ กตฺตริ;’ชีวตุติ’ ชีวโก; นนฺทตุติ’ นนฺทโก;’ภวตุติ’ ภวโก.

于希求义加`ako`后缀。当理解为希求义时，从表示行动的词根后，于作者义加`ako`后缀。例如：因“愿他活”（jīvatu）而名为耆婆（Jīvaka）；因“愿他喜”（nandatu）而名为南达咖（Nandaka）；因“愿他有”（bhavatu）而名为“有者”（bhavako）。

กรา ณโน-.

从`kar`词根加`ṇana`后缀。

กรโต กตฺตริ ณโน โหติ;’กโรตี’ติ การณํ; กตฺตรีติ-กึ? กรณํ.

从`kar`词根，于作者义加`ṇana`后缀。例如：因“他做”（karoti）而有`kāraṇaṃ`（作者，因）。为何要说“于作者义”？是为了排除工具义的`karaṇaṃ`（工具）。

หาโต วีหิกาเลสุ-.

从`hā`词根，于稻米与时间义。

หาโต วีหิสึ กาเล จณโน โหตี กตฺตริ; หายนา นาม วีหโย; หายโน สํวจฺฉโร; วีหิกาเลสูติ - กึ? หาตา.

从`hā`词根，于稻米与时间义，在作者义中加`ṇana`后缀。例如：名为`hāyanā`的稻米；`hāyano`指年份。为何要说“于稻米与时间义”？是为了排除`hātā`（舍弃者）等情况。

วีทา กุ -.

从`vid`词根加`ku`后缀。

วิทสฺมา กู โหติ กตฺตริ; วิทู, โลกวิทู.

从`vid`词根，于作者义加`ku`后缀。例如：`vidū`（知者）、`lokavidū`（世间解）。

วิโต ญาโต-.

从前缀`vi`之后的`ñā`词根。

วิปุพฺพา ญาอิจฺจสฺมา กุ โหติ กตฺตริ; วิญฺญ; วิโตติ-กึ? ปญฺโญ.

从前缀`vi`之后的`ñā`词根，于作者义加`ku`后缀。例如：`viññū`（明辨者）。为何要说“从前缀`vi`之后”？是为了排除`pañño`（慧者）等情况。

กมฺมา-.

于所为（宾语）词之后。

กมฺมโต ปรา ญาอิจฺจสฺมา กู โหติ กตฺตริ; สพฺพญฺญ, กาลญฺญ.

于所为（宾语）词之后，从`ñā`词根，在作者义中加`ku`后缀。例如：`sabbaññū`（一切知者）、`kālaññū`（知时者）。

กฺวจณ-.

有时加`aṇa`后缀。

กมฺมโต ปรา กฺริยตฺถา กฺวจิ อณ โหติ กตฺตริ; กุมฺภกาโร, สรลาโว, มวฺตชฺฌาโย–-พหกุลาธิการา อิห น โหติ, อาทิจฺจํ ปสฺสติ, หิมวนฺตํ สุโณติ, คามํ คจฺฉติ. กฺวจีติ กึ? กมฺมกโร.

于所为（宾语）词之后，从表示行动的词根，有时在作者义中加`aṇa`后缀。例如：`kumbhakāro`（陶工）、`saralāvo`（造箭者）、`mantajjhāyo`（诵咒者）。“多”的规则在此不适用，例如：`ādiccaṃ passati`（他看见太阳）、`himavantaṃ suṇoti`（他听闻雪山）、`gāmaṃ gacchati`（他去村庄）。为何要说“有时”？是为了涵盖`kammakaro`（劳动者）等情况。

คมา รู-.

从`gam`词根加`rū`后缀。

กมฺมโต ปรํ คมา รู โหติ กตฺตริ; เวทคุ, ปารคุ.

于所为（宾语）词之后，从`gam`词根，在作者义中加`rū`后缀。例如：`vedagū`（通晓吠陀者）、`pāragū`（到彼岸者）。

สมานญฺญภวนฺตยาทิตุปมานา ทิสา กมฺเม รีริกฺขกา-.

从`samāna`、`añña`、`bhavant`、`ya`等、`ta`以及表示譬喻的词之后的`dis`词根，于所为义加`rī`、`rikkha`、`aka`等后缀。

สมานาทีหิ ยาทีหิโจปมาเนหิ ปรา ทิสา กมฺมการเก รีริกฺขกา โหนฺติ;’ สมาโน วิย ทิสฺสตี’ติ สที, สทิกฺโข, สทิโส; อญฺญาที, อญฺญาทิกฺโข, อญฺญาทิโส; ภวาที, ภวาทิกฺโข, ภวาทิโส; ยาที, ยาทิกฺโข, ยาทิโส; ตฺยาที, ตฺยฺยาทิกฺโข, ตฺยาทิโส –-สมานาทีหีติ กึ? รุกฺโข วิย ทิสฺสติ. อุปมานาติ กึ? โส ทิสฺสติ กมฺเมติ กึ? โส วิย ปสฺสตี–-รการา อนฺตสราทิโลปตฺถา. กกาโร เอการาภาวตฺโถ.

于`samāna`等词、`ya`等词以及表示譬喻的词之后，从`dis`词根，在所为格中加`rī`、`rikkha`、`aka`等后缀。例如：由`samāno viya dissati`（他看起来像同等者）得`sadisī`、`sadikkho`、`sadiso`（相似者）；`aññādiso`（像另一者）；`bhavādiso`（像尊者您）；`yādiso`（像何者）；`tādiso`（像彼者）。为何要说“从`samāna`等词”？是为了排除`rukkho viya dissati`（他看起来像树）。为何要说“譬喻”？是为了排除`so dissati`（他被看见）。为何要说“于所为义”？是为了排除`so viya passati`（他像……一样看见）。（后缀中的）`ra`是为了（连接时）省略末尾和开头的元音。（后缀中的）`ka`是为了防止（词根元音）变成`e`。

ภาวการเกสฺวฆณฺฆกา-.

于状态与作用者义，加`a`、`gha`、`ṇa`、`gha`、`ka`等后缀。

ภาเว การเก จ กฺริยตฺถา อฆณฺฆกา โหนฺติ พหกุลํ; อปคฺคโห, นิคฺคโห, กโร, คโร, จโย, ชโย, รโว, ภโว, ปโจ, วโจ, อนฺนโท, ปุรินฺทโท, อีสกฺกโร, ทุกฺกโร, สุกโร–-ฆณ-ภาเว-ปาโก- วาโค, ภาโว. การเก’ปิ สญฺญายํ ตาว-’ปชฺชเต’เนเน’ติ ปาโท;’รุชตี’ติ โรโค;’วีสตีติ เวโส;’สรติ กาลนฺตร’นฺติ สาโร, ถิรตฺโถ;’ทรียนฺเต เอเตภี’ติ ทารา;’ชีรยติ เอเตนา’ติ ชาโร–-อสญฺญายมฺปิ-ทาโย, ทตฺโต; ลาโภ, ลทฺโธ–-ฆ-วโกนิปโก–-ก-ปิโย, ขิโป, ภุโช, อายุธํ.

于状态与作用者义，从表示行动的词根后，多加`a`、`gha`、`ṇa`、`gha`、`ka`等后缀。例如：`apaggaho`（执取）、`niggaho`（制伏）、`karo`（作者）、`garo`（重）、`cayo`（积聚）、`jayo`（胜利）、`ravo`（声）、`bhavo`（有）、`paco`（煮者）、`vaco`（说者）、`annado`（施食者）、`purindado`（破城者）、`īsakkaro`（易作者）、`dukkaro`（难作者）、`sukaro`（善作者）。后缀`ṇa`（也称`ghaṇa`）用于状态义：`pāko`（成熟）、`vāgo`（舍离）、`bhāvo`（存在）。于作用者义，当表示特定名称时：由`pajjate anena`（以此行走）得`pādo`（足）；由`rujati`（使生病）得`rogo`（病）；由`visati`（进入）得`veso`（房舍）；由`sarati kālantaraṃ`（长时持续）得`sāro`（核心），意为“坚固”；由`darīyante etebhi`（他们因此而分裂）得`dārā`（妻子）；由`jīrayati etena`（因此而衰老）得`jāro`（情夫）。于非特定名称时：`dāyo`（布施）、`lābho`（得）。后缀`gha`、`vaka`、`nipaka`。后缀`ka`：`piyo`（喜爱）、`khipo`（投掷）、`bhujo`（手臂）、`āyudhaṃ`（武器）。

ทาธาตฺวิ-.

从`dā`、`dhā`词根加`i`后缀。

ทาธาหิ พหุลมิ โหติภาวการเกสุ; อาทิ, นิธิ. วาลธิ.

从词根`dā`（给）与`dhā`（放），于状态和作用者义，多用后缀`i`；例如：`ādi`（开始）、`nidhi`（宝藏）、`vāladhi`（尾巴）。

วมาทีหถุ-.

由vam等词根，加athu后缀——

วมาทิหิ ภาวการเกสฺวถุ โหติ; วมถุ, เวปถุ.

由vam等词根，于状态与作者义，加athu后缀；如：vamathu（呕吐）、vepathu（颤抖）。

กฺวิ-.

kvi后缀——

กฺริยตฺถา กฺวิ โหติ พหุลํ ภาวการเกสุ–-กกาโร กานุ พนฺธการิยตฺโถ–-อภิภุ, สยมฺภุ, ภตฺตคฺคํ, สลากคฺคํ, สภา, ปภา.

由动词词根，于状态与作者义，多加kvi后缀；k为随附音，表功能之用；如：abhibhu（征服者）、sayambhu（自生者）、bhattaggaṃ（斋食堂）、salākaggaṃ（筹签堂）、sabhā（会堂）、pabhā（光明）。

อโน-..

ana后缀——

กฺริยตฺถา ภาวการเกสฺวโน โหติ; คมนํ, ทานํ, สมฺปทานํ, อปาทานํ, อธิกรณํ, จลโน, ชลโน, โกธโน, โกปโน, มณฺฑโน, ภุสโน.

由动词词根，于状态与作者义，加ana后缀；如：gamanaṃ（去）、dānaṃ（施）、sampadānaṃ（与格）、apādānaṃ（离格）、adhikaraṇaṃ（处格）、calano（动摇）、jalano（燃烧）、kodhano（易怒者）、kopano（易怒者）、maṇḍano（装饰）、bhūsano（庄严）。

อิตฺถิยมณกฺติกยกฺยา. จ-.

于阴性，亦加a、ṇa、kti、ka、yaka、yā后缀——

อิตฺถิลิงฺเค ภาเว การเก จ กฺริยตฺถา ออาทโย โหนฺต โน จ พหุลํ–-อ-ติติกฺขา. วีมํสา, ชิคุจฺฉา, ปิปาสา, ปุตฺตียา, อีหา, ภิกฺขา, อาปทา, เมธา, โคธา–-ณ-การา, หารา, ตารา, ธารา, อารา–-กฺติ-อิฏฺฐิ, สิฏฺฐิ, ภิตฺติ, ภตฺติ, ตนฺติ, ภุติ –-ก- อุหา, รุชา, มุทา,–-ยก-วิชฺชา, อิชฺชา–-ย-เสยฺยา, สมชฺชา, ปพฺพชฺชา, ปริจริยา, ชาคริยา–-อน-การณา, หารณา, เวทนา, วนฺทนา, อุปาสนา.

于阴性，于状态与作者义，由动词词根加a等后缀，但不普遍。——a后缀：titikkhā（忍耐）、vīmaṃsā（伺察）、jigucchā（厌离）、pipāsā（渴）、puttīyā（求子）、īhā（努力）、bhikkhā（乞食）、āpadā（灾难）、medhā（慧）、godhā（巨蜥）。——ṇa后缀：kārā（作为）、hārā（运送）、tārā（渡）、dhārā（忆持）、ārā（远离）。——kti后缀：iṭṭhi（祭祀）、siṭṭhi（教诲）、bhitti（墙）、bhatti（信）、tanti（圣典）、bhūti（有）。——ka后缀：uhā（思考）、rujā（病）、mudā（喜）。——yaka后缀：vijjā（明）、ijjā（祭祀）。——yā后缀：seyyā（卧具）、samajjā（集会）、pabbajjā（出家）、paricariyā（奉事）、jāgariyā（觉醒）。——ana后缀：kāraṇā（因）、hāraṇā（运送）、vedanā（受）、vandanā（礼敬）、upāsanā（承事）。

ชาหาห-.

由jā与hā词根——

ชาหา อิจฺเจเตหิ นิ โหติตฺถิยํ; ชานิ, หานิ.

由jā与hā此等词根，于阴性，加ni后缀；如：jāni（衰耗）、hāni（损失）。

กรา ริริโย-.

由kara词根，加iriya后缀——

กรโต ริริโย โหติตฺถิยํ;’กรณํ’ กิริยา–-กถํ กฺริยาติ?’กฺริยาย’นฺติ นิปาตนา.

由kara词根，于阴性，加iriya后缀；karaṇaṃ（作）即kiriyā（所作）。——kriyā如何形成？由不规则法而成。

อิกิตี สรูเป-.

于自体，加iki与ti后缀——

กฺริยตฺถสฺส สรูเป’ภิเธเย กฺริยตฺถา ปเร อิกิตี โหนฺติ; วจิ, ยุธิ. ปจติ.–-อกาโร กกาโรติอาทิสุ การสทฺเทน สมาโส, ยถา เอวกาโรติ.

当表述动词词根之自体时，于其后加iki与ti后缀；如：vaci、yudhi。pacati。——于akāro、kakāro等词中，是与kāra一词的复合，犹如evakāro。

สีลาภิกฺขญฺญาวสฺสเกสุ ณิ-.

于惯行、重复、必须义，加ṇi后缀——

กฺริยตฺถา ณี โหติ สีลาทิสุ ปตียมาเนสุ; อุณฺหโภชิ, ขีรปายี, อวสฺสการี, สตตฺทายี.

由动词词根，当了知惯行等义时，加ṇī后缀；如：uṇhabhojī（食热食者）、khīrapāyī（饮乳者）、avassakārī（作必须事者）、satatadāyī（常施者）。

ถาวริตฺตรภงฺคุรภิทุรภาสุรภสฺสรา-.

thāvara、ittara、bhaṅgura、bhidura、bhāsura、bhassara——

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต สีเล คมฺยมาเน.

当了知其本性义时，此等词由不规则法而成。

กตฺตริ ภุเต กฺตวนฺตุกฺตาวี-.

于作者与过去时，加ktavantu与ktāvī后缀——

ภุตตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา กฺตวนฺตุกฺตาวี โหนฺตี กตฺตริ; วิชิตวา, วิชิตาวี; ภุเตติ อธิกาโร ยาว อาหารตฺถาติ.

于过去时义，由动词词根，于作者义，加ktavantu与ktāvī后缀；如：vijitavā（已征服者）、vijitāvī（已征服者）。bhute（于过去时）之管辖，直至āhāratthā为止。

กฺโต ภาวกมฺเมสุ-.

于状态与业，加kta后缀——

ภาเว กมฺเม จ ภุเต กฺโต โหติ; อาสิตํ ภวตา; กโต กโฏ ภวตา.

于状态与业，并于过去时，加kta后缀；如：āsitaṃ bhavatā（您已坐下）；kato kaṭo bhavatā（席为您所作）。

กตฺตรี จารมฺเห-.

于作者，并于开始时——

กฺริยารมฺเภ กตฺตริ กฺโต โหต, ยถาปตฺตญฺจ; ปกโต ภวํ กฏํ; ปกโต กโฏ ภวตา; ปสุตฺโต ภวํ; ปสุตฺตํ ภวตา.

于作业开始时，于作者义，加kta后缀，亦随所应尔；如：pakato bhavaṃ kaṭaṃ（您开始作席）；pakato kaṭo bhavatā（席为您所开始作）；pasutto bhavaṃ（您开始睡眠）；pasuttaṃ bhavatā（您已开始睡眠）。

ฐาสวสสิลิสฆิรุหชรชนีหิ-.

由ṭhā、āsa、vasa、silisa、si、ruha、jara、jani等词根——

ฐาทีหิ กตฺตริ กฺโต โหติ ยถาปตฺตญฺจ; อุปฏฺฐิโต คุรุมฺภวํ, อุปฏฺฐิโต คุรุ โภตา; อุปาสิโต คุรุมฺภวํ, อุปาสิโต คุรุ โภตา; อนุวุสิโต คุรุมฺภวํ, อนุวุสิโต คุรุ โภตา; อาสิลิฏฺโฐ คุรุมฺภวํ, อาสิลิฏฺโฐ คุรุ โภตา;

由ṭhā等词根，于作者义，加kta后缀，亦随所应尔；如：upaṭṭhito gurum bhavaṃ（您已侍奉导师），upaṭṭhito guru bhotā（导师为您所侍奉）；upāsito gurum bhavaṃ（您已亲近导师），upāsito guru bhotā（导师为您所亲近）；anuvusito gurum bhavaṃ（您已随住导师），anuvusito guru bhotā（导师为您所随住）；āsiliṭṭho gurum bhavaṃ（您已拥抱导师），āsiliṭṭho guru bhotā（导师为您所拥抱）；

อธิสยิโต ขโฏปิกํ ภวํ, อธิสยิตา ขโฏปิกา โภตา; อารุฬฺโห รุกฺขํ ภวํ, อารุฬฺโห รุกฺโข ภาตา; อนุชิณฺโณ วสลึ เทวทตฺโต, อนุชิณฺณา วสลี เทวทตฺเตน; อนุชาโต มาณวโก มาณวิกํ, อนุชาตา มาณวิกา มาณวเกน.

adhisayito khaṭopikaṃ bhavaṃ（您已卧于床上），adhisayitā khaṭopikā bhotā（床为您所卧）；āruḷho rukkhaṃ bhavaṃ（您已登上树），āruḷho rukkho bhātā（树为兄长所登上）；anujiṇṇo vasaliṃ devadatto（提婆达多随贱民女而衰老），anujiṇṇā vasalī devadattena（贱民女为提婆达多所随而衰老）；anujāto māṇavako māṇavikaṃ（少年随少女而生），anujātā māṇavikā māṇavakena（少女为少年所随而生）。

คมนตฺถากมฺมกาธาเร จ-.

于行义与无业动词，并于处所——

คมนตฺถโต อกมฺมกโต จ กฺริยตฺถา อาธาเร กฺโต โหติ กตฺตริ จ ยถาปตฺตญฺจ; อิทเมสํ ยาตํ, อิห เต ยาตํ, อิหเตหิ ยาตํ, อยํ เตหิ ยาโต ปโถ, อิทเมสมาสิตํ, อิห เต อาสิตา, อิห เตหิ อาสิตํ, เทโว เจ วฏฺโฐ สมฺปนฺนา สาลโยติ -การณ สามคฺคิสมฺปตฺติ เอตฺถาภิมตา.

由行义与无业动词之词根，于处所义，加kta后缀，亦于作者义，随所应尔；如：idamesaṃ yātaṃ（此是彼等所行处），iha te yātaṃ（此是汝所行处），iha tehi yātaṃ（此是彼等所行处），ayaṃ tehi yāto patho（此路为彼等所行）；idamesamāsitaṃ（此是彼等所坐处），iha te āsitā（汝已于此坐），iha tehi āsitaṃ（此是彼等所坐处）；devo ce vaṭṭho sampannā sālayo'ti（若天已雨，则稻谷丰收）——此处意为因缘和合圆满。

อาหารตฺถา-.

由食义词根——

อชฺโฌหารตฺถา อาธาเร กฺโต โหติ ยถาปตฺตญฺจ; อิทเมสํ ภุตฺตํ, อิทเมสํ ปีตํ, อิห เตหิ ภุตฺตํ, อิห เตหิ ปีตํ, โอทโน เตหิ ภุตฺโต, ปีตมุทกํ–-อกตฺตตฺโถ โยควิภาโค; กถํ ปีตา คาโวติ?’ปีตเมสํ วิชฺชตี’ติปีตา?พาหุลกา วา–-ปสฺสินฺโนติ ยา เอตฺถ ภุตกาลตา ตนฺร กฺโต; เอวํ รญฺญมฺมโต, รญฺญมิฏฺโฐ,รญฺญมฺพุทฺโธ, รญฺญํ ปูชิโต–-เอวํ สีลิโต, รกฺขิโต, ขนฺโต, อากุฏฺโฐ, รุฏฺโฐ, รุสิโต, อภิวฺยาหโฏ, ทยิโต, หฏฺโฐ, กนฺโต, สํยโต,อมโต–-กฏฺฐนฺติ ภุตตายเมว; เหตุโน ผลํ ตฺวตฺร ภาวิ.

