ปทมญฺชรี

Padamañjarī

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

นิรุตฺติกาโยทธิปารคํ ชินํ,วิสุทฺธธมฺมญฺจ คณํ อนุตฺตรํ;

ติธา นมิตฺวา ปทมญฺชรี มยา,กรียโต พาลกพุทฺธิวุทฺธิยาติ.

Having paid homage in three ways to the Victor who has crossed the ocean of the body of etymology, to the pure Dhamma, and to the unsurpassed Saṅgha, this Padamañjarī is composed by me for the growth of a child's wisdom.

อถ อการนฺตปุลฺลิงฺโค พุทฺธสทฺโท วุจฺจเต.

Now the masculine noun 'buddha' ending in 'a' is explained.

พุทฺโธ เทวมนุสฺสานํ ธมฺมํ เทเสสิ

The Buddha taught the Dhamma to gods and humans.

พุทฺธา เทวมนุสฺสานํ ธมฺมํ อเทสึสุ

The Buddhas taught the Dhamma to gods and humans.

โภ พุทฺธ ตฺวมฺปิโข มํ ปาลย

O Buddha, do you also protect me.

โภ พุทฺธา ตุมฺเหปิ โข มํ ปาเลถ.

O Buddhas, do you also protect me.

พุทฺธํ ภควนฺตํ สกฺกจฺจํ วนฺทามหํ

I reverently pay homage to the Blessed Buddha.

พุทฺเธ ภควนฺเต สกฺกจฺจํ วนฺทาม มยํ

We reverently pay homage to the Blessed Buddhas.

พุทฺเธน ภควตา ธมฺโม เทสียเต

The Dhamma is taught by the Blessed Buddha.

พุทฺเธหิ ภควนฺเตหิ ธมฺโม เทสิโต

The Dhamma was taught by the Blessed Buddhas.

พุทฺเธน ภควตา มหาชโน สุจรติ

Through the Blessed Buddha, the great populace practices good conduct.

พุทฺเธหิ ภควนฺเตหิ สิวปทํ ยนฺติ

Through the Blessed Buddhas, they go to the state of bliss.

พุทฺธสฺส ภควโต ปุปฺผํ ยชติ

He offers a flower to the Blessed Buddha.

พุทฺธานํ ภควตํ ปุปฺผานิ ยชติ

He offers flowers to the Blessed Buddhas.

พุทฺธา ภควตา สิวปทํ ลเภยฺย

From the Blessed Buddha, may one attain the state of bliss.

พุทฺเธหิ ภควนฺเตหิ ปภา นิจฺฉรติ

Light radiates from the Blessed Buddhas.

พุทฺธสฺส ภควโต อิทฺธิ กึ น กเร

What could the psychic power of the Blessed Buddha not accomplish?

พุทฺธานํ ภควนฺตานํ อิทฺธิปาฏิหาริยานิ

The miracles of psychic power of the Blessed Buddhas.

พุทฺเธ ภควนฺเต มหาชโน ปสีทติ.

The great populace has faith in the Blessed Buddha.

พุทฺเธสุ ภควนฺเตสุ มนํ ปติฏฺฐิตํ.

The mind is well-established in the Blessed Buddhas.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus, the first lesson.

อการนฺตปุลฺลิงฺโค อตฺตสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'atta' ending in 'a' is explained.

อตฺตา สํสารทุกฺขํ ปาปุณาติ

The self attains the suffering of saṃsāra.

อตฺตาโน สุขทุกฺขํ ปาปุณนฺติ

The selves attain happiness and suffering.

โภ อตฺต สุขทุกฺขํ อนุโภสิ

O self, you experience happiness and suffering.

โภ อตฺตโน สุขทุกฺขํ อนุโภถ

O selves, you experience happiness and suffering.

อตฺตานํ ปสฺสติ พุทฺโธ ภควา

The Blessed Buddha sees the self.

อตฺตาโน ปสฺสติ สมฺมา สมฺพุทฺโธ

The Perfectly Self-Enlightened One sees the selves.

อตฺตนา สุขทุกฺขํ อนุภุตฺตํ

Happiness and suffering are experienced by oneself.

อตฺตเนหิ กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

The fruit of kamma is experienced by the selves.

อตฺตนา สํสารสุขํ นาม นตฺถิ

For oneself, there is no such thing as happiness in saṃsāra.

อตฺตเนหิ ภวสุขํ นาม นตฺถิ

For the selves, there is no such thing as happiness in existence.

อตฺตโน อตฺตาว ปติฏฺฐา สิยา

Let the self indeed be one's own refuge.

อตฺตานํ กมฺมเมว ปติฏฺฐา สิยา

Let kamma indeed be a refuge for oneself.

อตฺตนาปิ มหพฺภยํ อุปฺปชฺชติ

Great fear also arises from oneself.

อตฺตเนหิ มหพฺภยานิ ชายนฺติ

Great fears are born from the selves.

อตฺตโน มาตาปิตโร โหนฺติ

One has one's own mother and father.

อตฺตานํ ปญฺจคติโย โหนฺติ

For oneself, there are five destinies.

อตฺตนิ สพฺพํ พลํ หรติ โรโค

Disease takes away all strength in the self.

อตฺตเนสุ สพฺพํ พลํ หรนฺติ โรคา.

Diseases take away all strength in the selves.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus the second lesson.

อการนฺต ปุลฺลิงฺโค ราชสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine word 'rāja', ending in 'a', is stated.

ราชาปิ มหาชนํ โตเสติ

The king also pleases the great multitude.

ราชาโน มหาชนํ โตเสนฺติ

Kings please the great multitude.

โภ ราชา มหาชนํ ปาลย

O king, protect the great multitude.

โภ ราชาโน มหาชนํ ปาเลถ

O kings, protect the great multitude.

ราชานํ ปสฺสติ มหาชโน

The great multitude sees the king.

ราชาโน ปสฺสนฺติ มหาชนา

The great multitudes see the kings.

รญฺญา การียเต มหาปาสาโท

A great palace is caused to be made by the king.

ราชูหิ การาปิตา มหาวิหารา

Great monasteries were caused to be made by kings.

รญฺญา มหาชโน สุขํ จรติ

Through the king, the great multitude fares happily.

ราชูหี มหาชนา สุขํ จรนฺติ

Through the kings, the great multitudes fare happily.

รญฺโญ ปณฺณาการํ เทติ มหาชโน

The great multitude gives a gift to the king.

ราชูนํ ปณฺณาการํ เทนฺติ มหาชนา

The great multitudes give a gift to the kings.

รญฺญา มหพฺภยํ อุปฺปชฺชติ

Great fear arises from the king.

ราชูหิ มหพฺภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Great fears arise from kings.

รญฺโญ วปฺปมงฺคลํ โหติ

There is a ploughing ceremony for the king.

ราชูนํ สพฺพาภรณานิ โหนฺติ

There are all ornaments for the kings.

รญฺเญ มหาชโน ปน ปสีทติ

The great multitude, however, is pleased with the king.

ราชุสุ มหาชนา ปน ปสีทนฺติ.

The great multitudes, however, are pleased with the kings.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus the third lesson.

อการนฺตปุลฺลิงฺโค คุณวตฺตุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine word 'guṇavant', ending in 'a', is stated.

คุณวา ปุริโส สุนฺทรํ นิพฺพาณํ คโต

A virtuous person has gone to beautiful Nibbāna.

คุณวนฺโต ปุริสา สุนฺทรํ นิพฺพาณํ คตา

Virtuous men have gone to beautiful Nibbāna.

โภ คุณวํ ปุริส ตฺวมฺปิ ทานํ เทหิ

O virtuous man, you too give a gift.

โภ คุณวนฺโต ปุริสา ตุมฺเห ทานํ เทถ

O virtuous men, you give a gift.

คุณวนฺตํ ปุริสํ ธมฺมํ โพเธติ อาจริโย

The teacher instructs the virtuous person in the Dhamma.

คุณวนฺเต ปุริเส ธมฺมํ ปาฐยติ อาจริโย

The teacher teaches the virtuous men the Dhamma.

คุณวนฺเตน ปุริเสน การิโต วิหาโร

A monastery was caused to be built by a virtuous man.

คุณวนฺเตหิ ปุริเสหิ การิตา วิหารา

Monasteries were caused to be built by virtuous men.

คุณวนฺเตน ปุริเสน โลโก สุจรติ

Through a virtuous man, the world lives well.

คุณวนฺเตหิ ปุริเสหิ โลกา สุจรนฺติ

Through virtuous men, the worlds live well.

คุณวโต ปุริสสฺส สกฺการํ กโรติ

He pays homage to the virtuous man.

คุณวตํ ปุริสานํ สกฺการํ กโรนฺติ

They pay homage to virtuous men.

คุณวตา ปุริสสฺมา ภยํ นูปฺปชฺชติ

Fear does not arise from a virtuous person.

คุณวนฺเตหิ ปุริเสหิ ภยานิ นูปฺปชฺชนฺติ

Fears do not arise from virtuous men.

คุณวโต ปุริสสฺส กิตฺติสทฺโท องฺคุคฺคจฺฉติ

The fame of a virtuous person spreads abroad.

คุณวตํ ปุริสานํ คุณโฆโส โหติ

There is a proclamation of the virtues of virtuous men.

คุณวนฺเต ปุริเส เม รมติ มโต

My mind delights in the virtuous man.

คุณวนฺเตสุ ปุริเสสุ สปฺปุริโส ปสีทติ.

A good person is pleased with virtuous men.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus the fourth lesson.

อการนฺตปุลฺลิงฺโค คจฺฉนฺตสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine word 'gacchant', ending in 'a', is stated.

คจฺฉํ ยญฺญทตฺโต ปุริสํ ภารํ หารยติ

Yaññadatta, while going, causes a man to carry a burden.

คจฺฉนฺตา ยญฺญทตฺตา ปุริสํ กมฺมํ การยนฺติ

The Yaññadattas, while going, cause a man to do work.

โภ คจฺฉํ ยญฺญทตฺต ตฺวํ มํ ปาลย

O Yaññadatta, as you go, protect me.

โภ คจฺฉนฺตา ยญฺญทตฺตา มํ ปาเลถ

O Yaññadattas, as you go, protect me.

คจฺฉนฺตํ ยญฺญทตฺตํ กมฺพลํยาจยติ ทฺวิโช

The brahmin asks the going Yaññadatta for a blanket.

คจฺฉนฺเต ยญฺญทตฺเต กมฺพลํ ยาจยติ ทฺวิโช

The brahmin asks the going Yaññadattas for a blanket.

คจฺฉตา ยญฺญทตฺเตน รุกฺโข ปุปฺผานิ อวจียเต

The tree is being plucked of flowers by the going Yaññadatta.

คจฺฉนฺเตหิ ยญฺญทตฺเตหิ รุกฺโข ปุปฺผานิ อวจิโต

The tree was plucked of flowers by the going Yaññadattas.

คจฺฉตา ยญฺญทตฺเตน โกจิ มคฺคํ ชานาติ

Through the going Yaññadatta, someone knows the path.

คจฺฉนฺเตหิ ยญฺญทตฺเตหิ เกจิมคฺคํ ชานนฺติ

Through the going Yaññadattas, some know the path.

คจฺฉโต ยญฺญทตฺตสฺส ฉตฺตํ ธารยเต

An umbrella is held for the going Yaññadatta.

คจฺฉตํ ยญฺญทตฺตานํ ฉตฺตานิ ธารยนฺเต

Umbrellas are held for the going Yaññadattas.

คจฺฉตา ยญฺญทตฺตสฺมา ภยํ นูปฺปชฺชติ

No fear arises from the going Yaññadatta.

คจฺฉนฺเตหิ ยญฺญทตฺเตหิ ภยานิ นูปฺปชฺชนฺติ

No fears arise from the going Yaññadattas.

คจฺฉโต ยญฺญทตฺตสฺส ฉตฺโต โหติ

The going Yaññadatta has an umbrella.

คจฺฉตํ ยญฺญทตฺตานํ อาภรณานิ โหนฺติ

The going Yaññadattas have ornaments.

คจฺฉนฺเต ยญฺญทตฺเต โกจิ ปสีทติ

Someone is pleased with the going Yaññadatta.

คจฺฉนฺเตสุ ยญฺญทตฺเตสุ เกจิ ปสีทนฺติ.

Some are pleased with the going Yaññadattas.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus, the fifth lesson.

อิการนฺตปุลฺลิงฺโค อคฺคิสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'aggi', ending in 'i', is explained.

อคฺคิ ปน กฏฺฐมงฺคารํ กโรติ

Fire, however, makes firewood into charcoal.

อคฺคโย กฏฺฐมงฺคารํ กโรนฺติ

Fires make firewood into charcoal.

โภ อคฺคิ ตฺวํ สีตํ วิโนเทหิ

O fire, dispel the cold.

โภ อคฺคี ตุมฺเห สีตํ วิโนเทถ

O fires, dispel the cold.

อคฺคึ นิพฺพาเปติ โย โกจิ

Whoever extinguishes a fire.

อคฺคโย นิพฺพาเปนฺติ เย เกจิ

Those who extinguish fires.

อคฺคินา โกจิ อกาโร ทฑฺโฒ

By fire, a certain house was burnt.

อคฺคีหิ เกจิ อคารา ทฑฺฒา

By fires, some houses were burnt.

อคฺคินา กิญฺจิ อาคารํ ฌาเปติ

With fire, someone sets a house ablaze.

อคฺคีหิ เกจิ อคาเร ฌาเปติ

With fires, some set houses ablaze.

อคฺคิโน อุปาทานํ ททาติ พฺราหฺมโณ

A brahmin gives fuel to the fire.

อคฺคีนํ อุปาทานํ ททนฺติ พฺราหฺมณา

Brahmins give fuel to the fires.

อคฺคินา ธูโม อเปติ นิจฺจํ

Smoke always departs from fire.

อคฺคีหิ’ธูมาปิ อเปนฺติ นิจฺจํ

Also, smokes always depart from fires.

อคฺคิโน อาโลโก จ โหติ

And from fire there is light.

อคฺคีนํ อาโลกาปิ โหนฺติ

Fires also have lights.

อคฺคิมฺหิ โย โกจิ ปสีทติ

Whoever finds delight in fire.

อคฺคีสุ เย เกจิ ปสีทนฺติ.

Whoever finds delight in fires.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus is the sixth lesson.

อิการนฺตปุลฺลิงฺโค อาทิสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'ādi' ending in 'i' is stated.

อาทิ พนฺธียเต สมคฺเคน สงฺเฆน

The beginning is bound by the united Saṅgha.

อาทโย พนฺธียนฺเต สมคฺเคหิ ภิกฺขุหิ

Beginnings are bound by the united monks.

โภ อาทิ ตฺวํ ทีฆกาลํ ปวตฺเตหิ

O Ādi, do you continue for a long time.

โภ อาที ตุมฺเห ทีฆกาลํ ปวตฺเตถ

O Ādis, do you continue for a long time.

อาทึ ปสฺสติ สมคฺโค สงฺโฆ จ

And the united Saṅgha sees the beginning.

อาทโย ปสฺสติ ภิกฺขุ สงฺโฆ จ

The monk and the Saṅgha see the beginnings.

อาทินา ปริสุทฺเธน ปน ภูยเต

However, there is growth through the purified beginning.

อาทีหิ ปริสุทฺเธหิ ปน ภูยเต

However, there is growth through the purified beginnings.

อาทินา สมคฺโค สงฺโฆ สุจรติ

Through the beginning, the united Saṅgha fares well.

อาทีหิ ภิกฺขุ สงฺโฆ สุจรติ

Through the beginnings, the Saṅgha of monks fares well.

อาทิโน โกจิ อุปกรณํ เทติ

Someone gives a requisite to the beginner.

อาทีนํ เกจิ อุปกรณํ เทนฺติ

Some give a requisite to the beginners.

อาทินา สมคฺโค สงฺโฆ อเปติ

The united Saṅgha departs from the beginning.

อาทีหิ ภิกฺขุ’สงฺโฆ อเปติ

The Saṅgha of monks departs from the beginnings.

อาทิสฺส อุปการิกา โข ปน โหติ

Indeed, there is a helper for the beginning.

อาทีนํ อุปการิกาโยปิ โหนฺติ

There are also helpers for the beginners.

อาทิมฺหิ สมคฺโค สงฺโฆ นิสีทติ

The united Saṅgha sits at the beginning.

อาทีสู ภิกฺขุ สงฺโฆปิ นิสีทติ.

The Saṅgha of monks also sits at the beginnings.

อิติ สตฺตโม ปาโฐ.

Thus is the seventh lesson.

อีการนฺตปุลฺลิงฺโค ทณฺฑีสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'daṇḍī' ending in 'ī' is stated.

ทณฺฑี ปุริโสปิ ทณฺฑํ ฉฑฺเฑตุ

May even a staff-bearing man lay down the staff.

ทณฺฑิโน ปุริสา ทณฺฑํ ฉฑฺเฑนฺตุ

May staff-bearing men lay down the staff.

โภ ทณฺฑี ปุริส ทณฺฑํ ฉฑฺเฑหิ

O staff-bearing man, lay down the staff.

โภ ทณฺฑิโน ปุริสา ทณฺฑํ ฉฑฺเฑถ

O staff-bearing men, lay down the staff.

ทณฺฑึ ปุริสํ กมฺมํ การยติ ปุริโส

A man has the staff-bearing man do the work.

ทณฺฑี ปุริเส กมฺเม กาเรนฺติ ปุริสา

A staff-bearer and men have men do the works.

ทณฺฑินา ปุริเสน ทณฺโฑ ฉฑฺฑียตุ

Let the staff be laid down by the staff-bearing man.

ทณฺฑีหิ ปุริเสหิ ทณฺฑา ฉฑฺฑียนฺตุ

Let staffs be laid down by the staff-bearing men.

ทณฺฑินา ปุริเสน ปุริโส ติฏฺฐติ

A man stands with the staff-bearing man.

ทณฺฑีหิ ปุริเสหิ ปุริสา ติฏฺฐนฺติ

Men stand with the staff-bearing men.

ทณฺฑิโน ปุริสสฺส จิตฺตํ น รุจฺจติ

The mind of the staff-bearing man is not pleased.

ทณฺฑีนํ ปุริสานํ จิตฺตํ น รุจฺจติ

The mind of the staff-bearing men is not pleased.

ทณฺฑินา ปุริสสฺมา ภยํ อุปฺปชฺชติ

Fear arises from the staff-bearing man.

ทณฺฑีหิ ปุริเสหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Fears arise from the staff-bearing men.

ทณฺฑิโน ปุริสสฺส ปริคฺคโห โหติ

The staff-bearing man has a possession.

ทณฺฑีนํ ปุริสานํ ปริคฺคหา โหนฺติ

The staff-bearing men have possessions.

ทณฺฑิสฺมึ ปุริเส จิตฺตํ น รมติ

The mind does not delight in the staff-bearing man.

ทณฺฑีสุ ปุริเสสุ เอกจฺโจ นปฺปสีทติ.

A certain one does not have faith in the staff-bearing men.

อิติ อฏฺฐโม ปาโฐ.

Thus ends the eighth lesson.

อุการนฺตปุลฺลิงฺโค ภิกฺขุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'bhikkhu' ending in 'u' is stated.

ภิกฺขุ มหาราชานํ ธมฺมํ ภณติ

The monk speaks the Dhamma to the great kings.

ภิกฺขู มหาราชานํ ธมฺมํ ภณนฺติ

The monks preach the Dhamma to the great kings.

โภ ภิกฺขุ ปณีตํ ธมฺมํ เทเสหิ

O monk, teach the sublime Dhamma.

โภ ภิกฺขู ปณีตํ ธมฺมํ เทเสถ

O monks, teach the sublime Dhamma.

ภิกฺขุํ สกฺกจฺจํ ปณมามหํ

I respectfully bow to the monk.

ภิกฺขู สกฺกจฺจํ ปณมาม มยํ

We respectfully bow to the monks.

ภิกฺขุนา สทฺธมฺโม เทสียเต

The true Dhamma is taught by the monk.

ภิกฺขูหิ สทฺธมฺโม สุเทสิโต

The true Dhamma is well-expounded by the monks.

ภิกฺขุนา โลโก สคฺคํ คจฺฉติ

Through the monk, the world goes to heaven.

ภิกฺขูหิ มหาชนา สคฺคํ ตจฺฉนฺติ

Through the monks, the great multitude fashions heaven.

ภิกฺขุสฺส ทานํ เทติ สปฺปุริโส

A virtuous person gives a gift to the monk.

ภิกฺขูนํ ทานํ เทนฺติ สปฺปุริสา

Virtuous persons give a gift to the monks.

ภิกฺขุนา สคฺคํ ลเภยฺย สโง

Through a monk, the Saṅgha may attain heaven.

ภิกฺขูหิ สคฺคํ ลเภยฺยุํ สปฺปุริสา

Through monks, virtuous persons may attain heaven.

ภิกฺขุโน ปตฺตจีวรมฺปิ ภวติ

A monk also has a bowl and robe.

ภิกฺขูนํ ปตฺตจีวรานิ ภวนฺติ

Monks have bowls and robes.

ภิกฺขุสฺมึ เม รมติ มโน

My mind delights in the monk.

ภิกฺขูสุ สทฺโธ สปฺปุริโส ปสีทติ.

The faithful, good person has confidence in the monks.

อิติ นวโม ปาโฐ.

Thus is the ninth lesson.

อุการนฺตปุลฺลิงฺโค ชนฺตุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'jantu', ending in 'u', is spoken of.

ชนฺตุ เทวทตฺตํ กฏํ การาเปติ

A being has Devadatta make a mat.

ชนฺตุโน เทวทตฺเต กเฏ การาเปนฺติ

Beings have the Devadattas make mats.

โภชนฺตุ ตฺวมฺปิ เทวทตฺตํ กฏํ กาเรสิ

O being, you too have Devadatta make a mat.

โภ ชนฺตุโน เทวทตฺเต กเฏ กาเรถ.

O beings, have the Devadattas make mats.

ชนฺตุมฺเปตํ กฏํ กาเรมิ เตเนว กเฏ วา

I have this being make a mat, or in that very mat.

ชนฺตุเปเต กฏํ กาเรม เตเนว กเฏ วา

We have these beings make a mat, or in that very mat.

ชนฺตุนา ปุริโส วิหารํ วิหาเรวา การาปียเต

A person is caused by a being to make a monastery, or in a monastery.

