สมนฺตกูฏวณฺณนา

Tán Thán Đỉnh Samantakūṭa

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

๑.

1.

สตตวิตต กิตฺตึ ธสฺตกนฺทปฺปทปฺปํติภวหิตวิธานํ สพฺพโลเกกเกตุํ,อมิตมติมนคฺฆํ สนฺติทํ เมรุสารํสุคตมหมุทารํ รูปสารํ นมามิ;

Con xin đảnh lễ đấng Thiện Thệ cao cả, tinh túy về sắc thân, người có danh tiếng lừng lẫy, phá tan kiêu hãnh ái tình, người sắp đặt lợi ích cho ba cõi, là ngọn cờ độc nhất của thế gian, người có trí tuệ vô lượng vô giá, ban sự an tịnh, vững chãi như núi Meru.

๒.

2.

หตทุริตตุสารํ โมหปงฺโกปตาปํมนกมลวิกาสํ ชนฺตุนํ เสสกานํ,กุมติกุมุทนาสํ พุทฺธปุพฺพาจลคฺคาอุทิตมหมุทารํ ธมฺมภานุํ นมามิ;

Con xin đảnh lễ mặt trời Chánh Pháp cao cả, mọc lên từ đỉnh núi Phật ở phương đông, xua tan sương mù tội lỗi, làm khô bùn lầy si mê, khiến tâm sen của chúng sanh nở rộ, hủy diệt hoa súng tà kiến.

๓.

3.

สกลวิมลสีลํ ธุตปาปาริชาลํสุรนรมหนียํ ปาหุเนยฺยาหุเนยฺยํ,อุชุปถปฏิปนฺนํ ปุญฺญเขตฺตํ ชนานํคณมหมภิวนฺเท สารทํ สาทเรน;

Con xin thành kính đảnh lễ chúng Tăng đáng tôn kính, những vị có giới hạnh hoàn toàn thanh tịnh, đã rũ bỏ lưới tội lỗi, đáng được chư thiên và loài người tôn kính, xứng đáng được cúng dường, những vị thực hành con đường ngay thẳng, là ruộng phước cho chúng sanh.

๔.

4.

อิติ กฬิต ปณามา หนฺตฺว สพฺโพปสคฺเคสุคตวิมล ปาทมฺโภชสมฺปาต ปูตํ,สุมนสิขริราชํ วณฺณยิสฺสํ สุรานํวสติ มตุลเมตํ สาธุชนฺตุ สุณนฺตุ;

Như vậy, sau khi đã đảnh lễ, diệt trừ mọi chướng ngại, tôi sẽ tán thán vua núi Sumana, nơi ở vô song của chư thiên, nơi được thanh tịnh bởi dấu chân sen của đấng Thiện Thệ. Mong các bậc thiện nhân hãy lắng nghe.

๕.

5.

สวณา ลปนา เจว สติยา จาปิ วนฺทนา,ยสฺส สมฺมา สุขี โหตี นิพฺพาณญฺจาธิคจฺฉติ;

Nhờ việc nghe, nói, niệm tưởng và lễ bái (ngọn núi này) một cách chân chánh, chúng sanh có được hạnh phúc và chứng đắc Niết-bàn.

๖.

6.

ตสฺมา สปฺปุริเสเห’ทํ ปตฺเถนฺเตหิ ติสมฺปทํ,สวณียญฺหิ สาธูหิ อจิกฺขิตฺเตน เจตสา;

Do đó, các bậc thiện nhân mong cầu ba loại thành tựu, nên lắng nghe điều này với tâm không phân tán.

๗.

7.

โย โลกติลโก นาโถ ปูเรตฺวา ทส ปารมี,ชาโตสิ ตุสิเต กาเย สนฺตุสิโต’ติ วิสฺสุโต;

Vị Lãnh đạo, là điểm trang của thế gian, sau khi đã viên mãn mười pháp ba-la-mật, đã sanh vào cõi trời Đâu-suất và được biết đến với tên là Santusita.

๘.

8.

อาราธิโต สุราทีหิ กาโล มาริส เต อยํ,ติณฺโณ ตารยิมํ โลกํ พหู อปฺปรชกฺขกา;

(Chư thiên thỉnh cầu rằng): 'Thưa ngài, đây là thời điểm của ngài. Ngài đã vượt qua, xin hãy giúp thế gian này vượt qua; có nhiều chúng sanh với ít bụi trong mắt.'

๙.

9.

เอตทตฺถาย เต วีร ปูริตา ทส ปารมี,พาหุํ ปิตุสฺส ปุตฺโต’ว โลโก อาลมฺพเต ตุวํ;

'Hỡi bậc Anh hùng, vì mục đích này mà ngài đã viên mãn mười pháp ba-la-mật. Thế gian nương tựa vào ngài, giống như người con nắm lấy cánh tay của cha.'

๑๐.

10.

เตสํ ตํ วจนํ สุตฺวา มหาสตฺโต มหามตี,วิโลกเน วิโลเกตฺวา ปญฺจามล วิโลจโน;

Sau khi nghe những lời ấy của họ, vị Đại Bồ-tát, bậc có trí tuệ vĩ đại, người có năm con mắt trong sạch, đã thực hiện năm sự quán xét vĩ đại.

๑๑.

11.

ชมฺพุทีปคฺคกมเล กณฺณิกา’ว มโนรมา,ปุรี กปิฬวตฺถู’สิ วิสาณา’ว สุธาสินํ;

Trên đóa sen tuyệt hảo là cõi Diêm-phù-đề, thành Ca-tỳ-la-vệ xinh đẹp như nhụy hoa, giống như đỉnh núi của chư thiên.

๑๒.

12.

สิงฺคีนิกฺขมยาภาส ตุงฺคสิงฺคสมงฺคิตา,มณิสีหปญฺชรากิณฺณ ปาสาทา ยตฺถ ภาสเร;

Nơi đó, các cung điện tỏa sáng, được trang bị những đỉnh cao, với ánh sáng như vàng ròng, và đầy những cửa sổ hình sư tử bằng ngọc báu.

๑๓.

13.

สฆเน คคเน นิจฺจํ สเตรตสตานิ’ว,อนิเลริตปชฺโชต โสณฺณเกตุ อหู ยหึ;

Nơi mà những lá cờ bằng vàng, được gió lay động và tỏa sáng, luôn luôn giống như hàng trăm tia chớp trên bầu trời dày đặc.

๑๔.

14.

ชนานํ นีลเนตฺเตหิ วทเนหิ ตุ ยา ปุรี,มธุปาลิสโมนทฺธ กญฺชินี สิริมาวเห;

Thành phố ấy, với những khuôn mặt và đôi mắt xanh của người dân, mang vẻ đẹp của một hồ sen được bao quanh bởi những đàn ong.

๑๕.

15.

รงฺคตุงฺคตุรงฺเคหิ คชฺชิเตหิ จ ยา ปุรี,สโฆสุตฺตุงฺคกลฺโลล โลลสาครสนฺติภา;

Thành phố ấy, với tiếng hí của những con ngựa cao lớn trên chiến trường, giống như đại dương chuyển động với những con sóng cao và âm vang.

๑๖.

16.

อวฺหมานา’ว เทวานํ ปุรลขฺยา ภุชา อิว,มนฺทานิเลริตา ตุงฺค นานาราคทฺธชา ยหึ;

Nơi mà những lá cờ cao nhiều màu sắc, được lay động bởi làn gió nhẹ, giống như những cánh tay của nữ thần thành phố đang mời gọi chư thiên.

๑๗.

17.

นานาเวสธรา ยสฺมึ นานาภูสณ ภูสิตา,นานาสมฺปตฺติสํยุตฺตา นานาวิชฺชาสุ ปารคา;

Nơi đó (có những người) mặc nhiều loại trang phục, được trang điểm bằng nhiều loại trang sức, sở hữu nhiều loại tài sản, và thông thạo nhiều loại kiến thức.

๑๘.

18.

นวโยพฺพน อุทฺทามา รูเปน จ มโนหรา,สจฺเจสุ นิรตา นิจฺจํ อนกฺกุฏฺฐกุลา สิยุํ;

Họ tràn đầy sức sống của tuổi thanh xuân và có vẻ ngoài xinh đẹp, luôn luôn tận tụy với sự thật, và thuộc những gia tộc không bị chê bai.

๑๙.

19.

นิจฺจํ กีฬา วิททฺธาหิ นรนารีหิ เสวิตา,ยา ปุรี สาธุรูปา’สิ มธุราลาปินีหิ จ;

Thành phố ấy có vẻ ngoài xinh đẹp, luôn được lui tới bởi những người nam và nữ khéo léo trong các trò tiêu khiển và có lời nói ngọt ngào.

๒๐.

20.

ตสฺมึ สทฺธาทโยเปต โอกฺกากกุลเกตุโก,สุทฺโธทนวฺหโย อาสี วิสฺสุโต ภุวนตฺตเย;

Tại đó, có một vị vua tên là Tịnh Phạn, nổi tiếng trong ba cõi, là ngọn cờ của dòng họ Cam Giá, người sở hữu đức tin và các đức hạnh khác.

๒๑.

21.

ยสฺสงฺฆิกมเล สพฺพ ภุภุชานํ มหีตเล,กิรีฏมณิหิงฺคาลิ กีฬนฺตี’ว นิรนฺตรํ;

Trên đôi chân sen của vị vua ấy, những tia sáng từ ngọc trên vương miện của tất cả các vị vua trên mặt đất dường như đang vui đùa không ngừng.

๒๒.

22.

ยสฺส ปตฺถฏเตเชน ปุรเนตาปิ ทิวากโร,วหนีจ’มฺพเร ลีลํ โอสธีปติโน ทิวา;

Bởi uy lực lan tỏa của vị vua ấy, ngay cả mặt trời cũng mang vẻ dịu dàng của mặt trăng trên bầu trời vào ban ngày.

๒๓.

23.

ยสฺส ทานปฺปวาโห ตุ นานายาจก ชนฺตุนํ,มโนทธีสุ เวลนฺเตติกฺกมนฺโตว สตฺตตํ;

Dòng bố thí của vị vua ấy luôn luôn vượt qua cả sự mong đợi trong tâm của những người đến xin.

๒๔.

24.

มติยา สุรมนฺตีว ธเนน ธนโท วิย,รูเปน กุสุเมสุ’ว โย ชุมฺหติ มหีตเล;

Vị vua ấy tỏa sáng trên mặt đất, về trí tuệ như vị quân sư của chư thiên, về của cải như thần Tài, và về sắc đẹp như thần Tình yêu.

๒๕.

25.

ตสฺสาภิสิตฺตา รชฺเชน มหามายาติ วิสฺสุตา,จนฺทิกา วิย จนฺทสฺส คิริราชา’ว กปาลิโต;

Vị hoàng hậu đã được tấn phong của ông, nổi tiếng với tên gọi Mahāmāyā, giống như ánh trăng đối với mặt trăng, như vua núi đối với Kapālita.

๒๖.

26.

ลกฺขี’ว วาสุเทวสฺส สีตา’ว รามราชิโน,มเหสีสิ วราโรหา สุนฺทรี สุนฺทราธรา;

Bà là hoàng hậu, giống như nữ thần Lakkhī đối với Vāsudeva, như Sītā đối với vua Rāma, có thân hình tuyệt mỹ, xinh đẹp và có đôi môi đẹp.

๒๗.

27.

ตสฺสา กุจฺฉิกรณฺฑมฺหิ อนคฺฆรตนํ วิย,ขตฺตึสาหิ นิมิตฺเตหิ วิมฺหาเปนฺโต สเทวกํ;

(Vị Bồ-tát), giống như một viên ngọc vô giá trong chiếc hộp quý là bụng của bà, đã làm kinh ngạc thế giới cùng với chư thiên bằng ba mươi hai điềm lành.

๒๘.

28.

สิตมฺพุชกโร สนฺโต สิเตภจฺฉาปโก วิย,กตฺวา ปทกฺขิณํ มาตุ ปฏิสนฺธิมคณฺหิ โส;

Vị ấy, giống như một con voi trắng con, tay cầm một đóa sen trắng, sau khi đi nhiễu quanh mẹ theo chiều bên phải một cách an tịnh, đã thọ thai.

๒๙.

29.

ทเสกาทสมาเสน ตสฺเสวํ อาสิ เจตนา,ปสฺสิตุํ สกญาตีนํ คนฺตฺวาน นครํ ตทา;

Khi thai kỳ đến tháng thứ mười, bà khởi lên ý định, đi về thành của quyến thuộc để thăm viếng họ.

๓๐.

30.

นิเวเทตฺวา ตมตฺถํ สา รญฺโญ เตน สุสชฺชิเต,สปริจฺฉทา ตทา มคฺเค คจฺฉนฺติ อนฺตราปเถ;

Sau khi trình bày việc ấy lên đức vua, bà cùng đoàn tùy tùng lên đường, theo con lộ đã được vua cho chuẩn bị kỹ lưỡng; khi ấy, bà đang đi giữa đường.

๓๑.

31.

เทวตานํ มโนนนฺทกร นนฺทน สนฺนิภํ,ทิสฺวาน ลุมฺพินึ นาม อุยฺยานํ มนนนฺทนํ;

Bà nhìn thấy khu ngự uyển tên là Lâm-tỳ-ni, một nơi làm vui lòng người, làm hoan hỷ tâm trí chư thiên và tương tự như vườn Nandana.

๓๒.

32.

ตสฺมึ กีฬิตุมุสฺสาหา ปวิสิตฺวาน ตํ วนํ,กีฬนฺติ อุปคนฺตฺวาน มงฺคลํ สาลปาทปํ;

Với lòng hăm hở muốn vui chơi trong đó, bà bước vào khu rừng. Bà vui đùa sau khi đi đến gần một cây sala tốt lành.

๓๓.

33.

วิโลล ปลฺลวากิณฺณํ สุผุลฺลกุสุโมนตํ,คเหตฺวา สาลสาขํ สา สุรตฺตกร ปลฺลวา;

Với bàn tay tựa chồi non đỏ thắm, bà nắm lấy một cành sala, cành cây phủ đầy lá non lay động và trĩu nặng hoa đang nở rộ.

๓๔.

34.

เทเวหิ คหิตา’รกฺขา มหมาเน สเทวเก,ชเนสิ ตนยํ มายา ตตฺรฏฺฐา โลกโลจนํ;

Đứng tại đó, được chư thiên hộ trì, giữa lúc thế gian cùng chư thiên đang cử hành lễ hội, hoàng hậu Māyā đã hạ sinh một người con trai, là con mắt của thế gian.

๓๕.

35.

พฺรหฺมาโน โลกปาลา จ มนุสฺสา กมโต ตทา,โสณฺณชาลาชินาทีหิ คณฺหึสุ ชนนนฺทนํ;

Khi ấy, các vị Phạm thiên, các vị Hộ thế, và loài người, theo thứ tự đó, đã dùng lưới vàng, da nai, và các vật khác để đón nhận ngài, niềm hoan hỷ của nhân gian.

๓๖.

36.

มหึ ปติฏฺฐิโต ธีโร ปสฺสิตฺวาน ตโต ทิสา,อุตฺตราภิมุโข สตฺตปทํ คณฺตฺวา’มฺพุเช ฐิโต;

Bậc Trí tuệ, sau khi đứng vững trên mặt đất, đã nhìn khắp các phương. Hướng về phương bắc, ngài đi bảy bước và đứng trên một đóa hoa sen.

๓๗.

37.

ทิสนฺตมวโลเกตฺวา สุผุลฺลมฺพุชโลจโน,นิจฺฉาเรสาสภึ วาจํ อคฺโค เสฏฺโฐ’ติอาทินา;

Ngài, người có đôi mắt như hoa sen nở rộ, sau khi nhìn khắp các phương, đã thốt lên lời nói oai hùng, bắt đầu bằng: 'Ta là bậc tối thượng, Ta là bậc tối thắng...'

๓๘.

38.

พฺรหฺมามรนราทีหิ ปูชิโต จ นมสฺสิโต,กเมน อภิวฑฺฒนฺโต ชุณฺหปกฺเข สสี ยถา;

Được các vị Phạm thiên, chư thiên, loài người và các chúng sanh khác cúng dường và đảnh lễ, ngài tuần tự lớn lên, như vầng trăng trong kỳ trăng sáng.

๓๙.

39.

พฺรหฺมูนํ ฉตฺตฉายาย มนฺทารกุสุมนฺตเร,สานนฺทามนฺทเทเวหิ ธุตจามรมชฺฌโค;

Dưới bóng lọng của các vị Phạm thiên, giữa những đóa hoa Mạn-đà-la, và ở giữa những chiếc phất trần được phe phẩy bởi chư thiên hân hoan và vui sướng.

๔๐.

40.

ทิพฺเพหิ รูปสทฺเทหิ คนฺเธหิ จ รเสหิ จ,โผฏฺฐพฺเพหิ จ ทิพฺเพหิ โมทมาโน อเนกธา;

Ngài vui hưởng theo nhiều cách với các sắc, thanh, hương, vị, và xúc cõi trời.

๔๑.

41.

ทิพฺเพหิ รมณีเยหิ นจฺเจหิ วาทิเตหิ จ,ปทาเนกสหสฺเสหิ ถูยมานคุณากโร;

Ngài, một kho tàng đức hạnh, được ca ngợi với nhiều ngàn câu kệ, cùng với những điệu múa và âm nhạc cõi trời đầy thú vị.

๔๒.

42.

ปตฺวา โสฬสมํ วสฺสํ ญาติสงฺฆสฺส มชฺฌโค,ทสฺเสตฺวา’เสสสิปฺปํ ตํ โลเก วิชฺชติ ยํ ตทา;

Khi đến năm mười sáu tuổi, giữa hội chúng của dòng tộc, ngài đã biểu diễn tất cả các kỹ nghệ tồn tại trên thế gian vào thời đó.

๔๓.

43.

ญาติสงฺฆํ ปโมเทนฺโต เทเว จ มนุเช’ปิ จ,ลทฺธา ยโสธรํ เทวึ’นุกูลํ ชาติชาติยํ;

Làm vui lòng hội chúng dòng tộc, cùng cả chư thiên và loài người, ngài đã cưới công chúa Da-du-đà-la, người bạn đời tương xứng của ngài trong mỗi kiếp sinh.

๔๔.

44.

โสณฺณทปฺปณสงฺกาส โสมฺมานน วิภุสิตํ,นีลนีรชสงฺกาส วิสาลายต โลจนํ;

Nàng có khuôn mặt hiền dịu như gương vàng, và có đôi mắt to dài như những đóa sen xanh.

๔๕.

45.

สิงฺคารมนฺทิรทฺวาเร ธโชปมภมุทฺวยํ,เหมกาหลสงฺกาส นาสิกํ รูปลกฺขิยา

Nàng có cặp lông mày như đôi phướn ở cổng một cung điện lộng lẫy, và chiếc mũi như một chiếc kèn vàng, với một vẻ đẹp tuyệt trần.

๔๖.

46.

นีลเวลฺลิตธมฺมิลฺล ชิมุโตภย โกฏิยํ,นิจฺจวิชฺชุลฺลตาจกฺก มนุญฺญกณฺณปาสกํ;

Nàng có mái tóc bện sẫm màu gợn sóng như hai đầu của một đám mây, và đôi hoa tai duyên dáng như một vòng chớp bất biến.

๔๗.

47.

สาตกุมฺภนิภาภาส ปโยธรฆฏทฺวํ,สุวณฺณทฺทิตฏายาต นิชฺฌราการหารกํ

Nàng có cặp vú như đôi bình bằng vàng ròng lấp lánh, và chiếc vòng cổ như thác nước chảy từ sườn núi vàng.

๔๘.

48.

เทหเทวทฺทุมาลมฺพ ปาโรหาภภุชทฺวยํ,องฺคุลีปลฺลวนฺตมฺพุ พินฺทุจารุ นขาวลึ;

Nàng có đôi cánh tay như những chồi non mọc ra từ cây thần là thân thể, và hàng móng tay xinh đẹp như những giọt nước trên đầu ngón tay tựa lá non.

๔๙.

49.

เทหมาลาลิมาลาภ โรมราชิวิราชิตํ,รูปณฺณวตรงฺคาห วลิตฺตย วิจิตฺตกํ;

Nàng được trang điểm với một hàng lông tơ như một chuỗi ong trên vòng hoa của thân thể, và được tô điểm bởi ba ngấn ở bụng như những con sóng của đại dương sắc đẹp.

๕๐.

50.

โสณฺณรมฺภาสมาวฏฺฏ ปิโณรุทฺวย สุนฺทรํ,สนฺนิรกลิกาการ จารุชงฺฆา วิภูสิตํ;

Nàng xinh đẹp với cặp đùi đầy đặn, tròn trịa như thân cây chuối vàng, và được trang điểm với cặp ống chân duyên dáng có hình dạng như những nụ hoa hoàn hảo.

๕๑.

51.

ปจฺจกฺขรูปลกฺขิญฺจ ลีลานิจย สนฺนิภํ,คุณานมากรํ สาธุ เวลํว รติสาคเร;

Nàng là nữ thần sắc đẹp hiện tiền, như một tập hợp của những nét duyên dáng, một kho tàng đức hạnh, và như bờ của đại dương hoan lạc.

๕๒.

52.

กนฺโต วสนฺตราชา’ว กนฺทปฺโป’ว สุรูปวา,สสี’ว ทสฺสนีโย จ สูริโย วิย เตชวา;

Ngài đáng yêu như vua của mùa xuân, đẹp trai như thần Tình yêu, đáng chiêm ngưỡng như mặt trăng, và đầy uy lực như mặt trời.

๕๓.

53.

อจลตฺเตน เมรูว คมฺภีเรนณฺณโว วิย,พฺรหฺมสฺสโร ปิยํวาที ปญฺคฺญาย จ อนูปโม;

Về sự vững chãi, ngài như núi Tu-di; về sự sâu thẳm, ngài như đại dương. Ngài có giọng nói như Phạm thiên, lời nói khả ái, và trí tuệ vô song.

๕๔.

54.

วสนฺโต โส มหาวีโร ปุรสฺมึ กปิลวฺหเย,ทิสฺวา นิมิตฺเต จตุโร อุยฺยาน คมนญฺชเส;

Bậc Đại hùng ấy, khi đang sống trong thành Ca-tỳ-la-vệ, đã nhìn thấy bốn điềm báo trên đường đi đến ngự uyển.

๕๕.

55.

ปพฺพชฺชาภิรโต นาโถ คนฺตฺวา อุยฺยานภูมิยํ,สุผุลฺลจมฺปกาโสก นาคาทา’เคหิ มณฺฑิตํ;

Bậc Lãnh đạo, với tâm hoan hỷ trong sự xuất gia, đã đi đến khu ngự uyển, một nơi được trang hoàng với những cây chiêm-bà, a-dục, và long hoa đang nở rộ cùng các loài cây khác.

๕๖.

56.

ผุลฺลปงฺกช กฬฺหาร ชลาชลย สตากุลํ,มนฺทมนฺทานิลายาต นานาโมเทหิ วาสิตํ;

Nơi ấy tràn ngập hàng trăm hồ nước với những đóa sen và hoa súng đang nở, và tỏa ngát hương thơm đa dạng được làn gió nhẹ nhàng mang đến.

๕๗.

57.

สรา สรํ สมายาต มธุพฺพต นิเสวิตํ,ผลปุปฺผรสุทฺทาม ทฺวิช สงฺฆ นิกูชิตํ;

Nơi ấy được các đàn ong bay từ hồ này sang hồ khác viếng thăm, và vang dội tiếng hót của các đàn chim đang thưởng thức mật hoa và quả ngọt dồi dào.

๕๘.

58.

นจฺจนฺต มตฺตโมรานํ นิจฺจํ มณฺฑปสนฺติภํ,ทิพฺพนฺต มิคสคฺฆานํ กีฬามณฺฑป สนฺนิภํ;

Nơi ấy như một vũ đài thường trực cho những con công say múa, và như một sân chơi cho những đàn nai đang nô đùa.

๕๙.

59.

สมีร สิสิโรทาร ธาราสีกร วาริหิ,ธารามณฺฑป ปนฺตีหิ ชนานนฺทกรํ วรํ;

Thật tuyệt vời, làm cho dân chúng vui mừng, với những giọt nước mưa mang theo làn gió mát, với những hàng nhà thủy tạ.

๖๐.

60.

อุยฺยานวนมาคมฺม เทวราชาว นนฺทนํ,กีฬนฺโต นิชปุตฺตสฺส สุตฺวาน ชาตสาสนํ;

Đến khu vườn ngự uyển, như Thiên đế đến vườn Nandana, đang lúc vui chơi, (vua) nghe được tin tức về việc con trai mình đã chào đời.

๖๑.

61.

นิวตฺโต วิสฺสกมฺเมน สหสฺสกฺโขว ภูสิโต,ปุรํ ปวิสมาโนว กิสา โคตมิ ภาสิตํ;

Lúc quay về, được trang hoàng bởi thần Vissakamma như vị trời ngàn mắt (Đế Thích), đang khi tiến vào thành, (ngài) nghe được lời nói của nàng Kisā Gotamī.

๖๒.

62.

สุตฺวาน นิพฺพุตปทํ ตทา จิตฺตานุกูลกํ,สนฺตุฏฺโฐ สานุราโค จ ลกฺขคฺฆํ ตารภาสุรํ;

Khi ấy, nghe được từ ‘nibbuta’ (tịch tịnh) hợp với tâm ý, ngài hài lòng và hoan hỷ, (liền gửi) chuỗi ngọc trị giá một trăm ngàn, sáng lấp lánh như vì sao.

๖๓.

63.

หารํ ติสฺสาย เปเสตฺวา คนฺตฺวาน สกมนฺทิรํ,เทวราชวิลาเสน นิสีทิ ปวราสเน;

Sau khi gửi tặng chuỗi ngọc cho nàng, ngài trở về cung điện của mình, và với phong thái của một vị thiên đế, ngài an tọa trên bảo tọa.

๖๔.

64.

อถาคมฺม ตทา เนกนาฏิกา ปริวารยุํ,วชฺชนฺติ เภริโย ตาสุ ปคฺคยฺห กาจิ นาริโย;

Bấy giờ, nhiều vũ nữ đến vây quanh ngài. Trong số họ, một vài người cầm trống lên và đánh.

๖๕.

65.

นานาลยสมากิณฺณํ คีตํ คายนฺติ กาจิ’ปิ,ธมนฺติ สุสิรํ กาจิ กาจิ วาเทนฺติ ตนฺติโย;

Một số người cất tiếng hát những bài ca với nhiều giai điệu khác nhau. Một số thổi các loại nhạc cụ hơi, một số khác thì gảy các loại nhạc cụ dây.

๖๖.

66.

จารุ พิมฺพาธรารมฺม ปโยธรภรา สุภา,วิสาลายต นีลกฺขา โสมโสมฺมานนา ตทา;

Bấy giờ, (các vũ nữ ấy) thật duyên dáng, đáng yêu, môi đỏ như trái bimba, bộ ngực đầy đặn xinh đẹp, mắt xanh rộng và dài, gương mặt khả ái như trăng rằm.

๖๗.

67.

นจฺจนฺติ ปุรโต ตสฺส เภริมณฺฑล มชฺฌคา,เทวกญฺญาว รงฺคมฺหี รสภาวนิรนฺตรํ;

Đứng giữa vòng trống, họ múa trước mặt ngài, liên tục với đầy đủ cảm xúc và hương vị nghệ thuật, tựa như những thiên nữ trên vũ đài.

๖๘.

68.

ทิสฺวาน โส ตมจฺฉริยํ วิรตฺโต วิสเย ตทา,อุรตฺตาฬญฺจ อทฺทกฺขิ สพฺพนฺตํ เภริตาฬนํ;

Khi ấy, sau khi xem màn trình diễn kỳ diệu đó, ngài trở nên nhàm chán với dục lạc. Ngài thấy tất cả tiếng trống kia như là tiếng đấm ngực (than khóc).

๖๙.

69.

ปริเทวํ’จุปฏฺฐาสิ คีตํ สํสารสาคเร,วายุเวค วิการํ’ว นจฺจํ จินฺเตสิ นายโก;

Bài hát hiện ra (trong tâm trí ngài) như lời than khóc trong biển luân hồi. Vị lãnh đạo (Bồ-tát) nghĩ rằng điệu múa kia giống như sự co giật do sức gió.

๗๐.

70.

’กทาหํ ฆรโมสฺสชฺช ปพฺพชฺชาสิริ มุพฺพเห?’อิจฺเจวํ จินฺตยนฺโต โส สุปนฺโตว สยี ตหึ;

‘Khi nào ta sẽ từ bỏ gia đình để đón nhận hạnh phúc của đời sống xuất gia?’ Suy nghĩ như vậy, ngài nằm xuống đó như đang ngủ.

๗๑.

71.

’ยํ นิสฺสาย มยํ เอตฺถ นจฺจคีเตสุ วฺยาวฏา,โส’ยํ’ทานิ สุปี’ อมฺเห กสฺสทานิ กโรม ตํ?;

‘Vị mà vì ngài chúng ta ở đây múa hát, giờ đã ngủ rồi. Bây giờ chúng ta biểu diễn cho ai xem nữa?’

๗๒.

72.

อิติ จินฺติย เต ตตฺถ ตุริเยสุ สเก สเก,อาลมฺพา สยิตา กญฺญา สุสญฺญาญฺญมนิสฺสิตา;

Nghĩ vậy, các thiếu nữ ở đó, dựa vào nhạc cụ riêng của mình mà nằm ngủ, người này không nương tựa vào người kia.

๗๓.

73.

ขาทนฺติ กาจิ ทนฺตานิ กาจิ ลาลา วหนฺติโย,กาจิ รุทนฺติโย ตตฺถ วิลปนฺติ อถา’ปรา;

Một số người nghiến răng, một số người chảy nước dãi. Một số người khóc lóc, và những người khác thì than van tại đó.

๗๔.

74.

กากจฺฉนฺติ’ปิ เสมฺหมฺปิ คิลนฺติ จ จมนฺติ จ,กโรนฺติ นาทํ นาสาย ฆรู’ติ จ ขิปนฺติ จ;

Một số người cười lớn, một số nuốt và khạc đờm. Một số phát ra tiếng ‘gharu’ từ mũi (ngáy), và một số thì hắt hơi.

๗๕.

75.

มุตฺตยนฺติ ตทา กาจิ รหสฺสํ วิจรนฺติ จ,ทุคฺคนฺธํ วาติ ตํ ฐานํ สุสานํ อามกํ ยถา;

Bấy giờ, một số người tiểu tiện, và để lộ cả những chỗ kín. Nơi đó bốc lên mùi hôi thối, như một nghĩa địa đầy những xác chết chưa phân hủy.

๗๖.

76.

ปพุทฺโธ อฑฺฒรตฺตมฺหิ คเต ตตฺถ นิสีทิย,อทฺทกฺขิ ตาสํ เนกานิ วิการานิ ตหึ ตทา;

Khi nửa đêm đã trôi qua, ngài tỉnh giấc, ngồi dậy và khi đó, ngài đã nhìn thấy vô số những tướng trạng xấu xí của họ tại nơi ấy.

๗๗.

77.

ตสฺเสวํ เปกฺขมานสฺส ภเว สํวิคฺคเจตโส,อาทิตฺตํว อุปฏฺฐาสิ มเน ขลุ ภวตฺตยํ;

Đối với ngài, người có tâm rung động trước sự hiện hữu, khi đang nhìn như vậy, quả thật ba cõi đã hiện ra trong tâm trí ngài như một đám cháy.

๗๘.

78.

ทาวานล สมาทิตฺต มหารญฺญายถา คโช,ตเถวาสิ นรินฺทสฺส เคหโต คมเน มตี;

Giống như một con voi trong khu rừng lớn đang bốc cháy bởi lửa rừng (muốn thoát ra), tâm ý của vị chúa tể loài người cũng như vậy, muốn rời khỏi nhà.

๗๙.

79.

ตโต วุฏฺฐาย สยนา กโรนฺโต อภินิกฺขมํ,วิตกฺเกสิ มหาราชา ปสฺสิตุํ สกมตฺรชํ;

Bấy giờ, sau khi trỗi dậy từ giường, trong khi thực hiện cuộc đại xuất gia, vị đại vương đã suy nghĩ muốn được nhìn thấy con trai của mình.

๘๐.

80.

ปวิสิตฺวา ตโต คพฺภํ สนิกํ สนฺตมานโส,ปสฺสิตฺวา สห ปุตฺเตน นิทฺทายนฺตึ ยโสธรํ;

Sau đó, với tâm tĩnh lặng, ngài nhẹ nhàng bước vào phòng trong, và nhìn thấy nàng Yasodharā đang ngủ cùng với con trai.

๘๑.

81.

จิราคตํ มหาเปมํ ธารยํ สกมานเส,พุทฺโธ หุตฺวาปิ’มํ สกฺกา ปสฺสิตุํ อิติ จินฺติย;

Mang trong tâm tình yêu thương vĩ đại đã có từ lâu, ngài suy nghĩ rằng: ‘Ngay cả sau khi thành Phật, ta vẫn có thể gặp lại con’.

๘๒.

82.

คโต นาโถ ตโต ฐานา โพธิยา พทฺธมานโสตทเหวาสิ พุทฺโธติ กามุโก โก น จินฺตเย;

Vị Lãnh đạo, với tâm quyết cầu giác ngộ, đã rời khỏi nơi đó. Một người còn tham ái, ai lại không nghĩ rằng: ‘Ngay trong ngày hôm đó, ngài đã là một vị Phật’?

๘๓.

83.

สิเนรุ มุทฺธรนฺโตว ปาทุทฺธริย นิกฺขมํ,ฉนฺนมาหูย อานีตํ กนฺถกํ ตุรคาธิปํ;

Nhấc chân để ra đi như thể đang nhấc núi Sineru, ngài gọi Channa, (và leo lên) con tuấn mã vương Kanthaka đã được dắt đến.

๘๔.

84.

อสฺสราชํ ตมารุยฺห สห ฉนฺเนน รตฺติยํ,เทเวหิ วิวฏทฺวรา ปฏิปชฺชิ มหาปถํ;

Cưỡi lên con ngựa vua ấy, cùng với Channa trong đêm, với những cánh cổng được chư thiên mở ra, ngài đã đi vào con đường lớn.

๘๕.

85.

จกฺกวาเฬสุ เนเกสุ เทวตา สุสมาคตา,ทีปธูปทฺธเชเห จ คนฺธมาเลหิ ปูชยุํ;

Chư thiên từ nhiều thế giới đã hội tụ đông đủ, cúng dường ngài bằng đèn, hương, cờ phướn, và tràng hoa thơm.

๘๖.

86.

ปุรโต สฏฺฐีสหสฺสานิ ทณฺฑทีปานิ ธารยุํ,ตถา ทกฺขิณปสฺสมฺหิ วามปสฺเส จ ปจฺฉโต;

Phía trước, (chư thiên) cầm sáu mươi ngàn ngọn đuốc. Tương tự như vậy ở bên phải, bên trái, và cả phía sau.

๘๗.

87.

คคนา ปุปฺผวสฺสานิ วสฺสาเปสุํ ฉ เทวตา,มนฺทารวํ โกกนทํ สุคนฺธํ จิตฺตปาฏ ลึ;

Từ bầu trời, chư thiên làm mưa hoa rơi xuống: hoa Mandārava, sen hồng, và hoa Pāṭali thơm ngát.

๘๘.

88.

จมฺปกา โสก ปุนฺนาค นาคปูคาค สมฺภวํ,มาลตีวสฺสิกียาที นานาวลฺลีหิ สมฺภวํ;

(Và các loài hoa) như Champa (ngọc lan), Asoka (vô ưu), Punnāga, những loài hoa mọc từ cây Nāga, cây Pūga, cùng các loài hoa từ nhiều loại dây leo khác nhau như Mālatī (nhài) và Vassikī.

๘๙.

89.

ปทุมุปฺปล กลหาร กุมุทาทฺยามฺพุ สมฺภวํ,สุคนฺธมธุ มตฺตาหิ ฉปฺปทาลีหิ กูชิตํ;

Nơi có các loài sen hồng, sen xanh, sen trắng, hoa súng sinh từ nước, rộn rã tiếng kêu của những đàn ong say mật ngọt ngào;

๙๐.

90.

ปุปฺผวสฺสํ ปวสฺสิตฺถ ตึสโยชนมญฺชเส,ปสตฺโต ตตฺถ ตุรโค ทุกฺขโต อคมี ตทา;

Mưa hoa đã rơi xuống trên con đường dài ba mươi do-tuần, khi ấy con tuấn mã quyến luyến đã đi một cách khó khăn;

๙๑.

91.

เอวํ ปูชาวิธาเนหิ คนฺตฺวา’โนมํ มหานทึ,สิตเสกต สงฺกิณฺณํ พหุมีนกุลากุลํ;

Với những nghi thức cúng dường như vậy, Ngài đã đi đến sông lớn Anomā, nơi trải đầy cát trắng và đông đúc các loài cá;

๙๒.

92.

ตีรฏฺโฐ ปสฺสิ โส ธีโร คงฺคานารึ รสาวหํ,กโรนฺตึ วีจิพาภาติ เอเณปุปฺโผปหารกํ;

Bậc trí tuệ ấy đứng trên bờ, đã thấy nàng tiên sông xinh đẹp, đang tạo ra những cánh tay sóng dâng lên những đóa hoa bọt nước;

๙๓.

93.

อสฺเสน ตํ มหาโนมํ ลงฺฆาเปตฺวา มหามตี,ปรตีเร ปติฏฺฐาสิ วิมเล วาลุกา ตเล;

Bậc đại trí đã cho ngựa nhảy qua sông Anomā lớn, rồi dừng lại ở bờ bên kia trên bãi cát trong sạch;

๙๔.

94.

ปพฺพชิตุํ มเยตฺเถว ยุตฺตํ โน เม ปปญฺจิตุํ,อิติ จินฺติย โอภาย ธาริตาภรณานิ โส;

‘Ta xuất gia ngay tại đây là thích hợp, không nên chần chừ,’ suy nghĩ như vậy, Ngài đã cởi bỏ những đồ trang sức đang mang;

๙๕.

95.

ฉนฺนสฺส ปฏิยาเทตฺวา กนฺถกญฺจ หยาธิปํ,นิสิตํ ขคฺคมุคฺคยฺห สโมลึ ฉินฺทิ กุนฺตลํ;

Ngài trao lại (trang sức) cho Channa và Kanthaka, vua của loài ngựa, rồi rút thanh gươm sắc bén, cắt phăng búi tóc cùng với vương miện;

๙๖.

96.

เอวมาวชฺชยํ นาโถ สเจ’หํ สุคโต ภเว,ติฏฺฐตุ คคเน คนฺตฺวา อิติ อุกฺขิปิ จ’มฺพรํ;

Bậc Lãnh đạo suy xét như vầy: ‘Nếu ta sẽ trở thành bậc Thiện Thệ, (búi tóc này) hãy dừng lại trên hư không.’ Rồi Ngài tung lên không trung;

๙๗.

97.

ตโต สกฺโก มหคฺเฆน มณิจงฺโคฏเกน ตํ,ปฏิคฺคเหตฺวา สิรสํ เนตฺวา เทวปุรํ จรํ;

Khi ấy, vua Sakka dùng hộp báu bằng ngọc quý giá đón nhận búi tóc ấy, đội lên đầu rồi đi về thành của chư thiên;

๙๘.

98.

กาเรตฺวา มณิถูปํ โส นีเธตฺวา ตํ สิโรรุหํ,อตฺถาหํ ปติมาเนติ สหเทเวหิ เนกธา;

Vị ấy cho xây một bảo tháp bằng ngọc, tôn trí tóc ấy vào trong, rồi cùng với chư thiên tôn kính bằng nhiều cách;

๙๙.

99.

มหาพฺรหฺโมปนีตฏฺฐปริกฺขารํ มหามตี,ปฏิคฺคเหตฺวา กาสาวํ นิวตฺโถ ปารุโต ตทา;

Bậc đại trí đã thọ nhận tám vật dụng do Đại Phạm Thiên dâng lên, rồi Ngài đắp và mặc y cà-sa;

๑๐๐.

100.

ปุพฺเพ วิยมฺพรํ คยฺห อมฺพเร ขิปิ นายโก,ปฏิคฺคเหตฺวา ตํ พฺรหฺมา เนตฺวา พฺรหฺมปุรํ จรํ;

Giống như trước, bậc Lãnh đạo cầm lấy y phục tung lên không trung, Phạm Thiên đã đón nhận y phục ấy, mang về cõi Phạm Thiên;

๑๐๑.

101.

ทฺวาทสโยชนุพฺเพธํ กตฺวา ถูปวรํ สุภํ,ตตฺถ ตํ นิทหิตฺวาน ปณิปาเตติ สพฺพทา;

Vị ấy đã xây một bảo tháp cao quý tốt đẹp cao mười hai do-tuần, tôn trí y phục ấy vào trong đó và luôn luôn đảnh lễ;

๑๐๒.

102.

สมฺปุณฺณ มนสงฺกปฺโป ปพฺพชฺชาสิริ มุพฺพหํ,ฉาเทนฺโต กามเลเนว มรุํ จงกฺกมิ นายโก;

Với tâm nguyện viên mãn, mang vẻ đẹp của đời sống xuất gia, như thể che lấp cả vẻ đẹp của thần Tình yêu, bậc Lãnh đạo đã kinh hành trong rừng;

๑๐๓.

103.

ตโต อมฺพวนํ คนฺตฺวา วินฺทนฺโต ปีติชํ สุขํ,วีตินามยิ สตฺตาหํ รมฺเม ปาทปมณฺฑเป;

Sau đó, Ngài đi đến vườn xoài, cảm nhận niềm an lạc sinh từ hỷ, và đã trải qua bảy ngày trong một lùm cây khả ái;

๑๐๔.

104.

ตโต ราชคหํ คนฺตฺวา ปารุปิตฺวา จีวรํ,คเหตฺวา มณิวณฺณํ โส ปตฺตํ กรตลมฺพุชา;

Sau đó, Ngài đi đến thành Vương Xá, đắp y, tay sen cầm lấy bình bát màu ngọc báu;

๑๐๕.

105.

พตฺตึส ลกฺขณูเปโต อนุพฺยญฺชน มณฺฑิโต,พฺรหฺมุชฺชุคตฺโต ภควา ปุรเสฏฺฐมุปาคมิ;

Sở hữu ba mươi hai tướng tốt, được trang điểm bởi các vẻ đẹp phụ, thân hình thẳng đứng như Phạm Thiên, Đức Thế Tôn đã đi vào thành phố bậc nhất;

๑๐๖.

106.

วิสิขนฺตเรน คจฺฉนฺตํ โลเกกนยนํ ชนา,ทิสฺวา เอวํ วิจินฺเตสุํ นายํ โย โส ชนาธิโป;

Khi thấy con mắt duy nhất của thế gian đang đi giữa các con đường, dân chúng đã suy nghĩ như vầy: ‘Đây không phải là một vị vua nào đó;’

๑๐๗.

107.

กามํ ปุรวธุโสมฺม วตฺตสมฺพนฺธการณา,จนฺโท’ยมาคโต อชฺช สกเวเสน โน มติ;

‘Có lẽ vì mối liên hệ với những khuôn mặt dịu dàng của các thiếu nữ trong thành, hôm nay mặt trăng này đã đến trong hình dạng của chính mình,’ đó là ý của chúng tôi;

๑๐๘.

108.

สุตฺวาน ตํ ตทา เกจิ หสนฺตา วจนนฺตรํ,นายํ สสี สสเงกา โส ภานุเมโส’ติ โน มติ;

Nghe vậy, khi ấy một số người cười và nói lời khác: ‘Đây không phải là mặt trăng, vì (mặt trăng) có hình con thỏ. Ý chúng tôi đây là mặt trời;’

๑๐๙.

109.

โพเธตุมาคโต กามํ โปรีนํ วทนมฺพุเช,สกีเยเนว รูเปน วิมฺหยํ โปริมานุเส;

‘Có lẽ đã đến để làm nở những đóa sen mặt của các thiếu nữ, làm kinh ngạc dân chúng trong thành bằng chính vẻ đẹp của mình;’

๑๑๐.

110.

กึ โภ อุมฺมตฺตกา อตฺถ เอวํ มา วทถา’ธุนา,สตรํสี อุณฺหรํสี น โส เอโส อวิคฺคโห;

‘Này các bạn, các bạn điên rồi sao? Bây giờ đừng nói như vậy. Mặt trời có những tia sáng nóng, còn vị này không có thân hình nóng bức;’

๑๑๑.

111.

กาเมนาลสชนฺตุหิ กีฬิตุํ ปุรมาคโต,สรูเปน น โน อตฺถิ สํสโย พลุ มานเส;

‘Đây là thần Tình yêu đã đến thành phố để vui đùa với những chúng sinh lười biếng, trong hình dạng thật của mình. Trong tâm chúng tôi không có chút nghi ngờ nào;’

๑๑๒.

112.

เตสํ ตํ วจนํ สุตฺวา หสนฺตา เกจิ ชนฺตุโน,ตุมฺเห ขลู น ชานาถ สพาเณ สธนู หิ โส;

Nghe lời nói của họ, một số người cười và nói: ‘Quả thật các bạn không biết, vì vị ấy (thần Tình yêu) có cung và tên;’

๑๑๓.

113.

อิสฺสโร กนฺตรูเปน ตุงฺคมนฺทิรตา ปุรํ,เกลาโส อิติ สมฺปตฺโต ชหาถ วิมตึ อิธ;

‘Đây là thần Issara, trong một hình dạng đáng yêu, đã đến thành phố có những cung điện cao này, xem nó như là núi Kelāsa. Hãy từ bỏ sự nghi ngờ đi;’

๑๑๔.

114.

เตสมฺปิ วจนํ สุตฺวา หสนฺเตเก ชนา ตทา,นายํ หโร ติเนตฺโต โส เกสเวโส อิธาคโต;

Nghe cả lời nói của họ, khi ấy một số người cười và nói: ‘Đây không phải là thần Hara, vì vị ấy có ba mắt. Đây là một vị có mái tóc đẹp đã đến đây;’

๑๑๕.

115.

วิจิณนฺโต สิรึ อชฺช ปุรเสฏฺฐมุปาคตํ,เวเสนญฺเญน มญฺญาม เอตฺถ โน นตฺถิ สํสโย;

‘Chúng tôi nghĩ rằng (đây là Vishnu) trong một hình dạng khác, hôm nay đang tìm kiếm nữ thần Sirī đã đến thành phố bậc nhất này. Về điều này chúng tôi không có gì nghi ngờ;’

๑๑๖.

116.

ปหริตฺวา กรํ เกจิ สุตฺวา ตํ วจนํ นรา,หสนฺเตวํ ตทาโวจุํ วาสุเทโว น เว อยํ;

Nghe lời nói ấy, một số người vỗ tay, vừa cười vừa nói như vầy: ‘Đây chắc chắn không phải là Vāsudeva;’

๑๑๗.

117.

กามํ สโรชนาโภ โส วามโน กณฺหวิคฺคโห,อยมญฺญตรจณฺเณน อาคโต ปากสาสโน;

‘Quả thật vị ấy (Vāsudeva) có rốn hình hoa sen, nhưng là người lùn và có thân hình đen. Vị này với màu da khác, là Pākasāsana (Indra) đã đến;’

๑๑๘.

118.

ปุรํ เทวปุรนฺเตตํ มญฺญมาโน มหาชุตึ,ปสฺสิตุนฺติ ปฏิญฺญาโต มา โภนฺโต วิลปนฺตุ เว;

‘Nghĩ rằng thành phố có ánh sáng vĩ đại này là thành của chư thiên, vị ấy đã đến để xem. Này các bạn, đừng nói nhảm nữa.’

๑๑๙.

119.

