1

පදමඤ්ජරී

ปทมัญชรี

---

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

---

නිරුත්තිකායොදධිපාරගං ජිනං,විසුද්ධධම්මඤ්ච ගණං අනුත්තරං;

තිධා නමිත්වා පදමඤ්ජරී මයා,කරීයතො බාලකබුද්ධිවුද්ධියාති.

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระชินเจ้าผู้ถึงฝั่งแห่งมหาสมุทรคือพระนิรุตติ และพระธรรมอันบริสุทธิ์ กับพระสงฆ์ผู้ยอดเยี่ยม ด้วยอาการสาม แล้ว จึงทำปทมัญชรีนี้ เพื่อความเจริญแห่งปัญญาของกุลบุตรผู้เริ่มศึกษา

---

අථ අකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො බුද්ධසද්දො වුච්චතෙ.

บัดนี้ จะกล่าวถึงพุทธศัพท์ อันเป็นอการันต์ปุลลิงค์

---

බුද්ධො දෙවමනුස්සානං ධම්මං දෙසෙසි

พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย

---

බුද්ධා දෙවමනුස්සානං ධම්මං අදෙසිංසු

พระพุทธเจ้าทั้งหลายทรงแสดงธรรมแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย

---

භො බුද්ධ ත්වම්පිඛො මං පාලය

ข้าแต่พระพุทธเจ้า แม้พระองค์แลโปรดคุ้มครองข้าพเจ้าเถิด

---

භො බුද්ධා තුම්හෙපි ඛො මං පාලෙථ.

ข้าแต่พระพุทธเจ้าทั้งหลาย แม้พระองค์ทั้งหลายแลโปรดคุ้มครองข้าพเจ้าเถิด

---

බුද්ධං භගවන්තං සක්කච්චං වන්දාමහං

ข้าพเจ้าขอนมัสการพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคด้วยความเคารพ

---

බුද්ධෙ භගවන්තෙ සක්කච්චං වන්දාම මයං

ข้าพเจ้าทั้งหลายขอนมัสการพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลายด้วยความเคารพ

---

බුද්ධෙන භගවතා ධම්මො දෙසීයතෙ

พระธรรมอันพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคย่อมทรงแสดง

---

බුද්ධෙහි භගවන්තෙහි ධම්මො දෙසිතො

พระธรรมอันพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลายทรงแสดงแล้ว

---

බුද්ධෙන භගවතා මහාජනො සුචරති

มหาชนย่อมประพฤติดีด้วยพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาค

---

බුද්ධෙහි භගවන්තෙහි සිවපදං යන්ති

ชนทั้งหลายย่อมถึงซึ่งบทอันเกษมด้วยพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลาย

---

බුද්ධස්ස භගවතො පුප්ඵං යජති

ย่อมบูชาดอกไม้แด่พระพุทธเจ้าผู้มีพระภาค

---

බුද්ධානං භගවතං පුප්ඵානි යජති

ย่อมบูชาดอกไม้ทั้งหลายแด่พระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลาย

---

බුද්ධා භගවතා සිවපදං ලභෙය්‍ය

ชนทั้งหลายพึงได้ซึ่งบทอันเกษมจากพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาค

---

බුද්ධෙහි භගවන්තෙහි පභා නිච්ඡරති

รัศมีย่อมเปล่งออกจากพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลาย

---

බුද්ධස්ස භගවතො ඉද්ධි කිං න කරෙ

ฤทธิ์ของพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคจักไม่ทำอะไรเล่า?

---

බුද්ධානං භගවන්තානං ඉද්ධිපාටිහාරියානි

อิทธิปาฏิหาริย์ทั้งหลายของพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลาย

---

බුද්ධෙ භගවන්තෙ මහාජනො පසීදති.

มหาชนย่อมเลื่อมใสในพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาค

---

බුද්ධෙසු භගවන්තෙසු මනං පතිට්ඨිතං.

ใจย่อมตั้งมั่นในพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคทั้งหลาย

---

ඉති පඨමො පාඨො.

จบการเรียนบทที่หนึ่ง

---

අකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො අත්තසද්දො වුච්චතෙ.

บัดนี้ จะกล่าวถึงอัตตศัพท์ อันเป็นอการันต์ปุลลิงค์

---

අත්තා සංසාරදුක්ඛං පාපුණාති

อัตตาย่อมถึงซึ่งทุกข์ในสังสารวัฏ

---

අත්තානො සුඛදුක්ඛං පාපුණන්ති

อัตตาทั้งหลายย่อมถึงซึ่งสุขและทุกข์

---

භො අත්ත සුඛදුක්ඛං අනුභොසි

ข้าแต่อัตตะ ท่านย่อมเสวยสุขและทุกข์

---

භො අත්තනො සුඛදුක්ඛං අනුභොථ

ข้าแต่อัตตาทั้งหลาย ท่านทั้งหลายย่อมเสวยสุขและทุกข์

---

අත්තානං පස්සති බුද්ධො භගවා

พระพุทธเจ้าผู้มีพระภาคย่อมทรงเห็นซึ่งอัตตา

---

අත්තානො පස්සති සම්මා සම්බුද්ධො

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเห็นซึ่งอัตตาทั้งหลาย

---

අත්තනා සුඛදුක්ඛං අනුභුත්තං

ตนเองได้เสวยสุขและทุกข์

---

අත්තනෙහි කම්මඵලං අනුභුත්තං

ตนทั้งหลายได้เสวยผลแห่งกรรม

---

අත්තනා සංසාරසුඛං නාම නත්ථි

ชื่อว่าความสุขในสังสารวัฏย่อมไม่มีแก่ตน

---

අත්තනෙහි භවසුඛං නාම නත්ථි

ชื่อว่าความสุขในภพย่อมไม่มีแก่ตนทั้งหลาย

---

අත්තනො අත්තාව පතිට්ඨා සියා

ตนแลพึงเป็นที่พึ่งของตน

---

අත්තානං කම්මමෙව පතිට්ඨා සියා

กรรมแลพึงเป็นที่พึ่งของตน

---

අත්තනාපි මහබ්භයං උප්පජ්ජති

แม้ภัยใหญ่ย่อมเกิดขึ้นแก่ตน

---

අත්තනෙහි මහබ්භයානි ජායන්ති

ภัยใหญ่ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นแก่ตนทั้งหลาย

---

අත්තනො මාතාපිතරො හොන්ති

มารดาบิดาย่อมเป็นของตน

---

අත්තානං පඤ්චගතියො හොන්ති

คติ ๕ ย่อมมีแก่ตน

---

අත්තනි සබ්බං බලං හරති රොගො

โรคย่อมนำกำลังทั้งหมดไปเสียจากตน

---

අත්තනෙසු සබ්බං බලං හරන්ති රොගා.

โรคทั้งหลายย่อมนำกำลังทั้งหมดไปเสียจากตนทั้งหลาย

---

ඉති දුතියො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๒

---

අකාරන්ත පුල්ලිඞ්ගො රාජසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า ราชา อันเป็นปุลลิงค์ อการันต์ ท่านกล่าวอยู่

---

රාජාපි මහාජනං තොසෙති

แม้พระราชา ย่อมยังมหาชนให้ยินดี

---

රාජානො මහාජනං තොසෙන්ති

พระราชาทั้งหลาย ย่อมยังมหาชนให้ยินดี

---

භො රාජා මහාජනං පාලය

ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์จงทรงคุ้มครองมหาชน

---

භො රාජානො මහාජනං පාලෙථ

ข้าแต่พระราชาทั้งหลาย ขอพระองค์ทั้งหลายจงทรงคุ้มครองมหาชน

---

රාජානං පස්සති මහාජනො

มหาชนย่อมเห็นพระราชา

---

රාජානො පස්සන්ති මහාජනා

มหาชนทั้งหลายย่อมเห็นพระราชาทั้งหลาย

---

රඤ්ඤා කාරීයතෙ මහාපාසාදො

มหาปราสาทอันพระราชาทรงให้สร้างอยู่

---

රාජූහි කාරාපිතා මහාවිහාරා

มหาวิหารทั้งหลายอันพระราชาทั้งหลายทรงให้สร้างแล้ว

---

රඤ්ඤා මහාජනො සුඛං චරති

มหาชนย่อมอยู่เป็นสุขด้วยพระราชา

---

රාජූහී මහාජනා සුඛං චරන්ති

มหาชนทั้งหลายย่อมอยู่เป็นสุขด้วยพระราชาทั้งหลาย

---

රඤ්ඤො පණ්ණාකාරං දෙති මහාජනො

มหาชนย่อมถวายบรรณาการแก่พระราชา

---

රාජූනං පණ්ණාකාරං දෙන්ති මහාජනා

มหาชนทั้งหลายย่อมถวายบรรณาการแก่พระราชาทั้งหลาย

---

රඤ්ඤා මහබ්භයං උප්පජ්ජති

ภัยใหญ่ย่อมเกิดขึ้นจากพระราชา

---

රාජූහි මහබ්භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยใหญ่ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากพระราชาทั้งหลาย

---

රඤ්ඤො වප්පමඞ්ගලං හොති

มงคลพิธีแรกนาขวัญย่อมมีแก่พระราชา

---

රාජූනං සබ්බාභරණානි හොන්ති

เครื่องประดับทั้งปวงย่อมมีแก่พระราชาทั้งหลาย

---

රඤ්ඤෙ මහාජනො පන පසීදති

ส่วนว่า มหาชนย่อมเลื่อมใสในพระราชา

---

රාජුසු මහාජනා පන පසීදන්ති.

ส่วนว่า มหาชนทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในพระราชาทั้งหลาย

---

ඉති තතියො පාඨො.

จบแบบฝึกหัดที่ ๓

---

අකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො ගුණවත්තුසද්දො වුච්චතෙ.

คุณวัตตุศัพท์ อันเป็นปุงลิงค์ มีสระอะเป็นที่สุด ย่อมถูกกล่าว

---

ගුණවා පුරිසො සුන්දරං නිබ්බාණං ගතො

บุรุษผู้มีคุณไปแล้วสู่นิพพานอันงดงาม

---

ගුණවන්තො පුරිසා සුන්දරං නිබ්බාණං ගතා

บุรุษทั้งหลายผู้มีคุณไปแล้วสู่นิพพานอันงดงาม

---

භො ගුණවං පුරිස ත්වම්පි දානං දෙහි

ดูก่อนบุรุษผู้มีคุณ แม้ท่านจงให้ทานเถิด

---

භො ගුණවන්තො පුරිසා තුම්හෙ දානං දෙථ

ดูก่อนบุรุษทั้งหลายผู้มีคุณ ท่านทั้งหลายจงให้ทานเถิด

---

ගුණවන්තං පුරිසං ධම්මං බොධෙති ආචරියො

อาจารย์ย่อมให้บุรุษผู้มีคุณรู้แจ้งซึ่งธรรม

---

ගුණවන්තෙ පුරිසෙ ධම්මං පාඨයති ආචරියො

อาจารย์ย่อมให้บุรุษทั้งหลายผู้มีคุณเรียนซึ่งธรรม

---

ගුණවන්තෙන පුරිසෙන කාරිතො විහාරො

วิหารอันบุรุษผู้มีคุณให้สร้างแล้ว

---

ගුණවන්තෙහි පුරිසෙහි කාරිතා විහාරා

วิหารทั้งหลายอันบุรุษทั้งหลายผู้มีคุณให้สร้างแล้ว

---

ගුණවන්තෙන පුරිසෙන ලොකො සුචරති

โลกย่อมประพฤติดีด้วยบุรุษผู้มีคุณ

---

ගුණවන්තෙහි පුරිසෙහි ලොකා සුචරන්ති

โลกทั้งหลายย่อมประพฤติดีด้วยบุรุษทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගුණවතො පුරිසස්ස සක්කාරං කරොති

เขาย่อมกระทำการสักการะแก่บุรุษผู้มีคุณ

---

ගුණවතං පුරිසානං සක්කාරං කරොන්ති

เขาเหล่านั้นย่อมกระทำการสักการะแก่บุรุษทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගුණවතා පුරිසස්මා භයං නූප්පජ්ජති

ภัยย่อมไม่เกิดขึ้นจากบุรุษผู้มีคุณ

---

ගුණවන්තෙහි පුරිසෙහි භයානි නූප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมไม่เกิดขึ้นจากบุรุษทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගුණවතො පුරිසස්ස කිත්තිසද්දො අඞ්ගුග්ගච්ඡති

เสียงแห่งเกียรติคุณของบุรุษผู้มีคุณย่อมขจรไป

---

ගුණවතං පුරිසානං ගුණඝොසො හොති

เสียงแห่งคุณของบุรุษทั้งหลายผู้มีคุณย่อมมี

---

ගුණවන්තෙ පුරිසෙ මෙ රමති මතො

ความคิดของข้าพเจ้าย่อมยินดีในบุรุษผู้มีคุณ

---

ගුණවන්තෙසු පුරිසෙසු සප්පුරිසො පසීදති.

สัตบุรุษย่อมเลื่อมใสในบุรุษทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

จบแบบฝึกหัดที่ ๔

---

අකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො ගච්ඡන්තසද්දො වුච්චතෙ.

คัจฉันตศัพท์ อันเป็นปุงลิงค์ มีสระอะเป็นที่สุด ย่อมถูกกล่าว

---

ගච්ඡං යඤ්ඤදත්තො පුරිසං භාරං හාරයති

ยัญญทัตผู้ไปอยู่ ย่อมให้บุรุษนำภาระไป

---

ගච්ඡන්තා යඤ්ඤදත්තා පුරිසං කම්මං කාරයන්ති

ยัญญทัตทั้งหลายผู้ไปอยู่ ย่อมให้บุรุษกระทำกรรม

---

භො ගච්ඡං යඤ්ඤදත්ත ත්වං මං පාලය

ดูก่อนยัญญทัตผู้ไปอยู่ ท่านจงคุ้มครองข้าพเจ้า

---

භො ගච්ඡන්තා යඤ්ඤදත්තා මං පාලෙථ

ดูก่อนยัญญทัตทั้งหลายผู้ไปอยู่ ท่านทั้งหลายจงคุ้มครองข้าพเจ้า

---

ගච්ඡන්තං යඤ්ඤදත්තං කම්බලංයාචයති ද්විජො

พราหมณ์ย่อมขอผ้ากัมพลกะยัญญทัตผู้ไปอยู่

---

ගච්ඡන්තෙ යඤ්ඤදත්තෙ කම්බලං යාචයති ද්විජො

พราหมณ์ย่อมขอผ้ากัมพลกะยัญญทัตทั้งหลายผู้ไปอยู่

---

ගච්ඡතා යඤ්ඤදත්තෙන රුක්ඛො පුප්ඵානි අවචීයතෙ

ต้นไม้ถูกยัญญทัตผู้กำลังไปเก็บดอกไม้ทั้งหลาย

---

ගච්ඡන්තෙහි යඤ්ඤදත්තෙහි රුක්ඛො පුප්ඵානි අවචිතො

ต้นไม้ถูกยัญญทัตทั้งหลายผู้กำลังไปเก็บดอกไม้ทั้งหลายแล้ว

---

ගච්ඡතා යඤ්ඤදත්තෙන කොචි මග්ගං ජානාති

ใครบางคนย่อมรู้หนทางโดยยัญญทัตผู้กำลังไป

---

ගච්ඡන්තෙහි යඤ්ඤදත්තෙහි කෙචිමග්ගං ජානන්ති

ใครบางคนทั้งหลายย่อมรู้หนทางโดยยัญญทัตทั้งหลายผู้กำลังไป

---

ගච්ඡතො යඤ්ඤදත්තස්ස ඡත්තං ධාරයතෙ

ร่มของยัญญทัตผู้กำลังไปถูกถืออยู่

---

ගච්ඡතං යඤ්ඤදත්තානං ඡත්තානි ධාරයන්තෙ

ร่มทั้งหลายของยัญญทัตทั้งหลายผู้กำลังไปถูกถืออยู่

---

ගච්ඡතා යඤ්ඤදත්තස්මා භයං නූප්පජ්ජති

ความกลัวย่อมไม่เกิดขึ้นจากยัญญทัตผู้กำลังไป

---

ගච්ඡන්තෙහි යඤ්ඤදත්තෙහි භයානි නූප්පජ්ජන්ති

ความกลัวทั้งหลายย่อมไม่เกิดขึ้นจากยัญญทัตทั้งหลายผู้กำลังไป

---

ගච්ඡතො යඤ්ඤදත්තස්ස ඡත්තො හොති

ร่มย่อมมีแก้ยัญญทัตผู้กำลังไป

---

ගච්ඡතං යඤ්ඤදත්තානං ආභරණානි හොන්ති

เครื่องประดับทั้งหลายย่อมมีแก้ยัญญทัตทั้งหลายผู้กำลังไป

---

ගච්ඡන්තෙ යඤ්ඤදත්තෙ කොචි පසීදති

ใครบางคนย่อมเลื่อมใสในยัญญทัตผู้กำลังไป

---

ගච්ඡන්තෙසු යඤ්ඤදත්තෙසු කෙචි පසීදන්ති.

ใครบางคนทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในยัญญทัตทั้งหลายผู้กำลังไป

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๕ ด้วยประการฉะนี้

---

ඉකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො අග්ගිසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า อัคคิ อันเขาเรียกว่าเป็นปุลลิงค์มีอิการันต์

---

අග්ගි පන කට්ඨමඞ්ගාරං කරොති

ไฟก็ย่อมกระทำซึ่งถ่านไม้

---

අග්ගයො කට්ඨමඞ්ගාරං කරොන්ති

ไฟทั้งหลายย่อมกระทำซึ่งถ่านไม้

---

භො අග්ගි ත්වං සීතං විනොදෙහි

ดูก่อนไฟ ท่านจงบรรเทาซึ่งความหนาว

---

භො අග්ගී තුම්හෙ සීතං විනොදෙථ

ดูก่อนไฟทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงบรรเทาซึ่งความหนาว

---

අග්ගිං නිබ්බාපෙති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมดับซึ่งไฟ

---

අග්ගයො නිබ්බාපෙන්ති යෙ කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมดับซึ่งไฟทั้งหลาย

---

අග්ගිනා කොචි අකාරො දඩ්ඪො

เรือนหลังใดหลังหนึ่งถูกไหม้แล้วโดยไฟ

---

අග්ගීහි කෙචි අගාරා දඩ්ඪා

เรือนหลังใดหลังหนึ่งทั้งหลายถูกไหม้แล้วโดยไฟทั้งหลาย

---

අග්ගිනා කිඤ්චි ආගාරං ඣාපෙති

ย่อมเผาซึ่งเรือนหลังใดหลังหนึ่งด้วยไฟ

---

අග්ගීහි කෙචි අගාරෙ ඣාපෙති

ย่อมเผาซึ่งเรือนหลังใดหลังหนึ่งทั้งหลายด้วยไฟทั้งหลาย

---

අග්ගිනො උපාදානං දදාති බ්‍රාහ්මණො

พราหมณ์ย่อมให้ซึ่งเชื้อแก่ไฟ

---

අග්ගීනං උපාදානං දදන්ති බ්‍රාහ්මණා

พราหมณ์ทั้งหลายย่อมให้ซึ่งเชื้อแก่ไฟทั้งหลาย

---

අග්ගිනා ධූමො අපෙති නිච්චං

ควันย่อมไปปราศจากไฟเป็นนิตย์

---

අග්ගීහි’ධූමාපි අපෙන්ති නිච්චං

ควันทั้งหลายด้วยย่อมไปปราศจากไฟทั้งหลายเป็นนิตย์

---

අග්ගිනො ආලොකො ච හොති

แสงสว่างของไฟย่อมมีด้วย

---

අග්ගීනං ආලොකාපි හොන්ති

แสงสว่างทั้งหลายของไฟทั้งหลายย่อมมีด้วย

---

අග්ගිම්හි යො කොචි පසීදති

ผู้ใดผู้หนึ่งเลื่อมใสในไฟ

---

අග්ගීසු යෙ කෙචි පසීදන්ති.

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งเลื่อมใสในไฟทั้งหลาย

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๖

---

ඉකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො ආදිසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า อาดิ (ādi) เป็นปุงลิงค์ มีอิการันต์

---

ආදි බන්ධීයතෙ සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන

อาดิถูกผูกไว้โดยสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกัน

---

ආදයො බන්ධීයන්තෙ සමග්ගෙහි භික්ඛුහි

อาดิทั้งหลายถูกผูกไว้โดยภิกษุผู้พร้อมเพรียงกันทั้งหลาย

---

භො ආදි ත්වං දීඝකාලං පවත්තෙහි

แน่ะอาดิ ท่านจงเป็นไปตลอดกาลนาน

---

භො ආදී තුම්හෙ දීඝකාලං පවත්තෙථ

แน่ะอาดิทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงเป็นไปตลอดกาลนาน

---

ආදිං පස්සති සමග්ගො සඞ්ඝො ච

สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันย่อมเห็นอาดิ

---

ආදයො පස්සති භික්ඛු සඞ්ඝො ච

ภิกษุสงฆ์ย่อมเห็นอาดิทั้งหลาย

---

ආදිනා පරිසුද්ධෙන පන භූයතෙ

อนึ่ง ย่อมเป็นไปโดยอาดิผู้บริสุทธิ์

---

ආදීහි පරිසුද්ධෙහි පන භූයතෙ

อนึ่ง ย่อมเป็นไปโดยอาดิผู้บริสุทธิ์ทั้งหลาย

---

ආදිනා සමග්ගො සඞ්ඝො සුචරති

สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันย่อมประพฤติดีด้วยอาดิ

---

ආදීහි භික්ඛු සඞ්ඝො සුචරති

ภิกษุสงฆ์ย่อมประพฤติดีด้วยอาดิทั้งหลาย

---

ආදිනො කොචි උපකරණං දෙති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมให้อุปกรณ์แก่อาดิ

---

ආදීනං කෙචි උපකරණං දෙන්ති

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมให้อุปกรณ์แก่อาดิทั้งหลาย

---

ආදිනා සමග්ගො සඞ්ඝො අපෙති

สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันย่อมหลีกไปจากอาดิ

---

ආදීහි භික්ඛු’සඞ්ඝො අපෙති

ภิกษุสงฆ์ย่อมหลีกไปจากอาดิทั้งหลาย

---

ආදිස්ස උපකාරිකා ඛො පන හොති

อนึ่ง ย่อมเป็นผู้ช่วยเหลือของอาดิ

---

ආදීනං උපකාරිකායොපි හොන්ති

อนึ่ง ย่อมเป็นผู้ช่วยเหลือของอาดิทั้งหลาย

---

ආදිම්හි සමග්ගො සඞ්ඝො නිසීදති

สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันย่อมนั่งในอาดิ

---

ආදීසූ භික්ඛු සඞ්ඝොපි නිසීදති.

แม้ภิกษุสงฆ์ย่อมนั่งในอาดิทั้งหลาย

---

ඉති සත්තමො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๗

---

ඊකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො දණ්ඩීසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า ทัณฑี (daṇḍī) เป็นปุงลิงค์ มีอีการันต์

---

දණ්ඩී පුරිසොපි දණ්ඩං ඡඩ්ඩෙතු

แม้บุรุษผู้มีไม้เท้าจงทิ้งไม้เท้า

---

දණ්ඩිනො පුරිසා දණ්ඩං ඡඩ්ඩෙන්තු

บุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลายจงทิ้งไม้เท้า

---

භො දණ්ඩී පුරිස දණ්ඩං ඡඩ්ඩෙහි

แน่ะบุรุษผู้มีไม้เท้า ท่านจงทิ้งไม้เท้า

---

භො දණ්ඩිනො පුරිසා දණ්ඩං ඡඩ්ඩෙථ

แน่ะบุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงทิ้งไม้เท้า

---

දණ්ඩිං පුරිසං කම්මං කාරයති පුරිසො

บุรุษย่อมให้บุรุษผู้มีไม้เท้ากระทำกรรม

---

දණ්ඩී පුරිසෙ කම්මෙ කාරෙන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมให้บุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลายกระทำกรรมทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනා පුරිසෙන දණ්ඩො ඡඩ්ඩීයතු

ไม้เท้าจงถูกบุรุษผู้มีไม้เท้าทิ้งไป

---

දණ්ඩීහි පුරිසෙහි දණ්ඩා ඡඩ්ඩීයන්තු

ไม้เท้าทั้งหลายจงถูกบุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลายทิ้งไป

---

දණ්ඩිනා පුරිසෙන පුරිසො තිට්ඨති

บุรุษย่อมยืนอยู่กับบุรุษผู้มีไม้เท้า

---

දණ්ඩීහි පුරිසෙහි පුරිසා තිට්ඨන්ති

บุรุษทั้งหลายย่อมยืนอยู่กับบุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනො පුරිසස්ස චිත්තං න රුච්චති

จิตของบุรุษผู้มีไม้เท้าไม่เป็นที่ชอบใจ

---

දණ්ඩීනං පුරිසානං චිත්තං න රුච්චති

จิตของบุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลายไม่เป็นที่ชอบใจ

---

දණ්ඩිනා පුරිසස්මා භයං උප්පජ්ජති

ภัยย่อมเกิดขึ้นจากบุรุษผู้มีไม้เท้า

---

දණ්ඩීහි පුරිසෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากบุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනො පුරිසස්ස පරිග්ගහො හොති

บุรุษผู้มีไม้เท้ามีการครอบครอง

---

දණ්ඩීනං පුරිසානං පරිග්ගහා හොන්ති

บุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลายมีการครอบครองทั้งหลาย

---

දණ්ඩිස්මිං පුරිසෙ චිත්තං න රමති

จิตย่อมไม่ยินดีในบุรุษผู้มีไม้เท้า

---

දණ්ඩීසු පුරිසෙසු එකච්චො නප්පසීදති.

คนบางคนย่อมไม่เลื่อมใสในบุรุษผู้มีไม้เท้าทั้งหลาย

---

ඉති අට්ඨමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๘ จบเพียงเท่านี้

---

උකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො භික්ඛුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า ภิกขุ อันเป็นปุงลิงค์ อุการันต์ ท่านกล่าวไว้แล้ว

---

භික්ඛු මහාරාජානං ධම්මං භණති

ภิกษุย่อมกล่าวธรรมแก่พระราชาผู้ยิ่งใหญ่

---

භික්ඛූ මහාරාජානං ධම්මං භණන්ති

ภิกษุทั้งหลายย่อมกล่าวธรรมแก่พระราชาผู้ยิ่งใหญ่

---

භො භික්ඛු පණීතං ධම්මං දෙසෙහි

ดูก่อนภิกษุ ท่านจงแสดงธรรมอันประณีต

---

භො භික්ඛූ පණීතං ධම්මං දෙසෙථ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงแสดงธรรมอันประณีต

---

භික්ඛුං සක්කච්චං පණමාමහං

ข้าพเจ้าไหว้ภิกษุโดยเคารพ

---

භික්ඛූ සක්කච්චං පණමාම මයං

เราทั้งหลายไหว้ภิกษุทั้งหลายโดยเคารพ

---

භික්ඛුනා සද්ධම්මො දෙසීයතෙ

พระสัทธรรมอันภิกษุย่อมแสดง

---

භික්ඛූහි සද්ධම්මො සුදෙසිතො

พระสัทธรรมอันภิกษุทั้งหลายแสดงดีแล้ว

---

භික්ඛුනා ලොකො සග්ගං ගච්ඡති

สัตว์โลกย่อมไปสู่สวรรค์เพราะภิกษุ

---

භික්ඛූහි මහාජනා සග්ගං තච්ඡන්ති

มหาชนทั้งหลายย่อมไปสู่สวรรค์เพราะภิกษุทั้งหลาย

---

භික්ඛුස්ස දානං දෙති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมให้ทานแก่ภิกษุ

---

භික්ඛූනං දානං දෙන්ති සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายย่อมให้ทานแก่ภิกษุทั้งหลาย

---

භික්ඛුනා සග්ගං ලභෙය්‍ය සඞො

สัตว์พึงได้สวรรค์เพราะภิกษุ

---

භික්ඛූහි සග්ගං ලභෙය්‍යුං සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายพึงได้สวรรค์เพราะภิกษุทั้งหลาย

---

භික්ඛුනො පත්තචීවරම්පි භවති

แม้บาตรและจีวรของภิกษุมีอยู่

---

භික්ඛූනං පත්තචීවරානි භවන්ති

บาตรและจีวรทั้งหลายของภิกษุทั้งหลายมีอยู่

---

භික්ඛුස්මිං මෙ රමති මනො

ใจของฉันยินดีในภิกษุ.

---

භික්ඛූසු සද්ධො සප්පුරිසො පසීදති.

สัตบุรุษผู้มีศรัทธาย่อมเลื่อมใสในภิกษุทั้งหลาย.

---

ඉති නවමො පාඨො.

จบบทเรียนที่เก้า.

---

උකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො ජන්තුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า "ชน" (jantu) เป็นคำนามปุงลิงค์ที่ลงท้ายด้วยสระอุ.

---

ජන්තු දෙවදත්තං කටං කාරාපෙති

ชนย่อมให้เทวทัตกระทำซึ่งเสื่อ.

---

ජන්තුනො දෙවදත්තෙ කටෙ කාරාපෙන්ති

ชนทั้งหลายย่อมให้เทวทัตทั้งหลายกระทำซึ่งเสื่อทั้งหลาย.

---

භොජන්තු ත්වම්පි දෙවදත්තං කටං කාරෙසි

ดูก่อนชน แม้ท่านก็ย่อมให้เทวทัตกระทำซึ่งเสื่อ.

---

භො ජන්තුනො දෙවදත්තෙ කටෙ කාරෙථ.

ดูก่อนชนทั้งหลาย พวกท่านย่อมให้เทวทัตทั้งหลายกระทำซึ่งเสื่อทั้งหลาย.

---

ජන්තුම්පෙතං කටං කාරෙමි තෙනෙව කටෙ වා

ฉันย่อมให้ชนนี้กระทำซึ่งเสื่อ หรือ (ย่อมให้กระทำ) ในเสื่อนั้นด้วยชนนั้นนั่นแล.

---

ජන්තුපෙතෙ කටං කාරෙම තෙනෙව කටෙ වා

พวกเราย่อมให้ชนเหล่านี้กระทำซึ่งเสื่อ หรือ (ย่อมให้กระทำ) ในเสื่อนั้นด้วยชนนั้นนั่นแล.

---

ජන්තුනා පුරිසො විහාරං විහාරෙවා කාරාපීයතෙ

บุรุษย่อมถูกให้กระทำซึ่งวิหารด้วยชน หรือในวิหาร.

---

ජන්තූහි පුරිසො විහාරං විහාරෙවා කාරිතො

บุรุษถูกให้กระทำซึ่งวิหารด้วยชนทั้งหลาย หรือในวิหาร.

---

ජන්තුනා රියෙන යො කොචි සුඛං පාපුණති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมถึงซึ่งสุขด้วยชนผู้เป็นอริยะ.

---

ජන්තූහි අරියෙහි යෙ කෙචි සුඛං පාපුණන්ති

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมถึงซึ่งสุขด้วยชนผู้เป็นอริยะทั้งหลาย.

---

ජන්තුනො අරියස්ස ධනං දදාති ධනවන්තො

ผู้มีทรัพย์ย่อมให้ซึ่งทรัพย์แก่ชนผู้เป็นอริยะ.

---

ජන්තුනමරියානං ධනං දදන්ති ධනවන්තා

ผู้มีทรัพย์ทั้งหลายย่อมให้ซึ่งทรัพย์แก่ชนผู้เป็นอริยะทั้งหลาย.

---

ජන්තුනාරියම්හා අන්තරධායති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหายไปจากชนผู้เป็นอริยะ.

---

ජන්තූහි අරියෙහි අන්තරධායන්ති යෙ කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมหายไปจากชนผู้เป็นอริยะทั้งหลาย.