ชนฺตูหิ ปุริโส วิหารํ วิหาเรวา การิโต

A person was caused by beings to make a monastery, or in a monastery.

ชนฺตุนา ริเยน โย โกจิ สุขํ ปาปุณติ

Whoever attains happiness through a noble being.

ชนฺตูหิ อริเยหิ เย เกจิ สุขํ ปาปุณนฺติ

Those who attain happiness through noble beings.

ชนฺตุโน อริยสฺส ธนํ ททาติ ธนวนฺโต

A wealthy person gives wealth to a noble being.

ชนฺตุนมริยานํ ธนํ ททนฺติ ธนวนฺตา

The wealthy give wealth to noble beings.

ชนฺตุนาริยมฺหา อนฺตรธายติ โย โกจิ

Whoever disappears from a noble being.

ชนฺตูหิ อริเยหิ อนฺตรธายนฺติ เย เกจิ

Those who vanish from noble beings.

ชนฺตุโน สกลสฺส ผลํวิปาโก โหติ

For every being, there is a fruit-result.

ชนฺตูนํ สกลานํ ปญฺจคติโย โหนฺติ

For all beings, there are five destinations.

ชนฺตุมฺหิ อริเย โย โกจิ ปสีทติ

Whoever has confidence in a noble being.

ชนฺตุสุ อริเยสุ เย เกจิ ปสีทนฺติ.

Those who have confidence in noble beings.

อิติ ทสโม ปาโฐ.

Thus is the tenth lesson.

อุการนฺตปุลฺลิงฺโค สตฺถุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun 'satthu', ending in 'u', is spoken of.

สตฺถา เทวมนุสฺสานํ ธมฺมเทสนํ อกาสิ

The Teacher gave a Dhamma discourse to gods and humans.

สตฺถาโร เทวมนุสฺสานํ ธมฺมเทสนํ อกาสุํ

The Teachers gave a Dhamma discourse to gods and humans.

โภ สตฺถา ตฺวํ สเทวกํ โลกํ ปาลย

O Teacher, protect the world with its gods.

โภ สตฺถาโร สเทวกํ โลกํ ปาเลถ

O Teachers, protect the world with its gods.

สตฺถารํ ธมฺมราชานํ สกฺกจฺจํ ปณมา มหํ

I reverently pay homage to the Teacher, the King of Dhamma.

สตฺถาเร ธมฺมราเช สกฺกจฺจํ ปณมาม มยํ

We reverently pay homage to the Teachers, the Kings of Dhamma.

สตฺถารา ธมฺมราเชน สีวํ โพธียเต โลโก

By the Teacher, the King of Dhamma, the world is awakened to security.

สตฺถาเรหิ ธมฺมราเชหิ สิวํ โพธิโต โลโก

By the Teachers, the Kings of Dhamma, the world has been awakened to security.

สตฺถารา ธมฺมราเชน อจฺจุตํ ปทํ คจฺฉติ

Through the Teacher, the King of Dhamma, one goes to the deathless state.

สตฺถาเรหิ ธมฺมราเชหิ อจฺจุตํ ปทํ ลเภยฺย

Through the Teachers, the Kings of Dhamma, may one attain the deathless state.

สตฺถุ ธมฺมราชสฺส ปุปฺผานิ ยชติ โลโก

The world offers flowers to the Teacher, the King of Dhamma.

สตฺถานํ ธมฺมราชานํ ปุปฺผานิ ยชติ โลโก

The world offers flowers to the Teachers, the Kings of Dhamma.

สตฺถารา ธมฺมราชสฺมา ปราเชนฺติ อญฺญติตฺถิยา

Other sectarians are defeated by the Teacher, the King of Dhamma.

สตฺถาเรหิ ธมฺมราเชหิ ฉรํสิโย นิจฺฉรนฺติ

Six-hued rays emanate from the Teachers, the Kings of Dhamma.

สตฺถุโน ธมฺมราชสฺส จรณํ ปณมามฺยหํ

I bow to the feet of the Teacher, the King of Dhamma.

สตฺถานํ ธมฺมราชานํ ปาเท สิรสา ปณาม

We bow our heads to the feet of the Teachers, the Kings of Dhamma.

สตฺถริ ธมฺมราเช โก ภตฺตึ น ฆฏียติ

Who would not cultivate devotion toward the Teacher, the King of Dhamma?

สตฺถาเรสุ ธมฺมราเชสุ ภตฺติ ภวภเว อตฺถุ.

May there be devotion to the Teachers, the Kings of Dhamma, in every existence.

อิติ เอกาทสโม ปาโฐ.

Thus, the eleventh lesson.

อุการนฺตปุลฺลิงฺโค นนฺตุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine noun ending in 'u', the word 'nattu', is spoken of.

ตตฺตา ปิตามหํ โภชนํ โภชยติ

A grandson feeds food to the grandfather.

นตฺตาโร ปิตามหํ โภชนํ โภชยนฺติ

Grandsons feed food to the grandfather.

โภ นตฺตา ตฺวมฺปิ สิปฺปํ อุคฺคณฺหาหิ

O grandson, you too should learn a craft.

โภ นตฺตาโร ตุมฺเห สิปฺปานิ อุคฺคณฺหาถ

O grandsons, you should learn the crafts.

นตฺตารํ สิปฺปํ ปาเฐติ อาจริโย

The teacher teaches the grandson a craft.

นตฺตาเร สิปฺปานิ ปาเฐนฺติ อาจริยา

Teachers teach the grandsons crafts.

นตฺตารา รุกฺโข ปุปฺผานิ อวจียเต

Flowers are gathered from the tree by the grandson.

นตฺตาเรหิ รุกฺโข ปุปฺผานิ อวจิโต

Flowers have been gathered from the tree by the grandsons.

นตฺตารา ปิตามโห สุขี ชาโต

The grandfather became happy because of the grandson.

นตฺตาเรหิ ปิตฺตามหา สุขีชาตา

Grandfathers became happy because of the grandsons.

นตฺตุสฺส เขตฺตวตฺถุํ ททาติ ปิตามโห

The grandfather gives the field and property to the grandson.

นตฺตารานํ เขตฺตวตฺถุํ ททนฺติ ปิตามหา

Grandfathers give the field and property to the grandsons.

นตฺตารา ปิตามโห อเปโต โหติ

The grandfather is separated from the grandson.

นตฺตาเรหิ ปิตามโห อเปโต โหติ

The grandfather is separated from the grandsons.

นนฺตุโน วตฺถาภรนํ ปน โหติ

However, clothing and ornaments belong to the grandson.

นตฺตารานํ โข ปน วตฺถาภรนานิ โหนฺติ

And indeed, clothing and ornaments belong to the grandsons.

นตฺตริ โย โกจิ ปิตามโห นปฺปสีทติ

Whatever grandfather is not pleased with his grandson.

นตฺตาเรสุ เย เกจิ ปิตามหา นปฺปสีทนฺติ.

Whatever grandfathers are not pleased with their grandsons.

อิติ ทฺวาทสโม ปาโฐ.

Thus ends the twelfth lesson.

อุการนฺต ปุลฺลิงฺโค ปิตุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine word 'pitu', ending in 'u', is now explained.

ปิตาปิ ปุตฺตํ โภชนํ โภชยติ

The father also feeds food to his son.

ปิตโร ปุตฺเต โภชนํ โภชยนฺติ

Fathers feed food to their sons.

โภปิตา ตฺวมฺปิ โภชนํ โภเชหิ

O father, you too feed food.

โภ ปิตโร ตุมฺเห โภชนํ โภเชถ

O fathers, you feed food.

ปิตรํ สกฺกจฺจํ โปเสติ ปุตฺโต

A son respectfully supports his father.

ปิตเร สกฺกจฺจํ โปเสนฺติ ปุตฺตา

Sons respectfully support their fathers.

ปิตรา ปุตฺโต กุสลํ การาปียเต

By the father, the son is made to do a wholesome deed.

ปิตเรหิ ปุตฺโต กุสลํ การาปียเต

By fathers, a son is made to do a wholesome deed.

ปิตรา ปุตฺโตปิ สุขํ ปาปุณาติ

A son also attains happiness through his father.

ปิตเรหิ ภคินิโย สุขํ ปาปุณนฺติ

Sisters attain happiness through their fathers.

ปิตุสฺส อนฺนปานํเทติ ปุตฺโต

A son gives food and drink to his father.

ปิตรานํ อนฺนปานํ เทนฺติ ปุตฺตา

Sons give food and drink to their fathers.

ปิตรา อนฺตรธายาติ ปุตฺโต

The son disappears from the father.

ปิตุโน ปาเท อภิวนฺทติ ปุตฺโต

The son reverentially bows at the father's feet.

ปิตรานํ ปาเท อภิวนฺทติ ปุตฺตา

Sons bow down at the feet of their fathers.

ปิตริ ปุตฺโต ตฺรโช ปสีทติ

A legitimate son is pleased with his father.

ปิตเรสุ ปุตฺโตรโส ปสีทติ.

A legitimate son is pleased with fathers.

อิติ เตรสโม ปาโฐ.

Thus ends the thirteenth lesson.

อุการนฺต ปุลฺลิงฺโค ภาตุสทฺโท วุจฺจเต.

The masculine word 'bhātu', ending in 'u', is now explained.

ภาตา ภคินึ กุสลํ การาปยติ

The brother causes his sister to do a wholesome deed.

ภาตโร ภคินี กุสลานิ การาปยนฺติ

Brothers cause sisters to do wholesome deeds.

โภ ภาตา ตฺวมฺปิ กุสลํ กโรหิ

O brother, you too do a wholesome deed.

โภ ภาตโร ตุมฺเห กุสลานิ กโรถ

O brothers, you do wholesome deeds.

ภาตรํ กมฺมํ การยติ ปุพฺพโช

The elder brother causes the brother to do work.

ภาตเร กมฺเม การยนฺติ ปุพฺพชา

Elder brothers cause brothers to do works.

ภาตรา สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปียเต

By the brother, the Sangha is caused to eat a meal.

ภาตเรหิ สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปิโต

The Sangha was fed a meal by the brothers.

ภาตรา ภคินีปิ สุขํ ปาปุณาติ

A sister also attains happiness through the brother.

ภาตเรหิ ภคินิโย สุขํ ปาปุณนฺติ

Sisters attain happiness through the brothers.

ภาตุสฺส วตฺถญฺจ ททาติ ปุพฺพโช

The elder brother gives cloth to the brother.

ภาตรานํ วตฺถานิ ททนฺติ ปุพฺพชา

Elder brothers give clothes to the brothers.

ภาตรา อนฺตรธายติ ภคินิปิ

A sister also disappears from the brother.

ภาตเรหิ อนฺตรธายนฺติ ภคินิโย

Sisters disappear from the brothers.

ภาตุโน เขตฺตวตฺถูนิ ปน วิชฺชนฺติ

However, fields and properties belong to the brother.

ภาตรานํ เขตฺตวตฺถูนิ ปน วิชฺชนฺติ

However, fields and properties belong to the brothers.

ภาตริ เชฏฺโฐ สมฺมา ปสีทติ

The eldest is truly pleased with the brother.

ภาตเรสุ เชฏฺฐา สมฺมา ปสีทนฺติ.

The eldest are truly pleased with the brothers.

อิติ จุทฺทสโม ปาโฐ.

Thus the fourteenth lesson.

อูการนฺต ปุลฺลิงฺโค อภิภูสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'abhibhū', a masculine noun ending in 'ū', is spoken of.

อภิภู ตถาคโต ธมฺมเทสนํ อกาสิ

The Conqueror, the Tathāgata, gave a discourse on the Dhamma.

อภิภู ตถาคตา ธมฺมเทสนํ อกาสุํ

The Conquerors, the Tathāgatas, gave a discourse on the Dhamma.

โภ อภิภู ตถาคต ธมฺมํ เทเสหิ

O Conqueror, Tathāgata, teach the Dhamma.

โภ อภิภู ตถาคตา ธมฺมํ เทเสถ

O Conquerors, Tathāgatas, teach the Dhamma.

อภิภุํ ตถาคตํ สิรสา นมามฺยหํ

I bow with my head to the Conqueror, the Tathāgata.

อภิภุโว ตถาคเต สิรสา นมาม มยํ

We bow with our heads to the Conquerors, the Tathāgatas.

อภิภุนา ตถาคเตน ธมฺโม เทสิโต

The Dhamma was taught by the Conqueror, the Tathāgata.

อภิภูหิ ตถาคเตหิ ธมฺมา เทสิตา

The Dhammas were taught by the Conquerors, the Tathāgatas.

อภิภุนา ตถาคเตน มุนโย สุขีชาตา

Through the Conqueror, the Tathāgata, the sages became happy.

อภิภูหิ ตถาคเตหิ โลกา สุขีชาตา

Through the Conquerors, the Tathāgatas, the worlds became happy.

อภิภูโน ตถาคตสฺส ปุปฺผานิ ยชติ

One offers flowers to the Conqueror, the Tathāgata.

อภิภูนํ ตถาคตานํ ปุปฺผานิ ยชนฺติ

They offer flowers to the Conquerors, the Tathāgatas.

อภิภุนา ตถาคตมฺหา ปภา นิจฺฉรติ

Radiance emanates from the Conqueror, the Tathāgata.

อภิภูหิ ตถาคเตหิ ปภาโย นิจฺฉรนฺติ

Rays of light emanate from the Conquerors, the Tathāgatas.

อภิภุโน ตถาคตสฺส ปาเท ปณมามิ

I bow to the feet of the Conqueror, the Tathāgata.

อภิภูนํ ตถาคตานํ จรณํ ปณมาม

We bow to the feet of the Conquerors, the Tathāgatas.

อภิภุมฺหิ ตถาคเต เม รมติ มโน

My mind delights in the Conqueror, the Tathāgata.

อภิภูสุ ตถาคเตสุ มนํ ปติฏฺฐิตํ.

The mind is firmly established in the Conquerors, the Tathāgatas.

อิติ ปญฺจทสโม ปาโฐ.

Thus the fifteenth lesson.

อูการนฺต ปุลฺลิงฺโค สพฺพญฺญุสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'sabbaññu' is said to be a masculine noun ending in 'ū'.

สพฺพญฺญุ โลกนาโถ ธมฺมํ เทเสติ

The All-Knowing, the Protector of the World, teaches the Dhamma.

สพฺพญฺญุ โลกนาถา ธมฺมํ เทเสนฺติ

The All-Knowing, the Protectors of the World, teach the Dhamma.

โภ สพฺพญฺญุ โลกนาถ ธมฺมํ เทเสหิ

O All-Knowing One, Protector of the World, teach the Dhamma.

โภ สพฺพญฺญุ โลกนาถา ธมฺมํ เทเสถ

O All-Knowing Ones, Protectors of the World, teach the Dhamma.

สพฺพญฺญุํ โลกนาถํ ปสฺสติ มหาชโน

The great multitude sees the All-Knowing One, the Protector of the World.

สพฺพญฺญุโน โลกนาเถ ปสฺสติ มหาชโน

The great multitude sees the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

สพฺพญฺญุนา โลกนาเถน ธมฺโม เทสียเต

The Dhamma is taught by the All-Knowing One, the Protector of the World.

สพฺพญฺญูหิ โลกนาเถหิ ธมฺโม เทสิโต

The Dhamma has been taught by the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

สพฺพญฺญุนา โลกนาเถน สิวปทํ ยนฺติ

Through the All-Knowing One, the Protector of the World, they go to the state of bliss.

สพฺพญฺญูหิ โลกนาเถหิ โลกา สุขีชาตา

Through the All-Knowing Ones, the Protectors of the World, the worlds became happy.

สพฺพญฺญุโน โลกนาถสฺส ชีวิตํ ปริจฺจชามิ

I offer my life to the All-Knowing One, the Protector of the World.

สพฺพญฺญูนํ โลกนาถานํ ชีวิตํ ปริจฺจชามิ

I offer my life to the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

สพฺพญฺญุนา โลกนาถสฺมา สิวปทํ ลเภยฺย

From the All-Knowing One, the Protector of the World, may one attain the state of bliss.

สพฺพญฺญูหิ โลกนาเถหิ สิวปทิ ลเภยฺยุํ

From the All-Knowing Ones, the Protectors of the World, may they attain the state of bliss.

สพฺพญฺญุโน โลกนาถสฺส จรณํ วนฺทามิ

I venerate the feet of the All-Knowing One, the Protector of the World.

สพฺพญุญูนํ โลกนาถานํ ปาเท วนฺทาม

We venerate the feet of the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

สพฺพญฺญุสฺมึ โลกนาเถ โลโก ปสีทติ

The world has faith in the All-Knowing One, the Protector of the World.

สพฺพญฺญูสุ โลกนาเถสุ โลกา ปสีทนฺติ.

The worlds have faith in the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

อิติ โสลสโม ปาโฐ.

Thus the sixteenth lesson.

โอการนฺต ปุลฺลิงฺโค โคสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'go' is said to be a masculine noun ending in 'o'.

โค อุสโภ อุชุํ คจฺฉติ

The ox, the bull, goes straight.

คาโว อุสภา อุชุํ คจฺฉนฺติ

The oxen, the bulls, go straight.

โภ โค อุสภา อุชุํ คจฺฉาหิ

O ox, O bull, go straight.

คาวุํ วชํ รุนฺธติ โคปาโล

The cowherd confines the ox to the pen.

คาโว วเช รุนฺธติ โคปาลา

The cowherds confine the oxen in the pen.

คาเวน สกโฏ อานียเต

The cart is brought by the ox.

โคหิ สกฏา อานียนฺเต

The carts are brought by the oxen.

คาเวน โคมิโก ชีวิกํ กปฺเปติ

The cattle owner makes a living through an ox.

โคหิ โคมิกา ชีวิกํ กปฺเปนฺติ

Cattle owners maintain their livelihood through oxen.

คาวสฺส ติณํ ททาติ โคปาโล

The cowherd gives grass to the ox.

โคนํ ติณํ ททนฺติ โคปาลา

Cowherds give grass to oxen.

คาวา อุสภสฺมา ภยํ อุปฺชชฺชติ

Fear arises from the ox, from the bull.

โคหิ อุสเภหิ ภยานิ ชายนฺติ

Fears arise from oxen, from bulls.

คาวสฺส อุสภสฺส ธวโล คุโณ

The white quality belongs to the ox, to the bull.

ควํ อุสภานํ คุณา ปมาณํ

The qualities of oxen, of bulls, are a measure.

ภาเว อุสเภ โคมิโก ปสีทติ

The cattle owner is pleased with the ox, with the bull.

โคสุ อุสเภสุ โคมิกา ปสีทนฺติ.

Cattle owners are pleased with the oxen, with the bulls.

อิติ สตฺตทสโม ปาโฐ.

Thus the seventeenth lesson.

อิติ ปทมญฺชริยา ปุลฺลิงฺคนามานํ.

Thus the section on masculine nouns in the Padamañjarī.

ปฐโม ปริจฺเฉโท.

The First Chapter.

อถ อการนฺเตตฺถิลิงฺโค กญฺญาสทฺโท วุจฺจเต.

Now the word 'kaññā', a feminine noun ending in 'ā', is explained.

กญฺญา ทาสึ กมฺมํ การาปยติ

The maiden causes the female servant to do the work.

กญฺญาโย ทาสี กมฺเม การาปยนฺติ

The maidens cause the female servants to do the work.

โภ กญฺเญ ตฺวมฺปิ กุสลํ กโรหิ

O maiden, you too do a wholesome deed.

โภ กญฺญาโย ตุมฺเห กุสลํ กโรถ

O maidens, you do a wholesome deed.

กญฺญํ กุสลํ การาเปติ มาตา

The mother causes the maiden to do a wholesome deed.

กญฺญาโย กุสลานิ กาเรนฺติ มาตาปิตโร

The parents cause the maidens to do wholesome deeds.

กญฺญาย ติลานิปิ ภชฺชียนฺเต

Sesame seeds are also roasted by the maiden.

กญฺญาหิ ธญฺญานิปิ ภชฺชียนฺเต

Grains are also roasted by the maidens.

กญฺญาย โกจิ ปุริโส สุจรติ

Some man conducts himself well towards the maiden.

กญฺญาหิ เกจิ ปุริสา สุจรนฺติ

Some men conduct themselves well towards the maidens.

กญฺญาย อาภรณานิ ททาติ ปุริโส

A man gives ornaments to the maiden.

กญฺญานํ อาภรณานิ ททาติ ปุริโส

A man gives ornaments to the maidens.

กญฺญาย อเปติ โกจิ ปุริโส

Some man departs from the maiden.

กญฺญาหิ อเปนฺติ เกจิ ปุริสา

Some men depart from the maidens.

กญฺญาย วตฺถาภรณานิปิ โหนฺติ

Clothing and ornaments also belong to the maiden.

กญฺญานํ วตฺถาภรณานิปิ โหนฺติ

The maidens also have clothing and ornaments.

กญฺญายํ โกจิ ปุริโส ปสีทติ

A certain man is pleased with a maiden.

กญฺญาสุ เกจิ ปุริสา ปสีทนฺติ.

Certain men are pleased with maidens.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus is the first lesson.

อิการนฺต อิตฺถิลิงฺโค รตฺติสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'ratti', a feminine noun ending in 'i', is spoken of.

รตฺติ ชุณฺหา สมฺมา วิโรจติ

The moonlit night shines well.

รตฺติโย ชุณฺหาโย วิโรจนฺติ

The moonlit nights shine.

โภ รตฺติ ชุณฺหา สมฺมา วิโรจ

O moonlit night, shine well!

โภ รตฺติโย ชุณฺหาโย วิโรจถ

O moonlit nights, shine!

รตฺตึ น โอโลเกตฺวา ธมฺมํ สุโณมิ

Not having looked at the night, I listen to the Dhamma.

รตฺติโย น โอโลเกตฺวา ธมฺมํ สุโณม

Not having looked at the nights, we listen to the Dhamma.

รตฺติยา โย โกจิ มคฺโค รุนฺธียติ

By night, any path is obstructed.

รตฺตีหิ เย เกจิ มคฺคา รุนฺธียนฺติ

By night, any paths are obstructed.

รตฺติยา โจรเชฏฺโฐ โจรยติ

By night, the chief of thieves steals.

รตฺตีหิ โจรเชฏฺฐา โจรยนฺติ

By night, the chiefs of thieves steal.

รตฺติยา ทีปํ ททาติ ทีปกาเล

One gives a lamp for the night at the time for lamps.

