Tipiṭaka Translation

Samantakūṭavaṇṇanā

សមន្តកូដវណ្ណនា

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះភគវន្តមុនី អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។

១.

Satatavitata kittiṃ dhastakandappadappaṃTibhavahitavidhānaṃ sabbalokekaketuṃ,Amitamatimanagghaṃ santidaṃ merusāraṃSugatamahamudāraṃ rūpasāraṃ namāmi;

ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះសុគតដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម មានរូបកាយដ៏ល្អឆ្នើម មានកិត្តិសព្ទល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយជានិច្ច មានព្រះទ័យកម្ចាត់បង់នូវមានះនៃមារ មានព្រះទ័យចាត់ចែងនូវប្រយោជន៍ដល់ត្រៃភព ជាទង់ជ័យតែមួយគត់ក្នុងលោកទាំងពួង មានព្រះប្រាជ្ញាញាណរកប្រមាណមិនបាន និងកាត់ថ្លៃមិនបាន ជាព្រះអង្គប្រទាននូវសេចក្តីស្ងប់ និងមានព្រះទ័យមាំមួនដូចជាស្នូលនៃភ្នំព្រះសុមេរុ។

២.

Hataduritatusāraṃ mohapaṅkopatāpaṃManakamalavikāsaṃ jantunaṃ sesakānaṃ,Kumatikumudanāsaṃ buddhapubbācalaggāUditamahamudāraṃ dhammabhānuṃ namāmi;

ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះធម្មភាណុ (ព្រះអាទិត្យគឺព្រះធម៌) ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ដែលរះឡើងអំពីកំពូលភ្នំខាងកើតគឺព្រះពុទ្ធ ដែលកម្ចាត់បង់នូវទឹកសន្សើមគឺបាប ញ៉ាំងភក់គឺមោហៈឲ្យរីងស្ងួត ញ៉ាំងចិត្តដូចជាផ្កាឈូករបស់សត្វលោកទាំងឡាយឲ្យរីកស្ពាស និងបំផ្លាញបង់នូវផ្កាព្រលិតគឺទិដ្ឋិអាក្រក់។

៣.

Sakalavimalasīlaṃ dhutapāpārijālaṃSuranaramahanīyaṃ pāhuneyyāhuneyyaṃ,Ujupathapaṭipannaṃ puññakhettaṃ janānaṃGaṇamahamabhivande sāradaṃ sādarena;

ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំដោយគោរពចំពោះព្រះសង្ឃគណៈដ៏បរិសុទ្ធ ដែលមានសីលដ៏បរិសុទ្ធទាំងស្រុង កម្ចាត់បង់នូវបណ្តាញនៃបាបនិងសត្រូវ ជាទីគោរពបូជានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ជាលោកអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា និងគួរទទួលនូវទានដែលគេរៀបចំទុកដើម្បីញាតិ ជាលោកអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ និងជាបុញ្ញខេត្ត (វាលស្រែបុណ្យ) របស់ជនទាំងឡាយ។

៤.

Iti kaḷita paṇāmā hantva sabbopasaggeSugatavimala pādambhojasampāta pūtaṃ,Sumanasikharirājaṃ vaṇṇayissaṃ surānaṃVasati matulametaṃ sādhujantu suṇantu;

ខ្ញុំព្រះករុណា បានធ្វើការថ្វាយបង្គំយ៉ាងនេះហើយ កម្ចាត់បង់នូវឧបទ្រពទាំងពួង នឹងពណ៌នាអំពីភ្នំសុមនកូដដ៏ប្រសើរ ដែលបរិសុទ្ធដោយសារការប្រតិស្ឋាននៃព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូកដ៏បរិសុទ្ធនៃព្រះសុគត ដែលជាទីលំនៅដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមពុំបាននៃពួកទេវតា សូមសប្បុរសទាំងឡាយស្តាប់នូវការពណ៌នានោះចុះ។

៥.

Savaṇā lapanā ceva satiyā cāpi vandanā,Yassa sammā sukhī hotī nibbāṇañcādhigacchati;

ការស្តាប់ ការសម្តែង ការរលឹកនឹកដល់ និងការថ្វាយបង្គំនូវភ្នំនោះ ញ៉ាំងបុគ្គលឲ្យទទួលបាននូវសេចក្តីសុខយ៉ាងពិតប្រាកដ និងសម្រេចបាននូវព្រះនិព្វាន។

៦.

Tasmā sappurisehe’daṃ patthentehi tisampadaṃ,Savaṇīyañhi sādhūhi acikkhittena cetasā;

ព្រោះហេតុនោះ សប្បុរសទាំងឡាយដែលប្រាថ្នានូវសម្បត្តិទាំងបី (មនុស្សសម្បត្តិ ទេវតាសម្បត្តិ និងនិព្វានសម្បត្តិ) គប្បីស្តាប់នូវរឿងនេះដោយចិត្តដែលមិនរាយមាយចុះ។

៧.

Yo lokatilako nātho pūretvā dasa pāramī,Jātosi tusite kāye santusito’ti vissuto;

ព្រះបរមនាថអង្គណា ដែលជាកំពូលតំណាងនៃលោក បានបំពេញនូវបារមីទាំងដប់ ហើយបានទៅកើតក្នុងឋានតុសិត មាននាមល្បីល្បាញថា សន្តុសិតទេវបុត្រ។

៨.

Ārādhito surādīhi kālo mārisa te ayaṃ,Tiṇṇo tārayimaṃ lokaṃ bahū apparajakkhakā;

ព្រះអង្គដែលពួកទេវតាជាដើមអារាធនាថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏និរទុក្ខ នេះជាកាលសមគួររបស់ព្រះអង្គហើយ ព្រះអង្គឆ្លងផុតហើយ សូមញ៉ាំងសត្វលោកនេះឲ្យឆ្លងផងចុះ សត្វទាំងឡាយដែលមានធូលីក្នុងភ្នែកតិច (មានកិលេសស្តើងស្តៅ) មានច្រើនណាស់»។

៩.

Etadatthāya te vīra pūritā dasa pāramī,Bāhuṃ pitussa putto’va loko ālambate tuvaṃ;

បពិត្រព្រះវីរបុរស បារមីទាំងដប់ ព្រះអង្គបានបំពេញហើយដើម្បីប្រយោជន៍នេះឯង សត្វលោកតែងអាស្រ័យនូវព្រះអង្គ ដូចជាកូនតោងដៃរបស់ឪពុកដូច្នោះដែរ។

10.

១០.

Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā mahāsatto mahāmatī,Vilokane viloketvā pañcāmala vilocano;

ព្រះមហាសត្វមានព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏ធំធេង មានព្រះនេត្រដ៏បរិសុទ្ធទាំងប្រាំ លុះបានព្រះសណ្តាប់នូវពាក្យអារាធនារបស់ទេវតាទាំងនោះហើយ ក៏បានធ្វើនូវមហាវីលោកនៈទាំងប្រាំ។

11.

១១.

Jambudīpaggakamale kaṇṇikā’va manoramā,Purī kapiḷavatthū’si visāṇā’va sudhāsinaṃ;

ក្រុងកបិលពស្តុ ជាទីក្រុងគួរជាទីត្រេកអរនៃចិត្ត ហាក់ដូចជាលំអងផ្កាឈូកដ៏ប្រសើរក្នុងជម្ពូទ្វីប និងប្រៀបដូចជាឋានសួគ៌របស់ពួកទេវតា។

12.

១២.

Siṅgīnikkhamayābhāsa tuṅgasiṅgasamaṅgitā,Maṇisīhapañjarākiṇṇa pāsādā yattha bhāsare;

ក្នុងក្រុងនោះ មានប្រាសាទទាំងឡាយដែលរុងរឿង មានពន្លឺដូចជាមាសសិង្គី មានកំពូលដ៏ខ្ពស់ត្រដែត និងពោរពេញទៅដោយបង្អួចកែវមណីនិងរូបសឹង្ហ។

13.

១៣.

Saghane gagane niccaṃ sateratasatāni’va,Anileritapajjota soṇṇaketu ahū yahiṃ;

ក្នុងក្រុងនោះ មានទង់មាសទាំងឡាយដែលត្រូវខ្យល់បក់រវិចៗ មើលទៅហាក់ដូចជាផ្លេកបន្ទោររាប់រយខ្សែដែលភ្លឺរន្ទាលជានិច្ចនៅលើមេឃដែលមានពពកក្រាស់។

14.

១៤.

Janānaṃ nīlanettehi vadanehi tu yā purī,Madhupālisamonaddha kañjinī sirimāvahe;

ក្រុងនោះ នាំមកនូវសិរីសួស្តី ហាក់ដូចជាស្រះឈូកដែលគ្របដណ្តប់ទៅដោយហ្វូងឃ្មុំ ដោយសារតែផ្ទៃមុខនិងភ្នែកដ៏ខ្មៅយង់របស់មនុស្សទាំងឡាយ។

15.

១៥.

Raṅgatuṅgaturaṅgehi gajjitehi ca yā purī,Saghosuttuṅgakallola lolasāgarasantibhā;

ក្រុងនោះ មានសភាពប្រៀបដូចជាមហាសមុទ្រដែលមានរលកបោកបក់យ៉ាងខ្លាំងនិងមានសំឡេងគគ្រឹកគគ្រេង ដោយសារតែសេះដ៏រហ័សរហួន និងសំឡេងស្រែកគគុកនៃដំរីទាំងឡាយ។

16.

១៦.

Avhamānā’va devānaṃ puralakhyā bhujā iva,Mandānileritā tuṅga nānārāgaddhajā yahiṃ;

ក្នុងក្រុងនោះ មានទង់ជ័យដ៏ខ្ពស់ត្រដែតមានពណ៌ផ្សេងៗ ដែលត្រូវខ្យល់បក់រវិចៗ ប្រៀបដូចជាដៃនៃស្រីគឺទីក្រុងដែលកំពុងតែបក់ហៅពួកទេវតាដូច្នោះ។

17.

១៧.

Nānāvesadharā yasmiṃ nānābhūsaṇa bhūsitā,Nānāsampattisaṃyuttā nānāvijjāsu pāragā;

ក្នុងក្រុងនោះ មានមនុស្សទាំងឡាយដែលស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ប្លែកៗ តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការផ្សេងៗ ប្រកបដោយសម្បត្តិជាច្រើន និងជាអ្នកចេះដឹងដល់ត្រើយនៃវិជ្ជាផ្សេងៗ។

18.

១៨.

Navayobbana uddāmā rūpena ca manoharā,Saccesu niratā niccaṃ anakkuṭṭhakulā siyuṃ;

មនុស្សទាំងឡាយនោះ សុទ្ធតែស្ថិតក្នុងវ័យយុវវ័យដ៏ស្រស់ស្អាត មានរូបរាងគួរឲ្យបូជា តែងតែត្រេកអរក្នុងសច្ចធម៌ជានិច្ច និងកើតក្នុងត្រកូលដែលមិនធ្លាប់រងការតិះដៀលឡើយ។

19.

១៩.

Niccaṃ kīḷā vidaddhāhi naranārīhi sevitā,Yā purī sādhurūpā’si madhurālāpinīhi ca;

ក្រុងនោះ ជាក្រុងដ៏ល្អប្រពៃ ដែលតែងតែសេពគប់ដោយបុរសនិងស្ត្រីទាំងឡាយ ដែលមានជំនាញក្នុងការលេងកម្សាន្ត និងមានសម្តីដ៏ផ្អែមល្ហែម។

20.

២០.

Tasmiṃ saddhādayopeta okkākakulaketuko,Suddhodanavhayo āsī vissuto bhuvanattaye;

ក្នុងក្រុងនោះ មានព្រះរាជាមួយព្រះអង្គព្រះនាម សុទ្ធោទនៈ ទ្រង់ប្រកបដោយសទ្ធាជាដើម ជាទង់ជ័យនៃអោក្កាករាជវង្ស និងមានព្រះនាមល្បីល្បាញពាសពេញភពទាំងបី។

21.

២១.

Yassaṅghikamale sabba bhubhujānaṃ mahītale,Kirīṭamaṇihiṅgāli kīḷantī’va nirantaraṃ;

នៅជិតព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ហ្វូងឃ្មុំគឺកែវមណីលើម្កុដរបស់ស្តេចទាំងឡាយនៅលើផែនដី ហាក់ដូចជាកំពុងលេងកម្សាន្តជានិច្ចកាល។

22.

២២.

Yassa patthaṭatejena puranetāpi divākaro,Vahanīca’mbare līlaṃ osadhīpatino divā;

ដោយសារតេជះដ៏ផ្សព្វផ្សាយរបស់ព្រះអង្គ សូម្បីតែព្រះអាទិត្យដែលជាអ្នកនាំមុខនៃផ្ទៃមេឃ ក៏នាំមកនូវភាពត្រជាក់ត្រជុំដូចជាព្រះចន្ទ (ស្តេចនៃឱសថ) នៅពេលថ្ងៃដូច្នោះដែរ។

23.

២៣.

Yassa dānappavāho tu nānāyācaka jantunaṃ,Manodadhīsu velantetikkamantova sattataṃ;

ខ្សែទឹកគឺទានរបស់ព្រះអង្គ តែងតែហូរហៀរហួសច្រាំងនៃមហាសមុទ្រគឺចិត្តរបស់ពួកយាចកទាំងឡាយជានិច្ច។

24.

២៤.

Matiyā suramantīva dhanena dhanado viya,Rūpena kusumesu’va yo jumhati mahītale;

ព្រះអង្គរុងរឿងនៅលើផែនដី ហាក់ដូចជាព្រះពុហស្បតិ៍ដោយព្រះប្រាជ្ញា ដូចជាព្រះកុវេរៈដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងដូចជាព្រះកាមទេពដោយរូបសម្រស់។

25.

២៥.

Tassābhisittā rajjena mahāmāyāti vissutā,Candikā viya candassa girirājā’va kapālito;

ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះអង្គ មានព្រះនាមល្បីល្បាញថា មហាមាយា ប្រៀបដូចជាពន្លឺព្រះចន្ទនៃព្រះចន្ទ និងប្រៀបដូចជាស្ទឹងគង្គាដែលហូរចេញពីស្តេចភ្នំដូច្នោះ។

26.

២៦.

Lakkhī’va vāsudevassa sītā’va rāmarājino,Mahesīsi varārohā sundarī sundarādharā;

ព្រះនាងជាព្រះអគ្គមហេសីដ៏មានរូបរាងល្អឆ្នើម មានសម្រស់ស្រស់ស្អាត មានព្រះឱស្ឋដ៏ល្អ ប្រៀបដូចជាព្រះនាងលក្ស្មីនៃព្រះវាសុទេវៈ និងដូចជាព្រះនាងសីតានៃព្រះរាមដូច្នោះដែរ។

27.

២៧.

Tassā kucchikaraṇḍamhi anaggharatanaṃ viya,Khattiṃsāhi nimittehi vimhāpento sadevakaṃ;

ព្រះពោធិសត្វប្រៀបដូចជាកែវមណីដ៏មានតម្លៃដែលនៅក្នុងដបកែវ (ឬហិបកែវ) នៃព្រះឧទររបស់ព្រះនាង ញ៉ាំងទេវតានិងមនុស្សឲ្យអស្ចារ្យចិត្ត ដោយសារបុព្វនិមិត្តទាំង ៣២ ប្រការ។

28.

២៨.

Sitambujakaro santo sitebhacchāpako viya,Katvā padakkhiṇaṃ mātu paṭisandhimagaṇhi so;

ព្រះអង្គបានយាងចុះកាន់ព្រះគភ៌ ប្រៀបដូចជាកូនដំរីសដ៏ស្ងប់ស្ងៀម ដែលកាន់ផ្កាឈូកសដោយប្រមោយ ធ្វើប្រទក្សិណជុំវិញព្រះមាតា។

29.

២៩.

Dasekādasamāsena tassevaṃ āsi cetanā,Passituṃ sakañātīnaṃ gantvāna nagaraṃ tadā;

លុះកន្លងទៅបាន ១០ ខែ ព្រះនាងក៏មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា នឹងយាងទៅកាន់នគររបស់ព្រះញាតិ ដើម្បីជួបជុំព្រះញាតិទាំងឡាយ។

30.

៣០.

Nivedetvā tamatthaṃ sā rañño tena susajjite,Saparicchadā tadā magge gacchanti antarāpathe;

ព្រះនាងបានក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនោះដល់ព្រះរាជា លុះព្រះរាជាទ្រង់ចាត់ចែងរៀបចំផ្លូវរួចរាល់ហើយ ព្រះនាងព្រមទាំងបរិវារក៏បានយាងទៅតាមដងផ្លូវក្នុងរវាងពាក់កណ្តាលផ្លូវ។

31.

៣១.

Devatānaṃ manonandakara nandana sannibhaṃ,Disvāna lumbiniṃ nāma uyyānaṃ mananandanaṃ;

លុះបានទតឃើញឧទ្យានឈ្មោះ លុម្ពិនី ដ៏ជាទីត្រេកអរនៃចិត្ត ប្រៀបដូចជាសួនចិត្រលតាវ័នដែលញ៉ាំងចិត្តរបស់ពួកទេវតាឲ្យរីករាយ។

32.

៣២.

Tasmiṃ kīḷitumussāhā pavisitvāna taṃ vanaṃ,Kīḷanti upagantvāna maṅgalaṃ sālapādapaṃ;

ព្រះនាងមានព្រះទ័យប្រាថ្នានឹងក្រសាលក្នុងឧទ្យាននោះ ក៏បានយាងចូលទៅក្នុងព្រៃនោះ កាលកំពុងក្រសាលកម្សាន្ត ក៏បានយាងទៅជិតដើមរាំងភ្នំ (ដើមសាលៈ) ដ៏ជាមង្គល។

33.

៣៣.

Vilola pallavākiṇṇaṃ suphullakusumonataṃ,Gahetvā sālasākhaṃ sā surattakara pallavā;

ព្រះនាងមានព្រះហស្តដ៏ក្រហមច្រាលដូចជាលំពង់ខ្ចី បានឈោងចាប់មែកសាលៈដែលឱនចុះដោយសារផ្ការីកស្គុះស្គាយ និងពោរពេញដោយស្លឹកខ្ចីៗដែលរវិចតាមខ្យល់។

34.

៣៤.

Devehi gahitā’rakkhā mahamāne sadevake,Janesi tanayaṃ māyā tatraṭṭhā lokalocanaṃ;

ព្រះនាងមហាមាយា កាលដែលឈរនៅទីនោះ ដោយមានពួកទេវតាជួយរក្សាការពារ ក្នុងខណៈដែលពិភពលោកព្រមទាំងទេវតាកំពុងធ្វើបូជា ក៏បានប្រសូតព្រះរាជបុត្រដ៏ជាចក្ខុនៃលោក។

35.

៣៥.

Brahmāno lokapālā ca manussā kamato tadā,Soṇṇajālājinādīhi gaṇhiṃsu jananandanaṃ;

ក្នុងកាលនោះ ពួកព្រហ្ម ពួកលោកបាល និងមនុស្សទាំងឡាយ បានទទួលព្រះរាជបុត្រដ៏ជាទីរីករាយនៃជន តាមលំដាប់ ដោយសំណាញ់មាស និងស្បែកខ្លាឃ្មុំជាដើម។

36.

៣៦.

Mahiṃ patiṭṭhito dhīro passitvāna tato disā,Uttarābhimukho sattapadaṃ gaṇtvā’mbuje ṭhito;

ព្រះពោធិសត្វដ៏មានប្រាជ្ញាមាំមួន លុះឈរលើផែនដីហើយ ក៏ទតមើលទិសទាំងឡាយ រួចយាងទៅទិសឧត្តរ (ខាងជើង) បានប្រាំពីរជំហាន ហើយទ្រង់ឈរនៅលើផ្កាឈូក។

37.

៣៧.

Disantamavaloketvā suphullambujalocano,Nicchāresāsabhiṃ vācaṃ aggo seṭṭho’tiādinā;

ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចជាផ្កាឈូកដ៏រីកស្ពាស ទតមើលទៅកាន់ទិសតូចធំទាំងឡាយ ហើយបានបន្លឺនូវអាសភិវាចា (វាចាដ៏អង់អាច) មានដើមថា «តថាគតជាកំពូល ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរ...»។

38.

៣៨.

Brahmāmaranarādīhi pūjito ca namassito,Kamena abhivaḍḍhanto juṇhapakkhe sasī yathā;

ព្រះអង្គដែលពួកព្រហ្ម ទេវតា និងមនុស្សជាដើម តែងតែបូជា និងថ្វាយបង្គំ ក៏បានចម្រើនវ័យឡើងជាលំដាប់ ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទក្នុងខ្នើតដូច្នោះដែរ។

39.

៣៩.

Brahmūnaṃ chattachāyāya mandārakusumantare,Sānandāmandadevehi dhutacāmaramajjhago;

ព្រះអង្គស្ថិតនៅក្រោមម្លប់ឆត្ររបស់ពួកព្រហ្ម ក្នុងចន្លោះនៃផ្កាមន្ទារវៈ និងស្ថិតក្នុងកណ្តាលនៃផ្លិតសាមរៈដែលបក់រវិចៗដោយពួកទេវតាដ៏មានសេចក្តីរីករាយ។

40.

៤០.

Dibbehi rūpasaddehi gandhehi ca rasehi ca,Phoṭṭhabbehi ca dibbehi modamāno anekadhā;

ទ្រង់រីករាយដោយប្រការផ្សេងៗ ជាមួយនឹងរូប សំឡេង ក្លិន រស និងសម្ផស្សដ៏ជាទិព្វទាំងឡាយ។

41.

៤១.

Dibbehi ramaṇīyehi naccehi vāditehi ca,Padānekasahassehi thūyamānaguṇākaro;

ព្រះអង្គដែលជាអាករនៃគុណធម៌ ត្រូវបានគេសរសើរដោយគាថារាប់ពាន់បទ ព្រមទាំងការរាំច្រៀង និងតន្ត្រីដ៏ជាទិព្វគួរជាទីត្រេកអរ។

42.

៤២.

Patvā soḷasamaṃ vassaṃ ñātisaṅghassa majjhago,Dassetvā’sesasippaṃ taṃ loke vijjati yaṃ tadā;

លុះព្រះអង្គមានព្រះជន្មបាន ១៦ វស្សា ក៏បានបង្ហាញនូវសិល្បសាស្ត្រទាំងពួងដែលមាននៅក្នុងលោកនាគ្រានោះ នៅកណ្តាលជំនុំនៃព្រះញាតិទាំងឡាយ។

43.

៤៣.

Ñātisaṅghaṃ pamodento deve ca manuje’pi ca,Laddhā yasodharaṃ deviṃ’nukūlaṃ jātijātiyaṃ;

ញ៉ាំងពួកព្រះញាតិ ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឲ្យរីករាយ ហើយបានអភិសេកជាមួយព្រះនាងយសោធរាទេវី ដែលជាគូគាប់ទ្រង់គ្រប់ៗជាតិ។

44.

៤៤.

Soṇṇadappaṇasaṅkāsa sommānana vibhusitaṃ,Nīlanīrajasaṅkāsa visālāyata locanaṃ;

ព្រះនាងមានព្រះភក្ត្រដ៏ទន់ភ្លន់ប្រៀបដូចជាកញ្ចក់មាស និងមានព្រះនេត្រធំទូលាយវែងស្រឡូនប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកខៀវ។

45.

៤៥.

Siṅgāramandiradvāre dhajopamabhamudvayaṃ,Hemakāhalasaṅkāsa nāsikaṃ rūpalakkhiyā

ព្រះនាងមានចិញ្ចើមទាំងពីរប្រៀបដូចជាទង់ជ័យនៅទ្វារនៃវិមានស្នេហា និងមានព្រះនាសា (ច្រមុះ) ស្រួចស្អាតប្រៀបដូចជាត្រែទិព្វធ្វើអំពីមាសនៃស្រីគឺរូបសម្រស់។

46.

៤៦.

Nīlavellitadhammilla jimutobhaya koṭiyaṃ,Niccavijjullatācakka manuññakaṇṇapāsakaṃ;

ព្រះនាងមានព្រះកេសាពណ៌ខ្មៅក្រញាញ់ដូចជាពពកខ្មៅ និងមានគ្រឿងលម្អព្រះកាណ៌ (ត្រចៀក) ដ៏គួរជាទីគាប់ចិត្ត ដែលភ្លឺរន្ទាលដូចជាវង់ផ្លេកបន្ទោរជានិច្ច។

47.

៤៧.

Sātakumbhanibhābhāsa payodharaghaṭadvaṃ,Suvaṇṇadditaṭāyāta nijjharākārahārakaṃ

ព្រះនាងមានព្រះថន (ដោះ) ទាំងគូប្រៀបដូចជាក្អមមាសដ៏ភ្លឺរន្ទាល និងមានខ្សែកដែលពាក់លម្អប្រៀបដូចជាទឹកធ្លាក់ដែលហូរចុះពីជម្រាលភ្នំមាស។

48.

៤៨.

Dehadevaddumālamba pārohābhabhujadvayaṃ,Aṅgulīpallavantambu binducāru nakhāvaliṃ;

ព្រះនាងមានព្រះពាហុ (ដៃ) ទាំងពីរប្រៀបដូចជាឫសខ្យល់ដែលតោងទាមដើមឈើទិព្វគឺរូបកាយ និងមានក្រចកដៃដ៏ល្អស្អាតប្រៀបដូចជាតំណក់ទឹកនៅលើចុងស្លឹកខ្ចីនៃម្រាមដៃ។

49.

៤៩.

Dehamālālimālābha romarājivirājitaṃ,Rūpaṇṇavataraṅgāha valittaya vicittakaṃ;

ព្រះនាងមានជួររោមដ៏ល្អស្អាតប្រៀបដូចជាហ្វូងឃ្មុំនៅលើកម្រងផ្កា និងមានផ្នត់ពោះទាំងបីដ៏វិចិត្រ ប្រៀបដូចជារលកនៃមហាសមុទ្រគឺរូបសម្រស់។

50.

៥០.

Soṇṇarambhāsamāvaṭṭa piṇorudvaya sundaraṃ,Sannirakalikākāra cārujaṅghā vibhūsitaṃ;

ព្រះនាងមានព្រះឧរូ (ភ្លៅ) ទាំងពីរដ៏ទ្រលុកទ្រលន់និងស្រស់ស្អាតប្រៀបដូចជាដើមចេកមាស និងមានព្រះជង្ឃា (ស្មងជើង) ដ៏ល្អស្អាតប្រៀបដូចជាត្របកផ្កាឈូកដែលក្រពុំ។

51.

៥១.

Paccakkharūpalakkhiñca līlānicaya sannibhaṃ,Guṇānamākaraṃ sādhu velaṃva ratisāgare;

ព្រះនាងប្រៀបដូចជាព្រះនាងលក្ស្មីនៃសម្រស់ដែលបង្ហាញខ្លួនឲ្យឃើញផ្ទាល់ភ្នែក ដូចជាគំនរនៃកិរិយាដ៏ទន់ភ្លន់ ជាអាករនៃគុណធម៌ដ៏ល្អប្រពៃ និងប្រៀបដូចជាច្រាំងនៃមហាសមុទ្រគឺសេចក្តីត្រេកអរ។

52.

៥២.

Kanto vasantarājā’va kandappo’va surūpavā,Sasī’va dassanīyo ca sūriyo viya tejavā;

ព្រះពោធិសត្វជាទីស្រឡាញ់ប្រៀបដូចជាស្តេចនៃរដូវផ្ការីក មានរូបល្អប្រពៃដូចជាព្រះកាមទេព គួរជាទីគយគន់ដូចជាព្រះចន្ទ និងមានតេជះដូចជាព្រះអាទិត្យ។

53.

៥៣.

Acalattena merūva gambhīrenaṇṇavo viya,Brahmassaro piyaṃvādī pañgñāya ca anūpamo;

ព្រះអង្គមានព្រះទ័យមាំមួនដូចជាភ្នំព្រះសុមេរុ មានព្រះទ័យជ្រាលជ្រៅដូចជាមហាសមុទ្រ មានព្រះសូរសៀងពីរោះដូចជាសំឡេងព្រហ្ម ទ្រង់មានព្រះវាចាជាទីស្រឡាញ់ និងមានព្រះប្រាជ្ញាញាណរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមពុំបាន។

54.

៥៤.

Vasanto so mahāvīro purasmiṃ kapilavhaye,Disvā nimitte caturo uyyāna gamanañjase;

ព្រះមហាវីរបុរសនោះ កាលដែលគង់នៅក្នុងក្រុងកបិលពស្តុ បានទតឃើញនូវបុព្វនិមិត្តទាំងបួននៅលើដងផ្លូវដែលយាងទៅកាន់ឧទ្យាន។

55.

៥៥.

Pabbajjābhirato nātho gantvā uyyānabhūmiyaṃ,Suphullacampakāsoka nāgādā’gehi maṇḍitaṃ;

ព្រះបរមនាថដ៏មានព្រះទ័យត្រេកអរក្នុងផ្នួស បានយាងទៅកាន់ឧទ្យានភូមិ ដែលតុបតែងទៅដោយដើមចំប៉ា ដើមអសោក និងដើមខ្ទឹងជាដើម ដែលមានផ្ការីកស្គុះស្គាយ។

56.

៥៦.

Phullapaṅkaja kaḷhāra jalājalaya satākulaṃ,Mandamandānilāyāta nānāmodehi vāsitaṃ;

ឧទ្យាននោះ ពោរពេញទៅដោយស្រះទឹកជាច្រើនដែលមានផ្កាឈូកនិងផ្កាព្រលិតរីកស្គុះស្គាយ និងមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ផ្សេងៗដែលបក់មកតាមខ្យល់រវិចៗ។

57.

៥៧.

Sarā saraṃ samāyāta madhubbata nisevitaṃ,Phalapuppharasuddāma dvija saṅgha nikūjitaṃ;

ជាទីដែលហ្វូងឃ្មុំហោះហើរពីស្រះមួយទៅស្រះមួយ និងជាទីដែលហ្វូងបក្សីទាំងឡាយយំឆ្លើយឆ្លងគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងកណ្តាលដើមឈើដែលមានផ្លែនិងផ្កាដ៏សំបូរបែប។

58.

៥៨.

Naccanta mattamorānaṃ niccaṃ maṇḍapasantibhaṃ,Dibbanta migasagghānaṃ kīḷāmaṇḍapa sannibhaṃ;

ឧទ្យាននោះ មានសភាពដូចជាមណ្ឌបជានិច្ច ដោយសារតែក្ងោកទាំងឡាយដែលកំពុងរាំកម្សាន្ត និងមានសភាពដូចជាមណ្ឌបសម្រាប់លេងកម្សាន្ត ដោយសារតែហ្វូងម្រឹគទាំងឡាយដែលកំពុងរត់លោតកម្សាន្ត។

59.

៥៩.

Samīra sisirodāra dhārāsīkara vārihi,Dhārāmaṇḍapa pantīhi janānandakaraṃ varaṃ;

សួនច្បារដ៏ប្រសើរ ដែលញ៉ាំងសេចក្តីរីករាយឱ្យកើតដល់ជនទាំងឡាយ ដោយខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ និងតំណក់ទឹកភ្លៀងដ៏ស្រោចស្រព និងដោយជួរនៃមណ្ឌបទឹក។

60.

៦០.

Uyyānavanamāgamma devarājāva nandanaṃ,Kīḷanto nijaputtassa sutvāna jātasāsanaṃ;

ព្រះអង្គយាងទៅដល់សួនឧទ្យាន ដូចជាស្តេចទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ) យាងទៅកាន់សួននន្ទនវ័ន កាលកំពុងក្រសាល លុះបានឮដំណឹងនៃការប្រសូតនៃព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គហើយ។

61.

៦១.

Nivatto vissakammena sahassakkhova bhūsito,Puraṃ pavisamānova kisā gotami bhāsitaṃ;

ព្រះអង្គដែលតាក់តែងរៀបចំដោយវិស្សកម្មទេវបុត្រ ដូចជាព្រះសហស្សនេត្រ (ព្រះឥន្ទ្រ) បានយាងត្រឡប់មកវិញ កាលដែលកំពុងយាងចូលទៅកាន់ព្រះនគរ បានឮព្រះវាចាដែលនាងកីសាគោតមីបានពោលថា៖

62.

៦២.

Sutvāna nibbutapadaṃ tadā cittānukūlakaṃ,Santuṭṭho sānurāgo ca lakkhagghaṃ tārabhāsuraṃ;

លុះបានឮពាក្យថា «រលត់ទុក្ខ» (និព្វុតបទ) ដ៏សមគួរដល់ព្រះហឫទ័យក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រេកអរ និងពេញព្រះហឫទ័យ បានដោះកម្រងកែវមុក្តាមានតម្លៃមួយសែនតម្លឹង ដ៏ភ្លឺថ្លាដូចជាផ្កាយ

63.

៦៣.

Hāraṃ tissāya pesetvā gantvāna sakamandiraṃ,Devarājavilāsena nisīdi pavarāsane;

ផ្ញើទៅប្រទានដល់នាងកីសាគោតមីនោះ រួចយាងទៅកាន់ព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះអង្គ ហើយគង់លើព្រះបរមអាសនៈ ដោយលីលាដូចជាស្តេចទេវតា។

64.

៦៤.

Athāgamma tadā nekanāṭikā parivārayuṃ,Vajjanti bheriyo tāsu paggayha kāci nāriyo;

គ្រានោះ ពួកស្រីរបាំជាច្រើននាក់បានមកចោមរោមព្រះអង្គ ក្នុងចំណោមស្រីទាំងនោះ ស្រីខ្លះកាន់ស្គរមកទះវាយ។

65.

៦៥.

Nānālayasamākiṇṇaṃ gītaṃ gāyanti kāci’pi,Dhamanti susiraṃ kāci kāci vādenti tantiyo;

ស្រីខ្លះច្រៀងចម្រៀងដែលប្រកបដោយលំនាំផ្សេងៗ ស្រីខ្លះផ្លុំឧបករណ៍តន្ត្រីមានរន្ធ (ខ្លុយ) ស្រីខ្លះដេញឧបករណ៍តន្ត្រីមានខ្សែ (ពិណ)។

66.

៦៦.

Cāru bimbādharāramma payodharabharā subhā,Visālāyata nīlakkhā somasommānanā tadā;

នាងក្រមុំទាំងឡាយដ៏ស្រស់ស្អាត មានបបូរមាត់ក្រហមដូចផ្លែទំពាំងបាយជូរ មានទ្រូងដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ មានភ្នែកធំវែងពណ៌ខៀវស្រងាត់ និងមានមុខស្រស់បំព្រងដូចព្រះចន្ទ ក្នុងកាលនោះ

67.

៦៧.

Naccanti purato tassa bherimaṇḍala majjhagā,Devakaññāva raṅgamhī rasabhāvanirantaraṃ;

ក៏នាំគ្នារាំនៅចំពោះព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះអង្គ ក្នុងកណ្តាលវង់ភ្លេង ដូចជាពួកទេវកញ្ញានៅលើឆាករាំ ប្រកបដោយរស និងអារម្មណ៍មិនដាច់។

68.

៦៨.

Disvāna so tamacchariyaṃ viratto visaye tadā,Urattāḷañca addakkhi sabbantaṃ bheritāḷanaṃ;

ព្រះអង្គទតឃើញការសម្តែងនោះ ហើយមានព្រះហឫទ័យនឿយណាយក្នុងកាមគុណទាំងឡាយក្នុងកាលនោះ ទ្រង់ទតឃើញការទះវាយស្គរទាំងអស់នោះ ហាក់ដូចជាការគក់ទ្រូងយំសោក។

69.

៦៩.

Paridevaṃ’cupaṭṭhāsi gītaṃ saṃsārasāgare,Vāyuvega vikāraṃ’va naccaṃ cintesi nāyako;

ព្រះបរមនាយកទ្រង់ព្រះចិន្តាថា សម្លេងចម្រៀងនេះប្រៀបដូចជាសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលក្នុងមហាសមុទ្រពោលគឺសង្សារវដ្ត ហើយការរាំនេះប្រៀបដូចជាការញាប់ញ័រដោយកម្លាំងខ្យល់ព្យុះ។

70.

៧០.

’Kadāhaṃ gharamossajja pabbajjāsiri mubbahe?’Iccevaṃ cintayanto so supantova sayī tahiṃ;

ទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះថា «តើកាលណា ទើបអាត្មាអញនឹងបានលះបង់ផ្ទះសម្បែង ហើយទៅទ្រទ្រង់នូវសិរីនៃការសាងផ្នួស?» កាលទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់ផ្ទំលក់ទៅលើទីនោះ ហាក់ដូចជាកំពុងផ្ទំលក់ស្កប់ស្កល់។

71.

៧១.

’Yaṃ nissāya mayaṃ ettha naccagītesu vyāvaṭā,So’yaṃ’dāni supī’ amhe kassadāni karoma taṃ?;

«ព្រះរាជបុត្រដែលពួកយើងអាស្រ័យទ្រង់ ទើបខ្វល់ខ្វាយនឹងការរាំច្រៀងនៅទីនេះ ឥឡូវនេះទ្រង់ផ្ទំលក់ទៅហើយ តើពួកយើងនឹងធ្វើការរាំច្រៀងនេះដើម្បីអ្នកណាទៀត?»

72.

៧២.

Iti cintiya te tattha turiyesu sake sake,Ālambā sayitā kaññā susaññāññamanissitā;

កាលគិតយ៉ាងនេះហើយ ពួកនាងក្រមុំទាំងឡាយក៏នាំគ្នាដេកផ្អែកលើឧបករណ៍តន្ត្រីរៀងៗខ្លួន ដោយសភាពគ្មានសតិស្មារតី និងរញ៉េរញ៉ៃផ្សេងៗគ្នា។

73.

៧៣.

Khādanti kāci dantāni kāci lālā vahantiyo,Kāci rudantiyo tattha vilapanti athā’parā;

ស្រីខ្លះខាំធ្មេញក្រអឺតៗ ស្រីខ្លះហៀរទឹកមាត់ក្អៀកៗ ស្រីខ្លះយំសោក ឯស្រីខ្លះទៀតក៏រវើរវាយនៅក្នុងទីនោះ។

74.

៧៤.

Kākacchanti’pi semhampi gilanti ca camanti ca,Karonti nādaṃ nāsāya gharū’ti ca khipanti ca;

ស្រីខ្លះស្រមុកខូៗ ស្រីខ្លះលេបទឹកស្លេស្ម ស្រីខ្លះខ្ជាក់ទឹកមាត់ ស្រីខ្លះធ្វើសំឡេងតាមច្រមុះឮសូរ «គ្រូៗ» និងខ្លះទៀតកណ្តាស់។

75.

៧៥.

Muttayanti tadā kāci rahassaṃ vicaranti ca,Duggandhaṃ vāti taṃ ṭhānaṃ susānaṃ āmakaṃ yathā;

ក្នុងកាលនោះ ស្រីខ្លះនោមនោមញឹក ស្រីខ្លះរបូតសម្លៀកបំពាក់បញ្ចេញកេរ្តិ៍ខ្មាស ទីកន្លែងនោះក៏ធុំក្លិនស្អុយអសោច ដូចជាព្រៃខ្មោចស្រស់។

76.

៧៦.

Pabuddho aḍḍharattamhi gate tattha nisīdiya,Addakkhi tāsaṃ nekāni vikārāni tahiṃ tadā;

លុះដល់ពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រកន្លងទៅ ព្រះបរមពោធិសត្វទ្រង់តើនឡើង ហើយគង់ទតឃើញអាការៈវិបល្លាសប្លែកៗជាច្រើនរបស់ស្រីទាំងនោះ ក្នុងទីនោះ ក្នុងកាលនោះ។

77.

៧៧.

Tassevaṃ pekkhamānassa bhave saṃviggacetaso,Ādittaṃva upaṭṭhāsi mane khalu bhavattayaṃ;

កាលដែលព្រះអង្គកំពុងទតមើលយ៉ាងនេះ ព្រះហឫទ័យក៏កើតសេចក្តីសង្វេគក្នុងភព ភពទាំងបីក៏លេចឡើងក្នុងមនោទ្វាររបស់ព្រះអង្គ ហាក់ដូចជាកំពុងត្រូវភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ។

78.

៧៨.

Dāvānala samāditta mahāraññāyathā gajo,Tathevāsi narindassa gehato gamane matī;

ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះរាជាក្នុងការយាងចេញចាកព្រះរាជដំណាក់ ក៏មានសភាពដូចជាដំរីសារដែលចង់រត់ចេញពីព្រៃធំដែលកំពុងត្រូវភ្លើងឆេះព្រៃឆាបឆេះយ៉ាងនោះឯង។

79.

៧៩.

Tato vuṭṭhāya sayanā karonto abhinikkhamaṃ,Vitakkesi mahārājā passituṃ sakamatrajaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះមហាសត្វទ្រង់ក្រោកឡើងពីក្រឡាព្រះបន្ទំ ដើម្បីធ្វើមហាភិនិសកម្ម ទ្រង់មានព្រះតម្រិះថានឹងយាងទៅទតព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គ។

80.

៨០.

Pavisitvā tato gabbhaṃ sanikaṃ santamānaso,Passitvā saha puttena niddāyantiṃ yasodharaṃ;

ទ្រង់យាងចូលទៅកាន់បន្ទប់ព្រះសិរីសយនាដោយស្ងៀមស្ងាត់ មានព្រះហឫទ័យស្ងប់រំងាប់ ទ្រង់ទតឃើញព្រះនាងយសោធរាកំពុងផ្ទំលក់ជាមួយព្រះរាជបុត្រ។

81.

៨១.

Cirāgataṃ mahāpemaṃ dhārayaṃ sakamānase,Buddho hutvāpi’maṃ sakkā passituṃ iti cintiya;

ទ្រង់ទប់ទល់នូវព្រះមេត្តាស្នេហាដ៏ជ្រាលជ្រៅដែលកើតមានមកជាយូរអង្វែងនៅក្នុងព្រះហឫទ័យ ហើយទ្រង់ព្រះចិន្តាថា «លុះត្រាតែអាត្មាអញបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ ទើបអាចត្រឡប់មកមើលបុត្រនេះវិញបាន»។

82.

៨២.

Gato nātho tato ṭhānā bodhiyā baddhamānasoTadahevāsi buddhoti kāmuko ko na cintaye;

ព្រះបរមនាថទ្រង់មានព្រះហឫទ័យប្តេជ្ញាចំពោះព្រះពោធិញ្ញាណ បានយាងចេញចាកទីនោះទៅ តើមានអ្នកប្រាថ្នាកាមម្នាក់ណាដែលមិនគិតថា «ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធក្នុងថ្ងៃនោះឯង»?

83.

៨៣.

Sineru muddharantova pāduddhariya nikkhamaṃ,Channamāhūya ānītaṃ kanthakaṃ turagādhipaṃ;

ព្រះអង្គលើកព្រះបាទយាងចេញទៅ ហាក់ដូចជាលើកភ្នំសិនេរុ ទ្រង់ហៅឆន្នអាមាត្យឱ្យនាំយកសេះកណ្ឋកៈដ៏ជាស្តេចសេះមកថ្វាយ។

84.

៨៤.

Assarājaṃ tamāruyha saha channena rattiyaṃ,Devehi vivaṭadvarā paṭipajji mahāpathaṃ;

ទ្រង់ឡើងគង់លើស្តេចសេះនោះ រួមជាមួយឆន្នអាមាត្យក្នុងពេលរាត្រី យាងទៅកាន់មហាវិថីតាមទ្វារនគរដែលពួកទេវតាបើកថ្វាយ។

85.

៨៥.

Cakkavāḷesu nekesu devatā susamāgatā,Dīpadhūpaddhajehe ca gandhamālehi pūjayuṃ;

ពួកទេវតាដែលមកជួបជុំគ្នាយ៉ាងច្រើនកុះករមកពីចក្រវាឡជាច្រើន បានបូជាថ្វាយព្រះអង្គដោយប្រទីប ធូប ទង់ជ័យ គ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាផ្សេងៗ។

86.

៨៦.

Purato saṭṭhīsahassāni daṇḍadīpāni dhārayuṃ,Tathā dakkhiṇapassamhi vāmapasse ca pacchato;

ពួកទេវតាបានកាន់គប់ភ្លើងចំនួនប្រាំមួយម៉ឺន (៦០,០០០) នៅខាងមុខ ព្រមទាំងនៅខាងស្តាំ ខាងឆ្វេង និងខាងក្រោយយ៉ាងនោះដែរ។

87.

៨៧.

Gaganā pupphavassāni vassāpesuṃ cha devatā,Mandāravaṃ kokanadaṃ sugandhaṃ cittapāṭa liṃ;

ពួកទេវតាបានបង្អុរភ្លៀងផ្កាពីលើអាកាស មានផ្កាមន្ទារវៈ ផ្កាកោកនទៈ (ឈូកក្រហម) ផ្កាចិត្របាតលីដ៏មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់

88.

៨៨.

Campakā soka punnāga nāgapūgāga sambhavaṃ,Mālatīvassikīyādī nānāvallīhi sambhavaṃ;

ផ្កាចំប៉ា ផ្កាអសោក ផ្កាខ្ទឹង ផ្កាច្រនៀង ផ្កាក្រវ៉ាន់ ផ្កាម្លិះរួត ផ្កាម្លិះលា និងផ្កាដែលកើតអំពីវល្លិផ្សេងៗ

89.

៨៩.

Padumuppala kalahāra kumudādyāmbu sambhavaṃ,Sugandhamadhu mattāhi chappadālīhi kūjitaṃ;

ផ្កាឈូកក្រហម ផ្កាឈូកខៀវ ផ្កាកលហារៈ ផ្កាគមុទ និងផ្កាដុះក្នុងទឹកផ្សេងៗ ដែលលាន់ឮដោយសម្លេងហើរក្រសាលនៃហ្វូងឃ្មុំដ៏ស្រវឹងនឹងទឹកដមផ្កាដ៏ក្រអូប។

90.

៩០.

Pupphavassaṃ pavassittha tiṃsayojanamañjase,Pasatto tattha turago dukkhato agamī tadā;

ភ្លៀងផ្កាបានបង្អុរចុះមកលើផ្លូវចម្ងាយសាមសិបយោជន៍ សេះកណ្ឋកៈក៏ដើរទៅដោយលំបាកក្នុងគំនរផ្កានោះ ក្នុងកាលនោះ។

91.

៩១.

Evaṃ pūjāvidhānehi gantvā’nomaṃ mahānadiṃ,Sitasekata saṅkiṇṇaṃ bahumīnakulākulaṃ;

ព្រះពោធិសត្វយាងទៅកាន់ស្ទឹងអនោមាដ៏ធំ ដែលពោរពេញដោយខ្សាច់សក្បុស និងកុះករដោយហ្វូងត្រីជាច្រើន ដោយគ្រឿងបូជាផ្សេងៗយ៉ាងនេះ។

92.

៩២.

Tīraṭṭho passi so dhīro gaṅgānāriṃ rasāvahaṃ,Karontiṃ vīcibābhāti eṇepupphopahārakaṃ;

ព្រះមហាបុរសដ៏មានប្រាជ្ញានោះ កាលគង់នៅលើច្រាំង បានទតឃើញស្ទឹងអនោមាប្រៀបដូចជានារីនាំមកនូវសេចក្តីរីករាយ កំពុងធ្វើការបូជាផ្កាគឺពពុះទឹក ដោយដៃគឺរលកទឹក។

93.

៩៣.

Assena taṃ mahānomaṃ laṅghāpetvā mahāmatī,Paratīre patiṭṭhāsi vimale vālukā tale;

ព្រះមហាបុរសដ៏មានប្រាជ្ញាធំ ទ្រង់ញ៉ាំងសេះឱ្យលោតចម្លងស្ទឹងអនោមាដ៏ធំនោះ ហើយទៅឈប់នៅលើឆ្នេរខ្សាច់ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធនៅត្រើយម្ខាង។

94.

៩៤.

Pabbajituṃ mayettheva yuttaṃ no me papañcituṃ,Iti cintiya obhāya dhāritābharaṇāni so;

ទ្រង់ព្រះចិន្តាថា «ការដែលអាត្មាអញសាងផ្នួសក្នុងទីនេះឯង ទើបជាការសមគួរ មិនគួរដល់អាត្មាអញនឹងបង្អង់យូរឡើយ» កាលទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ដោះគ្រឿងអលង្ការដែលទ្រង់ទ្រង់គ្រឿងនោះចេញ។

95.

៩៥.

Channassa paṭiyādetvā kanthakañca hayādhipaṃ,Nisitaṃ khaggamuggayha samoliṃ chindi kuntalaṃ;

ទ្រង់ប្រគល់គ្រឿងអលង្ការទាំងនោះ និងសេះកណ្ឋកៈដ៏ជាស្តេចសេះទៅឱ្យឆន្នអាមាត្យ រួចទ្រង់ហូតព្រះខ័នដ៏មុត កាត់ព្រះកេសាព្រមទាំងព្រះមោលី។

96.

៩៦.

Evamāvajjayaṃ nātho sace’haṃ sugato bhave,Tiṭṭhatu gagane gantvā iti ukkhipi ca’mbaraṃ;

ព្រះបរមនាថទ្រង់ធ្វើការផ្សងយ៉ាងនេះថា «បើអាត្មាអញនឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះតថាគតមែន សូមឱ្យព្រះកេសានេះហោះទៅគង់នៅលើអាកាសចុះ» ហើយទ្រង់ក៏គ្រវែងព្រះកេសាឡើងទៅលើអាកាស។

97.

៩៧.

Tato sakko mahagghena maṇicaṅgoṭakena taṃ,Paṭiggahetvā sirasaṃ netvā devapuraṃ caraṃ;

គ្រានោះ ព្រះឥន្ទ្របានយកកោសកែវមណីដ៏មានតម្លៃមកទទួលត្រងព្រះកេសានោះដាក់លើព្រះសិរសា ហើយនាំយកទៅកាន់ទេវបុរី។

98.

៩៨.

Kāretvā maṇithūpaṃ so nīdhetvā taṃ siroruhaṃ,Atthāhaṃ patimāneti sahadevehi nekadhā;

ទ្រង់ឱ្យសាងសង់ព្រះមណីចេតិយ ហើយតម្កល់ព្រះកេសានោះទុកក្នុងទីនោះ រួចទ្រង់រួមជាមួយពួកទេវតាធ្វើការបូជាដោយប្រការផ្សេងៗជានិច្ច។

99.

៩៩.

Mahābrahmopanītaṭṭhaparikkhāraṃ mahāmatī,Paṭiggahetvā kāsāvaṃ nivattho pāruto tadā;

ព្រះមហាបុរសដ៏មានប្រាជ្ញាធំ ទ្រង់ទទួលយកបរិក្ខារទាំងប្រាំបីដែលមហាព្រហ្មនាំមកថ្វាយ ហើយទ្រង់ស្បង់ស្បៃគ្រងចីវរជាអ្នកបួសក្នុងកាលនោះ។

100.

១០០.

Pubbe viyambaraṃ gayha ambare khipi nāyako,Paṭiggahetvā taṃ brahmā netvā brahmapuraṃ caraṃ;

ព្រះបរមណាយកទ្រង់យកព្រះភូសា (សម្លៀកបំពាក់គ្រហស្ថ) ពីមុន គ្រវែងឡើងទៅលើអាកាស ព្រះព្រហ្មបានទទួលយកព្រះភូសានោះ ហើយនាំទៅកាន់ព្រហ្មលោក។

101.

១០១.

Dvādasayojanubbedhaṃ katvā thūpavaraṃ subhaṃ,Tattha taṃ nidahitvāna paṇipāteti sabbadā;

ទ្រង់សាងសង់ព្រះមហាចេតិយដ៏ល្អស្អាត កម្ពស់ដប់ពីរយោជន៍ ហើយតម្កល់ព្រះភូសានោះទុកក្នុងទីនោះ រួចធ្វើការថ្វាយបង្គំបូជាជានិច្ចកាល។

102.

១០២.

Sampuṇṇa manasaṅkappo pabbajjāsiri mubbahaṃ,Chādento kāmaleneva maruṃ caṅakkami nāyako;

ព្រះបរមណាយកទ្រង់មានព្រះតម្រិះពេញបរិបូណ៌ ទ្រង់ទ្រទ្រង់នូវសិរីនៃការសាងផ្នួស យាងចង្ក្រមនៅលើឆ្នេរខ្សាច់ ហាក់ដូចជាបិទបាំងនូវរូងនៃកាម។

103.

១០៣.

Tato ambavanaṃ gantvā vindanto pītijaṃ sukhaṃ,Vītināmayi sattāhaṃ ramme pādapamaṇḍape;

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គយាងទៅកាន់ព្រៃស្វាយ ទ្រង់សោយសុខកើតអំពីបីតិ អស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ ក្រោមម្លប់ឈើដ៏ត្រជាក់ត្រជុំ។

104.

១០៤.

Tato rājagahaṃ gantvā pārupitvā cīvaraṃ,Gahetvā maṇivaṇṇaṃ so pattaṃ karatalambujā;

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គយាងទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ទ្រង់គ្រងចីវរ ហើយទ្រង់យកព្រះស្រីបាត្រដែលមានពណ៌ដូចកែវមណី ដោយព្រះហស្តដ៏ទន់ល្វតល្វៃដូចផ្កាឈូក។

105.

១០៥.

Battiṃsa lakkhaṇūpeto anubyañjana maṇḍito,Brahmujjugatto bhagavā puraseṭṭhamupāgami;

ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ស្អាតបំព្រងដោយអនុព្យញ្ជនៈទាំងឡាយ មានព្រះកាយត្រង់ស្មើដូចជាព្រហ្ម បានយាងចូលទៅកាន់ព្រះនគរដ៏ប្រសើរនោះ។

106.

១០៦.

Visikhantarena gacchantaṃ lokekanayanaṃ janā,Disvā evaṃ vicintesuṃ nāyaṃ yo so janādhipo;

ពួកជនទាំងឡាយកាលបានឃើញព្រះអង្គដែលជាចក្ខុតែមួយគត់របស់លោក កំពុងយាងទៅតាមចន្លោះផ្លូវលំ ក៏គិតយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមិនមែនជាមនុស្សធម្មតាឡើយ»។

107.

១០៧.

Kāmaṃ puravadhusomma vattasambandhakāraṇā,Cando’yamāgato ajja sakavesena no mati;

«តាមគំនិតរបស់យើង ព្រះចន្ទដ៏ស្រស់ស្អាតប្រហែលជាយាងចុះមកក្នុងថ្ងៃនេះ ដោយរូបរាងពិតរបស់ខ្លួន ដើម្បីជួបនឹងពួកស្រីក្រមុំក្នុងទីក្រុងនេះជាមិនខាន»។

108.

១០៨.

Sutvāna taṃ tadā keci hasantā vacanantaraṃ,Nāyaṃ sasī sasaṅekā so bhānumeso’ti no mati;

ជនខ្លះឮពាក្យនោះហើយ ក៏សើចឡើងហើយនិយាយថា «បុគ្គលនេះមិនមែនជាព្រះចន្ទដែលមានរូបទន្សាយនោះទេ តាមគំនិតរបស់យើង ព្រះអង្គនេះគឺព្រះអាទិត្យទេតើ»។

109.

១០៩.

Bodhetumāgato kāmaṃ porīnaṃ vadanambuje,Sakīyeneva rūpena vimhayaṃ porimānuse;

«ព្រះអង្គយាងមកដើម្បីញ៉ាំងមុខដូចជាផ្កាឈូករបស់ពួកអ្នកនគរឱ្យរីកស្គុះស្គាយ ដោយរូបរាងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ព្រះអង្គ និងដើម្បីធ្វើឱ្យមនុស្សទាំងឡាយកើតសេចក្តីអស្ចារ្យ»

110.

១១០.

Kiṃ bho ummattakā attha evaṃ mā vadathā’dhunā,Sataraṃsī uṇharaṃsī na so eso aviggaho;

«នែអ្នកទាំងឡាយ តើអ្នករាល់គ្នាឆ្កួតទេឬ? កុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ព្រះអង្គនេះមិនមែនជាព្រះអាទិត្យដែលមានកាំរស្មីក្តៅនោះទេ ហើយក៏មិនមែនជាព្រះកាមទេវបុត្រដែលគ្មានរូបរាងនោះដែរ»

111.

១១១.

Kāmenālasajantuhi kīḷituṃ puramāgato,Sarūpena na no atthi saṃsayo balu mānase;

«ព្រះអង្គពិតជាព្រះកាមទេវបុត្រដែលយាងមកកាន់ព្រះនគរនេះ ដោយរូបរាងពិតរបស់ខ្លួន ដើម្បីក្រសាលលេងជាមួយពួកសត្វលោកដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងកាម ពួកយើងគ្មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងចិត្តឡើយ»

112.

១១២.

Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā hasantā keci jantuno,Tumhe khalū na jānātha sabāṇe sadhanū hi so;

ជនខ្លះឮពាក្យរបស់ពួកគេហើយ ក៏សើចឡើងហើយនិយាយថា «អ្នករាល់គ្នាពិតជាមិនស្គាល់ទេ ព្រះកាមទេវបុត្រនោះតែងតែមានធ្នូ និងព្រួញជាប់នឹងខ្លួនជានិច្ច»

113.

១១៣.

Issaro kantarūpena tuṅgamandiratā puraṃ,Kelāso iti sampatto jahātha vimatiṃ idha;

«ចំណែកព្រះអង្គនេះ គឺព្រះឥសូរដែលមានរូបរាងដ៏ស្រស់ស្អាត យាងចុះពីភ្នំកៃលាសដ៏ខ្ពស់ត្រដែតមកកាន់ព្រះនគរនេះ ចូរអ្នករាល់គ្នាលះបង់សេចក្តីសង្ស័យក្នុងរឿងនេះចេញទៅ»

114.

១១៤.

Tesampi vacanaṃ sutvā hasanteke janā tadā,Nāyaṃ haro tinetto so kesaveso idhāgato;

ក្នុងកាលនោះ ជនខ្លះទៀតឮពាក្យរបស់ពួកគេហើយ ក៏សើចឡើងហើយនិយាយថា «ព្រះអង្គនេះមិនមែនជាព្រះឥសូរដែលមានភ្នែកបីនោះទេ គឺព្រះវិស្ណុ (កេសវៈ) ទេតើដែលយាងមកទីនេះ»

115.

១១៥.

Viciṇanto siriṃ ajja puraseṭṭhamupāgataṃ,Vesenaññena maññāma ettha no natthi saṃsayo;

«ពួកយើងយល់ថា ព្រះអង្គយាងមកកាន់ព្រះនគរដ៏ប្រសើរនេះក្នុងថ្ងៃនេះ ដើម្បីស្វែងរកព្រះនាងលក្ស្មី ដោយក្រឡាខ្លួនជាអ្នកផ្សេង ពួកយើងគ្មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងរឿងនេះឡើយ»

116.

១១៦.

Paharitvā karaṃ keci sutvā taṃ vacanaṃ narā,Hasantevaṃ tadāvocuṃ vāsudevo na ve ayaṃ;

មនុស្សខ្លះឮពាក្យនោះហើយ ក៏ទះដៃសើចសប្បាយ ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «ព្រះអង្គនេះមិនមែនជាព្រះវាសុទេវៈឡើយ»

117.

១១៧.

Kāmaṃ sarojanābho so vāmano kaṇhaviggaho,Ayamaññataracaṇṇena āgato pākasāsano;

«ព្រោះថាព្រះវិស្ណុមានព្រះលក្ខណៈទ្រង់ទាប និងមានព្រះកាយខ្មៅស្រងាំ តែព្រះអង្គនេះគឺព្រះឥន្ទ្រដែលក្រឡាខ្លួនជាពណ៌ផ្សេងមកទេតើ»

118.

១១៨.

Puraṃ devapurantetaṃ maññamāno mahājutiṃ,Passitunti paṭiññāto mā bhonto vilapantu ve;

«ព្រះអង្គមានតេជះដ៏រុងរឿង យល់ថាព្រះនគរនេះដូចជាទេវបុរី ទើបយាងមកដើម្បីទតមើល ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំនិយាយរវើរវាយតទៅទៀតឡើយ»

119.

១១៩.

Sutvā tesaṃ giraṃ keci keḷiṃ katvāna nekadhā,Tumhe sakkaṃ na jānātha so hi bho vajirāyudho;

លុះបានឮពាក្យរបស់ជនទាំងនោះហើយ ជនខ្លះធ្វើការលេងសើចដោយច្រើនប្រការ ហើយនិយាយថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ពួកអ្នកមិនស្គាល់ព្រះសក្កៈទេឬ ព្រះអង្គនោះហើយជាម្ចាស់នៃវជិរាវុធ»។

120.

១២០.

Eso hi bho mahābrahmā brahmalokā idhāgato,Pamattā kinnu vedamhī brahmabandhu pure idha;

«នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះមហាព្រហ្មនោះឯង យាងពីព្រហ្មលោកមកក្នុងទីនេះ ពួកយើងជាព្រហ្មពន្ធុក្នុងបុរីនេះ ជាអ្នកប្រមាទហើយឬអ្វី?»។

121.

១២១.

Athesaṃ vacanaṃ sutvā keci paṇḍitajātikā,Nete candādayo kāmaṃ mā mohaṃ bho pakāsatha;

លុះឮពាក្យរបស់ជនទាំងនោះហើយ ជនខ្លះដែលមានជាតិជាបណ្ឌិត ក៏និយាយថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះអង្គទាំងនេះមិនមែនជាព្រះចន្ទជាដើមឡើយ សូមអ្នកទាំងឡាយកុំបង្ហាញនូវសេចក្តីវង្វេងឡើយ»។

122.

១២២.

Caturānano mahābrahmā somasommānano ayaṃ,Samantapotthako brahmā pattahattho’yamabbhuto;

«ព្រះមហាព្រហ្មមានព្រះភក្ត្របួន តែព្រះអង្គនេះមានព្រះភក្ត្រស្រស់បំព្រងដូចព្រះចន្ទ ព្រះព្រហ្មមានគម្ពីរនៅជុំវិញខ្លួន តែព្រះអង្គដ៏អស្ចារ្យនេះមានបាត្រនៅក្នុងព្រះហស្ត»។

123.

១២៣.

Kāmaṃ pāramitāpuṇṇa pasattho puriso ayaṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha thomethetaṃ mahājutiṃ;

«ព្រះអង្គនេះជាបុរសដ៏ប្រសើរ ដែលពេញប្រៀបដោយបារមីពិតប្រាកដ ពួកអ្នកចូរថ្វាយបង្គំ ចូរបូជា ចូរសរសើរនូវព្រះអង្គដែលមានពន្លឺដ៏រុងរឿងនេះជានិច្ចចុះ»។

124.

១២៤.

Evaṃ vadantā sabbe te nāgarā purisuttamaṃ,Gandhapupphehi pujentā namassantā tamanvaguṃ;

ពួកអ្នកនគរទាំងអស់នោះ កាលពោលយ៉ាងនេះហើយ ក៏បូជានូវព្រះបុរិសោត្តមដោយគ្រឿងក្រអូប និងផ្កាទាំងឡាយ ទាំងថ្វាយបង្គំ ហើយដើរតាមហែហែទៅ។

125.

១២៥.

Nettārittehi pājentā munino rūpasāgare,Jantavo mananāvāyo pāraṃ passiṃsu no tadā;

ក្នុងកាលនោះ ពួកសត្វកាលញ៉ាំងទូកគឺចិត្តឲ្យអណ្តែតទៅ ហាក់ដូចជាចែវដោយច្រវាគឺចក្ខុ ក្នុងមហាសមុទ្រគឺរូបរបស់ព្រះមុនី មិនអាចនឹងឃើញនូវត្រើយបានឡើយ។

126.

១២៦.

Tadā lokekanayano sapadānena vīthiyaṃ,Caraṃ yāpanamattaṃva laddhāgamma purā bahi;

ក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គអ្នកជាចក្ខុតែមួយគត់ក្នុងលោក យាងទៅកាន់ច្រកផ្លូវតាមលំដាប់ផ្ទះ បានទទួលចង្ហាន់ល្មមតែគ្រាន់នឹងយាត្រាជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ រួចក៏យាងចេញទៅខាងក្រៅបុរី។

127.

១២៧.

Paṇḍavaṃ girimāsajja tassacchāyāya so muni;

Saṅghāṭiṃ paññapetvāna nisajja purisāsabho;

ព្រះមុនីជាបុរសដ៏ប្រសើរនោះ យាងទៅដល់ភ្នំបណ្ឌវៈ ហើយទ្រង់ក្រាលសង្ឃាដិ គង់ក្នុងម្លប់នៃភ្នំនោះ។

128.

១២៨.

Adiṭṭhapubbaṃ disvāna patte missakabhojanaṃ,Sañjātapaṭikūlo taṃ nuditvā paccavekkhaṇā;

ព្រះអង្គទ្រង់ទតឃើញភោជនដ៏លាយឡំគ្នាក្នុងបាត្រ ដែលមិនធ្លាប់ឃើញពីមុនមក ក៏កើតសេចក្តីខ្ពើមរអើម ទើបទ្រង់កំចាត់បង់នូវសេចក្តីខ្ពើមនោះដោយការពិចារណា (បច្ចវេក្ខណៈ)។

129.

១២៩.

Amataṃ viya taṃ bhutvā vikkhāletvā mukhaṃ dakā,Patte vattaṃ caritvāna muhuttaṃ tattha vissami;

ទ្រង់សោយភោជននោះប្រៀបដូចជាទឹកអម្រឹត រួចទ្រង់ខ្ពុរព្រះឱស្ឋដោយទឹក ធ្វើវត្រចំពោះបាត្រ ហើយក៏សម្រាកក្នុងទីនោះមួយរំពេច។

130.

១៣០.

Pavattiṃ taṃ nisāmetvā bimbisāro narissaro,Sīghaṃ tamupagantvāna katānuñño nisīdiya;

ព្រះបាទពិម្ពិសារជាម្ចាស់នៃមនុស្ស លុះបានទ្រង់ជ្រាបនូវហេតុការណ៍នោះហើយ ក៏ស្តេចយាងទៅកាន់ទីនោះដោយឆាប់រហ័ស លុះទទួលបានការអនុញ្ញាតហើយ ក៏គង់ចុះ។

131.

១៣១.

Nimantayitvā rajjena anicchante yatissare,Anuggahāya me yuttaṃ buddhabhūtenidhāgamaṃ;

ព្រះរាជាទ្រង់បាននិមន្តព្រះអង្គដោយរាជសម្បត្តិ កាលបើព្រះយតីស្វរៈមិនសព្វព្រះហឫទ័យ ក៏ក្រាបបង្គំទូលថា «កាលណាព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធហើយ សូមទ្រង់យាងមកក្នុងទីនេះ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ទូលព្រះបង្គំផង»។

132.

១៣២.

Evaṃ nimantito tenādhivāsetvā mahāmatī,Agamāsuruvelāya matuloru parakkamo;

ព្រះអង្គដ៏មានមហាបញ្ញា មានព្យាយាមដ៏លើសលប់ លុះព្រះរាជានិមន្តយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់ទទួល រួចយាងទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា។

133.

១៣៣.

Padhānaṃ padahitvāna chabbassamatidukkaraṃ,Pakāsetvāna lokassa mokkhaṃ natthiti tena so;

ទ្រង់បានធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដ៏ធ្វើបានដោយកម្រក្រៃលែងអស់រយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ ហើយទ្រង់បានញ៉ាំងលោកឲ្យដឹងច្បាស់ថា ការរួចផុតចាកទុក្ខដោយផ្លូវនោះគឺមិនមានឡើយ។

134.

១៣៤.

Tatoppabhuti vattanto majjhimappaṭi pattiyaṃ,Kāyassānuggahaṃ katvā tato sampiṇiti’ndriyo;

តាំងពីពេលនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់ប្រព្រឹត្តតាមមជ្ឈិមាប្រតិបទា ទ្រង់ធ្វើការអនុគ្រោះដល់ព្រះកាយ ហើយក៏មានព្រះឥន្ទ្រិយស្រស់បំព្រងឡើងវិញ។

135.

១៣៥.

Mūle’japālanigrodhapādapassa mahāmuni,Nisīdi nijasobhāhi obhāsento disodisaṃ;

ព្រះមហាមុនីទ្រង់គង់នៅទៀបគល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ ទាំងញ៉ាំងទិសតូចទិសធំឲ្យភ្លឺស្វាងដោយព្រះរស្មីផ្ទាល់ព្រះអង្គ។

136.

១៣៦.

Tadā senāni nigame sujātā khīra dāyikā,Sampuṇṇamanasaṅkappā yācitvā vaṭadevataṃ;

ក្នុងកាលនោះ នាងសុជាតា នៅក្នុងសេនានិគម ជាអ្នកថ្វាយឃីរភត្ត មានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងចិត្តពេញបរិបូណ៌ ព្រោះបានបន់ស្រន់ចំពោះទេវតារក្សាដើមជ្រៃ។

137.

១៣៧.

Dhīraṃ devoti maññanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā,Hemapātiṃ sapāyāsaṃ datvāna idama’bruvi;

នាងមានសេចក្តីត្រេកអររីករាយ សម្គាល់នូវព្រះធិរៈថាជាទេវតា ទើបថ្វាយភាជន៍មាសដ៏ពេញដោយឃីរភត្ត ហើយបានពោលពាក្យនេះថា៖

138.

១៣៨.

Yathā mayhaṃ mahādeva iddhā patthita patthanā,Tatheva tava saṅkappo khippameva samijjhatu;

«បពិត្រមហាទេវ សេចក្តីប្រាថ្នាដែលខ្ញុំម្ចាស់បានប្រាថ្នាហើយ បានសម្រេចយ៉ាងណា សូមឲ្យសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ព្រះអង្គសម្រេចបានឆាប់រហ័សយ៉ាងនោះដែរចុះ»។

139.

១៣៩.

Iti vatvāna vanditvā katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ,Pakkantāya sujātāya dhīro pātiṃ samādiya;

លុះនាងសុជាតានិយាយយ៉ាងនេះ ថ្វាយបង្គំ និងធ្វើប្រទក្សិណរួចចៀសចេញទៅហើយ ព្រះធិរៈក៏ទ្រង់កាន់យកនូវភាជន៍មាសនោះ។

140.

១៤០.

Upagantvānātirammaṃ nadiṃ so nīlavāhiniṃ,Suppatiṭṭhitanāmamhi nadītitthe nisīdiya;

ព្រះអង្គយាងទៅកាន់ស្ទឹងដ៏គួរឲ្យត្រេកអរក្រៃលែង ដែលមានទឹកហូរពណ៌ខៀវស្រងាត់ ហើយគង់នៅទៀបកំពង់ស្ទឹងឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋិតៈ។

141.

១៤១.

Bhuñjitvā ūnapaṇṇāsa piṇḍaṃ katvāna bhojanaṃ,Vissajjetvā tato pātiṃ paṭisotaṃ narāsabho;

ព្រះបុរិសាសភៈ ទ្រង់សោយឃីរភត្តដោយធ្វើជាសែសិបប្រាំបួនពំនូត រួចហើយទ្រង់បណ្តែតភាជន៍មាសនោះច្រាសទឹក។

142.

១៤២.

Tato sālavanuyyāne vissamanto divādine,Disvāna supine pañca atthaṃ tesaṃ vicintiya;

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់សម្រាកក្នុងសួនព្រៃរាំងក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ ទ្រង់ទតឃើញសុបិនប្រាំប្រការ ហើយទ្រង់ពិចារណានូវអត្ថន័យនៃសុបិនទាំងនោះ។

143.

១៤៣.

Ābodhimūlato magge devehi samalaṅkate,Maṇitoraṇapālīhi puṇṇakumbhaddhājādihi;

តាមដងផ្លូវរហូតដល់គល់ពោធិព្រឹក្ស ដែលពួកទេវតាបានតុបតែងលម្អដោយជួរខ្លោងទ្វារកែវមណី ឆ្នាំងទឹកដ៏ពេញប្រៀប និងទង់ជ័យជាដើម។

144.

១៤៤.

Sāyaṇhasamaye nātho gacchanto bodhi santikaṃ,Disvāna sotthiyaṃ nāma thūyamānaṃ dijuttamaṃ;

ក្នុងវេលាព្រលប់ ព្រះលោកនាថកាលយាងទៅកាន់សម្នាក់ដើមពោធិព្រឹក្ស ទ្រង់ទតឃើញព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរម្នាក់ឈ្មោះសោត្ថិយៈ...

145.

១៤៥.

Tena dinnaṭṭha muṭṭhintu gahetvā nīlasaddalaṃ,Bodhimūlamupāgamma katvāna taṃ padakkhiṇaṃ;

ទ្រង់ទទួលយកស្មៅស្រស់ពណ៌ខៀវប្រាំបីក្តាប់ដែលព្រាហ្មណ៍នោះថ្វាយ ហើយយាងទៅកាន់គល់ពោធិព្រឹក្ស ធ្វើប្រទក្សិណនូវដើមពោធិព្រឹក្សនោះ។

146.

១៤៦.

Akāsi tīṇasanthāraṃ pācīnābhimukhaṃ tadā,Tato mahiṃ dvidhā katvā samuṭṭhāsi mahāsanaṃ;

ក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គទ្រង់ក្រាលស្មៅបែរព្រះភក្ត្រទៅទិសខាងកើត លំដាប់នោះ មហាបល្ល័ង្កក៏ផុសឡើងដោយញែកប្រថពីជាពីរចំណែក។

147.

១៤៧.

Uccaṃ cuddasahatthena nānā citta vicittitaṃ,Abhaṭṭhanahittha tatraṭṭho iccevaṃ daḷhamānaso;

មហាបល្ល័ង្កនោះមានកម្ពស់ដប់បួនហត្ថ វិចិត្រទៅដោយក្បូរក្បាច់ផ្សេងៗ ព្រះអង្គគង់លើបល្ល័ង្កនោះ ហើយទ្រង់ធ្វើព្រះហឫទ័យយ៉ាងមាំមួនថា៖

148.

១៤៨.

Kāmaṃ taco nahārū ca aṭṭhi ca avasissatu,Upasussatu me gatte sabbantaṃ maṃsalohitaṃ;

«ស្បែក សរសៃ និងឆ្អឹង ចូរនៅសល់ចុះ សាច់និងឈាមទាំងអស់ក្នុងកាយរបស់អាត្មាអញ ចូររីងស្ងួតទៅចុះ»។

149.

១៤៩.

Na uṭṭhahāmabujjhitvā na jahe vīriyaṃ mama,Adhiṭṭhahitvā evaṃ so nisīdi vajirāsane;

«បើមិនទាន់បានត្រាស់ដឹងទេ អាត្មាអញនឹងមិនក្រោកឡើងឡើយ នឹងមិនលះបង់នូវសេចក្តីព្យាយាមរបស់អាត្មាអញឡើយ» ព្រះអង្គទ្រង់អធិដ្ឋានយ៉ាងនេះហើយ ក៏គង់លើវជិរាសនៈ។

150.

១៥០.

Anatikkamaṃ ṭhapetvāna caraṇaṃ caraṇupari,Kamalaṃ kamaleneva maṇibandhaṃ vidhāya so;

ទ្រង់ដាក់ព្រះបាទលើព្រះបាទមិនឲ្យឃ្លាតចាកគ្នា ប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកលើផ្កាឈូក ហើយទ្រង់ដាក់ព្រះហស្តទាំងពីរត្រួតគ្នា...

151.

១៥១.

Bālāsokadalāsatta paraṃ vā’sokapallavaṃ,Nidhāya nayanānatda pāṇiṃ pāṇitale jino;

ព្រះជិនស្រីដ៏ជាទីគាប់ចិត្តនៃចក្ខុ ទ្រង់ដាក់ព្រះហស្តលើខ្នងព្រះហស្ត ហាក់ដូចជាស្លឹកអសោកខ្ចី ឬលំពង់នៃដើមអសោក។

152.

១៥២.

Yathā sañjhāghanālīḍha tuṅgakañcana pabbato,Surattacīvaracchanna cārigatta virājito;

ព្រះកាយដ៏ល្អប្រណីតរបស់ព្រះអង្គ គ្របដណ្តប់ដោយចីវរពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច ប្រៀបដូចជាកំពូលភ្នំមាសដ៏ខ្ពស់ត្រដែត ដែលត្រូវពន្លឺមេឃស្រទុំនាពេលព្រលប់ប៉ះពាល់។

153.

១៥៣.

Udayāvalakoṭimhi dippantova divākaroKandharopari dippanta mukhamaṇḍalamaṇḍito;

ព្រះភក្ត្រដ៏មូលក្រឡង់ដែលភ្លឺថ្លានៅលើព្រះសុរងរបស់ព្រះអង្គ ហាក់បីដូចជាព្រះអាទិត្យដែលកំពុងរះចាំងពន្លឺនៅលើកំពូលភ្នំឧទ័យ។

154.

១៥៤.

Yathā cāmikarabyamhe sunīlaṃ sīhapañjaraṃ,Asampakampapamhehi pihitaddhasulocano;

ព្រះនេត្រទាំងគូដ៏ល្អស្អាតរបស់ព្រះអង្គ ដែលបិទកន្លះដោយរោមភ្នែកមិនញាប់ញ័រ ប្រៀបដូចជាបង្អួចសីហបញ្ជរពណ៌ខៀវស្រងាត់ នៅក្នុងប្រាសាទមាស។

155.

១៥៥.

Nīluppalakalāpaṃca jananettālipātanaṃ,Sajjhudaṇḍasamābaddha bodhikkhandhamaphassi so;

ព្រះអង្គទ្រង់ផ្អែកព្រះកាយទៅនឹងដើមពោធិព្រឹក្ស ដែលប្រៀបដូចជាដងប្រាក់ និងជាបណ្តុំផ្កាឈូកខៀវ ដែលជាទីធ្លាក់ចុះនៃភមរៈគឺចក្ខុរបស់ជនទាំងឡាយ។

156.

១៥៦.

Nisinno bodhito chejja pavāḷataruṇaṅkurā,Patamānā samantāsuṃ tejaṃ viya kubuddhīnaṃ;

កាលព្រះអង្គគង់នៅ ត្រួយនិងលំពង់ខ្ចីៗដែលធ្លាក់ចុះមកជុំវិញពីដើមពោធិព្រឹក្សនោះ ប្រៀបដូចជាតេជៈរបស់ពួកមនុស្សទ្រុស្តប្រាជ្ញាដែលត្រូវបំផ្លាញទៅ។

157.

១៥៧.

Devā tattha samāgañjuṃ khippaṃ dasasahassiyaṃ,Kamalāsanoragā ceva siddhavijjādharādayo

ពួកទេវតាក្នុងម៉ឺនលោកធាតុ ព្រមទាំងព្រះព្រហ្ម ពួកនាគ ពួកសិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម ក៏បានមកប្រជុំគ្នាយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងទីនោះ។

158.

១៥៨.

Sahampati mahābrahmā brahmasenāpurakkhato,Sitātapattaṃ dhārento ṭhīto sambuddha santike;

ព្រះសហម្បតីមហាព្រហ្ម ដ៏ហែហែដោយសេនាព្រហ្មទាំងឡាយ ឈរទ្រនូវស្វេតច្ឆត្រនៅជិតព្រះសម្ពុទ្ធ។

159.

១៥៩.

Vīsaṃ ratana satāyāmaṃ vijayuttara nāmakaṃ,Saṅkhaṃ dhamento aṭṭhāsi sādaro pākasāsano;

ព្រះសក្កទេវរាជ ទ្រង់ឈរផ្លុំសង្ខឈ្មោះវិជយុត្តរៈ ដែលមានប្រវែងមួយរយម្ភៃហត្ថ ដោយសេចក្តីគោរពក្រៃលែង។

160.

១៦០.

Suyāmo saha senāya thomayanto narādhipaṃ,Maṇitālavaṇṭaṃ paggayha mandamandena vījati;

ព្រះស៊ុយាមទេវបុត្រ ព្រមដោយបរិវារ កាលសរសើរនូវព្រះនរាធិបតី ក៏កាន់ផ្លិតស្លឹកត្នោតធ្វើដោយកែវមណី បក់ថ្វាយតិចៗ។

161.

១៦១.

Jitakitti lataggamhi sassa pupphaṃca pupphītaṃ,Vāḷavijanimuggayha aṭṭhā santusito tahiṃ;

ព្រះសន្តុសិតទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីនោះ ទាំងមានចិត្តត្រេកអរ កាន់នូវវាលវីជនីដែលប្រៀបដូចជាផ្ការីកស្គុសស្គាយនៅលើចុងលតានៃកិត្តិយសដែលឈ្នះហើយ។

162.

១៦២.

Beluvaṃ vīṇamādāya gītaṃ nānālayānugaṃ,Pañcasikho ṭhito tattha gāyamāno anekadhā;

ព្រះបញ្ចសិខទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីនោះ កាន់ពិណឈ្មោះបេលុវៈ ច្រៀងចម្រៀងផ្សេងៗតាមលំនាំតន្ត្រីជាច្រើនប្រការ។

163.

១៦៣.

Mahākālo’pi nāgindo nāgasaṅghapurakkhato,Thomento tattha aṭṭhāsi navārahaguṇādihi;

ព្រះមហាកាលនាគរាជ ដ៏ហែហែដោយពួកនាគ ឈរសរសើរព្រះអង្គក្នុងទីនោះ ដោយព្រះគុណទាំងឡាយមានអរហំជាដើម។

164.

១៦៤.

Raṅgabhumiṃ māpayitvā gahetvāna varaṅganā,Upahāraṃ karontaṭṭhā timbarū sūriyavaccasā;

ទេវបុត្រឈ្មោះទិម្ពរុ និងនាងសុរិយវច្ឆសា បាននិម្មិតនូវរោងមហោស្រព ហើយនាំយកស្រីរបាំដ៏ប្រសើរមកសម្តែងរបាំជាគ្រឿងបូជាក្នុងទីនោះ។

165.

១៦៥.

Āgantvā saha senāya sitaṅgo sitabhusano,Dhataraṭṭho ṭhito pubbe ārakkhaṃ kurumānako;

ព្រះបាទធតរដ្ឋ មានព្រះកាយពណ៌ស និងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌ស យាងមកជាមួយសេនា ឈររក្សាការការពារក្នុងទិសខាងកើត។

166.

១៦៦.

Pūrento sakasenāya dakkhiṇassaṃ virūḷhako,Ārakkhaṃ kurumānaṭṭhā nīlaṅgo nīlabhusano;

ព្រះបាទវិរុលហកៈ មានព្រះកាយពណ៌ខៀវ និងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌ខៀវ ញ៉ាំងទិសត្បូងឲ្យពេញដោយសេនារបស់ខ្លួន ហើយឈររក្សាការការពារក្នុងទិសនោះ។

167.

១៦៧.

Virūpakkho’pi aṭṭhāsi pālayaṃ pacchimaṃ disaṃ,Rattaṅgābharaṇo vammī nijasenāpurakkhato;

ព្រះបាទវិរូបក្ខៈ មានព្រះកាយនិងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌ក្រហម ទ្រង់ពាសក្រោះ ដ៏ហែហែដោយសេនារបស់ខ្លួន ឈររក្សាទិសខាងលិច។

168.

១៦៨.

Uttarassaṃ sasenāya ārakkhaṃ kurumānako,Soṇṇavaṇṇaṅgābharaṇo aṭṭhāsi naravāhano;

ព្រះបាទកុវេរៈ មានព្រះកាយនិងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌មាស ឈររក្សាការការពារក្នុងទិសខាងជើង ជាមួយសេនារបស់ខ្លួន។

169.

១៦៩.

Kimettha bahulāpena jātikkhettamhi devatā,Nāgatā neva vāhesuṃ sabbe etthe’va osaṭā;

នឹងពោលថ្វីឲ្យច្រើនក្នុងទីនេះ ពួកទេវតាក្នុងជាតិខេត្តដែលមិនបានមកនោះ មិនមានឡើយ គឺទេវតាទាំងអស់បានមកជួបជុំគ្នាក្នុងទីនេះឯង។

170.

១៧០.

Gaganātotiṇṇaketu pādehi pathavītale,Nāgādayo na dhutāsuṃ ketunaṃ bahu kā kathā;

ពួកនាគជាដើមនៅលើផែនដី មិនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយជើងទង់ទាំងឡាយដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាសទេឬ នឹងពោលទៅថ្វីចំពោះទង់ទាំងឡាយដ៏ច្រើននោះ។

171.

១៧១.

Na dhūtā dhajapādehi vāyutuddāmavuttihi,Tārakā gagane brūmo kinnu tattha dhajālutā;

ផ្កាយទាំងឡាយនៅលើមេឃ មិនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយជើងទង់ទាំងឡាយដែលបក់រវិចដោយកម្លាំងខ្យល់ទេឬ ពួកយើងនឹងនិយាយថ្វីចំពោះភាពដែលអាកាសពេញទៅដោយទង់ក្នុងទីនោះ។

172.

១៧២.

Pubbadisā cakkavāḷa silāyuggataketunaṃ,Pādāni parabhāgādi cakkavāḷasilanvaguṃ;

ជើងទង់ទាំងឡាយដែលដំឡើងនៅលើថ្មភ្នំចក្រវាឡនៃទិសខាងកើត បានទៅដល់ថ្មភ្នំចក្រវាឡនៃភាគដទៃទៀត។

173.

១៧៣.

Cakkavāḷa mahāmeru yugandhara nagādayo,Pupphāvataṃsakā’vāsuṃ nānāvaṇṇehi saṅkhatā;

ភ្នំចក្រវាឡ ភ្នំព្រះសុមេរុ និងភ្នំយុគន្ធរជាដើម បានក្លាយទៅជាដូចជាមានផ្កាជាគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀក ដែលតាក់តែងដោយពណ៌ផ្សេងៗ។

174.

១៧៤.

Vāmāmandamakaranda bindusandoha sundaraṃ,Ullola padumākiṇṇa vitānaṃ vāsi ambaraṃ;

អាកាសបានប្រែជាប្រៀបដូចជាពិដានដ៏ស្រស់ស្អាត ដែលពាសពេញដោយផ្កាឈូកមានរលក និងល្អប្រណីតដោយតំណក់ទឹកឃ្មុំដ៏ផ្អែមល្ហែម។

175.

១៧៥.

Khittasogandhacuṇṇāni devabrahmādinā tahiṃ,Vitānaṃ viya khāyanti cakkavāḷaggamaṇḍape;

ម្សៅក្រអូបទាំងឡាយដែលពួកទេវតានិងព្រហ្មជាដើមបានរោយហាចក្នុងទីនោះ បង្ហាញឲ្យឃើញដូចជាពិដាននៅក្នុងមណ្ឌបនៃកំពូលភ្នំចក្រវាឡ។

176.

១៧៦.

Kappūrāgarudhūpehī tattha tatthuggatehi mā,Kālabbhakūṭacchannova āsi maññaṃ kathemu kiṃ;

ដោយផ្សែងនៃក្បូននិងខ្លឹមចន្ទន៍ដែលហុយឡើងក្នុងទីនោះៗ អាកាសក៏ប្រែជាហាក់ដូចជាគ្របដណ្តប់ដោយកំពូលមេឃខ្មៅងងឹត តើយើងនឹងនិយាយអ្វីឲ្យលើសពីនេះទៀត។

177.

១៧៧.

Jātikkhettesu devehi katagghikusumādinā,Nosīnā dharaṇī bhārā disebhānaṃ balaṃ aho;

ផែនដីមិនបានលិចចុះដោយសារទម្ងន់នៃផ្កាជាដើមដែលពួកទេវតាបូជាក្នុងជាតិខេត្តឡើយ ឱ! កម្លាំងនៃដំរីទាំងឡាយប្រចាំទិសពិតជាអស្ចារ្យមែន។

178.

១៧៨.

Ambarālambamānānī pupphadāmāni bhūtalaṃ,Ākaḍḍhanāya devehi baddharajjuva bhāsare

កម្រងផ្កាទាំងឡាយដែលព្យួររយាយពីអាកាសចុះមកដល់ផ្ទៃដី ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាចប្រៀបដូចជាខ្សែដែលពួកទេវតាចងដើម្បីទាញផែនដីឡើងលើ។

179.

១៧៩.

Aññoññakaramuggayha gagane surasutdarī,Paribbhamantā gāyanti tattha tattha manoramaṃ;

ពួកទេវកញ្ញាទាំងឡាយ ចាប់ដៃគ្នាទៅវិញទៅមក ហោះហើរទៅលើអាកាស ច្រៀងរាំយ៉ាងគួរឱ្យត្រេកត្រអាលក្នុងទីនោះៗ។

180.

១៨០.

Ubho bhuje vikāsetvā maṇḍitaṃ surasutdarī,Bhamanti bhantabheṇḍuva tattha tatthambare yugā;

ពួកទេវកញ្ញាដ៏ប្រដាប់តាក់តែងហើយ លាតសន្ធឹងដៃទាំងពីរ វិលវង់ទៅមកដូចជាកូនបាល់ដែលគេបោះទៅ ហោះហើរជាគូៗក្នុងអាកាសនោះៗ។

181.

១៨១.

Nīluppalakalāpādī gahetvāna suraṅganā,Ṭhītāsuṃ parivāretvā pūjamānā narissaraṃ;

ពួកទេវអប្សរាកាន់យកនូវបាច់ផ្កាឧប្បលខៀវជាដើម ឈរចោមរោមបូជាចំពោះព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ។

182.

១៨២.

Ratnapallavakalahāra kamaluppala saṅgate,Sannīrakusumākiṇṇe puṇṇesogandhavārihī;

ក្អមទាំងឡាយដ៏ពេញដោយទឹកមានក្លិនក្រអូប ដ៏ដណ្តប់ទៅដោយផ្កាទឹក ព្រមទាំងប្រដាប់ដោយពន្លកកែវ ផ្កាកលហារ ផ្កាឈូក និងផ្កាឧប្បល។

183.

១៨៣.

Kañcanādighaṭe gayha ambare surasundarī,Katvāna sugataṃ majjhe pūjayiṃsu samantato

ពួកទេវកញ្ញាកាន់ក្អមមាសជាដើមទាំងនោះ ហោះនៅលើអាកាស ធ្វើព្រះសុគតឱ្យស្ថិតនៅចំកណ្តាល ហើយបូជាជុំវិញគ្រប់ទិសទី។

184.

១៨៤.

Kañcanādāsahatthā ca kācī kaññā tathā ṭhitā,Tālavaṇṭe gahetvāna ṭhītāsuṃ kāci devatā;

ទេវកញ្ញាខ្លះមានកញ្ចក់មាសក្នុងដៃ ឈរនៅទីនោះ ទេវតាខ្លះកាន់ផ្លិតស្លឹករឹតឈរថ្វាយបង្គំ។

185.

១៨៥.

Kāci maṅgala saṃyutta vacanā tava patthanā,Samijjhatuti ghosentī parivāretvā ṭhitā jinaṃ;

ទេវតាខ្លះពោលពាក្យប្រកបដោយមង្គល ឈរចោមរោមព្រះជិនស្រី ស្រែកប្រកាសថា «សូមបំណងប្រាថ្នារបស់ព្រះអង្គសម្រេចសម្រេចចុះ»។

186.

១៨៦.

Sirivacchādi paggayha aṭṭhamaṅgalamuttamaṃ,Ṭhitāsuṃ gagane nārī parivāretvā munissaraṃ;

ពួកទេវកញ្ញាលើកឡើងនូវអដ្ឋមង្គលដ៏ឧត្តម មានស្រីវត្សៈជាដើម ហោះហើរលើអាកាស ឈរចោមរោមព្រះមុនីន្ទ្រ។

187.

១៨៧.

Naccanti keci kīḷanti selenti ca lalanti ca,Vādenti keci gāyanti velukkhepaṃ karonti ca;

ទេវតាខ្លះរាំ ខ្លះលេងកម្សាន្ត ខ្លះស្រែកហ៊ោ និងកញ្ជ្រៀវ ខ្លះប្រគំតន្ត្រី ខ្លះច្រៀង និងខ្លះបោះបោកសម្លៀកបំពាក់ទៅមក។

188.

១៨៨.

Nekapupphagghipantī ca tathā dīpagghipanti ca,Maṇicāmīkarāsajjhu agghikā pantiyo tathā;

ជួរនៃរានបូជាផ្កាជាច្រើន ជួរនៃរានបូជាប្រទីប ព្រមទាំងជួរនៃរានបូជាដែលធ្វើដោយកែវមណី មាស និងប្រាក់ ក៏មានដូច្នោះដែរ។

189.

១៨៩.

Ābrahmabhavanuggamma cakkavāḷasamantato,Tiṭṭhanti jalamānāyo buddhassa maṅgalussave;

រានបូជាទាំងឡាយដ៏រុងរឿងភ្លឺស្វាង ផ្សាយឡើងទៅរហូតដល់ព្រហ្មលោក ព័ទ្ធជុំវិញចក្រវាឡទាំងមូល ក្នុងពិធីមង្គលបុណ្យរបស់ព្រះពុទ្ធ។

190.

១៩០.

Sattaratanasambhutā nānā toraṇapantīyo,Hemarambhāmayā cāpi tathā dussamayā siyuṃ;

ជួរខ្លោងទ្វារផ្សេងៗដែលធ្វើអំពីកែវទាំងប្រាំពីរប្រការ ខ្លះធ្វើអំពីដើមចេកមាស ខ្លះធ្វើអំពីសំពត់ ក៏មានដែរ។

191.

១៩១.

Nānāvaṇṇehi nekehi chattehi ca nirantaraṃ,Cakkavāḷodaraṃ āsi saraṃca kamalākulaṃ;

ផ្ទៃក្នុងនៃចក្រវាឡទាំងមូល ពេញទៅដោយស្វេតច្ឆត្រជាច្រើនមានពណ៌ប្លែកៗគ្នា ហាក់បីដូចជាស្រះឈូកដ៏ដេរដាសទៅដោយផ្កាឈូក។

192.

១៩២.

Tattha tatthujjalāneka yantadīpāvalī mahī,Tārakājālakākiṇṇa gaganaṅganasantibhā;

ផែនដីដ៏រុងរឿងដោយជួរប្រទីបយន្តជាច្រើនក្នុងទីនោះៗ មានសភាពដូចជាផ្ទៃអាកាសដ៏ដេរដាសទៅដោយបណ្តាញផ្កាយ។

193.

១៩៣.

Dhajantarita chattā’suṃ cakkavāḷagirūpari,Nirantarā’suṃ tattheva ghaṭadīpā ca toraṇa;

នៅលើកំពូលភ្នំចក្រវាឡ មានឆត្រចន្លោះដោយទង់ជ័យជាលំដាប់លំដោយ ព្រមទាំងមានក្អមប្រទីប និងខ្លោងទ្វារតាក់តែងមិនដាច់ក្នុងទីនោះដែរ។

194.

១៩៤.

Nānāturiyanādehi nānāsaṅgītitāhi ca,Sādhuvādehi nekehi cakkavāḷo phuṭo ahū;

ចក្រវាឡទាំងមូលបានញាប់ញ័រខ្ទរខ្ទារទៅដោយសំឡេងតូរ្យតន្ត្រីផ្សេងៗ សំឡេងចម្រៀងផ្សេងៗ និងសំឡេងសាធុការជាច្រើន។

195.

១៩៥.

Aho mahantatā tassa buddhassa katamaṅgale,Pūjāvisesaṃ taṃ ko hi mukhenekena bhāsatī;

ឱ! ភាពជាធំធេងនៃមង្គលពិធីដែលគេធ្វើថ្វាយព្រះពុទ្ធអង្គនោះ តើនរណាឡើយអាចពណ៌នានូវការបូជាដ៏វិសេសនោះដោយមាត់តែមួយបាន?

196.

១៩៦.

Catummukho sahassakkho dvisahassanayano phaṇī,Dasakaṇṭho’pi taṃ sabbaṃ neva sakkonti bhāsituṃ;

សូម្បីតែព្រះព្រហ្មមានភក្ត្របួន ព្រះឥន្ទ្រមានភ្នែកមួយពាន់ ស្ដេចភុជង្គនាគមានភ្នែកពីរពាន់ ឬសូម្បីតែក្រុងរាពណ៍មានកដប់ ក៏មិនអាចពណ៌នានូវការបូជានោះឱ្យសព្វគ្រប់បានឡើយ។

197.

១៩៧.

Evaṃ surāsurabrahma venateyyoragādihi,Nirantaraṃ katāneka mahāmaha samākule;

កាលបើពិធីមហាបូជាដ៏ច្រើនដែលពួកទេវតា អសូរ ព្រហ្ម គ្រុឌ និងនាគជាដើម ធ្វើថ្វាយឥតដាច់ដេរដាសយ៉ាងនេះហើយ។

198.

១៩៨.

Tasmintu vāsare māro passitvā bhuvanaṃ idaṃ,Āmantetvā sānuvare āhevaṃ sakutūhalo;

ក្នុងថ្ងៃនោះ ក្រុងមារបានឃើញលោកធាតុនេះ ក៏ហៅពួកបរិវាររបស់ខ្លួនមក ហើយពោលពាក្យនេះដោយសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ថា៖

199.

១៩៩.

Sabbe dibbavimānā bho suññā dissanti chaḍḍitā,Purapālampahāpetvā kva gatā’suṃ sadevakā;

«នែអ្នកទាំងឡាយ! វិមានទិព្វទាំងអស់ ឃើញថាសូន្យទទេ ដូចជាគេបោះបង់ចោល ពួកទេវតាទាំងអស់លះបង់ទាំងនគររបស់ខ្លួន តើនាំគ្នាទៅណាអស់ហើយ?»

200.

២០០.

Kimbho māra na jānāsi matto sutto’si ajja kiṃ,Suddhodaniya siddhattho māyāya tanayo ayaṃ;

«នែហៃមារ! អ្នកមិនដឹងទេឬ? ថ្ងៃនេះអ្នកស្រវឹង ឬក៏ដេកលក់ទៅហើយ? ព្រះសិទ្ធត្ថជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ និងព្រះនាងមាយានេះ»

201.

២០១.

Puretvā pāramī sabbā katvāna abhinikkhamaṃ,Bodhimule nisinno si ajja buddho bhavāmīti;

«ទ្រង់បានបំពេញបារមីទាំងពួង ធ្វើមហាភិនិស្ក្រមណ៍ ហើយមកគង់នៅទាបក្រោមដើមពោធិព្រឹក្ស ដោយតាំងព្រះទ័យថា "ថ្ងៃនេះ អាត្មាអញនឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ"។»

202.

២០២.

Tassa pūjāvidhānatthaṃ dasasahassīsu devatā,Samāgatā haṭṭhatuṭṭhā karontajja mahāmahaṃ;

«ដើម្បីធ្វើការបូជាថ្វាយព្រះអង្គ ពួកទេវតាក្នុងម៉ឺនលោកធាតុ នាំគ្នាមកជួបជុំគ្នាដោយសេចក្តីរីករាយក្រៃលែង ហើយធ្វើមហាបូជាដ៏ធំធេងក្នុងថ្ងៃនេះ។»

203.

២០៣.

Kinnu te badhiraṃ sotaṃ kinnu parihāyi locanaṃ,Dhajaggā te na dissanti ullolaṃ te na sūyati;

«តើត្រចៀករបស់អ្នកថ្លង់ហើយឬ? ឬមួយភ្នែករបស់អ្នកខូចអស់ហើយ? បានជាអ្នកមិនឃើញចុងទង់ជ័យទាំងឡាយ និងមិនឮសំឡេងហ៊ោរកញ្ជ្រៀវយ៉ាងនេះ?»

204.

២០៤.

Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā antako khalu pāpimā,Dukkhito dummano tesaṃ socanto idambruvi;

លុះមារមានចិត្តបាបដ៏ជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុត បានឮពាក្យរបស់បរិវារទាំងនោះហើយ ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត កាលសោកស្តាយ ក៏ពោលពាក្យនេះទៅកាន់ពួកបរិវារថា៖

205.

២០៥.

Aho vatā’tiparihāni saṃsārassa mahā ayaṃ,Asāro khalu saṃsāro siddhatthe vibhavaṃ gate;

«ឱ! នេះជាសេចក្តីវិនាសដ៏ធំធេងនៃសង្សារវដ្តពិតមែន សង្សារវដ្តនេះពិតជាមិនមានខ្លឹមសារឡើយ កាលបើព្រះសិទ្ធត្ថបានដល់នូវការរំលត់ទុក្ខ។»

206.

២០៦.

Aho vatā’ti naṭṭhamhā tivaṭṭaṃ paripuritaṃ,Hoti bho dahanā daḍḍhavanaṃvāti alakkhikaṃ;

«ឱ! ពួកយើងវិនាសហើយ សង្សារវដ្តដែលធ្លាប់តែពេញលេញ ឥឡូវនេះប្រែជាសាបសូន្យ ដូចជាព្រៃឈើដែលត្រូវភ្លើងឆេះខ្ទេចខ្ទីគ្មានសល់។»

207.

២០៧.

Nirālokaṃ tilokaṃ bho asuraṃ vāsaraṃ yathā,Parimosaratanaṃ hoti rajjaṃ vedaṃ jagattayaṃ;

«នែអ្នកទាំងឡាយ! ត្រៃលោកនេះនឹងទៅជាគ្មានពន្លឺ ដូចជាថ្ងៃដែលងងឹតសូន្យសុង អាណាចក្រនៃលោកទាំងបីនេះ នឹងត្រូវគេប្លន់យកនូវកែវរតនៈទៅបាត់។»

208.

២០៨.

Mamesa visayaṃ hitvā yāti siddhatthadārako,Tena yātena maggena nikkhamanti bahujjanā;

«ព្រះសិទ្ធត្ថកុមារនេះ លះបង់ដែនដីរបស់អញហើយយាងចេញទៅ មហាជនជាច្រើនក៏នឹងនាំគ្នាចេញទៅតាមផ្លូវដែលព្រះអង្គយាងទៅនោះដែរ។»

209.

២០៩.

Bhavantaṃ na karoteso yāva suddhodanatrajo,Etha gacchāma siddhatthamasiddhatthaṃ karoma bho;

«កាលបើព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈនេះ មិនទាន់ធ្វើឱ្យសម្រេចនូវការត្រាស់ដឹងទេ មកចុះពួកយើង! ចូរយើងទៅធ្វើព្រះសិទ្ធត្ថ ឱ្យទៅជាអ្នកមិនសម្រេចប្រយោជន៍វិញ។»

210.

២១០.

Māpetha bheravaṃ vaṇṇaṃ bībhacchaṃ duddasaṃ kharaṃ,Saddeneva palāpetha tūlabhaṭṭaṃva vāyunā;

«ចូរអ្នករាល់គ្នាបង្កើនរូបកាយដ៏គួរឱ្យខ្លាច គួរឱ្យខ្ពើមរអើម ពិបាកមើល និងកាចសាហាវ ហើយធ្វើឱ្យព្រះអង្គរត់ភៀសខ្លួនទៅដោយគ្រាន់តែឮសំឡេង ដូចជាសំឡីដែលហើរទៅតាមខ្យល់ដូច្នោះចុះ។»

211.

២១១.

Tassa taṃ vacanaṃ sutvā mārasenā samāgamuṃ,Nānāvesadharā hutvā nānāyudha samaṅgino;

ពួកសេនាមារបានឮពាក្យរបស់ក្រុងមារនោះហើយ ក៏នាំគ្នាជួបជុំមក ដោយកាឡាខ្លួនជាសភាពប្លែកៗគ្នា និងប្រដាប់ដោយអាវុធយុទ្ធភណ្ឌគ្រប់ដៃ។

212.

២១២.

Yojanānaṃ tadā māro diyaḍḍhasatamuccato,Girimekhalamāruyha senāya sahasā’gamī;

គ្រានោះ ក្រុងមារមានកម្ពស់ ១៥០ យោជន៍ បានឡើងជិះដំរីគិរិមេខលា នាំពលសេនាចូលមកយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់។

213.

២១៣.

Disvāna durato ettaṃ devā māraṃ savāhiniṃ,Bhayaṭṭāpagamuṃ khippaṃ dhāvamānā disodisaṃ;

ពួកទេវតាទាំងឡាយក្រឡេកឃើញក្រុងមារព្រមទាំងសេនាពីចម្ងាយ ក៏កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅកាន់ទិសតូចទិសធំភ្លាមៗ។

214.

២១៤.

Saṃkhippa khippaṃ sacchattaṃ brahmā dhāvi parammukho,Katvāna piṭṭhiyaṃ saṅkhaṃ sakko dhāvi visaṅkito;

ព្រះព្រហ្មប្រញាប់បត់ឆត្រទុក រួចរត់បែរខ្នងទៅបាត់ ចំណែកព្រះឥន្ទ្រក៏ស្ពាយស័ង្ខទុកនៅពីក្រោយខ្នង ហើយរត់ទៅដោយសេចក្តីភ័យខ្លាច។

215.

២១៥.

Mahākālo’pi nāgindo nimujja mahiyaṃ tadā,Vattadattakaro bhīru sake nipati mañcake;

សូម្បីតែស្តេចនាគមហាកាល ក៏មុជចុះទៅក្នុងផែនដីក្នុងពេលនោះ យកដៃខ្ទប់មុខដោយសេចក្តីភ័យខ្លាច ហើយដេកនៅលើគ្រែរបស់ខ្លួន។

216.

២១៦.

Saṃ saṃ pūjāvidhānantu chaḍḍetvāna sadevakā,Gatāsuṃ suññakaṃ āsi cakkavāḷamidaṃ tadā;

ពួកទេវតាទាំងអស់នាំគ្នាលះបង់គ្រឿងបូជារបស់ខ្លួនៗ រួចរត់គេចខ្លួនទៅអស់ នាំឱ្យចក្រវាឡនេះប្រែជាស្ងាត់ជ្រងំក្នុងពេលនោះ។

217.

២១៧.

Nissirīkaṃ padesaṃ taṃ asobhaṃ asamañjasaṃ,Ahosi patitāneka pūjābhaṇḍasamākulaṃ;

ទីកន្លែងនោះប្រែជាគ្មានសិរីសួស្តី គ្មានសេចក្តីល្អប្លែក មិនសមរម្យ ពេញទៅដោយគ្រឿងបូជាជាច្រើនដែលធ្លាក់រាយប៉ាយពាសវាលពាសកាល។

218.

២១៨.

Ekova tattha sugato nisīdi vajirāsane,Pajjalaṃ nijasiriyā sūriyova yugandhare;

មានតែព្រះសុគតមួយព្រះអង្គគត់ គង់នៅលើវជិរាសនៈក្នុងទីនោះ ទ្រង់រុងរឿងដោយព្រះសិរីរបស់ព្រះអង្គ ដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើកំពូលភ្នំយុគន្ធរ។

219.

២១៩.

Akampo ca asantrāsī lomahaṃsa vivajjito,Abhīto sīharājāva migacchāpānamaggato;

ព្រះអង្គមិនញាប់ញ័រ មិនតក់ស្លុត មិនមានសេចក្តីព្រឺរោមឡើយ ទ្រង់គ្មានភ័យខ្លាច ដូចជាស្តេចសីហៈនៅចំពោះមុខហ្វូងកូនម្រឹគដូច្នោះ។

220.

២២០.

Tato dhammissarassagge dunnimittāni jāyaruṃ,Andhakāraṃ disā āsuṃ dhūmaketu ca ambare;

លំដាប់នោះ ប្រផ្នូលមិនល្អទាំងឡាយក៏កើតមានឡើងនៅចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះធម្មិស្សរៈ គ្រប់ទិសទីប្រែជាងងឹតសូន្យសុង ហើយមានផ្កាយដុះកន្ទុយនៅលើអាកាស។

221.

២២១.

Dinaṃ duddinakaṃ āsi hataraṃsi divākaro,Ukkāpato’pi paññāyi disāḍāhopapajjatha;

ពេលថ្ងៃក៏ប្រែជាអាប់អួ ព្រះអាទិត្យបាត់បង់រស្មី សូម្បីតែរន្ទះបាញ់ក៏លេចឡើង ហើយមានភ្លើងឆេះឡើងតាមទិសនានា។

222.

២២២.

Aghane gagane āsuṃ indacāpavirajjutī,Analāsaniyo’dittā tattha tattha patantī ca

ឥន្ទធនូ និងផ្លេកបន្ទោរក៏កើតមានឡើងលើអាកាសដែលគ្មានពពក ហើយរន្ទះភ្លើងដ៏ក្តៅខ្លាំងក៏ធ្លាក់ចុះមកក្នុងទីនោះៗ។

223.

២២៣.

Kākolasaṅghā vassiṃsu uṇṇa sakuṇakosiyā,Cariṃsu ambare’petā kabandhā ca bhayāvahā;

ហ្វូងក្អែក និងសត្វទីទុយទាំងឡាយស្រែកយំយ៉ាងខ្លាំង ពួកប្រេត និងខ្មោចក្បាលដាច់គួរឱ្យខ្លាច ហោះហើរពេញអាកាស។

224.

២២៤.

Senaṃ saṃvidahitvāna tato māro abhiddavi,Āgantvā cakkavāḷamhi ṭhito jinamudikkhiya;

លំដាប់នោះ ក្រុងមារចាត់ចែងកងទ័ពរួចហើយ ក៏ស្ទុះចូលទៅ មកឈរនៅក្នុងចក្រវាឡ សម្លឹងមើលព្រះជិនស្រី។

225.

២២៥.

Ekakassa manussassa santikopagamaṃ mama,Na yuttañhi gajo yāti gajaṃ no yāti kotthukaṃ;

(មារគិតថា) «ការដែលអញចូលទៅជិតមនុស្សម្នាក់ឯងនោះ មិនសមគួរឡើយ ព្រោះថាដំរីរមែងចូលទៅរកដំរី ចំណែកឯចចកមិនដែលចូលទៅរកដំរីឡើយ»។

226.

២២៦.

Netaṃ garu palāpetuṃ kālo iti vicintiya,Māpesi kupito khippaṃ kappanila samānilaṃ;

មារគិតថា «ការធ្វើឱ្យបុគ្គលនេះរត់ទៅ មិនមែនជាការពិបាកឡើយ ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ» គិតដូច្នោះហើយ ក៏ខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង និម្មិតខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាស្មើនឹងខ្យល់កល្បវិនាសភ្លាមៗ។

227.

២២៧.

Khipanto gagane khippaṃ uddharitvā vanaspatī,Katvāna vanamummūlaṃ viddhaṃsento asesakaṃ;

ខ្យល់នោះបោកបក់យ៉ាងលឿន បោចរំលើងដើមឈើធំៗបោះទៅលើអាកាស ធ្វើឱ្យព្រៃឈើរលំរប៉ាត់រប៉ាយ វិនាសសូន្យគ្មានសល់។

228.

២២៨.

Cāletvā tālasālādiṃ luñcitvā gagane khipaṃ,Pātento cakkavāḷante vājisīha gajādayo;

ខ្យល់នោះញ៉ាំងដើមត្នោត និងដើមរាំងជាដើមឱ្យរញ្ជួយ រលើងបោះទៅលើអាកាស ហើយធ្វើឱ្យសត្វសេះ សីហៈ និងដំរីជាដើម ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងទីបំផុតនៃចក្រវាឡ។

229.

២២៩.