---

ජන්තුනො සකලස්ස ඵලංවිපාකො හොති

ผลวิบากย่อมมีแก่ชนทั้งปวง.

---

ජන්තූනං සකලානං පඤ්චගතියො හොන්ති

คติห้าย่อมมีแก่ชนทั้งปวงทั้งหลาย.

---

ජන්තුම්හි අරියෙ යො කොචි පසීදති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในชนผู้เป็นอริยะ.

---

ජන්තුසු අරියෙසු යෙ කෙචි පසීදන්ති.

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในชนผู้เป็นอริยะทั้งหลาย.

---

ඉති දසමො පාඨො.

จบบทเรียนที่สิบ.

---

උකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො සත්ථුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า "ศาสดา" (satthu) เป็นคำนามปุงลิงค์ที่ลงท้ายด้วยสระอุ.

---

සත්ථා දෙවමනුස්සානං ධම්මදෙසනං අකාසි

พระศาสดาได้ทรงกระทำซึ่งการแสดงธรรมแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย.

---

සත්ථාරො දෙවමනුස්සානං ධම්මදෙසනං අකාසුං

พระศาสดาทั้งหลายได้ทรงกระทำซึ่งการแสดงธรรมแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย.

---

භො සත්ථා ත්වං සදෙවකං ලොකං පාලය

ดูก่อนพระศาสดา ขอท่านจงรักษาซึ่งโลกพร้อมด้วยเทวดา.

---

භො සත්ථාරො සදෙවකං ලොකං පාලෙථ

ดูก่อนพระศาสดาทั้งหลาย ขอพวกท่านจงรักษาซึ่งโลกพร้อมด้วยเทวดา.

---

සත්ථාරං ධම්මරාජානං සක්කච්චං පණමා මහං

เราย่อมนอบน้อมซึ่งพระศาสดาผู้เป็นพระธรรมราชาโดยเคารพ.

---

සත්ථාරෙ ධම්මරාජෙ සක්කච්චං පණමාම මයං

เราทั้งหลายย่อมนอบน้อมซึ่งพระศาสดาทั้งหลายผู้เป็นพระธรรมราชาโดยเคารพ.

---

සත්ථාරා ධම්මරාජෙන සීවං බොධීයතෙ ලොකො

โลกถูกพระศาสดาผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทรงยังให้รู้แจ้งซึ่งความสุข.

---

සත්ථාරෙහි ධම්මරාජෙහි සිවං බොධිතො ලොකො

โลกถูกพระศาสดาทั้งหลายผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทั้งหลายยังให้รู้แจ้งซึ่งความสุขแล้ว.

---

සත්ථාරා ධම්මරාජෙන අච්චුතං පදං ගච්ඡති

บุคคลย่อมถึงซึ่งบทอันไม่เคลื่อนโดยพระศาสดาผู้ทรงเป็นพระธรรมราชา.

---

සත්ථාරෙහි ධම්මරාජෙහි අච්චුතං පදං ලභෙය්‍ය

บุคคลพึงได้ซึ่งบทอันไม่เคลื่อนโดยพระศาสดาทั้งหลายผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทั้งหลาย.

---

සත්ථු ධම්මරාජස්ස පුප්ඵානි යජති ලොකො

โลกย่อมบูชาซึ่งดอกไม้ทั้งหลายของพระศาสดาผู้ทรงเป็นพระธรรมราชา.

---

සත්ථානං ධම්මරාජානං පුප්ඵානි යජති ලොකො

โลกย่อมบูชาซึ่งดอกไม้ทั้งหลายของพระศาสดาทั้งหลายผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทั้งหลาย.

---

සත්ථාරා ධම්මරාජස්මා පරාජෙන්ති අඤ්ඤතිත්ථියා

พวกเดียรถีย์เหล่าอื่นย่อมพ่ายแพ้จากพระศาสดาผู้ทรงเป็นพระธรรมราชา.

---

සත්ථාරෙහි ධම්මරාජෙහි ඡරංසියො නිච්ඡරන්ති

รัศมี ๖ ประการย่อมเปล่งออกจากพระศาสดาทั้งหลายผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทั้งหลาย.

---

සත්ථුනො ධම්මරාජස්ස චරණං පණමාම්‍යහං

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระบาทของพระศาสดาผู้ทรงเป็นพระธรรมราชา.

---

සත්ථානං ධම්මරාජානං පාදෙ සිරසා පණාම

ขอนอบน้อมซึ่งพระบาททั้งหลายของพระศาสดาทั้งหลายผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทั้งหลายด้วยเศียรเกล้า.

---

සත්ථරි ධම්මරාජෙ කො භත්තිං න ඝටීයති

ใครเล่าย่อมไม่กระทำซึ่งความภักดีในพระศาสดาผู้ทรงเป็นพระธรรมราชา.

---

සත්ථාරෙසු ධම්මරාජෙසු භත්ති භවභවෙ අත්ථු.

ขอความภักดีจงมีในพระศาสดาทั้งหลายผู้ทรงเป็นพระธรรมราชาทั้งหลายในภพน้อยภพใหญ่.

---

ඉති එකාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๑๑ ด้วยประการฉะนี้.

---

උකාරන්තපුල්ලිඞ්ගො නන්තුසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า นัตตุ อันบัณฑิตกล่าวว่าเป็นปุงลิงค์มีอุการันต์.

---

තත්තා පිතාමහං භොජනං භොජයති

หลานชายย่อมให้ปู่บริโภคซึ่งอาหาร.

---

නත්තාරො පිතාමහං භොජනං භොජයන්ති

หลานชายทั้งหลายย่อมให้ปู่บริโภคซึ่งอาหาร.

---

භො නත්තා ත්වම්පි සිප්පං උග්ගණ්හාහි

ดูก่อนหลานชาย แม้ท่านจงเรียนซึ่งศิลปะ.

---

භො නත්තාරො තුම්හෙ සිප්පානි උග්ගණ්හාථ

ดูก่อนหลานชายทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงเรียนซึ่งศิลปะทั้งหลาย.

---

නත්තාරං සිප්පං පාඨෙති ආචරියො

อาจารย์ย่อมให้หลานชายเรียนซึ่งศิลปะ.

---

නත්තාරෙ සිප්පානි පාඨෙන්ති ආචරියා

อาจารย์ทั้งหลายย่อมให้หลานชายทั้งหลายเรียนซึ่งศิลปะทั้งหลาย.

---

නත්තාරා රුක්ඛො පුප්ඵානි අවචීයතෙ

ต้นไม้ถูกหลานชายเก็บซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย.

---

නත්තාරෙහි රුක්ඛො පුප්ඵානි අවචිතො

ต้นไม้ถูกหลานชายทั้งหลายเก็บซึ่งดอกไม้ทั้งหลายแล้ว.

---

නත්තාරා පිතාමහො සුඛී ජාතො

ปู่เป็นผู้มีความสุขเพราะหลานชาย.

---

නත්තාරෙහි පිත්තාමහා සුඛීජාතා

ปู่ทั้งหลายเป็นผู้มีความสุขแล้วเพราะหลานชายทั้งหลาย.

---

නත්තුස්ස ඛෙත්තවත්ථුං දදාති පිතාමහො

ปู่ย่อมให้ซึ่งที่นาและที่ดินแก่หลานชาย.

---

නත්තාරානං ඛෙත්තවත්ථුං දදන්ති පිතාමහා

ปู่ทั้งหลายย่อมให้ซึ่งที่นาและที่ดินแก่หลานชายทั้งหลาย.

---

නත්තාරා පිතාමහො අපෙතො හොති

ปู่ย่อมเป็นผู้ปราศไปแล้วจากหลานชาย.

---

නත්තාරෙහි පිතාමහො අපෙතො හොති

ปู่ย่อมเป็นผู้ปราศไปแล้วจากหลานชายทั้งหลาย.

---

නන්තුනො වත්ථාභරනං පන හොති

ก็เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับของหลานชายย่อมมี.

---

නත්තාරානං ඛො පන වත්ථාභරනානි හොන්ති

ก็แลเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับทั้งหลายของหลานชายทั้งหลายย่อมมี.

---

නත්තරි යො කොචි පිතාමහො නප්පසීදති

ปู่ผู้ใดผู้หนึ่งไม่เลื่อมใสในหลาน.

---

නත්තාරෙසු යෙ කෙචි පිතාමහා නප්පසීදන්ති.

ปู่ทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่เลื่อมใสในหลานทั้งหลาย.

---

ඉති ද්වාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบสองด้วยประการฉะนี้.

---

උකාරන්ත පුල්ලිඞ්ගො පිතුසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า ปิตุ มีอุการันต์ เป็นปุงลิงค์ ถูกกล่าวแล้ว.

---

පිතාපි පුත්තං භොජනං භොජයති

แม้พ่อยังบุตรให้บริโภคอาหาร.

---

පිතරො පුත්තෙ භොජනං භොජයන්ති

พ่อทั้งหลายยังบุตรทั้งหลายให้บริโภคอาหาร.

---

භොපිතා ත්වම්පි භොජනං භොජෙහි

ดูก่อนพ่อ แม้ท่านจงบริโภคอาหาร.

---

භො පිතරො තුම්හෙ භොජනං භොජෙථ

ดูก่อนพ่อทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงบริโภคอาหาร.

---

පිතරං සක්කච්චං පොසෙති පුත්තො

บุตรเลี้ยงดูพ่อโดยเคารพ.

---

පිතරෙ සක්කච්චං පොසෙන්ති පුත්තා

บุตรทั้งหลายเลี้ยงดูพ่อทั้งหลายโดยเคารพ.

---

පිතරා පුත්තො කුසලං කාරාපීයතෙ

บุตรถูกพ่อให้กระทำกุศล.

---

පිතරෙහි පුත්තො කුසලං කාරාපීයතෙ

บุตรถูกพ่อทั้งหลายให้กระทำกุศล.

---

පිතරා පුත්තොපි සුඛං පාපුණාති

แม้บุตรย่อมถึงซึ่งสุขเพราะพ่อ.

---

පිතරෙහි භගිනියො සුඛං පාපුණන්ති

น้องสาวทั้งหลายย่อมถึงซึ่งสุขเพราะพ่อทั้งหลาย.

---

පිතුස්ස අන්නපානංදෙති පුත්තො

บุตรย่อมให้ข้าวและน้ำแก่พ่อ.

---

පිතරානං අන්නපානං දෙන්ති පුත්තා

บุตรทั้งหลายย่อมให้ข้าวและน้ำแก่พ่อทั้งหลาย.

---

පිතරා අන්තරධායාති පුත්තො

บุตรย่อมหายไปจากพ่อ.

---

පිතුනො පාදෙ අභිවන්දති පුත්තො

บุตรย่อมไหว้เท้าทั้งหลายของพ่อ.

---

පිතරානං පාදෙ අභිවන්දති පුත්තා

บุตรทั้งหลายย่อมไหว้เท้าทั้งหลายของพ่อทั้งหลาย.

---

පිතරි පුත්තො ත්‍රජො පසීදති

บุตรผู้เกิดในตนย่อมเลื่อมใสในพ่อ.

---

පිතරෙසු පුත්තොරසො පසීදති.

บุตรผู้เกิดในอกย่อมเลื่อมใสในพ่อทั้งหลาย.

---

ඉති තෙරසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบสามด้วยประการฉะนี้.

---

උකාරන්ත පුල්ලිඞ්ගො භාතුසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า ภาตุ มีอุการันต์ เป็นปุงลิงค์ ถูกกล่าวแล้ว.

---

භාතා භගිනිං කුසලං කාරාපයති

พี่ชายยังน้องสาวให้กระทำกุศล.

---

භාතරො භගිනී කුසලානි කාරාපයන්ති

พี่ชายทั้งหลายยังน้องสาวทั้งหลายให้กระทำกุศลทั้งหลาย.

---

භො භාතා ත්වම්පි කුසලං කරොහි

ดูก่อนพี่ชาย แม้ท่านจงกระทำกุศล.

---

භො භාතරො තුම්හෙ කුසලානි කරොථ

ดูก่อนพี่ชายทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงกระทำกุศลทั้งหลาย.

---

භාතරං කම්මං කාරයති පුබ්බජො

พี่ชายคนโตยังน้องชายให้กระทำซึ่งการงาน.

---

භාතරෙ කම්මෙ කාරයන්ති පුබ්බජා

พี่ชายคนโตทั้งหลายยังน้องชายทั้งหลายให้กระทำซึ่งการงานทั้งหลาย.

---

භාතරා සඞ්ඝො භත්තං භොජාපීයතෙ

สงฆ์ถูกพี่ชายให้บริโภคภัตตาหาร.

---

භාතරෙහි සඞ්ඝො භත්තං භොජාපිතො

สงฆ์อันพี่น้องทั้งหลายให้ฉันแล้วซึ่งภัตตาหาร

---

භාතරා භගිනීපි සුඛං පාපුණාති

แม้แต่น้องสาวก็ย่อมถึงซึ่งความสุขเพราะพี่ชาย

---

භාතරෙහි භගිනියො සුඛං පාපුණන්ති

น้องสาวทั้งหลายย่อมถึงซึ่งความสุขเพราะพี่ชายทั้งหลาย

---

භාතුස්ස වත්ථඤ්ච දදාති පුබ්බජො

พี่ชายคนโตย่อมให้ซึ่งผ้าแก่น้องชาย

---

භාතරානං වත්ථානි දදන්ති පුබ්බජා

พี่ชายคนโตทั้งหลายย่อมให้ซึ่งผ้าทั้งหลายแก่น้องชายทั้งหลาย

---

භාතරා අන්තරධායති භගිනිපි

แม้แต่น้องสาวก็ย่อมหายไปจากพี่ชาย

---

භාතරෙහි අන්තරධායන්ති භගිනියො

น้องสาวทั้งหลายย่อมหายไปจากพี่ชายทั้งหลาย

---

භාතුනො ඛෙත්තවත්ථූනි පන විජ්ජන්ති

ก็แต่ว่าไร่นาและที่ดินทั้งหลายของน้องชายย่อมมีอยู่

---

භාතරානං ඛෙත්තවත්ථූනි පන විජ්ජන්ති

ก็แต่ว่าไร่นาและที่ดินทั้งหลายของน้องชายทั้งหลายย่อมมีอยู่

---

භාතරි ජෙට්ඨො සම්මා පසීදති

พี่ชายคนโตย่อมเลื่อมใสในน้องชายโดยชอบ

---

භාතරෙසු ජෙට්ඨා සම්මා පසීදන්ති.

พี่ชายคนโตทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในน้องชายทั้งหลายโดยชอบ

---

ඉති චුද්දසමො පාඨො.

บทเรียนที่ 14 จบเพียงเท่านี้

---

ඌකාරන්ත පුල්ලිඞ්ගො අභිභූසද්දො වුච්චතෙ.

อภิภูศัพท์ อันมีสระ อู เป็นที่สุด เป็นปุลลิงค์ ท่านกล่าวอยู่

---

අභිභූ තථාගතො ධම්මදෙසනං අකාසි

พระตถาคตผู้ทรงครอบงำ ได้ทรงทำแล้วซึ่งการแสดงธรรม

---

අභිභූ තථාගතා ධම්මදෙසනං අකාසුං

พระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลาย ได้ทรงทำแล้วซึ่งการแสดงธรรม

---

භො අභිභූ තථාගත ධම්මං දෙසෙහි

ข้าแต่พระตถาคตผู้ทรงครอบงำ ขอพระองค์จงแสดงซึ่งธรรม

---

භො අභිභූ තථාගතා ධම්මං දෙසෙථ

ข้าแต่พระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลาย ขอพระองค์ทั้งหลายจงแสดงซึ่งธรรม

---

අභිභුං තථාගතං සිරසා නමාම්‍යහං

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระตถาคตผู้ทรงครอบงำด้วยเศียรเกล้า

---

අභිභුවො තථාගතෙ සිරසා නමාම මයං

พวกเราขอนอบน้อมซึ่งพระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลายด้วยเศียรเกล้า

---

අභිභුනා තථාගතෙන ධම්මො දෙසිතො

พระธรรมอันพระตถาคตผู้ทรงครอบงำแสดงแล้ว

---

අභිභූහි තථාගතෙහි ධම්මා දෙසිතා

พระธรรมทั้งหลายอันพระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลายแสดงแล้ว

---

අභිභුනා තථාගතෙන මුනයො සුඛීජාතා

มุนีทั้งหลายเป็นผู้มีความสุขเกิดแล้ว เพราะพระตถาคตผู้ทรงครอบงำ

---

අභිභූහි තථාගතෙහි ලොකා සුඛීජාතා

โลกทั้งหลายเป็นผู้มีความสุขเกิดแล้ว เพราะพระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลาย

---

අභිභූනො තථාගතස්ස පුප්ඵානි යජති

เขาย่อมบูชาซึ่งดอกไม้ทั้งหลายแก่พระตถาคตผู้ทรงครอบงำ

---

අභිභූනං තථාගතානං පුප්ඵානි යජන්ති

พวกเขาย่อมบูชาซึ่งดอกไม้ทั้งหลายแก่พระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลาย

---

අභිභුනා තථාගතම්හා පභා නිච්ඡරති

รัศมีย่อมเปล่งออกจากพระตถาคตผู้ทรงครอบงำ

---

අභිභූහි තථාගතෙහි පභායො නිච්ඡරන්ති

รัศมีทั้งหลายย่อมเปล่งออกจากพระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลาย

---

අභිභුනො තථාගතස්ස පාදෙ පණමාමි

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระบาททั้งหลายของพระตถาคตผู้ทรงครอบงำ

---

අභිභූනං තථාගතානං චරණං පණමාම

พวกเราขอนอบน้อมซึ่งพระบาทของพระตถาคตผู้ทรงครอบงำทั้งหลาย

---

අභිභුම්හි තථාගතෙ මෙ රමති මනො

ใจของข้าพเจ้าย่อมยินดีในพระตถาคตผู้ทรงครอบงำ

---

අභිභූසු තථාගතෙසු මනං පතිට්ඨිතං.

จิตตั้งมั่นแล้วในพระตถาคตทั้งหลายผู้ครอบงำ (กิเลส).

---

ඉති පඤ්චදසමො පාඨො.

จบหมวดที่สิบห้า.

---

ඌකාරන්ත පුල්ලිඞ්ගො සබ්බඤ්ඤුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า "สัพพัญญู" ที่มีอูเป็นที่สุด เป็นปุลลิงค์ (เพศชาย) ย่อมถูกกล่าว.

---

සබ්බඤ්ඤු ලොකනාථො ධම්මං දෙසෙති

พระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก ย่อมแสดงธรรม.

---

සබ්බඤ්ඤු ලොකනාථා ධම්මං දෙසෙන්ති

พระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก ย่อมแสดงธรรม.

---

භො සබ්බඤ්ඤු ලොකනාථ ධම්මං දෙසෙහි

ข้าแต่พระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก ขอพระองค์จงแสดงธรรมเถิด.

---

භො සබ්බඤ්ඤු ලොකනාථා ධම්මං දෙසෙථ

ข้าแต่พระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก ขอท่านทั้งหลายจงแสดงธรรมเถิด.

---

සබ්බඤ්ඤුං ලොකනාථං පස්සති මහාජනො

มหาชนย่อมเห็นพระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤුනො ලොකනාථෙ පස්සති මහාජනො

มหาชนย่อมเห็นพระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤුනා ලොකනාථෙන ධම්මො දෙසීයතෙ

ธรรมอันพระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก ย่อมถูกแสดง.

---

සබ්බඤ්ඤූහි ලොකනාථෙහි ධම්මො දෙසිතො

ธรรมอันพระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก แสดงแล้ว.

---

සබ්බඤ්ඤුනා ලොකනාථෙන සිවපදං යන්ති

ชนทั้งหลายย่อมถึงซึ่งบทอันเกษม ด้วยพระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤූහි ලොකනාථෙහි ලොකා සුඛීජාතා

โลกทั้งหลายมีความสุขแล้ว ด้วยพระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤුනො ලොකනාථස්ස ජීවිතං පරිච්චජාමි

ข้าพเจ้าขอบริจาคชีวิตแด่พระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤූනං ලොකනාථානං ජීවිතං පරිච්චජාමි

ข้าพเจ้าขอบริจาคชีวิตแด่พระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤුනා ලොකනාථස්මා සිවපදං ලභෙය්‍ය

พึงได้ซึ่งบทอันเกษม จากพระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤූහි ලොකනාථෙහි සිවපදි ලභෙය්‍යුං

ชนทั้งหลายพึงได้ซึ่งบทอันเกษมทั้งหลาย จากพระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤුනො ලොකනාථස්ස චරණං වන්දාමි

ข้าพเจ้าขอนมัสการพระบาทของพระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤුඤූනං ලොකනාථානං පාදෙ වන්දාම

ข้าพเจ้าทั้งหลายขอนมัสการพระบาทของพระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤුස්මිං ලොකනාථෙ ලොකො පසීදති

โลกย่อมเลื่อมใสในพระสัพพัญญูผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

සබ්බඤ්ඤූසු ලොකනාථෙසු ලොකා පසීදන්ති.

โลกทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในพระสัพพัญญูทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งของโลก.

---

ඉති සොලසමො පාඨො.

จบหมวดที่สิบหก.

---

ඔකාරන්ත පුල්ලිඞ්ගො ගොසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า "โค" ที่มีโอเป็นที่สุด เป็นปุลลิงค์ (เพศชาย) ย่อมถูกกล่าว.

---

ගො උසභො උජුං ගච්ඡති

โคอุสภะย่อมไปตรง.

---

ගාවො උසභා උජුං ගච්ඡන්ති

โคอุสภะทั้งหลายย่อมไปตรง.

---

භො ගො උසභා උජුං ගච්ඡාහි

ข้าแต่โคอุสภะ ขอท่านจงไปตรงเถิด.

---

ගාවුං වජං රුන්ධති ගොපාලො

นายโคบาลย่อมขังโคไว้ในคอก.

---

ගාවො වජෙ රුන්ධති ගොපාලා

นายโคบาลทั้งหลายย่อมขังโคทั้งหลายไว้ในคอกทั้งหลาย.

---

ගාවෙන සකටො ආනීයතෙ

เกวียนอันโคย่อมนำมา.

---

ගොහි සකටා ආනීයන්තෙ

เกวียนทั้งหลายอันโคทั้งหลายย่อมนำมา.

---

ගාවෙන ගොමිකො ජීවිකං කප්පෙති

เจ้าของโคย่อมเลี้ยงชีพด้วยโค.

---

ගොහි ගොමිකා ජීවිකං කප්පෙන්ති

เจ้าของโคทั้งหลายย่อมเลี้ยงชีพด้วยโคทั้งหลาย.

---

ගාවස්ස තිණං දදාති ගොපාලො

คนเลี้ยงโคย่อมให้หญ้าแก่โค.

---

ගොනං තිණං දදන්ති ගොපාලා

คนเลี้ยงโคทั้งหลายย่อมให้หญ้าแก่โคทั้งหลาย.

---

ගාවා උසභස්මා භයං උප්ජජ්ජති

ภัยย่อมเกิดขึ้นจากโคตัวผู้.

---

ගොහි උසභෙහි භයානි ජායන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากโคตัวผู้ทั้งหลาย.

---

ගාවස්ස උසභස්ස ධවලො ගුණො

คุณอันขาวเป็นของโคตัวผู้.

---

ගවං උසභානං ගුණා පමාණං

คุณทั้งหลายแห่งโคตัวผู้ทั้งหลายเป็นเครื่องวัด.

---

භාවෙ උසභෙ ගොමිකො පසීදති

เจ้าของโคย่อมเลื่อมใสในโคตัวผู้.

---

ගොසු උසභෙසු ගොමිකා පසීදන්ති.

เจ้าของโคทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในโคตัวผู้ทั้งหลาย.

---

ඉති සත්තදසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบเจ็ด จบเพียงเท่านี้.

---

ඉති පදමඤ්ජරියා පුල්ලිඞ්ගනාමානං.

นามที่เป็นปุงลิงค์ในปทมัญชรี จบเพียงเท่านี้.

---

පඨමො පරිච්ඡෙදො.

ปริจเฉทที่หนึ่ง.

---

අථ අකාරන්තෙත්ථිලිඞ්ගො කඤ්ඤාසද්දො වුච්චතෙ.

ลำดับนั้น ศัพท์ว่ากัญญา อันเป็นอา-การันต์ในอิตถีลิงค์ ย่อมถูกกล่าว.

---

කඤ්ඤා දාසිං කම්මං කාරාපයති

กัญญาย่อมยังทาสีให้กระทำการงาน.

---

කඤ්ඤායො දාසී කම්මෙ කාරාපයන්ති

กัญญาทั้งหลายย่อมยังทาสีทั้งหลายให้กระทำการงานทั้งหลาย.

---

භො කඤ්ඤෙ ත්වම්පි කුසලං කරොහි

ดูก่อนกัญญา แม้เธอก็จงกระทำกุศล.

---

භො කඤ්ඤායො තුම්හෙ කුසලං කරොථ

ดูก่อนกัญญาทั้งหลาย แม้ท่านทั้งหลายก็จงกระทำกุศล.

---

කඤ්ඤං කුසලං කාරාපෙති මාතා

มารดาย่อมยังกัญญาให้กระทำกุศล.

---

කඤ්ඤායො කුසලානි කාරෙන්ති මාතාපිතරො

มารดาและบิดาทั้งหลายย่อมยังกัญญาทั้งหลายให้กระทำกุศลทั้งหลาย.

---

කඤ්ඤාය තිලානිපි භජ්ජීයන්තෙ

แม้เมล็ดงาทั้งหลาย อันกัญญาย่อมคั่ว.

---

කඤ්ඤාහි ධඤ්ඤානිපි භජ්ජීයන්තෙ

แม้ข้าวเปลือกทั้งหลาย อันกัญญาทั้งหลายย่อมคั่ว.

---

කඤ්ඤාය කොචි පුරිසො සුචරති

บุรุษบางคนย่อมประพฤติดีต่อกัญญา.

---

කඤ්ඤාහි කෙචි පුරිසා සුචරන්ති

บุรุษบางพวกย่อมประพฤติดีต่อกัญญาทั้งหลาย.

---

කඤ්ඤාය ආභරණානි දදාති පුරිසො

บุรุษย่อมให้เครื่องประดับทั้งหลายแก่กัญญา.

---

කඤ්ඤානං ආභරණානි දදාති පුරිසො

บุรุษย่อมให้เครื่องประดับทั้งหลายแก่กัญญาทั้งหลาย.

---

කඤ්ඤාය අපෙති කොචි පුරිසො

บุรุษบางคนย่อมหลีกไปจากกัญญา.

---

කඤ්ඤාහි අපෙන්ති කෙචි පුරිසා

บุรุษบางพวกย่อมหลีกไปจากกัญญาทั้งหลาย.

---

කඤ්ඤාය වත්ථාභරණානිපි හොන්ති

แม้ผ้าและเครื่องประดับทั้งหลายของกัญญาย่อมมี.

---

කඤ්ඤානං වත්ථාභරණානිපි හොන්ති

แม้ผ้าและเครื่องประดับทั้งหลายของกัญญาทั้งหลายย่อมมี.

---

කඤ්ඤායං කොචි පුරිසො පසීදති

ชายบางคนเลื่อมใสในหญิงสาว.

---

කඤ්ඤාසු කෙචි පුරිසා පසීදන්ති.

ชายบางคนทั้งหลายเลื่อมใสในหญิงสาวทั้งหลาย.

---

ඉති පඨමො පාඨො.

บทเรียนที่หนึ่งดังนี้.

---

ඉකාරන්ත ඉත්ථිලිඞ්ගො රත්තිසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า "รตฺติ" ที่มีอิเป็นที่สุด เป็นอิตถีลิงค์ ถูกกล่าว.

---

රත්ති ජුණ්හා සම්මා විරොචති

ราตรีที่สว่างด้วยแสงจันทร์ ย่อมรุ่งเรืองดี.

---

රත්තියො ජුණ්හායො විරොචන්ති

ราตรีทั้งหลายที่สว่างด้วยแสงจันทร์ ย่อมรุ่งเรือง.

---

භො රත්ති ජුණ්හා සම්මා විරොච

ดูก่อนราตรีที่สว่างด้วยแสงจันทร์ เธอจงรุ่งเรืองดี.

---

භො රත්තියො ජුණ්හායො විරොචථ

ดูก่อนราตรีทั้งหลายที่สว่างด้วยแสงจันทร์ พวกเธอจงรุ่งเรือง.

---

රත්තිං න ඔලොකෙත්වා ධම්මං සුණොමි

เราไม่มองดูราตรีแล้ว ย่อมฟังซึ่งธรรม.

---

රත්තියො න ඔලොකෙත්වා ධම්මං සුණොම

พวกเราไม่มองดูราตรีทั้งหลายแล้ว ย่อมฟังซึ่งธรรม.

---

රත්තියා යො කොචි මග්ගො රුන්ධීයති

หนทางใดหนทางหนึ่ง ย่อมถูกปิดกั้นในราตรี.

---

රත්තීහි යෙ කෙචි මග්ගා රුන්ධීයන්ති

หนทางใดหนทางหนึ่งทั้งหลาย ย่อมถูกปิดกั้นในราตรีทั้งหลาย.

---

රත්තියා චොරජෙට්ඨො චොරයති

หัวหน้าโจร ย่อมลักในราตรี.

---

රත්තීහි චොරජෙට්ඨා චොරයන්ති

หัวหน้าโจรทั้งหลาย ย่อมลักในราตรีทั้งหลาย.

---

රත්තියා දීපං දදාති දීපකාලෙ

เขาย่อมให้ซึ่งประทีปในราตรีในกาลแห่งประทีป.

---

රත්තීනං දීපං දදන්ති දීපකාලෙ

พวกเขาย่อมให้ซึ่งประทีปในราตรีทั้งหลายในกาลแห่งประทีป.

---

රත්තියා භොජනා අප්පටිවිරතො

ผู้ไม่เว้นจากอาหารในราตรี.

---

රත්තීහි භොජනෙහි අප්පටිවිරතො

ผู้ไม่เว้นจากอาหารทั้งหลายในราตรีทั้งหลาย.

---

රත්තියා ඝනාන්ධකාරොපි හොති

แม้ความมืดมิด ย่อมมีในราตรี.

---

රත්තීනං ඝනාන්ධකාරාපි හොන්ති

แม้ความมืดมิดทั้งหลาย ย่อมมีในราตรีทั้งหลาย.

---

රත්තියං සූරියො න පාතුභවති

พระอาทิตย์ ย่อมไม่ปรากฏในราตรี.

---

රත්තීසු උහුඞ්කාරා ගොචරං ගණ්හන්ති.

นกฮูกทั้งหลาย ย่อมจับซึ่งเหยื่อในราตรีทั้งหลาย.

---

ඉති දුතියො පාඨො.

บทเรียนที่สองดังนี้.

---

ඊකාරන්ත ඉත්ථිලිඞ්ගො නදීසද්දො වුච්චතෙ.

ศัพท์ว่า "นที" ที่มีอีเป็นที่สุด เป็นอิตถีลิงค์ ถูกกล่าว.

---

නදී අවිච්ඡෙදප්පවත්ති සන්දති

แม่น้ำที่มีการไหลไม่ขาดสาย ย่อมไหล.

---

නදියො අවිච්ඡෙදප්පවත්තී සන්දන්තී

แม่น้ำทั้งหลายที่มีการไหลไม่ขาดสาย ย่อมไหล.

---

භො නදී අවිච්ඡෙදප්පවත්ති ජලං දද

ดูก่อนแม่น้ำที่มีการไหลไม่ขาดสาย เธอจงให้น้ำ.

---

භො නදී අවිච්ඡෙදප්පවත්තී ජලං දදථ

ดูก่อนแม่น้ำทั้งหลายที่มีการไหลไม่ขาดสาย พวกเธอจงให้น้ำ.