于食义，`kta`（后缀）用于处所格，亦依其所应；例如：`idamesaṃ bhuttaṃ`（此是彼等所食），`idamesaṃ pītaṃ`（此是彼等所饮），`iha tehi bhuttaṃ`（彼等于此已食），`iha tehi pītaṃ`（彼等于此已饮），`odano tehi bhutto`（饭已为彼等所食），`pītamudakaṃ`（水已被饮）——此乃非主事者义之规则分离；“pītā gāvo”（牛已饮）云何？“Pītamesaṃ vijjati”（彼等有饮），故为“pītā”耶？抑或因“bāhulakā”（多）耶？——于“passinno”（已出汗），此处之过去时由`kta`（后缀）表；如是，“raññammato”（王所知），“raññamiṭṭho”（王所欲），“raññambuddho”（王所觉），“raññaṃ pūjito”（王所敬）——如是，“sīlito”（已持戒）、“rakkhito”（已守护）、“khanto”（已忍耐）、“ākuṭṭho”（已辱骂）、“ruṭṭho”（已发怒）、“rusito”（已激怒）、“abhivyāhaṭo”（已言说）、“dayito”（已爱）、“haṭṭho”（已欢喜）、“kanto”（已喜爱）、“saṃyato”（已自制）、“amato”（已不死）——“kaṭṭhaṃ”（已耕作）仅表过去时；然此处，因之果为未来。

ตุํตาเยตเว ภาเว ภวิสฺสติ กฺริยายํ ตทตฺถายํ-.

后缀“tuṃ”、“tāye”、“tave”用于状态义，于为某目的之未来动作——

ภวิสฺสติอตฺเถ วตฺตมานโต กฺรยตฺถา ภาเว ตุํตาเย ตเว โหนฺติ กฺริยายํ ตทตฺถายํ ปตียมานายํ; กาตุํ คจฺฉติ; กตฺตาเย คจฺฉติ; กาตเว คจฺฉติ–-อิจฺฉติ โภตฺตุํ กาเมติ โภตฺตุนฺติ อิมินาว สิทฺธํปุนพฺพิธาเนตฺวิหาปิ สิยา อิจฺฉนฺโต กโรตีติ–-เอวํ สกฺโกติโภตฺตุํ, ชานาติ โภตฺตุํ, คิลายติ โภตฺตุํ, ฆฏเต โภตฺตุํ, อารภเต โภตฺตุํ, ลภเต โภตฺตุํ, ปกฺกมติ โภตฺตุํ, อุสฺสหตี โภนฺตุํ, อรหติ โภตฺตุํ, อตฺถิ โภตฺตุํ, วิชฺชติ โภตฺตุํ, วฏฺฏติ โภตฺตุํ, กปฺปติ โภตฺตุนฺติ–-ตถา ปารยติ โภตฺตุํ, ปหุ โภตฺตุํ, สมตฺโถ โภตฺตุํ, ปริยตฺโต โภตฺตุํ, อลํ โภตฺตุนฺติ; ภวติสฺส สพฺพตฺถ สมฺภวา–-ตถา กาโล โภตฺตุํ, สมโย โภตฺตุํ, เวลา โภตฺตุนฺติ–-ยถา-โภตฺตุมโน, โสตุํ โสโต, ทฏฺฐุํ จกฺขุ. ยุชฺฌิตุํ ธนุ, วตฺตุ ชโฬ, คนฺตุํ มโน, กตฺตุมลโสติ–-อุจฺจารณนฺตุ วตฺตายตฺตํ–-ภาเวติ กึ? กริสฺสามิติ คจฺฉติ; กฺริยายนฺติ กึ? ภิกฺขิสฺสํ อิจฺจสฺส ชฏา; ตทตฺถายนฺติ กึ คจฺฉิสฺสโต เต ภวิสฺสติ ภตฺตํ โภชนาย.

于未来义，从动词义，当为某目的之动作可解时，后缀“tuṃ”、“tāye”、“tave”用于状态义；例如：“kātuṃ gacchati”（为做而去）、“kattāye gacchati”（为做而去）、“kātave gacchati”（为做而去）——“icchati bhottuṃ”（欲食）、“kāmeti bhottuṃ”（乐食）即依此而成。复说此规则，此处亦可有“icchanto karoti”（怀欲而作）——如是，“sakkoti bhottuṃ”（能食）、“jānāti bhottuṃ”（知食）、“gilāyati bhottuṃ”（厌食）、“ghaṭate bhottuṃ”（勤食）、“ārabhate bhottuṃ”（始食）、“labhate bhottuṃ”（得食）、“pakkamati bhottuṃ”（往食）、“ussahati bhottuṃ”（励食）、“arahati bhottuṃ”（应食）、“atthi bhottuṃ”（有食）、“vijjati bhottuṃ”（存在食）、“vaṭṭati bhottuṃ”（宜食）、“kappati bhottuṃ”（适食）——又，“pārayati bhottuṃ”（能竟食）、“pahu bhottuṃ”（能食）、“samattho bhottuṃ”（有力食）、“pariyatto bhottuṃ”（善食）、“alaṃ bhottuṃ”（足食）；因“bhavati”（是）于一切处皆可能故——又，“kālo bhottuṃ”（食之时）、“samayo bhottuṃ”（食之节）、“velā bhottuṃ”（食之刻）——例如：“bhottumano”（欲食之心）、“sotuṃ soto”（欲闻之耳）、“daṭṭhuṃ cakkhu”（欲见之眼）。“yujjhituṃ dhanu”（战之弓）、“vattu jaḷo”（言之拙者）、“gantuṃ mano”（欲往之心）、“kattuṃ alaso”（作之惰者）——而发音则依言者——何谓“状态义”？（为除）“Karissāmiti gacchati”（思“我将作”而去）。何谓“有动作时”？（为除）“Bhikkhissaṃ iccassa jaṭā”（彼之结发为“我将乞食”）。何谓“为了那个目的”？（为除）“gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya”（于将行之汝，将有食为食）。

ปฏิเสเธ’ลํขลูนํ ตูนกฺตฺวานกฺตฺวา วา-.

于禁止义，与“alaṃ”、“khalu”共用时，（动词）或用后缀“tūna”、“tvāna”、“tvā”——

อลํขลุสทฺทานํ ปฏิเสธตฺถานํปโยเค ตุนาทโย วา โหนฺติ ภาเว; อลํ โสตุน, ขลุ โสตุน; อลํ สุตฺวาน, ขลุ สุตฺวาน; อลํ สุตฺวา, ขลุ สุตฺวา; ลํ สุเตน, ขลุ สุเตน–-อลํ ขลูนนฺติ กึ? มา โหตุ; ปฏิเสเธติ กึ? อลํกาโร.

当词“alaṃ”、“khalu”用于禁止义时，后缀“tūna”等或用于状态义；例如：“alaṃ sotuna”（勿听），“khalu sotuna”（实勿听）；“alaṃ sutvāna”（勿听），“khalu sutvāna”（实勿听）；“alaṃ sutvā”（勿听），“khalu sutvā”（实勿听）；“alaṃ sutena”（听足矣），“khalu sutena”（实听足矣）——何谓“alaṃ”、“khalu”？（为除）“Mā hotu”（莫有）。何谓“于禁止义”？（为除）“Alaṃkāro”（庄严）。

ปุพฺเพกกตฺตุกานํ-.

于同一主事者及先前（动作）——

เอโก กตฺตา เยสํ วฺยาปารานํ เตสุโย ปุพฺโพ ตทตฺถโต กฺริยตฺถา ตุนาทโย โหนฺติ ภาเว; โสตุน ยาติ, สุตฺวาน, สุตฺวาวา–-เอกกตฺตุกานนฺติ กึ ภุตฺตสฺมึ เทวทตฺเต ยญฺญทตฺโต วชติ; ปุพฺพาติ กึ? ภุญฺชติ จ ปจติ จ–-อปฺปตฺตฺวา นทึ ปพฺพโต, อติกฺกมฺม ปพฺพตํ นทีติ ภุธาตุสฺส สพฺพตฺถ สมฺภวา เอกกตฺตุกตา ปุพฺพกาลตา จ คมฺยเต. ภุตฺวา ภุตฺวา คจฺฉตีติ อิมินาว สิทฺธมาภิกฺขญฺญนฺตุ ทิพฺพจนาวคมฺยเต–-กถํ ชีวคาหํ อคาหสิ, กายปฺปจาลกํ คจฺฉนฺตีติอาทิ? ฆณนฺเตน กฺริยาวิเสสเนน สิทฺธํ; ยถา โอทนปากํ สยตีติ.

诸作用若有同一主事者，于其中，从先前者之义，由动词义生之后缀“tūna”等用于状态义；例如：“sotuna yāti”（闻后而去）、“sutvāna”（闻后）、“sutvā vā”（或闻后）。——何谓“同一主事者”？（为除）“bhuttasmiṃ devadatte yaññadatto vajati”（提婆达多食时，雅那达多离去）。何谓“先前”？（为除）“Bhuñjati ca pacati ca”（既食亦煮）。——于“appattvā nadiṃ pabbato”（未至河而山现）、“atikkamma pabbataṃ nadī”（越山而河现）等句，因“bhu”词根（意为“是”）于一切处皆可能，故同一主事者及时间先后可解。“Bhutvā bhutvā gacchati”（食已复食而去）即依此而成；而重复义则由词之重叠可知。——然则“jīvagāhaṃ agāhasi”（汝活捉之）、“kāyappacālakaṃ gacchanti”（彼等摇身而去）等云何？此由含“ghaṇa”之后缀及动作之状语而成；例如“odanapākaṃ sayati”（彼煮饭而卧）。

นฺโต กตฺตริ วตฺตมาเน-.

“nta”用于主事者之现在时——

จตฺตมานตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา นฺโต โหติ กตฺตริ; ติฏฺฐนฺโต.

于现在义，从动词义，“nta”用于主事者；例如：“tiṭṭhanto”（站立者）。

มาโน-.

“māna”——

วตฺตมานตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา มาโน โหติ กตฺตริ; ติฏฺฐมาโน.

于现在义，从动词义，“māna”用于主事者；例如：“tiṭṭhamāno”（站立者）。

ภาวกมฺเมสุ -.

于状态义与作业义——

วตฺตมานตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา ภาเว กมฺเม จ มาโน โหติ; ฐียมานํ, ปจฺจมาโน โอทโน.

于现在义，从动词义，“māna”用于状态义与作业义；例如：“ṭhīyamānaṃ”（正被站立），“paccamāno odano”（饭正被煮）。

เต สฺสปุพฺพานาคเต-.

彼等（后缀）于未来时前置“ssa”——

อนาคตตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยนฺถา เต นฺตมานา สฺสปุพฺพา โหนฺติ; ฐสฺสนฺโต, ฐสฺสมาโน, ฐิสิสฺสมานํ, ปจฺจสฺสมาโน โอทโน.

于未来义，从动词义，彼“nta”、“māna”后缀前置“ssa”；例如：“ṭhassanto”（将站立者），“ṭhassamāno”（将站立者），“ṭhīyissamānaṃ”（将被站立），“paccassamāno odano”（饭将被煮）。

ณฺวาทโย-.

“ṇvu”等——

กฺริยตฺถา ปเร พหกุลํ ณฺวาทโย โหนฺติ; จารุ, ทารุ.

于动词义后，“ṇvu”等后缀多现；例如：“cāru”（美），“dāru”（木）。

ขชยานเมกสฺสโรทิ ทฺเว-.

“khaj”等（词根）之首单音节重叠——

ขฉสปฺปจฺจยนฺตานํ กฺริยตฺถานํ ปฐมเมกสฺสรํ สทฺทรูปํ ทฺเว ภวติ; ติติกฺขา, ชิคุจฺฉา, วีมํสา.

以“kha”、“cha”、“sa”为后缀之动词义，其首个单音节之音形重叠；例如：“titikkhā”（忍耐），“jigucchā”（厌恶），“vīmaṃsā”（审察）。

ปโรกฺขายญฺจ-.

及于远过去时——

ปโรกฺขายํ ปฐมเมกสฺสรํ สทฺทรูปํ ทฺเว ภวติ; ชคาม–-จกาโร อวุตฺตสมุจฺจยตฺโถ; เตนญฺญตฺราปิ ยถาคมํ.

于远过去时，首个单音节之音形重叠；例如：“jagāma”（彼已去）。——“ca”字有未说总括之义；故于他处亦应依传承。

ชหาติ, ชหิตพฺพํ, ชหิตุํ, ททฺทลฺลติ, วงฺกมติ–-โลลุโป, โมมุโหติ โอตฺตํ’ตทมินาทิ’ ปาสา.

“jahāti”（舍）、“jahitabbaṃ”（应舍）、“jahituṃ”（为舍）；“daddallati”（闪耀）、“vaṅkamati”（曲行）——“lolupo”（贪婪者）、“momuho”（极愚痴者）；“‘此我所’等（取），是为罗网”。

อาทิสฺมา สรา-.

从首元音——

อาทิภุตา สรา ปรเมกสฺสรํ ทฺเว โหติ; อสิสิสติ–-อาทิสฺมาติ กึ? ชชาคาร; สราติ กึ? ปปาจ.

首元音及其后（辅音）构成之单音节重叠；例如：“asisisati”（欲食）。——何谓“从首”？（为除）“jajāgāra”（彼已醒）。何谓“元音”？（为除）“papāca”（彼已煮）。

น ปุน-.

不复——

คํ ทฺวิภุตํ น ตํ ปุน ทฺวตฺตมาปชฺชเต; ติติกฺขสติ, ชิคุจฺฉิสติ.

已重叠者，不复重叠；例如：“titikkhasati”、“jigucchisati”。

ยถิฏฺฐํ สฺยาทิโน-.

于“sya”等（后缀），可任意（重叠）——

สฺยาทฺยนฺตสฺส ยถิฏฺฐเมกสฺสรมาทิภุตมญฺญํ วา ยถาคมํ ทฺวิตฺตมาปชฺชเต; ปุปุตฺติยิสติ, ปุติตฺตียิสตี, ปุตฺตียิยิสติ.

以“sya”等结尾者，其首个单音节或另一音节，可任意依传承重叠；例如：“puputtiyisati”、“putittīyisatī”、“puttīyiyisati”（彼欲有子）。

รสฺโส ปุพฺพสฺส-.

前者短（元音）——

จิตฺเต ปุพฺพสฺสลโร รสฺโส โหติ; ททาติ.

于重叠中，前一音节之元音变短；例如：“dadāti”（彼施）。

โลโป’นาทิพฺยญฺชนสฺส-.

非首辅音被省略。

ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺสาทิโต’ญฺญสฺสพฺยญฺชนสฺส โลโป โหติ; อสิสิสติ.

于叠音时，前一音节中非首之辅音被省略；例如：asisisati。

ขชเสสฺวสฺสิ -.

于“khaj”与“sa”等（词根），“a”作“i”。

ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺส อสฺส อิ โหติ ขฉเสสุ; ปิปาสติ–-ขฉ เสสูติ กึ? ชหาติ; อสฺสาติ กึ? พุภุกฺขติ.

于叠音时，在前一音节中，当涉及“khacha”与“sa”等（词根）时，“a”变为“i”；例如：pipāsati（他想喝）。——为何说“于khacha与sa等”？（反例是）jahāti（他舍弃）。——为何说“a”？（反例是）bubhukkhati（他想吃）。

คุปิสฺสุสฺส -.

于（词根）“gup”，“u”作“i”。

ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺส คุปิสฺส อุสฺส อิ โหติ ขฉเสสุ; ชิคุจฺฉติ.

于叠音时，在前一音节中，当涉及“khacha”与“sa”等（词根）时，“gup”的“u”变为“i”；例如：jigucchati（他感到厌恶）。

จตุตฺถทุติยยานํ ตติยปฐมา-.

第四（辅音）与第二（辅音）变为第三（辅音）与第一（辅音）。

ทฺวิตฺเต ปุพฺเพสํ จตุตฺถทุติยานํ ตติยปฐมา โหนฺติ; พุภุกฺขติ. จิจฺเฉท.

于叠音时，前一音节的第四与第二（辅音）分别变为第三与第一（辅音）；例如：bubhukkhati（他想吃）、ciccheda（他切断）。

กวคฺคหานํ จวคฺคชา-.

喉音（ka行）与“ha”变为颚音（ca行）与“ja”。

ทฺวิตฺเต ปุพฺเพสํ กวคฺคหานํ ววคฺคชาโหนฺติ ยถา กฺกมํ; จุโกป, ชหาติ.

于叠音时，前一音节的喉音（ka行）与“ha”，依次变为颚音（ca行）与“ja”；例如：cukopa（他生气）、jahāti（他舍弃）。

มานสฺสวี ปรสฺส จ มํ-.

于（词根）“māna”，前分作“vī”，后分作“maṃ”。

ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺสมานสฺส วี โหติ, ปรสฺสจ มํ; วีมํสติ.

于叠音时，对于词根“māna”，其前一部分变为“vī”，后一部分变为“maṃ”；例如：vīmaṃsati（他考察）。

กิตสฺสาสํสเยติ วา-.

于非疑惑义之（词根）“kit”，（其叠音音节）可选择性地变为“ti”。

สํสยโต’ญฺญสฺมึ จตฺตมานสฺสทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺส กิตสฺสวาติ โหติ; ติกิจฺฉติ. จิกิจฺฉติ–-อสํสเยติ กึ? วิจิกิจฺฉติ.

于非疑惑义中，于叠音时，词根“kit”的前一音节可选择性地变为“ti”；例如：tikicchati、cikicchati（他治疗）。——为何说“非疑惑义”？（答：）vicikicchati（他疑惑）。

ยุวณฺณานมฺโญปฺปจฺจเย-.

于后缀后，i、u元音发生“ño”（guṇa）变。

อิวณฺณุวณฺณนฺตานํ กฺริยตฺถานํ โญ โหนฺติ ยถากฺกมํ ปจฺจเย; เจตพฺพํ, เนตพฺพํ, โสตพฺพํ, ภวิตพฺพํ.

于后缀后，以i元音和u元音结尾的动词词根，其元音依序发生“ño”（guṇa）变；例如：cetabbaṃ（应被思考）、netabbaṃ（应被引导）、sotabbaṃ（应被听闻）、bhavitabbaṃ（应存在）。

ลหุสฺสุปนฺตสฺส-.

于轻之倒数第二音节。

ลหุภุตสฺส อุปนฺตสฺส ยุวณฺณสฺส โญ โหนฺติ ยถากฺกมํ; เอสิตพฺพํ, โกสิตพฺพํ–-ลหุสฺสาติกึ? ธูปิตา; อุปนฺตสฺสาติ-กึ? รุนฺธติ.

倒数第二音节之轻i、u元音，依序发生“ño”（guṇa）变；例如：esitabbaṃ（应被寻求）、kositabbaṃ（应被责骂）。——为何说“轻”？（反例是）dhūpitā。——为何说“倒数第二音节”？（反例是）rundhati。

อสฺสา ณานุพนฺเธ -.

于带“ṇ”随附音的后缀后，“a”变为“ā”。

ณการานุพนฺเธ ปจฺจเย ปเร อุปนฺตสฺส อการสฺส อาโหติ; การโก.

于带“ṇ”随附音的后缀后，倒数第二音节的“a”元音变为“ā”；例如：kārako（作者）。

น เต กานุพนฺธนาคเมสุ-.

