1

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

භාග්‍යවත් වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා.

---

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

ඛුද්දක නිකාය

---

ဥဒါနပါဠိ

උදාන පාළි

---

၁. ဗောဓိဝဂ္ဂေါ

1. බෝධි වර්ගය

---

၁. ပဌမဗောဓိသုတ္တံ

1. පළමු බෝධි සූත්‍රය

---

၁. ဧဝံ [Pg.77] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ အနုလောမံ သာဓုကံ မနသာကာသိ –

1. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර මහා බෝධි මූලයෙහි පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට රාත්‍රියෙහි ප්‍රථම යාමය මුළුල්ලෙහි පටිච්චසමුප්පාදය අනුලෝම වශයෙන් මෙසේ මැනවින් මෙනෙහි කළ සේක.

---

‘‘ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ.

"මෙසේ මෙය ඇති කල්හි මෙය වෙයි. මෙය ඉපදීමෙන් මෙය උපදියි. එනම්: අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍යයෙන් සංස්කාරයෝ වෙති. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය වෙයි. විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප වෙයි. නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන වෙයි. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය වෙයි. ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව වෙයි. වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් තණ්හාව වෙයි. තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් උපාදානය වෙයි. උපාදාන ප්‍රත්‍යයෙන් භවය වෙයි. භව ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය වෙයි. ජාති ප්‍රත්‍යයෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ හටගනිති. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම හටගැනීම සිදු වෙයි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဒါ [Pg.78] ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ,အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ,ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မ’’န္တိ. ပဌမံ;

"කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන බ්‍රාහ්මණයාට (රහතන් වහන්සේට) යම් කලෙක ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද, එකල්හි හේතු සහිත ධර්මය මැනවින් දන්නා බැවින් ඔහුගේ සියලු සැකයන් දුරුවී යයි." (පළමු සූත්‍රයයි).

---

၂. ဒုတိယဗောဓိသုတ္တံ

2. දෙවන බෝධි සූත්‍රය

---

၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧက သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ပဋိလောမံ သာဓုကံ မနသာကာသိ –

2. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර මහා බෝධි මූලයෙහි පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට රාත්‍රියෙහි මධ්‍යම යාමය මුළුල්ලෙහි පටිච්චසමුප්පාදය ප්‍රතිලෝම වශයෙන් මෙසේ මැනවින් මෙනෙහි කළ සේක.

---

‘‘ဣတိ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ, ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ.

"මෙසේ මෙය නැති කල්හි මෙය නොවේ. මෙය නිරුද්ධ වීමෙන් මෙය නිරුද්ධ වෙයි. එනම්: අවිද්‍යාව නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි. සංස්කාර නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වෙයි. විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වීමෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වෙයි. නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වෙයි. සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වෙයි. ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වෙයි. වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වෙයි. තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වෙයි. උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වෙයි. භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වෙයි. ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ නිරුද්ධ වෙත්. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම නිරුද්ධ වීම සිදු වෙයි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ,အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ,ယတော ခယံ ပစ္စယာနံ အဝေဒီ’’တိ. ဒုတိယံ;

"කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන බ්‍රාහ්මණයාට යම් කලෙක ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද, එකල්හි ඔහු ප්‍රත්‍යයන්ගේ ක්ෂය වීම (නිවන) මැනවින් දැනගත් බැවින් ඔහුගේ සියලු සැකයන් දුරුවී යයි." (දෙවන සූත්‍රයයි).

---

၃. တတိယဗောဓိသုတ္တံ

3. තුන්වන බෝධි සූත්‍රය

---

၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပန သမယေန [Pg.79] ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ အနုလောမပဋိလောမံ သာဓုကံ မနသာကာသိ –

3. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර මහා බෝධි මූලයෙහි පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට රාත්‍රියෙහි පශ්චිම යාමය මුළුල්ලෙහි පටිච්චසමුප්පාදය අනුලෝම ප්‍රතිලෝම වශයෙන් මෙසේ මැනවින් මෙනෙහි කළ සේක.

---

‘‘ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ; ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

"මෙසේ මෙය ඇති කල්හි මෙය වෙයි, මෙය ඉපදීමෙන් මෙය උපදියි. මෙය නැති කල්හි මෙය නොවේ, මෙය නිරුද්ධ වීමෙන් මෙය නිරුද්ධ වෙයි. එනම්: අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍යයෙන් සංස්කාරයෝ වෙති, සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් විඤ්ඤාණය වෙයි, විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් නාමරූප වෙයි, නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන වෙයි, සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය වෙයි, ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව වෙයි, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් තණ්හාව වෙයි, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් උපාදානය වෙයි, උපාදාන ප්‍රත්‍යයෙන් භවය වෙයි, භව ප්‍රත්‍යයෙන් ජාතිය වෙයි, ජාති ප්‍රත්‍යයෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ හටගනිති. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම හටගැනීම සිදු වෙයි."

---

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ.

"නමුත් අවිද්‍යාවම ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි, සංස්කාර නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වෙයි, විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වීමෙන් නාමරූප නිරුද්ධ වෙයි, නාමරූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වෙයි, සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වෙයි, ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වෙයි, වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වෙයි, තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වෙයි, උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වෙයි, භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වෙයි, ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරා, මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයෝ නිරුද්ධ වෙත්. මෙසේ මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම නිරුද්ධ වීම සිදු වෙයි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ,အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ;

ဝိဓူပယံ တိဋ္ဌတိ မာရသေနံ,သူရိယောဝ ဩဘာသယမန္တလိက္ခ’’န္တိ. တတိယံ;

"කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, ධ්‍යාන වඩන බ්‍රාහ්මණයාට යම් කලෙක ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද, එකල්හි ඔහු අහස බබුළුවන සූර්යයා මෙන් මාර සෙනඟ විසුරුවා හරිමින් (පරාජය කරමින්) සිටියි." (තුන්වන සූත්‍රයයි).

---

၄. ဟုံဟုင်္ကသုတ္တံ

4. හුංහුංක සූත්‍රය

---

၄. ဧဝံ [Pg.80] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌာသိ.

4. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් දනව්වෙහි නේරංජරා ගංතෙර අජපාල නුග රුක මුල පළමුවෙන්ම බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩහිඳ විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිටි සේක.

---

အထ ခေါ အညတရော ဟုံဟုင်္ကဇာတိကော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကတမေ စ ပန ဗြာဟ္မဏကရဏာ ဓမ္မာ’’တိ?

එකල්හි 'හුංහුං' යන ශබ්දය කරන ස්වභාවය ඇති එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එක් පසෙක සිට ගත්තේය. එක් පසෙක සිටි ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කොපමණකින් බ්‍රාහ්මණයෙක් වේද? බ්‍රාහ්මණයෙකු කරන ධර්මයෝ කවරහුද?"

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယော ဗြာဟ္မဏော ဗာဟိတပါပဓမ္မော,နိဟုံဟုင်္ကော နိက္ကသာဝေါ ယတတ္တော;

ဝေဒန္တဂူ ဝူသိတဗြဟ္မစရိယော,ဓမ္မေန သော ဗြဟ္မဝါဒံ ဝဒေယျ;

ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ’’တိ. စတုတ္ထံ;

‘‘යම් බ්‍රාහ්මණයෙක් පව් බැහැර කළේ ද, මානයෙන් තොර වූයේ ද, කෙලෙස් කහට නැත්තේද, සංයමයට පත් වූයේ ද, වේදාන්තයට ගියේ ද, බඹසර වැස නිම කළේ ද, හේ ධාර්මිකව බ්‍රාහ්මණ වාදය පවසන්නේ ය. මේ ලෝකයේ කිසිදු තැනක ඔහුට උස්සද (රාගාදී කෙලෙස් වැගිරීම්) නැත.’’ හතරවන සූත්‍රයයි.

---

၅. ဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

5. බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

---

၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မာ စ မဟာကဿပေါ အာယသ္မာ စ မဟာကစ္စာနော အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မာ စ မဟာကပ္ပိနော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ ရေဝတော အာယသ္မာ စ နန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု.

5. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කප්පින තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා චුන්ද තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් රේවත තෙරුන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරුන් වහන්සේ ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණි සේක.

---

အဒ္ဒသာ [Pg.81] ခေါ ဘဂဝါ တေ အာယသ္မန္တေ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ; ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧတေ, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏာ အာဂစ္ဆန္တိ; ဧတေ, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏာ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဗြာဟ္မဏဇာတိကော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကတမေ စ ပန ဗြာဟ္မဏကရဏာ ဓမ္မာ’’တိ?

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා දුරදීම වඩිනු දැක, භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘‘මහණෙනි, අන්න බ්‍රාහ්මණයෝ එති, මහණෙනි, අන්න බ්‍රාහ්මණයෝ එති’’යි වදාළ සේක. මෙසේ වදාළ කල්හි, බ්‍රාහ්මණ වංශිකයෙකු වූ එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘‘ස්වාමීනි, බ්‍රාහ්මණයෙකු වන්නේ කොපමණකින් ද? බ්‍රාහ්මණත්වයට පත් කරන ධර්මයන් මොනවාද?’’

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘ဗာဟိတွာ ပါပကေ ဓမ္မေ, ယေ စရန္တိ သဒါ သတာ;

ခီဏသံယောဇနာ ဗုဒ္ဓါ, တေ ဝေ လောကသ္မိ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. ပဉ္စမံ;

‘‘පවිටු දහම් බැහැර කොට, යම් කෙනෙක් නිරතුරුව සිහියෙන් යුක්තව හැසිරෙද්ද, ක්ෂය කළ සංයෝජන ඇති, සත්‍යය අවබෝධ කළ ඒ රහත් උතුමෝම ලොව බ්‍රාහ්මණයෝ වෙති.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.

---

၆. မဟာကဿပသုတ္တံ

6. මහා කාශ්‍යප සූත්‍රය

---

၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ပိပ္ပလိဂုဟာယံ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အပရေန သမယေန တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌိတဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသေယျ’’န္တိ.

6. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පිප්ඵලී ගුහාවෙහි රෝගීව, දුක්ඛිතව, දැඩි ගිලන්ව වැඩසිටි සේක. ඉන්පසු ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පසු කලෙක එම රෝගයෙන් සුවය ලැබූ සේක. රෝගයෙන් සුවය ලැබූ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘‘මම රජගහ නුවර පිඬු සිඟා වඩින්නෙම් නම් මැනවි’’ කියාය.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဒေဝတာသတာနိ ဥဿုက္ကံ အာပန္နာနိ ဟောန္တိ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ပိဏ္ဍပါတပဋိလာဘာယ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တာနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဒေဝတာသတာနိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ – ယေန ဒလိဒ္ဒဝိသိခါ ကပဏဝိသိခါ ပေသကာရဝိသိခါ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ယေန ဒလိဒ္ဒဝိသိခါ ကပဏဝိသိခါ ပေသကာရဝိသိခါ.

එකල්හි දෙවඟනන් පන්සියයක් පමණ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පූජා කිරීම පිණිස උත්සාහවත් වූහ. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ ඒ දෙවඟනන් පන්සියය ප්‍රතික්ෂේප කොට, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවර දිළිඳු වීථි, අසරණ වීථි සහ පේෂකාර වීථි ඇති දෙසට පිඬු සිඟා වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර දිළිඳු, අසරණ සහ පේෂකාර වීථිවල පිඬු සිඟා වඩින ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘အနညပေါသိမညာတံ, ဒန္တံ သာရေ ပတိဋ္ဌိတံ;

ခီဏာသဝံ ဝန္တဒေါသံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ;

‘‘අනුන්ගෙන් පෝෂණය නොවන්නා වූ ද, ප්‍රසිද්ධියක් නොසොයන්නා වූ ද, දමනය වූ ද, අරහත් ඵලයෙහි පිහිටියා වූ ද, ක්ෂය කළ ආශ්‍රව ඇති, බැහැර කළ දොස් ඇති ඒ රහත් උතුමා මම බ්‍රාහ්මණයෙකු යයි කියමි.’’ හයවන සූත්‍රයයි.

---

၇. အဇကလာပကသုတ္တံ

7. අජකලාපක සූත්‍රය

---

၇. ဧဝံ [Pg.82] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ပါဝါယံ ဝိဟရတိ အဇကလာပကေ စေတိယေ, အဇကလာပကဿ ယက္ခဿ ဘဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ; ဒေဝေါ စ ဧကမေကံ ဖုသာယတိ. အထ ခေါ အဇကလာပကော ယက္ခော ဘဂဝတော ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ တိက္ခတ္တုံ ‘‘အက္ကုလော ပက္ကုလော’’တိ အက္ကုလပက္ကုလိကံ အကာသိ – ‘‘ဧသော တေ, သမဏ, ပိသာစော’’တိ.

7. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර අජකලාපක යක්ෂයාගේ වාසභවනය වූ අජකලාපක චේතියෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඝන අඳුරු රැයෙහි එළිමහනේ වැඩසිටි සේක; වැසි බින්දු ද එකින් එක වැටෙමින් තිබුණි. එකල්හි අජකලාපක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුඩැහැගැනීමක් ඇති කිරීමට කැමතිව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් තෙවරක් ‘‘අක්කුලෝ පක්කුලෝ’’ යයි විකාර හඬ නඟමින් ‘‘මහණ, මේ ඉන්නේ තොගේ මස් කන පිසාචයා ය’’යි පැවසීය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘ယဒါ သကေသု ဓမ္မေသု, ပါရဂူ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော;

အထ ဧတံ ပိသာစဉ္စ, ပက္ကုလဉ္စာတိဝတ္တတီ’’တိ. သတ္တမံ;

‘‘යම් කලෙක බ්‍රාහ්මණයා තමා සතු දහම් පිළිබඳ පරතෙරට පත් වේ ද, එකල්හි ඔහු ඒ පිසාචයා ද එම ශබ්දයන් ද ඉක්මවා යයි.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.

---

၈. သင်္ဂါမဇိသုတ္တံ

8. සංගාමජි සූත්‍රය

---

၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ – ‘‘အယျော ကိရ သင်္ဂါမဇိ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. သာ ဒါရကံ အာဒါယ ဇေတဝနံ အဂမာသိ.

8. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම පිණිස සැවැත් නුවරට වැඩම කළ සේක. ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ‘‘සංගාමජි ස්වාමීන් වහන්සේ සැවැත් නුවරට වැඩම කර ඇතැ’’යි අසා දරුවා ද රැගෙන ජේතවනයට ගියාය.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ ယေနာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သင်္ဂါမဇိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ခုဒ္ဒပုတ္တဉှိ, သမဏ, ပေါသ မ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ တုဏှီ အဟောသိ.

එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ එක්තරා ගසක් මුල දිවා විහරණය සඳහා වැඩසිටි සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ උන්වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගොස් මෙසේ කීවාය: ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ කුඩා පුතු සිටින මා පෝෂණය කරන්න.’’ මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දව වැඩසිටි සේක.

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မန္တံ သင်္ဂါမဇိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ခုဒ္ဒပုတ္တဉှိ, သမဏ, ပေါသ မ’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ တုဏှီ အဟောသိ.

දෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය: ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ කුඩා පුතු සිටින මා පෝෂණය කරන්න.’’ දෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූ සේක.

---

တတိယမ္ပိ [Pg.83] ခေါ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မန္တံ သင်္ဂါမဇိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ခုဒ္ဒပုတ္တဉှိ, သမဏ, ပေါသ မ’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ တုဏှီ အဟောသိ.

තෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය: ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ කුඩා පුතු සිටින මා පෝෂණය කරන්න.’’ තෙවන වරට ද ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූ සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ တံ ဒါရကံ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရတော နိက္ခိပိတွာ ပက္ကာမိ – ‘‘ဧသော တေ, သမဏ, ပုတ္တော; ပေါသ န’’န္တိ.

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ ඒ දරුවා ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් ඉදිරියෙහි තබා, ‘‘ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මේ ඔබගේ පුතා ය; මොහුව පෝෂණය කරන්න’’ යැයි පවසා නික්ම ගියාය.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ သင်္ဂါမဇိ တံ ဒါရကံ နေဝ ဩလောကေသိ နာပိ အာလပိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အဝိဒူရံ ဂန္တွာ အပလောကေန္တီ အဒ္ဒသ အာယသ္မန္တံ သင်္ဂါမဇိံ တံ ဒါရကံ နေဝ ဩလောကေန္တံ နာပိ အာလပန္တံ, ဒိသွာနဿာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န စာယံ သမဏော ပုတ္တေနပိ အတ္ထိကော’’တိ. တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ ဒါရကံ အာဒါယ ပက္ကာမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန အာယသ္မတော သင်္ဂါမဇိဿ ပုရာဏဒုတိယိကာယ ဧဝရူပံ ဝိပ္ပကာရံ.

එකල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් වහන්සේ ඒ දරුවා දෙස බැලුවේ ද නැත, කතා කළේ ද නැත. එවිට ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳ මඳක් ඈතට ගොස් ආපසු හැරී බැලූ විට, ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන් දරුවා දෙස නොබලන බවත්, කතා නොකරන බවත් දුටුවාය. එය දැක ඇයට මෙසේ සිතුණි: ‘‘මේ ශ්‍රමණයාට තමාගේ පුතාගෙන් පවා වැඩක් නැත.’’ ඉන්පසු ඇය ආපසු හැරී පැමිණ, දරුවා ද රැගෙන නික්ම ගියාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින් ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙරුන්ගේ පැරණි බිරිඳගේ මෙම ක්‍රියාව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය දැන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක –

---

‘‘အာယန္တိံ နာဘိနန္ဒတိ, ပက္ကမန္တိံ န သောစတိ;

သင်္ဂါ သင်္ဂါမဇိံ မုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ;

‘‘පැමිණීම ගැන සතුටු නොවන, නික්මයාම ගැන ශෝක නොකරන, ඇලීම්වලින් මිදුණු ඒ සංගාමජි තෙරුන් මම බ්‍රාහ්මණයෙකු යයි කියමි.’’ අටවන සූත්‍රයයි.

---

၉. ဇဋိလသုတ္တံ

9. ජටිල සූත්‍රය

---

၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဂယာသီသေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဇဋိလာ သီတာသု ဟေမန္တိကာသု ရတ္တီသု အန္တရဋ္ဌကေ ဟိမပါတသမယေ ဂယာယံ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိပိ နိမုဇ္ဇန္တိပိ, ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇမ္ပိ ကရောန္တိ ဩသိဉ္စန္တိပိ, အဂ္ဂိမ္ပိ ဇုဟန္တိ – ‘‘ဣမိနာ သုဒ္ဓီ’’တိ.

9. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගයාවෙහි ගයාසීසයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බොහෝ ජටිලයෝ අධික ශීතල ඇති හේමන්ත සෘතුවේ අටවක දිනවල (හිම වැටෙන රාත්‍රීන්හි) හිම වැටෙන සමයෙහි, ‘ම මෙයින් පිරිසිදු බව ඇති වේ’ යැයි සලකා ගයා නදියෙහි ගිලෙමින් ද මතු වෙමින් ද, එසේ ගිලීම හා මතුවීම කරමින් ද, තමන්ගේ ඇඟට පැන් වත් කරමින් ද, ගිනි පුදමින් ද වාසය කළහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ သမ္ဗဟုလေ ဇဋိလေ သီတာသု ဟေမန္တိကာသု ရတ္တီသု အန္တရဋ္ဌကေ ဟိမပါတသမယေ ဂယာယံ ဥမ္မုဇ္ဇန္တေပိ နိမုဇ္ဇန္တေပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇမ္ပိ ကရောန္တေ ဩသိဉ္စန္တေပိ အဂ္ဂိမ္ပိ ဇုဟန္တေ – ‘‘ဣမိနာ သုဒ္ဓီ’’တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම බොහෝ ජටිලයන් අධික ශීතල ඇති හේමන්ත සෘතුවේ අටවක දිනවල හිම වැටෙන සමයෙහි ගයා නදියෙහි ගිලෙමින් ද මතු වෙමින් ද, එසේ ගිලීම හා මතුවීම කරමින් ද, පැන් වත් කරමින් ද, ගිනි පුදමින් ද, ‘මෙයින් පිරිසිදු බව ඇති වේ’ යැයි සලකා වාසය කරනු දුටු සේක.

---

အထ [Pg.84] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන එම වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘န ဥဒကေန သုစီ ဟောတီ, ဗဟွေတ္ထ နှာယတီ ဇနော;

ယမှိ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ, သော သုစီ သော စ ဗြာဟ္မဏော’’တိ. နဝမံ;

“පැන් පමණයකින් පිරිසිදු බවක් ඇති නොවේ. මෙහි බොහෝ දෙනා දිය නාති. යමෙකු තුළ සත්‍යය ද ධර්මය ද පවතී ද, හෙතෙම පිරිසිදු තැනැත්තා වේ; හෙතෙම බ්‍රාහ්මණයා ද වේ.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

၁၀. ဗာဟိယသုတ္တံ

10. බාහිය සූත්‍රය

---

၁၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော သုပ္ပာရကေ ပဋိဝသတိ သမုဒ္ဒတီရေ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အထ ခေါ ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ယေ ခေါ ကေစိ လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ, အဟံ တေသံ အညတရော’’တိ.

10. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බාහිය දාරුචීරිය (ලී පට්ටා හැඳි බාහිය) මුහුදු වෙරළේ සුප්පාරක තොටුපළෙහි වසයි. ඔහු සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදුම් ලබන ලද, සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය යන සිවුපසය ලබන්නෙකු විය. එවිට විවේකීව හුදකලාව සිටින බාහිය දාරුචීරිය හට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘ලොව යම් රහතන් වහන්සේලා හෝ රහත් මඟට පිළිපන් අය වෙත් ද, මම ද ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක්මි’ කියාය.

---

အထ ခေါ ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ ပုရာဏသာလောဟိတာ ဒေဝတာ အနုကမ္ပိကာ အတ္ထကာမာ ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ယေန ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နေဝ ခေါ တွံ, ဗာဟိယ, အရဟာ, နာပိ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နော. သာပိ တေ ပဋိပဒါ နတ္ထိ ယာယ တွံ အရဟာ ဝါ အဿ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နော’’တိ.

එවිට බාහිය දාරුචීරියගේ පැරණි නෑයෙකු වූ, ඔහුට අනුකම්පා කරන, යහපත කැමති එක්තරා දේවතාවෙක් බාහියගේ සිතේ හටගත් එම අදහස තමාගේ සිතින් දැන, බාහිය දාරුචීරිය සිටි තැනට පැමිණ මෙසේ කීවේය: “බාහිය, ඔබ රහතන් වහන්සේ නමක් නොවේ; රහත් මඟට පිළිපන් අයෙක් ද නොවේ. ඔබ යම් පිළිවෙතකින් රහතන් වහන්සේ නමක් හෝ රහත් මඟට පිළිපන් අයෙකු වන්නේ ද, එවැනි පිළිවෙතක් පවා ඔබට නැත.”

---

‘‘အထ ကေ စရဟိ သဒေဝကေ လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နော’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဗာဟိယ, ဥတ္တရေသု ဇနပဒေသု သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ. တတ္ထ သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သော ဟိ, ဗာဟိယ, ဘဂဝါ အရဟာ စေဝ အရဟတ္တာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ.

“එසේ නම් දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි රහතන් වහන්සේලා හෝ රහත් මඟට පිළිපන් අය දැන් කොහි වසත් ද?” “බාහිය, උතුරු ජනපදයන්හි සැවැත් නුවර නමින් නගරයක් ඇත. එහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැන් වැඩවසන සේක. බාහිය, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැබවින්ම රහතන් වහන්සේ නමකි; උන්වහන්සේ අර්හත් භාවය පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.”

---

အထ ခေါ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော တာယ ဒေဝတာယ သံဝေဇိတော တာဝဒေဝ သုပ္ပာရကမှာ ပက္ကာမိ. သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိပရိဝါသေန ယေန သာဝတ္ထိ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန [Pg.85] သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တိ. အထ ခေါ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ? ဒဿနကာမမှာ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌော ခေါ, ဗာဟိယ, ဘဂဝါ ပိဏ္ဍာယာ’’တိ.

එවිට බාහිය දාරුචීරිය ඒ දේවතාවාගේ වචනයෙන් සංවේගයට පත්ව, එකෙණෙහිම සුප්පාරක තොටුපළින් නික්ම ගියේය. ඔහු සෑම තැනකම එක් රැයකට වඩා නැවතී නොසිට, සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමය වෙත පැමිණියේය. ඒ අවස්ථාවෙහි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා එළිමහනෙහි සක්මන් කරමින් සිටියහ. බාහිය දාරුචීරිය ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසීය: “ස්වාමීනි, අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කොහි වැඩවසන සේක් ද? අපට ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීමට අවශ්‍යය.” “බාහිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිණ්ඩපාතය පිණිස ගම් වැදුණු සේක” යැයි භික්ෂූන් වහන්සේලා පිළිතුරු දුන්හ.

---

အထ ခေါ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော တရမာနရူပေါ ဇေတဝနာ နိက္ခမိတွာ သာဝတ္ထိံ ပဝိသိတွာ အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ သန္တိန္ဒြိယံ သန္တမာနသံ ဥတ္တမဒမထသမထမနုပ္ပတ္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ ယတိန္ဒြိယံ နာဂံ. ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒေသေတု မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ဓမ္မံ; ဒေသေတု, သုဂတော, ဓမ္မံ, ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ, ဗာဟိယ, အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌမှာ ပိဏ္ဍာယာ’’တိ.

එවිට බාහිය දාරුචීරිය ඉතා ඉක්මනින් ජේතවනයෙන් නික්ම සැවැත් නුවරට ඇතුළු වී, එහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිරෙන, ප්‍රසාදජනක වූ, සන්සුන් ඉඳුරන් හා සන්සුන් මනසක් ඇති, උතුම් දමථ ශමථයන්ට පැමිණි, දමනය වූ, ආරක්ෂිත වූ, මැනවින් හික්මවුණු ඉඳුරන් ඇති උතුම් නාගයෙකු බඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටුවේය. දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මලෙහි හිස නමා වැඳ මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත.” මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරියට මෙසේ වදාළ සේක: “බාහිය, දැන් එයට කාලය නොවේ; අපි පිණ්ඩපාතය පිණිස ගමට ඇතුළු වී සිටිමු.”

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝါ ဇီဝိတန္တရာယာနံ, မယှံ ဝါ ဇီဝိတန္တရာယာနံ. ဒေသေတု မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, ဓမ္မံ; ဒေသေတု, သုဂတော, ဓမ္မံ, ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ, ဗာဟိယ, အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌမှာ ပိဏ္ဍာယာ’’တိ.

දෙවැනි වරටත් බාහිය දාරුචීරිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට හෝ මාගේ ජීවිතයට සිදුවිය හැකි අනතුරු දැනගැනීම අපහසුය. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත.” දෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහියට මෙසේ වදාළ සේක: “බාහිය, දැන් එයට කාලය නොවේ; අපි පිණ්ඩපාතය පිණිස ගමට ඇතුළු වී සිටිමු.”

---

တတိယမ္ပိ ခေါ ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝါ ဇီဝိတန္တရာယာနံ, မယှံ ဝါ ဇီဝိတန္တရာယာနံ. ဒေသေတု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, ဓမ္မံ; ဒေသေတု, သုဂတော, ဓမ္မံ, ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

තුන්වැනි වරටත් බාහිය දාරුචීරිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට හෝ මාගේ ජීවිතයට සිදුවිය හැකි අනතුරු දැනගැනීම අපහසුය. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! එය මට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතිනු ඇත.”

---

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဗာဟိယ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတိ, သုတေ သုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, မုတေ မုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, ဝိညာတေ ဝိညာတမတ္တံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဗာဟိယ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. ယတော ခေါ တေ, ဗာဟိယ, ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတိ, သုတေ သုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, မုတေ မုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, ဝိညာတေ ဝိညာတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, တတော တွံ, ဗာဟိယ, န တေန; ယတော တွံ, ဗာဟိယ, န တေန တတော တွံ, ဗာဟိယ, န တတ္ထ[Pg.86]; ယတော တွံ, ဗာဟိယ, န တတ္ထ, တတော တွံ, ဗာဟိယ, နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ.

“එසේ නම් බාහිය, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘දැකීමෙහි දැකීමක් පමණක් වන්නේය, ඇසීමෙහි ඇසීමක් පමණක් වන්නේය, දැනීමෙහි දැනීමක් පමණක් වන්නේය, අවබෝධයෙහි අවබෝධයක් පමණක් වන්නේය’ කියාය. බාහිය, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය. බාහිය, යම් කලෙක ඔබට දැකීමෙහි දැකීමක් පමණක් ද, ඇසීමෙහි ඇසීමක් පමණක් ද, දැනීමෙහි දැනීමක් පමණක් ද, අවබෝධයෙහි අවබෝධයක් පමණක් ද වන්නේ ද, බාහිය, එවිට ඔබ එයින් මැනෙන්නේ නැත; යම් කලෙක ඔබ එයින් මැනෙන්නේ නැද්ද, එවිට ඔබ එහි රැඳෙන්නේ නැත; යම් කලෙක ඔබ එහි රැඳෙන්නේ නැද්ද, බාහිය, එවිට ඔබ මෙලොවෙහි ද නැත, පරලොවෙහි ද නැත, ඒ දෙඅතරෙහි ද නැත. මෙයම දුකෙහි කෙළවරයි.”

---

အထ ခေါ ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ ဘဂဝတော ဣမာယ သံခိတ္တာယ ဓမ္မဒေသနာယ တာဝဒေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කළ මෙම කෙටි ධර්ම දේශනාව නිසා බාහිය දාරුචීරියගේ සිත එකෙණෙහිම කිසිවක් උපාදානය කර නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ဣမိနာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ဂါဝီ တရုဏဝစ္ဆာ အဓိပတိတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරියට මෙම කෙටි අවවාදය දී එතැනින් වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින්, ළා වස්සෙකු ඇති වැස්සියක බාහිය දාරුචීරිය දෙසට දිවවිත් ඔහු ඇන ජීවිතයෙන් වෙන් කළාය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ နဂရမှာ နိက္ခမိတွာ အဒ္ဒသ ဗာဟိယံ ဒါရုစီရိယံ ကာလင်္ကတံ ; ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ သရီရကံ; မဉ္စကံ အာရောပေတွာ နီဟရိတွာ ဈာပေထ; ထူပဉ္စဿ ကရောထ. သဗြဟ္မစာရီ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ကာလင်္ကတော’’တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ නගරයෙන් නික්ම වඩිනා අතරතුර, කලුරිය කළ දාරුචීරිය බාහිය දුටු සේක. දැක භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, දාරුචීරිය බාහියගේ ශරීරය ගන්න; ඇඳක් මත තබා බැහැරට ගෙන ගොස් ආදාහනය කර ඔහු වෙනුවෙන් චෛත්‍යයක් කරවන්න. මහණෙනි, ඔබගේ සබ්‍රහ්මචාරියා කලුරිය කළේය.”

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ သရီရကံ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ နီဟရိတွာ ဈာပေတွာ ထူပဉ္စဿ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒဍ္ဎံ, ဘန္တေ, ဗာဟိယဿ ဒါရုစီရိယဿ သရီရံ, ထူပေါ စဿ ကတော. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ; န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေသိ. ပရိနိဗ္ဗုတော, ဘိက္ခဝေ, ဗာဟိယော ဒါရုစီရိယော’’တိ.

“එසේය, ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, දාරුචීරිය බාහියගේ ශරීරය ඇඳක් මත තබා බැහැරට ගෙන ගොස් ආදාහනය කර, ඔහු වෙනුවෙන් චෛත්‍යයක් ද තනවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, දාරුචීරිය බාහියගේ ශරීරය ආදාහනය කරන ලදී, ඔහු වෙනුවෙන් චෛත්‍යයක් ද කරන ලදී. ඔහුගේ ගතිය කවරේද? පරලොව උපත කවරේද?” “මහණෙනි, දාරුචීරිය බාහිය පණ්ඩිතයෙකි; ධර්මයට අනුකූල ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත විය. ධර්මය පිළිබඳ හේතු මත මට පීඩා කළේ ද නැත. මහණෙනි, දාරුචීරිය බාහිය පිරිනිවන් පෑවේය.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක -

---

‘‘ယတ္ထ အာပေါ စ ပထဝီ, တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ;

န တတ္ထ သုက္ကာ ဇောတန္တိ, အာဒိစ္စော နပ္ပကာသတိ;

န တတ္ထ စန္ဒိမာ ဘာတိ, တမော တတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ.

“යම් නිවනක ආපෝ ධාතුව ද, පඨවි ධාතුව ද, තේජෝ ධාතුව ද, වායෝ ධාතුව ද පිහිටක් නොලබයි ද, එහි තරු බැබළෙන්නේ නැත. සූර්යයා ප්‍රකාශ නොවේ. එහි චන්ද්‍රයා බබළන්නේ නැත. එහි අඳුරක් ද නැත.

---

‘‘ယဒါ [Pg.87] စ အတ္တနာဝေဒိ, မုနိ မောနေန ဗြာဟ္မဏော;

အထ ရူပါ အရူပါ စ, သုခဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ. ဒသမံ;

මුනිවරයකු වූ බ්‍රාහ්මණයා (රහතන් වහන්සේ) තමාම නුවණින් යම් කලෙක මේ (නිවන) අවබෝධ කරගනී ද, එකල්හි ඔහු රූපයෙන් ද අරූපයෙන් ද සැප දුක් දෙකින් ද මිදෙයි.” (දහවන සූත්‍රයයි.)

---

(အယမ္ပိ ဥဒါနော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ဣတိ မေ သုတန္တိ.)

(මේ උදානය ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද්දකි, මෙසේ මට අසන්නට ලැබුණි.)

---

ဗောဓိဝဂ္ဂေါ ပဌမော နိဋ္ဌိတော.

පළමුවන බෝධි වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය -

---

တယော ဗောဓိ စ ဟုံဟုင်္ကော, ဗြာဟ္မဏော ကဿပေန စ;

အဇ သင်္ဂါမ ဇဋိလာ, ဗာဟိယေနာတိ တေ ဒသာတိ.

බෝධි සූත්‍ර තුන ද, හුංහුංක (බ්‍රාහ්මණ) සූත්‍රය ද, කාශ්‍යප සූත්‍රය ද, අජ සූත්‍රය ද, සංගාමජි සූත්‍රය ද, ජටිල සූත්‍රය ද, බාහිය සූත්‍රය සමඟ ඒ සූත්‍ර දහය වේ.

---

၂. မုစလိန္ဒဝဂ္ဂေါ

2. මුචලින්ද වර්ගය

---

၁. မုစလိန္ဒသုတ္တံ

1. මුචලින්ද සූත්‍රය

---

၁၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ မုစလိန္ဒမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ.

11. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙලෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි මුචලින්ද වෘක්ෂ මූලයෙහි පළමු කොට බුදු බවට පත්ව වැඩ වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි එක් පර්යංකයකින් වැඩ හිඳ විමුක්ති සැප විඳිමින් සිටි සේක.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန မဟာ အကာလမေဃော ဥဒပါဒိ သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာ သီတဝါတဒုဒ္ဒိနီ. အထ ခေါ မုစလိန္ဒော နာဂရာဇာ သကဘဝနာ နိက္ခမိတွာ ဘဂဝတော ကာယံ သတ္တက္ခတ္တုံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ ဝိဟစ္စ အဋ္ဌာသိ – ‘‘မာ ဘဂဝန္တံ သီတံ, မာ ဘဂဝန္တံ ဥဏှံ, မာ ဘဂဝန္တံ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပ သမ္ဖဿော’’တိ.

එකල මහත් වූ අකාල මේඝයක් හටගත්තේය. සත් දිනක් පුරා නොකඩවා වැසි වසින, සීතල සුළං ඇති අඳුරු දින කිහිපයක් විය. ඉක්බිති මුචලින්ද නා රජු තම භවනයෙන් නික්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීරය වටා සත් වරක් දරණ ලා, හිසට ඉහළින් මහත් පෙණ ගොබය විදහා, “භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සීතල නොදැනේවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උෂ්ණය නොදැනේවා, මැසි මදුරු සුළං අව්ව හා පක්ෂි සර්පාදීන්ගේ ස්පර්ශයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පීඩාවක් නොවේවා” යි පතා සිටියේය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ မုစလိန္ဒော နာဂရာဇာ ဝိဒ္ဓံ ဝိဂတဝလာဟကံ ဒေဝံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝတော ကာယာ ဘောဂေ ဝိနိဝေဌေတွာ သကဝဏ္ဏံ ပဋိသံဟရိတွာ မာဏဝကဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ဘဂဝတော ပုရတော အဋ္ဌာသိ ပဉ္ဇလိကော ဘဂဝန္တံ နမဿမာနော.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් ඒ සමාධියෙන් නැගී සිටි සේක. එවිට මුචලින්ද නා රජු අහස වලාකුළු වලින් තොරව පැහැදිලි වූ බව දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීරය වටා තිබූ දරණ ලිහා, නාග වේශය අත්හැර මානවක වේශයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කරමින් සිටියේය.

---

အထ [Pg.88] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක -

---

‘‘သုခေါ ဝိဝေကော တုဋ္ဌဿ, သုတဓမ္မဿ ပဿတော;

အဗျာပဇ္ဇံ သုခံ လောကေ, ပါဏဘူတေသု သံယမော.

“සතුටු වූ ද, ධර්මය ඇසුවා වූ ද, (සත්‍යය) දකින්නා වූ ද තැනැත්තාට විවේකය (නිවන) සැපයකි. ලෝකයෙහි ක්‍රෝධ නොකිරීම සැපයකි. සත්වයන් කෙරෙහි සංයමය සැපයකි.

---

‘‘သုခါ ဝိရာဂတာ လောကေ, ကာမာနံ သမတိက္ကမော;

အသ္မိမာနဿ ယော ဝိနယော, ဧတံ ဝေ ပရမံ သုခ’’န္တိ. ပဌမံ;

“ලෝකයෙහි කාමයන් ඉක්මවා සිටීම හා නොඇලීම සැපයකි. ‘මම’ යන මානය දුරු කිරීම යම් බඳු ද, එය ඒකාන්තයෙන්ම පරම සැපය වේ.” (පළමු සූත්‍රයයි.)

---

၂. ရာဇသုတ္တံ

2. රාජ සූත්‍රය

---

၁၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေသံ ဒွိန္နံ ရာဇူနံ မဟဒ္ဓနတရော ဝါ မဟာဘောဂတရော ဝါ မဟာကောသတရော ဝါ မဟာဝိဇိတတရော ဝါ မဟာဝါဟနတရော ဝါ မဟဗ္ဗလတရော ဝါ မဟိဒ္ဓိကတရော ဝါ မဟာနုဘာဝတရော ဝါ ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော, ရာဇာ ဝါ ပသေနဒိ ကောသလော’’တိ? အယဉ္စရဟိ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဟောတိ ဝိပ္ပကတာ.

12. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව සිටින විට මෙබඳු අතුරු කථාවක් හටගත්තේය: “ඇවැත්නි, මේ රජවරුන් දෙදෙනා අතරින්, එනම් මගධ අධිපති සේනිය බිම්බිසාර රජු හෝ කොසොල් රජු වූ පසේනදී රජු අතරින්, වඩාත් මහත් ධනය ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් භෝග ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් වස්තුව ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් විජිතයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් වාහන ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් බලයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් සෘද්ධියක් ඇත්තේ කවරෙකුටද? වඩාත් මහත් ආනුභාවයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද?” යනුවෙනි. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මෙම අතුරු කථාව අතරමග නතර වී තිබුණි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ သန္နိပတိတာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ඔබ දැන් කිනම් කථාවකින් යුතුව රැස්ව සිටින්නහු ද? ඔබගේ අතරමග නතර වූ අතුරු කථාව කවරේද?”

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေသံ ဒွိန္နံ ရာဇူနံ မဟဒ္ဓနတရော ဝါ မဟာဘောဂတရော ဝါ မဟာကောသတရော ဝါ မဟာဝိဇိတတရော ဝါ မဟာဝါဟနတရော ဝါ မဟဗ္ဗလတရော ဝါ မဟိဒ္ဓိကတရော ဝါ မဟာနုဘာဝတရော ဝါ ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော, ရာဇာ ဝါ ပသေနဒိ ကောသလော’တိ? အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ, အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

“ස්වාමීනි, මෙහි දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව සිටි අපට මෙබඳු අතුරු කථාවක් හටගත්තේය: ‘ඇවැත්නි, මේ රජවරුන් දෙදෙනා අතරින්, එනම් මගධ අධිපති සේනිය බිම්බිසාර රජු හෝ කොසොල් රජු වූ පසේනදී රජු අතරින්, වඩාත් මහත් ධනය ඇත්තේ, වඩාත් මහත් භෝග ඇත්තේ, වඩාත් මහත් වස්තුව ඇත්තේ, වඩාත් මහත් විජිතයක් ඇත්තේ, වඩාත් මහත් වාහන ඇත්තේ, වඩාත් මහත් බලයක් ඇත්තේ, වඩාත් මහත් සෘද්ධියක් ඇත්තේ, වඩාත් මහත් ආනුභාවයක් ඇත්තේ කවරෙකුටද?’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අපගේ මේ අතුරු කථාව අතරමග නතර වී තිබියදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක.”

---

‘‘န [Pg.89] ခွေတံ, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ယံ တုမှေ ဧဝရူပိံ ကထံ ကထေယျာထ. သန္နိပတိတာနံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ ကရဏီယံ – ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ’’တိ.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙබඳු කථා පැවැත්වීම සුදුසු නොවේ. මහණෙනි, රැස් වූ ඔබ විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් වෙයි. එනම් දැහැමි කථාව හෝ ආර්ය නිහඬතාවයයි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක -

---

‘‘ယဉ္စ ကာမသုခံ လောကေ, ယဉ္စိဒံ ဒိဝိယံ သုခံ;

တဏှက္ခယသုခဿေတေ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိ’’န္တိ. ဒုတိယံ;

“ලෝකයෙහි යම් කාම සැපයක් වේද, යම් දිව්‍ය සැපයක් වේද, මේ සියල්ල තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලබන සැපයෙන් සොළොස්වන කලාවෙන් එකක්වත් අගය නොලබයි.” (දෙවන සූත්‍රයයි.)

---

၃. ဒဏ္ဍသုတ္တံ

3. දණ්ඩ සූත්‍රය

---

၁၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ကုမာရကာ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိံ အန္တရာ စ ဇေတဝနံ အဟိံ ဒဏ္ဍေန ဟနန္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ သမ္ဗဟုလေ ကုမာရကေ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိံ အန္တရာ စ ဇေတဝနံ အဟိံ ဒဏ္ဍေန ဟနန္တေ.

13. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බොහෝ වූ කුමාරවරු සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතරතුර මාර්ගයෙහි සර්පයෙකුට දණ්ඩකින් (කෝටුවකින්) තළමින් සිටියහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතරතුර සර්පයෙකුට දණ්ඩකින් තළමින් සිටින බොහෝ කුමාරවරුන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘သုခကာမာနိ ဘူတာနိ, ယော ဒဏ္ဍေန ဝိဟိံသတိ;

အတ္တနော သုခမေသာနော, ပေစ္စ သော န လဘတေ သုခံ.

“යමෙක් තමාට සැප සොයන්නේ, සැප කැමති වන්නා වූ සත්ත්වයන්ට දණ්ඩෙන් හිංසා කරයි ද, ඔහු මරණින් මතු පරලොවදී සැපයක් නොලබයි.

---

‘‘သုခကာမာနိ ဘူတာနိ, ယော ဒဏ္ဍေန န ဟိံသတိ;

အတ္တနော သုခမေသာနော, ပေစ္စ သော လဘတေ သုခ’’န္တိ. တတိယံ;

යමෙක් තමාට සැප සොයන්නේ, සැප කැමති වන්නා වූ සත්ත්වයන්ට දණ්ඩෙන් හිංසා නොකරයි ද, ඔහු මරණින් මතු පරලොවදී සැප ලබයි.” මෙය තෙවන සූත්‍රයයි.

---

၄. သက္ကာရသုတ္တံ

4. සක්කාර සූත්‍රය

---

၁၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော, လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဘိက္ခုသံဃောပိ သက္ကတော ဟောတိ [Pg.90] ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော, လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အညတိတ္ထိယာ ပန ပရိဗ္ဗာဇကာ အသက္ကတာ ဟောန္တိ အဂရုကတာ အမာနိတာ အပူဇိတာ အနပစိတာ, န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အထ ခေါ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဘဂဝတော သက္ကာရံ အသဟမာနာ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဂါမေ စ အရညေ စ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ ရောသေန္တိ ဝိဟေသေန္တိ.

14. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වූහ. උන්වහන්සේ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙක් වූහ. භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වූහ. උන්වහන්සේලා ද සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෝ වූහ. එහෙත් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලද්දෝ, ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ, බහුමාන නොලද්දෝ, පූජා නොලද්දෝ හා ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ වූහ. ඔවුහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර නොලබන්නෝ වූහ. එකල ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සහ භික්ෂු සංඝයාට ලැබෙන සත්කාරයන් ඉවසිය නොහැකිව, ගමෙහිදී හෝ අරණ්‍යයෙහිදී භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කරති, රෝසය උපදවති, වෙහෙසට පත් කරති.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဧတရဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော, လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဘိက္ခုသံဃောပိ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော, လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အညတိတ္ထိယာ ပန ပရိဗ္ဗာဇကာ အသက္ကတာ အဂရုကတာ အမာနိတာ အပူဇိတာ အနပစိတာ, န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အထ ခေါ တေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဘဂဝတော သက္ကာရံ အသဟမာနာ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဂါမေ စ အရညေ စ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ ရောသေန္တိ ဝိဟေသန္တီ’’တိ.

එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වෙති. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙක් වෙති. භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද සත්කාර කරන ලද්දේ, ගරු කරන ලද්දේ, බහුමාන කරන ලද්දේ, පූජා කරන ලද්දේ හා ගරුබුහුමන් කරන ලද්දේ වෙති. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෝ වෙති. එහෙත් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලද්දෝ, ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ, බහුමාන නොලද්දෝ, පූජා නොලද්දෝ හා ගරුබුහුමන් නොලද්දෝ වෙති. ඔවුහු පිරිකර නොලබන්නෝ වෙති. ස්වාමීනි, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සහ භික්ෂු සංඝයාට ලැබෙන සත්කාරයන් ඉවසිය නොහැකිව, ගමෙහිදී හෝ අරණ්‍යයෙහිදී භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කරති, රෝසය උපදවති, වෙහෙසට පත් කරති” යනුවෙනි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဂါမေ အရညေ သုခဒုက္ခဖုဋ္ဌော,နေဝတ္တတော နော ပရတော ဒဟေထ;

ဖုသန္တိ ဖဿာ ဥပဓိံ ပဋိစ္စ,နိရူပဓိံ ကေန ဖုသေယျု ဖဿာ’’တိ. စတုတ္ထံ;

“ගමෙහි හෝ වනයෙහි හෝ සැප දුක් ස්පර්ශය ලැබූ කල්හි, එය තමාගෙන් සිදු වූවක් ලෙස හෝ අනුන්ගෙන් සිදු වූවක් ලෙස හෝ අල්වා නොගත යුතුය. ස්පර්ශයන් හටගන්නේ උපාධි (කෙලෙස්/උපාදානස්කන්ධ) නිසාය. උපාධි රහිත රහතන් වහන්සේ නමකට ස්පර්ශයන් කෙසේ නම් ස්පර්ශ කරත්ද?” මෙය සිව්වන සූත්‍රයයි.

---

၅. ဥပါသကသုတ္တံ

5. උපාසක සූත්‍රය

---

၁၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဣစ္ဆာနင်္ဂလကော [Pg.91] ဥပါသကော သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ သော ဥပါသကော သာဝတ္ထိယံ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဥပါသကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စိရဿံ ခေါ တွံ, ဥပါသက, ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယာ’’တိ.

15. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ඉච්ඡානංගල වැසි එක්තරා උපාසකයෙක් කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා සැවැත් නුවරට පැමිණ සිටියේය. ඉක්බිති ඒ උපාසකයා සැවැත් නුවර තම කටයුතු නිමවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ උපාසකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “උපාසකයාණෙනි, මෙහි ඒමට ඔබ බොහෝ කලකට පසු අවස්ථාවක් කර ගත්තේය.”

---

‘‘စိရပဋိကာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုကာမော, အပိ စာဟံ ကေဟိစိ ကေဟိစိ ကိစ္စကရဏီယေဟိ ဗျာဝဋော. ဧဝါဟံ နာသက္ခိံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတု’’န္တိ.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට පැමිණීමට මට බොහෝ කලක සිට වුවමනා වී තිබුණි. එහෙත් මම නොයෙක් නොයෙක් කටයුතුවල නිරතව සිටියෙමි. ඒ නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට පැමිණීමට මට නොහැකි විය” යනුවෙන් ඔහු සැළ කළේය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘သုခံ ဝတ တဿ န ဟောတိ ကိဉ္စိ,သင်္ခါတဓမ္မဿ ဗဟုဿုတဿ;

သကိဉ္စနံ ပဿ ဝိဟညမာနံ,ဇနော ဇနသ္မိံ ပဋိဗန္ဓရူပေါ’’တိ. ပဉ္စမံ;

“ධර්මය අවබෝධ කළා වූ, බහුශ්‍රැත වූ, කෙලෙස් බැඳීම් නැති රහතන් වහන්සේට ඒකාන්තයෙන්ම සැපයකි. කෙලෙස් නිසා වෙහෙසට පත්වන ලෝක සත්වයා දෙස බලන්න. මිනිසුන් මිනිසුන් කෙරෙහි ඇති කරගන්නා වූ ඇලීම නිසා වෙහෙසට පත් වෙති.” මෙය පස්වන සූත්‍රයයි.

---

၆. ဂဗ္ဘိနီသုတ္တံ

6. ගබ්භිනී සූත්‍රය

---

၁၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဒဟရမာဏဝိကာ ပဇာပတိ ဟောတိ ဂဗ္ဘိနီ ဥပဝိဇညာ. အထ ခေါ သာ ပရိဗ္ဗာဇိကာ တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, တေလံ အာဟရ, ယံ မေ ဝိဇာတာယ ဘဝိဿတီ’’တိ.

16. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල එක්තරා පරිබ්‍රාජකයකුගේ තරුණ බිරිඳක් වූ පරිබ්‍රාජිකාවක් ගැබ්ගෙන ප්‍රසූත කාලය ආසන්නව සිටියාය. එවිට ඒ පරිබ්‍රාජිකාව එම පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීවාය: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ගොස් මට දරුවා ප්‍රසූත කරන විට අවශ්‍ය වන තෙල් රැගෙන එන්න.”

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ပရိဗ္ဗာဇကော တံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကုတော ပနာဟံ, ဘောတိ, တေလံ အာဟရာမီ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သာ ပရိဗ္ဗာဇိကာ တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, တေလံ အာဟရ, ယံ မေ ဝိဇာတာယ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော ပရိဗ္ဗာဇိကော တံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကုတော ပနာဟံ, ဘောတိ, တေလံ အာဟရာမီ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ သာ ပရိဗ္ဗာဇိကာ တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, တေလံ အာဟရ, ယံ မေ ဝိဇာတာယ ဘဝိဿတီ’’တိ.

මෙසේ කී විට, එම පරිබ්‍රාජකයා එම පරිබ්‍රාජිකාවට මෙසේ කීය: “පින්වතිය, මම කොහෙන් තෙල් රැගෙන එන්නද?” දෙවැනි වරටත් එම පරිබ්‍රාජිකාව එම පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීවාය: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ගොස් මට දරුවා ප්‍රසූත කරන විට අවශ්‍ය වන තෙල් රැගෙන එන්න.” දෙවැනි වරටත් එම පරිබ්‍රාජකයා එම පරිබ්‍රාජිකාවට මෙසේ කීය: “පින්වතිය, මම කොහෙන් තෙල් රැගෙන එන්නද?” තුන්වැනි වරටත් එම පරිබ්‍රාජිකාව එම පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීවාය: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ගොස් මට දරුවා ප්‍රසූත කරන විට අවශ්‍ය වන තෙල් රැගෙන එන්න.”

---

တေန [Pg.92] ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ကောဋ္ဌာဂါရေ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ သပ္ပိဿ ဝါ တေလဿ ဝါ ယာဝဒတ္ထံ ပါတုံ ဒီယတိ, နော နီဟရိတုံ.

එකල කොසොල් රජුගේ ධාන්‍යාගාරයෙන් (ගබඩාවෙන්) ශ්‍රමණයන්ට හෝ බ්‍රාහ්මණයන්ට අවශ්‍ය තාක් ගිතෙල් හෝ තෙල් පානය කිරීමට දෙනු ලබයි. නමුත් පිටතට රැගෙන යාමට අවසර නොදෙයි.

---

အထ ခေါ တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ရညော ခေါ ပန ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ကောဋ္ဌာဂါရေ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ သပ္ပိဿ ဝါ တေလဿ ဝါ ယာဝဒတ္ထံ ပါတုံ ဒီယတိ, နော နီဟရိတုံ. ယံနူနာဟံ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ကောဋ္ဌာဂါရံ ဂန္တွာ တေလဿ ယာဝဒတ္ထံ ပိဝိတွာ ဃရံ အာဂန္တွာ ဥစ္ဆဒ္ဒိတွာန ဒဒေယျံ, ယံ ဣမိဿာ ဝိဇာတာယ ဘဝိဿတီ’’တိ.