สุตฺวา เตสํ คิรํ เกจิ เกฬึ กตฺวาน เนกธา,ตุมฺเห สกฺกํ น ชานาถ โส หิ โภ วชิรายุโธ;

Nghe lời của họ, một số người nói đùa theo nhiều cách: ‘Này các ông, các ông không biết trời Đế Thích sao? Vị ấy có vũ khí là kim cang chử.’

๑๒๐.

120.

เอโส หิ โภ มหาพฺรหฺมา พฺรหฺมโลกา อิธาคโต,ปมตฺตา กินฺนุ เวทมฺหี พฺรหฺมพนฺธุ ปุเร อิธ;

‘Này các ông, đây chính là Đại Phạm Thiên từ cõi Phạm Thiên đến đây. Sao chúng ta lại lơ là vậy? Vị bà con của Phạm Thiên đã ở đây trong thành này.’

๑๒๑.

121.

อเถสํ วจนํ สุตฺวา เกจิ ปณฺฑิตชาติกา,เนเต จนฺทาทโย กามํ มา โมหํ โภ ปกาสถ;

Bấy giờ, nghe lời của họ, một số người thuộc dòng dõi trí thức nói: ‘Này các ông, đây quả thật không phải là mặt trăng hay các vị khác. Xin đừng tỏ ra mê muội.’

๑๒๒.

122.

จตุรานโน มหาพฺรหฺมา โสมโสมฺมานโน อยํ,สมนฺตโปตฺถโก พฺรหฺมา ปตฺตหตฺโถ’ยมพฺภุโต;

‘Đại Phạm Thiên có bốn mặt, còn vị này có dung mạo hiền hòa như trăng. Phạm Thiên có kinh sách bao quanh, còn vị kỳ diệu này tay cầm bình bát.’

๑๒๓.

123.

กามํ ปารมิตาปุณฺณ ปสตฺโถ ปุริโส อยํ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โถเมเถตํ มหาชุตึ;

‘Quả thật, vị này là bậc nhân sĩ đáng tán thán, đã viên mãn các ba-la-mật. Hãy luôn đảnh lễ, cúng dường, và ca ngợi bậc đại quang huy này.’

๑๒๔.

124.

เอวํ วทนฺตา สพฺเพ เต นาครา ปุริสุตฺตมํ,คนฺธปุปฺเผหิ ปุเชนฺตา นมสฺสนฺตา ตมนฺวคุํ;

Tất cả những người dân thành ấy, trong khi nói như vậy, đã đi theo bậc Tối Thượng Nhân, cúng dường ngài bằng hương và hoa, và cúi đầu đảnh lễ.

๑๒๕.

125.

เนตฺตาริตฺเตหิ ปาเชนฺตา มุนิโน รูปสาคเร,ชนฺตโว มนนาวาโย ปารํ ปสฺสึสุ โน ตทา;

Khi ấy, các chúng sanh chèo thuyền tâm của mình bằng mái chèo là đôi mắt trong đại dương sắc đẹp của bậc ẩn sĩ, nhưng vẫn chưa thấy được bờ bên kia.

๑๒๖.

126.

ตทา โลเกกนยโน สปทาเนน วีถิยํ,จรํ ยาปนมตฺตํว ลทฺธาคมฺม ปุรา พหิ;

Khi ấy, bậc Độc Nhãn của thế gian, đi khất thực tuần tự trên đường phố, sau khi nhận được vật thực vừa đủ để duy trì sinh mạng, đã đi ra ngoài thành.

๑๒๗.

127.

ปณฺฑวํ คิริมาสชฺช ตสฺสจฺฉายาย โส มุนิ;

สงฺฆาฏึ ปญฺญเปตฺวาน นิสชฺช ปุริสาสโภ;

Bậc Ẩn Sĩ, bậc Nhân Ngưu, sau khi đến núi Paṇḍava, đã trải tăng-già-lê và ngồi xuống dưới bóng cây của ngọn núi ấy.

๑๒๘.

128.

อทิฏฺฐปุพฺพํ ทิสฺวาน ปตฺเต มิสฺสกโภชนํ,สญฺชาตปฏิกูโล ตํ นุทิตฺวา ปจฺจเวกฺขณา;

Khi thấy món ăn hỗn hợp trong bát, điều mà ngài chưa từng thấy trước đây, một sự ghê tởm khởi lên, nhưng ngài đã xua tan nó bằng cách quán xét.

๑๒๙.

129.

อมตํ วิย ตํ ภุตฺวา วิกฺขาเลตฺวา มุขํ ทกา,ปตฺเต วตฺตํ จริตฺวาน มุหุตฺตํ ตตฺถ วิสฺสมิ;

Sau khi thọ dụng món ăn ấy như thể cam lồ, ngài súc miệng bằng nước, làm các phận sự liên quan đến bình bát, rồi nghỉ ngơi tại đó một lát.

๑๓๐.

130.

ปวตฺตึ ตํ นิสาเมตฺวา พิมฺพิสาโร นริสฺสโร,สีฆํ ตมุปคนฺตฺวาน กตานุญฺโญ นิสีทิย;

Vua Bimbisāra, bậc nhân chủ, nghe được tin ấy, đã nhanh chóng đến gần ngài, và sau khi được cho phép, đã ngồi xuống.

๑๓๑.

131.

นิมนฺตยิตฺวา รชฺเชน อนิจฺฉนฺเต ยติสฺสเร,อนุคฺคหาย เม ยุตฺตํ พุทฺธภูเตนิธาคมํ;

Vua đã thỉnh mời ngài bằng cả vương quốc, nhưng bậc Chúa Tể của các đạo sĩ không mong muốn. (Vua nói:) ‘Vì lòng thương tưởng đến tôi, sau khi thành Phật, ngài nên đến đây.’

๑๓๒.

132.

เอวํ นิมนฺติโต เตนาธิวาเสตฺวา มหามตี,อคมาสุรุเวลาย มตุโลรุ ปรกฺกโม;

Được vua thỉnh mời như vậy, bậc Đại Trí, người có nỗ lực vĩ đại không gì sánh bằng, đã chấp nhận và đi đến Uruvelā.

๑๓๓.

133.

ปธานํ ปทหิตฺวาน ฉพฺพสฺสมติทุกฺกรํ,ปกาเสตฺวาน โลกสฺส โมกฺขํ นตฺถิติ เตน โส;

Sau khi thực hành khổ hạnh vô cùng khó khăn trong sáu năm, ngài đã chỉ cho thế gian thấy rằng không thể có sự giải thoát bằng phương pháp ấy.

๑๓๔.

134.

ตโตปฺปภุติ วตฺตนฺโต มชฺฌิมปฺปฏิ ปตฺติยํ,กายสฺสานุคฺคหํ กตฺวา ตโต สมฺปิณิติ’นฺทฺริโย;

Kể từ đó, ngài thực hành theo trung đạo, bồi dưỡng thân thể, và do đó các căn của ngài được tăng cường sức mạnh.

๑๓๕.

135.

มูเล’ชปาลนิคฺโรธปาทปสฺส มหามุนิ,นิสีทิ นิชโสภาหิ โอภาเสนฺโต ทิโสทิสํ;

Bậc Đại Ẩn Sĩ đã ngồi dưới gốc cây đa Ajapāla, tỏa ánh quang minh của chính mình ra khắp mọi phương hướng.

๑๓๖.

136.

ตทา เสนานิ นิคเม สุชาตา ขีร ทายิกา,สมฺปุณฺณมนสงฺกปฺปา ยาจิตฺวา วฏเทวตํ;

Khi ấy, tại thị trấn Senāni, nàng Sujātā, người dâng cúng cháo sữa, đã được toại nguyện tâm ý sau khi cầu nguyện với vị thần cây đa.

๑๓๗.

137.

ธีรํ เทโวติ มญฺญนฺติ ตุฏฺฐหฏฺฐา ปโมทิตา,เหมปาตึ สปายาสํ ทตฺวาน อิทม’พฺรุวิ;

Nàng nghĩ rằng bậc Trí Giả là một vị trời, lòng tràn đầy hoan hỷ, vui mừng và phấn khởi, đã dâng lên bát vàng đựng cháo sữa và nói lời này:

๑๓๘.

138.

ยถา มยฺหํ มหาเทว อิทฺธา ปตฺถิต ปตฺถนา,ตเถว ตว สงฺกปฺโป ขิปฺปเมว สมิชฺฌตุ;

‘Thưa Đại Thiên, cũng như lời nguyện cầu của con đã được thành tựu, nguyện cho tâm nguyện của ngài cũng sẽ nhanh chóng được viên mãn như vậy.’

๑๓๙.

139.

อิติ วตฺวาน วนฺทิตฺวา กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ,ปกฺกนฺตาย สุชาตาย ธีโร ปาตึ สมาทิย;

Nói xong, nàng đảnh lễ và đi nhiễu quanh ngài. Sau khi Sujātā đã rời đi, bậc Trí Giả cầm lấy chiếc bát.

๑๔๐.

140.

อุปคนฺตฺวานาติรมฺมํ นทึ โส นีลวาหินึ,สุปฺปติฏฺฐิตนามมฺหิ นทีติตฺเถ นิสีทิย;

Ngài đi đến bờ sông Nerañjarā (Ni-liên-thuyền) vô cùng khả ái, và ngồi xuống tại bến sông tên là Suppatiṭṭhita.

๑๔๑.

141.

ภุญฺชิตฺวา อูนปณฺณาส ปิณฺฑํ กตฺวาน โภชนํ,วิสฺสชฺเชตฺวา ตโต ปาตึ ปฏิโสตํ นราสโภ;

Bậc Nhân Ngưu, sau khi vo vật thực thành bốn mươi chín viên và thọ dụng, đã thả chiếc bát trôi ngược dòng nước.

๑๔๒.

142.

ตโต สาลวนุยฺยาเน วิสฺสมนฺโต ทิวาทิเน,ทิสฺวาน สุปิเน ปญฺจ อตฺถํ เตสํ วิจินฺติย;

Sau đó, trong khi nghỉ ngơi ban ngày tại khu rừng sāla, ngài đã thấy năm giấc mộng và suy ngẫm về ý nghĩa của chúng.

๑๔๓.

143.

อาโพธิมูลโต มคฺเค เทเวหิ สมลงฺกเต,มณิโตรณปาลีหิ ปุณฺณกุมฺภทฺธาชาทิหิ;

Trên con đường dẫn đến cội Bồ-đề, được chư thiên trang hoàng lộng lẫy với những hàng cổng chào bằng ngọc báu, những bình nước đầy, cờ phướn và các vật trang trí khác.

๑๔๔.

144.

สายณฺหสมเย นาโถ คจฺฉนฺโต โพธิ สนฺติกํ,ทิสฺวาน โสตฺถิยํ นาม ถูยมานํ ทิชุตฺตมํ;

Vào buổi chiều, bậc Lãnh Đạo, trong khi đi đến gần cây Bồ-đề, đã thấy một người Bà-la-môn ưu tú, được ca tụng, tên là Sotthiya.

๑๔๕.

145.

เตน ทินฺนฏฺฐ มุฏฺฐินฺตุ คเหตฺวา นีลสทฺทลํ,โพธิมูลมุปาคมฺม กตฺวาน ตํ ปทกฺขิณํ;

Ngài nhận lấy tám bó cỏ xanh do người ấy dâng cúng, đi đến cội Bồ-đề và đi nhiễu quanh cây.

๑๔๖.

146.

อกาสิ ตีณสนฺถารํ ปาจีนาภิมุขํ ตทา,ตโต มหึ ทฺวิธา กตฺวา สมุฏฺฐาสิ มหาสนํ;

Khi ấy, ngài đã trải một lớp cỏ hướng về phía đông. Từ đó, một pháp tòa vĩ đại đã nổi lên, khiến cho mặt đất như tách làm đôi.

๑๔๗.

147.

อุจฺจํ จุทฺทสหตฺเถน นานา จิตฺต วิจิตฺติตํ,อภฏฺฐนหิตฺถ ตตฺรฏฺโฐ อิจฺเจวํ ทฬฺหมานโส;

Pháp tòa ấy cao mười bốn hắc tay, được trang hoàng với nhiều họa tiết đa dạng. Đứng tại đó, với tâm kiên cố, ngài đã lập lời thệ nguyện như sau:

๑๔๘.

148.

กามํ ตโจ นหารู จ อฏฺฐิ จ อวสิสฺสตุ,อุปสุสฺสตุ เม คตฺเต สพฺพนฺตํ มํสโลหิตํ;

‘Dù cho chỉ còn lại da, gân, và xương; dù cho tất cả thịt và máu trong thân ta có khô cạn đi chăng nữa.’

๑๔๙.

149.

น อุฏฺฐหามพุชฺฌิตฺวา น ชเห วีริยํ มม,อธิฏฺฐหิตฺวา เอวํ โส นิสีทิ วชิราสเน;

“Nếu chưa giác ngộ, Ta sẽ không đứng dậy; Ta sẽ không từ bỏ sự tinh tấn của mình.” Với quyết tâm như vậy, Ngài đã ngồi xuống trên tòa kim cương.

๑๕๐.

150.

อนติกฺกมํ ฐเปตฺวาน จรณํ จรณุปริ,กมลํ กมเลเนว มณิพนฺธํ วิธาย โส;

Ngài đặt bàn chân lên trên bàn chân một cách vững chãi, sắp đặt mắt cá chân như hoa sen trên hoa sen.

๑๕๑.

151.

พาลาโสกทลาสตฺต ปรํ วา’โสกปลฺลวํ,นิธาย นยนานตฺท ปาณึ ปาณิตเล ชิโน;

Bậc Chiến Thắng đặt tay trong lòng bàn tay, đẹp mắt như lá non hay chồi non của cây a-sô-ka.

๑๕๒.

152.

ยถา สญฺฌาฆนาลีฒ ตุงฺคกญฺจน ปพฺพโต,สุรตฺตจีวรจฺฉนฺน จาริคตฺต วิราชิโต;

Ngài tỏa sáng với thân hình mỹ diệu, được bao phủ bởi y màu đỏ sậm, giống như ngọn núi vàng cao chót vót được mây chiều bao phủ.

๑๕๓.

153.

อุทยาวลโกฏิมฺหิ ทิปฺปนฺโตว ทิวากโรกนฺธโรปริ ทิปฺปนฺต มุขมณฺฑลมณฺฑิโต;

Được trang nghiêm bởi vầng mặt tỏa sáng trên vai, Ngài giống như mặt trời đang chiếu rọi trên đỉnh dãy núi Udaya.

๑๕๔.

154.

ยถา จามิกรพฺยมฺเห สุนีลํ สีหปญฺชรํ,อสมฺปกมฺปปมฺเหหิ ปิหิตทฺธสุโลจโน;

Với đôi mắt đẹp khép hờ và hàng mi không chớp, Ngài giống như một cửa sổ sư tử màu xanh thẫm trong một khung lưới bằng vàng.

๑๕๕.

155.

นีลุปฺปลกลาปํจ ชนเนตฺตาลิปาตนํ,สชฺฌุทณฺฑสมาพทฺธ โพธิกฺขนฺธมผสฺสิ โส;

Thân Ngài thẳng tắp như một cây gậy, tựa vào thân cây Bồ-đề, nơi thu hút ánh mắt của mọi người như đàn ong tìm đến đóa sen xanh.

๑๕๖.

156.

นิสินฺโน โพธิโต เฉชฺช ปวาฬตรุณงฺกุรา,ปตมานา สมนฺตาสุํ เตชํ วิย กุพุทฺธีนํ;

Khi Ngài ngồi đó, những chồi non san hô từ cây Bồ-đề rơi rụng xung quanh, giống như uy lực của những kẻ tà kiến bị tiêu tan.

๑๕๗.

157.

เทวา ตตฺถ สมาคญฺชุํ ขิปฺปํ ทสสหสฺสิยํ,กมลาสโนรคา เจว สิทฺธวิชฺชาธราทโย

Chư thiên trong mười ngàn thế giới, cùng với Phạm thiên, loài rồng, các vị Tất-đạt-đa, Trì-minh-chú và những vị khác, đã nhanh chóng tụ hội về nơi ấy.

๑๕๘.

158.

สหมฺปติ มหาพฺรหฺมา พฺรหฺมเสนาปุรกฺขโต,สิตาตปตฺตํ ธาเรนฺโต ฐีโต สมฺพุทฺธ สนฺติเก;

Đại Phạm thiên Sahampati, dẫn đầu đoàn quân Phạm thiên, đứng gần bậc Chánh Đẳng Giác, tay cầm một chiếc lọng trắng.

๑๕๙.

159.

วีสํ รตน สตายามํ วิชยุตฺตร นามกํ,สงฺขํ ธเมนฺโต อฏฺฐาสิ สาทโร ปากสาสโน;

Vua trời Đế Thích (Pākasāsana), với lòng tôn kính, đứng đó thổi chiếc tù và tên là Vijayuttara, dài một trăm hai mươi hắc tay.

๑๖๐.

160.

สุยาโม สห เสนาย โถมยนฺโต นราธิปํ,มณิตาลวณฺฏํ ปคฺคยฺห มนฺทมนฺเทน วีชติ;

Thiên vương Suyāma cùng với thiên chúng, ca ngợi bậc Chúa Tể của loài người, tay cầm chiếc quạt bằng ngọc báu và nhẹ nhàng quạt.

๑๖๑.

161.

ชิตกิตฺติ ลตคฺคมฺหิ สสฺส ปุปฺผํจ ปุปฺผีตํ,วาฬวิชนิมุคฺคยฺห อฏฺฐา สนฺตุสิโต ตหึ;

Thiên vương Santusita cũng đứng đó, tay cầm cây phất trần, hân hoan tán thán vinh quang chiến thắng của Ngài.

๑๖๒.

162.

เพลุวํ วีณมาทาย คีตํ นานาลยานุคํ,ปญฺจสิโข ฐิโต ตตฺถ คายมาโน อเนกธา;

Nhạc thần Pañcasikha đứng đó, tay cầm cây đàn tỳ bà Beluva, và hát lên những bài ca theo nhiều giai điệu khác nhau.

๑๖๓.

163.

มหากาโล’ปิ นาคินฺโท นาคสงฺฆปุรกฺขโต,โถเมนฺโต ตตฺถ อฏฺฐาสิ นวารหคุณาทิหิ;

Long vương Mahākāla, dẫn đầu hội chúng loài rồng, cũng đứng đó tán thán chín ân đức của bậc A-la-hán và các phẩm hạnh khác.

๑๖๔.

164.

รงฺคภุมึ มาปยิตฺวา คเหตฺวาน วรงฺคนา,อุปหารํ กโรนฺตฏฺฐา ติมฺพรู สูริยวจฺจสา;

Timbarū và Suriyavaccasā, sau khi tạo ra một vũ đài và dẫn theo các thiên nữ tuyệt vời, đã đứng đó trình diễn để cúng dường.

๑๖๕.

165.

อาคนฺตฺวา สห เสนาย สิตงฺโค สิตภุสโน,ธตรฏฺโฐ ฐิโต ปุพฺเพ อารกฺขํ กุรุมานโก;

Thiên vương Dhataraṭṭha, thân mình và trang sức màu trắng, cùng với đoàn quân của mình đến và đứng ở phương đông để hộ trì.

๑๖๖.

166.

ปูเรนฺโต สกเสนาย ทกฺขิณสฺสํ วิรูฬฺหโก,อารกฺขํ กุรุมานฏฺฐา นีลงฺโค นีลภุสโน;

Thiên vương Virūḷhaka, thân mình và trang sức màu xanh, cùng đoàn quân của mình trấn giữ phương nam để hộ trì.

๑๖๗.

167.

วิรูปกฺโข’ปิ อฏฺฐาสิ ปาลยํ ปจฺฉิมํ ทิสํ,รตฺตงฺคาภรโณ วมฺมี นิชเสนาปุรกฺขโต;

Thiên vương Virūpakkha, mặc áo giáp, thân mình và trang sức màu đỏ, dẫn đầu đoàn quân của mình đứng bảo vệ phương tây.

๑๖๘.

168.

อุตฺตรสฺสํ สเสนาย อารกฺขํ กุรุมานโก,โสณฺณวณฺณงฺคาภรโณ อฏฺฐาสิ นรวาหโน;

Thiên vương Vessavaṇa (Naravāhano), thân mình và trang sức màu vàng, cùng với đoàn quân của mình đứng ở phương bắc để hộ trì.

๑๖๙.

169.

กิเมตฺถ พหุลาเปน ชาติกฺเขตฺตมฺหิ เทวตา,นาคตา เนว วาเหสุํ สพฺเพ เอตฺเถ’ว โอสฏา;

Cần gì phải nói nhiều? Không một vị trời nào trong các cõi thế giới đã không đến; tất cả đều đã tụ hội về nơi đây.

๑๗๐.

170.

คคนาโตติณฺณเกตุ ปาเทหิ ปถวีตเล,นาคาทโย น ธุตาสุํ เกตุนํ พหุ กา กถา;

Những ngọn cờ phướn từ không trung hạ xuống, chân cờ cắm trên mặt đất, nhưng các loài rồng và những chúng sinh khác không hề bị kinh động. Nói gì đến vô số những ngọn cờ phướn ấy!

๑๗๑.

171.

น ธูตา ธชปาเทหิ วายุตุทฺทามวุตฺติหิ,ตารกา คคเน พฺรูโม กินฺนุ ตตฺถ ธชาลุตา;

Những ngọn cờ không hề lay động ở chân cột bởi những cơn gió mạnh. Chúng tôi nói rằng, ngay cả các vì sao trên trời cũng không lay động, huống chi là những ngọn cờ ở đó.

๑๗๒.

172.

ปุพฺพทิสา จกฺกวาฬ สิลายุคฺคตเกตุนํ,ปาทานิ ปรภาคาทิ จกฺกวาฬสิลนฺวคุํ;

Chân của những ngọn cờ được dựng lên trên dãy núi Thiết Vi ở phương đông đã vươn tới dãy núi Thiết Vi ở phương đối diện.

๑๗๓.

173.

จกฺกวาฬ มหาเมรุ ยุคนฺธร นคาทโย,ปุปฺผาวตํสกา’วาสุํ นานาวณฺเณหิ สงฺขตา;

Các dãy núi Thiết Vi, núi Tu-di, núi Yugandhara và các ngọn núi khác, với nhiều màu sắc khác nhau, đã trở thành những đóa hoa trang sức cho tai.

๑๗๔.

174.

วามามนฺทมกรนฺท พินฺทุสนฺโทห สุนฺทรํ,อุลฺโลล ปทุมากิณฺณ วิตานํ วาสิ อมฺพรํ;

Bầu trời trở thành một tán lọng, đầy những đóa sen lay động, đẹp đẽ với những giọt mật hoa tuôn chảy dồi dào.

๑๗๕.

175.

ขิตฺตโสคนฺธจุณฺณานิ เทวพฺรหฺมาทินา ตหึ,วิตานํ วิย ขายนฺติ จกฺกวาฬคฺคมณฺฑเป;

Những bột hương được chư thiên và Phạm thiên rải xuống, trông như một tán lọng trong gian đình ở đỉnh núi Thiết Vi.

๑๗๖.

176.

กปฺปูราครุธูเปหี ตตฺถ ตตฺถุคฺคเตหิ มา,กาลพฺภกูฏจฺฉนฺโนว อาสิ มญฺญํ กเถมุ กึ;

Với khói hương trầm và long não bốc lên đây đó, bầu trời dường như bị bao phủ bởi những đỉnh mây đen. Chúng ta còn có thể nói gì hơn nữa?

๑๗๗.

177.

ชาติกฺเขตฺเตสุ เทเวหิ กตคฺฆิกุสุมาทินา,โนสีนา ธรณี ภารา ทิเสภานํ พลํ อโห;

Ôi, sức mạnh của các voi thần hộ trì các phương thật phi thường! Mặt đất đã không bị chìm xuống dưới sức nặng của vô số hoa quý và các vật cúng dường khác do chư thiên trong các thế giới dâng lên.

๑๗๘.

178.

อมฺพราลมฺพมานานี ปุปฺผทามานิ ภูตลํ,อากฑฺฒนาย เทเวหิ พทฺธรชฺชุว ภาสเร

Những tràng hoa treo từ không trung xuống mặt đất trông như những sợi dây thừng được chư thiên buộc lại để kéo bầu trời xuống.

๑๗๙.

179.

อญฺโญญฺญกรมุคฺคยฺห คคเน สุรสุตฺทรี,ปริพฺภมนฺตา คายนฺติ ตตฺถ ตตฺถ มโนรมํ;

Các tiên nữ xinh đẹp ở trên không trung, tay trong tay, đi dạo và ca hát những bài ca du dương ở khắp mọi nơi;

๑๘๐.

180.

อุโภ ภุเช วิกาเสตฺวา มณฺฑิตํ สุรสุตฺทรี,ภมนฺติ ภนฺตเภณฺฑุว ตตฺถ ตตฺถมฺพเร ยุคา;

Các tiên nữ xinh đẹp được trang điểm, dang rộng cả hai tay, từng cặp xoay tròn như con quay ở khắp nơi trên bầu trời;

๑๘๑.

181.

นีลุปฺปลกลาปาที คเหตฺวาน สุรงฺคนา,ฐีตาสุํ ปริวาเรตฺวา ปูชมานา นริสฺสรํ;

Các thiên nữ cầm những bó hoa sen xanh và các loại hoa khác, đứng xung quanh để cúng dường bậc Chúa Tể của loài người;

๑๘๒.

182.

รตฺนปลฺลวกลหาร กมลุปฺปล สงฺคเต,สนฺนีรกุสุมากิณฺเณ ปุณฺเณโสคนฺธวาริหี;

(Những chiếc bình) chứa đầy nước thơm, đầy những hoa dưới nước, cùng với những chồi non bằng ngọc, vòng hoa, hoa sen và hoa súng;

๑๘๓.

183.

กญฺจนาทิฆเฏ คยฺห อมฺพเร สุรสุนฺทรี,กตฺวาน สุคตํ มชฺเฌ ปูชยึสุ สมนฺตโต

Các tiên nữ xinh đẹp trên không trung, tay cầm những chiếc bình bằng vàng và các vật liệu khác, đặt đấng Thiện Thệ ở giữa và cúng dường từ mọi phía.

๑๘๔.

184.

กญฺจนาทาสหตฺถา จ กาจี กญฺญา ตถา ฐิตา,ตาลวณฺเฏ คเหตฺวาน ฐีตาสุํ กาจิ เทวตา;

Một số thiếu nữ đứng đó, tay cầm những chiếc gương vàng; một số thiên nữ khác đứng, tay cầm những chiếc quạt lá cọ;

๑๘๕.

185.

กาจิ มงฺคล สํยุตฺต วจนา ตว ปตฺถนา,สมิชฺฌตุติ โฆเสนฺตี ปริวาเรตฺวา ฐิตา ชินํ;

Một số vị đứng xung quanh đấng Chiến Thắng, cất lên những lời cát tường: 'Nguyện cho lời phát nguyện của Ngài được thành tựu!';

๑๘๖.

186.

สิริวจฺฉาทิ ปคฺคยฺห อฏฺฐมงฺคลมุตฺตมํ,ฐิตาสุํ คคเน นารี ปริวาเรตฺวา มุนิสฺสรํ;

Các tiên nữ đứng trên không trung, vây quanh bậc Chúa Tể của các bậc Thánh nhân, tay giơ cao tám vật báu cát tường tối thượng như là biểu tượng sirivaccha;

๑๘๗.

187.

นจฺจนฺติ เกจิ กีฬนฺติ เสเลนฺติ จ ลลนฺติ จ,วาเทนฺติ เกจิ คายนฺติ เวลุกฺเขปํ กโรนฺติ จ;

Một số thì nhảy múa, một số thì vui đùa, một số thì nói đùa và duyên dáng; một số thì chơi nhạc cụ, một số thì ca hát, và một số thì vỗ tay;

๑๘๘.

188.

เนกปุปฺผคฺฆิปนฺตี จ ตถา ทีปคฺฆิปนฺติ จ,มณิจามีกราสชฺฌุ อคฺฆิกา ปนฺติโย ตถา;

Tương tự như vậy, có những hàng cúng dường với nhiều loại hoa, những hàng cúng dường đèn, và cũng có những hàng cúng dường làm bằng ngọc, vàng và bạc;

๑๘๙.

189.

อาพฺรหฺมภวนุคฺคมฺม จกฺกวาฬสมนฺตโต,ติฏฺฐนฺติ ชลมานาโย พุทฺธสฺส มงฺคลุสฺสเว;

Vươn đến cõi Phạm thiên, khắp cùng vũ trụ, chúng đứng đó chiếu sáng trong lễ hội cát tường của Đức Phật;

๑๙๐.

190.

สตฺตรตนสมฺภุตา นานา โตรณปนฺตีโย,เหมรมฺภามยา จาปิ ตถา ทุสฺสมยา สิยุํ;

Có nhiều hàng cổng chào được làm bằng bảy loại báu vật, cũng có những hàng làm bằng cây chuối vàng, và cả những hàng làm bằng vải.

๑๙๑.

191.

นานาวณฺเณหิ เนเกหิ ฉตฺเตหิ จ นิรนฺตรํ,จกฺกวาโฬทรํ อาสิ สรํจ กมลากุลํ;

Không gian bên trong vũ trụ, với vô số những chiếc lọng nhiều màu sắc không gián đoạn, giống như một hồ nước đầy hoa sen;

๑๙๒.

192.

ตตฺถ ตตฺถุชฺชลาเนก ยนฺตทีปาวลี มหี,ตารกาชาลกากิณฺณ คคนงฺคนสนฺติภา;

Mặt đất, với những hàng đèn máy chiếu sáng khắp nơi, trông giống như bầu trời đầy sao.

๑๙๓.

193.

ธชนฺตริต ฉตฺตา’สุํ จกฺกวาฬคิรูปริ,นิรนฺตรา’สุํ ตตฺเถว ฆฏทีปา จ โตรณ;

Trên đỉnh núi Thiết Vi, có những chiếc lọng xen kẽ với cờ phướn; ở đó cũng có những hàng đèn trong bình và cổng chào không gián đoạn;

๑๙๔.

194.

นานาตุริยนาเทหิ นานาสงฺคีติตาหิ จ,สาธุวาเทหิ เนเกหิ จกฺกวาโฬ ผุโฏ อหู;

Toàn thể vũ trụ vang dội với âm thanh của nhiều loại nhạc cụ, với nhiều bài ca, và với vô số tiếng tung hô 'Lành thay!';

๑๙๕.

195.

อโห มหนฺตตา ตสฺส พุทฺธสฺส กตมงฺคเล,ปูชาวิเสสํ ตํ โก หิ มุเขเนเกน ภาสตี;

Ôi, sự vĩ đại của lễ hội cát tường được cử hành cho Đức Phật! Ai có thể dùng một miệng mà kể hết được sự cúng dường đặc biệt ấy;

๑๙๖.

196.

จตุมฺมุโข สหสฺสกฺโข ทฺวิสหสฺสนยโน ผณี,ทสกณฺโฐ’ปิ ตํ สพฺพํ เนว สกฺโกนฺติ ภาสิตุํ;

Ngay cả Phạm Thiên bốn mặt, Đế Thích ngàn mắt, Long vương hai ngàn mắt, hay cả Rāvaṇa mười cổ cũng không thể nào kể hết được tất cả những điều đó;

๑๙๗.

197.

เอวํ สุราสุรพฺรหฺม เวนเตยฺโยรคาทิหิ,นิรนฺตรํ กตาเนก มหามห สมากุเล;

Trong khi chư thiên, a-tu-la, phạm thiên, kim sí điểu, rồng và các chúng sanh khác liên tục cử hành vô số đại lễ hội đông đúc như vậy;

๑๙๘.

198.

ตสฺมินฺตุ วาสเร มาโร ปสฺสิตฺวา ภุวนํ อิทํ,อามนฺเตตฺวา สานุวเร อาเหวํ สกุตูหโล;

Vào ngày ấy, Ma vương nhìn thấy thế giới này, với lòng hiếu kỳ, đã gọi các thuộc hạ của mình và nói như sau;

๑๙๙.

199.

สพฺเพ ทิพฺพวิมานา โภ สุญฺญา ทิสฺสนฺติ ฉฑฺฑิตา,ปุรปาลมฺปหาเปตฺวา กฺว คตา’สุํ สเทวกา;

'Này, tất cả các cung điện trên trời dường như trống rỗng và bị bỏ hoang. Chỉ để lại những người gác cổng, tất cả chư thiên đã đi đâu cả rồi?'

๒๐๐.

200.

กิมฺโภ มาร น ชานาสิ มตฺโต สุตฺโต’สิ อชฺช กึ,สุทฺโธทนิย สิทฺธตฺโถ มายาย ตนโย อยํ;

'Sao vậy, hỡi Ma vương, ngài không biết sao? Hôm nay ngài say hay đang ngủ vậy? Vị này là Tất-đạt-đa, con trai của vua Tịnh Phạn và hoàng hậu Ma-da.'

๒๐๑.

201.

ปุเรตฺวา ปารมี สพฺพา กตฺวาน อภินิกฺขมํ,โพธิมุเล นิสินฺโน สิ อชฺช พุทฺโธ ภวามีติ;

'Sau khi đã hoàn thiện tất cả các ba-la-mật và thực hiện cuộc đại xuất gia, ngài đang ngồi dưới cội Bồ-đề với ý nghĩ: 'Hôm nay ta sẽ thành Phật'.'

๒๐๒.

202.

ตสฺส ปูชาวิธานตฺถํ ทสสหสฺสีสุ เทวตา,สมาคตา หฏฺฐตุฏฺฐา กโรนฺตชฺช มหามหํ;

'Để cúng dường ngài, chư thiên trong mười ngàn thế giới đã hân hoan và vui mừng tụ hội lại, hôm nay đang tổ chức một đại lễ hội.'

๒๐๓.

203.

กินฺนุ เต พธิรํ โสตํ กินฺนุ ปริหายิ โลจนํ,ธชคฺคา เต น ทิสฺสนฺติ อุลฺโลลํ เต น สูยติ;

'Tai ngài có điếc chăng? Mắt ngài có mờ chăng? Ngài không thấy những ngọn cờ phướn sao? Ngài không nghe thấy tiếng huyên náo vang dội sao?'

๒๐๔.

204.

เตสํ ตํ วจนํ สุตฺวา อนฺตโก ขลุ ปาปิมา,ทุกฺขิโต ทุมฺมโน เตสํ โสจนฺโต อิทมฺพฺรุวิ;

Nghe những lời ấy của họ, kẻ ác độc, kẻ chấm dứt sự sống, quả thật đã đau khổ, buồn rầu, và than khóc mà nói với họ những lời này:

๒๐๕.

205.

อโห วตา’ติปริหานิ สํสารสฺส มหา อยํ,อสาโร ขลุ สํสาโร สิทฺธตฺเถ วิภวํ คเต;

'Ôi, đây quả là một tổn thất to lớn cho vòng luân hồi! Khi Tất-đạt-đa đạt đến sự giác ngộ, vòng luân hồi quả thật trở nên vô vị.'

๒๐๖.

206.

อโห วตา’ติ นฏฺฐมฺหา ติวฏฺฏํ ปริปุริตํ,โหติ โภ ทหนา ทฑฺฒวนํวาติ อลกฺขิกํ;

'Ôi, chúng ta đã bị hủy diệt! Vòng luân hồi ba cõi đã kết thúc. Hỡi ôi, nó trở nên bất hạnh như một khu rừng bị lửa thiêu rụi.'

๒๐๗.

207.

นิราโลกํ ติโลกํ โภ อสุรํ วาสรํ ยถา,ปริโมสรตนํ โหติ รชฺชํ เวทํ ชคตฺตยํ;

'Hỡi ôi, ba cõi trở nên không còn ánh sáng, như một ngày không có mặt trời. Vương quốc ba cõi này trở thành một viên ngọc đã bị đánh cắp.'

๒๐๘.

208.

มเมส วิสยํ หิตฺวา ยาติ สิทฺธตฺถทารโก,เตน ยาเตน มคฺเคน นิกฺขมนฺติ พหุชฺชนา;

'Cậu bé Tất-đạt-đa này từ bỏ lãnh địa của ta mà đi. Và bằng con đường mà cậu ta đã đi, nhiều người cũng sẽ thoát ra.'

๒๐๙.

209.

ภวนฺตํ น กโรเตโส ยาว สุทฺโธทนตฺรโช,เอถ คจฺฉาม สิทฺธตฺถมสิทฺธตฺถํ กโรม โภ;

“Chừng nào con trai của vua Tịnh Phạn còn đó, hắn sẽ không thể chấm dứt được sự hiện hữu. Này các ngươi, hãy đến, chúng ta hãy đi, hãy làm cho Tất-đạt-đa trở thành người không thành tựu mục đích.”

๒๑๐.

210.

มาเปถ เภรวํ วณฺณํ พีภจฺฉํ ทุทฺทสํ ขรํ,สทฺเทเนว ปลาเปถ ตูลภฏฺฏํว วายุนา;

“Hãy hóa hiện ra những hình tướng ghê rợn, kinh tởm, khó nhìn, và hung dữ. Chỉ bằng tiếng hét, hãy làm cho hắn bay đi như một cụm bông gòn bị gió thổi.”

๒๑๑.

211.

ตสฺส ตํ วจนํ สุตฺวา มารเสนา สมาคมุํ,นานาเวสธรา หุตฺวา นานายุธ สมงฺคิโน;

Nghe lời nói ấy của Ma vương, quân đội của Ma đã tập hợp lại, mang nhiều hình dạng khác nhau, được trang bị nhiều loại vũ khí.

๒๑๒.

212.

โยชนานํ ตทา มาโร ทิยฑฺฒสตมุจฺจโต,คิริเมขลมารุยฺห เสนาย สหสา’คมี;

Khi ấy, Ma vương cao một trăm năm mươi do-tuần, cưỡi trên voi Girimekhala, cùng với quân đội đột ngột tiến đến.

๒๑๓.

213.

ทิสฺวาน ทุรโต เอตฺตํ เทวา มารํ สวาหินึ,ภยฏฺฏาปคมุํ ขิปฺปํ ธาวมานา ทิโสทิสํ;

Chư thiên từ xa trông thấy Ma vương cùng với quân đội, bị nỗi sợ hãi xâm chiếm, đã nhanh chóng bỏ đi, chạy tán loạn khắp mọi phương.

๒๑๔.

214.

สํขิปฺป ขิปฺปํ สจฺฉตฺตํ พฺรหฺมา ธาวิ ปรมฺมุโข,กตฺวาน ปิฏฺฐิยํ สงฺขํ สกฺโก ธาวิ วิสงฺกิโต;

Phạm thiên vội vàng xếp lọng trắng lại rồi quay lưng bỏ chạy. Đế Thích mang con ốc tù và trên lưng, kinh hãi chạy trốn.

๒๑๕.

215.

มหากาโล’ปิ นาคินฺโท นิมุชฺช มหิยํ ตทา,วตฺตทตฺตกโร ภีรุ สเก นิปติ มญฺจเก;

Khi ấy, Long vương Mahākāla cũng lặn sâu vào lòng đất; vì sợ hãi, ngài lấy tay che mặt và ngã xuống giường của mình.

๒๑๖.

216.

สํ สํ ปูชาวิธานนฺตุ ฉฑฺเฑตฺวาน สเทวกา,คตาสุํ สุญฺญกํ อาสิ จกฺกวาฬมิทํ ตทา;

Chư thiên đã từ bỏ các nghi thức cúng dường của mình mà bỏ đi. Khi ấy, thế giới này đã trở nên trống rỗng.

๒๑๗.

217.

นิสฺสิรีกํ ปเทสํ ตํ อโสภํ อสมญฺชสํ,อโหสิ ปติตาเนก ปูชาภณฺฑสมากุลํ;

Nơi ấy đã trở nên mất vẻ huy hoàng, không còn đẹp đẽ, không còn ngăn nắp, trở nên bừa bộn với vô số vật phẩm cúng dường rơi vãi.

๒๑๘.

218.

เอโกว ตตฺถ สุคโต นิสีทิ วชิราสเน,ปชฺชลํ นิชสิริยา สูริโยว ยุคนฺธเร;

Chỉ một mình bậc Thiện Thệ ngồi đó trên kim cang tòa, tỏa sáng với vinh quang của chính mình, như mặt trời trên đỉnh núi Yugandhara.

๒๑๙.

219.

อกมฺโป จ อสนฺตฺราสี โลมหํส วิวชฺชิโต,อภีโต สีหราชาว มิคจฺฉาปานมคฺคโต;

Không lay động, không kinh hãi, không một chút sợ hãi dựng tóc gáy, Ngài không hề sợ sệt, như một vị vua sư tử giữa bầy nai con.

๒๒๐.

220.

ตโต ธมฺมิสฺสรสฺสคฺเค ทุนฺนิมิตฺตานิ ชายรุํ,อนฺธการํ ทิสา อาสุํ ธูมเกตุ จ อมฺพเร;

Bấy giờ, những điềm xấu đã phát sinh trước bậc Pháp Vương. Bóng tối bao trùm khắp các phương hướng, và sao chổi xuất hiện trên bầu trời.

๒๒๑.

221.

ทินํ ทุทฺทินกํ อาสิ หตรํสิ ทิวากโร,อุกฺกาปโต’ปิ ปญฺญายิ ทิสาฑาโหปปชฺชถ;

Ban ngày trở nên u ám, mặt trời mất đi ánh sáng. Sao băng cũng được nhìn thấy rơi xuống, và các phương trời rực cháy.

๒๒๒.

222.

อฆเน คคเน อาสุํ อินฺทจาปวิรชฺชุตี,อนลาสนิโย’ทิตฺตา ตตฺถ ตตฺถ ปตนฺตี จ

Trên bầu trời không một gợn mây, xuất hiện cầu vồng và những tia chớp. Những tiếng sét rực lửa rơi xuống đây đó.

๒๒๓.

223.

กาโกลสงฺฆา วสฺสึสุ อุณฺณ สกุณโกสิยา,จรึสุ อมฺพเร’เปตา กพนฺธา จ ภยาวหา;

Từng đàn quạ, những loài chim nóng bỏng và cú vọ trút xuống như mưa. Những thân người không đầu đáng sợ đi lại trên không trung.

๒๒๔.

224.

เสนํ สํวิทหิตฺวาน ตโต มาโร อภิทฺทวิ,อาคนฺตฺวา จกฺกวาฬมฺหิ ฐิโต ชินมุทิกฺขิย;

Sau khi sắp đặt quân đội, Ma vương liền tấn công. Đến tại thế giới này, hắn đứng nhìn bậc Chiến Thắng.

๒๒๕.

225.

เอกกสฺส มนุสฺสสฺส สนฺติโกปคมํ มม,น ยุตฺตญฺหิ คโช ยาติ คชํ โน ยาติ โกตฺถุกํ;

“Việc ta đến gần một con người đơn độc quả là không thích hợp. Voi thì đối đầu với voi, chứ không đối đầu với chó rừng.”

๒๒๖.

226.

เนตํ ครุ ปลาเปตุํ กาโล อิติ วิจินฺติย,มาเปสิ กุปิโต ขิปฺปํ กปฺปนิล สมานิลํ;

Suy nghĩ rằng: “Việc này không đáng kể, đã đến lúc làm cho hắn chạy trốn”, Ma vương nổi giận, nhanh chóng tạo ra một cơn gió lốc giống như ngọn gió cuối kiếp.

๒๒๗.

227.

ขิปนฺโต คคเน ขิปฺปํ อุทฺธริตฺวา วนสฺปตี,กตฺวาน วนมุมฺมูลํ วิทฺธํเสนฺโต อเสสกํ;

(Cơn gió ấy) nhanh chóng nhổ bật gốc các cây lớn, ném chúng lên không trung, làm cho khu rừng bị bật rễ và phá hủy tất cả không còn sót lại gì.

๒๒๘.

228.

จาเลตฺวา ตาลสาลาทึ ลุญฺจิตฺวา คคเน ขิปํ,ปาเตนฺโต จกฺกวาฬนฺเต วาชิสีห คชาทโย;

(Cơn gió) làm rung chuyển các cây thốt nốt, cây sa-la, v.v., nhổ chúng lên và ném vào không trung, làm cho ngựa, sư tử, voi, v.v., ngã xuống tận biên cõi thế giới.

๒๒๙.

229.

ปหริตฺวา วิวตฺเตตฺวา คิริกูฏานิ อุกฺขิปํ,ภมยนฺโต นโภมชฺเฌ ธาวเตว ตโต ตโต;

(Cơn gió) đập tan, lật đổ, và nhấc bổng các đỉnh núi, làm chúng xoay tròn giữa không trung, rồi thổi đi khắp nơi.

๒๓๐.

230.

สิลาหิ สิลาสงฺฆฏฺฏ มหานาทํ ปวตฺตยํ,ปาเตนฺโต ทหนญฺจาปิ ธูมมมฺพร มุกฺขิปํ;

(Cơn gió) làm cho đá va vào đá, gây ra tiếng động lớn, cũng làm cho lửa rơi xuống và tung khói lên bầu trời.

๒๓๑.

231.

ภมยนฺโต คเหตฺวาน อมฺพเร ฉทนิฏฺฐิกา,ปาสาเท ปริวตฺเตตฺวา ปหรนฺโต นคาทิสุ;

(Cơn gió) cuốn lấy ngói lợp nhà làm chúng xoay tròn trên không, lật đổ các cung điện, và đập vào núi non, v.v.

๒๓๒.

232.

ขนนฺโต ปถวึ ปํสุํ คเหตฺวามฺพรมณฺฑเล,พนฺธนฺโตว ปรํ ภุมึ ภินฺทนฺโต ตุงฺคปพฺพเต;

(Cơn gió) đào xới mặt đất, cuốn bụi đất lên bầu trời, như thể che kín cả không gian, và làm vỡ tan những ngọn núi cao.

๒๓๓.

233.

ภยานเกน สทฺเทน อุปคมฺม มหามุนึ,จาเลตุํ เนว โส สกฺขิ อํสุมตฺตมฺปิ จีวเร;

Với âm thanh kinh hoàng, cơn gió ấy tiến đến gần bậc Đại Mâu-ni, nhưng không thể làm lay động dù chỉ một sợi chỉ trên y của Ngài.

๒๓๔.

234.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,ปฐเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của bậc Chánh Đẳng Giác vinh quang. Trong trận chiến đầu tiên với Ma vương, Ma vương đã bị thất bại.

๒๓๕.

235.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy, hãy luôn luôn đảnh lễ và cúng dường Ngài, vì Ngài luôn là nơi nương tựa của các vị.

อิติ ปฐโม วิชโย.

Đây là chiến thắng đầu tiên.

๒๓๖.

236.

ทิสฺวา นมุจิ ธีรสฺส มาลุเตนานุปทฺทวํ,ทุกฺขี จ ทุมฺมโน อาสิ โกเธนาตุรมานโส;

Thấy bậc Kiên Định không bị cơn gió làm tổn hại, Namuci (Ma vương) trở nên đau khổ và buồn bã, tâm trí bị sân hận giày vò.

๒๓๗.

237.

โหตุ ทานิ มโหเฆน ปวาเหมิ อิมํ ยตึ,มาเปตฺวาน มหาเมฆํ โสจนาย อลํ มม;

“Thôi được rồi, bây giờ ta sẽ dùng một trận lụt lớn để cuốn trôi vị tu sĩ này. Ta sẽ tạo ra một đám mây khổng lồ. Đủ rồi, không nên sầu muộn nữa!”

๒๓๘.

238.

อิติ จินฺติย โส มาโร มหาเมฆมมาปยิ,ทิสาสุมฺปิหิตา สพฺพา อนฺธกาโร อวตฺถริ;

Nghĩ như vậy, Ma vương ấy đã tạo ra một đám mây lớn, tất cả các phương đều bị che lấp, bóng tối bao trùm;

๒๓๙.

239.