---

නදිං අවිච්ඡෙදප්පවත්තිං පස්සති

เขาย่อมเห็นซึ่งแม่น้ำที่มีการไหลไม่ขาดสาย.

---

නදියො අවිච්ඡෙදප්පවත්තියො පස්සති

เขาย่อมเห็นซึ่งแม่น้ำทั้งหลายที่มีการไหลไม่ขาดสาย.

---

නදියා ආපො නිච්චං වුය්හතෙ

น้ำย่อมถูกพัดพาไปเสมอโดยแม่น้ำ

---

නදීහි ආපො නිච්චං වුය්හතෙ

น้ำย่อมถูกพัดพาไปเสมอโดยแม่น้ำทั้งหลาย

---

නදියා ඛෙත්තං වපති කස්සකො

ชาวนาย่อมหว่านพืชในนาใกล้แม่น้ำ

---

නදීහි ඛෙත්තානි වපන්ති කස්සකා

ชาวนาทั้งหลายย่อมหว่านพืชในนาทั้งหลายใกล้แม่น้ำทั้งหลาย

---

නදියා විසං දදාති කොචි බාලො

คนพาลบางคนย่อมให้ยาพิษแก่แม่น้ำ

---

නදීනං විසං දදන්ති කෙචි බාලා

คนพาลบางพวกย่อมให้ยาพิษแก่แม่น้ำทั้งหลาย

---

නදියා පභවන්ති කුන්නදියො

ลำธารทั้งหลายย่อมเกิดจากแม่น้ำ

---

නදියා ඛො පන මහොඝො භවති

อนึ่ง มหาอุทกธารย่อมมีในแม่น้ำ

---

නදීනං ඛො පන මහොඝො භවති

อนึ่ง มหาอุทกธารย่อมมีในแม่น้ำทั้งหลาย

---

නදියං මච්ඡසමූහො පන විචරති

อนึ่ง หมู่ปลา ย่อมเที่ยวไปในแม่น้ำ

---

නදීසු මච්ඡකච්ඡපාදයො විචරන්ති.

ปลาและเต่าเป็นต้นย่อมเที่ยวไปในแม่น้ำทั้งหลาย

---

ඉති තතියො පාඨො.

จบการอ่านที่สาม

---

උකාරන්ත ඉත්ථිලිඞ්ගො යාගුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า ยาคู อันมีอุการันต์ เป็นอิตถีลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

යාගු පච්චතෙ යඤ්ඤදත්තෙන

ข้าวต้มย่อมถูกหุงโดยยัญญทัตต์

---

යාගුයො පච්චන්තෙ යඤ්ඤදත්තෙහි

ข้าวต้มทั้งหลายย่อมถูกหุงโดยยัญญทัตต์ทั้งหลาย

---

භො යාගු ත්වං පන ඛුදං භන

ดูก่อนข้าวต้ม ท่านจงทำลายความหิวเถิด

---

භො යාගුයො තුම්හෙ ඛුදං භනථ

ดูก่อนข้าวต้มทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงทำลายความหิวเถิด

---

යාගුං පිබති යො කොචි ජනො

ชนคนใดย่อมดื่มข้าวต้ม

---

යාගුයො පිබන්ති යෙ කෙචි ජනා

ชนเหล่าใดย่อมดื่มข้าวต้มทั้งหลาย

---

යාගුයා පන උදරග්ගි හඤ්ඤති

อนึ่ง ไฟในท้องย่อมถูกทำลายด้วยข้าวต้ม

---

යාගූහි පන උදරග්ගී හඤ්ඤන්ති

อนึ่ง ไฟในท้องทั้งหลายย่อมถูกทำลายด้วยข้าวต้มทั้งหลาย

---

යාගුයා කොචි රොගො වුපසම්මති

โรคบางอย่างย่อมสงบระงับด้วยข้าวต้ม

---

යාගූහි කෙචි රොගා වුපසම්මන්ති

โรคบางอย่างทั้งหลายย่อมสงบระงับด้วยข้าวต้มทั้งหลาย

---

යාගුයා පන ලවණං දදාති සූදො

อนึ่ง พ่อครัวย่อมให้เกลือแก่ข้าวต้ม

---

යාගූනං ලවණානි දදන්ති සූදා

พ่อครัวทั้งหลายย่อมให้เกลือทั้งหลายแก่ข้าวต้มทั้งหลาย

---

යාගුයා ඛො පන ධූමො අපෙති

อนึ่ง ควันย่อมไปปราศจากข้าวต้ม

---

යාගූහි ඛො පන ධූමා අපෙන්ති

อนึ่ง ควันทั้งหลายย่อมไปปราศจากข้าวต้มทั้งหลาย

---

යාගුයා ඛො පන උණ්හො විජ්ජති

อนึ่ง ความร้อนย่อมมีอยู่ในข้าวต้ม

---

යාගූනං ඛො පන උණ්හා විජ්ජන්ති.

อนึ่ง ความร้อนทั้งหลายย่อมมีอยู่ในข้าวต้มทั้งหลาย

---

යාගුයං පන සිත්ථානි හොන්ති

อนึ่ง เมล็ดข้าวสุกทั้งหลายย่อมมีอยู่ในข้าวต้ม

---

යාගූසු පන සිත්ථානි හොන්ති.

ส่วนว่า ในข้าวต้มทั้งหลาย ย่อมมีเมล็ดข้าวทั้งหลาย.

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

ดังนี้ บทเรียนที่ ๔.

---

උකාරන්ත ඉත්ථිලිඞ්ගො මාතුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า มาตุ อันมีอุการันต์ เป็นอิตถีลิงค์ ย่อมถูกกล่าว.

---

මාතා පුත්තං භොජනං භොජයති

มารดา ย่อมให้บุตรบริโภคอาหาร.

---

මාතරො පුත්තෙ භොජනං භොජයන්ති

มารดาทั้งหลาย ย่อมให้บุตรทั้งหลายบริโภคอาหาร.

---

භො මාතා ත්වං පන චිරං ජීව

ดูก่อนมารดา ส่วนว่าท่านจงมีชีวิตอยู่ตลอดกาลนาน.

---

භො මාතරො තුම්හෙ චිරං ජීවථ

ดูก่อนมารดาทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงมีชีวิตอยู่ตลอดกาลนาน.

---

මාතරං පොසෙති පුත්තොත්‍රජොපි

แม้บุตรผู้เกิดแต่ตน ย่อมเลี้ยงดูซึ่งมารดา.

---

මාතරෙ පොසෙන්ති පුත්තොත්‍රජාපි

แม้บุตรทั้งหลายผู้เกิดแต่ตน ย่อมเลี้ยงดูซึ่งมารดาทั้งหลาย.

---

මාතරා පුත්තො භත්තං භොජාපීයතෙ

บุตร ย่อมถูกมารดาให้บริโภคซึ่งข้าว.

---

මාතරෙහි පුත්තො භත්තං භොජාපිතො

บุตร ถูกมารดาทั้งหลายให้บริโภคซึ่งข้าวแล้ว.

---

මාතරා පුත්තොපි සුඛං පාපුණාති

แม้บุตร ย่อมถึงซึ่งความสุขด้วยมารดา.

---

මාතරෙහි පුත්තාපි සුඛං පාපුණන්ති

แม้บุตรทั้งหลาย ย่อมถึงซึ่งความสุขด้วยมารดาทั้งหลาย.

---

මාතුයා අන්නං දදාති පුත්තොපි

แม้บุตร ย่อมให้ซึ่งข้าวแก่มารดา.

---

මාතරානං වත්ථානි දදන්ති පුත්තාපි

แม้บุตรทั้งหลาย ย่อมให้ซึ่งผ้าทั้งหลายแก่มารดาทั้งหลาย.

---

මාතරා පන අන්තරධායති පුත්තො

ส่วนว่า บุตร ย่อมหายไปจากมารดา.

---

මාතරෙහි අන්තරධායන්ති පුත්තා

บุตรทั้งหลาย ย่อมหายไปจากมารดาทั้งหลาย.

---

මාතුයා පන පුත්තාපි බහවො හොන්ති

ส่วนว่า แม้บุตรทั้งหลายของมารดา ย่อมมีมาก.

---

මාතරානං පුත්තාපි බහවො හොන්ති

แม้บุตรทั้งหลายของมารดาทั้งหลาย ย่อมมีมาก.

---

මාතරි පන ඔරසො පුත්තො පසීදති

ส่วนว่า บุตรผู้เกิดแต่ตน ย่อมเลื่อมใสในมารดา.

---

මාතරෙසු යෙ කෙචි පුත්තා පසීදන්ති.

บุตรเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ย่อมเลื่อมใสในมารดาทั้งหลาย.

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

ดังนี้ บทเรียนที่ ๕.

---

ඌකාරන්ත ඉත්ථිලිඞ්ගො ජම්බුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า ชัมพู อันมีอูการันต์ เป็นอิตถีลิงค์ ย่อมถูกกล่าว.

---

ජම්බූ පන අනුභුත්තා තථාගතෙන

ส่วนว่า ชมพู อันพระตถาคตเสวยแล้ว.

---

ජම්බුයො අනුභුත්තායො තථාගතෙහි

ชมพูทั้งหลาย อันพระตถาคตทั้งหลายเสวยแล้ว.

---

භො ජම්බූ ජම්බොනදම්පි දෙහි

ดูก่อนชมพู ท่านจงให้แม้ทองชมพูนุท.

---

භො ජම්බුයො ජම්බොනදම්පි දෙථ

ดูก่อนชมพูทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงให้แม้ทองชมพูนุท.

---

ජම්බුං පන පස්සති යො කොචි

ส่วนว่า ใครๆ ย่อมเห็นซึ่งชมพู.

---

ජම්බුයො පස්සන්ති යෙ කෙචි

คนเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ย่อมเห็นซึ่งชมพูทั้งหลาย.

---

ජම්බුයා උදරග්ගි පන පටිහඤ්ඤතෙ

ส่วนว่า ไฟในท้อง ย่อมถูกกำจัดด้วยชมพู.

---

ජම්බූහි උදරග්ගී පන පටිහඤ්ඤන්තෙ

ส่วนว่า ไฟในท้องทั้งหลายย่อมถูกกำจัดด้วยต้นหว้าทั้งหลาย.

---

ජම්බුයා ඛො පන යො කොචි ජීවති

ก็แล ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเป็นอยู่เพราะต้นหว้า.

---

ජම්බූහි ඛො පන යෙ කෙචි ජීවන්ති

ก็แล ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเป็นอยู่เพราะต้นหว้าทั้งหลาย.

---

ජම්බුයා පන සිලාඝතෙ යො කොචි

ส่วนว่า ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมสรรเสริญซึ่งต้นหว้า.

---

ජම්බූනං පන සිලාඝතෙ මහාජනො

ส่วนว่า มหาชนย่อมสรรเสริญซึ่งต้นหว้าทั้งหลาย.

---

ජම්බුයා ඛො පන ජම්බොනදං ජායති

ก็แล ทองชมพูนุทย่อมเกิดจากต้นหว้า.

---

ජම්බූහි ඛො පන ජම්බොනදං උප්පජ්ජති

ก็แล ทองชมพูนุทย่อมเกิดขึ้นจากต้นหว้าทั้งหลาย.

---

ජම්බුයා පන මධුරරසොජා හොති

ส่วนว่า รสโอชาอันหวานย่อมมีแก่ต้นหว้า.

---

ජම්බූනං මධුරරසොජායො හොන්ති

รสโอชาอันหวานทั้งหลายย่อมมีแก่ต้นหว้าทั้งหลาย.

---

ජම්බුයං ඛො පන ජම්බොනදං අත්ථි

ก็แล ทองชมพูนุทย่อมมีอยู่ในต้นหว้า.

---

ජම්බුසු පන ජම්බොනදානි විජ්ජන්ති.

ส่วนว่า ทองชมพูนุททั้งหลายย่อมมีอยู่ในต้นหว้าทั้งหลาย.

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

บทที่ ๖ ด้วยประการฉะนี้.

---

ඉති පදමඤ්ජරියා ඉත්ථිලිඞ්ගනාමානං.

ด้วยประการฉะนี้ แห่งนามที่เป็นอิตถีลิงค์ทั้งหลายในปทมัญชรี.

---

දුතියො පරිච්ඡෙදො.

ปริจเฉทที่ ๒.

---

අථ අකාරන්තපුංසකලිඞ්ගො චිත්තසද්දො වුච්චතෙ.

ลำดับนั้น ศัพท์ว่า จิต อันเป็นนปุงสกลิงค์มีอะเป็นที่สุด ย่อมถูกกล่าว.

---

චිත්තං අත්තනො සන්තානං විජානාති

จิตย่อมรู้จักซึ่งสันดานของตน.

---

චිත්තානි අත්තනො සත්තානං විජානන්ති

จิตทั้งหลายย่อมรู้จักซึ่งสัตว์ทั้งหลายของตน.

---

භො චිත්ත අත්තනො සන්තානං විජානාහි

ดูก่อนจิต เธอจงรู้จักซึ่งสันดานของตน.

---

භො චිත්තානි අත්තනො සන්තානං විජානාථ

ดูก่อนจิตทั้งหลาย พวกเธอจงรู้จักซึ่งสันดานของตน.

---

චිත්තං සඤ්ඤමෙස්සන්ති යෙ කෙචි ජනා

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งจักสำรวมซึ่งจิต.

---

චිත්තානි සඤ්ඤමෙස්සන්ති යෙ කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งจักสำรวมซึ่งจิตทั้งหลาย.

---

චිත්තෙන සබ්බොපි ජනො නීය්‍යතෙ

ชนแม้ทั้งหมด ย่อมถูกนำไปด้วยจิต.

---

චිත්තෙහි සබ්බොපි ජනො නීය්‍යතෙ

ชนแม้ทั้งหมด ย่อมถูกนำไปด้วยจิตทั้งหลาย.

---

චිත්තෙන සංකිලිස්සති මානවො

มนุษย์ย่อมเศร้าหมองด้วยจิต.

---

චිත්තෙහි විසුජ්ඣති කොචිමානවො

มนุษย์ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมบริสุทธิ์ด้วยจิตทั้งหลาย.

---

චිත්තස්ස ඔවාදං දෙති කොචි ජනො

ชนผู้ใดผู้หนึ่งย่อมให้ซึ่งโอวาทแก่จิต.

---

චිත්තානං ඔවාදං දෙන්ති කෙචි ජනා

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมให้ซึ่งโอวาทแก่จิตทั้งหลาย.

---

චිත්තස්මා ආරම්මණං උප්පජ්ජති

อารมณ์ย่อมเกิดขึ้นจากจิต.

---

චිත්තෙහි ආරම්මණානි උප්පජ්ජන්ති

อารมณ์ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากจิตทั้งหลาย.

---

චිත්තස්ස අනිච්චධම්මස්ස වසමන්වගූ

(ชนทั้งหลาย) ได้ถึงแล้วซึ่งอำนาจแห่งจิตอันมีความไม่เที่ยงเป็นธรรมดา.

---

චිත්තානං පරිවිතක්කො උදපාදි

ความคิดตรึกตรองของจิตทั้งหลายเกิดขึ้นแล้ว

---

චිත්තෙ අරක්ඛිතෙ කායකම්මං අරක්ඛිතං

เมื่อจิตไม่ได้รับการรักษา กายกรรมก็ไม่ได้รับการรักษา

---

චිත්තෙසු ගුත්තෙසු කායකම්මං රක්ඛිතං.

เมื่อจิตทั้งหลายได้รับการคุ้มครอง กายกรรมก็ได้รับการรักษา

---

ඉති පඨමො පාඨො.

จบบทที่หนึ่ง

---

අකාරන්තනපුංසකලිඞ්ගො මනසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า มน (ใจ) เป็นนปุงสกลิงค์ มี อะ เป็นที่สุด

---

මනං අත්තනො සන්තානං මඤ්ඤති

ใจย่อมสำคัญซึ่งสันดานของตน

---

මනානි අත්තනො සත්තානං මඤ්ඤන්ති

ใจทั้งหลายย่อมสำคัญซึ่งสัตว์ทั้งหลายของตน

---

භො මන අත්තනො සන්තානං මඤ්ඤාහි

ดูก่อนใจ ท่านจงสำคัญซึ่งสันดานของตน

---

භො මනානි අත්තනො සන්තානං මඤ්ඤථ

ดูก่อนใจทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงสำคัญซึ่งสันดานของตน

---

මනං පසාදෙත්වා සග්ගං ගමිස්සාමි

เราจักไปสู่สวรรค์เพราะยังใจให้เลื่อมใสแล้ว

---

මනෙ පසාදෙත්වා සග්ගං ගමිස්සාම

พวกเราจักไปสู่สวรรค์เพราะยังใจทั้งหลายให้เลื่อมใสแล้ว

---

මනෙන කුසලාකුසලකම්මං කතං

กรรมอันเป็นกุศลและอกุศลอันใจกระทำแล้ว

---

මනෙහි කුසලාකුසලකම්මානි කතානි

กรรมอันเป็นกุศลและอกุศลทั้งหลายอันใจทั้งหลายกระทำแล้ว

---

මනසා ධම්මං විජානාති යොගාවචරො

ผู้ประกอบความเพียรย่อมรู้ธรรมด้วยใจ

---

මනෙහි ධම්මං විජානන්ති යොගාවචරා

ผู้ประกอบความเพียรทั้งหลายย่อมรู้ธรรมด้วยใจทั้งหลาย

---

මනසො පදුට්ඨස්ස ඔවාදං දදාති

เขาย่อมให้โอวาทแก่ใจที่ประทุษร้ายแล้ว

---

මනානං පදූට්ඨානං ඔවාදං දදන්ති

พวกเขาย่อมให้โอวาทแก่ใจทั้งหลายที่ประทุษร้ายแล้ว

---

මනසාපන ආරම්මනං උප්පජ්ජති

อนึ่ง อารมณ์ย่อมเกิดขึ้นแต่ใจ

---

මනෙහි ආරම්මණානි උප්පජ්ජන්ති

อารมณ์ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นแต่ใจทั้งหลาย

---

මනසො අනිච්චධම්මස්ස වසමන්වගූ

ใจย่อมเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันไม่เที่ยง

---

මනානං පන පරිවිතක්කො උදපාදි

อนึ่ง ความตรึกตรองเกิดขึ้นแก่ใจทั้งหลาย

---

මනෙ අරක්ඛිතෙ කායකම්මං අරක්ඛිතං

เมื่อใจไม่ได้รับการรักษา กายกรรมก็ไม่ได้รับการรักษา

---

මනෙසු ගුත්තෙසු කායකම්මං රක්ඛිතං.

เมื่อใจทั้งหลายได้รับการคุ้มครอง กายกรรมก็ได้รับการรักษา

---

ඉති දුතියො පාඨො.

จบบทที่สอง

---

අකාරන්තනපුංසකලිඞ්ගො ගුණවන්තුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า คุณวันตุ (ผู้มีคุณ) เป็นนปุงสกลิงค์ มี อะ เป็นที่สุด

---

ගුණවං කුලං පන පුඤ්ඤං කරොති

อนึ่ง ตระกูลผู้มีคุณย่อมทำบุญ

---

ගුණවන්තා කුලානි පුඤ්ඤං කරොන්ති

ตระกูลผู้มีคุณทั้งหลายย่อมทำบุญ

---

භො ගුණවං කුලං පුඤ්ඤං කරොහි

ดูก่อนตระกูลผู้มีคุณ ท่านจงทำบุญ

---

භො ගුණවන්තා කුලානි පුඤ්ඤං කරොථ

ดูก่อนตระกูลผู้มีคุณทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงทำบุญ

---

ගුණවන්තං කුලං පස්සති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเห็นตระกูลผู้มีคุณ

---

ගුණවන්තෙ කුලෙ පස්සන්ති යෙ කෙචි

เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเห็นตระกูลผู้มีคุณทั้งหลาย

---

ගුණවන්තෙන කුලෙන විහාරො කාරිතො

วิหารอันตระกูลผู้มีคุณให้สร้างแล้ว

---

ගුණවන්තෙහි කුලෙහි විහාරා කාරිතා

วิหารทั้งหลายอันตระกูลผู้มีคุณทั้งหลายให้สร้างแล้ว

---

ගුණවන්තෙන කුලෙන ලොකො සුචරති

โลกย่อมประพฤติดีด้วยตระกูลผู้มีคุณ

---

ගුණවන්තෙහි කුලෙහි ලොකා සුචරන්ති

โลกทั้งหลายย่อมประพฤติดีด้วยตระกูลผู้มีคุณทั้งหลาย

---

ගුණවතො කුලස්ස ධනං දදාති ධනවා

ผู้มีทรัพย์ย่อมให้ทรัพย์แก่ตระกูลผู้มีคุณ

---

ගුණවතං කුලානං ධනං දදන්ති ධනවන්තා

ผู้มีทรัพย์ทั้งหลายย่อมให้ทรัพย์แก่ตระกูลผู้มีคุณทั้งหลาย

---

ගුණවතා කුලම්හා න අපෙති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมไม่หลีกไปจากตระกูลผู้มีคุณ

---

ගුණවන්තෙහි කුලෙහි න අපෙන්ති යෙ කෙචි

เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมไม่หลีกไปจากตระกูลผู้มีคุณทั้งหลาย

---

ගුණවතො කුලස්ස ගුණඝොසො හොති

เสียงแห่งคุณของตระกูลผู้มีคุณย่อมมี

---

ගුණවන්තානං කුලානං ගුණඝොසා හොන්ති

เสียงแห่งคุณทั้งหลายของตระกูลผู้มีคุณทั้งหลายย่อมมี

---

ගුණවන්තෙ කුලෙපි මෙ රමති මනො

แม้ในตระกูลผู้มีคุณ จิตของเราย่อมยินดี

---

ගුණවන්තෙසු කුලෙසු මනං පතිට්ඨිතං.

จิตตั้งมั่นแล้วในตระกูลผู้มีคุณทั้งหลาย

---

ඉති තතියො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๓

---

අකාරන්තනපුංසකලිඞ්ගො ගච්චන්තසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า คัจฉันตะ (ผู้ไปอยู่) อันเป็นนปุงสกลิงค์ มี อ เป็นที่สุด ย่อมถูกกล่าว

---

ගච්ඡං ගුණවං සුන්දරං නිබ්බාණං ගච්ඡති

ผู้ไปอยู่ผู้มีคุณผู้สวยงาม ย่อมไปสู่นิพพาน

---

ගච්ඡන්තා ගුණවන්තා නිබ්බාණං ගච්ඡන්ති

ผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณ ย่อมไปสู่นิพพาน

---

භො ගච්ඡං ගුණවං ත්වං පන සුගතිං ගච්ඡාහි

ดูก่อนผู้ไปอยู่ผู้มีคุณ ท่านจงไปสู่สุคติเถิด

---

භො ගච්ඡන්තා ගුණවන්තා සුගතිං ගච්ඡථ

ดูก่อนผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณ ท่านทั้งหลายจงไปสู่สุคติเถิด

---

ගච්ඡන්තං ගුණවන්තං පස්සති එකච්චො

บางคนย่อมเห็นผู้ไปอยู่ผู้มีคุณ

---

ගව්ඡන්තෙ ගුණවන්තෙ පස්සති එකච්චො

บางคนย่อมเห็นผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගච්ඡතා ගුණවන්තෙන සත්ථං සූයතෙ

คำสอนอันผู้ไปอยู่ผู้มีคุณย่อมฟัง

---

ගච්ඡන්තෙහි ගුණවන්තෙහි පුප්ඵං ගය්හතෙ

ดอกไม้ อันผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณย่อมถือเอา

---

ගච්ඡතා ගුණවන්තෙන ලොකො සුචරති

โลกย่อมประพฤติดีด้วยผู้ไปอยู่ผู้มีคุณ

---

ගච්ඡන්තෙහි ගුණවන්තෙහි සුඛං පාපුණාති

ย่อมถึงซึ่งความสุขด้วยผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගච්ඡතො ගුණවන්තස්ස අනුගිණාති ජනො

ชนย่อมนับตามซึ่งผู้ไปอยู่ผู้มีคุณ

---

ගච්ඡතං ගුණවන්තානං පතිගිණාති ජනො

ชนย่อมนับตอบซึ่งผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගච්ඡතා ගුණවන්තම්හා අපෙති එකච්චො

บางคนย่อมหลีกไปจากผู้ไปอยู่ผู้มีคุณ

---

ගච්චන්තෙහි ගුණවන්තෙහි අපෙන්ති එකච්චෙ

บางคนทั้งหลายย่อมหลีกไปจากผู้ไปอยู่ทั้งหลายผู้มีคุณ

---

ගච්ඡතො ගුණවන්තස්ස මාතාපිතරො

มารดาบิดาของผู้ไปอยู่ผู้มีคุณ

---

ගච්ඡතං ගුණවන්තානං නාමගොත්තාදි

ชื่อและโคตรเป็นต้นของผู้มีคุณทั้งหลายผู้กำลังไป

---

ගච්ඡන්තෙ ගුණවන්තෙ මෙ රමනි මනො

ใจของฉันย่อมยินดีในผู้มีคุณผู้กำลังไป

---

ගච්ඡන්තෙසු ගුණවන්තෙසු මනං පතිඨිතං.

ใจตั้งมั่นแล้วในผู้มีคุณทั้งหลายผู้กำลังไป

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

บทเรียนที่ ๔ ด้วยประการฉะนี้

---

ඉකාරන්තනපුංසකලිඞ්ගො අට්ඨිසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า "อัฏฐิ" อันมีอิการันต์เป็นที่สุดในนปุงสกลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

අට්ඨි සඞ්ඛලිකං සරීරං පටික්කූලං හොති

ร่างกายอันเป็นโครงกระดูก ย่อมเป็นสิ่งปฏิกูล

---

අට්ඨිනි පුඤ්ජකිතානි පටික්කූලානි හොන්ති

กระดูกทั้งหลายที่กองไว้ ย่อมเป็นสิ่งปฏิกูล

---

භො අට්ඨි සඞ්ඛලිකං ත්වං අනිච්චතො පස්ස

ดูก่อนโครงกระดูก ท่านจงเห็นโดยความเป็นของไม่เที่ยง

---

භො අට්ඨිනි සෙතානි අනිච්චතො පස්සථ

ดูก่อนกระดูกทั้งหลายอันขาว ท่านทั้งหลายจงเห็นโดยความเป็นของไม่เที่ยง

---

අට්ඨිං සමංසලොහිතං අසුභතො පස්සති

เขาย่อมเห็นซึ่งกระดูกอันเป็นไปกับด้วยเนื้อและเลือดโดยความเป็นของไม่งาม

---

අට්ඨිනි පුඤ්ජකිතානි අනිච්චතො පස්සති

เขาย่อมเห็นซึ่งกระดูกทั้งหลายที่กองไว้โดยความเป็นของไม่เที่ยง

---

අට්ඨිනා කායෙන යං කිඤ්චි රූපං නිම්මිතං

รูปใดๆ อันเนรมิตแล้วด้วยร่างกายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨීහි කායෙහි යං කිඤ්චි රූපං නිම්මිතං

รูปใดๆ อันเนรมิตแล้วด้วยร่างกายทั้งหลายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨිනා නිමිත්තෙන භික්ඛූ මග්ගං භාවෙති

ภิกษุย่อมเจริญซึ่งมรรคด้วยนิมิตอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨීහි නිමිත්තෙහි භික්ඛූ මග්ගං භාවෙන්ති

ภิกษุทั้งหลายย่อมเจริญซึ่งมรรคด้วยนิมิตทั้งหลายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨිනො කායස්ස ඔවාදං දෙති එකච්චො

บางคนย่อมให้ซึ่งโอวาทแก่ร่างกายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨීනං කායානං ඔවාදි දෙන්ති එකච්චෙ

บางคนทั้งหลายย่อมให้ซึ่งโอวาทแก่ร่างกายทั้งหลายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨිම්හා කායස්මා අපෙති යොගාවචරො

ผู้ประกอบความเพียรย่อมหลีกไปจากร่างกายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨීහි කායෙහි අපෙන්ති යොගාවචරා

ผู้ประกอบความเพียรทั้งหลายย่อมหลีกไปจากร่างกายทั้งหลายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨිනො කායස්ස පරිග්ගහො හොති

การยึดถือย่อมมีแก่ร่างกายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨීනං කායානං පරිග්ගහො හොති

การยึดถือย่อมมีแก่ร่างกายทั้งหลายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨිනී කායෙ යොගාවචරො නප්පසීදති

ผู้ประกอบความเพียรย่อมไม่เลื่อมใสในร่างกายอันเป็นกระดูก

---

අට්ඨීසු කායෙසු යොගාවචරා නප්පසීදන්ති.

ผู้ประกอบความเพียรทั้งหลายย่อมไม่เลื่อมใสในร่างกายทั้งหลายอันเป็นกระดูก

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๕ ด้วยประการฉะนี้

---

ඊකාරන්තනපුංසකලිඞ්ගො දණ්ඩිසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า "ทัณฑิ" อันมีอีการันต์เป็นที่สุดในนปุงสกลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

දණ්ඩී පන පුරිසං කම්මං කාරාපයති

ส่วนว่าผู้มีไม้เท้าย่อมให้บุรุษกระทำซึ่งการงาน

---

දණ්ඩීනි පුරිසං කම්මං කාරාපයන්ති

ผู้มีไม้เท้าทั้งหลายย่อมให้บุรุษกระทำซึ่งการงาน

---

භො දණ්ඩී ත්වං පන කම්මං කරොහි

ดูก่อนผู้มีไม้เท้า ส่วนว่าท่านจงกระทำซึ่งการงาน

---

භො දණ්ඩීනි තුම්හෙ කම්මං කරොථ

ดูก่อนผู้มีไม้เท้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงกระทำซึ่งการงาน

---

දණ්ඩිං දණ්ඩකම්මං කාරයති අමච්චො

อำมาตย์ย่อมให้กระทำซึ่งทัณฑกรรมแก่ผู้มีไม้เท้า

---

දණ්ඩීනි දණ්ඩකම්මෙ කාරයන්ති අමච්චා

อำมาตย์ทั้งหลายย่อมให้ผู้ถือไม้เท้าทั้งหลายกระทำการลงโทษทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනා ජනො දණ්ඩකම්මං වෙදීයතෙ

ชนย่อมถูกผู้ถือไม้เท้าให้เสวยการลงโทษ

---

දණ්ඩීහි ජනො දණ්ඩකම්මං වෙදිතො

ชนถูกผู้ถือไม้เท้าทั้งหลายให้เสวยการลงโทษแล้ว

---

දණ්ඩිනා යො කොචි පන සන්තජ්ජෙති

ผู้ใดผู้หนึ่งก็ย่อมขู่ด้วยผู้ถือไม้เท้า

---

දණ්ඩීහි යෙ කෙචි පන සන්තජ්ජෙන්ති

เหล่าใดเหล่าหนึ่งก็ย่อมขู่ด้วยผู้ถือไม้เท้าทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනො දණ්ඩකම්මං දෙති අමච්චො

อำมาตย์ย่อมให้การลงโทษแก่ผู้ถือไม้เท้า

---

දණ්ඩීනං දණ්ඩකම්මං දෙන්ති අමච්චා

อำมาตย์ทั้งหลายย่อมให้การลงโทษแก่ผู้ถือไม้เท้าทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනා අපෙති යො කොචි පුරිසො

บุรุษผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปจากผู้ถือไม้เท้า

---

දණ්ඩීහි අපෙන්ති යෙ කෙචි පුරිසා

บุรุษทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมหลีกไปจากผู้ถือไม้เท้าทั้งหลาย

---

දණ්ඩිනො යො කොචි පරිග්ගහො හොති

การครอบครองของผู้ถือไม้เท้าผู้ใดผู้หนึ่งย่อมมี

---

දණ්ඩීනං යෙ කෙචි පරිග්ගහා හොන්ති

การครอบครองทั้งหลายของผู้ถือไม้เท้าทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมมี

---

දණ්ඩිනි පන මෙ මනො න රමති

ใจของข้าพเจ้าไม่ยินดีในผู้ถือไม้เท้า

---

දණ්ඩීසු ඛො පන මෙ මනා න රමන්ති.

