පදසාධනං

Sự Hình Thành Từ

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

බුද්ධම්බුජං නමස්සිත්වා සද්ධම්මමධු භාජනං,ගුණමොපදපදං සඞ්ඝමධුබ්බතනිසෙවිතං;

Đảnh lễ đóa sen Phật-đà, là bình chứa mật Diệu pháp, (đảnh lễ) Tăng-già, nơi chứa đựng nước công đức, được phụng sự bởi những vị giữ mật hạnh;

මොග්ගල්ලායනාචරිය චරඤ්ච යෙන ධීමතා,කතං ලඝුමයන්දිද්ධමනුනං සද්දලක්ඛණං;

Và (đảnh lễ) Trưởng lão Moggallāna, bậc trí tuệ, người đã soạn bộ văn phạm (Saddalakkhaṇa) ngắn gọn, đầy đủ và thành tựu này;

ආරභිස්සං සමාසෙන බාලත්ථං පදසාධනං,මොග්ගල්ලායනසද්දත්ථරතනාකරපද්ධතිං;

Tôi sẽ bắt đầu (soạn) một cách tóm tắt (tác phẩm) Padasādhana (Sự Hình Thành Từ) vì lợi ích cho người mới học, (tác phẩm này là) phương pháp (dựa trên) kho tàng quý báu về ngữ nghĩa của (trường phái) Moggallāna;

සඤ්ඤාපරිග්ගහෙනෙව ලක්ඛණෙසු සරාදයො,ඤායන්තිති තමෙවාදො දස්සයිස්සං විභාගතො;

Chỉ bằng cách nắm vững các thuật ngữ, các nguyên âm v.v... trong các quy tắc mới được biết đến. Do đó, trước tiên, tôi sẽ trình bày chúng theo từng phân loại.

අආදයො තිතාළීස වණණා.

Bốn mươi ba chữ cái bắt đầu bằng 'a'.

ජිනවචනානුරූපා අකාරදෙයො නිග්ගහිතන්තා තෙචත්තාළී සක්ඛරා පච්චෙකං වණ්ණා නාම හොන්ති යථා - අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ ක ඛ ග ඝ ඞ ච ඡ ජ ඣ ඤ ට ඨ ණ ත ථ ද ධ න ප ඵ බ භ ම ය ර ල ව ස හ ළ අං ඉති-කකාරාදිස්වකාරො උච්චාරණත්ථො = වණණීයති අත්ථො එතෙහීති වණ්ණා-අආදි මරියාදා භූතො යෙසන්තො අආදයො.

Bốn mươi ba mẫu tự, phù hợp với lời dạy của Đấng Chiến Thắng, bắt đầu bằng chữ 'a' và kết thúc bằng niggahita (ṃ), mỗi chữ được gọi là một 'vaṇṇa' (chữ cái), như sau: a ā i ī u ū e o ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ. Như vậy - nguyên âm 'a' trong 'ka' v.v... là để cho mục đích phát âm. = Ý nghĩa được mô tả bởi chúng, do đó chúng là 'vaṇṇā'. - Những chữ có 'a' làm giới hạn khởi đầu là 'aādayo' (bắt đầu bằng a).

අආදයොති වත්තතෙ යාව ‘‘බින්දුනිග්ගහීත’’න්ති-තඤ්චඛොඅත්ථ වසා විභත්තිචීපරිනාමොති සත්තම්‍යන්තමභිසම්බන්ධීයතෙ.

Thuật ngữ 'Aādayo' (bắt đầu bằng 'a') được áp dụng cho đến (quy tắc) 'binduniggahītaṃ'. Và quả thật, tùy theo ý nghĩa, có sự thay đổi về biến cách; nó được liên kết với sở thuộc cách (biến cách thứ bảy).

දසාදො සරා

Mười chữ cái đầu là nguyên âm.

අආදිස්වාදිම්හි නිද්දිට්ඨා ඔදන්තා දසවණ්ණා සරා නාම හොන්ති-යථා-අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ = සරන්ති පවත්තන්තීති සරා-දසා දොති වත්තතෙ තීසු චක්කමානෙසු.

Mười chữ cái được chỉ định ở đầu trong (danh sách) bắt đầu bằng 'a', kết thúc bằng 'o', được gọi là nguyên âm, như sau: a ā i ī u ū e o. = Chúng trôi chảy, chúng tiếp diễn, do đó chúng là 'sarā' (nguyên âm). - Thuật ngữ 'dasādo' (mười chữ đầu) được áp dụng trong ba (quy tắc) kế tiếp.

ද්වෙ ද්වෙ සවණ්ණා.

Từng cặp hai (chữ) là đồng loại.

අආස්වාදිමෙසු දස්සු ද්වෙ ද්වෙ සවණ්ණා නාම හොන්ති. යථාක්කමං-යථා-අආ ඉති, උඌ ඉති, එ ඉති, ඔ ඉති = සමානා සාදිසා වණ්ණා සවණ්ණා-සමානත්තඤ්ච ඨානතො.

Trong mười (nguyên âm) bắt đầu bằng 'a' này, từng cặp hai được gọi là đồng loại (savaṇṇa). Theo thứ tự, như sau: a-ā, u-ū, e, o. = Các chữ cái giống nhau hoặc tương tự là 'savaṇṇā'. - Và sự giống nhau là do vị trí phát âm.

ඡ වණ්ණානංහි උප්පත්තිට්ඨානානි කණ්ඨාතාලුමුද්ධදන්තඔට්ඨානා සිකාවසෙන-තෙසු අවණ්ණකවග්ගහානං කණ්ඨොඨානං-ඉවණ්ණ චවග්ගයානං තාලු-ටවග්ගරළානං මුද්ධා-තවග්ගලසානං දන්තා-උ වණ්ණපවග්ගානං ඔට්ඨා-එවණ්ණස්ස කණ්ඨතාලු-ඔවණ්ණස්ස කණ්ඨොට්ඨං-වකාරස්ස දන්තොට්ඨං-නිග්ගහිතස්ස නාසිකා-ඞඤණනමානං සකට්ඨානං නාසිකා ච-ද්වෙද්වෙති වත්තතෙ.

Quả thật, có sáu vị trí phát sinh của các chữ cái, đó là: cổ họng, ngạc, đỉnh vòm miệng, răng, môi, và mũi. Trong đó, vị trí của chữ 'a', nhóm 'ka', và 'h' là cổ họng. Của chữ 'i', nhóm 'ca', và 'y' là ngạc. Của nhóm 'ṭa', 'r', và 'ḷ' là đỉnh vòm miệng. Của nhóm 'ta', 'l', và 's' là răng. Của chữ 'u' và nhóm 'pa' là môi. Của chữ 'e' là cổ họng và ngạc. Của chữ 'o' là cổ họng và môi. Của chữ 'v' là răng và môi. Của niggahita (ṃ) là mũi. Của ṅ, ñ, ṇ, n, m là vị trí riêng của chúng và cả mũi. - Thuật ngữ 'dve dve' (từng cặp hai) được tiếp tục áp dụng.

පුබ්බො රස්සො

Chữ đứng trước là đoản âm.

තෙස්චෙව දසසු යෙ ද්වෙ ද්වෙ සවණ්ණා තෙසු යො යො පුබ්බො සො සො රස්සසඤ්ඤො හොති-යථා-අ ඉ උ එ ඔ-තෙසු සංයොග පුබ්බාච දිස්සන්ති ද්වෙ පනන්තිමා දීපෙතුං තත්ථ සාධුත්තං තෙසම්පි ඉධ සඞ්ගහො = රස්සකාලයොගා තබ්බන්තතාය වා රස්සා-තථා දීඝා-ඉධාපිද්වෙද්වෙති වත්තතෙ.

Trong mười (nguyên âm) đó, ở những cặp đồng loại, chữ nào đứng trước thì được gọi là đoản âm (âm ngắn). Ví dụ: a, i, u, e, o. - Trong số đó, hai chữ cuối cùng (e, o) cũng được thấy đứng trước phụ âm kép; để chỉ ra sự đúng đắn ở đó, chúng cũng được bao gồm ở đây. = Chúng là đoản âm do liên quan đến thời gian ngắn hoặc vì chúng kết thúc trong đó. - Tương tự như vậy đối với trường âm. - Ở đây, thuật ngữ 'dve dve' (từng cặp hai) cũng được tiếp tục áp dụng.

පරො දීඝො.

Chữ đứng sau là trường âm.

අආදිස්වාදිභුතෙසු දසසු යෙ ද්වෙ ද්වෙ සවණ්ණා තෙසු යො යො පරො සො සො දීඝසඤ්ඤො හොති-යථා-ආ ඊ ඌ.

Trong mười (nguyên âm) bắt đầu bằng 'a', ở những cặp đồng loại, chữ nào đứng sau thì được gọi là trường âm (âm dài). Ví dụ: ā, ī, ū.

කාදයො බ්‍යඤ්ජනා.

Các chữ bắt đầu bằng 'ka' là phụ âm.

අආදිසු කාදයො නිග්ගහීතපරියන්තා තෙත්තිංස බ්‍යඤ්ජනානාම හොන්ති-යථා-ක ඛ ග ඝ ඞ ච ඡ ජ ඣ ඤ ට ඨ ඩ ණ ත ථ ද ධ න ප ඵ බ භ ම ය ර ලව ස හ ළ අං = බ්‍යඤ්ජීයති අත්ථො එතෙහීති බ්‍යඤ්ජනා-කාදයොති වත්තතෙ.

Trong (danh sách) bắt đầu bằng 'a', ba mươi ba chữ bắt đầu bằng 'ka' và kết thúc bằng niggahita (ṃ) được gọi là phụ âm, như sau: ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra lava sa ha ḷa aṃ. = Ý nghĩa được biểu thị bởi chúng, do đó chúng là 'byañjanā' (phụ âm). - Thuật ngữ 'kādayo' (bắt đầu bằng 'ka') được tiếp tục áp dụng.

පඤ්ච පඤ්චකා වග්ගා.

Năm nhóm năm chữ là các phẩm (vaggā).

අආදසු කකාරාදයො මකාරන්තා පඤ්ච පඤ්චකා වග්ගා නාම හොන්ති-යථා-කඛගඝඞ, චඡජඣඤ, ටඨඩඪණ, තථදධන, පඵබභම. = වජ්ජෙන්ති යකාරාදයොති වග්ගා.

Trong (danh sách) bắt đầu bằng 'a', năm nhóm năm chữ bắt đầu bằng 'ka' và kết thúc bằng 'ma' được gọi là các phẩm (vaggā), như sau: ka-kha-ga-gha-ṅa, ca-cha-ja-jha-ña, ṭa-ṭha-ḍa-ḍha-ṇa, ta-tha-da-dha-na, pa-pha-ba-bha-ma. = Chúng được gọi là 'vaggā' vì chúng loại trừ các chữ bắt đầu bằng 'ya'.

බින්දු නිග්ගහිතං

Dấu chấm (bindu) là niggahita.

අකාරාදීසුයවායං වණ්ණො බින්දුමත්තො සො නිග්ගහිතසඤ්ඤොහොති = රස්සසරං නිස්සාය ගහිතමුච්චාරිතං නිග්ගහීතං.

Trong các chữ cái bắt đầu bằng 'a', chữ cái này chỉ là một dấu chấm, nó có tên gọi là 'niggahita'. = Nó được gọi là 'niggahita' vì nó được giữ lại và phát âm dựa vào một nguyên âm ngắn.

සඤ්ඤා විධානං.

Chương về Thuật Ngữ.

සන්ධි වුච්චතෙ-පුරිස උත්තමො, පඤ්ඤා ඉන්ද්‍රියං. සතිආරක්ඛො,භොගි ඉන්දො, චක්ඛු ආයතනං, අභිභු ආයතනං, ධනම්මෙ අත්ථි, කුතො එත්ථා’ තිධ-සරො ලොපො සරෙ.

Phép nối âm (Sandhi) được giải thích. (Ví dụ:) purisa uttamo, paññā indriyaṃ, sati ārakkho, bhogī indo, cakkhu āyatanaṃ, abhibhū āyatanaṃ, dhanam me atthi, kuto ettha. Ở đây, (áp dụng quy tắc) 'một nguyên âm bị xóa bỏ khi có một nguyên âm theo sau'.

සරො සරො ලොපනීයො හොති-සරෙතොපසිලෙසිකාධාරසත්තමී තතො වණ්ණකාලව්‍යවධානෙ කාරියං න හොති-ත්වමසි, කතමා චානන්ද අනිච්චසඤ්ඤා’ති-අඤ්ඤත්ථාපි සංහතායමොපසිලෙසකාධා රෙයෙව සත්තමී-විධීති වත්තමානෙ.

Một nguyên âm phải được xóa bỏ khi có một nguyên âm (khác) theo sau. Nhưng (từ) 'sare' ở đây là sở thuộc cách (biến cách thứ bảy) chỉ sự tiếp cận. Do đó, phép toán sẽ không xảy ra khi có sự gián đoạn của một chữ cái hoặc một khoảng thời gian. (Ví dụ:) tvam asi, katamā ca ānanda aniccasaññā'ti. Ở những nơi khác cũng vậy, trong một văn bản liền mạch, biến cách thứ bảy thực sự là (biến cách) chỉ sự tiếp cận, trong khi chương về các quy tắc đang được tiến hành.

සත්තමියං පුබ්බස්ස.

Khi (dùng) biến cách thứ bảy, (phép toán áp dụng) cho chữ đứng trước.

සත්තමීනිද්දෙසෙ පුබ්බස්සෙව විධිති පුබ්බසරලොපො-පුරිසුත්තමො,පඤ්ඤින්ද්‍රියං, සතාරක්ඛො, භොගින්දො, චක්ඛායතනං. අභිභායතනං, ධනම්මත්ථි, කුතෙත්ථ. පුබ්බස්ස කාරියවිධානා සත්තමීනිද්දිට්ඨස්ස පරතාව ගම්‍යතෙති පරෙතුපරිවචනම්පි ඝටතෙ-සො අහං, චත්තාරො ඉමෙ, යතො උදකං, පාතො එවං’තීධ-‘‘සරො ලොපො සරෙ’’ති වත්තතෙ.

Khi được chỉ định bằng biến cách thứ bảy, quy tắc chỉ áp dụng cho chữ đứng trước, do đó nguyên âm đứng trước bị xóa bỏ: purisuttamo, paññindriyaṃ, satārakkho, bhogindo, cakkhāyatanaṃ, abhibhāyatanaṃ, dhanammatthi, kutettha. Vì quy tắc của phép toán áp dụng cho chữ đứng trước, nên tính chất đứng sau của cái được chỉ định bởi biến cách thứ bảy được hiểu ngầm, do đó cách diễn đạt 'khi... theo sau' cũng phù hợp. Ở đây (trong các ví dụ) so ahaṃ, cattāro ime, yato udakaṃ, pāto evaṃ, quy tắc 'một nguyên âm bị xóa bỏ khi có một nguyên âm theo sau' vẫn được áp dụng.

පරො ක්වචි.

Đôi khi là chữ đứng sau.

සරම්හා පරො සරො ක්වචි ලොපනීයො හොති-සොහං, චත්තාරොමෙ, යතොදකං. පාතොච-ක්වචිතිකිං?-පඤ්ඤින්ද්‍රියං-අස්සාධිකාරො සබ්බසන්ධිසු-තස්ස ඉදං, තස්ස ඉදං, වාත ඊරිතං, වාත ඊරිතං, සීත උදකං, සීත උදකං, වාම ඌරු,වාම ඌරු, ඉතිධ-පුබ්බසර ලොපෙ-සරෙ වෙති ච වත්තතෙ.

Nguyên âm đứng sau một nguyên âm đôi khi bị lược bỏ. Ví dụ: sohaṃ, cattārome, yatodakaṃ. Pātoca. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Paññindriyaṃ. Quyền hạn của quy tắc này áp dụng cho tất cả các trường hợp liên thanh. Ví dụ: tassa idaṃ, tassa idaṃ, vāta īritaṃ, vāta īritaṃ, sīta udakaṃ, sīta udakaṃ, vāma ūru, vāma ūru. Ở đây, khi lược bỏ nguyên âm trước, các quy tắc 'sare' và 've' cũng được áp dụng.

යුවණණානම්ඤො ලුත්තා.

Sau khi các nguyên âm i, u, e, o bị lược bỏ.

ලුත්තා සරාපරෙසං ඉවණ්ණවණ්ණානං ඤො හොන්ති වායථාක්කමං.

Các nguyên âm i và u đứng sau, sau khi nguyên âm trước bị lược bỏ, sẽ tùy chọn biến thành y và v theo thứ tự.

වණ්ණපරෙන සවණ්ණෙපි.

Ngay cả khi nguyên âm đồng loại theo sau một nguyên âm i hoặc u.

වණ්ණසද්දො පරො යස්මා තෙන සවණ්ණොපි ගය්හති සයං චෙති ඊ ඌ නම්පි එ ඔ-තස්සෙදං, තස්සිදං-වාතෙරිතං. වාතිරිතං-සීතොදකං, ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ දීගරස්සා’’ති දීඝෙ-සීතුදකං-වාමොරු,වාමූරු-ලුත්තෙතිකිං-දස ඉමෙ.

Từ 'vaṇṇa' đứng sau, do đó nguyên âm đồng loại cũng được bao gồm, và cả chính nó nữa, tức là ī, ū, e, o. Ví dụ: tassedaṃ, tassidaṃ. vāteritaṃ. Vātiritaṃ. sītodakaṃ. Theo quy tắc 'byañjane dīgarassā', khi trường hóa, ta có: sītudakaṃ. vāmoru, vāmūru. Tại sao lại nói 'khi bị lược bỏ'? Ví dụ: dasa ime.

අතිප්පසඞ්ගබාධකස්ස ක්වචිසද්දස්සානුවත්තනතො න විකප්පවිධී නියතා-තෙන උපෙතො’ති එවමාදීසු විකකෙප්පා නාරකිතාදිසු විධි ච න හොති-චි අකාසි, චි අකාසි. සු ආගතං, සු ආගතං’තිධයුවණ්ණානං වෙ’ති ච වත්තතෙ.

Do sự kế thừa của từ 'kvaci' (đôi khi), vốn ngăn chặn sự áp dụng quá rộng, nên quy tắc tùy chọn không phải là cố định. Do đó, trong các trường hợp như 'upeto', quy tắc tùy chọn không được áp dụng, và trong các trường hợp như 'nārakitādisu', quy tắc này hoàn toàn không xảy ra. Ví dụ: ci akāsi, ci akāsi. Su āgataṃ, su āgataṃ. Ở đây, quy tắc 'yuvaṇṇānaṃ ve' cũng được áp dụng.

යවා සරෙ.

Y và v khi có nguyên âm theo sau.

සරෙ පරෙ ඉව ණ්ණුවණ්ණානං යකාරවකාරා හොන්ති වා යථාක්කමං-අකාරස්ස දීඝෙ-ව්‍යාකාසි, ‘‘වනතරගාවා ගාමා’’ති යාගමෙ-වියාකාසි-ස්වාගතං. සාගතං-ක්වචිත්වෙව-යානීධ.

Khi một nguyên âm theo sau, các nguyên âm i và u tùy chọn biến thành y và v theo thứ tự. Với sự trường hóa của nguyên âm a, ta có: vyākāsi. Theo quy tắc 'vanataragāvā gāmā', với sự xen vào của y, ta có: viyākāsi. svāgataṃ. Sāgataṃ. Đôi khi không áp dụng: yānīdha.

තෙ අජ්ජ, තෙ අජ්ජ, සො අයං, සො අයං, ඉතීධ-‘‘යවාසරෙ’’ ‘වෙ’ති ච වත්තතෙ.

Te ajja, te ajja, so ayaṃ, so ayaṃ. Ở đây, các quy tắc 'yavāsare' và 've' cũng được áp dụng.

ඤොනං

Của e và o.

ඤොනං යකාරවකාරා හොන්ති වා සරෙ පරෙ යථාක්කමං.

Các nguyên âm e và o tùy chọn biến thành y và v theo thứ tự khi có một nguyên âm theo sau.

ත්‍යජ්ජ, තෙජ්ජ-‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ දීඝරස්සා’’තිදීඝෙ-ස්වායං, සොයං.

Tyajja, tejja. Theo quy tắc 'byañjane dīgharassā' với sự trường hóa, ta có: svāyaṃ, soyaṃ.

ක්වචීත්වෙව-ධනම්මත්ථී-ගො එළකමිතිධ-සරෙ’ති වත්තතෙ.

Đôi khi không áp dụng: dhanammatthī. go eḷakam. Ở đây, quy tắc 'sare' được áp dụng.

ගොස්සාවඞ.

Ava thay thế cho go.

සරෙ පරෙ ගොස්ස අවඞ ආදෙසො හොති-සච‘‘ටනුබන්ධානෙක වණ්ණාසබ්බස්සා’’ති සබ්බස්සප්පසඞ්ගෙ-අන්තස්සෙ’ති වත්තමානෙ.

Khi một nguyên âm theo sau, avaṅa là sự thay thế cho go. Và điều đó, theo quy tắc 'ṭanubandhāneka vaṇṇāsabbassā', sẽ áp dụng cho toàn bộ, nhưng khi quy tắc 'antasse' (của âm cuối) đang có hiệu lực...

ඞනු බන්ධො.

Ṅa là chỉ dấu.

ඞකාරොනුබන්ධො යස්ස සො නෙකවණ්ණොපි අන්තස්ස හොතිති औකාරස්සෙව හොති,-‘‘සඞ්කෙතොනවයවොනු බන්ධො’’තිවචනා ඞකාරස්සාප්පයොගො-පයොජනං‘‘ඞනුබන්ධො’’ති සඞ්කෙතො-ගවෙළකං.

Phần nào có chỉ dấu là ṅa, dù có nhiều âm, cũng chỉ thay thế cho âm cuối. Do đó, nó chỉ xảy ra với nguyên âm o. Do câu nói 'chỉ dấu là một ký hiệu, không phải là một bộ phận', nên ṅa không được sử dụng. Mục đích của nó là ký hiệu 'có chỉ dấu ṅa'. Ví dụ: gaveḷakaṃ.

ඉති එව, ඉති එවා ‘‘තීධ-

Iti eva, iti evā. Ở đây...

විතිස්සෙවෙ වා

V thay thế cho iti khi eva theo sau, tùy chọn.

එවසද්දෙ පරෙ ඉතිස්ස වො හොති වා-සච.

Khi từ eva theo sau, v tùy chọn thay thế cho iti. Và điều đó...

ඡට්ඨියන්තස්ස.

Của từ ở cách thứ sáu.

ඡට්ඨිනද්දිට්ඨස්ස යං කාරියං තදන්තස්ස විඤ්ඤෙය්‍යන්ති ඉකාරස්සාදෙසො හොති = ඨානීනමාමද්දියදිස්සති උච්චාරියති’ති ආදෙසො-ඉත්වෙව, අඤ්ඤත්‍ර යාදෙසෙ-‘‘තවග්ගවරණනං යෙ චවග්ගබයඤා’’ති තකාරස්ස වො-‘‘වග්ගලයෙහි තෙ’’ති යස්ස ච චකාරො, ඉච්චෙව-දු අඞ්ගිකං, චි ඉත්වා, අජ්ජ අග්ගෙ, පාතු අහෙසුං, පා එව, ඉධ ඉජ්ඣති, පරි අන්තං, අත්ත අත්ථමිතිධ-‘‘මයදාසරෙ’’ති වත්තතෙ.

Công việc được chỉ định cho từ ở cách thứ sáu nên được hiểu là áp dụng cho âm cuối của nó, do đó sự thay thế xảy ra cho âm i. Sự thay thế là cái được phát âm, xuất hiện bằng cách thay thế cái gốc. Ví dụ: itveva. Trong trường hợp khác, với sự thay thế y, theo quy tắc 'tavaggavaraṇanaṃ ye cavaggabayañā', t biến thành v, và theo quy tắc 'vaggalayehi te', y biến thành c, ta có: icceva. du aṅgikaṃ, ci itvā, ajja agge, pātu ahesuṃ, pā eva, idha ijjhati, pari antaṃ, atta attham. Ở đây, quy tắc 'mayadāsare' được áp dụng.

වතතරගා චාගමා.

V, t, d, r, g là các âm xen vào.

එතෙ මයදා වාගමා හොන්ති වා සරෙ ක්වචි,-ආගමිනො අනියමෙපි සරොයෙවාගමී හොති වනාදිනන්තු ඤාපකා-අඤ්ඤථාහි පදාදීනං යුක්වීධාන මනත්ථකං-දුවඞ්ගිකං, චිනිත්වා, අජ්ජතග්ගෙ, පාතුරහෙසුං, -‘‘බ්‍යඤ්ජනෙදීඝරස්සා’’ති රස්සෙ-පගෙව, ඉධමිජ්ඣති, පරියන්තං, අත්තදත්ථං-වාත්වෙව-අත්තත්ථං.

Những âm m, y, d này là những âm xen vào, tùy chọn, đôi khi, khi có một nguyên âm theo sau. Mặc dù không có quy định về âm nhận, chính nguyên âm là âm nhận, do các chỉ dẫn như v, v.v. Nếu không, việc quy định y, v.v. ở đầu các từ sẽ vô nghĩa. Ví dụ: duvaṅgikaṃ, cinitvā, ajjatagge, pāturahesuṃ. Theo quy tắc 'byañjanedīgharassā' với sự đoản hóa: pageva, idhamijjhati, pariyantaṃ, attadatthaṃ. Do có từ 'vā' (tùy chọn): attatthaṃ.

ඡ අභිඤ්ඤා, ඡ අභිඤ්ඤා,’තීධ-වා සරෙ ආගමො’ති ච වත්තතෙ.

Cha abhiññā, cha abhiññā. Ở đây, quy tắc 'vā sare āgamo' (tùy chọn xen âm khi có nguyên âm theo sau) cũng được áp dụng.

ඡා ළො.

Sau cha là ḷa.

ඡ සද්දා පරස්ස සරස්ස ළකාරො ආගමො හොති වා-ඡළභිඤ්ඤා, ඡඅභිඤ්ඤා.

Sau từ cha, âm ḷa là một âm xen vào tùy chọn cho nguyên âm theo sau. Ví dụ: chaḷabhiññā, chaabhiññā.

සරසන්ධි.

Liên thanh nguyên âm.

කඤ්ඤා ඉව-කඤ්ඤා ඉවා තීධ-පුබ්බපරසරානං ලොපෙ සම්පත්තෙ-සරො පරොති ච වත්තතෙ.

Kaññā iva, kaññā ivā. Ở đây, khi có khả năng lược bỏ cả nguyên âm trước và sau, quy tắc 'saro paro' (nguyên âm theo sau) cũng được áp dụng.

නද්වෙවා.

Không phải cả hai, tùy chọn.

පුබ්බපරසරා ද්වෙපි වා ක්වචි න ලුප්‍යන්තෙ-කඤ්ඤාඉව, කඤ්ඤෙව, කඤ්ඤාව.

Đôi khi cả hai nguyên âm trước và sau đều không bị xóa bỏ. Ví dụ: kaññāiva, kaññeva, kaññāva.

සරසන්ධි නිසෙධො.

Sự cấm đoán trong liên âm nguyên âm.

තත්‍ර අභිරති, ඛන්ති පරමං, සම්මා අක්ඛාතො’තීධ-

Trong các trường hợp như: tatra abhirati, khanti paramaṃ, sammā akkhāto’ti-

බ්‍යඤ්ඡනෙ දීඝරස්සා.

Trường và đoản khi có phụ âm theo sau.

රස්සදීඝානං ක්වචි දීඝරස්සා හොන්ති බ්‍යඤ්ජනෙ-තත්‍රාභිරති, ඛන්තීපරමං,’ සම්මදක්ඛාතො’ තිදාගමෙ රස්සො-ක්වචීත්වෙච-ත්‍යජ්ජ-කථං යානිව අන්තලික්ඛෙ’ති -දීඝරස්සාති යොගවිභාගා.

Đôi khi, nguyên âm trường trở thành đoản khi có phụ âm theo sau. Ví dụ: tatrābhirati, khantīparamaṃ, sammadakkhāto. Trong trường hợp có āgama (sự thêm vào), nguyên âm trở thành đoản. Đôi khi cũng vậy, như trong: tyajja-kathaṃ yāniva antalikkhe’ti. Điều này là do sự phân chia quy tắc (yogavibhāga) thành 'dīgharassā'.

චි ගහො, තතිය ඣානං. වි ඛොපො, ඉතිධ-බ්‍යඤ්ජනෙ’ති වත්තතෙ.

Trong các trường hợp như: ci gaho, tatiya jhānaṃ, vi khopo, quy tắc 'byañjane' (khi có phụ âm theo sau) được áp dụng.

සරම්හා ද්වෙ.

Sự nhân đôi sau nguyên âm.

සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ක්වචි ද්වෙරූපානි හොන්ති-විග්ගහො.

Đôi khi, phụ âm đứng sau một nguyên âm được nhân đôi. Ví dụ: viggaho.

චතුත්ථ දුතියෙස්වෙසං තතිය පඨමා.

(Phụ âm) thứ tư và thứ hai (của một nhóm) trở thành thứ ba và thứ nhất.

චතුත්ථදුතියෙසු පරෙස්වෙසං චතුත්ථදුතියානං තබ්බග්ගෙ තතිය පඨමා හොන්ති පච්චාසත්‍යාති පුබ්බඣකාරඛකාරානං ජකාරකකරා-තතියජ්ඣානං, වික්ඛෙපො-සරම්හා’තිකිං?-තං වනං. අකරම්භසෙතෙ, අකරම්භසෙතෙ, එසො අත්ථො, එසො අත්ථො, ඉතිධ-චෙ’තිවත්තතෙ.

Khi các phụ âm thứ tư và thứ hai (của một nhóm) theo sau, chúng (tức các phụ âm được nhân đôi) trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất trong nhóm tương ứng của chúng do sự đồng hóa. Tức là, jha và kha đứng trước trở thành ja và ka. Ví dụ: tatiyajjhānaṃ, vikkhepo. Tại sao lại có quy tắc 'saramhā' (sau nguyên âm)? (Để loại trừ trường hợp như) Taṃ vanaṃ. Trong các trường hợp như: Akarambhasete, eso attho, từ 'ca' (và) được áp dụng.

එ ඔ න ම වණ්ණෙ.

E, o, và ṃ khi có một vần theo sau.

එ ඔ නං වණ්ණෙ ක්වචි අ හොති වා-අකරම්භසනෙ, අකරම්හ සෙතෙ-එසඅත්ථො, එසොඅත්ථො-වණ්ණෙතිකිං?-සො.

Đôi khi, e, o, và ṃ có thể tùy chọn trở thành a khi có một vần theo sau. Ví dụ: akarambhasane, akaramha sete, esaattho, esoattho. Tại sao lại nói 'vaṇṇe' (khi có một vần theo sau)? Ví dụ: So.

සරබ්‍යඤ්ජනසන්ධි.

Liên âm giữa nguyên âm và phụ âm.

අත යන්තං. තථ යං. මද යං, බුධි යති, ධන යං. සෙව යො, පයෙසනා, පොක්ඛරණ යො, ඉතිධ-

Trong các trường hợp như: Ata yantaṃ, Tatha yaṃ, Mada yaṃ, budhi yati, dhana yaṃ, Seva yo, payesanā, pokkharaṇa yo-

තවග්ගවරණනංයෙ චවග්ගඛයඤා.

Sự biến đổi của nhóm ta, va, ra, ṇa khi có ya theo sau.

තවග්ගවරණනං චවග්ගබයඤා හොන්ති යථාක්කමං යකාරෙ, ‘‘වග්ගලසෙහි තෙ’’ති වග්ගා පරස්ස යස්ස පුබ්බරූපං-අච්චන්තං. තච්ඡං, මජ්ජං, බුජ්ඣති, ධඤ්ඤං, සෙබ්බො, පය්‍යෙසනා, පොක්ඛරඤ්ඤො-ක්වචීත්වෙච, මත්‍යා-යෙති වත්තතෙ වක්ඛමානෙසු තීසු. සක යතෙ, රුච යතෙ, පට්‍යතෙ, ලුප්‍යතෙ, සල්‍යතෙ, දිස්‍යතෙ’තීධ.

Nhóm ta (t, th, d, dh, n), và các phụ âm v, r, ṇ, khi có ya theo sau, sẽ biến đổi thành nhóm ca (c, ch, j, jh, ñ), ba, ya, ñā một cách tương ứng. Theo quy tắc 'vaggalasehi te', ya đứng sau một phụ âm nhóm sẽ mang hình thức của phụ âm đứng trước. Ví dụ: accantaṃ, Tacchaṃ, majjaṃ, bujjhati, dhaññaṃ, sebbo, payyesanā, pokkharañño. Đôi khi cũng có ngoại lệ, như: matyā. Quy tắc liên quan đến 'ya' này được áp dụng trong ba quy tắc sắp tới. Trong các trường hợp như: Saka yate, ruca yate, paṭyate, lupyate, salyate, disyate-

වග්ගලසෙහි තෙ

Sau phụ âm nhóm, la, và sa.

වග්ගලසෙහි පරස්ස යකාරස්ස ක්වචි තෙ වග්ගලසා හොන්ති.

Đôi khi, ya đứng sau một phụ âm nhóm, la, hoặc sa, sẽ biến đổi thành chính các phụ âm nhóm, la, hoặc sa đó.

සක්කතෙ, රුච්චතෙ,පට්ටතෙ, ලුප්පතෙ, සල්ලතෙ, දිස්සතෙ. ක්වචිත්වෙව-ක්‍යාහං-මුහ = යතී’තීධ-

Ví dụ: Sakkate, ruccate, paṭṭate, luppate, sallate, dissate. Đôi khi cũng có ngoại lệ, như: kyāhaṃ. Trong trường hợp muha yati-

හස්ස විපල්ලාසො

Sự hoán vị của ha.

හස්ස විපල්ලාසො හොති යකාරො-මුය්හති,

Có sự hoán vị của ha với ya. Ví dụ: muyhati.

බහුආබාධො, බහු ආබාධො’තීධ-උස්සවකාරෙ ‘‘හස්ස විපල්ලාසො’’ති වත්තතෙ.

Trong trường hợp bahu ābādho, quy tắc 'hassa vipallāso' (sự hoán vị của ha) được áp dụng.

වෙවා.

Tùy chọn với va.

හස්ස විපල්ලාසො හොතිවා වකාරෙ-බව්හාබාධො, බහ්වාබාධො.

Sự hoán vị của ha xảy ra tùy chọn khi có va. Ví dụ: bavhābādho, bahvābādho.

බ්‍යඤ්ජන සන්ධි.

Liên âm phụ âm.

අක්ඛිරුජති. අක්ඛිරුජතී’තීධ-වෙති වත්තතෙ යාව‘‘මයදාසරෙ’’ති.

Trong trường hợp Akkhirujati, Akkhirujatī, từ 'vā' (tùy chọn) được áp dụng cho đến quy tắc 'mayadāsare'.

නිග්ගහිතං.

Niggahita (ṃ).

නිග්ගහීතමාගමො හොතිවා ක්වචි = ඨානීනමාලිඞ්ගිය ගච්ඡති පවත්තතී’ති ආගමො-අක්ඛිං රුජති,අක්ඛි රුජති-‘‘යාවද්විධා’’ති ආදො නිච්චං වවත්ථිත විභාසත්තා වාධිකාරස්ස-වාසද්දො හි අත්ථවයෙ වත්තතෙ කත්ථචි විකප්පෙ කත්ථචි යථාවවත්ථිතරූප පරිග්ගහෙති-යදා පච්ඡිමෙ තදා නච්චමනිච්චමසන්තඤ්ච විධිං දීපෙති-එත්ථ පන ක්ව චිසද්දස්සානු වත්තනතො තෙනෙවාසන්තවිධි සිද්ධො’ති වාසද්දෙ නිතරද්වයං-සං රම්හො, සංරම්හො, පුං ලිඞ්ගං,පුං ලිඞ්ගමිතීධ-නිග්ගහීතාධිකාරො ආ ‘‘මයදා සරෙති’’.

Đôi khi, có thể tùy chọn thêm vào (āgama) một niggahita (ṃ). Āgama là cái đến và diễn ra mà không thay thế cái gốc. Ví dụ: akkhiṃ rujati, akkhi rujati. Bắt đầu từ 'yāvadvidhā', do quyền của 'vā' là một tùy chọn có hệ thống (vavatthita vibhāsā), từ 'vā' có hai nghĩa: đôi khi là tùy chọn, đôi khi là chấp nhận một hình thức đã được thiết lập. Khi mang nghĩa sau, nó chỉ ra một quy tắc cần thiết, không cần thiết, và không tồn tại. Nhưng ở đây, vì từ 'kvaci' được kế thừa, quy tắc không tồn tại đã được xác lập bởi nó, nên từ 'vā' có hai nghĩa còn lại. Trong các trường hợp như: saṃ ramho, saṃramho, puṃ liṅgaṃ, puṃ liṅgaṃ, quyền của niggahita kéo dài đến quy tắc 'mayadā sareti'.

ලොපො.

Sự xóa bỏ.

නිග්ගහීතස්ස ලොපො හොති වා ක්වචි-දීඝදිත්තානි, සාරම්හො, සාරම්හො-පුල්ලිඞ්ගං, පුංලිඞ්ගං-පටිසල්ලාණෙ පාතුකාමො’තිආදිසු නිච්චං-පුප්ඵං අස්සා, පුප්ඵං අස්සා, කිං ඉති, කිං ඉතී’තීධ-

Đôi khi, niggahita (ṃ) có thể tùy chọn bị xóa bỏ. Ví dụ: dīghadittāni, sāramho, sāramho, pulliṅgaṃ, puṃliṅgaṃ. Trong các trường hợp như paṭisallāṇe, pātukāmo, v.v., nó luôn luôn (bị xóa bỏ). Trong các trường hợp như: pupphaṃ assā, pupphaṃ assā, kiṃ iti, kiṃ itī-

පරසරස්ස.

Đối với nguyên âm theo sau.

නිග්ගහීතම්හා පරස්ස සරස්ස ලොපො හොති වා ක්වචි.

Sau niggahīta, nguyên âm theo sau đôi khi được tùy chọn lược bỏ.

සංයොගාදි ලොපො.

Sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm.

අනන්තරා බ්‍යඤ්ජනා සංයොගො-අත්‍ර යො ආදභුතාවයවො තස්ස වා ක්වචි ලොපො හොතී’ති සස්සාදිස්ස ලොපො-පුප්ඵංසා, ‘‘මයදා සරෙ’’ති නිග්ගහීතස්ස මකාරො-පුප්ඵමස්සා, ‘‘වග්ගෙ වග්ග’න්තො’’ති නො නග්ගහීතස්ස-කින්ති, කිමිති.

Các phụ âm đứng liền nhau được gọi là cụm phụ âm (saṃyoga). Ở đây, phụ âm đứng đầu của cụm phụ âm đó đôi khi được tùy chọn lược bỏ, do đó có sự lược bỏ của 's' v.v... (ví dụ) pupphaṃsā. Theo quy tắc 'mayadā sare', niggahīta trở thành 'm' (trong) pupphamassā. Theo quy tắc 'vagge vagga’nto', niggahīta trở thành 'n' (trong) kinti, kimiti.

තං ඛ ණං, තං ඛණං, ධම්මං චරෙ, ධම්මං චරෙ, තං ඩහති, තං ඩහති, තං දානං, තං දානං, තං ඵලං, තං එලමිතීධ-

Trong các trường hợp như: Taṃ khaṇaṃ, taṃ khaṇaṃ; dhammaṃ care, dhammaṃ care; taṃ ḍahati, taṃ ḍahati; taṃ dānaṃ, taṃ dānaṃ; taṃ phalaṃ, taṃ phalaṃ; taṃ elam-

වග්ගෙ වග්ගන්තො.

Phụ âm cuối của phẩm khi có phụ âm trong phẩm theo sau.

නග්ගහීතස්ස ඛො වග්ගෙ වග්ගන්තො වා හොති පච්චාසත්‍යා-තඞ්කණං,තංඛණං-ධම්මඤ්චරෙ, ධම්මංචරෙ-තණ්ඩහති, තංඩහති-තන්දානං, තංදානං-තම්ඵලං, තංඵලං-ගන්ත්වා සම්මතොති’ආදිසු නිච්චං-ආනන්තරිකං යමාහු, ආනන්තරිකං යමාහු, පච්චත්තං එව, පච්චත්තං එව, තඤ්හි. තඤ්හි, ඉතිධ-

Thật vậy, do sự gần gũi, niggahīta được tùy chọn trở thành phụ âm cuối của phẩm (tương ứng) khi có phụ âm trong phẩm theo sau: taṅkaṇaṃ, taṃkhaṇaṃ; dhammañcare, dhammaṃcare; taṇḍahati, taṃḍahati; tandānaṃ, taṃdānaṃ; tamphalaṃ, taṃphalaṃ. Trong các trường hợp như gantvā, sammato, v.v... thì luôn luôn (bắt buộc). Trong các trường hợp như: ānantarikaṃ yamāhu, ānantarikaṃ yamāhu; paccattaṃ eva, paccattaṃ eva; tañhi, tañhi-

යෙවහිසුඤ්ඤො.

(Niggahīta trở thành) 'ñ' khi có 'ya', 'eva', 'hi' theo sau.

යඑවහිසද්දෙසු නිග්ගහීතස්සඤො වා හොති-‘‘වග්ගලසෙහි තෙ’ති යස්ස ඤකාරෙ-ආනන්තරිකඤ්ඤ මාහු. ආනන්තරිකං යමාහු, ඤස්ස ද්විත්තෙ-පච්චත්තඤ්ඤෙව, පච්චත්තංඑව-තඤ්හි, තංහී-එව සද්දසහචරියායෙති යසද්දස්සෙව ගහණං-සංයතො, සංයතො’තීධ

Khi các từ 'ya', 'eva', 'hi' theo sau, niggahīta được tùy chọn trở thành 'ñ'. Theo quy tắc 'vaggalasehi te', 'y' trở thành 'ñ' (trong) ānantarikañña māhu (từ ānantarikaṃ yamāhu). Do 'ñ' được nhân đôi, (ta có) paccattaññeva (từ paccattaṃ eva). (Và) tañhi (từ taṃ hi). Do sự liên kết với từ 'eva', chỉ có từ 'ya' được xét đến ở đây. Trong trường hợp saṃyato, saṃyato (thì không đổi).

යෙ සංස්ස

Của (niggahīta trong) 'saṃ' khi có 'ya' theo sau.

සංසද්දස්ස යං නිග්ගහීතං තස්ස වා ඤො හොති යකාරෙ-

Niggahīta của từ 'saṃ' được tùy chọn trở thành 'ñ' khi có 'y' theo sau.

සඤ්ඤතො, සංයතො-ඉධයකාරමත්තොව ගය්හතෙ පුනබ්බචනා.

(Ví dụ) Saññato, saṃyato. Ở đây, do sự lặp lại của quy tắc, chỉ có mẫu tự 'y' được xét đến.

තං එව, තං එව, තං ඉදං, තං ඉදං, තං ඉමිනා, තං ඉමිනාතීධ-

Trong các trường hợp như: taṃ eva, taṃ eva; taṃ idaṃ, taṃ idaṃ; taṃ iminā, taṃ iminā-

මයදාසරෙ.

(Niggahīta trở thành) 'm', 'y', 'd' khi có nguyên âm theo sau.

නිග්ගහීතස්ස මයදා හොන්ති වා සරෙ ක්වචි-තමෙව, තංඑව-තයිදං’ තංඉදං-තදමිනා, තං ඉමිනා එත්ථ-‘‘තදමිනාදීනී’’තිනිපාතනා ඉකාරස්ස අකාරො-ලක්ඛණන්තරෙනාවිහිතාදෙසලොපාගමවිපල්ලාසා සබ්බත්ථ ඉමිනාව දට්ඨබ්බා-තෙන නිජකො. නියකො,’තිආදි සිද්ධං-බුද්ධම සරණමිච්චාදිසු යොගවිභාගා.

Niggahīta đôi khi được tùy chọn trở thành 'm', 'y', 'd' khi có nguyên âm theo sau: tameva (từ taṃ eva); tayidaṃ (từ taṃ idaṃ); tadaminā (từ taṃ iminā). Ở đây, theo quy tắc đặc biệt 'tadaminādīnī', 'i' trở thành 'a'. Các sự thay thế, lược bỏ, thêm vào, và hoán vị không được quy định bởi các quy tắc khác, ở mọi nơi, cần được hiểu theo quy tắc này. Do đó, các dạng như nijako, niyako, v.v... được hình thành. Trong các trường hợp như 'buddhamasaraṇam', (sự biến đổi) là do sự phân chia áp dụng quy tắc (yogavibhāga).

නිග්ගහිත සන්ධි.

Hiệp biến Niggahita.

අථ නාමානි වුච්චන්තෙ.

Bây giờ, các danh từ sẽ được nói đến.

තානි විවිධානි සලිගාලිගවසෙන-තත්ථ සලිගෙයු තාව අකාරන්තතො පුල්ලිඞ්ගා බුද්ධසද්දා සත්තවිභත්තියො පරා යොජීයන්තො-බුද්ධ ඉති ඨිතෙ.

Chúng có nhiều loại, tùy theo có giới tính và không có giới tính. Trong đó, ở loại có giới tính, trước hết, từ danh từ nam tính 'buddha' kết thúc bằng 'a', bảy biến cách được áp dụng theo sau, khi nó ở dạng 'buddha'.

ද්වෙ ද්වෙ කානෙකෙසු නාමස්මා සියො අංයො නාහි යනං ස්මාසනං ස්මිංසු

Hai và hai (biến cách) trong số ít và số nhiều (được áp dụng) sau một danh từ: si, yo; aṃ, yo; nā, hi; ya, naṃ; smā, sa, naṃ; smiṃ, su.

එතෙසං ද්වෙද්වෙ හොන්ති එකානෙකත්ථෙසු වත්තමානතො නාම ස්මාති යථාක්කමං එකම්හි චත්තබ්බො එකවචනානං බහුම්හි වත්තබ්බෙ බහුවචනානං චාතියමෙනප්පයඞ්ගෙ-නාමස්මා’තිඅධිකාරො.

Trong số này, có hai (biến cách) cho mỗi (cách), tương ứng với nghĩa số ít và số nhiều, (được áp dụng) sau một danh từ. Theo thứ tự, khi cần biểu thị số ít, (dùng) các biến cách số ít; và khi cần biểu thị số nhiều, (dùng) các biến cách số nhiều. Đây là cách áp dụng. 'Nāmasmā' (sau một danh từ) là quy tắc chi phối.

පඨමාත්ථමත්තෙ

Trong ý nghĩa đơn thuần của (danh từ gốc).

සකත්ථදබ්බලිඞ්ගානි සඞ්ඛ්‍යාකම්මාදිපඤ්චකං

Ý nghĩa riêng, thực thể, giới tính, số, và năm (yếu tố) bắt đầu bằng nghiệp (đối tượng).

නාමත්ථො තස්ස සාමඤ්ඤමත්තමත්තං පවුච්චතෙ.

Ý nghĩa của danh từ được gọi là bản chất chung, đơn thuần của nó.

නාමස්සාභිධෙය්‍ය මත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති’ති වත්තිච්ඡාවසා පඨමායෙකවචනබහුවචනානි.

Trong ý nghĩa đơn thuần được biểu thị bởi danh từ, biến cách thứ nhất được sử dụng. Do đó, tùy theo ý muốn diễn đạt, (sử dụng) các biến cách số ít và số nhiều của cách thứ nhất.

සියොඉති පඨමා, සිස්සිකාරස්සානුබන්ධත්තප්පෙයොගො-පයොජනං‘‘කි මං සීසූ’’ති සඞ්කෙතො-තථා අං වචනස්සකාරස්ස-සි-අතො’ති වත්තතෙ-තස්ස නාමවිසෙසනත්තා ‘‘විධිබ්බිසෙසනන්තස්සා’’ති තදන්තතො විධි.

'Si' và 'yo' là biến cách thứ nhất. 'i' của 'si' là một mẫu tự chỉ định và không được sử dụng; mục đích của nó là làm dấu hiệu trong quy tắc 'ki maṃ sīsū'. Tương tự là 'a' của biến cách 'aṃ'. Quy tắc 'si-ato' đang được áp dụng. Vì nó bổ nghĩa cho 'nāma' (danh từ), theo siêu quy tắc 'vidhi visesana antassa', quy tắc này áp dụng cho (danh từ) kết thúc bằng 'a'.

සිස්සො.

'Si' (trở thành) 'o'.

අකාරන්තතො නාමස්මා පරස්ස සිස්ස ඔහොති-පුබ්බසරලොපො බුද්ධො තිට්ඨති-යො.

Sau một danh từ kết thúc bằng 'a', 'si' theo sau trở thành 'o', với sự lược bỏ nguyên âm đứng trước. (Ví dụ) buddho tiṭṭhati. (Bây giờ là) 'yo'.

අතො යොනං ටාටෙ.

Sau 'a', các biến cách 'yo' (trở thành) 'ā' và 'e'.

අකාරන්තතො නාමස්මා පරෙසං පඨමාදුතියායොනං ටාටෙ හොන්ති යථාක්කමං-ටකාරානුබන්ධත්තා‘‘ටනුබන්ධානෙකවණ්ණා සබ්බස්සා’’ති සබ්බාදෙසො-බුද්ධා තිට්ඨන්ති. ‘පඨමාත්ථමත්තෙ’’තිවත්තතෙ.

Sau một danh từ kết thúc bằng 'a', các biến cách 'yo' của cách thứ nhất và thứ hai theo sau lần lượt trở thành 'ā' và 'e'. Do 'ṭ' là mẫu tự chỉ định, theo quy tắc 'một sự thay thế có mẫu tự chỉ định ṭ và nhiều hơn một mẫu tự sẽ thay thế toàn bộ', đây là sự thay thế toàn phần. (Ví dụ) buddhā tiṭṭhanti. Quy tắc 'Paṭhamātthamatte' đang được áp dụng.

ආමන්තණෙ.

Trong hô cách.

සද්දෙනාභිමුඛී කාරො විජ්ජමානස්ස වත්ථුනොආමන්තණං විධාතබ්බෙ නත්ථි රාජා භවෙති තං;

Việc dùng lời nói để hướng đến một đối tượng đang hiện hữu, đó được gọi là Hô cách. Ví dụ như trong câu: 'Này Bhava, không có vua'.

ආමන්තණධිකෙ අත්ථමත්තෙ පඨමා විභත්ති හොතී’ති එකස්මිං එකවචනං සි.

Trong ý nghĩa chỉ riêng về Hô cách, biến cách thứ nhất được dùng. Do đó, ở số ít, biến cách từ số ít là 'si'.

ගොස්‍යාලපණෙ.

(Biến đổi) 'go' trong Hô cách.

ආලපණෙ සි ගසඤ්ඤො හොති-ලොපො’ති වත්තතෙ

Trong Hô cách, biến cách từ 'si' được gọi là 'ga'. Quy tắc về sự lược bỏ (lopo) được áp dụng.

ගසීනං.

(Lược bỏ) 'ga' và các biến cách từ 'si'.

නාමස්මාගසීනංලොපොහොති-භොබුද්ධමංපාලය-ගෙ’තිවත්තතෙ.

Sau một danh từ, 'ga' và các biến cách từ 'si' (số nhiều) bị lược bỏ. Ví dụ: 'bho buddha maṃ pālaya' (Kính lạy đức Phật, xin hãy bảo vệ con). Quy tắc về 'ge' được áp dụng.

අයුනං වා දීඝො.

Trường hóa tùy chọn đối với 'a', 'i', 'u'.

ऐඋ ඉච්චෙසං වා දීඝො හොති ගෙපරෙ තිලිඞ්ගෙ’තිදීඝො-බුද්ධා, කෙචි දීඝං දූරාලපණෙ යෙවිච්ඡන්ති සමීපාලපණෙපි දස්සතො තං න ගහෙතබ්බං-යොම්හි,-බුද්ධා මං පාලෙථ.

Nguyên âm cuối 'a', 'i', 'u' được trường hóa tùy chọn khi biến cách từ 'ge' (tức là 'yo') theo sau, trong cả ba giống. Ví dụ: 'buddhā'. Một số người cho rằng việc trường hóa này chỉ xảy ra trong trường hợp gọi ở xa, nhưng điều đó không nên được chấp nhận vì nó cũng được thấy trong trường hợp gọi ở gần. Trong biến cách từ 'yo' (số nhiều), ví dụ: 'buddhā maṃ pāletha' (Kính lạy chư Phật, xin hãy bảo vệ con).

කම්මෙ දුතියා

Đối cách (biến cách thứ hai) trong vai trò túc từ.

කත්තුක්‍රියාභිසම්බන්ධං කාරකං කම්මමුච්චතෙ;

නිබ්බත්ති විකතිප්පත්ති භෙදා තං තිවිධං භවෙ.

Yếu tố cú pháp (kāraka) có liên quan đến hành động của chủ thể được gọi là túc từ (kamma). Túc từ có ba loại, được phân biệt thành: được tạo ra (nibbatti), được biến đổi (vikati), và được đạt đến (patti).

අස්මිං දුතියා විභත්තිහොති-අංයො ඉති දුතියා-අං-බුද්ධංපණමාමි, යොස්සටෙ-බුද්ධෙ.

Trong trường hợp này, biến cách thứ hai được sử dụng. Biến cách thứ hai là 'aṃ' (số ít) và 'yo' (số nhiều). Ví dụ với 'aṃ': 'buddhaṃ paṇamāmi' (Con đảnh lễ đức Phật). Ví dụ với 'yo': 'buddhe' (chư Phật).

කත්තුකරණෙසු තතියා.

Sử dụng cách (biến cách thứ ba) trong vai trò chủ thể và công cụ.

ක්‍රියං යො කුරුතෙ මුඛ්‍යො ස කත්තා යොජිතො න වා කරණං තං විසෙසෙන යං ක්‍රියාසිද්ධිහෙතුකං.

Người chủ yếu thực hiện hành động, dù được sai khiến hay không, được gọi là chủ thể (kattā). Yếu tố đặc biệt là nguyên nhân giúp hoàn thành hành động được gọi là công cụ (karaṇa).

තෙසු කාරකෙසු තතියා විභත්ති හොති-නාභි ඉති තතියා-නා-නාස්සා’ති වත්තතෙ.

Trong những yếu tố cú pháp này, biến cách thứ ba được sử dụng. Biến cách thứ ba là 'nā' (số ít) và 'bhi' (số nhiều). (Đối với) 'nā', quy tắc (sau) được áp dụng.

අතෙන

(Biến đổi thành) 'ena' sau 'a'.

අකාරන්තතො නාමස්මා පරස්ස නාවචනස්ස එනාදෙසො හොති-බුද්ධෙන දෙසිතො ධම්මො-හි-

Sau một danh từ tận cùng bằng 'a', biến cách từ 'nā' được thay thế bằng 'ena'. Ví dụ: 'buddhena desito dhammo' (Pháp được đức Phật thuyết giảng). (Đối với) 'hi'...

සුහිස්වසෙස.

(Quy tắc về) 'su' và 'hi'.

අකාරන්තස්ස සුහීස්වෙහොති-බුද්ධෙහි-වෙ’ති වත්තතෙ.

Sau một danh từ tận cùng bằng 'a', 'su' và 'hi' được thay thế bằng 'e'. Ví dụ: 'buddhehi'. Quy tắc về sự tùy chọn ('vā') được áp dụng.

ස්මාහිස්මින්නං ම්හාභීම්හි.

(Biến đổi) 'smā', 'hi', 'smiṃ' thành 'mhā', 'bhī', 'mhi'.

නාමස්මා පරෙසං ස්මාහිස්මින්නං ම්හාභීම්හි වා හොන්ති යථාක්කමං-හිස්ස භියාදෙසො-බුද්ධෙභී, කරණෙ-බුද්ධෙන ලොකො සුචරති, බුද්ධෙහි, බුද්ධෙහි, වා.

Sau một danh từ, các biến cách từ 'smā', 'hi', 'smiṃ' được tùy chọn thay thế tương ứng bằng 'mhā', 'bhī', 'mhi'. Đối với 'hi', sự thay thế là 'bhi'. Ví dụ: 'buddhebhī'. Trong công cụ cách: 'buddhena loko sucarati' (Thế gian được an lành nhờ đức Phật), (số nhiều là) 'buddhehi', hoặc 'buddhebhi'.

චතුත්ථී සම්පදානෙ.