อุปรูปริ คุณา หุตฺวา สหสฺสานิ สตานิ’ปิ,ธาราธรา มหาธารา วตฺตยึสุ สมนฺตโต;

Trở nên gấp bội nhiều lần, đến cả trăm ngàn lần, những đám mây mang mưa đã trút xuống những dòng nước lớn khắp mọi nơi;

๒๔๐.

240.

โสทามินีสหสฺเสหิ วินทฺธํว นภํ อหู,ตตฺถ ตตฺถ ทิสาภาเค อินฺทจาปา อวตฺตถ;

Bầu trời như được dệt bằng hàng ngàn tia chớp, ở khắp các phương trời, cầu vồng hiện ra;

๒๔๑.

241.

มหารชตรชฺชูหิ สิพฺพิตาว นภาวนี,ธราธโรรุธาราหิ นิรนฺตรปวตฺติหิ;

Bầu trời như được khâu lại bằng những sợi dây bạc lớn, bởi những dòng nước lớn từ mây mưa tuôn chảy không ngừng;

๒๔๒.

242.

ตตฺถ ตตฺถ ปตนฺตานิ โฆราสนิสตา อหุํ,มหาภีม นโภ เภริสฺสนา อาสุํ ตหึ ตหึ;

Ở nơi này nơi kia, hàng trăm tiếng sét kinh hoàng giáng xuống, bầu trời trở nên vô cùng đáng sợ, khắp nơi vang lên những âm thanh khủng khiếp;

๒๔๓.

243.

อุทฺธรนฺโต มหาเสเล มโหโฆ จ ตทุพฺภเว,เกลาส สิขราการ เอเณปุญฺเช สมุพฺพหํ;

Trận đại hồng thủy phát sinh từ đó đã nhổ bật những ngọn núi lớn, cuốn theo những khối bọt nước có hình dạng như đỉnh núi Kelāsa;

๒๔๔.

244.

มหาถูปปฺปมาณาทิ มหาพุพฺพุลมุพฺพหํ,คมฺภีโร ปุถุโล จณฺโฑ อุปคมฺม ชินนฺติกํ;

Cuốn theo những bong bóng lớn có kích thước như những bảo tháp vĩ đại, (trận lụt) sâu, rộng, và dữ dội tiến đến gần đấng Chiến Thắng;

๒๔๕.

245.

สรีเร โลมมตฺตมฺปิ เตเมตุมสมตฺถโก,คโต มโหโฆ พุทฺธสฺส’โภ’นุภาวมหนฺตตา;

Trận đại hồng thủy ấy đã không thể làm ướt dù chỉ một sợi lông trên thân của Ngài, do bởi sự vĩ đại về oai lực của đức Phật;

๒๔๖.

246.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,ทุติเย มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสี ปราชโย;

Khi ấy là sự chiến thắng của đức Chánh Đẳng Giác, đấng vinh quang; trong trận chiến thứ hai với Ma vương, Ma vương đã bị thất bại;

๒๔๗.

247.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นร สารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy nghĩ rằng: ‘Ngài là đấng có oai lực vĩ đại như vậy,’ bậc Điều Ngự Trượng Phu, hãy luôn đảnh lễ, hãy cúng dường, vì Ngài quả thật là nơi nương tựa của các vị mãi mãi;

ทุติโย วิชโย.

Chiến thắng thứ hai.

๒๔๘.

248.

ตโต มาโร อสกฺโกนฺโต วสฺโสเฆน อุปทฺทวํ,กาตุํ ตสฺส อุสูยาทิ โกปากุลมโน ตทา;

Bấy giờ, Ma vương không thể dùng trận mưa lũ để gây tai họa cho Ngài, tâm trí hắn trở nên rối loạn vì ganh tỵ và tức giận;

๒๔๙.

249.

ภวตชฺช กิเมเตน มารเณ ตสฺส กึ ครุ,อิทานงฺคารวุฏฺฐีหิ ฌาเปมิ สหสา อิมํ;

‘Hôm nay hãy cứ như vậy, việc này có ích gì? Giết hắn có gì khó đâu? Bây giờ ta sẽ dùng trận mưa than hồng để thiêu rụi kẻ này ngay lập tức;’

๒๕๐.

250.

อิติ จินฺติย โส มาโร มาเปตฺวางฺคาร วุฏฺฐิโย,เปเสสิ นภสา ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส อุปนฺติกํ;

Nghĩ như vậy, Ma vương ấy đã tạo ra những trận mưa than hồng, rồi từ trên không trung gửi đến gần đức Chánh Đẳng Giác;

๒๕๑.

251.

มหาปพฺพตสงฺกาส ชลิตงฺคาร ราสโย,ธาวึสุ นหสา ตตฺถ อจฺจิมนฺโต มหพฺภยา;

Những đống than hồng rực cháy, to như những ngọn núi lớn, bốc lửa và vô cùng đáng sợ, đã lao đi trên bầu trời;

๒๕๒.

252.

จิจฺจิฏายน สทฺเทหิ ปูรยนฺโต ทิสนฺตรํ,ธูปายนฺโต ผุลิงฺเคหิ มารสฺสาปิ ภยาวหา;

Làm vang dội các phương trời bằng những tiếng nổ lách tách, bốc khói với những tia lửa, chúng mang lại sự sợ hãi ngay cả cho chính Ma vương;

๒๕๓.

253.

อุชฺชาเลนฺตา มหารุกฺเข ปพฺพเต’ปิ จ สมฺมุเข,นรโกทรุคฺคตา อคฺคี ราสีวาติ ภยาวหา;

Thiêu rụi những cây lớn và cả những ngọn núi ở phía trước, chúng đáng sợ như những đống lửa trồi lên từ lòng địa ngục;

๒๕๔.

254.

อุปคนฺตฺวา มุหุตฺเตน นิสินฺนํ มุนิปุงฺควํ,มธุมตฺตาลิฌงฺการ นาทากุลทิสามุขา;

Trong khoảnh khắc, khi đến gần bậc Tối Thắng trong các Bậc Trí Tuệ đang ngồi, (những hòn than) đã (biến thành hoa) làm cho các phương trời vang dội tiếng vo ve của bầy ong say mật;

๒๕๕.

255.

ปาเตนฺติ สตตามนฺท มกรนฺทช พินฺทโว,มาลาวตํสกา หุตฺวา ปาทมุเล ปตึสุ ตา;

Nhỏ xuống những giọt mật hoa dồi dào không ngớt, chúng trở thành những tràng hoa và đồ trang sức rồi rơi xuống dưới chân Ngài;

๒๕๖.

256.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,ตติเย มาร ยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy là sự chiến thắng của đức Chánh Đẳng Giác, đấng vinh quang; trong trận chiến thứ ba với Ma vương, Ma vương đã bị thất bại;

๒๕๗.

257.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy nghĩ rằng: ‘Ngài là đấng có oai lực vĩ đại như vậy,’ bậc Điều Ngự Trượng Phu, hãy luôn đảnh lễ, hãy cúng dường, vì Ngài quả thật là nơi nương tựa của các vị mãi mãi;

ตติโย วิชโย.

Chiến thắng thứ ba.

๒๕๘.

258.

เตนานุปทฺทุตํ พุทฺธํ ปสฺสิตฺวาน ปชาปติ,ทุกฺขิโต ทุมฺมโน หุตฺวา เอวํ จินฺเตสิ ทุมฺมติ;

Thấy đức Phật không bị tổn hại bởi việc ấy, Ma vương (Pajāpati) trở nên đau khổ, chán nản, kẻ ác tâm ấy đã suy nghĩ như vầy;

๒๕๙.

259.

ปาสาณวสฺสํ มาเปตฺวา จุณฺเณตฺวา ปนิมํ ยตึ,วิทฺธํเสมีติ จินฺเตตฺวา มาเปสูปลวสฺสกํ;

‘Ta sẽ tạo ra một trận mưa đá, nghiền nát vị tu sĩ này,’ nghĩ rằng ‘ta sẽ hủy diệt hắn,’ hắn đã tạo ra một trận mưa đá tảng;

๒๖๐.

260.

ตสฺมึ วสฺเส’ติ พีภจฺฉา ธูมายนฺตา สโชติกา,ชลิตงฺคารสงฺกาสา ปาสาณุจฺจาวจา พหู;

Trong trận mưa ấy, có nhiều tảng đá lớn nhỏ, trông rất ghê rợn, bốc khói và rực lửa, giống như những hòn than đang cháy;

๒๖๑.

261.

กรานญฺโญญฺญสงฺฆฏฺฏา มหนฺตํ เภรวํ รวํ,ทุทฺทินํ ธูมชาลาหิ กุรุมานา สมนฺตโต;

Chúng va vào nhau tạo ra tiếng động lớn và khủng khiếp, làm cho khắp nơi trở nên u ám bởi những màng khói;

๒๖๒.

262.

สตฺถูปคนฺตฺวาภิมุขํ สนฺตมาลาคุลา วิย,ปตึสุ สิริปาเท เต อมนฺทาโมทวาหิโน;

Khi đến trước mặt bậc Đạo Sư, chúng đã trở thành như những quả cầu hoa xinh đẹp, mang theo hương thơm ngào ngạt, rồi rơi xuống dưới đôi chân vinh quang của Ngài;

๒๖๓.

263.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,จตุตฺเถ มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy là sự chiến thắng của đức Chánh Đẳng Giác, đấng vinh quang; trong trận chiến thứ tư với Ma vương, Ma vương đã bị thất bại;

๒๖๔.

264.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy nghĩ rằng: ‘Ngài là đấng có oai lực vĩ đại như vậy,’ bậc Điều Ngự Trượng Phu, hãy luôn đảnh lễ, hãy cúng dường, vì Ngài quả thật là nơi nương tựa của các vị mãi mãi;

จตุตฺโถ วิชโย.

Chiến thắng thứ tư.

๒๖๕.

265.

ทิสฺวานตฺตมโน มาโร ทิตฺโต โกธคฺคินา ตทา,มาเปตฺวา’ยุธวสฺสํ โส เปเสสิ ตทุปนฺติกํ;

Bấy giờ, Ma vương thấy vậy, lòng không hoan hỷ, bừng cháy với ngọn lửa sân hận, liền hóa hiện ra một trận mưa vũ khí và gửi đến gần Ngài;

๒๖๖.

266.

เนตฺตึสจฺฉูริกา สตฺติ เหณฺฑิวาล คทาทโย,ติณฺคธารา ปชฺชลิตา อจิรชฺชุติ สนฺนิภา;

Nào là trường kiếm, đoản đao, ngọn giáo, đinh ba, cây chùy, v.v... tất cả đều sắc bén, rực lửa, trông như tia chớp lóe lên;

๒๖๗.

267.

ยถา ปุปฺโผปหาโรปคนฺตฺวาน คคนงฺคนา,เอวํ สมฺพุทฺธปาเทสุ ปตึสุ ปริวตฺติตา;

Giống như những đóa hoa cúng dường từ không trung rơi xuống, chúng sau khi được chuyển hóa, đã rơi xuống dưới chân của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác;

๒๖๘.

268.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,ปญฺจเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác quang vinh, và là sự thất bại của Ma vương trong trận chiến thứ năm;

๒๖๙.

269.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng: 'Bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy', và hãy luôn luôn đảnh lễ, cúng dường Ngài, vì Ngài luôn là nơi nương tựa của các vị;

ปญฺจโม วิชโย.

Chiến thắng thứ năm.

๒๗๐.

270.

ตํ ทิสฺวา ปาปิมา กุทฺโธ ยํ ยํ ตสฺส กโรม’หํ,ตํ ตํ’ทานี น สกฺโกติ กิญฺจิ กากุมุ’ปกฺกมํ;

Ác ma thấy vậy, tức giận (nghĩ rằng): 'Bất cứ điều gì ta làm với ông ta, giờ đây đều không thể gây ra bất cứ tổn hại nào;'

๒๗๑.

271.

มาเปสิ กุกฺกุลํ วสฺสํ มารมีต’ธุนา มุนึ,โส’คา’กาสา สมฺปทิตฺโต ธูมายนฺโตว ปชฺชลํ;

(Nghĩ rằng) 'Bây giờ ta sẽ giết vị ẩn sĩ này', hắn đã hóa hiện ra một trận mưa tro nóng. Trận mưa ấy từ trên trời rơi xuống, bốc khói và rực cháy;

๒๗๒.

272.

ชินสฺสาภิมุขํ คนฺตฺวา กุกฺกุโล ปริวตฺติย,จนฺทนสฺส สิตพฺภสฺส ธูลี หุตฺวาน ปคฺฆริ;

Khi đến trước mặt bậc Chiến Thắng, tro nóng ấy được chuyển hóa, trở thành bụi bột của gỗ chiên đàn và mây trắng rồi rơi xuống;

๒๗๓.

273.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,ฉฏฺเฐ นมุจิ ยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสี ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác quang vinh, và là sự thất bại của Ma vương trong trận chiến thứ sáu với Namuci;

๒๗๔.

274.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng: 'Bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy', và hãy luôn luôn đảnh lễ, cúng dường Ngài, vì Ngài luôn là nơi nương tựa của các vị;

ฉฏฺโฐ วิชโย.

Chiến thắng thứ sáu.

๒๗๕.

275.

ตโต ทิสฺวาน ตํ กณฺโห กณฺหเสนา ปุรกฺขโต,สงฺกุทฺโธ เปสยิ ตตฺถ วสฺสํ โส สิกตามยํ;

Sau đó, Kẻ Hắc Ám (Ma vương) cùng với đạo quân đen tối của mình, thấy vậy liền vô cùng tức giận, và gửi đến đó một trận mưa cát;

๒๗๖.

276.

ขทีรงฺคาร สงฺกาสา วาลุกา คคนาคตา,ภสฺสนฺตา ชินปาทนฺเต วาสจุณฺณตฺตมาคตา;

Những hạt cát từ trên trời rơi xuống, trông như than hồng của cây keo, khi rơi xuống gần chân của bậc Chiến Thắng đã trở thành bột hương thơm;

๒๗๗.

277.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,สตฺตเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác quang vinh, và là sự thất bại của Ma vương trong trận chiến thứ bảy;

๒๗๘.

278.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นร สารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng: 'Bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy', và hãy luôn luôn đảnh lễ, cúng dường Ngài, vì Ngài luôn là nơi nương tựa của các vị;

สตฺตโม วิชโย.

Chiến thắng thứ bảy.

๒๗๙.

279.

ตมฺปิ ทิสฺวา อสชฺชนฺโต อหิรี โกปเกตุโก,มาเปตฺวา ปลิปนฺทานิ ตตฺถ โอสีทยามิ ตํ;

Thấy vậy, kẻ không biết hổ thẹn, lấy sân hận làm ngọn cờ, vẫn không từ bỏ, (nghĩ rằng): 'Ta sẽ hóa hiện ra bùn lầy để nhấn chìm ông ta ở đó;'

๒๘๐.

280.

อิติ จินฺติย มาเปตฺวา เปเสสิ ปลิปํ ฆนํ,ธูปายนฺโต ปชฺชลนฺโต คนฺตฺวา โส นภสา ลหุํ;

Nghĩ như vậy, hắn hóa hiện và gửi đến một trận mưa bùn đặc, bốc khói và rực cháy, nhanh chóng bay qua bầu trời;

๒๘๑.

281.

สมฺพุทฺธสิริปาทมฺหิ สมฺปตฺโต นิพฺพุโต ตโต,นานาสุคนฺธสมฺภุต คนฺธกทฺทมตํ คโต;

Khi đến nơi bàn chân quang vinh của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, nó liền tắt ngấm, và trở thành bùn thơm được làm từ nhiều loại hương liệu;

๒๘๒.

282.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,อฏฺฐเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác quang vinh, và là sự thất bại của Ma vương trong trận chiến thứ tám;

๒๘๓.

283.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng: 'Bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy', và hãy luôn luôn đảnh lễ, cúng dường Ngài, vì Ngài luôn là nơi nương tựa của các vị;

๒๘๔.

284.

โอโลเกนฺโต ตโต มาโร มารารึ สิริยุชฺชลํ,ทิสฺวา จิตฺตมฺปสาเทตุมสกฺโกนฺโต’ติ โกปวา;

Bấy giờ, Ma vương nhìn kẻ thù của mình (Đức Phật) đang tỏa sáng rực rỡ, thấy vậy mà tâm không thể hoan hỷ, liền nổi giận;

๒๘๕.

285.

อชฺเชตมนฺธการสฺมึ ปกฺขิปิตฺวา ปโมหิตุํ,มยฺหํ ภาโรติ จินฺเตตฺวา มาเปสิ ติมิรํ ฆนํ;

Nghĩ rằng: 'Nhiệm vụ của ta là ném ông ta vào trong bóng tối dày đặc này để làm cho ông ta mê muội', hắn liền hóa hiện ra một màn đêm u tối;

๒๘๖.

286.

โลกนฺตเรสุ สมฺภุต ติมิโส’ว ภยาวโห,คนฺตฺวาน คคนา โส หิ ปตฺวาน มุนิสนฺติกํ;

Màn đêm đáng sợ ấy, giống như bóng tối sinh ra ở các thế giới cách biệt, từ trên trời bay đến, và quả thật đã đến gần bên vị ẩn sĩ;

๒๘๗.

287.

ยถา ติมิรมายาติ วินาสํ สุริยุคฺคเต,เอวมาสิ ชินคฺคมฺหิ อนฺธกาโร ตถาวิโธ;

Giống như bóng tối bị tiêu tan khi mặt trời mọc, màn đêm ấy cũng như vậy (biến mất) trước mặt bậc Chiến Thắng;

๒๘๘.

288.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,นวเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác quang vinh, và là sự thất bại của Ma vương trong trận chiến thứ chín;

๒๘๙.

289.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng: 'Bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy', và hãy luôn luôn đảnh lễ, cúng dường Ngài, vì Ngài luôn là nơi nương tựa của các vị;

นวโม วิชโย.

Chiến thắng thứ chín.

๒๙๐.

290.

เอวํ นวหิ วุฏฺฐิหิ กตฺวา มาโร มหา ภวํ,น ตสฺโสปทฺทวํ ทิสฺวา ทิตฺตโกปานลากุโล;

Như vậy, sau khi tạo ra sự kinh hoàng tột độ bằng chín trận mưa, Ma vương thấy không thể gây ra tai họa nào cho Ngài, liền bị khuấy động bởi ngọn lửa sân hận bừng cháy;

๒๙๑.

291.

คเหตฺวาน ตโต ขิปฺปํ ฐปิตํ อตฺตคุตฺติยา,จกฺกายุธํ มหาเตชํ กุปิโต ขิปิ เวคสา;

Khi ấy, Ma vương nổi giận, nhanh chóng lấy bánh xe báu có uy lực lớn, vốn được cất giữ để tự vệ, rồi dùng hết sức ném đi.

๒๙๒.

292.

ธาราธรํ ตมุคฺคยฺห กุทฺโธ ปหรเต ยที,กลีรํว อสชฺชนฺโต วิขณฺเฑติ ปชาปติ;

Nếu Ma vương nổi giận, nhấc ngọn núi lên mà đập, thì có thể đập tan cả vị trời Tạo Hóa (Pajāpati) không chút trở ngại, giống như bẻ một măng tre.

๒๙๓.

293.

ตเถว โส มหึ กุทฺโธ มาโร ขิปติ เวควา,น ภวนฺโตสธา ปาณา วิสุสฺสนฺติ สราทโย;

Cũng vậy, nếu Ma vương đầy uy lực ấy nổi giận mà ném cả quả đất, thì các loài hữu tình và thảo mộc sẽ không còn tồn tại, các hồ nước v.v... cũng sẽ khô cạn.

๒๙๔.

294.

ตเถว กุปิโต เตน ขิปเต โส มหมฺพุธึ,วิลยํ ชลชา ยนฺติ สุสฺสเต โส มหณฺณโว;

Cũng vậy, nếu Ma vương nổi giận mà ném cả đại dương, thì các loài thủy tộc sẽ bị tiêu diệt, và biển lớn ấy cũng sẽ khô cạn.

๒๙๕.

295.

เอวํ มหานุภาโว โส คจฺฉนฺโต ชลมฺพเร,ปตฺวาน ปติโต นาถํ หุตฺวาน ปุปฺผจุมฺพฏํ;

Bánh xe báu có đại oai lực như vậy, sau khi bay đi trong hư không, khi đến gần bậc Đạo Sư, liền hóa thành một vòng hoa rồi rơi xuống.

๒๙๖.

296.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,ทสเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy, đó là sự chiến thắng của đức Chánh Đẳng Giác quang vinh. Trong trận chiến thứ mười với Ma vương, Ma vương đã bị thất bại.

๒๙๗.

297.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy, và hãy thường xuyên đảnh lễ, cúng dường, vì Ngài quả thật là nơi nương tựa của các vị mãi mãi.

ทสโม วิชโย.

Chiến thắng thứ mười.

๒๙๘.

298.

อิติ โกปคฺคินา ทิตฺตมนํ มารํ ตทา ชิโน,กรุณาชลเสเกน นิพฺพาเปนฺโต นิสีทิ โส;

Như vậy, khi ấy, bậc Chiến Thắng vẫn an tọa, dùng nước từ bi dập tắt Ma vương, người có tâm trí đang bừng cháy với ngọn lửa sân hận.

๒๙๙.

299.

เอวํ กตฺวาปิ โส กุทฺโธ อลทฺธวิชโย ตทา,อามนฺเตสิ สกํ เสนํ ปลยานลเภรวํ;

Dù đã làm như vậy, Ma vương khi ấy vẫn nổi giận vì không giành được chiến thắng, liền gọi đội quân của mình, vốn đáng sợ như ngọn lửa ngày tận thế.

๓๐๐.

300.

เอถาสุ วต’เร มยฺหํ อสฺสวา มารกิงฺกรา,นานาเวสธรา โหถ ธาเรถ วิวิธายุเธ;

Hỡi các thuộc hạ của Ma vương, những kẻ vâng lời của ta, hãy mau đến đây! Hãy mang nhiều hình dạng khác nhau, hãy cầm lấy các loại vũ khí đa dạng!

๓๐๑.

301.

สทฺเทเหตํ ปลาเปถ ยาถ คณฺหถ พนฺธถ,ปาเท คเหตฺวา ขิปถ จกฺกวาฬนฺตรํ อิโต;

Hãy la hét, dọa nạt hắn! Hãy đi, bắt lấy, trói lại! Hãy nắm chân hắn mà ném ra ngoài dãy núi Chuyển Luân!

๓๐๒.

302.

อถคา สห วาจาหิ ภึสา สา มารวาหินี,ตุรงฺค วฺยคฺฆ มาตงฺค สีหาทิรูป ภึสนา;

Khi Ma vương vừa dứt lời, đội quân đáng sợ của hắn liền xuất hiện, với những hình thù ghê rợn như ngựa, cọp, voi, sư tử, v.v...

๓๐๓.

303.

สา มารสฺสุภโต ปสฺเส จตุวีสติโยชเน,ฐิตา ปจฺฉิมภาคมฺหี จกฺกวาฬสิลาวธึ;

Đội quân ấy dàn ra hai bên Ma vương, rộng hai mươi bốn do tuần, và ở phía sau thì kéo dài đến tận vách núi Chuyển Luân.

๓๐๔.

304.

พหลตฺเตน สา อาสิ สมฺปุณฺณ นวโยชนา,ยกฺข เปต ปิสาจาทิ เวเสหิ ภยวาหินี;

Bề dày của đội quân ấy là trọn vẹn chín do tuần, một đội quân đáng sợ với hình dạng của các loài dạ xoa, ngạ quỷ, tỳ-xá-già, v.v...

๓๐๕.

305.

สํวฏฺฏ วาตสมฺปาต ขุภีตมฺพุธิโน วิย,อุลฺโลล ภิมโฆโส ตุ คโต พฺรหฺมปุราวธึ;

Tiếng gầm thét đáng sợ của đội quân ấy, giống như đại dương bị khuấy động bởi cơn gió của thời kiếp hoại, vang lên đến tận cõi trời Phạm Thiên.

๓๐๖.

306.

ทนฺต สงฺฆฏฺฏ สญฺชาต ชาลามาลา สมากุลา,เตสํคารา’ว ทิตฺตาสุํ โกธุมฺมีลิต โลจนา

Lửa tóe ra từ những chiếc răng nghiến vào nhau tạo thành những tràng lửa, mắt chúng mở to vì giận dữ, rực sáng như những hòn than hồng.

๓๐๗.

307.

วหนฺติ ธูมกฺขนฺธานิ มุขโกฏร โกฏิหี,นีหฏา นีหฏา ชิวฺหา สุภีโมรคตํ คตา;

Từ hàng vạn hốc miệng, những khối khói tuôn ra; những chiếc lưỡi thè ra liên tục trông như những con rắn cực kỳ đáng sợ.

๓๐๘.

308.

อุทฺธริตฺวาน ตาลาทิ กริตฺวาน สราสเน,ภุชงฺเค จ คุเณ เกจิ คาฬฺหมากฑฺฒยนฺติ จ;

Một số ma quân nhổ những cây thốt nốt v.v... lên làm cung, dùng rắn làm dây, rồi kéo căng ra.

๓๐๙.

309.

ปุณฺฑรีกจฺฉ สีหาที ขิปนฺตาภิมุเข ตทา,ธาวนฺเตเก สมุคฺคยฺห ปุรโต ทิตฺตปพฺพเต;

Khi ấy, chúng ném cọp, sư tử, v.v... về phía trước. Một số khác thì nhấc những ngọn núi đang bốc cháy lên rồi xông tới.

๓๑๐.

310.

ภยานกาติ เนกานิ สีสาเนก กเลพเร,มาปยิตฺวาน ปุรโต ธาวนฺติ เกจิ กิงฺกรา;

Một số thuộc hạ của Ma vương hóa hiện ra phía trước những hình thù cực kỳ đáng sợ, với nhiều đầu và nhiều thân, rồi xông tới.

๓๑๑.

311.

สีเสน สีหสงฺกาสา คตฺเตน มนุโชปมา,พุทฺธสฺสาภิมุขํ เกจิ ธาวนฺติ มาร กิงฺกรา;

Một số thuộc hạ của Ma vương có đầu giống sư tử, thân giống người, xông về phía đức Phật.

๓๑๒.

312.

กณฺฐีรวาการเทหา มุเขน ขลุ รกฺขสา,หุตฺวาน อภิธาวนฺติ เกจิมารสฺส กิงฺกรา;

Một số thuộc hạ của Ma vương có thân hình sư tử nhưng mặt lại là của loài quỷ la-sát, hóa hiện như vậy rồi xông tới.

๓๑๓.

313.

ทณฺฑมานวกา สีสภาเคนา’ติภยาวหา,คตฺเตน รกฺขสา หุตฺวา เกจิ ธาวนฺติ กิงกรา;

Một số thuộc hạ khác, thân là loài la-sát, phần đầu lại cực kỳ đáng sợ như của loài quỷ cầm gậy, xông tới.

๓๑๔.

314.

ทีปจฺเฉภ ตุรงฺคานํ วฺยคฺฆ ขคฺควิสาณินํ,วราห มหิสาทีนํ กณฺณปาวุร โภคินํ;

Một số thuộc hạ của Ma vương hóa hiện đầu của báo, voi, ngựa, cọp, tê giác, heo rừng, trâu, v.v... và của loài rắn có mang tai;

๓๑๕.

315.

สีสาการ มหาสีเส ตพฺพิรุทฺเธ กเลพเร,มาเปตฺวา อภิธาวนฺติ เกจิ มารสฺส กิงฺกรา;

...những cái đầu to lớn ấy lại gắn trên những thân mình trái ngược, rồi chúng xông tới.

๓๑๖.

316.

อากฑฺเฒนฺตา กโปลานํ กรสาขาหิ สมฺมุเข,ทสฺสยนฺตา มหาทาฐํ เกเจนฺติ มารกิงฺกรา;

Một số thuộc hạ của Ma vương dùng ngón tay kéo má ra trước mặt, để lộ những chiếc nanh lớn.

๓๑๗.

317.

ติขิณคฺคนขา เกจิ ผาลยนฺตา สโกทเร,อนฺเต คเล ปิลนฺธิตฺวา ธาวนฺติ กิงฺกราปเร;

Những thuộc hạ khác có móng tay sắc nhọn, tự rạch bụng mình, rồi quàng ruột lên cổ mà chạy tới.

๓๑๘.

318.

คิลนฺตา เกจิ ผณิโน อุคฺคิรนฺตา ตเถว จ,สีส กนฺธร กณฺณนฺต พาหุ องฺคุลิ อาทิสุ;

Một số ma quân nuốt những con rắn rồi lại nôn chúng ra từ đầu, cổ, tai, cánh tay, ngón tay, v.v...

๓๑๙.

319.

สกเลสุ สรีเรสุ วิสธูมคฺคิ สงฺกุเล,ธาเรนฺตา’สิวิเส เกจิ ธาวนฺตฺยคฺเค ภยาวหา;

...toàn thân chúng đầy khói độc và lửa, mang theo nọc độc chết người, trông rất đáng sợ, xông ra phía trước.

๓๒๐.

320.

ปทิตฺตาโยคุเล คยฺห ขิปนฺเตเก อเนกธา,ทิตฺตปพฺพตมุทฺธจฺจ เกจิ อคฺคิกปาลเก,ขิปนฺนา อภิธาวนฺติ ทฏฺโฐฏฺฐา ภีมโลจนา;

Một số (quân ma) nắm những quả cầu sắt rực cháy ném đi nhiều cách, một số khác ném những đỉnh núi rực lửa và những bát lửa; chúng vừa ném vừa xông tới, cắn môi, mắt trông hung tợn.

๓๒๑.

321.

ลาลยนฺตา สกา ชิวฺหา ขนฺเธ กตฺวาน มุคฺคเร,มตฺตภุชงฺค เวเสน ธาวนฺติ อปเร ภฏา;

Những binh lính khác, vai vác chùy, lưỡi thè ra, chạy tới với dáng vẻ của loài rắn độc đang say.

๓๒๒.

322.

ปิพนฺตา โลหิตาเนเก ขาทนฺตา ปิสิเต ปเร,ปิสาจาว’จรุํ เกจิ มุนิราชสฺส อคฺคโต;

Nhiều kẻ uống máu, những kẻ khác ăn thịt; một số đi lại như loài quỷ ăn thịt ở phía trước bậc Thánh Vương.

๓๒๓.

323.

อุลฺลงฺฆนฺตา จ เสเลนฺตา ธาวนฺตา ชลิตายุธา,ภิมเวสธรา ยกฺขา เกเจนฺติ ภกุฏีมุขา;

Một số dạ-xoa mang hình dạngน่า sợ, mặt mày cau có, vừa nhảy lên vừa rung chuyển, chạy tới với vũ khí rực lửa.

๓๒๔.

324.

ปณุณฺณ สรวสฺเสหิ กุนฺตโตมร วุฏฺฐิหิ,เภณฺฑิวาลา’สิจกฺเกหิ นิพฺภราสิ ทิคนฺตรํ;

Khắp không gian tràn ngập những trận mưa tên, mưa giáo và lao, cùng với đinh ba, gươm và bánh xe (sắc bén).

๓๒๕.

325.

ยํ ทิฏฺฐ สุต มตฺเตน มรณํ จิตฺต วิพฺภมํ,ยาติ โลโก กถํ โก ตํ นิสฺเสสํ ภาสเต นโร;

Chỉ bằng việc thấy hay nghe (cảnh tượng ấy), chúng sanh đã phải gánh chịu cái chết hoặc sự rối loạn tâm trí, thì làm sao có người nào có thể mô tả lại cho hết được?

๓๒๖.

326.

เนกทนฺตสหสฺเสหิ นิกฺขนฺตคฺคิสิขายุตํ,ทานนิชฺฌรสมฺปาตํ ภีมคชฺชนคชฺชิตํ;

(Voi Girimekhala) có hàng ngàn ngà, từ đó phun ra những ngọn lửa, dòng mủ voi chảy xuống như suối, và tiếng rống gầm vangน่า sợ.

๓๒๗.

327.

เนกสต กรคฺเคหิ ธตาโยลคุฬาทิกํ,สนฺนทฺธํ กวจาทีหิ คิรึจ คิริเมขลํ;

(Và voi Girimekhala, to lớn như một ngọn núi), với hàng trăm vòi, mỗi vòi nắm giữ những quả cầu sắt và các vũ khí khác, được trang bị áo giáp và các thứ tương tự.

๓๒๘.

328.

อารูฬฺโห ปาปิมา ตตฺถ อุสฺสาเปตฺวา ชยทฺธชํ,วิสาลาวตฺต ทาฐคฺโค จิปิฏคฺค ภคฺค นาสิโก;

Ác ma cưỡi trên voi ấy, sau khi dựng lên lá cờ chiến thắng. (Hắn) có răng nanh to và cong, mũi tẹt và gãy.

๓๒๙.

329.

ทฏฺโฐฏฺฐ ภีมวทโน ภกุฏี วลิ ลลาฏโก,โกธานเลหิ สนฺทิทฺธ มหกฺโข ตมฺพทาฐีโก;

(Hắn) cắn môi, mặt màyน่า sợ, trán nhăn vì cau mày, bừng cháy với ngọn lửa sân hận, mắt to, răng nanh màu đồng.

๓๓๐.

330.

นีลปพฺพต สงฺกาส วิสมงฺโค มโหทโร,โคนโสรค สปฺปาทิ องฺคีกต สุภึสโน;

Trông giống như một ngọn núi xanh, thân thể dị dạng, bụng to, với các loài bò, rắn, v.v., biến thành các bộ phận cơ thể trông rấtน่า sợ.

๓๓๑.

331.

สหสฺสพาหุํ มาเปตฺวา ฉูริกา ยฏฺฐิ สตฺติ จ,โกทณฺฑจณฺฑพาเณ จ จกฺก กุนฺตคทาทิ จ;

Sau khi hóa ra một ngàn cánh tay, (hắn cầm) dao găm, gậy, giáo, cung và những mũi tên dữ dội, bánh xe, lao, chùy, và các vũ khí khác.

๓๓๒.

332.

สงฺกุ เวตาลิกา ผรสุ ปาสมุคฺคร องฺกุเส,คเหตฺวา กณยญฺจาถ ติสูล วชิรายุเธ;

Sau khi nắm lấy cọc nhọn, vetālikā, búa, thòng lọng, chùy, móc câu, lao, đinh ba và vũ khí kim cang;

๓๓๓.

333.

ปริวตฺเตสิ อากาเส เตสมญฺโญญฺญ ฆฏฺฏนา,อุคฺคเตหิ ผุลิงฺเคหิ ธาวนฺเตหิ สมนฺตโต;

Hắn xoay tròn (những vũ khí ấy) trên không trung; do sự va chạm của chúng với nhau, những tia lửa tóe ra và lan đi khắp nơi.

๓๓๔.

334.

อคฺคิ จกฺกปรีตํจ กุรุมาโน นิชํ ตนุํ,อาวหนฺโต ภยํ พฺรหฺม สุร สิทฺธาทีนํ ตทา,ส มารเสโน โส มาโร ภควนฺตมุปาคมิ;

Khiến thân mình được bao bọc bởi một bánh xe lửa, lúc đó gieo rắc nỗi kinh hoàng cho các vị Phạm thiên, chư thiên, và các vị tiên nhân, Ma vương ấy cùng với đạo quân ma của mình đã tiến đến gần Đức Thế Tôn.

๓๓๕.

335.

อุทยาวลกูฏมฺหิ ภาสนฺโตว ปภากโร,สุปฺปติฏฺฐิตเมรู’ว ติกูฏาจล มุทฺธนิ;

(Đức Thế Tôn) như mặt trời tỏa sáng trên đỉnh núi Udaya, như núi Meru đứng vững trên đỉnh núi ba ngọn.

๓๓๖.

336.

กตฺวาน ปิฏฺฐิโต โพธึ ภูรุหํ วชิราสเน,นิสินฺโน ภควา’ตีว นิจฺจโล อติโรจติ;

Lấy cây Bồ-đề làm chỗ tựa lưng, Đức Thế Tôn ngự tọa trên tòa kim cang, bất động và tỏa sáng vô cùng rực rỡ.

๓๓๗.

337.

อกมฺโป โส มุนี เอวมคฺเค’กาสิ นิชํ พลํ,สมฺมปฺปธานสํยุตฺโต ทยาเมตฺโต มเหสิโก;

Vị Thánh nhân không lay chuyển ấy, bậc Đại sĩ có lòng từ bi, hợp nhất với Chánh tinh tấn, đã thể hiện năng lực của mình như vậy.

๓๓๘.

338.

จตุพุทฺธภุมิสงฺขาต ชยภุมิมุทิกฺขิย,จตุสฺสงฺคหวตฺถูนํ โยเชตฺวา ทฺวารโกฏฺฐเก;

Sau khi khảo sát mảnh đất chiến thắng, tức là bốn Thánh địa, Ngài đã thiết lập Tứ nhiếp pháp tại các cổng thành.

๓๓๙.

339.

โยเชตฺวาน ถิรํ ตตฺถ สทฺธาทิพลโกฏฺฐเก,สติปฏฺฐานปากาเร อเภชฺชินฺทฺริย โคปุเร;

Ngài đã thiết lập vững chắc Ngũ lực (Tín, Tấn, Niệm, Định, Tuệ) làm các pháo đài, Tứ niệm xứ làm tường thành, và các Căn không thể phá vỡ làm cổng chính.

๓๔๐.

340.

ถิรญาณยุธากิณฺเณ เมตฺตา สนฺนาห วมฺมิโต,อภีต ภารตี ภุริ เภริสงฺข ปุรกฺขโต;

Trang bị đầy đủ vũ khí là trí tuệ vững chắc, mặc áo giáp là tâm từ, lấy lời nói vô úy hùng tráng làm tiếng trống và tù và.

๓๔๑.

341.

จตุรงฺควิริยุตฺตุงฺค มาตงฺคกฺขนฺธสงฺคโต,ปุญฺญสมฺภารภาเรน กมฺปยํ วสุธาตลํ;

Cưỡi trên lưng voi là tinh tấn cao tột gồm bốn chi phần, với sức nặng của các công đức đã tích lũy, Ngài làm rung chuyển mặt đất.

๓๔๒.

342.

จริยตฺตย สงฺขาต’มุสฺสาปิต ชยทฺธโช,เอวํ วิธาย มาราริ มารสงฺคาม มณฺฑลํ;

Dựng lên lá cờ chiến thắng gọi là Tam hạnh, sau khi sắp đặt như vậy, vị địch thủ của Ma vương đã chuẩn bị trận địa để giao chiến với Ma vương.

๓๔๓.

343.

ทานาทโย มหาโยเธ อาหูย สหชาตเก,สุณาถ โภ คิรํ มยฺหํ ภวตชฺช มหา ภโว;

Sau khi triệu tập những người bạn đồng sanh, là các vị đại dũng tướng như Bố thí, v.v., (Ngài nói): 'Này các bạn, hãy nghe lời ta, hôm nay sẽ là một trận chiến lớn.'

๓๔๔.

344.

เอถ ยาถ สมคฺคตฺถ น โอสฺสกฺกถ สุชฺฌถ,วิเชตุํ มารยุทฺธมฺหี น สกฺกา’เสสชนฺตุหิ;

'Hãy đến, hãy tiến lên, hãy đoàn kết, đừng lui bước, hãy chiến đấu! Việc chiến thắng trong trận chiến với Ma vương là điều không thể đối với tất cả chúng sanh (khác).'

๓๔๕.

345.

อชฺช คจฺฉติ นิฏฺฐานํ โส โภ ปารมิตาภฏา,สหุสฺสาหา มมคฺคมฺหิ ทสฺเสถ วีริยํ สกํ;

'Hôm nay, hỡi các chiến sĩ Ba-la-mật, công phu ấy sẽ đi đến chỗ hoàn mãn. Với lòng hăng hái, ở trước mặt ta, hãy thể hiện tinh tấn của các người.'

๓๔๖.

346.

อถ ทานภโฏ อาห อปฺโผฏํ ทิคุณํ ภุชํ,ปสฺสทานิ มหาวีร พลํ เม มารธํสเน;

Bấy giờ, vị chiến sĩ Bố thí vỗ hai tay vào nhau và nói: 'Hỡi bậc Đại hùng, bây giờ hãy xem sức mạnh của tôi trong việc tiêu diệt Ma vương.'

๓๔๗.

347.

ปรมตฺถปารมิ โยธํ ตเถ’ว อุปปารมึ,อุโภ ปสฺเส กริตฺวาน สเสโน ธาวิ ทปฺปวา;

Đặt vị chiến sĩ Thắng nghĩa Ba-la-mật và vị chiến sĩ Cận Ba-la-mật ở hai bên, ông ta (chiến sĩ Bố thí) cùng với quân đội của mình đã kiêu hãnh xông lên.

๓๔๘.

348.

ตเถว สีลนามวฺโห ปารมีภฏ’มุตฺตโม,นิกฺขมฺม สห เสนาย มารเสนมภิทฺทวี;

Cũng vậy, vị chiến sĩ Ba-la-mật tối thượng tên là Giới, cùng với quân đội của mình tiến ra, đã tấn công đạo quân của Ma vương.

๓๔๙.

349.

ตถาเนกฺขมฺมนาโมปิ สนฺนทฺโธ’สภโฏ ภโฏ,มารเสนามิเค หนฺตุํ ธาวิ ทีปี’ว สาหโส;

Cũng vậy, vị chiến sĩ tên là Xuất ly, một dũng sĩ được trang bị vũ khí, đã dũng mãnh xông tới như một con báo để tiêu diệt những con thú là đạo quân của Ma vương.

๓๕๐.

350.

ปญฺญาโยโธ’ปิ คจฺฉนฺโต สาโฏโป ธาวิ ทปฺปวา,มารเมรุมหา อชฺช สเสนุมฺมูลยามิติ;

Vị chiến sĩ Trí Tuệ cũng kiêu hãnh tiến lên, tự đắc xông tới, (nghĩ rằng): ‘Hôm nay ta sẽ nhổ tận gốc rễ ngọn núi Tu Di Ma vương vĩ đại cùng với binh đoàn của nó’;

๓๕๑.

351.

วีริยปารมิตา โยโธ ทฏฺโฐฏฺโฐ ภีมคชฺชโน,โสเสมิ มม เตเชน วทํ’คา มาร สาครํ;

Vị chiến sĩ Tinh Tấn Ba-la-mật, cắn môi, gầm lên kinh khiếp, tiến tới và nói rằng: ‘Ta sẽ làm khô cạn biển Ma vương bằng uy lực của ta’;

๓๕๒.

352.

ขนฺติสจฺจวฺหยา เจว ตโต’ธิฏฺฐานโก ภโฏ,อาสุ ธาวึสุ ปาเตตุํ มารสฺส มกรทฺธชํ;

Sau đó, các vị chiến sĩ tên là Nhẫn Nại và Chân Thật, cùng với vị chiến sĩ Quyết Định, đã nhanh chóng xông tới để hạ lá cờ ma-kê-la của Ma vương;

๓๕๓.

353.

เมตฺตานาโม มหาโยโธ มาโร มยฺหมลนฺติ’คา,อุเปกฺขโก’ปี โส โยโธ มารเสนํ ปทาลิตุํ;

Vị đại dũng sĩ tên là Từ tiến lên (nghĩ rằng): ‘Ma vương chẳng là gì đối với ta’, và cả vị chiến sĩ Xả cũng (tiến lên) để đánh tan đạo quân của Ma vương;

๓๕๔.

354.

เปเสตฺเววํ ชิโน เสนํ’สรีรํ ทฬฺหวิกฺกมํ,นิสิทิ ตสฺส เตเชน นิรุสฺสาหาสิ สา จมู;

Đấng Chiến Thắng sau khi phái đi đạo quân vô hình, dũng mãnh kiên cường như vậy, vẫn an tọa. Do uy lực của Ngài, đạo quân kia đã trở nên nhụt chí;

๓๕๕.

355.

อโห โภ วิมฺหยํ ทานิ สุณาถ มุนิโน มม,เชติ เอโก นิสินฺโนว สมารํ มารวาหินึ;

Này các bạn, bây giờ hãy lắng nghe điều kỳ diệu này của bậc Mâu-ni của tôi: Ngài một mình, trong khi vẫn an tọa, đã chiến thắng đạo quân của Ma vương cùng với chính Ma vương;

๓๕๖.

356.

โกปานเลน สนฺทิตฺตํ ทุฏฺฐ รุฏฺฐํ ปชาปตึ,อทุฏฺโฐ เชติ สมฺพุทฺโธ อานุภาโว หิ ตาทิโส;

Vị chúa tể chúng sanh độc ác, phẫn nộ, bừng cháy với ngọn lửa sân hận, đã bị bậc Chánh Đẳng Giác, đấng không sân hận, chiến thắng. Uy lực của Ngài quả thật là như vậy;

๓๕๗.

357.

ทิตฺตายุเธ ขิปนฺเต’ปิ วิชฺฌนฺเต วสวตฺตินี,นิรายุโธ’ว ตํ เชติ อานุภาโว หิ ตาทิโส;

Dù cho vị chúa tể Tha Hóa Tự Tại đang ném và bắn những vũ khí rực lửa, Ngài, không một tấc sắt trong tay, vẫn chiến thắng hắn. Uy lực của Ngài quả thật là như vậy;

๓๕๘.

358.

สหาโฏปํ สหงการํ มารํ สาฑมฺพรํ ตทา,นิจฺจโล เชติ สมฺพุทฺโธ อานุภาโว หิ ตาทิโส;

Ma vương đầy kiêu hãnh, ngã mạn và phô trương, đã bị bậc Chánh Đẳng Giác, đấng bất động, chiến thắng. Uy lực của Ngài quả thật là như vậy;

๓๕๙.

359.

หตฺถสฺส รถปตฺตีหิ ธาวนฺตํ ตมิโตจิโต,นิสินฺโนว ชิโน เชติ อานุภาโว หิ ตาทิโส;

Kẻ đang xông tới từ khắp nơi với tượng binh, mã binh, xa binh và bộ binh, đã bị Đấng Chiến Thắng, trong khi vẫn an tọa, chiến thắng. Uy lực của Ngài quả thật là như vậy;

๓๖๐.

360.

ภาสนฺตํ เนกธา กณฺณ กโฐร คิรมนฺตกํ,นิสฺสทฺโท เชติ สมฺพุทฺโธ อานุภาโว หิ ตาทิโส;

Kẻ hủy diệt (Ma vương) đang thốt ra nhiều lời lẽ chói tai, khắc nghiệt, đã bị bậc Chánh Đẳng Giác, trong im lặng, chiến thắng. Uy lực của Ngài quả thật là như vậy;

๓๖๑.

361.

มาโรปาคมฺม อฏฺฐาสิ ลงฺฆิตุํ อสมตฺถโก,พุทฺธเตชคฺคิ ปาการํ ทิตฺตมพฺภุคฺคตํ ถิรํ;

Ma vương tiến lại gần rồi đứng lại, không thể vượt qua được bức tường thành vững chắc, cao vút, rực sáng được tạo bởi ngọn lửa uy lực của Đức Phật;

๓๖๒.

362.

ตทาห นมุจิ กุทฺโธ ภุชมุกฺขิปฺป’มีทิสํ,ขิปฺปํ สิทฺธตฺถ เห คจฺฉ สนฺตเกทํ มมาสนํ;

Khi ấy, Namuci (Ma vương) tức giận, giơ tay lên và nói thế này: ‘Này Siddhattha, hãy đi ngay! Chỗ ngồi này là của ta’;

๓๖๓.

363.

โน เจ คจฺฉสิ เต หทยํ ผาเลมิ นขสตฺติหิ,วิจุณฺเณมิ ตุวํ ปาเท คเหตฺวา ปถวีตเล;

‘Nếu ngươi không đi, ta sẽ dùng móng tay sắc như giáo mác xé nát tim ngươi; ta sẽ nắm chân ngươi mà đập nát trên mặt đất’;

๓๖๔.

364.

ปสฺส เม มหตึ เสนํ ปสฺส อายุธสญฺจยํ,เตน ตํ อภิมทฺทามิ ตุวฏํ คจฺฉิทํ มม;

‘Hãy nhìn đạo quân vĩ đại của ta, hãy nhìn kho vũ khí của ta. Ta sẽ dùng chúng để đè bẹp ngươi. Hãy đi ngay! Nơi này là của ta’;

๓๖๕.

365.

อถสฺส วจนํ สุตฺวา ชิโน’ห มธุรงฺคิโร,กทา เต ปูริตา มาร ปลฺลงฺกตฺถาย ปารมี;

Bấy giờ, sau khi nghe những lời của hắn, Đấng Chiến Thắng với giọng nói ngọt ngào đã hỏi: ‘Này Ma vương, ngươi đã viên mãn các pháp ba-la-mật vì mục đích chiếm được bồ đoàn này từ khi nào?’

๓๖๖.

366.

กทา อทาสิ สีสาที ทานํ สีลํ กถํ ตว,ตทตฺถาย กถาเปหิ เก เต ปจฺจกฺขการกา;

‘Ngươi đã bố thí đầu và các thứ khác khi nào? Giới hạnh của ngươi ra sao? Vì mục đích đó, hãy nói đi, ai là người làm chứng cho ngươi?’

๓๖๗.

367.

อถา’ห ผรุโส มาโร เนตํ ครุ มุเน มม,อยํ สา ปริสา สพฺพา ตสฺส ปจฺจกฺขการกํ;

Bấy giờ, Ma vương thô bạo nói: ‘Hỡi bậc Mâu-ni, điều này đối với ta không khó. Tất cả hội chúng này đây chính là những người làm chứng cho việc đó’;

๓๖๘.

368.

อุคฺโฆเสสิ มหาเสนา ปกฺขี’หนฺติ วิสุํ วิสุํ,ภุมุทฺริยน มตฺโตว ตโต โกลาหโล อหุ;

Đạo quân vĩ đại, từng người một, đồng thanh hô vang: ‘Tôi là người làm chứng!’. Do đó, một tiếng huyên náo lớn đã nổi lên, dường như mặt đất sắp vỡ tung;

๓๖๙.

369.

อถาห มาโร สมณ อหํ สกฺขิ กถาปยึ,ตว โก สกฺขิ ยชฺชตฺถิ กถาเปหิ ลหุํ มม;

Bấy giờ, Ma vương nói: ‘Hỡi Sa-môn, ta đã đưa ra những người làm chứng của ta rồi. Nếu ngươi có ai làm chứng, hãy mau nói cho ta biết’;

๓๗๐.

370.

อถาห ภควา ตสฺส คมฺภีรํ มธุรํ คิรํ,นิจฺฉาเรนฺตา มยูรสฺส สุนาทํ ผณิโน ยถา;

Bấy giờ, Đức Thế Tôn, với giọng nói sâu lắng và ngọt ngào như tiếng kêu hay của chim công hay của rắn hổ mang, đã nói với hắn rằng:

๓๗๑.

371.

ตเวว เม น สนฺตีธ ปจฺจกฺขตฺถํ สเจตนา,อเจตนาว เมทานิ สนฺติ ปจฺจกฺขวาทิโน;

‘Ta không có chúng sanh hữu tình nào ở đây để làm chứng như ngươi. Nhưng bây giờ, ta có những vật vô tri làm người nói lời chứng’;

๓๗๒.

372.

อิติ วตฺวาน มาราริ สญฺตฺธา ชิมูต คพฺภโต,นิกฺขนฺต วิชฺชุสงฺกาสํ กรํ จามีกรชฺชุตึ;

Nói như vậy xong, kẻ thù của Ma vương (Đức Phật) đưa bàn tay sáng chói như vàng, tựa như tia chớp lóe ra từ trong lòng đám mây;

๓๗๓.

373.

รตฺต จีวรคพฺภมฺหา นีหริตฺวา ชิโน ตทา,ธรณฺยภิมุขํ’กาสิ อุทฺทิสฺส ภุมิกามินึ;

Khi ấy, Đấng Chiến Thắng đưa tay ra từ bên trong tấm y màu đỏ, hướng về mặt đất, và gọi đến vị nữ thần đất;

๓๗๔.

374.

ทานมานาทิกมฺเม เม กมฺปนฺตี ชาติชาติยํ,กิมชฺช นิสฺสณาสี’ติ ชิโน วาจมุทาหรี;

Đấng Chiến Thắng đã thốt lên lời rằng: ‘Khi ta thực hành các công hạnh như bố thí, trong mỗi kiếp sống, ngươi đều rung chuyển. Tại sao hôm nay ngươi lại im lặng?’

๓๗๕.

375.

สกฺขิ’หนฺติ วทนฺตีว ตโต ภุมิวรงฺคนา,สฬิลาวนิปริยนฺตา คชฺชนฺติ นจฺจิ ตาวเท;

Ngay lúc đó, như thể đang nói: ‘Tôi là người làm chứng!’, vị nữ thần đất tuyệt vời, cho đến tận cùng cõi đất và biển cả, đã gầm vang và nhảy múa;

๓๗๖.

376.

มหี สาคร อูมี’ว อุฏฺฐาเปนฺติ มหูมิโย,ฉทฺธา กมฺปิ กุลาลสฺส จกฺกํวาติ ปริพฺภมิ;

Mặt đất dấy lên những con sóng lớn như sóng biển, rung chuyển theo sáu cách và quay tít như bàn xoay của người thợ gốm;

๓๗๗.

377.

หิมวา คิริราชา จ ยุคนฺธร นคาทโย,กูฏพาคา สมุกฺขิปฺป นจฺจึสุ นฏกา วิย;

Vua của các ngọn núi là Hy-mã-lạp, cùng với núi Yugandhara và các ngọn núi khác, đã nhô cao các đỉnh núi của mình và nhảy múa như những vũ công;

๓๗๘.

378.

ทิสฺวา สุตฺวา ตมจฺเฉรํ คเยนุพฺพิคฺค มานสา,มารเสนา ปภินฺนาสิ ภินฺนเวโลว สาคโร;

Sau khi thấy và nghe điều kỳ diệu đó, với tâm trí kinh hoàng vì sợ hãi, đạo quân của Ma vương đã tan vỡ như biển vỡ bờ;

๓๗๙.

379.

ภเยนฏฺฏสฺสรา ภนฺตา ปตนฺตญฺโญญฺญ ฆฏฺฏนา,วิกิริตฺวา กเจ ปิฏฺเฐ ธาวึสุ มารกิงฺกรา;

Những tên đầy tớ của Ma vương, vì sợ hãi mà la hét trong đau khổ, hoảng loạn, ngã nhào và va vào nhau, tóc tai rối bời sau lưng, đã tháo chạy tán loạn.

๓๘๐.

380.

คหิตายุธานิ ฉฑฺเฑนฺตา ปิทหนฺตานนํ กรา,นิวตฺถวตฺถมตฺเต’ปิ ธาวึสุ อนเปกฺขกา;

Chúng vứt bỏ vũ khí đã cầm, tay che mặt, chỉ còn mảnh vải che thân cũng chạy trốn không ngoảnh lại.

๓๘๑.

381.

องฺคุลิโย มุเข เกจิ ปกฺขิปนฺติ รุทนฺติ จ,เกจิ วนฺทนฺติ ยาวนฺติ อภยํ สามิ เทหิ โน;

Một số kẻ đưa ngón tay vào miệng và khóc lóc, một số kẻ đảnh lễ van xin: 'Thưa ngài, xin hãy ban cho chúng tôi sự vô úy.'

๓๘๒.

382.

สิทฺธตฺโถ’ยํ ชิโต กินฺนุ นิสฺสาสา รุทฺธภาสนา,ปิฏฺฐิปสฺสมุทิกฺขนฺติ ธาวึสุ จกิตา ปเร;

'Siddhattha này đã chiến thắng chăng?' Thở hổn hển, lời nói nghẹn ngào, những kẻ khác kinh hãi vừa chạy vừa ngoái nhìn lại phía sau.

๓๘๓.

383.

คิริเมขโล’ปิ นาคินฺโท ชนฺนุเกน ปตี ตทา,มาโร’ปิ ปติโต ขิปฺปํ ธาวิตฺวา’ทสฺสนํ คโต;

Lúc ấy, voi chúa Girimekhala cũng quỳ gối xuống, Ma vương cũng nhanh chóng ngã xuống, chạy trốn và biến mất.

๓๘๔.

384.

ตงฺกเณ อุคฺคโต อาสิ สตฺถุ กิตฺติ ชยทฺธโช,อวเหนฺโตว สุราทีนํ พฺรหฺมโลกาวธึ คโต;

Vào khoảnh khắc ấy, ngọn cờ chiến thắng danh tiếng của Bậc Đạo Sư đã được dựng lên, như để thông báo cho chư thiên và các vị khác, bay cao đến tận cõi Phạm thiên.

๓๘๕.

385.

ตทาสิ วิชโย ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,จริเม มารยุทฺธมฺหิ มารสฺสาสิ ปราชโย;

Khi ấy là chiến thắng của vị Chánh Đẳng Giác đầy phúc đức, trong trận chiến cuối cùng với Ma vương, Ma vương đã thất bại.

๓๘๖.

386.

เอวํ มหานุภาโวติ มนฺตฺวาน นรสารถึ,นิจฺจํ วนฺทถ ปูเชถ โส หิ โว สรณํ สทา;

Hãy suy niệm rằng bậc Điều Ngự Trượng Phu có đại oai lực như vậy, hãy luôn đảnh lễ, hãy cúng dường, vì Ngài quả thật là nơi nương tựa của các vị mãi mãi.

เอกาทสโม วิชโย.

Chiến thắng thứ mười một.

๓๘๗.

387.

ลทฺธาภิวิชเย พุทฺเธ นิสินฺเน วชิราสเน,ปริวารยุํ คตาคมฺม ปุเร วิย สุราทโย;

Khi Đức Phật đã đạt được chiến thắng vẻ vang, đang ngự trên kim cang tòa, chư thiên và các vị khác đã đến và vây quanh Ngài như trước kia.

๓๘๘.

388.

เทวา เต นิขิลา เนตฺวา นานาปูชาวิธึ ตโต,สนฺตุฏฺฐา มุนิโน’กาสุํ มหนฺตํ ชยมงฺคลํ;

Tất cả chư thiên ấy, sau đó đã mang đến nhiều loại vật phẩm cúng dường, với lòng hoan hỷ đã cử hành lễ chiến thắng cát tường vĩ đại cho bậc Mâu Ni.

๓๘๙.

389.

สมฺปตฺตาถ นิสากนฺตา มาเนตุํจ มุนิสฺสรํ,ปุพฺพาปรมฺพเร ลคฺค สสีณกฺกณฺณ ภุสณ;

Khi ấy, nàng đêm yêu kiều đã đến để tôn vinh bậc Mâu Ni Vương, với mặt trăng và mặt trời như đôi hoa tai trang sức gắn trên bầu trời phương đông và phương tây.

๓๙๐.

390.

สุนีลากาส ธมฺมิลฺเล ธตฺต ตาราลิมาลิกา,วีเชนฺตีว ทิสา พาหา ผุลฺลจูตก จามเร;

Trên búi tóc là bầu trời xanh thẳm cài những vòng hoa là các vì sao, những cánh tay là các phương trời dường như đang quạt bằng những chiếc phất trần là những chùm hoa xoài nở rộ.

๓๙๑.

391.

มลฺลิกา มุกุลาสตฺต สมฺมตฺตาลิคณา ตทา,ธเมนฺตา วิย สงฺขานิ กูเชนฺติ มธุรํ คิรํ;

Lúc ấy, đàn ong say mật đậu trên những nụ hoa lài, cất lên tiếng kêu ngọt ngào như đang thổi những chiếc tù và.

๓๙๒.

392.

สาโมท มกรนฺเทหิ มนฺทมนฺทานิลาคตา,สชุณฺหา ชินพิมฺพมฺหิ อุตุํ คาเหนฺติ สีตลํ;

Những làn gió nhẹ thoảng qua mang theo mật hoa thơm ngát, cùng với ánh trăng, tạo nên một tiết trời mát mẻ quanh kim thân của bậc Chiến Thắng.

๓๙๓.

393.

อวิชฺชาทิ มหามูลํ ติวฏฺฏตฺถิร ขนฺธกํ,สํสาร วิสรุกฺขํ โส อารทฺธุมฺมุลิตุํ ตทา;

Lúc ấy, Ngài bắt đầu nhổ lên cây độc luân hồi, có gốc rễ lớn là vô minh, có thân cây vững chắc là ba vòng luân chuyển.

๓๙๔.

394.

ภาเวนฺโต ปุริเม ยาเม สรนฺโต ขนฺธสนฺตตึ,ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติ ญาณํ ลทฺธา นริสฺสโร;

Trong canh đầu, bậc Chúa Tể loài người tu tập, nhớ lại dòng tương tục của các uẩn, đã chứng đắc Túc Mạng Minh.

๓๙๕.

395.

ตถา มชฺฌิม ยามมฺหิ ทิพฺพจกฺขุ วิโสธนา,จุตุปปาต ญาณญฺจ อธิคํตฺวาน สพฺพโส;

Cũng vậy, trong canh giữa, Ngài thanh lọc thiên nhãn, đã chứng đắc hoàn toàn Sanh Tử Minh.

๓๙๖.

396.

รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม จินฺตยนฺโต ชราทโย,วิปสฺสิตฺวา นามรูเป อาโรเปตฺวา ติลกฺขณํ;

Trong canh cuối của đêm, Ngài suy tư về già, bệnh, chết..., quán chiếu danh và sắc, áp đặt ba tướng (vô thường, khổ, vô ngã).

๓๙๗.

397.

สมฺมสนฺโต กิเลเสหิ วิเวเจตฺวา สกํ มนํ,อาสวานํ ขเย ญาณา ลทฺธา อคฺคผลํ ตทา;

Quán xét, tách tâm mình ra khỏi các phiền não, Ngài đã chứng đắc Lậu Tận Minh, lúc ấy đạt được quả vị tối thượng.

๓๙๘.

398.

ปตฺโต นิพฺพาณนครํ โพชฺฌงฺค รตนิสฺสโร,สทฺธมฺมราชา หุตฺวาน ปีติวาจมุทาหรี;

Đã đến thành phố Niết-bàn, là bậc Chúa Tể của các báu vật giác chi, trở thành vị Pháp Vương, Ngài đã thốt lên lời hoan hỷ.

๓๙๙.

399.

อเนกชาติ สํสารํ สนฺธาวิสฺสํ อนิพฺพิสํ,คหการกํ คเวสนฺโต ทุกฺขา ชาติ ปุนปฺปุนํ;

Ta đã lang thang trong vòng luân hồi qua vô số kiếp, không ngừng nghỉ, tìm kiếm người thợ xây nhà. Tái sanh lại mãi là khổ.

๔๐๐.

400.

คหการก ทิฏฺโฐสิ ปุน เคหํ น กาหสิ,สพฺพา เต ผาสุกา ภคฺคา คหกูฏํ วิสงฺขิตํ,วิสงฺขารคตํ จิตฺตํ ตณฺหานํ ขยมชฺฌคา;

Hỡi người thợ xây nhà, ngươi đã bị thấy! Ngươi sẽ không còn xây nhà nữa. Tất cả các sườn nhà của ngươi đã bị gãy, nóc nhà đã bị phá tan. Tâm đã đạt đến trạng thái vô vi, đã đạt đến sự đoạn tận các ái dục.

๔๐๑.

401.

อิจฺเจว มคฺคมตทานวิธิปฺปวีณ,การุญฺญปุญฺญหทเยน มโหทเยน,ปตฺวา ภวณฺณวมปารมนนฺตทุกฺขํ,เยโนจิตา ปรมปารมิตา ชิเนน;

Như vậy, bậc Chiến Thắng, thiện xảo trong phương pháp ban tặng con đường bất tử, với trái tim đầy lòng bi mẫn và công đức, với sự hưng thịnh vĩ đại, đã tích lũy các ba-la-mật tối thượng, đã vượt qua đại dương sanh hữu vô biên, vô tận khổ đau.

๔๐๒.

402.

โยเจว สพฺพวิภวํ ปณุทิตฺว รชฺชํนิกฺขมฺม ปตฺว จลปตฺตมหีรุหสฺส,มูเล นิสชฺช สพลํ ปพลญฺจ มารํ,ปาปารโย จ วิชิโต ส ททาตุ สนฺตึ;

Vị nào đã từ bỏ tất cả tài sản và vương quốc, xuất gia, đến ngồi dưới gốc cây có lá lay động, đã chiến thắng Ma vương hùng mạnh cùng với binh lực và các ác pháp, xin Ngài hãy ban cho sự an lạc.

อภิสมฺโพธิ กถา.

Câu chuyện về sự Chánh Đẳng Giác.

๔๐๓.

403.

ติโลกนาโถ สุคโต ตโต ตทาอุทานวาจํ สมุทาหริตฺวา,ปลฺลงฺกมาภุชฺช ทุมินฺทมูเลจินฺเตสิ เอวํ วชิราสนสฺมึ;

Lúc ấy, sau khi thốt lên lời cảm hứng, bậc Thiện Thệ, vị Hộ Trì ba cõi, đã ngồi kiết già dưới gốc cây vua và suy tư như vầy trên kim cang tòa:

๔๐๔.

404.

ทานาทโย ปารมิตา จินิตฺวาอสงฺขกปฺปานิ จ เขปยิตฺวา,อสฺเสว ปลฺลงฺกวรสฺส เหตุสนฺธาวิตํ ตํ ภชิตํ วยชฺช;

'Ta đã tích lũy các ba-la-mật như bố thí, đã trải qua vô số a-tăng-kỳ kiếp, đã lang thang trong luân hồi vì mục đích của bảo tọa cao quý này, hôm nay ta đã đạt được điều đó.'

๔๐๕.

405.

ยาวสฺสุ ปุณฺณ มม เจตนาโยตาเวตฺถ อจฺฉามิ น วุฏฺฐหามิ,มํตฺวาน โส เนกสหสฺสสงฺขาชิโน สมาปตฺติ วลญฺชิ ตตฺถ;

'Chừng nào những tâm nguyện của ta chưa được viên mãn, ta sẽ vẫn ở đây, không đứng dậy.' Suy nghĩ như vậy, bậc Chiến Thắng đã nhập thiền định nhiều ngàn lần tại nơi đó.

๔๐๖.

406.

เทวาติเทโว ติภเวกนาโถหตาวกาโส ชิตปญฺจมาโร,ปิตามหาทีหิ มหียมาโนเขเปสิ สตฺถา ทิวสานิ สตฺต;

Bậc Thiên Trung Thiên, vị Hộ Trì duy nhất của ba cõi, đã phá tan cơ hội của Ma, đã chiến thắng năm loại ma, được các vị như Phạm Thiên vương tôn kính, Bậc Đạo Sư đã trải qua bảy ngày (như vậy).

อิติ ปฐม สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ nhất.

๔๐๗.

407.

ยสฺมาสนํ เนว ชหาติ ตสฺมาติสนฺธิยุตฺเตน นิสีทิเตว,อชฺชาปิ กตฺตพฺพมเนน อตฺถิเทวานมิจฺฉาสิ มนมฺหิ กงฺขา;

Bởi vì Ngài không rời khỏi chỗ ngồi, nên Ngài vẫn ngồi với ba mối nối kết. Hôm nay vẫn còn việc phải làm đối với Ngài. Chư Thiên trong tâm khởi lên sự nghi ngờ;

๔๐๘.

408.

เตสํ มนํ โส มนสา วิทิตฺวาวิโนทนตฺถํ วิมตินฺตุ เตสํ,อุฏฺฐาย ตมฺหา นภมุปฺปติตฺวาทสฺเสสิ เตสํ มุนิปาฏิเหรํ;

Ngài, biết được tâm của họ bằng tâm của mình, để xua tan sự nghi ngờ của họ, đã đứng dậy từ đó, bay lên không trung, và thị hiện thần thông của bậc Mâu-ni cho họ thấy;

๔๐๙.

409.

วิโนทยิตฺวา สุคโต ตเทวํสุธาสินํ เจตสิ กงฺขราสึ,ปลฺลงฺกโต อุตฺตรปุพฺพกณฺณํอากาสโตรุยฺห ชลํ รวีว;

Bậc Thiện Thệ, sau khi xua tan như vậy khối nghi ngờ trong tâm của chư Thiên, đã từ trên không trung giáng xuống góc đông bắc của tòa bồ-đoàn, giống như mặt trời giáng xuống mặt nước;

๔๑๐.

410.

ชิโน ทุมินฺทสฺส จ อาสนสฺสพหูปการตฺตมนุสฺสรนฺโต,ฐิโต ปทํ กิญฺจิ อโกปยนฺโตอิโต จิโต โลก น มุชฺชหนฺโต;

Bậc Chiến Thắng, tưởng nhớ đến sự giúp đỡ to lớn của cây vua và tòa ngồi, đã đứng yên không di chuyển một bước nào, không nhìn qua lại, không rời khỏi thế gian;

๔๑๑.

411.

นีลายตกฺขามลกนฺติโตยธารานิปาเตน ทุมินฺทราชํ,นิสิญฺจมาโน ทิวสานิ สตฺตปูเชสิ ตํ’นิมิสโลจเนหิ;

Bằng dòng nước từ đôi mắt xanh, dài, trong sạch, và sáng đẹp tuôn chảy, Ngài đã tưới tẩm cây vua và cúng dường nó trong bảy ngày bằng đôi mắt không chớp;

๔๑๒.

412.

อชฺชาปิ ตสฺมึ ธรณิปฺปเทเสกตสฺส ถูปสฺส ตเทว นามํ,อโหสิ เทวา จ นโร’รคา จมเหนฺติ เต เตน ทิวํ ปยนฺติ;

Cho đến ngày nay, ngôi tháp được dựng lên ở nơi ấy trên mặt đất vẫn mang cùng tên đó. Chư thiên, loài người, và loài rồng đều tôn kính ngôi tháp ấy, và nhờ đó họ được sanh về cõi trời;

อิติ ทุติย สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ hai.

๔๑๓.

413.

เทวา ตโต เทววรสฺส ตสฺสสุจงฺกมํ’กํสุ มณีหิ นานา,ปลฺลงฺกโต ฐานวรสฺส มชฺเฌปุพฺพาปราสายนมนฺตราเล;

Sau đó, chư Thiên đã tạo ra một con đường kinh hành đẹp đẽ bằng nhiều loại châu báu cho vị Thiên Tôn ấy, ở khoảng giữa từ tòa bồ-đoàn đến nơi đứng tuyệt vời, theo hướng đông-tây;

๔๑๔.

414.

นรินฺท นาคินฺท สุรินฺท ปูชิโตฉพฺพณฺณรํสีหิ สมุชฺชลนฺโต,นีลมฺพเร ตารกิโต สสี’วโส จงฺกมี สตฺต อหานิ ตตฺถ;

Được các vua người, vua rồng, và vua trời cúng dường, Ngài tỏa sáng với sáu màu hào quang, giống như mặt trăng được các vì sao vây quanh trên bầu trời xanh. Ngài đã kinh hành ở đó trong bảy ngày;

๔๑๕.

415.

อชฺชาปิ ตสฺมึ ธรณิปฺปเทเสกตสฺส ถูปสฺส ตเทว นามํ,อโหสิ เทวา จ นโรรคา จมเหนฺติ เต เตน ทิวํ ปยนฺติ;

Cho đến ngày nay, ngôi tháp được dựng lên ở nơi ấy trên mặt đất vẫn mang cùng tên đó. Chư thiên, loài người, và loài rồng đều tôn kính ngôi tháp ấy, và nhờ đó họ được sanh về cõi trời;

อิติ ตติย สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ ba.

๔๑๖.

416.

ตโต ทุมินฺทสฺส สุราสุรินฺทามหีตเล ปจฺฉิโมตฺตรายํ,มาปึสุ นานารตนาลยคฺคํนิสชฺช ปลฺลงฺกวเร ตหึ โส;

Sau đó, các vua trời và a-tu-la đã hóa hiện một ngôi nhà báu tuyệt vời bằng nhiều loại châu báu ở phía tây bắc của cây vua trên mặt đất. Ngài đã ngồi trên tòa bồ-đoàn cao quý ở đó;

๔๑๗.

417.

สุทุทฺทสาคาธมปารปารํสมนฺตปฏฺฐานตรงฺคภงฺคึ,ธมฺโมทธึ ญาณสุเมรุมตฺถาสาโลลยํ เขปยหานิ สตฺต;

Từ đỉnh núi Tu-di trí tuệ, Ngài đã trải qua bảy ngày quán chiếu đại dương Chánh pháp, vốn sâu thẳm, khó thấy, không có bờ bên này hay bờ bên kia, với những con sóng và những đợt sóng là các pháp Duyên khởi, làm cho nó rung động;

๔๑๘.

418.

อชฺชาปิ ตสฺมึ ธรณิปฺปเทเสกตสฺส ถูปสฺส ตเทว นามํ,อโหสิ เทวา จ นโรรคา จมเหนฺติ เต เตน ทิวํ ปยนฺติ;

Cho đến ngày nay, ngôi tháp được dựng lên ở nơi ấy trên mặt đất vẫn mang cùng tên đó. Chư thiên, loài người, và loài rồng đều tôn kính ngôi tháp ấy, và nhờ đó họ được sanh về cõi trời;

อิติ จตุตฺถ สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ tư.

๔๑๙.

419.

ตโต ชิโน คนฺตฺว’ชปาลมูเลวิมุตฺติชํ สาทุผลํ’นุโภนฺโต,สตฺตาหมตฺตํ อติวตฺตยี โสเทวาติเทโว กรุณาคุณคฺโค;

Sau đó, bậc Chiến Thắng, bậc Thiên-trung-Thiên, bậc tối thượng về đức bi mẫn, đã đi đến gốc cây Ajapāla, và ở đó Ngài đã trải qua bảy ngày, hưởng thụ quả ngọt của sự giải thoát;

๔๒๐.

420.

ตทาคตา มารวธู มุนิตฺทํปโลภิตุํ ยา ปิตุโน สกาสา,ตาสํ ปโยคมฺปิธ พินฺทุมตฺตํกถียเต ตํ สมุปาคตตฺตา;

Khi ấy, các con gái của Ma vương đã từ chỗ cha mình đến để cám dỗ bậc Mâu-ni vương. Ở đây, chỉ một chút về nỗ lực của họ sẽ được kể lại, vì sự việc đã xảy ra như vậy;

๔๒๑.

421.

ตทา ส มาโร สมเร ชิเนนปราชิโต โสจนโก’ปคํตฺวา,ปชฺฌายมาโน’ถ อโธมุโข’จนิสีทิ ตุณฺหี วิลิขํ ฉมายํ;

Khi ấy, Ma vương, bị bậc Chiến Thắng đánh bại trong trận chiến, đã trở về trong sầu muộn. Rồi y ngồi xuống, cúi đầu, im lặng, và vạch xuống đất, lòng đầy phiền não;

๔๒๒.

422.

ปราชยํ มยฺห มเมว โทโสน ตสฺส กสฺมาหมยํ’จ นาสึ,สีสกฺขิมํสาทิ จ ปุตฺตทาเรนาทนฺติ เอวํ มนสี กโรนฺโต;

Y suy nghĩ rằng: 'Sự thất bại này là lỗi của chính ta, không phải của ông ấy. Tại sao ta lại không làm được như vậy? Ông ấy đã bố thí cả đầu, mắt, thịt, v.v., cả con cái và vợ.'

๔๒๓.

423.

ปวตฺติเมตํ มกรทฺธชสฺสสุตฺวาน ตณฺหา อรตี รคา จ,ยตฺถจฺฉิ มาโร ปริโสจยนฺโตตตฺถาคมุํ ตา จกิตา ขเณน;

Nghe tin này về Thần Ái Dục, ba nàng Taṇhā, Arati, và Ragā đã hoảng hốt, trong khoảnh khắc, đi đến nơi Ma vương đang sầu não;

๔๒๔.

424.

ทิสฺวาน ตํ ตตฺถ ตถา นิสินฺนํนิสฺสาสรุทฺธํ คิรมุคฺคิรนฺตี,ตุสาร พินฺทุนิวเหหิ’สารปงฺเกรุหาการ วิสาลเนตฺตา;

Thấy y ngồi đó như vậy, nín thở, họ thốt lên lời, đôi mắt to tròn như hoa sen đẫm lệ như những giọt sương;

๔๒๕.

425.

หา ตาต หา ตาต กิมาสิ เตทํนฏฺฐนฺนุ เต กึ วท ปตฺถสี กึ,โก เต ทิโส เกน ปราชิโต’สิกิมานยิสฺสาม หนาม กํ โน;

'Ôi cha, ôi cha, có chuyện gì với cha vậy? Cha đã mất gì chăng? Xin hãy nói, cha mong muốn điều gì? Ai là kẻ thù của cha? Cha đã bị ai đánh bại? Chúng con sẽ mang ai đến? Chúng con sẽ giết ai?'

๔๒๖.

426.

กิมฺโหติโยทานิ น ปสฺสเถตํสุทฺโธทนียํ ตตกิตฺติโฆสํ,มุขมฺหิ มยฺหํ มสิมกฺขยนฺตํอติจฺจ ยนฺตํ วิสยํ ปสยฺห;

'Các con không thấy sao? Người con của vua Suddhodana, người có danh tiếng lẫy lừng, đã bôi tro trát trấu vào mặt ta, và dùng sức mạnh vượt qua khỏi cảnh giới của ta.'

๔๒๗.

427.

น ภาริยา ตาต มนุสฺสภูตํกตฺตุํ วสํ โก วสเมติ นามฺหํ,ตํ ราคปาเสน คชํ’ว มตฺตํสุพนฺธกํ พนฺธิย อานเยม;

'Thưa cha, đừng lo lắng. Một con người thì có ai mà chúng con không thể khuất phục được? Chúng con sẽ dùng dây ái dục trói chặt ông ta như trói một con voi say, rồi mang ông ta đến đây.'

๔๒๘.

428.

น ราคปาเสน หิ อานนีโยมารสฺส เธยฺยํ สมติกฺกมีว,อเปตราโค อรหา อกมฺโปโสวาม ตสฺมา สุภคา ตนุชา;

'Không thể dùng dây ái dục để mang ông ta đến được. Ông ta đã vượt qua cảnh giới của Ma vương. Ông ta là bậc A-la-hán, đã đoạn trừ tham ái, không còn lay động. Vì vậy, hỡi các con gái xinh đẹp, hãy đi đi.'

๔๒๙.

429.

สเจตโน โส หิ มนุสฺสภุโตอเจตนญฺเจ สมุปาคมาม,กโรม ตํ โน วสคํ กิเมตฺถจิตฺตํ พลํ ปสฺสถ โน ขเณน;

'Ông ta là một con người có tri giác. Nếu chúng con đến gần một vật vô tri, chúng con cũng có thể khuất phục nó. Có gì khó khăn ở đây? Trong khoảnh khắc, cha sẽ thấy được sức mạnh tâm trí của chúng con.'

๔๓๐.

430.

รูเปน เนตฺตํ สุมโนหเรนคนฺเธน ฆาณํ สวณํ สเรน,ผสฺเสน คตฺตํ รสสา รสญฺญํมนญฺจ ปาเสน จ กามเชน

'Bằng sắc đẹp làm say đắm mắt, bằng hương thơm làm say đắm mũi, bằng âm thanh làm say đắm tai, bằng xúc chạm làm say đắm thân, bằng vị ngon làm say đắm lưỡi, và bằng dây ái dục làm say đắm tâm...'

๔๓๑.

431.

สุพาหุปาเสน จ ตสฺส คีวํพาหุทฺวยํ ธาริตมาลทามา,พนฺธิตฺวทาเนว ตมา’นยามพลญฺหิ โน ปสฺสถ ตาต’ทานิ;

'...và bằng vòng tay như dây thòng lọng trói cổ ông ta, với hai cánh tay như những vòng hoa, chúng con sẽ trói ông ta lại và mang đến ngay bây giờ. Thưa cha, bây giờ cha hãy xem sức mạnh của chúng con.'

๔๓๒.

432.

วตฺวาน เอวํ วจนํ ปิตุสฺสปณมฺม ปาทานิ ปคพฺภิตนฺตา,ยตฺถจฺฉิ มาราริ วิโรจมาโนตตฺถา’คมุํ ขิปฺปมุทคฺคจิตฺตา;

Nói những lời như vậy với cha, đảnh lễ dưới chân người, các nàng, với lòng can đảm, tâm hồn phấn khởi, đã nhanh chóng đi đến nơi kẻ thù của Ma vương đang tỏa sáng;

๔๓๓.

433.

สาโมทมาลากุลเกสภารปโยธรา กุงกฺกุมหาริหารา,พิมฺพาธรา จารุสภา ปภาสาอุมฺมาทยนฺตี ชนมานสานิ;

Mái tóc của họ rối bời với những vòng hoa thơm ngát, bộ ngực được trang điểm bằng những vòng hoa nghệ tây quý giá, đôi môi như quả Bimba, dáng vẻ yêu kiều, và ánh hào quang của họ làm say đắm lòng người;

๔๓๔.

434.

มุทฺเธน มิสฺสํ มธุเร นิมุคฺคํสฺเนเหน ตินฺตํ รสโต’นุวิทฺธํ,ภาสึสุ วาจํ หทยงฺคมนฺตาวิโลกเนเนว ธิตึ หรนฺตี;

Lời nói pha lẫn si mê, ngập trong vị ngọt, thấm đẫm ái tình, xuyên thấu bởi dục lạc. Các nàng đã nói những lời đi vào lòng người, chỉ bằng ánh nhìn đã đoạt đi sự kiên định.

๔๓๕.

435.

วสนฺตกนฺโต นวโยพฺพโน’สิสุวณฺณวณฺโณ หทยงฺคโม’สิเอโก นิสินฺโน’สิ วฏสฺส มูเลสิมนฺตินี สามิ กุหินฺนุ ตุยฺหํ;

Ngài đáng yêu như mùa xuân, đang tuổi thanh xuân tươi trẻ. Ngài có nước da vàng rực, thật là quyến rũ. Ngài đang ngồi một mình dưới gốc cây đa. Thưa ngài, người yêu của ngài ở đâu?

๔๓๖.

436.

ตรงฺคหีโน’ปิ ตรงฺคมาลีสสงฺกหีนา รชนี จ สามี,หํสา’ลิหีนา สรสี สุผุลฺลานาภาติ กนฺตา วิรโต ธโว’ปิ;

Thưa ngài, dòng sông không có sóng, đêm không có trăng, hồ sen nở rộ không có đàn thiên nga, và người phụ nữ xinh đẹp xa vắng chồng cũng không tỏa sáng.

๔๓๗.

437.

วสนฺตกาโล จ วนํ สุผุลฺลํนิสากราภา ภมราลิคีตํ,สุคนฺธมนฺโทปคตา สมีราวิโรจสิ ตฺวมฺปิ จ โยพฺพเนน;

Đây là mùa xuân, khu rừng đang nở rộ hoa. Ánh trăng tỏa sáng, đàn ong cất tiếng ca. Những làn gió nhẹ thoảng đưa hương thơm ngát. Và ngài cũng đang rực rỡ với tuổi thanh xuân.

๔๓๘.

438.

มยมฺปิ เจตฺเถว สมาคตมฺหมโน’นุกูลา จ มนุญฺญรูปา,กโรติ กึตฺว’ชฺช สกามทาโหกามากโร’ทานิ สมาคโต โน;

Chúng con cũng đã đến đây, với dung sắc khả ái và hợp với ý ngài. Ngài sẽ làm gì hôm nay với ngọn lửa ái dục của chính mình? Giờ đây, mỏ châu báu của dục lạc đã đến với chúng ta.

๔๓๙.

439.

มา เตทิสํ โยพฺพนรูปสารํสุวิคฺคหํ ฉาทย จีวเรน,เตเนว โน เนตฺตมนมฺหิ สามิมา เทหิ ทาหํ ตว ทาสิภุเต;

Xin ngài đừng che đậy thân hình xinh đẹp, tinh hoa của tuổi trẻ và sắc đẹp như thế bằng y phục. Thưa ngài, vì lẽ ấy, xin đừng gây ra sự thiêu đốt trong mắt và tâm của chúng con, những người đã trở thành nữ tỳ của ngài.

๔๔๐.

440.

นขํสุ สุตฺเต’รุณปานิปาเทเนตฺตินฺทนีลานิ’ว อาวุณนฺโต,ตฺวมจฺฉิ โน สามิ มุขมฺพุเชสุน เอนฺติ กินฺเต นยนาลิมาลา;

Thưa ngài, với những tia sáng từ móng tay trên bàn tay bàn chân hồng hào, với đôi mắt xanh như ngọc Indanila, tại sao những đàn ong mắt của ngài không đến đậu trên những gương mặt tựa hoa sen của chúng con?

๔๔๑.

441.

สุธาสิลาคีญฺชก โลหทารุชาเตหิ ตฺวํ ธีร น นิมฺมิโต’สิ,รูปี’สิ โสมฺโม’สิ ตถาปิ สามิกึ กามราคํ มนสา นุเทสิ;

Hỡi bậc trí tuệ, ngài không được tạo ra từ vôi vữa, đá, gạch, sắt, hay gỗ. Ngài có hình tướng, ngài thật dịu dàng. Vậy mà, thưa ngài, tại sao ngài lại dùng tâm trí để xua đuổi ái dục?

๔๔๒.

442.

อยญฺจ พาลา จตุรา รตีสุพาเลติ กงฺขํ ชห มานสมฺหิ,กึ มญฺชรี ภิชฺชติ สมฺปผุลฺลามตฺตาลิราเช ปริจุมฺพมาเน;

Nàng thiếu nữ này đây rất khéo léo trong chuyện ái ân. Xin ngài hãy từ bỏ sự nghi ngờ trong tâm. Một chùm hoa đã nở rộ có bị tổn hại gì đâu khi được vua ong say sưa hôn lên?

๔๔๓.

443.

อยญฺจ รามา รมณียรูปาปีโณรุคณฺฑา กุวมณฺฑลา จ,ตํ กามินึ กามย ผุลฺลกญฺเชหํโส ยถา เกสร สมฺปคิทฺโธ;

Nàng mỹ nữ này đây có dung sắc yêu kiều, đùi và má đầy đặn, đôi gò bồng đảo tròn trịa. Xin ngài hãy khao khát người phụ nữ đáng yêu ấy, như con thiên nga tham đắm nhụy hoa trong đóa sen nở rộ.

๔๔๔.

444.

จินฺตามณึ ภทฺทฆฏญฺจ กปฺปตรุํ สมาปชฺช ทฬิทฺทภาวา,นาเปนฺติ สตฺตา ขลุ ทุพฺภคตฺตาตเถว โน’สี ตว ปาทเสวา;

Chúng sanh vì bất hạnh nên không đạt được ngọc như ý, bình phước báu, và cây ước nguyện, dù đã gặp được. Cũng như thế, việc phục vụ dưới chân ngài đối với chúng con (cũng không thành tựu được).

๔๔๕.

445.

เอวญฺหิ ตา รญฺชนมญฺชุภาสาสหสฺสเมกญฺจ สตานิ อฏฺฐ,เวสานิ สมฺมา อภินิมฺมิณิตฺวาปโลภยุนฺตํ พหูธา มุนินฺทํ;

Như vậy, với những lời nói ngọt ngào và quyến rũ, các nàng đã hóa hiện ra một ngàn tám trăm hình tướng, và dùng nhiều cách để cám dỗ bậc Tôn Chủ của các vị ẩn sĩ.

ตโต ตณฺหา?.

Khi ấy, nàng Taṇhā (Ái Dục) nói:

๔๔๖.

446.

ยกฺโขสิ มตฺโตสิ สิลามโยสิอเจตโนสา’ถ อโยมโยสิ,อวีตราคญฺหิ สเจตนญฺเจอเนนุปาเยนุ’ปสงฺกมาม;

Ngài là dạ xoa, ngài bị say, ngài làm bằng đá, hay ngài không có tâm thức, ngài làm bằng sắt. Vì nếu một người có tâm thức và chưa ly tham, khi chúng con dùng những phương cách này để tiếp cận, (hẳn đã không thể chịu đựng được).

๔๔๗.

447.

ผเลยฺย ขีปฺปํ หทยญฺหิ ตสฺสอุณฺหํว รตฺตํ มุขตุ’คฺคเมยฺย,สิยาว ขิปฺปํ อปิ จิตฺตเขปํอุมฺมาทภาวํจ ส ปาปุเณยฺย;

Trái tim của người ấy chắc chắn sẽ nhanh chóng vỡ tan, máu nóng sẽ tuôn ra từ miệng. Người ấy cũng sẽ nhanh chóng bị loạn tâm, và sẽ đi đến tình trạng điên cuồng.

๔๔๘.

448.

ยถา ปลุตฺโต หริโตปลมฺหิขิตฺโต นโฬ สุสฺสติ อาตเปน,เอวํ วิสุสฺเสติ วิสาทเมติโส มุจฺฉติ มุยฺหติ ทุกฺขเมติ;

Giống như cây sậy bị cắt, bị ném trên phiến đá xanh, rồi khô héo đi dưới ánh nắng mặt trời. Cũng vậy, người ấy sẽ khô héo, sẽ đi đến tuyệt vọng, người ấy sẽ ngất đi, sẽ mê muội, sẽ đi đến đau khổ.

๔๔๙.

449.

โสกาวกิณฺเณ นุ วนมฺหิ ฌายสิวิตฺตนฺนุ ชิโต อุท ปตฺถยาโน,อาคุนฺนู คามสฺมึ อกาสิ กิญฺจิชเนน กสฺมา น กโรสิ สกฺขึ;

Phải chăng ngài thiền định trong rừng vì bị sầu muộn bao trùm? Phải chăng ngài đã mất hết tài sản, hay đang mong cầu tài sản? Phải chăng ngài đã phạm tội gì trong làng? Tại sao ngài không kết giao với mọi người?

สตฺถา?.

Đức Thế Tôn đáp:

๔๕๐.

450.

อตฺถสฺส ปตฺตึ หทยสฺส สนฺตึเฉตฺวาน เสนํ ปิยสาตรูปํเอโก’หํ ฌายํ สุขมนุโพธึชเนน ตสฺมา น กโรม สกฺขึ;

Để đạt được mục đích, để có được sự an tịnh của tâm, sau khi đã chặt đứt đạo quân của những hình sắc đáng yêu và dễ chịu, ta một mình thiền định, đã chứng ngộ được an lạc. Vì thế, ta không kết giao với mọi người.

อิมา ทฺเว ปาลิยํ?.

(Hai câu kệ này có trong Pāli?)

๔๕๑.

451.

ปลุฏฺฐคตฺตํ ทหเนน มกฺกฏึสุสานเปติญฺจ ชิคุจฺฉนียํ,เชคุจฺฉิยํ ชงฺคม มีฬฺหราสึทิสฺวาน โก ตํ วรเย สปญฺโญ;

Một con khỉ cái thân bị cháy sém, một nữ ngạ quỷ đáng ghê tởm nơi nghĩa địa, một đống phẩn uế di động đáng kinh tởm. Sau khi thấy vậy, người có trí nào lại muốn lựa chọn nàng?

อถ อรติ?.

Khi ấy, nàng Arati (Bất Lạc) nói:

๔๕๒.

452.

กถํ วิหารี พหุโล จ ภิกฺขุปญฺโจฆติณฺเณ อตรีธ ฉฏฺฐํ,กถํ ฌายึ พหุลํ กามสญฺญาปริพาหิรา โหนฺติ อลทฺธ โย ตํ;

Vị Tỳ kheo thường an trú như thế nào để vượt qua năm bộc lưu và vượt qua được cái thứ sáu ở đây? Vị ấy thường thiền định như thế nào để các tưởng về dục ở bên ngoài và không thể chiếm hữu được vị ấy?

สตฺถา?.

Đức Thế Tôn đáp:

๔๕๓.

453.

ปสฺสทฺธกาโย สุวิมุตฺตจิตฺโตอสงฺขราโน สติมา อโนโก,อญฺญาย ธมฺมํ อวิตกฺก ฌายีน กุปฺปตี นสฺสรตี น ถีโน;

Với thân an tịnh, với tâm khéo giải thoát, không tạo tác các hành, có chánh niệm, không còn nương tựa. Sau khi đã liễu tri Chánh pháp, vị ấy thiền định không tầm không tứ, không dao động, không luyến tiếc, không hôn trầm.

๔๕๔.

454.

เอวํ วิหารี พหุโล จ ภิกฺขุปญฺโจฆติณฺเณ อตรีธ ฉฏฺฐํ,เอวํ ฌายึ พหุลํ กามสญฺญาปริพาหิรา โหนฺติ อลทฺธ โย ตํ;

Vị Tỳ kheo thường an trú như vậy, đã vượt qua năm bộc lưu và vượt qua được cái thứ sáu ở đây. Thường thiền định như vậy, các tưởng về dục ở bên ngoài và không thể chiếm hữu được vị ấy.

อถ รคา?.

Khi ấy, nàng Ragā (Tham Dục) nói:

๔๕๕.

455.

อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ คณสงฺฆจารีอทฺธา ตริสฺสนฺตี พหู จ สทฺธา,พหุํ วตายํ ชนต’มโนโกอจฺฉิชฺช เนสฺสติ มจฺจุราชสฺส ปารํ;

Vị ấy đã chặt đứt ái dục, dù là người sống trong đoàn thể. Chắc chắn nhiều người có đức tin sẽ vượt qua. Vị không nhà này quả thật sẽ cắt đứt (phiền não) và dẫn dắt nhiều chúng sanh vượt qua khỏi (tầm tay của) vua chúa của sự chết.

สตฺถา?.

Đức Thế Tôn đáp:

๔๕๖.

456.

นยนฺติ เว มหาวีรา สทฺธมฺเมน ตถาคตา,ธมฺเมน นยมานานํ กา อุสูยา วิชานตํ;

Quả thật, các bậc Đại Hùng, các đấng Như Lai, dẫn dắt chúng sanh bằng Chánh pháp. Đối với những người được dẫn dắt bằng Chánh pháp, có sự ganh tỵ nào cho người hiểu biết?

อิมา ปญฺจ ปาลิยํ?.

Năm câu này ở trong Pāli?

๔๕๗.

457.

สุตฺวาน ตํ ธมฺมวรํ ชินสฺสปมตฺตพนฺธุสฺส รคาทิรามา,ปโลภิตุํ เน’ว สมตฺถกา ตํอคํสุ ขิปฺปํ ปิตุโน สกาสํ;

Sau khi đã nghe diệu Pháp ấy của đấng Chiến Thắng, các nàng ái nữ của kẻ Phóng Dật, không thể nào quyến rũ được Ngài, đã nhanh chóng đi về nơi ở của người cha.

๔๕๘.

458.

มาโร ตทารา’ว สเมกฺขมาโนทิสฺวาคตา เกวลเมว ตาโย,มา กตฺถ กามํ มม ภาสิตานิกามตฺถ ปาตุํ มิคตณฺหิกาปํ;

Khi ấy, Ma vương đang trông ngóng, thấy các nàng chỉ trở về một mình, (liền nói): 'Các ngươi đã đi đâu? Sao không dùng lời ta nói để khiến hắn uống vào cạm bẫy ái dục như ảo ảnh kia?'

๔๕๙.

459.

พาลา กุมุทนาเฬหิ ปพฺพตํ อภิมนฺถถ,คิรึ นเขน ขณถ อโย ทนฺเตหิ ขาทถ;

Hỡi những kẻ ngu si, các ngươi (đã cố) dùng cọng sen súng để khuấy động núi non, dùng móng tay để đào núi, dùng răng để nhai sắt.

๔๖๐.

460.