于带“k”随附音的后缀及“n”增益时，彼等（guṇa与vṛddhi）变化不发生。

เต โญอา กานุพนฺเธ นาคเม จ น โหนฺติ; จิโต, สุโต, ทิฏฺโฐ, ปุฏฺโฐ–-นาคเม วนาทินา. –-จินิตพฺพํ, วินิตุํ; สุณิตพฺพํ, สุณิตุํ; ปาปุณิตพฺพํ, ปาปุณิตุํ; ธุนิตพฺพํ, ธุนิตุํ, ธุนนํ, ธุนยิตพฺพํ, ธุนาเปตพฺพํ, ธุนยิตุํ,ธุนาเปตุํ, ธุนยนํ, ธุนาปนํ, ธุนยติ, ธุนาเปติ; ปีเนตพฺพํ, ปีนยิตุํ, ปีนนํ, ปีนิตุํ, ปีนยติ; สุโนติ; สิโนติ; ทุโนติ; หิโนติ; ปหิณิตพฺพํ, ปหิณิตุํ, ปหิณนํ.

彼等“ño”（guṇa）与“ā”（vṛddhi）变化，于带“k”随附音的后缀及“n”增益时则不发生；例如：cito（被积聚）、suto（被听闻）、diṭṭho（被看见）、puṭṭho（被询问）。——于“n”增益，如vanādi（vana等词）。——cinitabbaṃ（应积聚）、vinituṃ（为了训练）；suṇitabbaṃ（应听）、suṇituṃ（为了听）；pāpuṇitabbaṃ（应获得）、pāpuṇituṃ（为了获得）；dhunitabbaṃ（应摇动）、dhunituṃ（为了摇动）、dhunanaṃ（摇动）、dhunayitabbaṃ（应使摇动）、dhunāpetabbaṃ（应令摇动）、dhunayituṃ（为了使摇动）、dhunāpetuṃ（为了令摇动）、dhunayanaṃ（使摇动）、dhunāpanaṃ（令摇动）、dhunayati（他使摇动）、dhunāpeti（他令摇动）；pīnetabbaṃ（应使丰满）、pīnayituṃ（为了使丰满）、pīnanaṃ（丰满）、pīnituṃ（为了丰满）、pīnayati（他使丰满）；sunoti（他听）；sinoti（他捆绑）；dunoti（他燃烧）；hinoti（他送出）；pahiṇitabbaṃ（应送出）、pahiṇituṃ（为了送出）、pahiṇanaṃ（送出）。

วา กฺววิ-.

于某些情况则可选择。

เต กฺวจิ วา น โหนฺติ กานุพนฺธนาคเมสุ; มุทิโต โมทิโต; รุทิตํ, โรทิตํ.

于带“k”随附音的后缀及“n”增益时，彼等（元音转换）有时可选择性地不发生；例如：mudito、modito（欢喜的）；ruditaṃ、roditaṃ（哭泣）。

อญฺญตฺราปิ-.

于他处亦然。

กานุพนฺธนาคมโต’ญฺญสฺมิมฺปิ เต กฺวจิ น โหนฺติ; ขิปโก, ปนุทนํ, วธโก.

于带“k”随附音的后缀及“n”增益之外的他处，彼等（元音转换）有时亦不发生；例如：khipako（投掷者）、panudanaṃ（驱逐）、vadhako（杀害者）。

ปฺเย สิสฺสา-.

“sissa”替换为“pya”。

สิสฺส อาติ ปฺยาเทเส; นิสฺสาย.

当“sissa”被替换为“pya”时；例如：nissāya（依靠）。

โญนมยวา สเร-.

于元音前，发生“ño”、“na”、“ma”、“ya”、“va”等替换。

สเร ปเร โญนมยวา โหนฺติ; ชโย, ภโว–-สเรติ กึ? เชติ; อนุโภติ.

当元音跟随其后时，发生“ño”、“na”、“ma”、“ya”、“va”等替换；例如：jayo（胜利）、bhavo（存在）。——为何说“当元音跟随其后时”？（反例是）jeti（他征服）、anubhoti（他体验）。

อายาวา ณานุพนฺเธ-.

于标示ṇ之语尾前，有āya及āva（之变化）。

โญนมายาวา โหนฺติ สราโทณานุพนฺเธ; นายยติ, ภาวยติ. สยาเปตฺวาติอาทิสุรสฺสตฺตํ.

于元音开头之标示ṇ之语尾前，（词根）作ño、na、ma、āya、āva（之变化）；例如：nāyayati（彼引导）、bhāvayati（彼修习）。于sayāpetvā等词中，元音缩短。

อาสฺสาณาปิมฺหิ ยุก-.

于ā（音）后，于非ṇāpi之（语尾）时，加yuka。

อาการนฺตสฺส กฺริยตฺถสฺส ยุก โหติ ณาปิโต’ญฺญสฺมึ ณานุพนฺเธ; ทายโก–-ณานุพนฺเธตฺเวว? ทานํ. อณาปิมฺหีติ กึ? ทาปยติ.

于以ā结尾之动词词根，于ṇāpi以外之标示ṇ之语尾前，加yuka；例如：dāyako（施者）。——何以言“于标示ṇ之语尾前”？（例：）Dānaṃ（布施）。——何以言“非ṇāpi”？（例：）Dāpayati（彼使施）。

ปทาทีนํ กฺวจิ-.

于pada等（词根），有时（亦然）。

ปทาทีนํ ยุก โหติ กฺวจิ; นิปชฺชิตพฺพํ, นิปชฺชิตุํ, นิปชฺชนํ, ปมชฺชิตพฺพํ, ปมชฺชิตุํ, ปมชฺชนํ–-กฺวจีติ กึ? ปาโท.

于pada等（词根），有时加yuka；例如：nipajjitabbaṃ（应躺卧）、nipajjituṃ（为躺卧）、nipajjanaṃ（躺卧），pamajjitabbaṃ（应放逸）、pamajjituṃ（为放逸）、pamajjanaṃ（放逸）。——何以言“有时”？（例：）pādo（足）。

มํ วา รุธาทีนํ-.

于rudh等（词根），或（插入）ṃ。

รุธาทีนํ กฺวจิ มํ วา โหติ; รุนฺธิตุํ, รุชฺฌิตุํ–-กฺวจิตฺเวว? นิโรโธ.

于rudh等（词根），有时或加ṃ；例如：rundhituṃ（为阻碍）、rujjhituṃ（为阻碍）。——何以言“有时”？（例：）Nirodho（灭）。

กฺวมฺหิ โลโป’นฺตพฺยญฺชนสฺส-.

于kvaṃ（语尾）前，末辅音省略。

อนฺตพฺยญฺชนสฺส โลโป โหติ กฺวมฺหิ;’ภตฺตํ ฆสนฺติ, คณฺหนฺติ วาเอตฺถา’ติ ภตฺตคฺคํ.

于kvaṃ（语尾）前，末辅音被省略；例如：bhattaggaṃ（食堂），（释义：）“bhattaṃ ghasanti, gaṇhanti vā ettha”（于此处食或取食物）。

ปรรูปมยกาเร พฺยญฺชเน-.

于非y之辅音前，（末辅音）同化为后音。

กฺริยตฺถานมนฺตพฺยญฺชนสฺส ปรรูปํ โหติ ยการโต’ญฺญสฺมึ พฺยญฺชเน; เหตฺตพฺพํ; พฺยญฺชเนติ กึ? ภินฺทิตพฺพํ. อยกาเรติ กึ? ภิชฺชติ.

动词词根之末辅音，于y以外之辅音前，同化为后音；例如：hettabbaṃ（应被取）。——何以言“于辅音前”？（例：）bhinditabbaṃ（应被破坏）。——何以言“非y”？（例：）bhijjati（被破坏）。

มนานํ นิคฺคหีตํ-.

（词根末之）m、n作niggahīta（ṃ）。

มการนการนฺตานํ กฺริยตฺถานํ นิคฺคหีตํ โหตยยกาเร พฺยญฺชเน; คนฺตพฺพํ, ชงฺฆา. พฺยญฺชเนตฺเวว? คมนํ; อย กาเรตฺเวว? คมฺยเต.

以m、n结尾之动词词根，于y以外之辅音前，（其尾音）作niggahīta（ṃ）；例如：gantabbaṃ（应去）、jaṅghā（小腿）。——何以言“于辅音前”？（例：）gamanaṃ（去）。——何以言“非y”？（例：）gamyate（被去）。

น พฺรูสฺโส-.

于brū，（ū）不作o。

พฺรูสฺส โอ น โหติ พฺยญฺชเน; พฺรูมิ. พฺยญฺชเนตฺเวว? อพฺรวิ.

于brū，于辅音前，（ū）不作o；例如：brūmi（我言）。——何以言“于辅音前”？（例：）abravi（彼言）。

กคา จชานํ ฆานุพนฺเธ-.

于标示gh之语尾前，c、j（各）作k、g。

ฆานุพนฺเธ จการชการนฺตานํ กฺริยตฺถานํ กคา โหนฺติ ยถากฺกมํ; วากฺยํ, ภาคฺยํ.

于标示gh之语尾前，以c、j结尾之动词词根，依次作k、g；例如：vākyaṃ（语）、bhāgyaṃ（分）。

หนสฺส ฆาโต ณานุพนฺเธ-.

于标示ṇ之语尾前，han作ghāta。

หนสฺส ฆาโต โหติ ณานุพนฺเธ; อาฆาโต.

于标示ṇ之语尾前，han作ghāta；例如：āghāto（撞击）。

กฺวิมฺหี โฆ ปริปจฺจสโมหิ-.

于pari、paṭi、saṃ、o后，（han）于kvi（语尾）前作gha。

ปฐฺยาทีหิ ปรสฺสหนสฺสโฆ โหติ กฺวิมฺหิ; ปลิโฆ, ปฏิโฆ, อฆํ-รสฺสตฺตํ นิปาตนา;สงฺโฆ, โอโฆ.

于pari等（前缀）后，han于kvi（语尾）前作gha；例如：paligho（门闩）、paṭigho（撞击，嗔恚）、aghaṃ（恶）——（此中）依随说而成短音；saṅgho（僧伽）、ogho（暴流）。

ปรสฺส ฆํ เส-.

于（重叠词根之）后者，于sa（语尾）前作gha。

ทฺวิตฺเต ปรสฺส หนสฺส ฆํ โหติ เส; ชิฆํสา.

于重叠时，后分之han于sa（语尾）前作gha；例如：jighaṃsā（杀害欲）。

ชิหรานํ คึ-.

于ji、har，（后分）作gi。

ทฺวิตฺเต ปเรสํ ชิหรานํ คึ โหติ เส; วิชิคึสา, ชิคึสา.

于重叠时，后分之ji、har于sa（语尾）前作gi；例如：vijigiṃsā（征服欲）、jigiṃsā（征服欲）。

ธาสฺส โห-.

于dhā，（后分）作ha。

ทฺวิตฺเต ปรสฺส ธาสฺส ห โหติ; ทหติ.

于重叠时，后分之dhā作ha；例如：dahati（彼放置）。

ณิมฺหิ ทีโฆ ทุสสฺส-.

于ṇi（语尾）前，度西（dus）之元音成长音。

ทุสสฺสทีโฆ โหติ ณิมฺหี; ทูสิโต–-ณิมฺหีติ กึ? ทุฏฺโฐ.

于ṇi（语尾）前，度西（dus）之元音成长音；例如：dūsito（被污染的）。——何以言“于ṇi前”？（例：）duṭṭho（被污染的）。

คุหิสฺส สเร-

对于`guh`词根，于元音前。

คุหิสฺส ทีโฆ โหติ สเร; นิคุหนํ–-สเรติ กึ? คุยฺหํ.

于元音前，`guh`词根（的元音）长音化。例如：`nigūhanaṃ`（隐藏）。为何说“于元音前”？（为了排除）`guyhaṃ`（秘密）。

มุหพหานญฺจ เต กานุพนฺเธ’ตฺเว-.

对于`muh`和`bah`词根，于带`ka`标记且非`tvā`的`ta`字首后缀前。

มุหพหานํ คุหิสฺส จ ทีโฆ โหติ ตการาโท กานุพนฺเธตฺวานตฺวาวชฺชิเต; มูฬฺโห, พาเฬหา, คุฬฺโห–-เนติ กึ? มุยหติ. กานุพนฺเธติ กึ? มุ-หิตพฺพํ. อตฺเวติ กึ? มุยฺหิตฺวาน, มุยฺหิตฺวา, กานุพนฺเธตฺเวติ อยมธิกาโร ยาว สาสสฺสสิสฺเว‘‘ติ.

对于`muh`、`bah`和`guh`词根，当后接以`ta`开头、带`ka`标记且排除`tvāna`和`tvā`的后缀时，其元音长音化。例如：`mūḷho`（愚昧的）、`bāḷho`（强烈的）、`gūḷho`（隐藏的）。为何说“以`ta`开头”？（为了排除）`muyahati`（他感到困惑）。为何说“带`ka`标记”？（为了排除）`muhitabbaṃ`（应被困惑）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`muyhitvāna`（困惑后）、`muyhitvā`（困惑后）。“带`ka`标记且排除`tvā`”这一管辖规则，延续至“`sāsassa sisve`”规则。

วหสฺสุสฺส-.

对于`vah`词根，其`va`变为`u`。

วหสฺสฺौสฺส ทีโฆ โหติ เต กานุพนฺเธ ตฺวานตฺวาวชฺชิเต; จูฬฺโห.

对于`vah`词根，其`va`变为`u`；当后接以`ta`开头、带`ka`标记且排除`tvāna`和`tvā`的后缀时，此`u`长音化。例如：`ūḷho`（被运载的）。

ธาสฺส หิ-.

对于`dhā`词根，变为`hi`。

ธา ธารเณนิมสฺส หิ โหติ เต กานุพนฺเธ ตฺวานตฺวา วชฺชิเต; นิหิโต, นิหิตวา.

意为“持有”(dhāraṇa)的`dhā`词根，当后接以`ta`开头、带`ka`标记且排除`tvāna`和`tvā`的后缀时，变为`hi`。例如：`nihito`（已放置）、`nihitavā`（已放置者）。

หมาทิรานํ โลโป’นฺตสฺส -.

对于`gam`等词根，省略其尾音。

หมาทีนํ รการนฺตานํ วานฺตสฺสโลโป โหติ เต กานุพนฺเธ ตฺวานตฺวาวชฺชิเต; คโต, ขโต, หโต, มโต, ตโต, สญฺญโต, รโต, กโต–-เตตฺเวจ? คมฺยเต. กานุพนฺเธตฺเวว. คนฺตพฺพํ. อตฺเวตฺเวว? คนฺตฺวาน, คนฺตฺวา.

对于`gam`等词根及以`ra`结尾的词根，当后接以`ta`开头、带`ka`标记且排除`tvāna`和`tvā`的后缀时，其尾音被省略。例如：`gato`（已去）、`khato`（已掘）、`hato`（已杀）、`mato`（已思）、`tato`（已伸展）、`saññato`（已自制）、`rato`（已喜乐）、`kato`（已作）。为何说“于`ta`字首后缀前”？（为了排除）`gamyate`（被去）。为何说“带`ka`标记”？（为了排除）`gantabbaṃ`（应去）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`gantvāna`（去后）、`gantvā`（去后）。

วจาทินํ วสฺสุฏ วา-.

对于`vac`等词根，其`va`或变为`u`。

วจาทีนํ วสฺส วา อุฏ โหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; อุตฺตา, วุตฺตํ; อุตฺถํ, วุตฺถํ; อตฺเวตฺเวว? วตฺวาน, วตฺวา.

对于`vac`等词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`va`或变为`u`。例如：`uttaṃ`（已说）、`vuttaṃ`（已说）；`utthaṃ`（已住）、`vutthaṃ`（已住）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`vatvāna`（说过后）、`vatvā`（说过后）。

อสฺสุ-.

（`vac`等词根的`a`）变为`u`。

วจาทีนมสฺส อุ โหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; วุตฺตํ, วุตฺถํ.

对于`vac`等词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`a`变为`u`。例如：`vuttaṃ`（已说）、`vutthaṃ`（已住）。

วทฺธสฺส วา-.

对于`vadh`词根，可选择性地（变化）。

วทฺธสฺส อสฺส วา อุ โหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; วุทฺโธ, วทฺโธ–-อตฺเวตฺวว? วทฺธิตฺวาน; วทฺธิตฺวา. กถํ วุตฺตีติ?’วุตฺติ มตฺเต’ติ. นิปาตนา; วตฺตีติ โหเตว ยถาลกฺขณํ.

对于`vadh`词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`a`或变为`u`。例如：`vuddho`（被杀的）、`vaddho`（被杀的）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`vaddhitvāna`（杀害后）、`vaddhitvā`（杀害后）。问：`vutti`（语词）一词如何形成？答：此为不规则词形(nipātanā)；依规则本应作`vatti`。

ยชสฺสยสฺส ฏิยี-.

对于`yaj`词根，其`ya`作`i`，`j`作`ṭ`。

ยชสฺส ยสฺส ฏิยี โหนฺตี กานุพนฺเธ’ตฺเว; อิฏฺฐํ, สิฏฺฐํ, อตฺเวตฺเวว? ยชิตฺวาน, ยชิตฺวา.

对于`yaj`词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`ya`变为`i`，`j`变为`ṭ`。例如：`iṭṭhaṃ`（已祭祀）、`siṭṭhaṃ`（已教诫）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`yajitvāna`（祭祀后）、`yajitvā`（祭祀后）。

ฐาสฺสิ-.

对于`ṭhā`词根，（其`ā`）变为`i`。

ฐาสฺสิ โหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; ฐิโต. อตฺเวตฺเวว? ฐตฺวาน, ฐตฺวา.

对于`ṭhā`词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`ā`变为`i`。例如：`ṭhito`（已站立）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`ṭhatvāna`（站立后）、`ṭhatvā`（站立后）。

คาปานมิ โหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; คีตํ, ปีตํ. อตฺเวตฺเวว? คายิตฺวา; นิจฺจํ ยาคโม; ปาสฺส ตุ ปีตฺวานิ พหุลาธิการา.

对于`gā`（歌唱）和`pā`（饮）词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`ā`变为`ī`。例如：`gītaṃ`（已歌唱）、`pītaṃ`（已饮）。为何说“排除`tvā`”？（例如）`gāyitvā`（歌唱后），此中恒增`y`音。但对于`pā`词根，依“多式性”(bahula)管辖规则，亦可作`pītvā`（饮后）。

ชนิสฺสา-.

对于`jan`词根，作`ā`。

ชนิสฺส อา โหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; ชาโต. อตฺเวตฺเวว? ชนิตฺวา.

对于`jan`词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，其`a`变为`ā`。例如：`jāto`（已生）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`janitvā`（生了以后）。

สาสสฺสสิสฺวา-.

对于`sās`词根，或作`sis`。

สาสสฺส วา สิสฺโหติ กานุพนฺเธ’ตฺเว; สิฏฺฐํ, สตฺถํ; สิสฺโส, สาสิโย. อตฺเวตฺเวว? อนุสาสิตฺวาน.

对于`sās`词根，当后接带`ka`标记且排除`tvā`的后缀时，或变为`sis`。例如：`siṭṭhaṃ`（已教诫）、`satthaṃ`（教义）；`sisso`（学生）、`sāsiyo`（应教诫者）。为何说“排除`tvā`”？（为了排除）`anusāsitvāna`（教诫之后）。

กรสฺสาตเว-.

对于`kar`词根，于`tave`前作`ā`。

กรสฺสอา โหติ ตเว; กาตเว.

对于`kar`词根，当后接`tave`后缀时，其`a`变为`ā`。例如：`kātave`（为了做）。

ตุํตุนตพฺเพสุวา-.

于`tuṃ`、`tuna`、`tabba`等后缀前，或（如此）。

ตุมาทิสุ วา กรสฺสา โหติ; กาตุํ, กตฺตุํ, กาตุน, กตฺตุน; กาตพฺพํ, กตฺตพฺพํ.

对于`kar`词根，当后接`tuṃ`等后缀时，其`a`或变为`ā`。例如：`kātuṃ`、`kattuṃ`（为了做）；`kātuna`、`kattuna`（做了以后）；`kātabbaṃ`、`kattabbaṃ`（应做）。

ญสฺส เน ชา-.