Chỉ định cách (biến cách thứ tư) trong vai trò tiếp nhận.

අනුමන්ත්වනිරාකත්තුජ්ඣෙසකානං වසා තධා;

දදාති කම්මනා යුත්තං සම්පදානමුදිරිතං.

Yếu tố liên quan đến túc từ của động từ 'cho' được gọi là tiếp nhận cách (sampadāna). Tương tự như vậy đối với người cho phép, người từ chối, và người sai khiến.

තස්මිං සම්පදානකාරකෙ චතුත්ථි සියා-සනං ඉති චතුත්ථී-ස.

Trong yếu tố cú pháp tiếp nhận đó, biến cách thứ tư được dùng. Biến cách thứ tư là 'sa' (số ít) và 'naṃ' (số nhiều). (Ví dụ với) 'sa'.

සුඤ්සස්ස.

(Biến đổi) 'sa' thành 'suñ'.

නාමස්මා පරස්ස සස්ස සුඤ්හොති-සච-ඡට්ඨියා’තිවත්තමානෙ

Sau một danh từ, biến cách từ 'sa' được thay thế bằng 'suñ'. Và quy tắc này cũng áp dụng cho biến cách từ 'sa' của sở hữu cách (thứ sáu) đang được bàn đến.

ඤකානුබන්ධාද්‍යන්තා.

(Các yếu tố) có chỉ tố 'ñ' hoặc 'k' (được thêm vào) ở đầu hoặc cuối.

ඡට්ඨීනිද්දිටාඨස්ස ඤානුබන්ධකානුබන්ධාද්‍යන්තා හොන්තී’තිආදිභුතො හොති-උකාරො උච්චාරණත්ථො-ඤාකාරො එත්ථෙව සඞ්කෙතත්ථො-බුද්ධස්ස පුප්ඵං දෙහි.-අතො වා බහුලමිතිච වත්තතෙ.

Yếu tố được chỉ định bởi sở hữu cách (trong một quy tắc ngữ pháp) sẽ được đặt ở đầu nếu có chỉ tố 'ñ' và ở cuối nếu có chỉ tố 'k'. (Ở đây 'suñ' có 'ñ' nên) nó được đặt ở đầu. Nguyên âm 'u' (trong 'suñ') chỉ để dễ phát âm. Chữ 'ñ' ở đây là một ký hiệu kỹ thuật. Ví dụ: 'buddhassa pupphaṃ dehi' (Hãy dâng hoa lên đức Phật). Các quy tắc 'Ato', 'vā', và 'bahulam' cũng được áp dụng.

සස්සාය චතුත්ථියා

(Biến đổi) 'sa' của chỉ định cách (thứ tư) thành 'āya'.

අකාරන්තතො පරස්ස සස්ස චතුත්ථියා ආයො හොති වා බහුලං-බුද්ධාය, යෙභුය්‍යෙන තාදත්ථෙ යෙවායමායො දිස්සතී’ති ඉතොපරං නොදාහරීයතෙ-නං-දීඝො’තිවත්තතෙ.

Sau một danh từ tận cùng bằng 'a', biến cách từ 'sa' của chỉ định cách được thay thế một cách đa dạng và tùy chọn bằng 'āya'. Ví dụ: 'buddhāya'. Vì 'āya' này thường chỉ xuất hiện trong ý nghĩa 'vì mục đích', nên từ đây về sau sẽ không đưa ra ví dụ nữa. (Đối với) 'naṃ', quy tắc về trường hóa ('dīgho') được áp dụng.

සුනංහිසු

(Trường hóa) trước 'su', 'naṃ', 'hi', 'su'.

එසු නාමස්ස දීඝො හොති-බුද්ධානං.

Trong các biến cách này, nguyên âm của danh từ được trường hóa - (ví dụ) buddhānaṃ.

පඤ්චම්‍යවධිස්මා.

Biến cách thứ năm (dùng cho nghĩa) ranh giới.

සීමාභුතො පදත්ථානං යො චලො නිච්චලො’ථ වා;

අච්චුතො පුබ්බකා රූපා නමාහුරවධිම්බුධා.

Cái gì là ranh giới cho các ý nghĩa của từ, dù là động hay bất động; các hình thái trước đó tách rời khỏi, bậc trí gọi đó là giới hạn.

එතස්මා කාරකා පඤ්චමීවිභත්ති හොති-ස්මා හී ඉති පඤ්චමී-ස්මා-අතො යොනං ටාටෙ වෙති ද්ව වත්ත තෙ.

Do yếu tố này, biến cách thứ năm được dùng - smā (và) hī là (biến cách) thứ năm - smā-ato yonaṃ ṭāṭe veti dva vatta te.

ස්මාස්මින්තං.

Smāsmintaṃ.

අකාරන්තතො නාමස්මා පරෙසං ස්මාස්මින්නං ටාටෙ වා හොන්ති යථාක්කමං.

Sau danh từ tận cùng bằng 'a', các biến cách smā và smiṃ theo sau được tùy chọn trở thành ṭā (và) ṭe lần lượt.

බුද්ධා පහා නිච්ඡරති. බුද්ධම්හා, බුද්ධස්මාවා-හි-බුද්ධෙහි, බුද්ධෙභි.

Buddhā pabhā niccharati (Ánh sáng phát ra từ Đức Phật). (Các dạng khác là) Buddhamhā, hoặc buddhasmā. (Với biến cách) hi (số nhiều là) buddhehi, buddhebhi.

ඡට්ඨි සම්බන්ධෙ

Biến cách thứ sáu (dùng trong nghĩa) liên hệ.

ක්‍රියාකාරකසඤ්ජාතො අස්සෙදම්හාවහෙතුකො;

සම්බන්ධො’ති පවුත්තො සො සම්බන්ධිද්වයනිස්සිතො.

Mối liên hệ sinh ra từ hành động và yếu tố, không có nguyên nhân từ trạng thái này; đó được gọi là 'liên hệ' (sambandha), nó dựa trên hai vật có liên hệ với nhau.

සම්බන්ධිත්තාවිසෙසෙපි ඡට්ඨී හෙදකතො සියා;

තතො හි ජාතා සම්බන්ධං වදෙය්‍ය න පනඤ්ඤතො.

Mặc dù tính chất liên hệ là không khác biệt, biến cách thứ sáu nên được dùng cho đối tượng xác định; vì mối liên hệ sinh ra từ đó cần được biểu thị, chứ không phải từ đối tượng khác.

සම්බන්ධෙ ඡට්ඨි විභත්ති හොති-ස නං ඉති ඡට්ඨි-ස-බුද්ධස්ස විහාරො-නං-බුද්ධානං.

Trong (nghĩa) liên hệ, biến cách thứ sáu được dùng - sa (và) naṃ là (biến cách) thứ sáu - (ví dụ cho) sa: buddhassa vihāro (tịnh xá của Đức Phật) - (ví dụ cho) naṃ: buddhānaṃ (của các Đức Phật).

සත්තම්‍යාධාරෙ.

Biến cách thứ bảy (dùng trong nghĩa) nơi chốn.

කිරියා කත්තුකම්මට්ඨා ආධාරීයති යෙන සො;

ආධාරො චතුධා වුත්තො ව්‍යාපකාදිප්පභෙදතො.

Cái mà hành động (vốn thuộc về chủ thể và đối thể) được nương vào, đó (là nơi chốn). Nơi chốn (ādhāra) được nói là có bốn loại, do sự phân biệt về tính phổ biến, v.v.

ආධාරකාරකෙ සත්තමී විභත්ති හොති-

Trong yếu tố nơi chốn, biến cách thứ bảy được dùng-

ස්මිං සු ඉති සත්තමී-ස්මිං-බුද්ධෙ පසන්නො-බුද්ධම්හි, බුද්ධස්මිං, වා-සු බුද්ධෙසු.

Smiṃ (và) su là (biến cách) thứ bảy - (ví dụ cho) smiṃ: buddhe pasanno (hoan hỷ nơi Đức Phật) - hoặc buddhamhi, buddhasmiṃ - (ví dụ cho) su: buddhesu (nơi các Đức Phật).

බුද්ධො සබ්බත්ථදායී භවති හි භජතං බුද්ධ බුද්ධං න තං කිං දින්නං බුද්ධෙන ලොකෙ සිවපදමපි තෙ යන්ති බුද්ධෙන යස්මා අස්මා බුද්ධස්ස පීතිං පරහිතවිධයංදෙති බුද්ධානපෙතො මඤ්ඤො බුද්ධස්ස නිච්චං ඝටයති මතිමා කොනු භත්තිං න බුද්ධෙ.

Đức Phật (Buddho) quả là đấng ban mọi thứ cho những ai tôn kính Ngài. Này Phật (buddha), hãy tôn kính Đức Phật (buddhaṃ)! Có gì trên đời mà không được ban bởi Đức Phật (buddhena)? Nhờ Đức Phật (buddhena) mà chúng sanh đạt đến cảnh giới an lành. Vì vậy, đối với Đức Phật (buddhassa), người ta nên tạo niềm hoan hỷ bằng cách mưu cầu hạnh phúc cho kẻ khác. Không rời xa Đức Phật (buddhā), tôi nghĩ rằng người trí tuệ luôn nỗ lực vì Đức Phật (buddhassa). Ai quả thật không có lòng sùng kính nơi Đức Phật (buddhe)?

එවමඤ්ඤෙයම්පි ඝටපටාදීනමකාරන්තානං පුල්ලිඞ්ගානං රූපනයො ක්‍රියාභිසම්බන්ධො ච-විසෙසනම්පන වක්ඛාම-ඉතො පරං ඡට්ඨියා චතුත්ථීසමත්තා පඤ්චමීබහුවචනස්ස ච තතියාසමත්තා න තා දස්සීයන්තෙ-ගුම්බසි-අතො සිස්සාති ච වත්තතෙ.

Tương tự như vậy là phương pháp biến cách và sự liên hệ với hành động của các danh từ nam tính tận cùng bằng 'a' khác như ghaṭa, paṭa, v.v. - Tuy nhiên, chúng tôi sẽ nói về các trường hợp đặc biệt - Từ đây trở đi, sự tương đồng của sở thuộc cách với chỉ định cách, và của xuất xứ cách số nhiều với công cụ cách, những điều đó sẽ không được trình bày - (Các quy tắc) gumbasi-ato sissāti cũng được áp dụng.

ක්වචෙ වා.

Đôi khi (là) e, tùy chọn.

අකාරන්තතො නාමස්මා පරස්ස සිස්ස එ හොති වා ක්වචී-ගුම්බෙ, ගුම්බො-සෙසං බුද්ධසමං-එවං වත්තබ්බෙ, වත්තබ්බො ඉච්චාදි.

Sau danh từ tận cùng bằng 'a', biến cách si theo sau đôi khi được tùy chọn thay thế bằng e - (ví dụ) gumbe, gumbo - Phần còn lại tương tự như (từ) buddha - Tương tự như vậy cho các từ vattabbe, paṇḍito, v.v.

යොස්ස ටෙ’ති ච වත්තතෙ.

Và (quy tắc) Yossa ṭe cũng được áp dụng.

එකච්චාදීහතො.

Sau (các từ) ekacca, v.v. (tận cùng bằng a).

අකාරන්තෙහි එකච්චාදීහි යොනං ටෙ හොති-එකච්චෙ,(භො)එකච්චෙ, එකච්චෙ-එවං පඨමසද්දස්ස-නාස්ස සා වෙ’ති ච වත්තතෙ.

Sau các từ ekacca, v.v., tận cùng bằng 'a', biến cách yo (số nhiều) trở thành ṭe - (ví dụ) ekacce, (hỡi) ekacce, ekacce - Tương tự cho biến cách thứ nhất. Và (quy tắc) nāssa sā vā cũng được áp dụng.

කොධාදීහි.

Sau (các từ) kodha, v.v.

එහි නාස්ස සා හොති වා-කොධසා, කොධෙන, අත්ථසා, අත්ථෙනෙච්චාදි-වෙති වත්තතෙ.

Sau những từ này, biến cách nā tùy chọn trở thành sā - (ví dụ) kodhasā, kodhena; atthasā, atthena, v.v. - (Từ) vā (tùy chọn) được áp dụng tiếp.

මනාදීහි ස්මිංසන්නාස්මානං සිසොඔසාසා.

Sau (các từ) mana, v.v., của các biến cách smiṃ, sa, nā, smā (trở thành) sisoosāsā.

මනාදීහි ස්මමාදිනං සිසොමසාසා හොන්ති වා යථාක්කමං-මනො, මනං-මනසා, මනෙන-මනසො, මනස්ස-මනසා, මනා, මනම්හා, මනස්මා-මනසි, මනෙ, මනම්හි, මනස්මිං.

Sau (các từ) mana, v.v., của các biến cách smā, v.v., (chúng) tùy chọn trở thành sisomasāsā lần lượt - (ví dụ) mano, manaṃ - manasā, manena - manaso, manassa - manasā, manā, manamhā, manasmā - manasi, mane, manamhi, manasmiṃ.

තම තප තෙජ උර සිරප්පභුතයො මනාදයො.

Các từ tama, tapa, teja, ura, sira, v.v., thuộc nhóm manādi.

ගච්ඡන්තසි-සිස්ස වෙ’ති ච වත්තතෙ-පරතො භිය්‍යො නානු වත්තයිස්සාම වුත්තියායෙවානුවුත්තස්සගම්‍යමානත්තා.

(Quy tắc) Gacchantasi-sissa ve cũng được áp dụng - Từ đây trở đi, chúng tôi sẽ không ghi lại các quy tắc được áp dụng tiếp, vì chúng có thể được hiểu từ chính phần giải thích (vutti).

න්තස්සං.

Của (tiếp vị ngữ) -nta (thành) aṃ.

සිම්හි න්තප්පච්චයස්ස අං හොති වා-‘‘ගසීන’’න්ති සිලොපෙ-ගච්ඡං-අඤ්ඤත්‍ර-ගච්ඡන්තො.

Khi si theo sau, (biến cách si) của tiếp vị ngữ -nta tùy chọn trở thành aṃ - (theo quy tắc) gasīnaṃ và sự lược bỏ si - (ví dụ) gacchaṃ - trường hợp khác: gacchanto.

න්තන්තුනං න්තො යොම්හි පඨමෙ.

Sau (gốc từ) tận cùng bằng `nta`, `yo` biến cách thứ nhất được đổi thành `nto`.

පඨමෙ යොම්හි න්තන්තුනං සවිභත්තීනං න්තො ඉච්චාදෙසො වා හොති-බහුලාධිකාරා පුමෙයෙව-ගච්ඡන්තො, ගච්ඡන්තා.

Sau (gốc từ) tận cùng bằng `nta` cùng với biến cách của nó, `yo` biến cách thứ nhất được tùy chọn đổi thành `nto` -- do quyền của `bahula` (tùy biến), (quy tắc này) chỉ áp dụng trong nam tánh -- (ví dụ:) `gacchanto`, `gacchantā`.

ටටාඅං ගෙ.

Sau (gốc từ tận cùng bằng `nta`), `ge` (hô cách) được đổi thành `ṭa`, `ṭā`, `aṃ`.

ගෙ පරෙ න්තන්තුනං සවිභත්තීනං ටටාඅං ඉච්චාදෙසා හොන්ති බහුලං-(භො)ගච්ඡ, ගච්ඡා, ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො, ගච්ඡන්තා.

Khi `ge` (hô cách) theo sau, (gốc từ) tận cùng bằng `nta` cùng với biến cách của nó được đổi thành `ṭa`, `ṭā`, `aṃ` một cách tùy biến -- (ví dụ:) `(bho) gaccha`, `gacchā`, `gacchaṃ`, `gacchanto`, `gacchantā`.

න්තස්ස ච ට වංසෙ.

Và `nta` được tùy chọn đổi thành `ṭa` khi `aṃ` (đối cách) theo sau.

අංසෙසු න්තප්පච්චයස්ස ට හොති වා න්තුස්ස ච-වවත්ථිතවිභාසායායං-ගච්ඡං, ගච්ඡන්තං.

Khi `aṃ` và `e` (đối cách) theo sau, hậu tố `nta` và `ntu` được tùy chọn đổi thành `ṭa` -- đây là tùy chọn có quy định (`vavatthitavibhāsā`) -- (ví dụ:) `gacchaṃ`, `gacchantaṃ`.

තොතාතිතා සස්මාස්මිංනාසු.

Đối với (gốc từ tận cùng bằng `nta`), `to`, `tā`, `ti`, `tā` (lần lượt) thay thế cho `sa`, `smā`, `smiṃ`, `nā`.

සාදිසු න්තන්තුනං සවිභත්තීනං තොතාතිතා හොන්ති වා යථාක්කමං-ගච්ඡතා, ගච්චන්තෙන-ගච්ඡතො, ගච්ඡස්ස, ගච්ඡන්තස්ස.

Khi `sa` v.v... theo sau, (gốc từ) tận cùng bằng `nta` cùng với biến cách của nó được tùy chọn đổi thành `to`, `tā`, `ti`, `tā` theo thứ tự -- (ví dụ:) `gacchatā`, `gaccantena` -- `gacchato`, `gacchassa`, `gacchantassa`.

නං නම්හි.

Sau (gốc từ tận cùng bằng `nta`), `naṃ` được đổi thành `taṃ`.

නම්හි න්තන්තුනං සවිභත්තීනං තං වා හොති-ගච්චතං. ගච්ඡන්තානං-ගච්ඡතා, ගච්ඡන්තා, ගච්ඡන්තම්හා,ගච්ඡන්තස්මා-ගච්ඡති,ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡන්තම්හි, ගච්චන්තස්මිං-එවං තපන්ත ජපන්තාදයො-භවන්තසි.

Khi `naṃ` theo sau, (gốc từ) tận cùng bằng `nta` cùng với biến cách của nó được tùy chọn đổi thành `taṃ` -- (ví dụ:) `gaccataṃ`, `gacchantānaṃ` -- `gacchatā`, `gacchantā`, `gacchantamhā`, `gacchantasmā` -- `gacchati`, `gacchante`, `gacchantamhi`, `gaccantasmiṃ` -- tương tự cho `tapanta`, `japanta` v.v... -- `bhavantasi`.

භුතො.

Từ (căn) `bhu`.

භුධාතුතො න්තස්ස අං හොති සිම්හි නිච්චම්පුනබ්බිධානා-භවං.

Sau căn `bhu`, hậu tố `nta` luôn luôn được đổi thành `aṃ` khi `si` (biến cách thứ nhất số ít) theo sau, vì không có quy định nào khác -- (ví dụ:) `bhavaṃ`.

භවතො වා භොන්තො ගයොනාසෙ.

Gốc từ `bhavanta` được tùy chọn đổi thành `bhonta` khi `ge`, `yo`, `nā`, `sa`, `e` theo sau.

භවන්තසද්දස්ස භොන්තාදෙසො වා හොති ගයොනාසෙ-භොන්තො, භොන්තා, භවන්තො, භවන්තා-එවමාලපනෙපි-ගෙ පන-(භො) භොන්ත, භොන්තා, භව, භවා, භවං-භවං, භවන්තං, භොන්තෙ, භවන්තෙ-භොතා, භොන්තෙන, භවතා, භවන්තෙන-භොතො, භොන්තස්ස, භවතො, භවස්ස, භවන්තස්ස.

Gốc từ `bhavanta` được tùy chọn đổi thành `bhonta` khi `ge`, `yo`, `nā`, `sa`, `e` theo sau -- (ví dụ:) `bhonto`, `bhontā`, `bhavanto`, `bhavantā` -- tương tự trong hô cách -- nhưng trong `ge` (hô cách) -- `(bho) bhonta`, `bhontā`, `bhava`, `bhavā`, `bhavaṃ` -- `bhavaṃ`, `bhavantaṃ`, `bhonte`, `bhavante` -- `bhotā`, `bhontena`, `bhavatā`, `bhavantena` -- `bhoto`, `bhontassa`, `bhavato`, `bhavassa`, `bhavantassa`.

සතොසබ්භෙ.

Gốc từ `santa` được đổi thành `sab` khi `bhi` theo sau.

සන්තසද්දස්ස සබ්භවති භකාරෙ-සබ්භි.

Gốc từ `santa` trở thành `sab` khi mẫu tự `bha` (`bhi`) theo sau -- (ví dụ:) `sabbhi`.

මහන්තාරහන්තානං වා ටා

Sau `mahanta` và `arahanta`, (`nta` của chúng) được tùy chọn đổi thành `ṭā` (khi `si` theo sau).

සිම්හි මහන්තාරහන්තානං නතස්ස ටා වා හොති-මහා, මහං, මහන්තො-අරහා, අරහං, අරහන්තො-භවන්තාදීනං සෙසං ගච්ඡන්තසමං-අස්මසි.

Khi `si` theo sau, phần `nta` của `mahanta` và `arahanta` được tùy chọn đổi thành `ṭā` -- (ví dụ:) `mahā`, `mahaṃ`, `mahanto` -- `arahā`, `arahaṃ`, `arahanto` -- phần còn lại của `bhavanta` v.v... thì tương tự như `gacchanta` -- `asmasi`.

රාජාදියුවාදිත්වා.

Sau nhóm `rājādi` và `yuvādi` (biến cách `si` được đổi thành `ā`).

රාජාදිහි යුවාදීහි ච පරස්ස සිස්ස ආ හොති-අස්මා.

Sau (các từ thuộc) nhóm `rājādi` và `yuvādi`, `si` được đổi thành `ā` -- (ví dụ:) `asmā`.

යොනමානො.

`Yo` và `naṃ` được đổi thành `āno`.

රාජාදීහි යුවාදීහි ච යොනමානො වා හොති-අස්මානො, අස්මා-(භො)අස්ම, අස්මා, අස්මානො, අස්මා.

Sau (các từ thuộc) nhóm `rājādi` và `yuvādi`, `yo` và `naṃ` được tùy chọn đổi thành `āno` -- (ví dụ:) `asmāno`, `asmā` -- `(bho) asma`, `asmā`, `asmāno`, `asmā`.

වාම්හා නඞ.

Tùy chọn, `anaṅ` (thay thế cho gốc từ) trước `smā`.

රාජාදිනං යුවාදනං චානඞ්හොති වාම්හි-අස්මානං, අස්මිං, අස්මානො, අස්මෙ.

Của (các từ thuộc) nhóm `rājādi` và `yuvādi`, `anaṅ` là sự thay thế tùy chọn trong `amhi` (`smiṃ`) -- (ví dụ:) `asmānaṃ`, `asmiṃ`, `asmāno`, `asme`.

නාස්සෙනො

`Nā` được đổi thành `ena`.

කම්මාදිතො නාවචනස්ස එනො වා හොති-අස්මෙන, අස්මනා.

Sau (các từ thuộc) nhóm `kammādi`, biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `ena` -- (ví dụ:) `asmena`, `asmanā`.

කම්මාදිතො.

Sau nhóm `kammādi`.

කම්මාදිතො ස්මිනො නි හොති වා-අස්මනි, අස්මෙ, අස්මම්හි, අස්මස්මිං-සෙසං බුද්ධසද්දසමං-මුද්ධ ගාණ්ඩීවධත්ව අනිම ලඝිමාදයො අස්මාසමා-එවං රාජා කාලද්ධානවාචී අද්ධාච පඨමාදුතියාසු අත්තාතු මානො තතියාසත්තම්‍යෙකවචනෙසුච.

Sau (các từ thuộc) nhóm `kammādi`, `smiṃ` được tùy chọn đổi thành `ni` -- (ví dụ:) `asmani`, `asme`, `asmamhi`, `asmasmiṃ` -- phần còn lại tương tự như từ `buddha` -- `muddha`, `gāṇḍīvadhatva`, `anima`, `laghimā` v.v... tương tự như `asma` -- tương tự `rājā`, và `addhā` chỉ thời gian và đường đi -- trong biến cách thứ nhất và thứ hai `attā` là `māno` trong biến cách thứ ba và thứ bảy số ít.

රාජස්සි නාම්හි.

`I` thay thế cho (phần cuối của) `rājan` trước `nā`.

රාජස්සි වා හොති නාම්හි-රාජිනා-අඤ්ඤත්‍ර-

Sau `rājan`, (`an` của nó) được tùy chọn đổi thành `i` trước `nā` -- (ví dụ:) `rājinā` -- ở những nơi khác thì không.

නාස්මාසුරඤ්ඤා.

Đối với (biến cách) `nā` và `smā`, (hình thức là) `raññā`.

නාස්මාසු රාජස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤා හොති-රඤ්ඤා.

Đối với (biến cách) `nā` và `smā`, toàn bộ từ `rājan` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññā`. Ví dụ: `raññā`.

සුනං හිසූ.

Trước `su`, `naṃ`, (và) `hi`, (nguyên âm) thành `ū`.

රාජස්ස ඌ හොති වා සුනංහිසු-රාජූභි, රාජෙහි, රාජූභි, රාජෙභි.

Nguyên âm của `rājan` tùy chọn trở thành `ū` trước (các biến cách) `su`, `naṃ`, và `hi`. Ví dụ: `rājūbhi`, `rājehi`, `rājūbhi`, `rājebhi`.

රඤ්ඤො රඤ්ඤස්ස රාජිනො සෙ.

Trước `sa`, (các hình thức là) `rañño`, `raññassa`, `rājino`.

සෙ රාජස්ස සවිභත්තිස්ස එතෙ ආදෙසා හොන්ති-රඤ්ඤො රඤ්ඤස්ස, රාජිනො, රාජූනං.

Trước `sa`, toàn bộ từ `rājan` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng những hình thức này: `rañño`, `raññassa`, `rājino`, `rājūnaṃ`.

රාජස්ස රඤ්ඤං.

Của `rājan` (là) `raññaṃ`.

නම්හි රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤං හොති වා-රඤ්ඤං, රාජානං-රඤ්ඤා.

Trước `naṃ`, toàn bộ từ `rājan` cùng với biến cách của nó tùy chọn trở thành `raññaṃ`. Ví dụ: `raññaṃ`, `rājānaṃ`. -`raññā`.

ස්මිම්හි රඤ්ඤෙරාජිනි.

Trước `smiṃ`, (các hình thức là) `raññe` (và) `rājini`.

ස්මිම්හි රාජස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනී හොන්ති-රඤ්ඤෙ, රාජිනි, රාජුසු, රාජෙසු ‘‘සමාසෙ වා’’ති රාජස්ස නාසස්මාස්මිංසු යං වුත්තං තං වා හොති-යථා-කාසිරඤ්ඤා, කාසිරාජෙන = කාසිරඤ්ඤො, කාසිරඤ්ඤස්ස, කාසිරාජිනො, කාසිරාජස්ස-කාසිරඤ්ඤා, කාසිරාජා, කාසිරාජම්හා, කාසිරාජස්මා-කාසිරඤ්ඤෙ, කාසිරාජිනි, කාසිරාජෙ, කාසිරාජම්හි, කාසිරාජස්මිං-අද්ධතො නාම්හි.

Trước `smiṃ`, toàn bộ từ `rājan` cùng với biến cách của nó trở thành `raññe` (và) `rājini`. Ví dụ: `raññe`, `rājini`, `rājusu`, `rājesu`. Theo quy tắc 'tùy chọn trong hợp từ', những gì đã được nói đối với `rājan` trong các biến cách `nā`, `sa`, `smā`, `smiṃ` thì được áp dụng tùy chọn. Ví dụ: `kāsiraññā`, `kāsirājena` = `kāsirañño`, `kāsiraññassa`, `kāsirājino`, `kāsirājassa` - `kāsiraññā`, `kāsirājā`, `kāsirājamhā`, `kāsirājasmā` - `kāsiraññe`, `kāsirājini`, `kāsirāje`, `kāsirājamhi`, `kāsirājasmiṃ`. -`addhato nāmhi`.

පුමකම්මථාමද්ධානං වා සස්මාසුච පුමාදිනමුහොති වා සසමාසුනාම්හි චෙති උත්තෙ-අද්ධුනා-අඤ්ඤත්‍ර කම්මාදිත්තා වා එනෙ-අද්ධෙන-අද්ධනා-සෙ උකාරෙ ච.

Đối với các từ `puman`, `kamman`, `thāman`, `addhan`, tùy chọn trước `sa` và `smā`... và đối với `puman` v.v..., `u` tùy chọn xuất hiện trước `sa`, `smā`, `su`, và `nā` như đã nêu. Ví dụ: `addhunā`. Ở trường hợp khác, do không phải là `kamman` v.v..., tùy chọn có `ena`. Ví dụ: `addhena`, `addhanā`. Và trước `sa`, có `u`.

ඉයුවණ්ණාජ්ඣලා නාමස්සනෙක.

Các nguyên âm `i` và `u` ở cuối một danh từ được gọi là `jhala`.

නාමස්සන්තෙ වත්තමානා ඉවණ්ණුවණ්ණාඣලසඤ්ඤා හොන්ති යථාක්කමං.

Các nguyên âm `i` và `u` xuất hiện ở cuối một danh từ lần lượt được gọi là `jhala`.

ඣලා සස්ස නො.

Sau `jhala`, biến cách `sa` (được đổi thành) `no`.

ඣලතො සස්ස නො වා හොති-අද්ධුනො, අද්ධුස්ස, අද්ධස්ස.

Sau `jhala`, biến cách `sa` tùy chọn được đổi thành `no`. Ví dụ: `addhuno`, `addhussa`, `addhassa`.

නා ස්මාස්ස

Sau (jhala), `smā` (thành) `nā`.

ඣලතො ස්මාස්ස නා හොති වා-අද්ධුනා, අද්ධුම්හා, අද්දුස්මා, අද්ධා, අද්ධම්හා, අද්ධස්මා-අද්ධනි, අද්ධෙ, අද්ධම්හි, අද්ධස්මිං-අත්තසද්දනොහම්හි

Sau `jhala`, biến cách `smā` tùy chọn được đổi thành `nā`. Ví dụ: `addhunā`, `addhumhā`, `addusmā`, `addhā`, `addhamhā`, `addhasmā`. (Các hình thức khác:) `addhani`, `addhe`, `addhamhi`, `addhasmiṃ`. -`attasaddanohamhi`.

සුහීසු නක.

Trước `su` (và) `hi`, (có phụ tố) `naka`.

අත්තආතුමානං සුහීසු වා නක හොති-කකාරො අන්තාවයවත්ථො. අත්තනෙහි, අත්තනෙභි, අත්තෙහි, අත්තෙහි.

Đối với `atta` và `ātuman`, trước `su` và `hi`, phụ tố `naka` tùy chọn được thêm vào. Phụ âm `k` có nghĩa là (phụ tố này là) thành phần cuối cùng. Ví dụ: `attanehi`, `attanebhi`, `attehi`, `attehi`.

නොතතාතුමා.

Đối với `atta` (và) `ātuman`, (`sa` thành) `no`.

අත්තආතුමෙහි සස්ස නො හොති වා-අත්තනො, අත්තස්ස.

Sau `atta` và `ātuman`, biến cách `sa` tùy chọn được đổi thành `no`. Ví dụ: `attano`, `attassa`.

ස්මාස්ස නා බ්‍ර මා ච.

Sau `brahman` và (các từ kia), `smā` (thành) `nā`.

බ්‍රහ්මා අත්තආතුමෙහි ච පරස්ස ස්මාස්ස නා හොති-අත්තනා-අත්තනෙසු, අත්තෙසු-ආතුමා අත්තාව-බ්‍රහ්ම ගෙ.

Sau `brahman`, `atta`, và `ātuman`, biến cách `smā` theo sau được đổi thành `nā`. Ví dụ: `attanā`. (Các ví dụ khác:) `attanesu`, `attesu`. Từ `ātuman` (biến cách) giống như `attan`. -`brahma ge`.

ඝබ්‍රහ්මාදිතෙ

Sau `gha` (và) `brahman` v.v..., (`ga` thành) `e`.

ඝසඤ්ඤතො බ්‍රහ්ම කත්තු ඉසි සඛාදීහි ච ගස්සෙ වා හොති-බ්‍රහ්මෙ, බ්‍රහ්ම, බ්‍රහ්මා.

Sau một thân từ được gọi là `gha`, và sau `brahman`, `kattu`, `isi`, `sakha` v.v..., biến cách `ga` tùy chọn được đổi thành `e`. Ví dụ: `brahme`, `brahma`, `brahmā`.

නාම්හී.

Trước `nā`, (có) `u`.

බ්‍රහ්මස්සු හොති නාම්හි-බ්‍රහ්මුනා.

Đối với `brahman`, `u` xuất hiện trước `nā`. Ví dụ: `brahmunā`.

බ්‍රහ්මසසු වා.

Đối với `brahman`, trước `sa` và `naṃ`, tùy chọn (có `u`).

බ්‍රහ්මස්සු වා හොති සනංසු-බ්‍රහ්මුනො, බ්‍රහමුස්ස, බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මූනං,බ්‍රහ්මානං-බ්‍රහමුනා-‘‘අම්බාදිහී’’ති ස්මිනො නිහොති වා-බ්‍රහ්මනි. බ්‍රහ්මෙ, බ්‍රහ්මම්හි, බ්‍රහ්මස්මිං-සෙසං අස්මසමං.

Đối với `brahman`, `u` tùy chọn xuất hiện trước `sa` và `naṃ`. Ví dụ: `brahmuno`, `brahamussa`, `brahmassa`, `brahmūnaṃ`, `brahmānaṃ`. -`brahamunā`. Theo quy tắc 'từ `amba` v.v...', `ni` tùy chọn thay cho `smiṃ`. Ví dụ: `brahmani`. (Các hình thức khác:) `Brahme`, `brahmamhi`, `brahmasmiṃ`. Phần còn lại giống như `asma`.

සඛා-රාජාදිත්තා සිස්ස ආ.

`Sakhā` - do (thuộc) nhóm `rājan` v.v..., `ā` thay cho biến cách `si`.

ආයොනො ච සඛා.

Và ā, yo, no đối với sakhā.

සඛතො යොනමායො නො හොන්ති වා ආනො ච-සඛායො, සඛානො.

Sau (gốc từ) sakha, (biến cách) yo được đổi thành āyo hoặc no, và cũng (thành) āno. (Ví dụ:) sakhāyo, sakhāno.

නොනාසෙස්මි.

Trong (các biến cách) no, nā, su, và smiṃ.

සඛස්ස ඉ හොති නොනාසෙසු-සඛිනො-අඤ්ඤත්‍ර-

Nguyên âm i được thêm vào (gốc từ) sakha khi đi với (các biến cách) no, nā, su. (Ví dụ:) sakhino. Trừ ra...

යොස්වංහිසු චාරඞ.

Và (sự thay thế) āraṅa (xảy ra) trong (các biến cách) yo, su, aṃ, hi.

සඛස්ස වා ආරඞ හොති යොස්වංහිසු ස්මානංසු ච.

Đối với (gốc từ) sakha, sự thay thế āraṅa tùy chọn xảy ra trước (các biến cách) yo, su, aṃ, hi, và cũng (trước) smā, naṃ, su.

ආරඞ්ස්මා

Sau āraṅ (và biến cách) smā.

ආරඞාදෙසතො පරෙසං යොනං ටො හොති-සඛාරො-ආරද්ධාදො.

Sau sự thay thế āraṅa, (các biến cách) yo và naṃ được đổi thành o. (Ví dụ:) sakhāro, āraddhādo.

සභාවෙ-සඛා-එවමාලපනෙ-ගෙතු-සඛො, සඛ, සඛා-අම්හි-සඛානං, සඛාරං, සඛං, සඛායො, සඛා නො, සඛිනො.

Ở thể tự nhiên: sakhā. Tương tự trong hô cách (với gi): sakho, sakha, sakhā. (Các dạng khác:) sakhānaṃ, sakhāraṃ, sakhaṃ, sakhāyo, sakhāno, sakhino.

ටොටෙ වා.

Tùy chọn (thay thế bằng) o và e.

ආරඞාදෙසම්හා යොනං ටොටෙ වා හොන්ති යථාක්කමන්ති ටෙ-පක්ඛෙ-‘‘ආරඞිස්මා’’ තිටො-සඛාරෙ, සඛාරො, සඛෙ-සඛීනා, සඛාරෙහි, සඛෙහි, සඛාරෙහි, සඛෙහි-සඛිනො, සඛිස්ස, සඛාරානං.

Sau sự thay thế āraṅa, (các biến cách) yo và naṃ tùy chọn được đổi thành o và e một cách tuần tự. Trong trường hợp của e: ‘āraṅismā’; trong trường hợp của o: sakhāre, sakhāro, sakhe. (Các dạng khác:) sakhīnā, sakhārehi, sakhehi, sakhārehi, sakhehi, sakhino, sakhissa, sakhārānaṃ.

සමානංසු වා.

Tùy chọn trong (các biến cách) sa, smā, naṃ, su.

සඛස්ස වා ඉ හොති ස්මානංසු-සඛීනං, සඛානං.

Đối với (gốc từ) sakha, nguyên âm i tùy chọn được thêm vào trước (các biến cách) smā, naṃ, su. (Ví dụ:) sakhīnaṃ, sakhānaṃ.

ටා නාස්මානං.

(Biến cách) nā và smā (được đổi thành) ā.

ආරඞාදෙසම්හා නාස්මානං ටා හොති-සඛාරා-බහුලාධිකාරා සඛාරස්මා-සඛීනා, සඛීම්හා,සඛිස්මා, සඛා, සඛම්හා, සඛස්මා.

Sau sự thay thế āraṅa, (các biến cách) nā và smā được đổi thành ā. (Ví dụ:) sakhārā. Do quyền của quy tắc bahula, (cũng có dạng) sakhārasmā. (Các dạng khác:) sakhīnā, sakhīmhā, sakhismā, sakhā, sakhamhā, sakhasmā.

ටෙ ස්මිනො.

(Biến cách) smiṃ (được đổi thành) e.

සඛතො ස්මිනො ටෙ හොති නිච්චං-සඛෙ, සඛාරෙසු, සඛෙසු-‘‘ධම්මොවාඤ්ඤත්ථෙ’ති රාජාදීයු පාඨා දළ්හධම්මාදයො වා අස්මසමා.

Sau (gốc từ) sakha, (biến cách) smiṃ luôn luôn được đổi thành e. (Ví dụ:) sakhe, sakhāresu, sakhesu. (Ghi chú:) ‘dhammo vā aññatthe’ti là bài đọc trong nhóm rāja v.v., hoặc (các từ) daḷhadhammādayo v.v. tương tự như asma.

යොනං නොනෙ වා.

(Các biến cách) yo và naṃ tùy chọn (được đổi thành) no và ne.

යුවාදිහි යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමං.

Sau (các gốc từ) yuva v.v., (các biến cách) yo và naṃ tùy chọn được đổi thành no và ne một cách tuần tự.

නොනානෙස්මා.

Trong (các biến cách) no, nā, ne, smā.

එසු යුවාදිනමා හොති-යුවානො, යුවා-යුවානං, යුවං, යුවානෙ, යුවෙ-යුවානා.

Trong những (trường hợp) này, (gốc từ) yuva v.v. có (nguyên âm) ā. (Ví dụ:) yuvāno, yuvā, yuvānaṃ, yuvaṃ, yuvāne, yuve, yuvānā.

යුවාදිනං සුහිස්වානඞි.

Đối với (các gốc từ) yuva v.v., (có sự thay thế) ānaṅ trong (các biến cách) su và hi.

සුහිසු යුවාදිනමානඞිහොති-යුවානෙහි, යුවානෙභි.

Trong (các biến cách) su và hi, đối với (các gốc từ) yuva v.v., có sự thay thế ānaṅ. (Ví dụ:) yuvānehi, yuvānebhi.

යුවා සස්සිනො.

Sau (gốc từ) yuva, (biến cách) sa (được đổi thành) ino.

යුවා සස්ස වා ඉනො හොති-යුවනො, යුවස්ස.

Sau (gốc từ) yuva, (biến cách) sa tùy chọn được đổi thành ino. (Ví dụ:) yuvano, yuvassa.

සමාසමින්නං නානෙ.

(Các biến cách) smā và smiṃ (được đổi thành) nā và ne.

යුවාදිහි ස්මාස්මින්නං නානෙ හොන්ති යථාක්කමං-යුවානං-යුවානෙ,යුවානෙසු-රූපසිද්ධියං පනස්ස අඤ්ඤථා රූපනයො දස්සිතො නෙසො ගහෙතබ්බො-අමූලත්තා-නහි තත්ථාගමාදිමූලමත්ථි-එවමිදී සමඤ්ඤම්පි-මඝවපුමවත්තහසද්දා යුවසද්දසමා-අයන්තු විසෙසො.

Sau (các gốc từ) yuva v.v., (các biến cách) smā và smiṃ được đổi thành nā và ne một cách tuần tự. (Ví dụ:) yuvānaṃ, yuvāne, yuvānesu. Tuy nhiên, trong (sách) Rūpasiddhi, cách hình thành từ của nó được chỉ ra một cách khác; (cách đó) không nên được chấp nhận, vì không có căn cứ, vì ở đó không có cơ sở trong truyền thống v.v. Điều này cũng là thông thường. Các từ maghava, puma, vattaha tương tự như từ yuva. Nhưng đây là điểm khác biệt.

ගස්සං.

(Biến cách) gi (được đổi thành) aṃ.

පුමසද්දතො ගස්ස අං වා හොති-පුමං, පුම, පුමා.

Sau từ puma, (biến cách) gi tùy chọn được đổi thành aṃ. (Ví dụ:) pumaṃ, puma, pumā.

නාම්හි.

(Thay thế bằng) nā trong (biến cách) smiṃ.

නාම්හි පුමස්ස වා ආ හොති-පුමානා-අඤ්ඤත්‍ර-වා උත්තෙ = පුමුනා, පුමෙන-පුමුනො, පුමුස්ස, පුමස්ස-පුමුනා, පුමානා-‘‘පුමා’’ති ස්මිනො නෙ වා හොති-පුමානෙ, පුමෙ, පුමම්හි, පුමස්මිං.

Sau `puman`, biến cách `nā` tùy chọn trở thành `ā`, thành `pumānā`. Các dạng khác là `pumunā`, `pumena`. Dạng sở hữu cách và chỉ định cách là `pumuno`, `pumussa`. Dạng công cụ cách và xuất xứ cách là `pumunā`, `pumānā`. Sau `puman`, biến cách `smiṃ` tùy chọn trở thành `ne`, thành `pumāne`; các dạng khác là `pume`, `pumamhi`, `pumasmiṃ`.

සුම්හා ච.

Và sau `su`.

පුමස්ස සුම්හි යං වුත්තං තං ආ ච වා හොතීති ආනඞි ආ ච හොති-පුමානෙසු පුමාසු පුමෙසු.

Đối với `puman`, trong biến cách `su`, sự thêm vào `ānaṃ` và `ā` cũng xảy ra một cách tùy chọn. Các dạng: `pumānesu`, `pumāsu`, `pumesu`.

වත්තහා සනන්නං නොනානං.

Đối với `vattahan`, `no` và `nānaṃ` thay cho `sa` và `naṃ`.

වත්තහා සනන්නං නොනානං හොන්ති යථාක්කමං-වත්තහානො වත්තහානානං.

Sau `vattahan`, `sa` và `naṃ` lần lượt trở thành `no` và `nānaṃ`. Các dạng: `vattahāno`, `vattahānānaṃ`.

අකාරන්තං.

Vần `ā`.

සාසි

`Sā`.

එකවචනයොස්වඝොනං.

Trong số ít, `yo` và `su`, đối với các từ không phải là `gha`.

එකවචනෙ යොසු ච ඝඔකාරන්තවජ්ජිතානං නාමානං රස්සො හොති තිලිඞ්ගෙ’ති රස්සෙ සම්පත්තෙ-‘‘සිස්මින්නානපුංසකස්සා‘‘ති අනපුංසකස්ස සිම්හි තුන හොති-සා-යුවාදිත්තා සිස්ස ආ-සානො, නොත්තාභාවපක්ඛෙ-‘‘යොනමානො‘‘ති වාධිකාරස්ස වවත්ථිත විභා සත්තානිච්චමානො-සානො-තථා නොත්තාභාව පක්ඛෙ.

Trong các biến cách số ít, `yo` và `su`, đối với các danh từ không thuộc nhóm `gha` và không tận cùng bằng `o`, nguyên âm được rút ngắn ở cả ba giống. Khi sự rút ngắn được áp dụng, theo quy tắc 'sisminnānapuṃsakassā', đối với danh từ không phải trung tính trong biến cách `si`, `tu` không xảy ra, thành `sā`. Do thuộc nhóm `yuva`, `si` trở thành `ā`, thành `sāno`. Trong trường hợp không áp dụng `no`, theo quy tắc 'yonamāno', do quyền tùy chọn được quy định, sự thêm vào `māna` không phải lúc nào cũng xảy ra, thành `sāno`. Tương tự trong trường hợp không áp dụng `no`.

සාස්සංසෙ චානඞි.

Đối với `sā`, trong `aṃ`, `se` và `ānaṃ`.

සාසද්දස්ස ආනඞි හොති අංසෙ ගෙ ච-(භො)සාන, සානා, සානො, සානං, සානෙ, සානො-සෙසං යුවසද්දසමං-සෙතු-සානස්ස-සුවායුවාව-‘‘එකවචනයොස්වඝොනං’’තිර- ස්සත්තංව විසෙසො-ගෙතු.

Đối với từ `sā`, sự thêm vào `ānaṃ` xảy ra trong `aṃ`, `se` và `ge`. Các dạng: (hỡi) `sāna`, `sānā`, `sāno`, `sānaṃ`, `sāne`, `sāno`. Phần còn lại giống như từ `yuvan`. Trong `se`, dạng là `sānassa`. Trong `su`, cũng giống như `yuvan`. Điểm đặc biệt là sự rút ngắn nguyên âm theo quy tắc 'ekavacanayosvaghonaṃ'. Trong `ge`...

ගෙ වා.

Trong `ge`, một cách tùy chọn.

අඝොනං ගෙ වා රස්සො හොති තිලිඞ්ගෙ-(හො)සුව, සුවා.

Đối với các từ không thuộc nhóm `gha`, trong biến cách `ge`, sự rút ngắn nguyên âm xảy ra một cách tùy chọn ở cả ba giống. Các dạng: (hỡi) `suva`, `suvā`.

ආකාරන්තං.

Vần `ā`.

මුනි.

`Muni`.

යොසුජ්ඣිස්ස පුමෙ.

Trong `yo`, đối với gốc `jha` ở giống đực.

ඣසඤ්ඤස්ස ඉස්ස යොසු වා ට හොති පුල්ලිඞ්ගෙ-මුනයො-අතො’ති සාමඤ්ඤනිද්දෙසා අතො යොනං ටාටෙ සම්පත්තාපි අවිධාන සාමත්ථියා න හොන්ති-අඤ්ඤත්‍ර-

Đối với gốc `jha` tận cùng bằng `i`, trong biến cách `yo`, `ṭa` là một sự thay thế tùy chọn ở giống đực, thành `munayo`. Do chỉ dẫn chung 'ato', mặc dù sự thay thế `ṭā` cho `yo` sau `a` có thể được áp dụng, nhưng nó không xảy ra do hiệu lực của quy tắc này. Trừ khi...

ලොපො.

Sự lược bỏ.

ඣලතො යොනං ලොපො හොතී’ති යො ලොපෙ.

Sau gốc `jha`, sự lược bỏ `yo` xảy ra. Khi `yo` được lược bỏ.

යොලොපනිසු දීඝො.

Khi `yo` bị lược bỏ, và trong `ni` và `su`, có sự kéo dài.

යොනං ලොපො නිසු ච දීඝො හොති-මුනී-(භො)මුනී, මුනයො, මුනී-මුනිං මුනයො මුනී = මුනිනා මුනීහි මුනීභි-යොලොප නීසු වී මන්තුවන්තුනමිච්චාදි ඤාපකා ඉකාරා කාරානං ‘‘සුනංහිසූති’’දීඝ ස්සානිච්චත්තා මුනිහච්චාදීපි හොති-මුනිනො, මුනිස්ස මුනීනං, මුනිනා මුනිම්හාමුනිස්මා, මුනිම්හි මුනිස්මිං මුනීසු-එවං කවිකපිගිරි ආදයො-අග්ගිඉසීනං අයං වසෙසො.

Khi `yo` bị lược bỏ và trong `ni` và `su`, nguyên âm được kéo dài, thành `munī`. Các dạng: (hỡi) `munī`, `munayo`, `munī`. Đối cách: `muniṃ`, `munayo`, `munī`. Công cụ cách: `muninā`, `munīhi`, `munībhi`. Do các chỉ dẫn như `vī`, `mantu`, `vantu` trong trường hợp lược bỏ `yo` và trong `ni`, sự kéo dài của `i` và `u` theo quy tắc 'sunaṃhisū' là không cố định, do đó các dạng như `munihi` cũng xảy ra. Dạng sở hữu cách và chỉ định cách: `munino`, `munissa`, `munīnaṃ`. Dạng xuất xứ cách: `munimhā`, `munismā`. Dạng vị trí cách: `munimhi`, `munismiṃ`, `munīsu`. Tương tự cho các từ `kavi`, `kapi`, `giri`, v.v. Đối với `aggi` và `isi`, đây là quy tắc đặc biệt.

සස්සාග්ගි තො නි.

Sau `aggi`, `si` trở thành `ni`.

අග්ගිස්මා සිස්ස නි හොති වා-අග්ගිනි. අග්ගි, අග්ගයො, අග්ගී.

Sau `aggi`, biến cách `si` tùy chọn trở thành `ni`, thành `aggini`. Các dạng khác: `Aggi`, `aggayo`, `aggī`.

ටෙ සිස්සිසිස්මා.

Sau `isi`, `si` trở thành `ṭe`.

ඉසිස්මා සිස්ස ටෙ වා හොති-ඉසෙ, ඉසි-බ්‍රහ්මාදිත්තා ගස්සෙ වා-(භො)ඉසෙ ඉසි ඉසී.

Sau `isi`, biến cách `si` tùy chọn trở thành `ṭe`, thành `ise`, `isi`. Do thuộc nhóm `brahman`, `ga` tùy chọn trở thành `e`. Các dạng hô cách: (hỡi) `ise`, `isi`, `isī`.

දුතියස්ස යොස්ස.

Đối với `yo` của đối cách.

ඉසස්මා පරස්ස දුතියා යොස්ස ටෙ වා හොති-ඉසෙ, ඉසයො, ඉසි, සෙසංමුනිසද්දසමං-ආදිසද්දනො ස්මිම්හි-රත්‍යාදිහි ටො ස්මිනො.

Sau `isi`, biến cách `yo` của đối cách tùy chọn trở thành `ṭe`, thành `ise`, `isayo`, `isi`. Phần còn lại giống như từ `muni`. Đối với từ `ādi`, trong biến cách `smiṃ`, sau các từ `ratti` v.v., `ṭo` thay thế `smiṃ`.

රත්‍යාදීහි ස්මිනො ටො හොති වා-ආදො, ආදිම්හි, ආදිස්මිං. සමාසෙ ඉකාරන්තතො යොස්මිංසු විසෙසො.

Sau các từ `ratti` v.v., `smiṃ` tùy chọn trở thành `ṭo`, thành `ādo`, `ādimhi`, `ādismiṃ`. Trong một từ ghép, đối với từ tận cùng bằng `i`, có quy tắc đặc biệt cho `yo` và `smiṃ`.

ඉතොඤ්ඤත්ථෙ පුමෙ.

Sau `i`, trong nghĩa của một từ khác, ở giống đực.

අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානා ඉකාරන්තතො නාමස්මා යොනං නො නෙ වා හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ-අරියවුත්තිනො, අරියවුත්තයො, අරියවුත්ති-එවමාලපනෙ-අරියවුත්තිනෙ, අරියවුත්තයො අරියවුත්තී.

Sau một danh từ tận cùng bằng `i` được dùng trong nghĩa của một từ khác (tức là trong một hợp từ), biến cách `yo` tùy chọn trở thành `no` và `ne` một cách tương ứng ở giống đực. Các dạng: `ariyavuttino`, `ariyavuttayo`, `ariyavutti`. Tương tự trong hô cách: `ariyavuttine`, `ariyavuttayo`, `ariyavuttī`.

නෙ ස්මිනො ක්වචි.

Đôi khi, `smiṃ` được thay bằng `ne`.

අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානා ඉකාරන්තතො නාමස්මා ස්මිනො නෙ හොති වා ක්වචි-අරියවුත්තිනෙ, අරියවුත්තිම්හි, අරියවුත්තිස්මිං, ‘‘ක්වචී‘‘ති වුත්තත්තා යථාදස්සනං න සබ්බත්ත නෙ ආදෙසො.

Sau danh từ tận cùng bằng `i` hiện hữu trong nghĩa của một từ khác, đôi khi `smiṃ` được tùy chọn thay bằng `ne`. Ví dụ: `ariyavuttine`, `ariyavuttimhi`, `ariyavuttismiṃ`. Do đã nói là 'đôi khi', nên tùy theo trường hợp thấy được, sự thay thế bằng `ne` không xảy ra ở mọi nơi.

ඉකාරන්තං.

Tận cùng bằng `i`.

දද්ධී, සිලොපො, අනපුංසකත්තා න රස්සො.

`Daddhī`: lược bỏ `si`, do không phải là trung tính nên không rút ngắn.

යොනං නොනෙ පුමෙ.

Trong nam tính, `yo` được thay bằng `no` và `ne`.

ඣසඤ්ඤිතො යොනං නොනෙවාහොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ. දද්ධිනො.

Sau danh từ nhóm `jha`, trong nam tính, `yo` được tùy chọn thay bằng `no` và `ne` một cách lần lượt. Ví dụ: `daddhino`.

ජන්තුහෙත්වීඝපෙහි වා.

Sau `jantu`, `hetu`, vần `ī`, nhóm `gha` và `pa`, (biến cách `yo`) được tùy chọn (lược bỏ).

ජන්තුහෙතුහි ඊකාරන්තෙහි ඝපසඤ්ඤෙහි ච පරෙසං යොනං වා ලොපො හොති-දද්ධී, දද්ධියො-එවමාලපනෙ-ගෙතු-දද්ධි, දද්ධී.

Sau `jantu`, `hetu`, các từ tận cùng bằng `ī`, và các từ nhóm `gha` và `pa`, biến cách `yo` theo sau được tùy chọn lược bỏ. Ví dụ: `daddhī`, `daddhiyo`. Tương tự trong hô cách. Ví dụ: `daddhi`, `daddhī`.

න ඣීකො.

`aṃ` được thay bằng `naṃ` sau nhóm `jhi` và vần `ī`.

ඣසඤ්ඤිතො අංවචනස්ස නං වා හොති-දණ්ඩිනං, දණ්ඩිං, දණ්ඩිනෙ.

Sau danh từ nhóm `jha`, biến cách `aṃ` được tùy chọn thay bằng `naṃ`. Ví dụ: `daṇḍinaṃ`, `daṇḍiṃ`, `daṇḍine`.

නො.

`yo` được thay bằng `no`.

ඣිතො යොනං නො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙහි දුතියා යොස්ස නො දණ්ඩිනො, දණ්ඩි, දණ්ඩිනා, දණ්ඩීහි, දණ්ඩීභි-දණ්ඩිනො, දණ්ඩිස්ස, දණ්ඩිනං-දණ්ඩිනා, දණ්ඩිම්හා, දණ්ඩිස්මා.

Sau nhóm `jhi`, `yo` được tùy chọn thay bằng `no` trong nam tính. Của `yo` ở đối cách (số nhiều) là `no`. Ví dụ: `daṇḍino`, `daṇḍi`, `daṇḍinā`, `daṇḍīhi`, `daṇḍībhi`, `daṇḍino`, `daṇḍissa`, `daṇḍinaṃ`, `daṇḍinā`, `daṇḍimhā`, `daṇḍismā`.

ස්මිනො නි.

`smiṃ` được thay bằng `ni`.

ඣිතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති වා-දණ්ඩිනි. දණ්ඩිම්හි, දණ්ඩිස්මිං, දණ්ඩීසුඑවං සඞ්ඝි ගණි ගාමණිප්පභුතයො.

Sau nhóm `jhi`, biến cách `smiṃ` được tùy chọn thay bằng `ni`. Ví dụ: `daṇḍini`. (Các dạng khác là) `daṇḍimhi`, `daṇḍismiṃ`, `daṇḍīsu`. Tương tự cho các từ `saṅghin`, `gaṇin`, `gāmaṇi` và các từ khác.

ඊකාරන්තං.

Tận cùng bằng `ī`.

භික්ඛු.

`Bhikkhu`.

ලා යොනං වො පුමෙ.