ใจทั้งหลายของข้าพเจ้าไม่ยินดีในผู้ถือไม้เท้าทั้งหลาย

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๖

---

උකාරන්ත නපුංසකලිඞ්ගො ආයුසද්දො වුච්චතෙ.

คำว่า อายุ ที่มีอุการันต์เป็นนปุงสกลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

ආයු චස්සා පන පරික්ඛිණො අහොසි

อายุของนางก็สิ้นไปแล้ว

---

ආයූනි පන තෙසං පරික්ඛීණා අහෙසුං

อายุทั้งหลายของชนเหล่านั้นก็สิ้นไปแล้ว

---

භො ආයු ත්වං පන ජීවිතං පාලෙහි

ดูก่อนอายุ ท่านจงรักษาชีวิต

---

භො ආයූනි තුම්හෙ ජීවිතං පාලථෙ

ดูก่อนอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงรักษาชีวิต

---

ආයුං අරූපධම්මං පස්සති සම්මා සම්බුද්ධො

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเห็นอายุอันเป็นอรูปธรรม

---

ආයූනි අරූපධම්මෙ පස්සති ලොකනාථො

พระโลกนาถทรงเห็นอายุทั้งหลายอันเป็นอรูปธรรม

---

ආයුනා අරූපධම්මෙන ජීවිතං පවත්තිතං

ชีวิตอันอรูปธรรมคืออายุยังให้เป็นไปแล้ว

---

ආයූහි අරූපධම්මෙහි ජීවිතං පවත්තිතං

ชีวิตอันอรูปธรรมทั้งหลายคืออายุทั้งหลายยังให้เป็นไปแล้ว

---

ආයුනා අරූපධම්මෙන ලොකො ජීවති

โลกย่อมเป็นอยู่ด้วยอรูปธรรมคืออายุ

---

ආයූහි අරූපධම්මෙහි ලොකො ජීවන්ති

โลกทั้งหลายย่อมเป็นอยู่ด้วยอรูปธรรมทั้งหลายคืออายุทั้งหลาย

---

ආයුනො රුච්චති සබ්බොපි ජනො

ชนทั้งหมดก็ย่อมชอบใจอายุ

---

ආයූනං රුච්චන්ති සබ්බෙපි ජනා

ชนทั้งหลายทั้งหมดก็ย่อมชอบใจอายุทั้งหลาย

---

ආයූනා ඛො පන අපෙති ජීවිතම්පි

ชีวิตก็ย่อมเสื่อมไปจากอายุ

---

ආයූහි ඛො පන අපෙන්ති ජීවිතානි

ชีวิตทั้งหลายก็ย่อมเสื่อมไปจากอายุทั้งหลาย

---

ආයූනො පන පරිහාරො හොති සබ්බදා

การรักษาอายุย่อมมีตลอดกาลทุกเมื่อ

---

ආයූනං පන පරිහාරො හොති සබ්බදා

ส่วนว่าความเสื่อมแห่งอายุทั้งหลายย่อมมีเสมอไป.

---

ආයූම්හි ඛො පන මනං පතිඨිතං සබ්බදා

ส่วนว่าใจย่อมตั้งอยู่ในอายุเสมอไป.

---

ආයූසු ඛො පන මනං පතිට්ඨිතං සබ්බදා.

ส่วนว่าใจย่อมตั้งอยู่ในอายุทั้งหลายเสมอไป.

---

ඉති සත්තමො පාඨො.

บทที่ ๗ จบลงด้วยประการฉะนี้.

---

ඉති පදමඤ්ජරියා නපුංසකලිඞ්ගනාමානං.

นามนามที่เป็นนปุงสกลิงค์ในปทมัญชรี จบลงด้วยประการฉะนี้.

---

තතියො පරිච්ඡෙදො.

ปริจเฉทที่ ๓.

---

ඉතො පරං පවක්ඛාමි සබ්බනාමංච තස්සමං;

නාමංච යොජිතං නානා නාමෙහෙව විසෙසතො.

จากนี้ไป เราจักกล่าวถึงสัพพนามและคำที่เสมอด้วยสัพพนามนั้น และนามที่ประกอบด้วยนามทั้งหลายต่าง ๆ โดยพิเศษ.

---

යානි හොන්ති තිලිඞ්ගානි අනුකූලානි යානි ච;

තිලිඞ්ගානං විසෙසෙන පදානෙතානි නාමතො.

บททั้งหลายเหล่าใดเป็นไตรลิงค์ และบททั้งหลายเหล่าใดเหมาะสม บทเหล่านี้เป็นนามโดยชื่อสำหรับไตรลิงค์โดยพิเศษ.

---

සබ්බසාධාරණා කානි නාමානිච්චෙව අත්ථතො;

සබ්බනාමානි වුච්චන්ති සත්තවීසති සඞ්ඛතො.

นามทั้งหลายเหล่าใดเป็นนามทั่วไปแก่ทั้งหมดโดยอรรถ นามเหล่านั้นย่อมถูกเรียกว่าสัพพนาม มีจำนวน ๒๗.

---

තෙසු කානිචි රූපෙහි සෙසාඤ්ඤෙහිච යුජ්ජරෙ;

කානිචි පන සහෙව එතෙසං ලක්ඛණං ඉදං.

ในสัพพนามเหล่านั้น บางพวกย่อมประกอบด้วยรูปทั้งหลาย และด้วยรูปอื่นที่เหลือ ส่วนบางพวกย่อมประกอบพร้อมกันนั่นเทียว ลักษณะของสัพพนามเหล่านั้นมีดังนี้.

---

එතස්මා ලක්ඛණා මුත්තං නපදං සබ්බනාමිකං;

තස්මාතීතාදයො සද්දා ගුණනාමානි වුච්චරෙති.

บทใดพ้นจากลักษณะนี้ บทนั้นไม่เป็นสัพพนาม เพราะเหตุนั้น บทมีคำว่า "อดีต" เป็นต้น ย่อมถูกเรียกว่าคุณนาม.

---

අථ පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

ลำดับนั้น รูปที่เป็นปุงลิงค์ย่อมถูกกล่าว.

---

සබ්බො සොතරි නාවාහි මහාතිත්ථෙ මහාජනො;

සබ්බෙ අන්තරධායන්ති සතමායුගතෙ සති.

มหาชนทั้งหมดในท่าใหญ่ย่อมข้ามด้วยเรือทั้งหลาย. สัตว์ทั้งหลายทั้งหมดย่อมหายไปเมื่ออายุ ๑๐๐ ปีล่วงไปแล้ว.

---

භො සබ්බා භුත කල්‍යාණං කරොහි කුසලා සදා;

භො සබ්බෙ පුරිසා භද්දං කරොථ කුසලං සදා.

ท่านผู้เป็นสัตว์ทั้งปวง จงทำความดี เป็นผู้ฉลาดเสมอไป. ท่านบุรุษทั้งหลายทั้งหมด จงทำความเจริญและกุศลเสมอไป.

---

සබ්බං භණ්ඩං සමොධාය තුට්ඨචිත්තො මහීපති;

සබ්බෙ භොජාපයී තෙ තු සා නඛීයිත්ථ භොජනං.

พระราชาผู้มีใจยินดี รวบรวมสิ่งของทั้งหมดแล้ว ยังชนทั้งหลายทั้งหมดให้บริโภค ส่วนว่าอาหารนั้นไม่หมดไป.

---

සබ්බෙන සාධුලොකෙන අනුභුත්තං සුභං ඵලං;

සබ්බෙහි සාධුජන්තුහි අනුභුත්තං කම්මඵලං.

ผลอันดีอันหมู่ชนผู้ดีทั้งหมดเสวยแล้ว. ผลแห่งกรรมอันสัตว์ผู้ดีทั้งหลายทั้งหมดเสวยแล้ว.

---

සබ්බෙන පුඤ්ඤකම්මෙන පප්පොති විපුලං සුඛං;

සබ්බෙහි ගුණවන්තෙහි පප්පොන්ති විපුලං සුඛං.

บุคคลย่อมบรรลุสุขอันไพบูลย์ด้วยบุญกรรมทั้งหมด. ผู้มีคุณทั้งหลายทั้งหมด ย่อมบรรลุสุขอันไพบูลย์.

---

සබ්බස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං දදන්ති ච;

සබ්බෙසං සීලවන්තානං දානං දෙන්ති මහාජනා.

และชนทั้งหลายย่อมให้มหาทานแก่ภิกษุสงฆ์ทั้งหมด. มหาชนทั้งหลายย่อมให้ทานแก่ผู้มีศีลทั้งหลายทั้งหมด.

---

සබ්බස්මා සාධුලොකස්මා අපෙන්තීති දුබුද්ධිනො;

සබ්බෙහි භගවන්තෙහි නිච්ඡරන්ති ඡරංසියො.

ผู้มีปัญญาทรามย่อมหลีกไปจากหมู่ชนผู้ดีทั้งหมด. รัศมี ๖ ประการย่อมเปล่งออกจากพระผู้มีพระภาคทั้งหลายทั้งหมด.

---

සබ්බස්ස පුඤ්ඤකම්මස්ස විපාකො හොති සබ්බදා;

සබ්බෙසං සිලවන්තානං සීලගන්ධො අනුත්තරො.

วิบากแห่งบุญกรรมทั้งหมด ย่อมมีเสมอไป. กลิ่นศีลของผู้มีศีลทั้งหลายทั้งหมด เป็นกลิ่นอื่นไม่มีกลิ่นยิ่งกว่า.

---

සබ්බස්මිං බුද්ධධම්මෙ ච සදා රමති මෙ මනො;

සබ්බෙසු ච විහාරෙසු ථූපෙ කාරෙසි ඛත්තියොති.

ใจของเราย่อมยินดีในพุทธธรรมทั้งหมดเสมอไป. พระกษัตริย์ยังชนให้กระทำเจดีย์ทั้งหลายในวิหารทั้งหลายทั้งหมด.

---

ඉති පඨමො පාඨො.

บทที่ ๑ จบลงด้วยประการฉะนี้.

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปที่เป็นอิตถีลิงค์ย่อมถูกกล่าว.

---

සබ්බා අලඞ්කතා ලඞ්කා ථෙරස්ස විය ආසි ච;

සබ්බා තෙ ඵාසුකා භග්ගා ගහකූටං විසං ඛිතං.

ลังกาอันประดับแล้วทั้งหมด ได้เป็นแล้วราวกับของพระเถระ. ซี่โครงทั้งหลายของท่านทั้งหมดอันหักแล้ว ยอดเรือนอันรื้อถอนแล้ว.

---

භො සබ්බෙ ච පජෙ ත්වම්පි දානං දදාහි සබ්බදා;

භො සබ්බායො පජා තුම්හෙ සීලං රක්ඛථ සබ්බදා.

ท่านผู้เป็นทั้งหมดและประชาชนทั้งหลาย ท่านก็จงให้ทานเสมอไป. ท่านประชาชนทั้งหลายทั้งหมด ท่านทั้งหลายจงรักษาศีลเสมอไป.

---

සබ්බං දිට්ඨිං ජහිත්වාන සම්මාදිට්ඨිංච භාවයෙ;

සබ්බායො දිට්ඨියො හන්ත්වා ඛෙමං ගච්ඡන්ති පණ්ඩිතා.

บุคคลพึงละทิฏฐิทั้งหมดแล้ว พึงเจริญสัมมาทิฏฐิ. บัณฑิตทั้งหลายกำจัดทิฏฐิทั้งหลายทั้งหมดแล้ว ย่อมไปสู่ความเกษม.

---

සබ්බස්සා අස්සු කඤ්ඤාය නිච්චං කම්මං කරීය්‍යතෙ;

සබ්බාහි චාපි ඉත්ථීහි පාපකම්මං කරීය්‍යතෙ.

กรรมย่อมถูกกระทำเสมอไปแก่หญิงสาวทั้งหมด. และกรรมอันลามกย่อมถูกกระทำด้วยหญิงทั้งหลายทั้งหมด.

---

සබ්බස්සා පන විජ්ජාය ජීවන්තීති මහාජනා;

සබ්බාහි ච නදීහෙව ඛෙත්තං වපති කස්සකො.

ส่วนว่ามหาชนทั้งหลายย่อมเป็นอยู่ด้วยวิชาทั้งหมด. และชาวนาย่อมหว่านนาด้วยแม่น้ำทั้งหลายทั้งหมดนั่นเทียว.

---

සබ්බස්සා අස්සු කඤ්ඤාය චිත්තං නදෙති පණ්ඩිතො;

සබ්බාසානං නදීනංච විසං නදෙති පණ්ඩිතො.

บัณฑิตย่อมไม่ให้ใจแก่หญิงสาวทั้งหมด. และบัณฑิตย่อมไม่ให้พิษแก่แม่น้ำทั้งหลายทั้งหมด.

---

සබ්බස්සා පන තණ්හාය විමුත්තස්ස නත්ථි භයං;

සබ්බාහි පන කඤ්ඤාහි අභිරූපාඞ්ගනා අයං.

ส่วนว่าภัยย่อมไม่มีแก่ผู้หลุดพ้นแล้วจากตัณหาทั้งหมด. ส่วนว่าหญิงงามยิ่งนี้ ย่อมเป็นผู้มีรูปงามกว่าหญิงสาวทั้งหลายทั้งหมด.

---

සබ්බස්සා අස්සු කඤ්ඤාය ආභරණං මනොරමං;

සබ්බාසං පන ගඞ්ගානං මහොඝො හොති සබ්බදා.

ขอเครื่องประดับอันน่ารื่นรมย์จงมีแก่หญิงสาวทั้งปวง แต่ห้วงน้ำใหญ่ย่อมมีแก่แม่น้ำคงคาทั้งหลายทั้งปวงทุกเมื่อ

---

සබ්බස්සා නෙව කඤ්ඤාය චිත්තං රමති පණ්ඩිතො;

සබ්බාසු චෙව ගඞ්ගාසු මච්ඡා චරන්ති සබ්බදාති.

จิตของบัณฑิตย่อมไม่ยินดีในหญิงสาวทั้งปวงนั่นแล และปลาย่อมเที่ยวไปในแม่น้ำคงคาทั้งหลายทั้งปวงทุกเมื่อ

---

ඉති දුතියො පාඨො.

จบบทที่สอง

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปนปุงสกลิงค์ทั้งหลาย อันข้าพเจ้าจะกล่าว

---

සබ්බං පුඤ්ඤඤ්හි නිස්සෙසං මනුස්සත්තෙ සමිජ්ඣති;

සබ්බානි අස්සු චිත්තානි සයමෙවපි භිජ්ජරෙ.

บุญทั้งปวงทีเดียวโดยไม่เหลือ ย่อมสำเร็จในความเป็นมนุษย์ จิตทั้งหลายทั้งปวงย่อมแตกทำลายไป แม้ด้วยตนเองนั่นแล

---

භො සබ්බා භූත කල්‍යාණං පුඤ්ඤං කරොහි සබ්බදා;

භො සබ්බානිච භූතානි පුඤ්ඤං කරොථ සබ්බදා.

ดูก่อนสัตว์ทั้งปวง ท่านจงทำบุญอันดีงามทุกเมื่อ ดูก่อนสัตว์ทั้งหลายทั้งปวง และท่านทั้งหลายจงทำบุญทุกเมื่อ

---

සබ්බං භණ්ඩං සමාදාය පාරං තිණ්ණොසි බ්‍රාහ්මණො;

සබ්බානි අස්සු පුඤ්ඤානි කත්වාන තිදිවං ගතො.

พราหมณ์ถือเอาซึ่งพัสดุทั้งปวง ข้ามถึงฝั่งแล้ว กระทำบุญทั้งปวงแล้ว ไปสู่สวรรค์แล้ว

---

සබ්බෙන පන භූතෙන අනුභුත්තං කම්මඵලං;

සබ්බෙහි ගුණවන්තෙහි පුඤ්ඤකම්මං කරීය්‍යතෙ.

แต่ผลแห่งกรรม อันสัตว์ทั้งปวงเสวยแล้ว บุญกรรม อันผู้มีคุณทั้งหลายทั้งปวงย่อมกระทำ

---

සබ්බෙන පුඤ්ඤකම්මෙන පප්පොති විපුලං සුඛං;

සබ්බෙහි ගුණවන්තෙහි සුචරන්ති බහුජ්ජනා.

บุคคลย่อมบรรลุสุขอันไพบูลย์ ด้วยบุญกรรมทั้งปวง ชนเป็นอันมากย่อมประพฤติดีตามผู้มีคุณทั้งหลายทั้งปวง

---

සබ්බස්ස ගුණවන්තස්ස දානං දදෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

සබ්බෙසං සීලවන්තානං දානං දදෙය්‍ය පණ්ඩිතො.

บัณฑิตพึงให้ทานแก่ผู้มีคุณทั้งปวง บัณฑิตพึงให้ทานแก่ผู้มีศีลทั้งหลายทั้งปวง

---

සබ්බස්මා පාපකම්මස්මා චිත්තං පන නිවාරයෙ;

සබ්බෙහි බලවන්තෙහි අපෙන්තීති කෙචි ජනා.

แต่บุคคลพึงห้ามจิตจากบาปกรรมทั้งปวง ชนบางพวกย่อมไปปราศจากผู้มีกำลังทั้งหลายทั้งปวง

---

සබ්බස්ස පාපකම්මස්ස විපාකො හොති කිබ්බිසං;

සබ්බෙසං පුඤ්ඤකම්මානං විපාකො හොති සොභනො.

วิบากของบาปกรรมทั้งปวงย่อมเป็นโทษ วิบากของบุญกรรมทั้งหลายทั้งปวงย่อมเป็นสิ่งดีงาม

---

සබ්බස්මිං පුඤ්ඤකම්මෙච සදා රමති මෙ මනො;

සබ්බෙසු සීලවන්තෙසු පසීදති මහාජනො.

และใจของฉันย่อมยินดีในบุญกรรมทั้งปวงทุกเมื่อ มหาชนย่อมเลื่อมใสในผู้มีศีลทั้งหลายทั้งปวง

---

ඉති තතියො පාඨො.

จบบทที่สาม

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปปุงลิงค์ทั้งหลาย อันข้าพเจ้าจะกล่าว

---

පුබ්බො කාලො අතික්කන්තො අහොසි

กาลในกาลก่อนล่วงไปแล้วได้มีแล้ว

---

පුබ්බෙ කාලා ච අතික්කන්තා අහෙසුං

และกาลทั้งหลายในกาลก่อนล่วงไปแล้วได้มีแล้ว

---

භො පුබ්බ කාල අතික්කන්තො අභවි

ดูก่อนกาลในกาลก่อน ท่านล่วงไปแล้วได้มีแล้ว

---

භො පුබ්බෙ කාලා අතික්කන්තා අභවිත්ථ

ดูก่อนกาลทั้งหลายในกาลก่อน ท่านทั้งหลายล่วงไปแล้วได้มีแล้ว

---

පුබ්බං කාලං පස්සති ලොකනාථො

พระโลกนาถย่อมเห็นซึ่งกาลในกาลก่อน

---

පුබ්බෙ කාලෙ පස්සති ලොකවිදූ

พระโลกวิทูย่อมเห็นซึ่งกาลทั้งหลายในกาลก่อน

---

පුබ්බෙනාචරියෙන සිස්සො බොධීයී.

ศิษย์อันอาจารย์ในกาลก่อนให้ตรัสรู้แล้ว

---

පුබ්බෙහි ආචරියෙහි සිස්සා බොධීයිංසු

ศิษย์ทั้งหลายอันอาจารย์ทั้งหลายในกาลก่อนให้ตรัสรู้แล้ว

---

පුබ්බෙනාචරියෙන සිස්සො සුඛීජාතො

ศิษย์เป็นผู้เกิดความสุขแล้ว โดยอาจารย์ในกาลก่อน

---

පුබ්බෙහි ආචරියෙහි සිස්සා සුඛීජාති

ศิษย์ทั้งหลายเป็นผู้เกิดความสุขแล้ว โดยอาจารย์ทั้งหลายในกาลก่อน

---

පුබ්බස්සාචරියස්ස සක්කාරං අකරී

บุคคลได้กระทำซึ่งสักการะแก่อาจารย์ในกาลก่อน

---

පුබ්බෙසං ආචරියානං සක්කාරං අකරුං

บุคคลทั้งหลายได้กระทำซึ่งสักการะแก่อาจารย์ทั้งหลายในกาลก่อน

---

පුබ්බාචරියස්මා අන්තරධායී අන්තෙවාසිකො

อันเตวาสิกอันตรธานไปแล้วจากอาจารย์ในกาลก่อน

---

පුබ්බෙහි ආචරියෙහි අන්තරධායිංසු අන්තෙවාසිකා

อันเตวาสิกทั้งหลายอันตรธานไปแล้วจากอาจารย์ทั้งหลายในกาลก่อน

---

පුබ්බස්සාචරියස්ස අන්තෙවාසිකා බහවො

อันเตวาสิกทั้งหลายของอาจารย์ในกาลก่อนมีมาก

---

පුබ්බෙසං ආචරියානං ගුණඝොසා අහෙසුං

เสียงแห่งคุณของอาจารย์ทั้งหลายในกาลก่อนได้มีแล้ว.

---

පුබ්බෙ දීපඞ්කරො නාම සත්ථා උදපාදි

พระศาสดาพระนามว่าทีปังกรได้อุบัติขึ้นแล้วในกาลก่อน.

---

පුබ්බෙසු අට්ඨවීසති චක්කවත්තිරාජානො අහෙසුං.

พระราชาผู้ทรงเป็นจักรพรรดิยี่สิบแปดพระองค์ได้มีแล้วในกาลก่อนทั้งหลาย.

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

บทเรียนที่สี่ด้วยประการฉะนี้.

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายที่เป็นอิตถีลิงค์อันท่านกล่าวอยู่.

---

පුබ්බා යා කාචි කඤ්ඤා බහුං පුඤ්ඤං අකරී

หญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

පුබ්බා යා කාචි කඤ්ඤායො බහුං පුඤ්ඤං අකරුං

หญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

භො පුබ්බෙ කඤ්ඤෙ බහුං පුඤ්ඤං අකරො

ดูก่อนหญิงสาวในกาลก่อน เจ้าได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

භො පුබ්බා කඤ්ඤායො බහුං පුඤ්ඤං අකරිත්ථ

ดูก่อนหญิงสาวทั้งหลายในกาลก่อน พวกเจ้าได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

පුබ්බං යං කිංචි කඤ්ඤං පුඤ්ඤං කාරාපයී

ได้ยังหญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนให้กระทำบุญแล้ว.

---

පුබ්බා යා කාචි කඤ්ඤායො පුඤ්ඤෙ කාරාපයී

ได้ยังหญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนให้กระทำบุญทั้งหลายแล้ว.

---

පුබ්බාය යාය කායචි කඤ්ඤාය පුඤ්ඤං කතං

บุญอันหญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนกระทำแล้ว.

---

පුබ්බාහි යාහි කාහිචි කඤ්ඤාහි පුඤ්ඤානි කතානි

บุญทั้งหลายอันหญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนกระทำแล้ว.

---

පුබ්බාය යාය කායචි කඤ්ඤාය කොචි අනුචරී

บุคคลผู้ใดผู้หนึ่งได้ติดตามไปซึ่งหญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

පුබ්බාහි යාහි කාහිචි කඤ්ඤාහි කෙචි අනුචරිංසු

บุคคลทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งได้ติดตามไปซึ่งหญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

පුබ්බාය යාය කායචි කඤ්ඤාය ආභරණං අදදී

ได้ให้ซึ่งเครื่องประดับแก่หญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนแล้ว.

---

පුබ්බාසං යාසංචි කඤ්ඤානං ආභරණාති අදදිංසු

ได้ให้ซึ่งเครื่องประดับทั้งหลายแก่หญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนแล้ว.

---

පුබ්බාය යාය කායචි කඤ්ඤාය කොචි පුරිසො අපෙතො.

บุรุษผู้ใดผู้หนึ่งผู้ไปปราศแล้วจากหญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

පුබ්බාහි යාය කාහිචි කඤ්ඤාහි කෙචි පුරිසා අපෙතා

บุรุษทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งผู้ไปปราศแล้วจากหญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

පුබ්බාය යාය කායචි කඤ්ඤාය මාතාපිතරො අහෙසුං

มารดาและบิดาของหญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อนได้มีแล้ว.

---

පුබ්බාසං යාසං කාසංචි කඤ්ඤානං වත්ථාභරණානි

ผ้าและเครื่องประดับทั้งหลายของหญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

පුබ්බායං යාය කායචි කඤ්ඤායං චිත්තං පතිට්ඨිතං

จิตตั้งมั่นแล้วในหญิงสาวผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

පුබ්බාසු යාසු කාසුචි කඤ්ඤාසු චිත්තං පතිට්ඨිතං.

จิตตั้งมั่นแล้วในหญิงสาวทั้งหลายผู้ใดผู้หนึ่งในกาลก่อน.

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

บทเรียนที่ห้าด้วยประการฉะนี้.

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายที่เป็นนปุงสกลิงค์อันท่านกล่าวอยู่.

---

පුබ්බං යං කිංචි පන බහුං පුච්චං අකරී

สิ่งใดสิ่งหนึ่งในกาลก่อนก็ได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

පුබ්බානි යානි කානිචි බහුං පුඤ්ඤං අකරුං

สิ่งทั้งหลายใดสิ่งหนึ่งในกาลก่อนได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

භො පුබ්බ භූත ත්වං බහුං පුඤ්ඤං අකරො

ดูก่อนภูตในกาลก่อน เจ้าได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

භො පුබ්බානි භූතානි බහුං පුඤ්ඤං අකරිත්ථ

ดูก่อนภูตทั้งหลายในกาลก่อน พวกเจ้าได้กระทำบุญเป็นอันมากแล้ว.

---

පුබ්බං යං කිංචි පුඤ්ඤං කාරාපයී එකච්චො

บุคคลผู้ใดผู้หนึ่งได้ยังสิ่งใดสิ่งหนึ่งในกาลก่อนให้กระทำบุญแล้ว.

---

පුබ්බානි යානි කානිචි පුඤ්ඤෙ කාරාපයිංසු එකච්චෙ

บางคนทั้งหลายให้กระทำบุญทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බෙන යෙන කෙනචි විහාරො කාරාපිතො

วิหารอันบุคคลใดบุคคลหนึ่งให้สร้างแล้วในกาลก่อน

---

පුබ්බෙහි යෙහි කෙහිචි විහාරා කාරාපිතා

วิหารทั้งหลายอันบุคคลเหล่าใดเหล่าหนึ่งให้สร้างแล้วในกาลก่อน

---

පුබ්බෙන යෙන කෙනචි පුරිසො සුඛීජාතො

บุรุษเป็นผู้มีความสุขเกิดแล้ว เพราะบุคคลใดบุคคลหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බෙහි යෙහි කෙහිචි පුරිසා සුඛීජාතා

บุรุษทั้งหลายเป็นผู้มีความสุขเกิดแล้ว เพราะบุคคลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බස්ස යස්ස කස්සචි සිලාඝතෙ එකච්චො

บางคนย่อมสรรเสริญแก่บุคคลใดบุคคลหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බෙසං යෙසං කෙසංචි සිලාඝතෙ එකච්චො

บางคนย่อมสรรเสริญแก่บุคคลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බා යස්මා කස්මාච එකච්චො අපෙතො

บางคนไปปราศแล้วจากบุคคลใดบุคคลหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බෙහි යෙහි කෙහිචි එකච්චෙ අපෙතා

บางคนทั้งหลายไปปราศแล้วจากบุคคลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බස්ස යස්ස කස්සචි පරිග්ගහො අහොසි

การครอบครองของบุคคลใดบุคคลหนึ่งในกาลก่อนได้มีแล้ว

---

පුබ්බෙසං යෙසං කෙසංචි පරිග්ගහා අහෙසුං

การครอบครองทั้งหลายของบุคคลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งในกาลก่อนได้มีแล้ว

---

පුබ්බෙ යස්මිං කස්මිංචි චිත්තං පතිට්ඨිතං

จิตตั้งมั่นแล้วในบุคคลใดบุคคลหนึ่งในกาลก่อน

---

පුබ්බෙසු යෙසු කෙසුචි චිත්තං පතිට්ඨිතං.

จิตตั้งมั่นแล้วในบุคคลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งในกาลก่อน

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

บทเรียนที่ ๖ จบลงด้วยประการฉะนี้

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปศัพท์ที่เป็นปุงลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว

---

එකො පුරිසො දෙවදත්තං ඔදනං පාචෙති

บุรุษคนหนึ่งยังเทวทัตให้หุงข้าวสุก

---

එකෙ පුරිසා දෙවදත්තං ඔදනං පාචෙන්ති

บุรุษทั้งหลายบางพวกยังเทวทัตให้หุงข้าวสุก

---

එකං සිස්සං ධම්මං පාඨෙති ආචරියො

อาจารย์ยังศิษย์คนหนึ่งให้เรียนธรรม

---

එකෙ සිස්සෙ ධම්මං පාඨෙන්ති ආචරියා

อาจารย์ทั้งหลายยังศิษย์ทั้งหลายบางพวกให้เรียนธรรม

---

එකෙන ගරුනා සිස්සො ධම්මං බොධාපීයතෙ

ศิษย์ย่อมถูกครูคนหนึ่งให้รู้ธรรม

---

එකෙහි ගරූහි සිස්සො ධම්මං බොධාපිතො

ศิษย์ถูกครูทั้งหลายบางพวกให้รู้ธรรมแล้ว

---

එකෙන ගරුනා අන්තෙවාසිකො සුඛීජාතො

อันเตวาสิกเป็นผู้มีความสุขเกิดแล้ว เพราะครูคนหนึ่ง

---

එකෙහි ගරූහි අන්තෙවාසිකා සුඛීජාතා

อันเตวาสิกทั้งหลายเป็นผู้มีความสุขเกิดแล้ว เพราะครูทั้งหลายบางพวก

---

එකස්ස ගරුනො සක්කාරං කරොති සිස්සො

ศิษย์ย่อมกระทำการสักการะแก่ครูคนหนึ่ง

---

එකෙසං ගරූනං සක්කාරං කරොන්ති සිස්සා

ศิษย์ทั้งหลายย่อมกระทำการสักการะแก่ครูทั้งหลายบางพวก

---

එකම්හා ගරුනා සික්ඛං ගණ්හාති සිස්සො

ศิษย์ย่อมรับเอาซึ่งสิกขาจากครูคนหนึ่ง

---

එකෙහි ගරූහි සික්ඛං ගණ්හන්ති සිස්සා

ศิษย์ทั้งหลายย่อมรับเอาซึ่งสิกขาจากครูทั้งหลายบางพวก

---

එකස්ස ගරුනො ඛො පන පරික්ඛාරො හොති

ก็แล บริขารของครูคนหนึ่งย่อมมี

---

එකෙසං ගරූනං ඛො පන ගුණඝොසො හොති

ก็แล เสียงแห่งคุณของครูทั้งหลายบางพวกย่อมมี

---

එකම්හි ගරුස්මිං පන සිස්සො පසීදති

ส่วนว่า ศิษย์ย่อมเลื่อมใสในครูคนหนึ่ง

---

එකෙසු ගරූසු පන සිස්සා පසීදන්ති.

ส่วนว่า ศิษย์ทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในครูทั้งหลายบางพวก.

---

ඉති සත්තමො පාඨො.

บทเรียนที่เจ็ดจบลงด้วยประการฉะนี้.

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปศัพท์ที่เป็นอิตถีลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว.

---

එකා කඤ්ඤා පන දෙවදත්තං කම්බලං යාචතෙ

ส่วนว่า หญิงสาวคนหนึ่งย่อมขอผ้ากัมพลจากเทวทัต.

---

එකා කඤ්ඤායො දෙවදත්තං කම්බලං යාචන්තෙ

หญิงสาวทั้งหลายบางพวกย่อมขอผ้ากัมพลจากเทวทัต.