එවිට ඒ පරිබ්‍රාජකයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “කොසොල් රජුගේ ගබඩාවෙන් ශ්‍රමණයන්ට හෝ බ්‍රාහ්මණයන්ට අවශ්‍ය තාක් ගිතෙල් හෝ තෙල් පානය කිරීමට දෙනු ලබයි, රැගෙන යාමට නොදෙයි. එබැවින් මම කොසොල් රජුගේ ගබඩාවට ගොස් අවශ්‍ය තාක් තෙල් පානය කොට, ගෙදර අවුත් එය වමනය කර ඇයට ප්‍රසූත කටයුතු සඳහා ලබා දුන්නොත් මැනවි” කියාය.

---

အထ ခေါ သော ပရိဗ္ဗာဇကော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ကောဋ္ဌာဂါရံ ဂန္တွာ တေလဿ ယာဝဒတ္ထံ ပိဝိတွာ ဃရံ အာဂန္တွာ နေဝ သက္ကောတိ ဥဒ္ဓံ ကာတုံ, န ပန အဓော. သော ဒုက္ခာဟိ တိဗ္ဗာဟိ ခရာဟိ ကဋုကာဟိ ဝေဒနာဟိ ဖုဋ္ဌော အာဝဋ္ဋတိ ပရိဝဋ္ဋတိ.

එකල්හි එම පරිබ්‍රාජකයා පසේනදී කොසොල් රජුගේ ධන්‍යාගාරයට (ගබඩාවට) ගොස් තමාට රිසි තාක් තෙල් පානය කොට, නිවසට පැමිණ (එම තෙල්) උඩුකුරුව වමනය කිරීමට හෝ යටිකුරුව විරේක කිරීමට හෝ නොහැකි විය. ඔහු දුක්ඛිත වූ, තියුණු වූ, රළු වූ, කටුක වූ වේදනාවන්ගෙන් පීඩිතව එහා මෙහා පෙරළෙමින් සිටියේය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဒုက္ခာဟိ တိဗ္ဗာဟိ ခရာဟိ ကဋုကာဟိ ဝေဒနာဟိ ဖုဋ္ဌံ အာဝဋ္ဋမာနံ ပရိဝဋ္ဋမာနံ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුක්ඛිත වූ, තියුණු වූ, රළු වූ, කටුක වූ වේදනාවන්ගෙන් පීඩිතව එහා මෙහා පෙරළෙමින් සිටින ඒ පරිබ්‍රාජකයා දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘သုခိနော ဝတ ယေ အကိဉ္စနာ,ဝေဒဂုနော ဟိ ဇနာ အကိဉ္စနာ;

သကိဉ္စနံ ပဿ ဝိဟညမာနံ,ဇနော ဇနသ္မိံ ပဋိဗန္ဓစိတ္တော’’ တိ. ဆဋ္ဌံ;

"යම් කෙනෙක් කිසිදු අයිති කර ගැනීමක් (පරිග්‍රහයක්) නැත්තෝ ද, ඔවුහු සැබවින්ම සැපවත් වෙති. සත්‍යය අවබෝධ කළා වූ (වේදගු) රහතන් වහන්සේලා කිසිවක් අයිති කර නොගනිති. අයිති කර ගැනීම් ඇතිව පීඩා විඳින්නා දෙස බලන්න. මිනිසා මිනිසා කෙරෙහි බැඳුණු සිත් ඇතිව පීඩා විඳියි." (හයවන සූත්‍රය නිම විය.)

---

၇. ဧကပုတ္တကသုတ္တံ

7. ඒකපුත්තක සූත්‍රය

---

၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဥပါသကဿ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော ဟောတိ.

17. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එසමයෙහි එක්තරා උපාසකයෙකුගේ ප්‍රිය වූ මනාප වූ එකම පුත්‍රයා කාලක්‍රියා කළේය.

---

အထ [Pg.93] ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဥပါသကာ အလ္လဝတ္ထာ အလ္လကေသာ ဒိဝါ ဒိဝဿ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဥပါသကေ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ တုမှေ, ဥပါသကာ, အလ္လဝတ္ထာ အလ္လကေသာ ဣဓူပသင်္ကမန္တာ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ?

එකල්හි බොහෝ උපාසකයෝ තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇතිව දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ උපාසකයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසූ සේක - "පින්වත් උපාසකවරුනි, ඔබලා කුමක් නිසා තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇතිව මේ දහවල් කාලයෙහි මෙහි පැමිණියේද?"

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ဥပါသကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘန္တေ, ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော. တေန မယံ အလ္လဝတ္ထာ အလ္လကေသာ ဣဓူပသင်္ကမန္တာ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ඒ උපාසකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය - "ස්වාමීනි, මාගේ ප්‍රිය වූ මනාප වූ එකම පුත්‍රයා මියගියේය. එබැවින් අපි තෙත ඇඳුම් හා තෙත කෙස් ඇතිව මේ දහවල් කාලයෙහි මෙහි පැමිණියෙමු."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ပိယရူပဿာဒဂဓိတာသေ,ဒေဝကာယာ ပုထု မနုဿာ စ;

အဃာဝိနော ပရိဇုန္နာ,မစ္စုရာဇဿ ဝသံ ဂစ္ဆန္တိ.

"ප්‍රිය ස්වරූපයන් කෙරෙහි ඇලී ගිය දේව සමූහයා ද බොහෝ මනුෂ්‍යයෝ ද දුක් පීඩාවන්ට පත්ව, පිරිහීමට පත්ව මාර රජුගේ වසඟයට යති."

---

‘‘ယေ ဝေ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ,အပ္ပမတ္တာ ဇဟန္တိ ပိယရူပံ;

တေ ဝေ ခဏန္တိ အဃမူလံ,မစ္စုနော အာမိသံ ဒုရတိဝတ္တ’’န္တိ. သတ္တမံ;

"යම් කෙනෙක් රෑ දහවල් දෙකෙහිම නොපමාව ප්‍රිය ස්වරූපයන් අත්හරිත් ද, ඔවුහු මාරයාගේ ඇම වන, ඉක්මවීමට අපහසු වූ ඒ දුක්ඛ මූලය කපා දමති." (හත්වන සූත්‍රය නිම විය.)

---

၈. သုပ္ပဝါသာသုတ္တံ

8. සුප්පවාසා සූත්‍රය

---

၁၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုဏ္ဍိကာယံ ဝိဟရတိ ကုဏ္ဍဓာနဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေတိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဒုက္ခာဟိ တိဗ္ဗာဟိ ခရာဟိ ကဋုကာဟိ ဝေဒနာဟိ ဖုဋ္ဌာ တီဟိ ဝိတက္ကေဟိ အဓိဝါသေတိ – ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ သော ဘဂဝါ ယော ဣမဿ ဧဝရူပဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ; သုပ္ပဋိပန္နော ဝတ တဿ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ယော ဣမဿ ဧဝရူပဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နော; သုသုခံ ဝတ တံ နိဗ္ဗာနံ ယတ္ထိဒံ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ န သံဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

18. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුණ්ඩිකා නුවර කුණ්ඩධාන වනයෙහි වැඩ වසන සේක. එසමයෙහි කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සත් වසරක් පුරා ගැබ් දරා සිටියාය. ඇය සත් දිනක් පුරා ප්‍රසව වේදනාවෙන් මුළා වූ ගැබක් ඇත්තී, දුක්ඛිත වූ තියුණු වූ රළු වූ කටුක වූ වේදනාවන් ඉවසමින් මෙම සිතිවිලි තුනෙන් සිත සනසා ගත්තාය: "යම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නමක් මෙබඳු දුක් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක් ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක. යම් සඟ පිරිසක් මෙබඳු දුක් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම සුපටිපන්න වන සේක. යම් නිවනක මෙබඳු දුකක් විද්‍යමාන නොවේ ද, ඒ නිවන ඒකාන්තයෙන්ම ඉතා සුවදායකය."

---

အထ [Pg.94] ခေါ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သာမိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အယျပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ; အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေတိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဒုက္ခာဟိ တိဗ္ဗာဟိ ခရာဟိ ကဋုကာဟိ ဝေဒနာဟိ ဖုဋ္ဌာ တီဟိ ဝိတက္ကေဟိ အဓိဝါသေတိ – သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ သော ဘဂဝါ ယော ဣမဿ ဧဝရူပဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ; သုပ္ပဋိပန္နော ဝတ တဿ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ယော ဣမဿ ဧဝရူပဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နော; သုသုခံ ဝတ တံ နိဗ္ဗာနံ ယတ္ထိဒံ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ န သံဝိဇ္ဇတီ’’’တိ.

ඉක්බිති කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව තම ස්වාමියා අමතා මෙසේ කීවාය - "හිමියනි, ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වන්දනා කරන්න. උන්වහන්සේට ආබාධ රහිත බව, නීරෝගී බව, කයෙහි සැහැල්ලුව, බලය සහ පහසු විහරණය ගැන විමසන්න - 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වන්දනා කරයි; ආබාධ රහිත බව, නීරෝගී බව, කයෙහි සැහැල්ලුව, බලය සහ පහසු විහරණය ගැන විමසා සිටියි' කියායි. තවද මෙසේත් පවසන්න - 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියි. සත් දිනක් මුළා වූ ගැබක් ඇතිව දුක්ඛිත වූ තියුණු වූ රළු වූ කටුක වූ වේදනාවන් ඉවසමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැබවින්ම සම්මා සම්බුද්ධයහ... ශ්‍රාවක සංඝයා සැබවින්ම සුපටිපන්නයහ... නිවන සැබවින්ම ඉතා සුවදායකය...' යන කල්පනා තුනෙන් යුතුව ඇය වේදනාවන් ඉවසන බව දන්වන්න."

---

‘‘ပရမ’’န္တိ ခေါ သော ကောလိယပုတ္တော သုပ္ပဝါသာယ ကောလိယဓီတာယ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကောလိယပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေတိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဒုက္ခာဟိ တိဗ္ဗာဟိ ခရာဟိ ကဋုကာဟိ ဝေဒနာဟိ ဖုဋ္ဌာ တီဟိ ဝိတက္ကေဟိ အဓိဝါသေတိ – သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ သော ဘဂဝါ ယော ဣမဿ ဧဝရူပဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ; သုပ္ပဋိပန္နော ဝတ တဿ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ယော ဣမဿ ဧဝရူပဿ ဒုက္ခဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နော; သုသုခံ ဝတ နိဗ္ဗာနံ ယတ္ထိဒံ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ န သံဝိဇ္ဇတီ’’’တိ.

"ඉතා යහපත්" යැයි කියා ඒ කෝලිය පුත්‍රයා සුප්පවාසාගේ වචනය පිළිගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගියේය. ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ කෝලිය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය - "ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වන්දනා කරයි, නීරෝගී බව විමසයි. තවද ඇය මෙසේ පවසයි - 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියි. සත් දිනක් මුළා වූ ගැබක් ඇතිව දුක්ඛිත වූ... වේදනාවන් ඉවසමින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැබවින්ම සම්මා සම්බුද්ධයහ, ශ්‍රාවක සංඝයා සැබවින්ම සුපටිපන්නයහ, නිවන සැබවින්ම ඉතා සුවදායකය' යන සිතිවිලි තුනෙන් යුතුව කල් ගෙවන බව පවසයි."

---

‘‘သုခိနီ ဟောတု သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ; အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာယတူ’’တိ. သဟ ဝစနာ စ ပန ဘဂဝတော သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သုခိနီ အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ.

"කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සුවපත් වේවා! නීරෝගීව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කෙරේවා!" භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ වචනයත් සමඟම කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසාව සුවපත් වී, නීරෝගීව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය.

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ကောလိယပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန သကံ ဃရံ တေန ပစ္စာယာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သော ကောလိယပုတ္တော သုပ္ပဝါသံ ကောလိယဓီတရံ သုခိနိံ အရောဂံ အရောဂံ [Pg.95] ပုတ္တံ ဝိဇာတံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ, ယတြ ဟိ နာမာယံ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သဟ ဝစနာ စ ပန ဘဂဝတော သုခိနီ အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိဿတီ’’တိ! အတ္တမနော ပမုဒိတော ပီတိသောမနဿဇာတော အဟောသိ.

"ස්වාමීනි, එසේම වේවා" යැයි කියා ඒ කෝලිය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සතුටින් පිළිගෙන, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර තම නිවස බලා ගියේය. එහිදී ඔහු සුප්පවාසාව සුවපත්ව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කර සිටිනු දුටුවේය. එය දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි - "පින්වතුනි, ඒකාන්තයෙන්ම අසිරිමත්ය, ඒකාන්තයෙන්ම පුදුම සහගතය, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය සහ මහා ආනුභාවය කෙතරම්ද යත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වචනය පැවසූ සැනින්ම සුප්පවාසාව සුවපත්ව නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය!" ඔහු අතිශයින් සතුටු වූ, ප්‍රමෝදයට පත් වූ, ප්‍රීති සෝමනස්සයෙන් පිරි පුද්ගලයෙකු බවට පත් විය.

---

အထ ခေါ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သာမိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အယျပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေတိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဧတရဟိ သုခိနီ အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာတာ. သာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သုပ္ပဝါသာယ ကောလိယဓီတာယ သတ္တ ဘတ္တာနိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ.

එවිට කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා තම ස්වාමියා අමතා මෙසේ කීවාය: "ආර්ය පුත්‍රය, මෙහි එන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් මා වෙනුවෙන් උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් නමස්කාර කරන්න. 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් වඳියි' කියා පවසන්න. තවද මෙසේත් පවසන්න: 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් පුරා ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මුළුල්ලේ මූඪ ගර්භයකින් (දරු ප්‍රසූතියේ අපහසුවෙන්) පීඩා විඳි ඇය දැන් සුවපත් වී, නීරෝගීව, නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක් පුරා දානයට ආරාධනා කරයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුප්පවාසාගේ එම සත් දින දානය භික්ෂු සංඝයා සමඟ පිළිගන්නා සේක්වා!'"

---

‘‘ပရမ’’န္တိ ခေါ သော ကောလိယပုတ္တော သုပ္ပဝါသာယ ကောလိယဓီတာယ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ကောလိယပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

"යහපතැයි" කියා ඒ කෝලිය පුත්‍රයා සුප්පවාසාගේ වචනය පිළිගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාව වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ කෝලිය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය:

---

‘‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သုပ္ပဝါသာ, ဘန္တေ, ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေတိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဧတရဟိ သုခိနီ အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာတာ. သာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သုပ္ပဝါသာယ ကောလိယဓီတာယ သတ္တ ဘတ္တာနိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ.

"ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් වඳියි. තවද මෙසේත් පවසයි: 'ස්වාමීනි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් පුරා ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මුළුල්ලේ මූඪ ගර්භයකින් පීඩා විඳි ඇය දැන් සුවපත් වී, නීරෝගීව, නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක් පුරා දානයට ආරාධනා කරයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුප්පවාසාගේ එම සත් දින දානය භික්ෂු සංඝයා සමඟ පිළිගන්නා සේක්වා!'"

---

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရေန ဥပါသကေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တိတော ဟောတိ. သော စ ဥပါသကော အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ယေန သော ဥပါသကော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဥပါသကံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘သုပ္ပဝါသာ, အာဝုသော, ကောလိယဓီတာ သတ္တ [Pg.96] ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေသိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဧတရဟိ သုခိနီ အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာတာ. သာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. ကရောတု သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဘတ္တာနိ, ပစ္ဆာ တွံ ကရိဿသီ’တိ. တုယှေသော ဥပဋ္ဌာကော’’တိ.

එසමයෙහි එක්තරා උපාසකයෙකු විසින් පසුදින දානය සඳහා බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට ආරාධනා කර තිබුණි. ඒ උපාසකයා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේගේ උපස්ථායකයෙකි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මොග්ගල්ලාන, මෙහි එන්න. ඒ උපාසකයා වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්න: 'ඇවැත්නි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මූඪ ගර්භයකින් පීඩා විඳ ඇය දැන් සුවපත් වී නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක දානයක් පූජා කරයි. සුප්පවාසාට පළමුව ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙන්න, ඔබ ඉන්පසු එය කරන්න.' මොහු ඔබේ උපස්ථායකයෙකි."

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန သော ဥပါသကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဥပါသကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုပ္ပဝါသာ, အာဝုသော, ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေတိ. သတ္တာဟံ မူဠှဂဗ္ဘာ သာ ဧတရဟိ သုခိနီ အရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာတာ. သာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. ကရောတု သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဘတ္တာနိ, ပစ္ဆာ တွံ ကရိဿသီ’’တိ.

"එසේය, ස්වාමීනි" කියා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන ඒ උපාසකයා වෙත වැඩම කළහ. වැඩම කොට ඒ උපාසකයාට මෙසේ වදාළහ: "ඇවැත්නි, කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් වසරක් ගැබ් දරා සිටියාය. සත් දිනක් මූඪ ගර්භයකින් පීඩා විඳි ඇය දැන් සුවපත් වී නීරෝගී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඇය බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නයට සත් දිනක දානයක් පූජා කරයි. සුප්පවාසාට ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙන්න, ඔබ ඉන්පසු එය කරන්න."

---

‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, အယျော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ ပါဋိဘောဂေါ – ဘောဂါနဉ္စ ဇီဝိတဿ စ သဒ္ဓါယ စ, ကရောတု သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဘတ္တာနိ, ပစ္ဆာဟံ ကရိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဒွိန္နံ ခေါ တေ အဟံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ပါဋိဘောဂေါ – ဘောဂါနဉ္စ ဇီဝိတဿ စ. သဒ္ဓါယ ပန တွံယေဝ ပါဋိဘောဂေါ’’တိ.

"ස්වාමීනි, ඉදින් ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ මාගේ කරුණු තුනකට - එනම් මාගේ සම්පත්වලට, ජීවිතයට සහ ශ්‍රද්ධාවට - ඇප වන්නේ නම්, සුප්පවාසාට ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙමි. මම පසුව දානය පිරිනමන්නෙමි" යි ඔහු කීවේය. "ඇවැත්නි, මම ඔබේ කරුණු දෙකකට - එනම් සම්පත්වලට සහ ජීවිතයට - ඇප වෙමි. නමුත් ඔබේ ශ්‍රද්ධාව සම්බන්ධයෙන් ඔබම ඇප විය යුතුය."

---

‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, အယျော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒွိန္နံ ဓမ္မာနံ ပါဋိဘောဂေါ – ဘောဂါနဉ္စ ဇီဝိတဿ စ, ကရောတု သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဘတ္တာနိ, ပစ္ဆာဟံ ကရိဿာမီ’’တိ.

"ස්වාමීනි, ඉදින් ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ මාගේ කරුණු දෙකකට - එනම් සම්පත්වලට සහ ජීවිතයට - ඇප වන්නේ නම්, සුප්පවාසාට ඒ සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දෙමි. මම පසුව දානය පිරිනමන්නෙමි" යි ඔහු කීවේය.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တံ ဥပါသကံ သညာပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သညတ္တော, ဘန္တေ, သော ဥပါသကော မယာ; ကရောတု သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တ ဘတ္တာနိ, ပစ္ဆာ သော ကရိဿတီ’’တိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ ඒ උපාසකයා කැමති කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට වැඩම කළහ. වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, මම ඒ උපාසකයා කැමති කරවා ගත්තෙමි. සුප්පවාසාට සත් දින දානය පූජා කිරීමට ඉඩ දී ඔහු පසුව දානය පිරිනමනු ඇත."

---

အထ ခေါ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ, တဉ္စ ဒါရကံ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒာပေသိ သဗ္ဗဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ.

ඉක්බිති කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා සත් දිනක් පුරා බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ භික්ෂු සංඝයාට ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් ස්වහස්තයෙන්ම සලකා පැවරුවාය. ඒ දරුවා ලවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ද මුළු භික්ෂු සංඝයාට ද වන්දනා කරවූවාය.

---

အထ [Pg.97] ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တံ ဒါရကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဒါရက, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ န ကိဉ္စိ ဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘ကုတော မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ, ကုတော ယာပနီယံ! သတ္တ မေ ဝဿာနိ လောဟိတကုမ္ဘိယံ ဝုတ္တာနီ’’တိ.

එවිට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ ඒ දරුවාගෙන් මෙසේ ඇසූහ: "දරුව, ඔබට සුවපහසුද? ඔබට යැපිය හැකිද? කිසිදු දුකක් නැද්ද?" "ස්වාමීනි, සාරිපුත්තයන් වහන්ස, මට කොහින්ද සුවයක්? මට කොහින්ද යැපීමක්? මම සත් වසරක්ම ලේ කළයක (මව් කුසෙහි) වාසය කළෙමි" යි දරුවා පිළිතුරු දුන්නේය.

---

အထ ခေါ သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာ – ‘‘ပုတ္တော မေ ဓမ္မသေနာပတိနာ သဒ္ဓိံ မန္တေတီ’’တိ အတ္တမနာ ပမုဒိတာ ပီတိသောမနဿဇာတာ အဟောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ (သုပ္ပဝါသံ ကောလီယဓီတရံ အတ္တမနံ ပမုဒိတံ ပီတိသောမနဿဇာတံ ဝိဒိတွာ ) သုပ္ပဝါသံ ကောလိယဓီတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆေယျာသိ တွံ, သုပ္ပဝါသေ, အညမ္ပိ ဧဝရူပံ ပုတ္တ’’န္တိ? ‘‘ဣစ္ဆေယျာမဟံ, ဘဂဝါ, အညာနိပိ ဧဝရူပါနိ သတ္တ ပုတ္တာနီ’’တိ.

එවිට කෝලිය දියණිය වූ සුප්පවාසා "මාගේ පුත්‍රයා ධර්ම සේනාපතීන් වහන්සේ සමඟ කතාබස් කරයි" කියා අතිශයින් සතුටට පත්ව, ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සෝමනස්සයෙන් පිරී ගියාය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුප්පවාසාගේ ඒ ප්‍රීති සෝමනස්සය දැක ඇයට මෙසේ වදාළ සේක: "සුප්පවාසා, ඔබ මෙවැනි තවත් පුත්‍රයෙකු ලබන්නට කැමතිද?" "ස්වාමීනි, මම මෙවැනි තවත් පුත්‍රයන් සත් දෙනෙකු වුවද ලබන්නට කැමැත්තෙමි" යි ඇය සැළ කළාය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය වටහාගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘အသာတံ သာတရူပေန, ပိယရူပေန အပ္ပိယံ;

ဒုက္ခံ သုခဿ ရူပေန, ပမတ္တမတိဝတ္တတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ;

"අමනෝඥ දේ මනෝඥ ස්වරූපයෙන් ද, අප්‍රිය දේ ප්‍රිය ස්වරූපයෙන් ද, දුක සැප ස්වරූපයෙන් ද පෙනී සිටිමින් ප්‍රමාදී පුද්ගලයා මැඩපවත්වයි." (අටවන සූත්‍රයයි)

---

၉. ဝိသာခါသုတ္တံ

9. විශාඛා සූත්‍රය

---

၁၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိသာခါယ မိဂါရမာတုယာ ကောစိဒေဝ အတ္ထော ရညေ ပသေနဒိမှိ ကောသလေ ပဋိဗဒ္ဓေါ ဟောတိ. တံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော န ယထာဓိပ္ပာယံ တီရေတိ.

19. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල මිගාර මාතාව වූ විශාඛාවට කොසොල් රජු සමඟ සම්බන්ධ වූ යම් කටයුත්තක් තිබුණි. පසේනදී කොසොල් රජු එම කටයුත්ත ඇගේ කැමැත්ත පරිදි නිම නොකළේය.

---

အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဒိဝါ ဒိဝဿ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဝိသာခံ မိဂါရမာတရံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ ကုတော နု တွံ, ဝိသာခေ, အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘန္တေ, ကောစိဒေဝ အတ္ထော ရညေ ပသေနဒိမှိ ကောသလေ ပဋိဗဒ္ဓေါ; တံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော န ယထာဓိပ္ပာယံ တီရေတီ’’တိ.

ඉක්බිති මිගාර මාතාව වූ විශාඛාව දහවල් කාලයේදීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූවාය. එකත්පසක වාඩි වූ විශාඛාවගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූ සේක: "විශාඛාවනි, ඔබ මේ මද්දහනේ කොහේ සිට එන්නේද?" "ස්වාමීනි, මෙහි මට පසේනදී කොසොල් රජු සමඟ සම්බන්ධ වූ යම් කටයුත්තක් තිබුණි. රජු එය මා කැමති පරිදි නිම නොකළේය" යි ඇය සැළ කළාය.

---

အထ [Pg.98] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය වටහාගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘သဗ္ဗံ ပရဝသံ ဒုက္ခံ, သဗ္ဗံ ဣဿရိယံ သုခံ;

သာဓာရဏေ ဝိဟညန္တိ, ယောဂါ ဟိ ဒုရတိက္ကမာ’’တိ. နဝမံ;

‘‘අනුන්ට වසඟ වූ සෑම දෙයක්ම දුකකි. තමාගේම වසඟයෙහි පවතින (ස්වාධීන) සෑම දෙයක්ම සැපයකි. (අනුන් හා) පොදු වූ දෙයෙහි සත්ත්වයෝ පීඩා විඳිති. මක්නිසාද යත්, යෝගයන් (බන්ධනයන්) ඉක්මවා යෑම දුෂ්කර බැවිනි.’’ නවවන සූත්‍රයයි.

---

၁၀. ဘဒ္ဒိယသုတ္တံ

10. භද්දිය සූත්‍රය

---

၂၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အနုပိယာယံ ဝိဟရတိ အမ္ဗဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ!

20. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුපිය නුවර අඹ වනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල කාලීගෝධා (ශාක්‍ය කුමරියගේ) පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම ‘‘අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි!’’ යනුවෙන් උදාන පහළ කළහ.

---

အဿောသုံ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒိယဿ ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တဿ အရညဂတဿပိ ရုက္ခမူလဂတဿပိ သုညာဂါရဂတဿပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တဿ – ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ! သုတွာန နေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ, အာဝုသော, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ, ယံသ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတဿ ရဇ္ဇသုခံ, သော တမနုဿရမာနော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ!

බොහෝ භික්ෂූහු කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම ‘‘අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි!’’ යනුවෙන් උදාන පහළ කරන බව ඇසූහ. එය ඇසූ එම භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. ‘‘ඇවැත්නි, කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ ඒකාන්තයෙන්ම බඹසර වැසීමෙහි නොඇලී වෙසෙති. පෙර ගිහිව සිටියදී විඳි රජ සැපය සිහිපත් කරමින්, ඔහු අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරති’’ යනුවෙනි.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’န္တိ! နိဿံသယံ ခေါ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ. ယံသ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတဿ ရဇ္ဇသုခံ, သော တမနုဿရမာနော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ!

ඉක්බිති බොහෝ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ. ‘‘ස්වාමීනි, කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරති. ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ බඹසර වැසීමෙහි නොඇලී වෙසෙති. පෙර ගිහිව සිටියදී විඳි රජ සැපය සිහිපත් කරමින්, ඔහු අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරති’’ යනුවෙනි.

---

အထ [Pg.99] ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန ဘဒ္ဒိယံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော ဘဒ္ဒိယ, အာမန္တေတီ’’’တိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක් අමතා, ‘‘මහණ, මෙහි එන්න. මාගේ වචනයෙන් භද්දිය භික්ෂුවට මෙසේ කියන්න - ඇවැත්නි භද්දිය, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට ආමන්ත්‍රණය කරති’යි’’ වදාළ සේක.

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဒ္ဒိယံ ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော ဘဒ္ဒိယ, အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒိယံ ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ කියා ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ යම් තැනක වැඩසිටියේද එතැනට එළඹියේය. එළඹ කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවන්ට මෙසේ කීවේය. ‘‘ඇවැත්නි භද්දිය, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට ආමන්ත්‍රණය කරති’’ යනුවෙනි. ‘‘එසේය ඇවැත්නි’’ කියා කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවෝ ඒ භික්ෂුවට පිළිතුරු දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් කාලීගෝධා පුත් ආයුෂ්මත් භද්දිය තෙරණුවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

---

‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဘဒ္ဒိယ, အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ! ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

‘‘භද්දිය, ඔබ අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරන බව සැබෑද?’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ (භද්දිය තෙරණුවෝ පැවසූහ).

---

‘‘ကိံ ပန တွံ, ဘဒ္ဒိယ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ! ‘‘ပုဗ္ဗေ မေ, ဘန္တေ, အဂါရိယဘူတဿ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တဿ အန္တောပိ အန္တေပုရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ အဟောသိ, ဗဟိပိ အန္တေပုရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ အဟောသိ, အန္တောပိ နဂရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ အဟောသိ, ဗဟိပိ နဂရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ အဟောသိ, အန္တောပိ ဇနပဒေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ အဟောသိ, ဗဟိပိ ဇနပဒေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ အဟောသိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ရက္ခိတော ဂေါပိတော သန္တော ဘီတော ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ ဥဿင်္ကီ ဥတြာသီ ဝိဟာသိံ. ဧတရဟိ ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ ဧကော အဘီတော အနုဗ္ဗိဂ္ဂေါ အနုဿင်္ကီ အနုတြာသီ အပ္ပောဿုက္ကော ပန္နလောမော ပရဒတ္တဝုတ္တော, မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရာမိ. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ!

‘‘භද්දිය, ඔබ කිනම් අර්ථයක් දැක අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරන්නේද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, පෙර මම ගිහිව සිට රජකම් කරන කාලයෙහි අන්තඃපුරය ඇතුළතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි, අන්තඃපුරයෙන් පිටතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි. නගරය ඇතුළතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි, නගරයෙන් පිටතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි. ජනපදය ඇතුළතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි, ජනපදයෙන් පිටතද මනා ආරක්ෂාවන් සලසා තිබුණි. ස්වාමීනි, එසේ මැනවින් රකිනු ලැබූවත්, ආරක්ෂා කරනු ලැබූවත් මම බියපත් වූයෙක්, තැතිගත් වූයෙක්, සැක සහිත වූයෙක්, තැතිගැනීම් සහිත වූයෙක් වී වාසය කළෙමි. ස්වාමීනි, දැන් මම අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, හුදකලාව, බියක් නැතිව, තැතිගැනීමක් නැතිව, සැකයක් නැතිව, නොතැතිගෙන, වෙහෙසක් නැතිව, සන්සුන්ව, අනුන් දෙන දෙයින් යැපෙමින්, මුවකු බඳු වූ (නිදහස්) සිතින් වාසය කරමි. ස්වාමීනි, මම මෙබඳු අර්ථයක් දැක අරණ්‍යයකට ගියද, රුක් මුලකට ගියද, හිස් නිවසකට ගියද, නිරතුරුවම - අහෝ සැපයකි! අහෝ සැපයකි! - යනුවෙන් උදාන පහළ කරමි’’ යනුවෙනි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဿန္တရတော [Pg.100] န သန္တိ ကောပါ,ဣတိဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တော;

တံ ဝိဂတဘယံ သုခိံ အသောကံ,ဒေဝါ နာနုဘဝန္တိ ဒဿနာယာ’’တိ. ဒသမံ;

‘‘යමෙකුගේ අභ්‍යන්තරයෙහි ක්‍රෝධයන් නැද්ද, යමෙක් මෙසේ භවය හා විභවය ඉක්මවා ගියේද, බිය රහිත වූ, සැපවත් වූ, ශෝක රහිත වූ ඒ (රහතන් වහන්සේව) දැකීමට දෙවියෝ පවා සමත් නොවෙති.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

---

မုစလိန္ဒဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော နိဋ္ဌိတော.

දෙවන මුචලින්ද වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

---

မုစလိန္ဒော ရာဇာ ဒဏ္ဍေန, သက္ကာရော ဥပါသကေန စ;

ဂဗ္ဘိနီ ဧကပုတ္တော စ, သုပ္ပဝါသာ ဝိသာခါ စ;

ကာဠီဂေါဓာယ ဘဒ္ဒိယောတိ.

මුචලින්ද, රාජ, දණ්ඩ, සක්කාර, උපාසක, ගබ්භිනී, ඒකපුත්ත, සුප්පවාසා, විසාඛා සහ කාලීගෝධා පුත් භද්දිය යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.

---

၃. နန္ဒဝဂ္ဂေါ

3. නන්ද වර්ගය

---

၁. ကမ္မဝိပါကဇသုတ္တံ

1. කම්මවිපාකජ සූත්‍රය

---

၂၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပုရာဏကမ္မဝိပါကဇံ ဒုက္ခံ တိဗ္ဗံ ခရံ ကဋုကံ ဝေဒနံ အဓိဝါသေန္တော သတော သမ္ပဇာနော အဝိဟညမာနော.

21. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, පෙර කරන ලද කර්ම විපාකයන්ගෙන් හටගත්, තීව්‍ර වූ, කටුක වූ, රුදුරු වූ දුක් වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසමින් හිඳ සිටියේය.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပုရာဏကမ္မဝိပါကဇံ ဒုက္ခံ တိဗ္ဗံ ခရံ ကဋုကံ ဝေဒနံ အဓိဝါသေန္တံ သတံ သမ္ပဇာနံ အဝိဟညမာနံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, පෙර කර්ම විපාකයන්ගෙන් හටගත් තීව්‍ර වූ, කටුක වූ, රුදුරු වූ දුක් වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසමින් සිටි ඒ භික්ෂුව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘သဗ္ဗကမ္မဇဟဿ ဘိက္ခုနော,ဓုနမာနဿ ပုရေ ကတံ ရဇံ;

အမမဿ ဌိတဿ တာဒိနော,အတ္ထော နတ္ထိ ဇနံ လပေတဝေ’’တိ. ပဌမံ;

‘‘සෑම කර්මයක්ම අත්හළා වූ, පෙර කළ කෙලෙස් රජස් දුරු කරන්නා වූ, මමත්වය රහිත වූ, (නිවනෙහි) පිහිටියා වූ, තාදි ගුණයෙන් යුත් භික්ෂුවට (තමා ගැන) ජනයාට පැවසීමේ අවශ්‍යතාවක් නැත.’’ පළමු සූත්‍රයයි.

---

၂. နန္ဒသုတ္တံ

2. නන්ද සූත්‍රය

---

၂၂. ဧဝံ [Pg.101] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ နန္ဒော ဘဂဝတော ဘာတာ မာတုစ္ဆာပုတ္တော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေတိ – ‘‘အနဘိရတော အဟံ, အာဝုသော, ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ; န သက္ကောမိ ဗြဟ္မစရိယံ သန္ဓာရေတုံ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’တိ.

22. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සුළු මවගේ පුත් වූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ බොහෝ භික්ෂූන්ට මෙසේ පැවසූහ. ‘‘ඇවැත්නි, මම නොඇලීමෙන් බඹසර වසමි. මට බ්‍රහ්මචර්යාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිය. මම ශික්ෂාව පසෙක තබා ගිහි බවට පත්වෙමි’’ යනුවෙනි.

---

အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, နန္ဒော ဘဂဝတော ဘာတာ မာတုစ္ဆာပုတ္တော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေတိ – ‘အနဘိရတော အဟံ, အာဝုသော, ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ, န သက္ကောမိ ဗြဟ္မစရိယံ သန္ဓာရေတုံ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’’တိ.

එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර, මව්පස සහෝදරියගේ පුත් වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ බොහෝ භික්ෂූන් හමුවේ මෙසේ පවසති: ‘ඇවැත්නි, මම නොඇලී (කලකිරීමෙන්) බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමි. මට බ්‍රහ්මචරියාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිය. මම ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර (සිවුරු හැර) ගිහි බවට පත් වෙමි’ කියායි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန နန္ဒံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော နန္ဒ, အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ နန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော နန္ဒ, အာမန္တေတီ’’တိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක් අමතා, “මහණ, ඔබ ගොස් මාගේ වචනයෙන් නන්ද මහණාට මෙසේ පවසන්න: ‘ඇවැත් නන්ද, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අඬගසන සේක’ කියායි.” “එසේය ස්වාමීනී” කියා ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන් වෙත ගොස්, “ඇවැත් නන්ද, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අඬගසන සේක” යි පැවසීය.

---

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“ඇවැත්නි, එසේය” යි ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ ඒ භික්ෂුවට පිළිතුරු දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව වාඩි වූහ. එකත්පස්ව වාඩි වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

---

‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, နန္ဒ, သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေသိ – ‘အနဘိရတော အဟံ, အာဝုသော, ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ, န သက္ကောမိ ဗြဟ္မစရိယံ သန္ဓာရေတုံ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

“නන්ද, ඔබ බොහෝ භික්ෂූන් හමුවේ, ‘ඇවැත්නි, මම නොඇලී බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමි, මට බ්‍රහ්මචරියාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිය, ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර ගිහි බවට පත් වෙමි’ යි පැවසූ බව සැබෑද?” “එසේය ස්වාමීනී” (නන්ද හිමියෝ පැවසූහ).

---

‘‘ကိဿ ပန တွံ, နန္ဒ, အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရသိ, န သက္ကောသိ ဗြဟ္မစရိယံ သန္ဓာရေတုံ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿသီ’’တိ? ‘‘သာကိယာနီ မံ, ဘန္တေ, ဇနပဒကလျာဏီ ဃရာ နိက္ခမန္တဿ ဥပဍ္ဎုလ္လိခိတေဟိ ကေသေဟိ အပလောကေတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘တုဝဋံ ခေါ, အယျပုတ္တ, အာဂစ္ဆေယျာသီ’တိ. သော [Pg.102] ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တမနုဿရမာနော အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ, န သက္ကောမိ ဗြဟ္မစရိယံ သန္ဓာရေတုံ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’တိ.

“නන්ද, ඔබ කුමන කරුණක් නිසා නොඇලී බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙන්නේද? ඇයි ඔබට බ්‍රහ්මචරියාව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිව ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර ගිහි බවට පත් වීමට උත්සාහ කරන්නේ?” “ස්වාමීනී, මම ගිහිගෙයින් නික්ම එන කල, ශාක්‍ය කුමරියක වූ ජනපදකල්‍යාණිය අඩක් පීරන ලද කෙස්වැටියෙන් යුතුව මා දෙස බලා මෙසේ කීවාය: ‘ආර්ය පුත්‍රය, වහාම ආපසු වැඩම කරන්න’ කියායි. ස්වාමීනී, මම එය සිහිපත් කරමින් නොඇලී බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමි. මට බ්‍රහ්මචරියාව රැක ගැනීමට නොහැකිය. ශික්ෂාව ප්‍රහීණ කර ගිහි බවට පත් වෙමි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဇေတဝနေ အန္တရဟိတော ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ပါတုရဟောသိ.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ගේ අතින් අල්ලා ගත්හ. යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් නැමූ අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කළ අතක් නමන්නේද, එමෙන්ම ජේතවනාරාමයෙන් අතුරුදහන් වී තව්තිසා දෙව්ලොව පහළ වූ සේක.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန ပဉ္စမတ္တာနိ အစ္ဆရာသတာနိ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတာနိ ဟောန္တိ ကကုဋပါဒါနိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, နန္ဒ, ဣမာနိ ပဉ္စ အစ္ဆရာသတာနိ ကကုဋပါဒါနီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

ඒ අවස්ථාවේ ‘කකුටපාද’ (පරෙවි පාද වැනි රතු පැහැ පාද ඇති) දිව්‍ය අප්සරාවෝ පන්සියයක් පමණ සක් දෙවිඳුන් හමුවට පැමිණ සිටියහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන් අමතා, “නන්ද, පරෙවි පාද බඳු රතු පැහැ පාද ඇති මේ පන්සියයක් දිව්‍ය අප්සරාවන් ඔබ දකින්නෙහිද?” යි ඇසූ සේක. “එසේය ස්වාමීනී” (නන්ද හිමියෝ පැවසූහ).

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, နန္ဒ, ကတမာ နု ခေါ အဘိရူပတရာ ဝါ ဒဿနီယတရာ ဝါ ပါသာဒိကတရာ ဝါ, သာကိယာနီ ဝါ ဇနပဒကလျာဏီ, ဣမာနိ ဝါ ပဉ္စ အစ္ဆရာသတာနိ ကကုဋပါဒါနီ’’တိ? ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပလုဋ္ဌမက္ကဋီ ကဏ္ဏနာသစ္ဆိန္နာ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သာကိယာနီ ဇနပဒကလျာဏီ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ဥပနိဓာယ သင်္ချမ္ပိ နောပေတိ ကလဘာဂမ္ပိ နောပေတိ ဥပနိဓိမ္ပိ နောပေတိ. အထ ခေါ ဣမာနိ ပဉ္စ အစ္ဆရာသတာနိ အဘိရူပတရာနိ စေဝ ဒဿနီယတရာနိ စ ပါသာဒိကတရာနိ စာ’’တိ.

“නන්ද, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? වඩාත් රූමත්, වඩාත් දර්ශනීය, වඩාත් ප්‍රසාදජනක කවුරුන්ද? ශාක්‍ය කුමරිය වූ ජනපදකල්‍යාණියද, නැතහොත් පරෙවි පාද ඇති මේ පන්සියයක් දිව්‍ය අප්සරාවන්ද?” “ස්වාමීනී, කන් හා නාසය කැපී ගිය වැඳිරිියක හා සමානව, මේ දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය සමඟ සසඳන විට ශාක්‍ය කුමරිය වූ ජනපදකල්‍යාණිය ගණනය කිරීමටවත්, ඇයගෙන් අල්ප මාත්‍රයකටවත්, ඇය හා සැසඳීමටවත් නොහැකිය. සැබවින්ම මේ දිව්‍ය අප්සරාවෝම වඩාත් රූමත්ය, වඩාත් දර්ශනීයය, වඩාත් ප්‍රසාදජනකය.”

---

‘‘အဘိရမ, နန္ဒ, အဘိရမ, နန္ဒ! အဟံ တေ ပါဋိဘောဂေါ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ပဋိလာဘာယ ကကုဋပါဒါန’’န္တိ. ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပါဋိဘောဂေါ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ပဋိလာဘာယ ကကုဋပါဒါနံ, အဘိရမိဿာမဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ.

“නන්ද, සතුටු වන්න. නන්ද, සතුටු වන්න. මේ පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට මම ඔබට ඇප වෙමි.” “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට මට ඇප වන්නේ නම්, ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යටතේ බ්‍රහ්මචරියාවෙහි සතුටින් වෙසෙන්නෙමි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု အန္တရဟိတော ဇေတဝနေ ပါတုရဟောသိ.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ගේ අතින් අල්ලා ගත්හ. යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් නැමූ අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කළ අතක් නමන්නේද, එමෙන්ම තව්තිසා දෙව්ලොවෙන් අතුරුදහන් වී ජේතවනාරාමයෙහි පහළ වූ සේක.

---

အဿောသုံ [Pg.103] ခေါ ဘိက္ခူ – ‘‘အာယသ္မာ ကိရ နန္ဒော ဘဂဝတော ဘာတာ မာတုစ္ဆာပုတ္တော အစ္ဆရာနံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ; ဘဂဝါ ကိရဿ ပါဋိဘောဂေါ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ပဋိလာဘာယ ကကုဋပါဒါန’’န္တိ.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර, මව්පස සහෝදරියගේ පුත් වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ දිව්‍ය අප්සරාවන් උදෙසා බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙති. පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උන්වහන්සේට ඇප වී ඇති බව අසන්නට ලැබේ” යි භික්ෂූන් අතර කතාවක් පැතිර ගියේය.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော နန္ဒဿ သဟာယကာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ဘတကဝါဒေန စ ဥပက္ကိတကဝါဒေန စ သမုဒါစရန္တိ – ‘‘ဘတကော ကိရာယသ္မာ နန္ဒော ဥပက္ကိတကော ကိရာယသ္မာ နန္ဒော အစ္ဆရာနံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ; ဘဂဝါ ကိရဿ ပါဋိဘောဂေါ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ပဋိလာဘာယ ကကုဋပါဒါန’’န္တိ.

එවිට ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියන්ගේ යහළු භික්ෂූහු උන්වහන්සේට ‘කුලීකරු’ යැයිද, ‘මිලට ගත් තැනැත්තා’ යැයිද කියමින් උපහාස කළහ: “ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ කුලීකරුවෙකි, උන්වහන්සේ මිලට ගත් අයෙකි. දිව්‍ය අප්සරාවන් උදෙසා බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙති. පරෙවි පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියය ලබා දීමට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උන්වහන්සේට ඇප වී ඇත” යනාදී වශයෙනි.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒော သဟာယကာနံ ဘိက္ခူနံ ဘတကဝါဒေန စ ဥပက္ကိတကဝါဒေန စ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ နန္ဒော အရဟတံ အဟောသိ.

එවිට ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ ස්වකීය මිත්‍ර භික්ෂූන්ගේ ‘කුලීකරු’ හා ‘මිලට ගත් තැනැත්තා’ යන උපහාස වචන නිසා පීඩාවට පත්ව, ලජ්ජාවට පත්ව, පිළිකුලෙන් යුක්තව, හුදෙකලා වූහ. අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව, නිවන කරා මෙහෙයවන ලද සිතින් යුතුව වෙසෙන උන්වහන්සේ, යම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනාකොට ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙද්ද, ඒ උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවේ කෙළවර වූ අර්හත් ඵලය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන, එයට පැමිණ වාසය කළහ. “ජාතිය (ඉපදීම) අවසන් විය, බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරීම නිම විය, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් පසු තවත් කළ යුතු දෙයක් නැත” යි අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක් නමක් වූහ.

---

အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, နန္ဒော ဘဂဝတော ဘာတာ မာတုစ္ဆာပုတ္တော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. ဘဂဝတောပိ ခေါ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ – ‘‘နန္ဒော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ.

එකල්හි එක්තරා දේවතාවෙක් රාත්‍රිය ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා සුන්දර වර්ණයෙන් මුළු ජේතවනාරාමයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව සිටගත්තේය. එකත්පස්ව සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර වූ ආයුෂ්මත් නන්ද හිමියෝ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන වාසය කරති.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේටද “නන්ද ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කර අර්හත් ඵලයට පැමිණ වාසය කරයි” යන ඥානය පහළ විය.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယံ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပါဋိဘောဂေါ ပဉ္စန္နံ အစ္ဆရာသတာနံ ပဋိလာဘာယ ကကုဋပါဒါနံ, မုဉ္စာမဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဧတသ္မာ ပဋိဿဝါ’’တိ. ‘‘မယာပိ ခေါ [Pg.104] တွံ, နန္ဒ, စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘နန္ဒော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. ဒေဝတာပိ မေ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ – ‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, နန္ဒော ဘဂဝတော ဘာတာ မာတုစ္ဆာပုတ္တော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’တိ. ယဒေဝ ခေါ တေ, နန္ဒ, အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ, အထာဟံ မုတ္တော ဧတသ္မာ ပဋိဿဝါ’’တိ.

එසඳ ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ එම රැය ඇවෑමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, පරෙවි පාද බඳු වූ රතු පැහැති පාද ඇති දිව්‍ය අප්සරාවන් පන්සියයක් මට ලබා දෙන බවට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් පොරොන්දුවක් වූ සේක් ද, ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේව ඒ පොරොන්දුවෙන් නිදහස් කරමි.” එකල්හි බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “නන්ද, මම ද මාගේ සිතින් ඔබගේ සිත පිරිසිඳ දැනගත්තෙමි—නන්ද භික්ෂුව ආසවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර සම්පූර්ණ කොට වාසය කරයි කියාය. දේවතාවෝ ද මට මේ කරුණ පැවසූහ: ‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සහෝදර වූ, සුළු මවගේ පුත් වූ ආයුෂ්මත් නන්ද තෙරණුවෝ ආසවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර සම්පූර්ණ කොට වාසය කරති’ කියාය. නන්ද, යම් කලෙක උපාදාන රහිතව ඔබගේ සිත ආසවයන්ගෙන් මිදුණේ ද, එකල්හි මම ද ඒ පොරොන්දුවෙන් නිදහස් වීමි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මෙම උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘ယဿ နိတ္တိဏ္ဏော ပင်္ကော,မဒ္ဒိတော ကာမကဏ္ဋကော;

မောဟက္ခယံ အနုပ္ပတ္တော,သုခဒုက္ခေသု န ဝေဓတီ သ ဘိက္ခူ’’တိ. ဒုတိယံ;

“යමෙකු විසින් (කෙලෙස්) මඩ ගොහොරුව තරණය කරන ලද්දේ ද, කාම නමැති කටුව පාගා මර්දනය කරන ලද්දේ ද, මෝහය ක්ෂය කිරීමේ (නිවනට) පැමිණියේ ද, සුව දුක් දෙකෙහි නොසැලෙන ඒ පුද්ගලයා සැබෑ භික්ෂුවකි.” (දෙවන සූත්‍රයයි)

---

၃. ယသောဇသုတ္တံ

3. යසෝජ සූත්‍රය

---

၂၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ယသောဇပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေဓ ခေါ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ.

23. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල යසෝජ තෙරණුවන් ප්‍රමුඛ වූ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණියහ. එහිදී ආගන්තුක භික්ෂූහු නේවාසික භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු තැන්පත් කරමින් සිටියදී මහත් ශබ්දයක්, ඝෝෂාවක් ඇති විය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကေ ပနေတေ, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဧတာနိ, ဘန္တေ, ယသောဇပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေတေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ, မမ ဝစနေန တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’’တိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් අමතා, “ආනන්ද, මාළු උදුරා ගන්නා ධීවරයන් මෙන් මේ මහත් ශබ්ද පවත්වන පිරිස කවුරුන්ද?” යි විමසූ සේක. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණි යසෝජ තෙරණුවන් ප්‍රමුඛ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූහුය. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු නේවාසික භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳර කතා කරමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු අස්පස් කරද්දී මේ මහත් ශබ්දය හටගත්තේය” යි (ආනන්ද තෙරණුවෝ) පැවසූහ. “එසේ නම් ආනන්ද, මාගේ වචනයෙන් ඒ භික්ෂූන් අමතා ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක’ යි පවසන්න” යි වදාළ සේක.

---

‘‘ဧဝံ[Pg.105], ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී ඒ භික්ෂූන් වැඩසිටි තැනට ගොස්, “ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක” යි පැවසූහ. “ඇවැත්නි, එසේය” යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂූන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

---

‘‘ကိံ နု တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ, ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ယသောဇော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ သာဝတ္ထိံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေမေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ပဏာမေမိ ဝေါ ; န ဝေါ မမ သန္တိကေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ.

“මහණෙනි, කුමන කරුණක් නිසා ඔබලා මාළු උදුරා ගන්නා ධීවරයන් මෙන් මෙසේ මහත් ශබ්ද ඝෝෂා පැවැත්වූවහුද?” මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් යසෝජ තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණි මේ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූහුය. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු නේවාසික භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳර කතා කරමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු අස්පස් කරද්දී මේ මහත් ශබ්දය හටගත්තේය” යි පැවසූහ. “මහණෙනි, යන්න. මම ඔබලා පිටමං කරමි (පණාමනය කරමි). ඔබලා මා සමීපයෙහි නොසිටිය යුතුය” යි වදාළ සේක.

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဝဇ္ဇီ တေန စာရိကံ ပက္ကမိံသု. ဝဇ္ဇီသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနာ ယေန ဝဂ္ဂုမုဒါ နဒီ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝဂ္ဂုမုဒါယ နဒိယာ တီရေ ပဏ္ဏကုဋိယော ကရိတွာ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆိံသု.

“එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන අසුන්වලින් නැගී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට, සේනාසන අස්පස් කර, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන වජ්ජි රට බලා චාරිකාවේ වැඩියහ. වජ්ජි රටෙහි අනුපිළිවෙලින් චාරිකා කරමින් වග්ගුමුදා නදිය වෙත පැමිණියහ. එසේ පැමිණ වග්ගුමුදා නදී තෙර පන්සල් සාදාගෙන වස් විසූහ.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ ယသောဇော ဝဿူပဂတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘဂဝတာ မယံ, အာဝုသော, ပဏာမိတာ အတ္ထကာမေန ဟိတေသိနာ, အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, တထာ ဝိဟာရံ ကပ္ပေမ ယထာ နော ဝိဟရတံ ဘဂဝါ အတ္တမနော အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ယသောဇဿ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဝူပကဋ္ဌာ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရန္တာ တေနေဝန္တရဝဿေန သဗ္ဗေဝ တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆာကံသု.

එවිට වස් විසූ ආයුෂ්මත් යසෝජ තෙරණුවෝ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, අප කෙරෙහි යහපත කැමති, හිතෛෂී වූ, අනුකම්පා සහගත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පාවෙන් යුතුවම අපව පිටමං කළ සේක. ඇවැත්නි, දැන් අප යම් අයුරකින් වාසය කළහොත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතුටට පත් වන්නේ ද, අප ඒ අයුරින් වාසය කරමු.” “ඇවැත්නි, එසේය” යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් යසෝජ තෙරණුවන්ට පිළිතුරු දුන්හ. ඉක්බිති ඒ භික්ෂූහු හුදෙකලා වූවාහු, අප්‍රමාදී වූවාහු, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරද්දී, ඒ වස් කාලය ඇතුළතදීම සියලු දෙනාම ත්‍රිවිද්‍යාවන් සාක්ෂාත් කළහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဝေသာလီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဝေသာလီ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර රිසි තාක් කල් වැඩසිට විශාලා මහනුවර දෙසට චාරිකාවෙහි වැඩියහ. අනුපිළිවෙලින් චාරිකා කරමින් විශාලා මහනුවරට පැමිණි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක.