对于`ñā`词根，于`ne`前作`jā`。

ญธาตุสฺส ชา โหติ นกาเร; ชานิตุํ, ชานตฺโต. เนติ กึ? ญาโต.

ñā词根在n前变为jā；例如：jānituṃ（为知），jānanto（知者）。为何说“在n前”？（因在其他情况下不变，）例如：ñāto（已知）。

สกาปานํ กุกฺกุ เณ-.

sak词根与āp词根，在ṇe前，分别增益ku与kku。

สกอาปานํ กุกฺกุ อิจฺเจเต อาคมา โหนฺติ ณกาเร. สกฺกุณนฺโต, ปาปุณนฺโต; สกฺกุโณติ, ปาปุโณติ. เณติ กึ? สกฺโกติ, ปาเปติ.

sak词根与āp词根，在ṇ前，有ku与kku的增益；例如：sakkuṇanto（能者），pāpuṇanto（到达者）；sakkuṇoti（能），pāpuṇoti（到达）。为何说“在ṇ前”？（因在其他情况下不增益，）例如：sakkoti（能），pāpeti（使到达）。

นิโต จิสฺส โช-.

在ni之后，ci词根的c变为ch。

นิสฺมา ปรสฺส จิสฺส โฉ โหติ; นิจฺฉโย.

在ni之后，其后的ci词根的c变为ch；例如：nicchayo（决断）。

ชรสทานมิม วา-.

jar词根与sad词根或变为ī。

ชรสทานมนฺตสรา ปโร อีม โหติ วิภาสา; ชีรณา, ชีรติ, ชีราเปติ; นิสีทิตพฺพํ, นิสีทนํ, นิสีทิตุํ, นิสีทติ–-วาติ กึ? ชรา, นิสชฺชา;’อีม เวติ โยควิภาคา อญฺเญสมฺปิ?อภิรถ, สํโยคาทิโลโป’ตฺถสฺส.

jar词根与sad词根的尾元音或变为ī；例如：jīraṇā（衰老），jīrati（衰老），jīrāpeti（使衰老）；nisīditabbaṃ（应坐），nisīdanaṃ（坐具），nisīdituṃ（为坐），nisīdati（坐）。为何说“或”？（因有不变的情况，）例如：jarā（衰老），nisajjā（坐）。通过对“ī vā”进行句法切分，（此规则）是否也适用于其他情况？（是的，）例如：Abhiratha（阿毗罗陀），为了（表达）意义，有辅音连缀首音的省略。

ทิสสฺส ปสฺสทสฺสทสฺททกฺขา-.

dis词根变为passa、dassa、das、da、dakkhā。

ทิสสฺส ปสฺสาทโย โหนฺติ วิภาสา; วิปสฺสนา, วิปสฺสิตุํ, วิปสฺสติ; สุทสฺสี, ปิยทสฺสี, ธมฺมทสฺสี, สุทสฺสํ, ทสฺสนํ, ทสฺเสติ; ทฏฺฐพฺพํ, ทฏฺฐา, ทฏฺฐุํ, ทุทฺทโส, อทฺทส; อทฺทา, อทฺทํ; อทฺทกฺขิ, ทกฺขิสฺสติ–-วาตฺเวว? ทิสฺสนฺติ พาลา.

dis词根或变为passa等；例如：vipassanā（观），vipassituṃ（为观），vipassati（观）；sudassī（善现天），piyadassī（喜见），dhammadassī（法见者），sudassaṃ（善见），dassanaṃ（见），dasseti（令见）；daṭṭhabbaṃ（应被见），daṭṭhā（见后），daṭṭhuṃ（为见），duddaso（难见），addasa（已见）；addā（已见），addaṃ（我已见）；addakkhi（已见），dakkhissati（将见）。为何说“或”？（因有不变的情况，）例如：Dissanti bālā（愚人被看见）。

สมานา โร รีริกฺขเกสุ -.

在samāna之后，（dis词根）在rī、rikkha、ka前变为ra。

สมานสทฺทโต ปรสฺส ทิสสฺส ร โหติ วา รีริกฺขเกสุ; สรี, สที; สริกฺโข, สทิกฺโข; สริโส, สทิโส.

在samāna（相同）一词之后，其后的dis词根，在rī、rikkha、ka等后缀前，或变为ra；例如：sarī、sadī（相似的）；sarikkho、sadikkho（相似的）；sariso、sadiso（相似的）。

ทหสฺส ทสฺสโฑ-.

dah词根的d变为ḍ。

ทหสฺส ทสฺสโฑ โหติ วา; ฑาเนหา, ทาโห; ฑหติ, ทหติ.

dah词根的d或变为ḍ；例如：ḍāho、dāho（燃烧）；ḍahati、dahati（燃烧）。

อนฆณฺสฺวาปรีหิ โฬ-.

在ā与pari之后，（dah词根的d）变为ḷ（但在aghaṇsu中除外）。

อาปรีหิ ปรสฺส ทหสฺส ทสฺส โฬ โหตนฆณฺสุ; อาณาหนํ, ปริฬาโห.

在ā与pari之后，其后的dah词根的d变为ḷ，但在aghaṇsu中除外；例如：āṇāhanaṃ（执着），pariḷāho（遍烧）。

อตฺยาทินฺเตสฺวตฺถิสฺส ภุ-.

除tya等结尾的（后缀）外，as词根变为bhū。

ตฺยาทินฺนวชฺชิเตสุ ปจฺจเยสุ อส ภุวิจฺจสฺส ภุ โหติ; ภวิตพฺพํ.

在排除了tya等后缀后，as（存在）词根变为bhū；例如：bhavitabbaṃ（应有，应是）。

อาเทสวิธานมสสฺสาปฺปโยคตฺถเมตสฺมึ วิสเย–-เอเตน กตฺถจิ กสฺสจิ ธาตุสฺสาปฺปโยโค’ปิ ญาปิโต โหติ–-อตฺยาทินฺเตสูติ กึ? อตฺถิ, สนฺโต. อตฺถิสฺสาติ กึ? อสฺสติสฺส มา โหตุ.

在此范围内，制定替换规则是为了（规定）as词根的不使用——由此也指明，在某些情况下，某些词根不被使用。为何说“除tya等结尾的（后缀）外”？（因在这些后缀前as词根仍被使用，）例如：atthi（是），santo（是者）。为何要指明“as词根”？是为了（此规则）不适用于asat（非有）。

ออาสฺสอาทิสุ -.

在a、ā、ssa等前。

ออาโท อาอาโท สฺสอาโท จ อตฺถสฺส ภุ โหติ; พภุว, อภวา, อภวิสฺสา, ภวิสฺสติ.

在a、ā、ssa等（时态标记）前，as词根变为bhū；例如：babhuva（已是），abhavā（曾是），abhavissā（将会是），bhavissati（将会是）。

นฺตมานานฺติยิยุํสฺวาทิโลโป-.

在nta、māna、anti、iyuṃ前，或有词首省略。

นฺตาทีสฺวตฺถิสฺสาทิโลโป โหติ; สนฺโต, สมาโน, สนฺติ, สนฺตุ, สิยา, สิยุํ–-เอเตสฺวิติ กึ? อตฺถิ.

在nta等（后缀）前，as词根的词首元音被省略；例如：santo、samāno、santi、santu、siyā、siyuṃ。——为何要限定“在这些之中”？（是为了排除）atthi。

ปาทิโต ฐาสฺส วา ฐโค กฺวจิ-.

在pa等（前缀）之后，ṭhā有时变为ṭhaho。

ปาทีหิ กฺริยาวิเสสโชตเกหิ สทฺเทหิ ปรสฺส ฐาสฺส กฺวจิ ฐโห วา โหติ; สณฺฐหนฺโต, สนฺติฏฺฐนฺโต; สณฺฐหติ, สนฺติฏฺฐติ–-ป ปรา อป สํอนุ อว โอ นิ ทุ วิ อธิ อปิ อติ สุ อุอภิปติ ปริ อุป อา ปาทิ; กฺวจีติ กึ? สณฺฐิติ.

在表示动作特征的pa等词之后，ṭhā有时可选择地变为ṭhaho。例如：saṇṭhahanto、santiṭṭhanto；saṇṭhahati、santiṭṭhati。——pādi（pa等）是指：pa、parā、apa、saṃ、anu、ava、o、ni、du、vi、adhi、api、ati、su、u、abhi、pati、pari、upa、ā。——为何说“有时”(kvaci)？（是为了排除）saṇṭhiti。

ทาสฺสิยงิ-.

dā变为iyaṅ。

ปาทิโต ปรสฺส ทาสฺส อิยงิ เหนาติ กฺวจิ; อนาทิสิตฺวา, สมาทิยติ; กฺวจีตฺเวว? อาทาย.

在pa等（前缀）之后，dā有时变为iyaṅ。例如：anādisitvā、samādiyati。——为何说“有时”(kvaci)？（是为了排除）ādāya。

ปาทิโต ปรสฺสกรสฺส กฺวจิข โหติ; สงฺขาโร, สงฺขรี ยติ –-กรสฺสาติ อวตฺวา กโรติสฺสาติ วจนํ ติมฺหิ จ วิกรณุปฺปตฺติ ญาเปตุํ.

在pa等（前缀）之后，kar有时变为kha。例如：saṅkhāro、saṅkharīyati。——不说“karassa”而说“karotissa”，是为了也指明在ti（等后缀）前词干元音的产生。

ปุรสฺมา-.

在pura之后。

ปุร อิจฺจสฺมา นิปาตา ปรสฺส กรสฺสข โหติ; ปุรกฺขตฺวา, ปุเรกฺขาโร, เอตฺตํ ตทมินาทิปาฐา.

在pura此一小品词之后，kar变为kha。例如：purakkhatvā、purekkhāro。此为ettaṃ、tadaminādi等的读法。

ติโต กมสฺส-.

在ti之后，kam的（变化）。

นิสฺมา ปรสฺส กมสฺส กฺวจิ ข โหติ; ปุรกฺขตฺวา, ปุเรกฺขาโร, เอตฺตํ ตทมินาทิปาฐา.

于`nis`之后，`kam`有时作`kha`。例如：`purakkhatvā`、`purekkhāro`。此为`ettaṃ`、`tadaminādi`等之读法。

นิโต กมสฺส-.

于`ni`之后，`kam`...

นิสฺมา ปรสฺส กมสฺส กฺวจิ ข โหติ; นิกฺขมติ; กฺวจิตฺเวว? นิกฺกโม.

于`nis`之后，`kam`有时作`kha`。例如：`nikkhamati`。——为何说“有时”(`kvaci`)？答：为排除`nikkamo`。

ยุวณฺณานมิยงุวงิ สเร-.

于元音后，`i`元音与`u`元音作`iyaṅ`与`uvaṅ`。

อิวณฺณุวณฺณนฺตานํ กฺริยตฺถานมิยงุวงิ โหนฺติ สเร กฺววิ;เวทิยติ, พฺรุวนฺติ; สเรติ กึ? นิเวเทติ, พฺรูติ; กฺวจีตฺเวว? ชยติ, ภวติ.

以`i`元音、`u`元音结尾之动词词根，于元音后，有时作`iyaṅ`、`uvaṅ`。例如：`vediyati`、`bruvanti`。——为何说“于元音后”？答：为排除`nivedeti`、`brūti`。——为何说“有时”？答：为排除`jayati`、`bhavati`。

อญฺญาทิสฺสาสฺสี กฺเย-.

除`ñā`等外，`ā`于`ya`前作`ī`。

ญาทิโต’ญฺญสฺส อาการนฺตสฺส กฺริยตฺถสฺส อี โหติ กฺเย; ทิยติ; อญฺญาทิสฺสาติ กึ? ญายติ, ตายติ.

除`ñā`等之外，以`ā`结尾之动词词根，其`ā`于`ya`[后缀]前作`ī`。例如：`dīyati`。——为何说“除`ñā`等之外”？答：为排除`ñāyati`、`tāyati`。

ตนสฺสา วา-.

`tan`[词根]或作`ā`。

ตนสฺส อา โหติ วา กฺเย; ตายเต, ตญฺญเต.

`tan`[词根]于`ya`[后缀]前或作`ā`。例如：`tāyate`、`taññate`。

ทีโฆ สรสฺส-.

元音长化。

สรนฺตสฺส กฺริยตฺถสฺสทีโฆ โหติ กฺเย; จียเต, สูยเต. สานนฺตรสฺส ตสฺส โฐ-.

以元音结尾之动词词根，其元音于`ya`[后缀]前长化。例如：`cīyate`、`sūyate`。

สการนฺตโต กฺริยตฺถา ปรสฺสานนฺตรสฺสตการสฺส ฐ โหติ; กุฏฺโฐ, ตุฏฺฐวา, ตุฏฺฐพฺพํ, ตุฏฺฐี; อนนตรสาติ กึ? ตุสฺสิตฺวา.

于以`s`结尾之动词词根后，无间之`t`作`ṭh`。例如：`kuṭṭho`、`tuṭṭhavā`、`tuṭṭhabbaṃ`、`tuṭṭhī`。——为何说“无间”(`anantara`)？答：为排除`tussitvā`。

กสสฺสิม จ วา-.

`kas`之元音或作`i`。

กสสฺมา ปรสฺสานนฺตรสฺส ตสฺส ฐ โหติ, กสสฺส วา อิม จ; กิฏฺฐํ, กฏฺฐํ–-อนนฺตรสฺสาตฺเวว? กสิตพฺพํ.

于`kas`[词根]后，无间之`t`作`ṭh`，且`kas`之元音或作`i`。例如：`kiṭṭhaṃ`、`kaṭṭhaṃ`。——为何说“无间”？答：为排除`kasitabbaṃ`。

ธสฺโตตฺรสฺตา -.

`dhasto`、`trasto`、`tā`。

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต.

此等词为特殊构成。

ปุจฺฉาทิโต-.

于`pucchā`等后...

ปุจฺฉาทีหิ กฺริยตฺเถหิ ปรสฺสานนฺตรสฺส ตการสฺสฐ โหติ; ปุฏฺโฐ, ภฏฺโฐ, ยิฏฺโฐ–-อนนฺตรสฺสาตฺเวว? ปุจฺฉิตฺวา.

于`pucchā`等动词词根后，无间之`t`作`ṭh`。例如：`puṭṭho`、`bhaṭṭho`、`yiṭṭho`。——为何说“无间”？答：为排除`pucchitvā`。

สาสวสสํสสสา โถ-.

于`sāsa`、`vasa`、`saṃsa`、`sā`后，[`ta`]作`tha`。

เอเตหิ ปรสฺสานนฺตรสฺส ตสฺส ถ โหติ; สตฺถํ, วุตฺถํ, ปสตฺถํ, สตฺถํ–-กถมนุสิฏฺโฐติ? ‘‘กถนรานํ ฏฐณลา‘‘ติ. โฐ. อนนฺตรสฺสาตฺเวว? สาสตุํ.

于此等[词根]后，无间之`t`作`tha`。例如：`satthaṃ`、`vutthaṃ`、`pasatthaṃ`、`satthaṃ`。——问：`anusiṭṭho`如何形成？答：依“Kathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā”规则作`ṭh`。——为何说‘无间’？答：为排除`sāsatuṃ`。

โธ ทหเภหิ-.

于`dha`、`ha`、`bha`后，[`ta`]作`dha`。

ธการหการภการนฺเตหิ กฺริยตฺเถหิ ปรสฺสานนฺตรสฺส ตสฺส ธ โหติ; วุทฺโธ, ทุทฺธํ,ลทฺธํ.

于以`dha`、`ha`、`bha`结尾之动词词根后，无间之`t`作`dha`。例如：`vuddho`、`duddhaṃ`、`laddhaṃ`。

ทหา โฒ-.

于`dah`后，[`ta`]作`ḍha`。

ทหา ปรสฺสานนฺตรสฺส ตสฺส ฒ โหติ; ทงฺโฒ.

于`dah`[词根]后，无间之`t`作`ḍha`。例如：`daṅḍho`。

พหสฺสุม จ-.

以及`bahassuma`。

พหา ปรสฺสานนฺตรสฺส ตสฺส โส โหติ, พหสฺสุม จ สสนฺตโยเคน; พุฑฺโฒ.

于`bah`[词根]后，无间之`t`作`ḍha`，且其元音作`u`。例如：`buḍḍho`。

รุหาทีหิ โห ฬ จ -.

于`ruh`等后，[`ta`]作`ha`，且[末音]作`ḷa`。

รุหาทีหิ ปรสฺสานนฺตรสฺสตสฺส ห โหติ, โฬ จานฺตสฺส; อารุฬฺโห, คุฬฺโห, วุฬฺโห, พาฬฺโห; อนนฺตรสฺสาตฺเวว? อาโรคตุํ.

于`ruh`等[词根]后，无间之`t`作`ha`，且[词根]末音作`ḷa`。例如：`āruḷho`、`guḷho`、`vuḷho`、`bāḷho`。——为何说“无间”？答：为排除`ārogatuṃ`。

มุหา วา-.

于`muh`后，或[适用前规]。

มุหา ปรสฺสานนฺตรสฺส ตสฺส ห โหติ วา, โฬ จานฺตสฺส หสนฺติโยเคน; มุฬฺโห, มุทฺโธ.

于`muh`[词根]后，无间之`t`或作`ha`，且[词根]末音作`ḷa`。例如：`muḷho`、`muddho`。

ภิทาทิโต โน กฺตกฺกวนฺตุนํ-. ภิทาทิโต ปเรสํ กฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺสโน โหติ; ภินฺโน, ภินฺนวา, ฉินฺโน, ฉินฺนวา, ฉนฺโน, ฉนฺนวา, ขินฺโน, ขินฺนวา, อุปฺปนฺโน, อุปฺปนนวา, สินฺโน, สินฺนวา, สเนนา, สนฺนวา, ปีโน, ปีนวา, สูโน, สูนวา, ทีโน, ทีนวา, ฑีโน, ฑีนวา, ลีโน, ลีนวา, ลูโน, ลูนวา–-กฺตกฺตวนฺตุนตฺติ กึ? ภิตฺติ; ฉิตฺติ, โภตฺตุํ, เฉตฺตุํ.

于`bhid`等（词根），`kta`与`ktavantu`（之`ta`）为`na`。于`bhid`等词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`na`。例如：`bhinno`、`bhinnavā`、`chinno`、`chinnavā`、`channo`、`channavā`、`khinno`、`khinnavā`、`uppanno`、`uppannavā`、`sinno`、`sinnavā`、`sanno`、`sannavā`、`pīno`、`pīnavā`、`sūno`、`sūnavā`、`dīno`、`dīnavā`、`ḍīno`、`ḍīnavā`、`līno`、`līnavā`、`lūno`、`lūnavā`。为何言`kta`与`ktavantu`？（答曰：）`bhitti`、`chitti`、`bhottuṃ`、`chettuṃ`。

ทาตฺถีนฺโน-.

于`dā`（词根），（`ta`）为`inna`。

ทาโต ปเรสํ กฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺส อินฺโน โหติ; ทินฺโน, ทินฺนวา.

于`dā`词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`inna`。例如：`dinno`、`dinnavā`。

กิราทีหิ โณ-.

于`kir`等（词根），（`ta`）为`ṇa`。

กิราทีหิ ปเรสํ กฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺสานนฺตรสฺส ณ โหติ; กิณฺโณ, กิณฺณวา, ปุณฺโณ, ปุณฺณวา, ขีโณ, ขีณวา.

于`kir`等词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`ṇa`。例如：`kiṇṇo`、`kiṇṇavā`、`puṇṇo`、`puṇṇavā`、`khīṇo`、`khīṇavā`。

ตราทีห ริณฺโณ-.

于`tar`等（词根），（`ta`）为`iṇṇa`。

ตราทีหิ ปเรสํ กฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺสรณฺโณ โหติ; ติณฺโณ, ติณฺณวา, ชิณฺโณ, ชิณฺณวา, จิณฺโณ, จิณฺณวา.

于`tar`等词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`iṇṇa`。例如：`tiṇṇo`、`tiṇṇavā`、`jiṇṇo`、`jiṇṇavā`、`ciṇṇo`、`ciṇṇavā`。

โค ภญฺชาทีหิ-.