---

එකං කඤ්ඤං ඔදනං පාචාපයති පුරිසො

บุรุษย่อมให้หญิงสาวคนหนึ่งหุงข้าวสุก.

---

එකා කඤ්ඤායො ඔදනං පාචාපයන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมให้หญิงสาวทั้งหลายบางพวกหุงข้าวสุก.

---

එකාය කඤ්ඤාය ඔදනො පචිත්වා භුජ්ජතෙ

ข้าวสุกอันหญิงสาวคนหนึ่งหุงแล้วย่อมถูกกิน.

---

එකාහි කඤ්ඤාහි ඔදනො පචිත්වා භුත්තො

ข้าวสุกอันหญิงสาวทั้งหลายบางพวกหุงแล้วถูกกินแล้ว.

---

එකාය කඤ්ඤාය සුඛං පාපුණාති එකච්චො

คนบางคนย่อมถึงซึ่งความสุขเพราะหญิงสาวคนหนึ่ง.

---

එකාහි කඤ්ඤාහි සුඛං පාපුණන්ති එකච්චෙ

คนบางพวกย่อมถึงซึ่งความสุขเพราะหญิงสาวทั้งหลายบางพวก.

---

එකාය කඤ්ඤාය ආභරණං දෙති පුරිසො

บุรุษย่อมให้เครื่องประดับแก่หญิงสาวคนหนึ่ง.

---

එකාසං කඤ්ඤානං ආභරණානි දෙන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมให้เครื่องประดับทั้งหลายแก่หญิงสาวทั้งหลายบางพวก.

---

එකාය කඤ්ඤාය භයං උප්පජ්ජති සිලවතං

ความกลัวย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้มีศีลทั้งหลายจากหญิงสาวคนหนึ่ง.

---

එකාහි කඤ්ඤාහි භයානි උප්පජ්ජන්ති සීලවතං

ความกลัวทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้มีศีลทั้งหลายจากหญิงสาวทั้งหลายบางพวก.

---

එකාය කඤ්ඤාය පන වත්ථාභරණං හොති

ส่วนว่า เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับย่อมเป็นของหญิงสาวคนหนึ่ง.

---

එකාසං කඤ්ඤානං පන වත්ථාභරණානි හොන්ති

ส่วนว่า เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับทั้งหลายย่อมเป็นของหญิงสาวทั้งหลายบางพวก.

---

එකායං කඤ්ඤායං යො කොචිපසීදති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในหญิงสาวคนหนึ่ง.

---

එකාසු කඤ්ඤාසු යෙ කෙචි පසීදන්ති.

คนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในหญิงสาวทั้งหลายบางพวก.

---

ඉති අට්ඨමො පාඨො.

บทเรียนที่แปดจบลงด้วยประการฉะนี้.

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปศัพท์ที่เป็นนปุงสกลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว.

---

එකං කුලං පන බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ส่วนว่า ตระกูลหนึ่งย่อมประสบซึ่งบุญมาก.

---

එකානි කුලානි බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

ตระกูลทั้งหลายบางพวกย่อมประสบซึ่งบุญมาก.

---

එකං කුලං පුඤ්ඤං කාරාපෙති ගුණවා

ผู้มีคุณย่อมให้ตระกูลหนึ่งกระทำบุญ.

---

එකානි කුලානි පුඤ්ඤං කාරාපෙති ගුණවා

ผู้มีคุณย่อมให้ตระกูลทั้งหลายบางพวกกระทำบุญ.

---

එකෙන කුලෙන භික්ඛු භත්තං භොජාපිතො

ภิกษุอันตระกูลหนึ่งให้ฉันภัตตาหารแล้ว.

---

එකෙහි කුලෙහි භික්ඛූ භත්තං භොජාපිතා

ภิกษุทั้งหลายอันตระกูลทั้งหลายบางพวกให้ฉันภัตตาหารแล้ว.

---

එකෙන කුලෙන සුඛං පාපුණාති භික්ඛු

ภิกษุย่อมถึงซึ่งความสุขเพราะตระกูลหนึ่ง.

---

එකෙහි කුලෙහි සුඛං පාපුණන්ති භික්ඛූ

ภิกษุทั้งหลายย่อมถึงซึ่งความสุขเพราะตระกูลทั้งหลายบางพวก.

---

එකස්ස කුලස්ස පන උසූයති දුජ්ජනො

ส่วนว่า คนชั่วย่อมริษยาแก่ตระกูลหนึ่ง.

---

එකෙසං කුලානං පන උසූයන්ති දුජ්ජනා

คนพาลย่อมริษยาตระกูลบางตระกูล

---

එකස්මා කුලම්හා යො කොචි පබ්බජිතො

ใครก็ตามที่บวชจากตระกูลหนึ่ง

---

එකෙහි කුලෙහි යෙ කෙචි පබ්බජිතා

ใครก็ตาม (เหล่าใดเหล่าหนึ่ง) ที่บวชจากตระกูลบางตระกูล

---

එකස්ස කුලස්ස පන නාම ගොත්තාදි

ชื่อและโคตรเป็นต้นของตระกูลหนึ่ง

---

එකෙසං කුලානං පන නාම ගොත්තාදයො

ชื่อและโคตรเป็นต้นของตระกูลบางตระกูล

---

එකස්මිං කුලම්හි යො කොචි පසීදති

ใครก็ตามที่เลื่อมใสในตระกูลหนึ่ง

---

එකෙසු කුලෙසු යෙ කෙචි පසීදන්ති.

ใครก็ตาม (เหล่าใดเหล่าหนึ่ง) ที่เลื่อมใสในตระกูลบางตระกูล

---

ඉති නවමො පාඨො.

จบหมวดที่ ๙

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของปุงลิงค์ (เพศชาย) จะกล่าวต่อไป

---

යො කොචි තං පුරිසං ඔදනං පාචාපෙති

ใครก็ตามย่อมให้บุรุษนั้นหุงข้าว

---

යෙ කෙචි තං පුරිසං ඔදනං පාචාපෙන්ති

ใครก็ตาม (เหล่าใดเหล่าหนึ่ง) ย่อมให้บุรุษนั้นหุงข้าว

---

යං කිංචි දාසං ගාමං ගමයති සාමිකො

นายย่อมให้ทาสคนใดคนหนึ่งไปสู่บ้าน

---

යෙ කෙචි දාසෙ ගාමං ගමයති සාමිකො

นายย่อมให้ทาสเหล่าใดเหล่าหนึ่งไปสู่บ้าน

---

යෙන කෙනචි සූදෙන ඔදනො පාචාපීයතෙ

ข้าวสุกอันพ่อครัวคนใดคนหนึ่งย่อมให้หุง

---

යෙහි කෙහිචි සූදෙහි ඔදනො පාචාපිතො

ข้าวสุกอันพ่อครัวเหล่าใดเหล่าหนึ่งให้หุงแล้ว

---

යෙන කෙනචි සුඛං පාපුණාති භික්ඛුසඞ්ඝො

ภิกษุสงฆ์ย่อมถึงความสุขด้วยเหตุใดเหตุหนึ่ง

---

යෙහි කෙහිචි සුඛං පාපුණාති භික්ඛුසඞ්ඝො

ภิกษุสงฆ์ย่อมถึงความสุขด้วยเหตุเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්ස කස්සචි දානං දෙති සද්ධො සප්පුරිසො

สัปบุรุษผู้มีศรัทธาย่อมให้ทานแก่ใครก็ตาม

---

යෙසං කෙසංචි දානං දෙන්ති සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายย่อมให้ทานแก่ใครก็ตาม (เหล่าใดเหล่าหนึ่ง)

---

යස්මා කස්මාචි ගරුණා අන්තරධායති සිස්සො

ศิษย์ย่อมหายไปจากอาจารย์คนใดคนหนึ่ง

---

යෙහි කෙහිචි ගරූහි අන්තරධායන්ති සිස්සා

ศิษย์ทั้งหลายย่อมหายไปจากอาจารย์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො පාදෙ වන්දාමි

ข้าพเจ้าไหว้เท้าของภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง

---

යෙසං කෙසංචි භික්ඛූනං පාදෙ වන්දාම

พวกเราไหว้เท้าของภิกษุเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්මිං කස්මිංචි ආසනෙ නිසීදති කොචි

ใครก็ตามย่อมนั่งบนอาสนะใดอาสนะหนึ่ง

---

යෙසු කෙසුචි ආසනෙසු නිසීදන්ති කෙචි.

ใครก็ตาม (เหล่าใดเหล่าหนึ่ง) ย่อมนั่งบนอาสนะเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

ඉති දසමො පාඨො.

จบหมวดที่ ๑๐

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของอิตถีลิงค์ (เพศหญิง) จะกล่าวต่อไป

---

යා කාචි වනිතා පන දාසිං කම්මං කාරාපෙති

สตรีคนใดคนหนึ่งย่อมให้ทาสีทำงาน

---

යා කාචි වනිතායො දාසී කම්මෙ කාරාපෙන්ති

สตรีเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมให้ทาสีทั้งหลายทำงาน

---

යං කිංචි වනිතං පුඤ්ඤං කාරාපෙති පුරිසො

บุรุษย่อมให้สตรีคนใดคนหนึ่งทำบุญ

---

යා කාචි වනිතායො පුඤ්ඤං කාරෙන්ති පුරිසා

ชายทั้งหลายย่อมกระทำบุญแก่หญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යාය කායචි වනිතාය සාමි භත්තං භොජාපීයතෙ

สามี อันหญิงคนใดคนหนึ่งย่อมให้บริโภคอาหาร

---

යාහි කාහිචි වනිතාහි සාමි භත්තං භොජාපිතො

สามี อันหญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งให้บริโภคอาหารแล้ว

---

යාය කායචි වනිතාය සුඛං පාපුණාති සාමිකො

สามีย่อมถึงสุขเพราะหญิงคนใดคนหนึ่ง

---

යාහි කාහිචි වනිතාහි සුඛං පාපුණන්ති සාමිකා

สามีทั้งหลายย่อมถึงสุขเพราะหญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යාය කායචි වනිතාය ආභරණං දෙති සාමිකො

สามีย่อมให้เครื่องประดับแก่หญิงคนใดคนหนึ่ง

---

යාසං කාසංචි වනිතානං ආභරණං දෙති සාමිකො

สามีย่อมให้เครื่องประดับแก่หญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යාය කායචි වනිතාය අපෙති යො කොචි

ชายคนใดคนหนึ่งย่อมหลีกไปจากหญิงคนใดคนหนึ่ง

---

යාහි කාහිචි වනිතාහි අපෙති යො කොචි

ชายคนใดคนหนึ่งย่อมหลีกไปจากหญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යාය කායචි වනිතාය පුත්තාපි බහවො

แม้บุตรทั้งหลายมากมีอยู่แก่หญิงคนใดคนหนึ่ง

---

යාසං කාසංචි වනිතානං ආභරණානි හොන්ති

เครื่องประดับทั้งหลายย่อมมีแก่หญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යායං කායංචි වනිතායං මෙ චිත්තං න රමති

จิตของเราย่อมไม่ยินดีในหญิงคนใดคนหนึ่ง

---

යාසු කාසුචි වනිතාසු මෙ චිත්තානි න රමන්ති.

จิตทั้งหลายของเราย่อมไม่ยินดีในหญิงทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

ඉති එකාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๑๑ จบเท่านี้

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของนปุงสกลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว

---

යං කිංචි කුලං පන බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ส่วนว่าตระกูลใดตระกูลหนึ่ง ย่อมให้เกิดบุญมาก

---

යානි කානිචි කුලානි බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

ตระกูลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ย่อมให้เกิดบุญมาก

---

යං කිංචි බහුං පුඤ්ඤං කාරාපෙති කොචි

ใครคนหนึ่งย่อมให้กระทำบุญมากสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

---

යානි කානිචි බහුං පුඤ්ඤං කාරෙන්ති කෙචි

ใครทั้งหลายบางพวก ย่อมกระทำบุญมากสิ่งทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යෙන කෙනචි කුලෙන සක්කාරො කතො

สักการะอันตระกูลใดตระกูลหนึ่งกระทำแล้ว

---

යෙහි කෙහිචි කුලෙහි සක්කාරා කතා

สักการะทั้งหลายอันตระกูลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่งกระทำแล้ว

---

යෙන කෙනචි කුලෙන එකච්චො ජීවති

บางคนย่อมเป็นอยู่ด้วยตระกูลใดตระกูลหนึ่ง

---

යෙහි කෙහිචි කුලෙහි එකච්චෙ ජීවන්ති

บางคนทั้งหลายย่อมเป็นอยู่ด้วยตระกูลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්ස කස්සචි කුලස්ස උපකාරං අකාසි

ได้กระทำอุปการะแก่ตระกูลใดตระกูลหนึ่ง

---

යෙසං කෙසංචි කුලානං උපකාරං අකාසුං

ได้กระทำอุปการะแก่ตระกูลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්මා කස්මාචි කුලම්හා අපෙති එකච්චො

บางคนย่อมหลีกไปจากตระกูลใดตระกูลหนึ่ง

---

යෙහි කෙහිචි කුලෙහි අපෙන්ති එකච්චෙ

บางคนทั้งหลายย่อมหลีกไปจากตระกูลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්ස කස්සචි කුලස්ස නාම ගොත්තාදි

ชื่อและโคตรเป็นต้นของตระกูลใดตระกูลหนึ่ง

---

යෙසං කෙසංචි කුලානං නාම ගොත්තාදයො

ชื่อและโคตรเป็นต้นทั้งหลายของตระกูลทั้งหลายเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

---

යස්මිං කස්මිංචි කුලෙ එකච්චො පසීදති

บางคนย่อมเลื่อมใสในตระกูลใดตระกูลหนึ่ง

---

යෙසු කෙසුචි කුලෙසු එකච්චෙ පසීදන්ති.

คนบางพวกย่อมเลื่อมใสในตระกูลบางตระกูล.

---

ඉති ද්වාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๑๒ จบลงดังนี้.

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายแห่งปุงลิงค์ย่อมถูกกล่าว.

---

සො සූදජෙට්ඨො සූදෙන ඔදනං පාචෙති

หัวหน้าพ่อครัวนั้นย่อมให้พ่อครัวหุงข้าวสุก.

---

තෙ සූදජෙට්ඨා සූදෙහි ඔදනං පාචෙන්ති

หัวหน้าพ่อครัวทั้งหลายเหล่านั้นย่อมให้พ่อครัวทั้งหลายหุงข้าวสุก.

---

තං යඤ්ඤදත්තං කම්බලං යාචතෙ බ්‍රාහ්මණො

พราหมณ์ย่อมขอซึ่งผ้ากัมพลกะยัญญทัตนั้น.

---

තෙ යඤ්ඤදත්තෙන කම්බලං යාචන්තෙ බ්‍රාහ්මණා

พราหมณ์ทั้งหลายเหล่านั้นย่อมขอซึ่งผ้ากัมพลกะยัญญทัต.

---

තෙන බ්‍රාහ්මණෙන ගහපති ධනං යාචීයතෙ

คฤหบดีย่อมถูกพราหมณ์นั้นขอซึ่งทรัพย์.

---

තෙහි සිස්සෙහි ගරු සත්ථං පුච්ඡීයතෙ

อาจารย์ย่อมถูกศิษย์ทั้งหลายเหล่านั้นถามซึ่งศาสตร์.

---

තෙන පුප්ඵෙන බුද්ධං යජති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมบูชาซึ่งพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้นั้น.

---

තෙහි පුප්ඵෙහි බුද්ධං යජන්ති සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายย่อมบูชาซึ่งพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้เหล่านั้น.

---

තස්ස භික්ඛුස්ස දානං දෙති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมถวายทานแก่ภิกษุนั้น.

---

තෙසං යාචකානං ධනං දදාති ධනවා

ผู้มีทรัพย์ย่อมให้ทรัพย์แก่ยาจกทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තම්හා හිමවතා පභවන්ති පඤ්චමහා නදියො

แม่น้ำใหญ่ ๕ สายย่อมไหลออกจากภูเขาหิมพานต์นั้น.

---

තෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි සුද්ධො අසංසට්ඨො

เป็นผู้บริสุทธิ์ไม่ระคนด้วยธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความโลภเหล่านั้น.

---

තස්ස බුද්ධස්ස පච්ඡතො පච්ඡතො අනුබන්ධිංසු

ชนทั้งหลายได้ติดตามไปข้างหลังๆ แห่งพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น.

---

තෙසං භික්ඛූනංයෙව පත්තචීවරානි හොන්ති

บาตรและจีวรทั้งหลายย่อมมีแก่ภิกษุทั้งหลายเหล่านั้นนั่นเทียว.

---

තස්මිං ආසනෙයෙව නිසීදති භික්ඛු

ภิกษุย่อมนั่งบนอาสนะนั้นนั่นเทียว.

---

තෙසු භික්ඛූසු පන මෙ මනො රමති.

ส่วนว่าใจของเราย่อมยินดีในภิกษุทั้งหลายเหล่านั้น.

---

ඉති තෙරසමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๑๓ จบลงดังนี้.

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายแห่งอิตถีลิงค์ย่อมถูกกล่าว.

---

සා ඛත්තියකඤ්ඤා පන බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ส่วนว่านางกษัตริย์กัญญานั้นย่อมประสบบุญเป็นอันมาก.

---

තා ඛත්තියකඤ්ඤායො බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

นางกษัตริย์กัญญาทั้งหลายเหล่านั้นย่อมประสบบุญเป็นอันมาก.

---

තං ඛත්තීයකඤ්ඤං පුඤ්ඤං කාරාපෙති රාජා

พระราชาย่อมให้นางกษัตริย์กัญญานั้นกระทำซึ่งบุญ.

---

තා ඛත්තියකඤ්ඤායො පුඤ්ඤං කාරාපෙති රාජා

พระราชาย่อมให้นางกษัตริย์กัญญาทั้งหลายเหล่านั้นกระทำซึ่งบุญ.

---

තාය ඛත්තියකඤ්ඤාය පුඤ්ඤං කාරාපීයතෙ

บุญอันนางกษัตริย์กัญญานั้นย่อมให้กระทำ.

---

තාහි ඛත්තියකඤ්ඤාහි පුඤ්ඤං කාරාපිතො

บุญอันนางกษัตริย์กัญญาทั้งหลายเหล่านั้นให้กระทำแล้ว.

---

තාය ඛත්තියකඤ්ඤාය මහාජනො සුචරති

มหาชนย่อมประพฤติดีร่วมกับนางกษัตริย์กัญญานั้น.

---

තාහි ඛත්තියකඤ්ඤාහි මහාජනා සුචරන්ති

มหาชนทั้งหลายย่อมประพฤติดีร่วมกับนางกษัตริย์กัญญาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තාය ඛත්තියකඤ්ඤාය උපතිට්ඨෙය්‍ය අමච්චො

อำมาตย์พึงเข้าไปบำรุงนางกษัตริย์กัญญานั้น.

---

තාසං ඛත්තියකඤ්ඤානං උපතිට්ඨෙය්‍යුං අමච්චා

อำมาตย์ทั้งหลายพึงเข้าเฝ้าพระราชธิดาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තාය ඛත්තියකඤ්ඤාය පන භයං උප්පජ්ජති

ส่วนว่าภัยย่อมเกิดขึ้นแก่พระราชธิดานั้น.

---

තාහි ඛත්තියකඤ්ඤාහි පන භයානි උප්පජ්ජන්ති

ส่วนว่าภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นแก่พระราชธิดาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තාය ඛත්තියකඤ්ඤාය පන වත්ථාභරණානි

ส่วนว่าเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับทั้งหลายของพระราชธิดานั้น.

---

තාසං ඛත්තියකඤ්ඤානං වත්ථාභරණානි හොන්ති

เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับทั้งหลายย่อมมีแก่พระราชธิดาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තායං ඛත්තිය කඤ්ඤායං පසීදති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในพระราชธิดานั้น.

---

තාසු ඛත්තියකඤ්ඤාසු පසීදන්ති යෙ කෙචි.

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในพระราชธิดาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

ඉති චුද්දසමො පාඨො.

บทที่สิบสี่ด้วยประการฉะนี้.

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของนปุงสกลิงค์ทั้งหลายอันเขากล่าวอยู่.

---

තං කුලං නිච්චං බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ตระกูลนั้นย่อมให้เกิดบุญเป็นอันมากเป็นนิตย์.

---

තානි කුලානි පන බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

ส่วนว่าตระกูลทั้งหลายเหล่านั้นย่อมให้เกิดบุญเป็นอันมาก.

---

තං කුලං උද්දිස්ස පුඤ්ඤං කරොති කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมทำบุญอุทิศตระกูลนั้น.

---

තානි කුලානි උද්දිස්ස පුඤ්ඤානි කරොන්ති කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมทำบุญทั้งหลายอุทิศตระกูลทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තෙන කුලෙන පුඤ්ඤකම්මං කාරාපීයතෙ

บุญกรรมอันตระกูลนั้นย่อมให้กระทำ.

---

තෙහි කුලෙහි පුඤ්ඤකම්මං කාරාපිතො

บุญกรรมอันตระกูลทั้งหลายเหล่านั้นให้กระทำแล้ว.

---

තෙන කුලෙන බහුජ්ජනො සුචරති

ชนเป็นอันมากย่อมประพฤติดีด้วยตระกูลนั้น.

---

තෙහි කුලෙහි බහුජ්ජනා සුචරන්ති

ชนเป็นอันมากทั้งหลายย่อมประพฤติดีด้วยตระกูลทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තස්ස කුලස්ස උපකාරඤ්ච අකාසි

ได้กระทำซึ่งอุปการะแก่ตระกูลนั้นด้วย.

---

තෙසං කුලානං උපකාරඤ්ච අකංසු

ได้กระทำซึ่งอุปการะแก่ตระกูลทั้งหลายเหล่านั้นด้วย.

---

තස්මා කුලම්හා යො කොචි අපෙති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปจากตระกูลนั้น.

---

තෙහි කුලෙහි යෙ කෙචි අපෙන්ති

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมหลีกไปจากตระกูลทั้งหลายเหล่านั้น.

---

තස්ස කුලස්ස මහාභොගො හොති

โภคะมากย่อมมีแก่ตระกูลนั้น.

---

තෙසං කුලානං මහද්ධනො ච හොති

ทรัพย์มากย่อมมีแก่ตระกูลทั้งหลายเหล่านั้นด้วย.

---

තම්හි කුලස්මිං පසීදති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในตระกูลนั้น.

---

තෙසු කුලෙසු පසීදන්ති යෙ කෙචි.

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในตระกูลทั้งหลายเหล่านั้น.

---

ඉති පඤ්චදසමො පාඨො.

บทที่สิบห้าด้วยประการฉะนี้.

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของปุงลิงค์ทั้งหลายอันเขากล่าวอยู่.

---

එසො සිස්සො ච ගරුං ධම්මං පුච්ඡති

ศิษย์นั้นย่อมถามซึ่งธรรมกะอาจารย์ด้วย.

---

එතෙ සිස්සා ච ගරුං ධම්මං පුච්ඡන්ති

ศิษย์ทั้งหลายเหล่านั้นย่อมถามซึ่งธรรมกะอาจารย์ด้วย.

---

එතං සිස්සං ධම්මං බොධයති ගරු

อาจารย์ย่อมให้ศิษย์นั้นรู้ซึ่งธรรม.

---

එතෙ සිස්සෙ ධම්මං බොධයන්ති ගරූ

ครูทั้งหลายเหล่านั้นย่อมให้ศิษย์ทั้งหลายรู้ธรรม

---

එතෙන ගරුනා සිස්සො ධම්මං බොධාපීයතෙ

ศิษย์ย่อมถูกครูนั้นให้รู้ธรรม

---

එතෙහි ගරූහි සිස්සො ධම්මං බොධාපිතො

ศิษย์ถูกครูทั้งหลายเหล่านั้นให้รู้ธรรมแล้ว

---

එතෙන ගරුනං සුඛං පාපුණාති සිස්සො

ศิษย์ย่อมได้ความสุขจากครูนั้น

---

එතෙහි ගරූහි සුඛං පාපුණන්ති සිස්සා

ศิษย์ทั้งหลายย่อมได้ความสุขจากครูทั้งหลายเหล่านั้น

---

එතස්ස ගරුනො සක්කාරං කරොති සිස්සො

ศิษย์ย่อมกระทำสักการะแก่ครูนั้น

---

එතෙසං ගරූනං සක්කාරං කරොන්ති සිස්සා

ศิษย์ทั้งหลายย่อมกระทำสักการะแก่ครูทั้งหลายเหล่านั้น

---

එතස්මා ගරුනා පන අන්තරධායති සිස්සො

แต่ศิษย์ย่อมหายไปจากครูนั้น

---

එතෙහි ගරූහි පන අන්තරධායන්ති සිස්සා

แต่ศิษย์ทั้งหลายย่อมหายไปจากครูทั้งหลายเหล่านั้น

---

එතස්ස ගරුනො අන්තෙවාසිකා බහවො

อันเตวาสิกทั้งหลายของครูนั้นมีมาก

---

එතෙසං ගරූනං අන්තෙවාසිකා බහවො

อันเตวาสิกทั้งหลายของครูทั้งหลายเหล่านั้นมีมาก

---

එතස්මිං ගරුම්හි පසීදති අන්තෙවාසිකො

อันเตวาสิกย่อมเลื่อมใสในครูนั้น

---

එතෙසු ගරූසු පසීදන්ති අන්තෙවාසිකා.

อันเตวาสิกทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในครูทั้งหลายเหล่านั้น

---

ඉති සොළසමො පාඨො.

บทที่ ๑๖

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปอิตถีลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว

---

එසා වනිතා පන දාසිං කම්මං කාරාපෙති.

แต่สตรีนั้นย่อมให้ทาสีทำงาน

---

එතා වනිතායො දාසිං කම්මං කාරාපෙන්ති

สตรีทั้งหลายเหล่านั้นย่อมให้ทาสีทำงาน

---

එතං වනිතං පුඤ්ඤං කාරයති පුරිසො

บุรุษย่อมให้สตรีนั้นทำบุญ

---

එතා වනිතායො පුඤ්ඤං කාරයන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมให้สตรีทั้งหลายเหล่านั้นทำบุญ

---

එතාය වනිතාය ඔදනො පචිත්වා භුජ්ජතෙ

ข้าวสุกอันสตรีนั้นหุงแล้วย่อมถูกกิน

---

එතාහි වනිතාහි ඔදනො පචිත්වා භුත්තො

ข้าวสุกอันสตรีทั้งหลายเหล่านั้นหุงแล้วถูกกินแล้ว

---

එතාය වනිතාය කොචි ජීවිකං කප්පෙති

ใครบางคนย่อมยังชีพด้วยสตรีนั้น

---

එතාහි වනිතාහි කෙචි ජීවිකං කප්පෙන්ති

บางคนย่อมยังชีพด้วยสตรีทั้งหลายเหล่านั้น

---

එතිස්සා වනිතාය පිලන්ධනං දෙති පුරිසො

บุรุษย่อมให้เครื่องประดับแก่สตรีนั้น

---

එතාසං වනිතානං පිලන්ධනං දෙන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมให้เครื่องประดับแก่สตรีทั้งหลายเหล่านั้น

---

එතාය වනිතාය පන යො කොචි අපෙති

แต่ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปจากสตรีนั้น

---

එතාහි වනිතාහි පන යෙ කෙචි අපෙන්ති

แต่ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมหลีกไปจากสตรีทั้งหลายเหล่านั้น

---

එතිස්සා වනිතාය පන වත්ථාභරණානි හොන්ති

แต่ผ้าและเครื่องประดับทั้งหลายของสตรีนั้นย่อมมี

---

එතාසානං වනිතානං නාම ගොත්තාදයො

ชื่อและโคตรเป็นต้นของสตรีทั้งหลายเหล่านั้นย่อมมี

---

එතිස්සං වනිතායං අභිරමති එකච්චො

บางคนย่อมยินดีในสตรีนั้น

---

එතාසු වනිතාසු අභිරමන්ති එකච්චෙ.

บางคนย่อมเพลิดเพลินในสตรีเหล่านั้น.

---

ඉති සත්තදසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบเจ็ดจบลงดังนี้.

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายของนปุงสกลิงค์ย่อมถูกกล่าว.

---

එතං කුලං පන බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ส่วนว่าตระกูลนี้ย่อมให้เกิดบุญมาก.

---

එතානි කුලානි බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

ตระกูลเหล่านี้ย่อมให้เกิดบุญมาก.

---

එතං කුලං පන පස්සති යො කොචි

ส่วนว่าผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเห็นตระกูลนี้.

---

එතානි කුලානි පන පස්සන්ති යෙ කෙචි

ส่วนว่าชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเห็นตระกูลเหล่านี้.

---

එතෙන කුලෙන සඞ්ඝො භත්තං භොජාපීයතෙ

พระสงฆ์ย่อมถูกตระกูลนี้ให้ฉันภัตตาหาร.

---

එතෙහි කුලෙහි සඞ්ඝො භත්තං භොජාපීතො

พระสงฆ์ถูกตระกูลเหล่านี้ให้ฉันภัตตาหารแล้ว.

---

එතෙන කුලෙන පන ජනො සුඛං පාපුණාති

ส่วนว่าชนย่อมถึงสุขด้วยตระกูลนี้.

---

එතෙහි කුලෙහි පන ජනා සුඛං පාපුණන්ති

ส่วนว่าชนทั้งหลายย่อมถึงสุขด้วยตระกูลเหล่านี้.

---

එතස්ස කුලස්ස ඛො පන ධනං දදාති ධනවා

ส่วนว่าผู้มีทรัพย์ย่อมให้ทรัพย์แก่ตระกูลนี้.

---

එතෙසං කුලානං පන ධනං දදන්ති ධනවන්තා

ส่วนว่าผู้มีทรัพย์ทั้งหลายย่อมให้ทรัพย์แก่ตระกูลเหล่านี้.

---

එතස්මා කුලම්හා ඛො පන එකච්චො න අපෙති

ส่วนว่าบางคนย่อมไม่ออกไปจากตระกูลนี้.

---

එතෙහි කුලෙහි ඛො පන එකච්චෙ න අපෙන්ති

ส่วนว่าบางคนย่อมไม่ออกไปจากตระกูลเหล่านี้.

---

එතස්ස කුලස්ස පන මහාභොගො හොති

ส่วนว่าโภคะมากย่อมมีแก่ตระกูลนี้.

---

එතෙසං කුලානං පන මහාභොගා හොන්ති

ส่วนว่าโภคะมากทั้งหลายย่อมมีแก่ตระกูลเหล่านี้.

---

එතස්මිං කුලම්හි පන මෙ මනො රමති

ส่วนว่าใจของเราย่อมยินดีในตระกูลนี้.

---

එතෙසු කුලෙසු මෙ මනානි න රමන්ති.

ใจทั้งหลายของเราย่อมไม่ยินดีในตระกูลเหล่านี้.

---

ඉති අට්ඨාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบแปดจบลงดังนี้.

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายของปุงลิงค์ย่อมถูกกล่าว.

---

අයං ජනො පන තං පුරිසං පුඤ්ඤං කාරාපෙති

ส่วนว่าชนนี้ย่อมให้บุรุษนั้นกระทำบุญ.

---

ඉමෙ ජනා තෙ පුරිසෙ පුඤ්ඤං කාරාපෙන්ති

ชนเหล่านี้ย่อมให้บุรุษเหล่านั้นกระทำบุญ.

---

ඉමං ජනා පුඤ්ඤං කාරාපෙති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมให้ชนนี้กระทำบุญ.

---

ඉමෙ ජනෙ පුඤ්ඤං කාරාපෙන්ති සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายย่อมให้ชนเหล่านี้กระทำบุญ.

---

ඉමිනා ජනෙන කම්මඵලං අනුභූයතෙ

ผลแห่งกรรมย่อมถูกชนนี้เสวย.