Paharitvā vivattetvā girikūṭāni ukkhipaṃ,Bhamayanto nabhomajjhe dhāvateva tato tato;

ខ្យល់នោះបោកបក់បង្វិលកំពូលភ្នំទាំងឡាយ លើកបោះទៅលើអាកាស វិលវង់នៅកណ្តាលអាកាស ហើយហោះទៅទីនោះៗ។

230.

២៣០.

Silāhi silāsaṅghaṭṭa mahānādaṃ pavattayaṃ,Pātento dahanañcāpi dhūmamambara mukkhipaṃ;

ធ្វើឱ្យថ្មនិងថ្មទង្គិចគ្នា បង្កើតជាសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ញ៉ាំងភ្លើងឱ្យធ្លាក់ចុះមកផង បង្ហុយផ្សែងទៅលើអាកាសផង។

231.

២៣១.

Bhamayanto gahetvāna ambare chadaniṭṭhikā,Pāsāde parivattetvā paharanto nagādisu;

បក់បង្វិលក្បឿងដំបូលទាំងឡាយទៅលើអាកាស ធ្វើឱ្យប្រាសាទទាំងឡាយរលំផ្កាប់ផ្ងារ បោកទង្គិចនឹងភ្នំជាដើម។

232.

២៣២.

Khananto pathaviṃ paṃsuṃ gahetvāmbaramaṇḍale,Bandhantova paraṃ bhumiṃ bhindanto tuṅgapabbate;

ជីកកកាយដី នាំយកធូលីទៅលើអាកាស ហាក់ដូចជាចងភ្ជាប់នូវផែនដីដទៃ ទាំងបំបែកភ្នំខ្ពស់ៗឱ្យបាក់ស្រុតចុះ។

233.

២៣៣.

Bhayānakena saddena upagamma mahāmuniṃ,Cāletuṃ neva so sakkhi aṃsumattampi cīvare;

ខ្យល់នោះបក់ចូលទៅរកព្រះមហាមុនីដោយសំឡេងគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង ប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើឱ្យសូម្បីតែជាយចីវររបស់ព្រះអង្គកម្រើកបានឡើយ។

234.

២៣៤.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Paṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

គ្រានោះ ជ័យជម្នះបានសម្រេចដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ចំណែកឯបរាជ័យបានធ្លាក់ទៅលើមារ ក្នុងចម្បាំងមារលើកទីមួយ។

235.

២៣៥.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងថា ព្រះសម្ពុទ្ធជាសារថីដឹកនាំនរជន មានមហិទ្ធិឫទ្ធិយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះអង្គជានិច្ចចុះ ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងដ៏ពិតប្រាកដរបស់ដូនតា និងអ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។

Iti paṭhamo vijayo.

ចប់ ជ័យជម្នះលើកទីមួយ។

236.

២៣៦.

Disvā namuci dhīrassa mālutenānupaddavaṃ,Dukkhī ca dummano āsi kodhenāturamānaso;

ក្រុងមារ (នមុចិ) ឃើញព្រះសព្វញ្ញូដ៏មានសេចក្តីអត់ធន់ មិនមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារខ្យល់ព្យុះនោះឡើយ ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត មានចិត្តក្តៅក្រហាយដោយកំហឹង។

237.

២៣៧.

Hotu dāni mahoghena pavāhemi imaṃ yatiṃ,Māpetvāna mahāmeghaṃ socanāya alaṃ mama;

(មារគិតថា) «ឈប់សិន! ឥឡូវនេះ អញនឹងបង្អុរទឹកជំនន់យ៉ាងធំដើម្បីកម្ចាត់ព្រះសង្ឃ (តាបស) នេះចេញ ដោយការនិម្មិតនូវមហាពពកខ្មៅងងឹត សេចក្តីសោកសៅរបស់អញល្មមសមគួរហើយ»។

238.

២៣៨.

Iti cintiya so māro mahāmeghamamāpayi,Disāsumpihitā sabbā andhakāro avatthari;

ព្រះមារគិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវមហាមេឃ ទិសទាំងពួងក៏បិទបាំងជិត ភាពងងឹតក៏គ្របដណ្តប់ទៅ។

239.

២៣៩.

Uparūpari guṇā hutvā sahassāni satāni’pi,Dhārādharā mahādhārā vattayiṃsu samantato;

ទឹកភ្លៀងបង្អុរចុះមកជាខ្សែទឹកយ៉ាងធំ រាប់រយរាប់ពាន់ត្រួតៗគ្នាលើគ្នា បង្អុរចុះមកជុំវិញ។

240.

២៤០.

Sodāminīsahassehi vinaddhaṃva nabhaṃ ahū,Tattha tattha disābhāge indacāpā avattatha;

មេឃហាក់ដូចជាត្រូវចងរឹតដោយខ្សែផ្លេកបន្ទោររាប់ពាន់ ឥន្ទធនូទាំងឡាយក៏កើតមានឡើងក្នុងទិសភាគនោះៗ។

241.

២៤១.

Mahārajatarajjūhi sibbitāva nabhāvanī,Dharādharorudhārāhi nirantarapavattihi;

ផ្ទៃមេឃនិងផែនដីហាក់ដូចជាត្រូវដេរភ្ជាប់គ្នាដោយខ្សែប្រាក់ដ៏ធំ គឺខ្សែទឹកភ្លៀងដ៏ធំធេងដែលបង្អុរចុះមកមិនដាច់។

242.

២៤២.

Tattha tattha patantāni ghorāsanisatā ahuṃ,Mahābhīma nabho bherissanā āsuṃ tahiṃ tahiṃ;

រន្ទះដ៏គួរឱ្យខ្លាចរាប់រយបានធ្លាក់ចុះមកក្នុងទីនោះៗ សំឡេងផ្គរលាន់កងរំពងលើមេឃគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែងបានកើតមានឡើងក្នុងទីនោះៗ។

243.

២៤៣.

Uddharanto mahāsele mahogho ca tadubbhave,Kelāsa sikharākāra eṇepuñje samubbahaṃ;

ទឹកជំនន់ដ៏ធំដែលកើតឡើងអំពីទឹកភ្លៀងនោះ បានកួចនាំយកទៅនូវថ្មភ្នំធំៗ និងពពុះទឹកដ៏ច្រើនដែលមានសណ្ឋានដូចជាកំពូលភ្នំកៃលាស។

244.

២៤៤.

Mahāthūpappamāṇādi mahābubbulamubbahaṃ,Gambhīro puthulo caṇḍo upagamma jinantikaṃ;

ទឹកជំនន់ដ៏ជ្រៅ ធំទូលាយ និងកាចសាហាវ ទាំងនាំទៅនូវពពុះទឹកដ៏ធំមានប្រមាណប៉ុនមហាស្តូបជាដើម បានហូរចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

245.

២៤៥.

Sarīre lomamattampi temetumasamatthako,Gato mahogho buddhassa’bho’nubhāvamahantatā;

ទឹកជំនន់ដ៏ធំនោះ មិនអាចធ្វើឱ្យសូម្បីតែរោមមួយសរសៃលើព្រះវរកាយរបស់ព្រះពុទ្ធសើមបានឡើយ ក៏ហូរទៅបាត់អស់ ដោយសារតែព្រះពុទ្ធានុភាពដ៏ធំធេង។

246.

២៤៦.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Dutiye mārayuddhamhi mārassāsī parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីពីរនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

247.

២៤៧.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។

Dutiyo vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីពីរ។

248.

២៤៨.

Tato māro asakkonto vassoghena upaddavaṃ,Kātuṃ tassa usūyādi kopākulamano tadā;

លំដាប់នោះ មារកាលមិនអាចធ្វើសេចក្តីអន្តរាយដល់ព្រះអង្គដោយខ្សែទឹកភ្លៀងបាន ក៏មានចិត្តច្រណែននិងក្រោធខឹងជាខ្លាំងក្នុងកាលនោះ។

249.

២៤៩.

Bhavatajja kimetena māraṇe tassa kiṃ garu,Idānaṅgāravuṭṭhīhi jhāpemi sahasā imaṃ;

«ថ្ងៃនេះ តើការធ្វើបែបនេះមានប្រយោជន៍អ្វី ការសម្លាប់ព្រះអង្គនោះ តើមានអ្វីពិបាក ឥឡូវនេះ យើងនឹងដុតបំផ្លាញព្រះអង្គនេះឱ្យឆាប់រហ័សដោយភ្លៀងរងើកភ្លើង»។

250.

២៥០.

Iti cintiya so māro māpetvāṅgāra vuṭṭhiyo,Pesesi nabhasā tassa sambuddhassa upantikaṃ;

មារនោះគិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវភ្លៀងរងើកភ្លើង ហើយបង្ហូរចុះមកអំពីអាកាសទៅកាន់សំណាក់នៃព្រះសម្ពុទ្ធនោះ។

251.

២៥១.

Mahāpabbatasaṅkāsa jalitaṅgāra rāsayo,Dhāviṃsu nahasā tattha accimanto mahabbhayā;

គំនររងើកភ្លើងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានសណ្ឋានដូចជាភ្នំធំៗ មានអណ្តាតភ្លើងគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង បានហោះកាត់អាកាសក្នុងទីនោះ។

252.

២៥២.

Cicciṭāyana saddehi pūrayanto disantaraṃ,Dhūpāyanto phuliṅgehi mārassāpi bhayāvahā;

គំនរភ្លើងនោះហុយផ្សែងនិងព្រាយផ្កាភ្លើង ដោយសំឡេងផ្ទុះឮសូរជុចៗពេញចន្លោះទិសទាំងឡាយ គួរឱ្យខ្លាច សូម្បីតែចំពោះមារខ្លួនឯង។

253.

២៥៣.

Ujjālentā mahārukkhe pabbate’pi ca sammukhe,Narakodaruggatā aggī rāsīvāti bhayāvahā;

គំនរភ្លើងនោះឆេះរោលរាលនូវដើមឈើធំៗ និងភ្នំទាំងឡាយដែលនៅខាងមុខ គួរឱ្យខ្លាចដូចជាគំនរភ្លើងដែលឆេះឡើងអំពីផ្ទៃនៃនរក។

254.

២៥៤.

Upagantvā muhuttena nisinnaṃ munipuṅgavaṃ,Madhumattālijhaṅkāra nādākuladisāmukhā;

គំនរភ្លើងនោះចូលទៅជិតព្រះមុនីដ៏ប្រសើរដែលគង់នៅមួយរំពេច ក៏ប្រែជាមានសំឡេងរងំនៃហ្វូងឃ្មុំដែលស្រវឹងទឹកផ្អែម ធ្វើឱ្យទិសទាំងឡាយកងរំពងទៅដោយសំឡេង។

255.

២៥៥.

Pātenti satatāmanda makarandaja bindavo,Mālāvataṃsakā hutvā pādamule patiṃsu tā;

តំណក់ទឹកលំអងផ្កាបង្អុរចុះមកមិនដាច់ ក្លាយជាកម្រងផ្កាគ្រឿងប្រដាប់ ក៏ធ្លាក់ចុះមកទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។

256.

២៥៦.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Tatiye māra yuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីបីនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

257.

២៥៧.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

Tatiyo vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីបី។

258.

២៥៨.

Tenānupaddutaṃ buddhaṃ passitvāna pajāpati,Dukkhito dummano hutvā evaṃ cintesi dummati;

មារអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយនោះ ឃើញព្រះពុទ្ធមិនត្រូវសេចក្តីអន្តរាយដោយភ្លៀងរងើកភ្លើងនោះ ក៏មានទុក្ខ មានចិត្តអាក់អន់ ហើយគិតយ៉ាងនេះថា៖

259.

២៥៩.

Pāsāṇavassaṃ māpetvā cuṇṇetvā panimaṃ yatiṃ,Viddhaṃsemīti cintetvā māpesūpalavassakaṃ;

«យើងនឹងនិម្មិតនូវភ្លៀងថ្ម កិនកម្ទេចព្រះយោគីនេះឱ្យវិនាសទៅ» គិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវភ្លៀងថ្មភ្នំ។

260.

២៦០.

Tasmiṃ vasse’ti bībhacchā dhūmāyantā sajotikā,Jalitaṅgārasaṅkāsā pāsāṇuccāvacā bahū;

ក្នុងភ្លៀងនោះ មានថ្មតូចធំជាច្រើនគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង ហុយផ្សែងនិងមានពន្លឺភ្លើង ដូចជាគំនររងើកភ្លើងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។

261.

២៦១.

Karānaññoññasaṅghaṭṭā mahantaṃ bheravaṃ ravaṃ,Duddinaṃ dhūmajālāhi kurumānā samantato;

ថ្មទាំងឡាយប៉ះទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក ធ្វើនូវសំឡេងលាន់ឮគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង និងធ្វើឱ្យអាកាសងងឹតដោយបណ្តាញផ្សែងនៅជុំវិញ។

262.

២៦២.

Satthūpagantvābhimukhaṃ santamālāgulā viya,Patiṃsu siripāde te amandāmodavāhino;

ថ្មទាំងនោះកាលចូលទៅជិតចំពោះព្រះសាស្តា ក៏ប្រែជាប្រៀបដូចជាដុំផ្កាដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ នាំមកនូវក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ ហើយធ្លាក់ចុះទៀបព្រះបាទាដ៏មានសិរី។

263.

២៦៣.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Catutthe mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីបួននោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

264.

២៦៤.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

Catuttho vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីបួន។

265.

២៦៥.

Disvānattamano māro ditto kodhagginā tadā,Māpetvā’yudhavassaṃ so pesesi tadupantikaṃ;

មារមិនមានចិត្តត្រេកអរ ឃើញដូច្នោះហើយ ក៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅដោយភ្លើងគឺក្រោធក្នុងកាលនោះ ហើយនិម្មិតនូវភ្លៀងគ្រឿងអាវុធ បង្ហូរចុះទៅកាន់សំណាក់របស់ព្រះអង្គ។

266.

២៦៦.

Nettiṃsacchūrikā satti heṇḍivāla gadādayo,Tiṇgadhārā pajjalitā acirajjuti sannibhā;

គ្រឿងអាវុធទាំងឡាយមានដាវ កាំបិតស្នៀត លំពែង ព្រលួត និងដំបងជាដើម មានមុខដ៏មុតស្រួច ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺដូចជាផ្លេកបន្ទោរ។

267.

២៦៧.

Yathā pupphopahāropagantvāna gaganaṅganā,Evaṃ sambuddhapādesu patiṃsu parivattitā;

គ្រឿងអាវុធទាំងនោះកាលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស ក៏ត្រឡប់ក្លាយទៅជាផ្កា ធ្លាក់ចុះទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ដូចជាការបូជាដោយផ្កាដូច្នោះដែរ។

268.

២៦៨.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Pañcame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

269.

២៦៩.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

Pañcamo vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំ។

270.

២៧០.

Taṃ disvā pāpimā kuddho yaṃ yaṃ tassa karoma’haṃ,Taṃ taṃ’dānī na sakkoti kiñci kākumu’pakkamaṃ;

មារមានបាបឃើញដូច្នោះហើយ ក៏ខឹងក្រោធ (គិតថា) «យើងធ្វើនូវឧបាយណាមួយចំពោះព្រះអង្គនោះ ឧបាយទាំងអស់នោះឥឡូវនេះមិនអាចធ្វើអ្វីបានឡើយ សូម្បីតែបន្តិចបន្តួច»។

271.

២៧១.

Māpesi kukkulaṃ vassaṃ māramīta’dhunā muniṃ,So’gā’kāsā sampaditto dhūmāyantova pajjalaṃ;

មារក៏និម្មិតនូវភ្លៀងផេះក្តៅ ដោយគិតថា «យើងនឹងសម្លាប់ព្រះមុនីឥឡូវនេះ» ភ្លៀងផេះក្តៅនោះក៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ហុយផ្សែង និងឆេះរន្ទាលធ្លាក់ចុះអំពីអាកាស។

272.

២៧២.

Jinassābhimukhaṃ gantvā kukkulo parivattiya,Candanassa sitabbhassa dhūlī hutvāna pagghari;

ផេះក្តៅនោះកាលហូរទៅចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះជិនស្រី ក៏ត្រឡប់ក្លាយទៅជាលំអងខ្លឹមចន្ទន៍ក្រហមនិងលំអងខ្លឹមចន្ទន៍ស ហើយធ្លាក់ចុះមក។

273.

២៧៣.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Chaṭṭhe namuci yuddhamhi mārassāsī parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំមួយនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

274.

២៧៤.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

Chaṭṭho vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំមួយ។

275.

២៧៥.

Tato disvāna taṃ kaṇho kaṇhasenā purakkhato,Saṅkuddho pesayi tattha vassaṃ so sikatāmayaṃ;

លំដាប់នោះ មារមានធម៌ខ្មៅ មានសេនាខ្មៅហែហមជុំវិញ ឃើញហេតុនោះហើយ ក៏ខឹងក្រោធជាខ្លាំង ហើយបង្ហូរចុះនូវភ្លៀងខ្សាច់ក្នុងទីនោះ។

276.

២៧៦.

Khadīraṅgāra saṅkāsā vālukā gaganāgatā,Bhassantā jinapādante vāsacuṇṇattamāgatā;

ខ្សាច់ដែលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស មានសណ្ឋានដូចជារងើកភ្លើងឈើគគីរ កាលធ្លាក់ចុះទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះជិនស្រី ក៏ត្រឡប់ក្លាយទៅជាលំអងក្រអូបសម្រាប់លាបស្រឡាប់។

277.

២៧៧.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Sattame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំពីរនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

278.

២៧៨.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

Sattamo vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំពីរ។

279.

២៧៩.

Tampi disvā asajjanto ahirī kopaketuko,Māpetvā palipandāni tattha osīdayāmi taṃ;

មារអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាស មានសេចក្តីក្រោធជាទង់ជ័យ ឃើញហេតុនោះហើយ ក៏មិនព្រមឈប់ គិតថា «យើងនឹងនិម្មិតនូវភក់ល្បាប់ ហើយធ្វើឱ្យព្រះអង្គលិចចុះក្នុងភក់នោះ»។

280.

២៨០.

Iti cintiya māpetvā pesesi palipaṃ ghanaṃ,Dhūpāyanto pajjalanto gantvā so nabhasā lahuṃ;

គិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតហើយបង្ហូរចុះនូវភក់ដ៏ខាប់ ហុយផ្សែងនិងឆេះសន្ធោសន្ធៅ ហូរទៅតាមអាកាសយ៉ាងលឿន។

281.

២៨១.

Sambuddhasiripādamhi sampatto nibbuto tato,Nānāsugandhasambhuta gandhakaddamataṃ gato;

កាលទៅដល់ទៀបព្រះបាទាដ៏មានសិរីរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ភក់នោះក៏រលត់កម្តៅទៅ ហើយត្រឡប់ក្លាយទៅជាភក់ដ៏មានក្លិនក្រអូបផ្សេងៗ។

282.

២៨២.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Aṭṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំបីនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

283.

២៨៣.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

284.

២៨៤.

Olokento tato māro mārāriṃ siriyujjalaṃ,Disvā cittampasādetumasakkonto’ti kopavā;

លំដាប់នោះ មារសម្លឹងមើលព្រះសម្ពុទ្ធដ៏រុងរឿងដោយសិរី ឃើញហើយមិនអាចធ្វើចិត្តឱ្យជ្រះថ្លាបានឡើយ ក៏មានសេចក្តីក្រោធជាខ្លាំង។

285.

២៨៥.

Ajjetamandhakārasmiṃ pakkhipitvā pamohituṃ,Mayhaṃ bhāroti cintetvā māpesi timiraṃ ghanaṃ;

(មារគិតថា) «ថ្ងៃនេះ ការបោះព្រះអង្គទៅក្នុងសេចក្តីងងឹតដើម្បីឱ្យវង្វេង គឺជាភារៈរបស់យើង» គិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវសេចក្តីងងឹតដ៏ក្រាស់ក្រៃលែង។

286.

២៨៦.

Lokantaresu sambhuta timiso’va bhayāvaho,Gantvāna gaganā so hi patvāna munisantikaṃ;

សេចក្តីងងឹតដ៏គួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង ប្រៀបដូចជាសេចក្តីងងឹតដែលកើតឡើងក្នុងចន្លោះលោកធាតុទាំងឡាយ បានហូរទៅតាមអាកាស ទៅដល់សំណាក់នៃព្រះមុនី។

287.

២៨៧.

Yathā timiramāyāti vināsaṃ suriyuggate,Evamāsi jinaggamhi andhakāro tathāvidho;

កាលព្រះអាទិត្យរះឡើង សេចក្តីងងឹតរមែងវិនាសទៅយ៉ាងណា សេចក្តីងងឹតបែបនោះ កាលទៅដល់ចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរ ក៏វិនាសទៅយ៉ាងនោះដែរ។

288.

២៨៨.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Navame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំបួននោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។

289.

២៨៩.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

Navamo vijayo.

ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំបួន។

290.

២៩០.

Evaṃ navahi vuṭṭhihi katvā māro mahā bhavaṃ,Na tassopaddavaṃ disvā dittakopānalākulo;

មារកាលបានធ្វើនូវភ័យដ៏ធំដោយភ្លៀងទាំងប្រាំបួនយ៉ាងនេះហើយ តែមិនឃើញសេចក្តីអន្តរាយដល់ព្រះអង្គនោះឡើយ ក៏ច្របូកច្របល់ដោយភ្លើងគឺក្រោធដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។

291.

២៩១.

Gahetvāna tato khippaṃ ṭhapitaṃ attaguttiyā,Cakkāyudhaṃ mahātejaṃ kupito khipi vegasā;

លំដាប់នោះ មារមានចិត្តខឹងក្រោធ បានចាប់យកចក្កាវុធមានតេជះធំ ដែលខ្លួនតម្កល់ទុកដើម្បីការពារខ្លួន យ៉ាងរហ័ស ហើយគ្រវែងទៅដោយកម្លាំងល្បឿន។

292.

២៩២.

Dhārādharaṃ tamuggayha kuddho paharate yadī,Kalīraṃva asajjanto vikhaṇḍeti pajāpati;

កាលបើព្រះបជាបតីមានចិត្តខឹងក្រោធ ចាប់យកនូវអាវុធ (វជិរាវុធ) នោះទៅប្រហារ ក៏រមែងកាត់កម្ទេច (នូវភ្នំជាដើម) ដូចជាកាត់ពន្លកឫស្សី ដោយមិនទើសទាក់ឡើយ។

293.

២៩៣.

Tatheva so mahiṃ kuddho māro khipati vegavā,Na bhavantosadhā pāṇā visussanti sarādayo;

ក្នុងកាលនោះ មារដ៏មានកំហឹងនោះ ក៏គ្រវែងចក្កាវុធនោះទៅលើផែនដីដោយកម្លាំងល្បឿនយ៉ាងនោះដែរ ឱសថ ពួកសត្វមានជីវិត និងស្រះស្រង់ជាដើម ក៏មិនអាចស្ថិតនៅបានឡើយ គឺរមែងស្ងួតហួតហែងទៅអស់។

294.

២៩៤.

Tatheva kupito tena khipate so mahambudhiṃ,Vilayaṃ jalajā yanti sussate so mahaṇṇavo;

យ៉ាងនោះដែរ កាលបើមារខឹងក្រោធ ហើយគ្រវែងចក្កាវុធនោះទៅក្នុងមហាសមុទ្រ ពួកសត្វទឹកទាំងឡាយក៏ដល់នូវការវិនាសសូន្យ ហើយមហាសមុទ្រនោះក៏រីងស្ងួតទៅ។

295.

២៩៥.

Evaṃ mahānubhāvo so gacchanto jalambare,Patvāna patito nāthaṃ hutvāna pupphacumbaṭaṃ;

ចក្កាវុធដែលមានអានុភាពធំយ៉ាងនោះ កាលដែលហោះទៅលើអាកាស លុះទៅដល់ព្រះលោកនាថហើយ ក៏ធ្លាក់ចុះមកក្លាយជាកម្រងផ្កាបូជាព្រះអង្គ។

296.

២៩៦.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Dasame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

ក្នុងកាលនោះ ជ័យជម្នះបានសម្រេចដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរីអង្គនោះ ឯការបរាជ័យបានមានដល់មារ ក្នុងចម្បាំងមារលើកទីដប់។

297.

២៩៧.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងថា ព្រះនរសារថី (ព្រះពុទ្ធ) មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ ហើយចូរសំពះបូជាជានិច្ច ត្បិតព្រះអង្គជាទីពឹងដ៏ពិតប្រាកដរបស់អ្នកទាំងឡាយគ្រប់ពេលវេលា។

Dasamo vijayo.

ជ័យជម្នះទីដប់។

298.

២៩៨.

Iti kopagginā dittamanaṃ māraṃ tadā jino,Karuṇājalasekena nibbāpento nisīdi so;

ព្រះជិនស្រី កាលដែលពន្លត់នូវមារដែលមានចិត្តឆេះឈរដោយភ្លើងគឺកំហឹង ក្នុងកាលនោះ ដោយការស្រោចស្រពនូវទឹកគឺមេត្តាករុណា ហើយក៏គង់នៅ។

299.

២៩៩.

Evaṃ katvāpi so kuddho aladdhavijayo tadā,Āmantesi sakaṃ senaṃ palayānalabheravaṃ;

មារនោះ ទោះបីជាបានធ្វើសង្គ្រាមយ៉ាងនោះហើយ ក៏នៅតែមិនបានជ័យជម្នះឡើយ ក៏មានសេចក្តីខឹងក្រោធ ហើយបានហៅពលសេនារបស់ខ្លួន ដែលគួរឲ្យខ្លាចរន្ធត់ដូចជាភ្លើងប្រល័យកល្ប។

300.

៣០០.

Ethāsu vata’re mayhaṃ assavā mārakiṅkarā,Nānāvesadharā hotha dhāretha vividhāyudhe;

«នែពួកមារបំរើដ៏ស្តាប់បង្គាប់របស់យើងទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាប្រញាប់មក ចូរក្រឡាខ្លួនជាសភាពផ្សេងៗ ហើយកាន់នូវអាវុធយុទ្ធភណ្ឌដ៏ប្លែកៗចុះ!»

301.

៣០១.

Saddehetaṃ palāpetha yātha gaṇhatha bandhatha,Pāde gahetvā khipatha cakkavāḷantaraṃ ito;

«ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើសំឡេងគំរាម ដេញវាឲ្យរត់ទៅ ចូរទៅចាប់ចងវា ចូរចាប់ជើងវាក្រវែងចេញពីទីនេះ ទៅកាន់ចន្លោះចក្រវាឡទៅ!»

302.

៣០២.

Athagā saha vācāhi bhiṃsā sā māravāhinī,Turaṅga vyaggha mātaṅga sīhādirūpa bhiṃsanā;

លំដាប់នោះ ព្រមជាមួយគ្នានឹងពាក្យបញ្ជានោះ កងទ័ពមារដ៏គួរឲ្យខ្លាចរន្ធត់ ដែលមានរូបរាងគួរឲ្យខ្លាចដូចជាសេះ ខ្លា ដំរី និងសីហៈជាដើម ក៏ស្ទុះទៅ។

303.

៣០៣.

Sā mārassubhato passe catuvīsatiyojane,Ṭhitā pacchimabhāgamhī cakkavāḷasilāvadhiṃ;

កងទ័ពមារនោះ ឈរនៅសងខាងនៃមារ អស់ចម្ងាយ ២៤ យោជន៍ និងនៅភាគខាងលិច រហូតដល់កំពែងថ្មនៃចក្រវាឡ។

304.

៣០៤.

Bahalattena sā āsi sampuṇṇa navayojanā,Yakkha peta pisācādi vesehi bhayavāhinī;

កងទ័ពនោះមានកម្រាស់ពេញប្រាំបួនយោជន៍ ជាកងទ័ពនាំមកនូវសេចក្តីភ័យខ្លាច ដោយការក្រឡាខ្លួនជាយក្ស ប្រេត និងពិសាចជាដើម។

305.

៣០៥.

Saṃvaṭṭa vātasampāta khubhītambudhino viya,Ullola bhimaghoso tu gato brahmapurāvadhiṃ;

សំឡេងគឹកកងដ៏គួរឲ្យខ្លាចនៃរលកកងទ័ពនោះ បានឮខ្ទរខ្ទារទៅដល់ព្រហ្មលោក បីដូចជាមហាសមុទ្រដែលកម្រើកញាប់ញ័រដោយសារខ្យល់ព្យុះកាលវិនាសកល្ប។

306.

៣០៦.

Danta saṅghaṭṭa sañjāta jālāmālā samākulā,Tesaṃgārā’va dittāsuṃ kodhummīlita locanā

ពួកសេនាមារទាំងនោះ មានភ្នែកបើកឡើងដោយកំហឹង ភ្លឺច្រាលដូចជាកងរងើកភ្លើង ពេញទៅដោយអណ្តាតភ្លើងដែលកើតឡើងអំពីការខាំធ្មេញសង្កៀត។

307.

៣០៧.

Vahanti dhūmakkhandhāni mukhakoṭara koṭihī,Nīhaṭā nīhaṭā jivhā subhīmoragataṃ gatā;

ពួកវាបង្ហុយនូវដុំផ្សែងចេញពីប្រហោងមាត់រាប់លាន ឯអណ្តាតដែលលៀនចេញមកម្តងហើយម្តងទៀត ក៏មានសភាពគួរឲ្យខ្លាចដូចជាសត្វពស់។

308.

៣០៨.

Uddharitvāna tālādi karitvāna sarāsane,Bhujaṅge ca guṇe keci gāḷhamākaḍḍhayanti ca;

ពួកសេនាមារខ្លះ ដកដើមត្នោតជាដើម យកមកធ្វើជាធ្នូ ហើយយកសត្វពស់មកធ្វើជាខ្សែធ្នូ ទាញយ៉ាងខ្លាំង។

309.

៣០៩.

Puṇḍarīkaccha sīhādī khipantābhimukhe tadā,Dhāvanteke samuggayha purato dittapabbate;

ក្នុងកាលនោះ ពួកខ្លះគ្រវែងខ្លាធំ និងសីហៈជាដើម ទៅខាងមុខ ពួកខ្លះទៀតលើកភ្នំដ៏មានភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ រត់ទៅខាងមុខ។

310.

៣១០.

Bhayānakāti nekāni sīsāneka kalebare,Māpayitvāna purato dhāvanti keci kiṅkarā;

ពួកមារបំរើខ្លះ និម្មិតក្បាលគួរឲ្យខ្លាចជាច្រើន លើរាងកាយជាច្រើន ហើយរត់ទៅខាងមុខ។

311.

៣១១.

Sīsena sīhasaṅkāsā gattena manujopamā,Buddhassābhimukhaṃ keci dhāvanti māra kiṅkarā;

ពួកមារបំរើខ្លះ មានក្បាលដូចជាសីហៈ មានខ្លួនដូចជាមនុស្ស រត់សំដៅទៅរកព្រះពុទ្ធ។

312.

៣១២.

Kaṇṭhīravākāradehā mukhena khalu rakkhasā,Hutvāna abhidhāvanti kecimārassa kiṅkarā;

ពួកមារបំរើខ្លះ មានខ្លួនដូចជាសីហៈ តែមានមុខដូចជាយក្ស (រក្សស) ស្ទុះរត់ទៅ។

313.

៣១៣.

Daṇḍamānavakā sīsabhāgenā’tibhayāvahā,Gattena rakkhasā hutvā keci dhāvanti kiṅakarā;

ពួកមារបំរើខ្លះ មានក្បាលគួរឲ្យខ្លាចក្រៃលែងដូចជាដំបង មានខ្លួនជាយក្ស រត់ទៅ។

314.

៣១៤.

Dīpacchebha turaṅgānaṃ vyaggha khaggavisāṇinaṃ,Varāha mahisādīnaṃ kaṇṇapāvura bhoginaṃ;

(ពួកមារបំរើខ្លះ និម្មិតខ្លួន) មានក្បាលដូចជាក្បាលខ្លារខិន ដំរី សេះ ខ្លាធំ រមាស ជ្រូកព្រៃ ក្របីជាដើម និងពួកសត្វមានត្រចៀកធំដូចជាភួយ និងសត្វពស់។

315.

៣១៥.

Sīsākāra mahāsīse tabbiruddhe kalebare,Māpetvā abhidhāvanti keci mārassa kiṅkarā;

ពួកមារបំរើខ្លះ និម្មិតក្បាលធំៗ មានសណ្ឋានដូចជាក្បាលសត្វទាំងនោះ លើរាងកាយដែលខុសប្លែកពីក្បាលនោះ ហើយស្ទុះរត់ទៅ។

316.

៣១៦.

Ākaḍḍhentā kapolānaṃ karasākhāhi sammukhe,Dassayantā mahādāṭhaṃ kecenti mārakiṅkarā;

ពួកមារបំរើខ្លះ យកម្រាមដៃហែកថ្ពាល់របស់ខ្លួននៅខាងមុខ បញ្ចេញចង្កូមដ៏ធំៗ គួរឲ្យខ្លាច។

317.

៣១៧.

Tikhiṇagganakhā keci phālayantā sakodare,Ante gale pilandhitvā dhāvanti kiṅkarāpare;

ពួកមារបំរើខ្លះទៀត មានក្រចកស្រួចស្រាវ វះពោះរបស់ខ្លួន យកពោះវៀនមកពាក់ព័ទ្ធនឹងក ហើយរត់ទៅ។

318.

៣១៨.

Gilantā keci phaṇino uggirantā tatheva ca,Sīsa kandhara kaṇṇanta bāhu aṅguli ādisu;

ពួកខ្លះលេបសត្វពស់ ពួកខ្លះខ្ជាក់សត្វពស់ចេញមកវិញ តាមក្បាល ក ត្រចៀក ដៃ និងម្រាមដៃជាដើម។

319.

៣១៩.

Sakalesu sarīresu visadhūmaggi saṅkule,Dhārentā’sivise keci dhāvantyagge bhayāvahā;

ពួកខ្លះទៀតដ៏គួរឲ្យខ្លាច រត់ទៅខាងមុខ ទាំងទ្រទ្រង់នូវពស់មានពិសដ៏កាចសាហាវ ពេញដោយផ្សែងពិស និងភ្លើងពាសពេញរាងកាយទាំងមូល។

320.

៣២០.

Padittāyogule gayha khipanteke anekadhā,Dittapabbatamuddhacca keci aggikapālake,Khipannā abhidhāvanti daṭṭhoṭṭhā bhīmalocanā;

ពួកខ្លះកាន់យកនូវដុំដែកដ៏ក្តៅក្រហម គ្រវែងទៅដោយប្រការផ្សេងៗ ពួកខ្លះដកភ្នំដ៏មានភ្លើងឆេះ ពួកខ្លះគ្រវែងលលាដ៍ក្បាលមានភ្លើង ទាំងខាំបបូរមាត់ មានភ្នែកគួរឲ្យខ្លាច ហើយស្ទុះរត់ទៅ។

321.

៣២១.

Lālayantā sakā jivhā khandhe katvāna muggare,Mattabhujaṅga vesena dhāvanti apare bhaṭā;

ពួកយោធាមារខ្លះទៀត លៀនអណ្តាតរវិកៗ ដាក់ដំបងដែកលើស្មា រត់ទៅដោយក្រឡាខ្លួនដូចជាពស់វែកដ៏ស្រវឹង។

322.

៣២២.

Pibantā lohitāneke khādantā pisite pare,Pisācāva’caruṃ keci munirājassa aggato;

ពួកខ្លះផឹកឈាម ពួកខ្លះទៀតស៊ីសាច់ស្រស់ ដើរក្រឡែតក្រឡាប់នៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះមុនីរាជ ដូចជាពួកភូតពិសាច។

323.

៣២៣.

Ullaṅghantā ca selentā dhāvantā jalitāyudhā,Bhimavesadharā yakkhā kecenti bhakuṭīmukhā;

ពួកយក្សខ្លះ មានមុខក្រញូវ ក្រឡាខ្លួនគួរឲ្យខ្លាច ស្ទុះលោតផ្លោះ ស្រែកគំហក រត់ទៅទាំងកាន់អាវុធដ៏មានភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ។

324.

៣២៤.

Paṇuṇṇa saravassehi kuntatomara vuṭṭhihi,Bheṇḍivālā’sicakkehi nibbharāsi digantaraṃ;

ទិសទាំងឡាយ ក៏ពេញណែនចង្អៀតទៅដោយហ្វូងព្រួញដែលគេបាញ់ទៅ និងទឹកភ្លៀងគឺលំពែង ត្រស៊ូល ខ្សែចម្ពាម ដាវ និងចក្រ។

325.

៣២៥.

Yaṃ diṭṭha suta mattena maraṇaṃ citta vibbhamaṃ,Yāti loko kathaṃ ko taṃ nissesaṃ bhāsate naro;

គ្រាន់តែបានឃើញ ឬបានឮនូវកងទ័ពនោះ សត្វលោកក៏រមែងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬវង្វេងស្មារតីទៅហើយ តើមានមនុស្សណាអាចពណ៌នានូវកងទ័ពនោះឲ្យសព្វគ្រប់បានឡើយ?

326.

៣២៦.

Nekadantasahassehi nikkhantaggisikhāyutaṃ,Dānanijjharasampātaṃ bhīmagajjanagajjitaṃ;

(ដំរីគិរិមេខលា) ដែលមានអណ្តាតភ្លើងចេញពីចង្កូមរាប់ពាន់ មានទឹកមទៈហូរស្រោចស្រព មានសំឡេងស្រែកគហឹមគួរឲ្យខ្លាចក្រៃលែង។

327.

៣២៧.

Nekasata karaggehi dhatāyolaguḷādikaṃ,Sannaddhaṃ kavacādīhi giriṃca girimekhalaṃ;

ដំរីគិរិមេខលាដ៏ប្រៀបដូចជាភ្នំ ស្ពាយនូវគ្រឿងក្រោះជាដើម កាន់នូវដំបងដែកជាដើម ដោយចុងប្រមោយរាប់រយ។

328.

៣២៨.

Ārūḷho pāpimā tattha ussāpetvā jayaddhajaṃ,Visālāvatta dāṭhaggo cipiṭagga bhagga nāsiko;

មារដ៏មានបាប បានឡើងជិះលើដំរីនោះ ហើយលើកទង់ជ័យឡើង មានចុងចង្កូមវៀចធំ មានចុងច្រមុះស្រឡែតបាក់កោង។

329.

៣២៩.

Daṭṭhoṭṭha bhīmavadano bhakuṭī vali lalāṭako,Kodhānalehi sandiddha mahakkho tambadāṭhīko;

មានមុខគួរឲ្យខ្លាច ទាំងខាំបបូរមាត់ មានចិញ្ចើមជ្រួញលើថ្ងាស មានភ្នែកធំក្រឡែត និងមានចង្កូមពណ៌ទង់ដែង ឆេះរោលរាលដោយភ្លើងគឺកំហឹង។

330.

៣៣០.

Nīlapabbata saṅkāsa visamaṅgo mahodaro,Gonasoraga sappādi aṅgīkata subhiṃsano;

មានរូបរាងដូចជាភ្នំខៀវ មានអវយវៈមិនស្មើគ្នា មានពោះធំ គួរឲ្យខ្លាចក្រៃលែង ដោយមានសត្វពស់វែក ពស់ថ្លាន់ និងពស់ផ្សេងៗព័ទ្ធនឹងរាងកាយ។

331.

៣៣១.

Sahassabāhuṃ māpetvā chūrikā yaṭṭhi satti ca,Kodaṇḍacaṇḍabāṇe ca cakka kuntagadādi ca;

មារនោះបាននិម្មិតដៃមួយពាន់ កាន់កាំបិតស្នៀត ដំបង លំពែង ធ្នូ និងព្រួញដ៏សាហាវ ចក្រ លំពែងមុខបី និងដំបងជាដើម។

332.

៣៣២.

Saṅku vetālikā pharasu pāsamuggara aṅkuse,Gahetvā kaṇayañcātha tisūla vajirāyudhe;

ព្រមទាំងកាន់នូវដែកស្រួច អាវុធវេតាលិកា ពូថៅ ខ្សែចំណង ដំបងដែក ក្អែកធំ អាវុធកណយៈ ត្រីសូល៍ និងវជិរាវុធ។

333.

៣៣៣.

Parivattesi ākāse tesamaññoñña ghaṭṭanā,Uggatehi phuliṅgehi dhāvantehi samantato;

មារបានគ្រវីអាវុធទាំងនោះនៅលើអាកាស ព្រោះតែការប៉ះទង្គិចគ្នានៃអាវុធទាំងនោះ បណ្តាលឲ្យមានកម្ទេចភ្លើងខ្ទាតចេញមក ហើយហោះហើរទៅសព្វទិសទី។

334.

៣៣៤.

Aggi cakkaparītaṃca kurumāno nijaṃ tanuṃ,Āvahanto bhayaṃ brahma sura siddhādīnaṃ tadā,Sa māraseno so māro bhagavantamupāgami;

មារនោះធ្វើខ្លួនឲ្យព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់ភ្លើង នាំមកនូវសេចក្តីភ័យខ្លាចដល់ពួកព្រហ្ម ទេវតា និងពួកសិទ្ធិជាដើម ក្នុងកាលនោះ មារព្រមទាំងកងទ័ព ក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

335.

៣៣៥.

Udayāvalakūṭamhi bhāsantova pabhākaro,Suppatiṭṭhitamerū’va tikūṭācala muddhani;

ប្រៀបដូចជាព្រះអាទិត្យកំពុងបញ្ចេញពន្លឺនៅលើកំពូលភ្នំឧទ័យ ឬដូចជាភ្នំព្រះសុមេរុដែលតម្កល់នៅយ៉ាងមាំលើកំពូលភ្នំត្រីកូដ។

336.

៣៣៦.

Katvāna piṭṭhito bodhiṃ bhūruhaṃ vajirāsane,Nisinno bhagavā’tīva niccalo atirocati;

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើវជិរាសនបល្ល័ង្ក ដោយមានដើមពោធិព្រឹក្សនៅខាងក្រោយ ទ្រង់មិនញាប់ញ័រឡើយ ហើយរុងរឿងឆ្អិនឆ្អៅក្រៃលែង។

337.

៣៣៧.

Akampo so munī evamagge’kāsi nijaṃ balaṃ,Sammappadhānasaṃyutto dayāmetto mahesiko;

ព្រះមុនីដ៏មិនញាប់ញ័រអង្គនោះ ទ្រង់ជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ ប្រកបដោយសម្មប្បធានធម៌ មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ និងមេត្តា បានធ្វើនូវកម្លាំងរបស់ព្រះអង្គឲ្យស្ថិតនៅខាងមុខយ៉ាងនេះ។

338.

៣៣៨.

Catubuddhabhumisaṅkhāta jayabhumimudikkhiya,Catussaṅgahavatthūnaṃ yojetvā dvārakoṭṭhake;

ទ្រង់ទតមើលនូវជ័យភូមិ ពោលគឺពុទ្ធភូមិទាំងបួន ហើយទ្រង់ផ្សារភ្ជាប់នូវសង្គហវត្ថុទាំងបួន ទុកជាក្លោងទ្វារ។

339.

៣៣៩.

Yojetvāna thiraṃ tattha saddhādibalakoṭṭhake,Satipaṭṭhānapākāre abhejjindriya gopure;

ទ្រង់ផ្សារភ្ជាប់នូវប៉មគឺកម្លាំងមានសទ្ធាជាដើមឲ្យមាំមួនក្នុងទីនោះ មានកំពែងគឺសតិបដ្ឋាន និងមានខ្លោងទ្វារគឺឥន្ទ្រិយដែលគេមិនអាចបំផ្លាញបាន។

340.

៣៤០.

Thirañāṇayudhākiṇṇe mettā sannāha vammito,Abhīta bhāratī bhuri bherisaṅkha purakkhato;

ពេញទៅដោយអាវុធគឺប្រាជ្ញាដ៏មាំមួន ទ្រង់ពាក់នូវគ្រឿងក្រោះគឺមេត្តា មានសំឡេងស្គរ និងសង្ខ ពោលគឺព្រះវាចាដ៏ក្លាហាន និងធំទូលាយនៅខាងមុខ។

341.

៣៤១.

Caturaṅgaviriyuttuṅga mātaṅgakkhandhasaṅgato,Puññasambhārabhārena kampayaṃ vasudhātalaṃ;

ទ្រង់ឡើងគង់លើកដំរីដ៏ខ្ពស់ ពោលគឺវីរិយៈមានអង្គបួន ញ៉ាំងផែនដីឲ្យកម្រើកញាប់ញ័រ ដោយទម្ងន់នៃបុណ្យសម្ភារៈ។

342.

៣៤២.

Cariyattaya saṅkhāta’mussāpita jayaddhajo,Evaṃ vidhāya mārāri mārasaṅgāma maṇḍalaṃ;

ព្រះពុទ្ធជាសត្រូវនៃមារ បានលើកឡើងនូវទង់ជ័យ ពោលគឺចរិយាទាំងបី ហើយបានរៀបចំមណ្ឌលសង្គ្រាមមារយ៉ាងនេះ។

343.

៣៤៣.

Dānādayo mahāyodhe āhūya sahajātake,Suṇātha bho giraṃ mayhaṃ bhavatajja mahā bhavo;

ទ្រង់ហៅពួកមហាយោធា មានទានបារមីជាដើម ដែលកើតឡើងជាមួយគ្នា ហើយមានព្រះបន្ទូលថា «ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ចូរស្ដាប់ពាក្យរបស់យើង ថ្ងៃនេះ សង្គ្រាមដ៏ធំនឹងមានឡើង!»

344.

៣៤៤.

Etha yātha samaggattha na ossakkatha sujjhatha,Vijetuṃ mārayuddhamhī na sakkā’sesajantuhi;

«ចូរអ្នករាល់គ្នាមក ចូរទៅ ចូរព្រមព្រៀងគ្នា កុំថយក្រោយឡើយ ចូរតស៊ូទៅ ការយកឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមមារនេះ សត្វលោកទាំងអស់មិនងាយនឹងធ្វើបានឡើយ។»

345.

៣៤៥.

Ajja gacchati niṭṭhānaṃ so bho pāramitābhaṭā,Sahussāhā mamaggamhi dassetha vīriyaṃ sakaṃ;

«ម្នាលយោធាគឺបារមីទាំងឡាយអើយ ថ្ងៃនេះការបំពេញបារមីនឹងដល់នូវទីបញ្ចប់ហើយ ចូរអ្នករាល់គ្នាបង្ហាញនូវសេចក្តីព្យាយាមរបស់ខ្លួន នៅចំពោះមុខយើង ដោយសេចក្តីឧស្សាហ៍ចុះ!»

346.

៣៤៦.

Atha dānabhaṭo āha apphoṭaṃ diguṇaṃ bhujaṃ,Passadāni mahāvīra balaṃ me māradhaṃsane;

លំដាប់នោះ យោធាគឺទានបារមី បានទះដៃទាំងពីរ ហើយទូលថា «បពិត្រព្រះមហាវីរៈ សូមព្រះអង្គទតមើលនូវកម្លាំងរបស់ទូលបង្គំ ក្នុងការកម្ចាត់មារក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ!»

347.

៣៤៧.

Paramatthapārami yodhaṃ tathe’va upapāramiṃ,Ubho passe karitvāna saseno dhāvi dappavā;

ទានបារមីនោះ បានដាក់យោធាគឺបរមត្ថបារមី និងឧបបារមី ទុកនៅសងខាង ហើយក៏រត់ទៅយ៉ាងក្លាហាន ព្រមទាំងកងទ័ពរបស់ខ្លួន។

348.

៣៤៨.

Tatheva sīlanāmavho pāramībhaṭa’muttamo,Nikkhamma saha senāya mārasenamabhiddavī;

យ៉ាងនោះដែរ យោធាបារមីដ៏ឧត្តម ឈ្មោះថា សីលបារមី ក៏បានចេញទៅជាមួយកងទ័ពរបស់ខ្លួន ហើយស្ទុះទៅកម្ទេចកងទ័ពមារ។

349.

៣៤៩.

Tathānekkhammanāmopi sannaddho’sabhaṭo bhaṭo,Mārasenāmige hantuṃ dhāvi dīpī’va sāhaso;

យ៉ាងនោះដែរ យោធាដ៏ក្លាហាន ឈ្មោះថា នេក្ខម្មបារមី ក៏បានពាក់គ្រឿងក្រោះ ហើយរត់ទៅដើម្បីសម្លាប់ពួកសេនាមារដ៏ប្រៀបដូចជាហ្វូងម្រឹគ បីដូចជាខ្លារខិនដ៏មានសេចក្តីក្លាហាន។

350.

៣៥០.

Paññāyodho’pi gacchanto sāṭopo dhāvi dappavā,Māramerumahā ajja sasenummūlayāmiti;

«សូម្បីតែយុទ្ធជនគឺបញ្ញា ក៏ស្ទុះទៅដោយអង់អាចក្លាហាន (ហើយគិត) ថា ”ថ្ងៃនេះ អាត្មាអញនឹងដកភ្នំព្រះសុមេរុគឺមារ ព្រមទាំងសេនាចេញឲ្យអស់”។»

351.

៣៥១.

Vīriyapāramitā yodho daṭṭhoṭṭho bhīmagajjano,Sosemi mama tejena vadaṃ’gā māra sāgaraṃ;

«យុទ្ធជនគឺវីរិយបារមី ខាំបបូរមាត់ ស្រែកគំរាមយ៉ាងគួរឲ្យខ្លាច ពោលថា ”នែមារ អាត្មាអញនឹងធ្វើឲ្យមហាសមុទ្រគឺមារ រីងស្ងួតទៅដោយតេជះរបស់អាត្មាអញ”។»

352.

៣៥២.

Khantisaccavhayā ceva tato’dhiṭṭhānako bhaṭo,Āsu dhāviṃsu pātetuṃ mārassa makaraddhajaṃ;

«ចំណែកឯយុទ្ធជនឈ្មោះថាខន្តិ និងសច្ចៈ ព្រមទាំងយុទ្ធជនគឺអធិដ្ឋាន ក៏ស្ទុះរត់ទៅយ៉ាងរហ័ស ដើម្បីបំបាក់ទង់រូបមកររបស់មារ។»

353.

៣៥៣.

Mettānāmo mahāyodho māro mayhamalanti’gā,Upekkhako’pī so yodho mārasenaṃ padālituṃ;

«មហាយុទ្ធជនឈ្មោះថាមេត្តា ពោលថា ”មារមិនល្មមនឹងដៃអាត្មាអញឡើយ” សូម្បីតែយុទ្ធជនគឺឧបេក្ខានោះ ក៏ស្ទុះទៅដើម្បីកម្ទេចសេនារបស់មារដែរ។»

354.

៣៥៤.

Pesetvevaṃ jino senaṃ’sarīraṃ daḷhavikkamaṃ,Nisidi tassa tejena nirussāhāsi sā camū;

«ព្រះជិនស្រី លុះទ្រង់ចាត់ចែងកងទ័ពគឺព្រះសរីរៈ ដែលមានសេចក្ដីព្យាយាមដ៏មាំមួនយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅ ដោយតេជះរបស់ព្រះអង្គ កងទ័ពរបស់មារនោះ ក៏អស់សេចក្ដីព្យាយាម។»

355.

៣៥៥.

Aho bho vimhayaṃ dāni suṇātha munino mama,Jeti eko nisinnova samāraṃ māravāhiniṃ;

«ឱហ្ន៎! អ្នកទាំងឡាយ ចូរស្ដាប់នូវហេតុដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះមុនីនៃខ្ញុំឥឡូវនេះចុះ ព្រះអង្គគង់ប្រថាប់តែមួយព្រះអង្គឯងសោះ ក៏អាចផ្ចាញ់មារ ព្រមទាំងកងទ័ពមារបាន។»

356.

៣៥៦.

Kopānalena sandittaṃ duṭṭha ruṭṭhaṃ pajāpatiṃ,Aduṭṭho jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;

«ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់មិនមានចិត្តប្រទូស្តឡើយ តែទ្រង់ផ្ចាញ់មារាធិរាជដ៏ខឹងសម្បារ ដ៏កាចសាហាវ ដែលឆេះរោលរាលដោយភ្លើងគឺក្រោធបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

357.

៣៥៧.

Dittāyudhe khipante’pi vijjhante vasavattinī,Nirāyudho’va taṃ jeti ānubhāvo hi tādiso;

«ទោះបីជាមារវសវត្តី បោះចោលនូវគ្រឿងសស្ត្រាវុធដ៏រុងរឿង និងបាញ់មករកព្រះអង្គក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គទ្រង់មិនមានគ្រឿងសស្ត្រាវុធសោះឡើយ តែអាចផ្ចាញ់មារនោះបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

358.

៣៥៨.

Sahāṭopaṃ sahaṅakāraṃ māraṃ sāḍambaraṃ tadā,Niccalo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;

«ក្នុងកាលនោះ ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់គង់ស្ងៀមមិនកម្រើកឡើយ តែទ្រង់ផ្ចាញ់មារដ៏មានសេចក្ដីអំនួត មានអស្មិមានៈ និងមានការក្អេងក្អាងបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

359.

៣៥៩.

Hatthassa rathapattīhi dhāvantaṃ tamitocito,Nisinnova jino jeti ānubhāvo hi tādiso;

«ព្រះជិនស្រី ទ្រង់គង់ប្រថាប់ស្ងៀមសោះ ក៏អាចផ្ចាញ់មារដែលស្ទុះរត់ទៅមក ព្រមទាំងដំរី រថ និងពលថ្មើរជើងបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

360.

៣៦០.

Bhāsantaṃ nekadhā kaṇṇa kaṭhora giramantakaṃ,Nissaddo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;

«ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់គង់ស្ងៀមមិនមានព្រះវាចាសោះ ក៏អាចផ្ចាញ់មារអ្នកធ្វើនូវទីបំផុត ដែលពោលនូវពាក្យទ្រគោះបោះបោក មិនគួរជាទីគាប់ត្រចៀក ដោយប្រការផ្សេងៗបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

361.

៣៦១.

Māropāgamma aṭṭhāsi laṅghituṃ asamatthako,Buddhatejaggi pākāraṃ dittamabbhuggataṃ thiraṃ;

«មារចូលទៅជិតហើយ ក៏ឈប់ឈរនៅ ព្រោះមិនអាចនឹងលោតរំលងកំពែងគឺភ្លើងនៃពុទ្ធតេជះ ដ៏រុងរឿង ខ្ពស់ត្រដែត និងមាំមួននោះបានឡើយ។»

362.

៣៦២.

Tadāha namuci kuddho bhujamukkhippa’mīdisaṃ,Khippaṃ siddhattha he gaccha santakedaṃ mamāsanaṃ;

«ក្នុងកាលនោះ មារឈ្មោះនមុចិ មានសេចក្ដីក្រោធ បានលើកដៃឡើង ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”នែសិទ្ធត្ថៈ អ្នកចូរចេញទៅឲ្យឆាប់ បល្ល័ង្កនេះជារបស់យើង”។»

363.

៣៦៣.

No ce gacchasi te hadayaṃ phālemi nakhasattihi,Vicuṇṇemi tuvaṃ pāde gahetvā pathavītale;

«”បើអ្នកមិនទៅទេ យើងនឹងហែកទ្រូងរបស់អ្នកដោយក្រចកដូចជាលំពែង ឬមួយនឹងចាប់ជើងរបស់អ្នក គ្រវែងទៅលើផែនដីឲ្យខ្ទេចខ្ទីទៅ”។»

364.

៣៦៤.

Passa me mahatiṃ senaṃ passa āyudhasañcayaṃ,Tena taṃ abhimaddāmi tuvaṭaṃ gacchidaṃ mama;

«”ចូរអ្នកមើលកងទ័ពដ៏ធំរបស់យើង ចូរមើលគ្រឿងសស្ត្រាវុធដ៏ច្រើនចុះ យើងនឹងកម្ទេចអ្នកដោយគ្រឿងសស្ត្រាវុធទាំងនោះ អ្នកចូរចេញទៅពីទីនេះរបស់យើងឲ្យឆាប់ទៅ”។»

365.

៣៦៥.

Athassa vacanaṃ sutvā jino’ha madhuraṅgiro,Kadā te pūritā māra pallaṅkatthāya pāramī;

«លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យរបស់មារនោះហើយ ក៏មានព្រះវាចាដ៏ផ្អែមល្ហែមថា ”នែមារ កាលណាទៅ ដែលអ្នកបានបំពេញបារមីទាំងឡាយ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បល្ល័ង្កនេះ?”»

366.

៣៦៦.

Kadā adāsi sīsādī dānaṃ sīlaṃ kathaṃ tava,Tadatthāya kathāpehi ke te paccakkhakārakā;

«”កាលណាទៅ ដែលអ្នកបានឲ្យទានមានក្បាលជាដើម? សីលរបស់អ្នក តើដូចម្ដេចខ្លះ? ចូរអ្នកនិយាយប្រាប់ពីហេតុនោះមក តើនរណាជាសាក្សីដឹងឃើញរបស់អ្នក?”»

367.

៣៦៧.

Athā’ha pharuso māro netaṃ garu mune mama,Ayaṃ sā parisā sabbā tassa paccakkhakārakaṃ;

«លំដាប់នោះ មារដ៏ទ្រគោះបោះបោក ក៏ពោលថា ”នែមុនី ហេតុនេះមិនធ្ងន់សម្រាប់យើងឡើយ ពួកបរិស័ទទាំងអស់នេះហើយ ជាសាក្សីដឹងឃើញរបស់យើង”។»

368.

៣៦៨.

Ugghosesi mahāsenā pakkhī’hanti visuṃ visuṃ,Bhumudriyana mattova tato kolāhalo ahu;

«មហាសេនារបស់មារ ក៏ស្រែកប្រកាសឡើងផ្សេងៗគ្នាថា ”ពួកយើងជាសាក្សី! ពួកយើងជាសាក្សី!” ក្នុងកាលនោះ ក៏កើតមានសំឡេងគឹកកងរំពង ហាក់បីដូចជាផែនដីនឹងប្រេះបែកចេញទៅ។»

369.

៣៦៩.

Athāha māro samaṇa ahaṃ sakkhi kathāpayiṃ,Tava ko sakkhi yajjatthi kathāpehi lahuṃ mama;

«លំដាប់នោះ មារពោលថា ”នែសមណៈ យើងបានឲ្យសាក្សីរបស់យើងនិយាយហើយ ចុះសាក្សីរបស់អ្នក តើនរណា? បើមាន ចូរអ្នកឲ្យសាក្សីនោះនិយាយប្រាប់យើងឲ្យឆាប់មក”។»

370.

៣៧០.

Athāha bhagavā tassa gambhīraṃ madhuraṃ giraṃ,Nicchārentā mayūrassa sunādaṃ phaṇino yathā;

«លំដាប់នោះ ព្រះភគវន្ត ទ្រង់បញ្ចេញព្រះវាចាដ៏ជ្រាលជ្រៅ និងផ្អែមល្ហែម ទៅកាន់មារនោះ ដូចជាសំឡេងដ៏ពីរោះនៃក្ងោក ទៅកាន់សត្វពស់ដូច្នោះ។»

371.

៣៧១.

Taveva me na santīdha paccakkhatthaṃ sacetanā,Acetanāva medāni santi paccakkhavādino;

«”នែមារ ពួកសត្វដែលមានវិញ្ញាណ ដើម្បីធ្វើជាសាក្សីដឹងឃើញផ្ទាល់ភ្នែក មិនមានដល់អាត្មាអញក្នុងទីនេះ ដូចជាអ្នកឡើយ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ សូម្បីតែវត្ថុដែលមិនមានវិញ្ញាណ ក៏ជាសាក្សីនិយាយប្រាប់បានដែរ”។»

372.

៣៧២.

Iti vatvāna mārāri sañtdhā jimūta gabbhato,Nikkhanta vijjusaṅkāsaṃ karaṃ cāmīkarajjutiṃ;

«ព្រះសម្ពុទ្ធជាសត្រូវនៃមារ លុះទ្រង់មានព្រះវាចាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់នាំចេញនូវព្រះហស្ត ដែលមានពន្លឺដូចជាមាស ហាក់បីដូចជាផ្លេកបន្ទោរដែលចេញពីចន្លោះនៃពពក។»

373.

៣៧៣.

Ratta cīvaragabbhamhā nīharitvā jino tadā,Dharaṇyabhimukhaṃ’kāsi uddissa bhumikāminiṃ;

«ក្នុងកាលនោះ ព្រះជិនស្រី ទ្រង់នាំព្រះហស្តចេញពីចន្លោះនៃព្រះសង្ឃាដិពណ៌ក្រហម ហើយទ្រង់ចង្អុលតម្រង់ទៅរកផែនដី សំដៅយកនាងព្រះធរណី។»

374.

៣៧៤.

Dānamānādikamme me kampantī jātijātiyaṃ,Kimajja nissaṇāsī’ti jino vācamudāharī;

«ព្រះជិនស្រី ទ្រង់មានព្រះវាចាទៅកាន់នាងព្រះធរណីថា ”នាងធ្លាប់ញាប់ញ័រក្នុងជាតិទាំងឡាយ ព្រោះតែទានការ និងការបូជាជាដើមរបស់អាត្មាអញ ហេតុអ្វីបានជាថ្ងៃនេះ នាងនៅស្ងៀមស្ងាត់ទៅវិញ?”»

375.

៣៧៥.

Sakkhi’hanti vadantīva tato bhumivaraṅganā,Saḷilāvanipariyantā gajjanti nacci tāvade;

«លំដាប់នោះ នាងព្រះធរណីដ៏ប្រសើរ ហាក់ដូចជាពោលថា ”ខ្ញុំជាសាក្សី” ក៏លាន់ឮសូរកញ្ជ្រៀវកញ្ជ្រោលឡើង រហូតដល់ទីបំផុតនៃទឹក និងដី ហើយក៏កម្រើកញាប់ញ័រក្នុងខណៈនោះឯង។»

376.

៣៧៦.

Mahī sāgara ūmī’va uṭṭhāpenti mahūmiyo,Chaddhā kampi kulālassa cakkaṃvāti paribbhami;

«ផែនដីបានបង្កើតនូវរលកដ៏ធំ ដូចជារលកនៃមហាសមុទ្រ ញាប់ញ័រទៅដោយប្រការ ៦ យ៉ាង ហើយក៏វិលវល់ទៅ ដូចជាកង់នៃជាងស្មូនឆ្នាំងដូច្នោះ។»

377.

៣៧៧.

Himavā girirājā ca yugandhara nagādayo,Kūṭabāgā samukkhippa nacciṃsu naṭakā viya;

«សូម្បីតែស្តេចភ្នំហេមពាន្ត និងភ្នំយុគន្ធរជាដើម ក៏លើកកំពូលឡើង រាំរែកទៅ ហាក់បីដូចជាពួកអ្នករបាំដូច្នោះ។»

378.

៣៧៨.

Disvā sutvā tamaccheraṃ gayenubbigga mānasā,Mārasenā pabhinnāsi bhinnavelova sāgaro;

«កងទ័ពរបស់មារ លុះបានឃើញ និងបានឮហេតុដ៏អស្ចារ្យនោះហើយ ក៏មានចិត្តតក់ស្លុត រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅ ដូចជាមហាសមុទ្រដែលធ្លាយច្រាំងដូច្នោះ។»

379.

៣៧៩.

Bhayenaṭṭassarā bhantā patantaññoñña ghaṭṭanā,Vikiritvā kace piṭṭhe dhāviṃsu mārakiṅkarā;

«ពួកសេនារបស់មារ ស្រែកយំដោយសេចក្ដីភ័យខ្លាច វង្វេងស្មារតី ដួលបោកទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក រំសាយសក់ធ្លាក់ចុះលើខ្នង ហើយក៏រត់ទៅ។»

380.

៣៨០.

Gahitāyudhāni chaḍḍentā pidahantānanaṃ karā,Nivatthavatthamatte’pi dhāviṃsu anapekkhakā;

«ពួកសេនាមារទាំងនោះ បោះចោលនូវគ្រឿងសស្ត្រាវុធដែលកាន់នៅក្នុងដៃ យកដៃខ្ទប់មុខ រត់ទៅដោយមិនមានអាឡោះអាល័យ សូម្បីតែសម្លៀកបំពាក់ដែលស្លៀកដណ្ដប់ ក៏របូតអស់ដែរ។»

381.

៣៨១.

Aṅguliyo mukhe keci pakkhipanti rudanti ca,Keci vandanti yāvanti abhayaṃ sāmi dehi no;

«ពួកសេនាមារខ្លះ ញាត់ម្រាមដៃទៅក្នុងមាត់ ហើយយំសោកបោកខ្លួន ខ្លះទៀតក៏ថ្វាយបង្គំអង្វរករថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមទ្រង់ប្រោសប្រទាននូវសេចក្ដីសុខកុំឲ្យមានភ័យដល់ពួកយើងខ្ញុំឡើយ”។»

382.

៣៨២.

Siddhattho’yaṃ jito kinnu nissāsā ruddhabhāsanā,Piṭṭhipassamudikkhanti dhāviṃsu cakitā pare;

«ពួកសេនាមារដទៃទៀត មានចិត្តភ័យញាប់ញ័រ ដកដង្ហើមធំ និយាយមិនចេញ បានក្រឡេកមើលទៅក្រោយខ្នងបណ្ដើរ រត់ទៅបណ្ដើរ គិតថា ”ព្រះសិទ្ធត្ថៈនេះ ទ្រង់ឈ្នះហើយឬហ្ន៎?”»

383.

៣៨៣.

Girimekhalo’pi nāgindo jannukena patī tadā,Māro’pi patito khippaṃ dhāvitvā’dassanaṃ gato;

«ក្នុងកាលនោះ សូម្បីតែស្តេចដំរីគិរិមេខលៈ ក៏លុតជង្គង់ចុះលើផែនដី ចំណែកឯមារ ក៏ធ្លាក់ចុះ ហើយប្រញាប់រត់គេចខ្លួនបាត់ទៅ មិនឲ្យគេឃើញឡើយ។»

384.

៣៨៤.

Taṅkaṇe uggato āsi satthu kitti jayaddhajo,Avahentova surādīnaṃ brahmalokāvadhiṃ gato;

«ក្នុងខណៈនោះ ទង់ជ័យគឺកិត្តិយសរបស់ព្រះសាស្តា ក៏បានលេចឡើង នាំមកនូវសេចក្ដីរីករាយដល់ពួកទេវតាជាដើម ហើយក៏លេចឮខ្ចរខ្ចាយទៅរហូតដល់ព្រហ្មលោក។»

385.

៣៨៥.

Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Carime mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;

«ក្នុងកាលនោះ ជ័យជម្នះបានសម្រេចដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ចំណែកឯបរាជ័យក្នុងសង្គ្រាមមារជាទីបំផុតនោះ ក៏បានទៅលើមារ។»

386.

៣៨៦.

Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;

«អ្នកទាំងឡាយ ចូរដឹងថា ព្រះសាស្តាអ្នកទូន្មាននូវបុរសបុគ្គល មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះហើយ ចូរថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះអង្គជានិច្ចចុះ ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងដ៏ពិតប្រាកដរបស់អ្នកទាំងឡាយ គ្រប់ពេលវេលា។»

Ekādasamo vijayo.

«ការឈ្នះ ទី ១១។»

387.

៣៨៧.

Laddhābhivijaye buddhe nisinne vajirāsane,Parivārayuṃ gatāgamma pure viya surādayo;

«កាលព្រះពុទ្ធ ទ្រង់បានសម្រេចជ័យជម្នះដ៏ធំធេង ហើយគង់ប្រថាប់លើវជិរាសនបល្ល័ង្ក ពួកទេវតាជាដើម ក៏នាំគ្នាមកចោមរោមព្រះអង្គ ដូចជាកាលពីមុនដូច្នោះដែរ។»

388.

៣៨៨.

Devā te nikhilā netvā nānāpūjāvidhiṃ tato,Santuṭṭhā munino’kāsuṃ mahantaṃ jayamaṅgalaṃ;

«លំដាប់នោះ ពួកទេវតាទាំងអស់នោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ បាននាំយកនូវគ្រឿងបូជាផ្សេងៗ មកធ្វើការថ្វាយបង្គំ និងសម្តែងនូវជ័យមង្គលដ៏ធំធេង ចំពោះព្រះមុនី។»

389.

៣៨៩.

Sampattātha nisākantā mānetuṃca munissaraṃ,Pubbāparambare lagga sasīṇakkaṇṇa bhusaṇa;

«លំដាប់នោះ នាងរាត្រី ក៏បានមកដល់ ដើម្បីបូជាចំពោះព្រះមុនីដ៏ប្រសើរ ដោយមានព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ជាគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀក ព្យួរនៅឯនភមណ្ឌលទិសខាងកើត និងទិសខាងលិច។»

390.

៣៩០.

Sunīlākāsa dhammille dhatta tārālimālikā,Vījentīva disā bāhā phullacūtaka cāmare;

«នាងរាត្រីនោះ មានសក់គឺមេឃដ៏ខៀវស្រងាត់ ផ្កាផ្នួងសក់គឺជួរនៃផ្កាយ ហាក់ដូចជាបក់ផ្លិតគឺផ្កាស្វាយដែលរីកស្គុះស្គាយ ដោយដៃគឺទិសទាំងឡាយដូច្នោះ។»

391.

៣៩១.

Mallikā mukulāsatta sammattāligaṇā tadā,Dhamentā viya saṅkhāni kūjenti madhuraṃ giraṃ;

«ក្នុងកាលនោះ ហ្វូងឃ្មុំដ៏ស្រវឹង ដែលតោងស្អិតនឹងក្រពុំផ្កាម្លិះ ក៏បន្លឺសំឡេងយ៉ាងពីរោះ ហាក់ដូចជាផ្លុំនូវសង្ខារទាំងឡាយដូច្នោះ។»

392.

៣៩២.

Sāmoda makarandehi mandamandānilāgatā,Sajuṇhā jinabimbamhi utuṃ gāhenti sītalaṃ;

«ខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ បក់មកល្វើយៗ នាំមកនូវលម្អងផ្កាដ៏មានក្លិនក្រអូប ព្រមទាំងពន្លឺព្រះចន្ទ ធ្វើឲ្យព្រះសរីរៈរបស់ព្រះជិនស្រី មានភាពត្រជាក់ស្រួល។»

393.

៣៩៣.

Avijjādi mahāmūlaṃ tivaṭṭatthira khandhakaṃ,Saṃsāra visarukkhaṃ so āraddhummulituṃ tadā;

«ក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គទ្រង់ចាប់ផ្ដើមដកហូតនូវដើមឈើមានពិសគឺសង្សារវដ្ត ដែលមានអវិជ្ជាជាដើមជាឫសដ៏ធំ មានវដ្តៈ ៣ ជាដើមដ៏មាំមួន។»

394.

៣៩៤.

Bhāvento purime yāme saranto khandhasantatiṃ,Pubbenivāsānussati ñāṇaṃ laddhā narissaro;

«ក្នុងបឋមយាម ព្រះរាជាលើសលប់លើមនុស្ស កាលទ្រង់ចម្រើនរលឹកឃើញនូវសន្តាននៃខន្ធ ក៏បានសម្រេចនូវបុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ។»

395.

៣៩៥.

Tathā majjhima yāmamhi dibbacakkhu visodhanā,Cutupapāta ñāṇañca adhigaṃtvāna sabbaso;

«ដូច្នោះដែរ ក្នុងមជ្ឈិមយាម ព្រះអង្គទ្រង់ជម្រះនូវទិព្វចក្ខុឲ្យស្អាត ហើយក៏បានសម្រេចនូវចុតុបបាតញ្ញាណ ដោយប្រការទាំងពួង។»

396.

៣៩៦.

Rattiyā pacchime yāme cintayanto jarādayo,Vipassitvā nāmarūpe āropetvā tilakkhaṇaṃ;

«ក្នុងបច្ឆិមយាមនៃរាត្រី ព្រះអង្គទ្រង់ពិចារណានូវជរាជាដើម ទ្រង់ចម្រើនវិបស្សនាក្នុងនាមនិងរូប ដោយលើកឡើងកាន់ត្រៃលក្ខណ៍។»

397.

៣៩៧.

Sammasanto kilesehi vivecetvā sakaṃ manaṃ,Āsavānaṃ khaye ñāṇā laddhā aggaphalaṃ tadā;

«ទ្រង់ពិចារណាស្វែងរកធម៌ ញែកព្រះហឫទ័យឲ្យរួចចាកកិលេសទាំងឡាយ ហើយក៏បានសម្រេចនូវអរហត្តផល គឺអរហត្តមគ្គញ្ញាណ ដែលជាគ្រឿងអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ។»

398.

៣៩៨.

Patto nibbāṇanagaraṃ bojjhaṅga ratanissaro,Saddhammarājā hutvāna pītivācamudāharī;

«ព្រះអង្គជាម្ចាស់នៃរតនៈគឺពោជ្ឈង្គ បានយាងទៅដល់បុរីគឺព្រះនិព្វាន ទ្រង់បានត្រាស់ជាព្រះធម្មរាជ ហើយក៏ទ្រង់បន្លឺនូវព្រះឧទានវាចាដ៏ប្រកបដោយសេចក្ដីសោមនស្សថា៖»

399.

៣៩៩.

Anekajāti saṃsāraṃ sandhāvissaṃ anibbisaṃ,Gahakārakaṃ gavesanto dukkhā jāti punappunaṃ;

«”អាត្មាអញ កាលស្វែងរកនូវជាងធ្វើផ្ទះ កាលមិនទាន់បានជួបប្រទះ បានអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត អស់ជាតិជាច្រើន ជាតិដែលកើតរឿយៗ ជាទុក្ខ”។»

400.

៤០០.

Gahakāraka diṭṭhosi puna gehaṃ na kāhasi,Sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṅkhitaṃ,Visaṅkhāragataṃ cittaṃ taṇhānaṃ khayamajjhagā;

«”នែជាងធ្វើផ្ទះ អញបានឃើញអ្នកហើយ អ្នកនឹងធ្វើផ្ទះទៀតមិនបានឡើយ ឆ្អឹងជំនីរទាំងអស់របស់អ្នក អញបានបំបាក់ចោលហើយ កំពូលផ្ទះក៏អញបានកម្ទេចចោលហើយ ចិត្តរបស់អញបានដល់នូវព្រះនិព្វាន ដែលគ្មានបច្ច័យតាក់តែងឡើយ អញបានសម្រេចនូវធម៌ជាគ្រឿងអស់ទៅនៃតណ្ហាទាំងឡាយហើយ”។»

401.

៤០១.

Icceva maggamatadānavidhippavīṇa,Kāruññapuññahadayena mahodayena,Patvā bhavaṇṇavamapāramanantadukkhaṃ,Yenocitā paramapāramitā jinena;

«ព្រះជិនស្រី អង្គណា ទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងវិធីប្រទាននូវអមតមគ្គយ៉ាងនេះ ទ្រង់មានព្រះហឫទ័យពេញដោយព្រះមហាករុណា និងបុណ្យ ទ្រង់មានសេចក្ដីចម្រើនដ៏ធំធេង ទ្រង់បានឆ្លងផុតមហាសមុទ្រគឺភព ដែលមានទុក្ខរកទីបំផុតគ្មាន ហើយទ្រង់បានសន្សំទុកនូវបារមីដ៏ឧត្តម តាមសមគួរ;»

402.

៤០២.

Yoceva sabbavibhavaṃ paṇuditva rajjaṃNikkhamma patva calapattamahīruhassa,Mūle nisajja sabalaṃ pabalañca māraṃ,Pāpārayo ca vijito sa dadātu santiṃ;

«ព្រះអង្គណា ទ្រង់លះបង់នូវរាជសម្បត្តិ និងភោគទ្រព្យទាំងពួង ហើយទ្រង់យាងចេញទៅសាងព្រះផ្នួស គង់ប្រថាប់នៅទៀបគល់នៃដើមពោធិព្រឹក្ស ផ្ចាញ់មារដ៏មានកម្លាំង ព្រមទាំងសេនាមារ និងសត្រូវគឺបាបទាំងឡាយបាន ព្រះអង្គនោះ សូមប្រោសប្រទាននូវសេចក្ដីស្ងប់សុខ។»

Abhisambodhi kathā.

«អភិសម្ពោធិកថា។»

403.

៤០៣.

Tilokanātho sugato tato tadāUdānavācaṃ samudāharitvā,Pallaṅkamābhujja dumindamūleCintesi evaṃ vajirāsanasmiṃ;

«ក្នុងកាលនោះ ព្រះសុគតជាទីពឹងនៃត្រៃលោក លុះទ្រង់បន្លឺនូវព្រះឧទានវាចារួចហើយ ក៏ទ្រង់គង់ពែនភ្នែនលើវជិរាសនបល្ល័ង្ក ទៀបគល់នៃដើមពោធិព្រឹក្សដ៏ប្រសើរ ហើយទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះថា៖»

404.

៤០៤.

Dānādayo pāramitā cinitvāAsaṅkhakappāni ca khepayitvā,Asseva pallaṅkavarassa hetuSandhāvitaṃ taṃ bhajitaṃ vayajja;

«”អាត្មាអញ បានសន្សំបារមីទាំងឡាយមានទានជាដើម អស់អសង្ខេយ្យកប្ប ក៏ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បល្ល័ង្កដ៏ប្រសើរនេះឯង ថ្ងៃនេះ បល្ល័ង្កនោះ អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ”។»

405.

៤០៥.

Yāvassu puṇṇa mama cetanāyoTāvettha acchāmi na vuṭṭhahāmi,Maṃtvāna so nekasahassasaṅkhāJino samāpatti valañji tattha;

«”សេចក្ដីប្រាថ្នារបស់អាត្មាអញ មិនទាន់បានពេញលេញត្រឹមណា អាត្មាអញនឹងមិនក្រោកចេញពីទីនេះត្រឹមណោះ” ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់ចូលសមាបត្តិអស់រាប់ពាន់ដងក្នុងទីនោះ។»

406.

៤០៦.

Devātidevo tibhavekanāthoHatāvakāso jitapañcamāro,Pitāmahādīhi mahīyamānoKhepesi satthā divasāni satta;

«ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជាទេវតាល្អសលើសទេវតា ជាទីពឹងតែមួយគត់ក្នុងត្រៃភព ទ្រង់កម្ចាត់ឱកាសបានហើយ ទ្រង់ផ្ចាញ់មារទាំង ៥ បានហើយ កាលដែលព្រះព្រហ្មជាដើម ធ្វើការបូជា ក៏ទ្រង់គង់សម្រាកនៅទីនោះ អស់រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ។»

Iti paṭhama sattāhaṃ.

«ចប់ បឋមសប្តាហៈ។»

407.

៤០៧.

Yasmāsanaṃ neva jahāti tasmāTisandhiyuttena nisīditeva,Ajjāpi kattabbamanena atthiDevānamicchāsi manamhi kaṅkhā;

ព្រោះហេតុតែព្រះអង្គមិនលះបង់នូវបល្ល័ង្កនោះ ហាក់បីដូចជាគង់នៅដោយការតភ្ជាប់នៃសន្ធិទាំងបី ហេតុនោះ សេចក្តីសង្ស័យក៏កើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់ពួកទេវតាទាំងឡាយថា «សូម្បីតែក្នុងថ្ងៃនេះ កិច្ចដែលព្រះអង្គត្រូវធ្វើ ក៏នៅមានឡើយ»។

408.

៤០៨.

Tesaṃ manaṃ so manasā viditvāVinodanatthaṃ vimatintu tesaṃ,Uṭṭhāya tamhā nabhamuppatitvāDassesi tesaṃ munipāṭiheraṃ;

ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបនូវចិត្តរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះដោយព្រះហឫទ័យ ដើម្បីបន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះ ទើបទ្រង់ក្រោកឡើងពីបល្ល័ង្កនោះ ហោះឡើងទៅកាន់អាកាស ហើយទ្រង់សម្តែងនូវបាដិហារិយ៍របស់ព្រះមុនីដល់ពួកទេវតាទាំងនោះ។

409.

៤០៩.

Vinodayitvā sugato tadevaṃSudhāsinaṃ cetasi kaṅkharāsiṃ,Pallaṅkato uttarapubbakaṇṇaṃĀkāsatoruyha jalaṃ ravīva;

ព្រះសុគតទ្រង់បន្ទោបង់នូវគំនរនៃសេចក្តីសង្ស័យក្នុងចិត្តរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះយ៉ាងនេះហើយ ទើបយាងចុះពីអាកាសមកគង់នៅទិសឦសាននៃបល្ល័ង្ក ញ៉ាំងរស្មីឲ្យរុងរឿងដូចជាព្រះអាទិត្យ។

410.

៤១០.

Jino dumindassa ca āsanassaBahūpakārattamanussaranto,Ṭhito padaṃ kiñci akopayantoIto cito loka na mujjahanto;

ព្រះជិនស្រីទ្រង់រលឹកនឹកដល់ឧបការៈដ៏ច្រើននៃដើមពោធិ៍ និងបល្ល័ង្ក ទ្រង់ឈរមិនញ៉ាំងព្រះបាទទាំងឡាយឲ្យកម្រើកឡើយ មិនព្រិចព្រះនេត្រទៅខាងនេះខាងនោះឡើយ។

411.

៤១១.

NīlāyatakkhāmalakantitoyaDhārānipātena dumindarājaṃ,Nisiñcamāno divasāni sattaPūjesi taṃ’nimisalocanehi;

ទ្រង់ស្រោចស្រពនូវស្តេចឈើ (ដើមពោធិ៍) នោះ ដោយខ្សែទឹកគឺពន្លឺដ៏បរិសុទ្ធនៃព្រះនេត្រដ៏វែងមានពណ៌ខៀវ ទ្រង់បូជានូវដើមពោធិ៍នោះអស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ ដោយព្រះនេត្រមិនព្រិចឡើយ។

412.

៤១២.

Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadeseKatassa thūpassa tadeva nāmaṃ,Ahosi devā ca naro’ragā caMahenti te tena divaṃ payanti;

សូម្បីតែក្នុងថ្ងៃនេះ ក្នុងទីកន្លែងនៃផែនដីនោះ ព្រះស្តូបដែលគេបានកសាងទុក ក៏មាននាមនោះឯង ពួកទេវតា មនុស្ស និងនាគទាំងឡាយ តែងតែបូជានូវព្រះស្តូបនោះ ហើយបានទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសារការបូជានោះ។

Iti dutiya sattāhaṃ.

នេះជាសប្តាហៈទីពីរ។

413.

៤១៣.

Devā tato devavarassa tassaSucaṅkamaṃ’kaṃsu maṇīhi nānā,Pallaṅkato ṭhānavarassa majjhePubbāparāsāyanamantarāle;

លំដាប់នោះ ពួកទេវតាបានធ្វើនូវទីចង្ក្រមដ៏ល្អដោយកែវមណីផ្សេងៗ ថ្វាយដល់ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរជាងទេវតានោះ ក្នុងចន្លោះកណ្តាលរវាងបល្ល័ង្ក និងទីឈរដ៏ប្រសើរ លាតសន្ធឹងពីទិសខាងកើតទៅទិសខាងលិច។

414.

៤១៤.

Narinda nāginda surinda pūjitoChabbaṇṇaraṃsīhi samujjalanto,Nīlambare tārakito sasī’vaSo caṅkamī satta ahāni tattha;

ព្រះអង្គដែលពួកស្តេចមនុស្ស ស្តេចនាគ និងស្តេចទេវតាបូជាហើយ ទ្រង់រុងរឿងដោយព្រះរស្មីមានពណ៌ ៦ ប្រការ ហាក់បីដូចជាព្រះចន្ទដ៏ប្រកបដោយផ្កាយក្នុងផ្ទៃមេឃដ៏ខៀវស្រងាត់ ទ្រង់បានសព្វព្រះហឫទ័យធ្វើចង្ក្រមក្នុងទីនោះអស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ។

415.

៤១៥.

Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadeseKatassa thūpassa tadeva nāmaṃ,Ahosi devā ca naroragā caMahenti te tena divaṃ payanti;

Iti tatiya sattāhaṃ.

នេះជាសប្តាហៈទីបី។

416.

៤១៦.

Tato dumindassa surāsurindāMahītale pacchimottarāyaṃ,Māpiṃsu nānāratanālayaggaṃNisajja pallaṅkavare tahiṃ so;

លំដាប់នោះ ពួកស្តេចទេវតានិងស្តេចអសុរទាំងឡាយ បាននិមិត្តនូវផ្ទះកែវដ៏ប្រសើរមានរតនៈផ្សេងៗ នៅលើផ្ទៃផែនដី ក្នុងទិសពាយព្យនៃដើមពោធិ៍ ព្រះអង្គទ្រង់គង់លើបល្ល័ង្កដ៏ប្រសើរក្នុងទីនោះ...

417.

៤១៧.

SududdasāgādhamapārapāraṃSamantapaṭṭhānataraṅgabhaṅgiṃ,Dhammodadhiṃ ñāṇasumerumatthāSālolayaṃ khepayahāni satta;

...ទ្រង់ញ៉ាំងថ្ងៃប្រាំពីរឲ្យកន្លងទៅ ដោយការពិចារណាសម្របសម្រួលនូវមហាសមុទ្រគឺព្រះធម៌ ដែលឃើញបានដោយកម្រក្រៃលែង ជាធម៌ជ្រៅ គ្មានត្រើយខាងនេះគ្មានត្រើយខាងនាយ មានរលកគឺវិធីនៃសមន្តបដ្ឋានៈ ដោយកំពូលគឺព្រះញាណដូចជាភ្នំសុមេរុ។

418.

៤១៨.

Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadeseKatassa thūpassa tadeva nāmaṃ,Ahosi devā ca naroragā caMahenti te tena divaṃ payanti;

Iti catuttha sattāhaṃ.

...នេះជាសប្តាហៈទីបួន។

419.

៤១៩.

Tato jino gantva’japālamūleVimuttijaṃ sāduphalaṃ’nubhonto,Sattāhamattaṃ ativattayī soDevātidevo karuṇāguṇaggo;

លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រីជាទេវតាលើសលប់ជាងទេវតាទាំងឡាយ មានគុណគឺព្រះមហាករុណាដ៏កំពូល ទ្រង់យាងទៅកាន់គល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ សោយនូវផលដ៏ផ្អែមល្ហែមដែលកើតអំពីវិមុត្តិ អស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ។

420.

៤២០.

Tadāgatā māravadhū munitdaṃPalobhituṃ yā pituno sakāsā,Tāsaṃ payogampidha bindumattaṃKathīyate taṃ samupāgatattā;

ក្នុងកាលនោះ ពួកកូនស្រីរបស់មារដែលមកពីសំណាក់នៃឪពុក ដើម្បីល្បួងព្រះមុនិន្ទ្រ សេចក្តីព្យាយាមរបស់នាងទាំងនោះ សូម្បីតែបន្តិចបន្តួច ក៏នឹងត្រូវសម្តែងក្នុងទីនេះ ព្រោះតែការមកដល់នូវរឿងរ៉ាវនោះ។

421.

៤២១.

Tadā sa māro samare jinenaParājito socanako’pagaṃtvā,Pajjhāyamāno’tha adhomukho’caNisīdi tuṇhī vilikhaṃ chamāyaṃ;

ក្នុងកាលនោះ មារនោះដែលព្រះជិនស្រីទ្រង់ផ្ចាញ់ហើយក្នុងចម្បាំង ក៏ដល់នូវសេចក្តីសោកសៅ គិតខ្វល់ខ្វាយ មានមុខចុះក្រោម អង្គុយស្ងៀម ហើយឆ្កូតផែនដីដោយឈើ។

422.

៤២២.

Parājayaṃ mayha mameva dosoNa tassa kasmāhamayaṃ’ca nāsiṃ,Sīsakkhimaṃsādi ca puttadāreNādanti evaṃ manasī karonto;

មារនោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះថា «ការបរាជ័យរបស់អាត្មាអញ គឺជាទោសរបស់អាត្មាអញផ្ទាល់ មិនមែនជាទោសរបស់ព្រះអង្គឡើយ ហេតុអ្វីបានជាអាត្មាអញវិនាសទៅវិញ ព្រោះព្រះអង្គមិនបានសោយនូវក្បាល ភ្នែក សាច់ និងកូនប្រពន្ធជាដើមឡើយ»។

423.

៤២៣.

Pavattimetaṃ makaraddhajassaSutvāna taṇhā aratī ragā ca,Yatthacchi māro parisocayantoTatthāgamuṃ tā cakitā khaṇena;

នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរាគា បានឮនូវរឿងរ៉ាវនេះរបស់មារ (អ្នកមានទង់រូបមករ) ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុត នាំគ្នាមកដល់កន្លែងដែលមារកំពុងសោកសៅនោះមួយរំពេច។

424.

៤២៤.

Disvāna taṃ tattha tathā nisinnaṃNissāsaruddhaṃ giramuggirantī,Tusāra bindunivahehi’sāraPaṅkeruhākāra visālanettā;

នាងទាំងនោះឃើញមារអង្គុយក្នុងទីនោះយ៉ាងនោះ មានដង្ហើមចេញចូលទប់ទល់ទុក ក៏ពោលនូវពាក្យទាំងឡាយ មានភ្នែកដ៏ធំល្វឹងល្វើយប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកដែលសើមដោយតំណក់ទឹកសន្សើម។

425.

៤២៥.

Hā tāta hā tāta kimāsi tedaṃNaṭṭhannu te kiṃ vada patthasī kiṃ,Ko te diso kena parājito’siKimānayissāma hanāma kaṃ no;

«ឱ! លោកឪពុក ឱ! លោកឪពុក ហេតុអ្វីបានជាលោកឪពុកទៅជាយ៉ាងនេះ? តើលោកឪពុកបាត់បង់អ្វីទៅ? សូមប្រាប់មក តើលោកឪពុកប្រាថ្នាអ្វី? តើនរណាជាសត្រូវរបស់លោកឪពុក? លោកឪពុកត្រូវនរណាផ្ចាញ់ហើយ? តើពួកយើងត្រូវនាំយកអ្វីមកថ្វាយ ឬត្រូវសម្លាប់នរណា?»

426.

៤២៦.

Kimhotiyodāni na passathetaṃSuddhodanīyaṃ tatakittighosaṃ,Mukhamhi mayhaṃ masimakkhayantaṃAticca yantaṃ visayaṃ pasayha;

«ឥឡូវនេះ តើពួកយោធានឹងមានប្រយោជន៍អ្វី? នាងរាល់គ្នាមិនឃើញព្រះសិទ្ធត្ថជាបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយ កំពុងតែលាបធ្យូងលើមុខរបស់អាត្មាអញ ហើយកន្លងហួសនូវវិស័យរបស់អាត្មាអញដោយកម្លាំងទេឬ?»

427.

៤២៧.

Na bhāriyā tāta manussabhūtaṃKattuṃ vasaṃ ko vasameti nāmhaṃ,Taṃ rāgapāsena gajaṃ’va mattaṃSubandhakaṃ bandhiya ānayema;

«ឱ! លោកឪពុក សូមកុំបារម្ភឡើយ មនុស្សណាមួយដែលមិនមកស្ថិតក្នុងអំណាចរបស់ពួកយើងនោះ គ្មានឡើយ ពួកយើងនឹងចងព្រះអង្គនោះដោយខ្សែគឺរាគៈ ដូចជាដំរីដ៏ចុះប្រេង ហើយនឹងចងឲ្យជាប់ល្អនាំយកមកថ្វាយលោកឪពុក»

428.

៤២៨.

Na rāgapāsena hi ānanīyoMārassa dheyyaṃ samatikkamīva,Apetarāgo arahā akampoSovāma tasmā subhagā tanujā;

«ព្រះអង្គនោះ នាងមិនអាចនាំមកដោយខ្សែគឺរាគៈបានឡើយ ព្រោះព្រះអង្គបានកន្លងផុតនូវដែនដីរបស់មារហើយ ព្រះអង្គមានរាគៈប្រាសចេញហើយ ជាព្រះអរហន្ត មិនរំភើបញាប់ញ័រឡើយ ព្រោះហេតុនោះ នាងទាំងឡាយជាកូនស្រីដ៏មានលក្ខណៈល្អ ចូរត្រឡប់ទៅវិញចុះ»

429.

៤២៩.

Sacetano so hi manussabhutoAcetanañce samupāgamāma,Karoma taṃ no vasagaṃ kimetthaCittaṃ balaṃ passatha no khaṇena;

«ព្រះអង្គនោះជាមនុស្សមានចិត្តគំនិត សូម្បីតែជាវត្ថុគ្មានវិញ្ញាណ ក៏ពួកយើងនឹងចូលទៅជិតដែរ ពួកយើងនឹងធ្វើព្រះអង្គនោះឲ្យស្ថិតក្នុងអំណាចរបស់ពួកយើង តើមានអ្វីពិបាកក្នុងរឿងនេះ? សូមលោកឪពុកមើលនូវកម្លាំងចិត្តរបស់ពួកយើងក្នុងមួយរំពេចនេះចុះ!»

430.

៤៣០.

Rūpena nettaṃ sumanoharenaGandhena ghāṇaṃ savaṇaṃ sarena,Phassena gattaṃ rasasā rasaññaṃManañca pāsena ca kāmajena

«ពួកយើងនឹងចងព្រះនេត្រដោយរូបដ៏គួរឲ្យត្រេកអរ ចងច្រមុះដោយក្លិន ចងត្រចៀកដោយសំឡេង ចងកាយដោយការប៉ះពាល់ ចងអណ្តាតដោយរសជាតិ និងចងព្រះហឫទ័យដោយខ្សែដែលកើតអំពីកាម»

431.

៤៣១.

Subāhupāsena ca tassa gīvaṃBāhudvayaṃ dhāritamāladāmā,Bandhitvadāneva tamā’nayāmaBalañhi no passatha tāta’dāni;

«ពួកយើងនឹងចងករបស់ព្រះអង្គដោយខ្សែគឺដើមដៃដ៏ល្អ និងចងដោយដើមដៃទាំងពីរដែលទ្រទ្រង់នូវកម្រងផ្កា ហើយនឹងនាំយកព្រះអង្គនោះមកក្នុងពេលនេះឯង ឱ! លោកឪពុក សូមមើលនូវកម្លាំងរបស់ពួកយើងក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ»

432.

៤៣២.

Vatvāna evaṃ vacanaṃ pitussaPaṇamma pādāni pagabbhitantā,Yatthacchi mārāri virocamānoTatthā’gamuṃ khippamudaggacittā;

នាងទាំងនោះពោលពាក្យយ៉ាងនេះនឹងលោកឪពុកហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះបាទទាំងឡាយ មានសេចក្តីក្លាហាន មានចិត្តរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង ហើយបានទៅកាន់ទីកន្លែងដែលព្រះពុទ្ធជាសត្រូវរបស់មារទ្រង់រុងរឿងនៅឡើយនោះដោយឆាប់រហ័ស។

433.

៤៣៣.

SāmodamālākulakesabhāraPayodharā kuṅakkumahārihārā,Bimbādharā cārusabhā pabhāsāUmmādayantī janamānasāni;

នាងទាំងនោះមានសក់ដ៏ក្រាស់ដែលប្រដាប់ដោយកម្រងផ្កាមានក្លិនក្រអូប មានដោះដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ដែលលាបដោយម្សៅល្មៀតនិងប្រដាប់ដោយខ្សែកដ៏មានតម្លៃ មានបបូរមាត់ក្រហមដូចជាផ្លែទំពាំងឫសី មានពន្លឺដ៏ល្អស្អាត ញ៉ាំងចិត្តរបស់ជនទាំងឡាយឲ្យវង្វេង...

434.

៤៣៤.

Muddhena missaṃ madhure nimuggaṃSnehena tintaṃ rasato’nuviddhaṃ,Bhāsiṃsu vācaṃ hadayaṅgamantāVilokaneneva dhitiṃ harantī;

នាងទាំងនោះបានពោលនូវពាក្យដ៏គួរឲ្យចាប់ចិត្ត ដែលលាយឡំដោយភាពទន់ភ្លន់ ជ្រួតជ្រាបដោយភាពផ្អែមល្ហែម ជោកជាំដោយសេចក្តីស្នេហា ផ្សារភ្ជាប់ដោយរសជាតិ ញ៉ាំងសេចក្តីអត់ធន់ឲ្យវិនាសទៅដោយគ្រាន់តែការសម្លឹងមើលប៉ុណ្ណោះ។

435.

៤៣៥.

Vasantakanto navayobbano’siSuvaṇṇavaṇṇo hadayaṅgamo’siEko nisinno’si vaṭassa mūleSimantinī sāmi kuhinnu tuyhaṃ;

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានភ័ព្វ ព្រះអង្គមានសេចក្តីល្អដូចជាវសន្តរដូវ មានវ័យក្មេងខ្ចី មានពណ៌សម្បុរដូចមាស គួរឲ្យចាប់ចិត្ត ព្រះអង្គគង់តែមួយព្រះអង្គឯងនៅគល់ឈើជ្រៃ បពិត្រម្ចាស់ តើស្រីស្នំរបស់ព្រះអង្គនៅក្នុងទីណា?»

436.

៤៣៦.

Taraṅgahīno’pi taraṅgamālīSasaṅkahīnā rajanī ca sāmī,Haṃsā’lihīnā sarasī suphullāNābhāti kantā virato dhavo’pi;

«បពិត្រម្ចាស់ មហាសមុទ្រដែលមានរលកតែគ្មានរលកបោកបក់ រាត្រីដែលគ្មានព្រះចន្ទ ស្រះឈូកដែលរីកស្គុះស្គាយតែគ្មានហ្វូងហង្សនិងឃ្មុំ តែងមិនរុងរឿងឡើយ យ៉ាងណាមិញ ស្វាមីដែលប្រាសចាកភរិយាដ៏ជាទីស្រឡាញ់ ក៏មិនរុងរឿងយ៉ាងនោះដែរ»

437.

៤៣៧.

Vasantakālo ca vanaṃ suphullaṃNisākarābhā bhamarāligītaṃ,Sugandhamandopagatā samīrāVirocasi tvampi ca yobbanena;

«ពេលនេះជាវសន្តកាល ព្រៃឈើក៏រីកស្គុះស្គាយ ពន្លឺព្រះចន្ទក៏ភ្លឺថ្លា សំឡេងចម្រៀងនៃហ្វូងឃ្មុំក៏លាន់ឮ ខ្យល់បក់មកល្វើយៗមានក្លិនក្រអូប ហើយព្រះអង្គសោតក៏រុងរឿងដោយវ័យក្មេងខ្ចីដែរ»

438.

៤៣៨.

Mayampi cettheva samāgatamhaMano’nukūlā ca manuññarūpā,Karoti kiṃtva’jja sakāmadāhoKāmākaro’dāni samāgato no;

«ពួកយើងសោតក៏បានមកដល់ទីនេះដែរ ជាស្ត្រីមានចិត្តស្របគ្នា មានរូបដ៏គួរឲ្យពុះពារ តើសេចក្តីក្តៅក្រហាយដោយកាមរបស់ព្រះអង្គធ្វើអ្វីដល់ព្រះអង្គក្នុងថ្ងៃនេះ? ឥឡូវនេះ ទីកើតនៃកាមបានមកដល់ពួកយើងហើយ»

439.

៤៣៩.

Mā tedisaṃ yobbanarūpasāraṃSuviggahaṃ chādaya cīvarena,Teneva no nettamanamhi sāmiMā dehi dāhaṃ tava dāsibhute;

«បពិត្រម្ចាស់ សូមព្រះអង្គកុំដណ្តប់នូវរូបរាងកាយដ៏ល្អ និងវ័យក្មេងខ្ចីដ៏មានតម្លៃយ៉ាងនោះដោយស្បង់ចីវរឡើយ បពិត្រម្ចាស់ សូមព្រះអង្គកុំប្រគល់នូវសេចក្តីក្តៅក្រហាយដល់ភ្នែកនិងចិត្តរបស់ពួកយើងដែលជាស្រីបម្រើរបស់ព្រះអង្គឡើយ»

440.

៤៤០.

Nakhaṃsu sutte’ruṇapānipādeNettindanīlāni’va āvuṇanto,Tvamacchi no sāmi mukhambujesuNa enti kinte nayanālimālā;

«បពិត្រម្ចាស់ ហេតុអ្វីបានជាហ្វូងឃ្មុំគឺព្រះនេត្ររបស់ព្រះអង្គ មិនសម្លឹងមកកាន់ផ្ទៃមុខដូចជាផ្កាឈូករបស់ពួកយើង ហាក់បីដូចជាដោតក្រងនូវត្បូងកណ្តៀងលើដៃនិងជើងដ៏ក្រហមឆ្អៅ?»

441.

៤៤១.

Sudhāsilāgīñjaka lohadāruJātehi tvaṃ dhīra na nimmito’si,Rūpī’si sommo’si tathāpi sāmiKiṃ kāmarāgaṃ manasā nudesi;

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា ព្រះអង្គមិនមែនជាវត្ថុដែលគេធ្វើដោយកំបោរ ថ្ម ឥដ្ឋ ដែក ឬឈើឡើយ ព្រះអង្គមានរូបរាងកាយ មានសេចក្តីទន់ភ្លន់ បពិត្រម្ចាស់ ទោះជាយ៉ាងនោះក្តី ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គកំចាត់ចោលនូវកាមរាគៈចេញពីព្រះហឫទ័យ?»

442.

៤៤២.

Ayañca bālā caturā ratīsuBāleti kaṅkhaṃ jaha mānasamhi,Kiṃ mañjarī bhijjati sampaphullāMattālirāje paricumbamāne;

«នាងក្រមុំម្នាក់នេះជាស្ត្រីឈ្លាសវៃក្នុងតម្រេកទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គលះបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះហឫទ័យថា នាងនៅក្មេងនោះចេញទៅ តើត្រួយផ្កាដែលរីកស្គុះស្គាយ តែងតែបាក់បែកខ្ទេចខ្ទីឬទេ កាលបើហ្វូងឃ្មុំដ៏ស្រវឹងជញ្ជក់ថើបនោះ?»

443.

៤៤៣.

Ayañca rāmā ramaṇīyarūpāPīṇorugaṇḍā kuvamaṇḍalā ca,Taṃ kāminiṃ kāmaya phullakañjeHaṃso yathā kesara sampagiddho;

«ស្ត្រីម្នាក់នេះមានរូបរាងគួរឲ្យត្រេកអរ មានភ្លៅនិងថ្ពាល់ដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ និងមានដោះដ៏មូលក្លំ សូមព្រះអង្គត្រេកត្រអាលនឹងស្ត្រីដែលមានសេចក្តីប្រាថ្នានោះចុះ ប្រៀបដូចជាហង្សដែលជាប់ចិត្តនឹងកេសរក្នុងផ្កាឈូកដ៏រីកស្គុះស្គាយ»

444.

៤៤៤.

Cintāmaṇiṃ bhaddaghaṭañca kappaTaruṃ samāpajja daḷiddabhāvā,Nāpenti sattā khalu dubbhagattāTatheva no’sī tava pādasevā;

«សត្វទាំងឡាយដ៏មានភ័ព្វអាក្រក់ ទោះបីជាបានជួបប្រទះនូវកែវចិន្តាមណី ឆ្នាំងដ៏មានជោគ និងដើមកល្បព្រឹក្សហើយ ក៏មិនអាចលះបង់នូវភាពក្រីក្របានឡើយ យ៉ាងណាមិញ ការបម្រើព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គសម្រាប់ពួកយើង ក៏មានសភាពយ៉ាងនោះដែរ»

445.

៤៤៥.

Evañhi tā rañjanamañjubhāsāSahassamekañca satāni aṭṭha,Vesāni sammā abhinimmiṇitvāPalobhayuntaṃ bahūdhā munindaṃ;

ពួកកូនស្រីមារទាំងនោះមានសម្តីដ៏ផ្អែមល្ហែមគួរឲ្យត្រេកអរយ៉ាងនេះ បាននិមិត្តនូវភេទផ្សេងៗ មួយពាន់ប្រាំបីរយយ៉ាង ហើយល្បួងព្រះមុនិន្ទ្រដោយប្រការផ្សេងៗ។

Tato taṇhā?.

លំដាប់នោះ នាងតណ្ហា (ពោលថា)៖

446.

៤៤៦.

Yakkhosi mattosi silāmayosiAcetanosā’tha ayomayosi,Avītarāgañhi sacetanañceAnenupāyenu’pasaṅkamāma;

«ព្រះអង្គជាយក្សឬ? ព្រះអង្គឆ្កួតឬ? ព្រះអង្គធ្វើដោយថ្មឬ? ឬមួយក៏ព្រះអង្គគ្មានវិញ្ញាណ ឬធ្វើដោយដែក? ព្រោះថា បើពួកយើងចូលទៅជិតបុគ្គលដែលមានរាគៈមិនទាន់ប្រាសចេញ និងមានវិញ្ញាណ ដោយឧបាយនេះ...»

447.

៤៤៧.

Phaleyya khīppaṃ hadayañhi tassaUṇhaṃva rattaṃ mukhatu’ggameyya,Siyāva khippaṃ api cittakhepaṃUmmādabhāvaṃca sa pāpuṇeyya;

«...បេះដូងរបស់បុគ្គលនោះនឹងធ្លាយចេញដោយឆាប់រហ័ស ឬមួយក៏ឈាមដ៏ក្តៅនឹងហូរចេញតាមមាត់ ឬក៏បុគ្គលនោះនឹងដល់នូវការភាន់ច្រឡំស្មារតី និងភាពឆ្កួតវង្វេងដោយឆាប់រហ័សជាមិនខាន»

448.

៤៤៨.

Yathā palutto haritopalamhiKhitto naḷo sussati ātapena,Evaṃ visusseti visādametiSo mucchati muyhati dukkhameti;

«ដើមបបុសដែលគេកាត់ហើយ យកទៅដាក់លើថ្មដ៏ក្តៅ តែងតែស្ងួតក្រៀមដោយកំដៅថ្ងៃយ៉ាងណា បុគ្គលនោះក៏រមែងស្ងួតក្រៀម ដល់នូវសេចក្តីសោកសៅ សន្លប់វង្វេង និងដល់នូវសេចក្តីទុក្ខយ៉ាងនោះដែរ»

449.

៤៤៩.

Sokāvakiṇṇe nu vanamhi jhāyasiVittannu jito uda patthayāno,Āgunnū gāmasmiṃ akāsi kiñciJanena kasmā na karosi sakkhiṃ;

«ព្រះអង្គមានសេចក្តីសោកគ្របសង្កត់ ទើបមកសញ្ជប់សញ្ជឹងក្នុងព្រៃឬ? ព្រះអង្គចាញ់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏ប្រាថ្នានូវទ្រព្យសម្បត្តិ? ព្រះអង្គបានធ្វើកំហុសណាមួយក្នុងស្រុកភូមិឬ? ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គមិនធ្វើជាមិត្តនឹងមនុស្សលោក?»

Satthā?.

ព្រះសាស្តា (ទ្រង់ត្រាស់ថា)៖

450.

៤៥០.

Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃChetvāna senaṃ piyasātarūpaṃEko’haṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃJanena tasmā na karoma sakkhiṃ;

«តថាគតបានកាត់ផ្តាច់នូវកងទ័ពគឺរូបដ៏ជាទីស្រឡាញ់និងគួរឲ្យត្រេកអរ បានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីស្ងប់នៃចិត្ត តថាគតជាបុគ្គលម្នាក់ឯង សញ្ជប់សញ្ជឹងដឹងនូវសុខដ៏កំពូល ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបមិនធ្វើជាមិត្តនឹងមនុស្សលោក»

Imā dve pāliyaṃ?.

គាថាទាំងពីរនេះ មាននៅក្នុងព្រះបាលី។

451.

៤៥១.

Paluṭṭhagattaṃ dahanena makkaṭiṃSusānapetiñca jigucchanīyaṃ,Jegucchiyaṃ jaṅgama mīḷharāsiṃDisvāna ko taṃ varaye sapañño;

«បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញាឯណា ឃើញនាងស្វាដែលមានខ្លួនរលាកដោយភ្លើង និងខ្មោចស្លាប់ក្នុងព្រៃស្មសានដ៏គួរឲ្យខ្ពើមរអើម ឬឃើញគំនរលាមកដ៏គួរខ្ពើមដែលដើរបាន ហើយនឹងជ្រើសរើសយកនាងនោះ?»

Atha arati?.

លំដាប់នោះ នាងអរតី (សួរថា)៖

452.

៤៥២.

Kathaṃ vihārī bahulo ca bhikkhuPañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ,Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññāParibāhirā honti aladdha yo taṃ;

«ភិក្ខុជាអ្នកនៅដោយសេចក្តីព្យាយាមយ៉ាងណា ច្រើនតែឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទីប្រាំមួយ ក្នុងលោកនេះបាន ក្រោយពីបានឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទាំងប្រាំហើយ? ភិក្ខុជាអ្នកសញ្ជប់សញ្ជឹងយ៉ាងណា ទើបកាមសញ្ញាទាំងឡាយមិនមកប៉ះពាល់បាន?»

Satthā?.

ព្រះសាស្តា (ទ្រង់ត្រាស់ថា)៖

453.

៤៥៣.

Passaddhakāyo suvimuttacittoAsaṅkharāno satimā anoko,Aññāya dhammaṃ avitakka jhāyīNa kuppatī nassaratī na thīno;

«ភិក្ខុមានកាយស្ងប់រំងាប់ មានចិត្តរួចចាកវិមុត្តិហើយ មិនតាក់តែងនូវសង្ខារ មានស្មារតី មិនមានអាល័យ ដឹកនាំដឹងច្បាស់នូវធម៌ សញ្ជប់សញ្ជឹងដោយគ្មានវិតក្កៈ មិនខឹងក្រោធ មិនវង្វេងភ្លេចភ្លាំង មិនមានថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់»

454.

៤៥៤.

Evaṃ vihārī bahulo ca bhikkhuPañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ,Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññāParibāhirā honti aladdha yo taṃ;

«ភិក្ខុជាអ្នកនៅដោយសេចក្តីព្យាយាមយ៉ាងនេះ ច្រើនតែឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទីប្រាំមួយ ក្នុងលោកនេះបាន ក្រោយពីបានឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទាំងប្រាំហើយ ភិក្ខុជាអ្នកសញ្ជប់សញ្ជឹងយ៉ាងនេះ ទើបកាមសញ្ញាទាំងឡាយមិនមកប៉ះពាល់បានឡើយ»

Atha ragā?.

លំដាប់នោះ នាងរាគា (ពោលថា)៖

455.

៤៥៥.

Acchecchi taṇhaṃ gaṇasaṅghacārīAddhā tarissantī bahū ca saddhā,Bahuṃ vatāyaṃ janata’manokoAcchijja nessati maccurājassa pāraṃ;

«ព្រះអង្គបានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា ទ្រង់យាងទៅកាន់ពួកនិងក្រុមជំនុំ ពិតណាស់ ជនទាំងឡាយដ៏មានសទ្ធាជាច្រើននឹងឆ្លងផុត ឱ! ព្រះអង្គអ្នកមិនមានអាល័យនេះ នឹងកាត់ផ្តាច់ហើយដឹកនាំជនជាច្រើនឲ្យទៅដល់ត្រើយម្ខាងនៃស្តេចម៉ច្ចុរាជ»

Satthā?.

ព្រះសាស្តា (ទ្រង់ត្រាស់ថា)៖

456.

៤៥៦.