于`bhañj`等（词根），（`ta`）为`ga`。

ภญฺชาทีหิ ปเรสํกฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺสานนฺตรสฺสค โหติ; ภคฺโค, ภคฺควา, ลคฺโค, ลคฺควา, นิมุคฺโค, นิมุคฺควา, สํวิคฺโค, สํวิคฺควา.

于`bhañj`等词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`ga`。例如：`bhaggo`、`bhaggavā`、`laggo`、`laggavā`、`nimuggo`、`nimuggavā`、`saṃviggo`、`saṃviggavā`。

สุสา โข-.

于`sus`（词根），（`ta`）为`kha`。

สุสา ปเรสํ กฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺส โข โหติ; สุกฺเขํ, สุกฺขวา.

于`sus`词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`kha`。例如：`sukkho`、`sukkhavā`。

ปจา โก-.

于`pac`（词根），（`ta`）为`ka`。

ปจา ปเรสํ กฺตกฺกวนฺตุนํ ตสฺส โก โหติ; ปกฺโก, ปกฺกวา.

于`pac`词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`变为`ka`。例如：`pakko`、`pakkavā`。

มุจา วา-.

于`muc`（词根），（`ta`为`ka`，）任选。

มุจา ปเรสํกฺตกฺตวนฺตุนํ ตสฺส โก วา โหติ; มุกฺโก, มุตฺโต; มุกฺกวา, มุตฺตวา–-สกฺโกติ ณฺวาทิสุ สิทฺธํ–-กฺตกฺตวนฺตุสุ สตฺโต สตฺตวาตฺเวว โหติ.

于`muc`词根之后，`kta`与`ktavantu`后缀之`ta`任选变为`ka`。例如：`mukko`、`mutto`；`mukkavā`、`muttavā`。（于`sak`词根，）于`ṇva`等（语干构成语素）中，（形式如）`sakkoti`已成立；于`kta`与`ktavantu`（后缀）中，则成`satto`与`sattavā`。

โลโป วฑฺฒา กฺติสฺส-.

于`vaḍḍh`（词根），`kti`之`t`被省略。

วฑฺฒา ปรสฺสกฺติสฺส ตสฺส โลโป โหติ; วฑฺฒิ.

于`vaḍḍh`词根之后，`kti`后缀之`t`被省略。例如：`vaḍḍhi`。

กฺวิสฺส-.

（省略）`kvi`（后缀）。

กฺริยตฺถา ปรสฺส กฺวิสฺส โลโป โหติ; อภิภุ.

于动词词根之后，`kvi`后缀被省略。例如：`abhibhu`。

ณิณาปีนํ เตสุ-.

于彼等（情况），`ṇi`与`ṇāpi`（被省略）。

ณิณาปีนํ โลโป โหติ เตสุ ณิณาปีสุ;’กาเรนฺตํ ปโยชยยติ’กาเรติ, การาเปติ.

于彼等`ṇi`与`ṇāpi`（后缀）中，`ṇi`与`ṇāpi`被省略。`kāreti`（使作）义为`kārentaṃ payojayati`（驱使作者）；（又如）`kārāpeti`。

กฺวจี วิกรณานํ-.

有时，语干构成语素（被省略）。

วิกรณานํ กฺวจิ โลโป โหต; อุทปาทิ, หนฺติ.

语干构成语素有时被省略。例如：`udapādi`、`hanti`。

มานสฺส มสฺส-.

（省略）`māna`之`ma`。

กฺริยตฺถา ปรสฺส มานสฺส มการสฺส โลโป โหติ กฺวจิ; กราโณ; กฺวจติ กึ? กุรุมาโน.

于动词词根之后，`māna`之`ma`音有时被省略。例如：`karāṇo`。为何言`kvaci`（有时）？（答曰：）`kurumāno`。

เออิลสฺเส-.

`i`音为`e`。

เออิลานเม โหต กฺวจี; คเหตฺวา, อเทนฺติ; กฺวจีตฺเวว? วปิตฺวา.

`i`音有时变为`e`音。例如：`gahetvā`、`adenti`。为何言`kvaci`（有时）？（答曰：）`vapitvā`。

ปฺโย วา ตฺวาสฺส สมาเส-.

于复合词中，`tvā`任选为`ya`。

ตฺวาสฺสวา ปฺโย โหต สมาเส; ปกาโร’ปฺเย สสฺสา’ติ. วิเสสนตฺถา; อภิภูย, อภิภวิตฺวา–-สมาเสติ กึ? ปตฺวา; กฺววาสมาเส’ปิ พหกุลาธิการา?ลตํ ทนฺเตหิ ฉินฺทิย.

于复合词中，`tvā`任选变为`ya`。例如：`abhibhūya`，（亦作）`abhibhavitvā`。为何言`samāse`（于复合词中）？（答曰：）`patvā`。有时虽非复合词亦可（适用），是依`bahula`（广泛适用）之原则吗？（例如：）`Lataṃ dantehi chindiya`。

ตุํยานา-.

（关于）`tuṃ`与`āna`。

ตฺวาสฺส วา ตุํยานา โหนฺติ สมาเส กฺวจิ; อภิหฐูํ, อภิหริตฺวา; อนุโมทิยาน, อนุโมทิตฺวา–-อสมาเส-ปิ พหุลาธิการา? ทฐุํ; ทิสฺวา–-เอสมปฺปวิสยตาญาปนตฺโถ โยควิภาโค.

在复合词中，`tvā`有时变为`tuṃ`或`yāna`；例如：`abhihaṭhūṃ`（为带来），相对于`abhiharitvā`（带来后）；`anumodiyāna`（随喜后），相对于`anumoditvā`（随喜后）。——在非复合词中，也因“广为适用”之 अधिकार (adhikāra) 而适用吗？例如：`daṭhuṃ`（为看）；`disvā`（看过后）。——规则的划分是为了表明其各自有限的适用范围。

หนา รจฺโจ-.

于`han`后，`tvā`成`cca`。

หนสฺมา ปรสฺส ตฺวาสฺส รจฺโจ วา โหติ สมาเส; อหจฺจ, อหนิตฺวา.

在复合词中，于`han`后，`tvā`有时变为`cca`；例如：`ahacca`，相对于`ahanitvā`（击打后）。

สาสาธิกรา จจริจฺจา-.

于`sa`、`adhi`与`kar`，成`cca`、`icca`。

สาสาธีหิ ปรา กรา ปรสฺส ตฺวาสฺส จจริจฺจา วา โหนฺติ ยถากฺกมํ; สกฺกจฺจ, สกฺกริตฺวา, อสกฺกจฺจ, อสกฺกริตฺวา, อธิกิจฺจ, อธิกริตฺวา,

于`sa-`与`adhi-`后，`kar`之后的`tvā`有时依序变为`cca`与`icca`；例如：`sakkacca`（恭敬地），相对于`sakkaritvā`（恭敬地）；`asakkacca`（不恭敬地），相对于`asakkaritvā`（不恭敬地）；`adhikicca`（关于），相对于`adhikaritvā`（关于）。

อิโต จฺโจ-.

于`i`后，成`cca`。

อิอิจฺจสฺมา ปรสฺส ตฺวาสฺส จฺโจ วา โหติ; อธิจฺจ, อธิยิตฺวา, สเมจฺจ, สเมตฺวา.

于动词词根`i`之后，`tvā`有时变为`cca`；例如：`adhicca`（学习后），相对于`adhiyitvā`（学习后）；`samecca`（集合后），相对于`sametvā`（集合后）。

ทิสา วานวา ส จ-.

于`dis`，成`vāna`、`vā`，并存`sa`。

ทิสโต ตฺวาสฺส วานวา โหนฺติ วา, ทิสสฺส จ สกาโร ตํ สนฺติโยเคน; สสฺส สวิธานํ ปรรูปพาธนตฺถํ; ทิสฺวาน, ทิสฺวา, ปสฺสิตฺวา–-กถํ นาทฏฺฐา ปรโต โทสนฺติ? ญาปกาตฺวาสฺส วโลโป; เอวํ ลทฺธา(น) ธนนฺติอาทิสุ.

于词根`dis`（看）后，`tvā`有时变为`vāna`或`vā`，且`dis`之`sa`音保留；（关于`sa`的）规定是为了防止其变为其他形式。例如：`disvāna`（看过后）、`disvā`（看过后）、`passitvā`（看过后）。——（问：）如何解释“nādaṭṭhā parato dosaṃ”（不见他人过）中的`nādaṭṭhā`？（答：）此乃`tvā`中`va`省略之标识。同样情况亦见于`laddhā(na) dhanaṃ`（获得财富后）等例。

เออิ พฺยญฺชนสฺส-.

于辅音前之`e`、`i`。

กฺริยตฺถา ปรสฺส พฺยญฺชนาทิปฺปจฺจยสฺส ญิ วา โหติ; ภุญฺชิตุํ, โหตฺตุ; พฺยญฺชนสฺสาติ กึ? ปาจโก.

于动词后，辅音开头的后缀有时增益`i`；例如：`bhuñjituṃ`（为食），`hottu`（愿其成）。“辅音开头”是为何？（反例为）`Pācako`（厨师）。

รา นสฺส โณ-.

于`r`后，`n`成`ṇ`。

รานฺตโต กฺริยตฺถา ปรสฺส ปจฺจยนการสฺส โณ โหติ; อรณํ, สรณํ.

于以`r`结尾的动词词根后，后缀之`na`变为`ṇa`；例如：`araṇaṃ`（无诤），`saraṇaṃ`（归依处）。

น นฺตมานตฺยฺยาทินํ-.

于`nta`、`māna`、`ti`等不然。

รานฺตโต ปเรสํ นฺตมานตฺยาทีนํ นสฺส โณ น โหติ; กโรนฺโต, กุรุมาโน; กโรนฺติ.

于以`r`结尾的词根后，其后的`nta`、`māna`、`ti`等后缀中之`na`不变为`ṇa`；例如：`karonto`（作者）、`kurumāno`（作者）、`karonti`（彼等作）。

คมยมิสาสทิสานํ วา จฺฉงิ-.

`gam`、`yam`、`is`、`ās`、`dis`等，有时成`ccha`。

เอเตสํ วา จฺฉงิ โหติ นฺตมานตฺยาทิสุ; คจฺฉนฺโต, คจฺฉมาโน, คจฺฉติ; ยจฺฉนฺโต, ยจฺฉมาโน, ยจฺฉติ; อิจฺฉนฺโต, อิจฺฉมาโน, อิจฺฉติ; อจฺฉนฺโต, อจฺฉมาโน, อจฺฉติ; ทิจฺฉนฺโต, ทิจฺฉมาโน, ทิจฺฉติ. วาติ กึ? คมิสฺสติ; ววตฺถิต วิหาสตฺเตนญฺเญสุ จ กฺวจิ? อิจฺฉิตพฺพํ, อิจฺฉา, อิจฺฉิตุํ; อจฺฉิตพฺพํ, อจฺฉตุํ; อญฺเญสญฺจ โยควิภาคา? ปเวจฺฉติ.

此等词根于`nta`、`māna`、`ti`等后缀前，有时变为`ccha`。例如：`gacchanto`（行者）、`gacchamāno`（行者）、`gacchati`（彼行）；`yacchanto`（与者）、`yacchamāno`（与者）、`yacchati`（彼与）；`icchanto`（欲者）、`icchamāno`（欲者）、`icchati`（彼欲）；`acchanto`（坐者）、`acchamāno`（坐者）、`acchati`（彼坐）；`dicchanto`（欲见者）、`dicchamāno`（欲见者）、`dicchati`（彼欲见）。“有时”是为何？（反例为）`Gamissati`（彼将行）。（问：）因其为选择性规则，亦偶可用于他处否？（答：然也，）例如：`icchitabbaṃ`（所应欲）、`icchā`（欲）、`icchituṃ`（为欲）；`acchitabbaṃ`（所应坐）、`acchatuṃ`（为坐）。（问：）亦可因规则划分而用于其他词根否？（答：然也，）例如：`Pavecchati`（彼进入）。

ชรมรานมียงิ-.

`jara`、`mara`二者，成`īya`。

เอเตสมียงิ วา โหติ นฺตมานตฺยาทิสุ; ชียนฺโต, ชีรนฺโต; ชียมาโน, ชีรมาโน; ชียติ, ชีรติ; มียนฺโต, มรนฺโต; มียมาโน, มรมาโน; มียติ, มรติ.

此等词根于`nta`、`māna`、`ti`等后缀前，有时变为`īya`。例如：`jīyanto`或`jīranto`（衰老者）；`jīyamāno`或`jīramāno`（衰老者）；`jīyati`或`jīrati`（彼衰老）。又如：`mīyanto`或`maranto`（死亡者）；`mīyamāno`或`maramāno`（死亡者）；`mīyati`或`marati`（彼死亡）。

ฐาปานํ ติฏฺฐปิวา-.

`ṭhā`、`pā`二者，成`tiṭṭha`、`piva`。

ฐปานํ ติฏฺฐปิวา โหนฺติ วา นฺตมานตฺยาทิสุ; ติฏฺฐนฺโต, ติฏฺฐมาโน, ติฏฺฐติ; ปิวนฺโต, ปิวติ; วาตฺเวว? ฐาติ, ปาติ.

`ṭhā`（站立）与`pā`（饮用）于`nta`、`māna`、`ti`等后缀前，有时分别变为`tiṭṭha`与`piva`。例如：`tiṭṭhanto`（站立者）、`tiṭṭhamāno`（站立者）、`tiṭṭhati`（彼站立）；`pivanto`（饮者）、`pivati`（彼饮）。“有时”是为何？（反例为）`Ṭhāti`（彼站立）、`Pāti`（彼饮）。

คมวททานํ ฆมฺมวชฺชทชฺชา-.

`gam`、`vad`、`dā`三者，成`ghamma`、`vajja`、`dajja`。

คมาทีนํ ฆมฺมาทโย วา โหนฺติ นฺตมานตฺยฺยาทิสุ; ฆมฺมนฺโต, คจฺฉนฺโต; วชฺชนฺโต, วทนฺโต; ทชฺชนฺโต, ททนฺโต.

`gam`等词根于`nta`、`māna`、`ti`等后缀前，有时变为`ghamma`等形式；例如：`ghammanto`，相对于`gacchanto`（行者）；`vajjanto`，相对于`vadanto`（说者）；`dajjanto`，相对于`dadanto`（与者）。

กรสฺส โสสฺส กุพฺพกุรุกยิรา-.

于`kar`，其`sa`、`o`成`kubba`、`kuru`、`kayira`。

กรสฺส สโอการสฺส กุพฺพาทโย วา โหนฺติ นฺตมานตฺยาทิสุ; กุพฺพนฺโต, กยิรนฺโต, กโรนฺโต; กุพฺพมาโน, กุรุมาโน, กยิรมาโน, กราโณ; กุพฺพติ, กยิรติ, กโรติ; กุพฺพเต, กุรุเต, กยิรเต–-วจตฺถิตวิภาสตฺตา วาธิการสฺส ภิยฺโย มานปรจฺฉกฺเกสุกุรุ, กฺววิเทว ปุพฺพจฺฉกฺเก? อคฺฆํ กุรุตุ โน ภวํ; โสสฺสาติ วุตฺตตฺตา กตฺตริ เยวิเม.

于`kar`（作）词根，其`sa`、`o`[语基]于`nta`、`māna`、`ti`等后缀前，有时变为`kubba`等形式；例如：`kubbanto`、`kayiranto`、`karonto`（作者）；`kubbamāno`、`kurumāno`、`kayiramāno`、`karāṇo`（作者）；`kubbati`、`kayirati`、`karoti`（彼作）；`kubbate`、`kurute`、`kayirate`（彼为己作）。——因是约定俗成的选择性规则，且`vā`之 अधिकार (adhikāra) 存在，`kuru`此形于现在时之后的六时态中更多见，于前六时态中则少见，是吗？例如：`Agghaṃ kurutu no bhavaṃ`（尊者请为我等估价）。因经中言`so`（即`sa`、`o`），故此等变化仅用于能动态。

คหสฺส เฆปฺโป-.

于`gah`，成`gheppa`。

คหสฺส วา เฆปฺโปติ นฺตมานตฺยาทิสุ; เฆปฺปนฺโต, เฆปฺปมาโน, เฆปฺปติ–-วาตฺเวว? คณฺหาติ.

于`gah`（取）词根，于`nta`、`māna`、`ti`等后缀前，有时变为`gheppa`；例如：`gheppanto`（取者）、`gheppamāno`（取者）、`gheppati`（彼取）。——“有时”是为何？（反例为）`Gaṇhāti`（彼取）。

โณ นิคฺคหิตสฺส-.

鼻音`ṃ`成`ṇ`。

คหสฺส นิคฺคหตสฺส โณ โหติ; คณฺหิตพฺพํ, คณฺหิตุํ, คณฺหนฺโต.

于`gah`（取）词根，其鼻音`ṃ`变为`ṇ`；例如：`gaṇhitabbaṃ`（所应取）、`gaṇhituṃ`（为取）、`gaṇhanto`（取者）。

อิติ โมคฺคลฺลาเน วฺยากรเณ วุตฺติยํ ขาทิกณฺโฑ ปญฺจโม.

此为目犍连语法论释中，第五食部竟。

วตฺตมาเน ติอนฺติสิถมิมตฺญนฺเต เสวฺหฺเญมฺเห-.

现在时：“ti”、“anti”、“si”、“tha”、“mi”、“ma”、“te”、“ante”、“se”、“vhe”、“e”、“mhe”。

วตฺตมานฺญารทฺธาปริสมตฺเต อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา ตฺยาทโย โหนฺตี; คจฺฉติ, คจฺฉนฺติ, คจฺฉสิ, คจฺฉถ, คจฺฉามิ, คจฺฉาม; คจฺฉเต, คจฺฉนฺเต, คจฺฉเส, คจฺฉวฺเห, คจฺเฉ, คจฺฉมฺเห –-กถํ ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ, ปุรา มรามิติ? วตฺตมานสฺเสว วตฺตุมิฏฺฐตฺตา, ตํสมีปสฺสตคฺคหเณน คหณา; ปุเรปุราสทฺเทหิ วา อนาคตตฺตาวคมฺยเต, ตทา ตสฺส วตฺตมานตฺตา; กาลวฺยตฺตโย วา เอโส; ภวนฺเตว หิ กาลนฺตเร’ปิ ตฺยาทโย พาหุลกา?‘‘สนฺเตสุ ปริคุหามิ มา จ กิญฺจิ อิโต อทํ, กายยสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ สหวฺยตํ คจฺฉติ วาสวสฺส, อเนกชาติสํสารํ สนฺธาวิสฺสํ, อติเวลํ นมสฺสิสฺสนฺติ‘‘.

在表示现在时、已开始而未完成的意义上，从动词的现在时态，产生表示动作的“ti”等词尾；例如：“gacchati”（他去），“gacchanti”（他们去），“gacchasi”（你去），“gacchatha”（你们去），“gacchāmi”（我去），“gacchāma”（我们去）；“gacchate”（他去），“gacchante”（他们去），“gacchase”（你去），“gacchavhe”（你们去），“gacche”（我去），“gacchamhe”（我们去）。——为何（会说）“pure adhammo dippati”（以前恶法兴盛），“purā marāmi”（以前我将死）？因为现在时本身就是所欲表达的，通过其临近的意义来理解；或者通过“pure”、“purā”等词来理解其非未来性，那时它就是现在时；或者这是一种时态的交替。难道“ti”等词尾不也常用于其他时态吗？例如：“Santesu pariguhāmi”（我将在寂静处守护自己），“mā ca kiñci ito adaṃ”（不要从这里拿走任何东西），“kāyayassa bhedā abhisamparāyaṃ sahavyataṃ gacchati vāsavassa”（身体破灭后，在来世将与帝释天共住），“anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissaṃ”（我将经历无数次轮回），“ativelaṃ namassissanti”（他们将过度地顶礼）。

ภวสฺสติ สฺสติสฺสนฺติสฺสสิสฺสถสฺสามิสฺสามสฺสเตสฺสนฺเต สฺสเสสฺสวฺเหสฺสํสฺสามฺเห-.