Trong nam tính, sau nhóm `la`, `yo` được thay bằng `vo`.

ලතො යොනං වො හොති වා පුල්ලිඞ්ගෙ.

Sau nhóm `la`, `yo` được tùy chọn thay bằng `vo` trong nam tính.

වෙවොසු ලුස්ස

Trước `ve`, `vo`, `su`, `u` của nhóm `la` (được thay bằng `a`).

ලසඤ්ඤස්ස උස්ස වෙවොසු ට හොති-භික්ඛවො-අඤ්ඤත්‍ර-යො ලොපෙ දීඝො-භික්ඛු (භො)භික්ඛු.

`u` của danh từ nhóm `la` được thay bằng `a` trước `ve`, `vo`, `su`. Ví dụ: `bhikkhavo`. Ngoài ra, khi `yo` bị lược bỏ, (nguyên âm) được trường hóa. Ví dụ: `bhikkhū`. (Hô cách:) `(bho) bhikkhu`.

පුමාලපනෙ වෙවො.

Trong hô cách nam tính, (biến cách là) `ve` và `vo`.

ලසඤ්ඤතො උතො යොස්සාලපනෙ වෙවො හොන්ති වා පුල්ලිඞ්ගෙ-භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, භික්ඛු-භික්ඛුං, භික්ඛවො, භික්ඛු-භික්ඛුනා, භික්ඛුහි,භික්ඛූභි-භික්ඛුනො, භික්ඛුස්ස, භික්ඛූනං-භික්ඛුනා, භික්ඛුම්හා. භික්ඛුස්මා-භික්ඛුම්හි. භික්ඛුස්මිං, භික්ඛූසු-එවං සෙතු කෙතු භානු ආදයො-ජන්තුහෙතූනං යොස්වයම්හෙදො-ජන්ත්වාදිනා වා යොස්ස ලොපෙ-ජන්තු.

Sau danh từ nhóm `la` tận cùng bằng `u`, `yo` trong hô cách được tùy chọn thay bằng `ve` và `vo` trong nam tính. Ví dụ: `bhikkhave`, `bhikkhavo`, `bhikkhu`. (Các biến cách khác:) `bhikkhuṃ`, `bhikkhavo`, `bhikkhu`; `bhikkhunā`, `bhikkhuhi`, `bhikkhūbhi`; `bhikkhuno`, `bhikkhussa`, `bhikkhūnaṃ`; `bhikkhunā`, `bhikkhumhā`, `bhikkhusmā`; `bhikkhumhi`, `bhikkhusmiṃ`, `bhikkhūsu`. Tương tự cho `setu`, `ketu`, `bhānu` và các từ khác. Đối với `jantu` và `hetu`, sự khác biệt này áp dụng cho `yo`. Theo quy tắc `jantvādi...`, `yo` được tùy chọn lược bỏ, thành `jantu`.

චන්ත්වාදිතො නො ච.

Sau `jantu` và các từ tương tự, `no` cũng được dùng.

ජන්ත්වාදිතො යොනං නො හොති වො ච වා පුල්ලිඞ්ගෙ-ජන්තුනො, ජන්තවො, ජන්තුයො-එවං දුතියායොම්හි-(භො) ජන්තු, ජන්තු, ජන්තුනො ජන්තවො-‘‘පුමාලපනෙ වෙවො’’තිවා වෙ වො ච ජන්තවෙ, ජන්තවො, ජන්තුයො-හෙතු, හෙතවො, හෙතු. හෙතුයො-‘‘යොම්හිවා ක්වචී‘‘තී යොසුලසඤ්ඤස්ස උස්ස වා ටා දෙසො හෙතයො, හෙතුයො-(භො)හෙතු, හෙතු, හෙතවෙ, හෙතවො, හෙතයො, හෙතුයො-හෙතුං, හෙතු, හෙතවො, හෙතයො, හෙතුයො බහුසද්දා නම්හි.

Sau `jantu` và các từ tương tự, `yo` được tùy chọn thay bằng `no` và cả `vo` trong nam tính. Ví dụ: `jantuno`, `jantavo`, `jantuyo`. Tương tự trong đối cách số nhiều. (Hô cách:) `(bho) jantu`, `jantu`, `jantuno`, `jantavo`. Theo quy tắc `pumālapane vevo`, `ve` và `vo` cũng được dùng: `jantave`, `jantavo`, `jantuyo`. (Ví dụ `hetu`:) `hetu`, `hetavo`, `hetu`, `hetuyo`. Theo quy tắc `yomhivā kvacī`, trước `yo`, `u` của danh từ nhóm `la` được tùy chọn thay bằng `a`, thành `hetayo`, `hetuyo`. (Hô cách:) `(bho) hetu`, `hetu`, `hetave`, `hetavo`, `hetayo`, `hetuyo`. (Đối cách:) `hetuṃ`, `hetu`, `hetavo`, `hetayo`, `hetuyo`. Đối với từ `bahu` trước `naṃ`.

බහුකතින්නං

Đối với `bahu` và `kati`, (có sự chèn `n` trước `naṃ`).

නම්හී බහුනො කතිස්ස ච නුක හොති තිලිඞ්ගෙ-බහුන්නංසෙසං භික්ඛුසමං-බහු. බහවො, බහූ-(භො) බහු, බහු, බහවෙ, බහවො, බහු බහුං, බහවො, බහු-බහුනා. බහුහි,බහූභි-බහුනො, බහුස්ස, බහුන්නං-බහුනා, බහුම්හා. බහුස්මා-බහුම්හි, බහුස්මිං, බහුසු-වත්තුසි.

Trước `naṃ`, `nu` được chèn vào sau `bahu` và `kati` trong cả ba tính. Ví dụ: `bahunnaṃ`. Phần còn lại giống `bhikkhu`. (Biến cách của `bahu`:) `bahu`, `bahavo`, `bahū`; (hô cách) `(bho) bahu`, `bahu`, `bahave`, `bahavo`, `bahu`; `bahuṃ`, `bahavo`, `bahu`; `bahunā`, `bahuhi`, `bahūbhi`; `bahuno`, `bahussa`, `bahunnaṃ`; `bahunā`, `bahumhā`, `bahusmā`; `bahumhi`, `bahusmiṃ`, `bahusu`. Đối với `vattu` trước `si`.

ලතුපිතාදිනමා සිම්හි.

Trước `si`, (nguyên âm cuối) của các từ có tiếp vị ngữ `-tu`, và của `pitu` v.v. được thay bằng `ā`.

ලතුප්පච්චයන්තානං පිතු මාතු භාතු ධීතු දුහිතු ජාමාතු නත්තු හොතු පොතුනඤ්චා හොති සිම්හි-වත්තා.

Trước `si`, (nguyên âm cuối) của các từ có tiếp vị ngữ `-tu`, và của `pitu`, `mātu`, `bhātu`, `dhītu`, `duhitu`, `jāmātu`, `nattu`, `hotu`, `potu` được thay bằng `ā`. Ví dụ: `vattā`.

ලතුපිතාදිනමසෙ.

(Nguyên âm cuối) của các từ có tiếp vị ngữ `-tu`, `pitu` v.v. được thay bằng `āro` (trước `yo`).

ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදිනං චාරඞි හොති සතොඤ්ඤත්‍ර-‘‘ආරඞිස්මා’’ති ටො-වත්තාරො.

Đối với các từ có tiếp vị ngữ `-tu` và `pitu` v.v., `āra` là sự thay thế (cho nguyên âm cuối) ở các biến cách khác ngoài `si`. Theo quy tắc `āraṅismā`, `o` (được thêm vào). Ví dụ: `vattāro`.

ගෙ ආ ච.

Và ā (thay) cho ge.

ලතුපිතාදීනං අ හොති ගෙ ආ ච-(භො) වත්ත, වත්තා. වත්තාරො, වත්තාරං. වත්තාරෙ, වත්තාරො-නාවචනස්ස ‘‘ටානාස්මාන’’න්ති ටා-වත්තාරා.

Đối với các từ như latu, pitu, v.v... (hô cách) vatta, vattā. Vattāro, vattāraṃ. Vattāre, vattāro. Đối với biến cách nā, theo quy tắc ‘ṭānāsmāna’, nó trở thành ṭā, ví dụ: vattārā.

සුහිස්වාරඞි

Āraṅ trong su và hi.

සුභිසු තුපිතාදීනමාරඞි වා හොති-වත්තාරෙහි, වත්තාරෙභි, වත්තූහි, වත්තූභි.

Đối với các từ như tu, pitu, v.v... trước su và bhi, āraṅ được tùy chọn thay thế. Ví dụ: vattārehi, vattārebhi, vattūhi, vattūbhi.

සලොපො.

Lược bỏ sa.

ලතුපිතාදීහිසස්ස ලොපො වා හොති-වත්තු, නවත්තුනො, වත්තුස්ස.

Đối với các từ như latu, pitu, v.v..., sa được tùy chọn lược bỏ. Ví dụ: vattu, na vattuno, vattussa.

නම්හි වා.

Tùy chọn trong naṃ.

නම්හි ලතුපතාදිනමාරඞි වා හොති-වත්තාරානංඅඤ්ඤත්‍ර.

Đối với các từ như latu, pitu, v.v... trước naṃ, āraṅ được tùy chọn thay thế. Ví dụ: vattārānaṃ. Trường hợp khác.

ආ

Ā.

නම්හි ලතුපිතාදීනමාවා හොති-වත්තානං. වත්තුනං-ස්මාස්ස වා-වත්තාරා.

Trước naṃ, đối với các từ như latu, pitu, v.v..., ā được tùy chọn thay thế. Ví dụ: vattānaṃ, vattunaṃ. Đối với smā, (thay thế) là ā. Ví dụ: vattārā.

ටිස්මිනො.

Ṭismino.

ආරඞාදෙසම්හාස්මනො ටි හොති.

Sau sự thay thế āraṅ, smano trở thành ṭi.

රස්සාර ඞි.

Āra rút gọn trong ṅi.

ස්මිම්හි ආරො රස්සො හොති-වත්තරි, වත්තාරෙසු, වත්තුසු-එවං භත්තු හොත්තු ආදයො-සත්ථුසද්දස්ස පන නම්හි බහුලාධිකාරා වා ආරඞාදෙසෙ-සත්ථාරා, සත්ථුනා-පිතා.

Trước smiṃ, āro được rút gọn. Ví dụ: vattari, vattāresu, vattusu. Tương tự cho các từ bhattu, hottu, v.v... Tuy nhiên, đối với từ satthu, do quy tắc bahula, sự thay thế āraṅ là tùy chọn. Ví dụ: satthārā, satthunā. pitā.

පිතාදිනමනත්වාදිනං

Đối với các từ như pitā, v.v... không phải natvā, v.v...

නත්වාදිවජ්ජිතානං පිතාදිනමාරො රස්සො හොති සබ්බාසු විභත්තිසු-පිතරො ඉච්චාදි චත්තුසමං-රස්සොව විසෙසො-නත්වාදි නන්තු රස්සාභාවා නත්තාරො ඉච්චාදි ගුණවන්තුසි.

Đối với các từ như pitā, v.v..., ngoại trừ natvā, v.v..., āro được rút gọn trong tất cả các biến cách. Ví dụ: pitaro, v.v... tương tự như cattu. Sự khác biệt chỉ là việc rút gọn. Nhưng đối với các từ như natvā, v.v..., do không có sự rút gọn, nên có dạng nattāro, v.v... guṇavantusi.

න්තුස්ස.

Của ntu.

සිම්හි න්තුස්ස ටා හොති-ගුණවා-න්තුව වන්ත්වාදි සම්බන්ධියෙව ගය්හතෙ න්තුවන්තුමන්ත්වාවන්තුතවන්තුසම්බන්ධි’ති වචනතො න ජන්තුතනත්වාදිනං-යො-න්තන්තුනමාදිනාවාන්තො-ගුණවන්තො අඤ්ඤත්‍ර.

Trước si, ntu trở thành ṭā. Ví dụ: guṇavā. Ntu ở đây chỉ được hiểu là có liên quan đến vantu, v.v..., theo câu nói: ‘liên quan đến ntu, vantu, mantu, āvantu, tavantu’, chứ không phải các từ như jantu, tanātu, v.v... Trước yo, đối với các từ tận cùng bằng nta, ā là tùy chọn ở cuối. Ví dụ: guṇavanto. Trường hợp khác.

ය්වාදො න්තුස්ස.

Của ntu trong yo, v.v...

යවාදිසු න්තුස්ස අ හොති-අකාරන්තත්තා ටා-ගුණවන්තා-න චෙ හ අවිධානසාමත්ථියා අප්ත්ති අවිධානස්ස චරිතත්ථතාය ගුණවන්තස්සාති-(භො) ගුණව,ගුණවා, ගුණවං, ගුණවන්තො, ගුණවන්තා-ගුණවං, ගුණවන්තං, ගුණවන්තෙ-ගුණවතා, ගුණවන්තෙන, ගුණවන්තෙහි, ගුණවන්තෙභි-ගුණවතො, ගුණවස්ස, ගුණවන්තස්ස, ගුණවතං. ගුණවන්තානං-ගුණවතා, ගුණවන්තා, ගුණවන්තම්හා, ගුණවන්තස්මා-ගුණවති, ගුණවන්තෙ, ගුණවන්තම්හි. ගුණවන්තස්මිං, ගුණවන්තෙසු-එවං මඝවන්තු භගවන්තුප්පභුතයො.

Trước yo và các biến cách khác, ntu trở thành a. Do tận cùng bằng a, (yo) trở thành ā. Ví dụ: guṇavantā. Và không phải là không có a do năng lực của việc không quy định, vì việc không quy định đã có mục đích của nó trong dạng như guṇavantassa. (Hô cách) guṇava, guṇavā, guṇavaṃ, guṇavanto, guṇavantā. guṇavaṃ, guṇavantaṃ, guṇavante. guṇavatā, guṇavantena, guṇavantehi, guṇavantebhi. guṇavato, guṇavassa, guṇavantassa, guṇavataṃ. Guṇavantānaṃ. guṇavatā, guṇavantā, guṇavantamhā, guṇavantasmā. guṇavati, guṇavante, guṇavantamhi. Guṇavantasmiṃ, guṇavantesu. Tương tự cho các từ maghavantu, bhagavantu, v.v...

හිමවතො වා ඔ.

O tùy chọn cho Himavantu.

හිමවතො සිම්හි න්තුස්ස ඔ වා හොති-හිමවන්තො, හිමවා-සෙසං ගුණවාව.

Đối với từ himavantu, trước si, ntu tùy chọn trở thành o. Ví dụ: himavanto, himavā. Phần còn lại giống như guṇavantu.

උකාරන්තං.

Tận cùng bằng u.

වෙස්සභු. වෙස්සභුවො, වෙස්සභු-(භො) වෙස්සභු, වෙස්සභුවෙ, වෙස්සභුවො, වෙස්සභු-සෙසං භික්ඛුසද්දසමං-එවං සයම්භු පරාභිභු අභිභුආදයො-ගොත්‍රභු සහභු සද්දෙහිපනයොනං‘‘ජන්ත්වාදිතො නො වෙ’’ති නො වො වා-ගොත්‍රභුනො, ගොත්‍රභුවො, ගොත්‍රභු-සභභුනො, සහභුවො. සහභු-සබ්බඤ්ඤුසද්දස්සයොස්වෙව විසෙසො.

Vessabhu. Vessabhuvo, vessabhu. (Hô cách) vessabhu, vessabhuve, vessabhuvo, vessabhu. Phần còn lại giống như từ bhikkhu. Tương tự cho các từ sayambhu, parābhibhu, abhibhu, v.v... Nhưng đối với các từ gotrabhu và sahabhu, trước yo và naṃ, theo quy tắc ‘jantvādito no ve’, no hoặc vo là tùy chọn. Ví dụ: gotrabhuno, gotrabhuvo, gotrabhu. sahabhuno, sahabhuvo, sahabhu. Đối với từ sabbaññu, sự khác biệt chỉ có ở yo và su.

කුතො.

Từ ku.

කුප්පච්චයන්තතො යොනං නො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ-සබ්බඤ්ඤුනො-අඤ්ඤත්‍ර ලොපො ච-‘‘ලා යොනං වො පුමෙ’’ති න වො ‘‘කුතො’’ති ජන්ත්වාදීහි පුථක්කරණ-සබ්බඤ්ඤු-එවං විඤ්ඤුවිදු වෙදගු පාරගු ආදයො කුප්පච්චයන්තා.

Đối với từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ku, no tùy chọn thay thế cho yo và naṃ trong giống đực. Ví dụ: sabbaññuno. Ở các trường hợp khác thì có sự lược bỏ. Theo quy tắc ‘lā yonaṃ vo pume’, không dùng vo. Quy tắc ‘kuto’ là để phân biệt với nhóm jantu, v.v... Ví dụ: sabbaññu. Tương tự cho các từ viññu, vidu, vedagu, pāragu, v.v... là những từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ku.

ඌකාරන්තං.

Tận cùng bằng ū.

ගො.

Go.

ගොස්සාගයිහිනංසු ගාවගවා.

Sự thay thế gāva, gavā cho go.

ගසිහිනංවජ්ජිතාසු විභත්තිසු ගොසද්දස්ස ගාවගවා හොන්ති.

Trong các biến cách ngoại trừ ga, si, hi, và naṃ, đối với từ go, gāva và gava là các thân từ thay thế.

අභගොහි ටො

Do ṭo không phải là thành phần.

උභගොහි යොනං ටො හොති-ගාවො, ගවො-(භො) ගො, ගාවො, ගවො.

Do ṭo là thành phần của các vĩ tố yo, nên được biến thành o: gāvo, gavo-(bho) go, gāvo, gavo.

ගාවුම්හි.

Gāvumhi.

අංවචනෙගොස්ස ගාවුවාහොති-ගාවුං, ගාවං, ගවං, ගාවො, ගවො.

Khi đi với vĩ tố aṃ, go được biến thành gāvu một cách tùy chọn: gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ, gāvo, gavo.

නාස්සා.

Nāssā.

ගොතො නාස්ස ආ හොති වා-ගාවා, ගාවෙන, ගවා, ගවෙන ගොහි, ගොභි.

Sau go, vĩ tố nā được biến thành ā một cách tùy chọn: gāvā, gāvena, gavā, gavena gohi, gobhi.

ගවං සෙන

Gavaṃ sena.

ගොස්ස සෙ වා ගවං හොති සහ සෙන-ගවං, ගාවස්ස, ගවස්ස.

Khi đi với vĩ tố se, go cùng với vĩ tố se được biến thành gavaṃ một cách tùy chọn: gavaṃ, gāvassa, gavassa.

ගුන්නඤ්ච නන්තා.

Gunnañca nantā.

නංවචනෙන සහ ගොස්ස ගුන්නං හොති ගවඤ්ච වා-ගුන්නං ගමං, ගොනං-ගාවා, ගාවම්හා, ගාවස්මා, ගවා, ගවම්හා, ගවස්මා-ගාවෙ, ගාවම්හි, ගාවස්මිං, ගවෙ, ගවම්හි, ගවස්මිං.

Cùng với vĩ tố naṃ, go được biến thành gunnaṃ, và cũng thành gavaṃ một cách tùy chọn: gunnaṃ, gavaṃ, gonaṃ-gāvā, gāvamhā, gāvasmā, gavā, gavamhā, gavasmā-gāve, gāvamhi, gāvasmiṃ, gave, gavamhi, gavasmiṃ.

සුම්හි වා.

Sumhi vā.

ගොස්ස සුම්හි ගාවගවා හොන්ති වා-ගාවෙසු, ගවෙසු, ගොසු.

Khi đi với vĩ tố su, go được biến thành gāva và gava một cách tùy chọn: gāvesu, gavesu, gosu.

ඔකාරන්තං-පුල්ලිඞ්ගං.

Kết thúc phần danh từ nam tánh vần o.

කඤ්ඤා.

Kaññā.

සා.

Sā.

ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වත්තමානො ආකාරො ඝසඤ්ඤො හොති-ජන්ත්වාදිනා වායොලොපො-කඤ්ඤා, කඤ්ඤායො-‘‘ඝබ්‍රහ්මාදිතෙ’’ති ගස්සෙවා-කඤ්ඤෙ, කඤ්ඤා-යොම්හි-කඤ්ඤා, කඤ්ඤායො.

Nguyên âm dài ā ở cuối một danh từ nữ tánh được gọi là gha. Do quy tắc jantvādinā, vĩ tố yo được xóa bỏ tùy chọn: kaññā, kaññāyo. Do quy tắc ‘‘ghabrahmādite’’, vĩ tố ga được biến thành e: kaññe, kaññā. Trong trường hợp yo: kaññā, kaññāyo.

ඝො ස්සංසසාසසායංතිංසු

Gho ssaṃsasāsasāyaṃtiṃsu.

ස්සමාදිසු ඝො රස්සො හොති-කඤ්ඤං, කඤ්ඤා, කඤ්ඤායො-

Trước các vĩ tố ssaṃ v.v..., gha được rút ngắn: kaññaṃ, kaññā, kaññāyo-

ඝපතෙකස්මිං නදීනං යයා.

Ghapatekasmiṃ nadīnaṃ yayā.

ඝපතො නදීනමෙකස්මිං යයා හොන්ති යථාක්කමං-කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාහි, කඤ්ඤාභි-කඤ්ඤාය, කඤ්ඤානං, -ස්මිම්හි-

Sau các gốc từ gha và nadī, các vĩ tố số ít được thay thế bằng ya và yā theo thứ tự: kaññāya, kaññāhi, kaññābhi-kaññāya, kaññānaṃ, -smimhi-

යං.

Yaṃ.

ඝපතො ස්මිනො යං වා හොති-කඤ්ඤායං. කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාසු. එවං සද්ධා සුධා සුඛාආදයො-‘‘නාම්මාදීහී’’ති අම්මා අන්නා අම්බාහි ගස්ස එකාරාභාවෙ.

Sau gha và pa, vĩ tố smiṃ được biến thành yaṃ một cách tùy chọn: kaññāyaṃ. Kaññāya, kaññāsu. Tương tự cho saddhā, sudhā, sukhā v.v... Do quy tắc ‘‘nāmmādīhī’’, đối với ammā, annā, ambā, không có sự biến đổi thành e của vĩ tố ga.

රස්සො වා.

Rasso vā.

අම්මාදිනං ගෙ රස්සො වා හොති-අම්ම, අම්මා ඉච්චාදි-සෙසංකඤ්ඤාව-සහාපරිසාහි ස්මිනො’’ති සභාපරිසායා’’ති තිං වා හොති ‘‘ඝොස්ස’’ මිච්චාදිනා රස්සෙ-සහතිං-අඤ්ඤත්‍ර-සහායං, සහාය-පරිසතිං, පරිසායං, පරිසාය.

Đối với ammā và các từ tương tự, trước vĩ tố ge, nguyên âm được rút ngắn tùy chọn: amma, ammā v.v... Phần còn lại giống như kaññā. Đối với sahā và parisā, vĩ tố smiṃ được biến thành tiṃ một cách tùy chọn, và được rút ngắn do quy tắc ‘‘ghossa’’ v.v...: sahatiṃ. Các trường hợp khác: sahāyaṃ, sahāya-parisatiṃ, parisāyaṃ, parisāya.

ආකාරන්තං.

Kết thúc vần ā.

මති-යොම්හි-

Mati-yomhi-

පිත්ථියං.

Pitthiyaṃ.

ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වත්තමානා ඉවණ්ණුවණ්ණා පසඤ්ඤා හොන්ති.

Các nguyên âm i và u ở cuối một danh từ nữ tánh được gọi là pa.

යෙපස්සවණ්ණස්ස.

Yepassavaṇṇassa.

පසඤ්ඤස්ස ඉවණ්ණස්ස ලොපො වා හොති යකාරෙ-වචත්ථිතවි භාසායං-මත්‍යො-අඤ්ඤත්‍ර-ජන්ත්වාදිනා වා යොලොපෙ-මතී, මතියො-(භො)මති, මත්‍යො, මති, මතියො-මතිං, මත්‍යො, මතී, මතියො ‘‘ඝප’’ඉච්චාදිනා යාදෙසෙ-මත්‍යා, මතියා, මතීහි, මතිහි-මත්‍යා, මතියා, මතීනං-ස්මිම්හි-මත්‍යං, මතියං, මත්‍යා, මතියා, මතීසු-එවං කිත්ති කන්ති තන්තිප්පභුතයො-රත්තියා ස්මිනො ‘‘රත්‍යාදීහිවො ස්මිනො’’රත්‍යාදීහිවො ස්මිනො’’ති ටො වා-රත්තෙ-අඤ්ඤත්‍ර-රත්‍යං, රත්තියං, රත්‍යා, රත්තියා-සෙසං මතියා සමං.

Nguyên âm i của một gốc từ pa được xóa bỏ tùy chọn trước ya. Do sự tùy chọn đã được nêu, nên có dạng: matyo. Các trường hợp khác, do quy tắc jantvādinā, vĩ tố yo được xóa bỏ tùy chọn: matī, matiyo-(bho)mati, matyo, mati, matiyo-matiṃ, matyo, matī, matiyo. Do quy tắc ‘‘ghapa’’ v.v..., có sự thay thế bằng yā: matyā, matiyā, matīhi, matihi-matyā, matiyā, matīnaṃ-smimhi-matyaṃ, matiyaṃ, matyā, matiyā, matīsu. Tương tự cho kitti, kanti, tanti v.v... Đối với ratti, trước vĩ tố smiṃ, do quy tắc ‘‘ratyādīhivo smino’’, vĩ tố này được biến thành o một cách tùy chọn: ratte. Các trường hợp khác: ratyaṃ, rattiyaṃ, ratyā, rattiyā. Phần còn lại giống như mati.

ඉකාරන්තං.

Vần i.

දාසී, දාස්‍යො, දාසී, දාසියො-(භො)දාසි, දාසී, දාස්‍යො, දාසී, දාසියො.

Dāsī, dāsyo, dāsī, dāsiyo-(hỡi) dāsi, dāsī, dāsyo, dāsī, dāsiyo.

යං පීතො.

Về hậu tố yaṃ.

පසඤ්ඤිතො අංවචනස්ස යං වා හොති-දාස්‍යං, දාසියං, දාසිං, දාස්‍යො, දාසී, දාසියො-දාස්‍යා, දාසියා, දාසීහි, දාසීභි-දාස්‍යා, දාසියා, දාසීනං-දාස්‍යං, දාසියං, දාස්‍යා, දාසියා, දාසීසු-එවමොසධී පොක්ඛරණී ආදයො-නදිසද්දා යොසු-

Sau danh từ được gọi là pa, biến cách aṃ được biến đổi thành yaṃ một cách tùy chọn - dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsiṃ, dāsyo, dāsī, dāsiyo-dāsyā, dāsiyā, dāsīhi, dāsībhi-dāsyā, dāsiyā, dāsīnaṃ-dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsyā, dāsiyā, dāsīsu-tương tự như vậy đối với các từ osadhī, pokkharaṇī v.v... - đối với từ nadī trong biến cách yo-

නජ්ජා යොස්වාම.

Sau nadī, trong biến cách yo, là āma.

යොසු නදිසද්දස්ස ආම වා හොති-සච.

Trong biến cách yo, sau từ nadī, āma được hình thành một cách tùy chọn - cùng với ca.

මනුබන්ධො සරානමන්තා පරො.

Ma là anubandha đi sau nguyên âm cuối.

මකාරොනුබන්ධො යස්ස සො සරානමන්තා සරා පරො හොතී’ති ඊකාරා පරො-‘‘යවා සරෙ’’ති යකාරෙ දස්ස චවග්ගො යස්ස පුබ්බ රූපං-නජ්ජායො-අඤ්ඤත්‍ර-වා පලොපයොලොපෙසු-නජ්ජො, නදී, නදියො ඉච්චාදි.

Cái nào có ma-kāra là anubandha, nó đi sau nguyên âm cuối, tức là đi sau ī-kāra - theo quy tắc ‘‘yavā sare’’, khi có ya-kāra, ca-varga của da trở thành hình thức trước đó - najjāyo - ở nơi khác - do sự tùy chọn lược bỏ pa và lược bỏ yo - najjo, nadī, nadiyo, v.v...

ඊකාරන්තං.

Vần ī.

යාගු, යාගු, යාගුයො-(භො)යාගු, යාගු, යාගුයො-යාගුං, යාගු, යාගුයො-යාගුයා, යාගුහි, යාගුභි-යාගුයා, යාගුනං-යාගුයං, යාගුයා, යාගුසු-එවං ධෙනු සස්සු පියඞ්ගුප්පභුතයො-මාතු ධීතු දුහිතු සද්දා පිතුසද්දසමා-සලොපාභාවපක්ඛෙ යාදෙසෙ මාතුසද්දස්ස පන ‘‘යෙ පස්සා’’ති යොගවිභාගා වා පලොපො-මත්‍යා, මාතුයා.

Yāgu, yāgu, yāguyo-(hỡi) yāgu, yāgu, yāguyo-yāguṃ, yāgu, yāguyo-yāguyā, yāguhi, yāgubhi-yāguyā, yāgunaṃ-yāguyaṃ, yāguyā, yāgusu-tương tự như vậy đối với các từ dhenu, sassu, piyaṅgu v.v... - các từ mātu, dhītu, duhitu tương tự như từ pitu - trong trường hợp không lược bỏ sa, khi có yādesa, đối với từ mātu, do sự phân chia quy tắc ‘‘ye passā’’, sự lược bỏ là tùy chọn - matyā, mātuyā.

උකාරන්තං.

Vần u.

වධූ, වධූ, වධුයො-(භො)වධු, වධු, වධුයො-වධුං, වධූ, වධුයො-වධුයා, වධූහි, වධූභි-වධුයා, වධූනං-වධුයං, වධුයා, වධූසු-එවං ජම්බු වාමොරූ සරභු ආදයො.

Vadhū, vadhū, vadhuyo-(hỡi) vadhu, vadhu, vadhuyo-vadhuṃ, vadhū, vadhuyo-vadhuyā, vadhūhi, vadhūbhi-vadhuyā, vadhūnaṃ-vadhuyaṃ, vadhuyā, vadhūsu-tương tự như vậy đối với các từ jambu, vāmorū, sarabhu v.v...

ඌකාරන්තං.

Vần ū.

ගො ඉච්චාදි පුමෙන සමං.

Từ go v.v... tương tự như trong nam tính.

ඉත්ථිලිඞ්ගං.

Nữ tính.

චිත්තසි.

Về citta và si.

අං නපුංසකෙ.

Aṃ trong trung tính.

අකාරන්තතො නාමස්මා සිස්ස අං හොති නපුංසකලිඞ්ගෙ-මිත්තං-යොම්හි.

Sau danh từ tận cùng bằng a-kāra trong trung tính, si được biến đổi thành aṃ - mittaṃ - trong biến cách yo.

යොනන්ති.

Yo được biến thành nī.

අකාරන්තතො නාමස්මා යොනං නී හොති නපුංසකෙ’ති නි ආදෙසො.

Sau danh từ tận cùng bằng a-kāra trong trung tính, yo được biến đổi thành nī, tức là sự thay thế bằng ni.

නීනං වා.

Đối với nī, một cách tùy chọn.

අකාරන්තතො නාමස්මා නීනං ටාටෙ වා හොන්ති යථාක්කමං-චිත්තා, අඤ්ඤත්‍ර-‘‘යොලොපනීසු දීඝො’’තිදීඝෙ-චිත්තානි-(භො) චිත්ත, චිත්තා, චිත්තා, චිත්තානි-චිත්තං, චිත්තෙ, චිත්තානි-චිත්තෙනෙච්චාදි බුද්ධසද්දසමං-එවං පානදානප්පභුතයො-එකච්චාදිනං තු පඨමානිම්හි විසෙසො.

Sau danh từ tận cùng bằng a-kāra, đối với nī, ṭā và ṭe được hình thành một cách tùy chọn theo thứ tự - cittā, ở nơi khác - do sự trường hóa theo quy tắc ‘‘yolopanīsu dīgho’’ - cittāni - (hỡi) citta, cittā, cittā, cittāni - cittaṃ, citte, cittāni - cittena v.v... tương tự như từ buddha - tương tự như vậy đối với các từ pānadāna v.v... - tuy nhiên đối với các từ ekacca v.v... có sự khác biệt trong biến cách thứ nhất.

න නිස්ස ටා.

Không có ṭā cho ni.

එකච්චාදීහි පරස්ස නිස්ස ටා න හොති-එකච්චානි, පඨමානි-පදාදීහි නාස්මිංසු.

Sau các từ ekacca v.v..., ṭā không thay thế cho ni - ekaccāni, paṭhamāni - sau các từ pada v.v... trong biến cách nā và smiṃ.

නාස්ස සා.

Sā thay cho nā.

පදාදිහි නාස්ස සා හොති වා-පදසා, පදෙස-බිලසා, බිලෙන.

Sau các từ pada v.v..., nā được biến đổi thành sā một cách tùy chọn - padasā, padesa - bilasā, bilena.

පදාදිහි සි.

Si sau padādi.

එහි ස්මිනො සි හොති වා-පදසි, පදෙ, පදම්හි, පදස්මිං-කම්ම සද්දතො නාස්ස‘‘නාස්සෙනො’’ති එනො වා-කම්මෙන-අඤ්ඤත්‍ර පුමාදිනා වා උත්තෙ-කම්මුනා, කම්මනා-ඉමිනාව සස්මාසු උත්තං-තස්ස ලසඤ්ඤායං-සස්මානං යථායොගං නොනා නිච්චං-වවත්ථිතවිභාසායං-කම්මුනො, කම්මස්ස-කම්මුනා, කම්මා, කම්මම්හා, කම්මස්මා-‘‘කම්මාදිතො’’ති ස්මිනො වා නිම්හි-කම්මනි, කම්මෙ, කම්මම්හි, කම්මස්මිං-සෙසං චිත්තසමං-චම්ම වෙස්ම භස්මාදයො කම්මස්මා උත්තතොඤ්ඤත්‍ර-ගච්ඡන්තසි-‘‘න්තස්සං’’ති වා අම්හිසිලොපො-ගච්ඡං-අඤ්ඤත්‍ර සිස්ස අං-ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තානි-(භො)ගච්ඡ, ගච්ඡා, ගච්ඡං, ගච්ඡන්තා, ගච්ඡන්තානි-ගච්ඡං, ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡන්තානි-නාදිසු පුල්ලිඞ්ගස්මං-එවං යජන්ත වජන්තාදයො.

Sau những từ này, smiṃ được biến đổi thành si một cách tùy chọn - padasi, pade, padamhi, padasmiṃ - sau từ kamma, nā được biến đổi thành ena một cách tùy chọn theo quy tắc ‘‘nāsseno’’ - kammena - ở nơi khác, do sự biến đổi thành u một cách tùy chọn như trong nam tính v.v... - kammunā, kammanā - cũng theo quy tắc này, u được hình thành trong biến cách sa và smā - đối với nó, trong tên gọi la - đối với sa và smā, no và nā được hình thành tương ứng một cách thường xuyên - trong sự tùy chọn có giới hạn - kammuno, kammassa - kammunā, kammā, kammamhā, kammasmā - theo quy tắc ‘‘kammādito’’, smiṃ được biến đổi thành ni một cách tùy chọn - kammani, kamme, kammamhi, kammasmiṃ - phần còn lại tương tự như citta - các từ camma, vesma, bhasma v.v... khác với kamma về sự biến đổi thành u - đối với gacchanta và si - theo quy tắc ‘‘ntassaṃ’’, sự lược bỏ aṃ và si là tùy chọn - gacchaṃ - ở nơi khác, si được biến đổi thành aṃ - gacchantaṃ, gacchantā, gacchantāni - (hỡi) gaccha, gacchā, gacchaṃ, gacchantā, gacchantāni - gacchaṃ, gacchantaṃ, gacchante, gacchantāni - trong các biến cách nā v.v... tương tự như nam tính - tương tự như vậy đối với các từ yajanta, vajanta v.v...

අකාරන්තං.

Vần a.

අට්ඨි

Aṭṭhi

ඣලා වා.

Hoặc từ jha, la.

ඣලතො යොනං නි හොති වා නපුංසකලිඞ්ගෙ-අට්ඨිනි-යො ලොපදිඝෙසු-අට්ඨි-(භො)අට්ඨි, අට්ඨීනි, අට්ඨී-අට්ඨිං, අට්ඨිනි, අට්ඨි = තතියාදිසු මුනිසද්දසමං-එවමච්ඡි අක්ඛි දධි සත්ථි ආදයො.

Sau (phụ âm) jha và la, biến cách yo được đổi thành ni một cách tùy chọn trong trung tánh, (ví dụ) aṭṭhini. Khi yo bị xóa, v.v... (còn lại) aṭṭhi. (Hỡi) aṭṭhi, aṭṭhīni, aṭṭhī. aṭṭhiṃ, aṭṭhini, aṭṭhi. Ở các biến cách thứ ba trở đi thì tương tự như từ muni. Tương tự như vậy là các từ acchi, akkhi, dadhi, satthi, v.v...

ඉකාරන්තං.

Vĩ ngữ i.

දණ්ඩී-‘‘එකවචනෙ’’ච්චාදිනා රස්සො-සිලොපො-දණ්ඩීනි, දද්ධී-(භො)දණ්ඩි, දණ්ඩී, දණ්ඩීනි, දද්ධී-දණ්ඩිනං,දණ්ඩිං, දණ්ඩීනි, දණ්ඩී-සෙසං පුල්ලිඞ්ගස්මං-එවං සුඛකාරී සීඝයායී ආදයො.

Daṇḍī. Theo quy tắc 'ekavacane' v.v..., nguyên âm được rút ngắn, biến cách si bị xóa. daṇḍīni, daddhī. (Hỡi) daṇḍi, daṇḍī, daṇḍīni, daddhī. daṇḍinaṃ, daṇḍiṃ, daṇḍīni, daṇḍī. Phần còn lại giống như trong nam tánh. Tương tự như vậy là các từ sukhakārī, sīghayāyī, v.v...

ඊකාරන්තං.

Vĩ ngữ ī.

චක්ඛු, චක්ඛුනි, චක්ඛු-අට්ඨිසද්දසම-එවමායු මධු මත්ථු ධනු චිත්තගුප්පභුතයො-ආයුසාති කොධාදිත්තා නාස්ස සා වා-අම්බුසද්දා ස්මිනො‘‘අම්බවාදීහී’’ති වා නි ආදෙසා-අම්බුනි, අම්බුම්හි, අම්බුස්මිං.

Cakkhu, cakkhuni, cakkhu. Tương tự như từ aṭṭhi. Tương tự như vậy là các từ āyu, madhu, matthu, dhanu, cittaguppa, v.v... Đối với từ āyu, do thuộc nhóm kodha v.v..., na được đổi thành sa một cách tùy chọn. Sau từ ambu, biến cách smiṃ được đổi thành ni một cách tùy chọn theo quy tắc 'ambavādīhi'. (Ví dụ) ambuni, ambumhi, ambusmiṃ.

ගුණවන්තුසි.

Từ guṇavantu.

අද්ධංනපුංසකෙ.

Addhaṃ trong trung tánh.

න්තුස්ස අද්ධං හොති සිම්හි නපුංසකෙ-ගුණවං, ගුණවන්තං-යොම්හි-‘‘යවාදොන්තුස්සා’’ති අකාරෙ‘‘යොනං නී’’ති නි තස්ස වා ටාදෙසෙ-ගුණවනතානිච්චාදි-ගච්ඡන්තසමං-එවං යසවන්තු ධනවන්තු ගොමන්ත්වාදයො.

Vĩ ngữ ntu được đổi thành addhaṃ khi đi với biến cách si trong trung tánh, (ví dụ) guṇavaṃ, guṇavantaṃ. Khi đi với yo, theo quy tắc 'yavādontussā', (ntu) được đổi thành a, và theo quy tắc 'yonaṃ nī', (yo) được đổi thành ni, và ni đó được đổi thành ṭā một cách tùy chọn, (ví dụ) guṇavanatāni, v.v... (Phần còn lại) tương tự như từ gacchanta. Tương tự như vậy là các từ yasavantu, dhanavantu, gomantu, v.v...

උකාරන්තං.

Vĩ ngữ u.

ගොත්‍රභු, ගොත්‍රභුති, ගොත්‍රභු-(භො)ගොත්‍රභු, ගොත්‍රභුනි, ගොත්‍රභු-ගොත්‍රභුං, ගොත්‍රභුති, ගොත්‍රභු-ගොත්‍රභුනා ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගෙ වෙස්සභුසද්දසමං-එවං අභිභු සයමභු ධම්මඤ්ඤ ආදයො.

Gotrabhu, gotrabhuti, gotrabhu. (Hỡi) gotrabhu, gotrabhuni, gotrabhu. gotrabhuṃ, gotrabhuti, gotrabhu. gotrabhunā, v.v... trong nam tánh thì tương tự như từ vessabhu. Tương tự như vậy là các từ abhibhu, sayambhu, dhammañña, v.v...

ඌකාරන්තං-නපුංසකලිඞ්ගං.

Vĩ ngữ ū - Trung tánh.

අථ සබ්බාදීනං රූපනයො නිද්දිසීයතෙ-සබ්බ කතර කතම උභය ඉතර අඤ්ඤ අඤ්ඤතර අඤ්ඤතම පුබ්බ පරාපර දක්ඛිණුත්තරාධ රානිවවත්ථායමසඤ්ඤායං-ය ත්‍ය ත එත ඉම අමු කිං එක තුම්හඅම්හ ඉච්චෙතෙ සබ්බාදයො-සබ්බො.

Bây giờ, cách biến hình của các từ sabba, v.v... sẽ được trình bày. sabba, katara, katama, ubhaya, itara, añña, aññatara, aññatama, pubba, para, apara, dakkhiṇa, uttara, adhara (khi không phải là danh từ riêng và có sự sắp xếp), ya, tya, ta, eta, ima, amu, kiṃ, eka, tumha, amha, những từ này là nhóm sabba, v.v... (Ví dụ) sabbo.

යොනමෙට.

Yo thành eṭa.

අකාරන්තෙහි සබ්බාදිහි යොනමෙට හොති-සබ්බෙ-එවමාලපන දුතියායොසු.

Sau các từ thuộc nhóm sabba vĩ ngữ a, biến cách yo được đổi thành eṭa, (ví dụ) sabbe. Tương tự như vậy trong hô cách và đối cách (số nhiều).

සබ්බාදීනං නම්හි ච.

Và đối với nhóm sabba khi đi với naṃ.

අකාරන්තානං සබ්බාදීනං එ හොති නම්හි සුහිසු ච.

Đối với các từ thuộc nhóm sabba vĩ ngữ a, (nguyên âm a) được đổi thành e khi đi với naṃ và su, hi.

සංසානං.

Saṃ và sānaṃ.

සබ්බාදිතො නංවචනස්ස සංසානං හොන්ති-සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං-සෙසං බුද්ධසමං-ඉත්ථියං ‘‘ඉත්ථියමත්වා’’ති ආප්පච්චයෙ සරලොපෙ ච කතෙ ආකාරස්ස ඝසඤ්ඤායං කඤ්ඤාසද්දස්සෙව රූපනයො, අයන්තු විසෙසො.

Sau nhóm sabba, biến cách naṃ được đổi thành saṃ và sānaṃ, (ví dụ) sabbesaṃ, sabbesānaṃ. Phần còn lại tương tự như từ buddha. Trong nữ tánh, sau khi thêm tiếp vị ngữ ā theo quy tắc 'itthiyamatvā' và xóa nguyên âm (trước đó), và nguyên âm dài ā được gọi là gha, cách biến hình giống hệt như từ kaññā. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt.

ඝපා සස්ස ස්සා වා.

Sau gha, sa thành ssā một cách tùy chọn.

සබ්බාදීනං ඝපතො සස්ස ස්සා වා හොති-‘‘ඝොස්ස’’මිච්චාදනා රස්සෙ-සබ්බස්සා. සබ්බාය-නම්හි-සබ්බාසං. සබ්බාසානං.

Sau các từ thuộc nhóm sabba có gha, biến cách sa được đổi thành ssā một cách tùy chọn. Theo quy tắc 'ghossa' v.v..., nguyên âm được rút ngắn, (ví dụ) sabbassā, sabbāya. Khi đi với naṃ, (thành) sabbāsaṃ, sabbāsānaṃ.

ස්මිනො ස්සං.

Smiṃ thành ssaṃ.

සබ්බාදිනං ඝපතො ස්මිනො ස්සං වා හොති-සබ්බස්සං, සබ්බායං, සබ්බාය-නපුංසකෙ-සබ්බං-යොස්ස නිම්හි-

Sau các từ thuộc nhóm sabba có gha, biến cách smiṃ được đổi thành ssaṃ một cách tùy chọn, (ví dụ) sabbassaṃ, sabbāyaṃ, sabbāya. Trong trung tánh, (ví dụ) sabbaṃ. Khi yo được đổi thành ni.

සබ්බාදීහි.

Từ nhóm sabba.

සබ්බාදිහි පරස්ස නිස්ස ටා න හොති-සබ්බානි-(භො)සබ්බ, සබ්බා, සබ්බානි-සබ්බං, සබ්බෙ, සබ්බානි-නාදිසු පුමෙව-කතරාදයො තයො තීසු ලිඞ්ගෙසු සබ්බසමා-එවං ඉතර අඤ්ඤසද්දා-ස්සාස්සංසු විසෙසො.

Sau nhóm sabba, ni không được đổi thành ṭā, (ví dụ) sabbāni. (Hỡi) sabba, sabbā, sabbāni. sabbaṃ, sabbe, sabbāni. Ở các biến cách na, v.v... thì giống như nam tánh. Ba từ katara, v.v... trong ba tánh thì tương tự như sabba. Tương tự như vậy là các từ itara và añña. Điểm đặc biệt ở (biến cách) ssā và ssaṃ.

ස්සංස්සාස්‍යායෙස්විතරෙකඤ්ඤෙතිමානමි.

Khi đi với ssaṃ, ssā, syā, ye, đối với các từ itara, eka, añña, eta, ima, (nguyên âm cuối) được đổi thành i.

ස්සමාදිසු ඉතරඑකඅඤ්ඤඑත ඉම්ैඤ්ඤෙසං ඉ හොති-ඉතරිස්සා, ඉතරිස්සං-අඤ්ඤිස්සා, අඤ්ඤිස්සං-අඤ්ඤතරඅඤ්ඤතමසද්දා ලිඞ්ගත්තයෙ සබ්බසමා-පුබ්බො-යො.

Khi đi với ssaṃ, v.v..., đối với các từ itara, eka, añña, eta, ima, (nguyên âm cuối) được đổi thành i, (ví dụ) itarissā, itarissaṃ, aññissā, aññissaṃ. Các từ aññatara và aññatama trong ba tánh thì tương tự như sabba. Từ pubba, (biến cách) yo.

පුබ්බාදීහි ඡහි.

Từ sáu từ pubba, v.v...

එතෙහි ඡහි සවිසයෙ එට වා හොති’ති යොස්සෙට-පුබ්බෙ, පුබ්බා-(භො)පුබ්බ, පුබ්බා, පුබ්බෙ, පුබ්බා-පුබ්බං, පුබ්බෙ, පුබ්බා-සෙසං සබ්බලිඞ්ගෙ සබ්බසමං-එවං පරාදයො පඤ්ච-යො, යා, යමිච්චාදි සබ්බසමං-යාදිනමාලපනෙ රූපං න සම්භවති-ත්‍යසි.

Sau sáu từ này, trong phạm vi của chúng, eṭa được thay thế một cách tùy chọn, do đó yo được đổi thành eṭa, (ví dụ) pubbe, pubbā. (Hỡi) pubba, pubbā, pubbe, pubbā. pubbaṃ, pubbe, pubbā. Phần còn lại trong tất cả các tánh thì tương tự như sabba. Tương tự như vậy là năm từ para, v.v... yo, yā, yaṃ, v.v... tương tự như sabba. Đối với các từ ya, v.v..., hình thức hô cách không tồn tại. Từ tya, (biến cách) si.

ත්‍යතෙතානං තස්ස සො.

Đối với tya và eta, ta của chúng được đổi thành sa.

ත්‍යතෙතානමනපුංසකානං තස්ස සො හොති සිම්හි-ස්‍යො, ස්‍යාත්‍යමිච්චාදි-සො.

Đối với các đại từ `ta` và `eta` không phải là trung tính, `sa` của chúng được chuyển thành `so` trong biến cách `si`. (Các dạng là) `syo`, `syā`, v.v... và `so`.

ත තස්ස නො සබ්බාසු.

Đối với đại từ `ta`, (sự thay thế bằng) `no` (xảy ra) trong tất cả các biến cách.

තසද්දස්ස තස්ස නො වා හොති සබ්බාසු විභත්තිසු-නෙ, තෙ-නං තං, නෙ, තෙ-නෙන, තෙන, නෙහි, තෙහි, නෙභි, තෙභි-

Đối với từ `ta`, `ta` có thể được thay thế bằng `no` trong tất cả các biến cách. (Ví dụ:) `ne, te` - `naṃ, taṃ`, `ne, te` - `nena, tena`, `nehi, tehi`, `nebhi, tebhi`.

ට සස්මාස්මිංස්සායස්සංස්සාසංම්හාම්හිස්මිමිමස්ස ච.

`Ṭa` (thay thế) cho `sa`, `smā`, `smiṃ`, `ssā`, `ya`, `ssaṃ`, `sā`, `saṃ`, `mhā`, `mhi`, `smim` và của `ima`.

සාදස්විමස්ස තසද්දතකාරස්ස ච ටො වා හොති-පුබ්බසර ලොපෙ-අස්ස, නස්ස, තස්ස-නෙසං, නෙසානං, තෙසං, තෙසානං-අම්හා, අස්මා, නම්හා, නස්මා, තම්හා, තස්මා-අම්හි, අස්මිං, නම්හි, නස්මිං, තම්භි, තස්මිං, නෙසු. තෙසු-ඉත්ථියං-සා, නා, නායො, තා, තායො-නං, තං, නා, නායො, තා, තායො-නාම්හි කතෙ-

Đối với `sa` v.v... và `ima`, và đối với `ta` của từ `ta`, `ṭa` có thể được dùng để thay thế, với sự lược bỏ nguyên âm đứng trước. (Ví dụ:) `assa, nassa, tassa`; `nesaṃ, nesānaṃ, tesaṃ, tesānaṃ`; `amhā, asmā, namhā, nasmā, tamhā, tasmā`; `amhi, asmiṃ, namhi, nasmiṃ, tambhi, tasmiṃ`, `nesu, tesu`. Trong nữ tính: `sā, nā, nāyo, tā, tāyo`; `naṃ, taṃ, nā, nāyo, tā, tāyo`. Khi `nā` được thực hiện.

ස්සා වා තෙතිමාමූහි.

`Ssā` có thể (thay thế) sau `ta`, `eta`, `ima`, `amu`.

ඝපසඤ්ඤෙහි තා එතා ඉමා අමූහි නාදනමෙකස්මිං ස්සා වා හොති-වා ටා දෙසෙ-අස්සා, නස්සා, නාය.

Sau các từ có định danh `ghapa` là `tā`, `etā`, `imā`, `amū`, đối với (biến cách) số ít `nā` v.v..., `ssā` có thể được dùng để thay thế, hoặc thay thế bằng `ṭā`. (Ví dụ:) `assā, nassā, nāya`.

තාය වා.

Hoặc `tāya`.

ස්සංස්සාස්සායෙසු තස්ස වා ඉ හොති-තිස්සා, තස්සා, තාය-නාහි, නාභි, තාහි, තාභි-සස්ස වා ස්සාම්හි-අස්සා, නස්සා, තිස්සා, තස්සා, ස්සාදෙසාභාවපක්ඛෙ.

Trong các biến cách `ssaṃ`, `ssā`, và `āya`, `a` của `ta` có thể được chuyển thành `i`. (Ví dụ:) `tissā, tassā, tāya`; `nāhi, nābhi, tāhi, tābhi`. Đối với `sa`, hoặc trong `ssā`, (các dạng là) `assā, nassā, tissā, tassā`, trong trường hợp không có sự thay thế bằng `ssā`.

තෙතිමාතො සස්ස ස්සාය.

Sau `ta`, `eta`, `ima`, `ssāya` (thay thế) cho `sa`.

තා එතා ඉමාතො සස්ස ස්සායො හොති වා-අස්සාය, නස්සාය,

Sau `tā`, `etā`, `imā`, `ssāya` có thể được dùng để thay thế cho `sa`. (Ví dụ:) `assāya, nassāya`.

තිස්සාය, තස්සාය-ද්විහි මුත්තපක්ඛෙ-තාය තාය-නංවචනස්ස සමාදෙසෙ තකාරස්ස ච වා ටාදෙසෙ ‘‘සුනංහිසු‘‘ති දීඝෙ ච කතෙ-ආසං, නාසං, නාසානං, තාසං, තාසානං-සත්තමියං-අස්සං, අස්සා, නස්සං, නස්සා, නායං, නාය, තිස්සං, තිස්සා, තස්සං, තස්සා, තායං, තාය, නාසු, තාසු-නපුංසකෙ-නං, තං, නාති, තාති, නං, තං,නෙ, නා, නි, තෙ, තානි-නාදිසු පුමෙව-එවමෙතසද්දස්ස තීසු ලිඞ්ගෙසු-ටනාදෙසාභාවො’ව විසෙසො-ඉමසි.

`Tissāya, tassāya`. Trong trường hợp không áp dụng hai (quy tắc trên): `tāya, tāya`. Khi `sa` thay thế cho biến cách số nhiều `naṃ`, và `ṭa` có thể thay thế cho `ta`, và nguyên âm được kéo dài theo quy tắc “sunaṃhisu”, (các dạng là:) `āsaṃ, nāsaṃ, nāsānaṃ, tāsaṃ, tāsānaṃ`. Trong cách 7: `assaṃ, assā, nassaṃ, nassā, nāyaṃ, nāya, tissaṃ, tissā, tassaṃ, tassā, tāyaṃ, tāya`, `nāsu, tāsu`. Trong trung tính: `naṃ, taṃ, nāti, tāti`, `naṃ, taṃ`, `ne, nā, ni, te, tāni`. Trong `nā` v.v... thì giống như nam tính. Tương tự đối với từ `eta` trong ba giống. Điểm khác biệt duy nhất là không có sự thay thế bằng `ṭa` và `na`. Đối với `ima` trong `si`.

සිම්හි නපුංසකස්සායං.

Trong biến cách `si`, `ayaṃ` (thay thế) cho (từ) không phải trung tính.

ඉමසද්දස්සානපුංසකස්සායං හොතිසිම්හි-අයං, ඉමෙ, ඉමං, ඉමෙනා.

Đối với từ `ima` không phải là trung tính, `ayaṃ` được dùng để thay thế trong biến cách `si`. (Ví dụ:) `ayaṃ, ime, imaṃ, imenā`.

නාම්හිනිමි.

Trong biến cách `nā`, (thay thế bằng) `an` và `im`.

ඉමසද්දස්සානිත්ථියං නාම්හි අන්ैමිච්චාදෙසා හොන්ති-අනෙන, ඉමිනා-හි-

Đối với từ `ima` không phải là nữ tính, trong biến cách `nā`, `an` và `im` được dùng để thay thế. (Ví dụ:) `anena, iminā`. Trong `hi`...

ඉමස්සා නිත්ථියං ටෙ.

Đối với `ima` không phải nữ tính, (thay thế bằng) `e`.

ඉමසද්දස්සානිත්ථියං ටෙ හොතිවා සුනංහිසු-එහි, එහි, ඉමෙහි, ඉමෙහි-ස-ටසස්මාස්මි මිච්චාදිනා සබ්බස්සිමස්ස වා ටාදෙසෙ-අස්ස, ඉමස්ස, එසං, එසානං. ඉමෙසං, ඉමෙසානං-අම්හා, අස්මා, ඉමම්හා, ඉමස්මා-අම්හි, අස්මිං, ඉමම්හි, ඉමස්මිං, එසු, ඉමෙසු-ඉත්ථියං-අයං, ඉමා, ඉමායො-ඉමං, ඉමා, ඉමායො-නා-‘‘ස්සා වා තෙතිමාමූහී’’ති ස්සා වා, ටාදෙසෙ ස්සමිච්චාදිනා ඉ ආ දෙසෙ ච-අස්සා, ඉමිස්සා-අඤ්ඤත්‍ර = ඉමාය, ඉමාහි, ඉමාහි-ස-අස්සා, ඉමිස්සා, අස්සාය, ඉමිස්සාය, ඉමාය, නංවචනස්ස සමාදෙසෙ ඉමස්ස ච ටාදෙසෙ ‘‘සුනංහසූ’’ති දීඝෙ ච කනෙ-ආසං, ඉමායං-සානමාදෙසෙ-ඉමාසානං-සත්තමියං-අස්සං, ඉමිස්සං. අස්සාය, ඉමිස්සාය, ඉමායං, ඉමාය, ඉමාසු-නපුංසකෙ.

Đối với từ `ima` không phải là nữ tính, `e` có thể được dùng để thay thế trong `su`, `naṃ`, `hi`. (Ví dụ:) `ehi, ehi, imehi, imehi`. Đối với `sa`, theo quy tắc “ṭasasmāsmi...” v.v..., toàn bộ `ima` có thể được thay thế bằng `ṭa`. (Ví dụ:) `assa, imassa`, `esaṃ, esānaṃ, imesaṃ, imesānaṃ`. (Các dạng khác:) `amhā, asmā, imamhā, imasmā`; `amhi, asmiṃ, imamhi, imasmiṃ`, `esu, imesu`. Trong nữ tính: `ayaṃ, imā, imāyo`; `imaṃ, imā, imāyo`. Trong `nā`, theo quy tắc “ssā vā tetimāmūhī”, `ssā` có thể được thay thế, và với sự thay thế bằng `ṭa` và theo quy tắc “ssam...” v.v..., `i` và `ā` được thay thế, (dạng là) `assā, imissā`. Ở nơi khác: `imāya, imāhi, imāhi`. Đối với `sa`: `assā, imissā, assāya, imissāya, imāya`. Khi `sa` thay thế cho biến cách số nhiều `naṃ` và `ṭa` thay thế cho `ima`, và nguyên âm được kéo dài theo quy tắc “sunaṃhasū”, (dạng là) `āsaṃ`, `imāyaṃ`. Với sự thay thế bằng `sānaṃ`: `imāsānaṃ`. Trong cách 7: `assaṃ, imissaṃ, assāya, imissāya, imāyaṃ, imāya`, `imāsu`. Trong trung tính.

ඉමස්සිදං වා.

Đối với `ima`, `idaṃ` có thể được dùng để thay thế.

අංසිසු සහ තෙහි ඉමස්සිදං වා හොති නපුංසකෙ-ඉදං, ඉමං, ඉමා, ඉමානි-ඉදං, ඉමං, ඉමෙ, ඉමානි-තතියාදිසු පුල්ලිඞ්ගස්මං-අමුසි.

Trong các biến cách `aṃ` và `si`, cùng với chúng, `idaṃ` có thể được dùng để thay thế cho `ima` trong trung tính. (Ví dụ:) `idaṃ, imaṃ, imā, imāni`; `idaṃ, imaṃ, ime, imāni`. Từ cách 3 trở đi, (dạng) giống như nam tính. Đối với `amu` trong `si`.

මස්සාමුස්ස.

Đối với `amu`, `ma` (trở thành) `sa`.

අනපුංසකස්සාමුස්ස මකාරස්ස සො භොති සිම්හි-අසු-යො-

Đối với mẫu tự `ma` của từ `amu` không phải là trung tính, `sa` được dùng để thay thế trong biến cách `si`. (Ví dụ:) `asu`. Trong `yo`...

ලොපො මුස්මා.

Sự lược bỏ sau `amu`.

අමුසද්දතො යොනං ලොපො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ’ති නිච්චංයො ලොපෙ දිඝො-අමු-අමුං, අමූ-අමුනා, අමූහි, අමූභි-

Sau từ `amu`, có thể có sự lược bỏ `yo` trong nam tính. Do đó, khi `yo` luôn bị lược bỏ, có sự kéo dài nguyên âm. (Ví dụ:) `amu`, `amuṃ, amū`, `amunā, amūhi, amūbhi`.

න නො සස්ස.

Không (thay thế bằng) `no` cho `sa`.

අමුස්මා සස්ස නො න හොති-අමුස්ස, අමුසං, අමුසානං-අමුනා, අමුම්හා, අමුස්මා-අමුම්හි,අමුස්මිං, අමුසු-ඉත්ථියං-අසු, අමු, අමුයො-

Sau `amu`, `no` không được dùng để thay thế cho `sa`. (Ví dụ:) `amussa, amusaṃ, amusānaṃ`; `amunā, amumhā, amusmā`; `amumhi, amusmiṃ, amusu`. Trong nữ tính: `asu, amu, amuyo`.

අමුං, අමූ, අමුයො-නා-‘‘ස්සාවා, තෙතිමාමූහී’’ති ස්සා වා-අමුස්සා, අමුයා, අමූහි, අමූභි-අමුස්සා, අමුයා, අමුසං, අමූසානං-සත්තමියංඅමුස්සා. අමුස්සං. අමුයං, අමුයා, අමුසු-නපුංසකෙ-

`Amuṃ, amū, amuyo`. Trong `nā`, theo quy tắc “ssāvā tetimāmūhī”, `ssā` có thể được dùng để thay thế. (Ví dụ:) `amussā, amuyā, amūhi, amūbhi`; `amussā, amuyā, amusaṃ, amūsānaṃ`. Trong cách 7: `amussā, amussaṃ, amuyaṃ, amuyā`, `amusu`. Trong trung tính.

අමුස්සාදුං.

Đối với `amu`, (thay thế bằng) `aduṃ`.

අංසිසු සහ තෙහි අමුස්ස අදුං හොති වා නපුංසකෙ-අදුං-අඤ්ඤ

Trong các biến cách `aṃ` và `si`, cùng với chúng, `aduṃ` có thể được dùng để thay thế cho `amu` trong trung tính. (Ví dụ:) `aduṃ`. Khác.

ත්‍ර සිලොපෙ-අමු, අමුන, අමූ, අදුං, අමුං, අමුනි, අමූ-සෙසං පුමෙව-කිංසි.

Ở nơi khác, với sự lược bỏ `si`: `amu, amuna, amū, aduṃ, amuṃ, amuni, amū`. Phần còn lại giống như nam tính. Đối với `kiṃ` trong `si`.

කිස්ස කො සබ්බාසු.

Ko thay thế cho kissa trong tất cả các biến cách.

සබ්බාසු විභත්තීසු කිස්ස කො හොති-සිස්සො-කො, කෙ, කං, කෙ, කෙන, කහි, කෙහි.

Trong tất cả các biến cách, ko thay thế cho kissa. Ví dụ: ko, ke, kaṃ, ke, kena, kahi, kehi.

කි සස්මිංසු වා නිත්ථියං.

Trong các biến cách sa, smiṃ, su, ki thay thế cho kissa một cách tùy chọn, không áp dụng cho nữ tính.

අනිත්ථියං කිස්ස කි වා හොති සස්මිංසු-කිස්ස, කස්ස, කෙසං, කෙසානං, කම්හා, කස්මා, කිම්හි, කිස්මිං, කම්හි, කස්මිං, කෙසු-ඉත්ථියං-කආදෙසෙ අකාරන්තත්තා ආප්පච්චයො-කා, කා, කායො ඉච්චාදි සබ්බාව-නපුංසකෙ.

Không phải ở nữ tính, ki là sự thay thế tùy chọn cho kissa trong các biến cách sa, smiṃ, su. Ví dụ: kissa, kassa, kesaṃ, kesānaṃ, kamhā, kasmā, kimhi, kismiṃ, kamhi, kasmiṃ, kesu. Ở nữ tính, khi ka được thay thế, vì nó kết thúc bằng a, hậu tố ā được thêm vào. Ví dụ: kā, kā, kāyo, v.v... giống như sabbā. Ở trung tính.

කිමංසිසු සහ නපුංසකෙ.

Trong các biến cách aṃ và si ở trung tính, kiṃ là từ thay thế cùng với biến cách.

අංසිසු සහ තෙහි කිංසද්දස්ස කිං හොති නපුංසකෙ-කිං, කානි, කිං, කෙ, කානි-කෙනෙච්චාදි පුමෙව-එකසද්දො සඞ්ඛ්‍යාතුල්‍යඤ්ඤා සහායවචනො-අත්‍ර සඞ්ඛ්‍යාසද්දො සංඛෙය්‍යවාචි-යදා සඞ්ඛෙය්‍ය වාචී තදෙකවචනන්තො අඤ්ඤත්‍ර බහුවචනන්තොපි-එකො එකා එකමිච්චාදි-සබ්බසමං තිලිඞ්ගෙසු-ස්සාස්සංසු පන-ස්සමාදිනා ඉම්හි එකිස්සා එකිස්සං-තුම්හ අම්භසද්දා අලිඞ්ගා-තථා උභ කතිඤ්චි සද්දා පඤ්චාදයො අට්ඨාරසන්තා ච-තුම්හසි අම්හසි.

Trong các biến cách aṃ và si, cùng với chúng, kiṃ thay thế cho từ kiṃ ở trung tính. Ví dụ: kiṃ, kāni, kiṃ, ke, kāni. Các dạng như kena, v.v... thì giống như ở nam tính. Từ eka có nghĩa là số (một), tương tự, khác, và một mình. Ở đây, từ saṅkhyā (số) có nghĩa là 'vật được đếm'. Khi nó có nghĩa là 'vật được đếm', nó ở số ít. Trong các nghĩa khác, nó cũng có thể ở số nhiều. Ví dụ: eko, ekā, ekam, v.v... Nó được biến cách giống như sabba trong cả ba giống. Tuy nhiên, trong các biến cách ssā và ssaṃ, theo quy tắc ssamādinā imhi, các dạng là ekissā, ekissaṃ. Các từ tumha và amha không có giống. Tương tự là các từ ubha, kati, v.v... và các từ từ pañca đến aṭṭhārasa. Tumhasi amhasi.

තුම්හස්ස තුවං ත්වමම්හි ච.

Tuvaṃ và tvaṃ thay thế cho tumha trong biến cách si.

අම්හිසිම්හි ච තුම්හස්ස සවිහත්තිස්ස තුවං ත්වං හොන්ති-තුවං ත්වං.

Trong biến cách si, tuvaṃ và tvaṃ thay thế cho tumha cùng với biến cách của nó. Ví dụ: tuvaṃ, tvaṃ.

සිම්හි හං.

Trong biến cách si, ahaṃ thay thế cho amha.

සිම්හි අම්හස්ස සවිභත්තිස්ස අහං හොති-අහං-යො-තුම්හෙ.

Trong biến cách si, ahaṃ thay thế cho amha cùng với biến cách của nó. Ví dụ: ahaṃ. Đối với biến cách yo: tumhe.

මයමසමාම්හස්ස.

Mayaṃ và asmā thay thế cho amhassa.

යොස්වම්හස්ස සවිභත්තිස්ස මයමස්මා වා හොන්ති යථාක්කමං-මයං, අස්මා, අම්හෙ-අං-තුවං. ත්වං.

Trong biến cách yo, mayaṃ và asmā là những từ thay thế tùy chọn cho amha cùng với biến cách của nó. Ví dụ: mayaṃ, asmā, amhe. Đối với biến cách aṃ: tuvaṃ, tvaṃ.

අම්හි තං මං තවං මමං.

Trong biến cách aṃ, taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ là những từ thay thế.

අම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තං මං තවං මමං හොන්ති යථාක්කමං-තං, තවං, මං, මමං.

Trong biến cách aṃ, taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ thay thế cho các từ tumha và amha cùng với biến cách của chúng, theo thứ tự. Ví dụ: taṃ, tavaṃ, maṃ, mamaṃ.

දුතියෙ යොම්හි වා.

Trong đối cách số nhiều, một cách tùy chọn.

තුම්හඅම්හසද්දානං සවිහත්තීනං පච්චෙකං ඞං ඞාකං වා හොන්ති දුතියෙ යොම්හි-තුම්හාකං තුම්හෙ, අම්හං, අම්හාකං, අස්මා, අම්හෙ.

Trong đối cách số nhiều, ṅaṃ và ṅākaṃ là những từ thay thế tùy chọn cho mỗi từ tumha và amha cùng với biến cách của chúng. Ví dụ: tumhākaṃ, tumhe, amhaṃ, amhākaṃ, asmā, amhe.

නාස්මාසු තයා මයා.

Trong các biến cách nā và smā, tayā và mayā là những từ thay thế.

නාස්මාසු තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයා මයා හොන්ති යථාක්කමං.

Trong biến cách nā, tayā và mayā thay thế cho tumha và amha cùng với biến cách của chúng, theo thứ tự.

තයාතයිනං ත්ව වා තස්ස.

Tva là sự thay thế tùy chọn cho ta của tayā và tayi.

තුම්හස්ස තයාතයීනං තකාරස්ස ත්ව හොති වා-ත්වයා, තයා, මයා, තුම්හෙහි, තුම්හෙභි. අම්හෙහි, අම්හෙභි.

Đối với tumha, trong các dạng tayā và tayi, chữ ta được tùy chọn thay thế bằng tva. Ví dụ: tvayā, tayā, mayā, tumhehi, tumhebhi, amhehi, amhebhi.

තව මම තුය්හං මය්හං සෙ.

Trong biến cách sa, tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ là những từ thay thế.

සෙ තුම්හඅම්හසද්දානං ස්විභත්තීනං තව මම තුය්හං මය්හං හොන්ති යථාක්කමං-තව තුය්හං මම මය්හං.

Trong biến cách sa, tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ thay thế cho tumha và amha cùng với biến cách của chúng, theo thứ tự. Ví dụ: tava, tuyhaṃ, mama, mayhaṃ.

නංසෙස්ව සමාකං මමං.

Trong các biến cách naṃ và sa, asmākaṃ và mamaṃ là những từ thay thế.

නංසෙස්වම්හස්ස සවිභත්තිස්ස අස්මාකං මමං හොන්ති යථාක්කමං-මමං.

Trong các biến cách naṃ và sa, asmākaṃ và mamaṃ thay thế cho amha cùng với biến cách của nó, theo thứ tự. Ví dụ: mamaṃ.

ඞං ඞාකං නම්හි.

Trong biến cách naṃ, ṅaṃ và ṅākaṃ là những từ thay thế.

නම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං ඞං ඞාකං හොන්ති පච්චෙකං-තුම්හං තුම්හාකං අම්හං අම්හාකං අස්මාකං.

Trong biến cách naṃ, ṅaṃ và ṅākaṃ là những từ thay thế cho mỗi từ tumha và amha cùng với biến cách của chúng. Ví dụ: tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ, asmākaṃ.

ස්මාම්හි ත්වම්හා.

Trong biến cách smā, tvamhā là từ thay thế.

ස්මාම්හි තුම්හස්ස සවිභත්තිස්ස ත්වම්හා හොති වා-ත්වම්හා ත්වයාතයා මයා.

Trong biến cách smā, tvamhā là sự thay thế tùy chọn cho tumha cùng với biến cách của nó. Ví dụ: tvamhā, tvayā, tayā, mayā.

ස්මිම්හි තුම්හාම්හානං තයි මයි.

Trong biến cách smiṃ, tayi và mayi thay thế cho tumha và amha.

ස්මිම්හි තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයි මයි හොන්ති යථාක්කමං-ත්වයි තයි මයි, තුම්හෙසු.

Trong biến cách smiṃ, tayi và mayi thay thế cho các từ tumha và amha cùng với biến cách của chúng, theo thứ tự. Ví dụ: tvayi, tayi, mayi, tumhesu.

සුම්හාම්හසයාස්මා.

Các dạng sumha, amha, sa, yā, smā.

අම්හස්ස අස්මා හොති වා සුම්හි-අස්මාසු අම්හෙසු.

Amha tùy chọn biến thành asmā trong các biến cách sumhi, asmāsu, amhesu.

‘‘අපාදාදො පදතෙකවාක්‍යෙ’’ති අධිකාරො.

Đây là quy tắc chi phối: 'Không ở đầu câu, đứng sau một từ, trong cùng một câu'.

යොනං හිස්වපඤ්චම්‍යා වො නො.

Vo, no là dạng thay thế cho các biến cách số nhiều (yo), hi, su, ngoại trừ biến cách thứ năm.

අපඤ්චමියා යොනං හිස්වපාදාදො වත්තමානානං පදස්මා පරෙස මෙකවාක්‍යෙ ඨිතානං තුම්හඅම්භසද්දානං සවිභත්තීනං වො නො හොන්ති වා යථාක්කමං-තිට්ඨථ වො, තිට්ඨථ තුම්හෙ, තිට්ඨාම නො, තිට්ඨාම මයං-පස්සති වො, පස්සති තුම්හෙ, පස්සති නො, පස්සති අම්හෙ-දියතෙ වො, දියතෙ තුම්හං, දියතෙ නො, දියතෙ අම්හං-ධනං වො, ධනං තුම්හං,ධනං නො, ධනං අම්හං-කතං වො, කතං තුම්හෙහි, කතං නො, කතං අම්හෙහි.

Các từ tumha và amha cùng với biến cách của chúng, khi thuộc các biến cách số nhiều (yo), hi, su ngoại trừ biến cách thứ năm, không ở đầu câu, đứng sau một từ, và trong cùng một câu, sẽ tùy chọn biến thành vo và no theo thứ tự. Ví dụ: tiṭṭhatha vo, (tức là) tiṭṭhatha tumhe; tiṭṭhāma no, (tức là) tiṭṭhāma mayaṃ; passati vo, (tức là) passati tumhe; passati no, (tức là) passati amhe; diyate vo, (tức là) diyate tumhaṃ; diyate no, (tức là) diyate amhaṃ; dhanaṃ vo, (tức là) dhanaṃ tumhaṃ; dhanaṃ no, (tức là) dhanaṃ amhaṃ; kataṃ vo, (tức là) kataṃ tumhehi; kataṃ no, (tức là) kataṃ amhehi.

තෙ මෙ නා සෙ.

Te, me (là dạng thay thế) cho nā, se.

නාම්හි සෙ ච අපාදාදො වත්තමානානං පදස්මා පරෙසං එකවාක්‍යෙ ඨිතානං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිහත්තීනං තෙ මෙ වා හොන්ති යථාක්කමං-කතං තෙ, කතං තයා, කතං මෙ, කතං මයා-දියතෙ තෙ, දීයතෙ තව, දීයතෙ මෙ, දියතෙ මම-ධනං තෙ, ධනං තව, ධනං මෙ, ධනං මම.

Trong biến cách instrumental (nā) và dative/genitive (se), các từ tumha và amha cùng với biến cách của chúng, khi không ở đầu câu, đứng sau một từ, và trong cùng một câu, sẽ tùy chọn biến thành te và me theo thứ tự. Ví dụ: kataṃ te, (tức là) kataṃ tayā; kataṃ me, (tức là) kataṃ mayā; diyate te, (tức là) dīyate tava; dīyate me, (tức là) diyate mama; dhanaṃ te, (tức là) dhanaṃ tava; dhanaṃ me, (tức là) dhanaṃ mama.

නචවාහාහෙවයොගෙ.

Không (áp dụng) khi đi cùng với ca, vā, hā, ha, eva.

චවාහඅහඑවෙහියොගෙ තුම්හඅම්හසද්දානමාදෙසාන හොන්ති. ගච්ඡාම තුම්හෙ ච, මයඤ්ච-පස්සති තුම්හෙ ච, අම්හෙ ච-කතං තුම්හෙහි ච, අම්හෙහි ච-දියතෙ තුම්හඤ්ච, අම්හඤ්ච-ධනං තුම්හඤ්ච, අම්හඤ්ච-කතං තයා ච, මයා ච-දීයතෙ තව ච, මම ච-ධනං තව ච මම ච-වාදියොගෙප්‍යෙවං ඤෙය්‍යං-උභ කති සද්දා බහුවචනත්තා-‘‘උභගොහි ටො‘‘ති යොනං ටො-උභො, උභො-සුහිසුභස්සො.

Khi đi cùng với ca, vā, ha, aha, eva, các dạng thay thế của từ tumha và amha không được áp dụng. Ví dụ: Gacchāma tumhe ca, mayañca; passati tumhe ca, amhe ca; kataṃ tumhehi ca, amhehi ca; diyate tumhañca, amhañca; dhanaṃ tumhañca, amhañca; kataṃ tayā ca, mayā ca; dīyate tava ca, mama ca; dhanaṃ tava ca mama ca. Cần hiểu tương tự khi đi cùng với vā và các từ khác. Các từ ubha và kati luôn ở số nhiều. Theo quy tắc 'ubhagohi ṭo', biến cách yo trở thành ṭo, (cho ra dạng) ubho, ubho. (Quy tắc tiếp theo là) suhisubhasso.

උභස්ස සුහිස්වො හොති-උභොහි උභොහි-

Đối với ubha, (nguyên âm cuối) trở thành o trước su và hi. Ví dụ: ubhohi, ubhohi.

උභින්නං.

Quy tắc Ubhinnaṃ.

උභා නංවචනස්ස ඉන්නං හොති-උභින්නං, උභොසු.

Sau ubha, biến cách naṃ trở thành innaṃ. Ví dụ: ubhinnaṃ. (Dạng locative là) ubhosu.

ටි කතිම්හා

Sau kati, (yo) trở thành ṭi.

කතිම්හායොනංටි හොති-කති,කති,කතීහි,කතීභි, කතින්නං කතීසු.

Sau kati, biến cách yo trở thành ṭi. Ví dụ: kati, kati, katīhi, katībhi, katinnaṃ, katīsu.

අථ සඞ්ඛ්‍යාසද්දා වුච්චන්තෙ.

Bây giờ, các số từ sẽ được trình bày.

එකාදයො අට්ඨාරසන්තා සඞ්ඛෙය්‍යවචනා-වීසතිආදයො පන සඞ්ඛ්‍යානවචනාච-එකසද්දො සබ්බාදිසු වුත්තොව-ද්වාදිනමට්ඨාරසන්තානං බහුවචනන්තත්තා එකවචනාභාවො-ද්විසද්දා යොම්හි.

Các số từ một đến mười tám là tính từ (saṅkheyyavacana). Còn các số từ hai mươi trở đi là danh từ (saṅkhyānavacana). Từ eka đã được giải thích trong nhóm sabbādi. Các số từ hai đến mười tám luôn ở số nhiều, do đó không có số ít. (Bây giờ là) từ dvi trong biến cách yo.

යොම්හි ද්වින්නං දුවෙ ද්වෙ.

Trong biến cách yo, dvi trở thành duve hoặc dve.

යොම්හි ද්විස්ස සවිභත්තිස්ස දුවෙ ද්වෙ හොන්ති පච්චෙකං-දුවෙ ද්වෙ, ද්වීහි ද්වීභි.

Trong biến cách yo, từ dvi cùng với biến cách của nó trở thành duve hoặc dve. Ví dụ: duve, dve; (các biến cách khác là) dvīhi, dvībhi.

දුවින්නං නම්හි වා.

Trong biến cách naṃ, (dvi) tùy chọn trở thành duvinnaṃ.

නම්හි ද්විස්ස සවිභත්තිස්ස දුවින්නං හොති වා-දුවින්නං-අඤ්ඤත්‍ර.

Trong biến cách naṃ, từ dvi cùng với biến cách của nó tùy chọn trở thành duvinnaṃ. Ví dụ: duvinnaṃ. Trường hợp khác...

නම්හි නුක ද්වාදීනං සත්තරසන්තං.

Trong biến cách naṃ, tiếp tố nuk được thêm vào cho các số từ hai đến mười bảy.

ද්වාදීනං සත්තරසන්නං සඞ්ඛ්‍යානං නුඛොති නම්හි විභත්තිම්හි. උකාරොඋච්චාරණත්ථො-කකාරො අන්තාවයවත්ථො-තෙන නම්භීන දීඝො-ද්වින්නං,ද්වීසු-තිසද්දා යොම්හි.

Đối với các số từ hai đến mười bảy, tiếp tố nuk được thêm vào trong biến cách naṃ. Chữ u chỉ để dễ phát âm. Chữ k cho biết đây là tiếp tố cuối. Do đó, nguyên âm đứng trước naṃ được kéo dài. Ví dụ: dvinnaṃ, dvīsu. (Bây giờ là) từ ti trong biến cách yo.

පුමෙ තයො චත්තාරො.

Trong giống đực, (chúng) trở thành tayo và cattāro.

යොම්හි සවිභත්තීනං තිවතුන්නං තයො චත්තාරො හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ-තයො, තයො, තීහි, තීභි.

Trong biến cách yo, các từ ti và catu cùng với biến cách của chúng lần lượt trở thành tayo và cattāro trong giống đực. Ví dụ (cho ti): tayo, tayo, tīhi, tībhi.

ණ්ණං ණ්ණන්නං තිතොජ්ඣා.

Sau ti (một từ jha), (naṃ) trở thành ṇṇaṃ hoặc ṇṇannaṃ.

ඣසඤ්ඤතො තිතො නංවචනස්ස ණ්ණං ණ්ණන්නං හොන්ති-තිණ්ණං තින්ණන්නං,තීසු-ඉත්ථීයං.

Sau ti (được gọi là jha), biến cách naṃ trở thành ṇṇaṃ hoặc ṇṇannaṃ. Ví dụ: tiṇṇaṃ, tinṇannaṃ; (dạng locative là) tīsu. Trong giống cái:

තිස්සො චතස්සො යොම්හි සවිභත්තීනං.

Trong biến cách yo, (ti và catu) cùng với biến cách của chúng trở thành tisso và catasso.

විභත්තිසහිතානං තිවතුන්නං යොම්හි තිස්සො චතස්සො හොන්තිත්ථියං යථාක්කමං-තිස්සො, තිස්සො, තීහි තීභි.

Trong biến cách yo, các từ ti và catu cùng với biến cách của chúng lần lượt trở thành tisso và catasso trong giống cái. Ví dụ (cho ti): tisso, tisso, tīhi, tībhi.

නම්හි තිචතුන්නමිත්ථියං තිස්සචතස්සා.

Trong biến cách naṃ, ở giống cái, ti và catu trở thành tissa và catassa.

නම්හි තිචතුන්නං තිස්ස චතස්සා හොන්තිත්ථියං යථාක්කමං-තිස්සන්නං, තීසු-නපුංසකෙ.

Trong biến cách naṃ, các từ ti và catu lần lượt trở thành tissa và catassa trong giống cái. Ví dụ: tissannaṃ; (dạng locative là) tīsu. Trong giống trung:

තීණි චත්තාරි නපුංසකෙ.

Tīṇi, cattāri ở trung tánh.

යොම්හි සවිභත්තීනං තිචතුන්නං යථාක්කමං තීණි චත්තාරි හොන්ති නපුංසකෙ-තීණි තීණි-සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං-චතු යො.

Khi có biến cách từ yo, ti và catu có biến cách từ theo sau lần lượt trở thành tīṇi và cattāri ở trung tánh. Ví dụ: tīṇi, tīṇi. Phần còn lại tương tự nam tánh. Ví dụ: catu yo.

චතුරො වා චතුස්ස.

Catu cũng có thể trở thành caturo.

චතුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස යොම්හි චතුරො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ-චතුරො, චතුරො-අඤ්ඤත්‍ර-චත්තාරො, චත්තාරො-චතූහි චතූභි.

Khi có biến cách từ yo, từ catu có biến cách từ theo sau cũng có thể trở thành caturo ở nam tánh. Ví dụ: caturo, caturo. Trường hợp khác: cattāro, cattāro. Ví dụ: catūhi, catūbhi.

ට පඤ්චාදීහි චුද්දසහි.

Sau mười bốn (số đếm) bắt đầu bằng pañca, (biến cách từ yo được thay bằng) ṭa.

පඤ්චාදීහි චුද්දසහි සඞ්ඛ්‍යාහි යොනං ටො හොති-පඤ්ච, පඤ්ච.

Sau mười bốn số đếm bắt đầu bằng pañca, các biến cách từ yo được thay bằng ṭa. Ví dụ: pañca, pañca.

පඤ්චාදීනං චුද්දසන්නම.

A (thay thế) cho mười bốn (số) bắt đầu bằng pañca.

පඤ්චාදීනං චුද්දසන්නං සුනංහිස්ව හොති-එත්තාපවාදොයං-පඤ්චහි පඤ්චභි, පඤ්චන්තං පඤ්චසු-එවං ඡාදයො අට්ඨාරසන්තා-එකො ච ද ස චාති චත්ථසමාසෙ එකෙන අධිකා දසාති තතියාසමාසෙ වා කතෙ ‘‘එකත්ථතාය’’න්ති විභත්තිලොපො-එවමුපරි ච.

Sau mười bốn số đếm bắt đầu bằng pañca, các biến cách từ su, naṃ, hi được thay bằng a. Đây là ngoại lệ của quy tắc trước. Ví dụ: pañcahi, pañcabhi, pañcantaṃ, pañcasu. Tương tự như vậy cho các số từ cha trở đi cho đến aṭṭhārasa. Trong hợp từ catthasamāsa (dvandva) eko ca dasa ca, hoặc trong hợp từ tatiyāsamāsa (instrumental) ekena adhikā dasa, biến cách từ được lược bỏ theo quy tắc ‘ekatthatāya’. Tương tự cho các trường hợp trên.

එකට්ඨානමා.

Ā (thay thế) cho eka và aṭṭha.

එකඅට්ඨානං ආ හොති දසෙ පරෙ.

Eka và aṭṭha trở thành ā khi dasa theo sau.

ර සඞ්ධ්‍යාතො වා.

Ra (thay thế) cho (dasa) sau một số đếm, một cách tùy chọn.

සඞ්ඛ්‍යාතො පරස්ස දසස්ස ර හොති විභාසා-සච‘‘පඤ්චමියං පරස්සෙ’’ති අනුවත්තමානෙ ‘‘ආදිස්සා‘‘ති දකාරස්සෙව හොති-එකා රස, එකාදස.

Sau một số đếm, dasa trở thành ra một cách tùy chọn. Và theo quy tắc ‘pañcamiyaṃ parasse’ và ‘ādissā’, chỉ có phụ âm da bị thay thế. Ví dụ: ekārasa, ekādasa.

ආ සඞ්ඛ්‍යායාසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ.

Ā (thay thế) cho (dvi) trong một số đếm, ngoại trừ sata, v.v., và khi không có nghĩa khác.

සඞ්ඛ්‍යායමුත්තරපදෙ ද්විස්ස ආ හොතසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ-ද්වාදස.

Khi một từ sau là một số đếm, dvi trở thành ā, ngoại trừ sata, v.v., và khi không có nghĩa khác. Ví dụ: dvādasa.

ඛා චත්තාළීසාදො.

Khā (thay thế cho dvi) trước cattāḷīsa, v.v.

ද්විස්ස ඛා වා හොතචත්තාළීසාදො’නඤ්ඤත්ථෙ-බාරස.

Dvi cũng có thể trở thành khā trước cattāḷīsa, v.v., khi không có nghĩa khác. Ví dụ: bārasa.

තිස්සෙ.

E (thay thế) cho ti.

සඞ්ඛ්‍යායමුත්තරපදෙ තිස්ස එ හොතසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ.

Khi một từ sau là một số đếm, ti trở thành e, ngoại trừ sata, v.v., và khi không có nghĩa khác.

ඡතීහි ළො ච.

Sau cha và ti, ḷo cũng (thay thế cho dasa).

ඡතිහි පරස්ස දසස්ස ළො හොති රො ච-තෙළස-තෙරස.

Sau cha và ti, (chữ da của) dasa trở thành ḷ và cũng thành r. Ví dụ: teḷasa, terasa.

චතුස්ස චුචො හොන්ති වා දසසද්දෙ පරෙ-ද්විත්තෙ-චුද්දස චොද්දස චතුද්දස.

Catu trở thành cu và co một cách tùy chọn khi từ dasa theo sau, trong hai dạng. Ví dụ: cuddasa, coddasa, catuddasa.

වීසතිදසෙසු පඤ්චස්ස පණ්ණුපණ්ණා.

Khi vīsati và dasa theo sau, pañca trở thành paṇṇu và paṇṇā.

වීසතිදසෙසු පරෙසු පඤ්චස්ස පණ්ණුපණ්ණා හොන්ති වා යථාක්කමං-පණ්ණරස පඤ්චදස.

Khi vīsati và dasa theo sau, pañca cũng có thể trở thành paṇṇu và paṇṇā theo thứ tự. Ví dụ: paṇṇarasa, pañcadasa.

ඡසස සො.

So (thay thế) cho cha và sa.

ඡස්ස සො ඉච්චයමාදෙසො හොති දසසද්දෙ පරෙ-සොළස සොරස, සත්තරස සත්තදස, අට්ඨාරස අට්ඨාදස-එකෙන ඌනා වීසතීති විසෙසනසමාසගබ්භෙ තතියාසමාසෙ.

Cha trở thành so khi từ dasa theo sau. Ví dụ: soḷasa, sorasa, sattarasa, sattadasa, aṭṭhārasa, aṭṭhādasa. Trong hợp từ tatiyāsamāsa chứa một visesanasamāsa: ekena ūnā vīsati.

ඉත්ථියම්හාසිතපුමිත්ථි පුමෙවෙකත්ථෙ.

Một từ nữ tánh, vốn có dạng nam tánh, sẽ trở thành như nam tánh khi ở trong một hợp từ có nghĩa duy nhất.

ඉත්ථියං වත්තමානෙ එකත්ථෙ සමානාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ භාසිතපුමිත්ථි පුමෙව හොතීති පුම්භාවා ආප්පච්චයො නිවත්තතෙ-එකූනවීසති-ඉත්ථිලිඞ්ගෙකවචනන්තො-වීසතිආදයො හි ආනවුතියා එකවචනන්තා ඉත්ථිලිඞ්ගා-(භො) එකූනවීසති එකූනවීසතිමිච්චාදි-එවං වීසති එකවීසති ද්වාවීසති බාවීසති තෙවීසතිප්පභුතයො.

Khi diễn đạt ở nữ tánh, trong một nghĩa duy nhất, trong một hợp từ đồng vị trí, khi một từ sau theo sau, một từ nữ tánh vốn có dạng nam tánh sẽ trở thành như nam tánh. Do đó, hậu tố ā bị loại bỏ. Ví dụ: ekūnavīsati. Đây là một từ nữ tánh, số ít. Các số từ vīsati trở đi cho đến navuti là các từ nữ tánh, số ít. Ví dụ: (hỡi) ekūnavīsati, ekūnavīsatiṃ, v.v. Tương tự: vīsati, ekavīsati, dvāvīsati, bāvīsati, tevīsati, v.v.

වීසතයං පඤ්චස්ස වා පණ්ණආදෙසෙ-පණ්ණුවීසති, පඤ්චවීසති-එකෙන ඌනා තිංසති තිංසා වා එකුනතිංසති එකුනතිංසා-මතිකඤ්ඤා සමා-එවං තිංසති තිංසාප්පභුතයො-තිංසාසද්දස්ස පන සිලොපෙ-දීඝරස්සාති යොගවිභාගා රස්සෙ-තිංස-නිග්ගහීතාගමෙ ච තිංසන්තිපි හොති-එවමුපරි ච යථාසම්භවං-ද්වත්තිංසතිආදිනං රස්සඤ්චත්තානි-චත්තාළීසාය සම්හි-චත්තාළීසා චත්තාළීස චත්තාළීසං වා,එවං චත්තාරීසා චත්තාරිස චත්තාරීසං.

Khi vīsati theo sau, pañca cũng có thể được thay thế bằng paṇṇa. Ví dụ: paṇṇuvīsati, pañcavīsati. Ekena ūnā tiṃsati hoặc tiṃsā trở thành ekunatiṃsati hoặc ekunatiṃsā. Tương tự như mati và kaññā. Tương tự cho tiṃsati, tiṃsā, v.v. Tuy nhiên, đối với từ tiṃsā, khi si bị lược bỏ, do sự phân chia quy tắc ‘dīgharassā’, nguyên âm dài trở thành ngắn: tiṃsa. Và với sự thêm vào của niggahīta, nó cũng trở thành tiṃsaṃ. Tương tự cho các trường hợp trên khi có thể. Đối với dvattiṃsati, v.v., có bốn dạng ngắn. Khi có saṃ sau cattāḷīsā: cattāḷīsā, cattāḷīsa, hoặc cattāḷīsaṃ. Tương tự: cattārīsā, cattārisa, cattārīsaṃ.

ද්විස්සා ච.

Và ā (thay thế) cho dvi.

අසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ චත්තාළීසාදො ද්විස්ස එ හොති වා ආ ච-ද්වෙ චත්තාළීස ද්වාචත්තාළීස ද්වීචත්තාළීස-එවං ද්වෙවත්තාරිස ද්වාචත්තාරීස ද්විචත්තාරීස, ද්වෙචත්තාළීසති ද්වාචත්තාළීසති ද්විචත්තාළීසති.

Ngoại trừ sata, v.v., và khi không có nghĩa khác, trước cattāḷīsa, v.v., dvi cũng có thể trở thành e và ā. Ví dụ: dve cattāḷīsa, dvācattāḷīsa, dvīcattāḷīsa. Tương tự: dvevattārisa, dvācattārīsa, dvicattārīsa; dvecattāḷīsati, dvācattāḷīsati, dvicattāḷīsati.

චත්තාළීසාදො වා.

Hoặc từ bốn mươi trở đi.

අසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ චත්තාළීසාදො තිස්සෙ වා හොති-තෙචත්තාළීස තිවත්තාළීස තෙචත්තාළීසති තිචත්තාළීසති-තෙචත්තාරීස තිචත්තාරීස-ද්වෙපඤ්ඤාස ද්වාපඤ්ඤාස ද්විපඤ්ඤාස ද්වෙපණ්ණාසති පණ්ණාස, ද්වෙසට්ඨි ද්වාසට්ඨි ද්විසට්ඨි, තෙසට්ඨි තිසට්ඨි, ද්වෙසත්තති ද්වා සත්තති ද්වීසත්තති ද්වෙසත්තරි ද්වාසත්තරි ද්විසත්තරි, තෙසත්තති තිසත්තති තෙසත්තරි තිසත්තරි, ද්ව්ඤසීති ද්වාඅසීති ද්වීයාසීති-යාගමො-ත්ඤසීති තියාසීති, ද්වෙනවුති ද්වානවුති ද්විනවුති, තෙනවුති තිනවුති-සතං, නපුංසක මෙකවචනන්තං-එවං සහස්සදයො-කොටි පකොටි කොටිප්පකොටි අක්ඛොහිණියො ඉත්ථිලිඞ්ගෙකවචනන්තා-වග්ගභෙදෙ තු සබ්බාසම්පි සඞ්ඛ්‍යානං බහුවචනඤ්ච හොතෙව-යථා-ද්වෙ විසතියො, තිස්සො වීසතියො ඉච්චාදි-දස අසකං සතං නාම,දසසතං සහස්සං, දසසහස්සං නහුතං, දසනහුතං ලක්ඛං, සතසහස්සන්තිපි වුච්චති-ලක්ඛසතං කොටි, කොටිලක්ඛසතං පකොටි, පකොටිලක්ඛසතං කොටිප්පකොටි-එවං නහුතං නින්නහුතං අක්ඛොහිණී බින්දු අබ්බුදං නිරබ්බුදං අහකහං අබබං අටටං සොගන්ධිකං උප්පලං කුමුදං පුණ්ඩරිකං පදුමං කථානං මහාකථානං අසඞ්ඛෙය්‍යන්ති යථාක්කමං සතලක්ඛගුණං වෙදිතබ්බං.

Trong trường hợp không phải là nghĩa ‘không có’, từ (số) bốn mươi trở đi, ‘ti’ có thể tùy chọn trở thành ‘te’: tecattāḷīsa, tivattāḷīsa, tecattāḷīsati, ticattāḷīsati, tecattārīsa, ticattārīsa. (Tương tự:) dvepaññāsa, dvāpaññāsa, dvipaññāsa, dvepaṇṇāsati, paṇṇāsa; dvesaṭṭhi, dvāsaṭṭhi, dvisaṭṭhi; tesaṭṭhi, tisaṭṭhi; dvesattati, dvāsattati, dvīsattati, dvesattari, dvāsattari, dvisattari; tesattati, tisattati, tesattari, tisattari; dvīasīti, dvāasīti, dvīyāsīti – có sự thêm vào của ‘y’ – tīasīti, tiyāsīti; dvenavuti, dvānavuti, dvinavuti; tenavuti, tinavuti. ‘Sataṃ’ (trăm) là trung tánh số ít. Tương tự cho ‘sahassadayo’ (ngàn, v.v.). ‘Koṭi, pakoṭi, koṭippakoṭi, akkhohiṇiyo’ là nữ tánh số ít. Nhưng khi phân loại theo nhóm, tất cả các số đếm cũng có thể ở số nhiều. Ví dụ: dve vīsatiyo, tisso vīsatiyo, v.v. Mười lần mười được gọi là một trăm, mười trăm là một ngàn, mười ngàn là một nahutaṃ, mười nahutaṃ là một lakkhaṃ – cũng được gọi là satasahassaṃ – một trăm lakkhaṃ là một koṭi, một trăm lakkhaṃ koṭi là một pakoṭi, một trăm lakkhaṃ pakoṭi là một koṭippakoṭi. Tương tự, nahutaṃ, ninnahutaṃ, akkhohiṇī, bindu, abbudaṃ, nirabbudaṃ, ahahaṃ, ababaṃ, aṭaṭaṃ, sogandhikaṃ, uppalaṃ, kumudaṃ, puṇḍarikaṃ, padumaṃ, kathānaṃ, mahākathānaṃ, asaṅkheyyaṃ, nên được hiểu là mỗi số sau gấp một trăm lakkha lần số trước theo thứ tự.

අථාසඞ්ඛ්‍යමුච්චතෙ.

Bây giờ, bất biến từ được trình bày.

තං දුවිධං පාදිචාදිභෙදෙන-තත්ථ-ප පරා අප සං අනු අව ඔ නි දු වි අධි අපි අති සු උ අභි පති පරි උප ආ-ඉමෙ වීසති පාදයො-චාදයො පන-ච වා හ අහ එව එවමිච්චාදයො-ඉමෙ ද්වෙපි ලිඞ්ගසඞ්ඛ්‍යාරහිතා-එතෙහි පන යථාසම්භවං විහිතානං විභත්තිනං.

Chúng có hai loại, được phân biệt là nhóm pādi và nhóm cādi. Trong đó, pa, parā, apa, saṃ, anu, ava, o, ni, du, vi, adhi, api, ati, su, u, abhi, pati, pari, upa, ā – đây là hai mươi tiếp đầu ngữ (pādayo). Còn nhóm cādi là: ca, vā, ha, aha, eva, evaṃ, v.v. Cả hai nhóm này đều không có tánh và số. Tuy nhiên, đối với các biến cách được quy định sau chúng, tùy theo khả năng...

අසඞ්ඛ්‍යෙහි සබ්බාසං.

(Sự biến mất) của tất cả (các biến cách) sau các bất biến từ.

අවිජ්ජමානසඞ්ඛ්‍යොහි පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො හොතීති ලොපො ච.

Tất cả các biến cách theo sau những từ không có số (bất biến từ) đều bị xóa bỏ.

විභත්තියා තතො භෙදො සලිඞ්ගානං භවෙ තථා තුම්හාදිනං ත්වලිඞ්ගෙසු නෙවත්ථි පාදිවාදිනං.

Do có biến cách, nên có sự phân biệt đối với các từ có tánh, cũng như đối với nhóm tumhādi trong hai tánh; (sự phân biệt này) không có đối với nhóm pādi, v.v.

වුතතානි ස්‍යාද්‍යන්තානි.

Các từ kết thúc bằng syādi đã được trình bày.

අථෙකත්ථමුච්චතෙ-උපසද්දා පඨමෙකවචනං සි-තස්ස ‘‘අසඞ්ඛ්‍යෙහි සබ්බාසං’’ති ලොපො-කුම්භසද්දා ඡට්ඨයෙකවචනං ස-උප කුම අස ඉති ඨිතෙ ‘‘අවිග්ගභො නිච්චසමාසො පදන්තරවිග්ගහො වෙ’’ති සමීපං කුම්භස්සෙති පදන්තරචිග්ගහෙ-‘‘ස්‍යාදි ස්‍යාදිනෙකත්ථ’’න්ති සබ්බත්ථෙකත්ථෙ වත්තතෙ.

Bây giờ, hợp từ (ekattha) được trình bày. Từ ‘upa’, biến cách thứ nhất số ít là ‘si’. Biến cách này bị xóa bỏ theo quy tắc ‘asaṅkhyehi sabbāsaṃ’. Từ ‘kumbha’, biến cách thứ sáu số ít là ‘sa’. Khi có dạng ‘upa kumbha sa’, theo quy tắc ‘aviggabho niccasamāso padantaraviggaho ve’ (hợp từ không thể phân tích là hợp từ cố định, hoặc sự phân tích của nó là với các từ khác), trong sự phân tích với các từ khác là ‘samīpaṃ kumbhassa’ (gần cái bình), nó hoạt động trong ý nghĩa duy nhất ở mọi nơi theo quy tắc ‘syādi syādinekattha’.

අසඞ්ඛ්‍යං විභත්ති සම්පත්ති සමිප සාකල්‍යාහාව යථාපච්ඡා යුගපදත්ථෙ.

Bất biến từ (được hợp lại) trong các ý nghĩa: biến cách, sự thịnh vượng, sự gần gũi, sự toàn thể, sự vắng mặt, sự tương xứng, sự nối tiếp, và sự đồng thời.

අසඞ්ඛ්‍යං ස්‍යාද්‍යන්තං විභත්ත්‍යාදිනමත්ථෙවත්තමානං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථම්භවති.

Một bất biến từ kết thúc bằng syādi, hiện hữu trong ý nghĩa của biến cách, v.v., cùng với một từ khác kết thúc bằng syādi, trở thành một ý nghĩa duy nhất (hợp từ).

එකත්ථතායං.

Trong trạng thái một ý nghĩa duy nhất.

ඊයාදිණදිසමාසෙහි එකත්ථිභාවො එකත්ථතා-තස්මිං ස්‍යාදි ලොපො හොති-‘‘තං නපුංසක’’මිතිනපුංසකලිඞ්ගං-තතො ස්‍යාදි-‘‘පුබ්බස්මාමාදිතො’’ති ලොපෙ සම්පත්තෙ.

Trạng thái trở thành một ý nghĩa duy nhất bởi các hợp từ īyādiṇadi, v.v. được gọi là ekatthatā. Trong trạng thái đó, có sự xóa bỏ syādi. Theo quy tắc ‘taṃ napuṃsakaṃ’, nó trở thành trung tánh. Sau đó là syādi. Khi sự xóa bỏ đạt được theo quy tắc ‘pubbasmāmādito’...

නාතො මපඤ්චමියා.

Không (xóa bỏ) sau ‘a’, (biến thành) ‘aṃ’, ngoại trừ biến cách thứ năm.

අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථමකාරන්තං තතො පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො න හොති අංතු භවත්‍යපඤ්චමියා-උපකුම්භං තිට්ඨති-කුම්භස්ස සමීපං තිට්ඨතීති අත්ථො-උපකුම්භං පකස්ස.

Sau một hợp từ bất biến kết thúc bằng ‘a’, không có sự xóa bỏ tất cả các biến cách theo sau, nhưng chúng trở thành ‘aṃ’, ngoại trừ biến cách thứ năm. Ví dụ: upakumbhaṃ tiṭṭhati, có nghĩa là kumbhassa samīpaṃ tiṭṭhati (đứng gần cái bình). Upakumbhaṃ pakassa (hãy mang đến gần cái bình).

වා තතියාසත්තමීනං.

Hoặc đối với biến cách thứ ba và thứ bảy.

අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථමකාරන්තං තතො පරාසං තතියා සත්තමීනං අං හොති වා-උපකුම්භං කතං, උපකුම්භෙන වා, උප කුම්භං දෙහි-පඤ්චමියං අමභාවා-උපකුම්භා අපෙහි-උපකුම්භමායත්තං-උපකුම්භං නීධෙහි, උපකුම්භෙ වා-එවමුපනගරමිච්චාදි-සමීපං අග්ගිනොඋපග්ගි-එත්ථපන-‘‘පුබ්බස්මාමාදිතො’’ති සබ්බස්‍යාදි ලොපොව-එවමුපගුරු-වෙති සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

Sau một hợp từ bất biến kết thúc bằng ‘a’, biến cách thứ ba và thứ bảy theo sau tùy chọn trở thành ‘aṃ’. Ví dụ: upakumbhaṃ kataṃ, hoặc upakumbhena (được làm gần cái bình). Upakumbhaṃ dehi (hãy cho gần cái bình). Trong biến cách thứ năm, vì không có ‘aṃ’: upakumbhā apehi (hãy đi khỏi gần cái bình). Upakumbhamāyattaṃ (phụ thuộc vào gần cái bình). Upakumbhaṃ nīdhehi, hoặc upakumbhe (hãy đặt gần cái bình). Tương tự upanagaraṃ, v.v. Samīpaṃ aggino (gần lửa) là upaggi. Nhưng ở đây, theo quy tắc ‘pubbasmāmādito’, có sự xóa bỏ tất cả syādi. Tương tự upaguru. ‘Vā’ (hoặc) được áp dụng ở mọi nơi.

අමාදි.

Amādi.

අමාදි ස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහ බහුලමෙකත්ථං හොති-ගාමං ගතො ගාමගතො, මුහුත්තං සුඛං මුහුත්තසුඛං-වුත්තියෙවොපපදස මාසෙ-කුම්භකාරො, එත්ථ බහුලාධිකාරා අස්‍යාද්‍යන්තෙනාපි සමාසො. න්තමානක්තවන්තූහි වාක්‍ය-ධම්මං සුණන්තො, ධම්මං සුණමානො, ඔදනං භුත්තවා, රඤ්ග්ඤා භතො රාජහතො, අසිනා ජින්නො අසිච්ඡින්නො, පිතරාසදිසොපිතුසදිසො, දධිනා උපසිත්තං භොජනං දධිභොජනං, ගුළෙන මිස්සො ඔදනො ගුළොදනො-ඉහ පන වුත්ති පදෙනෙවොපසිත්තාදි ක්‍රියායාඛ්‍යාපනතො න තත්ථායුත්තත්ථතා-ක්වචිවුත්තියෙව-උරගො-ක්වචි වාක්‍යමෙව-එරසුනා ඡින්නවා, දස්සනෙන පහාතබ්බා, බ්‍රාහ්මණස්ස දෙය්‍යංබ්‍රාහ්මණදෙය්‍යංයුපාය දාරු යුපදාරු, ඉධ නහොති සඞ්ඝස්ස දාතබ්බං-ගාමා නිග්ගතො ගාම නිග්ගතො, ක්වචිවුත්ති යෙව-කම්මජං-ඉධ න හොති රුක්ඛා පතිතො-රඤ්ඤො පුරිසො රාජපුරිසො-බහුලාධිකාරා න්තමානනිද්ධාරියපුරණ භාවති භාවති ත්තත්ථෙහි නහොති-මමානුකුබ්බං, මමානුකුරුකමානො, ගුන්නංකණ්හා සම්පන්නඛීරතමා, සිස්සානං පඤ්චමො, පටස්ස සුක්කතා-ක්වචි හොතෙව-වත්තමානසාමීප්‍යං, ඵලානං තිත්තො, ඵලානං සුහිතො, බ්‍රාහ්මණස්ස කණ්හා දන්තා ඉච්චත්‍ර දන්තාපෙක්ඛා ඡට්ඨිති කණ්හෙනසම්බන්ධාභාවා න සමාසො-අඤ්ඤමඤ්ඤසම්බන්ධානංහි සමාසොයදා තු කණ්හා ච තෙ දන්තා චෙති විසෙසනස්මාසො තදා ඡට්ඨි කණ්හදන්තාපෙක්කාති බ්‍රාහ්මණකණ්හදන්තාති හොතෙව-රඤ්ඤො මාගධස්ස ධනමිච්චත්‍ර රඤ්ඤොති ඡට්ඨි ධනමපෙක්ඛතෙ න මාගධං රාජා එව මාගධසදදෙන වුච්චතෙති භෙදාභාවා සම්බන්ධාභාවොති තුල්‍යාධිකරණෙන මාගධෙන සහ රාජා න සමස්‍යතෙ-රඤ්ඤො අස්සො ච පුරිසො චාති එත්ථ රඤ්ඤො අස්සො පුරිසොති ච පච්චෙකං සම්බන්ධතො සාපෙක්කතාය න සමාසො-අස්සො ච පුරිසො චාති චත්ථසමාසෙ කතෙ තු රාජස්සපුරිසාති හොතෙවඤ්ඤානපෙක්ඛත්තා-රඤ්ඤො ගරුපුත්තොති එත්ථ පන රාජාපෙක්ඛිනොපි ගරුනො පුත්තෙන සහ සමාසො ගමකත්තා-ගමකත්තම්පිහි සමාසස්ස නිබන්ධනං-දානෙ සොණ්ඩො දානසොණ්ඩො-ක්වචි වුත්තියෙව-පබ්බතට්ඨො-ක්වචී සමාසෙපි විභත්‍යලොපො-ජනෙ සුතො.

Từ có vĩ ngữ syādi đứng đầu là aṃ, v.v... được kết hợp một cách tùy chọn với một từ khác có vĩ ngữ syādi để tạo thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: gāmaṃ gato thành gāmagato, muhuttaṃ sukhaṃ thành muhuttasukhaṃ. Trong trường hợp hợp từ upapada, việc kết hợp là bắt buộc, ví dụ: kumbhakāro. Ở đây, do quy tắc tùy chọn (bahula), hợp từ cũng có thể xảy ra với từ không có vĩ ngữ syādi. Với các từ kết thúc bằng nta, māna, kta, vantū, câu vẫn được giữ nguyên: dhammaṃ suṇanto, dhammaṃ suṇamāno, odanaṃ bhuttavā. Ví dụ: raññā bhato thành rājahato, asinā chinno thành asicchinno, pitarā sadiso thành pitusadiso, dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ thành dadhibhojanaṃ, guḷena misso odano thành guḷodano. Ở đây, vì hành động như 'upasitta' (được trộn) đã được diễn tả bởi chính hợp từ, nên không có sự không phù hợp. Đôi khi chỉ có hợp từ tồn tại, ví dụ: urago. Đôi khi chỉ có câu tồn tại, ví dụ: erasunā chinnavā, dassanena pahātabbā. Ví dụ: brāhmaṇassa deyyaṃ thành brāhmaṇadeyyaṃ, yūpāya dāru thành yūpadāru. Ở đây không xảy ra: saṅghassa dātabbaṃ. Ví dụ: gāmā niggato thành gāmaniggato. Đôi khi chỉ có hợp từ, ví dụ: kammajaṃ. Ở đây không xảy ra: rukkhā patito. Ví dụ: rañño puriso thành rājapuriso. Do quy tắc tùy chọn, hợp từ không xảy ra với các từ kết thúc bằng nta, māna, từ chỉ sự lựa chọn, số thứ tự, và trong ý nghĩa của bhāva. Ví dụ: mamānukubbaṃ, mamānukurukamāno, gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā, sissānaṃ pañcamo, paṭassa sukkatā. Đôi khi vẫn xảy ra, ví dụ: vattamānasāmīpyaṃ, phalānaṃ titto, phalānaṃ suhito. Trong câu 'brāhmaṇassa kaṇhā dantā', vì sở thuộc cách thứ sáu (chaṭṭhi) phụ thuộc vào 'dantā', và không có mối liên hệ với 'kaṇhena', nên không có hợp từ. Hợp từ chỉ xảy ra giữa các từ có mối liên hệ với nhau. Tuy nhiên, khi có hợp từ đặc tính (visesanasamāsa) 'kaṇhā ca te dantā ca', thì sở thuộc cách thứ sáu phụ thuộc vào 'kaṇhadantā', và do đó có thể tạo thành 'brāhmaṇakaṇhadantā'. Trong câu 'rañño māgadhassa dhanaṃ', sở thuộc cách thứ sáu 'rañño' phụ thuộc vào 'dhanaṃ' chứ không phải 'māgadhaṃ'. Vì 'rājā' chính là từ được nói đến bởi 'māgadhasaddena', không có sự khác biệt, do đó không có mối liên hệ, nên 'rājā' không được kết hợp với 'māgadhena' có cùng biến cách. Trong câu 'rañño asso ca puriso ca', vì 'rañño' có mối liên hệ riêng biệt với 'asso' và 'puriso', nên do sự phụ thuộc, không có hợp từ. Nhưng sau khi tạo thành hợp từ đẳng lập (catthasamāsa) 'asso ca puriso ca', thì có thể tạo thành 'rājassapurisā' vì không còn sự phụ thuộc vào từ khác. Trong câu 'rañño garuputto', mặc dù 'garuno' phụ thuộc vào 'rājā', nhưng vẫn có hợp từ với 'puttena' vì nó có khả năng truyền đạt ý nghĩa (gamakattā). Khả năng truyền đạt ý nghĩa cũng là một điều kiện cho hợp từ. Ví dụ: dāne soṇḍo thành dānasoṇḍo. Đôi khi chỉ có hợp từ, ví dụ: pabbataṭṭho. Đôi khi ngay cả trong hợp từ, biến cách cũng không bị lược bỏ, ví dụ: janesuto.

විසෙසනමෙකත්ථෙන.

Tính từ (được kết hợp) với từ có cùng một nghĩa.

විසෙසනං ස්‍යාද්‍යන්තං වසෙස්සෙන ස්‍යාද්‍යන්තෙන සමානාධිකාරණෙන සහෙකත්ථං හොති-නීලඤ්ච තං උප්පලං චෙති නිලුප්පලං-වාක්‍යෙ තුල්‍යාධිකරණභාවප්පකාසනත්ථං චතසද්දප්පයොගො-වුත්තියන්තු සමාසෙනෙව තප්පකාසනතො න තප්පයොගො-එව මඤ්ඤත්‍රාපි වුත්තට්ඨානමප්පයොගො-බහුලාධිකාරා ක්වචි උපමානභුතං විසෙසනම්පරං භවති-සීහො’ච සීහො-මුනි ච සො සීහො චාති මුනිසීහො-මුනිසද්දොයෙව වා විසෙසනං-තථාහි-සීහොති වුත්තෙ උපචරිතානුපචරිතසීහානං සාමඤ්ඤප්පතීතියං මුනිසද්දො විසෙසෙති-සීලමෙව ධනං සීලධනං-ධම්මොති සම්මතො ධම්මසම්මතො-මහන්ති ච සා සද්ධා චාති සමාසෙ කතෙ-‘‘ඉත්ථියම්භාසිතපුමිත්ථි පුමෙවෙකත්ථ’’ත පුම්භාවා ඞීප්පච්චයාභාවො-‘‘ටන්තන්තුනන්ති’’න්තස්ස ටෙ-‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ දීඝරස්සා’’ති දිඝෙ-මහාසද්ධා.

Một tính từ có vĩ ngữ syādi được kết hợp với một danh từ được bổ nghĩa có vĩ ngữ syādi, khi chúng có cùng một cơ sở (cùng chỉ một vật), để tạo thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: nīlañca taṃ uppalaṃ ca thành nīluppalaṃ. Trong câu, từ 'ca' được dùng để chỉ rõ trạng thái có cùng cơ sở. Nhưng trong hợp từ, vì chính hợp từ đã chỉ rõ điều đó nên không dùng 'ca'. Tương tự ở những nơi khác, những gì đã được diễn tả thì không được dùng lại. Do quy tắc tùy chọn, đôi khi tính từ làm vật so sánh lại đứng sau. Ví dụ: sīho iva sīho. Ví dụ: muni ca so sīho ca thành munisīho. Hoặc chính từ 'muni' là tính từ. Cụ thể là: khi nói 'sīho', để phân biệt giữa sư tử thật và sư tử ẩn dụ, từ 'muni' làm rõ nghĩa. Ví dụ: sīlameva dhanaṃ thành sīladhanaṃ. Ví dụ: dhammoti sammato thành dhammasammato. Khi hợp từ 'mahantī ca sā saddhā ca' được tạo thành, do quy tắc 'itthiyambhāsitapumitthi pumevekattha', từ nữ tính được chuyển thành nam tính, do đó không có tiếp vị ngữ nữ tính ṅī; do quy tắc 'ṭantantunanti', 'nta' được chuyển thành 'ṭa'; do quy tắc 'byañjane dīgharassā', nguyên âm được kéo dài, thành 'mahāsaddhā'.

නඤ.

Tiểu từ 'na'.

නඤිච්චෙතං ස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථං හොති-ඤකාරො‘‘ටනඤ්ඤස්සා’’ති විසෙසනත්ථො-පාමනපුත්තාදීසු මා හොතූති.

Tiểu từ 'nañ' có vĩ ngữ syādi này được kết hợp với một từ khác có vĩ ngữ syādi để tạo thành một nghĩa duy nhất. Chữ 'ñ' có mục đích để phân biệt trong quy tắc 'ṭanaññassā', để quy tắc không áp dụng cho các trường hợp như 'pāmanaputta', v.v...

ටනඤ්ඤස්ස.

'Ṭa' thay cho 'nañ'.

උත්තරපදෙ නඤ්සද්දස්ස ට හොති-න බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො, නඤයං පරියුදාසවුත්ති පසජ්ජප්පටිසෙධවුත්ති ච-පඨමපක්ඛෙ-බ්‍රාහ්මණ අඤ්ඤො බ්‍රාහ්මණන්තානජ්ඣාසිනො ඛත්තියාදි බ්‍රාහ්මණ සදිසොයෙව අබ්‍රාහ්මණෙති වුත්තෙ පතියතෙ-ඉතරස්මිං පන පක්ඛෙ කෙනචි සංසයනිමිත්තෙන ඛත්තියාදො බ්‍රාහ්මණෙති පවන්තස්ස මිච්ඡාඤාණනිවුත්ති කරීයති-බ්‍රාහ්මණෙ යං’න භවති බ්‍රාහ්මණෙති බ්‍රාහ්මණන්තජ්ඣාසිතො න භවතීති අත්ථො-තත්ථ විනා සදිසත්තං මිච්ඡාඤාණසම්භවා පයොගසාමත්ථියා ච සදිසපටිප්පත්ති තග්ගතාච ලිඞ්ගසඞ්ඛ්‍යා භවන්ති-අතොයෙවොච්චතෙ නඤිවයුත්ත මඤ්ඤසදිසාධිකරණෙ තථා හි අත්ථසම්පච්චයොති-තදෙවං පක්ඛඤ්චයෙව පුබ්බපදත්ථප්පධානත්තං-එවමනස්සො-ඉහතු.

Khi có một từ khác theo sau, 'ṭa' sẽ thay thế cho từ 'nañ'. Ví dụ: na brāhmaṇo thành abrāhmaṇo. 'Nañ' này có hai chức năng: phủ định tương đối (pariyudāsavutti) và phủ định tuyệt đối (pasajjappaṭisedhavutti). Trong trường hợp đầu, khi nói 'abrāhmaṇo', người ta hiểu đó là một người khác với Bà-la-môn, không phải là Bà-la-môn, chẳng hạn như một Sát-đế-lợi, người tương tự như một Bà-la-môn. Trong trường hợp sau, nó dùng để sửa chữa nhận thức sai lầm của người nào đó, do một nguyên nhân nghi ngờ nào đó, đã nói rằng một Sát-đế-lợi là một Bà-la-môn. Nghĩa là, điều gì không có ở một Bà-la-môn, thì không phải là Bà-la-môn. Ở đó, không có sự tương tự, nhưng do khả năng có nhận thức sai lầm và sức mạnh của cách dùng, sự nhận biết về sự tương tự, cũng như giới tính và số lượng liên quan, vẫn xảy ra. Do đó, có câu nói: 'nañivayutta maññasadisādhikaraṇe tathā hi atthasampaccayo' (Từ kết hợp với 'na' có nghĩa là khác hoặc tương tự, vì đó là sự lĩnh hội ý nghĩa). Như vậy, trong cả hai trường hợp, ý nghĩa của từ đứng trước là chính. Tương tự: anasso. Ở đây thì...

අන සරෙ.

'Ana' (thay thế) khi một nguyên âm theo sau.

සරාදො උත්තරපදෙ නඤ්සද්දස්ස අන හොතීති නස්ස අන.

Khi từ theo sau bắt đầu bằng một nguyên âm, 'ana' sẽ thay thế cho từ 'nañ', tức là 'na' trở thành 'ana'.

කුපාදයො නිච්චමස්‍යාදිවිධිම්හි.

Các từ 'ku', 'pa', v.v... luôn được kết hợp, ngoại trừ trong quy tắc về vĩ ngữ syādi.

කුසද්දො පාදයො ච ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථා හොන්ති නිච්චං ස්‍යාදිවිධිවිසයතො’ඤ්ඤත්ථ-කුච්ඡිතො බ්‍රාහ්මණො කුබ්‍රාහ්මණො-එවංකුපුරිසො-‘‘පුරිසෙ වා’’ති පක්ඛෙ කාදෙසෙ-කාපුරිසො-ඊසකං උණ්හං කදුණ්හං-‘‘සරෙ කද කුස්සුත්තරත්ථෙ’’ති කුස්ස කදාදෙසො-අප්පකං ලවණං කාලවණං-‘‘කාප්පත්ථෙ’’ති කාදෙසො.

Từ 'ku' và các tiếp đầu ngữ 'pa', v.v... luôn được kết hợp với một từ có vĩ ngữ syādi để tạo thành một nghĩa duy nhất, ngoại trừ trong phạm vi của các quy tắc về vĩ ngữ syādi. Ví dụ: kucchito brāhmaṇo thành kubrāhmaṇo. Tương tự: kupuriso. Theo quy tắc 'purise vā', một cách tùy chọn, 'kā' được thay thế, thành kāpuriso. Ví dụ: īsakaṃ uṇhaṃ thành kaduṇhaṃ. Theo quy tắc 'sare kada kussuttaratthe', 'kada' thay thế cho 'ku'. Ví dụ: appakaṃ lavaṇaṃ thành kālavaṇaṃ. Theo quy tắc 'kāppatthe', 'kā' được thay thế.

පාදයො ගතාද්‍යත්ථෙ පඨමාය.

Các tiếp đầu ngữ 'pa', v.v... (được kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ nhất trong ý nghĩa 'đã đi', v.v...

පගතො ආචරියො පාචරියො-එවං පන්තෙවාසී-සුට්ඨුකතං සුකතං-කිච්ඡෙන කතං දුක්කතං.

Ví dụ: pagato ācariyo thành pācariyo. Tương tự: pantevāsī. Ví dụ: suṭṭhu kataṃ thành sukataṃ. Ví dụ: kicchena kataṃ thành dukkataṃ.

අච්චාදයො කන්තාද්‍යත්ථෙ දුතියාය.

Các tiếp đầu ngữ 'ati', v.v... (được kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ hai trong ý nghĩa 'vượt qua', v.v...

අතික්කන්තො මාලමතිමාලො.

Ví dụ: atikkanto mālaṃ thành atimālo.

ඝපස්සාන්තස්‍යාප්පකානස්ස.

Của (từ gốc) 'gha' ở cuối, khi không phải là thành phần chính.

අන්තභුතස්සාප්පධානස්ස ඝපස්ස ස්‍යාදිසු රස්සො හොතීති රස්සො.

Nguyên âm cuối của một từ gốc 'gha' là thành phần phụ trong hợp từ sẽ được rút ngắn trước các vĩ ngữ syādi, v.v... Do đó, nó được rút ngắn.

අවවාදයො කුට්ඨාද්‍යත්ථෙ තතියාය.

Các tiếp đầu ngữ 'ava', v.v... (được kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ ba trong ý nghĩa 'bị khinh miệt', v.v...

අවකුට්ඨං කොකිලාය වනමවකොකිලං-අවකුට්ඨන්ති පරිච්චත්තං.

Ví dụ: avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ thành avakokilaṃ. 'Avakuṭṭhaṃ' có nghĩa là 'bị từ bỏ'.

පරියාදයො ගිලානාද්‍යත්ථෙ චතුත්ථියා.

Các từ bắt đầu bằng Pari được phối hợp với danh từ ở biến cách thứ tư trong ý nghĩa ‘bệnh hoạn’ v.v.

පරිගිලානො’ජ්ඣෙනාය පරියජ්ඣෙනො.

Parigilāno ajjhenāya (mệt mỏi vì việc học) trở thành pariyajjheno.

න්‍යාදයො කන්තාද්‍යත්ථෙ පඤ්චමියා.

Các từ bắt đầu bằng Ni được phối hợp với danh từ ở biến cách thứ năm trong ý nghĩa ‘đi ra khỏi’ v.v.

නික්කන්තො කොසම්බියා නික්කොසම්බි-ඝපාදිනා රස්සො.

Nikkanto kosambiyā (đi ra khỏi Kosambi) trở thành nikkosambi; nguyên âm cuối được rút ngắn theo quy tắc ghapādinā.

වා නෙකඤ්ඤත්ථෙ.

Hoặc trong ý nghĩa khác.

අනෙකං ස්‍යාද්‍යන්ත මඤ්ඤස්ස පදස්සත්ථෙ එකත්ථං වා හොති-ඔ තිණ්ණො හංසො යං සො ඔතිණ්ණහංසො-(ජලාසයො).

Nhiều từ có biến cách tận cùng có thể tùy chọn hợp thành một thể thống nhất trong ý nghĩa của một từ khác. Ví dụ: otiṇṇā haṃsā yaṃ (nơi mà những con thiên nga đã đáp xuống), đó là otiṇṇahaṃso (hồ chứa nước).

ජිතො මාරො යෙන සො ජිතමාරො-(භගවා)-ජින්නොතරු යෙන සො ඡින්නතරු(ඵරසු)දින්නො සුඞ්කො යස්සසො දින්නසුඞ්කො(රාජා)-අපගතං කාලකං යස්මා සො අපගතකාලකො (පටො)පහුතං ධනං යස්ස සො පහුතධනො-(පුරිසො)-නත්ථි සමො යස්ස සො අසමො-නස්ස ටාදෙසො-චිත්තා ගාවො යස්සාති සමාසෙ කතෙ.

Jito māro yena so jitamāro (người đã chiến thắng Ma vương, tức là Đức Thế Tôn). Chinno taru yena so chinnataru (vật đã chặt cây, tức là cái rìu). Dinno suṅko yassa so dinnasuṅko (người được dâng thuế, tức là nhà vua). Apagataṃ kālakaṃ yasmā so apagatakālako (vật đã bay vết đen, tức là tấm vải). Pahutaṃ dhanaṃ yassa so pahutadhano (người có nhiều của cải, tức là người đàn ông). Natthi samo yassa so asamo (người không có ai sánh bằng), na được thay thế bằng a. Khi hợp thành samāsa cittā gāvo yassa (người có những con bò đốm)...

ගොස්සු

Go trở thành u.

අන්තභුතස්සාප්පධානස්ස ගොස්ස ස්‍යාදීසු උ හොති-චිත්තගු-(ගොමා)-මත්තානෙකෙ ගජා යස්මිං තං මත්තානෙකගජං-(වනං) සහ පුත්තෙන වත්තමානො සපුත්තො සහ පුත්තො වා-‘‘සහස්ස සො’ඤ්ඤත්ථෙ‘‘ති පක්ඛෙ සහස්ස සො-ධවා ච බදිරා ච පලාසා චෙති විග්ගහෙ.

Của từ go khi nằm trong hợp thể và không phải là thành phần chính, nó trở thành u trước các biến cách như si. Ví dụ: cittagu (người chăn bò có bò đốm). Mattā aneke gajā yasmiṃ taṃ mattānekagajaṃ (nơi có nhiều voi say, tức là khu rừng). Saha puttena vattamāno (người cùng với con trai) trở thành saputto hoặc sahaputto. Theo quy tắc ‘‘sahassa so’ññatthe’’, saha có thể tùy chọn trở thành sa. Trong câu phân tích dhavā ca badirā ca palāsā ca (cây dhavā và cây badirā và cây palāsā)...

චත්ථෙ.

Trong ý nghĩa của ca.

අනෙකං ස්‍යාද්‍යන්තං චත්ථෙ එකත්ථං වා භවති-සමුච්චයො’න්වාවයො ඉතරීතරයොගො සමාහාරො චෙති චතතාරො චත්ථා-තත්ථ ඉතරීතරයොගෙ සමාහාරෙ ච එකත්ථීභාවො සම්භවති පදානං අඤ්ඤමඤ්ඤසම්බන්ධතො-න සමුච්චයෙ නාප්‍යන්වාචයෙ තදභාවතො, චසද්දනිවුත්ති.

Nhiều từ có biến cách tận cùng, trong ý nghĩa của ca (và), có thể tùy chọn trở thành một thể thống nhất. Có bốn ý nghĩa của ca: samuccaya (tập hợp), anvācaya (liên hợp), itarītarayoga (tương quan), và samāhāra (tổng hợp). Trong số đó, sự hợp nhất thành một thể chỉ có thể xảy ra trong itarītarayoga và samāhāra do sự liên kết tương hỗ giữa các từ. Không xảy ra trong samuccaya và anvācaya vì không có sự liên kết đó. Từ ca được lược bỏ.

සමාහාරෙ නපුංසකං.

Trong hợp thể samāhāra, (hợp từ) là trung tính.

චත්ථෙ සමාහාරෙ යදෙකත්ථං තං නපුංසකලිඞ්ගං භවති-සමාහාරස්සෙකත්තා එකවචනමෙව-ධවඛදිරපලාසං-කත්ථ චි න හොති’සභාපරිසායා’ති ඤාපකා-ආධිපච්චපරිවාරො-ඉතරීතරයොගෙ අවයවප්පධානත්තා බහුවචනං-ධවඛදිරපලාසා-සමාසෙ යං පුබ්බං වූත්තං තදෙව පුබ්බං නිපතති-කමාතික්කමෙ පයොජනාභාවා-ක්වචි විපල්ලාසොපි හොති බහුලාධිකාරතො-දන්තානං රාජා රාජදන්තො-පාපා භුමි යස්මිං පාපා ච සාභුමි චෙති වා විග්ගය්හ සමාසෙ සමාසන්ත්වෙච්චාධිකාරො.

Trong ý nghĩa của ca, khi là hợp thể samāhāra, thể thống nhất đó trở thành trung tính. Do tính thống nhất của samāhāra, nó chỉ ở số ít. Ví dụ: dhavakhadirapalāsaṃ. Đôi khi điều này không xảy ra, như được chỉ ra bởi ‘sabhāparisāyā’. Ví dụ: ādhipaccaparivāro. Trong hợp thể itarītarayoga, vì các thành phần là chính, nó ở số nhiều. Ví dụ: dhavakhadirapalāsā. Trong hợp thể, từ nào được nói trước thì được đặt trước, vì không có lý do gì để vi phạm thứ tự. Đôi khi cũng có sự đảo ngược, do quy tắc bahula. Ví dụ: dantānaṃ rājā thành rājadanto. Trong câu phân tích pāpā bhumi yasmiṃ hoặc pāpā ca sā bhumi ca, khi hợp thành samāsa, quy tắc về hậu tố samāsa (samāsanta) được áp dụng.

පාපාදීහි භුමියා.

Sau các từ như pāpa, đối với bhumi.

පාපාදීහි පරා යා භුමි තස්සා සමාසන්තො අ හොති-පාපභුමං, (ඨානං)-ඉත්ථියමිච්චාදිනාආප්පච්චයො නිවත්තනෙ-ජාතියා උප ලක්ඛිතා භුමි ජාතිභුමං.

Sau các từ như pāpa, từ bhumi theo sau sẽ nhận hậu tố samāsa a. Ví dụ: pāpabhumaṃ (nơi xấu). Hậu tố nữ tính ā được loại bỏ theo quy tắc itthiyam... Ví dụ: jātiyā upalakkhitā bhumi trở thành jātibhumaṃ (nơi sinh).

සඞ්ඛ්‍යාහි

Sau các số từ.

සඞ්ඛ්‍යාහි පරා යා භුමි තස්සා සමාසන්තො අහොති-ද්වෙ භුමියො අස්සාති ද්වීභුමං-එවං තිභුමං, චතුභුමං-බහුලාධිකාරා ක්වචි න හෙකාති-චතුභුමි.

Sau các số từ, từ bhumi theo sau sẽ nhận hậu tố samāsa a. Ví dụ: dve bhumiyo assa trở thành dvībhumaṃ. Tương tự tibhumaṃ, catubhumaṃ. Do quy tắc bahula, đôi khi không xảy ra, ví dụ: catubhumi.

දීඝාහොවස්සෙකදෙසෙහි ච රත්‍යා.

Và sau các từ dīgha, aho, vassa, và các từ chỉ một phần, đối với ratti.

දීඝාදීහි අසඞ්ඛ්‍යෙහි සඞ්ඛ්‍යාහි ච පරස්මා රත්තිසද්දා අනඤ්ඤාසඞ්ඛ්‍යත්ථෙසු සමසිතා සමාසන්තො අ හොති-දීඝා ච සා රත්ති චාති දීඝරත්තං-අහො ච රත්ති ච අහොරත්තං-අහස්ස අපාදිත්තා ‘‘මනාද්‍යපාදීනමො මයෙ චා’’ති ඔ-වස්සාසු රත්ති වස්සාරත්තං-පුබ්බා ච සා රත්ති චාතී පුබ්බරත්තං-එවං අපරරත්තං, අඩ්ඪරත්තං-අතික්කන්තො රත්තිං අතිරත්තො-ද්වින්නං රත්තීනං සමාහාරො ද්විරත්තං-අනඤ්ඤාසඞ්ඛ්‍යත්ථෙසුත්වෙව-දිඝරත්ති-(හෙමන්තො)-උප රත්ති-ක්වචි හොතෙව බහුලං විධානා-යථාරත්තං.

Sau các từ như dīgha không phải là số từ, và sau các số từ, từ ratti, khi được hợp thành samāsa trong các ý nghĩa khác ngoài 'một số từ khác', sẽ nhận hậu tố samāsa a. Ví dụ: dīghā ca sā ratti cāti thành dīgharattaṃ. Aho ca ratti ca thành ahorattaṃ; ahan không phải là một pada, nên theo quy tắc ‘‘manādyapādīnamo maye cā’’ nó trở thành o. Vassāsu ratti thành vassārattaṃ. Pubbā ca sā ratti cātī thành pubbarattaṃ. Tương tự apararattaṃ, aḍḍharattaṃ. Atikkanto rattiṃ thành atiratto. Dvinnaṃ rattīnaṃ samāhāro thành dvirattaṃ. Chỉ khi không có ý nghĩa 'một số từ khác'. Ví dụ: dīgharatti (mùa đông). Uparatti. Đôi khi nó vẫn xảy ra do quy tắc bahula, ví dụ: yathārattaṃ.

ගොත්ව චත්ථෙ චාලොපෙ.

Từ go nhận hậu tố a, nhưng không phải trong ý nghĩa của ca và khi có sự lược bỏ.

ගොසද්දා අලොපචිසයා සමාසන්තො අ හොති න චෙ චත්ථෙ

Từ go, trong trường hợp không có sự lược bỏ, nhận hậu tố samāsa a, và không phải trong ý nghĩa của ca.

සමාසො අඤ්ඤපදත්ථෙ අසඞ්ඛ්‍යත්තෙ ච-රඤ්ඤො ගො රාජගවො-අවඞ-පඤ්ච ගාවො ධනමස්ස පඤ්චගවධනො-විසෙසනසමාසගබ්භො අඤ්ඤපදත්ථසමාසො-දසන්නං ගුන්නං සමාහාරොදසගවං-අලොපෙති කිං?-පඤ්චහිගොභි කීතො පඤ්චගු-විසෙසනසමාසෙ-‘‘තෙන කතං කීත’’මිච්චාදිනා ණිකෙ ‘‘ලොපො’’ති තස්ස ලොපෙ ච කනෙ ‘‘ගොස්සුති උකාරො-අවත්ථෙති කිං?-අජස්සගාවො-අනඤ්ඤාසඞ්ඛ්‍යත්ථෙයුත්වෙව-චිත්තගු, උපගු-විසාලානි අක්ඛීනි අස්සාති අඤ්ඤපදත්ථසමාසෙ‘‘අක්ඛිස්මාඤ්ඤත්ථෙ’’ති අකාරෙ-විසාලක්ඛො-පධානත්ථතාවසෙන චතුබ්බිධමෙකත්තං තිවිධන්ති කෙචි-වුත්තහි.

Hợp thể này xảy ra trong ý nghĩa của một từ khác và khi không phải là số từ. Ví dụ: rañño go thành rājagavo, với sự thay thế avaṅa. Pañca gāvo dhanamassa thành pañcagavadhano; đây là một hợp thể bahubbīhi chứa một hợp thể visesana. Dasannaṃ gunnaṃ samāhāro thành dasagavaṃ. Tại sao nói 'khi không có sự lược bỏ'? Pañcahigobhi kīto thành pañcagu. Trong hợp thể visesana, theo quy tắc ‘‘tena kataṃ kīta’’miccādinā, hậu tố ṇika được lược bỏ bởi ‘‘lopo’’, và với kana, go trở thành u theo ‘‘gossu’’. Tại sao nói 'không trong ý nghĩa của ca'? Ajassagāvo. Chỉ khi không có ý nghĩa 'một số từ khác'. Ví dụ: cittagu, upagu. Trong hợp thể bahubbīhi visālāni akkhīni assāti, theo quy tắc ‘‘akkhismāññatthe’’, akkhi nhận hậu tố a, thành visālakkho. Dựa vào sự nổi bật của ý nghĩa, thể thống nhất có bốn loại; một số nói là ba loại. Điều này đã được nói.

පුබ්බුත්තරොභයඤ්ඤත්ථමිච්චෙකත්ථං චතුබ්බිධං විසෙස්සඤ්ඤොභයත්ථතා තිධා වක්ඛන්ති තං පරෙ.

Thể thống nhất có bốn loại: nghĩa của thành phần trước, thành phần sau, cả hai, hoặc một từ khác là nổi bật. Những người khác nói rằng nó có ba loại: nghĩa của định từ, của một từ khác, hoặc của cả hai là nổi bật.

එකත්ථං.

Thể thống nhất.

අථ ඉත්ථිප්පච්චයන්තා නිද්දිසීයන්තෙ.

Bây giờ, các từ tận cùng bằng hậu tố nữ tính được giải thích.

ඉත්ථියමත්වා.

Trong giống cái, từ (gốc) a thành ā.

ඉත්ථියං වත්තමානතො අකාරන්තතො නාමස්මා ආප්පච්චයො හොති-දෙවදත්තා, අජා, කොකිලා, ඉච්චාදි.

Từ một danh từ tận cùng bằng a biểu thị giống cái, hậu tố ā được thêm vào. Ví dụ: devadattā, ajā, kokilā, v.v.

නදාදිතො ඞී.

Từ nhóm nadī v.v., (hậu tố) ṅī.

ආකතිගණෙ’යං-නදාදීහි ඉත්ථියං ඞීප්පච්චයො හොති ඞකාරො ‘‘න්තන්තුනං ඞිම්හි තො වෙ’’ති සඞ්කෙතත්ථො-නදී, මහී, කුමාරී, තරුණි, වාරුණි, ගොතමී, ගච්ඡන්ති-‘‘න්තන්තුනං ඞිම්හි තො වෙ’’ති වා තකාරෙ-ගච්ඡතී-ගච්ඡතී-එවං ගුණවන්ති, ගුණවතී-‘‘ගොතොවා‘‘ති නදාදිසු පාඨා වා ඞීම්හි ‘‘ගොස්සාවඞ’’ති ගොසද්දස්ස ආවඞ-ගාවී, ගො.

Đây là một nhóm mở. Từ nhóm nadī v.v., trong giống cái, hậu tố ṅī được thêm vào. Chữ ṅa là một chỉ tố cho quy tắc ‘‘ntantunaṃ ṅimhi to ve’’. Ví dụ: nadī, mahī, kumārī, taruṇi, vāruṇi, gotamī, gacchanti. Theo quy tắc ‘‘ntantunaṃ ṅimhi to ve’’, t được thêm vào tùy chọn, thành gacchatī. Tương tự guṇavanti, guṇavatī. Do cách đọc ‘‘gotovā’’ trong nhóm nadādi, khi có hậu tố ṅī, từ go tùy chọn biến đổi thành āvaṅa theo quy tắc ‘‘gossāvaṅa’’, tạo thành gāvī hoặc go.

යක්ඛාදිත්විනී ච.

Và từ nhóm yakkha v.v., (hậu tố) inī.

යක්ඛාදිතො ඉත්ථීයමිනී හොති ඞී ච-යක්ඛිනී,යක්ඛී-නාගිනී,නාගී.

Từ (danh từ) `yakkha` v.v..., trong giống nữ, (hậu tố) `inī` và `ṅī` được dùng. (Ví dụ:) `yakkhinī`, `yakkhī`; `nāginī`, `nāgī`.

යුවණ්ණෙහි නී.

Từ (các danh từ tận cùng bằng) `yu` và `vaṇṇa`, (hậu tố) `nī`.

ඉත්ථියමිවණ්ණුවණ්ණන්තෙහි නී හොති බහුලං-පයතපාණිනී, දණ්ඩිනී, භික්ඛුනී, පරචිත්තවිදුනී.

Trong giống nữ, từ (các danh từ) tận cùng bằng `i` và `u`, hậu tố `nī` thường được dùng. (Ví dụ:) `payatapāṇinī`, `daṇḍinī`, `bhikkhunī`, `paracittavidunī`.

යුවා තී.

Từ (danh từ) `yuvan`, (hậu tố) `tī`.

යුවසද්දතො තී හොතිත්ථියං-යුවතී.

Từ danh từ `yuvan`, hậu tố `tī` được dùng trong giống nữ. (Ví dụ:) `yuvatī`.

ඉත්ථිප්පච්චයන්තා.

Kết thúc (phần) hậu tố chỉ giống nữ.

අථ ණදයො වුච්චන්තෙ-රඝුස්සාපච්චමීති විග්ගහෙ.

Bây giờ, (các hậu tố) `ṇa` v.v... được nói đến, trong cách phân tích (câu) `raghussa apaccaṃ` (con cháu của Raghu).

ණෙ වාපච්චෙ.

(Hậu tố) `ṇa` (được dùng) tùy chọn trong (nghĩa) con cháu.

ඡට්ඨියන්තා නාමස්මා වා ණප්පච්චයො හොතපච්චෙ’භිධෙය්‍යෙ-ණකාරො ණනුබන්ධකාරියත්ථො-ණෙනෙව අපච්චත්ථස්ස වුත්තත්තා අපච්චසද්දාප්පයොගො-‘‘එකත්ථතාය’’මිති ස්‍යාදි ලොපො.

Từ một danh từ ở sở hữu cách, hậu tố `ṇa` được dùng tùy chọn khi muốn biểu thị nghĩa 'con cháu'. Chữ `ṇ` (trong hậu tố) có mục đích thực hiện chức năng của một anubandha `ṇ`. Vì nghĩa 'con cháu' đã được biểu thị bởi chính (hậu tố) `ṇa`, nên từ `apacca` không được dùng. Theo (quy tắc) `ekatthatāya`, biến cách từ `si` v.v... bị xóa bỏ.

සරානමාදිස්සායුවණ්ණස්සා එ ඔ ණනුබන්ධෙ.

Khi có anubandha `ṇ`, các nguyên âm đầu `a`, `i`, `u` (của một từ) trở thành `ā`, `e`, `o`.

සරානමාදිභුත යෙ අකාරිවණ්ණවණ්ණා තෙසං ආ එ ඔ හොන්ති යථාක්කමං ණනුබන්ධෙති අකාරස්ස අකාරො.

Những chữ `a`, `i`, `u` là các nguyên âm đứng đầu, chúng lần lượt trở thành `ā`, `e`, `o` khi có anubandha `ṇ`. Do đó, `a` trở thành `ā`.

උවණ්ණස්සාවඞ සරෙ

Chữ `u` trở thành `avaṅ` khi có nguyên âm theo sau.

සරාදො ණනුබන්ධෙ උවණ්ණස්ස අවඞ්හොති-තතො ස්‍යාදි-රාඝවොච්චාදි-ඉත්ථියං-රාඝවච්චාදි-වා විධානා රඝුස්සාපච්චං රග්වපච්චන්තිපි හොති.

Khi có anubandha `ṇ` bắt đầu bằng nguyên âm theo sau, chữ `u` trở thành `avaṅ`. Sau đó, (biến cách từ) `si` v.v... (được thêm vào, thành) `rāghavo` v.v... Trong giống nữ, (thành) `rāghavī` v.v... Do quy tắc là tùy chọn, (câu) `raghussa apaccaṃ` cũng có thể là (dạng kép) `raghapaccaṃ`.

ණදයො’භිධෙය්‍යලිඞ්ගා අපච්චෙ ත්වනපුංසකානපුංසකෙ සකත්ථෙ ණ්‍යො භිය්‍යො භාවසමූහජා;

තා තුත්ථියමසඞක්ඛ්‍යානෙ ත්වාදි චිප්පච්චයන්තකානපුංසකෙන ලිඞ්ගෙන සද්දා’දාහු පුමෙනෙ වානිද්දිස්සතීති ඤතබ්බමවිසෙසෙ පනිච්ඡිතෙ.

Các (hậu tố) `ṇa` v.v... theo giống của từ được biểu thị, nhưng trong nghĩa 'con cháu' thì không phải là trung tính. (Hậu tố) `ṇya` trong nghĩa riêng của nó là trung tính, cũng như các (hậu tố) sinh ra từ nghĩa 'trạng thái' và 'tập hợp'. `Tā` thì là giống nữ trong nghĩa phi số lượng; (các hậu tố) `tva` v.v... và các từ tận cùng bằng hậu tố `ci` (cũng là trung tính). Các từ được nêu ra bằng giống trung tính hoặc giống nam. Nên biết rằng điều này được nêu ra khi không có ý định (chỉ) một giống cụ thể.

වා අපච්චෙති වාධිකාරො.

(Quy tắc) `vā apacce` là một quy tắc chi phối tùy chọn.

වච්ඡාදිතො ණන ණයනා.

Từ (danh từ) `vaccha` v.v..., (các hậu tố) `ṇana` và `ṇāyana` (được dùng).

වච්ඡාදිතො ගොත්තාදිභුතා ගණතො ච ණන ණයනප්පච්චයා හොන්ති පපුත්තාදො’පච්චෙ-පපුත්තප්පභුති ගොත්තං-වච්ඡස්සා පච්චං වච්ඡානො, වච්ඡායනො-‘සංයොගෙ ක්වචී’ති වුත්තත්තා න වුද්ධි-කතිස්සාපච්චං කච්චානො, කච්චායනො-යකාරචවග්ගපුබ්බ රූපානි-යාගමෙ-කාතියානො.

Từ nhóm `vaccha` v.v..., là các (tên) dòng dõi (gotta), các hậu tố `ṇana` và `ṇāyana` được dùng cho con cháu từ đời cháu nội trở đi. Dòng dõi (gotta) là từ cháu nội trở đi. Con cháu của Vaccha là `vacchāno`, `vacchāyano`. Do đã nói (trong quy tắc) `saṃyoge kvaci`, nên không có sự tăng âm (vuddhi). Con cháu của Kati là `kaccāno`, `kaccāyano`. Với sự thêm vào của `y`, (thành) `kātiyāno`.

කත්තිකාය අපච්චමිච්චෙවමාදි විග්ගහෙ.

Trong cách phân tích (câu) `kattikāya apaccaṃ` (con cháu của Kattikā) và các (câu) tương tự.

කත්තිකාවිධවාදීහි ණෙය්‍යණෙරා.

Từ (các danh từ) `kattikā`, `vidhavā` v.v..., (các hậu tố) `ṇeyya` và `ṇera` (được dùng).

කත්තිකාදීහි විධවාදීහි ච ණෙය්‍යණෙරා වා යථාක්කමං, හොන්ත පච්චෙ-කත්තිකෙය්‍යො, වෙණතෙය්‍යො-වෙධවෙරො, සාමණෙරො.

Từ (nhóm) `kattikā` v.v... và `vidhavā` v.v..., các hậu tố `ṇeyya` và `ṇera` được dùng tùy chọn, theo thứ tự, trong nghĩa con cháu. (Ví dụ:) `kattikeyyo`, `veṇateyyo`; `vedhavero`, `sāmaṇero`.

ණ්‍ය දිච්චාදීහි

(Hậu tố) `ṇya` (được dùng) từ (danh từ) `diti` v.v...

දිතිප්පභුතීහි ණ්‍යො වා ගොතපච්චෙ.

Từ (danh từ) `diti` v.v..., hậu tố `ṇya` được dùng tùy chọn trong nghĩa con cháu (thuộc) dòng dõi (gotta).

සංයොගෙ ක්වචි.

Đôi khi, trong (trường hợp có) phụ âm kép.

සරානමාදිභුතා යෙ අයුවණ්ණා තෙසං ආ එ ඔ හොන්ති ක්වචි දෙව සංයොගවිසයෙ ණනුබන්ධෙති විසයසත්තමියා නිද්දිට්ඨත්තා සංයොගතො පුබ්බෙව එකාරො.

Những chữ `a`, `i`, `u` là nguyên âm đứng đầu, chúng trở thành `ā`, `e`, `o` chỉ đôi khi trong trường hợp có phụ âm kép, khi có anubandha `ṇ`. Do được chỉ định bằng vị trí cách (sattamī) chỉ phạm vi, (ví dụ) chữ `e` xuất hiện ngay cả trước một phụ âm kép.

ලොපො’වණ්ණිවණ්ණානං.

Sự xóa bỏ của các chữ `a` và `i`.

යකාරාදො පච්චයෙ අවණ්ණිවණ්ණානං ලොපො හොති-දිතියා අපච්චං දෙච්චො, කුණ්ඩනියා අපච්චං කොණ්ඩඤ්ඤො-නස්ස ඤෙ පුබ්බරූපං-භාතුනො අපච්චං භාතබ්බො-එත්ථ-

Khi có một hậu tố bắt đầu bằng `ya` theo sau, các chữ `a` và `i` bị xóa bỏ. (Ví dụ:) con cháu của Diti là `decco`; con cháu của Kuṇḍanī là `koṇḍañño`. (Trong đó) `n` (trước `y`) trở thành `ñ`. Con cháu của người anh/em là `bhātabbo`. Ở đây...

යම්හි ගොස්ස ච.

Và (của) `go` khi `ya` theo sau.

යකාරාදො පච්චයෙ ගොස්සුවණ්ණස්ස ච අවඞ හොතීති උකාරස්ස අවඞ.

Khi có một hậu tố bắt đầu bằng `ya` theo sau, chữ `u` của `go` cũng trở thành `avaṅ`. Do đó, `u` trở thành `avaṅ`.

ආ ණි.

Từ (danh từ tận cùng bằng) `a`, (hậu tố) `ṇi` (được dùng).

අකාරන්තතො ණි වා හොතපච්චෙ බහුලං-දක්කස්සාපච්චං දක්ඛි-එවං වාරුණි-බහුලං විධානා න සබ්බෙහි අකාරන්තෙහි-තෙ නෙව වසිට්ඨස්සාපච්චං වාසිට්ඨො ත්වෙව හොති.

Từ một danh từ tận cùng bằng `a`, hậu tố `ṇi` được dùng tùy chọn và thường xuyên trong nghĩa con cháu. (Ví dụ:) con cháu của Dakka là `dakkhi`; tương tự là `vāruṇi`. Do quy tắc là 'thường xuyên', (nó) không (áp dụng) cho tất cả các danh từ tận cùng bằng `a`. Do đó, con cháu của Vasiṭṭha chỉ là `vāsiṭṭho`.

රාජතො ඤ්ඤො ජාතියං

Sau (danh từ) rāja, (hậu tố) ñña (được dùng) theo nghĩa dòng dõi.

රාජසද්දතො ඤ්ඤො වා හොතපච්චෙ ජාතියං ගම්මමානායං-රඤ්ඤො අපච්චං රාජඤ්ඤො-ජාතියන්ති කිං?-රාජාපච්චං.

Sau danh từ rāja, hậu tố ñña được dùng tùy chọn theo nghĩa con cháu khi dòng dõi được hiểu ngầm. Ví dụ: rañño apaccaṃ (con cháu của vua) là rājañño. Tại sao nói 'theo nghĩa dòng dõi'? (Để phân biệt với) Rājāpaccaṃ.

ඛත්තා යීයා.

Sau (danh từ) khatta, (hậu tố) ya và īya (được dùng).

ඛත්තසද්දා යෙයා හොන්තපච්චෙ ජාතියං-ඛත්තස්සාපච්චං ඛත්ත්‍යො, ඛත්තියො-ජාතියන්ත්වෙව-ඛත්ති.

Sau danh từ khatta, các hậu tố ya và īya được dùng theo nghĩa con cháu, dòng dõi. Ví dụ: khattassāpaccaṃ (con cháu của người Sát-đế-lỵ) là khattyo, khattiyo. (Chỉ) theo nghĩa dòng dõi mà thôi. (Ví dụ khác:) khatti.

මනුතො ස්ස සණ.

Sau (danh từ) manu, (hậu tố) ssa và saṇa (được dùng).

මනුසද්දතො ජාතියං ස්ස සණ හොතපච්චෙ-මකනුනො අපච්චං මනුස්සො, මානුසො-ජාතියන්ත්වෙව-මානවො.

Sau danh từ manu, các hậu tố ssa và saṇa được dùng theo nghĩa con cháu, dòng dõi. Ví dụ: manuno apaccaṃ (con cháu của Manu) là manusso, mānuso. (Chỉ) theo nghĩa dòng dõi mà thôi. (Ví dụ khác:) mānavo.

ජනපදනාමස්මා ඛත්තියා රඤ්ඤෙ ච ණො.

Sau tên một quốc gia, (hậu tố) ṇa được dùng (để chỉ) con cháu của một người Sát-đế-lỵ và (theo nghĩa) vua.

ජනපදස්ස යං නාම, තන්නාමස්මා ඛත්තියාපච්චෙ රඤ්ඤෙ ච ණෙ හොති-පඤ්චාලානං අපච්චං රාජා වා පඤ්චාලො, මාගධො-ජනපදනාමස්මාති කිං?-දාසරථි-ඛන්තියාති කිං? පඤ්චාලස්සබ්‍රාහ්මණස්සාපච්චං පඤ්චාලි.

Từ tên gọi của một quốc gia, hậu tố ṇa được dùng theo nghĩa con cháu của người Sát-đế-lỵ và vua. Ví dụ: pañcālānaṃ apaccaṃ rājā vā (con cháu hoặc vua của xứ Pañcāla) là pañcālo, (tương tự) māgadho. Tại sao nói 'từ tên gọi của một quốc gia'? (Để loại trừ trường hợp như) Dāsarathi. Tại sao nói 'Sát-đế-lỵ'? (Để loại trừ trường hợp như) Pañcālassabrāhmaṇassāpaccaṃ (con cháu của một vị Bà-la-môn xứ Pañcāla) là pañcāli.

ණ්‍ය කුරුසිවීහි.

Sau (các danh từ) kuru và sivi, (hậu tố) ṇya (được dùng).

කුරුසිවීහපච්චෙ රඤ්ඤෙ ච ණ්‍යො හොති-කුරුනං අපච්චං රාජාවා කොරබ්බො, සෙබ්බො.

Sau (các danh từ) kuru và sivi, hậu tố ṇya được dùng theo nghĩa con cháu và vua. Ví dụ: kurunaṃ apaccaṃ rājāvā (con cháu hoặc vua của xứ Kuru) là korabbo, (tương tự) sebbo.

ණ රාගාතෙන රත්තං.

Sau (một danh từ chỉ) chất nhuộm, (hậu tố) ṇa (được dùng) theo nghĩa 'được nhuộm bằng cái đó'.

රජ්ජතෙ යෙන සො රාගො-තතො රාගවාචිතතියන්තතො රත්තමිච්චෙතස්මිං අත්ථෙණෙ හොති-කසාවෙන රත්තං කාසාවං, කොසුම්හං-ඉධ කස්මා න හොති’ නීලං පීතන්ති? ගුණවචනත්තා විනාපි ණෙන ණත්ථස්සාභිධානතො.

Cái mà dùng để nhuộm được gọi là rāgo (chất nhuộm). Sau một danh từ ở biến cách thứ ba chỉ chất nhuộm, hậu tố ṇa được dùng theo nghĩa 'được nhuộm'. Ví dụ: kasāvena rattaṃ (được nhuộm bằng kasāva) là kāsāvaṃ, (tương tự) kosumhaṃ. Tại sao ở đây không thành lập (các từ như vậy từ) nīlaṃ (màu xanh), pītaṃ (màu vàng)? Vì chúng là những từ chỉ phẩm chất, nên ý nghĩa của hậu tố ṇa đã được biểu thị ngay cả khi không có hậu tố ṇa.

නක්ඛතො නින්දුයුත්තෙන කාලෙ.

Sau (tên) một chòm sao, (hậu tố ṇa được dùng) theo nghĩa thời gian được đánh dấu bởi (chòm sao đó) khi kết hợp với mặt trăng.

තතියත්තතො නක්ඛත්තා තෙන ලක්ඛිතෙ කාලෙ ණෙ හොති තඤ්චෙ නක්ඛත්තමින්දුයුත්තං හොති-ඵුස්සෙන ඉන්දුයුත්තෙන ලක්ඛිතා පුණ්ණමාසී ඵුස්සී, පුස්සො (අහො)-මඝාය ඉන්දුයුත්තායලක්ඛිතා පුණ්ණමාසී මාඝී, මාඝො (අහො)

Sau một danh từ chỉ chòm sao ở biến cách thứ ba, hậu tố ṇa được dùng theo nghĩa thời gian được đánh dấu bởi nó, nếu chòm sao đó kết hợp với mặt trăng. Ví dụ: phussena induyuttena lakkhitā puṇṇamāsī (ngày rằm được đánh dấu bởi sao Phussa kết hợp với mặt trăng) là phussī, hoặc pusso (aho) (ngày Pusso). maghāya induyuttāya lakkhitā puṇṇamāsī (ngày rằm được đánh dấu bởi sao Maghā kết hợp với mặt trăng) là māghī, hoặc māgho (aho) (ngày Māgho).

යා ස්ස දෙවතා පුණ්ණමාසි.

(Hậu tố ṇa được dùng theo nghĩa) 'vị trời của nó là...' hoặc 'ngày rằm của nó là...'.

සෙති පඨමන්තා අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ ණෙ හොති යං පඨමන්තං සා ද්වෙ දෙවතා පුණ්ණමාසී වා-සුගතො දෙවතා අස්සෙති සොගතො-මාහින්දො, යාමො, චාරුණො-ඵුස්සී පුස්ණමාසී අස්ස සම්බන්ධිනීති ඵුස්සො, (මාසො) එවම්මාඝො.

Sau một danh từ ở biến cách thứ nhất, hậu tố ṇa được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu 'assa' (của nó). Danh từ ở biến cách thứ nhất đó có thể là (tên) một vị trời hoặc (tên) một ngày rằm. Ví dụ: sugato devatā assa iti (vị trời của người này là Sugata) là sogato. (Tương tự:) māhindo, yāmo, cāruṇo. phussī puṇṇamāsī assa sambandhinī iti (ngày rằm Phussī có liên quan đến tháng này) là phusso, (māso) (tháng Phussa). Tương tự là māgho.

ව්‍යාකරණමධිතෙ ජානාති වාත්වෙවමාදිවග්ගහෙ.

(Trong nhóm các nghĩa như) 'học hoặc biết ngữ pháp', v.v.

තමධීතෙ තඤ්ජානාති කණිකා ච.

(Hậu tố ṇa, và cũng) ka và ṇika (được dùng) theo nghĩa 'học cái đó' hoặc 'biết cái đó'.

දුතියන්තතො තමධීතෙ තඤ්ජානාතීති එතෙස්වත්තෙසු ණෙහොති කොණිකො ච-වෙය්‍යාකරණෙ-කතයාදෙසස්සිකාරස්ස‘‘තදා දෙසා තදිව භවන්ති‘‘ති ඤායා සරානමච්චාදිනා එකාරෙ යාගමද්විත්තානි-කෙ-කමකො, පදකො-ණිකෙ-සුත්තන්තිකො, වෙනයිකො-‘‘තෙන නිබ්බත්තෙ’’ති තතියන්තා නිබ්බත්තත්ථෙණෙ-කුසම්බෙන නිබ්බත්තා කොසම්බී, (නගරී.)

Sau một danh từ ở biến cách thứ hai, các hậu tố ṇa, ka, và ṇika được dùng theo những nghĩa 'học cái đó', 'biết cái đó'. Ví dụ với ṇa: veyyākaraṇo. (Trong từ veyyākaraṇo, nguyên âm i của hậu tố ika đã được thay thế bằng ya, sau đó theo quy tắc "tadādesā tadiva bhavanti", nguyên âm e được hình thành bởi sự kết hợp của các nguyên âm, và ya được điệp mẫu). Ví dụ với ka: kamako, padako. Ví dụ với ṇika: suttantiko, venayiko. Theo nghĩa "tena nibbatte" (được tạo ra bởi cái đó), sau một danh từ ở biến cách thứ ba, hậu tố ṇa được dùng. Ví dụ: kusambena nibbattā (được tạo ra bởi Kusamba) là kosambī, (nagarī) (thành Kosambī).

තත්‍ර භවෙ.

(Hậu tố ṇa được dùng) theo nghĩa 'hiện hữu ở đó'.

සත්තම්‍යන්තා භවත්ථෙ ණෙ හොති-උදකෙ භවො ඔදකො-‘‘අජ්ජාදීහි තනො’’ති භවත්ථෙ තනො-අජ්ජභවො අජ්ජතනො-එවං හීයත්තනො-‘‘ඤොනමවණ්ණෙ’’ති අකාරො-‘‘සරම්භා ද්වෙ’’ති තස්ස ද්විභාවො.

Sau một danh từ ở biến cách thứ bảy, hậu tố ṇa được dùng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ: udake bhavo (hiện hữu trong nước) là odako. Theo quy tắc "ajjādīhi tano", hậu tố tana được dùng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ: ajja bhavo (hiện hữu hôm nay) là ajjatano. Tương tự là hīyattano. (Trong ajjatano,) nguyên âm a (được thêm vào) theo quy tắc "ñonamavaṇṇe", và nó được điệp mẫu theo quy tắc "sarambhā dve".

පුරාතොණො ච

Và (hậu tố) ṇa (được dùng) sau (bất biến từ) purā.

පුරා ඉච්චෙතස්මා භවත්ථෙ ණෙ හොති තනො ව-පුරා භවො පුරාණෙ, පුරාතනො.

Sau bất biến từ purā, hậu tố ṇa và tana được dùng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ: purā bhavo (hiện hữu trong quá khứ) là purāṇo, purātano.

අමාත්වච්චො.

Nhưng sau (bất biến từ) amā, (hậu tố) acca (được dùng).

අමා සද්දතො අච්චො හොති භවත්ථෙ-අමා භවො අමච්චො.

Sau danh từ amā, hậu tố acca được dùng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ: amā bhavo (hiện hữu gần bên) là amacco.

මජ්ඣාදිත්විමො.

Nhưng sau (các danh từ) majjha, v.v., (hậu tố) ima (được dùng).

මජ්ඣාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි භවත්ථෙ ඉමො හොති-මජ්ඣෙ භවො මජ්ඣිමො, අන්තිමො-කුසිණරායං භවො ච්චෙවමාදිවිග්ගහෙ.

Sau các danh từ majjha, v.v. ở biến cách thứ bảy, hậu tố ima được dùng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ: majjhe bhavo (hiện hữu ở giữa) là majjhimo, (tương tự) antimo. Và trong các cách phân tích tương tự như kusiṇarāyaṃ bhavo (hiện hữu ở Kusinārā).

කණ්ණෙය්‍ය ණෙය්‍යකය්‍යා.

(Các hậu tố) ka, ṇeyya, ṇeyyaka, và ya (cũng được dùng).

සත්තම්‍යන්තා එතෙ පච්චයා හොන්ති බහුලං භවත්ථෙ-කණ-කොසිණරකො-ණෙය්‍ය-ගඞ්ගෙය්‍යො, වානෙය්‍යො-ණෙය්‍යක-කොලෙය්‍යකො-ය-ගම්මො-රස්සාකාරලොපපු- බ්බරූපානි-ඉය-ගමියො, උදරියං-‘‘ණිකො’’ති සත්තම්‍යන්තා භවත්ථෙ ණිකො හොති සරදෙ භාවො සාරදිකො, හෙමන්තිකො.

Sau một danh từ ở biến cách thứ bảy, những hậu tố này được dùng một cách đa dạng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ với ka: kosiṇarako. Ví dụ với ṇeyya: gaṅgeyyo, vāneyyo. Ví dụ với ṇeyyaka: koleyyako. Ví dụ với ya: gammo. (Trong gammo, có sự rút ngắn, lược bỏ nguyên âm a, và đồng hóa với âm trước). Ví dụ với iya: gamiyo, udariyaṃ. Theo quy tắc "ṇiko", sau một danh từ ở biến cách thứ bảy, hậu tố ṇika được dùng theo nghĩa 'hiện hữu'. Ví dụ: sarade bhāvo (hiện hữu vào mùa thu) là sāradiko, (tương tự) hemantiko.

තමස්ස සිප්පං සීලම්පණ්‍යම්පහරණම්පයොජනං.

(Hậu tố được dùng theo các nghĩa) 'đó là nghề thủ công của người ấy', 'thói quen của người ấy', 'hàng hóa của người ấy', 'vũ khí của người ấy', 'mục đích của người ấy'.

පඨමන්තා සිප්පාදිවාචකා අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ ණිකො හොති-වීණාවාදනං සිප්පමස්ස වෙණිකො. පංජසුකූලධාරණං සීලමස්ස පකංසුකුලිකො, ගන්ධො පණ්‍යමස්ස ගන්ධිකො, වාපො පහරණමස්ස වාපිකො, සතං පයොජනමස්ස සාතිකං‘‘තංහන්තාරහති ගච්ඡතුඤ්ඡතිචරති’’ති දුතියන්තා භන්තිච්චෙවමාදිසවත්ථෙසු ණිකො හොති-පක්ඛීනොභන්තිති පක්ඛිකො-සාකුණීකො-සතමරහතීති සාතිකං-පරදාරං ගච්ඡතීතිපාරදාරිකො-බදරෙ උඤ්ඡතීති බාදරිකො-ධම්මං චරතීති ධම්මිකො-අධම්මිකො-‘‘තෙන කතං කීතං බද්ධමභියඞ්ඛතං කසංසට්ඨං හතං හන්ති ජිතං ජයති දිබ්බති ඛනති තරති චරති වහති ජීවති’’ති තතියන්තා කතාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති-කායෙන කතංවකායිකං-සතෙන කීතං සාතිකං-වරත්තාය බද්ධොවා රත්තිකො-ඝතෙන අභිසඞ්ඛතං කසංසට්ඨං වා ඝාතිකං-(අභිසඞ්ඛතං කතාභිසඞ්ඛාරං, කසංසට්ඨං මිස්සිතං)-ජාලෙන හතො භන්තීතිවා චාලිකො-අක්ඛෙහි ජිතමක්ඛිකං-අක්ඛෙහි ජයති දිබ්බතීති වා අක්ඛිකො-ඛනිත්තියා ඛනතීති ඛානිත්තිකො-ඉහ නභවති ‘‘අඞ්ගුලියා ඛන්තී’’ති අනභිධානා අභිධානලක්ඛණ හි තබ්බාදි ණදිසමාසා-උළුම්පෙන තරතීති ඔළුම්පිකො-සකටෙන චරතීති සාකටිකො-ඛන්ධෙන වහතීති ඛන්ධිකො-වෙතනෙන ජීවතීති වෙතනිකො-‘‘තස්ස සංවත්තතී’’ති චතුත්ථ්‍යන්තා සංවත්තතීති පොනොභවිකො-‘‘මනාද්‍යපාදිනමො මයෙ චෙ’’ති දුතියොකාරො.

Hậu tố ṇika được dùng theo nghĩa sở hữu cách (chaṭṭhī) sau những danh từ ở biến cách thứ nhất (paṭhamā) chỉ về nghề nghiệp v.v... Ví dụ: vīṇāvādanaṃ sippamassa thành veṇiko (người có nghề đàn tỳ bà). Paṃsukūladhāraṇaṃ sīlamassa thành paṃsukuliko (người có giới mặc y phấn tảo), gandho paṇyamassa thành gandhiko (người có hàng hóa là hương liệu), vāpo paharaṇamassa thành vāpiko (người có dụng cụ là dao cạo), sataṃ payojanamassa thành sātikaṃ (vật có mục đích là một trăm). Hậu tố ṇika được dùng theo nhiều nghĩa khác nhau như ‘hành động, xứng đáng, đi đến, lượm lặt, thực hành’ sau những danh từ ở biến cách thứ hai (dutiyā). Ví dụ: pakkhī hanti thành pakkhiko hoặc sākuṇiko (người săn chim), satam arahati thành sātikaṃ (vật xứng đáng giá một trăm), paradāraṃ gacchati thành pāradāriko (người đi đến với vợ người), badare uñchati thành bādariko (người lượm lặt trái táo), dhammaṃ carati thành dhammiko (người thực hành pháp), adhammiko (người thực hành phi pháp). Hậu tố ṇika được dùng theo nhiều nghĩa khác nhau như ‘được làm, được mua, được cột, được pha chế, được trộn lẫn, bị giết, giết, được thắng, thắng, chơi, đào, vượt qua, đi, mang, sống’ sau những danh từ ở biến cách thứ ba (tatiyā). Ví dụ: kāyena kataṃ thành kāyikaṃ (việc được làm bằng thân), satena kītaṃ thành sātikaṃ (vật được mua bằng một trăm), varattāya baddho thành vārattiko (người bị cột bằng dây da), ghatena abhisaṅkhataṃ hoặc kasaṃsaṭṭhaṃ thành ghātikaṃ (vật được pha chế hoặc được trộn lẫn với bơ sữa), (abhisaṅkhataṃ là katābhisaṅkhāraṃ, kasaṃsaṭṭhaṃ là missitaṃ), jālena hato hoặc hanti thành jālika (người bị giết hoặc giết bằng lưới), akkhehi jitaṃ thành akkhikaṃ (vật được thắng bằng súc sắc), akkhehi jayati hoặc dibbati thành akkhiko (người thắng hoặc chơi bằng súc sắc), khanittiyā khanati thành khānittiko (người đào bằng cuốc). Ở đây không thành lập ‘aṅguliyā khanati’ vì không thông dụng, bởi vì các từ phái sinh v.v... có đặc tính là được giải thích. uḷumpena tarati thành oḷumpiko (người vượt qua bằng bè), sakaṭena carati thành sākaṭiko (người đi bằng xe), khandhena vahati thành khandhiko (người mang bằng vai), vetanena jīvati thành vetaniko (người sống bằng lương). Hậu tố ṇika được dùng theo nghĩa ‘dẫn đến’ sau danh từ ở biến cách thứ tư (catutthī). Ví dụ: ponobhaviko (dẫn đến tái sanh). ‘o’ thứ hai trong ‘manādyapādinamo maye ce’.

තතොසම්භුතමාගතං.

(Hậu tố được dùng theo nghĩa) ‘từ đó sanh ra, từ đó đến’.

පඤ්චම්‍යන්තා සම්භු තමාගතන්ති එතෙස්වත්ථෙසුණිකො හොති-මාතිතො සම්භුතමාගතං වා මත්තිකං, පෙත්තිකං.

Hậu tố ṇika được dùng theo những nghĩa ‘sanh ra từ, đến từ’ sau danh từ ở biến cách thứ năm (pañcamī). Ví dụ: mātito sambhutaṃ hoặc āgataṃ thành mattikaṃ (thuộc về mẹ), pettikaṃ (thuộc về cha).

සුරභිතො සමභුතන්ති නවිග්ගහෙ.

(Từ) surabhito sambhutaṃ không được phân tích (theo cách này).

දිස්සන්තඤ්ඤෙපි පච්චයා.

Các hậu tố khác cũng được thấy.

වුත්තතො’ඤ්ඤෙපි පච්චයා දිස්සන්ති වුත්තාවුත්තත්ථෙසුතිණ්‍යො-සොරබ්භං-‘‘තත්ථ වසති කවිදිතොභත්තො නියුත්තො’’ති ණිකො-රුක්ඛමූලෙ වසතීති රුක්ඛමූලිකො, ලොකෙ විදිතො ලොකිකො, චතුමහාරාජෙසු භත්තා චතුම්මහාරාජිකා-ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො-දස්සොක තදමිනාදිපාඨා.

Các hậu tố khác với những hậu tố đã được nói đến cũng được thấy trong những nghĩa đã được nói và chưa được nói. (Ví dụ) ṇya: sorabbhaṃ (mùi thơm). Hậu tố ṇika (được dùng theo nghĩa) ‘sống ở đó, được biết ở, trung thành với, được bổ nhiệm ở’. Ví dụ: rukkhamūle vasati thành rukkhamūliko (người sống ở gốc cây), loke vidito thành lokiko (người được biết ở đời), catummahārājesu bhattā thành catummahārājikā (vị trời trung thành với Tứ Đại Thiên Vương), dvāre niyutto thành dovāriko (người được bổ nhiệm ở cửa). ‘dassoka tadaminādipāṭhā’.

තස්සිදං.

(Hậu tố được dùng theo nghĩa) ‘cái này của người ấy’.

ඡට්ඨියන්තා ඉදමිච්චස්මිං අත්ථෙ ණිකො හොති-සඞ්ඝස්ස ඉදං සඞ්ඝිකං, පුග්ගලිකං-‘‘ණෙ’’ති ඡට්ඨියන්තා ඉදමිච්චතස්මිං අත්ථෙණෙ-මොග්ගල්ලායනස්ස ඉදං මොග්ගල්ලායනං, (ව්‍යාකරණං)-සොගතං, (සාසනං).

Hậu tố ṇika được dùng theo nghĩa ‘cái này’ sau danh từ ở biến cách thứ sáu (chaṭṭhī). Ví dụ: saṅghassa idaṃ thành saṅghikaṃ (cái này của tăng chúng), puggalikaṃ (cái này của cá nhân). Hậu tố ṇe được dùng theo nghĩa ‘cái này’ sau danh từ ở biến cách thứ sáu. Ví dụ: moggallāyanassa idaṃ thành moggallāyanaṃ (vyākaraṇaṃ) (ngữ pháp này của ngài Moggallāna), sogataṃ (sāsanaṃ) (giáo pháp này của bậc Thiện Thệ).

පිතිතො භාතරි රෙය්‍යණ.

(Hậu tố) reyyaṇa (được dùng) sau từ pitu theo nghĩa ‘anh em trai’.

පිතුසද්දා තස්ස භාතරි රෙය්‍යණ හොති-රොනු’බන්ධො.

Hậu tố reyyaṇa được dùng sau từ pitu theo nghĩa ‘anh em trai của người ấy’. (Ký hiệu) r là anubandha.

රානුබන්ධෙ’න්තසරාදිස්ස.

Khi r là anubandha, (âm cuối) của phần bắt đầu bằng nguyên âm cuối (bị xóa).

අන්තො සරො ආදි යස්සාවයවස්ස තස්ස ලොපො හොති රානුබන්ධෙති උලොපො-පිතු භාතා පෙත්තෙය්‍යො.

Khi r là anubandha, sự xóa bỏ xảy ra đối với phần có nguyên âm cuối làm khởi đầu; do đó u bị xóa. Ví dụ: pitu bhātā thành petteyyo (anh em trai của cha).

මාතිතො ච හගිනියං ඡො.

Và (hậu tố) cha (được dùng) sau từ mātu theo nghĩa ‘chị em gái’.

මාතුතො චෙ පිතුතො ච තෙසං භගිනියං ඡො හොති-මාතුභගිනි මාතුච්ඡා-‘‘ඉත්ථියමත්වා’’ති ආ-එවම්පිතුච්ඡා.

Hậu tố cha được dùng sau từ mātu và pitu theo nghĩa ‘chị em gái của những người ấy’. Ví dụ: mātu bhaginī thành mātucchā (chị em gái của mẹ). Theo cú pháp ‘itthiyamatvā’, (hậu tố) ā (được thêm vào). Tương tự pitucchā (chị em gái của cha).

මාතාපිතුස්වාමහො.

(Hậu tố) āmaha (được dùng sau) mātā và pitu.

මාතාපිතුහි තෙසං මාතාපිතුස්වාමහො හොති-මාතු මාතා මාතාමහී-මාතු පිතා මාතාමහො-පිතු මාතා පිතාමහී-පිතු පිතාපි නාමහො.

Hậu tố āmaha được dùng sau mātā và pitu theo nghĩa ‘mẹ và cha của những người ấy’. Ví dụ: mātu mātā thành mātāmahī (mẹ của mẹ), mātu pitā thành mātāmaho (cha của mẹ), pitu mātā thành pitāmahī (mẹ của cha), pitu pitā thành pitāmaho (cha của cha).

හිතෙ රෙය්‍යණ.

(Hậu tố) reyyaṇa (được dùng) theo nghĩa ‘có lợi ích’.

මාතාපිතූහි හිතෙ රෙය්‍යණ හොති-මාතු හිතො මත්තෙය්‍යො, පිතු හිතො පෙත්තෙය්‍යො.

Hậu tố reyyaṇa được dùng sau mātā và pitu theo nghĩa ‘có lợi ích’. Ví dụ: mātu hito thành matteyyo (người có lợi ích cho mẹ), pitu hito thành petteyyo (người có lợi ích cho cha).

තමස්‍ය පරිමාණං ණිකො ච.

(Hậu tố) ṇika và ka (được dùng theo nghĩa) ‘cái đó là số lượng của vật này’.

පඨමන්තා අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ ණිකො හොති කොව තඤ්චෙ පඨමන්තං පරිමාණම්භවති.

Hậu tố ṇika và ka được dùng theo nghĩa ‘của vật này’ sau danh từ ở biến cách thứ nhất, nếu danh từ ở biến cách thứ nhất ấy là (từ chỉ) số lượng.

දොණෙ පරිමාණමස්ස දොණිකො, (වීහි)-එකම්පරිමාණමස්ස එකකං-ද්විකං, තිකං, චතුක්කං, පඤ්චකමිච්චාදි.

Doṇo parimāṇamassa thành doṇiko (vīhi) (lúa có số lượng là một doṇa), ekaṃ parimāṇamassa thành ekakaṃ (vật có số lượng là một), dvikaṃ (vật có số lượng là hai), tikaṃ (vật có số lượng là ba), catukkaṃ (vật có số lượng là bốn), pañcakaṃ (vật có số lượng là năm) v.v...

සඤ්ජාතා තාරකාදිත්විතො

(Hậu tố) ita (được dùng) sau nhóm từ tārakā v.v... (theo nghĩa) ‘đã sanh khởi’.

තාරකාදිහි පඨමන්තෙහි අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ ඉතො හොති තෙ

Hậu tố ita được dùng theo nghĩa sở hữu cách (chaṭṭhī) ‘của nó’ sau những danh từ ở biến cách thứ nhất (paṭhamā) thuộc nhóm tārakā v.v...

චෙ සඤ්ජාතා හොන්ති-තාරකා සඤ්ජාතා අස්ස තාරකිතං-(ගගනං)-පුප්ඡිතො-(රුක්ඛො).

nếu chúng đã sanh khởi. Ví dụ: tārakā sañjātā assa thành tārakitaṃ (gaganaṃ) (bầu trời có những ngôi sao đã sanh khởi), pupphito (rukkho) (cây có những bông hoa đã sanh khởi).

මානෙ මත්තො.

(Hậu tố) matta (được dùng) theo nghĩa ‘đo lường’.

පඨමන්තා මානවුත්තිතො අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ මත්තො හොති-ඵඛලං උම්මානමස්ස ඛඵලමත්තං. හත්ථො පරිමාණමස්ස හත්ථමත්තං, සතං මානමස්ස සතමත්තං.

Hậu tố matta được dùng theo nghĩa ‘của vật này’ sau danh từ ở biến cách thứ nhất chỉ sự đo lường. Ví dụ: phalaṃ ummānamassa thành phalamattaṃ (vật có sự đo lường là một trái cây), hattho parimāṇamassa thành hatthamattaṃ (vật có sự đo lường là một cánh tay), sataṃ mānamassa thành satamattaṃ (vật có sự đo lường là một trăm).

ණෙ ච පුරිසා

(Hậu tố) ṇe và (các hậu tố khác được dùng) sau từ purisa.

පුරිසා පඨමන්තා උද්ධමානවුත්තිතො අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ ණෙ හොති මත්ත තග්ඝා ච-පුරිසො උම්මානමස්ස පොරිසං, පුරිසමත්තං. පුරිසතග්ඝං.

Hậu tố ṇe, matta và taggha được dùng theo nghĩa ‘của vật này’ sau danh từ purisa ở biến cách thứ nhất chỉ sự đo lường chiều cao. Ví dụ: puriso ummānamassa thành porisaṃ, purisamattaṃ, purisatagghaṃ (vật có sự đo lường chiều cao là một người).

තස්ස භාවකම්මෙසු ත්ත තා ත්තනණ්‍යණෙය්‍ය ණිඝ ණියා.

(Các hậu tố) tta, tā, ttana, ṇya, ṇeyya, ṇa, iya, ṇiya (được dùng) theo nghĩa ‘trạng thái và hành động của vật ấy’.

භවන්ති එතස්මා සද්දබුද්ධීති භාවො සද්දප්පවත්ති නිමිත්තං-කම්මං ක්‍රියා-ඡටාඨියන්තා භාවෙ කම්මෙ ච ත්ත තාදයො හොන්ති බහුලං-සාමඤ්ඤවිධයො පයොගමනුසාරයන්තිති කුතො චි ද්වීසුකුතො චි භාවෙ යෙව-න ච සබ්බෙ සබ්බතො හොන්ති අඤ්ඤත්‍ර ත්තතාහි-නීලස්ස පටාස්ස භාවො නීලත්තං නීලතාති ගුණෙ භාවො-ඉහ ගුණවසා නිලසද්දොනීලගුණයුත්තෙ දබ්බෙ වත්තතෙ නිමිත්තස්සරුපානුගතාඤ්චබුද්ධි-එවමඤ්ඤත්‍රාපි යථානුරූපංඤාතබ්බං නීලස්සගුණස්ස භාවො නීලත්තංනීලතාති නීලගුණජාති-ගොත්තං ගොතාති ගොජාති-පාචකත්තත්ති පචනක්‍රියාසම්බන්ධො-රාජපුරිසත්තන්ති රාජසම්බන්ධො-දෙවදත්තං චන්දත්තං සූරියත්තන්ති තදවත්ථාවිසෙස සාමඤ්ඤං-ආකාසත්තං අභාවත්තන්ති උපචරිතභෙදසාමඤ්ඤං-අලසස්ස භාවො කම්මං වා අලසත්තං අලසතා-ත්තන, පුථුජ්ජනත්තනං-ණ්‍ය, චාපකල්‍යං‘‘සකත්ථෙතී‘‘සකත්ථෙපි-අකිඤ්චනමෙව ආකිඤ්චඤ්ඤං-ණෙය්‍ය, සොචෙය්‍යං-ණ, පාටවං-අවඞ-ඉය, නග්ගියං-ණි ය, පොරොහිතියං.

Bhāvo là nguyên nhân cho sự vận hành của từ ngữ, bởi vì những sự hiểu biết về từ ngữ sanh khởi từ đó. Kammaṃ là kriyā (hành động). Các hậu tố tta, tā v.v... được dùng một cách đa dạng sau danh từ ở biến cách thứ sáu (chaṭṭhī) theo nghĩa bhāva (trạng thái) và kamma (hành động). Bởi vì các quy luật tổng quát thường tùy theo cách sử dụng, cho nên đôi khi (chúng được dùng) trong cả hai nghĩa, đôi khi chỉ trong nghĩa bhāva. Và không phải tất cả (hậu tố) được dùng sau tất cả (thân từ), ngoại trừ tta và tā. Nīlassa paṭāssa bhāvo thành nīlattaṃ, nīlatā (trạng thái của tấm vải màu xanh) là bhāva trong phẩm chất. Ở đây, do năng lực của phẩm chất, từ nīla được dùng cho sự vật có phẩm chất màu xanh và sự hiểu biết đi theo hình thức của nguyên nhân. Tương tự, ở những trường hợp khác cũng nên được hiểu một cách tương xứng. Nīlassa guṇassa bhāvo thành nīlattaṃ, nīlatā (trạng thái của phẩm chất màu xanh) là chủng loại của phẩm chất màu xanh. Gottaṃ, gotā là gojāti (chủng loại bò). Pācakattaṃ là sự liên hệ với hành động nấu nướng. Rājapurisattaṃ là sự liên hệ với đức vua. Devadattaṃ, candattaṃ, sūriyattaṃ là tính phổ thông của trạng thái đặc biệt ấy. Ākāsattaṃ, abhāvattanti là tính phổ thông của sự phân biệt được dùng theo nghĩa ẩn dụ. Alasassa bhāvo hoặc kammaṃ thành alasattaṃ, alasatā (trạng thái hoặc hành động của người lười biếng). (Ví dụ về) ttana: puthujjanattanaṃ (trạng thái phàm phu). (Ví dụ về) ṇya: cāpalyaṃ (sự dao động). Cũng trong nghĩa của chính nó: akiñcanam eva thành ākiñcaññaṃ (chính tự thân sự vô sở hữu). (Ví dụ về) ṇeyya: soceyyaṃ (sự trong sạch). (Ví dụ về) ṇa: pāṭavaṃ (sự khéo léo). (Ví dụ về) iya: naggiyaṃ (sự trần truồng). (Ví dụ về) ṇiya: porohitiyaṃ (chức vị tư tế).

තර තමිස්සිකියිට්ඨාතිසයෙ.

Các hậu tố tara, tama, issika, iya, iṭṭha trong nghĩa siêu việt.

අතිසයෙ වත්තමානනතො හොන්තෙතෙ පච්චයා-අතිසයෙන පාපො පාපතරො, පාපතමො, පාපිස්සිකො. පාපියො. පාපිට්ඨො-අතිසයන්තාපි අතිසයප්පච්චයො-අතිසයෙන පාපිට්ඨො පාපිට්ඨතරො-උදුම්බරස්ස විකාරො’වයවොත්වෙවමාදිවිග්ගහෙ.

Do hiện hữu trong nghĩa siêu việt, nên có các hậu tố này. (Ví dụ:) Xấu một cách siêu việt là pāpataro, pāpatamo, pāpissiko, pāpiyo, pāpiṭṭho. Hậu tố chỉ sự siêu việt cũng (được dùng) sau (từ) đã có nghĩa siêu việt. (Ví dụ:) Xấu một cách siêu việt hơn pāpiṭṭho là pāpiṭṭhataro. Trong cách phân tích cú pháp như ‘sự biến thể hoặc bộ phận của cây udumbara’.

තස්ස විකාරාවයවෙසු ණ ණික ණෙය්‍ය මයා.

Trong (nghĩa) biến thể và bộ phận của nó (có các hậu tố) ṇa, ṇika, ṇeyya, maya.

පකතියා උත්තරමවත්ථන්තරං විකාරො-ඡට්ඨියන්තා නාමස්මා විකාරෙ’වයවෙ ච ණදයො හොන්ති බහුලං-ණ, ඔදුම්බරං-(භස්මං පණ්ණං වා)-ණික, කප්පාසිකං-නෙය්‍ය, එණෙය්‍යං-මය. තිණමයං-‘‘අඤ්ඤස්මින්ති’’ අත්ථන්තරෙපි-ගුන්නං කරිසං ගොමයං.

Sự biến thể là một trạng thái khác sau trạng thái tự nhiên. Sau danh từ ở sở hữu cách, các hậu tố ṇa v.v... thường được dùng trong nghĩa biến thể và bộ phận. (Hậu tố) ṇa, (ví dụ) odumbaraṃ (tro hoặc lá). (Hậu tố) ṇika, (ví dụ) kappāsikaṃ. (Hậu tố) neyya, (ví dụ) eṇeyyaṃ. (Hậu tố) maya, (ví dụ) tiṇamayaṃ. Cũng trong nghĩa khác (theo quy tắc) ‘aññasmim’. (Ví dụ:) Phân của bò là gomayaṃ.

මනුස්සානං සමුහොත්වෙවමාදිවිග්ගහෙ.

Trong cách phân tích cú pháp như ‘nhóm người’.

සමුහෙ කණ්ණණිකා.

Trong (nghĩa) tập hợp (có các hậu tố) ka, ṇa, ṇikā.

ඡට්ඨියන්තා සමූහෙ කණ්ණණිකා හොන්ති-මානුස්සකං. කාකං, ආපුපිකං-‘‘ජනාදීහි තා’’ති සමූහෙ තා-ජනානං සමූහො ජනතා. ගජතා, බන්ධුතා.

Sau (danh từ ở) sở hữu cách, các hậu tố ka, ṇa, ṇikā được dùng trong nghĩa tập hợp. (Ví dụ:) mānussakaṃ, kākaṃ, āpupikaṃ. Theo (quy tắc) ‘janādīhi tā’, (hậu tố) tā được dùng trong nghĩa tập hợp. (Ví dụ:) Nhóm người là janatā. (Tương tự:) gajatā, bandhutā.

එකා කාක්‍යසහායෙ.

Sau (từ) eka, (có các hậu tố) ka, ākī trong nghĩa không có bạn đồng hành.

එකස්මා අසහායත්ථෙ ක ආකී හොන්ති-එකො’ව එකකො, එකාකී.

Sau (từ) eka, các hậu tố ka, ākī được dùng trong nghĩa không có bạn đồng hành. (Ví dụ:) Chỉ một mình là ekako, ekākī.

අයුභද්විතීහංසෙ.

Sau ubha, dvi, ti (có hậu tố) aya trong nghĩa phần.

උපද්විතීහි අවයවවුත්තීහි පඨමන්තෙහි අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ අයො හොති-උභො අංසා අස්ස උභයං. ද්වයං. තයං-චින්තං පුරණෙච්චා දිවිග්ගහෙ-‘‘චතුත්ථදුතියෙස්වෙසං තතියපඨමා’’ති නිපාතනා පූරණත්ථෙ ද්විතො තියො ද්විස්ස දු ච තිචතුහි අතියත්තාච-දුතියො. තතියො. චතුත්ථො.

Sau các từ ubha, dvi, ti (chỉ bộ phận, ở biến cách thứ nhất), hậu tố aya được dùng trong nghĩa sở hữu cách ‘của nó’. Ví dụ: Cả hai phần của nó là ubhayaṃ. Tương tự: dvayaṃ, tayaṃ. Trong cách phân tích cú pháp về số thứ tự, do sự hình thành bất quy tắc, (có các từ sau): sau dvi có tiya (và dvi đổi thành du), sau ti và catu có tiya và ttha. Ví dụ: dutiyo, tatiyo, catuttho.

ම පඤ්චාදිහි කතීහි.

Sau pañca v.v... và kati (có hậu tố) ma.

ඡට්ඨියන්තාය පඤ්චාදිකාය සඞ්ඛ්‍යාය කතිස්මා ච මො හොති පූරණත්ථෙ-පඤ්චන්නං පුරණෙ පඤ්චමො-එවං සත්තමො, අට්ඨමො, ඉච්චාදි.

Sau các số đếm pañca v.v... và kati ở sở hữu cách, hậu tố mo được dùng trong nghĩa số thứ tự. (Ví dụ:) Sự hoàn thành của năm là pañcamo. Tương tự: sattamo, aṭṭhamo, v.v...

ඡාට්ඨ ට්ඨමා.

Sau (từ) cha (có các hậu tố) ṭṭha, ṭṭhamā.

ඡසද්දා ට්ඨ ට්ඨමා හොන්ති පුරණත්ථෙ-ඡන්නං පූරණෙ ඡට්ඨො, ඡට්ඨමො වා.

Sau từ cha, các hậu tố ṭṭha, ṭṭhamā được dùng trong nghĩa số thứ tự. (Ví dụ:) Sự hoàn thành của sáu là chaṭṭho, hoặc chaṭṭhamo.

තස්ස පුරණෙකාදසාදිතො වා.

Sau ekādasa v.v..., (hậu tố) ḍo được dùng tùy chọn trong nghĩa số thứ tự của nó.

ඡට්ඨියන්තායෙකාදසාදිකාය සඞ්ඛ්‍යාය ඩො හොති පූරණත්ථෙ විභාසා-ඩකාරො’නුබන්ධො-එකාදසන්තං පූරණෙ එකාදසො-අඤ්ඤත්‍ර-එකාදසමොච්චාදි-එවං ද්වාදසො ඉච්චාදි-එකූනවීසත්‍යාදිහිතුඩෙ.

Sau các số đếm ekādasa v.v... ở sở hữu cách, hậu tố ḍo được dùng tùy chọn trong nghĩa số thứ tự. Chữ ḍa là một chỉ tố. (Ví dụ:) Sự hoàn thành của mười một là ekādaso. Trường hợp khác: ekādasamo, v.v... Tương tự: dvādaso, v.v... Nhưng sau ekūnavīsati v.v... thì dùng ḍa.

සෙ සතිස්ස තිස්ස.

Khi sa theo sau, ti của sati (bị xóa bỏ).

සෙ පරෙ සත්‍යන්තස්ස තිකාරස්ස ලොපො හොතීති තිලොපො. එකුනවීසො.

Khi sa theo sau, sự xóa bỏ chữ ti ở cuối sati xảy ra, đó là tilopo. (Ví dụ:) Ekunavīso.

සතාදීනමි ච.

Và i (thay thế âm cuối) của sata v.v...

සතාදිකාය සඞ්ඛ්‍යාය ඡට්ඨියන්තාය පුරනත්ථෙ මො හොති සතා දිනමි චාන්තාදෙසො-සතස්ස පූරණෙ සතිමො, සහස්සිමො. වීසති අධිකා අස්මිං සතෙ සහස්සෙ වාති එවමාදිවිග්ගහෙ.

Sau các số đếm sata v.v... ở sở hữu cách, trong nghĩa số thứ tự, có hậu tố mo, và i thay thế cho âm cuối của sata v.v... (Ví dụ:) Sự hoàn thành của một trăm là satimo, (tương tự) sahassimo. Trong cách phân tích cú pháp như ‘hai mươi là phần hơn trong một trăm hoặc một ngàn này’.

සඞ්ඛ්‍යාය සච්චුතීසාසදසන්තායාධිකාස්මිං සතසහස්සෙ ඩො.

Sau một số đếm (ở biến cách thứ nhất) tận cùng bằng sa, ti, ī, āsa, dasa, (chỉ) phần hơn, hậu tố ḍo được dùng trong nghĩa ‘trong đó’ khi ‘đó’ là một trăm hoặc một ngàn.

සත්‍යන්තාය මුත්‍යන්තාය ඊසන්තාය ආසන්තාය දසන්තාය ච සඞ්ඛ්‍යාය පඨමන්තාය අස්මින්ති සත්තම්‍යත්ථෙ ඩො හොති සා චෙ සඞ්ඛ්‍යා අධිකා හොති යදස්මින්ති තඤ්චෙ සතං සහස්සං සතසහස්සං වා හොති-තිලොපෙ-වීසං-සතං, සහස්සං, සතසහස්සං වා-උත්‍යන්තාය-නහුතං-සතං. සහස්සං, සතසහස්සං වා-ඊසන්තාය-චත්තාරීසං-සතං. සහස්සං, සතසහස්සං වා-ආසන්තාය-පඤ්ඤාසං-සතං, සහස්සං. සතසහස්සං වා-දසන්තාය-එකාදසං-සතං, සහස්සං, සතසහස්සං වා-සච්චුතීසාසදසන්තායාති කිං? ඡ අධිකා අස්මිං සතෙ-අධිකෙති කිං? පඤ්චදස හීනා අස්මිං සතෙ-අස්මින්ති කිං?වීසති අධිකා එතස්මා සතා-සතසහස්සෙති කිං? එකාදසාධිකා අස්සං වීසතියං.

Sau một số đếm ở biến cách thứ nhất tận cùng bằng sati, uti, īsa, āsa, hoặc dasa, hậu tố ḍo được dùng trong nghĩa vị trí cách ‘asmiṃ’ (trong đây), nếu số đếm đó là phần hơn, và cái mà nó hơn là một trăm, một ngàn, hoặc một trăm ngàn. (Ví dụ:) với sự xóa bỏ ti: vīsaṃ-sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ. (Ví dụ) với tận cùng uti: nahutaṃ-sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ. (Ví dụ) với tận cùng īsa: cattārīsaṃ-sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ. (Ví dụ) với tận cùng āsa: paññāsaṃ-sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ. (Ví dụ) với tận cùng dasa: ekādasaṃ-sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ. Tại sao nói ‘tận cùng bằng sa, ti, v.v...’? (Ví dụ:) Cha adhikā asmiṃ sate. Tại sao nói ‘phần hơn’? (Ví dụ:) Pañcadasa hīnā asmiṃ sate. Tại sao nói ‘asmiṃ’? (Ví dụ:) Vīsati adhikā etasmā satā. Tại sao nói ‘trăm, ngàn’? (Ví dụ:) Ekādasādhikā assaṃ vīsatiyaṃ.

තමෙත්ථස්සත්ථීති මන්තු.

Trong các nghĩa ‘cái đó ở đây’, ‘của người ấy’, ‘có’, (có hậu tố) mantu.

පඨමන්තා එත්ථ අස්ස අත්ථීති එතෙස්වත්ථෙසු මන්තු හොති-ඉතිසද්දස්ස විවක්ඛානියමනත්ථත්තා පහුතාදියුත්තෙයෙව අත්ථ්‍යත්ථෙ හොති-වුත්තංහි.

Sau (một từ ở) biến cách thứ nhất, hậu tố mantu được dùng trong các nghĩa ‘ở đây’, ‘của người ấy’, ‘có’. Do từ iti có nghĩa giới hạn ý muốn nói, nên nó chỉ được dùng trong nghĩa ‘có’ khi kết hợp với ‘nhiều’ v.v... Vì đã được nói rằng:

පහුතෙ ච පසංසායං නින්දායද්වාතිසායනෙ;

නිච්චයොගෙ ච සංසග්ගෙ හොන්තිමෙ මන්තුආදයො.

Trong (nghĩa) nhiều, tán thán, chê bai, hoặc siêu việt; trong sự liên kết thường xuyên và trong sự giao thiệp, có các hậu tố mantu v.v... này.

පහුතා ගාවො එත්ථ දෙසෙ අස්ස වා පුරිසස්ස සන්තීති සගොමාපසංසායං. පසත්ථා ජාති අස්ස අත්ථීති ජාතිමා-නින්දායං, වලිමාඅතිසායනෙ, බුද්ධිමා-නිච්චයොගෙ, ජුතිමා-සංසග්ගෙ, හලිද්දිමා. තමෙත්ථස්සත්ථීති අධිකාරො.

(Ví dụ:) Nhiều bò ở nơi này hoặc của người này, nên là gomā. Trong (nghĩa) tán thán: Người có dòng dõi đáng khen ngợi là jātimā. Trong (nghĩa) chê bai: valimā. Trong (nghĩa) siêu việt: buddhimā. Trong (nghĩa) liên kết thường xuyên: jutimā. Trong (nghĩa) giao thiệp: haliddimā. Quy tắc chính là ‘Tam ettha assa atthi’.

වන්ත්වවණ්ණා.

Sau (từ) tận cùng bằng a, (có hậu tố) vantu.

පඨමන්තතො අවණ්ණන්තා මන්ත්වත්ථෙ වන්තු හොති-සීලවා, දයාවා-අවණ්ණාති කිං? බුද්ධිමා.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất tận cùng bằng a, hậu tố vantu được dùng trong nghĩa của mantu. (Ví dụ:) sīlavā, dayāvā. Tại sao nói ‘tận cùng bằng a’? (Ví dụ:) Buddhimā.

දණ්ඩාදිත්විකඊ.

Sau daṇḍa v.v... (có các hậu tố) ika, ī.

දණ්ඩාදීහි ඉක ඊ හොන්ති වා මන්ත්වත්ථෙ-දණ්ඩිකො, දණ්ඩී-ගන්ධිකො ගන්ධි-ඉතිසද්දස්ස විසසනියමන්ත්ථත්තා කුතො චි ද්වෙ කුතොචෙ කමෙකංව-නාවිකො, සුඛී.

Sau các từ như daṇḍa v.v..., các hậu tố ika và ī được thêm vào tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu. Ví dụ: daṇḍiko, daṇḍī; gandhiko, gandhi. Do từ iti có ý nghĩa đặc biệt, nên có nơi dùng cả hai, có nơi chỉ dùng một. Ví dụ: nāviko, sukhī.

තපාදිහි ස්සී.

Sau tapa v.v... là ssī.

තපාදිතො වා ස්සී හොති මන්ත්වත්ථෙ-තපස්සී, යසස්සී-වාත්වෙච-යසවා.

Sau các từ như tapa v.v..., hậu tố ssī được thêm vào tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu. Ví dụ: tapassī, yasassī. Do có từ 'vā' (tùy chọn), nên cũng có dạng yasavā.

සද්ධාදිත්ව.

Sau saddhā v.v... là a.

සද්ධාදීහිමන්ත්වත්ථඅහොතිවා-සද්ධො, පඤ්ඤො-වාත්වෙව-පඤ්ඤවා.

Sau các từ như saddhā v.v..., hậu tố a được thêm vào tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu. Ví dụ: saddho, pañño. Do có từ 'vā' (tùy chọn), nên cũng có dạng paññavā.

ණෙ තපා.

Sau tapa là ṇe.

තපසද්දා ණෙ හොති මන්ත්වත්ථෙ-තාපසො-මනාදිත්තා ‘‘මනාදීනං සක’’ඉති ණනුබන්ධෙ සක-‘‘මායාමෙධාහි වී’’ති මන්ත්වත්ථෙ වී-මායාවි, මෙධාවී.

Sau từ tapa, hậu tố ṇe được thêm vào trong ý nghĩa sở hữu, thành tāpaso. Do thuộc nhóm manādi, theo quy tắc ‘manādīnaṃ saka’, khi có anubandha ṇa thì thành saka. Theo quy tắc ‘māyāmedhāhi vī’, sau māyā và medhā, hậu tố vī được thêm vào trong ý nghĩa sở hữu. Ví dụ: māyāvi, medhāvī.

තො පඤ්චම්‍යා.

Sau biến cách thứ năm là to.

පඤ්චම්‍යන්තා බහුලං තො හොති-ගාමස්මා ගාමතො-ඉමෙන කිං සද්දෙහි තොම්හි-‘‘ඉතො තෙත්තො කුතො’’ති ඉමස්ස ටි නිපච්චතෙ එතස්ස ටඑත කස්ස කුත්තඤ්ච-ඉමස්මා ඉතො, එතස්මා අතො එත්තො, කස්මා කුතො.

Sau một từ ở biến cách thứ năm, hậu tố to thường được thêm vào. Ví dụ: gāmasmā thành gāmato. Các từ ito, tetto, kuto được hình thành bất định: ima được thay bằng i; eta được thay bằng ta và eta; ka được thay bằng ku và ta. Ví dụ: imasmā thành ito; etasmā thành ato, etto; kasmā thành kuto.

අභ්‍යාදිහි.

Sau abhi v.v...

අභිආදීහි තො හොති-අපඤ්චම්‍යන්තෙහිපි විධානත්තො’යං-අභිතො, පරිතො, පච්ඡතො, හෙට්ඨතො.

Sau các từ như abhi v.v..., hậu tố to được thêm vào. Quy tắc này cũng áp dụng cho các từ không ở biến cách thứ năm. Ví dụ: abhito, parito, pacchato, heṭṭhato.

ආද්‍යාදීහි.

Sau ādi v.v...

ආදිප්පභුතීහි තො හොති-ආදො ආදිතො, මජ්ඣෙ මජ්ඣතො, යං යතො.

Sau các từ như ādi v.v..., hậu tố to được thêm vào. Ví dụ: ādo thành ādito, majjhe thành majjhato, yaṃ thành yato.

සබ්බාදිතො සත්තම්‍යා ත්‍රත්ථා.

Sau sabba v.v... ở biến cách thứ bảy là tra và ttha.

සබ්බාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි ත්‍රත්ථා හොන්ති-සබ්බස්මිං සබ්බත්‍ර, සබ්බත්ථ-යස්මිං යත්‍ර, යත්ථ-බහුලාධිකාරා න තුම්හාම්හෙහි.

Sau các từ như sabba v.v... ở biến cách thứ bảy, các hậu tố tra và ttha được thêm vào. Ví dụ: sabbasmiṃ thành sabbatra, sabbattha. Yasmiṃ thành yatra, yattha. Do quyền của quy tắc bahula, quy tắc này không áp dụng cho tumha và amha.

කත්ථෙත්ථ කුත්‍රාත්‍ර ක්වෙහිධ.

Kattha, ettha, kutra, atra, kva, iha, idha.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ-කස්මිං කත්ථ, කුත්‍ර, ක්ව-එතස්මිං එත්ථ, අත්‍ර-අස්මිං ඉහ, ඉධ.

Những từ này được hình thành bất định. Kasmiṃ thành kattha, kutra, kva. Etasmiṃ thành ettha, atra. Asmiṃ thành iha, idha.

ධී සබ්බා වා.

Sau sabba là dhi, tùy chọn.

සත්තම්‍යන්තතො සබ්බස්මා ධිවා හොති-සබ්බධි-වාතිකිං, සබ්බත්‍ර.

Sau từ sabba ở biến cách thứ bảy, hậu tố dhi được thêm vào tùy chọn, thành sabbadhi. Tại sao nói 'tùy chọn'? Để có dạng sabbatra.

යා හිං.

Sau ya là hiṃ.

සත්තම්‍යන්තා යසද්දා හිං වා හොති-යහිං-වාත්වෙව-යත්‍ර.

Sau từ ya ở biến cách thứ bảy, hậu tố hiṃ được thêm vào tùy chọn, thành yahiṃ. Do có từ 'vā' (tùy chọn), nên cũng có dạng yatra.

තා හච.

Sau ta là haṃ và hiṃ.

සත්තම්‍යන්තා තතො වාහං හොති හිඤ්ච-තහං, තහිං-වාත්වෙව-තත්‍ර.

Sau từ ta ở biến cách thứ bảy, các hậu tố haṃ và hiṃ được thêm vào tùy chọn, thành tahaṃ, tahiṃ. Do có từ 'vā' (tùy chọn), nên cũng có dạng tatra.

කුහිංකතං.

Kuhiṃ, kahaṃ.

කිංසද්දා සත්තම්‍යන්තා හිං හං නිපච්චන්තෙ කිස්ස කුකා ච-කුහිං කහං-සබ්බස්මිං කාලෙච්චෙවමාදි විග්ගහෙ.

Sau từ kiṃ ở biến cách thứ bảy, các hậu tố hiṃ và haṃ được thêm vào bất định, và ki được thay bằng ku, thành kuhiṃ, kahaṃ. Trong các cách phân tích như 'sabbasmiṃ kāle' (trong mọi lúc) v.v...

සබ්බෙකඤ්ඤයතෙහි කාලෙ දා.

Sau sabba, eka, añña, ya, ta, trong ý nghĩa thời gian, là dā.

එතෙහි සත්තම්‍යන්තෙහි කාලෙ දා හොති-සබ්බදා එකදා, අඤ්ඤදා, යදා, තදා.

Sau những từ này ở biến cách thứ bảy, trong ý nghĩa thời gian, hậu tố dā được thêm vào. Ví dụ: sabbadā, ekadā, aññadā, yadā, tadā.

කදා කුදා සදා ධුනෙදානි.

Kadā, kudā, sadā, adhunā, idāni.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ-කස්මිං කාලෙ කදා, කුදා-සබ්බස්මිං කාලෙ සදා-ඉමස්මිං කාලෙ අධුනා, ඉදානි.

Những từ này được hình thành bất định. Kasmiṃ kāle thành kadā, kudā. Sabbasmiṃ kāle thành sadā. Imasmiṃ kāle thành adhunā, idāni.

අජ්ජ සජ්ජවපරජ්ජෙවතරහි කරහා.

Ajja, sajja, aparajje, etarahi, karahaci.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ-

Những từ này được tạo thành theo cách bất định.

පකති පච්චයො ආදෙසො කාලවිසෙසොති සබ්බමෙතං නිපාතනා ලබ්භති-ඉමස්ස ටො ජ්ජො වාහනි නිපච්චතෙ-අස්මිං අහනි අජ්ජ-සමානස්ස සභාවොජ්ජු වාහති-සමානෙ අහති සජ්ජු-අපරස්මා ජ්ජු වාහති-අපරස්මිං අහති අපරජ්ජු-ඉමස්සෙතො කාලෙරහි ච-ඉමස්මිං කාල්ඤෙතරහි-කිංසද්දස්ස කො රහ වානජ්ජතනෙ-කස්මිං කාලෙ කරහ.

Hình thức nguyên mẫu, hậu tố, sự thay thế, thời gian đặc biệt, tất cả những điều này được hình thành theo cách bất định. Từ `ima`, `ṭo` được thay thế bằng `jjo` một cách bất định trong ý nghĩa 'ngày': `asmiṃ ahani` (vào ngày này) thành `ajja` (hôm nay). Từ `samāna`, `sa` là sự thay thế và `jju` là hậu tố: `samāne ahati` (vào cùng ngày) thành `sajju` (ngay lập tức). Từ `apara`, `jju` là hậu tố: `aparasmiṃ ahati` (vào ngày khác) thành `aparajju` (vào ngày hôm sau). Từ `ima`, `etarahi` là hậu tố trong ý nghĩa 'thời gian': `imasmiṃ kāle` (vào lúc này) thành `etarahi` (bây giờ). Từ `kiṃ`, `ka` là sự thay thế và `raha` là hậu tố, không phải trong ngày hôm nay: `kasmiṃ kāle` (vào lúc nào) thành `karaha` (khi nào).

සබ්බාදීහි පකාරෙ ථා.

Sau các từ `sabba`, v.v., hậu tố `thā` được dùng trong ý nghĩa 'cách thức'.

සාමඤ්ඤස්ස භෙදකො විසෙසො පකාරො, තත්ථ වත්තමානෙහි සබ්බාදීහි ථා හොති-සබ්බෙන පකාරෙන සබ්බථා-යථා, තථා.

`Pakāra` (cách thức) là sự đặc biệt phân biệt cái chung. Trong ý nghĩa đó, hậu tố `thā` được thêm vào sau các từ `sabba`, v.v. Ví dụ: `sabbena pakārena` (bằng mọi cách) thành `sabbathā`; (tương tự) `yathā`, `tathā`.

කථමිත්ථං.

(Quy tắc cho) `kathaṃ` và `itthaṃ`.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ පකාරෙති කිමිමෙහි ථංපච්චයොකෙත තෙසං යථාක්කමං-කෙන පකාරෙන කථං, ඉමිනා පකාරෙන ඉත්ථං.

Những từ này được tạo thành theo cách bất định trong ý nghĩa 'cách thức'. Từ `kiṃ` và `ima`, hậu tố `thaṃ` được thêm vào, và chúng lần lượt được thay thế bằng `ka` và `i`. Ví dụ: `kena pakārena` (bằng cách nào) thành `kathaṃ`; `iminā pakārena` (bằng cách này) thành `itthaṃ`.

එකෙන පකාරෙන එකං වා පකාරං කරොතිච්චෙවමාදිවිග්ගහෙ.

Trong các cách phân tích cú pháp như `ekena pakārena` (bằng một cách) hoặc `ekaṃ pakāraṃ karoti` (làm thành một loại), v.v.

ධා සඞ්ඛ්‍යාහි.

Sau các số từ, (hậu tố) `dhā` (được dùng).

සඞ්ඛ්‍යාවාචීහි පකාරෙ ධා පරො හොති-එකධා කරොති-ද්විධා,තිධා, චතුධා, පඤ්චධා කරොතිච්චෙවමාදිවිග්ගහො-බහුසද්දා වෙපුල්ලවාචී සඞ්ඛ්‍යාවාචී ච-යදා සඞ්ඛ්‍යාවාචී තදා බහුධා කරොති.

Sau các từ chỉ số lượng, trong ý nghĩa 'cách thức', hậu tố `dhā` được thêm vào. Ví dụ: `ekadhā karoti` (làm theo một cách); `dvidhā, tidhā, catudhā, pañcadhā karoti` (làm theo hai cách, ba cách, bốn cách, năm cách) là cách phân tích cú pháp. Từ `bahu` vừa có nghĩa là nhiều, vừa là một số từ. Khi nó là một số từ, ta có `bahudhā karoti` (làm theo nhiều cách).

වෙකා ජ්ඣං.

Sau `eka`, (hậu tố) `jjhaṃ` được dùng tùy chọn.

එකස්මා පකාරෙ ජ්ඣං වා හොති-එකජ්ඣං-වාති කිං, එකධා.

Sau `eka`, trong ý nghĩa 'cách thức', hậu tố `jjhaṃ` được dùng tùy chọn, (tạo thành) `ekajjhaṃ`. Tại sao nói 'tùy chọn'? (Vì còn có thể là) `ekadhā`.

ද්විතීහෙධා.

Sau `dvi` và `ti`, (hậu tố) `edhā` (được dùng).

ද්විතීහි පකාරෙ එධා වා හොති-මෙධා, තෙධා-වාත්වෙව-ද්විධා, තිධා-එකං වාරං භුඤ්ජතිච්චෙවමාදිවිග්ගහෙ.

Sau `dvi` và `ti`, trong ý nghĩa 'cách thức', hậu tố `edhā` được dùng tùy chọn, (tạo thành) `dvedhā`, `tedhā`. (Do có từ `vā` - tùy chọn nên cũng có thể là) `dvidhā`, `tidhā`. Trong các cách phân tích cú pháp như `ekaṃ vāraṃ bhuñjati` (ăn một lần), v.v.

වාර සඞ්ඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං.

Sau một số từ, trong ý nghĩa 'lần', hậu tố `kkhattuṃ` được dùng.

වාරසම්බන්ධිතියා කතිසඞ්ඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං හොති-කතිවාරෙ භුජති කතික්ඛත්තුං භුඤ්ජති.

Sau số từ `kati` có liên quan đến 'lần', hậu tố `kkhattuṃ` được dùng. Ví dụ: `kativāre bhujati` (ăn mấy lần?) thành `katikkhattuṃ bhuñjati`.

බහුම්හා ධා ච පච්චාසත්තියං.

Sau `bahu`, (hậu tố) `dhā` cũng được dùng trong ý nghĩa 'sự lặp lại'.

වාරසම්බන්ධිනියා බහුසඞ්ඛ්‍යාය ධා හොති ක්ඛත්තුඤ්ච වාරානඤ්චෙ පච්චාසත්ති හොති-බහුවාරෙ බුඤ්ජති බහුධා වා දිවසස්ස බුඤ්ජති, ඛහුක්ඛත්තුං වා, පච්චාසත්තියන්ති කිං, බහුක්ඛත්තුං මකාසස්ස භුඤ්ජති.

Sau số từ `bahu` có liên quan đến 'lần', hậu tố `dhā` và `kkhattuṃ` được dùng khi có sự lặp lại thường xuyên. Ví dụ: `bahuvāre buñjati` (ăn nhiều lần) thành `bahudhā vā divasassa buñjati` (ăn nhiều lần trong ngày) hoặc `bahukkhattuṃ vā`. Tại sao nói 'sự lặp lại'? (Ví dụ không có sự lặp lại:) `bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati` (ăn nhiều lần trong tháng).

සකිං වා.

(Từ) `sakiṃ` (được tạo thành) một cách tùy chọn.

එකං වාරමිච්චස්මිං අත්ථෙ සකින්ති වා නිපච්චතෙ එකස්මා කිං එකස්ස ච සාදෙසො-එකං වාරං භුඤ්ජති සකිං භුඤ්ජති-වාති කිං, එකක්ඛත්තුං භුඤ්ජති.

Trong ý nghĩa 'một lần', từ `sakiṃ` được tạo thành một cách bất định và tùy chọn. Từ `eka`, `eka` được thay thế bằng `sa`. Ví dụ: `ekaṃ vāraṃ bhuñjati` (ăn một lần) thành `sakiṃ bhuñjati`. Tại sao nói 'tùy chọn'? (Vì còn có thể là) `ekakkhattuṃ bhuñjati`.

සො වීච්ඡාප්පකාරෙසු.

(Hậu tố) `so` được dùng trong ý nghĩa 'sự lặp lại' và 'cách thức'.

ක්‍රියාය ගුණෙන දබ්බෙන වා භින්නෙ අත්ථෙ ව්‍යාපිතුමිච්ඡා වීච්ඡාවීච්ඡායම්පකාරෙ ච සො හොති බහුලං-සාමඤ්ඤනිද්දෙසා යථාසම්භවං විභත්ත්‍යන්තා යතො කුතො විසද්දා හොති-විච්ඡායං-ඛණ්ඩං ඛණ්ඩං කරොති ඛණ්ඩසො කරොති-සබ්බෙන පකාරෙන සබ්බසො.

`Vīcchā` là ý muốn bao trùm một ý nghĩa được phân biệt bởi hành động, phẩm chất hoặc vật chất. Trong ý nghĩa `vīcchā` (sự lặp lại) và `pakāra` (cách thức), hậu tố `so` được dùng một cách phổ biến. Do sự chỉ định chung, nó được thêm vào sau bất kỳ từ nào có biến cách phù hợp, tùy theo khả năng. Về ý nghĩa lặp lại: `khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ karoti` (làm từng mảnh) thành `khaṇḍaso karoti`. Về ý nghĩa cách thức: `sabbena pakārena` (bằng mọi cách) thành `sabbaso`.

අභුත තබ්භාවෙ කරායභුයොගෙ විකාරා චී.

Trong ý nghĩa 'trở thành cái mà trước đây không phải', khi kết hợp với các động từ `kar`, `bhū`, v.v., hậu tố `cī` được thêm vào sau một từ chỉ sự biến đổi.

අවත්ථාවතො’වත්ථන්තරෙනාභුතස්ස තායාවත්ථාය භාවෙ කරාසභූහි සම්බන්ධෙ සති වකාරවාචකාචී හොති-චකාරො‘‘චී ක්‍රියත්ථෙහී’’ති විසෙසනත්ථො-අධවලං ධවලං කරොතීති ධවලීකරොති-අධවලො ධවලො සියා භවති වා ධවලීසියා. ධවලීභවති-අභුතතබ්භා වෙති කිං, ඝටං කරොති-කරාසභුයොගෙති කිං. අධවලො ධවලො ජාතතෙ-විකාරාති කිං, සුවණ්ණං කුණ්ඩලීකරොති.

Khi một vật ở trạng thái này, mà trước đó không ở trạng thái khác, trở thành trạng thái đó, và có sự liên kết với các động từ `kar`, `bhū`, v.v., thì hậu tố `cī` được thêm vào sau từ chỉ sự biến đổi. Ví dụ: `adhavalaṃ dhavalaṃ karoti` (làm cho cái không trắng thành trắng) thành `dhavalīkaroti`. `adhavalo dhavalo siyā` (cái không trắng có thể trở thành trắng) hoặc `bhavati` (trở thành) thành `dhavalīsiyā`, `dhavalībhavati`. Tại sao nói 'trở thành cái mà trước đây không phải'? (Ví dụ không có điều kiện này:) `ghaṭaṃ karoti` (làm một cái bình). Tại sao nói 'khi kết hợp với `kar`, `bhū`, v.v.'? (Ví dụ không có điều kiện này:) `adhavalo dhavalo jāyate` (cái không trắng sinh ra là màu trắng). Tại sao nói 'từ một từ chỉ sự biến đổi'? (Ví dụ:) `suvaṇṇaṃ kuṇḍalīkaroti` (làm vàng thành bông tai).

ණද යො.

Các hậu tố `tabba`, v.v.

අථ තබ්බාදයො වුච්චන්තෙ ක්‍රියත්ථෙහි ‘‘ක්‍රියත්ථා’’ති අධිකාරතො, ක්‍රියා අත්ථො එතස්සාති ක්‍රියාත්ථො(ධාතු)-සො ච ද්විවිධො සකම්මකා කමක්මකවසෙන-තත්ත යස්මිං ක්‍රියත්ථෙ කත්තුවාචිනි කම්මං ගවෙසීයතෙ, සො සකම්මකො ඉතරො අකම්මකො-තෙසු යථාරහං සකම්ම කතො කම්මාදො කාරකෙ කම්මාවචනිච්ඡායම්භාවෙ ච තබ්බාදයො වෙදිතබ්බා-අකම්මකතො පන භාවො කම්මවජ්ජිතෙ ච කාරකෙ-ක්‍රියාති ච ගමනපචනාදිකො අසත්තසම්මතො කත්තරී කම්මෙවා පතිට්ඨිතො කාරකසමූහසාධියො පදත්ථො වුච්චති, වුත්තංහි.

Bây giờ, các hậu tố `tabba`, v.v. sẽ được giải thích, theo quy tắc chi phối 'sau các động từ' (`kriyatthehi`). `Kriyattha` (động từ căn) là cái có ý nghĩa là 'hành động'. Nó có hai loại: ngoại động từ (sakammaka) và nội động từ (akammaka). Trong đó, động từ nào khi diễn tả chủ thể mà đòi hỏi một đối tượng thì là ngoại động từ; loại còn lại là nội động từ. Đối với chúng, tùy theo trường hợp, từ một ngoại động từ, các hậu tố `tabba`, v.v. nên được hiểu là dùng trong ý nghĩa đối tượng và các cách khác, trong thể bị động và trong ý nghĩa vô nhân xưng (bhāva). Còn từ một nội động từ, chúng được dùng trong ý nghĩa vô nhân xưng và trong các cách khác ngoài đối tượng. `Kriyā` (hành động) được gọi là ý nghĩa của một từ, chẳng hạn như 'đi', 'nấu ăn', v.v., không được coi là một thực thể, tồn tại trong chủ thể hoặc đối tượng, và được hoàn thành bởi một tập hợp các yếu tố (kāraka). Như có nói rằng:

‘‘අද්දබ්බභුතං කත්තාදි-කාරකග්ගාමසාධියං;

පදත්ථං කත්තුකම්මටාඨං-ක්‍රියමිච්ඡන්ති තබ්බිදු’’.

Các bậc hiền triết cho rằng hành động là ý nghĩa của một từ, không phải là một thực thể, được hoàn thành bởi nhóm các yếu tố như chủ thể, v.v., và tồn tại trong chủ thể và đối tượng.

කර කරණෙ-අකාරො උච්චාරණත්ථො-එවමුත්තරත්‍රාපි-කරිති ඨිතෙ-බහුලමිති සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

Động từ căn `kara` có nghĩa là 'làm'. Chữ `a` chỉ dùng để phát âm. Các trường hợp sau cũng tương tự. Khi có `kar`, quy tắc `bahulaṃ` (một cách đa dạng) được áp dụng ở mọi nơi.

භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා.

Trong ý nghĩa vô nhân xưng và bị động, (các hậu tố) `tabba` và `anīya` (được dùng).

තබ්බඅනියා ක්‍රියත්ථා පරෙ භාවකම්මෙසු බහුලං භවන්ති-පච්චයෙති පච්චයවිධානතොඤ්ඤස්මිං සබ්බත්ථාධිකාරො.

Các hậu tố `tabba` và `anīya` thường được thêm vào sau một động từ căn trong ý nghĩa vô nhân xưng và bị động. Quy tắc chi phối `paccayo` (hậu tố) được áp dụng ở mọi nơi khác ngoài quy tắc về hậu tố này.

තුංතුනතබ්බෙසු වා.

Khi các hậu tố `tuṃ`, `tuna`, `tabba` theo sau, (một quy tắc nào đó được áp dụng) tùy chọn.

තුමාදිසු පච්චයෙසු වා කරස්ස ආ හොති-අඤ්ඤත්‍ර.

Khi các tiếp vị ngữ tumādi theo sau, (nguyên âm) của (căn) kar tùy chọn được biến thành ā. - Trường hợp khác.

පරරූපමයකාරෙ බ්‍යඤ්ජනෙ.

Đồng hóa theo phụ âm sau, khi (phụ âm đó) không phải là y.

ක්‍රියත්ථානමන්තබ්‍යඤ්ජනස්ස පරරූපං හොති යකාරතො’ඤ්ඤස්මිං බ්‍යඤ්ජනාදො පච්චයෙති පරරූපං-කරණං කාතබ්බං. කත්තබ්බං වා-නපුංසකලිඞ්ගං-භාවස්සෙකත්තාපි තබ්බාද්‍යභිහිතො භාවො දබ්බමිව පකාසතීති බහුවචනඤ්ච හොති-කම්මෙ-කරීයතීති කාතබ්බොක කත්තබ්බො-අභිධෙය්‍යස්සෙව ලිඞ්ගවචනානි.

Phụ âm cuối của một căn được đồng hóa theo phụ âm đứng đầu của một tiếp vị ngữ theo sau, khi phụ âm đó khác với y; đó là sự đồng hóa theo phụ âm sau. Ví dụ: karaṇaṃ kātabbaṃ (việc làm là việc nên làm). Hoặc kattabbaṃ. (Đây là) giống trung tính. Mặc dù trạng thái (bhāva) là số ít, nhưng vì trạng thái được biểu thị bởi (tiếp vị ngữ) tabba v.v... lại biểu hiện như một thực thể, nên cũng có số nhiều. Về nghĩa đối tượng (kamme): cái được làm là kātabbo hoặc kattabbo. Giới và số (của từ) là theo (giới và số của) đối tượng được biểu thị.