Nayanti ve mahāvīrā saddhammena tathāgatā,Dhammena nayamānānaṃ kā usūyā vijānataṃ;

«ព្រះតថាគតទាំងឡាយជាមហាវីរបុរស តែងតែដឹកនាំដោយព្រះសទ្ធម៌ កាលបើព្រះតថាគតដឹកនាំដោយធម៌យ៉ាងនេះ តើសេចក្តីច្រណែនរបស់ជនអ្នកដឹងច្បាស់នឹងមានមកអំពីណា?»

Imā pañca pāliyaṃ?.

គាថាទាំង ៥ នេះ មាននៅក្នុងបាលីឬ ?

457.

៤៥៧.

Sutvāna taṃ dhammavaraṃ jinassaPamattabandhussa ragādirāmā,Palobhituṃ ne’va samatthakā taṃAgaṃsu khippaṃ pituno sakāsaṃ;

នាងមារធីតាទាំងនោះ ដែលជាអ្នកត្រេកអរក្នុងរាគៈជាដើម លុះបានស្តាប់នូវធម៌ដ៏ប្រសើរនោះ របស់ព្រះជិនស្រី ជាព្រះពន្ធុនៃសត្វលោកអ្នកមិនប្រមាថហើយ ក៏មិនអាចនឹងល្បួងព្រះអង្គបានឡើយ ហើយក៏បានត្រឡប់ទៅកាន់សំណាក់នៃបិតាវិញដោយឆាប់រហ័ស។

458.

៤៥៨.

Māro tadārā’va samekkhamānoDisvāgatā kevalameva tāyo,Mā kattha kāmaṃ mama bhāsitāniKāmattha pātuṃ migataṇhikāpaṃ;

ក្នុងកាលនោះ មារាធិរាជក្រឡេកមើលទៅ ឃើញនាងមារធីតាទាំងនោះត្រឡប់មកវិញទាំងអស់ ក៏ពោលថា នាងទាំងឡាយកុំប្រាថ្នានូវកាមដែលយើងបានពោលហើយឡើយ នាងទាំងឡាយប្រាថ្នានឹងផឹកនូវទឹកកញ្ចក់ភ្នែកម្រឹគ (ទឹកថ្ងៃ) ឬ ?

459.

៤៥៩.

Bālā kumudanāḷehi pabbataṃ abhimanthatha,Giriṃ nakhena khaṇatha ayo dantehi khādatha;

នែពួកមនុស្សពាល នាងរាល់គ្នាគោះភ្នំដោយទងឈូក នាងរាល់គ្នាកាយភ្នំដោយក្រចក នាងរាល់គ្នាខាំដែកដោយធ្មេញ។

460.

៤៦០.

Selaṃva sirasi ūhacca pātāle gādhamesatha,Khānuṃva urasā’sajja nibbijjāpetha gotamā;

នាងរាល់គ្នាដូចជាលើកយកថ្មភ្នំមកដាក់លើក្បាល ហើយស្វែងរកទីពឹងក្នុងបាតាល នាងរាល់គ្នាជួបប្រទះនឹងបង្គោល (គឺព្រះគោតម) ដោយទ្រូង ហើយចូរថយចេញអំពីព្រះគោតមដោយសេចក្តីនឿយណាយចុះ។

Imā dve pāliyaṃ?.

គាថាទាំង ២ នេះ មាននៅក្នុងបាលីឬ ?

461.

៤៦១.

Vatvāna evaṃ vimano sa māroSaṭītuko sambhavanaṃ payāsi,Satthātha rāgā parimuttacittoJahāsi tasmiṃ divasāni satta;

មារនោះ លុះពោលយ៉ាងនេះហើយ ក៏មានចិត្តអាក់អន់ សោកសៅ ត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅរបស់ខ្លួនវិញ។ លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តា ដែលមានព្រះហឫទ័យរួចផុតស្រឡះហើយចាករាគៈ ទ្រង់បានគង់កន្លងថ្ងៃទាំង ៧ ក្នុងទីនោះ។

462.

៤៦២.

Ajjāpi taṃ sākhivarampitena’Nubhutamattena mahenti sabbe,Teneva te saggagatā vimāneModanti kāmehi anūpamehi;

សូម្បីក្នុងថ្ងៃនេះ ជនទាំងឡាយគ្រប់រូប ក៏តែងបូជានូវមែកឈើដ៏ប្រសើរនោះ ព្រោះតែព្រះអង្គធ្លាប់បានគង់ប្រថាប់។ ព្រោះតែបុណ្យនោះ ជនទាំងឡាយនោះ លុះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ តែងរីករាយក្នុងវិមាន ជាមួយនឹងកាមទាំងឡាយដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន។

Iti pañcama sattāhaṃ.

ចប់ សប្តាហ៍ទី ៥ តែប៉ុណ្ណេះ។

463.

៤៦៣.

Tato munindo mucalindamūleNisīdi gantvā pavarāsanamhi,Yugandhare bālaravī’va raṃsiJālāhi lokaṃ paripūrayanto;

លំដាប់នោះ ព្រះមុនិន្ទ្រទ្រង់យាងទៅគង់លើបល្ល័ង្កដ៏ប្រសើរ ទៀបគល់ឈើម្ចាស់ស្រះ (មុចលិន្ទ) ទ្រង់ញ៉ាំងលោកទាំងមូលឱ្យពេញដោយកាំរស្មី ដូចជាព្រះអាទិត្យខ្ចីរះឡើងលើកំពូលភ្នំយុគន្ធរ។

464.

៤៦៤.

Athāna megho jaladā satehiPapūrayaṃ khaṃ thanayaṃ savijju,Sasītavāto kiramambudhāraṃVirocamāno visakaṇṭhikāhi;

គ្រានោះ ផ្ទាំងមេឃដ៏ធំ បង្អុរភ្លៀងចុះមក ពេញដោយពពកខ្មៅរាប់រយ មានទាំងផ្គរលាន់ និងផ្លេកបន្ទោរ បក់បោកដោយខ្យល់ត្រជាក់ បង្អុរខ្សែទឹកភ្លៀងចុះមក ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឱ្យភ្លឺស្វាងដោយផ្លេកបន្ទោរ។

465.

៤៦៥.

Amandanaṇdo mucalindabhogīDisvā munindaṃ mucalindamūle,Parikkhipitvāna visālabhogāChādetva sammā saphaṇo phaṇena;

ស្តេចនាគមុចលិន្ទ មានសេចក្តីត្រេកអរឥតឧបមា ក្រឡេកឃើញព្រះមុនិន្ទ្រគង់ទៀបគល់ឈើមុចលិន្ទ ក៏បានព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់កាយដ៏ធំ ហើយបើកពពារគ្របពីលើព្រះអង្គយ៉ាងជិតល្អ។

466.

៤៦៦.

Ajjhesi so tassa anuggahāyaNisīdi gantvā bhujagā’sanamhi,Satthā tadā rūpiyamandirevaSattāmahattaṃ suvimuttacitto;

ស្តេចនាគនោះ បានអារាធនាព្រះអង្គ ដើម្បីអនុគ្រោះ ព្រះសាស្តាក៏ទ្រង់គង់លើរង្វង់កាយនាគនោះ ហាក់បីដូចជាគង់នៅក្នុងប្រាសាទប្រាក់ ព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យរួចផុតស្រឡះហើយ ទ្រង់គង់កន្លងថ្ងៃទាំង ៧ ក្នុងទីនោះ។

467.

៤៦៧.

Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena’Nubhutamattena mahenti sabbe,Teneva te saggagatā vimāneModanti kāmehi anūpamehi;

Iti chaṭṭhama sattāhaṃ.

ចប់ សប្តាហ៍ទី ៦ តែប៉ុណ្ណេះ។

468.

៤៦៨.

Tato’pagantvā yatirāja rājāNisīdi rājāyatanassa mūle,Vimuttijaṃ pītisukhaṃ’nubhontoSattāhamattaṃ karuṇāguṇaggo;

លំដាប់នោះ ព្រះយតិរាជ (ព្រះសាស្តា) ទ្រង់ជាកំពូលនៃគុណគឺសេចក្តីករុណា ទ្រង់យាងចេញពីទីនោះ ទៅគង់ទៀបគល់ឈើកេត (រាជាយតនៈ) ទ្រង់សោយវិមុត្តិសុខ និងបីតិសុខ អស់រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ។

469.

៤៦៩.

Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena’Nubhutamattena mahentī sabbe,Teneva te saggagatā vimāneModanti kāmehi anūpamehi;

Iti sattama sattāhaṃ.

ចប់ សប្តាហ៍ទី ៧ តែប៉ុណ្ណេះ។

470.

៤៧០.

Āhāra kiccādi vivajjitassaSukhānubhontassa vimuttijāni,Sampīṇitaṅgassa jinassa tassaIccaccaguṃ sattadināni satta;

កាលដែលព្រះជិនស្រីអង្គនោះ ទ្រង់វៀរចាកអាហារកិច្ចជាដើម ទ្រង់សោយតែវិមុត្តិសុខ ញ៉ាំងព្រះវរកាយឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ថ្ងៃទាំង ៧ ចំនួន ៧ ដង (៤៩ ថ្ងៃ) ក៏កន្លងទៅយ៉ាងនេះ។

471.

៤៧១.

Devānamindena tato’panītaMukhodakādimparibhuñjiyāna,Nisinnamatte yatirāja rājeTatthā’gamuṃ dve vāṇijā khaṇena;

លំដាប់នោះ ព្រះយតិរាជ ទ្រង់សោយទឹកលុបព្រះភក្ត្រជាដើម ដែលព្រះឥន្ទ្រាធិរាជបាននាំមកថ្វាយ កាលដែលព្រះអង្គគ្រាន់តែគង់ប្រថាប់ភ្លាម ក្នុងខណៈនោះ មានឈ្មួញពីរនាក់បានមកដល់ទីនោះ។

472.

៤៧២.

Ussāhitā devavarena sammāSālohitā tassa tapussa-bhallikā,Manthañca sāduṃ madhupiṇḍikañcaĀdāya nāthaṃ idamabruvunte;

ឈ្មួញពីរនាក់បងប្អូន គឺតបុស្សៈ និងភល្លិកៈ ដែលទេវតាដ៏ប្រសើរជាញាតិលោហិតបានដាស់តឿនណែនាំល្អហើយ ក៏បានកាន់យកនូវនំសត្តុម្សៅ និងនំសត្តុដុំដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ ចូលទៅគាល់ព្រះលោកនាថ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖

473.

៤៧៣.

Idañhi no dhīra anuggahāyaPaṭiggahetva paribhuñja dānaṃ,Hitāya taṃ hoti sukhāya cevaAnappakappesu anāgatesu;

បពិត្រព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន សូមព្រះអង្គទទួលយកនូវទាននេះ ហើយសោយដើម្បីអនុគ្រោះដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយ ទាននោះនឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខ ដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយ អស់កប្បទាំងឡាយដ៏ច្រើនក្នុងអនាគតកាល។

474.

៤៧៤.

Paṭiggahetvā muni devadinnaPattena paccagghasilāmayena,Bhutvāna tesaṃ anumodanatthaṃDesesi dhammaṃ varadaṃ pasatthaṃ;

ព្រះមុនី ទ្រង់ទទួលយកដោយបាត្រថ្មដ៏មានតម្លៃ ដែលស្តេចមហារាជទាំងបួនថ្វាយ លុះទ្រង់សោយរួចហើយ ដើម្បីជាការអនុមោទនាដល់ឈ្មួញទាំងនោះ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់សម្តែងធម៌ដ៏ប្រសើរ គួរជាទីសរសើរ ដែលប្រទាននូវផលដ៏ឧត្តម។

475.

៤៧៥.

Dve bhātikā vāṇījakā jinassaDhammaṃ suṇitvāna pasannacittā,Dve vācikopāsakataṃ gatāsuṃYāciṃsu te taṃ puna pūjanīyaṃ;

ឈ្មួញពីរនាក់បងប្អូននោះ លុះបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះជិនស្រី មានចិត្តជ្រះថ្លា ក៏បានដល់នូវភាពជាឧបាសកដោយវាចាពីរម៉ាត់ (ទ្វេវាចិកឧបាសក) ហើយបានក្រាបបង្គំទូលសូមវត្ថុគួរជាទីគោរពបូជា ដើម្បីយកទៅបូជាបន្ត។

476.

៤៧៦.

Parāmasitvāna siraṃ tato soAdā jino kuntala dhātumuṭṭhiṃ,Te tena tuṭṭhā sumanā patītāMahiṃsu netvā vibhavānurūpaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ស្ទាបព្រះសិរសា ហើយប្រោសប្រទានព្រះកេសធាតុមួយក្តាប់ ឈ្មួញទាំងនោះមានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ ជ្រះថ្លា ក៏បាននាំយកព្រះកេសធាតុនោះទៅធ្វើការបូជាតាមសមគួរដល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន។

477.

៤៧៧.

Satthā’tha gantvā ajapālamūleSahassa raṃsīva yugandharamhi,Nisajja lokaṃ anulokayantoVitakki evaṃ manasā vitakkaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តា ទ្រង់យាងទៅគង់ទៀបគល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ ហាក់បីដូចជាព្រះអាទិត្យមានកាំរស្មីមួយពាន់រះលើកំពូលភ្នំយុគន្ធរ កាលដែលទ្រង់គង់ក្រឡេកមើលសត្វលោក ក៏ទ្រង់មានព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យយ៉ាងនេះថា៖

478.

៤៧៨.

Mayajjhapanno varadhammasāroSasassa sindhū’va agādhapāro,Abuddhasattehi tamajja kassaPakāsayissañhi jaḷo hi loko;

ធម៌ដ៏ប្រសើរដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងនេះ មានជម្រៅជ្រៅរកទីបំផុតគ្មាន ដូចជាមហាសមុទ្រ សត្វលោកទាំងឡាយជាអ្នកល្ងង់ខ្លៅ មិនងាយនឹងត្រាស់ដឹងតាមបានឡើយ តើតថាគតគួរនឹងប្រកាសធម៌នោះដល់នរណាក្នុងថ្ងៃនេះ ?

479.

៤៧៩.

Desemi ce dhammavaraṃ paṇītaṃKilantabhāvova mamassa asmā,Kimattadukkhe niti cintayantoNuyyāmamākā muni desanamhi;

បើអាត្មាអញសម្តែងធម៌ដ៏ប្រសើរ ដ៏ល្អិតសុខុមនេះ សេចក្តីនឿយហត់ហឫទ័យនឹងមានដល់អាត្មាអញជាប្រាកដ ព្រះមុនីកាលទ្រង់ព្រះតម្រិះអំពីសេចក្តីលំបាកផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងនេះ ក៏មិនមានព្រះហឫទ័យខ្វល់ខ្វាយក្នុងការសម្តែងធម៌ឡើយ។

480.

៤៨០.

Sahampatī nāma tato vidhātāSacetasā tassa manaṃ viditvā,Vinassatīdaṃ khalu sabbalokaṃAdesite teni’ti kampamāno;

លំដាប់នោះ ព្រះសហម្បតីព្រហ្ម ដឹងនូវព្រះតម្រិះរបស់ព្រះអង្គដោយចិត្ត ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុតញាប់ញ័រថា ឱហ្ន៎ សត្វលោកទាំងមូលនឹងត្រូវវិនាសជាប្រាកដ បើព្រះអង្គមិនសម្តែងធម៌ទេនោះ។

481.

៤៨១.

Sakāsamāgamma jinassa tassaSagāravo brahmagaṇena tattha,Nihacca jānuṃ pathavītalamhiNamassamāno idamabrūvī so;

ព្រះសហម្បតីព្រហ្មនោះ រួមជាមួយពួកព្រហ្ម បានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រីអង្គនោះ ដោយសេចក្តីគោរព លុតជង្គង់ចុះលើផែនដី លើកដៃថ្វាយបង្គំ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖

482.

៤៨២.

Tvaṃ devadevo sa sumedhakālePalokitaṃ lokamudikkhamāno,Vihāya dīpaṅkarapādamūleLaddhā’mataṃ taṃ karuṇāguṇena;

បពិត្រព្រះអង្គជាទេវតាលើទេវតា ក្នុងកាលជាសុមេធតាបស ព្រះអង្គទ្រង់ទតឃើញសត្វលោកដែលកំពុងវិនាស ទ្រង់លះបង់ព្រះនិព្វានដែលគួរនឹងបានក្នុងសំណាក់ព្រះទីបង្ករទសពល ព្រោះតែព្រះករុណាគុណចំពោះសត្វលោក។

483.

៤៨៣.

Pavissa saṃsāravanaṃ viduggaṃMaṃsakkhisīsādima’dāsi dānaṃ,Vedesi dukkhaṃ amitaṃ asayhaṃTaṃ te paratthaṃ’va na attahetuṃ;

ព្រះអង្គទ្រង់យាងចូលទៅកាន់ព្រៃសង្សារវដ្តដ៏លំបាក ទ្រង់បានប្រទាននូវទានមានសាច់ ភ្នែក និងក្បាលជាដើម ទ្រង់រងទុក្ខដ៏ច្រើនដែលបុគ្គលដទៃពិបាកនឹងទ្រាំទ្របាន ទាំងអស់នោះគឺដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកដទៃ មិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។

484.

៤៨៤.

Santīdha sattā khalu mandarāgāÑātuṃ samatthā sugatassa dhammaṃ,Ārādhito me karuṇāguṇaggoDesehi dhammaṃ anukampamāno;

សត្វទាំងឡាយដែលមានធូលីគឺរាគៈតិចតួច អាចដឹងនូវធម៌របស់ព្រះសុគតបាន មាននៅក្នុងលោកនេះ បពិត្រព្រះអង្គជាកំពូលនៃករុណាគុណ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអារាធនា សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោកផងចុះ។

485.

៤៨៥.

Kāle vikāsanti kharaṃsu missāThalambujātā kusumāni nānā,Tathe’va te dhammakarābhiphuṭṭhāVikāsamāyantī janā anekā

ផ្កាឈូកទាំងឡាយដែលកើតក្នុងទឹកនិងលើគោក តែងរីកក្នុងកាលដែលប៉ះពាល់នឹងកាំរស្មីព្រះអាទិត្យ យ៉ាងណាមិញ ជនទាំងឡាយដ៏ច្រើន កាលបើបានប៉ះពាល់នឹងកាំរស្មីគឺព្រះធម៌របស់ព្រះអង្គហើយ ក៏នឹងដឹងច្បាស់នូវធម៌យ៉ាងនោះដែរ។

486.

៤៨៦.

Sampanna vijjācaraṇo satīmāJutindharo antimadehadhārī,Paṭiggahetvāssa nimantaṇaṃ soJanesi satte karuṇā manasmiṃ;

ព្រះសាស្តា ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ មានសតិ ទ្រង់រុងរឿង ទ្រង់ទ្រទ្រង់នូវព្រះវរកាយជាទីបំផុត លុះទ្រង់ទទួលការអារាធនារបស់ព្រះព្រហ្មនោះហើយ ក៏ទ្រង់បង្កើតនូវសេចក្តីករុណាចំពោះសត្វទាំងឡាយក្នុងព្រះហឫទ័យ។

487.

៤៨៧.

Apārutā tesaṃ amatassa dvārāYe sotavanto pamuñcantu saddhaṃ,Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃDhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme;

បពិត្រព្រហ្ម ទ្វារនៃព្រះនិព្វានមិនស្លាប់ តថាគតបានបើកហើយចំពោះសត្វទាំងឡាយ ពួកសត្វណាដែលមានត្រចៀក (ចង់ស្តាប់) ចូរដោះលែងនូវជំនឿចុះ តថាគតជាអ្នកសំគាល់នូវសេចក្តីលំបាក ទើបមិនបានសម្តែងធម៌ដ៏ប្រសើរ ដ៏ស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងពួកមនុស្សកាលពីមុន។

488.

៤៨៨.

Paṭiggahesīti udaggacittoAjjhesanaṃ me caturāṇano so,Natvāna nāthaṃ sahapārisajjoPakkāmi tamhā bhavanaṃ khaṇena;

ព្រះព្រហ្មមានភក្ត្របួននោះ ដឹងថាព្រះលោកនាថទ្រង់ទទួលការអារាធនារបស់ខ្លួនហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែង ថ្វាយបង្គំបង្គំលាព្រះលោកនាថ រួមជាមួយបរិវារ ត្រឡប់ទៅកាន់ព្រហ្មលោកវិញក្នុងខណៈនោះ។

489.

៤៨៩.

Tato jino tena gahitanuññoDesemi kasseti udikkhamāno,Āḷāra-udde samudikkha dhīro,Mantvāna tesaṃ aciraccutittaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រី កាលបើបានទទួលការអារាធនាពីព្រះព្រហ្មនោះហើយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា តើអាត្មាអញគួរនឹងសម្តែងធម៌ដល់នរណាមុនគេ ? ព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន ទ្រង់រលឹកឃើញដល់អាឡារតាបស និងឧទកតាបស ប៉ុន្តែទ្រង់ជ្រាបថា លោកទាំងពីរបានធ្វើមរណកាលទៅថ្មីៗនេះ។

490.

៤៩០.

Kahannukho’haṃ varadhammacakkaṃAññena kenāpi avattanīyaṃ,Lokassa cintāmaṇisantibhaggaṃPavattayissantī vicintayanto;

ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះតម្រិះថា តើតថាគតនឹងសម្តែងនូវព្រះធម្មចក្កដ៏ប្រសើរ ដែលបុគ្គលដទៃណាមួយមិនអាចសម្តែងបាន ដែលប្រៀបដូចជាកែវចិន្តាមណីដ៏មានតម្លៃ ដល់សត្វលោកក្នុងទីណា ?

491.

៤៩១.

Disvāna bhikkhū muni pañcavaggeĀdāya pattañca ticīvarañca,Bārāṇasīyaṃ migadāyamentoAddhānamaggaṃ paṭipajji satthā;

ព្រះមុនីទ្រង់ទតឃើញភិក្ខុបញ្ចវគ្គីយ៍ ក៏ទ្រង់កាន់យកបាត្រ និងត្រៃចីវរ យាងទៅកាន់ព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី ព្រះសាស្តាទ្រង់យាងទៅតាមផ្លូវឆ្ងាយ។

492.

៤៩២.

Tatthāmarabrahmagaṇehi pūtaPathe phaṇī pakkhi catuppadā ca,Āraññadevā tarupabbatā caMahiṃsu nekehi suvimhayehi;

ក្នុងផ្លូវនោះ ពួកទេវតា ព្រហ្ម នាគ សត្វស្លាប សត្វជើងបួន ទេវតាដែលអាស្រ័យនៅតាមព្រៃ ដើមឈើ និងភ្នំ តែងធ្វើការបូជាចំពោះព្រះអង្គ ដោយគ្រឿងសក្ការៈដ៏គួរឱ្យអស្ចារ្យជាច្រើន។

493.

៤៩៣.

Tatopagā so migadāyamaggeDisvā yatīsaṃ yatayo’pagantvā,Akaṃsu vattaṃ paṭipattisārāPavattayī tattha sa dhammacakkaṃ;

ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅដល់ព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ទតឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនោះក៏បានចូលមកជិត ធ្វើវត្តប្រតិបត្តិយ៉ាងល្អ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រក្នុងទីនោះ។

494.

៤៩៤.

AññādikoṇḍaññavasippadhānāKoṭīnamaṭṭhārasa kañjayonī,Asītikoṭī’pi sudhāsi saṅghāAññāsumaggaṃ kamato tadā te;

ក្នុងកាលនោះ ពួកព្រហ្ម ១៨ កោដិ មានព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈជាប្រធាន និងពួកទេវតា ៨០ កោដិ បានត្រាស់ដឹងនូវមគ្គផលតាមលំដាប់។

495.

៤៩៥.

Aticcayātamhi nidāghakāleVassānakāle samupāgatasmiṃ,Tattheva vassaṃ upagamma dhīroTemāsamattaṃ avasī vasīso;

លុះកន្លងរដូវក្តៅនោះទៅ រដូវវស្សាក៏ចូលមកដល់ ព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន ជាម្ចាស់នៃអ្នកសង្រួម ទ្រង់បានចូលវស្សាក្នុងទីនោះ អស់រយៈពេល ៣ ខែ។

496.

៤៩៦.

Tato yasaṃ tassa sahāyakepiPatiṭṭhapetvā arahattamagge,Bhutiṃ janānaṃ anubrūhayantoVassassa antaṃ akarī tahiṃ so;

លំដាប់នោះ ព្រះអង្គទ្រង់ញ៉ាំងព្រះយស និងសហាយកៈរបស់លោកឱ្យប្រតិស្ឋានក្នុងអរហត្តមគ្គ ទ្រង់ញ៉ាំងប្រយោជន៍របស់ជនទាំងឡាយឱ្យចម្រើន ហើយទ្រង់ធ្វើនូវកិច្ចចេញវស្សាក្នុងទីនោះ។

497.

៤៩៧.

Vassaccaye lokavidū munindoĀmantayī te yatayo saputte,Te’thāgamuṃ nibbaṇathā katañjalī’Damabruvi tesama’nanta pañño;

លុះកន្លងវស្សាហើយ ព្រះមុនិន្ទ្រជាអ្នកជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយដែលប្រៀបដូចជាបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ភិក្ខុទាំងនោះដែលមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ក៏បានមកជួបជុំគ្នា លើកដៃប្រណម្យ ព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញារកទីបំផុតគ្មាន ក៏ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖

498.

៤៩៨.

Ugghosayantā mama dhammaghosaṃSamāhanantā mama dhammabheriṃ,Sādhuṃ dhamentā mama dhammasaṅkhaṃCarātha tumhe sanarāmarānaṃ;

អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសនូវសំឡេងធម៌របស់តថាគត ចូរទះស្គរធម៌របស់តថាគត ចូរផ្លុំស័ង្ខធម៌របស់តថាគតឱ្យពីរោះ ហើយចូរត្រេចទៅដើម្បីប្រយោជន៍ដល់មនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយ។

499.

៤៩៩.

Jayaddhajaṃ me bhuvanukkhipantāUssāpayantā mama dhammaketuṃ,Athukkhipantā mama dhammakuntaṃCarātha lokesu sadevakesu;

អ្នកទាំងឡាយចូរលើកឡើងនូវទង់ជ័យរបស់តថាគតក្នុងលោក ចូរដំឡើងនូវទង់ធម៌របស់តថាគត ចូរលើកឡើងនូវលំពែងធម៌របស់តថាគត ហើយចូរត្រេចទៅក្នុងលោកព្រមទាំងទេវតា។

500.

៥០០.

Susajjitattaṃ amatassa maggaṃSakaṇṭakattaṃ narakāyanassa,Mārānanasmiṃ masimakkhitattaṃKathetha lokassa sadevakassa;

អ្នកទាំងឡាយចូរប្រាប់ដល់សត្វលោកព្រមទាំងទេវតាថា ផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វានមិនស្លាប់ តថាគតបានរៀបចំល្អហើយ ផ្លូវទៅកាន់នរកពេញដោយបន្លែបន្លា មាត់របស់មារប្រឡាក់ដោយធ្យូងខ្មៅ។

501.

៥០១.

Buddhantaraṃ suppihitaṃ acāraṃPurassa mokkhassa visāladvāraṃ,Avāpurī no bhagavā’dhunā bhoYathajja sabbetī nivedayavho;

អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសប្រាប់ថា ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានបើកទ្វារដ៏ធំនៃបុរីគឺព្រះនិព្វាន ដែលធ្លាប់តែបិទជិតអស់កាលដ៏យូរមកហើយ ដើម្បីឱ្យសត្វលោកទាំងអស់បានចូលទៅ។

502.

៥០២.

Uppannabhāvaṃ bhuvane mamajjaTatheva dhammassa ca pātubhāvaṃ,Uppannabhāvañca mamorasānaṃPakāsayantā jagatiṃ carātha;

អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសប្រាប់សត្វលោកថា ថ្ងៃនេះ ព្រះពុទ្ធបានកើតឡើងហើយក្នុងលោក ព្រមទាំងព្រះធម៌ក៏បានប្រាកដឡើងហើយ និងព្រះសង្ឃដែលជាបុត្រកើតពីទ្រូងរបស់តថាគតក៏បានកើតឡើងហើយ ចូរត្រេចទៅក្នុងលោកចុះ។

503.

៥០៣.

Vanamhi pante girigabbharāyaṃRukkhassa mūle’pi ca suññā’gāre,Vasaṃ yatattā mama dhammamaggaṃDesetha loke sanarāmarānaṃ;

អ្នកទាំងឡាយចូររស់នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ ក្នុងគុហាភ្នំ ទៀបគល់ឈើ ឬក្នុងផ្ទះដ៏ស្ងាត់ ហើយចូរសង្រួមខ្លួន សម្តែងនូវផ្លូវធម៌របស់តថាគត ដល់មនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយក្នុងលោក។

504.

៥០៤.

Vatvāna evaṃ yatayo disāsuPesetva nātho uruvelagāmī,Paṭipajji maggaṃ atha antarāleKappāsikavhaṃ vipinaṃ pavissa;

ព្រះលោកនាថ លុះត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ក៏ចាត់ចែងបញ្ជូនភិក្ខុទាំងឡាយទៅកាន់ទិសផ្សេងៗ រួចព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា ក្នុងរវាងផ្លូវនោះ ព្រះអង្គទ្រង់យាងចូលទៅកាន់ព្រៃឈ្មោះកប្បាសិកៈ។

505.

៥០៥.

Tasmiṃ ramante samatiṃsamatteRājorase so pavaro vinetvā,Datvā’mataṃ dhammamathuddisitvāAgoruvelaṃ gajarājagāmī;

ក្នុងព្រៃដ៏គួរឱ្យត្រេកអរនោះ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ ទ្រង់បានទូន្មានរាជកុមារប្រមាណ ៣០ អង្គ ប្រោសប្រទាននូវធម៌មិនស្លាប់ ហើយទ្រង់យាងសំដៅទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា ដោយលីលាដូចជាស្តេចដំរី។

506.

៥០៦.

TatthoruvelādhikakassapotiPasiddhanāmassa sasissakassa,Aggaṃ phalaṃ so paripāvayantoVasī vasante vasīnaṃ variṭṭho;

ក្នុងទីនោះ ព្រះអង្គជាកំពូលនៃអ្នកសង្រួម ទ្រង់បានញ៉ាំងមគ្គផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ឱ្យចាស់ក្លា ដល់តាបសឈ្មោះឧរុវេលកស្សបៈដ៏ល្បីល្បាញ ព្រមទាំងសិស្សទាំងឡាយរបស់គាត់ កាលដែលព្រះអង្គគង់នៅក្នុងទីនោះ។

507.

៥០៧.

Tadāharuṃ negama nāgarā caYaññaṃ mahākassapa tāpasassa,Jino viditvāssa manaṃ manenaVasī visuṃ tassa pasāda hetu;

ក្នុងកាលនោះ ពួកអ្នកនិគម និងអ្នកនគរ តែងនាំយកគ្រឿងយញ្ញបូជាដ៏ធំមកថ្វាយដល់មហាកស្សបតាបស ព្រះជិនស្រីទ្រង់ជ្រាបនូវព្រះតម្រិះរបស់គាត់ដោយព្រះហឫទ័យ ដើម្បីជាហេតុឱ្យគាត់ជ្រះថ្លា ព្រះអង្គក៏ទ្រង់យាងទៅកាន់ទីដទៃ។

Kathaṃ?

ដោយរបៀបណា ?

508.

៥០៨.

Gantvāna uttarakuruṃ bhagavā tadāniPiṇḍañcaritva ramaṇīya himālayaddiṃ,Āgamma sādurasa nīra bharābhirāme’Notattake munivaro paribhuñjiyāna;

ក្នុងកាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ឧត្តរកុរុទ្វីប ដើម្បីត្រេចចរិកបិណ្ឌបាត រួចទ្រង់យាងទៅកាន់ព្រៃហេមពាន្តដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ព្រះមុនិវរៈទ្រង់យាងទៅសោយទឹកដ៏មានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ ក្នុងស្រះអនោតត្តដ៏គួរឱ្យរីករាយ។

509.

៥០៩.

Cintesi evamahamappataraṃva kālaṃṬhassāmi sāsana mamañhi anāgatesu,Laṅkātale bhavati tattha idāni yakkhaSambādhamatthi mama tattha gatesu’dāni;

ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា អាត្មាអញនឹងគង់នៅទីនេះអស់កាលបន្តិចបន្តួច ព្រោះថាក្នុងអនាគតកាល ព្រះសាសនារបស់អាត្មាអញនឹងប្រតិស្ឋានក្នុងកោះលង្កា ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ក្នុងកោះលង្កានោះ ពេញទៅដោយពួកយក្ស បើអាត្មាអញទៅកាន់ទីនោះក្នុងកាលឥឡូវនេះ...

510.

៥១០.

Sabbā’manussaja bhayaṃ pavinassatī’tiMantvā tato yativaro karuṇāya satte,Sañjhāghanehi parinaddha ravīva rattaNigrodhapakka sadisaṃ carapaṃsukūlaṃ;

ភ័យទាំងពួងដែលកើតអំពីអមនុស្សនឹងវិនាសទៅ ព្រះយតិវរៈទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះហើយ ព្រោះតែព្រះករុណាចំពោះសត្វលោក ទ្រង់គ្រងនូវចីវរបង្សុកូលពណ៌ក្រហម ដូចជាផ្លែជ្រៃទុំ ឬដូចជាព្រះអាទិត្យដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយពពកនាពេលល្ងាច។

511.

៥១១.

Dhāretva selamaya sundara pattahatthoChabbaṇṇaraṃsi nivahaṃ disi pūrayanto,Sambodhito navama phussaja puṇṇamāyaṃLaṅkātalaṃ vijayituṃ nabhasā’gamāsi;

ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ទ្រទ្រង់បាត្រថ្មដ៏ល្អប្រណីត ញ៉ាំងពួកឆព្វណ្ណរង្សីឱ្យផ្សាយទៅពេញទិសទាំងឡាយ ក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែបុស្ស ជាខែទីប្រាំបួនរាប់អំពីការត្រាស់ដឹង បានយាងមកតាមអាកាសដើម្បីផ្ចាញ់ពួកយក្សក្នុងកោះលង្កា។

512.

៥១២.

Brahmāsurāmara phaṇi garuḷā ca siddhaVijjādharādi janatā sahapārisajjā,Ketā’tapatta ghaṭa dīpuru toraṇehiPūjaṃ akaṃsu mahatiṃ gaganāyanamhi;

ពួកព្រហ្ម អសូរ ទេវតា នាគ គ្រុឌ សិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម ព្រមទាំងបរិវារ បានធ្វើការបូជាយ៉ាងធំធេងលើអាកាស ដោយទង់ ឆត្រ ផើងទឹក គ្រឿងប្រទីប និងខ្លោងទ្វារដ៏រុងរឿង។

513.

៥១៣.

Laṅkaṅganā urasi bhāsura tāra hāraSaṅkāsa sītala manohara nīra pūrā,Tasmiṃ mahādipada vāluka nāma gaṅgāBhumajjhagāsi jana netta harābhirāmā;

ក្នុងកោះនោះ មានស្ទឹងមួយឈ្មោះថា មហាវាលុកគង្គា មានទឹកពេញប្រៀប ត្រជាក់ គួរជាទីគាប់ចិត្ត ប្រៀបដូចជាខ្សែកផ្កាយដ៏រុងរឿងនៅលើទ្រូងនៃនាងលង្កា ហូរទៅក្នុងកណ្តាលផែនដី គួរជាទីរីករាយប្លែកភ្នែកនៃមនុស្សទាំងឡាយ។

514.

៥១៤.

Tassāvidūra suci rammatare padeseĀyāmato mitatiyojana vitthatena,Cattāri gāvutamitaṃ nayanābhirāmaṃĀsāra sītajala nijjhara bhurighosaṃ;

ក្នុងទីជិតស្ទឹងនោះ មានទីកន្លែងដ៏ស្អាតស្អំ និងគួរជាទីរីករាយក្រៃលែង មានបណ្តោយប្រវែងបីយោជន៍ ទទឹងប្រវែងបួនគាវុត គួរជាទីរីករាយភ្នែក មានសំឡេងគឹកកងនៃទឹកធ្លាក់ដ៏ត្រជាក់។

515.

៥១៥.

Mattālipāli khaga gītija missarāgaṃSammatta citta migasaṅgha nisevitaṃ taṃ,Naccanta nekasikhi saṅgata pādapiṇḍaṃUyyānamāsi urunāgavanābhidhānaṃ;

ទីនោះជាឧទ្យានឈ្មោះថា មហានាគវ័ន ជាទីលាយឡំដោយសំឡេងចម្រៀងនៃហ្វូងឃ្មុំ និងសត្វស្លាបដ៏ស្រវឹងវង្វេង ជាទីអាស្រ័យនៃហ្វូងម្រឹគដែលមានចិត្តរីករាយ និងមានហ្វូងក្ងោកជាច្រើនកំពុងរាំរែកនៅក្បែរគល់ឈើ។

516.

៥១៦.

Ramme tadā ratanadīpavaramhi laṅkāLokābhidhāna harikaṇḍaka yakkhadāse,Odumbare sumanakūṭaka taṇḍuleyyeSelesu māragiri missakariṭṭhanāme;

សម័យនោះ ក្នុងកោះលង្កាដ៏ជាកោះកែវដ៏ប្រសើរ និងគួរជាទីរីករាយ នាភ្នំទាំងឡាយមានឈ្មោះថា លោកបព្វត ហរិកណ្ឌកៈ យក្ខទាសៈ ឧទុម្ពរៈ សុមនកូដៈ តណ្ឌុលិយ្យៈ មារគិរិ មិស្សកៈ និងរិដ្ឋៈ។

517.

៥១៧.

Ye’ññepi santi girayo vanarāmaṇeyyāGaṅgā nadī giriguhā sikatātalā ca,Tatthāvasanti rahasā pharusāniruddāPāṇātipāta niratā saṭhakūṭa yakkhā;

និងភ្នំ ព្រៃឈើដ៏គួរជាទីរីករាយ ស្ទឹង គុហាភ្នំ និងវាលខ្សាច់ដទៃទៀតណាដែលមាន ពួកយក្សដ៏កាចសាហាវ ឥតមានអ្នកណាឃាត់ខាំងបាន ត្រេកអរក្នុងបាណាតិបាត មានពុតត្បុត និងកលល្បិច តែងរស់នៅក្នុងទីនោះ។

518.

៥១៨.

Saṅgamma te mahati nāgavanamhi tamhiSammantayiṃsu sabhaṭā saha pārisajjā,Tvaṃ ko’si re! Iti paro aparaṃ kharenaTikkhena vādakaṇayena aruntudantā;

ពួកយក្សទាំងនោះ ព្រមទាំងសេនា និងបរិវារ បានមកជួបជុំគ្នាក្នុងមហានាគវ័ននោះ ហើយបានប្រឹក្សាគ្នា ដោយពោលពាក្យចាក់ដោតគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយសម្តីដ៏អាក្រក់ និងមុតស្រួចថា នែ៎ ឯងជាអ្នកណា!។

519.

៥១៩.

Kujjhiṃsu te athitarītara kāraṇenaVākyena yuddha pariraddha pagabbhitattā,Saṅkhābhitāpaga patīva’navaṭṭhacittāSārambhagabbitamanā parirāvayanti;

ពួកយក្សទាំងនោះ មានចិត្តក្លាហានក្នុងការច្បាំង បានខឹងសម្បារនឹងគ្នាដោយហេតុ និងសម្តីបន្តិចបន្តួច មានចិត្តមិននឹងនរដូចជាទឹកដែលក្តៅដោយភ្លើង មានចិត្តប្រកបដោយសេចក្តីច្រឡើសបើស និងអំនួត តែងស្រែកទ្រហឹងអឺងកង។

520.

៥២០.

Tasmiṃ khaṇe’bhimatado sugato nabhamhiĀgamma tesa’manukampita mānasena,Gopānasī sama manohara raṃsimāliTatthacchi khe guṇamaṇī maṇikaṇṇikāva;

ក្នុងខណៈនោះ ព្រះសុគតជាអ្នកប្រោសប្រទានសេចក្តីប្រាថ្នា បានយាងមកតាមអាកាស ដោយព្រះទ័យអនុគ្រោះដល់ពួកយក្សទាំងនោះ ទ្រង់គង់នៅលើអាកាស មានរស្មីដ៏គួរជាទីរីករាយដូចជាបង្កង់ផ្ទះ ប្រៀបដូចជាគ្រឿងលម្អត្រចៀកធ្វើអំពីកែវមណីនៃកែវគឺគុណ។

521.

៥២១.

Tesaṃ jino kalahavūpasamāya hetuMāpesi vuṭṭhi timirā’nilasītabhītiṃ,Tatthāsi gajjitaghano suracāpakhittaDhārāsarehi vitudaṃ nisivāra saṅghaṃ;

ព្រះជិនស្រី ដើម្បីរំងាប់ជម្លោះរបស់ពួកយក្សទាំងនោះ ទ្រង់បាននិម្មិតនូវភ័យគឺភ្លៀង ងងឹត ខ្យល់ និងសេចក្តីត្រជាក់។ ក្នុងពេលនោះ ផ្ទៃមេឃមានផ្គរលាន់គគ្រហឹម បាញ់ចេញនូវឥន្ទធនូ ញ៉ាំងហ្វូងយក្សឱ្យក្តៅក្រហាយដោយខ្សែទឹកភ្លៀងដ៏ខ្លាំងក្លា។

522.

៥២២.

Andhāva te ghanatare timire nimuggāMuḷhā disañca vidisaṃ na vidiṃsu bhītā,Caṇḍāniluddhaṭa mahā girikūṭarukkhaSampāta bhīta ruditā gatimesayanti;

ពួកយក្សទាំងនោះ លិចចុះក្នុងងងឹតដ៏ក្រាស់ឃ្មឹក ប្រៀបដូចជាមនុស្សខ្វាក់ មានសេចក្តីភ័យខ្លាច វង្វេងទិសតូចទិសធំ មិនដឹងជាទិសណាឡើយ ភ័យខ្លាចនឹងការធ្លាក់ចុះនៃកំពូលភ្នំ និងដើមឈើធំៗដែលរលំដោយខ្យល់ព្យុះ ក៏យំសោកស្វែងរកទីពឹង។

523.

៥២៣.

Sītena te atha dije parikoṭayantāAññoññagattamavalamba parodayiṃsu,Rūpāni nekabhayadāni ca ghosaṇāniVattiṃsu tena vividhaṃ bhayamāsi tesaṃ;

ពួកយក្សទាំងនោះ ញ័រទទ្រើតដោយសេចក្តីត្រជាក់ ខាំធ្មេញក្រាបឱបគ្នានិងគ្នា ហើយយំសោក។ រូបភាពគួរឱ្យខ្លាចជាច្រើន និងសំឡេងគគ្រហឹមទាំងឡាយបានកើតឡើង ញ៉ាំងសេចក្តីខ្លាចផ្សេងៗឱ្យកើតមានដល់ពួកយក្សទាំងនោះ។

524.

៥២៤.

Buddhāpi dukkhitamanā paradukkhakenaKasmā karonti anayaṃ’ti na cintanīyaṃ,Loko hanāti viṭapi phaladāna hetuSatthena soma ripugāhaka vāsaramhi;

មិនគួរគិតឡើយថា ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ដែលមានព្រះទ័យឈឺចាប់ដោយទុក្ខរបស់អ្នកដទៃ ហេតុអ្វីក៏ធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់ពួកយក្ស? ព្រោះថាមនុស្សក្នុងលោក តែងកាប់ដើមឈើដែលមានផ្លែដោយគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ដើម្បីបានផ្លែឈើនោះ។

525.

៥២៥.

Satthā tato tamanudo sabhaye sasokeDisvāna guyhaka jane karuṇāyitatto,Vuṭṭhiṃ tamañca pavanaṃ paṇuditva sabbaṃDassesi attamakhilaṃ dumaṇīva khamhi;

លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាជាអ្នកកំចាត់បង់នូវងងឹត ទ្រង់ទតឃើញពួកយក្សមានសេចក្តីភ័យខ្លាច និងសោកសៅ មានព្រះទ័យប្រកបដោយសេចក្តីករុណា ទ្រង់បានកំចាត់បង់នូវភ្លៀង ងងឹត និងខ្យល់ទាំងអស់នោះ ហើយបានសម្តែងព្រះអង្គទាំងស្រុងលើអាកាស ដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើមេឃ។

526.

៥២៦.

Disvāna te munivara’ñjali paṅkajehiSajjetva sīsa sarasī idama’bruviṃsu,Yācāma no’bhayapadaṃ bhavato sakāsāDāsesu dhīra karuṇaṃ karaṇīyameva;

ពួកយក្សទាំងនោះ លុះបានឃើញព្រះមុនីដ៏ប្រសើរហើយ ក៏លើកដៃទាំងពីរប្រណម្យដូចជាផ្កាឈូកដាក់លើក្បាល ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា ពួកយើងខ្ញុំសូមសេចក្តីក្សេមភ័យពីសំណាក់ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រោសប្រណីដល់ពួកយើងខ្ញុំជាអ្នកបម្រើផងចុះ។

527.

៥២៧.

Evaṃ tadā’vaca jino madhurassarenaĀmanta te nisicare’vanate samekkha,Tumhe dadātha yadi ṭhānamamekadesaṃSabbe apentī ghanavātaja sītadukkhā;

ក្នុងកាលនោះ ព្រះជិនស្រីទ្រង់ទតឃើញពួកយក្សទាំងនោះឱនលំទោនហើយ ទើបមានព្រះបន្ទូលដោយព្រះសូរ្យសៀងដ៏ផ្អែមល្ហែមថា បើអ្នករាល់គ្នាឱ្យកន្លែងដល់តថាគតត្រឹមតែមួយចំណែក អ្នករាល់គ្នានឹងរួចផុតពីទុក្ខព្រោះសេចក្តីត្រជាក់ដែលកើតអំពីខ្យល់ដ៏ក្រាស់នេះទាំងអស់គ្នា។

528.

៥២៨.

Yajjevamītima’payāti karoma bho taṃGaṇhāhi dhīra yadi icchasi sabbadīpaṃ,Vatvāna tehi paridinna chamāya maggoOgamma tattha puthu patthari camma kaṇḍaṃ;

ពួកយក្សទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា បើសេចក្តីវិនាសនេះវិនាសទៅ ពួកយើងខ្ញុំនឹងថ្វាយកន្លែងនោះ សូមព្រះអង្គយកកោះទាំងអស់នេះចុះ បើព្រះអង្គប្រាថ្នា។ លុះពួកយក្សថ្វាយកន្លែងលើផែនដីហើយ ព្រះអង្គក៏យាងចុះទៅទីនោះ ហើយទ្រង់លាតសន្លឹកស្បែកសត្វដ៏ធំ។

529.

៥២៩.

Tasmiṃ nisajja kasiṇaṃ samāpajja tejoJālākulaṃ jalita maggīmamāpayī so,So dhūmaketu gaganuggata tuṅgasiṅgoSandaḍḍhayaṃ girivanānu’rughosayanto;

ព្រះអង្គគង់លើសន្លឹកស្បែកនោះ ហើយចូលតេជោកសិណ និម្មិតនូវភ្លើងដ៏រុងរឿងពេញដោយអណ្តាតភ្លើង។ ភ្លើងនោះមានផ្សែងហុយឡើងទៅលើអាកាស មានកំពូលខ្ពស់ ឆេះរោលរាលព្រៃភ្នំ ញ៉ាំងសំឡេងដ៏ខ្លាំងក្លាឱ្យលាន់ឮឡើង។

530.

៥៣០.

Rukkhehi rukkhavana pabbata laṅghanenaSākhāmige ca vihage anubandhayaṃ’va,Vessānaro vanamarū migasūkare’piSandhāvi guyhaka jane iti cintayanto;

ភ្លើងនោះរាលដាលពីដើមឈើមួយទៅដើមឈើមួយ ពីព្រៃឈើទៅភ្នំ ដេញតាមពួកស្វា និងសត្វស្លាបទាំងឡាយ ឆេះរាលដាលទៅរកពួកទេវតាព្រៃ ម្រឹគ និងជ្រូកព្រៃ ព្រមទាំងពួកយក្សដែលកំពុងគិតយ៉ាងនេះ។

531.

៥៣១.

Disvāna tattha pacurātana vipphuliṅgaSammissa jāla dahanaṃ guhakā samecca,Dhāvuṃ vikiṇṇakaca bappajala’ddanettāDārattajehi sahitā gatimesamānā;

ពួកយក្សទាំងនោះ លុះឃើញភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅលាយឡំដោយកំទេចភ្លើងដ៏ច្រើនក្នុងទីនោះ ក៏នាំគ្នាជួបជុំ ហើយរត់ទៅ មានសក់ក្បាលរញ៉េរញ៉ៃ មានភ្នែកជោកជាំដោយទឹកភ្នែក ព្រមទាំងកូននិងប្រពន្ធ ដើម្បីស្វែងរកទីពឹង។

532.

៥៣២.

Sambuddhateja paridaḍḍha sarīracittāĀhacca sāgarataṭaṃ paridhāvamānā,Tasmimpi te pavisituṃ saraṇaṃ na laddhāChamhi tato sapadi sannipatiṃsu sabbe;

ពួកយក្សទាំងនោះ មានកាយនិងចិត្តឆេះរោលរាលដោយតេជៈនៃព្រះសម្ពុទ្ធ បានរត់ទៅដល់ឆ្នេរសមុទ្រ តែមិនបានជួបទីពឹងដើម្បីចូលទៅឡើយ ក៏នាំគ្នាដួលចុះលើផែនដីក្នុងខណៈនោះទាំងអស់គ្នា។

533.

៥៣៣.

Disvāna te munivaro sahaye sasokeRammaṃ tadā jaladhimajjhagataṃ mahantaṃ,Iddhīhi sehi giridīpami’dhānayitvāĀropayitva nikhile puna tattha’kāsi;

ព្រះមុនីដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ទតឃើញពួកយក្សទាំងនោះមានសេចក្តីភ័យខ្លាច និងសោកសៅ ទើបទ្រង់នាំយកកោះភ្នំដ៏ធំ និងគួរជាទីរីករាយ ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលមហាសមុទ្រមកដោយឫទ្ធិរបស់ព្រះអង្គ ហើយញ៉ាំងពួកយក្សទាំងអស់នោះឱ្យឡើងទៅគង់នៅលើកោះនោះវិញ។

534.

៥៣៤.

Katvevame’samasamo’pasamanta’mītiṃTattheva bhāsurataro bhagavā nisīdi,Brahmāmarā’suraphaṇī garuḷādi siddhāSaṅgamma’kaṃsu mahatiṃ mahama’ggarūpaṃ;

ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាបុគ្គលរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន លុះទ្រង់ធ្វើការរំងាប់សេចក្តីវិនាសយ៉ាងនេះហើយ ក៏គង់នៅទីនោះដ៏រុងរឿងក្រៃលែង។ ពួកព្រហ្ម ទេវតា អសូរ នាគ គ្រុឌ និងសិទ្ធិជាដើម បានមកជួបជុំគ្នាធ្វើការបូជាយ៉ាងធំធេងដ៏ប្រសើរឧត្តម។

535.

៥៣៥.

Desesi saṃsadi jino sutisādhu dhammaṃTasmiṃ sadāsavanudaṃ sivadaṃ janānaṃ,Sutvāna nekasatakoṭi pamāṇa pāṇāLaddhā tadā samabhavuṃ caradhammacakkhuṃ;

ក្នុងសមាគមនោះ ព្រះជិនស្រីទ្រង់សម្តែងធម៌ដ៏ល្អ ដែលគួរស្ដាប់ ញ៉ាំងសេចក្តីសោកឱ្យវិនាស ប្រោសប្រទានសេចក្តីសុខដល់មនុស្សទាំងឡាយ។ ពួកសត្វមានប្រមាណច្រើនរយសែនកោដិ លុះបានស្ដាប់ធម៌នោះហើយ ក៏បានសម្រេចធម្មចក្ខុក្នុងកាលនោះ។

536.

៥៣៦.

Tasmiṃ dine sumanakūṭa varādhivāsoTejiddhibuddhivibhavo sumanābhidhāno,Devo pasannahadayo ratanattayamhiSampāpuṇittha paṭhamaṃ phalamuttamaṃ so;

ក្នុងថ្ងៃនោះ ទេវតាឈ្មោះ សុមនៈ ដែលអាស្រ័យនៅលើភ្នំសុមនកូដដ៏ប្រសើរ មានតេជៈ ឫទ្ធិ បញ្ញា និងអានុភាព មានចិត្តជ្រះថ្លាក្នុងព្រះរតនត្រ័យ បានសម្រេចនូវផលដ៏ប្រសើរទីមួយគឺសោតាបត្តិផល។

537.

៥៣៧.

Uṭṭhāya tuṭṭhavadano katapañjalīkoMuggo jinagga nakharaṃsi payodadhimhiVanditva evamavacā’tula vīra dhīraLokagga puggala varaṃ dada sāmi dhīsa;

ទេវតានោះក្រោកឡើង មានមុខរីករាយ ប្រណម្យអញ្ជលី លិចចុះក្នុងមហាសមុទ្រគឺរស្មីនៃព្រះក្រចករបស់ព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរ ក្រាបថ្វាយបង្គំហើយទូលយ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា ក្លាហាន រកអ្វីប្រៀបគ្មាន ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរក្នុងលោក សូមព្រះអង្គប្រោសប្រទានវត្ថុជាទីគោរពបូជាដល់ទូលបង្គំផងចុះ។

538.

៥៣៨.

Dāsosmi te caraṇa paṅkaja pūjakohaṃSaddhādayādi vibhavo tanayo’hamasmi,Tumhe vinā khaṇalavaṃ vasituṃ na iccheTasmā dadātu bhagavā mama pūjanīyaṃ;

ទូលបង្គំជាអ្នកបម្រើ ជាអ្នកបូជានូវព្រះបាទដូចជាផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ជាកូនដែលមានទ្រព្យគឺសទ្ធាជាដើម ទូលបង្គំមិនប្រាថ្នានឹងរស់នៅដោយគ្មានព្រះអង្គសូម្បីតែមួយខណៈឡើយ ហេតុនោះ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគប្រោសប្រទានវត្ថុជាទីគោរពបូជាដល់ទូលបង្គំផងចុះ។

539.

៥៣៩.

Sutvāna taṃ dhitimatī parimajja sīsaṃSaṃsatta chappada saroruha sannibhena,Hatthena nīla saka kuntala dhātumuṭṭhiṃDajjātha so maṇimayena karaṇḍakena;

ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានប្រាជ្ញា លុះទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យនោះហើយ ក៏ទ្រង់ស្ទាបព្រះសិរសាដោយព្រះហស្តដ៏ទន់ល្មើយប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកដែលមានហ្វូងឃ្មុំក្រវែលជុំវិញ ហើយបានប្រោសប្រទានព្រះកេសធាតុពណ៌ខៀវស្រងាត់មួយក្តាប់ ដាក់ក្នុងកោដ្ឋកែវមណី។

540.

៥៤០.

Paggayha bāhuyugalena ṭhīto namitvāMuddhā dadhāsi makuṭaṃ viya pīṇitatto,Katvā’tha so vara mahaṃ tidivehi saddhi’Mappetva dhīra pharibhutta vasundharāyaṃ;

ទេវតានោះទទួលព្រះកេសធាតុដោយដើមដៃទាំងពីរ ឈរឱនក្បាលដាក់លើក្បាលដូចជាម្កុដ មានចិត្តរីករាយក្រៃលែង រួចហើយបានធ្វើការបូជាដ៏ប្រសើរជាមួយពួកទេវតាជាន់សួគ៌ ហើយបានតម្កល់ទុកលើផែនដីដែលព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់ធ្លាប់គង់នៅ។

541.

៥៤១.

So’kāsi nīlaratanehi mahārahehiUbbedhato ratana satta pamāṇa thūpaṃ,Nāthe dharantasamayeva patiṭṭhahī soThūpo tilokasukhado maṇi kāmado’va;

ទេវតានោះបានសាងសង់ព្រះស្តូបមានកម្ពស់ប្រាំពីរហត្ថ ដោយកែវមណីពណ៌ខៀវដ៏មានតម្លៃដ៏មហាសាល។ ព្រះស្តូបនោះបានតម្កល់ទុកក្នុងកាលដែលព្រះលោកនាថនៅធរមាននៅឡើយ ជាស្តូបប្រោសប្រទានសេចក្តីសុខដល់ត្រៃលោក ប្រៀបដូចជាកែវប្រាថ្នា។

542.

៥៤២.

Pacchā tilokasaraṇe parinibbutamhiKhīṇā savo samahimo sarabhu yatindo,Ādāya taṃ citakato jinagīvadhātuṃTasmiṃ nidhāya’kari bārasa hatthathūpaṃ;

ក្រោយមក កាលដែលព្រះសម្ពុទ្ធជាទីពឹងនៃត្រៃលោកទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះអរហន្តព្រះនាម សរភូ ជាអ្នកមានអានុភាពធំ បាននាំយកព្រះសរីរធាតុត្រង់ករបស់ព្រះជិនស្រីពីជើងថ្ករ ហើយយកទៅតម្កល់ទុកក្នុងស្តូបនោះ រួចធ្វើឱ្យមានកម្ពស់ដប់ពីរហត្ថ។

543.

៥៤៣.

Cūḷābhayahvavanipo samaye’parasmiṃBattiṃsa hatthama’kariyattha varoruthūpaṃ,Duṭṭhādigāmaṇi nupo damiḷe hanantoKāresi kañcukamatho catusaṭṭhihatthaṃ;

ក្នុងសម័យតមកទៀត ព្រះរាជាព្រះនាម ចូឡាភ័យ បានធ្វើព្រះស្តូបដ៏ប្រសើរនោះឱ្យមានកម្ពស់សាមសិបពីរហត្ថ។ ចំណែកព្រះរាជាព្រះនាម ទុដ្ឋគាមិនី កាលដែលទ្រង់កំចាត់ពួកទមិឡ បានធ្វើការសាងសង់ស្រោបព្រះស្តូបនោះឱ្យមានកម្ពស់ហុកសិបបួនហត្ថ។

544.

៥៤៤.

Evaṃ sa sīhalamahāsaramajajharūḷhaṃSetambujaṃ’va madhupāvali sevanīyaṃ,Bhumaṅganā karatale sitavitthalīloThūpo dadātu masamopasamaṃ janānaṃ;

ព្រះស្តូបនោះប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកសដែលដុះឡើងកណ្តាលបឹងធំគឺកោះសីហឡៈ ជាទីអាស្រ័យនៃហ្វូងឃ្មុំ បង្ហាញនូវសេចក្តីរុងរឿងពណ៌សនៅលើបាតដៃនៃនាងផែនដី សូមព្រះស្តូបនោះប្រោសប្រទានសេចក្តីស្ងប់ដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានដល់មនុស្សទាំងឡាយ!

545.

៥៤៥.

Laṅkopasaggama’vadhūya vidhāya khemaṃLaṅkaṃ nijāya varakuntala dhātuyā taṃ,Katvāna bhāsurataraṃ muni maṅgalāyaPāyāsi tāraka pathe’nuruvelameva;

ព្រះមុនីទ្រង់កំចាត់បង់នូវឧបទ្រពក្នុងកោះលង្កា ធ្វើឱ្យមានសេចក្តីក្សេមភ័យ ញ៉ាំងកោះលង្កានោះឱ្យរុងរឿងក្រៃលែងដោយព្រះកេសធាតុដ៏ប្រសើររបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីជាមង្គល រួចហើយទ្រង់យាងទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា តាមផ្លូវអាកាស។

546.

៥៤៦.

Tasmiṃ vidhāya bahuvimhita pāṭiheraṃBhetvā sasissaki’sino puna diṭṭhijālaṃ,Datvāna nibbutipadaṃ sahasissakassaNibbāṇa sundara puraṃ paripūrayittha;

ក្នុងតំបន់នោះ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើនូវបាដិហារិយ៍គួរឱ្យអស្ចារ្យជាច្រើន ទ្រង់ទម្លាយនូវបណ្តាញគឺទិដ្ឋិរបស់ពួកឥសីព្រមទាំងសិស្ស ហើយបានប្រោសប្រទាននូវព្រះនិព្វានដល់ពួកសិស្សមួយពាន់នាក់ ញ៉ាំងបុរីគឺព្រះនិព្វានដ៏ស្រស់ស្អាតឱ្យពេញបរិបូណ៌។

547.

៥៤៧.

Tamhā vikāsita kusesaya kānanābhaVītāsavehi nivuto sugatebhagāmī,Pāyāsi rājagaha gāmī’mudāramaggaṃVeneyya jantu kamalākara bhānurūpo;

ព្រះសុគតទ្រង់ហែហមដោយព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលមានសេចក្តីរុងរឿងដូចជាព្រៃផ្កាឈូកដែលរីកស្គុះស្គាយ ទ្រង់យាងទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះតាមផ្លូវដ៏ប្រសើរ ប្រៀបដូចជាព្រះអាទិត្យចំពោះបឹងឈូកគឺវេនេយ្យសត្វទាំងឡាយ។

548.

៥៤៨.

Tasmiṃ gate jinavare vara bimbisāroPūjaṃ akāsi mahatiṃ saha devatāhi,Tasmiñhi saṃsadi labhiṃsu anappapāṇāMagge phale ca saraṇe ca patiṭṭhahiṃsu

កាលដែលព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរយាងទៅដល់ទីនោះ ព្រះបាទពិម្ពិសារដ៏ប្រសើរ ព្រមទាំងពួកទេវតា បានធ្វើការបូជាយ៉ាងធំធេង។ ក្នុងសមាគមនោះ ពួកសត្វជាច្រើនបានសម្រេចមគ្គនិងផល ហើយបានតម្កល់នៅក្នុងសរណគមន៍។

549.

៥៤៩.

Rājā tato vipula veluvanābhirāmaṃSālaṅkataṃ vividha pādapa maṇḍapehi,Pādāsi dakkhiṇakare jalapātanenaKatvā dharādharadharaṃ himavañca kampaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះរាជាបានថ្វាយវត្តវេឡុវ័នដ៏ធំទូលាយ និងគួរជាទីរីករាយ ដែលតបតែងដោយមណ្ឌបនៃដើមឈើផ្សេងៗ ដោយការច្រូចទឹកលើព្រះហស្តស្តាំរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ញ៉ាំងភ្នំហិមពាន្តដែលទ្រទ្រង់ផែនដីឱ្យញាប់ញ័រ។

550.

៥៥០.

Tasmiṃ samantanayano nayanābhirāmoBhutiṃ janassa satataṃ abhivaḍḍhayanto,Dhammambu vuṭṭhi nikaraṃ parivassayantoVassaṃ vasī adutiyo dutiyamhi vasse;

ក្នុងវត្តនោះ ព្រះសម្ពុទ្ធមានព្រះនេត្រជុំវិញ គួរជាទីរីករាយភ្នែក ទ្រង់ញ៉ាំងសេចក្តីចម្រើនរបស់មនុស្សឱ្យលូតលាស់ជានិច្ច ទ្រង់បង្អុរនូវខ្សែទឹកភ្លៀងគឺព្រះធម៌ ទ្រង់គង់ចាំវស្សាទីពីរ ដោយគ្មានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមបាន។

551.

៥៥១.

Devinda moli samalaṅkata pādapiṭṭhoLokassa atthacaraṇe satatābhiyutto,Tattheva so hi tatiye’pi catutthavasseVāsaṃ akāsi sugato sirisantivāso;

ព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គមានគ្រឿងលម្អគឺម្កុដនៃស្តេចទេវតាថ្វាយបង្គំ ទ្រង់ខ្វល់ខ្វាយជានិច្ចក្នុងការធ្វើប្រយោជន៍ដល់លោក ព្រះសុគតជាទីតាំងនៃសិរីនិងសេចក្តីស្ងប់ ទ្រង់គង់ចាំវស្សាទីបី និងទីបួនក្នុងទីនោះឯង។

552.

៥៥២.

Lokassa dhamma ma’malaṃ satataṃ vahantoSāvatthiyaṃ rucira jetavane’bhirāme,Vāsaṃ akāsi sukhado munipañcamasmiṃVeneyya sattasamayaṃ samudikkhamāno;

ព្រះមុនីទ្រង់នាំមកនូវធម៌ដ៏ស្អាតស្អំដល់លោកជានិច្ច ទ្រង់ប្រោសប្រទានសេចក្តីសុខ ទ្រង់គង់ចាំវស្សាទីប្រាំ ក្នុងវត្តជេតពនដ៏ស្រស់ស្អាត និងគួរជាទីរីករាយ នាទីក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ទតមើលកាលវេលាដ៏សមគួរនៃវេនេយ្យសត្វទាំងឡាយ។

Iti laṅkāya paṭhamā’gamanaṃ.

ចប់ ការយាងមកកោះលង្កាលើកទីមួយ តែប៉ុណ្ណេះ។

553.

៥៥៣.

Atha bhagavati tasmiṃ jetanāme vanasmiṃNivasati satilaṅkā maṅgalā’vāsarūpā,Upavanamiva nāke nandanaṃ devatānaṃAmara uragavāsā rammarūpā babhūva;

លំដាប់នោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅក្នុងព្រៃឈ្មោះជេតពននោះ កោះលង្កាដែលជាទីតាំងនៃមង្គល ក៏មានសភាពគួរជាទីរីករាយ ជាទីអាស្រ័យនៃពួកទេវតា និងនាគ ប្រៀបដូចជាសួននន្ទវ័នរបស់ពួកទេវតានៅលើឋានសួគ៌។

554.

៥៥៤.

Tahimati rucirasmiṃ vaḍḍhamānādi seleMadhura salilavāhe rammakalyāṇikādo,Udadhi bhujagavāse nāgadīpantike caMahati mahima yuttā nāgasaṅghā vasanti;

ក្នុងកោះនោះ នាភ្នំដ៏ស្រស់ស្អាតមានភ្នំវឌ្ឍមានៈជាដើម នាស្ទឹងដែលមានទឹកផ្អែមល្ហែមមានស្ទឹងកល្យាណីជាដើម និងក្នុងទីជិតនៃកោះនាគដែលជាទីអាស្រ័យនៃនាគក្នុងមហាសមុទ្រ មានហ្វូងនាគដ៏មានអានុភាពធំធេងរស់នៅ។

555.

៥៥៥.

Pacura mahima yutto vaḍḍhamānācalasmiṃAdhipati bhujagānaṃ āsi cūlodaravho,Mahudara iti nāmo nāgadīpodadhimhiNivasati atha tesaṃ pabbateyyo’ragindo;

នាភ្នំវឌ្ឍមានៈ មានស្តេចនាគមួយព្រះនាមថា ចូឡោទរៈ មានអានុភាពដ៏ច្រើន។ ចំណែកស្តេចនាគមួយទៀតព្រះនាមថា មហោទរៈ រស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រក្បែរកោះនាគ។

556.

៥៥៦.

Itara bhujaga rañño dhītaraṃ nāgakaññaṃPiyatarama’bhirūpaṃ’kāsi dāraṃ tadā hi,Atha ca duhituyā so dīyamānaṃ dadantoRucira maṇīmayagghaṃ āsanañcāpadāsi;

សម័យនោះ ស្តេចនាគម្ខាងទៀតបានលើកកូនស្រីជាកញ្ញានាគដ៏ស្រស់ស្អាត និងជាទីស្រឡាញ់ក្រៃលែង ឱ្យធ្វើជាភរិយារបស់ស្តេចនាគភ្នំវឌ្ឍមានៈ។ ហើយកាលដែលលើកកូនស្រីនោះឱ្យទៅ ក៏បានប្រគល់បល្ល័ង្កធ្វើដោយកែវមណីដ៏មានតម្លៃ និងស្រស់ស្អាតឱ្យទៅជាមួយផង។

557.

៥៥៧.

Duhitari matakāle te’tha pallaṅkahetuJalaja thalaja nāgā yuddhasajjā ahesuṃ,Atha thalaja bhujaṅgā bhaṅgakallolamālāSadisa lūlita cittā gabbitevaṃ ravanti;

លុះកូនស្រីនោះស្លាប់ទៅ ពួកនាគទឹក និងនាគគោកទាំងឡាយ ក៏រៀបចំធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នាដើម្បីដណ្តើមបល្ល័ង្កនោះ។ លំដាប់នោះ ពួកនាគគោកមានចិត្តរំភើបញាប់ញ័រដូចជារលកទឹកដែលបោកបក់ ក៏ស្រែកឡើងដោយអំនួតយ៉ាងនេះថា៖

558.

៥៥៨.

Kimu’dadhija phaṇīnaṃ kitti sampattiyā noApi yasaparivārā kiṃ baleniddhiyā kiṃ,Ahamahamīti gabbā kiṃ kimissāya tesaṃBhavati timira’rīnaṃ bhānumaggunnatī kā;

តើសេចក្តីល្បីល្បាញ និងសម្បត្តិរបស់ពួកនាគទឹកមានប្រយោជន៍អ្វីដល់ពួកយើង? តើកេរ្តិ៍ឈ្មោះ បរិវារ កម្លាំង ឬឫទ្ធិរបស់ពួកវាមានប្រយោជន៍អ្វី? ពួកយើងជាអ្នកប្រសើរជាង! ពួកនាគគោកមានចិត្តច្រឡើសបើសដោយអំនួត និងសេចក្តីច្រណែននឹងពួកនាគទឹកទាំងនោះយ៉ាងនេះ។

559.

៥៥៩.

Atha jalaja’lagaddā gajjanaṃ gajjayantāBhayajanaka pagabbhā phoṭayantā bhūjānaṃ,Ahamaha pabhū re!Re! Pabbateyyāna’metaṃPaṭutaraḍasitoṭṭhā kakkha’ḷevaṃ ravanti;

គ្រានោះ ពួកនាគកើតក្នុងទឹក (ជលជៈ) ស្រែកគំរាមយ៉ាងខ្លាំងក្លា បង្ហាញភាពអង់អាចគួរឲ្យខ្លាច វាយកន្ទុយ (ឬក្បាល) ស្រែកថា «យើងជាធំ! នែពួកនាគភ្នំ! ទីនេះជារបស់យើង!» ទាំងខាំបបូរមាត់យ៉ាងខ្លាំង ស្រែកគំរាមយ៉ាងអាក្រក់ដូច្នោះ។

560.

៥៦០.

Paṭutara garunādā tāva gajjanti dantīNayana pathamu’pente yāva kaṇṭhiravānaṃ,Tathariva thalajātā jumhayantā samaggāNayana pathagatā no suññadappā bhavanti;

ពួកដំរីទាំងឡាយ តែងស្រែកគំរាមដោយសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដរាបណាពួកសីហៈមិនទាន់មកដល់ក្នុងគន្លងភ្នែករបស់ខ្លួន យ៉ាងណាមិញ ពួកនាគកើតលើគោក (ថលជៈ) ទាំងឡាយ សូម្បីតែរួបរួមគ្នាស្រែកគំរាមយ៉ាងនោះ ក៏ប្រែជាបាត់បង់ការលែបខាយ (អស់មានះ) ទៅវិញ ក្នុងកាលដែលមកដល់ក្នុងគន្លងភ្នែករបស់យើង។

561.

៥៦១.

Iti tadubhayasenā ghaṭṭayantā’ññamaññaṃVividha paharaṇho uggirantī giranti,Satata khubhita velā sāgarūmīva bhantāLulita lulita cittā yuddhaninnā ṭhitāsuṃ;

កងទ័ពទាំងពីរភាគីនោះ តែងប៉ះទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក លើកឡើងនិងលេបចូលនូវគ្រឿងសស្ត្រាវុធផ្សេងៗ ហាក់បីដូចជារលកសមុទ្រដែលកម្រើកញាប់ញ័រនៅឆ្នេរជានិច្ច មានចិត្តរំភើបញាប់ញ័រយ៉ាងខ្លាំង ឈរត្រៀមខ្លួនប្រយុទ្ធគ្នា។

562.

៥៦២.

Atha tadahu munindo yāminīyāma’mantePatiniya matijālaṃ lokamolokayanto,Samara vasagatānaṃ bhogīnaṃ bhāvibhutiṃTadupari ca’bhivuddhiṃ passi laṅkātalassa;

គ្រានោះ ក្នុងថ្ងៃនោះ នាពេលចុងបំផុតនៃរាត្រី ព្រះមុនីន្ទ្រទ្រង់ផ្សាយសំណាញ់ព្រះញាណពិនិត្យមើលលោក បានឃើញនូវសេចក្តីចម្រើនទៅខាងមុខរបស់ពួកនាគដែលធ្លាក់ទៅក្នុងអំណាចនៃសង្គ្រាម និងបានឃើញនូវសេចក្តីចម្រើនដ៏ក្រៃលែងនៃកោះលង្កា។

563.

៥៦៣.

Atha muni madhumāse’posathe kālapakkheKata nikhila vidhāno gayha saṅghāṭikādiṃ,Anugatikamudikkhaṃ pañcanetto samantāSumana sumana nāmaṃ passi devaṃ samiddhiṃ;

គ្រានោះ ក្នុងខែផល្គុន (ឬខែចិត្រ) នាថ្ងៃឧបោសថខាងរនោច ព្រះមុនីទ្រង់រៀបចំកិច្ចទាំងពួងរួចហើយ ទ្រង់កាន់យកនូវសង្ឃាដិជាដើម ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រប្រាំ កាលរមិលមើលរកអ្នកដើរតាម ក៏បានឃើញទេវបុត្រមានឫទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះ សុមនៈ។

564.

៥៦៤.

Tadahu sumanadevo jetanāme surammeAdhivasati vihāre dvārakoṭṭhopakaṭṭhe,Ṭhita viṭapa samiddhe khīrikāpādapasmiṃSugata mabhinamanto anvahaṃ pūjayanto;

ក្នុងថ្ងៃនោះ សុមនទេវបុត្រ អាស្រ័យនៅនាដើមឈើឈ្មោះរាជាយតនៈ (ដើមជ្រៃក្រហម) ដែលមានមែកធាងត្រសុំត្រសាយ នៅជិតខ្លោងទ្វារនៃជេតវនវិហារដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ តែងថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះសុគតជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

565.

៥៦៥.

Tamasammuni disvā’mantayitvā’gate taṃIdamavaca mayā bho saddhimāgaccha laṅkaṃ,Saha tava bhavanamhā pubbavutthappadeseTava bhavati patiṭṭhā bhoginañjā’bhivuddhi;

ព្រះមុនីទ្រង់ទតឃើញទេវបុត្រនោះ ហើយហៅទេវបុត្រដែលមកដល់នោះមក រួចត្រាស់ពាក្យនេះថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានបុណ្យ ចូរអ្នកទៅកាន់កោះលង្កាជាមួយតថាគតចុះ ការតម្កល់នៅរបស់អ្នក និងសេចក្តីចម្រើនរបស់ពួកនាគ នឹងមានឡើងព្រមដោយវិមានរបស់អ្នក ក្នុងប្រទេសដែលអ្នកធ្លាប់នៅពីមុន»។

566.

៥៦៦.

Atha munivacanaṃ so muddhanāma’ggahetvāSamuditahadayo taṃ rukkhamuddhacca mūlā,Sugatamupari katvā dhārayanto suphullaṃBarihi barihi chattākāramāgā nabhamhī;

គ្រានោះ ទេវបុត្រនោះបានទទួលព្រះពុទ្ធដីកាដោយតម្កល់លើត្បូង មានចិត្តរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង បានដកដើមឈើនោះទាំងឫស យកមកបាំងពីលើព្រះសុគត ហាក់ដូចជាស្វេតច្ឆត្រធ្វើអំពីស្លាបក្ងោកដ៏រីកស្គុះស្គាយ រួចហោះទៅលើអាកាស។

567.

៥៦៧.

Dasabala tanubhā’bhissaṅgamā so dumandoTarala maṇīva nānā’bhāhi sambhāvanīyo,Vilasita iva sabbe rukkhaselādayo’piApagata sakavaṇṇāvaṇṇavantā virejuṃ;

ដោយការប៉ះពាល់នឹងពន្លឺព្រះកាយនៃព្រះទសពល ដើមឈើនោះក៏គួរជាទីគោរព រុងរឿងដោយពន្លឺផ្សេងៗ ដូចជាកែវមណីដ៏ញាប់ញ័រ សូម្បីតែដើមឈើ និងភ្នំថ្មទាំងឡាយទាំងពួង ក៏ហាក់ដូចជាលម្អឡើង ប្រាសចាកពណ៌ដើមរបស់ខ្លួន ហើយរុងរឿងដោយពណ៌ដ៏ល្អឆើតឆាយ។

568.

៥៦៨.

Khaga bhujaga surādi massitā chappabhāhiNijapati nijajāyā svaññamaññāsu muyhuṃ,Asita gagana majjhe sobhamāno munindoVitata vividha raṃsī raṃsimālīva gañchi;

ពួកបក្សី ពួកនាគ និងពួកទេវតាជាដើម ដែលត្រូវពន្លឺឆព្វណ្ណរង្សីប៉ះពាល់ ទាំងស្វាមីនិងភរិយា ក៏ភាន់ច្រឡំគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រះមុនីន្ទ្រដ៏រុងរឿងនៅកណ្តាលអាកាសដ៏ខ្មៅស្រងាំ ទ្រង់យាងទៅដូចជាព្រះអាទិត្យដែលមានរស្មីផ្សាយចេញទៅផ្សេងៗ។

569.

៥៦៩.

Jalada paṭala saṇḍe vajjhamuddāḷayitvāBahi vilasitakāyo sommadosākaro,vaKatupari taruchāyo jotamāno samānoUraga samaraṭhānaṃ ganthvā’kāse nisajja;

ព្រះអង្គទ្រង់ទម្លាយនូវផ្ទាំងពពកដ៏ក្រាស់ មានព្រះកាយរុងរឿងចេញមកខាងក្រៅ ដូចជាព្រះចន្ទដ៏ត្រជាក់ស្រទន់ ទ្រង់ធ្វើស្រមោលឈើពីខាងលើ ញ៉ាំងពន្លឺឱ្យភ្លឺស្វាង យាងទៅដល់សមរភូមិនៃពួកនាគ រួចគង់នៅលើអាកាស។

570.

៥៧០.

Ghanatara timiraṃ so iddhiyā saṅgharitvāTahimatirava bhīmaṃ ghorasaṃrambhavantaṃ,Asani sata nipātaṃ vassadhārā karālaṃUrutara tata meghaṃ māpayī sītavātaṃ;

ព្រះអង្គទ្រង់កម្ចាត់បង់នូវងងឹតដ៏ក្រាស់ឃ្មឹកដោយឫទ្ធិ រួចទ្រង់និម្មិតនូវខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ ព្រមទាំងពពកដ៏ធំល្វឹងល្វើយ បង្អុរភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំងក្លា មានរន្ទះបាញ់រាប់រយដង គួរឱ្យខ្លាចរន្ធត់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងទីនោះ។

571.

៥៧១.

Iti tibhuvananātho dappite nāgasaṅgheVimada karaṇa hetu dassayī bheravānī,Atha’pagata pagabbhe te viditvāna satthāApanudi bhayajātaṃ taṅkhaṇaṃyeva tattha;

ព្រះត្រៃភពនាថ ទ្រង់បង្ហាញនូវហេតុគួរឱ្យខ្លាចរន្ធត់ទាំងឡាយ ក្នុងកងទ័ពនាគដ៏មានមានះ ដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវមានះរបស់ពួកវា លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបថាពួកនាគទាំងនោះអស់សេចក្តីព្រហើនហើយ ក៏ទ្រង់បន្ទោបង់នូវភ័យខ្លាចនោះក្នុងខណៈនោះឯង។

572.

៥៧២.

Taruṇa taraṇisobhā ketumālāvilāsiṃSubharuci mukhavandaṃ lakkhaṇākiṇṇagattaṃ,Tibhava vibhavadāyiṃ taṃ viditvāna nāgāCutapaharaṇa hatthā vandamānā mahiṃsu;

ពួកនាគទាំងឡាយ លុះបានឃើញព្រះអង្គដ៏រុងរឿងដោយកេតុម៉ាឡា ដូចជាពន្លឺព្រះអាទិត្យទើបនឹងរះ មានព្រះភក្ត្រដ៏ស្រស់ស្អាតគួរឱ្យជ្រះថ្លា មានព្រះកាយពោរពេញដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ ព្រះអង្គជាអ្នកប្រទាននូវសេចក្តីចម្រើនដល់ត្រៃភព ក៏ទម្លាក់អាវុធពីដៃ ថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះអង្គ។

573.

៥៧៣.

Sirasī nihitapāṇī rattapaṅkeruhehiVikaca vadana nettā’manda kañjuppalehi,Saka saka dhata nānāvaṇṇa vammādikehiVividha kusumavatthā’manda dīpaddhajehi;

ពួកនាគទាំងនោះ លើកដៃប្រណម្យដាក់លើក្បាល ហាក់ដូចជាផ្កាឈូកក្រហម មានមុខនិងភ្នែករីកស្គុះស្គាយដូចជាផ្កាឈូកខៀវ ទ្រទ្រង់នូវគ្រឿងក្រោះមានពណ៌ផ្សេងៗគ្នា រួមទាំងផ្កា សម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងប្រទីប និងទង់ជ័យផ្សេងៗ...

574.

៥៧៤.

Uraga bhavanavāsā nāgakaññā sameccaKuca kalasa sahassaṃ dhārayanti salīlaṃ,Lalita kaṇaka valli līlamādhatta gattāThuti mukhara mukhā tā sādhu kīḷaṃ akaṃsu;

ពួកនាងនាគកញ្ញាដែលរស់នៅក្នុងពិភពនាគ បានមកជួបជុំគ្នា បង្ហាញនូវកាយវិការដ៏ទន់ភ្លន់ ហាក់ដូចជាវល្លិមាសដ៏ល្វតល្វន់ មានមាត់ពោលពាក្យសរសើរតម្កើង បានធ្វើនូវការលេងកម្សាន្តយ៉ាងពីរោះរណ្តំ។

575.

៥៧៥.

Atha muni uragānaṃ viggahaṃ taṃ sametuṃSutimana kamanīyaṃ niccharaṃ brahmaghosaṃ,Ajaramamara maggaṃ suppasatthaṃ sudhihiVaramati varadhammaṃ desayī naṃ phaṇīnaṃ;

គ្រានោះ ព្រះមុនីដើម្បីរំងាប់នូវជម្លោះរបស់ពួកនាគទាំងនោះ ទ្រង់បញ្ចេញនូវព្រះព្រហ្មសូរសំឡេងដ៏គួរឱ្យចង់ស្តាប់ និងជាទីគាប់ចិត្ត ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងសរសើរ ជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វានដ៏មិនចាស់មិនស្លាប់ ដល់ពួកនាគទាំងនោះ។

576.

៥៧៦.

Na bho bho saṃsāre khalu bhavati sāraṃ lavampiVisesā taṃ sītaṃ jalita dahane vijjati kadā,Sadā rāgaṃ rogaṃ byadhati janataṃ nekaduritaṃTathāpā’yuṃ pāto ravirabhimukhussāva sadisaṃ;

«ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ក្នុងសង្សារវដ្តនេះ មិនមានខ្លឹមសារសូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ តើសេចក្តីត្រជាក់នឹងមានក្នុងភ្លើងដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅក្នុងកាលណា? រាគៈ ជំងឺ និងអំពើអាក្រក់ជាច្រើន តែងបៀតបៀនសត្វលោកជានិច្ច មួយវិញទៀត អាយុជីវិតនេះប្រៀបដូចជាទឹកសន្សើមនាពេលព្រឹកដែលត្រូវកម្តៅព្រះអាទិត្យដូច្នោះ។»

577.

៥៧៧.

Sarīro’yaṃ battiṃsa vidha kuṇapo sāra rahitoParittaṃ yobbaññaṃ kusuma sadisaṃ niggatasiri,Pahantvā gantabbaṃ bhavaja vibhavaṃ sambhatamidaṃAthevaṃ sante bho varayati bhavaṃ ko nu hi budho;

«រាងកាយនេះជាសាកសពមានចំណែក ៣២ ប្រការ គ្មានខ្លឹមសារឡើយ ភាពជាកំលោះក្រមុំមានប្រមាណតិចតួច ប្រៀបដូចជាផ្កាឈើដែលរោយរុះអស់លម្អ សម្បត្តិដែលកើតក្នុងភពដែលសន្សំទុកនេះ ក៏ត្រូវតែលះបង់ចោលទៅ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ កាលបើហេតុការណ៍យ៉ាងនេះ តើអ្នកប្រាជ្ញណាឡើយនឹងត្រេកអរក្នុងភព?»

578.

៥៧៨.

Palāsī makkhī kodhūpaha mato mānavibhavoJano’tīto’to bho payati narakaṃ dāruṇataraṃ,Phaṇī majjāro sā guhaka kapayo bhūya bahusoVadhentaññoññaṃ te nanubhavamidaṃ dukkhama’nisaṃ;

«ជនដែលជាអ្នកលុបគុណគេ វាយឫកស្មើ ត្រូវកំហឹងគ្របសង្កត់ មានមានះក្នុងសម្បត្តិ កាលបើកន្លងផុតពីលោកនេះទៅ តែងទៅកាន់នរកដ៏គួរឱ្យខ្លាចរន្ធត់ក្រៃលែង ពួកនាគ ឆ្មា ឆ្កែ ចចក ស្វា និងសត្វដទៃទៀតជាច្រើន តែងសម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមក តើមិនមែនកំពុងសោយទុក្ខមិនដាច់នេះទេឬ?»

579.

៥៧៩.

Pure kāko’lukā atha vanabhavā phandana isāKaritvā’ṭṭhāne’ghaṃ ciramanubhavuṃ dukkhamanisaṃ,Aho kappaṭṭhantaṃ saratha duritaṃ verajamidaṃNa hetthassādo bho’ṇumapi kalahe mettima’mataṃ;

«ក្នុងកាលមុន ពួកក្អែកនិងមៀម ព្រមទាំងដើមផន្ទនៈនិងឥសី បានធ្វើនូវអំពើបាបក្នុងទីមិនសមគួរ ក៏បានសោយទុក្ខមិនដាច់អស់កាលដ៏យូរ អើ! ចូរអ្នកទាំងឡាយរលឹកនឹកដល់ពៀរវេរាដ៏អាក្រក់ដែលស្ថិតនៅអស់កប្បនេះចុះ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ក្នុងជម្លោះមិនមានសេចក្តីត្រេកអរសូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ មានតែមេត្តាធម៌ប៉ុណ្ណោះជាទឹកអម្រឹត។»

580.

៥៨០.

Balaṃ bālānaṃ bho saka saka vadhāyeva bhavatiAtītekā khuddā laṭukikadijā naṭṭhatanayā,Gajaṃ bālaṃ mattaṃ pavidhi na balaṃ hoti saraṇaṃAthaṭṭhāne kiṃ bho kurutha vīriyaṃ bhuti hananaṃ;

«ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ កម្លាំងរបស់មនុស្សពាល តែងមានដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ក្នុងអតីតកាល នាងបក្សីលតុកិកាដ៏តូចមួយ ដែលត្រូវបាត់បង់កូន បានធ្វើឱ្យដំរីពាលដ៏ស្រវឹងចុះប្រេងស្លាប់ កម្លាំងមិនមែនជាទីពឹងឡើយ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នកទាំងឡាយខំប្រឹងប្រែងក្នុងទីមិនសមគួរ ដែលជាការបំផ្លាញសេចក្តីចម្រើនទៅវិញ?»

581.

៥៨១.

Na dukkhaṃ tesaṃ ye vigata kalahā ekamanasāAtīte bho lāpā aghaṭita mānā peyyavacanā,Sukhaṃ vāsaṃ’kāsuṃ yadahani bhavuṃ te’tha vidhurāVasaṃ vyādhassāguṃ tadahani aho!Medhaga balaṃ;

«សេចក្តីទុក្ខមិនមានដល់ពួកជនដែលប្រាសចាកជម្លោះ មានចិត្តតែមួយឡើយ ក្នុងអតីតកាល ពួកសត្វក្រួចទាំងឡាយ មិនមានមានះចំពោះគ្នា និយាយតែពាក្យជាទីស្រឡាញ់ តែងរស់នៅជាសុខ ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃណាដែលពួកវាបែកបាក់គ្នា ក្នុងថ្ងៃនោះពួកវាក៏ធ្លាក់ទៅក្នុងអំណាចនៃព្រានព្រៃ ឱ! កម្លាំងនៃជម្លោះគួរឱ្យខ្លាចណាស់តើ!»

582.

៥៨២.

Iti tikhiṇa sudhimā kattumete samaggeAvadi pavara dhammaṃ sādhu viññuppasatthaṃ,Atha muditamanā te pīṇitā tassa nāgāMaṇimayama’tulaṃ taṃ āsanaṃ pūjayiṃsu;

ព្រះសាស្តាដ៏មានព្រះប្រាជ្ញាញាណមុតស្រួច ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ ដើម្បីធ្វើឱ្យពួកនាគទាំងនោះមានសាមគ្គីគ្នាយ៉ាងនេះ គ្រានោះ ពួកនាគទាំងនោះមានចិត្តរីករាយ ជ្រះថ្លា បានបូជានូវបល្ល័ង្កធ្វើអំពីកែវមណីដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមពុំបានចំពោះព្រះអង្គ។

583.

៥៨៣.

Atha muni gaganamboruyha bhumippadesaṃTaruṇa raviva tasmiṃ āsane āsi bhāsaṃ,Atha bhujagagaṇā te dibba khajjādikehiParivisiya munindaṃ sādhu dhammaṃ suṇiṃsu;

គ្រានោះ ព្រះមុនីទ្រង់ចុះពីអាកាសមកកាន់ផ្ទៃដី គង់លើបល្ល័ង្កនោះ រុងរឿងដូចជាព្រះអាទិត្យទើបនឹងរះ គ្រានោះ ពួកនាគទាំងឡាយបានខ្វល់ខ្វាយថ្វាយនូវភោជនាហារដ៏ជាទិព្វជាដើម ចំពោះព្រះមុនីន្ទ្រ ហើយបានស្តាប់នូវព្រះធម៌ដ៏ល្អ។

584.

៥៨៤.

Atha jala thalajānaṃ tattha yuddhā’gatānaṃAgaṇita bhūjagānaṃ’sītikoṭī bhujaṅgā,Vimala saraṇasīle suppatiṭṭhā sutuṭṭhāAkaru’matimuḷāraṃ satthu pūjāvidhānaṃ;

គ្រានោះ ក្នុងចំណោមពួកនាគកើតក្នុងទឹកនិងលើគោកដែលមកដើម្បីច្បាំងគ្នាដ៏ច្រើនរាប់មិនអស់នោះ ពួកនាគចំនួនប៉ែតសិបកោដិ បានតម្កល់ខ្លួនយ៉ាងមាំក្នុងសរណគមន៍ និងសីលដ៏បរិសុទ្ធ មានសេចក្តីត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែង បានធ្វើនូវការបូជាដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមចំពោះព្រះសាស្តា។

585.

៥៨៥.

Atha mahudara rañgño mātulo nāgarājāManinayanakanāmo rammakaḷyāṇadesā,Uraga samara hetū āgato nāgadīpaṃSugatavara sarīraṃ disva natvālapevaṃ;

គ្រានោះ ស្ដេចនាគព្រះនាម មណިއក្ខិកៈ ត្រូវជាមា (ខាងម្តាយ) របស់ស្តេចនាគមហោទរៈ ដែលបានមកកាន់កោះនាគទ្វីបពីដែនកល្យាណីដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ដើម្បីជួយច្បាំងក្នុងសង្គ្រាមនាគ លុះបានឃើញព្រះកាយដ៏ប្រសើររបស់ព្រះសុគត ក៏ថ្វាយបង្គំហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖

586.

៥៨៦.

Yadi sugata! Imaṃ tvaṃ nāgato assa ṭhānaṃMayamapagata pāṇā homa jhatvā’ññamaññaṃ,Rudhiravaha vikiṇṇo assa bhumippadesoPasami dahana dittaṃ ambudeneva taṃ tvaṃ;

«បពិត្រព្រះសុគត! ប្រសិនបើព្រះអង្គមិនយាងមកកាន់ទីនេះទេ ពួកយើងខ្ញុំច្បាស់ជាត្រូវវិនាសជីវិត ដោយការកាប់សម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមកជាមិនខាន ផ្ទៃដីនេះច្បាស់ជាដាបទៅដោយស្ទឹងឈាម ព្រះអង្គបានរំងាប់នូវភ្លើងកំហឹងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅនោះ ហាក់ដូចជាមេឃបង្អុរភ្លៀងដូច្នោះ។»

587.

៥៨៧.

Mama bhagava! Purāme diṭṭhapubbaṃ tavetaṃRucira sirisarīraṃ raṃsijālā’bhikiṇṇaṃ,Api sumadhura dhammaṃ desayante surānaṃDasabala sutapubbaṃ ānubhāvañca tuyhaṃ;

«បពិត្រព្រះភគវន្ត! ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំព្រះអង្គធ្លាប់បានឃើញព្រះកាយដ៏មានសិរីរុងរឿង ប្រកបដោយបណ្តាញរស្មីរបស់ព្រះអង្គ និងធ្លាប់បានស្តាប់ព្រះធម៌ដ៏ផ្អែមល្ហែមដែលព្រះអង្គសម្តែងដល់ពួកទេវតា បពិត្រព្រះទសពល ខ្ញុំព្រះអង្គធ្លាប់បានឮនូវអានុភាពរបស់ព្រះអង្គរួចមកហើយ។»

588.

៥៨៨.

Ahamasama pure te vissutoyeva dāsoYadi manasi dayā te hoti dāse punā’pi,Pavara ratanadīpe hoti kaḷyāṇigaṅgāMama vasati tahiṃ taṃ daṭṭhukāmo’bhiyāce;

«បពិត្រព្រះអង្គអ្នករកអ្វីប្រៀបគ្មាន ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកបម្រើដ៏ល្បីល្បាញរបស់ព្រះអង្គ ប្រសិនបើព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យអាណិតអាសូរដល់អ្នកបម្រើម្នាក់នេះម្តងទៀត នៅក្នុងកោះដ៏ប្រសើរនេះ មានស្ទឹងកល្យាណី ជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នាចង់គាល់ព្រះអង្គ ទើបសូមអារាធនាព្រះអង្គយាងទៅកាន់ទីនោះ។»

589.

៥៨៩.

Iti yatipati tassā’rādhanaṃ paggahetvāSaka paricita bhumyā cetiyatthaṃ vidhāya,Maṇimaya paribhuttaṃ āsanaṃ cā’pi tesaṃSa sumana taru rājaṃ pūjanatthaṃ vidhāya;

ព្រះយតិបតី (ព្រះសាស្តា) លុះទ្រង់ទទួលការអារាធនារបស់ស្តេចនាគនោះហើយ ទ្រង់បានកំណត់ទីកន្លែងសម្រាប់ធ្វើចេតិយលើផ្ទៃដីដែលព្រះអង្គធ្លាប់គង់ និងបានប្រទាននូវបល្ល័ង្កកែវមណីដែលព្រះអង្គធ្លាប់គង់ ព្រមទាំងដើមឈើរាជាយតនៈនោះ ទុកជាទីសក្ការបូជារបស់ពួកនាគទាំងនោះ...

590.

៥៩០.

Dasabala paribhuttaṃ sabbametaṃ bhujaṅgāMaṇiriva rucīdaṃ te dhātuyoyeva tasmā,Mahatha namatha niccaṃ maṃva saggā’pavaggaṃDadati iti ca vatvā ovaditvāna satthā;

«ម្នាលពួកនាគ របស់ទាំងពួងដែលព្រះទសពលធ្លាប់ប្រើប្រាស់នេះ រុងរឿងដូចជាកែវមណី ទុកដូចជាព្រះសារីរិកធាតុរបស់តថាគត ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយបូជា និងថ្វាយបង្គំជានិច្ចចុះ របស់ទាំងនេះនឹងប្រទាននូវស្ថានសួគ៌ និងព្រះនិព្វាន ដូចជាតថាគតដែរ» ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់និងប្រដៅយ៉ាងនេះហើយ...

591.

៥៩១.

Nabhatala’mu’pagantvā devanāge mahenteDisi disi visaranto nīlapītādi raṃsi,Mana nayana haranto jantunaṃ lokasāroAgami ravi’va khamhā jetanāmaṃ vihāraṃ;

...ទ្រង់យាងឡើងកាន់អាកាសវេហាស៍ កាលដែលពួកទេវតានិងនាគកំពុងធ្វើសក្ការបូជា ទ្រង់ផ្សាយចេញនូវរស្មីមានពណ៌ខៀវនិងលឿងជាដើមទៅកាន់ទិសតូចទិសធំ ញ៉ាំងចិត្តនិងភ្នែករបស់សត្វលោកឱ្យជ្រះថ្លា ព្រះលោកសារៈទ្រង់យាងពីអាកាសទៅកាន់ជេតវនវិហារ ដូចជាព្រះអាទិត្យដូច្នោះ។

592.

៥៩២.

Atha manujamarānaṃ nattasiddhādikānaṃSatata’mamata dhammaṃ desayanto phaṇīnaṃ,Vanabhavana suramme maṅkulavhe nagindeAkari muni nivāsaṃ chaṭṭhame hāyanamhi;

គ្រានោះ ព្រះមុនីទ្រង់សម្តែងនូវអមតធម៌ជានិច្ចដល់មនុស្ស ទេវតា ពួកអ្នករាំ និងពួកសិទ្ធិជាដើម ព្រមទាំងពួកនាគ ទ្រង់បានធ្វើការគង់ចាំវស្សាលើកំពូលភ្នំឈ្មោះ មង្កុលបព្វត ដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ក្នុងវស្សាទីប្រាំមួយ។

593.

៥៩៣.

Surapurupavane’tho pārijātassa mūleAruṇa mudusilāyaṃ bhāsamāno munindoSunipuṇa’mabhidhammaṃ desayanto surānaṃAkari varanivāsaṃ sattame tattha vasse;

បន្ទាប់មក ក្នុងវស្សាទីប្រាំពីរ ព្រះមុនីន្ទ្រទ្រង់គង់លើថ្មបណ្ឌុកម្ពលសិលាអាសនៈដ៏ទន់ល្វន់ពណ៌ក្រហមព្រាល ទៀបគល់ឈើបារិច្ឆត្តកៈ ក្នុងឧទ្យាននៃស្ថានសួគ៌ ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះអភិធម្មដ៏ល្អិតសុខុមដល់ពួកទេវតា ទ្រង់បានធ្វើការគង់ចាំវស្សាដ៏ប្រសើរក្នុងទីនោះ។

594.

៥៩៤.

Atha sukhada munindo jetanāme vihāreAvasi vimalapañño aṭṭhame sāradasmiṃ,Ajara’mamara santiṃ phasamāno paresaṃVividha naya vicittaṃ desanaṃ desayanto;

គ្រានោះ ក្នុងវស្សាទីប្រាំបី នាដូវសរទកាល ព្រះមុនីន្ទ្រដ៏ប្រទាននូវសេចក្តីសុខ មានព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏បរិសុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្នុងជេតវនវិហារ ទ្រង់សោយនូវសន្តិសុខដ៏មិនចាស់មិនស្លាប់ (ព្រះនិព្វាន) ទាំងសម្តែងនូវព្រះធម៌ទេសនាដ៏វិចិត្រដោយន័យផ្សេងៗដល់ជនដទៃ។

Iti laṅkāya dutiyāgamanaṃ.

ចប់ ការយាងមកកាន់កោះលង្កាលើកទីពីរ តែប៉ុណ្ណេះ។

595.

៥៩៥.

Evaṃ jino jetavane vasantoNīssāya sāvatthipuraṃ vihāsi,Sā kidisī āsi purī tadānīTaṃ kīdisaṃ jetavanaṃ vihāraṃ;

ព្រះជិនស្រី កាលគង់នៅក្នុងព្រៃជេតវនារាម អាស្រ័យនឹងក្រុងសាវត្ថីយ៉ាងនេះ តើក្នុងកាលនោះ ក្រុងនោះមានសភាពដូចម្តេច? ហើយជេតវនវិហារនោះមានសភាពដូចម្តេចខ្លះ?

596.

៥៩៦.

Bhūmaṅganāyāhita uttamaṅgeBhāsanta nānāratanābhirāmā,Visālamolīva visālabhogāSā jambudīpamhī babhuva rammā;

ក្រុងនោះជាទីគួរឱ្យត្រេកអរក្នុងជម្ពូទ្វីប ប្រៀបដូចជាមកុដដ៏ធំល្វឹងល្វើយដែលតម្កល់នៅលើក្បាលនៃស្ត្រីគឺផែនដី រុងរឿងដោយកែវរតនៈផ្សេងៗ គួរជាទីរីករាយ និងមានសម្បត្តិដ៏ធំទូលាយ។

597.

៥៩៧.

Sirīnikete sirimāvahantīVirājate yā vasudhā talasmiṃ,Sā devarājassa’marāvatī’vaRañño kuverassa’lakāva rammā;

ក្រុងនោះជាទីលំនៅនៃសិរីសួស្តី នាំមកនូវសិរីរុងរឿងលើផ្ទៃផែនដី គួរឱ្យត្រេកអរ ដូចជាក្រុងអមរវតីរបស់ស្តេចទេវតា ឬដូចជាក្រុងអលកាមន្ទារបស់ស្តេចកុវេរៈដូច្នោះ។

598.

៥៩៨.

Sā puññapaññālu janādhivutthāSoṇṇādi puṇṇāpanākiṇṇavīthī,Uttuṅga mātaṅga turaṅga raṅgāSā rājate kañcana mandirālī;

ក្រុងនោះកកកុញទៅដោយពួកជនអ្នកមានបុណ្យនិងប្រាជ្ញា មានវិថីថ្នល់ពោរពេញដោយហាងលក់មាសប្រាក់ជាដើម រុងរឿងដោយហ្វូងដំរីនិងសេះដ៏ខ្ពស់ៗ និងជួរប្រាសាទមាសដ៏ស្កឹមស្កៃ។

599.

៥៩៩.

Rarāja sā bhāsura rājaputtāPuññaṅganālāsa vilāsayantī,Vedaṅgapāraṅgata vippacārāDvipañca saddehi ca niccaghosā;

ក្រុងនោះរុងរឿងដោយពួកព្រះរាជបុត្រដ៏មានសិរី បង្ហាញនូវភាពល្វតល្វន់នៃស្ត្រីមានបុណ្យ មានពួកព្រាហ្មណ៍ដែលរៀនចប់ត្រៃវេទដើរត្រសងគ្នា និងលាន់ឮទៅដោយសំឡេងទាំងដប់យ៉ាងជានិច្ច។

600.

៦០០.

Anekasippī sata sampakiṇṇāNānādisāhā’gata satthavāhā,PahutakhīṇāsavapādapūtāBabhāsa sā maṅgala mandiraṃ’va;

ក្រុងនោះកកកុញទៅដោយពួកជាងនិងសិប្បកររាប់រយជំពូក មានពួកឈ្មួញដែលមកពីទិសផ្សេងៗ ទាំងជាទីក្រុងដ៏បរិសុទ្ធដោយសារស្នាមព្រះបាទនៃព្រះខីណាស្រពជាច្រើន រុងរឿងហាក់ដូចជាវិមានមង្គលដូច្នោះ។

601.

៦០១.

Bhavantare yo cariyaṃ carantoSuvo’panissāya vasaṃ guṇena,Yaññaṅgasākhiṃ matasīnapattaṃAkā samiddhaṃ phalapallavehi;

ព្រះសាស្តាអង្គណា កាលទ្រង់បំពេញបារមីក្នុងជាតិមុន ទ្រង់កើតជាសត្វសេក អាស្រ័យនឹងគុណធម៌របស់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យដើមរកាដែលងាប់ទៅហើយ (ដែលជាសាក្សីនៃយញ្ញពិធី) ឱ្យត្រឡប់ជាលូតលាស់មានផ្លែនិងស្លឹកខ្ចីឡើងវិញ...

602.

៦០២.

Idāni patvāna bhavassa antaṃNissāya yaṃ so vasate munindo,Tassā guṇaṃ ko hi asesayitvāKatheti sā vassū’pamāya tassā;

ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ព្រះមុនីន្ទ្រទ្រង់បានដល់នូវទីបំផុតនៃភពហើយ ទ្រង់គង់អាស្រ័យនឹងវិហារណា តើអ្នកណាឡើយអាចពោលសរសើរគុណនៃវិហារនោះឱ្យអស់សេចក្តីបាន? វិហារនោះប្រៀបដូចជាមេឃបង្អុរភ្លៀងដល់ទីក្រុងនោះ។

603.

៦០៣.

Tassopakaṭṭhe ratanaṃva’nagghaṃManoharo uttamasattasevi,Janānamākakhiṅatado vihāroBabhuva jetādi vanavhayena;

នៅជិតទីក្រុងនោះ មានវិហារមួយដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ដូចជាកែវមណីដ៏មានតម្លៃរកអ្វីប្រៀបពុំបាន ជាទីគង់អាស្រ័យនៃសត្វដ៏ឧត្តម (គឺព្រះពុទ្ធ) តែងប្រទាននូវសេចក្តីប្រាថ្នាដល់មនុស្សទាំងឡាយ វិហារនោះមានឈ្មោះថា ជេតវនារាម ជាដើម។

604.

៦០៤.

Samaphulla puppharasa modita chappadālīJhaṅkāra nāda parivādita tantinādā,Sammatta’nanta dija kujita gītavantāTiṭṭhanti yattha taravo naṭakāva chekā;

ក្នុងវិហារនោះ ពួកឃ្មុំនិងភីមរាដែលរីករាយនឹងលម្អងផ្ការីកស្គុះស្គាយ តែងបន្លឺសំឡេងហ្វូងៗ ហាក់ដូចជាសំឡេងដេញពិណ ពួកបក្សីរាប់មិនអស់ស្រែកយំយ៉ាងពីរោះដូចជាបទចម្រៀង ឯដើមឈើទាំងឡាយក្នុងទីនោះ ក៏ឈរត្រសងគ្នា ហាក់ដូចជាអ្នករាំដ៏ឈ្លាសវៃដូច្នោះ។

605.

៦០៥.

Khīraṇṇavāhariya dhoviya khīranīrāSosetva sajjhumalaye sasikanti massaṃYatthokiritva tanitā viya vālukāyoSā mālakāvali babhāsa payodadhi’va;

ទីនោះ មានជួរនៃលាន (មាលកៈ) ដ៏រុងរឿង ហាក់បីដូចជាមហាសមុទ្រទឹកដោះ ដែលខ្សាច់ទាំងឡាយដែលគេរាយព្រាចទុកនៅទីនោះ មានសភាពប្រៀបដូចជាពពកគគហ៍ ភ្លឺថ្លាដូចជាពន្លឺព្រះចន្ទនៅលើភ្នំប្រាក់ ដែលគេលាងជម្រះដោយទឹកដោះ ហើយហាលឲ្យស្ងួតហើយ។

606.

៦០៦.

Vijjotamāna ratanappamukhānanamhiSopāna māla padagaṇṭhidujehi hāsaṃ,Katveva devabhavanānamahaṃ virāgaVantī’ti gandhakuṭi yattha pahāsayittha;

ព្រះគន្ធកុដិឯណា ញ៉ាំងទីនោះឲ្យរុងរឿង ដោយការធ្វើនូវការសើចចំអក ហាក់បីដូចជានិយាយថា "យើងមានរាគៈប្រាសចេញហើយ" ចំពោះពួកទេវវិមាន ដោយជួរនៃកាំជណ្តើរ និងក្បាលកាំជណ្តើរដ៏ពិបាកឡើង ដែលមានរតនៈដ៏ភ្លឺផ្លេកជាប្រមុខ។

607.

៦០៧.

Kammāra gaggari mukho’pari sampapuṇṇāAṅgāra kantara viniggata jālakāva,Sambuddhadeha pariniggata raṃsimālāDāyagga niggata karā visaranti yasmiṃ;

ក្នុងទីណា ជួរនៃព្រះរស្មីដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះសម្ពុទ្ធ តែងផ្សាយទៅ ហាក់បីដូចជាបណ្តាញនៃរស្មីដែលចេញចាកចន្លោះនៃរងើកភ្លើងដ៏ពេញប្រៀបលើមាត់នៃបំពង់ខ្យល់របស់ជាងមាស (ឬជាងដែក) និងដូចជាកាំរស្មីដែលចេញចាកចុងនៃព្រៃឆេះ។

608.

៦០៨.

Tumhe sarāga janasaṅgamato’ti gītāDhaññā mayantī vimalehī samaṅgitattā,Tuṭṭhāva hāsa makarā surapādapānaṃRājenti yattha yatinissita pādapindā;

ទីណា ពួកដើមឈើដែលជាទីអាស្រ័យនៃព្រះយោគីទាំងឡាយ តែងរុងរឿង ហាក់បីដូចជាសើចសប្បាយរីករាយនឹងពួកទេវព្រឹក្ស ដោយពាក្យដែលគេច្រៀងថា "អ្នករាល់គ្នា (រុងរឿង) ព្រោះតែការសមាគមនឹងជនដែលមានរាគៈ ចំណែកពួកយើងជាអ្នកមានលាភ ព្រោះជាអ្នកព្រមព្រៀងដោយលោកអ្នកមានចិត្តបរិសុទ្ធ"។

609.

៦០៩.

Punnāga nīpa vakula’jjuna rājarukkhaNāgā’ga cūta yugapattaka campakānaṃ,Pupphābhikiṇṇa dharaṇī ratanehi nānāPacchanna dibbabhavanaṃ viya bhāti yattha;

ទីណា ផែនដីដែលដណ្តប់ទៅដោយផ្កាឈើទាំងឡាយ មានផ្កាខ្ទឹង ខ្ទុម្ព ពិកុល អរជូន រាជព្រឹក្ស ខ្ទឹងភ្នំ ស្វាយ ផ្កាក្រចកគោ និងចំប៉ាជាដើម តែងរុងរឿង ហាក់បីដូចជាទេវវិមានដែលបិទបាំងដោយរតនៈផ្សេងៗ។

610.

៦១០.

Brahmāsurāsura naroraga liṅgisiddhaVijjādharādi janatā katavandanehi,Teheva ghuṭṭha thutimaṅgala gītikāhiYatthopagāna mananettagaṇā mudenti;

ទីណា ពួកជនមានព្រហ្ម អសុរ មនុស្ស នាគ អ្នកមានភេទ (តាបស) សិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម ដែលបានធ្វើនូវការថ្វាយបង្គំហើយ តែងញ៉ាំងពួកជនដែលមានចិត្តនិងភ្នែកឲ្យរីករាយ ដោយការច្រៀងតាមនូវបទចម្រៀងមង្គលពោលសរសើរ ដែលពួកជនទាំងនោះឯងបានបន្លឺឡើង។

611.

៦១១.

Nigghositāmala susītala nijjharehiSammatta nekadija ghuṭṭha jalāsayehi,Kiñjakkha patta parikiṇṇa silātalehiTussanti yattha satataṃ yatīnaṃ manāti;

ទីណា ចិត្តនៃព្រះយោគីទាំងឡាយ តែងត្រេកអរជានិច្ច ដោយទឹកធ្លាក់ដ៏ត្រជាក់ស្រួលនិងស្អាតដែលបន្លឺសំឡេង ដោយស្រះទឹកទាំងឡាយដែលលាន់ឮទៅដោយសំឡេងនៃពួកសត្វស្លាបផ្សេងៗដ៏ស្រវឹង និងដោយផែនថ្មទាំងឡាយដែលរាយប៉ាយទៅដោយលម្អងនិងត្របកផ្កា។

612.