将来时：“ssati”、“ssanti”、“ssasi”、“ssatha”、“ssāmi”、“ssāma”、“ssate”、“ssante”、“ssase”、“ssavhe”、“ssaṃ”、“ssāmhe”。

ภวิสฺสติ อนารทฺเธ อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา สฺสตฺยาทโย โหนฺติ; คมิสฺสติ, คมิสฺสนฺติ, คมิสฺสสิ, คมิสฺสถ, คมิสฺสามิ, คมิสฺสาม; คมิสฺสเต, คมิสฺสนฺเต, คมิสฺสเส, คมิสฺสวฺเห, คมิสฺสํ, คมิสฺสามฺเห.

在表示尚未开始的将来时意义上，从动词的现在时态，产生表示动作的“ssati”等词尾；例如：“gamissati”（他将去），“gamissanti”（他们将去），“gamissasi”（你将去），“gamissatha”（你们将去），“gamissāmi”（我将去），“gamissāma”（我们将去）；“gamissate”（他将去，自为），“gamissante”（他们将去，自为），“gamissase”（你将去，自为），“gamissavhe”（你们将去，自为），“gamissaṃ”（我将去，自为），“gamissāmhe”（我们将去，自为）。

นาเม ครหาวิมฺภเยสุ-.

当使用“nāma”（助词）表示责备与惊奇时。

นามสทฺเท นิปาเต สติ ครหายํ วิมฺภเย จ คมฺยมาเนสฺสตฺยาทโย โหนฺติ; อิเม หิ นาม กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ; น หิ นาม ภิกฺขเว ตสฺส โมฆปุริสสฺสปาเณสุ อนุทฺทยา ภวิสฺสติ; กถญฺหิ นาม โส ภิกฺขเว โมฆปุริโส สพฺพมตฺติกามยํ กุฏิกํ กริสฺสติ; ตตฺถ นาม ตฺวํ โมฆปุริสมยา วิราคาย ธมฺเม เทสิเต สราคาย เวเตสฺสสิ, อตฺถิ นามตาต สุทินฺน อาภิโทสิกํ กุมฺมาสํ ปริภุญฺชิสฺสสิ, อตฺถิเยวิหาปิ นินฺทาวคโม. วิมฺภเย?- อจฺฉริยํ วต โภ อพฺภูตํ วต โภ สนฺเตน วต โภ ปพฺพชิตา วิหาเรนวิรนฺติ, ยตฺร หิ นาม สญฺญี สมาโน ชาคโร ปญฺจมตฺตานี สกฏสตานิ นิสฺสาย นิสฺสาย อติกฺกนฺตานิ เนว ทกฺขิติ, น ปน สทฺทํ โสสฺสติ; อจฺฉริยํ อนฺโธ นาม ปพฺพตมาโรหิสฺสติ; พธิโร นาม สทฺทํ โสสฺสติ.

当“nāma”（助词）出现，且可理解为责备或惊奇的意义时，使用“ssati”等将来时词尾。例如（责备）：他们竟然自称有善法！诸位比丘，那个无用之人难道会对众生没有怜悯之心吗？诸位比丘，那个无用之人怎么会建造完全用泥土做成的孤邸(kuṭi)呢？你这个无用之人，我为你教导离欲之法，你竟然将它导向贪染！苏定那(Sudinna)，你真的会吃隔夜的粗糙食物吗？即使如此，也难免会遭到责备。例如（惊奇）：真是稀奇啊！真是未曾有啊！出家众安住于寂静的住处，真是稀有啊！在此，一个有知觉、清醒的人，竟然没有看见也没有听见五百辆牛车从旁经过的声音。真是稀奇，盲人竟然能爬山！聋子竟然能听见声音！

ภุเต อีอุํโอตฺเถมฺภาอาอูเสวฺหํอมฺเภ-.

过去时：“ī”、“uṃ”、“o”、“ttha”、“iṃ”、“mhā”、“ā”、“ū”、“se”、“vhaṃ”、“a”、“imhe”。

ภุเต ปริสมตฺตฺญตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา อีอาทโย โหนฺติ; อคมี, อคมุํ, อคโม, อคมิตฺถ, อคมึ, อคมิมฺหา; อคมา, อคมู, อคมิเส, อคมิวฺหํ, อคม, อคมิมฺเห–-ภุต สามญฺญวจนิจฺฉายมนชฺชตเนปิ? สุโว อโหสิ อานนฺโท.

在表示过去已完成的意义上，从动词的现在时态，产生表示动作的“ī”等词尾；例如：“agamī”（他去了），“agamuṃ”（他们去了），“agamo”（你去），“agamittha”（你们去了），“agamiṃ”（我去了），“agamimhā”（我们去了）；“agamā”（他去了，自为），“agamū”（他们去了，自为），“agamise”（你去，自为），“agamivhaṃ”（你们去了，自为），“agama”（我去了，自为），“agamimhe”（我们去了，自为）。——在表示一般过去和非今日过去时中也是如此吗？例如：阿难(Ānanda)昨天是快乐的。

อนชฺชตเน อาอูโอตฺถอมฺหาตฺถตฺถุํเสวฺหํอึมฺภเส-.

非今日过去时：“ā”、“ū”、“o”、“ttha”、“aṃ”、“mhā”、“ttha”、“tthuṃ”、“se”、“vhaṃ”、“iṃ”、“mhase”。

อวิชฺชมานชฺชตเน ภุเต’ตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา อาอาทโย โหนฺติ.

在不存在今日的过去时意义上，从动词的现在时态，产生表示动作的“ā”等词尾。

อาญายฺยา จ อุฏฺฐานา อาญายฺยา จ สํเวสนา,เอสชฺชตโน กาโล อหรูภยตฑฺฒรตฺตํ วา;

应知而起，应知而卧，此为今日之时，即白昼及其前后之半夜。

อคมา, อคมู, อคโม, อคมตฺถ, อคม, อคมมฺหา; อคมิตฺถ, อคมตฺถุํ, อคมเส, อคมวฺหํ, คมึ, อคมมฺหเส; อญฺญปทตฺโถ กึ? อชฺช หิยฺโย วา อคมาสิ.

“agamā”（他去了），“agamū”（他们去了），“agamo”（你去），“agamattha”（你们去了），“agama”（我去了），“agamamhā”（我们去了）；“agamittha”（他去了，自为），“agamatthuṃ”（他们去了，自为），“agamase”（你去了，自为），“agamavhaṃ”（你们去了，自为），“gamiṃ”（我去了，自为），“agamamhase”（我们去了，自为）。其他用法为何？例如：“Ajja hiyyo vā agamāsi”（你今天或昨天去了）。

ปโรกฺเข โอเอตฺถอมฺภตฺถเรตฺโถวฺโหอิมฺเห-.

远过去时：“a”、“u”、“e”、“ttha”、“a”、“mha”、“ttha”、“re”、“ttho”、“vho”、“i”、“mhe”。

อปจฺจกฺเข ภุตานชฺชตเน’ตฺเถ จตฺตมานโต กฺริยตฺถา ออาทโย โหนฺติ; ชคาม, ชคมุ, ชคเม, ชคมิตฺถ, ชคม, ชคมิมฺห; ชคมิตฺถ, ชคมิเร, ชคมิตฺโถ, ชคมิวฺโห, ชคมิ, ชคมิมฺเห. –––––––––––––––––––-

在非亲见的、非今日的过去时意义上，从动词的现在时态，产生表示动作的“a”等词尾；例如：“jagāma”、“jagamu”、“jagame”、“jagamittha”、“jagama”、“jagamimha”；“jagamittha”、“jagamire”、“jagamittho”、“jagamivho”、“jagami”、“jagamimhe”。

มูฬฺหวิกฺขิตฺตพฺยาสตฺตจิตฺโตนตฺตนาปิ กฺริยา กตาภินิพฺพตฺติกาเล’นุปลทฺธา สมานา เอเลนานุมียมานา ปโรกฺขาจ วตฺถุโต; เตนุตฺตมวฺสเย’ปิ ปโยคสมฺภโว.

即使是自己所做之行为，若因心识愚昧、散乱、执著，于其发生之时未能察觉，而需由迹象推断而知，此行为在本质上亦属“非亲见”（parokkha）；因此，（此种时态）亦可用于第一人称。

เอยฺยาโท วาติปตฺติยยํ สฺสาสฺสํสุสฺเสสฺสถสฺสํสฺสมฺหาสฺสถ สฺสึสุสฺสเสสฺสวฺเหสฺสึสฺสาม อเส-.

于行为逾越（条件式）中：“ssā”、“ssaṃsu”、“sse”、“ssatha”、“ssaṃ”、“ssamhā”、“ssatha”、“ssiṃsu”、“ssase”、“ssavhe”、“ssiṃ”、“ssāmhase”。

เอยฺยาโท วิสเย กฺริยาติปตฺติยํ สฺสาทโย โหนฺติ วิภาสา; วิธุรปฺปจฺจโยปนิปาตโต การณเวกลฺลโต วา กฺริยายาติ ปตนมนิปฺผตฺติ กฺริยาติปตฺติ; เอเต จ สฺสาทโย สามตฺถิยาตีตานาคเตสฺเวว โหนฺติ, น วตฺตมาเน, ตตฺร กฺริยาติปตฺตฺย สมฺภวา.

在祈愿式（eyya等）的范畴中，于行为逾越（条件式）的意义上，“ssā”等词尾可选择性地出现。由于助缘不具或原因有缺，导致行为的错失或未完成，称为“行为逾越”。这些“ssā”等词尾仅用于表示有能力成就的过去和未来时中，不用于现在时，因为在现在时中不可能有行为逾越。

สเจ ปฐมวเย ปพฺพชฺชํ อลภิสฺสา, อรหา อภวิสฺสา; ทกฺขิเณน เจ อคมิสฺสา, น สกฏํ ปริยาภวิสฺสา- ทกฺขิเณน เจ อคมิสฺสํสุ, อคมิสฺเส, อคมิสฺสถ, อคมิสฺสํ, อคมิสฺสมฺหา, อคมิสฺสถ, อคมิสฺสึสุ, อคมิสฺสเส, อคมิสฺสวฺเห,อคมิสฺสึ, อคมิสฺสาม อเส- น สกฏํ ปริยาภวิสฺสา. วาติ กึ? ทกฺขิเณน เจ คมิสฺสติ, น สกฏํ ปริยาภวิสฺสติ.

“sace paṭhamavaye pabbajjaṃ alabhissā, arahā abhavissā”（若他于青年时出家，本可成为阿罗汉）；“dakkhiṇena ce agamissā, na sakaṭaṃ pariyābhavissā”（若他从右边走，车本不会撞到他）。（同样地，可活用）“dakkhiṇena ce agamissaṃsu... na sakaṭaṃ pariyābhavissā”（若他们从右边走...车本不会撞到他们）。（规则中说）“或”（vā）是为何？（是为了说明也可用将来时，如：）“dakkhiṇena ce gamissati, na sakaṭaṃ pariyābhavissati”（如果他从右边走，车将不会撞到他）。

เหตุผเลสฺเวยฺยเอยฺยุํเอยฺยาสเอยฺยาถเอยฺยามิเอยฺยามเอถ เอรํเอโถเอยฺยวฺโหเอยฺยํเอยฺยามฺเห-.

于因果中（使用祈愿式）：“eyya”、“eyyuṃ”、“eyyāsi”、“eyyātha”、“eyyāmi”、“eyyāma”、“etha”、“eraṃ”、“etho”、“eyyavho”、“eyyaṃ”、“eyyāmhe”。

เหตุภุตายํ ผลภุตายญฺจ กฺริยายํ วตฺตมานโต กฺริยตฺถาเอยฺยาทโย วา โหนฺติ.

在作为原因的行为和作为结果的行为中，从动词的现在时态，可选择性地产生表示动作的“eyya”等词尾。

สเจ สํขารา นิจฺจา ภเวยฺยุํ, น นิรุชฺเฌยฺยุํ; ทกฺขิเนณน เจ คจฺเฉยฺย, น สกฏํ ปริยาภเวยฺย-ทกฺขิเณน เจ คจฺเฉยฺยุํ, คจฺเฉยฺยาสิ, คจฺเฉยฺยาถ, คจฺเฉยฺยามิ, คจฺเฉยยฺยาม; คจฺเฉถ, คจฺเฉรํ, คจฺเฉโถ, คจฺเฉยฺยวฺโห, คจฺเฉยฺยํ, คจฺเฉยฺยามฺเห- น สกฏํ ปริยาภเวยฺย; ภวนํ คมนญฺจ เหตุ, อนิรุชฺฌนํ ปริยาภวนญฺจ ผลํ–-อิห กสฺมา น โหติ?- หนฺตีติ ปลายติ, วสฺสตีติ ธาวติ, หนิสฺสตีติ ปลายิสฺสตีติ? อิติสทฺเทเนว เหตุเหตุมนฺตตายย โชติตตฺตา วาติ กึ ทกฺขิเณน เจ คมิสฺสติ, น สกฏํ ปริยา ภวิสฺสติ.

如果诸行是常，就不会灭；如果向右边走，车就不会坏——如果向右边走，（他们）当行，你当行，你们当行，我当行，我们当行；你们当行，我当行，你们俩当行，你们众人当行，我当行，我们当行——车就不会坏；存在和行走是因，不灭和不坏是果——为何在此不成立呢？“（因为）要打”所以逃跑，“（因为）要下雨”所以奔跑，“（因为）将要打”所以“将要逃跑”吗？正因“iti”一词已阐明因果关系，为何还要说“如果向右边走，车就不会坏”呢？

ปญฺหปตฺถนาวิธิสู-.

在提问、祈愿与规定中。

ปญฺโห-สมฺปุจฺฉนํ สมฺปธารณา นิรูปนา การิยนิจฺฉยนํ; ปตฺถนา-ยาวนมิฏฺฐาสึสนญฺจ; วิธานํ วิธิ นิโยชนํ กฺริยาสุ วฺยาปารณา; สา จ ทุวิธาว?- สาทรานาทรวเสน, วิสยเภเทน ภินฺนายปิ ตทุภยานติวตฺตนโต.

问：询问、考察、辨别、确定应做之事；愿：请求乃至希求可意之事；规定：规则、命令、于诸行中的运用。而这有二种吗？——依尊重与不尊重故，即使因对象不同而有差异，亦不超越此二者。

เอเตสุ ปญฺหาทิสุ กฺริยตฺถโต เอยฺยาทโย โหนฺติ; ปญฺเห?-กิมายสฺมา วินยมฺปริยาปุเณยฺย,อุทาหุ ธมฺมํ?; คจฺเฉยฺยํ วาหํ อุโปสถํ, น วา คจฺเฉยฺยํ?, ปตฺถนายํ?- ลเภยฺยาหกกมฺภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปทํ; ปสฺเสยฺยํ ตํ วสฺสสตํ อโรคํ. วิธิมฺหิ?-ภวํ ปตฺตํ ปเจยฺย, ภวํ ปุญฺญํ กเรยฺย, อิห ภวํ ภุญฺเชยฺย, อิห ภวํ นิสีเทยฺย, มาณวกํ ภวํ อชฺฌาเปยฺย–-อนุญฺญาปตฺตกาเลสุปิ สิทฺธาว, ตตฺถาปิ วิธิปฺปตีติโต; อนุญฺญายํ?เอวํกเรยฺยาสิ. ปตฺตกาเล?- กฏํ กเรยฺยาสิ, ปตฺโต เต กาโล กฏกรเณ; ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ อุโปสถํ กเรยฺย; เอตสฺส ภควา กาโล, เอตสฺส สุคต กาโล, ยมฺภควา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญเปยฺย–-เปสเน’ปิจฺฉนฺติ?- คามํ ตฺวํ ภเณ คจฺเฉยฺยาสิ.

在这些提问等语境中，就行为义而言，使用“eyya”等（词尾）。提问时：‘具寿当学律，抑或当学法？’‘我当行布萨，或不当行？’祈愿时：‘尊者，愿我得于世尊座下出家，愿我得受具足戒。’‘愿我见您百年无恙。’规定时：‘您当准备钵食，您当行福德，您当于此处食，您当于此处坐，您当教导少年。’——在允许和适时中亦可成立，因于彼处亦可见规定之义。允许时：‘你当如是做。’适时：‘你当做席，此乃你做席之时。’‘若僧团时机成熟，僧团当行布萨。’‘世尊，是时矣！善逝，是时矣！世尊当为诸声闻制立学处。’在派遣时亦如是吗？‘喂，你当去村庄。’

ตุอตฺตุหิถมิมตํอนฺตํสฺสุวฺโหญามเส-.

（动词词尾：）tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。

ปญฺหาทิสฺเวเต โหนฺติ กฺริยตฺถโต; กฺริยตฺถโต; ยจฺฉตุ, คจฺฉนฺตุ, คจฺฉาหิ, คจฺฉถ, คจฺฉามิ, คจฺฉาม, คจฺฉตํ, คจฺฉนฺตํ, คจฺฉสฺสุ, คจฺฉวฺโห, คจฺเฉ, คจฺฉามเส–-ปญฺเห?- กินฺนุ พลุ โห วฺยากรณมธิยสฺสุ?. ปตฺถนายํ?- ททาหิ เม, ชิวตุ ภวํ. วิสิมฺหิ?-กฏํ กโรตุ ภวํ, ปุญฺญํ กโรตุ ภวํ, อิห ภวํ ภุญฺชตุ, อิหภวํ นิสีทตุ, อุทฺทิสตุ ภนฺเต ภควา ปาติโมกฺขา. เปสเน?- คจฺฉ ภเณ คามํ. อนุมติยํ?เอวํ กโรหิ. ปตฺตกาเล?-กาโล’ยํ เต มหาวีร อุปฺปชฺช มาตุกุจฺฉิยํ.

在提问等语境中，就行为义而言，使用这些（词尾）。（例如：）让他给，让他们去，你去，你们去，我去，我们去，让他们俩去，让他们去，你去，你们去，我当去，我们当去。提问时：“喂，你何不学习声明（语法）？”祈愿时：“请给我，愿您长寿。”规定时：“愿您做席，愿您行福德，愿您于此处食，愿您于此处坐。尊者，愿世尊诵说波罗提木叉。”派遣时：“喂，去村庄。”允许时：“如是做。”适时：“大雄，是时你当生于母胎。”

สตฺตฺยรเหสฺเวยฺยาทิ-.

在能力与应得义中，（使用）“eyya”等（词尾）。

สตฺติยํ อรหตฺเถ จ กฺริยตฺถา. เอยฺยาทโย โหนฺติ; ภวํ ขลุ รชฺชํ กเรยฺย, ภวํ สตฺโต; อรโภ.

于能力义与应得义中，就行为义而言，（使用）“eyya”等（词尾）。（例如：）您确实能够统治王国，（此即）您是能者；（您是）应供者。

สมฺภาวเน วา-.

或于可能性义中。

สมฺภาวเน คมฺยมาเน ธาตุนา วุจฺจมาเน จ เอยฺยาทโยโหนฺติ วิภาสา; อปิ ปพฺพตํ สิรสา ภินฺเทยฺย. กฺริยาติปตฺติยนฺตุสฺสาทิ?- อสนิยาปิ หโต นาปติสฺสา สมฺภาเวมิ สทฺทหามิอวกปฺเปมิ ภุญฺเชยฺย ภวํ; ภุชิสฺสติ ภวํ, อภุญฺชิ ภวํ. กฺรยาติปตฺติยนฺตุสฺสาทิ-สมฺภาเวมิ นาภุชิสฺสํ ภวํ.

当可能性之义被理解或由词根表达时，可选择使用“eyya”等（词尾）。（例如：）他或能以头碎山。于行为违越（kriyātipatti）义中，（使用）“ssa”等（词尾）吗？（例如：）‘纵为雷击，亦不堕。’（又，于可能性义中，）‘我推测、我相信、我断定您会吃；您将吃；您已吃。’于行为违越义中，（使用）“ssa”等（词尾）——‘我推测：“您，我本不会吃。”’

มาโยเค อีอาอาทิ-.