รตฺตีนํ ทีปํ ททนฺติ ทีปกาเล

They give a lamp for the nights at the time for lamps.

รตฺติยา โภชนา อปฺปฏิวิรโต

He is one not abstaining from food of the night.

รตฺตีหิ โภชเนหิ อปฺปฏิวิรโต

He is one not abstaining from foods at nights.

รตฺติยา ฆนานฺธกาโรปิ โหติ

Of the night, there is also dense darkness.

รตฺตีนํ ฆนานฺธการาปิ โหนฺติ

Of the nights, there are also dense darknesses.

รตฺติยํ สูริโย น ปาตุภวติ

In the night, the sun does not appear.

รตฺตีสุ อุหุงฺการา โคจรํ คณฺหนฺติ.

In the nights, owls take their prey.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus is the second lesson.

อีการนฺต อิตฺถิลิงฺโค นทีสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'nadī', a feminine noun ending in 'ī', is spoken of.

นที อวิจฺเฉทปฺปวตฺติ สนฺทติ

The river of uninterrupted flow flows.

นทิโย อวิจฺเฉทปฺปวตฺตี สนฺทนฺตี

The rivers of uninterrupted flow flow.

โภ นที อวิจฺเฉทปฺปวตฺติ ชลํ ทท

O river of uninterrupted flow, give water!

โภ นที อวิจฺเฉทปฺปวตฺตี ชลํ ททถ

O rivers of uninterrupted flow, give water!

นทึ อวิจฺเฉทปฺปวตฺตึ ปสฺสติ

One sees a river of uninterrupted flow.

นทิโย อวิจฺเฉทปฺปวตฺติโย ปสฺสติ

One sees rivers of uninterrupted flow.

นทิยา อาโป นิจฺจํ วุยฺหเต

From the river, water is constantly carried away.

นทีหิ อาโป นิจฺจํ วุยฺหเต

From the rivers, water is constantly carried away.

นทิยา เขตฺตํ วปติ กสฺสโก

Near the river, the farmer sows the field.

นทีหิ เขตฺตานิ วปนฺติ กสฺสกา

Near the rivers, farmers sow the fields.

นทิยา วิสํ ททาติ โกจิ พาโล

Some fool gives poison to the river.

นทีนํ วิสํ ททนฺติ เกจิ พาลา

Some fools give poison to the rivers.

นทิยา ปภวนฺติ กุนฺนทิโย

From the river, tributaries arise.

นทิยา โข ปน มโหโฆ ภวติ

From the river, however, a great flood arises.

นทีนํ โข ปน มโหโฆ ภวติ

However, a great flood of the rivers occurs.

นทิยํ มจฺฉสมูโห ปน วิจรติ

In the river, however, a school of fish roams.

นทีสุ มจฺฉกจฺฉปาทโย วิจรนฺติ.

In the rivers, fish, turtles, and so forth roam.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus, the third lesson.

อุการนฺต อิตฺถิลิงฺโค ยาคุสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'yāgu' is said to be a feminine noun ending in 'u'.

ยาคุ ปจฺจเต ยญฺญทตฺเตน

Porridge is cooked by Yaññadatta.

ยาคุโย ปจฺจนฺเต ยญฺญทตฺเตหิ

Porridges are cooked by the Yaññadattas.

โภ ยาคุ ตฺวํ ปน ขุทํ ภน

O porridge, however, address hunger!

โภ ยาคุโย ตุมฺเห ขุทํ ภนถ

O porridges, address hunger!

ยาคุํ ปิพติ โย โกจิ ชโน

Some person drinks porridge.

ยาคุโย ปิพนฺติ เย เกจิ ชนา

Some people drink porridges.

ยาคุยา ปน อุทรคฺคิ หญฺญติ

By porridge, however, hunger is quelled.

ยาคูหิ ปน อุทรคฺคี หญฺญนฺติ

By porridges, however, hungers are quelled.

ยาคุยา โกจิ โรโค วุปสมฺมติ

By porridge, some disease subsides.

ยาคูหิ เกจิ โรคา วุปสมฺมนฺติ

By porridges, some diseases subside.

ยาคุยา ปน ลวณํ ททาติ สูโท

However, the cook gives salt to the porridge.

ยาคูนํ ลวณานิ ททนฺติ สูทา

The cooks give salts to the porridges.

ยาคุยา โข ปน ธูโม อเปติ

From the porridge, however, smoke departs.

ยาคูหิ โข ปน ธูมา อเปนฺติ

However, smokes depart from the porridges.

ยาคุยา โข ปน อุณฺโห วิชฺชติ

In porridge, however, heat is found.

ยาคูนํ โข ปน อุณฺหา วิชฺชนฺติ.

In porridges, however, heats are found.

ยาคุยํ ปน สิตฺถานิ โหนฺติ

In porridge, however, there are grains of cooked rice.

ยาคูสุ ปน สิตฺถานิ โหนฺติ.

In the porridges, however, there are grains of cooked rice.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus, the fourth lesson.

อุการนฺต อิตฺถิลิงฺโค มาตุสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'mātu' is called a feminine noun ending in 'u'.

มาตา ปุตฺตํ โภชนํ โภชยติ

The mother feeds the son food.

มาตโร ปุตฺเต โภชนํ โภชยนฺติ

The mothers feed the sons food.

โภ มาตา ตฺวํ ปน จิรํ ชีว

O mother, may you live long.

โภ มาตโร ตุมฺเห จิรํ ชีวถ

O mothers, may you live long.

มาตรํ โปเสติ ปุตฺโตตฺรโชปิ

Even a son born of another supports the mother.

มาตเร โปเสนฺติ ปุตฺโตตฺรชาปิ

Even sons born of another support the mothers.

มาตรา ปุตฺโต ภตฺตํ โภชาปียเต

The son is caused to eat rice by the mother.

มาตเรหิ ปุตฺโต ภตฺตํ โภชาปิโต

The son was caused to eat rice by the mothers.

มาตรา ปุตฺโตปิ สุขํ ปาปุณาติ

Through the mother, the son also attains happiness.

มาตเรหิ ปุตฺตาปิ สุขํ ปาปุณนฺติ

Through mothers, sons also attain happiness.

มาตุยา อนฺนํ ททาติ ปุตฺโตปิ

The son also gives food to the mother.

มาตรานํ วตฺถานิ ททนฺติ ปุตฺตาปิ

Sons also give clothes to the mothers.

มาตรา ปน อนฺตรธายติ ปุตฺโต

The son, however, disappears from the mother.

มาตเรหิ อนฺตรธายนฺติ ปุตฺตา

Sons disappear from the mothers.

มาตุยา ปน ปุตฺตาปิ พหโว โหนฺติ

A mother, however, also has many sons.

มาตรานํ ปุตฺตาปิ พหโว โหนฺติ

Mothers also have many sons.

มาตริ ปน โอรโส ปุตฺโต ปสีทติ

The legitimate son, however, has confidence in the mother.

มาตเรสุ เย เกจิ ปุตฺตา ปสีทนฺติ.

Some sons have confidence in their mothers.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus, the fifth lesson.

อูการนฺต อิตฺถิลิงฺโค ชมฺพุสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'jambū' is called a feminine noun ending in 'ū'.

ชมฺพู ปน อนุภุตฺตา ตถาคเตน

The rose apple, however, was partaken of by the Tathāgata.

ชมฺพุโย อนุภุตฺตาโย ตถาคเตหิ

The rose apples were partaken of by the Tathāgatas.

โภ ชมฺพู ชมฺโพนทมฺปิ เทหิ

O rose apple, give also gold from the Jambu river.

โภ ชมฺพุโย ชมฺโพนทมฺปิ เทถ

O rose apples, give also gold from the Jambu river.

ชมฺพุํ ปน ปสฺสติ โย โกจิ

Whoever, however, sees a rose-apple tree.

ชมฺพุโย ปสฺสนฺติ เย เกจิ

Those who see the rose apples.

ชมฺพุยา อุทรคฺคิ ปน ปฏิหญฺญเต

By the rose apple, however, the fire of the stomach is suppressed.

ชมฺพูหิ อุทรคฺคี ปน ปฏิหญฺญนฺเต

By rose-apples, however, stomach-fires are suppressed.

ชมฺพุยา โข ปน โย โกจิ ชีวติ

Whoever, however, lives by means of the rose-apple.

ชมฺพูหิ โข ปน เย เกจิ ชีวนฺติ

Whoever, however, live by means of rose-apples.

ชมฺพุยา ปน สิลาฆเต โย โกจิ

Whoever, however, praises the jambu fruit.

ชมฺพูนํ ปน สิลาฆเต มหาชโน

The great public, however, praises the jambu fruits.

ชมฺพุยา โข ปน ชมฺโพนทํ ชายติ

From the rose-apple tree, however, jambu-gold is born.

ชมฺพูหิ โข ปน ชมฺโพนทํ อุปฺปชฺชติ

From rose-apples, however, jambu-gold arises.

ชมฺพุยา ปน มธุรรโสชา โหติ

The rose-apple, however, has a sweet flavor and essence.

ชมฺพูนํ มธุรรโสชาโย โหนฺติ

The rose-apples have sweet flavors and essences.

ชมฺพุยํ โข ปน ชมฺโพนทํ อตฺถิ

In Jambudīpa, however, there is jambu-gold.

ชมฺพุสุ ปน ชมฺโพนทานิ วิชฺชนฺติ.

In the jambu fruits, however, jambu-gold is found.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus the sixth lesson.

อิติ ปทมญฺชริยา อิตฺถิลิงฺคนามานํ.

Thus in the Padamañjarī, the section on feminine nouns.

ทุติโย ปริจฺเฉโท.

The Second Chapter.

อถ อการนฺตปุํสกลิงฺโค จิตฺตสทฺโท วุจฺจเต.

Now, the word 'citta', a neuter noun ending in 'a', is explained.

จิตฺตํ อตฺตโน สนฺตานํ วิชานาติ

The mind knows its own continuum.

จิตฺตานิ อตฺตโน สตฺตานํ วิชานนฺติ

Minds are aware of their own beings.

โภ จิตฺต อตฺตโน สนฺตานํ วิชานาหิ

O mind, know your own continuum.

โภ จิตฺตานิ อตฺตโน สนฺตานํ วิชานาถ

O minds, know your own continuum.

จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ เย เกจิ ชนา

Whatever people there are will restrain the mind.

จิตฺตานิ สญฺญเมสฺสนฺติ เย เกจิ

Whoever they may be will restrain the minds.

จิตฺเตน สพฺโพปิ ชโน นียฺยเต

Every person is led by the mind.

จิตฺเตหิ สพฺโพปิ ชโน นียฺยเต

Every person is led by the minds.

จิตฺเตน สํกิลิสฺสติ มานโว

A person is defiled by the mind.

จิตฺเตหิ วิสุชฺฌติ โกจิมานโว

Some person is purified by the minds.

จิตฺตสฺส โอวาทํ เทติ โกจิ ชโน

Some person gives advice to the mind.

จิตฺตานํ โอวาทํ เทนฺติ เกจิ ชนา

Some people give advice to the minds.

จิตฺตสฺมา อารมฺมณํ อุปฺปชฺชติ

An object arises from the mind.

จิตฺเตหิ อารมฺมณานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Objects arise from the minds.

จิตฺตสฺส อนิจฺจธมฺมสฺส วสมนฺวคู

One came under the control of the impermanent nature of the mind.

จิตฺตานํ ปริวิตกฺโก อุทปาทิ

A reflection arose in the minds.

จิตฺเต อรกฺขิเต กายกมฺมํ อรกฺขิตํ

When the mind is unguarded, bodily action is unguarded.

จิตฺเตสุ คุตฺเตสุ กายกมฺมํ รกฺขิตํ.

When minds are guarded, bodily action is protected.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus ends the first lesson.

อการนฺตนปุํสกลิงฺโค มนสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'mana' is a neuter noun ending in 'a'.

มนํ อตฺตโน สนฺตานํ มญฺญติ

The mind perceives its own continuum.

มนานิ อตฺตโน สตฺตานํ มญฺญนฺติ

Minds perceive their own beings.

โภ มน อตฺตโน สนฺตานํ มญฺญาหิ

O mind, perceive your own continuum.

โภ มนานิ อตฺตโน สนฺตานํ มญฺญถ

O minds, perceive your own continuum.

มนํ ปสาเทตฺวา สคฺคํ คมิสฺสามิ

Having gladdened the mind, I will go to heaven.

มเน ปสาเทตฺวา สคฺคํ คมิสฺสาม

Having gladdened the minds, we will go to heaven.

มเนน กุสลากุสลกมฺมํ กตํ

A wholesome and unwholesome deed is done by the mind.

มเนหิ กุสลากุสลกมฺมานิ กตานิ

Wholesome and unwholesome deeds are done by the minds.

มนสา ธมฺมํ วิชานาติ โยคาวจโร

A meditator discerns the Dhamma with the mind.

มเนหิ ธมฺมํ วิชานนฺติ โยคาวจรา

Meditators discern the Dhamma with the minds.

มนโส ปทุฏฺฐสฺส โอวาทํ ททาติ

One gives advice to the corrupted mind.

มนานํ ปทูฏฺฐานํ โอวาทํ ททนฺติ

They give advice to corrupted minds.

มนสาปน อารมฺมนํ อุปฺปชฺชติ

However, an object arises from the mind.

มเนหิ อารมฺมณานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Objects arise from the minds.

มนโส อนิจฺจธมฺมสฺส วสมนฺวคู

One fell under the sway of the impermanent nature of the mind.

มนานํ ปน ปริวิตกฺโก อุทปาทิ

However, a reflection arose in the minds.

มเน อรกฺขิเต กายกมฺมํ อรกฺขิตํ

When the mind is unguarded, bodily action is unguarded.

มเนสุ คุตฺเตสุ กายกมฺมํ รกฺขิตํ.

When minds are guarded, bodily action is protected.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus ends the second lesson.

อการนฺตนปุํสกลิงฺโค คุณวนฺตุสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'guṇavantu' is called a neuter noun ending in 'a'.

คุณวํ กุลํ ปน ปุญฺญํ กโรติ

A virtuous family, however, makes merit.

คุณวนฺตา กุลานิ ปุญฺญํ กโรนฺติ

Virtuous families make merit.

โภ คุณวํ กุลํ ปุญฺญํ กโรหิ

O virtuous family, make merit.

โภ คุณวนฺตา กุลานิ ปุญฺญํ กโรถ

O virtuous families, make merit.

คุณวนฺตํ กุลํ ปสฺสติ โย โกจิ

Whoever sees a virtuous family.

คุณวนฺเต กุเล ปสฺสนฺติ เย เกจิ

Some see virtuous families.

คุณวนฺเตน กุเลน วิหาโร การิโต

A monastery was built by a virtuous family.

คุณวนฺเตหิ กุเลหิ วิหารา การิตา

Monasteries were built by virtuous families.

คุณวนฺเตน กุเลน โลโก สุจรติ

By a virtuous family, the world fares well.

คุณวนฺเตหิ กุเลหิ โลกา สุจรนฺติ

By virtuous families, the worlds fare well.

คุณวโต กุลสฺส ธนํ ททาติ ธนวา

A wealthy person gives wealth to a virtuous family.

คุณวตํ กุลานํ ธนํ ททนฺติ ธนวนฺตา

Wealthy people give wealth to virtuous families.

คุณวตา กุลมฺหา น อเปติ โย โกจิ

Whoever does not depart from a virtuous family.

คุณวนฺเตหิ กุเลหิ น อเปนฺติ เย เกจิ

Those who do not depart from virtuous families.

คุณวโต กุลสฺส คุณโฆโส โหติ

A virtuous family has a reputation for virtue.

คุณวนฺตานํ กุลานํ คุณโฆสา โหนฺติ

Virtuous families have reputations for virtue.

คุณวนฺเต กุเลปิ เม รมติ มโน

My mind delights even in a virtuous family.

คุณวนฺเตสุ กุเลสุ มนํ ปติฏฺฐิตํ.

In virtuous families, the mind is established.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus, the third lesson.

อการนฺตนปุํสกลิงฺโค คจฺจนฺตสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'gacchanta' is called a neuter noun ending in 'a'.

คจฺฉํ คุณวํ สุนฺทรํ นิพฺพาณํ คจฺฉติ

The virtuous one, going, attains beautiful Nibbāna.

คจฺฉนฺตา คุณวนฺตา นิพฺพาณํ คจฺฉนฺติ

The virtuous ones, going, attain Nibbāna.

โภ คจฺฉํ คุณวํ ตฺวํ ปน สุคตึ คจฺฉาหิ

O virtuous one who is going, may you go to a good destination!

โภ คจฺฉนฺตา คุณวนฺตา สุคตึ คจฺฉถ

O virtuous ones who are going, may you go to a good destination!

คจฺฉนฺตํ คุณวนฺตํ ปสฺสติ เอกจฺโจ

Someone sees the virtuous one who is going.

ควฺฉนฺเต คุณวนฺเต ปสฺสติ เอกจฺโจ

Someone sees the virtuous ones who are going.

คจฺฉตา คุณวนฺเตน สตฺถํ สูยเต

By the virtuous one who is going, the teaching is heard.

คจฺฉนฺเตหิ คุณวนฺเตหิ ปุปฺผํ คยฺหเต

A flower is taken by the virtuous ones who are going.

คจฺฉตา คุณวนฺเตน โลโก สุจรติ

By the virtuous one who is going, the world fares well.

คจฺฉนฺเตหิ คุณวนฺเตหิ สุขํ ปาปุณาติ

Through the virtuous ones who are going, one attains happiness.

คจฺฉโต คุณวนฺตสฺส อนุคิณาติ ชโน

A person praises the virtuous one who is going.

คจฺฉตํ คุณวนฺตานํ ปติคิณาติ ชโน

A person welcomes the virtuous ones who are going.

คจฺฉตา คุณวนฺตมฺหา อเปติ เอกจฺโจ

Someone departs from the virtuous one who is going.

คจฺจนฺเตหิ คุณวนฺเตหิ อเปนฺติ เอกจฺเจ

Some people depart from the virtuous ones who are going.

คจฺฉโต คุณวนฺตสฺส มาตาปิตโร

The parents of the virtuous one who is going.

คจฺฉตํ คุณวนฺตานํ นามโคตฺตาทิ

The names, clans, and so forth, of the virtuous ones who are going.

คจฺฉนฺเต คุณวนฺเต เม รมนิ มโน

My mind delights in the virtuous one who is going.

คจฺฉนฺเตสุ คุณวนฺเตสุ มนํ ปติฐิตํ.

In the virtuous ones who are going, the mind is established.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus, the fourth lesson.

อิการนฺตนปุํสกลิงฺโค อฏฺฐิสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'aṭṭhi', a neuter noun ending in 'i', is spoken of.

อฏฺฐิ สงฺขลิกํ สรีรํ ปฏิกฺกูลํ โหติ

The body, a framework of bones, is repulsive.

อฏฺฐินิ ปุญฺชกิตานิ ปฏิกฺกูลานิ โหนฺติ

Bones, heaped up, are repulsive.

โภ อฏฺฐิ สงฺขลิกํ ตฺวํ อนิจฺจโต ปสฺส

O you, regard the framework of bones as impermanent.

โภ อฏฺฐินิ เสตานิ อนิจฺจโต ปสฺสถ

O you, behold the white bones as impermanent.

อฏฺฐึ สมํสโลหิตํ อสุภโต ปสฺสติ

One sees a bone with flesh and blood as impure.

อฏฺฐินิ ปุญฺชกิตานิ อนิจฺจโต ปสฺสติ

One sees bones piled up as impermanent.

อฏฺฐินา กาเยน ยํ กิญฺจิ รูปํ นิมฺมิตํ

Whatever form is constructed by the body of bones.

อฏฺฐีหิ กาเยหิ ยํ กิญฺจิ รูปํ นิมฺมิตํ

Whatever form is constructed by means of bodies of bones.

อฏฺฐินา นิมิตฺเตน ภิกฺขู มคฺคํ ภาเวติ

By means of the bone-sign, a bhikkhu develops the path.

อฏฺฐีหิ นิมิตฺเตหิ ภิกฺขู มคฺคํ ภาเวนฺติ

By means of bone-signs, bhikkhus develop the path.

อฏฺฐิโน กายสฺส โอวาทํ เทติ เอกจฺโจ

Someone gives instruction concerning the body of bones.

อฏฺฐีนํ กายานํ โอวาทิ เทนฺติ เอกจฺเจ

Some give instruction concerning bodies of bones.

อฏฺฐิมฺหา กายสฺมา อเปติ โยคาวจโร

A meditator withdraws from the body of bones.

อฏฺฐีหิ กาเยหิ อเปนฺติ โยคาวจรา

Meditators withdraw from bodies of bones.

อฏฺฐิโน กายสฺส ปริคฺคโห โหติ

There is appropriation of the body of bones.

อฏฺฐีนํ กายานํ ปริคฺคโห โหติ

There is appropriation of bodies of bones.

อฏฺฐินี กาเย โยคาวจโร นปฺปสีทติ

A meditator does not delight in the body of bones.

อฏฺฐีสุ กาเยสุ โยคาวจรา นปฺปสีทนฺติ.

Meditators do not delight in bodies of bones.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus, the fifth lesson.

อีการนฺตนปุํสกลิงฺโค ทณฺฑิสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'daṇḍi', a neuter noun ending in 'ī', is spoken of.

ทณฺฑี ปน ปุริสํ กมฺมํ การาปยติ

But the one with a staff makes a man do work.

ทณฺฑีนิ ปุริสํ กมฺมํ การาปยนฺติ

Those with staffs make a man do work.

โภ ทณฺฑี ตฺวํ ปน กมฺมํ กโรหิ

O staff-bearer, you, do the work.

โภ ทณฺฑีนิ ตุมฺเห กมฺมํ กโรถ

O staff-bearers, you, do the work.

ทณฺฑึ ทณฺฑกมฺมํ การยติ อมจฺโจ

An official has the staff-bearer carry out the punishment.

ทณฺฑีนิ ทณฺฑกมฺเม การยนฺติ อมจฺจา

Officials have the staff-bearers administer punishment.

ทณฺฑินา ชโน ทณฺฑกมฺมํ เวทียเต

By the staff-bearer, punishment is inflicted upon a person.

ทณฺฑีหิ ชโน ทณฺฑกมฺมํ เวทิโต

By the staff-bearers, punishment was inflicted upon a person.

ทณฺฑินา โย โกจิ ปน สนฺตชฺเชติ

But whoever makes threats along with the staff-bearer—

ทณฺฑีหิ เย เกจิ ปน สนฺตชฺเชนฺติ

But whoever make threats along with the staff-bearers—

ทณฺฑิโน ทณฺฑกมฺมํ เทติ อมจฺโจ

The official gives punishment to the staff-bearer.

ทณฺฑีนํ ทณฺฑกมฺมํ เทนฺติ อมจฺจา

The officials give punishment to the staff-bearers.

ทณฺฑินา อเปติ โย โกจิ ปุริโส

Whatever man departs from the staff-bearer—

ทณฺฑีหิ อเปนฺติ เย เกจิ ปุริสา

Whatever men depart from the staff-bearers—

ทณฺฑิโน โย โกจิ ปริคฺคโห โหติ

There is some appropriation by the staff-bearer.

ทณฺฑีนํ เย เกจิ ปริคฺคหา โหนฺติ

There are some appropriations by the staff-bearers.

ทณฺฑินิ ปน เม มโน น รมติ

But my mind does not delight in the staff-bearer.

ทณฺฑีสุ โข ปน เม มนา น รมนฺติ.

Indeed, my minds do not delight in the staff-bearers.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus is the sixth lesson.

อุการนฺต นปุํสกลิงฺโค อายุสทฺโท วุจฺจเต.

The word 'āyu', a neuter noun ending in 'u', is spoken of.

อายุ จสฺสา ปน ปริกฺขิโณ อโหสิ

But her life-faculty was exhausted.

อายูนิ ปน เตสํ ปริกฺขีณา อเหสุํ

But their life-faculties were exhausted.

โภ อายุ ตฺวํ ปน ชีวิตํ ปาเลหิ

O life-faculty, you must protect this life.

โภ อายูนิ ตุมฺเห ชีวิตํ ปาลเถ

O life-faculties, you must protect this life.

อายุํ อรูปธมฺมํ ปสฺสติ สมฺมา สมฺพุทฺโธ

The Perfectly Enlightened One sees the life-faculty as an immaterial phenomenon.

อายูนิ อรูปธมฺเม ปสฺสติ โลกนาโถ

The Lord of the World sees the life-faculties as immaterial phenomena.

อายุนา อรูปธมฺเมน ชีวิตํ ปวตฺติตํ

Life is maintained by the life-faculty, an immaterial phenomenon.

อายูหิ อรูปธมฺเมหิ ชีวิตํ ปวตฺติตํ

Life is maintained by the life-faculties, which are immaterial phenomena.

อายุนา อรูปธมฺเมน โลโก ชีวติ

The world lives by means of the life-faculty, an immaterial phenomenon.

อายูหิ อรูปธมฺเมหิ โลโก ชีวนฺติ

The world lives by means of the life-faculties, which are immaterial phenomena.

อายุโน รุจฺจติ สพฺโพปิ ชโน

Every person delights in the life-faculty.

อายูนํ รุจฺจนฺติ สพฺเพปิ ชนา

All people delight in the life-faculties.

อายูนา โข ปน อเปติ ชีวิตมฺปิ

Indeed, but vitality also departs from the lifespan.

อายูหิ โข ปน อเปนฺติ ชีวิตานิ

Indeed, but vitalities depart from the lifespans.

อายูโน ปน ปริหาโร โหติ สพฺพทา

But there is always a decline of the lifespan.

อายูนํ ปน ปริหาโร โหติ สพฺพทา

But there is always a decline of life-spans.

อายูมฺหิ โข ปน มนํ ปติฐิตํ สพฺพทา

But indeed, the mind is always established in life.

อายูสุ โข ปน มนํ ปติฏฺฐิตํ สพฺพทา.

But indeed, the mind is always established in lives.

อิติ สตฺตโม ปาโฐ.

Thus the seventh lesson.

อิติ ปทมญฺชริยา นปุํสกลิงฺคนามานํ.

Thus in the Padamañjarī, the section on neuter nouns.

ตติโย ปริจฺเฉโท.

The third chapter.

อิโต ปรํ ปวกฺขามิ สพฺพนามํจ ตสฺสมํ;

นามํจ โยชิตํ นานา นาเมเหว วิเสสโต.

Henceforth, I shall explain the pronoun and what is similar to it, and the noun variously combined, especially with other nouns.

ยานิ โหนฺติ ติลิงฺคานิ อนุกูลานิ ยานิ จ;

ติลิงฺคานํ วิเสเสน ปทาเนตานิ นามโต.

Those which are of three genders, and those which are similar; these words are designated as nouns, with the distinction of the three genders.

สพฺพสาธารณา กานิ นามานิจฺเจว อตฺถโต;

สพฺพนามานิ วุจฺจนฺติ สตฺตวีสติ สงฺขโต.

Those nouns which are common to all in meaning are called pronouns, numbering twenty-seven.

เตสุ กานิจิ รูเปหิ เสสาญฺเญหิจ ยุชฺชเร;

กานิจิ ปน สเหว เอเตสํ ลกฺขณํ อิทํ.

Among them, some are used with their own forms, and others with the remaining ones; some, however, are used together. This is their characteristic.

เอตสฺมา ลกฺขณา มุตฺตํ นปทํ สพฺพนามิกํ;

ตสฺมาตีตาทโย สทฺทา คุณนามานิ วุจฺจเรติ.

A word free from this characteristic is not a pronoun; therefore, words such as tasmā, ita, and so on, are called quality-nouns.

อถ ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Now, the masculine forms are spoken of.

สพฺโพ โสตริ นาวาหิ มหาติตฺเถ มหาชโน;

สพฺเพ อนฺตรธายนฺติ สตมายุคเต สติ.

All the great multitude in the ship at the great ford; all disappear when a life-span of a hundred years has passed.

โภ สพฺพา ภุต กลฺยาณํ กโรหิ กุสลา สทา;

โภ สพฺเพ ปุริสา ภทฺทํ กโรถ กุสลํ สทา.

O all you beings, always do what is good and wholesome; O all you men, always do what is auspicious and wholesome.

สพฺพํ ภณฺฑํ สโมธาย ตุฏฺฐจิตฺโต มหีปติ;

สพฺเพ โภชาปยี เต ตุ สา นขียิตฺถ โภชนํ.

Having collected all the goods, the lord of the earth, with a pleased mind, had them all fed; but she did not partake of the food.

สพฺเพน สาธุโลเกน อนุภุตฺตํ สุภํ ผลํ;

สพฺเพหิ สาธุชนฺตุหิ อนุภุตฺตํ กมฺมผลํ.

By the entire populace of good people, an auspicious fruit was experienced; by all good beings, the fruit of kamma was experienced.

สพฺเพน ปุญฺญกมฺเมน ปปฺโปติ วิปุลํ สุขํ;

สพฺเพหิ คุณวนฺเตหิ ปปฺโปนฺติ วิปุลํ สุขํ.

Through every meritorious deed, one attains abundant happiness; all the virtuous ones attain abundant happiness.

สพฺพสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ททนฺติ จ;

สพฺเพสํ สีลวนฺตานํ ทานํ เทนฺติ มหาชนา.

And they give a great donation to the entire community of bhikkhus; the great multitude gives a donation to all the virtuous.

สพฺพสฺมา สาธุโลกสฺมา อเปนฺตีติ ทุพุทฺธิโน;

สพฺเพหิ ภควนฺเตหิ นิจฺฉรนฺติ ฉรํสิโย.

The foolish depart from the entire populace of good people; from all the Blessed Ones, six-hued rays go forth.

สพฺพสฺส ปุญฺญกมฺมสฺส วิปาโก โหติ สพฺพทา;

สพฺเพสํ สิลวนฺตานํ สีลคนฺโธ อนุตฺตโร.

The result of every meritorious action always comes to be; for all the virtuous, the fragrance of virtue is unsurpassed.

สพฺพสฺมึ พุทฺธธมฺเม จ สทา รมติ เม มโน;

สพฺเพสุ จ วิหาเรสุ ถูเป กาเรสิ ขตฺติโยติ.

And my mind always delights in the entire teaching of the Buddha; and in all monasteries, the khattiya had stūpas built.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus the first lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The feminine forms are spoken of.

สพฺพา อลงฺกตา ลงฺกา เถรสฺส วิย อาสิ จ;

สพฺพา เต ผาสุกา ภคฺคา คหกูฏํ วิสํ ขิตํ.

All of Laṅkā was adorned, as if it belonged to the Elder; all your ribs are broken, the roof-peak is shattered.

โภ สพฺเพ จ ปเช ตฺวมฺปิ ทานํ ททาหิ สพฺพทา;

โภ สพฺพาโย ปชา ตุมฺเห สีลํ รกฺขถ สพฺพทา.

O all you people, you too should always give gifts; O all you peoples, you should always observe the moral precepts.

สพฺพํ ทิฏฺฐึ ชหิตฺวาน สมฺมาทิฏฺฐึจ ภาวเย;

สพฺพาโย ทิฏฺฐิโย หนฺตฺวา เขมํ คจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา.

Having abandoned every view, one should cultivate right view; having destroyed all views, the wise go to security.

สพฺพสฺสา อสฺสุ กญฺญาย นิจฺจํ กมฺมํ กรียฺยเต;

สพฺพาหิ จาปิ อิตฺถีหิ ปาปกมฺมํ กรียฺยเต.

For every maiden, work is always done; and by all women, an evil deed is done.

สพฺพสฺสา ปน วิชฺชาย ชีวนฺตีติ มหาชนา;

สพฺพาหิ จ นทีเหว เขตฺตํ วปติ กสฺสโก.

But the great multitude says, 'They live by all knowledge'; and by all rivers indeed the farmer sows the field.

สพฺพสฺสา อสฺสุ กญฺญาย จิตฺตํ นเทติ ปณฺฑิโต;

สพฺพาสานํ นทีนํจ วิสํ นเทติ ปณฺฑิโต.

The wise man gives no thought to any maiden; and to all rivers, the wise man gives no poison.

สพฺพสฺสา ปน ตณฺหาย วิมุตฺตสฺส นตฺถิ ภยํ;

สพฺพาหิ ปน กญฺญาหิ อภิรูปางฺคนา อยํ.

But for one freed from all craving, there is no fear; and among all maidens, this woman is the most beautiful.

สพฺพสฺสา อสฺสุ กญฺญาย อาภรณํ มโนรมํ;

สพฺพาสํ ปน คงฺคานํ มโหโฆ โหติ สพฺพทา.

For every maiden, an ornament is pleasing; but for all the Ganges rivers, there is always a great flood.

สพฺพสฺสา เนว กญฺญาย จิตฺตํ รมติ ปณฺฑิโต;

สพฺพาสุ เจว คงฺคาสุ มจฺฉา จรนฺติ สพฺพทาติ.

The wise man's mind delights in no maiden; and in all the Ganges rivers, fish always swim.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus the second recitation.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The neuter gender forms are spoken of.

สพฺพํ ปุญฺญญฺหิ นิสฺเสสํ มนุสฺสตฺเต สมิชฺฌติ;

สพฺพานิ อสฺสุ จิตฺตานิ สยเมวปิ ภิชฺชเร.

Indeed, all merit is completely fulfilled in human existence; all minds, even by themselves, may be broken.

โภ สพฺพา ภูต กลฺยาณํ ปุญฺญํ กโรหิ สพฺพทา;

โภ สพฺพานิจ ภูตานิ ปุญฺญํ กโรถ สพฺพทา.

O every being, always do good merit; O all beings, always perform meritorious acts.

สพฺพํ ภณฺฑํ สมาทาย ปารํ ติณฺโณสิ พฺราหฺมโณ;

สพฺพานิ อสฺสุ ปุญฺญานิ กตฺวาน ติทิวํ คโต.

Having taken all goods, you have crossed to the further shore, O brahmin; having performed all meritorious deeds, he has gone to the heavenly realm.

สพฺเพน ปน ภูเตน อนุภุตฺตํ กมฺมผลํ;

สพฺเพหิ คุณวนฺเตหิ ปุญฺญกมฺมํ กรียฺยเต.

But by every being, the fruit of kamma is experienced; by all virtuous ones, a meritorious deed is done.

สพฺเพน ปุญฺญกมฺเมน ปปฺโปติ วิปุลํ สุขํ;

สพฺเพหิ คุณวนฺเตหิ สุจรนฺติ พหุชฺชนา.

By every meritorious deed, one attains abundant happiness; many people conduct themselves well with all virtuous ones.

สพฺพสฺส คุณวนฺตสฺส ทานํ ทเทยฺย ปณฺฑิโต;

สพฺเพสํ สีลวนฺตานํ ทานํ ทเทยฺย ปณฺฑิโต.

To every virtuous one, the wise should give a gift; to all the virtuous, the wise should give a gift.

สพฺพสฺมา ปาปกมฺมสฺมา จิตฺตํ ปน นิวารเย;

สพฺเพหิ พลวนฺเตหิ อเปนฺตีติ เกจิ ชนา.

But one should restrain the mind from every evil deed; some people say they depart from all powerful ones.

สพฺพสฺส ปาปกมฺมสฺส วิปาโก โหติ กิพฺพิสํ;

สพฺเพสํ ปุญฺญกมฺมานํ วิปาโก โหติ โสภโน.

The result of every evil deed is defilement; the result of all meritorious deeds is beautiful.

สพฺพสฺมึ ปุญฺญกมฺเมจ สทา รมติ เม มโน;

สพฺเพสุ สีลวนฺเตสุ ปสีทติ มหาชโน.

And my mind always delights in every meritorious deed; the great multitude is pleased with all virtuous ones.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus the third recitation.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The masculine gender forms are spoken of.

ปุพฺโพ กาโล อติกฺกนฺโต อโหสิ

The former time has passed.

ปุพฺเพ กาลา จ อติกฺกนฺตา อเหสุํ

And former times have passed.

โภ ปุพฺพ กาล อติกฺกนฺโต อภวิ

O former time, you have passed.

โภ ปุพฺเพ กาลา อติกฺกนฺตา อภวิตฺถ

O former times, you have passed.

ปุพฺพํ กาลํ ปสฺสติ โลกนาโถ

The Lord of the World sees the former time.

ปุพฺเพ กาเล ปสฺสติ โลกวิทู

The Knower of the World sees former times.

ปุพฺเพนาจริเยน สิสฺโส โพธียี.

By the former teacher, the pupil was taught.

ปุพฺเพหิ อาจริเยหิ สิสฺสา โพธียึสุ

By the former teachers, the pupils were taught.

ปุพฺเพนาจริเยน สิสฺโส สุขีชาโต

Through the former teacher, the pupil became happy.

ปุพฺเพหิ อาจริเยหิ สิสฺสา สุขีชาติ

Through the former teachers, the pupils become happy.

ปุพฺพสฺสาจริยสฺส สกฺการํ อกรี

He paid respect to the former teacher.

ปุพฺเพสํ อาจริยานํ สกฺการํ อกรุํ

They paid respect to the former teachers.

ปุพฺพาจริยสฺมา อนฺตรธายี อนฺเตวาสิโก

The resident pupil disappeared from the former teacher.

ปุพฺเพหิ อาจริเยหิ อนฺตรธายึสุ อนฺเตวาสิกา

The resident pupils disappeared from the former teachers.

ปุพฺพสฺสาจริยสฺส อนฺเตวาสิกา พหโว

The former teacher had many resident pupils.

ปุพฺเพสํ อาจริยานํ คุณโฆสา อเหสุํ

There were proclamations of the virtues of the former teachers.

ปุพฺเพ ทีปงฺกโร นาม สตฺถา อุทปาทิ

In the past, a Teacher named Dīpaṅkara arose.

ปุพฺเพสุ อฏฺฐวีสติ จกฺกวตฺติราชาโน อเหสุํ.

In former times, there were twenty-eight wheel-turning kings.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus the fourth lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Feminine gender forms are spoken of.

ปุพฺพา ยา กาจิ กญฺญา พหุํ ปุญฺญํ อกรี

Whatever former maiden performed much merit.

ปุพฺพา ยา กาจิ กญฺญาโย พหุํ ปุญฺญํ อกรุํ

Whatever former maidens performed much merit.

โภ ปุพฺเพ กญฺเญ พหุํ ปุญฺญํ อกโร

O former maiden, you performed much merit.

โภ ปุพฺพา กญฺญาโย พหุํ ปุญฺญํ อกริตฺถ

O former maidens, you performed much merit.

ปุพฺพํ ยํ กึจิ กญฺญํ ปุญฺญํ การาปยี

He caused whatever former maiden to perform merit.

ปุพฺพา ยา กาจิ กญฺญาโย ปุญฺเญ การาปยี

He caused whatever former maidens to perform meritorious deeds.

ปุพฺพาย ยาย กายจิ กญฺญาย ปุญฺญํ กตํ

Merit was done by whatever former maiden.

ปุพฺพาหิ ยาหิ กาหิจิ กญฺญาหิ ปุญฺญานิ กตานิ

Meritorious deeds were done by whatever former maidens.

ปุพฺพาย ยาย กายจิ กญฺญาย โกจิ อนุจรี

Someone followed after whatever former maiden.

ปุพฺพาหิ ยาหิ กาหิจิ กญฺญาหิ เกจิ อนุจรึสุ

Some followed after whatever former maidens.

ปุพฺพาย ยาย กายจิ กญฺญาย อาภรณํ อทที

He gave an ornament to whatever former maiden.

ปุพฺพาสํ ยาสํจิ กญฺญานํ อาภรณาติ อททึสุ

They gave ornaments to whatever former maidens.

ปุพฺพาย ยาย กายจิ กญฺญาย โกจิ ปุริโส อเปโต.

A certain man was separated from whatever former maiden.

ปุพฺพาหิ ยาย กาหิจิ กญฺญาหิ เกจิ ปุริสา อเปตา

Certain men were separated from whatever former maidens.

ปุพฺพาย ยาย กายจิ กญฺญาย มาตาปิตโร อเหสุํ

There were parents of whatever former maiden.

ปุพฺพาสํ ยาสํ กาสํจิ กญฺญานํ วตฺถาภรณานิ

The clothes and ornaments of whatever former maidens.

ปุพฺพายํ ยาย กายจิ กญฺญายํ จิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ

The mind was fixed on whatever former maiden.

ปุพฺพาสุ ยาสุ กาสุจิ กญฺญาสุ จิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ.

The mind was fixed on whatever former maidens.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus the fifth lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Neuter gender forms are spoken of.

ปุพฺพํ ยํ กึจิ ปน พหุํ ปุจฺจํ อกรี

Formerly, one performed whatever much merit.

ปุพฺพานิ ยานิ กานิจิ พหุํ ปุญฺญํ อกรุํ

Formerly, they performed whatever much merit.

โภ ปุพฺพ ภูต ตฺวํ พหุํ ปุญฺญํ อกโร

O former being, you performed much merit.

โภ ปุพฺพานิ ภูตานิ พหุํ ปุญฺญํ อกริตฺถ

O former beings, you performed much merit.

ปุพฺพํ ยํ กึจิ ปุญฺญํ การาปยี เอกจฺโจ

A certain one caused whatever former merit to be performed.

ปุพฺพานิ ยานิ กานิจิ ปุญฺเญ การาปยึสุ เอกจฺเจ

Certain ones caused whatever former merits to be performed.

ปุพฺเพน เยน เกนจิ วิหาโร การาปิโต

A monastery was caused to be built by some former person.

ปุพฺเพหิ เยหิ เกหิจิ วิหารา การาปิตา

Monasteries were caused to be built by some former persons.

ปุพฺเพน เยน เกนจิ ปุริโส สุขีชาโต

By whatever past cause, a person was born happy.

ปุพฺเพหิ เยหิ เกหิจิ ปุริสา สุขีชาตา

By whatever past causes, men were born happy.

ปุพฺพสฺส ยสฺส กสฺสจิ สิลาฆเต เอกจฺโจ

A certain one praises whatever person from the past.

ปุพฺเพสํ เยสํ เกสํจิ สิลาฆเต เอกจฺโจ

A certain one praises whatever people from the past.

ปุพฺพา ยสฺมา กสฺมาจ เอกจฺโจ อเปโต

From whatever past cause, a certain one is separated.

ปุพฺเพหิ เยหิ เกหิจิ เอกจฺเจ อเปตา

From whatever past causes, certain ones are separated.

ปุพฺพสฺส ยสฺส กสฺสจิ ปริคฺคโห อโหสิ

Whatever person from the past had a possession.

ปุพฺเพสํ เยสํ เกสํจิ ปริคฺคหา อเหสุํ

Whatever people from the past had possessions.

ปุพฺเพ ยสฺมึ กสฺมึจิ จิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ

In the past, the mind was fixed on whatever thing.

ปุพฺเพสุ เยสุ เกสุจิ จิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ.

In the past, the mind was fixed on whatever things.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus, the sixth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The masculine forms are spoken.

เอโก ปุริโส เทวทตฺตํ โอทนํ ปาเจติ

One man causes Devadatta to cook rice.

เอเก ปุริสา เทวทตฺตํ โอทนํ ปาเจนฺติ

Some men cause Devadatta to cook rice.

เอกํ สิสฺสํ ธมฺมํ ปาเฐติ อาจริโย

A teacher teaches the Dhamma to one student.

เอเก สิสฺเส ธมฺมํ ปาเฐนฺติ อาจริยา

Teachers teach the Dhamma to some students.

เอเกน ครุนา สิสฺโส ธมฺมํ โพธาปียเต

A student is made to understand the Dhamma by one teacher.

เอเกหิ ครูหิ สิสฺโส ธมฺมํ โพธาปิโต

A student was made to understand the Dhamma by some teachers.

เอเกน ครุนา อนฺเตวาสิโก สุขีชาโต

A pupil became happy because of one teacher.

เอเกหิ ครูหิ อนฺเตวาสิกา สุขีชาตา

Pupils became happy because of some teachers.

เอกสฺส ครุโน สกฺการํ กโรติ สิสฺโส

A pupil pays respect to one teacher.

เอเกสํ ครูนํ สกฺการํ กโรนฺติ สิสฺสา

Pupils pay respect to some teachers.

เอกมฺหา ครุนา สิกฺขํ คณฺหาติ สิสฺโส

A pupil receives training from one teacher.

เอเกหิ ครูหิ สิกฺขํ คณฺหนฺติ สิสฺสา

Pupils receive training from some teachers.

เอกสฺส ครุโน โข ปน ปริกฺขาโร โหติ

One teacher, however, has requisites.

เอเกสํ ครูนํ โข ปน คุณโฆโส โหติ

However, for some teachers there is fame of virtue.

เอกมฺหิ ครุสฺมึ ปน สิสฺโส ปสีทติ

A pupil, however, places confidence in one teacher.

เอเกสุ ครูสุ ปน สิสฺสา ปสีทนฺติ.

Pupils, however, are devoted to some teachers.

อิติ สตฺตโม ปาโฐ.

Thus ends the seventh lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Feminine gender forms are spoken of.

เอกา กญฺญา ปน เทวทตฺตํ กมฺพลํ ยาจเต

One maiden, however, asks Devadatta for a blanket.

เอกา กญฺญาโย เทวทตฺตํ กมฺพลํ ยาจนฺเต

Some maidens ask Devadatta for a blanket.

เอกํ กญฺญํ โอทนํ ปาจาปยติ ปุริโส

A man causes one maiden to cook rice.

เอกา กญฺญาโย โอทนํ ปาจาปยนฺติ ปุริสา

Men cause some maidens to cook rice.

เอกาย กญฺญาย โอทโน ปจิตฺวา ภุชฺชเต

Rice, cooked by one maiden, is eaten.

เอกาหิ กญฺญาหิ โอทโน ปจิตฺวา ภุตฺโต

Rice was cooked and eaten by some maidens.

เอกาย กญฺญาย สุขํ ปาปุณาติ เอกจฺโจ

A certain one attains happiness through one maiden.

เอกาหิ กญฺญาหิ สุขํ ปาปุณนฺติ เอกจฺเจ

Certain ones attain happiness through some maidens.

เอกาย กญฺญาย อาภรณํ เทติ ปุริโส

A man gives an ornament to one maiden.

เอกาสํ กญฺญานํ อาภรณานิ เทนฺติ ปุริสา

Men give ornaments to some maidens.

เอกาย กญฺญาย ภยํ อุปฺปชฺชติ สิลวตํ

Fear arises for the virtuous because of one maiden.

เอกาหิ กญฺญาหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ สีลวตํ

Fears arise for the virtuous because of some maidens.

เอกาย กญฺญาย ปน วตฺถาภรณํ โหติ

One maiden, however, has clothing and ornaments.

เอกาสํ กญฺญานํ ปน วตฺถาภรณานิ โหนฺติ

Some maidens, however, have clothing and ornaments.

เอกายํ กญฺญายํ โย โกจิปสีทติ

Whoever places confidence in one maiden.

เอกาสุ กญฺญาสุ เย เกจิ ปสีทนฺติ.

Whoever have confidence in some maidens.

อิติ อฏฺฐโม ปาโฐ.

Thus ends the eighth lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Neuter gender forms are spoken of.

เอกํ กุลํ ปน พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

One family, however, generates much merit.

เอกานิ กุลานิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

Some families generate much merit.

เอกํ กุลํ ปุญฺญํ การาเปติ คุณวา

A virtuous one causes one family to perform merit.

เอกานิ กุลานิ ปุญฺญํ การาเปติ คุณวา

A virtuous one causes some families to perform merit.

เอเกน กุเลน ภิกฺขุ ภตฺตํ โภชาปิโต

By one family, a monk was fed a meal.

เอเกหิ กุเลหิ ภิกฺขู ภตฺตํ โภชาปิตา

By some families, monks were fed a meal.

เอเกน กุเลน สุขํ ปาปุณาติ ภิกฺขุ

Through one family, a monk attains happiness.

เอเกหิ กุเลหิ สุขํ ปาปุณนฺติ ภิกฺขู

Through some families, monks attain happiness.

เอกสฺส กุลสฺส ปน อุสูยติ ทุชฺชโน

A wicked person, however, envies one family.

เอเกสํ กุลานํ ปน อุสูยนฺติ ทุชฺชนา

Wicked people, however, envy some families.

เอกสฺมา กุลมฺหา โย โกจิ ปพฺพชิโต

Whoever has gone forth from one family.

เอเกหิ กุเลหิ เย เกจิ ปพฺพชิตา

Whoever have gone forth from some families.

เอกสฺส กุลสฺส ปน นาม โคตฺตาทิ

For one family, however, there is name, clan, and so on.

เอเกสํ กุลานํ ปน นาม โคตฺตาทโย

For some families, however, there are names, clans, and so on.

เอกสฺมึ กุลมฺหิ โย โกจิ ปสีทติ

Whoever gains confidence in one family.

เอเกสุ กุเลสุ เย เกจิ ปสีทนฺติ.

Whoever are pleased in some families.

อิติ นวโม ปาโฐ.

Thus the ninth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Masculine forms are stated.

โย โกจิ ตํ ปุริสํ โอทนํ ปาจาเปติ

Whoever causes that man to cook rice.

เย เกจิ ตํ ปุริสํ โอทนํ ปาจาเปนฺติ

Whoever cause that man to cook rice.

ยํ กึจิ ทาสํ คามํ คมยติ สามิโก

The master makes whatever slave go to a village.

เย เกจิ ทาเส คามํ คมยติ สามิโก

The master makes whatever slaves go to a village.

เยน เกนจิ สูเทน โอทโน ปาจาปียเต

By whatever cook, the rice is caused to be cooked.

เยหิ เกหิจิ สูเทหิ โอทโน ปาจาปิโต

By whatever cooks, the rice was caused to be cooked.

เยน เกนจิ สุขํ ปาปุณาติ ภิกฺขุสงฺโฆ

By whatever means, the community of monks attains happiness.

เยหิ เกหิจิ สุขํ ปาปุณาติ ภิกฺขุสงฺโฆ

By whatever means, the community of monks attains happiness.

ยสฺส กสฺสจิ ทานํ เทติ สทฺโธ สปฺปุริโส

A faithful, good person gives a gift to whomever.

เยสํ เกสํจิ ทานํ เทนฺติ สปฺปุริสา

Good people give a gift to whomever.

ยสฺมา กสฺมาจิ ครุณา อนฺตรธายติ สิสฺโส

A student disappears from whatever teacher.

เยหิ เกหิจิ ครูหิ อนฺตรธายนฺติ สิสฺสา

Students disappear from whatever teachers.

ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขุโน ปาเท วนฺทามิ

I pay homage to the feet of whatever monk.

เยสํ เกสํจิ ภิกฺขูนํ ปาเท วนฺทาม

We pay homage to the feet of whatever monks.

ยสฺมึ กสฺมึจิ อาสเน นิสีทติ โกจิ

Someone sits on whatever seat.

เยสุ เกสุจิ อาสเนสุ นิสีทนฺติ เกจิ.

Some sit on whatever seats.

อิติ ทสโม ปาโฐ.

Thus the tenth lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Feminine forms are stated.

ยา กาจิ วนิตา ปน ทาสึ กมฺมํ การาเปติ

Whatever woman, however, causes a female slave to do work.

ยา กาจิ วนิตาโย ทาสี กมฺเม การาเปนฺติ

Whatever women cause female slaves to do works.

ยํ กึจิ วนิตํ ปุญฺญํ การาเปติ ปุริโส

A man causes whatever woman to perform merit.

ยา กาจิ วนิตาโย ปุญฺญํ กาเรนฺติ ปุริสา

Whatever women and men perform merit.

ยาย กายจิ วนิตาย สามิ ภตฺตํ โภชาปียเต

By whatever woman, the master is caused to be fed a meal.

ยาหิ กาหิจิ วนิตาหิ สามิ ภตฺตํ โภชาปิโต

By whatever women, the master was caused to be fed a meal.

ยาย กายจิ วนิตาย สุขํ ปาปุณาติ สามิโก

Through whatever woman, the husband attains happiness.

ยาหิ กาหิจิ วนิตาหิ สุขํ ปาปุณนฺติ สามิกา

Through whatever women, the husbands attain happiness.

ยาย กายจิ วนิตาย อาภรณํ เทติ สามิโก

The master gives an ornament to whatever woman.

ยาสํ กาสํจิ วนิตานํ อาภรณํ เทติ สามิโก

The master gives an ornament to whatever women.

ยาย กายจิ วนิตาย อเปติ โย โกจิ

Whoever departs from whatever woman.

ยาหิ กาหิจิ วนิตาหิ อเปติ โย โกจิ

Whoever departs from whatever women.

ยาย กายจิ วนิตาย ปุตฺตาปิ พหโว

Whatever woman has many sons.

ยาสํ กาสํจิ วนิตานํ อาภรณานิ โหนฺติ

Whatever women have ornaments.

ยายํ กายํจิ วนิตายํ เม จิตฺตํ น รมติ

My mind does not find delight in whatever woman.

ยาสุ กาสุจิ วนิตาสุ เม จิตฺตานิ น รมนฺติ.

My thoughts do not rejoice in whatever women.

อิติ เอกาทสโม ปาโฐ.

Thus the eleventh lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Neuter gender forms are spoken.

ยํ กึจิ กุลํ ปน พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

Whatever family, however, generates much merit.

ยานิ กานิจิ กุลานิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

Whatever families generate much merit.

ยํ กึจิ พหุํ ปุญฺญํ การาเปติ โกจิ

Someone causes whatever great merit to be performed.

ยานิ กานิจิ พหุํ ปุญฺญํ กาเรนฺติ เกจิ

Some people perform whatever various merits.

เยน เกนจิ กุเลน สกฺกาโร กโต

By whatever family, honor was done.

เยหิ เกหิจิ กุเลหิ สกฺการา กตา

By whatever families, honors were performed.

เยน เกนจิ กุเลน เอกจฺโจ ชีวติ

A certain one lives by means of whatever family.

เยหิ เกหิจิ กุเลหิ เอกจฺเจ ชีวนฺติ

Certain ones live by means of whatever families.

ยสฺส กสฺสจิ กุลสฺส อุปการํ อกาสิ

One rendered service to whatever family.

เยสํ เกสํจิ กุลานํ อุปการํ อกาสุํ

They rendered service to whatever families.

ยสฺมา กสฺมาจิ กุลมฺหา อเปติ เอกจฺโจ

A certain one departs from whatever family.

เยหิ เกหิจิ กุเลหิ อเปนฺติ เอกจฺเจ

Certain ones depart from whatever families.

ยสฺส กสฺสจิ กุลสฺส นาม โคตฺตาทิ

Of whatever family, the name, clan, and so on.

เยสํ เกสํจิ กุลานํ นาม โคตฺตาทโย

Of whatever families, the names, clans, and so on.

ยสฺมึ กสฺมึจิ กุเล เอกจฺโจ ปสีทติ

A certain one has confidence in whatever family.

เยสุ เกสุจิ กุเลสุ เอกจฺเจ ปสีทนฺติ.

Certain ones have faith in some families.

อิติ ทฺวาทสโม ปาโฐ.

Thus ends the twelfth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Masculine gender forms are spoken of.

โส สูทเชฏฺโฐ สูเทน โอทนํ ปาเจติ

That chief cook causes rice to be cooked by the cook.

เต สูทเชฏฺฐา สูเทหิ โอทนํ ปาเจนฺติ

Those chief cooks cause rice to be cooked by the cooks.

ตํ ยญฺญทตฺตํ กมฺพลํ ยาจเต พฺราหฺมโณ

The brahmin begs that Yaññadatta for a blanket.

เต ยญฺญทตฺเตน กมฺพลํ ยาจนฺเต พฺราหฺมณา

Those brahmins beg a blanket from that Yaññadatta.

เตน พฺราหฺมเณน คหปติ ธนํ ยาจียเต

By that brahmin, the householder is asked for wealth.

เตหิ สิสฺเสหิ ครุ สตฺถํ ปุจฺฉียเต

By those students, the teacher is questioned about the teaching.

เตน ปุปฺเผน พุทฺธํ ยชติ สปฺปุริโส

With that flower, the good person reveres the Buddha.

เตหิ ปุปฺเผหิ พุทฺธํ ยชนฺติ สปฺปุริสา

With those flowers, good people revere the Buddha.

ตสฺส ภิกฺขุสฺส ทานํ เทติ สปฺปุริโส

A good person gives a gift to that monk.

เตสํ ยาจกานํ ธนํ ททาติ ธนวา

The wealthy one gives wealth to those beggars.

ตมฺหา หิมวตา ปภวนฺติ ปญฺจมหา นทิโย

From that Himalaya, five great rivers arise.

เตหิ โลภนีเยหิ ธมฺเมหิ สุทฺโธ อสํสฏฺโฐ

Pure and unsullied by those alluring things.

ตสฺส พุทฺธสฺส ปจฺฉโต ปจฺฉโต อนุพนฺธึสุ

They followed closely behind that Buddha.

เตสํ ภิกฺขูนํเยว ปตฺตจีวรานิ โหนฺติ

For those monks, there are only bowls and robes.

ตสฺมึ อาสเนเยว นิสีทติ ภิกฺขุ

The monk sits down on that very seat.

เตสุ ภิกฺขูสุ ปน เม มโน รมติ.

Among those monks, however, my mind delights.

อิติ เตรสโม ปาโฐ.

Thus ends the thirteenth lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Feminine gender forms are spoken of.

สา ขตฺติยกญฺญา ปน พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

That noble maiden, however, generates much merit.

ตา ขตฺติยกญฺญาโย พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

Those noble maidens generate much merit.

ตํ ขตฺตียกญฺญํ ปุญฺญํ การาเปติ ราชา

The king causes that noble maiden to perform merit.

ตา ขตฺติยกญฺญาโย ปุญฺญํ การาเปติ ราชา

The king causes those noble maidens to perform merit.

ตาย ขตฺติยกญฺญาย ปุญฺญํ การาปียเต

By that noble maiden, merit is caused to be performed.

ตาหิ ขตฺติยกญฺญาหิ ปุญฺญํ การาปิโต

By those noble maidens, merit was caused to be performed.

ตาย ขตฺติยกญฺญาย มหาชโน สุจรติ

By that noble maiden, the great populace behaves well.

ตาหิ ขตฺติยกญฺญาหิ มหาชนา สุจรนฺติ

By those noble maidens, the great populaces behave well.

ตาย ขตฺติยกญฺญาย อุปติฏฺเฐยฺย อมจฺโจ

A minister should attend upon that noble maiden.

ตาสํ ขตฺติยกญฺญานํ อุปติฏฺเฐยฺยุํ อมจฺจา

Ministers should attend upon those noble maidens.

ตาย ขตฺติยกญฺญาย ปน ภยํ อุปฺปชฺชติ

From that noble maiden, however, fear arises.

ตาหิ ขตฺติยกญฺญาหิ ปน ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From those noble maidens, however, fears arise.

ตาย ขตฺติยกญฺญาย ปน วตฺถาภรณานิ

However, the clothes and ornaments of that noble maiden.

ตาสํ ขตฺติยกญฺญานํ วตฺถาภรณานิ โหนฺติ

Those noble maidens have clothes and ornaments.

ตายํ ขตฺติย กญฺญายํ ปสีทติ โย โกจิ

Whoever is pleased with that noble maiden.

ตาสุ ขตฺติยกญฺญาสุ ปสีทนฺติ เย เกจิ.

Whoever are pleased with those noble maidens.

อิติ จุทฺทสโม ปาโฐ.

Thus the fourteenth lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The neuter gender forms are stated.

ตํ กุลํ นิจฺจํ พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

That family constantly generates much merit.

ตานิ กุลานิ ปน พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

Those families, however, produce much merit.

ตํ กุลํ อุทฺทิสฺส ปุญฺญํ กโรติ โกจิ

Someone performs a meritorious deed, dedicating it to that family.

ตานิ กุลานิ อุทฺทิสฺส ปุญฺญานิ กโรนฺติ เกจิ

Some perform meritorious deeds, dedicating them to those families.

เตน กุเลน ปุญฺญกมฺมํ การาปียเต

A meritorious deed is caused to be done by that family.

เตหิ กุเลหิ ปุญฺญกมฺมํ การาปิโต

A meritorious deed was caused to be done by those families.

เตน กุเลน พหุชฺชโน สุจรติ

Through that family, many people live virtuously.

เตหิ กุเลหิ พหุชฺชนา สุจรนฺติ

Through those families, many people live virtuously.

ตสฺส กุลสฺส อุปการญฺจ อกาสิ

And he rendered a service to that family.

เตสํ กุลานํ อุปการญฺจ อกํสุ

And they rendered a service to those families.

ตสฺมา กุลมฺหา โย โกจิ อเปติ

Whoever departs from that family.

เตหิ กุเลหิ เย เกจิ อเปนฺติ

Whoever depart from those families.

ตสฺส กุลสฺส มหาโภโค โหติ

That family has great wealth.

เตสํ กุลานํ มหทฺธโน จ โหติ

And those families have great wealth.

ตมฺหิ กุลสฺมึ ปสีทติ โย โกจิ

Whoever feels confidence in that family.

เตสุ กุเลสุ ปสีทนฺติ เย เกจิ.

Some feel confidence in those families.

อิติ ปญฺจทสโม ปาโฐ.

Thus the fifteenth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The masculine gender forms are stated.

เอโส สิสฺโส จ ครุํ ธมฺมํ ปุจฺฉติ

And this disciple asks the teacher about the Dhamma.

เอเต สิสฺสา จ ครุํ ธมฺมํ ปุจฺฉนฺติ

And these disciples ask the teacher about the Dhamma.

เอตํ สิสฺสํ ธมฺมํ โพธยติ ครุ

The teacher instructs this disciple in the Dhamma.

เอเต สิสฺเส ธมฺมํ โพธยนฺติ ครู

These teachers instruct the pupils in the Dhamma.

เอเตน ครุนา สิสฺโส ธมฺมํ โพธาปียเต

By this teacher, the pupil is instructed in the Dhamma.

เอเตหิ ครูหิ สิสฺโส ธมฺมํ โพธาปิโต

By these teachers, the pupil was instructed in the Dhamma.

เอเตน ครุนํ สุขํ ปาปุณาติ สิสฺโส

Through this teacher, the pupil attains happiness.

เอเตหิ ครูหิ สุขํ ปาปุณนฺติ สิสฺสา

Through these teachers, the pupils attain happiness.

เอตสฺส ครุโน สกฺการํ กโรติ สิสฺโส

The pupil pays respect to this teacher.

เอเตสํ ครูนํ สกฺการํ กโรนฺติ สิสฺสา

The pupils pay respect to these teachers.

เอตสฺมา ครุนา ปน อนฺตรธายติ สิสฺโส

From this teacher, however, the pupil withdraws.

เอเตหิ ครูหิ ปน อนฺตรธายนฺติ สิสฺสา

From these teachers, however, the pupils disappear.

เอตสฺส ครุโน อนฺเตวาสิกา พหโว

This teacher has many pupils.

เอเตสํ ครูนํ อนฺเตวาสิกา พหโว

These teachers have many pupils.

เอตสฺมึ ครุมฺหิ ปสีทติ อนฺเตวาสิโก

The resident pupil is devoted to this teacher.

เอเตสุ ครูสุ ปสีทนฺติ อนฺเตวาสิกา.

The resident pupils have faith in these teachers.

อิติ โสฬสโม ปาโฐ.

Thus is the sixteenth lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Feminine forms are now spoken of.

เอสา วนิตา ปน ทาสึ กมฺมํ การาเปติ.

This woman, however, has the female servant do the work.

เอตา วนิตาโย ทาสึ กมฺมํ การาเปนฺติ

These women have the female servant do the work.

เอตํ วนิตํ ปุญฺญํ การยติ ปุริโส

A man has this woman perform merit.

เอตา วนิตาโย ปุญฺญํ การยนฺติ ปุริสา

Men have these women perform merit.

เอตาย วนิตาย โอทโน ปจิตฺวา ภุชฺชเต

Rice, having been cooked by this woman, is eaten.

เอตาหิ วนิตาหิ โอทโน ปจิตฺวา ภุตฺโต

Rice, having been cooked by these women, was eaten.

เอตาย วนิตาย โกจิ ชีวิกํ กปฺเปติ

Someone earns a living through this woman.

เอตาหิ วนิตาหิ เกจิ ชีวิกํ กปฺเปนฺติ

Some earn a living through these women.

เอติสฺสา วนิตาย ปิลนฺธนํ เทติ ปุริโส

A man gives an adornment to this woman.

เอตาสํ วนิตานํ ปิลนฺธนํ เทนฺติ ปุริสา

Men give an adornment to these women.

เอตาย วนิตาย ปน โย โกจิ อเปติ

From this woman, however, someone departs.

เอตาหิ วนิตาหิ ปน เย เกจิ อเปนฺติ

From these women, however, some depart.

เอติสฺสา วนิตาย ปน วตฺถาภรณานิ โหนฺติ

This woman, however, has garments and ornaments.

เอตาสานํ วนิตานํ นาม โคตฺตาทโย

These women have names, clans, and so on.

เอติสฺสํ วนิตายํ อภิรมติ เอกจฺโจ

Someone delights in this woman.

เอตาสุ วนิตาสุ อภิรมนฺติ เอกจฺเจ.

Some delight in these women.

อิติ สตฺตทสโม ปาโฐ.

Thus the seventeenth lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The neuter forms are spoken.

เอตํ กุลํ ปน พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

This family, however, generates much merit.

เอตานิ กุลานิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

These families generate much merit.

เอตํ กุลํ ปน ปสฺสติ โย โกจิ

Whoever, however, sees this family.

เอตานิ กุลานิ ปน ปสฺสนฺติ เย เกจิ

Whoever, however, see these families.

เอเตน กุเลน สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปียเต

The Sangha is fed a meal by this family.

เอเตหิ กุเลหิ สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปีโต

The Sangha was fed a meal by these families.

เอเตน กุเลน ปน ชโน สุขํ ปาปุณาติ

Through this family, a person indeed attains happiness.

เอเตหิ กุเลหิ ปน ชนา สุขํ ปาปุณนฺติ

Through these families, however, people attain happiness.

เอตสฺส กุลสฺส โข ปน ธนํ ททาติ ธนวา

A wealthy person, indeed, gives wealth to this family.

เอเตสํ กุลานํ ปน ธนํ ททนฺติ ธนวนฺตา

Wealthy people, however, give wealth to these families.

เอตสฺมา กุลมฺหา โข ปน เอกจฺโจ น อเปติ

From this family, indeed, a certain one does not depart.

เอเตหิ กุเลหิ โข ปน เอกจฺเจ น อเปนฺติ

From these families, indeed, some do not depart.