៦១២.

Yo neka kappa sata sañcita puññarāsiHitvā’mitaṃ kapilavatthu mahāsirimpi,Āgamma yattha nīrato sugato mahesiKo tattha bhuti matulaṃ kathiko katheti;

ព្រះសុគតជាមហេសីអង្គណា ទ្រង់សន្សំនូវគំនរបុណ្យអស់រាប់រយកប្ប ទ្រង់លះបង់នូវសិរីដ៏ធំធេងរកប្រមាណមិនបាន សូម្បីក្នុងក្រុងកបិលព័ស្តុ ហើយស្តេចមកគង់ត្រេកអរក្នុងទីណា តើអ្នកពោលណាអាចពោលពណ៌នាពីសិរីដ៏រកប្រៀបគ្មានក្នុងទីនោះបាន?

613.

៦១៣.

Tasmiṃ jino vasati jetavane vihāreIndo yathā rucira nandana kānanamhi,Brahmā’va brahmabhavane sapitāmahehiTārāvalī parivuto gagane’va vando;

ព្រះជិនស្រី ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រះវិហារជេតពននោះ ហាក់បីដូចជាព្រះឥន្ទ្រក្នុងសួននន្ទនវ័នដ៏ល្អឆើតឆាយ ដូចជាព្រះព្រហ្មក្នុងព្រហ្មលោកជាមួយនិងពួកព្រហ្មចាស់ទុំ ឬដូចជាព្រះចន្ទដែលចោមរោមដោយជួរផ្កាយនៅលើមេឃ។

614.

៦១៤.

Tadāgamma mahānāgo maṇi akkhikanāmako,Laṅkāto jinapādasmiṃ phaṇiṃ pacceda’mabruvi;

គ្រានោះ ស្ដេចនាគដ៏ធំ ឈ្មោះ មណިއក្ខិកៈ បានមកពីកោះលង្កា ហើយក្រាបក្បាល (ពពារ) ទៀបព្រះបាទានៃព្រះជិនស្រី រួចក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖

615.

៦១៥.

Sambuddhā dhīra lokasmiṃ lokassatthābhivuddhiyā,Jāyanti sāmi tumhākaṃ dayāyanto’gadhā mayaṃ;

"បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសម្ពុទ្ធទាំងឡាយជាអ្នកមានប្រាជ្ញា តែងកើតឡើងក្នុងលោក ដើម្បីប្រយោជន៍ និងសេចក្តីចម្រើនដល់លោក ពួកយើងខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកជ្រកកោនក្រោមព្រះមេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គ។

616.

៦១៦.

Tena me dāsabhutassa saṃsārandugharā thirā,Muttiṃ yadicchase mayhaṃ gahaṇīyaṃ nimantaṇaṃ;

ព្រោះហេតុនោះ បើព្រះអង្គទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យនូវការរួចផុតរបស់ទូលបង្គំជាខ្ញុំ ចាកផ្ទះឃុំឃាំងដ៏មាំមួនគឺសង្សារវដ្តនេះ សូមព្រះអង្គទទួលយកនូវការនិមន្តរបស់ទូលបង្គំចុះ។"

617.

៦១៧.

Sutvāna taṃ mahānāgo mahānāga nimantaṇaṃ,Paṭiggahesi taṃ tuṇhībhāvena karuṇāya so;

ព្រះសម្ពុទ្ធជាមហានាគ ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវការនិមន្តរបស់ស្ដេចនាគនោះហើយ ក៏ទ្រង់ទទួលយកដោយការគង់ស្ងៀម ព្រោះព្រះមេត្តាករុណា។

618.

៦១៨.

Ñatvā taṃ sumano nāgo lahumāgamma sīhalaṃ,Kaḷyāṇāpagapassamhi manonandana bhutale;

ស្ដេចនាគមានចិត្តត្រេកអរ ដឹងនូវការទទួលនិមន្តនោះហើយ ក៏ប្រញាប់ត្រឡប់មកកាន់កោះសីហឡៈវិញ ក្នុងទីដ៏ជាទីរីករាយនៃចិត្ត ជិតឆ្នេរស្ទឹងកល្យាណី។

619.

៦១៩.

Sajjhu kambumaṇi mutta pavāla vajirāmaye,Vahārahe mahāthūne ghaṭakādiṃ nidhāpiya;

បានញ៉ាំងជាងឲ្យប្រតិស្ឋាននូវក្បាលសសរជាដើម លើសសរធំៗដ៏គួរទ្រទ្រង់ ដែលធ្វើដោយប្រាក់ សង្ខ មណី គជសារ (ឬគុជខ្យង) ផ្កាថ្ម និងពេជ្រ។

620.

៦២០.

Datvā tulādayo sesa mandiraṅge tatheva ca,Viṭaṅka vyāla sīhādi pantiyo’pi tathevahi;

ហើយបានចាត់ចែងនូវធ្នឹមជាដើម និងគ្រឿងបង្គុំផ្ទះដ៏សេសដទៃទៀត ព្រមទាំងជួរនៃរូបលលក រូបសត្វសាហាវ និងរូបសត្វសីហៈជាដើម ដូច្នោះដែរ។

621.

៦២១.

Sātakumhamayā’neka cittehi sādhu cittitaṃ,Nimmāya gopānasiyo pakkhapāse ca kaṇṇikaṃ;

បាននិម្មិតនូវបង្កង់ ឈ្នាង និងដំបូលកណ្ណិកា ដែលគេតុបតែងយ៉ាងល្អ ដោយក្បាច់រចនាផ្សេងៗដ៏ធ្វើដោយមាសសុទ្ធ។

622.

៦២២.

Siṅgi nikkhena siṅgañca chadanindamaṇīhi ca,Soṇṇa kiṅkiṇi mālāyo kaṇṇamālā ca māpiya;

បានញ៉ាំងជាងឲ្យធ្វើនូវកំពូលដោយមាសសិង្គី និងដំបូលដោយត្បូងឥន្ទនីល ព្រមទាំងខ្សែបណ្តាញកណ្ដឹងមាស និងកម្រងផ្កាត្រចៀក។

623.

៦២៣.

Cittavitānaṃ bandhitvā muttolambe tahiṃ tahiṃ,Katvāna gandhadāmehi pupphadāmehi saṅkulaṃ;

បានចងនូវពិដានដ៏វិចិត្រ ដែលមានខ្សែកម្រងគុជខ្យងព្យួរយោលចុះក្នុងទីនោះៗ ធ្វើឲ្យច្របូកច្របល់ទៅដោយកម្រងគ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាឈើ។

624.

៦២៤.

Indanīlamayaṃ bhumi majjhe’naggha mahāsanaṃ,Māpesi parito sesa bhikkhūnañca subhāsane;

បាននិម្មិតនូវមហាអាសនៈដ៏មានតម្លៃរកប្រមាណមិនបាន ធ្វើដោយត្បូងឥន្ទនីល នៅចំកណ្ដាលផ្ទៃដី ហើយបានធ្វើនូវអាសនៈដ៏ល្អៗដទៃទៀតនៅជុំវិញ សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃដែលនៅសល់។

625.

៦២៥.

Ratanehe’vāpassaye vedikā eḷikāmaye,Muttā vāluka saṅkiṇṇaṃ mālakañca manoramaṃ;

បានធ្វើនូវបង្អែកដោយរតនៈទាំងឡាយ របងរានហាលធ្វើដោយកែវ និងលានដ៏គួរជាទីរីករាយ ដែលរាយប៉ាយទៅដោយខ្សាច់គុជខ្យង។

626.

៦២៦.

Satta ratana sambhuta toraṇū’pari toraṇe,Santīra kusumā’kiṇṇa hāṭakādi ghaṭākulaṃ;

នៅខាងលើខ្លោងទ្វារ (តោរណៈ) ដែលកើតអំពីកែវទាំងប្រាំពីរប្រការ ក៏មានខ្លោងទ្វារជាន់លើទៀត ដែលពេញទៅដោយក្អមមាសជាដើម និងរាយប៉ាយទៅដោយផ្កាឈើផ្សេងៗ។

627.

៦២៧.

Neka rāgaddhajākiṇṇa vitāna samalaṅkataṃ,Dīpa dhūpāli saṅkiṇṇa gandhapuppha samākulaṃ;

ដែលតុបតែងល្អហើយដោយពិដានដ៏រាយប៉ាយទៅដោយទង់មានពណ៌ផ្សេងៗ ពេញទៅដោយជួរប្រទីបនិងធូប និងច្របូកច្របល់ទៅដោយគ្រឿងក្រអូបនិងផ្កាឈើ។

628.

៦២៨.

Evamādihi nekehi vaṇṇehi samalaṅkataṃ,Māpetvā maṇḍapaṃ seṭṭhaṃ devamaṇḍapa santibhaṃ;

ស្ដេចនាគបាននិម្មិតនូវមណ្ឌបដ៏ប្រសើរ មានសភាពប្រៀបដូចជាទេវមណ្ឌប ដែលតុបតែងល្អហើយដោយគ្រឿងលម្អមានពណ៌ផ្សេងៗជាច្រើន យ៉ាងនេះជាដើម។

629.

៦២៩.

Sīta vāluka sañchannaṃ mudu pādapaṭatthataṃ,Māpetvevaṃ mahāmaggaṃ surañjasa samañjasaṃ;

បាននិម្មិតនូវមហាវិថីដ៏ស្មើល្អ ដូចជាផ្លូវទេវតា ដែលដណ្តប់ទៅដោយខ្សាច់ដ៏ត្រជាក់ និងក្រាលទៅដោយសំពត់ទ្រនាប់ជើងដ៏ទន់ យ៉ាងនេះ។

630.

៦៣០.

Sañcinitvāna te nāgā khajja bhojja phalāphale,Dibbannapāne pacure paṭimaggaṃ gamuṃ tadā;

គ្រានោះ ពួកនាគទាំងឡាយបានចាត់ចែងនូវខាទនីយភោជនីយាហារ ផលាផល និងភេសជ្ជៈដ៏ច្រើនប្រហាក់ប្រហែលនឹងអាហារទិព្វ ហើយបានធ្វើដំណើរទៅទទួលស្វាគមន៍តាមផ្លូវ។

631.

៦៣១.

Tato kāruṇiko nātho bodhito aṭṭhame same,Vesākha puṇṇamāsimhi sannipātiya sāvake;

លំដាប់នោះ ព្រះបរមសាស្តាជាទីពឹងដ៏ប្រកបដោយមេត្តាករុណា ក្នុងឆ្នាំទីប្រាំបីអំពីការត្រាស់ដឹង ក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខ ទ្រង់ញ៉ាំងពួកសាវ័កឲ្យប្រជុំគ្នាហើយ...

632.

៦៣២.

Ethajja bhikkhavo laṅkaṃ nāgānaṃ’nuggahāya bho,Maṇiakkhiko nimantesi pasanno buddhasāsane;

ទ្រង់ត្រាស់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកចូរមកកាន់កោះលង្កាក្នុងថ្ងៃនេះ ដើម្បីសង្គ្រោះដល់ពួកនាគចុះ ព្រោះស្ដេចនាគឈ្មោះ មណިއក្ខិកៈ ដែលជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា បាននិមន្តយើងហើយ។"

633.

៦៣៣.

Sutvāna vacanaṃ tassa sambuddhassa sirīmato,Assavā pesalā bhikkhū paccassosuṃ samāhitā;

ពួកភិក្ខុអ្នកស្តាប់បង្គាប់ ដ៏ជាទីស្រឡាញ់ និងមានចិត្តតម្កល់មាំ បានស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរីនោះហើយ ក៏បានទទួលព្រះពុទ្ធដីកា។

634.

៦៣៤.

Sāriputto tato thero paññāya’gga dhurandharo,Pattacīvaramā’dāya agamā jinu’pantikaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ធុរៈដ៏ប្រសើរដោយប្រាជ្ញា បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

635.

៦៣៥.

Moggallāno mahāthero dutiyo aggasāvako,Pattacīvaramādāya sopāga jina santikaṃ;

ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរ ជាព្រះអគ្គសាវ័កទីពីរ បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី ដូច្នោះដែរ។

636.

៦៣៦.

Dhūtapāpo dhutaṅgaggo mahākassapa nāmako,Pattacīvaramādāya āgamā jinasantikaṃ;

ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ មានបាបលាងជម្រះហើយ ជាកំពូលនៃលោកអ្នកកាន់ធុតង្គ បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

637.

៦៣៧.

Sāsane vinayañña namaggo’ pālivhayo yata,Pattacīvaramādāya jinantikamu’pāgami;

ព្រះឧបាលិត្ថេរ ជាអ្នកសង្រួមខ្លួន ជាកំពូលនៃលោកអ្នកដឹងវិន័យក្នុងព្រះសាសនា បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

638.

៦៣៨.

Dibbacakkhūnamaggo yo ruddhapāpāri dappako,Thero’nuruddho varado sopāga munisantikaṃ;

ព្រះអនុរុទ្ធត្ថេរ ជាកំពូលនៃលោកអ្នកមានទិព្វចក្ខុ ជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសេចក្តីព្រហើននៃសត្រូវគឺបាប ជាអ្នកប្រទាននូវពរ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះមុនី។

639.

៦៣៩.

Maṇiva kāmado kāmamu’pavāno’ti vissuto,Ñāṇī gaṇī dakkhiṇeyyo theropāga jinantikaṃ;

ព្រះឧបវានត្ថេរ ជាអ្នកល្បីល្បាញ ជាអ្នកប្រទាននូវសេចក្តីប្រាថ្នាដូចជាកែវមណី ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ជាម្ចាស់នៃគណៈ ជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល ក៏បានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

640.

៦៤០.

Bakkulo vimalo sīla samādhādi guṇākaro,Āgato saparikkhāro bhikkhūnaṃ samitiṃ tadā;

ព្រះពកុលត្ថេរ ជាអ្នកបរិសុទ្ធ ជាអណ្តូងនៃគុណមានសីលនិងសមាធិជាដើម ក៏បានមកកាន់ទីប្រជុំភិក្ខុសង្ឃ ព្រមដោយបរិក្ខារ ក្នុងកាលនោះ។

641.

៦៤១.

Buddhasāsana dhorayho thero aṅgulimālako,Sahā’gantuṃ munindena sannaddho sahasā gato;

ព្រះអង្គុលីមាលត្ថេរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ធុរៈក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា បានរៀបចំខ្លួនដើម្បីទៅជាមួយព្រះមុនិន្ទ្រ ហើយក៏បានមកដល់ជាប្រញាប់។

642.

៦៤២.

Sāsanodaya selagge sūriyo viya bhāti yo,So’yaṃ rāhulathero’pi lahu’gā pitu santikaṃ;

ព្រះរាហុលត្ថេរឯណា តែងរុងរឿងដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើកំពូលភ្នំគឺការរុងរឿងនៃព្រះសាសនា ព្រះរាហុលត្ថេរនោះ ក៏បានប្រញាប់ចូលទៅជិតព្រះវរបិតា។

643.

៦៤៣.

Bhaddācāro bhaddiyavho thero bhaddaghaṭo viya,Pākaṭo bhuvane so’pi gato sambuddha santikaṃ;

ព្រះភទ្ទិយត្ថេរ មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តដ៏ល្អ ដូចជាក្អមដ៏ល្អ ល្បីល្បាញក្នុងលោក ព្រះថេរៈនោះ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះសម្ពុទ្ធ។

644.

៦៤៤.

Devaddumo’va lokassa yo dadāti’cchiti’cchitaṃ,Jinorasopi selavho gato sambuddhasantikaṃ;

ព្រះសេលត្ថេរ ជាបុត្រនៃព្រះជិនស្រី ហាក់បីដូចជាដើមឈើទិព្វនៃលោក ដែលតែងប្រទាននូវវត្ថុដែលគេប្រាថ្នាហើយៗ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះសម្ពុទ្ធ។

645.

៦៤៥.

Yāminī sāmiko’vāti bhāti yo sāsanambare,Mahānāma mahāthero sopāga munisantikaṃ;

ព្រះមហានាមត្ថេរ តែងរុងរឿងក្នុងអាកាសគឺព្រះសាសនា ដូចជាព្រះចន្ទជាម្ចាស់នៃរាត្រី ព្រះថេរៈនោះ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះមុនី។

646.

៦៤៦.

Manosilātalaggamhi jumhamāno’va kesarī,Subhutivha mahāthero buddhupantika māgato;

ព្រះសុភូតិមហាត្ថេរ ហាក់បីដូចជាសត្វសីហៈដែលស្ងាបនៅលើកំពូលផែនថ្មមនោសិលា ក៏បានមកដល់ជិតព្រះពុទ្ធអង្គ។

647.

៦៤៧.

Buddhasāsana chaddanta sarasī sāraso viya,Vissuto tissathero’pi gato bhikkhusamāgamaṃ;

ព្រះតិស្សត្ថេរដ៏ល្បីល្បាញ ហាក់បីដូចជាសត្វក្ងានក្នុងស្រះឆទ្ទន្តគឺព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏បានចូលទៅកាន់ទីប្រជុំភិក្ខុសង្ឃ។

648.

៦៤៨.

Jinasāsana samphullasarasīruha majjhago,Madhubbata nibho rādhathero’pi sahasā gato;

ព្រះរាធត្ថេរ មានសភាពប្រៀបដូចជាសត្វឃ្មុំដែលហើរទៅក្នុងកណ្ដាលផ្កាឈូកដ៏រីកស្គុះស្គាយគឺព្រះជិនសាសនា ក៏បានទៅជាប្រញាប់។

649.

៦៤៩.

Bhagu dabbopa’seno ca koṇḍañña’ssaji sīvali,Ete jinatrajā therā gatāsuṃ munisantikaṃ;

ព្រះភគុត្ថេរ ព្រះទព្វត្ថេរ ព្រះឧបសេនត្ថេរ ព្រះកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ព្រះអស្សជិត្ថេរ និងព្រះសីវលីត្ថេរ ពួកព្រះថេរៈជាបុត្រនៃព្រះជិនស្រីទាំងនេះ បានចូលទៅជិតព្រះមុនី។

650.

៦៥០.

Kumārakassapo puṇṇosoṇosobhita revatā,Therāpete abhiññātā gatāsuṃ satthusantikaṃ;

ព្រះកុមារកស្សបត្ថេរ ព្រះបុណ្ណត្ថេរ ព្រះសោណត្ថេរ ព្រះសោភិតត្ថេរ និងព្រះរេវតត្ថេរ ពួកព្រះថេរៈដ៏ល្បីល្បាញទាំងនេះ បានចូលទៅជិតព្រះបរមសាស្តា។

651.

៦៥១.

Vaṅgīso sāgato nando bhāradvājo gavampati,Pattacīvaramādāya gatāsuṃ jinasantikaṃ;

ព្រះវង្គីសត្ថេរ ព្រះសាគតត្ថេរ ព្រះនន្ទត្ថេរ ព្រះភារទ្វាជត្ថេរ និងព្រះគវម្បតិត្ថេរ បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

652.

៦៥២.

Evamādi mahānāgā pañcasata jinorasā,Samāgañchuṃ sahāgantuṃ muninā lokasāminaṃ;

ព្រះមហានាគទាំងឡាយជាបុត្រនៃព្រះជិនស្រី ចំនួនប្រាំរយអង្គ មានព្រះថេរៈទាំងឡាយនេះជាដើម បានមកប្រជុំគ្នា ដើម្បីទៅជាមួយព្រះមុនីជាម្ចាស់នៃលោក។

653.

៦៥៣.

Tato so jagadānando karuṇāyābhirādhito,Meruṃ parikkhipantova anekajjuti vijjuyā;

លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាជាទីរីករាយនៃសត្វលោក ទ្រង់ត្រេកអរដោយព្រះមេត្តាករុណា ហាក់បីដូចជាព័ទ្ធជុំវិញភ្នំព្រះសុមេរុ ដោយផ្លេកបន្ទោរមានពន្លឺផ្សេងៗ...

654.

៦៥៤.

Nivāsetvā suddharaṃsi visarantaravāsakaṃ,Tassūpari jino rattaṃ bandhitvā kāyabandhaṃ;

ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ស្បង់នូវស្បង់ (អន្តរវាសកៈ) ដែលមានព្រះរស្មីដ៏បរិសុទ្ធផ្សាយចេញ ហើយទ្រង់ចងនូវវត្ថពន្ធចង្កេះពណ៌ក្រហមពីលើស្បង់នោះ...

655.

៦៥៥.

Accuggataṃ mahāthūpaṃ cāru cāmīkarajjutiṃ,Paṭicchādayamānova rattakambala kañcunā;

ហាក់បីដូចជាបិទបាំងនូវមហាស្ដូបដ៏ខ្ពស់ត្រដែត ដែលមានពន្លឺដូចជាមាសដ៏ល្អឆើតឆាយ ដោយស្រោមភួយពណ៌ក្រហម...

656.

៦៥៦.

Vaṇṇa nigrodhapakkaṃva surattaṃ paṃsukulikaṃ,Saṅghāṭiyā karitvāna saguṇaṃ uttarīyakaṃ;

ទ្រង់ធ្វើនូវព្រះសង្ឃាដិជាសំពត់បង្សុកូល ដែលមានពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ដូចជាផ្លែជ្រៃទុំ ឲ្យជាសំពត់ដណ្តប់មានស្រទាប់ពីរជាន់...

657.

៦៥៧.

Hutvāna supaṭicchanto pārupitvāna sādhukaṃ,Pattatthāya pasāresi jālākulakarañjino;

ទ្រង់ជាអ្នកគ្របដណ្តប់ជិតល្អហើយ ទ្រង់គ្រងចីវរយ៉ាងប្រពៃ រួចទ្រង់លាតសន្ធឹងនូវព្រះហស្តដ៏រុងរឿងដោយបណ្តាញនៃព្រះរស្មី ដើម្បីទទួលយកនូវបាត្រ។

658.

៦៥៨.

Lokanāthappabhāvena tato pattamadhubbato,Pāṇi saroruhassanto sampattosi tamaggahi;

ដោយអានុភាពនៃព្រះលោកនាថ គ្រានោះ បាត្រដ៏ប្រៀបដូចជាសត្វឃ្មុំ ក៏បានមកដល់ក្នុងចន្លោះនៃព្រះហស្តដូចជាផ្កាឈូក ហើយព្រះអង្គក៏ទ្រង់ចាប់យកនូវបាត្រនោះ។

659.

៦៥៩.

Tato sasissako nātho uggantvā gaganaṅganaṃ,Nānāvaṇṇambude tattha maddanto gantumārahabhi;

លំដាប់នោះ ព្រះបរមសាស្តាព្រមទាំងព្រះសាវ័ក បានយាងឡើងទៅកាន់អាកាសវេហាស៍ ហើយចាប់ផ្តើមយាងទៅ ដោយជាន់លើពពកមានពណ៌ផ្សេងៗក្នុងទីនោះ។

660.

៦៦០.

Tato sambuddha dehasmā nikkhantāsuṃ cha raṃsiyo,Hemakaṇṇikato yāta maṇigopānasī yathā;

លំដាប់នោះ ព្រះឆព្វណ្ណរស្មីទាំងឡាយ បានចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះសម្ពុទ្ធ ហាក់បីដូចជាបង្កង់កែវមណីដែលចេញចាកដំបូលកណ្ណិកាមាស។

661.

៦៦១.

Bāṇindīvara pupphehi meva’kindamaṇihi ca,Chādenti viya nakkhattā nīlaṃ’su munidehato;

ព្រះរស្មីពណ៌ខៀវដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះមុនី ហាក់បីដូចជាបិទបាំងនូវពួកផ្កាយ ដោយផ្កាឈូកខៀវ និងត្បូងឥន្ទនីលទាំងឡាយ...

662.

៦៦២.

Campakuddālamālābhī hemacuṇṇambarehi ca,Pūrayanti viyāsaṅga pītaṃsū jinadehato;

ព្រះរស្មីពណ៌លឿងដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះជិនស្រី ហាក់បីដូចជាបំពេញនូវអាកាស ដោយកម្រងផ្កាចំប៉ានិងផ្កាស្វាយព្រៃ និងដោយលម្អងមាស...

663.

៦៦៣.

Bhaṇḍīpupphakadambehi lohitaṅkamaṇihi ca,Lohitābhā papūrenti disā’gā munidehato;

ព្រះរស្មីពណ៌ក្រហមដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះមុនី តែងបំពេញនូវទិសទាំងឡាយ ហាក់បីដូចជាដោយផ្កាមហារស (ភណ្ឌី) ផ្កាខ្ទុម្ព និងត្បូងទទឹម...

664.

៦៦៤.

Hāra mallika mālāhi somaṃsu phalikādihi,Pūrayanti viyāsaṅga odātā munidehato;

ព្រះរស្មីពណ៌សដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះមុនី ហាក់បីដូចជាបំពេញនូវអាកាស ដោយខ្សែកម្រងគុជខ្យង កម្រងផ្កាម្លិះ ពន្លឺព្រះចន្ទ និងកែវផលិកជាដើម។

665.

៦៦៥.

Piñjumañjeṭṭharāsīhi padumābhamaṇīhi ca,Disaṃ chādayamānāgā mañjiṭṭhābhā jinaṅgato;

ព្រះរស្មីមានពណ៌ក្រហមទុំ ផ្សាយចេញពីព្រះវរកាយនៃព្រះជិនស្រី គ្របដណ្តប់ទិសទាំងឡាយ ហាក់ដូចជាគំនរនៃពណ៌លឿងទុំ និងពណ៌ក្រហមទុំ និងដូចជាកែវមណីមានពន្លឺដូចផ្កាឈូក។

666.

៦៦៦.

Nekindacāpa kiṇṇaṃva divasaṃ ratanutthataṃ,Cittapaṭaṃva muñcantaṃ missābhāgā jinaṅgato;

ព្រះរស្មីមានពណ៌ច្រឡូកច្រឡំគ្នា ផ្សាយចេញពីព្រះវរកាយនៃព្រះជិនស្រី ហាក់បីដូចជាបញ្ចេញនូវផ្ទាំងសំពត់ដ៏វិចិត្រ ហាក់ដូចជាផ្ទៃមេឃដែលដណ្តប់ដោយកែវរតនៈ និងដូចជាដណ្តប់ទៅដោយឥន្ទធនូជាច្រើនដ៏រាយប៉ាយ។

667.

៦៦៧.

Girikūṭa kūṭāgāra mattā chabbaṇṇa raṃsiyo,Āvelavelā dhāvanti dippamānetaretarā;

ព្រះឆព្វណ្ណរង្សីទាំងឡាយ មានទំហំប៉ុនកំពូលភ្នំ និងប្រាសាទកំពូល តែងរត់ដេញគ្នាបន្តបន្ទាប់គ្នាទៅវិញទៅមក ញ៉ាំងគ្នាទៅវិញទៅមកឲ្យភ្លឺរុងរឿង។

668.

៦៦៨.

Gacchamānā’hanitvāna cakkavāḷa siluccaye,Uggantvā parato yantī nīra nijjhara sannībhā;

ព្រះរស្មីទាំងឡាយនោះ កាលដែលទៅប៉ះនឹងភ្នំចក្រវាឡ ក៏ហោះឡើងទៅលើ ហើយទៅកាន់ទីដទៃទៀត មានឧបមាដូចជាទឹកធ្លាក់ដ៏ថ្លាឆ្វង់។

669.

៦៦៩.

Sammukhe sammukhe tāyo rukkhapabbata ādayo,Kārayantā sakaṃ vaṇṇaṃ dhāvantā’pi ca sindhavo;

ព្រះរស្មីទាំងឡាយនោះ កាលដែលរត់ទៅ ប៉ះនឹងដើមឈើ និងភ្នំជាដើម ដែលនៅចំពីមុខៗ ក៏ធ្វើឲ្យវត្ថុទាំងនោះមានពណ៌ដូចជាខ្លួនដែរ ព្រមទាំងញ៉ាំងមហាសមុទ្រឲ្យមានពណ៌ដូច្នោះដែរ។

670.

៦៧០.

Uddhamuggataraṃsīhi rañjitā jaladā tadā,Nānāvaṇṇe punevāsi nūtano ravimaṇḍalo;

ក្នុងកាលនោះ ពួកពពកដែលត្រូវព្រះរស្មីហោះឡើងទៅលើជ្រលក់ហើយ ក៏មានពណ៌ប្លែកៗ ហាក់ដូចជាមណ្ឌលព្រះអាទិត្យថ្មី។

671.

៦៧១.

Jinappahā pavāhesu nimuggā devatā gatā,Pūjetuṃva nijattehi nānāvaṇṇā siyuṃ tadā;

ពួកទេវតាដែលបានចូលទៅមុជក្នុងខ្សែទឹកគឺព្រះរស្មីនៃព្រះជិនស្រី ក្នុងកាលនោះ ក៏មានពណ៌ផ្សេងៗគ្នា ហាក់ដូចជាចង់បូជាចំពោះព្រះអង្គដោយរូបកាយរបស់ខ្លួន។

672.

៦៧២.

Paviṭṭhā buddharaṃsīnamantaraṃ devadhītaro,Asañjānīya muyhiṃsu muhuttaṃ attano dhavaṃ;

ពួកទេវធីតាដែលបានចូលទៅក្នុងចន្លោះនៃព្រះពុទ្ធរស្មី ក៏មិនអាចស្គាល់ប្តីរបស់ខ្លួនបានឡើយ ហើយវង្វេងអស់មួយរំពេច។

673.

៦៧៣.

Surā suroraga brahma siddha vijjādharādayo,Cāmaracchattaketuhi pūjayantā jinantvaguṃ;

ពួកទេវតា អសុរ នាគ ព្រហ្ម សិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម កាលបូជាដោយវាលវីជនី ស្វេតច្ឆត្រ និងទង់ជ័យទាំងឡាយ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។

674.

៦៧៤.

Agghikaṃ pantiyo keci toraṇūpari toraṇe,Ghaṭadīpāliyo tantha karonti abhito’bhito;

ទេវតាខ្លះធ្វើនូវជួរផ្កាកម្រង ខ្លះធ្វើនូវខ្លោងទ្វារត្រួតលើខ្លោងទ្វារ ខ្លះធ្វើនូវជួរក្អមទឹក និងជួរប្រទីបនៅជុំវិញទីនោះ។

675.

៦៧៥.

Pādapaṭe pattharanti vitatvanti vitānake,Tatthūpari anekānī kusumāno’kiranti ca;

ទេវតាទាំងឡាយរៀបចំក្រាលសំពត់ទ្រនាប់ព្រះបាទ ខ្លះចងពិតាន ហើយរោយរាយនូវផ្កាទាំងឡាយជាច្រើននៅលើពិតាននោះ។

676.

៦៧៦.

Katamaṃ devalokannuyāti lokagganāyako,Yāti kiṃ buhmalokannu amhākaṃ bhavanannu kho;

ព្រះលោកនាយកដ៏ប្រសើរ ទ្រង់យាងទៅកាន់ទេវលោកណា? ទ្រង់យាងទៅកាន់ព្រហ្មលោក ឬក៏យាងមកកាន់វិមានរបស់យើងហ្ន៎?

677.

៦៧៧.

Kattha nu kho devadevo kassanuggahabuddhīyā,Yātī’ti kaṅkhitā keci saṃsaranti itocito;

ព្រះទេវទេវ ទ្រង់យាងទៅក្នុងទីណា ដោយព្រះហឫទ័យអនុគ្រោះដល់បុគ្គលណា? ទេវតាខ្លះមានសេចក្តីសង្ស័យយ៉ាងនេះ ក៏ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មកក្នុងទីនេះនិងទីនោះ។

678.

៦៧៨.

Māpetvā abhito magge maṇḍape ratanāmaye,Sayanāsanaṃ paññapetvā kāci tiṭṭhanti devatā;

ពួកទេវតាខ្លះ និមិត្តនូវមណ្ឌបធ្វើដោយកែវរតនៈនៅតាមដងផ្លូវ រៀបចំក្រាលគ្រែនិងអាសនៈ ហើយឈរចាំទទួល។

679.

៦៧៩.

Tahiṃ tahiṃ paṭṭhapentā sudhanta madhurodakaṃ,Yāvamānā jinaṃ keci tiṭṭhanti ca mahanti ca;

ទេវតាខ្លះតម្កល់ទុកនូវទឹកដ៏ផ្អែមល្ហែមដែលគេចម្រោះយ៉ាងស្អាតក្នុងទីនោះៗ ខ្លះឈរអញ្ជើញព្រះជិនស្រី និងខ្លះធ្វើការបូជាយ៉ាងធំដុំ។

680.

៦៨០.

Evaṃ mahāmahe nātho vattamāne anūpame,Jalaṃ sambuddhasiriyā nūtano sūriyo viya;

កាលដែលការបូជាដ៏ធំធេងរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន កំពុងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងនេះ ព្រះលោកនាថទ្រង់រុងរឿងដោយសិរីនៃព្រះពុទ្ធ ហាក់ដូចជាព្រះអាទិត្យដែលរះឡើងថ្មីៗ។

681.

៦៨១.

Brahmasenābhito yāna brahmāvātha sahampati,Surasenābhito yāna sakkova samalaṅkato;

ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅដោយមានពួកសេនាព្រហ្មចោមរោម ហាក់ដូចជាព្រះសហម្បតីព្រហ្ម ឬទ្រង់យាងទៅដោយមានពួកសេនាទេវតាចោមរោម ហាក់ដូចជាព្រះសក្កទេវរាជដែលតុបតែងខ្លួនយ៉ាងល្អ។

682.

៦៨២.

Gagālimabhito yāna gahaṅgā maṇi sannibho,Dhataraṭṭhakhagindova haṃsasenāli pubbago;

ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅដោយមានពួកសាវ័កចោមរោម ហាក់ដូចជាព្រះចន្ទដ៏មានពន្លឺដូចកែវមណីនៅកណ្តាលពួកផ្កាយ ឬហាក់ដូចជាស្តេចហង្សឈ្មោះធតរដ្ឋ ដែលហើរនាំមុខហ្វូងហង្សទាំងឡាយ។

683.

៦៨៣.

Apeta rāgadosehi vītamohehi sabbaso,Paṭisambhidatta sampatta sāvakehi anuggato;

ព្រះអង្គទ្រង់មានពួកសាវ័កដែលប្រាសចាករាគៈនិងទោសៈ មានមោហៈទៅប្រាសហើយដោយប្រការទាំងពួង និងជាអ្នកដល់នូវបដិសម្ភិទាញាណ ហែហមអមដំណើរ។

684.

៦៨៤.

Yesaṃ yesaṃ manasmiṃ yaṃ yamatthi kiñci saṃsayaṃ,Tesaṃ taṃ taṃ paṇudento desanāya sudhāsinaṃ;

ព្រះអង្គទ្រង់កម្ចាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យផ្សេងៗ ដែលមាននៅក្នុងចិត្តរបស់ជនទាំងឡាយនោះៗ ដោយព្រះធម៌ទេសនាដ៏មានរសដូចជាទឹកអម្រឹត។

685.

៦៨៥.

Tattha tatthānurūpena pāṭihāriya kambunā,Lokassa nayanālī so tosassusu nimujjayaṃ;

ព្រះអង្គទ្រង់ញ៉ាំងភ្នែករបស់សត្វលោកឲ្យលិចចុះក្នុងទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីរីករាយ ដោយការសម្តែងបាដិហារិយ៍ដ៏សមគួរដល់ទីកន្លែងនោះៗ។

686.

៦៨៦.

Sampatto’laṅkataṃ laṅkamathāgu phaṇino tadā,Paṭimaggaṃ karontā te tattha tattha mahāmahaṃ;

លុះព្រះអង្គយាងទៅដល់កោះលង្កាដ៏តុបតែងហើយ ក្នុងកាលនោះ ពួកនាគទាំងឡាយក៏បានមកទទួលស្វាគមន៍ និងធ្វើការបូជាយ៉ាងធំដុំក្នុងទីនោះៗ។

687.

៦៨៧.

Uragānamantare devā brahmāsuṃ tesamantare,Evaṃ sammissako loke brahmalokā papūrayi;

ពួកទេវតាស្ថិតនៅក្នុងចន្លោះនៃពួកនាគ ពួកព្រហ្មស្ថិតនៅក្នុងចន្លោះនៃពួកទេវតាទាំងនោះ ពិភពលោកដែលច្រឡូកច្រឡំគ្នាយ៉ាងនេះ ក៏ពេញណែនរហូតដល់ព្រហ្មលោក។

688.

៦៨៨.

Ye passanti jinaṃ tattha sasissaṃ siriyā jalaṃ,Suladdhā tehi nettāni tesamakkhīni locanā;

ជនទាំងឡាយណាបានឃើញព្រះជិនស្រី ព្រមទាំងព្រះសាវ័កដ៏រុងរឿងដោយសិរីក្នុងទីនោះ ភ្នែកទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។

689.

៦៨៩.

Ye suṇanti tadā dhammaṃ dhammissara pabhāvitaṃ,Suladdhā tehi sotāni tesaṃ sotāni sotakā;

ជនទាំងឡាយណាបានស្តាប់ព្រះធម៌ដែលសម្តែងដោយព្រះធម្មិស្សរៈក្នុងកាលនោះ ត្រចៀកទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។

690.

៦៩០.

Ye lapanti tadā buddhaguṇañhi guṇabhūsaṇā,Suladdhā tehi ve jivhā tesaṃ jivhā rasaññakā

ជនទាំងឡាយណាដែលតុបតែងដោយគុណ បានពោលសរសើរនូវព្រះពុទ្ធគុណក្នុងកាលនោះ អណ្តាតទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។

691.

៦៩១.

Ye vandanti jinaṃ yantaṃ sasaṅghaṃ gaganaṅgane,Suladdhā tehi hatthāni tesaṃyeva bhujā bhujā;

ជនទាំងឡាយណាបានថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះជិនស្រី ព្រមទាំងព្រះសង្ឃដែលយាងទៅលើអាកាស ដៃទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។

692.

៦៩២.

Tadā tathāgataṃ disvā ye santuṭṭhā tathāgataṃ,Tathāgatānaṃ sabbesaṃ yo toso hotu sabbadā;

ជនទាំងឡាយណាបានឃើញព្រះតថាគតក្នុងកាលនោះ ហើយមានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងព្រះតថាគត សេចក្តីជ្រះថ្លានោះ ចូរមានដល់ព្រះតថាគតទាំងពួងគ្រប់ពេលវេលាចុះ។

693.

៦៩៣.

Gato kalyāṇīyaṃ nātho mahentevaṃ sadevake,Tesaṃ pūjāvidhānaṃ ko mukhenekena bhāsati;

កាលព្រះលោកនាថយាងទៅកាន់ស្ទឹងកល្យាណី ដោយការបូជាដ៏ធំធេងរបស់ពួកទេវតានិងមនុស្សយ៉ាងនេះ តើនរណាអាចពោលរៀបរាប់ពីរបៀបនៃការបូជារបស់ពួកគេដោយមាត់តែមួយបាន?

694.

៦៩៤.

Tato gaṅgā manuññañhi sampattaṃ taṃ saputtakaṃ,Taraṅga mudu bāhāhi gahetvā caraṇambuje;

លំដាប់នោះ ស្ទឹងកល្យាណីដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ព្រមទាំងស្ទឹងជាបរិវារ ក៏បានមកដល់ ហើយចាប់យកព្រះបាទដូចជាផ្កាឈូក ដោយដៃដ៏ទន់គឺរលកទឹក។

695.

៦៩៥.

Pāde pakkhālayi sammā pheṇa pupphupahārikā,Tato tatotuṃ gaṇhitvā akā dehassanuggahaṃ;

ហើយបានលាងព្រះបាទយ៉ាងស្អាត ដោយការបូជាផ្កាគឺពពុះទឹក បន្ទាប់មកក៏បានទទួលយកនូវការអនុគ្រោះដល់រូបកាយ។

696.

៦៩៦.

Tato so yācito satthā nāgasaṅghehi vandiya,Agamā maṇḍapaṃ rammaṃ manonandanamāvahaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាដែលពួកនាគថ្វាយបង្គំនិងអារាធនាហើយ ក៏បានយាងទៅកាន់មណ្ឌបដ៏គួរជាទីរីករាយ នាំមកនូវសេចក្តីត្រេកអរដល់ចិត្ត។

697.

៦៩៧.

Gantvā maṇḍapa majjhamhi buddhāraha mahāsane,Nisīdobhāsayaṃ āsā ravīva udayāvale;

កាលដែលយាងទៅដល់កណ្តាលមណ្ឌបហើយ ព្រះអង្គក៏គង់លើមហាសនៈដ៏សមគួរដល់ព្រះពុទ្ធ ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឲ្យភ្លឺរុងរឿង ហាក់ដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើកំពូលភ្នំខាងកើត។

698.

៦៩៨.

Tato bhikkhu nisīdiṃsu patta pattāsane tadā,Babhāsa maṇḍapaṃ’tīva saraṃva padumākulaṃ;

ក្នុងកាលនោះ ពួកភិក្ខុក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលរៀបចំទុកចំពោះខ្លួន មណ្ឌបនោះក៏រុងរឿងក្រៃលែង ហាក់ដូចជាស្រះទឹកដែលពេញដោយផ្កាឈូក។

699.

៦៩៩.

Jananettālino’gamma vasī sommamukhambuje,Patantā kusalāmode gaṇhantā tittino gatā;

ភ្នែកទាំងឡាយរបស់មនុស្សប្រៀបដូចជាហ្វូងឃ្មុំ បានមកក្រេបជញ្ជក់នូវសម្រស់នៃព្រះភក្ត្រដ៏ស្រស់បំព្រងដូចផ្កាឈូក ហើយធ្លាក់ចុះទៅក្នុងក្លិនក្រអូបនៃកុសល ក៏បានដល់នូវសេចក្តីឆ្អែតស្កប់ស្កល់។

700.

៧០០.

Tathā sabhikkhukā nāgā munino rūpasāgare,Nettinda maṇināvāhi pāraṃ gantuṃ na te pabhu;

ពួកនាគព្រមទាំងភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលចុះទៅក្នុងសមុទ្រគឺរូបកាយរបស់ព្រះមុនី ក៏មិនអាចឆ្លងទៅដល់ត្រើយម្ខាងបានឡើយ ដោយទូកគឺភ្នែករបស់ខ្លួន។

701.

៧០១.

Tato sasaṅghaṃ sugataṃ sajano maṇi akkhiko,Sakkaccaṃ sakahatthehi annapānena tappayī;

លំដាប់នោះ ស្តេចនាគឈ្មោះមណިއក្ខិកៈ ព្រមទាំងបរិវារ បានថ្វាយបង្គំបង្គាប់ និងប្រគេនភោជនាហារចំពោះព្រះសុគត ព្រមទាំងព្រះសង្ឃ ដោយដៃរបស់ខ្លួនដោយគោរព។

702.

៧០២.

Athonīta pattapāṇima’ccayitvā tathāgataṃ,Bhattininno nimantesi desanatthānumodanaṃ;

លុះព្រះតថាគតទ្រង់សោយស្រេច លាងព្រះហស្តនិងលាងបាត្ររួចហើយ ស្តេចនាគដែលមានចិត្តឱនកាយដោយសេចក្តីជ្រះថ្លា ក៏បានអារាធនាព្រះអង្គដើម្បីសម្តែងធម៌ទេសនាអនុមោទនា។

703.

៧០៣.

Tato brahmassaro satthā niccharaṃ brahmaghosanaṃ,Viññāpento jane sabbe sakasaddena desanaṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាដ៏មានព្រះសូរសៀងដូចជាសំឡេងព្រហ្ម ទ្រង់បញ្ចេញនូវព្រះសូរសៀងដ៏ពិរោះ ញ៉ាំងជនទាំងឡាយឲ្យយល់ច្បាស់នូវព្រះធម៌ទេសនាដោយព្រះសូរសៀងរបស់ព្រះអង្គ។

704.

៧០៤.

Desesvevaṃ jino dhamma’manilāsanakādinaṃ,Pītipāmojja jananaṃ nibbāṇāmata’māvahaṃ;

ព្រះជិនស្រីទ្រង់សម្តែងធម៌ទេសនាដែលបង្កើតនូវសេចក្តីរីករាយនិងសេចក្តីជ្រះថ្លា នាំមកនូវព្រះនិព្វានដ៏ជាអម្រឹត ដល់ពួកសត្វដែលស៊ីខ្យល់ជាអាហារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។

705.

៧០៥.

Bho bho suṇātha bhujagā bhavasāgaramhiPāpārinakkamakarākula duggamamhi,Maggā janā khalu labhanti kadā patiṭṭhaṃ,Ohāya buddhathirasāratariṃ visālaṃ;

ម្នាលនាគទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ចុះ ក្នុងមហាសមុទ្រគឺភពដ៏ឆ្លងបានដោយកម្រ ដែលពេញទៅដោយសត្រូវគឺបាប និងសត្វសាហាវមានឆ្លាមនិងមករជាដើម តើពួកជនដែលលះបង់ចោលនូវទូកដ៏ធំនិងមាំមួនគឺព្រះពុទ្ធហើយ នឹងបាននូវទីពឹងផ្អែកក្នុងកាលណា?

706.

៧០៦.

Laddhāna dullabhataraṃ munipātubhūtaKālaṃ cirena bhujagā na pamādayittha,Jātī jarā maraṇa dukkha pariddavā caSaṃsārikassa na tatopa’gatassa hoti;

ម្នាលនាគទាំងឡាយ អ្នករាល់គ្នាបានជួបនឹងសម័យកាលនៃការកើតឡើងនៃព្រះមុនី ដែលជាកាលរកបានដោយកម្រក្រៃលែង ដោយកាលដ៏យូរអង្វែងហើយ ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំប្រមាទឡើយ សេចក្តីទុក្ខមានជាតិ ជរា មរណៈ និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលទាំងឡាយ តែងមិនមានដល់បុគ្គលដែលឆ្លងផុតពីសង្សារវដ្តឡើយ។

707.

៧០៧.

Tāruññamambujasiriṃva parittakālaṃPāṇaṃ tusāralava’sārataraṃ janānaṃ,Bhogaṃ dadhāti jaladhimhi taraṅgabhaṅgiṃNiccaṃ mano dahati sokasikhībhi nānā;

ភាពជាកំលោះក្រមុំមានកាលដ៏ខ្លី ដូចជាសម្រស់នៃផ្កាឈូក ជីវិតរបស់សត្វលោកទាំងឡាយ គ្មានសារៈខ្លឹមសារជាងតំណក់ទឹកសន្សើមឡើយ ចំណែកឯភោគទ្រព្យវិញ ក៏រលាយទៅវិញដូចជារលកទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ ហើយតែងដុតកំដៅចិត្តជានិច្ចដោយភ្លើងគឺសេចក្តីសោកផ្សេងៗ។

708.

៧០៨.

Katvāna rāgamisayo’pi khagā dupaññāThirūpi nārikusumesupi rūpagiddhā,Pattā’nayaṃ khalu pure parihīna jhānāRūpe na rajjatha tato khalu sādhupaññā;

សូម្បីតែពួកឥសីទាំងឡាយដែលមានឈានដ៏មាំមួន កាលដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងរូបនៃស្ត្រីដែលប្រៀបដូចជាផ្កា ក៏ត្រូវសាបសូន្យចាកឈាន ហើយដល់នូវសេចក្តីវិនាសក្នុងកាលមុន ម្នាលអ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ អ្នករាល់គ្នាកុំត្រេកអរក្នុងរូបឡើយ។

709.

៧០៩.

Saddānurāgamanugopi pure sikhaṇḍīSutvāna mori madhuraṃ giramañjitaṅgo,Vyādhassa hatthamagamāsi bhavesu tasmāNattheva saddasamadukkhakaraṃ janānaṃ;

ក្នុងកាលមុន សូម្បីតែសត្វក្ងោកដ៏មានខ្លួនដ៏ល្អ កាលដែលស្តាប់នូវសំឡេងដ៏ពិរោះនៃមេក្ងោក ដោយការជាប់ជំពាក់ក្នុងសំឡេង ក៏ធ្លាក់ទៅក្នុងដៃរបស់ព្រានព្រៃ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងភពទាំងឡាយ អ្វីដែលនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខដល់សត្វលោក ស្មើដោយសំឡេងគឺមិនមានឡើយ។

710.

៧១០.

Ohāya nekakusumesu parāgarāgaṃMattebhakumbha magamā madagandhaluddho,Bhiṅgo pabhagga tanuko karikaṇṇatālāNattheva gandhasadisaṃ tibhavesu pāsaṃ;

សត្វឃ្មុំដែលលោភលន់នឹងក្លិនក្រអូបនៃទឹកមាត់ដំរី ក៏លះបង់ចោលនូវលម្អងផ្កាជាច្រើន ហើយហោះទៅកាន់ក្បាលដំរីចុះប្រេង ក៏ត្រូវស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដោយសារស្លឹកត្រចៀកដំរីបោកបក់ ក្នុងត្រៃភពនេះ អន្ទាក់ដែលស្មើដោយក្លិនគឺមិនមានឡើយ។

711.

៧១១.

Gambhīra nīradhibhavo pavurāsano’piMiccho gilitva balisaṃ rasagedhahetu,Pappoti dukkhamatulaṃ na rasesu sātaMatthiti mantva pajabhātha rasesu gedhaṃ;

សូម្បីតែសត្វត្រីដែលរស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រដ៏ជ្រៅ កាលដែលលេបនូវផ្លែសន្ទូចព្រោះតែការជាប់ជំពាក់ក្នុងរសជាតិ ក៏ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខដ៏ធំធេង អ្នករាល់គ្នាដឹងថា សេចក្តីសុខក្នុងរសជាតិគឺមិនមានឡើយ ចូរលះបង់នូវសេចក្តីលោភលន់ក្នុងរសជាតិចេញចុះ។

712.

៧១២.

Bho buhmalokā’gata suddhasattoBuddhattameva niyato api bodhisatto,Thisaṅgamāya parihāyi sarajjato’piTasmā hi phassasadiso anayo navatthi;

ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ សូម្បីតែព្រះពោធិសត្វជាសត្វដ៏បរិសុទ្ធដែលយាងមកពីព្រហ្មលោក និងជាអ្នកទៀងទាត់នឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ ក៏នៅតែសាបសូន្យចាកឈានព្រោះតែការប៉ះពាល់នឹងស្ត្រី ព្រោះហេតុនោះ វិនាសដែលស្មើដោយការប៉ះពាល់គឺមិនមានឡើយ។

713.

៧១៣.

Bheraṇḍa pelaka kapu’ddaka hetuhīnaSattāpi dānaruci dānamaṇippabhāvā,Pattā’pavagga varasārapuraṃ bhujaṅgāKo nappadāti dhaniko siva’mesamāno;

ម្នាលនាគទាំងឡាយ សូម្បីតែសត្វទាំងឡាយដែលមានកំណើតថោកទាប មានសត្វចចក ទន្សាយ ស្វា និងភេជាដើម កាលដែលត្រេកអរក្នុងទាន ដោយអានុភាពនៃទាន ក៏បានដល់នូវព្រះនិព្វានដ៏ប្រសើរ តើបុគ្គលណាដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ កាលដែលស្វែងរកនូវសេចក្តីសុខ មិនធ្វើនូវទាននោះ?

714.

៧១៤.

Pāletva sīlama’malaṃ visakaṇṭhikāpiIndassa nandanavane’si piyā mahesī,Tasmā pasatthavibhavaṃ yadi patthayavhoPāletha sīlama’malaṃ khalu jivitaṃ’va;

សូម្បីតែមេកង្កែប កាលដែលរក្សានូវសីលដ៏បរិសុទ្ធ ក៏បានទៅកើតជាមហេសីដ៏ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះឥន្ទ្រក្នុងសួននន្ទវ័ន ព្រោះហេតុនោះ បើអ្នករាល់គ្នាប្រាថ្នានូវសម្បត្តិដ៏ប្រសើរ ចូររក្សាសីលដ៏បរិសុទ្ធឲ្យដូចជាជីវិតចុះ។

715.

៧១៥.

Saggo visāla ratanālaya sampakiṇṇoSānanda’manda surasundari sundaro so,Phullambujākara vanādihi nandanīyoTatthāmarā viya’marā’virataṃ ramanti;

ស្ថានសួគ៌ដ៏ពេញទៅដោយវិមានកែវដ៏ធំទូលាយ ដ៏ស្រស់ស្អាតដោយពួកទេវអប្សរដ៏មានសេចក្តីរីករាយ និងគួរជាទីត្រេកអរដោយព្រៃឈើនិងស្រះឈូកដែលរីកស្គុះស្គាយ ពួកទេវតាតែងតែត្រេកអរក្នុងស្ថានសួគ៌នោះជានិច្ច។

716.

៧១៦.

Tamhāpi bho rucira brahmanikāya bhutiRammā tatopi mahitaṃ amataṃ variṭṭhaṃ,Tasmāttakāma niratā janatā sapaññāTaṇhakkhayāya satataṃ vīriyaṃ karotha;

ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ សូម្បីតែសម្បត្តិក្នុងព្រហ្មលោកដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ក៏នៅចាញ់ព្រះនិព្វានដ៏ជាអម្រឹតដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ស្ងជាងនោះទៅទៀត ព្រោះហេតុនោះ ពួកជនដែលមានប្រាជ្ញា កាលប្រាថ្នានូវព្រះនិព្វាននោះ ចូរព្យាយាមដើម្បីអស់ទៅនៃតណ្ហាជានិច្ចចុះ។

717.

៧១៧.

Evaṃ saddhammamaggaṃ varamati sugato desayi pannagānaṃSutvā te sampahaṭṭhā mahamahamakaruṃ nijjarādīhi saddhiṃ,Tesaṃ ve desanāyaṃ suraviṭapi samā sātthikā tattha jātāSo nātho tañca dhammaṃ bhagavati tanayā te ca vo pālayantu

ព្រះសុគតដ៏មានព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏ប្រសើរ ទ្រង់បានសម្តែងនូវផ្លូវនៃព្រះសទ្ធម៌ដល់ពួកនាគយ៉ាងនេះ ពួកនាគទាំងនោះលុះបានស្តាប់ហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរក្រៃលែង បានធ្វើការបូជាយ៉ាងធំដុំជាមួយពួកទេវតាជាដើម ក្នុងកាលសម្តែងធម៌នោះ ព្រះធម៌ទេសនាដែលប្រៀបដូចជាដើមកល្បព្រឹក្ស ក៏បានសម្រេចប្រយោជន៍ដល់ពួកនាគទាំងនោះ សូមព្រះលោកនាថនោះផង ព្រះធម៌នោះផង និងព្រះសង្ឃជាបុត្រនៃព្រះភគវន្តនោះផង ជួយថែរក្សាអ្នករាល់គ្នា។

Kalyāṇi desāgamanaṃ.

ការយាងទៅកាន់ដែនកល្យាណី។

718.

៧១៨.

Nagādhirāje sumanābhidhāneVasaṃ sumedho sumanābhidhāno,Devo tadā’gamma sapārisajjoKalyāṇiyaṃ tattha phaṇīhi saddhiṃ;

ក្នុងកាលនោះ ទេវតាព្រះនាមសុមនៈដ៏មានប្រាជ្ញាល្អ ដែលគង់នៅលើកំពូលភ្នំដ៏ប្រសើរឈ្មោះសុមនៈ បានយាងមកជាមួយបរិវាររបស់ខ្លួន ក្នុងដែនកល្យាណីនោះ ជាមួយពួកនាគទាំងឡាយ។

719.

៧១៩.

Datvā’pavaggassa nidānadānaṃSutvāna dhammaṃ sutisītibhutaṃ,Pahaṭṭhacitto upagamma buddhaṃNatvāha evaṃ katapañjalīko;

លុះបានថ្វាយទានដែលជាហេតុនៃព្រះនិព្វាន និងបានស្តាប់ព្រះធម៌ដែលធ្វើឲ្យត្រជាក់ត្រចៀកហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរក្រៃលែង ចូលទៅជិតព្រះពុទ្ធ ថ្វាយបង្គំហើយប្រណម្យអញ្ជលីទូលយ៉ាងនេះថា៖

720.

៧២០.

Na ve phaṇīnaṃ napi mānusānaṃNānimmisānaṃ na pitāmahānaṃ,Hitattha mevākhila lokanāthāJāyantī loke karuṇāguṇaggā;

ព្រះលោកនាថទាំងឡាយដ៏មានគុណគឺមហាករុណាដ៏ប្រសើរ តែងកើតឡើងក្នុងលោក ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកទាំងពួង ពិតមែនហើយ មិនមែនកើតឡើងដើម្បីតែពួកនាគ ពួកមនុស្ស ពួកទេវតា ឬពួកព្រហ្មទាំងឡាយនោះឡើយ។

721.

៧២១.

Antogadhā nūna mayampi tuyhaṃDayāya tasmā phaṇīnaṃ vimesaṃ,Karohi mayhaṃ bhavanamhi dhīraPādaṃ’sunā’tīva pavittarūpaṃ;

ពួកយើងខ្ញុំក៏ស្ថិតនៅក្នុងសេចក្តីករុណារបស់ព្រះអង្គដែរ ព្រោះហេតុនោះ បពិត្រព្រះវីរបុរស សូមព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើនូវព្រះបាទដែលជាទីសក្ការៈដ៏បរិសុទ្ធក្រៃលែង ក្នុងវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ។

722.

៧២២.

Yo’yaṃ nago dissati’to puratthaBhumaṅganā molisiriṃ vahanto,Samantakūṭoti samantacakkhuJānāti loko vasatiṃ mametaṃ;

បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានចក្ខុជុំវិញ ភ្នំឯណាដែលប្រាកដនៅទិសខាងកើតនេះ ហាក់ដូចជាទ្រទ្រង់នូវសិរីនៃក្បាំងមកុដនៃនាងធរណី ពិភពលោកតែងស្គាល់ភ្នំនោះថាជាភ្នំសមន្តកូដ ដែលជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។

723.

៧២៣.

Yo nīla nānā vanarāji rājitoĀsāra dhārā giri nijjharākulo,Āpīta nīlāruṇa pallavāvalīJimūtakūṭo viya bhāti uggato;

ភ្នំនោះលម្អទៅដោយជួរព្រៃឈើមានពណ៌ខៀវផ្សេងៗ ពេញទៅដោយទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះមក និងទឹកជ្រោះភ្នំ ដ៏រុងរឿងដោយជួរនៃស្លឹកឈើខ្ចីមានពណ៌លឿង ខៀវ និងក្រហម ហាក់ដូចជាកំពូលពពកដ៏ខ្ពស់ត្រដែត។

724.

៧២៤.

Yo sindhuvāriṃ urasā pabhejjaĀgamma te pādapaṇāma hetu,Vijjotamāno viyacakkapāṇiMahāti tuṅgagga dharādharindo;

ស្ដេចភ្នំដ៏ខ្ពស់ត្រដែត មានកំពូលខ្ពស់ឆ្ពោះទៅលើមេឃ ញ៉ាំងទឹកសមុទ្រឲ្យបែកចេញដោយទ្រូង ហាក់បីដូចជាព្រះវិស្ណុ (អ្នកកាន់ចក្រ) ដ៏រុងរឿង បានមកដល់ហើយ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។

725.

៧២៥.

Gaṅgāvadhū kuṭakirīṭadhārīSāmanta selinda camūpatīko,Yo’yaṃ dharādhāra mahāmahīpoRa rāja laṅkā nagaraṅgaṇamhi;

ស្ដេចភ្នំដ៏ធំនេះ ហាក់ដូចជាស្ដេចផែនដីដ៏អស្ចារ្យ គ្រងមកុដគឺកំពូលភ្នំ មានទន្លេគង្គាជាមហេសី មានស្ដេចភ្នំទាំងឡាយនៅជុំវិញជាមេទ័ព ញ៉ាំងទីធ្លានៃក្រុងលង្កាឲ្យរុងរឿង។

726.

៧២៦.

Pāroha danto citakūṭa kumbhoAneka soṇḍikkha savanti hattho,Yo nijjharāsāra madappavāhoGajorivā’bhāti surādhipassa;

ស្ដេចភ្នំនេះ លេចធ្លោឡើងដូចជាដំរីរបស់ព្រះឥន្ទ្រ មានឫសឈើជាភ្លុក មានកំពូលភ្នំដ៏វិចិត្រជាក្បាល (កុម្ភៈ) មានស្ទឹងនិងទឹកជ្រោះជាច្រើនជាប្រមោយ និងមានទឹកធ្លាក់ដ៏ហូរហៀរជាទឹកមទៈ (ទឹកប្រេងហូរចេញពីក្បាលដំរីចុះប្រេង)។

727.

៧២៧.

Samphūlla pupphatthabakā’napattāSatdhatta rattaṅkuramolimālā,Kantālatā’liṅgita khandhadehāTiṭṭhanti bhūpāva yahiṃ kujindā;

នៅលើភ្នំនោះ ពួកដើមឈើធំៗ មានផ្ការីកស្គុះស្គាយ មានមែកធាងលម្អដោយត្រួយខ្ចីពណ៌ក្រហម ហាក់ដូចជាមកុដផ្កា មានវល្លិដ៏ស្រស់ស្អាតព័ទ្ធព័ន្ធជុំវិញដើម ឈរត្រដែតត្រដឹមដូចជាស្ដេចផែនដី។

728.

៧២៨.

Siddhaṅganā rattapadambujālīSamhinna hatthābharaṇāli yuttā,Kekīkalāpuppala mālamālīSilātalākañja nibhanti yattha;

នៅលើភ្នំនោះ ទីធ្លាថ្មទាំងឡាយមានសភាពរុងរឿងដូចជាផ្កាឈូក ដោយសារតែពួកនាងសិទ្ធង្គនា (ស្រីសិទ្ធិ) ដែលមានជើងក្រហមដូចផ្កាឈូក មានគ្រឿងអលង្ការដៃដ៏រុងរឿង និងមានកន្ទុយក្ងោកព្រមទាំងកម្រងផ្កាឧប្បលលម្អកាយ។

729.

៧២៩.

Maṅgura pāṭhīna savaṅka siṅguRohicca muñjā?Mara pāvusehi,Kulīranakkāda’nimesakehiNikīḷītaṃ daddara rattapehi;

ក្នុងទឹកនោះ ពេញទៅដោយត្រីខ្ជឹង ត្រីស្ដាយ ត្រីអណ្ដែង ត្រីក្អែក ត្រីរ៉ស់ ត្រីកំភ្លាញ និងសត្វក្ដាម ក្រពើ ព្រមទាំងមច្ឆាជាតិទាំងឡាយ ហែលលេងយ៉ាងសប្បាយក្អាកក្អាយក្នុងទឹកថ្លាឆ្វង់។

730.

៧៣០.

Niccañhi saṃrāva virācitānaṃBalāka kādamba kadambakānaṃ,Āpānasālā viya sārasānaṃHaṃsālinaṃ maṅgala vāsabhūtaṃ;

ទីនោះជាទីលំនៅដ៏មានសិរីសួស្ដីនៃហ្វូងហង្ស និងជាកន្លែងប្រជុំគ្នានៃហ្វូងសត្វក្រៀល សត្វក្ងាន និងសត្វកុក ដែលតែងតែបន្លឺសំឡេងយំកញ្ជ្រៀវជានិច្ច ហាក់បីដូចជាសាលាផឹកស៊ីនៃសត្វទាំងឡាយនោះ។

731.

៧៣១.

Nirantarāmoda mudāvagehiSuphulla kokāsa’ravindakehi,Sogandhi’kindīvara keravehiKiñjakkha channaṇṇatalehi cittaṃ;

ផ្ទៃទឹកមានសភាពល្អវិចិត្រ ដោយសារតែផ្កាឈូកក្រហម ផ្កាឈូកស ផ្កាឧប្បលខៀវ និងផ្កាលំចង់ ដែលរីកស្គុះស្គាយ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ឥតដាច់ និងមានលម្អងផ្កាធ្លាក់គ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃទឹក។

732.

៧៣២.

Sītaccha sātodaka sampapuṇṇaSarojinī laṅkata bhumibhāgo,Yo’yaṃ pure bhāti manuññarūpoSamantakūṭo sa samantakūṭo;

ភ្នំសមន្តកូដនោះ មានទីកន្លែងលម្អដោយស្រះឈូក ដែលពេញប្រៀបដោយទឹកត្រជាក់ និងមានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ លេចធ្លោឡើងប្រកបដោយទម្រង់ដ៏គួរជាទីគាប់ចិត្ត។

733.

៧៣៣.

Dalita vipinasaṇḍā yattha sele samantāSamupagata janānaṃ cittamāmodayanti,Madhuka vaṭa kareri bodhi jambīra bhalliKhadira’bhaya kadambā phulla sellū palāsā;

នៅលើភ្នំនោះ មានព្រៃឈើដ៏ក្រាស់ឃ្មឹកដែលរីកផ្កាស្គុះស្គាយនៅជុំវិញ ញ៉ាំងចិត្តរបស់មនុស្សដែលមកដល់ឲ្យរីករាយ គឺមានដើមសង្កែ ដើមជ្រៃ ដើមក្រកោះ ដើមពោធិ៍ ដើមក្រូចឆ្មារ ដើមរកា ដើមធ្នង់ ដើមសង្ឃ័រ ដើមក្ដម្បៈ ដើមស្ដៅ និងដើមចារ ដែលកំពុងរីកផ្កា។

734.

៧៣៤.

Paṇasa’mata pilakkhā kaṇhavaṇṭa’kkha ciñcāLabuja badari nīpā phandani’ndīvarāvaMakula’sana piyālā gaddabhaṇḍa’jjunā caKamuka salla tindu’dumbarambassa’kaṇṇā;

មានដើមខ្នុរ ដើមជ្រៃក្រហម ដើមអំពិល ដើមខ្វិត ដើមពុទ្រា ដើមក្ដម្បៈ ដើមផ្កាឧប្បល ដើមធ្នង់ ដើមជ្រៃភ្នំ ដើមអរជូន ដើមស្លា ដើមទន្លាប់ ដើមល្វា ដើមស្វាយ និងដើមរាំងភ្នំជាដើម។

735.

៧៣៥.

Punnāga campaka dumuppala dāḍimā caKhajjūri tāla girimallika’soka tālā,Hintāla nāga nivulā yugapatta’riṭṭhaSetamba eravatakāpi ca ketakā ca

មានដើមខ្ទឹង ដើមចំប៉ា ដើមទទឹម ដើមល្មើ ដើមត្នោត ដើមម្លិះភ្នំ ដើមអសោក ដើមហីនតាល (សេដី) ដើមខ្ទឹងភ្នំ ដើមស្វាយស ដើមក្រូចពោធិ៍សាត់ និងដើមរំដួលជាដើម។

736.

៧៣៦.

Samaphullabhaṇḍi sumana’jjaka yūthikā caVāsanti cittaka japā ravimālatī ca,Kundassa’māraka kuraṇḍaka bījapūraSephālikā ca tiṇasūla samīraṇā ca;

មានផ្កាម្លិះរួត ផ្កាម្លិះលា ផ្កាម្អម ផ្កាជបា (ផ្កាស្បែកជើង) ផ្កាម៉ាលតី ផ្កាគន្ធា ផ្កាត្របែកព្រៃ ផ្កាក្រូចសើច និងផ្កាសេហ្វាលីកា (ផ្កាកណ្ដឹង) ជាដើម។

737.

៧៣៧.

Vocu’cju kīcaka haliddi viḷaṅgi bimbiNīlī vacā’tivisālābu ca nāgavallī,Vallīha sārada’parājitavāru’sīrāPhalādi neka vanarāji virājito so;

មានដើមចេក ដើមអំពៅ ដើមឫស្សីតូច ដើមល្មៀត ដើមម្រះព្រៅ ដើមបាស ដើមនីលី ដើមស្លឹកគ្រៃ ដើមឃ្លោក ដើមម្លូ ព្រមទាំងវល្លិផ្សេងៗ និងជួរព្រៃឈើដែលមានផ្លែផ្កាជាច្រើន លម្អភ្នំនោះឲ្យរុងរឿង។

738.

៧៣៨.

Tiṭṭhanti keci taravo surabhiṃ kirantāTattheva keci phalitā madhurapphalāni,Andolitā phalitapallavitā latāyoSandhārayaṃ viṭapa jattusu bhanti keci;

ដើមឈើខ្លះឈរផ្សាយក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ ដើមឈើខ្លះទៀតមានផ្លែផ្អែមឆ្ងាញ់ ឯពួកវល្លិដែលមានផ្លែនិងត្រួយខ្ចី កំពុងយោលយោគទៅតាមខ្យល់ ខ្លះតោងទាមតាមមែកឈើ មើលទៅគួរឲ្យត្រេកត្រអាល។

739.

៧៣៩.

Sāmantage janagaṇe satataṃ dumindāSampīṇayanti dalitā phalino ca yasmiṃ,Te avhayanti viya locana gocarehiVāte’ritehi taruṇāruṇa pallavehi;

នៅលើភ្នំនោះ ពួកដើមឈើធំៗដែលរីកផ្កានិងមានផ្លែ តែងតែញ៉ាំងមនុស្សដែលនៅជិតខាងឲ្យរីករាយជានិច្ច ពួកវាហាក់ដូចជាកំពុងហៅរកមនុស្សទាំងឡាយ ដោយការបក់បោកនៃត្រួយខ្ចីពណ៌ក្រហមព្រលឹម ដែលត្រូវខ្យល់បក់រវិចៗ។

740.

៧៤០.

Tasmiṃ vane vanasurā nijavasundarīhiRamme silātaladahe sikatātale ca,Naccanti tanti turiyāni ca vādayantiGāyanti mālabharino satataṃ patītā;

នៅក្នុងព្រៃនោះ ពួកទេវតារក្សាព្រៃ ព្រមទាំងស្រីរបាំរបស់ខ្លួន តែងតែរាំច្រៀង ដេញដំតន្ត្រីយ៉ាងសប្បាយរីករាយជានិច្ច នៅលើផ្ទាំងថ្មដ៏គួរឲ្យត្រេកត្រអាល តាមឆ្នេរខ្សាច់ និងក្បែរមាត់បឹង ដោយមានពាក់កម្រងផ្កាគ្រប់ៗគ្នា។

741.

៧៤១.

Siddhā ca siddhavanitā hi tahiṃ tahiṃ teDibbanti pupphaphala pattarasāhinandi,Acchanti tattha giripādapa rāmaṇeyyeYogehi saṅgata manā bahitāpasāpi;

ពួកសិទ្ធិ និងស្រីសិទ្ធិទាំងឡាយ តែងតែលេងកម្សាន្តនៅទីនោះៗ ដោយរីករាយនឹងរសជាតិនៃផ្កានិងផ្លែឈើ ឯពួកតាបសដែលលះបង់កិលេស មានចិត្តស្លុងក្នុងយោគៈ ក៏គង់នៅទីនោះដែរ ក្នុងព្រៃភ្នំដ៏គួរឲ្យមនោរម្យ។

742.

៧៤២.

Tasmiṃ vane hariṇa rohita puṇḍarīkaGokaṇṇa salla sasa jambuka sūkarā ca,Sākhāmige’ṇivaga babbu rurū kuruṅgaGodhā’khu pampaka kapī gavayā ca’nekā;

នៅក្នុងព្រៃនោះ មានសត្វម្រឹគជាច្រើនដូចជា ប្រើស ឈ្លូស ទន្សាយ ចចក ជ្រូកព្រៃ ស្វា សំពោច ឆ្មាព្រៃ បង្គួយ កណ្ដុរ ព្រមទាំងសត្វខ្ទីង និងសត្វជើងបួនដទៃទៀតជាច្រើន។

743.

៧៤៣.

Te vagga vagga carino hayamārakādīNānā catuppadagaṇā muditā vasanti,Pakkhīpi kosiya kapotaka nīlagīvaDhaṅkā’ṭa lāpa parapuṭṭha madhubbatāva;

ពួកសត្វជើងបួនទាំងឡាយ មានសត្វសិង្ហជាដើម តែងតែដើរជាហ្វូងៗ រស់នៅដោយសេចក្ដីសុខសប្បាយ ព្រមទាំងពួកបក្សីដូចជា មៀម ព្រាប ក្ងោក ក្អែក ក្រួច សត្វតាវ៉ៅ និងហ្វូងឃ្មុំជាដើម។

744.

៧៤៤.

Nijjivha dindiha cakoraka sāḷikā caCakkavha kīra kurarā kulalā ca kaṅkā,Citracchadā madhura kūjaka nekapakkhīSaṅgamma yattha nivasanti manuññarūpā;

មានសត្វចាប សត្វសារិកាកែវ សត្វសេក សត្វខ្លែង សត្វកុក និងបក្សីដែលមានស្លាបពណ៌ឆើតឆាយ បន្លឺសំឡេងយំយ៉ាងពីរោះក្រអៅ នាំគ្នាហើរមកជួបជុំគ្នារស់នៅទីនោះ គួរឲ្យគយគន់ក្រៃលែង។

745.

៧៤៥.

Tesaṃ vanantamatha nāṭakamaṇḍalā’caGītālayaṃ viya ahosi ca gāyakānaṃ,Āpānabhumi sadisaṃ migapakkhikānaṃNiccussavaṃ ratikaraṃ nayanābhirāmaṃ;

តំបន់ព្រៃនោះ បានក្លាយទៅជាដូចជារោងមហោស្រពនៃពួកអ្នករាំ និងជាសាលាតន្ត្រីនៃពួកអ្នកចម្រៀង ព្រមទាំងជាកន្លែងជួបជុំគ្នានៃពួកម្រឹគីម្រឹគា និងបក្សាបក្សី ហាក់ដូចជាមានពិធីបុណ្យជានិច្ច គួរឲ្យត្រេកត្រអាល និងជាទីចម្រើនភ្នែក។

746.

៧៤៦.

Evaṃ vidho vipinarāji virājitehiKūṭehi nekasura sundari maṇḍitehi,Atyucca nīlasikhigīva samāna vaṇṇoEso samantagiri me vasatī muninda;

បពិត្រព្រះមុនីន្ទ្រ! ភ្នំសមន្តកូដនេះ ដែលលម្អដោយជួរព្រៃឈើបែបនេះ មានកំពូលភ្នំដែលពួកទេវតានិងស្រីសួគ៌ជាច្រើនលម្អហើយ មានពណ៌ខៀវស្រងាត់ដូចជាក្ងោក ហើយជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។

747.

៧៤៧.

Evaṃ patīta manaso sumanābhidhānoVatvāna natvamasamaṃ gamanopayuttaṃ,Kāsātha sopi muni tassa vacaṃ paṭiccaSabbhikkhu nikkhami jino gaganāyanamhi;

ទេវតាឈ្មោះសុមនៈ មានចិត្តរីករាយយ៉ាងនេះ កាលបានទូលថ្វាយរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធដ៏ប្រសើរគ្មានពីរ ដែលរៀបចំយាងទៅ ឯព្រះមុនីជាម្ចាស់ទ្រង់ទទួលពាក្យរបស់ទេវតានោះ ហើយព្រះជិនស្រីព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃទាំងឡាយ ក៏យាងទៅតាមអាកាសវេហាស៍។

748.

៧៤៨.

Niccetanāpi giripādapa ādayopiNāgā supaṇṇa miga pakkhika hetukāpi,Vijjādharāmara’surā caturāṇanāpiSaṅgamma’kaṃsu sumanā mahamabbhutaṃ te;

សូម្បីតែវត្ថុគ្មានវិញ្ញាណ មានភ្នំនិងដើមឈើជាដើម ព្រមទាំងពួកនាគ គ្រុឌ ម្រឹគ បក្សី និងពួកវិជ្ជាធរ ទេវតា អសូរ និងព្រះព្រហ្ម ក៏បានមកជួបជុំគ្នា ធ្វើការបូជាដ៏អស្ចារ្យដោយចិត្តរីករាយ។

749.

៧៤៩.

Muninde payante samiddhaṃ tilokaṃGirindābhinandā dumindā pabuddhā,Migindā sutuṭṭhā khagindā sughuṭṭhāPavuṭṭho mahindo paṇaṭṭho nidāgho;

កាលព្រះមុនីន្ទ្រកំពុងយាងទៅ ត្រៃលោកក៏មានសេចក្ដីរុងរឿង ស្ដេចភ្នំទាំងឡាយមានសេចក្ដីត្រេកអរ ស្ដេចឈើទាំងឡាយក៏រីកផ្កា ស្ដេចម្រឹគមានសេចក្ដីរីករាយក្រៃលែង ស្ដេចបក្សីបន្លឺសំឡេងយ៉ាងពីរោះ ព្រះភិរុណបង្អុរភ្លៀងចុះមក ធ្វើឲ្យកម្ដៅហួតហែងវិនាសសាបសូន្យទៅ។

750.

៧៥០.

Gacchante gaganāyanena sugate bhānu’si santo tadāVāresuṃ sūriyātapañca jaladā siñjiṃsu bhumyā jalaṃ,Mandāmanda sugandha muddha pavano pāpeti sitaṃ sukhaṃ,Devādi dhaja chatta cāmarakarā pūjenti mānenti ca;

កាលព្រះសុគតយាងទៅតាមអាកាសវេហាស៍ ព្រះអាទិត្យក៏ត្រជាក់ស្រួល ពួកមេឃក៏បាំងកម្ដៅថ្ងៃ និងបង្អុរទឹកភ្លៀងចុះមកលើផែនដី ខ្យល់បក់រវិចៗនាំមកនូវក្លិនក្រអូបនិងសេចក្ដីត្រជាក់ស្រួល ពួកទេវតាជាដើមកាន់ទង់ ឆត្រ និងវាលវីជនី ធ្វើការបូជាកោតក្រែងក្រៃលែង។

751.

៧៥១.

Sannīra hintāla’ga sindi pūgaTālambasālādi mahīruhitdā,Tiṭṭhanti te cāmarahatthakā’vaPupphehi channo gaganaṅganopi;

ដើមឈើទាំងឡាយមានដើមដូង ដើមហីនតាល ដើមស្លា ដើមត្នោត ដើមស្វាយ និងដើមរាំងជាដើម ឈរត្រដែតត្រដឹមហាក់ដូចជាកាន់វាលវីជនី (ផ្លិតសិរី) ក្នុងដៃ ឯអាកាសវេហាស៍ក៏ពេញទៅដោយផ្កាឈើដែលធ្លាក់ចុះមក។

752.

៧៥២.

Anena vidhinā jagadeka nāthoPavattamānesu mahāmahesu,Disañca vidisaṃ paripūrayantoJabbaṇṇaraṃsīhi agā nagindaṃ;

ព្រះលោកនាថជាទីពឹងតែមួយគត់ក្នុងលោក ទ្រង់ញ៉ាំងទិសតូចធំទាំងឡាយឲ្យពេញទៅដោយព្រះរស្មី ៦ ពណ៌ ហើយយាងទៅកាន់ស្ដេចភ្នំ (សមន្តកូដ) ដោយរបៀបនេះ ក្នុងកាលដែលការបូជាដ៏អស្ចារ្យកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។

753.

៧៥៣.

Tasmiṃ samantanagamuddhani lokanāthoChabbaṇṇaraṃsi nikaraṃ disi pattharanto,Bhikkhūhi so parivuto parasāgarantaṃOlokayaṃ ṭhitimakāsi aanomavaṇṇo;

នៅលើកំពូលភ្នំសមន្តកូដនោះ ព្រះលោកនាថទ្រង់មានព្រះវណ្ណៈដ៏ឧត្តម ហែហមដោយភិក្ខុសង្ឃទាំងឡាយ ទ្រង់ផ្សាយព្រះរស្មី ៦ ពណ៌ទៅកាន់ទិសទាំងពួង ហើយទ្រង់ឈរទតមើលទៅកាន់ឆ្នេរសមុទ្រដ៏ឆ្ងាយ។

754.

៧៥៤.

Laṅkāvadhū sumanakūṭa kirīṭa kūṭaṃSajjesi’naggha jana rāja maṇī mahanto,Icchatthadaṃ sivadamappaṭimaṃ tilokeTaṃ’dāni bho bhajatha sevatha sabbakālaṃ;

កំពូលភ្នំសមន្តកូដ ដែលប្រៀបដូចជាមកុដរបស់នាងលង្កា ត្រូវបានលម្អដោយព្រះបាទារបស់ព្រះកម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាកែវមណីដ៏មានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ផ្ដល់នូវសេចក្ដីប្រាថ្នា ផ្ដល់នូវសេចក្ដីសុខសាន្ត គ្មានអ្វីប្រៀបបានក្នុងត្រៃលោក។ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពបូជានូវព្រះបាទានោះគ្រប់ពេលវេលាចុះ។

755.

៧៥៥.

Kāsuṃ tadā suravarā surasundarīhiLaṅkāya selasikharesu mahāsamajjaṃ,Vajjiṃsu bheri vikatī sayameva sabbāBhassiṃsu dibbakusumābharaṇā nabhamhā;

ក្នុងកាលនោះ ពួកទេវតាដ៏ប្រសើរព្រមទាំងស្រីសួគ៌ទាំងឡាយ បានធ្វើការប្រជុំគ្នាជាធំនៅលើកំពូលភ្នំនៃកោះលង្កា គ្រឿងតន្ត្រីនិងស្គរគ្រប់ប្រភេទក៏បន្លឺឡើងដោយខ្លួនឯង ឯផ្កាសួគ៌និងគ្រឿងអលង្ការទាំងឡាយក៏ធ្លាក់ចុះមកពីលើមេឃ។

756.

៧៥៦.

Laṅkambaraṃ nikhilamāsi ca chattachattaṃNānā virāga dhaja ketu samākulañca,Nānāsugandha kusumādi disantarālaṃ,Nānagghikāvali virājita mantaḷikkhaṃ;

អាកាសវេហាស៍នៃកោះលង្កាទាំងមូល ពេញទៅដោយឆត្ររួត និងទង់ជ័យពណ៌ចម្រុះបក់រវិចៗ មានក្លិនក្រអូបនៃផ្កាឈើផ្សេងៗផ្សាយទៅគ្រប់ទិសទី និងមានជួរគ្រឿងបូជាដ៏មានតម្លៃលម្អលើមេឃ។

757.

៧៥៧.

Tasmiṃ dine’si ratanaṃ maṇitoraṇehiDīpāli puṇṇaghaṭapantīhi dassanīyaṃ,Sambuddha dehaparitogata chappabhāhiRattaṃ nabhāvani carācara sabbadabbaṃ;

ក្នុងថ្ងៃនោះ មានខ្លោងទ្វារកែវមណី ជួរចង្កៀង និងជួរក្អមទឹកពេញប្រៀប គួរឲ្យគយគន់ក្រៃលែង ឯអាកាស ផែនដី និងសត្វលោកទាំងឡាយ ក៏ត្រូវបានជ្រលក់ពណ៌ដោយព្រះរស្មី ៦ ពណ៌ ដែលផ្សាយចេញពីព្រះវរកាយនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។

758.

៧៥៨.

Mālāvataṃsa samakā girayo samantāHutvā namanti ca bhamanti sacetanā’va,Sabbepi tattha taravoca latādayo caNaccanti dibbanaṭakā viya onataggā;

ភ្នំទាំងឡាយនៅជុំវិញ ហាក់ដូចជាពាក់កម្រងផ្កា បានឱនលំទោននិងបង្វិលខ្លួន ហាក់ដូចជាមានវិញ្ញាណ ឯដើមឈើនិងវល្លិទាំងឡាយនៅទីនោះ ក៏ឱនលំទោនចុងមែករាំរែក ដូចជាអ្នករបាំសួគ៌។

759.

៧៥៩.

Evaṃ tadā mahata vimhaya pāṭihereBuddhānubhāva janite idha vattamāne,Tatvāna dhīracaraṇaṃ samano sudhāsīEvaṃ vadī parama pitimano udaggo;

កាលដែលបាដិហារិយ៍ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ ដែលកើតឡើងដោយពុទ្ធានុភាពកំពុងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងនេះ តាបស (ឬទេវតា) មានចិត្តរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង បានក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទារបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយទូលថ្វាយយ៉ាងនេះថា៖

760.

៧៦០.

Ye te mudu komala rattapādāSuratta phullamburuhopamānā,Vaṭṭānupubbāyata aṅgulikāSutambatuṅgagga nakhāvalīkā;

ព្រះបាទាទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ ដ៏ទន់ល្វតល្វៃ មានពណ៌ក្រហម ដូចជាផ្កាឈូកក្រហមដែលរីកស្គុះស្គាយ មានព្រះអង្គុលីមូលទ្រវែងរៀបរយល្អ និងមានក្រចកពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ខ្ពស់ត្រដែត។

761.

៧៦១.

Suvaṇṇakummu’nnata pādapiṭṭhiNiguḷha gopphāyata paṇhibhāgāSamacchamāyaṃ sakalaṃ patiṭṭhitāNa limpate succhavitā rajādi;

ខ្នងព្រះបាទាខ្ពស់ឡើងដូចជាខ្នងអណ្ដើកមាស មានឆ្អឹងភ្នែកគោលិចបាត់មិនលេចចេញ មានកែងព្រះបាទាវែងស្រឡូន ជាន់ត្រូវដីស្មើល្អគ្រប់កន្លែង និងមានព្រះឆវីភាគដ៏ល្អស្អាត មិនប្រឡាក់ដោយធូលីដីឡើយ។

762.

៧៦២.

Sammatta hatthosabha haṃsa sīhaSamāna līlāya yahiṃ payāti,Ninnunnatā bheritalā’va bhumiHotātha pupphādi sumaṇḍitā ca;

កាលព្រះអង្គយាងទៅដោយលំនាំដ៏ល្អស្អាត ដូចជាស្ដេចដំរីចុះប្រេង ស្ដេចគោបម្រុង ស្ដេចហង្ស ឬស្ដេចសិង្ហ ទីកន្លែងដែលទាបនិងខ្ពស់នៃផែនដី ក៏ត្រឡប់ជាស្មើល្អដូចជាមុខស្គរ ហើយលម្អដោយផ្កាឈើជាដើម។

763.

៧៦៣.

Apenti maggā sayameva khāṇuSakaṇṭamūlā kaṭhalā ca sabbe,Gambhīra nīrāpaga paṅkaduggāHitvā sabhāvaṃ ramaṇīyamenti;

ពួកបង្គោល ន្លា បន្លា ឫសឈើ និងគ្រួសថ្មទាំងឡាយ តែងតែវៀសចេញពីផ្លូវដោយខ្លួនឯង ឯស្ទឹងដ៏ជ្រៅ និងផ្លូវភក់ល្បាប់ដ៏លំបាក ក៏លះបង់នូវសភាពដើម ហើយត្រឡប់ជាទីគួរឲ្យត្រេកត្រអាលវិញ។

764.

៧៦៤.

Vajanti bhumiṃ girayo puratthaPasārite pādavare jinassa,Nibbāti aggī narakodarepiGaṇhanti pāde padumādayo ca;

កាលព្រះជិនស្រីទ្រង់ឈានព្រះបាទាដ៏ប្រសើរទៅខាងមុខ ភ្នំទាំងឡាយក៏ទាបចុះស្មើនឹងដី ភ្លើងនៅក្នុងនរកក៏រលត់ទៅ ហើយផ្កាឈូកទាំងឡាយក៏រីកទទួលទ្រព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។

765.

៧៦៥.

Idañhi te pādatale yatīsaSanābhi nemi ghaṭikāvalīhi,Susaṇṭhitaṃ cā’rasahassavantaṃSandissate cakkavaraṃ mahantaṃ;

បពិត្រព្រះយតីសៈ! នៅលើបាតព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ មានរូបកង់ចក្រដ៏ធំនិងប្រសើរ ប្រកបដោយខ្នងកង់ កាំមួយពាន់ និងដុំកង់ ដែលតម្កល់នៅល្អហើយ។

766.

៧៦៦.

Tameva cakkaṃ parivārayitvāSirivaccha sovatthi’vataṃsakā ca,Pāsāda bhadrāsana puṇṇapātiSitātapattāsi mayūrahatthā;

រូបកង់ចក្រនោះ ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយរូបមង្គលទាំងឡាយ មានរូបសិរីវត្សៈ (ប្រាសាទ) រូបស្វស្ទិកៈ រូបកម្រងផ្កា រូបប្រាសាទ រូបភទ្រាសនៈ រូបក្អមពេញដោយទឹក រូបស្វេតច្ឆត្រ រូបព្រះខ័ន និងរូបផ្លិតកន្ទុយក្ងោក។

767.

៧៦៧.

Nīlādibhedā kamaluppalā caSameru sattaddi mahāsamuddā,Sattāpagā satta mahāsarā caHimālayo cakkavāḷaddiko ca;

មានរូបផ្កាឈូកនិងផ្កាឧប្បលពណ៌ខៀវជាដើម រូបភ្នំព្រះសុមេរុ ភ្នំទាំងប្រាំពីរ (សត្តបរិភណ្ឌ) មហាសមុទ្រទាំងបួន ទន្លេទាំងប្រាំពីរ ស្រះធំទាំងប្រាំពីរ ភ្នំហិមពាន្ត និងភ្នំចក្រវាឡ។

768.

៧៦៨.

Candakkatārā ca chadevalokāPitāmahāvāsa manussalokaṃ,Suvaṇṇa nāvā sivikā ca saṅkhaṃKelāsaselaṃ dhajatoraṇā ca;

មានរូបព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ ផ្កាយ ទេវលោកទាំងប្រាំមួយជាន់ ព្រហ្មលោក មនុស្សលោក រូបទូកមាស គ្រែស្នែង ស័ង្ខ ភ្នំកៃលាស ទង់ជ័យ និងខ្លោងទ្វារ។

769.

៧៦៩.

Cintāmaṇuṇhīsa savaccha dhenūMīnadvayaṃ cakkavatti saseno,Sīha’ssa mātaṅga viyaggharājāHaṃsosabho kimpuriso mayūro;

មានរូបកែវចិន្តាមណី មកុដ មេគោនិងកូនគោ រូបត្រីមួយគូ ស្ដេចចក្រពត្តិព្រមទាំងកងទ័ព រូបសិង្ហ សេះ ដំរី ស្ដេចខ្លា រូបហង្ស ឧសភរាជ គិន្នរ និងក្ងោក។

770.

៧៧០.

Koñcā ca erāvaṇa hatthirājāSacakkavākā makarādayo ca,Nānā mahāmaṅgala lakkhaṇā teVirocamānā vilasanti niccaṃ;

មានរូបសត្វក្រៀល ស្ដេចដំរីឯរាវ័ណ សត្វចាក្រពាក និងសត្វមករជាដើម រូបមង្គលទាំងឡាយដ៏ច្រើនបែបនេះ តែងតែភ្លឺរុងរឿងនៅលើបាតព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គជានិច្ច។

771.

៧៧១.

Jātakkhaṇe yassa mahiṃ pabhejjaVisāla sattuddaya paṅkajāni,Paṭiggahesuṃ caraṇāni yāniTe tānimānacchariyāni loke;

ក្នុងខណៈដែលព្រះអង្គប្រសូត ផ្កាឈូកធំៗទាំងប្រាំពីរបានផុសចេញពីផែនដីមកទទួលទ្រព្រះបាទាទាំងពីររបស់ព្រះអង្គ នេះជាការអស្ចារ្យដ៏ក្រៃលែងក្នុងលោក។

772.

៧៧២.

Vandāpanatthāyu’panītakālePitūhi te devala tāpasindaṃ,Pādāni gantvāna jaṭāsu tassaĀsuṃ tave’taṅghiyugaṃ aho bho;

ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ កាលដែលព្រះវររាជបិតានាំព្រះអង្គទៅដើម្បីថ្វាយបង្គំអសិតតាបស (កាឡទេវិល) ព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអង្គក៏បានឡើងទៅតម្កល់នៅលើផ្នួងសក់របស់តាបសនោះ។

773.

៧៧៣.

Suddhodanavhassa narādhipassaSantosa toyehi papūritassa,Siro visuddhambu ruhākarassaSaroru hāsuṃ caraṇāni tuyhaṃ;

ព្រះបាទាទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ បានក្លាយទៅជាដូចជាផ្កាឈូកនៅលើព្រះសិរសាដ៏ល្អស្អាតរបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ ដែលពេញប្រៀបទៅដោយទឹកចិត្តដ៏សោមនស្សរីករាយ។

774.

៧៧៤.

Ye caṅkame caṅkamaṇāvasāneOnamma merūdaya pabbaniṇdā,Paṭiggahesuṃ caraṇāni yāniTe tānimā’nacchariyāni loke;

កាលដែលព្រះអង្គទ្រង់ចង្ក្រម ក្នុងទីបំផុតនៃផ្លូវចង្ក្រម ភ្នំព្រះសុមេរុនិងភ្នំធំៗទាំងឡាយបានឱនលំទោនចុះមកទទួលទ្រព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ នេះជាការអស្ចារ្យដ៏ក្រៃលែងក្នុងលោក។

775.

៧៧៥.

Yaṃ vandamāno tidivādhipo soYassānubhāvena gatāyukopi,Sakiyaṭhāne’sinapunāpi te’vaṃPādambujaṃ dhīra!Mahānubhāvaṃ;

បពិត្រព្រះធិរៈ! ព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ មានអានុភាពដ៏អស្ចារ្យក្រៃលែង ដែលព្រះឥន្ទ្រជាម្ចាស់នៃឋានសួគ៌បានថ្វាយបង្គំហើយ ទោះបីជាអស់ព្រះជន្មទៅហើយ ក៏បានកើតឡើងវិញក្នុងឋានៈរបស់ខ្លួនដដែល ដោយសារតែអានុភាពនៃព្រះបាទានោះ។

776.

៧៧៦.

Dehīnamaggopi nisākarāriMānunnato so sayitassa tuyhaṃ,Pādassa antampi na sakkhi daṭṭhuṃAcchera rūpaṃ idamaṅghikañjaṃ;

សូម្បីតែអសុរិន្ទរាហូ ដែលជាបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងមានមានះដ៏ក្រអឺតក្រទម ក៏មិនអាចមើលឃើញសូម្បីតែចុងព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គដែលកំពុងផ្ទំឡើយ ព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូកនេះ គួរឲ្យអស្ចារ្យក្រៃលែង។

777.

៧៧៧.

Gaṅgāya gaṅgāpati sannidhāneTīre tadā nammada jimhagassa,Pādassa lañchaṃ akarī munindaMayhaṃ’pi hotaṃ karuṇā tavesā;

បពិត្រព្រះមុនីន្ទ្រ! ព្រះអង្គបានប្រកាសទុកនូវស្នាមព្រះបាទានៅលើឆ្នេរទន្លេនម្មទា ក្បែរមហាសមុទ្រ តាមការសុំរបស់ស្ដេចនាគនម្មទា សូមព្រះករុណាទិគុណរបស់ព្រះអង្គបែបនេះ កើតមានដល់ខ្ញុំព្រះអង្គដែរ។

778.

៧៧៨.

Ārādhito saccaka tāpasenaAkā tuvaṃ saccaka baddhasele,Pādassa lañchaṃ jagato hitāyaMayhampi hotaṃ tamanuggahante;

ព្រះអង្គដែលសច្ចកតាបសអារាធនាហើយ បានទ្រង់ធ្វើនូវស្នាមព្រះបាទលើភ្នំសច្ចកពន្ធ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សត្វលោក សូមស្នាមព្រះបាទនោះ ចូរមានដើម្បីជាការអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផងចុះ។

779.

៧៧៩.

Sutvāna nātho girametamassaPassaṃ mahābhuti’manāgatesu,Lokassa lokehi mahīya mānoAkāsi vāmena padena lañchaṃ;

ព្រះលោកនាថ កាលទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវពាក្យរបស់តាបសនោះហើយ ទ្រង់ទតឃើញនូវសេចក្ដីចម្រើនដ៏ធំធេងរបស់សត្វលោកក្នុងអនាគតកាល កាលដែលពួកសត្វលោកកំពុងបូជា ក៏បានទ្រង់ធ្វើនូវស្នាមព្រះបាទដោយព្រះបាទឆ្វេង។

780.

៧៨០.

Sambodhito aṭṭhama sāradasmiṃVesākhamāse muṇi puṇṇamāyaṃ,Pādassa’bhiññāṇamakā’paraṇheSadevake sassamaṇe mahente;

ក្នុងឆ្នាំទី ៨ អំពីការត្រាស់ដឹង នាថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខ ក្នុងវេលារសៀល ព្រះមុនីទ្រង់បានធ្វើនូវគ្រឿងសម្គាល់នៃព្រះបាទ ក្នុងកាលដែលពួកទេវតា និងសមណព្រាហ្មណ៍កំពុងបូជា។

781.

៧៨១.

Pataṅakgikā sitthaka matthakamhiYathaṅkitā khattiya muddikāya,Āseva’mevaṃ jinapādalañchaṃSamantakūṭamhi namassanīyaṃ;

ស្នាមព្រះបាទនៃព្រះជិនស្រីលើកំពូលភ្នំសមន្តកូដ ដែលគួរដល់ការគោរពបូជា គឺមានសណ្ឋានដូចជាត្រារបស់ក្សត្រ ដែលគេបោះត្រាលើក្រមួនដូច្នោះឯង។

782.

៧៨២.

Akālamegho ca tato pavassiVassiṃsu nānāratanāni khamhā,Tathā parito kusumambarāniSuvaṇṇacuṇṇāni jinekavaṇṇā;

លំដាប់នោះ ស្រាប់តែមានមេឃអាប់អួរបង្អុរភ្លៀងខុសរដូវ រតនៈផ្សេងៗបានធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស ព្រមទាំងផ្កាទាំងឡាយ និងលម្អងមាសមានពណ៌ផ្សេងៗ ធ្លាក់ចុះមកជុំវិញព្រះជិនស្រី។

783.

៧៨៣.

Tato’pagantvā sugatebhagāmīTasmiṃ nitambe girigabbharāyaṃ,Divāvihārāya nisīdi yatthaSupākaṭaṃ taṃ bhagavāguhā’ti;

បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះសុគតទ្រង់យាងចេញពីទីនោះ ទៅគង់សម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ នាគុហាទៀបចង្កេះភ្នំនោះ ដែលគុហានោះប្រាកដល្បីឈ្មោះថា "ភគវាគុហា"។

784.

៧៨៤.

Tatorahantā sugatorasā teGandhādinā sādhu mahetva sabbe,Vanditva katvāna padakkhiṇantaṃTahaṃ tahaṃ’kaṃsu divāvihāraṃ;

លំដាប់នោះ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយជាឱរសនៃព្រះសុគតទាំងអស់នោះ បានបូជាយ៉ាងល្អដោយគ្រឿងក្រអូបជាដើម ថ្វាយបង្គំធ្វើប្រទក្សិណហើយ ក៏បានធ្វើការសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃក្នុងទីនោះៗ។

785.

៧៨៥.

Lataṅganāyo viṭapīdhavānaMālamba sākhāputhulaṃ’sapasse,Suphulla namañjūkara mañjarīhiNamassamānā’va sadonataggā;

វល្លិទាំងឡាយប្រៀបដូចជានារី ដែលតោងទាមស្មាគឺមែកឈើធំៗ នៃដើមឈើទាំងឡាយជាស្វាមី ក៏មានចុងឱនចុះជានិច្ច ហាក់ដូចជាកំពុងថ្វាយបង្គំ ដោយកញ្ចុំផ្កាដ៏ស្រស់ស្អាតដែលរីកស្គុះស្គាយ។

786.

៧៨៦.

Tiṭṭhanti rukkhā naṭakā’va tatthaSuphulla sākhākara’mukkhipitvā,Namassamānā viya onataggāVattanti mānacchariyāni niccaṃ;

ដើមឈើទាំងឡាយក្នុងទីនោះ ឈររេរាំដូចជាអ្នករាំ លើកដៃគឺមែកឈើដែលរីកផ្កាស្គុះស្គាយ មានចុងឱនចុះហាក់ដូចជាកំពុងថ្វាយបង្គំ តែងតែសម្តែងនូវភាពអស្ចារ្យជានិច្ច។

787.

៧៨៧.

Tatheva uccāvaca pabbatā caNamassamānā viya pādalañchaṃ,Tiṭṭhanti ninnagga sikhā samantāIdampi niccababhutameva tattha;

ដូចគ្នានោះដែរ ភ្នំតូចធំទាំងឡាយជុំវិញ ក៏មានកំពូលឱនចុះក្រោម ហាក់ដូចជាកំពុងថ្វាយបង្គំស្នាមព្រះបាទ នេះក៏ជាហេតុដ៏អស្ចារ្យជានិច្ចក្នុងទីនោះដែរ។

788.

៧៨៨.

Tasmiṃ nage pādavaraṅkitasmiṃKhalamaṇḍalokāsa padesamatte,Samosarante bahuke janepiHoteva okāsama,ho padaṅkaṃ;

នៅលើភ្នំនោះ ដែលមានស្នាមព្រះបាទដ៏ប្រសើរ ទោះបីជាមានទីធ្លាប៉ុនលានបោកស្រូវក៏ដោយ កាលបើមានមនុស្សជាច្រើនមកជួបជុំគ្នា ក៏នៅតែមានកន្លែងទំនេរជានិច្ច ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ស្នាមព្រះបាទនេះ។

789.

៧៨៩.

Samosaritvāna mahetva satteNikkhantamatte jaladā samecca,Sodhenti māla’mbuvahehi sādhuIdampi niccabbhutameva tattha;

កាលពួកសត្វមកជួបជុំគ្នាធ្វើការបូជាហើយ គ្រាន់តែដើរចេញទៅភ្លាម ពួកមេឃក៏ប្រមូលផ្តុំគ្នា បង្អុរទឹកភ្លៀងមកលាងសម្អាតធូលីដីយ៉ាងស្អាតល្អ នេះក៏ជាហេតុដ៏អស្ចារ្យជានិច្ចក្នុងទីនោះដែរ។

790.

៧៩០.

Pādena phuṭṭhassa silātalassaEtādisānacchariyāni honti,Lokekanāthassa anāsavassaMahabbhutaṃ konu kathaṃ bhaṇeyya;

ការអស្ចារ្យទាំងឡាយមានសភាពយ៉ាងនេះ តែងកើតមានដល់ផ្ទាំងថ្មដែលប៉ះពាល់ដោយព្រះបាទ នៃព្រះលោកនាថដ៏ប្រសើរតែមួយគត់ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកអាសវៈ តើអ្នកណាឡើយនឹងអាចពោលរៀបរាប់នូវភាពអស្ចារ្យដ៏ធំធេងនេះបាន?

791.

៧៩១.

Divāvihāraṃ bhagavā sasaṅghoKatvāna tasmiṃ pana kiñcikālaṃ,Mahīyamānesu sadevakesuTato gato rohaṇamambaramhā;

ព្រះភគវន្ត ព្រមដោយព្រះសង្ឃ កាលទ្រង់ធ្វើការសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃក្នុងទីនោះអស់មួយស្របក់ កាលដែលពួកទេវតា និងមនុស្សកំពុងបូជា ក៏បានយាងចេញពីទីនោះទៅកាន់ដែនរោហណៈតាមអាកាស។

792.

៧៩២.

Tasmiṃ sasaṅgho muni dīghavāpiyaṃThūpassa ṭhāne paramāya bhumiyā,Garuṃ karonto pana taṃ mahītalaṃNirodhabhāvena nisīdi satrajo;

ព្រះមុនីព្រមដោយព្រះសង្ឃ ទ្រង់មានធូលីគឺកិលេសដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ហើយ កាលធ្វើសេចក្ដីគោរពចំពោះផ្ទៃដីដ៏ប្រសើរនោះ ក្នុងទីជាទីតាំងនៃព្រះស្តូប នាស្រះទីឃវាបិ ក៏បានគង់នៅដោយការចូលនិរោធសមាបត្តិ។

793.

៧៩៣.

Tato’nurādhaṃ bhagavā nabhamhāGantvāna bodhiṭṭhitabhumiyā ca,Ṭhāne mahāmaṅgalacetiyassaTatheva akkhantinahitassa ṭhāne;

បន្ទាប់មក ព្រះភគវន្តទ្រង់យាងតាមអាកាសទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈ ហើយគង់លើទីដីជាទីតាំងនៃមហាពោធិព្រឹក្ស ក្នុងទីជាទីតាំងនៃមហាមង្គលចេតិយ និងក្នុងទីជាទីតាំងដែលតម្កល់ទុកនូវព្រះអក្ខធាតុ ដូច្នោះដែរ។

794.

៧៩៤.

Nisīdi patvāna nirādhapītiṃSasāvako pekkhama’nāgataddhaṃ,Patiṭṭhitā me pana bodhidhātuKaronti loke’ti janassa vuddhiṃ;

ព្រះអង្គព្រមទាំងព្រះសាវ័ក ទ្រង់បានគង់នៅដោយសម្រេចនូវសេចក្ដីរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង កាលទ្រង់ទតមើលនូវអនាគតកាលថា "ព្រះមហាពោធិ និងព្រះសារីរិកធាតុរបស់តថាគត ដែលតម្កល់ទុកហើយ នឹងធ្វើនូវសេចក្ដីចម្រើនដល់ជនទាំងឡាយក្នុងលោក"។

795.

៧៩៥.

Vuṭṭhāya tuṭṭho bhagavā nirodhāGato silāthūpavarassa ṭhānaṃ,Ṭhito tahiṃ dhammamathuddisitvāGato nabhā jetavanaṃ surammaṃ;

ព្រះភគវន្តទ្រង់ត្រេកអរ ក្រោយពីចេញពីនិរោធសមាបត្តិហើយ បានយាងទៅកាន់ទីតាំងនៃសិលាចេតិយដ៏ប្រសើរ ទ្រង់គង់ឈរក្នុងទីនោះ សម្តែងធម៌ទេសនាហើយ ក៏បានយាងតាមអាកាសត្រឡប់ទៅកាន់វត្តជេតពនដ៏គួរជាទីរីករាយវិញ។

796.

៧៩៦.

Evaṃ so dhammarājā janahitavihito vīta dosārivaggoLaṅkārāmāya ramme sumanagirisire’kāsi yaṃ pādalañchaṃTaṃ vo saggā’pavaggaṃ dadati munisamaṃ citta matte pasanneTasmā bho!Bho! Pahaṭṭhā namatha mahatha taṃ sādhu sādhuppasatthaṃ;

ព្រះធម្មរាជាព្រះអង្គនោះ ទ្រង់ប្រកបដោយប្រយោជន៍ដល់ជនទាំងឡាយ ទ្រង់មានពួកសត្រូវគឺទោសៈប្រាសចេញហើយ បានទ្រង់ធ្វើនូវស្នាមព្រះបាទណា លើកំពូលភ្នំសុមនៈដ៏គួរជាទីរីករាយ ក្នុងលង្កាទ្វីប ស្នាមព្រះបាទនោះ កាលបើចិត្តរបស់លោកទាំងឡាយគ្រាន់តែជ្រះថ្លា ក៏រមែងប្រទាននូវសួគ៌ និងព្រះនិព្វាន ស្មើនឹងព្រះមុនីដែរ ព្រោះហេតុនោះ ឱ! លោកអ្នកដ៏ចម្រើនទាំងឡាយ ចូរមានចិត្តរីករាយ ថ្វាយបង្គំ និងបូជានូវស្នាមព្រះបាទនោះ ដែលសប្បុរសទាំងឡាយសរសើរហើយដោយប្រពៃចុះ។

Iti samantakūṭa vaṇṇanā niṭṭhitā.

ការពណ៌នាអំពីភ្នំសមន្តកូដ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

Grantha samāptiya.

ការចប់នៃគម្ពីរ។

១.

Anantarā samattāyaṃ sumaṇaddisu vaṇṇanā,Tatheva sādhū saṅkappā khippaṃ pappontu pāṇinaṃ;

បន្ទាប់ពីការពណ៌នាអំពីភ្នំសុមនៈជាដើមនេះ បានចប់សព្វគ្រប់ហើយ សូមឲ្យសេចក្ដីប្រាថ្នាដ៏ល្អៗរបស់សត្វទាំងឡាយ បានសម្រេចជាប្រញាប់ ដូច្នោះដែរ។

២.

Yo yācito’raññavāsī guṇādhāra sudhīmatā,Rāhulattheranāmena vissutena mahītale;

ព្រះថេរៈអង្គណា ដែលជាអ្នកគង់នៅក្នុងព្រៃ ជាទីតម្កល់នៃគុណធម៌ មានប្រាជ្ញាល្អ ល្បីល្បាញលើផែនដី ដោយនាមថា រាហុលត្ថេរ បានអារាធនាហើយ;

៣.

Bhuvanodaramhi paññāto ravīvambara maṇḍale,Araññaratanānanda mahāthero mahāgaṇī;

ព្រះមហាថេរៈព្រះនាម អរញ្ញរតនានន្ទ ជាមហាគណី ដែលល្បីល្បាញក្នុងលោក ដូចជាព្រះអាទិត្យលើផ្ទៃមេឃ;

៤.

Jīvitaṃ viya yo satthusāsanassa mahākavī,Sāro suppaṭipattīsu satthasāgara pārago;

ព្រះអង្គណាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធំ ប្រៀបដូចជាជីវិតនៃព្រះសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ជាខ្លឹមសារក្នុងសេចក្ដីប្រតិបត្តិល្អ ជាអ្នកដល់ត្រើយនៃមហាសមុទ្រគឺគម្ពីរក្បួនច្បាប់ទាំងឡាយ;

៥.

Tassa sisso’si yo vippagāma vaṃseka ketukoÑātāgamo’raññavāsī sīlādi guṇabhūsaṇo;

ព្រះថេរៈអង្គណា ជាសិស្សរបស់ព្រះមហាថេរៈនោះ ជាទង់ជ័យតែមួយគត់ក្នុងវង្សនៃវិប្រគ្រាម ជាអ្នកចេះដឹងនូវគម្ពីរអាគមៈ ជាអ្នកគង់នៅក្នុងព្រៃ មានគុណធម៌មានសីលជាដើមជាគ្រឿងអលង្ការ;

៦.

Yo’kā sīhalabhāsāya sīhalaṃ saddalakkhaṇaṃ,Tena vedehatherena katāyampiyasīlinā;

ព្រះថេរៈព្រះនាម វេទេហៈ នោះ ដែលជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់ បានធ្វើនូវក្បួនវេយ្យាករណ៍សីហឡៈជាភាសាសីហឡៈ ក៏បានធ្វើនូវគម្ពីរនេះដែរ។

Siddhiratthu.