与“mā”（禁止词）连用时，（使用）“ī”、“ā”等（词尾）。

มาโยเค สติ อีอาทโย อาอาทโย จ วา โหนฺติ; มาสฺสุปุนปิ เอวรูปมกาสิ, มา ภวํ อคมา วนํ; วาติ กึ? มา เตกามคุเณ ภมสฺสุ จิตฺตํ, มา ตฺวํ กริสฺสสิ, มา ตฺวํ กเรยฺยาสิ–-อสกกาลตฺโถ’ยมารมฺโภ; พุทฺโธ’ภวิสฺสตีติ ปทนฺตร สมฺพนฺเธน อนาคตกาลตา ปติยเต, เอวํ กโต กโฏ สฺเวภวิสฺสติ, ภาวิ กจฺจมาสีติ; ลุนาหิ ลุนาหิตฺเววายํ ลุนาติ, ลุนสฺสุ ลุนสฺสุตฺเววายํ ลุนาตีติ ตฺวาทีนเมเวตํ มชฺฌิมปุริ เสกวจนานมาภิกฺขญฺเญ วิพฺพวนํ; อิทํ วุตฺตํ โหติ?-เอวเมส ตุริโต อญฺเญ’ปิ นิโยเชนฺโต วิย กิริยํ กโรตีติ; เอวํ ลุนาถ ลุนาถาตฺเววายํ ลุนาติ, ลุนวฺโห ลุนวฺโห ตฺเววายํ ลุนาติ; ตถา กาลตฺตเรสุปิ ลุนาหิ ลุนาหิตฺเววายํ อลุนิ, อลุนา, ลุลาว, ลุนิสฺสตีติ; เอวํ สฺสุมฺหิ จ โยชนียํ–-ตถา สมุจฺจเย’ปิ มฐมฏ, วิหารมเฏตฺเววายมฏติ; มฐมฏสฺสุ, วิหารมฏสฺสุตฺเววายมฏติ–-พฺยาปารเภเท ตุ สามญฺญวจนสฺเสว พฺยาปกตฺตา อนุปฺปโยโค ภวติ? โอทนํ ภุญฺช, ยาคุมฺปิว, ธานา ขาเทตฺวาวายมชฺโฌหรติ.

与“mā”连用时，“ī”等（无增音时）与“ā”等（有增音时）之（不定过去时词尾）可选择性使用。（例如：）你切勿再做此事，您切勿去森林。为何说“可选择性”？（因为亦可说：）‘莫让你的心于诸欲中徘徊’，‘你将不要做’，‘你不应做’。此乃用于非本时态义之用法。（例如：）‘他将成佛’，是通过与其他词语的关联而了知其为未来时；同样，‘已造之瓶，明日将有’，‘未来之作为曾有’。‘割，割！’即是说‘他正在割’；‘割啊，割啊！’即是说‘他正在割’——此即第二人称单数“tu”等（词尾）于重复义中的阐释。此是何义？即是说：‘此人如是急速，仿佛亦在命令他人行此行为。’同样，‘你们割，你们割！’即是说‘他正在割’；‘你们割啊，你们割啊！’即是说‘他正在割’。同样，于三时中亦可说：‘割，割！’即是说‘他已割、他曾割、他割了、他将割’。于“ssu”（词尾）亦应如是配合。同样，于并列义中亦（可重复）：‘走来走去，在寺院中走来走去’，即是说‘他正在走’。‘走来走去，在寺院中走来走去’，即是说‘他正在走’。但在行为有差别时，因总说之词已具普遍性，故不重复使用。（例如：）‘吃饭，喝粥，嚼谷’，（总说为）‘他咽下’。

ปุพฺพปรจฺฉกฺกานเมกาเนเกสุ ตุมฺหามฺหเสเสสุ ทฺเวทฺเว มชฺฌิมุตฺตมปฐมา-.

于前六组与后六组（词尾）中，于单数与复数中，于你、我及其他（人称）中，中、上、初（三个人称）各为二种。

เอกเนเกสุตุมฺหามฺหสทฺทวจนีเยสุ ตทญฺญสทฺทวจนีเยสุ จ การเกสุปุพฺพจฺฉกฺกานํ ปรจฺฉกฺกานํ มชฺฌิมุตฺตมปฐมา ทฺเว ทฺเว โหนฺติ ยถากฺกมํ กฺริยตฺถา; อุตฺตมสทฺโท’ยํ สภาวโต ตติยทุเก รุฬฺโห–-ตฺวํ คจฺฉสิ, ตุมฺเห คจฺฉถ, ตฺวํ คจฺฉเส, ตุมฺเห คจฺฉวฺเห; ตฺวํคจฺฉสิ, ตุมฺเห คจฺฉถ, ตฺวํ คจฺฉเส, ตุมฺเห คจฺฉวฺเห; อหํคจฺฉามิ, มยํ คจฺฉาม,อหํ คจฺเฉ, มยํ คจฺฉามฺเห; โส คจฺฉติ, เต คจฺฉนฺติ, โส คจฺฉเต, เต คจฺฉนฺเต.

于单数与复数中，于“你”、“我”所说及其他词所说之作者中，前六组与后六组（词尾）之中、上、初（三个人称）各为二种，依次为行为义。此“上”（uttama）一词，依其自性，已用于第三双联中。（例如：）你走，你们走；你为自己走，你们为自己走。你走，你们走；你为自己走，你们为自己走。我走，我们走；我为自己走，我们为自己走。他走，他们走；他为自己走，他们为自己走。

สามตฺถิยา ลทฺธนฺตา อปฺปฐุชฺชมาเนสุปิ ตุมฺหามฺหเสเสสุ ภวนฺติ–-คจฺฉสี, คจฺฉถ, คจฺฉเส, คจฺฉวฺเห; คจฺฉามิ, คจฺฉาม, คจฺเฉ, คจฺฉามฺเห; คจฺฉติ,คจฺฉนฺติ, คจฺฉเต, คจฺฉนฺเต.

即使在第二人称和第一人称代词未被使用时，（动词）也能通过其功能（后缀）来获得（意义）——（你）去，（你们）去，（你）去，（你们）去；（我）去，（我们）去，（我）去，（我们）去；（他）去，（他们）去，（他）去，（他们）去。

อาอีสฺสาทิสฺวญ วา-.

于ā、ī、ssā等（时态标记）之后，或（加）añña（后缀）。

อาอาโท อีอาโท สฺสาอาโท จ กฺริยตฺถสฺส วา อญ โหติ, ญกาโร’นุพนฺโธ–-อคมา, คมา; อคมี, คมี; อคมิสฺสา, คมิสฺสา.

于ā、ī、ssā之后，为表动作义，或有añña（后缀），ñ为附随字母。——agamā，gamā（他去了）；agamī，gamī（他去了）；agamissā，gamissā（他本应去）。

ออาทิสฺวาโห พฺรูสฺส-. พฺรูสฺส อาโห โหติ ออาทิสุ; อาห, อาหุ.

于ā等（后缀）之后，brū（语根）作āho。brū（语根）于ā等（后缀）之后作āho；例如：āha（他说），āhu（他们说）。

ภุสฺส จุก-.

bhū（语根）作cuka。

ออาทิสุ ภุสฺส จุก โหติ; กกาโร’นุพนฺโธ; อุกาโร อุจฺจารณตฺโถ; พภุว.

于ā等（后缀）之后，bhū（语根）作cuka；k为附随字母；u为发音之用；例如：babhuva（他曾是）。

ปุพฺพสฺส อ-.

前（音节）作a。

ออาทิสุ ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺส ภุสฺสอ โหติ; พภุว.

于ā等（后缀）之后，当重复时，bhū（语根）的前（音节）作a；例如：babhuva（他曾是）。

อุสฺสํสฺวาหา วา-.

（uṃ）或作uṃsu、āhā。

อาหาเทสา ปรสฺสฺौสฺสอํสุวา โหติ; อาหํสุ อาหุ.

于（语根brū的）替代形式āha之后，（uṃ）或作uṃsu。例如：āhaṃsu，āhu（他们说）。

ตฺยนฺตีนํ ฏฏู-.

ti、anti作ṭa、ṭū。

อาหา ปเรสํ ติอนฺตีนํ ฏฏู โหนฺติ; ฏการา สพฺพาเทสตฺถา; อาห, อาหุ. อโตเยว จ ญาปกา ติอนฺติสุ จ พฺรูสฺสาโห.

于āha之后，ti、anti作ṭa、ṭū；ṭ为全替代之义；例如：āha（他说），āhu（他们说）。正因此（规则）亦可知，于ti、anti之后，brū（语根）亦作āho。

อีอาโทวจสฺโสม-.

于ī等（后缀）之后，vac（语根）作oma。

อีอาทิสุวจสฺส โอม โหติ; มกาโร’นุพนฺธา; อโวจ; อีอาโทติ กึ? อวจ.

于ī等（后缀）之后，vac（语根）作oma；m为附随字母；例如：avoca（他说）。（问：）“于ī等之后”是为何？（答：为了排除）avaca。

ทาสฺส ทํ วา มเมสฺวทฺวิตฺเต-.

于mi、ma（后缀）之前，不重复之dā（语根）或作daṃ。

อทฺวิตฺเต วตฺตมานสฺส ทาสฺส ทํ วา โหติ มิเมสุ; ทมฺมิ,เทมิ; ทมฺม, เทม. อญฺจิตฺเตติ กึ? ททามิ. ททาม.

不重复之现在时dā（语根），于mi、ma（后缀）之前或作daṃ。例如：dammi、demi（我给）；damma、dema（我们给）。（问：）“不重复时”是为何？（答：为了排除）dadāmi、dadāma。

กรสฺส โสสฺสกุํ-.

kar（语根）连o（音）作kuṃ。

กรสฺส สโอการสฺส กุํ วา โหติ มิเมสุ; กุมฺมิ, กุมฺม; กโรมิ, กโรม.

kar（语根）连o（音），于mi、ma（后缀）之前或作kuṃ。例如：kummi、kumma；karomi、karoma（我做，我们做）。

กา อีอาทิสุ-.

于ī等（后缀）之后，（kar连o音）作kā。

กรสฺส สโอการสฺสกา โหติ วา อีอาทิสุ; อกาสิ, อกริ; อกํสุ, อกรึสุ; อกา, อกรา.

kar（语根）连o（音），于ī等（后缀）之后或作kā。例如：akāsi、akari（他做了）；akaṃsu、akariṃsu（他们做了）；akā、akarā（他做了）。

หาสฺสจาหงิ สฺเสน-.

（kar连o音及hā语根）与ssa（时态标记）共（用）āhaṅi（替代式）。

กรสฺสโสสฺสหาสฺสจ อาหงิ วา โหติ สฺเสน สห; กาหติ, กริสฺสติ; อกาหา, อกริสฺสา;หาหตี, หายิสฺสติ; อาหาหา, อหายิสฺสา.

kar（语根）连o（音）及hā（语根），与ssa（时态标记）共（用）时，或作āhaṅi（替代式）。例如：kāhati、karissati（他将做）；akāhā、akarissā（他本应做）；hāhati、hāyissati（他将舍弃）；āhāhā、ahāyissā（他本应舍弃）。

ลภวสจฺฉิทภิทรุทานํ จฺฉงิ-.

labha、vasa、chid、bhid、rud（等语根）作cchaṅi。

ลภาทีนํ จฺฉงิ วา โหติ สฺเสน สห; อลจฺฉา, อลภิสฺสา, ลจฺฉติ, ลภิสฺสติ; อวจฺฉา, อวสิสฺสา; วจฺฉติ, วสิสฺสติ; จฺเฉจฺฉา, อจฺฉินฺทิสฺสา; เฉจฺฉติ. ฉินฺทิสฺสติ; เหจฺฉา, ภินฺทิสฺสา; เภจฺฉติ,ภินฺทิสฺสติ; อรุจฺฉา, อโรทิสฺสา; รุจฺฉติ, โรทิสฺสติ. อญฺญสฺมิมฺปิ ฉิทสฺส วา จฺฉงิ โยควิภาคา?- อจฺเฉจฺฉุํ, อจฺฉินฺทึสุ. อญฺเญสํ ว?-คจฺฉํ, คจฺฉิสฺสํ.

labha等（语根）与ssa（时态标记）共（用）时，或作cchaṅi。例如：alacchā、alabhissā（他本应得）；lacchati、labhissati（他将得）；avacchā、avasissā（他本应住）；vacchati、vasissati（他将住）；acchecchā、acchindissā（他本应断）；checchati、chindissati（他将断）；abhecchā、abhindissā（他本应破）；bhecchati、bhindissati（他将破）；arucchā、arodissā（他本应哭）；rucchati、rodissati（他将哭）。通过规则分析（yogavibhāga），chid（语根）于他处亦或作cchaṅi吗？例如：acchecchuṃ、acchindiṃsu（他们断了）。亦用于其他（语根）吗？例如：agacchaṃ、agacchissaṃ（我本应去）。

ภุชมุจวจวิสานํ กฺขงิ-.

bhuj、muc、vac、vis（等语根）作kkhaṅi。

ภุชาทีนํ กฺขงิ วา โหติ สฺเสน สห; อโภกฺขา, อภุญฺชิสฺสา; โภกฺขติ, ภุชิสฺสติ; อโมกฺขา, อมุญฺจิสฺสา; โมกฺขตึ มุญฺจิสฺสติ; อจกฺขา, อวจิสฺสา; จกฺขติ. วจิสฺสติ; ปาเวกฺขา, ปาวิสิสฺสา; ปเวกฺขติ, ปวิสิสฺสติ. วิสสฺสาญฺญสฺมิมฺปิ วา กฺขงิ โยควิภาคา?-ปาเวกฺขิ, ปาวิสิ.

bhuj等（语根）与ssa（时态标记）共（用）时，或作kkhaṅi。例如：abhokkhā、abhuñjissā（他本应食）；bhokkhati、bhuñjissati（他将食）；amokkhā、amuñcissā（他本应解脱）；mokkhati、muñcissati（他将解脱）；acakkhā、avacissā（他本应说）；cakkhati、vacissati（他将说）；pāvekkhā、pāvisissā（他本应入）；pavekkhati、pavisissati（他将入）。通过规则分析（yogavibhāga），vis（语根）于他处亦或作kkhaṅi吗？例如：pāvekkhi、pāvisi（他入了）。

อาอีอาทิสุ หรสฺสา-.

于ā、ī等（后缀）之后，har（语根）作ā。

อาอาโทอีอาโท จ หรสฺสอา โหติจา; อหา, อหรา; อภาสิ, อภริ.

于ā、ī之后，har（语根）亦作ā。例如：ahā、aharā（他拿了）；abhāsi、abhari（他说了，他带了）。

คมิสฺส-.

gam（语根亦然）。

อาอาโทอีอาโท จ คมิสฺสา โหติ วา; อคา, อคมา; อคา,อคมิ. สํสสฺส จ ฉงิ-.

于ā、ī之后，gam（语根）或作ā。例如：agā、agamā（他去了）；agā、agami（他去了）。saṃs（语根）则作chaṅi。

สํสสฺส จ คมิสฺส จ ฉงิ วา โหติ อาอีอาทิสุ; อฑญฺฉา, อฑํสา; อฑญฺฉิ,อฑํสิ; อคญฺฉา, อคจฺฉา, อคญฺฉิ, อคจฺฉิ.

词根saṃs和gam，在ā、ī等（后缀）前，（其末尾辅音）或变为ch。例如：aḍañchā、aḍaṃsā（他曾咬）；aḍañchi、aḍaṃsi（他曾咬）；agañchā、agacchā（他曾去）；agañchi、agacchi（他曾去）。

หูสฺสเหเหหิโหหี สฺสจฺจาโท-.

词根hū，在ssa等（后缀）前，变为he、hehi、ho、hī。

หูสฺส หฺญาทโย โหนฺติ สฺสจฺจาโท; เหสฺสติ, เหหิสฺสติ, โหหิสฺสติ.

词根hū，在ssa等（后缀）前，变为he等。例如：hessati、hehissati、hohissati（他将是）。

ณานาสุ รสฺโส-.

在ṇā、nā（后缀）前，（元音）缩短。

กณกนาสุ กฺริยตฺถสฺสรสฺโส โหติ; กิณาติ, ธุนาติ.

在使用ṇā、nā等后缀时，动词词根的元音被缩短。例如：kiṇāti（他买），dhunāti（他摇动）。

อาอีอูมฺหาสฺสาสฺสมฺหานํ วา-.

后缀ā、ī、ū、mhā、ssā、ssamhā或被缩短。

เอสํ วา รสฺโส โหติ; คม, คมา; คมิ, คมี; คมุ; คมิมฺห, คมิมฺหา; คมิสฺส, คมิสฺสา; คมิสฺสมฺห, คมิสฺสมฺหา.

这些（后缀）或被缩短。例如：gama、gamā（我曾去）；gami、gamī（他曾去）；gamu（他们曾去）；gamimha、gamimhā（我们曾去）；gamissa、gamissā（我将去）；gamissamha、gamissamhā（我们将去）。

กุสรุเหหิสฺส ฉิ-.

词根kus和ruh的后缀ī变为chi。

กุสา รุหา จ ปรสฺส อีสฺส ฉิ วา โหติ; อกฺโกจฺฉิ, อกฺโกสิ; อภิรุจฺฉิ, อภิรุหิ.

在词根kus和ruh之后，后缀ī或变为chi。例如：akkocchi、akkosi（他曾责骂）；abhirucchi、abhiruhi（他曾登上）。

ออีสฺสอาทีนํ พฺยญฺชนสฺสิญ-.

后缀a、ī、ssa等的辅音变为iña。

กฺริยตฺถา ปเรสํ ออาทีนํ อีอาทินํ สฺสอาทีนว พฺยญฺชนสฺสฺैญ โหติ วิภาสา; พภุวิตฺถ,อภวิตฺถ, อภวิสฺสา, อนุภวิสฺสา, อนุภวิสฺสติ, อนุโภสฺสติ, (หริสฺสติ) หสฺสติ. เอเตสนฺติ กึ? ภวติ; พฺยญฺชนสฺสาติ กึ? พภุว.

在动词词根之后，后缀a、ī、ssa等的辅音或变为iña。例如：babhuvittha、abhavittha（你曾是），abhavissā（你将是），anubhavissā（你将体验），anubhavissati、anubhossati（他将体验），(harissati) hassati（他将带走）。为何说“这些（后缀）”？（反例是）bhavati。为何说“辅音的”？（反例是）babhuva。

พฺรูโต ติสฺสีญ-.

词根brū的后缀ti变为īña。

พฺรูโต ปรสฺส ติสฺส อีญ วา โหติ; พฺรวีติ, พฺรูติ.

在词根brū之后，后缀ti或变为īña。例如：bravīti、brūti（他说）。

กฺยสฺส-.

关于kya（后缀）。

กฺริยตฺถา ปรสฺสกฺยสฺส อีญฺวา โหติ; ปจียติ ปจฺจติ.

在动词词根之后，后缀kya或变为īya。例如：pacīyati（被烹煮），paccati（烹煮）。

เอยฺยาถสฺสฺญอาอีถานํ โอออํตฺถตฺโถวฺโหก-.

后缀eyyātha、isse、aṃ、ittha、ī、tha等，（可分别）变为o、a、aṃ、ttha、ttho、vho等。

เอยฺยาถาทีนํ โออาทโย วา โหนฺติ ยถากฺกมํ; ตุมฺเห ภเวยฺยาโถ, ภเวยฺยาถ; ตฺวํ อภวิสฺส, อภวิสฺเส; อหํ อภวํ, อภว; โส อภวิตฺถ, อภวา; โส อภวิตฺโถ, อภวี; ตุมฺเห ภวถวฺโห, ภวถ–-อาสหวริโตว อกาโร คยฺหเต–-โถ ปนนฺเต นิทฺเทสา ตฺวาทิสมฺพนฺธีเยว, ตสฺเสว วา นิสฺสีตตฺตา; นิสฺสยยกรณมฺปิ หิ สุตฺตการาวิณฺณํ.