เอตสฺส กุลสฺส ปน มหาโภโค โหติ

This family, however, has great wealth.

เอเตสํ กุลานํ ปน มหาโภคา โหนฺติ

These families, however, have great wealth.

เอตสฺมึ กุลมฺหิ ปน เม มโน รมติ

In this family, however, my mind delights.

เอเตสุ กุเลสุ เม มนานิ น รมนฺติ.

In these families my minds do not delight.

อิติ อฏฺฐาทสโม ปาโฐ.

Thus the eighteenth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The masculine forms are spoken.

อยํ ชโน ปน ตํ ปุริสํ ปุญฺญํ การาเปติ

This person, however, causes that man to perform merit.

อิเม ชนา เต ปุริเส ปุญฺญํ การาเปนฺติ

These people cause those men to perform merit.

อิมํ ชนา ปุญฺญํ การาเปติ สปฺปุริโส

A good person causes this person to perform merit.

อิเม ชเน ปุญฺญํ การาเปนฺติ สปฺปุริสา

Good people cause these people to perform merit.

อิมินา ชเนน กมฺมผลํ อนุภูยเต

By this person, the fruit of action is experienced.

อิเมหิ ชเนหิ กมฺมผลานิ อนุภุตฺตานิ

By these people, the fruits of action have been experienced.

อิมินา ชเนน โย โกจิ สุจรติ

Whoever lives well through this person.

อิเมหิ ชเนหิ เย เกจิ สุจรนฺติ

Whoever live well through these people.

อิมสฺส ชนสฺส สกฺการญฺจ กโรติ

And he pays respect to this person.

อิเมสํ ชนานํ สกฺการํ กโรนฺติ

They pay respect to these people.

อิมมฺหา ชนมฺหา วิญฺญุตํ ปตฺโตสฺมิ

From this person, I have attained understanding.

อิเมหิ ชเนหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From these people, fears arise.

อิมสฺส ชนสฺส เขตฺตวตฺถูนิ โหนฺติ

This person has fields and lands.

อิเมสํ ชนานญฺจ ปหูตธนธญฺญานิ

And these people have abundant wealth and grain.

อิมมฺหิ ชนสฺมึ ปสีทติ โย โกจิ

Whoever has confidence in this person.

อิเมสุ ชเนสุ ปสีทนฺติ เย เกจิ.

Whoever are pleased with these people.

อิติ เอกูนวีสติโม ปาโฐ.

Thus the nineteenth lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Feminine gender forms are spoken of.

อยํ กญฺญา ปน พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

This maiden, however, generates much merit.

อิมา กญฺญาโย พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

These maidens generate much merit.

อิมํ กญฺญํ ปุญฺญํ การาเปติ มาตา

The mother has this maiden perform merit.

อิมา กญฺญาโย ปุญฺญํ การาเปติ มาตา

The mother has these maidens perform merit.

อิมาย กญฺญาย ปน ติลานิ ภชฺชียนฺเต

By this maiden, however, sesame seeds are parched.

อิมาหิ กญฺญาหิ ปน ธญฺญานิ ภชฺชียนฺเต

By these maidens, however, grains are parched.

อิมาย กญฺญาย สุขํ ปาปุณาติ มาตา

Through this maiden, the mother attains happiness.

อิมาหิ กญฺญาหิ สุขํ ปาปุณาติ มาตา

Through these maidens, the mother attains happiness.

อิมิสฺสา กญฺญาย อาภรณํ เทติ สามิ

The master gives an ornament to this maiden.

อิมาสํ กญฺญานํ อาภรณํ เทติ สามิ

The master gives an ornament to these maidens.

อิมาย กญฺญาย ปน อเปติ โย โกจิ

From this maiden, however, whoever departs.

อิมาหิ กญฺญาหิ ปน อเปติ โย โกจิ

From these maidens, however, whoever departs.

อิมิสฺสา กญฺญาย ปน อาภรณานิ โหนฺติ

This maiden, however, has ornaments.

อิมาสํ กญฺญานํ ปน อาภรณานิ โหนฺติ

These maidens, however, have ornaments.

อิมิสฺสํ กญฺญายํ ปน จิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ

In this maiden, however, the mind is established.

อิมาสุ กญฺญาสุ จิตฺตํ ปน นปติฏฺฐิตํ.

In these maidens, however, the mind is not established.

อิติ วีสติโม ปาโฐ.

Thus the twentieth lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Neuter gender forms are spoken of.

อิมํ จิตฺตํ ปน อตฺตโน สนฺตานํ วิชานาติ

This mind, however, knows its own continuum.

อิมานิ จิตฺตานิ อตฺตโน สนฺตานํ วิชานนฺติ

These minds know their own continuum.

อิมํ จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ เย เกจิ

Whoever will restrain this mind.

อิเม จิตฺเต สญฺญเมสฺสนฺติ เย เกจิ

Those who will restrain these minds.

อิมินา จิตฺเตน สพฺโพปิ ชโน นียฺยติ

By this mind, all people are led.

อิเมหิ จิตฺเตหิ สพฺเพ ชนา นียฺยนฺติ

By these minds, all people are led.

อิมินา จิตฺเตน โย โกจิ สํกิลิสฺสติ

By this mind, anyone becomes defiled.

อิเมหิ จิตฺเตหิ โย โกจิ วิสุชฺฌติ

By these minds, anyone is purified.

อิมสฺส จิตฺตสฺส โอวาทํ เทติ โย โกจิ

Anyone gives instruction to this mind.

อิเมสํ จิตฺตานํ โอวาทํ เทนฺติ เย เกจิ

Those who give advice to these minds.

อิมสฺมา จิตฺตมฺหา อารมฺมณํ อุปฺปชฺชติ

From this mind, an object arises.

อิเมหิ จิตฺเตหิ อารมฺมณานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From these minds, objects arise.

อิมสฺส จิตฺตสฺส อนิจฺจธมฺมสฺส วสํ อนฺวคู

He came under the power of the impermanent nature of this mind.

อิเมสานํ จิตฺตานํ ปริวิตกฺโก อุทปาทิ

Reflection arose in these minds.

อสฺมึ จิตฺเต อรกฺขิเต กายกมฺมํ อรกฺขิตํ

When this mind is unguarded, bodily action is unguarded.

อิเมสุ จิตฺเตสุ คุตฺเตสุ กายกมฺมํ รกฺขิตํ.

When these minds are guarded, bodily action is protected.

อิติ เอกวีสติโม ปาโฐ.

Thus the twenty-first lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

Masculine forms are spoken.

อสุ มหาราชา จตุหิ สงฺคหวตฺถูหิ ชนํ โตเสติ

That great king pleases the people with the four bases of benevolence.

อมู มหาราชา จตูหิสงฺคหวตฺถูหิ ชนํ โตเสนฺติ

Those great kings please the people with the four bases of benevolence.

อมุํ มหาราชานํ สกฺกจฺจํ อุปสงฺกมติ มหาชโน

The great multitude respectfully approaches that great king.

อมูโย มหาราเช สกฺกจฺจํ อุปสงฺกมติ มหาชโน

The great multitude respectfully approaches those great kings.

อมุนา มหาราเชนปิ มหาปาสาโท การาปียเต

By that great king, a great palace is also caused to be built.

อมูหิ มหาราเชหิ มหาวิหาโรปิ การาปิโต

By those great kings, a great monastery was also caused to be built.

อมุนา มหาราเชน โข ปน มหาชโน สุจรติ

Under that great king, indeed, the great multitude lives well.

อมูหิ มหาราเชหิ โข ปน มหาชโน สุจรติ

Under those great kings, indeed, the great multitude lives well.

อมุสฺส มหาราชสฺส ปณฺณาการํ เทติ มหาชโน

The populace gives tribute to that great king.

อมูสานํ มหาราชานํ ปณฺณาการํ เทนฺติ มหาชนา

The great multitudes give tribute to those great kings.

อมุสฺมา มหาราชมฺหา ปน มหพฺภยํ อุปฺปชฺชติ

From that great king, however, great fear arises.

อมูหิ มหาราเชหิ มหพฺภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From those great kings, great fears arise.

อมูสฺส มหาราชสฺส วปฺปมงฺคลญฺจ โหติ

For that great king, there is also a ploughing festival.

อมูสานํ มหาราชานํ วปฺปมงฺคลานิ โหนฺติ

For those great kings, there are ploughing festivals.

อมุสฺมึ มหาราเช โข ปน มหาชโน ปสีทติ

However, the great multitude has confidence in that great king.

อมูสุ มหาราเชสุ โข ปน มหาชนา ปสีทนฺติ.

However, the people have faith in those great kings.

อิติ ทฺเววีสติโม ปาโฐ.

Thus ends the twenty-second lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The feminine forms are stated.

อสุ อุปาสิกา ปน สกฺกจฺจํ ธมฺมํ สุณาติ

That female lay follower, however, respectfully listens to the Dhamma.

อมุโย อุปาสิกาโย สกฺกจฺจํ ธมฺมํ สุณนฺติ

Those female lay followers respectfully listen to the Dhamma.

อมุํ อุปาสิกํ ปุญฺญํ การาเปติ สทฺโธ

The faithful one causes that female lay follower to make merit.

อมุโย อุปาสิกาโย ปุญฺญํ การาเปติ สทฺโธ

The faithful one causes those female lay followers to make merit.

อมุยา อุปาสิกาย ภิกฺขุ ภตฺตํ โภชาปียเต

A monk is offered a meal by that female lay follower.

อมูหิ อุปาสิกาหิ สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปิโต

The Sangha was offered a meal by those female lay followers.

อมุยา อุปาสิกาย โย โกจิ ปน สุจรติ

Because of that female lay follower, however, someone conducts himself well.

อมูหิ อุปาสิกาหิ เย เกจิ ปน สุจรนฺติ

Because of those female lay followers, indeed, some people conduct themselves well.

อมุสฺสา อุปาสิกาย ทานํ เทติ สปฺปุริโส

The virtuous person gives a gift to that female lay follower.

อมูสํ อุปาสิกานํ ทานํ เทนฺติ สปฺปุริสา

Virtuous people give a gift to those female lay followers.

อมุยา อุปาสิกายปิ โย โกจิ อเปติ

Also, someone departs from that female lay follower.

อมูหิ อุปาสิกาหิ เย เกจิ ปน อเปนฺติ

Indeed, some people depart from those female lay followers.

อมุสฺสา อุปาสิกาย ปุตฺตาปิ พหโว โหนฺติ

That female lay follower also has many sons.

อมูสานํ อุปาสิกานํ ปริสาปิ พหโว

Those female lay followers also have many retinues.

อมุสฺสํ อุปาสิกายํ โย โกจิ ปสีทติ

Someone has faith in that female lay follower.

อมูสุ อุปาสิกาสุ ปน เย เกจิ ปสีทนฺติ.

Moreover, some people have faith in those female lay followers.

อิติ เตวีสติโม ปาโฐ.

Thus ends the twenty-third lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The neuter forms are stated.

อทุํ ธนวํ นิจฺจํ พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ

That wealthy one constantly generates much merit.

อมูนิ ธนวนฺตานิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ

Those wealthy ones generate much merit.

อทุํ ธนวนฺตํ ปุญฺญํ การาเปติ สทฺโธ

The faithful one causes that wealthy one to make merit.

อมูนิ ธนวนฺตานิ ปุญฺญํ การาเปติ สทฺโธ

The faithful one causes those wealthy ones to make merit.

อมุนา ธนวนฺเตน ภิกฺขุ ภตฺตํ โภชาปียเต

A monk is offered a meal by that wealthy one.

อมูหิ ธนวนฺเตหิ ภิกฺขุ ภตฺตํ โภชาปิโต

A monk was offered a meal by those wealthy ones.

อมุนา ธนวนฺเตน มหาชโนปิ สุขีชาโต

Because of that wealthy one, even the multitude became happy.

อมูหิ ธนวตฺเตหิ มหาชโนปิ สุขีชาโต

Because of those wealthy ones, even the multitude became happy.

อมุโน ธนวนฺตสฺส สุวณฺณฉตฺตํ ธารยเต

For that wealthy one, a golden umbrella is held.

อมูสํ ธนวนฺตานํ อุปติฏฺเฐยฺย เอกจฺโจ

A certain one might attend upon those wealthy ones.

อมุสฺมา ธนวนฺตมฺหา ลาภสกฺการํ ลเภยฺย

From that wealthy person, one might obtain gain and honor.

อมูหิ ธนวนฺเตหิ ลาภสกฺการานิ ลเภยฺยุํ

From those wealthy ones, they might obtain gains and honors.

อมุโน ธนวนฺตสฺส มหาปริวาโร อตฺถิ

That wealthy man has a large retinue.

อมูสานํ ธนวนฺตานํ มหาปริวารา วิชฺชนฺติ

Great retinues exist for those wealthy ones.

อมุมฺหิ ธนวนฺตสฺมึ โย โกจิ ปสีทติ

Whoever is pleased with that wealthy one.

อมูสุ ธนวนฺเตสุ เย เกจิ ปสีทนฺติ.

Whoever are pleased with those wealthy ones.

อิติ จตุวีสติโม ปาโฐ.

Thus, the twenty-fourth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The masculine forms are recited.

โกหิ นาม พุโธ โลเก วสํ โกธสฺส คจฺฉติ;

เก หิตฺวา มานุสํ เทหํ ทิพฺพํ โยคํ อุปจฺจคุํ.

Who indeed, being wise, in the world falls under the sway of anger? Who, having abandoned the human body, have attained the divine state?

กํสิ ตฺวํ อสฺสุ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิโต จ อาวุโส;

เกจิ ปุญฺญานิ กตฺวาน กิตฺตกา ติทิวํ คตา.

For whom, friend, have you gone forth? Some, having performed meritorious deeds—how many have gone to heaven?

เกนายํ ปกโต สตฺโต กุวํ สตฺตสฺส การโก;

เกหิทํ ปกตํ พิมฺพํ กฺวนฺนุ พิพฺพสฺส การโก.

By whom was this being created? Where is the creator of the being? By what was this image created? Where indeed is the creator of the image?

เกน เต ตาทิโส วณฺโณ เกน เต อิธ มิชฺฌติ;

เกหิ เม ปุญฺญกมฺเมหิ มมํ รกฺขนฺติ เทวตา.

By what is your complexion such? By what do you prosper here? By what meritorious deeds of mine do the deities protect me?

กสฺส จาภิรโต สตฺโต สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจติ;

เกสํ ทิวาจ รตฺโตจ สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ.

A being delighting in whom is freed from all suffering? For whom does merit ever grow, both day and night?

กสฺมา นปริเทเวสิ เอวรูเป มหพฺภเย;

เกหิ นาม อริเยหิ ปุถเคว ชโน อยํ.

Why do you not lament in such great peril? By what indeed is this person distinguished from the noble ones?

กสฺส ตฺวํ ธมฺมมญฺญาย วาจํ ภสยิ อีทิสํ;

เกสํ เต ธมฺมมญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวภนฺธนํ.

Having understood whose Dhamma, did you utter such a speech? Having understood whose Dhamma did they sever the bonds of existence?

กมฺหิ กาเล ตยา วีร ปตฺถิตา โพธิมุตฺตมา;

เกสุทฺธาเนสุ มุนินฺท สาวโก ปริติพฺพุโตติ.

At what time, O hero, did you aspire to supreme enlightenment? In what pure states, O lord of sages, is a disciple completely stilled?

อิติ ปญฺจวีสติโม ปาโฐ.

Thus, the twenty-fifth lesson.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The feminine forms are recited.

กา จ สุผสฺสยํ ทานํ มญฺจปีฐาทิกํ อทา;

กาโย นานาวิธํ ปุญฺญํ กตฺวาน ติทิวํ คตา.

Who gave a gift pleasant to touch, such as beds and chairs? Who, having done various meritorious deeds, went to heaven?

กํ ภาวนญฺจ ภาเวติ กํ สีลํ ปริปาลยี;

กา นาม ทาสิโย กมฺเม การาปยติ สามิโก.

Which meditation does one cultivate, and which virtue does one observe? Which female servants by name does the master have perform the work?

กาย อุปาสิกายสฺสุ ธมฺโม จ สูยเต สทา;

กาหิ จ สีลวตีหิ ธมฺโม จ สูยเต สทา.

For which female lay follower is the Dhamma always heard? And by which virtuous women is the Dhamma always heard?

กาย วิชฺชาย เม ปุตฺโต ปาปุณาติ อิทํ สุขํ;

กาหิ สิกฺขาหิ เม ปุตฺตา ปาปุณนฺติ อิทํ สุขํ.

By what knowledge does my son attain this happiness? By what trainings do my sons attain this happiness?

กสฺสา อุปาสิกายสฺสุ ทานํ ทเทยฺย ธนวา;

กาสํ อุปาสิกานญฺจ ทานํ ทเทยฺย คุณวา.

To which female lay follower would a wealthy person give a gift? And to which female lay followers would a virtuous person give a gift?

กาย คงฺคาย สพฺพาจ ปภวนฺตีติ กุนฺนที;

กาหิ จ ปน นทีหิ ปภวนฺติ มหานที.

From which river do all the small rivers originate? And from which rivers do the great rivers originate?

กสฺสา โข ปน คงฺคาย มโหโฆ โหติ สพฺพทา;

กาสํ โข ปน กญฺญานํ อาภรณา ภวนฺติ จ.

Of which river is there always a great flood? And which maidens possess ornaments?

กสฺสํ นทึ ปน มจฺฉา นิจฺจํ วิจรนฺติ สทา;

กาสุ คงฺคาสุ โข มจฺฉา นิจฺจํ วิจรนฺติ สทา.

In which river do fish always roam? In which rivers do fish always roam?

อิติ ฉพฺพีสติโม ปาโฐ.

Thus, the twenty-sixth lesson.

นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The neuter forms are recited.

กึ เต ชฏาหิ ทุมฺเมธ กึ เต อชินสาฏิยา;

กานิ จิตฺตานิ ชายนฺติ กถํ ชาเนม ตํ มยํ.

What use are matted locks to you, O fool? What use is your antelope-hide garment? What thoughts arise? How may we know them?

กึ ตฺวํ อตฺตวสํ ทิสฺวา มม ทชฺชาสิมํ ธนํ;

กานิ ปุญฺญานิ กตฺวาน กิตฺตกา ติทิวํ คตา.

Seeing what advantage for yourself would you give me this wealth? Having done what meritorious deeds, how many have gone to heaven?

เกนสฺสุ นียติ โลโก เกนสฺสุ ปริกสฺสติ;

เกหิ เม ปุญฺญกมฺมสฺส นานฺตเมวญฺจ ทิสฺสติ.

By what indeed is the world led? By what indeed is it dragged along? And by what means is the end of my meritorious deeds thus not seen?

เกนาสิ ทุมฺมโน ตาต ปุริสํ กนฺนุ โยจสิ;

เกหิ ปุปฺเผหิ สกฺกจฺจํ สทฺโธ ยชติ โคตมํ.

Why are you dejected, dear one? For what man do you indeed lament? With what flowers does the faithful one respectfully worship Gotama?

กสฺส โส กยิรา เมตฺตึ ตมาหุ จริยํ พุธา;

เกสํ ทานวรํ เอตํ ทาตพฺพญฺจ สทาทรา.

For whom should one cultivate loving-kindness? The wise call that conduct. And to whom should this excellent gift always be given with respect?

กสฺมา โจโร อหุ เม ตฺวํ อิติ ราชา อปุจฺฉิตํ;

เกหิ นามปิ เหตูหิ ชายนฺตีติ อิเม ชนา.

'Why were you a thief to me?' thus the king asked him. By what causes indeed are these people born?

กสฺส เต ธมฺมมญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวภนฺธนํ;

เกสํ มชฺฌคโต ภาติ จนฺโทว นภมชฺฌโค.

Having understood whose Dhamma, did they sever the bond of existence? In the midst of whom does he shine, like the moon in the middle of the sky?

กสฺมึ เม สิวโย กุทฺธา นาหํ ปสฺสามิ ทุกฺกฏํ;

เกสุ ปุญฺเญสุ โยเชติ สขีนํ โส สขาหิโตติ.

In what respect are the auspicious ones angry with me? I see no wrongdoing. In what meritorious deeds does that friend engage his friends for their welfare?

อิติ สตฺตวีสติโม ปาโฐ.

Thus the twenty-seventh lesson.

อิติ ปทมญฺชริยา สพฺพนามานํ.

Thus in the Padamañjarī, the section on all pronouns.

จตุตฺโถ ปริจฺเฉโท.

The Fourth Chapter.

อถ อลิงฺคตุมฺหามฺหสทฺทา วุจฺจนฺเต.

Now the genderless pronouns 'you' and 'I' are discussed.

ตฺวํ ปน ปุริโส ปุญฺญํ กโรหิ

But you, O man, perform merit.

ตุมฺเห ปุริสา ปุญฺญํ กโรถ

You men, perform merit.

ตุวํ ปน ปุริสํ ปุญฺญํ การาเปติ

You, however, cause a man to perform merit.

ตุมฺเห ปุริเส ปุญฺญานิ การาเปติ

You cause men to perform meritorious deeds.

ตยา ปุริเสน โอทโน ปจฺจเต

By you, the man, rice is cooked.

ตุมฺเหหิ ปุริเสหิ โอทนา ปจฺจนฺเต

By you men, rice-meals are cooked.

ตยา ปุริเสน เอกจฺโจ ชีวติ

Because of you, the man, a certain one lives.

ตุมฺเหหิ ปุริเสหิ เอกจฺเจ ชีวนฺติ

Because of you men, some live.

ตุยฺหํ ปุริสสฺส ธนํ เทติ ธนี

To you, the man, the wealthy one gives wealth.

ตุมฺหากํ ปุริสานํ ธนํ เทติ ธนี

To you men, the wealthy one gives wealth.

ตยา ปุริสมฺหา อเปติ โย โกจิ

From you, the man, someone departs.

ตุมฺเหหิ ปุริเสหิ อเปนฺติ เย เกจิ

From you men, some depart.

ตุยฺหํ ปุริสสฺส นาม โคตฺตาทโย

The name, clan, and so on, of you, the man.

ตุมฺหากํ ปุริสานํ ปริคฺคโห

The possession of you men.

ตยิ ปุริสสฺมึ โกจิ ปสีทติ

In you, the man, someone has faith.

ตุมฺเหสุ ปุริเสสุ เกจิ ปสีทนฺติ.

In you men, some have faith.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus the first lesson.