សូមសេចក្ដីសម្រេច ចូរមានចុះ។

বাংলা








中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ
1 Samantakūṭavaṇṇanā សមន្តកូដវណ្ណនា Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះភគវន្តមុនី អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គនោះ។ 1. ១. Satatavitata kittiṃ dhastakandappadappaṃTibhavahitavidhānaṃ sabbalokekaketuṃ,Amitamatimanagghaṃ santidaṃ merusāraṃSugatamahamudāraṃ rūpasāraṃ namāmi; ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះសុគតដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម មានរូបកាយដ៏ល្អឆ្នើម មានកិត្តិសព្ទល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយជានិច្ច មានព្រះទ័យកម្ចាត់បង់នូវមានះនៃមារ មានព្រះទ័យចាត់ចែងនូវប្រយោជន៍ដល់ត្រៃភព ជាទង់ជ័យតែមួយគត់ក្នុងលោកទាំងពួង មានព្រះប្រាជ្ញាញាណរកប្រមាណមិនបាន និងកាត់ថ្លៃមិនបាន ជាព្រះអង្គប្រទាននូវសេចក្តីស្ងប់ និងមានព្រះទ័យមាំមួនដូចជាស្នូលនៃភ្នំព្រះសុមេរុ។ 2. ២. Hataduritatusāraṃ mohapaṅkopatāpaṃManakamalavikāsaṃ jantunaṃ sesakānaṃ,Kumatikumudanāsaṃ buddhapubbācalaggāUditamahamudāraṃ dhammabhānuṃ namāmi; ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះធម្មភាណុ (ព្រះអាទិត្យគឺព្រះធម៌) ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ដែលរះឡើងអំពីកំពូលភ្នំខាងកើតគឺព្រះពុទ្ធ ដែលកម្ចាត់បង់នូវទឹកសន្សើមគឺបាប ញ៉ាំងភក់គឺមោហៈឲ្យរីងស្ងួត ញ៉ាំងចិត្តដូចជាផ្កាឈូករបស់សត្វលោកទាំងឡាយឲ្យរីកស្ពាស និងបំផ្លាញបង់នូវផ្កាព្រលិតគឺទិដ្ឋិអាក្រក់។ 3. ៣. Sakalavimalasīlaṃ dhutapāpārijālaṃSuranaramahanīyaṃ pāhuneyyāhuneyyaṃ,Ujupathapaṭipannaṃ puññakhettaṃ janānaṃGaṇamahamabhivande sāradaṃ sādarena; ខ្ញុំព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំដោយគោរពចំពោះព្រះសង្ឃគណៈដ៏បរិសុទ្ធ ដែលមានសីលដ៏បរិសុទ្ធទាំងស្រុង កម្ចាត់បង់នូវបណ្តាញនៃបាបនិងសត្រូវ ជាទីគោរពបូជានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ជាលោកអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា និងគួរទទួលនូវទានដែលគេរៀបចំទុកដើម្បីញាតិ ជាលោកអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ និងជាបុញ្ញខេត្ត (វាលស្រែបុណ្យ) របស់ជនទាំងឡាយ។ 4. ៤. Iti kaḷita paṇāmā hantva sabbopasaggeSugatavimala pādambhojasampāta pūtaṃ,Sumanasikharirājaṃ vaṇṇayissaṃ surānaṃVasati matulametaṃ sādhujantu suṇantu; ខ្ញុំព្រះករុណា បានធ្វើការថ្វាយបង្គំយ៉ាងនេះហើយ កម្ចាត់បង់នូវឧបទ្រពទាំងពួង នឹងពណ៌នាអំពីភ្នំសុមនកូដដ៏ប្រសើរ ដែលបរិសុទ្ធដោយសារការប្រតិស្ឋាននៃព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូកដ៏បរិសុទ្ធនៃព្រះសុគត ដែលជាទីលំនៅដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមពុំបាននៃពួកទេវតា សូមសប្បុរសទាំងឡាយស្តាប់នូវការពណ៌នានោះចុះ។ 5. ៥. Savaṇā lapanā ceva satiyā cāpi vandanā,Yassa sammā sukhī hotī nibbāṇañcādhigacchati; ការស្តាប់ ការសម្តែង ការរលឹកនឹកដល់ និងការថ្វាយបង្គំនូវភ្នំនោះ ញ៉ាំងបុគ្គលឲ្យទទួលបាននូវសេចក្តីសុខយ៉ាងពិតប្រាកដ និងសម្រេចបាននូវព្រះនិព្វាន។ 6. ៦. Tasmā sappurisehe’daṃ patthentehi tisampadaṃ,Savaṇīyañhi sādhūhi acikkhittena cetasā; ព្រោះហេតុនោះ សប្បុរសទាំងឡាយដែលប្រាថ្នានូវសម្បត្តិទាំងបី (មនុស្សសម្បត្តិ ទេវតាសម្បត្តិ និងនិព្វានសម្បត្តិ) គប្បីស្តាប់នូវរឿងនេះដោយចិត្តដែលមិនរាយមាយចុះ។ 7. ៧. Yo lokatilako nātho pūretvā dasa pāramī,Jātosi tusite kāye santusito’ti vissuto; ព្រះបរមនាថអង្គណា ដែលជាកំពូលតំណាងនៃលោក បានបំពេញនូវបារមីទាំងដប់ ហើយបានទៅកើតក្នុងឋានតុសិត មាននាមល្បីល្បាញថា សន្តុសិតទេវបុត្រ។ 8. ៨. Ārādhito surādīhi kālo mārisa te ayaṃ,Tiṇṇo tārayimaṃ lokaṃ bahū apparajakkhakā; ព្រះអង្គដែលពួកទេវតាជាដើមអារាធនាថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏និរទុក្ខ នេះជាកាលសមគួររបស់ព្រះអង្គហើយ ព្រះអង្គឆ្លងផុតហើយ សូមញ៉ាំងសត្វលោកនេះឲ្យឆ្លងផងចុះ សត្វទាំងឡាយដែលមានធូលីក្នុងភ្នែកតិច (មានកិលេសស្តើងស្តៅ) មានច្រើនណាស់»។ 9. ៩. Etadatthāya te vīra pūritā dasa pāramī,Bāhuṃ pitussa putto’va loko ālambate tuvaṃ; បពិត្រព្រះវីរបុរស បារមីទាំងដប់ ព្រះអង្គបានបំពេញហើយដើម្បីប្រយោជន៍នេះឯង សត្វលោកតែងអាស្រ័យនូវព្រះអង្គ ដូចជាកូនតោងដៃរបស់ឪពុកដូច្នោះដែរ។ 10. ១០. Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā mahāsatto mahāmatī,Vilokane viloketvā pañcāmala vilocano; ព្រះមហាសត្វមានព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏ធំធេង មានព្រះនេត្រដ៏បរិសុទ្ធទាំងប្រាំ លុះបានព្រះសណ្តាប់នូវពាក្យអារាធនារបស់ទេវតាទាំងនោះហើយ ក៏បានធ្វើនូវមហាវីលោកនៈទាំងប្រាំ។ 11. ១១. Jambudīpaggakamale kaṇṇikā’va manoramā,Purī kapiḷavatthū’si visāṇā’va sudhāsinaṃ; ក្រុងកបិលពស្តុ ជាទីក្រុងគួរជាទីត្រេកអរនៃចិត្ត ហាក់ដូចជាលំអងផ្កាឈូកដ៏ប្រសើរក្នុងជម្ពូទ្វីប និងប្រៀបដូចជាឋានសួគ៌របស់ពួកទេវតា។ 12. ១២. Siṅgīnikkhamayābhāsa tuṅgasiṅgasamaṅgitā,Maṇisīhapañjarākiṇṇa pāsādā yattha bhāsare; ក្នុងក្រុងនោះ មានប្រាសាទទាំងឡាយដែលរុងរឿង មានពន្លឺដូចជាមាសសិង្គី មានកំពូលដ៏ខ្ពស់ត្រដែត និងពោរពេញទៅដោយបង្អួចកែវមណីនិងរូបសឹង្ហ។ 13. ១៣. Saghane gagane niccaṃ sateratasatāni’va,Anileritapajjota soṇṇaketu ahū yahiṃ; ក្នុងក្រុងនោះ មានទង់មាសទាំងឡាយដែលត្រូវខ្យល់បក់រវិចៗ មើលទៅហាក់ដូចជាផ្លេកបន្ទោររាប់រយខ្សែដែលភ្លឺរន្ទាលជានិច្ចនៅលើមេឃដែលមានពពកក្រាស់។ 14. ១៤. Janānaṃ nīlanettehi vadanehi tu yā purī,Madhupālisamonaddha kañjinī sirimāvahe; ក្រុងនោះ នាំមកនូវសិរីសួស្តី ហាក់ដូចជាស្រះឈូកដែលគ្របដណ្តប់ទៅដោយហ្វូងឃ្មុំ ដោយសារតែផ្ទៃមុខនិងភ្នែកដ៏ខ្មៅយង់របស់មនុស្សទាំងឡាយ។ 15. ១៥. Raṅgatuṅgaturaṅgehi gajjitehi ca yā purī,Saghosuttuṅgakallola lolasāgarasantibhā; ក្រុងនោះ មានសភាពប្រៀបដូចជាមហាសមុទ្រដែលមានរលកបោកបក់យ៉ាងខ្លាំងនិងមានសំឡេងគគ្រឹកគគ្រេង ដោយសារតែសេះដ៏រហ័សរហួន និងសំឡេងស្រែកគគុកនៃដំរីទាំងឡាយ។ 16. ១៦. Avhamānā’va devānaṃ puralakhyā bhujā iva,Mandānileritā tuṅga nānārāgaddhajā yahiṃ; ក្នុងក្រុងនោះ មានទង់ជ័យដ៏ខ្ពស់ត្រដែតមានពណ៌ផ្សេងៗ ដែលត្រូវខ្យល់បក់រវិចៗ ប្រៀបដូចជាដៃនៃស្រីគឺទីក្រុងដែលកំពុងតែបក់ហៅពួកទេវតាដូច្នោះ។ 17. ១៧. Nānāvesadharā yasmiṃ nānābhūsaṇa bhūsitā,Nānāsampattisaṃyuttā nānāvijjāsu pāragā; ក្នុងក្រុងនោះ មានមនុស្សទាំងឡាយដែលស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ប្លែកៗ តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការផ្សេងៗ ប្រកបដោយសម្បត្តិជាច្រើន និងជាអ្នកចេះដឹងដល់ត្រើយនៃវិជ្ជាផ្សេងៗ។ 18. ១៨. Navayobbana uddāmā rūpena ca manoharā,Saccesu niratā niccaṃ anakkuṭṭhakulā siyuṃ; មនុស្សទាំងឡាយនោះ សុទ្ធតែស្ថិតក្នុងវ័យយុវវ័យដ៏ស្រស់ស្អាត មានរូបរាងគួរឲ្យបូជា តែងតែត្រេកអរក្នុងសច្ចធម៌ជានិច្ច និងកើតក្នុងត្រកូលដែលមិនធ្លាប់រងការតិះដៀលឡើយ។ 19. ១៩. Niccaṃ kīḷā vidaddhāhi naranārīhi sevitā,Yā purī sādhurūpā’si madhurālāpinīhi ca; ក្រុងនោះ ជាក្រុងដ៏ល្អប្រពៃ ដែលតែងតែសេពគប់ដោយបុរសនិងស្ត្រីទាំងឡាយ ដែលមានជំនាញក្នុងការលេងកម្សាន្ត និងមានសម្តីដ៏ផ្អែមល្ហែម។ 20. ២០. Tasmiṃ saddhādayopeta okkākakulaketuko,Suddhodanavhayo āsī vissuto bhuvanattaye; ក្នុងក្រុងនោះ មានព្រះរាជាមួយព្រះអង្គព្រះនាម សុទ្ធោទនៈ ទ្រង់ប្រកបដោយសទ្ធាជាដើម ជាទង់ជ័យនៃអោក្កាករាជវង្ស និងមានព្រះនាមល្បីល្បាញពាសពេញភពទាំងបី។ 21. ២១. Yassaṅghikamale sabba bhubhujānaṃ mahītale,Kirīṭamaṇihiṅgāli kīḷantī’va nirantaraṃ; នៅជិតព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ហ្វូងឃ្មុំគឺកែវមណីលើម្កុដរបស់ស្តេចទាំងឡាយនៅលើផែនដី ហាក់ដូចជាកំពុងលេងកម្សាន្តជានិច្ចកាល។ 22. ២២. Yassa patthaṭatejena puranetāpi divākaro,Vahanīca’mbare līlaṃ osadhīpatino divā; ដោយសារតេជះដ៏ផ្សព្វផ្សាយរបស់ព្រះអង្គ សូម្បីតែព្រះអាទិត្យដែលជាអ្នកនាំមុខនៃផ្ទៃមេឃ ក៏នាំមកនូវភាពត្រជាក់ត្រជុំដូចជាព្រះចន្ទ (ស្តេចនៃឱសថ) នៅពេលថ្ងៃដូច្នោះដែរ។ 23. ២៣. Yassa dānappavāho tu nānāyācaka jantunaṃ,Manodadhīsu velantetikkamantova sattataṃ; ខ្សែទឹកគឺទានរបស់ព្រះអង្គ តែងតែហូរហៀរហួសច្រាំងនៃមហាសមុទ្រគឺចិត្តរបស់ពួកយាចកទាំងឡាយជានិច្ច។ 24. ២៤. Matiyā suramantīva dhanena dhanado viya,Rūpena kusumesu’va yo jumhati mahītale; ព្រះអង្គរុងរឿងនៅលើផែនដី ហាក់ដូចជាព្រះពុហស្បតិ៍ដោយព្រះប្រាជ្ញា ដូចជាព្រះកុវេរៈដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងដូចជាព្រះកាមទេពដោយរូបសម្រស់។ 25. ២៥. Tassābhisittā rajjena mahāmāyāti vissutā,Candikā viya candassa girirājā’va kapālito; ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះអង្គ មានព្រះនាមល្បីល្បាញថា មហាមាយា ប្រៀបដូចជាពន្លឺព្រះចន្ទនៃព្រះចន្ទ និងប្រៀបដូចជាស្ទឹងគង្គាដែលហូរចេញពីស្តេចភ្នំដូច្នោះ។ 26. ២៦. Lakkhī’va vāsudevassa sītā’va rāmarājino,Mahesīsi varārohā sundarī sundarādharā; ព្រះនាងជាព្រះអគ្គមហេសីដ៏មានរូបរាងល្អឆ្នើម មានសម្រស់ស្រស់ស្អាត មានព្រះឱស្ឋដ៏ល្អ ប្រៀបដូចជាព្រះនាងលក្ស្មីនៃព្រះវាសុទេវៈ និងដូចជាព្រះនាងសីតានៃព្រះរាមដូច្នោះដែរ។ 27. ២៧. Tassā kucchikaraṇḍamhi anaggharatanaṃ viya,Khattiṃsāhi nimittehi vimhāpento sadevakaṃ; ព្រះពោធិសត្វប្រៀបដូចជាកែវមណីដ៏មានតម្លៃដែលនៅក្នុងដបកែវ (ឬហិបកែវ) នៃព្រះឧទររបស់ព្រះនាង ញ៉ាំងទេវតានិងមនុស្សឲ្យអស្ចារ្យចិត្ត ដោយសារបុព្វនិមិត្តទាំង ៣២ ប្រការ។ 28. ២៨. Sitambujakaro santo sitebhacchāpako viya,Katvā padakkhiṇaṃ mātu paṭisandhimagaṇhi so; ព្រះអង្គបានយាងចុះកាន់ព្រះគភ៌ ប្រៀបដូចជាកូនដំរីសដ៏ស្ងប់ស្ងៀម ដែលកាន់ផ្កាឈូកសដោយប្រមោយ ធ្វើប្រទក្សិណជុំវិញព្រះមាតា។ 29. ២៩. Dasekādasamāsena tassevaṃ āsi cetanā,Passituṃ sakañātīnaṃ gantvāna nagaraṃ tadā; លុះកន្លងទៅបាន ១០ ខែ ព្រះនាងក៏មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា នឹងយាងទៅកាន់នគររបស់ព្រះញាតិ ដើម្បីជួបជុំព្រះញាតិទាំងឡាយ។ 30. ៣០. Nivedetvā tamatthaṃ sā rañño tena susajjite,Saparicchadā tadā magge gacchanti antarāpathe; ព្រះនាងបានក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនោះដល់ព្រះរាជា លុះព្រះរាជាទ្រង់ចាត់ចែងរៀបចំផ្លូវរួចរាល់ហើយ ព្រះនាងព្រមទាំងបរិវារក៏បានយាងទៅតាមដងផ្លូវក្នុងរវាងពាក់កណ្តាលផ្លូវ។ 31. ៣១. Devatānaṃ manonandakara nandana sannibhaṃ,Disvāna lumbiniṃ nāma uyyānaṃ mananandanaṃ; លុះបានទតឃើញឧទ្យានឈ្មោះ លុម្ពិនី ដ៏ជាទីត្រេកអរនៃចិត្ត ប្រៀបដូចជាសួនចិត្រលតាវ័នដែលញ៉ាំងចិត្តរបស់ពួកទេវតាឲ្យរីករាយ។ 32. ៣២. Tasmiṃ kīḷitumussāhā pavisitvāna taṃ vanaṃ,Kīḷanti upagantvāna maṅgalaṃ sālapādapaṃ; ព្រះនាងមានព្រះទ័យប្រាថ្នានឹងក្រសាលក្នុងឧទ្យាននោះ ក៏បានយាងចូលទៅក្នុងព្រៃនោះ កាលកំពុងក្រសាលកម្សាន្ត ក៏បានយាងទៅជិតដើមរាំងភ្នំ (ដើមសាលៈ) ដ៏ជាមង្គល។ 33. ៣៣. Vilola pallavākiṇṇaṃ suphullakusumonataṃ,Gahetvā sālasākhaṃ sā surattakara pallavā; ព្រះនាងមានព្រះហស្តដ៏ក្រហមច្រាលដូចជាលំពង់ខ្ចី បានឈោងចាប់មែកសាលៈដែលឱនចុះដោយសារផ្ការីកស្គុះស្គាយ និងពោរពេញដោយស្លឹកខ្ចីៗដែលរវិចតាមខ្យល់។ 34. ៣៤. Devehi gahitā’rakkhā mahamāne sadevake,Janesi tanayaṃ māyā tatraṭṭhā lokalocanaṃ; ព្រះនាងមហាមាយា កាលដែលឈរនៅទីនោះ ដោយមានពួកទេវតាជួយរក្សាការពារ ក្នុងខណៈដែលពិភពលោកព្រមទាំងទេវតាកំពុងធ្វើបូជា ក៏បានប្រសូតព្រះរាជបុត្រដ៏ជាចក្ខុនៃលោក។ 35. ៣៥. Brahmāno lokapālā ca manussā kamato tadā,Soṇṇajālājinādīhi gaṇhiṃsu jananandanaṃ; ក្នុងកាលនោះ ពួកព្រហ្ម ពួកលោកបាល និងមនុស្សទាំងឡាយ បានទទួលព្រះរាជបុត្រដ៏ជាទីរីករាយនៃជន តាមលំដាប់ ដោយសំណាញ់មាស និងស្បែកខ្លាឃ្មុំជាដើម។ 36. ៣៦. Mahiṃ patiṭṭhito dhīro passitvāna tato disā,Uttarābhimukho sattapadaṃ gaṇtvā’mbuje ṭhito; ព្រះពោធិសត្វដ៏មានប្រាជ្ញាមាំមួន លុះឈរលើផែនដីហើយ ក៏ទតមើលទិសទាំងឡាយ រួចយាងទៅទិសឧត្តរ (ខាងជើង) បានប្រាំពីរជំហាន ហើយទ្រង់ឈរនៅលើផ្កាឈូក។ 37. ៣៧. Disantamavaloketvā suphullambujalocano,Nicchāresāsabhiṃ vācaṃ aggo seṭṭho’tiādinā; ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចជាផ្កាឈូកដ៏រីកស្ពាស ទតមើលទៅកាន់ទិសតូចធំទាំងឡាយ ហើយបានបន្លឺនូវអាសភិវាចា (វាចាដ៏អង់អាច) មានដើមថា «តថាគតជាកំពូល ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរ...»។ 38. ៣៨. Brahmāmaranarādīhi pūjito ca namassito,Kamena abhivaḍḍhanto juṇhapakkhe sasī yathā; ព្រះអង្គដែលពួកព្រហ្ម ទេវតា និងមនុស្សជាដើម តែងតែបូជា និងថ្វាយបង្គំ ក៏បានចម្រើនវ័យឡើងជាលំដាប់ ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទក្នុងខ្នើតដូច្នោះដែរ។ 39. ៣៩. Brahmūnaṃ chattachāyāya mandārakusumantare,Sānandāmandadevehi dhutacāmaramajjhago; ព្រះអង្គស្ថិតនៅក្រោមម្លប់ឆត្ររបស់ពួកព្រហ្ម ក្នុងចន្លោះនៃផ្កាមន្ទារវៈ និងស្ថិតក្នុងកណ្តាលនៃផ្លិតសាមរៈដែលបក់រវិចៗដោយពួកទេវតាដ៏មានសេចក្តីរីករាយ។ 40. ៤០. Dibbehi rūpasaddehi gandhehi ca rasehi ca,Phoṭṭhabbehi ca dibbehi modamāno anekadhā; ទ្រង់រីករាយដោយប្រការផ្សេងៗ ជាមួយនឹងរូប សំឡេង ក្លិន រស និងសម្ផស្សដ៏ជាទិព្វទាំងឡាយ។ 41. ៤១. Dibbehi ramaṇīyehi naccehi vāditehi ca,Padānekasahassehi thūyamānaguṇākaro; ព្រះអង្គដែលជាអាករនៃគុណធម៌ ត្រូវបានគេសរសើរដោយគាថារាប់ពាន់បទ ព្រមទាំងការរាំច្រៀង និងតន្ត្រីដ៏ជាទិព្វគួរជាទីត្រេកអរ។ 42. ៤២. Patvā soḷasamaṃ vassaṃ ñātisaṅghassa majjhago,Dassetvā’sesasippaṃ taṃ loke vijjati yaṃ tadā; លុះព្រះអង្គមានព្រះជន្មបាន ១៦ វស្សា ក៏បានបង្ហាញនូវសិល្បសាស្ត្រទាំងពួងដែលមាននៅក្នុងលោកនាគ្រានោះ នៅកណ្តាលជំនុំនៃព្រះញាតិទាំងឡាយ។ 43. ៤៣. Ñātisaṅghaṃ pamodento deve ca manuje’pi ca,Laddhā yasodharaṃ deviṃ’nukūlaṃ jātijātiyaṃ; ញ៉ាំងពួកព្រះញាតិ ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឲ្យរីករាយ ហើយបានអភិសេកជាមួយព្រះនាងយសោធរាទេវី ដែលជាគូគាប់ទ្រង់គ្រប់ៗជាតិ។ 44. ៤៤. Soṇṇadappaṇasaṅkāsa sommānana vibhusitaṃ,Nīlanīrajasaṅkāsa visālāyata locanaṃ; ព្រះនាងមានព្រះភក្ត្រដ៏ទន់ភ្លន់ប្រៀបដូចជាកញ្ចក់មាស និងមានព្រះនេត្រធំទូលាយវែងស្រឡូនប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកខៀវ។ 45. ៤៥. Siṅgāramandiradvāre dhajopamabhamudvayaṃ,Hemakāhalasaṅkāsa nāsikaṃ rūpalakkhiyā ព្រះនាងមានចិញ្ចើមទាំងពីរប្រៀបដូចជាទង់ជ័យនៅទ្វារនៃវិមានស្នេហា និងមានព្រះនាសា (ច្រមុះ) ស្រួចស្អាតប្រៀបដូចជាត្រែទិព្វធ្វើអំពីមាសនៃស្រីគឺរូបសម្រស់។ 46. ៤៦. Nīlavellitadhammilla jimutobhaya koṭiyaṃ,Niccavijjullatācakka manuññakaṇṇapāsakaṃ; ព្រះនាងមានព្រះកេសាពណ៌ខ្មៅក្រញាញ់ដូចជាពពកខ្មៅ និងមានគ្រឿងលម្អព្រះកាណ៌ (ត្រចៀក) ដ៏គួរជាទីគាប់ចិត្ត ដែលភ្លឺរន្ទាលដូចជាវង់ផ្លេកបន្ទោរជានិច្ច។ 47. ៤៧. Sātakumbhanibhābhāsa payodharaghaṭadvaṃ,Suvaṇṇadditaṭāyāta nijjharākārahārakaṃ ព្រះនាងមានព្រះថន (ដោះ) ទាំងគូប្រៀបដូចជាក្អមមាសដ៏ភ្លឺរន្ទាល និងមានខ្សែកដែលពាក់លម្អប្រៀបដូចជាទឹកធ្លាក់ដែលហូរចុះពីជម្រាលភ្នំមាស។ 48. ៤៨. Dehadevaddumālamba pārohābhabhujadvayaṃ,Aṅgulīpallavantambu binducāru nakhāvaliṃ; ព្រះនាងមានព្រះពាហុ (ដៃ) ទាំងពីរប្រៀបដូចជាឫសខ្យល់ដែលតោងទាមដើមឈើទិព្វគឺរូបកាយ និងមានក្រចកដៃដ៏ល្អស្អាតប្រៀបដូចជាតំណក់ទឹកនៅលើចុងស្លឹកខ្ចីនៃម្រាមដៃ។ 49. ៤៩. Dehamālālimālābha romarājivirājitaṃ,Rūpaṇṇavataraṅgāha valittaya vicittakaṃ; ព្រះនាងមានជួររោមដ៏ល្អស្អាតប្រៀបដូចជាហ្វូងឃ្មុំនៅលើកម្រងផ្កា និងមានផ្នត់ពោះទាំងបីដ៏វិចិត្រ ប្រៀបដូចជារលកនៃមហាសមុទ្រគឺរូបសម្រស់។ 50. ៥០. Soṇṇarambhāsamāvaṭṭa piṇorudvaya sundaraṃ,Sannirakalikākāra cārujaṅghā vibhūsitaṃ; ព្រះនាងមានព្រះឧរូ (ភ្លៅ) ទាំងពីរដ៏ទ្រលុកទ្រលន់និងស្រស់ស្អាតប្រៀបដូចជាដើមចេកមាស និងមានព្រះជង្ឃា (ស្មងជើង) ដ៏ល្អស្អាតប្រៀបដូចជាត្របកផ្កាឈូកដែលក្រពុំ។ 51. ៥១. Paccakkharūpalakkhiñca līlānicaya sannibhaṃ,Guṇānamākaraṃ sādhu velaṃva ratisāgare; ព្រះនាងប្រៀបដូចជាព្រះនាងលក្ស្មីនៃសម្រស់ដែលបង្ហាញខ្លួនឲ្យឃើញផ្ទាល់ភ្នែក ដូចជាគំនរនៃកិរិយាដ៏ទន់ភ្លន់ ជាអាករនៃគុណធម៌ដ៏ល្អប្រពៃ និងប្រៀបដូចជាច្រាំងនៃមហាសមុទ្រគឺសេចក្តីត្រេកអរ។ 52. ៥២. Kanto vasantarājā’va kandappo’va surūpavā,Sasī’va dassanīyo ca sūriyo viya tejavā; ព្រះពោធិសត្វជាទីស្រឡាញ់ប្រៀបដូចជាស្តេចនៃរដូវផ្ការីក មានរូបល្អប្រពៃដូចជាព្រះកាមទេព គួរជាទីគយគន់ដូចជាព្រះចន្ទ និងមានតេជះដូចជាព្រះអាទិត្យ។ 53. ៥៣. Acalattena merūva gambhīrenaṇṇavo viya,Brahmassaro piyaṃvādī pañgñāya ca anūpamo; ព្រះអង្គមានព្រះទ័យមាំមួនដូចជាភ្នំព្រះសុមេរុ មានព្រះទ័យជ្រាលជ្រៅដូចជាមហាសមុទ្រ មានព្រះសូរសៀងពីរោះដូចជាសំឡេងព្រហ្ម ទ្រង់មានព្រះវាចាជាទីស្រឡាញ់ និងមានព្រះប្រាជ្ញាញាណរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមពុំបាន។ 54. ៥៤. Vasanto so mahāvīro purasmiṃ kapilavhaye,Disvā nimitte caturo uyyāna gamanañjase; ព្រះមហាវីរបុរសនោះ កាលដែលគង់នៅក្នុងក្រុងកបិលពស្តុ បានទតឃើញនូវបុព្វនិមិត្តទាំងបួននៅលើដងផ្លូវដែលយាងទៅកាន់ឧទ្យាន។ 55. ៥៥. Pabbajjābhirato nātho gantvā uyyānabhūmiyaṃ,Suphullacampakāsoka nāgādā’gehi maṇḍitaṃ; ព្រះបរមនាថដ៏មានព្រះទ័យត្រេកអរក្នុងផ្នួស បានយាងទៅកាន់ឧទ្យានភូមិ ដែលតុបតែងទៅដោយដើមចំប៉ា ដើមអសោក និងដើមខ្ទឹងជាដើម ដែលមានផ្ការីកស្គុះស្គាយ។ 56. ៥៦. Phullapaṅkaja kaḷhāra jalājalaya satākulaṃ,Mandamandānilāyāta nānāmodehi vāsitaṃ; ឧទ្យាននោះ ពោរពេញទៅដោយស្រះទឹកជាច្រើនដែលមានផ្កាឈូកនិងផ្កាព្រលិតរីកស្គុះស្គាយ និងមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ផ្សេងៗដែលបក់មកតាមខ្យល់រវិចៗ។ 57. ៥៧. Sarā saraṃ samāyāta madhubbata nisevitaṃ,Phalapuppharasuddāma dvija saṅgha nikūjitaṃ; ជាទីដែលហ្វូងឃ្មុំហោះហើរពីស្រះមួយទៅស្រះមួយ និងជាទីដែលហ្វូងបក្សីទាំងឡាយយំឆ្លើយឆ្លងគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងកណ្តាលដើមឈើដែលមានផ្លែនិងផ្កាដ៏សំបូរបែប។ 58. ៥៨. Naccanta mattamorānaṃ niccaṃ maṇḍapasantibhaṃ,Dibbanta migasagghānaṃ kīḷāmaṇḍapa sannibhaṃ; ឧទ្យាននោះ មានសភាពដូចជាមណ្ឌបជានិច្ច ដោយសារតែក្ងោកទាំងឡាយដែលកំពុងរាំកម្សាន្ត និងមានសភាពដូចជាមណ្ឌបសម្រាប់លេងកម្សាន្ត ដោយសារតែហ្វូងម្រឹគទាំងឡាយដែលកំពុងរត់លោតកម្សាន្ត។ 59. ៥៩. Samīra sisirodāra dhārāsīkara vārihi,Dhārāmaṇḍapa pantīhi janānandakaraṃ varaṃ; សួនច្បារដ៏ប្រសើរ ដែលញ៉ាំងសេចក្តីរីករាយឱ្យកើតដល់ជនទាំងឡាយ ដោយខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ និងតំណក់ទឹកភ្លៀងដ៏ស្រោចស្រព និងដោយជួរនៃមណ្ឌបទឹក។ 60. ៦០. Uyyānavanamāgamma devarājāva nandanaṃ,Kīḷanto nijaputtassa sutvāna jātasāsanaṃ; ព្រះអង្គយាងទៅដល់សួនឧទ្យាន ដូចជាស្តេចទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ) យាងទៅកាន់សួននន្ទនវ័ន កាលកំពុងក្រសាល លុះបានឮដំណឹងនៃការប្រសូតនៃព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គហើយ។ 61. ៦១. Nivatto vissakammena sahassakkhova bhūsito,Puraṃ pavisamānova kisā gotami bhāsitaṃ; ព្រះអង្គដែលតាក់តែងរៀបចំដោយវិស្សកម្មទេវបុត្រ ដូចជាព្រះសហស្សនេត្រ (ព្រះឥន្ទ្រ) បានយាងត្រឡប់មកវិញ កាលដែលកំពុងយាងចូលទៅកាន់ព្រះនគរ បានឮព្រះវាចាដែលនាងកីសាគោតមីបានពោលថា៖ 62. ៦២. Sutvāna nibbutapadaṃ tadā cittānukūlakaṃ,Santuṭṭho sānurāgo ca lakkhagghaṃ tārabhāsuraṃ; លុះបានឮពាក្យថា «រលត់ទុក្ខ» (និព្វុតបទ) ដ៏សមគួរដល់ព្រះហឫទ័យក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រេកអរ និងពេញព្រះហឫទ័យ បានដោះកម្រងកែវមុក្តាមានតម្លៃមួយសែនតម្លឹង ដ៏ភ្លឺថ្លាដូចជាផ្កាយ 63. ៦៣. Hāraṃ tissāya pesetvā gantvāna sakamandiraṃ,Devarājavilāsena nisīdi pavarāsane; ផ្ញើទៅប្រទានដល់នាងកីសាគោតមីនោះ រួចយាងទៅកាន់ព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះអង្គ ហើយគង់លើព្រះបរមអាសនៈ ដោយលីលាដូចជាស្តេចទេវតា។ 64. ៦៤. Athāgamma tadā nekanāṭikā parivārayuṃ,Vajjanti bheriyo tāsu paggayha kāci nāriyo; គ្រានោះ ពួកស្រីរបាំជាច្រើននាក់បានមកចោមរោមព្រះអង្គ ក្នុងចំណោមស្រីទាំងនោះ ស្រីខ្លះកាន់ស្គរមកទះវាយ។ 65. ៦៥. Nānālayasamākiṇṇaṃ gītaṃ gāyanti kāci’pi,Dhamanti susiraṃ kāci kāci vādenti tantiyo; ស្រីខ្លះច្រៀងចម្រៀងដែលប្រកបដោយលំនាំផ្សេងៗ ស្រីខ្លះផ្លុំឧបករណ៍តន្ត្រីមានរន្ធ (ខ្លុយ) ស្រីខ្លះដេញឧបករណ៍តន្ត្រីមានខ្សែ (ពិណ)។ 66. ៦៦. Cāru bimbādharāramma payodharabharā subhā,Visālāyata nīlakkhā somasommānanā tadā; នាងក្រមុំទាំងឡាយដ៏ស្រស់ស្អាត មានបបូរមាត់ក្រហមដូចផ្លែទំពាំងបាយជូរ មានទ្រូងដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ មានភ្នែកធំវែងពណ៌ខៀវស្រងាត់ និងមានមុខស្រស់បំព្រងដូចព្រះចន្ទ ក្នុងកាលនោះ 67. ៦៧. Naccanti purato tassa bherimaṇḍala majjhagā,Devakaññāva raṅgamhī rasabhāvanirantaraṃ; ក៏នាំគ្នារាំនៅចំពោះព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះអង្គ ក្នុងកណ្តាលវង់ភ្លេង ដូចជាពួកទេវកញ្ញានៅលើឆាករាំ ប្រកបដោយរស និងអារម្មណ៍មិនដាច់។ 68. ៦៨. Disvāna so tamacchariyaṃ viratto visaye tadā,Urattāḷañca addakkhi sabbantaṃ bheritāḷanaṃ; ព្រះអង្គទតឃើញការសម្តែងនោះ ហើយមានព្រះហឫទ័យនឿយណាយក្នុងកាមគុណទាំងឡាយក្នុងកាលនោះ ទ្រង់ទតឃើញការទះវាយស្គរទាំងអស់នោះ ហាក់ដូចជាការគក់ទ្រូងយំសោក។ 69. ៦៩. Paridevaṃ’cupaṭṭhāsi gītaṃ saṃsārasāgare,Vāyuvega vikāraṃ’va naccaṃ cintesi nāyako; ព្រះបរមនាយកទ្រង់ព្រះចិន្តាថា សម្លេងចម្រៀងនេះប្រៀបដូចជាសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលក្នុងមហាសមុទ្រពោលគឺសង្សារវដ្ត ហើយការរាំនេះប្រៀបដូចជាការញាប់ញ័រដោយកម្លាំងខ្យល់ព្យុះ។ 70. ៧០. ’Kadāhaṃ gharamossajja pabbajjāsiri mubbahe?’Iccevaṃ cintayanto so supantova sayī tahiṃ; ទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះថា «តើកាលណា ទើបអាត្មាអញនឹងបានលះបង់ផ្ទះសម្បែង ហើយទៅទ្រទ្រង់នូវសិរីនៃការសាងផ្នួស?» កាលទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់ផ្ទំលក់ទៅលើទីនោះ ហាក់ដូចជាកំពុងផ្ទំលក់ស្កប់ស្កល់។ 71. ៧១. ’Yaṃ nissāya mayaṃ ettha naccagītesu vyāvaṭā,So’yaṃ’dāni supī’ amhe kassadāni karoma taṃ?; «ព្រះរាជបុត្រដែលពួកយើងអាស្រ័យទ្រង់ ទើបខ្វល់ខ្វាយនឹងការរាំច្រៀងនៅទីនេះ ឥឡូវនេះទ្រង់ផ្ទំលក់ទៅហើយ តើពួកយើងនឹងធ្វើការរាំច្រៀងនេះដើម្បីអ្នកណាទៀត?» 72. ៧២. Iti cintiya te tattha turiyesu sake sake,Ālambā sayitā kaññā susaññāññamanissitā; កាលគិតយ៉ាងនេះហើយ ពួកនាងក្រមុំទាំងឡាយក៏នាំគ្នាដេកផ្អែកលើឧបករណ៍តន្ត្រីរៀងៗខ្លួន ដោយសភាពគ្មានសតិស្មារតី និងរញ៉េរញ៉ៃផ្សេងៗគ្នា។ 73. ៧៣. Khādanti kāci dantāni kāci lālā vahantiyo,Kāci rudantiyo tattha vilapanti athā’parā; ស្រីខ្លះខាំធ្មេញក្រអឺតៗ ស្រីខ្លះហៀរទឹកមាត់ក្អៀកៗ ស្រីខ្លះយំសោក ឯស្រីខ្លះទៀតក៏រវើរវាយនៅក្នុងទីនោះ។ 74. ៧៤. Kākacchanti’pi semhampi gilanti ca camanti ca,Karonti nādaṃ nāsāya gharū’ti ca khipanti ca; ស្រីខ្លះស្រមុកខូៗ ស្រីខ្លះលេបទឹកស្លេស្ម ស្រីខ្លះខ្ជាក់ទឹកមាត់ ស្រីខ្លះធ្វើសំឡេងតាមច្រមុះឮសូរ «គ្រូៗ» និងខ្លះទៀតកណ្តាស់។ 75. ៧៥. Muttayanti tadā kāci rahassaṃ vicaranti ca,Duggandhaṃ vāti taṃ ṭhānaṃ susānaṃ āmakaṃ yathā; ក្នុងកាលនោះ ស្រីខ្លះនោមនោមញឹក ស្រីខ្លះរបូតសម្លៀកបំពាក់បញ្ចេញកេរ្តិ៍ខ្មាស ទីកន្លែងនោះក៏ធុំក្លិនស្អុយអសោច ដូចជាព្រៃខ្មោចស្រស់។ 76. ៧៦. Pabuddho aḍḍharattamhi gate tattha nisīdiya,Addakkhi tāsaṃ nekāni vikārāni tahiṃ tadā; លុះដល់ពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រកន្លងទៅ ព្រះបរមពោធិសត្វទ្រង់តើនឡើង ហើយគង់ទតឃើញអាការៈវិបល្លាសប្លែកៗជាច្រើនរបស់ស្រីទាំងនោះ ក្នុងទីនោះ ក្នុងកាលនោះ។ 77. ៧៧. Tassevaṃ pekkhamānassa bhave saṃviggacetaso,Ādittaṃva upaṭṭhāsi mane khalu bhavattayaṃ; កាលដែលព្រះអង្គកំពុងទតមើលយ៉ាងនេះ ព្រះហឫទ័យក៏កើតសេចក្តីសង្វេគក្នុងភព ភពទាំងបីក៏លេចឡើងក្នុងមនោទ្វាររបស់ព្រះអង្គ ហាក់ដូចជាកំពុងត្រូវភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ 78. ៧៨. Dāvānala samāditta mahāraññāyathā gajo,Tathevāsi narindassa gehato gamane matī; ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះរាជាក្នុងការយាងចេញចាកព្រះរាជដំណាក់ ក៏មានសភាពដូចជាដំរីសារដែលចង់រត់ចេញពីព្រៃធំដែលកំពុងត្រូវភ្លើងឆេះព្រៃឆាបឆេះយ៉ាងនោះឯង។ 79. ៧៩. Tato vuṭṭhāya sayanā karonto abhinikkhamaṃ,Vitakkesi mahārājā passituṃ sakamatrajaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះមហាសត្វទ្រង់ក្រោកឡើងពីក្រឡាព្រះបន្ទំ ដើម្បីធ្វើមហាភិនិសកម្ម ទ្រង់មានព្រះតម្រិះថានឹងយាងទៅទតព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គ។ 80. ៨០. Pavisitvā tato gabbhaṃ sanikaṃ santamānaso,Passitvā saha puttena niddāyantiṃ yasodharaṃ; ទ្រង់យាងចូលទៅកាន់បន្ទប់ព្រះសិរីសយនាដោយស្ងៀមស្ងាត់ មានព្រះហឫទ័យស្ងប់រំងាប់ ទ្រង់ទតឃើញព្រះនាងយសោធរាកំពុងផ្ទំលក់ជាមួយព្រះរាជបុត្រ។ 81. ៨១. Cirāgataṃ mahāpemaṃ dhārayaṃ sakamānase,Buddho hutvāpi’maṃ sakkā passituṃ iti cintiya; ទ្រង់ទប់ទល់នូវព្រះមេត្តាស្នេហាដ៏ជ្រាលជ្រៅដែលកើតមានមកជាយូរអង្វែងនៅក្នុងព្រះហឫទ័យ ហើយទ្រង់ព្រះចិន្តាថា «លុះត្រាតែអាត្មាអញបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ ទើបអាចត្រឡប់មកមើលបុត្រនេះវិញបាន»។ 82. ៨២. Gato nātho tato ṭhānā bodhiyā baddhamānasoTadahevāsi buddhoti kāmuko ko na cintaye; ព្រះបរមនាថទ្រង់មានព្រះហឫទ័យប្តេជ្ញាចំពោះព្រះពោធិញ្ញាណ បានយាងចេញចាកទីនោះទៅ តើមានអ្នកប្រាថ្នាកាមម្នាក់ណាដែលមិនគិតថា «ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធក្នុងថ្ងៃនោះឯង»? 83. ៨៣. Sineru muddharantova pāduddhariya nikkhamaṃ,Channamāhūya ānītaṃ kanthakaṃ turagādhipaṃ; ព្រះអង្គលើកព្រះបាទយាងចេញទៅ ហាក់ដូចជាលើកភ្នំសិនេរុ ទ្រង់ហៅឆន្នអាមាត្យឱ្យនាំយកសេះកណ្ឋកៈដ៏ជាស្តេចសេះមកថ្វាយ។ 84. ៨៤. Assarājaṃ tamāruyha saha channena rattiyaṃ,Devehi vivaṭadvarā paṭipajji mahāpathaṃ; ទ្រង់ឡើងគង់លើស្តេចសេះនោះ រួមជាមួយឆន្នអាមាត្យក្នុងពេលរាត្រី យាងទៅកាន់មហាវិថីតាមទ្វារនគរដែលពួកទេវតាបើកថ្វាយ។ 85. ៨៥. Cakkavāḷesu nekesu devatā susamāgatā,Dīpadhūpaddhajehe ca gandhamālehi pūjayuṃ; ពួកទេវតាដែលមកជួបជុំគ្នាយ៉ាងច្រើនកុះករមកពីចក្រវាឡជាច្រើន បានបូជាថ្វាយព្រះអង្គដោយប្រទីប ធូប ទង់ជ័យ គ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាផ្សេងៗ។ 86. ៨៦. Purato saṭṭhīsahassāni daṇḍadīpāni dhārayuṃ,Tathā dakkhiṇapassamhi vāmapasse ca pacchato; ពួកទេវតាបានកាន់គប់ភ្លើងចំនួនប្រាំមួយម៉ឺន (៦០,០០០) នៅខាងមុខ ព្រមទាំងនៅខាងស្តាំ ខាងឆ្វេង និងខាងក្រោយយ៉ាងនោះដែរ។ 87. ៨៧. Gaganā pupphavassāni vassāpesuṃ cha devatā,Mandāravaṃ kokanadaṃ sugandhaṃ cittapāṭa liṃ; ពួកទេវតាបានបង្អុរភ្លៀងផ្កាពីលើអាកាស មានផ្កាមន្ទារវៈ ផ្កាកោកនទៈ (ឈូកក្រហម) ផ្កាចិត្របាតលីដ៏មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ 88. ៨៨. Campakā soka punnāga nāgapūgāga sambhavaṃ,Mālatīvassikīyādī nānāvallīhi sambhavaṃ; ផ្កាចំប៉ា ផ្កាអសោក ផ្កាខ្ទឹង ផ្កាច្រនៀង ផ្កាក្រវ៉ាន់ ផ្កាម្លិះរួត ផ្កាម្លិះលា និងផ្កាដែលកើតអំពីវល្លិផ្សេងៗ 89. ៨៩. Padumuppala kalahāra kumudādyāmbu sambhavaṃ,Sugandhamadhu mattāhi chappadālīhi kūjitaṃ; ផ្កាឈូកក្រហម ផ្កាឈូកខៀវ ផ្កាកលហារៈ ផ្កាគមុទ និងផ្កាដុះក្នុងទឹកផ្សេងៗ ដែលលាន់ឮដោយសម្លេងហើរក្រសាលនៃហ្វូងឃ្មុំដ៏ស្រវឹងនឹងទឹកដមផ្កាដ៏ក្រអូប។ 90. ៩០. Pupphavassaṃ pavassittha tiṃsayojanamañjase,Pasatto tattha turago dukkhato agamī tadā; ភ្លៀងផ្កាបានបង្អុរចុះមកលើផ្លូវចម្ងាយសាមសិបយោជន៍ សេះកណ្ឋកៈក៏ដើរទៅដោយលំបាកក្នុងគំនរផ្កានោះ ក្នុងកាលនោះ។ 91. ៩១. Evaṃ pūjāvidhānehi gantvā’nomaṃ mahānadiṃ,Sitasekata saṅkiṇṇaṃ bahumīnakulākulaṃ; ព្រះពោធិសត្វយាងទៅកាន់ស្ទឹងអនោមាដ៏ធំ ដែលពោរពេញដោយខ្សាច់សក្បុស និងកុះករដោយហ្វូងត្រីជាច្រើន ដោយគ្រឿងបូជាផ្សេងៗយ៉ាងនេះ។ 92. ៩២. Tīraṭṭho passi so dhīro gaṅgānāriṃ rasāvahaṃ,Karontiṃ vīcibābhāti eṇepupphopahārakaṃ; ព្រះមហាបុរសដ៏មានប្រាជ្ញានោះ កាលគង់នៅលើច្រាំង បានទតឃើញស្ទឹងអនោមាប្រៀបដូចជានារីនាំមកនូវសេចក្តីរីករាយ កំពុងធ្វើការបូជាផ្កាគឺពពុះទឹក ដោយដៃគឺរលកទឹក។ 93. ៩៣. Assena taṃ mahānomaṃ laṅghāpetvā mahāmatī,Paratīre patiṭṭhāsi vimale vālukā tale; ព្រះមហាបុរសដ៏មានប្រាជ្ញាធំ ទ្រង់ញ៉ាំងសេះឱ្យលោតចម្លងស្ទឹងអនោមាដ៏ធំនោះ ហើយទៅឈប់នៅលើឆ្នេរខ្សាច់ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធនៅត្រើយម្ខាង។ 94. ៩៤. Pabbajituṃ mayettheva yuttaṃ no me papañcituṃ,Iti cintiya obhāya dhāritābharaṇāni so; ទ្រង់ព្រះចិន្តាថា «ការដែលអាត្មាអញសាងផ្នួសក្នុងទីនេះឯង ទើបជាការសមគួរ មិនគួរដល់អាត្មាអញនឹងបង្អង់យូរឡើយ» កាលទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ដោះគ្រឿងអលង្ការដែលទ្រង់ទ្រង់គ្រឿងនោះចេញ។ 95. ៩៥. Channassa paṭiyādetvā kanthakañca hayādhipaṃ,Nisitaṃ khaggamuggayha samoliṃ chindi kuntalaṃ; ទ្រង់ប្រគល់គ្រឿងអលង្ការទាំងនោះ និងសេះកណ្ឋកៈដ៏ជាស្តេចសេះទៅឱ្យឆន្នអាមាត្យ រួចទ្រង់ហូតព្រះខ័នដ៏មុត កាត់ព្រះកេសាព្រមទាំងព្រះមោលី។ 96. ៩៦. Evamāvajjayaṃ nātho sace’haṃ sugato bhave,Tiṭṭhatu gagane gantvā iti ukkhipi ca’mbaraṃ; ព្រះបរមនាថទ្រង់ធ្វើការផ្សងយ៉ាងនេះថា «បើអាត្មាអញនឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះតថាគតមែន សូមឱ្យព្រះកេសានេះហោះទៅគង់នៅលើអាកាសចុះ» ហើយទ្រង់ក៏គ្រវែងព្រះកេសាឡើងទៅលើអាកាស។ 97. ៩៧. Tato sakko mahagghena maṇicaṅgoṭakena taṃ,Paṭiggahetvā sirasaṃ netvā devapuraṃ caraṃ; គ្រានោះ ព្រះឥន្ទ្របានយកកោសកែវមណីដ៏មានតម្លៃមកទទួលត្រងព្រះកេសានោះដាក់លើព្រះសិរសា ហើយនាំយកទៅកាន់ទេវបុរី។ 98. ៩៨. Kāretvā maṇithūpaṃ so nīdhetvā taṃ siroruhaṃ,Atthāhaṃ patimāneti sahadevehi nekadhā; ទ្រង់ឱ្យសាងសង់ព្រះមណីចេតិយ ហើយតម្កល់ព្រះកេសានោះទុកក្នុងទីនោះ រួចទ្រង់រួមជាមួយពួកទេវតាធ្វើការបូជាដោយប្រការផ្សេងៗជានិច្ច។ 99. ៩៩. Mahābrahmopanītaṭṭhaparikkhāraṃ mahāmatī,Paṭiggahetvā kāsāvaṃ nivattho pāruto tadā; ព្រះមហាបុរសដ៏មានប្រាជ្ញាធំ ទ្រង់ទទួលយកបរិក្ខារទាំងប្រាំបីដែលមហាព្រហ្មនាំមកថ្វាយ ហើយទ្រង់ស្បង់ស្បៃគ្រងចីវរជាអ្នកបួសក្នុងកាលនោះ។ 100. ១០០. Pubbe viyambaraṃ gayha ambare khipi nāyako,Paṭiggahetvā taṃ brahmā netvā brahmapuraṃ caraṃ; ព្រះបរមណាយកទ្រង់យកព្រះភូសា (សម្លៀកបំពាក់គ្រហស្ថ) ពីមុន គ្រវែងឡើងទៅលើអាកាស ព្រះព្រហ្មបានទទួលយកព្រះភូសានោះ ហើយនាំទៅកាន់ព្រហ្មលោក។ 101. ១០១. Dvādasayojanubbedhaṃ katvā thūpavaraṃ subhaṃ,Tattha taṃ nidahitvāna paṇipāteti sabbadā; ទ្រង់សាងសង់ព្រះមហាចេតិយដ៏ល្អស្អាត កម្ពស់ដប់ពីរយោជន៍ ហើយតម្កល់ព្រះភូសានោះទុកក្នុងទីនោះ រួចធ្វើការថ្វាយបង្គំបូជាជានិច្ចកាល។ 102. ១០២. Sampuṇṇa manasaṅkappo pabbajjāsiri mubbahaṃ,Chādento kāmaleneva maruṃ caṅakkami nāyako; ព្រះបរមណាយកទ្រង់មានព្រះតម្រិះពេញបរិបូណ៌ ទ្រង់ទ្រទ្រង់នូវសិរីនៃការសាងផ្នួស យាងចង្ក្រមនៅលើឆ្នេរខ្សាច់ ហាក់ដូចជាបិទបាំងនូវរូងនៃកាម។ 103. ១០៣. Tato ambavanaṃ gantvā vindanto pītijaṃ sukhaṃ,Vītināmayi sattāhaṃ ramme pādapamaṇḍape; បន្ទាប់មក ព្រះអង្គយាងទៅកាន់ព្រៃស្វាយ ទ្រង់សោយសុខកើតអំពីបីតិ អស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ ក្រោមម្លប់ឈើដ៏ត្រជាក់ត្រជុំ។ 104. ១០៤. Tato rājagahaṃ gantvā pārupitvā cīvaraṃ,Gahetvā maṇivaṇṇaṃ so pattaṃ karatalambujā; បន្ទាប់មក ព្រះអង្គយាងទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ទ្រង់គ្រងចីវរ ហើយទ្រង់យកព្រះស្រីបាត្រដែលមានពណ៌ដូចកែវមណី ដោយព្រះហស្តដ៏ទន់ល្វតល្វៃដូចផ្កាឈូក។ 105. ១០៥. Battiṃsa lakkhaṇūpeto anubyañjana maṇḍito,Brahmujjugatto bhagavā puraseṭṭhamupāgami; ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ស្អាតបំព្រងដោយអនុព្យញ្ជនៈទាំងឡាយ មានព្រះកាយត្រង់ស្មើដូចជាព្រហ្ម បានយាងចូលទៅកាន់ព្រះនគរដ៏ប្រសើរនោះ។ 106. ១០៦. Visikhantarena gacchantaṃ lokekanayanaṃ janā,Disvā evaṃ vicintesuṃ nāyaṃ yo so janādhipo; ពួកជនទាំងឡាយកាលបានឃើញព្រះអង្គដែលជាចក្ខុតែមួយគត់របស់លោក កំពុងយាងទៅតាមចន្លោះផ្លូវលំ ក៏គិតយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមិនមែនជាមនុស្សធម្មតាឡើយ»។ 107. ១០៧. Kāmaṃ puravadhusomma vattasambandhakāraṇā,Cando’yamāgato ajja sakavesena no mati; «តាមគំនិតរបស់យើង ព្រះចន្ទដ៏ស្រស់ស្អាតប្រហែលជាយាងចុះមកក្នុងថ្ងៃនេះ ដោយរូបរាងពិតរបស់ខ្លួន ដើម្បីជួបនឹងពួកស្រីក្រមុំក្នុងទីក្រុងនេះជាមិនខាន»។ 108. ១០៨. Sutvāna taṃ tadā keci hasantā vacanantaraṃ,Nāyaṃ sasī sasaṅekā so bhānumeso’ti no mati; ជនខ្លះឮពាក្យនោះហើយ ក៏សើចឡើងហើយនិយាយថា «បុគ្គលនេះមិនមែនជាព្រះចន្ទដែលមានរូបទន្សាយនោះទេ តាមគំនិតរបស់យើង ព្រះអង្គនេះគឺព្រះអាទិត្យទេតើ»។ 109. ១០៩. Bodhetumāgato kāmaṃ porīnaṃ vadanambuje,Sakīyeneva rūpena vimhayaṃ porimānuse; «ព្រះអង្គយាងមកដើម្បីញ៉ាំងមុខដូចជាផ្កាឈូករបស់ពួកអ្នកនគរឱ្យរីកស្គុះស្គាយ ដោយរូបរាងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ព្រះអង្គ និងដើម្បីធ្វើឱ្យមនុស្សទាំងឡាយកើតសេចក្តីអស្ចារ្យ» 110. ១១០. Kiṃ bho ummattakā attha evaṃ mā vadathā’dhunā,Sataraṃsī uṇharaṃsī na so eso aviggaho; «នែអ្នកទាំងឡាយ តើអ្នករាល់គ្នាឆ្កួតទេឬ? កុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ព្រះអង្គនេះមិនមែនជាព្រះអាទិត្យដែលមានកាំរស្មីក្តៅនោះទេ ហើយក៏មិនមែនជាព្រះកាមទេវបុត្រដែលគ្មានរូបរាងនោះដែរ» 111. ១១១. Kāmenālasajantuhi kīḷituṃ puramāgato,Sarūpena na no atthi saṃsayo balu mānase; «ព្រះអង្គពិតជាព្រះកាមទេវបុត្រដែលយាងមកកាន់ព្រះនគរនេះ ដោយរូបរាងពិតរបស់ខ្លួន ដើម្បីក្រសាលលេងជាមួយពួកសត្វលោកដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងកាម ពួកយើងគ្មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងចិត្តឡើយ» 112. ១១២. Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā hasantā keci jantuno,Tumhe khalū na jānātha sabāṇe sadhanū hi so; ជនខ្លះឮពាក្យរបស់ពួកគេហើយ ក៏សើចឡើងហើយនិយាយថា «អ្នករាល់គ្នាពិតជាមិនស្គាល់ទេ ព្រះកាមទេវបុត្រនោះតែងតែមានធ្នូ និងព្រួញជាប់នឹងខ្លួនជានិច្ច» 113. ១១៣. Issaro kantarūpena tuṅgamandiratā puraṃ,Kelāso iti sampatto jahātha vimatiṃ idha; «ចំណែកព្រះអង្គនេះ គឺព្រះឥសូរដែលមានរូបរាងដ៏ស្រស់ស្អាត យាងចុះពីភ្នំកៃលាសដ៏ខ្ពស់ត្រដែតមកកាន់ព្រះនគរនេះ ចូរអ្នករាល់គ្នាលះបង់សេចក្តីសង្ស័យក្នុងរឿងនេះចេញទៅ» 114. ១១៤. Tesampi vacanaṃ sutvā hasanteke janā tadā,Nāyaṃ haro tinetto so kesaveso idhāgato; ក្នុងកាលនោះ ជនខ្លះទៀតឮពាក្យរបស់ពួកគេហើយ ក៏សើចឡើងហើយនិយាយថា «ព្រះអង្គនេះមិនមែនជាព្រះឥសូរដែលមានភ្នែកបីនោះទេ គឺព្រះវិស្ណុ (កេសវៈ) ទេតើដែលយាងមកទីនេះ» 115. ១១៥. Viciṇanto siriṃ ajja puraseṭṭhamupāgataṃ,Vesenaññena maññāma ettha no natthi saṃsayo; «ពួកយើងយល់ថា ព្រះអង្គយាងមកកាន់ព្រះនគរដ៏ប្រសើរនេះក្នុងថ្ងៃនេះ ដើម្បីស្វែងរកព្រះនាងលក្ស្មី ដោយក្រឡាខ្លួនជាអ្នកផ្សេង ពួកយើងគ្មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងរឿងនេះឡើយ» 116. ១១៦. Paharitvā karaṃ keci sutvā taṃ vacanaṃ narā,Hasantevaṃ tadāvocuṃ vāsudevo na ve ayaṃ; មនុស្សខ្លះឮពាក្យនោះហើយ ក៏ទះដៃសើចសប្បាយ ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «ព្រះអង្គនេះមិនមែនជាព្រះវាសុទេវៈឡើយ» 117. ១១៧. Kāmaṃ sarojanābho so vāmano kaṇhaviggaho,Ayamaññataracaṇṇena āgato pākasāsano; «ព្រោះថាព្រះវិស្ណុមានព្រះលក្ខណៈទ្រង់ទាប និងមានព្រះកាយខ្មៅស្រងាំ តែព្រះអង្គនេះគឺព្រះឥន្ទ្រដែលក្រឡាខ្លួនជាពណ៌ផ្សេងមកទេតើ» 118. ១១៨. Puraṃ devapurantetaṃ maññamāno mahājutiṃ,Passitunti paṭiññāto mā bhonto vilapantu ve; «ព្រះអង្គមានតេជះដ៏រុងរឿង យល់ថាព្រះនគរនេះដូចជាទេវបុរី ទើបយាងមកដើម្បីទតមើល ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំនិយាយរវើរវាយតទៅទៀតឡើយ» 119. ១១៩. Sutvā tesaṃ giraṃ keci keḷiṃ katvāna nekadhā,Tumhe sakkaṃ na jānātha so hi bho vajirāyudho; លុះបានឮពាក្យរបស់ជនទាំងនោះហើយ ជនខ្លះធ្វើការលេងសើចដោយច្រើនប្រការ ហើយនិយាយថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ពួកអ្នកមិនស្គាល់ព្រះសក្កៈទេឬ ព្រះអង្គនោះហើយជាម្ចាស់នៃវជិរាវុធ»។ 120. ១២០. Eso hi bho mahābrahmā brahmalokā idhāgato,Pamattā kinnu vedamhī brahmabandhu pure idha; «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះមហាព្រហ្មនោះឯង យាងពីព្រហ្មលោកមកក្នុងទីនេះ ពួកយើងជាព្រហ្មពន្ធុក្នុងបុរីនេះ ជាអ្នកប្រមាទហើយឬអ្វី?»។ 121. ១២១. Athesaṃ vacanaṃ sutvā keci paṇḍitajātikā,Nete candādayo kāmaṃ mā mohaṃ bho pakāsatha; លុះឮពាក្យរបស់ជនទាំងនោះហើយ ជនខ្លះដែលមានជាតិជាបណ្ឌិត ក៏និយាយថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះអង្គទាំងនេះមិនមែនជាព្រះចន្ទជាដើមឡើយ សូមអ្នកទាំងឡាយកុំបង្ហាញនូវសេចក្តីវង្វេងឡើយ»។ 122. ១២២. Caturānano mahābrahmā somasommānano ayaṃ,Samantapotthako brahmā pattahattho’yamabbhuto; «ព្រះមហាព្រហ្មមានព្រះភក្ត្របួន តែព្រះអង្គនេះមានព្រះភក្ត្រស្រស់បំព្រងដូចព្រះចន្ទ ព្រះព្រហ្មមានគម្ពីរនៅជុំវិញខ្លួន តែព្រះអង្គដ៏អស្ចារ្យនេះមានបាត្រនៅក្នុងព្រះហស្ត»។ 123. ១២៣. Kāmaṃ pāramitāpuṇṇa pasattho puriso ayaṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha thomethetaṃ mahājutiṃ; «ព្រះអង្គនេះជាបុរសដ៏ប្រសើរ ដែលពេញប្រៀបដោយបារមីពិតប្រាកដ ពួកអ្នកចូរថ្វាយបង្គំ ចូរបូជា ចូរសរសើរនូវព្រះអង្គដែលមានពន្លឺដ៏រុងរឿងនេះជានិច្ចចុះ»។ 124. ១២៤. Evaṃ vadantā sabbe te nāgarā purisuttamaṃ,Gandhapupphehi pujentā namassantā tamanvaguṃ; ពួកអ្នកនគរទាំងអស់នោះ កាលពោលយ៉ាងនេះហើយ ក៏បូជានូវព្រះបុរិសោត្តមដោយគ្រឿងក្រអូប និងផ្កាទាំងឡាយ ទាំងថ្វាយបង្គំ ហើយដើរតាមហែហែទៅ។ 125. ១២៥. Nettārittehi pājentā munino rūpasāgare,Jantavo mananāvāyo pāraṃ passiṃsu no tadā; ក្នុងកាលនោះ ពួកសត្វកាលញ៉ាំងទូកគឺចិត្តឲ្យអណ្តែតទៅ ហាក់ដូចជាចែវដោយច្រវាគឺចក្ខុ ក្នុងមហាសមុទ្រគឺរូបរបស់ព្រះមុនី មិនអាចនឹងឃើញនូវត្រើយបានឡើយ។ 126. ១២៦. Tadā lokekanayano sapadānena vīthiyaṃ,Caraṃ yāpanamattaṃva laddhāgamma purā bahi; ក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គអ្នកជាចក្ខុតែមួយគត់ក្នុងលោក យាងទៅកាន់ច្រកផ្លូវតាមលំដាប់ផ្ទះ បានទទួលចង្ហាន់ល្មមតែគ្រាន់នឹងយាត្រាជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ រួចក៏យាងចេញទៅខាងក្រៅបុរី។ 127. ១២៧. Paṇḍavaṃ girimāsajja tassacchāyāya so muni; Saṅghāṭiṃ paññapetvāna nisajja purisāsabho; ព្រះមុនីជាបុរសដ៏ប្រសើរនោះ យាងទៅដល់ភ្នំបណ្ឌវៈ ហើយទ្រង់ក្រាលសង្ឃាដិ គង់ក្នុងម្លប់នៃភ្នំនោះ។ 128. ១២៨. Adiṭṭhapubbaṃ disvāna patte missakabhojanaṃ,Sañjātapaṭikūlo taṃ nuditvā paccavekkhaṇā; ព្រះអង្គទ្រង់ទតឃើញភោជនដ៏លាយឡំគ្នាក្នុងបាត្រ ដែលមិនធ្លាប់ឃើញពីមុនមក ក៏កើតសេចក្តីខ្ពើមរអើម ទើបទ្រង់កំចាត់បង់នូវសេចក្តីខ្ពើមនោះដោយការពិចារណា (បច្ចវេក្ខណៈ)។ 129. ១២៩. Amataṃ viya taṃ bhutvā vikkhāletvā mukhaṃ dakā,Patte vattaṃ caritvāna muhuttaṃ tattha vissami; ទ្រង់សោយភោជននោះប្រៀបដូចជាទឹកអម្រឹត រួចទ្រង់ខ្ពុរព្រះឱស្ឋដោយទឹក ធ្វើវត្រចំពោះបាត្រ ហើយក៏សម្រាកក្នុងទីនោះមួយរំពេច។ 130. ១៣០. Pavattiṃ taṃ nisāmetvā bimbisāro narissaro,Sīghaṃ tamupagantvāna katānuñño nisīdiya; ព្រះបាទពិម្ពិសារជាម្ចាស់នៃមនុស្ស លុះបានទ្រង់ជ្រាបនូវហេតុការណ៍នោះហើយ ក៏ស្តេចយាងទៅកាន់ទីនោះដោយឆាប់រហ័ស លុះទទួលបានការអនុញ្ញាតហើយ ក៏គង់ចុះ។ 131. ១៣១. Nimantayitvā rajjena anicchante yatissare,Anuggahāya me yuttaṃ buddhabhūtenidhāgamaṃ; ព្រះរាជាទ្រង់បាននិមន្តព្រះអង្គដោយរាជសម្បត្តិ កាលបើព្រះយតីស្វរៈមិនសព្វព្រះហឫទ័យ ក៏ក្រាបបង្គំទូលថា «កាលណាព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធហើយ សូមទ្រង់យាងមកក្នុងទីនេះ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ទូលព្រះបង្គំផង»។ 132. ១៣២. Evaṃ nimantito tenādhivāsetvā mahāmatī,Agamāsuruvelāya matuloru parakkamo; ព្រះអង្គដ៏មានមហាបញ្ញា មានព្យាយាមដ៏លើសលប់ លុះព្រះរាជានិមន្តយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់ទទួល រួចយាងទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា។ 133. ១៣៣. Padhānaṃ padahitvāna chabbassamatidukkaraṃ,Pakāsetvāna lokassa mokkhaṃ natthiti tena so; ទ្រង់បានធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដ៏ធ្វើបានដោយកម្រក្រៃលែងអស់រយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ ហើយទ្រង់បានញ៉ាំងលោកឲ្យដឹងច្បាស់ថា ការរួចផុតចាកទុក្ខដោយផ្លូវនោះគឺមិនមានឡើយ។ 134. ១៣៤. Tatoppabhuti vattanto majjhimappaṭi pattiyaṃ,Kāyassānuggahaṃ katvā tato sampiṇiti’ndriyo; តាំងពីពេលនោះមក ព្រះអង្គទ្រង់ប្រព្រឹត្តតាមមជ្ឈិមាប្រតិបទា ទ្រង់ធ្វើការអនុគ្រោះដល់ព្រះកាយ ហើយក៏មានព្រះឥន្ទ្រិយស្រស់បំព្រងឡើងវិញ។ 135. ១៣៥. Mūle’japālanigrodhapādapassa mahāmuni,Nisīdi nijasobhāhi obhāsento disodisaṃ; ព្រះមហាមុនីទ្រង់គង់នៅទៀបគល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ ទាំងញ៉ាំងទិសតូចទិសធំឲ្យភ្លឺស្វាងដោយព្រះរស្មីផ្ទាល់ព្រះអង្គ។ 136. ១៣៦. Tadā senāni nigame sujātā khīra dāyikā,Sampuṇṇamanasaṅkappā yācitvā vaṭadevataṃ; ក្នុងកាលនោះ នាងសុជាតា នៅក្នុងសេនានិគម ជាអ្នកថ្វាយឃីរភត្ត មានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងចិត្តពេញបរិបូណ៌ ព្រោះបានបន់ស្រន់ចំពោះទេវតារក្សាដើមជ្រៃ។ 137. ១៣៧. Dhīraṃ devoti maññanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā,Hemapātiṃ sapāyāsaṃ datvāna idama’bruvi; នាងមានសេចក្តីត្រេកអររីករាយ សម្គាល់នូវព្រះធិរៈថាជាទេវតា ទើបថ្វាយភាជន៍មាសដ៏ពេញដោយឃីរភត្ត ហើយបានពោលពាក្យនេះថា៖ 138. ១៣៨. Yathā mayhaṃ mahādeva iddhā patthita patthanā,Tatheva tava saṅkappo khippameva samijjhatu; «បពិត្រមហាទេវ សេចក្តីប្រាថ្នាដែលខ្ញុំម្ចាស់បានប្រាថ្នាហើយ បានសម្រេចយ៉ាងណា សូមឲ្យសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ព្រះអង្គសម្រេចបានឆាប់រហ័សយ៉ាងនោះដែរចុះ»។ 139. ១៣៩. Iti vatvāna vanditvā katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ,Pakkantāya sujātāya dhīro pātiṃ samādiya; លុះនាងសុជាតានិយាយយ៉ាងនេះ ថ្វាយបង្គំ និងធ្វើប្រទក្សិណរួចចៀសចេញទៅហើយ ព្រះធិរៈក៏ទ្រង់កាន់យកនូវភាជន៍មាសនោះ។ 140. ១៤០. Upagantvānātirammaṃ nadiṃ so nīlavāhiniṃ,Suppatiṭṭhitanāmamhi nadītitthe nisīdiya; ព្រះអង្គយាងទៅកាន់ស្ទឹងដ៏គួរឲ្យត្រេកអរក្រៃលែង ដែលមានទឹកហូរពណ៌ខៀវស្រងាត់ ហើយគង់នៅទៀបកំពង់ស្ទឹងឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋិតៈ។ 141. ១៤១. Bhuñjitvā ūnapaṇṇāsa piṇḍaṃ katvāna bhojanaṃ,Vissajjetvā tato pātiṃ paṭisotaṃ narāsabho; ព្រះបុរិសាសភៈ ទ្រង់សោយឃីរភត្តដោយធ្វើជាសែសិបប្រាំបួនពំនូត រួចហើយទ្រង់បណ្តែតភាជន៍មាសនោះច្រាសទឹក។ 142. ១៤២. Tato sālavanuyyāne vissamanto divādine,Disvāna supine pañca atthaṃ tesaṃ vicintiya; បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់សម្រាកក្នុងសួនព្រៃរាំងក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ ទ្រង់ទតឃើញសុបិនប្រាំប្រការ ហើយទ្រង់ពិចារណានូវអត្ថន័យនៃសុបិនទាំងនោះ។ 143. ១៤៣. Ābodhimūlato magge devehi samalaṅkate,Maṇitoraṇapālīhi puṇṇakumbhaddhājādihi; តាមដងផ្លូវរហូតដល់គល់ពោធិព្រឹក្ស ដែលពួកទេវតាបានតុបតែងលម្អដោយជួរខ្លោងទ្វារកែវមណី ឆ្នាំងទឹកដ៏ពេញប្រៀប និងទង់ជ័យជាដើម។ 144. ១៤៤. Sāyaṇhasamaye nātho gacchanto bodhi santikaṃ,Disvāna sotthiyaṃ nāma thūyamānaṃ dijuttamaṃ; ក្នុងវេលាព្រលប់ ព្រះលោកនាថកាលយាងទៅកាន់សម្នាក់ដើមពោធិព្រឹក្ស ទ្រង់ទតឃើញព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរម្នាក់ឈ្មោះសោត្ថិយៈ... 145. ១៤៥. Tena dinnaṭṭha muṭṭhintu gahetvā nīlasaddalaṃ,Bodhimūlamupāgamma katvāna taṃ padakkhiṇaṃ; ទ្រង់ទទួលយកស្មៅស្រស់ពណ៌ខៀវប្រាំបីក្តាប់ដែលព្រាហ្មណ៍នោះថ្វាយ ហើយយាងទៅកាន់គល់ពោធិព្រឹក្ស ធ្វើប្រទក្សិណនូវដើមពោធិព្រឹក្សនោះ។ 146. ១៤៦. Akāsi tīṇasanthāraṃ pācīnābhimukhaṃ tadā,Tato mahiṃ dvidhā katvā samuṭṭhāsi mahāsanaṃ; ក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គទ្រង់ក្រាលស្មៅបែរព្រះភក្ត្រទៅទិសខាងកើត លំដាប់នោះ មហាបល្ល័ង្កក៏ផុសឡើងដោយញែកប្រថពីជាពីរចំណែក។ 147. ១៤៧. Uccaṃ cuddasahatthena nānā citta vicittitaṃ,Abhaṭṭhanahittha tatraṭṭho iccevaṃ daḷhamānaso; មហាបល្ល័ង្កនោះមានកម្ពស់ដប់បួនហត្ថ វិចិត្រទៅដោយក្បូរក្បាច់ផ្សេងៗ ព្រះអង្គគង់លើបល្ល័ង្កនោះ ហើយទ្រង់ធ្វើព្រះហឫទ័យយ៉ាងមាំមួនថា៖ 148. ១៤៨. Kāmaṃ taco nahārū ca aṭṭhi ca avasissatu,Upasussatu me gatte sabbantaṃ maṃsalohitaṃ; «ស្បែក សរសៃ និងឆ្អឹង ចូរនៅសល់ចុះ សាច់និងឈាមទាំងអស់ក្នុងកាយរបស់អាត្មាអញ ចូររីងស្ងួតទៅចុះ»។ 149. ១៤៩. Na uṭṭhahāmabujjhitvā na jahe vīriyaṃ mama,Adhiṭṭhahitvā evaṃ so nisīdi vajirāsane; «បើមិនទាន់បានត្រាស់ដឹងទេ អាត្មាអញនឹងមិនក្រោកឡើងឡើយ នឹងមិនលះបង់នូវសេចក្តីព្យាយាមរបស់អាត្មាអញឡើយ» ព្រះអង្គទ្រង់អធិដ្ឋានយ៉ាងនេះហើយ ក៏គង់លើវជិរាសនៈ។ 150. ១៥០. Anatikkamaṃ ṭhapetvāna caraṇaṃ caraṇupari,Kamalaṃ kamaleneva maṇibandhaṃ vidhāya so; ទ្រង់ដាក់ព្រះបាទលើព្រះបាទមិនឲ្យឃ្លាតចាកគ្នា ប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកលើផ្កាឈូក ហើយទ្រង់ដាក់ព្រះហស្តទាំងពីរត្រួតគ្នា... 151. ១៥១. Bālāsokadalāsatta paraṃ vā’sokapallavaṃ,Nidhāya nayanānatda pāṇiṃ pāṇitale jino; ព្រះជិនស្រីដ៏ជាទីគាប់ចិត្តនៃចក្ខុ ទ្រង់ដាក់ព្រះហស្តលើខ្នងព្រះហស្ត ហាក់ដូចជាស្លឹកអសោកខ្ចី ឬលំពង់នៃដើមអសោក។ 152. ១៥២. Yathā sañjhāghanālīḍha tuṅgakañcana pabbato,Surattacīvaracchanna cārigatta virājito; ព្រះកាយដ៏ល្អប្រណីតរបស់ព្រះអង្គ គ្របដណ្តប់ដោយចីវរពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច ប្រៀបដូចជាកំពូលភ្នំមាសដ៏ខ្ពស់ត្រដែត ដែលត្រូវពន្លឺមេឃស្រទុំនាពេលព្រលប់ប៉ះពាល់។ 153. ១៥៣. Udayāvalakoṭimhi dippantova divākaroKandharopari dippanta mukhamaṇḍalamaṇḍito; ព្រះភក្ត្រដ៏មូលក្រឡង់ដែលភ្លឺថ្លានៅលើព្រះសុរងរបស់ព្រះអង្គ ហាក់បីដូចជាព្រះអាទិត្យដែលកំពុងរះចាំងពន្លឺនៅលើកំពូលភ្នំឧទ័យ។ 154. ១៥៤. Yathā cāmikarabyamhe sunīlaṃ sīhapañjaraṃ,Asampakampapamhehi pihitaddhasulocano; ព្រះនេត្រទាំងគូដ៏ល្អស្អាតរបស់ព្រះអង្គ ដែលបិទកន្លះដោយរោមភ្នែកមិនញាប់ញ័រ ប្រៀបដូចជាបង្អួចសីហបញ្ជរពណ៌ខៀវស្រងាត់ នៅក្នុងប្រាសាទមាស។ 155. ១៥៥. Nīluppalakalāpaṃca jananettālipātanaṃ,Sajjhudaṇḍasamābaddha bodhikkhandhamaphassi so; ព្រះអង្គទ្រង់ផ្អែកព្រះកាយទៅនឹងដើមពោធិព្រឹក្ស ដែលប្រៀបដូចជាដងប្រាក់ និងជាបណ្តុំផ្កាឈូកខៀវ ដែលជាទីធ្លាក់ចុះនៃភមរៈគឺចក្ខុរបស់ជនទាំងឡាយ។ 156. ១៥៦. Nisinno bodhito chejja pavāḷataruṇaṅkurā,Patamānā samantāsuṃ tejaṃ viya kubuddhīnaṃ; កាលព្រះអង្គគង់នៅ ត្រួយនិងលំពង់ខ្ចីៗដែលធ្លាក់ចុះមកជុំវិញពីដើមពោធិព្រឹក្សនោះ ប្រៀបដូចជាតេជៈរបស់ពួកមនុស្សទ្រុស្តប្រាជ្ញាដែលត្រូវបំផ្លាញទៅ។ 157. ១៥៧. Devā tattha samāgañjuṃ khippaṃ dasasahassiyaṃ,Kamalāsanoragā ceva siddhavijjādharādayo ពួកទេវតាក្នុងម៉ឺនលោកធាតុ ព្រមទាំងព្រះព្រហ្ម ពួកនាគ ពួកសិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម ក៏បានមកប្រជុំគ្នាយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងទីនោះ។ 158. ១៥៨. Sahampati mahābrahmā brahmasenāpurakkhato,Sitātapattaṃ dhārento ṭhīto sambuddha santike; ព្រះសហម្បតីមហាព្រហ្ម ដ៏ហែហែដោយសេនាព្រហ្មទាំងឡាយ ឈរទ្រនូវស្វេតច្ឆត្រនៅជិតព្រះសម្ពុទ្ធ។ 159. ១៥៩. Vīsaṃ ratana satāyāmaṃ vijayuttara nāmakaṃ,Saṅkhaṃ dhamento aṭṭhāsi sādaro pākasāsano; ព្រះសក្កទេវរាជ ទ្រង់ឈរផ្លុំសង្ខឈ្មោះវិជយុត្តរៈ ដែលមានប្រវែងមួយរយម្ភៃហត្ថ ដោយសេចក្តីគោរពក្រៃលែង។ 160. ១៦០. Suyāmo saha senāya thomayanto narādhipaṃ,Maṇitālavaṇṭaṃ paggayha mandamandena vījati; ព្រះស៊ុយាមទេវបុត្រ ព្រមដោយបរិវារ កាលសរសើរនូវព្រះនរាធិបតី ក៏កាន់ផ្លិតស្លឹកត្នោតធ្វើដោយកែវមណី បក់ថ្វាយតិចៗ។ 161. ១៦១. Jitakitti lataggamhi sassa pupphaṃca pupphītaṃ,Vāḷavijanimuggayha aṭṭhā santusito tahiṃ; ព្រះសន្តុសិតទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីនោះ ទាំងមានចិត្តត្រេកអរ កាន់នូវវាលវីជនីដែលប្រៀបដូចជាផ្ការីកស្គុសស្គាយនៅលើចុងលតានៃកិត្តិយសដែលឈ្នះហើយ។ 162. ១៦២. Beluvaṃ vīṇamādāya gītaṃ nānālayānugaṃ,Pañcasikho ṭhito tattha gāyamāno anekadhā; ព្រះបញ្ចសិខទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីនោះ កាន់ពិណឈ្មោះបេលុវៈ ច្រៀងចម្រៀងផ្សេងៗតាមលំនាំតន្ត្រីជាច្រើនប្រការ។ 163. ១៦៣. Mahākālo’pi nāgindo nāgasaṅghapurakkhato,Thomento tattha aṭṭhāsi navārahaguṇādihi; ព្រះមហាកាលនាគរាជ ដ៏ហែហែដោយពួកនាគ ឈរសរសើរព្រះអង្គក្នុងទីនោះ ដោយព្រះគុណទាំងឡាយមានអរហំជាដើម។ 164. ១៦៤. Raṅgabhumiṃ māpayitvā gahetvāna varaṅganā,Upahāraṃ karontaṭṭhā timbarū sūriyavaccasā; ទេវបុត្រឈ្មោះទិម្ពរុ និងនាងសុរិយវច្ឆសា បាននិម្មិតនូវរោងមហោស្រព ហើយនាំយកស្រីរបាំដ៏ប្រសើរមកសម្តែងរបាំជាគ្រឿងបូជាក្នុងទីនោះ។ 165. ១៦៥. Āgantvā saha senāya sitaṅgo sitabhusano,Dhataraṭṭho ṭhito pubbe ārakkhaṃ kurumānako; ព្រះបាទធតរដ្ឋ មានព្រះកាយពណ៌ស និងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌ស យាងមកជាមួយសេនា ឈររក្សាការការពារក្នុងទិសខាងកើត។ 166. ១៦៦. Pūrento sakasenāya dakkhiṇassaṃ virūḷhako,Ārakkhaṃ kurumānaṭṭhā nīlaṅgo nīlabhusano; ព្រះបាទវិរុលហកៈ មានព្រះកាយពណ៌ខៀវ និងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌ខៀវ ញ៉ាំងទិសត្បូងឲ្យពេញដោយសេនារបស់ខ្លួន ហើយឈររក្សាការការពារក្នុងទិសនោះ។ 167. ១៦៧. Virūpakkho’pi aṭṭhāsi pālayaṃ pacchimaṃ disaṃ,Rattaṅgābharaṇo vammī nijasenāpurakkhato; ព្រះបាទវិរូបក្ខៈ មានព្រះកាយនិងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌ក្រហម ទ្រង់ពាសក្រោះ ដ៏ហែហែដោយសេនារបស់ខ្លួន ឈររក្សាទិសខាងលិច។ 168. ១៦៨. Uttarassaṃ sasenāya ārakkhaṃ kurumānako,Soṇṇavaṇṇaṅgābharaṇo aṭṭhāsi naravāhano; ព្រះបាទកុវេរៈ មានព្រះកាយនិងគ្រឿងប្រដាប់ពណ៌មាស ឈររក្សាការការពារក្នុងទិសខាងជើង ជាមួយសេនារបស់ខ្លួន។ 169. ១៦៩. Kimettha bahulāpena jātikkhettamhi devatā,Nāgatā neva vāhesuṃ sabbe etthe’va osaṭā; នឹងពោលថ្វីឲ្យច្រើនក្នុងទីនេះ ពួកទេវតាក្នុងជាតិខេត្តដែលមិនបានមកនោះ មិនមានឡើយ គឺទេវតាទាំងអស់បានមកជួបជុំគ្នាក្នុងទីនេះឯង។ 170. ១៧០. Gaganātotiṇṇaketu pādehi pathavītale,Nāgādayo na dhutāsuṃ ketunaṃ bahu kā kathā; ពួកនាគជាដើមនៅលើផែនដី មិនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយជើងទង់ទាំងឡាយដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាសទេឬ នឹងពោលទៅថ្វីចំពោះទង់ទាំងឡាយដ៏ច្រើននោះ។ 171. ១៧១. Na dhūtā dhajapādehi vāyutuddāmavuttihi,Tārakā gagane brūmo kinnu tattha dhajālutā; ផ្កាយទាំងឡាយនៅលើមេឃ មិនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយជើងទង់ទាំងឡាយដែលបក់រវិចដោយកម្លាំងខ្យល់ទេឬ ពួកយើងនឹងនិយាយថ្វីចំពោះភាពដែលអាកាសពេញទៅដោយទង់ក្នុងទីនោះ។ 172. ១៧២. Pubbadisā cakkavāḷa silāyuggataketunaṃ,Pādāni parabhāgādi cakkavāḷasilanvaguṃ; ជើងទង់ទាំងឡាយដែលដំឡើងនៅលើថ្មភ្នំចក្រវាឡនៃទិសខាងកើត បានទៅដល់ថ្មភ្នំចក្រវាឡនៃភាគដទៃទៀត។ 173. ១៧៣. Cakkavāḷa mahāmeru yugandhara nagādayo,Pupphāvataṃsakā’vāsuṃ nānāvaṇṇehi saṅkhatā; ភ្នំចក្រវាឡ ភ្នំព្រះសុមេរុ និងភ្នំយុគន្ធរជាដើម បានក្លាយទៅជាដូចជាមានផ្កាជាគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀក ដែលតាក់តែងដោយពណ៌ផ្សេងៗ។ 174. ១៧៤. Vāmāmandamakaranda bindusandoha sundaraṃ,Ullola padumākiṇṇa vitānaṃ vāsi ambaraṃ; អាកាសបានប្រែជាប្រៀបដូចជាពិដានដ៏ស្រស់ស្អាត ដែលពាសពេញដោយផ្កាឈូកមានរលក និងល្អប្រណីតដោយតំណក់ទឹកឃ្មុំដ៏ផ្អែមល្ហែម។ 175. ១៧៥. Khittasogandhacuṇṇāni devabrahmādinā tahiṃ,Vitānaṃ viya khāyanti cakkavāḷaggamaṇḍape; ម្សៅក្រអូបទាំងឡាយដែលពួកទេវតានិងព្រហ្មជាដើមបានរោយហាចក្នុងទីនោះ បង្ហាញឲ្យឃើញដូចជាពិដាននៅក្នុងមណ្ឌបនៃកំពូលភ្នំចក្រវាឡ។ 176. ១៧៦. Kappūrāgarudhūpehī tattha tatthuggatehi mā,Kālabbhakūṭacchannova āsi maññaṃ kathemu kiṃ; ដោយផ្សែងនៃក្បូននិងខ្លឹមចន្ទន៍ដែលហុយឡើងក្នុងទីនោះៗ អាកាសក៏ប្រែជាហាក់ដូចជាគ្របដណ្តប់ដោយកំពូលមេឃខ្មៅងងឹត តើយើងនឹងនិយាយអ្វីឲ្យលើសពីនេះទៀត។ 177. ១៧៧. Jātikkhettesu devehi katagghikusumādinā,Nosīnā dharaṇī bhārā disebhānaṃ balaṃ aho; ផែនដីមិនបានលិចចុះដោយសារទម្ងន់នៃផ្កាជាដើមដែលពួកទេវតាបូជាក្នុងជាតិខេត្តឡើយ ឱ! កម្លាំងនៃដំរីទាំងឡាយប្រចាំទិសពិតជាអស្ចារ្យមែន។ 178. ១៧៨. Ambarālambamānānī pupphadāmāni bhūtalaṃ,Ākaḍḍhanāya devehi baddharajjuva bhāsare កម្រងផ្កាទាំងឡាយដែលព្យួររយាយពីអាកាសចុះមកដល់ផ្ទៃដី ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាចប្រៀបដូចជាខ្សែដែលពួកទេវតាចងដើម្បីទាញផែនដីឡើងលើ។ 179. ១៧៩. Aññoññakaramuggayha gagane surasutdarī,Paribbhamantā gāyanti tattha tattha manoramaṃ; ពួកទេវកញ្ញាទាំងឡាយ ចាប់ដៃគ្នាទៅវិញទៅមក ហោះហើរទៅលើអាកាស ច្រៀងរាំយ៉ាងគួរឱ្យត្រេកត្រអាលក្នុងទីនោះៗ។ 180. ១៨០. Ubho bhuje vikāsetvā maṇḍitaṃ surasutdarī,Bhamanti bhantabheṇḍuva tattha tatthambare yugā; ពួកទេវកញ្ញាដ៏ប្រដាប់តាក់តែងហើយ លាតសន្ធឹងដៃទាំងពីរ វិលវង់ទៅមកដូចជាកូនបាល់ដែលគេបោះទៅ ហោះហើរជាគូៗក្នុងអាកាសនោះៗ។ 181. ១៨១. Nīluppalakalāpādī gahetvāna suraṅganā,Ṭhītāsuṃ parivāretvā pūjamānā narissaraṃ; ពួកទេវអប្សរាកាន់យកនូវបាច់ផ្កាឧប្បលខៀវជាដើម ឈរចោមរោមបូជាចំពោះព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ។ 182. ១៨២. Ratnapallavakalahāra kamaluppala saṅgate,Sannīrakusumākiṇṇe puṇṇesogandhavārihī; ក្អមទាំងឡាយដ៏ពេញដោយទឹកមានក្លិនក្រអូប ដ៏ដណ្តប់ទៅដោយផ្កាទឹក ព្រមទាំងប្រដាប់ដោយពន្លកកែវ ផ្កាកលហារ ផ្កាឈូក និងផ្កាឧប្បល។ 183. ១៨៣. Kañcanādighaṭe gayha ambare surasundarī,Katvāna sugataṃ majjhe pūjayiṃsu samantato ពួកទេវកញ្ញាកាន់ក្អមមាសជាដើមទាំងនោះ ហោះនៅលើអាកាស ធ្វើព្រះសុគតឱ្យស្ថិតនៅចំកណ្តាល ហើយបូជាជុំវិញគ្រប់ទិសទី។ 184. ១៨៤. Kañcanādāsahatthā ca kācī kaññā tathā ṭhitā,Tālavaṇṭe gahetvāna ṭhītāsuṃ kāci devatā; ទេវកញ្ញាខ្លះមានកញ្ចក់មាសក្នុងដៃ ឈរនៅទីនោះ ទេវតាខ្លះកាន់ផ្លិតស្លឹករឹតឈរថ្វាយបង្គំ។ 185. ១៨៥. Kāci maṅgala saṃyutta vacanā tava patthanā,Samijjhatuti ghosentī parivāretvā ṭhitā jinaṃ; ទេវតាខ្លះពោលពាក្យប្រកបដោយមង្គល ឈរចោមរោមព្រះជិនស្រី ស្រែកប្រកាសថា «សូមបំណងប្រាថ្នារបស់ព្រះអង្គសម្រេចសម្រេចចុះ»។ 186. ១៨៦. Sirivacchādi paggayha aṭṭhamaṅgalamuttamaṃ,Ṭhitāsuṃ gagane nārī parivāretvā munissaraṃ; ពួកទេវកញ្ញាលើកឡើងនូវអដ្ឋមង្គលដ៏ឧត្តម មានស្រីវត្សៈជាដើម ហោះហើរលើអាកាស ឈរចោមរោមព្រះមុនីន្ទ្រ។ 187. ១៨៧. Naccanti keci kīḷanti selenti ca lalanti ca,Vādenti keci gāyanti velukkhepaṃ karonti ca; ទេវតាខ្លះរាំ ខ្លះលេងកម្សាន្ត ខ្លះស្រែកហ៊ោ និងកញ្ជ្រៀវ ខ្លះប្រគំតន្ត្រី ខ្លះច្រៀង និងខ្លះបោះបោកសម្លៀកបំពាក់ទៅមក។ 188. ១៨៨. Nekapupphagghipantī ca tathā dīpagghipanti ca,Maṇicāmīkarāsajjhu agghikā pantiyo tathā; ជួរនៃរានបូជាផ្កាជាច្រើន ជួរនៃរានបូជាប្រទីប ព្រមទាំងជួរនៃរានបូជាដែលធ្វើដោយកែវមណី មាស និងប្រាក់ ក៏មានដូច្នោះដែរ។ 189. ១៨៩. Ābrahmabhavanuggamma cakkavāḷasamantato,Tiṭṭhanti jalamānāyo buddhassa maṅgalussave; រានបូជាទាំងឡាយដ៏រុងរឿងភ្លឺស្វាង ផ្សាយឡើងទៅរហូតដល់ព្រហ្មលោក ព័ទ្ធជុំវិញចក្រវាឡទាំងមូល ក្នុងពិធីមង្គលបុណ្យរបស់ព្រះពុទ្ធ។ 190. ១៩០. Sattaratanasambhutā nānā toraṇapantīyo,Hemarambhāmayā cāpi tathā dussamayā siyuṃ; ជួរខ្លោងទ្វារផ្សេងៗដែលធ្វើអំពីកែវទាំងប្រាំពីរប្រការ ខ្លះធ្វើអំពីដើមចេកមាស ខ្លះធ្វើអំពីសំពត់ ក៏មានដែរ។ 191. ១៩១. Nānāvaṇṇehi nekehi chattehi ca nirantaraṃ,Cakkavāḷodaraṃ āsi saraṃca kamalākulaṃ; ផ្ទៃក្នុងនៃចក្រវាឡទាំងមូល ពេញទៅដោយស្វេតច្ឆត្រជាច្រើនមានពណ៌ប្លែកៗគ្នា ហាក់បីដូចជាស្រះឈូកដ៏ដេរដាសទៅដោយផ្កាឈូក។ 192. ១៩២. Tattha tatthujjalāneka yantadīpāvalī mahī,Tārakājālakākiṇṇa gaganaṅganasantibhā; ផែនដីដ៏រុងរឿងដោយជួរប្រទីបយន្តជាច្រើនក្នុងទីនោះៗ មានសភាពដូចជាផ្ទៃអាកាសដ៏ដេរដាសទៅដោយបណ្តាញផ្កាយ។ 193. ១៩៣. Dhajantarita chattā’suṃ cakkavāḷagirūpari,Nirantarā’suṃ tattheva ghaṭadīpā ca toraṇa; នៅលើកំពូលភ្នំចក្រវាឡ មានឆត្រចន្លោះដោយទង់ជ័យជាលំដាប់លំដោយ ព្រមទាំងមានក្អមប្រទីប និងខ្លោងទ្វារតាក់តែងមិនដាច់ក្នុងទីនោះដែរ។ 194. ១៩៤. Nānāturiyanādehi nānāsaṅgītitāhi ca,Sādhuvādehi nekehi cakkavāḷo phuṭo ahū; ចក្រវាឡទាំងមូលបានញាប់ញ័រខ្ទរខ្ទារទៅដោយសំឡេងតូរ្យតន្ត្រីផ្សេងៗ សំឡេងចម្រៀងផ្សេងៗ និងសំឡេងសាធុការជាច្រើន។ 195. ១៩៥. Aho mahantatā tassa buddhassa katamaṅgale,Pūjāvisesaṃ taṃ ko hi mukhenekena bhāsatī; ឱ! ភាពជាធំធេងនៃមង្គលពិធីដែលគេធ្វើថ្វាយព្រះពុទ្ធអង្គនោះ តើនរណាឡើយអាចពណ៌នានូវការបូជាដ៏វិសេសនោះដោយមាត់តែមួយបាន? 196. ១៩៦. Catummukho sahassakkho dvisahassanayano phaṇī,Dasakaṇṭho’pi taṃ sabbaṃ neva sakkonti bhāsituṃ; សូម្បីតែព្រះព្រហ្មមានភក្ត្របួន ព្រះឥន្ទ្រមានភ្នែកមួយពាន់ ស្ដេចភុជង្គនាគមានភ្នែកពីរពាន់ ឬសូម្បីតែក្រុងរាពណ៍មានកដប់ ក៏មិនអាចពណ៌នានូវការបូជានោះឱ្យសព្វគ្រប់បានឡើយ។ 197. ១៩៧. Evaṃ surāsurabrahma venateyyoragādihi,Nirantaraṃ katāneka mahāmaha samākule; កាលបើពិធីមហាបូជាដ៏ច្រើនដែលពួកទេវតា អសូរ ព្រហ្ម គ្រុឌ និងនាគជាដើម ធ្វើថ្វាយឥតដាច់ដេរដាសយ៉ាងនេះហើយ។ 198. ១៩៨. Tasmintu vāsare māro passitvā bhuvanaṃ idaṃ,Āmantetvā sānuvare āhevaṃ sakutūhalo; ក្នុងថ្ងៃនោះ ក្រុងមារបានឃើញលោកធាតុនេះ ក៏ហៅពួកបរិវាររបស់ខ្លួនមក ហើយពោលពាក្យនេះដោយសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ថា៖ 199. ១៩៩. Sabbe dibbavimānā bho suññā dissanti chaḍḍitā,Purapālampahāpetvā kva gatā’suṃ sadevakā; «នែអ្នកទាំងឡាយ! វិមានទិព្វទាំងអស់ ឃើញថាសូន្យទទេ ដូចជាគេបោះបង់ចោល ពួកទេវតាទាំងអស់លះបង់ទាំងនគររបស់ខ្លួន តើនាំគ្នាទៅណាអស់ហើយ?» 200. ២០០. Kimbho māra na jānāsi matto sutto’si ajja kiṃ,Suddhodaniya siddhattho māyāya tanayo ayaṃ; «នែហៃមារ! អ្នកមិនដឹងទេឬ? ថ្ងៃនេះអ្នកស្រវឹង ឬក៏ដេកលក់ទៅហើយ? ព្រះសិទ្ធត្ថជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ និងព្រះនាងមាយានេះ» 201. ២០១. Puretvā pāramī sabbā katvāna abhinikkhamaṃ,Bodhimule nisinno si ajja buddho bhavāmīti; «ទ្រង់បានបំពេញបារមីទាំងពួង ធ្វើមហាភិនិស្ក្រមណ៍ ហើយមកគង់នៅទាបក្រោមដើមពោធិព្រឹក្ស ដោយតាំងព្រះទ័យថា "ថ្ងៃនេះ អាត្មាអញនឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ"។» 202. ២០២. Tassa pūjāvidhānatthaṃ dasasahassīsu devatā,Samāgatā haṭṭhatuṭṭhā karontajja mahāmahaṃ; «ដើម្បីធ្វើការបូជាថ្វាយព្រះអង្គ ពួកទេវតាក្នុងម៉ឺនលោកធាតុ នាំគ្នាមកជួបជុំគ្នាដោយសេចក្តីរីករាយក្រៃលែង ហើយធ្វើមហាបូជាដ៏ធំធេងក្នុងថ្ងៃនេះ។» 203. ២០៣. Kinnu te badhiraṃ sotaṃ kinnu parihāyi locanaṃ,Dhajaggā te na dissanti ullolaṃ te na sūyati; «តើត្រចៀករបស់អ្នកថ្លង់ហើយឬ? ឬមួយភ្នែករបស់អ្នកខូចអស់ហើយ? បានជាអ្នកមិនឃើញចុងទង់ជ័យទាំងឡាយ និងមិនឮសំឡេងហ៊ោរកញ្ជ្រៀវយ៉ាងនេះ?» 204. ២០៤. Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā antako khalu pāpimā,Dukkhito dummano tesaṃ socanto idambruvi; លុះមារមានចិត្តបាបដ៏ជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុត បានឮពាក្យរបស់បរិវារទាំងនោះហើយ ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត កាលសោកស្តាយ ក៏ពោលពាក្យនេះទៅកាន់ពួកបរិវារថា៖ 205. ២០៥. Aho vatā’tiparihāni saṃsārassa mahā ayaṃ,Asāro khalu saṃsāro siddhatthe vibhavaṃ gate; «ឱ! នេះជាសេចក្តីវិនាសដ៏ធំធេងនៃសង្សារវដ្តពិតមែន សង្សារវដ្តនេះពិតជាមិនមានខ្លឹមសារឡើយ កាលបើព្រះសិទ្ធត្ថបានដល់នូវការរំលត់ទុក្ខ។» 206. ២០៦. Aho vatā’ti naṭṭhamhā tivaṭṭaṃ paripuritaṃ,Hoti bho dahanā daḍḍhavanaṃvāti alakkhikaṃ; «ឱ! ពួកយើងវិនាសហើយ សង្សារវដ្តដែលធ្លាប់តែពេញលេញ ឥឡូវនេះប្រែជាសាបសូន្យ ដូចជាព្រៃឈើដែលត្រូវភ្លើងឆេះខ្ទេចខ្ទីគ្មានសល់។» 207. ២០៧. Nirālokaṃ tilokaṃ bho asuraṃ vāsaraṃ yathā,Parimosaratanaṃ hoti rajjaṃ vedaṃ jagattayaṃ; «នែអ្នកទាំងឡាយ! ត្រៃលោកនេះនឹងទៅជាគ្មានពន្លឺ ដូចជាថ្ងៃដែលងងឹតសូន្យសុង អាណាចក្រនៃលោកទាំងបីនេះ នឹងត្រូវគេប្លន់យកនូវកែវរតនៈទៅបាត់។» 208. ២០៨. Mamesa visayaṃ hitvā yāti siddhatthadārako,Tena yātena maggena nikkhamanti bahujjanā; «ព្រះសិទ្ធត្ថកុមារនេះ លះបង់ដែនដីរបស់អញហើយយាងចេញទៅ មហាជនជាច្រើនក៏នឹងនាំគ្នាចេញទៅតាមផ្លូវដែលព្រះអង្គយាងទៅនោះដែរ។» 209. ២០៩. Bhavantaṃ na karoteso yāva suddhodanatrajo,Etha gacchāma siddhatthamasiddhatthaṃ karoma bho; «កាលបើព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈនេះ មិនទាន់ធ្វើឱ្យសម្រេចនូវការត្រាស់ដឹងទេ មកចុះពួកយើង! ចូរយើងទៅធ្វើព្រះសិទ្ធត្ថ ឱ្យទៅជាអ្នកមិនសម្រេចប្រយោជន៍វិញ។» 210. ២១០. Māpetha bheravaṃ vaṇṇaṃ bībhacchaṃ duddasaṃ kharaṃ,Saddeneva palāpetha tūlabhaṭṭaṃva vāyunā; «ចូរអ្នករាល់គ្នាបង្កើនរូបកាយដ៏គួរឱ្យខ្លាច គួរឱ្យខ្ពើមរអើម ពិបាកមើល និងកាចសាហាវ ហើយធ្វើឱ្យព្រះអង្គរត់ភៀសខ្លួនទៅដោយគ្រាន់តែឮសំឡេង ដូចជាសំឡីដែលហើរទៅតាមខ្យល់ដូច្នោះចុះ។» 211. ២១១. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā mārasenā samāgamuṃ,Nānāvesadharā hutvā nānāyudha samaṅgino; ពួកសេនាមារបានឮពាក្យរបស់ក្រុងមារនោះហើយ ក៏នាំគ្នាជួបជុំមក ដោយកាឡាខ្លួនជាសភាពប្លែកៗគ្នា និងប្រដាប់ដោយអាវុធយុទ្ធភណ្ឌគ្រប់ដៃ។ 212. ២១២. Yojanānaṃ tadā māro diyaḍḍhasatamuccato,Girimekhalamāruyha senāya sahasā’gamī; គ្រានោះ ក្រុងមារមានកម្ពស់ ១៥០ យោជន៍ បានឡើងជិះដំរីគិរិមេខលា នាំពលសេនាចូលមកយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់។ 213. ២១៣. Disvāna durato ettaṃ devā māraṃ savāhiniṃ,Bhayaṭṭāpagamuṃ khippaṃ dhāvamānā disodisaṃ; ពួកទេវតាទាំងឡាយក្រឡេកឃើញក្រុងមារព្រមទាំងសេនាពីចម្ងាយ ក៏កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅកាន់ទិសតូចទិសធំភ្លាមៗ។ 214. ២១៤. Saṃkhippa khippaṃ sacchattaṃ brahmā dhāvi parammukho,Katvāna piṭṭhiyaṃ saṅkhaṃ sakko dhāvi visaṅkito; ព្រះព្រហ្មប្រញាប់បត់ឆត្រទុក រួចរត់បែរខ្នងទៅបាត់ ចំណែកព្រះឥន្ទ្រក៏ស្ពាយស័ង្ខទុកនៅពីក្រោយខ្នង ហើយរត់ទៅដោយសេចក្តីភ័យខ្លាច។ 215. ២១៥. Mahākālo’pi nāgindo nimujja mahiyaṃ tadā,Vattadattakaro bhīru sake nipati mañcake; សូម្បីតែស្តេចនាគមហាកាល ក៏មុជចុះទៅក្នុងផែនដីក្នុងពេលនោះ យកដៃខ្ទប់មុខដោយសេចក្តីភ័យខ្លាច ហើយដេកនៅលើគ្រែរបស់ខ្លួន។ 216. ២១៦. Saṃ saṃ pūjāvidhānantu chaḍḍetvāna sadevakā,Gatāsuṃ suññakaṃ āsi cakkavāḷamidaṃ tadā; ពួកទេវតាទាំងអស់នាំគ្នាលះបង់គ្រឿងបូជារបស់ខ្លួនៗ រួចរត់គេចខ្លួនទៅអស់ នាំឱ្យចក្រវាឡនេះប្រែជាស្ងាត់ជ្រងំក្នុងពេលនោះ។ 217. ២១៧. Nissirīkaṃ padesaṃ taṃ asobhaṃ asamañjasaṃ,Ahosi patitāneka pūjābhaṇḍasamākulaṃ; ទីកន្លែងនោះប្រែជាគ្មានសិរីសួស្តី គ្មានសេចក្តីល្អប្លែក មិនសមរម្យ ពេញទៅដោយគ្រឿងបូជាជាច្រើនដែលធ្លាក់រាយប៉ាយពាសវាលពាសកាល។ 218. ២១៨. Ekova tattha sugato nisīdi vajirāsane,Pajjalaṃ nijasiriyā sūriyova yugandhare; មានតែព្រះសុគតមួយព្រះអង្គគត់ គង់នៅលើវជិរាសនៈក្នុងទីនោះ ទ្រង់រុងរឿងដោយព្រះសិរីរបស់ព្រះអង្គ ដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើកំពូលភ្នំយុគន្ធរ។ 219. ២១៩. Akampo ca asantrāsī lomahaṃsa vivajjito,Abhīto sīharājāva migacchāpānamaggato; ព្រះអង្គមិនញាប់ញ័រ មិនតក់ស្លុត មិនមានសេចក្តីព្រឺរោមឡើយ ទ្រង់គ្មានភ័យខ្លាច ដូចជាស្តេចសីហៈនៅចំពោះមុខហ្វូងកូនម្រឹគដូច្នោះ។ 220. ២២០. Tato dhammissarassagge dunnimittāni jāyaruṃ,Andhakāraṃ disā āsuṃ dhūmaketu ca ambare; លំដាប់នោះ ប្រផ្នូលមិនល្អទាំងឡាយក៏កើតមានឡើងនៅចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះធម្មិស្សរៈ គ្រប់ទិសទីប្រែជាងងឹតសូន្យសុង ហើយមានផ្កាយដុះកន្ទុយនៅលើអាកាស។ 221. ២២១. Dinaṃ duddinakaṃ āsi hataraṃsi divākaro,Ukkāpato’pi paññāyi disāḍāhopapajjatha; ពេលថ្ងៃក៏ប្រែជាអាប់អួ ព្រះអាទិត្យបាត់បង់រស្មី សូម្បីតែរន្ទះបាញ់ក៏លេចឡើង ហើយមានភ្លើងឆេះឡើងតាមទិសនានា។ 222. ២២២. Aghane gagane āsuṃ indacāpavirajjutī,Analāsaniyo’dittā tattha tattha patantī ca ឥន្ទធនូ និងផ្លេកបន្ទោរក៏កើតមានឡើងលើអាកាសដែលគ្មានពពក ហើយរន្ទះភ្លើងដ៏ក្តៅខ្លាំងក៏ធ្លាក់ចុះមកក្នុងទីនោះៗ។ 223. ២២៣. Kākolasaṅghā vassiṃsu uṇṇa sakuṇakosiyā,Cariṃsu ambare’petā kabandhā ca bhayāvahā; ហ្វូងក្អែក និងសត្វទីទុយទាំងឡាយស្រែកយំយ៉ាងខ្លាំង ពួកប្រេត និងខ្មោចក្បាលដាច់គួរឱ្យខ្លាច ហោះហើរពេញអាកាស។ 224. ២២៤. Senaṃ saṃvidahitvāna tato māro abhiddavi,Āgantvā cakkavāḷamhi ṭhito jinamudikkhiya; លំដាប់នោះ ក្រុងមារចាត់ចែងកងទ័ពរួចហើយ ក៏ស្ទុះចូលទៅ មកឈរនៅក្នុងចក្រវាឡ សម្លឹងមើលព្រះជិនស្រី។ 225. ២២៥. Ekakassa manussassa santikopagamaṃ mama,Na yuttañhi gajo yāti gajaṃ no yāti kotthukaṃ; (មារគិតថា) «ការដែលអញចូលទៅជិតមនុស្សម្នាក់ឯងនោះ មិនសមគួរឡើយ ព្រោះថាដំរីរមែងចូលទៅរកដំរី ចំណែកឯចចកមិនដែលចូលទៅរកដំរីឡើយ»។ 226. ២២៦. Netaṃ garu palāpetuṃ kālo iti vicintiya,Māpesi kupito khippaṃ kappanila samānilaṃ; មារគិតថា «ការធ្វើឱ្យបុគ្គលនេះរត់ទៅ មិនមែនជាការពិបាកឡើយ ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ» គិតដូច្នោះហើយ ក៏ខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង និម្មិតខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាស្មើនឹងខ្យល់កល្បវិនាសភ្លាមៗ។ 227. ២២៧. Khipanto gagane khippaṃ uddharitvā vanaspatī,Katvāna vanamummūlaṃ viddhaṃsento asesakaṃ; ខ្យល់នោះបោកបក់យ៉ាងលឿន បោចរំលើងដើមឈើធំៗបោះទៅលើអាកាស ធ្វើឱ្យព្រៃឈើរលំរប៉ាត់រប៉ាយ វិនាសសូន្យគ្មានសល់។ 228. ២២៨. Cāletvā tālasālādiṃ luñcitvā gagane khipaṃ,Pātento cakkavāḷante vājisīha gajādayo; ខ្យល់នោះញ៉ាំងដើមត្នោត និងដើមរាំងជាដើមឱ្យរញ្ជួយ រលើងបោះទៅលើអាកាស ហើយធ្វើឱ្យសត្វសេះ សីហៈ និងដំរីជាដើម ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងទីបំផុតនៃចក្រវាឡ។ 229. ២២៩. Paharitvā vivattetvā girikūṭāni ukkhipaṃ,Bhamayanto nabhomajjhe dhāvateva tato tato; ខ្យល់នោះបោកបក់បង្វិលកំពូលភ្នំទាំងឡាយ លើកបោះទៅលើអាកាស វិលវង់នៅកណ្តាលអាកាស ហើយហោះទៅទីនោះៗ។ 230. ២៣០. Silāhi silāsaṅghaṭṭa mahānādaṃ pavattayaṃ,Pātento dahanañcāpi dhūmamambara mukkhipaṃ; ធ្វើឱ្យថ្មនិងថ្មទង្គិចគ្នា បង្កើតជាសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ញ៉ាំងភ្លើងឱ្យធ្លាក់ចុះមកផង បង្ហុយផ្សែងទៅលើអាកាសផង។ 231. ២៣១. Bhamayanto gahetvāna ambare chadaniṭṭhikā,Pāsāde parivattetvā paharanto nagādisu; បក់បង្វិលក្បឿងដំបូលទាំងឡាយទៅលើអាកាស ធ្វើឱ្យប្រាសាទទាំងឡាយរលំផ្កាប់ផ្ងារ បោកទង្គិចនឹងភ្នំជាដើម។ 232. ២៣២. Khananto pathaviṃ paṃsuṃ gahetvāmbaramaṇḍale,Bandhantova paraṃ bhumiṃ bhindanto tuṅgapabbate; ជីកកកាយដី នាំយកធូលីទៅលើអាកាស ហាក់ដូចជាចងភ្ជាប់នូវផែនដីដទៃ ទាំងបំបែកភ្នំខ្ពស់ៗឱ្យបាក់ស្រុតចុះ។ 233. ២៣៣. Bhayānakena saddena upagamma mahāmuniṃ,Cāletuṃ neva so sakkhi aṃsumattampi cīvare; ខ្យល់នោះបក់ចូលទៅរកព្រះមហាមុនីដោយសំឡេងគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង ប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើឱ្យសូម្បីតែជាយចីវររបស់ព្រះអង្គកម្រើកបានឡើយ។ 234. ២៣៤. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Paṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; គ្រានោះ ជ័យជម្នះបានសម្រេចដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ចំណែកឯបរាជ័យបានធ្លាក់ទៅលើមារ ក្នុងចម្បាំងមារលើកទីមួយ។ 235. ២៣៥. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងថា ព្រះសម្ពុទ្ធជាសារថីដឹកនាំនរជន មានមហិទ្ធិឫទ្ធិយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះអង្គជានិច្ចចុះ ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងដ៏ពិតប្រាកដរបស់ដូនតា និងអ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Iti paṭhamo vijayo. ចប់ ជ័យជម្នះលើកទីមួយ។ 236. ២៣៦. Disvā namuci dhīrassa mālutenānupaddavaṃ,Dukkhī ca dummano āsi kodhenāturamānaso; ក្រុងមារ (នមុចិ) ឃើញព្រះសព្វញ្ញូដ៏មានសេចក្តីអត់ធន់ មិនមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារខ្យល់ព្យុះនោះឡើយ ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត មានចិត្តក្តៅក្រហាយដោយកំហឹង។ 237. ២៣៧. Hotu dāni mahoghena pavāhemi imaṃ yatiṃ,Māpetvāna mahāmeghaṃ socanāya alaṃ mama; (មារគិតថា) «ឈប់សិន! ឥឡូវនេះ អញនឹងបង្អុរទឹកជំនន់យ៉ាងធំដើម្បីកម្ចាត់ព្រះសង្ឃ (តាបស) នេះចេញ ដោយការនិម្មិតនូវមហាពពកខ្មៅងងឹត សេចក្តីសោកសៅរបស់អញល្មមសមគួរហើយ»។ 238. ២៣៨. Iti cintiya so māro mahāmeghamamāpayi,Disāsumpihitā sabbā andhakāro avatthari; ព្រះមារគិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវមហាមេឃ ទិសទាំងពួងក៏បិទបាំងជិត ភាពងងឹតក៏គ្របដណ្តប់ទៅ។ 239. ២៣៩. Uparūpari guṇā hutvā sahassāni satāni’pi,Dhārādharā mahādhārā vattayiṃsu samantato; ទឹកភ្លៀងបង្អុរចុះមកជាខ្សែទឹកយ៉ាងធំ រាប់រយរាប់ពាន់ត្រួតៗគ្នាលើគ្នា បង្អុរចុះមកជុំវិញ។ 240. ២៤០. Sodāminīsahassehi vinaddhaṃva nabhaṃ ahū,Tattha tattha disābhāge indacāpā avattatha; មេឃហាក់ដូចជាត្រូវចងរឹតដោយខ្សែផ្លេកបន្ទោររាប់ពាន់ ឥន្ទធនូទាំងឡាយក៏កើតមានឡើងក្នុងទិសភាគនោះៗ។ 241. ២៤១. Mahārajatarajjūhi sibbitāva nabhāvanī,Dharādharorudhārāhi nirantarapavattihi; ផ្ទៃមេឃនិងផែនដីហាក់ដូចជាត្រូវដេរភ្ជាប់គ្នាដោយខ្សែប្រាក់ដ៏ធំ គឺខ្សែទឹកភ្លៀងដ៏ធំធេងដែលបង្អុរចុះមកមិនដាច់។ 242. ២៤២. Tattha tattha patantāni ghorāsanisatā ahuṃ,Mahābhīma nabho bherissanā āsuṃ tahiṃ tahiṃ; រន្ទះដ៏គួរឱ្យខ្លាចរាប់រយបានធ្លាក់ចុះមកក្នុងទីនោះៗ សំឡេងផ្គរលាន់កងរំពងលើមេឃគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែងបានកើតមានឡើងក្នុងទីនោះៗ។ 243. ២៤៣. Uddharanto mahāsele mahogho ca tadubbhave,Kelāsa sikharākāra eṇepuñje samubbahaṃ; ទឹកជំនន់ដ៏ធំដែលកើតឡើងអំពីទឹកភ្លៀងនោះ បានកួចនាំយកទៅនូវថ្មភ្នំធំៗ និងពពុះទឹកដ៏ច្រើនដែលមានសណ្ឋានដូចជាកំពូលភ្នំកៃលាស។ 244. ២៤៤. Mahāthūpappamāṇādi mahābubbulamubbahaṃ,Gambhīro puthulo caṇḍo upagamma jinantikaṃ; ទឹកជំនន់ដ៏ជ្រៅ ធំទូលាយ និងកាចសាហាវ ទាំងនាំទៅនូវពពុះទឹកដ៏ធំមានប្រមាណប៉ុនមហាស្តូបជាដើម បានហូរចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 245. ២៤៥. Sarīre lomamattampi temetumasamatthako,Gato mahogho buddhassa’bho’nubhāvamahantatā; ទឹកជំនន់ដ៏ធំនោះ មិនអាចធ្វើឱ្យសូម្បីតែរោមមួយសរសៃលើព្រះវរកាយរបស់ព្រះពុទ្ធសើមបានឡើយ ក៏ហូរទៅបាត់អស់ ដោយសារតែព្រះពុទ្ធានុភាពដ៏ធំធេង។ 246. ២៤៦. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Dutiye mārayuddhamhi mārassāsī parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីពីរនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 247. ២៤៧. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Dutiyo vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីពីរ។ 248. ២៤៨. Tato māro asakkonto vassoghena upaddavaṃ,Kātuṃ tassa usūyādi kopākulamano tadā; លំដាប់នោះ មារកាលមិនអាចធ្វើសេចក្តីអន្តរាយដល់ព្រះអង្គដោយខ្សែទឹកភ្លៀងបាន ក៏មានចិត្តច្រណែននិងក្រោធខឹងជាខ្លាំងក្នុងកាលនោះ។ 249. ២៤៩. Bhavatajja kimetena māraṇe tassa kiṃ garu,Idānaṅgāravuṭṭhīhi jhāpemi sahasā imaṃ; «ថ្ងៃនេះ តើការធ្វើបែបនេះមានប្រយោជន៍អ្វី ការសម្លាប់ព្រះអង្គនោះ តើមានអ្វីពិបាក ឥឡូវនេះ យើងនឹងដុតបំផ្លាញព្រះអង្គនេះឱ្យឆាប់រហ័សដោយភ្លៀងរងើកភ្លើង»។ 250. ២៥០. Iti cintiya so māro māpetvāṅgāra vuṭṭhiyo,Pesesi nabhasā tassa sambuddhassa upantikaṃ; មារនោះគិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវភ្លៀងរងើកភ្លើង ហើយបង្ហូរចុះមកអំពីអាកាសទៅកាន់សំណាក់នៃព្រះសម្ពុទ្ធនោះ។ 251. ២៥១. Mahāpabbatasaṅkāsa jalitaṅgāra rāsayo,Dhāviṃsu nahasā tattha accimanto mahabbhayā; គំនររងើកភ្លើងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានសណ្ឋានដូចជាភ្នំធំៗ មានអណ្តាតភ្លើងគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង បានហោះកាត់អាកាសក្នុងទីនោះ។ 252. ២៥២. Cicciṭāyana saddehi pūrayanto disantaraṃ,Dhūpāyanto phuliṅgehi mārassāpi bhayāvahā; គំនរភ្លើងនោះហុយផ្សែងនិងព្រាយផ្កាភ្លើង ដោយសំឡេងផ្ទុះឮសូរជុចៗពេញចន្លោះទិសទាំងឡាយ គួរឱ្យខ្លាច សូម្បីតែចំពោះមារខ្លួនឯង។ 253. ២៥៣. Ujjālentā mahārukkhe pabbate’pi ca sammukhe,Narakodaruggatā aggī rāsīvāti bhayāvahā; គំនរភ្លើងនោះឆេះរោលរាលនូវដើមឈើធំៗ និងភ្នំទាំងឡាយដែលនៅខាងមុខ គួរឱ្យខ្លាចដូចជាគំនរភ្លើងដែលឆេះឡើងអំពីផ្ទៃនៃនរក។ 254. ២៥៤. Upagantvā muhuttena nisinnaṃ munipuṅgavaṃ,Madhumattālijhaṅkāra nādākuladisāmukhā; គំនរភ្លើងនោះចូលទៅជិតព្រះមុនីដ៏ប្រសើរដែលគង់នៅមួយរំពេច ក៏ប្រែជាមានសំឡេងរងំនៃហ្វូងឃ្មុំដែលស្រវឹងទឹកផ្អែម ធ្វើឱ្យទិសទាំងឡាយកងរំពងទៅដោយសំឡេង។ 255. ២៥៥. Pātenti satatāmanda makarandaja bindavo,Mālāvataṃsakā hutvā pādamule patiṃsu tā; តំណក់ទឹកលំអងផ្កាបង្អុរចុះមកមិនដាច់ ក្លាយជាកម្រងផ្កាគ្រឿងប្រដាប់ ក៏ធ្លាក់ចុះមកទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។ 256. ២៥៦. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Tatiye māra yuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីបីនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 257. ២៥៧. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Tatiyo vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីបី។ 258. ២៥៨. Tenānupaddutaṃ buddhaṃ passitvāna pajāpati,Dukkhito dummano hutvā evaṃ cintesi dummati; មារអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយនោះ ឃើញព្រះពុទ្ធមិនត្រូវសេចក្តីអន្តរាយដោយភ្លៀងរងើកភ្លើងនោះ ក៏មានទុក្ខ មានចិត្តអាក់អន់ ហើយគិតយ៉ាងនេះថា៖ 259. ២៥៩. Pāsāṇavassaṃ māpetvā cuṇṇetvā panimaṃ yatiṃ,Viddhaṃsemīti cintetvā māpesūpalavassakaṃ; «យើងនឹងនិម្មិតនូវភ្លៀងថ្ម កិនកម្ទេចព្រះយោគីនេះឱ្យវិនាសទៅ» គិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវភ្លៀងថ្មភ្នំ។ 260. ២៦០. Tasmiṃ vasse’ti bībhacchā dhūmāyantā sajotikā,Jalitaṅgārasaṅkāsā pāsāṇuccāvacā bahū; ក្នុងភ្លៀងនោះ មានថ្មតូចធំជាច្រើនគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង ហុយផ្សែងនិងមានពន្លឺភ្លើង ដូចជាគំនររងើកភ្លើងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ 261. ២៦១. Karānaññoññasaṅghaṭṭā mahantaṃ bheravaṃ ravaṃ,Duddinaṃ dhūmajālāhi kurumānā samantato; ថ្មទាំងឡាយប៉ះទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក ធ្វើនូវសំឡេងលាន់ឮគួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង និងធ្វើឱ្យអាកាសងងឹតដោយបណ្តាញផ្សែងនៅជុំវិញ។ 262. ២៦២. Satthūpagantvābhimukhaṃ santamālāgulā viya,Patiṃsu siripāde te amandāmodavāhino; ថ្មទាំងនោះកាលចូលទៅជិតចំពោះព្រះសាស្តា ក៏ប្រែជាប្រៀបដូចជាដុំផ្កាដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ នាំមកនូវក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ ហើយធ្លាក់ចុះទៀបព្រះបាទាដ៏មានសិរី។ 263. ២៦៣. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Catutthe mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីបួននោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 264. ២៦៤. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Catuttho vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីបួន។ 265. ២៦៥. Disvānattamano māro ditto kodhagginā tadā,Māpetvā’yudhavassaṃ so pesesi tadupantikaṃ; មារមិនមានចិត្តត្រេកអរ ឃើញដូច្នោះហើយ ក៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅដោយភ្លើងគឺក្រោធក្នុងកាលនោះ ហើយនិម្មិតនូវភ្លៀងគ្រឿងអាវុធ បង្ហូរចុះទៅកាន់សំណាក់របស់ព្រះអង្គ។ 266. ២៦៦. Nettiṃsacchūrikā satti heṇḍivāla gadādayo,Tiṇgadhārā pajjalitā acirajjuti sannibhā; គ្រឿងអាវុធទាំងឡាយមានដាវ កាំបិតស្នៀត លំពែង ព្រលួត និងដំបងជាដើម មានមុខដ៏មុតស្រួច ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺដូចជាផ្លេកបន្ទោរ។ 267. ២៦៧. Yathā pupphopahāropagantvāna gaganaṅganā,Evaṃ sambuddhapādesu patiṃsu parivattitā; គ្រឿងអាវុធទាំងនោះកាលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស ក៏ត្រឡប់ក្លាយទៅជាផ្កា ធ្លាក់ចុះទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ដូចជាការបូជាដោយផ្កាដូច្នោះដែរ។ 268. ២៦៨. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Pañcame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 269. ២៦៩. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Pañcamo vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំ។ 270. ២៧០. Taṃ disvā pāpimā kuddho yaṃ yaṃ tassa karoma’haṃ,Taṃ taṃ’dānī na sakkoti kiñci kākumu’pakkamaṃ; មារមានបាបឃើញដូច្នោះហើយ ក៏ខឹងក្រោធ (គិតថា) «យើងធ្វើនូវឧបាយណាមួយចំពោះព្រះអង្គនោះ ឧបាយទាំងអស់នោះឥឡូវនេះមិនអាចធ្វើអ្វីបានឡើយ សូម្បីតែបន្តិចបន្តួច»។ 271. ២៧១. Māpesi kukkulaṃ vassaṃ māramīta’dhunā muniṃ,So’gā’kāsā sampaditto dhūmāyantova pajjalaṃ; មារក៏និម្មិតនូវភ្លៀងផេះក្តៅ ដោយគិតថា «យើងនឹងសម្លាប់ព្រះមុនីឥឡូវនេះ» ភ្លៀងផេះក្តៅនោះក៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ហុយផ្សែង និងឆេះរន្ទាលធ្លាក់ចុះអំពីអាកាស។ 272. ២៧២. Jinassābhimukhaṃ gantvā kukkulo parivattiya,Candanassa sitabbhassa dhūlī hutvāna pagghari; ផេះក្តៅនោះកាលហូរទៅចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះជិនស្រី ក៏ត្រឡប់ក្លាយទៅជាលំអងខ្លឹមចន្ទន៍ក្រហមនិងលំអងខ្លឹមចន្ទន៍ស ហើយធ្លាក់ចុះមក។ 273. ២៧៣. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Chaṭṭhe namuci yuddhamhi mārassāsī parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំមួយនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 274. ២៧៤. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Chaṭṭho vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំមួយ។ 275. ២៧៥. Tato disvāna taṃ kaṇho kaṇhasenā purakkhato,Saṅkuddho pesayi tattha vassaṃ so sikatāmayaṃ; លំដាប់នោះ មារមានធម៌ខ្មៅ មានសេនាខ្មៅហែហមជុំវិញ ឃើញហេតុនោះហើយ ក៏ខឹងក្រោធជាខ្លាំង ហើយបង្ហូរចុះនូវភ្លៀងខ្សាច់ក្នុងទីនោះ។ 276. ២៧៦. Khadīraṅgāra saṅkāsā vālukā gaganāgatā,Bhassantā jinapādante vāsacuṇṇattamāgatā; ខ្សាច់ដែលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស មានសណ្ឋានដូចជារងើកភ្លើងឈើគគីរ កាលធ្លាក់ចុះទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះជិនស្រី ក៏ត្រឡប់ក្លាយទៅជាលំអងក្រអូបសម្រាប់លាបស្រឡាប់។ 277. ២៧៧. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Sattame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំពីរនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 278. ២៧៨. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Sattamo vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំពីរ។ 279. ២៧៩. Tampi disvā asajjanto ahirī kopaketuko,Māpetvā palipandāni tattha osīdayāmi taṃ; មារអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាស មានសេចក្តីក្រោធជាទង់ជ័យ ឃើញហេតុនោះហើយ ក៏មិនព្រមឈប់ គិតថា «យើងនឹងនិម្មិតនូវភក់ល្បាប់ ហើយធ្វើឱ្យព្រះអង្គលិចចុះក្នុងភក់នោះ»។ 280. ២៨០. Iti cintiya māpetvā pesesi palipaṃ ghanaṃ,Dhūpāyanto pajjalanto gantvā so nabhasā lahuṃ; គិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតហើយបង្ហូរចុះនូវភក់ដ៏ខាប់ ហុយផ្សែងនិងឆេះសន្ធោសន្ធៅ ហូរទៅតាមអាកាសយ៉ាងលឿន។ 281. ២៨១. Sambuddhasiripādamhi sampatto nibbuto tato,Nānāsugandhasambhuta gandhakaddamataṃ gato; កាលទៅដល់ទៀបព្រះបាទាដ៏មានសិរីរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ភក់នោះក៏រលត់កម្តៅទៅ ហើយត្រឡប់ក្លាយទៅជាភក់ដ៏មានក្លិនក្រអូបផ្សេងៗ។ 282. ២៨២. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Aṭṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំបីនោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 283. ២៨៣. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ 284. ២៨៤. Olokento tato māro mārāriṃ siriyujjalaṃ,Disvā cittampasādetumasakkonto’ti kopavā; លំដាប់នោះ មារសម្លឹងមើលព្រះសម្ពុទ្ធដ៏រុងរឿងដោយសិរី ឃើញហើយមិនអាចធ្វើចិត្តឱ្យជ្រះថ្លាបានឡើយ ក៏មានសេចក្តីក្រោធជាខ្លាំង។ 285. ២៨៥. Ajjetamandhakārasmiṃ pakkhipitvā pamohituṃ,Mayhaṃ bhāroti cintetvā māpesi timiraṃ ghanaṃ; (មារគិតថា) «ថ្ងៃនេះ ការបោះព្រះអង្គទៅក្នុងសេចក្តីងងឹតដើម្បីឱ្យវង្វេង គឺជាភារៈរបស់យើង» គិតដូច្នេះហើយ ក៏និម្មិតនូវសេចក្តីងងឹតដ៏ក្រាស់ក្រៃលែង។ 286. ២៨៦. Lokantaresu sambhuta timiso’va bhayāvaho,Gantvāna gaganā so hi patvāna munisantikaṃ; សេចក្តីងងឹតដ៏គួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង ប្រៀបដូចជាសេចក្តីងងឹតដែលកើតឡើងក្នុងចន្លោះលោកធាតុទាំងឡាយ បានហូរទៅតាមអាកាស ទៅដល់សំណាក់នៃព្រះមុនី។ 287. ២៨៧. Yathā timiramāyāti vināsaṃ suriyuggate,Evamāsi jinaggamhi andhakāro tathāvidho; កាលព្រះអាទិត្យរះឡើង សេចក្តីងងឹតរមែងវិនាសទៅយ៉ាងណា សេចក្តីងងឹតបែបនោះ កាលទៅដល់ចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរ ក៏វិនាសទៅយ៉ាងនោះដែរ។ 288. ២៨៨. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Navame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងចម្បាំងជាមួយមារលើកទីប្រាំបួននោះ ជ័យជម្នះបានកើតមានដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ហើយបរាជ័យបានកើតមានដល់មារ។ 289. ២៨៩. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; ចូរគិតថា ព្រះអង្គជាសារថីដឹកនាំនរជន មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ ហើយចូរថ្វាយបង្គំនិងបូជាជានិច្ច ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់អ្នករាល់គ្នាគ្រប់ពេលវេលា។ Navamo vijayo. ជ័យជម្នះលើកទីប្រាំបួន។ 290. ២៩០. Evaṃ navahi vuṭṭhihi katvā māro mahā bhavaṃ,Na tassopaddavaṃ disvā dittakopānalākulo; មារកាលបានធ្វើនូវភ័យដ៏ធំដោយភ្លៀងទាំងប្រាំបួនយ៉ាងនេះហើយ តែមិនឃើញសេចក្តីអន្តរាយដល់ព្រះអង្គនោះឡើយ ក៏ច្របូកច្របល់ដោយភ្លើងគឺក្រោធដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ 291. ២៩១. Gahetvāna tato khippaṃ ṭhapitaṃ attaguttiyā,Cakkāyudhaṃ mahātejaṃ kupito khipi vegasā; លំដាប់នោះ មារមានចិត្តខឹងក្រោធ បានចាប់យកចក្កាវុធមានតេជះធំ ដែលខ្លួនតម្កល់ទុកដើម្បីការពារខ្លួន យ៉ាងរហ័ស ហើយគ្រវែងទៅដោយកម្លាំងល្បឿន។ 292. ២៩២. Dhārādharaṃ tamuggayha kuddho paharate yadī,Kalīraṃva asajjanto vikhaṇḍeti pajāpati; កាលបើព្រះបជាបតីមានចិត្តខឹងក្រោធ ចាប់យកនូវអាវុធ (វជិរាវុធ) នោះទៅប្រហារ ក៏រមែងកាត់កម្ទេច (នូវភ្នំជាដើម) ដូចជាកាត់ពន្លកឫស្សី ដោយមិនទើសទាក់ឡើយ។ 293. ២៩៣. Tatheva so mahiṃ kuddho māro khipati vegavā,Na bhavantosadhā pāṇā visussanti sarādayo; ក្នុងកាលនោះ មារដ៏មានកំហឹងនោះ ក៏គ្រវែងចក្កាវុធនោះទៅលើផែនដីដោយកម្លាំងល្បឿនយ៉ាងនោះដែរ ឱសថ ពួកសត្វមានជីវិត និងស្រះស្រង់ជាដើម ក៏មិនអាចស្ថិតនៅបានឡើយ គឺរមែងស្ងួតហួតហែងទៅអស់។ 294. ២៩៤. Tatheva kupito tena khipate so mahambudhiṃ,Vilayaṃ jalajā yanti sussate so mahaṇṇavo; យ៉ាងនោះដែរ កាលបើមារខឹងក្រោធ ហើយគ្រវែងចក្កាវុធនោះទៅក្នុងមហាសមុទ្រ ពួកសត្វទឹកទាំងឡាយក៏ដល់នូវការវិនាសសូន្យ ហើយមហាសមុទ្រនោះក៏រីងស្ងួតទៅ។ 295. ២៩៥. Evaṃ mahānubhāvo so gacchanto jalambare,Patvāna patito nāthaṃ hutvāna pupphacumbaṭaṃ; ចក្កាវុធដែលមានអានុភាពធំយ៉ាងនោះ កាលដែលហោះទៅលើអាកាស លុះទៅដល់ព្រះលោកនាថហើយ ក៏ធ្លាក់ចុះមកក្លាយជាកម្រងផ្កាបូជាព្រះអង្គ។ 296. ២៩៦. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Dasame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; ក្នុងកាលនោះ ជ័យជម្នះបានសម្រេចដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរីអង្គនោះ ឯការបរាជ័យបានមានដល់មារ ក្នុងចម្បាំងមារលើកទីដប់។ 297. ២៩៧. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងថា ព្រះនរសារថី (ព្រះពុទ្ធ) មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ ហើយចូរសំពះបូជាជានិច្ច ត្បិតព្រះអង្គជាទីពឹងដ៏ពិតប្រាកដរបស់អ្នកទាំងឡាយគ្រប់ពេលវេលា។ Dasamo vijayo. ជ័យជម្នះទីដប់។ 298. ២៩៨. Iti kopagginā dittamanaṃ māraṃ tadā jino,Karuṇājalasekena nibbāpento nisīdi so; ព្រះជិនស្រី កាលដែលពន្លត់នូវមារដែលមានចិត្តឆេះឈរដោយភ្លើងគឺកំហឹង ក្នុងកាលនោះ ដោយការស្រោចស្រពនូវទឹកគឺមេត្តាករុណា ហើយក៏គង់នៅ។ 299. ២៩៩. Evaṃ katvāpi so kuddho aladdhavijayo tadā,Āmantesi sakaṃ senaṃ palayānalabheravaṃ; មារនោះ ទោះបីជាបានធ្វើសង្គ្រាមយ៉ាងនោះហើយ ក៏នៅតែមិនបានជ័យជម្នះឡើយ ក៏មានសេចក្តីខឹងក្រោធ ហើយបានហៅពលសេនារបស់ខ្លួន ដែលគួរឲ្យខ្លាចរន្ធត់ដូចជាភ្លើងប្រល័យកល្ប។ 300. ៣០០. Ethāsu vata’re mayhaṃ assavā mārakiṅkarā,Nānāvesadharā hotha dhāretha vividhāyudhe; «នែពួកមារបំរើដ៏ស្តាប់បង្គាប់របស់យើងទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាប្រញាប់មក ចូរក្រឡាខ្លួនជាសភាពផ្សេងៗ ហើយកាន់នូវអាវុធយុទ្ធភណ្ឌដ៏ប្លែកៗចុះ!» 301. ៣០១. Saddehetaṃ palāpetha yātha gaṇhatha bandhatha,Pāde gahetvā khipatha cakkavāḷantaraṃ ito; «ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើសំឡេងគំរាម ដេញវាឲ្យរត់ទៅ ចូរទៅចាប់ចងវា ចូរចាប់ជើងវាក្រវែងចេញពីទីនេះ ទៅកាន់ចន្លោះចក្រវាឡទៅ!» 302. ៣០២. Athagā saha vācāhi bhiṃsā sā māravāhinī,Turaṅga vyaggha mātaṅga sīhādirūpa bhiṃsanā; លំដាប់នោះ ព្រមជាមួយគ្នានឹងពាក្យបញ្ជានោះ កងទ័ពមារដ៏គួរឲ្យខ្លាចរន្ធត់ ដែលមានរូបរាងគួរឲ្យខ្លាចដូចជាសេះ ខ្លា ដំរី និងសីហៈជាដើម ក៏ស្ទុះទៅ។ 303. ៣០៣. Sā mārassubhato passe catuvīsatiyojane,Ṭhitā pacchimabhāgamhī cakkavāḷasilāvadhiṃ; កងទ័ពមារនោះ ឈរនៅសងខាងនៃមារ អស់ចម្ងាយ ២៤ យោជន៍ និងនៅភាគខាងលិច រហូតដល់កំពែងថ្មនៃចក្រវាឡ។ 304. ៣០៤. Bahalattena sā āsi sampuṇṇa navayojanā,Yakkha peta pisācādi vesehi bhayavāhinī; កងទ័ពនោះមានកម្រាស់ពេញប្រាំបួនយោជន៍ ជាកងទ័ពនាំមកនូវសេចក្តីភ័យខ្លាច ដោយការក្រឡាខ្លួនជាយក្ស ប្រេត និងពិសាចជាដើម។ 305. ៣០៥. Saṃvaṭṭa vātasampāta khubhītambudhino viya,Ullola bhimaghoso tu gato brahmapurāvadhiṃ; សំឡេងគឹកកងដ៏គួរឲ្យខ្លាចនៃរលកកងទ័ពនោះ បានឮខ្ទរខ្ទារទៅដល់ព្រហ្មលោក បីដូចជាមហាសមុទ្រដែលកម្រើកញាប់ញ័រដោយសារខ្យល់ព្យុះកាលវិនាសកល្ប។ 306. ៣០៦. Danta saṅghaṭṭa sañjāta jālāmālā samākulā,Tesaṃgārā’va dittāsuṃ kodhummīlita locanā ពួកសេនាមារទាំងនោះ មានភ្នែកបើកឡើងដោយកំហឹង ភ្លឺច្រាលដូចជាកងរងើកភ្លើង ពេញទៅដោយអណ្តាតភ្លើងដែលកើតឡើងអំពីការខាំធ្មេញសង្កៀត។ 307. ៣០៧. Vahanti dhūmakkhandhāni mukhakoṭara koṭihī,Nīhaṭā nīhaṭā jivhā subhīmoragataṃ gatā; ពួកវាបង្ហុយនូវដុំផ្សែងចេញពីប្រហោងមាត់រាប់លាន ឯអណ្តាតដែលលៀនចេញមកម្តងហើយម្តងទៀត ក៏មានសភាពគួរឲ្យខ្លាចដូចជាសត្វពស់។ 308. ៣០៨. Uddharitvāna tālādi karitvāna sarāsane,Bhujaṅge ca guṇe keci gāḷhamākaḍḍhayanti ca; ពួកសេនាមារខ្លះ ដកដើមត្នោតជាដើម យកមកធ្វើជាធ្នូ ហើយយកសត្វពស់មកធ្វើជាខ្សែធ្នូ ទាញយ៉ាងខ្លាំង។ 309. ៣០៩. Puṇḍarīkaccha sīhādī khipantābhimukhe tadā,Dhāvanteke samuggayha purato dittapabbate; ក្នុងកាលនោះ ពួកខ្លះគ្រវែងខ្លាធំ និងសីហៈជាដើម ទៅខាងមុខ ពួកខ្លះទៀតលើកភ្នំដ៏មានភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ រត់ទៅខាងមុខ។ 310. ៣១០. Bhayānakāti nekāni sīsāneka kalebare,Māpayitvāna purato dhāvanti keci kiṅkarā; ពួកមារបំរើខ្លះ និម្មិតក្បាលគួរឲ្យខ្លាចជាច្រើន លើរាងកាយជាច្រើន ហើយរត់ទៅខាងមុខ។ 311. ៣១១. Sīsena sīhasaṅkāsā gattena manujopamā,Buddhassābhimukhaṃ keci dhāvanti māra kiṅkarā; ពួកមារបំរើខ្លះ មានក្បាលដូចជាសីហៈ មានខ្លួនដូចជាមនុស្ស រត់សំដៅទៅរកព្រះពុទ្ធ។ 312. ៣១២. Kaṇṭhīravākāradehā mukhena khalu rakkhasā,Hutvāna abhidhāvanti kecimārassa kiṅkarā; ពួកមារបំរើខ្លះ មានខ្លួនដូចជាសីហៈ តែមានមុខដូចជាយក្ស (រក្សស) ស្ទុះរត់ទៅ។ 313. ៣១៣. Daṇḍamānavakā sīsabhāgenā’tibhayāvahā,Gattena rakkhasā hutvā keci dhāvanti kiṅakarā; ពួកមារបំរើខ្លះ មានក្បាលគួរឲ្យខ្លាចក្រៃលែងដូចជាដំបង មានខ្លួនជាយក្ស រត់ទៅ។ 314. ៣១៤. Dīpacchebha turaṅgānaṃ vyaggha khaggavisāṇinaṃ,Varāha mahisādīnaṃ kaṇṇapāvura bhoginaṃ; (ពួកមារបំរើខ្លះ និម្មិតខ្លួន) មានក្បាលដូចជាក្បាលខ្លារខិន ដំរី សេះ ខ្លាធំ រមាស ជ្រូកព្រៃ ក្របីជាដើម និងពួកសត្វមានត្រចៀកធំដូចជាភួយ និងសត្វពស់។ 315. ៣១៥. Sīsākāra mahāsīse tabbiruddhe kalebare,Māpetvā abhidhāvanti keci mārassa kiṅkarā; ពួកមារបំរើខ្លះ និម្មិតក្បាលធំៗ មានសណ្ឋានដូចជាក្បាលសត្វទាំងនោះ លើរាងកាយដែលខុសប្លែកពីក្បាលនោះ ហើយស្ទុះរត់ទៅ។ 316. ៣១៦. Ākaḍḍhentā kapolānaṃ karasākhāhi sammukhe,Dassayantā mahādāṭhaṃ kecenti mārakiṅkarā; ពួកមារបំរើខ្លះ យកម្រាមដៃហែកថ្ពាល់របស់ខ្លួននៅខាងមុខ បញ្ចេញចង្កូមដ៏ធំៗ គួរឲ្យខ្លាច។ 317. ៣១៧. Tikhiṇagganakhā keci phālayantā sakodare,Ante gale pilandhitvā dhāvanti kiṅkarāpare; ពួកមារបំរើខ្លះទៀត មានក្រចកស្រួចស្រាវ វះពោះរបស់ខ្លួន យកពោះវៀនមកពាក់ព័ទ្ធនឹងក ហើយរត់ទៅ។ 318. ៣១៨. Gilantā keci phaṇino uggirantā tatheva ca,Sīsa kandhara kaṇṇanta bāhu aṅguli ādisu; ពួកខ្លះលេបសត្វពស់ ពួកខ្លះខ្ជាក់សត្វពស់ចេញមកវិញ តាមក្បាល ក ត្រចៀក ដៃ និងម្រាមដៃជាដើម។ 319. ៣១៩. Sakalesu sarīresu visadhūmaggi saṅkule,Dhārentā’sivise keci dhāvantyagge bhayāvahā; ពួកខ្លះទៀតដ៏គួរឲ្យខ្លាច រត់ទៅខាងមុខ ទាំងទ្រទ្រង់នូវពស់មានពិសដ៏កាចសាហាវ ពេញដោយផ្សែងពិស និងភ្លើងពាសពេញរាងកាយទាំងមូល។ 320. ៣២០. Padittāyogule gayha khipanteke anekadhā,Dittapabbatamuddhacca keci aggikapālake,Khipannā abhidhāvanti daṭṭhoṭṭhā bhīmalocanā; ពួកខ្លះកាន់យកនូវដុំដែកដ៏ក្តៅក្រហម គ្រវែងទៅដោយប្រការផ្សេងៗ ពួកខ្លះដកភ្នំដ៏មានភ្លើងឆេះ ពួកខ្លះគ្រវែងលលាដ៍ក្បាលមានភ្លើង ទាំងខាំបបូរមាត់ មានភ្នែកគួរឲ្យខ្លាច ហើយស្ទុះរត់ទៅ។ 321. ៣២១. Lālayantā sakā jivhā khandhe katvāna muggare,Mattabhujaṅga vesena dhāvanti apare bhaṭā; ពួកយោធាមារខ្លះទៀត លៀនអណ្តាតរវិកៗ ដាក់ដំបងដែកលើស្មា រត់ទៅដោយក្រឡាខ្លួនដូចជាពស់វែកដ៏ស្រវឹង។ 322. ៣២២. Pibantā lohitāneke khādantā pisite pare,Pisācāva’caruṃ keci munirājassa aggato; ពួកខ្លះផឹកឈាម ពួកខ្លះទៀតស៊ីសាច់ស្រស់ ដើរក្រឡែតក្រឡាប់នៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះមុនីរាជ ដូចជាពួកភូតពិសាច។ 323. ៣២៣. Ullaṅghantā ca selentā dhāvantā jalitāyudhā,Bhimavesadharā yakkhā kecenti bhakuṭīmukhā; ពួកយក្សខ្លះ មានមុខក្រញូវ ក្រឡាខ្លួនគួរឲ្យខ្លាច ស្ទុះលោតផ្លោះ ស្រែកគំហក រត់ទៅទាំងកាន់អាវុធដ៏មានភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ 324. ៣២៤. Paṇuṇṇa saravassehi kuntatomara vuṭṭhihi,Bheṇḍivālā’sicakkehi nibbharāsi digantaraṃ; ទិសទាំងឡាយ ក៏ពេញណែនចង្អៀតទៅដោយហ្វូងព្រួញដែលគេបាញ់ទៅ និងទឹកភ្លៀងគឺលំពែង ត្រស៊ូល ខ្សែចម្ពាម ដាវ និងចក្រ។ 325. ៣២៥. Yaṃ diṭṭha suta mattena maraṇaṃ citta vibbhamaṃ,Yāti loko kathaṃ ko taṃ nissesaṃ bhāsate naro; គ្រាន់តែបានឃើញ ឬបានឮនូវកងទ័ពនោះ សត្វលោកក៏រមែងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬវង្វេងស្មារតីទៅហើយ តើមានមនុស្សណាអាចពណ៌នានូវកងទ័ពនោះឲ្យសព្វគ្រប់បានឡើយ? 326. ៣២៦. Nekadantasahassehi nikkhantaggisikhāyutaṃ,Dānanijjharasampātaṃ bhīmagajjanagajjitaṃ; (ដំរីគិរិមេខលា) ដែលមានអណ្តាតភ្លើងចេញពីចង្កូមរាប់ពាន់ មានទឹកមទៈហូរស្រោចស្រព មានសំឡេងស្រែកគហឹមគួរឲ្យខ្លាចក្រៃលែង។ 327. ៣២៧. Nekasata karaggehi dhatāyolaguḷādikaṃ,Sannaddhaṃ kavacādīhi giriṃca girimekhalaṃ; ដំរីគិរិមេខលាដ៏ប្រៀបដូចជាភ្នំ ស្ពាយនូវគ្រឿងក្រោះជាដើម កាន់នូវដំបងដែកជាដើម ដោយចុងប្រមោយរាប់រយ។ 328. ៣២៨. Ārūḷho pāpimā tattha ussāpetvā jayaddhajaṃ,Visālāvatta dāṭhaggo cipiṭagga bhagga nāsiko; មារដ៏មានបាប បានឡើងជិះលើដំរីនោះ ហើយលើកទង់ជ័យឡើង មានចុងចង្កូមវៀចធំ មានចុងច្រមុះស្រឡែតបាក់កោង។ 329. ៣២៩. Daṭṭhoṭṭha bhīmavadano bhakuṭī vali lalāṭako,Kodhānalehi sandiddha mahakkho tambadāṭhīko; មានមុខគួរឲ្យខ្លាច ទាំងខាំបបូរមាត់ មានចិញ្ចើមជ្រួញលើថ្ងាស មានភ្នែកធំក្រឡែត និងមានចង្កូមពណ៌ទង់ដែង ឆេះរោលរាលដោយភ្លើងគឺកំហឹង។ 330. ៣៣០. Nīlapabbata saṅkāsa visamaṅgo mahodaro,Gonasoraga sappādi aṅgīkata subhiṃsano; មានរូបរាងដូចជាភ្នំខៀវ មានអវយវៈមិនស្មើគ្នា មានពោះធំ គួរឲ្យខ្លាចក្រៃលែង ដោយមានសត្វពស់វែក ពស់ថ្លាន់ និងពស់ផ្សេងៗព័ទ្ធនឹងរាងកាយ។ 331. ៣៣១. Sahassabāhuṃ māpetvā chūrikā yaṭṭhi satti ca,Kodaṇḍacaṇḍabāṇe ca cakka kuntagadādi ca; មារនោះបាននិម្មិតដៃមួយពាន់ កាន់កាំបិតស្នៀត ដំបង លំពែង ធ្នូ និងព្រួញដ៏សាហាវ ចក្រ លំពែងមុខបី និងដំបងជាដើម។ 332. ៣៣២. Saṅku vetālikā pharasu pāsamuggara aṅkuse,Gahetvā kaṇayañcātha tisūla vajirāyudhe; ព្រមទាំងកាន់នូវដែកស្រួច អាវុធវេតាលិកា ពូថៅ ខ្សែចំណង ដំបងដែក ក្អែកធំ អាវុធកណយៈ ត្រីសូល៍ និងវជិរាវុធ។ 333. ៣៣៣. Parivattesi ākāse tesamaññoñña ghaṭṭanā,Uggatehi phuliṅgehi dhāvantehi samantato; មារបានគ្រវីអាវុធទាំងនោះនៅលើអាកាស ព្រោះតែការប៉ះទង្គិចគ្នានៃអាវុធទាំងនោះ បណ្តាលឲ្យមានកម្ទេចភ្លើងខ្ទាតចេញមក ហើយហោះហើរទៅសព្វទិសទី។ 334. ៣៣៤. Aggi cakkaparītaṃca kurumāno nijaṃ tanuṃ,Āvahanto bhayaṃ brahma sura siddhādīnaṃ tadā,Sa māraseno so māro bhagavantamupāgami; មារនោះធ្វើខ្លួនឲ្យព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់ភ្លើង នាំមកនូវសេចក្តីភ័យខ្លាចដល់ពួកព្រហ្ម ទេវតា និងពួកសិទ្ធិជាដើម ក្នុងកាលនោះ មារព្រមទាំងកងទ័ព ក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ 335. ៣៣៥. Udayāvalakūṭamhi bhāsantova pabhākaro,Suppatiṭṭhitamerū’va tikūṭācala muddhani; ប្រៀបដូចជាព្រះអាទិត្យកំពុងបញ្ចេញពន្លឺនៅលើកំពូលភ្នំឧទ័យ ឬដូចជាភ្នំព្រះសុមេរុដែលតម្កល់នៅយ៉ាងមាំលើកំពូលភ្នំត្រីកូដ។ 336. ៣៣៦. Katvāna piṭṭhito bodhiṃ bhūruhaṃ vajirāsane,Nisinno bhagavā’tīva niccalo atirocati; ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើវជិរាសនបល្ល័ង្ក ដោយមានដើមពោធិព្រឹក្សនៅខាងក្រោយ ទ្រង់មិនញាប់ញ័រឡើយ ហើយរុងរឿងឆ្អិនឆ្អៅក្រៃលែង។ 337. ៣៣៧. Akampo so munī evamagge’kāsi nijaṃ balaṃ,Sammappadhānasaṃyutto dayāmetto mahesiko; ព្រះមុនីដ៏មិនញាប់ញ័រអង្គនោះ ទ្រង់ជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ ប្រកបដោយសម្មប្បធានធម៌ មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ និងមេត្តា បានធ្វើនូវកម្លាំងរបស់ព្រះអង្គឲ្យស្ថិតនៅខាងមុខយ៉ាងនេះ។ 338. ៣៣៨. Catubuddhabhumisaṅkhāta jayabhumimudikkhiya,Catussaṅgahavatthūnaṃ yojetvā dvārakoṭṭhake; ទ្រង់ទតមើលនូវជ័យភូមិ ពោលគឺពុទ្ធភូមិទាំងបួន ហើយទ្រង់ផ្សារភ្ជាប់នូវសង្គហវត្ថុទាំងបួន ទុកជាក្លោងទ្វារ។ 339. ៣៣៩. Yojetvāna thiraṃ tattha saddhādibalakoṭṭhake,Satipaṭṭhānapākāre abhejjindriya gopure; ទ្រង់ផ្សារភ្ជាប់នូវប៉មគឺកម្លាំងមានសទ្ធាជាដើមឲ្យមាំមួនក្នុងទីនោះ មានកំពែងគឺសតិបដ្ឋាន និងមានខ្លោងទ្វារគឺឥន្ទ្រិយដែលគេមិនអាចបំផ្លាញបាន។ 340. ៣៤០. Thirañāṇayudhākiṇṇe mettā sannāha vammito,Abhīta bhāratī bhuri bherisaṅkha purakkhato; ពេញទៅដោយអាវុធគឺប្រាជ្ញាដ៏មាំមួន ទ្រង់ពាក់នូវគ្រឿងក្រោះគឺមេត្តា មានសំឡេងស្គរ និងសង្ខ ពោលគឺព្រះវាចាដ៏ក្លាហាន និងធំទូលាយនៅខាងមុខ។ 341. ៣៤១. Caturaṅgaviriyuttuṅga mātaṅgakkhandhasaṅgato,Puññasambhārabhārena kampayaṃ vasudhātalaṃ; ទ្រង់ឡើងគង់លើកដំរីដ៏ខ្ពស់ ពោលគឺវីរិយៈមានអង្គបួន ញ៉ាំងផែនដីឲ្យកម្រើកញាប់ញ័រ ដោយទម្ងន់នៃបុណ្យសម្ភារៈ។ 342. ៣៤២. Cariyattaya saṅkhāta’mussāpita jayaddhajo,Evaṃ vidhāya mārāri mārasaṅgāma maṇḍalaṃ; ព្រះពុទ្ធជាសត្រូវនៃមារ បានលើកឡើងនូវទង់ជ័យ ពោលគឺចរិយាទាំងបី ហើយបានរៀបចំមណ្ឌលសង្គ្រាមមារយ៉ាងនេះ។ 343. ៣៤៣. Dānādayo mahāyodhe āhūya sahajātake,Suṇātha bho giraṃ mayhaṃ bhavatajja mahā bhavo; ទ្រង់ហៅពួកមហាយោធា មានទានបារមីជាដើម ដែលកើតឡើងជាមួយគ្នា ហើយមានព្រះបន្ទូលថា «ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ចូរស្ដាប់ពាក្យរបស់យើង ថ្ងៃនេះ សង្គ្រាមដ៏ធំនឹងមានឡើង!» 344. ៣៤៤. Etha yātha samaggattha na ossakkatha sujjhatha,Vijetuṃ mārayuddhamhī na sakkā’sesajantuhi; «ចូរអ្នករាល់គ្នាមក ចូរទៅ ចូរព្រមព្រៀងគ្នា កុំថយក្រោយឡើយ ចូរតស៊ូទៅ ការយកឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមមារនេះ សត្វលោកទាំងអស់មិនងាយនឹងធ្វើបានឡើយ។» 345. ៣៤៥. Ajja gacchati niṭṭhānaṃ so bho pāramitābhaṭā,Sahussāhā mamaggamhi dassetha vīriyaṃ sakaṃ; «ម្នាលយោធាគឺបារមីទាំងឡាយអើយ ថ្ងៃនេះការបំពេញបារមីនឹងដល់នូវទីបញ្ចប់ហើយ ចូរអ្នករាល់គ្នាបង្ហាញនូវសេចក្តីព្យាយាមរបស់ខ្លួន នៅចំពោះមុខយើង ដោយសេចក្តីឧស្សាហ៍ចុះ!» 346. ៣៤៦. Atha dānabhaṭo āha apphoṭaṃ diguṇaṃ bhujaṃ,Passadāni mahāvīra balaṃ me māradhaṃsane; លំដាប់នោះ យោធាគឺទានបារមី បានទះដៃទាំងពីរ ហើយទូលថា «បពិត្រព្រះមហាវីរៈ សូមព្រះអង្គទតមើលនូវកម្លាំងរបស់ទូលបង្គំ ក្នុងការកម្ចាត់មារក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ!» 347. ៣៤៧. Paramatthapārami yodhaṃ tathe’va upapāramiṃ,Ubho passe karitvāna saseno dhāvi dappavā; ទានបារមីនោះ បានដាក់យោធាគឺបរមត្ថបារមី និងឧបបារមី ទុកនៅសងខាង ហើយក៏រត់ទៅយ៉ាងក្លាហាន ព្រមទាំងកងទ័ពរបស់ខ្លួន។ 348. ៣៤៨. Tatheva sīlanāmavho pāramībhaṭa’muttamo,Nikkhamma saha senāya mārasenamabhiddavī; យ៉ាងនោះដែរ យោធាបារមីដ៏ឧត្តម ឈ្មោះថា សីលបារមី ក៏បានចេញទៅជាមួយកងទ័ពរបស់ខ្លួន ហើយស្ទុះទៅកម្ទេចកងទ័ពមារ។ 349. ៣៤៩. Tathānekkhammanāmopi sannaddho’sabhaṭo bhaṭo,Mārasenāmige hantuṃ dhāvi dīpī’va sāhaso; យ៉ាងនោះដែរ យោធាដ៏ក្លាហាន ឈ្មោះថា នេក្ខម្មបារមី ក៏បានពាក់គ្រឿងក្រោះ ហើយរត់ទៅដើម្បីសម្លាប់ពួកសេនាមារដ៏ប្រៀបដូចជាហ្វូងម្រឹគ បីដូចជាខ្លារខិនដ៏មានសេចក្តីក្លាហាន។ 350. ៣៥០. Paññāyodho’pi gacchanto sāṭopo dhāvi dappavā,Māramerumahā ajja sasenummūlayāmiti; «សូម្បីតែយុទ្ធជនគឺបញ្ញា ក៏ស្ទុះទៅដោយអង់អាចក្លាហាន (ហើយគិត) ថា ”ថ្ងៃនេះ អាត្មាអញនឹងដកភ្នំព្រះសុមេរុគឺមារ ព្រមទាំងសេនាចេញឲ្យអស់”។» 351. ៣៥១. Vīriyapāramitā yodho daṭṭhoṭṭho bhīmagajjano,Sosemi mama tejena vadaṃ’gā māra sāgaraṃ; «យុទ្ធជនគឺវីរិយបារមី ខាំបបូរមាត់ ស្រែកគំរាមយ៉ាងគួរឲ្យខ្លាច ពោលថា ”នែមារ អាត្មាអញនឹងធ្វើឲ្យមហាសមុទ្រគឺមារ រីងស្ងួតទៅដោយតេជះរបស់អាត្មាអញ”។» 352. ៣៥២. Khantisaccavhayā ceva tato’dhiṭṭhānako bhaṭo,Āsu dhāviṃsu pātetuṃ mārassa makaraddhajaṃ; «ចំណែកឯយុទ្ធជនឈ្មោះថាខន្តិ និងសច្ចៈ ព្រមទាំងយុទ្ធជនគឺអធិដ្ឋាន ក៏ស្ទុះរត់ទៅយ៉ាងរហ័ស ដើម្បីបំបាក់ទង់រូបមកររបស់មារ។» 353. ៣៥៣. Mettānāmo mahāyodho māro mayhamalanti’gā,Upekkhako’pī so yodho mārasenaṃ padālituṃ; «មហាយុទ្ធជនឈ្មោះថាមេត្តា ពោលថា ”មារមិនល្មមនឹងដៃអាត្មាអញឡើយ” សូម្បីតែយុទ្ធជនគឺឧបេក្ខានោះ ក៏ស្ទុះទៅដើម្បីកម្ទេចសេនារបស់មារដែរ។» 354. ៣៥៤. Pesetvevaṃ jino senaṃ’sarīraṃ daḷhavikkamaṃ,Nisidi tassa tejena nirussāhāsi sā camū; «ព្រះជិនស្រី លុះទ្រង់ចាត់ចែងកងទ័ពគឺព្រះសរីរៈ ដែលមានសេចក្ដីព្យាយាមដ៏មាំមួនយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅ ដោយតេជះរបស់ព្រះអង្គ កងទ័ពរបស់មារនោះ ក៏អស់សេចក្ដីព្យាយាម។» 355. ៣៥៥. Aho bho vimhayaṃ dāni suṇātha munino mama,Jeti eko nisinnova samāraṃ māravāhiniṃ; «ឱហ្ន៎! អ្នកទាំងឡាយ ចូរស្ដាប់នូវហេតុដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះមុនីនៃខ្ញុំឥឡូវនេះចុះ ព្រះអង្គគង់ប្រថាប់តែមួយព្រះអង្គឯងសោះ ក៏អាចផ្ចាញ់មារ ព្រមទាំងកងទ័ពមារបាន។» 356. ៣៥៦. Kopānalena sandittaṃ duṭṭha ruṭṭhaṃ pajāpatiṃ,Aduṭṭho jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso; «ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់មិនមានចិត្តប្រទូស្តឡើយ តែទ្រង់ផ្ចាញ់មារាធិរាជដ៏ខឹងសម្បារ ដ៏កាចសាហាវ ដែលឆេះរោលរាលដោយភ្លើងគឺក្រោធបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។» 357. ៣៥៧. Dittāyudhe khipante’pi vijjhante vasavattinī,Nirāyudho’va taṃ jeti ānubhāvo hi tādiso; «ទោះបីជាមារវសវត្តី បោះចោលនូវគ្រឿងសស្ត្រាវុធដ៏រុងរឿង និងបាញ់មករកព្រះអង្គក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គទ្រង់មិនមានគ្រឿងសស្ត្រាវុធសោះឡើយ តែអាចផ្ចាញ់មារនោះបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។» 358. ៣៥៨. Sahāṭopaṃ sahaṅakāraṃ māraṃ sāḍambaraṃ tadā,Niccalo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso; «ក្នុងកាលនោះ ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់គង់ស្ងៀមមិនកម្រើកឡើយ តែទ្រង់ផ្ចាញ់មារដ៏មានសេចក្ដីអំនួត មានអស្មិមានៈ និងមានការក្អេងក្អាងបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។» 359. ៣៥៩. Hatthassa rathapattīhi dhāvantaṃ tamitocito,Nisinnova jino jeti ānubhāvo hi tādiso; «ព្រះជិនស្រី ទ្រង់គង់ប្រថាប់ស្ងៀមសោះ ក៏អាចផ្ចាញ់មារដែលស្ទុះរត់ទៅមក ព្រមទាំងដំរី រថ និងពលថ្មើរជើងបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។» 360. ៣៦០. Bhāsantaṃ nekadhā kaṇṇa kaṭhora giramantakaṃ,Nissaddo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso; «ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់គង់ស្ងៀមមិនមានព្រះវាចាសោះ ក៏អាចផ្ចាញ់មារអ្នកធ្វើនូវទីបំផុត ដែលពោលនូវពាក្យទ្រគោះបោះបោក មិនគួរជាទីគាប់ត្រចៀក ដោយប្រការផ្សេងៗបាន ព្រោះថា អានុភាពរបស់ព្រះអង្គ គឺមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។» 361. ៣៦១. Māropāgamma aṭṭhāsi laṅghituṃ asamatthako,Buddhatejaggi pākāraṃ dittamabbhuggataṃ thiraṃ; «មារចូលទៅជិតហើយ ក៏ឈប់ឈរនៅ ព្រោះមិនអាចនឹងលោតរំលងកំពែងគឺភ្លើងនៃពុទ្ធតេជះ ដ៏រុងរឿង ខ្ពស់ត្រដែត និងមាំមួននោះបានឡើយ។» 362. ៣៦២. Tadāha namuci kuddho bhujamukkhippa’mīdisaṃ,Khippaṃ siddhattha he gaccha santakedaṃ mamāsanaṃ; «ក្នុងកាលនោះ មារឈ្មោះនមុចិ មានសេចក្ដីក្រោធ បានលើកដៃឡើង ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”នែសិទ្ធត្ថៈ អ្នកចូរចេញទៅឲ្យឆាប់ បល្ល័ង្កនេះជារបស់យើង”។» 363. ៣៦៣. No ce gacchasi te hadayaṃ phālemi nakhasattihi,Vicuṇṇemi tuvaṃ pāde gahetvā pathavītale; «”បើអ្នកមិនទៅទេ យើងនឹងហែកទ្រូងរបស់អ្នកដោយក្រចកដូចជាលំពែង ឬមួយនឹងចាប់ជើងរបស់អ្នក គ្រវែងទៅលើផែនដីឲ្យខ្ទេចខ្ទីទៅ”។» 364. ៣៦៤. Passa me mahatiṃ senaṃ passa āyudhasañcayaṃ,Tena taṃ abhimaddāmi tuvaṭaṃ gacchidaṃ mama; «”ចូរអ្នកមើលកងទ័ពដ៏ធំរបស់យើង ចូរមើលគ្រឿងសស្ត្រាវុធដ៏ច្រើនចុះ យើងនឹងកម្ទេចអ្នកដោយគ្រឿងសស្ត្រាវុធទាំងនោះ អ្នកចូរចេញទៅពីទីនេះរបស់យើងឲ្យឆាប់ទៅ”។» 365. ៣៦៥. Athassa vacanaṃ sutvā jino’ha madhuraṅgiro,Kadā te pūritā māra pallaṅkatthāya pāramī; «លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យរបស់មារនោះហើយ ក៏មានព្រះវាចាដ៏ផ្អែមល្ហែមថា ”នែមារ កាលណាទៅ ដែលអ្នកបានបំពេញបារមីទាំងឡាយ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បល្ល័ង្កនេះ?”» 366. ៣៦៦. Kadā adāsi sīsādī dānaṃ sīlaṃ kathaṃ tava,Tadatthāya kathāpehi ke te paccakkhakārakā; «”កាលណាទៅ ដែលអ្នកបានឲ្យទានមានក្បាលជាដើម? សីលរបស់អ្នក តើដូចម្ដេចខ្លះ? ចូរអ្នកនិយាយប្រាប់ពីហេតុនោះមក តើនរណាជាសាក្សីដឹងឃើញរបស់អ្នក?”» 367. ៣៦៧. Athā’ha pharuso māro netaṃ garu mune mama,Ayaṃ sā parisā sabbā tassa paccakkhakārakaṃ; «លំដាប់នោះ មារដ៏ទ្រគោះបោះបោក ក៏ពោលថា ”នែមុនី ហេតុនេះមិនធ្ងន់សម្រាប់យើងឡើយ ពួកបរិស័ទទាំងអស់នេះហើយ ជាសាក្សីដឹងឃើញរបស់យើង”។» 368. ៣៦៨. Ugghosesi mahāsenā pakkhī’hanti visuṃ visuṃ,Bhumudriyana mattova tato kolāhalo ahu; «មហាសេនារបស់មារ ក៏ស្រែកប្រកាសឡើងផ្សេងៗគ្នាថា ”ពួកយើងជាសាក្សី! ពួកយើងជាសាក្សី!” ក្នុងកាលនោះ ក៏កើតមានសំឡេងគឹកកងរំពង ហាក់បីដូចជាផែនដីនឹងប្រេះបែកចេញទៅ។» 369. ៣៦៩. Athāha māro samaṇa ahaṃ sakkhi kathāpayiṃ,Tava ko sakkhi yajjatthi kathāpehi lahuṃ mama; «លំដាប់នោះ មារពោលថា ”នែសមណៈ យើងបានឲ្យសាក្សីរបស់យើងនិយាយហើយ ចុះសាក្សីរបស់អ្នក តើនរណា? បើមាន ចូរអ្នកឲ្យសាក្សីនោះនិយាយប្រាប់យើងឲ្យឆាប់មក”។» 370. ៣៧០. Athāha bhagavā tassa gambhīraṃ madhuraṃ giraṃ,Nicchārentā mayūrassa sunādaṃ phaṇino yathā; «លំដាប់នោះ ព្រះភគវន្ត ទ្រង់បញ្ចេញព្រះវាចាដ៏ជ្រាលជ្រៅ និងផ្អែមល្ហែម ទៅកាន់មារនោះ ដូចជាសំឡេងដ៏ពីរោះនៃក្ងោក ទៅកាន់សត្វពស់ដូច្នោះ។» 371. ៣៧១. Taveva me na santīdha paccakkhatthaṃ sacetanā,Acetanāva medāni santi paccakkhavādino; «”នែមារ ពួកសត្វដែលមានវិញ្ញាណ ដើម្បីធ្វើជាសាក្សីដឹងឃើញផ្ទាល់ភ្នែក មិនមានដល់អាត្មាអញក្នុងទីនេះ ដូចជាអ្នកឡើយ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ សូម្បីតែវត្ថុដែលមិនមានវិញ្ញាណ ក៏ជាសាក្សីនិយាយប្រាប់បានដែរ”។» 372. ៣៧២. Iti vatvāna mārāri sañtdhā jimūta gabbhato,Nikkhanta vijjusaṅkāsaṃ karaṃ cāmīkarajjutiṃ; «ព្រះសម្ពុទ្ធជាសត្រូវនៃមារ លុះទ្រង់មានព្រះវាចាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់នាំចេញនូវព្រះហស្ត ដែលមានពន្លឺដូចជាមាស ហាក់បីដូចជាផ្លេកបន្ទោរដែលចេញពីចន្លោះនៃពពក។» 373. ៣៧៣. Ratta cīvaragabbhamhā nīharitvā jino tadā,Dharaṇyabhimukhaṃ’kāsi uddissa bhumikāminiṃ; «ក្នុងកាលនោះ ព្រះជិនស្រី ទ្រង់នាំព្រះហស្តចេញពីចន្លោះនៃព្រះសង្ឃាដិពណ៌ក្រហម ហើយទ្រង់ចង្អុលតម្រង់ទៅរកផែនដី សំដៅយកនាងព្រះធរណី។» 374. ៣៧៤. Dānamānādikamme me kampantī jātijātiyaṃ,Kimajja nissaṇāsī’ti jino vācamudāharī; «ព្រះជិនស្រី ទ្រង់មានព្រះវាចាទៅកាន់នាងព្រះធរណីថា ”នាងធ្លាប់ញាប់ញ័រក្នុងជាតិទាំងឡាយ ព្រោះតែទានការ និងការបូជាជាដើមរបស់អាត្មាអញ ហេតុអ្វីបានជាថ្ងៃនេះ នាងនៅស្ងៀមស្ងាត់ទៅវិញ?”» 375. ៣៧៥. Sakkhi’hanti vadantīva tato bhumivaraṅganā,Saḷilāvanipariyantā gajjanti nacci tāvade; «លំដាប់នោះ នាងព្រះធរណីដ៏ប្រសើរ ហាក់ដូចជាពោលថា ”ខ្ញុំជាសាក្សី” ក៏លាន់ឮសូរកញ្ជ្រៀវកញ្ជ្រោលឡើង រហូតដល់ទីបំផុតនៃទឹក និងដី ហើយក៏កម្រើកញាប់ញ័រក្នុងខណៈនោះឯង។» 376. ៣៧៦. Mahī sāgara ūmī’va uṭṭhāpenti mahūmiyo,Chaddhā kampi kulālassa cakkaṃvāti paribbhami; «ផែនដីបានបង្កើតនូវរលកដ៏ធំ ដូចជារលកនៃមហាសមុទ្រ ញាប់ញ័រទៅដោយប្រការ ៦ យ៉ាង ហើយក៏វិលវល់ទៅ ដូចជាកង់នៃជាងស្មូនឆ្នាំងដូច្នោះ។» 377. ៣៧៧. Himavā girirājā ca yugandhara nagādayo,Kūṭabāgā samukkhippa nacciṃsu naṭakā viya; «សូម្បីតែស្តេចភ្នំហេមពាន្ត និងភ្នំយុគន្ធរជាដើម ក៏លើកកំពូលឡើង រាំរែកទៅ ហាក់បីដូចជាពួកអ្នករបាំដូច្នោះ។» 378. ៣៧៨. Disvā sutvā tamaccheraṃ gayenubbigga mānasā,Mārasenā pabhinnāsi bhinnavelova sāgaro; «កងទ័ពរបស់មារ លុះបានឃើញ និងបានឮហេតុដ៏អស្ចារ្យនោះហើយ ក៏មានចិត្តតក់ស្លុត រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅ ដូចជាមហាសមុទ្រដែលធ្លាយច្រាំងដូច្នោះ។» 379. ៣៧៩. Bhayenaṭṭassarā bhantā patantaññoñña ghaṭṭanā,Vikiritvā kace piṭṭhe dhāviṃsu mārakiṅkarā; «ពួកសេនារបស់មារ ស្រែកយំដោយសេចក្ដីភ័យខ្លាច វង្វេងស្មារតី ដួលបោកទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក រំសាយសក់ធ្លាក់ចុះលើខ្នង ហើយក៏រត់ទៅ។» 380. ៣៨០. Gahitāyudhāni chaḍḍentā pidahantānanaṃ karā,Nivatthavatthamatte’pi dhāviṃsu anapekkhakā; «ពួកសេនាមារទាំងនោះ បោះចោលនូវគ្រឿងសស្ត្រាវុធដែលកាន់នៅក្នុងដៃ យកដៃខ្ទប់មុខ រត់ទៅដោយមិនមានអាឡោះអាល័យ សូម្បីតែសម្លៀកបំពាក់ដែលស្លៀកដណ្ដប់ ក៏របូតអស់ដែរ។» 381. ៣៨១. Aṅguliyo mukhe keci pakkhipanti rudanti ca,Keci vandanti yāvanti abhayaṃ sāmi dehi no; «ពួកសេនាមារខ្លះ ញាត់ម្រាមដៃទៅក្នុងមាត់ ហើយយំសោកបោកខ្លួន ខ្លះទៀតក៏ថ្វាយបង្គំអង្វរករថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមទ្រង់ប្រោសប្រទាននូវសេចក្ដីសុខកុំឲ្យមានភ័យដល់ពួកយើងខ្ញុំឡើយ”។» 382. ៣៨២. Siddhattho’yaṃ jito kinnu nissāsā ruddhabhāsanā,Piṭṭhipassamudikkhanti dhāviṃsu cakitā pare; «ពួកសេនាមារដទៃទៀត មានចិត្តភ័យញាប់ញ័រ ដកដង្ហើមធំ និយាយមិនចេញ បានក្រឡេកមើលទៅក្រោយខ្នងបណ្ដើរ រត់ទៅបណ្ដើរ គិតថា ”ព្រះសិទ្ធត្ថៈនេះ ទ្រង់ឈ្នះហើយឬហ្ន៎?”» 383. ៣៨៣. Girimekhalo’pi nāgindo jannukena patī tadā,Māro’pi patito khippaṃ dhāvitvā’dassanaṃ gato; «ក្នុងកាលនោះ សូម្បីតែស្តេចដំរីគិរិមេខលៈ ក៏លុតជង្គង់ចុះលើផែនដី ចំណែកឯមារ ក៏ធ្លាក់ចុះ ហើយប្រញាប់រត់គេចខ្លួនបាត់ទៅ មិនឲ្យគេឃើញឡើយ។» 384. ៣៨៤. Taṅkaṇe uggato āsi satthu kitti jayaddhajo,Avahentova surādīnaṃ brahmalokāvadhiṃ gato; «ក្នុងខណៈនោះ ទង់ជ័យគឺកិត្តិយសរបស់ព្រះសាស្តា ក៏បានលេចឡើង នាំមកនូវសេចក្ដីរីករាយដល់ពួកទេវតាជាដើម ហើយក៏លេចឮខ្ចរខ្ចាយទៅរហូតដល់ព្រហ្មលោក។» 385. ៣៨៥. Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,Carime mārayuddhamhi mārassāsi parājayo; «ក្នុងកាលនោះ ជ័យជម្នះបានសម្រេចដល់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរី ចំណែកឯបរាជ័យក្នុងសង្គ្រាមមារជាទីបំផុតនោះ ក៏បានទៅលើមារ។» 386. ៣៨៦. Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā; «អ្នកទាំងឡាយ ចូរដឹងថា ព្រះសាស្តាអ្នកទូន្មាននូវបុរសបុគ្គល មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះហើយ ចូរថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះអង្គជានិច្ចចុះ ព្រោះព្រះអង្គជាទីពឹងដ៏ពិតប្រាកដរបស់អ្នកទាំងឡាយ គ្រប់ពេលវេលា។» Ekādasamo vijayo. «ការឈ្នះ ទី ១១។» 387. ៣៨៧. Laddhābhivijaye buddhe nisinne vajirāsane,Parivārayuṃ gatāgamma pure viya surādayo; «កាលព្រះពុទ្ធ ទ្រង់បានសម្រេចជ័យជម្នះដ៏ធំធេង ហើយគង់ប្រថាប់លើវជិរាសនបល្ល័ង្ក ពួកទេវតាជាដើម ក៏នាំគ្នាមកចោមរោមព្រះអង្គ ដូចជាកាលពីមុនដូច្នោះដែរ។» 388. ៣៨៨. Devā te nikhilā netvā nānāpūjāvidhiṃ tato,Santuṭṭhā munino’kāsuṃ mahantaṃ jayamaṅgalaṃ; «លំដាប់នោះ ពួកទេវតាទាំងអស់នោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ បាននាំយកនូវគ្រឿងបូជាផ្សេងៗ មកធ្វើការថ្វាយបង្គំ និងសម្តែងនូវជ័យមង្គលដ៏ធំធេង ចំពោះព្រះមុនី។» 389. ៣៨៩. Sampattātha nisākantā mānetuṃca munissaraṃ,Pubbāparambare lagga sasīṇakkaṇṇa bhusaṇa; «លំដាប់នោះ នាងរាត្រី ក៏បានមកដល់ ដើម្បីបូជាចំពោះព្រះមុនីដ៏ប្រសើរ ដោយមានព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ជាគ្រឿងប្រដាប់ត្រចៀក ព្យួរនៅឯនភមណ្ឌលទិសខាងកើត និងទិសខាងលិច។» 390. ៣៩០. Sunīlākāsa dhammille dhatta tārālimālikā,Vījentīva disā bāhā phullacūtaka cāmare; «នាងរាត្រីនោះ មានសក់គឺមេឃដ៏ខៀវស្រងាត់ ផ្កាផ្នួងសក់គឺជួរនៃផ្កាយ ហាក់ដូចជាបក់ផ្លិតគឺផ្កាស្វាយដែលរីកស្គុះស្គាយ ដោយដៃគឺទិសទាំងឡាយដូច្នោះ។» 391. ៣៩១. Mallikā mukulāsatta sammattāligaṇā tadā,Dhamentā viya saṅkhāni kūjenti madhuraṃ giraṃ; «ក្នុងកាលនោះ ហ្វូងឃ្មុំដ៏ស្រវឹង ដែលតោងស្អិតនឹងក្រពុំផ្កាម្លិះ ក៏បន្លឺសំឡេងយ៉ាងពីរោះ ហាក់ដូចជាផ្លុំនូវសង្ខារទាំងឡាយដូច្នោះ។» 392. ៣៩២. Sāmoda makarandehi mandamandānilāgatā,Sajuṇhā jinabimbamhi utuṃ gāhenti sītalaṃ; «ខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ បក់មកល្វើយៗ នាំមកនូវលម្អងផ្កាដ៏មានក្លិនក្រអូប ព្រមទាំងពន្លឺព្រះចន្ទ ធ្វើឲ្យព្រះសរីរៈរបស់ព្រះជិនស្រី មានភាពត្រជាក់ស្រួល។» 393. ៣៩៣. Avijjādi mahāmūlaṃ tivaṭṭatthira khandhakaṃ,Saṃsāra visarukkhaṃ so āraddhummulituṃ tadā; «ក្នុងកាលនោះ ព្រះអង្គទ្រង់ចាប់ផ្ដើមដកហូតនូវដើមឈើមានពិសគឺសង្សារវដ្ត ដែលមានអវិជ្ជាជាដើមជាឫសដ៏ធំ មានវដ្តៈ ៣ ជាដើមដ៏មាំមួន។» 394. ៣៩៤. Bhāvento purime yāme saranto khandhasantatiṃ,Pubbenivāsānussati ñāṇaṃ laddhā narissaro; «ក្នុងបឋមយាម ព្រះរាជាលើសលប់លើមនុស្ស កាលទ្រង់ចម្រើនរលឹកឃើញនូវសន្តាននៃខន្ធ ក៏បានសម្រេចនូវបុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ។» 395. ៣៩៥. Tathā majjhima yāmamhi dibbacakkhu visodhanā,Cutupapāta ñāṇañca adhigaṃtvāna sabbaso; «ដូច្នោះដែរ ក្នុងមជ្ឈិមយាម ព្រះអង្គទ្រង់ជម្រះនូវទិព្វចក្ខុឲ្យស្អាត ហើយក៏បានសម្រេចនូវចុតុបបាតញ្ញាណ ដោយប្រការទាំងពួង។» 396. ៣៩៦. Rattiyā pacchime yāme cintayanto jarādayo,Vipassitvā nāmarūpe āropetvā tilakkhaṇaṃ; «ក្នុងបច្ឆិមយាមនៃរាត្រី ព្រះអង្គទ្រង់ពិចារណានូវជរាជាដើម ទ្រង់ចម្រើនវិបស្សនាក្នុងនាមនិងរូប ដោយលើកឡើងកាន់ត្រៃលក្ខណ៍។» 397. ៣៩៧. Sammasanto kilesehi vivecetvā sakaṃ manaṃ,Āsavānaṃ khaye ñāṇā laddhā aggaphalaṃ tadā; «ទ្រង់ពិចារណាស្វែងរកធម៌ ញែកព្រះហឫទ័យឲ្យរួចចាកកិលេសទាំងឡាយ ហើយក៏បានសម្រេចនូវអរហត្តផល គឺអរហត្តមគ្គញ្ញាណ ដែលជាគ្រឿងអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ។» 398. ៣៩៨. Patto nibbāṇanagaraṃ bojjhaṅga ratanissaro,Saddhammarājā hutvāna pītivācamudāharī; «ព្រះអង្គជាម្ចាស់នៃរតនៈគឺពោជ្ឈង្គ បានយាងទៅដល់បុរីគឺព្រះនិព្វាន ទ្រង់បានត្រាស់ជាព្រះធម្មរាជ ហើយក៏ទ្រង់បន្លឺនូវព្រះឧទានវាចាដ៏ប្រកបដោយសេចក្ដីសោមនស្សថា៖» 399. ៣៩៩. Anekajāti saṃsāraṃ sandhāvissaṃ anibbisaṃ,Gahakārakaṃ gavesanto dukkhā jāti punappunaṃ; «”អាត្មាអញ កាលស្វែងរកនូវជាងធ្វើផ្ទះ កាលមិនទាន់បានជួបប្រទះ បានអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត អស់ជាតិជាច្រើន ជាតិដែលកើតរឿយៗ ជាទុក្ខ”។» 400. ៤០០. Gahakāraka diṭṭhosi puna gehaṃ na kāhasi,Sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṅkhitaṃ,Visaṅkhāragataṃ cittaṃ taṇhānaṃ khayamajjhagā; «”នែជាងធ្វើផ្ទះ អញបានឃើញអ្នកហើយ អ្នកនឹងធ្វើផ្ទះទៀតមិនបានឡើយ ឆ្អឹងជំនីរទាំងអស់របស់អ្នក អញបានបំបាក់ចោលហើយ កំពូលផ្ទះក៏អញបានកម្ទេចចោលហើយ ចិត្តរបស់អញបានដល់នូវព្រះនិព្វាន ដែលគ្មានបច្ច័យតាក់តែងឡើយ អញបានសម្រេចនូវធម៌ជាគ្រឿងអស់ទៅនៃតណ្ហាទាំងឡាយហើយ”។» 401. ៤០១. Icceva maggamatadānavidhippavīṇa,Kāruññapuññahadayena mahodayena,Patvā bhavaṇṇavamapāramanantadukkhaṃ,Yenocitā paramapāramitā jinena; «ព្រះជិនស្រី អង្គណា ទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងវិធីប្រទាននូវអមតមគ្គយ៉ាងនេះ ទ្រង់មានព្រះហឫទ័យពេញដោយព្រះមហាករុណា និងបុណ្យ ទ្រង់មានសេចក្ដីចម្រើនដ៏ធំធេង ទ្រង់បានឆ្លងផុតមហាសមុទ្រគឺភព ដែលមានទុក្ខរកទីបំផុតគ្មាន ហើយទ្រង់បានសន្សំទុកនូវបារមីដ៏ឧត្តម តាមសមគួរ;» 402. ៤០២. Yoceva sabbavibhavaṃ paṇuditva rajjaṃNikkhamma patva calapattamahīruhassa,Mūle nisajja sabalaṃ pabalañca māraṃ,Pāpārayo ca vijito sa dadātu santiṃ; «ព្រះអង្គណា ទ្រង់លះបង់នូវរាជសម្បត្តិ និងភោគទ្រព្យទាំងពួង ហើយទ្រង់យាងចេញទៅសាងព្រះផ្នួស គង់ប្រថាប់នៅទៀបគល់នៃដើមពោធិព្រឹក្ស ផ្ចាញ់មារដ៏មានកម្លាំង ព្រមទាំងសេនាមារ និងសត្រូវគឺបាបទាំងឡាយបាន ព្រះអង្គនោះ សូមប្រោសប្រទាននូវសេចក្ដីស្ងប់សុខ។» Abhisambodhi kathā. «អភិសម្ពោធិកថា។» 403. ៤០៣. Tilokanātho sugato tato tadāUdānavācaṃ samudāharitvā,Pallaṅkamābhujja dumindamūleCintesi evaṃ vajirāsanasmiṃ; «ក្នុងកាលនោះ ព្រះសុគតជាទីពឹងនៃត្រៃលោក លុះទ្រង់បន្លឺនូវព្រះឧទានវាចារួចហើយ ក៏ទ្រង់គង់ពែនភ្នែនលើវជិរាសនបល្ល័ង្ក ទៀបគល់នៃដើមពោធិព្រឹក្សដ៏ប្រសើរ ហើយទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះថា៖» 404. ៤០៤. Dānādayo pāramitā cinitvāAsaṅkhakappāni ca khepayitvā,Asseva pallaṅkavarassa hetuSandhāvitaṃ taṃ bhajitaṃ vayajja; «”អាត្មាអញ បានសន្សំបារមីទាំងឡាយមានទានជាដើម អស់អសង្ខេយ្យកប្ប ក៏ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បល្ល័ង្កដ៏ប្រសើរនេះឯង ថ្ងៃនេះ បល្ល័ង្កនោះ អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ”។» 405. ៤០៥. Yāvassu puṇṇa mama cetanāyoTāvettha acchāmi na vuṭṭhahāmi,Maṃtvāna so nekasahassasaṅkhāJino samāpatti valañji tattha; «”សេចក្ដីប្រាថ្នារបស់អាត្មាអញ មិនទាន់បានពេញលេញត្រឹមណា អាត្មាអញនឹងមិនក្រោកចេញពីទីនេះត្រឹមណោះ” ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ព្រះចិន្តាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់ចូលសមាបត្តិអស់រាប់ពាន់ដងក្នុងទីនោះ។» 406. ៤០៦. Devātidevo tibhavekanāthoHatāvakāso jitapañcamāro,Pitāmahādīhi mahīyamānoKhepesi satthā divasāni satta; «ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជាទេវតាល្អសលើសទេវតា ជាទីពឹងតែមួយគត់ក្នុងត្រៃភព ទ្រង់កម្ចាត់ឱកាសបានហើយ ទ្រង់ផ្ចាញ់មារទាំង ៥ បានហើយ កាលដែលព្រះព្រហ្មជាដើម ធ្វើការបូជា ក៏ទ្រង់គង់សម្រាកនៅទីនោះ អស់រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ។» Iti paṭhama sattāhaṃ. «ចប់ បឋមសប្តាហៈ។» 407. ៤០៧. Yasmāsanaṃ neva jahāti tasmāTisandhiyuttena nisīditeva,Ajjāpi kattabbamanena atthiDevānamicchāsi manamhi kaṅkhā; ព្រោះហេតុតែព្រះអង្គមិនលះបង់នូវបល្ល័ង្កនោះ ហាក់បីដូចជាគង់នៅដោយការតភ្ជាប់នៃសន្ធិទាំងបី ហេតុនោះ សេចក្តីសង្ស័យក៏កើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់ពួកទេវតាទាំងឡាយថា «សូម្បីតែក្នុងថ្ងៃនេះ កិច្ចដែលព្រះអង្គត្រូវធ្វើ ក៏នៅមានឡើយ»។ 408. ៤០៨. Tesaṃ manaṃ so manasā viditvāVinodanatthaṃ vimatintu tesaṃ,Uṭṭhāya tamhā nabhamuppatitvāDassesi tesaṃ munipāṭiheraṃ; ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបនូវចិត្តរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះដោយព្រះហឫទ័យ ដើម្បីបន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះ ទើបទ្រង់ក្រោកឡើងពីបល្ល័ង្កនោះ ហោះឡើងទៅកាន់អាកាស ហើយទ្រង់សម្តែងនូវបាដិហារិយ៍របស់ព្រះមុនីដល់ពួកទេវតាទាំងនោះ។ 409. ៤០៩. Vinodayitvā sugato tadevaṃSudhāsinaṃ cetasi kaṅkharāsiṃ,Pallaṅkato uttarapubbakaṇṇaṃĀkāsatoruyha jalaṃ ravīva; ព្រះសុគតទ្រង់បន្ទោបង់នូវគំនរនៃសេចក្តីសង្ស័យក្នុងចិត្តរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះយ៉ាងនេះហើយ ទើបយាងចុះពីអាកាសមកគង់នៅទិសឦសាននៃបល្ល័ង្ក ញ៉ាំងរស្មីឲ្យរុងរឿងដូចជាព្រះអាទិត្យ។ 410. ៤១០. Jino dumindassa ca āsanassaBahūpakārattamanussaranto,Ṭhito padaṃ kiñci akopayantoIto cito loka na mujjahanto; ព្រះជិនស្រីទ្រង់រលឹកនឹកដល់ឧបការៈដ៏ច្រើននៃដើមពោធិ៍ និងបល្ល័ង្ក ទ្រង់ឈរមិនញ៉ាំងព្រះបាទទាំងឡាយឲ្យកម្រើកឡើយ មិនព្រិចព្រះនេត្រទៅខាងនេះខាងនោះឡើយ។ 411. ៤១១. NīlāyatakkhāmalakantitoyaDhārānipātena dumindarājaṃ,Nisiñcamāno divasāni sattaPūjesi taṃ’nimisalocanehi; ទ្រង់ស្រោចស្រពនូវស្តេចឈើ (ដើមពោធិ៍) នោះ ដោយខ្សែទឹកគឺពន្លឺដ៏បរិសុទ្ធនៃព្រះនេត្រដ៏វែងមានពណ៌ខៀវ ទ្រង់បូជានូវដើមពោធិ៍នោះអស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ ដោយព្រះនេត្រមិនព្រិចឡើយ។ 412. ៤១២. Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadeseKatassa thūpassa tadeva nāmaṃ,Ahosi devā ca naro’ragā caMahenti te tena divaṃ payanti; សូម្បីតែក្នុងថ្ងៃនេះ ក្នុងទីកន្លែងនៃផែនដីនោះ ព្រះស្តូបដែលគេបានកសាងទុក ក៏មាននាមនោះឯង ពួកទេវតា មនុស្ស និងនាគទាំងឡាយ តែងតែបូជានូវព្រះស្តូបនោះ ហើយបានទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសារការបូជានោះ។ Iti dutiya sattāhaṃ. នេះជាសប្តាហៈទីពីរ។ 413. ៤១៣. Devā tato devavarassa tassaSucaṅkamaṃ’kaṃsu maṇīhi nānā,Pallaṅkato ṭhānavarassa majjhePubbāparāsāyanamantarāle; លំដាប់នោះ ពួកទេវតាបានធ្វើនូវទីចង្ក្រមដ៏ល្អដោយកែវមណីផ្សេងៗ ថ្វាយដល់ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរជាងទេវតានោះ ក្នុងចន្លោះកណ្តាលរវាងបល្ល័ង្ក និងទីឈរដ៏ប្រសើរ លាតសន្ធឹងពីទិសខាងកើតទៅទិសខាងលិច។ 414. ៤១៤. Narinda nāginda surinda pūjitoChabbaṇṇaraṃsīhi samujjalanto,Nīlambare tārakito sasī’vaSo caṅkamī satta ahāni tattha; ព្រះអង្គដែលពួកស្តេចមនុស្ស ស្តេចនាគ និងស្តេចទេវតាបូជាហើយ ទ្រង់រុងរឿងដោយព្រះរស្មីមានពណ៌ ៦ ប្រការ ហាក់បីដូចជាព្រះចន្ទដ៏ប្រកបដោយផ្កាយក្នុងផ្ទៃមេឃដ៏ខៀវស្រងាត់ ទ្រង់បានសព្វព្រះហឫទ័យធ្វើចង្ក្រមក្នុងទីនោះអស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ។ 415. ៤១៥. Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadeseKatassa thūpassa tadeva nāmaṃ,Ahosi devā ca naroragā caMahenti te tena divaṃ payanti; សូម្បីតែក្នុងថ្ងៃនេះ ក្នុងទីកន្លែងនៃផែនដីនោះ ព្រះស្តូបដែលគេបានកសាងទុក ក៏មាននាមនោះឯង ពួកទេវតា មនុស្ស និងនាគទាំងឡាយ តែងតែបូជានូវព្រះស្តូបនោះ ហើយបានទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសារការបូជានោះ។ Iti tatiya sattāhaṃ. នេះជាសប្តាហៈទីបី។ 416. ៤១៦. Tato dumindassa surāsurindāMahītale pacchimottarāyaṃ,Māpiṃsu nānāratanālayaggaṃNisajja pallaṅkavare tahiṃ so; លំដាប់នោះ ពួកស្តេចទេវតានិងស្តេចអសុរទាំងឡាយ បាននិមិត្តនូវផ្ទះកែវដ៏ប្រសើរមានរតនៈផ្សេងៗ នៅលើផ្ទៃផែនដី ក្នុងទិសពាយព្យនៃដើមពោធិ៍ ព្រះអង្គទ្រង់គង់លើបល្ល័ង្កដ៏ប្រសើរក្នុងទីនោះ... 417. ៤១៧. SududdasāgādhamapārapāraṃSamantapaṭṭhānataraṅgabhaṅgiṃ,Dhammodadhiṃ ñāṇasumerumatthāSālolayaṃ khepayahāni satta; ...ទ្រង់ញ៉ាំងថ្ងៃប្រាំពីរឲ្យកន្លងទៅ ដោយការពិចារណាសម្របសម្រួលនូវមហាសមុទ្រគឺព្រះធម៌ ដែលឃើញបានដោយកម្រក្រៃលែង ជាធម៌ជ្រៅ គ្មានត្រើយខាងនេះគ្មានត្រើយខាងនាយ មានរលកគឺវិធីនៃសមន្តបដ្ឋានៈ ដោយកំពូលគឺព្រះញាណដូចជាភ្នំសុមេរុ។ 418. ៤១៨. Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadeseKatassa thūpassa tadeva nāmaṃ,Ahosi devā ca naroragā caMahenti te tena divaṃ payanti; សូម្បីតែក្នុងថ្ងៃនេះ ក្នុងទីកន្លែងនៃផែនដីនោះ ព្រះស្តូបដែលគេបានកសាងទុក ក៏មាននាមនោះឯង ពួកទេវតា មនុស្ស និងនាគទាំងឡាយ តែងតែបូជានូវព្រះស្តូបនោះ ហើយបានទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសារការបូជានោះ។ Iti catuttha sattāhaṃ. ...នេះជាសប្តាហៈទីបួន។ 419. ៤១៩. Tato jino gantva’japālamūleVimuttijaṃ sāduphalaṃ’nubhonto,Sattāhamattaṃ ativattayī soDevātidevo karuṇāguṇaggo; លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រីជាទេវតាលើសលប់ជាងទេវតាទាំងឡាយ មានគុណគឺព្រះមហាករុណាដ៏កំពូល ទ្រង់យាងទៅកាន់គល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ សោយនូវផលដ៏ផ្អែមល្ហែមដែលកើតអំពីវិមុត្តិ អស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ។ 420. ៤២០. Tadāgatā māravadhū munitdaṃPalobhituṃ yā pituno sakāsā,Tāsaṃ payogampidha bindumattaṃKathīyate taṃ samupāgatattā; ក្នុងកាលនោះ ពួកកូនស្រីរបស់មារដែលមកពីសំណាក់នៃឪពុក ដើម្បីល្បួងព្រះមុនិន្ទ្រ សេចក្តីព្យាយាមរបស់នាងទាំងនោះ សូម្បីតែបន្តិចបន្តួច ក៏នឹងត្រូវសម្តែងក្នុងទីនេះ ព្រោះតែការមកដល់នូវរឿងរ៉ាវនោះ។ 421. ៤២១. Tadā sa māro samare jinenaParājito socanako’pagaṃtvā,Pajjhāyamāno’tha adhomukho’caNisīdi tuṇhī vilikhaṃ chamāyaṃ; ក្នុងកាលនោះ មារនោះដែលព្រះជិនស្រីទ្រង់ផ្ចាញ់ហើយក្នុងចម្បាំង ក៏ដល់នូវសេចក្តីសោកសៅ គិតខ្វល់ខ្វាយ មានមុខចុះក្រោម អង្គុយស្ងៀម ហើយឆ្កូតផែនដីដោយឈើ។ 422. ៤២២. Parājayaṃ mayha mameva dosoNa tassa kasmāhamayaṃ’ca nāsiṃ,Sīsakkhimaṃsādi ca puttadāreNādanti evaṃ manasī karonto; មារនោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះថា «ការបរាជ័យរបស់អាត្មាអញ គឺជាទោសរបស់អាត្មាអញផ្ទាល់ មិនមែនជាទោសរបស់ព្រះអង្គឡើយ ហេតុអ្វីបានជាអាត្មាអញវិនាសទៅវិញ ព្រោះព្រះអង្គមិនបានសោយនូវក្បាល ភ្នែក សាច់ និងកូនប្រពន្ធជាដើមឡើយ»។ 423. ៤២៣. Pavattimetaṃ makaraddhajassaSutvāna taṇhā aratī ragā ca,Yatthacchi māro parisocayantoTatthāgamuṃ tā cakitā khaṇena; នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរាគា បានឮនូវរឿងរ៉ាវនេះរបស់មារ (អ្នកមានទង់រូបមករ) ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុត នាំគ្នាមកដល់កន្លែងដែលមារកំពុងសោកសៅនោះមួយរំពេច។ 424. ៤២៤. Disvāna taṃ tattha tathā nisinnaṃNissāsaruddhaṃ giramuggirantī,Tusāra bindunivahehi’sāraPaṅkeruhākāra visālanettā; នាងទាំងនោះឃើញមារអង្គុយក្នុងទីនោះយ៉ាងនោះ មានដង្ហើមចេញចូលទប់ទល់ទុក ក៏ពោលនូវពាក្យទាំងឡាយ មានភ្នែកដ៏ធំល្វឹងល្វើយប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកដែលសើមដោយតំណក់ទឹកសន្សើម។ 425. ៤២៥. Hā tāta hā tāta kimāsi tedaṃNaṭṭhannu te kiṃ vada patthasī kiṃ,Ko te diso kena parājito’siKimānayissāma hanāma kaṃ no; «ឱ! លោកឪពុក ឱ! លោកឪពុក ហេតុអ្វីបានជាលោកឪពុកទៅជាយ៉ាងនេះ? តើលោកឪពុកបាត់បង់អ្វីទៅ? សូមប្រាប់មក តើលោកឪពុកប្រាថ្នាអ្វី? តើនរណាជាសត្រូវរបស់លោកឪពុក? លោកឪពុកត្រូវនរណាផ្ចាញ់ហើយ? តើពួកយើងត្រូវនាំយកអ្វីមកថ្វាយ ឬត្រូវសម្លាប់នរណា?» 426. ៤២៦. Kimhotiyodāni na passathetaṃSuddhodanīyaṃ tatakittighosaṃ,Mukhamhi mayhaṃ masimakkhayantaṃAticca yantaṃ visayaṃ pasayha; «ឥឡូវនេះ តើពួកយោធានឹងមានប្រយោជន៍អ្វី? នាងរាល់គ្នាមិនឃើញព្រះសិទ្ធត្ថជាបុត្ររបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយ កំពុងតែលាបធ្យូងលើមុខរបស់អាត្មាអញ ហើយកន្លងហួសនូវវិស័យរបស់អាត្មាអញដោយកម្លាំងទេឬ?» 427. ៤២៧. Na bhāriyā tāta manussabhūtaṃKattuṃ vasaṃ ko vasameti nāmhaṃ,Taṃ rāgapāsena gajaṃ’va mattaṃSubandhakaṃ bandhiya ānayema; «ឱ! លោកឪពុក សូមកុំបារម្ភឡើយ មនុស្សណាមួយដែលមិនមកស្ថិតក្នុងអំណាចរបស់ពួកយើងនោះ គ្មានឡើយ ពួកយើងនឹងចងព្រះអង្គនោះដោយខ្សែគឺរាគៈ ដូចជាដំរីដ៏ចុះប្រេង ហើយនឹងចងឲ្យជាប់ល្អនាំយកមកថ្វាយលោកឪពុក» 428. ៤២៨. Na rāgapāsena hi ānanīyoMārassa dheyyaṃ samatikkamīva,Apetarāgo arahā akampoSovāma tasmā subhagā tanujā; «ព្រះអង្គនោះ នាងមិនអាចនាំមកដោយខ្សែគឺរាគៈបានឡើយ ព្រោះព្រះអង្គបានកន្លងផុតនូវដែនដីរបស់មារហើយ ព្រះអង្គមានរាគៈប្រាសចេញហើយ ជាព្រះអរហន្ត មិនរំភើបញាប់ញ័រឡើយ ព្រោះហេតុនោះ នាងទាំងឡាយជាកូនស្រីដ៏មានលក្ខណៈល្អ ចូរត្រឡប់ទៅវិញចុះ» 429. ៤២៩. Sacetano so hi manussabhutoAcetanañce samupāgamāma,Karoma taṃ no vasagaṃ kimetthaCittaṃ balaṃ passatha no khaṇena; «ព្រះអង្គនោះជាមនុស្សមានចិត្តគំនិត សូម្បីតែជាវត្ថុគ្មានវិញ្ញាណ ក៏ពួកយើងនឹងចូលទៅជិតដែរ ពួកយើងនឹងធ្វើព្រះអង្គនោះឲ្យស្ថិតក្នុងអំណាចរបស់ពួកយើង តើមានអ្វីពិបាកក្នុងរឿងនេះ? សូមលោកឪពុកមើលនូវកម្លាំងចិត្តរបស់ពួកយើងក្នុងមួយរំពេចនេះចុះ!» 430. ៤៣០. Rūpena nettaṃ sumanoharenaGandhena ghāṇaṃ savaṇaṃ sarena,Phassena gattaṃ rasasā rasaññaṃManañca pāsena ca kāmajena «ពួកយើងនឹងចងព្រះនេត្រដោយរូបដ៏គួរឲ្យត្រេកអរ ចងច្រមុះដោយក្លិន ចងត្រចៀកដោយសំឡេង ចងកាយដោយការប៉ះពាល់ ចងអណ្តាតដោយរសជាតិ និងចងព្រះហឫទ័យដោយខ្សែដែលកើតអំពីកាម» 431. ៤៣១. Subāhupāsena ca tassa gīvaṃBāhudvayaṃ dhāritamāladāmā,Bandhitvadāneva tamā’nayāmaBalañhi no passatha tāta’dāni; «ពួកយើងនឹងចងករបស់ព្រះអង្គដោយខ្សែគឺដើមដៃដ៏ល្អ និងចងដោយដើមដៃទាំងពីរដែលទ្រទ្រង់នូវកម្រងផ្កា ហើយនឹងនាំយកព្រះអង្គនោះមកក្នុងពេលនេះឯង ឱ! លោកឪពុក សូមមើលនូវកម្លាំងរបស់ពួកយើងក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ» 432. ៤៣២. Vatvāna evaṃ vacanaṃ pitussaPaṇamma pādāni pagabbhitantā,Yatthacchi mārāri virocamānoTatthā’gamuṃ khippamudaggacittā; នាងទាំងនោះពោលពាក្យយ៉ាងនេះនឹងលោកឪពុកហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះបាទទាំងឡាយ មានសេចក្តីក្លាហាន មានចិត្តរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង ហើយបានទៅកាន់ទីកន្លែងដែលព្រះពុទ្ធជាសត្រូវរបស់មារទ្រង់រុងរឿងនៅឡើយនោះដោយឆាប់រហ័ស។ 433. ៤៣៣. SāmodamālākulakesabhāraPayodharā kuṅakkumahārihārā,Bimbādharā cārusabhā pabhāsāUmmādayantī janamānasāni; នាងទាំងនោះមានសក់ដ៏ក្រាស់ដែលប្រដាប់ដោយកម្រងផ្កាមានក្លិនក្រអូប មានដោះដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ដែលលាបដោយម្សៅល្មៀតនិងប្រដាប់ដោយខ្សែកដ៏មានតម្លៃ មានបបូរមាត់ក្រហមដូចជាផ្លែទំពាំងឫសី មានពន្លឺដ៏ល្អស្អាត ញ៉ាំងចិត្តរបស់ជនទាំងឡាយឲ្យវង្វេង... 434. ៤៣៤. Muddhena missaṃ madhure nimuggaṃSnehena tintaṃ rasato’nuviddhaṃ,Bhāsiṃsu vācaṃ hadayaṅgamantāVilokaneneva dhitiṃ harantī; នាងទាំងនោះបានពោលនូវពាក្យដ៏គួរឲ្យចាប់ចិត្ត ដែលលាយឡំដោយភាពទន់ភ្លន់ ជ្រួតជ្រាបដោយភាពផ្អែមល្ហែម ជោកជាំដោយសេចក្តីស្នេហា ផ្សារភ្ជាប់ដោយរសជាតិ ញ៉ាំងសេចក្តីអត់ធន់ឲ្យវិនាសទៅដោយគ្រាន់តែការសម្លឹងមើលប៉ុណ្ណោះ។ 435. ៤៣៥. Vasantakanto navayobbano’siSuvaṇṇavaṇṇo hadayaṅgamo’siEko nisinno’si vaṭassa mūleSimantinī sāmi kuhinnu tuyhaṃ; «បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានភ័ព្វ ព្រះអង្គមានសេចក្តីល្អដូចជាវសន្តរដូវ មានវ័យក្មេងខ្ចី មានពណ៌សម្បុរដូចមាស គួរឲ្យចាប់ចិត្ត ព្រះអង្គគង់តែមួយព្រះអង្គឯងនៅគល់ឈើជ្រៃ បពិត្រម្ចាស់ តើស្រីស្នំរបស់ព្រះអង្គនៅក្នុងទីណា?» 436. ៤៣៦. Taraṅgahīno’pi taraṅgamālīSasaṅkahīnā rajanī ca sāmī,Haṃsā’lihīnā sarasī suphullāNābhāti kantā virato dhavo’pi; «បពិត្រម្ចាស់ មហាសមុទ្រដែលមានរលកតែគ្មានរលកបោកបក់ រាត្រីដែលគ្មានព្រះចន្ទ ស្រះឈូកដែលរីកស្គុះស្គាយតែគ្មានហ្វូងហង្សនិងឃ្មុំ តែងមិនរុងរឿងឡើយ យ៉ាងណាមិញ ស្វាមីដែលប្រាសចាកភរិយាដ៏ជាទីស្រឡាញ់ ក៏មិនរុងរឿងយ៉ាងនោះដែរ» 437. ៤៣៧. Vasantakālo ca vanaṃ suphullaṃNisākarābhā bhamarāligītaṃ,Sugandhamandopagatā samīrāVirocasi tvampi ca yobbanena; «ពេលនេះជាវសន្តកាល ព្រៃឈើក៏រីកស្គុះស្គាយ ពន្លឺព្រះចន្ទក៏ភ្លឺថ្លា សំឡេងចម្រៀងនៃហ្វូងឃ្មុំក៏លាន់ឮ ខ្យល់បក់មកល្វើយៗមានក្លិនក្រអូប ហើយព្រះអង្គសោតក៏រុងរឿងដោយវ័យក្មេងខ្ចីដែរ» 438. ៤៣៨. Mayampi cettheva samāgatamhaMano’nukūlā ca manuññarūpā,Karoti kiṃtva’jja sakāmadāhoKāmākaro’dāni samāgato no; «ពួកយើងសោតក៏បានមកដល់ទីនេះដែរ ជាស្ត្រីមានចិត្តស្របគ្នា មានរូបដ៏គួរឲ្យពុះពារ តើសេចក្តីក្តៅក្រហាយដោយកាមរបស់ព្រះអង្គធ្វើអ្វីដល់ព្រះអង្គក្នុងថ្ងៃនេះ? ឥឡូវនេះ ទីកើតនៃកាមបានមកដល់ពួកយើងហើយ» 439. ៤៣៩. Mā tedisaṃ yobbanarūpasāraṃSuviggahaṃ chādaya cīvarena,Teneva no nettamanamhi sāmiMā dehi dāhaṃ tava dāsibhute; «បពិត្រម្ចាស់ សូមព្រះអង្គកុំដណ្តប់នូវរូបរាងកាយដ៏ល្អ និងវ័យក្មេងខ្ចីដ៏មានតម្លៃយ៉ាងនោះដោយស្បង់ចីវរឡើយ បពិត្រម្ចាស់ សូមព្រះអង្គកុំប្រគល់នូវសេចក្តីក្តៅក្រហាយដល់ភ្នែកនិងចិត្តរបស់ពួកយើងដែលជាស្រីបម្រើរបស់ព្រះអង្គឡើយ» 440. ៤៤០. Nakhaṃsu sutte’ruṇapānipādeNettindanīlāni’va āvuṇanto,Tvamacchi no sāmi mukhambujesuNa enti kinte nayanālimālā; «បពិត្រម្ចាស់ ហេតុអ្វីបានជាហ្វូងឃ្មុំគឺព្រះនេត្ររបស់ព្រះអង្គ មិនសម្លឹងមកកាន់ផ្ទៃមុខដូចជាផ្កាឈូករបស់ពួកយើង ហាក់បីដូចជាដោតក្រងនូវត្បូងកណ្តៀងលើដៃនិងជើងដ៏ក្រហមឆ្អៅ?» 441. ៤៤១. Sudhāsilāgīñjaka lohadāruJātehi tvaṃ dhīra na nimmito’si,Rūpī’si sommo’si tathāpi sāmiKiṃ kāmarāgaṃ manasā nudesi; «បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា ព្រះអង្គមិនមែនជាវត្ថុដែលគេធ្វើដោយកំបោរ ថ្ម ឥដ្ឋ ដែក ឬឈើឡើយ ព្រះអង្គមានរូបរាងកាយ មានសេចក្តីទន់ភ្លន់ បពិត្រម្ចាស់ ទោះជាយ៉ាងនោះក្តី ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គកំចាត់ចោលនូវកាមរាគៈចេញពីព្រះហឫទ័យ?» 442. ៤៤២. Ayañca bālā caturā ratīsuBāleti kaṅkhaṃ jaha mānasamhi,Kiṃ mañjarī bhijjati sampaphullāMattālirāje paricumbamāne; «នាងក្រមុំម្នាក់នេះជាស្ត្រីឈ្លាសវៃក្នុងតម្រេកទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គលះបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងព្រះហឫទ័យថា នាងនៅក្មេងនោះចេញទៅ តើត្រួយផ្កាដែលរីកស្គុះស្គាយ តែងតែបាក់បែកខ្ទេចខ្ទីឬទេ កាលបើហ្វូងឃ្មុំដ៏ស្រវឹងជញ្ជក់ថើបនោះ?» 443. ៤៤៣. Ayañca rāmā ramaṇīyarūpāPīṇorugaṇḍā kuvamaṇḍalā ca,Taṃ kāminiṃ kāmaya phullakañjeHaṃso yathā kesara sampagiddho; «ស្ត្រីម្នាក់នេះមានរូបរាងគួរឲ្យត្រេកអរ មានភ្លៅនិងថ្ពាល់ដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ និងមានដោះដ៏មូលក្លំ សូមព្រះអង្គត្រេកត្រអាលនឹងស្ត្រីដែលមានសេចក្តីប្រាថ្នានោះចុះ ប្រៀបដូចជាហង្សដែលជាប់ចិត្តនឹងកេសរក្នុងផ្កាឈូកដ៏រីកស្គុះស្គាយ» 444. ៤៤៤. Cintāmaṇiṃ bhaddaghaṭañca kappaTaruṃ samāpajja daḷiddabhāvā,Nāpenti sattā khalu dubbhagattāTatheva no’sī tava pādasevā; «សត្វទាំងឡាយដ៏មានភ័ព្វអាក្រក់ ទោះបីជាបានជួបប្រទះនូវកែវចិន្តាមណី ឆ្នាំងដ៏មានជោគ និងដើមកល្បព្រឹក្សហើយ ក៏មិនអាចលះបង់នូវភាពក្រីក្របានឡើយ យ៉ាងណាមិញ ការបម្រើព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គសម្រាប់ពួកយើង ក៏មានសភាពយ៉ាងនោះដែរ» 445. ៤៤៥. Evañhi tā rañjanamañjubhāsāSahassamekañca satāni aṭṭha,Vesāni sammā abhinimmiṇitvāPalobhayuntaṃ bahūdhā munindaṃ; ពួកកូនស្រីមារទាំងនោះមានសម្តីដ៏ផ្អែមល្ហែមគួរឲ្យត្រេកអរយ៉ាងនេះ បាននិមិត្តនូវភេទផ្សេងៗ មួយពាន់ប្រាំបីរយយ៉ាង ហើយល្បួងព្រះមុនិន្ទ្រដោយប្រការផ្សេងៗ។ Tato taṇhā?. លំដាប់នោះ នាងតណ្ហា (ពោលថា)៖ 446. ៤៤៦. Yakkhosi mattosi silāmayosiAcetanosā’tha ayomayosi,Avītarāgañhi sacetanañceAnenupāyenu’pasaṅkamāma; «ព្រះអង្គជាយក្សឬ? ព្រះអង្គឆ្កួតឬ? ព្រះអង្គធ្វើដោយថ្មឬ? ឬមួយក៏ព្រះអង្គគ្មានវិញ្ញាណ ឬធ្វើដោយដែក? ព្រោះថា បើពួកយើងចូលទៅជិតបុគ្គលដែលមានរាគៈមិនទាន់ប្រាសចេញ និងមានវិញ្ញាណ ដោយឧបាយនេះ...» 447. ៤៤៧. Phaleyya khīppaṃ hadayañhi tassaUṇhaṃva rattaṃ mukhatu’ggameyya,Siyāva khippaṃ api cittakhepaṃUmmādabhāvaṃca sa pāpuṇeyya; «...បេះដូងរបស់បុគ្គលនោះនឹងធ្លាយចេញដោយឆាប់រហ័ស ឬមួយក៏ឈាមដ៏ក្តៅនឹងហូរចេញតាមមាត់ ឬក៏បុគ្គលនោះនឹងដល់នូវការភាន់ច្រឡំស្មារតី និងភាពឆ្កួតវង្វេងដោយឆាប់រហ័សជាមិនខាន» 448. ៤៤៨. Yathā palutto haritopalamhiKhitto naḷo sussati ātapena,Evaṃ visusseti visādametiSo mucchati muyhati dukkhameti; «ដើមបបុសដែលគេកាត់ហើយ យកទៅដាក់លើថ្មដ៏ក្តៅ តែងតែស្ងួតក្រៀមដោយកំដៅថ្ងៃយ៉ាងណា បុគ្គលនោះក៏រមែងស្ងួតក្រៀម ដល់នូវសេចក្តីសោកសៅ សន្លប់វង្វេង និងដល់នូវសេចក្តីទុក្ខយ៉ាងនោះដែរ» 449. ៤៤៩. Sokāvakiṇṇe nu vanamhi jhāyasiVittannu jito uda patthayāno,Āgunnū gāmasmiṃ akāsi kiñciJanena kasmā na karosi sakkhiṃ; «ព្រះអង្គមានសេចក្តីសោកគ្របសង្កត់ ទើបមកសញ្ជប់សញ្ជឹងក្នុងព្រៃឬ? ព្រះអង្គចាញ់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏ប្រាថ្នានូវទ្រព្យសម្បត្តិ? ព្រះអង្គបានធ្វើកំហុសណាមួយក្នុងស្រុកភូមិឬ? ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គមិនធ្វើជាមិត្តនឹងមនុស្សលោក?» Satthā?. ព្រះសាស្តា (ទ្រង់ត្រាស់ថា)៖ 450. ៤៥០. Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃChetvāna senaṃ piyasātarūpaṃEko’haṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃJanena tasmā na karoma sakkhiṃ; «តថាគតបានកាត់ផ្តាច់នូវកងទ័ពគឺរូបដ៏ជាទីស្រឡាញ់និងគួរឲ្យត្រេកអរ បានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ និងសេចក្តីស្ងប់នៃចិត្ត តថាគតជាបុគ្គលម្នាក់ឯង សញ្ជប់សញ្ជឹងដឹងនូវសុខដ៏កំពូល ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបមិនធ្វើជាមិត្តនឹងមនុស្សលោក» Imā dve pāliyaṃ?. គាថាទាំងពីរនេះ មាននៅក្នុងព្រះបាលី។ 451. ៤៥១. Paluṭṭhagattaṃ dahanena makkaṭiṃSusānapetiñca jigucchanīyaṃ,Jegucchiyaṃ jaṅgama mīḷharāsiṃDisvāna ko taṃ varaye sapañño; «បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញាឯណា ឃើញនាងស្វាដែលមានខ្លួនរលាកដោយភ្លើង និងខ្មោចស្លាប់ក្នុងព្រៃស្មសានដ៏គួរឲ្យខ្ពើមរអើម ឬឃើញគំនរលាមកដ៏គួរខ្ពើមដែលដើរបាន ហើយនឹងជ្រើសរើសយកនាងនោះ?» Atha arati?. លំដាប់នោះ នាងអរតី (សួរថា)៖ 452. ៤៥២. Kathaṃ vihārī bahulo ca bhikkhuPañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ,Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññāParibāhirā honti aladdha yo taṃ; «ភិក្ខុជាអ្នកនៅដោយសេចក្តីព្យាយាមយ៉ាងណា ច្រើនតែឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទីប្រាំមួយ ក្នុងលោកនេះបាន ក្រោយពីបានឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទាំងប្រាំហើយ? ភិក្ខុជាអ្នកសញ្ជប់សញ្ជឹងយ៉ាងណា ទើបកាមសញ្ញាទាំងឡាយមិនមកប៉ះពាល់បាន?» Satthā?. ព្រះសាស្តា (ទ្រង់ត្រាស់ថា)៖ 453. ៤៥៣. Passaddhakāyo suvimuttacittoAsaṅkharāno satimā anoko,Aññāya dhammaṃ avitakka jhāyīNa kuppatī nassaratī na thīno; «ភិក្ខុមានកាយស្ងប់រំងាប់ មានចិត្តរួចចាកវិមុត្តិហើយ មិនតាក់តែងនូវសង្ខារ មានស្មារតី មិនមានអាល័យ ដឹកនាំដឹងច្បាស់នូវធម៌ សញ្ជប់សញ្ជឹងដោយគ្មានវិតក្កៈ មិនខឹងក្រោធ មិនវង្វេងភ្លេចភ្លាំង មិនមានថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់» 454. ៤៥៤. Evaṃ vihārī bahulo ca bhikkhuPañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ,Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññāParibāhirā honti aladdha yo taṃ; «ភិក្ខុជាអ្នកនៅដោយសេចក្តីព្យាយាមយ៉ាងនេះ ច្រើនតែឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទីប្រាំមួយ ក្នុងលោកនេះបាន ក្រោយពីបានឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទាំងប្រាំហើយ ភិក្ខុជាអ្នកសញ្ជប់សញ្ជឹងយ៉ាងនេះ ទើបកាមសញ្ញាទាំងឡាយមិនមកប៉ះពាល់បានឡើយ» Atha ragā?. លំដាប់នោះ នាងរាគា (ពោលថា)៖ 455. ៤៥៥. Acchecchi taṇhaṃ gaṇasaṅghacārīAddhā tarissantī bahū ca saddhā,Bahuṃ vatāyaṃ janata’manokoAcchijja nessati maccurājassa pāraṃ; «ព្រះអង្គបានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា ទ្រង់យាងទៅកាន់ពួកនិងក្រុមជំនុំ ពិតណាស់ ជនទាំងឡាយដ៏មានសទ្ធាជាច្រើននឹងឆ្លងផុត ឱ! ព្រះអង្គអ្នកមិនមានអាល័យនេះ នឹងកាត់ផ្តាច់ហើយដឹកនាំជនជាច្រើនឲ្យទៅដល់ត្រើយម្ខាងនៃស្តេចម៉ច្ចុរាជ» Satthā?. ព្រះសាស្តា (ទ្រង់ត្រាស់ថា)៖ 456. ៤៥៦. Nayanti ve mahāvīrā saddhammena tathāgatā,Dhammena nayamānānaṃ kā usūyā vijānataṃ; «ព្រះតថាគតទាំងឡាយជាមហាវីរបុរស តែងតែដឹកនាំដោយព្រះសទ្ធម៌ កាលបើព្រះតថាគតដឹកនាំដោយធម៌យ៉ាងនេះ តើសេចក្តីច្រណែនរបស់ជនអ្នកដឹងច្បាស់នឹងមានមកអំពីណា?» Imā pañca pāliyaṃ?. គាថាទាំង ៥ នេះ មាននៅក្នុងបាលីឬ ? 457. ៤៥៧. Sutvāna taṃ dhammavaraṃ jinassaPamattabandhussa ragādirāmā,Palobhituṃ ne’va samatthakā taṃAgaṃsu khippaṃ pituno sakāsaṃ; នាងមារធីតាទាំងនោះ ដែលជាអ្នកត្រេកអរក្នុងរាគៈជាដើម លុះបានស្តាប់នូវធម៌ដ៏ប្រសើរនោះ របស់ព្រះជិនស្រី ជាព្រះពន្ធុនៃសត្វលោកអ្នកមិនប្រមាថហើយ ក៏មិនអាចនឹងល្បួងព្រះអង្គបានឡើយ ហើយក៏បានត្រឡប់ទៅកាន់សំណាក់នៃបិតាវិញដោយឆាប់រហ័ស។ 458. ៤៥៨. Māro tadārā’va samekkhamānoDisvāgatā kevalameva tāyo,Mā kattha kāmaṃ mama bhāsitāniKāmattha pātuṃ migataṇhikāpaṃ; ក្នុងកាលនោះ មារាធិរាជក្រឡេកមើលទៅ ឃើញនាងមារធីតាទាំងនោះត្រឡប់មកវិញទាំងអស់ ក៏ពោលថា នាងទាំងឡាយកុំប្រាថ្នានូវកាមដែលយើងបានពោលហើយឡើយ នាងទាំងឡាយប្រាថ្នានឹងផឹកនូវទឹកកញ្ចក់ភ្នែកម្រឹគ (ទឹកថ្ងៃ) ឬ ? 