---

အထ [Pg.106] ခေါ ဘဂဝါ ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာနံ ဘိက္ခူနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ မနသိ ကရိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာလောကဇာတာ ဝိယ မေ, အာနန္ဒ, ဧသာ ဒိသာ, ဩဘာသဇာတာ ဝိယ မေ, အာနန္ဒ, ဧသာ ဒိသာ; ယဿံ ဒိသာယံ ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ. ဂန္တုံ အပ္ပဋိကူလာသိ မေ မနသိ ကာတုံ. ပဟိဏေယျာသိ တွံ, အာနန္ဒ, ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာနံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဒူတံ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတိ, သတ္ထာ အာယသ္မန္တာနံ ဒဿနကာမော’’’တိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වග්ගුමුදා නදී තෙර වසන භික්ෂූන්ගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැනගෙන, මෙනෙහි කොට, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් අමතා මෙසේ වදාළහ: “ආනන්ද, වග්ගුමුදා නදී තෙර භික්ෂූන් වසන ඒ දිශාව මට ආලෝකවත් වී ඇති සේ පෙනේ. ආනන්ද, ඒ දිශාව මට ප්‍රභාමත් වී ඇති සේ පෙනේ. එහි යාමට හෝ මෙනෙහි කිරීමට මට කිසිදු අමනාපයක් නැත. ආනන්ද, ඔබ වග්ගුමුදා නදී තෙර වසන ඒ භික්ෂූන් වෙත දූතයෙකු යවා ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක, ශාස්තෘන් වහන්සේට ඔබ වහන්සේලාව දැකගැනීමට වුවමනා වී ඇත’ යි පණිවිඩයක් යවන්න.”

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန အညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အာဝုသော, ယေန ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယေ ဘိက္ခူ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတိ, သတ္ထာ အာယသ္မန္တာနံ ဒဿနကာမော’’’တိ.

“එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී එක්තරා භික්ෂුවක් වෙත ගොස් මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, මෙහි එන්න. ඔබ වග්ගුමුදා නදී තෙර වසන භික්ෂූන් වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්න: ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා කැඳවන සේක, ශාස්තෘන් වහන්සේට ඔබ වහන්සේලාව දැකගැනීමට වුවමනා වී ඇත’ යි පවසන්න.”

---

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ အန္တရဟိတော ဝဂ္ဂုမုဒါယ နဒိယာ တီရေ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတိ, သတ္ထာ အာယသ္မန္တာနံ ဒဿနကာမော’’တိ.

"එසේය, ඇවැත්නි" යි ඒ භික්ෂුව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ගේ වචනය පිළිගෙන - ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් - මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙන් අතුරුදන් වී වග්ගුමුදා නදිය අසල ඒ භික්ෂූන් ඉදිරියේ පහළ විය. ඉක්බිති ඒ භික්ෂුව වග්ගුමුදා තීරයේ වසන භික්ෂූන්ට මෙසේ පැවසීය: "ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබ වහන්සේලා අමතන සේක, ශාස්තෘන් වහන්සේට ඔබ වහන්සේලා දැකීමට අවශ්‍ය වී ඇත."

---

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဝဂ္ဂုမုဒါယ နဒိယာ တီရေ အန္တရဟိတာ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ ဘဂဝတော သမ္မုခေ ပါတုရဟေသုံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ အာနေဉ္ဇေန သမာဓိနာ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတမေန နု ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟာရေန ဧတရဟိ ဝိဟရတီ’’တိ? အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အာနေဉ္ဇေန ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟာရေန ဧတရဟိ ဝိဟရတီ’’တိ. သဗ္ဗေဝ အာနေဉ္ဇသမာဓိနာ နိသီဒိံသု.

"එසේය, ඇවැත්නි" යි ඒ භික්ෂූන් ඒ භික්ෂුවගේ වචනය පිළිගෙන, සෙනසුන් පිළියෙළ කොට පාත්‍ර සිවුරු ගෙන - ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් - වග්ගුමුදා නදිය අසලින් අතුරුදන් වී මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ පහළ වූහ. ඒ අවස්ථාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආනෙඤ්ජ (නොසැලෙන) සමාධියෙන් වැඩසිටි සේක. එවිට ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කිනම් විහරණයකින් වැඩසිටින සේක් ද?" ඉක්බිති ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් ආනෙඤ්ජ විහරණයෙන් වැඩසිටින සේක." එවිට ඒ සියලුම භික්ෂූන් ද ආනෙඤ්ජ සමාධියෙන් වැඩසිටියහ.

---

အထ [Pg.107] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ, နိက္ခန္တေ ပဌမေ ယာမေ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ; နိက္ခန္တော ပဌမော ယာမော; စိရနိသိန္နာ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ; ပဋိသမ္မောဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ පළමු යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, රාත්‍රිය ඉක්ම ගියේය; පළමු යාමය ගෙවී ගියේය; පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති; ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආගන්තුක භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සේක්වා." මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව වැඩසිටි සේක.

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ, နိက္ခန္တေ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ; နိက္ခန္တော မဇ္ဈိမော ယာမော; စိရနိသိန္နာ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ; ပဋိသမ္မောဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ මධ්‍යම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, රාත්‍රිය ඉක්ම ගියේය; මධ්‍යම යාමය ගෙවී ගියේය; පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති; ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආගන්තුක භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සේක්වා." දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව වැඩසිටි සේක.

---

တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ, နိက္ခန္တေ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေ, နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ; နိက္ခန္တော ပစ္ဆိမော ယာမော; ဥဒ္ဓသ္တော အရုဏော; နန္ဒိမုခီ ရတ္တိ; စိရနိသိန္နာ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ; ပဋိသမ္မောဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟီ’’တိ.

තුන්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අරුණෝදය උදා වෙද්දී, සොඳුරු අලුයම් කාලයේ අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, රාත්‍රිය ඉක්ම ගියේය; පශ්චිම යාමය ගෙවී ගියේය; අරුණ උදා විය; රාත්‍රිය අලුයම විය; පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති; ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආගන්තුක භික්ෂූන් සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන සේක්වා."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သစေ ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, ဇာနေယျာသိ ဧတ္တကမ္ပိ တေ နပ္ပဋိဘာသေယျ. အဟဉ္စ, အာနန္ဒ, ဣမာနိ စ ပဉ္စ ဘိက္ခုသတာနိ သဗ္ဗေဝ အာနေဉ္ဇသမာဓိနာ နိသီဒိမှာ’’တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සමාධියෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්ද, ඉදින් ඔබ දැන සිටියේ නම් මෙතරම් දෙයක්වත් නොකියනු ඇත. ආනන්ද, මම ද මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා ද යන සියලු දෙනාම ආනෙඤ්ජ සමාධියෙන් වාඩි වී සිටියෙමු."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ယဿ ဇိတော ကာမကဏ္ဋကော,အက္ကောသော စ ဝဓော စ ဗန္ဓနဉ္စ;

ပဗ္ဗတောဝ သော ဌိတော အနေဇော,သုခဒုက္ခေသု န ဝေဓတီ သ ဘိက္ခူ’’တိ. တတိယံ;

"යමෙකු විසින් කාම නැමති කටුව ජය ගන්නා ලද්දේ ද, නින්දා අපහාස, හිංසා පීඩා හා බන්ධනයන් (ඉවසා ජය ගන්නා ලද්දේ ද), හෙතෙම පර්වතයක් මෙන් නොසැලී සිටියි. සැප දුක් හමුවේ කම්පා නොවන ඒ භික්ෂුව (සැබෑ භික්ෂුවකි)." තෙවන සූත්‍රයයි.

---

၄. သာရိပုတ္တသုတ္တံ

4. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

---

၂၄. ဧဝံ [Pg.108] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

24. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කරවාගෙන වාඩි වී සිටි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කරවාගෙන වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ယထာပိ ပဗ္ဗတော သေလော, အစလော သုပ္ပတိဋ္ဌိတော;

ဧဝံ မောဟက္ခယာ ဘိက္ခု, ပဗ္ဗတောဝ န ဝေဓတီ’’တိ. စတုတ္ထံ;

"යම් සේ තනි කළු ගලින් සැදි පර්වතයක් මැනවින් පිහිටා නොසැලී පවතී ද, එසේම මෝහය ක්ෂය කළ භික්ෂුව පර්වතයක් මෙන් නොසැලෙයි." සිව්වන සූත්‍රයයි.

---

၅. မဟာမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ

5. මහා මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය

---

၂၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ကာယဂတာယ သတိယာ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာယ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ကာယဂတာယ သတိယာ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာယ.

25. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, තමා තුළ මැනවින් පිහිටුවන ලද කායගතා සතියෙන් යුතුව වාඩි වී සිටි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, තමා තුළ මැනවින් පිහිටුවන ලද කායගතා සතියෙන් යුතුව වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘သတိ ကာယဂတာ ဥပဋ္ဌိတာ,ဆသု ဖဿာယတနေသု သံဝုတော;

သတတံ ဘိက္ခု သမာဟိတော,ဇညာ နိဗ္ဗာနမတ္တနော’’တိ. ပဉ္စမံ;

"යමෙකුට කායගතා සතිය මැනවින් පිහිටා ඇත්තේ ද, සවැදෑරුම් ස්පර්ශ ආයතනයන්හි සංවර වූ, නිරතුරුව සමාහිත වූ ඒ භික්ෂුව තමාගේ නිර්වාණය අවබෝධ කරගන්නේය." පස්වන සූත්‍රයයි.

---

၆. ပိလိန္ဒဝစ္ဆသုတ္တံ

6. පිළින්දවච්ඡ සූත්‍රය

---

၂၆. ဧဝံ [Pg.109] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော ဘိက္ခူ ဝသလဝါဒေန သမုဒါစရတိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, ပိလိန္ဒဝစ္ဆော ဘိက္ခူ ဝသလဝါဒေန သမုဒါစရတီ’’တိ.

26. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දුන් වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට "වසල" යන වචනයෙන් කතා කරති. එවිට බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට 'වසල' යන වචනයෙන් කතා කරන සේක."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန ပိလိန္ဒဝစ္ဆံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော ပိလိန္ဒဝစ္ဆ, အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ပိလိန္ဒဝစ္ဆံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော ပိလိန္ဒဝစ္ဆ, အာမန္တေတီ’’တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුවක් අමතා, "මහණ, ඔබ ගොස් මාගේ වචනයෙන් පිළින්දවච්ඡ භික්ෂුවට මෙසේ කියන්න: 'ඇවැත් පිළින්දවච්ඡ, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අමතන සේක' කියායි" වදාළ සේක. "එසේය ස්වාමීනී" යි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වෙත ගොස් මෙසේ පැවසීය: "ඇවැත් පිළින්දවච්ඡ, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අමතන සේක."

---

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ပိလိန္ဒဝစ္ဆံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဝစ္ဆ, ဘိက္ခူ ဝသလဝါဒေန သမုဒါစရသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

"එසේය ඇවැත්නි" යි ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුවට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසා වදාළ සේක: "වච්ඡ, ඔබ භික්ෂූන්ට 'වසල' යන වචනයෙන් ආමන්ත්‍රණය කරන බව සැබෑද?" "එසේය, ස්වාමීනි" යි උන්වහන්සේ පිළිතුරු දුන්හ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ မနသိ ကရိတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘မာ ခေါ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္ဆဿ ဘိက္ခုနော ဥဇ္ဈာယိတ္ထ. န, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္ဆော ဒေါသန္တရော ဘိက္ခူ ဝသလဝါဒေန သမုဒါစရတိ. ဝစ္ဆဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပဉ္စ ဇာတိသတာနိ အဗ္ဗောကိဏ္ဏာနိ ဗြာဟ္မဏကုလေ ပစ္စာဇာတာနိ. သော တဿ ဝသလဝါဒေါ ဒီဃရတ္တံ သမုဒါစိဏ္ဏော. တေနာယံ ဝစ္ဆော ဘိက္ခူ ဝသလဝါဒေန သမုဒါစရတီ’’တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් පිළින්දවච්ඡ තෙරුන් වහන්සේගේ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (පෙර භවයන්) මෙනෙහි කොට භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, ඔබලා වච්ඡ භික්ෂුවට දොස් නොනගන්න. මහණෙනි, වච්ඡ භික්ෂුව භික්ෂූන්ට 'වසල' කියා ආමන්ත්‍රණය කරන්නේ ද්වේෂ සිතකින් නොවේ. මහණෙනි, වච්ඡ භික්ෂුව අඛණ්ඩව ජාති පන්සියයක් බමුණු කුලයේම උපත ලබා ඇත. එම 'වසල' යන වචනයෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීම ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පුරුදු වූවකි. ඒ නිසාම මෙම වච්ඡ භික්ෂුව භික්ෂූන්ට 'වසල' කියා ආමන්ත්‍රණය කරයි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ယမှီ [Pg.110] န မာယာ ဝသတီ န မာနော,ယော ဝီတလောဘော အမမော နိရာသော;

ပနုဏ္ဏကောဓော အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော,သော ဗြာဟ္မဏော သော သမဏော သ ဘိက္ခူ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

"යමකු තුළ මායාව හෝ මානය වසන්නේ නැද්ද, යමෙක් ලෝභය දුරු කළේද, 'මමය මාගේය' යන හැඟීමෙන් තොර වූයේද, තෘෂ්ණාව නැත්තේද, ක්‍රෝධය ප්‍රහීණ කළා වූද, කෙලෙස් නිවාගත් සිත් ඇත්තා වූද, ඔහුම බ්‍රාහ්මණයෙකි, ඔහුම ශ්‍රමණයෙකි, ඔහුම භික්ෂුවකි."

---

၇. သက္ကုဒါနသုတ္တံ

7. සක්කුදාන සූත්‍රය (සක්‍රයා දන් දීම පිළිබඳ සූත්‍රය)

---

၂၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ပိပ္ပလိဂုဟာယံ ဝိဟရတိ, သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ အညတရံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌိတဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသေယျ’’န္တိ.

27. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට ආහාර දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පිප්ඵලී ලෙනෙහි වැඩවසන අතර, සත් දිනක් මුළුල්ලේ එකම පර්යංකයකින් වැඩහිඳ කිසියම් සමාපත්තියකට සම වැදී සිටියහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එම සමාපත්තියෙන් නැගී සිටියහ. සමාපත්තියෙන් නැගී සිටි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "මම රජගහ නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස පිවිසෙන්නෙම් නම් මැනවි."

---

တေန ခေါ ပန သမယေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဒေဝတာသတာနိ ဥဿုက္ကံ အာပန္နာနိ ဟောန္တိ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ပိဏ္ဍပါတပဋိလာဘာယ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တာနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဒေဝတာသတာနိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ.

එකල්හි දේවතාවියන් පන්සියයක් පමණ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පූජා කිරීම සඳහා උත්සාහවත් වූහ. එහෙත් ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ එම දේවතාවියන් පන්සියය ප්‍රතික්ෂේප කොට, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවී සිවුරු පිළියෙළ කරගෙන පාත්‍රය ද රැගෙන රජගහ නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස පිවිසියහ.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒါတုကာမော ဟောတိ. ပေသကာရဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ တန္တံ ဝိနာတိ. သုဇာ အသုရကညာ တသရံ ပူရေတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ရာဇဂဟေ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော ယေန သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဃရာ နိက္ခမိတွာ ပစ္စုဂန္တွာ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဃရံ ပဝိသိတွာ ဃဋိယာ ဩဒနံ ဥဒ္ဓရိတွာ ပတ္တံ ပူရေတွာ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ အဒါသိ. သော အဟောသိ ပိဏ္ဍပါတော အနေကသူပေါ အနေကဗျဉ္ဇနော အနေကရသဗျဉ္ဇနော. အထ ခေါ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော နု ခေါ အယံ သတ္တော ယဿာယံ ဧဝရူပေါ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ’’တိ[Pg.111]? အထ ခေါ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သက္ကော ခေါ အယံ ဒေဝါနမိန္ဒော’’တိ. ဣတိ ဝိဒိတွာ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတံ ခေါ တေ ဣဒံ, ကောသိယ; မာ ပုနပိ ဧဝရူပမကာသီ’’တိ. ‘‘အမှာကမ္ပိ, ဘန္တေ ကဿပ, ပုညေန အတ္ထော; အမှာကမ္ပိ ပုညေန ကရဏီယ’’န္တိ.

එකල්හි සක් දෙවිඳුන් ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පූජා කරනු කැමැත්තේ, රෙදි වියන්නෙකුගේ වේශයක් මවාගෙන රෙදි වියමින් සිටියේය. සුජාතා අසුර කන්‍යාව නූල් කටින පත්ත පිරවූවාය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ රජගහ නුවර පිළිවෙළින් පිඬු සිඟා වඩිමින් සක් දෙවිඳුන්ගේ නිවස ඇති තැනට එළඹියහ. සක් දෙවිඳුන් ඈතින්ම වඩිනා ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ දැක, නිවසින් නික්ම පෙරගමන් කොට, උන්වහන්සේගේ අතින් පාත්‍රය ගෙන නිවසට වැඩමවා, බඳුනෙන් බත් බෙදා පාත්‍රය පුරවා ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට පූජා කළේය. ඒ පිණ්ඩපාතය නොයෙක් වෑංජන හා රසවත් දෑ සහිත විය. එවිට ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "මෙබඳු ඉර්ධි ආනුභාවයක් ඇති මේ සත්වයා කවුරුන් විය හැකිද?" අනතුරුව ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට "මේ නම් සක් දෙවිඳුන්ය" කියා සිතුණි. ඔහු සක් දෙවිඳුන් බව දැනගෙන මෙසේ වදාළහ: "කෝසිය, ඔබ මේ කළේ මහා පුණ්‍යකර්මයකි. මින් මතු මෙබඳු දේ නොකරන්න." "ස්වාමීනි, කාශ්‍යපයන් වහන්ස, අපටත් පින් අවශ්‍යය. අප විසින් ද පින් කළ යුතුය" යි සක් දෙවිඳු පැවසීය.

---

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ! အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ!! အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ!!! အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တဿ – ‘‘အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ! အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ!! အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ!!!

ඉක්බිති සක් දෙවිඳුන් ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර අහසට පැන නැගී, අහස් තලයේ සිට තෙවරක් මෙසේ උදාන පහළ කළේය: "අහෝ දානය! මහා දානය! කාශ්‍යපයන් වහන්සේ කෙරෙහි මැනවින් පිහිටුවන ලදී!" භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් කන් ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍යමය ශ්‍රවණාග්‍රහණයෙන් සක් දෙවිඳුන් අහසට පැන නැගී තෙවරක් උදාන පහළ කරන හඬ අසා වදාළ සේක: "අහෝ දානය! මහා දානය! කාශ්‍යපයන් වහන්සේ කෙරෙහි මැනවින් පිහිටුවන ලදී!"

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ပိဏ္ဍပါတိကဿ ဘိက္ခုနော,အတ္တဘရဿ အနညပေါသိနော;

ဒေဝါ ပိဟယန္တိ တာဒိနော,ဥပသန္တဿ သဒါ သတီမတော’’တိ. သတ္တမံ;

"පිණ්ඩපාත ධුතංගය රකින්නා වූ, තම ශක්තියෙන් යැපෙන්නා වූ, අනුන් පෝෂණය නොකරන්නා වූ, තාදී ගුණයෙන් යුත්, කෙලෙස් සන්සිඳුණු, නිරන්තර සිහි ඇති භික්ෂුවට දෙවිවරු පවා ප්‍රිය කරති."

---

၈. ပိဏ္ဍပါတိကသုတ္တံ

8. පිණ්ඩපාතික සූත්‍රය

---

၂၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ကရေရိမဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ –

28. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි පිණ්ඩපාතයෙන් පසු පෙරළා පැමිණි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා කරේරී මණ්ඩලමාලයේ රැස්ව වැඩහිඳින විට උන්වහන්සේලා අතර මෙබඳු අතුරු කතාවක් ඇති විය.

---

‘‘ပိဏ္ဍပါတိကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ စက္ခုနာ ရူပေ ပဿိတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ သောတေန သဒ္ဒေ သောတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ဃာနေန [Pg.112] ဂန္ဓေ ဃာယိတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ဇိဝှာယ ရသေ သာယိတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုသိတုံ. ပိဏ္ဍပါတိကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော ပိဏ္ဍာယ စရတိ. ဟန္ဒာဝုသော, မယမ္ပိ ပိဏ္ဍပါတိကာ ဟောမ. မယမ္ပိ လစ္ဆာမ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ စက္ခုနာ ရူပေ ပဿိတုံ, မယမ္ပိ လစ္ဆာမ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ သောတေန သဒ္ဒေ သောတုံ, မယမ္ပိ လစ္ဆာမ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ဃာနေန ဂန္ဓေ ဃာယိတုံ, မယမ္ပိ လစ္ဆာမ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ဇိဝှာယ ရသေ သာယိတုံ, မယမ္ပိ လစ္ဆာမ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုသိတုံ; မယမ္ပိ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ အပစိတာ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ. အယဉ္စရဟိ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဟောတိ ဝိပ္ပကတာ.

"ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතයේ වඩින භික්ෂුවට වරින් වර ඇසින් මනාප රූප දැකීමට ලැබෙයි, කනින් මනාප ශබ්ද ඇසීමට ලැබෙයි, නාසයෙන් මනාප ගන්ධයන් විඳීමට ලැබෙයි, දිවෙන් මනාප රසයන් විඳීමට ලැබෙයි, කයෙන් මනාප ස්පර්ශයන් විඳීමට ලැබෙයි. ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතයේ වඩින භික්ෂුව සත්කාර, ගරුකාර, මානන, පූජන හා වන්දනා ලබමින් පිඬු සිඟා වඩියි. ඇවැත්නි, එන්න, අපිත් පිණ්ඩපාතික භික්ෂූන් වෙමු. එවිට අපටත් වරින් වර ඇසින් මනාප රූප දැකීමට ලැබෙනු ඇත, ශබ්ද ඇසීමට ලැබෙනු ඇත, ගන්ධයන් විඳීමට ලැබෙනු ඇත, රසයන් විඳීමට ලැබෙනු ඇත, ස්පර්ශයන් ලැබෙනු ඇත. අපිත් සත්කාර සම්මාන ලබමින් පිඬු සිඟා වඩින්නෙමු." එම භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මෙම අතුරු කතාව මෙසේ අසම්පූර්ණව පවතිද්දීම (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක).

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ကရေရိမဏ္ဍလမာဠော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව වැඩසිටීමෙන් (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට, කරේරීමණ්ඩලමාළය (කැරැටි මණ්ඩපය) වෙත වැඩම කළ සේක. එහි වැඩම කර පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහණුන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ඔබ දැන් කවර කතාවකින් යුක්තව රැස්ව සිටින්නහු ද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ කතාව කුමක් ද?”

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ကရေရိမဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ –

“ස්වාමීනි, මෙහි පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආ අප, කරේරීමණ්ඩලමාළයෙහි රැස්ව වාඩි වී සිටින විට අප අතර මෙබඳු කතාවක් ඇති විය.”

---

‘ပိဏ္ဍပါတိကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ စက္ခုနာ ရူပေ ပဿိတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ သောတေန သဒ္ဒေ သောတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ဃာနေန ဂန္ဓေ ဃာယိတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ဇိဝှာယ ရသေ သာယိတုံ, လဘတိ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုသိတုံ. ပိဏ္ဍပါတိကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော ပိဏ္ဍာယ စရတိ. ဟန္ဒာဝုသော, မယမ္ပိ ပိဏ္ဍပါတိကာ ဟောမ. မယမ္ပိ လစ္ဆာမ ကာလေန ကာလံ မနာပိကေ စက္ခုနာ ရူပေ ပဿိတုံ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုသိတုံ. မယမ္ပိ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ အပစိတာ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’တိ. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ, အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

“‘ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතිකයෙකු වූ මහණෙක් පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙද්දී කලින් කලට ඇසට ප්‍රිය වූ රූප දැකීමට ලබයි. කලින් කලට කනට ප්‍රිය වූ ශබ්ද ඇසීමට ලබයි. කලින් කලට නාසයට ප්‍රිය වූ ගඳ සුවඳ දැන ගැනීමට ලබයි. කලින් කලට දිවට ප්‍රිය වූ රස විඳීමට ලබයි. කලින් කලට කයට ප්‍රිය වූ පහස ලැබීමට ලබයි. ඇවැත්නි, පිණ්ඩපාතිකයෙකු වූ මහණෙක් සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදුම් ලබන ලද, පුදන ලදුව පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙයි. ඇවැත්නි, අපිත් පිණ්ඩපාතිකයෝ වෙමු. එවිට අපටත් කලින් කලට ඇසට ප්‍රිය රූප දැකීමට...පෙ... කයට ප්‍රිය පහස ලැබීමට හැකි වනු ඇත. අපිත් සත්කාර ලබමින්, ගරුබුහුමන් ලබමින් පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන්නෙමු’ යනුයි. ස්වාමීනි, අප අතර ඇති වූ කතාව අතරමග නතර වූයේ මේ අවස්ථාවේදීය, එසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩි සේක.”

---

‘‘န [Pg.113] ခွေတံ, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ယံ တုမှေ ဧဝရူပိံ ကထံ ကထေယျာထ. သန္နိပတိတာနံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ ကရဏီယံ – ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ’’တိ.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙබඳු කතාවල යෙදීම සුදුසු නොවේ. මහණෙනි, රැස්වූ ඔබ විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ; එනම් ධාර්මික කතාව හෝ ආර්ය නිශ්ශබ්දතාවයි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘ပိဏ္ဍပါတိကဿ ဘိက္ခုနော,အတ္တဘရဿ အနညပေါသိနော;

ဒေဝါ ပိဟယန္တိ တာဒိနော,နော စေ သဒ္ဒသိလောကနိဿိတော’’တိ. အဋ္ဌမံ;

“තමාවම නඩත්තු කරගන්නා වූ, අනුන් පෝෂණය කිරීමේ බරක් නැති වූ, පිණ්ඩපාතික වූ, තාදී ගුණයෙන් යුත් ඒ මහණෙක් ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය පතා නොසිටින්නේ නම්, දෙවියෝ පවා එවන් මහණෙකුට ප්‍රිය කරති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

---

၉. သိပ္ပသုတ္တံ

9. සිප්ප සූත්‍රය (ශිල්ප සූත්‍රය)

---

၂၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, သိပ္ပံ ဇာနာတိ? ကော ကိံ သိပ္ပံ သိက္ခိ? ကတရံ သိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ?

29. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ මහණුන් පස්වරු කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී මණ්ඩලමාළයෙහි රැස්ව වාඩි වී සිටින විට මෙබඳු කතාවක් ඇති විය: “ඇවැත්නි, ශිල්ප දන්නේ කවුද? කවුරුන් කුමන ශිල්පයක් ඉගෙන ගත්තේ ද? ශිල්ප අතරින් උතුම්ම ශිල්පය කුමක් ද?”

---

တတ္ထေကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဟတ္ထိသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အဿသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ရထသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဓနုသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ထရုသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘မုဒ္ဒါသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဂဏနာသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘သင်္ခါနသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘လေခါသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကာဝေယျသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘လောကာယတသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ခတ္တဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. အယဉ္စရဟိ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဟောတိ ဝိပ္ပကတာ.

එහිදී ඇතැම් මහණෙක් “ශිල්ප අතරින් ඇත් ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “අස් ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “රිය ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ධනු ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “කඩුව මෙහෙයවන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “මුද්‍රා ශිල්පය (ඇඟිලි පුරුකෙන් ගණින ශිල්පය) උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ගණන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “සංඛ්‍යාන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ලේඛන ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “කාව්‍ය ශිල්පය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “ලෝකායත ශාස්ත්‍රය උතුම්” යැයි කීහ. ඇතැම්හු “කෘෂිකර්ම විද්‍යාව (භූමි විද්‍යාව) උතුම්” යැයි කීහ. මෙසේ ඒ මහණුන්ගේ මේ කතාව අතරමග නතර වී තිබුණි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန မဏ္ဍလမာဠော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ [Pg.114] ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට මණ්ඩලමාළය වෙත වැඩම කර, පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහණුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, ඔබ දැන් කවර කතාවකින් යුක්තව වාඩි වී සිටින්නහු ද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ කතාව කුමක් ද?”

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, သိပ္ပံ ဇာနာတိ? ကော ကိံ သိပ္ပံ သိက္ခိ? ကတရံ သိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ?

“ස්වාමීනි, මෙහි පස්වරු කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආ අප මණ්ඩලමාළයෙහි රැස්ව වාඩි වී සිටින විට ‘ඇවැත්නි, ශිල්ප දන්නේ කවුද? කවුරුන් කුමන ශිල්පයක් ඉගෙන ගත්තේ ද? ශිල්ප අතරින් උතුම්ම ශිල්පය කුමක් ද?’ යනුවෙන් කතාවක් ඇති විය.”

---

‘‘တတ္ထေကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဟတ္ထိသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ. ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အဿသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ရထသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဓနုသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ထရုသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ, ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘မုဒ္ဒါသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဂဏနာသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘သင်္ခါနသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘လေခါသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဝေယျသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘လောကာယတသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ; ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘ခတ္တဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ သိပ္ပာနံ အဂ္ဂ’န္တိ. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဟောတိ ဝိပ္ပကတာ, အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

“එහිදී ඇතැම් මහණෙක් ‘ඇත් ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘අස් ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘රිය ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘දුනු ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘කඩු ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘මුද්‍රා ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘ගණන ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘සංඛ්‍යාන ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘ලේඛන ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘කාව්‍ය ශිල්පය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘ලෝකායත ශාස්ත්‍රය උතුම්’ යැයි ද, ඇතැම්හු ‘භූමි විද්‍යාව උතුම්’ යැයි ද කීහ. ස්වාමීනි, අපගේ මේ කතාව අතරමග නතර වූයේ මේ අවස්ථාවේදීය, එසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩි සේක.”

---

‘‘န ခွေတံ, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ယံ တုမှေ ဧဝရူပိံ ကထံ ကထေယျာထ. သန္နိပတိတာနံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ ကရဏီယံ – ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ’’တိ.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙබඳු කතාවල යෙදීම සුදුසු නොවේ. මහණෙනි, රැස්වූ ඔබ විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ; එනම් ධාර්මික කතාව හෝ ආර්ය නිශ්ශබ්දතාවයි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘အသိပ္ပဇီဝီ လဟု အတ္ထကာမော,ယတိန္ဒြိယော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော;

အနောကသာရီ အမမော နိရာသော,ဟိတွာ မာနံ ဧကစရော သ ဘိက္ခူ’’တိ. နဝမံ;

“ශිල්පයකින් ජීවත් නොවන (භික්ෂාචාරී), සැහැල්ලු පැවැතුම් ඇති, යහපත කැමති, පාලනය කළ ඉන්ද්‍රියයන් ඇති, සෑම තැනකදීම මිදුණු, නිවාස කෙරෙහි ඇල්මක් නැති, මමයත්වය නැති, ආශා රහිත, මානය අත්හැර තනිව හැසිරෙන්නා වූ යම් පෞද්ගලයෙක් වේ ද හෙතෙම සැබෑ මහණෙකි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

၁၀. လောကသုတ္တံ

10. ලෝක සූත්‍රය

---

၃၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တေန ခေါ ပန သမယေန [Pg.115] ဘဂဝါ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီ.

30. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ අලුත උරුවේලායෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි බෝධි මූලයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විමුක්ති සුවය විඳිමින් එක් පර්යංකයකින් සත් දිනක් මුළුල්ලේ වැඩ සිටි සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေါလောကေန္တော သတ္တေ အနေကေဟိ သန္တာပေဟိ သန္တပ္ပမာနေ, အနေကေဟိ စ ပရိဠာဟေဟိ ပရိဍယှမာနေ – ရာဂဇေဟိပိ, ဒေါသဇေဟိပိ, မောဟဇေဟိပိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එම සමාධියෙන් නැගී සිට බුදු ඇසින් ලෝකය දෙස බලා වදාළ සේක. බුදු ඇසින් ලෝකය බලන්නා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට රාගයෙන් හටගත්, ද්වේෂයෙන් හටගත් සහ මෝහයෙන් හටගත් නොයෙකුත් තැවීම් වලින් පීඩා විඳින්නා වූ ද, නොයෙකුත් දාහයන්ගෙන් දැවෙන්නා වූ ද සත්වයන් දක්නට ලැබුණි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘အယံ လောကော သန္တာပဇာတော,ဖဿပရေတော ရောဂံ ဝဒတိ အတ္တတော;

ယေန ယေန ဟိ မညတိ,တတော တံ ဟောတိ အညထာ.

''මේ ලෝක සත්වයා (කෙලෙස්) තැවීම් වලින් හටගත්තකි. ස්පර්ශයෙන් පෙළෙන ලෝකයා රෝගය (පංචස්කන්ධය) ආත්මය යැයි පවසයි. ලෝකයා යම් යම් ආකාරයකින් යමක් සිතයි ද, එය පසුව සිතූ දෙයට වඩා වෙනස් ආකාරයකට පත් වෙයි.

---

‘‘အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော,ဘဝပရေတော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ;

ယဒဘိနန္ဒတိ တံ ဘယံ,ယဿ ဘာယတိ တံ ဒုက္ခံ;

ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ခေါ ပနိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ’’.

වෙනස් වන සුළු බව ඇති ලෝක සත්වයා භවයෙහි ඇලී සිටියි. භවයෙන් පීඩිත වූ ලෝකයා භවයටම අතිශයින් ඇලුම් කරයි. යමකට ඇලුම් කරයි ද එය බියකි. යම් බියකට බිය වේ ද එය දුකකි. භවය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසම මේ උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙයි.

---

‘‘‘ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဘဝေန ဘဝဿ ဝိပ္ပမောက္ခမာဟံသု, သဗ္ဗေ တေ အဝိပ္ပမုတ္တာ ဘဝသ္မာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ယေ ဝါ ပန ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဘဝေန ဘဝဿ နိဿရဏမာဟံသု, သဗ္ဗေ တေ အနိဿဋာ ဘဝသ္မာ’တိ ဝဒါမိ.

යම් කිසි මහණ බමුණෝ භවය මගින්ම භවයෙන් මිදීමක් පවසත් ද, ඔවුන් සියල්ලෝම භවයෙන් නොමිදුණාහු යැයි මම පවසමි. යම් කිසි මහණ බමුණෝ විභවය (නැති වී යාම) මගින් භවයෙන් මිදීමක් පවසත් ද, ඔවුන් සියල්ලෝම භවයෙන් අත් නොමිදුණාහු යැයි මම පවසමි.

---

‘‘ဥပဓိဉှိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတိ, သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာ နတ္ထိ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ. လောကမိမံ ပဿ; ပုထူ အဝိဇ္ဇာယ ပရေတာ ဘူတာ ဘူတရတာ အပရိမုတ္တာ; ယေ ဟိ ကေစိ ဘဝါ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္ထတာယ သဗ္ဗေ တေ ဘဝါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ.

සැබැවකි, උපධි (කෙලෙස්) නිසාම මේ දුක හටගනියි. සියලු උපාදානයන් ක්ෂය වීමෙන් දුකක් හට නොගනියි. මේ ලෝකය දෙස බලන්න; අවිද්‍යාවෙන් මුළා වූ බොහෝ සත්වයන් භවයෙහි ඇලී ඉන් නොමිදී සිටිති. සියලු තැන්හි පවත්නා වූ යම්තාක් භවයෝ වෙත් ද, ඒ සියලු භවයෝ අනිත්‍යය, දුක්ඛය, විපරිණාම ධර්මයෝය''.

---

‘‘ဧဝမေတံ [Pg.116] ယထာဘူတံ, သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော;

ဘဝတဏှာ ပဟီယတိ, ဝိဘဝံ နာဘိနန္ဒတိ.

''මෙසේ මෙය තත්ත්වාකාරයෙන් නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකින්නා හට භව තණ්හාව ප්‍රහීණ වෙයි. ඔහු විභවයෙහි (නැති වී යාමෙහි) ද නොඇලෙයි.

---

‘‘သဗ္ဗသော တဏှာနံ ခယာ,အသေသဝိရာဂနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ;

တဿ နိဗ္ဗုတဿ ဘိက္ခုနော,အနုပါဒါ ပုနဗ္ဘဝေါ န ဟောတိ;

အဘိဘူတော မာရော ဝိဇိတသင်္ဂါမော,ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီ’’တိ. ဒသမံ;

සෑම අයුරින්ම තණ්හාව ක්ෂය වීමෙන්, ඉතිරි නොවන විරාග නිරෝධය නිවනයි. එලෙස කෙලෙස් නිවුණු මහණ හට උපාදාන රහිත බැවින් නැවත උපතක් නැත. ඔහු මාරයා පරාජය කර සංග්‍රාමය දිනුවෙකි. තාදී ගුණයෙන් යුත් ඒ රහතන් වහන්සේ සියලු භවයන් ඉක්මවා සිටිති.'’ මෙය දසවන සූත්‍රයයි.

---

နန္ဒဝဂ္ဂေါ တတိယော နိဋ္ဌိတော.

තෙවන නන්ද වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

ကမ္မံ နန္ဒော ယသောဇော စ, သာရိပုတ္တော စ ကောလိတော;

ပိလိန္ဒော ကဿပေါ ပိဏ္ဍော, သိပ္ပံ လောကေန တေ ဒသာတိ.

කම්ම සූත්‍රය, නන්ද සූත්‍රය, යසෝජ සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, කෝලිත සූත්‍රය, පිළින්ද (වච්ඡ) සූත්‍රය, කාශ්‍යප (පිණ්ඩපාතික) සූත්‍රය, පිණ්ඩ සූත්‍රය, ලෝක සූත්‍රය සහ සිප්ප සූත්‍රය යන සූත්‍ර දහය මෙහි ඇතුළත් වේ.

---

၄. မေဃိယဝဂ္ဂေါ

4. මේඝිය වර්ගය

---

၁. မေဃိယသုတ္တံ

1. මේඝිය සූත්‍රය

---

၃၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စာလိကာယံ ဝိဟရတိ စာလိကေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတု’’န္တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မေဃိယ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

31. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාලිකාවෙහි චාලික පර්වතයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උපස්ථායකයා වූහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසක සිටියහ. එකත්පසක සිටි ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, මම පිණ්ඩපාතය පිණිස ජන්තුගාමයට පිවිසීමට කැමැත්තෙමි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "මේඝිය, ඒ සඳහා දැන් සුදුසු කාලය යැයි ඔබ සිතන්නේ නම් (එසේ කරන්න)" යැයි වදාළ සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဇန္တုဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ [Pg.117] ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အမ္ဗဝနံ ပါသာဒိကံ မနုညံ ရမဏီယံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပါသာဒိကံ ဝတိဒံ အမ္ဗဝနံ မနုညံ ရမဏီယံ. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယ. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, အာဂစ္ဆေယျာဟံ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන ජන්තුගාමයට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩම කළහ. ජන්තුගාමයෙහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දන් වළඳා අවසානයේ පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු එන අතරතුර කිමිකාළා නදිය අසලට වැඩම කළහ. ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ කිමිකාළා නදී තෙර සක්මන් කරමින් ඇවිදින අතරතුර ඉතා ප්‍රසාදජනක වූ, මනොඥ වූ, රමණීය වූ අඹ වනයක් දුටුහ. එය දැක උන්වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "මේ අඹ වනය ඉතා ප්‍රසාදජනකයි, මනොඥයි, රමණීයයි. වීර්යය කිරීමට කැමති කුලපුත්‍රයෙකුට මහණ දම් පිරීම සඳහා මෙය ඉතා සුදුසුයි. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම භාවනා කිරීම පිණිස මේ අඹ වනයට එන්නෙමි."

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. ဇန္တုဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အမ္ဗဝနံ ပါသာဒိကံ မနုညံ ရမဏီယံ. ဒိသွာန မေ ဧတဒဟောသိ – ‘ပါသာဒိကံ ဝတိဒံ အမ္ဗဝနံ မနုညံ ရမဏီယံ. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယ. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, အာဂစ္ဆေယျာဟံ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’တိ. သစေ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အနုဇာနာတိ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ.

"ස්වාමීනී, මම අද පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන ජන්තුගාමයට පිණ්ඩපාතය පිණිස ගියෙමි. එහි පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර දන් වළඳා අවසානයේ ආපසු එන අතරතුර කිමිකාළා නදී තෙරට ගියෙමි. එහි සක්මන් කරමින් ඇවිදින අතරතුර ප්‍රසාදජනක වූ, මනොඥ වූ, රමණීය වූ අඹ වනයක් මම දුටුවෙමි. එය දැක මට මෙසේ සිතුණි: 'මේ අඹ වනය ඉතා ප්‍රසාදජනකයි, මනොඥයි, රමණීයයි. මහණ දම් පිරීමට කැමති කුලපුත්‍රයෙකුට මෙය ඉතා සුදුසුයි. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස මේ අඹ වනයට එන්නෙමි' කියායි. ස්වාමීනී, ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස ඒ අඹ වනයට යන්නෙමි."

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မေဃိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေဟိ တာဝ, မေဃိယ, ဧကကမှိ တာဝ, ယာဝ အညောပိ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක: "මේඝිය, දැනට මඳක් ඉවසන්න. මම දැනට තනිවම වෙමි. වෙනත් යම් මහණෙකු පැමිණෙන තෙක් ඉවසන්න."

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝတော, ဘန္တေ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, နတ္ထိ ကတဿ ဝါ ပတိစယော. မယှံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ ကတဿ ပတိစယော. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနာတိ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ [Pg.118] ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မေဃိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေဟိ တာဝ, မေဃိယ, ဧကကမှိ တာဝ, ယာဝ အညောပိ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මීට වඩා අමුතුවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත, කළ දෑ නැවත රැස් කිරීමට ද නැත. එහෙත් ස්වාමීනී, මට නම් තව බොහෝ දේ කළ යුතුව ඇත, කළ දෑ වැඩිදියුණු කිරීමට ද ඇත. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස ඒ අඹ වනයට යන්නෙමි." දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "මේඝිය, දැනට මඳක් ඉවසන්න. මම දැනට තනිවම වෙමි. වෙනත් යම් මහණෙකු පැමිණෙන තෙක් ඉවසන්න" යැයි වදාළ සේක.

---

တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝတော, ဘန္တေ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, နတ္ထိ ကတဿ ဝါ ပတိစယော. မယှံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ ကတဿ ပတိစယော. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနာတိ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ. ‘‘ပဓာနန္တိ ခေါ, မေဃိယ, ဝဒမာနံ ကိန္တိ ဝဒေယျာမ? ယဿဒါနိ တွံ, မေဃိယ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

තෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මීට වඩා අමුතුවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත... මට නම් තව බොහෝ දේ කළ යුතුව ඇත... ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන සේක් නම් මම මහණ දම් පිරීම පිණිස ඒ අඹ වනයට යන්නෙමි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "මේඝිය, මහණ දම් පුරන්නෙමි (වීර්යය වඩන්නෙමි) යැයි පවසන්නාට අප කුමක් කියමුද? මේඝිය, ඒ සඳහා දැන් සුදුසු කාලය යැයි ඔබ සිතන්නේ නම් (එසේ කරන්න)" යැයි වදාළ සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန တံ အမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ အမ္ဗဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿ တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တဿ ယေဘုယျေန တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කර එම අඹ වනයට වැඩම කළහ. අඹ වනයට ඇතුළු වී එක්තරා රුක් මුලක දිවා විහරණය (දහවල් කාලය ගත කිරීම) සඳහා හිඳගත්හ. එකල්හි ඒ අඹ වනයෙහි වසන්නා වූ ආයුෂ්මත් මේඝිය ස්ථවිරයන් වහන්සේට බොහෝ සෙයින් පාපී වූ අකුසල විතර්ක තුනක් පහළ විය. එනම්, කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයයි.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! သဒ္ဓါယ စ ဝတမှာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. အထ စ ပနိမေဟိ တီဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဝိတက္ကေဟိ အနွာသတ္တာ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေန’’.

එකල ආයුෂ්මත් මේඝිය තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: "පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි! මම ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි. එසේ වුවද, මම මේ ලාමක අකුසල් විතර්ක තුනෙන්, එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයෙන් පීඩා විඳින්නෙමි."

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တဿ ယေဘုယျေန တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! သဒ္ဓါယ စ ဝတမှာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. အထ စ ပနိမေဟိ တီဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ [Pg.119] ဝိတက္ကေဟိ အနွာသတ္တာ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေန’’’.

එවිට ආයුෂ්මත් මේඝිය තෙරුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි භාවනාවෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් මේඝිය තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, මා ඒ අඹ වනයෙහි වාසය කරන විට මට බොහෝ විට ලාමක අකුසල් විතර්ක තුනක් උපදී. එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයයි. ස්වාමීනි, එහිදී මට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: 'පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි! මම ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි. එසේ වුවද, මම මේ ලාමක අකුසල් විතර්ක තුනෙන්, එනම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කයෙන් පෙළෙන්නෙමි' කියායි."

---

‘‘အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပရိပါကာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ?

"මේඝිය, මෝරා නොගිය (අපරිණත) චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස කරුණු පහක් හේතු වෙයි. ඒ පහ මොනවාද?"

---

‘‘ဣဓ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ပဌမော ဓမ္မော ပရိပါကာယ သံဝတ္တတိ.

"මේඝිය, මෙහි මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති අයෙක් වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින පළමු කරුණ මෙයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ဒုတိယော ဓမ္မော ပရိပါကာယ သံဝတ္တတိ.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘතව වාසය කරයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වෙයි, ඉතා කුඩා වැරදිවල පවා බිය දකිමින් වාසය කරයි, ශික්ෂා පදයන් සමාදන් වී හික්මෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින දෙවන කරුණ මෙයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပာယာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ, သန္တုဋ္ဌိကထာ, ပဝိဝေကကထာ, အသံသဂ္ဂကထာ, ဝီရိယာရမ္ဘကထာ, သီလကထာ, သမာဓိကထာ, ပညာကထာ, ဝိမုတ္တိကထာ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ; ဧဝရူပါယ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. အပရိပါကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ တတိယော ဓမ္မော ပရိပါကာယ သံဝတ္တတိ.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ කෙලෙස් දුරු කිරීමට උපකාරී වන, සිත විවර වීමට හිතකර වූ, ඒකාන්ත කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස පවතින යම් කථාවක් වේද - එනම්: අල්පේච්ඡ කථා, සන්තුට්ඨි කථා, පවිවේක කථා, අසංසග්ග කථා, විරියාරම්භ කථා, සීල කථා, සමාධි කථා, පඤ්ඤා කථා, විමුක්ති කථා, විමුක්ති ඥානදස්සන කථා යන මෙබඳු කථාවන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ලබන්නෙකු වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින තුන්වන කරුණ මෙයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ, အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ စတုတ္ထော ဓမ္မော ပရိပါကာယ သံဝတ္တတိ.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් සම්පූර්ණ කර ගැනීම පිණිසත් දැඩි වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි, කුසල ධර්මයන් කෙරෙහි ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් හා අත් නොහළ වීර්යයෙන් යුක්ත වූයේ වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින හතරවන කරුණ මෙයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ပဉ္စမော ဓမ္မော ပရိပါကာယ သံဝတ္တတိ. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပရိပါကာယ သံဝတ္တန္တိ.

"නැවතත් මේඝිය, මහණ තෙමේ ප්‍රඥාවන්ත වෙයි, උදයව්‍යය (හටගැනීම හා විනාශය) දැකීමෙහි සමර්ථ වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස පවතින පස්වන කරුණ මෙයයි. මේඝිය, මෝරා නොගිය චේතෝවිමුක්තිය මෝරවා ගැනීම පිණිස මේ කරුණු පහ පවතියි."

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ[Pg.120], မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ ယံ သီလဝါ ဘဝိဿတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရိဿတိ, အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခိဿတိ သိက္ခာပဒေသု.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් ඔහු සිල්වත් වනු ඇත, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘතව වසනු ඇත, ආචාර ගෝචර සම්පන්නව, ඉතා කුඩා වැරදිවල පවා බිය දකිමින්, ශික්ෂා පදයන් සමාදන් වී හික්මෙනු ඇත."

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ ယံ ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပာယာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ, သန္တုဋ္ဌိကထာ, ပဝိဝေကကထာ, အသံသဂ္ဂကထာ, ဝီရိယာရမ္ဘကထာ, သီလကထာ, သမာဓိကထာ, ပညာကထာ, ဝိမုတ္တိကထာ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ; ဧဝရူပါယ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් කෙලෙස් දුරු කිරීමට උපකාරී වන... (අල්පේච්ඡ කථා ආදී දස කථාවන්) ...මෙබඳු කථාවන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ලබන්නෙකු වනු ඇත."

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ ယံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් ඔහු අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීමට සහ කුසල ධර්මයන් සම්පූර්ණ කර ගැනීමට කැප වූ ආරම්භ කළ වීර්යයෙන් යුක්තව, ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් හා අත් නොහළ වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරනු ඇත."

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ ယံ ပညဝါ ဘဝိဿတိ, ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ.

"මේඝිය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ හිතවතුන් ඇති මහණෙකුගෙන් මෙය බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් ඔහු ප්‍රඥාවන්ත වනු ඇත, උදයව්‍යය දැකීමෙහි සමර්ථ වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වනු ඇත."

---

‘‘တေန စ ပန, မေဃိယ, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥတ္တရိ ဘာဝေတဗ္ဗာ – အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ, မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ, အာနာပါနဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယ, အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယ. အနိစ္စသညိနော ဟိ, မေဃိယ, အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတိ, အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတံ ပါပုဏာတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာန’’န္တိ.

"මේඝිය, ඒ මහණා විසින් මේ කරුණු පහෙහි පිහිටා තවදුරටත් ධර්ම හතරක් වැඩිය යුතුය: රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස අසුභ භාවනාව වැඩිය යුතුය, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස මෙත්තා භාවනාව වැඩිය යුතුය, විතර්ක සිඳලීම පිණිස ආනාපානසතිය වැඩිය යුතුය, 'මම' යන මානය මුලිනුපුටා දැමීම පිණිස අනිච්ච සංඥාව වැඩිය යුතුය. මේඝිය, අනිත්‍ය සංඥාව ඇත්තාට අනාත්ම සංඥාව ස්ථිරව පිහිටයි. අනාත්ම සංඥාව ඇත්තා අස්මිමානය මුලිනුපුටා දැමීමට පැමිණෙයි, මෙලොවදීම නිවනට පැමිණෙයි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘ခုဒ္ဒါ [Pg.121] ဝိတက္ကာ သုခုမာ ဝိတက္ကာ,အနုဂတာ မနသော ဥပ္ပိလာဝါ ;

ဧတေ အဝိဒွါ မနသော ဝိတက္ကေ,ဟုရာ ဟုရံ ဓာဝတိ ဘန္တစိတ္တော.

"කුඩා වූ ද සූක්ෂ්ම වූ ද විතර්කයන් සිත අනුව යමින් සිත කැළඹීමට පත් කරයි. සිතේ උපදින මේ විතර්කයන් පිළිබඳ නොදන්නා අඥානයා, කැළඹුණු සිතින් යුතු ව භවයෙන් භවයට (එහෙ මෙහෙ) දුවයි."

---

‘‘ဧတေ စ ဝိဒွါ မနသော ဝိတက္ကေ,အာတာပိယော သံဝရတီ သတီမာ;

အနုဂတေ မနသော ဥပ္ပိလာဝေ,အသေသမေတေ ပဇဟာသိ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ပဌမံ;

"එහෙත් සිතෙහි හටගන්නා මේ විතර්කයන් දන්නා වූ, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇති, සිහි ඇති තැනැත්තා ඒ සිත කැළඹීමට පත්කරන විතර්කයන් වළක්වයි. සත්‍යය අවබෝධ කළ බුද්ධත්වයට පත් ඒ තැනැත්තා මේ විතර්කයන් කිසිදු ශේෂයක් නොමැතිව ප්‍රහීණ කරයි."

---

၂. ဥဒ္ဓတသုတ္တံ

2. උද්ධත සූත්‍රයයි.

---

၃၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုသိနာရာယံ ဝိဟရတိ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရန္တိ ဥဒ္ဓတာ ဥန္နဠာ စပလာ မုခရာ ဝိကိဏ္ဏဝါစာ မုဋ္ဌဿတိနော အသမ္ပဇာနာ အသမာဟိတာ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တာ ပါကတိန္ဒြိယာ.

32. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ උපවත්තන සල් උයනෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු ආරණ්‍ය කුටියක වාසය කරති. උන්වහන්සේලා විසිරුණු සිතිවිලි ඇත්තා වූ, මානයෙන් උදම් වූ, චපල වූ, කටකාර වූ, හිස් වචන කථා කරන්නා වූ, මුළා වූ සිහි ඇත්තා වූ, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, කැළඹුණු සිත් ඇත්තා වූ සහ සංවර නොවූ ඉඳුරන් ඇත්තා වූහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အဝိဒူရေ အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရန္တေ ဥဒ္ဓတေ ဥန္နဠေ စပလေ မုခရေ ဝိကိဏ္ဏဝါစေ မုဋ္ဌဿတိနော အသမ္ပဇာနေ အသမာဟိတေ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တေ ပါကတိန္ဒြိယေ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ නුදුරු ආරණ්‍ය කුටියෙහි වාසය කරන්නා වූ, විසිරුණු සිතිවිලි ඇති, මානයෙන් උදම් වූ, චපල වූ, කටකාර වූ, හිස් වචන කථා කරන, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, කැළඹුණු සිත් ඇති සහ සංවර නොවූ ඉඳුරන් ඇති ඒ බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘အရက္ခိတေန ကာယေန, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတေန စ;

ထိနမိဒ္ဓါ ဘိဘူတေန, ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတိ.

නොසංවර කයකින් යුක්ත වූ ද, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් මඬනා ලද්දා වූ ද, ථීනමිද්ධයෙන් (අලස බවින්) මැඬුණු තැනැත්තා මාරයාගේ වසඟයට යයි.