后缀eyyātha等或依次变为o等。例如：tumhe bhaveyyātho或bhaveyyātha（你们应是）；tvaṃ abhavissa或abhavisse（你曾是）；ahaṃ abhavaṃ或abhava（我曾是）；so abhavittha或abhavā（他曾是）；so abhavittho或abhavī（他曾是）；tumhe bhavathavho或bhavatha（你们是）。——a字母是从āsahavarito中取出的——词尾的tho的解释与tvā等相关，或因其依赖于此；诚然，经作者们也知晓此种依附关系。

อุํสฺสึสฺวํสุ -.

后缀uṃ的变体iṃsu、aṃsu。

อุมิจฺจสฺส อึสุอํสุ วา โหนฺติ; อคมึสุ, อคมํสุ, อคมุํ.

后缀uṃ或变为iṃsu、aṃsu。例如：agamiṃsu、agamaṃsu、agamuṃ（他们去了）。

เอมนฺตา สุํ-.

（经替换）以e结尾的（词根）之后，（uṃ变为）suṃ。

ญาเทสโต โออาเทสโต จ ปรสฺส อุมิจฺจสฺส สุํ วา โหติ; เนสุํ, นยึสุ; อสฺโสสุํ, อสฺสุํ–-อาเทสตฺตาขฺยา ปนตฺถํ ตฺตคฺคหณํ.

在经过e-替换和o-替换的（词根）之后，后缀uṃ或变为suṃ。例如：nesuṃ、nayiṃsu（他们曾引导）；assosuṃ、assuṃ（他们曾听闻）。——然而，为表替换之名，故取tta。

หูโต เรสุํ-.

从词根hū之后，（uṃ变为）resuṃ。

หูโต ปรสฺส อุมิจฺจสฺส เรสุํ วา โหติ; อเหสุํ, อหวุํ.

在词根hū之后，后缀uṃ或变为resuṃ。例如：ahesuṃ、ahavuṃ（他们曾是）。

โอสฺส ऐตฺถตฺโถ-.

后缀o（变为）a、ttha、ttho。

โอสฺส ออาทโย วา โหนฺติ; ตฺวํ อภว, อภวิ, อภวิตฺถ, อภวิตฺโถ, อภโว.

后缀o或变为a等。例如：tvaṃ abhava、abhavi、abhavittha、abhavittho、abhavo（你曾是）。

สิ-.

关于si（后缀）。

โอสฺส สิ วา โหติ; อโหสิ ตฺวํ อหุโว.

后缀o或变为si。例如：ahosi、tvaṃ ahuvo（你曾是）。

ทีฆา อีสฺส-.

从长元音之后，关于ī（后缀）。

ทีฆโต ปรสฺส อีสฺส สิ วา โหติ; อกาสิ, อกา; อทาสิ, อทา.

在长元音之后，后缀ī或变为si。例如：akāsi、akā（他做了）；adāsi、adā（他给了）。

มฺหาตฺถานมุญ-.

后缀mhā和ttha变为muñ。

มฺหาตฺถานมุญฺทฺวา โหติ; อคมุมฺหา, อคมิมฺหา; อคมุตฺถ, อคมิตฺถ.

词尾mhā与ttha之前，可选择性地加u；例如：agamumhā(我们去了)，agamimhā(我们去了)；agamuttha(你们去了)，agamittha(你们去了)。

อึสฺส จ สิญ-.

iṃ亦作siña。

อิมิจฺจสฺส สิญ วา โหติ มฺหาตฺถานญฺจ พหุลํ; อกาสึ, อกรึ; ออกาสิมฺหา, อกริมฺหา;อกาสิตฺถ, อกริตฺถ.

不定过去时词尾iṃ可选择性地作siña(si)；且(前述)mhā与ttha之规则亦多见。例如：akāsiṃ(我做了)，akariṃ(我做了)；akāsimhā(我们做了)，akarimhā(我们做了)；akāsittha(你们做了)，akarittha(你们做了)。

เอยฺยุํสฺสุํ-.

eyyuṃ作uṃ。

เอยฺยุมิจฺจสฺส อุํ วา โหติ; คจฺฉุํ, คจฺเฉยฺยุํ.

词尾eyyuṃ可选择性地作uṃ；例如：gacchuṃ(他们应去)，gaccheyyuṃ(他们应去)。

หิสฺสโต โลโป-.

a后之hi的省略。

อโต ปรสฺส หิสฺส โลโป วา โหติ; คจฺฉ, คจฺฉาหิ–-อโตติ กึ? กโรหิ.

于a之后，词尾hi可选择性地省略；例如：gaccha(去！)，gacchāhi(去！)。为何说“于a之后”？(例如：)karohi(做！)。

กฺยสฺส สฺเส-.

kya作sse。

กฺยสฺส วา โลโป โหติ สฺเส; อนฺธภวิสฺสา, อนฺวภุยิสฺสา, อนุภวิสฺสติ, อนุภุยิสฺสติ.

条件式词缀kya可选择性地作sse；例如：andhabhavissā(你将会是盲人)，anvabhuyissā(你将会体验)，anubhavissati(他将会体验)，anubhuyissati(他将会体验)。

อตฺถิเตยฺยาทิจฺฉนฺตํ สฺสุสสถสํสาม -.

于as(atthi)后，eyya等(愿望式词尾)作ssa, su, sa, tha, saṃ, sāma。

อส-ภุวีจฺจสฺมา ปเรสํเอยฺยาทิจฺฉนฺนํ สาทโย โหนฺติ ยถากฺกมํ; อสฺส, อสฺสุ, อสฺส, อสฺสถ, อสฺสํ, อสฺสาม.

于语根asa(是)与bhū(是)之后，其后的eyya等(愿望式词尾)依次作sa等；例如：assa(他应是)，assu(他们应是)，assa(你应是)，assatha(你们应是)，assaṃ(我应是)，assāma(我们应是)。

อาทิทฺวีนฺนมิยาอิยุํ-.

首二者作iyā, iyuṃ。

อตฺถิเตยฺยาทิจฺฉนฺนํ อาทิภูตานํ ทฺวินฺนํ อิยาอิสุํ โหนฺติ ยถากฺกมํ; สิยา, สิยุํ.

于as(atthi)之后，eyya等(愿望式词尾)之首二者依次作iyā与iyuṃ；例如：siyā(他应是)，siyuṃ(他们应是)。

ตสฺสโถ-.

ta作tho。

อตฺถิโต ปรสฺส ตการสฺส โถ โหติ; อตฺถ, อตฺถุ.

于as(atthi)之后，其后的t音作th；例如：attha(你们是)，atthu(愿他/它是)。

สิหิสฺวฏ-.

于si与hi前，(as)作a。

อตฺถิสฺส อฏ โหติ สิหิสุ; โฏ สพฺพาเทสตฺโถ; อสิ, อหิ.

于si与hi前，as(atthi)作a(aṭa)；ṭa表示完全替换。例如：asi(你是)，ahi(你是)。

มิมานํ วา มฺหิมฺหา จ-.

mi, ma亦可选择性地作mhi, mhā。

อตฺถิสฺมา ปเรสํ มิมานํ มฺหิมฺหา วา โหนฺติ, ตํสนฺติโย เคน ตฺถิสฺส อฏ จ; อมฺหิ,อสฺมิ; อมฺห, อสฺม.

于as(atthi)之后，其后的mi与ma可选择性地作mhi与mhā，且as亦作a(aṭa)；例如：amhi, asmi(我是)；amha, asma(我们是)。

เอสุ ส-.

于此等(词尾)前，(有)sa。

เอสุ มิเมสุอตฺถิสฺส สกาโร โหติ; อสฺมิ, อสฺม; ปรรูปพาธนตฺถํ.

于此等mi与ma(词尾)前，as(atthi)之s音保留；例如：asmi(我是)，asma(我们是)；此为阻止后音合并(pararūpa)。

อีอาโท ทีโฆ-.

于ī等(词尾)前，(元音)长化。

อตฺถิสฺส ทีโฆ โหติ อีอาทิมฺหิ; อาสิ, อาสุํ, อาสิ, อาสิตฺถ, อาสึ, อาสิมฺหา.

于ī等(词尾)前，as(atthi)之元音长化；例如：āsi(他曾是)，āsuṃ(他们曾是)，āsi(你曾是)，āsittha(你们曾是)，āsiṃ(我曾是)，āsimhā(我们曾是)。

หิมิเมสฺวสฺส-. อการสฺส ทีโฆ โหติ หิมิเมสุ; ปวาหิ, ปวามิ, ปวาม; มุยฺหามิ.

于hi, mi, ma前，a音长化；例如：pavāhi(你流淌)，pavāmi(我流淌)，pavāma(我们流淌)；muyhāmi(我迷惑)。

สกา ณาสฺส ข อีอาโท-.

于ī等(词尾)前，sak(能)之词干作sakkh-。

สกสฺมา กณาสฺส โข โหติ อี อาทิสุ; อสกฺขิ, อสกฺขึสุ.

于ī等(词尾)前，sak(能)之词干(sakkuṇā)作sakkh-；例如：asakkhi(他曾能)，asakkhiṃsu(他们曾能)。

สฺเส วา-.

于sse前，亦可选择性地(如此)。

สกสฺมา กณาสฺส โข วา โภติ สฺเส; สกฺขิสฺสา, สกฺกุณิสฺสา; สกฺขิสฺสติ, สกฺกุณิสฺสติ.

于sse(将来时或条件式词尾)前，sak(能)之词干(sakkuṇā)可选择性地作sakkh-；例如：sakkhissā(他将能)，sakkuṇissā(他将能)；sakkhissati(他将能)，sakkuṇissati(他将能)。

เตสุ สุโต เกณากณานํ โรฏ-.

于此等(词尾)前，su(听)之词干作soss-。

เตสุ อีอาทิสฺเสสุ สุโต ปเรสํ เกณากณานํ โรฏ โหติ; อสฺโสสิ, อสุณิ; อสฺโสสฺสา, อสุณิสฺสา; โสสฺสติ, สุณิสฺสติ.

于此等ī等与sse(词尾)前，su(听)之词干(suṇā)可选择性地作soss-；例如：assosi(他曾听)，asuṇi(他曾听)；assossā(他将听)，asuṇissā(他将听)；sossati(他将听)，suṇissati(他将听)。

ญาสฺส สนาสฺส นาโย ติมฺหิ-.

当后接ti时，（词根）ñā的sanā变为nāyo。

สนาสฺส ญาสฺส นาโย วา โหติ ติมฺหิ; นายติ. ชานาติ.

当后接后缀ti时，（词根）ñā的sanā任选地变为nāyo；例如：nāyati（他知），jānāti（他知）。

ญมฺหิ ชํ-.

（词根）ñā作jaṃ（的替换）。

ญาเทเส สนาสฺส ญาสฺส ชํ วา โหติ; ชญฺญา, ชาเนยฺย.

带nā的（词根）ñā任选地变为jaṃ；例如：jaññā（他应知），jāneyya（他应知）。

เอยฺยสฺสิยาญา วา-.

（后缀）eyya任选地变为iyā或ñā。

ญาโต เอยฺยสฺส อิยาญา โหนฺติ วา; ชานิยา, ชญฺญา, ชาเนยฺย.

（词根）ñā之后，（后缀）eyya任选地变为iyā或ñā；例如：jāniyā（他应知），jaññā（他应知），jāneyya（他应知）。

อีสฺสจฺจาทิสุ กนา โลโป-.

于ī、ssacca等（语尾）中，删略kanā。

อีอาโท สฺสจฺจาโท จ ญาโต กนา โลโป วา โหติ; อญฺญสิ, อชานิ; ญสฺสติ, ชานิสฺสติ.

当后接以ī、ā或ssacca等开头的（语尾）时，（词根）ñā之后的kanā任选地被删略；例如：aññasi（他已知），ajāni（他已知）；ñassati（他将知），jānissati（他将知）。

สฺสสฺส หิ กมฺเม-.

于被动态中，ssa变为hi。

ญาโต ปรสฺสสฺสสฺส หิ วา โหติ กมฺเม; ปญฺญายิหิติ, ปญฺญายิสฺสตี,

（词根）ñā之后，于被动态中，ssa任选地变为hi；例如：paññāyihiti（它将被知），paññāyissatī（它将被知）。

เอติสฺมา-.

从eta。

เอติสฺมา ปรสฺสสฺสสฺสหิ โหติ วา; เอหิติ, เอสฺสติ.

eta之后，ssa任选地变为hi；例如：ehiti（他将去），essati（他将去）。

หนา เฉขา-.

（词根）han之后，（ssa）作cha、khā。

หนา สฺสสฺส เฉขา วา โหนฺติ; หญฺเฉม, หนิสฺสาม; ปฏิหํขามิ, ปฏิหนิสฺสามิ.

（词根）han之后，ssa任选地变为cha或khā；例如：hañchema（我们应杀），hanissāma（我们将杀）；paṭihaṃkhāmi（我将拒绝），paṭihanissāmi（我将拒绝）。

หาโต ห-.

（词根）hā之后，（ssa）作ha。

หาโต ปรสฺส สฺสสฺส ห โหติ วา; หาหติ, ฉหิสฺสติ.

（词根）hā之后，ssa任选地变为ha；例如：hāhati（他将舍弃），chahissati（他将舍弃）。

ทกฺขขเหหิโหหีหิ โลโป-.

由dakkha、kha、heha、hohi等（替换），（ssa被）删略。

ทกฺขาทีหิ อาเทเสหิ ปรสฺสสฺสสฺส โลโป วา โหติ; ทกฺขติ. ทกฺขิสฺสติ; สกฺขติ, สกฺขิสฺสติ; เหหิติ, เหหิสฺสติ; โหหิติ, โหหิสฺสติ.

当有dakkha等替换时，其后的ssa任选地被删略；例如：dakkhati（他将见），dakkhissati（他将见）；sakkhati（他将能），sakkhissati（他将能）；hehiti（他将是），hehissati（他将是）；hohiti（他将有），hohissati（他将有）。

กยิเรยฺยสฺเสยฺยุมาทีนํ-.

于kayirā、eyya、eyyuṃ等，（作）ṭe（的变化）。

กยิรา ปรสฺเสยฺยุมาทีนเมยฺยสฺส โลโป โหติ; กยิรุํ, กยิราสิ, กยิราถ, กยิรามิ, กยิราม.

kayirā之后，能愿法后缀eyya于uṃ等语尾之前被删略；例如：kayiruṃ（他们应做），kayirāsi（你应做），kayirātha（你们应做），kayirāmi（我应做），kayirāma（我们应做）。

ฏา-.

Ṭā-.

กยิรา ปรสฺส เอยฺยสฺสฏา โหติ; โสกยิรา.

kayirā之后，eyya变为aṭā；例如：sokayirā（他应做）。

เอถสฺสา-.

etha作ā。

กยิรา ปรสฺเสถสฺส อา โหติ; กยิราถ.

kayirā之后，etha变为ā；例如：kayirātha（你们应做）。

ลภา อึอีนํ ถํถา วา-.

（词根）labh之后，iṃ、ī任选地变为thaṃ、thā。

ลภสฺมา อึอีอิจฺเจสํ ถํถา โหนฺติ วา; อลตฺถํ, อลภึ; อลตฺถ, อลภิ.

（词根）labh之后，（不定过去时后缀）iṃ、ī任选地变为thaṃ、thā；例如：alatthaṃ（我曾获得），alabhiṃ（我曾获得）；alattha（他曾获得），alabhi（他曾获得）。

คุรุปุพฺพา รสฺสา เร นฺเตนฺตีนํ-.

于重音节前、短元音后，nte、ntī作re。

คุรุปุพฺพสฺมา รสฺสา ปเรสํ นฺเตนฺตีนํ เร วา โหติ; คจฺฉเร, คจฺฉนฺติ; คจฺฉเร, คจฺฉนฺเต; คมิสฺสเร, คมิสฺสนฺติ; คมิสฺสเร, คมิสฺสนฺเต–-คุรุปุพฺพาติ กึ? ปจนฺติ. รสฺสาติ กึ? โหนฺติ

于重音节前、短元音后，其后的nte、ntī任选地变为re；例如：gacchare（他们去），gacchanti（他们去）；gacchare（他们去），gacchante（他们去）；gamissare（他们将去），gamissanti（他们将去）；gamissare（他们将去），gamissante（他们将去）。——何谓“重音节前”？如：pacanti。何谓“短（元音）”？如：honti。

เอยฺเยยฺยาเสยฺยนฺตํ เฏ-.

于eyya、eyyāsi、eyyaṃ等，（作）ṭe（的变化）。

เอยฺยาทีนํ เฏ วา โหติ; โส กเร, โส กเรยฺย; ตฺวํ, กเร, ตฺวํ กเรยฺยาสิ; อหํ กเร, อหํ กเรยฺยํ.

eyya等（后缀）任选地作ṭe（的变化）；例如：so kare（他应做），so kareyya（他应做）；tvaṃ kare（你应做），tvaṃ kareyyāsi（你应做）；ahaṃ kare（我应做），ahaṃ kareyyaṃ（我应做）。

โอวิกรณสฺสุ ปรจฺฉกฺเก-.

于paracchakka（六时态）中，o（语基附加成分）作u。

โอวิกรณสฺส อุ โหติ ปรจฺฉกฺกวิสเย; ตนุเต.

在第二、三人称语域中，o-vikaraṇa 的 o 变为 u；例如：tanute。

ปุพฺพจฺฉกฺเก วา กฺวจิ-.

或，有时在第一人称语域中亦然。

โอวิกรณสฺส อุ โหติ วา กฺวจิ ปุพฺพจฺฉกฺเก; วนุติ, วโนติ.

有时在第一人称语域中，o-vikaraṇa 的 o 可选择性地变为 u；例如：vanuti, vanoti。

เอยฺยามสฺเสมุ จ-.

eyyāma 亦作 emu。

เอยฺยามสฺเสมุ วา โหติ, อุ จ; ภเวมุ, ภเวยฺยามุ, ภเวยฺยาม.

eyyāma 可选择性地变为 emu，其尾音 a 亦可变为 u；例如：bhavemu, bhaveyyāmu, bhaveyyāma。

อิติ โมคฺคลฺลาเน วฺยากรเณ วุตฺติยํ ตฺยาทิกณฺโฑ ฉฏฺโฐ.

如是，于目犍连(Moggallāna)语法之释论中，第六品“ti等品”终。

สมตฺตา จายํ โมคฺคลฺลานวุตฺติ ฉหิ ภาณวาเรหิ.

此目犍连释论，以六诵品完结。

ยสฺส รญฺโญ ปภาเวน ภาวิตตฺตสมากุลํ,อนากุลํ ทุลทฺธีหิ ปาปภิกฺขูหิ สพฺพโส;

依彼王威力，圣教满行者，邪见恶比丘，全然不娆乱。

ลงฺกาย มุนิราชสฺส สาสนํ สาธุ สณฺฐิตํ,ปุณฺณวนฺทสมาโยคา วาริธีจ วิวทฺธเต;

于楞伽(Laṅkā)，牟尼王之教法善安住，如大海因满月而增长。

ปรกฺกมภุเช ตสฺมึ สทฺธาพุทฺธิคุโณทิเต,มนุวํสทฺธชากาเร ลงฺกาทีปํ ปสาสติ;

彼勇臂王(Parakkamabhuja)，信与慧德具足，如摩奴(Manu)王朝之旗帜，正统治楞伽岛。

มาคฺคลฺลาเนน เถเรน ธีมตา สุจิวุตฺตินํ,รจิตํ ยํ สุวิญฺเญยฺยมสนฺทิทฺธมนากุลํ;

具慧、净行之目犍连(Moggallāna)长老所造此论，易解、无疑、不乱。

อเสสวิสยวฺยาปิ ชินวฺยปฺปถนิสฺสยํ,สทฺทสตฺถมนายาสสาธิยํ พุทฺธิวทฺธนํ;

此声明论(Saddasattha)遍及一切领域，依止胜者之教言，易于成就，能增智慧。

ตสฺส วุตฺติ สมาเสน วิปุลตฺถปฺปกาสนี,รจิตา ปุน เตเนว สาสนุชฺโชตการินาติ;

其释论简明扼要，阐明广义，复由彼——圣教光大者——所造。