විසෙස්සලිඞ්ගා තබ්බාදි තත්ථාදො පඤ්ච භාවජා,නපුංසකෙ සියුං භාවෙ ක්තො චානො අකන්තරී;

භාවස්මිං ඝ්‍යණ පුමෙ එවං ඉයුවණ්ණගහාදිජො,අප්පච්චයො’පි චාසඞක්ඛ්‍යා තුමාදි කත්වාන්තකා සියුං.

Các (tiếp vị ngữ) tabbādi có giới tính của danh từ đặc biệt (mà chúng bổ nghĩa). Trong số đó, năm tiếp vị ngữ đầu tiên được sinh ra từ nghĩa trạng thái (bhāva). Khi ở trong nghĩa trạng thái, chúng thuộc giống trung tính. Các (tiếp vị ngữ) kta, āna, a (dùng) trong nghĩa tác nhân (kattari). Trong nghĩa trạng thái, ghya và ṇa thuộc giống nam. Tương tự như vậy là i, yu, vaṇṇa từ nhóm gahādi. Cũng có tiếp vị ngữ a. Các (tiếp vị ngữ) tumādi và các từ kết thúc bằng katvā là bất biến cách.

අනීයෙ-

Về (tiếp vị ngữ) Anīya-

රා නස්ස ණෙ.

Sau r, n biến thành ṇ.

රාන්තතො ක්‍රියත්ථා පරස්ස පච්චයනකාරස්ස ණො හොති-කරණීයං-බහුලාධිකාරා කරණාදිසුපි භවන්තී-සිනා සොචෙය්‍යෙ-දිවා දිසෙසො-සිනායන්තෙ’නෙනාති සිනානීයං(චුණ්ණං)-දා දානෙ-දියතෙ අස්සාති දානීයො-(බ්‍රාහ්මණෙ)-ඨා ගතිනිවුත්තියං-උප පුබ්බො-උපතිට්ඨතීති උපට්ඨානීයො-(සිස්සො)-ධාතුනමනෙකත්ථත්තායෙව ඨා ඉච්චස්මිං ධාතුම්හි සන්තමෙවොපට්ඨානත්ථං උපසද්දො ජොතෙති-වුත්තංහි.

Chữ n của tiếp vị ngữ theo sau một căn kết thúc bằng r thì biến thành ṇ. Ví dụ: karaṇīyaṃ. Do quyền chi phối của quy tắc bahula (đa dạng), chúng cũng xuất hiện trong nghĩa công cụ (karaṇa) v.v... (Căn) sinā có nghĩa là thanh lọc, thuộc nhóm divādi, v.v... Cái mà người ta dùng để tắm rửa là sinānīyaṃ (bột). (Căn) dā có nghĩa là cho. Người mà được cho là dānīyo (bà-la-môn). (Căn) ṭhā có nghĩa là đứng lại. Với tiếp đầu ngữ upa. Người hầu cận là upaṭṭhānīyo (đệ tử). Vì các căn có nhiều nghĩa, nên trong chính căn ṭhā đã có sẵn nghĩa hầu cận, tiếp đầu ngữ upa chỉ làm sáng tỏ nghĩa đó. Vì đã được nói rằng:

‘‘සන්තමෙව හි නීලාදි-වණ්ණං දීපාදයො විය;

ධාතුස්මිං සන්තමෙවත්ථං උපසග්ගා පකාසකො’’.

‘Quả vậy, giống như đèn đuốc v.v... (làm hiện rõ) màu sắc xanh v.v... đã có sẵn; (cũng vậy,) các tiếp đầu ngữ là những thứ làm sáng tỏ ý nghĩa đã có sẵn trong căn’.

වච බ්‍යත්තවචනෙ-

(Căn) Vaca, với nghĩa là lời nói rõ ràng-

ඝ්‍යණ.

(Các tiếp vị ngữ) Ghya và ṇa.

භාවකම්මෙසු ක්‍රියත්ථා පරො ඝ්‍යණ හොති බහුලං-ඝකාරණකාරානුබන්ධා.

Sau một căn, các tiếp vị ngữ ghya và ṇa xuất hiện một cách đa dạng trong nghĩa trạng thái (bhāva) và đối tượng (kamma). Các chữ cái gha và ṇa là những chỉ tố.

කගා චජානං ඝානුබන්ධෙ.

Khi có chỉ tố gha, ca và ja (của căn) lần lượt trở thành ka và ga.

ඝානුබන්ධෙ චකාරජකාරන්තානං ක්‍රියත්ථානං කගා හොන්ති යථාක්කමන්ති වස්ස කො.

Khi một (tiếp vị ngữ) có chỉ tố gha theo sau, các căn kết thúc bằng ca và ja lần lượt trở thành ka và ga. Do đó, (ca) của (căn) vac trở thành ka.

අස්සා ණනුබන්ධෙ.

(Nguyên âm) a (của căn) trở thành ā khi có (tiếp vị ngữ với) chỉ tố ṇ.

ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ උපන්තස්ස අකාරස්ස ආ හොති-වුච්චතීති වාක්‍යං-චි වයෙ-ඝ්‍යණ.

Khi một tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ theo sau, nguyên âm a ở áp cuối (của căn) trở thành ā. Ví dụ: cái được nói là vākyaṃ. (Căn) ci có nghĩa là thu thập. (Tiếp vị ngữ) ghyaṇa.

යුවණ්ණානම්ඤො පච්චයෙ.

Các nguyên âm i và u trở thành e và o khi có một tiếp vị ngữ theo sau.

ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං ක්‍රියත්තානං එ ඔ හොන්ති යථාක්කමං පච්චයෙති ඉස්සෙකාරෙ‘‘සරම්හා ද්වෙ’’ති යස්ස ද්විභාවෙ ච-චයනං චියතීති වා චෙය්‍යං-දා දානෙ.

Các căn kết thúc bằng nguyên âm i và u lần lượt trở thành e và o khi có một tiếp vị ngữ theo sau. Do đó, i trở thành e. Và theo quy tắc ‘saramhā dve’, chữ y được nhân đôi. Ví dụ: cayanaṃ (sự thu thập) hoặc ciyatīti (cái được thu thập) là ceyyaṃ. (Căn) dā có nghĩa là cho.

ආස්සෙ ච.

Và (nguyên âm) ā (của căn) trở thành e.

ආකාරන්තතො ඝ්‍යණ හොති භාවකම්මෙසු ආස්ස එ ච-දානං දීයතීති වා දෙය්‍යං-වද පචනෙ‘‘වදාදීහි යො’’ති භාවකම්මෙසු යොචවග්ගපුබ්බරූපෙසු-වදනං වදිතබ්බං වා වජ්ජං-අම ගම ගමනෙ වදාදිත්තා යෙ-ගමනං ගම්‍යතෙති වා ගම්‍යං-ගුහ සංවරණෙ-‘‘ගුහාදීහියක’’ඉති භාවකම්මෙසු යක-කකාරො කානුබන්ධකාරියත්ථො.

Sau một căn kết thúc bằng ā, (tiếp vị ngữ) ghyaṇa xuất hiện trong nghĩa trạng thái và đối tượng, và ā trở thành e. Ví dụ: dānaṃ (sự cho) hoặc dīyatīti (cái được cho) là deyyaṃ. (Căn) vada có nghĩa là nói. Theo quy tắc ‘vadādīhi yo’, (tiếp vị ngữ) yo xuất hiện trong nghĩa trạng thái và đối tượng, với sự đồng hóa theo âm vòm. Ví dụ: vadanaṃ (lời nói) hoặc vaditabbaṃ (điều nên nói) là vajjaṃ. (Các căn) ama, gama có nghĩa là đi, thuộc nhóm vadādi, (dùng tiếp vị ngữ) ya. Ví dụ: gamanaṃ (sự đi) hoặc gamyateti (nơi được đi đến) là gamyaṃ. (Căn) guha có nghĩa là che giấu. Theo quy tắc ‘guhādīhi yaka’, (tiếp vị ngữ) yaka xuất hiện trong nghĩa trạng thái và đối tượng. Chữ ka dùng cho mục đích của chỉ tố k.

ලහුස්සුපන්තස්ස

Của nguyên âm nhẹ ở áp cuối.

ලහුභුතස්ස උපන්තස්ස යුවණ්ණස්ස එ ඔ හොන්ති යථාක්කමං පච්චයෙති සම්පත්තස්සො කාරස්ස ‘‘නතෙ කානුබන්ධනාගමෙසු’’ති පටිසෙධො-ගුහණං ගුහිතබ්බං කවා ගුය්හං-විපල්ලාසො-සාස අනුසට්ඨියං-යක.

Nguyên âm i và u nhẹ ở vị trí áp cuối lần lượt trở thành e và o khi có một tiếp vị ngữ theo sau. Do đó, đối với âm o đã đạt được, có sự ngăn cấm bởi quy tắc ‘na te kānubandhanāgamesu’. Ví dụ: guhaṇaṃ (sự che giấu) hoặc guhitabbaṃ (điều cần che giấu) là guyhaṃ. Đây là trường hợp đảo ngược. (Căn) sāsa có nghĩa là chỉ dạy. (Dùng tiếp vị ngữ) yaka.

සාසස්‍ය සිස වා.

(Căn) sās tùy chọn trở thành sisa.

සාසස්ස වා සිස හොති කානුබන්ධෙ-පුබ්බරූපෙ-සාසීයතීති සිස්සො-සිසාදෙසාභාවපක්ඛෙ-

(Căn) sās tùy chọn trở thành sisa khi có (tiếp vị ngữ với) chỉ tố k theo sau, với sự đồng hóa theo âm trước. Ví dụ: người được chỉ dạy là sisso. Trong trường hợp không có sự thay thế thành sisa-

එඉ බ්‍යඤ්ජනස්ස.

(Tiếp vị ngữ) bắt đầu bằng phụ âm (trở thành) ñi.

ක්‍රියත්ථා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනාදිප්පච්චයස්ස ඤි වා හොති-ඤකාරො ‘‘ඤි ලස්සෙ’’ති විසෙසනත්ථො,සාසියො-වවත්ථිතවිභාසත්තා වාධිකාරස්ස ක්වචි ඤිස්සාභාවො-කත්තබ්බං.

Một tiếp vị ngữ bắt đầu bằng phụ âm, theo sau một căn, tùy chọn trở thành ñi. Chữ ñ dùng để đặc tả trong quy tắc ‘ñi lassa e’. Ví dụ: sāsiyo. Do quyền chi phối của quy tắc tùy chọn có hệ thống (vavatthitavibhāsā), ở một số nơi không có sự thay thế thành ñi. Ví dụ: kattabbaṃ.

කත්තරි ලතුණකා.

Trong nghĩa tác nhân, (dùng các tiếp vị ngữ) latuṇakā.

කත්තරි කාරකෙ ක්‍රියත්ථා ලතුණකා හොන්ති-ලකාරො ‘‘ලතුපිතාදනමා සිම්හී’’ති විසෙසනත්ථො-දදාතීති දාතා-ණකෙ-

Trong tác nhân cách (kattari kārake), các tiếp vị ngữ latuṇakā theo sau một căn. Chữ la dùng để đặc tả trong quy tắc ‘latupitādanamā simhī’. Ví dụ: người cho là dātā. Về (tiếp vị ngữ) ṇaka-

අස්සාණපිම්හි යුක.

Sau (nguyên âm) ā, cũng (thêm) yuka (trước tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ).

අකාරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්ස යුක හොති ණපිතො’ඤ්ඤස්මිං ණනුබන්ධෙ, දායකො-වධහිංසායං-‘‘ඤිබ්‍යඤ්ජනස්සා’’ති ඤි-වධෙතීතිවධිතා,ණකෙ-‘‘අස්සානනුබන්ධෙ’’ති උපන්තස්ස අස්ස ආත්තෙසම්පත්තෙ-

Đối với một căn kết thúc bằng a, yuka được thêm vào trước một tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ, ngoại trừ ṇapi. Ví dụ: dāyako. (Căn) vadha có nghĩa là giết. Theo quy tắc ‘ñibyañjanassa’, (dùng) ñi. Ví dụ: người giết là vadhitā. Trước (tiếp vị ngữ) ṇaka, khi sự kéo dài của nguyên âm a ở áp cuối thành ā đã đạt được theo quy tắc ‘assa ā nanubandhe’-

අඤ්ඤත්‍රාපි.

Cũng ở nơi khác.

කානුබන්ධනාගමතො’ඤ්ඤස්මිම්පි තෙ එ ඔ ආ ක්වචි න හොන්තීකි පටාසෙධො-වධකො-ලුච්ඡෙදනෙ.

Ngay cả trong trường hợp khác với (hậu tố) có tùng thuộc là k và sự tăng âm na, các (nguyên âm) e, o, ā ấy đôi khi không xảy ra. Đây là sự ngăn cấm. (Ví dụ:) vadhako, lucchedane.

ක්වවණ.

Kva và aṇa.

කම්මතො පරා ක්‍රියත්ථා ක්වචි අණ හොති කත්තරි-ඔකාරෙ-

Sau một nghiệp từ, đôi khi hậu tố aṇa được dùng sau một căn động từ theo nghĩa tác nhân.

ආයාවා ණනුබන්ධෙ.

(Các nguyên âm của căn) trở thành ā, aya, āva khi có (hậu tố) với tùng thuộc là ṇ.

ඤොනමායාවා හොන්ති යථාක්කමං සරාදො ණනුබන්ධෙති තස්සා වාදෙසො-සරං ලුණතීති සරලාවො, කුම්භං කරොතීති කුම්භකාරො-ක්වචීති කිං, කම්මකාරො-එත්ථ‘‘භාවකාරකෙස්ව ඝණඝකා’’ති අප්පච්චයො-දිස පෙක්ඛණෙ.

Các (nguyên âm) i, u, e, o theo thứ tự trở thành ā, aya, āva khi có (hậu tố) với tùng thuộc là ṇ; do đó có sự thay thế bằng ā. (Ví dụ:) `saraṃ luṇatīti saralāvo` (người cắt cỏ lau), `kumbhaṃ karotīti kumbhakāro` (người làm nồi). (Hỏi:) Tại sao nói `kvaci` (đôi khi)? (Đáp:) `kammakāro`. Ở đây, theo quy tắc `bhāvakārakesva ghaṇaghakā`, hậu tố là `a`. (Căn) `disa` (có nghĩa là) xem.

සමානඤ්ඤභවන්තයාදිතුපමානා දිසා කම්මෙ රීරික්ඛකා සමානාදිහි යාදීහි චොපමානෙහි පරා දිසා කම්මකාරකෙ රීරික්ඛකා හොන්ති-‘‘රානුබන්දෙ’න්තසරාදිස්සා’’ති දිසස්ස ඉසභාගස්ස ලොපෙ‘‘රීරික්ඛකෙසූ’’-ති සමානස්ස සාදෙසෙ ච-සමානො විය දස්සතීති සදී, සදික්ඛො-කෙ-

Sau các từ `samāna`, `añña`, `bhavanta`, `ya`, v.v. và các từ so sánh, căn `disa` đi với các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka` trong tương quan nghiệp-tác nhân. Theo quy tắc `rānubande’ntasarādissā`, phần `isa` của `disa` bị xóa bỏ; và theo quy tắc `rīrikkhakesū`, `samāna` được thay bằng `sa`. (Ví dụ:) `samāno viya dassatīti sadī, sadikkho` (trông giống như người tương đương).

න තෙ කානුබන්ධනාගමෙසු.

Những (sự thay thế) ấy không xảy ra khi có (hậu tố) với tùng thuộc là k và khi có sự tăng âm.

තෙ එ ඔ ආ කානුබන්ධෙ නාගමෙ ච න හොන්තීති එත්තාභාවෙ, සදිසො.

Các (nguyên âm) e, o, ā ấy không xảy ra khi có (hậu tố) với tùng thuộc là k và khi có sự tăng âm. Do đó, vì không có (sự biến đổi thành) e, (ta có ví dụ là) `sadiso`.

සමානා රො රීරික්ඛකෙ.

Sau `samāna`, (căn `disa`) được thay bằng `ra` (trước các hậu tố) `rī`, `rikkha`, `ka`.

සමානසද්දතො පරස්ස දිසස්ස ර හොති වා රීරික්කකෙසූති පක්ඛෙ දස්ස රාදෙසෙ-සරී, සරික්ඛො, සරිසො.

Sau từ `samāna`, `disa` có thể được thay thế bằng `ra` trước các (hậu tố) `rī`, `rikkha`, `ka`. Trong trường hợp thay thế `disa` bằng `ra`, (ta có các ví dụ:) `sarī`, `sarikkho`, `sariso`.

සබ්බාදීනමා.

Đối với `sabba` và các từ tương tự, (nguyên âm cuối) là `ā`.

රීරික්ඛකෙසු සබ්බාදීනමා හොති-අඤ්ඤාදී, අඤ්ඤාදික්කො, අඤ්ඤාදිසො.

Trước (các hậu tố) `rī`, `rikkha`, `ka`, (nguyên âm cuối) của `sabba` và các từ tương tự trở thành `ā`. (Ví dụ:) `aññādī`, `aññādikko`, `aññādiso`.

න්තකිමිමානං ටා කී ටී.

Đối với `(bhav)anta`, `kiṃ`, `ima`, (các từ thay thế) là `ṭā`, `kī`, `ṭī`.

රීරික්කකෙසු න්ත කිං ඉම සද්දානං ටා කී ටී හොන්ති යථාක්කමං ටකාරා සබ්බාදෙසත්ථා-භවාදී, භවාදික්ඛො, භවාදිසො-යාදි, යාදික්ඛො, යාදිසො-ත්‍යාදි, ත්‍යාදික්ඛො, ත්‍යාදිසොච්චාදි-තුම්හාම්හා නන්තු අයං විසෙසො.

Trước (các hậu tố) `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ (kết thúc bằng) `nta`, `kiṃ`, `ima` theo thứ tự trở thành `ṭā`, `kī`, `ṭī`. Chữ `ṭ` có nghĩa là thay thế toàn bộ. (Ví dụ:) `bhavādī`, `bhavādikkho`, `bhavādiso`; `yādi`, `yādikkho`, `yādiso`; `tyādi`, `tyādikkho`, `tyādiso`, v.v. Nhưng đối với `tumha` và `amha` thì có quy tắc đặc biệt này.

තුම්හාම්හානං තා මෙකස්මිං.

Đối với `tumha` và `amha` ở số ít, (các từ thay thế) là `tā` và `mā`.

රීරික්ඛකෙසුතුම්හඅම්හානං තා මා හොන්තෙ කස්මිං යථාක්කමං-තාදි, මාදි, තාදික්ඛො, මාදික්ඛො, තාදිසො, මාදිසො-එක්ैස්මින්ති කිං, තුම්හාදිසො, අම්හාදිසො-චි චයෙ.

Trước (các hậu tố) `rī`, `rikkha`, `ka`, `tumha` và `amha` ở số ít theo thứ tự trở thành `tā` và `mā`. (Ví dụ:) `tādi`, `mādi`, `tādikkho`, `mādikkho`, `tādiso`, `mādiso`. (Hỏi:) Tại sao nói `ekasmiṃ` (ở số ít)? (Đáp:) `tumhādiso`, `amhādiso`. (Căn) `ci` (có nghĩa là) thu thập.

භාවකාර කෙස්වඝණඝකා.

Theo nghĩa trạng thái (bhāva) và tác nhân (kāraka), (các hậu tố) `a`, `ghaṇa`, `gha`, `ka` (được sử dụng).

භවෙ කාරකෙ ච ක්‍රියත්ථා අ ඝණ ඝ කා හොන්ති බහුලං-අ-ඉස්සෙකාරෙ.

Theo nghĩa trạng thái và tác nhân, các hậu tố `a`, `ghaṇa`, `gha`, `ka` được dùng một cách đa dạng sau một căn động từ. (Hậu tố) `a` (được dùng) khi có `i` hoặc `ī` (trong căn).

ඤොනමයවා සරෙ.

(Các nguyên âm i, u, e, o) trở thành `ay`, `av`, `āy`, `āv` khi một nguyên âm theo sau.

සරෙ පරෙ ඤොනමයවා හොන්ති යථාක්කමන්ති තස්ස අයාදෙසො ච-වයනං චියතීති වාචයො-නීපාපුණනෙ-වි පුබ්බොවිනයනං විනෙතීති වා විනයො-රු සද්දෙ-රවනං රවො-භු සත්තායං. භවනං භවො-ගහ උපාදානෙ-ප පුබ්බො-පග්ගණ්හණං පග්ගහො-ගහ මද දප රණ සර වර චරාදයො ගහාදයො-කර කරණෙ, කිච්ඡත්ථෙ දුම්හි අකිච්ඡත්ථෙසු ඊසං සුසු චුප්පදෙසු-දුක්ඛෙන කරීයතීති කරණං වා දුක්කරං-සුඛෙන කරීයතීති කරණං වා ඊසක්කරං, සුකරං-චජ හානියං-ඝණ-චජනං චාගො-පච පාකෙ-නි පුබ්බොඝ,නිපචතීති නිපකො-ඛිප පෙරණෙ-ක-ඛිපතීති ඛිපකො-පීතප්පණෙ.

Khi một nguyên âm theo sau, (các nguyên âm của căn) theo thứ tự trở thành ay, av, āy, āv; và do đó có sự thay thế bằng ay. (Ví dụ:) `vayanaṃ` hoặc `ciyatīti cayo`. (Căn) `nī` (nghĩa là) đạt đến; với tiếp đầu ngữ `vi`, `vinayanaṃ` hoặc `vinetīti vinayo`. (Căn) `ru` (nghĩa là) kêu; `ravanaṃ` là `ravo`. (Căn) `bhū` (nghĩa là) hiện hữu; `bhavanaṃ` là `bhavo`. (Căn) `gaha` (nghĩa là) nắm giữ; với tiếp đầu ngữ `pa`, `paggaṇhaṇaṃ` là `paggaho`. Các căn `gaha`, `mada`, `dapa`, `raṇa`, `sara`, `vara`, `cara`, v.v. thuộc nhóm `gahādi`. (Căn) `kara` (nghĩa là) làm, (dùng với các tiếp đầu ngữ) `du` theo nghĩa khó khăn, và `īsaṃ`, `su`, `su` theo nghĩa dễ dàng. `dukkhena karīyatīti` hoặc `karaṇaṃ` là `dukkaraṃ`. `sukhena karīyatīti` hoặc `karaṇaṃ` là `īsakkaraṃ`, `sukaraṃ`. (Căn) `caja` (nghĩa là) từ bỏ; (với hậu tố) `ghaṇa`, `cajanaṃ` là `cāgo`. (Căn) `paca` (nghĩa là) nấu; với tiếp đầu ngữ `ni` (và hậu tố) `gha`, `nipacatīti nipako`. (Căn) `khipa` (nghĩa là) ném; (với hậu tố) `ka`, `khipatīti khipako`. (Căn) `pī` (nghĩa là) làm hài lòng.

යුවණණානමියද්ධුවඞ සරෙ.

Đối với các từ kết thúc bằng `i` và `u`, (các tăng âm) `iya` và `uva` (được thêm vào) trước một nguyên âm.

ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං ක්‍රියත්ථානමියබුද්ධවඞ හොන්ති සරෙ ක්වචීති ඉයඞ-ණෙතීති පියො-භු සත්තායං-අභි පුබ්බො.

Đối với các căn động từ kết thúc bằng `i/ī` và `u/ū`, `iya` và `uva` đôi khi là các tăng âm trước một nguyên âm. (Ví dụ, tăng âm) `iya`: `pī + a` (trở thành) `piyo`. (Căn) `bhū` (nghĩa là) hiện hữu, với tiếp đầu ngữ `abhi`.

ක්වි

(Hậu tố) Kvi.

ක්‍රියත්ථා ක්වි හොති බහුලං භාවකාරකෙසු.

Sau một căn động từ, hậu tố `kvi` được dùng một cách đa dạng theo nghĩa trạng thái và tác nhân.

ක්වීස්ස.

Xóa bỏ `kvi`.

ක්‍රියත්ථා පරස්ස ක්විස්ස ලොපො හොතීති ක්විලොපෙ-අභිභවතීති අභිභු-එවං සයම්භු-අම ගම ගමනෙ-ක්විම්හි-‘‘ක්විම්හි ලොපො’න්තබ්‍යඤ්ජනස්සා’’ති මලොපො-උරසා ගච්ඡතීති උරගො-දා දා නෙ-‘‘අනො’’ති ක්‍රියත්ථා භාවකාරකෙස්වානො-දත්ති දියතීති වාදානං-සංප පුබ්බෙ-සම්මා පදීයතෙ යස්ස තං සම්පදානං-අප ආ පුබ්බෙ-අපාදදාති එතස්මාති අපාදානං-කර කරණෙ-අධි පුබ්බො-‘‘රා නස්ස ණෙ’’-ති ණෙ-අධිකරීයති එතස්මින්ති අධිකරණං-ගහ උපාදානෙ.

Sau một căn động từ, `kvi` bị xóa bỏ. Khi `kvi` bị xóa bỏ: `abhibhavatīti abhibhu` (người chinh phục). Tương tự, `sayambhu` (vị tự hữu). (Các căn) `am`, `gam` (nghĩa là) đi; trước `kvi`, theo quy tắc `kvimhi lopo’ntabyañjanassā`, phụ âm `m` cuối bị xóa bỏ. `urasā gacchatīti urago` (loài đi bằng ngực, tức là rắn). (Căn) `dā` (nghĩa là) cho; theo quy tắc `ano`, (hậu tố) `ana` được dùng sau căn động từ theo nghĩa trạng thái và tác nhân. `datti` hoặc `dīyatīti dānaṃ` (sự cho, vật được cho). Với tiếp đầu ngữ `saṃ` và `pa`: `sammā padīyate yassa taṃ sampadānaṃ` (đối tượng mà vật được cho một cách tốt đẹp, tức là chỉ định cách). Với tiếp đầu ngữ `apa` và `ā`: `apādadāti etasmāti apādānaṃ` (nơi mà từ đó vật được lấy đi, tức là xuất xứ cách). (Căn) `kara` (nghĩa là) làm; với tiếp đầu ngữ `adhi`; theo quy tắc `rā nassa ṇe`, `n` thành `ṇ`; `adhikarīyati etasminti adhikaraṇaṃ` (nơi mà hành động được thực hiện, tức là định sở cách). (Căn) `gaha` (nghĩa là) nắm giữ.

තථනරානං ටඨණළා.

Đối với `t`, `th`, `n`, `r`, (các âm thay thế) là `ṭ`, `ṭh`, `ṇ`, `ḷ`.

තථනරානං ටඨණළා හොන්ති වා යථාක්කමන්ති නස්ස ණදෙසෙ-ගණ්හිතබ්බං ගහණං-පද ගමනෙ-නිපුබ්බො.

`t`, `th`, `n`, `r` có thể theo thứ tự trở thành `ṭ`, `ṭh`, `ṇ`, `ḷ`. Khi `n` được thay bằng `ṇ`: `gaṇhitabbaṃ` là `gahaṇaṃ`. (Căn) `pada` (nghĩa là) đi, với tiếp đầu ngữ `ni`.

පදාදීනං ක්වචි.

Đối với `pad` và các căn tương tự, đôi khi (có tăng âm).

පදාදීනං යුක හොති ක්වචි පච්චයෙ-නීපත්ති නිපජ්ජනං-පී තප්පණෙ-අනම්හි වනාදිනා නාගමෙ ච’න තෙ’ ඉච්චාදිනා එ න හොති-පීති පීණනං-විජි භය චලනෙසු-සං පුබ්බො-සංවින්ති සංවෙජනං-‘‘අඤ්ඤත්‍රාපී’’ති එත්තාභාවෙ-සංවිජනං-කුධ කොපෙ-කුජ්ඣති සීලෙනාති කොධනො-භික්ඛ යාචනෙ.

Đối với `pad` và các căn tương tự, đôi khi có tăng âm `yu` trước một hậu tố. (Ví dụ:) `nīpatti` là `nipajjanaṃ`. (Căn) `pī` (nghĩa là) làm hài lòng; trước (hậu tố) `ana`, với tăng âm `na` theo quy tắc `vanādinā`, và theo quy tắc `na te`, (nguyên âm) `e` không xảy ra. `pīti` là `pīṇanaṃ`. (Căn) `viji` (nghĩa là) sợ hãi, rung động; với tiếp đầu ngữ `saṃ`, `saṃvinti` là `saṃvejanaṃ`. Theo quy tắc `aññatrāpi`, khi không có (sự biến đổi thành) `e`, (ta có) `saṃvijanaṃ`. (Căn) `kudha` (nghĩa là) tức giận; `kujjhati sīlenāti kodhano` (người có tính hay giận). (Căn) `bhikkha` (nghĩa là) khất thực.

ඉත්ථියම ණ ක්ති ක යක යා ච.

Trong nữ tính, các tiếp vị ngữ a, ṇa, kti, ka, yaka, và yā được sử dụng.

ඉත්ථිලඞ්ගෙ භාවෙ කාරකෙ ච ක්‍රියත්ථා අආදයො හොන්ත්‍යනො ච බහුලං-අ-භික්කනං භික්ඛීයතීති වා භික්ඛා-ආපච්චයො-ණො-කාරණං කාරා-චාරකං-යථාකථඤ්චි සද්දනිප්ඵන්ති රූළ්හිතො අත්ථනිච්චයො-භිද විදාරණෙ-ක්ති-භෙදනං භිජ්ජතෙති වා භිත්ති-රූජ භඞ්ගෙ-කො-රුජතීති රුජා-විද ඤාණෙ-යක-වෙදනං විදන්ති එතායාති වා විජ්ජා-අජ වජ ගමනෙ-ප පුද්ධො-යො-පබ්බජ නං පබ්බජ්ජා-‘‘චවග්ගබයඤා’’ති යොගවිභාගා වස්ස බකාරෙ ඤ්චිත්තං-වන්ද අභිවාදනත්ථුතිසු-අනො-වන්දනං වන්දනා.

Trong nữ tính, ở nghĩa trạng thái (bhāva) và tác nhân (kāraka), các tiếp vị ngữ bắt đầu bằng 'a', và 'ana' được thêm vào sau ngữ căn một cách đa dạng. Ví dụ cho 'a': bhikkhā (sự khất thực) có nghĩa là 'sự khất thực thường xuyên' hoặc 'vật được khất thực'. Tiếp vị ngữ ā. Tiếp vị ngữ ṇa: kāraṇaṃ thành kārā, cārakaṃ. Từ được hình thành theo một cách nào đó, ý nghĩa được xác định bởi cách dùng. Từ căn 'bhid' (phá vỡ) + 'kti' thành 'bhitti' (bức tường), nghĩa là 'sự phá vỡ' hoặc 'cái bị phá vỡ'. Từ căn 'ruj' (đau ốm) + 'ka' thành 'rujā' (bệnh tật), nghĩa là 'cái gây đau đớn'. Từ căn 'vid' (biết) + 'yaka' thành 'vijjā' (trí tuệ), nghĩa là 'sự biết' hoặc 'cái nhờ đó người ta biết'. Từ căn 'aj' hoặc 'vaj' (đi) có tiếp đầu ngữ 'pa' + 'ya' thành 'pabbajjā' (sự xuất gia), nghĩa là 'hành động xuất gia'. Do sự phân chia quy tắc "cavaggabayañā", 'v' thành 'b' và có 'ñcittaṃ'. Từ căn 'vand' (đảnh lễ, tán thán) + 'ana' thành 'vandanaṃ' (sự đảnh lễ), rồi thành 'vandanā'.

ඉ කිති සරූපෙ.

Các tiếp vị ngữ i, ki, ti được dùng theo nghĩa hình thái (của ngữ căn).

ක්‍රියත්ථස්ස සරූපෙ’භිධෙය්‍යෙ ක්‍රියත්ථා පරෙ ඉ කි තී හොන්ති-ඉ-වච ඉච්චයං ධාතු එව වචි-කිම්හි-යුධි-ති-සරුපෙ තිම්හි කරො තිස්ස ඛොති විකරණස්ස ඤාතත්තා ‘‘කත්තරි ලො’’ති ලො-පචති-කථමකාරො ඉච්චාදි? ඝණන්තෙන කාරසද්දෙන ඡට්ඨිසමාසො-අස්ස කාරො අකාරො-භුජ පාලනජ්ඣොහාරෙසු.

Khi ý nghĩa cần biểu đạt là hình thái của chính ngữ căn, các tiếp vị ngữ i, ki, ti được thêm vào sau ngữ căn. Ví dụ cho 'i': từ ngữ căn 'vac', có 'vaci' (lời nói). Ví dụ cho 'ki': 'yudhi' (trong trận chiến). Ví dụ cho 'ti': trong trường hợp 'ti' có nghĩa là hình thái, 'karoti' là 'kho'. Do dấu hiệu (vikaraṇa) đã được biết, theo quy tắc 'kattari lo', có 'lo', ví dụ 'pacati' (hành động nấu). Câu hỏi: 'akāro' v.v... được hình thành như thế nào? Đó là một hợp từ sở hữu cách (chaṭṭhisamāso) với từ 'kāra' kết thúc bằng 'ghaṇa': 'assa kāro' thành 'akāro' (chữ 'a'). (Ngữ căn) 'bhuj' có nghĩa là bảo vệ và ăn uống.

සීලාභික්ඛඤ්ඤාවස්සකෙසු ණී.

Trong các nghĩa thói quen (sīla), sự lặp lại (ābhikkhañña), và sự cần thiết (āvassaka), tiếp vị ngữ ṇī được dùng.

ක්‍රියත්ථාණි හොති සීලාදීසු පතීයමානෙසු-උණ්හං භුඤ්ජති සීලෙනාති උණ්හභොජී-පා පානෙ-‘‘අස්සාණපිම්හි යුක’’ඉති-යුක-ඛීරම්භික්ඛඤ්ඤම්පිබතීති ඛීරපායී-අවස්සං කරොතීති අවස්සකාරී, සතමවස්සං දදාතීති සතන්දායී.

Từ ngữ căn, tiếp vị ngữ ṇī được dùng khi các nghĩa như thói quen v.v... được hiểu. 'uṇhabhojī' (người có thói quen ăn đồ nóng) có nghĩa là 'người ấy ăn đồ nóng theo thói quen'. Từ căn 'pā' (uống). Theo quy tắc 'assāṇapimhi yuka', có 'yuka'. 'khīrapāyī' (người thường xuyên uống sữa) có nghĩa là 'người ấy uống sữa một cách lặp đi lặp lại'. 'avassakārī' (người phải làm) có nghĩa là 'người ấy làm một cách cần thiết'. 'satandāyī' (người phải cho một trăm) có nghĩa là 'người ấy cho một trăm một cách cần thiết'.

කත්තරි භූතෙ ක්තවන්තු ක්තාවි.

Trong tác nhân cách (kattari) ở thời quá khứ (bhūte), các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvi được dùng.

භුතෙ පරිසමත්තෙ අත්තෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථාක්තන්තුක්තාවී හොන්ති කත්තර-අභුඤ්ජීති භුත්තවා, භුත්තාවී-සුසවකණෙ-අසුණි තිසුතවා, සුතාවී.

Từ một ngữ căn chỉ hành động trong quá khứ đã hoàn thành, các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī được dùng trong tác nhân cách. 'bhuttavā', 'bhuttāvī' (người đã ăn) có nghĩa là 'người ấy đã ăn'. Từ căn 'su' (nghe). 'sutavā', 'sutāvī' (người đã nghe) có nghĩa là 'người ấy đã nghe'.

ක්තො භාවකම්මෙසු

Tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa trạng thái (bhāva) và đối tượng (kamma).

භාවෙ කම්මෙච භුතෙ ක්තො හොති-ආස උපවෙසනෙ-ආසනමාසිතං-ඤි-රුද රොදනෙ.

Trong nghĩa trạng thái và đối tượng ở thời quá khứ, tiếp vị ngữ kta được dùng. Từ căn 'ās' (ngồi). (Ví dụ cho bhāva:) 'āsitaṃ' (việc ngồi đã được thực hiện). (Ngữ căn) 'rud' có nghĩa là khóc.

වා ක්වචි.

Tùy chọn ở một số trường hợp.

තෙ එ ඔ ආ ක්වචි වා න හොන්ති කානුබන්ධනාගමෙසු-රොදනං රුදිතං, රොදිතං-කරීයිත්ථාති කතො,

Sự biến đổi thành e, o, ā tùy chọn không xảy ra ở một số trường hợp đối với các tiếp vị ngữ có chỉ âm k và các âm tăng. Ví dụ: rodanaṃ (sự khóc) hoặc ruditaṃ (đã khóc). 'kato' (đã được làm) có nghĩa là 'nó đã được làm'.

ගමාදිරානං ලොපො’න්තස්ස.

Sự lược bỏ âm cuối xảy ra đối với các ngữ căn bắt đầu bằng 'gam' và các ngữ căn kết thúc bằng 'r'.

ගමාදිනං රකාරන්තානඤ්චාන්තස්ස ලොපො හොති තකාරාදො

Đối với các ngữ căn bắt đầu bằng 'gam' và các ngữ căn kết thúc bằng 'r', âm cuối bị lược bỏ trước một tiếp vị ngữ bắt đầu bằng 't'.

කානුබන්ධෙ පච්චයෙ කත්වානකත්වාවජ්ජිතෙති රලොපො-යා පා පුණනෙ.

Sự lược bỏ 'r' xảy ra trước một tiếp vị ngữ có chỉ âm k, ngoại trừ 'katvāna' và 'katvā'. (Ngữ căn) 'yā' và 'pā' có nghĩa là làm đầy.

ගමනත්ථාකම්මකාධාරෙ ච.

Và (tiếp vị ngữ kta được dùng) trong nghĩa vị trí (ādhāra) từ các ngữ căn có nghĩa chuyển động và các ngữ căn bất cập vật (akammaka).

ගමනත්ථතො අකම්මකතො ච ක්‍රියත්ථා ආධාරෙ ක්තො හොති කත්තරි භාවකම්මෙසු ච-යාතවන්තො’ස්මින්ති යාතං-(ඨානං)-යා තවන්තො යානා-යානං යාතං-යායිත්ථාති යාතො-(පථො)-ආසිතවන්තො’ස්මින්ති ආසිතං-(ඨානං)-ආසිතවන්තො ආසිතා-ආසන මාසිතං-ඤි.

Từ các ngữ căn có nghĩa chuyển động và các ngữ căn bất cập vật, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa vị trí, và cũng trong tác nhân cách, trạng thái và đối tượng. 'yātaṃ' (nơi đã đi đến) có nghĩa là '(nơi) mà họ đã đi đến'. 'yātavanto' (họ đã đi) thành 'yānā'. 'yānaṃ' (sự đi) là 'yātaṃ'. 'yāto' (con đường) có nghĩa là 'nó đã được đi trên'. 'āsitaṃ' (nơi đã ngồi) có nghĩa là '(nơi) mà họ đã ngồi'. 'āsitavanto' (những người đã ngồi) thành 'āsitā'. 'āsanaṃ' (sự ngồi) là 'āsitaṃ'.

නෙතා කත්තරි වත්තමානෙ.

Tiếp vị ngữ nta được dùng trong tác nhân cách (kattari) ở thời hiện tại (vattamāne).

ආරද්ධාපරිසමත්තෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා න්තො හොති කත්තරි.

Trong nghĩa một hành động đã bắt đầu nhưng chưa kết thúc, từ một ngữ căn ở thời hiện tại, tiếp vị ngữ nta được dùng trong tác nhân cách.

කත්තරි ලො.

Trong tác nhân cách, (tiếp vị ngữ) lo (được dùng).

කුයත්ථතො අපරොක්ඛෙසු කත්තුවිහිතමානන්තදිසු ලො හොති-ලකාරො‘‘ඤි ලස්සෙ‘‘-ති විසෙසනත්ථො-පවතීති පවන්තො-‘‘මානො‘‘ති කත්තරි මානො-පචමානො.

Sau ngữ căn, trong (thời) hiện tại, trong tác nhân cách, đối với các (tiếp vị ngữ) như māna, nta v.v..., lo được dùng. Chữ 'l' dùng để chỉ định, như trong 'ñi lasse'. 'pavanto' (đang là) có nghĩa là 'nó đang là'. Theo quy tắc 'māno', māna được dùng trong tác nhân cách, ví dụ: 'pacamāno' (đang nấu).

භාවකම්මෙසු

Trong trạng thái (bhāva) và đối tượng (kamma).

වත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා භාවෙ කම්මෙ ච මානො හොති.

Với nghĩa hiện tại, từ một ngữ căn ở thời hiện tại, tiếp vị ngữ māna được dùng trong nghĩa trạng thái và đối tượng.

ක්‍යො භාවකම්මෙස්වපරොක්ඛෙසු මානන්තත්‍යාදිසු

Tiếp vị ngữ ya (kyo) được dùng trong nghĩa trạng thái và đối tượng ở thời hiện tại, trước các tiếp vị ngữ māna, nta, ti, v.v...

භාවකම්මවිහිතෙසු පරොක්ඛාවජ්ජිතෙසු මානන්තාදිසු පරෙසු ක්‍යො හොති ක්‍රියත්ථා-කකාරො අවුද්ධත්ථො-භාවෙ-භුයතෙති භුයමානං-කම්මෙ-පච්චතෙති පච්චමානො.

Sau ngữ căn, trước các tiếp vị ngữ như māna, nta v.v... được quy định cho nghĩa trạng thái và đối tượng, không phải ở thời quá khứ xa (parokkha), tiếp vị ngữ ya (kyo) được dùng. Chữ 'k' có tác dụng ngăn sự tăng âm. Trong nghĩa trạng thái: 'bhuyamānaṃ' (đang được hiện hữu) có nghĩa là 'nó đang được hiện hữu'. Trong nghĩa đối tượng: 'paccamāno' (đang được nấu) có nghĩa là 'nó đang được nấu'.

තෙ ස්සපුබ්බානාගතෙ

Những (tiếp vị ngữ) ấy (nta, māna) được đi trước bởi 'ssa' trong (thời) tương lai.

අනාරද්ධෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා තෙ න්තමානා ස්සපුබ්බා හොන්ති සවිසයෙ-ඤි-කත්තරි-පචිස්සතීති පචිස්සන්තො,පචිස්සමානො-හාවෙ-භුයිස්සතීති භුයිස්සමානං-කම්මෙ-පච්චිස්ස තෙති පච්චිස්සමානො-කර කරණෙ.

Từ một ngữ căn chỉ hành động chưa bắt đầu (tương lai), các tiếp vị ngữ nta và māna được đi trước bởi 'ssa', mỗi loại trong phạm vi riêng của nó. Trong tác nhân cách: 'pacissanto', 'pacissamāno' (người sẽ nấu) có nghĩa là 'người ấy sẽ nấu'. Trong nghĩa trạng thái: 'bhuyissamānaṃ' (cái sẽ hiện hữu) có nghĩa là 'nó sẽ hiện hữu'. Trong nghĩa đối tượng: 'paccissamāno' (cái sẽ được nấu) có nghĩa là 'nó sẽ được nấu'. (Ngữ căn) 'kar' có nghĩa là làm.

තුං තායෙ තවෙ භාවෙ භවිස්සතික්‍රියායං තදත්ථායං.

Các tiếp vị ngữ tuṃ, tāye, tave được dùng trong nghĩa trạng thái, khi có một hành động trong tương lai, với mục đích (chỉ hành động đó).

භවිස්සතිඅත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා භාවෙ තුං තායෙ තවෙ හොන්ති ක්‍රියායං තදත්ථායං පතීයමානායං-‘‘තුංතුනතබ්බෙසු වා’’ති වා අකාරො-අඤ්ඤත්‍ර පරරූපං-කරණය ගච්ඡති කාතුං ගච්ඡති කත්තුං, කත්තායෙ වා-තවෙ-‘‘කරස්සා තවෙ’’-ති ආ-කාතවෙ-භාවෙති කිං, කරිස්සාමීති ගච්ඡති-ක්‍රියායන්ති කිං, භික්ඛිස්සං ඉච්චස්ස ජටා-තදත්ථායන්ති කිං, ගච්ඡිස්සතො තෙ භවිස්සති භත්තං භොජනාය-ගහ උපාදානෙ.

Từ một ngữ căn có nghĩa tương lai, các tiếp vị ngữ tuṃ, tāye, tave được dùng trong nghĩa trạng thái, khi một hành động khác với mục đích đó được hiểu. Theo quy tắc 'tuṃtunatabbesu vā', tùy chọn có nguyên âm 'a'. Trường hợp khác thì có sự đồng hóa. 'Anh ấy đi để làm' là 'kātuṃ gacchati', 'kattuṃ (gacchati)', hoặc 'kattāye (gacchati)'. Đối với 'tave', theo quy tắc 'karassā tave', 'ā' được thêm vào, thành 'kātave'. Tại sao nói 'trong nghĩa trạng thái'? Ví dụ: 'Anh ấy đi với ý nghĩ "tôi sẽ làm"'. Tại sao nói 'khi có một hành động khác'? Ví dụ: 'Mái tóc bện của người nghĩ rằng "tôi sẽ đi khất thực"'. Tại sao nói 'với mục đích đó'? Ví dụ: 'Đối với bạn đang đi, sẽ có cơm để ăn'. (Ngữ căn) 'gah' có nghĩa là lấy.

පුබ්බෙකකත්තුකානං.

Của những (hành động) có cùng một tác nhân và xảy ra trước.

එකො කත්තා යෙසං බ්‍යාපාරානං තෙසු යො පුබ්බො තදත්ථතො ක්‍රියත්ථා තුනකත්වාන කත්වා හොන්ති භාවෙ-ඤි.

Đối với những hành động có cùng một tác nhân, các tiếp vị ngữ tuna, katvāna, katvā được thêm vào sau động từ căn của hành động xảy ra trước, trong nghĩa bhāva.

එඉ ලස්ස ච.

Và e, i của la.

එඉලානමෙ හොති ක්වචි-ගණ්හණං කත්වා යාති ගහෙතූන යාති, ගහෙත්වාන, ගහෙත්වා වා-අස්ස රුධාදිත්තා.

Đôi khi có e, i, la. (Ví dụ) gaṇhaṇaṃ katvā yāti (làm việc cầm lấy rồi đi) có nghĩa là gahetūna yāti, gahetvāna, hoặc gahetvā (cầm lấy rồi đi), bởi vì nó (động từ căn gah) thuộc nhóm rudhādi.

මං වා රුධාදීනං.

Hoặc maṃ cho (các động từ căn thuộc) nhóm rudhādi.

රුධාදීනං ක්වචි මං වා හොති පච්චයෙති පක්ඛෙ මං භවං අපි මනුබන්ධත්තා අකාරා පරො.

Đối với nhóm rudhādi, đôi khi tiếp vị ngữ maṃ cũng được dùng tùy chọn. Trong trường hợp có maṃ, nó đi sau nguyên âm a vì có m là ký hiệu phụ.

ණෙ නිග්ගහීතස්ස.

Của niggahīta (thành) ṇe.

ගහස්ස නිග්ගහීතස්ස ණෙ හොති-ගණ්හි තුන, ගණ්හිත්වාන, ගණ්හිත්වා-එකකත්තුකානන්ති කිං, භුත්තස්මිං දෙවදත්තෙ යඤ්ඤ දත්තො වජති-පුබ්බාති කිං, භුඤ්ජති ච පචති ච-අප්පත්වා නදිං පබ්බතො භවති අතික්කම්ම පකබ්බතං නදීති භුධාතුස්ස සබ්බත්ථ සම්භවා එකකත්තුකතා පුබ්බකාලතා ච ගම්‍යතෙ.

Niggahīta của (động từ căn) gah trở thành ṇe. (Ví dụ:) gaṇhituna, gaṇhitvāna, gaṇhitvā. Tại sao nói 'có cùng một tác nhân'? (Ví dụ:) bhuttasmiṃ devadatte yaññadatto vajati (Khi Devadatta đã ăn xong, Yaññadatta đi). Tại sao nói 'hành động xảy ra trước'? (Ví dụ:) bhuñjati ca pacati ca (vừa ăn vừa nấu). (Ví dụ:) appatvā nadiṃ pabbato bhavati (chưa đến sông đã có núi). (Trong câu) atikkamma pabbataṃ nadī (vượt qua núi là sông), vì động từ căn bhū (là, có) có thể có mặt ở mọi nơi, nên (điều kiện) cùng một tác nhân và hành động xảy ra trước được ngầm hiểu.

යෙභුය්‍යවුත්තියා ලිඞ්ගං දස්සිතං තත්ථ සබ්බසො;

විසෙසො පන විඤ්ඤහි ඤෙය්‍යො පාඨානුසාරතො.

Ở đây, giới tính đã được chỉ ra ở khắp mọi nơi theo quy tắc chung; tuy nhiên, trường hợp đặc biệt cần được người trí hiểu rõ theo văn bản.

තබ්බාදයො.

Các (tiếp vị ngữ) tabba, v.v.

ඉදානි ත්‍යාදයො වුච්චන්තෙ-පච පාකෙ-පච ඉති ඨිතෙ-ක්‍රියත්ථා බහුලමිති ච සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

Bây giờ, các (tiếp vị ngữ) ti, v.v. sẽ được giải thích. (Lấy động từ căn) pac trong nghĩa là nấu. Khi có pac, (các quy tắc) kriyatthā và bahulaṃ được áp dụng ở mọi nơi.

වත්තමානෙති අන්ති සිථමිමතෙ අන්තෙ සෙ වෙග එම්හෙ.

Trong thì hiện tại: ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe.

වත්තමානෙ ආරද්ධා පරිසමත්තෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථාත්‍යාදයො හොන්ති-තෙසම්පනියමෙ.

Trong nghĩa hiện tại, tức là hành động đã bắt đầu nhưng chưa kết thúc, các tiếp vị ngữ ti, v.v. được thêm vào sau động từ căn. Và đây là quy tắc cho chúng.

පුබ්බපරච්ඡක්කානමෙකානෙකෙසු තුම්හාම්හසෙසෙසු ද්වෙද්වෙ මජ්ඣිමුත්තමපඨමා.

Đối với sáu tiếp vị ngữ đầu và sáu tiếp vị ngữ sau, trong số ít và số nhiều, chúng được chia thành từng cặp hai tương ứng với ngôi thứ hai (majjhima), ngôi thứ nhất (uttama), và ngôi thứ ba (paṭhama).

එකානෙකෙසුතුම්හාම්හසද්දවචනීයෙසුතදඤ්ඤසද්දවචනීයෙසු ච කාරකෙසු පුබ්බච්ඡක්කානං පරච්ඡක්කනඤ්ච මජ්ඣිමුත්තමපඨමා ද්වෙද්වෙ හොන්ති යථාක්කමං ක්‍රියත්ථාති එකම්හි වත්තබ්බෙ එකවචනං ති-ති අන්ති ඉති පඨමො ආදො නිද්දිට්ඨත්තා-සි ථ ඉති මජ්ඣිමො මජ්ඣි නිද්දිට්ඨෙත්තා-මි ම ඉති උත්තමො-උත්තමසද්දොයං සභාවතො තිප්පභුතීනමන්තද්වයමාහ-එවං පරච්ඡක්කෙපකි යථාක්කමං යොජනීයං-ත්‍යාදිසු පරභුතෙසු කත්තුකම්මභාව විහිතෙසු ක්‍යලාදයොභවන්තීති ‘‘ක්‍යො භාවකම්මෙස්වකකපරොක්ඛෙසු මානන්ත ත්‍යාදිසු කත්තරී ලො’’ඉච්චාදිනා තෙසං විධානා ත්‍යාදයො කත්තු කම්මභාවෙස්චෙව විඤ්ඤායන්තීති කත්තරි තිම්හි ලො-පචති-බහුම්හි චත්තබ්බෙ අන්තිං

Khi các tác nhân được biểu thị bằng các từ tumha và amha (trong số ít và số nhiều) và bằng các từ khác, sáu tiếp vị ngữ đầu và sáu tiếp vị ngữ sau, từng cặp hai, lần lượt trở thành ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba cho động từ căn. Khi cần diễn tả số ít, dùng số ít là ti. ti và anti là ngôi thứ ba vì được nêu ra đầu tiên. si và tha là ngôi thứ hai vì được nêu ở giữa. mi và ma là ngôi thứ nhất. Từ uttama (ngôi thứ nhất) tự bản chất nó chỉ cặp cuối cùng của nhóm ti, v.v. Tương tự, điều này cũng cần được áp dụng lần lượt cho sáu tiếp vị ngữ sau. Khi các tiếp vị ngữ ti, v.v. theo sau, các tiếp vị ngữ như kya, v.v. được quy định cho tác nhân, đối tượng và trạng thái sẽ xuất hiện. Theo quy tắc như 'kya trong nghĩa bhāva và kamma...', sự quy định của chúng được biết đến. Do đó, ti, v.v. được hiểu là trong nghĩa tác nhân, đối tượng và trạng thái. Trong nghĩa tác nhân, khi có ti, có lo (tức là a): pacati. Khi cần diễn tả số nhiều, dùng anti.

ක්වචි විකරණනං.

Đôi khi của các vikaraṇa.

විකරණනං ක්වචි ලොපො හොතීති ලස්සාකාරස්ස ලොපො-පවන්ති-පචසි පචථ.

Đôi khi có sự lược bỏ các vikaraṇa. (Nghĩa là) sự lược bỏ nguyên âm a của la. (Ví dụ:) pavanti, pacasi, pacatha.

හිමිමෙස්වස්ස.

Của a (dài ra) trước hi, mi, ma.

අකාරස්ස දීඝො හොති හිමිමෙසු-පචාමි පචාම-පරච්ඡක්කෙ-පචතෙ පචන්තෙ, පචසෙ පචව්හෙ,පචෙ පචාම්හෙ-කම්මෙ-ක්‍යො භාවකම්මෙස්වච්චාදිනා ක්‍යො.

Nguyên âm a được kéo dài ra trước hi, mi, ma. (Ví dụ:) pacāmi, pacāma. Trong sáu tiếp vị ngữ sau (attanopada): pacate, pacante, pacase, pacavhe, pace, pacāmhe. Trong thể bị động (kamma), kya (được thêm vào) theo quy tắc kyo bhāvakammesu, v.v.

ක්‍යස්ස.

Của kya.

ක්‍රියත්ථා පරස්ස ක්‍යස්ස ඊඤ වා හොති-ඤකාරො ආද්‍යවයවත්ථො, පචීයති පච්චති.

Sau động từ căn, kya tùy chọn trở thành īña. Chữ ñ dùng để chỉ phần đầu. (Ví dụ:) pacīyati, paccati.

ගුරුපුබ්බා රස්සාරෙ’න්තෙ’න්තීනං.

Sau một nguyên âm ngắn được đi trước bởi một âm tiết dài, re (thay) cho ante và anti.

ගුරුපුබ්බස්මා රස්සා පරෙසං අන්තෙ’න්තිනං රෙ වා හොති-පචීයරෙ පචීයන්ති පච්චරෙ පච්චන්ති, පචීයසි පච්චසි පචීයථ පච්චථ, පචීයාමි පච්චාමි පචීයාම පච්චාම-පචීයතෙ, පච්චතෙ පචීයරෙ පචීයන්තෙ පච්චරෙ පච්චන්තෙ, පචීයසෙ පච්චසෙ පචීයව්හෙ පච්චව්හෙ, පචීයෙ පච්චෙ පචීයාම්හෙ පච්චාම්හෙ-භාවෙ-භු සත්තායං-භාවස්සෙකත්තා එකවචනමෙව-තඤ්ච පඨමපුරිසෙයෙව සම්භවති-භුයති දෙවදත්තෙන, බුයතෙ වා-දෙවදත්තස්ස සම්පති භවනන්ති අත්ථො-නෙහිඤ බහුලං විධානා.

Sau một nguyên âm ngắn được đi trước bởi một âm tiết dài, ante và anti tùy chọn trở thành re. (Ví dụ:) pacīyare (thay cho) pacīyanti, paccare (thay cho) paccanti. (Các hình thức khác:) pacīyasi (paccasi), pacīyatha (paccatha), pacīyāmi (paccāmi), pacīyāma (paccāma). (Attanopada:) pacīyate (paccate), pacīyare (pacīyante), paccare (paccante), pacīyase (paccase), pacīyavhe (paccavhe), pacīye (pacce), pacīyāmhe (paccāmhe). Trong nghĩa bhāva (trạng thái): (lấy động từ căn) bhū trong nghĩa là 'tồn tại'. Vì bhāva là số ít, nên chỉ dùng số ít. Và điều đó chỉ xảy ra ở ngôi thứ ba. (Ví dụ:) bhūyati devadattena, hoặc bhūyate. Nghĩa là 'sự tồn tại xảy ra cho Devadatta'. Do có nhiều quy định khác nhau.

ක්‍රියත්ථා කත්තරි ත්‍යාදි කම්මස්මිඤ්ච සකම්මකා,භාවෙ චා’කම්මකාකකම්මා’වචනිච්ඡායමඤ්ඤතො;

Sau động từ căn, (được hiểu là) các tiếp vị ngữ ti, v.v. dùng trong nghĩa tác nhân (chủ động), và các tiếp vị ngữ có ya ở giữa dùng trong nghĩa đối tượng (bị động). Và trong nghĩa trạng thái (bhāva) đối với các động từ bất cập vật, hoặc khi không muốn diễn tả đối tượng (của động từ cập vật).

භවිස්සති ස්සති ස්සන්ති ස්සසි ස්සථ ස්සාමි ස්සාම ස්සතෙ ස්සන්තෙ ස්සසෙ ස්සව්හෙ ස්සං ස්සාම්හෙ.

Trong thì tương lai: ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe.

භවිස්සති අනාරද්ධෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ස්සත්‍යාදයො හොන්ති.

Trong nghĩa tương lai, tức là hành động chưa bắt đầu, các tiếp vị ngữ ssati, v.v. được thêm vào sau động từ căn.

අ ඊස්සාදිනං බ්‍යඤ්ජනස්සිඤ.

Trước a, ī, ssādi, v.v., iña (được thêm vào) sau phụ âm.

ක්‍රියත්ථා පරෙසං අආදීනං ඊආදීනංස්සාදීනඤ්ච බ්‍යඤ්ජනස්සිඤ්හෙකාති වා-වවත්ථීතවිභාසායං ස්සෙති ස්සාදීනංස්සච්චාදීනද්වාවයො අධිප්පෙතො-‘‘ඤි බ්‍යඤ්ජනස්සා’’ති සිද්ධෙපි ත්‍යාදිසු පරභුතෙසු එතෙ සමෙවාති නියමත්තොයමාරම්හො-ලස්සාකාරස්ස ලොපෙ-පචිස්සති පචිස්සරෙ පචිස්සන්ති, පචිස්සසි පචිස්සථ, පචිස්සාමි පචිස්සාම-පචිස්සතෙ පචිස්සරෙ පචිස්සන්තෙ, පචිස්සසෙපචිස්සව්හෙ, පචිස්සං පචිස්සාම්හෙ-කම්මෙ-පචියිස්සති.

Sau động từ căn, trước các (tiếp vị ngữ) a, v.v., ī, v.v., và ssa, v.v., i được thêm vào cho phụ âm, tùy chọn. Đây là một tùy chọn có giới hạn. Bằng ssa, hai nhóm ssādi và ssaccādi được nói đến. Mặc dù đã được thiết lập bởi quy tắc 'ñi byañjanassā', quy tắc này được bắt đầu để giới hạn (sự áp dụng). Sau khi lược bỏ nguyên âm a của la, (ta có các ví dụ:) pacissati, pacissare, pacissanti, pacissasi, pacissatha, pacissāmi, pacissāma. (Attanopada:) pacissate, pacissare, pacissante, pacissase, pacissavhe, pacissaṃ, pacissāmhe. Trong thể bị động (kamma): paciyissati.

ක්‍යස්ස ස්සෙ.

Của kya khi có ssa.

ක්‍යස්ස වා ලොපො හොති ස්සෙ-පචිස්සති පච්චිස්සති, පචීයිස්සරෙ පචයිස්සන්ති පචිස්සරෙ පචස්සන්ති පච්චිස්සරෙ පච්චිස්සන්තිච්චාදි-කත්තුසමං-ක්‍යොව විසෙසො-භාවෙ-භුයිස්සති භවිස්සති, භුයිස්සතෙ භවිස්සතෙ.

kya tùy chọn được lược bỏ khi ssa theo sau. (Ví dụ:) pacissati, paccissati. (Các ví dụ khác:) pacīyissare, pacayissanti, pacissare, pacassanti, paccissare, paccissanti, v.v. (Các hình thức khác) giống như thể chủ động (kattu). kya là điểm khác biệt duy nhất. Trong nghĩa bhāva: bhuyissati (hoặc) bhavissati, bhuyissate (hoặc) bhavissate.

නාමෙ ගරහාවම්හයෙසු.

Mā (được dùng) trong (nghĩa) khiển trách và kinh ngạc.

නාමසද්දෙ නිපාතෙ සති ගරහායං විම්භයෙ ච ගම්‍යමානෙ ස්ස ත්‍යාදයො හොන්ති-ගරහායං-සාපි නාම පචිස්සතීච්චාදි-විම්බයෙ-අච්ඡරියං වත භො අබ්භූතං වත භො අන්ධො නාම පචිස්සතිච්චාදි.

Khi có bất biến từ nāma, các vĩ ngữ ssa, ti, v.v... được dùng khi có ý nghĩa khiển trách và kinh ngạc được hiểu ngầm. Về (ý nghĩa) khiển trách: sāpi nāma pacissatīccādi (thật đáng trách, nó sẽ nấu ăn), v.v... Về (ý nghĩa) kinh ngạc: acchariyaṃ vata bho abbhūtaṃ vata bho andho nāma pacissaticcādi (thật kỳ diệu thay, thật phi thường thay, người mù sẽ nấu ăn), v.v...

භුතෙ ඊ උං ධ ත්ථ ඉං ම්හා ආ ඌ සෙව්හං අ ම්හෙ.

Trong thì quá khứ (bất định): ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā, ā, ū, se, vhaṃ, a, mhe.

භුතෙ පරිසමත්තෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ඊ ආදයො හොන්ති-භුතානජ්ජතනෙ වක්ඛමානත්තා ඉමෙ භුතනජ්ජතනෙ භුතසාමඤ්ඤෙ ච භවන්ති.

Khi có ý nghĩa quá khứ đã hoàn tất, các vĩ ngữ ī, v.v... được thêm vào sau căn động từ. Do (thì) quá khứ không gần (anajjatana) sẽ được đề cập sau, nên những (vĩ ngữ) này được dùng cho (thì) quá khứ gần (ajjatana) và quá khứ thông thường (sāmañña).

අහස්සුභයතො අඩ්ඪරත්තං වාව තදුපඩ්ඪකං,අන්තො කත්වාන විඤ්ඤෙය්‍යො අහො අජ්ජනො ඉති;

Khoảng thời gian bao gồm nửa đêm ở hai phía của một ngày, hoặc một nửa của phần đó, nên được hiểu là ajjatana (ngày hôm nay/gần);

තදඤ්ඤො පන යො කාලො සො’නජ්ජතනසඤ්ඤිතො.

Còn khoảng thời gian nào khác với khoảng thời gian đó thì được gọi là anajjatana (không gần).

ආඊස්සාදිස්වඤ වා.

Đối với các vĩ ngữ ā, ī, ssa, v.v..., (tiếp đầu ngữ) a được dùng tùy chọn.

ආආදො ඊආදො ස්සාආදො ච ක්‍රියත්ථස්ස අඤ වා හොති,

Tiếp đầu ngữ a được dùng tùy chọn trước căn động từ khi có các vĩ ngữ ā v.v..., ī v.v..., và ssa v.v... theo sau.

එය්‍යාථ ස්සෙ අ ආ ඊ ථානං ඔ අ අං ත්ථ ත්ථො වෙහාක.

Thay cho eyyātha, sse, a, ā, ī, (các vĩ ngữ) o, a, aṃ, ttha, ttho, ve, hā, ka (được dùng).

ආසහචරිතොව අකාරො ගය්හතෙ-න පරොක්ඛෙ විහිතො-ථො පන’න්තෙ නිද්දෙසා ත්වාදිසම්බන්ධියෙව තස්සෙව වා නිස්සිතත්තා-නිස්සයකරණම්පි හි සුත්තකාරාචිණ්ණං-එය්‍යාථාදීනං ඔආදයො වා හොන්ති යථාක්කමන්ති ඊස්සවාත්ථො-අපචිත්ථො පචිත්ථො අපවත්ථො පචත්ථො.

Chỉ âm a đi cùng với ā được lấy, không phải âm a được quy định trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha). Nhưng do tho được nêu ở cuối, nó chỉ liên quan đến tvā v.v..., hoặc vì nó phụ thuộc vào chính điều đó, vì việc tạo ra sự phụ thuộc là thói quen của người soạn kinh. Thay cho eyyātha, v.v..., các vĩ ngữ o, v.v... được dùng tùy chọn theo thứ tự tương ứng; đây là ý nghĩa của quyền áp dụng (của quy tắc). Ví dụ: apacittho, pacittho, apavattho, pacattho.

ආඊඌම්හාස්සාස්සම්හානං වා.

Đối với ā, ī, ū, mhā, ssā, ssamha, (sự rút ngắn) là tùy chọn.

එතෙසං වා රස්සො හොතීති පක්ඛෙ රස්සෙ ච-අපචි පචි අපචී පචී.

Sự rút ngắn của những (vĩ ngữ) này là tùy chọn. Và trong trường hợp rút ngắn (và không rút ngắn): apaci, paci, apacī, pacī.

උංස්සිංස්වංසු.

Thay cho uṃ là iṃsu và aṃsu.

උමිච්චස්ස ඉංසු අංසු වා හොන්ති-අපවිංසු පවිංසු අපචංසු පචංසු අපවුං පචුං.

Thay cho uṃ, iṃsu và aṃsu được dùng tùy chọn. (Ví dụ): apaviṃsu, paviṃsu, apacaṃsu, pacaṃsu, apavuṃ, pacuṃ.

ඔස්ස අ ඉ ත්ථ ත්ථො.

Thay cho o là a, i, ttha, ttho.

ඔස්ස අආදයො වා හොන්ති-අපච පච අපචි පචි අපචිත්ථ පචිත්ථ අපවත්ථ පචත්ථ අපචිත්ථෙ පචිත්ථො අපචත්ථො පචත්ථො.

Thay cho o, các vĩ ngữ a, v.v... được dùng tùy chọn. (Ví dụ): apaca, paca, apaci, paci, apacittha, pacittha, apavattha, pacattha, apacitthe, pacittho, apacattho, pacattho.

සි.

(Thay cho o là) si.

ඔස්ස සි වා හොති-අපචිසි පචිසි අපචසි පචසි අපචො පචො.

Thay cho o, si được dùng tùy chọn. (Ví dụ): apacisi, pacisi, apacasi, pacasi, apaco, paco.

ම්හාත්ථාන මුඤ.

Thay cho mhā và ttha là muña.

ම්හාත්ථානමුඤ වා හොති-ඊආදිසම්බන්ධිනමෙව ගහණං-අපවුත්ථ පචුත්ථ.

Thay cho mhā và ttha, muña được dùng tùy chọn. Chỉ lấy những (vĩ ngữ) liên quan đến ī, v.v... (Ví dụ): apavuttha, pacuttha.

ඉංස්ස ච සිඤ.

Và thay cho iṃ là siña.

ඉමිච්චස්ස සිඤ වා හොති ම්හාත්ථානඤ්ච බහුලං-ඤකාරො ආද්‍යවය වත්ථො-අපචසිත්ථ පචසිත්ථ අපචිත්ථ පචිත්ථ අපචත්ථ පචත්ථ, අපචිසිං පචිසිං අපචසිං පචසිං අපචිං පචිං, අපචුම්හ පචුම්හ අපචුම්හා පචුම්හා අපචම්හ පචම්හ අපචම්හා පචම්හා අපචසිම්හ පචසිම්හ අපචසිම්හා පචසිම්හා අපචිම්හ පචිම්හ අපචිම්හා පචිම්හා අපචම්හ පචම්හ අපචම්හා පචම්හා-පරච්ඡක්කෙ-අපවිත්ථ පචිත්ථ අපවත්ථ පවත්ථ අපච පච අපචා පචා, අපචු පචු අපචු පචු, අපචිසෙ පචිසෙ අපචසෙ පචසෙ, අපචිව්හං පචිව්හං අපචව්හං පචව්හං-අස්ස වා අමාදෙසෙ-අපචං පචං අපච පච අපචිම්හෙ පචිම්හෙ අපචම්හෙ පචම්හෙ-කම්මෙ-අපචීයිත්ථො පචියිත්ථො අපචීයත්ථො පචීයත්ථො අපච්චිත්ථො පච්චිත්ථො අපච්චත්ථො පච්චත්ථො අපචීයි පචීයි අපචීයී පචියී අපච්චි පච්චි අපච්චි පච්චි, අපචීයිංසු පචියිංසු අපච්චිංසු පච්චිංසු අපචියංසු පචීයංසු අපච්චංසු පච්චංසු අපචීයුං පචීයුං අපච්චුං පච්චුමිච්චාදි-භාවෙ-අභුයිත්ථො භුයිත්ථො අභුයත්ථො භුයත්ථො අභුයි භුයි අභුයී භූයී, අභුයිත්ථ භුයිත්ථ අභුයත්ථ භුයත්ථ අභුය භුය අභයා භුයා-‘‘සම්භාවනෙවා’’ති ඉතො වෙති වත්තමානෙ.

Thay cho iṃ, siña được dùng tùy chọn, và (thay cho) mhā và ttha (cũng được dùng) một cách đa dạng. Âm ñ có mục đích cho thành phần đầu. (Ví dụ): apacasittha, pacasittha, apacittha, pacittha, apacattha, pacattha, apacisiṃ, pacisiṃ, apacasiṃ, pacasiṃ, apaciṃ, paciṃ, apacumha, pacumha, apacumhā, pacumhā, apacamha, pacamha, apacamhā, pacamhā, apacasimha, pacasimha, apacasimhā, pacasimhā, apacimha, pacimha, apacimhā, pacimhā, apacamha, pacamha, apacamhā, pacamhā. Trong tự thân động từ (paracchakka): apavittha, pacittha, apavattha, pavattha, apaca, paca, apacā, pacā, apacu, pacu, apacu, pacu, apacise, pacise, apacase, pacase, apacivhaṃ, pacivhaṃ, apacavhaṃ, pacavhaṃ. Khi a được thay thế bằng aṃ: apacaṃ, pacaṃ, apaca, paca, apacimhe, pacimhe, apacamhe, pacamhe. Trong thể bị động (kamme): apacīyittho, paciyittho, apacīyattho, pacīyattho, apaccittho, paccittho, apaccattho, paccattho, apacīyi, pacīyi, apacīyī, paciyī, apacci, pacci, apacci, pacci, apacīyiṃsu, paciyiṃsu, apacciṃsu, pacciṃsu, apaciyaṃsu, pacīyaṃsu, apaccaṃsu, paccaṃsu, apacīyuṃ, pacīyuṃ, apaccuṃ, paccum, v.v... Trong thể vô nhân xưng (bhāve): abhuyittho, bhuyittho, abhuyattho, bhuyattho, abhuyi, bhuyi, abhuyī, bhūyī, abhuyittha, bhuyittha, abhuyattha, bhuyattha, abhuya, bhuya, abhayā, bhuyā. Từ (kinh) sambhāvane vā, từ vā (tùy chọn) vẫn tiếp tục có hiệu lực.

මායොගෙ ඊආආදි.

Khi kết hợp với mā, (dùng các vĩ ngữ) ī, ā, v.v...

මායොගෙ සති ඊආදයො ආආදයො ච වා හොන්ති-අසක්කාල ත්ථොයමාරම්හො-මා භවං පුනපි එවරූපමපචිත්ථො ඉච්චාදි-වාවි ධානතො ස්සත්‍යාදි එය්‍යාදි ත්වාදයොපි හොන්ති-මාභවං පචිස්සති, මා භවං පචෙය්‍ය, මා භවං පචතු ඉච්චාදි.

Khi kết hợp với mā, các vĩ ngữ ī, v.v... và ā, v.v... được dùng tùy chọn. Đây là sự khởi đầu cho (quy tắc về) thời gian không phải hiện tại. (Ví dụ): mā bhavaṃ punapi evarūpamapacittho (mong ngài đừng nấu như vậy nữa), v.v... Do quy định tùy chọn, các vĩ ngữ ssa-ti, v.v..., eyy-ādi, v.v..., và tu, v.v... cũng được dùng. (Ví dụ): mābhavaṃ pacissati, mā bhavaṃ paceyya, mā bhavaṃ pacatu, v.v...

අනජ්ජතනෙ ආ ඌ ඔ ත්ථ අ ම්හා ත්ථ ත්ථුං සෙව්හං ඉං ම්හසෙ.

Trong thì quá khứ không gần (anajjatana): ā, ū, o, ttha, a, mhā, ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase.

අවිජ්ජමානජ්ජතනෙ භුතත්ථෙවත්තමානතො ක්‍රියත්ථාආආදයො හොන්ති-වාත්ථෙ රස්සෙ ච-අපචත්ථ පවත්ථ අපච පච අපචා පචා, අපචු පචු අපචු පචූ-ඔ-අපච පච අපචි පචි අපචත්ථ පචත්ථ අපචත්ථො පචත්ථො අපචසි පචසි අපචො පචො, අපවත්ථ පචත්ථ අපචං පචං අපචපච, අපචම්හ පචම්හ අපචම්හා පචම්හා-අපචත්ථ පචත්ථ, අපචත්ථුං පචත්ථුං, අපචසෙ පචසෙ, අපචව්හං පචව්හං. අපසිං පචසිං අපචිං පචිං, අපචම්හසෙ පචම්හසෙ-කම්මෙ-අපචීයත්ථ පචීයත්ථ අපච්චත්ථ පච්චත්ථ අපචීය පචීය අපචීයා පචීයා අපච්ච පච්ච අපච්චා පච්චා, අපචීයු පචීයු, අපචීයු පචීයු, අපච්චු පච්චු අපච්චූ පච්චූච්චාදි-භාවෙ-අභුයත්ථ භුයත්ථ අභුය භුය අභුයා භුයා-අභුයත්ථ භුයත්ථ-‘‘මායොගෙ ඊආආදි’’ති ඉමිනා මායොගෙපි ආආදයො හොන්ති-මා භවං අපචිත්ථ ඉච්චාදි.

Trong ý nghĩa quá khứ mà không phải là (thời gian) gần (ajjatana), các vĩ ngữ ā, v.v... được thêm vào sau căn động từ. Và (chúng) được dùng tùy chọn, và với sự rút ngắn. (Ví dụ): apacattha, pavattha, apaca, paca, apacā, pacā, apacu, pacu, apacu, pacū. (Thay cho) o: apaca, paca, apaci, paci, apacattha, pacattha, apacattho, pacattho, apacasi, pacasi, apaco, paco, apavattha, pacattha, apacaṃ, pacaṃ, apacapaca, apacamha, pacamha, apacamhā, pacamhā. apacattha, pacattha, apacatthuṃ, pacatthuṃ, apacase, pacase, apacavhaṃ, pacavhaṃ. Apasiṃ, pacasiṃ, apaciṃ, paciṃ, apacamhase, pacamhase. Trong thể bị động (kamme): apacīyattha, pacīyattha, apaccattha, paccattha, apacīya, pacīya, apacīyā, pacīyā, apacca, pacca, apaccā, paccā, apacīyu, pacīyu, apacīyu, pacīyu, apaccu, paccu, apaccū, paccū, v.v... Trong thể vô nhân xưng (bhāve): abhuyattha, bhuyattha, abhuya, bhuya, abhuyā, bhuyā, abhuyattha, bhuyattha. Theo quy tắc māyoge īāādi, khi kết hợp với mā, các vĩ ngữ ā, v.v... cũng được dùng. (Ví dụ): mā bhavaṃ apacittha, v.v...

පරොක්ඛෙ අ උ එ ත්ථ අම්හ ත්ථරෙ ත්ථො ව්හො ඉම්හෙ.

Trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha): a, u, e, ttha, a, mha, ttha, re, ttho, vho, i, mhe.

අපච්චක්ඛෙ භුතානජ්ජතනත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා අආදයො හොන්ති-අපරොක්ඛෙසූති වචනා න විකරණුප්පත්ති.

Trong ý nghĩa quá khứ không gần và không được trực tiếp chứng kiến, các vĩ ngữ a, v.v... được thêm vào sau căn động từ. Do lời dạy "trong thì quá khứ hoàn thành", không có sự xuất hiện của tiếp vĩ ngữ tạo thân từ (vikaraṇa).

පරොක්ඛායඤ්ච.

Và trong thì quá khứ hoàn thành.

පරොක්ඛායං පඨමමෙකස්සරං සද්දරූපං ද්වෙ භවති.

Trong thì quá khứ hoàn thành, âm tiết đầu tiên của căn được nhân đôi.

ලොපො’නාදිබ්‍යඤ්ජනස්ස.

Phụ âm không phải là âm đầu (của âm tiết được nhân đôi) bị lược bỏ.

ද්විත්තෙ පුබ්බස්සාදිතො’ඤ්ඤස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති-පපච ප්පචු’පපචෙ පපචිත්ථ-ඉඤභාවපක්ඛෙ සංයොගාදි ලොපොපපචත්ථ, පපච පපචිම්හ, පපචිත්ථ පපචත්ථ පපචිරෙ, පපචිත්ථො පපචත්ථො පපචිව්හො, පකපචි පපචිම්හෙ-එවං කම්මෙපි-භාවෙ-භුස්‍ය වුක.

Khi được lặp lại, phụ âm khác với phụ âm đầu tiên bị xóa bỏ. Ví dụ: papaca, ppacu’papace, papacittha. Trong trường hợp không có iñ, phụ âm đầu của cụm phụ âm bị xóa bỏ, ví dụ: papacattha, papaca, papacimha, papacittha, papacattha, papacire, papacittho, papacattho, papacivho, pakapaci, papacimhe. Tương tự như vậy trong thể thụ động. Trong thể vô nhân xưng, vuka được thêm vào sau bhū.

අආදියු භුස්ස වුක හොති.

Vuka được thêm vào sau bhū khi có a và các vĩ tố khác theo sau.

පුබ්බස්ස අ.

Phần đứng trước trở thành a.

අආදිසු ද්වත්තෙ පුබ්බස්ස භුස්ස අ හොති.

Khi có a và các vĩ tố khác theo sau, trong trường hợp lặp lại, phần đứng trước của bhū trở thành a.

චතුත්ථදුතියානං තතියපඨමා.

(Phụ âm) thứ tư và thứ hai trở thành (phụ âm) thứ ba và thứ nhất.

ද්විත්තෙ පුබ්බෙසං චතුත්ථදුතියානං තතියපඨමා හොන්ති යථාක්කමන්ති බකාරෙ-බභුව බභුවිත්ථ.

Khi lặp lại, phụ âm thứ tư và thứ hai của phần đứng trước lần lượt trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất, như trong trường hợp của chữ b. Ví dụ: babhuva, babhuvittha.

එය්‍යාදො වා’තිපත්තියං ස්සා සසංසුස්සෙ සසථස්සං ස්සම්හා ස්සථස්සිංසු සසසෙ ස්සව්හෙ ස්සිං ස්සාම්හසෙ.

Trong trường hợp điều kiện (atipatti), các vĩ tố ssā, sa, saṃsu, sse, satha, ssaṃ, ssamhā, ssatha, ssiṃsu, sase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase được dùng tùy chọn thay cho eyyādi.

එය්‍යාදො විසයෙ ක්‍රියාතිපත්තියං ස්සාදයො හොන්ති විභාසා-විධුරප්පච්චයොපනිපාතතො කාරණවෙකල්ලතො වා ක්‍රියායාතිපත්ති අනිප්ඵත්ති ක්‍රියාතිපත්ති-එතෙචස්සාදයො සාමත්ථියා තීතානාගතෙ ස්වෙවහොන්ති-න වත්තමානෙන තත්‍ර ක්‍රියාතිපත්ත්‍යසම්භවා-ආඊඉ ච්චාදිනාවා රස්සෙ-අපචිස්ස පචිස්ස අපචිස්සා පචිස්සා, අපචිස්සංසු පචිස්සංසු-ස්සෙස්ස එය්‍යාථාදීනා වා අකාරෙ-අපචිස්ස පචිස්ස අපචිස්සෙ පචිස්සෙ,අපචිස්සථ පචිස්සථ,අපචිස්සං පචිස්සං. අපචිස්සම්හ, පචිස්සම්හ, අපචිස්සම්හා පචිස්සම්හා, අපචිස්සථ පචිස්සථ, අපචිස්සිංසු පචිස්සිංසු, අපචිස්සසෙ පචිස්සසෙ, අපචිස්සව්හෙ පචිස්සව්හෙ, අපචිස්සිංපචිස්සිං, අපචිස්සාම්හයෙ පචිස්සාම්හසෙ-කම්මෙ-අපචීයිස්ස පචියිස්සඅපචීයිස්සා පචියිස්සා-ක්‍යස්ස වා ලොපෙ-අපචිස්ස පචිස්ස අපචිස්සා පචිස්සා අපච්චිස්ස පච්චිස්ස අපච්චිස්සාන පච්චිස්සා, අපචියිස්සංසු පචීයිස්සංසුඅපචිස්සංසු පචිස්සංසු. අපච්චිස්සංසු පච්චිස්සංසු, ඉච්චාදිභාවෙ-අභුයිස්ස භුයිස්ස අභුයිස්සා භුයිස්සා, අභුයිස්සථ භුයිස්සථ-වාති වකිං, දක්ඛිණෙනන චෙ ගමිස්සති නායකටම්පරියා භවිස්සති.

Trong phạm vi của eyyādi, ở thể điều kiện (kriyātipatti), các vĩ tố ssādi được dùng tùy chọn. Kriyātipatti là sự không hoàn thành hành động, do thiếu nguyên nhân hoặc do có yếu tố ngăn cản. Kriyātipatti là sự không thành tựu. Các vĩ tố ssādi này, theo khả năng của chúng, chỉ xảy ra trong quá khứ và tương lai, không phải ở hiện tại, vì ở đó không thể có kriyātipatti. Theo quy tắc āīi ccādināvā rasse, nguyên âm được rút ngắn. Ví dụ: apacissa, pacissa, apacissā, pacissā, apacissaṃsu, pacissaṃsu. Chữ e của sse được tùy chọn đổi thành a giống như eyyāthādi. Ví dụ: apacissa, pacissa, apacisse, pacisse, apacissatha, pacissatha, apacissaṃ, pacissaṃ. Apacissamha, pacissamha, apacissamhā, pacissamhā, apacissatha, pacissatha, apacissiṃsu, pacissiṃsu, apacissase, pacissase, apacissavhe, pacissavhe, apacissiṃ, pacissiṃ, apacissāmhaye, pacissāmhase. Ở thể thụ động: apacīyissa, paciyissa, apacīyissā, paciyissā. Hoặc khi kya bị xóa bỏ: apacissa, pacissa, apacissā, pacissā, apaccissa, paccissa, apaccissāna, paccissā, apaciyissaṃsu, pacīyissaṃsu, apacissaṃsu, pacissaṃsu. Apaccissaṃsu, paccissaṃsu, v.v. Ở thể vô nhân xưng: abhuyissa, bhuyissa, abhuyissā, bhuyissā, abhuyissatha, bhuyissatha. Tại sao nói 'tùy chọn'? Ví dụ: 'Nếu y đi về phương nam, y sẽ có được chiếc chiếu tre'.

හෙතුඵලෙස්වෙය්‍ය එය්‍යුං එය්‍යාසි එය්‍යාථ එය්‍යාමි එය්‍යාම එථ එරං එථො එය්‍යව්හො එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ.

Trong trường hợp nhân và quả, (các vĩ tố là) eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyavho, eyyaṃ, eyyāmhe.

හෙතුභුතායං ඵලභූතායඤ්ච ක්‍රියායං වත්තමානතො ක්‍රියත්ථ එය්‍යාදයො වා හොන්ති.

Trong hành động là nhân và hành động là quả, các vĩ tố eyyādi được dùng tùy chọn cho hành động từ hiện tại.

එය්‍යෙය්‍යාසෙන්තං ටෙ.

Ṭe thay thế cho eyya, eyyāsi, và eṃ.

එය්‍ය එය්‍යාසි එය්‍යමිච්චෙසං ටෙ වා හොති-පචෙ පචෙය්‍ය.

Ṭe tùy chọn thay thế cho eyya, eyyāsi, và eyyaṃ. Ví dụ: pace, paceyya.

එය්‍යුංස්සුං.

Uṃ thay thế cho eyyuṃ.

එය්‍යුමිච්චස්ස උං වා හොති-පචුං පචෙය්‍යුං,පචෙ පචෙය්‍යාසි,-වා ඔකාරෙ-පචෙය්‍යාථො පචෙය්‍යාථ, පචෙය්‍යාමි.

Uṃ tùy chọn thay thế cho eyyuṃ. Ví dụ: pacuṃ, paceyyuṃ; pace, paceyyāsi. Tùy chọn, với o: paceyyātho, paceyyātha; paceyyāmi.

එය්‍යාමස්සෙමු ච

Và emu thay thế cho eyyāma.

එය්‍යාමස්ස එමු වා හොති උ ච-පචෙමු පචෙය්‍යාමු පචෙය්‍යාමක, පචෙථ පචෙරං පචෙථො පචෙය්‍යව්හො, පචෙ පචෙය්‍යං පචෙය්‍යාම්හෙ-කම්මෙ-පචීයෙ පචීය්‍යෙ පච්චෙ පච්චෙය්‍ය, පචියුං පචීයෙය්‍යුං පච්චුං පච්චෙය්‍යුමිච්චාදි-භාවෙ-භුයෙ භුයෙය්‍ය, භුයෙථ.

Emu tùy chọn thay thế cho eyyāma, và cả u nữa. Ví dụ: pacemu, paceyyāmu, paceyyāma. Pacetha, paceraṃ, pacetho, paceyyavho, pace, paceyyaṃ, paceyyāmhe. Ở thể thụ động: pacīye, pacīyye, pacce, pacceyya, paciyuṃ, pacīyeyyuṃ, paccuṃ, pacceyyuṃ, v.v. Ở thể vô nhân xưng: bhuye, bhuyeyya, bhuyetha.

පාතො පචෙය්‍ය චෙ භුඤ්ජෙ ඉච්චෙත්ථ පචනක්‍රියා

Trong câu 'Nếu buổi sáng nấu ăn thì sẽ được ăn', hành động nấu ăn...

හෙතුභුතාති විඤ්ඤෙය්‍යා ඵලනත්වනුභවක්‍රියා.

...nên được hiểu là nhân, còn hành động hưởng thụ (tức là ăn) là quả.

සත්ත්‍ය රහෙස්වෙය්‍යාදි.

Trong ý nghĩa khả năng và thích hợp, dùng eyyādi.

සත්තියං අරහත්ථෙව ක්‍රියත්ථා එය්‍යාදයො හොන්ති-භවං ඛලු භත්තං පචෙය්‍ය, භවං සමත්ථො, භවං අරභො.

Trong ý nghĩa khả năng và thích hợp, các vĩ tố eyyādi được dùng cho hành động. Ví dụ: 'Thưa ngài, ngài quả thật có thể nấu cơm'. Điều này có nghĩa là 'Thưa ngài, ngài có khả năng', 'Thưa ngài, ngài xứng đáng'.

සම්භාවනෙ වා.

Cũng tùy chọn trong trường hợp giả định.

සම්භාවනෙ ගම්‍යමානෙ ධාතුනා වුච්චමානෙ ච එය්‍යාදයො හොන්ති නවිභාසා-අපි භවං ගිලිතං පාසාණං පචෙය්‍ය උදරග්ගිනා-සම්හාවෙමි සද්දහාමි භවං පචෙය්‍ය,භවං පචිස්සති. භවං අපචි.

Khi sự giả định được ngụ ý hoặc được diễn tả bởi động từ căn, các vĩ tố eyyādi được dùng, không phải tùy chọn. Ví dụ: 'Thưa ngài, liệu ngài có thể tiêu hóa được cả hòn đá đã nuốt bằng lửa vị của mình không?'. 'Tôi cho rằng, tôi tin rằng ngài có thể nấu'. (Tương đương với) 'Ngài sẽ nấu'. 'Ngài đã nấu'.

පඤ්හපත්ථනාවිධිසු.

Trong câu hỏi, lời yêu cầu, và mệnh lệnh.

පඤ්හාදිසු ක්‍රියත්තතො එය්‍යාදයො හොන්ති.

Trong câu hỏi v.v., các vĩ tố eyyādi được dùng cho hành động.

පඤ්හො සම්පුච්ඡනං ඉට්ඨා සිංසනං යාචනං දුවෙපත්ථනා භත්තියා වාථ න නවා ව්‍යාපාරණ විධි;

Câu hỏi là sự hỏi han. Lời yêu cầu có hai loại: mong muốn điều tốt đẹp và sự cầu xin. Hoặc là do lòng thành kính. Mệnh lệnh là sự sai khiến một hành động.

පඤ්හෙ, කිං සො භත්තං පචෙය්‍ය උදාහු බ්‍යඤ්ජනං වා-පත්ථනායං, අහො වත සො පචෙය්‍ය මෙ-විධිම්හි, භවං භත්තං පචෙය්‍ය.

Trong câu hỏi: 'Y nên nấu cơm hay là nấu canh?'. Trong lời yêu cầu: 'Ôi, mong sao y nấu cho tôi!'. Trong mệnh lệnh: 'Thưa ngài, ngài nên nấu cơm'.

තු අන්තු හි ථ මි ම තං අන්තං ස්සු ව්හො එ ආමසෙ.

(Các vĩ tố là) tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase.

පඤ්හපත්තනාවිධිස්වෙතෙ හොන්ති ක්‍රියත්ථතො-පචතු පචන්තු.

Những vĩ tố này được dùng cho hành động trong câu hỏi, lời yêu cầu, và mệnh lệnh. Ví dụ: pacatu, pacantu.

හිස්ස’තො ලොපො.

Sự xóa bỏ hi sau a.

අතො පරස්ස හිස්ස වා ලොපො හොති-පච පචාහි-ථස්ස වා වෙහාක-පචව්හො පචථ,පචාමි පචාම, පචතං පචන්තං, පචස්සු පචව්හො, පචෙ පචාමසෙ-කම්මෙ-පචීයතු පච්චතු පචීයන්තු පච්චන්තු ඉච්චාදි-භාවෙ, භුයතු භුයතං-පචිතුං පයුත්තීති පචනිච්ඡායං.

Hi sau a được tùy chọn xóa bỏ. Ví dụ: paca, pacāhi. Tha được tùy chọn thay thế bằng vho. Ví dụ: pacavho, pacatha. Pacāmi, pacāma, pacataṃ, pacantaṃ, pacassu, pacavho, pace, pacāmase. Ở thể thụ động: pacīyatu, paccatu, pacīyantu, paccantu, v.v. Ở thể vô nhân xưng: bhuyatu, bhuyataṃ. 'Ý muốn nấu ăn' trong ý nghĩa mong muốn nấu.

පයොජකව්‍යාපාරෙ ණපි ච.

Và cũng trong tác vụ của người sai khiến, (sử dụng) ṇapi.

කත්තාරං යො පයොජෙති තස්ස ව්‍යාපාරෙ ක්‍රියත්ථා ණි ණ්පි හොන්ති බහුලං-‘‘අස්සාණනුබන්ධෙ’’ති ආ-පයොජකව්‍යාපාරෙ ණිණපිනං විධානා තදන්තස්ස ක්‍රියත්ථතාති පාචිසද්දතො ත්‍යාදයො.

Trong tác vụ của người nào sai khiến tác nhân, các tiếp vị ngữ ṇi, ṇapi thường được thêm vào sau căn động từ. Do quy định các tiếp vị ngữ ṇi, ṇapi trong tác vụ của người sai khiến bắt đầu bằng câu ‘assāṇanubandhe’, và do từ kết thúc bằng các tiếp vị ngữ ấy được xem là căn động từ, nên các biến cách như ti... được thêm vào sau từ pāci.

ණිණප්‍යාපිහි වා.

Hoặc cũng sau ṇi và ṇapi.

ණ්‍යාද්‍යන්තෙහි ක්‍රියත්ථෙහි අපරොක්කෙසුකත්තුවිහිත කමානන්තත්‍යාදිසු ලො හොති විභාසා-‘‘යුවණ්ණානමෙ ඔප්පච්චයෙ’’ති එකාරෙ ‘‘ඤොනමයවා සරෙ’’ති අයාදෙසෙ ච-පාචයති-අඤ්ඤත්‍ර-පාචෙති-පාචයරෙ පාචයන්ති පාචෙන්තිච්චාදි-කම්මෙ-

Sau các căn động từ kết thúc bằng ṇi..., lo được dùng một cách tùy chọn trong thì hiện tại (aparokkha), ngôi tác giả (kattu), đối với các biến cách như ti... không phải là ma. Khi có e theo quy tắc ‘yuvaṇṇāname oppaccaye’, và có sự thay thế bằng ay theo quy tắc ‘ñonamayavā sare’, ta có dạng: pācayati. Trường hợp khác: pāceti. Các dạng khác: pācayare, pācayanti, pācenti, v.v. Trong thể thụ động (kamme):

දීඝො සරස්ස.

Nguyên âm được trường hóa.

සරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්ස දීඝො හාති ක්‍යෙ-පාචීයති පාචීයරෙ පාචීයන්තිච්චාදි-වුත්තනයෙන ඤෙය්‍යං-පයොජකව්‍යාපාරෙ ණිණප්‍යන්තානං සකම්මකත්තා න නභාවෙ රූපනයො.

Nguyên âm cuối của căn động từ được trường hóa khi có kya theo sau. Ví dụ: pācīyati, pācīyare, pācīyanti, v.v. Cần hiểu theo phương pháp đã nêu. Trong tác vụ của người sai khiến, vì các từ kết thúc bằng ṇi, ṇapi là ngoại động từ, nên không có quy tắc hình thái cho thể vô nhân xưng (bhāve).

අකම්මකාපි හොන්තෙව ණිණප්‍යන්තා සකම්මකා,සකම්මකා ද්වීකම්මාස්සු ද්විකම්මා ච තිකම්මකා;

Các động từ nội động, khi kết thúc bằng ṇi, ṇapi, cũng trở thành ngoại động; các động từ ngoại động trở thành động từ hai đối cách; và các động từ hai đối cách trở thành động từ ba đối cách.

භවිස්සති-පාචයිස්සති පාචෙස්සති පාචයිස්සරෙ පාචයිස්සන්ති පාචෙස්සරෙ පාචෙස්සන්තිච්චාදි-කම්මෙ-පාචීයිස්සති-ක්‍යලොපො-පාචිස්සතීච්චාදි-භුතෙ-අපාචයිත්ථො පාචයත්තො අපාචයත්ථො පාචයත්ථො අපාචෙත්ථො පාචෙත්ථො අපාචයි පාචයි. අපාචයී පාචයී අපාචයිංසු පාචයිංසු අපාචයංසු පාචයංසු.

Trong thì tương lai (bhavissati): pācayissati, pācessati, pācayissare, pācayissanti, pācessare, pācessanti, v.v. Trong thể thụ động (kamme): pācīyissati. Khi kya bị lược bỏ: pācissati, v.v. Trong thì quá khứ (bhute): apācayittho, pācayatto, apācayattho, pācayattho, apācettho, pācettho, apācayi, pācayi. Apācayī, pācayī, apācayiṃsu, pācayiṃsu, apācayaṃsu, pācayaṃsu.

ඤොත්තා සුං.

Sau ñ và o, (uṃ) thành suṃ.

ඤාදෙසතො ඔආදෙසතො ච පරස්ස උමිච්චස්ස සුං වා හොති-අපාචයසුං පාචයසුං අපාචෙසුං පාචෙසුං අපාචයුං පාචයුමිච්චාදි-උස්ස සුමෙව විසෙසො-කම්මෙ-අපාචීයිත්ථො පාචීයිත්ථො අපාචීයත්ථො පාචීයත්ථො අපාචියි පාචීයි අපාචියී පාචීයි ඉච්චාදි-අනජ්ජතනෙ-අපාචයත්ථ පාචයත්ථ අපාචෙත්ථ කපාචෙත්ථ අපාචය පාචය අපාචයා පාචයා අපාචයු පාචයු අපාචයූ පාචයූ ඉච්චාදි-කම්මෙ-අපාචීයත්ථ පාචීයත්ථ අපාචීය පාචීය අපාචීයා පාචීයා ඉච්චාදි-පරොක්ඛෙ-

Sau ñ và o được thay thế, biến cách uṃ tùy chọn trở thành suṃ. Ví dụ: apācayasuṃ, pācayasuṃ, apācesuṃ, pācesuṃ, apācayuṃ, pācayuṃ, v.v. Điểm đặc biệt chỉ là suṃ thay cho uṃ. Trong thể thụ động (kamme): apācīyittho, pācīyittho, apācīyattho, pācīyattho, apāciyi, pācīyi, apāciyī, pācīyi, v.v. Trong thì quá khứ chưa chứng kiến (anajjatane): apācayattha, pācayattha, apācettha, kapācettha, apācaya, pācaya, apācayā, pācayā, apācayu, pācayu, apācayū, pācayū, v.v. Trong thể thụ động (kamme): apācīyattha, pācīyattha, apācīya, pācīya, apācīyā, pācīyā, v.v. Trong thì quá khứ đã xa (parokkha):

රස්සො පුබ්බස්ස.

Nguyên âm trước được đoản hóa.

ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස සරො රස්සො හොති-පපාචය පපාචයු පපාචයෙ පපාචයිත්ථ පපාචෙත්ථ ඉච්චාදි-කම්මෙ-සබ්බං කත්තුසමං-අතපත්තියංඅපාචයිස්ස පාචයිස්ස අපාචයිස්සා පාචයිස්සා අපාචයිස්සංසු පාචයිස්සංසු ඉච්චාදි-කම්මෙ-අපාචියිස්ස පාචියිස්ස අපාචීයිස්සා පාචියිස්ස අපාචිස්ස පාචිස්ස අපාචිස්සා පාචිස්සා ඉච්චාදි-හෙතුඵලෙසු-පාචයෙ පාචයෙය්‍ය පාචයුං පාචයෙයයුමිච්චාදි-කම්මෙ-පාචීයෙ පාචීයෙයයුමිච්චාදි-ත්වාදිසු-පාචයතු පාචෙතු පාචයන්තු පාචෙන්තු ඉච්චාදි-කම්මෙ-පාචීයතු පාචීයන්තු ඉච්චාදි-ණපිම්හි-පාචාපයති පාචාපෙතිච්චාදි න්‍යන්තසමං-පාචයිතුම්පයුත්තිති ණ්‍යන්තතොපි ණි.

Khi lặp lại, nguyên âm trước được đoản hóa. Ví dụ: papācaya, papācayu, papācaye, papācayittha, papācettha, v.v. Trong thể thụ động (kamme): tất cả đều giống như thể tác giả (kattu). Trong thì điều kiện (atapattiyaṃ): apācayissa, pācayissa, apācayissā, pācayissā, apācayissaṃsu, pācayissaṃsu, v.v. Trong thể thụ động (kamme): apāciyissa, pāciyissa, apācīyissā, pāciyissa, apācissa, pācissa, apācissā, pācissā, v.v. Trong lối cầu khiến (hetuphalesu): pācaye, pācayeyya, pācayuṃ, pācayeyayuṃ, v.v. Trong thể thụ động (kamme): pācīye, pācīyeyayuṃ, v.v. Trong lối mệnh lệnh (tvādisu): pācayatu, pācetu, pācayantu, pācentu, v.v. Trong thể thụ động (kamme): pācīyatu, pācīyantu, v.v. Khi có ṇapi: pācāpayati, pācāpeti, v.v., giống như các từ kết thúc bằng ṇi. Vì được dùng là pācayituṃ, nên ṇi cũng được thêm sau từ đã kết thúc bằng ṇi.

ණිණපිනං තෙසු.

Sự lược bỏ ṇi và ṇapi trong những trường hợp đó.

ණී ණපිනං ලොපො නහොති තෙසු ණී ණපිසු’තික පුබ්බණිලොපෙ-පාචයති පාචෙතිච්චාදි සබ්බත්ථඤෙය්‍යං-ණපිචෙවං.

Sự lược bỏ ṇi và ṇapi không xảy ra khi chúng được theo sau bởi ṇi và ṇapi. Khi ṇi trước bị lược bỏ, cần hiểu các dạng như pācayati, pāceti, v.v. ở mọi nơi. Đối với ṇapi cũng tương tự.

භුවාදි නයො.

Phương pháp của nhóm Bhuvādi.

අධුනා විකරණප්පභෙදප්පකාසනත්ථං රුධාදීනං අටාඨගණනමාදිභුතස්සෙකෙකස්ස ක්‍රියත්ථස්ස කානි චි රූපානි උදාහරියන්තෙ-රුධ ආවරණෙ-ත්‍යාදි.

Bây giờ, để giải thích sự khác biệt của các tiếp vị ngữ biến tố (vikaraṇa), một vài hình thái của mỗi căn động từ đứng đầu trong tám nhóm, bắt đầu với nhóm rudhādi, sẽ được nêu làm ví dụ. Căn rudha có nghĩa là che chắn, v.v.

මඤ්ච රුධාදීනං.

Và ṃ của nhóm rudhādi.

රුධාදිතො අපරොක්ඛෙසුකත්තුවිහිතමානන්තත්‍යාදිසු ලොහොති මඤ්චාන්තසරා පරො-රුන්ධති රුන්ධරෙ රුන්ධන්තිච්චාදි-කම්මෙ-‘‘මං වා රුධාදීන’’න්ති වා මං-රුන්ධියති රුජ්ඣතීචචාදි-පචිවිය සබ්බත්ථ ඤෙය්‍යං.

Sau nhóm rudhādi, trong thì hiện tại (aparokkha), ngôi tác giả (kattu), đối với các biến cách như ti... không phải là ma, lo được dùng, và ṃ được thêm vào sau nguyên âm cuối. Ví dụ: rundhati, rundhare, rundhanti, v.v. Trong thể thụ động (kamme), theo quy tắc ‘maṃ vā rudhādīnaṃ’, ṃ được dùng tùy chọn. Ví dụ: rundhiyati, rujjhati, v.v. Cần hiểu ở mọi nơi tương tự như căn paci.

රුධාදි නයො.

Phương pháp của nhóm Rudhādi.

දිව කීළා විජිගිංසා වොහාරජ්ජුති ථුති ගතීසු.

Căn diva có các nghĩa: vui chơi, mong muốn chinh phục, giao dịch, tỏa sáng, ca ngợi, đi.

දිවාදීහි යක.

Sau nhóm divādi, dùng yaka.

දිවාදීහි ලවිසයෙ යක හොති-කකාරො කානුබන්ධකාරියත්ථො-එවමුපරිච-දිබ්බති දිබ්බරෙ දිබ්බන්තිච්චාදි-කම්මෙ-කිවීයති දිබ්බති දිවීයරෙ දිවියන්ති දිබ්බරෙ දිබ්බන්තිච්චාදි.

Sau nhóm divādi, trong phạm vi của các biến cách la, tiếp vị ngữ yaka được dùng. Chữ ka có tác dụng của một chỉ tố ka. Tương tự cho các trường hợp trên. Ví dụ: dibbati, dibbare, dibbanti, v.v. Trong thể thụ động (kamme): kivīyati, dibbati, divīyare, diviyanti, dibbare, dibbanti, v.v.

දිවාදි නයො.

Phương pháp của nhóm Divādi.

තුද ව්‍යථනෙ.

Căn tuda có nghĩa là làm đau khổ.

තුදාදීහි කො.

Sau nhóm tudādi, dùng ko.

තුදාදීහි ලවිසයෙ කො හොති-තුදති තුදන්තිච්චාදි-කම්මෙ-තුදීයති තුජ්ජති තුදීයරෙතුදියන්ති තුජ්ජරෙ තුද්‍යන්තිච්චාදි.

Sau nhóm tudādi, trong phạm vi của các biến cách la, tiếp vị ngữ ko được dùng. Ví dụ: tudati, tudanti, v.v. Trong thể thụ động (kamme): tudīyati, tujjati, tudīyare, tudiyanti, tujjare, tudyanti, v.v.

තුදාදි නයො.

Phương pháp của nhóm Tudādi.

ජි ජයෙ.

Căn ji có nghĩa là chiến thắng.

ජ්‍යාදීහි ක්තා.

Sau nhóm jyādi, dùng knā.

ජිආදීහි කලවිසයෙ ක්නා හොති-ජිනාති ජිනන්තිච්චාදි-කම්මෙ-ජියති ජියරෙ ජියන්තිච්චාදි.

Sau nhóm jiādi, trong phạm vi của các biến cách ka và la, tiếp vị ngữ knā được dùng. Ví dụ: jināti, jinanti, v.v. Trong thể thụ động (kamme): jiyati, jiyare, jiyanti, v.v.

ජ්‍යාදි නයො.

Nhóm Jyādi.

කී දබ්බවිනීමයෙ.

Động từ căn Kī có nghĩa là trao đổi hàng hóa.

ක්‍යාදීහි ක්ණා.

Sau các động từ căn nhóm Kyādi là tiếp vị ngữ kṇā.

කීආදීහී ලවිසයෙ කණා හොති.

Sau các động từ căn nhóm Kīādi, tiếp vị ngữ kaṇā được dùng trong thì hiện tại.

නාණසු රස්සො.

Nguyên âm dài được rút ngắn trước ṇā và ṇa.

නාණසු ක්‍රියත්ථස්ස රස්සො හොති-කිණති කිණන්තිච්චාදි-කම්මෙ-කීයති කීයරෙ කීයන්තිච්චාදී.

Nguyên âm dài của động từ căn được rút ngắn trước ṇā và ṇa, ví dụ: kiṇati, kiṇanti, v.v... Trong thụ động cách: kīyati, kīyare, kīyanti, v.v...

ක්‍යාදි නයො.

Nhóm Kyādi.

සු සවණෙ.

Động từ căn Su có nghĩa là nghe.

ස්වාදීහි කෙණා.

Sau các động từ căn nhóm Svādi là tiếp vị ngữ keṇā.

ස්වාදීහි ලවිසයෙ කෙණා හොති-සුණෙති සුණන්තිච්චාදි. කම්මෙ-සූයති සූයරෙ සූයන්තිච්චාදි.

Sau các động từ căn nhóm Svādi, tiếp vị ngữ keṇā được dùng trong thì hiện tại, ví dụ: suṇeti, suṇanti, v.v... Trong thụ động cách: sūyati, sūyare, sūyanti, v.v...

ස්වාදි නයො.

Nhóm Svādi.

තන විත්ථාරෙ.

Động từ căn Tana có nghĩa là trải rộng.

තනාදිත්වො.

Sau các động từ căn nhóm Tanādi là tiếp vị ngữ o.

තනාදීහි ලවිසයෙ ඔ හොති-තනොති තනොන්තිච්චාදි. පරච්ඡක්කෙ.

Sau các động từ căn nhóm Tanādi, tiếp vị ngữ o được dùng trong thì hiện tại, ví dụ: tanoti, tanonti, v.v... (Đây là) trong Parassapada.

ඔවිකරණස්සු පරච්ඡක්කෙ.

U thay thế cho tiếp vị ngữ o trong Parassapada.

ඔවිකරණස්ස උ හොති පරච්ඡක්කවිසයෙ-තනුතෙ තත්වන්තෙ ඉච්චාදි-කම්මෙ-

U thay thế cho tiếp vị ngữ o trong phạm vi của Parassapada, ví dụ: tanute, tanvante, v.v... Trong thụ động cách:

තනස්සා වා.

Ā tùy chọn thay thế cho động từ căn Tana.

තනස්ස ආ හොති වා ක්‍යෙ-තායති තඤ්ඤාති තායරෙ තායන්ති තඤ්ඤරෙ තඤ්ඤන්තිච්චාන්දි.

Ā tùy chọn thay thế cho động từ căn Tana trước tiếp vị ngữ ya, ví dụ: tāyati, taññāti, tāyare, tāyanti, taññare, taññanti, v.v...

තනාදි නයො.

Nhóm Tanādi.

වූර ථෙය්‍යෙ.

Động từ căn Cura có nghĩa là trộm cắp.

චුරාදිතො ණි.

Sau các động từ căn nhóm Curādi là tiếp vị ngữ ṇi.

චුරාදීහි ක්‍රියත්තෙහි සකත්ථෙ ණි පරො හොති බහුලං-චොරයති චොරති චොරයරෙ චොරයන්තිචොරෙන්තිච්චාදි-කම්මෙ-චොරියති චොරීයරෙ චොරීයන්තිච්චාදි.

Sau các động từ căn nhóm Curādi, tiếp vị ngữ ṇi thường được thêm vào theo nghĩa riêng của nó, ví dụ: corayati, corati, corayare, corayanti, corenti, v.v... Trong thụ động cách: coriyati, corīyare, corīyanti, v.v...

චුරාදි නයො-ත්‍යාදයො.

Nhóm Curādi. Các tiếp vị ngữ ti, v.v...

පරත්ථාය මයා ලද්ධං කත්වාන පදසාධනංපුඤ්ඤෙන තෙන ලොකො’යං සාධෙතු පදමච්චුනං;

Vì lợi ích của người khác, tác phẩm Padasādhana này đã được tôi thực hiện. Mong rằng nhờ phước báu ấy, thế gian này sẽ chứng đắc được trạng thái bất tử (Niết-bàn).

සුද්ධාසයෙන පරිසුද්ධගුණෙදිතෙනසාරෙන සාරයතිසඞ්ඝනිසෙවිතෙනරම්මෙ’නුරාධනගරෙ වසතම්බුජෙනවිද්වාලිතං නිජවිසුද්ධ කුලද්ධජෙන;

(Tác phẩm này) được biên soạn bởi người có tâm thanh tịnh, được tán thán vì những đức hạnh trong sạch, là bậc tinh hoa, được phụng sự bởi Tăng đoàn gồm những bậc du sĩ tinh túy, là ngọn cờ của dòng dõi thanh tịnh của chính mình, một đóa sen ngự tại thành Anurādhapura khả ái.

මානෙන්තෙන තථාගතං පටිපදායොගෙන සද්ධාලුනානිච්චාඛණ්ඩතපො’නලෙහි නිඛිලප්පාපාරිසන්තාපිතාසද්ධම්මව්හයසීහතෙලඨතියා චාමීකරත්ථාලිනානානාවාදිකුදිට්ඨිභෙදපටුනා නවාණි කනවධූ සාමිනා;

Bởi người có lòng tin, tôn kính Đức Như Lai qua việc thực hành con đường; người đã thiêu đốt mọi kẻ thù tội lỗi bằng ngọn lửa khổ hạnh liên tục không gián đoạn; người thiện xảo trong việc phá tan các tà kiến của nhiều học thuyết khác nhau bằng chiếc bát vàng mang tên Chánh Pháp; bậc thầy của cô dâu là chín phần giáo pháp.

සත්ථානං කරුණවතා ගතවතා කපාරම්පරං ධීමතාථෙරෙනාතුමපාදපඤ්ජරගතො යො සද්දසත්තාදිසුමොග්ගල්ලායනවිස්සුතෙතිහ සුවච්ඡාපො විනීතො කයථාසො’කාසී පියදස්සි නාම යතිදං බ්‍යත්තං සුඛප්පත්තියා;

Vị Trưởng lão trí tuệ, từ bi, đã đi đến bờ kia của các bộ luận, người được biết đến ở đây là Moggallāna; một đệ tử giỏi của ngài, được huấn luyện kỹ càng trong ngữ pháp, v.v..., tên là Piyadassi, đã soạn ra (tác phẩm) rõ ràng này để đạt được hạnh phúc.

වුත්තොව වුත්තමුපභොගිනියා සකායපිනප්පයොධරවනාපගසෙවිකායරම්හාවිහාරවධුයා තිලකාතුලෙනසන්තෙන කප්පිණසමව්හයමාතුලෙන;

Theo lời thỉnh cầu của người cậu tên là Kappiṇa, một bậc hiền nhân, một dấu ấn không thể sánh bằng, người được phụng sự bởi nàng dâu của tu viện Ramhāvihāra, người có bộ ngực căng đầy như dòng sông từ trong rừng.

පදසාධනං නිට්ඨිතං.

Tác phẩm Padasādhana đến đây là hoàn tất.