1ကစ္စာယန ဓာတု မဉ္ဇူသာ
កច្ចាយនធាតុមិន្ជូសា
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។
နိရုတ္တိ နိကရာ’ပါရ-ပါရဝါရ’န္တဂံ မုနိံ,ဝန္ဒိတွာ ဓာတုမဉ္ဇူသံ-ဗြူမိ ပါဝစနဉ္ဇသံ.
ខ្ញុំព្រះករុណា សូមថ្វាយបង្គំនូវព្រះមុនីជាម្ចាស់ អង្គដល់នូវត្រើយនៃសមុទ្រគឺសទ្ទសាស្ត្រ (និរុត្តិ) ទាំងពួង ហើយនឹងពោលនូវគម្ពីរធាតុមិន្ជូសា ដែលជាផ្លូវនៃព្រះពុទ្ធវចនៈ។
သောဂတာဂမ မာ’ဂမ္မ-တံ တံဝျာကရဏာနိ စ,ပါဌေ စာ’ပဌိတာပေ’တ္ထ ဓာတွတ္ထာ စ ပဝုစ္စရေ.
ខ្ញុំព្រះករុណា អាស្រ័យនូវគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក និងគម្ពីរវ្យាករណ៍នោះៗ ហើយ ធាតុនិងអត្ថនៃធាតុទាំងឡាយ ទោះបីមិនបានសម្តែងទុកក្នុងបាឋៈ ក៏នឹងនាំមកសម្តែងក្នុងគម្ពីរនេះដែរ។
ဆန္ဒ’ဟာနိတ္ထမော’ကာရံ-ဓာတွန္တာနံ သိယာကွ စိ, ယူနံ ဒီဃော စ ဓာတုမှာ-ပုဗ္ဗမ’တ္ထပဒံ အပိ.
ដើម្បីកុំឱ្យខូចឆន្ទៈ ការលុបស្រៈចុងធាតុខ្លះ ការធ្វើឱ្យវែង (ទីឃៈ) នៃស្រៈចុងធាតុខ្លះ និងការដាក់បទអត្ថខាងដើមធាតុខ្លះ តែងមានក្នុងទីខ្លះ។
၁.
១.
ဘူ သတ္တာယံ ပစ ပါကေ ဂမုသပ္ပ ဂတိမှိ (စ);
သိလောက (ဓာတု) သံဃာတေ သကိ သင်္ကာယ (ဝတ္တတေ;
).
ភូ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា មាន គង់នៅ (សត្តា), បច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចម្អិន (បាកៈ), គមុ និង សប្ប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), សិលោក ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ផ្គុំ ក្រង (សង្ឃាត), សកិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សង្ស័យ (សង្កា)។
၂.
២.
(အထော) ကုက-ဝကာ’ဒါနေ ကေ သဒ္ဒေ အကိ လက္ခဏေ;
ကု သဒ္ဒေ ကုစ္ဆိတေ ဋင်္က ဓာရဏေ မကိ မဏ္ဍနေ.
មួយវិញទៀត កុក និង វក ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កាន់យក (អាទាន), កេ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេង (សទ្ទ), អកិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កំណត់សម្គាល់ (លក្ខណៈ), កុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្ពើមរអើម (កុច្ឆិត), ដង្ក ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទ្រទ្រង់ (ធារណៈ), មតិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា តាក់តែង (មណ្ឌនៈ)។
၃.
៣.
ဝကိ ကောဋိလ္လယာတြာသု သက္က-ဋီကဒွယံ ဂတေ;
ကကိ လောလတ္တနေ ယာတေ တကီ (ဣဓ) ဂတာဒိသု.
វកិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វៀចវេរ និង ដើរទៅ (កោដិល្លយាត្រា), សក្ក និង ដីកៈ ទាំងពីរ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), កកិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័រ (លោលត្តនៈ) និង ទៅ (យាត), តកិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅជាដើម (គតាទិ)។
၄. ဝဝ, လောကနဝိတ္တိသု စက္ခဝုတိမှိ (တု) ရုက္ခ (စ) ခေ ထိရဟိံသခဏေ နိယ, မော’ပနယိဋ္ဌိ ဝတာဒိသ မုဏ္ဍိသု ဒိက္ခ (’ထ) ကက္ခ-ကခါ ဟသနေ တုရ, ဟိံသနဝုဒ္ဓိဂတီသု (ဟိ) ဒက္ခ’ဒနမှိ (တု) ဇက္ခ (စ) ဘက္ခ (မတာ) အန, ဇာလဒုခေသု (တု) ဒိက္ခ (စ) ဒုက္ခ (စ) ဣက္ခ ဒိသ’င်္က န ကော’ခ သုသေ.
៤. វវ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា មើល និង ចិញ្ចឹមជីវិត (លោកនវិត្តិ), រុក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចក្ខុវុត្តិ, ខេ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា មាំមួន ញាំញី និង ខណ្ឌ (ថិរហិំសខណ), និយ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា នាំទៅជិត និង ប្រាថ្នា (ឧបនយិដ្ឋិ), មុណ្ឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កោរ (មុណ្ឌិ), ទិក្ខ, កក្ខ និង កខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សើច (ហសនៈ), តុរ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី ចម្រើន និង ទៅ (ហិំសនវុទ្ធិគតិ), ទក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឱ្យ (ទាន), ជក្ខ និង ភក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស៊ី (ភក្ខនៈ), អន ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដកដង្ហើម (អន) និង ក្នុងអត្ថថា សំណាញ់ និង ទុក្ខ (ជាលទុក្ខ), ទិក្ខ និង ទុក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទុក្ខ, អិក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឃើញ (ទិស), អង្ក ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សម្គាល់ (អង្ក), នក និង ឱខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រីងស្ងួត (សុស)។
၅. [အ] နိက္ခ စုမ္ဗနေ’(ပိ) သိက္ခ ဝိဇ္ဇု’ပါဒု’ ပါသာနမှိ ရက္ခ ဂုတ္တိဝါရဏေ (ပိ) ဥဉ္ဆနေ (သိယာ’ပိ) ဘိက္ခ ယာဝလဒ္ဓျ’လဒ္ဓိသူ (ပိ) ဝက္ခ ရောသသံဟတေသု မောက္ခ မုတ္တိယံ စဇေ (ပိ) စိက္ခ ဝါစဗောဓနေသု.
៥. និក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ថើប (ចុម្ពនៈ), សិក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រៀន (វិជ្ជុបាទុបាសាន), រក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រក្សា និង ឃាត់ (គុត្តិវារណៈ) និង ក្នុងអត្ថថា រើសរៀប (ឧញ្ឆនៈ), ភិក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សូម និង បានសម្រេច (យាចនលទ្ធិ), វក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខឹង និង ប្រមូលផ្តុំ (រោសសង្ហាត), មោក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រួចចាក និង លះបង់ (មុត្តិ, ចជៈ), ចិក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា និយាយ និង ធ្វើឱ្យដឹង (វាចាបោធនៈ)។
[ဗ] နခ မခ ရခ နင်္ခါမင်္ခရက္ခီ’ခီလင်္ခါ လခ ဝခ ဣခ ဣင်္ခါ ဥင်္ခ ဝင်္ခူ’ခ ဂတျံ ဝခိ မခိ ကခိ ကင်္ခေ ခီ ခယေ ဥက္ခ သေကေ ခု ခုတဓနိသု (ဝုတ္တော) ခေ(’ထ) ခါဒေ သုပေ (စ.)
នខ, មខ, រខ, នង្ខ, មង្ខ, រក្ខិ, អិខិ, លង្ខ, លខ, វខ, អិខ, អិង្ខ, ឧង្ខ, វង្ខុ, ឱខ ធាតុទាំងនេះ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), វខិ, មខិ, កខិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សង្ស័យ (កង្ខា), ខី ធាតុ ក្នុងអត្ថថា អស់ទៅ (ខយៈ), ឧក្ខ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស្រោចស្រព (សេកៈ), ខុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេងខុ (ខុតធនិ), ខេ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស៊ី (ខាទ) និង ដេក (សុប)។
၆.
៦.
အဂ္ဂေါ (တု) ဂတိကောဋိလ္လေ လဂ သင်္ဂေ မဂေ’သနေ;
အဂီ ဣဂီ ရိဂီ လိဂီ ဝဂီ ဂတျ’တ္ထဓာတဝေါ.
អគ្គ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ និង វៀច (គតិកោដិល្លៈ), លគ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជាប់ជំពាក់ (សង្គៈ), មគ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស្វែងរក (ឯសនៈ), អគិ, អិគិ, រិគិ, លិគិ, វគិ ធាតុទាំងនេះ មានអត្ថថា ទៅ (គតិ)។
၇.
៧.
သိလာဃ ကတ္ထနေ ဇဂ္ဃ ဟသနေ အဂ္ဃ အဂ္ဃနေ;
သိဃီ အာဃာယနေ (ဟောတိ) လဃိ သောသဂတီသု (စ;
).
សិលាឃ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សរសើរ (កត្ថនៈ), ជគ្ឃ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សើច (ហសនៈ), អគ្ឃ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា មានតម្លៃ (អគ្ឃនៈ), សិឃិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ហិតក្លិន (អាឃាយនៈ), លឃិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រីងស្ងួត និង ទៅ (សោសគតិ)។
၈.
៨.
ဝစ ဗျတ္တဝစေ ယာစ ယာစနေ ရုစ ဒိတ္တိယံ;
သုစ သောကေ ကုစ သဒ္ဒေ (အထော) ဝိစ ဝိဝေစနေ.
វច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោលច្បាស់លាស់ (ព្យត្តវាចា), យាច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សូម (យាចនៈ), រុច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុងរឿង (ទិត្តិ), សុច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សោកសៅ (សោកៈ), កុច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេង (សទ្ទៈ), វិច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វិនិច្ឆ័យ (វិវេចនៈ)។
၉.
៩.
အဉ္စ ပူဇာဂတေ ဝဉ္စ ဂမနေ ကိဉ္စာ’ဝမဒ္ဒနေ;
လုဉ္စာ’ပနယနေ နစ္စ နစ္စနေ မစ ရောစနေ.
អញ្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បូជា និង ទៅ (បូជាគតិ), វញ្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គមនៈ), កិញ្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី (អវមទ្ទនៈ), លុញ្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដកចេញ (អបនយនៈ), នច្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រាំ (នច្ចនៈ), មច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពេញចិត្ត (រោចនៈ)។
၁၀.
១០.
အစ္စာ’စ္စနေ စု ဝစနေ သစော (တု) သမဝါယနေ;
ပစ ယာတေ ကစိ-ဝစ္စ ဒိတ္တိယံ မစိ ဓာရဏေ.
អច្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បូជា (អច្ចនៈ), ចុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោល (វចនៈ), សច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ប្រមូលផ្តុំ (សមវាយនៈ), បច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (យាត), កចិ និង វច្ច ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុងរឿង (ទិត្តិ), មចិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទ្រទ្រង់ (ធារណៈ)។
၁၁.
១១.
ပုစ္ဆ သမ္ပုစ္ဆနေ မုစ္ဆ မောဟသ္မိံ လဉ္ဆ လက္ခဏေ;
အဉ္ဆာ’ယာမေ (ဘဝေ) ပုဉ္ဆ ပုဉ္ဆနေ ဥဉ္ဆ ဥဉ္ဆနေ.
បុច្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សួរ (សម្បុច្ឆនៈ), មុច្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វង្វេង (មោហៈ), លញ្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កំណត់សម្គាល់ (លក្ខណៈ), អញ្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទាញ (អាយាមៈ), បុញ្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជូត (បុញ្ឆនៈ), ឧញ្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រើសរៀប (ឧញ្ឆនៈ)។
၁၂.
១២.
တစ္ဆော တနုကိရယေ ပိဉ္ဆ ပိဉ္ဆနေ ရာဇ ဒိတ္တိယံ;
ဝဇာ’ဇဂမနေ ရဉ္ဇ ရာဂေ ဘဉ္ဇာ’ဝမဒ္ဒနေ.
តច្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើឱ្យស្តើង (តនុកិរិយា), បិញ្ឆ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លាប (បិញ្ឆនៈ), រាជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុងរឿង (ទិត្តិ), វជ និង អជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គមនៈ), រញ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ត្រេកអរ (រាគៈ), ភញ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី (អវមទ្ទនៈ)។
၁၃.
១៣.
အဉ္ဇု ဗျတ္တိဂတီကန္တိ မက္ခဏေသွေ’ဇ ကမ္ပနေ;
ဘဇ သံသေဝနေ သဉ္ဇ သင်္ဂေ (တု) ဣဉ္ဇ ကမ္ပနေ.
អញ្ជុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បង្ហាញឱ្យច្បាស់, ទៅ, ប្រាថ្នា និង លាប (ព្យត្តិ, គតិ, កន្តិ, មក្ខណៈ), ឯជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័រ (កម្បនៈ), ភជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សេពគប់ (សំសេវនៈ), សញ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជាប់ជំពាក់ (សង្គៈ), អិញ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័រ (កម្បនៈ)។
၁၄.