459. ៤៥៩. Bālā kumudanāḷehi pabbataṃ abhimanthatha,Giriṃ nakhena khaṇatha ayo dantehi khādatha; នែពួកមនុស្សពាល នាងរាល់គ្នាគោះភ្នំដោយទងឈូក នាងរាល់គ្នាកាយភ្នំដោយក្រចក នាងរាល់គ្នាខាំដែកដោយធ្មេញ។ 460. ៤៦០. Selaṃva sirasi ūhacca pātāle gādhamesatha,Khānuṃva urasā’sajja nibbijjāpetha gotamā; នាងរាល់គ្នាដូចជាលើកយកថ្មភ្នំមកដាក់លើក្បាល ហើយស្វែងរកទីពឹងក្នុងបាតាល នាងរាល់គ្នាជួបប្រទះនឹងបង្គោល (គឺព្រះគោតម) ដោយទ្រូង ហើយចូរថយចេញអំពីព្រះគោតមដោយសេចក្តីនឿយណាយចុះ។ Imā dve pāliyaṃ?. គាថាទាំង ២ នេះ មាននៅក្នុងបាលីឬ ? 461. ៤៦១. Vatvāna evaṃ vimano sa māroSaṭītuko sambhavanaṃ payāsi,Satthātha rāgā parimuttacittoJahāsi tasmiṃ divasāni satta; មារនោះ លុះពោលយ៉ាងនេះហើយ ក៏មានចិត្តអាក់អន់ សោកសៅ ត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅរបស់ខ្លួនវិញ។ លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តា ដែលមានព្រះហឫទ័យរួចផុតស្រឡះហើយចាករាគៈ ទ្រង់បានគង់កន្លងថ្ងៃទាំង ៧ ក្នុងទីនោះ។ 462. ៤៦២. Ajjāpi taṃ sākhivarampitena’Nubhutamattena mahenti sabbe,Teneva te saggagatā vimāneModanti kāmehi anūpamehi; សូម្បីក្នុងថ្ងៃនេះ ជនទាំងឡាយគ្រប់រូប ក៏តែងបូជានូវមែកឈើដ៏ប្រសើរនោះ ព្រោះតែព្រះអង្គធ្លាប់បានគង់ប្រថាប់។ ព្រោះតែបុណ្យនោះ ជនទាំងឡាយនោះ លុះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ តែងរីករាយក្នុងវិមាន ជាមួយនឹងកាមទាំងឡាយដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន។ Iti pañcama sattāhaṃ. ចប់ សប្តាហ៍ទី ៥ តែប៉ុណ្ណេះ។ 463. ៤៦៣. Tato munindo mucalindamūleNisīdi gantvā pavarāsanamhi,Yugandhare bālaravī’va raṃsiJālāhi lokaṃ paripūrayanto; លំដាប់នោះ ព្រះមុនិន្ទ្រទ្រង់យាងទៅគង់លើបល្ល័ង្កដ៏ប្រសើរ ទៀបគល់ឈើម្ចាស់ស្រះ (មុចលិន្ទ) ទ្រង់ញ៉ាំងលោកទាំងមូលឱ្យពេញដោយកាំរស្មី ដូចជាព្រះអាទិត្យខ្ចីរះឡើងលើកំពូលភ្នំយុគន្ធរ។ 464. ៤៦៤. Athāna megho jaladā satehiPapūrayaṃ khaṃ thanayaṃ savijju,Sasītavāto kiramambudhāraṃVirocamāno visakaṇṭhikāhi; គ្រានោះ ផ្ទាំងមេឃដ៏ធំ បង្អុរភ្លៀងចុះមក ពេញដោយពពកខ្មៅរាប់រយ មានទាំងផ្គរលាន់ និងផ្លេកបន្ទោរ បក់បោកដោយខ្យល់ត្រជាក់ បង្អុរខ្សែទឹកភ្លៀងចុះមក ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឱ្យភ្លឺស្វាងដោយផ្លេកបន្ទោរ។ 465. ៤៦៥. Amandanaṇdo mucalindabhogīDisvā munindaṃ mucalindamūle,Parikkhipitvāna visālabhogāChādetva sammā saphaṇo phaṇena; ស្តេចនាគមុចលិន្ទ មានសេចក្តីត្រេកអរឥតឧបមា ក្រឡេកឃើញព្រះមុនិន្ទ្រគង់ទៀបគល់ឈើមុចលិន្ទ ក៏បានព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់កាយដ៏ធំ ហើយបើកពពារគ្របពីលើព្រះអង្គយ៉ាងជិតល្អ។ 466. ៤៦៦. Ajjhesi so tassa anuggahāyaNisīdi gantvā bhujagā’sanamhi,Satthā tadā rūpiyamandirevaSattāmahattaṃ suvimuttacitto; ស្តេចនាគនោះ បានអារាធនាព្រះអង្គ ដើម្បីអនុគ្រោះ ព្រះសាស្តាក៏ទ្រង់គង់លើរង្វង់កាយនាគនោះ ហាក់បីដូចជាគង់នៅក្នុងប្រាសាទប្រាក់ ព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យរួចផុតស្រឡះហើយ ទ្រង់គង់កន្លងថ្ងៃទាំង ៧ ក្នុងទីនោះ។ 467. ៤៦៧. Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena’Nubhutamattena mahenti sabbe,Teneva te saggagatā vimāneModanti kāmehi anūpamehi; សូម្បីក្នុងថ្ងៃនេះ ជនទាំងឡាយគ្រប់រូប ក៏តែងបូជានូវមែកឈើដ៏ប្រសើរនោះ ព្រោះតែព្រះអង្គធ្លាប់បានគង់ប្រថាប់។ ព្រោះតែបុណ្យនោះ ជនទាំងឡាយនោះ លុះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ តែងរីករាយក្នុងវិមាន ជាមួយនឹងកាមទាំងឡាយដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន។ Iti chaṭṭhama sattāhaṃ. ចប់ សប្តាហ៍ទី ៦ តែប៉ុណ្ណេះ។ 468. ៤៦៨. Tato’pagantvā yatirāja rājāNisīdi rājāyatanassa mūle,Vimuttijaṃ pītisukhaṃ’nubhontoSattāhamattaṃ karuṇāguṇaggo; លំដាប់នោះ ព្រះយតិរាជ (ព្រះសាស្តា) ទ្រង់ជាកំពូលនៃគុណគឺសេចក្តីករុណា ទ្រង់យាងចេញពីទីនោះ ទៅគង់ទៀបគល់ឈើកេត (រាជាយតនៈ) ទ្រង់សោយវិមុត្តិសុខ និងបីតិសុខ អស់រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ។ 469. ៤៦៩. Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena’Nubhutamattena mahentī sabbe,Teneva te saggagatā vimāneModanti kāmehi anūpamehi; សូម្បីក្នុងថ្ងៃនេះ ជនទាំងឡាយគ្រប់រូប ក៏តែងបូជានូវមែកឈើដ៏ប្រសើរនោះ ព្រោះតែព្រះអង្គធ្លាប់បានគង់ប្រថាប់។ ព្រោះតែបុណ្យនោះ ជនទាំងឡាយនោះ លុះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ តែងរីករាយក្នុងវិមាន ជាមួយនឹងកាមទាំងឡាយដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន។ Iti sattama sattāhaṃ. ចប់ សប្តាហ៍ទី ៧ តែប៉ុណ្ណេះ។ 470. ៤៧០. Āhāra kiccādi vivajjitassaSukhānubhontassa vimuttijāni,Sampīṇitaṅgassa jinassa tassaIccaccaguṃ sattadināni satta; កាលដែលព្រះជិនស្រីអង្គនោះ ទ្រង់វៀរចាកអាហារកិច្ចជាដើម ទ្រង់សោយតែវិមុត្តិសុខ ញ៉ាំងព្រះវរកាយឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ថ្ងៃទាំង ៧ ចំនួន ៧ ដង (៤៩ ថ្ងៃ) ក៏កន្លងទៅយ៉ាងនេះ។ 471. ៤៧១. Devānamindena tato’panītaMukhodakādimparibhuñjiyāna,Nisinnamatte yatirāja rājeTatthā’gamuṃ dve vāṇijā khaṇena; លំដាប់នោះ ព្រះយតិរាជ ទ្រង់សោយទឹកលុបព្រះភក្ត្រជាដើម ដែលព្រះឥន្ទ្រាធិរាជបាននាំមកថ្វាយ កាលដែលព្រះអង្គគ្រាន់តែគង់ប្រថាប់ភ្លាម ក្នុងខណៈនោះ មានឈ្មួញពីរនាក់បានមកដល់ទីនោះ។ 472. ៤៧២. Ussāhitā devavarena sammāSālohitā tassa tapussa-bhallikā,Manthañca sāduṃ madhupiṇḍikañcaĀdāya nāthaṃ idamabruvunte; ឈ្មួញពីរនាក់បងប្អូន គឺតបុស្សៈ និងភល្លិកៈ ដែលទេវតាដ៏ប្រសើរជាញាតិលោហិតបានដាស់តឿនណែនាំល្អហើយ ក៏បានកាន់យកនូវនំសត្តុម្សៅ និងនំសត្តុដុំដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ ចូលទៅគាល់ព្រះលោកនាថ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ 473. ៤៧៣. Idañhi no dhīra anuggahāyaPaṭiggahetva paribhuñja dānaṃ,Hitāya taṃ hoti sukhāya cevaAnappakappesu anāgatesu; បពិត្រព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន សូមព្រះអង្គទទួលយកនូវទាននេះ ហើយសោយដើម្បីអនុគ្រោះដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយ ទាននោះនឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខ ដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយ អស់កប្បទាំងឡាយដ៏ច្រើនក្នុងអនាគតកាល។ 474. ៤៧៤. Paṭiggahetvā muni devadinnaPattena paccagghasilāmayena,Bhutvāna tesaṃ anumodanatthaṃDesesi dhammaṃ varadaṃ pasatthaṃ; ព្រះមុនី ទ្រង់ទទួលយកដោយបាត្រថ្មដ៏មានតម្លៃ ដែលស្តេចមហារាជទាំងបួនថ្វាយ លុះទ្រង់សោយរួចហើយ ដើម្បីជាការអនុមោទនាដល់ឈ្មួញទាំងនោះ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់សម្តែងធម៌ដ៏ប្រសើរ គួរជាទីសរសើរ ដែលប្រទាននូវផលដ៏ឧត្តម។ 475. ៤៧៥. Dve bhātikā vāṇījakā jinassaDhammaṃ suṇitvāna pasannacittā,Dve vācikopāsakataṃ gatāsuṃYāciṃsu te taṃ puna pūjanīyaṃ; ឈ្មួញពីរនាក់បងប្អូននោះ លុះបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះជិនស្រី មានចិត្តជ្រះថ្លា ក៏បានដល់នូវភាពជាឧបាសកដោយវាចាពីរម៉ាត់ (ទ្វេវាចិកឧបាសក) ហើយបានក្រាបបង្គំទូលសូមវត្ថុគួរជាទីគោរពបូជា ដើម្បីយកទៅបូជាបន្ត។ 476. ៤៧៦. Parāmasitvāna siraṃ tato soAdā jino kuntala dhātumuṭṭhiṃ,Te tena tuṭṭhā sumanā patītāMahiṃsu netvā vibhavānurūpaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ស្ទាបព្រះសិរសា ហើយប្រោសប្រទានព្រះកេសធាតុមួយក្តាប់ ឈ្មួញទាំងនោះមានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ ជ្រះថ្លា ក៏បាននាំយកព្រះកេសធាតុនោះទៅធ្វើការបូជាតាមសមគួរដល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន។ 477. ៤៧៧. Satthā’tha gantvā ajapālamūleSahassa raṃsīva yugandharamhi,Nisajja lokaṃ anulokayantoVitakki evaṃ manasā vitakkaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តា ទ្រង់យាងទៅគង់ទៀបគល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ ហាក់បីដូចជាព្រះអាទិត្យមានកាំរស្មីមួយពាន់រះលើកំពូលភ្នំយុគន្ធរ កាលដែលទ្រង់គង់ក្រឡេកមើលសត្វលោក ក៏ទ្រង់មានព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យយ៉ាងនេះថា៖ 478. ៤៧៨. Mayajjhapanno varadhammasāroSasassa sindhū’va agādhapāro,Abuddhasattehi tamajja kassaPakāsayissañhi jaḷo hi loko; ធម៌ដ៏ប្រសើរដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងនេះ មានជម្រៅជ្រៅរកទីបំផុតគ្មាន ដូចជាមហាសមុទ្រ សត្វលោកទាំងឡាយជាអ្នកល្ងង់ខ្លៅ មិនងាយនឹងត្រាស់ដឹងតាមបានឡើយ តើតថាគតគួរនឹងប្រកាសធម៌នោះដល់នរណាក្នុងថ្ងៃនេះ ? 479. ៤៧៩. Desemi ce dhammavaraṃ paṇītaṃKilantabhāvova mamassa asmā,Kimattadukkhe niti cintayantoNuyyāmamākā muni desanamhi; បើអាត្មាអញសម្តែងធម៌ដ៏ប្រសើរ ដ៏ល្អិតសុខុមនេះ សេចក្តីនឿយហត់ហឫទ័យនឹងមានដល់អាត្មាអញជាប្រាកដ ព្រះមុនីកាលទ្រង់ព្រះតម្រិះអំពីសេចក្តីលំបាកផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងនេះ ក៏មិនមានព្រះហឫទ័យខ្វល់ខ្វាយក្នុងការសម្តែងធម៌ឡើយ។ 480. ៤៨០. Sahampatī nāma tato vidhātāSacetasā tassa manaṃ viditvā,Vinassatīdaṃ khalu sabbalokaṃAdesite teni’ti kampamāno; លំដាប់នោះ ព្រះសហម្បតីព្រហ្ម ដឹងនូវព្រះតម្រិះរបស់ព្រះអង្គដោយចិត្ត ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុតញាប់ញ័រថា ឱហ្ន៎ សត្វលោកទាំងមូលនឹងត្រូវវិនាសជាប្រាកដ បើព្រះអង្គមិនសម្តែងធម៌ទេនោះ។ 481. ៤៨១. Sakāsamāgamma jinassa tassaSagāravo brahmagaṇena tattha,Nihacca jānuṃ pathavītalamhiNamassamāno idamabrūvī so; ព្រះសហម្បតីព្រហ្មនោះ រួមជាមួយពួកព្រហ្ម បានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រីអង្គនោះ ដោយសេចក្តីគោរព លុតជង្គង់ចុះលើផែនដី លើកដៃថ្វាយបង្គំ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ 482. ៤៨២. Tvaṃ devadevo sa sumedhakālePalokitaṃ lokamudikkhamāno,Vihāya dīpaṅkarapādamūleLaddhā’mataṃ taṃ karuṇāguṇena; បពិត្រព្រះអង្គជាទេវតាលើទេវតា ក្នុងកាលជាសុមេធតាបស ព្រះអង្គទ្រង់ទតឃើញសត្វលោកដែលកំពុងវិនាស ទ្រង់លះបង់ព្រះនិព្វានដែលគួរនឹងបានក្នុងសំណាក់ព្រះទីបង្ករទសពល ព្រោះតែព្រះករុណាគុណចំពោះសត្វលោក។ 483. ៤៨៣. Pavissa saṃsāravanaṃ viduggaṃMaṃsakkhisīsādima’dāsi dānaṃ,Vedesi dukkhaṃ amitaṃ asayhaṃTaṃ te paratthaṃ’va na attahetuṃ; ព្រះអង្គទ្រង់យាងចូលទៅកាន់ព្រៃសង្សារវដ្តដ៏លំបាក ទ្រង់បានប្រទាននូវទានមានសាច់ ភ្នែក និងក្បាលជាដើម ទ្រង់រងទុក្ខដ៏ច្រើនដែលបុគ្គលដទៃពិបាកនឹងទ្រាំទ្របាន ទាំងអស់នោះគឺដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកដទៃ មិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ 484. ៤៨៤. Santīdha sattā khalu mandarāgāÑātuṃ samatthā sugatassa dhammaṃ,Ārādhito me karuṇāguṇaggoDesehi dhammaṃ anukampamāno; សត្វទាំងឡាយដែលមានធូលីគឺរាគៈតិចតួច អាចដឹងនូវធម៌របស់ព្រះសុគតបាន មាននៅក្នុងលោកនេះ បពិត្រព្រះអង្គជាកំពូលនៃករុណាគុណ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអារាធនា សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោកផងចុះ។ 485. ៤៨៥. Kāle vikāsanti kharaṃsu missāThalambujātā kusumāni nānā,Tathe’va te dhammakarābhiphuṭṭhāVikāsamāyantī janā anekā ផ្កាឈូកទាំងឡាយដែលកើតក្នុងទឹកនិងលើគោក តែងរីកក្នុងកាលដែលប៉ះពាល់នឹងកាំរស្មីព្រះអាទិត្យ យ៉ាងណាមិញ ជនទាំងឡាយដ៏ច្រើន កាលបើបានប៉ះពាល់នឹងកាំរស្មីគឺព្រះធម៌របស់ព្រះអង្គហើយ ក៏នឹងដឹងច្បាស់នូវធម៌យ៉ាងនោះដែរ។ 486. ៤៨៦. Sampanna vijjācaraṇo satīmāJutindharo antimadehadhārī,Paṭiggahetvāssa nimantaṇaṃ soJanesi satte karuṇā manasmiṃ; ព្រះសាស្តា ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ មានសតិ ទ្រង់រុងរឿង ទ្រង់ទ្រទ្រង់នូវព្រះវរកាយជាទីបំផុត លុះទ្រង់ទទួលការអារាធនារបស់ព្រះព្រហ្មនោះហើយ ក៏ទ្រង់បង្កើតនូវសេចក្តីករុណាចំពោះសត្វទាំងឡាយក្នុងព្រះហឫទ័យ។ 487. ៤៨៧. Apārutā tesaṃ amatassa dvārāYe sotavanto pamuñcantu saddhaṃ,Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃDhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme; បពិត្រព្រហ្ម ទ្វារនៃព្រះនិព្វានមិនស្លាប់ តថាគតបានបើកហើយចំពោះសត្វទាំងឡាយ ពួកសត្វណាដែលមានត្រចៀក (ចង់ស្តាប់) ចូរដោះលែងនូវជំនឿចុះ តថាគតជាអ្នកសំគាល់នូវសេចក្តីលំបាក ទើបមិនបានសម្តែងធម៌ដ៏ប្រសើរ ដ៏ស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងពួកមនុស្សកាលពីមុន។ 488. ៤៨៨. Paṭiggahesīti udaggacittoAjjhesanaṃ me caturāṇano so,Natvāna nāthaṃ sahapārisajjoPakkāmi tamhā bhavanaṃ khaṇena; ព្រះព្រហ្មមានភក្ត្របួននោះ ដឹងថាព្រះលោកនាថទ្រង់ទទួលការអារាធនារបស់ខ្លួនហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែង ថ្វាយបង្គំបង្គំលាព្រះលោកនាថ រួមជាមួយបរិវារ ត្រឡប់ទៅកាន់ព្រហ្មលោកវិញក្នុងខណៈនោះ។ 489. ៤៨៩. Tato jino tena gahitanuññoDesemi kasseti udikkhamāno,Āḷāra-udde samudikkha dhīro,Mantvāna tesaṃ aciraccutittaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះជិនស្រី កាលបើបានទទួលការអារាធនាពីព្រះព្រហ្មនោះហើយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា តើអាត្មាអញគួរនឹងសម្តែងធម៌ដល់នរណាមុនគេ ? ព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន ទ្រង់រលឹកឃើញដល់អាឡារតាបស និងឧទកតាបស ប៉ុន្តែទ្រង់ជ្រាបថា លោកទាំងពីរបានធ្វើមរណកាលទៅថ្មីៗនេះ។ 490. ៤៩០. Kahannukho’haṃ varadhammacakkaṃAññena kenāpi avattanīyaṃ,Lokassa cintāmaṇisantibhaggaṃPavattayissantī vicintayanto; ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះតម្រិះថា តើតថាគតនឹងសម្តែងនូវព្រះធម្មចក្កដ៏ប្រសើរ ដែលបុគ្គលដទៃណាមួយមិនអាចសម្តែងបាន ដែលប្រៀបដូចជាកែវចិន្តាមណីដ៏មានតម្លៃ ដល់សត្វលោកក្នុងទីណា ? 491. ៤៩១. Disvāna bhikkhū muni pañcavaggeĀdāya pattañca ticīvarañca,Bārāṇasīyaṃ migadāyamentoAddhānamaggaṃ paṭipajji satthā; ព្រះមុនីទ្រង់ទតឃើញភិក្ខុបញ្ចវគ្គីយ៍ ក៏ទ្រង់កាន់យកបាត្រ និងត្រៃចីវរ យាងទៅកាន់ព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី ព្រះសាស្តាទ្រង់យាងទៅតាមផ្លូវឆ្ងាយ។ 492. ៤៩២. Tatthāmarabrahmagaṇehi pūtaPathe phaṇī pakkhi catuppadā ca,Āraññadevā tarupabbatā caMahiṃsu nekehi suvimhayehi; ក្នុងផ្លូវនោះ ពួកទេវតា ព្រហ្ម នាគ សត្វស្លាប សត្វជើងបួន ទេវតាដែលអាស្រ័យនៅតាមព្រៃ ដើមឈើ និងភ្នំ តែងធ្វើការបូជាចំពោះព្រះអង្គ ដោយគ្រឿងសក្ការៈដ៏គួរឱ្យអស្ចារ្យជាច្រើន។ 493. ៤៩៣. Tatopagā so migadāyamaggeDisvā yatīsaṃ yatayo’pagantvā,Akaṃsu vattaṃ paṭipattisārāPavattayī tattha sa dhammacakkaṃ; ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅដល់ព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ទតឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនោះក៏បានចូលមកជិត ធ្វើវត្តប្រតិបត្តិយ៉ាងល្អ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រក្នុងទីនោះ។ 494. ៤៩៤. AññādikoṇḍaññavasippadhānāKoṭīnamaṭṭhārasa kañjayonī,Asītikoṭī’pi sudhāsi saṅghāAññāsumaggaṃ kamato tadā te; ក្នុងកាលនោះ ពួកព្រហ្ម ១៨ កោដិ មានព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈជាប្រធាន និងពួកទេវតា ៨០ កោដិ បានត្រាស់ដឹងនូវមគ្គផលតាមលំដាប់។ 495. ៤៩៥. Aticcayātamhi nidāghakāleVassānakāle samupāgatasmiṃ,Tattheva vassaṃ upagamma dhīroTemāsamattaṃ avasī vasīso; លុះកន្លងរដូវក្តៅនោះទៅ រដូវវស្សាក៏ចូលមកដល់ ព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន ជាម្ចាស់នៃអ្នកសង្រួម ទ្រង់បានចូលវស្សាក្នុងទីនោះ អស់រយៈពេល ៣ ខែ។ 496. ៤៩៦. Tato yasaṃ tassa sahāyakepiPatiṭṭhapetvā arahattamagge,Bhutiṃ janānaṃ anubrūhayantoVassassa antaṃ akarī tahiṃ so; លំដាប់នោះ ព្រះអង្គទ្រង់ញ៉ាំងព្រះយស និងសហាយកៈរបស់លោកឱ្យប្រតិស្ឋានក្នុងអរហត្តមគ្គ ទ្រង់ញ៉ាំងប្រយោជន៍របស់ជនទាំងឡាយឱ្យចម្រើន ហើយទ្រង់ធ្វើនូវកិច្ចចេញវស្សាក្នុងទីនោះ។ 497. ៤៩៧. Vassaccaye lokavidū munindoĀmantayī te yatayo saputte,Te’thāgamuṃ nibbaṇathā katañjalī’Damabruvi tesama’nanta pañño; លុះកន្លងវស្សាហើយ ព្រះមុនិន្ទ្រជាអ្នកជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយដែលប្រៀបដូចជាបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ភិក្ខុទាំងនោះដែលមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ក៏បានមកជួបជុំគ្នា លើកដៃប្រណម្យ ព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញារកទីបំផុតគ្មាន ក៏ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖ 498. ៤៩៨. Ugghosayantā mama dhammaghosaṃSamāhanantā mama dhammabheriṃ,Sādhuṃ dhamentā mama dhammasaṅkhaṃCarātha tumhe sanarāmarānaṃ; អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសនូវសំឡេងធម៌របស់តថាគត ចូរទះស្គរធម៌របស់តថាគត ចូរផ្លុំស័ង្ខធម៌របស់តថាគតឱ្យពីរោះ ហើយចូរត្រេចទៅដើម្បីប្រយោជន៍ដល់មនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយ។ 499. ៤៩៩. Jayaddhajaṃ me bhuvanukkhipantāUssāpayantā mama dhammaketuṃ,Athukkhipantā mama dhammakuntaṃCarātha lokesu sadevakesu; អ្នកទាំងឡាយចូរលើកឡើងនូវទង់ជ័យរបស់តថាគតក្នុងលោក ចូរដំឡើងនូវទង់ធម៌របស់តថាគត ចូរលើកឡើងនូវលំពែងធម៌របស់តថាគត ហើយចូរត្រេចទៅក្នុងលោកព្រមទាំងទេវតា។ 500. ៥០០. Susajjitattaṃ amatassa maggaṃSakaṇṭakattaṃ narakāyanassa,Mārānanasmiṃ masimakkhitattaṃKathetha lokassa sadevakassa; អ្នកទាំងឡាយចូរប្រាប់ដល់សត្វលោកព្រមទាំងទេវតាថា ផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វានមិនស្លាប់ តថាគតបានរៀបចំល្អហើយ ផ្លូវទៅកាន់នរកពេញដោយបន្លែបន្លា មាត់របស់មារប្រឡាក់ដោយធ្យូងខ្មៅ។ 501. ៥០១. Buddhantaraṃ suppihitaṃ acāraṃPurassa mokkhassa visāladvāraṃ,Avāpurī no bhagavā’dhunā bhoYathajja sabbetī nivedayavho; អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសប្រាប់ថា ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានបើកទ្វារដ៏ធំនៃបុរីគឺព្រះនិព្វាន ដែលធ្លាប់តែបិទជិតអស់កាលដ៏យូរមកហើយ ដើម្បីឱ្យសត្វលោកទាំងអស់បានចូលទៅ។ 502. ៥០២. Uppannabhāvaṃ bhuvane mamajjaTatheva dhammassa ca pātubhāvaṃ,Uppannabhāvañca mamorasānaṃPakāsayantā jagatiṃ carātha; អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសប្រាប់សត្វលោកថា ថ្ងៃនេះ ព្រះពុទ្ធបានកើតឡើងហើយក្នុងលោក ព្រមទាំងព្រះធម៌ក៏បានប្រាកដឡើងហើយ និងព្រះសង្ឃដែលជាបុត្រកើតពីទ្រូងរបស់តថាគតក៏បានកើតឡើងហើយ ចូរត្រេចទៅក្នុងលោកចុះ។ 503. ៥០៣. Vanamhi pante girigabbharāyaṃRukkhassa mūle’pi ca suññā’gāre,Vasaṃ yatattā mama dhammamaggaṃDesetha loke sanarāmarānaṃ; អ្នកទាំងឡាយចូររស់នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ ក្នុងគុហាភ្នំ ទៀបគល់ឈើ ឬក្នុងផ្ទះដ៏ស្ងាត់ ហើយចូរសង្រួមខ្លួន សម្តែងនូវផ្លូវធម៌របស់តថាគត ដល់មនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយក្នុងលោក។ 504. ៥០៤. Vatvāna evaṃ yatayo disāsuPesetva nātho uruvelagāmī,Paṭipajji maggaṃ atha antarāleKappāsikavhaṃ vipinaṃ pavissa; ព្រះលោកនាថ លុះត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ក៏ចាត់ចែងបញ្ជូនភិក្ខុទាំងឡាយទៅកាន់ទិសផ្សេងៗ រួចព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា ក្នុងរវាងផ្លូវនោះ ព្រះអង្គទ្រង់យាងចូលទៅកាន់ព្រៃឈ្មោះកប្បាសិកៈ។ 505. ៥០៥. Tasmiṃ ramante samatiṃsamatteRājorase so pavaro vinetvā,Datvā’mataṃ dhammamathuddisitvāAgoruvelaṃ gajarājagāmī; ក្នុងព្រៃដ៏គួរឱ្យត្រេកអរនោះ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ ទ្រង់បានទូន្មានរាជកុមារប្រមាណ ៣០ អង្គ ប្រោសប្រទាននូវធម៌មិនស្លាប់ ហើយទ្រង់យាងសំដៅទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា ដោយលីលាដូចជាស្តេចដំរី។ 506. ៥០៦. TatthoruvelādhikakassapotiPasiddhanāmassa sasissakassa,Aggaṃ phalaṃ so paripāvayantoVasī vasante vasīnaṃ variṭṭho; ក្នុងទីនោះ ព្រះអង្គជាកំពូលនៃអ្នកសង្រួម ទ្រង់បានញ៉ាំងមគ្គផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ឱ្យចាស់ក្លា ដល់តាបសឈ្មោះឧរុវេលកស្សបៈដ៏ល្បីល្បាញ ព្រមទាំងសិស្សទាំងឡាយរបស់គាត់ កាលដែលព្រះអង្គគង់នៅក្នុងទីនោះ។ 507. ៥០៧. Tadāharuṃ negama nāgarā caYaññaṃ mahākassapa tāpasassa,Jino viditvāssa manaṃ manenaVasī visuṃ tassa pasāda hetu; ក្នុងកាលនោះ ពួកអ្នកនិគម និងអ្នកនគរ តែងនាំយកគ្រឿងយញ្ញបូជាដ៏ធំមកថ្វាយដល់មហាកស្សបតាបស ព្រះជិនស្រីទ្រង់ជ្រាបនូវព្រះតម្រិះរបស់គាត់ដោយព្រះហឫទ័យ ដើម្បីជាហេតុឱ្យគាត់ជ្រះថ្លា ព្រះអង្គក៏ទ្រង់យាងទៅកាន់ទីដទៃ។ Kathaṃ? ដោយរបៀបណា ? 508. ៥០៨. Gantvāna uttarakuruṃ bhagavā tadāniPiṇḍañcaritva ramaṇīya himālayaddiṃ,Āgamma sādurasa nīra bharābhirāme’Notattake munivaro paribhuñjiyāna; ក្នុងកាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ឧត្តរកុរុទ្វីប ដើម្បីត្រេចចរិកបិណ្ឌបាត រួចទ្រង់យាងទៅកាន់ព្រៃហេមពាន្តដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ព្រះមុនិវរៈទ្រង់យាងទៅសោយទឹកដ៏មានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ ក្នុងស្រះអនោតត្តដ៏គួរឱ្យរីករាយ។ 509. ៥០៩. Cintesi evamahamappataraṃva kālaṃṬhassāmi sāsana mamañhi anāgatesu,Laṅkātale bhavati tattha idāni yakkhaSambādhamatthi mama tattha gatesu’dāni; ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា អាត្មាអញនឹងគង់នៅទីនេះអស់កាលបន្តិចបន្តួច ព្រោះថាក្នុងអនាគតកាល ព្រះសាសនារបស់អាត្មាអញនឹងប្រតិស្ឋានក្នុងកោះលង្កា ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ក្នុងកោះលង្កានោះ ពេញទៅដោយពួកយក្ស បើអាត្មាអញទៅកាន់ទីនោះក្នុងកាលឥឡូវនេះ... 510. ៥១០. Sabbā’manussaja bhayaṃ pavinassatī’tiMantvā tato yativaro karuṇāya satte,Sañjhāghanehi parinaddha ravīva rattaNigrodhapakka sadisaṃ carapaṃsukūlaṃ; ភ័យទាំងពួងដែលកើតអំពីអមនុស្សនឹងវិនាសទៅ ព្រះយតិវរៈទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះហើយ ព្រោះតែព្រះករុណាចំពោះសត្វលោក ទ្រង់គ្រងនូវចីវរបង្សុកូលពណ៌ក្រហម ដូចជាផ្លែជ្រៃទុំ ឬដូចជាព្រះអាទិត្យដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយពពកនាពេលល្ងាច។ 511. ៥១១. Dhāretva selamaya sundara pattahatthoChabbaṇṇaraṃsi nivahaṃ disi pūrayanto,Sambodhito navama phussaja puṇṇamāyaṃLaṅkātalaṃ vijayituṃ nabhasā’gamāsi; ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ទ្រទ្រង់បាត្រថ្មដ៏ល្អប្រណីត ញ៉ាំងពួកឆព្វណ្ណរង្សីឱ្យផ្សាយទៅពេញទិសទាំងឡាយ ក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែបុស្ស ជាខែទីប្រាំបួនរាប់អំពីការត្រាស់ដឹង បានយាងមកតាមអាកាសដើម្បីផ្ចាញ់ពួកយក្សក្នុងកោះលង្កា។ 512. ៥១២. Brahmāsurāmara phaṇi garuḷā ca siddhaVijjādharādi janatā sahapārisajjā,Ketā’tapatta ghaṭa dīpuru toraṇehiPūjaṃ akaṃsu mahatiṃ gaganāyanamhi; ពួកព្រហ្ម អសូរ ទេវតា នាគ គ្រុឌ សិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម ព្រមទាំងបរិវារ បានធ្វើការបូជាយ៉ាងធំធេងលើអាកាស ដោយទង់ ឆត្រ ផើងទឹក គ្រឿងប្រទីប និងខ្លោងទ្វារដ៏រុងរឿង។ 513. ៥១៣. Laṅkaṅganā urasi bhāsura tāra hāraSaṅkāsa sītala manohara nīra pūrā,Tasmiṃ mahādipada vāluka nāma gaṅgāBhumajjhagāsi jana netta harābhirāmā; ក្នុងកោះនោះ មានស្ទឹងមួយឈ្មោះថា មហាវាលុកគង្គា មានទឹកពេញប្រៀប ត្រជាក់ គួរជាទីគាប់ចិត្ត ប្រៀបដូចជាខ្សែកផ្កាយដ៏រុងរឿងនៅលើទ្រូងនៃនាងលង្កា ហូរទៅក្នុងកណ្តាលផែនដី គួរជាទីរីករាយប្លែកភ្នែកនៃមនុស្សទាំងឡាយ។ 514. ៥១៤. Tassāvidūra suci rammatare padeseĀyāmato mitatiyojana vitthatena,Cattāri gāvutamitaṃ nayanābhirāmaṃĀsāra sītajala nijjhara bhurighosaṃ; ក្នុងទីជិតស្ទឹងនោះ មានទីកន្លែងដ៏ស្អាតស្អំ និងគួរជាទីរីករាយក្រៃលែង មានបណ្តោយប្រវែងបីយោជន៍ ទទឹងប្រវែងបួនគាវុត គួរជាទីរីករាយភ្នែក មានសំឡេងគឹកកងនៃទឹកធ្លាក់ដ៏ត្រជាក់។ 515. ៥១៥. Mattālipāli khaga gītija missarāgaṃSammatta citta migasaṅgha nisevitaṃ taṃ,Naccanta nekasikhi saṅgata pādapiṇḍaṃUyyānamāsi urunāgavanābhidhānaṃ; ទីនោះជាឧទ្យានឈ្មោះថា មហានាគវ័ន ជាទីលាយឡំដោយសំឡេងចម្រៀងនៃហ្វូងឃ្មុំ និងសត្វស្លាបដ៏ស្រវឹងវង្វេង ជាទីអាស្រ័យនៃហ្វូងម្រឹគដែលមានចិត្តរីករាយ និងមានហ្វូងក្ងោកជាច្រើនកំពុងរាំរែកនៅក្បែរគល់ឈើ។ 516. ៥១៦. Ramme tadā ratanadīpavaramhi laṅkāLokābhidhāna harikaṇḍaka yakkhadāse,Odumbare sumanakūṭaka taṇḍuleyyeSelesu māragiri missakariṭṭhanāme; សម័យនោះ ក្នុងកោះលង្កាដ៏ជាកោះកែវដ៏ប្រសើរ និងគួរជាទីរីករាយ នាភ្នំទាំងឡាយមានឈ្មោះថា លោកបព្វត ហរិកណ្ឌកៈ យក្ខទាសៈ ឧទុម្ពរៈ សុមនកូដៈ តណ្ឌុលិយ្យៈ មារគិរិ មិស្សកៈ និងរិដ្ឋៈ។ 517. ៥១៧. Ye’ññepi santi girayo vanarāmaṇeyyāGaṅgā nadī giriguhā sikatātalā ca,Tatthāvasanti rahasā pharusāniruddāPāṇātipāta niratā saṭhakūṭa yakkhā; និងភ្នំ ព្រៃឈើដ៏គួរជាទីរីករាយ ស្ទឹង គុហាភ្នំ និងវាលខ្សាច់ដទៃទៀតណាដែលមាន ពួកយក្សដ៏កាចសាហាវ ឥតមានអ្នកណាឃាត់ខាំងបាន ត្រេកអរក្នុងបាណាតិបាត មានពុតត្បុត និងកលល្បិច តែងរស់នៅក្នុងទីនោះ។ 518. ៥១៨. Saṅgamma te mahati nāgavanamhi tamhiSammantayiṃsu sabhaṭā saha pārisajjā,Tvaṃ ko’si re! Iti paro aparaṃ kharenaTikkhena vādakaṇayena aruntudantā; ពួកយក្សទាំងនោះ ព្រមទាំងសេនា និងបរិវារ បានមកជួបជុំគ្នាក្នុងមហានាគវ័ននោះ ហើយបានប្រឹក្សាគ្នា ដោយពោលពាក្យចាក់ដោតគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយសម្តីដ៏អាក្រក់ និងមុតស្រួចថា នែ៎ ឯងជាអ្នកណា!។ 519. ៥១៩. Kujjhiṃsu te athitarītara kāraṇenaVākyena yuddha pariraddha pagabbhitattā,Saṅkhābhitāpaga patīva’navaṭṭhacittāSārambhagabbitamanā parirāvayanti; ពួកយក្សទាំងនោះ មានចិត្តក្លាហានក្នុងការច្បាំង បានខឹងសម្បារនឹងគ្នាដោយហេតុ និងសម្តីបន្តិចបន្តួច មានចិត្តមិននឹងនរដូចជាទឹកដែលក្តៅដោយភ្លើង មានចិត្តប្រកបដោយសេចក្តីច្រឡើសបើស និងអំនួត តែងស្រែកទ្រហឹងអឺងកង។ 520. ៥២០. Tasmiṃ khaṇe’bhimatado sugato nabhamhiĀgamma tesa’manukampita mānasena,Gopānasī sama manohara raṃsimāliTatthacchi khe guṇamaṇī maṇikaṇṇikāva; ក្នុងខណៈនោះ ព្រះសុគតជាអ្នកប្រោសប្រទានសេចក្តីប្រាថ្នា បានយាងមកតាមអាកាស ដោយព្រះទ័យអនុគ្រោះដល់ពួកយក្សទាំងនោះ ទ្រង់គង់នៅលើអាកាស មានរស្មីដ៏គួរជាទីរីករាយដូចជាបង្កង់ផ្ទះ ប្រៀបដូចជាគ្រឿងលម្អត្រចៀកធ្វើអំពីកែវមណីនៃកែវគឺគុណ។ 521. ៥២១. Tesaṃ jino kalahavūpasamāya hetuMāpesi vuṭṭhi timirā’nilasītabhītiṃ,Tatthāsi gajjitaghano suracāpakhittaDhārāsarehi vitudaṃ nisivāra saṅghaṃ; ព្រះជិនស្រី ដើម្បីរំងាប់ជម្លោះរបស់ពួកយក្សទាំងនោះ ទ្រង់បាននិម្មិតនូវភ័យគឺភ្លៀង ងងឹត ខ្យល់ និងសេចក្តីត្រជាក់។ ក្នុងពេលនោះ ផ្ទៃមេឃមានផ្គរលាន់គគ្រហឹម បាញ់ចេញនូវឥន្ទធនូ ញ៉ាំងហ្វូងយក្សឱ្យក្តៅក្រហាយដោយខ្សែទឹកភ្លៀងដ៏ខ្លាំងក្លា។ 522. ៥២២. Andhāva te ghanatare timire nimuggāMuḷhā disañca vidisaṃ na vidiṃsu bhītā,Caṇḍāniluddhaṭa mahā girikūṭarukkhaSampāta bhīta ruditā gatimesayanti; ពួកយក្សទាំងនោះ លិចចុះក្នុងងងឹតដ៏ក្រាស់ឃ្មឹក ប្រៀបដូចជាមនុស្សខ្វាក់ មានសេចក្តីភ័យខ្លាច វង្វេងទិសតូចទិសធំ មិនដឹងជាទិសណាឡើយ ភ័យខ្លាចនឹងការធ្លាក់ចុះនៃកំពូលភ្នំ និងដើមឈើធំៗដែលរលំដោយខ្យល់ព្យុះ ក៏យំសោកស្វែងរកទីពឹង។ 523. ៥២៣. Sītena te atha dije parikoṭayantāAññoññagattamavalamba parodayiṃsu,Rūpāni nekabhayadāni ca ghosaṇāniVattiṃsu tena vividhaṃ bhayamāsi tesaṃ; ពួកយក្សទាំងនោះ ញ័រទទ្រើតដោយសេចក្តីត្រជាក់ ខាំធ្មេញក្រាបឱបគ្នានិងគ្នា ហើយយំសោក។ រូបភាពគួរឱ្យខ្លាចជាច្រើន និងសំឡេងគគ្រហឹមទាំងឡាយបានកើតឡើង ញ៉ាំងសេចក្តីខ្លាចផ្សេងៗឱ្យកើតមានដល់ពួកយក្សទាំងនោះ។ 524. ៥២៤. Buddhāpi dukkhitamanā paradukkhakenaKasmā karonti anayaṃ’ti na cintanīyaṃ,Loko hanāti viṭapi phaladāna hetuSatthena soma ripugāhaka vāsaramhi; មិនគួរគិតឡើយថា ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ដែលមានព្រះទ័យឈឺចាប់ដោយទុក្ខរបស់អ្នកដទៃ ហេតុអ្វីក៏ធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់ពួកយក្ស? ព្រោះថាមនុស្សក្នុងលោក តែងកាប់ដើមឈើដែលមានផ្លែដោយគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ដើម្បីបានផ្លែឈើនោះ។ 525. ៥២៥. Satthā tato tamanudo sabhaye sasokeDisvāna guyhaka jane karuṇāyitatto,Vuṭṭhiṃ tamañca pavanaṃ paṇuditva sabbaṃDassesi attamakhilaṃ dumaṇīva khamhi; លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាជាអ្នកកំចាត់បង់នូវងងឹត ទ្រង់ទតឃើញពួកយក្សមានសេចក្តីភ័យខ្លាច និងសោកសៅ មានព្រះទ័យប្រកបដោយសេចក្តីករុណា ទ្រង់បានកំចាត់បង់នូវភ្លៀង ងងឹត និងខ្យល់ទាំងអស់នោះ ហើយបានសម្តែងព្រះអង្គទាំងស្រុងលើអាកាស ដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើមេឃ។ 526. ៥២៦. Disvāna te munivara’ñjali paṅkajehiSajjetva sīsa sarasī idama’bruviṃsu,Yācāma no’bhayapadaṃ bhavato sakāsāDāsesu dhīra karuṇaṃ karaṇīyameva; ពួកយក្សទាំងនោះ លុះបានឃើញព្រះមុនីដ៏ប្រសើរហើយ ក៏លើកដៃទាំងពីរប្រណម្យដូចជាផ្កាឈូកដាក់លើក្បាល ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា ពួកយើងខ្ញុំសូមសេចក្តីក្សេមភ័យពីសំណាក់ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រោសប្រណីដល់ពួកយើងខ្ញុំជាអ្នកបម្រើផងចុះ។ 527. ៥២៧. Evaṃ tadā’vaca jino madhurassarenaĀmanta te nisicare’vanate samekkha,Tumhe dadātha yadi ṭhānamamekadesaṃSabbe apentī ghanavātaja sītadukkhā; ក្នុងកាលនោះ ព្រះជិនស្រីទ្រង់ទតឃើញពួកយក្សទាំងនោះឱនលំទោនហើយ ទើបមានព្រះបន្ទូលដោយព្រះសូរ្យសៀងដ៏ផ្អែមល្ហែមថា បើអ្នករាល់គ្នាឱ្យកន្លែងដល់តថាគតត្រឹមតែមួយចំណែក អ្នករាល់គ្នានឹងរួចផុតពីទុក្ខព្រោះសេចក្តីត្រជាក់ដែលកើតអំពីខ្យល់ដ៏ក្រាស់នេះទាំងអស់គ្នា។ 528. ៥២៨. Yajjevamītima’payāti karoma bho taṃGaṇhāhi dhīra yadi icchasi sabbadīpaṃ,Vatvāna tehi paridinna chamāya maggoOgamma tattha puthu patthari camma kaṇḍaṃ; ពួកយក្សទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា បើសេចក្តីវិនាសនេះវិនាសទៅ ពួកយើងខ្ញុំនឹងថ្វាយកន្លែងនោះ សូមព្រះអង្គយកកោះទាំងអស់នេះចុះ បើព្រះអង្គប្រាថ្នា។ លុះពួកយក្សថ្វាយកន្លែងលើផែនដីហើយ ព្រះអង្គក៏យាងចុះទៅទីនោះ ហើយទ្រង់លាតសន្លឹកស្បែកសត្វដ៏ធំ។ 529. ៥២៩. Tasmiṃ nisajja kasiṇaṃ samāpajja tejoJālākulaṃ jalita maggīmamāpayī so,So dhūmaketu gaganuggata tuṅgasiṅgoSandaḍḍhayaṃ girivanānu’rughosayanto; ព្រះអង្គគង់លើសន្លឹកស្បែកនោះ ហើយចូលតេជោកសិណ និម្មិតនូវភ្លើងដ៏រុងរឿងពេញដោយអណ្តាតភ្លើង។ ភ្លើងនោះមានផ្សែងហុយឡើងទៅលើអាកាស មានកំពូលខ្ពស់ ឆេះរោលរាលព្រៃភ្នំ ញ៉ាំងសំឡេងដ៏ខ្លាំងក្លាឱ្យលាន់ឮឡើង។ 530. ៥៣០. Rukkhehi rukkhavana pabbata laṅghanenaSākhāmige ca vihage anubandhayaṃ’va,Vessānaro vanamarū migasūkare’piSandhāvi guyhaka jane iti cintayanto; ភ្លើងនោះរាលដាលពីដើមឈើមួយទៅដើមឈើមួយ ពីព្រៃឈើទៅភ្នំ ដេញតាមពួកស្វា និងសត្វស្លាបទាំងឡាយ ឆេះរាលដាលទៅរកពួកទេវតាព្រៃ ម្រឹគ និងជ្រូកព្រៃ ព្រមទាំងពួកយក្សដែលកំពុងគិតយ៉ាងនេះ។ 531. ៥៣១. Disvāna tattha pacurātana vipphuliṅgaSammissa jāla dahanaṃ guhakā samecca,Dhāvuṃ vikiṇṇakaca bappajala’ddanettāDārattajehi sahitā gatimesamānā; ពួកយក្សទាំងនោះ លុះឃើញភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅលាយឡំដោយកំទេចភ្លើងដ៏ច្រើនក្នុងទីនោះ ក៏នាំគ្នាជួបជុំ ហើយរត់ទៅ មានសក់ក្បាលរញ៉េរញ៉ៃ មានភ្នែកជោកជាំដោយទឹកភ្នែក ព្រមទាំងកូននិងប្រពន្ធ ដើម្បីស្វែងរកទីពឹង។ 532. ៥៣២. Sambuddhateja paridaḍḍha sarīracittāĀhacca sāgarataṭaṃ paridhāvamānā,Tasmimpi te pavisituṃ saraṇaṃ na laddhāChamhi tato sapadi sannipatiṃsu sabbe; ពួកយក្សទាំងនោះ មានកាយនិងចិត្តឆេះរោលរាលដោយតេជៈនៃព្រះសម្ពុទ្ធ បានរត់ទៅដល់ឆ្នេរសមុទ្រ តែមិនបានជួបទីពឹងដើម្បីចូលទៅឡើយ ក៏នាំគ្នាដួលចុះលើផែនដីក្នុងខណៈនោះទាំងអស់គ្នា។ 533. ៥៣៣. Disvāna te munivaro sahaye sasokeRammaṃ tadā jaladhimajjhagataṃ mahantaṃ,Iddhīhi sehi giridīpami’dhānayitvāĀropayitva nikhile puna tattha’kāsi; ព្រះមុនីដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ទតឃើញពួកយក្សទាំងនោះមានសេចក្តីភ័យខ្លាច និងសោកសៅ ទើបទ្រង់នាំយកកោះភ្នំដ៏ធំ និងគួរជាទីរីករាយ ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលមហាសមុទ្រមកដោយឫទ្ធិរបស់ព្រះអង្គ ហើយញ៉ាំងពួកយក្សទាំងអស់នោះឱ្យឡើងទៅគង់នៅលើកោះនោះវិញ។ 534. ៥៣៤. Katvevame’samasamo’pasamanta’mītiṃTattheva bhāsurataro bhagavā nisīdi,Brahmāmarā’suraphaṇī garuḷādi siddhāSaṅgamma’kaṃsu mahatiṃ mahama’ggarūpaṃ; ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាបុគ្គលរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន លុះទ្រង់ធ្វើការរំងាប់សេចក្តីវិនាសយ៉ាងនេះហើយ ក៏គង់នៅទីនោះដ៏រុងរឿងក្រៃលែង។ ពួកព្រហ្ម ទេវតា អសូរ នាគ គ្រុឌ និងសិទ្ធិជាដើម បានមកជួបជុំគ្នាធ្វើការបូជាយ៉ាងធំធេងដ៏ប្រសើរឧត្តម។ 535. ៥៣៥. Desesi saṃsadi jino sutisādhu dhammaṃTasmiṃ sadāsavanudaṃ sivadaṃ janānaṃ,Sutvāna nekasatakoṭi pamāṇa pāṇāLaddhā tadā samabhavuṃ caradhammacakkhuṃ; ក្នុងសមាគមនោះ ព្រះជិនស្រីទ្រង់សម្តែងធម៌ដ៏ល្អ ដែលគួរស្ដាប់ ញ៉ាំងសេចក្តីសោកឱ្យវិនាស ប្រោសប្រទានសេចក្តីសុខដល់មនុស្សទាំងឡាយ។ ពួកសត្វមានប្រមាណច្រើនរយសែនកោដិ លុះបានស្ដាប់ធម៌នោះហើយ ក៏បានសម្រេចធម្មចក្ខុក្នុងកាលនោះ។ 536. ៥៣៦. Tasmiṃ dine sumanakūṭa varādhivāsoTejiddhibuddhivibhavo sumanābhidhāno,Devo pasannahadayo ratanattayamhiSampāpuṇittha paṭhamaṃ phalamuttamaṃ so; ក្នុងថ្ងៃនោះ ទេវតាឈ្មោះ សុមនៈ ដែលអាស្រ័យនៅលើភ្នំសុមនកូដដ៏ប្រសើរ មានតេជៈ ឫទ្ធិ បញ្ញា និងអានុភាព មានចិត្តជ្រះថ្លាក្នុងព្រះរតនត្រ័យ បានសម្រេចនូវផលដ៏ប្រសើរទីមួយគឺសោតាបត្តិផល។ 537. ៥៣៧. Uṭṭhāya tuṭṭhavadano katapañjalīkoMuggo jinagga nakharaṃsi payodadhimhiVanditva evamavacā’tula vīra dhīraLokagga puggala varaṃ dada sāmi dhīsa; ទេវតានោះក្រោកឡើង មានមុខរីករាយ ប្រណម្យអញ្ជលី លិចចុះក្នុងមហាសមុទ្រគឺរស្មីនៃព្រះក្រចករបស់ព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរ ក្រាបថ្វាយបង្គំហើយទូលយ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានប្រាជ្ញា ក្លាហាន រកអ្វីប្រៀបគ្មាន ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរក្នុងលោក សូមព្រះអង្គប្រោសប្រទានវត្ថុជាទីគោរពបូជាដល់ទូលបង្គំផងចុះ។ 538. ៥៣៨. Dāsosmi te caraṇa paṅkaja pūjakohaṃSaddhādayādi vibhavo tanayo’hamasmi,Tumhe vinā khaṇalavaṃ vasituṃ na iccheTasmā dadātu bhagavā mama pūjanīyaṃ; ទូលបង្គំជាអ្នកបម្រើ ជាអ្នកបូជានូវព្រះបាទដូចជាផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ជាកូនដែលមានទ្រព្យគឺសទ្ធាជាដើម ទូលបង្គំមិនប្រាថ្នានឹងរស់នៅដោយគ្មានព្រះអង្គសូម្បីតែមួយខណៈឡើយ ហេតុនោះ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគប្រោសប្រទានវត្ថុជាទីគោរពបូជាដល់ទូលបង្គំផងចុះ។ 539. ៥៣៩. Sutvāna taṃ dhitimatī parimajja sīsaṃSaṃsatta chappada saroruha sannibhena,Hatthena nīla saka kuntala dhātumuṭṭhiṃDajjātha so maṇimayena karaṇḍakena; ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានប្រាជ្ញា លុះទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យនោះហើយ ក៏ទ្រង់ស្ទាបព្រះសិរសាដោយព្រះហស្តដ៏ទន់ល្មើយប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកដែលមានហ្វូងឃ្មុំក្រវែលជុំវិញ ហើយបានប្រោសប្រទានព្រះកេសធាតុពណ៌ខៀវស្រងាត់មួយក្តាប់ ដាក់ក្នុងកោដ្ឋកែវមណី។ 540. ៥៤០. Paggayha bāhuyugalena ṭhīto namitvāMuddhā dadhāsi makuṭaṃ viya pīṇitatto,Katvā’tha so vara mahaṃ tidivehi saddhi’Mappetva dhīra pharibhutta vasundharāyaṃ; ទេវតានោះទទួលព្រះកេសធាតុដោយដើមដៃទាំងពីរ ឈរឱនក្បាលដាក់លើក្បាលដូចជាម្កុដ មានចិត្តរីករាយក្រៃលែង រួចហើយបានធ្វើការបូជាដ៏ប្រសើរជាមួយពួកទេវតាជាន់សួគ៌ ហើយបានតម្កល់ទុកលើផែនដីដែលព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់ធ្លាប់គង់នៅ។ 541. ៥៤១. So’kāsi nīlaratanehi mahārahehiUbbedhato ratana satta pamāṇa thūpaṃ,Nāthe dharantasamayeva patiṭṭhahī soThūpo tilokasukhado maṇi kāmado’va; ទេវតានោះបានសាងសង់ព្រះស្តូបមានកម្ពស់ប្រាំពីរហត្ថ ដោយកែវមណីពណ៌ខៀវដ៏មានតម្លៃដ៏មហាសាល។ ព្រះស្តូបនោះបានតម្កល់ទុកក្នុងកាលដែលព្រះលោកនាថនៅធរមាននៅឡើយ ជាស្តូបប្រោសប្រទានសេចក្តីសុខដល់ត្រៃលោក ប្រៀបដូចជាកែវប្រាថ្នា។ 542. ៥៤២. Pacchā tilokasaraṇe parinibbutamhiKhīṇā savo samahimo sarabhu yatindo,Ādāya taṃ citakato jinagīvadhātuṃTasmiṃ nidhāya’kari bārasa hatthathūpaṃ; ក្រោយមក កាលដែលព្រះសម្ពុទ្ធជាទីពឹងនៃត្រៃលោកទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះអរហន្តព្រះនាម សរភូ ជាអ្នកមានអានុភាពធំ បាននាំយកព្រះសរីរធាតុត្រង់ករបស់ព្រះជិនស្រីពីជើងថ្ករ ហើយយកទៅតម្កល់ទុកក្នុងស្តូបនោះ រួចធ្វើឱ្យមានកម្ពស់ដប់ពីរហត្ថ។ 543. ៥៤៣. Cūḷābhayahvavanipo samaye’parasmiṃBattiṃsa hatthama’kariyattha varoruthūpaṃ,Duṭṭhādigāmaṇi nupo damiḷe hanantoKāresi kañcukamatho catusaṭṭhihatthaṃ; ក្នុងសម័យតមកទៀត ព្រះរាជាព្រះនាម ចូឡាភ័យ បានធ្វើព្រះស្តូបដ៏ប្រសើរនោះឱ្យមានកម្ពស់សាមសិបពីរហត្ថ។ ចំណែកព្រះរាជាព្រះនាម ទុដ្ឋគាមិនី កាលដែលទ្រង់កំចាត់ពួកទមិឡ បានធ្វើការសាងសង់ស្រោបព្រះស្តូបនោះឱ្យមានកម្ពស់ហុកសិបបួនហត្ថ។ 544. ៥៤៤. Evaṃ sa sīhalamahāsaramajajharūḷhaṃSetambujaṃ’va madhupāvali sevanīyaṃ,Bhumaṅganā karatale sitavitthalīloThūpo dadātu masamopasamaṃ janānaṃ; ព្រះស្តូបនោះប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកសដែលដុះឡើងកណ្តាលបឹងធំគឺកោះសីហឡៈ ជាទីអាស្រ័យនៃហ្វូងឃ្មុំ បង្ហាញនូវសេចក្តីរុងរឿងពណ៌សនៅលើបាតដៃនៃនាងផែនដី សូមព្រះស្តូបនោះប្រោសប្រទានសេចក្តីស្ងប់ដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានដល់មនុស្សទាំងឡាយ! 545. ៥៤៥. Laṅkopasaggama’vadhūya vidhāya khemaṃLaṅkaṃ nijāya varakuntala dhātuyā taṃ,Katvāna bhāsurataraṃ muni maṅgalāyaPāyāsi tāraka pathe’nuruvelameva; ព្រះមុនីទ្រង់កំចាត់បង់នូវឧបទ្រពក្នុងកោះលង្កា ធ្វើឱ្យមានសេចក្តីក្សេមភ័យ ញ៉ាំងកោះលង្កានោះឱ្យរុងរឿងក្រៃលែងដោយព្រះកេសធាតុដ៏ប្រសើររបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីជាមង្គល រួចហើយទ្រង់យាងទៅកាន់តំបន់ឧរុវេលា តាមផ្លូវអាកាស។ 546. ៥៤៦. Tasmiṃ vidhāya bahuvimhita pāṭiheraṃBhetvā sasissaki’sino puna diṭṭhijālaṃ,Datvāna nibbutipadaṃ sahasissakassaNibbāṇa sundara puraṃ paripūrayittha; ក្នុងតំបន់នោះ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើនូវបាដិហារិយ៍គួរឱ្យអស្ចារ្យជាច្រើន ទ្រង់ទម្លាយនូវបណ្តាញគឺទិដ្ឋិរបស់ពួកឥសីព្រមទាំងសិស្ស ហើយបានប្រោសប្រទាននូវព្រះនិព្វានដល់ពួកសិស្សមួយពាន់នាក់ ញ៉ាំងបុរីគឺព្រះនិព្វានដ៏ស្រស់ស្អាតឱ្យពេញបរិបូណ៌។ 547. ៥៤៧. Tamhā vikāsita kusesaya kānanābhaVītāsavehi nivuto sugatebhagāmī,Pāyāsi rājagaha gāmī’mudāramaggaṃVeneyya jantu kamalākara bhānurūpo; ព្រះសុគតទ្រង់ហែហមដោយព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលមានសេចក្តីរុងរឿងដូចជាព្រៃផ្កាឈូកដែលរីកស្គុះស្គាយ ទ្រង់យាងទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះតាមផ្លូវដ៏ប្រសើរ ប្រៀបដូចជាព្រះអាទិត្យចំពោះបឹងឈូកគឺវេនេយ្យសត្វទាំងឡាយ។ 548. ៥៤៨. Tasmiṃ gate jinavare vara bimbisāroPūjaṃ akāsi mahatiṃ saha devatāhi,Tasmiñhi saṃsadi labhiṃsu anappapāṇāMagge phale ca saraṇe ca patiṭṭhahiṃsu កាលដែលព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរយាងទៅដល់ទីនោះ ព្រះបាទពិម្ពិសារដ៏ប្រសើរ ព្រមទាំងពួកទេវតា បានធ្វើការបូជាយ៉ាងធំធេង។ ក្នុងសមាគមនោះ ពួកសត្វជាច្រើនបានសម្រេចមគ្គនិងផល ហើយបានតម្កល់នៅក្នុងសរណគមន៍។ 549. ៥៤៩. Rājā tato vipula veluvanābhirāmaṃSālaṅkataṃ vividha pādapa maṇḍapehi,Pādāsi dakkhiṇakare jalapātanenaKatvā dharādharadharaṃ himavañca kampaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះរាជាបានថ្វាយវត្តវេឡុវ័នដ៏ធំទូលាយ និងគួរជាទីរីករាយ ដែលតបតែងដោយមណ្ឌបនៃដើមឈើផ្សេងៗ ដោយការច្រូចទឹកលើព្រះហស្តស្តាំរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ញ៉ាំងភ្នំហិមពាន្តដែលទ្រទ្រង់ផែនដីឱ្យញាប់ញ័រ។ 550. ៥៥០. Tasmiṃ samantanayano nayanābhirāmoBhutiṃ janassa satataṃ abhivaḍḍhayanto,Dhammambu vuṭṭhi nikaraṃ parivassayantoVassaṃ vasī adutiyo dutiyamhi vasse; ក្នុងវត្តនោះ ព្រះសម្ពុទ្ធមានព្រះនេត្រជុំវិញ គួរជាទីរីករាយភ្នែក ទ្រង់ញ៉ាំងសេចក្តីចម្រើនរបស់មនុស្សឱ្យលូតលាស់ជានិច្ច ទ្រង់បង្អុរនូវខ្សែទឹកភ្លៀងគឺព្រះធម៌ ទ្រង់គង់ចាំវស្សាទីពីរ ដោយគ្មានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមបាន។ 551. ៥៥១. Devinda moli samalaṅkata pādapiṭṭhoLokassa atthacaraṇe satatābhiyutto,Tattheva so hi tatiye’pi catutthavasseVāsaṃ akāsi sugato sirisantivāso; ព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គមានគ្រឿងលម្អគឺម្កុដនៃស្តេចទេវតាថ្វាយបង្គំ ទ្រង់ខ្វល់ខ្វាយជានិច្ចក្នុងការធ្វើប្រយោជន៍ដល់លោក ព្រះសុគតជាទីតាំងនៃសិរីនិងសេចក្តីស្ងប់ ទ្រង់គង់ចាំវស្សាទីបី និងទីបួនក្នុងទីនោះឯង។ 552. ៥៥២. Lokassa dhamma ma’malaṃ satataṃ vahantoSāvatthiyaṃ rucira jetavane’bhirāme,Vāsaṃ akāsi sukhado munipañcamasmiṃVeneyya sattasamayaṃ samudikkhamāno; ព្រះមុនីទ្រង់នាំមកនូវធម៌ដ៏ស្អាតស្អំដល់លោកជានិច្ច ទ្រង់ប្រោសប្រទានសេចក្តីសុខ ទ្រង់គង់ចាំវស្សាទីប្រាំ ក្នុងវត្តជេតពនដ៏ស្រស់ស្អាត និងគួរជាទីរីករាយ នាទីក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ទតមើលកាលវេលាដ៏សមគួរនៃវេនេយ្យសត្វទាំងឡាយ។ Iti laṅkāya paṭhamā’gamanaṃ. ចប់ ការយាងមកកោះលង្កាលើកទីមួយ តែប៉ុណ្ណេះ។ 553. ៥៥៣. Atha bhagavati tasmiṃ jetanāme vanasmiṃNivasati satilaṅkā maṅgalā’vāsarūpā,Upavanamiva nāke nandanaṃ devatānaṃAmara uragavāsā rammarūpā babhūva; លំដាប់នោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅក្នុងព្រៃឈ្មោះជេតពននោះ កោះលង្កាដែលជាទីតាំងនៃមង្គល ក៏មានសភាពគួរជាទីរីករាយ ជាទីអាស្រ័យនៃពួកទេវតា និងនាគ ប្រៀបដូចជាសួននន្ទវ័នរបស់ពួកទេវតានៅលើឋានសួគ៌។ 554. ៥៥៤. Tahimati rucirasmiṃ vaḍḍhamānādi seleMadhura salilavāhe rammakalyāṇikādo,Udadhi bhujagavāse nāgadīpantike caMahati mahima yuttā nāgasaṅghā vasanti; ក្នុងកោះនោះ នាភ្នំដ៏ស្រស់ស្អាតមានភ្នំវឌ្ឍមានៈជាដើម នាស្ទឹងដែលមានទឹកផ្អែមល្ហែមមានស្ទឹងកល្យាណីជាដើម និងក្នុងទីជិតនៃកោះនាគដែលជាទីអាស្រ័យនៃនាគក្នុងមហាសមុទ្រ មានហ្វូងនាគដ៏មានអានុភាពធំធេងរស់នៅ។ 555. ៥៥៥. Pacura mahima yutto vaḍḍhamānācalasmiṃAdhipati bhujagānaṃ āsi cūlodaravho,Mahudara iti nāmo nāgadīpodadhimhiNivasati atha tesaṃ pabbateyyo’ragindo; នាភ្នំវឌ្ឍមានៈ មានស្តេចនាគមួយព្រះនាមថា ចូឡោទរៈ មានអានុភាពដ៏ច្រើន។ ចំណែកស្តេចនាគមួយទៀតព្រះនាមថា មហោទរៈ រស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រក្បែរកោះនាគ។ 556. ៥៥៦. Itara bhujaga rañño dhītaraṃ nāgakaññaṃPiyatarama’bhirūpaṃ’kāsi dāraṃ tadā hi,Atha ca duhituyā so dīyamānaṃ dadantoRucira maṇīmayagghaṃ āsanañcāpadāsi; សម័យនោះ ស្តេចនាគម្ខាងទៀតបានលើកកូនស្រីជាកញ្ញានាគដ៏ស្រស់ស្អាត និងជាទីស្រឡាញ់ក្រៃលែង ឱ្យធ្វើជាភរិយារបស់ស្តេចនាគភ្នំវឌ្ឍមានៈ។ ហើយកាលដែលលើកកូនស្រីនោះឱ្យទៅ ក៏បានប្រគល់បល្ល័ង្កធ្វើដោយកែវមណីដ៏មានតម្លៃ និងស្រស់ស្អាតឱ្យទៅជាមួយផង។ 557. ៥៥៧. Duhitari matakāle te’tha pallaṅkahetuJalaja thalaja nāgā yuddhasajjā ahesuṃ,Atha thalaja bhujaṅgā bhaṅgakallolamālāSadisa lūlita cittā gabbitevaṃ ravanti; លុះកូនស្រីនោះស្លាប់ទៅ ពួកនាគទឹក និងនាគគោកទាំងឡាយ ក៏រៀបចំធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នាដើម្បីដណ្តើមបល្ល័ង្កនោះ។ លំដាប់នោះ ពួកនាគគោកមានចិត្តរំភើបញាប់ញ័រដូចជារលកទឹកដែលបោកបក់ ក៏ស្រែកឡើងដោយអំនួតយ៉ាងនេះថា៖ 558. ៥៥៨. Kimu’dadhija phaṇīnaṃ kitti sampattiyā noApi yasaparivārā kiṃ baleniddhiyā kiṃ,Ahamahamīti gabbā kiṃ kimissāya tesaṃBhavati timira’rīnaṃ bhānumaggunnatī kā; តើសេចក្តីល្បីល្បាញ និងសម្បត្តិរបស់ពួកនាគទឹកមានប្រយោជន៍អ្វីដល់ពួកយើង? តើកេរ្តិ៍ឈ្មោះ បរិវារ កម្លាំង ឬឫទ្ធិរបស់ពួកវាមានប្រយោជន៍អ្វី? ពួកយើងជាអ្នកប្រសើរជាង! ពួកនាគគោកមានចិត្តច្រឡើសបើសដោយអំនួត និងសេចក្តីច្រណែននឹងពួកនាគទឹកទាំងនោះយ៉ាងនេះ។ 559. ៥៥៩. Atha jalaja’lagaddā gajjanaṃ gajjayantāBhayajanaka pagabbhā phoṭayantā bhūjānaṃ,Ahamaha pabhū re!Re! Pabbateyyāna’metaṃPaṭutaraḍasitoṭṭhā kakkha’ḷevaṃ ravanti; គ្រានោះ ពួកនាគកើតក្នុងទឹក (ជលជៈ) ស្រែកគំរាមយ៉ាងខ្លាំងក្លា បង្ហាញភាពអង់អាចគួរឲ្យខ្លាច វាយកន្ទុយ (ឬក្បាល) ស្រែកថា «យើងជាធំ! នែពួកនាគភ្នំ! ទីនេះជារបស់យើង!» ទាំងខាំបបូរមាត់យ៉ាងខ្លាំង ស្រែកគំរាមយ៉ាងអាក្រក់ដូច្នោះ។ 560. ៥៦០. Paṭutara garunādā tāva gajjanti dantīNayana pathamu’pente yāva kaṇṭhiravānaṃ,Tathariva thalajātā jumhayantā samaggāNayana pathagatā no suññadappā bhavanti; ពួកដំរីទាំងឡាយ តែងស្រែកគំរាមដោយសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដរាបណាពួកសីហៈមិនទាន់មកដល់ក្នុងគន្លងភ្នែករបស់ខ្លួន យ៉ាងណាមិញ ពួកនាគកើតលើគោក (ថលជៈ) ទាំងឡាយ សូម្បីតែរួបរួមគ្នាស្រែកគំរាមយ៉ាងនោះ ក៏ប្រែជាបាត់បង់ការលែបខាយ (អស់មានះ) ទៅវិញ ក្នុងកាលដែលមកដល់ក្នុងគន្លងភ្នែករបស់យើង។ 561. ៥៦១. Iti tadubhayasenā ghaṭṭayantā’ññamaññaṃVividha paharaṇho uggirantī giranti,Satata khubhita velā sāgarūmīva bhantāLulita lulita cittā yuddhaninnā ṭhitāsuṃ; កងទ័ពទាំងពីរភាគីនោះ តែងប៉ះទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក លើកឡើងនិងលេបចូលនូវគ្រឿងសស្ត្រាវុធផ្សេងៗ ហាក់បីដូចជារលកសមុទ្រដែលកម្រើកញាប់ញ័រនៅឆ្នេរជានិច្ច មានចិត្តរំភើបញាប់ញ័រយ៉ាងខ្លាំង ឈរត្រៀមខ្លួនប្រយុទ្ធគ្នា។ 562. ៥៦២. Atha tadahu munindo yāminīyāma’mantePatiniya matijālaṃ lokamolokayanto,Samara vasagatānaṃ bhogīnaṃ bhāvibhutiṃTadupari ca’bhivuddhiṃ passi laṅkātalassa; គ្រានោះ ក្នុងថ្ងៃនោះ នាពេលចុងបំផុតនៃរាត្រី ព្រះមុនីន្ទ្រទ្រង់ផ្សាយសំណាញ់ព្រះញាណពិនិត្យមើលលោក បានឃើញនូវសេចក្តីចម្រើនទៅខាងមុខរបស់ពួកនាគដែលធ្លាក់ទៅក្នុងអំណាចនៃសង្គ្រាម និងបានឃើញនូវសេចក្តីចម្រើនដ៏ក្រៃលែងនៃកោះលង្កា។ 563. ៥៦៣. Atha muni madhumāse’posathe kālapakkheKata nikhila vidhāno gayha saṅghāṭikādiṃ,Anugatikamudikkhaṃ pañcanetto samantāSumana sumana nāmaṃ passi devaṃ samiddhiṃ; គ្រានោះ ក្នុងខែផល្គុន (ឬខែចិត្រ) នាថ្ងៃឧបោសថខាងរនោច ព្រះមុនីទ្រង់រៀបចំកិច្ចទាំងពួងរួចហើយ ទ្រង់កាន់យកនូវសង្ឃាដិជាដើម ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រប្រាំ កាលរមិលមើលរកអ្នកដើរតាម ក៏បានឃើញទេវបុត្រមានឫទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះ សុមនៈ។ 564. ៥៦៤. Tadahu sumanadevo jetanāme surammeAdhivasati vihāre dvārakoṭṭhopakaṭṭhe,Ṭhita viṭapa samiddhe khīrikāpādapasmiṃSugata mabhinamanto anvahaṃ pūjayanto; ក្នុងថ្ងៃនោះ សុមនទេវបុត្រ អាស្រ័យនៅនាដើមឈើឈ្មោះរាជាយតនៈ (ដើមជ្រៃក្រហម) ដែលមានមែកធាងត្រសុំត្រសាយ នៅជិតខ្លោងទ្វារនៃជេតវនវិហារដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ តែងថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះសុគតជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ 565. ៥៦៥. Tamasammuni disvā’mantayitvā’gate taṃIdamavaca mayā bho saddhimāgaccha laṅkaṃ,Saha tava bhavanamhā pubbavutthappadeseTava bhavati patiṭṭhā bhoginañjā’bhivuddhi; ព្រះមុនីទ្រង់ទតឃើញទេវបុត្រនោះ ហើយហៅទេវបុត្រដែលមកដល់នោះមក រួចត្រាស់ពាក្យនេះថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានបុណ្យ ចូរអ្នកទៅកាន់កោះលង្កាជាមួយតថាគតចុះ ការតម្កល់នៅរបស់អ្នក និងសេចក្តីចម្រើនរបស់ពួកនាគ នឹងមានឡើងព្រមដោយវិមានរបស់អ្នក ក្នុងប្រទេសដែលអ្នកធ្លាប់នៅពីមុន»។ 566. ៥៦៦. Atha munivacanaṃ so muddhanāma’ggahetvāSamuditahadayo taṃ rukkhamuddhacca mūlā,Sugatamupari katvā dhārayanto suphullaṃBarihi barihi chattākāramāgā nabhamhī; គ្រានោះ ទេវបុត្រនោះបានទទួលព្រះពុទ្ធដីកាដោយតម្កល់លើត្បូង មានចិត្តរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង បានដកដើមឈើនោះទាំងឫស យកមកបាំងពីលើព្រះសុគត ហាក់ដូចជាស្វេតច្ឆត្រធ្វើអំពីស្លាបក្ងោកដ៏រីកស្គុះស្គាយ រួចហោះទៅលើអាកាស។ 567. ៥៦៧. Dasabala tanubhā’bhissaṅgamā so dumandoTarala maṇīva nānā’bhāhi sambhāvanīyo,Vilasita iva sabbe rukkhaselādayo’piApagata sakavaṇṇāvaṇṇavantā virejuṃ; ដោយការប៉ះពាល់នឹងពន្លឺព្រះកាយនៃព្រះទសពល ដើមឈើនោះក៏គួរជាទីគោរព រុងរឿងដោយពន្លឺផ្សេងៗ ដូចជាកែវមណីដ៏ញាប់ញ័រ សូម្បីតែដើមឈើ និងភ្នំថ្មទាំងឡាយទាំងពួង ក៏ហាក់ដូចជាលម្អឡើង ប្រាសចាកពណ៌ដើមរបស់ខ្លួន ហើយរុងរឿងដោយពណ៌ដ៏ល្អឆើតឆាយ។ 568. ៥៦៨. Khaga bhujaga surādi massitā chappabhāhiNijapati nijajāyā svaññamaññāsu muyhuṃ,Asita gagana majjhe sobhamāno munindoVitata vividha raṃsī raṃsimālīva gañchi; ពួកបក្សី ពួកនាគ និងពួកទេវតាជាដើម ដែលត្រូវពន្លឺឆព្វណ្ណរង្សីប៉ះពាល់ ទាំងស្វាមីនិងភរិយា ក៏ភាន់ច្រឡំគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រះមុនីន្ទ្រដ៏រុងរឿងនៅកណ្តាលអាកាសដ៏ខ្មៅស្រងាំ ទ្រង់យាងទៅដូចជាព្រះអាទិត្យដែលមានរស្មីផ្សាយចេញទៅផ្សេងៗ។ 569. ៥៦៩. Jalada paṭala saṇḍe vajjhamuddāḷayitvāBahi vilasitakāyo sommadosākaro,vaKatupari taruchāyo jotamāno samānoUraga samaraṭhānaṃ ganthvā’kāse nisajja; ព្រះអង្គទ្រង់ទម្លាយនូវផ្ទាំងពពកដ៏ក្រាស់ មានព្រះកាយរុងរឿងចេញមកខាងក្រៅ ដូចជាព្រះចន្ទដ៏ត្រជាក់ស្រទន់ ទ្រង់ធ្វើស្រមោលឈើពីខាងលើ ញ៉ាំងពន្លឺឱ្យភ្លឺស្វាង យាងទៅដល់សមរភូមិនៃពួកនាគ រួចគង់នៅលើអាកាស។ 570. ៥៧០. Ghanatara timiraṃ so iddhiyā saṅgharitvāTahimatirava bhīmaṃ ghorasaṃrambhavantaṃ,Asani sata nipātaṃ vassadhārā karālaṃUrutara tata meghaṃ māpayī sītavātaṃ; ព្រះអង្គទ្រង់កម្ចាត់បង់នូវងងឹតដ៏ក្រាស់ឃ្មឹកដោយឫទ្ធិ រួចទ្រង់និម្មិតនូវខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ ព្រមទាំងពពកដ៏ធំល្វឹងល្វើយ បង្អុរភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំងក្លា មានរន្ទះបាញ់រាប់រយដង គួរឱ្យខ្លាចរន្ធត់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងទីនោះ។ 571. ៥៧១. Iti tibhuvananātho dappite nāgasaṅgheVimada karaṇa hetu dassayī bheravānī,Atha’pagata pagabbhe te viditvāna satthāApanudi bhayajātaṃ taṅkhaṇaṃyeva tattha; ព្រះត្រៃភពនាថ ទ្រង់បង្ហាញនូវហេតុគួរឱ្យខ្លាចរន្ធត់ទាំងឡាយ ក្នុងកងទ័ពនាគដ៏មានមានះ ដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវមានះរបស់ពួកវា លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបថាពួកនាគទាំងនោះអស់សេចក្តីព្រហើនហើយ ក៏ទ្រង់បន្ទោបង់នូវភ័យខ្លាចនោះក្នុងខណៈនោះឯង។ 572. ៥៧២. Taruṇa taraṇisobhā ketumālāvilāsiṃSubharuci mukhavandaṃ lakkhaṇākiṇṇagattaṃ,Tibhava vibhavadāyiṃ taṃ viditvāna nāgāCutapaharaṇa hatthā vandamānā mahiṃsu; ពួកនាគទាំងឡាយ លុះបានឃើញព្រះអង្គដ៏រុងរឿងដោយកេតុម៉ាឡា ដូចជាពន្លឺព្រះអាទិត្យទើបនឹងរះ មានព្រះភក្ត្រដ៏ស្រស់ស្អាតគួរឱ្យជ្រះថ្លា មានព្រះកាយពោរពេញដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ ព្រះអង្គជាអ្នកប្រទាននូវសេចក្តីចម្រើនដល់ត្រៃភព ក៏ទម្លាក់អាវុធពីដៃ ថ្វាយបង្គំ និងបូជាចំពោះព្រះអង្គ។ 573. ៥៧៣. Sirasī nihitapāṇī rattapaṅkeruhehiVikaca vadana nettā’manda kañjuppalehi,Saka saka dhata nānāvaṇṇa vammādikehiVividha kusumavatthā’manda dīpaddhajehi; ពួកនាគទាំងនោះ លើកដៃប្រណម្យដាក់លើក្បាល ហាក់ដូចជាផ្កាឈូកក្រហម មានមុខនិងភ្នែករីកស្គុះស្គាយដូចជាផ្កាឈូកខៀវ ទ្រទ្រង់នូវគ្រឿងក្រោះមានពណ៌ផ្សេងៗគ្នា រួមទាំងផ្កា សម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងប្រទីប និងទង់ជ័យផ្សេងៗ... 574. ៥៧៤. Uraga bhavanavāsā nāgakaññā sameccaKuca kalasa sahassaṃ dhārayanti salīlaṃ,Lalita kaṇaka valli līlamādhatta gattāThuti mukhara mukhā tā sādhu kīḷaṃ akaṃsu; ពួកនាងនាគកញ្ញាដែលរស់នៅក្នុងពិភពនាគ បានមកជួបជុំគ្នា បង្ហាញនូវកាយវិការដ៏ទន់ភ្លន់ ហាក់ដូចជាវល្លិមាសដ៏ល្វតល្វន់ មានមាត់ពោលពាក្យសរសើរតម្កើង បានធ្វើនូវការលេងកម្សាន្តយ៉ាងពីរោះរណ្តំ។ 575. ៥៧៥. Atha muni uragānaṃ viggahaṃ taṃ sametuṃSutimana kamanīyaṃ niccharaṃ brahmaghosaṃ,Ajaramamara maggaṃ suppasatthaṃ sudhihiVaramati varadhammaṃ desayī naṃ phaṇīnaṃ; គ្រានោះ ព្រះមុនីដើម្បីរំងាប់នូវជម្លោះរបស់ពួកនាគទាំងនោះ ទ្រង់បញ្ចេញនូវព្រះព្រហ្មសូរសំឡេងដ៏គួរឱ្យចង់ស្តាប់ និងជាទីគាប់ចិត្ត ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងសរសើរ ជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វានដ៏មិនចាស់មិនស្លាប់ ដល់ពួកនាគទាំងនោះ។ 576. ៥៧៦. Na bho bho saṃsāre khalu bhavati sāraṃ lavampiVisesā taṃ sītaṃ jalita dahane vijjati kadā,Sadā rāgaṃ rogaṃ byadhati janataṃ nekaduritaṃTathāpā’yuṃ pāto ravirabhimukhussāva sadisaṃ; «ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ក្នុងសង្សារវដ្តនេះ មិនមានខ្លឹមសារសូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ តើសេចក្តីត្រជាក់នឹងមានក្នុងភ្លើងដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅក្នុងកាលណា? រាគៈ ជំងឺ និងអំពើអាក្រក់ជាច្រើន តែងបៀតបៀនសត្វលោកជានិច្ច មួយវិញទៀត អាយុជីវិតនេះប្រៀបដូចជាទឹកសន្សើមនាពេលព្រឹកដែលត្រូវកម្តៅព្រះអាទិត្យដូច្នោះ។» 577. ៥៧៧. Sarīro’yaṃ battiṃsa vidha kuṇapo sāra rahitoParittaṃ yobbaññaṃ kusuma sadisaṃ niggatasiri,Pahantvā gantabbaṃ bhavaja vibhavaṃ sambhatamidaṃAthevaṃ sante bho varayati bhavaṃ ko nu hi budho; «រាងកាយនេះជាសាកសពមានចំណែក ៣២ ប្រការ គ្មានខ្លឹមសារឡើយ ភាពជាកំលោះក្រមុំមានប្រមាណតិចតួច ប្រៀបដូចជាផ្កាឈើដែលរោយរុះអស់លម្អ សម្បត្តិដែលកើតក្នុងភពដែលសន្សំទុកនេះ ក៏ត្រូវតែលះបង់ចោលទៅ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ កាលបើហេតុការណ៍យ៉ាងនេះ តើអ្នកប្រាជ្ញណាឡើយនឹងត្រេកអរក្នុងភព?» 578. ៥៧៨. Palāsī makkhī kodhūpaha mato mānavibhavoJano’tīto’to bho payati narakaṃ dāruṇataraṃ,Phaṇī majjāro sā guhaka kapayo bhūya bahusoVadhentaññoññaṃ te nanubhavamidaṃ dukkhama’nisaṃ; «ជនដែលជាអ្នកលុបគុណគេ វាយឫកស្មើ ត្រូវកំហឹងគ្របសង្កត់ មានមានះក្នុងសម្បត្តិ កាលបើកន្លងផុតពីលោកនេះទៅ តែងទៅកាន់នរកដ៏គួរឱ្យខ្លាចរន្ធត់ក្រៃលែង ពួកនាគ ឆ្មា ឆ្កែ ចចក ស្វា និងសត្វដទៃទៀតជាច្រើន តែងសម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមក តើមិនមែនកំពុងសោយទុក្ខមិនដាច់នេះទេឬ?» 579. ៥៧៩. Pure kāko’lukā atha vanabhavā phandana isāKaritvā’ṭṭhāne’ghaṃ ciramanubhavuṃ dukkhamanisaṃ,Aho kappaṭṭhantaṃ saratha duritaṃ verajamidaṃNa hetthassādo bho’ṇumapi kalahe mettima’mataṃ; «ក្នុងកាលមុន ពួកក្អែកនិងមៀម ព្រមទាំងដើមផន្ទនៈនិងឥសី បានធ្វើនូវអំពើបាបក្នុងទីមិនសមគួរ ក៏បានសោយទុក្ខមិនដាច់អស់កាលដ៏យូរ អើ! ចូរអ្នកទាំងឡាយរលឹកនឹកដល់ពៀរវេរាដ៏អាក្រក់ដែលស្ថិតនៅអស់កប្បនេះចុះ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ក្នុងជម្លោះមិនមានសេចក្តីត្រេកអរសូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ មានតែមេត្តាធម៌ប៉ុណ្ណោះជាទឹកអម្រឹត។» 580. ៥៨០. Balaṃ bālānaṃ bho saka saka vadhāyeva bhavatiAtītekā khuddā laṭukikadijā naṭṭhatanayā,Gajaṃ bālaṃ mattaṃ pavidhi na balaṃ hoti saraṇaṃAthaṭṭhāne kiṃ bho kurutha vīriyaṃ bhuti hananaṃ; «ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ កម្លាំងរបស់មនុស្សពាល តែងមានដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ក្នុងអតីតកាល នាងបក្សីលតុកិកាដ៏តូចមួយ ដែលត្រូវបាត់បង់កូន បានធ្វើឱ្យដំរីពាលដ៏ស្រវឹងចុះប្រេងស្លាប់ កម្លាំងមិនមែនជាទីពឹងឡើយ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នកទាំងឡាយខំប្រឹងប្រែងក្នុងទីមិនសមគួរ ដែលជាការបំផ្លាញសេចក្តីចម្រើនទៅវិញ?» 581. ៥៨១. Na dukkhaṃ tesaṃ ye vigata kalahā ekamanasāAtīte bho lāpā aghaṭita mānā peyyavacanā,Sukhaṃ vāsaṃ’kāsuṃ yadahani bhavuṃ te’tha vidhurāVasaṃ vyādhassāguṃ tadahani aho!Medhaga balaṃ; «សេចក្តីទុក្ខមិនមានដល់ពួកជនដែលប្រាសចាកជម្លោះ មានចិត្តតែមួយឡើយ ក្នុងអតីតកាល ពួកសត្វក្រួចទាំងឡាយ មិនមានមានះចំពោះគ្នា និយាយតែពាក្យជាទីស្រឡាញ់ តែងរស់នៅជាសុខ ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃណាដែលពួកវាបែកបាក់គ្នា ក្នុងថ្ងៃនោះពួកវាក៏ធ្លាក់ទៅក្នុងអំណាចនៃព្រានព្រៃ ឱ! កម្លាំងនៃជម្លោះគួរឱ្យខ្លាចណាស់តើ!» 582. ៥៨២. Iti tikhiṇa sudhimā kattumete samaggeAvadi pavara dhammaṃ sādhu viññuppasatthaṃ,Atha muditamanā te pīṇitā tassa nāgāMaṇimayama’tulaṃ taṃ āsanaṃ pūjayiṃsu; ព្រះសាស្តាដ៏មានព្រះប្រាជ្ញាញាណមុតស្រួច ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ ដើម្បីធ្វើឱ្យពួកនាគទាំងនោះមានសាមគ្គីគ្នាយ៉ាងនេះ គ្រានោះ ពួកនាគទាំងនោះមានចិត្តរីករាយ ជ្រះថ្លា បានបូជានូវបល្ល័ង្កធ្វើអំពីកែវមណីដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមពុំបានចំពោះព្រះអង្គ។ 583. ៥៨៣. Atha muni gaganamboruyha bhumippadesaṃTaruṇa raviva tasmiṃ āsane āsi bhāsaṃ,Atha bhujagagaṇā te dibba khajjādikehiParivisiya munindaṃ sādhu dhammaṃ suṇiṃsu; គ្រានោះ ព្រះមុនីទ្រង់ចុះពីអាកាសមកកាន់ផ្ទៃដី គង់លើបល្ល័ង្កនោះ រុងរឿងដូចជាព្រះអាទិត្យទើបនឹងរះ គ្រានោះ ពួកនាគទាំងឡាយបានខ្វល់ខ្វាយថ្វាយនូវភោជនាហារដ៏ជាទិព្វជាដើម ចំពោះព្រះមុនីន្ទ្រ ហើយបានស្តាប់នូវព្រះធម៌ដ៏ល្អ។ 584. ៥៨៤. Atha jala thalajānaṃ tattha yuddhā’gatānaṃAgaṇita bhūjagānaṃ’sītikoṭī bhujaṅgā,Vimala saraṇasīle suppatiṭṭhā sutuṭṭhāAkaru’matimuḷāraṃ satthu pūjāvidhānaṃ; គ្រានោះ ក្នុងចំណោមពួកនាគកើតក្នុងទឹកនិងលើគោកដែលមកដើម្បីច្បាំងគ្នាដ៏ច្រើនរាប់មិនអស់នោះ ពួកនាគចំនួនប៉ែតសិបកោដិ បានតម្កល់ខ្លួនយ៉ាងមាំក្នុងសរណគមន៍ និងសីលដ៏បរិសុទ្ធ មានសេចក្តីត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែង បានធ្វើនូវការបូជាដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមចំពោះព្រះសាស្តា។ 585. ៥៨៥. Atha mahudara rañgño mātulo nāgarājāManinayanakanāmo rammakaḷyāṇadesā,Uraga samara hetū āgato nāgadīpaṃSugatavara sarīraṃ disva natvālapevaṃ; គ្រានោះ ស្ដេចនាគព្រះនាម មណިއក្ខិកៈ ត្រូវជាមា (ខាងម្តាយ) របស់ស្តេចនាគមហោទរៈ ដែលបានមកកាន់កោះនាគទ្វីបពីដែនកល្យាណីដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ដើម្បីជួយច្បាំងក្នុងសង្គ្រាមនាគ លុះបានឃើញព្រះកាយដ៏ប្រសើររបស់ព្រះសុគត ក៏ថ្វាយបង្គំហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ 586. ៥៨៦. Yadi sugata! Imaṃ tvaṃ nāgato assa ṭhānaṃMayamapagata pāṇā homa jhatvā’ññamaññaṃ,Rudhiravaha vikiṇṇo assa bhumippadesoPasami dahana dittaṃ ambudeneva taṃ tvaṃ; «បពិត្រព្រះសុគត! ប្រសិនបើព្រះអង្គមិនយាងមកកាន់ទីនេះទេ ពួកយើងខ្ញុំច្បាស់ជាត្រូវវិនាសជីវិត ដោយការកាប់សម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមកជាមិនខាន ផ្ទៃដីនេះច្បាស់ជាដាបទៅដោយស្ទឹងឈាម ព្រះអង្គបានរំងាប់នូវភ្លើងកំហឹងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅនោះ ហាក់ដូចជាមេឃបង្អុរភ្លៀងដូច្នោះ។» 587. ៥៨៧. Mama bhagava! Purāme diṭṭhapubbaṃ tavetaṃRucira sirisarīraṃ raṃsijālā’bhikiṇṇaṃ,Api sumadhura dhammaṃ desayante surānaṃDasabala sutapubbaṃ ānubhāvañca tuyhaṃ; «បពិត្រព្រះភគវន្ត! ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំព្រះអង្គធ្លាប់បានឃើញព្រះកាយដ៏មានសិរីរុងរឿង ប្រកបដោយបណ្តាញរស្មីរបស់ព្រះអង្គ និងធ្លាប់បានស្តាប់ព្រះធម៌ដ៏ផ្អែមល្ហែមដែលព្រះអង្គសម្តែងដល់ពួកទេវតា បពិត្រព្រះទសពល ខ្ញុំព្រះអង្គធ្លាប់បានឮនូវអានុភាពរបស់ព្រះអង្គរួចមកហើយ។» 588. ៥៨៨. Ahamasama pure te vissutoyeva dāsoYadi manasi dayā te hoti dāse punā’pi,Pavara ratanadīpe hoti kaḷyāṇigaṅgāMama vasati tahiṃ taṃ daṭṭhukāmo’bhiyāce; «បពិត្រព្រះអង្គអ្នករកអ្វីប្រៀបគ្មាន ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកបម្រើដ៏ល្បីល្បាញរបស់ព្រះអង្គ ប្រសិនបើព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យអាណិតអាសូរដល់អ្នកបម្រើម្នាក់នេះម្តងទៀត នៅក្នុងកោះដ៏ប្រសើរនេះ មានស្ទឹងកល្យាណី ជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នាចង់គាល់ព្រះអង្គ ទើបសូមអារាធនាព្រះអង្គយាងទៅកាន់ទីនោះ។» 589. ៥៨៩. Iti yatipati tassā’rādhanaṃ paggahetvāSaka paricita bhumyā cetiyatthaṃ vidhāya,Maṇimaya paribhuttaṃ āsanaṃ cā’pi tesaṃSa sumana taru rājaṃ pūjanatthaṃ vidhāya; ព្រះយតិបតី (ព្រះសាស្តា) លុះទ្រង់ទទួលការអារាធនារបស់ស្តេចនាគនោះហើយ ទ្រង់បានកំណត់ទីកន្លែងសម្រាប់ធ្វើចេតិយលើផ្ទៃដីដែលព្រះអង្គធ្លាប់គង់ និងបានប្រទាននូវបល្ល័ង្កកែវមណីដែលព្រះអង្គធ្លាប់គង់ ព្រមទាំងដើមឈើរាជាយតនៈនោះ ទុកជាទីសក្ការបូជារបស់ពួកនាគទាំងនោះ... 590. ៥៩០. Dasabala paribhuttaṃ sabbametaṃ bhujaṅgāMaṇiriva rucīdaṃ te dhātuyoyeva tasmā,Mahatha namatha niccaṃ maṃva saggā’pavaggaṃDadati iti ca vatvā ovaditvāna satthā; «ម្នាលពួកនាគ របស់ទាំងពួងដែលព្រះទសពលធ្លាប់ប្រើប្រាស់នេះ រុងរឿងដូចជាកែវមណី ទុកដូចជាព្រះសារីរិកធាតុរបស់តថាគត ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយបូជា និងថ្វាយបង្គំជានិច្ចចុះ របស់ទាំងនេះនឹងប្រទាននូវស្ថានសួគ៌ និងព្រះនិព្វាន ដូចជាតថាគតដែរ» ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់និងប្រដៅយ៉ាងនេះហើយ... 591. ៥៩១. Nabhatala’mu’pagantvā devanāge mahenteDisi disi visaranto nīlapītādi raṃsi,Mana nayana haranto jantunaṃ lokasāroAgami ravi’va khamhā jetanāmaṃ vihāraṃ; ...ទ្រង់យាងឡើងកាន់អាកាសវេហាស៍ កាលដែលពួកទេវតានិងនាគកំពុងធ្វើសក្ការបូជា ទ្រង់ផ្សាយចេញនូវរស្មីមានពណ៌ខៀវនិងលឿងជាដើមទៅកាន់ទិសតូចទិសធំ ញ៉ាំងចិត្តនិងភ្នែករបស់សត្វលោកឱ្យជ្រះថ្លា ព្រះលោកសារៈទ្រង់យាងពីអាកាសទៅកាន់ជេតវនវិហារ ដូចជាព្រះអាទិត្យដូច្នោះ។ 592. ៥៩២. Atha manujamarānaṃ nattasiddhādikānaṃSatata’mamata dhammaṃ desayanto phaṇīnaṃ,Vanabhavana suramme maṅkulavhe nagindeAkari muni nivāsaṃ chaṭṭhame hāyanamhi; គ្រានោះ ព្រះមុនីទ្រង់សម្តែងនូវអមតធម៌ជានិច្ចដល់មនុស្ស ទេវតា ពួកអ្នករាំ និងពួកសិទ្ធិជាដើម ព្រមទាំងពួកនាគ ទ្រង់បានធ្វើការគង់ចាំវស្សាលើកំពូលភ្នំឈ្មោះ មង្កុលបព្វត ដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ក្នុងវស្សាទីប្រាំមួយ។ 593. ៥៩៣. Surapurupavane’tho pārijātassa mūleAruṇa mudusilāyaṃ bhāsamāno munindoSunipuṇa’mabhidhammaṃ desayanto surānaṃAkari varanivāsaṃ sattame tattha vasse; បន្ទាប់មក ក្នុងវស្សាទីប្រាំពីរ ព្រះមុនីន្ទ្រទ្រង់គង់លើថ្មបណ្ឌុកម្ពលសិលាអាសនៈដ៏ទន់ល្វន់ពណ៌ក្រហមព្រាល ទៀបគល់ឈើបារិច្ឆត្តកៈ ក្នុងឧទ្យាននៃស្ថានសួគ៌ ទ្រង់សម្តែងនូវព្រះអភិធម្មដ៏ល្អិតសុខុមដល់ពួកទេវតា ទ្រង់បានធ្វើការគង់ចាំវស្សាដ៏ប្រសើរក្នុងទីនោះ។ 594. ៥៩៤. Atha sukhada munindo jetanāme vihāreAvasi vimalapañño aṭṭhame sāradasmiṃ,Ajara’mamara santiṃ phasamāno paresaṃVividha naya vicittaṃ desanaṃ desayanto; គ្រានោះ ក្នុងវស្សាទីប្រាំបី នាដូវសរទកាល ព្រះមុនីន្ទ្រដ៏ប្រទាននូវសេចក្តីសុខ មានព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏បរិសុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្នុងជេតវនវិហារ ទ្រង់សោយនូវសន្តិសុខដ៏មិនចាស់មិនស្លាប់ (ព្រះនិព្វាន) ទាំងសម្តែងនូវព្រះធម៌ទេសនាដ៏វិចិត្រដោយន័យផ្សេងៗដល់ជនដទៃ។ Iti laṅkāya dutiyāgamanaṃ. ចប់ ការយាងមកកាន់កោះលង្កាលើកទីពីរ តែប៉ុណ្ណេះ។ 595. ៥៩៥. Evaṃ jino jetavane vasantoNīssāya sāvatthipuraṃ vihāsi,Sā kidisī āsi purī tadānīTaṃ kīdisaṃ jetavanaṃ vihāraṃ; ព្រះជិនស្រី កាលគង់នៅក្នុងព្រៃជេតវនារាម អាស្រ័យនឹងក្រុងសាវត្ថីយ៉ាងនេះ តើក្នុងកាលនោះ ក្រុងនោះមានសភាពដូចម្តេច? ហើយជេតវនវិហារនោះមានសភាពដូចម្តេចខ្លះ? 