---

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော;

သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော, ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ;

ထီနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု, သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ. ဒုတိယံ;

එබැවින් සංවර වූ සිත් ඇත්තා වූ, යහපත් සංකල්ප තමාගේ අරමුණ කරගත්, සම්මා දෘෂ්ටිය පෙරදැරි කරගත්, උදයව්‍යය (හටගැනීම හා විනාශය) දන්නා වූ, ථීනමිද්ධය මැඬ පැවැත්වූ භික්ෂුව සියලු දුගති දුරු කරන්නේය.

---

၃. ဂေါပါလကသုတ္တံ

3. ගෝපාලක සූත්‍රය

---

၃၃. ဧဝံ [Pg.122] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ယေန အညတရံ ရုက္ခမူလံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ.

33. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ මහා භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර්ගයෙන් ඉවත් වී එක්තරා රුක් මූලයක් වෙත වැඩම කළ සේක. එසේ වැඩම කොට පනවන ලද අසනයෙහි වැඩ සිටි සේක.

---

အထ ခေါ အညတရော ဂေါပါလကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဂေါပါလကံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ.

එකල්හි එක්තරා එඬේරෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ඒ එඬේරාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කළ සේක, කුසල් දහමෙහි සමාදන් කරවූ සේක, උනන්දු කරවූ සේක, සතුටු කරවූ සේක.

---

အထ ခေါ သော ဂေါပါလကော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ သော ဂေါပါလကော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, උනන්දු කරවන ලද, සතුටු කරවන ලද ඒ එඬේරා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා සමඟ හෙට දින මාගේ දානය ඉවසා වදාරන සේක්වා.' භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව එය ඉවසා වදාළ සේක. ඉක්බිති ඒ එඬේරා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉවසීම දැනගෙන, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය.

---

အထ ခေါ သော ဂေါပါလကော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဟူတံ အပ္ပောဒကပါယသံ ပဋိယာဒါပေတွာ နဝဉ္စ သပ္ပိံ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန တဿ ဂေါပါလကဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သော ဂေါပါလကော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ အပ္ပောဒကပါယသေန နဝေန စ သပ္ပိနာ သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ သော ဂေါပါလကော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဂေါပါလကံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော တံ ဂေါပါလကံ အညတရော ပုရိသော သီမန္တရိကာယ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ.

පසුව ඒ එඬේරා එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් තමාගේ නිවසෙහි බොහෝ වූ ඝන කිරිපිඬු දානයක් සහ අලුත් ගිතෙල් පිළියෙළ කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කාලය දැන්වීය: 'ස්වාමීනී, දානය සූදානම් ය, කාලය එළඹ ඇත' යනුවෙනි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ ඒ එඬේරාගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. එවිට ඒ එඬේරා බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට ඒ ඝන කිරිපිඬු දානයෙන් හා අලුත් ගිතෙලින් සියතින්ම මැනවින් වළඳවා සෑහීමට පත් කළේය. දානය වළඳා අවසන් කොට පාත්‍රයෙන් ඉවතට ගත් දෑත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණි ඒ එඬේරා එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක හිඳගත්තේය. එසේ හුන් එඬේරාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටු කරවා අසුනින් නැගිට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කොට නොබෝ වේලාවකින් ඒ එඬේරාව එක්තරා පුරුෂයෙක් ගම් සීමාවකදී ජීවිතක්ෂයට පත් කළේය.

---

အထ [Pg.123] ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယေန, ဘန္တေ, ဂေါပါလကေန အဇ္ဇ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော အပ္ပောဒကပါယသေန နဝေန စ သပ္ပိနာ သဟတ္ထာ သန္တပ္ပိတော သမ္ပဝါရိတော သော ကိရ, ဘန္တေ, ဂေါပါလကော အညတရေန ပုရိသေန သီမန္တရိကာယ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတော’’တိ.

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ වැඳ එකත්පසක හිඳ මෙසේ සැළ කළහ: 'ස්වාමීනී, අද දින බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට ඝන කිරිපිඬු දානයෙන් හා අලුත් ගිතෙලින් සියතින්ම පිළිගන්වා සෑහීමට පත් කළ ඒ එඬේරා, ස්වාමීනී, එක්තරා පුරුෂයෙකු විසින් ගම් සීමාවකදී ජීවිතක්ෂයට පත් කරන ලදැයි අසන්නට ලැබේ.'

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဒိသော ဒိသံ ယံ တံ ကယိရာ, ဝေရီ ဝါ ပန ဝေရိနံ;

မိစ္ဆာပဏိဟိတံ စိတ္တံ, ပါပိယော နံ တတော ကရေ’’တိ. တတိယံ;

සොරෙකු තවත් සොරෙකුට යම් අයහපතක් කරන්නේද, සතුරෙකු තවත් සතුරෙකුට යම් අයහපතක් කරන්නේද, වැරදි ලෙස පිහිටුවා ගත් සිත තැනැත්තාට ඊටත් වඩා වැඩි අයහපතක් සිදු කරන්නේය.

---

၄. ယက္ခပဟာရသုတ္တံ

4. යක්ඛපහාර සූත්‍රය

---

၃၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ကပေါတကန္ဒရာယံ ဝိဟရန္တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဇုဏှာယ ရတ္တိယာ နဝေါရောပိတေဟိ ကေသေဟိ အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ အညတရံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ.

34. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දක නිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමින් වහන්සේ කපෝතකන්දරා නම් ස්ථානයෙහි වැඩ වසති. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ සඳ එළිය ඇති රාත්‍රියක, අලුතින් හිස බාන ලදුව, එළිමහනෙහි එක්තරා සමාධියකට සමවැදී වැඩ සිටි සේක.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန ဒွေ ယက္ခာ သဟာယကာ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ဂစ္ဆန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဒ္ဒသံသု ခေါ တေ ယက္ခာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဇုဏှာယ ရတ္တိယာ နဝေါရောပိတေဟိ ကေသေဟိ အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ဧကော ယက္ခော ဒုတိယံ ယက္ခံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိဘာတိ မံ, သမ္မ, ဣမဿ သမဏဿ သီသေ ပဟာရံ ဒါတု’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ယက္ခော တံ ယက္ခံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, သမ္မ, မာ သမဏံ အာသာဒေသိ. ဥဠာရော သော, သမ္မ, သမဏော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’’တိ.

එවෙලෙහි යහළු වූ යක්ෂයන් දෙදෙනෙක් උතුරු දිසාවෙහි සිට දකුණු දිසාවට යම් කිසි කටයුත්තක් සඳහා යමින් සිටියහ. ඒ යක්ෂයෝ සඳ එළිය ඇති රාත්‍රියක අලුතින් හිස බාන ලදුව එළිමහනෙහි වැඩ සිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේව දුටුවෝය. දැක එක් යක්ෂයෙක් අනෙක් යක්ෂයාට මෙසේ කීවේය: 'මිත්‍රය, මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේගේ හිසට පහරක් ගැසීමට මට සිතෙයි.' එසේ කී කල අනෙක් යක්ෂයා ඔහුට මෙසේ කීවේය: 'මිත්‍රය, එපා! ශ්‍රමණයන් වහන්සේට පහර දෙන්න එපා. මිත්‍රය, ඒ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ ඉතා උදාරය, මහා සෘද්ධිමත්ය, මහා අනුභාව සම්පන්නය.'

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော ယက္ခော တံ ယက္ခံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိဘာတိ မံ, သမ္မ, ဣမဿ သမဏဿ သီသေ ပဟာရံ ဒါတု’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော ယက္ခော တံ ယက္ခံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, သမ္မ, မာ သမဏံ အာသာဒေသိ. ဥဠာရော သော, သမ္မ, သမဏော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သော ယက္ခော တံ ယက္ခံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိဘာတိ မံ, သမ္မ, ဣမဿ သမဏဿ သီသေ ပဟာရံ [Pg.124] ဒါတု’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သော ယက္ခော တံ ယက္ခံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, သမ္မ, မာ သမဏံ အာသာဒေသိ. ဥဠာရော သော, သမ္မ, သမဏော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’’တိ.

දෙවන වරටත් ඒ යක්ෂයා 'මිත්‍රය, මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේගේ හිසට පහරක් ගැසීමට මට සිතෙයි' කීවේය. දෙවන වරටත් අනෙක් යක්ෂයා 'එපා මිත්‍රය, ඒ ශ්‍රමණයන් වහන්සේට පහර දෙන්න එපා. උන්වහන්සේ උදාරය, මහා සෘද්ධිමත්ය, මහා අනුභාව සම්පන්නය' කියා වැළැක්වීය. තුන්වන වරටත් ඒ යක්ෂයා එම වචනයම කීවේය. තුන්වන වරටත් අනෙක් යක්ෂයා උන්වහන්සේගේ උදාර බව පවසා වැළැක්වීය.

---

အထ ခေါ သော ယက္ခော တံ ယက္ခံ အနာဒိယိတွာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သီသေ ပဟာရံ အဒါသိ. တာဝ မဟာ ပဟာရော အဟောသိ, အပိ တေန ပဟာရေန သတ္တရတနံ ဝါ အဍ္ဎဋ္ဌမရတနံ ဝါ နာဂံ ဩသာဒေယျ, မဟန္တံ ဝါ ပဗ္ဗတကူဋံ ပဒါလေယျ. အထ စ ပန သော ယက္ခော ‘ဍယှာမိ ဍယှာမီ’တိ ဝတွာ တတ္ထေဝ မဟာနိရယံ အပတာသိ.

ඉක්බිති ඒ යක්ෂයා අනෙකාගේ වචනය නොතකා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ හිසට පහරක් ගැසීය. ඒ පහර කෙතරම් ප්‍රබලද යත්, රියන් හතක් හෝ අටක් උසැති ඇතෙකු වුවද එම පහරින් පොළොවට කිඳා බසින්නේය, නැතහොත් මහා පර්වත කූටයක් වුවද පැලී යන්නේය. එසේ වුවද ඒ යක්ෂයා 'මම දැවෙමි, මම දැවෙමි' යි කෑගසමින් එහිදීම මහා නිරයට ඇද වැටුණේය.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန တေန ယက္ခေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သီသေ ပဟာရံ ဒီယမာနံ. ဒိသွာ ယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, အာဝုသော, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ န ကိဉ္စိ ဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘ခမနီယံ မေ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, ယာပနီယံ မေ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန; အပိ စ မေ သီသံ ထောကံ ဒုက္ခ’’န္တိ.

ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින්, අර යක්ෂයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන්ගේ හිසට පහරක් දෙනු දුටු සේක. දැක ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වැඩසිටි තැනට පැමිණ මෙසේ ඇසූහ: "ඇවැත්නි, ඔබට ඉවසිය හැකි ද? ඔබට යැපිය හැකි ද? ඔබට කිසිදු දුකක් නැද් ද?" "ඇවැත් මහා මොග්ගල්ලාන, මට ඉවසිය හැකියි, මට යැපිය හැකියි. එහෙත් මගේ හිසේ සුළු වේදනාවක් තිබෙනවා" යි කීහ.

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ! ယာဝ မဟိဒ္ဓိကော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော မဟာနုဘာဝေါ! ဣဓ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အညတရော ယက္ခော သီသေ ပဟာရံ အဒါသိ. တာဝ မဟာ ပဟာရော အဟောသိ, အပိ တေန ပဟာရေန သတ္တရတနံ ဝါ အဍ္ဎဋ္ဌမရတနံ ဝါ နာဂံ ဩသာဒေယျ, မဟန္တံ ဝါ ပဗ္ဗတကူဋံ ပဒါလေယျ, အထ စ ပနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧဝမာဟ – ‘ခမနီယံ မေ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, ယာပနီယံ မေ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန; အပိ စ မေ သီသံ ထောကံ ဒုက္ခ’’’န္တိ.

"ඇවැත් සාරිපුත්තයෙනි, ආශ්චර්යයකි! ඇවැත් සාරිපුත්තයෙනි, අද්භූතයකි! ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ කෙතරම් මහා සෘද්ධිමත් ද, කෙතරම් මහා ආනුභාව සම්පන්න ද! ඇවැත් සාරිපුත්තයෙනි, මෙහිදී එක්තරා යක්ෂයෙක් ඔබේ හිසට පහරක් දුන්නා. ඒ පහර කෙතරම් දරුණු එකක් ද යත්, ඒ පහරින් රියන් හතක් හෝ හතහමාරක් උසැති ඇතෙකු වුවත් පොළොවට සමතලා කළ හැකියි. මහා පර්වත කූටයක් වුවත් පලා දැමිය හැකියි. එසේ තිබියදීත් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ පවසනවා: 'ඇවැත් මොග්ගල්ලාන, මට ඉවසිය හැකියි, මට යැපිය හැකියි, එහෙත් මගේ හිසේ සුළු වේදනාවක් තිබෙනවා' කියා."

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန! ယာဝ မဟိဒ္ဓိကော အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော မဟာနုဘာဝေါ ယတြ ဟိ နာမ ယက္ခမ္ပိ ပဿိဿတိ! မယံ ပနေတရဟိ ပံသုပိသာစကမ္ပိ န ပဿာမာ’’တိ.

"ඇවැත් මොග්ගල්ලානයෙනි, ආශ්චර්යයකි! ඇවැත් මොග්ගල්ලානයෙනි, අද්භූතයකි! ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ කෙතරම් මහා සෘද්ධිමත් ද, කෙතරම් මහා ආනුභාව සම්පන්න ද යත්, උන්වහන්සේ යක්ෂයෙකුව පවා දකින සේක. අපට නම් මේ අවස්ථාවේ මඩ පිසාචයෙකුවත් පෙනෙන්නේ නැතැ" යි කීහ.

---

အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ တေသံ ဥဘိန္နံ မဟာနာဂါနံ ဣမံ ဧဝရူပံ ကထာသလ္လာပံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් කන ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය සෝත ධාතුවෙන් ඒ මහා නාගයන් (රහතන් වහන්සේලා) දෙපළගේ මේ කතාබහ අසා වදාළ සේක.

---

အထ [Pg.125] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ယဿ သေလူပမံ စိတ္တံ, ဌိတံ နာနုပကမ္ပတိ;

ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု, ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတိ;

ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ, ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီ’’တိ. စတုတ္ထံ;

"යමෙකුගේ සිත පර්වතයක් සේ නොසැලී පවතී ද, රාගයෙන් ඇලිය යුතු දේ කෙරෙහි නොඇලේ ද, ද්වේෂයෙන් කිපිය යුතු දේ කෙරෙහි නොකිපේ ද, මෙසේ මැනවින් වඩන ලද සිතක් ඇති තැනැත්තා කරා දුකක් කෙසේ නම් පැමිණේ ද?" හතරවන සූත්‍රයයි.

---

၅. နာဂသုတ္တံ

5. නාග සූත්‍රය.

---

၃၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခူနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ. အာကိဏ္ဏော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခူနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ. အာကိဏ္ဏော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရာမိ. ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

35. මා හට මෙසේ ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ සමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, රජවරුන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්, අන්‍ය තීර්ථකයන් හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරා වැඩසිටින සේක. පිරිස පිරිවරා සිටීම නිසා උන්වහන්සේට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "මම දැන් භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, රජවරුන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්, අන්‍ය තීර්ථකයන් හා තීර්ථක ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරා සිටිමි. මේ පිරිස මැද වාසය කිරීම මට දුකකි, පහසුවක් නැත. මම සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසන්නෙම් නම් මැනවි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကောသမ္ဗိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကောသမ္ဗိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကံ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော ယေန ပါလိလေယျကံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ပါလိလေယျကံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါလိလေယျကေ ဝိဟရတိ ရက္ခိတဝနသဏ္ဍေ ဘဒ္ဒသာလမူလေ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන කොසඹෑ නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක. කොසඹෑ නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, තමන් වහන්සේම සයනාසනය පිළියෙළ කොට තබා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන උපස්ථායකයන්ට හෝ භික්ෂු සංඝයාට නොදන්වා හුදෙකලාවම පාලිලෙය්‍යක ගම දෙසට චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. පිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාලිලෙය්‍යක ගමෙහි රක්ඛිත වන ලැහැබෙහි භද්‍රසාල වෘක්ෂ මූලය වෙත පැමිණි සේක. එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාලිලෙය්‍යකයෙහි රක්ඛිත වන ලැහැබේ භද්‍රසාල මූලයෙහි වැඩසිටි සේක.

---

အညတရောပိ ခေါ ဟတ္ထိနာဂေါ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ. ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒတိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စဿ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒန္တိ, အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝတိ, ဩဂါဟာ စဿ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ. အာကိဏ္ဏော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ. အထ ခေါ တဿ ဟတ္ထိနာဂဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ, ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒါမိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒန္တိ, အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝါမိ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ [Pg.126] ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ, အာကိဏ္ဏော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရာမိ. ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

එක්තරා ඇත් රජෙක් ද ඇතින්නියන්, තරුණ ඇතුන් හා ඇත් පැටවුන්ගෙන් පිරිවරා වාසය කළේය. ඔහුට කෑමට ලැබුණේ අග්‍ර කොටස් කඩා දැමූ තණකොළය. අනෙක් ඇතුන් ඔහු කඩා දමන අතු පතර කා දැමූහ. ඔහුට බීමට ලැබුණේ මඩ වූ බොර දියයි. ඔහු දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ ඔහුගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් ගියහ. පිරිස පිරිවරා සිටීම නිසා ඔහුට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. එවිට ඒ ඇත් රජුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "මම දැන් ඇතින්නියන්, තරුණ ඇතුන් හා ඇත් පැටවුන්ගෙන් පිරිවරා වසමි. මම අග්‍ර කොටස් කැඩුණු තණකොළ කමි. මම කඩා දමන අතු පතර මොවුන් කති. මම බොර දිය බොමි. මා දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ මගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් යති. මේ පිරිස මැද වාසය කිරීම මට දුකකි, පහසුවක් නැත. මම සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසන්නෙම් නම් මැනවි."

---

အထ ခေါ သော ဟတ္ထိနာဂေါ ယူထာ အပက္ကမ္မ ယေန ပါလိလေယျကံ ရက္ခိတဝနသဏ္ဍော ဘဒ္ဒသာလမူလံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. တတြ သုဒံ သော ဟတ္ထိနာဂေါ ယသ္မိံ ပဒေသေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ တံ ပဒေသံ အပ္ပဟရိတံ ကရောတိ, သောဏ္ဍာယ စ ဘဂဝတော ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတိ.

ඉක්බිති ඒ ඇත් රජු රැලෙන් වෙන්ව, පාලිලෙය්‍යක රක්ඛිත වන ලැහැබෙහි භද්‍රසාල මූලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. එහිදී ඒ ඇත් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින ප්‍රදේශය පිරිසිදු කළේය. සොඬින් පැන් සහ පරිභෝජනය සඳහා ජලය ගෙනවුත් තැබීය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာကိဏ္ဏော ဝိဟာသိံ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခူနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ, အာကိဏ္ဏော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟာသိံ. သောမှိ ဧတရဟိ အနာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ, အနာကိဏ္ဏော သုခံ ဖာသု ဝိဟရာမီ’’တိ.

එවිට හුදෙකලාව විවේකීව වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "පෙර මම භික්ෂූන්, භික්ෂුණීන්, උපාසකයන්, උපාසිකාවන්, රජවරුන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්, අන්‍ය තීර්ථකයන් හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරා වාසය කළෙමි. එවිට මට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. දැන් මම ඒ පිරිසගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසමි. එබැවින් මම දැන් සුවසේ, පහසුවෙන් වසමි."

---

တဿပိ ခေါ ဟတ္ထိနာဂဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာကိဏ္ဏော ဝိဟာသိံ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ, ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒိံ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒိံသု, အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ အပါယိံ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော အဂမံသု, အာကိဏ္ဏော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟာသိံ. သောမှိ ဧတရဟိ အနာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ, အစ္ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒါမိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ န ခါဒန္တိ, အနာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝါမိ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော န ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ, အနာကိဏ္ဏော သုခံ ဖာသု ဝိဟရာမီ’’တိ.

ඒ ඇත් රජුට ද මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: "පෙර මම ඇතින්නියන්, තරුණ ඇතුන් හා ඇත් පැටවුන්ගෙන් පිරිවරා වාසය කළෙමි. එවිට අග්‍ර කොටස් කැඩුණු තණකොළ කෑවෙමි. මා කඩා දමන අතු පතර මොවුන් කෑවෝය. මම බොර දිය බීවෙමි. මා දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ මගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් ගියහ. එවිට මට අපහසුවක් මිස පහසුවක් නොවීය. දැන් මම ඒ පිරිසගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වසමි. අග්‍ර කොටස් නොකැඩුණු තණකොළ කමි. මා කඩා දමන අතු පතර මොවුන් නොකති. මම නොකලඹන ලද පිරිසිදු පැන් බොමි. මා දියෙන් ගොඩ එන විට ඇතින්නියෝ මගේ සිරුරේ අතුල්ලමින් නොයති. මම දැන් සුවසේ, පහසුවෙන් වසමි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အတ္တနော စ ပဝိဝေကံ ဝိဒိတွာ တဿ စ ဟတ္ထိနာဂဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ විවේකය ද, ඒ ඇත් රජුගේ සිතෙහි ඇති වූ අදහස ද තම සිතින් දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဧတံ [Pg.127] နာဂဿ နာဂေန, ဤသာဒန္တဿ ဟတ္ထိနော;

သမေတိ စိတ္တံ စိတ္တေန, ယဒေကော ရမတီ မနော’’တိ. ပဉ္စမံ;

‘‘වනයෙහි තනිව වසන්නා වූ, මද රඳවාගත් කුඹු ඇති හස්තියාගේ සිත බුදුරජාණන් වහන්සේ නමැති හස්තියාගේ සිත හා සමාන වේ; එනම් ඔහු තනිවම වනයෙහි සතුටු වන බැවිනි.’’

---

၆. ပိဏ္ဍောလသုတ္တံ

6. පිණ්ඩෝල සූත්‍රය

---

၃၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အာရညိကော ပိဏ္ဍပါတိကော ပံသုကူလိကော တေစီဝရိကော အပ္ပိစ္ဆော သန္တုဋ္ဌော ပဝိဝိတ္တော အသံသဋ္ဌော အာရဒ္ဓဝီရိယော ဓုတဝါဒေါ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော.

36. මෙසේ මා හට ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් පිණ්ඩෝල භාරද්වාජයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, ආරණ්‍යකව, පිණ්ඩපාතිකව, පාංශුකූලිකව, තේචීවරිකව, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව (පවිවිත්තව), අනුන් හා නොමිශ්‍රව (අසංසට්ඨව), ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, ධුත ගුණ දේශනා කරමින්, අධිචිත්තයෙහි (අර්හත් ඵල සමාධියෙහි) නිරතව වැඩසිටියහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အာရညိကံ ပိဏ္ဍပါတိကံ ပံသုကူလိကံ တေစီဝရိကံ အပ္ပိစ္ဆံ သန္တုဋ္ဌံ ပဝိဝိတ္တံ အသံသဋ္ဌံ အာရဒ္ဓဝီရိယံ ဓုတဝါဒံ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, ආරණ්‍යකව, පිණ්ඩපාතිකව, පාංශුකූලිකව, තේචීවරිකව, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව, අනුන් හා නොමිශ්‍රව, ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, ධුත ගුණ දේශනා කරමින්, අධිචිත්තයෙහි නිරතව වැඩසිටින ආයුෂ්මත් පිණ්ඩෝල භාරද්වාජයන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක:

---

‘‘အနူပဝါဒေါ အနူပဃာတော, ပါတိမောက္ခေ စ သံဝရော;

မတ္တညုတာ စ ဘတ္တသ္မိံ, ပန္တဉ္စ သယနာသနံ;

အဓိစိတ္တေ စ အာယောဂေါ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ;

‘‘නොගැරහීම ද, හිංසා නොකිරීම ද, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙහි හික්මීම ද, ආහාරයෙහි පමණ දැනීම ද, විවේකී සේනාසනයන්හි වාසය ද, අධිචිත්තයෙහි (සමාධියෙහි) නිරත වීම ද යන මෙය බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනයයි.’’

---

၇. သာရိပုတ္တသုတ္တံ

7. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

---

၃၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အပ္ပိစ္ဆော သန္တုဋ္ဌော ပဝိဝိတ္တော အသံသဋ္ဌော အာရဒ္ဓဝီရိယော အဓိစိတ္တမနုယုတ္တော.

37. මෙසේ මා හට ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව, අනුන් හා නොමිශ්‍රව, ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, අධිචිත්තයෙහි (සමාධියෙහි) නිරතව වැඩසිටියහ.

---

အဒ္ဒသာ [Pg.128] ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အပ္ပိစ္ဆံ သန္တုဋ္ဌံ ပဝိဝိတ္တံ အသံသဋ္ဌံ အာရဒ္ဓဝီရိယံ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අල්පේච්ඡව, සන්තුෂ්ටව, විවේකීව, අනුන් හා නොමිශ්‍රව, ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, අධිචිත්තයෙහි නිරතව වැඩසිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පහළ කළ සේක:

---

‘‘အဓိစေတသော အပ္ပမဇ္ဇတော,မုနိနော မောနပထေသု သိက္ခတော;

သောကာ န ဘဝန္တိ တာဒိနော,ဥပသန္တဿ သဒါ သတီမတော’’တိ. သတ္တမံ;

‘‘උසස් සිතක් ඇති, අප්‍රමාදී වූ, අර්හත් ඵල මාර්ගයෙහි හික්මෙන්නා වූ, ශාන්ත වූ, සැමවිටම සිහියෙන් යුත්, තාදි ගුණයෙන් යුක්ත මුනිවරයාට සෝකයෝ නොවෙති.’’

---

၈. သုန္ဒရီသုတ္တံ

8. සුන්දරී සූත්‍රය

---

၃၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဘိက္ခုသံဃောပိ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အညတိတ္ထိယာ ပန ပရိဗ္ဗာဇကာ အသက္ကတာ ဟောန္တိ အဂရုကတာ အမာနိတာ အပူဇိတာ အနပစိတာ န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ.

38. මෙසේ මා හට ඇසුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදිය යුතු, පූජා කරන ලද කෙනෙකු වූහ. උන්වහන්සේ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලන්පස සහ බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වූහ. භික්ෂු සංඝයා ද සත්කාර කරන ලද, ගරු කරන ලද, බහුමාන කරන ලද, පිදිය යුතු, පූජා කරන ලද පිරිසක් වූහ. ඔවුහු ද සිවුරු, පිණ්ඩපාත ආදී පිරිකර ලබන්නෝ වූහ. එහෙත් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලබන්නෝ, ගරු බුහුමන් නොලබන්නෝ, පූජාවන් නොලබන්නෝ වූ අතර ඔවුහු පිරිකර ලබන්නෝ ද නොවූහ.

---

အထ ခေါ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဘဂဝတော သက္ကာရံ အသဟမာနာ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ယေန သုန္ဒရီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သုန္ဒရိံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဥဿဟသိ တွံ, ဘဂိနိ, ဉာတီနံ အတ္ထံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘ကျာဟံ, အယျာ, ကရောမိ? ကိံ မယာ န သက္ကာ ကာတုံ? ဇီဝိတမ္ပိ မေ ပရိစ္စတ္တံ ဉာတီနံ အတ္ထာယာ’’တိ.

එවිට ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ හා භික්ෂු සංඝයාගේ සත්කාරය ඉවසිය නොහැකිව, සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: ‘‘නංගිය, නෑයන්ගේ යහපත පිණිස යමක් කිරීමට ඔබ උත්සාහ කරන්නෙහිද?’’ ඇය මෙසේ ඇසුවාය: ‘‘ස්වාමීනි, මා කුමක් කළ යුතුද? මා හට කළ නොහැක්කේ කුමක්ද? නෑයන්ගේ යහපත පිණිස මාගේ ජීවිතය වුවද පරිත්‍යාග කරමි.’’

---

‘‘တေန ဟိ, ဘဂိနိ, အဘိက္ခဏံ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, အယျာ’’တိ ခေါ သုန္ဒရီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ပဋိဿုတွာ အဘိက္ခဏံ ဇေတဝနံ အဂမာသိ.

‘‘එසේ නම් නංගිය, නිතර ජේතවනයට යන්න.’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ යැයි සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව ඒ අන්‍ය තීර්ථකයන්ගේ වචනය පිළිගෙන නිතර ජේතවනයට ගියාය.

---

ယဒါ [Pg.129] တေ အညိံသု အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ – ‘‘ဝေါဒိဋ္ဌာ ခေါ သုန္ဒရီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဗဟုဇနေန အဘိက္ခဏံ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. အထ နံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ တတ္ထေဝ ဇေတဝနဿ ပရိခါကူပေ နိက္ခိပိတွာ ယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယာ သာ, မဟာရာဇ, သုန္ဒရီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ; သာ နော န ဒိဿတီ’’တိ. ‘‘ကတ္ထ ပန တုမှေ အာသင်္ကထာ’’တိ? ‘‘ဇေတဝနေ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဇေတဝနံ ဝိစိနထာ’’တိ.

සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව නිතර ජේතවනයට යන බව බොහෝ දෙනා දුටු බව දැනගත් පසු, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඇය මරා ජේතවනාරාමයේම අගලක සිරුර දමා, පසේනදී කොසොල් රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: ‘‘මහරජතුමනි, අපගේ සුන්දරී පරිබ්‍රාජිකාව දක්නට නැත.’’ එවිට රජතුමා ‘‘ඔබ කොහේ සැක කරන්නේද?’’ යැයි ඇසීය. ‘‘මහරජතුමනි, ජේතවනයෙහි සැක කරමු’’ යැයි ඔවුහු කීහ. ‘‘එසේ නම් ජේතවනය පරීක්ෂා කරන්න’’ යැයි රජු පැවසීය.

---

အထ ခေါ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဇေတဝနံ ဝိစိနိတွာ ယထာနိက္ခိတ္တံ ပရိခါကူပါ ဥဒ္ဓရိတွာ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ သာဝတ္ထိံ ပဝေသေတွာ ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ မနုဿေ ဥဇ္ဈာပေသုံ –

ඉන්පසු ඒ අන්‍ය තීර්ථකයෝ ජේතවනය පරීක්ෂා කර, තමන් දැමූ අගලෙන් සිරුර පිටතට ගෙන, මැස්සක තබා සැවැත් නුවරට ඇතුළු කර, වීදියෙන් වීදියට, සතර මංසන්ධියෙන් සතර මංසන්ධියට ගෙන ගොස් මිනිසුන් අතර මෙසේ දොස් පැවරූහ:

---

‘‘ပဿထာယျာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ကမ္မံ! အလဇ္ဇိနော ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မုသာဝါဒိနော အဗြဟ္မစာရိနော. ဣမေ ဟိ နာမ ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော ဗြဟ္မစာရိနော သစ္စဝါဒိနော သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ! နတ္ထိ ဣမေသံ သာမညံ, နတ္ထိ ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ. နဋ္ဌံ ဣမေသံ သာမညံ, နဋ္ဌံ ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ. ကုတော ဣမေသံ သာမညံ, ကုတော ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ? အပဂတာ ဣမေ သာမညာ, အပဂတာ ဣမေ ဗြဟ္မညာ. ကထဉှိ နာမ ပုရိသော ပုရိသကိစ္စံ ကရိတွာ ဣတ္ထိံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿတီ’’တိ!

‘‘පින්වතුනි, ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයන්ගේ වැඩ බලන්න! මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ලජ්ජා නැති, දුස්සීල, පාපී, මුසාවාදී, අබ්‍රහ්මචාරීහුය. මොවුහු ධර්මචාරී, සමචාරී, බ්‍රහ්මචාරී, සත්‍යවාදී, සීලවන්ත, යහපත් ගුණැති අය ලෙස පෙනී සිටිති. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් නැත, බ්‍රාහ්මණ භාවයක් නැත. මොවුන්ගේ ශ්‍රමණ භාවය නැසී ඇත. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් කොයින්ද? මොහු පුරුෂ කෘත්‍යය (කාම සේවනය) කොට ස්ත්‍රියක මරා දැමුවේ කෙසේද?’’

---

တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ မနုဿာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ ရောသန္တိ ဝိဟေသန္တိ –

එකල සැවැත් නුවර වැසියෝ භික්ෂූන් දුටු විට අසභ්‍ය, රූක්ෂ වචනවලින් ආක්‍රෝශ පරිභව කරමින්, හිංසා පීඩා කරමින් මෙසේ කීහ:

---

‘‘အလဇ္ဇိနော ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မုသာဝါဒိနော အဗြဟ္မစာရိနော. ဣမေ ဟိ နာမ ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော ဗြဟ္မစာရိနော သစ္စဝါဒိနော သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ! နတ္ထိ ဣမေသံ သာမညံ, နတ္ထိ ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ. နဋ္ဌံ ဣမေသံ သာမညံ, နဋ္ဌံ ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ. ကုတော ဣမေသံ သာမညံ, ကုတော ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ? အပဂတာ ဣမေ သာမညာ, အပဂတာ ဣမေ ဗြဟ္မညာ. ကထဉှိ နာမ ပုရိသော ပုရိသကိစ္စံ ကရိတွာ ဣတ္ထိံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿတီ’’တိ!

‘‘මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ලජ්ජා නැති, දුස්සීල, පාපී, මුසාවාදී, අබ්‍රහ්මචාරීහුය. මොවුහු ධර්මචාරී, සමචාරී, බ්‍රහ්මචාරී, සත්‍යවාදී, සීලවන්ත, යහපත් ගුණැති අය ලෙස පෙනී සිටිති. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් නැත, බ්‍රාහ්මණ භාවයක් නැත. මොවුන්ගේ ශ්‍රමණ භාවය නැසී ඇත. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් කොයින්ද? මොහු පුරුෂ කෘත්‍යය කොට ස්ත්‍රියක මරා දැමුවේ කෙසේද?’’

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ [Pg.130] ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු සිණි පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිඬු සිණි පිණිස හැසිර, දානය වැළඳීමෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් ආපසු වැඩි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘ဧတရဟိ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ မနုဿာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ ရောသန္တိ ဝိဟေသန္တိ – ‘အလဇ္ဇိနော ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မုသာဝါဒိနော အဗြဟ္မစာရိနော. ဣမေ ဟိ နာမ ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော ဗြဟ္မစာရိနော သစ္စဝါဒိနော သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ. နတ္ထိ ဣမေသံ သာမညံ, နတ္ထိ ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ. နဋ္ဌံ ဣမေသံ သာမညံ, နဋ္ဌံ ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ. ကုတော ဣမေသံ သာမညံ, ကုတော ဣမေသံ ဗြဟ္မညံ? အပဂတာ ဣမေ သာမညာ, အပဂတာ ဣမေ ဗြဟ္မညာ. ကထဉှိ နာမ ပုရိသော ပုရိသကိစ္စံ ကရိတွာ ဣတ္ထိံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿတီ’’’တိ!

“ස්වාමීනී, දැන් සැවැත් නුවර මිනිස්සු භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ කරති, පරිභව කරති, රෝස කරති, පෙළති. ‘මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ ලැජ්ජා නැත්තෝය, දුශ්ශීලයෝය, ලාමක දහම් ඇත්තෝය, මුසාවාදීහුය, බ්‍රහ්මචාරීහු නොවෙති. මෙසේ තිබියදී මොවුහු ධර්මචාරීහුය, සමචාරීහුය, බ්‍රහ්මචාරීහුය, සත්‍යවාදීහුය, සිල්වත්තුය, යහපත් ගුණ ඇත්තෝයයි ප්‍රතිඥා දෙති. මොවුන්ට ශ්‍රමණ භාවයක් නැත, බ්‍රාහ්මණ භාවයක් නැත. මොවුන්ගේ ශ්‍රමණ භාවය විනාශ විය, බ්‍රාහ්මණ භාවය විනාශ විය. මොවුන්ට කොහෙන් ශ්‍රමණ භාවයක්ද? කොහෙන් බ්‍රාහ්මණ භාවයක්ද? මොවුහු ශ්‍රමණ භාවයෙන් තොර වූහ, බ්‍රාහ්මණ භාවයෙන් තොර වූහ. පුරුෂයෙක් පුරුෂ කෘත්‍යයක් කොට ස්ත්‍රියකගේ ජීවිතය තොර කරන්නේ කෙසේද?’ යනුවෙනි.”

---

‘‘နေသော, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဒေါ စိရံ ဘဝိဿတိ သတ္တာဟမေဝ ဘဝိဿတိ. သတ္တာဟဿ အစ္စယေန အန္တရဓာယိဿတိ. တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ယေ မနုဿာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ ရောသန္တိ ဝိဟေသန္တိ, တေ တုမှေ ဣမာယ ဂါထာယ ပဋိစောဒေထ –

“මහණෙනි, ඔය ඝෝෂාව බොහෝ කල් පවතින්නේ නැත. එය පවතින්නේ සත් දිනක් පමණි. සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එය අතුරුදහන් වනු ඇත. මහණෙනි, එබැවින් යම් මිනිස්සු භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කෙරෙත්ද, ඊර්ෂ්‍යා කෙරෙත්ද, පෙළත්ද, ඔවුන්ට ඔබලා මේ ගාථාවෙන් පිළිතුරු දෙන්න;”

---

‘‘‘အဘူတဝါဒီ နိရယံ ဥပေတိ,ယော ဝါပိ ကတွာ န ကရောမိ စာဟ;

ဥဘောပိ တေ ပေစ္စ သမာ ဘဝန္တိ,နိဟီနကမ္မာ မနုဇာ ပရတ္ထာ’’’တိ.

“අසත්‍ය පවසන්නා නිරයට යයි. යමක් කොට ‘මම එය නොකළෙමි’යි පවසන්නාද එසේමය. ලාමක ක්‍රියා ඇති ඒ මිනිස්සු දෙදෙනාම මියගිය පසු පරලොවදී (දුගතියට පැමිණීමෙන්) සමාන වෙති.”

---

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ ပရိယာပုဏိတွာ ယေ မနုဿာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ ရောသန္တိ ဝိဟေသန္တိ တေ ဣမာယ ဂါထာယ ပဋိစောဒေန္တိ –

ඉන්පසු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි ඒ ගාථාව ඉගෙන, යම් මිනිස්සු භික්ෂූන් දැක අසභ්‍ය වූ, පරුෂ වූ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කෙරෙත්ද, රෝස කෙරෙත්ද, පෙළත්ද, ඔවුන්ට මේ ගාථාවෙන් පිළිතුරු දුන්හ;

---

‘‘အဘူတဝါဒီ နိရယံ ဥပေတိ,ယော ဝါပိ ကတွာ န ကရောမိစာဟ;

ဥဘောပိ တေ ပေစ္စ သမာ ဘဝန္တိ,နိဟီနကမ္မာ မနုဇာ ပရတ္ထာ’’တိ.

“අසත්‍ය පවසන්නා නිරයට යයි. යමක් කොට ‘මම එය නොකළෙමි’යි පවසන්නාද එසේමය. ලාමක ක්‍රියා ඇති ඒ මිනිස්සු දෙදෙනාම මියගිය පසු පරලොවදී සමාන වෙති.”

---

မနုဿာနံ [Pg.131] ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာရကာ ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ. နယိမေဟိ ကတံ. သပန္တိမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ’’တိ. နေဝ သော သဒ္ဒေါ စိရံ အဟောသိ. သတ္တာဟမေဝ အဟောသိ. သတ္တာဟဿ အစ္စယေန အန္တရဓာယိ.

එවිට මිනිසුන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. “මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ පව් නොකරන්නෝය. ඔවුන් විසින් ඒ පාප කර්මය කර නැත. මේ ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ සපථ කරති (සත්‍යය පවසති).” ඒ ශබ්දය (ඝෝෂාව) බොහෝ කල් නොපැවතිණි. එය පැවතියේ සත් දිනක් පමණි. සත් දිනක් ඇවෑමෙන් එය අතුරුදහන් විය.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတဒဝေါစုံ –

ඉන්පසු බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘန္တေ ဘဂဝတာ – ‘နေသော, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဒေါ စိရံ ဘဝိဿတိ. သတ္တာဟမေဝ ဘဝိဿတိ. သတ္တာဟဿ အစ္စယေန အန္တရဓာယိဿတီ’တိ. အန္တရဟိတော သော, ဘန္တေ, သဒ္ဒေါ’’တိ.

“ස්වාමීනී, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනී, අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් යහපත් කොට වදාරන ලද්දක්ද? ‘මහණෙනි, ඔය ශබ්දය බොහෝ කල් පවතින්නේ නැත, සත් දිනක් පවතී, සත් දිනක් ඇවෑමෙන් අතුරුදහන් වේ’ යන වචනයයි. ස්වාමීනී, දැන් ඒ ඝෝෂාව අතුරුදහන් වී ඇත.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘တုဒန္တိ ဝါစာယ ဇနာ အသညတာ,သရေဟိ သင်္ဂါမဂတံဝ ကုဉ္ဇရံ;

သုတွာန ဝါကျံ ဖရုသံ ဥဒီရိတံ,အဓိဝါသယေ ဘိက္ခု အဒုဋ္ဌစိတ္တော’’တိ. အဋ္ဌမံ;

“සංග්‍රාම භූමියට පැමිණි ඇතාට හී සැරවලින් විදින්නාක් මෙන්, අසංවර මිනිස්සු වචනයෙන් පහර දෙති. (අනුන් විසින්) පවසන ලද පරුෂ වචන අසා භික්ෂුව දූෂිත නොවූ සිතින් යුතුව එය ඉවසිය යුතුය.”

---

၉. ဥပသေနသုတ္တံ

9. උපසේන සූත්‍රය

---

၃၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ဥပသေနဿ ဝင်္ဂန္တပုတ္တဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, သတ္ထာ စ မေ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ; သွာက္ခာတေ စမှိ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော; သဗြဟ္မစာရိနော စ မေ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ; သီလေသု စမှိ ပရိပူရကာရီ; သုသမာဟိတော စမှိ ဧကဂ္ဂစိတ္တော; အရဟာ စမှိ ခီဏာသဝေါ; မဟိဒ္ဓိကော စမှိ မဟာနုဘာဝေါ. ဘဒ္ဒကံ မေ ဇီဝိတံ, ဘဒ္ဒကံ မရဏ’’န္တိ.

39. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයභූමිය වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි වංගන්ත බ්‍රාහ්මණයාගේ පුත් ආයුෂ්මත් උපසේන තෙරුන්ට හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “මට ඒකාන්තයෙන්ම ලාභයකි, මට ඒකාන්තයෙන්ම යහපතකි; අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ ශාස්තෘවරයාණෝය. මම මැනවින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි. මාගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාද සිල්වත් වූ යහපත් ගුණැත්තෝ වෙති. මමද සීලයන් මැනවින් පුරන්නෙක් වෙමි. මම මැනවින් එකඟ වූ සිත් ඇත්තෙක් වෙමි. මම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේ නමක වෙමි. මම මහා තේජවන්ත, මහා අනුභාව සම්පන්න කෙනෙක් වෙමි. මාගේ ජීවිතයද යහපත්ය, මාගේ මරණයද යහපත්ය.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတော ဥပသေနဿ ဝင်္ဂန္တပုတ္တဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වංගන්ත පුත් ආයුෂ්මත් උපසේන තෙරුන්ගේ සිතෙහි හටගත් ඒ සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘ယံ [Pg.132] ဇီဝိတံ န တပတိ, မရဏန္တေ န သောစတိ;

သ ဝေ ဒိဋ္ဌပဒေါ ဓီရော, သောကမဇ္ဈေ န သောစတိ.

“යමෙකුට (සන්සුන්ව පවතින) ජීවිතය තැවීමක් නොවේද, මරණය හමුවේ ශෝක නොකෙරේද, නිවන දුටු ඒ ධීර තැනැත්තා ශෝක කරන පිරිස මැද පවා ශෝක නොකරයි.”

---

‘‘ဥစ္ဆိန္နဘဝတဏှဿ, သန္တစိတ္တဿ ဘိက္ခုနော;

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. နဝမံ;

“භව තණ්හාව සිඳලූ, ශාන්ත වූ සිත් ඇති භික්ෂුවගේ ජාති සංසාරය ක්ෂය විය. ඔහුට නැවත උපතක් නැත.”

---

၁၀. သာရိပုတ္တဥပသမသုတ္တံ

10. සාරිපුත්ත උපසම සූත්‍රය

---

၄၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အတ္တနော ဥပသမံ ပစ္စဝေက္ခမာနော.

40. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. ඒ වේලාවෙහි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, තමාගේ උපශමය (කෙලෙස් සංසිඳීම) මැනවින් සලකමින් වාඩි වී සිටියහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အတ္တနော ဥပသမံ ပစ္စဝေက္ခမာနံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළඟක් බැඳ කය ඍජුව තබාගෙන, තමාගේ උපශමය මැනවින් සලකමින් වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළහ:

---

‘‘ဥပသန္တသန္တစိတ္တဿ, နေတ္တိစ္ဆိန္နဿ ဘိက္ခုနော;

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, မုတ္တော သော မာရဗန္ဓနာ’’တိ. ဒသမံ;

“උපශාන්ත වූ ශාන්ත සිත් ඇති, තණ්හා නෙත්තිය සිඳලූ භික්ෂුවගේ ජාති සංසාරය ක්ෂය විය. ඔහු මාර බන්ධනයෙන් මිදුණේය.”

---

မေဃိယဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော နိဋ္ဌိတော.

හතරවන මේඝිය වර්ගය නිම විය.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

මෙහි උද්දානය මෙසේය:

---

မေဃိယော ဥဒ္ဓတာ ဂေါပါလော, ယက္ခော နာဂေန ပဉ္စမံ;

ပိဏ္ဍောလော သာရိပုတ္တော စ, သုန္ဒရီ ဘဝတိ အဋ္ဌမံ;

ဥပသေနော ဝင်္ဂန္တပုတ္တော, သာရိပုတ္တော စ တေ ဒသာတိ.

මේඝිය සූත්‍රය, උද්ධත සූත්‍රය, ගෝපාල සූත්‍රය, යුණ්හ සූත්‍රය, නාග සූත්‍රය පස්වැන්නයි; පිණ්ඩෝල සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, සුන්දරී සූත්‍රය අටවැන්නයි; වංගන්ත පුත් උපසේන සූත්‍රය හා සාරිපුත්ත සූත්‍රය වශයෙන් දසයකි.

---

၅. သောဏဝဂ္ဂေါ

5. සෝණ වර්ගය

---

၁. ပိယတရသုတ္တံ

1. පියතර සූත්‍රය

---

၄၁. ဧဝံ [Pg.133] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ဥပရိပါသာဒဝရဂတော ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော မလ္လိကံ ဒေဝိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ တေ, မလ္လိကေ, ကောစညော အတ္တနာ ပိယတရော’’တိ?

41. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතුමා මල්ලිකා දේවිය සමග උතුම් ප්‍රාසාදයෙහි උඩුමහලට පැමිණ සිටියේය. එවිට පසේනදී කොසොල් රජතුමා මල්ලිකා දේවියගෙන් මෙසේ ඇසීය: “මල්ලිකාවෙනි, ඔබට තමාට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් අයෙකු සිටීද?”

---

‘‘နတ္ထိ ခေါ မေ, မဟာရာဇ, ကောစညော အတ္တနာ ပိယတရော. တုယှံ ပန, မဟာရာဇ, အတ္ထညော ကောစိ အတ္တနာ ပိယတရော’’တိ? ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ, မလ္လိကေ, နတ္ထညော ကောစိ အတ္တနာ ပိယတရော’’တိ.

“මහරජතුමනි, මට මාගේ ආත්මයට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් කිසිවෙකු නැත. මහරජතුමනි, ඔබට තම ආත්මයට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් අයෙකු සිටීද?” “මල්ලිකාවෙනි, මටද මාගේ ආත්මයට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් කිසිවෙකු නැත.”

---

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပါသာဒါ ဩရောဟိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

එකල කොසොල් රජතුමා මාලිගයෙන් බැස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක වැඩසිටි සේක් ද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

---

‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ဥပရိပါသာဒဝရဂတော မလ္လိကံ ဒေဝိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ တေ, မလ္လိကေ, ကောစညော အတ္တနာ ပိယတရော’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, မလ္လိကာ ဒေဝီ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘နတ္ထိ ခေါ မေ, မဟာရာဇ, ကောစညော အတ္တနာ ပိယတရော. တုယှံ ပန, မဟာရာဇ, အတ္ထညော ကောစိ အတ္တနာ ပိယတရော’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘန္တေ, မလ္လိကံ ဒေဝိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘မယှမ္ပိ ခေါ, မလ္လိကေ, နတ္ထညော ကောစိ အတ္တနာ ပိယတရော’’’တိ.

‘‘ස්වාමීනි, අද මම මල්ලිකා දේවිය සමඟ උතුම් ප්‍රාසාදය මතුපිට සිටියදී මල්ලිකා දේවියගෙන් මෙසේ ඇසුවෙමි: ‘මල්ලිකාවෙනි, ඔබට තමන්ට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් අයෙකු සිටීද?’ මෙසේ ඇසූ විට මල්ලිකා දේවිය මට මෙසේ පැවසුවාය: ‘මහරජතුමනි, මට මගේ ආත්මයට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙන කිසිවෙකු නැත. එහෙත් මහරජතුමනි, ඔබට තමන්ට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් අයෙකු සිටීද?’ මෙසේ ඇසූ කල මමද මල්ලිකා දේවියට මෙසේ කීවෙමි: ‘මල්ලිකාවෙනි, මටද මගේ ආත්මයට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙන කිසිවෙකු නැත.’’

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැනගෙන ඒ වෙලාවේදී මේ උදානය වදාළ සේක.

---

‘‘သဗ္ဗာ ဒိသာ အနုပရိဂမ္မ စေတသာ,နေဝဇ္ဈဂါ ပိယတရမတ္တနာ ကွစိ;

ဧဝံ ပိယော ပုထု အတ္တာ ပရေသံ,တသ္မာ န ဟိံသေ ပရမတ္တကာမော’’တိ. ပဌမံ;

‘‘සිතින් සියලු දිශාවන් පිරික්සා බැලුවද, තමාට වඩා ප්‍රිය මනාප කිසිවෙකු කොතැනකවත් හමු නොවීය. එලෙසින්ම සෙසු අයටද තම තමාගේ ආත්මය ප්‍රිය වේ. එබැවින් තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා අනුන්ට හිංසා නොකළ යුතුය.’’ (පළමු සූත්‍රයයි)

---

၂. အပ္ပာယုကသုတ္တံ

2. අප්පායුක සූත්‍රය

---

၄၂. ဧဝံ [Pg.134] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ အပ္ပာယုကာ ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော မာတာ အဟောသိ, သတ္တာဟဇာတေ ဘဂဝတိ ဘဂဝတော မာတာ ကာလမကာသိ, တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇီ’’တိ.

42. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයේ වැඩ වසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ සවස් කාලයේ විවේකයෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: ‘‘ස්වාමීනි, ඉතා පුදුමයකි! ස්වාමීනි, ඉතා අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෑණියන් කොතරම් ස්වල්ප ආයුෂ ඇත්තියක වූවාද යත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉපදී සත් දිනකින් උන්වහන්සේගේ මෑණියෝ කළුරිය කර තුසිත දෙව්ලොව උපත ලැබූහ.’’

---

‘‘ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ, အပ္ပာယုကာ ဟိ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တမာတရော ဟောန္တိ. သတ္တာဟဇာတေသု ဗောဓိသတ္တေသု ဗောဓိသတ္တမာတရော ကာလံ ကရောန္တိ, တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

‘‘ආනන්දය, එය එසේමයි. ආනන්දය, බෝධිසත්ව මෑණියන් ස්වල්ප ආයුෂ ඇත්තෝම වෙති. බෝධිසත්වයන් ඉපදී සත් දිනක් ගිය තැන බෝධිසත්ව මෑණියෝ කළුරිය කර තුසිත දෙව්ලොව උපත ලබති.’’

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැනගෙන ඒ වෙලාවේදී මේ උදානය වදාළ සේක.

---

‘‘ယေ ကေစိ ဘူတာ ဘဝိဿန္တိ ယေ ဝါပိ,သဗ္ဗေ ဂမိဿန္တိ ပဟာယ ဒေဟံ;

တံ သဗ္ဗဇာနိံ ကုသလော ဝိဒိတွာ,အာတာပိယော ဗြဟ္မစရိယံ စရေယျာ’’တိ. ဒုတိယံ;

‘‘යම් සත්වයෙක් උපන්නාහුද, යම් සත්වයෙක් උපදින්නාහුද, ඒ සියලු සත්වයෝ ශරීරය අතහැර දමා යන්නාහ. මේ සියලු විනාශය ගැන දැනගත් නුවණැත්තා, දැඩි වීර්යයෙන් යුතුව උතුම් බඹසර හැසිරිය යුතුය.’’ (දෙවන සූත්‍රයයි)

---

၃. သုပ္ပဗုဒ္ဓကုဋ္ဌိသုတ္တံ

3. සුප්පබුද්ධ කුට්ඨි සූත්‍රය

---

၄၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ နာမ ကုဋ္ဌီ အဟောသိ – မနုဿဒလိဒ္ဒေါ, မနုဿကပဏော, မနုဿဝရာကော. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ.

43. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දුන් වේළුවනාරාමයේ වැඩ වසන සේක. එකල රජගහ නුවර සුප්පබුද්ධ නමින් කුෂ්ඨ රෝගියෙක් විය. ඔහු ඉතා දිළිඳු, අසරණ, කාලකන්නි මනුෂ්‍යයෙක් විය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාල පිරිසක් පිරිවරා ධර්ම දේශනා කරමින් වැඩ සිටි සේක.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ တံ မဟာဇနကာယံ ဒူရတောဝ သန္နိပတိတံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဘာဇီယတိ. ယံနူနာဟံ ယေန သော မဟာဇနကာယော တေနုပသင်္ကမေယျံ. အပ္ပေဝ နာမေတ္ထ ကိဉ္စိ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ လဘေယျ’’န္တိ.

සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා දුරදීම ඒ විශාල මනුෂ්‍ය සමූහයා රැස්ව සිටිනු දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි: ‘‘සැබවින්ම මෙහි යම්කිසි කෑමක් හෝ බීමක් බෙදා දෙන්නේ වන්නට ඇත. මමද ඒ විශාල පිරිස සිටින තැනට යන්නෙම් නම් මැනවි. සමහරවිට මටද එහිදී යම්කිසි ආහාරයක් හෝ පානයක් ලැබෙන්නට පුළුවන.’’

---

အထ [Pg.135] ခေါ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ ယေန သော မဟာဇနကာယော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ ဘဂဝန္တံ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ နိသိန္နံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဘာဇီယတိ. သမဏော အယံ ဂေါတမော ပရိသတိ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယံနူနာဟမ္ပိ ဓမ္မံ သုဏေယျ’’န္တိ. တတ္ထေဝ ဧကမန္တံ နိသီဒိ – ‘‘အဟမ္ပိ ဓမ္မံ သောဿာမီ’’တိ.

ඉක්බිති සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා ඒ මහා පිරිස සිටි තැනට ගියේය. සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාල පිරිසක් මැද දහම් දෙසමින් වැඩ සිටිනු දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙසේ සිතුණි: ‘‘මෙහි කිසිදු කෑමක් හෝ බීමක් බෙදන්නේ නැත. මේ ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ පිරිසට ධර්මය දේශනා කරති. මමද ධර්මය අසන්නෙම් නම් මැනවි.’’ ඔහු ‘‘මමද ධර්මය අසන්නෙමි’’යි සිතා එහිම එකත්පසෙක වාඩි විය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သဗ္ဗာဝန္တံ ပရိသံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ မနသာကာသိ ‘‘ကော နု ခေါ ဣဓ ဘဗ္ဗော ဓမ္မံ ဝိညာတု’’န္တိ? အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ကုဋ္ဌိံ တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ ဣဓ ဘဗ္ဗော ဓမ္မံ ဝိညာတု’’န္တိ. သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ကုဋ္ဌိံ အာရဗ္ဘ အာနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ; ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သင်္ကိလေသံ; နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ကုဋ္ဌိံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ သုပ္ပဗုဒ္ဓဿ ကုဋ္ဌိဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුළු පිරිසගේම සිත් තම සිතින් පිරික්සා ‘‘මෙහි ධර්මය අවබෝධ කරගැනීමට සමත් තැනැත්තා කවුද?’’ කියා මෙනෙහි කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පිරිස මැද වාඩි වී සිටි සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා දුටු සේක. දැක උන්වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: ‘‘මෙහි ධර්මය අවබෝධ කරගැනීමට සමත් තැනැත්තා මොහුය.’’ උන්වහන්සේ සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා අරභයා අනුපිළිවෙල කථාව වදාළ සේක. එනම්, දාන කථාව, සීල කථාව, ස්වර්ග කථාව, කාමයන්ගේ ආදීනව, ලාමක බව, කෙලෙස් සහිත බව සහ නෙක්ඛම්මයේ අනිසංස ප්‍රකාශ කළ සේක. යම් කලෙක සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියාගේ සිත ධර්මය පිළිගැනීමට සූදානම් වූ, මෘදු වූ, නීවරණ රහිත වූ, ප්‍රබෝධවත් වූ, පැහැදුණු සිතක් බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැනගත් සේක්ද, එවිට බුදුවරුන්ටම ආවේණික වූ උතුම් ධර්ම දේශනාව වන දුක්ඛ, සමුදය, නිරෝධ, මග්ග යන සතර සත්‍යය ප්‍රකාශ කළ සේක. කිලුටු රහිත පිරිසිදු වස්ත්‍රයක් සායම් මැනවින් උරාගන්නාක් මෙන්, එලෙසින්ම සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියාට ඒ අසුනේදීම ‘‘යම් කිසිවක් උපදින ස්වභාව කොට ඇත්ද, ඒ සියල්ල විනාශ වන ස්වභාව කොට ඇත්තේය’’ යන කෙලෙස් රහිත, නිර්මල ධර්ම ඇස පහළ විය.

---

အထ ခေါ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထု သာသနေ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති ධර්මය දුටු, ධර්මයට පැමිණි, ධර්මය අවබෝධ කළ, ධර්මයෙහි බැසගත්, සැක දුරු කළ, විශාරද භාවයට පත් වූ, බුද්ධ ශාසනයෙහි අන්‍යයන්ගේ උපකාරයකින් තොරව අවබෝධය ලබාගත් සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා අසුනෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

---

‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကတံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

‘‘ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ බඳුනක් උඩුකුරු කළාක් මෙන්ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කළාක් මෙන්ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, ඇස් ඇති අයට රූප දකින්නට අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන්ද, එලෙසින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විවිධ ක්‍රමවලින් ධර්මය පැහැදිලි කළ සේක. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, ධර්මයද, මහා සංඝරත්නයද සරණ යමි. අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා පිළිගන්නා සේක්වා.’’

---

အထ [Pg.136] ခေါ သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အစိရပက္ကန္တံ သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ကုဋ္ဌိံ ဂါဝီ တရုဏဝစ္ဆာ အဓိပတိတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද, සමාදන් කරවන ලද, උනන්දු කරවන ලද, සතුටු කරවන ලද සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමෝදන් වී, සතුටු වී අසුනෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට නික්ම ගියේය. ඔහු නික්ම ගොස් වැඩි වේලාවක් යන්නට පෙර වසු පැටියෙකු සිටි වැස්සියක විසින් ඔහු ඇන මරා දමන ලදී.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ နာမ ကုဋ္ဌီ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော, သော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

එසඳ බොහෝ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටට පත් කරවන ලද සුප්පබුද්ධ නම් වූ යම් ඒ කුෂ්ඨ රෝගියෙක් වූයේ ද, ඔහු කළුරිය කළේය. ඔහුගේ ගතිය කුමක්ද? පරලොව ස්වභාවය කෙබඳුද?"

---

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ; ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ; န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေသိ. သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ, ဘိက္ခဝေ, ကုဋ္ဌီ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’တိ.

"මහණෙනි, සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා පණ්ඩිතයෙකි; ඔහු ධර්මයට අනුකූල වූ පිළිවෙතෙහි හැසිරුණේය; ධර්මය සම්බන්ධ කාරණාවලදී මට වෙහෙසක් නොකළේය. මහණෙනි, සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා සංයෝජන ධර්ම තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති, නියත වූ, උතුම් බෝධිය පරයනය කොට ඇති සෝවාන් පුද්ගලයෙකු වූයේය."

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ အဟောသိ – မနုဿဒလိဒ္ဒေါ, မနုဿကပဏော, မနုဿဝရာကော’’တိ?

මෙසේ වදාළ කල්හි, එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: "ස්වාමීනි, සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා මිනිසුන් අතර අතිශයින් දිළිඳු වීමට, අසරණ වීමට, ඉතා පහත් තත්ත්වයට පත් වීමට හේතුව කුමක්ද? ඊට ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?"

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ ကုဋ္ဌီ ဣမသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ သေဋ္ဌိပုတ္တော အဟောသိ. သော ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တော အဒ္ဒသ တဂရသိခိံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ နဂရံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ကွာယံ ကုဋ္ဌီ ကုဋ္ဌိစီဝရေန ဝိစရတီ’တိ? နိဋ္ဌုဘိတွာ အပသဗျတော ကရိတွာ ပက္ကာမိ. သော တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတသဟဿာနိ နိရယေ ပစ္စိတ္ထ. တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ဣမသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ ကုဋ္ဌီ အဟောသိ မနုဿဒလိဒ္ဒေါ, မနုဿကပဏော, မနုဿဝရာကော. သော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ သဒ္ဓံ သမာဒိယိ သီလံ သမာဒိယိ သုတံ သမာဒိယိ စာဂံ သမာဒိယိ ပညံ သမာဒိယိ. သော တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ သဒ္ဓံ သမာဒိယိတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ သုတံ သမာဒိယိတွာ စာဂံ သမာဒိယိတွာ ပညံ သမာဒိယိတွာ ကာယဿ [Pg.137] ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သော တတ္ထ အညေ ဒေဝေ အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စာ’’တိ.

"මහණෙනි, අතීතයෙහි සුප්පබුද්ධ කුෂ්ඨ රෝගියා මේ රජගහ නුවරම සිටු පුත්‍රයෙකු විය. ඔහු උයනට යන්නේ, පිණ්ඩපාතය සඳහා නගරයට වඩිනා තගරසිඛී නම් පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, 'මේ කුෂ්ඨ රෝගියා කුෂ්ඨ රෝගීන්ගේ වස්ත්‍ර ඇඳගෙන ඇවිදින්නේ කවුද?' කියා සිතුවේය. ඔහු කෙළ ගසා, (පසේබුදුන්) අප්‍රසාදයෙන් මඟහැර ගියේය. ඔහු ඒ කර්මයේ විපාකයෙන් වසර සිය ගණනක්, දහස් ගණනක්, ලක්ෂ ගණනක් නිරයෙහි පැසුණේය. ඒ කර්මයේම ඉතිරි විපාකයෙන් මේ රජගහ නුවරම අතිශයින් දිළිඳු වූ, අසරණ වූ, පහත් වූ කුෂ්ඨ රෝගියෙකු විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසුරු කොට ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රැතය, ත්‍යාගය හා ප්‍රඥාව සමාදන් විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ දේශිත ධර්ම විනය ඇසුරු කොට ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රැතය, ත්‍යාගය හා ප්‍රඥාව සමාදන් වීම නිසා, කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තාවතිංස දෙවියන් අතර උපත ලැබුවේය. ඔහු එහි අනෙක් දෙවියන්ට වඩා වර්ණයෙන් හා යසසින් අතිශයින් බබළන්නේය."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ:

---

‘‘စက္ခုမာ ဝိသမာနီဝ, ဝိဇ္ဇမာနေ ပရက္ကမေ;

ပဏ္ဍိတော ဇီဝလောကသ္မိံ, ပါပါနိ ပရိဝဇ္ဇယေ’’တိ. တတိယံ;

"ඇස් ඇති මිනිසෙකු වීර්යය ඇති කල්හි විෂම ස්ථාන මඟහරින්නාක් මෙන්, පණ්ඩිතයා මේ සත්ව ලෝකයෙහි පව්කම් මඟහරින්නේය." (තුන්වන සූත්‍රයයි)

---

၄. ကုမာရကသုတ္တံ

4. කුමාරක සූත්‍රය

---

၄၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ကုမာရကာ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိံ အန္တရာ စ ဇေတဝနံ မစ္ဆကေ ဗာဓေန္တိ.

44. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ කුඩා දරුවෝ සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතර මසුන් මරමින් සිටියහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ သမ္ဗဟုလေ ကုမာရကေ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိံ အန္တရာ စ ဇေတဝနံ မစ္ဆကေ ဗာဓေန္တေ. ဒိသွာန ယေန တေ ကုမာရကာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ကုမာရကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘာယထ ဝေါ, တုမှေ ကုမာရကာ, ဒုက္ခဿ, အပ္ပိယံ ဝေါ ဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, ဘာယာမ မယံ, ဘန္တေ, ဒုက္ခဿ, အပ္ပိယံ နော ဒုက္ခ’’န္တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවරත් ජේතවනයත් අතර මසුන් මරමින් සිටින ඒ බොහෝ දරුවන් දැක, ඒ දරුවන් වෙත වැඩම කොට මෙසේ වදාළ සේක: "දරුවෙනි, ඔබ දුකට බයද? ඔබට දුක අප්‍රියද?" "එසේය ස්වාමීනි, අපි දුකට බය වෙමු, අපට දුක අප්‍රියය"යි ඔවුහු සැළ කළහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ:

---

‘‘သစေ ဘာယထ ဒုက္ခဿ, သစေ ဝေါ ဒုက္ခမပ္ပိယံ;

မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော.

"ඉදින් ඔබ දුකට බිය නම්, ඉදින් ඔබට දුක අප්‍රිය නම්, ප්‍රසිද්ධියේ හෝ රහසින් හෝ පව්කම් නොකරන්න."

---

‘‘သစေ စ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရိဿထ ကရောထ ဝါ;

န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ, ဥပေစ္စပိ ပလာယတ’’န္တိ. စတုတ္ထံ;

"ඉදින් ඔබ පව්කම් කරන්නේ නම් හෝ කරනු ලබන්නේ නම්, ඔබ පලා ගියද දුකෙන් මිදීමක් නැත." (සිව්වන සූත්‍රයයි)

---

၅. ဥပေါသထသုတ္တံ

5. උපෝසථ සූත්‍රය

---

၄၅. ဧဝံ [Pg.138] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော နိသိန္နော ဟောတိ.

45. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පූර්වාරාමයේ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෝය දිනෙක භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන වැඩසිටි සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ, နိက္ခန္တေ ပဌမေ ယာမေ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ; နိက္ခန္တော ပဌမော ယာမော; စိရနိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃော; ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රැය ගෙවී පළමු යාමය ඉක්ම ගිය කල්හි, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, රැය බොහෝ සේ ගෙවී ගොස් ඇත; පළමු යාමය ද ඉක්ම ගොස් ඇත; භික්ෂු සංඝයා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන සේක්වා." මෙසේ සැළ කළ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූහ.

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ, နိက္ခန္တေ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ; နိက္ခန္တော မဇ္ဈိမော ယာမော; စိရနိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃော; ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රැය ගෙවී මැදියම් යාමය ඉක්ම ගිය කල්හි, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, රැය ගෙවී ගොස්ය; මැදියම් යාමය ද ඉක්ම ගොස්ය; භික්ෂු සංඝයා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන සේක්වා." දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූහ.

---

တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ, နိက္ခန္တေ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေ, နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ, ဘန္တေ, ရတ္တိ; နိက္ခန္တော ပစ္ဆိမော ယာမော; ဥဒ္ဓသ္တော အရုဏော; နန္ဒိမုခီ ရတ္တိ; စိရနိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃော; ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ. ‘‘အပရိသုဒ္ဓါ, အာနန္ဒ, ပရိသာ’’တိ.

තුන්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රැය ගෙවී පශ්චිම යාමය ද ඉක්ම ගොස් අරුණෝදය උදා වන කල්හි, රැය පහන් වන්නට සූදානම් වෙද්දී, අසුනෙන් නැගිට සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනි, රැය ගෙවී ගොස්ය; පශ්චිම යාමය ද ඉක්ම ගොස්ය; අරුණ නැගී ඇත; පාන්දර වී ඇත; භික්ෂු සංඝයා බොහෝ වේලාවක් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන සේක්වා." එවිට, "ආනන්දය, පිරිස අපිරිසිදුය"යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကံ နု ခေါ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဧဝမာဟ – ‘အပရိသုဒ္ဓါ, အာနန္ဒ, ပရိသာ’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော သဗ္ဗာဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ မနသာကာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တံ ပုဂ္ဂလံ ဒုဿီလံ ပါပဓမ္မံ အသုစိံ သင်္ကဿရသမာစာရံ ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တံ အသမဏံ သမဏပဋိညံ အဗြဟ္မစာရိံ ဗြဟ္မစာရိပဋိညံ အန္တောပူတိံ အဝဿုတံ ကသမ္ဗုဇာတံ မဇ္ဈေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန သော ပုဂ္ဂလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုဂ္ဂလံ ဧတဒဝေါစ [Pg.139] – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌောသိ ဘဂဝတာ; နတ္ထိ တေ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝါသော’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ပုဂ္ဂလော တုဏှီ အဟောသိ.

එවිට ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘ආනන්ද, පිරිස අපිරිසිදු ය’යි වදාළේ කිනම් පුද්ගලයකු අරභයා ද?” ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ මුළු භික්ෂු සංඝයාගේම සිත් තම සිතින් පිරික්සා බැලූහ. එහිදී ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ, දුශ්ශීල වූ, ලාමක ධර්මයන් ඇති, අපිරිසිදු වූ, සැක සහිත හැසිරීම් ඇති, තමා කළ පව් වසන් කරන, මහණෙකු නොවී මහණෙකැයි කියා ගන්නා, බ්‍රහ්මචාරියකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකැයි කියා ගන්නා, ඇතුළත කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ බඳු වූ, භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයේ වාඩි වී සිටින ඒ පුද්ගලයා දුටහ. දැක, අස්නෙන් නැගිට ඒ පුද්ගලයා වෙත වැඩම කොට, ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, නැගිටින්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබ දකින ලදහ. භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ එක්ව විසීමක් ඔබට නැත.” මෙසේ කී කල ඒ පුද්ගලයා නිහඬව සිටියේය.

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တံ ပုဂ္ဂလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌောသိ ဘဂဝတာ; နတ္ထိ တေ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝါသော’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ သော ပုဂ္ဂလော တုဏှီ အဟောသိ.

දෙවැනි වරට ද ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ඒ පුද්ගලයාට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, නැගිටින්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබ දකින ලදහ. භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ එක්ව විසීමක් ඔබට නැත.” දෙවැනි වරට ද...පෙ... තුන්වැනි වරට ද ඒ පුද්ගලයා නිහඬවම සිටියේය.

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တံ ပုဂ္ဂလံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကာ နိက္ခာမေတွာ သူစိဃဋိကံ ဒတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိက္ခာမိတော, ဘန္တေ, သော ပုဂ္ဂလော မယာ. ပရိသုဒ္ဓါ ပရိသာ. ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, မောဂ္ဂလ္လာန, အဗ္ဘုတံ, မောဂ္ဂလ္လာန! ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ နာမ သော မောဃပုရိသော အာဂမေဿတီ’’တိ!

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ඒ පුද්ගලයාගේ බාහුවෙන් අල්ලා දොරටුවෙන් පිටතට පමුණුවා, දොර අගුළු ලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත වැඩම කළහ. වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනී, මා විසින් ඒ පුද්ගලයා පිටතට පමුණුවන ලදී. පිරිස දැන් පිරිසිදු ය. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ප්‍රාතිමෝක්ෂය උදේසන (දේශනා) කරන සේක්වා.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ: “මොග්ගල්ලාන, එය ආශ්චර්යයකි! මොග්ගල්ලාන, එය අද්භූතයකි! ඒ හිස් පුරුෂයා බාහුවෙන් අල්ලා පිටතට පමුණුවන තුරුම බලා සිටියේය.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န ဒါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣတော ပရံ ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ, ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမိ. တုမှေဝ ဒါနိ, ဘိက္ခဝေ, ဣတော ပရံ ဥပေါသထံ ကရေယျာထ, ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ. အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော ယံ တထာဂတော အပရိသုဒ္ဓါယ ပရိသာယ ဥပေါသထံ ကရေယျ, ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ: “මහණෙනි, මම මෙතැන් සිට මින් මතු පොහොය (උපෝසථය) නොකරමි, ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා නොකරමි. මහණෙනි, දැන් මින් මතු ඔබලාම පොහොය කරන්න, ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කරන්න. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ නමක් අපිරිසිදු පිරිසක් මැද පොහොය කිරීම හෝ ප්‍රාතිමෝක්ෂය දේශනා කිරීම හෝ සිදු නොවිය හැක්කකි, එයට ඉඩක් නැත.”

---

‘‘အဋ္ဌိမေ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ, ယေ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ. ကတမေ အဋ္ဌ?

“මහණෙනි, මහා සමුද්‍රයෙහි මේ ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණු අටක් වෙති. ඒවා දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති. ඒ අට මොනවාද?”

---

‘‘မဟာသမုဒ္ဒေါ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗနိန္နော အနုပုဗ္ဗပေါဏော အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော, န အာယတကေနေဝ ပပါတော. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ အနုပုဗ္ဗနိန္နော အနုပုဗ္ဗပေါဏော အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော န အာယတကေနေဝ ပပါတော; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය පියවරෙන් පියවර ගැඹුරු වෙයි, පියවරෙන් පියවර බෑවුම් වෙයි, පියවරෙන් පියවර ප්‍රපාත වෙයි, එකවරම ඇතිවන ප්‍රපාතයක් එහි නැත. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය පියවරෙන් පියවර ගැඹුරු වීම, පියවරෙන් පියවර බෑවුම් වීම, පියවරෙන් පියවර ප්‍රපාත වීම සහ එහි එකවරම ඇතිවන ප්‍රපාතයක් නොමැති වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති පළමුවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန [Pg.140] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ස්ථාවර ස්වභාවයකින් යුක්ත ය, වෙරළ ඉක්මවා නොයයි. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ස්ථාවර ස්වභාවයකින් යුක්ත වීම සහ වෙරළ ඉක්මවා නොයාම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති දෙවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ န မတေန ကုဏပေန သံဝသတိ. ယံ ဟောတိ မဟာသမုဒ္ဒေ မတံ ကုဏပံ တံ ခိပ္ပမေဝ တီရံ ဝါဟေတိ, ထလံ ဥဿာရေတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ န မတေန ကုဏပေန သံဝသတိ, ယံ ဟောတိ မဟာသမုဒ္ဒေ မတံ ကုဏပံ တံ ခိပ္ပမေဝ တီရံ ဝါဟေတိ ထလံ ဥဿာရေတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මළකුණු සමඟ එක්ව වාසය නොකරයි. මහා සමුද්‍රයෙහි යම් මළකුණක් වේ නම්, එය වහාම වෙරළට ගසාගෙන ගොස් ගොඩබිමට දමයි. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මළකුණු සමඟ එක්ව වාසය නොකිරීම සහ එහි ඇති මළකුණු වහාම වෙරළට ගසාගෙන ගොස් ගොඩබිමට දැමීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති තුන්වන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ကာစိ မဟာနဒိယော, သေယျထိဒံ – ဂင်္ဂါ ယမုနာ အစိရဝတီ သရဘူ မဟီ, တာ မဟာသမုဒ္ဒံ ပတွာ ဇဟန္တိ ပုရိမာနိ နာမဂေါတ္တာနိ; ‘မဟာသမုဒ္ဒေါ’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ကာစိ မဟာနဒိယော, သေယျထိဒံ – ဂင်္ဂါ ယမုနာ အစိရဝတီ သရဘူ မဟီ တာ မဟာသမုဒ္ဒံ ပတွာ ဇဟန္တိ ပုရိမာနိ နာမဂေါတ္တာနိ, ‘မဟာသမုဒ္ဒေါ’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“නැවත ද මහණෙනි, යම් මහා ගංගාවෝ වෙත් ද, එනම්: ගංගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ, මහී යන මොවුහු මහා සමුද්‍රයට පැමිණි කල්හි සිය පැරණි නාම ගෝත්‍ර අත්හරිති. එවිට ‘මහා සමුද්‍රය’ යන නාමයටම පත්වෙති. මහණෙනි, යම් මහා ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට පැමිණි කල්හි සිය පැරණි නාම ගෝත්‍ර අත්හැර ‘මහා සමුද්‍රය’ යන නාමයටම පත්වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති හතරවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ယာ စ လောကေ သဝန္တိယော မဟာသမုဒ္ဒံ အပ္ပေန္တိ, ယာ စ အန္တလိက္ခာ ဓာရာ ပပတန္တိ, န တေန မဟာသမုဒ္ဒဿ ဦနတ္တံ ဝါ ပူရတ္တံ ဝါ ပညာယတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာ စ လောကေ သဝန္တိယော မဟာသမုဒ္ဒံ အပ္ပေန္တိ, ယာ စ အန္တလိက္ခာ ဓာရာ ပပတန္တိ, န တေန မဟာသမ္မုဒ္ဒဿ ဦနတ္တံ ဝါ ပူရတ္တံ ဝါ ပညာယတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ ပဉ္စမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“නැවත ද මහණෙනි, ලෝකයෙහි යම් ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට ගලා බසිත් ද, අහසින් යම් වැසි දහරා වැටෙත් ද, එයින් මහා සමුද්‍රයෙහි අඩුවක් හෝ පිරිමීමක් (වැඩිවීමක්) හෝ පෙනෙන්නට නැත. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ගංගාවන් ගලා බැසීමෙන් හා වැසි දහරා වැටීමෙන් මහා සමුද්‍රයෙහි අඩුවක් හෝ වැඩිවීමක් හෝ නොපෙනීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති පස්වන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဧကရသော လောဏရသော. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဧကရသော လောဏရသော; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ ဆဋ္ဌော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ලුණු රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත ය. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ලුණු රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති හයවන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဗဟုရတနော အနေကရတနော. တတြိမာနိ ရတနာနိ, သေယျထိဒံ – မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော သင်္ခေါ သိလာ ပဝါဠံ [Pg.141] ရဇတံ ဇာတရူပံ လောဟိတင်္ဂေါ မသာရဂလ္လံ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဗဟုရတနော အနေကရတနော, တတြိမာနိ ရတနာနိ, သေယျထိဒံ – မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော သင်္ခေါ သိလာ ပဝါဠံ ရဇတံ ဇာတရူပံ လောဟိတင်္ဂေါ မသာရဂလ္လံ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ သတ္တမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

“නැවත ද මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නේකවිධ රත්නයන්ගෙන් පිරී පවතී. එහි ඇති රත්නයන් නම් මේවා ය: එනම්, මුතු, මැණික්, වෛදූර්ය, හක්ගෙඩි, සිලාරත්න, පබළු, රිදී, රන්, ලෝහිතංග, මසාරගල්ල යනාදියයි. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මෙවැනි නේකවිධ බොහෝ රත්නයන්ගෙන් යුක්ත වීම යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි ඇති හත්වන ආශ්චර්යවත් අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති.”

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ မဟတံ ဘူတာနံ အာဝါသော. တတြိမေ ဘူတာ – တိမိ တိမိင်္ဂလော တိမိတိမိင်္ဂလော အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ. သန္တိ မဟာသမုဒ္ဒေ ယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ, ဒွိယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ, တိယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ, စတုယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ, ပဉ္စယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ မဟတံ ဘူတာနံ အာဝါသော, တတြိမေ ဘူတာ – တိမိ တိမိင်္ဂလော တိမိတိမိင်္ဂလော အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ, သန္တိ မဟာသမုဒ္ဒေ ယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ ဒွိယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ…ပေ… ပဉ္စယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေ အဋ္ဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌ မဟာသမုဒ္ဒေ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ ယေ ဒိသွာ ဒိသွာ အသုရာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, නැවතද මහා සමුද්‍රය යනු මහා සත්වයන්ගේ වාසස්ථානයකි. එහි වෙසෙන මහා සත්වයෝ නම් තිමි, තිමිංගල, තිමිතියිංගල, අසුරයෝ, නාගයෝ සහ ගාන්ධර්වයෝ වෙති. මහා සමුද්‍රයෙහි යොදුන් සියයක් පමණ වූ ද, යොදුන් දෙසියයක්, යොදුන් තුන්සියයක්, යොදුන් හාරසියයක් සහ යොදුන් පන්සියයක් පමණ වූ ද ශරීර (ආත්මභාව) ඇති සත්වයෝ වෙසෙති. මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මෙසේ මහා සත්වයන්ගේ වාසස්ථානයක් වීමත්, එහි මෙවැනි යෝධ ශරීර ඇති සත්වයන් සිටීමත් යන මෙය මහා සමුද්‍රයෙහි අටවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි. මෙම කරුණ දැක දැක අසුරයෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් කරති. මහණෙනි, අසුරයන් මහා සමුද්‍රයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන්නා වූ ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණු අට මේවාය.’’

---

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဋ္ဌ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ, ယေ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ. ကတမေ အဋ္ဌ?

‘‘මහණෙනි, එමෙන්ම මෙම ධර්ම විනයෙහි ද යම් කරුණු දැක දැක භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් කරන්නා වූ ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණු අටක් පවතී. ඒ අට කවරේද?’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ အနုပုဗ္ဗနိန္နော အနုပုဗ္ဗပေါဏော အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော, န အာယတကေနေဝ ပပါတော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ, န အာယတကေနေဝ အညာပဋိဝေဓော. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ, န အာယတကေနေဝ အညာပဋိဝေဓော; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය අනුපිළිවෙළින් ගැඹුරු වන්නා වූ, අනුපිළිවෙළින් බෑවුම් වන්නා වූ, අනුපිළිවෙළින් නැඹුරු වන්නා වූ එකක් මිස එකවරම මහා ප්‍රපාතයක් නොවන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනයෙහි ද අනුපිළිවෙළින් වූ හික්මීමක් (අනුපුබ්බ සික්ඛා), අනුපිළිවෙළින් වූ ක්‍රියාවක් (අනුපුබ්බ කිරියා) සහ අනුපිළිවෙළින් වූ පිළිවෙතක් (අනුපුබ්බ පටිපදා) පවතී. එකවරම රහත් බව (අර්හත් ඵල අවබෝධය) ලැබීමක් සිදු නොවේ. මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනයෙහි පවතින මෙම අනුපිළිවෙළින් වූ හික්මීම, ක්‍රියාව සහ පිළිවෙත මෙන්ම එකවරම අවබෝධය සිදු නොවීම ද යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන පළමුවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.142], ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ မယာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ တံ မမ သာဝကာ ဇီဝိတဟေတုပိ နာတိက္ကမန္တိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, မယာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ တံ မမ သာဝကာ ဇီဝိတဟေတုပိ နာတိက္ကမန္တိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ස්ථීර ස්වභාවයකින් යුක්තව වෙරළ ඉක්මවා නොයන්නාක් මෙන්, මහණෙනි, මා විසින් ශ්‍රාවකයන් උදෙසා යම් ශික්ෂා පදයක් පනවන ලද්දේ ද, මගේ ශ්‍රාවකයෝ ජීවිතය පිණිස වුවද එම ශික්ෂා පදය ඉක්මවා නොයති. මහණෙනි, මා පැනවූ ශික්ෂා පද මාගේ ශ්‍රාවකයන් විසින් ජීවිතය පිණිස වුවද කඩ නොකිරීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන දෙවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ န မတေန ကုဏပေန သံဝသတိ; ယံ ဟောတိ မဟာသမုဒ္ဒေ မတံ ကုဏပံ တံ ခိပ္ပမေဝ တီရံ ဝါဟေတိ, ထလံ ဥဿာရေတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယော သော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော, န တေန သံဃော သံဝသတိ; အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ သန္နိပတိတွာ ဥက္ခိပတိ. ကိဉ္စာပိ သော ဟောတိ မဇ္ဈေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသိန္နော, အထ ခေါ သော အာရကာဝ သံဃမှာ, သံဃော စ တေန. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ယော သော ပုဂ္ဂလော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော အသုစိ သင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော, န တေန သံဃော သံဝသတိ; ခိပ္ပမေဝ နံ သန္နိပတိတွာ ဥက္ခိပတိ. ကိဉ္စာပိ သော ဟောတိ မဇ္ဈေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသိန္နော, အထ ခေါ သော အာရကာဝ သံဃမှာ, သံဃော စ တေန; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ တတိယော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය මළකුණු සමග වාසය නොකරන්නාක් මෙන්ම, මහා සමුද්‍රයෙහි යම් මළකුණක් වේ නම් එය වහාම වෙරළට ගසාගෙන ගොස් ගොඩබිමට දමන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වූ, පාපී ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ, අශුද්ධ වූ, සැක කටයුතු පැවතුම් ඇති, රහසින් පව් කරන, ශ්‍රමණයෙකු නොවී ශ්‍රමණයෙකු යැයි කියා ගන්නා, බ්‍රහ්මචාරියෙකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකු යැයි පෙනී සිටින, ඇතුළතින් කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ බඳු පුද්ගලයෙක් වේ ද, සංඝයා වහන්සේ ඔහු සමග වාසය නොකරති. සංඝයා වහන්සේ වහාම රැස්ව ඔහු බැහැර කරති. ඔහු භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයේ හිඳගෙන සිටියද, ඔහු සංඝයාගෙන් දුරස් වූවෙකි, සංඝයා වහන්සේ ද ඔහුගෙන් දුරස් වූහ. මහණෙනි, එවැනි දුශ්ශීල වූ, පාපී... කුණු කසළ බඳු පුද්ගලයා සංඝයා වහන්සේ විසින් බැහැර කරනු ලැබීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන තුන්වන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ကာစိ မဟာနဒိယော, သေယျထိဒံ – ဂင်္ဂါ ယမုနာ အစိရဝတီ သရဘူ မဟီ တာ မဟာသမုဒ္ဒံ ပတွာ ဇဟန္တိ ပုရိမာနိ နာမဂေါတ္တာနိ, ‘မဟာသမုဒ္ဒေါ’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ တေ တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဇဟန္တိ ပုရိမာနိ နာမဂေါတ္တာနိ, ‘သမဏာ သကျပုတ္တိယာ’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ တေ တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဇဟန္တိ ပုရိမာနိ နာမဂေါတ္တာနိ[Pg.143], ‘သမဏာ သကျပုတ္တိယာ’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆန္တိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ စတုတ္ထော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, යම් මහා ගංගාවෝ වෙත් ද, එනම් ගංගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ සහ මහී යන ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට පැමිණි විට තම පෙර නම් ගොත්‍ර අතහැර 'මහා සමුද්‍රය' යන නාමයටම පත් වන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය සහ ක්ෂුද්‍ර යන සතර වර්ණයන්ගෙන් පැමිණි පුද්ගලයෝ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ පසු, තම පෙර නම් ගොත්‍ර අතහැර 'ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයෝ' යන නාමයටම පත් වෙති. මහණෙනි, සතර වර්ණයන්ට අයත් පුද්ගලයන් පැවිදි වී තම පෙර නම් ගොත්‍ර අතහැර ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයන් බවට පත්වීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන සිව්වන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာ စ လောကေ သဝန္တိယော မဟာသမုဒ္ဒံ အပ္ပေန္တိ, ယာ စ အန္တလိက္ခာ ဓာရာ ပပတန္တိ, န တေန မဟာသမုဒ္ဒဿ ဦနတ္တံ ဝါ ပူရတ္တံ ဝါ ပညာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗဟူ စေပိ ဘိက္ခူ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ, န တေန နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဦနတ္တံ ဝါ ပူရတ္တံ ဝါ ပညာယတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗဟူ စေပိ ဘိက္ခူ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ, န တေန နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဦနတ္တံ ဝါ ပူရတ္တံ ဝါ ပညာယတိ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပဉ္စမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි යම්තාක් ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රයට ගලා බසිත් ද, අහසින් වැසි දහරා වැටෙත් ද, එයින් මහා සමුද්‍රයෙහි අඩුවක් හෝ පිරී ඉතිරී යාමක් පෙනෙන්නට නැත්තාක් මෙන්ම, මහණෙනි, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑවත්, එයින් නිබ්බාන ධාතුවෙහි අඩුවක් හෝ පිරී ඉතිරී යාමක් නොපෙනේ. මහණෙනි, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිනිවන් පෑවත් නිබ්බාන ධාතුවෙහි අඩුවක් හෝ පිරුමක් පෙනෙන්නට නොවීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන පස්වන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဧကရသော လောဏရသော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဓမ္မဝိနယော ဧကရသော ဝိမုတ္တိရသော. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဓမ္မဝိနယော ဧကရသော ဝိမုတ္တိရသော; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဆဋ္ဌော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සමුද්‍රය ලුණු රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත වන්නාක් මෙන්ම, මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනය ද විමුක්ති රසය නමැති එකම රසයකින් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙම ධර්ම විනය එකම විමුක්ති රසයකින් යුක්ත වීම යන මෙය, භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම ධර්ම විනයෙහි ඇලුම් වීමට හේතු වන හයවන ආශ්චර්ය වූ අද්භූත කරුණයි.’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဗဟုရတနော အနေကရတနော, တတြိမာနိ ရတနာနိ, သေယျထိဒံ – မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော သင်္ခေါ သိလာ ပဝါဠံ ရဇတံ ဇာတရူပံ လောဟိတင်္ဂေါ မသာရဂလ္လံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဓမ္မဝိနယော ဗဟုရတနော အနေကရတနော; တတြိမာနိ ရတနာနိ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဓမ္မဝိနယော ဗဟုရတနော အနေကရတနော, တတြိမာနိ ရတနာနိ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ သတ္တမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සාගරය බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් යුක්ත වන්නා සේම, එහි මුතු, මැණික්, වෛඩූර්ය, හක්බෙල්ලන්, පළිඟු, පබළු, රිදී, රන්, රතු කැට සහ මසාරගල්ල යන මේ රත්නයෝ වෙති. මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ධර්ම විනයද බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් යුක්තය. එහි මේ රත්නයෝ වෙති. එනම්: සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධාන, සතර ඉද්ධිපාද, පඤ්ච ඉන්ද්‍රිය, පඤ්ච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනය බොහෝ රත්නයන්ගෙන් හා නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් යුක්ත වීමත්, එහි සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධාන, සතර ඉද්ධිපාද, පඤ්ච ඉන්ද්‍රිය, පඤ්ච බල, සප්ත බොජ්ඣංග සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යන මේ රත්නයන් තිබීමත් යන යම් කරුණක් වේද, මෙය මේ ධර්ම විනයෙහි ඇති සත්වැනි ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක මහණහු මේ ධර්ම විනයෙහි ඇලී වෙසෙති.’’

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ မဟတံ ဘူတာနံ အာဝါသော, တတြိမေ ဘူတာ – တိမိ တိမိင်္ဂလော တိမိတိမိင်္ဂလော အသုရာ နာဂါ ဂန္ဓဗ္ဗာ, သန္တိ [Pg.144] မဟာသမုဒ္ဒေ ယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ ဒွိယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ တိယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ စတုယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ ပဉ္စယောဇနသတိကာပိ အတ္တဘာဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဓမ္မဝိနယော မဟတံ ဘူတာနံ အာဝါသော; တတြိမေ ဘူတာ – သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သကဒါဂါမိ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, အနာဂါမီ, အနာဂါမီဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, အရဟာ, အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဓမ္မဝိနယော မဟတံ ဘူတာနံ အာဝါသော, တတြိမေ ဘူတာ – သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, အနာဂါမီ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, အရဟာ, အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော; အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဋ္ဌမော အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော, ယံ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဋ္ဌ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတာ ဓမ္မာ, ယေ ဒိသွာ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဘိရမန္တီ’’တိ.

‘‘මහණෙනි, මහා සාගරය මහා සත්වයන්ගේ වාසස්ථානයක් වන්නා සේම, එහි තිමි, තිමිංගල, තිමිතිමිංගල, අසුරයින්, නාගයින් සහ ගාන්ධර්වයින් වැනි මහා සත්වයෝ වෙසෙති. මහා සාගරයෙහි යොදුන් සියයක් පමණ වූ ශරීර ඇති සත්වයෝද, යොදුන් දෙසියයක්, තුන්සියයක්, හාරසියයක් සහ පන්සියයක් පමණ වූ ශරීර ඇති සත්වයෝද වෙසෙති. මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ධර්ම විනයද උතුම් මහා පුරුෂයන්ගේ වාසස්ථානයකි. එහි මේ උතුම් පුරුෂයෝ වෙසෙති. එනම්: සෝවාන් වූ තැනැත්තා, සෝවාන් ඵලය සාක්ෂාත් කරනු පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා, සකෘදාගාමී වූ තැනැත්තා, සකෘදාගාමී ඵලය සාක්ෂාත් කරනු පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා, අනාගාමී වූ තැනැත්තා, අනාගාමී ඵලය සාක්ෂාත් කරනු පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා, අර්හත් වූ තැනැත්තා සහ අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන් තැනැත්තා යන මොහුය. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනය මෙවැනි උතුම් මහා පුරුෂයන්ගේ වාසස්ථානයක් වීම මේ ධර්ම විනයෙහි ඇති අටවැනි ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණයි. මෙය දැක දැක මහණහු මේ ධර්ම විනයෙහි ඇලී වෙසෙති. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනයෙහි තිබෙන මේ ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණු අට දැක දැක මහණහු මෙහි ඇලී වෙසෙති.’’

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය වදාළ සේක:

---

‘‘ဆန္နမတိဝဿတိ, ဝိဝဋံ နာတိဝဿတိ;

တသ္မာ ဆန္နံ ဝိဝရေထ, ဧဝံ တံ နာတိဝဿတီ’’တိ. ပဉ္စမံ;

‘‘වැසුණු දෙයට වැස්ස වසී, විවෘත කළ දෙයට වැස්ස නොවසී. එබැවින් වැසූ දෙය (ඇවැත් හෝ කෙලෙස්) විවෘත කරන්න, එවිට එයට වැස්ස නොවසිනු ඇත.’’ පස්වැනි සූත්‍රයයි.

---

၆. သောဏသုတ္တံ

6. සෝණ සූත්‍රය

---

၄၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဝန္တီသု ဝိဟရတိ ကုရရဃရေ ပဝတ္တေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သောဏော ဥပါသကော ကုဋိကဏ္ဏော အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ.

46. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ අවන්ති ජනපදයෙහි කුරරඝර නුවර පවත්ත පර්වතයෙහි වැඩ වෙසෙන සේක. එකල කෝටියක් වටිනා කර්ණාභරණ පැළඳි 'කුටිකණ්ණ' නම් වූ සෝණ උපාසක තෙමේ ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේට උපස්ථාන කරන්නෙකු විය.

---

အထ ခေါ သောဏဿ ဥပါသကဿ ကုဋိကဏ္ဏဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ယထာ ယထာ ခေါ အယျော မဟာကစ္စာနော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ [Pg.145] ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ.

එකල සෝණ උපාසකයා හුදෙකලාව භාවනාවෙහි යෙදී සිටින විට ඔහුගේ සිතෙහි මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘‘ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ යම් යම් ආකාරයකින් ධර්මය දේශනා කරන්නේද, ඒ අනුව ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, ඔප දැමූ සකක් වැනි වූ මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. මම හිසකෙස් හා රැවුල් බා, කසාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වන්නේ නම් මැනවි’’ කියායි.

---

အထ ခေါ သောဏော ဥပါသကော ကုဋိကဏ္ဏော ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သောဏော ဥပါသကော ကုဋိကဏ္ဏော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති සෝණ උපාසකයා ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගොස්, උන්වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සෝණ උපාසක තෙමේ ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:

---

‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ယထာ ယထာ ခေါ အယျော မဟာကစ္စာနော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ, ဘန္တေ, အယျော မဟာကစ္စာနော’’တိ.

‘‘ස්වාමීනී, හුදෙකලාව භාවනාවෙහි යෙදී සිටින මට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ යම් යම් ආකාරයකින් ධර්මය දේශනා කරන්නේද, ඒ අනුව ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, ඔප දැමූ සකක් වැනි වූ මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. මම හිසකෙස් හා රැවුල් බා, කසාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වන්නේ නම් මැනවි’ කියායි. ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්ස, මාව සසුන්ගත කරන සේක්වා!’’

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သောဏံ ဥပါသကံ ကုဋိကဏ္ဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုက္ကရံ ခေါ, သောဏ, ယာဝဇီဝံ ဧကဘတ္တံ ဧကသေယျံ ဗြဟ္မစရိယံ. ဣင်္ဃ တွံ, သောဏ, တတ္ထေဝ အာဂါရိကဘူတော သမာနော ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ အနုယုဉ္ဇ ကာလယုတ္တံ ဧကဘတ္တံ ဧကသေယျံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ. အထ ခေါ သောဏဿ ဥပါသကဿ ကုဋိကဏ္ဏဿ ယော အဟောသိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိသင်္ခါရော သော ပဋိပဿမ္ဘိ.

මෙසේ පැවසූ විට ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ සෝණ උපාසකයාට මෙසේ පැවසූ සේක: ‘‘සෝණ, දිවි හිමියෙන් එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බ්‍රහ්මචර්යාව රැකීම දුෂ්කරය. එබැවින් සෝණ, ඔබ ගිහිගෙයිම සිටිමින් සුදුසු කාලයෙහි එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනයට අනුව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි යෙදෙන්න.’’ එවිට සෝණ උපාසකයාට තිබූ සසුන්ගත වීමේ කැමැත්ත සංසිඳී ගියේය.

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သောဏံ ဥပါသကံ ကုဋိကဏ္ဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုက္ကရံ ခေါ, သောဏ, ယာဝဇီဝံ ဧကဘတ္တံ ဧကသေယျံ ဗြဟ္မစရိယံ. ဣင်္ဃ တွံ, သောဏ, တတ္ထေဝ အာဂါရိကဘူတော သမာနော ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ အနုယုဉ္ဇ ကာလယုတ္တံ ဧကဘတ္တံ ဧကသေယျံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သောဏဿ ဥပါသကဿ ကုဋိကဏ္ဏဿ ယော အဟောသိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိသင်္ခါရော သော ပဋိပဿမ္ဘိ.

දෙවැනි වරටත්... (පෙ.)... දෙවැනි වරටත් ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්වාමීන් වහන්සේ සෝණ උපාසකයාට මෙසේ පැවසූ සේක: ‘‘සෝණ, දිවි හිමියෙන් එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බ්‍රහ්මචර්යාව රැකීම දුෂ්කරය. එබැවින් සෝණ, ඔබ ගිහිගෙයිම සිටිමින් සුදුසු කාලයෙහි එක වේලක් වළඳමින්, තනිව සැතපෙමින් බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනයට අනුව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි යෙදෙන්න.’’ දෙවැනි වරටත් සෝණ උපාසකයාට තිබූ සසුන්ගත වීමේ කැමැත්ත සංසිඳී ගියේය.

---

တတိယမ္ပိ ခေါ သောဏဿ ဥပါသကဿ ကုဋိကဏ္ဏဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ယထာ ယထာ ခေါ အယျော မဟာကစ္စာနော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သောဏော ဥပါသကော ကုဋိကဏ္ဏော [Pg.146] ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သောဏော ဥပါသကော ကုဋိကဏ္ဏော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ –

තෙවන වරටත් කුටිකණ්ණ සෝණ උපාසකයා හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. "ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ යම් යම් අයුරින් දහම් දෙසන සේක් ද, එලෙසින් ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, හක්ගෙඩියක් මෙන් ඔපවත් වූ මේ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුනෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් මැනවි." ඉක්බිති කුටිකණ්ණ සෝණ උපාසක තෙමේ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, වැඳ, එකත්පසෙක හිඳ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

---

‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ယထာ ယထာ ခေါ အယျော မဟာကစ္စာနော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ, ဘန္တေ, အယျော မဟာကစ္စာနော’’တိ.

"ස්වාමීනී, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. 'ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ යම් යම් අයුරින් දහම් දෙසන සේක් ද, එලෙසින් ගිහිගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, හක්ගෙඩියක් මෙන් ඔපවත් වූ මේ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම සසුනෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් මැනවි.' ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ මා පැවිදි කරවන සේක්වා!"

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သောဏံ ဥပါသကံ ကုဋိကဏ္ဏံ ပဗ္ဗာဇေသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အဝန္တိဒက္ခိဏာပထော အပ္ပဘိက္ခုကော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တိဏ္ဏံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ကိစ္ဆေန ကသိရေန တတော တတော ဒသဝဂ္ဂံ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေတွာ အာယသ္မန္တံ သောဏံ ဥပသမ္ပာဒေသိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ කුටිකණ්ණ සෝණ උපාසකයා පැවිදි කළ සේක. එකල අවන්ති දක්ෂිණාපථයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා අල්ප වූහ. එබැවින් ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ වසර තුනක් ඇවෑමෙන් බොහෝ වෙහෙස මහන්සි වී, ඒ ඒ තැන්වලින් දස නමකගෙන් යුත් භික්ෂූ සංඝයා රැස් කරවා ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන් උපසම්පදා කළ සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော သောဏဿ ဝဿံဝုဋ္ဌဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘န ခေါ မေ သော ဘဂဝါ သမ္မုခါ ဒိဋ္ဌော, အပိ စ သုတောယေဝ မေ သော ဘဂဝါ – ‘ဤဒိသော စ ဤဒိသော စာ’တိ. သစေ မံ ဥပဇ္ဈာယော အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ.

ඉක්බිති වස් වැස නිම කළ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන්ට හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. "මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව මෙතෙක් ඇස් පනාපිට දැක නැත්තෙමි. එහෙත් මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු ය, මෙබඳු යැයි අසා ඇත්තෙමි. ඉදින් මගේ උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ මට අවසර දෙන්නේ නම්, මම ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස වඩින්නෙමි."

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ သောဏော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သောဏော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිටීමෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, වැඳ, එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ.

---

‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘န ခေါ မေ သော ဘဂဝါ သမ္မုခါ ဒိဋ္ဌော, အပိ စ သုတောယေဝ မေ သော ဘဂဝါ – ဤဒိသော စ ဤဒိသော စာ’တိ. သစေ မံ ဥပဇ္ဈာယော [Pg.147] အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ ( ).

"ස්වාමීනී, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. 'මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව මෙතෙක් ඇස් පනාපිට දැක නැත්තෙමි. එහෙත් මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳු ය, මෙබඳු යැයි අසා ඇත්තෙමි. ඉදින් මගේ උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ මට අවසර දෙන්නේ නම්, මම ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස වඩින්නෙමි' කියායි."

---

‘‘သာဓု သာဓု, သောဏ; ဂစ္ဆ တွံ, သောဏ, တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ဒက္ခိဿသိ တွံ, သောဏ, တံ ဘဂဝန္တံ ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ သန္တိန္ဒြိယံ သန္တမာနသံ ဥတ္တမဒမထသမထမနုပ္ပတ္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ ယတိန္ဒြိယံ နာဂံ. ဒိသွာန မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ဥပဇ္ဈာယော မေ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’’တိ.

"සාදු සාදු සෝණ, සෝණ, නුඹ ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ දැකගනු පිණිස යන්න. සෝණ, නුඹ ප්‍රසාදජනක වූ, පැහැදීම ඇති කරවන, සංසුන් ඉඳුරන් ඇති, සංසුන් මනසක් ඇති, උත්තම දමථ ශමථයට පත් වූ, දමනය වූ, ආරක්ෂා වූ, සංවර වූ ඉඳුරන් ඇති, නාගයෙකු බඳු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකින්නෙහිය. දැක මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා නමස්කාර කර, රෝග පීඩා නැති බව, සුවදුක් සහ පහසුවෙන් වෙසෙන බව මෙසේ විමසන්න: 'ස්වාමීනී, මාගේ උපාධ්‍යාය වූ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වඳින සේක, නිරෝගී සුවය හා සැප විහරණය විමසන සේක' කියායි."

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သောဏော အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သောဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥပဇ္ဈာယော မေ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’တိ.

"එසේය ස්වාමීනී" යැයි ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන, අසුනෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේට වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කොට, සේනාසනය අස්පස් කොට පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවර බලා චාරිකාවේ වැඩියහ. පිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි වඩිනා උන්වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ. "ස්වාමීනී, මාගේ උපාධ්‍යාය වූ ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිස නමා වඳින සේක, නිරෝගී සුවය හා සැප විහරණය විමසන සේක" කියායි.

---

‘‘ကစ္စိ, ဘိက္ခု, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိသိ အပ္ပကိလမထေန အဒ္ဓါနံ အာဂတော, န စ ပိဏ္ဍကေန ကိလန္တောသီ’’တိ? ‘‘ခမနီယံ ဘဂဝါ, ယာပနီယံ ဘဂဝါ, အပ္ပကိလမထေန စာဟံ, ဘန္တေ, အဒ္ဓါနံ အာဂတော, န ပိဏ္ဍကေန ကိလန္တောမှီ’’တိ.

"මහණ, නුඹට ඉවසිය හැකි ද? යැපිය හැකි ද? ගමන් විඩාවක් නැතිව පැමිණියෙහි ද? පිණ්ඩපාතයෙන් පීඩාවක් නොවූයෙහි ද?" "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඉවසිය හැකිය, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, යැපිය හැකිය. ස්වාමීනී, මම ගමන් විඩාවක් නැතිව පැමිණියෙමි. පිණ්ඩපාතයෙන් පීඩාවක් නොවීය."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမဿာနန္ဒ, အာဂန္တုကဿ ဘိက္ခုနော သေနာသနံ ပညာပေဟီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယဿ ခေါ မံ ဘဂဝါ အာဏာပေတိ [Pg.148] – ‘ဣမဿာနန္ဒ, အာဂန္တုကဿ ဘိက္ခုနော သေနာသနံ ပညာပေဟီ’တိ, ဣစ္ဆတိ ဘဂဝါ တေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဧကဝိဟာရေ ဝတ္ထုံ, ဣစ္ဆတိ ဘဂဝါ အာယသ္မတာ သောဏေန သဒ္ဓိံ ဧကဝိဟာရေ ဝတ္ထု’’န္တိ. ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ, တသ္မိံ ဝိဟာရေ အာယသ္မတော သောဏဿ သေနာသနံ ပညာပေသိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා "ආනන්ද, මේ අමුත්තා වූ භික්ෂුවට සේනාසනයක් පනවන්න"යි වදාළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය. "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් භික්ෂුවක් උදෙසා මට 'ආනන්ද, මේ අමුත්තා වූ භික්ෂුවට සේනාසනයක් පනවන්න'යි නියම කරන සේක් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුව සමඟ එකම වෙහෙරෙහි වාසය කිරීමට කැමති වන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන් සමඟ එකම වෙහෙරෙහි වාසය කිරීමට කැමති වන සේක." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි වෙහෙරෙහිම ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන් සඳහා සේනාසනයක් පැනවූහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ အဗ္ဘောကာသေ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ သောဏော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ အဗ္ဘောကာသေ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ အာယသ္မန္တံ သောဏံ အဇ္ဈေသိ – ‘‘ပဋိဘာတု တံ ဘိက္ခု ဓမ္မော ဘာသိတု’’န္တိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ වේලාවක් රාත්‍රියෙහි එළිමහනේ හිඳ කාලය ගත කොට, පා දොවා වෙහෙරට වැඩි සේක. ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියෝ ද බොහෝ වේලාවක් රාත්‍රියෙහි එළිමහනේ හිඳ කාලය ගත කොට, පා දොවා වෙහෙරට වැඩිහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියෙහි අලුයම් කාලයෙහි නැගී සිට ආයුෂ්මත් සෝණ හිමියන්ට මෙසේ ආරාධනා කළ සේක. "මහණ, නුඹට දහම් දෙසීමට වැටහේවා (දහම් පවසන්න)"යි වදාළ සේක.

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သောဏော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ သောဠသ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနိ သဗ္ဗာနေဝ သရေန အဘဏိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတော သောဏဿ သရဘညပရိယောသာနေ အဗ္ဘနုမောဒိ – ‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု, သုဂ္ဂဟိတာနိ တေ, ဘိက္ခု, သောဠသ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနိ သုမနသိကတာနိ သူပဓာရိတာနိ, ကလျာဏိယာသိ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂဠာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ. ကတိ ဝဿောသိ တွံ, ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘ဧကဝဿော အဟံ ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘ကိဿ ပန တွံ, ဘိက္ခု, ဧဝံ စိရံ အကာသီ’’တိ? ‘‘စိရံ ဒိဋ္ဌော မေ, ဘန္တေ, ကာမေသု အာဒီနဝေါ; အပိ စ သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော’’တိ.

“එසේය, ස්වාමීනි”යි ආයුෂ්මත් සෝණ තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අට්ඨක වර්ගයේ සියලුම සූත්‍ර දහසය ස්වරයෙන් යුක්තව සජ්ඣායනා කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සෝණ තෙරුන්ගේ ස්වර සජ්ඣායනාව අවසානයෙහි මෙසේ අනුමෝදනා කළහ: “මහණ, ඉතා යහපති! ඉතා යහපති! මහණ, ඔබ විසින් ඒ අට්ඨක වර්ගයේ සූත්‍ර දහසය මැනවින් උගන්නා ලදී, මැනවින් මෙනෙහි කරන ලදී, මැනවින් ධාරණය කරන ලදී. ඔබ මිහිරි වූ, පැහැදිලි වූ, දෝෂ රහිත වූ, අර්ථය මැනවින් වටහා දෙන වචනයෙන් යුක්තය. මහණ, ඔබේ වස් (මහණකමට පත්වූ වර්ෂ) කීයක් වේද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම එක් වස් ඇත්තෙක්මි.” “මහණ, ඔබ කුමක් හෙයින් මෙතරම් කලක් පමා වී පැවිදි වූයෙහිද?” “ස්වාමීනි, කාමයන්හි ආදීනව මා විසින් බොහෝ කලකට පෙර සිටම දක්නා ලදී. එහෙත් ගිහිගෙය පීඩා සහිතය (සම්බාධ සහිතය), බොහෝ කටයුතු ඇත්තේය, බොහෝ කෘත්‍යයන් ඇත්තේය.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘ဒိသွာ အာဒီနဝံ လောကေ, ဉတွာ ဓမ္မံ နိရူပဓိံ;

အရိယော န ရမတီ ပါပေ, ပါပေ န ရမတီ သုစီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“ලෝකයෙහි ආදීනව දැක, උපධි රහිත වූ (නිර්වාණ) ධර්මය අවබෝධ කොටගෙන, ආර්ය තැනැත්තා පාපයෙහි නොඇලෙයි. පිරිසිදු තැනැත්තා පාපයෙහි රමණය නොකරයි.” (හයවැනි සූත්‍රයයි).

---

၇. ကင်္ခါရေဝတသုတ္တံ

7. කංඛාරේවත සූත්‍රය

---

၄၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ကင်္ခါရေဝတော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အတ္တနော ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိံ ပစ္စဝေက္ခမာနော.

47. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් කංඛාරේවත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, තමන්ගේ කංඛාවිතරණවිශුද්ධිය (සැක දුරු කිරීමෙන් ලත් පිරිසිදු බව) ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් වැඩහුන්හ.

---

အဒ္ဒသာ [Pg.149] ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ကင်္ခါရေဝတံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အတ္တနော ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိံ ပစ္စဝေက္ခမာနံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, තමන්ගේ කංඛාවිතරණවිශුද්ධිය ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් වැඩසිටි ආයුෂ්මත් කංඛාරේවත තෙරුන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘ယာ ကာစိ ကင်္ခါ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ,သကဝေဒိယာ ဝါ ပရဝေဒိယာ ဝါ;

ယေ ဈာယိနော တာ ပဇဟန္တိ သဗ္ဗာ,အာတာပိနော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာ’’တိ. သတ္တမံ;

“මේ ආත්මයෙහි හෝ පරලොවෙහි හෝ වේවා, තමා පිළිබඳ හෝ අන් අය පිළිබඳ හෝ වේවා, යම්කිසි සැකයක් ඇද්ද, වීර්යවත්ව බඹසර වසන, ධ්‍යාන වඩන යෝගීහු ඒ සියලු සැකයන් ප්‍රහීණ කරති.” (හත්වැනි සූත්‍රයයි).

---

၈. သံဃဘေဒသုတ္တံ

8. සංඝභේද සූත්‍රය

---

၄၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော တဒဟုပေါသထေ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ.

48. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ එක් උපෝසථ දිනයක පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေဝဒတ္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ. ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဒါနာဟံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အညတြေဝ ဘဂဝတာ အညတြ ဘိက္ခုသံဃာ ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ သံဃကမ္မာနိ စာ’’တိ.

දේවදත්ත තෙමේ රජගහ නුවර පිඬු පිණිස වඩින ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් දුටුවේය. දැක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: “ඇවැත්නි ආනන්ද, මම අද පටන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් වෙන්ව, භික්ෂු සංඝයාගෙන් වෙන්ව, තනිවම උපෝසථය කරන්නෙමි, සංඝ කර්මයන්ද කරන්නෙමි.”

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ රජගහ නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණි සේක. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ.

---

‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ မံ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ. ဒိသွာန ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဒါနာဟံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အညတြေဝ ဘဂဝတာ အညတြ ဘိက္ခုသံဃာ ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ သံဃကမ္မာနိ စာ’တိ. အဇ္ဇ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော သံဃံ ဘိန္ဒိဿတိ, ဥပေါသထဉ္စ ကရိဿတိ သံဃကမ္မာနိ စာ’’တိ.

“ස්වාමීනි, මම අද පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස පිවිසියෙමි. ස්වාමීනි, දේවදත්ත තෙමේ රජගහ නුවර පිඬු පිණිස වඩින මා දුටුවේය. දැක මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: ‘ඇවැත්නි ආනන්ද, මම අද පටන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් වෙන්ව, භික්ෂු සංඝයාගෙන් වෙන්ව, උපෝසථය කරන්නෙමි, සංඝ කර්මයන්ද කරන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අද දේවදත්ත තෙමේ සංඝයා භේද කරන්නේය, වෙන්ව උපෝසථයද සංඝ කර්මයන්ද කරන්නේය.”

---

အထ [Pg.150] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘သုကရံ သာဓုနာ သာဓု, သာဓု ပါပေန ဒုက္ကရံ ;

ပါပံ ပါပေန သုကရံ, ပါပမရိယေဟိ ဒုက္ကရ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ;

“යහපත් තැනැත්තාට යහපත කිරීම පහසුය. ලාමක තැනැත්තාට යහපත කිරීම දුෂ්කරය. ලාමක තැනැත්තාට පාපය කිරීම පහසුය. ආර්යයන් වහන්සේලාට පාපය කිරීම දුෂ්කරය.” (අටවැනි සූත්‍රයයි).

---

၉. သဓာယမာနသုတ္တံ

9. සධායමාන සූත්‍රය

---

၄၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ မာဏဝကာ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ သဓာယမာနရူပါ အတိက္ကမန္တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ သမ္ဗဟုလေ မာဏဝကေ အဝိဒူရေ သဓာယမာနရူပေ အတိက္ကန္တေ.

49. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩින සේක. එකල්හි බොහෝ තරුණයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් කෑකෝ ගසමින් (විහිළු තහළු කරමින්) ගමන් කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් කෑකෝ ගසමින් යන ඒ බොහෝ තරුණයන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘ပရိမုဋ္ဌာ ပဏ္ဍိတာဘာသာ, ဝါစာဂေါစရဘာဏိနော;

ယာဝိစ္ဆန္တိ မုခါယာမံ, ယေန နီတာ န တံ ဝိဒူ’’တိ. နဝမံ;

“මුළාවූ සිහි ඇත්තා වූ, පණ්ඩිතයන් සේ පෙනී සිටින්නා වූ, වචනය ම ගෝචර කරගත් මේ තරුණයෝ තමන්ට රිසි සේ කටබහ කරති. තමන් යන්නේ කොතැනකටදැයි (ඒ හේතුව) ඔවුහු නොදනිති.” (නවවැනි සූත්‍රයයි).

---

၁၀. စူဠပန္ထကသုတ္တံ

10. චූළපන්ථක සූත්‍රය

---

၅၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စူဠပန္ထကော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

50. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් චූළපන්ථක තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, කමටහන කෙරෙහි සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩහුන්හ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ စူဠပန္ထကံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය මැනවින් පිහිටුවාගෙන වැඩසිටි ආයුෂ්මත් චූළපන්ථක තෙරුන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළහ.

---

‘‘ဌိတေန [Pg.151] ကာယေန ဌိတေန စေတသာ,တိဋ္ဌံ နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယာနော;

ဧတံ သတိံ ဘိက္ခု အဓိဋ္ဌဟာနော,လဘေထ ပုဗ္ဗာပရိယံ ဝိသေသံ;

လဒ္ဓါန ပုဗ္ဗာပရိယံ ဝိသေသံ,အဒဿနံ မစ္စုရာဇဿ ဂစ္ဆေ’’တိ. ဒသမံ;

“කය මැනවින් පිහිටුවා, සිත මැනවින් පිහිටුවා, සිටගෙන හෝ හිඳගෙන හෝ වැතිර හෝ වේවා, යම් මහණෙක් මේ සිහිය අධිෂ්ඨාන කරන්නේ නම්, ඔහු පූර්වාපර (කලින් කලට දියුණු වන) උසස් විශේෂාධිගමයක් ලබන්නේය. එවැනි උසස් විශේෂයක් ලබා මාරයාට නොපෙනෙන තැනට (නිවනට) ඔහු පැමිණෙන්නේය.” (දහවැනි සූත්‍රයයි).

---

သောဏဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော နိဋ္ဌိတော.

පස්වැනි සෝණ වර්ගය නිම විය.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

ပိယော အပ္ပာယုကာ ကုဋ္ဌီ, ကုမာရကာ ဥပေါသထော;

သောဏော စ ရေဝတော ဘေဒေါ, သဓာယ ပန္ထကေန စာတိ.

පිය (රාජ), අප්පායුක, කුට්ඨි, කුමාරක, උපෝසථ, සෝණ, රේවත, (සංඝ) භේද, සධායමාන සහ පන්ථක යන සූත්‍ර දහය මෙහි ඇතුළත් වේ.

---

၆. ဇစ္စန္ဓဝဂ္ဂေါ

6. ජච්චන්ධ වර්ගය

---

၁. အာယုသင်္ခါရောဿဇ္ဇနသုတ္တံ

1. ආයුසංඛාරෝස්සජ්ජන සූත්‍රය

---

၅၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂဏှာဟိ, အာနန္ဒ, နိသီဒနံ. ယေန စာပါလံ စေတိယံ တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ.

51. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලී නුවර මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන වෛශාලී නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. වෛශාලී නුවර පිඬු පිණිස හැසිර දවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්ද, වැඩ හිඳින අසුන (නිසීදනය) ගන්න. අපි දිවා විහරණය (දහවල් කාලය ගත කිරීම) පිණිස චාපාල චේතිය වෙත යමු.”

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နိသီဒနံ အာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန စာပါလံ စေတိယံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ –

‘‘ස්වාමීනි, එසේය’’ කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන අසුන් පිරිකර ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින් වැඩම කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාපාල චේතිය වෙත වැඩම කළහ. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටියහ. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ.

---

‘‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ; ရမဏီယံ ဥဒေနံ စေတိယံ; ရမဏီယံ ဂေါတမကံ စေတိယံ; ရမဏီယံ သတ္တမ္ဗံ စေတိယံ; ရမဏီယံ ဗဟုပုတ္တံ စေတိယံ; ရမဏီယံ သာရန္ဒဒံ စေတိယံ; ရမဏီယံ စာပါလံ စေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ[Pg.152], စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ( ) ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’’တိ.

‘‘ආනන්දය, විශාලා මහනුවර රමණීයයි. උදේන චේතිය රමණීයයි. ගෝතමක චේතිය රමණීයයි. සත්තම්බ චේතිය රමණීයයි. බහුපුත්ත චේතිය රමණීයයි. සාරන්දද චේතිය රමණීයයි. චාපාල චේතිය රමණීයයි. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ නම්, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය’’ යි වදාළහ.

---

ဧဝမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတာ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ, ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ, နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ; န ဘဂဝန္တံ ယာစိ – ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ; တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ, ယထာ တံ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တော. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ –

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති දක්වන ලදුව ද, පැහැදිලි අවභාස කරන ලදුව ද, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට එය තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. ඒ මාරයා විසින් මඩනා ලද සිතැතිව සිටි බැවින්, ‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා’’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අයැද සිටියේ නැත. දෙවනුව ද...පෙ... තෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූහ.

---

‘‘ရမဏီယာ, အာနန္ဒ, ဝေသာလီ; ရမဏီယံ ဥဒေနံ စေတိယံ; ရမဏီယံ ဂေါတမကံ စေတိယံ; ရမဏီယံ သတ္တမ္ဗံ စေတိယံ; ရမဏီယံ ဗဟုပုတ္တံ စေတိယံ; ရမဏီယံ သာရန္ဒဒံ စေတိယံ; ရမဏီယံ စာပါလံ စေတိယံ. ယဿ ကဿစိ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ, သော အာကင်္ခမာနော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ. တထာဂတဿ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပာဝသေသံ ဝါ’’တိ.

‘‘ආනන්දය, විශාලා මහනුවර රමණීයයි. උදේන චේතිය රමණීයයි. ගෝතමක චේතිය රමණීයයි. සත්තම්බ චේතිය රමණීයයි. බහුපුත්ත චේතිය රමණීයයි. සාරන්දද චේතිය රමණීයයි. චාපාල චේතිය රමණීයයි. ආනන්දය, යම් කිසිවෙකු විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ නම්, ඔහු කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩන ලද ද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ද, යානයක් මෙන් කරන ලද ද, පදනමක් මෙන් කරන ලද ද, මැනවින් පිහිටුවන ලද ද, පුරුදු පුහුණු කරන ලද ද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද ද වේ. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම් කල්පයක් හෝ කල්පයකට වඩා මඳක් වැඩි කාලයක් හෝ වැඩ සිටිය හැකිය’’ යි වදාළහ.

---

ဧဝမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတာ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကယိရမာနေ, ဩဠာရိကေ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ, နာသက္ခိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ; န ဘဂဝန္တံ ယာစိ – ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကပ္ပံ; တိဋ္ဌတု သုဂတော ကပ္ပံ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ, ယထာ တံ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တော.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පැහැදිලි නිමිති දක්වන ලදුව ද, පැහැදිලි අවභාස කරන ලදුව ද, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට එය තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. ඒ මාරයා විසින් මඩනා ලද සිතැතිව සිටි බැවින්, ‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස, ලෝකයාට අනුකම්පා පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ කල්පයක් වැඩ සිටින සේක්වා’’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අයැද සිටියේ නැත.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, အာနန္ဒ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော [Pg.153] ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, ‘‘ආනන්දය, ඔබ දැන් වැඩිය හැකිය, යම් ගමනකට කාලය යැයි ඔබ හඟින්නේ නම් (එය කරන්න)’’ යි වදාළහ. ‘‘ස්වාමීනි, එසේය’’ කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන, අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කොට නොදුරින් වූ එක්තරා රුක් මුලක වැඩ සිටියහ.

---

အထ ခေါ မာရော ပါပိမာ, အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ မာရော ပါပိမာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

එකල්හි පවිටු මාරයා, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක වැඩ සිටියේ ද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි පවිටු මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

---

‘‘ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ ယာဝ မေ ဘိက္ခူ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော, သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သာဝကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

‘‘ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ පවසන ලදී: ‘පවිටු මාරය, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා ව්‍යක්ත නොවෙත් ද, විනීත නොවෙත් ද, විශාරද නොවෙත් ද, බහුශ්‍රැත නොවෙත් ද, ධර්මධර නොවෙත් ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න නොවෙත් ද, සාමීචිපටිපන්න නොවෙත් ද, අනුධර්මචාරී නොවෙත් ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන (අනුන්ට) නොපවසත් ද, දේශනා නොකරත් ද, පනවා නොදක්වත් ද, තහවුරු නොකරත් ද, විවෘත නොකරත් ද, බෙදා නොදක්වත් ද, පැහැදිලි නොකරත් ද, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකරත් ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක භික්ෂූන් වහන්සේලා ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රැතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, සාමීචිපටිපන්නයහ, අනුධර්මචාරීහුය. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.’’

---

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ ယာဝ မေ ဘိက္ခုနိယော န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနိယော ဘဂဝတော သာဝိကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ [Pg.154] အနုဓမ္မစာရိနိယော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ පවසන ලදී: ‘පවිටු මාරය, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවිකා වූ භික්ෂුණීන් වහන්සේලා ව්‍යක්ත නොවෙත් ද, විනීත නොවෙත් ද, විශාරද නොවෙත් ද, බහුශ්‍රැත නොවෙත් ද, ධර්මධර නොවෙත් ද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න නොවෙත් ද, සාමීචිපටිපන්න නොවෙත් ද, අනුධර්මචාරිනී නොවෙත් ද, ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන පවසත් ද, දේශනා කරත් ද, පනවා දක්වත් ද, තහවුරු කරත් ද, විවෘත කරත් ද, බෙදා දක්වත් ද, පැහැදිලි කරත් ද, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා නොකරත් ද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකා භික්ෂුණීන් වහන්සේලා ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රැතයහ, ධර්මධරයහ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නයහ, සාමීචිපටිපන්නයහ, අනුධර්මචාරිනීහුය. ඔවුහු ස්වකීය ආචාර්යවාදය ඉගෙන ගෙන පවසති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, උප්පන්න වූ පරප්‍රවාදයන් ධර්මානුකූලව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.’’

---

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ ယာဝ မေ ဥပါသကာ န သာဝကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဥပါသကာ ဘဂဝတော သာဝကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලද්දේමය — ‘පාපිම, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවක උපාසකවරු ව්‍යක්ත නොවන්නාහුද, විනීත නොවන්නාහුද, විශාරද නොවන්නාහුද, බහුශ්‍රුත නොවන්නාහුද, ධර්මධර නොවන්නාහුද, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක පිළිපන්නෝ නොවන්නාහුද, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝ නොවන්නාහුද, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝ නොවන්නාහුද, තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන (එය) ප්‍රකාශ නොකරන්නාහුද, දේශනා නොකරන්නාහුද, පනවා නොදක්වන්නාහුද, තහවුරු නොකරන්නාහුද, විවෘත නොකරන්නාහුද, බෙදා නොදක්වන්නාහුද, පැහැදිලි නොකරන්නාහුද, පැන නැගුණු පරවාදයන් (විරුද්ධවාදයන්) කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා නොකරන්නාහුද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක උපාසකවරු ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයෙහි පිළිපන්නෝය, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝය, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝය. ඔවුහු තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ කරති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, පැන නැගුණු පරවාදයන් කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.”

---

‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ ယာဝ မေ ဥပါသိကာ န သာဝိကာ ဘဝိဿန္တိ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခိဿန္တိ ဒေသေဿန္တိ ပညပေဿန္တိ ပဋ္ဌပေဿန္တိ ဝိဝရိဿန္တိ ဝိဘဇိဿန္တိ ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ’တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဥပါသိကာ ဘဂဝတော သာဝိကာ ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ အနုဓမ္မစာရိနိယော သကံ အာစရိယကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစိက္ခန္တိ ဒေသေန္တိ ပညပေန္တိ ပဋ္ဌပေန္တိ ဝိဝရန္တိ ဝိဘဇန္တိ ဥတ္တာနီကရောန္တိ ဥပ္ပန္နံ ပရပ္ပဝါဒံ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပာဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලද්දේමය — ‘පාපිම, යම් තාක් මාගේ ශ්‍රාවිකා උපාසිකාවෝ ව්‍යක්ත නොවන්නාහුද, විනීත නොවන්නාහුද, විශාරද නොවන්නාහුද, බහුශ්‍රුත නොවන්නාහුද, ධර්මධර නොවන්නාහුද, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයෙහි පිළිපන්නෝ නොවන්නාහුද, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝ නොවන්නාහුද, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝ නොවන්නාහුද, තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ නොකරන්නාහුද, දේශනා නොකරන්නාහුද, පනවා නොදක්වන්නාහුද, තහවුරු නොකරන්නාහුද, විවෘත නොකරන්නාහුද, බෙදා නොදක්වන්නාහුද, පැහැදිලි නොකරන්නාහුද, පැන නැගුණු පරවාදයන් කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා නොකරන්නාහුද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකා උපාසිකාවෝ ව්‍යක්තයහ, විනීතයහ, විශාරදයහ, බහුශ්‍රුතයහ, ධර්මධරයහ, ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයෙහි පිළිපන්නෝය, නිවැරදි පිළිවෙතෙහි යෙදුනෝය, ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන්නෝය. ඔවුහු තමන්ගේ ආචාර්යවාදය උගෙන ප්‍රකාශ කරති, දේශනා කරති, පනවා දක්වති, තහවුරු කරති, විවෘත කරති, බෙදා දක්වති, පැහැදිලි කරති, පැන නැගුණු පරවාදයන් කරුණු සහිතව මැනවින් මර්දනය කොට ප්‍රාතිහාර්ය සහිත ධර්මය දේශනා කරති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.”

---

‘‘ဘာသိတာ [Pg.155] ခေါ ပနေသာ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဝါစာ – ‘န တာဝါဟံ, ပါပိမ, ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ ယာဝ မေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဘဝိဿတိ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတ’န္တိ. ဧတရဟိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဗြဟ္မစရိယံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ ပုထုဘူတံ ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ သုပ္ပကာသိတံ. ပရိနိဗ္ဗာတု ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ပရိနိဗ္ဗာတု သုဂတော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော’’တိ.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ වචනය වදාරන ලද්දේමය — ‘පාපිම, යම් තාක් මාගේ මේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධ නොවන්නේද, සඵල නොවන්නේද, පතළ නොවන්නේද, බොහෝ ජනයා දන්නා එකක් නොවන්නේද, පැතිර ගිය එකක් නොවන්නේද, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දක් නොවන්නේද, ඒ තාක් මම පිරිනිවන් නොපාන්නෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, දැන් වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව සමෘද්ධය, සඵලය, පතළය, බොහෝ ජනයා දන්නා එකකි, මැනවින් පැතිර ගිය එකකි, දෙවි මිනිසුන් අතර මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වදාරන සේක්වා; ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.”

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ မာရံ ပါပိမန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ပါပိမ, ဟောဟိ. န စိရံ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ. ဣတော တိဏ္ဏံ မာသာနံ အစ္စယေန တထာဂတော ပရိနိဗ္ဗာယိဿတီ’’တိ.

මෙසේ පැවසූ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙසේ වදාළ සේක: “පාපිම, ඔබ නිරුත්සාහී වන්න. නොබෝ කලකින් තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑම සිදුවන්නේය. මෙයින් තෙමසක් ඇවෑමෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන්නාහ.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ စာပါလေ စေတိယေ သတော သမ္ပဇာနော အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇ္ဇိ. ဩဿဋ္ဌေ စ ဘဂဝတာ အာယုသင်္ခါရေ မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ ဘိံသနကော လောမဟံသော, ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ ဖလိံသု.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාපාල චේතියෙහිදී සිහි නුවණින් යුක්තව ආයු සංස්කාරය අත්හළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආයු සංස්කාරය අත්හළ කල්හි, ලොමුදැහැගන්වන සුලු, බියකරු වූ මහා භූමි චලනයක් සිදු විය, අහස් ගිගුරුම් (දේව දුන්දුභි) ද හඬ නගන්නට විය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ වටහාගෙන එම අවස්ථාවෙහිදී මේ උදානය වදාළ සේක —

---

‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝံ,ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနိ;

အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော,အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ. ပဌမံ;

“මුනිවරයාණෝ මැනිය හැකි හා මැනිය නොහැකි (කාමාවචර හා රූප-අරූපාවචර) වූ භවයට හේතු වන භව සංස්කාරය අත්හළ සේක. තමන් තුළම ඇලුනු මනා සංවර වූ සිතින් යුතුව, කන්නලව්වක් (සන්නාහයක්) බිඳලන්නාක් මෙන් තමන් තුළ හටගත් (කෙලෙස්) ජාලය බිඳ දැමූ සේක.” පළමු සූත්‍රයයි.

---

၂. သတ္တဇဋိလသုတ္တံ

2. සත්තජටිල සූත්‍රය

---

၅၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

52. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට ප්‍රාසාද ද්වාර කොට්ඨාසයෙහි වැඩ සිටි සේක. එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය.

---

တေန [Pg.156] ခေါ ပန သမယေန သတ္တ စ ဇဋိလာ, သတ္တ စ နိဂဏ္ဌာ, သတ္တ စ အစေလကာ, သတ္တ စ ဧကသာဋကာ, သတ္တ စ ပရိဗ္ဗာဇကာ, ပရူဠှကစ္ဆနခလောမာ ခါရိဝိဝိဓမာဒါယ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အတိက္ကမန္တိ.

එකල්හි, වැඩුණු කිහිලි රෝම හා නියපොතු සහිත, කර තබා ගත් විවිධ පිරිකර ඇති ජටිලයෝ සත් දෙනෙක් ද, නිගණ්ඨයෝ සත් දෙනෙක් ද, අචේලකයෝ සත් දෙනෙක් ද, එක සිවුරක් පොරවන ලද තවුසෝ සත් දෙනෙක් ද, පරිබ්‍රාජකයෝ සත් දෙනෙක් ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් ගමන් කළහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေ သတ္တ စ ဇဋိလေ, သတ္တ စ နိဂဏ္ဌေ, သတ္တ စ အစေလကေ, သတ္တ စ ဧကသာဋကေ, သတ္တ စ ပရိဗ္ဗာဇကေ, ပရူဠှကစ္ဆနခလောမေ ခါရိဝိဝိဓမာဒါယ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အတိက္ကမန္တေ. ဒိသွာန ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဒက္ခိဏဇာဏုမဏ္ဍလံ ပထဝိယံ နိဟန္တွာ ယေန တေ သတ္တ စ ဇဋိလာ, သတ္တ စ နိဂဏ္ဌာ, သတ္တ စ အစေလကာ, သတ္တ စ ဧကသာဋကာ, သတ္တ စ ပရိဗ္ဗာဇကာ, တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ နာမံ သာဝေသိ – ‘‘ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော; ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော; ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော’’တိ.

පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් ගමන් කරන්නා වූ ඒ ජටිලයන් සත් දෙනා, නිගණ්ඨයන් සත් දෙනා, අචේලකයන් සත් දෙනා, එක සිවුරක් පොරවන ලද තවුසන් සත් දෙනා සහ පරිබ්‍රාජකයන් සත් දෙනා දුටුවේය. දැක, අසුනින් නැගිට උතුරු සළුව එකාංශ කොට පොරවාගෙන, දකුණු දණමඬල පොළොවෙහි තබා, ඒ ජටිලයන් සත් දෙනා, නිගණ්ඨයන් සත් දෙනා, අචේලකයන් සත් දෙනා, එක සිවුරක් පොරවන ලද තවුසන් සත් දෙනා සහ පරිබ්‍රාජකයන් සත් දෙනා සිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ තෙවරක් තමන්ගේ නම මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය: “ස්වාමීනි, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි; ස්වාමීනි, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි; ස්වාමීනි, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි.”

---

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အစိရပက္ကန္တေသု တေသု သတ္တသု စ ဇဋိလေသု, သတ္တသု စ နိဂဏ္ဌေသု, သတ္တသု စ အစေလကေသု, သတ္တသု စ ဧကသာဋကေသု, သတ္တသု စ ပရိဗ္ဗာဇကေသု, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေ ခေါ ဘန္တေ, လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ ဧတေ တေသံ အညတရေ’’တိ.

ඉන්පසු පසේනදී කොසොල් රජතුමා ඒ ජටිලයන්, නිගණ්ඨයන්, අචේලකයන්, එක් සිවුරක් පොරවන තවුසන් හා පරිබ්‍රාජකයන් නික්ම ගිය පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, ලෝකයෙහි යම් රහතන් වහන්සේලා හෝ අරහත් මාර්ගයට පිළිපන්නෝ සිටිත් නම්, මොවුහු ද ඔවුන් අතරින් කිහිප දෙනෙක් වෙත්ද?”

---

‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, တယာ ဂိဟိနာ ကာမဘောဂိနာ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တေန ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တေန မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရယန္တေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တေန – ဣမေ ဝါ အရဟန္တော, ဣမေ ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ သမာပန္နာတိ.

“මහ රජතුමනි, පංචකාම සම්පත් අනුභව කරන, දූ දරුවන් නිසා පීඩාකාරී වූ (පටු වූ) සයනයන්හි නිදන, කාසී රටෙහි උපන් සඳුන් පරිහරණය කරන, මල් ගඳ විලවුන් දරන, රන් රිදී පිළිගන්නා ගිහියෙකු වූ ඔබට, ‘මොවුහු රහතන් වහන්සේලාය’ හෝ ‘මොවුහු අරහත් මාර්ගයට පිළිපන්නෝය’ කියා හඳුනා ගැනීම අතිශයින් දුෂ්කරය.”

---

‘‘သံဝါသေန ခေါ, မဟာရာဇ, သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ, မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန. သံဝေါဟာရေန ခေါ, မဟာရာဇ, သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ [Pg.157] န ဣတ္တရံ, မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန. အာပဒါသု ခေါ, မဟာရာဇ, ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော. သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ, မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန. သာကစ္ဆာယ ခေါ, မဟာရာဇ, ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ, မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေနာ’’တိ.

“මහරජ, සිල්වත් බව දැනගත හැක්කේ (බොහෝ කලක්) එක්ව වාසය කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ. මහරජ, පාරිශුද්ධත්වය දැනගත හැක්කේ (බොහෝ කලක්) සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ. මහරජ, (මනසේ) ශක්තිය දැනගත හැක්කේ ආපදා පවතින අවස්ථාවන්හිදීය. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ. මහරජ, ප්‍රඥාව දැනගත හැක්කේ ධර්ම සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ.”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, တယာ ဂိဟိနာ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တေန ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တေန မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရယန္တေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တေန – ဣမေ ဝါ အရဟန္တော, ဣမေ ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ သမာပန္နာတိ. သံဝါသေန ခေါ, မဟာရာဇ, သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ…ပေ… သာကစ္ဆာယ ခေါ, မဟာရာဇ, ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ, မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ, ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေနာ’’’တိ.

“ස්වාමීනි, මවිතයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය ඉතා මැනවින් වදාරන ලදී. ‘මහරජ, අඹුදරුවන් නිසා පීඩාකාරී වූ සයනයෙහි වසන, කසී සඳුන් පරිහරණය කරන, මල් හා සුවඳ විලවුන් දරන, රන් රිදී පිළිගන්නා, ගිහි කාමභෝගියෙකු වූ ඔබ විසින් මොවුහු රහත්හුය, මොවුහු රහත් මඟට පිළිපන්නාහුය කියා දැනගැනීම දුෂ්කර ය. මහරජ, සිල්වත් බව දැනගත හැක්කේ එක්ව වාසය කිරීමෙනි...පෙ... මහරජ, ප්‍රඥාව දැනගත හැක්කේ ධර්ම සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එයද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ. මෙනෙහි කරන්නා විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නා විසින් නොවේ. ප්‍රඥාවන්තයා විසින් මිස අඥානයා විසින් නොවේ’ යන මේ වචනය ඉතාමත් මැනවින් වදාරන ලදී.”

---

‘‘ဧတေ, ဘန္တေ, မမ ပုရိသာ စောရာ ဩစရကာ ဇနပဒံ ဩစရိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. တေဟိ ပဌမံ ဩစိဏ္ဏံ အဟံ ပစ္ဆာ ဩသာရိဿာမိ. ဣဒါနိ တေ, ဘန္တေ, တံ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတွာ သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ကပ္ပိတကေသမဿူ ဩဒါတဝတ္ထဝသနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂိဘူတာ ပရိစာရေဿန္တီ’’ တိ.

“ස්වාමීනි, මොවුහු මාගේ ඔත්තුකරුවෝය. මොවුහු ජනපදයන්හි තොරතුරු සොයා බලා යති. ඔවුන් පළමුව සොයාගත් තොරතුරු මත පසුව මම කටයුතු කරමි. ස්වාමීනි, දැන් ඔවුන් ඒ දූවිලි කිලිටි සෝදා හැර, මැනවින් ස්නානය කර, විලවුන් තවරා, කෙස් රැවුල් සකසා, සුදු වස්ත්‍ර හැඳ, පංචකාම ගුණයෙන් යුක්තව ඉඳුරන් පිනවමින් හැසිරෙනු ඇත.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වෙලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘န ဝါယမေယျ သဗ္ဗတ္ထ, နာညဿ ပုရိသော သိယာ;

နာညံ နိဿာယ ဇီဝေယျ, ဓမ္မေန န ဝဏိံ စရေ’’တိ. ဒုတိယံ;

“(භික්ෂුව) සියලු අකුසල් කෙරෙහි උත්සාහ නොකළ යුතුය. අන්‍යයෙකුගේ (වැඩකාර) පුරුෂයෙකු නොවිය යුතුය. අන්‍යයෙකු මත යැපී ජීවත් නොවිය යුතුය. (ලාභ ලෝභයෙන්) ධර්මයෙන් වෙළඳාම් නොකළ යුතුය.”

---

၃. ပစ္စဝေက္ခဏသုတ္တံ

3. පච්චවෙක්ඛණ සූත්‍රය

---

၅၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ အတ္တနော အနေကေ [Pg.158] ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ပဟီနေ ပစ္စဝေက္ခမာနော နိသိန္နော ဟောတိ, အနေကေ စ ကုသလေ ဓမ္မေ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂတေ.

53. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ද, භාවනාවෙන් පිරිපුන් බවට පත් වූ නොයෙක් කුසල ධර්මයන් ද ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් වැඩහුන් සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အတ္တနော အနေကေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ပဟီနေ ဝိဒိတွာ အနေကေ စ ကုသလေ ဓမ္မေ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂတေ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද නොයෙක් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ද, භාවනාවෙන් පිරිපුන් බවට පත් වූ නොයෙක් කුසල ධර්මයන් ද දැක, ඒ වෙලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘အဟု ပုဗ္ဗေ တဒါ နာဟု, နာဟု ပုဗ္ဗေ တဒါ အဟု;

န စာဟု န စ ဘဝိဿတိ, န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. တတိယံ;

“පෙර (කෙලෙස්) තිබුණි, එවිට (මාර්ග ඥානය) නොතිබුණි. පෙර (මාර්ග ඥානය) නොතිබුණි, එවිට (කෙලෙස්) තිබුණි. (පෙර මෙන් කෙලෙස්) නොවීය, (මතු ද කෙලෙස්) නොවන්නේය, දැන් (කෙලෙස්) විද්‍යමාන නොවේ.”

---

၄. ပဌမနာနာတိတ္ထိယသုတ္တံ

4. පඨම නානාතිත්ථිය සූත්‍රය

---

၅၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ နာနာတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယနိဿိတာ.

54. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි නොයෙක් දෘෂ්ටි ඇති, නොයෙක් රුචිකත්වයන් ඇති, නොයෙක් මනාපයන් ඇති, නොයෙක් දෘෂ්ටි මත යැපෙන්නා වූ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ සැවැත් නුවර වාසය කරති.

---

သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ [Pg.159] သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ.

ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් ය’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති. තවත් සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය අශාස්වතය...’ යි වාද කරති. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය අන්තවත් ය...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘ලෝකය අනන්තවත් ය...’ යි ද වාද කරති. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ජීවය ද ශරීරය ද එකමය...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘ජීවය අනෙකකි, ශරීරය අනෙකකි...’ යි ද වාද කරති. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු පවතිති...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු නොපවතිති...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු පවතිති මෙන්ම නොපවතිති...’ යි ද, තවත් සමහරු ‘තථාගතයාණන් වහන්සේ මරණින් මතු පවතින්නෙත් නැත, නොපවතින්නෙත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් ය’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති.

---

တေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’တိ.

ඔවුහු අඬදබර ඇති කර ගනිමින්, කලහ කරමින්, විවාදයට පත්ව ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි කියමින් එකිනෙකාට මුඛ නමැති ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දහවල දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ နာနာတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယနိဿိတာ.

“ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර නොයෙක් දෘෂ්ටි ඇති, නොයෙක් රුචිකත්වයන් ඇති, නොයෙක් මනාපයන් ඇති, නොයෙක් දෘෂ්ටි මත යැපෙන්නා වූ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ වාසය කරති.”

---

‘‘သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ…ပေ… တေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’ တိ.

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් ය’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව සිටිති...පෙ... ඔවුහු අඬදබර ඇති කර ගනිමින්, කලහ කරමින්, විවාදයට පත්ව ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි කියමින් එකිනෙකාට මුඛ නමැති ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති” යි මෙසේ පැවසූහ.

---

‘‘အညတိတ္ထိယာ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ; အတ္ထံ န ဇာနန္တိ, အနတ္ထံ န ဇာနန္တိ, ဓမ္မံ န ဇာနန္တိ, အဓမ္မံ န ဇာနန္တိ. တေ အတ္ထံ အဇာနန္တာ အနတ္ထံ အဇာနန္တာ ဓမ္မံ အဇာနန္တာ အဓမ္မံ အဇာနန္တာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’တိ.

— මහණිනි, අන්‍න්‍න්‍ය තීන්ජ්ථක පනිබ්‍න්‍නාජකයෝ අන්ධයෝ ය, නැන ඇස් නැන්තෝ ය. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදනිති, අනන්‍ථය න්‍නොදනිති, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදැන, අනන්‍ථය න්‍නොදැන, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, ‘ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි; ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය’ යනුවෙන් කන්‍දනවි කනමින්, කලහ කනමින්, විවාදයට පැමිණ මුෂ සත්තිවලින් (වචන නමැති හෙල්ලවලින්) එකිනෙකාට ඇන ගනිමින් වාසය කනති.”

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရော ရာဇာ အဟောသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ရာဇာ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယာဝတကာ သာဝတ္ထိယာ ဇစ္စန္ဓာ တေ သဗ္ဗေ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပါတေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော တဿ ရညော ပဋိဿုတွာ ယာဝတကာ သာဝတ္ထိယာ ဇစ္စန္ဓာ တေ သဗ္ဗေ ဂဟေတွာ ယေန သော ရာဇာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘သန္နိပါတိတာ ခေါ တေ, ဒေဝ, ယာဝတကာ သာဝတ္ထိယာ ဇစ္စန္ဓာ’တိ[Pg.160]. ‘တေန ဟိ, ဘဏေ, ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိံ ဒဿေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော တဿ ရညော ပဋိဿုတွာ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိံ ဒဿေသိ.

— “මහණිනි, පූන්‍වයෙපි මෙම සැවැත් නුවන්හිම එක්තනා නජෙක් සිජියෙය. මහණිනි, එකල්හි එම නජු තෙමේ එක්තනා පුනුෂයෙකු කැඳවා ‘එම්බා පුනුෂය, එන්න. සැවැත් නුවන යම් තාක් උපන් ගෙනි අන්ධයෝ (ජාත්‍යන්ධයෝ) සිජිති ද, ඔවුන් සියහු එක් තැන්කට නැස් කනන්න’ යැනි අණ කළේය. ‘එසෙය දෙවයන් වහන්සෙ’ යැනි මහණිනි, එම පුනුෂයා එම නජුට පිළිතුනු දී සැවැත් නුවන සිජි සියහු ජාත්‍යන්ධයන් කැඳවාගෙන එම නජු වෙත පැමිණින්‍න්නේ ය. පැමිණ එම නජුට මෙසේ සැප කළේය: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, සැවැත් නුවන සිජි සියහු ජාත්‍යන්ධයෝ නැස් කනන්නා ලදීමු’. ‘එසේ නම්, පිනවත, ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතෙකු පෙන්වන්න’ යැනි නජු අණ කළේය. ‘එසෙය දෙවයන් වහන්සෙ’ යැනි මහණිනි, එම පුනුෂයා ഑ොවුන්ට ඇතෙකු පෙන්වීම ඇනඹුවේය.”

---

‘‘ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ သီသံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ ကဏ္ဏံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ ဒန္တံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ သောဏ္ဍံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ ကာယံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ ပါဒံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ သတ္ထိံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ နင်္ဂုဋ္ဌံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ. ဧကစ္စာနံ ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိဿ ဝါလဓိံ ဒဿေသိ – ‘ဧဒိသော, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’’’တိ.

— “ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් හිස පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් කන පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් දළ පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් හොඬවැල පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් ශනීනය පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් පාදය පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් කලවය පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් වල්ගය (මුල) පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය. ඇතැම් ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතාඓ් වල්ග කෙනි පෙන්වා, ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි කීවේය.”

---

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ပုရိသော ဇစ္စန္ဓာနံ ဟတ္ထိံ ဒဿေတွာ ယေန သော ရာဇာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒိဋ္ဌော ခေါ တေဟိ, ဒေဝ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထီ; ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညသီ’တိ.

— “මහණිනි, ඇතුවු එම පුනුෂයා ජාත්‍යන්ධයන්ට ඇතා පෙන්වා නජු වෙත පැමිණ එම නජුට මෙසේ සැප කළේය: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, එම ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතා දකින (අතගා බලන) ලදී. දැන් එම කාලය යැනි ඔබ වහන්සෙ සිතන්නේ නම් (එම කොටස සිජු කළ මැනව)’.”

---

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သော ရာဇာ ယေန တေ ဇစ္စန္ဓာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဇစ္စန္ဓေ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒိဋ္ဌော ဝေါ, ဇစ္စန္ဓာ, ဟတ္ထီ’တိ? ‘ဧဝံ, ဒေဝ, ဒိဋ္ဌော နော ဟတ္ထီ’တိ. ‘ဝဒေထ, ဇစ္စန္ဓာ, ကီဒိသော ဟတ္ထီ’တိ?

— “මහණිනි, ඇතුවු එම නජු තෙමේ එම ජාත්‍යන්ධයන් වෙත පැමිණ එම ජාත්‍යන්ධයන්ට මෙසේ කීවේය: ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඔබලා ඇතා දුටුවා ද (අතගා බැලුවා ද)?’ ‘එසෙය දෙවයන් වහන්සෙ, අපි ඇතා දුටුවෙමු’ යැනි ඔවුහු කීහ. ‘ජාත්‍යන්ධයෙනි, ඇතා කෙබඳු ද යන්න පවසන්න’ යැනි නජු කීවේය.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ သီသံ ဒိဋ္ဌံ အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ ကုမ္ဘော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් හිස අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා එක්තනා කලයක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ ကဏ္ဏော ဒိဋ္ဌော အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ သုပ္ပော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් කන අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා එක්තනා කුල්ලක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ ဒန္တော ဒိဋ္ဌော အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ ခီလော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් දළ අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා එක්තනා කූඤ්ඤයක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ သောဏ္ဍော ဒိဋ္ဌော အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ နင်္ဂလီသာ’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් හොඬවැල අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා නගුල් වැල් ඊසක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ ကာယော ဒိဋ္ဌော အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ ကောဋ္ဌော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් ශනීනය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා වී අටුවක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ[Pg.161], ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ ပါဒေါ ဒိဋ္ဌော အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ ထူဏော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් පාදය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා කණුවක් (ටැම්බක්) වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ သတ္ထိ ဒိဋ္ဌော ဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ ဥဒုက္ခလော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් කලවය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා වන්ගෙජියක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ နင်္ဂုဋ္ဌံ ဒိဋ္ဌံ အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ မုသလော’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් වල්ගය අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා මෝල්ගහක් වැනි ය’.”

---

‘‘ယေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဇစ္စန္ဓေဟိ ဟတ္ထိဿ ဝါလဓိ ဒိဋ္ဌော အဟောသိ, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဒိသော, ဒေဝ, ဟတ္ထီ သေယျထာပိ သမ္မဇ္ဇနီ’တိ.

— “මහණිනි, යම් ජාත්‍යන්ධයන් විසින් ඇතාඓ් වල්ග කෙනි අතගා බලන ලදී ද, ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘දෙවයන් වහන්සෙ, ඇතා කොස්සක් වැනි ය’.”

---

‘‘တေ ‘ဧဒိသော ဟတ္ထီ, နေဒိသော ဟတ္ထီ; နေဒိသော ဟတ္ထီ, ဧဒိသော ဟတ္ထီ’’’တိ အညမညံ မုဋ္ဌီဟိ သံသုမ္ဘိံသု. တေန စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သော ရာဇာ အတ္တမနော အဟောသိ.

— “ඔවුහු ‘ඇතා මෙබඳු ය, ඇතා මෙබඳු නොවි; ඇතා මෙබඳු නොවි, ඇතා මෙබඳු ය’ යැනි එකිනෙකාට මිටිමොළවා පහන දී ගත්හ. මහණිනි, එම සිජුවීමෙන් එම නජු තෙමේ සතුටු විය.”

---

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ. တေ အတ္ထံ န ဇာနန္တိ အနတ္ထံ န ဇာနန္တိ, ဓမ္မံ န ဇာနန္တိ အဓမ္မံ န ဇာနန္တိ. တေ အတ္ထံ အဇာနန္တာ အနတ္ထံ အဇာနန္တာ, ဓမ္မံ အဇာနန္တာ အဓမ္မံ အဇာနန္တာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’တိ.

— “මහණිනි, එසෙන්වම අන්‍න්‍න්‍ය තීන්ජ්ථක පනිබ්‍න්‍නාජකයෝ අන්ධයෝ ය, නැන ඇස් නැන්තෝ ය. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදනිති, අනන්‍ථය න්‍නොදනිති, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදනිති. ඔවුහු අන්‍ථය න්‍නොදැන, අනන්‍ථය න්‍නොදැන, ධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, අධන්‍න්‍මය න්‍නොදැන, ‘ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි; ධන්‍න්‍මය මෙබඳු නොවි, ධන්‍න්‍මය මෙබඳු ය’ යනුවෙන් කන්‍දනවි කනමින්, කලහ කනමින්, විවාදයට පැමිණ මුෂ සත්තිවලින් එකිනෙකාට ඇන ගනිමින් වාසය කනති.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි න්‍නභාග්‍නවතුන් වහන්සෙ මෙම කනුණ දැනගෙන, එම වෙලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဣမေသု ကိရ သဇ္ဇန္တိ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ;

ဝိဂ္ဂယှ နံ ဝိဝဒန္တိ, ဇနာ ဧကင်္ဂဒဿိနော’’တိ. စတုတ္ထံ;

“ඇතැම් මහණ බමුණෝ මෙම (දෘෂ්ටි) වල ඇලී සිජිති. එක් අඒගයක් පමණක් දක්නා ඔවුහු, එම දෘෂ්ටිය ගෙන එකිනෙකා හා විවාද කනති.” — සිවුවෙනි සූත්‍නත්නයි.

---

၅. ဒုတိယနာနာတိတ္ထိယသုတ္တံ

5. දෙවන නානාතිත්‍ථිය සූත්‍නත්නය

---

၅၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ နာနာတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယနိဿိတာ.

55. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයෙක්හි භාග්‍නවතුන් වහන්සෙ සැවැත් නුවන අන්නේපින්ඡු සිටුතුමාඓ් ජේතවනානාමයෙහි වැජවසන සේක. එකල්හි විවිච දෘෂ්ටි ඇති, විවිච ක්‍ෂාන්ති (ඉවසීම්) ඇති, විවිච නුචිකත්වයන් ඇති, විවිච දෘෂ්ටි නිශ්‍නයන් මත පදනම් වූ බොහෝ අන්‍න්‍න්‍ය තීන්ජ්ථක මහණ බමුණෝ සහ පනිබ්‍න්‍නාජකයෝ සැවැත් නුවන වාසය කළහ.

---

သန္တေကေ [Pg.162] သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတော စ အသဿတော စ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘နေဝ သဿတော နာသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ပရံကတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတော စ ပရံကတော စ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသယံကာရော အပရံကာရော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသဿတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတဉ္စ အသဿတဉ္စ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘နေဝ သဿတံ နာသဿတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ပရံကတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော [Pg.163] စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝය, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝය: ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වතය (නිත්‍යය), මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වත ද අශාස්වත ද වේ, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වත වන්නේ ද නැත, අශාස්වත වන්නේ ද නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් තමා විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් තමා විසින් ද අනුන් විසින් ද යන දෙපාර්ශවයෙන්ම කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ආත්මයත් ලෝකයත් තමා විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, අනුන් විසින් කරන ලද්දක් ද නොවේ, අහේතුකව හටගත්තකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය ශාස්වත ද අශාස්වත ද වේ, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය ශාස්වත වන්නේ ද නැත, අශාස්වත වන්නේ ද නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් ද අනුන් විසින් ද යන දෙපාර්ශවයෙන්ම කරන ලද්දකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය. තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘සැප දුක සහිත ආත්මය හා ලෝකය තමා විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, අනුන් විසින් කරන ලද්දක් ද නොවේ, අහේතුකව හටගත්තකි, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය.”

---

တေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’တိ.

“ඔවුහු කලහ කරන්නා වූ, රණ්ඩු සරුවල් කරන්නා වූ, විවාදයට පත් වූවාහු ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි පවසමින් මුඛ නමැති ආයුධවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කරති.”

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් නික්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ နာနာတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယနိဿိတာ.

“ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර විවිධ දෘෂ්ටි ඇති, විවිධ රුචිකත්වයන් ඇති, විවිධ කැමැත්තන් ඇති, විවිධ දෘෂ්ටි ඇසුරු කළ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ වෙසෙති.”

---

‘‘သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ…ပေ… တေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’တိ.

“ස්වාමීනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝය, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝය: ‘ආත්මයත් ලෝකයත් ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල නිෂ්ඵල ය’ කියා ය... [පෙ] ...ඔවුහු කලහ කරන්නා වූ, රණ්ඩු සරුවල් කරන්නා වූ, විවාදයට පත් වූවාහු ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි පවසමින් මුඛ නමැති ආයුධවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කරති.”

---

‘‘အညတိတ္ထိယာ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ; အတ္ထံ န ဇာနန္တိ အနတ္ထံ န ဇာနန္တိ, ဓမ္မံ န ဇာနန္တိ အဓမ္မံ န ဇာနန္တိ. တေ အတ္ထံ အဇာနန္တာ အနတ္ထံ အဇာနန္တာ, ဓမ္မံ အဇာနန္တာ အဓမ္မံ အဇာနန္တာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’တိ.

“මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ අන්ධයෝය, (ප්‍රඥා) ඇසක් නැත්තෝය. ඔවුහු අර්ථය නොදනිති, අනර්ථය නොදනිති. ධර්මය නොදනිති, අධර්මය නොදනිති. අර්ථය නොදැන, අනර්ථය නොදැන, ධර්මය නොදැන, අධර්මය නොදැන කලහ කරන්නා වූ, රණ්ඩු සරුවල් කරන්නා වූ, විවාදයට පත් වූවාහු ‘ධර්මය මෙබඳුය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳුය’ යි පවසමින් මුඛ නමැති ආයුධවලින් එකිනෙකාට ඇනගනිමින් වාසය කරති.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකී කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဣမေသု ကိရ သဇ္ဇန္တိ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ;

အန္တရာဝ ဝိသီဒန္တိ, အပ္ပတွာဝ တမောဂဓ’’န္တိ. ပဉ္စမံ;

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මේ (දෘෂ්ටි) වල ඇලී සිටිති. ඔවුහු පතුලක් නොපෙනෙන ගැඹුරු (නිවනට) නොපැමිණ, අතරමගදීම ගිලී යති.” පස්වන සූත්‍රයයි.

---

၆. တတိယနာနာတိတ္ထိယသုတ္တံ

6. තෙවන නානාතිත්ථිය සූත්‍රය.

---

၅၆. ဧဝံ [Pg.164] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ နာနာတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယနိဿိတာ.

56. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි විවිධ දෘෂ්ටි ඇති, විවිධ රුචිකත්වයන් ඇති, විවිධ කැමැත්තන් ඇති, විවිධ දෘෂ්ටි ඇසුරු කළ බොහෝ තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ සැවැත් නුවර වාසය කළහ.

---

သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတော စ အသဿတော စ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘နေဝ သဿတော နာသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ပရံကတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတော စ ပရံကတော စ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသယံကာရော အပရံကာရော အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသဿတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သဿတဉ္စ အသဿတဉ္စ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘နေဝ သဿတံ နာသဿတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ပရံကတံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ[Pg.165]. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ. သန္တိ ပနေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခံ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ.

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය අනිත්‍ය ය (සදාකාලික නොවේ), මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද වෙයි, අනිත්‍ය ද වෙයි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද නොවේ, අනිත්‍ය ද නොවේ, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය තමන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය තමන් විසින් ද කරන ලදී, අනුන් විසින් ද කරන ලදී, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය තමන් විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, අනුන් විසින් කරන ලද්දක් ද නොවේ, කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව (අහඹු ලෙස) හටගත්තකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ය, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය අනිත්‍ය ය, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද වෙයි අනිත්‍ය ද වෙයි, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ද නොවේ අනිත්‍ය ද නොවේ, සැප දුක් සහිත ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් තමන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් අනුන් විසින් කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් තමන් විසින් ද අනුන් විසින් ද කරන ලද්දකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකයෙහි සැප දුක් තමන් විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොවේ, එය කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව හටගත්තකි, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි.”

---

တေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’တိ.

“ඔවුහු කලහ කරන්නෝ ව, ඩබර කරන්නෝ ව, විවාදයට පැමිණියෝ ව, එකිනෙකාට මුඛ සංඛ්‍යාත ආයුධවලින් (මුඛ සත්තිවලින්) ඇන ගනිමින් මෙසේ වාසය කරති – ‘ධර්මය යනු මෙබඳු දෙයකි, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය යනු මෙබඳු දෙයකි’ යනුවෙනි.”

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූහු පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පා සිවුරු ගෙන, සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියහ. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කොට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ နာနာတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယနိဿိတာ.

“ස්වාමීනි, සැවැත් නුවර විවිධ ලබ්ධි ගත්, විවිධ මත දරන, විවිධ රුචිකත්වයන් ඇති, විවිධ දෘෂ්ටි මත යැපෙන බොහෝ අන්‍ය තීර්ථක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෝ වාසය කරති.”

---

‘‘သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ …ပေ… တေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’တိ.

“ස්වාමීනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාද ඇත්තෝ ව, මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තෝ ව වාසය කරති – ‘ආත්මය හා ලෝකය සදාකාලික ය, මෙය ම සත්‍යය ය, අන් සියල්ල හිස් ය’ යනුවෙනි. (පෙ...) ඔවුහු කලහ කරන්නෝ ව, ඩබර කරන්නෝ ව, විවාදයට පැමිණියෝ ව, එකිනෙකාට මුඛ සංඛ්‍යාත ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති – ‘ධර්මය මෙබඳු ය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳු ය’ යනුවෙනි.”

---

‘‘အညတိတ္ထိယာ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ. တေ အတ္ထံ န ဇာနန္တိ အနတ္ထံ န ဇာနန္တိ, ဓမ္မံ န ဇာနန္တိ အဓမ္မံ န ဇာနန္တိ. တေ အတ္ထံ အဇာနန္တာ အနတ္ထံ အဇာနန္တာ, ဓမ္မံ အဇာနန္တာ အဓမ္မံ အဇာနန္တာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘ဧဒိသော ဓမ္မော, နေဒိသော ဓမ္မော; နေဒိသော ဓမ္မော, ဧဒိသော ဓမ္မော’’’တိ.

“මහණෙනි, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ අන්ධයෝ ය, (ප්‍රඥා) ඇසක් නැත්තෝ ය. ඔවුහු අර්ථය නොදනිති, අනර්ථය නොදනිති, ධර්මය නොදනිති, අධර්මය නොදනිති. ඔවුහු අර්ථය නොදැන, අනර්ථය නොදැන, ධර්මය නොදැන, අධර්මය නොදැන කලහ කරන්නෝ ව, ඩබර කරන්නෝ ව, විවාදයට පැමිණියෝ ව, එකිනෙකාට මුඛ සංඛ්‍යාත ආයුධවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරති – ‘ධර්මය මෙබඳු ය, ධර්මය මෙබඳු නොවේ; ධර්මය මෙබඳු නොවේ, ධර්මය මෙබඳු ය’ යනුවෙනි.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘အဟင်္ကာရပသုတာယံ [Pg.166] ပဇာ, ပရံကာရူပသံဟိတာ;

ဧတဒေကေ နာဗ္ဘညံသု, န နံ သလ္လန္တိ အဒ္ဒသုံ.

“මමත්වය කෙරෙහි ම ඇලුණු මේ ප්‍රජාව, පරත්වය (අනුන් විසින් කෙරේ ය යන දෘෂ්ටිය) හා බැඳී සිටියි. ඇතැම්හු මෙහි ඇති දෝෂය (දෘෂ්ටි නැමති හුල) හරි හැටි තේරුම් නොගනිති, එය හුලක් ලෙස නොදකිති.”

---

‘‘ဧတဉ္စ သလ္လံ ပဋိကစ္စ ပဿတော;

အဟံ ကရောမီတိ န တဿ ဟောတိ;

ပရော ကရောတီတိ န တဿ ဟောတိ.

“කලින් ම මේ හුල (දෘෂ්ටිය) හඳුනාගෙන එය දකින්නාට, ‘මම කරමි’ යන හැඟීමක් ඇති නොවේ; ‘අනුන් කෙරෙති’ යන හැඟීමක් ද ඇති නොවේ.”

---

‘‘မာနုပေတာ အယံ ပဇာ, မာနဂန္ထာ မာနဝိနိဗဒ္ဓါ ;

ဒိဋ္ဌီသု သာရမ္ဘကထာ, သံသာရံ နာတိဝတ္တတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

“මාරයා විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ (මානයෙන් යුත්) මේ ප්‍රජාව මාන නැමති ගැටයෙන් බැඳී ඇත. දෘෂ්ටි මත ගැටෙමින් වාසය කරන මොවුහු සසරින් එතෙර නොවුණාහු ය.” (සයවන සූත්‍රයයි)

---

၇. သုဘူတိသုတ္တံ

7. සුභූති සූත්‍රය

---

၅၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သုဘူတိ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အဝိတက္ကံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ.

57. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් සුභූති තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අවිතර්ක සමාධියකට සමවැදී වාඩි වී සිටියහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သုဘူတိံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ အဝိတက္ကံ သမာဓိံ သမာပန္နံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නොදුරින් පර්යංකයක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, අවිතර්ක සමාධියකට සමවැදී සිටින ආයුෂ්මත් සුභූති තෙරුන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ယဿ ဝိတက္ကာ ဝိဓူပိတာ,အဇ္ဈတ္တံ သုဝိကပ္ပိတာ အသေသာ;

တံ သင်္ဂမတိစ္စ အရူပသညီ,စတုယောဂါတိဂတော န ဇာတု မေတီ’’တိ. သတ္တမံ;

“යමෙකුගේ සන්තානයෙහි වූ විතර්කයන් විනාශ කරන ලද්දේ ද, ඇතුළත වූ විකල්පයන් සම්පූර්ණයෙන්ම කපා හරින ලද්දේ ද, සියලු බැඳීම් ඉක්මවා ගිය, රූප සංඥා විරහිත, සතර යෝගයන්ගෙන් එතෙර වූ ඒ තැනැත්තා නැවත ඉපදීමකට නොපැමිණෙයි.” (සත්වන සූත්‍රයයි)

---

၈. ဂဏိကာသုတ္တံ

8. ගණිකා සූත්‍රය

---

၅၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ ဒွေ ပူဂါ အညတရိဿာ ဂဏိကာယ သာရတ္တာ ဟောန္တိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ; ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ ပါဏီဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ, လေဍ္ဍူဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ[Pg.167], ဒဏ္ဍေဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ, သတ္ထေဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ. တေ တတ္ထ မရဏမ္ပိ နိဂစ္ဆန္တိ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခံ.

58. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනකුළට අහර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල රජගහනුවර එක්තරා ගණිකාවක කෙරෙහි දැඩි සේ ඇලුනු, කෙලෙස් සිත් ඇති කණ්ඩායම් දෙකක් වූහ. ඔවුහු ඒ හේතුවෙන් කලහ කරමින්, රණ්ඩු දබර කරමින්, වාද විවාදයට පැමිණ එකිනෙකාට අත්වලින් ද, ගල්වලින් ද, මුගුරුවලින් ද, ආයුධවලින් ද පහර දුන්හ. එහිදී ඔවුහු මරණයට ද, මරණය හා සමාන මාරාන්තික දුක්ඛයට ද පැමිණියහ.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

ඉන්පසු බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහනුවරට පිණ්ඩපාතය සඳහා වැඩම කළහ. රජගහනුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දන් වළඳා පිණ්ඩපාතයෙන් පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ရာဇဂဟေ ဒွေ ပူဂါ အညတရိဿာ ဂဏိကာယ သာရတ္တာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ; ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ ပါဏီဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ, လေဍ္ဍူဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ, ဒဏ္ဍေဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ, သတ္ထေဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ. တေ တတ္ထ မရဏမ္ပိ နိဂစ္ဆန္တိ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခ’’န္တိ.

"ස්වාමීනි, අද රජගහනුවර එක්තරා ගණිකාවක කෙරෙහි දැඩි සේ ඇලුනු, බැඳුණු සිත් ඇති කණ්ඩායම් දෙකක් වූහ. ඔවුහු කලහ කරමින්, රණ්ඩු කරමින්, වාද විවාදයට පැමිණ එකිනෙකාට අත්වලින් ද, ගල්වලින් ද, මුගුරුවලින් ද, ආයුධවලින් ද පහර දුන්හ. එහිදී ඔවුහු මරණයට ද, මරණය හා සමාන මාරාන්තික දුක්ඛයට ද පැමිණියහ."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ယဉ္စ ပတ္တံ ယဉ္စ ပတ္တဗ္ဗံ, ဥဘယမေတံ ရဇာနုကိဏ္ဏံ, အာတုရဿာနုသိက္ခတော. ယေ စ သိက္ခာသာရာ သီလဗ္ဗတံ ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရာ, အယမေကော အန္တော. ယေ စ ဧဝံဝါဒိနော – ‘နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသော’တိ, အယံ ဒုတိယော အန္တော. ဣစ္စေတေ ဥဘော အန္တာ ကဋသိဝဍ္ဎနာ, ကဋသိယော ဒိဋ္ဌိံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ဧတေတေ ဥဘော အန္တေ အနဘိညာယ ဩလီယန္တိ ဧကေ, အတိဓာဝန္တိ ဧကေ. ယေ စ ခေါ တေ အဘိညာယ တတြ စ နာဟေသုံ, တေန စ နာမညိံသု, ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

"ලැබුවා වූ යම් කාමයක් වේ ද, ලැබිය යුතු වූ යම් කාමයක් වේ ද, මේ දෙකම කෙලෙස්වලින් පෙළෙන, කෙලෙස් අනුව හික්මෙන අයට රාගාදී රජස්වලින් මිශ්‍ර වූවකි. යම් කෙනෙක් (තපස් වැනි) වෘතයන් ම සාරය යැයි සලකා ශීලය, වත, ජීවිකාව හා බඹසර රැකීම ම සාරය යැයි පවසත් ද, මෙය එක් අන්තයකි. 'කාමයන්හි වරදක් නැතැ'යි පවසන යම් කෙනෙක් වෙත් ද, මෙය දෙවන අන්තයයි. මෙසේ මේ අන්ත දෙකම සොහොන වඩවන්නාහු (සංසාරය වඩවන්නාහු) වෙති. සොහොන හෙවත් තෘෂ්ණා අවිද්‍යාවෝ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය වඩවති. මේ අන්ත දෙක අවබෝධ නොකිරීම නිසා ඇතැම්හු (සංසාරයේ) පසුබසිති, ඇතැම්හු අන්තගාමීව දුවති. යම් කෙනෙක් මේ අන්තයන් අවබෝධ කරගෙන එහි නොබැඳුනාහු ද, ඒ කෙලෙස් මඟින් තමන් ගැන උඩඟු ලෙස නොසිතුවාහු ද, ඔවුන් පැනවීමට නැවත භව චක්‍රයක් නැත."

---

၉. ဥပါတိဓာဝန္တိသုတ္တံ

9. උපාතිධාවන්ති සූත්‍රය

---

၅၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ တေလပ္ပဒီပေသု ဈာယမာနေသု.

59. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඝන අඳුරු රැයෙහි, තෙල් පහන් දැල්වෙමින් පවතිද්දී එළිමහනෙහි වැඩසිටි සේක.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဓိပါတကာ တေသု တေလပ္ပဒီပေသု အာပါတပရိပါတံ အနယံ အာပဇ္ဇန္တိ, ဗျသနံ အာပဇ္ဇန္တိ, အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇန္တိ [Pg.168]. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ သမ္ဗဟုလေ အဓိပါတကေ တေသု တေလပ္ပဒီပေသု အာပါတပရိပါတံ အနယံ အာပဇ္ဇန္တေ, ဗျသနံ အာပဇ္ဇန္တေ, အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇန္တေ.

එකල බොහෝ වූ පලගැටියෝ ඒ තෙල් පහන්වලට වැටෙමින් හා කැරකෙමින් විනාශයටත්, ව්‍යසනයටත්, දැඩි විනාශ ව්‍යසනයටත් පැමිණියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ තෙල් පහන්වලට වැටෙමින් විනාශයට හා ව්‍යසනයට පත්වන ඒ බොහෝ පලගැටියන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဥပါတိဓာဝန္တိ န သာရမေန္တိ,နဝံ နဝံ ဗန္ဓနံ ဗြူဟယန္တိ;

ပတန္တိ ပဇ္ဇောတမိဝါဓိပါတကာ,ဒိဋ္ဌေ သုတေ ဣတိဟေကေ နိဝိဋ္ဌာ’’တိ. နဝမံ;

"සාරය කරා නොපැමිණ ඔවුහු ඉක්මවා දුවති, අලුත් අලුත් කෙලෙස් බැඳීම් වඩවති. දුටු දේ හා ඇසූ දේ කෙරෙහි 'මෙය ම සත්‍යය'යි දැඩිව ගත් ඇතැම්හු, පලගැටියන් පහන් සිළට වැටෙන්නාක් මෙන් (කෙලෙස් ගින්නෙහි) වැටෙති."

---

၁၀. ဥပ္ပဇ္ဇန္တိသုတ္တံ

10. උප්පජ්ජන්ති සූත්‍රය

---

၆၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

60. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ආනන්ද තේරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තේරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘန္တေ, တထာဂတာ လောကေ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တာဝ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သက္ကတာ ဟောန္တိ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ အပစိတာ လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ယတော စ ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အထ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အသက္ကတာ ဟောန္တိ အဂရုကတာ အမာနိတာ အပူဇိတာ အနပစိတာ န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဘဂဝါ ယေဝ ဒါနိ, ဘန္တေ, သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ, ဘိက္ခုသံဃော စာ’’တိ.

"ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ නොවන තාක් කල්, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර ලබන්නෝ, ගරුකාර ලබන්නෝ, මානන වැඳුම් පිදුම් ලබන්නෝ වන්නාහ. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෝ වන්නාහ. ස්වාමීනි, යම් කලෙක අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වෙත් ද, එකල්හි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර නොලබති, ගරු බුහුමන් නොලබති, වැඳුම් පිදුම් නොලබති, පිරිකර ද නොලබති. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ම සත්කාර ගරුකාර ලබන සේක, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද එසේ ම ය."

---

‘‘ဧဝမေတံ[Pg.169], အာနန္ဒ, ယာဝကီဝဉ္စ, အာနန္ဒ, တထာဂတာ လောကေ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တာဝ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ သက္ကတာ ဟောန္တိ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ အပစိတာ လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ယတော စ ခေါ, အာနန္ဒ, တထာဂတာ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အထ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အသက္ကတာ ဟောန္တိ အဂရုကတာ အမာနိတာ အပူဇိတာ အနပစိတာ န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. တထာဂတောဝ ဒါနိ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ, ဘိက္ခုသံဃော စာ’’တိ.

"ආනන්දය, එය එසේම ය. අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ නොවන තාක් කල්, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර, ගරුකාර, වැඳුම් පිදුම් හා පිරිකර ලබන්නෝ වන්නාහ. ආනන්දය, යම් කලෙක සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වෙත් ද, එකල්හි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සත්කාර, ගරුකාර, වැඳුම් පිදුම් නොලබති. දැන් තථාගතයන් වහන්සේ ම සත්කාර ගරුකාර ලබන සේක, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද එසේ ම ය."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဩဘာသတိ တာဝ သော ကိမိ,ယာဝ န ဥန္နမတေ ပဘင်္ကရော;

(သ) ဝေရောစနမှိ ဥဂ္ဂတေ,ဟတပ္ပဘော ဟောတိ န စာပိ ဘာသတိ.

"යම්තාක් හිරු නොනගින්නේ ද, ඒ තාක් කණාමැදිරියා බබළයි. එහෙත් සූර්යයා උදා වූ කල්හි, කණාමැදිරියාගේ ආලෝකය මැකී යයි, ඔහු තවදුරටත් නොබබළයි.

---

‘‘ဧဝံ ဩဘာသိတမေဝ တက္ကိကာနံ,ယာဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ လောကေ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ;

န တက္ကိကာ သုဇ္ဈန္တိ န စာပိ သာဝကာ,ဒုဒ္ဒိဋ္ဌီ န ဒုက္ခာ ပမုစ္စရေ’’တိ. ဒသမံ;

එසේම, යම්තාක් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලොව පහළ නොවන තාක්, තර්ක කරන තීර්ථකයන්ගේ ආලෝකය පවතී. සම්බුදුන් පහළ වූ විට ඒ තර්කවාදීහු ද ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයෝ ද නොබබළති. වැරදි දෘෂ්ටි ඇති ඔවුහු දුකින් ද නොමිදෙති."

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

အာယုဇဋိလဝေက္ခဏာ, တယော တိတ္ထိယာ သုဘူတိ;

ဂဏိကာ ဥပါတိ နဝမော, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဒသာတိ.

ආයු සූත්‍රය, ජටිල සූත්‍රය, වෙක්ඛණ සූත්‍රය, තීර්ථකයන් පිළිබඳ සූත්‍ර තුනක් ද, සුභූති සූත්‍රය ද, ගණිකා සූත්‍රය ද, නවවැනි උපාති සූත්‍රය ද, උප්පජ්ජන්ති සූත්‍රය ද යන මේ දසයයි.

---

ဇစ္စန္ဓဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော နိဋ္ဌိတော.

සයවැනි ජච්චන්ධ වර්ගය නිම විය.

---

၇. စူဠဝဂ္ဂေါ

7. චූළ වර්ගය

---

၁. ပဌမလကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယသုတ္တံ

1. පළමු ලකුණ්ටකභද්දිය සූත්‍රය

---

၆၁. ဧဝံ [Pg.170] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယံ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ.

61. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තේරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටකභද්දිය තේරුන් වහන්සේට නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උත්සාහවත් කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယဿ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိယမာနဿ သမာဒပိယမာနဿ သမုတ္တေဇိယမာနဿ သမ္ပဟံသိယမာနဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ.

එකල්හි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම කථාවෙන් (අර්ථ) මැනවින් පෙන්වා දෙද්දී, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවද්දී, (ධර්මාවබෝධයෙහි) උනන්දු කරවද්දී, (සිත) සතුටු කරවද්දී, ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන්ගේ සිත කිසිදු උපාදානයක් රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယံ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိယမာနံ သမာဒပိယမာနံ သမုတ္တေဇိယမာနံ သမ္ပဟံသိယမာနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම කථාවෙන් (අර්ථ) මැනවින් පෙන්වා දෙනු ලබන, සමාදන් කරවනු ලබන, උනන්දු කරවනු ලබන, සිත සතුටු කරවනු ලබන, කිසිදු උපාදානයක් රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන්ව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော, အယံဟမသ္မီတိ အနာနုပဿီ;

ဧဝံ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ, အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ. ပဌမံ;

"යමෙක් උඩ (රූප-අරූප ලෝකයන්හි ද), යට (කාම ලෝකයෙහි ද), සෑම තැනම (සංස්කාරයන්ගෙන් ද) සම්පූර්ණයෙන්ම මිදුණේද, 'මම වෙමි' යයි (අහංකාර මමංකාරයෙන්) නොදකින්නේද; මෙසේ විමුක්තියට පත් වූ ඔහු, මින් පෙර තරණය නොකළා වූ ද, නැවත උත්පත්තියක් නැති කිරීම සඳහා වූ ද (සංසාර) ඕඝය තරණය කළේය."

---

၂. ဒုတိယလကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယသုတ္တံ

2. දෙවන ලකුණ්ටකභද්දිය සූත්‍රය

---

၆၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယံ သေခံ မညမာနော ဘိယျောသောမတ္တာယ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ.

62. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් 'ශෛක්ෂ' (රහත් නොවූ කෙනෙකු) යයි සිතා, පමණ ඉක්මවා බොහෝ සෙයින් නොයෙක් ආකාර වූ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දුන්හ, සමාදන් කරවූහ, උනන්දු කරවූහ, සතුටු කරවූහ.

---

အဒ္ဒသာ [Pg.171] ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာယသ္မန္တံ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယံ သေခံ မညမာနံ ဘိယျောသောမတ္တာယ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေန္တံ သမာဒပေန္တံ သမုတ္တေဇေန္တံ သမ္ပဟံသေန္တံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් ශෛක්ෂයෙකු යයි සිතා, පමණ ඉක්මවා බොහෝ සෙයින් නොයෙක් ආකාර වූ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දෙමින්, සමාදන් කරවමින්, උනන්දු කරවමින්, සතුටු කරවමින් සිටින ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘အစ္ဆေစ္ဆိ ဝဋ္ဋံ ဗျဂါ နိရာသံ, ဝိသုက္ခာ သရိတာ န သန္ဒတိ;

ဆိန္နံ ဝဋ္ဋံ န ဝတ္တတိ, ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ. ဒုတိယံ;

"සංසාර වෘත්තය සිඳී ගියේය, තෘෂ්ණාව රහිත වූ නිවනට පැමිණියේය, තෘෂ්ණාව නැමති ගඟ සිඳී ගොස් තවදුරටත් නොගලයි. සිඳී ගිය සංසාර වෘත්තය තවදුරටත් නොකැරකෙයි. මෙයම දුකේ කෙළවර වේ."

---

၃. ပဌမသတ္တသုတ္တံ

3. පළමු සත්ත සූත්‍රය

---

၆၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ယေဘုယျေန ကာမေသု အတိဝေလံ သတ္တာ ( ) ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောပန္နာ သမ္မတ္တကဇာတာ ကာမေသု ဝိဟရန္တိ.

63. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සැවැත් නුවර මනුෂ්‍යයෝ බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි අතිශයින් ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වාසය කරති.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ယေဘုယျေန ကာမေသု အတိဝေလံ သတ္တာ ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောပန္နာ သမ္မတ္တကဇာတာ ကာမေသု ဝိဟရန္တီ’’တိ.

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර හා සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළහ. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දන් වළඳා අවසන් වී පිණ්ඩපාතයෙන් හැරී අවුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර මනුෂ්‍යයෝ බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි අතිශයින් ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වාසය කරති."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာ,သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာ;

န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ,ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တ’’န္တိ. တတိယံ;

"කාමයන්හි ඇලුණා වූ, කාම සංගයෙන් බැඳුණු, සංයෝජනයන්හි දෝෂය නොදකින, සංයෝජන සංගයෙන් බැඳුණු සත්ත්වයෝ, විපුල වූ ද මහත් වූ ද (සංසාර) ඕඝය කිසිසේත් තරණය නොකරන්නාහ."

---

၄. ဒုတိယသတ္တသုတ္တံ

4. දෙවන සත්ත සූත්‍රය

---

၆၄. ဧဝံ [Pg.172] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ယေဘုယျေန ကာမေသု သတ္တာ ( ) ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောပန္နာ အန္ဓီကတာ သမ္မတ္တကဇာတာ ကာမေသု ဝိဟရန္တိ.

64. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සැවැත් නුවර මනුෂ්‍යයෝ බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ, අන්ධ වූවාක් මෙන් වූවා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වාසය කරති.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယာ တေ မနုဿေ ယေဘုယျေန ကာမေသု သတ္တေ ရတ္တေ ဂိဒ္ဓေ ဂဓိတေ မုစ္ဆိတေ အဇ္ဈောပန္နေ အန္ဓီကတေ သမ္မတ္တကဇာတေ ကာမေသု ဝိဟရန္တေ.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර හා සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවරදී බොහෝ සෙයින් කාමයන්හි ඇලුනා වූ, ඇලුණා වූ, ගිජු වූ, බැඳුණා වූ, මුළා වූ, දැඩි ලෙස බැසගත්තා වූ, අන්ධ වූවාක් මෙන් වූවා වූ ද, කාමයන්ගෙන් මත් වූවාක් මෙන් වෙසෙන ඒ මනුෂ්‍යයන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ, တဏှာဆဒနဆာဒိတာ;

ပမတ္တဗန္ဓုနာ ဗဒ္ဓါ, မစ္ဆာဝ ကုမိနာမုခေ;

ဇရာမရဏမနွေန္တိ, ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရ’’န္တိ. စတုတ္ထံ;

"කාමයෙන් අන්ධ වූ, (තෘෂ්ණා) දැලෙන් වැසුණු, තෘෂ්ණා නැමති වැස්මෙන් වැසුණු, ප්‍රමාද බන්ධනයෙන් බැඳුණු සත්ත්වයෝ, කෙමින (මාළු උගුල) තුළට වැදුණු මසුන් මෙන් ද, මව් දෙන පසෙක යන කිරි බොන වස්සෙකු මෙන් ද, ජරා මරණය පසුපස ලුහුබඳිති."

---

၅. အပရလကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယသုတ္တံ

5. අපර ලකුණ්ටක භද්දිය සූත්‍රය

---

၆၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ.

65. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පිටුපසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယံ ဒူရတောဝ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အာဂစ္ဆန္တံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဒုဒ္ဒသိကံ ဩကောဋိမကံ ယေဘုယျေန ဘိက္ခူနံ ပရိဘူတရူပံ. ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, දුරදීම බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පිටුපසින් එන්නා වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ, කුඩා ශරීරයක් ඇති, බොහෝ භික්ෂූන්ගේ අවඥාවට ලක් වූ ස්වභාවයක් ඇති ආයුෂ්මත් ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් දුටු සේක. දැක භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක:

---

‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဘိက္ခုံ ဒူရတောဝ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အာဂစ္ဆန္တံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဒုဒ္ဒသိကံ ဩကောဋိမကံ ယေဘုယျေန ဘိက္ခူနံ ပရိဘူတရူပ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ.

"මහණෙනි, දුරදීම බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පිටුපසින් එන්නා වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ, කුඩා ශරීරයක් ඇති, බොහෝ භික්ෂූන්ගේ අවඥාවට ලක් වූ ස්වභාවයක් ඇති ඒ භික්ෂුව ඔබ දකින්නෙහිද?" "එසේය ස්වාමීනි," ඔවුහු පැවසූහ.

---

‘‘ဧသော[Pg.173], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ. န စ သာ သမာပတ္တိ သုလဘရူပါ ယာ တေန ဘိက္ခုနာ အသမာပန္နပုဗ္ဗာ. ယဿ စတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ.

"මහණෙනි, මේ භික්ෂුව මහා ර්ධි ඇත්තෙකි, මහා ආනුභාව ඇත්තෙකි. ඒ භික්ෂුව විසින් මෙතෙක් සමාපත්තියකට පත් නොවූ කිසිදු සමාපත්තියක් නැති තරම්ය. ඒවා ලැබීමට අපහසු ද නොවේ. යම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මැනවින් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, ඒ උත්තරීතර වූ බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර වූ අර්හත් ඵලය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරයි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මේ උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, ဧကာရော ဝတ္တတီ ရထော;

အနီဃံ ပဿ အာယန္တံ, ဆိန္နသောတံ အဗန္ဓန’’န္တိ. ပဉ္စမံ;

"නිදොස් වූ (අර්හත් මාර්ගය නැමති) රෝද ඇති, (විමුක්තිය නැමති) සුදු වියනක් ඇති, (සතිය නැමති) එක් අරක් ඇති රථය (ශරීරය) ගමන් කරයි. කෙලෙස් රහිත වූ, තෘෂ්ණා සෝතය සිඳ දැමූ, බන්ධනයන්ගෙන් මිදුණු, වඩින්නා වූ මේ රථය දෙස බලන්න."

---

၆. တဏှာသင်္ခယသုတ္တံ

6. තණ්හාසංඛය සූත්‍රය

---

၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အညာသိကောဏ္ဍညော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခမာနော.

66. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, ශරීරය ඍජුව තබාගෙන, තෘෂ්ණාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලැබූ විමුක්තිය (අර්හත් ඵලය) මෙනෙහි කරමින් වාඩි වී සිටියහ.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အညာသိကောဏ္ဍညံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခမာနံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට නුදුරින් පළඟක් බැඳ, ශරීරය ඍජුව තබාගෙන, තෘෂ්ණාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලැබූ විමුක්තිය මෙනෙහි කරමින් වාඩි වී සිටින ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဿ မူလံ ဆမာ နတ္ထိ, ပဏ္ဏာ နတ္ထိ ကုတော လတာ;

တံ ဓီရံ ဗန္ဓနာ မုတ္တံ, ကော တံ နိန္ဒိတုမရဟတိ;

ဒေဝါပိ နံ ပသံသန္တိ, ဗြဟ္မုနာပိ ပသံသိတော’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

"යමෙකුට (අවිද්‍යා තණ්හා නමැති) මුල් නැද්ද, (ආශ්‍රව නීවරණ නමැති) පොළොව නැද්ද, (විඤ්ඤාණ නමැති) පත්‍ර නැද්ද, ඔහුට වැල් (නාමරූප) කොයින්ද? බන්ධනයෙන් මිදුණු ඒ ධීර පුරුෂයාට නින්දා කිරීමට කවුරුන් සුදුසු වේද? දෙවියෝ පවා ඔහුට ප්‍රශංසා කරති. මහා බ්‍රහ්මයා විසින් ද ඔහු පසසනු ලැබේ."

---

၇. ပပဉ္စခယသုတ္တံ

7. පපඤ්චක්ඛය සූත්‍රය

---

၆၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ အတ္တနော ပပဉ္စသညာသင်္ခါပဟာနံ ပစ္စဝေက္ခမာနော နိသိန္နော ဟောတိ.

67. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රපංච සංඥා සහ සංස්කාරයන් ප්‍රහීණ කර තිබීම පිළිබඳව මෙනෙහි කරමින් වැඩ සිටි සේක.

---

အထ [Pg.174] ခေါ ဘဂဝါ အတ္တနော ပပဉ္စသညာသင်္ခါပဟာနံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ විසින් ප්‍රපංච සංඥා සංස්කාරයන් ප්‍රහීණ කර තිබීම දැන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဿ ပပဉ္စာ ဌိတိ စ နတ္ထိ,သန္ဒာနံ ပလိဃဉ္စ ဝီတိဝတ္တော;

တံ နိတ္တဏှံ မုနိံ စရန္တံ,နာဝဇာနာတိ သဒေဝကောပိ လောကော’’တိ. သတ္တမံ;

"යමෙකුට ප්‍රපංචයන්ගේ පැවැත්මක් නැද්ද, තණ්හාව නමැති බැම්ම සහ අවිද්‍යාව නමැති අගුල ඉක්මවා ගියේද, තණ්හාවෙන් තොරව හැසිරෙන ඒ මුණිවරයාට දෙවියන් සහිත ලෝකයා අවමන් නොකරයි."

---

၈. ကစ္စာနသုတ္တံ

8. කච්චාන සූත්‍රය

---

၆၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ကာယဂတာယ သတိယာ အဇ္ဈတ္တံ ပရိမုခံ သူပဋ္ဌိတာယ.

68. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින්, පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කයෙහි පිහිටුවූ සිහිය (කායගතා සතිය) මැනවින් ඉදිරියෙහි තබාගෙන වැඩ සිටි සේක.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ အဝိဒူရေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ကာယဂတာယ သတိယာ အဇ္ဈတ္တံ ပရိမုခံ သူပဋ္ဌိတာယ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට නුදුරින් පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කයෙහි පිහිටුවූ සිහිය මැනවින් ඉදිරියෙහි තබාගෙන වැඩ සිටින ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේව දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ယဿ သိယာ သဗ္ဗဒါ သတိ,သတတံ ကာယဂတာ ဥပဋ္ဌိတာ;

နော စဿ နော စ မေ သိယာ,န ဘဝိဿတိ န စ မေ ဘဝိဿတိ;

အနုပုဗ္ဗဝိဟာရိ တတ္ထ သော,ကာလေနေဝ တရေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ. အဋ္ဌမံ;

"යමෙකුට සියලු කල්හි සිහිය පිහිටියේ නම්, නිරන්තරයෙන්ම කයෙහි පිහිටුවූ සිහිය පවතී නම්, 'මට (පෙර කර්ම) නොතිබුණේ නම් මට මෙබඳු (ආත්මභාවයක්) නොවන්නේය, මට (පසු කර්ම) නොවන්නේ නම් මට මතු (විපාක) නොවන්නේය' කියා අනුපිළිවෙලින් විදර්ශනා වසන ඔහු, සුදුසු කල්හිම තණ්හාව ඉක්මවා යන්නේය."

---

၉. ဥဒပါနသုတ္တံ

9. උදපාන සූත්‍රය

---

၆၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ထူဏံ နာမ မလ္လာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ထူဏေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော [Pg.175] မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ထူဏံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.( ) ဥဒပါနံ တိဏဿ စ ဘုသဿ စ ယာဝ မုခတော ပူရေသုံ – ‘‘မာ တေ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ပါနီယံ အပံသူ’’တိ.

69. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි වඩිනා සේක්, මල්ල රජදරුවන්ගේ 'ථූණ' නම් වූ බමුණු ගමට වැඩම කළ සේක. ථූණ ගමෙහි බමුණු ගෘහපතියන්ට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: "භවත්නි, ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩින්නාහු ථූණ ගමට වැඩම කර ඇති බවයි." එකල්හි ඔවුහු "මේ හිස බූ ගෑ මහණුන්ට පැන් බොන්නට ඉඩ නොදිය යුතුය" කියා සිතා, ළිඳ තණකොළ හා දහයියා වලින් මුවවිට තෙක් පුරවා දැමූහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ယေန ရုက္ခမူလံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ ဥဒပါနာ ပါနီယံ အာဟရာ’’တိ.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගින් ඉවත්ව එක් රුක් මූලයකට වැඩම කර, පනවන ලද අස්නෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දය, යන්න, මට අර ළිඳෙන් පැන් ස්වල්පයක් ගෙන එන්න."

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒါနိ သော, ဘန္တေ, ဥဒပါနော ထူဏေယျကေဟိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေဟိ တိဏဿ စ ဘုသဿ စ ယာဝ မုခတော ပူရိတော – ‘မာ တေ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ပါနီယံ အပံသူ’’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, දැන් ඒ ළිඳ ථූණ ගමෙහි බමුණු ගෘහපතියන් විසින් 'මේ හිස බූ ගෑ මහණුන්ට පැන් බොන්නට ඉඩ නොදිය යුතුය' කියා තණකොළ හා දහයියා වලින් මුවවිට තෙක් පුරවා ඇත."

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ ဥဒပါနာ ပါနီယံ အာဟရာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ယေန သော ဥဒပါနော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သော ဥဒပါနော အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ဥပသင်္ကမန္တေ သဗ္ဗံ တံ တိဏဉ္စ ဘုသဉ္စ မုခတော ဩဝမိတွာ အစ္ဆဿ ဥဒကဿ အနာဝိလဿ ဝိပ္ပသန္နဿ ယာဝ မုခတော ပူရိတော ဝိဿန္ဒန္တော မညေ အဋ္ဌာသိ.

දෙවනුවත්... තෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්දය, යන්න, මට අර ළිඳෙන් පැන් ස්වල්පයක් ගෙන එන්න." "එසේය ස්වාමීනි" කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පාත්‍රය ගෙන ඒ ළිඳ වෙත වැඩි සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ළිඳට ළං වන විටම, ඒ ළිඳ තමන් තුළ වූ සියලු තණකොළ හා දහයියා මුවවිටින් පිටතට දමා, නිර්මල වූ, නොකැලඹුණු, ඉතා පිරිසිදු පැන් වලින් මුවවිට තෙක් පිරී, ඉතිරී යන්නාක් මෙන් පැවතුණි.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ! အယဉှိ သော ဥဒပါနော မယိ ဥပသင်္ကမန္တေ သဗ္ဗံ တံ တိဏဉ္စ ဘုသဉ္စ မုခတော ဩဝမိတွာ အစ္ဆဿ ဥဒကဿ အနာဝိလဿ ဝိပ္ပသန္နဿ ယာဝ မုခတော ပူရိတော ဝိဿန္ဒန္တော မညေ ဌိတော’’တိ!! ပတ္တေန ပါနီယံ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ! အယဉှိ သော, ဘန္တေ, ဥဒပါနော မယိ ဥပသင်္ကမန္တေ သဗ္ဗံ တံ တိဏဉ္စ ဘုသဉ္စ မုခတော ဩဝမိတွာ အစ္ဆဿ ဥဒကဿ အနာဝိလဿ ဝိပ္ပသန္နဿ ယာဝ မုခတော ပူရိတော ဝိဿန္ဒန္တော မညေ အဋ္ဌာသိ!! ပိဝတု ဘဂဝါ ပါနီယံ, ပိဝတု သုဂတော ပါနီယ’’န္တိ.

එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "භවත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය අසිරිමත්ය, පුදුම සහගතය! මා ළං වන විටම මේ ළිඳ සියලු තණකොළ හා දහයියා මුවවිටින් ඉවතට විසි කර, නිර්මල වූ, නොකැලඹුණු, ඉතා පිරිසිදු පැන් වලින් මුවවිට තෙක් පිරී ඉතිරී යන්නාක් මෙන් පවතී." උන්වහන්සේ පාත්‍රයට පැන් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය අසිරිමත්ය, පුදුම සහගතය! ස්වාමීනි, මා ළං වන විටම ඒ ළිඳ සියලු තණකොළ හා දහයියා මුවවිටින් ඉවතට විසි කර, නිර්මල වූ, පිරිසිදු පැන් වලින් මුවවිට තෙක් පිරී පවතී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා!"

---

အထ [Pg.176] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘ကိံ ကယိရာ ဥဒပါနေန,အာပါ စေ သဗ္ဗဒါ သိယုံ;

တဏှာယ မူလတော ဆေတွာ,ကိဿ ပရိယေသနံ စရေ’’တိ. နဝမံ;

"හැම තැනම ජලය තිබේ නම් ළිඳකින් කුමන ඵලයක්ද? තණ්හාව මුලින්ම සිඳ දැමූ (මා වැනි බුදුවරයෙක්) කුමක් සොයා ඇවිදින්නේද?"

---

၁၀. ဥတေနသုတ္တံ

10. උතේන සූත්‍රය

---

၇၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ဥတေနဿ ဥယျာနဂတဿ အန္တေပုရံ ဒဍ္ဎံ ဟောတိ, ပဉ္စ စ ဣတ္ထိသတာနိ ကာလင်္ကတာနိ ဟောန္တိ သာမာဝတီပမုခါနိ.

70. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි උතේන රජතුමා උයනට ගොස් සිටියදී රජවාසල ගින්නෙන් දැවී ගියේය. එහිදී සාමාවතී දේවිය ප්‍රමුඛ පන්සියයක් පමණ ස්ත්‍රීහු කළුරිය කළහ.

---

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကောသမ္ဗိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. ကောသမ္ဗိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ရညော ဥတေနဿ ဥယျာနဂတဿ အန္တေပုရံ ဒဍ္ဎံ, ပဉ္စ စ ဣတ္ထိသတာနိ ကာလင်္ကတာနိ သာမာဝတီပမုခါနိ. တာသံ, ဘန္တေ, ဥပါသိကာနံ ကာ ဂတိ ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරුවෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන කොසඹෑ නුවරට පිඬු සිඟා වැඩි සේක. පිඬු සිඟා වැඩම කර, දන් වළඳා අවසන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, එකත්පසක හිඳගෙන මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, උතේන රජු උයනට ගිය වෙලාවේ රජවාසල ගින්නෙන් දැවී ගොස් සාමාවතී දේවිය ප්‍රමුඛ පන්සියයක් ස්ත්‍රීන් මියගොස් ඇත. ස්වාමීනි, ඒ උපාසිකාවන්ගේ ගතිය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ මතු උප්පත්තිය කෙසේද?"

---

‘‘သန္တေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာယော သောတာပန္နာ, သန္တိ သကဒါဂါမိနိယော, သန္တိ အနာဂါမိနိယော. သဗ္ဗာ တာ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါသိကာယော အနိပ္ဖလာ ကာလင်္ကတာ’’တိ.

"මහණෙනි, ඒ උපාසිකාවන් අතර සෝවාන් වූ අයද, සකෘදාගාමී වූ අයද, අනාගාමී වූ අයද සිටිති. මහණෙනි, ඒ සියලු උපාසිකාවෝ නිශ්ඵල නොවී (ආර්ය ඵල ලබා) කළුරිය කළහ."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවෙහිදී මෙම උදානය පහළ කළ සේක.

---

‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော, ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဒိဿတိ;

ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော, တမသာ ပရိဝါရိတော;

သဿတောရိဝ ခါယတိ, ပဿတော နတ္ထိ ကိဉ္စန’’န္တိ. ဒသမံ;

“ලෝකය මෝහයෙන් වෙළී පවතියි, එය යම් හරයක් ඇති දෙයක් මෙන් පෙනෙයි. උපාධි බන්ධනයන්ගෙන් බැඳුණු, අවිද්‍යාව නැමති අන්ධකාරයෙන් වට වූ අඥානයාට මෙය නිත්‍ය දෙයක් සේ පෙනෙයි. එහෙත් යථාර්ථය දකින්නාට කිසිදු බැඳීමක් (රාගාදී කෙලෙස්) නැත.” (දසවන සූත්‍රයයි).

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි උද්දානය -

---

ဒွေ [Pg.177] ဘဒ္ဒိယာ ဒွေ စ သတ္တာ, လကုဏ္ဍကော တဏှာခယော;

ပပဉ္စခယော စ ကစ္စာနော, ဥဒပါနဉ္စ ဥတေနောတိ.

භද්දිය සූත්‍ර දෙකකි, සත්ත සූත්‍ර දෙකකි, ලකුණ්ඨක සූත්‍රය, තණ්හාක්ඛය සූත්‍රය, පපඤ්චක්ඛය සූත්‍රය, කච්චාන සූත්‍රය, උදපාන සූත්‍රය සහ උතේන සූත්‍රය යන මේ සූත්‍ර දසයයි.

---

စူဠဝဂ္ဂေါ သတ္တမော နိဋ္ဌိတော.

සත්වන චූළ වර්ගය නිමාවට පත්විය.

---

၈. ပါဋလိဂါမိယဝဂ္ဂေါ

8. පාටලිගාමිය වර්ගය

---

၁. ပဌမနိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တသုတ္တံ

1. පඨම නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

၇၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေဓ ဘိက္ခူ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗံ စေတသော သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတာ ဓမ္မံ သုဏန္တိ.

71. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, တဒါယတနံ, ယတ္ထ နေဝ ပထဝီ, န အာပေါ, န တေဇော, န ဝါယော, န အာကာသာနဉ္စာယတနံ, န ဝိညာဏဉ္စာယတနံ, န အာကိဉ္စညာယတနံ, န နေဝသညာနာသညာယတနံ, နာယံ လောကော, န ပရလောကော, န ဥဘော စန္ဒိမသူရိယာ. တတြာပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, နေဝ အာဂတိံ ဝဒါမိ, န ဂတိံ, န ဌိတိံ, န စုတိံ, န ဥပပတ္တိံ; အပ္ပတိဋ္ဌံ, အပ္ပဝတ္တံ, အနာရမ္မဏမေဝေတံ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ. ပဌမံ.

“මහණෙනි, යම් තැනක පඨවි ධාතුව නැත්තේද, ආපෝ ධාතුව නැත්තේද, තේජෝ ධාතුව නැත්තේද, වායෝ ධාතුව නැත්තේද, ආකාසානඤ්චායතනය නැත්තේද, විඤ්ඤාණඤ්චායතනය නැත්තේද, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය නැත්තේද, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය නැත්තේද, මේ ලෝකය නැත්තේද, පරලොව නැත්තේද, හිරු සඳු දෙදෙනා නැත්තේද, එවැනි ආයතනයක් (නිවන) ඇත්තේය. මහණෙනි, එහි පැමිණීමක් මම නොකියමි, යෑමක් නොකියමි, පැවැත්මක් නොකියමි, චුත වීමක් නොකියමි, උපතක් නොකියමි. එය පිහිටක් නැති, නොපවතින, අරමුණක් රහිත වූවකි. මෙයම දුකෙහි කෙළවරයි.” (පළමු සූත්‍රයයි).

---

၂. ဒုတိယနိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တသုတ္တံ

2. දුතිය නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

၇၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တာယ [Pg.178] ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေဓ ဘိက္ခူ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗံ စေတသော သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတာ ဓမ္မံ သုဏန္တိ.

72. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဒုဒ္ဒသံ အနတံ နာမ, န ဟိ သစ္စံ သုဒဿနံ;

ပဋိဝိဒ္ဓါ တဏှာ ဇာနတော, ပဿတော နတ္ထိ ကိဉ္စန’’န္တိ. ဒုတိယံ;

“නිවන යනු දැකීමට ඉතා අපහසු තත්ත්වයකි, සත්‍යය පහසුවෙන් දැකිය හැක්කක් නොවේ. යමෙක් තණ්හාව අවබෝධ කරගෙන (ප්‍රහාණය කර) සත්‍යය දන්නේද, දකින්නේද, ඔහුට කිසිදු බැඳීමක් නැත.” (දෙවන සූත්‍රයයි).

---

၃. တတိယနိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တသုတ္တံ

3. තතිය නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

၇၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေဓ ဘိက္ခူ အဋ္ဌိံ ကတွာ, မနသိ ကတွာ, သဗ္ဗံ စေတသော သမန္နာဟရိတွာ, ဩဟိတသောတာ ဓမ္မံ သုဏန္တိ.

73. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ. နော စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဘဝိဿ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ, နယိဓ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယေထ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ, တသ္မာ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယတီ’’တိ. တတိယံ.

“මහණෙනි, නූපන්, හට නොගත්, නිර්මිත නොවන, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් නොවූ (අසංඛත) නිවන ඇත්තේය. මහණෙනි, ඉදින් ඒ නූපන්, හට නොගත්, නිර්මිත නොවන, අසංඛත නිවන නොවන්නට, හටගත්, නිර්මිත වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූ ලෝකයෙන් මිදීමක් පෙනෙන්නට නැත. මහණෙනි, නූපන්, හට නොගත්, නිර්මිත නොවන, අසංඛත නිවනක් ඇති බැවින්, හටගත්, නිර්මිත වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූ ලෝකයෙන් මිදීම දැකිය හැකිය.” (තෙවන සූත්‍රයයි).

---

၄. စတုတ္ထနိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တသုတ္တံ

4. චතුත්ථ නිබ්බානපටිසංයුත්ත සූත්‍රය

---

၇၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တာယ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေဓ ဘိက္ခူ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗံ စေတသော သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတာ ဓမ္မံ သုဏန္တိ.

74. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නිවන හා සබැඳි දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දෙන සේක, උනන්දු කරවන සේක, තියුණු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් කොට සලකා, මැනවින් මෙනෙහි කරමින්, සියලු සිතින් අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කර ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘နိဿိတဿ [Pg.179] စလိတံ, အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ. စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ, ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ. နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ. စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“තණ්හා දිට්ඨි ඇසුරු කරන්නාට සැලීමක් ඇත්තේය. ඇසුරු නොකරන්නාට සැලීමක් නැත. සැලීමක් නැති කල සන්සුන් බව ඇති වෙයි. සන්සුන් බව ඇති කල තෘෂ්ණාවට නැමීමක් සිදු නොවේ. නැමීමක් නැති කල ඒ මේ අත යෑමක් (ප්‍රතිසන්ධි වශයෙන්) නැත. ඒ මේ අත යෑමක් නැති කල චුත වීමක් හෝ උපතක් නැත. චුත වීමක් හෝ උපතක් නැති කල මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, ඒ දෙක අතරක් ද නැත. මෙයම දුකෙහි කෙළවරයි.” (සිව්වන සූත්‍රයයි).

---

၅. စုန္ဒသုတ္တံ

5. චුන්ද සූත්‍රය

---

၇၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ပါဝါ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါဝါယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ အမ္ဗဝနေ.

75. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල රටෙහි මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාවා නුවරට පැමිණි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර කම්මාර පුත්‍ර චුන්දගේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන සේක.

---

အဿောသိ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပါဝံ အနုပ္ပတ္တော ပါဝါယံ ဝိဟရတိ မယှံ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල රටෙහි චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාවා නුවරට පැමිණ තමාගේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන බව කම්මාර පුත්‍ර චුන්දට අසන්නට ලැබුණි. එවිට කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ චුන්දට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දුන් සේක, උනන්දු කරවූ සේක, තියුණු කරවූ සේක, සතුටු කරවූ සේක. එවිට කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ හෙට දිනයෙහි මාගේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

---

အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ပဟူတဉ္စ သူကရမဒ္ဒဝံ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

ඉන්පසු කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිගැනීම දැනගෙන අස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, පැදකුණු කොට පිටත්ව ගියේය. එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් කම්මාර පුත්‍ර චුන්ද තම නිවසෙහි ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන් ද, බොහෝ වූ සූකරමද්දවයන් ද පිළියෙළ කරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වේලාව දැනුම් දුන්නේය: “ස්වාමීනී, දැන් කාලයයි, දානය සූදානම්ය” කියායි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယံ တေ, စုန္ဒ, သူကရမဒ္ဒဝံ ပဋိယတ္တံ တေန မံ ပရိဝိသ, ယံ ပနညံ ခါဒနီယံ [Pg.180] ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ တေန ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယံ အဟောသိ သူကရမဒ္ဒဝံ ပဋိယတ္တံ တေန ဘဂဝန္တံ ပရိဝိသိ; ယံ ပနညံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ တေန ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိ.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ සමඟ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දගේ නිවස වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද ඇමතූ සේක. “චුන්ද, ඔබ පිළියෙළ කළ යම් සූකරමද්දවයක් ඇත්ද, එයින් මට සලකන්න. පිළියෙළ කරන ලද අනෙකුත් යම් කෑ යුතු හා බොජුන් වර්ග ඇත්ද, ඒවායින් භික්ෂු සංඝයාට සලකන්න” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, තමා පිළියෙළ කළ සූකරමද්දවයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කළේය; පිළියෙළ කළ අනෙකුත් කෑ යුතු හා බොජුන් වර්ගවලින් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලාට පූජා කළේය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယံ တေ, စုန္ဒ, သူကရမဒ္ဒဝံ အဝသိဋ္ဌံ တံ သောဗ္ဘေ နိခဏာဟိ. နာဟံ တံ, စုန္ဒ, ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ယဿ တံ ပရိဘုတ္တံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆေယျ အညတြ တထာဂတဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယံ အဟောသိ သူကရမဒ္ဒဝံ အဝသိဋ္ဌံ တံ သောဗ္ဘေ နိခဏိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စုန္ဒံ ကမ္မာရပုတ္တံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද අමතා මෙසේ වදාළ සේක. “චුන්ද, ඔබේ යම් සූකරමද්දවයක් ඉතිරිව ඇත්ද, එය වළක වළලන්න. චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ හැර දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි හෝ මහණ බමුණන් සහිත ප්‍රජාවෙහි හෝ දෙවි මිනිසුන් අතරෙහි හෝ මෙය අනුභව කළ විට මැනවින් දිරවිය හැකි කිසිම පුද්ගලයෙකු මම නොදකිමි.” “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි රන්කරුවාගේ පුත් චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, ඉතිරි වූ ඒ සූකරමද්දවය වළක වළලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කතාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, තෙදවත් කරවා, සතුටු කරවා අසුනෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝတော စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ ဘတ္တံ ဘုတ္တာဝိဿ ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ. လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ ပဗာဠှာ ဝေဒနာ ဝတ္တန္တိ မာရဏန္တိကာ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သတော သမ္ပဇာနော အဓိဝါသေသိ အဝိဟညမာနော. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာနန္ဒ, ယေန ကုသိနာရာ တေနုပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

ඉන්පසු රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දගේ දානය අනුභව කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දරුණු රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. ලේ අතීසාරය වැළඳී මරණාසන්න වූ දැඩි වේදනාවෝ හටගත්හ. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිහිබුද්ධියෙන් හා මනා දැනීමෙන් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඒ වේදනාව ඉවසා වදාළ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, එන්න, අපි කුසිනාරාව බලා යමු” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

---

‘‘စုန္ဒဿ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ, ကမ္မာရဿာတိ မေ သုတံ;

အာဗာဓံ သမ္ဖုသီ ဓီရော, ပဗာဠှံ မာရဏန္တိကံ.

“රන්කරුවාගේ පුත් චුන්දගේ දානය අනුභව කොට, මරණාසන්න වූ දරුණු රෝගාබාධයක් ධීර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට හටගත් බව මම ඇසුවෙමි.”

---

‘‘ဘုတ္တဿ စ သူကရမဒ္ဒဝေန, ဗျာဓိပ္ပဗာဠှော ဥဒပါဒိ သတ္ထုနော;

ဝိရိစ္စမာနော ဘဂဝါ အဝေါစ, ‘ဂစ္ဆာမဟံ ကုသိနာရံ နဂရ’’’န္တိ.

“සූකරමද්දවය අනුභව කිරීමෙන් පසු ශාස්තෘන් වහන්සේට දැඩි රෝගාබාධයක් හටගත්තේය. ලේ අතීසාරයෙන් පෙළෙමින් වුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘මම කුසිනාරා නුවරට යන්නෙමි’ යැයි වදාළ සේක.”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ယေန အညတရံ ရုက္ခမူလံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညာပေဟိ; ကိလန္တောသ္မိ, အာနန္ဒ, နိသီဒိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ [Pg.181] ပညာပေသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ပါနီယံ အာဟရ; ပိပါသိတောသ္မိ, အာနန္ဒ, ပိဝိဿာမီ’’တိ.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගින් ඉවතට වැඩි එක්තරා රුක් මුලක් වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට මගේ සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න; ආනන්ද, මම වෙහෙසට පත්ව සිටිමි, වාඩි වන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පැනවූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැනවූ අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් ගෙනෙන්න; ආනන්ද, මම පිපාසයෙන් සිටිමි, පැන් බොන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක.

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒါနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ အတိက္ကန္တာနိ. တံ စက္ကစ္ဆိန္နံ ဥဒကံ ပရိတ္တံ လုဠိတံ အာဝိလံ သန္ဒတိ. အယံ, ဘန္တေ, ကုကုဋ္ဌာ နဒီ အဝိဒူရေ အစ္ဆောဒကာ သာတောဒကာ သီတောဒကာ သေတောဒကာ သုပတိတ္ထာ ရမဏီယာ. ဧတ္ထ ဘဂဝါ ပါနီယဉ္စ ပိဝိဿတိ ဂတ္တာနိ စ သီတီကရိဿတီ’’တိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ. “ස්වාමීනි, දැන් මීට ස්වල්ප වේලාවකට පෙර කරත්ත පන්සියයක් පමණ මෙතැනින් ගමන් කළේය. ඒ රෝදවලින් කැළඹුණු ජලය ඉතා ස්වල්පය, මඩ සහිතය, අපිරිසිදුය. ස්වාමීනි, නොදුරින් ඇති මේ කුකුට්ඨා නදියෙහි ජලය ඉතා පිරිසිදුය, මිහිරිය, සිසිල්ය, මඩ රහිතය, මනරම් තොටුපළවල් සහිත සිත්කළු නදියකි. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පැන් වැළඳීමටත් සිරුර සිසිල් කර ගැනීමටත් හැකි වනු ඇත.”

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, အာနန္ဒ, ပါနီယံ အာဟရ; ပိပါသိတောသ္မိ, အာနန္ဒ, ပိဝိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ယေန သာ နဒီ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သာ နဒီ စက္ကစ္ဆိန္နာ ပရိတ္တာ လုဠိတာ အာဝိလာ သန္ဒမာနာ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ဥပသင်္ကမန္တေ အစ္ဆာ ဝိပ္ပသန္နာ အနာဝိလာ သန္ဒတိ.

දෙවනුවද... තෙවනුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් අමතා, “ආනන්ද, මට පැන් ස්වල්පයක් ගෙනෙන්න; මම පිපාසයෙන් සිටිමි, පැන් බොන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පාත්‍රය ගෙන ඒ නදිය වෙත ගියහ. එවිට, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, මඩ සහිතව, අපිරිසිදුව ගලා ගිය ඒ කුඩා නදිය, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඒ අසලට යත්ම මඩ රහිතව, ඉතා පිරිසිදුව, ප්‍රසන්නව ගලා යන්නට විය.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ! အယဉှိ သာ နဒီ စက္ကစ္ဆိန္နာ ပရိတ္တာ လုဠိတာ အာဝိလာ သန္ဒမာနာ မယိ ဥပသင်္ကမန္တေ အစ္ဆာ ဝိပ္ပသန္နာ အနာဝိလာ သန္ဒတီ’’တိ!! ပတ္တေန ပါနီယံ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ! အယဉှိ သာ, ဘန္တေ, နဒီ စက္ကစ္ဆိန္နာ ပရိတ္တာ လုဠိတာ အာဝိလာ သန္ဒမာနာ မယိ ဥပသင်္ကမန္တေ အစ္ဆာ ဝိပ္ပသန္နာ အနာဝိလာ သန္ဒတိ!! ပိဝတု ဘဂဝါ ပါနီယံ, ပိဝတု သုဂတော ပါနီယ’’န္တိ.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය. “පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම මෙය ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා ඉද්ධිමත් බව හා මහා ආනුභාවය අද්භූතය! මක්නිසාද යත්, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, මඩ සහිතව, අපිරිසිදුව ගලා ගිය මේ නදිය මා ළඟට යත්ම ඉතා පිරිසිදුව, ප්‍රසන්නව, මඩ රහිතව ගලා යයි!” උන්වහන්සේ පාත්‍රයෙන් පැන් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණ මෙසේ පැවසූහ. “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි, ස්වාමීනි, අද්භූතය, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා ඉද්ධිමත් බව හා මහා ආනුභාවය! ස්වාමීනි, කරත්ත රෝදවලින් කැළඹී, මඩ සහිතව, අපිරිසිදුව ගලා ගිය ඒ නදිය මා ළඟට යත්ම පිරිසිදුව, මඩ රහිතව ගලා ගියේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පැන් වළඳන සේක්වා!”

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါနီယံ အပါယိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ကုကုဋ္ဌာ နဒီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကုကုဋ္ဌံ နဒိံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ နှတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပစ္စုတ္တရိတွာ ယေန အမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ စုန္ဒကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ, စုန္ဒက, စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညာပေဟိ; ကိလန္တောသ္မိ, စုန္ဒက, နိပဇ္ဇိဿာမီ’’တိ[Pg.182]. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ စုန္ဒကော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညာပေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ. အာယသ္မာ ပန စုန္ဒကော တတ္ထေဝ ဘဂဝတော ပုရတော နိသီဒိ.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැන් වැළඳූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ කුකුට්ඨා නදිය වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට කුකුට්ඨා නදියට බැස පැන් වැළඳීම හා පැන් සැනහීම කොට නැවත ගොඩට වැඩි සේක. ඉන්පසු අඹ වනය වෙත වැඩම කොට ආයුෂ්මත් චුන්දක තෙරුන් අමතා, “චුන්දක, මට මගේ සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න; චුන්දක, මම වෙහෙසට පත්ව සිටිමි, සැතපෙන්නෙමි” යැයි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් චුන්දක තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පැනවූහ. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකුණු ඇලයෙන්, පය මත පය තබා, සිහිබුද්ධියෙන් හා මනා දැනීමෙන් යුතුව, අවදි වන වේලාව සිහියෙහි තබාගෙන සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක. ආයුෂ්මත් චුන්දක තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිම වාඩි වී සිටියහ.

---

‘‘ဂန္တွာန ဗုဒ္ဓေါ နဒိကံ ကုကုဋ္ဌံ,အစ္ဆောဒကံ သာတုဒကံ ဝိပ္ပသန္နံ;

ဩဂါဟိ သတ္ထာ သုကိလန္တရူပေါ,တထာဂတော အပ္ပဋိမောဓ လောကေ.

“බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉතා පිරිසිදු වූ, මිහිරි වූ, ප්‍රසන්න වූ ජලය සහිත කුකුට්ඨා නදිය වෙත වැඩි සේක. ලොව අසමසම වූ තථාගත ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉතා වෙහෙසට පත්ව සිටියද එම නදියට බැස පැන් සැනහුණු සේක.”

---

‘‘နှတွာ စ ပိဝိတွာ စုဒတာရိ သတ္ထာ,ပုရက္ခတော ဘိက္ခုဂဏဿ မဇ္ဈေ;

သတ္ထာ ပဝတ္တာ ဘဂဝါ ဣဓ ဓမ္မေ,ဥပါဂမိ အမ္ဗဝနံ မဟေသိ;

အာမန္တယိ စုန္ဒကံ နာမ ဘိက္ခုံ,စတုဂ္ဂုဏံ သန္ထရ မေ နိပဇ္ဇံ.

“පැන් සැනහී, පැන් වැළඳූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නදියෙන් ගොඩට වැඩි සේක. භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන, ලොව ධර්මය පවත්වන්නා වූ ඒ මහේසක්ඛ්‍ය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අඹ වනය වෙත වැඩි සේක. එහිදී චුන්දක නම් භික්ෂුව අමතා, ‘මා සැතපීම සඳහා සඟල සිවුර සතර පටක් කොට පනවන්න’ යැයි වදාළ සේක.”

---

‘‘သော စောဒိတော ဘာဝိတတ္တေန စုန္ဒော,စတုဂ္ဂုဏံ သန္ထရိ ခိပ္ပမေဝ;

နိပဇ္ဇိ သတ္ထာ သုကိလန္တရူပေါ,စုန္ဒောပိ တတ္ထ ပမုခေ နိသီဒီ’’တိ.

සිත දියුණු කළ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අනුශාසනය පරිදි ඒ චුන්ද තෙමේ, වහාම සඟළ සිවුර සතර පටක් කොට පැනවීය. දැඩි විඩාවට පත් ස්වභාවයක් ඇති ශාස්තෘන් වහන්සේ එහි සැතපුණු සේක. චුන්ද ද උන්වහන්සේ ඉදිරියේම අසුන් ගත්තේය.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သိယာ ခေါ, ပနာနန္ဒ, စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ ကောစိ ဝိပ္ပဋိသာရံ ဥပဒဟေယျ – ‘တဿ တေ, အာဝုသော စုန္ဒ, အလာဘာ, တဿ တေ ဒုလ္လဒ္ဓံ ယဿ တေ တထာဂတော ပစ္ဆိမံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော’တိ. စုန္ဒဿာနန္ဒ, ကမ္မာရပုတ္တဿ ဧဝံ ဝိပ္ပဋိသာရော ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗော –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: "ආනන්ද, 'ඇවැත් චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ පිරිනිවන් පෑ සේක් ද, ඒ පිණ්ඩපාතය ඔබගෙන් පූජා වූ බැවින් එය ඔබට අලාභයකි, එය ඔබට නපුරු ලාභයකි' යි පවසමින් කවරෙකු හෝ කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද තුළ පසුතැවිල්ලක් ඇති කරන්නට ඉඩ තිබේ. ආනන්ද, කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ ඒ පසුතැවිල්ල මෙසේ දුරු කළ යුතුය:"

---

‘‘‘တဿ တေ, အာဝုသော စုန္ဒ, လာဘာ, တဿ တေ သုလဒ္ဓံ ယဿ တေ တထာဂတော ပစ္ဆိမံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော. သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော စုန္ဒ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ဒွေမေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ [Pg.183] သမသမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ. ကတမေ ဒွေ? ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, ယဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမေ ဒွေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမသမဝိပါကာ အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ.

" 'ඇවැත් චුන්ද, තථාගතයන් වහන්සේ යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ පිරිනිවන් පෑ සේක් ද, ඒ පිණ්ඩපාතය ඔබ පූජා කළ බැවින් එය ඔබට මහත් ලාභයකි, එය ඔබට යහපත් ලාභයකි. ඇවැත් චුන්ද, මා විසින් මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙහිදීම අසන ලදී, උන්වහන්සේ හමුවෙහිදීම පිළිගන්නා ලදී: අන් සියලු පිණ්ඩපාතයන්ට වඩා ඉතා මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙන, එක සමාන ඵල හා එක සමාන විපාක ඇති පිණ්ඩපාත දාන දෙකක් තිබේ. ඒ දෙක කවරේද? යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක් ද, යම් පිණ්ඩපාතයක් වැළඳ උන්වහන්සේ අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක් ද යන මේ පිණ්ඩපාත දෙකය. මේ පිණ්ඩපාත දාන දෙක අනෙක් පිණ්ඩපාතයන්ට වඩා බෙහෙවින් මහත් ඵල හා මහානිසංස ඇති, එක සමාන ඵල හා විපාක ගෙන දෙන පින්කම්ය.'"

---

‘‘‘အာယုသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, ဝဏ္ဏသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, သုခသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, ယသသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတံ, အာဓိပတေယျသံဝတ္တနိကံ အာယသ္မတာ စုန္ဒေန ကမ္မာရပုတ္တေန ကမ္မံ ဥပစိတ’န္တိ. စုန္ဒဿာနန္ဒ, ကမ္မာရပုတ္တဿ ဧဝံ ဝိပ္ပဋိသာရော ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗော’’တိ.

" 'ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ආයුෂ පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් වර්ණය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් සැපය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ස්වර්ගය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් කීර්තිය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලදී, ආයුෂ්මත් කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද විසින් ආධිපත්‍යය පිණිස පවතින කර්මයක් රැස් කරන ලද්දේය.' ආනන්ද, කම්මාරපුත්‍ර චුන්දගේ පසුතැවිල්ල මෙලෙස දුරු කළ යුතුය."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක:

---

‘‘ဒဒတော ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ,သံယမတော ဝေရံ န စီယတိ;

ကုသလော စ ဇဟာတိ ပါပကံ,ရာဂဒေါသမောဟက္ခယာ သနိဗ္ဗုတော’’တိ. ပဉ္စမံ;

"දන් දෙන තැනැත්තාගේ පින වැඩෙයි; (ඉඳුරන්) සංවර කරගන්නා තැනැත්තා වෛරය රැස් නොකරයි; කුසල් කරන්නා අකුසල් බැහැර කරයි; රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් ක්ෂය වීමෙන් ඔහු පිරිනිවීමට (සැනසීමට) පත්වෙයි." (පස්වැනි සූත්‍රයයි).

---

၆. ပါဋလိဂါမိယသုတ္တံ

6. පාටලිගාමිය සූත්‍රය

---

၇၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ပါဋလိဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ပါဋလိဂါမိယာ ဥပါသကာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပါဋလိဂါမံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. အထ ခေါ ပါဋလိဂါမိယာ ဥပါသကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ပါဋလိဂါမိယာ ဥပါသကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဓိဝါသေတု နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဝသထာဂါရ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

76. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ චාරිකාවෙහි වඩිමින් පාටලි ගම වෙත පැමිණි සේක. පාටලි ගමෙහි උපාසකවරුන්ට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි වඩිමින් මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ පාටලි ගමට වැඩම කර ඇති බව සැබෑවකි." ඉක්බිති පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ ආවසථ ලැගුම්හල පිළිගන්නා සේක්වා." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

---

အထ [Pg.184] ခေါ ပါဋလိဂါမိယာ ဥပါသကာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေနာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ အာဝသထာဂါရံ သန္ထရိတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တေလပ္ပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ပါဋလိဂါမိယာ ဥပါသကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတံ, ဘန္တေ, အာဝသထာဂါရံ; အာသနာနိ ပညတ္တာနိ; ဥဒကမဏိကော ပတိဋ္ဌာပိတော တေလပ္ပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ.

ඉක්බිති පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිගැනීම දැන, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට ලැගුම්හල වෙත ගියහ. එහි ගොස් මුළු ලැගුම්හලම පිරිසිදු කොට අතුරා, අසුන් පනවා, පැන් කළ තබා, තෙල් පහන් දල්වා, නැවත භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්හ. එකත්පසක සිටගත් පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, ලැගුම්හල සියලු ඇතිරිලිවලින් අතුරා සූදානම් කරන ලදී. අසුන් පනවා ඇත. පැන් කළ තබා ඇත. තෙල් පහන් දල්වා ඇත. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් ඒ සඳහා කාලය යැයි සිතන සේක් නම් වැඩම කළ මැනව."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန အာဝသထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ အာဝသထာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ အာဝသထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ပါဋလိဂါမိယာပိ ခေါ ဥပါသကာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ အာဝသထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါဋလိဂါမိယေ ဥပါသကေ အာမန္တေသိ –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ ලැගුම්හල වෙත වැඩි සේක. එහි ගොස් පා සෝදා ලැගුම්හලට පිවිස මැද කුළුණට හේත්තු වී පෙරදිගට මුහුණ ලා වාඩි වූ සේක. භික්ෂු සංඝයා ද පා සෝදා ලැගුම්හලට පිවිස බටහිර බිත්තියට හේත්තු වී පෙරදිගට මුහුණ ලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේවම පෙරටු කරගෙන වාඩි වූහ. පාටලි ගමෙහි උපාසකවරු ද පා සෝදා ලැගුම්හලට පිවිස පෙරදිග බිත්තියට හේත්තු වී බටහිරට මුහුණ ලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේවම පෙරටු කරගෙන වාඩි වූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලි ගමෙහි උපාසකවරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක:

---

‘‘ပဉ္စိမေ, ဂဟပတယော, အာဒီနဝါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ပမာဒါဓိကရဏံ မဟတိံ ဘောဂဇာနိံ နိဂစ္ဆတိ. အယံ ပဌမော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

"ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි ආදීනව පහක් වෙති. ඒ පහ කවරේද? ගෘහපතිවරුනි, මෙහි දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා ප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ සම්පත් විනාශයකට පත්වෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි පළමුවන ආදීනවයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလဿ သီလဝိပန္နဿ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ. အယံ ဒုတိယော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාගේ අශෝභන කීර්තියක් පතළ වෙයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි දෙවන ආදීනවයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ – ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ, ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ, ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ, ယဒိ သမဏပရိသံ – အဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ မင်္ကုဘူတော. အယံ တတိယော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා ක්ෂත්‍රිය පිරිසක්, බ්‍රාහ්මණ පිරිසක්, ගෘහපති පිරිසක් හෝ ශ්‍රමණ පිරිසක් වේවා, යම් පිරිසක් මැදට යන්නේ ද, එහි යන්නේ විශාරද නොවී, ලැජ්ජාවෙන් හා චකිතයෙන් යුතුවය. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි තුන්වන ආදීනවයයි."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော သမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ. အယံ စတုတ္ထော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා සිහිමුළාව කළුරිය කරයි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි හතරවන ආදීනවයයි."

---

‘‘ပုန [Pg.185] စပရံ, ဂဟပတယော, ဒုဿီလော သီလဝိပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ပဉ္စမော အာဒီနဝေါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတယော, ပဉ္စ အာဒီနဝါ ဒုဿီလဿ သီလဝိပတ္တိယာ.

"නැවතත් ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීල වූ, සීලයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයා කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුර්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. මෙය දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි පස්වන ආදීනවයයි. ගෘහපතිවරුනි, දුශ්ශීලයාගේ සීල විපත්තියෙහි ආදීනව මේ පහයි."

---

‘‘ပဉ္စိမေ, ဂဟပတယော, အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အပ္ပမာဒါဓိကရဏံ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆတိ. အယံ ပဌမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

‘‘ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි මෙම ආනිසංස පහ ඇත්තේය. ඒ පහ කවරේද? ගෘහපතියෙනි, මේ ලෝකයෙහි සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා අප්‍රමාදය හේතුවෙන් මහත් වූ භෝග සම්පත් ලබයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි පළමු ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ. အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයාගේ යහපත් කීර්ති රාවය දසත පැතිර යයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි දෙවන ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ယညဒေဝ ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ – ယဒိ ခတ္တိယပရိသံ, ယဒိ ဗြာဟ္မဏပရိသံ, ယဒိ ဂဟပတိပရိသံ, ယဒိ သမဏပရိသံ – ဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ အမင်္ကုဘူတော. အယံ တတိယော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා යම් කිසි පිරිසක් කරා එළඹෙන්නේ නම් - එනම් ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් වේවා, බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් වේවා, ගෘහපති පිරිසක් වේවා, ශ්‍රමණ පිරිසක් වේවා - ඔහු විශාරදව (නිර්භයව), මුහුණ මැලවී නොගිය යුතුව එළඹෙයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි තුන්වන ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော အသမ္မူဠှော ကာလင်္ကရောတိ. အယံ စတုတ္ထော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා සිහිමුළා නොවී කළුරිය කරයි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි හතරවන ආනිසංසය මෙයයි.

---

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတယော, သီလဝါ သီလသမ္ပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ပဉ္စမော အာနိသံသော သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတယော, ပဉ္စ အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယာ’’တိ.

‘‘නැවතද ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයා ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි පස්වන ආනිසංසය මෙයයි. ගෘහපතියෙනි, සිල්වත් පුද්ගලයෙකුගේ සීල සම්පත්තියෙහි මේ ආනිසංස පහ ඇත්තේය’’ යි වදාළ සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါဋလိဂါမိယေ ဥပါသကေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ ခေါ, ဂဟပတယော, ရတ္တိ; ယဿဒါနိ တုမှေ ကာလံ မညထာ’’တိ. အထ ခေါ ပါဋလိဂါမိယာ ဥပါသကာ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေသု ပါဋလိဂါမိယေသု ဥပါသကေသု သုညာဂါရံ ပါဝိသိ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලි ගම්වැසි උපාසකවරුන්ට බොහෝ රෑ වනතුරු ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දී, සමාදන් කරවා, තෙදවත් කරවා, සතුටු කරවා ඔවුන් පිටත් කර යවමින් මෙසේ වදාළ සේක - ‘‘ගෘහපතියෙනි, රාත්‍රිය බොහෝ ඉක්ම ගොස් ඇත. දැන් තොප (යාමට) කාලය යැයි හඟින්නේ නම් (එසේ කරවු).’’ එවිට පාටලි ගම්වැසි උපාසකවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය අනුමෝදන්ව, සතුටු වී, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කර පිටව ගියහ. පාටලි ගම්වැසි උපාසකවරුන් පිටව ගිය නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශුන්‍යාගාරයකට (විවේකී ස්ථානයකට) වැඩම කළ සේක.

---

တေန [Pg.186] ခေါ ပန သမယေန သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တိ ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာယော သဟဿသဟဿေဝ ပါဋလိဂါမေ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ မဟေသက္ခာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဇ္ဈိမာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ မဇ္ဈိမာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ နီစာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ နီစာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ.

එසමයෙහි සුනිධ සහ වස්සකාර නම් මගධ මහා අමාත්‍යවරු වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරමින් සිටියහ. එකල බොහෝ දෙවිවරු දහස් ගණනින් පාටලි ගමෙහි වාසස්ථාන සඳහා බිම් කොටස් අත්පත් කරගනිමින් සිටියහ. යම් ප්‍රදේශයක මහේශාඛ්‍ය දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මහා තේජවන්ත රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක මධ්‍යම තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මධ්‍යම තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක හීන තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි හීන තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန တာ ဒေဝတာယော သဟဿသဟဿေဝ ပါဋလိဂါမေ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိယော. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, မဟေသက္ခာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဇ္ဈိမာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, မဇ္ဈိမာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ နီစာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, နီစာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ ပစ္စုဋ္ဌာယ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍ය චක්ෂුසින්, දහස් ගණන් දෙවිවරුන් පාටලි ගමෙහි බිම් අත්පත් කරගනු දුටු සේක. යම් ප්‍රදේශයක මහේශාඛ්‍ය දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මහා තේජවන්ත රජවරුන්ගේ හා මහා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක මධ්‍යම තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මධ්‍යම තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක හීන තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි හීන තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එදින අලුයම් කාලයෙහි අවදි වී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක.

---

‘‘ကေ နု ခေါ အာနန္ဒ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တီ’’တိ. ‘‘သုနိဓဝဿကာရာ, ဘန္တေ, မဂဓမဟာမတ္တာ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တိ ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယာ’’တိ. ‘‘သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဒေဝေဟိ တာဝတိံသေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တိ ဝဇ္ဇီနံ ပဋိဗာဟာယ. ဣဓာဟံ, အာနန္ဒ, အဒ္ဒသံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာယော သဟဿသဟဿေဝ ပါဋလိဂါမေ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိယော. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ မဟေသက္ခာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ ပဒေသေ မဇ္ဈိမာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ မဇ္ဈိမာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယသ္မိံ [Pg.187] ပဒေသေ နီစာ ဒေဝတာ ဝတ္ထူနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ နီစာနံ တတ္ထ ရညံ ရာဇမဟာမတ္တာနံ စိတ္တာနိ နမန္တိ နိဝေသနာနိ မာပေတုံ. ယာဝတာ, အာနန္ဒ, အရိယံ အာယတနံ ယာဝတာ ဝဏိပ္ပထော ဣဒံ အဂ္ဂနဂရံ ဘဝိဿတိ ပါဋလိပုတ္တံ ပုဋဘေဒနံ. ပါဋလိပုတ္တဿ ခေါ, အာနန္ဒ, တယော အန္တရာယာ ဘဝိဿန္တိ – အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ မိထုဘေဒတော ဝါ’’တိ.

‘‘ආනන්දය, පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරන්නේ කවුද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු වජ්ජීන් වැළැක්වීම පිණිස පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරති.’’ ‘‘ආනන්දය, තාවතිංස දෙවිවරුන් හා සාකච්ඡා කොට ඉදිකරන්නාක් මෙන්, ආනන්දය, සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ අමාත්‍යවරු පාටලි ගමෙහි නගරයක් ඉදිකරති. ආනන්දය, මම පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින් බොහෝ දෙවිවරුන් දහස් ගණනින් පාටලි ගමෙහි බිම් අත්පත් කරගනු දුටුවෙමි. යම් ප්‍රදේශයක මහේශාඛ්‍ය දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මහා තේජවන්ත රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක මධ්‍යම තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි මධ්‍යම තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. යම් ප්‍රදේශයක හීන තේජස ඇති දෙවිවරු බිම් අත්පත් කරගනිත්ද, එහි හීන තේජස ඇති රජවරුන්ගේ හා අමාත්‍යවරුන්ගේ සිත් නිවාස ඉදිකිරීමට නැමෙයි. ආනන්දය, ආර්යයන්ගේ වාසස්ථාන හා වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ඇති තාක් කල්, මෙම පාටලිපුත්‍රය 'පුටභේදන' නම් වූ (වෙළඳ බඩු මුදාහරින) අග්‍ර නගරය වනු ඇත. ආනන්දය, පාටලිපුත්‍රයට ගින්නෙන් හෝ ජලයෙන් හෝ අභ්‍යන්තර භේදයකින් යන කරුණු තුනකින් අන්තරායන් ඇතිවන්නේය’’ යි වදාළ සේක.

---

အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရာဏိယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဓိဝါသေတု နော ဘဝံ ဂေါတမော အဇ္ဇတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

එවිට සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසෙක සිටි සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ - ‘‘භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමඟ අද දින අපගේ දානය ඉවසා වදාරන සේක්වා.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව එය ඉවසා වදාළ සේක.

---

အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ယေန သကော အာဝသထော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သကေ အာဝသထေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသုံ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

ඉන්පසු සුනිධ සහ වස්සකාර මගධ මහා අමාත්‍යවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කැමැත්ත දැනගෙන තම නවාතැනට ගියහ. එහිදී ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය දෑ පිළියෙළ කරවා, ‘‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කාලය පැමිණ ඇත, දානය පිළියෙළ කර ඇත’’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දන්වා යැවූහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သုနိဓဝဿကာရာနံ မဂဓမဟာမတ္တာနံ အာဝသထော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသုံ သမ္ပဝါရေသုံ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවදෑර පත් සිවුරු ගෙන භික්ෂු සංඝයා සමඟ මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාරයන්ගේ නිවස වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. එකල්හි මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාර බුදුන් ප්‍රමුඛ භික්ෂු සංඝයාට ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යවලින් සිය දෑතින්ම සන්තර්පණය කළහ, මැනවින් පැවරූහ.

---

အထ ခေါ သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ သုနိဓဝဿကာရေ မဂဓမဟာမတ္တေ ဘဂဝါ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

ඉක්බිති මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාර දන් වළඳා අවසන්ව පාත්‍රයෙන් ඉවතට ගත් දෑත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක, එක්තරා මිටි අසුනක් ගෙන එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වී සිටි මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාරයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනාව සිදු කළ සේක.

---

‘‘ယသ္မိံ ပဒေသေ ကပ္ပေတိ, ဝါသံ ပဏ္ဍိတဇာတိယော;

သီလဝန္တေတ္ထ ဘောဇေတွာ, သညတေ ဗြဟ္မစာရယော.

"යම් ප්‍රදේශයක නැණවත් පුරුෂයා වාසය කරයිද, එහි සීලවන්ත වූ, සංයමයෙන් යුත් බ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාට දන් පිළිගන්වා,"

---

‘‘ယာ [Pg.188] တတ္ထ ဒေဝတာ အာသုံ, တာသံ ဒက္ခိဏမာဒိသေ;

တာ ပူဇိတာ ပူဇယန္တိ, မာနိတာ မာနယန္တိ နံ.

"එහි සිටින යම් දේවතාවෝ වෙත්ද, ඔවුන්ට ඒ පින් පෙත් අනුමෝදන් කළ යුතුය. එවිට ඒ දේවතාවෝ පිදුම් ලැබූවෝ වී ඔහුට පුදති, ගරු බුහුමන් ලැබූවෝ වී ඔහුට ගරු බුහුමන් කරති."

---

‘‘တတော နံ အနုကမ္ပန္တိ, မာတာ ပုတ္တံဝ ဩရသံ;

ဒေဝတာနုကမ္ပိတော ပေါသော, သဒါ ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ.

"එබැවින් මවක් සිය ඖරස පුත්‍රයා රකින්නාක් මෙන් ඔවුහු ඔහු රකිති. දෙවියන්ගේ අනුකම්පාව ලබන මනුෂ්‍යයා සැමවිටම යහපතක්ම දකියි."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ သုနိဓဝဿကာရာနံ မဂဓမဟာမတ္တာနံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාරයන්ට මෙම ගාථාවලින් අනුමෝදනා කොට අසුනින් නැගිට වැඩම කළ සේක.

---

တေန ခေါ ပန သမယေန သုနိဓဝဿကာရာ မဂဓမဟာမတ္တာ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓာ ဟောန္တိ – ‘‘ယေနဇ္ဇ သမဏော ဂေါတမော ဒွါရေန နိက္ခမိဿတိ တံ ‘ဂေါတမဒွါရံ’ နာမ ဘဝိဿတိ. ယေန တိတ္ထေန ဂင်္ဂံ နဒိံ တရိဿတိ တံ ‘ဂေါတမတိတ္ထံ’ နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ.

එකල මගධ මහා අමාත්‍යවරුන් වූ සුනිධ සහ වස්සකාර "අද ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යම් දොරටුවකින් නික්මෙන සේක්ද, එය 'ගෝතම ද්වාරය' නමින් හැඳින්වෙනු ඇත. යම් තොටුපළකින් ගංගා නදියෙන් එතර වන සේක්ද, එය 'ගෝතම තිත්ථය' (ගෝතම තොටුපළ) නමින් හැඳින්වෙනු ඇතැයි" සිතමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින්ම ලුහුබැඳ ගියහ.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဒွါရေန နိက္ခမိ တံ ‘ဂေါတမဒွါရံ’ နာမ အဟောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဂင်္ဂါ နဒီ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဂင်္ဂါ နဒီ ပူရာ ဟောတိ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အပ္ပေကစ္စေ မနုဿာ နာဝံ ပရိယေသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဠုမ္ပံ ပရိယေသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ကုလ္လံ ဗန္ဓန္တိ အပါရာ ပါရံ ဂန္တုကာမာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ဩရိမတီရေ အန္တရဟိတော ပါရိမတီရေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් දොරටුවකින් නික්මුණු සේක්ද, එය 'ගෝතම ද්වාරය' නම් විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගංගා නදිය වෙත වැඩම කළ සේක. එකල ගංගා නදිය ඉවුර මට්ටමටම ජලයෙන් පිරී කපුටෙකුට වුවද පහසුවෙන් පැන් බීමට හැකි තරම් විය. සමහර මිනිස්සු පරතෙරට යනු කැමැත්තෙන් ඔරු පාරු සොයති, සමහරු හුළං පාරු සොයති, සමහරු පහුරු බඳිති. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, ගංගා නදියේ මෙතෙරින් අතුරුදහන් වී භික්ෂු සංඝයා සමඟ එතෙර ඉවුරෙහි පහළ වූ සේක.

---

အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ မနုဿေ အပ္ပေကစ္စေ နာဝံ ပရိယေသန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဠုမ္ပံ ပရိယေသန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ကုလ္လံ ဗန္ဓန္တေ အပါရာ ပါရံ ဂန္တုကာမေ.

මෙතෙර සිට එතෙරට යනු කැමැත්තෙන් සමහර මිනිස්සු ඔරු පාරු සොයනු ද, සමහරු හුළං පාරු සොයනු ද, සමහරු පහුරු බඳිනු ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටු සේක.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘ယေ တရန္တိ အဏ္ဏဝံ သရံ,သေတုံ ကတွာန ဝိသဇ္ဇ ပလ္လလာနိ;

ကုလ္လဉှိ ဇနော ပဗန္ဓတိ,တိဏ္ဏာ မေဓာဝိနော ဇနာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

"යම් කෙනෙක් ගැඹුරු වූ සංසාර සාගරය තරණය කරත්ද, ඔවුහු ආර්ය මාර්ගය නමැති සේතුව (පාලම) තනාගෙන, කෙලෙස් මඩ වගුරු හැර දමා එතෙර වෙති. ලෝකයා පහුරු බඳිති. එහෙත් නුවණැති ජනයා පහුරු රහිතවම එතෙර වූවෝ වෙති." (සයවන සූත්‍රයයි).

---

၇. ဒွိဓာပထသုတ္တံ

7. ද්විධාපථ සූත්‍රය

---

၇၇. ဧဝံ [Pg.189] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု အဒ္ဓါနမဂ္ဂပဋိပန္နော ဟောတိ အာယသ္မတာ နာဂသမာလေန ပစ္ဆာသမဏေန. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ နာဂသမာလော အန္တရာမဂ္ဂေ ဒွိဓာပထံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပန္ထော; ဣမိနာ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နာဂသမာလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, နာဂသမာလ, ပန္ထော; ဣမိနာ ဂစ္ဆာမာ’’တိ.

77. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් වහන්සේ උපස්ථායක භික්ෂුව ලෙස කැටුව කොසොල් ජනපදයෙහි දීර්ඝ චාරිකාවක නිරත වූ සේක. ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් හට මඟ මධ්‍යයේදී මංසන්ධියක් (දෙමංසලක්) හමු විය. එය දැක උන්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු." මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: "නාගසමාල, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු" (වෙනත් මඟක් පෙන්වමින්).

---

ဒုတိယမ္ပိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ နာဂသမာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပန္ထော; ဣမိနာ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နာဂသမာလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, နာဂသမာလ, ပန္ထော; ဣမိနာ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ နာဂသမာလော ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရံ တတ္ထေဝ ဆမာယံ နိက္ခိပိတွာ ပက္ကာမိ – ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရ’’န္တိ.

දෙවනුව ද... තෙවනුව ද ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු." තෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: "නාගසමාල, මේ මඟ යහපත්ය; අපි මේ මඟින් යමු." එකල්හි ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය සහ සිවුර එතැනම බිම තබා, "ස්වාමීනි, මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය සහ සිවුරයි" කියා නික්ම ගියහ.

---

အထ ခေါ အာယသ္မတော နာဂသမာလဿ တေန ပန္ထေန ဂစ္ဆန္တဿ အန္တရာမဂ္ဂေ စောရာ နိက္ခမိတွာ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ အာကောဋေသုံ ပတ္တဉ္စ ဘိန္ဒိံသု သံဃာဋိဉ္စ ဝိပ္ဖာလေသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ နာဂသမာလော ဘိန္နေန ပတ္တေန ဝိပ္ဖာလိတာယ သံဃာဋိယာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ နာဂသမာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, တေန ပန္ထေန ဂစ္ဆန္တဿ အန္တရာမဂ္ဂေ စောရာ နိက္ခမိတွာ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ အာကောဋေသုံ, ပတ္တဉ္စ ဘိန္ဒိံသု, သံဃာဋိဉ္စ ဝိပ္ဖာလေသု’’န္တိ.

ඉන්පසු ඒ මඟින් ගිය ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන්ට මඟ මධ්‍යයේදී සොරුන් මුණගැසී, ඔවුහු අත්වලින් හා පාවලින් පහර දී පාත්‍රය ද කඩා දමා සඟළ සිවුර ද ඉරා දැමූහ. එවිට ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් බිඳුණු පාත්‍රය සහ ඉරුණු සිවුර ඇතිව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් නාගසමාල තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, ඒ මඟින් ගිය මා හට මඟ මධ්‍යයේදී සොරුන් මුණගැසී අත්වලින් හා පාවලින් පහර දී, පාත්‍රය ද කඩා දමා සඟළ සිවුර ද ඉරා දැමූහ."

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවෙහි මෙම උදානය පළ කළ සේක.

---

‘‘သဒ္ဓိံ စရမေကတော ဝသံ,မိဿော အညဇနေန ဝေဒဂူ;

ဝိဒွါ ပဇဟာတိ ပါပကံ,ကောဉ္စော ခီရပကောဝ နိန္နဂ’’န္တိ. သတ္တမံ;

"අඥාන ජනයා සමඟ එක්ව හැසිරෙන, එක්ව වසන, ඔවුන් හා මිශ්‍රව සිටින නමුදු, සත්‍යය දත් පඬිවරයා, කිරි මිශ්‍ර ජලයෙන් කිරි පමණක් ගන්නා කොක්කුන් ජලය අතහරින්නාක් මෙන් පාපය දුරු කරයි." (සත්වන සූත්‍රයයි).

---

၈. ဝိသာခါသုတ္တံ

8. විසාඛා සූත්‍රය

---

၇၈. ဧဝံ [Pg.190] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိသာခါယ မိဂါရမာတုယာ နတ္တာ ကာလင်္ကတာ ဟောတိ ပိယာ မနာပါ. အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ အလ္လဝတ္ထာ အလ္လကေသာ ဒိဝါ ဒိဝဿ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဝိသာခံ မိဂါရမာတရံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

78. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල මිගාරමාතු විසාඛාවන්ගේ අතිශය ප්‍රියමනාප වූ මිණිබිරියක මිය ගොස් තිබුණි. එවිට මිගාරමාතු විසාඛාවෝ තෙත බරිත වස්ත්‍රයෙන් හා තෙත කෙස් කළඹින් යුතුව, දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ මිගාරමාතු විසාඛාවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

---

‘‘ဟန္ဒ ကုတော နု တွံ, ဝိသာခေ, အာဂစ္ဆသိ အလ္လဝတ္ထာ အလ္လကေသာ ဣဓူပသင်္ကန္တာ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘နတ္တာ မေ, ဘန္တေ, ပိယာ မနာပါ ကာလင်္ကတာ. တေနာဟံ အလ္လဝတ္ထာ အလ္လကေသာ ဣဓူပသင်္ကန္တာ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ. ‘‘ဣစ္ဆေယျာသိ တွံ, ဝိသာခေ, ယာဝတိကာ သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ တာဝတိကေ ပုတ္တေ စ နတ္တာရော စာ’’တိ? ‘‘ဣစ္ဆေယျာဟံ, ဘဂဝါ ယာဝတိကာ သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ တာဝတိကေ ပုတ္တေ စ နတ္တာရော စာ’’တိ.

"විසාඛාවෙනි, ඔබ තෙත වස්ත්‍රයෙන් හා තෙත කෙස් කළඹින් යුතුව මේ දහවල් කාලයෙහි කොහේ සිට පැමිණියේද?" "ස්වාමීනි, මගේ ප්‍රියමනාප මිණිබිරිය මිය ගියාය. ඒ නිසා මම තෙත වස්ත්‍රයෙන් හා තෙත කෙස් කළඹින් යුතුව මේ දහවල් කාලයෙහි ඔබ වහන්සේ හමුවීමට පැමිණියෙමි." "විසාඛාවෙනි, සැවැත් නුවර කොපමණ මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් සිටිත්ද, ඒ තරම් දරුවන් හා මුණුබුරු මිණිබිරියන් ලැබීමට ඔබ කැමතිද?" "ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්ස, සැවැත් නුවර කොපමණ මිනිසුන් සිටිත්ද, ඒ තරම් දරුවන් හා මුණුබුරු මිණිබිරියන් ලැබීමට මම කැමතියි."

---

‘‘ကီဝဗဟုကာ ပန, ဝိသာခေ, သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ဒေဝသိကံ ကာလံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဒသပိ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ဒေဝသိကံ ကာလံ ကရောန္တိ; နဝပိ, ဘန္တေ… အဋ္ဌပိ, ဘန္တေ… သတ္တပိ, ဘန္တေ… ဆပိ, ဘန္တေ… ပဉ္စပိ, ဘန္တေ… စတ္တာရောပိ, ဘန္တေ… တီဏိပိ, ဘန္တေ… ဒွေပိ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ဒေဝသိကံ ကာလံ ကရောန္တိ. ဧကောပိ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယာ မနုဿော ဒေဝသိကံ ကာလံ ကရောတိ. အဝိဝိတ္တာ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိ မနုဿေဟိ ကာလံ ကရောန္တေဟီ’’တိ.

‘‘විසාඛාවෙනි, සැවැත්නුවර වැසියන් දිනකට කොපමණ ප්‍රමාණයක් මියයන්නේද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර වැසියෝ දිනකට දස දෙනෙක් බැගින්ද මියයති. ස්වාමීනි, නව දෙනෙක්... අට දෙනෙක්... හත් දෙනෙක්... හය දෙනෙක්... පස් දෙනෙක්... හතර දෙනෙක්... තුන් දෙනෙක්... දෙදෙනෙක් බැගින්ද සැවැත්නුවර වැසියෝ දිනකට මියයති. ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර වැසියෙක් දිනකට එක් අයෙක් බැගින් වුවද මියයයි. ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර මියයන මිනිසුන්ගෙන් හිස් නොවේ.’’

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝိသာခေ, အပိ နု တွံ ကဒါစိ ကရဟစိ အနလ္လဝတ္ထာ ဝါ ဘဝေယျာသိ အနလ္လကေသာ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. အလံ မေ, ဘန္တေ, တာဝ ဗဟုကေဟိ ပုတ္တေဟိ စ နတ္တာရေဟိ စာ’’တိ.

‘‘විසාඛාවෙනි, ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබට කිසිම දිනක වියළි වස්ත්‍රයක් හෝ වියළි කෙස්කලඹක් ඇතිව සිටීමට හැකි වේද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය. ස්වාමීනි, මට මේ සා විශාල පුත්‍රයන්ගෙන් සහ මුණුබුරන්ගෙන් ඇති පලය කිම?’’

---

‘‘ယေသံ ခေါ, ဝိသာခေ, သတံ ပိယာနိ, သတံ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ နဝုတိ ပိယာနိ, နဝုတိ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ အသီတိ ပိယာနိ, အသီတိ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ သတ္တတိ ပိယာနိ, သတ္တတိ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ သဋ္ဌိ ပိယာနိ, သဋ္ဌိ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ ပညာသံ ပိယာနိ, ပညာသံ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ စတ္တာရီသံ ပိယာနိ, စတ္တာရီသံ တေသံ ဒုက္ခာနိ, ယေသံ တိံသံ ပိယာနိ, တိံသံ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ ဝီသတိ ပိယာနိ, ဝီသတိ တေသံ ဒုက္ခာနိ, ယေသံ ဒသ [Pg.191] ပိယာနိ, ဒသ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ နဝ ပိယာနိ, နဝ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ အဋ္ဌ ပိယာနိ, အဋ္ဌ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ သတ္တ ပိယာနိ, သတ္တ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ ဆ ပိယာနိ, ဆ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ ပဉ္စ ပိယာနိ, ပဉ္စ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ စတ္တာရိ ပိယာနိ, စတ္တာရိ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ တီဏိ ပိယာနိ, တီဏိ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ ဒွေ ပိယာနိ, ဒွေ တေသံ ဒုက္ခာနိ; ယေသံ ဧကံ ပိယံ, ဧကံ တေသံ ဒုက္ခံ; ယေသံ နတ္ထိ ပိယံ, နတ္ထိ တေသံ ဒုက္ခံ, အသောကာ တေ ဝိရဇာ အနုပါယာသာတိ ဝဒါမီ’’တိ.

‘‘විසාඛාවෙනි, යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ සියයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් සියයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ අනූවක් වේද, ඔවුන්ට දුක් අනූවක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ අසූවක් වේද, ඔවුන්ට දුක් අසූවක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හැත්තෑවක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හැත්තෑවක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හැටක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හැටක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ පනහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් පනහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හතළිහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හතළිහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ තිහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් තිහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ විස්සක් වේද, ඔවුන්ට දුක් විස්සක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ දහයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් දහයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ නවයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් නවයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ අටක් වේද, ඔවුන්ට දුක් අටක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හතක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හතක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හයක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හයක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ පහක් වේද, ඔවුන්ට දුක් පහක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ හතරක් වේද, ඔවුන්ට දුක් හතරක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ තුනක් වේද, ඔවුන්ට දුක් තුනක් වේ. යමෙකුට ප්‍රියමනාප දේ දෙකක් වේද, ඔවුන්ට දුක් දෙකක් වේ. යමෙකුට එක් ප්‍රියමනාප දෙයක් වේද, ඔහුට එක් දුකක් වෙයි. යමෙකුට ප්‍රියමනාප කිසිවක් නැත්ද, ඔහුට දුකක් නැත. ඔවුහු සෝක රහිත බවත්, කෙලෙස් රජස් රහිත බවත්, උපායාස රහිත බවත් මම වදාරමි.’’

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මේ උදානය පහළ කළ සේක –

---

‘‘ယေ ကေစိ သောကာ ပရိဒေဝိတာ ဝါ,ဒုက္ခာ စ လောကသ္မိမနေကရူပါ;

ပိယံ ပဋိစ္စပ္ပဘဝန္တိ ဧတေ,ပိယေ အသန္တေ န ဘဝန္တိ ဧတေ.

‘‘ලෝකයෙහි විවිධ ස්වරූපයෙන් පවතින යම් සෝකයක් හෝ වැළපීමක් හෝ දුක් ඇද්ද, මේ සියල්ල හටගන්නේ ප්‍රිය දේ නිසාමය. ප්‍රිය දේ නොමැති විට මේවා ඇති නොවේ.

---

‘‘တသ္မာ ဟိ တေ သုခိနော ဝီတသောကာ,ယေသံ ပိယံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ;

တသ္မာ အသောကံ ဝိရဇံ ပတ္ထယာနော,ပိယံ န ကယိရာထ ကုဟိဉ္စိ လောကေ’’တိ. အဋ္ဌမံ;

එබැවින් ලෝකයෙහි යමෙකුට කිසිදු තැනක ප්‍රිය දෙයක් නැත්ද, ඔවුහු සුවපත් වූවෝ වෙති, සෝක රහිත වූවෝ වෙති. එහෙයින් සෝක රහිත වූ, කෙලෙස් රජස් රහිත වූ නිවන පතන්නා, ලෝකයෙහි කිසිදු තැනක ප්‍රියතාවයක් ඇති කර නොගත යුතුය.’’ අටවන සූත්‍රයයි.

---

၉. ပဌမဒဗ္ဗသုတ္တံ

9. පළමු දබ්බ සූත්‍රය

---

၇၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပရိနိဗ္ဗာနကာလော မေ ဒါနိ, သုဂတာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ဒဗ္ဗ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

79. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනකුලට ආහාර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ - ‘‘සුගතයන් වහන්ස, දැන් මාගේ පිරිනිවන් පෑමට කාලයයි.’’ ‘‘දබ්බය, දැන් ඒ සඳහා කාලය බව ඔබ සිතන්නේ නම් එසේ කරන්න.’’

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට, අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ සේක.

---

အထ [Pg.192] ခေါ အာယသ္မတော ဒဗ္ဗဿ မလ္လပုတ္တဿ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ သရီရဿ ဈာယမာနဿ ဍယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယိတ္ထ န မသိ. သေယျထာပိ နာမ သပ္ပိဿ ဝါ တေလဿ ဝါ ဈာယမာနဿ ဍယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယတိ န မသိ; ဧဝမေဝ အာယသ္မတော ဒဗ္ဗဿ မလ္လပုတ္တဿ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ သရီရဿ ဈာယမာနဿ ဍယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယိတ္ထ န မသီတိ.

ඉක්බිති අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි. යම්සේ ගිතෙල් හෝ තලතෙල් හෝ දැවී ගිය කල්හි අළු හෝ දැලි හෝ දක්නට නොලැබේද, එසේම අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ ආයුෂ්මත් දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි.

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මේ උදානය පහළ කළ සේක –

---

‘‘အဘေဒိ ကာယော နိရောဓိ သညာ,ဝေဒနာ သီတိဘဝိံသု သဗ္ဗာ;

ဝူပသမိံသု သင်္ခါရာ,ဝိညာဏံ အတ္ထမာဂမာ’’တိ. နဝမံ;

‘‘කය බිඳී ගියේය, සංඥාව නිරුද්ධ විය, සියලු වේදනාවෝ සිහිල් වූහ, සංස්කාරයෝ සන්සිඳුණාහ, විඤ්ඤාණය අභාවයට පත් විය.’’ නවවන සූත්‍රයයි.

---

၁၀. ဒုတိယဒဗ္ဗသုတ္တံ

10. දෙවන දබ්බ සූත්‍රය

---

၈၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

80. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි - එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘‘මහණෙනි’’ යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘‘ස්වාමීනි’’ යි එම භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –

---

‘‘ဒဗ္ဗဿ, ဘိက္ခဝေ, မလ္လပုတ္တဿ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ သရီရဿ ဈာယမာနဿ ဍယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယိတ္ထ န မသိ. သေယျထာပိ နာမ သပ္ပိဿ ဝါ တေလဿ ဝါ ဈာယမာနဿ ဍယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယတိ န မသိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒဗ္ဗဿ မလ္လပုတ္တဿ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ သရီရဿ ဈာယမာနဿ ဍယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယိတ္ထ န မသီ’’တိ.

‘‘මහණෙනි, දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ කල්හි, දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි. මහණෙනි, යම්සේ ගිතෙල් හෝ තලතෙල් හෝ දැවී ගිය කල්හි අළු හෝ දැලි හෝ දක්නට නොලැබේද, එසේම මහණෙනි, දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී අහස මධ්‍යයෙහි පළඟක් බැඳ වාඩි වී, තේජෝ ධාතුවට සමවැදී එයින් නැගිට පිරිනිවන් පෑ කල්හි, දැවී ගිය ඒ ශරීරයෙහි අළු හෝ දැලි හෝ කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි.’’

---

အထ [Pg.193] ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මේ උදානය පහළ කළ සේක –

---

‘‘အယောဃနဟတဿေဝ, ဇလတော ဇာတဝေဒသော ;

အနုပုဗ္ဗူပသန္တဿ, ယထာ န ဉာယတေ ဂတိ.

‘‘යකඩ මුගුරකින් තැලූ විට ගිනිගෙන දැවෙන, පසුව පිළිවෙළින් නිවී යන ගින්නක ගමනක් සොයාගත නොහැකි වන්නා සේම;’’

---

ဧဝံ သမ္မာဝိမုတ္တာနံ, ကာမဗန္ဓောဃတာရိနံ;

ပညာပေတုံ ဂတိ နတ္ထိ, ပတ္တာနံ အစလံ သုခ’’န္တိ. ဒသမံ;

‘‘මැනවින් විමුක්තිය ලැබූ, කාම බන්ධන නමැති සැඩපහර තරණය කළ, අචල වූ නිවන් සුවයට පැමිණි රහතන් වහන්සේලාගේ ගමන පැනවීමට ක්‍රමයක් නැත.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

---

ပါဋလိဂါမိယဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.

අටවන පාටලිගාමිය වර්ගය නිමාවට පත් විය.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

එහි සාරාංශය මෙසේය –

---

နိဗ္ဗာနာ စတုရော ဝုတ္တာ, စုန္ဒော ပါဋလိဂါမိယာ;

ဒွိဓာပထော ဝိသာခါ စ, ဒဗ္ဗေန သဟ တေ ဒသာတိ.

නිබ්බාන සූත්‍ර හතරක් ද, චුන්ද, පාටලිගාමිය, ද්විධපථ සහ විසාඛා සූත්‍ර ද වදාරන ලදී. දබ්බ සූත්‍රය ද සමඟ ඒවා දසයකි.

---

ဥဒါနေ ဝဂ္ဂါနမုဒ္ဒါနံ –

උදානයෙහි වර්ගයන්හි සාරාංශය මෙසේය –

---

ဝဂ္ဂမိဒံ ပဌမံ ဝရဗောဓိ, ဝဂ္ဂမိဒံ ဒုတိယံ မုစလိန္ဒော;

နန္ဒကဝဂ္ဂဝရော တတိယော တု, မေဃိယဝဂ္ဂဝရော စ စတုတ္ထော.

ප්‍රථම වර්ගය උතුම් වූ බෝධි වර්ගයයි, දෙවන වර්ගය මුචලින්ද වර්ගයයි; තුන්වැන්න උතුම් වූ නන්දක වර්ගය වන අතර, සිව්වැන්න මේඝිය වර්ගයයි.

---

ပဉ္စမဝဂ္ဂဝရန္တိဓ သောဏော, ဆဋ္ဌမဝဂ္ဂဝရန္တိ ဇစ္စန္ဓော ;

သတ္တမဝဂ္ဂဝရန္တိ စ စူဠော, ပါဋလိဂါမိယမဋ္ဌမဝဂ္ဂေါ.

මෙහි පස්වන උතුම් වර්ගය සෝණ වර්ගයයි, හයවන උතුම් වර්ගය ජච්චන්ධ වර්ගයයි; හත්වන උතුම් වර්ගය චූළ වර්ගය වන අතර අටවන වර්ගය පාටලිගාම වර්ගයයි.

---

အသီတိမနူနကသုတ္တဝရံ, ဝဂ္ဂမိဒဋ္ဌကံ သုဝိဘတ္တံ;

ဒဿိတံ စက္ခုမတာ ဝိမလေန, အဒ္ဓါ ဟိ တံ ဥဒါနမိတီဒမာဟု.

නිර්මල වූ පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සූත්‍ර අසූවකින් යුක්ත වූ ද, වර්ග අටකින් සමන්විතව මැනවින් බෙදා දක්වන ලද්දා වූ ද, මේ උතුම් උදාන පාලිය (සත්ත්වයන්ගේ හිතසුව පිණිස) දේශනා කරන ලදී; ඒකාන්තයෙන්ම මෙය 'උදානය' යැයි පවසනු ලැබේ.

---

ဥဒါနပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

උදාන පාළිය සමාප්ත විය.