เสลํว สิรสิ อูหจฺจ ปาตาเล คาธเมสถ,ขานุํว อุรสา’สชฺช นิพฺพิชฺชาเปถ โคตมา;

Giống như đội đá trên đầu, các ngươi tìm chỗ đứng trong vực thẳm. Giống như lấy ngực đâm vào gốc cây, các ngươi đã chán nản mà từ bỏ Gotama.

อิมา ทฺเว ปาลิยํ?.

Hai câu này ở trong Pāli?

๔๖๑.

461.

วตฺวาน เอวํ วิมโน ส มาโรสฏีตุโก สมฺภวนํ ปยาสิ,สตฺถาถ ราคา ปริมุตฺตจิตฺโตชหาสิ ตสฺมึ ทิวสานิ สตฺต;

Ma vương ấy, sau khi nói như vậy, lòng đầy ưu phiền, cùng với các con gái trở về nơi ở. Bậc Đạo Sư, với tâm hoàn toàn giải thoát khỏi tham ái, đã an trú tại nơi ấy trong bảy ngày.

๔๖๒.

462.

อชฺชาปิ ตํ สาขิวรมฺปิเตน’นุภุตมตฺเตน มเหนฺติ สพฺเพ,เตเนว เต สคฺคคตา วิมาเนโมทนฺติ กาเมหิ อนูปเมหิ;

Cho đến ngày nay, tất cả mọi người vẫn tôn kính cây đại thọ ấy chỉ vì đã được Ngài sử dụng. Chính vì lý do ấy, họ, sau khi sanh về cõi trời, trong các lâu đài, hoan hỷ với những dục lạc vô song.

อิติ ปญฺจม สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ năm.

๔๖๓.

463.

ตโต มุนินฺโท มุจลินฺทมูเลนิสีทิ คนฺตฺวา ปวราสนมฺหิ,ยุคนฺธเร พาลรวี’ว รํสิชาลาหิ โลกํ ปริปูรยนฺโต;

Sau đó, bậc Vua của các Tôn Sư đi đến và ngự trên bảo tọa dưới cội cây Mucalinda, tỏa khắp thế gian với lưới hào quang như vầng thái dương buổi sớm trên đỉnh núi Yugandhara.

๔๖๔.

464.

อถาน เมโฆ ชลทา สเตหิปปูรยํ ขํ ถนยํ สวิชฺชุ,สสีตวาโต กิรมมฺพุธารํวิโรจมาโน วิสกณฺฐิกาหิ;

Bấy giờ, một trận mưa lớn với hàng trăm đám mây, đầy khắp bầu trời, sấm vang và chớp giật, cùng với gió lạnh, trút xuống những dòng nước, sáng rực với những hạt mưa băng giá.

๔๖๕.

465.

อมนฺทนณฺโท มุจลินฺทโภคีทิสฺวา มุนินฺทํ มุจลินฺทมูเล,ปริกฺขิปิตฺวาน วิสาลโภคาฉาเทตฺว สมฺมา สผโณ ผเณน;

Vua rắn Mucalinda, với niềm vui lớn lao, thấy bậc Vua của các Tôn Sư ở dưới cội cây Mucalinda, liền dùng thân mình to lớn quấn quanh, và dùng mang của mình che phủ hoàn toàn (cho Ngài).

๔๖๖.

466.

อชฺเฌสิ โส ตสฺส อนุคฺคหายนิสีทิ คนฺตฺวา ภุชคา’สนมฺหิ,สตฺถา ตทา รูปิยมนฺทิเรวสตฺตามหตฺตํ สุวิมุตฺตจิตฺโต;

Vì lòng bi mẫn đối với Ngài, vị ấy (vua rắn đã làm như vậy). Bậc Đạo Sư, sau khi đến ngự trên bảo tọa bằng thân rắn, đã an trú trong bảy ngày như ở trong một lâu đài bằng bạc, với tâm hoàn toàn giải thoát.

๔๖๗.

467.

อชฺชาปิ ตํ สาขิวรมฺปิ เตน’นุภุตมตฺเตน มเหนฺติ สพฺเพ,เตเนว เต สคฺคคตา วิมาเนโมทนฺติ กาเมหิ อนูปเมหิ;

Cho đến ngày nay, tất cả mọi người vẫn tôn kính cây đại thọ ấy chỉ vì đã được Ngài sử dụng. Chính vì lý do ấy, họ, sau khi sanh về cõi trời, trong các lâu đài, hoan hỷ với những dục lạc vô song.

อิติ ฉฏฺฐม สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ sáu.

๔๖๘.

468.

ตโต’ปคนฺตฺวา ยติราช ราชานิสีทิ ราชายตนสฺส มูเล,วิมุตฺติชํ ปีติสุขํ’นุโภนฺโตสตฺตาหมตฺตํ กรุณาคุณคฺโค;

Sau đó, bậc Vua của các Tu Sĩ đi đến và ngự tại cội cây Rājāyatana, Ngài là bậc tối thượng về đức bi mẫn, đã trải nghiệm hỷ lạc của sự giải thoát trong suốt bảy ngày.

๔๖๙.

469.

อชฺชาปิ ตํ สาขิวรมฺปิ เตน’นุภุตมตฺเตน มเหนฺตี สพฺเพ,เตเนว เต สคฺคคตา วิมาเนโมทนฺติ กาเมหิ อนูปเมหิ;

Cho đến ngày nay, tất cả mọi người vẫn tôn kính cây đại thọ ấy chỉ vì đã được Ngài sử dụng. Chính vì lý do ấy, họ, sau khi sanh về cõi trời, trong các lâu đài, hoan hỷ với những dục lạc vô song.

อิติ สตฺตม สตฺตาหํ.

Như vậy là tuần lễ thứ bảy.

๔๗๐.

470.

อาหาร กิจฺจาทิ วิวชฺชิตสฺสสุขานุโภนฺตสฺส วิมุตฺติชานิ,สมฺปีณิตงฺคสฺส ชินสฺส ตสฺสอิจฺจจฺจคุํ สตฺตทินานิ สตฺต;

Đối với đấng Chiến Thắng, người đã không cần đến vật thực, người đang hưởng thụ niềm an lạc của sự giải thoát, người có thân thể được nuôi dưỡng (bởi niềm an lạc ấy), bảy lần bảy ngày đã trôi qua như vậy.

๔๗๑.

471.

เทวานมินฺเทน ตโต’ปนีตมุโขทกาทิมฺปริภุญฺชิยาน,นิสินฺนมตฺเต ยติราช ราเชตตฺถา’คมุํ ทฺเว วาณิชา ขเณน;

Sau đó, sau khi đã dùng nước rửa mặt v.v... do vua của chư Thiên mang đến, ngay khi bậc Vua của các Tu Sĩ vừa ngự tọa, hai vị thương buôn đã đến nơi ấy trong khoảnh khắc.

๔๗๒.

472.

อุสฺสาหิตา เทววเรน สมฺมาสาโลหิตา ตสฺส ตปุสฺส-ภลฺลิกา,มนฺถญฺจ สาทุํ มธุปิณฺฑิกญฺจอาทาย นาถํ อิทมพฺรุวุนฺเต;

Được một vị thiên nhân, là quyến thuộc của họ, khuyến khích một cách đúng đắn, hai vị Tapussa và Bhallika, mang theo bột rang ngon ngọt và bánh mật, đã đến và bạch với đấng Lãnh Đạo rằng:

๔๗๓.

473.

อิทญฺหิ โน ธีร อนุคฺคหายปฏิคฺคเหตฺว ปริภุญฺช ทานํ,หิตาย ตํ โหติ สุขาย เจวอนปฺปกปฺเปสุ อนาคเตสุ;

Bạch đấng Anh Hùng, vì lòng bi mẫn đối với chúng con, xin Ngài hãy thọ nhận và dùng món vật thực này. Điều ấy sẽ mang lại lợi ích và an lạc cho chúng con trong vô số kiếp vị lai.

๔๗๔.

474.

ปฏิคฺคเหตฺวา มุนิ เทวทินฺนปตฺเตน ปจฺจคฺฆสิลามเยน,ภุตฺวาน เตสํ อนุโมทนตฺถํเทเสสิ ธมฺมํ วรทํ ปสตฺถํ;

Bậc Tôn Sư, sau khi thọ nhận (vật thực) bằng chiếc bát bằng đá quý giá do chư Thiên dâng cúng, và sau khi dùng xong, vì mục đích tùy hỷ cho họ, Ngài đã thuyết giảng giáo Pháp cao quý, đáng tán thán.

๔๗๕.

475.

ทฺเว ภาติกา วาณีชกา ชินสฺสธมฺมํ สุณิตฺวาน ปสนฺนจิตฺตา,ทฺเว วาจิโกปาสกตํ คตาสุํยาจึสุ เต ตํ ปุน ปูชนียํ;

Hai anh em thương buôn, sau khi nghe Pháp của đấng Chiến Thắng, tâm sanh tịnh tín, đã quy y làm cận sự nam bằng hai lời (quy y Phật, quy y Pháp), và họ lại xin Ngài một vật để tôn thờ.

๔๗๖.

476.

ปรามสิตฺวาน สิรํ ตโต โสอทา ชิโน กุนฺตล ธาตุมุฏฺฐึ,เต เตน ตุฏฺฐา สุมนา ปตีตามหึสุ เนตฺวา วิภวานุรูปํ;

Khi ấy, đấng Chiến Thắng đưa tay xoa đầu rồi ban cho một nắm tóc xá-lợi. Họ nhờ đó mà hoan hỷ, vui mừng, phấn khởi, đã mang về và tôn thờ tùy theo khả năng của mình.

๔๗๗.

477.

สตฺถา’ถ คนฺตฺวา อชปาลมูเลสหสฺส รํสีว ยุคนฺธรมฺหิ,นิสชฺช โลกํ อนุโลกยนฺโตวิตกฺกิ เอวํ มนสา วิตกฺกํ;

Bấy giờ, bậc Đạo Sư đi đến cội cây Ajapāla, như vầng thái dương ngàn tia trên đỉnh Yugandhara, Ngài ngự tọa, quán xét thế gian và khởi lên trong tâm một suy tư như sau:

๔๗๘.

478.

มยชฺฌปนฺโน วรธมฺมสาโรสสสฺส สินฺธู’ว อคาธปาโร,อพุทฺธสตฺเตหิ ตมชฺช กสฺสปกาสยิสฺสญฺหิ ชโฬ หิ โลโก;

Pháp bảo cao thượng mà ta đã chứng ngộ, sâu thẳm và vô biên như đại dương. Hôm nay, ta sẽ tuyên thuyết pháp ấy cho ai, giữa những chúng sanh không thể giác ngộ? Vì thế gian này thật là si mê.

๔๗๙.

479.

เทเสมิ เจ ธมฺมวรํ ปณีตํกิลนฺตภาโวว มมสฺส อสฺมา,กิมตฺตทุกฺเข นิติ จินฺตยนฺโตนุยฺยามมากา มุนิ เทสนมฺหิ;

Nếu ta thuyết giảng giáo Pháp cao thượng, vi diệu này, đó sẽ chỉ là sự mệt nhọc cho ta. Suy nghĩ rằng: 'Cần gì phải tự chuốc lấy khổ sở này?', bậc Tôn Sư đã không nỗ lực trong việc thuyết Pháp.

๔๘๐.

480.

สหมฺปตี นาม ตโต วิธาตาสเจตสา ตสฺส มนํ วิทิตฺวา,วินสฺสตีทํ ขลุ สพฺพโลกํอเทสิเต เตนิ’ติ กมฺปมาโน;

Khi ấy, vị Phạm Thiên tên là Sahampati, dùng tâm của mình biết được tâm của Ngài, đã run rẩy (nghĩ rằng): 'Thật vậy, toàn thể thế gian này sẽ bị hủy diệt nếu Ngài không thuyết Pháp.'

๔๘๑.

481.

สกาสมาคมฺม ชินสฺส ตสฺสสคารโว พฺรหฺมคเณน ตตฺถ,นิหจฺจ ชานุํ ปถวีตลมฺหินมสฺสมาโน อิทมพฺรูวี โส;

Vị ấy, cùng với chúng Phạm Thiên, với lòng tôn kính, đã đến trước sự hiện diện của đấng Chiến Thắng, quỳ gối xuống mặt đất, đảnh lễ và bạch rằng:

๔๘๒.

482.

ตฺวํ เทวเทโว ส สุเมธกาเลปโลกิตํ โลกมุทิกฺขมาโน,วิหาย ทีปงฺกรปาทมูเลลทฺธา’มตํ ตํ กรุณาคุเณน;

Ngài là Thiên Trung Thiên, trong thời Sumedha, khi quán xét thế gian đang hoại diệt, do bởi đức từ bi, Ngài đã từ bỏ quả vị Bất tử có thể chứng đắc dưới chân đức Phật Dīpaṅkara;

๔๘๓.

483.

ปวิสฺส สํสารวนํ วิทุคฺคํมํสกฺขิสีสาทิม’ทาสิ ทานํ,เวเทสิ ทุกฺขํ อมิตํ อสยฺหํตํ เต ปรตฺถํ’ว น อตฺตเหตุํ;

Ngài đã đi vào khu rừng luân hồi đầy gian khó, đã bố thí thịt, mắt, đầu, v.v... Ngài đã chịu đựng khổ đau vô lượng, không thể kham nhẫn, tất cả những điều ấy của Ngài là vì lợi ích của chúng sanh, chứ không phải vì lợi ích của bản thân.

๔๘๔.

484.

สนฺตีธ สตฺตา ขลุ มนฺทราคาญาตุํ สมตฺถา สุคตสฺส ธมฺมํ,อาราธิโต เม กรุณาคุณคฺโคเทเสหิ ธมฺมํ อนุกมฺปมาโน;

Ở đây quả thật có những chúng sanh ít nhiễm ô, có khả năng hiểu được Pháp của bậc Thiện Thệ. Con nay thỉnh cầu Ngài, bậc tối thắng về đức từ bi, xin hãy từ mẫn mà thuyết giảng Chánh Pháp.

๔๘๕.

485.

กาเล วิกาสนฺติ ขรํสุ มิสฺสาถลมฺพุชาตา กุสุมานิ นานา,ตเถ’ว เต ธมฺมกราภิผุฏฺฐาวิกาสมายนฺตี ชนา อเนกา

Đúng thời, những đóa hoa trên cạn và dưới nước, nhờ ánh sáng mặt trời mà đua nhau khoe sắc. Cũng vậy, được những tia sáng Chánh Pháp của Ngài chiếu rọi, nhiều chúng sanh sẽ khai tâm.

๔๘๖.

486.

สมฺปนฺน วิชฺชาจรโณ สตีมาชุตินฺธโร อนฺติมเทหธารี,ปฏิคฺคเหตฺวาสฺส นิมนฺตณํ โสชเนสิ สตฺเต กรุณา มนสฺมึ;

Bậc Minh Hạnh Túc, Chánh Niệm, bậc mang hào quang, mang thân cuối cùng, sau khi chấp nhận lời thỉnh cầu của vị ấy, Ngài đã khởi lên lòng bi mẫn đối với chúng sanh trong tâm.

๔๘๗.

487.

อปารุตา เตสํ อมตสฺส ทฺวาราเย โสตวนฺโต ปมุญฺจนฺตุ สทฺธํ,วิหึสสญฺญี ปคุณํ น ภาสึธมฺมํ ปณีตํ มนุเชสุ พฺรหฺเม;

Hỡi Phạm Thiên, cửa Bất tử đã mở cho những ai có tai, hãy để họ thể hiện lòng tin. Vì nhận thấy sự phiền nhiễu, Ta đã không giảng Pháp vi diệu, cao thượng này cho loài người.

๔๘๘.

488.

ปฏิคฺคเหสีติ อุทคฺคจิตฺโตอชฺเฌสนํ เม จตุราณโน โส,นตฺวาน นาถํ สหปาริสชฺโชปกฺกามิ ตมฺหา ภวนํ ขเณน;

Vị Phạm Thiên bốn mặt ấy, với tâm hân hoan nghĩ rằng: 'Lời thỉnh cầu của ta đã được chấp nhận.' Sau khi đảnh lễ bậc Đạo Sư, cùng với tùy tùng, vị ấy liền biến mất khỏi nơi đó và trở về trú xứ của mình.

๔๘๙.

489.

ตโต ชิโน เตน คหิตนุญฺโญเทเสมิ กสฺเสติ อุทิกฺขมาโน,อาฬาร-อุทฺเท สมุทิกฺข ธีโร,มนฺตฺวาน เตสํ อจิรจฺจุติตฺตํ;

Khi ấy, bậc Chiến Thắng, sau khi được vị ấy cho phép, đã suy xét: 'Ta sẽ thuyết Pháp cho ai đây?' Bậc Trí Tuệ nhìn đến Āḷāra và Uddaka, và biết rằng họ đã mệnh chung không lâu.

๔๙๐.

490.

กหนฺนุโข’หํ วรธมฺมจกฺกํอญฺเญน เกนาปิ อวตฺตนียํ,โลกสฺส จินฺตามณิสนฺติภคฺคํปวตฺตยิสฺสนฺตี วิจินฺตยนฺโต;

Trong khi suy tư: 'Ta sẽ chuyển bánh xe Pháp cao thượng, điều mà không một ai khác có thể chuyển được, điều phá tan viên ngọc như ý của thế gian, ở nơi đâu đây?'

๔๙๑.

491.

ทิสฺวาน ภิกฺขู มุนิ ปญฺจวคฺเคอาทาย ปตฺตญฺจ ติจีวรญฺจ,พาราณสียํ มิคทายเมนฺโตอทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชิ สตฺถา;

Bậc Hiền Triết, sau khi thấy nhóm năm vị tỳ khưu, đã mang theo y và bát, bậc Đạo Sư đã lên đường, hướng đến vườn Lộc Uyển ở Bārāṇasī.

๔๙๒.

492.

ตตฺถามรพฺรหฺมคเณหิ ปูตปเถ ผณี ปกฺขิ จตุปฺปทา จ,อารญฺญเทวา ตรุปพฺพตา จมหึสุ เนเกหิ สุวิมฺหเยหิ;

Trên con đường ấy, Ngài được các chúng thiên và phạm thiên tôn kính. Rắn, chim, và các loài bốn chân, cùng với các vị thần rừng, cây cối và núi non, đã cúng dường Ngài bằng nhiều điều kỳ diệu.

๔๙๓.

493.

ตโตปคา โส มิคทายมคฺเคทิสฺวา ยตีสํ ยตโย’ปคนฺตฺวา,อกํสุ วตฺตํ ปฏิปตฺติสาราปวตฺตยี ตตฺถ ส ธมฺมจกฺกํ;

Khi ấy, Ngài đi đến con đường dẫn tới vườn Lộc Uyển. Các vị tu sĩ, thấy bậc Tôn chủ của các tu sĩ đang đến, đã thực hành các phận sự của mình. Tại nơi đó, Ngài đã chuyển Bánh Xe Pháp.

๔๙๔.

494.

อญฺญาทิโกณฺฑญฺญวสิปฺปธานาโกฏีนมฏฺฐารส กญฺชโยนี,อสีติโกฏี’ปิ สุธาสิ สงฺฆาอญฺญาสุมคฺคํ กมโต ตทา เต;

Khi ấy, do ngài Aññā Koṇḍañña làm đầu, một trăm tám mươi triệu vị Phạm Thiên và tám trăm triệu vị chư thiên đã lần lượt thấu hiểu đạo lộ.

๔๙๕.

495.

อติจฺจยาตมฺหิ นิทาฆกาเลวสฺสานกาเล สมุปาคตสฺมึ,ตตฺเถว วสฺสํ อุปคมฺม ธีโรเตมาสมตฺตํ อวสี วสีโส;

Khi mùa hạ đã qua và mùa mưa đã đến, bậc Trí Tuệ, bậc Tự Tại đã an cư kiết hạ tại chính nơi đó trong suốt ba tháng.

๔๙๖.

496.

ตโต ยสํ ตสฺส สหายเกปิปติฏฺฐเปตฺวา อรหตฺตมคฺเค,ภุตึ ชนานํ อนุพฺรูหยนฺโตวสฺสสฺส อนฺตํ อกรี ตหึ โส;

Sau đó, sau khi đã an lập Yasa và các bạn của ông vào đạo quả A-la-hán, và làm cho lợi ích của dân chúng được tăng trưởng, Ngài đã kết thúc mùa an cư tại nơi ấy.

๔๙๗.

497.

วสฺสจฺจเย โลกวิทู มุนินฺโทอามนฺตยี เต ยตโย สปุตฺเต,เต’ถาคมุํ นิพฺพณถา กตญฺชลี’ทมพฺรุวิ เตสม’นนฺต ปญฺโญ;

Sau mùa an cư, bậc Hiền Triết Vương, bậc Thế Gian Giải, đã gọi các vị tu sĩ, những người con của Ngài. Họ đã đến, im lặng, chắp tay cung kính. Bậc Vô Lượng Trí đã nói với họ điều này:

๔๙๘.

498.

อุคฺโฆสยนฺตา มม ธมฺมโฆสํสมาหนนฺตา มม ธมฺมเภรึ,สาธุํ ธเมนฺตา มม ธมฺมสงฺขํจราถ ตุมฺเห สนรามรานํ;

Hãy rao truyền tiếng Pháp của Ta, hãy đánh lên trống Pháp của Ta, hãy thổi vang lên ốc Pháp của Ta. Các con hãy du hành vì lợi ích của trời và người.

๔๙๙.

499.

ชยทฺธชํ เม ภุวนุกฺขิปนฺตาอุสฺสาปยนฺตา มม ธมฺมเกตุํ,อถุกฺขิปนฺตา มม ธมฺมกุนฺตํจราถ โลเกสุ สเทวเกสุ;

Hãy dựng lên cờ chiến thắng của Ta trong thế gian, hãy giương cao phướn Pháp của Ta, và hãy nâng lên ngọn giáo Pháp của Ta. Hãy du hành trong các thế giới, kể cả thế giới của chư thiên.

๕๐๐.

500.

สุสชฺชิตตฺตํ อมตสฺส มคฺคํสกณฺฏกตฺตํ นรกายนสฺส,มารานนสฺมึ มสิมกฺขิตตฺตํกเถถ โลกสฺส สเทวกสฺส;

Hãy nói cho thế gian cùng với chư thiên biết về con đường đến cõi Bất tử đã được khéo chuẩn bị, về con đường đến địa ngục đầy chông gai, và về việc mặt của Ma vương đã bị bôi nhọ.

๕๐๑.

501.

พุทฺธนฺตรํ สุปฺปิหิตํ อจารํปุรสฺส โมกฺขสฺส วิสาลทฺวารํ,อวาปุรี โน ภควา’ธุนา โภยถชฺช สพฺเพตี นิเวทยวฺโห;

Hãy tuyên bố rằng: 'Này các bạn, cánh cửa lớn dẫn đến thành phố giải thoát, vốn đã bị đóng chặt trong suốt thời gian giữa các vị Phật, nay đã được Đức Thế Tôn của chúng ta mở ra. Kể từ hôm nay, tất cả đều có thể đi vào.'

๕๐๒.

502.

อุปฺปนฺนภาวํ ภุวเน มมชฺชตเถว ธมฺมสฺส จ ปาตุภาวํ,อุปฺปนฺนภาวญฺจ มโมรสานํปกาสยนฺตา ชคตึ จราถ;

Hãy du hành trong thế gian, tuyên bố về sự xuất hiện của Ta trong thế gian hôm nay, cũng như sự xuất hiện của Chánh Pháp, và sự xuất hiện của những người con (tâm linh) của Ta.

๕๐๓.

503.

วนมฺหิ ปนฺเต คิริคพฺภรายํรุกฺขสฺส มูเล’ปิ จ สุญฺญา’คาเร,วสํ ยตตฺตา มม ธมฺมมคฺคํเทเสถ โลเก สนรามรานํ;

Hãy sống tự chế, ở trong rừng vắng, trong hang núi, dưới gốc cây, hay trong ngôi nhà trống, và hãy thuyết giảng con đường Chánh Pháp của Ta cho thế gian, cho trời và người.

๕๐๔.

504.

วตฺวาน เอวํ ยตโย ทิสาสุเปเสตฺว นาโถ อุรุเวลคามี,ปฏิปชฺชิ มคฺคํ อถ อนฺตราเลกปฺปาสิกวฺหํ วิปินํ ปวิสฺส;

Sau khi nói như vậy và phái các vị tu sĩ đi các phương, bậc Đạo Sư đã đi về hướng Uruvelā. Ngài lên đường, và giữa đường đã đi vào khu rừng tên là Kappāsika.

๕๐๕.

505.

ตสฺมึ รมนฺเต สมตึสมตฺเตราโชรเส โส ปวโร วิเนตฺวา,ทตฺวา’มตํ ธมฺมมถุทฺทิสิตฺวาอโครุเวลํ คชราชคามี;

Tại đó, bậc Tối Thắng đã giáo hóa khoảng ba mươi vị vương tử đang vui chơi, đã ban cho và chỉ ra Pháp bất tử, rồi Ngài đi đến Uruvelā với dáng đi của một chúa voi.

๕๐๖.

506.

ตตฺโถรุเวลาธิกกสฺสโปติปสิทฺธนามสฺส สสิสฺสกสฺส,อคฺคํ ผลํ โส ปริปาวยนฺโตวสี วสนฺเต วสีนํ วริฏฺโฐ;

Tại đó, bậc Tối Thắng trong các bậc tự tại đã lưu lại trong mùa đông, để làm cho quả vị tối thượng chín muồi cho vị đạo sĩ nổi danh tên là Uruvela Kassapa cùng các đệ tử của ông.

๕๐๗.

507.

ตทาหรุํ เนคม นาครา จยญฺญํ มหากสฺสป ตาปสสฺส,ชิโน วิทิตฺวาสฺส มนํ มเนนวสี วิสุํ ตสฺส ปสาท เหตุ;

Khi ấy, dân chúng trong thị trấn và thành phố mang lễ vật đến cho đại khổ hạnh sĩ Kassapa. Bậc Chiến Thắng, biết được tâm của ông bằng tâm của mình, đã ở riêng một nơi vì muốn cho ông được thanh thản.

กถํ?

Bằng cách nào?

๕๐๘.

508.

คนฺตฺวาน อุตฺตรกุรุํ ภควา ตทานิปิณฺฑญฺจริตฺว รมณีย หิมาลยทฺทึ,อาคมฺม สาทุรส นีร ภราภิราเม’โนตตฺตเก มุนิวโร ปริภุญฺชิยาน;

Khi ấy, Đức Thế Tôn đã đi đến Uttarakuru để khất thực, rồi đến dãy Hy Mã Lạp Sơn xinh đẹp. Sau khi đến hồ Anotatta, nơi đầy nước ngọt thơm ngon, bậc Hiền Triết Vương đã thọ thực.

๕๐๙.

509.

จินฺเตสิ เอวมหมปฺปตรํว กาลํฐสฺสามิ สาสน มมญฺหิ อนาคเตสุ,ลงฺกาตเล ภวติ ตตฺถ อิทานิ ยกฺขสมฺพาธมตฺถิ มม ตตฺถ คเตสุ’ทานิ;

Ngài suy nghĩ như vầy: 'Giáo pháp của Ta sẽ tồn tại trong một thời gian không dài trong tương lai. Nó sẽ được thiết lập trên đảo Laṅkā. Nhưng hiện tại ở đó đang có sự phiền nhiễu của các dạ xoa. Khi Ta đến đó bây giờ...'

๕๑๐.

510.

สพฺพา’มนุสฺสช ภยํ ปวินสฺสตี’ติมนฺตฺวา ตโต ยติวโร กรุณาย สตฺเต,สญฺฌาฆเนหิ ปรินทฺธ รวีว รตฺตนิคฺโรธปกฺก สทิสํ จรปํสุกูลํ;

...tất cả nỗi sợ hãi do các phi nhân gây ra sẽ bị tiêu diệt.' Suy nghĩ như vậy, bậc Tối Thắng của các tu sĩ, vì lòng bi mẫn đối với chúng sanh, đã khoác lên mình chiếc y phấn tảo, có màu đỏ như mặt trời bị mây chiều che phủ, giống như màu của một quả đa chín.

๕๑๑.

511.

ธาเรตฺว เสลมย สุนฺทร ปตฺตหตฺโถฉพฺพณฺณรํสิ นิวหํ ทิสิ ปูรยนฺโต,สมฺโพธิโต นวม ผุสฺสช ปุณฺณมายํลงฺกาตลํ วิชยิตุํ นภสา’คมาสิ;

Tay cầm bình bát đá xinh đẹp, tỏa luồng hào quang sáu màu tràn ngập các phương, bậc Giác Ngộ, vào tháng thứ chín, ngày rằm tháng Phussa, đã ngự đến xứ Lanka bằng đường không trung.

๕๑๒.

512.

พฺรหฺมาสุรามร ผณิ ครุฬา จ สิทฺธวิชฺชาธราทิ ชนตา สหปาริสชฺชา,เกตา’ตปตฺต ฆฏ ทีปุรุ โตรเณหิปูชํ อกํสุ มหตึ คคนายนมฺหิ;

Phạm thiên, A-tu-la, chư thiên, long vương, kim xí điểu, các vị Tất-đạt, Trì-minh-tiên cùng các quyến thuộc, với cờ, lọng, bình, đèn, và cổng chào trang hoàng, đã cử hành đại lễ cúng dường trên hư không.

๕๑๓.

513.

ลงฺกงฺคนา อุรสิ ภาสุร ตาร หารสงฺกาส สีตล มโนหร นีร ปูรา,ตสฺมึ มหาทิปท วาลุก นาม คงฺคาภุมชฺฌคาสิ ชน เนตฺต หราภิรามา;

Trên hòn đảo lớn ấy, nơi ngực của nàng Lanka, dòng sông tên Vāluka, đẹp như chuỗi sao sáng, đầy nước mát trong lành, chảy giữa miền đất ấy, vẻ đẹp làm say đắm, thu hút ánh mắt người.

๕๑๔.

514.

ตสฺสาวิทูร สุจิ รมฺมตเร ปเทเสอายามโต มิตติโยชน วิตฺถเตน,จตฺตาริ คาวุตมิตํ นยนาภิรามํอาสาร สีตชล นิชฺฌร ภุริโฆสํ;

Gần đó, trong một vùng đất thanh tịnh, hữu tình, trải dài ba do-tuần, và rộng một do-tuần (bốn gāvuta), cảnh sắc thật đẹp mắt, vang tiếng thác nước mát, tuôn chảy thật dồi dào.

๕๑๕.

515.

มตฺตาลิปาลิ ขค คีติช มิสฺสราคํสมฺมตฺต จิตฺต มิคสงฺฆ นิเสวิตํ ตํ,นจฺจนฺต เนกสิขิ สงฺคต ปาทปิณฺฑํอุยฺยานมาสิ อุรุนาควนาภิธานํ;

Nơi đó có một khu vườn tên là Đại Long Lâm (Urunāgavana), tràn ngập âm thanh hòa quyện của bầy ong say mật và tiếng chim hót, là nơi lui tới của đàn thú say sưa, và là nơi tụ hội của nhiều chim công đang nhảy múa.

๕๑๖.

516.

รมฺเม ตทา รตนทีปวรมฺหิ ลงฺกาโลกาภิธาน หริกณฺฑก ยกฺขทาเส,โอทุมฺพเร สุมนกูฏก ตณฺฑุเลยฺเยเสเลสุ มารคิริ มิสฺสกริฏฺฐนาเม;

Vào thời ấy, trên hòn đảo Lanka xinh đẹp, hòn đảo ngọc quý, tại những nơi như Lokābhidhāna, Harikaṇḍaka, Yakkhadāsa, Odumbara, Sumanakūṭa, và Taṇḍuleyya, trên các ngọn núi tên Māragiri và Missakariṭṭha;

๕๑๗.

517.

เย’ญฺเญปิ สนฺติ คิรโย วนรามเณยฺยาคงฺคา นที คิริคุหา สิกตาตลา จ,ตตฺถาวสนฺติ รหสา ผรุสานิรุทฺทาปาณาติปาต นิรตา สฐกูฏ ยกฺขา;

...và tại những ngọn núi, khu rừng khả ái khác, bên các dòng sông, suối, hang núi, và bãi cát, có những loài dạ-xoa gian trá, xảo quyệt, hung dữ, không kiềm chế, thích thú sát sinh, đang bí mật trú ngụ.

๕๑๘.

518.

สงฺคมฺม เต มหติ นาควนมฺหิ ตมฺหิสมฺมนฺตยึสุ สภฏา สห ปาริสชฺชา,ตฺวํ โก’สิ เร! อิติ ปโร อปรํ ขเรนติกฺเขน วาทกณเยน อรุนฺตุทนฺตา;

Chúng, cùng với binh lính và quyến thuộc, đã tụ tập tại khu Đại Long Lâm, và bắt đầu bàn luận với nhau, người này nói với người kia một cách gay gắt: 'Này, ngươi là ai!', làm tổn thương nhau bằng những lời lẽ sắc như tên nhọn.

๕๑๙.

519.

กุชฺฌึสุ เต อถิตรีตร การเณนวากฺเยน ยุทฺธ ปริรทฺธ ปคพฺภิตตฺตา,สงฺขาภิตาปค ปตีว’นวฏฺฐจิตฺตาสารมฺภคพฺพิตมนา ปริราวยนฺติ;

Rồi vì những lời lẽ qua lại, chúng trở nên tức giận, tâm trí táo bạo, sẵn sàng cho một cuộc chiến, với tâm bất định như mặt vỏ ốc bị nung nóng, lòng kiêu hãnh và hiếu chiến, chúng gào thét ầm ĩ.

๕๒๐.

520.

ตสฺมึ ขเณ’ภิมตโท สุคโต นภมฺหิอาคมฺม เตส’มนุกมฺปิต มานเสน,โคปานสี สม มโนหร รํสิมาลิตตฺถจฺฉิ เข คุณมณี มณิกณฺณิกาว;

Ngay lúc ấy, đấng Thiện Thệ, người ban điều mong ước, với tâm bi mẫn, Ngài hiện đến trên không, mang vòng hào quang đẹp như cầu vồng, đứng đó trên trời, như khuyên tai bằng ngọc của các đức hạnh.

๕๒๑.

521.

เตสํ ชิโน กลหวูปสมาย เหตุมาเปสิ วุฏฺฐิ ติมิรา’นิลสีตภีตึ,ตตฺถาสิ คชฺชิตฆโน สุรจาปขิตฺตธาราสเรหิ วิตุทํ นิสิวาร สงฺฆํ;

Để dẹp tan cuộc cãi vã của chúng, đấng Chiến Thắng đã tạo ra mưa, bóng tối, gió, giá lạnh và sự sợ hãi. Có đám mây sấm sét, với cầu vồng hiện ra, làm khổ não bầy dạ-xoa bằng những mũi tên mưa.

๕๒๒.

522.

อนฺธาว เต ฆนตเร ติมิเร นิมุคฺคามุฬฺหา ทิสญฺจ วิทิสํ น วิทึสุ ภีตา,จณฺฑานิลุทฺธฏ มหา คิริกูฏรุกฺขสมฺปาต ภีต รุทิตา คติเมสยนฺติ;

Như người mù, chúng chìm trong bóng tối dày đặc, hoang mang, sợ hãi, không còn phân biệt được phương hướng. Những đỉnh núi lớn và cây cối bị gió dữ quật ngã, sợ hãi trước cảnh đó, chúng khóc la, tìm lối thoát.

๕๒๓.

523.

สีเตน เต อถ ทิเช ปริโกฏยนฺตาอญฺโญญฺญคตฺตมวลมฺพ ปโรทยึสุ,รูปานิ เนกภยทานิ จ โฆสณานิวตฺตึสุ เตน วิวิธํ ภยมาสิ เตสํ;

Rồi vì giá lạnh, răng chúng va vào nhau lập cập, chúng bám lấy thân nhau mà than khóc. Nhiều hình tướng và âm thanh đáng sợ đã xảy ra, vì thế, chúng phải chịu đựng muôn vàn nỗi kinh hoàng.

๕๒๔.

524.

พุทฺธาปิ ทุกฺขิตมนา ปรทุกฺขเกนกสฺมา กโรนฺติ อนยํ’ติ น จินฺตนียํ,โลโก หนาติ วิฏปิ ผลทาน เหตุสตฺเถน โสม ริปุคาหก วาสรมฺหิ;

Không nên nghĩ rằng: 'Tại sao các vị Phật, những người có tâm đau xót trước nỗi khổ của chúng sanh, lại gây ra tai họa như vậy?' (Bởi vì) người đời dùng vũ khí đốn cây để lấy quả, vào ngày trăng bị kẻ thù (La-hầu) nuốt chửng.

๕๒๕.

525.

สตฺถา ตโต ตมนุโท สภเย สโสเกทิสฺวาน คุยฺหก ชเน กรุณายิตตฺโต,วุฏฺฐึ ตมญฺจ ปวนํ ปณุทิตฺว สพฺพํทสฺเสสิ อตฺตมขิลํ ทุมณีว ขมฺหิ;

Bấy giờ, bậc Đạo Sư, đấng xua tan bóng tối, thấy loài bí mật thần (Guhyaka) sợ hãi và sầu muộn, lòng Ngài trắc ẩn, Ngài xua tan tất cả mưa, bóng tối và gió, và hiện toàn thân trên bầu trời, rực rỡ như mặt trời.

๕๒๖.

526.

ทิสฺวาน เต มุนิวร’ญฺชลิ ปงฺกเชหิสชฺเชตฺว สีส สรสี อิทม’พฺรุวึสุ,ยาจาม โน’ภยปทํ ภวโต สกาสาทาเสสุ ธีร กรุณํ กรณียเมว;

Thấy bậc Tối Thắng Mâu-ni, chúng chắp tay hình búp sen, đặt lên đỉnh đầu như đặt trên mặt hồ, và nói lời này: 'Chúng con xin Ngài ban cho sự vô úy, hỡi bậc Trí Giả, xin hãy từ bi với những kẻ tôi tớ này.'

๕๒๗.

527.

เอวํ ตทา’วจ ชิโน มธุรสฺสเรนอามนฺต เต นิสิจเร’วนเต สเมกฺข,ตุมฺเห ททาถ ยทิ ฐานมเมกเทสํสพฺเพ อเปนฺตี ฆนวาตช สีตทุกฺขา;

Bấy giờ, đấng Chiến Thắng, nhìn thấy các dạ-xoa đang cúi đầu, Ngài cất giọng ngọt ngào và nói rằng: 'Nếu các ngươi nhường cho ta một chỗ ngồi, tất cả khổ đau do gió lớn và giá lạnh này sẽ tan biến.'

๕๒๘.

528.

ยชฺเชวมีติม’ปยาติ กโรม โภ ตํคณฺหาหิ ธีร ยทิ อิจฺฉสิ สพฺพทีปํ,วตฺวาน เตหิ ปริทินฺน ฉมาย มคฺโคโอคมฺม ตตฺถ ปุถุ ปตฺถริ จมฺม กณฺฑํ;

'Thưa Ngài, nếu tai họa này chấm dứt, chúng con sẽ làm theo. Hỡi bậc Trí Giả, nếu Ngài muốn, xin hãy nhận lấy cả hòn đảo này.' Sau khi chúng nói vậy và nhường chỗ trên mặt đất, Ngài đã hạ xuống và trải ra một tấm da.

๕๒๙.

529.

ตสฺมึ นิสชฺช กสิณํ สมาปชฺช เตโชชาลากุลํ ชลิต มคฺคีมมาปยี โส,โส ธูมเกตุ คคนุคฺคต ตุงฺคสิงฺโคสนฺทฑฺฒยํ คิริวนานุ’รุโฆสยนฺโต;

Ngồi trên đó, Ngài nhập vào lửa biến xứ (tejo kasiṇa), tạo ra một ngọn lửa rực cháy, đầy những lưỡi lửa. Ngọn lửa đó, với cột khói và đỉnh cao vút tận trời, gầm rống dữ dội, thiêu đốt núi rừng xung quanh.

๕๓๐.

530.

รุกฺเขหิ รุกฺขวน ปพฺพต ลงฺฆเนนสาขามิเค จ วิหเค อนุพนฺธยํ’ว,เวสฺสานโร วนมรู มิคสูกเร’ปิสนฺธาวิ คุยฺหก ชเน อิติ จินฺตยนฺโต;

Ngọn lửa (Vessānara) nhảy từ cây này sang cây khác, từ rừng này sang núi nọ, như thể đang đuổi theo bầy khỉ và chim chóc, nó cũng rượt đuổi cả nai và heo rừng, khiến cho loài bí mật thần nghĩ rằng mình cũng đang bị truy đuổi.

๕๓๑.

531.

ทิสฺวาน ตตฺถ ปจุราตน วิปฺผุลิงฺคสมฺมิสฺส ชาล ทหนํ คุหกา สเมจฺจ,ธาวุํ วิกิณฺณกจ พปฺปชล’ทฺทเนตฺตาทารตฺตเชหิ สหิตา คติเมสมานา;

Thấy ngọn lửa cháy với mạng lưới lửa và vô số tia lửa, các bí mật thần (Guhaka) tụ tập lại, rồi cùng với vợ con, chúng bỏ chạy, tìm lối thoát, tóc tai rối bời, mắt đẫm lệ.

๕๓๒.

532.

สมฺพุทฺธเตช ปริทฑฺฒ สรีรจิตฺตาอาหจฺจ สาครตฏํ ปริธาวมานา,ตสฺมิมฺปิ เต ปวิสิตุํ สรณํ น ลทฺธาฉมฺหิ ตโต สปทิ สนฺนิปตึสุ สพฺเพ;

Thân và tâm bị thiêu đốt bởi oai lực của bậc Chánh Đẳng Giác, chúng chạy tán loạn đến bờ đại dương, nhưng ngay cả ở đó, chúng cũng không tìm thấy nơi nương tựa, rồi tất cả lập tức tụ tập lại trên mặt đất.

๕๓๓.

533.

ทิสฺวาน เต มุนิวโร สหเย สโสเกรมฺมํ ตทา ชลธิมชฺฌคตํ มหนฺตํ,อิทฺธีหิ เสหิ คิริทีปมิ’ธานยิตฺวาอาโรปยิตฺว นิขิเล ปุน ตตฺถ’กาสิ;

Bậc Tối Thắng Mâu-ni thấy chúng sợ hãi và sầu muộn, bấy giờ, bằng thần thông của mình, Ngài đã mang đến gần hòn đảo Giridīpa, một hòn đảo lớn và xinh đẹp giữa đại dương, và đặt tất cả chúng lên đó.

๕๓๔.

534.

กตฺเววเม’สมสโม’ปสมนฺต’มีตึตตฺเถว ภาสุรตโร ภควา นิสีทิ,พฺรหฺมามรา’สุรผณี ครุฬาทิ สิทฺธาสงฺคมฺม’กํสุ มหตึ มหม’คฺครูปํ;

Sau khi làm như vậy, bậc Vô Song đã dẹp tan tai họa cho chúng, Đức Thế Tôn ngự tọa ngay tại đó, rực rỡ hơn bao giờ hết. Phạm thiên, chư thiên, A-tu-la, long vương, kim xí điểu, Tất-đạt, đã tụ hội và cử hành một đại lễ cúng dường trang trọng.

๕๓๕.

535.

เทเสสิ สํสทิ ชิโน สุติสาธุ ธมฺมํตสฺมึ สทาสวนุทํ สิวทํ ชนานํ,สุตฺวาน เนกสตโกฏิ ปมาณ ปาณาลทฺธา ตทา สมภวุํ จรธมฺมจกฺขุํ;

Trong hội chúng đó, đấng Chiến Thắng đã thuyết giảng diệu pháp, pháp ấy luôn trừ diệt lậu hoặc và mang lại an lành cho chúng sanh. Sau khi nghe pháp, vô số chúng sanh, hàng trăm ức vị, đã đắc được pháp nhãn thanh tịnh.

๕๓๖.

536.

ตสฺมึ ทิเน สุมนกูฏ วราธิวาโสเตชิทฺธิพุทฺธิวิภโว สุมนาภิธาโน,เทโว ปสนฺนหทโย รตนตฺตยมฺหิสมฺปาปุณิตฺถ ปฐมํ ผลมุตฺตมํ โส;

Vào ngày hôm đó, vị thiên chủ của đỉnh Sumanakūṭa, vị trời tên là Sumana, người có oai lực, thần thông, trí tuệ và uy đức, với tâm tín thành nơi Tam Bảo, đã chứng đắc quả vị cao quý đầu tiên (Tu-đà-hoàn).

๕๓๗.

537.

อุฏฺฐาย ตุฏฺฐวทโน กตปญฺชลีโกมุคฺโค ชินคฺค นขรํสิ ปโยทธิมฺหิวนฺทิตฺว เอวมวจา’ตุล วีร ธีรโลกคฺค ปุคฺคล วรํ ทท สามิ ธีส;

Vị ấy đứng dậy, mặt mày hoan hỷ, chắp tay cung kính, như đắm mình trong biển sữa hào quang từ móng chân của đấng Chiến Thắng, sau khi đảnh lễ, vị ấy thưa rằng: 'Hỡi bậc Anh Hùng Vô Song, bậc Trí Giả, bậc Tối Thắng trong đời, xin Ngài ban cho con một ân huệ, thưa Đức Trí Tuệ!'

๕๓๘.

538.

ทาโสสฺมิ เต จรณ ปงฺกช ปูชโกหํสทฺธาทยาทิ วิภโว ตนโย’หมสฺมิ,ตุมฺเห วินา ขณลวํ วสิตุํ น อิจฺเฉตสฺมา ททาตุ ภควา มม ปูชนียํ;

'Con là kẻ tôi tớ, người thờ phụng đôi chân sen của Ngài. Con là người con của Ngài, có được đức tin và lòng bi mẫn. Xa Ngài, dù chỉ trong khoảnh khắc, con cũng không muốn sống. Vì vậy, xin Đức Thế Tôn hãy ban cho con một vật để cúng dường.'

๕๓๙.

539.

สุตฺวาน ตํ ธิติมตี ปริมชฺช สีสํสํสตฺต ฉปฺปท สโรรุห สนฺนิเภน,หตฺเถน นีล สก กุนฺตล ธาตุมุฏฺฐึทชฺชาถ โส มณิมเยน กรณฺฑเกน;

Nàng trí tuệ ấy, sau khi nghe điều đó, lau đầu mình, với bàn tay tựa như đóa sen có đàn ong bu đậu, đã dâng một nắm tóc xá lợi màu xanh biếc của mình; vị ấy đã đựng trong một chiếc hộp bằng ngọc;

๕๔๐.

540.

ปคฺคยฺห พาหุยุคเลน ฐีโต นมิตฺวามุทฺธา ทธาสิ มกุฏํ วิย ปีณิตตฺโต,กตฺวา’ถ โส วร มหํ ติทิเวหิ สทฺธิ’มปฺเปตฺว ธีร ผริภุตฺต วสุนฺธรายํ;

Vị ấy đứng dậy, chắp hai tay, cúi mình cung kính, rồi với tâm hoan hỷ, đội (xá lợi) lên đầu như một vương miện. Sau đó, vị ấy cùng với chư thiên tổ chức một đại lễ cúng dường, và ký thác (xá lợi) trên mảnh đất đã được bậc Trí Giả thọ dụng;

๕๔๑.

541.

โส’กาสิ นีลรตเนหิ มหารเหหิอุพฺเพธโต รตน สตฺต ปมาณ ถูปํ,นาเถ ธรนฺตสมเยว ปติฏฺฐหี โสถูโป ติโลกสุขโท มณิ กามโท’ว;

Vị ấy đã dùng những viên ngọc bích quý giá để xây dựng một bảo tháp cao bảy hắc tay. Bảo tháp ấy được thiết lập ngay khi Đức Thế Tôn còn tại thế, mang lại an lạc cho ba cõi, giống như một viên ngọc như ý;

๕๔๒.

542.

ปจฺฉา ติโลกสรเณ ปรินิพฺพุตมฺหิขีณา สโว สมหิโม สรภุ ยตินฺโท,อาทาย ตํ จิตกโต ชินคีวธาตุํตสฺมึ นิธาย’กริ พารส หตฺถถูปํ;

Về sau, khi bậc Tam Giới Quy Y đã nhập Niết Bàn, vị đại khổ hạnh Sarabhū, một bậc A-la-hán lậu tận và có đại thần lực, đã lấy xá lợi cổ của Đấng Chiến Thắng từ giàn hỏa thiêu, rồi tôn trí vào trong ấy và xây dựng một bảo tháp cao mười hai hắc tay;

๕๔๓.

543.

จูฬาภยหฺววนิโป สมเย’ปรสฺมึพตฺตึส หตฺถม’กริยตฺถ วโรรุถูปํ,ทุฏฺฐาทิคามณิ นุโป ทมิเฬ หนนฺโตกาเรสิ กญฺจุกมโถ จตุสฏฺฐิหตฺถํ;

Vào một thời gian sau, vị vua tên là Cūḷābhaya đã cho xây dựng bảo tháp cao ba mươi hai hắc tay. Kế đến, vua Duṭṭhagāmaṇi, trong khi chinh phạt người Damiḷa, đã cho làm một lớp vỏ bọc cao sáu mươi bốn hắc tay;

๕๔๔.

544.

เอวํ ส สีหลมหาสรมชฌรูฬฺหํเสตมฺพุชํ’ว มธุปาวลิ เสวนียํ,ภุมงฺคนา กรตเล สิตวิตฺถลีโลถูโป ททาตุ มสโมปสมํ ชนานํ;

Như vậy, nguyện cho bảo tháp ấy, tựa như đóa sen trắng mọc giữa lòng hồ lớn của xứ Sīhala, được đàn ong tìm đến; với vẻ huy hoàng như chiếc lọng trắng trên lòng bàn tay của nàng Đất, sẽ ban cho dân chúng sự an tịnh vô song;

๕๔๕.

545.

ลงฺโกปสคฺคม’วธูย วิธาย เขมํลงฺกํ นิชาย วรกุนฺตล ธาตุยา ตํ,กตฺวาน ภาสุรตรํ มุนิ มงฺคลายปายาสิ ตารก ปเถ’นุรุเวลเมว;

Sau khi xua tan tai ương ở Laṅkā, tạo sự an ổn cho hòn đảo bằng chính xá lợi tóc quý báu của mình, làm cho nơi ấy trở nên rạng rỡ hơn vì sự an lành, bậc Thánh Giả đã đi đến Uruvelā bằng con đường của các vì sao;

๕๔๖.

546.

ตสฺมึ วิธาย พหุวิมฺหิต ปาฏิเหรํเภตฺวา สสิสฺสกิ’สิโน ปุน ทิฏฺฐิชาลํ,ทตฺวาน นิพฺพุติปทํ สหสิสฺสกสฺสนิพฺพาณ สุนฺทร ปุรํ ปริปูรยิตฺถ;

Tại đó, sau khi thực hiện nhiều phép lạ đáng kinh ngạc, một lần nữa phá tan lưới tà kiến của vị đạo sĩ cùng các đệ tử, ban cho vị ấy cùng các đệ tử con đường dẫn đến Niết Bàn, Ngài đã làm cho thành phố Niết Bàn xinh đẹp thêm đông đủ;

๕๔๗.

547.

ตมฺหา วิกาสิต กุเสสย กานนาภวีตาสเวหิ นิวุโต สุคเตภคามี,ปายาสิ ราชคห คามี’มุทารมคฺคํเวเนยฺย ชนฺตุ กมลากร ภานุรูโป;

Từ nơi đó, được các bậc lậu tận vây quanh, tựa như một khu rừng sen đang nở rộ, Ngài, đấng có dáng đi như voi chúa, đã đi trên con đường cao quý dẫn đến thành Rājagaha, như vầng thái dương đối với hồ sen là các chúng sanh cần được giáo hóa;

๕๔๘.

548.

ตสฺมึ คเต ชินวเร วร พิมฺพิสาโรปูชํ อกาสิ มหตึ สห เทวตาหิ,ตสฺมิญฺหิ สํสทิ ลภึสุ อนปฺปปาณามคฺเค ผเล จ สรเณ จ ปติฏฺฐหึสุ

Khi Đấng Chiến Thắng cao quý đến nơi ấy, vua Bimbisāra đức độ cùng với chư thiên đã thực hiện một cuộc cúng dường vĩ đại. Trong pháp hội đó, vô số chúng sanh đã chứng đắc Đạo và Quả, và an trú trong Tam Quy.

๕๔๙.

549.

ราชา ตโต วิปุล เวลุวนาภิรามํสาลงฺกตํ วิวิธ ปาทป มณฺฑเปหิ,ปาทาสิ ทกฺขิณกเร ชลปาตเนนกตฺวา ธราธรธรํ หิมวญฺจ กมฺปํ;

Bấy giờ, nhà vua đã dâng cúng khu Trúc Lâm rộng lớn và khả ái, được trang hoàng với nhiều loại cây cối và đình tạ, bằng cách rưới nước lên tay phải (của Đức Phật), làm cho các ngọn núi chống đỡ mặt đất và cả dãy Himavanta cũng phải rung chuyển;

๕๕๐.

550.

ตสฺมึ สมนฺตนยโน นยนาภิราโมภุตึ ชนสฺส สตตํ อภิวฑฺฒยนฺโต,ธมฺมมฺพุ วุฏฺฐิ นิกรํ ปริวสฺสยนฺโตวสฺสํ วสี อทุติโย ทุติยมฺหิ วสฺเส;

Tại nơi ấy, bậc Toàn Nhãn, người khả ái đối với mọi ánh nhìn, đã an cư mùa mưa trong năm thứ hai, không ai sánh bằng, luôn làm tăng trưởng phúc lợi cho dân chúng và ban xuống trận mưa pháp thủy dồi dào;

๕๕๑.

551.

เทวินฺท โมลิ สมลงฺกต ปาทปิฏฺโฐโลกสฺส อตฺถจรเณ สตตาภิยุตฺโต,ตตฺเถว โส หิ ตติเย’ปิ จตุตฺถวสฺเสวาสํ อกาสิ สุคโต สิริสนฺติวาโส;

Đấng Thiện Thệ, người có bệ chân được trang hoàng bởi vương miện của Đế Thích, người luôn chuyên tâm vì lợi ích của thế gian, đã an cư tại chính nơi ấy trong năm thứ ba và cả năm thứ tư, là nơi ở của sự an lành và hạnh phúc;

๕๕๒.

552.

โลกสฺส ธมฺม ม’มลํ สตตํ วหนฺโตสาวตฺถิยํ รุจิร เชตวเน’ภิราเม,วาสํ อกาสิ สุขโท มุนิปญฺจมสฺมึเวเนยฺย สตฺตสมยํ สมุทิกฺขมาโน;

Bậc Thánh Giả ban cho an lạc, người luôn mang giáo pháp vô nhiễm đến cho thế gian, đã an cư trong năm thứ năm tại khu vườn Jeta xinh đẹp và khả ái ở Sāvatthī, trong khi quan sát thời cơ để giáo hóa chúng sanh;

อิติ ลงฺกาย ปฐมา’คมนํ.

Như vậy là kết thúc đoạn nói về chuyến viếng thăm Laṅkā lần thứ nhất.

๕๕๓.

553.

อถ ภควติ ตสฺมึ เชตนาเม วนสฺมึนิวสติ สติลงฺกา มงฺคลา’วาสรูปา,อุปวนมิว นาเก นนฺทนํ เทวตานํอมร อุรควาสา รมฺมรูปา พภูว;

Bấy giờ, trong khi Đức Thế Tôn đang ngự tại khu rừng tên là Jeta, hòn đảo Laṅkā đã trở thành một nơi ở tốt lành và xinh đẹp, là nơi cư ngụ của chư thiên và loài rồng, tựa như khu vườn Nandana của chư thiên trên cõi trời;

๕๕๔.

554.

ตหิมติ รุจิรสฺมึ วฑฺฒมานาทิ เสเลมธุร สลิลวาเห รมฺมกลฺยาณิกาโท,อุทธิ ภุชควาเส นาคทีปนฺติเก จมหติ มหิม ยุตฺตา นาคสงฺฆา วสนฺติ;

Tại đó, trên ngọn núi Vaḍḍhamāna vô cùng xinh đẹp, bên dòng sông Kalyāṇī khả ái nước ngọt, và gần Nāgadīpa là nơi ở của loài rồng biển, có những cộng đồng rồng đầy quyền năng sinh sống;

๕๕๕.

555.

ปจุร มหิม ยุตฺโต วฑฺฒมานาจลสฺมึอธิปติ ภุชคานํ อาสิ จูโลทรวฺโห,มหุทร อิติ นาโม นาคทีโปทธิมฺหินิวสติ อถ เตสํ ปพฺพเตยฺโย’รคินฺโท;

Trên núi Vaḍḍhamāna, có vị chúa của loài rồng tên là Cūlodara, đầy quyền năng. Một vị khác tên là Mahodara sống ở biển tại Nāgadīpa; còn vị kia là vua rồng ở trên núi.

๕๕๖.

556.

อิตร ภุชค รญฺโญ ธีตรํ นาคกญฺญํปิยตรม’ภิรูปํ’กาสิ ทารํ ตทา หิ,อถ จ ทุหิตุยา โส ทียมานํ ททนฺโตรุจิร มณีมยคฺฆํ อาสนญฺจาปทาสิ;

Vị long vương ở trên núi đã cưới con gái của vị long vương kia, một nàng công chúa rồng xinh đẹp và đáng yêu, làm vợ. Và rồi, vị ấy (Mahodara), khi trao cho người con gái, đã tặng luôn chiếc ngai báu bằng ngọc quý giá và xinh đẹp;

๕๕๗.

557.

ทุหิตริ มตกาเล เต’ถ ปลฺลงฺกเหตุชลช ถลช นาคา ยุทฺธสชฺชา อเหสุํ,อถ ถลช ภุชงฺคา ภงฺคกลฺโลลมาลาสทิส ลูลิต จิตฺตา คพฺพิเตวํ รวนฺติ;

Khi người con gái ấy qua đời, bấy giờ vì chiếc ngai báu, các loài rồng ở nước và ở cạn đã sẵn sàng giao chiến. Bấy giờ, loài rồng ở cạn, với tâm trí dao động như những tràng sóng vỗ, đã kiêu hãnh gầm lên như vầy:

๕๕๘.

558.

กิมุ’ทธิช ผณีนํ กิตฺติ สมฺปตฺติยา โนอปิ ยสปริวารา กึ พเลนิทฺธิยา กึ,อหมหมีติ คพฺพา กึ กิมิสฺสาย เตสํภวติ ติมิร’รีนํ ภานุมคฺคุนฺนตี กา;

Danh vọng và tài sản của loài rồng biển kia thì có nghĩa gì đối với chúng ta? Cả uy danh, quyến thuộc, sức mạnh, và thần thông của chúng thì có là gì? Sự kiêu mạn 'ta đây, ta đây' của chúng để làm gì? Đối với kẻ thù của bóng tối, con đường cao cả của mặt trời có nghĩa lý gì đâu?

๕๕๙.

559.

อถ ชลช’ลคทฺทา คชฺชนํ คชฺชยนฺตาภยชนก ปคพฺภา โผฏยนฺตา ภูชานํ,อหมห ปภู เร!เร! ปพฺพเตยฺยาน’เมตํปฏุตรฑสิโตฏฺฐา กกฺข’เฬวํ รวนฺติ;

Bấy giờ, loài rồng nước gầm lên một tiếng sấm, chúng thật táo bạo và đáng sợ, bành mang của mình ra, với nanh và môi sắc bén, chúng đã khắc nghiệt la lên như vầy: 'Này! Này! Chúng ta mới là chủ! Cái này là dành cho bọn ở núi!'

๕๖๐.

560.

ปฏุตร ครุนาทา ตาว คชฺชนฺติ ทนฺตีนยน ปถมุ’เปนฺเต ยาว กณฺฐิรวานํ,ตถริว ถลชาตา ชุมฺหยนฺตา สมคฺคานยน ปถคตา โน สุญฺญทปฺปา ภวนฺติ;

Loài voi chỉ gầm rống thật to và vang dội cho đến khi chúng lọt vào tầm mắt của loài sư tử. Cũng như vậy, bọn rồng ở cạn kia, đang cùng nhau khoác lác, một khi đã lọt vào tầm mắt của chúng ta, sẽ trở nên trống rỗng, không còn kiêu mạn;

๕๖๑.

561.

อิติ ตทุภยเสนา ฆฏฺฏยนฺตา’ญฺญมญฺญํวิวิธ ปหรณฺโห อุคฺคิรนฺตี คิรนฺติ,สตต ขุภิต เวลา สาครูมีว ภนฺตาลุลิต ลุลิต จิตฺตา ยุทฺธนินฺนา ฐิตาสุํ;

Như vậy, hai đạo quân ấy, công kích lẫn nhau, phun ra và nuốt vào nhiều loại vũ khí, xoay vần như những con sóng của đại dương luôn bị khuấy động ở bờ, với tâm trí vô cùng dao động, đã đứng đó với ý định giao chiến;

๕๖๒.

562.

อถ ตทหุ มุนินฺโท ยามินียาม’มนฺเตปตินิย มติชาลํ โลกโมโลกยนฺโต,สมร วสคตานํ โภคีนํ ภาวิภุตึตทุปริ จ’ภิวุทฺธึ ปสฺสิ ลงฺกาตลสฺส;

Bấy giờ, vào ngày hôm đó, vào cuối canh đêm, bậc Thánh Chúa trong khi giăng lưới trí tuệ của mình để quan sát thế gian, đã thấy được sự an lạc trong tương lai của loài rồng đang bị chiến tranh chi phối, và hơn thế nữa, Ngài đã thấy được sự thịnh vượng về sau của hòn đảo Laṅkā;

๕๖๓.

563.

อถ มุนิ มธุมาเส’โปสเถ กาลปกฺเขกต นิขิล วิธาโน คยฺห สงฺฆาฏิกาทึ,อนุคติกมุทิกฺขํ ปญฺจเนตฺโต สมนฺตาสุมน สุมน นามํ ปสฺสิ เทวํ สมิทฺธึ;

Bấy giờ, bậc Thánh Giả, vào ngày Uposatha của hắc nguyệt trong tháng Madhu, sau khi đã hoàn tất mọi sự chuẩn bị và mang theo y tăng-già-lê, bậc Ngũ Nhãn trong khi tìm kiếm một người đồng hành, đã nhìn khắp nơi và thấy vị trời đầy quyền năng tên là Sumana;

๕๖๔.

564.

ตทหุ สุมนเทโว เชตนาเม สุรมฺเมอธิวสติ วิหาเร ทฺวารโกฏฺโฐปกฏฺเฐ,ฐิต วิฏป สมิทฺเธ ขีริกาปาทปสฺมึสุคต มภินมนฺโต อนฺวหํ ปูชยนฺโต;

Vào ngày hôm đó, thiên nhân Sumana đang trú ngụ tại tu viện Jeta xinh đẹp, ở gần cổng ra vào, tại một cây khīrikā có cành lá sum suê, hàng ngày đảnh lễ và cúng dường Đấng Thiện Thệ;

๕๖๕.

565.

ตมสมฺมุนิ ทิสฺวา’มนฺตยิตฺวา’คเต ตํอิทมวจ มยา โภ สทฺธิมาคจฺฉ ลงฺกํ,สห ตว ภวนมฺหา ปุพฺพวุตฺถปฺปเทเสตว ภวติ ปติฏฺฐา โภคินญฺชา’ภิวุทฺธิ;

Bậc Thánh Mâu-ni khi thấy vị ấy đã đến sau khi được gọi, đã nói điều này: 'Này ông, hãy cùng ta đến đảo Laṅkā. Cùng với nơi ở của ông, tại nơi đã ở trước đây, sẽ có sự an vị cho ông và sự phát triển của long tộc.'

๕๖๖.

566.

อถ มุนิวจนํ โส มุทฺธนาม’คฺคเหตฺวาสมุทิตหทโย ตํ รุกฺขมุทฺธจฺจ มูลา,สุคตมุปริ กตฺวา ธารยนฺโต สุผุลฺลํพริหิ พริหิ ฉตฺตาการมาคา นภมฺหี;

Rồi vị ấy, với tâm hoan hỷ, đã cung kính tiếp nhận lời của bậc Mâu-ni, nhổ cây ấy từ gốc, đặt Đức Thiện Thệ ở trên, mang theo cây đang nở hoa rực rỡ giống như một chiếc lọng công, và đi trên hư không.

๕๖๗.

567.

ทสพล ตนุภา’ภิสฺสงฺคมา โส ทุมนฺโทตรล มณีว นานา’ภาหิ สมฺภาวนีโย,วิลสิต อิว สพฺเพ รุกฺขเสลาทโย’ปิอปคต สกวณฺณาวณฺณวนฺตา วิเรชุํ;

Do tiếp xúc với ánh hào quang từ thân của bậc Thập Lực, cây ấy trở nên đáng tôn kính với nhiều ánh sáng khác nhau, giống như một viên ngọc báu lấp lánh. Giống như được trang hoàng, tất cả cây cối, núi non, và các thứ khác cũng mất đi màu sắc riêng của chúng và tỏa sáng với những màu sắc mới.

๕๖๘.

568.

ขค ภุชค สุราทิ มสฺสิตา ฉปฺปภาหินิชปติ นิชชายา สฺวญฺญมญฺญาสุ มุยฺหุํ,อสิต คคน มชฺเฌ โสภมาโน มุนินฺโทวิตต วิวิธ รํสี รํสิมาลีว คญฺฉิ;

Các loài chim, rắn, chư thiên, và các chúng sanh khác, bị ảnh hưởng bởi sáu loại hào quang, đã mê mẩn lẫn nhau, chồng với vợ, vợ với chồng. Ở giữa bầu trời xanh thẳm, bậc Mâu-ni Vương đang tỏa sáng, với những tia sáng đa dạng lan tỏa, đã đi như mặt trời.

๕๖๙.

569.

ชลท ปฏล สณฺเฑ วชฺฌมุทฺทาฬยิตฺวาพหิ วิลสิตกาโย โสมฺมโทสากโร,วกตุปริ ตรุฉาโย โชตมาโน สมาโนอุรค สมรฐานํ คนฺถฺวา’กาเส นิสชฺช;

Xé tan đám mây dày đặc, với thân tỏa sáng ra bên ngoài giống như mặt trăng hiền dịu, tạo ra bóng mát của cây ở trên, Ngài đang tỏa sáng, đi đến nơi chiến trường của loài rắn và ngự trên hư không.

๕๗๐.

570.

ฆนตร ติมิรํ โส อิทฺธิยา สงฺฆริตฺวาตหิมติรว ภีมํ โฆรสํรมฺภวนฺตํ,อสนิ สต นิปาตํ วสฺสธารา กราลํอุรุตร ตต เมฆํ มาปยี สีตวาตํ;

Ngài, bằng thần thông, đã che giấu ánh sáng và tạo ra bóng tối dày đặc hơn. Tại đó, Ngài đã hóa hiện ra tiếng gầm rống kinh hoàng, sự giận dữ khủng khiếp, sự giáng xuống của trăm tiếng sét, những dòng mưa đáng sợ, những đám mây lớn giăng rộng, và gió lạnh.

๕๗๑.

571.

อิติ ติภุวนนาโถ ทปฺปิเต นาคสงฺเฆวิมท กรณ เหตุ ทสฺสยี เภรวานี,อถ’ปคต ปคพฺเภ เต วิทิตฺวาน สตฺถาอปนุทิ ภยชาตํ ตงฺขณํเยว ตตฺถ;

Như vậy, bậc Lãnh đạo Ba Cõi, vì lý do làm cho chúng rắn kiêu mạn hết kiêu mạn, đã thị hiện những điều kinh hoàng. Rồi, khi biết rằng chúng đã hết kiêu căng, bậc Đạo Sư ngay lập tức tại đó đã xua tan sự sợ hãi đã phát sinh.

๕๗๒.

572.

ตรุณ ตรณิโสภา เกตุมาลาวิลาสึสุภรุจิ มุขวนฺทํ ลกฺขณากิณฺณคตฺตํ,ติภว วิภวทายึ ตํ วิทิตฺวาน นาคาจุตปหรณ หตฺถา วนฺทมานา มหึสุ;

Khi nhận biết Ngài, người có vẻ đẹp của mặt trời lúc bình minh, rực rỡ với vòng hào quang, có khuôn mặt xinh đẹp và đáng ưa thích, thân thể đầy đủ các tướng tốt, người ban cho sự thịnh vượng trong ba cõi, các loài rắn đã chắp tay như búp sen đảnh lễ và tôn kính.

๕๗๓.

573.

สิรสี นิหิตปาณี รตฺตปงฺเกรุเหหิวิกจ วทน เนตฺตา’มนฺท กญฺชุปฺปเลหิ,สก สก ธต นานาวณฺณ วมฺมาทิเกหิวิวิธ กุสุมวตฺถา’มนฺท ทีปทฺธเชหิ;

(Họ tôn kính) với những bàn tay đặt trên đầu, với những bông sen hồng, với những khuôn mặt và đôi mắt nở nang, với nhiều hoa sen xanh, với những áo giáp nhiều màu sắc khác nhau mà mỗi người mang, với nhiều loại hoa và y phục, với nhiều đèn và cờ phướn.

๕๗๔.

574.

อุรค ภวนวาสา นาคกญฺญา สเมจฺจกุจ กลส สหสฺสํ ธารยนฺติ สลีลํ,ลลิต กณก วลฺลิ ลีลมาธตฺต คตฺตาถุติ มุขร มุขา ตา สาธุ กีฬํ อกํสุ;

Các nàng long nữ sống trong long cung đã cùng nhau đến, một cách duyên dáng mang theo ngàn bình ngực. Với thân hình mang vẻ duyên dáng của dây leo vàng, miệng cất lên lời tán thán, các nàng ấy đã vui đùa một cách tốt đẹp.

๕๗๕.

575.

อถ มุนิ อุรคานํ วิคฺคหํ ตํ สเมตุํสุติมน กมนียํ นิจฺฉรํ พฺรหฺมโฆสํ,อชรมมร มคฺคํ สุปฺปสตฺถํ สุธิหิวรมติ วรธมฺมํ เทสยี นํ ผณีนํ;

Rồi bậc Mâu-ni, bậc có trí tuệ tối thượng, để dập tắt cuộc xung đột của loài rắn, đã phát ra Phạm âm dễ nghe và làm vui lòng tâm ý, thuyết giảng cho loài rắn về diệu pháp, con đường không già không chết, được các bậc hiền trí tán thán.

๕๗๖.

576.

น โภ โภ สํสาเร ขลุ ภวติ สารํ ลวมฺปิวิเสสา ตํ สีตํ ชลิต ทหเน วิชฺชติ กทา,สทา ราคํ โรคํ พฺยธติ ชนตํ เนกทุริตํตถาปา’ยุํ ปาโต รวิรภิมุขุสฺสาว สทิสํ;

Này các ông, này các ông, trong vòng luân hồi chắc chắn không có một chút cốt lõi nào. Đặc biệt, khi nào có sự mát mẻ trong ngọn lửa đang cháy? Tham ái, bệnh tật, và nhiều điều bất hạnh luôn làm khổ chúng sanh. Cũng vậy, mạng sống giống như giọt sương đối diện với mặt trời vào buổi sáng.

๕๗๗.

577.

สรีโร’ยํ พตฺตึส วิธ กุณโป สาร รหิโตปริตฺตํ โยพฺพญฺญํ กุสุม สทิสํ นิคฺคตสิริ,ปหนฺตฺวา คนฺตพฺพํ ภวช วิภวํ สมฺภตมิทํอเถวํ สนฺเต โภ วรยติ ภวํ โก นุ หิ พุโธ;

Thân này là một tử thi gồm ba mươi hai loại, không có cốt lõi. Tuổi trẻ ngắn ngủi, giống như bông hoa đã mất đi vẻ đẹp. Phải từ bỏ và ra đi, từ bỏ sự thịnh vượng do sanh hữu này đã tích lũy. Này các ông, khi sự việc là như vậy, bậc trí nào lại mong muốn sự hiện hữu?

๕๗๘.

578.

ปลาสี มกฺขี โกธูปห มโต มานวิภโวชโน’ตีโต’โต โภ ปยติ นรกํ ทารุณตรํ,ผณี มชฺชาโร สา คุหก กปโย ภูย พหุโสวเธนฺตญฺโญญฺญํ เต นนุภวมิทํ ทุกฺขม’นิสํ;

Này các ông, do sự cạnh tranh, giả dối, sân hận, và kiêu mạn, người đã vượt qua giới hạn sẽ đi đến địa ngục khủng khiếp hơn. Rắn, mèo, chó, chồn, khỉ, rất nhiều lần chúng giết hại lẫn nhau, và trải qua nỗi khổ này không ngừng.

๕๗๙.

579.

ปุเร กาโก’ลุกา อถ วนภวา ผนฺทน อิสากริตฺวา’ฏฺฐาเน’ฆํ จิรมนุภวุํ ทุกฺขมนิสํ,อโห กปฺปฏฺฐนฺตํ สรถ ทุริตํ เวรชมิทํน เหตฺถสฺสาโท โภ’ณุมปิ กลเห เมตฺติม’มตํ;

Trước đây, quạ và cú, rồi nai và sư tử sống trong rừng, đã gây ra tội lỗi không đúng chỗ, và đã trải qua khổ đau lâu dài không ngừng. Ôi! Hãy nhớ rằng điều ác sinh ra từ hận thù này kéo dài đến hết kiếp. Này các ông, trong sự xung đột không có một chút vị ngọt nào, chỉ có tâm từ là bất tử.

๕๘๐.

580.

พลํ พาลานํ โภ สก สก วธาเยว ภวติอตีเตกา ขุทฺทา ลฏุกิกทิชา นฏฺฐตนยา,คชํ พาลํ มตฺตํ ปวิธิ น พลํ โหติ สรณํอถฏฺฐาเน กึ โภ กุรุถ วีริยํ ภุติ หนนํ;

Này các ông, sức mạnh của kẻ ngu chỉ dẫn đến sự hủy diệt của chính mình. Trong quá khứ, một con chim cút nhỏ bị mất con đã tấn công một con voi ngu ngốc và say sưa. Sức mạnh không phải là nơi nương tựa. Vậy thì, này các ông, tại sao lại nỗ lực không đúng chỗ, dẫn đến sự hủy hoại hạnh phúc?

๕๘๑.

581.

น ทุกฺขํ เตสํ เย วิคต กลหา เอกมนสาอตีเต โภ ลาปา อฆฏิต มานา เปยฺยวจนา,สุขํ วาสํ’กาสุํ ยทหนิ ภวุํ เต’ถ วิธุราวสํ วฺยาธสฺสาคุํ ตทหนิ อโห!เมธค พลํ;

Không có khổ đau cho những ai đã từ bỏ xung đột và có một lòng. Này các ông, trong quá khứ, những con chim cút không có kiêu mạn, có lời nói khả ái, đã sống một cách hạnh phúc. Vào ngày mà chúng trở nên chia rẽ, chúng đã rơi vào tay của người thợ săn. Ôi! Vào ngày đó, sức mạnh của sự xung đột đã thể hiện.

๕๘๒.

582.

อิติ ติขิณ สุธิมา กตฺตุเมเต สมคฺเคอวทิ ปวร ธมฺมํ สาธุ วิญฺญุปฺปสตฺถํ,อถ มุทิตมนา เต ปีณิตา ตสฺส นาคามณิมยม’ตุลํ ตํ อาสนํ ปูชยึสุ;

Như vậy, bậc có trí tuệ sắc bén, để làm cho chúng hòa hợp, đã thuyết giảng diệu pháp tối thượng, tốt đẹp và được người trí tán thán. Rồi, những con rắn ấy, với tâm hoan hỷ, được làm cho hài lòng bởi Ngài, đã cúng dường tòa ngồi vô song làm bằng ngọc báu ấy.

๕๘๓.

583.

อถ มุนิ คคนมฺโพรุยฺห ภุมิปฺปเทสํตรุณ รวิว ตสฺมึ อาสเน อาสิ ภาสํ,อถ ภุชคคณา เต ทิพฺพ ขชฺชาทิเกหิปริวิสิย มุนินฺทํ สาธุ ธมฺมํ สุณึสุ;

Rồi bậc Mâu-ni, từ hư không xuống mặt đất, đã ngồi trên tòa ngồi ấy, tỏa sáng như mặt trời lúc bình minh. Rồi chúng rắn ấy đã phục vụ bậc Mâu-ni Vương với các vật thực của chư thiên và đã lắng nghe diệu pháp một cách tốt đẹp.

๕๘๔.

584.

อถ ชล ถลชานํ ตตฺถ ยุทฺธา’คตานํอคณิต ภูชคานํ’สีติโกฏี ภุชงฺคา,วิมล สรณสีเล สุปฺปติฏฺฐา สุตุฏฺฐาอกรุ’มติมุฬารํ สตฺถุ ปูชาวิธานํ;

Rồi, tại đó, trong số vô số loài rắn sống dưới nước và trên cạn đã đến để chiến đấu, tám mươi ức con rắn, rất hoan hỷ, đã an trú vững chắc trong quy y và giới luật trong sạch, và đã thực hiện nghi thức cúng dường bậc Đạo Sư một cách vô cùng cao thượng.

๕๘๕.

585.

อถ มหุทร รญฺคฺโญ มาตุโล นาคราชามนินยนกนาโม รมฺมกฬฺยาณเทสา,อุรค สมร เหตู อาคโต นาคทีปํสุคตวร สรีรํ ทิสฺว นตฺวาลเปวํ;

Rồi, một vị long vương, là cậu của vua Mahodara, tên là Maṇinayana, từ xứ Kalyāṇi xinh đẹp, đã đến đảo Nāgadīpa vì cuộc chiến của loài rắn. Khi thấy thân thể cao quý của Đức Thiện Thệ, vị ấy đã đảnh lễ và nói như vầy:

๕๘๖.

586.

ยทิ สุคต! อิมํ ตฺวํ นาคโต อสฺส ฐานํมยมปคต ปาณา โหม ฌตฺวา’ญฺญมญฺญํ,รุธิรวห วิกิณฺโณ อสฺส ภุมิปฺปเทโสปสมิ ทหน ทิตฺตํ อมฺพุเทเนว ตํ ตฺวํ;

Bạch Đức Thiện Thệ! Nếu Ngài đã không đến nơi này, chúng con đã mất mạng vì giết hại lẫn nhau. Vùng đất này đã bị vương vãi bởi dòng máu chảy. Ngài, giống như nước, đã dập tắt ngọn lửa đang cháy đó.

๕๘๗.

587.

มม ภคว! ปุราเม ทิฏฺฐปุพฺพํ ตเวตํรุจิร สิริสรีรํ รํสิชาลา’ภิกิณฺณํ,อปิ สุมธุร ธมฺมํ เทสยนฺเต สุรานํทสพล สุตปุพฺพํ อานุภาวญฺจ ตุยฺหํ;

Bạch Đức Thế Tôn của con! Trước đây con đã từng thấy thân thể xinh đẹp và phúc đức này của Ngài, bao phủ bởi mạng lưới hào quang. Bạch bậc Thập Lực, con cũng đã từng nghe diệu pháp ngọt ngào khi Ngài thuyết giảng cho chư thiên, và đã từng nghe về oai lực của Ngài.

๕๘๘.

588.

อหมสม ปุเร เต วิสฺสุโตเยว ทาโสยทิ มนสิ ทยา เต โหติ ทาเส ปุนา’ปิ,ปวร รตนทีเป โหติ กฬฺยาณิคงฺคามม วสติ ตหึ ตํ ทฏฺฐุกาโม’ภิยาเจ;

Bạch bậc Vô Song, trước đây con đã là người đệ tử nổi tiếng của Ngài. Nếu trong tâm Ngài lại có lòng bi mẫn đối với người đệ tử này, tại hòn đảo châu báu tối thượng có dòng sông Kalyāṇi, nơi ở của con là tại đó. Con mong muốn được thấy Ngài, và con thỉnh cầu Ngài đến đó.

๕๘๙.

589.

อิติ ยติปติ ตสฺสา’ราธนํ ปคฺคเหตฺวาสก ปริจิต ภุมฺยา เจติยตฺถํ วิธาย,มณิมย ปริภุตฺตํ อาสนํ จา’ปิ เตสํส สุมน ตรุ ราชํ ปูชนตฺถํ วิธาย;

Như vậy, bậc Chúa Tể của các vị tu sĩ đã chấp nhận lời thỉnh cầu của vị ấy, tại nơi quen thuộc của mình, đã thiết lập bảo tọa bằng ngọc đã được (Ngài) sử dụng vì mục đích làm bảo tháp, và cũng vì mục đích cúng dường cho họ, đã thiết lập cây Sumana vương.

๕๙๐.

590.

ทสพล ปริภุตฺตํ สพฺพเมตํ ภุชงฺคามณิริว รุจีทํ เต ธาตุโยเยว ตสฺมา,มหถ นมถ นิจฺจํ มํว สคฺคา’ปวคฺคํททติ อิติ จ วตฺวา โอวทิตฺวาน สตฺถา;

Hỡi các loài rắn (Nāga), tất cả những vật dụng này đã được bậc Thập Lực sử dụng, chúng sáng chói như ngọc, do đó chúng chính là xá-lợi của các ngươi. Hãy luôn luôn tôn kính và đảnh lễ chúng như (đảnh lễ) ta. (Việc ấy) sẽ ban cho (các ngươi) cõi trời và sự giải thoát. Bậc Đạo Sư sau khi nói như vậy và đã giáo huấn (họ).

๕๙๑.

591.

นภตล’มุ’ปคนฺตฺวา เทวนาเค มเหนฺเตทิสิ ทิสิ วิสรนฺโต นีลปีตาทิ รํสิ,มน นยน หรนฺโต ชนฺตุนํ โลกสาโรอคมิ รวิ’ว ขมฺหา เชตนามํ วิหารํ;

Bậc Tinh Hoa của thế gian, sau khi bay lên không trung trong khi chư thiên và long vương đang cúng dường, đã tỏa ra các tia sáng màu xanh, vàng, v.v... đi khắp mọi phương hướng, làm say đắm tâm trí và ánh mắt của chúng sanh, rồi Ngài đã đi đến ngôi tịnh xá tên là Jetavana, giống như mặt trời (đi) từ bầu trời.

๕๙๒.

592.

อถ มนุชมรานํ นตฺตสิทฺธาทิกานํสตต’มมต ธมฺมํ เทสยนฺโต ผณีนํ,วนภวน สุรมฺเม มงฺกุลวฺเห นคินฺเทอกริ มุนิ นิวาสํ ฉฏฺฐเม หายนมฺหิ;

Sau đó, bậc Muni đã an trú vào năm thứ sáu tại ngọn núi Maṅkula, một nơi ở trong rừng rất khả ái, trong khi thường xuyên thuyết giảng giáo pháp bất tử cho loài người, chư thiên, các vị naga, các vị thành tựu giả, v.v...

๕๙๓.

593.

สุรปุรุปวเน’โถ ปาริชาตสฺส มูเลอรุณ มุทุสิลายํ ภาสมาโน มุนินฺโทสุนิปุณ’มภิธมฺมํ เทสยนฺโต สุรานํอกริ วรนิวาสํ สตฺตเม ตตฺถ วสฺเส;

Sau đó, tại khu rừng nhỏ của thành phố chư thiên, dưới gốc cây Pārijāta, trên phiến đá mềm màu rạng đông, bậc Chúa Tể của các vị Muni đã tỏa sáng, thuyết giảng Vi Diệu Pháp vô cùng vi tế cho chư thiên, và Ngài đã an trú tại nơi ấy vào năm thứ bảy.

๕๙๔.

594.

อถ สุขท มุนินฺโท เชตนาเม วิหาเรอวสิ วิมลปญฺโญ อฏฺฐเม สารทสฺมึ,อชร’มมร สนฺตึ ผสมาโน ปเรสํวิวิธ นย วิจิตฺตํ เทสนํ เทสยนฺโต;

Sau đó, vào năm thứ tám, bậc Chúa Tể của các vị Muni, người ban tặng hạnh phúc, bậc có trí tuệ vô nhiễm, đã an trú tại tịnh xá tên là Jetavana, trong khi Ngài thuyết giảng bài pháp đa dạng với nhiều phương pháp khác nhau, giúp cho những người khác chứng ngộ được sự an tịnh, không già, không chết.

อิติ ลงฺกาย ทุติยาคมนํ.

Như vậy là (kết thúc chương) chuyến đi thứ hai đến Laṅkā.

๕๙๕.

595.

เอวํ ชิโน เชตวเน วสนฺโตนีสฺสาย สาวตฺถิปุรํ วิหาสิ,สา กิทิสี อาสิ ปุรี ตทานีตํ กีทิสํ เชตวนํ วิหารํ;

Như vậy, bậc Chiến Thắng, trong khi cư ngụ tại Jetavana, đã an trú nương vào thành Sāvatthī. Vào thời điểm đó, thành phố ấy như thế nào? Và ngôi tịnh xá Jetavana ấy như thế nào?

๕๙๖.

596.

ภูมงฺคนายาหิต อุตฺตมงฺเคภาสนฺต นานารตนาภิรามา,วิสาลโมลีว วิสาลโภคาสา ชมฺพุทีปมฺหี พภุว รมฺมา;

(Thành phố ấy) được đặt trên đỉnh đầu của nàng thiếu nữ Trái Đất, tỏa sáng và đẹp đẽ với nhiều loại bảo vật khác nhau, giống như một vương miện to lớn, có sự giàu có bao la, thành phố ấy thật đáng say mê ở cõi Jambudīpa.

๕๙๗.

597.

สิรีนิเกเต สิริมาวหนฺตีวิราชเต ยา วสุธา ตลสฺมึ,สา เทวราชสฺส’มราวตี’วรญฺโญ กุเวรสฺส’ลกาว รมฺมา;

Thành phố ấy là nơi ở của sự may mắn, mang lại sự thịnh vượng, tỏa sáng trên mặt đất. Thành phố ấy đáng say mê như thành Amarāvatī của vua trời (Sakka) và như thành Alakā của vua Kuvera.

๕๙๘.

598.

สา ปุญฺญปญฺญาลุ ชนาธิวุตฺถาโสณฺณาทิ ปุณฺณาปนากิณฺณวีถี,อุตฺตุงฺค มาตงฺค ตุรงฺค รงฺคาสา ราชเต กญฺจน มนฺทิราลี;

Thành phố ấy là nơi cư ngụ của những người có phước báu và trí tuệ, các con đường đầy ắp các cửa hàng chứa đầy vàng bạc, v.v... (Thành phố ấy) có những đấu trường cho voi và ngựa cao lớn, và tỏa sáng với những dãy lâu đài bằng vàng.

๕๙๙.

599.

รราช สา ภาสุร ราชปุตฺตาปุญฺญงฺคนาลาส วิลาสยนฺตี,เวทงฺคปารงฺคต วิปฺปจาราทฺวิปญฺจ สทฺเทหิ จ นิจฺจโฆสา;

Thành phố ấy rực rỡ với các vị hoàng tử sáng ngời, với những phụ nữ có phước báu duyên dáng và vui tươi, với các vị Bà-la-môn thông thạo kinh Vệ-đà đi lại, và luôn vang dội với mười loại âm thanh.

๖๐๐.

600.

อเนกสิปฺปี สต สมฺปกิณฺณานานาทิสาหา’คต สตฺถวาหา,ปหุตขีณาสวปาทปูตาพภาส สา มงฺคล มนฺทิรํ’ว;

Thành phố ấy tràn ngập hàng trăm nghệ nhân với nhiều nghề nghiệp, các vị thương chủ đến từ nhiều phương hướng, được thanh tịnh hóa bởi bàn chân của nhiều vị đã tận trừ lậu hoặc (A-la-hán), và thành phố ấy đã tỏa sáng như một cung điện cát tường.

๖๐๑.

601.

ภวนฺตเร โย จริยํ จรนฺโตสุโว’ปนิสฺสาย วสํ คุเณน,ยญฺญงฺคสาขึ มตสีนปตฺตํอกา สมิทฺธํ ผลปลฺลเวหิ;

Vị nào, trong một kiếp quá khứ, khi đang thực hành hạnh nguyện, đã nương vào một con vẹt, và bằng đức hạnh của nó, đã làm cho cành cây tế lễ có lá khô héo trở nên sum suê với quả và chồi non.

๖๐๒.

602.

อิทานิ ปตฺวาน ภวสฺส อนฺตํนิสฺสาย ยํ โส วสเต มุนินฺโท,ตสฺสา คุณํ โก หิ อเสสยิตฺวากเถติ สา วสฺสู’ปมาย ตสฺสา;

Bây giờ, đã đạt đến cuối cùng của sự hiện hữu, bậc Chúa Tể của các vị Muni cư ngụ nương vào thành phố ấy. Ai có thể kể hết được đức hạnh của thành phố ấy? Thành phố ấy đối với Ngài giống như một đám mây mưa (mang lại sự tốt lành).

๖๐๓.

603.

ตสฺโสปกฏฺเฐ รตนํว’นคฺฆํมโนหโร อุตฺตมสตฺตเสวิ,ชนานมากขิงตโท วิหาโรพภุว เชตาทิ วนวฺหเยน;

Ở gần thành phố ấy, có một ngôi tịnh xá tên là Jetavana, giống như một viên ngọc vô giá, đẹp đẽ, được các bậc chúng sanh cao thượng thường lui tới, và ban cho mọi người những điều họ mong muốn.

๖๐๔.

604.

สมผุลฺล ปุปฺผรส โมทิต ฉปฺปทาลีฌงฺการ นาท ปริวาทิต ตนฺตินาทา,สมฺมตฺต’นนฺต ทิช กุชิต คีตวนฺตาติฏฺฐนฺติ ยตฺถ ตรโว นฏกาว เฉกา;

Nơi ấy, những hàng cây đứng vững như những vũ công tài ba, với những đàn ong vui thích trong mật của những bông hoa nở rộ, tiếng vo ve của chúng vang vọng như tiếng đàn luýt, và với tiếng hót líu lo của vô số loài chim say sưa.

๖๐๕.

605.

ขีรณฺณวาหริย โธวิย ขีรนีราโสเสตฺว สชฺฌุมลเย สสิกนฺติ มสฺสํยตฺโถกิริตฺว ตนิตา วิย วาลุกาโยสา มาลกาวลิ พภาส ปโยทธิ’ว;

Nơi ấy, những bãi cát dường như được trải ra sau khi được mang đến từ biển sữa, được rửa bằng nước sữa, được làm khô, và được rải lên một khối ánh trăng trong một nơi ở thanh tịnh; những hàng sân hiên ấy tỏa sáng như đại dương.

๖๐๖.

606.

วิชฺโชตมาน รตนปฺปมุขานนมฺหิโสปาน มาล ปทคณฺฐิทุเชหิ หาสํ,กตฺเวว เทวภวนานมหํ วิราควนฺตี’ติ คนฺธกุฏิ ยตฺถ ปหาสยิตฺถ;

Nơi ấy, Hương Thất (Gandhakuṭi), với mặt tiền là những bảo vật sáng chói hàng đầu, dường như chế nhạo các cung điện của chư thiên, nói rằng: 'Ta vượt trội hơn', bằng cách nở một nụ cười với hàm răng là những bậc thang của dãy cầu thang.

๖๐๗.

607.

กมฺมาร คคฺคริ มุโข’ปริ สมฺปปุณฺณาองฺคาร กนฺตร วินิคฺคต ชาลกาว,สมฺพุทฺธเทห ปรินิคฺคต รํสิมาลาทายคฺค นิคฺคต กรา วิสรนฺติ ยสฺมึ;

Nơi mà những tràng hào quang phát ra từ kim thân của bậc Chánh Đẳng Giác, những tia sáng phát ra từ trai đường, lan tỏa ra, giống như một ngọn lửa thoát ra từ một đống than hồng, tràn ngập miệng ống bễ của người thợ rèn.

๖๐๘.

608.

ตุมฺเห สราค ชนสงฺคมโต’ติ คีตาธญฺญา มยนฺตี วิมเลหี สมงฺคิตตฺตา,ตุฏฺฐาว หาส มกรา สุรปาทปานํราเชนฺติ ยตฺถ ยตินิสฺสิต ปาทปินฺทา;

Nơi mà những cụm cây, nơi trú ngụ của các vị tu sĩ, tỏa sáng, dường như vui mừng và mỉm cười với các cây cối ở cõi trời, và như thể hát lên rằng: 'Chúng tôi thật có phước vì được gần gũi với những bậc vô nhiễm, còn các ngươi thì gần gũi với những người còn tham ái'.

๖๐๙.

609.

ปุนฺนาค นีป วกุล’ชฺชุน ราชรุกฺขนาคา’ค จูต ยุคปตฺตก จมฺปกานํ,ปุปฺผาภิกิณฺณ ธรณี รตเนหิ นานาปจฺฉนฺน ทิพฺพภวนํ วิย ภาติ ยตฺถ;

Nơi mà mặt đất, được rải đầy hoa của các cây Punnāga, Nīpa, Vakula, Ajjuna, Rājarukkha, Nāga, Cūta, Yugapattaka, và Campaka, tỏa sáng như một cung điện trên trời được bao phủ bởi nhiều loại bảo vật khác nhau.

๖๑๐.

610.

พฺรหฺมาสุราสุร นโรรค ลิงฺคิสิทฺธวิชฺชาธราทิ ชนตา กตวนฺทเนหิ,เตเหว ฆุฏฺฐ ถุติมงฺคล คีติกาหิยตฺโถปคาน มนเนตฺตคณา มุเทนฺติ;

Nơi mà các nhóm nhạc công cõi trời hoan hỷ ca hát tán dương, cùng với sự đảnh lễ của các chúng sanh như Phạm thiên, chư thiên, a-tu-la, người, rồng, tu sĩ, các vị thành tựu giả, các vị trì minh chú, v.v... và với những bài ca tán thán cát tường do chính họ xướng lên.

๖๑๑.

611.

นิคฺโฆสิตามล สุสีตล นิชฺฌเรหิสมฺมตฺต เนกทิช ฆุฏฺฐ ชลาสเยหิ,กิญฺชกฺข ปตฺต ปริกิณฺณ สิลาตเลหิตุสฺสนฺติ ยตฺถ สตตํ ยตีนํ มนาติ;

Nơi mà tâm trí của các vị tu sĩ luôn được hoan hỷ bởi những dòng thác trong lành, mát mẻ và vang dội, bởi những hồ nước vang lên tiếng hót của nhiều loài chim say sưa, và bởi những phiến đá được rải đầy nhị và cánh hoa.

๖๑๒.

612.

โย เนก กปฺป สต สญฺจิต ปุญฺญราสิหิตฺวา’มิตํ กปิลวตฺถุ มหาสิริมฺปิ,อาคมฺม ยตฺถ นีรโต สุคโต มเหสิโก ตตฺถ ภุติ มตุลํ กถิโก กเถติ;

Bậc Thiện Thệ, bậc Đại Sĩ, người đã từ bỏ khối phước báu tích lũy trong nhiều trăm kiếp và cả sự giàu sang vĩ đại vô lượng của thành Kapilavatthu, đã đến và hoan hỷ nơi đây. Có người thuyết giảng nào có thể mô tả được sự thịnh vượng không gì sánh bằng ở nơi đó?

๖๑๓.

613.

ตสฺมึ ชิโน วสติ เชตวเน วิหาเรอินฺโท ยถา รุจิร นนฺทน กานนมฺหิ,พฺรหฺมา’ว พฺรหฺมภวเน สปิตามเหหิตาราวลี ปริวุโต คคเน’ว วนฺโท;

Trong ngôi tịnh xá Jetavana ấy, bậc Chiến Thắng an trú, giống như vua trời Inda ở trong khu rừng Nandana xinh đẹp, như Phạm thiên cùng với các vị tổ phụ ở trong cõi Phạm thiên, hay như mặt trăng trên bầu trời được các vì sao vây quanh.