១៤.
ယဇ ဒေဝစ္စနေ ဒါနသင်္ဂတီကရဏေသု (စ);
တိဇက္ခမနိသာနေသု ဒါနေ(’ပိ) စဇ ဟာနိယံ.
យជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បូជាទេវតា, ឱ្យទាន និង ធ្វើឱ្យជួបជុំគ្នា (ទេវច្ចនៈ, ទាន, សង្គតីករណៈ), តិជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា អត់ធន់, សំលៀង និង ឱ្យ (ខមា, និសានៈ, ទាន), ចជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លះបង់ (ហានិ)។
၁၅.
១៥.
သဇာ’လိင်္ဂန ဝိဿဇ္ဇ နိမ္မာဏေ မုဇ္ဇ မုဇ္ဇနေ;
မဇ္ဇ သံသုဒ္ဓိယံ လဇ္ဇ လဇ္ဇနေ တဇ္ဇ တဇ္ဇနေ.
សជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឱបក្រសោប (អាលិង្គនៈ), វិស្សជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បង្កើត (និម្មាណៈ), មុជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លិចចុះ (មុជ្ជនៈ), មជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស្អាតស្អំ (សំសុទ្ធិ), លជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្មាស (លជ្ជនៈ), តជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា គំរាម (តជ្ជនៈ)។
၁၆.
១៦.
အဇ္ဇ-သဇ္ဇာ’ဇ္ဇနေ သဇ္ဇ နိမ္မာဏေ ဂဇ္ဇ သဒ္ဒနေ;
ဂုဇ-ကုဇ ဒွယံ သဒ္ဒေ အချတ္တေ ခဇ္ဇ ဘက္ခဏေ.
អជ្ជ និង សជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រកបាន (អជ្ជនៈ), សជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បង្កើត (និម្មាណៈ), គជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា គគ្រហឹម (សទ្ទនៈ), គុជ និង កុជ ទាំងពីរ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេងមិនច្បាស់ (អខ្យាតសទ្ទ), ខជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស៊ី (ភក្ខណៈ)។
၁၇.
១៧.
ဘဇ္ဇ ပါကေ ဝိဇိ ဘယစလနေ ဝီဇ ဝီဇနေ;
ခဇီ ဂမနဝေကလ္လေ ဇီ ဇယေ ဇု ဇဝေ (သိယာ;
).
ភជ្ជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចម្អិន (បាកៈ), វិជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្លាច និង ញាប់ញ័រ (ភយចលនៈ), វីជ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បក់ (វីជនៈ), ខជិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដើរខើច (គមនវេកល្លៈ), ជី ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឈ្នះ (ជយៈ), ជុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លឿន (ជវៈ)។
၁၈.
១៨.
ဈေ စိန္တာယုဇ္ဈ ဥဿဂ္ဂေ ဂမနေ အဋ-ပဋ ဒွယံ;
နဋ နစ္စေ ရဋ ပရိဘာသနေ ဝဋ ဝေဌနေ.
ឈេ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា គិត (ចិន្តា), ឧជ្ឈ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លះបង់ (ឧស្សគ្គៈ), អដ និង បដ ទាំងពីរ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គមនៈ), នដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រាំ (នច្ចៈ), រដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជេរប្រទេច (បរិភាសនៈ), វដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុំ (វេឋនៈ)។
၁၉.
១៩.
ဝဋ္ဋ အာဝတ္တနေ ဝဏ္ဋ ဝဏ္ဋတ္ထေ ကဋ မဒ္ဒနေ;
ဖုဋော ဝိသရဏာဒီသု ကဋ သံဝရဏေ ဂတေ.
វដ្ត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វិលវល់ (អាវត្តនៈ), វណ្ត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើជាទង (វណ្តត្ថ), កដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី (មទ្ទនៈ), ផុដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រាយប៉ាយជាដើម (វិសរណាទិ), កដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បិទបាំង និង ទៅ (សំវរណៈ, គតិ)។
၂၀.
២០.
ဃုဋ ဃောသေ ပတိဃာတေ ဝိဋ’က္ကောသေ (စ) ပေသနေ;
ဘဋ ဘတျံ ကုဋ-ကောဋ္ဋစ္ဆေဒနေ လုဋ လောဋနေ.
ឃុដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ផ្សព្វផ្សាយសំឡេង និង ប៉ះទង្គិច (ឃោសៈ, បដិឃាត), វិដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជេរប្រទេច និង បញ្ជូនទៅ (អក្កោសៈ, បេសនៈ), ភដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចិញ្ចឹមជីវិត (ភត្តិ), កុដ និង កោដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កាត់ (ឆេទនៈ), លុដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ននៀល (លោដនៈ)។
၂၁.
២១.
ဇဋ-ဈဋ-ပိဋ သံဃာတေ စိဋု’တ္တာသေ ဃဋီ’ဟနေ;
ဃဋိ သံဃဋ္ဋနေ တဋ္ဋ စ္ဆေဒနေ မုဋ မဒ္ဒနေ.
ជដ, ឈដ, បិដ ធាតុទាំងនេះ ក្នុងអត្ថថា ប្រមូលផ្តុំ (សង្ឃាត), ចិដុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ភ័យខ្លាច (ឧត្តាសៈ), ឃដិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ព្យាយាម (អ៊ីហនៈ), ឃដិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ប៉ះទង្គិច (សង្ឃដ្តនៈ), តដ្ត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កាត់ (ឆេទនៈ), មុដ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី (មទ្ទនៈ)។
၂၂.
២២.
ပဌ ဗျတ္တဝစေ ဟေဌ ဗာဓာယံ ဝေဌ ဝေဌနေ;
သုဌီ-ကုဌီ ဒွယံ သောသေ ပီဌ ဟိံသနဓာရဏေ.
បឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោលច្បាស់លាស់ (ព្យត្តវាចា), ហេឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បៀតបៀន (ពាធា), វេឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុំ (វេឋនៈ), សុឋិ និង កុឋិ ទាំងពីរ ក្នុងអត្ថថា រីងស្ងួត (សោសៈ), បីឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី និង ទ្រទ្រង់ (ហិំសនធារណៈ)។
၂၃.
២៣.
ကဌ သောသနပါကေသု ဝဌ ထုလတ္တနေ (ဘဝေ);
ကဌိ သောသေ ရုဌ-လုဌော’ပဃာတေ သဌ ကေတဝေ.
កឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើឱ្យស្ងួត និង ចម្អិន (សោសនបាកៈ), វឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធាត់ (ថូលត្តនៈ), កឋិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រីងស្ងួត (សោសៈ), រុឋ និង លុឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កម្ទេច (ឧបឃាត), សឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កុហក (កេតវៈ)។
၂၄.
២៤.
(သိယာ ဟဌ ဗလက္ကာရေ ကဍိဘေဒေ ကဍိစ္ဆိဒေ;
မဏ္ဍ ဝိဘူသနေ စဏ္ဍ စဏ္ဍိက္ကေ ဘဍိ ဘင်္ဍနေ.
ហឋ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បង្ខិតបង្ខំ (ពលក្ការៈ), កឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បំបែក និង កាត់ (ភេទទ, ឆិទ), មណ្ឌ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា តាក់តែង (វិភូសនៈ), ចណ្ឌ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កាចសាហាវ (ចណ្ឌិក្កៈ), ភឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឈ្លោះប្រកែក (ភណ្ឌនៈ)។
၂၅.
២៥.
ပဍိ ဥပ္ပဏ္ဍနေ လိင်္ဂဝေကလ္လေ မုဍိ ခဏ္ဍနေ,ဂဍိ ဝတ္တေ’ကဒေသမှိ ဂဍိ သန္နိဝယေ(’ပိစ;
);
បឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចំអក និង វិកលលិង្គ (ឧប្បណ្ឌនលិង្គវេកល្លៈ), មុឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កាត់ (ខណ្ឌនៈ), គឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ផ្នែកមួយនៃរង្វង់ (វត្តេកទេស) និង ក្នុងអត្ថថា ប្រមូលផ្តុំ (សន្និវយៈ)។
၂၆.
២៦.
ရဍိ-ဧရဍိ ဟိံသာယံ ပိဍိ သံဃာတအာဒိသု,ကုဍိ ဒါဟေ ပဍိ ဂတေ ဟိဍိ အာဟိဏ္ဍနေ (သိယာ;
);
រឌិ និង ឯរឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី (ហិំសា), បិឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ប្រមូលផ្តុំជាដើម (សង្ឃាតាទិ), កុឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ក្តៅក្រហាយ (ទាហៈ), បឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), ហិឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដើរលតោលតេ (អាហិណ្ឌនៈ)។
၂၇.
២៧.
ကရဏ္ဍ ဘာဇန’တ္ထမှိ (အထော) လဍိ ဇိဂုစ္ဆနေ,(ဝတ္တတေ) မေဍိကောဋိလ္လေ သဍိ ဂုမ္ဗတ္ထမီရဏေ;
ករណ្ឌ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ភាជន៍ (ភាជនត្ថ), លឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្ពើមរអើម (ជិគុច្ឆនៈ), មេឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វៀចវេរ (កោដិល្លៈ), សឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា គុម្ពោតព្រៃ និង ញាប់ញ័រ (គុម្ពត្ថមីរណៈ)។
၂၈.
២៨.
(အထော’ပိ) အဍိ အဏ္ဍတ္ထေ (ဒိဿတေ) တုဍိ တောဍနေ,ဝဍ္ဎ သံဝဍ္ဎနေ ကဍ္ဎ ကဍ္ဎဏေ ဘဏ ဘာသနေ;
អឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពង (អណ្ឌត្ថ), តុឌិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចាក់ (តោដនៈ), វឌ្ឍ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចម្រើន (សំវឌ្ឍនៈ), កឌ្ឍ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា អូស (កឌ្ឍនៈ), ភណ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោល (ភាសនៈ)។
၂၉.
២៩.
သောဏ ဝဏ္ဏေ ဂုဏ’ဘျာသေ ဣဏ-ဖေဏ ဒွယံ ဂတေ,ပဏ ဝေါဟာရထောမေသု (ဝတ္တတေ) ကဏ မိလနေ;
សោណ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពណ៌ (វណ្ណៈ), គុណ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស្វាធ្យាយ (អភ្យាសៈ), អិណ និង ផេណ ទាំងពីរ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), បណ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជួញដូរ និង សរសើរ (វោហារថោមៈ), កណ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្មេចភ្នែក (មិលនៈ)។
၃၀.
៣០.
အဏ-ရဏ-ကဏ-မုဏ-ကွဏ-ကုဏ သဒ္ဒေ,ယတ ပတိယတနေ ဇုတ ဒိတ္တိမှိ;
အတ-ပတ ဂမနေ စိတ သညာဏေ,ကိတ ဝါသာ’ဒေါ ဝတု ဝတ္တုမှိ.
អណ, រណ, កណ, មុណ, ក្វណ, កុណ ធាតុទាំងនេះ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេង (សទ្ទៈ), យត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ព្យាយាម (បតិយតនៈ), ជុត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុងរឿង (ទិត្តិ), អត និង បត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គមនៈ), ចិត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សម្គាល់ (សញ្ញាណៈ), កិត ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រស់នៅជាដើម (វាសាទិ), វតុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោល (វត្តិ)។
၃၁.
៣១.
(ဘဝေ) ကတ္ထ သိလာဃာယံ မထ-မတ္ထ ဝိလောဠနေ,နာထ ယာစနသန္တာပ ဣဿေရာ’သိံသနေသု (စ;
)
កត្ថ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សរសើរ (សិលាឃា), មថ និង មត្ថ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កូរវឹក (វិឡោឡនៈ), នាថ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សូម, ក្តៅក្រហាយ, ជាធំ និង ប្រាថ្នា (យាចនៈ, សន្តាបៈ, ឥស្សេរៈ, អាសិំសនៈ)។
၃၂.
៣២.
ပုထ (စေ) ပုထု ဝိတ္ထာရေ ဗျထ ဘီတိစလေသု (စ),ဂေါတ္ထု ဝံသေ ပထ-ပန္ထ ဂတေ နန္ဒ သမိဒ္ဓိယံ;
បុថ និង បុថុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ផ្សព្វផ្សាយ (វិត្ថារៈ), ព្យថ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្លាច និង ញាប់ញ័រ (ភីតិចលៈ), គោត្ថុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វង្សត្រកូល (វំសៈ), បថ និង បន្ថ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), នន្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចម្រើន (សមិទ្ធិ)។
၃၃.
៣៣.
ဝန္ဒာ’ဘိဝါဒထောမေသု ဂဒ ဗျတ္တဝစေ’(ပိစ),(အထော) နိန္ဒ ဂရဟာယံ ခဒိ ပက္ခန္ဒနာဒိသု;
វន្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ថ្វាយបង្គំ និង សរសើរ (អភិវាទថោមៈ), គទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោលច្បាស់លាស់ (ព្យត្តវាចា), និន្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា តិះដៀល (គរហា), ខទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លោតទៅជាដើម (បក្ខន្ទនាទិ)។
၃၄.
៣៤.
ဧဒီ (တု) ကိဉ္စိစလေန စဒိ ကန္တိဟိဠာဒနေ,ကိလိဒီ ပရိဒေဝါဒေါ ဥဒိဿဝကိလေဒနေ;
ឯទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័របន្តិចបន្តួច (កិញ្ចិចលនៈ), ចទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ប្រាថ្នា និង រីករាយ (កន្តិហិឡាទនៈ), កិលិទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្សឹកខ្សួលជាដើម (បរិទេវាទិ) និង ក្នុងអត្ថថា សើម (កិលេទនៈ)។
၃၅.
៣៥.
ဣဒီ (တု) ပရမိဿရိယေ အဒိအန္ဒု (စ) ဗန္ဓနေ,ဘဂန္ဒ သေဝနေ (ဟောတိ) ဘဒ္ဒ ကလျာဏကမ္မနိ;
ឥទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជាធំក្រៃលែង (បរមិស្សរិយៈ), អទិ និង អន្ទុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចង (ពន្ធនៈ), ភគន្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សេពគប់ (សេវនៈ), ភទ្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ការងារល្អ (កល្យាណកម្ម)។
၃၆.
៣៦.
သိဒ သိင်္ဂါရပါကေသု သဒ္ဒုဟရိတသောသနေ,မဒိ ဗလျေ မုဒ-မဒါ သန္တောသေ မဒ္ဒ မဒ္ဒနေ;
សិទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា តែងខ្លួន និង ចម្អិន (សិង្គារបាកៈ), សទ្ទុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើឱ្យខៀវស្រងាត់ និង ធ្វើឱ្យស្ងួត (ហរិតសោសនៈ), មទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ក្មេងខ្ចី (ពាល្យៈ), មុទ និង មទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រីករាយ (សន្តោសៈ), មទ្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី (មទ្ទនៈ)។
၃၇.
៣៧.
သန္ဒု ပဿဝနာဒီသု ကန္ဒ’ဝှာနေ (စ’) ရောဒနေ,ဝိဒ လာဘေ ဒဒ ဒါနေ ရုဒိ အဿုဝိမောစနေ;
សន្ទុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ហូរទៅជាដើម (បស្សវនាទិ), កន្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ហៅ និង យំ (អវ្ហានៈ, រោទនៈ), វិទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បាន (លាភៈ), ទទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឱ្យ (ទាន), រុទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា យំបង្ហូរទឹកភ្នែក (អស្សុវិមោចនៈ)។
၃၈.
៣៨.
သဒေါ ဝိသရဏာ’ဒါနဂမနေ (စာ’)ဝသာဒနေ,ဟိဠာဒ (တု) သုခေ သူဒက္ခရဏေ ရဒ ဝိလေခဏေ;
សទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រាយប៉ាយ, កាន់យក, ទៅ និង ធ្លាក់ចុះ (វិសរណៈ, អាទាន, គមនៈ, អវសាទនៈ), ហិឡាទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រីករាយ (សុខៈ), សូទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ហូរចេញ (ក្ខរណៈ), រទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា គូសវាស (វិលេខនៈ)។
၃၉.
៣៩.
သာဒ အဿာဒနာဒီသု ဂဒ ဗျတ္တဝစေ’(ပိစ),နဒ အဗျတ္တသဒ္ဒေ (တု) ရဒါ’ဒါ-ခါဒ-ဘက္ခဏေ;
សាទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ភ្លក់រសជាតិជាដើម (អស្សាទនាទិ), គទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោលច្បាស់លាស់ (ព្យត្តវាចា), នទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេងមិនច្បាស់ (អព្យត្តសទ្ទ), រទ, អទ, ខាទ ធាតុទាំងនេះ ក្នុងអត្ថថា ស៊ី (ភក្ខណៈ)។
၄၀.
៤០.
အဒ္ဒ ယာစနယာတြာဒိသွ (ထော) မိဒ သိနေဟနေ,(သိယာ) ခုဒ ဇိဂစ္ဆာယံ ဒဠိဒ္ဒ ဒုဂ္ဂစ္စံ (ဟိ တု;
)
អទ្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សូម និង ដើរទៅជាដើម (យាចនយាត្រាទិ), មិទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស្រឡាញ់ (សិនេហនៈ), ខុទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឃ្លាន (ជិគុច្ឆា), ទឡិទ្ទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ក្រីក្រ (ទុគ្គច្ចៈ)។
၄၁.
៤១.
ဒါ ဒဝေ ဒု ဂတီဝုဒ္ဓယံ ဒါ ဒါနေ ဝိဒ ဇာနနေ,တဒိ အာလသိယေ ဗာဓ ဗာဓာယံ ဂုဓ ကီဠနေ;
ទា ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រត់ (ទវៈ), ទុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ និង ចម្រើន (គតិវុទ្ធិ), ទា ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឱ្យ (ទាន), វិទ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដឹង (ជាននៈ), តទិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្ជិលច្រអូស (អាលសិយៈ), ពាធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បៀតបៀន (ពាធា), គុធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លេង (កីឡនៈ)។
၄၂.
៤២.
(အထော) ဂါဓ ပတိဋ္ဌာယံ ဝုဌု-ဧဓ (စ) ဝုဒ္ဓိယံ,ဓာ (ဟောတိ) ဓာရဏေ (စေဝ) စိန္တာယံ ဗုဓ ဗောဓနေ;
គាធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទីពឹង (បតិដ្ឋា), វុឋុ និង ឯធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចម្រើន (វុទ្ធិ), ធា ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទ្រទ្រង់ និង គិត (ធារណៈ, ចិន្តា), ពុធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដឹង (ពោធនៈ)។
၄၃.
៤៣.
သိဓု ဂတိမှိ ယုဓ သမ္ပဟာရေ ဝိဓ ဝေဓနေ,ရာဓ ဟိံသာယသံရာဓေ ဗဓ-ဗန္ဓ (စ) ဗန္ဓနေ;
សិធុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គតិ), យុធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ច្បាំង (សម្បហារៈ), វិធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចាក់ (វេធនៈ), រាធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាំញី និង សម្រេចផល (ហិំសាសំរាធៈ), ពធ និង ពន្ធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចង (ពន្ធនៈ)។
၄၄.
៤៤.
သိဓ-သာဓ (စ) သိဒ္ဓိမှိ ဓေ ပါနေ ဣန္ဓ ဒိတ္တိယံ,မာန ပူဇာယ ဝန-သန သမ္ဘဝေ အန ပါဏနေ;
ကန ဒိတ္တိဂတီကန္တျံ ခန-ခနွ’ဝဒါရဏေ.
សិធ និង សាធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សម្រេច (សិទ្ធិ), ធេ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ផឹក (បានៈ), ឥន្ធ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុងរឿង (ទិត្តិ), មាន ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បូជា (បូជា), វន និង សន ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កើតឡើង (សម្ភវៈ), អន ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដកដង្ហើម (បាណនៈ), កន ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រុងរឿង, ទៅ និង ប្រាថ្នា (ទិត្តិគតិកន្តិ), ខន និង ខន្វ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជីក (អវទារណៈ)។
၄၅.
៤៥.
ဂုပ ဂေါပနကေ ဂုပ သံဝရဏေ တပ သန္တာပေ တပ ဣဿရိယေ,စုပ မန္ဒဂတေ တပုဥဗ္ဗေဂေ ရပ-လပ ဝါကျေ သပ အက္ကောသေ;
គុប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រក្សា (គោបនកៈ), គុប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បិទបាំង (សំវរណៈ), តប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើឱ្យក្តៅ (សន្តាបៈ), តប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជាធំ (ឥស្សរិយៈ), ចុប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅយឺតៗ (មន្ទគតិ), តបុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា តក់ស្លុត (ឧព្វេគៈ), រប និង លប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោល (វាក្យៈ), សប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជេរប្រទេច (អក្កោសៈ)។
၄၆.
៤៦.
ဇပ-ဇပ္ပ ဝစေ’ဗျတ္တေ တပ္ပ သန္တပ္ပနေ (သိယာ),ကပိ ကိဉ္စိစလေ ကပ္ပ သာမတ္ထေ ဝေပု ကမ္ပနေ;
ជប និង ជប្ប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ពោលមិនច្បាស់ (អព្យត្តវាចា), តប្ប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើឱ្យឆ្អែត (សន្តប្បនៈ), កបិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័របន្តិចបន្តួច (កិញ្ចិចលនៈ), កប្ប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា អាច (សាមត្ថ្យៈ), វេបុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័រ (កម្បនៈ)។
၄၇.
៤៧.
တပ္ပ သန္တဂတေစ္ဆေဒေ တက္ကေ ဟိံသာဒိသု’(စ္စတေ),ဝပ ဗီဇဝိနိက္ခေပေ ဓူပ သန္တပနေ’(ပိ စ);
តប្ប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅដល់ទីបំផុត និង កាត់ (សន្តគតេច្ឆេទ), តក្ក ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ត្រិះរិះ និង ញាំញីជាដើម (តក្ក, ហិំសាទិ), វប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ព្រោះគ្រាប់ពូជ (ពីជវិនិក្ខេបៈ), ធូប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើឱ្យក្តៅ (សន្តបនៈ)។
၄၈.
៤៨.
စပ သာန္တွေ ပု ပဝနေ ဈပ ဒါဟေ သုပေါ သယေ,ပုပ္ဖ ဝိကသနေ (ဟောတိ) ရမ္ဗ’လမ္ဗဝသံသနေ;
ចប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លួងលោម (សាន្ត្វៈ), បុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ជម្រះឱ្យស្អាត (បវនៈ), ឈប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដុត (ទាហៈ), សុប ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ដេក (សយៈ), បុប្ផ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រីកស្គុសស្គាយ (វិកសនៈ), រម្ព និង លម្ព ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្លាក់ចុះ (អវសំសនៈ)។
၄၉.
៤៩.
စုမ္ဗ ဝဒနသံယောဂေ ကမ္ဗ သံဝရဏေ (မတော),အမ္ဗ သဒ္ဒေ (စ) အဿာဒေ တာယနေ သဗိ မဏ္ဍနေ;
ចុម្ព ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ប៉ះពាល់ដោយមាត់ (វទនសំយោគៈ), កម្ព ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បិទបាំង (សំវរណៈ), អម្ព ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ធ្វើសំឡេង និង ភ្លក់រសជាតិ (សទ្ទៈ, អស្សាទៈ) និង ក្នុងអត្ថថា រក្សា (តាយនៈ), សពិ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា តាក់តែង (មណ្ឌនៈ)។
၅၀.
៥០.
ဂဗ္ဗ ဒပ္ပေ’ဗ္ဗ-သဗ္ဗာ’(ပိ) ဂမနေ ပုဗ္ဗ ပူရဏေ,ဂုမ္ဗ’ဗ္ဗဂုမ္ဗနေ စဗ္ဗ အဒနေ ဥဗ္ဗ ဓာရဏေ;
គព្វ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឆ្មើងឆ្មៃ (ទប្បៈ), ឯព្វ និង សព្វ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទៅ (គមនៈ), បុព្វ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បំពេញ (បូរណៈ), គុម្ព ធាតុ ក្នុងអត្ថថា គ្របដណ្តប់ (អព្វគុម្ពនៈ), ចព្វ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទំពាស៊ី (អទនៈ), ឧព្វ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទ្រទ្រង់ (ធារណៈ)។
၅၁.
៥១.
လဘ လာဘေ ဇမ္ဘ ဂတ္တဝိနာမေ သုဘ သောဘနေ,ဘီ ဘယေ ရဘ ရာဘဿေ (စာ)’ရမ္ဘေ ခုဘ သဉ္စလေ;
លភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា បាន (លាភៈ), ជម្ភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ស្ងាប (គត្តវិនាមៈ), សុភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ល្អបវរ (សោភនៈ), ភី ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្លាច (ភយៈ), រភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ហិង្សា និង ផ្តើមធ្វើ (រាភស្សៈ, អារម្ភៈ), ខុភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ញាប់ញ័រ (សញ្ចលៈ)។
၅၂.
៥២.
ထမ္ဘ-ခမ္ဘ ပတိဗန္ဓေ ဂဗ္ဘ ပါဂဗ္ဘိယေ ဝဓေ,သုမ္ဘ သံသုမ္ဘနေ သမ္ဘ ဝိဿာသေ ယဘ မေထုနေ;
ថម្ភ និង ខម្ភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា រារាំង (បដិពន្ធៈ), គព្ភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ក្លាហាន និង សម្លាប់ (បាគព្ភិយៈ, វធៈ), សុម្ភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វាយដំ (សំសុម្ភនៈ), សម្ភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ទុកចិត្ត (វិស្សាសៈ), យភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា សេពមេថុន (មេថុណៈ)។
၅၃.
៥៣.
ဒုဘ ဇီဂိံသနေ ဒဗ္ဘ ဂန္ထနေ ဥဒြဘာ’ဒနေ,ကမူ (တု) ပဒဝိက္ခေပေ ခမူ (တု) သဟဏေ (သိယာ;
)
ទុភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ប្រាថ្នាចង់ឈ្នះ (ជីគិំសនៈ), ទព្ភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ចងក្រង (គន្ថនៈ), ឧទ្រភ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា កាន់យក (អាទានៈ), កមូ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ឈានជើង (បទវិក្ខេបៈ), ខមូ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា អត់ធន់ (សហណៈ)។
၅၄.
៥៤.
ဘမု အနဝဋ္ဌာနေ (စ) ဝမု ဥဂ္ဂိရဏာဒိသု,ကိလမု-က္လမူ ဂေလညေ ရမု ကီဠာ’ယ (မီရိတော;
)
ភមុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា វិលវល់ (អនវដ្ឋានៈ), វមុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ខ្ជាក់ចេញជាដើម (ឧគ្គិរណាទិ), កិលមុ និង ក្លមូ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា ល្វើយ (គេលញ្ញៈ), រមុ ធាតុ ក្នុងអត្ថថា លេង (កីឡា)។
၅၅.
៥៥.
ဒမော ဒမေ နမ နမေ (အထော) သမ ပရိဿမေ,ယမု ဥပရမေ နာသေ အမ ယာတေ မု ဗန္ဓနေ;
ទម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទូន្មាន, នម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឱនលំទោន, មួយវិញទៀត សម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនឿយហត់, យម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ និងសេចក្តីវិនាស, អម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ, មុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង។
၅၆.
៥៦.
ဓမော ပုမော (စ) ဓမနေ တမ သင်္ကာဝိဘူသနေ,ဓုမ-ထီမ (စ) သံဃာတေ တမ သာန္တွ’ဝသာဒိယေ;
ធម ធាតុ និងបុម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផ្លុំ, តម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសង្ស័យ និងការតុបតែង, ធុម ធាតុ និងថីម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រមូលផ្តុំ, តម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលួងលោម និងសេចក្តីរួញរា។
၅၇.
៥៧.
အယော ဝယော ပယ-မယော နယော ရယဂတိမှိ (စ)ဒယ ဒါနဂတီရက္ခာ ဟိံသာဒိသု ယု မိဿနေ;
អយ ធាតុ, វយ ធាតុ, បយ ធាតុ, មយ ធាតុ, នយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅលឿន, ទយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឲ្យ ការទៅ ការរក្សា និងការបៀតបៀនជាដើម, យុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាយឡំ។
စာယ သမ္ပူဇနေ တာယ သန္တာနေ ပါယ ဝုဒ္ဓိယံ,(အထော) ဥသူယ ဒေါသာ’ဝိကရဏေ သာယ သာယနေ;
ចាយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបូជា, តាយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសាយភាយ, បាយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចម្រើន, មួយវិញទៀត ឧសូយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសម្តែងទោស, សាយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបរិភោគ។
၅၈.
៥៨.
တရ တရဏသ္မိံ ထရ သန္ထရဏေ ဘရ ဘရဏသ္မိံ ဖရ သမ္ဖရဏေ,သရ ဂတိ စိန္တာ ဟိံသာ သဒ္ဒေ ဖုရ စလနာဒေါ ဟရ ဟရဏသ္မိံ;
តរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឆ្លង, ថរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីក្រាល, ភរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចិញ្ចឹម, ផរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផ្សព្វផ្សាយ, សរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ សេចក្តីគិត ការបៀតបៀន និងសំឡេង, ផុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រជាដើម, ហរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនាំទៅ។
၅၉.
៥៩.
ရိ သန္တတိသ္မိံ ရိ ဂတေ ရု သဒ္ဒေ ခုရစ္ဆိဒသ္မိံ ဓရ ဓာရဏမှိ,ဇရ ဇီရဏတ္ထေ မရပါဏစာဂေ ခရ သေကနာသေ ဃရ သေဝနမှိ;
រិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតភ្ជាប់, រិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ, រុ ធាតុ ក្នុងសំឡេង, ខុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់, ធរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទ្រទ្រង់, ជរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគ្រាំគ្រា, មរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់ជីវិត, ខរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រោចស្រព និងសេចក្តីវិនាស, ឃរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសេពគប់។
၆၀.
៦០.
ဂရော နိဂရေဏ သေကေ ဒရ ဍာဟေ ဝိဒါရဏေ,စရ ဂတိဘက္ခဏေသု ဝရ သံဝရဏာဒိသု;
គរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលេប និងការស្រោចស្រព, ទរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ និងការទម្លាយ, ចរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ និងការស៊ី, វរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំងជាដើម។
၆၁.
៦១.
စရစ္ဆေဒေ အရနာသေ ဂတေ (စ) ပူရ ပူရဏေ,ကုရ က္ကောသေ နရ နယေ ဇာဂရ သုပိနက္ခယေ;
ចរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់, អរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវិនាស និងការទៅ, បូរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបំពេញ, កុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រែកយំ, នរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីណែនាំ, ជាគរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអស់ទៅនៃសេចក្តីលង់លក់ (ការភ្ញាក់រលឹក)។
၆၂.
៦២.
ပီလု-ပလူ-သလ-ဟုလာ ဂတျ’တ္ထာ စလ ကမ္ပနေ,ခလ သဉ္စလနေ ဖုလ္လ ဝိကာသေ ဇလ ဒိတ္တိယံ;
បីលុ ធាតុ, បលូ ធាតុ, សល ធាតុ, ហុល ធាតុ មានអត្ថក្នុងសេចក្តីទៅ, ចល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រ, ខល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកម្រើក, ផុល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរីកប៉ោង, ជល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង។
၆၃.
៦៣.
ဖလ နိပ္ဖတ္တိယံ (ဟောတိ) ဒလ ဒိတ္တိဝိဒါရဏေ,ဒလ ဒုဂ္ဂတိယံ နီလ ဝဏ္ဏေ မီလ နိမီလနေ;
ផល ធាតុ មានក្នុងសេចក្តីសម្រេច, ទល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង និងការទម្លាយ, ទល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅកាន់ទុគ្គតិ, នីល ធាតុ ក្នុងពណ៌ខៀវ, មីល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្មេចភ្នែក។
၆၄.
៦៤.
သိလ သမာဓိမှိ ကီလ ဗန္ဓေ ဂလ-ဂိလာ’ဒနေ,ကူလ အာဝရဏေ သူလ ရုဇာယံ ဗလပါဏနေ;
សិល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតម្កល់មាំ, កីល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង, គល ធាតុ និងគិល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី, កូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំង, សូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឈឺចុកចាប់, ពល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមានជីវិតរស់នៅ។
၆၅.
៦៥.
တလ-မူလ ပတိဋ္ဌာယံ ဝလ-ဝလ္လ နိဝါရဏေ,ပလ္လ နိန္နေ (စ) ဂမနေ မလ-မလ္လ’ဝဓာရဏေ;
តល ធាតុ និងមូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតម្កល់មាំ, វល ធាតុ និងវល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំង, បល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទាប និងការទៅ, មល ធាតុ និងមល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទ្រទ្រង់។
၆၆.
៦៦.
(ဝတ္တတေ) ခိလ ကာဌိန္နေ ကလိလေ အလ-ကလ ဒွယံ,ဝေလ္လ သဉ္စလနေ ကလ္လ သဇ္ဇနေ အလိဗန္ဓနေ;
ខិល ធាតុ និងធាតុទាំងពីរគឺ អល ធាតុ និងកល ធាតុ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងសេចក្តីរឹងប៉ឹង និងសេចក្តីច្របូកច្របល់, វេល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកម្រើក, កល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតុបតែង, អលិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង។
၆၇.
៦៧.
စုလ္လ ဟာဝကိရယေ ထူလာ’ကဿနေ စူလ မဒ္ဒနေ,(ဝတ္တတေ) ခလ သောစေယျော ပလ ရက္ခဂတေသု(ပိ;
)
ចុល្ល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញ៉ាំងកិរិយាឲ្យកើតឡើង, ថូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទាញ, ចូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញំញី, ខល ធាតុ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងសេចក្តីស្អាត, បល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរក្សា និងការទៅផងដែរ។
၆၈.
៦៨.
ကေလ-ခေလ-စေလ-ပေလ-ဝေလ-သဉ္စလနာဒိသု,အဝ ရက္ခဏေ ဇီဝ ပါဏဓာရဏေ (တု) ပ္လဝေါ ဂတေ;
កេល ធាតុ, ខេល ធាតុ, ចេល ធាតុ, បេល ធាតុ, វេល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកម្រើកជាដើម, អវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរក្សា, ជីវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទ្រទ្រង់ជីវិត, ប្លវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ។
၆၉.
៦៩.
ကဏ္ဍုဝနမှိ ကဏ္ဍုဝေါ သရဏေ ဆေဒနေ ဒဝေ,ဒဝေါ (တု) ဒဝနေ ဒေဝု ဒေဝနေ သေဝု သေဝနေ;
កណ្ឌុវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអេះ, សរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរលត់ ការកាត់ និងការលេង, ទវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរត់, ទេវុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលេង, សេវុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសេពគប់។
၇၀.
៧០.
ဓာဝ ဂမနဝုဒ္ဓိမှိ (ပဌိတော) ဓောဝု ဓောဝနေ;
ဝေ-ဝီ ဒွေ တန္တုသန္တာနေ ဝေ-ဝု သံဝရဏေ (သိယာ)ဟွေ အဝှာနေ ကေဝ သေကေ ဓုဝ ယာတြာ ထိရေသု (စ;
);
ធាវ ធាតុ សម្តែងក្នុងសេចក្តីទៅ និងសេចក្តីចម្រើន, ធោវុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាងជម្រះ, ធាតុទាំងពីរគឺ វេ ធាតុ និងវី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្បាញអំបោះ, វេ ធាតុ និងវុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសង្រួម, ហ្វេ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីហៅ, កេវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រោចស្រព, ធុវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដំណើរទៅ និងសេចក្តីមាំមួន។
၇၁.
៧១.
အသ ဂသ အဒနေ ဃသ အဒနသ္မိံ-ဣသ ပရိယေသေ ဣသုဣစ္ဆာယံ,သသု ပါဏနဂတိဟိံသာ’ဒျ’တ္ထေ-မသ အာမသနေ မုသ သမ္မောသေ;
អស ធាតុ និងគស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី, ឃស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី, ឥស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្វែងរក, ឥសុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា, សសុ ធាតុ មានអត្ថក្នុងសេចក្តីដកដង្ហើម ការទៅ និងការបៀតបៀនជាដើម, មស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្ទាបអង្អែល, មុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីភាន់ច្រឡំ។
၇၂.
៧២.
ကုသ အက္ကောသေ ဒုသ အပ္ပီတေ-တုသ သန္တောသေ ပုသ ပေါသမှိ,ရုသ အာလေပေ ရုသ ဟိံသာယံ-မသု မစ္ဆေရေ ဥသု ဒါဟေ (’ပိ;
)
កុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជេរប្រទេច, ទុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមិនជាទីស្រឡាញ់, ទុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រេកអរ, បុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចិញ្ចឹម, រុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាប, រុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន, មសុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកំណាញ់, ឧសុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីក្តៅក្រហាយផងដែរ។
၇၃.
៧៣.
ဟသ ဟသနသ္မိံ ဃုသ သဒ္ဒသ္မိံ-တသ ဥဗ္ဗေဂေ တြသ ဥဗ္ဗေဂေ,လသ ကန္တျ’တ္ထေ ရသ အဿာဒေ-(ပုန)ဘသ ဘသ္မိကရဏေ(စာ’ပိ;
)
ហស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសើច, ឃុស ធាតុ ក្នុងសំឡេង, តស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតក់ស្លុត, ត្រស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតក់ស្លុត, លស ធាតុ មានអត្ថក្នុងសេចក្តីរុងរឿង, រស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រេកត្រអាល, ម្យ៉ាងទៀត ភស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យទៅជាផេះផងដែរ។
၇၄.
៧៤.
ဂဝေသ မဂ္ဂဏေ ပံသ နာသနေ ဒိသ ပေက္ခဏေ,သာသာ’နုသိဋ္ဌိယံ ဟံသ ပိတိယံ ပါသ ဗန္ဓနေ;
គវេស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្វែងរក, បំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបំផ្លាញ, ទិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមើល, សាស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រដៅ, ហំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរីករាយ, បាស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង។
၇၅.
៧៥.
သံသ ပသံသနေ ဣဿ ဣဿာယံ ကဿ ကဿနေ,ဓံသ ပဓံသနေ သိံသ ဣစ္ဆာယံ ဃံသ ဃံသနေ;
សំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសើរ, ឥស្ស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីច្រណែន, កស្ស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអូសទាញ, ធំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបំផ្លាញ, សិំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា, ឃំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកកិត។
၇၆.
៧៦.
သံသ-ဒံသာ (တု) ဍသနေ ဘာသ ဝါစာယ ဒိတ္တိယံ,(သိယာ) ဘုသ အလင်္ကာရေ (အထော) အာသူ’ပဝေသနေ;
សំស ធាតុ និងទំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខាំ, ភាស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនិយាយ និងសេចក្តីរុងរឿង, ភុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតុបតែង, មួយវិញទៀត អាស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអង្គុយ។
၇၇.
៧៧.
ဝသ ကန္တိနိဝါသေသု ဝဿသေစနသဒ္ဒနေ,ကိသ သာဏေ ကသ ဂတေ ကသ ဟိံသာဝိလေခနေ;
វស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា និងការនៅអាស្រ័យ, វស្ស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រោចស្រព និងសំឡេង, កិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យស្តើង, កស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ, កស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន និងការភ្ជួររាស់។
၇၈.
៧៨.
ဒိသာ’တိသဇ္ဇနာ’ဒီသု ကာသ ဒိတ္တိမှိ သဇ္ဇနေ,(ဒုဝေ ဓာတု) ခသ-ဈသ ဟိံသာယံ မိသ မိလနေ;
ទិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់ជាដើម, កាស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង និងការតុបតែង, ធាតុទាំងពីរគឺ ខស ធាតុ និងឈស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន, មិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជួបជុំ។
၇၉.
៧៩.
သု ဟိံသာကုလသန္ဓာနယာတြာ’ဒီသု သု ပဿဝေ,သု သဒ္ဒေ သု ပသဝနေ သိ သယေ (စ) သိ သေဝနေ;
សុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន ការតភ្ជាប់ត្រកូល និងការដើរទៅជាដើម, សុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីហូរចេញ, សុ ធាតុ ក្នុងសំឡេង, សុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបង្កើត, សិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដេក, សិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសេពគប់។
၈၀.
៨០.
မဟ ပူဇာယာ’ရဟပူဇာယံ-ဂုဟ သံဝရဏေ လိဟ အဿာဒေ,ရဟ စာဂသ္မိံ မုဟ မုစ္ဆာယံ-မဟ သတ္တာယံ ဗဟု သံချာနေ;
មហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបូជា និងការបូជាចំពោះបុគ្គលដែលគួរគោរព, គុហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាក់បាំង, លិហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលិទ្ធ, រហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់, មុហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវង្វេង, មហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមាន, ពហុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរាប់ច្រើន។
၈၁.
៨១.
သဟ ခမေ ဒဟ ဘသ္မိကရဏေ (စ) ပတိဋ္ဌာယံ,ရုဟ သဉ္ဇနနေ ဦဟ ဝိတက္ကေ ဝဟ ပါပဏေ;
សហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអត់ធន់, ទហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដុតឲ្យទៅជាផេះ និងការតម្កល់មាំ, រុហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកើតឡើង, ូហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រិះរិះ, វហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនាំទៅឲ្យដល់។
၈၂.
៨២.
ဒုဟ’ပ္ပပူရဏေ နာသေ ဒိဟော ဥပစယေ (မတော),နိန္ဒာယံ ဂရဟော ဤဟ ဃဋ္ဋနေ မိဟ သေဝနေ;
ទុហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមិនពេញលេញ និងសេចក្តីវិនាស, ទិហ ធាតុ យល់ឃើញថាក្នុងសេចក្តីសន្សំ, គរហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនិន្ទា, ីហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប៉ះទង្គិច, មិហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសេពគប់។
၈၃.
៨៣.
ဂါဟ ဝိလောဠနေ ဗြူဟ-ဗဟ-ဗြဟ (စ) ဝုဒ္ဓိယံ,ဝှေ သဒ္ဒမှိ ဟသနေ ဟာ စာဂေ လုဠ မန္ထနေကီဠဝိဟာရမှိ လဠ ဝိလာသေ’(မေသဝုဒ္ဓိကာ;
)
គាហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកូរ, ព្រូហ ធាតុ, ពហ ធាតុ និងព្រហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចម្រើន, វ្ហេ ធាតុ ក្នុងសំឡេង និងសេចក្តីសើច, ហា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់, លុឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកូរ, លឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលេងសប្បាយ និងសេចក្តីរំភើប (ធាតុទាំងនេះជាវុទ្ធិកៈ)។
တုဒါဒယော အဝုဒ္ဓိကာ
ពួកធាតុមានទុទធាតុជាដើម ជាអវុទ្ធិកៈ។
၈၄.
៨៤.
တုဒ ဗျထာယံ (တု) နုဒ က္ခေပဏေ လိခ လေခဏေ,ကုစ သင်္ကောစနေ ရိစ က္ခရဏေ ခစ ဗန္ဓနေ;
ទុទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យឈឺចាប់, នុទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកម្ចាត់, លិខ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសេរ, កុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរួញចូល, រិច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីហូរចេញ, ខច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង។
၈၅.
៨៥.
ဥစ သဒ္ဒေ သမဝါယေ ဝိဇီ ဘယစလေသု (စ),(ဝတ္တတေ) ဘုဇ ကောဋိလ္လေ ဝလဉ္ဇော (တု) ဝလဉ္ဇနေ;
ឧច ធាតុ ក្នុងសំឡេង និងសេចក្តីប្រមូលផ្តុំ, វិជិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខ្លាច និងសេចក្តីញាប់ញ័រ, ភុជ ធាតុ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងសេចក្តីកោង, វលញ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រើប្រាស់។
၈၆.
៨៦.
ဘဇ သေဝါပုထက္ကာရေ ရုဇ ရောဂေ အဋာ’ဋနေ,ကုဋစ္ဆေဒေ (စ) ကောဋိလ္လေ အဂါ သဇ္ဈာယနာ’ဒိသု;
ភជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសេពគប់ និងការចែកចេញ, រុជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឈឺថ្កាត់, អដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដើរទៅ, កុដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ និងសេចក្តីកោង, អគ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសូត្រធម៌ជាដើម។
၈၇.
៨៧.
ပုဏော သုဘ ကိရယေ ဝတ္တ ဝတ္တနေ စတ ယာစနေ,ပုထ ပါကေ ပူတိဘာဝေ ကုထသံက္လေသနေ’(ပိ စ;
)
បុណ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើអំពើល្អ, វត្ត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រព្រឹត្តទៅ, ចត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសូម, បុថ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចម្អិន និងសេចក្តីស្អុយរលួយ, កុថ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសៅហ្មងផងដែរ។
၈၈.
៨៨.
(ဥဘော ဓာတု) ပုထ-ပထ ဝိတ္ထာရေ ဝိဒ ဇာနနေ,ဟဒ ဥစ္စာရ ဥဿဂ္ဂေ-စိန္တာယံ မိဒ ဟိံသနေ;
ធាតុទាំងពីរគឺ បុថ ធាតុ និងបថ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផ្សព្វផ្សាយ, វិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹង, ហទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបន្ទោបង់ឧច្ចារៈ និងសេចក្តីគិត, មិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន។
၈၉.
៨៩.
နန္ဓ ဝိနန္ဓနေ ထီန-ပုန သံဃာတဝါစိနော,ကပ အစ္ဆာဒနေ ဝပ္ပ ဝါရဏေ ခိပ ပေရဏေ;
នន្ធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង, ថីន ធាតុ និងបុណ ធាតុ សម្តែងនូវសេចក្តីប្រមូលផ្តុំ, កប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគ្របដណ្តប់, វប្ប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំង, ខិប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបញ្ជូនទៅ។
၉၀.
៩០.
သုပေါ သယေ ဆုပေါ ဖဿေ (ဝတ္တတေ) စပ သာန္တွနေ,နဘ (ဓာတု) ဝိဟိံသာယံ ရုမ္ဘ ဥပ္ပီဠနာဒိသု;
សុប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដេក, ឆុប ធាតុ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងសេចក្តីពាល់ត្រូវ, ចប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលួងលោម, នភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន, រុម្ភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសង្កត់សង្កិនជាដើម។
၉၁.
៩១.
သုမ္ဘ သံသုမ္ဘနေ ဇမ္ဘ ဇမ္ဘနေ ဇုဘ နိစ္ဆုဘေ,ဌုဘ နိဋ္ဌုဘနေ စမု အဒနေ ဆမု ဟီဠနေ;
សុម្ភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាយ, ជម្ភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្ងាប, ជុភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបណ្តេញចេញ, ឋុភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្តោះទឹកមាត់, ចមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី, ឆមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមើលងាយ។
၉၂.
៩២.
ဈမု ဒါဟေ ဆမု အဒနေ ဣရီယ ဝတ္တနေ’(ပိ စ),ကိရ (ဓာတု) ဝိကိရဏေ ဂိရော နိဂိရဏာ’ဒိသု;
ឈមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឆេះ, ឆមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី, ឥរីយ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រព្រឹត្តទៅនៃឥរិយាបថផងដែរ, កិរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរាយប៉ាយ, គិរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលេបជាដើម។
၉၃.
៩៣.
ဖုရ သဉ္စလနာဒီသု ကုရ သဒ္ဒါ’ဒနေသု (စ),ခုရစ္ဆေဒေ ဝိလိခဏေ ဃုရ ဘီမေ ဂိလာ’ဒနေ;
ផុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រជាដើម, កុរ ធាតុ ក្នុងសំឡេង និងការកាន់យក, ខុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ និងការកោស, ឃុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគួរឲ្យខ្លាច និងការលេបស៊ី។
၉၄.
៩៤.
တိလ သ္နေဟေ စိလ ဝါသေ ဟိလ ဟာဝေ သိလု’ဉ္ဆနေ,ဗိလ ဘေဒေ ထူလ စယေ ကုသစ္ဆေဒန ပူရဏေ;
តិល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្នេហា, ចិល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរស់នៅ, ហិល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសម្តែងអាការៈ, សិលុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរើសយកកម្ទេចស្រូវ, ពល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទម្លាយ, ថូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសន្សំ, កុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ស្បូវ និងការបំពេញ។
၉၅.
៩៥.
ဝိသပ္ပဝေသေ ဖရဏေ ဒိသာ’တိသဇ္ဇနာ’ဒိသုဖုလ ဖဿေ မုသ ထေယျေ ထုသ အပ္ပိကိရယာယ (တု)ဂုဠ မောက္ခေ ဂုဠ ပရိဝတ္တနမှိ (တုဒါဒယော;
)
វិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចូលទៅ និងការផ្សព្វផ្សាយ, ទិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់ជាដើម, ផុល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពាល់ត្រូវ, មុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលួច, ថុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យតិចតួច, គុឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរួចផុត និងសេចក្តីវិលត្រឡប់ (ទាំងនេះជាពួកធាតុមានទុទធាតុជាដើម)។
ဟူ ဘုဝါဒယော လုတ္တဝိကရဏာ
ពួកធាតុមានហូធាតុ និងភូធាតុជាដើម ដែលលុបវិករណប្បច្ច័យចេញ។
၉၆.
៩៦.
ဟူ-ဘူ သတ္တာယ (မု’စ္စန္တိ) ဣ အဇ္ဈာနေ ဂတိမှိ (စ,)ခါ-ချာ (ဒွယံ) ပကထနေ ဇိ ဇယေ ဉာ’ဝဗောဓနေ;
ហូ ធាតុ និងភូ ធាតុ សម្តែងក្នុងសេចក្តីមាន, ឥ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសញ្ជឹងគិត និងការទៅ, ធាតុទាំងពីរគឺ ខា ធាតុ និងខ្យា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពោលប្រាប់, ជិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឈ្នះ, ញា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹងច្បាស់។
၉၇.
៩៧.
သီ-ဠီ ဝေဟာသဂမနေ ဌာ ဂတီဝိနိဝုတ္တိယံ,နီ ပါပဏေ မုန ဉာဏေ ဟန ဟိံသာဂတီသု (’ပိ)
សី ធាតុ និងឡី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅលើអាកាស, ឋា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឈប់ទៅ, នី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនាំទៅឲ្យដល់, មុន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹង, ហន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន និងការទៅផងដែរ។
၉၈.
៩៨.
ပါရက္ခဏမှိ ပါ ပါနေ ဗြူ ဝါစာယံ ဝိယတ္တိယံ,ဘာ ဒိတ္တိယံ မာ ပမာဏေ (အထော) ယာ ပါပုဏေ (သိယာ;
)
បា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរក្សា, បា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផឹក, ព្រូ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពោលឲ្យច្បាស់លាស់, ភា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង, មា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាស់វែង, មួយវិញទៀត យា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដល់។
၉၉.
៩៩.
(ဒုဝေပိ) ရာ-လာ အာဒါနေ ဝါ ဂတီဂန္ဓနေသု (ပိ,)အသ (ဓာတု) ဘုဝိ (ချာတော) သိ သယေ သာ သမတ္ထိယေ;
ធាតុទាំងពីរគឺ រា ធាតុ និងលា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាន់យក, វា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ និងការផ្សព្វផ្សាយក្លិនផងដែរ, អស ធាតុ ល្បីថាក្នុងសេចក្តីមាន, សិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដេក, សា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអាច។
ဇုဟောတျာ’ဒယော သဒွိဘာဝလုတ္တဝိကရဏာ.
ពួកធាតុមានជុហោតិជាដើម ដែលមានការធ្វើទ្វិភាវៈ និងលុបវិករណប្បច្ច័យចេញ។
၁၀၀.
១០០.
ဟူ ဒါနေ’(ပိ စ) အာဒါနေ ဟဝျဒါနေ (စ ဝတ္တတေ,)ဟာ စာဂေ ကမု ယာတြာယံ ဒါ ဒါနေ ဓာ (စ) ဓာရဏေ;
ហូ ធាតុ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងសេចក្តីឲ្យ ការកាន់យក និងការបូជាគ្រឿងសក្ការៈផងដែរ, ហា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់, កមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដំណើរទៅ, ទា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឲ្យ និងធា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទ្រទ្រង់។
အဝိကရဏဘူဝါဒယော သမတ္တာ.
ពួកធាតុមានភូធាតុជាដើម ដែលមិនមានវិករណប្បច្ច័យ ចប់សព្វគ្រប់ហើយ។
ရုဓာဒယော
ពួកធាតុមានរុធធាតុជាដើម។
၁၀၁.
១០១.
ရုဓိ အာဝရဏေ မုစ မောစနေ ရိစ ရေစနေ,သိစ သေကေ ယုဇ ယောဂေ ဘုဇ ပါလနဘောဇနေ;
រុធិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំង, មុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដោះលែង, រិច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបញ្ចេញចោល, សិច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រោចស្រព, យុជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រកប, ភុជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរក្សា និងការបរិភោគ។
၁၀၂.
១០២.
ကတိစ္ဆေဒေ ဆိဒိ ဒွေဓာကရဏေ ဘိဒ ဝိဒါရဏေဝိဒ လာဘေ လုပစ္ဆေဒေ ဝိနာသေ လိပလိမ္ပနေပိသ သံစုဏ္ဏနေ ဟိသိ ဝိဟိံသာယံ (ရုဓာဒယော;
)
កតិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់, ឆិទិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើជាពីរចំណែក, ភិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទម្លាយ, វិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបាន, លុប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ និងសេចក្តីវិនាស, លិប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាប, បិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកិនឲ្យម៉ដ្ឋ, ហិសិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន (ទាំងនេះជាពួកធាតុមានរុធធាតុជាដើម)។
ဒိဝါဒယော
ពួកធាតុមានទិវធាតុជាដើម។
၁၀၃.
១០៣.
ဒိဝု ကီလာ ဝိဇိဂိံသာ ဝေါဟာရဇ္ဇုတိ ထောမိတေ,သိဝု တန္တူနသန္တာနေ ခီ ခယေ ခါ ပကာသနေ;
ទិវុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលេង សេចក្តីប្រាថ្នាឈ្នះ ការជួញដូរ សេចក្តីរុងរឿង និងការសរសើរ, សិវុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដេរ, ខី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអស់ទៅ, ខា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រកាស។
၁၀၄.
១០៤.
ကာ-ဂါ သဒ္ဒေ (ပိ) ဃာ ဂန္ဓော’ပါဒါနေ ရုစ ရောစနေ,ကစ ဒိတျံ မုစ မောစေ (အထော) ဝိစ ဝိဝေစနေ;
កា ធាតុ និងគា ធាតុ ក្នុងសំឡេងផងដែរ, ឃា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីហិតក្លិន, រុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពេញចិត្ត, កច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង, មុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរួចផុត, មួយវិញទៀត វិច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពិចារណា។
၁၀၅.
១០៥.
ရဉ္ဇ ရာဂေ သဉ္ဇ သင်္ဂေ ခလနေ မဇ္ဇ သုဒ္ဓိယံ,ယုဇော သမာဓိမှိ လုဇော ဝိနာသေ ဈာ ဝိစိန္တနေ;
រញ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រេកអរ, សញ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជាប់ជំពាក់ និងការរអិលដួល, មជ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្អាត, យុជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតម្កល់ចិត្តមាំ, លុជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវិនាស, ឈា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគិត។
၁၀၆.
១០៦.
တာ ပါလနေ ဆိဒိ ဒွေဓာကာရေ မိဒ သိနေဟနေ,မဒု’မ္မာဒေ ခိဒ ဒီနဘာဝေ ဘိဒ ဝိဒါရဏေ;
តា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរក្សា, ឆិទិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើជាពីរចំណែក, មិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់, មទុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រវឹង, ខិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលំបាក, ភិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទម្លាយ។
၁၀၇.
១០៧.
သိဒ ပါကေ ပဒဂတေ ဝိဒ သတ္တာ ဝိစိန္တနေ,ဒီ ခယေ သုပနေ ဒါ (စ) ဒါနေ ဒါတွ’ဝခဏ္ဍနေ;
សិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចម្អិន, បទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ, វិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមាន និងសេចក្តីគិត, ទី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអស់ទៅ និងសេចក្តីលង់លក់, ទា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឲ្យ និងទា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ផ្តាច់។
၁၀၈.
១០៨.
ဗုဓာ’ဝဂမနာ’ဒီသု အတ္ထေသု ယုဓ ယုဇ္ဈနေ,ကုဓ ကောပေ သုဓ သောစေ ရာဓ ဟိံသာယ သိဒ္ဓိယံ;
ពុធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹង (អវគមនៈ) ជាដើម, យុធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីច្បាំង (យុជ្ឈនៈ), កុធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខឹង (កោបៈ), សុធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជម្រះឲ្យស្អាត (សោចៈ), រាធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន (ហិំសា) និងសេចក្តីសម្រេច (សិទ្ធិ)។
၁၀၉.
១០៩.
ဣဓ သံသိဒ္ဓိဝုဒ္ဓီသု သိဓ-သာဓ (စ) သိဒ္ဓိယံ,ဝိဓ ဝေဓေ ဂိဓ ဂေဓေ ရုဓိ အာဝရဏာ’ဒိသု;
ឥធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសម្រេច និងសេចក្តីចម្រើន, សិធ ធាតុ និង សាធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសម្រេច, វិធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចាក់ធ្លុះ (វេធៈ), គិធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលោភលន់ (គេធៈ), រុធិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំង (អាវរណៈ) ជាដើម។
၁၁၀.
១១០.
မန ဉာဏေ ဇနု’ပ္ပာဒေ ဟန ဟိံသာဂတီသု (ပိ,)သိနာ သောစေ ကုပ ကောပေ တပ သန္တာပ ပီဏနေ;
មន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹង (ញាណ), ជន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកើតឡើង (ឧប្បាទៈ), ហន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន និងការទៅ, សិនា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជម្រះស្អាត (ងូតទឹក), កុប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខឹង, តប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ (សន្តាបៈ) និងសេចក្តីពេញចិត្ត (បីណនៈ)។
၁၁၁.
១១១.
လုပစ္ဆေဒေ ရုပ နာသေ ပကာသေ ဒိပ ဒိတ္တိယံ,ဒပ ဟာသေ လဘ လာဘေ လုဘ ဂေဓေ ခုဘော စလေ;
លុប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ផ្តាច់ (ឆេទៈ), រុប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវិនាស (នាសៈ) និងសេចក្តីប្រកាស (បកាសៈ), ទិប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង (ទិត្តិ), ទប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរីករាយ (ហាសៈ), លភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបាន (លាភៈ), លុភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលោភលន់ (គេធៈ), ខុភ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រ (ចលៈ)។
၁၁၂.
១១២.
သမူ’ပသမ ခေဒေသု ဟရ-ဟိရီ (စ) လဇ္ဇနေ,မိလာ ဂတ္တဝီနာမေ (စ) ဂိလာ ဟာသက္ခယေ (ပိ စ;
)
សម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្ងប់ (ឧបសមៈ) និងសេចក្តីនឿយហត់ (ខេទៈ), ហរ ធាតុ និង ហិរិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខ្មាស (លជ្ជនៈ), មិលា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឱនឱននៃកាយ (ក្រៀមស្វិត), គិលា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអស់ទៅនៃសេចក្តីរីករាយ (ឈឺស្គម)។
၁၁၃.
១១៣.
လီ သိလေသေ ဒြဝီကာရေ ဝါ ဂတီ ဗန္ဓနေသု (စ,)လိသိ လေသေ တုသ တောသေ သိလိသာ’လိင်္ဂနာဒိသု;
លី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្អិតជាប់ (សិលេសៈ) និងការធ្វើឲ្យរលាយ (ទ្រវីការៈ), វា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ (គតិ) និងការចង (ពន្ធនៈ), លិសិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកំប៉ិចកំប៉ុក ឬលេស (លេសៈ), តុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រេកអរ (តោសៈ), សិលិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឱបក្រសោប (អាលិង្គនៈ) ជាដើម។
၁၁၄.
១១៤.
ကိလိသ ကလိသော’ပတာပေ (အထော) တသ ပိပါသနေ,ရုသ ရောသေ ဒိသ-ဒုသ အပ္ပီတိမှိ (ဒုဝေ သိယုံ;
)
កិលិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសៅហ្មង (កលិសៈ) និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ (ឧបតាបៈ), តស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រេកឃ្លាន (បិបាសនៈ), រុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខឹងសម្បារ (រោសៈ), ទិស ធាតុ និង ទុស ធាតុ ទាំងពីរនេះ ក្នុងសេចក្តីមិនត្រេកអរ (អប្បីតិ)។
၁၁၅.
១១៥.
ယသုပ္ပယတနေ အသု ခေပနေ (ပိ စ ဝတ္တတေ,)သုသ သောသေ ဘသ အဓောပါတေ နသ အဒဿနေ;
យសុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីព្យាយាម (បយតនៈ), អសុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចោលទៅ (ខេបនៈ), សុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្ងួតក្រៀម (សោសៈ), ភស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្លាក់ចុះក្រោម (អធោបាតៈ), នស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមិនប្រាកដ ឬបាត់បង់ (អទស្សនៈ)។
၁၁၆. သာ’ဿာဒေ သာ’ဝသာနေ (စ) သာ တနူကရဏေ (ပိ စ) ဟာ စာဂေ မုဟ ဝေစိတ္တေ နဟ သဇ္ဇနဗန္ဓနေ နဟ သောစေ ပိဟိစ္ဆာယံ သိနိဟ-သနိဟ ပီတိယံ.
១១៦. សា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រេកអរ (អស្សាទៈ), ក្នុងសេចក្តីបញ្ចប់ (អវសានៈ) និងក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យស្តើង (តនូករណៈ), ហា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់ (ចាគៈ), មុហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវង្វេង (វេចិត្តៈ), នហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចងភ្ជាប់ (ពន្ធនៈ), នហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជម្រះស្អាត (សោចៈ), បិហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆា), សិនិហ ធាតុ និង សនិហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់ (បីតិ)។
သွာဒယော
ពួកស្វាទិគណៈ (ធាតុទាំងឡាយមាន សុ ធាតុ ជាដើម)។
၁၁၇. သု သဝဏေ သက သတ္တိမှိ ခီ ခယမှိ ဂိ သဒ္ဒနေ,
១១៧. សុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឮ (សវណៈ), សក ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអាច (សត្តិ), ខី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអស់ទៅ (khaya), គិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបន្លឺសំឡេង (សទ្ទនៈ)។
အပ-သမ္ဘူ (စ) ပါပုဏနေ ဟိ ဂတိမှိ ဝူ သံဝရေ;
អប ធាតុ និង សម្ភូ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដល់ (បាបុណនៈ), ហិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ (គតិ), វូ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសង្រួម (សំវរៈ)។
ကိယာဒယော
ពួកកិយាទិគណៈ (ធាតុទាំងឡាយមាន កី ធាតុ ជាដើម)។
၁၁၈.
១១៨.
ကီ ဝိနိမယေ စိ စယေ ဇိ ဇယေ ဉာ’ဝဗောဓနေ,ထဝ’ဘိတ္ထဝေ ကမ္ပနေ ဓု (အထော) ပု ပဝနေ (သိယာ;
)
កី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដោះដូរ (វិនិមយៈ), ចិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសន្សំ (ចយៈ), ជិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឈ្នះ (ជយៈ), ញា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹងច្បាស់ (អវពោធនៈ), ថវ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសើរ (អភិត្ថវៈ), ធុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រ (កម្បនៈ), បុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជម្រះស្អាត (បវនៈ)។
၁၁၉.
១១៩.
ပီ တပ္ပဏေ မာ ပမာဏေ ခိပက္ခေပေ မိ ဟိံသနေ,မိ ပမာဏေ မု ဗန္ဓေ (စ) လု ပစ္ဆေဒေ သိ ဗန္ဓနေအသ ဘက္ခဏေ (အထော) ဂဟ ဥပါဒါနေ (ကိယာဒယော;
)
បី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពេញចិត្ត (តប្បនៈ), មា ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាស់វែង (បមាណៈ), ខិប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចោល (ខេបៈ), មិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន (ហិំសនៈ), មិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាស់វែង (បមាណៈ), មុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង (ពន្ធៈ), លុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាត់ផ្តាច់ (បច្ឆេទៈ), សិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង (ពន្ធនៈ), អស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី (ភក្ខណៈ), គហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកាន់យក (ឧបាទានៈ) ទាំងនេះជាពួកកិយាទិគណៈ។
တနာဒယော
ពួកតនាទិគណៈ (ធាតុទាំងឡាយមាន តនុ ធាតុ ជាដើម)។
၁၂၀.
១២០.
တနု ဝိတ္ထာရေ သက သတ္တိသ္မိံ-ဒု ပရိတာပေ သနု ဒါနသ္မိံ,ဝန ယာစာယံ မနု ဗောဓသ္မိံ-ဟိ ဂတေ အပ ပါပုဏနသ္မိံ (ဟိ,)ကရ ကရဏသ္မိံ(ဘဝတိ)သိ ဗန္ဓေ-သု အဘိဿဝနေ(တနု အာဒီနိ;
)
តនុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផ្សាយទៅ (វិត្ថារៈ), សក ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអាច (សត្តិ), ទុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ (បរិតាបៈ), សនុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឲ្យ (ទានៈ), វន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសូម (យាចា), មនុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹង (ពោធៈ), ហិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទៅ (គតិ), អប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដល់ (បាបុណនៈ), ករ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើ (ករណៈ), សិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង (ពន្ធៈ), សុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីហូរចេញ ឬច្របាច់យកទឹក (អភិស្សវនៈ) ទាំងនេះជាពួកតនាទិគណៈ។
နိစ္စံ ဏေဏယန္တာ စုရာဒယော.
ពួកចុរាទិគណៈ (ធាតុទាំងឡាយមាន ចុរ ធាតុ ជាដើម) តែងមាន ណេ និង ណយ បច្ច័យនៅខាងចុងជានិច្ច។
၁၂၁.
១២១.
စုရ ထေယျေ လောက (ဓာတု) ဒဿနေ အကိ လက္ခဏေ,သိယာ ထက ပတိဃာတေ (ပုန) တက္က ဝိတက္ကဏေ;
ចុរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលួច (ថេយ្យៈ), លោក ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមើល (ទស្សនៈ), អកិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកំណត់សម្គាល់ (លក្ខណៈ), ថក ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទង្គិច ឬរារាំង (បដិឃាតៈ), តក្ក ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រិះរិះ (វិតក្កណៈ)។
၁၂၂.
១២២.
လက္ခ ဒဿနအင်္ကေသု (ဝတ္တတေ) မက္ခ မက္ခဏေ,ဘက္ခာ’ဒနေ မောက္ခ မောစေ သုခ-ဒုက္ခ (စ) တကိရယေ;
លក្ខ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមើល និងការធ្វើសញ្ញាសម្គាល់ (អង្កៈ), មក្ខ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាប (មក្ខណៈ), ភក្ខ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស៊ី (អទនៈ), មោក្ខ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរួចផុត (មោចៈ), សុខ ធាតុ និង ទុក្ខ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើនូវសុខ និងទុក្ខនោះ។
၁၂၃.
១២៣.
လိင်္ဂ စိတ္တကိရယာ’ဒီသု မဂ-မဂ္ဂ ဂဝေသနေ,(ပုနာ’ပိ) ပစ ဝိတ္ထာရေ က္လေသေ ဝဉ္စ ပလမ္ဘနေ.
លិង្គ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវិចិត្រ (ចិត្តកិរិយា) ជាដើម, មគ ធាតុ និង មគ្គ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្វែងរក (គវេសនៈ), បច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផ្សាយទៅ (វិត្ថារៈ), វញ្ច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យសៅហ្មង (កិលេស) និងសេចក្តីបញ្ឆោត (បលម្ភនៈ)។
၁၂၄.
១២៤.
ဝစ္စ အဇ္ဈာယနေ အစ္စ ပူဇာယံ ဝစ ဘာသနေ,ရစ ပတိယတနေ သုစ ပေသုညေ ရုစ ရောစနေ;
វច្ច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរៀនសូត្រ (អជ្ឈាយនៈ), អច្ច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបូជា (បូជា), វច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនិយាយ (ភាសនៈ), រច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតាក់តែង (បតិយតនៈ), សុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញុះញង់ (បេសុញ្ញៈ), រុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពេញចិត្ត ឬរុងរឿង (រោចនៈ)។
၁၂၅.
១២៥.
မုစပ္ပမောစနေ လောစ ဒဿနေ ကစ ဒိတ္တိယံ,သဇ္ဇာ’ဇ္ဇ အဇ္ဇနေ တဇ္ဇ တဇ္ဇနေ ဝဇ္ဇ ဝဇ္ဇနေ;
មុច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដោះលែង (បមោចនៈ), លោច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីមើល (ទស្សនៈ), កច ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុងរឿង (ទិត្តិ), សជ្ជ ធាតុ និង អជ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរកបាន (អជ្ជនៈ), តជ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគំរាម (តជ្ជនៈ), វជ្ជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវៀរចាក (វជ្ជនៈ)។
၁၂၆.
១២៦.
ယုဇ သံယမနေ ပူဇ ပူဇာယံ တိဇ တေဇနေ,ပဇ မဂ္ဂ သံဝရဏေ ဂတေ ဘဇ ဝိဘာဇနေ;
យុជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសង្រួម (សំយមនៈ), បូជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបូជា (បូជា), តិជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យមុតស្រួច (តេជនៈ), បជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបិទផ្លូវ (មគ្គសំវរណៈ) និងការទៅ, ភជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចែករំលែក (វិភាជនៈ)។
၁၂၇.
១២៧.
(အထော) ဘာဇ ပုထက္ကာရေ သဘာဇ ပီတိဒဿနေ,(အထော တု) ဃဋ သံဃာတေ ဃဋ္ဋ သဉ္စလနာ’ဒိသု;
ម៉្យាងទៀត ភាជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យផ្សេងគ្នា (បុថក្ការៈ), សភាជ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបង្ហាញនូវសេចក្តីរីករាយ (បីតិទស្សនៈ), ឯ ឃដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប៉ះទង្គិច ឬប្រជុំ (សង្ឃាតៈ), ឃដ្ដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រ (សញ្ចលនៈ) ជាដើម។
၁၂၈.
១២៨.
ကုဋ-ကောဋ္ဋစ္ဆေဒနေ (ဒွေ) ကုဋ အာကောဋနာ’ဒိသု,နဋ နစ္စေ စဋ-ပုဋ ဘေဒေ ဝဏ္ဋ ဝိဘာဇနေ;
កុដ ធាតុ និង កោដ្ដ ធាតុ ទាំងពីរនេះ ក្នុងសេចក្តីកាត់ (ឆេទនៈ), កុដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាយដំ (អាកោដនៈ) ជាដើម, នដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរាំ (នច្ចៈ), ចដ ធាតុ និង បុដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបំបែក (ភេទៈ), វណ្ឋ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចែករំលែក (វិភាជនៈ)។
၁၂၉.
១២៩.
တုဝဋ္ဋ ဧကသယနေ ဃဋော ဝိသရဏေ (သိယာ),ဂုဏ္ဌ ဩဂုဏ္ဌနေ ဟေဌ ဗာဓာယံ ဝေဌ ဝေဌနေဂုဍိ ဝေဌေ ကဍိ-ခဍိ ဘေဒနေ မဍိ ဘူသနေ;
តុវដ្ដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដេក (ឯកសយនៈ), ឃដ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីផ្សាយទៅ (វិសរណៈ), គុណ្ឋ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគ្របដណ្តប់ (ឱគុណ្ឋនៈ), ហេឋ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន (ពាធា), វេឋ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុំព័ទ្ធ (វេឋនៈ), គុឌិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរុំព័ទ្ធ, កឌិ ធាតុ និង ខឌិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបំបែក (ភេទនៈ), មឌិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតាក់តែង (ភូសនៈ)។
၁၃၀.
១៣០.
ပဏ္ဍ-ဘဏ္ဍ ပရိဘာသေ ဒဍိ အာဏာယ (မီရိတော),တဍိ သံတာဠနေ ပိဏ္ဍ သံဃာတေ ဆဍ္ဍ ဆဍ္ဍနေ;
បណ្ឌ ធាតុ និង ភណ្ឌ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជេរប្រមាថ (បរិភាសៈ), ទឌិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបង្គាប់បញ្ជា (អាណា), តឌិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាយដំ (សន្តាឡនៈ), បិណ្ឌ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រមូលផ្តុំ (សង្ឃាតៈ), ឆឌ្ឌ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបោះបង់ចោល (ឆឌ្ឌនៈ)។
၁၃၁.
១៣១.
ဝဏ္ဏ သံဝဏ္ဏနေ စုဏ္ဏ စုဏ္ဏနေ အာဏ ပေသနေ,ဂဏ သံကလနေ ကဏ္ဏ သဝဏေ စိန္တ စိန္တနေ;
វណ្ណ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសើរ (សំវណ្ណនៈ), ចុណ្ណ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីកិនឲ្យម៉ដ្ដ (ចុណ្ណនៈ), អាណ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបញ្ជូនទៅ (បេសនៈ), គណ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរាប់ (សង្កលនៈ), កណ្ណ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្តាប់ (សវណៈ), ចិន្ត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគិត (ចិន្តនៈ)។
၁၃၂.
១៣២.
သန္တ သင်္ကောစနေ မန္တ ဂုတ္တ ဘာသန ဇာနနေ,စိတ သံစေတနာ’ဒိသု ကိတ္တ သံသဒ္ဒနေ (ဘဝေ;
)
សន្ត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរួញចូល (សង្កោចនៈ), មន្ត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនិយាយសម្ងាត់ (គុត្តភាសនៈ) និងសេចក្តីដឹង (ជាននៈ), ចិត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគិត (សំចេតនា) ជាដើម, កិត្ត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសើរ ឬប្រកាស (សំសទ្ទនៈ)។
၁၃၃.
១៣៣.
ယတ နီယျာတနေ ဂန္ထ သန္ဒဗ္ဘေ အတ္ထ ယာစနေ,ကထ ဝါကျပ္ပဗန္ဓေ (စ) ဝိဒ ဉာဏေ နုဒေ စုဒ;
យត ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រគល់ឲ្យ (និយ្យាតនៈ), គន្ថ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចងក្រង (សន្ទព្ភៈ), អត្ថ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសូម (យាចនៈ), កថ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពោលពាក្យតភ្ជាប់ (វាក្យប្បពន្ធៈ), វិទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹង (ញាណ), នុទ ធាតុ និង ចុទ ធាតុ [ក្នុងសេចក្តីបន្ទោបង់ និងការជម្រុញ]។
၁၃၄.
១៣៤.
ဆဒါ’ပဝါရဏေ ဆဒ္ဒ ဝမနေ ဆန္ဒ ဣစ္ဆယံ,ဝဒီ’ဘိဝါဒ ထောမေသု ဘဒိကလျာဏကမ္မနိ;
ឆទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបិទបាំង (អបវារណៈ), ឆទ្ទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីក្អួត ឬខ្ជាក់ចេញ (វមនៈ), ឆន្ទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆា), វទិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីគោរព (អភិវាទៈ) និងសេចក្តីសរសើរ (ថោមៈ), ភទិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើអំពើល្អ (កល្យាណកម្ម)។
၁၃၅.
១៣៥.
ဟိဠာဒ (တု) သုခေ ဂန္ဓ သူစနေ ဝိဓ ကမ္ပနေ,ရန္ဓ ပါကေ (အထော) မာန ပူဇာယံ နု တ္ထုတိမှိ (တု;
)
ហិឡាទ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសុខ, គន្ធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹងក្លិន ឬការញ៉ាំងឲ្យដឹង (សូចនៈ), វិធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីញាប់ញ័រ (កម្បនៈ), រន្ធ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្លដណ្តាំ (បាកៈ), មាន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបូជា (បូជា), នុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសើរ (ថុតិ)។
၁၃၆.
១៣៦.
ထန ဒေဝသဒ္ဒေ ဦန ပရိဟာနေ ထေန စောရိယေ,ဓန သဒ္ဒေ ဉပ တောသ နိသာန မာရဏာ’ဒိသု;
ថន ធាតុ ក្នុងសំឡេងផ្គរ (ទេវសទ្ទៈ), ឩន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសាបសូន្យ (បរិហានៈ), ថេន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលួច (ចោរិយៈ), ធន ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបន្លឺសំឡេង (សទ្ទៈ), ញប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រេកអរ (តោសៈ) ការធ្វើឲ្យមុត (និសានៈ) និងការសម្លាប់ (មារណៈ) ជាដើម។
၁၃၇.
១៣៧.
လပ ဝါကျေ ဈပ ဒါဟေ ရုပ ရောပဏအာဒိသု,ပီ တပ္ပနေ (သိယာ) ကပ္ပ ဝိတက္ကေ လဘိ ဝဉ္စနေ;
លប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីនិយាយ (វាក្យៈ), ឈប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឆេះ (ទាហៈ), រុប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដាំ (រោបណៈ) ជាដើម, បី ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពេញចិត្ត (តប្បនៈ), កប្ប ធាតុ ក្នុងសេចក្តីត្រិះរិះ (វិតក្កៈ), លភិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបញ្ឆោត (វញ្ចនៈ)។
၁၃၈.
១៣៨.
(အထော) ဝဟိ ဂရဟာယံ သမု သာန္တွန ဒဿနေ,ကမု ဣစ္ဆာယ ကန္တိမှိ (သိယာ) ထောမ သိလာဃနေ;
ម៉្យាងទៀត វហិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតិះដៀល (គរហា), សមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលួងលោម (សាន្តវនៈ) និងការមើល (ទស្សនៈ), កមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆា) និងសេចក្តីស្រឡាញ់ (កន្តិ), ថោម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសរសើរ (សិលាឃនៈ)។
၁၃၉.
១៣៩.
တိမု တေမန သင်္ကာသု အမ ရောဂဂတာ’ဒိသု,သံဂါမ ယုဒ္ဓေ (ဝတ္တေယျ) ဤရ ဝါစာ ပကမ္ပနေ;
តិមុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសើម (តេមនៈ) និងសេចក្តីសង្ស័យ (សង្កា), អម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីឈឺចាប់ (រោគៈ) និងការទៅ ជាដើម, សង្គាម ធាតុ ក្នុងសេចក្តីច្បាំង (យុទ្ធៈ), អីរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពោលពាក្យ (វាចា) និងសេចក្តីញាប់ញ័រ (បកម្បនៈ)។
၁၄၀.
១៤០.
ဝရ အာဝရဏိ’စ္ဆာသု ယာစာယံ ဓရ ဓာရဏေ,တီရ ကမ္မ သမတ္တိမှိ ပါရ သာမတ္ထိယာ’ဒိသု;
វរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរារាំង (អាវរណៈ) សេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆា) និងការសូម (យាចនា), ធរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទ្រទ្រង់ (ធារណៈ), តីរ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសម្រេចការងារ (កម្មសមត្តិ), បារ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីអាច ឬសមត្ថភាព (សាមត្ថិយៈ) ជាដើម។
၁၄၁.
១៤១.
တုလု’မ္မာနေ ခလ သောဝေ သဉ္စယေ ပါလရက္ခဏေ,ကလ သင်္ကလနာ’ဒီသု (ဘဝေ) မီလ နိမီလနေ;
តុលុ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាស់ថ្លឹង (ឧម្មានៈ), ខល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាងជម្រះ សេចក្តីសន្សំ (សញ្ចយៈ) និងការរក្សា (បាលរក្ខណៈ), កល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីរាប់ (សង្កលនៈ) ជាដើម, មីល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្មេចភ្នែក (និមីលនៈ)។
၁၄၂.
១៤២.
သီလူ’ပဓာရဏေ မူလ ရောဟဏေ လလ ဣစ္ဆနေ,ဒုလ ဥက္ခေပဏေ ပူလ မဟတ္တန သမုဿယေ;
សីល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពិចារណា ឬទ្រទ្រង់ (ឧបធារណៈ), មូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដុះឡើង (រោហណៈ), លល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆនៈ), ទុល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលើកឡើង (ឧក្ខេបនៈ), បូល ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធំទូលាយ (មហត្តនៈ) និងសេចក្តីខ្ពស់ត្រដែត (សមុស្សយៈ)។
၁၄၃.
១៤៣.
ဃုသ သဒ္ဒေ ပိသ ပေသေ ဘုသာ’လင်္ကရဏေ (သိယာ,)ရုသ ပါရုသိယေ ခုံသ အက္ကောသေ ပုသ ပေါသနေ;
ឃុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបន្លឺសំឡេង (សទ្ទៈ), បិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបញ្ជូនទៅ ឬកិន (បេសៈ), ភុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតាក់តែង (អលង្ករណៈ), រុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីទ្រគោះបោះបោក (បារុសិយៈ), ឃុំស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីជេរប្រមាថ (អក្កោសៈ), បុស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចិញ្ចឹម (បោសនៈ)។
၁၄၄.
១៤៤.
ဒိသ ဥစ္စာရဏာ’ဒီသု ဝသ အစ္ဆာဒနေ (သိယာ,)ရသ’ဿာဒေ ရဝေ သ္နေဟေ (အထော) သိသ ဝိသေသနေ;
ទិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពោល (ឧច្ចារណៈ) ជាដើម, វស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីស្លៀកដណ្តប់ (អច្ឆាទនៈ), រស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីដឹងរសជាតិ (អស្សាទៈ) សំឡេង (រវៈ) និងសេចក្តីស្រឡាញ់ (ស្នេហៈ), ម៉្យាងទៀត សិស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យប្លែក (វិសេសនៈ)។
၁၄၅.
១៤៥.
သိ ဗန္ဓေ မိဿ သမ္မိဿေ ကုဟ ဝိမ္ဘာပနေ သိယာ,ရဟ စာဂေ ဂတေ (စာ’ပိ) မဟ ပူဇာယ (မီရိတော;
)
សិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីចង (ពន្ធៈ), មិស្ស ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលាយឡំ (សម្មិស្សៈ), កុហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីធ្វើឲ្យប្លែកចិត្ត ឬបញ្ឆោត (វិម្ភាបនៈ), រហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីលះបង់ (ចាគៈ) និងការទៅ, មហ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបូជា (បូជា)។
၁၄၆.
១៤៦.
ပိဟိ’စ္ဆာယံ သိယာ ဝီဠ လဇ္ဇာယံ ဧဠ ဖာဠနေဟီဠ ဂါရဟိယေ ပီဠ ဗာဓာယံ တဠ တာဠနေလဠ (ဓာတူ)’ပသေဝါ’ယံ (ဝတ္တတီ’မေစုရာဒယော;
)
បិហិ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆា), វីឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីខ្មាស (លជ្ជា), ឯឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីពុះពារ (ផាឡនៈ), ហីឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីតិះដៀល (គារហិយៈ), បីឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន (ពាធា), តឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីវាយដំ (តាលនៈ), លឡ ធាតុ ក្នុងសេចក្តីសេពគប់ (ឧបសេវា) ធាតុទាំងឡាយនេះជាពួកចុរាទិគណៈ។
သမတ္တာ သတ္တဂဏာ.
ពួកគណៈទាំងប្រាំពីរ ចប់សព្វគ្រប់ហើយ។
၁၄၇.
១៤៧.
ဘုဝါဒီ စ ရုဓာဒီ စ-ဒိဝါဒိ သွာ’ဒယော ဂဏာ,ကိယာဒီ စ တနာဒီ စ-စုရာဒီတီ’ဓ သတ္တဓာ;
ពួកគណៈទាំងឡាយមាន ភុវាទិគណៈ រុធាទិគណៈ ទិវាទិគណៈ ស្វាទិគណៈ កិយាទិគណៈ តនាទិគណៈ និងចុរាទិគណៈ ក្នុងគម្ពីរនេះមានប្រាំពីរយ៉ាង ដោយប្រការដូច្នេះ។
၁၄၈.
១៤៨.
ကိရယာဝါစိတ္တမက္ခာတု-မေ’ကေကတ္ထော ဗဟူ’ဒိတော,ပယောဂတော’နုဂန္တဗ္ဗာ-အနေကတ္ထာ ဟိ ဓာတဝေါ;
ដើម្បីសម្តែងនូវកិរិយា ធាតុមួយៗត្រូវបានពោលថាមានសេចក្តីច្រើនយ៉ាង, ធាតុទាំងឡាយមានសេចក្តីច្រើនយ៉ាងពិតមែន គប្បីដឹងតាមការប្រើប្រាស់ (ប្រយោគ)។
၁၄၉.
១៤៩.
ဟိတာယ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ-ဝျတ္တံ ဝဏ္ဏက္ကမာ လဟုံ,ရစိတာ ဓာတုမဉ္ဇုသာ-သီလဝံသေန ဓီမတာ;
គម្ពីរធាតុបញ្ជូសា (ប្រអប់ធាតុ) នេះ ត្រូវបានតាក់តែងឡើងដោយព្រះសីលវង្សដ៏មានប្រាជ្ញា យ៉ាងច្បាស់លាស់ និងងាយស្រួល តាមលំដាប់អក្សរ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនទាំងឡាយដែលមានប្រាជ្ញាតិច។
၁၅၀.
១៥០.
သဒ္ဓမ္မပင်္ကေရုဟရာဇဟံသော,အာသိဋ္ဌဓမ္မဋ္ဌိတိ သီလဝံသော;
ယက္ခဒ္ဒိလေနာချ နိဝါသဝါသီ,ယတိဿရော သောယမိဒံ အကာသိ;
ព្រះសីលវង្សដ៏ជាធំលើអ្នកបួសនោះ ជាហង្សសេ្តចក្នុងស្រះឈូកគឺព្រះសទ្ធម្ម មានការតាំងនៅក្នុងធម៌ដ៏ប្រសើរ រស់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះ យក្ខទ្ទិលេនៈ បានធ្វើ (តាក់តែង) នូវគម្ពីរនេះ។
ကစ္စာယန ဓာတုမဉ္ဇူသာ သမတ္တာ.
គម្ពីរ កច្ចាយនធាតុបញ្ជូសា ចប់សព្វគ្រប់ហើយ។
သာစရိယာနုသိဋ္ဌာ ပရိသိဋ္ဌပရိဘာသာ
បរិភាសា (វិធានទូទៅ) បន្ថែម ដែលព្រះអាចារ្យបានប្រដៅទុកមក។
၁.
១.
ဧကာ နေကဿ ရာနန္တူ-’ဘယေသံ အန္တိမာ သရာ,အင်္ဂါနုဗန္ဓာ ဓာတူနံ-ဝုစ္စန္တေ’ပိ ယထာက္ကမံ;
ស្រៈចុងក្រោយនៃធាតុទាំងឡាយដែលមានស្រៈមួយ និងមានស្រៈច្រើន និងអនុពន្ធ (តួអក្សរសម្រាប់សម្គាល់) នៃអង្គធាតុទាំងឡាយ ត្រូវបានពោលតាមលំដាប់។
၂.
២.
ဓာတုနော ဝျာဉ္ဇနာ ပုဗ္ဗေ-နိဂ္ဂဟီတံ သမ’န္တိမာ,ဣဝဏ္ဏေနာ’ရုဓာဒီန-မနုဗန္ဓေန စိဏှိတံ;
និគ្គហិត គប្បីមាននៅខាងមុខព្យញ្ជនៈរបស់ធាតុ, ពួកធាតុមានរុធាទិគណៈជាដើម ត្រូវបានសម្គាល់ដោយអនុពន្ធគឺ ឥវណ្ណៈ (ស្រៈ ឥ)។
၃.
៣.
သေသာ’နုဗန္ဓာ သဗ္ဗေသံ-ဟောန္တီ’ဓု’စ္စာရဏပ္ဖလာ,ဥစ္စာဝစပ္ဖလာ ဘာသ-န္တရမ္ပတွာ ဘ ဝန္တိ’ပိ;
អនុពន្ធដែលសេសសល់ទាំងពួង ក្នុងគម្ពីរនេះ មានប្រយោជន៍ដល់ការបញ្ចេញសំឡេង, ម៉្យាងទៀត កាលបើដល់នូវភាសាដទៃ ក៏រមែងមានផលផ្សេងៗគ្នា។
၄.
៤.
နာမဓာတုက ဘာဝေါ’ပိ-ကိရယာယ အဓိကာရတော,ဝိရုဒ္ဓန္တရာဘာဝါ-ကွစိဒေဝ ပယုဇ္ဇတေ;
សូម្បីតែភាពជាណាមធាតុ (នាមធាតុ) ព្រោះអំណាចនៃកិរិយា និងព្រោះមិនមានការផ្ទុយគ្នាដទៃ រមែងត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងទីខ្លះ។
၅.
៥.
ဒွန္ဒယုတ္တိဝသာ ကွာပိ-အာဒေသော ယောဝိဘတ္တိယာ,ဂုဏာဒိဘာဝ သဒ္ဒေါ’ပိ-တကိရယတ္ထေ ဝိဓီယတေ;
ក្នុងទីខ្លះ ការផ្លាស់ប្តូរ (អាទេសៈ) នៃវិភត្តិ រមែងមានដោយអំណាចនៃការផ្សំជាទ្វន្ទ្វសមាស, សូម្បីតែពាក្យសម្តែងនូវភាវៈមានគុណជាដើម ក៏ត្រូវបានបញ្ញត្តិទុកក្នុងន័យនៃកិរិយានោះដែរ។