ตฺวํ อิตฺถีปิ โอทนํ ภุตฺวา คจฺฉาหิ

You too, O woman, having eaten rice, go.

ตุมฺเห อิตฺถิโย โอทนํ ภุตฺวา คจฺฉถ

You women, having eaten rice, go.

ตุวํ อิตฺถึ ปุญฺญํ การยติ ปุริโส

The man causes you, the woman, to perform merit.

ตุมฺเห อิตฺถิโย ปุญฺญานิ กาเรนฺติ ปุริสา

The men cause you women to perform meritorious deeds.

ตยา อิตฺถิยาปิ ธญฺญํ ภชฺชเต

By you, the woman, grain is roasted.

ตุมฺเหหิ อิตฺถีหิ ธญฺญานิ ภชฺชนฺเต

By you women, grains are roasted.

ตยา อิตฺถิยา ทุกฺขํ ปาปุณาติ โกจิ

Through you, the woman, someone attains suffering.

ตุมฺเหหิ อิตฺถีหิ สุขํ ปาปุณาติ สามิ

Through you women, the master attains happiness.

ตุยฺหํ อิตฺถิยา อาภรณํ เทติ สามิ

To you, the woman, the master gives an ornament.

ตุมฺหากํ อิตฺถีนํ อาภรณํ เทติ สามิ

To you women, the master gives an ornament.

ตยา อิตฺถิยา อเปติ โย โกจิ

Someone departs from you, the woman.

ตุมฺเหหิ อิตฺถีหิ อเปนฺติ เย เกจิ

Some people depart from you women.

ตุยฺหํ อิตฺถิยา ปุตฺตาปิ พหโว โหนฺติ

You, the woman, also have many sons.

ตุมฺหากํ อิตฺถีนํ วตฺถาภรณานิ โหนฺติ

You women have clothes and ornaments.

ตฺวยิ อิตฺถิยา ปน มนํ ปติฏฺฐิตํ

In you, the woman, however, the mind is established.

ตุมฺเหสุ อิตฺถีสุ ปน มนานิ ปติฏฺฐิตานิ.

In you women, however, minds are established.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus the second lesson.

ตฺวํ จิตฺตํ ปน อารมฺมณํ จินฺเตสิ

You, however, think of the mind as an object.

ตุมฺเห จิตฺตานิ อารมฺมณํ จินฺเตถ

You think of minds as an object.

ตฺวํ จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ เย เกจิ

Some people will restrain your mind.

ตุมฺเห จิตฺตานิ สญฺญเมสฺสนฺติ เย เกจิ

Some people will restrain your minds.

ตยา จิตฺเตน กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

By your mind, the result of action is experienced.

ตุมฺเหหิ จิตฺเตหิ กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

By your minds, the result of action is experienced.

ตยา จิตฺเตน พุทฺธํ สรติ สปฺปุริโส

A good person recollects the Buddha with your mind.

ตุมฺเหหิ จิตฺเตหิ พุทฺธํ สรนฺติ สปฺปุริสา

Good people recollect the Buddha with your minds.

ตุยฺหํ จิตฺตสฺส โอวาทํ เทติ โกจิ

Someone gives advice to your mind.

ตุมฺหากํ จิตฺตานํ โอวาทํ เทนฺติ เกจิ

Some people give advice to your minds.

ตยา จิตฺตมฺหา โข ปน ภยํ อุปฺปชฺชติ

From your mind, indeed, fear arises.

ตุมฺเหหิ จิตฺเตหิ ปน ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From your minds, however, fears arise.

ตุยฺหํ จิตฺตสฺส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ

A reflection arose in your mind.

ตุมฺหากํ จิตฺตานํ ปริวิตกฺโก อุทปาทิ

A reflection arose in your minds.

ตยิ จิตฺเต โข ปน กุสลจิตฺตํ ปติฐิตํ

In your mind, indeed, a wholesome thought is established.

ตุมฺเหสุ จิตฺเตสุ กุสลจิตฺตานิ ปติฏฺฐิตานิ.

In your minds, wholesome thoughts are established.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus the third lesson.

อหํ ปุริโสปิ ปุญฺญํ กโรมิ

I, a man, also perform merit.

มยํ ปุริสา ปน ปุญฺญํ กโรม

We men, however, perform merit.

มมํ ปุริสํ ปุญฺญํ การาเปติ

He causes me, the man, to perform merit.

อมฺเห ปุริเส ปุญฺญานิ การาเปติ

He causes us men to perform meritorious deeds.

มยา ปุริเสน กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

By me, the man, the result of action has been experienced.

อมฺเหหิ ปุริเสหิ กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

By us men, the result of action has been experienced.

มยา ปุริเสน เอกจฺโจ สุจรติ

With me, the man, a certain one behaves well.

อมฺเหหิ ปุริเสหิ เอกจฺเจ สุจรนฺติ

With us men, some behave well.

อมฺหํ ปุริสสฺส ธนํ ททาติ ธนวา

To me, the man, the wealthy one gives wealth.

อมฺหากํ ปุริสานํ ผลํ ททาติ ผลวา

To us men, the fruitful one gives fruit.

มยา ปุริสสฺมา อเปติ เอกจฺโจ

From me, the man, a certain one departs.

อมฺเหหิ ปุริเสหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From us men, fears arise.

อมฺหํ ปุริสสฺส นาม โคตฺตาทิ

Of me, the man: the name, clan, and so on.

อมฺหากํ ปุริสานํ ปริคฺคโห โหติ

Of us men, there is possession.

มยิ ปุริสสฺมึ ปสีทติ โย โกจิ

In me, the man, someone has faith.

อมฺเหสุ ปุริเสสุ เอกจฺโจ สูรตโม.

Among us men, a certain one is the bravest.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus the fourth lesson.

อหํ กญฺญา ปน ปุญฺญํ กโรมิ

I, a maiden, however, perform merit.

มยํ กญฺญาโย ปุญฺญานิ กโรม

We maidens perform meritorious deeds.

มมํ กญฺญํ ปุญฺญํ การาเปติ

He causes me, the maiden, to perform merit.

อมฺเห กญฺญาโย ปุญฺญํ การาเปติ

He causes us maidens to perform merit.

มยา กญฺญาย โอทโน ปจฺจเต

By me, the maiden, rice is cooked.

อมฺเหหิ กญฺญาหิ โอทโน ปจฺจเต

By us maidens, rice is cooked.

มยา กญฺญาย สุขทุกฺขา ปาปุณาติ

Through me, the maiden, one attains happiness and suffering.

อมฺเหหิ กญฺญาหิ สุขทุกฺขํ ปาปุณาติ

Through us maidens, one attains happiness and suffering.

อมฺหํ กญฺญาย อาภรณํ เทติ

He gives an ornament to me, the maiden.

อมฺหากํ กญฺญานํ อาภรณํ เทติ

He gives an ornament to us maidens.

มยา กญฺญาย อยํ กญฺญา หีณา

This maiden is inferior to me, the maiden.

อมฺเหหิ กญฺญาหิ อยํ กญฺญา อธิกา

This maiden is superior to us maidens.

อมฺหํ กญฺญาย วตฺถาภรณานิ โหนฺติ

I, the maiden, possess clothes and ornaments.

อมฺหากํ กญฺญานํ ปริคฺคโห โหติ

We maidens possess a retinue.

มยิ กญฺญายํ เม มนํ นปติฏฺฐิตํ

My mind is not established in me, the maiden.

อมฺเหสุ กญฺญาสุ เม มนํ ปติฏฺฐิตํ.

My mind is established in us maidens.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus the fifth lesson.

อหํ จิตฺตํ ปน อารมฺมณํ วิชานาหิ

As for me, however, know the mind as an object.

มยํ จิตฺตานิ อารมฺมณํ วิชานาถ

As for us, know minds as an object.

มมํ จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ เอกจฺเจ

Some will restrain my mind.

อมฺเห จิตฺตานิ สญฺญเมสฺสนฺติ เกจิ

Some will restrain our minds.

มยา จิตฺเตน กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

By my mind, the fruit of action was experienced.

อมฺเหหิ จิตฺเตหิ กมฺมผลํ อนุภุตฺตํ

By our minds, the fruit of action was experienced.

มยา จิตฺเตน พุทฺธํ สรติ สปฺปุริโส

A good person recollects the Buddha with my mind.

อมฺเหหิ จิตฺเตหิ พุทฺธํ สรติ สทฺโธ

A faithful person recollects the Buddha with our minds.

มมํ จิตฺตสฺส โอวาทํ เทติ โกจิ

Someone gives advice to my mind.

อมฺหากํ จิตฺตานํ โอวาทํ เทนฺติ เกจิ

Some give advice to our minds.

มยา จิตฺตสฺมา ปน ภยํ อุปฺปชฺชติ

From my mind, however, fear arises.

อมฺเหหิ จิตฺเตหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

From our minds, fears arise.

มมํ จิตฺตสฺส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ

A reflection arose in my mind.

อมฺหากํ จิตฺตานํ ปริวิตกฺโก โหติ

A reflection occurs in our minds.

มยิ จิตฺเต ปน กุสลจิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ

In my mind, however, a wholesome mind is established.

อมฺเหสุ จิตฺเตสุ กุสลจิตฺตานิ ปติฏฺฐิตานิ.

In our minds, wholesome minds are established.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus the sixth lesson.

คามํ โว ปน คจฺเฉยฺยาถ

You might, however, go to the village.

คามํ โน ปน คจฺเฉยฺยาม

We might, however, go to the village.

ปหาย โว ภิกฺขเว คมิสฺสามิ

Having abandoned you, O monks, I will go.

มา โน อชฺช ปน วิกนฺติสุ

Indeed, let them not cut us up today.

กตเมว เต ปน ตํ กมฺมํ

And what, then, is that deed of yours?

กตเมว เม ปน ตํ กมฺมํ

And what, then, is that action of mine?

กตเมว โว ปน กุสลกมฺมํ

And what, then, is your wholesome action?

กตเมว โน ปน กุสลกมฺมํ

And what, indeed, is our skillful action?

ททามิ เต ปน คามวรานิ ปญฺจ

I give you five choice villages, indeed.

ททาหิ เม คามวรํ ตฺวมฺปิ

You too, give me the best village.

ธมฺมํ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ

I will teach you the Dhamma, monks.

สํวิภาเชถ โน รชฺเชน

Share the kingdom with us.

มนุสฺสสฺเสว เต สีสํ ปน

Your head, however, was human.

ปหูตํ เม ปน ธนํ สกฺก

But I have abundant wealth, O Sakka.

ตุฏฺโฐสฺมิยา โว ปน ปกติยา

I am indeed pleased with your natural disposition.

สตฺถา โน ภควา อนุปฺปตฺโต.

The Blessed One, our Teacher, has arrived.

โว โน เต เมติ รูปานิ ปทานิ ปทโต ยโต;

ตโต นามิกปนฺตีสุ นตู วุตฺตานิ ตานิ เม.

From which stem the word-forms 'vo', 'no', 'te', 'me' are derived, for that reason they have been stated by me in the lists of nominals, but not otherwise.

ปจฺจตฺเต อุปโยเค จ กรเณ สมฺปทานิเย;

สามิสฺส วจเน เจว โว โน สทฺโท ปวตฺตติ.

In reference to the person, in the objective case, in the instrumental, and in the dative; and also in the sense of ownership, the words 'vo' and 'no' occur.

กรเณ สมฺปทาเน จ สามิอตฺเถ จ อาคโต;

เต เม สทฺโทติ วิญฺเญยฺโย วิญฺญุนา นยทสฺสินาติ.

The words 'te' and 'me' should be understood by the wise, skilled in method, as having come in the sense of instrument, bestowal, and ownership.

อิติ สตฺตโม ปาโฐ.

Thus the seventh lesson.

อิติ ปทมญฺชริยา อลิงฺคสพฺพนามานํ.

Thus in the Padamañjarī, the section on genderless pronouns.

ปญฺจโม ปริจฺเฉโท.

The fifth chapter.

อิมานิ ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต

These masculine forms are stated.

ทฺเว มหาราชาโน รชฺชํ กาเรนฺติ

Two great kings rule the kingdom.

ทฺเวปิ มหาราชาโน อุปสงฺกมติ

He approaches the two great kings.

ทฺวีหิ มหาราเชหิ สงฺคาโม กโต

A battle was waged by two great kings.

ทฺวีหิ มหาราเชหิ รฏฺฐวาสิโน ชีวนฺติ

The citizens live by means of two great kings.

ทฺวินฺนํ มหาราชานํ ปนฺนาการํ เทติ

He gives tribute to the two great kings.

ทฺวีหิ มหาราเชหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Fears arise from two great kings.

ทฺวินฺนํ มหาราชานํ ปริคฺคโห โหติ

The retinue belongs to the two great kings.

ทฺวีสุ มหาราเชสุ มนานิ ปติฏฺฐิตานิ.

Minds were established in the two great kings.

อิมานิ อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These feminine forms are stated.

ทฺเว กญฺญาโย ปุญฺญานิ กโรนฺติ

Two young women perform meritorious deeds.

ทฺเว กญฺญาโย ปุญฺญานิ การาเปติ

He causes two young women to perform meritorious deeds.

ทฺวีหิ กญฺญาหิ ปุญฺญานิ กตานิ

Meritorious deeds were done by two young women.

ทฺวีหิ กญฺญาหิ สุขทุกฺขํ ปาปุณาติ

He attains happiness and suffering by means of two young women.

ทฺวินฺนํ กญฺญานํ อาภรณานิ เทติ

He gives ornaments to the two young women.

ทฺวีหิ กญฺญาหิ อยํ กญฺญา อธิกา

This girl is superior to the two girls.

ทฺวินฺนํ กญฺญานํ วตฺถาภรณํ โหติ

There are clothes and ornaments for two girls.

ทฺวีสุ กญฺญาสุ มนานิ ปติฏฺฐิตานิ

The minds were established on the two girls.

อิมานิ นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called the neuter gender forms.

ทฺเว กุลานิ ทานาทิกุสลํ กโรนฺติ

Two families perform skillful acts such as generosity.

ทฺเว กุลานิ ทานาทิกุสลํ การาเปติ

He causes two families to perform skillful acts such as generosity.

ทฺวีหิ กุเลหิ สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปิโต

The Sangha was caused to be fed a meal by two families.

ทฺวีหิ กุเลหิ สุขํ ปาปุณาติ สงฺโฆ

The Sangha attains happiness from two families.

ทฺวินฺนํ กุลานํ สกฺการํ กโรนฺติ เกจิ

Some make offerings to two families.

ทฺวีหิ กุเลหิ อเปติ เอกจฺโจ ปุคฺคโล

A certain individual withdraws from two families.

ทฺวินฺนํ กุลานํ นาม โคตฺตาทโย

The names, clans, and so forth of the two families.

ทฺวีสุ กุเลสุ เม จิตฺตํ ปติฏฺฐิตํ.

My mind was established in two families.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus is the first lesson.

อิมานิ ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called the masculine forms.

ตโย ปุริสา ปน วิหารํ กโรนฺติ

Three men, however, perform the dwelling.

ตโย ปุริเส อุปคจฺฉติ เอกจฺโจ

A certain one approaches three men.

ตีหิ ปุริเสหิ วิหาโร การาปิโต

The monastery was caused to be made by three men.

ตีหิ ปุริเสหิ ชีวนฺติ เย เกจิ

Some people live by means of three men.

ติณฺณนฺนํ ปุริสานํ ธนํ เทติ ธนวา

A wealthy man gives wealth to three men.

ตีหิ ปุริเสหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Fears arise from three men.

ติณฺณนฺนํ ปุริสานํ ปริคฺคโห โหติ

The possession belongs to three men.

ตีสุ ปุริเสสุ ปสีทติ โย โกจิ.

Someone is pleased with three men.

อิมานิ อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called the feminine forms.

ติสฺโส อิตฺถิโย ปุญฺญานิ กโรนฺติ

Three women perform meritorious deeds.

ติสฺโส อิตฺถิโย ปุญฺญานิ การาเปติ

He causes three women to perform meritorious deeds.

ตีหิ อิตฺถีหิ สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปิโต

The Sangha was caused to be fed a meal by three women.

ตีหิ อิตฺถีหิ ชีวนฺติ เอกจฺโจ ปุริโส

A certain man lives by means of three women.

ติสฺสนฺนํ อิตฺถีนํ อาภรณานิ เทติ

He gives ornaments to three women.

ตีหิ อิตฺถีหิ อเปติ เอกจฺโจ ปุริโส

A certain man departs from three women.

ติสฺสนฺนํ อิตฺถีนํ อาภรณานิ โหนฺติ

There are ornaments belonging to three women.

ตีสุ อิตฺถีสุ ปสีทติ เอกจฺโจ ปุริโส.

A certain man is pleased with three women.

อิมานิ นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called neuter-gender forms.

ตีนิ กุลานิ ปุญฺญานิ กโรนฺติ

Three families perform meritorious acts.

ตีนิ กุลานิ ปุญฺญานิ การาเปติ

He causes three families to perform meritorious deeds.

ตีหิ กุเลหิ ปุญฺญานิ กริยฺยนฺเต

Meritorious deeds are done by three families.

ตีหิ กุเลหิ ชีวนฺติ เย เกจิ

Whosoever live, they live by means of three families.

ติณฺณนฺนํ กุลานํ ธนํ เทติ ธนวา

A wealthy man gives wealth to three families.

ตีหิ กุเลหิ ภยานิ น อุปฺปชฺชนฺติ

Fears do not arise from three families.

ติณฺณนฺนํ กุลานํ มหาโภโค โหติ

Great wealth belongs to three families.

ตีสุ กุเลสุ ปสีทติ เอกจฺโจ ปุริโส.

A certain man is devoted to three families.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus, the second lesson.

อิมานิ ปุลฺลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called masculine-gender forms.

จตฺตาโร มหาราชา รชฺชํ กโรนฺติ

The Four Great Kings reign.

จตฺตาโร มหาราเช อุปคจฺฉติ เอกจฺโจ

A certain person approaches the Four Great Kings.

จตูหิ มหาราเชหิ ปุญฺญานิ กริยฺยนฺเต

Meritorious deeds are done by the Four Great Kings.

จตูหิ มหาราเชหิ ชีวนฺติ มหาชนา

The great multitude lives by means of the Four Great Kings.

จตุนฺนํ มหาราชานํ ปนฺนาการํ เทนฺติ

They give tribute to the Four Great Kings.

จตูหิ มหาราเชหิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Fears arise from the Four Great Kings.

จตุนฺนํ มหาราชานํ อาภรณํ โหติ

Adornment belongs to the Four Great Kings.

จตูสุ มหาราเชสุ ปสีทติ มหาชโน.

The great multitude is pleased with the Four Great Kings.

อิมานิ อิตฺถิลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called feminine-gender forms.

จตสฺโส กญฺญาโย ปุญฺญานิ กโรนฺติ

Four maidens perform meritorious deeds.

จตสฺโส กญฺญาโย ปุญฺญานิ การาเปติ

He causes four maidens to perform meritorious deeds.

จตูหิ กญฺญาหิ สงฺโฆ ภตฺตํ โภชาปิโต

The Sangha was fed a meal by four maidens.

จตูหิ กญฺญาหิ วธํ ปาปุณนฺติ ปุริสา

Men encounter death by means of four maidens.

จตสฺสนฺนํ กญฺญานํ อาภรณานิ เทนฺติ

They give ornaments to the four maidens.

จตูหิ กญฺญาหิ อยํ กญฺญา อธิกา

This maiden is superior to four maidens.

จตสฺสนฺนํ กญฺญานํ อาภรณํ โหติ

Ornamentation belongs to four maidens.

จตูสุ กญฺญาสุ ปสีทติ เอกจฺโจ ปุริโส.

A certain man is pleased with four maidens.

อิมานิ นปุํสกลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

These are called neuter-gender forms.

จตฺตาริ กุลานิ พหุํ ปุญฺญํ กโรนฺติ

Four families make much merit.

จตฺตาริ กุลานิ อุปคจฺฉนฺติ เอกจฺเจ

Some approach four families.

จตูหิ กุเลหิ วิหาโร การาปียเต

A dwelling is being built by four families.

จตูหิ กุเลหิ ชีวนฺติ เอกจฺเจ ปุริสา

Some men live by means of four families.

จตุนฺนํ กุลานํ สกฺการํ กโรนฺติ

They show honor to the four families.

จตูหิ กุเลหิ อเปนฺติ เอกจฺเจ

Certain ones depart from four families.

จตุนฺนํ กุลานํ นาม โคตฺตาทโย

The names, lineages, and so on, of the four families.

จตุสุ กุเลสุ ปสีทติ มหาชโน.

The great multitude has faith in the four families.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus the third lesson.

ปญฺจ มหาภูตา ติฏฺฐนฺติ

The five great elements exist.

ปญฺจ มหาภูเต ปสฺสติ

He perceives the five great elements.

ปญฺจหิ มหาภูเตหิ กตานิ

Made of the five great elements.

ปญฺจหิ มหาภูเตหิ สุจรติ

One fares well by means of the five great elements.

ปญฺจนฺนํ มหาภูตานํ ทียเต

It is given to the five great elements.

ปญฺจหิ มหาภูเตหิ อเปติ

It departs from the five great elements.

ปญฺจนฺนํ มหาภูตานํ สนฺตกํ

Belonging to the five great elements.

ปญฺจสุ มหาภูเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

Established in the five great elements.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

ปญฺจ-มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

The five great elements, however, exist.

ปญฺจ-อภิภวิตาโร ติฏฺฐนฺติ

The five conquerors stand.

ปญฺจ-ปุริสา ปน ติฏฺฐนฺติ

Five men, however, are standing.

ปญฺจ-ภูมิโย ปน โหนฺติ

There are, however, five planes of existence.

ปญฺจ-กญฺญาโย ปน ติฏฺฐนฺติ

Five maidens, however, stand.

ปญฺจ-มหาภูตานิ ติฏฺฐนฺติ

The five great elements exist.

ปญฺจ-จิตฺตานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Five consciousnesses arise.

เอวํ สพฺพตฺถ โยเชตพฺพํ.

Thus should it be applied in every case.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus the fourth lesson.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

ฉ มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

The six great elements, however, exist.

ฉ อภิภวิตาโร ปสฺสติ

He sees six conquerors.

ฉหิ ปุริเสหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by six persons.

ฉนฺนํ ภูมีนํ รุจฺจติ โกจิ

Someone is pleased with six grounds.