๖๑๔.

614.

ตทาคมฺม มหานาโค มณิ อกฺขิกนามโก,ลงฺกาโต ชินปาทสฺมึ ผณึ ปจฺเจท’มพฺรุวิ;

Lúc bấy giờ, vị đại long vương tên là Maṇiakkhika, từ Laṅkā đến, đã đến dưới chân của bậc Chiến Thắng và bạch rằng.

๖๑๕.

615.

สมฺพุทฺธา ธีร โลกสฺมึ โลกสฺสตฺถาภิวุทฺธิยา,ชายนฺติ สามิ ตุมฺหากํ ทยายนฺโต’คธา มยํ;

Hỡi bậc Toàn Giác, bậc Trí Giả, Ngài xuất hiện trên thế gian vì lợi ích và sự tiến bộ của thế gian. Thưa Ngài, nhờ lòng bi mẫn của Ngài, chúng con được bao gồm trong đó.

๖๑๖.

616.

เตน เม ทาสภุตสฺส สํสารนฺทุฆรา ถิรา,มุตฺตึ ยทิจฺฉเส มยฺหํ คหณียํ นิมนฺตณํ;

Do đó, nếu Ngài mong muốn sự giải thoát cho con, người đã trở thành kẻ phục vụ của Ngài, khỏi ngôi nhà kiên cố và tăm tối của luân hồi, thì lời thỉnh cầu của con nên được chấp nhận.

๖๑๗.

617.

สุตฺวาน ตํ มหานาโค มหานาค นิมนฺตณํ,ปฏิคฺคเหสิ ตํ ตุณฺหีภาเวน กรุณาย โส;

Sau khi nghe lời thỉnh cầu của vị đại long vương ấy, Ngài, bậc Đại Long (Đức Phật), vì lòng bi mẫn, đã chấp nhận lời thỉnh cầu ấy bằng sự im lặng.

๖๑๘.

618.

ญตฺวา ตํ สุมโน นาโค ลหุมาคมฺม สีหลํ,กฬฺยาณาปคปสฺสมฺหิ มโนนนฺทน ภุตเล;

Long vương Sumana, khi biết được điều ấy, đã nhanh chóng đến đảo Sīhala, tại một vùng đất khả ái ở gần sông Kaḷyāṇī.

๖๑๙.

619.

สชฺฌุ กมฺพุมณิ มุตฺต ปวาล วชิรามเย,วหารเห มหาถูเน ฆฏกาทึ นิธาปิย;

Họ đã đặt các đầu cột, v.v... trên những cây cột lớn xứng đáng, được làm bằng bạc, ngọc xà cừ, trân châu, san hô, và kim cương.

๖๒๐.

620.

ทตฺวา ตุลาทโย เสส มนฺทิรงฺเค ตเถว จ,วิฏงฺก วฺยาล สีหาทิ ปนฺติโย’ปิ ตเถวหิ;

Và cũng đã đặt các xà ngang và các bộ phận còn lại của công trình, cũng như các hàng chim câu, dã thú, sư tử, v.v...

๖๒๑.

621.

สาตกุมฺหมยา’เนก จิตฺเตหิ สาธุ จิตฺติตํ,นิมฺมาย โคปานสิโย ปกฺขปาเส จ กณฺณิกํ;

Họ đã tạo tác các rui mè và nóc mái ở hai bên, được làm bằng vàng và được trang trí đẹp đẽ với nhiều họa tiết.

๖๒๒.

622.

สิงฺคิ นิกฺเขน สิงฺคญฺจ ฉทนินฺทมณีหิ จ,โสณฺณ กิงฺกิณิ มาลาโย กณฺณมาลา จ มาปิย;

Họ đã tạo tác các chóp đỉnh bằng vàng ròng, mái nhà bằng ngọc bích, các tràng chuông vàng và các vật trang trí ở góc mái.

๖๒๓.

623.

จิตฺตวิตานํ พนฺธิตฺวา มุตฺโตลมฺเพ ตหึ ตหึ,กตฺวาน คนฺธทาเมหิ ปุปฺผทาเมหิ สงฺกุลํ;

Họ đã giăng một tấm lọng được trang trí, với các tua ngọc trai treo đây đó, và làm cho nơi ấy tràn ngập các tràng hương và tràng hoa.

๖๒๔.

624.

อินฺทนีลมยํ ภุมิ มชฺเฌ’นคฺฆ มหาสนํ,มาเปสิ ปริโต เสส ภิกฺขูนญฺจ สุภาสเน;

Vị ấy đã tạo ra một sàn nhà bằng ngọc bích, ở giữa là một pháp tòa vĩ đại vô giá, và xung quanh là những chỗ ngồi tốt đẹp cho các vị Tỳ-khưu còn lại.

๖๒๕.

625.

รตเนเห’วาปสฺสเย เวทิกา เอฬิกามเย,มุตฺตา วาลุก สงฺกิณฺณํ มาลกญฺจ มโนรมํ;

Họ đã tạo ra một sân hiên khả ái, được rải cát bằng ngọc trai, với các lan can làm bằng đá quý và các trụ chống cũng bằng châu báu.

๖๒๖.

626.

สตฺต รตน สมฺภุต โตรณู’ปริ โตรเณ,สนฺตีร กุสุมา’กิณฺณ หาฏกาทิ ฆฏากุลํ;

Cổng vòm chồng lên cổng vòm được làm bằng bảy loại báu vật, tràn ngập hoa Santīra và đầy những bình bằng vàng, v.v...

๖๒๗.

627.

เนก ราคทฺธชากิณฺณ วิตาน สมลงฺกตํ,ทีป ธูปาลิ สงฺกิณฺณ คนฺธปุปฺผ สมากุลํ;

Nơi ấy được trang hoàng với một tấm lọng, tràn ngập cờ phướn nhiều màu sắc, đầy những hàng đèn và hương, và đông đúc hương liệu và hoa tươi.

๖๒๘.

628.

เอวมาทิหิ เนเกหิ วณฺเณหิ สมลงฺกตํ,มาเปตฺวา มณฺฑปํ เสฏฺฐํ เทวมณฺฑป สนฺติภํ;

Sau khi tạo dựng một đại sảnh đường tuyệt hảo, được trang hoàng với nhiều vẻ đẹp như đã kể trên, trông giống như một thiên đình.

๖๒๙.

629.

สีต วาลุก สญฺฉนฺนํ มุทุ ปาทปฏตฺถตํ,มาเปตฺเววํ มหามคฺคํ สุรญฺชส สมญฺชสํ;

Họ đã tạo ra một con đường lớn như vậy, xinh đẹp và cân đối, được phủ bằng cát mát và trải bằng những tấm thảm chân mềm mại.

๖๓๐.

630.

สญฺจินิตฺวาน เต นาคา ขชฺช โภชฺช ผลาผเล,ทิพฺพนฺนปาเน ปจุเร ปฏิมคฺคํ คมุํ ตทา;

Khi ấy, các vị long vương ấy, sau khi thu thập các loại vật thực cứng, vật thực mềm, và các loại trái cây, cùng nhiều thức ăn và thức uống của chư thiên, đã đi ra để nghênh đón trên đường.

๖๓๑.

631.

ตโต การุณิโก นาโถ โพธิโต อฏฺฐเม สเม,เวสาข ปุณฺณมาสิมฺหิ สนฺนิปาติย สาวเก;

Sau đó, vào năm thứ tám sau khi giác ngộ, vào ngày rằm tháng Vesākha, bậc Đạo Sư bi mẫn đã triệu tập các vị đệ tử.

๖๓๒.

632.

เอถชฺช ภิกฺขโว ลงฺกํ นาคานํ’นุคฺคหาย โภ,มณิอกฺขิโก นิมนฺเตสิ ปสนฺโน พุทฺธสาสเน;

"Này các Tỳ-khưu, hôm nay hãy đến Laṅkā vì lợi ích của các loài rồng. Maṇiakkhika, người có lòng tịnh tín trong giáo pháp của Phật, đã thỉnh mời."

๖๓๓.

633.

สุตฺวาน วจนํ ตสฺส สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต,อสฺสวา เปสลา ภิกฺขู ปจฺจสฺโสสุํ สมาหิตา;

Nghe lời của bậc Chánh Đẳng Giác vinh quang ấy, các vị Tỳ-khưu hiền thiện, dễ bảo, đã chuyên tâm lắng nghe và vâng lời.

๖๓๔.

634.

สาริปุตฺโต ตโต เถโร ปญฺญาย’คฺค ธุรนฺธโร,ปตฺตจีวรมา’ทาย อคมา ชินุ’ปนฺติกํ;

Bấy giờ, Trưởng lão Sāriputta, bậc thượng thủ về trí tuệ, đã mang y bát và đi đến gần bậc Chiến Thắng.

๖๓๕.

635.

โมคฺคลฺลาโน มหาเถโร ทุติโย อคฺคสาวโก,ปตฺตจีวรมาทาย โสปาค ชิน สนฺติกํ;

Đại Trưởng lão Moggallāna, vị Thượng thủ đệ tử thứ hai, cũng mang y bát và đi đến gần bậc Chiến Thắng.

๖๓๖.

636.

ธูตปาโป ธุตงฺคคฺโค มหากสฺสป นามโก,ปตฺตจีวรมาทาย อาคมา ชินสนฺติกํ;

Vị có tên là Mahākassapa, người đã rũ bỏ tội lỗi, bậc đứng đầu về hạnh đầu-đà, đã mang y bát và đến gần bậc Chiến Thắng.

๖๓๗.

637.

สาสเน วินยญฺญ นมคฺโค’ ปาลิวฺหโย ยต,ปตฺตจีวรมาทาย ชินนฺติกมุ’ปาคมิ;

Vị tu sĩ tên là Upāli, bậc đứng đầu về thông hiểu Giới luật trong Giáo pháp, đã mang y bát và đi đến gần bậc Chiến Thắng.

๖๓๘.

638.

ทิพฺพจกฺขูนมคฺโค โย รุทฺธปาปาริ ทปฺปโก,เถโร’นุรุทฺโธ วรโท โสปาค มุนิสนฺติกํ;

Trưởng lão Anuruddha, bậc ban tặng điều tốt lành, người đứng đầu về thiên nhãn, người đã dẹp tan lòng kiêu mạn của kẻ thù là ác pháp, cũng đã đi đến gần bậc Hiền Triết.

๖๓๙.

639.

มณิว กามโท กามมุ’ปวาโน’ติ วิสฺสุโต,ญาณี คณี ทกฺขิเณยฺโย เถโรปาค ชินนฺติกํ;

Vị Trưởng lão nổi danh là Upavāna, người ban tặng các ước muốn như viên ngọc như ý, bậc trí tuệ, có đồ chúng, xứng đáng được cúng dường, đã đi đến gần bậc Chiến Thắng.

๖๔๐.

640.

พกฺกุโล วิมโล สีล สมาธาทิ คุณากโร,อาคโต สปริกฺขาโร ภิกฺขูนํ สมิตึ ตทา;

Bakkula, bậc thanh tịnh, một kho tàng các đức hạnh như giới, định, v.v..., khi ấy đã mang theo các vật dụng cần thiết và đến hội chúng Tỳ-khưu.

๖๔๑.

641.

พุทฺธสาสน โธรยฺโห เถโร องฺคุลิมาลโก,สหา’คนฺตุํ มุนินฺเทน สนฺนทฺโธ สหสา คโต;

Trưởng lão Aṅgulimāla, người gánh vác trọng trách của Phật pháp, đã chuẩn bị sẵn sàng và nhanh chóng đến để cùng đi với bậc Tôn Chủ của các Hiền Triết.

๖๔๒.

642.

สาสโนทย เสลคฺเค สูริโย วิย ภาติ โย,โส’ยํ ราหุลเถโร’ปิ ลหุ’คา ปิตุ สนฺติกํ;

Vị Trưởng lão Rāhula ấy, người tỏa sáng như mặt trời trên đỉnh núi của sự hưng thịnh của Giáo pháp, cũng đã nhanh chóng đến gần phụ thân của mình.

๖๔๓.

643.

ภทฺทาจาโร ภทฺทิยวฺโห เถโร ภทฺทฆโฏ วิย,ปากโฏ ภุวเน โส’ปิ คโต สมฺพุทฺธ สนฺติกํ;

Trưởng lão tên là Bhaddiya, người có hạnh kiểm tốt lành, nổi danh trong thế gian như một chiếc bình cát tường, cũng đã đi đến gần bậc Chánh Đẳng Giác.

๖๔๔.

644.

เทวทฺทุโม’ว โลกสฺส โย ททาติ’จฺฉิติ’จฺฉิตํ,ชิโนรโสปิ เสลวฺโห คโต สมฺพุทฺธสนฺติกํ;

Vị tên là Sela, người con của bậc Chiến Thắng, người ban cho thế gian mọi điều mong ước như một cây thần của chư thiên, cũng đã đi đến gần bậc Chánh Đẳng Giác.

๖๔๕.

645.

ยามินี สามิโก’วาติ ภาติ โย สาสนมฺพเร,มหานาม มหาเถโร โสปาค มุนิสนฺติกํ;

Đại Trưởng lão Mahānāma, người tỏa sáng trên bầu trời Giáo pháp như vầng trăng, cũng đã đi đến gần bậc Hiền Triết.

๖๔๖.

646.

มโนสิลาตลคฺคมฺหิ ชุมฺหมาโน’ว เกสรี,สุภุติวฺห มหาเถโร พุทฺธุปนฺติก มาคโต;

Đại Trưởng lão tên là Subhuti, giống như một con sư tử đang vươn mình trên phiến đá hùng hoàng, đã đến gần đức Phật.

๖๔๗.

647.

พุทฺธสาสน ฉทฺทนฺต สรสี สารโส วิย,วิสฺสุโต ติสฺสเถโร’ปิ คโต ภิกฺขุสมาคมํ;

Trưởng lão Tissa nổi danh, giống như một con chim hạc trong hồ Chaddanta của Giáo pháp đức Phật, cũng đã đi đến hội chúng Tỳ-khưu.

๖๔๘.

648.

ชินสาสน สมฺผุลฺลสรสีรุห มชฺฌโค,มธุพฺพต นิโภ ราธเถโร’ปิ สหสา คโต;

Trưởng lão Rādhā, tựa như con ong mật ở giữa đóa sen đang nở rộ là giáo pháp của bậc Chiến Thắng, cũng đã vội vàng đi đến.

๖๔๙.

649.

ภคุ ทพฺโพป’เสโน จ โกณฺฑญฺญ’สฺสชิ สีวลิ,เอเต ชินตฺรชา เถรา คตาสุํ มุนิสนฺติกํ;

Bhagu, Dabba, Upasena, và Koṇḍañña, Assaji, Sīvali, những vị trưởng lão này là con của bậc Chiến Thắng đã đi đến gần bậc Mâu-ni.

๖๕๐.

650.

กุมารกสฺสโป ปุณฺโณโสโณโสภิต เรวตา,เถราเปเต อภิญฺญาตา คตาสุํ สตฺถุสนฺติกํ;

Kumārakassapa, Puṇṇa, Soṇa, Sobhita, Revata, những vị trưởng lão nổi danh này đã đi đến gần bậc Đạo Sư.

๖๕๑.

651.

วงฺคีโส สาคโต นนฺโท ภารทฺวาโช ควมฺปติ,ปตฺตจีวรมาทาย คตาสุํ ชินสนฺติกํ;

Vaṅgīsa, Sāgata, Nanda, Bhāradvāja, Gavampati, đã mang theo y bát đi đến gần bậc Chiến Thắng.

๖๕๒.

652.

เอวมาทิ มหานาคา ปญฺจสต ชิโนรสา,สมาคญฺฉุํ สหาคนฺตุํ มุนินา โลกสามินํ;

Năm trăm bậc đại long tượng, những người con đích thực của bậc Chiến Thắng, vân vân, đã tụ hội để cùng đi với bậc Mâu-ni đến bậc Chúa Tể của thế gian.

๖๕๓.

653.

ตโต โส ชคทานนฺโท กรุณายาภิราธิโต,เมรุํ ปริกฺขิปนฺโตว อเนกชฺชุติ วิชฺชุยา;

Sau đó, vị ấy, niềm hoan hỷ của thế gian, được lòng bi mẫn thôi thúc, tựa như (tia chớp) với nhiều ánh sáng bao quanh núi Meru.

๖๕๔.

654.

นิวาเสตฺวา สุทฺธรํสิ วิสรนฺตรวาสกํ,ตสฺสูปริ ชิโน รตฺตํ พนฺธิตฺวา กายพนฺธํ;

Sau khi mặc nội y tỏa ra những tia sáng trong sạch, trên đó bậc Chiến Thắng đã thắt dây lưng màu đỏ.

๖๕๕.

655.

อจฺจุคฺคตํ มหาถูปํ จารุ จามีกรชฺชุตึ,ปฏิจฺฉาทยมาโนว รตฺตกมฺพล กญฺจุนา;

(Ngài) tựa như đang che phủ một đại bảo tháp rất cao, có ánh sáng vàng ròng đẹp đẽ, bằng một chiếc áo choàng bằng len màu đỏ.

๖๕๖.

656.

วณฺณ นิคฺโรธปกฺกํว สุรตฺตํ ปํสุกุลิกํ,สงฺฆาฏิยา กริตฺวาน สคุณํ อุตฺตรียกํ;

Sau khi làm thượng y tăng-già-lê có phẩm chất tốt từ y phấn tảo màu đỏ thắm như quả đa chín.

๖๕๗.

657.

หุตฺวาน สุปฏิจฺฉนฺโต ปารุปิตฺวาน สาธุกํ,ปตฺตตฺถาย ปสาเรสิ ชาลากุลกรญฺชิโน;

Sau khi đắp y một cách khéo léo, trở nên được che đậy kỹ lưỡng, bậc Chiến Thắng đã duỗi bàn tay có mạng lưới ra để nhận bát.

๖๕๘.

658.

โลกนาถปฺปภาเวน ตโต ปตฺตมธุพฺพโต,ปาณิ สโรรุหสฺสนฺโต สมฺปตฺโตสิ ตมคฺคหิ;

Sau đó, do uy lực của bậc Lãnh Đạo thế gian, chiếc bát từ không trung đã đến vào trong lòng bàn tay tựa hoa sen của Ngài, và Ngài đã nhận lấy nó.

๖๕๙.

659.

ตโต สสิสฺสโก นาโถ อุคฺคนฺตฺวา คคนงฺคนํ,นานาวณฺณมฺพุเท ตตฺถ มทฺทนฺโต คนฺตุมารหภิ;

Sau đó, bậc Lãnh Đạo cùng với các đệ tử, sau khi bay lên hư không, đã bắt đầu đi, xuyên qua những đám mây nhiều màu sắc ở đó.

๖๖๐.

660.

ตโต สมฺพุทฺธ เทหสฺมา นิกฺขนฺตาสุํ ฉ รํสิโย,เหมกณฺณิกโต ยาต มณิโคปานสี ยถา;

Sau đó, từ thân của bậc Chánh Đẳng Giác, sáu tia hào quang đã phát ra, giống như những hàng rui bằng ngọc đi ra từ núm nhụy bằng vàng.

๖๖๑.

661.

พาณินฺทีวร ปุปฺเผหิ เมว’กินฺทมณิหิ จ,ฉาเทนฺติ วิย นกฺขตฺตา นีลํ’สุ มุนิเทหโต;

Những tia sáng màu xanh từ thân của bậc Mâu-ni, dường như che phủ các vì sao bằng những bông hoa sen xanh, hoa tên, và những viên ngọc bích.

๖๖๒.

662.

จมฺปกุทฺทาลมาลาภี เหมจุณฺณมฺพเรหิ จ,ปูรยนฺติ วิยาสงฺค ปีตํสู ชินเทหโต;

Những tia sáng màu vàng từ thân của bậc Chiến Thắng, dường như làm đầy không gian với ánh sáng của những vòng hoa sứ và hoa bò cạp vàng, và với những đám mây bụi vàng.

๖๖๓.

663.

ภณฺฑีปุปฺผกทมฺเพหิ โลหิตงฺกมณิหิ จ,โลหิตาภา ปปูเรนฺติ ทิสา’คา มุนิเทหโต;

Những tia sáng màu đỏ từ thân của bậc Mâu-ni đã đi đến các phương, làm đầy (không gian) với những chùm hoa bông trang và những viên ngọc ruby.

๖๖๔.

664.

หาร มลฺลิก มาลาหิ โสมํสุ ผลิกาทิหิ,ปูรยนฺติ วิยาสงฺค โอทาตา มุนิเทหโต;

Những tia sáng màu trắng từ thân của bậc Mâu-ni, dường như làm đầy không gian với những vòng hoa lài, chuỗi ngọc trai, và những tia sáng của mặt trăng, pha lê, vân vân.

๖๖๕.

665.

ปิญฺชุมญฺเชฏฺฐราสีหิ ปทุมาภมณีหิ จ,ทิสํ ฉาทยมานาคา มญฺชิฏฺฐาภา ชินงฺคโต;

Những tia sáng màu da cam từ thân của bậc Chiến Thắng đã đi che phủ các phương, với những đống bông gòn, cây mạn thù sa, và những viên ngọc màu sen hồng.

๖๖๖.

666.

เนกินฺทจาป กิณฺณํว ทิวสํ รตนุตฺถตํ,จิตฺตปฏํว มุญฺจนฺตํ มิสฺสาภาคา ชินงฺคโต;

Những tia sáng hỗn hợp từ thân của bậc Chiến Thắng đã đi, giống như đang phóng ra một tấm vải vẽ, hay giống như ban ngày được rải rác với nhiều cầu vồng và được trải ra với những viên ngọc.

๖๖๗.

667.

คิริกูฏ กูฏาคาร มตฺตา ฉพฺพณฺณ รํสิโย,อาเวลเวลา ธาวนฺติ ทิปฺปมาเนตเรตรา;

Sáu loại tia sáng, có kích thước bằng đỉnh núi và lầu gác, tuôn chảy không ngừng, chiếu sáng lẫn nhau.

๖๖๘.

668.

คจฺฉมานา’หนิตฺวาน จกฺกวาฬ สิลุจฺจเย,อุคฺคนฺตฺวา ปรโต ยนฺตี นีร นิชฺฌร สนฺนีภา;

Trong khi đi, (những tia sáng) sau khi đập vào dãy núi đá Chuyển Luân, đã bay lên và đi xa hơn, giống như những dòng thác nước.

๖๖๙.

669.

สมฺมุเข สมฺมุเข ตาโย รุกฺขปพฺพต อาทโย,การยนฺตา สกํ วณฺณํ ธาวนฺตา’ปิ จ สินฺธโว;

Những tia sáng ấy, ở phía trước, làm cho cây cối, núi non, vân vân, có màu sắc của chính chúng, và cũng tuôn chảy như những dòng sông.

๖๗๐.

670.

อุทฺธมุคฺคตรํสีหิ รญฺชิตา ชลทา ตทา,นานาวณฺเณ ปุเนวาสิ นูตโน รวิมณฺฑโล;

Khi ấy, những đám mây được nhuộm màu bởi những tia sáng bay lên cao, lại trở thành một vầng mặt trời mới mẻ nhiều màu sắc.

๖๗๑.

671.

ชินปฺปหา ปวาเหสุ นิมุคฺคา เทวตา คตา,ปูเชตุํว นิชตฺเตหิ นานาวณฺณา สิยุํ ตทา;

Khi ấy, các vị trời đi đến, bị nhấn chìm trong dòng hào quang của bậc Chiến Thắng, dường như để cúng dường, đã trở nên nhiều màu sắc bằng chính thân của họ.

๖๗๒.

672.

ปวิฏฺฐา พุทฺธรํสีนมนฺตรํ เทวธีตโร,อสญฺชานีย มุยฺหึสุ มุหุตฺตํ อตฺตโน ธวํ;

Các thiên nữ, sau khi đi vào giữa những tia hào quang của Đức Phật, đã bị mê mờ trong chốc lát, không nhận ra người chồng của mình.

๖๗๓.

673.

สุรา สุโรรค พฺรหฺม สิทฺธ วิชฺชาธราทโย,จามรจฺฉตฺตเกตุหิ ปูชยนฺตา ชินนฺตฺวคุํ;

Chư thiên, a-tu-la, rồng, Phạm thiên, các vị thành tựu, các vị trì minh chú, vân vân, trong khi cúng dường với phất trần, lọng, và cờ phướn, đã đi theo bậc Chiến Thắng.

๖๗๔.

674.

อคฺฆิกํ ปนฺติโย เกจิ โตรณูปริ โตรเณ,ฆฏทีปาลิโย ตนฺถ กโรนฺติ อภิโต’ภิโต;

Một số vị ở đó đã làm những hàng bình nước cúng dường, cổng chào trên cổng chào, và những hàng đèn trong bình ở khắp mọi nơi.

๖๗๕.

675.

ปาทปเฏ ปตฺถรนฺติ วิตตฺวนฺติ วิตานเก,ตตฺถูปริ อเนกานี กุสุมาโน’กิรนฺติ จ;

Họ trải ra những tấm thảm lót chân, họ giăng lên những tấm màn che, và trên đó họ rải nhiều bông hoa.

๖๗๖.

676.

กตมํ เทวโลกนฺนุยาติ โลกคฺคนายโก,ยาติ กึ พุหฺมโลกนฺนุ อมฺหากํ ภวนนฺนุ โข;

Bậc Lãnh Đạo cao tột của thế gian đi đến cõi trời nào nhỉ? Đi đến cõi Phạm thiên chăng? Hay là đến nơi ở của chúng ta?

๖๗๗.

677.

กตฺถ นุ โข เทวเทโว กสฺสนุคฺคหพุทฺธียา,ยาตี’ติ กงฺขิตา เกจิ สํสรนฺติ อิโตจิโต;

Một số vị nghi ngờ: 'Bậc Trời của các vị trời đi đến đâu nhỉ, với ý muốn tế độ ai?', rồi đi lang thang đây đó.

๖๗๘.

678.

มาเปตฺวา อภิโต มคฺเค มณฺฑเป รตนามเย,สยนาสนํ ปญฺญเปตฺวา กาจิ ติฏฺฐนฺติ เทวตา;

Một số vị trời, sau khi đã hóa hiện các ngôi đình làm bằng châu báu ở hai bên đường, và đã sắp đặt chỗ nằm chỗ ngồi, đang đứng chờ;

๖๗๙.

679.

ตหึ ตหึ ปฏฺฐเปนฺตา สุธนฺต มธุโรทกํ,ยาวมานา ชินํ เกจิ ติฏฺฐนฺติ จ มหนฺติ จ;

Một số vị khác, trong khi đang đặt để nước ngọt đã được lọc trong ở đây đó, đang đứng chờ đợi và tôn kính đấng Chiến Thắng;

๖๘๐.

680.

เอวํ มหามเห นาโถ วตฺตมาเน อนูปเม,ชลํ สมฺพุทฺธสิริยา นูตโน สูริโย วิย;

Trong khi đại lễ vô song đang diễn ra như vậy, đấng Lãnh Đạo tỏa sáng với vẻ huy hoàng của bậc Chánh Đẳng Giác, giống như mặt trời mới mọc;

๖๘๑.

681.

พฺรหฺมเสนาภิโต ยาน พฺรหฺมาวาถ สหมฺปติ,สุรเสนาภิโต ยาน สกฺโกว สมลงฺกโต;

Khi ấy, Phạm thiên Sahampati đi cùng với đoàn tùy tùng là chư Phạm thiên; và giống như vua trời Sakka được trang hoàng lộng lẫy, đi cùng với đoàn tùy tùng là chư thiên;

๖๘๒.

682.

คคาลิมภิโต ยาน คหงฺคา มณิ สนฺนิโภ,ธตรฏฺฐขคินฺโทว หํสเสนาลิ ปุพฺพโค;

Vị (long vương) Gahaṅga giống như ngọc, đi cùng đoàn tùy tùng Gagāli; và giống như vua loài chim Dhataraṭṭha, dẫn đầu đoàn quân thiên nga.

๖๘๓.

683.

อเปต ราคโทเสหิ วีตโมเหหิ สพฺพโส,ปฏิสมฺภิทตฺต สมฺปตฺต สาวเกหิ อนุคฺคโต;

(Ngài) được đi theo bởi các vị đệ tử đã hoàn toàn xa lìa tham ái và sân hận, đã hoàn toàn thoát khỏi si mê, và đã chứng đắc Tứ Tuệ Phân Tích;

๖๘๔.

684.

เยสํ เยสํ มนสฺมึ ยํ ยมตฺถิ กิญฺจิ สํสยํ,เตสํ ตํ ตํ ปณุเทนฺโต เทสนาย สุธาสินํ;

Bất cứ nghi ngờ nào có trong tâm của bất kỳ ai, Ngài đều xua tan nghi ngờ ấy bằng bài pháp thoại tựa như cam lồ;

๖๘๕.

685.

ตตฺถ ตตฺถานุรูเปน ปาฏิหาริย กมฺพุนา,โลกสฺส นยนาลี โส โตสสฺสุสุ นิมุชฺชยํ;

Với chiếc tù và thần thông phù hợp cho từng trường hợp, Ngài đã làm cho những hàng mắt của thế gian được đắm chìm trong dòng nước của sự hoan hỷ;

๖๘๖.

686.

สมฺปตฺโต’ลงฺกตํ ลงฺกมถาคุ ผณิโน ตทา,ปฏิมคฺคํ กโรนฺตา เต ตตฺถ ตตฺถ มหามหํ;

Khi ấy, Ngài đã đến hòn đảo Laṅkā đã được trang hoàng. Rồi các loài rồng đã đến, tổ chức đại lễ cúng dường ở khắp nơi để nghênh đón Ngài;

๖๘๗.

687.

อุรคานมนฺตเร เทวา พฺรหฺมาสุํ เตสมนฺตเร,เอวํ สมฺมิสฺสโก โลเก พฺรหฺมโลกา ปปูรยิ;

Giữa các loài rồng là chư thiên, giữa chư thiên là chư Phạm thiên. Như vậy, chúng sanh trộn lẫn vào nhau, tràn ngập (không gian) từ thế gian cho đến cõi Phạm thiên;

๖๘๘.

688.

เย ปสฺสนฺติ ชินํ ตตฺถ สสิสฺสํ สิริยา ชลํ,สุลทฺธา เตหิ เนตฺตานิ เตสมกฺขีนิ โลจนา;

Những ai ở đó nhìn thấy đấng Chiến Thắng cùng các đệ tử, đang tỏa sáng với vẻ huy hoàng, những người ấy đã khéo được đôi mắt, mắt của họ mới (thực sự) là mắt;

๖๘๙.

689.

เย สุณนฺติ ตทา ธมฺมํ ธมฺมิสฺสร ปภาวิตํ,สุลทฺธา เตหิ โสตานิ เตสํ โสตานิ โสตกา;

Những ai khi ấy nghe được Chánh Pháp do đấng Pháp Vương tuyên thuyết, những người ấy đã khéo được đôi tai, tai của họ mới (thực sự) là tai;

๖๙๐.

690.

เย ลปนฺติ ตทา พุทฺธคุณญฺหิ คุณภูสณา,สุลทฺธา เตหิ เว ชิวฺหา เตสํ ชิวฺหา รสญฺญกา

Những ai được trang hoàng bằng đức hạnh, khi ấy nói lên những đức hạnh của Đức Phật, những người ấy quả đã khéo được cái lưỡi, lưỡi của họ mới (thực sự) là vật nếm vị;

๖๙๑.

691.

เย วนฺทนฺติ ชินํ ยนฺตํ สสงฺฆํ คคนงฺคเน,สุลทฺธา เตหิ หตฺถานิ เตสํเยว ภุชา ภุชา;

Những ai đảnh lễ đấng Chiến Thắng cùng chư Tăng đang đi trên khoảng sân của bầu trời, những người ấy đã khéo được đôi tay, cánh tay của họ mới (thực sự) là cánh tay;

๖๙๒.

692.

ตทา ตถาคตํ ทิสฺวา เย สนฺตุฏฺฐา ตถาคตํ,ตถาคตานํ สพฺเพสํ โย โตโส โหตุ สพฺพทา;

Những ai khi ấy, sau khi nhìn thấy Như Lai, đã hoan hỷ với Như Lai, nguyện cho sự hoan hỷ ấy của họ luôn là niềm hoan hỷ của tất cả các đấng Như Lai.

๖๙๓.

693.

คโต กลฺยาณียํ นาโถ มเหนฺเตวํ สเทวเก,เตสํ ปูชาวิธานํ โก มุเขเนเกน ภาสติ;

Đấng Lãnh Đạo đã đi đến Kalyāṇī, được cõi trời và người tôn kính như vậy. Ai có thể dùng một miệng mà kể cho hết được cách thức cúng dường của họ?

๖๙๔.

694.

ตโต คงฺคา มนุญฺญญฺหิ สมฺปตฺตํ ตํ สปุตฺตกํ,ตรงฺค มุทุ พาหาหิ คเหตฺวา จรณมฺพุเช;

Khi ấy, dòng sông Kalyāṇī đáng mến, với những cánh tay mềm mại là những lượn sóng, đã ôm lấy đôi chân sen của Ngài cùng các vị con (đệ tử) vừa mới đến;

๖๙๕.

695.

ปาเท ปกฺขาลยิ สมฺมา เผณ ปุปฺผุปหาริกา,ตโต ตโตตุํ คณฺหิตฺวา อกา เทหสฺสนุคฺคหํ;

(Dòng sông) dâng lên những đóa hoa bọt sóng, đã rửa sạch đôi chân (của Ngài) một cách trọn vẹn. Sau đó, (dân chúng) đã lấy nước từ nơi ấy và làm sự lợi ích cho thân mình (bằng cách rảy lên người).

๖๙๖.

696.

ตโต โส ยาจิโต สตฺถา นาคสงฺเฆหิ วนฺทิย,อคมา มณฺฑปํ รมฺมํ มโนนนฺทนมาวหํ;

Khi ấy, bậc Đạo Sư, sau khi được hội chúng loài rồng thỉnh cầu và đảnh lễ, đã đi đến ngôi đình khả ái, mang lại niềm vui cho tâm trí;

๖๙๗.

697.

คนฺตฺวา มณฺฑป มชฺฌมฺหิ พุทฺธารห มหาสเน,นิสีโทภาสยํ อาสา รวีว อุทยาวเล;

Sau khi đi vào giữa ngôi đình, Ngài đã an tọa trên bảo tọa xứng đáng với một vị Phật, làm tỏa sáng các phương trời, như mặt trời trên ngọn núi lúc rạng đông;

๖๙๘.

698.

ตโต ภิกฺขุ นิสีทึสุ ปตฺต ปตฺตาสเน ตทา,พภาส มณฺฑปํ’ตีว สรํว ปทุมากุลํ;

Khi ấy, các vị Tỳ khưu cũng đã ngồi xuống trên những chỗ ngồi đã được sắp đặt sẵn cho mỗi vị. Ngôi đình lúc đó tỏa sáng, giống như một hồ nước đầy hoa sen;

๖๙๙.

699.

ชนเนตฺตาลิโน’คมฺม วสี โสมฺมมุขมฺพุเช,ปตนฺตา กุสลาโมเท คณฺหนฺตา ติตฺติโน คตา;

Những con ong là đôi mắt của dân chúng, sau khi bay đến, đã đậu trên đóa sen là gương mặt hiền hòa (của Ngài). Chúng đậu xuống, thu nhận hương thơm của thiện pháp, rồi bay đi trong sự mãn nguyện;

๗๐๐.

700.

ตถา สภิกฺขุกา นาคา มุนิโน รูปสาคเร,เนตฺตินฺท มณินาวาหิ ปารํ คนฺตุํ น เต ปภุ;

Cũng vậy, các loài rồng cùng với chư Tỳ khưu, với những con thuyền là đôi mắt quý báu của mình, đã không thể đi đến được bờ bên kia của đại dương sắc thân của bậc ẩn sĩ;

๗๐๑.

701.

ตโต สสงฺฆํ สุคตํ สชโน มณิ อกฺขิโก,สกฺกจฺจํ สกหตฺเถหิ อนฺนปาเนน ตปฺปยี;

Khi ấy, Long vương Maṇiakkhika cùng với quyến thuộc đã tự tay mình, một cách kính cẩn, dâng cúng vật thực và đồ uống làm cho đấng Thiện Thệ cùng chư Tăng được hài lòng;

๗๐๒.

702.

อโถนีต ปตฺตปาณิม’จฺจยิตฺวา ตถาคตํ,ภตฺตินินฺโน นิมนฺเตสิ เทสนตฺถานุโมทนํ;

Sau đó, khi Như Lai đã dùng xong và rời tay khỏi bình bát, (Long vương) đã đảnh lễ Ngài và thỉnh Ngài thuyết một bài pháp tùy hỷ;

๗๐๓.

703.

ตโต พฺรหฺมสฺสโร สตฺถา นิจฺฉรํ พฺรหฺมโฆสนํ,วิญฺญาเปนฺโต ชเน สพฺเพ สกสทฺเทน เทสนํ;

Khi ấy, bậc Đạo Sư với giọng nói như Phạm thiên, đã phát ra âm thanh Phạm âm, dùng chính giọng nói của mình để thuyết giảng, làm cho tất cả mọi người đều liễu tri;

๗๐๔.

704.

เทเสสฺเววํ ชิโน ธมฺม’มนิลาสนกาทินํ,ปีติปาโมชฺช ชนนํ นิพฺพาณามต’มาวหํ;

Đấng Chiến Thắng đã thuyết giảng Chánh Pháp như vậy cho các loài rồng và những chúng sanh khác, bài pháp ấy làm phát sinh hỷ và lạc, và mang đến trạng thái bất tử là Niết Bàn;

๗๐๕.

705.

โภ โภ สุณาถ ภุชคา ภวสาครมฺหิปาปารินกฺกมกรากุล ทุคฺคมมฺหิ,มคฺคา ชนา ขลุ ลภนฺติ กทา ปติฏฺฐํ,โอหาย พุทฺธถิรสารตรึ วิสาลํ;

Này các loài rồng, hãy lắng nghe! Trong đại dương của sự hiện hữu, vốn khó vượt qua, đầy dẫy những loài giao long là kẻ thù tội lỗi, thì những người lạc lối, sau khi đã từ bỏ chiếc thuyền lớn, vững chắc và cốt tủy là Đức Phật, làm sao có thể tìm được một chỗ đứng?

๗๐๖.

706.

ลทฺธาน ทุลฺลภตรํ มุนิปาตุภูตกาลํ จิเรน ภุชคา น ปมาทยิตฺถ,ชาตี ชรา มรณ ทุกฺข ปริทฺทวา จสํสาริกสฺส น ตโตป’คตสฺส โหติ;

Này các loài rồng, sau một thời gian dài, đã có được thời kỳ vô cùng hiếm hoi là sự xuất hiện của bậc ẩn sĩ, các ngươi chớ nên dễ duôi. Đối với người đã thoát khỏi luân hồi, những khổ đau của sanh, lão, tử, và sầu bi sẽ không còn nữa.

๗๐๗.

707.

ตารุญฺญมมฺพุชสิรึว ปริตฺตกาลํปาณํ ตุสารลว’สารตรํ ชนานํ,โภคํ ทธาติ ชลธิมฺหิ ตรงฺคภงฺคึนิจฺจํ มโน ทหติ โสกสิขีภิ นานา;

Tuổi trẻ, giống như vẻ đẹp của hoa sen, chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn. Mạng sống của con người còn vô thường hơn cả một giọt sương. Của cải thì có bản chất như con sóng vỡ tan trong đại dương. Tâm trí thì luôn bị thiêu đốt bởi những ngọn lửa sầu muộn khác nhau.

๗๐๘.

708.

กตฺวาน ราคมิสโย’ปิ ขคา ทุปญฺญาถิรูปิ นาริกุสุเมสุปิ รูปคิทฺธา,ปตฺตา’นยํ ขลุ ปุเร ปริหีน ฌานารูเป น รชฺชถ ตโต ขลุ สาธุปญฺญา;

Thuở xưa, các vị tiên nhân, dù trí tuệ kém cỏi, dù vững vàng, cũng vì tham đắm sắc đẹp nơi hoa người nữ, đã khởi lên lòng tham ái, quả thật đã bị suy thoái thiền định, đi đến chỗ bất hạnh. Vì vậy, hỡi những người có trí tuệ tốt lành, các vị quả thật đừng nên tham đắm sắc đẹp.

๗๐๙.

709.

สทฺทานุราคมนุโคปิ ปุเร สิขณฺฑีสุตฺวาน โมริ มธุรํ คิรมญฺชิตงฺโค,วฺยาธสฺส หตฺถมคมาสิ ภเวสุ ตสฺมานตฺเถว สทฺทสมทุกฺขกรํ ชนานํ;

Thuở xưa, con công trống, vì đi theo lòng tham ái âm thanh, sau khi nghe tiếng hót ngọt ngào của con công mái, thân thể bị say đắm, đã rơi vào tay người thợ săn. Vì vậy, trong các cõi tồn tại, đối với chúng sanh, không có gì gây ra đau khổ tương tự như âm thanh.

๗๑๐.

710.

โอหาย เนกกุสุเมสุ ปราคราคํมตฺเตภกุมฺภ มคมา มทคนฺธลุทฺโธ,ภิงฺโค ปภคฺค ตนุโก กริกณฺณตาลานตฺเถว คนฺธสทิสํ ติภเวสุ ปาสํ;

Con ong, từ bỏ lòng tham ái phấn của nhiều loài hoa, vì tham lam mùi hương tiết ra từ con voi đang say, đã bay đến u trán của nó. Thân thể bị tan nát bởi cái vỗ tai của voi. Vì vậy, trong ba cõi, không có cạm bẫy nào tương tự như mùi hương.

๗๑๑.

711.

คมฺภีร นีรธิภโว ปวุราสโน’ปิมิจฺโฉ คิลิตฺว พลิสํ รสเคธเหตุ,ปปฺโปติ ทุกฺขมตุลํ น รเสสุ สาตมตฺถิติ มนฺตฺว ปชภาถ รเสสุ เคธํ;

Con cá, dù sanh trong biển sâu, dù là loài ưu tú, vì nguyên nhân tham đắm vị ngon, đã nuốt phải lưỡi câu. Nó đạt đến sự đau khổ không gì sánh bằng. Hãy suy niệm rằng: ‘Trong các vị, không có sự vui thích’, rồi hãy từ bỏ lòng tham đắm các vị.

๗๑๒.

712.

โภ พุหฺมโลกา’คต สุทฺธสตฺโตพุทฺธตฺตเมว นิยโต อปิ โพธิสตฺโต,ถิสงฺคมาย ปริหายิ สรชฺชโต’ปิตสฺมา หิ ผสฺสสทิโส อนโย นวตฺถิ;

Này các vị! Vị Bồ-tát, là chúng sanh thanh tịnh từ cõi Phạm thiên đến, dù đã được thọ ký chắc chắn sẽ thành Phật, cũng vì tham đắm sự xúc chạm của con nai cái mà bị suy thoái. Vì vậy, quả thật không có sự bất hạnh nào tương tự như xúc chạm.

๗๑๓.

713.

เภรณฺฑ เปลก กปุ’ทฺทก เหตุหีนสตฺตาปิ ทานรุจิ ทานมณิปฺปภาวา,ปตฺตา’ปวคฺค วรสารปุรํ ภุชงฺคาโก นปฺปทาติ ธนิโก สิว’เมสมาโน;

Hỡi các loài rắn! Ngay cả những chúng sanh thấp kém như chó rừng, rắn con, và chim bồ câu, cũng do ưa thích bố thí, nhờ năng lực của ngọc báu bố thí, đã đạt đến thành phố giải thoát tinh túy cao quý. Người giàu có nào, trong khi tìm cầu sự an lành, lại không thực hành bố thí?

๗๑๔.

714.

ปาเลตฺว สีลม’มลํ วิสกณฺฐิกาปิอินฺทสฺส นนฺทนวเน’สิ ปิยา มเหสี,ตสฺมา ปสตฺถวิภวํ ยทิ ปตฺถยวฺโหปาเลถ สีลม’มลํ ขลุ ชิวิตํ’ว;

Ngay cả con rết, sau khi đã gìn giữ giới hạnh không tỳ vết, cũng đã trở thành vị chánh hậu phi được yêu quý của trời Đế Thích trong vườn Nandana. Vì vậy, nếu các vị mong muốn sự huy hoàng được tán thán, hãy quả thật gìn giữ giới hạnh không tỳ vết như chính mạng sống của mình.

๗๑๕.

715.

สคฺโค วิสาล รตนาลย สมฺปกิณฺโณสานนฺท’มนฺท สุรสุนฺทริ สุนฺทโร โส,ผุลฺลมฺพุชากร วนาทิหิ นนฺทนีโยตตฺถามรา วิย’มรา’วิรตํ รมนฺติ;

Cõi trời ấy rộng lớn, tràn ngập những cung điện bằng châu báu. Cõi trời ấy xinh đẹp với các tiên nữ vui tươi và đông đảo. Cõi trời ấy đáng vui thích với các khu rừng, hồ sen nở rộ v.v... Ở nơi ấy, các vị bất tử vui hưởng không ngừng như những vị trời.

๗๑๖.

716.

ตมฺหาปิ โภ รุจิร พฺรหฺมนิกาย ภุติรมฺมา ตโตปิ มหิตํ อมตํ วริฏฺฐํ,ตสฺมาตฺตกาม นิรตา ชนตา สปญฺญาตณฺหกฺขยาย สตตํ วีริยํ กโรถ;

Này các vị! Sự huy hoàng của cõi Phạm thiên còn rực rỡ hơn thế nữa. Trạng thái bất tử cao quý (Niết-bàn) còn đáng vui thích và tôn quý hơn thế nữa. Vì vậy, hỡi những người có trí tuệ, những người ưa thích điều đó, hãy luôn luôn tinh tấn để đoạn tận ái dục.

๗๑๗.

717.

เอวํ สทฺธมฺมมคฺคํ วรมติ สุคโต เทสยิ ปนฺนคานํสุตฺวา เต สมฺปหฏฺฐา มหมหมกรุํ นิชฺชราทีหิ สทฺธึ,เตสํ เว เทสนายํ สุรวิฏปิ สมา สาตฺถิกา ตตฺถ ชาตาโส นาโถ ตญฺจ ธมฺมํ ภควติ ตนยา เต จ โว ปาลยนฺตุ

Như vậy, bậc Thiện Thệ có trí tuệ cao vời đã thuyết giảng con đường chánh pháp cho các loài rắn. Sau khi nghe xong, họ vô cùng hoan hỷ, đã cùng với các vị trời tổ chức một đại lễ hội. Quả thật, nhờ bài pháp thoại của các vị ấy, lợi ích đã sanh khởi ở nơi đó, tương tự như cây trời. Mong rằng bậc Đạo Sư ấy, giáo pháp ấy, và các vị con của đức Thế Tôn ấy, sẽ hộ trì cho các vị.

กลฺยาณิ เทสาคมนํ.

Việc đi đến xứ Kalyāṇi.

๗๑๘.

718.

นคาธิราเช สุมนาภิธาเนวสํ สุเมโธ สุมนาภิธาโน,เทโว ตทา’คมฺม สปาริสชฺโชกลฺยาณิยํ ตตฺถ ผณีหิ สทฺธึ;

Khi ấy, vị trời tên là Sumana, trú ngụ trên vua các ngọn núi tên là Sumana, đã cùng với hội chúng của mình và cùng với các loài rắn, đi đến xứ Kalyāṇi ở nơi ấy.

๗๑๙.

719.