---

ඉමෙහි ජනෙහි කම්මඵලානි අනුභුත්තානි

ผลแห่งกรรมทั้งหลายถูกชนเหล่านี้เสวยแล้ว.

---

ඉමිනා ජනෙන යො කොචි සුචරති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมประพฤติดีด้วยชนนี้.

---

ඉමෙහි ජනෙහි යෙ කෙචි සුචරන්ති

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมประพฤติดีด้วยชนเหล่านี้.

---

ඉමස්ස ජනස්ස සක්කාරඤ්ච කරොති

ย่อมกระทำสักการะแก่ชนนี้.

---

ඉමෙසං ජනානං සක්කාරං කරොන්ති

ย่อมกระทำการสักการะแก่ชนเหล่านี้

---

ඉමම්හා ජනම්හා විඤ්ඤුතං පත්තොස්මි

เราบรรลุความเป็นผู้มีปัญญาแล้วจากชนนี้

---

ඉමෙහි ජනෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นเพราะชนเหล่านี้

---

ඉමස්ස ජනස්ස ඛෙත්තවත්ථූනි හොන්ති

ที่นาและที่ดินย่อมมีแก่ชนนี้

---

ඉමෙසං ජනානඤ්ච පහූතධනධඤ්ඤානි

และทรัพย์และข้าวเปลือกมากมายย่อมมีแก่ชนเหล่านี้

---

ඉමම්හි ජනස්මිං පසීදති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในชนนี้

---

ඉමෙසු ජනෙසු පසීදන්ති යෙ කෙචි.

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในชนเหล่านี้

---

ඉති එකූනවීසතිමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบเก้าจบลงด้วยประการฉะนี้

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปศัพท์ที่เป็นอิตถีลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว

---

අයං කඤ්ඤා පන බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ส่วนว่านางกัญญาคนนี้ย่อมสร้างบุญอันมาก

---

ඉමා කඤ්ඤායො බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

นางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้ย่อมสร้างบุญอันมาก

---

ඉමං කඤ්ඤං පුඤ්ඤං කාරාපෙති මාතා

มารดาย่อมให้นางกัญญาคนนี้กระทำบุญ

---

ඉමා කඤ්ඤායො පුඤ්ඤං කාරාපෙති මාතා

มารดาย่อมให้นางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้กระทำบุญ

---

ඉමාය කඤ්ඤාය පන තිලානි භජ්ජීයන්තෙ

ส่วนว่างาทั้งหลายย่อมถูกคั่วด้วยนางกัญญาคนนี้

---

ඉමාහි කඤ්ඤාහි පන ධඤ්ඤානි භජ්ජීයන්තෙ

ส่วนว่าข้าวเปลือกทั้งหลายย่อมถูกคั่วด้วยนางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้

---

ඉමාය කඤ්ඤාය සුඛං පාපුණාති මාතා

มารดาย่อมได้ความสุขเพราะนางกัญญาคนนี้

---

ඉමාහි කඤ්ඤාහි සුඛං පාපුණාති මාතා

มารดาย่อมได้ความสุขเพราะนางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้

---

ඉමිස්සා කඤ්ඤාය ආභරණං දෙති සාමි

นายย่อมให้เครื่องประดับแก่นางกัญญาคนนี้

---

ඉමාසං කඤ්ඤානං ආභරණං දෙති සාමි

นายย่อมให้เครื่องประดับแก่นางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้

---

ඉමාය කඤ්ඤාය පන අපෙති යො කොචි

ส่วนว่าผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปจากนางกัญญาคนนี้

---

ඉමාහි කඤ්ඤාහි පන අපෙති යො කොචි

ส่วนว่าผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปจากนางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้

---

ඉමිස්සා කඤ්ඤාය පන ආභරණානි හොන්ති

ส่วนว่าเครื่องประดับทั้งหลายย่อมมีแก่นางกัญญาคนนี้

---

ඉමාසං කඤ්ඤානං පන ආභරණානි හොන්ති

ส่วนว่าเครื่องประดับทั้งหลายย่อมมีแก่นางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้

---

ඉමිස්සං කඤ්ඤායං පන චිත්තං පතිට්ඨිතං

ส่วนว่าจิตตั้งมั่นแล้วในนางกัญญาคนนี้

---

ඉමාසු කඤ්ඤාසු චිත්තං පන නපතිට්ඨිතං.

ส่วนว่าจิตไม่ตั้งมั่นแล้วในนางกัญญาทั้งหลายเหล่านี้

---

ඉති වීසතිමො පාඨො.

บทเรียนที่ยี่สิบจบลงด้วยประการฉะนี้

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปศัพท์ที่เป็นนปุงสกลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว

---

ඉමං චිත්තං පන අත්තනො සන්තානං විජානාති

ส่วนว่าจิตนี้ย่อมรู้ซึ่งสันดานของตน

---

ඉමානි චිත්තානි අත්තනො සන්තානං විජානන්ති

จิตทั้งหลายเหล่านี้ย่อมรู้ซึ่งสันดานของตน

---

ඉමං චිත්තං සඤ්ඤමෙස්සන්ති යෙ කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งจักสำรวมซึ่งจิตนี้

---

ඉමෙ චිත්තෙ සඤ්ඤමෙස්සන්ති යෙ කෙචි

เหล่าใดเหล่าหนึ่งจักสำรวมจิตเหล่านี้

---

ඉමිනා චිත්තෙන සබ්බොපි ජනො නීය්‍යති

แม้ชนทั้งปวงถูกนำไปด้วยจิตนี้

---

ඉමෙහි චිත්තෙහි සබ්බෙ ජනා නීය්‍යන්ති

ชนทั้งปวงถูกนำไปด้วยจิตเหล่านี้

---

ඉමිනා චිත්තෙන යො කොචි සංකිලිස්සති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเศร้าหมองด้วยจิตนี้

---

ඉමෙහි චිත්තෙහි යො කොචි විසුජ්ඣති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมบริสุทธิ์ด้วยจิตเหล่านี้

---

ඉමස්ස චිත්තස්ස ඔවාදං දෙති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมให้โอวาทแก่จิตนี้

---

ඉමෙසං චිත්තානං ඔවාදං දෙන්ති යෙ කෙචි

เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมให้โอวาทแก่จิตเหล่านี้

---

ඉමස්මා චිත්තම්හා ආරම්මණං උප්පජ්ජති

อารมณ์ย่อมเกิดขึ้นจากจิตนี้

---

ඉමෙහි චිත්තෙහි ආරම්මණානි උප්පජ්ජන්ති

อารมณ์ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากจิตเหล่านี้

---

ඉමස්ස චිත්තස්ස අනිච්චධම්මස්ස වසං අන්වගූ

(ชนทั้งหลาย) ได้ถึงแล้วซึ่งอำนาจแห่งจิตนี้ผู้มีความไม่เที่ยงเป็นธรรมดา

---

ඉමෙසානං චිත්තානං පරිවිතක්කො උදපාදි

ความตรึกเกิดขึ้นแล้วแก่จิตเหล่านี้

---

අස්මිං චිත්තෙ අරක්ඛිතෙ කායකම්මං අරක්ඛිතං

เมื่อจิตนี้ไม่ได้รับการรักษาแล้ว กายกรรมก็ไม่ได้รับการรักษาแล้ว

---

ඉමෙසු චිත්තෙසු ගුත්තෙසු කායකම්මං රක්ඛිතං.

เมื่อจิตทั้งหลายเหล่านี้ได้รับการคุ้มครองแล้ว กายกรรมก็ได้รับการรักษาแล้ว

---

ඉති එකවීසතිමො පාඨො.

บทที่ ๒๑ จบลงด้วยประการฉะนี้

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายที่เป็นปุงลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

අසු මහාරාජා චතුහි සඞ්ගහවත්ථූහි ජනං තොසෙති

พระมหาราชพระองค์นั้น ย่อมยังชนให้ยินดีด้วยสังคหวัตถุ ๔

---

අමූ මහාරාජා චතූහිසඞ්ගහවත්ථූහි ජනං තොසෙන්ති

พระมหาราชเหล่านั้น ย่อมยังชนให้ยินดีด้วยสังคหวัตถุ ๔

---

අමුං මහාරාජානං සක්කච්චං උපසඞ්කමති මහාජනො

มหาชนย่อมเข้าไปเฝ้าซึ่งพระมหาราชพระองค์นั้นโดยเคารพ

---

අමූයො මහාරාජෙ සක්කච්චං උපසඞ්කමති මහාජනො

มหาชนย่อมเข้าไปเฝ้าซึ่งพระมหาราชเหล่านั้นโดยเคารพ

---

අමුනා මහාරාජෙනපි මහාපාසාදො කාරාපීයතෙ

แม้ปราสาทใหญ่ อันพระมหาราชพระองค์นั้นก็ให้สร้างอยู่

---

අමූහි මහාරාජෙහි මහාවිහාරොපි කාරාපිතො

แม้วิหารใหญ่ อันพระมหาราชเหล่านั้นก็ให้สร้างแล้ว

---

අමුනා මහාරාජෙන ඛො පන මහාජනො සුචරති

ก็แล มหาชนย่อมประพฤติดีด้วยพระมหาราชพระองค์นั้น

---

අමූහි මහාරාජෙහි ඛො පන මහාජනො සුචරති

ก็แล มหาชนย่อมประพฤติดีด้วยพระมหาราชเหล่านั้น

---

අමුස්ස මහාරාජස්ස පණ්ණාකාරං දෙති මහාජනො

มหาชนย่อมถวายเครื่องบรรณาการแก่พระมหาราชพระองค์นั้น

---

අමූසානං මහාරාජානං පණ්ණාකාරං දෙන්ති මහාජනා

มหาชนทั้งหลายย่อมถวายเครื่องบรรณาการแก่พระมหาราชเหล่านั้น

---

අමුස්මා මහාරාජම්හා පන මහබ්භයං උප්පජ්ජති

แต่ว่า ภัยใหญ่ย่อมเกิดขึ้นจากพระมหาราชพระองค์นั้น

---

අමූහි මහාරාජෙහි මහබ්භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยใหญ่ทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากพระมหาราชเหล่านั้น

---

අමූස්ස මහාරාජස්ස වප්පමඞ්ගලඤ්ච හොති

และพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ย่อมมีแก่พระมหาราชพระองค์นั้น

---

අමූසානං මහාරාජානං වප්පමඞ්ගලානි හොන්ති

พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญทั้งหลาย ย่อมมีแก่พระมหาราชเหล่านั้น

---

අමුස්මිං මහාරාජෙ ඛො පන මහාජනො පසීදති

ก็แล มหาชนย่อมเลื่อมใสในพระมหาราชพระองค์นั้น

---

අමූසු මහාරාජෙසු ඛො පන මහාජනා පසීදන්ති.

ก็แล มหาชนทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในพระมหาราชาเหล่านั้น.

---

ඉති ද්වෙවීසතිමො පාඨො.

บทที่ยี่สิบสองด้วยประการฉะนี้.

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของอิตถีลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว.

---

අසු උපාසිකා පන සක්කච්චං ධම්මං සුණාති

ก็แล อุบาสิกานั้นย่อมฟังซึ่งธรรมโดยเคารพ.

---

අමුයො උපාසිකායො සක්කච්චං ධම්මං සුණන්ති

อุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้นย่อมฟังซึ่งธรรมโดยเคารพ.

---

අමුං උපාසිකං පුඤ්ඤං කාරාපෙති සද්ධො

ผู้มีศรัทธาย่อมให้อุบาสิกานั้นกระทำซึ่งบุญ.

---

අමුයො උපාසිකායො පුඤ්ඤං කාරාපෙති සද්ධො

ผู้มีศรัทธาย่อมให้อุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้นกระทำซึ่งบุญ.

---

අමුයා උපාසිකාය භික්ඛු භත්තං භොජාපීයතෙ

ภิกษุย่อมถูกอุบาสิกานั้นให้ฉันซึ่งภัต.

---

අමූහි උපාසිකාහි සඞ්ඝො භත්තං භොජාපිතො

สงฆ์ถูกอุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้นให้ฉันซึ่งภัตแล้ว.

---

අමුයා උපාසිකාය යො කොචි පන සුචරති

ก็แล ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมประพฤติสุจริตกับอุบาสิกานั้น.

---

අමූහි උපාසිකාහි යෙ කෙචි පන සුචරන්ති

ก็แล ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมประพฤติสุจริตกับอุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

අමුස්සා උපාසිකාය දානං දෙති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมให้ซึ่งทานแก่อุบาสิกานั้น.

---

අමූසං උපාසිකානං දානං දෙන්ති සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายย่อมให้ซึ่งทานแก่อุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

අමුයා උපාසිකායපි යො කොචි අපෙති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปแม้จากอุบาสิกานั้น.

---

අමූහි උපාසිකාහි යෙ කෙචි පන අපෙන්ති

ก็แล ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมหลีกไปจากอุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

අමුස්සා උපාසිකාය පුත්තාපි බහවො හොන්ති

บุตรทั้งหลายของอุบาสิกานั้นย่อมมีมากด้วย.

---

අමූසානං උපාසිකානං පරිසාපි බහවො

บริษัทของอุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้นย่อมมีมากด้วย.

---

අමුස්සං උපාසිකායං යො කොචි පසීදති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในอุบาสิกานั้น.

---

අමූසු උපාසිකාසු පන යෙ කෙචි පසීදන්ති.

ก็แล ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในอุบาสิกาทั้งหลายเหล่านั้น.

---

ඉති තෙවීසතිමො පාඨො.

บทที่ยี่สิบสามด้วยประการฉะนี้.

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของนปุงสกลิงค์ทั้งหลายย่อมถูกกล่าว.

---

අදුං ධනවං නිච්චං බහුං පුඤ්ඤං පසවති

ทรัพย์นั้นย่อมให้เกิดซึ่งบุญมากเป็นนิตย์.

---

අමූනි ධනවන්තානි බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති

ทรัพย์ทั้งหลายเหล่านั้นย่อมให้เกิดซึ่งบุญมาก.

---

අදුං ධනවන්තං පුඤ්ඤං කාරාපෙති සද්ධො

ผู้มีศรัทธาย่อมให้ทรัพย์นั้นกระทำซึ่งบุญ.

---

අමූනි ධනවන්තානි පුඤ්ඤං කාරාපෙති සද්ධො

ผู้มีศรัทธาย่อมให้ทรัพย์ทั้งหลายเหล่านั้นกระทำซึ่งบุญ.

---

අමුනා ධනවන්තෙන භික්ඛු භත්තං භොජාපීයතෙ

ภิกษุย่อมถูกทรัพย์นั้นให้ฉันซึ่งภัต.

---

අමූහි ධනවන්තෙහි භික්ඛු භත්තං භොජාපිතො

ภิกษุถูกทรัพย์ทั้งหลายเหล่านั้นให้ฉันซึ่งภัตแล้ว.

---

අමුනා ධනවන්තෙන මහාජනොපි සුඛීජාතො

แม้มหาชนเป็นผู้มีความสุขแล้วด้วยทรัพย์นั้น.

---

අමූහි ධනවත්තෙහි මහාජනොපි සුඛීජාතො

แม้มหาชนเป็นผู้มีความสุขแล้วด้วยทรัพย์ทั้งหลายเหล่านั้น.

---

අමුනො ධනවන්තස්ස සුවණ්ණඡත්තං ධාරයතෙ

ฉัตรทองของทรัพย์นั้นย่อมถูกทรงไว้.

---

අමූසං ධනවන්තානං උපතිට්ඨෙය්‍ය එකච්චො

บางคนพึงเข้าไปหาผู้มีทรัพย์เหล่านั้น

---

අමුස්මා ධනවන්තම්හා ලාභසක්කාරං ලභෙය්‍ය

พึงได้ลาภสักการะจากผู้มีทรัพย์นั้น

---

අමූහි ධනවන්තෙහි ලාභසක්කාරානි ලභෙය්‍යුං

ชนทั้งหลายพึงได้ลาภสักการะทั้งหลายจากผู้มีทรัพย์เหล่านั้น

---

අමුනො ධනවන්තස්ස මහාපරිවාරො අත්ථි

ผู้มีทรัพย์นั้นมีบริวารมาก

---

අමූසානං ධනවන්තානං මහාපරිවාරා විජ්ජන්ති

ผู้มีทรัพย์เหล่านั้นมีบริวารมาก

---

අමුම්හි ධනවන්තස්මිං යො කොචි පසීදති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในผู้มีทรัพย์นั้น

---

අමූසු ධනවන්තෙසු යෙ කෙචි පසීදන්ති.

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเลื่อมใสในผู้มีทรัพย์เหล่านั้น

---

ඉති චතුවීසතිමො පාඨො.

บทเรียนที่ยี่สิบสี่จบลงด้วยประการฉะนี้

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของปุงลิงค์ย่อมถูกกล่าว

---

කොහි නාම බුධො ලොකෙ වසං කොධස්ස ගච්ඡති;

කෙ හිත්වා මානුසං දෙහං දිබ්බං යොගං උපච්චගුං.

ใครหนอชื่อว่าเป็นบัณฑิตในโลก ย่อมถึงอำนาจแห่งความโกรธ ชนเหล่าไหนละทิ้งร่างกายของมนุษย์แล้ว ได้ล่วงพ้นเครื่องผูกพันอันเป็นทิพย์ไปแล้ว

---

කංසි ත්වං අස්සු උද්දිස්ස පබ්බජිතො ච ආවුසො;

කෙචි පුඤ්ඤානි කත්වාන කිත්තකා තිදිවං ගතා.

ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ท่านบวชอุทิศใครหนอ ชนบางพวกกระทำบุญทั้งหลายแล้ว มีประมาณเท่าไรไปสู่สวรรค์แล้ว

---

කෙනායං පකතො සත්තො කුවං සත්තස්ස කාරකො;

කෙහිදං පකතං බිම්බං ක්වන්නු බිබ්බස්ස කාරකො.

สัตว์นี้ถูกใครกระทำแล้ว ผู้กระทำของสัตว์อยู่ที่ไหน รูปนี้ถูกใครทั้งหลายกระทำแล้ว ผู้กระทำของรูปอยู่ที่ไหนหนอ

---

කෙන තෙ තාදිසො වණ්ණො කෙන තෙ ඉධ මිජ්ඣති;

කෙහි මෙ පුඤ්ඤකම්මෙහි මමං රක්ඛන්ති දෙවතා.

วรรณะเช่นนั้นของท่านมีด้วยเหตุไร (ผล) ย่อมสำเร็จแก่ท่านในโลกนี้ด้วยเหตุไร เทวดาทั้งหลายย่อมรักษาข้าพเจ้าด้วยบุญกรรมทั้งหลายเหล่าไหนของข้าพเจ้า

---

කස්ස චාභිරතො සත්තො සබ්බදුක්ඛා පමුච්චති;

කෙසං දිවාච රත්තොච සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති.

สัตว์ผู้ยินดีแล้วในใคร ย่อมพ้นจากทุกข์ทั้งปวง บุญย่อมเจริญแก่ชนเหล่าไหนทั้งกลางวันและกลางคืนเสมอ

---

කස්මා නපරිදෙවෙසි එවරූපෙ මහබ්භයෙ;

කෙහි නාම අරියෙහි පුථගෙව ජනො අයං.

เพราะเหตุไรท่านจึงไม่คร่ำครวญในภัยอันใหญ่หลวงเช่นนี้ ชนนี้เป็นผู้อื่นจากพระอริยะทั้งหลายเหล่าไหนหนอ

---

කස්ස ත්වං ධම්මමඤ්ඤාය වාචං භසයි ඊදිසං;

කෙසං තෙ ධම්මමඤ්ඤාය අච්ඡිදුං භවභන්ධනං.

ท่านรู้ธรรมของใครแล้วจึงกล่าววาจาเช่นนี้ ชนเหล่าไหนรู้ธรรมของใครทั้งหลายแล้ว จึงตัดเครื่องผูกพันในภพได้แล้ว

---

කම්හි කාලෙ තයා වීර පත්ථිතා බොධිමුත්තමා;

කෙසුද්ධානෙසු මුනින්ද සාවකො පරිතිබ්බුතොති.

ดูก่อนท่านผู้กล้าหาญ พระโพธิญาณอันอุดมท่านปรารถนาแล้วในกาลไหน ดูก่อนพระจอมมุนี สาวกย่อมปรินิพพานในที่ทั้งหลายเหล่าไหน

---

ඉති පඤ්චවීසතිමො පාඨො.

บทเรียนที่ยี่สิบห้าจบลงด้วยประการฉะนี้

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของอิตถีลิงค์ย่อมถูกกล่าว

---

කා ච සුඵස්සයං දානං මඤ්චපීඨාදිකං අදා;

කායො නානාවිධං පුඤ්ඤං කත්වාන තිදිවං ගතා.

หญิงคนไหนได้ให้ทานอันมีสัมผัสดี มีเตียงและตั่งเป็นต้น หญิงคนไหนทำบุญมีประการต่างๆ แล้วไปสู่สวรรค์แล้ว

---

කං භාවනඤ්ච භාවෙති කං සීලං පරිපාලයී;

කා නාම දාසියො කම්මෙ කාරාපයති සාමිකො.

หญิงนั้นย่อมเจริญภาวนาอะไร และรักษาศีลอะไร นายย่อมใช้ทาสีทั้งหลายชื่ออะไรให้ทำการงาน

---

කාය උපාසිකායස්සු ධම්මො ච සූයතෙ සදා;

කාහි ච සීලවතීහි ධම්මො ච සූයතෙ සදා.

ธรรมย่อมถูกได้ยินเสมอแก่หญิงอุบาสิกาคนไหนหนอ ธรรมย่อมถูกได้ยินเสมอแก่หญิงผู้มีศีลทั้งหลายเหล่าไหนหนอ

---

කාය විජ්ජාය මෙ පුත්තො පාපුණාති ඉදං සුඛං;

කාහි සික්ඛාහි මෙ පුත්තා පාපුණන්ති ඉදං සුඛං.

บุตรของข้าพเจ้า ย่อมถึงความสุขนี้ด้วยวิชาอะไร บุตรทั้งหลายของข้าพเจ้า ย่อมถึงความสุขนี้ด้วยสิกขาบททั้งหลายเหล่าไหน

---

කස්සා උපාසිකායස්සු දානං දදෙය්‍ය ධනවා;

කාසං උපාසිකානඤ්ච දානං දදෙය්‍ය ගුණවා.

ผู้มีทรัพย์พึงให้ทานแก่หญิงอุบาสิกาคนไหนหนอ ผู้มีคุณพึงให้ทานแก่หญิงอุบาสิกาทั้งหลายเหล่าไหนหนอ

---

කාය ගඞ්ගාය සබ්බාච පභවන්තීති කුන්නදී;

කාහි ච පන නදීහි පභවන්ති මහානදී.

แม่น้ำน้อยทั้งปวงย่อมเกิดจากแม่น้ำคงคาอะไร แม่น้ำใหญ่ทั้งหลายย่อมเกิดจากแม่น้ำทั้งหลายเหล่าไหนหนอ

---

කස්සා ඛො පන ගඞ්ගාය මහොඝො හොති සබ්බදා;

කාසං ඛො පන කඤ්ඤානං ආභරණා භවන්ති ච.

กระแสน้ำอันใหญ่ย่อมมีเสมอแก่แม่น้ำคงคาอะไรหนอ เครื่องประดับทั้งหลายย่อมมีแก่หญิงสาวทั้งหลายเหล่าไหนหนอ

---

කස්සං නදිං පන මච්ඡා නිච්චං විචරන්ති සදා;

කාසු ගඞ්ගාසු ඛො මච්ඡා නිච්චං විචරන්ති සදා.

ปลาทั้งหลายย่อมเที่ยวไปเสมอในแม่น้ำอะไรหนอ ปลาทั้งหลายย่อมเที่ยวไปเสมอในแม่น้ำคงคาทั้งหลายเหล่าไหนหนอ

---

ඉති ඡබ්බීසතිමො පාඨො.

บทเรียนที่ยี่สิบหกจบลงด้วยประการฉะนี้

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของนปุงสกลิงค์ย่อมถูกกล่าว

---

කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ කිං තෙ අජිනසාටියා;

කානි චිත්තානි ජායන්ති කථං ජානෙම තං මයං.

ดูก่อนคนมีปัญญาทราม ประโยชน์อะไรของท่านด้วยชฎาทั้งหลาย ประโยชน์อะไรของท่านด้วยผ้าหนังเสือ จิตทั้งหลายเหล่าไหนย่อมเกิดขึ้น พวกเราจะพึงรู้ความนั้นได้อย่างไร

---

කිං ත්වං අත්තවසං දිස්වා මම දජ්ජාසිමං ධනං;

කානි පුඤ්ඤානි කත්වාන කිත්තකා තිදිවං ගතා.

เธอเห็นความเป็นอิสระของตนแล้ว จะให้ทรัพย์นี้แก่เราทำไม ชนทั้งหลายทำบุญอะไรบ้าง จำนวนเท่าไรจึงไปสู่สวรรค์

---

කෙනස්සු නීයති ලොකො කෙනස්සු පරිකස්සති;

කෙහි මෙ පුඤ්ඤකම්මස්ස නාන්තමෙවඤ්ච දිස්සති.

โลกถูกนำไปโดยอะไรหนอ โลกถูกลากไปโดยอะไรหนอ ด้วยกรรมดีอะไรของฉัน จึงไม่ปรากฏที่สุดอย่างนี้

---

කෙනාසි දුම්මනො තාත පුරිසං කන්නු යොචසි;

කෙහි පුප්ඵෙහි සක්කච්චං සද්ධො යජති ගොතමං.

พ่อเอ๋ย เธอเป็นผู้มีใจเศร้าหมองด้วยเหตุอะไร เธอชักชวนบุรุษคนไหนหนอ ผู้มีศรัทธาบูชาพระโคดมด้วยดอกไม้ชนิดใดด้วยความเคารพ

---

කස්ස සො කයිරා මෙත්තිං තමාහු චරියං බුධා;

කෙසං දානවරං එතං දාතබ්බඤ්ච සදාදරා.

เขาพึงทำไมตรีกับใคร บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่านั่นคือความประพฤติ ทานอันประเสริฐนี้ควรให้แก่ใครด้วยความเคารพเสมอ

---

කස්මා චොරො අහු මෙ ත්වං ඉති රාජා අපුච්ඡිතං;

කෙහි නාමපි හෙතූහි ජායන්තීති ඉමෙ ජනා.

ทำไมเธอจึงเป็นโจรของเรา พระราชาตรัสถามอย่างนี้ ชนเหล่านี้ย่อมเกิดด้วยเหตุอะไรบ้างหนอ

---

කස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය අච්ඡිදුං භවභන්ධනං;

කෙසං මජ්ඣගතො භාති චන්දොව නභමජ්ඣගො.

ชนเหล่านั้นรู้ธรรมของใครแล้วจึงตัดเครื่องผูกคือภพได้ เขาอยู่ท่ามกลางใครจึงรุ่งเรืองเหมือนพระจันทร์อยู่ท่ามกลางท้องฟ้า

---

කස්මිං මෙ සිවයො කුද්ධා නාහං පස්සාමි දුක්කටං;

කෙසු පුඤ්ඤෙසු යොජෙති සඛීනං සො සඛාහිතොති.

ชาวสีพีทั้งหลายโกรธเราในเรื่องอะไร เราไม่เห็นกรรมชั่วเลย สหายผู้เกื้อกูลนั้นย่อมประกอบสหายทั้งหลายในบุญอะไรบ้าง

---

ඉති සත්තවීසතිමො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๒๗

---

ඉති පදමඤ්ජරියා සබ්බනාමානං.

จบเรื่องสรรพนามในปทมัญชรี

---

චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො.

ปริจเฉทที่ ๔

---

අථ අලිඞ්ගතුම්හාම්හසද්දා වුච්චන්තෙ.

ลำดับนั้น จะกล่าวถึงตุมหะและอัมหะศัพท์ที่ไม่มีลิงค์

---

ත්වං පන පුරිසො පුඤ්ඤං කරොහි

ท่านผู้เป็นบุรุษ จงทำบุญเถิด

---

තුම්හෙ පුරිසා පුඤ්ඤං කරොථ

ท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ จงทำบุญเถิด

---

තුවං පන පුරිසං පුඤ්ඤං කාරාපෙති

เขาย่อมให้ท่านผู้เป็นบุรุษทำบุญ

---

තුම්හෙ පුරිසෙ පුඤ්ඤානි කාරාපෙති

เขาย่อมให้ท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษทำบุญทั้งหลาย

---

තයා පුරිසෙන ඔදනො පච්චතෙ

ข้าวสุกอันท่านผู้เป็นบุรุษหุงอยู่

---

තුම්හෙහි පුරිසෙහි ඔදනා පච්චන්තෙ

ข้าวสุกทั้งหลายอันท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษหุงอยู่

---

තයා පුරිසෙන එකච්චො ජීවති

บางคนย่อมเป็นอยู่ด้วยท่านผู้เป็นบุรุษ

---

තුම්හෙහි පුරිසෙහි එකච්චෙ ජීවන්ති

บางคนทั้งหลายย่อมเป็นอยู่ด้วยท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ

---

තුය්හං පුරිසස්ස ධනං දෙති ධනී

เศรษฐีย่อมให้ทรัพย์แก่ท่านผู้เป็นบุรุษ

---

තුම්හාකං පුරිසානං ධනං දෙති ධනී

เศรษฐีย่อมให้ทรัพย์แก่ท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ

---

තයා පුරිසම්හා අපෙති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมหลีกไปจากท่านผู้เป็นบุรุษ

---

තුම්හෙහි පුරිසෙහි අපෙන්ති යෙ කෙචි

ผู้ใดผู้หนึ่งทั้งหลายย่อมหลีกไปจากท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ

---

තුය්හං පුරිසස්ස නාම ගොත්තාදයො

ชื่อ โคตร และอื่นๆ ของท่านผู้เป็นบุรุษ

---

තුම්හාකං පුරිසානං පරිග්ගහො

การถือเอาของท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ

---

තයි පුරිසස්මිං කොචි පසීදති

บางคนย่อมเลื่อมใสในท่านผู้เป็นบุรุษ

---

තුම්හෙසු පුරිසෙසු කෙචි පසීදන්ති.

บางคนทั้งหลายย่อมเลื่อมใสในท่านทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ

---

ඉති පඨමො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๑

---

ත්වං ඉත්ථීපි ඔදනං භුත්වා ගච්ඡාහි

แม้ท่านผู้เป็นหญิง บริโภคข้าวสุกแล้วจงไปเถิด

---

තුම්හෙ ඉත්ථියො ඔදනං භුත්වා ගච්ඡථ

ท่านทั้งหลายผู้เป็นหญิง บริโภคข้าวสุกแล้วจงไปเถิด

---

තුවං ඉත්ථිං පුඤ්ඤං කාරයති පුරිසො

บุรุษย่อมให้ท่านทำบุญแก่หญิง

---

තුම්හෙ ඉත්ථියො පුඤ්ඤානි කාරෙන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมให้ท่านทั้งหลายทำบุญทั้งหลายแก่หญิงทั้งหลาย

---

තයා ඉත්ථියාපි ධඤ්ඤං භජ්ජතෙ

แม้ข้าวเปลือกก็อันท่านผู้หญิงคั่วอยู่

---

තුම්හෙහි ඉත්ථීහි ධඤ්ඤානි භජ්ජන්තෙ

ข้าวเปลือกทั้งหลายอันท่านผู้หญิงทั้งหลายคั่วอยู่

---

තයා ඉත්ථියා දුක්ඛං පාපුණාති කොචි

ใครบางคนย่อมถึงทุกข์เพราะท่านผู้หญิง

---

තුම්හෙහි ඉත්ථීහි සුඛං පාපුණාති සාමි

นายย่อมถึงสุขเพราะท่านผู้หญิงทั้งหลาย

---

තුය්හං ඉත්ථියා ආභරණං දෙති සාමි

นายย่อมให้อาภรณ์แก่ท่านผู้หญิง

---

තුම්හාකං ඉත්ථීනං ආභරණං දෙති සාමි

นายย่อมให้อาภรณ์แก่ท่านผู้หญิงทั้งหลาย

---

තයා ඉත්ථියා අපෙති යො කොචි

ใครบางคนย่อมหลีกไปจากท่านผู้หญิง

---

තුම්හෙහි ඉත්ථීහි අපෙන්ති යෙ කෙචි

ใครบางคนทั้งหลายย่อมหลีกไปจากท่านผู้หญิงทั้งหลาย

---

තුය්හං ඉත්ථියා පුත්තාපි බහවො හොන්ති

แม้บุตรทั้งหลายจำนวนมากของท่านผู้หญิงย่อมมี

---

තුම්හාකං ඉත්ථීනං වත්ථාභරණානි හොන්ති

ผ้าและอาภรณ์ทั้งหลายของท่านผู้หญิงทั้งหลายย่อมมี

---

ත්වයි ඉත්ථියා පන මනං පතිට්ඨිතං

อนึ่ง ใจย่อมตั้งมั่นแล้วในท่านผู้หญิง

---

තුම්හෙසු ඉත්ථීසු පන මනානි පතිට්ඨිතානි.

อนึ่ง ใจทั้งหลายย่อมตั้งมั่นแล้วในท่านผู้หญิงทั้งหลาย

---

ඉති දුතියො පාඨො.

จบบทที่สอง

---

ත්වං චිත්තං පන ආරම්මණං චින්තෙසි

อนึ่ง ท่านย่อมคิดซึ่งอารมณ์ด้วยใจ

---

තුම්හෙ චිත්තානි ආරම්මණං චින්තෙථ

ท่านทั้งหลายย่อมคิดซึ่งอารมณ์ด้วยใจทั้งหลาย

---

ත්වං චිත්තං සඤ්ඤමෙස්සන්ති යෙ කෙචි

ใครบางคนทั้งหลายจักสำรวมซึ่งใจของท่าน

---

තුම්හෙ චිත්තානි සඤ්ඤමෙස්සන්ති යෙ කෙචි

ใครบางคนทั้งหลายจักสำรวมซึ่งใจทั้งหลายของท่านทั้งหลาย

---

තයා චිත්තෙන කම්මඵලං අනුභුත්තං

ผลแห่งกรรมอันท่านเสวยแล้วด้วยใจ

---

තුම්හෙහි චිත්තෙහි කම්මඵලං අනුභුත්තං

ผลแห่งกรรมอันท่านทั้งหลายเสวยแล้วด้วยใจทั้งหลาย

---

තයා චිත්තෙන බුද්ධං සරති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมระลึกถึงพระพุทธเจ้าด้วยใจของท่าน

---

තුම්හෙහි චිත්තෙහි බුද්ධං සරන්ති සප්පුරිසා

สัปบุรุษทั้งหลายย่อมระลึกถึงพระพุทธเจ้าด้วยใจทั้งหลายของท่านทั้งหลาย

---

තුය්හං චිත්තස්ස ඔවාදං දෙති කොචි

ใครบางคนย่อมให้โอวาทแก่ใจของท่าน

---

තුම්හාකං චිත්තානං ඔවාදං දෙන්ති කෙචි

ใครบางคนทั้งหลายย่อมให้โอวาทแก่ใจทั้งหลายของท่านทั้งหลาย

---

තයා චිත්තම්හා ඛො පන භයං උප්පජ්ජති

อนึ่ง ความกลัวย่อมเกิดขึ้นจากใจของท่านนั่นแล

---

තුම්හෙහි චිත්තෙහි පන භයානි උප්පජ්ජන්ති

อนึ่ง ความกลัวทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากใจทั้งหลายของท่านทั้งหลาย

---

තුය්හං චිත්තස්ස පරිවිතක්කො උදපාදි

ความตรึกย่อมเกิดขึ้นแล้วแก่ใจของท่าน

---

තුම්හාකං චිත්තානං පරිවිතක්කො උදපාදි

ความตรึกย่อมเกิดขึ้นแล้วแก่ใจทั้งหลายของท่านทั้งหลาย

---

තයි චිත්තෙ ඛො පන කුසලචිත්තං පතිඨිතං

อนึ่ง กุศลจิตย่อมตั้งมั่นแล้วในใจของท่านนั่นแล

---

තුම්හෙසු චිත්තෙසු කුසලචිත්තානි පතිට්ඨිතානි.

กุศลจิตทั้งหลายตั้งมั่นแล้วในจิตทั้งหลายของพวกท่าน.

---

ඉති තතියො පාඨො.

บทเรียนที่สามดังนี้.

---

අහං පුරිසොපි පුඤ්ඤං කරොමි

แม้ฉันผู้เป็นบุรุษ ย่อมทำบุญ.

---

මයං පුරිසා පන පුඤ්ඤං කරොම

ก็เราทั้งหลายผู้เป็นบุรุษ ย่อมทำบุญ.

---

මමං පුරිසං පුඤ්ඤං කාරාපෙති

ย่อมให้บุรุษคือเรากระทำบุญ.

---

අම්හෙ පුරිසෙ පුඤ්ඤානි කාරාපෙති

ย่อมให้บุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลายกระทำบุญทั้งหลาย.

---

මයා පුරිසෙන කම්මඵලං අනුභුත්තං

ผลแห่งกรรมอันบุรุษคือเราเสวยแล้ว.

---

අම්හෙහි පුරිසෙහි කම්මඵලං අනුභුත්තං

ผลแห่งกรรมอันบุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลายเสวยแล้ว.

---

මයා පුරිසෙන එකච්චො සුචරති

บางคนย่อมประพฤติสุจริตกว่าบุรุษคือเรา.

---

අම්හෙහි පුරිසෙහි එකච්චෙ සුචරන්ති

บางคนทั้งหลายย่อมประพฤติสุจริตกว่าบุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลาย.

---

අම්හං පුරිසස්ස ධනං දදාති ධනවා

ผู้มีทรัพย์ย่อมให้ทรัพย์แก่บุรุษคือเรา.

---

අම්හාකං පුරිසානං ඵලං දදාති ඵලවා

ผู้มีผลย่อมให้ผลแก่บุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลาย.

---

මයා පුරිසස්මා අපෙති එකච්චො

บางคนย่อมหลีกไปจากบุรุษคือเรา.

---

අම්හෙහි පුරිසෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากบุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลาย.

---

අම්හං පුරිසස්ස නාම ගොත්තාදි

ชื่อและโคตรเป็นต้นของบุรุษคือเรา.

---

අම්හාකං පුරිසානං පරිග්ගහො හොති

การครอบครองของบุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลายย่อมมี.

---

මයි පුරිසස්මිං පසීදති යො කොචි

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในบุรุษคือเรา.

---

අම්හෙසු පුරිසෙසු එකච්චො සූරතමො.

บางคนเป็นผู้กล้าหาญที่สุดในบุรุษทั้งหลายคือเราทั้งหลาย.

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

บทเรียนที่สี่ดังนี้.

---

අහං කඤ්ඤා පන පුඤ්ඤං කරොමි

ก็ฉันผู้เป็นหญิงสาว ย่อมทำบุญ.

---

මයං කඤ්ඤායො පුඤ්ඤානි කරොම

เราทั้งหลายผู้เป็นหญิงสาว ย่อมทำบุญทั้งหลาย.

---

මමං කඤ්ඤං පුඤ්ඤං කාරාපෙති

ย่อมให้หญิงสาวคือเรากระทำบุญ.

---

අම්හෙ කඤ්ඤායො පුඤ්ඤං කාරාපෙති

ย่อมให้หญิงสาวทั้งหลายคือเราทั้งหลายกระทำบุญ.

---

මයා කඤ්ඤාය ඔදනො පච්චතෙ

ข้าวสุกอันหญิงสาวคือเราหุงอยู่.

---

අම්හෙහි කඤ්ඤාහි ඔදනො පච්චතෙ

ข้าวสุกอันหญิงสาวทั้งหลายคือเราทั้งหลายหุงอยู่.

---

මයා කඤ්ඤාය සුඛදුක්ඛා පාපුණාති

สุขและทุกข์ทั้งหลายย่อมถึงแก่ผู้ใดผู้หนึ่งกว่าหญิงสาวคือเรา.

---

අම්හෙහි කඤ්ඤාහි සුඛදුක්ඛං පාපුණාති

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมถึงซึ่งสุขและทุกข์กว่าหญิงสาวทั้งหลายคือเราทั้งหลาย.

---

අම්හං කඤ්ඤාය ආභරණං දෙති

ย่อมให้ซึ่งเครื่องประดับแก่หญิงสาวคือเรา.

---

අම්හාකං කඤ්ඤානං ආභරණං දෙති

ย่อมให้ซึ่งเครื่องประดับแก่หญิงสาวทั้งหลายคือเราทั้งหลาย.

---

මයා කඤ්ඤාය අයං කඤ්ඤා හීණා

หญิงสาวนี้เป็นผู้เลวทรามกว่าหญิงสาวคือเรา.

---

අම්හෙහි කඤ්ඤාහි අයං කඤ්ඤා අධිකා

หญิงสาวคนนี้ยิ่งกว่าหญิงสาวทั้งหลายของเรา

---

අම්හං කඤ්ඤාය වත්ථාභරණානි හොන්ති

เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับของหญิงสาวของเรามีอยู่

---

අම්හාකං කඤ්ඤානං පරිග්ගහො හොති

การครอบครองหญิงสาวทั้งหลายของเรามีอยู่

---

මයි කඤ්ඤායං මෙ මනං නපතිට්ඨිතං

จิตของเราไม่ตั้งมั่นแล้วในหญิงสาวของเรา

---

අම්හෙසු කඤ්ඤාසු මෙ මනං පතිට්ඨිතං.

จิตของเราตั้งมั่นแล้วในหญิงสาวทั้งหลายของเรา

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

จบวรรคที่ ๕

---

අහං චිත්තං පන ආරම්මණං විජානාහි

เธอจงรู้ว่าจิตของเราเป็นอารมณ์

---

මයං චිත්තානි ආරම්මණං විජානාථ

ท่านทั้งหลายจงรู้ว่าจิตทั้งหลายของเราเป็นอารมณ์

---

මමං චිත්තං සඤ්ඤමෙස්සන්ති එකච්චෙ

บางคนจักสำรวมจิตของเรา

---

අම්හෙ චිත්තානි සඤ්ඤමෙස්සන්ති කෙචි

บางคนจักสำรวมจิตทั้งหลายของเรา

---

මයා චිත්තෙන කම්මඵලං අනුභුත්තං

ผลกรรมอันเราเสวยแล้วด้วยจิต

---

අම්හෙහි චිත්තෙහි කම්මඵලං අනුභුත්තං

ผลกรรมอันเราทั้งหลายเสวยแล้วด้วยจิตทั้งหลาย

---

මයා චිත්තෙන බුද්ධං සරති සප්පුරිසො

สัปบุรุษย่อมระลึกถึงพระพุทธเจ้าด้วยจิตของเรา

---

අම්හෙහි චිත්තෙහි බුද්ධං සරති සද්ධො

ผู้มีศรัทธาย่อมระลึกถึงพระพุทธเจ้าด้วยจิตทั้งหลายของเรา

---

මමං චිත්තස්ස ඔවාදං දෙති කොචි

บางคนย่อมให้โอวาทแก่จิตของเรา

---

අම්හාකං චිත්තානං ඔවාදං දෙන්ති කෙචි

บางคนย่อมให้โอวาทแก่จิตทั้งหลายของเรา

---

මයා චිත්තස්මා පන භයං උප්පජ්ජති

ภัยย่อมเกิดขึ้นจากจิตของเรา

---

අම්හෙහි චිත්තෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากจิตทั้งหลายของเรา

---

මමං චිත්තස්ස පරිවිතක්කො උදපාදි

ความตรึกตรองเกิดขึ้นแล้วแก่จิตของเรา

---

අම්හාකං චිත්තානං පරිවිතක්කො හොති

ความตรึกตรองย่อมมีแก่จิตทั้งหลายของเรา

---

මයි චිත්තෙ පන කුසලචිත්තං පතිට්ඨිතං

กุศลจิตตั้งมั่นแล้วในจิตของเรา

---

අම්හෙසු චිත්තෙසු කුසලචිත්තානි පතිට්ඨිතානි.

กุศลจิตทั้งหลายตั้งมั่นแล้วในจิตทั้งหลายของเรา

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

จบวรรคที่ ๖

---

ගාමං වො පන ගච්ඡෙය්‍යාථ

ท่านทั้งหลายพึงไปสู่บ้านของท่าน

---

ගාමං නො පන ගච්ඡෙය්‍යාම

เราทั้งหลายพึงไปสู่บ้านของเรา

---

පහාය වො භික්ඛවෙ ගමිස්සාමි

ภิกษุทั้งหลาย เราจักละท่านทั้งหลายไป

---

මා නො අජ්ජ පන විකන්තිසු

ขออย่าให้พวกเขาตัดเราทั้งหลายในวันนี้เลย

---

කතමෙව තෙ පන තං කම්මං

กรรมนั้นของท่านคืออะไรหนอ

---

කතමෙව මෙ පන තං කම්මං

กรรมนั้นของเราคืออะไรหนอ

---

කතමෙව වො පන කුසලකම්මං

กุศลกรรมของท่านทั้งหลายคืออะไรหนอ

---

කතමෙව නො පන කුසලකම්මං

อนึ่ง กุศลกรรมของเราคืออะไรเล่า?

---

දදාමි තෙ පන ගාමවරානි පඤ්ච

อนึ่ง ข้าพเจ้าให้หมู่บ้านอันประเสริฐห้าแห่งแก่ท่าน.

---

දදාහි මෙ ගාමවරං ත්වම්පි

ท่านจงให้หมู่บ้านอันประเสริฐแก่ข้าพเจ้าด้วย.

---

ධම්මං වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมแก่ท่านทั้งหลาย.

---

සංවිභාජෙථ නො රජ්ජෙන

ท่านทั้งหลายจงแบ่งปันราชสมบัติแก่เรา.

---

මනුස්සස්සෙව තෙ සීසං පන

อนึ่ง ศีรษะของท่านก็เหมือนศีรษะของมนุษย์นั่นเอง.

---

පහූතං මෙ පන ධනං සක්ක

ดูกรท้าวสักกะ อนึ่ง ทรัพย์ของข้าพเจ้ามีมากมาย.

---

තුට්ඨොස්මියා වො පන පකතියා

อนึ่ง ข้าพเจ้าพอใจแล้วในปกติของท่านทั้งหลาย.

---

සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො.

พระศาสดาผู้มีพระภาคของเราเสด็จมาถึงแล้ว.

---

වො නො තෙ මෙති රූපානි පදානි පදතො යතො;

තතො නාමිකපන්තීසු නතූ වුත්තානි තානි මෙ.

บททั้งหลายคือ โว โน เต เม เพราะเป็นบทที่สำเร็จมาจากบทอื่น ฉะนั้น บทเหล่านั้นข้าพเจ้าจึงไม่ได้กล่าวไว้ในแถวแห่งนาม.

---

පච්චත්තෙ උපයොගෙ ච කරණෙ සම්පදානියෙ;

සාමිස්ස වචනෙ චෙව වො නො සද්දො පවත්තති.

ศัพท์ว่า โว โน ย่อมเป็นไปในปัจจัตตวิภัตติ อุปโยควิภัตติ กรณวิภัตติ สัมปทานวิภัตติ และในสามีวิภัตติ.

---

කරණෙ සම්පදානෙ ච සාමිඅත්ථෙ ච ආගතො;

තෙ මෙ සද්දොති විඤ්ඤෙය්‍යො විඤ්ඤුනා නයදස්සිනාති.

ศัพท์ว่า เต เม มาแล้วในกรณะ ในสัมปทาน และในอรรถแห่งเจ้าของ อันผู้รู้ผู้เห็นนัยพึงรู้ดังนี้.

---

ඉති සත්තමො පාඨො.

บทเรียนที่เจ็ดจบลงดังนี้.

---

ඉති පදමඤ්ජරියා අලිඞ්ගසබ්බනාමානං.

สรรพนามที่ไม่เป็นลิงค์ในปทมัญชรี จบลงดังนี้.

---

පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො.

ปริจเฉทที่ห้า.

---

ඉමානි පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ

รูปปุงลิงค์เหล่านี้พึงกล่าว.

---

ද්වෙ මහාරාජානො රජ්ජං කාරෙන්ති

พระมหาราชาสองพระองค์ย่อมปกครองราชสมบัติ.

---

ද්වෙපි මහාරාජානො උපසඞ්කමති

ย่อมเข้าไปหาแม้ซึ่งพระมหาราชาสองพระองค์.

---

ද්වීහි මහාරාජෙහි සඞ්ගාමො කතො

การรบอันพระมหาราชาสองพระองค์กระทำแล้ว.

---

ද්වීහි මහාරාජෙහි රට්ඨවාසිනො ජීවන්ති

ชาวชนบททั้งหลายย่อมเป็นอยู่ด้วยพระมหาราชาสองพระองค์.

---

ද්වින්නං මහාරාජානං පන්නාකාරං දෙති

ย่อมให้บรรณาการแก่พระมหาราชาสองพระองค์.

---

ද්වීහි මහාරාජෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากพระมหาราชาสองพระองค์.

---

ද්වින්නං මහාරාජානං පරිග්ගහො හොති

การครอบครองย่อมเป็นของพระมหาราชาสองพระองค์.

---

ද්වීසු මහාරාජෙසු මනානි පතිට්ඨිතානි.

ใจทั้งหลายตั้งมั่นแล้วในพระมหาราชาสองพระองค์.

---

ඉමානි ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปอิตถีลิงค์เหล่านี้พึงกล่าว.

---

ද්වෙ කඤ්ඤායො පුඤ්ඤානි කරොන්ති

หญิงสาวสองคนย่อมกระทำบุญทั้งหลาย.

---

ද්වෙ කඤ්ඤායො පුඤ්ඤානි කාරාපෙති

ย่อมยังหญิงสาวสองคนให้กระทำบุญทั้งหลาย.

---

ද්වීහි කඤ්ඤාහි පුඤ්ඤානි කතානි

บุญทั้งหลายอันหญิงสาวสองคนกระทำแล้ว.

---

ද්වීහි කඤ්ඤාහි සුඛදුක්ඛං පාපුණාති

ย่อมถึงสุขและทุกข์ด้วยหญิงสาวสองคน.

---

ද්වින්නං කඤ්ඤානං ආභරණානි දෙති

ย่อมให้เครื่องประดับทั้งหลายแก่หญิงสาวสองคน.

---

ද්වීහි කඤ්ඤාහි අයං කඤ්ඤා අධිකා

หญิงสาวคนนี้ประเสริฐกว่าหญิงสาวสองคน.

---

ද්වින්නං කඤ්ඤානං වත්ථාභරණං හොති

เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับของหญิงสาวสองคนมีอยู่.

---

ද්වීසු කඤ්ඤාසු මනානි පතිට්ඨිතානි

ใจทั้งหลายตั้งมั่นแล้วในหญิงสาวสองคน.

---

ඉමානි නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปเหล่านี้ถูกเรียกว่านปุงสกลิงค์.

---

ද්වෙ කුලානි දානාදිකුසලං කරොන්ති

สองตระกูลย่อมกระทำกุศลมีทานเป็นต้น.

---

ද්වෙ කුලානි දානාදිකුසලං කාරාපෙති

สองตระกูลย่อมให้กระทำกุศลมีทานเป็นต้น.

---

ද්වීහි කුලෙහි සඞ්ඝො භත්තං භොජාපිතො

พระสงฆ์ถูกสองตระกูลให้ฉันภัตตาหารแล้ว.

---

ද්වීහි කුලෙහි සුඛං පාපුණාති සඞ්ඝො

พระสงฆ์ย่อมได้รับความสุขโดยสองตระกูล.

---

ද්වින්නං කුලානං සක්කාරං කරොන්ති කෙචි

บางคนย่อมกระทำการสักการะแก่สองตระกูล.

---

ද්වීහි කුලෙහි අපෙති එකච්චො පුග්ගලො

บุคคลบางคนย่อมจากไปจากสองตระกูล.

---

ද්වින්නං කුලානං නාම ගොත්තාදයො

ชื่อและโคตรเป็นต้นของสองตระกูลมีอยู่.

---

ද්වීසු කුලෙසු මෙ චිත්තං පතිට්ඨිතං.

จิตของเราตั้งมั่นแล้วในสองตระกูล.

---

ඉති පඨමො පාඨො.

บทเรียนที่หนึ่งด้วยประการฉะนี้.

---

ඉමානි පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปเหล่านี้ถูกเรียกว่าปุงลิงค์.

---

තයො පුරිසා පන විහාරං කරොන්ති

ก็บุรุษสามคนย่อมสร้างวิหาร.

---

තයො පුරිසෙ උපගච්ඡති එකච්චො

บางคนย่อมเข้าไปหาบุรุษสามคน.

---

තීහි පුරිසෙහි විහාරො කාරාපිතො

วิหารถูกบุรุษสามคนให้สร้างแล้ว.

---

තීහි පුරිසෙහි ජීවන්ති යෙ කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเป็นอยู่โดยบุรุษสามคน.

---

තිණ්ණන්නං පුරිසානං ධනං දෙති ධනවා

ผู้มีทรัพย์ย่อมให้ทรัพย์แก่บุรุษสามคน.

---

තීහි පුරිසෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากบุรุษสามคน.

---

තිණ්ණන්නං පුරිසානං පරිග්ගහො හොති

การครอบครองของบุรุษสามคนย่อมมี.

---

තීසු පුරිසෙසු පසීදති යො කොචි.

ผู้ใดผู้หนึ่งย่อมเลื่อมใสในบุรุษสามคน.

---

ඉමානි ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปเหล่านี้ถูกเรียกว่าอิตถีลิงค์.

---

තිස්සො ඉත්ථියො පුඤ්ඤානි කරොන්ති

หญิงสามคนย่อมกระทำบุญทั้งหลาย.

---

තිස්සො ඉත්ථියො පුඤ්ඤානි කාරාපෙති

หญิงสามคนย่อมให้กระทำบุญทั้งหลาย.

---

තීහි ඉත්ථීහි සඞ්ඝො භත්තං භොජාපිතො

พระสงฆ์ถูกหญิงสามคนให้ฉันภัตตาหารแล้ว.

---

තීහි ඉත්ථීහි ජීවන්ති එකච්චො පුරිසො

บุรุษบางคนย่อมเป็นอยู่โดยหญิงสามคน.

---

තිස්සන්නං ඉත්ථීනං ආභරණානි දෙති

ย่อมให้เครื่องประดับทั้งหลายแก่หญิงสามคน.

---

තීහි ඉත්ථීහි අපෙති එකච්චො පුරිසො

บุรุษบางคนย่อมจากไปจากหญิงสามคน.

---

තිස්සන්නං ඉත්ථීනං ආභරණානි හොන්ති

เครื่องประดับทั้งหลายของหญิงสามคนย่อมมี.

---

තීසු ඉත්ථීසු පසීදති එකච්චො පුරිසො.

บุรุษบางคนย่อมเลื่อมใสในหญิงทั้งหลายสามคน.

---

ඉමානි නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของนปุงสกลิงค์เหล่านี้ย่อมถูกกล่าว.

---

තීනි කුලානි පුඤ්ඤානි කරොන්ති

ตระกูลทั้งหลายสามย่อมกระทำซึ่งบุญทั้งหลาย.

---

තීනි කුලානි පුඤ්ඤානි කාරාපෙති

ตระกูลทั้งหลายสามย่อมให้กระทำซึ่งบุญทั้งหลาย.

---

තීහි කුලෙහි පුඤ්ඤානි කරිය්‍යන්තෙ

บุญทั้งหลายย่อมถูกกระทำอันตระกูลทั้งหลายสาม.

---

තීහි කුලෙහි ජීවන්ති යෙ කෙචි

ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเป็นอยู่ด้วยตระกูลทั้งหลายสาม.

---

තිණ්ණන්නං කුලානං ධනං දෙති ධනවා

ผู้มีทรัพย์ย่อมให้ซึ่งทรัพย์แก่ตระกูลทั้งหลายสาม.

---

තීහි කුලෙහි භයානි න උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมไม่เกิดขึ้นจากตระกูลทั้งหลายสาม.

---

තිණ්ණන්නං කුලානං මහාභොගො හොති

โภคะอันใหญ่ย่อมมีของตระกูลทั้งหลายสาม.

---

තීසු කුලෙසු පසීදති එකච්චො පුරිසො.

บุรุษบางคนย่อมเลื่อมใสในตระกูลทั้งหลายสาม.

---

ඉති දුතියො පාඨො.

บทที่สองด้วยประการฉะนี้.

---

ඉමානි පුල්ලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของปุลลิงค์เหล่านี้ย่อมถูกกล่าว.

---

චත්තාරො මහාරාජා රජ්ජං කරොන්ති

พระมหาราชาทั้งหลายสี่ย่อมครองซึ่งราชสมบัติ.

---

චත්තාරො මහාරාජෙ උපගච්ඡති එකච්චො

ชนบางคนย่อมเข้าไปหาซึ่งพระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

චතූහි මහාරාජෙහි පුඤ්ඤානි කරිය්‍යන්තෙ

บุญทั้งหลายย่อมถูกกระทำอันพระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

චතූහි මහාරාජෙහි ජීවන්ති මහාජනා

มหาชนทั้งหลายย่อมเป็นอยู่ด้วยพระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

චතුන්නං මහාරාජානං පන්නාකාරං දෙන්ති

ย่อมถวายซึ่งบรรณาการแก่พระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

චතූහි මහාරාජෙහි භයානි උප්පජ්ජන්ති

ภัยทั้งหลายย่อมเกิดขึ้นจากพระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

චතුන්නං මහාරාජානං ආභරණං හොති

เครื่องประดับย่อมมีของพระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

චතූසු මහාරාජෙසු පසීදති මහාජනො.

มหาชนย่อมเลื่อมใสในพระมหาราชาทั้งหลายสี่.

---

ඉමානි ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของอิตถีลิงค์เหล่านี้ย่อมถูกกล่าว.

---

චතස්සො කඤ්ඤායො පුඤ්ඤානි කරොන්ති

หญิงสาวทั้งหลายสี่ย่อมกระทำซึ่งบุญทั้งหลาย.

---

චතස්සො කඤ්ඤායො පුඤ්ඤානි කාරාපෙති

หญิงสาวทั้งหลายสี่ย่อมให้กระทำซึ่งบุญทั้งหลาย.

---

චතූහි කඤ්ඤාහි සඞ්ඝො භත්තං භොජාපිතො

พระสงฆ์อันหญิงสาวทั้งหลายสี่ให้ฉันแล้วซึ่งภัตตาหาร.

---

චතූහි කඤ්ඤාහි වධං පාපුණන්ති පුරිසා

บุรุษทั้งหลายย่อมถึงซึ่งความตายเพราะหญิงสาวทั้งหลายสี่.

---

චතස්සන්නං කඤ්ඤානං ආභරණානි දෙන්ති

ย่อมให้ซึ่งเครื่องประดับทั้งหลายแก่หญิงสาวทั้งหลายสี่.

---

චතූහි කඤ්ඤාහි අයං කඤ්ඤා අධිකා

หญิงสาวนี้เป็นผู้ยิ่งกว่าหญิงสาวทั้งหลายสี่.

---

චතස්සන්නං කඤ්ඤානං ආභරණං හොති

เครื่องประดับย่อมมีของหญิงสาวทั้งหลายสี่.

---

චතූසු කඤ්ඤාසු පසීදති එකච්චො පුරිසො.

บุรุษบางคนย่อมเลื่อมใสในหญิงสาวทั้งหลายสี่.

---

ඉමානි නපුංසකලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปของนปุงสกลิงค์เหล่านี้ย่อมถูกกล่าว.

---

චත්තාරි කුලානි බහුං පුඤ්ඤං කරොන්ති

สี่ตระกูลย่อมทำบุญมาก

---

චත්තාරි කුලානි උපගච්ඡන්ති එකච්චෙ

บางพวกย่อมเข้าไปหาสี่ตระกูล

---

චතූහි කුලෙහි විහාරො කාරාපීයතෙ

วิหาร อันสี่ตระกูล ย่อมให้สร้าง

---

චතූහි කුලෙහි ජීවන්ති එකච්චෙ පුරිසා

บุรุษบางพวกย่อมเป็นอยู่ด้วยสี่ตระกูล

---

චතුන්නං කුලානං සක්කාරං කරොන්ති

ย่อมทำสักการะแก่สี่ตระกูล

---

චතූහි කුලෙහි අපෙන්ති එකච්චෙ

บางพวกย่อมจากไปจากสี่ตระกูล

---

චතුන්නං කුලානං නාම ගොත්තාදයො

ชื่อและโคตรเป็นต้น แห่งสี่ตระกูล

---

චතුසු කුලෙසු පසීදති මහාජනො.

มหาชนย่อมเลื่อมใสในสี่ตระกูล

---

ඉති තතියො පාඨො.

บทที่สามด้วยประการฉะนี้

---

පඤ්ච මහාභූතා තිට්ඨන්ති

มหาภูตรูปห้าย่อมตั้งอยู่

---

පඤ්ච මහාභූතෙ පස්සති

ย่อมเห็นซึ่งมหาภูตรูปห้า

---

පඤ්චහි මහාභූතෙහි කතානි

อันบุคคลกระทำแล้วด้วยมหาภูตรูปห้า

---

පඤ්චහි මහාභූතෙහි සුචරති

ย่อมประพฤติชอบด้วยมหาภูตรูปห้า

---

පඤ්චන්නං මහාභූතානං දීයතෙ

อันบุคคลย่อมให้แก่มหาภูตรูปห้า

---

පඤ්චහි මහාභූතෙහි අපෙති

ย่อมจากไปจากมหาภูตรูปห้า

---

පඤ්චන්නං මහාභූතානං සන්තකං

ของอันเป็นของแห่งมหาภูตรูปห้า

---

පඤ්චසු මහාභූතෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่แล้วในมหาภูตรูปห้า

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปอันมีลิงค์สามทั้งหลาย อันบุคคลย่อมกล่าว

---

පඤ්ච-මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

ก็มหาภูตรูปห้าย่อมตั้งอยู่

---

පඤ්ච-අභිභවිතාරො තිට්ඨන්ති

ผู้ครอบงำห้าย่อมตั้งอยู่

---

පඤ්ච-පුරිසා පන තිට්ඨන්ති

ก็บุรุษห้าย่อมตั้งอยู่

---

පඤ්ච-භූමියො පන හොන්ති

ก็ภูมิห้าย่อมมี

---

පඤ්ච-කඤ්ඤායො පන තිට්ඨන්ති

ก็หญิงสาวห้าย่อมตั้งอยู่

---

පඤ්ච-මහාභූතානි තිට්ඨන්ති

มหาภูตรูปห้าย่อมตั้งอยู่

---

පඤ්ච-චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති

จิตห้าย่อมเกิดขึ้น

---

එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බං.

อันบุคคลพึงประกอบอย่างนี้ในที่ทั้งปวง

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

บทที่สี่ด้วยประการฉะนี้

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปอันมีลิงค์สามทั้งหลาย อันบุคคลย่อมกล่าว

---

ඡ මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

ก็มหาภูตรูปหกย่อมตั้งอยู่

---

ඡ අභිභවිතාරො පස්සති

ย่อมเห็นซึ่งผู้ครอบงำหก

---

ඡහි පුරිසෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุรุษหกคนกระทำแล้ว

---

ඡන්නං භූමීනං රුච්චති කොචි

บางสิ่งย่อมเป็นที่ชอบใจแห่งภูมิทั้งหก

---

ඡහි කඤ්ඤාහි අපෙති එකච්චො

บางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาวหกคน

---

ඡන්නං භූතානං සන්තකං හොති

ย่อมเป็นของแห่งภูตทั้งหก

---

ඡසු පන චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

อนึ่ง ย่อมตั้งอยู่ในจิตทั้งหก

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายมีสามลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

සත්ත මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

อนึ่ง มหาภูตทั้งเจ็ดย่อมตั้งอยู่

---

සත්ත අභිභවිතාරො පස්සති

ย่อมเห็นผู้ครอบงำทั้งเจ็ด

---

සත්තහි පුරිසෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุรุษเจ็ดคนกระทำแล้ว

---

සත්තන්නං භූමීනං රුච්චති කොචි

บางสิ่งย่อมเป็นที่ชอบใจแห่งภูมิทั้งเจ็ด

---

සත්තහි කඤ්ඤාහි අපෙති එකච්චො

บางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาวเจ็ดคน

---

සත්තන්නං භූතානං සන්තකං හොති

ย่อมเป็นของแห่งภูตทั้งเจ็ด

---

සත්තසු පන චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

อนึ่ง ย่อมตั้งอยู่ในจิตทั้งเจ็ด

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

จบปาฐะที่ห้า

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายมีสามลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

අට්ඨ මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

อนึ่ง มหาภูตทั้งแปดย่อมตั้งอยู่

---

අට්ඨ අභිභවිතාරො පස්සති

ย่อมเห็นผู้ครอบงำทั้งแปด

---

අට්ඨහිපුරිසෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุรุษแปดคนกระทำแล้ว

---

අට්ඨන්නං භූමීනං රුච්චති කොචි

บางสิ่งย่อมเป็นที่ชอบใจแห่งภูมิทั้งแปด

---

අට්ඨහි කඤ්ඤාහි අපෙති කොචි

บางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาวแปดคน

---

අට්ඨන්නංභූතානං සන්තකං හොති

ย่อมเป็นของแห่งภูตทั้งแปด

---

අට්ඨසු පන චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

อนึ่ง ย่อมตั้งอยู่ในจิตทั้งแปด

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

รูปทั้งหลายมีสามลิงค์ ย่อมถูกกล่าว

---

නව මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

อนึ่ง มหาภูตทั้งเก้าย่อมตั้งอยู่

---

නව අභිභවිතාරො පස්සති

ย่อมเห็นผู้ครอบงำทั้งเก้า

---

නවහි පුරිසෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุรุษเก้าคนกระทำแล้ว

---

නවන්නං භූමීනං රුච්චති කොචි

บางสิ่งย่อมเป็นที่ชอบใจแห่งภูมิทั้งเก้า

---

නවහි කඤ්ඤාහි අපෙති කොචි

บางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาวเก้าคน

---

නවන්නං භූතානං සන්තකං හොති

ย่อมเป็นของแห่งภูตทั้งเก้า

---

නවසු පන චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

อนึ่ง ย่อมตั้งอยู่ในจิตทั้งเก้า

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

จบปาฐะที่ 6.

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

จะกล่าวถึงรูปศัพท์ที่มี 3 ลิงค์.

---

දස මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

ส่วนมหาภูตสิบอย่างย่อมตั้งอยู่.

---

දස අභිභවිතාරො පස්සති

ย่อมเห็นผู้ครอบงำสิบคน.

---

දසහි පුරිසෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุรุษสิบคนกระทำแล้ว.

---

දසන්නං භූතානං රුච්චති කොචි

บางคนย่อมชอบใจภูตสิบตน.

---

දසහි කඤ්ඤාහි අපෙති කොචි

บางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาวสิบคน.

---

දසන්නං භූතානං සන්තකං හොති

เป็นของภูตสิบตน.

---

දසසු පන චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ส่วนสิ่งนั้นตั้งอยู่ในจิตสิบดวง.

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

จะกล่าวถึงรูปศัพท์ที่มี 3 ลิงค์.

---

එකාදස-මහාභූතා තිට්ඨන්ති

มหาภูตสิบเอ็ดอย่างย่อมตั้งอยู่.

---

ද්වාදස-අභිභවිතාරො තිට්ඨන්ති

ผู้ครอบงำสิบสองคนย่อมตั้งอยู่.

---

තෙරස-පුරිසා පන තිට්ඨන්ති

ส่วนบุรุษสิบสามคนย่อมตั้งอยู่.

---

චුද්දස-භූමියො පන හොන්ති

ส่วนภูมิสิบสี่ภูมิย่อมมี.

---

පඤ්චදස-කඤ්ඤායො පන තිට්ඨන්ති

ส่วนหญิงสาวสิบห้าคนย่อมตั้งอยู่.

---

සොලස-භූතානි පන තිට්ඨන්ති

ส่วนภูตสิบหกตนย่อมตั้งอยู่.

---

සත්තරස-චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති.

จิตสิบเจ็ดดวงย่อมเกิดขึ้น.

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

จะกล่าวถึงรูปศัพท์ที่มี 3 ลิงค์.

---

අට්ඨාරස මහාභූතා පන තිට්ඨන්ති

ส่วนมหาภูตสิบแปดอย่างย่อมตั้งอยู่.

---

අට්ඨාරස අභිභවිතාරො පස්සති

ย่อมเห็นผู้ครอบงำสิบแปดคน.

---

අට්ඨාරසහි පුරිසෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุรุษสิบแปดคนกระทำแล้ว.

---

අට්ඨාරසන්නං භූමීනං රුච්චති

ย่อมชอบใจภูมิสิบแปดภูมิ.

---

අට්ඨාරසහි කඤ්ඤාහි අපෙති කොචි

บางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาวสิบแปดคน.

---

අට්ඨාරසන්නං භූතානං සන්තකං

เป็นของภูตสิบแปดตน.

---

අට්ඨාරසසු චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิตสิบแปดดวง.

---

ඉති සත්තමො පාඨො.

จบปาฐะที่ 7.

---

ඉති පදමඤ්ජරියා බහුවචනසඞ්ඛ්‍යානාමානං ඡට්ඨො පරිච්ඡෙදො.

จบปริจเฉทที่ 6 ว่าด้วยสังขยานามที่เป็นพหุวจนะ ในปทมัญชรี เพียงเท่านี้.

---

තිලිඞ්ගරූපානි වුච්චන්තෙ.

จะกล่าวถึงรูปศัพท์ที่มี 3 ลิงค์.

---

එකූනවීසති එකූනවීසං ඉච්චාදිපි

แม้คำว่า เอกูนวีสติ และ เอกูนวีสัง เป็นต้น ก็มี.

---

එකූනවීසාය එකූනවීසායං

เอกูนวีสายะ (แก่สิบเก้า), เอกูนวีสายัง (ในสิบเก้า).

---

එකූනවීසති භික්ඛූපි තිට්ඨන්ති

แม้ภิกษุ ๑๙ รูปก็ยืนอยู่

---

එකූනවීසං භික්ඛූපි පස්සති

เขาย่อมเห็นแม้ภิกษุ ๑๙ รูป

---

එකූනවීසාය භික්ඛූහි ධම්මො දෙසිතො

ธรรมอันภิกษุ ๑๙ รูปแสดงแล้ว

---

එකූනවීසාය කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันหญิงสาว ๑๙ คนทำแล้ว

---

එකූනවීසාය චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันจิต ๑๙ ดวงทำแล้ว

---

එකූනවීසාය භික්ඛූනං චීවරං දෙති

เขาย่อมถวายจีวรแก่ภิกษุ ๑๙ รูป

---

එකූනවීසාය කඤ්ඤානං ධනං දෙති

เขาย่อมให้ทรัพย์แก่หญิงสาว ๑๙ คน

---

එකූනවීසාය චිත්තානං පන රුච්චති

อนึ่ง ย่อมเป็นที่ชอบใจแก่จิต ๑๙ ดวง

---

එකූනවීසාය භික්ඛූහි අපෙති කොචි

ใครบางคนย่อมหลีกไปจากภิกษุ ๑๙ รูป

---

එකූනවීසාය කඤ්ඤාහි අපෙති කොචි

ใครบางคนย่อมหลีกไปจากหญิงสาว ๑๙ คน

---

එකූනවීසාය චිත්තෙහි අපෙති කොචි

ใครบางคนย่อมหลีกไปจากจิต ๑๙ ดวง

---

එකූනවීසාය භික්ඛූනං සන්තකං

ของภิกษุ ๑๙ รูป

---

එකූනවීසාය කඤ්ඤානං සන්තකං

ของหญิงสาว ๑๙ คน

---

එකූනවීසාය චිත්තානං සන්තකං

ของจิต ๑๙ ดวง

---

එකූනවීසාය භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං

ตั้งอยู่ในภิกษุ ๑๙ รูป

---

එකූනවීසාය කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං

ตั้งอยู่ในหญิงสาว ๑๙ คน

---

එකූනවීසායං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิต ๑๙ ดวง

---

ඉති පඨමො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๑

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปของปุงลิงค์ (เพศชาย)

---

එකූනවීසති භික්ඛූපි තිට්ඨන්ති

แม้ภิกษุ ๑๙ รูปก็ยืนอยู่

---

එකූනවීසතිං භික්ඛූපි පස්සති

เขาย่อมเห็นแม้ภิกษุ ๑๙ รูป

---

එකූනවීසතියා භික්ඛූහි දෙසිතො

ธรรมอันภิกษุ ๑๙ รูปแสดงแล้ว

---

එකූනවීසතියං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุ ๑๙ รูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปของอิตถีลิงค์ (เพศหญิง)

---

එකූනවීසති කඤ්ඤායො තිට්ඨන්ති

หญิงสาว ๑๙ คนย่อมยืนอยู่

---

එකූනවීසතිං කඤ්ඤායො පස්සති

เขาย่อมเห็นหญิงสาว ๑๙ คน

---

එකූනවීසතියා කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันหญิงสาว ๑๙ คนทำแล้ว

---

එකූනවීසතියං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในหญิงสาว ๑๙ คน

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปของนปุงสกลิงค์ (เพศกลาง)

---

එකූනවීසති චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති

จิต ๑๙ ดวงย่อมเกิดขึ้น

---

එකූනවීසතිං චිත්තානි පස්සති

เห็นจิต ๑๙ ดวง

---

එකූනවීසතියා චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุคคลทำแล้วด้วยจิต ๑๙ ดวง

---

එකූනවීසතියං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิต ๑๙ ดวง

---

ඉති දුතියො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๒

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปของปุงลิงค์

---

වීසති භික්ඛවො තිට්ඨන්ති

ภิกษุ ๒๐ รูปยืนอยู่

---

වීසතිං භික්ඛවො පස්සති

เห็นภิกษุ ๒๐ รูป

---

වීසතියා භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุ ๒๐ รูปแสดงแล้ว

---

වීසතියං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุ ๒๐ รูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปของอิตถีลิงค์

---

වීසති කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

แม้กัญญา ๒๐ คนก็ยืนอยู่

---

විසතිං කඤ්ඤායොපි පස්සති

แม้เห็นกัญญา ๒๐ คน

---

වීසතියා කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันบุคคลทำแล้วด้วยกัญญา ๒๐ คน

---

වීසතියං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในกัญญา ๒๐ คน

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปของนปุงสกลิงค์

---

වීසති චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති

จิต ๒๐ ดวงเกิดขึ้น

---

වීසතිං චිත්තානිපි පස්සති

แม้เห็นจิต ๒๐ ดวง

---

වීසතියා චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุคคลทำแล้วด้วยจิต ๒๐ ดวง

---

වීසතියං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං

ตั้งอยู่ในจิต ๒๐ ดวง

---

වීසං වීසං වීසාය වීසායං

วิสัง วิสัง วิสายะ วิสายัง (รูปวิภัตติของยี่สิบ)

---

තථා එකවීස ද්වාවීස බාවීස

เช่นนั้นแล เอกวีสะ ทวาวีสะ พาวีสะ

---

තෙවීස චතුවීස-ඉච්චාදිපි.

เตวีสะ จตุวีสะ เป็นต้นด้วย

---

ඉති තතියො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๓

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปของปุงลิงค์

---

තිංස භික්ඛවො තිට්ඨන්ති

ภิกษุ ๓๐ รูปยืนอยู่

---

තිංස භික්ඛවො පස්සති

เห็นภิกษุ ๓๐ รูป

---

තිංසාය භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุ ๓๐ รูปแสดงแล้ว

---

තිංසායං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุ ๓๐ รูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปของอิตถีลิงค์

---

තිංස කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

แม้กัญญา ๓๐ คนก็ยืนอยู่

---

තිංස කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งนางกัญญา ๓๐

---

තිංසාය කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันนางกัญญา ๓๐ ทำแล้ว

---

තිංසායං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่แล้วในนางกัญญา ๓๐

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปที่เป็นนปุงสกลิงค์ทั้งหลาย

---

තිංස චිත්තානි උප්පජ්ජන්ති

จิต ๓๐ ย่อมเกิดขึ้น

---

තිංස චිත්තානිපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งจิต ๓๐

---

තිංසාය චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันจิต ๓๐ ทำแล้ว

---

තිංසායං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งมั่นอยู่ในจิต ๓๐ ดวง

---

ඉති චතුත්ථො පාඨො.

จบบทที่ ๔

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปปุลลิงค์ทั้งหลาย

---

චත්තාලීස භික්ඛවො තිට්ඨන්ති

ภิกษุทั้งหลาย ๔๐ รูป ย่อมยืนอยู่

---

චත්තාලීසං භික්ඛවො පස්සති

ย่อมเห็นซึ่งภิกษุทั้งหลาย ๔๐ รูป

---

චත්තාලීසාය භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุทั้งหลาย ๔๐ รูป แสดงแล้ว

---

චත්තාලීසායං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งมั่นอยู่ในภิกษุทั้งหลาย ๔๐ รูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งอิตถีลิงค์

---

චත්තාලීස කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

แม้หญิงสาวทั้งหลายสี่สิบก็ย่อมยืนอยู่

---

චත්තාලීසං කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งหญิงสาวทั้งหลายสี่สิบ

---

චත්තාලීසාය කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันหญิงสาวทั้งหลายสี่สิบกระทำแล้ว

---

චත්තාලීසායං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งมั่นแล้วในหญิงสาวทั้งหลายสี่สิบ

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งนปุงสกลิงค์

---

චත්තාලීස චිත්තානිපි උප්පජ්ජන්ති

แม้จิตทั้งหลายสี่สิบก็ย่อมเกิดขึ้น

---

චත්තාලීසං චිත්තානිපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งจิตทั้งหลายสี่สิบ

---

චත්තාලීසාය චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันบุคคลทำแล้วด้วยจิตทั้งหลายสี่สิบ

---

චත්තාලීසායං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งมั่นแล้วในจิตทั้งหลายสี่สิบ

---

චත්තාරීස ඉච්චාදිපි.

แม้คำว่า จัตตารีสะ เป็นต้น

---

ඉති පඤ්චමො පාඨො.

บทเรียนที่ห้า จบเพียงเท่านี้

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปปุลลิงค์ทั้งหลาย

---

පඤ්ඤාය භික්ඛවො තිට්ඨන්ති

ภิกษุทั้งหลายย่อมดำรงอยู่ด้วยปัญญา

---

පඤ්ඤායං භික්ඛවො පස්සති

ย่อมเห็นซึ่งภิกษุทั้งหลายในปัญญา

---

පඤ්ඤාසාය භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุห้าสิบรูปแสดงแล้ว

---

පඤ්ඤාසායං භික්ඛූසු වතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุทั้งหลายห้าสิบ

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งอิตถีลิงค์

---

පඤ්ඤාය කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

ห้าสิบแม้หญิงสาวทั้งหลายก็ตั้งอยู่

---

පඤ්ඤාසං කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้หญิงสาวทั้งหลายห้าสิบ

---

පඤ්ඤාසාය කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันหญิงสาวทั้งหลายห้าสิบทำแล้ว

---

පඤ්ඤාසායං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในหญิงสาวทั้งหลายห้าสิบ

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งนปุงสกลิงค์

---

පඤ්ඤාස චිත්තානිපි උප්පජ්ජන්ති

ห้าสิบแม้จิตทั้งหลายก็เกิดขึ้น

---

පඤ්ඤාසං චිත්තානිපි පස්සති.

ย่อมเห็นแม้จิตทั้งหลายห้าสิบ

---

පඤ්ඤාසාය චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันจิตทั้งหลายห้าสิบทำแล้ว

---

පඤ්ඤාසායං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิตทั้งหลายห้าสิบ

---

තථා පණ්ණාස පණ්ණාසං

ฉันนั้นเหมือนกัน ปัณณาสะ ปัณณาสัง

---

පණ්ණාසාය පණ්ණාසායං.

ปัณณาสายะ ปัณณาสายัง

---

ඉති ඡට්ඨො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๖

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งปุงลิงค์

---

සට්ඨි භික්ඛවොපි තිට්ඨන්ති

หกสิบแม้ภิกษุทั้งหลายก็ตั้งอยู่

---

සට්ඨිං භික්ඛවොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ภิกษุทั้งหลายหกสิบ

---

සට්ඨියා භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุทั้งหลายหกสิบแสดงแล้ว

---

සට්ඨියං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุทั้งหลายหกสิบ

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งอิตถีลิงค์

---

සට්ඨි කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

หกสิบแม้หญิงสาวทั้งหลายก็ตั้งอยู่

---

සට්ඨිං කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้หญิงสาวทั้งหลายหกสิบ

---

සට්ඨියා කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันหญิงสาวทั้งหลายหกสิบทำแล้ว

---

සට්ඨියං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං

ตั้งอยู่ในหญิงสาวทั้งหลายหกสิบ

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปแห่งนปุงสกลิงค์

---

සට්ඨි චිත්තානිපි උප්පජ්ජන්ති

หกสิบแม้จิตทั้งหลายก็เกิดขึ้น

---

සට්ඨිං චිත්තානිපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้จิตทั้งหลายหกสิบ

---

සට්ඨියා චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันจิตทั้งหลายหกสิบทำแล้ว

---

සට්ඨියං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิตทั้งหลายหกสิบ

---

ඉති සත්තමො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๗

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปศัพท์ปุงลิงค์

---

සත්තති භික්ඛවොපි තිට්ඨන්ති

แม้ภิกษุ ๗๐ รูปก็ยืนอยู่

---

සත්තතිං භික්ඛවොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งภิกษุ ๗๐ รูป

---

සත්තතියා භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุ ๗๐ รูปแสดงแล้ว

---

සත්තතියං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุ ๗๐ รูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปศัพท์อิตถีลิงค์

---

සත්තති කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

แม้หญิงสาว ๗๐ คนก็ยืนอยู่

---

සත්තතිං කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งหญิงสาว ๗๐ คน

---

සත්තතියා කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

อันหญิงสาว ๗๐ คนกระทำแล้ว

---

සත්තතියං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในหญิงสาว ๗๐ คน

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปศัพท์นปุงสกลิงค์

---

සත්තති චිත්තානිපි උප්පජ්ජන්ති

แม้จิต ๗๐ ดวงก็เกิดขึ้น

---

සත්තතිං චිත්තානිපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งจิต ๗๐ ดวง

---

සත්තතියා චිත්තෙහි කම්මං කතං

อันจิต ๗๐ ดวงกระทำแล้ว

---

සත්තතියං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං

ตั้งอยู่ในจิต ๗๐ ดวง

---

සත්තරි ඉච්චාදිපි.

คำว่า สัตตริ เป็นต้น ก็มี

---

ඉති අට්ඨමො පාඨො.

จบปาฐะที่ ๘

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปศัพท์ปุงลิงค์

---

අසීති භික්ඛවොපි තිට්ඨන්ති

แม้ภิกษุ ๘๐ รูปก็ยืนอยู่

---

අසීතිං භික්ඛවොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งภิกษุ ๘๐ รูป

---

අසීතියා භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุ ๘๐ รูปแสดงแล้ว

---

අසීතියං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุ ๘๐ รูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි.

รูปศัพท์อิตถีลิงค์

---

අසීති කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

แม้หญิงสาว ๘๐ คนก็ยืนอยู่

---

අසීතිං කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งหญิงสาว ๘๐ คน

---

අසීතියා කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

อันหญิงสาว ๘๐ คนกระทำแล้ว

---

අසීතියං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในหญิงสาว ๘๐ คน

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปศัพท์นปุงสกลิงค์

---

අසීති චිත්තානිපි උප්පජ්ජන්ති

แม้จิต ๘๐ ดวงก็เกิดขึ้น

---

අසීතිං චිත්තානිපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ซึ่งจิต ๘๐ ดวง

---

අසිතියා චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันกระทำแล้วด้วยจิตแปดสิบดวง

---

අසීතියං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิตแปดสิบดวง

---

ඉති නවමො පාඨො.

บทเรียนที่เก้าจบลงด้วยประการฉะนี้

---

පුල්ලිඞ්ගරූපානි.

รูปปุงลิงค์ทั้งหลาย

---

නවුති භික්ඛවොපි තිට්ඨන්ති

แม้ภิกษุเก้าสิบรูปก็ยืนอยู่

---

නවුතිං භික්ඛවොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้ภิกษุเก้าสิบรูป

---

නවුතියා භික්ඛූහි දෙසිතො

อันภิกษุเก้าสิบรูปแสดงแล้ว

---

නවුතියං භික්ඛූසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในภิกษุเก้าสิบรูป

---

ඉත්ථිලිඞ්ගරූපානි

รูปอิตถีลิงค์ทั้งหลาย

---

නවුති කඤ්ඤායොපි තිට්ඨන්ති

แม้หญิงสาวเก้าสิบคนก็ยืนอยู่

---

නවුතිං කඤ්ඤායොපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้หญิงสาวเก้าสิบคน

---

නවුතියා කඤ්ඤාහි කම්මං කතං

กรรมอันหญิงสาวเก้าสิบคนกระทำแล้ว

---

නවුතියං කඤ්ඤාසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในหญิงสาวเก้าสิบคน

---

නපුංසකලිඞ්ගරූපානි.

รูปนปุงสกลิงค์ทั้งหลาย

---

නවුති චිත්තානිපි උප්පජ්ජන්ති

แม้จิตเก้าสิบดวงก็ย่อมเกิดขึ้น

---

නවුතිං චිත්තානිපි පස්සති

ย่อมเห็นแม้จิตเก้าสิบดวง

---

නවුතියා චිත්තෙහි කම්මං කතං

กรรมอันกระทำแล้วด้วยจิตเก้าสิบดวง

---

නවුතියං චිත්තෙසු පතිට්ඨිතං.

ตั้งอยู่ในจิตเก้าสิบดวง

---

තථා එකනවුති ඉච්චාදිපි.

แม้เก้าสิบเอ็ดเป็นต้นก็เช่นนั้น

---

ඉති දසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบจบลงด้วยประการฉะนี้

---

සතං භික්ඛවො පන තිට්ඨන්ති

ก็ภิกษุร้อยรูปย่อมยืนอยู่

---

සතානි භික්ඛවො පන තිට්ඨන්ති

ก็ภิกษุหลายร้อยรูปย่อมยืนอยู่

---

සතං භික්ඛවො පන පස්සති

ก็ย่อมเห็นภิกษุร้อยรูป

---

සතානි භික්ඛවො පන පස්සති

ก็ย่อมเห็นภิกษุหลายร้อยรูป

---

සතෙන භික්ඛූහි ධම්මො දෙසිතො

พระธรรมอันภิกษุร้อยรูปแสดงแล้ว

---

සතෙහි භික්ඛූහි ධම්මා දෙසිතා

พระธรรมทั้งหลายอันภิกษุหลายร้อยรูปแสดงแล้ว

---

සතස්ස භික්ඛූනං දානං දදෙය්‍ය

พึงให้ทานแก่ภิกษุร้อยรูป

---

සතානං භික්ඛූනං දානං දදෙය්‍යුං

พึงให้ทานแก่ภิกษุหลายร้อยรูป

---

සතස්මා භික්ඛූහි අපෙති කොචි

ภิกษุบางรูปย่อมหลีกไปจากภิกษุร้อยรูป

---

සතෙහි භික්ඛූහි අපෙන්ති කෙචි

ภิกษุบางพวกย่อมหลีกไปจากภิกษุหลายร้อยรูป

---

සතස්ස භික්ඛූනං පත්තචීවරානි

บาตรและจีวรทั้งหลายของภิกษุร้อยรูป

---

සතානං භික්ඛුනං පත්තචීවරානි

บาตรและจีวรทั้งหลายของภิกษุร้อยรูป

---

සතස්මිං භික්ඛූසු මනං පතිට්ඨිතං

ใจตั้งมั่นแล้วในภิกษุร้อยรูป

---

සතෙසු භික්ඛූසු මනං පතිට්ඨිතං.

ใจตั้งมั่นแล้วในภิกษุร้อยรูป

---

එවං සහස්සං සහස්සානීති.

อย่างนี้แล พัน และพันทั้งหลาย

---

යොජෙතබ්බං දසසහස්සං

พึงประกอบหมื่น

---

සතසහස්සං දසසතසහස්සන්ති

แสน และสิบแสน (คือล้าน)

---

එත්ථාපි එසෙවනයො

แม้ในที่นี้ ก็นัยนี้เหมือนกันนั่นแหละ

---

අයං පනෙත්ථ නයො

ก็นัยในที่นี้ นี้

---

සතං ඛො භික්ඛූ හොන්ති

ภิกษุทั้งหลายร้อยรูปย่อมมีแล

---

සතං ඛො ඉත්ථියො හොන්ති

หญิงทั้งหลายร้อยคนย่อมมีแล

---

සතං ඛො පියාති හොන්ති

หญิงผู้เป็นที่รักทั้งหลายร้อยคนย่อมมีแล

---

සහස්සාදිසුපි එසෙව නයො.

แม้ในคำว่าพันเป็นต้น ก็นัยนี้เหมือนกันนั่นแหละ

---

ඉති එකාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่สิบเอ็ด ด้วยประการฉะนี้

---

දසස්ස ගණනස්ස දසගුණිතං කත්වා සතං හොති.

กระทำจำนวนสิบให้เป็นสิบเท่าแล้ว ย่อมเป็นร้อย

---

සතස්ස දසගුණිතං කත්වා සහස්සං හොති.

กระทำร้อยให้เป็นสิบเท่าแล้ว ย่อมเป็นพัน

---

දසසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වා සතසහස්සං හොති.

กระทำหมื่นให้เป็นสิบเท่าแล้ว ย่อมเป็นแสน

---

තං ලක්ඛන්ති වුච්චති, සතසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වා දසසතසහස්සං හොති.

แสนนั้น (ท่าน) เรียกว่า ลักขะ, กระทำแสนให้เป็นสิบเท่าแล้ว ย่อมเป็นสิบแสน (คือล้าน)

---

දසසතසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වා කොටි හොති.

กระทำสิบแสน (คือล้าน) ให้เป็นสิบเท่าแล้ว ย่อมเป็นโกฏิ

---

සතසහස්සානං සතං කොටි නාමාති අත්ථො.

ความว่า ร้อยแห่งแสนทั้งหลาย ชื่อว่าโกฏิ

---

කොටිසතසහස්සානං සතං පකොටි.

ร้อยแห่งแสนแห่งโกฏิทั้งหลาย เป็นปโกฏิ

---

පකොටිසතසහස්සානං සතං කොටිප්පකොටි.

ร้อยแห่งแสนแห่งปโกฏิทั้งหลาย เป็นโกฏิปโกฏิ

---

කොටිප්පකොටි සතසහස්සානං සතං නහුතං.

ร้อยแห่งแสนแห่งโกฏิปโกฏิทั้งหลาย เป็นนหุตะ

---

නහුතසතසහස්සානං සතං නින්නහුතං

ร้อยแห่งแสนแห่งนหุตะทั้งหลาย เป็นนินนหุตะ

---

නින්නහුතසතසහස්සානං සතං අක්ඛොහිණි.

ร้อยแห่งแสนแห่งนินนหุตะทั้งหลาย เป็นอักโขภิณี

---

අපරො නයො-එකං දසං සතං සහස්සං

นัยอื่น คือ หนึ่ง สิบ ร้อย พัน

---

දසසහස්සං සතසහස්සං දසසතසහස්සං

หมื่น แสน สิบแสน (คือล้าน)

---

කොටි පකොටි කොටිප්පකොටි නහුතං

โกฏิ ปโกฏิ โกฏิปโกฏิ นหุตะ

---

නින්නහුතං අක්ඛොහිණීති එවං

นินนหุตะ อักโขภิณี อย่างนี้

---

එකතො පට්ඨාය ගුණීයමානා අක්ඛොහිණි

อักโขภิณี อันท่านคูณไปโดยลำดับแต่หนึ่ง

---

තෙරසම ඨානං හුත්වා තිට්ඨති.

ตั้งอยู่ในฐานะที่ ๑๓.

---

නව නාගසහස්සානි නාගෙ නාගෙ සතං රථා

ช้าง ๙,๐๐๐ เชือก ในช้างแต่ละเชือกมีรถ ๑๐๐ คัน

---

රථෙ රථෙ සතං අස්සා අස්සෙ අස්සෙ සතං නරා

ในรถแต่ละคันมีม้า ๑๐๐ ตัว ในม้าแต่ละตัวมีคน ๑๐๐ คน

---

නරෙ නරෙ සතං කඤ්ඤා එකෙ කිස්සං සතිත්ථියො

ในคนแต่ละคนมีหญิงสาว ๑๐๐ คน ในหญิงสาวแต่ละคนมีสตรี ๑๐๐ คน

---

එසා අක්ඛොහිණී නාම පුබ්බාචරියෙහි භාසිතාති.

นี้ชื่อว่าอักโขภิณี อันอาจารย์ในปางก่อนกล่าวไว้แล้วดังนี้.

---

අක්ඛොහිණීච භින්දූච අබ්බුදංච නිරබ්බුදං

อักโขภิณี พินทุ อัพพุทะ และนิรัพพุทะ

---

අහහං අබබඤ්චෙව අටටංච සුගන්ධිකං

อหหะ อพพะ อฏฏะ และสุคันธิกะ

---

උප්පලං කුමුදඤ්චෙව පුණ්ඩරීකං පදුමං තථා

อุบล กุมุท ปุณฑริกะ และปทุม

---

කථානං මහාකථානං අසංඛෙය්‍යන්ති භාසිතො.

ท่านกล่าวอสังขัยแห่งกถะและมหากถะไว้ดังนี้.

---

කමො කච්චායනෙ එසො පාලියා සො විරුජ්ඣති

ลำดับนี้ในคัมภีร์กัจจายนะนั้น ขัดแย้งกับพระบาลี

---

පාලියන්තු කමො එවං වෙදිතබ්බො නිරබ්බුදා

ส่วนในพระบาลี ลำดับพึงทราบอย่างนี้ ต่อจากนิรัพพุทะ คือ

---

අබබං අටටං අහහං කුමුදංච සුගන්ධිකං

อพพะ อฏฏะ อหหะ กุมุท และสุคันธิกะ

---

උප්පලං පුණ්ඩරීකංච පදුමන්ති ජිනොබ්‍රවීති.

อุบล ปุณฑริกะ และปทุม พระชินเจ้าตรัสไว้ดังนี้.

---

ඉති ද්වාදසමො පාඨො.

บทเรียนที่ ๑๒ จบเพียงเท่านี้.

---

ඉති පදමඤ්ජරියා සඞ්ඛ්‍යානාමානං.

หมวดชื่อสังขยาในปทมัญชรี จบเพียงเท่านี้.

---

සත්තමො පරිච්ඡෙදො.

ปริจเฉทที่ ๗.

---

පදමඤ්ජරියා පකරණී සමත්තා.

คัมภีร์ปทมัญชรี จบสมบูรณ์แล้ว.

---

සිද්ධි රත්ථු.

ขอความสำเร็จจงมี.