ฉหิ กญฺญาหิ อเปติ เอกจฺโจ

A certain one departs from six maidens.

ฉนฺนํ ภูตานํ สนฺตกํ โหติ

It belongs to the six elements.

ฉสุ ปน จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It is established, however, in six consciousnesses.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

สตฺต มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

The seven great elements, however, remain.

สตฺต อภิภวิตาโร ปสฺสติ

He sees the seven conquerors.

สตฺตหิ ปุริเสหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by seven men.

สตฺตนฺนํ ภูมีนํ รุจฺจติ โกจิ

Someone is pleased with seven grounds.

สตฺตหิ กญฺญาหิ อเปติ เอกจฺโจ

A certain one departs from seven maidens.

สตฺตนฺนํ ภูตานํ สนฺตกํ โหติ

It belongs to the seven elements.

สตฺตสุ ปน จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

In seven consciousnesses, however, it is established.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus ends the fifth recitation.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

อฏฺฐ มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

The eight great elements, however, endure.

อฏฺฐ อภิภวิตาโร ปสฺสติ

He perceives the eight conquerors.

อฏฺฐหิปุริเสหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by eight men.

อฏฺฐนฺนํ ภูมีนํ รุจฺจติ โกจิ

Someone is pleased with eight grounds.

อฏฺฐหิ กญฺญาหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from eight maidens.

อฏฺฐนฺนํภูตานํ สนฺตกํ โหติ

It belongs to the eight elements.

อฏฺฐสุ ปน จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

In eight consciousnesses, however, it is established.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

นว มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

The nine great elements, however, remain.

นว อภิภวิตาโร ปสฺสติ

He sees nine conquerors.

นวหิ ปุริเสหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by nine men.

นวนฺนํ ภูมีนํ รุจฺจติ โกจิ

Someone is pleased with nine grounds.

นวหิ กญฺญาหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from nine maidens.

นวนฺนํ ภูตานํ สนฺตกํ โหติ

It belongs to the nine elements.

นวสุ ปน จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

In nine consciousnesses, however, it is established.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus ends the sixth recitation.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

ทส มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

Ten great elements, however, remain.

ทส อภิภวิตาโร ปสฺสติ

He sees ten conquerors.

ทสหิ ปุริเสหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by ten men.

ทสนฺนํ ภูตานํ รุจฺจติ โกจิ

Someone is pleasing to the ten beings.

ทสหิ กญฺญาหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from ten maidens.

ทสนฺนํ ภูตานํ สนฺตกํ โหติ

It belongs to the ten elements.

ทสสุ ปน จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

In ten consciousnesses, however, it is established.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

เอกาทส-มหาภูตา ติฏฺฐนฺติ

Eleven great elements remain.

ทฺวาทส-อภิภวิตาโร ติฏฺฐนฺติ

Twelve conquerors stand.

เตรส-ปุริสา ปน ติฏฺฐนฺติ

Thirteen men, however, stand.

จุทฺทส-ภูมิโย ปน โหนฺติ

Fourteen planes, however, exist.

ปญฺจทส-กญฺญาโย ปน ติฏฺฐนฺติ

Fifteen maidens, however, stand.

โสลส-ภูตานิ ปน ติฏฺฐนฺติ

Sixteen elements, however, exist.

สตฺตรส-จิตฺตานิ อุปฺปชฺชนฺติ.

Seventeen consciousnesses arise.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

อฏฺฐารส มหาภูตา ปน ติฏฺฐนฺติ

Eighteen great elements, however, remain.

อฏฺฐารส อภิภวิตาโร ปสฺสติ

He sees eighteen conquerors.

อฏฺฐารสหิ ปุริเสหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by eighteen men.

อฏฺฐารสนฺนํ ภูมีนํ รุจฺจติ

It is agreeable to eighteen grounds.

อฏฺฐารสหิ กญฺญาหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from eighteen maidens.

อฏฺฐารสนฺนํ ภูตานํ สนฺตกํ

It belongs to the eighteen elements.

อฏฺฐารสสุ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

In eighteen consciousnesses, it is established.

อิติ สตฺตโม ปาโฐ.

Thus ends the seventh recitation.

อิติ ปทมญฺชริยา พหุวจนสงฺขฺยานามานํ ฉฏฺโฐ ปริจฺเฉโท.

Thus ends the sixth chapter on plural numerals in the Padamañjarī.

ติลิงฺครูปานิ วุจฺจนฺเต.

The forms of the three genders are spoken of.

เอกูนวีสติ เอกูนวีสํ อิจฺจาทิปิ

Also nineteen, nineteen, and so on.

เอกูนวีสาย เอกูนวีสายํ

For nineteen, at nineteen.

เอกูนวีสติ ภิกฺขูปิ ติฏฺฐนฺติ

Even nineteen monks are standing.

เอกูนวีสํ ภิกฺขูปิ ปสฺสติ

He sees even nineteen monks.

เอกูนวีสาย ภิกฺขูหิ ธมฺโม เทสิโต

The Dhamma was taught by nineteen monks.

เอกูนวีสาย กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by nineteen maidens.

เอกูนวีสาย จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by nineteen thoughts.

เอกูนวีสาย ภิกฺขูนํ จีวรํ เทติ

He gives a robe to nineteen monks.

เอกูนวีสาย กญฺญานํ ธนํ เทติ

He gives wealth to nineteen maidens.

เอกูนวีสาย จิตฺตานํ ปน รุจฺจติ

However, it is pleasing to nineteen minds.

เอกูนวีสาย ภิกฺขูหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from nineteen monks.

เอกูนวีสาย กญฺญาหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from nineteen maidens.

เอกูนวีสาย จิตฺเตหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from nineteen thoughts.

เอกูนวีสาย ภิกฺขูนํ สนฺตกํ

The belongings of nineteen monks.

เอกูนวีสาย กญฺญานํ สนฺตกํ

The possessions of nineteen maidens.

เอกูนวีสาย จิตฺตานํ สนฺตกํ

The belongings of nineteen thoughts.

เอกูนวีสาย ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ

It was established among nineteen monks.

เอกูนวีสาย กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ

It was established among nineteen maidens.

เอกูนวีสายํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in nineteen thoughts.

อิติ ปฐโม ปาโฐ.

Thus the first lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

เอกูนวีสติ ภิกฺขูปิ ติฏฺฐนฺติ

Even nineteen monks are standing.

เอกูนวีสตึ ภิกฺขูปิ ปสฺสติ

He sees even nineteen monks.

เอกูนวีสติยา ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by nineteen monks.

เอกูนวีสติยํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among nineteen monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

เอกูนวีสติ กญฺญาโย ติฏฺฐนฺติ

Nineteen maidens are standing.

เอกูนวีสตึ กญฺญาโย ปสฺสติ

He sees nineteen maidens.

เอกูนวีสติยา กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by nineteen maidens.

เอกูนวีสติยํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among nineteen maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

เอกูนวีสติ จิตฺตานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Nineteen thoughts arise.

เอกูนวีสตึ จิตฺตานิ ปสฺสติ

He sees nineteen thoughts.

เอกูนวีสติยา จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by nineteen thoughts.

เอกูนวีสติยํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in nineteen thoughts.

อิติ ทุติโย ปาโฐ.

Thus the second lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

วีสติ ภิกฺขโว ติฏฺฐนฺติ

Twenty monks stand.

วีสตึ ภิกฺขโว ปสฺสติ

He sees twenty monks.

วีสติยา ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by twenty monks.

วีสติยํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among twenty monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

วีสติ กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Twenty maidens also stand.

วิสตึ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees twenty maidens also.

วีสติยา กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by twenty maidens.

วีสติยํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among twenty maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

วีสติ จิตฺตานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Twenty thoughts arise.

วีสตึ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees twenty thoughts also.

วีสติยา จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by twenty thoughts.

วีสติยํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ

It was established in twenty thoughts.

วีสํ วีสํ วีสาย วีสายํ

Twenty, twenty, by twenty, in twenty.

ตถา เอกวีส ทฺวาวีส พาวีส

Likewise twenty-one, twenty-two, twenty-two.

เตวีส จตุวีส-อิจฺจาทิปิ.

Twenty-three, twenty-four, and so forth.

อิติ ตติโย ปาโฐ.

Thus the third lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

ตึส ภิกฺขโว ติฏฺฐนฺติ

Thirty monks stand.

ตึส ภิกฺขโว ปสฺสติ

He sees thirty monks.

ตึสาย ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by thirty monks.

ตึสายํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among thirty monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

ตึส กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Thirty maidens also stand.

ตึส กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even thirty maidens.

ตึสาย กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by thirty maidens.

ตึสายํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among thirty maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

ตึส จิตฺตานิ อุปฺปชฺชนฺติ

Thirty thoughts arise.

ตึส จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees even thirty thoughts.

ตึสาย จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by thirty thoughts.

ตึสายํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in thirty thoughts.

อิติ จตุตฺโถ ปาโฐ.

Thus the fourth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

จตฺตาลีส ภิกฺขโว ติฏฺฐนฺติ

Forty monks stand.

จตฺตาลีสํ ภิกฺขโว ปสฺสติ

He sees forty monks.

จตฺตาลีสาย ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by forty monks.

จตฺตาลีสายํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among forty monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

จตฺตาลีส กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Forty maidens also stand.

จตฺตาลีสํ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even forty maidens.

จตฺตาลีสาย กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by forty maidens.

จตฺตาลีสายํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among forty maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

จตฺตาลีส จิตฺตานิปิ อุปฺปชฺชนฺติ

Forty thoughts also arise.

จตฺตาลีสํ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees even forty thoughts.

จตฺตาลีสาย จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by forty thoughts.

จตฺตาลีสายํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in forty thoughts.

จตฺตารีส อิจฺจาทิปิ.

Also forty, and so forth.

อิติ ปญฺจโม ปาโฐ.

Thus the fifth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

ปญฺญาย ภิกฺขโว ติฏฺฐนฺติ

Fifty monks stand.

ปญฺญายํ ภิกฺขโว ปสฺสติ

He sees fifty monks.

ปญฺญาสาย ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by fifty monks.

ปญฺญาสายํ ภิกฺขูสุ วติฏฺฐิตํ.

It was established among fifty monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

ปญฺญาย กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Fifty maidens also stand.

ปญฺญาสํ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even fifty maidens.

ปญฺญาสาย กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by fifty maidens.

ปญฺญาสายํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among fifty maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

ปญฺญาส จิตฺตานิปิ อุปฺปชฺชนฺติ

Fifty thoughts also arise.

ปญฺญาสํ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ.

He sees even fifty thoughts.

ปญฺญาสาย จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by fifty thoughts.

ปญฺญาสายํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in fifty thoughts.

ตถา ปณฺณาส ปณฺณาสํ

Similarly, fifty, fifty.

ปณฺณาสาย ปณฺณาสายํ.

By fifty, in fifty.

อิติ ฉฏฺโฐ ปาโฐ.

Thus the sixth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

สฏฺฐิ ภิกฺขโวปิ ติฏฺฐนฺติ

Sixty monks also stand.

สฏฺฐึ ภิกฺขโวปิ ปสฺสติ

He sees even sixty monks.

สฏฺฐิยา ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by sixty monks.

สฏฺฐิยํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among sixty monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

สฏฺฐิ กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Sixty maidens also stand.

สฏฺฐึ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even sixty maidens.

สฏฺฐิยา กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by sixty maidens.

สฏฺฐิยํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ

It was established among sixty maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

สฏฺฐิ จิตฺตานิปิ อุปฺปชฺชนฺติ

Sixty thoughts also arise.

สฏฺฐึ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees even sixty thoughts.

สฏฺฐิยา จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by sixty thoughts.

สฏฺฐิยํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in sixty thoughts.

อิติ สตฺตโม ปาโฐ.

Thus the seventh lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

สตฺตติ ภิกฺขโวปิ ติฏฺฐนฺติ

Seventy monks also stand.

สตฺตตึ ภิกฺขโวปิ ปสฺสติ

He sees even seventy monks.

สตฺตติยา ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by seventy monks.

สตฺตติยํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among seventy monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

สตฺตติ กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Seventy maidens also stand.

สตฺตตึ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even seventy maidens.

สตฺตติยา กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by seventy maidens.

สตฺตติยํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among seventy maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

สตฺตติ จิตฺตานิปิ อุปฺปชฺชนฺติ

Seventy thoughts also arise.

สตฺตตึ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees even seventy thoughts.

สตฺตติยา จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by seventy thoughts.

สตฺตติยํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ

It was established in seventy thoughts.

สตฺตริ อิจฺจาทิปิ.

Seventy, and so forth.

อิติ อฏฺฐโม ปาโฐ.

Thus ends the eighth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

อสีติ ภิกฺขโวปิ ติฏฺฐนฺติ

Eighty monks also stand.

อสีตึ ภิกฺขโวปิ ปสฺสติ

He sees even eighty monks.

อสีติยา ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by eighty monks.

อสีติยํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among eighty monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ.

Feminine forms.

อสีติ กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Eighty maidens also stand.

อสีตึ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even eighty maidens.

อสีติยา กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

The deed was done by eighty maidens.

อสีติยํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among eighty maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

อสีติ จิตฺตานิปิ อุปฺปชฺชนฺติ

Eighty thoughts also arise.

อสีตึ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees even eighty thoughts.

อสิติยา จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by eighty thoughts.

อสีติยํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in eighty thoughts.

อิติ นวโม ปาโฐ.

Thus the ninth lesson.

ปุลฺลิงฺครูปานิ.

Masculine forms.

นวุติ ภิกฺขโวปิ ติฏฺฐนฺติ

Ninety monks also stand.

นวุตึ ภิกฺขโวปิ ปสฺสติ

He sees even ninety monks.

นวุติยา ภิกฺขูหิ เทสิโต

It was taught by ninety monks.

นวุติยํ ภิกฺขูสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among ninety monks.

อิตฺถิลิงฺครูปานิ

Feminine forms.

นวุติ กญฺญาโยปิ ติฏฺฐนฺติ

Ninety maidens also stand.

นวุตึ กญฺญาโยปิ ปสฺสติ

He sees even ninety maidens.

นวุติยา กญฺญาหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by ninety maidens.

นวุติยํ กญฺญาสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established among ninety maidens.

นปุํสกลิงฺครูปานิ.

Neuter forms.

นวุติ จิตฺตานิปิ อุปฺปชฺชนฺติ

Ninety thoughts also arise.

นวุตึ จิตฺตานิปิ ปสฺสติ

He sees even ninety thoughts.

นวุติยา จิตฺเตหิ กมฺมํ กตํ

A deed was done by ninety thoughts.

นวุติยํ จิตฺเตสุ ปติฏฺฐิตํ.

It was established in ninety thoughts.

ตถา เอกนวุติ อิจฺจาทิปิ.

Likewise, ninety-one, and so forth.

อิติ ทสโม ปาโฐ.

Thus the tenth lesson.

สตํ ภิกฺขโว ปน ติฏฺฐนฺติ

However, a hundred monks stand.

สตานิ ภิกฺขโว ปน ติฏฺฐนฺติ

However, hundreds of monks stand.

สตํ ภิกฺขโว ปน ปสฺสติ

However, he sees a hundred monks.

สตานิ ภิกฺขโว ปน ปสฺสติ

However, he sees hundreds of monks.

สเตน ภิกฺขูหิ ธมฺโม เทสิโต

The Dhamma was taught by a hundred monks.

สเตหิ ภิกฺขูหิ ธมฺมา เทสิตา

The teachings were taught by hundreds of monks.

สตสฺส ภิกฺขูนํ ทานํ ทเทยฺย

One should give a gift to a hundred monks.

สตานํ ภิกฺขูนํ ทานํ ทเทยฺยุํ

They should give a gift to hundreds of monks.

สตสฺมา ภิกฺขูหิ อเปติ โกจิ

Someone departs from a hundred monks.

สเตหิ ภิกฺขูหิ อเปนฺติ เกจิ

Some depart from hundreds of monks.

สตสฺส ภิกฺขูนํ ปตฺตจีวรานิ

The bowls and robes of a hundred monks.

สตานํ ภิกฺขุนํ ปตฺตจีวรานิ

The bowls and robes of hundreds of monks.

สตสฺมึ ภิกฺขูสุ มนํ ปติฏฺฐิตํ

The mind was established among a hundred monks.

สเตสุ ภิกฺขูสุ มนํ ปติฏฺฐิตํ.

The mind was established among hundreds of monks.

เอวํ สหสฺสํ สหสฺสานีติ.

Thus, a thousand, thousands.

โยเชตพฺพํ ทสสหสฺสํ

Ten thousand is to be applied.

สตสหสฺสํ ทสสตสหสฺสนฺติ

A hundred thousand, a million.

เอตฺถาปิ เอเสวนโย

Here too, this is the method.

อยํ ปเนตฺถ นโย

This is the method here.

สตํ โข ภิกฺขู โหนฺติ

Indeed, there are a hundred monks.

สตํ โข อิตฺถิโย โหนฺติ

Indeed, there are a hundred women.

สตํ โข ปิยาติ โหนฺติ

Indeed, a hundred are dear.

สหสฺสาทิสุปิ เอเสว นโย.

Even in thousands and so forth, this is the method.

อิติ เอกาทสโม ปาโฐ.

Thus ends the eleventh lesson.

ทสสฺส คณนสฺส ทสคุณิตํ กตฺวา สตํ โหติ.

Multiplying the number ten by ten, it becomes a hundred.

สตสฺส ทสคุณิตํ กตฺวา สหสฺสํ โหติ.

Multiplying a hundred by ten, it becomes a thousand.

ทสสหสฺสสฺส ทสคุณิตํ กตฺวา สตสหสฺสํ โหติ.

Multiplying ten thousand by ten, it becomes a hundred thousand.

ตํ ลกฺขนฺติ วุจฺจติ, สตสหสฺสสฺส ทสคุณิตํ กตฺวา ทสสตสหสฺสํ โหติ.

That is called a lakkha; multiplying a hundred thousand by ten, it becomes a million.

ทสสตสหสฺสสฺส ทสคุณิตํ กตฺวา โกฏิ โหติ.

Multiplying a million by ten, it becomes a koṭi.

สตสหสฺสานํ สตํ โกฏิ นามาติ อตฺโถ.

The meaning is that a hundred hundred-thousands is called a koṭi.

โกฏิสตสหสฺสานํ สตํ ปโกฏิ.

A hundred hundred-thousands of koṭis is a pakoṭi.

ปโกฏิสตสหสฺสานํ สตํ โกฏิปฺปโกฏิ.

A hundred hundred-thousands of pakoṭis is a koṭippakoṭi.

โกฏิปฺปโกฏิ สตสหสฺสานํ สตํ นหุตํ.

A hundred hundred-thousands of koṭippakoṭis is a nahuta.

นหุตสตสหสฺสานํ สตํ นินฺนหุตํ

A hundred hundred-thousands of nahutas is a ninnahuta.

นินฺนหุตสตสหสฺสานํ สตํ อกฺโขหิณิ.

A hundred hundred-thousands of ninnahutas is an akkhohiṇī.

อปโร นโย-เอกํ ทสํ สตํ สหสฺสํ

Another method: one, ten, a hundred, a thousand.

ทสสหสฺสํ สตสหสฺสํ ทสสตสหสฺสํ

Ten thousand, a hundred thousand, a million.

โกฏิ ปโกฏิ โกฏิปฺปโกฏิ นหุตํ

Koṭi, pakoṭi, koṭippakoṭi, nahuta.

นินฺนหุตํ อกฺโขหิณีติ เอวํ

Ninnahuta, akkhohiṇī—thus.

เอกโต ปฏฺฐาย คุณียมานา อกฺโขหิณิ

Beginning from one, when multiplied, it is an akkhohiṇī.

เตรสม ฐานํ หุตฺวา ติฏฺฐติ.

It stands as the thirteenth place.

นว นาคสหสฺสานิ นาเค นาเค สตํ รถา

Nine thousand elephants; for each elephant, a hundred chariots.

รเถ รเถ สตํ อสฺสา อสฺเส อสฺเส สตํ นรา

For each chariot, a hundred horses; for each horse, a hundred men.

นเร นเร สตํ กญฺญา เอเก กิสฺสํ สติตฺถิโย

For each man, a hundred maidens; for one, why a hundred women?

เอสา อกฺโขหิณี นาม ปุพฺพาจริเยหิ ภาสิตาติ.

This is called an akkhohiṇī, spoken by the ancient teachers.

อกฺโขหิณีจ ภินฺทูจ อพฺพุทํจ นิรพฺพุทํ

Akkhohiṇī, and bhindū, and abbuda, and nirabbuda.

อหหํ อพพญฺเจว อฏฏํจ สุคนฺธิกํ

Ahaha, and Ababa, and Aṭaṭa, and Sugandhika.

อุปฺปลํ กุมุทญฺเจว ปุณฺฑรีกํ ปทุมํ ตถา

Uppala, and Kumuda, Puṇḍarīka, and Paduma likewise.

กถานํ มหากถานํ อสํเขยฺยนฺติ ภาสิโต.

Of Kathāna, Mahākathāna, it is said they are countless.

กโม กจฺจายเน เอโส ปาลิยา โส วิรุชฺฌติ

O Kaccāyana, this sequence conflicts with the Pāli.

ปาลิยนฺตุ กโม เอวํ เวทิตพฺโพ นิรพฺพุทา

But in the Pāli, the sequence should be understood thus: Nirabbuda,

อพพํ อฏฏํ อหหํ กุมุทํจ สุคนฺธิกํ

Ababa, Aṭaṭa, Ahaha, and Kumuda, Sugandhika,

อุปฺปลํ ปุณฺฑรีกํจ ปทุมนฺติ ชิโนพฺรวีติ.

Uppala, and Puṇḍarīka, and Paduma—thus spoke the Conqueror.

อิติ ทฺวาทสโม ปาโฐ.

Thus the twelfth section.

อิติ ปทมญฺชริยา สงฺขฺยานามานํ.

Thus the names of the numbers in the Padamañjarī.

สตฺตโม ปริจฺเฉโท.

The Seventh Chapter.

ปทมญฺชริยา ปกรณี สมตฺตา.

The Padamañjarī treatise is complete.

สิทฺธิ รตฺถุ.

May there be success!