ทตฺวา’ปวคฺคสฺส นิทานทานํสุตฺวาน ธมฺมํ สุติสีติภุตํ,ปหฏฺฐจิตฺโต อุปคมฺม พุทฺธํนตฺวาห เอวํ กตปญฺชลีโก;

Sau khi đã dâng cúng vật thí là nhân của sự giải thoát, và sau khi đã nghe pháp làm cho tai được mát mẻ, với tâm hoan hỷ, vị ấy đã đến gần đức Phật, đảnh lễ, và chắp tay cung kính nói như vầy:

๗๒๐.

720.

น เว ผณีนํ นปิ มานุสานํนานิมฺมิสานํ น ปิตามหานํ,หิตตฺถ เมวาขิล โลกนาถาชายนฺตี โลเก กรุณาคุณคฺคา;

Quả thật, các bậc Đạo Sư của toàn thể thế gian, những vị đứng đầu về đức tính bi mẫn, sanh ra trong đời chỉ vì lợi ích, không phải riêng cho loài rắn, cũng không phải cho loài người, không phải cho các vị trời, hay cho các vị Phạm thiên.

๗๒๑.

721.

อนฺโตคธา นูน มยมฺปิ ตุยฺหํทยาย ตสฺมา ผณีนํ วิเมสํ,กโรหิ มยฺหํ ภวนมฺหิ ธีรปาทํ’สุนา’ตีว ปวิตฺตรูปํ;

Chắc chắn chúng con cũng được bao gồm trong lòng bi mẫn của Ngài. Vì vậy, vì những loài rắn này, hỡi bậc Trí tuệ, xin Ngài hãy đặt dấu chân, có hình tướng vô cùng thanh tịnh như tia sáng, tại trú xứ của con.

๗๒๒.

722.

โย’ยํ นโค ทิสฺสติ’โต ปุรตฺถภุมงฺคนา โมลิสิรึ วหนฺโต,สมนฺตกูโฏติ สมนฺตจกฺขุชานาติ โลโก วสตึ มเมตํ;

Hỡi bậc Toàn Giác! Ngọn núi này, được nhìn thấy ở phía đông từ nơi đây, mang vẻ huy hoàng của vương miện cho nàng đất, thế gian biết đến với tên gọi Samantakūṭa. Đó là trú xứ của con.

๗๒๓.

723.

โย นีล นานา วนราชิ ราชิโตอาสาร ธารา คิริ นิชฺฌรากุโล,อาปีต นีลารุณ ปลฺลวาวลีชิมูตกูโฏ วิย ภาติ อุคฺคโต;

Ngọn núi ấy, được trang hoàng bởi những dãy rừng xanh đa dạng, đầy những dòng thác núi chảy xiết, với những hàng chồi non màu xanh sẫm và hồng nhạt, hiện ra sáng chói như một đỉnh mây mưa.

๗๒๔.

724.

โย สินฺธุวารึ อุรสา ปเภชฺชอาคมฺม เต ปาทปณาม เหตุ,วิชฺโชตมาโน วิยจกฺกปาณิมหาติ ตุงฺคคฺค ธราธรินฺโท;

Vị vua của các ngọn núi ấy, dùng ngực để rẽ nước biển, dường như đã đến vì mục đích đảnh lễ đôi chân của Ngài, tỏa sáng như vị trời cầm bánh xe (Vishnu) trên bầu trời, và là ngọn núi có đỉnh rất cao.

๗๒๕.

725.

คงฺคาวธู กุฏกิรีฏธารีสามนฺต เสลินฺท จมูปตีโก,โย’ยํ ธราธาร มหามหีโปร ราช ลงฺกา นครงฺคณมฺหิ;

Vị đại vương của các ngọn núi này, người mang vương miện đỉnh núi của nàng dâu Gaṅgā, người có các vị vua núi xung quanh làm tướng lĩnh, ngự trị trong sân của thành phố Laṅkā.

๗๒๖.

726.

ปาโรห ทนฺโต จิตกูฏ กุมฺโภอเนก โสณฺฑิกฺข สวนฺติ หตฺโถ,โย นิชฺฌราสาร มทปฺปวาโหคโชริวา’ภาติ สุราธิปสฺส;

Ngọn núi ấy, với sườn dốc là ngà, các đỉnh núi đa dạng là u trán, nhiều dòng suối chảy từ hang gấu là vòi, dòng thác chảy xiết là dòng nước say, tỏa sáng như con voi của vua chư thiên.

๗๒๗.

727.

สมฺผูลฺล ปุปฺผตฺถพกา’นปตฺตาสตฺธตฺต รตฺตงฺกุรโมลิมาลา,กนฺตาลตา’ลิงฺคิต ขนฺธเทหาติฏฺฐนฺติ ภูปาว ยหึ กุชินฺทา;

Nơi ấy, các loài cây chúa đứng sừng sững như những vị vua, với những chùm hoa nở rộ, lá như lọng che, những vòng hoa chồi non màu đỏ trên ngọn, và thân mình được những dây leo xinh đẹp ôm lấy.

๗๒๘.

728.

สิทฺธงฺคนา รตฺตปทมฺพุชาลีสมฺหินฺน หตฺถาภรณาลิ ยุตฺตา,เกกีกลาปุปฺปล มาลมาลีสิลาตลากญฺช นิภนฺติ ยตฺถ;

Nơi ấy, các nàng tiên Siddha, với những hàng chân sen màu đỏ, được trang điểm với những hàng trang sức trên tay, và đeo những vòng hoa lông công và hoa sen xanh, trông giống như những đóa sen trên các phiến đá.

๗๒๙.

729.

มงฺคุร ปาฐีน สวงฺก สิงฺคุโรหิจฺจ มุญฺชา?มร ปาวุเสหิ,กุลีรนกฺกาท’นิเมสเกหินิกีฬีตํ ททฺทร รตฺตเปหิ;

(Nơi ấy) là chỗ vui đùa của các loài không chớp mắt (cá) như cá trê, cá nheo, cá sừng cong, cá rohu, cá muñja, cá pāvusa, cùng với cua, cá sấu, và cá daddara vây đỏ.

๗๓๐.

730.

นิจฺจญฺหิ สํราว วิราจิตานํพลาก กาทมฺพ กทมฺพกานํ,อาปานสาลา วิย สารสานํหํสาลินํ มงฺคล วาสภูตํ;

Quả thật, (nơi ấy) là nơi ở tốt lành cho các hàng thiên nga, giống như một quán rượu cho các loài sếu, và là nơi thường xuyên vang dội tiếng kêu của các đàn cò, ngỗng, và chim kadamba.

๗๓๑.

731.

นิรนฺตราโมท มุทาวเคหิสุผุลฺล โกกาส’รวินฺทเกหิ,โสคนฺธิ’กินฺทีวร เกรเวหิกิญฺชกฺข ฉนฺนณฺณตเลหิ จิตฺตํ;

Tuyệt đẹp với mặt nước được bao phủ bởi phấn hoa, với những đóa sen đỏ và sen trắng nở rộ, với những đóa súng xanh và súng trắng thơm ngát, mang lại hương thơm và niềm vui không dứt.

๗๓๒.

732.

สีตจฺฉ สาโตทก สมฺปปุณฺณสโรชินี ลงฺกต ภุมิภาโค,โย’ยํ ปุเร ภาติ มนุญฺญรูโปสมนฺตกูโฏ ส สมนฺตกูโฏ;

Ngọn núi Samantakūṭa này, với các vùng đất được trang điểm bởi những hồ sen chứa đầy nước mát, trong và dễ chịu, tỏa sáng ở phía trước với hình dáng đáng ưa thích, đó chính là ngọn Samantakūṭa.

๗๓๓.

733.

ทลิต วิปินสณฺฑา ยตฺถ เสเล สมนฺตาสมุปคต ชนานํ จิตฺตมาโมทยนฺติ,มธุก วฏ กเรริ โพธิ ชมฺพีร ภลฺลิขทิร’ภย กทมฺพา ผุลฺล เสลฺลู ปลาสา;

Nơi ấy, trên ngọn núi, khắp bốn phía, những lùm cây rậm rạp trong rừng làm vui lòng những người đến, (có các cây): madhuka, đa, kareri, bồ đề, trâm, bhalli, keo, abhaya, kadamba, sellu và palāsa đang nở hoa.

๗๓๔.

734.

ปณส’มต ปิลกฺขา กณฺหวณฺฏ’กฺข จิญฺจาลพุช พทริ นีปา ผนฺทนิ’นฺทีวราวมกุล’สน ปิยาลา คทฺทภณฺฑ’ชฺชุนา จกมุก สลฺล ตินฺทุ’ทุมฺพรมฺพสฺส’กณฺณา;

(Và các cây): mít, amata, pilakkha, akkha thân đen, me, sake, táo ta, dừa nước, phandani, indīvarāva, makula, asana, piyāla, gaddabhaṇḍa, và ajjuna, cau, salla, tindu, ưu đàm, xoài, và assakaṇṇa.

๗๓๕.

735.

ปุนฺนาค จมฺปก ทุมุปฺปล ทาฑิมา จขชฺชูริ ตาล คิริมลฺลิก’โสก ตาลา,หินฺตาล นาค นิวุลา ยุคปตฺต’ริฏฺฐเสตมฺพ เอรวตกาปิ จ เกตกา จ

Và các cây: punnāga, sứ, dumuppala, và lựu, chà là, thốt nốt, lài núi, vô ưu, tālā, hintāla, nāga, nivula, yugapatta, ariṭṭha, xoài trắng, và cả cây eravataka và ketakā.

๗๓๖.

736.

สมผุลฺลภณฺฑิ สุมน’ชฺชก ยูถิกา จวาสนฺติ จิตฺตก ชปา รวิมาลตี จ,กุนฺทสฺส’มารก กุรณฺฑก พีชปูรเสผาลิกา จ ติณสูล สมีรณา จ;

Và các cây: bhaṇḍi, sumana, ajjaka, và yūthikā đang cùng nở hoa, và vāsanti, cittaka, japā, và ravimālatī, kunda, amāraka, kuraṇḍaka, bījapūra, và sephālikā, và tiṇasūla và samīraṇā.

๗๓๗.

737.

โวจุ’จฺชุ กีจก หลิทฺทิ วิฬงฺคิ พิมฺพินีลี วจา’ติวิสาลาพุ จ นาควลฺลี,วลฺลีห สารท’ปราชิตวารุ’สีราผลาทิ เนก วนราชิ วิราชิโต โส;

Khu rừng ấy rực rỡ với các loài cây voca, ucchu, kīcaka, haliddi, viḷaṅga, bimbi, nīlī, vacā, ativisā, alābu, và nāgavallī; cùng các loài dây leo như sārada, aparājita, vāruṇī, sīrā, và nhiều loại cây trái khác.

๗๓๘.

738.

ติฏฺฐนฺติ เกจิ ตรโว สุรภึ กิรนฺตาตตฺเถว เกจิ ผลิตา มธุรปฺผลานิ,อนฺโทลิตา ผลิตปลฺลวิตา ลตาโยสนฺธารยํ วิฏป ชตฺตุสุ ภนฺติ เกจิ;

Một số cây đứng đó, tỏa ngát hương thơm; ngay tại nơi ấy, một số cây khác lại sai trĩu quả ngọt. Vài dây leo, trĩu quả và đâm chồi non, đung đưa bám vào cành cây, trông thật rạng rỡ.

๗๓๙.

739.

สามนฺตเค ชนคเณ สตตํ ทุมินฺทาสมฺปีณยนฺติ ทลิตา ผลิโน จ ยสฺมึ,เต อวฺหยนฺติ วิย โลจน โคจเรหิวาเต’ริเตหิ ตรุณารุณ ปลฺลเวหิ;

Những cây đại thụ sai trĩu quả trong khu rừng ấy luôn làm vui lòng dân chúng ở vùng lân cận. Dường như chúng đang mời gọi bằng những chồi non màu hồng đỏ, lay động trong gió, hiện ra trong tầm mắt.

๗๔๐.

740.

ตสฺมึ วเน วนสุรา นิชวสุนฺทรีหิรมฺเม สิลาตลทเห สิกตาตเล จ,นจฺจนฺติ ตนฺติ ตุริยานิ จ วาทยนฺติคายนฺติ มาลภริโน สตตํ ปตีตา;

Trong khu rừng ấy, các vị thần rừng cùng với những tiên nữ xinh đẹp của mình, luôn hoan hỷ, trang hoàng với những vòng hoa, nhảy múa, ca hát, và chơi các loại nhạc cụ trên những phiến đá, bên những hồ nước, và trên những bãi cát nên thơ.

๗๔๑.

741.

สิทฺธา จ สิทฺธวนิตา หิ ตหึ ตหึ เตทิพฺพนฺติ ปุปฺผผล ปตฺตรสาหินนฺทิ,อจฺฉนฺติ ตตฺถ คิริปาทป รามเณยฺเยโยเคหิ สงฺคต มนา พหิตาปสาปิ;

Ở nơi này nơi kia, các vị thành tựu giả và các nữ thành tựu giả vui đùa, hoan hỷ với tinh túy của hoa, quả, và lá cây. Nhiều vị ẩn sĩ với tâm chuyên chú vào du-già cũng trú ngụ tại đó, trong sự khả ái của núi rừng và cây cối.

๗๔๒.

742.

ตสฺมึ วเน หริณ โรหิต ปุณฺฑรีกโคกณฺณ สลฺล สส ชมฺพุก สูกรา จ,สาขามิเค’ณิวค พพฺพุ รุรู กุรุงฺคโคธา’ขุ ปมฺปก กปี ควยา จ’เนกา;

Trong khu rừng ấy có nhiều loài vật như: hươu, nai đỏ, cọp, linh dương gokaṇṇa, nhím, thỏ, chó rừng, heo rừng, khỉ, linh dương đen, mèo rừng, nai rurū, linh dương kuruṅga, kỳ đà, chuột, pampaka, vượn, và bò tót.

๗๔๓.

743.

เต วคฺค วคฺค จริโน หยมารกาทีนานา จตุปฺปทคณา มุทิตา วสนฺติ,ปกฺขีปิ โกสิย กโปตก นีลคีวธงฺกา’ฏ ลาป ปรปุฏฺฐ มธุพฺพตาว;

Những bầy thú bốn chân khác nhau, như hổ báo và các loài khác, đi lại từng đàn, sống vui vẻ. Cũng có các loài chim như cú, bồ câu, công, quạ, chim aṭalāpa, chim cu cu, và ong.

๗๔๔.

744.

นิชฺชิวฺห ทินฺทิห จโกรก สาฬิกา จจกฺกวฺห กีร กุรรา กุลลา จ กงฺกา,จิตฺรจฺฉทา มธุร กูชก เนกปกฺขีสงฺคมฺม ยตฺถ นิวสนฺติ มนุญฺญรูปา;

Cũng có các loài chim nijjivha, dindiha, đa đa, sáo, vịt trời, vẹt, ó cá, diều hâu, và diệc. Nhiều loài chim có hình dáng đáng yêu, bộ lông sặc sỡ, và tiếng hót ngọt ngào cùng nhau tụ hội và sinh sống tại nơi ấy.

๗๔๕.

745.

เตสํ วนนฺตมถ นาฏกมณฺฑลา’จคีตาลยํ วิย อโหสิ จ คายกานํ,อาปานภุมิ สทิสํ มิคปกฺขิกานํนิจฺจุสฺสวํ รติกรํ นยนาภิรามํ;

Khi ấy, khu rừng của chúng trở thành như một sân khấu kịch, một hí viện cho các ca sĩ, và giống như một nơi yến tiệc cho các loài thú và chim. Đó là một lễ hội thường xuyên, tạo ra sự thích thú và làm vui mắt.

๗๔๖.

746.

เอวํ วิโธ วิปินราชิ วิราชิเตหิกูเฏหิ เนกสุร สุนฺทริ มณฺฑิเตหิ,อตฺยุจฺจ นีลสิขิคีว สมาน วณฺโณเอโส สมนฺตคิริ เม วสตี มุนินฺท;

Thưa bậc Tối Thắng, đây là ngọn núi Samanta, nơi ở của con, rất cao, có màu sắc giống như cổ của con công xanh, được trang hoàng bởi những đỉnh núi rực rỡ với các dãy rừng và được điểm tô bởi nhiều tiên nữ xinh đẹp.

๗๔๗.

747.

เอวํ ปตีต มนโส สุมนาภิธาโนวตฺวาน นตฺวมสมํ คมโนปยุตฺตํ,กาสาถ โสปิ มุนิ ตสฺส วจํ ปฏิจฺจสพฺภิกฺขุ นิกฺขมิ ชิโน คคนายนมฺหิ;

Vị tên là Sumana, với tâm ý hoan hỷ, sau khi nói như vậy và đảnh lễ bậc Vô Song, người đã sẵn sàng lên đường. Bấy giờ, bậc Tịch Mặc, bậc Chiến Thắng, sau khi chấp thuận lời của vị ấy, đã cùng tất cả các vị Tỳ-kheo khởi hành bằng đường không.

๗๔๘.

748.

นิจฺเจตนาปิ คิริปาทป อาทโยปินาคา สุปณฺณ มิค ปกฺขิก เหตุกาปิ,วิชฺชาธรามร’สุรา จตุราณนาปิสงฺคมฺม’กํสุ สุมนา มหมพฺภุตํ เต;

Ngay cả những vật vô tri như núi, cây cối, v.v...; cả các loài rồng, kim xí điểu, thú, chim, và các loài tinh linh; cả các vị Trì minh tiên, thiên nhân, a-tu-la, và cả vị Phạm thiên bốn mặt; tất cả đều tụ hội lại, với tâm ý hoan hỷ, và thực hiện một cuộc cúng dường kỳ diệu.

๗๔๙.

749.

มุนินฺเท ปยนฺเต สมิทฺธํ ติโลกํคิรินฺทาภินนฺทา ทุมินฺทา ปพุทฺธา,มิคินฺทา สุตุฏฺฐา ขคินฺทา สุฆุฏฺฐาปวุฏฺโฐ มหินฺโท ปณฏฺโฐ นิทาโฆ;

Khi bậc Tối Thắng trong các vị ẩn sĩ lên đường, ba cõi được thịnh vượng. Vua của các loài núi non hân hoan, vua của các loài cây cối nở hoa, vua của các loài thú rất hài lòng, vua của các loài chim cất tiếng hót vang. Mưa lớn trút xuống, và hơi nóng được xua tan.

๗๕๐.

750.

คจฺฉนฺเต คคนายเนน สุคเต ภานุ’สิ สนฺโต ตทาวาเรสุํ สูริยาตปญฺจ ชลทา สิญฺชึสุ ภุมฺยา ชลํ,มนฺทามนฺท สุคนฺธ มุทฺธ ปวโน ปาเปติ สิตํ สุขํ,เทวาทิ ธช ฉตฺต จามรกรา ปูเชนฺติ มาเนนฺติ จ;

Khi bậc Thiện Thệ đi bằng đường không, mặt trời lúc ấy trở nên dịu mát. Các đám mây che đi sức nóng của mặt trời và tưới nước xuống mặt đất. Làn gió nhẹ nhàng, thơm ngát, và mềm mại mang lại sự mát mẻ và an lạc. Chư thiên và các vị khác, tay cầm cờ, lọng, và phất trần, cúng dường và tôn kính Ngài.

๗๕๑.

751.

สนฺนีร หินฺตาล’ค สินฺทิ ปูคตาลมฺพสาลาทิ มหีรุหิตฺทา,ติฏฺฐนฺติ เต จามรหตฺถกา’วปุปฺเผหิ ฉนฺโน คคนงฺคโนปิ;

Những cây đại thụ như hintāla, sindi, cau, tāla, và sāla, đầy nhựa sống, đứng đó như thể những người cầm phất trần. Bầu trời cũng được bao phủ bởi những đóa hoa.

๗๕๒.

752.

อเนน วิธินา ชคเทก นาโถปวตฺตมาเนสุ มหามเหสุ,ทิสญฺจ วิทิสํ ปริปูรยนฺโตชพฺพณฺณรํสีหิ อคา นคินฺทํ;

Bằng cách thức như vậy, trong khi đại lễ đang diễn ra, bậc Lãnh Đạo Duy Nhất của thế gian đã đi đến ngọn núi chúa, tỏa ra những tia sáng sáu màu tràn ngập khắp các phương và các hướng phụ.

๗๕๓.

753.

ตสฺมึ สมนฺตนคมุทฺธนิ โลกนาโถฉพฺพณฺณรํสิ นิกรํ ทิสิ ปตฺถรนฺโต,ภิกฺขูหิ โส ปริวุโต ปรสาครนฺตํโอโลกยํ ฐิติมกาสิ ออโนมวณฺโณ;

Trên đỉnh ngọn núi Samanta ấy, bậc Lãnh Đạo thế gian, với dung sắc tuyệt vời, đã đứng lại, được các vị Tỳ-kheo vây quanh, tỏa ra vô số tia sáng sáu màu khắp các phương, và nhìn về phía bờ đại dương xa xôi.

๗๕๔.

754.

ลงฺกาวธู สุมนกูฏ กิรีฏ กูฏํสชฺเชสิ’นคฺฆ ชน ราช มณี มหนฺโต,อิจฺฉตฺถทํ สิวทมปฺปฏิมํ ติโลเกตํ’ทานิ โภ ภชถ เสวถ สพฺพกาลํ;

Viên đại bảo châu vô giá của bậc Nhân Vương đã trang hoàng đỉnh Sumanakūṭa, vương miện của nàng dâu Laṅkā. Viên bảo châu ấy ban cho những điều mong ước, mang lại sự an lành, không gì sánh bằng trong ba cõi. Này quý vị, giờ đây hãy luôn luôn tôn kính và phụng sự viên bảo châu ấy.

๗๕๕.

755.

กาสุํ ตทา สุรวรา สุรสุนฺทรีหิลงฺกาย เสลสิขเรสุ มหาสมชฺชํ,วชฺชึสุ เภริ วิกตี สยเมว สพฺพาภสฺสึสุ ทิพฺพกุสุมาภรณา นภมฺหา;

Khi ấy, các vị thiên chủ cùng với các tiên nữ xinh đẹp đã tổ chức một đại hội trên các đỉnh núi của Laṅkā. Họ đã tấu lên tất cả các loại trống và các nhạc cụ khác. Hoa và đồ trang sức của chư thiên rơi xuống từ bầu trời.

๗๕๖.

756.

ลงฺกมฺพรํ นิขิลมาสิ จ ฉตฺตฉตฺตํนานา วิราค ธช เกตุ สมากุลญฺจ,นานาสุคนฺธ กุสุมาทิ ทิสนฺตราลํ,นานคฺฆิกาวลิ วิราชิต มนฺตฬิกฺขํ;

Toàn bộ bầu trời Laṅkā đã trở thành một tán lọng, tràn ngập các loại cờ phướn nhiều màu sắc. Không gian giữa các phương hướng đầy ắp các loại hoa thơm và những thứ khác. Bầu không trung rực rỡ với những hàng vật phẩm vô giá.

๗๕๗.

757.

ตสฺมึ ทิเน’สิ รตนํ มณิโตรเณหิทีปาลิ ปุณฺณฆฏปนฺตีหิ ทสฺสนียํ,สมฺพุทฺธ เทหปริโตคต ฉปฺปภาหิรตฺตํ นภาวนิ จราจร สพฺพทพฺพํ;

Vào ngày ấy, hòn đảo châu báu này trông thật đáng chiêm ngưỡng với những cổng chào bằng ngọc, những hàng đèn, và những dãy bình nước đầy. Tất cả mọi vật, động và bất động, trên trời và dưới đất, đều được nhuộm bởi sáu màu hào quang phát ra từ thân của bậc Chánh Đẳng Giác.

๗๕๘.

758.

มาลาวตํส สมกา คิรโย สมนฺตาหุตฺวา นมนฺติ จ ภมนฺติ สเจตนา’ว,สพฺเพปิ ตตฺถ ตรโวจ ลตาทโย จนจฺจนฺติ ทิพฺพนฏกา วิย โอนตคฺคา;

Những ngọn núi xung quanh, trở nên giống như những vòng hoa và đồ trang sức, cúi mình và xoay chuyển như thể chúng có tri giác. Tất cả cây cối, dây leo, và các loài thực vật khác ở đó cũng cúi ngọn xuống và nhảy múa như những vũ công nhà trời.

๗๕๙.

759.

เอวํ ตทา มหต วิมฺหย ปาฏิเหเรพุทฺธานุภาว ชนิเต อิธ วตฺตมาเน,ตตฺวาน ธีรจรณํ สมโน สุธาสีเอวํ วที ปรม ปิติมโน อุทคฺโค;

Khi ấy, trong lúc những phép lạ vĩ đại và đáng kinh ngạc do uy lực của Đức Phật tạo ra đang diễn ra tại đây, vị sa-môn Sumana, với tâm tràn ngập hỷ lạc và phấn chấn tột độ, đã tán thán đôi chân của bậc Kiên Định và nói lên như sau:

๗๖๐.

760.

เย เต มุทุ โกมล รตฺตปาทาสุรตฺต ผุลฺลมฺพุรุโหปมานา,วฏฺฏานุปุพฺพายต องฺคุลิกาสุตมฺพตุงฺคคฺค นขาวลีกา;

Đôi chân của Ngài mềm mại, dịu dàng, và có màu hồng, giống như đóa sen nở rộ màu đỏ thắm. Các ngón chân tròn, thon dài, và có những hàng móng màu đồng, cong lên ở đầu móng.

๗๖๑.

761.

สุวณฺณกุมฺมุ’นฺนต ปาทปิฏฺฐินิคุฬฺห โคปฺผายต ปณฺหิภาคาสมจฺฉมายํ สกลํ ปติฏฺฐิตาน ลิมฺปเต สุจฺฉวิตา รชาทิ;

Mu bàn chân của Ngài cao như mai rùa vàng, mắt cá chân ẩn kín, gót chân thon dài. Toàn bộ bàn chân đặt bằng phẳng trên mặt đất. Làn da đẹp đẽ của Ngài không bị vấy bẩn bởi bụi bặm.

๗๖๒.

762.

สมฺมตฺต หตฺโถสภ หํส สีหสมาน ลีลาย ยหึ ปยาติ,นินฺนุนฺนตา เภริตลา’ว ภุมิโหตาถ ปุปฺผาทิ สุมณฺฑิตา จ;

Bất cứ nơi nào Ngài đi đến với dáng đi uyển chuyển như voi chúa, bò đực, thiên nga, hay sư tử, mặt đất dù lồi lõm cũng trở nên bằng phẳng như mặt trống, và được trang hoàng đẹp đẽ bằng hoa và những thứ khác.

๗๖๓.

763.

อเปนฺติ มคฺคา สยเมว ขาณุสกณฺฏมูลา กฐลา จ สพฺเพ,คมฺภีร นีราปค ปงฺกทุคฺคาหิตฺวา สภาวํ รมณียเมนฺติ;

Tất cả các gốc cây, rễ gai, và sỏi đá đều biến mất khỏi con đường. Những dòng sông nước sâu và những bãi bùn lầy khó đi, từ bỏ bản chất của chúng, đều trở nên dễ chịu.

๗๖๔.

764.

วชนฺติ ภุมึ คิรโย ปุรตฺถปสาริเต ปาทวเร ชินสฺส,นิพฺพาติ อคฺคี นรโกทเรปิคณฺหนฺติ ปาเท ปทุมาทโย จ;

Khi bậc Chiến Thắng duỗi đôi chân tôn quý ra phía trước, những ngọn núi lún sâu vào lòng đất. Ngay cả ngọn lửa trong lòng địa ngục cũng bị dập tắt. Và những đóa hoa sen, v.v... trồi lên để đỡ lấy bàn chân Ngài.

๗๖๕.

765.

อิทญฺหิ เต ปาทตเล ยตีสสนาภิ เนมิ ฆฏิกาวลีหิ,สุสณฺฐิตํ จา’รสหสฺสวนฺตํสนฺทิสฺสเต จกฺกวรํ มหนฺตํ;

Thưa bậc Chúa Tể của các nhà tu khổ hạnh, quả vậy, ở đây, trên lòng bàn chân của Ngài, người ta nhìn thấy một bánh xe vĩ đại và tuyệt hảo, được tạo thành một cách hoàn hảo với trục, vành, và một ngàn căm xe.

๗๖๖.

766.

ตเมว จกฺกํ ปริวารยิตฺวาสิริวจฺฉ โสวตฺถิ’วตํสกา จ,ปาสาท ภทฺราสน ปุณฺณปาติสิตาตปตฺตาสิ มยูรหตฺถา;

Vây quanh bánh xe Pháp ấy là các tướng tốt đẹp như là: dấu hiệu Sirivaccha (lông xoáy trước ngực), chữ Vạn, và các vật trang sức; cung điện, bảo tọa, bình nước đầy, lọng trắng, thanh gươm, và phất trần lông công;

๗๖๗.

767.

นีลาทิเภทา กมลุปฺปลา จสเมรุ สตฺตทฺทิ มหาสมุทฺทา,สตฺตาปคา สตฺต มหาสรา จหิมาลโย จกฺกวาฬทฺทิโก จ;

Các loại hoa sen, hoa súng có màu xanh và các màu khác; núi Tu-di, bảy dãy núi, các đại dương; bảy con sông lớn, bảy hồ nước lớn; núi Hy-mã-lạp và dãy núi Thiết Vi;

๗๖๘.

768.

จนฺทกฺกตารา จ ฉเทวโลกาปิตามหาวาส มนุสฺสโลกํ,สุวณฺณ นาวา สิวิกา จ สงฺขํเกลาสเสลํ ธชโตรณา จ;

Mặt trăng, mặt trời, và các vì sao; sáu cõi trời, thế giới của Phạm Thiên, và thế giới loài người; thuyền vàng, kiệu, và ốc tù và; núi Kailāsa, cờ phướn và cổng chào;

๗๖๙.

769.

จินฺตามณุณฺหีส สวจฺฉ เธนูมีนทฺวยํ จกฺกวตฺติ สเสโน,สีห’สฺส มาตงฺค วิยคฺฆราชาหํโสสโภ กิมฺปุริโส มยูโร;

Ngọc như ý, vương miện, bò mẹ và bò con, một cặp cá, Chuyển Luân Vương cùng với quân đội; sư tử, ngựa, voi, chúa sơn lâm, thiên nga, người chim (kimpurisa), và chim công;

๗๗๐.

770.

โกญฺจา จ เอราวณ หตฺถิราชาสจกฺกวากา มกราทโย จ,นานา มหามงฺคล ลกฺขณา เตวิโรจมานา วิลสนฺติ นิจฺจํ;

Chim hạc, voi chúa Eravana, chim uyên ương, và các loài như thủy quái makara; những tướng tốt đại cát tường đa dạng ấy luôn luôn chiếu sáng và rực rỡ;

๗๗๑.

771.

ชาตกฺขเณ ยสฺส มหึ ปเภชฺชวิสาล สตฺตุทฺทย ปงฺกชานิ,ปฏิคฺคเหสุํ จรณานิ ยานิเต ตานิมานจฺฉริยานิ โลเก;

Vào khoảnh khắc đản sanh của Ngài, bảy đóa hoa sen to lớn đã trồi lên từ lòng đất, những đóa hoa sen ấy đã nâng đỡ những bàn chân của Ngài. Đây là những điều kỳ diệu ở trên đời.

๗๗๒.

772.

วนฺทาปนตฺถายุ’ปนีตกาเลปิตูหิ เต เทวล ตาปสินฺทํ,ปาทานิ คนฺตฺวาน ชฏาสุ ตสฺสอาสุํ ตเว’ตงฺฆิยุคํ อโห โภ;

Khi được phụ vương mang đến cho vị ẩn sĩ Devala vĩ đại để làm lễ, đôi bàn chân của Ngài đã đặt lên búi tóc của vị ấy. Ôi, đôi chân của Ngài thật là kỳ diệu!

๗๗๓.

773.

สุทฺโธทนวฺหสฺส นราธิปสฺสสนฺโตส โตเยหิ ปปูริตสฺส,สิโร วิสุทฺธมฺพุ รุหากรสฺสสโรรุ หาสุํ จรณานิ ตุยฺหํ;

Đôi bàn chân của Ngài đã là những đóa hoa sen trên đầu của đức vua Suddhodana, người đã tràn ngập nước hoan hỷ, và đầu của vị ấy giống như một hồ sen thanh tịnh.

๗๗๔.

774.

เย จงฺกเม จงฺกมณาวสาเนโอนมฺม เมรูทย ปพฺพนิณฺทา,ปฏิคฺคเหสุํ จรณานิ ยานิเต ตานิมา’นจฺฉริยานิ โลเก;

Vào cuối buổi kinh hành trên đường kinh hành, các ngọn núi lớn Meru và Udaya đã cúi mình xuống để nâng đỡ những bàn chân của Ngài. Đây là những điều kỳ diệu ở trên đời.

๗๗๕.

775.

ยํ วนฺทมาโน ติทิวาธิโป โสยสฺสานุภาเวน คตายุโกปิ,สกิยฐาเน’สินปุนาปิ เต’วํปาทมฺพุชํ ธีร!มหานุภาวํ;

Hỡi bậc Trí Tuệ! Bàn chân sen của Ngài có oai lực vĩ đại như vậy, đến nỗi vị chúa của tam thiên, dù đã hết tuổi thọ, nhờ vào oai lực của việc đảnh lễ bàn chân ấy mà đã được trở lại vị trí của mình.

๗๗๖.

776.

เทหีนมคฺโคปิ นิสากราริมานุนฺนโต โส สยิตสฺส ตุยฺหํ,ปาทสฺส อนฺตมฺปิ น สกฺขิ ทฏฺฐุํอจฺเฉร รูปํ อิทมงฺฆิกญฺชํ;

Kẻ thù của mặt trăng (tức là Rāhu), dù là bậc nhất trong các loài hữu tình và cao ngạo, cũng đã không thể nhìn thấy được gót chân của Ngài khi Ngài đang nằm. Bàn chân sen này có hình tướng thật kỳ diệu.

๗๗๗.

777.

คงฺคาย คงฺคาปติ สนฺนิธาเนตีเร ตทา นมฺมท ชิมฺหคสฺส,ปาทสฺส ลญฺฉํ อกรี มุนินฺทมยฺหํ’ปิ โหตํ กรุณา ตเวสา;

Hỡi bậc Tôn Chủ của các vị ẩn sĩ! Khi ấy, trên bờ sông Nammadā uốn khúc, trước sự hiện diện của vị chúa tể sông Gaṅgā, Ngài đã lưu lại dấu chân. Mong sao lòng bi mẫn ấy của Ngài cũng dành cho con.

๗๗๘.

778.

อาราธิโต สจฺจก ตาปเสนอกา ตุวํ สจฺจก พทฺธเสเล,ปาทสฺส ลญฺฉํ ชคโต หิตายมยฺหมฺปิ โหตํ ตมนุคฺคหนฺเต;

Được vị ẩn sĩ Saccaka thỉnh cầu, Ngài đã lưu lại dấu chân trên núi Saccabaddha vì lợi ích cho thế gian. Mong sao sự ban ơn ấy của Ngài cũng dành cho con.

๗๗๙.

779.

สุตฺวาน นาโถ คิรเมตมสฺสปสฺสํ มหาภุติ’มนาคเตสุ,โลกสฺส โลเกหิ มหีย มาโนอกาสิ วาเมน ปเทน ลญฺฉํ;

Bậc Đạo Sư, sau khi nghe lời của vị ấy và thấy được sự thịnh vượng to lớn cho thế gian trong tương lai, được các thế giới tôn kính, đã lưu lại dấu chân bằng bàn chân trái của Ngài.

๗๘๐.

780.

สมฺโพธิโต อฏฺฐม สารทสฺมึเวสาขมาเส มุณิ ปุณฺณมายํ,ปาทสฺส’ภิญฺญาณมกา’ปรณฺเหสเทวเก สสฺสมเณ มเหนฺเต;

Vào năm thứ tám sau khi giác ngộ, trong tháng Vesākha, vào ngày trăng tròn, bậc Ẩn sĩ đã lưu lại dấu chân đặc biệt vào buổi chiều, trong khi chư thiên và loài người cùng với các sa-môn đang tôn kính Ngài.

๗๘๑.

781.

ปตงกฺคิกา สิตฺถก มตฺถกมฺหิยถงฺกิตา ขตฺติย มุทฺทิกาย,อาเสว’เมวํ ชินปาทลญฺฉํสมนฺตกูฏมฺหิ นมสฺสนียํ;

Giống như dấu ấn của hoàng gia được đóng trên văn kiện bằng sáp, dấu chân của bậc Chiến Thắng trên đỉnh Samantakūṭa cũng đáng được tôn kính như vậy.

๗๘๒.

782.

อกาลเมโฆ จ ตโต ปวสฺสิวสฺสึสุ นานารตนานิ ขมฺหา,ตถา ปริโต กุสุมมฺพรานิสุวณฺณจุณฺณานิ ชิเนกวณฺณา;

Khi ấy, một đám mây trái mùa đã đổ mưa, và từ trên trời, các loại bảo vật khác nhau đã rơi xuống. Tương tự, hoa, vải vóc, và bột vàng đã rơi xuống khắp nơi để tán thán bậc Chiến Thắng.

๗๘๓.

783.

ตโต’ปคนฺตฺวา สุคเตภคามีตสฺมึ นิตมฺเพ คิริคพฺภรายํ,ทิวาวิหาราย นิสีทิ ยตฺถสุปากฏํ ตํ ภควาคุหา’ติ;

Sau đó, bậc Thiện Thệ đã đi đến sườn núi ấy, và ngự tại một hang động hoàng gia để nghỉ ban ngày; nơi ấy được biết đến với tên gọi là Bhagavāguhā (Hang của Đức Thế Tôn).

๗๘๔.

784.

ตโตรหนฺตา สุคโตรสา เตคนฺธาทินา สาธุ มเหตฺว สพฺเพ,วนฺทิตฺว กตฺวาน ปทกฺขิณนฺตํตหํ ตหํ’กํสุ ทิวาวิหารํ;

Sau đó, các vị A-la-hán, những người con tinh thần của bậc Thiện Thệ, tất cả đã cúng dường (dấu chân) một cách trang trọng bằng hương liệu và các vật phẩm khác, đã đảnh lễ và đi nhiễu quanh, rồi đã an trú ban ngày ở nơi này nơi kia.

๗๘๕.

785.

ลตงฺคนาโย วิฏปีธวานมาลมฺพ สาขาปุถุลํ’สปสฺเส,สุผุลฺล นมญฺชูกร มญฺชรีหินมสฺสมานา’ว สโทนตคฺคา;

Những nàng dây leo, như những người phụ nữ, quấn quanh những thân cây, như những người chồng, với những cành cây như bờ vai rộng, với những chùm hoa nở rộ đẹp đẽ trong tay, dường như đang đảnh lễ với ngọn luôn cúi xuống.

๗๘๖.

786.

ติฏฺฐนฺติ รุกฺขา นฏกา’ว ตตฺถสุผุลฺล สาขากร’มุกฺขิปิตฺวา,นมสฺสมานา วิย โอนตคฺคาวตฺตนฺติ มานจฺฉริยานิ นิจฺจํ;

Ở nơi ấy, những cây cối đứng như những vũ công, giơ những cành cây đầy hoa như những cánh tay, dường như đang đảnh lễ với ngọn cúi xuống. Những điều kỳ diệu này luôn luôn xảy ra.

๗๘๗.

787.

ตเถว อุจฺจาวจ ปพฺพตา จนมสฺสมานา วิย ปาทลญฺฉํ,ติฏฺฐนฺติ นินฺนคฺค สิขา สมนฺตาอิทมฺปิ นิจฺจพภุตเมว ตตฺถ;

Tương tự như vậy, các ngọn núi cao và thấp xung quanh dường như đang đảnh lễ dấu chân, đứng với những đỉnh núi cúi xuống. Đây cũng là một điều kỳ diệu thường xuyên ở nơi ấy.

๗๘๘.

788.

ตสฺมึ นเค ปาทวรงฺกิตสฺมึขลมณฺฑโลกาส ปเทสมตฺเต,สโมสรนฺเต พหุเก ชเนปิโหเตว โอกาสม,โห ปทงฺกํ;

Trên ngọn núi được ghi dấu chân tuyệt vời ấy, trong một không gian chỉ bằng một sân đập lúa, dù cho nhiều người tụ tập, vẫn luôn có đủ chỗ. Ôi, dấu chân thật kỳ diệu!

๗๘๙.

789.

สโมสริตฺวาน มเหตฺว สตฺเตนิกฺขนฺตมตฺเต ชลทา สเมจฺจ,โสเธนฺติ มาล’มฺพุวเหหิ สาธุอิทมฺปิ นิจฺจพฺภุตเมว ตตฺถ;

Sau khi chúng sanh tụ tập và cúng dường, ngay khi họ vừa rời đi, những đám mây liền tụ lại và làm sạch nơi ấy bằng những cơn mưa hoa. Đây cũng là một điều kỳ diệu thường xuyên ở nơi ấy.

๗๙๐.

790.

ปาเทน ผุฏฺฐสฺส สิลาตลสฺสเอตาทิสานจฺฉริยานิ โหนฺติ,โลเกกนาถสฺส อนาสวสฺสมหพฺภุตํ โกนุ กถํ ภเณยฺย;

Nếu phiến đá được bàn chân của bậc Độc Tôn của thế gian, bậc Vô Lậu, chạm đến mà còn có những điều kỳ diệu như vậy, thì ai có thể mô tả được sự kỳ diệu vĩ đại của chính Ngài?

๗๙๑.

791.

ทิวาวิหารํ ภควา สสงฺโฆกตฺวาน ตสฺมึ ปน กิญฺจิกาลํ,มหียมาเนสุ สเทวเกสุตโต คโต โรหณมมฺพรมฺหา;

Đức Thế Tôn cùng với Tăng đoàn, sau khi an trú ban ngày ở nơi ấy một thời gian, trong khi được chư thiên và loài người cúng dường, đã từ không trung đi đến xứ Rohaṇa.

๗๙๒.

792.

ตสฺมึ สสงฺโฆ มุนิ ทีฆวาปิยํถูปสฺส ฐาเน ปรมาย ภุมิยา,ครุํ กโรนฺโต ปน ตํ มหีตลํนิโรธภาเวน นิสีทิ สตฺรโช;

Tại nơi ấy, ở Dīghavāpi, tại địa điểm của ngôi tháp trên mảnh đất tuyệt vời, bậc Ẩn sĩ cùng với Tăng đoàn, để tôn vinh mảnh đất ấy, đã cùng với các đệ tử nhập vào trạng thái diệt tận định.

๗๙๓.

793.

ตโต’นุราธํ ภควา นภมฺหาคนฺตฺวาน โพธิฏฺฐิตภุมิยา จ,ฐาเน มหามงฺคลเจติยสฺสตเถว อกฺขนฺตินหิตสฺส ฐาเน;

Sau đó, Đức Thế Tôn từ không trung đi đến Anurādhapura, đến nơi có cây Bồ-đề, đến địa điểm của Mahāmaṅgala Cetiya, và cũng như đến nơi thờ xá-lợi xương đòn.

๗๙๔.

794.

นิสีทิ ปตฺวาน นิราธปีตึสสาวโก เปกฺขม’นาคตทฺธํ,ปติฏฺฐิตา เม ปน โพธิธาตุกโรนฺติ โลเก’ติ ชนสฺส วุทฺธึ;

Cùng với các đệ tử, Ngài đã ngồi xuống, đạt được hỷ lạc của sự tịch diệt, và quán xét về tương lai: 'Cây Bồ-đề và xá-lợi của ta được thiết lập ở đây sẽ mang lại sự tăng trưởng cho dân chúng trên thế gian.'

๗๙๕.

795.

วุฏฺฐาย ตุฏฺโฐ ภควา นิโรธาคโต สิลาถูปวรสฺส ฐานํ,ฐิโต ตหึ ธมฺมมถุทฺทิสิตฺวาคโต นภา เชตวนํ สุรมฺมํ;

Đức Thế Tôn, hoan hỷ xả khỏi trạng thái diệt tận định, đã đi đến địa điểm của ngôi tháp đá tuyệt vời. Đứng ở đó, Ngài đã thuyết giảng Chánh Pháp, rồi từ không trung đi đến ngôi tịnh xá Jetavana xinh đẹp.

๗๙๖.

796.

เอวํ โส ธมฺมราชา ชนหิตวิหิโต วีต โทสาริวคฺโคลงฺการามาย รมฺเม สุมนคิริสิเร’กาสิ ยํ ปาทลญฺฉํตํ โว สคฺคา’ปวคฺคํ ททติ มุนิสมํ จิตฺต มตฺเต ปสนฺเนตสฺมา โภ!โภ! ปหฏฺฐา นมถ มหถ ตํ สาธุ สาธุปฺปสตฺถํ;

Như vậy, bậc Pháp Vương ấy, vị an trú vì lợi ích của chúng sanh, đã vượt qua nhóm kẻ thù là phiền não, đã lưu lại dấu chân trên đỉnh núi Sumana khả ái, trong khu vườn Laṅkā xinh đẹp. Dấu chân ấy, khi tâm ý vừa khởi lên sự trong sạch, sẽ ban cho quý vị quả vị trời và Niết-bàn, tương tự như chính bậc Thánh nhân. Vì vậy, hỡi quý vị! Hỡi quý vị! Với lòng hoan hỷ, hãy đảnh lễ, hãy tôn kính dấu chân ấy, vốn được các bậc thiện trí tán thán.

อิติ สมนฺตกูฏ วณฺณนา นิฏฺฐิตา.

Phần mô tả về núi Samantakūṭa đến đây là kết thúc.

คฺรนฺถ สมาปฺติย.

Kết thúc tác phẩm.

๑.

1.

อนนฺตรา สมตฺตายํ สุมณทฺทิสุ วณฺณนา,ตเถว สาธู สงฺกปฺปา ขิปฺปํ ปปฺโปนฺตุ ปาณินํ;

Ngay sau khi phần mô tả về núi Sumana và các nơi khác được hoàn tất, mong rằng các thiện nguyện của chúng sanh cũng nhanh chóng được thành tựu như vậy.

๒.

2.

โย ยาจิโต’รญฺญวาสี คุณาธาร สุธีมตา,ราหุลตฺเถรนาเมน วิสฺสุเตน มหีตเล;

Vị nào đã được thỉnh cầu bởi bậc Trưởng lão Rāhula, một vị trú trong rừng, là kho tàng của các đức hạnh, bậc đại trí tuệ, nổi danh trên khắp cõi đất;

๓.

3.

ภุวโนทรมฺหิ ปญฺญาโต รวีวมฺพร มณฺฑเล,อรญฺญรตนานนฺท มหาเถโร มหาคณี;

Vị Đại Trưởng lão, bậc lãnh đạo tăng đoàn vĩ đại, Araññaratanānanda, nổi danh trong lòng thế gian như vầng thái dương trên vòm trời;

๔.

4.

ชีวิตํ วิย โย สตฺถุสาสนสฺส มหากวี,สาโร สุปฺปฏิปตฺตีสุ สตฺถสาคร ปารโค;

Vị ấy là bậc đại thi hào, như là mạng sống của giáo pháp Đức Bổn Sư, là tinh hoa trong các pháp hành chân chánh, là người đã vượt qua biển lớn của kinh điển;

๕.

5.

ตสฺส สิสฺโส’สิ โย วิปฺปคาม วํเสก เกตุโกญาตาคโม’รญฺญวาสี สีลาทิ คุณภูสโณ;

Vị nào là đệ tử của ngài, là ngọn cờ độc nhất của dòng dõi làng Vippa, là bậc thông thuộc kinh điển, một vị trú trong rừng, được trang nghiêm bằng các đức hạnh như giới đức;

๖.

6.

โย’กา สีหลภาสาย สีหลํ สทฺทลกฺขณํ,เตน เวเทหเถเรน กตายมฺปิยสีลินา;

Tác phẩm này được thực hiện bởi Trưởng lão Vedeha, người có giới hạnh đáng mến, vị đã soạn tác phẩm văn phạm tiếng Sīhala bằng tiếng Sīhala.

สิทฺธิรตฺถุ.

Nguyện cho được thành tựu.