596. ៥៩៦. Bhūmaṅganāyāhita uttamaṅgeBhāsanta nānāratanābhirāmā,Visālamolīva visālabhogāSā jambudīpamhī babhuva rammā; ក្រុងនោះជាទីគួរឱ្យត្រេកអរក្នុងជម្ពូទ្វីប ប្រៀបដូចជាមកុដដ៏ធំល្វឹងល្វើយដែលតម្កល់នៅលើក្បាលនៃស្ត្រីគឺផែនដី រុងរឿងដោយកែវរតនៈផ្សេងៗ គួរជាទីរីករាយ និងមានសម្បត្តិដ៏ធំទូលាយ។ 597. ៥៩៧. Sirīnikete sirimāvahantīVirājate yā vasudhā talasmiṃ,Sā devarājassa’marāvatī’vaRañño kuverassa’lakāva rammā; ក្រុងនោះជាទីលំនៅនៃសិរីសួស្តី នាំមកនូវសិរីរុងរឿងលើផ្ទៃផែនដី គួរឱ្យត្រេកអរ ដូចជាក្រុងអមរវតីរបស់ស្តេចទេវតា ឬដូចជាក្រុងអលកាមន្ទារបស់ស្តេចកុវេរៈដូច្នោះ។ 598. ៥៩៨. Sā puññapaññālu janādhivutthāSoṇṇādi puṇṇāpanākiṇṇavīthī,Uttuṅga mātaṅga turaṅga raṅgāSā rājate kañcana mandirālī; ក្រុងនោះកកកុញទៅដោយពួកជនអ្នកមានបុណ្យនិងប្រាជ្ញា មានវិថីថ្នល់ពោរពេញដោយហាងលក់មាសប្រាក់ជាដើម រុងរឿងដោយហ្វូងដំរីនិងសេះដ៏ខ្ពស់ៗ និងជួរប្រាសាទមាសដ៏ស្កឹមស្កៃ។ 599. ៥៩៩. Rarāja sā bhāsura rājaputtāPuññaṅganālāsa vilāsayantī,Vedaṅgapāraṅgata vippacārāDvipañca saddehi ca niccaghosā; ក្រុងនោះរុងរឿងដោយពួកព្រះរាជបុត្រដ៏មានសិរី បង្ហាញនូវភាពល្វតល្វន់នៃស្ត្រីមានបុណ្យ មានពួកព្រាហ្មណ៍ដែលរៀនចប់ត្រៃវេទដើរត្រសងគ្នា និងលាន់ឮទៅដោយសំឡេងទាំងដប់យ៉ាងជានិច្ច។ 600. ៦០០. Anekasippī sata sampakiṇṇāNānādisāhā’gata satthavāhā,PahutakhīṇāsavapādapūtāBabhāsa sā maṅgala mandiraṃ’va; ក្រុងនោះកកកុញទៅដោយពួកជាងនិងសិប្បកររាប់រយជំពូក មានពួកឈ្មួញដែលមកពីទិសផ្សេងៗ ទាំងជាទីក្រុងដ៏បរិសុទ្ធដោយសារស្នាមព្រះបាទនៃព្រះខីណាស្រពជាច្រើន រុងរឿងហាក់ដូចជាវិមានមង្គលដូច្នោះ។ 601. ៦០១. Bhavantare yo cariyaṃ carantoSuvo’panissāya vasaṃ guṇena,Yaññaṅgasākhiṃ matasīnapattaṃAkā samiddhaṃ phalapallavehi; ព្រះសាស្តាអង្គណា កាលទ្រង់បំពេញបារមីក្នុងជាតិមុន ទ្រង់កើតជាសត្វសេក អាស្រ័យនឹងគុណធម៌របស់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យដើមរកាដែលងាប់ទៅហើយ (ដែលជាសាក្សីនៃយញ្ញពិធី) ឱ្យត្រឡប់ជាលូតលាស់មានផ្លែនិងស្លឹកខ្ចីឡើងវិញ... 602. ៦០២. Idāni patvāna bhavassa antaṃNissāya yaṃ so vasate munindo,Tassā guṇaṃ ko hi asesayitvāKatheti sā vassū’pamāya tassā; ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ព្រះមុនីន្ទ្រទ្រង់បានដល់នូវទីបំផុតនៃភពហើយ ទ្រង់គង់អាស្រ័យនឹងវិហារណា តើអ្នកណាឡើយអាចពោលសរសើរគុណនៃវិហារនោះឱ្យអស់សេចក្តីបាន? វិហារនោះប្រៀបដូចជាមេឃបង្អុរភ្លៀងដល់ទីក្រុងនោះ។ 603. ៦០៣. Tassopakaṭṭhe ratanaṃva’nagghaṃManoharo uttamasattasevi,Janānamākakhiṅatado vihāroBabhuva jetādi vanavhayena; នៅជិតទីក្រុងនោះ មានវិហារមួយដ៏គួរឱ្យត្រេកអរ ដូចជាកែវមណីដ៏មានតម្លៃរកអ្វីប្រៀបពុំបាន ជាទីគង់អាស្រ័យនៃសត្វដ៏ឧត្តម (គឺព្រះពុទ្ធ) តែងប្រទាននូវសេចក្តីប្រាថ្នាដល់មនុស្សទាំងឡាយ វិហារនោះមានឈ្មោះថា ជេតវនារាម ជាដើម។ 604. ៦០៤. Samaphulla puppharasa modita chappadālīJhaṅkāra nāda parivādita tantinādā,Sammatta’nanta dija kujita gītavantāTiṭṭhanti yattha taravo naṭakāva chekā; ក្នុងវិហារនោះ ពួកឃ្មុំនិងភីមរាដែលរីករាយនឹងលម្អងផ្ការីកស្គុះស្គាយ តែងបន្លឺសំឡេងហ្វូងៗ ហាក់ដូចជាសំឡេងដេញពិណ ពួកបក្សីរាប់មិនអស់ស្រែកយំយ៉ាងពីរោះដូចជាបទចម្រៀង ឯដើមឈើទាំងឡាយក្នុងទីនោះ ក៏ឈរត្រសងគ្នា ហាក់ដូចជាអ្នករាំដ៏ឈ្លាសវៃដូច្នោះ។ 605. ៦០៥. Khīraṇṇavāhariya dhoviya khīranīrāSosetva sajjhumalaye sasikanti massaṃYatthokiritva tanitā viya vālukāyoSā mālakāvali babhāsa payodadhi’va; ទីនោះ មានជួរនៃលាន (មាលកៈ) ដ៏រុងរឿង ហាក់បីដូចជាមហាសមុទ្រទឹកដោះ ដែលខ្សាច់ទាំងឡាយដែលគេរាយព្រាចទុកនៅទីនោះ មានសភាពប្រៀបដូចជាពពកគគហ៍ ភ្លឺថ្លាដូចជាពន្លឺព្រះចន្ទនៅលើភ្នំប្រាក់ ដែលគេលាងជម្រះដោយទឹកដោះ ហើយហាលឲ្យស្ងួតហើយ។ 606. ៦០៦. Vijjotamāna ratanappamukhānanamhiSopāna māla padagaṇṭhidujehi hāsaṃ,Katveva devabhavanānamahaṃ virāgaVantī’ti gandhakuṭi yattha pahāsayittha; ព្រះគន្ធកុដិឯណា ញ៉ាំងទីនោះឲ្យរុងរឿង ដោយការធ្វើនូវការសើចចំអក ហាក់បីដូចជានិយាយថា "យើងមានរាគៈប្រាសចេញហើយ" ចំពោះពួកទេវវិមាន ដោយជួរនៃកាំជណ្តើរ និងក្បាលកាំជណ្តើរដ៏ពិបាកឡើង ដែលមានរតនៈដ៏ភ្លឺផ្លេកជាប្រមុខ។ 607. ៦០៧. Kammāra gaggari mukho’pari sampapuṇṇāAṅgāra kantara viniggata jālakāva,Sambuddhadeha pariniggata raṃsimālāDāyagga niggata karā visaranti yasmiṃ; ក្នុងទីណា ជួរនៃព្រះរស្មីដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះសម្ពុទ្ធ តែងផ្សាយទៅ ហាក់បីដូចជាបណ្តាញនៃរស្មីដែលចេញចាកចន្លោះនៃរងើកភ្លើងដ៏ពេញប្រៀបលើមាត់នៃបំពង់ខ្យល់របស់ជាងមាស (ឬជាងដែក) និងដូចជាកាំរស្មីដែលចេញចាកចុងនៃព្រៃឆេះ។ 608. ៦០៨. Tumhe sarāga janasaṅgamato’ti gītāDhaññā mayantī vimalehī samaṅgitattā,Tuṭṭhāva hāsa makarā surapādapānaṃRājenti yattha yatinissita pādapindā; ទីណា ពួកដើមឈើដែលជាទីអាស្រ័យនៃព្រះយោគីទាំងឡាយ តែងរុងរឿង ហាក់បីដូចជាសើចសប្បាយរីករាយនឹងពួកទេវព្រឹក្ស ដោយពាក្យដែលគេច្រៀងថា "អ្នករាល់គ្នា (រុងរឿង) ព្រោះតែការសមាគមនឹងជនដែលមានរាគៈ ចំណែកពួកយើងជាអ្នកមានលាភ ព្រោះជាអ្នកព្រមព្រៀងដោយលោកអ្នកមានចិត្តបរិសុទ្ធ"។ 609. ៦០៩. Punnāga nīpa vakula’jjuna rājarukkhaNāgā’ga cūta yugapattaka campakānaṃ,Pupphābhikiṇṇa dharaṇī ratanehi nānāPacchanna dibbabhavanaṃ viya bhāti yattha; ទីណា ផែនដីដែលដណ្តប់ទៅដោយផ្កាឈើទាំងឡាយ មានផ្កាខ្ទឹង ខ្ទុម្ព ពិកុល អរជូន រាជព្រឹក្ស ខ្ទឹងភ្នំ ស្វាយ ផ្កាក្រចកគោ និងចំប៉ាជាដើម តែងរុងរឿង ហាក់បីដូចជាទេវវិមានដែលបិទបាំងដោយរតនៈផ្សេងៗ។ 610. ៦១០. Brahmāsurāsura naroraga liṅgisiddhaVijjādharādi janatā katavandanehi,Teheva ghuṭṭha thutimaṅgala gītikāhiYatthopagāna mananettagaṇā mudenti; ទីណា ពួកជនមានព្រហ្ម អសុរ មនុស្ស នាគ អ្នកមានភេទ (តាបស) សិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម ដែលបានធ្វើនូវការថ្វាយបង្គំហើយ តែងញ៉ាំងពួកជនដែលមានចិត្តនិងភ្នែកឲ្យរីករាយ ដោយការច្រៀងតាមនូវបទចម្រៀងមង្គលពោលសរសើរ ដែលពួកជនទាំងនោះឯងបានបន្លឺឡើង។ 611. ៦១១. Nigghositāmala susītala nijjharehiSammatta nekadija ghuṭṭha jalāsayehi,Kiñjakkha patta parikiṇṇa silātalehiTussanti yattha satataṃ yatīnaṃ manāti; ទីណា ចិត្តនៃព្រះយោគីទាំងឡាយ តែងត្រេកអរជានិច្ច ដោយទឹកធ្លាក់ដ៏ត្រជាក់ស្រួលនិងស្អាតដែលបន្លឺសំឡេង ដោយស្រះទឹកទាំងឡាយដែលលាន់ឮទៅដោយសំឡេងនៃពួកសត្វស្លាបផ្សេងៗដ៏ស្រវឹង និងដោយផែនថ្មទាំងឡាយដែលរាយប៉ាយទៅដោយលម្អងនិងត្របកផ្កា។ 612. ៦១២. Yo neka kappa sata sañcita puññarāsiHitvā’mitaṃ kapilavatthu mahāsirimpi,Āgamma yattha nīrato sugato mahesiKo tattha bhuti matulaṃ kathiko katheti; ព្រះសុគតជាមហេសីអង្គណា ទ្រង់សន្សំនូវគំនរបុណ្យអស់រាប់រយកប្ប ទ្រង់លះបង់នូវសិរីដ៏ធំធេងរកប្រមាណមិនបាន សូម្បីក្នុងក្រុងកបិលព័ស្តុ ហើយស្តេចមកគង់ត្រេកអរក្នុងទីណា តើអ្នកពោលណាអាចពោលពណ៌នាពីសិរីដ៏រកប្រៀបគ្មានក្នុងទីនោះបាន? 613. ៦១៣. Tasmiṃ jino vasati jetavane vihāreIndo yathā rucira nandana kānanamhi,Brahmā’va brahmabhavane sapitāmahehiTārāvalī parivuto gagane’va vando; ព្រះជិនស្រី ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រះវិហារជេតពននោះ ហាក់បីដូចជាព្រះឥន្ទ្រក្នុងសួននន្ទនវ័នដ៏ល្អឆើតឆាយ ដូចជាព្រះព្រហ្មក្នុងព្រហ្មលោកជាមួយនិងពួកព្រហ្មចាស់ទុំ ឬដូចជាព្រះចន្ទដែលចោមរោមដោយជួរផ្កាយនៅលើមេឃ។ 614. ៦១៤. Tadāgamma mahānāgo maṇi akkhikanāmako,Laṅkāto jinapādasmiṃ phaṇiṃ pacceda’mabruvi; គ្រានោះ ស្ដេចនាគដ៏ធំ ឈ្មោះ មណިއក្ខិកៈ បានមកពីកោះលង្កា ហើយក្រាបក្បាល (ពពារ) ទៀបព្រះបាទានៃព្រះជិនស្រី រួចក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ 615. ៦១៥. Sambuddhā dhīra lokasmiṃ lokassatthābhivuddhiyā,Jāyanti sāmi tumhākaṃ dayāyanto’gadhā mayaṃ; "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសម្ពុទ្ធទាំងឡាយជាអ្នកមានប្រាជ្ញា តែងកើតឡើងក្នុងលោក ដើម្បីប្រយោជន៍ និងសេចក្តីចម្រើនដល់លោក ពួកយើងខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកជ្រកកោនក្រោមព្រះមេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គ។ 616. ៦១៦. Tena me dāsabhutassa saṃsārandugharā thirā,Muttiṃ yadicchase mayhaṃ gahaṇīyaṃ nimantaṇaṃ; ព្រោះហេតុនោះ បើព្រះអង្គទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យនូវការរួចផុតរបស់ទូលបង្គំជាខ្ញុំ ចាកផ្ទះឃុំឃាំងដ៏មាំមួនគឺសង្សារវដ្តនេះ សូមព្រះអង្គទទួលយកនូវការនិមន្តរបស់ទូលបង្គំចុះ។" 617. ៦១៧. Sutvāna taṃ mahānāgo mahānāga nimantaṇaṃ,Paṭiggahesi taṃ tuṇhībhāvena karuṇāya so; ព្រះសម្ពុទ្ធជាមហានាគ ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវការនិមន្តរបស់ស្ដេចនាគនោះហើយ ក៏ទ្រង់ទទួលយកដោយការគង់ស្ងៀម ព្រោះព្រះមេត្តាករុណា។ 618. ៦១៨. Ñatvā taṃ sumano nāgo lahumāgamma sīhalaṃ,Kaḷyāṇāpagapassamhi manonandana bhutale; ស្ដេចនាគមានចិត្តត្រេកអរ ដឹងនូវការទទួលនិមន្តនោះហើយ ក៏ប្រញាប់ត្រឡប់មកកាន់កោះសីហឡៈវិញ ក្នុងទីដ៏ជាទីរីករាយនៃចិត្ត ជិតឆ្នេរស្ទឹងកល្យាណី។ 619. ៦១៩. Sajjhu kambumaṇi mutta pavāla vajirāmaye,Vahārahe mahāthūne ghaṭakādiṃ nidhāpiya; បានញ៉ាំងជាងឲ្យប្រតិស្ឋាននូវក្បាលសសរជាដើម លើសសរធំៗដ៏គួរទ្រទ្រង់ ដែលធ្វើដោយប្រាក់ សង្ខ មណី គជសារ (ឬគុជខ្យង) ផ្កាថ្ម និងពេជ្រ។ 620. ៦២០. Datvā tulādayo sesa mandiraṅge tatheva ca,Viṭaṅka vyāla sīhādi pantiyo’pi tathevahi; ហើយបានចាត់ចែងនូវធ្នឹមជាដើម និងគ្រឿងបង្គុំផ្ទះដ៏សេសដទៃទៀត ព្រមទាំងជួរនៃរូបលលក រូបសត្វសាហាវ និងរូបសត្វសីហៈជាដើម ដូច្នោះដែរ។ 621. ៦២១. Sātakumhamayā’neka cittehi sādhu cittitaṃ,Nimmāya gopānasiyo pakkhapāse ca kaṇṇikaṃ; បាននិម្មិតនូវបង្កង់ ឈ្នាង និងដំបូលកណ្ណិកា ដែលគេតុបតែងយ៉ាងល្អ ដោយក្បាច់រចនាផ្សេងៗដ៏ធ្វើដោយមាសសុទ្ធ។ 622. ៦២២. Siṅgi nikkhena siṅgañca chadanindamaṇīhi ca,Soṇṇa kiṅkiṇi mālāyo kaṇṇamālā ca māpiya; បានញ៉ាំងជាងឲ្យធ្វើនូវកំពូលដោយមាសសិង្គី និងដំបូលដោយត្បូងឥន្ទនីល ព្រមទាំងខ្សែបណ្តាញកណ្ដឹងមាស និងកម្រងផ្កាត្រចៀក។ 623. ៦២៣. Cittavitānaṃ bandhitvā muttolambe tahiṃ tahiṃ,Katvāna gandhadāmehi pupphadāmehi saṅkulaṃ; បានចងនូវពិដានដ៏វិចិត្រ ដែលមានខ្សែកម្រងគុជខ្យងព្យួរយោលចុះក្នុងទីនោះៗ ធ្វើឲ្យច្របូកច្របល់ទៅដោយកម្រងគ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាឈើ។ 624. ៦២៤. Indanīlamayaṃ bhumi majjhe’naggha mahāsanaṃ,Māpesi parito sesa bhikkhūnañca subhāsane; បាននិម្មិតនូវមហាអាសនៈដ៏មានតម្លៃរកប្រមាណមិនបាន ធ្វើដោយត្បូងឥន្ទនីល នៅចំកណ្ដាលផ្ទៃដី ហើយបានធ្វើនូវអាសនៈដ៏ល្អៗដទៃទៀតនៅជុំវិញ សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃដែលនៅសល់។ 625. ៦២៥. Ratanehe’vāpassaye vedikā eḷikāmaye,Muttā vāluka saṅkiṇṇaṃ mālakañca manoramaṃ; បានធ្វើនូវបង្អែកដោយរតនៈទាំងឡាយ របងរានហាលធ្វើដោយកែវ និងលានដ៏គួរជាទីរីករាយ ដែលរាយប៉ាយទៅដោយខ្សាច់គុជខ្យង។ 626. ៦២៦. Satta ratana sambhuta toraṇū’pari toraṇe,Santīra kusumā’kiṇṇa hāṭakādi ghaṭākulaṃ; នៅខាងលើខ្លោងទ្វារ (តោរណៈ) ដែលកើតអំពីកែវទាំងប្រាំពីរប្រការ ក៏មានខ្លោងទ្វារជាន់លើទៀត ដែលពេញទៅដោយក្អមមាសជាដើម និងរាយប៉ាយទៅដោយផ្កាឈើផ្សេងៗ។ 627. ៦២៧. Neka rāgaddhajākiṇṇa vitāna samalaṅkataṃ,Dīpa dhūpāli saṅkiṇṇa gandhapuppha samākulaṃ; ដែលតុបតែងល្អហើយដោយពិដានដ៏រាយប៉ាយទៅដោយទង់មានពណ៌ផ្សេងៗ ពេញទៅដោយជួរប្រទីបនិងធូប និងច្របូកច្របល់ទៅដោយគ្រឿងក្រអូបនិងផ្កាឈើ។ 628. ៦២៨. Evamādihi nekehi vaṇṇehi samalaṅkataṃ,Māpetvā maṇḍapaṃ seṭṭhaṃ devamaṇḍapa santibhaṃ; ស្ដេចនាគបាននិម្មិតនូវមណ្ឌបដ៏ប្រសើរ មានសភាពប្រៀបដូចជាទេវមណ្ឌប ដែលតុបតែងល្អហើយដោយគ្រឿងលម្អមានពណ៌ផ្សេងៗជាច្រើន យ៉ាងនេះជាដើម។ 629. ៦២៩. Sīta vāluka sañchannaṃ mudu pādapaṭatthataṃ,Māpetvevaṃ mahāmaggaṃ surañjasa samañjasaṃ; បាននិម្មិតនូវមហាវិថីដ៏ស្មើល្អ ដូចជាផ្លូវទេវតា ដែលដណ្តប់ទៅដោយខ្សាច់ដ៏ត្រជាក់ និងក្រាលទៅដោយសំពត់ទ្រនាប់ជើងដ៏ទន់ យ៉ាងនេះ។ 630. ៦៣០. Sañcinitvāna te nāgā khajja bhojja phalāphale,Dibbannapāne pacure paṭimaggaṃ gamuṃ tadā; គ្រានោះ ពួកនាគទាំងឡាយបានចាត់ចែងនូវខាទនីយភោជនីយាហារ ផលាផល និងភេសជ្ជៈដ៏ច្រើនប្រហាក់ប្រហែលនឹងអាហារទិព្វ ហើយបានធ្វើដំណើរទៅទទួលស្វាគមន៍តាមផ្លូវ។ 631. ៦៣១. Tato kāruṇiko nātho bodhito aṭṭhame same,Vesākha puṇṇamāsimhi sannipātiya sāvake; លំដាប់នោះ ព្រះបរមសាស្តាជាទីពឹងដ៏ប្រកបដោយមេត្តាករុណា ក្នុងឆ្នាំទីប្រាំបីអំពីការត្រាស់ដឹង ក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខ ទ្រង់ញ៉ាំងពួកសាវ័កឲ្យប្រជុំគ្នាហើយ... 632. ៦៣២. Ethajja bhikkhavo laṅkaṃ nāgānaṃ’nuggahāya bho,Maṇiakkhiko nimantesi pasanno buddhasāsane; ទ្រង់ត្រាស់ថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកចូរមកកាន់កោះលង្កាក្នុងថ្ងៃនេះ ដើម្បីសង្គ្រោះដល់ពួកនាគចុះ ព្រោះស្ដេចនាគឈ្មោះ មណިއក្ខិកៈ ដែលជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា បាននិមន្តយើងហើយ។" 633. ៦៣៣. Sutvāna vacanaṃ tassa sambuddhassa sirīmato,Assavā pesalā bhikkhū paccassosuṃ samāhitā; ពួកភិក្ខុអ្នកស្តាប់បង្គាប់ ដ៏ជាទីស្រឡាញ់ និងមានចិត្តតម្កល់មាំ បានស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានសិរីនោះហើយ ក៏បានទទួលព្រះពុទ្ធដីកា។ 634. ៦៣៤. Sāriputto tato thero paññāya’gga dhurandharo,Pattacīvaramā’dāya agamā jinu’pantikaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ធុរៈដ៏ប្រសើរដោយប្រាជ្ញា បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 635. ៦៣៥. Moggallāno mahāthero dutiyo aggasāvako,Pattacīvaramādāya sopāga jina santikaṃ; ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរ ជាព្រះអគ្គសាវ័កទីពីរ បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី ដូច្នោះដែរ។ 636. ៦៣៦. Dhūtapāpo dhutaṅgaggo mahākassapa nāmako,Pattacīvaramādāya āgamā jinasantikaṃ; ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ មានបាបលាងជម្រះហើយ ជាកំពូលនៃលោកអ្នកកាន់ធុតង្គ បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 637. ៦៣៧. Sāsane vinayañña namaggo’ pālivhayo yata,Pattacīvaramādāya jinantikamu’pāgami; ព្រះឧបាលិត្ថេរ ជាអ្នកសង្រួមខ្លួន ជាកំពូលនៃលោកអ្នកដឹងវិន័យក្នុងព្រះសាសនា បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 638. ៦៣៨. Dibbacakkhūnamaggo yo ruddhapāpāri dappako,Thero’nuruddho varado sopāga munisantikaṃ; ព្រះអនុរុទ្ធត្ថេរ ជាកំពូលនៃលោកអ្នកមានទិព្វចក្ខុ ជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសេចក្តីព្រហើននៃសត្រូវគឺបាប ជាអ្នកប្រទាននូវពរ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះមុនី។ 639. ៦៣៩. Maṇiva kāmado kāmamu’pavāno’ti vissuto,Ñāṇī gaṇī dakkhiṇeyyo theropāga jinantikaṃ; ព្រះឧបវានត្ថេរ ជាអ្នកល្បីល្បាញ ជាអ្នកប្រទាននូវសេចក្តីប្រាថ្នាដូចជាកែវមណី ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ជាម្ចាស់នៃគណៈ ជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល ក៏បានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 640. ៦៤០. Bakkulo vimalo sīla samādhādi guṇākaro,Āgato saparikkhāro bhikkhūnaṃ samitiṃ tadā; ព្រះពកុលត្ថេរ ជាអ្នកបរិសុទ្ធ ជាអណ្តូងនៃគុណមានសីលនិងសមាធិជាដើម ក៏បានមកកាន់ទីប្រជុំភិក្ខុសង្ឃ ព្រមដោយបរិក្ខារ ក្នុងកាលនោះ។ 641. ៦៤១. Buddhasāsana dhorayho thero aṅgulimālako,Sahā’gantuṃ munindena sannaddho sahasā gato; ព្រះអង្គុលីមាលត្ថេរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ធុរៈក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា បានរៀបចំខ្លួនដើម្បីទៅជាមួយព្រះមុនិន្ទ្រ ហើយក៏បានមកដល់ជាប្រញាប់។ 642. ៦៤២. Sāsanodaya selagge sūriyo viya bhāti yo,So’yaṃ rāhulathero’pi lahu’gā pitu santikaṃ; ព្រះរាហុលត្ថេរឯណា តែងរុងរឿងដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើកំពូលភ្នំគឺការរុងរឿងនៃព្រះសាសនា ព្រះរាហុលត្ថេរនោះ ក៏បានប្រញាប់ចូលទៅជិតព្រះវរបិតា។ 643. ៦៤៣. Bhaddācāro bhaddiyavho thero bhaddaghaṭo viya,Pākaṭo bhuvane so’pi gato sambuddha santikaṃ; ព្រះភទ្ទិយត្ថេរ មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តដ៏ល្អ ដូចជាក្អមដ៏ល្អ ល្បីល្បាញក្នុងលោក ព្រះថេរៈនោះ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះសម្ពុទ្ធ។ 644. ៦៤៤. Devaddumo’va lokassa yo dadāti’cchiti’cchitaṃ,Jinorasopi selavho gato sambuddhasantikaṃ; ព្រះសេលត្ថេរ ជាបុត្រនៃព្រះជិនស្រី ហាក់បីដូចជាដើមឈើទិព្វនៃលោក ដែលតែងប្រទាននូវវត្ថុដែលគេប្រាថ្នាហើយៗ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះសម្ពុទ្ធ។ 645. ៦៤៥. Yāminī sāmiko’vāti bhāti yo sāsanambare,Mahānāma mahāthero sopāga munisantikaṃ; ព្រះមហានាមត្ថេរ តែងរុងរឿងក្នុងអាកាសគឺព្រះសាសនា ដូចជាព្រះចន្ទជាម្ចាស់នៃរាត្រី ព្រះថេរៈនោះ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះមុនី។ 646. ៦៤៦. Manosilātalaggamhi jumhamāno’va kesarī,Subhutivha mahāthero buddhupantika māgato; ព្រះសុភូតិមហាត្ថេរ ហាក់បីដូចជាសត្វសីហៈដែលស្ងាបនៅលើកំពូលផែនថ្មមនោសិលា ក៏បានមកដល់ជិតព្រះពុទ្ធអង្គ។ 647. ៦៤៧. Buddhasāsana chaddanta sarasī sāraso viya,Vissuto tissathero’pi gato bhikkhusamāgamaṃ; ព្រះតិស្សត្ថេរដ៏ល្បីល្បាញ ហាក់បីដូចជាសត្វក្ងានក្នុងស្រះឆទ្ទន្តគឺព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏បានចូលទៅកាន់ទីប្រជុំភិក្ខុសង្ឃ។ 648. ៦៤៨. Jinasāsana samphullasarasīruha majjhago,Madhubbata nibho rādhathero’pi sahasā gato; ព្រះរាធត្ថេរ មានសភាពប្រៀបដូចជាសត្វឃ្មុំដែលហើរទៅក្នុងកណ្ដាលផ្កាឈូកដ៏រីកស្គុះស្គាយគឺព្រះជិនសាសនា ក៏បានទៅជាប្រញាប់។ 649. ៦៤៩. Bhagu dabbopa’seno ca koṇḍañña’ssaji sīvali,Ete jinatrajā therā gatāsuṃ munisantikaṃ; ព្រះភគុត្ថេរ ព្រះទព្វត្ថេរ ព្រះឧបសេនត្ថេរ ព្រះកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ព្រះអស្សជិត្ថេរ និងព្រះសីវលីត្ថេរ ពួកព្រះថេរៈជាបុត្រនៃព្រះជិនស្រីទាំងនេះ បានចូលទៅជិតព្រះមុនី។ 650. ៦៥០. Kumārakassapo puṇṇosoṇosobhita revatā,Therāpete abhiññātā gatāsuṃ satthusantikaṃ; ព្រះកុមារកស្សបត្ថេរ ព្រះបុណ្ណត្ថេរ ព្រះសោណត្ថេរ ព្រះសោភិតត្ថេរ និងព្រះរេវតត្ថេរ ពួកព្រះថេរៈដ៏ល្បីល្បាញទាំងនេះ បានចូលទៅជិតព្រះបរមសាស្តា។ 651. ៦៥១. Vaṅgīso sāgato nando bhāradvājo gavampati,Pattacīvaramādāya gatāsuṃ jinasantikaṃ; ព្រះវង្គីសត្ថេរ ព្រះសាគតត្ថេរ ព្រះនន្ទត្ថេរ ព្រះភារទ្វាជត្ថេរ និងព្រះគវម្បតិត្ថេរ បានកាន់យកនូវបាត្រនិងចីវរ ហើយបានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 652. ៦៥២. Evamādi mahānāgā pañcasata jinorasā,Samāgañchuṃ sahāgantuṃ muninā lokasāminaṃ; ព្រះមហានាគទាំងឡាយជាបុត្រនៃព្រះជិនស្រី ចំនួនប្រាំរយអង្គ មានព្រះថេរៈទាំងឡាយនេះជាដើម បានមកប្រជុំគ្នា ដើម្បីទៅជាមួយព្រះមុនីជាម្ចាស់នៃលោក។ 653. ៦៥៣. Tato so jagadānando karuṇāyābhirādhito,Meruṃ parikkhipantova anekajjuti vijjuyā; លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាជាទីរីករាយនៃសត្វលោក ទ្រង់ត្រេកអរដោយព្រះមេត្តាករុណា ហាក់បីដូចជាព័ទ្ធជុំវិញភ្នំព្រះសុមេរុ ដោយផ្លេកបន្ទោរមានពន្លឺផ្សេងៗ... 654. ៦៥៤. Nivāsetvā suddharaṃsi visarantaravāsakaṃ,Tassūpari jino rattaṃ bandhitvā kāyabandhaṃ; ព្រះជិនស្រី ទ្រង់ស្បង់នូវស្បង់ (អន្តរវាសកៈ) ដែលមានព្រះរស្មីដ៏បរិសុទ្ធផ្សាយចេញ ហើយទ្រង់ចងនូវវត្ថពន្ធចង្កេះពណ៌ក្រហមពីលើស្បង់នោះ... 655. ៦៥៥. Accuggataṃ mahāthūpaṃ cāru cāmīkarajjutiṃ,Paṭicchādayamānova rattakambala kañcunā; ហាក់បីដូចជាបិទបាំងនូវមហាស្ដូបដ៏ខ្ពស់ត្រដែត ដែលមានពន្លឺដូចជាមាសដ៏ល្អឆើតឆាយ ដោយស្រោមភួយពណ៌ក្រហម... 656. ៦៥៦. Vaṇṇa nigrodhapakkaṃva surattaṃ paṃsukulikaṃ,Saṅghāṭiyā karitvāna saguṇaṃ uttarīyakaṃ; ទ្រង់ធ្វើនូវព្រះសង្ឃាដិជាសំពត់បង្សុកូល ដែលមានពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ដូចជាផ្លែជ្រៃទុំ ឲ្យជាសំពត់ដណ្តប់មានស្រទាប់ពីរជាន់... 657. ៦៥៧. Hutvāna supaṭicchanto pārupitvāna sādhukaṃ,Pattatthāya pasāresi jālākulakarañjino; ទ្រង់ជាអ្នកគ្របដណ្តប់ជិតល្អហើយ ទ្រង់គ្រងចីវរយ៉ាងប្រពៃ រួចទ្រង់លាតសន្ធឹងនូវព្រះហស្តដ៏រុងរឿងដោយបណ្តាញនៃព្រះរស្មី ដើម្បីទទួលយកនូវបាត្រ។ 658. ៦៥៨. Lokanāthappabhāvena tato pattamadhubbato,Pāṇi saroruhassanto sampattosi tamaggahi; ដោយអានុភាពនៃព្រះលោកនាថ គ្រានោះ បាត្រដ៏ប្រៀបដូចជាសត្វឃ្មុំ ក៏បានមកដល់ក្នុងចន្លោះនៃព្រះហស្តដូចជាផ្កាឈូក ហើយព្រះអង្គក៏ទ្រង់ចាប់យកនូវបាត្រនោះ។ 659. ៦៥៩. Tato sasissako nātho uggantvā gaganaṅganaṃ,Nānāvaṇṇambude tattha maddanto gantumārahabhi; លំដាប់នោះ ព្រះបរមសាស្តាព្រមទាំងព្រះសាវ័ក បានយាងឡើងទៅកាន់អាកាសវេហាស៍ ហើយចាប់ផ្តើមយាងទៅ ដោយជាន់លើពពកមានពណ៌ផ្សេងៗក្នុងទីនោះ។ 660. ៦៦០. Tato sambuddha dehasmā nikkhantāsuṃ cha raṃsiyo,Hemakaṇṇikato yāta maṇigopānasī yathā; លំដាប់នោះ ព្រះឆព្វណ្ណរស្មីទាំងឡាយ បានចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះសម្ពុទ្ធ ហាក់បីដូចជាបង្កង់កែវមណីដែលចេញចាកដំបូលកណ្ណិកាមាស។ 661. ៦៦១. Bāṇindīvara pupphehi meva’kindamaṇihi ca,Chādenti viya nakkhattā nīlaṃ’su munidehato; ព្រះរស្មីពណ៌ខៀវដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះមុនី ហាក់បីដូចជាបិទបាំងនូវពួកផ្កាយ ដោយផ្កាឈូកខៀវ និងត្បូងឥន្ទនីលទាំងឡាយ... 662. ៦៦២. Campakuddālamālābhī hemacuṇṇambarehi ca,Pūrayanti viyāsaṅga pītaṃsū jinadehato; ព្រះរស្មីពណ៌លឿងដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះជិនស្រី ហាក់បីដូចជាបំពេញនូវអាកាស ដោយកម្រងផ្កាចំប៉ានិងផ្កាស្វាយព្រៃ និងដោយលម្អងមាស... 663. ៦៦៣. Bhaṇḍīpupphakadambehi lohitaṅkamaṇihi ca,Lohitābhā papūrenti disā’gā munidehato; ព្រះរស្មីពណ៌ក្រហមដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះមុនី តែងបំពេញនូវទិសទាំងឡាយ ហាក់បីដូចជាដោយផ្កាមហារស (ភណ្ឌី) ផ្កាខ្ទុម្ព និងត្បូងទទឹម... 664. ៦៦៤. Hāra mallika mālāhi somaṃsu phalikādihi,Pūrayanti viyāsaṅga odātā munidehato; ព្រះរស្មីពណ៌សដែលចេញចាកព្រះវរកាយនៃព្រះមុនី ហាក់បីដូចជាបំពេញនូវអាកាស ដោយខ្សែកម្រងគុជខ្យង កម្រងផ្កាម្លិះ ពន្លឺព្រះចន្ទ និងកែវផលិកជាដើម។ 665. ៦៦៥. Piñjumañjeṭṭharāsīhi padumābhamaṇīhi ca,Disaṃ chādayamānāgā mañjiṭṭhābhā jinaṅgato; ព្រះរស្មីមានពណ៌ក្រហមទុំ ផ្សាយចេញពីព្រះវរកាយនៃព្រះជិនស្រី គ្របដណ្តប់ទិសទាំងឡាយ ហាក់ដូចជាគំនរនៃពណ៌លឿងទុំ និងពណ៌ក្រហមទុំ និងដូចជាកែវមណីមានពន្លឺដូចផ្កាឈូក។ 666. ៦៦៦. Nekindacāpa kiṇṇaṃva divasaṃ ratanutthataṃ,Cittapaṭaṃva muñcantaṃ missābhāgā jinaṅgato; ព្រះរស្មីមានពណ៌ច្រឡូកច្រឡំគ្នា ផ្សាយចេញពីព្រះវរកាយនៃព្រះជិនស្រី ហាក់បីដូចជាបញ្ចេញនូវផ្ទាំងសំពត់ដ៏វិចិត្រ ហាក់ដូចជាផ្ទៃមេឃដែលដណ្តប់ដោយកែវរតនៈ និងដូចជាដណ្តប់ទៅដោយឥន្ទធនូជាច្រើនដ៏រាយប៉ាយ។ 667. ៦៦៧. Girikūṭa kūṭāgāra mattā chabbaṇṇa raṃsiyo,Āvelavelā dhāvanti dippamānetaretarā; ព្រះឆព្វណ្ណរង្សីទាំងឡាយ មានទំហំប៉ុនកំពូលភ្នំ និងប្រាសាទកំពូល តែងរត់ដេញគ្នាបន្តបន្ទាប់គ្នាទៅវិញទៅមក ញ៉ាំងគ្នាទៅវិញទៅមកឲ្យភ្លឺរុងរឿង។ 668. ៦៦៨. Gacchamānā’hanitvāna cakkavāḷa siluccaye,Uggantvā parato yantī nīra nijjhara sannībhā; ព្រះរស្មីទាំងឡាយនោះ កាលដែលទៅប៉ះនឹងភ្នំចក្រវាឡ ក៏ហោះឡើងទៅលើ ហើយទៅកាន់ទីដទៃទៀត មានឧបមាដូចជាទឹកធ្លាក់ដ៏ថ្លាឆ្វង់។ 669. ៦៦៩. Sammukhe sammukhe tāyo rukkhapabbata ādayo,Kārayantā sakaṃ vaṇṇaṃ dhāvantā’pi ca sindhavo; ព្រះរស្មីទាំងឡាយនោះ កាលដែលរត់ទៅ ប៉ះនឹងដើមឈើ និងភ្នំជាដើម ដែលនៅចំពីមុខៗ ក៏ធ្វើឲ្យវត្ថុទាំងនោះមានពណ៌ដូចជាខ្លួនដែរ ព្រមទាំងញ៉ាំងមហាសមុទ្រឲ្យមានពណ៌ដូច្នោះដែរ។ 670. ៦៧០. Uddhamuggataraṃsīhi rañjitā jaladā tadā,Nānāvaṇṇe punevāsi nūtano ravimaṇḍalo; ក្នុងកាលនោះ ពួកពពកដែលត្រូវព្រះរស្មីហោះឡើងទៅលើជ្រលក់ហើយ ក៏មានពណ៌ប្លែកៗ ហាក់ដូចជាមណ្ឌលព្រះអាទិត្យថ្មី។ 671. ៦៧១. Jinappahā pavāhesu nimuggā devatā gatā,Pūjetuṃva nijattehi nānāvaṇṇā siyuṃ tadā; ពួកទេវតាដែលបានចូលទៅមុជក្នុងខ្សែទឹកគឺព្រះរស្មីនៃព្រះជិនស្រី ក្នុងកាលនោះ ក៏មានពណ៌ផ្សេងៗគ្នា ហាក់ដូចជាចង់បូជាចំពោះព្រះអង្គដោយរូបកាយរបស់ខ្លួន។ 672. ៦៧២. Paviṭṭhā buddharaṃsīnamantaraṃ devadhītaro,Asañjānīya muyhiṃsu muhuttaṃ attano dhavaṃ; ពួកទេវធីតាដែលបានចូលទៅក្នុងចន្លោះនៃព្រះពុទ្ធរស្មី ក៏មិនអាចស្គាល់ប្តីរបស់ខ្លួនបានឡើយ ហើយវង្វេងអស់មួយរំពេច។ 673. ៦៧៣. Surā suroraga brahma siddha vijjādharādayo,Cāmaracchattaketuhi pūjayantā jinantvaguṃ; ពួកទេវតា អសុរ នាគ ព្រហ្ម សិទ្ធិ និងវិជ្ជាធរជាដើម កាលបូជាដោយវាលវីជនី ស្វេតច្ឆត្រ និងទង់ជ័យទាំងឡាយ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះជិនស្រី។ 674. ៦៧៤. Agghikaṃ pantiyo keci toraṇūpari toraṇe,Ghaṭadīpāliyo tantha karonti abhito’bhito; ទេវតាខ្លះធ្វើនូវជួរផ្កាកម្រង ខ្លះធ្វើនូវខ្លោងទ្វារត្រួតលើខ្លោងទ្វារ ខ្លះធ្វើនូវជួរក្អមទឹក និងជួរប្រទីបនៅជុំវិញទីនោះ។ 675. ៦៧៥. Pādapaṭe pattharanti vitatvanti vitānake,Tatthūpari anekānī kusumāno’kiranti ca; ទេវតាទាំងឡាយរៀបចំក្រាលសំពត់ទ្រនាប់ព្រះបាទ ខ្លះចងពិតាន ហើយរោយរាយនូវផ្កាទាំងឡាយជាច្រើននៅលើពិតាននោះ។ 676. ៦៧៦. Katamaṃ devalokannuyāti lokagganāyako,Yāti kiṃ buhmalokannu amhākaṃ bhavanannu kho; ព្រះលោកនាយកដ៏ប្រសើរ ទ្រង់យាងទៅកាន់ទេវលោកណា? ទ្រង់យាងទៅកាន់ព្រហ្មលោក ឬក៏យាងមកកាន់វិមានរបស់យើងហ្ន៎? 677. ៦៧៧. Kattha nu kho devadevo kassanuggahabuddhīyā,Yātī’ti kaṅkhitā keci saṃsaranti itocito; ព្រះទេវទេវ ទ្រង់យាងទៅក្នុងទីណា ដោយព្រះហឫទ័យអនុគ្រោះដល់បុគ្គលណា? ទេវតាខ្លះមានសេចក្តីសង្ស័យយ៉ាងនេះ ក៏ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មកក្នុងទីនេះនិងទីនោះ។ 678. ៦៧៨. Māpetvā abhito magge maṇḍape ratanāmaye,Sayanāsanaṃ paññapetvā kāci tiṭṭhanti devatā; ពួកទេវតាខ្លះ និមិត្តនូវមណ្ឌបធ្វើដោយកែវរតនៈនៅតាមដងផ្លូវ រៀបចំក្រាលគ្រែនិងអាសនៈ ហើយឈរចាំទទួល។ 679. ៦៧៩. Tahiṃ tahiṃ paṭṭhapentā sudhanta madhurodakaṃ,Yāvamānā jinaṃ keci tiṭṭhanti ca mahanti ca; ទេវតាខ្លះតម្កល់ទុកនូវទឹកដ៏ផ្អែមល្ហែមដែលគេចម្រោះយ៉ាងស្អាតក្នុងទីនោះៗ ខ្លះឈរអញ្ជើញព្រះជិនស្រី និងខ្លះធ្វើការបូជាយ៉ាងធំដុំ។ 680. ៦៨០. Evaṃ mahāmahe nātho vattamāne anūpame,Jalaṃ sambuddhasiriyā nūtano sūriyo viya; កាលដែលការបូជាដ៏ធំធេងរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន កំពុងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងនេះ ព្រះលោកនាថទ្រង់រុងរឿងដោយសិរីនៃព្រះពុទ្ធ ហាក់ដូចជាព្រះអាទិត្យដែលរះឡើងថ្មីៗ។ 681. ៦៨១. Brahmasenābhito yāna brahmāvātha sahampati,Surasenābhito yāna sakkova samalaṅkato; ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅដោយមានពួកសេនាព្រហ្មចោមរោម ហាក់ដូចជាព្រះសហម្បតីព្រហ្ម ឬទ្រង់យាងទៅដោយមានពួកសេនាទេវតាចោមរោម ហាក់ដូចជាព្រះសក្កទេវរាជដែលតុបតែងខ្លួនយ៉ាងល្អ។ 682. ៦៨២. Gagālimabhito yāna gahaṅgā maṇi sannibho,Dhataraṭṭhakhagindova haṃsasenāli pubbago; ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅដោយមានពួកសាវ័កចោមរោម ហាក់ដូចជាព្រះចន្ទដ៏មានពន្លឺដូចកែវមណីនៅកណ្តាលពួកផ្កាយ ឬហាក់ដូចជាស្តេចហង្សឈ្មោះធតរដ្ឋ ដែលហើរនាំមុខហ្វូងហង្សទាំងឡាយ។ 683. ៦៨៣. Apeta rāgadosehi vītamohehi sabbaso,Paṭisambhidatta sampatta sāvakehi anuggato; ព្រះអង្គទ្រង់មានពួកសាវ័កដែលប្រាសចាករាគៈនិងទោសៈ មានមោហៈទៅប្រាសហើយដោយប្រការទាំងពួង និងជាអ្នកដល់នូវបដិសម្ភិទាញាណ ហែហមអមដំណើរ។ 684. ៦៨៤. Yesaṃ yesaṃ manasmiṃ yaṃ yamatthi kiñci saṃsayaṃ,Tesaṃ taṃ taṃ paṇudento desanāya sudhāsinaṃ; ព្រះអង្គទ្រង់កម្ចាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យផ្សេងៗ ដែលមាននៅក្នុងចិត្តរបស់ជនទាំងឡាយនោះៗ ដោយព្រះធម៌ទេសនាដ៏មានរសដូចជាទឹកអម្រឹត។ 685. ៦៨៥. Tattha tatthānurūpena pāṭihāriya kambunā,Lokassa nayanālī so tosassusu nimujjayaṃ; ព្រះអង្គទ្រង់ញ៉ាំងភ្នែករបស់សត្វលោកឲ្យលិចចុះក្នុងទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីរីករាយ ដោយការសម្តែងបាដិហារិយ៍ដ៏សមគួរដល់ទីកន្លែងនោះៗ។ 686. ៦៨៦. Sampatto’laṅkataṃ laṅkamathāgu phaṇino tadā,Paṭimaggaṃ karontā te tattha tattha mahāmahaṃ; លុះព្រះអង្គយាងទៅដល់កោះលង្កាដ៏តុបតែងហើយ ក្នុងកាលនោះ ពួកនាគទាំងឡាយក៏បានមកទទួលស្វាគមន៍ និងធ្វើការបូជាយ៉ាងធំដុំក្នុងទីនោះៗ។ 687. ៦៨៧. Uragānamantare devā brahmāsuṃ tesamantare,Evaṃ sammissako loke brahmalokā papūrayi; ពួកទេវតាស្ថិតនៅក្នុងចន្លោះនៃពួកនាគ ពួកព្រហ្មស្ថិតនៅក្នុងចន្លោះនៃពួកទេវតាទាំងនោះ ពិភពលោកដែលច្រឡូកច្រឡំគ្នាយ៉ាងនេះ ក៏ពេញណែនរហូតដល់ព្រហ្មលោក។ 688. ៦៨៨. Ye passanti jinaṃ tattha sasissaṃ siriyā jalaṃ,Suladdhā tehi nettāni tesamakkhīni locanā; ជនទាំងឡាយណាបានឃើញព្រះជិនស្រី ព្រមទាំងព្រះសាវ័កដ៏រុងរឿងដោយសិរីក្នុងទីនោះ ភ្នែកទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។ 689. ៦៨៩. Ye suṇanti tadā dhammaṃ dhammissara pabhāvitaṃ,Suladdhā tehi sotāni tesaṃ sotāni sotakā; ជនទាំងឡាយណាបានស្តាប់ព្រះធម៌ដែលសម្តែងដោយព្រះធម្មិស្សរៈក្នុងកាលនោះ ត្រចៀកទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។ 690. ៦៩០. Ye lapanti tadā buddhaguṇañhi guṇabhūsaṇā,Suladdhā tehi ve jivhā tesaṃ jivhā rasaññakā ជនទាំងឡាយណាដែលតុបតែងដោយគុណ បានពោលសរសើរនូវព្រះពុទ្ធគុណក្នុងកាលនោះ អណ្តាតទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។ 691. ៦៩១. Ye vandanti jinaṃ yantaṃ sasaṅghaṃ gaganaṅgane,Suladdhā tehi hatthāni tesaṃyeva bhujā bhujā; ជនទាំងឡាយណាបានថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះជិនស្រី ព្រមទាំងព្រះសង្ឃដែលយាងទៅលើអាកាស ដៃទាំងឡាយរបស់ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានមកដោយល្អហើយ។ 692. ៦៩២. Tadā tathāgataṃ disvā ye santuṭṭhā tathāgataṃ,Tathāgatānaṃ sabbesaṃ yo toso hotu sabbadā; ជនទាំងឡាយណាបានឃើញព្រះតថាគតក្នុងកាលនោះ ហើយមានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងព្រះតថាគត សេចក្តីជ្រះថ្លានោះ ចូរមានដល់ព្រះតថាគតទាំងពួងគ្រប់ពេលវេលាចុះ។ 693. ៦៩៣. Gato kalyāṇīyaṃ nātho mahentevaṃ sadevake,Tesaṃ pūjāvidhānaṃ ko mukhenekena bhāsati; កាលព្រះលោកនាថយាងទៅកាន់ស្ទឹងកល្យាណី ដោយការបូជាដ៏ធំធេងរបស់ពួកទេវតានិងមនុស្សយ៉ាងនេះ តើនរណាអាចពោលរៀបរាប់ពីរបៀបនៃការបូជារបស់ពួកគេដោយមាត់តែមួយបាន? 694. ៦៩៤. Tato gaṅgā manuññañhi sampattaṃ taṃ saputtakaṃ,Taraṅga mudu bāhāhi gahetvā caraṇambuje; លំដាប់នោះ ស្ទឹងកល្យាណីដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ព្រមទាំងស្ទឹងជាបរិវារ ក៏បានមកដល់ ហើយចាប់យកព្រះបាទដូចជាផ្កាឈូក ដោយដៃដ៏ទន់គឺរលកទឹក។ 695. ៦៩៥. Pāde pakkhālayi sammā pheṇa pupphupahārikā,Tato tatotuṃ gaṇhitvā akā dehassanuggahaṃ; ហើយបានលាងព្រះបាទយ៉ាងស្អាត ដោយការបូជាផ្កាគឺពពុះទឹក បន្ទាប់មកក៏បានទទួលយកនូវការអនុគ្រោះដល់រូបកាយ។ 696. ៦៩៦. Tato so yācito satthā nāgasaṅghehi vandiya,Agamā maṇḍapaṃ rammaṃ manonandanamāvahaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាដែលពួកនាគថ្វាយបង្គំនិងអារាធនាហើយ ក៏បានយាងទៅកាន់មណ្ឌបដ៏គួរជាទីរីករាយ នាំមកនូវសេចក្តីត្រេកអរដល់ចិត្ត។ 697. ៦៩៧. Gantvā maṇḍapa majjhamhi buddhāraha mahāsane,Nisīdobhāsayaṃ āsā ravīva udayāvale; កាលដែលយាងទៅដល់កណ្តាលមណ្ឌបហើយ ព្រះអង្គក៏គង់លើមហាសនៈដ៏សមគួរដល់ព្រះពុទ្ធ ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឲ្យភ្លឺរុងរឿង ហាក់ដូចជាព្រះអាទិត្យនៅលើកំពូលភ្នំខាងកើត។ 698. ៦៩៨. Tato bhikkhu nisīdiṃsu patta pattāsane tadā,Babhāsa maṇḍapaṃ’tīva saraṃva padumākulaṃ; ក្នុងកាលនោះ ពួកភិក្ខុក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលរៀបចំទុកចំពោះខ្លួន មណ្ឌបនោះក៏រុងរឿងក្រៃលែង ហាក់ដូចជាស្រះទឹកដែលពេញដោយផ្កាឈូក។ 699. ៦៩៩. Jananettālino’gamma vasī sommamukhambuje,Patantā kusalāmode gaṇhantā tittino gatā; ភ្នែកទាំងឡាយរបស់មនុស្សប្រៀបដូចជាហ្វូងឃ្មុំ បានមកក្រេបជញ្ជក់នូវសម្រស់នៃព្រះភក្ត្រដ៏ស្រស់បំព្រងដូចផ្កាឈូក ហើយធ្លាក់ចុះទៅក្នុងក្លិនក្រអូបនៃកុសល ក៏បានដល់នូវសេចក្តីឆ្អែតស្កប់ស្កល់។ 700. ៧០០. Tathā sabhikkhukā nāgā munino rūpasāgare,Nettinda maṇināvāhi pāraṃ gantuṃ na te pabhu; ពួកនាគព្រមទាំងភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលចុះទៅក្នុងសមុទ្រគឺរូបកាយរបស់ព្រះមុនី ក៏មិនអាចឆ្លងទៅដល់ត្រើយម្ខាងបានឡើយ ដោយទូកគឺភ្នែករបស់ខ្លួន។ 701. ៧០១. Tato sasaṅghaṃ sugataṃ sajano maṇi akkhiko,Sakkaccaṃ sakahatthehi annapānena tappayī; លំដាប់នោះ ស្តេចនាគឈ្មោះមណިއក្ខិកៈ ព្រមទាំងបរិវារ បានថ្វាយបង្គំបង្គាប់ និងប្រគេនភោជនាហារចំពោះព្រះសុគត ព្រមទាំងព្រះសង្ឃ ដោយដៃរបស់ខ្លួនដោយគោរព។ 702. ៧០២. Athonīta pattapāṇima’ccayitvā tathāgataṃ,Bhattininno nimantesi desanatthānumodanaṃ; លុះព្រះតថាគតទ្រង់សោយស្រេច លាងព្រះហស្តនិងលាងបាត្ររួចហើយ ស្តេចនាគដែលមានចិត្តឱនកាយដោយសេចក្តីជ្រះថ្លា ក៏បានអារាធនាព្រះអង្គដើម្បីសម្តែងធម៌ទេសនាអនុមោទនា។ 703. ៧០៣. Tato brahmassaro satthā niccharaṃ brahmaghosanaṃ,Viññāpento jane sabbe sakasaddena desanaṃ; លំដាប់នោះ ព្រះសាស្តាដ៏មានព្រះសូរសៀងដូចជាសំឡេងព្រហ្ម ទ្រង់បញ្ចេញនូវព្រះសូរសៀងដ៏ពិរោះ ញ៉ាំងជនទាំងឡាយឲ្យយល់ច្បាស់នូវព្រះធម៌ទេសនាដោយព្រះសូរសៀងរបស់ព្រះអង្គ។ 704. ៧០៤. Desesvevaṃ jino dhamma’manilāsanakādinaṃ,Pītipāmojja jananaṃ nibbāṇāmata’māvahaṃ; ព្រះជិនស្រីទ្រង់សម្តែងធម៌ទេសនាដែលបង្កើតនូវសេចក្តីរីករាយនិងសេចក្តីជ្រះថ្លា នាំមកនូវព្រះនិព្វានដ៏ជាអម្រឹត ដល់ពួកសត្វដែលស៊ីខ្យល់ជាអាហារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។ 705. ៧០៥. Bho bho suṇātha bhujagā bhavasāgaramhiPāpārinakkamakarākula duggamamhi,Maggā janā khalu labhanti kadā patiṭṭhaṃ,Ohāya buddhathirasāratariṃ visālaṃ; ម្នាលនាគទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ចុះ ក្នុងមហាសមុទ្រគឺភពដ៏ឆ្លងបានដោយកម្រ ដែលពេញទៅដោយសត្រូវគឺបាប និងសត្វសាហាវមានឆ្លាមនិងមករជាដើម តើពួកជនដែលលះបង់ចោលនូវទូកដ៏ធំនិងមាំមួនគឺព្រះពុទ្ធហើយ នឹងបាននូវទីពឹងផ្អែកក្នុងកាលណា? 706. ៧០៦. Laddhāna dullabhataraṃ munipātubhūtaKālaṃ cirena bhujagā na pamādayittha,Jātī jarā maraṇa dukkha pariddavā caSaṃsārikassa na tatopa’gatassa hoti; ម្នាលនាគទាំងឡាយ អ្នករាល់គ្នាបានជួបនឹងសម័យកាលនៃការកើតឡើងនៃព្រះមុនី ដែលជាកាលរកបានដោយកម្រក្រៃលែង ដោយកាលដ៏យូរអង្វែងហើយ ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំប្រមាទឡើយ សេចក្តីទុក្ខមានជាតិ ជរា មរណៈ និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលទាំងឡាយ តែងមិនមានដល់បុគ្គលដែលឆ្លងផុតពីសង្សារវដ្តឡើយ។ 707. ៧០៧. Tāruññamambujasiriṃva parittakālaṃPāṇaṃ tusāralava’sārataraṃ janānaṃ,Bhogaṃ dadhāti jaladhimhi taraṅgabhaṅgiṃNiccaṃ mano dahati sokasikhībhi nānā; ភាពជាកំលោះក្រមុំមានកាលដ៏ខ្លី ដូចជាសម្រស់នៃផ្កាឈូក ជីវិតរបស់សត្វលោកទាំងឡាយ គ្មានសារៈខ្លឹមសារជាងតំណក់ទឹកសន្សើមឡើយ ចំណែកឯភោគទ្រព្យវិញ ក៏រលាយទៅវិញដូចជារលកទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ ហើយតែងដុតកំដៅចិត្តជានិច្ចដោយភ្លើងគឺសេចក្តីសោកផ្សេងៗ។ 708. ៧០៨. Katvāna rāgamisayo’pi khagā dupaññāThirūpi nārikusumesupi rūpagiddhā,Pattā’nayaṃ khalu pure parihīna jhānāRūpe na rajjatha tato khalu sādhupaññā; សូម្បីតែពួកឥសីទាំងឡាយដែលមានឈានដ៏មាំមួន កាលដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងរូបនៃស្ត្រីដែលប្រៀបដូចជាផ្កា ក៏ត្រូវសាបសូន្យចាកឈាន ហើយដល់នូវសេចក្តីវិនាសក្នុងកាលមុន ម្នាលអ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ អ្នករាល់គ្នាកុំត្រេកអរក្នុងរូបឡើយ។ 709. ៧០៩. Saddānurāgamanugopi pure sikhaṇḍīSutvāna mori madhuraṃ giramañjitaṅgo,Vyādhassa hatthamagamāsi bhavesu tasmāNattheva saddasamadukkhakaraṃ janānaṃ; ក្នុងកាលមុន សូម្បីតែសត្វក្ងោកដ៏មានខ្លួនដ៏ល្អ កាលដែលស្តាប់នូវសំឡេងដ៏ពិរោះនៃមេក្ងោក ដោយការជាប់ជំពាក់ក្នុងសំឡេង ក៏ធ្លាក់ទៅក្នុងដៃរបស់ព្រានព្រៃ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងភពទាំងឡាយ អ្វីដែលនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខដល់សត្វលោក ស្មើដោយសំឡេងគឺមិនមានឡើយ។ 710. ៧១០. Ohāya nekakusumesu parāgarāgaṃMattebhakumbha magamā madagandhaluddho,Bhiṅgo pabhagga tanuko karikaṇṇatālāNattheva gandhasadisaṃ tibhavesu pāsaṃ; សត្វឃ្មុំដែលលោភលន់នឹងក្លិនក្រអូបនៃទឹកមាត់ដំរី ក៏លះបង់ចោលនូវលម្អងផ្កាជាច្រើន ហើយហោះទៅកាន់ក្បាលដំរីចុះប្រេង ក៏ត្រូវស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដោយសារស្លឹកត្រចៀកដំរីបោកបក់ ក្នុងត្រៃភពនេះ អន្ទាក់ដែលស្មើដោយក្លិនគឺមិនមានឡើយ។ 711. ៧១១. Gambhīra nīradhibhavo pavurāsano’piMiccho gilitva balisaṃ rasagedhahetu,Pappoti dukkhamatulaṃ na rasesu sātaMatthiti mantva pajabhātha rasesu gedhaṃ; សូម្បីតែសត្វត្រីដែលរស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រដ៏ជ្រៅ កាលដែលលេបនូវផ្លែសន្ទូចព្រោះតែការជាប់ជំពាក់ក្នុងរសជាតិ ក៏ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខដ៏ធំធេង អ្នករាល់គ្នាដឹងថា សេចក្តីសុខក្នុងរសជាតិគឺមិនមានឡើយ ចូរលះបង់នូវសេចក្តីលោភលន់ក្នុងរសជាតិចេញចុះ។ 712. ៧១២. Bho buhmalokā’gata suddhasattoBuddhattameva niyato api bodhisatto,Thisaṅgamāya parihāyi sarajjato’piTasmā hi phassasadiso anayo navatthi; ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ សូម្បីតែព្រះពោធិសត្វជាសត្វដ៏បរិសុទ្ធដែលយាងមកពីព្រហ្មលោក និងជាអ្នកទៀងទាត់នឹងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ ក៏នៅតែសាបសូន្យចាកឈានព្រោះតែការប៉ះពាល់នឹងស្ត្រី ព្រោះហេតុនោះ វិនាសដែលស្មើដោយការប៉ះពាល់គឺមិនមានឡើយ។ 713. ៧១៣. Bheraṇḍa pelaka kapu’ddaka hetuhīnaSattāpi dānaruci dānamaṇippabhāvā,Pattā’pavagga varasārapuraṃ bhujaṅgāKo nappadāti dhaniko siva’mesamāno; ម្នាលនាគទាំងឡាយ សូម្បីតែសត្វទាំងឡាយដែលមានកំណើតថោកទាប មានសត្វចចក ទន្សាយ ស្វា និងភេជាដើម កាលដែលត្រេកអរក្នុងទាន ដោយអានុភាពនៃទាន ក៏បានដល់នូវព្រះនិព្វានដ៏ប្រសើរ តើបុគ្គលណាដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ កាលដែលស្វែងរកនូវសេចក្តីសុខ មិនធ្វើនូវទាននោះ? 714. ៧១៤. Pāletva sīlama’malaṃ visakaṇṭhikāpiIndassa nandanavane’si piyā mahesī,Tasmā pasatthavibhavaṃ yadi patthayavhoPāletha sīlama’malaṃ khalu jivitaṃ’va; សូម្បីតែមេកង្កែប កាលដែលរក្សានូវសីលដ៏បរិសុទ្ធ ក៏បានទៅកើតជាមហេសីដ៏ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះឥន្ទ្រក្នុងសួននន្ទវ័ន ព្រោះហេតុនោះ បើអ្នករាល់គ្នាប្រាថ្នានូវសម្បត្តិដ៏ប្រសើរ ចូររក្សាសីលដ៏បរិសុទ្ធឲ្យដូចជាជីវិតចុះ។ 715. ៧១៥. Saggo visāla ratanālaya sampakiṇṇoSānanda’manda surasundari sundaro so,Phullambujākara vanādihi nandanīyoTatthāmarā viya’marā’virataṃ ramanti; ស្ថានសួគ៌ដ៏ពេញទៅដោយវិមានកែវដ៏ធំទូលាយ ដ៏ស្រស់ស្អាតដោយពួកទេវអប្សរដ៏មានសេចក្តីរីករាយ និងគួរជាទីត្រេកអរដោយព្រៃឈើនិងស្រះឈូកដែលរីកស្គុះស្គាយ ពួកទេវតាតែងតែត្រេកអរក្នុងស្ថានសួគ៌នោះជានិច្ច។ 716. ៧១៦. Tamhāpi bho rucira brahmanikāya bhutiRammā tatopi mahitaṃ amataṃ variṭṭhaṃ,Tasmāttakāma niratā janatā sapaññāTaṇhakkhayāya satataṃ vīriyaṃ karotha; ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ សូម្បីតែសម្បត្តិក្នុងព្រហ្មលោកដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ក៏នៅចាញ់ព្រះនិព្វានដ៏ជាអម្រឹតដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ស្ងជាងនោះទៅទៀត ព្រោះហេតុនោះ ពួកជនដែលមានប្រាជ្ញា កាលប្រាថ្នានូវព្រះនិព្វាននោះ ចូរព្យាយាមដើម្បីអស់ទៅនៃតណ្ហាជានិច្ចចុះ។ 717. ៧១៧. Evaṃ saddhammamaggaṃ varamati sugato desayi pannagānaṃSutvā te sampahaṭṭhā mahamahamakaruṃ nijjarādīhi saddhiṃ,Tesaṃ ve desanāyaṃ suraviṭapi samā sātthikā tattha jātāSo nātho tañca dhammaṃ bhagavati tanayā te ca vo pālayantu ព្រះសុគតដ៏មានព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏ប្រសើរ ទ្រង់បានសម្តែងនូវផ្លូវនៃព្រះសទ្ធម៌ដល់ពួកនាគយ៉ាងនេះ ពួកនាគទាំងនោះលុះបានស្តាប់ហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរក្រៃលែង បានធ្វើការបូជាយ៉ាងធំដុំជាមួយពួកទេវតាជាដើម ក្នុងកាលសម្តែងធម៌នោះ ព្រះធម៌ទេសនាដែលប្រៀបដូចជាដើមកល្បព្រឹក្ស ក៏បានសម្រេចប្រយោជន៍ដល់ពួកនាគទាំងនោះ សូមព្រះលោកនាថនោះផង ព្រះធម៌នោះផង និងព្រះសង្ឃជាបុត្រនៃព្រះភគវន្តនោះផង ជួយថែរក្សាអ្នករាល់គ្នា។ Kalyāṇi desāgamanaṃ. ការយាងទៅកាន់ដែនកល្យាណី។ 718. ៧១៨. Nagādhirāje sumanābhidhāneVasaṃ sumedho sumanābhidhāno,Devo tadā’gamma sapārisajjoKalyāṇiyaṃ tattha phaṇīhi saddhiṃ; ក្នុងកាលនោះ ទេវតាព្រះនាមសុមនៈដ៏មានប្រាជ្ញាល្អ ដែលគង់នៅលើកំពូលភ្នំដ៏ប្រសើរឈ្មោះសុមនៈ បានយាងមកជាមួយបរិវាររបស់ខ្លួន ក្នុងដែនកល្យាណីនោះ ជាមួយពួកនាគទាំងឡាយ។ 719. ៧១៩. Datvā’pavaggassa nidānadānaṃSutvāna dhammaṃ sutisītibhutaṃ,Pahaṭṭhacitto upagamma buddhaṃNatvāha evaṃ katapañjalīko; លុះបានថ្វាយទានដែលជាហេតុនៃព្រះនិព្វាន និងបានស្តាប់ព្រះធម៌ដែលធ្វើឲ្យត្រជាក់ត្រចៀកហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរក្រៃលែង ចូលទៅជិតព្រះពុទ្ធ ថ្វាយបង្គំហើយប្រណម្យអញ្ជលីទូលយ៉ាងនេះថា៖ 720. ៧២០. Na ve phaṇīnaṃ napi mānusānaṃNānimmisānaṃ na pitāmahānaṃ,Hitattha mevākhila lokanāthāJāyantī loke karuṇāguṇaggā; ព្រះលោកនាថទាំងឡាយដ៏មានគុណគឺមហាករុណាដ៏ប្រសើរ តែងកើតឡើងក្នុងលោក ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកទាំងពួង ពិតមែនហើយ មិនមែនកើតឡើងដើម្បីតែពួកនាគ ពួកមនុស្ស ពួកទេវតា ឬពួកព្រហ្មទាំងឡាយនោះឡើយ។ 721. ៧២១. Antogadhā nūna mayampi tuyhaṃDayāya tasmā phaṇīnaṃ vimesaṃ,Karohi mayhaṃ bhavanamhi dhīraPādaṃ’sunā’tīva pavittarūpaṃ; ពួកយើងខ្ញុំក៏ស្ថិតនៅក្នុងសេចក្តីករុណារបស់ព្រះអង្គដែរ ព្រោះហេតុនោះ បពិត្រព្រះវីរបុរស សូមព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើនូវព្រះបាទដែលជាទីសក្ការៈដ៏បរិសុទ្ធក្រៃលែង ក្នុងវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ។ 722. ៧២២. Yo’yaṃ nago dissati’to puratthaBhumaṅganā molisiriṃ vahanto,Samantakūṭoti samantacakkhuJānāti loko vasatiṃ mametaṃ; បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានចក្ខុជុំវិញ ភ្នំឯណាដែលប្រាកដនៅទិសខាងកើតនេះ ហាក់ដូចជាទ្រទ្រង់នូវសិរីនៃក្បាំងមកុដនៃនាងធរណី ពិភពលោកតែងស្គាល់ភ្នំនោះថាជាភ្នំសមន្តកូដ ដែលជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ 723. ៧២៣. Yo nīla nānā vanarāji rājitoĀsāra dhārā giri nijjharākulo,Āpīta nīlāruṇa pallavāvalīJimūtakūṭo viya bhāti uggato; ភ្នំនោះលម្អទៅដោយជួរព្រៃឈើមានពណ៌ខៀវផ្សេងៗ ពេញទៅដោយទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះមក និងទឹកជ្រោះភ្នំ ដ៏រុងរឿងដោយជួរនៃស្លឹកឈើខ្ចីមានពណ៌លឿង ខៀវ និងក្រហម ហាក់ដូចជាកំពូលពពកដ៏ខ្ពស់ត្រដែត។ 724. ៧២៤. Yo sindhuvāriṃ urasā pabhejjaĀgamma te pādapaṇāma hetu,Vijjotamāno viyacakkapāṇiMahāti tuṅgagga dharādharindo; ស្ដេចភ្នំដ៏ខ្ពស់ត្រដែត មានកំពូលខ្ពស់ឆ្ពោះទៅលើមេឃ ញ៉ាំងទឹកសមុទ្រឲ្យបែកចេញដោយទ្រូង ហាក់បីដូចជាព្រះវិស្ណុ (អ្នកកាន់ចក្រ) ដ៏រុងរឿង បានមកដល់ហើយ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។ 725. ៧២៥. Gaṅgāvadhū kuṭakirīṭadhārīSāmanta selinda camūpatīko,Yo’yaṃ dharādhāra mahāmahīpoRa rāja laṅkā nagaraṅgaṇamhi; ស្ដេចភ្នំដ៏ធំនេះ ហាក់ដូចជាស្ដេចផែនដីដ៏អស្ចារ្យ គ្រងមកុដគឺកំពូលភ្នំ មានទន្លេគង្គាជាមហេសី មានស្ដេចភ្នំទាំងឡាយនៅជុំវិញជាមេទ័ព ញ៉ាំងទីធ្លានៃក្រុងលង្កាឲ្យរុងរឿង។ 726. ៧២៦. Pāroha danto citakūṭa kumbhoAneka soṇḍikkha savanti hattho,Yo nijjharāsāra madappavāhoGajorivā’bhāti surādhipassa; ស្ដេចភ្នំនេះ លេចធ្លោឡើងដូចជាដំរីរបស់ព្រះឥន្ទ្រ មានឫសឈើជាភ្លុក មានកំពូលភ្នំដ៏វិចិត្រជាក្បាល (កុម្ភៈ) មានស្ទឹងនិងទឹកជ្រោះជាច្រើនជាប្រមោយ និងមានទឹកធ្លាក់ដ៏ហូរហៀរជាទឹកមទៈ (ទឹកប្រេងហូរចេញពីក្បាលដំរីចុះប្រេង)។ 727. ៧២៧. Samphūlla pupphatthabakā’napattāSatdhatta rattaṅkuramolimālā,Kantālatā’liṅgita khandhadehāTiṭṭhanti bhūpāva yahiṃ kujindā; នៅលើភ្នំនោះ ពួកដើមឈើធំៗ មានផ្ការីកស្គុះស្គាយ មានមែកធាងលម្អដោយត្រួយខ្ចីពណ៌ក្រហម ហាក់ដូចជាមកុដផ្កា មានវល្លិដ៏ស្រស់ស្អាតព័ទ្ធព័ន្ធជុំវិញដើម ឈរត្រដែតត្រដឹមដូចជាស្ដេចផែនដី។ 728. ៧២៨. Siddhaṅganā rattapadambujālīSamhinna hatthābharaṇāli yuttā,Kekīkalāpuppala mālamālīSilātalākañja nibhanti yattha; នៅលើភ្នំនោះ ទីធ្លាថ្មទាំងឡាយមានសភាពរុងរឿងដូចជាផ្កាឈូក ដោយសារតែពួកនាងសិទ្ធង្គនា (ស្រីសិទ្ធិ) ដែលមានជើងក្រហមដូចផ្កាឈូក មានគ្រឿងអលង្ការដៃដ៏រុងរឿង និងមានកន្ទុយក្ងោកព្រមទាំងកម្រងផ្កាឧប្បលលម្អកាយ។ 729. ៧២៩. Maṅgura pāṭhīna savaṅka siṅguRohicca muñjā?Mara pāvusehi,Kulīranakkāda’nimesakehiNikīḷītaṃ daddara rattapehi; ក្នុងទឹកនោះ ពេញទៅដោយត្រីខ្ជឹង ត្រីស្ដាយ ត្រីអណ្ដែង ត្រីក្អែក ត្រីរ៉ស់ ត្រីកំភ្លាញ និងសត្វក្ដាម ក្រពើ ព្រមទាំងមច្ឆាជាតិទាំងឡាយ ហែលលេងយ៉ាងសប្បាយក្អាកក្អាយក្នុងទឹកថ្លាឆ្វង់។ 730. ៧៣០. Niccañhi saṃrāva virācitānaṃBalāka kādamba kadambakānaṃ,Āpānasālā viya sārasānaṃHaṃsālinaṃ maṅgala vāsabhūtaṃ; ទីនោះជាទីលំនៅដ៏មានសិរីសួស្ដីនៃហ្វូងហង្ស និងជាកន្លែងប្រជុំគ្នានៃហ្វូងសត្វក្រៀល សត្វក្ងាន និងសត្វកុក ដែលតែងតែបន្លឺសំឡេងយំកញ្ជ្រៀវជានិច្ច ហាក់បីដូចជាសាលាផឹកស៊ីនៃសត្វទាំងឡាយនោះ។ 731. ៧៣១. Nirantarāmoda mudāvagehiSuphulla kokāsa’ravindakehi,Sogandhi’kindīvara keravehiKiñjakkha channaṇṇatalehi cittaṃ; ផ្ទៃទឹកមានសភាពល្អវិចិត្រ ដោយសារតែផ្កាឈូកក្រហម ផ្កាឈូកស ផ្កាឧប្បលខៀវ និងផ្កាលំចង់ ដែលរីកស្គុះស្គាយ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ឥតដាច់ និងមានលម្អងផ្កាធ្លាក់គ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃទឹក។ 732. ៧៣២. Sītaccha sātodaka sampapuṇṇaSarojinī laṅkata bhumibhāgo,Yo’yaṃ pure bhāti manuññarūpoSamantakūṭo sa samantakūṭo; ភ្នំសមន្តកូដនោះ មានទីកន្លែងលម្អដោយស្រះឈូក ដែលពេញប្រៀបដោយទឹកត្រជាក់ និងមានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ លេចធ្លោឡើងប្រកបដោយទម្រង់ដ៏គួរជាទីគាប់ចិត្ត។ 733. ៧៣៣. Dalita vipinasaṇḍā yattha sele samantāSamupagata janānaṃ cittamāmodayanti,Madhuka vaṭa kareri bodhi jambīra bhalliKhadira’bhaya kadambā phulla sellū palāsā; នៅលើភ្នំនោះ មានព្រៃឈើដ៏ក្រាស់ឃ្មឹកដែលរីកផ្កាស្គុះស្គាយនៅជុំវិញ ញ៉ាំងចិត្តរបស់មនុស្សដែលមកដល់ឲ្យរីករាយ គឺមានដើមសង្កែ ដើមជ្រៃ ដើមក្រកោះ ដើមពោធិ៍ ដើមក្រូចឆ្មារ ដើមរកា ដើមធ្នង់ ដើមសង្ឃ័រ ដើមក្ដម្បៈ ដើមស្ដៅ និងដើមចារ ដែលកំពុងរីកផ្កា។ 734. ៧៣៤. Paṇasa’mata pilakkhā kaṇhavaṇṭa’kkha ciñcāLabuja badari nīpā phandani’ndīvarāvaMakula’sana piyālā gaddabhaṇḍa’jjunā caKamuka salla tindu’dumbarambassa’kaṇṇā; មានដើមខ្នុរ ដើមជ្រៃក្រហម ដើមអំពិល ដើមខ្វិត ដើមពុទ្រា ដើមក្ដម្បៈ ដើមផ្កាឧប្បល ដើមធ្នង់ ដើមជ្រៃភ្នំ ដើមអរជូន ដើមស្លា ដើមទន្លាប់ ដើមល្វា ដើមស្វាយ និងដើមរាំងភ្នំជាដើម។ 735. ៧៣៥. Punnāga campaka dumuppala dāḍimā caKhajjūri tāla girimallika’soka tālā,Hintāla nāga nivulā yugapatta’riṭṭhaSetamba eravatakāpi ca ketakā ca មានដើមខ្ទឹង ដើមចំប៉ា ដើមទទឹម ដើមល្មើ ដើមត្នោត ដើមម្លិះភ្នំ ដើមអសោក ដើមហីនតាល (សេដី) ដើមខ្ទឹងភ្នំ ដើមស្វាយស ដើមក្រូចពោធិ៍សាត់ និងដើមរំដួលជាដើម។ 736. ៧៣៦. Samaphullabhaṇḍi sumana’jjaka yūthikā caVāsanti cittaka japā ravimālatī ca,Kundassa’māraka kuraṇḍaka bījapūraSephālikā ca tiṇasūla samīraṇā ca; មានផ្កាម្លិះរួត ផ្កាម្លិះលា ផ្កាម្អម ផ្កាជបា (ផ្កាស្បែកជើង) ផ្កាម៉ាលតី ផ្កាគន្ធា ផ្កាត្របែកព្រៃ ផ្កាក្រូចសើច និងផ្កាសេហ្វាលីកា (ផ្កាកណ្ដឹង) ជាដើម។ 737. ៧៣៧. Vocu’cju kīcaka haliddi viḷaṅgi bimbiNīlī vacā’tivisālābu ca nāgavallī,Vallīha sārada’parājitavāru’sīrāPhalādi neka vanarāji virājito so; មានដើមចេក ដើមអំពៅ ដើមឫស្សីតូច ដើមល្មៀត ដើមម្រះព្រៅ ដើមបាស ដើមនីលី ដើមស្លឹកគ្រៃ ដើមឃ្លោក ដើមម្លូ ព្រមទាំងវល្លិផ្សេងៗ និងជួរព្រៃឈើដែលមានផ្លែផ្កាជាច្រើន លម្អភ្នំនោះឲ្យរុងរឿង។ 738. ៧៣៨. Tiṭṭhanti keci taravo surabhiṃ kirantāTattheva keci phalitā madhurapphalāni,Andolitā phalitapallavitā latāyoSandhārayaṃ viṭapa jattusu bhanti keci; ដើមឈើខ្លះឈរផ្សាយក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ ដើមឈើខ្លះទៀតមានផ្លែផ្អែមឆ្ងាញ់ ឯពួកវល្លិដែលមានផ្លែនិងត្រួយខ្ចី កំពុងយោលយោគទៅតាមខ្យល់ ខ្លះតោងទាមតាមមែកឈើ មើលទៅគួរឲ្យត្រេកត្រអាល។ 739. ៧៣៩. Sāmantage janagaṇe satataṃ dumindāSampīṇayanti dalitā phalino ca yasmiṃ,Te avhayanti viya locana gocarehiVāte’ritehi taruṇāruṇa pallavehi; នៅលើភ្នំនោះ ពួកដើមឈើធំៗដែលរីកផ្កានិងមានផ្លែ តែងតែញ៉ាំងមនុស្សដែលនៅជិតខាងឲ្យរីករាយជានិច្ច ពួកវាហាក់ដូចជាកំពុងហៅរកមនុស្សទាំងឡាយ ដោយការបក់បោកនៃត្រួយខ្ចីពណ៌ក្រហមព្រលឹម ដែលត្រូវខ្យល់បក់រវិចៗ។ 740. ៧៤០. Tasmiṃ vane vanasurā nijavasundarīhiRamme silātaladahe sikatātale ca,Naccanti tanti turiyāni ca vādayantiGāyanti mālabharino satataṃ patītā; នៅក្នុងព្រៃនោះ ពួកទេវតារក្សាព្រៃ ព្រមទាំងស្រីរបាំរបស់ខ្លួន តែងតែរាំច្រៀង ដេញដំតន្ត្រីយ៉ាងសប្បាយរីករាយជានិច្ច នៅលើផ្ទាំងថ្មដ៏គួរឲ្យត្រេកត្រអាល តាមឆ្នេរខ្សាច់ និងក្បែរមាត់បឹង ដោយមានពាក់កម្រងផ្កាគ្រប់ៗគ្នា។ 741. ៧៤១. Siddhā ca siddhavanitā hi tahiṃ tahiṃ teDibbanti pupphaphala pattarasāhinandi,Acchanti tattha giripādapa rāmaṇeyyeYogehi saṅgata manā bahitāpasāpi; ពួកសិទ្ធិ និងស្រីសិទ្ធិទាំងឡាយ តែងតែលេងកម្សាន្តនៅទីនោះៗ ដោយរីករាយនឹងរសជាតិនៃផ្កានិងផ្លែឈើ ឯពួកតាបសដែលលះបង់កិលេស មានចិត្តស្លុងក្នុងយោគៈ ក៏គង់នៅទីនោះដែរ ក្នុងព្រៃភ្នំដ៏គួរឲ្យមនោរម្យ។ 742. ៧៤២. Tasmiṃ vane hariṇa rohita puṇḍarīkaGokaṇṇa salla sasa jambuka sūkarā ca,Sākhāmige’ṇivaga babbu rurū kuruṅgaGodhā’khu pampaka kapī gavayā ca’nekā; នៅក្នុងព្រៃនោះ មានសត្វម្រឹគជាច្រើនដូចជា ប្រើស ឈ្លូស ទន្សាយ ចចក ជ្រូកព្រៃ ស្វា សំពោច ឆ្មាព្រៃ បង្គួយ កណ្ដុរ ព្រមទាំងសត្វខ្ទីង និងសត្វជើងបួនដទៃទៀតជាច្រើន។ 743. ៧៤៣. Te vagga vagga carino hayamārakādīNānā catuppadagaṇā muditā vasanti,Pakkhīpi kosiya kapotaka nīlagīvaDhaṅkā’ṭa lāpa parapuṭṭha madhubbatāva; ពួកសត្វជើងបួនទាំងឡាយ មានសត្វសិង្ហជាដើម តែងតែដើរជាហ្វូងៗ រស់នៅដោយសេចក្ដីសុខសប្បាយ ព្រមទាំងពួកបក្សីដូចជា មៀម ព្រាប ក្ងោក ក្អែក ក្រួច សត្វតាវ៉ៅ និងហ្វូងឃ្មុំជាដើម។ 744. ៧៤៤. Nijjivha dindiha cakoraka sāḷikā caCakkavha kīra kurarā kulalā ca kaṅkā,Citracchadā madhura kūjaka nekapakkhīSaṅgamma yattha nivasanti manuññarūpā; មានសត្វចាប សត្វសារិកាកែវ សត្វសេក សត្វខ្លែង សត្វកុក និងបក្សីដែលមានស្លាបពណ៌ឆើតឆាយ បន្លឺសំឡេងយំយ៉ាងពីរោះក្រអៅ នាំគ្នាហើរមកជួបជុំគ្នារស់នៅទីនោះ គួរឲ្យគយគន់ក្រៃលែង។ 745. ៧៤៥. Tesaṃ vanantamatha nāṭakamaṇḍalā’caGītālayaṃ viya ahosi ca gāyakānaṃ,Āpānabhumi sadisaṃ migapakkhikānaṃNiccussavaṃ ratikaraṃ nayanābhirāmaṃ; តំបន់ព្រៃនោះ បានក្លាយទៅជាដូចជារោងមហោស្រពនៃពួកអ្នករាំ និងជាសាលាតន្ត្រីនៃពួកអ្នកចម្រៀង ព្រមទាំងជាកន្លែងជួបជុំគ្នានៃពួកម្រឹគីម្រឹគា និងបក្សាបក្សី ហាក់ដូចជាមានពិធីបុណ្យជានិច្ច គួរឲ្យត្រេកត្រអាល និងជាទីចម្រើនភ្នែក។ 746. ៧៤៦. Evaṃ vidho vipinarāji virājitehiKūṭehi nekasura sundari maṇḍitehi,Atyucca nīlasikhigīva samāna vaṇṇoEso samantagiri me vasatī muninda; បពិត្រព្រះមុនីន្ទ្រ! ភ្នំសមន្តកូដនេះ ដែលលម្អដោយជួរព្រៃឈើបែបនេះ មានកំពូលភ្នំដែលពួកទេវតានិងស្រីសួគ៌ជាច្រើនលម្អហើយ មានពណ៌ខៀវស្រងាត់ដូចជាក្ងោក ហើយជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ 747. ៧៤៧. Evaṃ patīta manaso sumanābhidhānoVatvāna natvamasamaṃ gamanopayuttaṃ,Kāsātha sopi muni tassa vacaṃ paṭiccaSabbhikkhu nikkhami jino gaganāyanamhi; ទេវតាឈ្មោះសុមនៈ មានចិត្តរីករាយយ៉ាងនេះ កាលបានទូលថ្វាយរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធដ៏ប្រសើរគ្មានពីរ ដែលរៀបចំយាងទៅ ឯព្រះមុនីជាម្ចាស់ទ្រង់ទទួលពាក្យរបស់ទេវតានោះ ហើយព្រះជិនស្រីព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃទាំងឡាយ ក៏យាងទៅតាមអាកាសវេហាស៍។ 748. ៧៤៨. Niccetanāpi giripādapa ādayopiNāgā supaṇṇa miga pakkhika hetukāpi,Vijjādharāmara’surā caturāṇanāpiSaṅgamma’kaṃsu sumanā mahamabbhutaṃ te; សូម្បីតែវត្ថុគ្មានវិញ្ញាណ មានភ្នំនិងដើមឈើជាដើម ព្រមទាំងពួកនាគ គ្រុឌ ម្រឹគ បក្សី និងពួកវិជ្ជាធរ ទេវតា អសូរ និងព្រះព្រហ្ម ក៏បានមកជួបជុំគ្នា ធ្វើការបូជាដ៏អស្ចារ្យដោយចិត្តរីករាយ។ 749. ៧៤៩. Muninde payante samiddhaṃ tilokaṃGirindābhinandā dumindā pabuddhā,Migindā sutuṭṭhā khagindā sughuṭṭhāPavuṭṭho mahindo paṇaṭṭho nidāgho; កាលព្រះមុនីន្ទ្រកំពុងយាងទៅ ត្រៃលោកក៏មានសេចក្ដីរុងរឿង ស្ដេចភ្នំទាំងឡាយមានសេចក្ដីត្រេកអរ ស្ដេចឈើទាំងឡាយក៏រីកផ្កា ស្ដេចម្រឹគមានសេចក្ដីរីករាយក្រៃលែង ស្ដេចបក្សីបន្លឺសំឡេងយ៉ាងពីរោះ ព្រះភិរុណបង្អុរភ្លៀងចុះមក ធ្វើឲ្យកម្ដៅហួតហែងវិនាសសាបសូន្យទៅ។ 750. ៧៥០. Gacchante gaganāyanena sugate bhānu’si santo tadāVāresuṃ sūriyātapañca jaladā siñjiṃsu bhumyā jalaṃ,Mandāmanda sugandha muddha pavano pāpeti sitaṃ sukhaṃ,Devādi dhaja chatta cāmarakarā pūjenti mānenti ca; កាលព្រះសុគតយាងទៅតាមអាកាសវេហាស៍ ព្រះអាទិត្យក៏ត្រជាក់ស្រួល ពួកមេឃក៏បាំងកម្ដៅថ្ងៃ និងបង្អុរទឹកភ្លៀងចុះមកលើផែនដី ខ្យល់បក់រវិចៗនាំមកនូវក្លិនក្រអូបនិងសេចក្ដីត្រជាក់ស្រួល ពួកទេវតាជាដើមកាន់ទង់ ឆត្រ និងវាលវីជនី ធ្វើការបូជាកោតក្រែងក្រៃលែង។ 751. ៧៥១. Sannīra hintāla’ga sindi pūgaTālambasālādi mahīruhitdā,Tiṭṭhanti te cāmarahatthakā’vaPupphehi channo gaganaṅganopi; ដើមឈើទាំងឡាយមានដើមដូង ដើមហីនតាល ដើមស្លា ដើមត្នោត ដើមស្វាយ និងដើមរាំងជាដើម ឈរត្រដែតត្រដឹមហាក់ដូចជាកាន់វាលវីជនី (ផ្លិតសិរី) ក្នុងដៃ ឯអាកាសវេហាស៍ក៏ពេញទៅដោយផ្កាឈើដែលធ្លាក់ចុះមក។ 752. ៧៥២. Anena vidhinā jagadeka nāthoPavattamānesu mahāmahesu,Disañca vidisaṃ paripūrayantoJabbaṇṇaraṃsīhi agā nagindaṃ; ព្រះលោកនាថជាទីពឹងតែមួយគត់ក្នុងលោក ទ្រង់ញ៉ាំងទិសតូចធំទាំងឡាយឲ្យពេញទៅដោយព្រះរស្មី ៦ ពណ៌ ហើយយាងទៅកាន់ស្ដេចភ្នំ (សមន្តកូដ) ដោយរបៀបនេះ ក្នុងកាលដែលការបូជាដ៏អស្ចារ្យកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។ 753. ៧៥៣. Tasmiṃ samantanagamuddhani lokanāthoChabbaṇṇaraṃsi nikaraṃ disi pattharanto,Bhikkhūhi so parivuto parasāgarantaṃOlokayaṃ ṭhitimakāsi aanomavaṇṇo; នៅលើកំពូលភ្នំសមន្តកូដនោះ ព្រះលោកនាថទ្រង់មានព្រះវណ្ណៈដ៏ឧត្តម ហែហមដោយភិក្ខុសង្ឃទាំងឡាយ ទ្រង់ផ្សាយព្រះរស្មី ៦ ពណ៌ទៅកាន់ទិសទាំងពួង ហើយទ្រង់ឈរទតមើលទៅកាន់ឆ្នេរសមុទ្រដ៏ឆ្ងាយ។ 754. ៧៥៤. Laṅkāvadhū sumanakūṭa kirīṭa kūṭaṃSajjesi’naggha jana rāja maṇī mahanto,Icchatthadaṃ sivadamappaṭimaṃ tilokeTaṃ’dāni bho bhajatha sevatha sabbakālaṃ; កំពូលភ្នំសមន្តកូដ ដែលប្រៀបដូចជាមកុដរបស់នាងលង្កា ត្រូវបានលម្អដោយព្រះបាទារបស់ព្រះកម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាកែវមណីដ៏មានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ផ្ដល់នូវសេចក្ដីប្រាថ្នា ផ្ដល់នូវសេចក្ដីសុខសាន្ត គ្មានអ្វីប្រៀបបានក្នុងត្រៃលោក។ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពបូជានូវព្រះបាទានោះគ្រប់ពេលវេលាចុះ។ 755. ៧៥៥. Kāsuṃ tadā suravarā surasundarīhiLaṅkāya selasikharesu mahāsamajjaṃ,Vajjiṃsu bheri vikatī sayameva sabbāBhassiṃsu dibbakusumābharaṇā nabhamhā; ក្នុងកាលនោះ ពួកទេវតាដ៏ប្រសើរព្រមទាំងស្រីសួគ៌ទាំងឡាយ បានធ្វើការប្រជុំគ្នាជាធំនៅលើកំពូលភ្នំនៃកោះលង្កា គ្រឿងតន្ត្រីនិងស្គរគ្រប់ប្រភេទក៏បន្លឺឡើងដោយខ្លួនឯង ឯផ្កាសួគ៌និងគ្រឿងអលង្ការទាំងឡាយក៏ធ្លាក់ចុះមកពីលើមេឃ។ 756. ៧៥៦. Laṅkambaraṃ nikhilamāsi ca chattachattaṃNānā virāga dhaja ketu samākulañca,Nānāsugandha kusumādi disantarālaṃ,Nānagghikāvali virājita mantaḷikkhaṃ; អាកាសវេហាស៍នៃកោះលង្កាទាំងមូល ពេញទៅដោយឆត្ររួត និងទង់ជ័យពណ៌ចម្រុះបក់រវិចៗ មានក្លិនក្រអូបនៃផ្កាឈើផ្សេងៗផ្សាយទៅគ្រប់ទិសទី និងមានជួរគ្រឿងបូជាដ៏មានតម្លៃលម្អលើមេឃ។ 757. ៧៥៧. Tasmiṃ dine’si ratanaṃ maṇitoraṇehiDīpāli puṇṇaghaṭapantīhi dassanīyaṃ,Sambuddha dehaparitogata chappabhāhiRattaṃ nabhāvani carācara sabbadabbaṃ; ក្នុងថ្ងៃនោះ មានខ្លោងទ្វារកែវមណី ជួរចង្កៀង និងជួរក្អមទឹកពេញប្រៀប គួរឲ្យគយគន់ក្រៃលែង ឯអាកាស ផែនដី និងសត្វលោកទាំងឡាយ ក៏ត្រូវបានជ្រលក់ពណ៌ដោយព្រះរស្មី ៦ ពណ៌ ដែលផ្សាយចេញពីព្រះវរកាយនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។ 758. ៧៥៨. Mālāvataṃsa samakā girayo samantāHutvā namanti ca bhamanti sacetanā’va,Sabbepi tattha taravoca latādayo caNaccanti dibbanaṭakā viya onataggā; ភ្នំទាំងឡាយនៅជុំវិញ ហាក់ដូចជាពាក់កម្រងផ្កា បានឱនលំទោននិងបង្វិលខ្លួន ហាក់ដូចជាមានវិញ្ញាណ ឯដើមឈើនិងវល្លិទាំងឡាយនៅទីនោះ ក៏ឱនលំទោនចុងមែករាំរែក ដូចជាអ្នករបាំសួគ៌។ 759. ៧៥៩. Evaṃ tadā mahata vimhaya pāṭihereBuddhānubhāva janite idha vattamāne,Tatvāna dhīracaraṇaṃ samano sudhāsīEvaṃ vadī parama pitimano udaggo; កាលដែលបាដិហារិយ៍ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ ដែលកើតឡើងដោយពុទ្ធានុភាពកំពុងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងនេះ តាបស (ឬទេវតា) មានចិត្តរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង បានក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទារបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយទូលថ្វាយយ៉ាងនេះថា៖ 760. ៧៦០. Ye te mudu komala rattapādāSuratta phullamburuhopamānā,Vaṭṭānupubbāyata aṅgulikāSutambatuṅgagga nakhāvalīkā; ព្រះបាទាទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ ដ៏ទន់ល្វតល្វៃ មានពណ៌ក្រហម ដូចជាផ្កាឈូកក្រហមដែលរីកស្គុះស្គាយ មានព្រះអង្គុលីមូលទ្រវែងរៀបរយល្អ និងមានក្រចកពណ៌ក្រហមឆ្អៅ ខ្ពស់ត្រដែត។ 761. ៧៦១. Suvaṇṇakummu’nnata pādapiṭṭhiNiguḷha gopphāyata paṇhibhāgāSamacchamāyaṃ sakalaṃ patiṭṭhitāNa limpate succhavitā rajādi; ខ្នងព្រះបាទាខ្ពស់ឡើងដូចជាខ្នងអណ្ដើកមាស មានឆ្អឹងភ្នែកគោលិចបាត់មិនលេចចេញ មានកែងព្រះបាទាវែងស្រឡូន ជាន់ត្រូវដីស្មើល្អគ្រប់កន្លែង និងមានព្រះឆវីភាគដ៏ល្អស្អាត មិនប្រឡាក់ដោយធូលីដីឡើយ។ 762. ៧៦២. Sammatta hatthosabha haṃsa sīhaSamāna līlāya yahiṃ payāti,Ninnunnatā bheritalā’va bhumiHotātha pupphādi sumaṇḍitā ca; កាលព្រះអង្គយាងទៅដោយលំនាំដ៏ល្អស្អាត ដូចជាស្ដេចដំរីចុះប្រេង ស្ដេចគោបម្រុង ស្ដេចហង្ស ឬស្ដេចសិង្ហ ទីកន្លែងដែលទាបនិងខ្ពស់នៃផែនដី ក៏ត្រឡប់ជាស្មើល្អដូចជាមុខស្គរ ហើយលម្អដោយផ្កាឈើជាដើម។ 763. ៧៦៣. Apenti maggā sayameva khāṇuSakaṇṭamūlā kaṭhalā ca sabbe,Gambhīra nīrāpaga paṅkaduggāHitvā sabhāvaṃ ramaṇīyamenti; ពួកបង្គោល ន្លា បន្លា ឫសឈើ និងគ្រួសថ្មទាំងឡាយ តែងតែវៀសចេញពីផ្លូវដោយខ្លួនឯង ឯស្ទឹងដ៏ជ្រៅ និងផ្លូវភក់ល្បាប់ដ៏លំបាក ក៏លះបង់នូវសភាពដើម ហើយត្រឡប់ជាទីគួរឲ្យត្រេកត្រអាលវិញ។ 764. ៧៦៤. Vajanti bhumiṃ girayo puratthaPasārite pādavare jinassa,Nibbāti aggī narakodarepiGaṇhanti pāde padumādayo ca; កាលព្រះជិនស្រីទ្រង់ឈានព្រះបាទាដ៏ប្រសើរទៅខាងមុខ ភ្នំទាំងឡាយក៏ទាបចុះស្មើនឹងដី ភ្លើងនៅក្នុងនរកក៏រលត់ទៅ ហើយផ្កាឈូកទាំងឡាយក៏រីកទទួលទ្រព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ។ 765. ៧៦៥. Idañhi te pādatale yatīsaSanābhi nemi ghaṭikāvalīhi,Susaṇṭhitaṃ cā’rasahassavantaṃSandissate cakkavaraṃ mahantaṃ; បពិត្រព្រះយតីសៈ! នៅលើបាតព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ មានរូបកង់ចក្រដ៏ធំនិងប្រសើរ ប្រកបដោយខ្នងកង់ កាំមួយពាន់ និងដុំកង់ ដែលតម្កល់នៅល្អហើយ។ 766. ៧៦៦. Tameva cakkaṃ parivārayitvāSirivaccha sovatthi’vataṃsakā ca,Pāsāda bhadrāsana puṇṇapātiSitātapattāsi mayūrahatthā; រូបកង់ចក្រនោះ ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយរូបមង្គលទាំងឡាយ មានរូបសិរីវត្សៈ (ប្រាសាទ) រូបស្វស្ទិកៈ រូបកម្រងផ្កា រូបប្រាសាទ រូបភទ្រាសនៈ រូបក្អមពេញដោយទឹក រូបស្វេតច្ឆត្រ រូបព្រះខ័ន និងរូបផ្លិតកន្ទុយក្ងោក។ 767. ៧៦៧. Nīlādibhedā kamaluppalā caSameru sattaddi mahāsamuddā,Sattāpagā satta mahāsarā caHimālayo cakkavāḷaddiko ca; មានរូបផ្កាឈូកនិងផ្កាឧប្បលពណ៌ខៀវជាដើម រូបភ្នំព្រះសុមេរុ ភ្នំទាំងប្រាំពីរ (សត្តបរិភណ្ឌ) មហាសមុទ្រទាំងបួន ទន្លេទាំងប្រាំពីរ ស្រះធំទាំងប្រាំពីរ ភ្នំហិមពាន្ត និងភ្នំចក្រវាឡ។ 768. ៧៦៨. Candakkatārā ca chadevalokāPitāmahāvāsa manussalokaṃ,Suvaṇṇa nāvā sivikā ca saṅkhaṃKelāsaselaṃ dhajatoraṇā ca; មានរូបព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ ផ្កាយ ទេវលោកទាំងប្រាំមួយជាន់ ព្រហ្មលោក មនុស្សលោក រូបទូកមាស គ្រែស្នែង ស័ង្ខ ភ្នំកៃលាស ទង់ជ័យ និងខ្លោងទ្វារ។ 769. ៧៦៩. Cintāmaṇuṇhīsa savaccha dhenūMīnadvayaṃ cakkavatti saseno,Sīha’ssa mātaṅga viyaggharājāHaṃsosabho kimpuriso mayūro; មានរូបកែវចិន្តាមណី មកុដ មេគោនិងកូនគោ រូបត្រីមួយគូ ស្ដេចចក្រពត្តិព្រមទាំងកងទ័ព រូបសិង្ហ សេះ ដំរី ស្ដេចខ្លា រូបហង្ស ឧសភរាជ គិន្នរ និងក្ងោក។ 770. ៧៧០. Koñcā ca erāvaṇa hatthirājāSacakkavākā makarādayo ca,Nānā mahāmaṅgala lakkhaṇā teVirocamānā vilasanti niccaṃ; មានរូបសត្វក្រៀល ស្ដេចដំរីឯរាវ័ណ សត្វចាក្រពាក និងសត្វមករជាដើម រូបមង្គលទាំងឡាយដ៏ច្រើនបែបនេះ តែងតែភ្លឺរុងរឿងនៅលើបាតព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គជានិច្ច។ 771. ៧៧១. Jātakkhaṇe yassa mahiṃ pabhejjaVisāla sattuddaya paṅkajāni,Paṭiggahesuṃ caraṇāni yāniTe tānimānacchariyāni loke; ក្នុងខណៈដែលព្រះអង្គប្រសូត ផ្កាឈូកធំៗទាំងប្រាំពីរបានផុសចេញពីផែនដីមកទទួលទ្រព្រះបាទាទាំងពីររបស់ព្រះអង្គ នេះជាការអស្ចារ្យដ៏ក្រៃលែងក្នុងលោក។ 772. ៧៧២. Vandāpanatthāyu’panītakālePitūhi te devala tāpasindaṃ,Pādāni gantvāna jaṭāsu tassaĀsuṃ tave’taṅghiyugaṃ aho bho; ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ កាលដែលព្រះវររាជបិតានាំព្រះអង្គទៅដើម្បីថ្វាយបង្គំអសិតតាបស (កាឡទេវិល) ព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអង្គក៏បានឡើងទៅតម្កល់នៅលើផ្នួងសក់របស់តាបសនោះ។ 773. ៧៧៣. Suddhodanavhassa narādhipassaSantosa toyehi papūritassa,Siro visuddhambu ruhākarassaSaroru hāsuṃ caraṇāni tuyhaṃ; ព្រះបាទាទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ បានក្លាយទៅជាដូចជាផ្កាឈូកនៅលើព្រះសិរសាដ៏ល្អស្អាតរបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ ដែលពេញប្រៀបទៅដោយទឹកចិត្តដ៏សោមនស្សរីករាយ។ 774. ៧៧៤. Ye caṅkame caṅkamaṇāvasāneOnamma merūdaya pabbaniṇdā,Paṭiggahesuṃ caraṇāni yāniTe tānimā’nacchariyāni loke; កាលដែលព្រះអង្គទ្រង់ចង្ក្រម ក្នុងទីបំផុតនៃផ្លូវចង្ក្រម ភ្នំព្រះសុមេរុនិងភ្នំធំៗទាំងឡាយបានឱនលំទោនចុះមកទទួលទ្រព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ នេះជាការអស្ចារ្យដ៏ក្រៃលែងក្នុងលោក។ 775. ៧៧៥. Yaṃ vandamāno tidivādhipo soYassānubhāvena gatāyukopi,Sakiyaṭhāne’sinapunāpi te’vaṃPādambujaṃ dhīra!Mahānubhāvaṃ; បពិត្រព្រះធិរៈ! ព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ មានអានុភាពដ៏អស្ចារ្យក្រៃលែង ដែលព្រះឥន្ទ្រជាម្ចាស់នៃឋានសួគ៌បានថ្វាយបង្គំហើយ ទោះបីជាអស់ព្រះជន្មទៅហើយ ក៏បានកើតឡើងវិញក្នុងឋានៈរបស់ខ្លួនដដែល ដោយសារតែអានុភាពនៃព្រះបាទានោះ។ 776. ៧៧៦. Dehīnamaggopi nisākarāriMānunnato so sayitassa tuyhaṃ,Pādassa antampi na sakkhi daṭṭhuṃAcchera rūpaṃ idamaṅghikañjaṃ; សូម្បីតែអសុរិន្ទរាហូ ដែលជាបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងមានមានះដ៏ក្រអឺតក្រទម ក៏មិនអាចមើលឃើញសូម្បីតែចុងព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គដែលកំពុងផ្ទំឡើយ ព្រះបាទាដូចជាផ្កាឈូកនេះ គួរឲ្យអស្ចារ្យក្រៃលែង។ 777. ៧៧៧. Gaṅgāya gaṅgāpati sannidhāneTīre tadā nammada jimhagassa,Pādassa lañchaṃ akarī munindaMayhaṃ’pi hotaṃ karuṇā tavesā; បពិត្រព្រះមុនីន្ទ្រ! ព្រះអង្គបានប្រកាសទុកនូវស្នាមព្រះបាទានៅលើឆ្នេរទន្លេនម្មទា ក្បែរមហាសមុទ្រ តាមការសុំរបស់ស្ដេចនាគនម្មទា សូមព្រះករុណាទិគុណរបស់ព្រះអង្គបែបនេះ កើតមានដល់ខ្ញុំព្រះអង្គដែរ។ 778. ៧៧៨. Ārādhito saccaka tāpasenaAkā tuvaṃ saccaka baddhasele,Pādassa lañchaṃ jagato hitāyaMayhampi hotaṃ tamanuggahante; ព្រះអង្គដែលសច្ចកតាបសអារាធនាហើយ បានទ្រង់ធ្វើនូវស្នាមព្រះបាទលើភ្នំសច្ចកពន្ធ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សត្វលោក សូមស្នាមព្រះបាទនោះ ចូរមានដើម្បីជាការអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផងចុះ។ 779. ៧៧៩. Sutvāna nātho girametamassaPassaṃ mahābhuti’manāgatesu,Lokassa lokehi mahīya mānoAkāsi vāmena padena lañchaṃ; ព្រះលោកនាថ កាលទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវពាក្យរបស់តាបសនោះហើយ ទ្រង់ទតឃើញនូវសេចក្ដីចម្រើនដ៏ធំធេងរបស់សត្វលោកក្នុងអនាគតកាល កាលដែលពួកសត្វលោកកំពុងបូជា ក៏បានទ្រង់ធ្វើនូវស្នាមព្រះបាទដោយព្រះបាទឆ្វេង។ 780. ៧៨០. Sambodhito aṭṭhama sāradasmiṃVesākhamāse muṇi puṇṇamāyaṃ,Pādassa’bhiññāṇamakā’paraṇheSadevake sassamaṇe mahente; ក្នុងឆ្នាំទី ៨ អំពីការត្រាស់ដឹង នាថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវិសាខ ក្នុងវេលារសៀល ព្រះមុនីទ្រង់បានធ្វើនូវគ្រឿងសម្គាល់នៃព្រះបាទ ក្នុងកាលដែលពួកទេវតា និងសមណព្រាហ្មណ៍កំពុងបូជា។ 781. ៧៨១. Pataṅakgikā sitthaka matthakamhiYathaṅkitā khattiya muddikāya,Āseva’mevaṃ jinapādalañchaṃSamantakūṭamhi namassanīyaṃ; ស្នាមព្រះបាទនៃព្រះជិនស្រីលើកំពូលភ្នំសមន្តកូដ ដែលគួរដល់ការគោរពបូជា គឺមានសណ្ឋានដូចជាត្រារបស់ក្សត្រ ដែលគេបោះត្រាលើក្រមួនដូច្នោះឯង។ 782. ៧៨២. Akālamegho ca tato pavassiVassiṃsu nānāratanāni khamhā,Tathā parito kusumambarāniSuvaṇṇacuṇṇāni jinekavaṇṇā; លំដាប់នោះ ស្រាប់តែមានមេឃអាប់អួរបង្អុរភ្លៀងខុសរដូវ រតនៈផ្សេងៗបានធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស ព្រមទាំងផ្កាទាំងឡាយ និងលម្អងមាសមានពណ៌ផ្សេងៗ ធ្លាក់ចុះមកជុំវិញព្រះជិនស្រី។ 783. ៧៨៣. Tato’pagantvā sugatebhagāmīTasmiṃ nitambe girigabbharāyaṃ,Divāvihārāya nisīdi yatthaSupākaṭaṃ taṃ bhagavāguhā’ti; បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះសុគតទ្រង់យាងចេញពីទីនោះ ទៅគង់សម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ នាគុហាទៀបចង្កេះភ្នំនោះ ដែលគុហានោះប្រាកដល្បីឈ្មោះថា "ភគវាគុហា"។ 784. ៧៨៤. Tatorahantā sugatorasā teGandhādinā sādhu mahetva sabbe,Vanditva katvāna padakkhiṇantaṃTahaṃ tahaṃ’kaṃsu divāvihāraṃ; លំដាប់នោះ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយជាឱរសនៃព្រះសុគតទាំងអស់នោះ បានបូជាយ៉ាងល្អដោយគ្រឿងក្រអូបជាដើម ថ្វាយបង្គំធ្វើប្រទក្សិណហើយ ក៏បានធ្វើការសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃក្នុងទីនោះៗ។ 785. ៧៨៥. Lataṅganāyo viṭapīdhavānaMālamba sākhāputhulaṃ’sapasse,Suphulla namañjūkara mañjarīhiNamassamānā’va sadonataggā; វល្លិទាំងឡាយប្រៀបដូចជានារី ដែលតោងទាមស្មាគឺមែកឈើធំៗ នៃដើមឈើទាំងឡាយជាស្វាមី ក៏មានចុងឱនចុះជានិច្ច ហាក់ដូចជាកំពុងថ្វាយបង្គំ ដោយកញ្ចុំផ្កាដ៏ស្រស់ស្អាតដែលរីកស្គុះស្គាយ។ 786. ៧៨៦. Tiṭṭhanti rukkhā naṭakā’va tatthaSuphulla sākhākara’mukkhipitvā,Namassamānā viya onataggāVattanti mānacchariyāni niccaṃ; ដើមឈើទាំងឡាយក្នុងទីនោះ ឈររេរាំដូចជាអ្នករាំ លើកដៃគឺមែកឈើដែលរីកផ្កាស្គុះស្គាយ មានចុងឱនចុះហាក់ដូចជាកំពុងថ្វាយបង្គំ តែងតែសម្តែងនូវភាពអស្ចារ្យជានិច្ច។ 787. ៧៨៧. Tatheva uccāvaca pabbatā caNamassamānā viya pādalañchaṃ,Tiṭṭhanti ninnagga sikhā samantāIdampi niccababhutameva tattha; ដូចគ្នានោះដែរ ភ្នំតូចធំទាំងឡាយជុំវិញ ក៏មានកំពូលឱនចុះក្រោម ហាក់ដូចជាកំពុងថ្វាយបង្គំស្នាមព្រះបាទ នេះក៏ជាហេតុដ៏អស្ចារ្យជានិច្ចក្នុងទីនោះដែរ។ 788. ៧៨៨. Tasmiṃ nage pādavaraṅkitasmiṃKhalamaṇḍalokāsa padesamatte,Samosarante bahuke janepiHoteva okāsama,ho padaṅkaṃ; នៅលើភ្នំនោះ ដែលមានស្នាមព្រះបាទដ៏ប្រសើរ ទោះបីជាមានទីធ្លាប៉ុនលានបោកស្រូវក៏ដោយ កាលបើមានមនុស្សជាច្រើនមកជួបជុំគ្នា ក៏នៅតែមានកន្លែងទំនេរជានិច្ច ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ស្នាមព្រះបាទនេះ។ 789. ៧៨៩. Samosaritvāna mahetva satteNikkhantamatte jaladā samecca,Sodhenti māla’mbuvahehi sādhuIdampi niccabbhutameva tattha; កាលពួកសត្វមកជួបជុំគ្នាធ្វើការបូជាហើយ គ្រាន់តែដើរចេញទៅភ្លាម ពួកមេឃក៏ប្រមូលផ្តុំគ្នា បង្អុរទឹកភ្លៀងមកលាងសម្អាតធូលីដីយ៉ាងស្អាតល្អ នេះក៏ជាហេតុដ៏អស្ចារ្យជានិច្ចក្នុងទីនោះដែរ។ 790. ៧៩០. Pādena phuṭṭhassa silātalassaEtādisānacchariyāni honti,Lokekanāthassa anāsavassaMahabbhutaṃ konu kathaṃ bhaṇeyya; ការអស្ចារ្យទាំងឡាយមានសភាពយ៉ាងនេះ តែងកើតមានដល់ផ្ទាំងថ្មដែលប៉ះពាល់ដោយព្រះបាទ នៃព្រះលោកនាថដ៏ប្រសើរតែមួយគត់ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកអាសវៈ តើអ្នកណាឡើយនឹងអាចពោលរៀបរាប់នូវភាពអស្ចារ្យដ៏ធំធេងនេះបាន? 791. ៧៩១. Divāvihāraṃ bhagavā sasaṅghoKatvāna tasmiṃ pana kiñcikālaṃ,Mahīyamānesu sadevakesuTato gato rohaṇamambaramhā; ព្រះភគវន្ត ព្រមដោយព្រះសង្ឃ កាលទ្រង់ធ្វើការសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃក្នុងទីនោះអស់មួយស្របក់ កាលដែលពួកទេវតា និងមនុស្សកំពុងបូជា ក៏បានយាងចេញពីទីនោះទៅកាន់ដែនរោហណៈតាមអាកាស។ 792. ៧៩២. Tasmiṃ sasaṅgho muni dīghavāpiyaṃThūpassa ṭhāne paramāya bhumiyā,Garuṃ karonto pana taṃ mahītalaṃNirodhabhāvena nisīdi satrajo; ព្រះមុនីព្រមដោយព្រះសង្ឃ ទ្រង់មានធូលីគឺកិលេសដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ហើយ កាលធ្វើសេចក្ដីគោរពចំពោះផ្ទៃដីដ៏ប្រសើរនោះ ក្នុងទីជាទីតាំងនៃព្រះស្តូប នាស្រះទីឃវាបិ ក៏បានគង់នៅដោយការចូលនិរោធសមាបត្តិ។ 793. ៧៩៣. Tato’nurādhaṃ bhagavā nabhamhāGantvāna bodhiṭṭhitabhumiyā ca,Ṭhāne mahāmaṅgalacetiyassaTatheva akkhantinahitassa ṭhāne; បន្ទាប់មក ព្រះភគវន្តទ្រង់យាងតាមអាកាសទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈ ហើយគង់លើទីដីជាទីតាំងនៃមហាពោធិព្រឹក្ស ក្នុងទីជាទីតាំងនៃមហាមង្គលចេតិយ និងក្នុងទីជាទីតាំងដែលតម្កល់ទុកនូវព្រះអក្ខធាតុ ដូច្នោះដែរ។ 794. ៧៩៤. Nisīdi patvāna nirādhapītiṃSasāvako pekkhama’nāgataddhaṃ,Patiṭṭhitā me pana bodhidhātuKaronti loke’ti janassa vuddhiṃ; ព្រះអង្គព្រមទាំងព្រះសាវ័ក ទ្រង់បានគង់នៅដោយសម្រេចនូវសេចក្ដីរីករាយយ៉ាងក្រៃលែង កាលទ្រង់ទតមើលនូវអនាគតកាលថា "ព្រះមហាពោធិ និងព្រះសារីរិកធាតុរបស់តថាគត ដែលតម្កល់ទុកហើយ នឹងធ្វើនូវសេចក្ដីចម្រើនដល់ជនទាំងឡាយក្នុងលោក"។ 795. ៧៩៥. Vuṭṭhāya tuṭṭho bhagavā nirodhāGato silāthūpavarassa ṭhānaṃ,Ṭhito tahiṃ dhammamathuddisitvāGato nabhā jetavanaṃ surammaṃ; ព្រះភគវន្តទ្រង់ត្រេកអរ ក្រោយពីចេញពីនិរោធសមាបត្តិហើយ បានយាងទៅកាន់ទីតាំងនៃសិលាចេតិយដ៏ប្រសើរ ទ្រង់គង់ឈរក្នុងទីនោះ សម្តែងធម៌ទេសនាហើយ ក៏បានយាងតាមអាកាសត្រឡប់ទៅកាន់វត្តជេតពនដ៏គួរជាទីរីករាយវិញ។ 796. ៧៩៦. Evaṃ so dhammarājā janahitavihito vīta dosārivaggoLaṅkārāmāya ramme sumanagirisire’kāsi yaṃ pādalañchaṃTaṃ vo saggā’pavaggaṃ dadati munisamaṃ citta matte pasanneTasmā bho!Bho! Pahaṭṭhā namatha mahatha taṃ sādhu sādhuppasatthaṃ; ព្រះធម្មរាជាព្រះអង្គនោះ ទ្រង់ប្រកបដោយប្រយោជន៍ដល់ជនទាំងឡាយ ទ្រង់មានពួកសត្រូវគឺទោសៈប្រាសចេញហើយ បានទ្រង់ធ្វើនូវស្នាមព្រះបាទណា លើកំពូលភ្នំសុមនៈដ៏គួរជាទីរីករាយ ក្នុងលង្កាទ្វីប ស្នាមព្រះបាទនោះ កាលបើចិត្តរបស់លោកទាំងឡាយគ្រាន់តែជ្រះថ្លា ក៏រមែងប្រទាននូវសួគ៌ និងព្រះនិព្វាន ស្មើនឹងព្រះមុនីដែរ ព្រោះហេតុនោះ ឱ! លោកអ្នកដ៏ចម្រើនទាំងឡាយ ចូរមានចិត្តរីករាយ ថ្វាយបង្គំ និងបូជានូវស្នាមព្រះបាទនោះ ដែលសប្បុរសទាំងឡាយសរសើរហើយដោយប្រពៃចុះ។ Iti samantakūṭa vaṇṇanā niṭṭhitā. ការពណ៌នាអំពីភ្នំសមន្តកូដ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។ Grantha samāptiya. ការចប់នៃគម្ពីរ។ 1. ១. Anantarā samattāyaṃ sumaṇaddisu vaṇṇanā,Tatheva sādhū saṅkappā khippaṃ pappontu pāṇinaṃ; បន្ទាប់ពីការពណ៌នាអំពីភ្នំសុមនៈជាដើមនេះ បានចប់សព្វគ្រប់ហើយ សូមឲ្យសេចក្ដីប្រាថ្នាដ៏ល្អៗរបស់សត្វទាំងឡាយ បានសម្រេចជាប្រញាប់ ដូច្នោះដែរ។ 2. ២. Yo yācito’raññavāsī guṇādhāra sudhīmatā,Rāhulattheranāmena vissutena mahītale; ព្រះថេរៈអង្គណា ដែលជាអ្នកគង់នៅក្នុងព្រៃ ជាទីតម្កល់នៃគុណធម៌ មានប្រាជ្ញាល្អ ល្បីល្បាញលើផែនដី ដោយនាមថា រាហុលត្ថេរ បានអារាធនាហើយ; 3. ៣. Bhuvanodaramhi paññāto ravīvambara maṇḍale,Araññaratanānanda mahāthero mahāgaṇī; ព្រះមហាថេរៈព្រះនាម អរញ្ញរតនានន្ទ ជាមហាគណី ដែលល្បីល្បាញក្នុងលោក ដូចជាព្រះអាទិត្យលើផ្ទៃមេឃ; 4. ៤. Jīvitaṃ viya yo satthusāsanassa mahākavī,Sāro suppaṭipattīsu satthasāgara pārago; ព្រះអង្គណាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធំ ប្រៀបដូចជាជីវិតនៃព្រះសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ជាខ្លឹមសារក្នុងសេចក្ដីប្រតិបត្តិល្អ ជាអ្នកដល់ត្រើយនៃមហាសមុទ្រគឺគម្ពីរក្បួនច្បាប់ទាំងឡាយ; 5. ៥. Tassa sisso’si yo vippagāma vaṃseka ketukoÑātāgamo’raññavāsī sīlādi guṇabhūsaṇo; ព្រះថេរៈអង្គណា ជាសិស្សរបស់ព្រះមហាថេរៈនោះ ជាទង់ជ័យតែមួយគត់ក្នុងវង្សនៃវិប្រគ្រាម ជាអ្នកចេះដឹងនូវគម្ពីរអាគមៈ ជាអ្នកគង់នៅក្នុងព្រៃ មានគុណធម៌មានសីលជាដើមជាគ្រឿងអលង្ការ; 6. ៦. Yo’kā sīhalabhāsāya sīhalaṃ saddalakkhaṇaṃ,Tena vedehatherena katāyampiyasīlinā; ព្រះថេរៈព្រះនាម វេទេហៈ នោះ ដែលជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់ បានធ្វើនូវក្បួនវេយ្យាករណ៍សីហឡៈជាភាសាសីហឡៈ ក៏បានធ្វើនូវគម្ពីរនេះដែរ។ Siddhiratthu. សូមសេចក្ដីសម្រេច ចូរមានចុះ។
한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ








मराठी








မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi