ပဒမဉ္ဇရီ

Padamañjarī

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

နိရုတ္တိကာယောဒဓိပါရဂံ ဇိနံ,ဝိသုဒ္ဓဓမ္မဉ္စ ဂဏံ အနုတ္တရံ;

တိဓာ နမိတွာ ပဒမဉ္ဇရီ မယာ,ကရီယတော ဗာလကဗုဒ္ဓိဝုဒ္ဓိယာတိ.

Having paid homage in three ways to the Victor who has crossed the ocean of the body of etymology, to the pure Dhamma, and to the unsurpassed Saṅgha, this Padamañjarī is composed by me for the growth of a child's wisdom.

အထ အကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ ဗုဒ္ဓသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

Now the masculine noun 'buddha' ending in 'a' is explained.

ဗုဒ္ဓေါ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ

The Buddha taught the Dhamma to gods and humans.

ဗုဒ္ဓါ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မံ အဒေသိံသု

The Buddhas taught the Dhamma to gods and humans.

ဘော ဗုဒ္ဓ တွမ္ပိခေါ မံ ပါလယ

O Buddha, do you also protect me.

ဘော ဗုဒ္ဓါ တုမှေပိ ခေါ မံ ပါလေထ.

O Buddhas, do you also protect me.

ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ သက္ကစ္စံ ဝန္ဒာမဟံ

I reverently pay homage to the Blessed Buddha.

ဗုဒ္ဓေ ဘဂဝန္တေ သက္ကစ္စံ ဝန္ဒာမ မယံ

We reverently pay homage to the Blessed Buddhas.

ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသီယတေ

The Dhamma is taught by the Blessed Buddha.

ဗုဒ္ဓေဟိ ဘဂဝန္တေဟိ ဓမ္မော ဒေသိတော

The Dhamma was taught by the Blessed Buddhas.

ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ မဟာဇနော သုစရတိ

Through the Blessed Buddha, the great populace practices good conduct.

ဗုဒ္ဓေဟိ ဘဂဝန္တေဟိ သိဝပဒံ ယန္တိ

Through the Blessed Buddhas, they go to the state of bliss.

ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပုပ္ဖံ ယဇတိ

He offers a flower to the Blessed Buddha.

ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝတံ ပုပ္ဖာနိ ယဇတိ

He offers flowers to the Blessed Buddhas.

ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝတာ သိဝပဒံ လဘေယျ

From the Blessed Buddha, may one attain the state of bliss.

ဗုဒ္ဓေဟိ ဘဂဝန္တေဟိ ပဘာ နိစ္ဆရတိ

Light radiates from the Blessed Buddhas.

ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဣဒ္ဓိ ကိံ န ကရေ

What could the psychic power of the Blessed Buddha not accomplish?

ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနိ

The miracles of psychic power of the Blessed Buddhas.

ဗုဒ္ဓေ ဘဂဝန္တေ မဟာဇနော ပသီဒတိ.

The great populace has faith in the Blessed Buddha.

ဗုဒ္ဓေသု ဘဂဝန္တေသု မနံ ပတိဋ္ဌိတံ.

The mind is well-established in the Blessed Buddhas.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus, the first lesson.

အကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ အတ္တသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'atta' ending in 'a' is explained.

အတ္တာ သံသာရဒုက္ခံ ပါပုဏာတိ

The self attains the suffering of saṃsāra.

အတ္တာနော သုခဒုက္ခံ ပါပုဏန္တိ

The selves attain happiness and suffering.

ဘော အတ္တ သုခဒုက္ခံ အနုဘောသိ

O self, you experience happiness and suffering.

ဘော အတ္တနော သုခဒုက္ခံ အနုဘောထ

O selves, you experience happiness and suffering.

အတ္တာနံ ပဿတိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ

The Blessed Buddha sees the self.

အတ္တာနော ပဿတိ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ

The Perfectly Self-Enlightened One sees the selves.

အတ္တနာ သုခဒုက္ခံ အနုဘုတ္တံ

Happiness and suffering are experienced by oneself.

အတ္တနေဟိ ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

The fruit of kamma is experienced by the selves.

အတ္တနာ သံသာရသုခံ နာမ နတ္ထိ

For oneself, there is no such thing as happiness in saṃsāra.

အတ္တနေဟိ ဘဝသုခံ နာမ နတ္ထိ

For the selves, there is no such thing as happiness in existence.

အတ္တနော အတ္တာဝ ပတိဋ္ဌာ သိယာ

Let the self indeed be one's own refuge.

အတ္တာနံ ကမ္မမေဝ ပတိဋ္ဌာ သိယာ

Let kamma indeed be a refuge for oneself.

အတ္တနာပိ မဟဗ္ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

Great fear also arises from oneself.

အတ္တနေဟိ မဟဗ္ဘယာနိ ဇာယန္တိ

Great fears are born from the selves.

အတ္တနော မာတာပိတရော ဟောန္တိ

One has one's own mother and father.

အတ္တာနံ ပဉ္စဂတိယော ဟောန္တိ

For oneself, there are five destinies.

အတ္တနိ သဗ္ဗံ ဗလံ ဟရတိ ရောဂေါ

Disease takes away all strength in the self.

အတ္တနေသု သဗ္ဗံ ဗလံ ဟရန္တိ ရောဂါ.

Diseases take away all strength in the selves.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus the second lesson.

အကာရန္တ ပုလ္လိင်္ဂေါ ရာဇသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine word 'rāja', ending in 'a', is stated.

ရာဇာပိ မဟာဇနံ တောသေတိ

The king also pleases the great multitude.

ရာဇာနော မဟာဇနံ တောသေန္တိ

Kings please the great multitude.

ဘော ရာဇာ မဟာဇနံ ပါလယ

O king, protect the great multitude.

ဘော ရာဇာနော မဟာဇနံ ပါလေထ

O kings, protect the great multitude.

ရာဇာနံ ပဿတိ မဟာဇနော

The great multitude sees the king.

ရာဇာနော ပဿန္တိ မဟာဇနာ

The great multitudes see the kings.

ရညာ ကာရီယတေ မဟာပါသာဒေါ

A great palace is caused to be made by the king.

ရာဇူဟိ ကာရာပိတာ မဟာဝိဟာရာ

Great monasteries were caused to be made by kings.

ရညာ မဟာဇနော သုခံ စရတိ

Through the king, the great multitude fares happily.

ရာဇူဟီ မဟာဇနာ သုခံ စရန္တိ

Through the kings, the great multitudes fare happily.

ရညော ပဏ္ဏာကာရံ ဒေတိ မဟာဇနော

The great multitude gives a gift to the king.

ရာဇူနံ ပဏ္ဏာကာရံ ဒေန္တိ မဟာဇနာ

The great multitudes give a gift to the kings.

ရညာ မဟဗ္ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

Great fear arises from the king.

ရာဇူဟိ မဟဗ္ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Great fears arise from kings.

ရညော ဝပ္ပမင်္ဂလံ ဟောတိ

There is a ploughing ceremony for the king.

ရာဇူနံ သဗ္ဗာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

There are all ornaments for the kings.

ရညေ မဟာဇနော ပန ပသီဒတိ

The great multitude, however, is pleased with the king.

ရာဇုသု မဟာဇနာ ပန ပသီဒန္တိ.

The great multitudes, however, are pleased with the kings.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus the third lesson.

အကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ ဂုဏဝတ္တုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine word 'guṇavant', ending in 'a', is stated.

ဂုဏဝါ ပုရိသော သုန္ဒရံ နိဗ္ဗာဏံ ဂတော

A virtuous person has gone to beautiful Nibbāna.

ဂုဏဝန္တော ပုရိသာ သုန္ဒရံ နိဗ္ဗာဏံ ဂတာ

Virtuous men have gone to beautiful Nibbāna.

ဘော ဂုဏဝံ ပုရိသ တွမ္ပိ ဒါနံ ဒေဟိ

O virtuous man, you too give a gift.

ဘော ဂုဏဝန္တော ပုရိသာ တုမှေ ဒါနံ ဒေထ

O virtuous men, you give a gift.

ဂုဏဝန္တံ ပုရိသံ ဓမ္မံ ဗောဓေတိ အာစရိယော

The teacher instructs the virtuous person in the Dhamma.

ဂုဏဝန္တေ ပုရိသေ ဓမ္မံ ပါဌယတိ အာစရိယော

The teacher teaches the virtuous men the Dhamma.

ဂုဏဝန္တေန ပုရိသေန ကာရိတော ဝိဟာရော

A monastery was caused to be built by a virtuous man.

ဂုဏဝန္တေဟိ ပုရိသေဟိ ကာရိတာ ဝိဟာရာ

Monasteries were caused to be built by virtuous men.

ဂုဏဝန္တေန ပုရိသေန လောကော သုစရတိ

Through a virtuous man, the world lives well.

ဂုဏဝန္တေဟိ ပုရိသေဟိ လောကာ သုစရန္တိ

Through virtuous men, the worlds live well.

ဂုဏဝတော ပုရိသဿ သက္ကာရံ ကရောတိ

He pays homage to the virtuous man.

ဂုဏဝတံ ပုရိသာနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ

They pay homage to virtuous men.

ဂုဏဝတာ ပုရိသသ္မာ ဘယံ နူပ္ပဇ္ဇတိ

Fear does not arise from a virtuous person.

ဂုဏဝန္တေဟိ ပုရိသေဟိ ဘယာနိ နူပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fears do not arise from virtuous men.

ဂုဏဝတော ပုရိသဿ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အင်္ဂုဂ္ဂစ္ဆတိ

The fame of a virtuous person spreads abroad.

ဂုဏဝတံ ပုရိသာနံ ဂုဏဃောသော ဟောတိ

There is a proclamation of the virtues of virtuous men.

ဂုဏဝန္တေ ပုရိသေ မေ ရမတိ မတော

My mind delights in the virtuous man.

ဂုဏဝန္တေသု ပုရိသေသု သပ္ပုရိသော ပသီဒတိ.

A good person is pleased with virtuous men.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus the fourth lesson.

အကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ ဂစ္ဆန္တသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine word 'gacchant', ending in 'a', is stated.

ဂစ္ဆံ ယညဒတ္တော ပုရိသံ ဘာရံ ဟာရယတိ

Yaññadatta, while going, causes a man to carry a burden.

ဂစ္ဆန္တာ ယညဒတ္တာ ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရယန္တိ

The Yaññadattas, while going, cause a man to do work.

ဘော ဂစ္ဆံ ယညဒတ္တ တွံ မံ ပါလယ

O Yaññadatta, as you go, protect me.

ဘော ဂစ္ဆန္တာ ယညဒတ္တာ မံ ပါလေထ

O Yaññadattas, as you go, protect me.

ဂစ္ဆန္တံ ယညဒတ္တံ ကမ္ဗလံယာစယတိ ဒွိဇော

The brahmin asks the going Yaññadatta for a blanket.

ဂစ္ဆန္တေ ယညဒတ္တေ ကမ္ဗလံ ယာစယတိ ဒွိဇော

The brahmin asks the going Yaññadattas for a blanket.

ဂစ္ဆတာ ယညဒတ္တေန ရုက္ခော ပုပ္ဖာနိ အဝစီယတေ

The tree is being plucked of flowers by the going Yaññadatta.

ဂစ္ဆန္တေဟိ ယညဒတ္တေဟိ ရုက္ခော ပုပ္ဖာနိ အဝစိတော

The tree was plucked of flowers by the going Yaññadattas.

ဂစ္ဆတာ ယညဒတ္တေန ကောစိ မဂ္ဂံ ဇာနာတိ

Through the going Yaññadatta, someone knows the path.

ဂစ္ဆန္တေဟိ ယညဒတ္တေဟိ ကေစိမဂ္ဂံ ဇာနန္တိ

Through the going Yaññadattas, some know the path.

ဂစ္ဆတော ယညဒတ္တဿ ဆတ္တံ ဓာရယတေ

An umbrella is held for the going Yaññadatta.

ဂစ္ဆတံ ယညဒတ္တာနံ ဆတ္တာနိ ဓာရယန္တေ

Umbrellas are held for the going Yaññadattas.

ဂစ္ဆတာ ယညဒတ္တသ္မာ ဘယံ နူပ္ပဇ္ဇတိ

No fear arises from the going Yaññadatta.

ဂစ္ဆန္တေဟိ ယညဒတ္တေဟိ ဘယာနိ နူပ္ပဇ္ဇန္တိ

No fears arise from the going Yaññadattas.

ဂစ္ဆတော ယညဒတ္တဿ ဆတ္တော ဟောတိ

The going Yaññadatta has an umbrella.

ဂစ္ဆတံ ယညဒတ္တာနံ အာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

The going Yaññadattas have ornaments.

ဂစ္ဆန္တေ ယညဒတ္တေ ကောစိ ပသီဒတိ

Someone is pleased with the going Yaññadatta.

ဂစ္ဆန္တေသု ယညဒတ္တေသု ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Some are pleased with the going Yaññadattas.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus, the fifth lesson.

ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ အဂ္ဂိသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'aggi', ending in 'i', is explained.

အဂ္ဂိ ပန ကဋ္ဌမင်္ဂါရံ ကရောတိ

Fire, however, makes firewood into charcoal.

အဂ္ဂယော ကဋ္ဌမင်္ဂါရံ ကရောန္တိ

Fires make firewood into charcoal.

ဘော အဂ္ဂိ တွံ သီတံ ဝိနောဒေဟိ

O fire, dispel the cold.

ဘော အဂ္ဂီ တုမှေ သီတံ ဝိနောဒေထ

O fires, dispel the cold.

အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေတိ ယော ကောစိ

Whoever extinguishes a fire.

အဂ္ဂယော နိဗ္ဗာပေန္တိ ယေ ကေစိ

Those who extinguish fires.

အဂ္ဂိနာ ကောစိ အကာရော ဒဍ္ဎော

By fire, a certain house was burnt.

အဂ္ဂီဟိ ကေစိ အဂါရာ ဒဍ္ဎာ

By fires, some houses were burnt.

အဂ္ဂိနာ ကိဉ္စိ အာဂါရံ ဈာပေတိ

With fire, someone sets a house ablaze.

အဂ္ဂီဟိ ကေစိ အဂါရေ ဈာပေတိ

With fires, some set houses ablaze.

အဂ္ဂိနော ဥပါဒါနံ ဒဒါတိ ဗြာဟ္မဏော

A brahmin gives fuel to the fire.

အဂ္ဂီနံ ဥပါဒါနံ ဒဒန္တိ ဗြာဟ္မဏာ

Brahmins give fuel to the fires.

အဂ္ဂိနာ ဓူမော အပေတိ နိစ္စံ

Smoke always departs from fire.

အဂ္ဂီဟိ’ဓူမာပိ အပေန္တိ နိစ္စံ

Also, smokes always depart from fires.

အဂ္ဂိနော အာလောကော စ ဟောတိ

And from fire there is light.

အဂ္ဂီနံ အာလောကာပိ ဟောန္တိ

Fires also have lights.

အဂ္ဂိမှိ ယော ကောစိ ပသီဒတိ

Whoever finds delight in fire.

အဂ္ဂီသု ယေ ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Whoever finds delight in fires.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus is the sixth lesson.

ဣကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ အာဒိသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'ādi' ending in 'i' is stated.

အာဒိ ဗန္ဓီယတေ သမဂ္ဂေန သံဃေန

The beginning is bound by the united Saṅgha.

အာဒယော ဗန္ဓီယန္တေ သမဂ္ဂေဟိ ဘိက္ခုဟိ

Beginnings are bound by the united monks.

ဘော အာဒိ တွံ ဒီဃကာလံ ပဝတ္တေဟိ

O Ādi, do you continue for a long time.

ဘော အာဒီ တုမှေ ဒီဃကာလံ ပဝတ္တေထ

O Ādis, do you continue for a long time.

အာဒိံ ပဿတိ သမဂ္ဂေါ သံဃော စ

And the united Saṅgha sees the beginning.

အာဒယော ပဿတိ ဘိက္ခု သံဃော စ

The monk and the Saṅgha see the beginnings.

အာဒိနာ ပရိသုဒ္ဓေန ပန ဘူယတေ

However, there is growth through the purified beginning.

အာဒီဟိ ပရိသုဒ္ဓေဟိ ပန ဘူယတေ

However, there is growth through the purified beginnings.

အာဒိနာ သမဂ္ဂေါ သံဃော သုစရတိ

Through the beginning, the united Saṅgha fares well.

အာဒီဟိ ဘိက္ခု သံဃော သုစရတိ

Through the beginnings, the Saṅgha of monks fares well.

အာဒိနော ကောစိ ဥပကရဏံ ဒေတိ

Someone gives a requisite to the beginner.

အာဒီနံ ကေစိ ဥပကရဏံ ဒေန္တိ

Some give a requisite to the beginners.

အာဒိနာ သမဂ္ဂေါ သံဃော အပေတိ

The united Saṅgha departs from the beginning.

အာဒီဟိ ဘိက္ခု’သံဃော အပေတိ

The Saṅgha of monks departs from the beginnings.

အာဒိဿ ဥပကာရိကာ ခေါ ပန ဟောတိ

Indeed, there is a helper for the beginning.

အာဒီနံ ဥပကာရိကာယောပိ ဟောန္တိ

There are also helpers for the beginners.

အာဒိမှိ သမဂ္ဂေါ သံဃော နိသီဒတိ

The united Saṅgha sits at the beginning.

အာဒီသူ ဘိက္ခု သံဃောပိ နိသီဒတိ.

The Saṅgha of monks also sits at the beginnings.

ဣတိ သတ္တမော ပါဌော.

Thus is the seventh lesson.

ဤကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ ဒဏ္ဍီသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'daṇḍī' ending in 'ī' is stated.

ဒဏ္ဍီ ပုရိသောပိ ဒဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတု

May even a staff-bearing man lay down the staff.

ဒဏ္ဍိနော ပုရိသာ ဒဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေန္တု

May staff-bearing men lay down the staff.

ဘော ဒဏ္ဍီ ပုရိသ ဒဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေဟိ

O staff-bearing man, lay down the staff.

ဘော ဒဏ္ဍိနော ပုရိသာ ဒဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေထ

O staff-bearing men, lay down the staff.

ဒဏ္ဍိံ ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရယတိ ပုရိသော

A man has the staff-bearing man do the work.

ဒဏ္ဍီ ပုရိသေ ကမ္မေ ကာရေန္တိ ပုရိသာ

A staff-bearer and men have men do the works.

ဒဏ္ဍိနာ ပုရိသေန ဒဏ္ဍော ဆဍ္ဍီယတု

Let the staff be laid down by the staff-bearing man.

ဒဏ္ဍီဟိ ပုရိသေဟိ ဒဏ္ဍာ ဆဍ္ဍီယန္တု

Let staffs be laid down by the staff-bearing men.

ဒဏ္ဍိနာ ပုရိသေန ပုရိသော တိဋ္ဌတိ

A man stands with the staff-bearing man.

ဒဏ္ဍီဟိ ပုရိသေဟိ ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ

Men stand with the staff-bearing men.

ဒဏ္ဍိနော ပုရိသဿ စိတ္တံ န ရုစ္စတိ

The mind of the staff-bearing man is not pleased.

ဒဏ္ဍီနံ ပုရိသာနံ စိတ္တံ န ရုစ္စတိ

The mind of the staff-bearing men is not pleased.

ဒဏ္ဍိနာ ပုရိသသ္မာ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

Fear arises from the staff-bearing man.

ဒဏ္ဍီဟိ ပုရိသေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fears arise from the staff-bearing men.

ဒဏ္ဍိနော ပုရိသဿ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

The staff-bearing man has a possession.

ဒဏ္ဍီနံ ပုရိသာနံ ပရိဂ္ဂဟာ ဟောန္တိ

The staff-bearing men have possessions.

ဒဏ္ဍိသ္မိံ ပုရိသေ စိတ္တံ န ရမတိ

The mind does not delight in the staff-bearing man.

ဒဏ္ဍီသု ပုရိသေသု ဧကစ္စော နပ္ပသီဒတိ.

A certain one does not have faith in the staff-bearing men.

ဣတိ အဋ္ဌမော ပါဌော.

Thus ends the eighth lesson.

ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ ဘိက္ခုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'bhikkhu' ending in 'u' is stated.

ဘိက္ခု မဟာရာဇာနံ ဓမ္မံ ဘဏတိ

The monk speaks the Dhamma to the great kings.

ဘိက္ခူ မဟာရာဇာနံ ဓမ္မံ ဘဏန္တိ

The monks preach the Dhamma to the great kings.

ဘော ဘိက္ခု ပဏီတံ ဓမ္မံ ဒေသေဟိ

O monk, teach the sublime Dhamma.

ဘော ဘိက္ခူ ပဏီတံ ဓမ္မံ ဒေသေထ

O monks, teach the sublime Dhamma.

ဘိက္ခုံ သက္ကစ္စံ ပဏမာမဟံ

I respectfully bow to the monk.

ဘိက္ခူ သက္ကစ္စံ ပဏမာမ မယံ

We respectfully bow to the monks.

ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓမ္မော ဒေသီယတေ

The true Dhamma is taught by the monk.

ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓမ္မော သုဒေသိတော

The true Dhamma is well-expounded by the monks.

ဘိက္ခုနာ လောကော သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ

Through the monk, the world goes to heaven.

ဘိက္ခူဟိ မဟာဇနာ သဂ္ဂံ တစ္ဆန္တိ

Through the monks, the great multitude fashions heaven.

ဘိက္ခုဿ ဒါနံ ဒေတိ သပ္ပုရိသော

A virtuous person gives a gift to the monk.

ဘိက္ခူနံ ဒါနံ ဒေန္တိ သပ္ပုရိသာ

Virtuous persons give a gift to the monks.

ဘိက္ခုနာ သဂ္ဂံ လဘေယျ သငေါ

Through a monk, the Saṅgha may attain heaven.

ဘိက္ခူဟိ သဂ္ဂံ လဘေယျုံ သပ္ပုရိသာ

Through monks, virtuous persons may attain heaven.

ဘိက္ခုနော ပတ္တစီဝရမ္ပိ ဘဝတိ

A monk also has a bowl and robe.

ဘိက္ခူနံ ပတ္တစီဝရာနိ ဘဝန္တိ

Monks have bowls and robes.

ဘိက္ခုသ္မိံ မေ ရမတိ မနော

My mind delights in the monk.

ဘိက္ခူသု သဒ္ဓေါ သပ္ပုရိသော ပသီဒတိ.

The faithful, good person has confidence in the monks.

ဣတိ နဝမော ပါဌော.

Thus is the ninth lesson.

ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ ဇန္တုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'jantu', ending in 'u', is spoken of.

ဇန္တု ဒေဝဒတ္တံ ကဋံ ကာရာပေတိ

A being has Devadatta make a mat.

ဇန္တုနော ဒေဝဒတ္တေ ကဋေ ကာရာပေန္တိ

Beings have the Devadattas make mats.

ဘောဇန္တု တွမ္ပိ ဒေဝဒတ္တံ ကဋံ ကာရေသိ

O being, you too have Devadatta make a mat.

ဘော ဇန္တုနော ဒေဝဒတ္တေ ကဋေ ကာရေထ.

O beings, have the Devadattas make mats.

ဇန္တုမ္ပေတံ ကဋံ ကာရေမိ တေနေဝ ကဋေ ဝါ

I have this being make a mat, or in that very mat.

ဇန္တုပေတေ ကဋံ ကာရေမ တေနေဝ ကဋေ ဝါ

We have these beings make a mat, or in that very mat.

ဇန္တုနာ ပုရိသော ဝိဟာရံ ဝိဟာရေဝါ ကာရာပီယတေ

A person is caused by a being to make a monastery, or in a monastery.

ဇန္တူဟိ ပုရိသော ဝိဟာရံ ဝိဟာရေဝါ ကာရိတော

A person was caused by beings to make a monastery, or in a monastery.

ဇန္တုနာ ရိယေန ယော ကောစိ သုခံ ပါပုဏတိ

Whoever attains happiness through a noble being.

ဇန္တူဟိ အရိယေဟိ ယေ ကေစိ သုခံ ပါပုဏန္တိ

Those who attain happiness through noble beings.

ဇန္တုနော အရိယဿ ဓနံ ဒဒါတိ ဓနဝန္တော

A wealthy person gives wealth to a noble being.

ဇန္တုနမရိယာနံ ဓနံ ဒဒန္တိ ဓနဝန္တာ

The wealthy give wealth to noble beings.

ဇန္တုနာရိယမှာ အန္တရဓာယတိ ယော ကောစိ

Whoever disappears from a noble being.

ဇန္တူဟိ အရိယေဟိ အန္တရဓာယန္တိ ယေ ကေစိ

Those who vanish from noble beings.

ဇန္တုနော သကလဿ ဖလံဝိပါကော ဟောတိ

For every being, there is a fruit-result.

ဇန္တူနံ သကလာနံ ပဉ္စဂတိယော ဟောန္တိ

For all beings, there are five destinations.

ဇန္တုမှိ အရိယေ ယော ကောစိ ပသီဒတိ

Whoever has confidence in a noble being.

ဇန္တုသု အရိယေသု ယေ ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Those who have confidence in noble beings.

ဣတိ ဒသမော ပါဌော.

Thus is the tenth lesson.

ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ သတ္ထုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun 'satthu', ending in 'u', is spoken of.

သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မဒေသနံ အကာသိ

The Teacher gave a Dhamma discourse to gods and humans.

သတ္ထာရော ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မဒေသနံ အကာသုံ

The Teachers gave a Dhamma discourse to gods and humans.

ဘော သတ္ထာ တွံ သဒေဝကံ လောကံ ပါလယ

O Teacher, protect the world with its gods.

ဘော သတ္ထာရော သဒေဝကံ လောကံ ပါလေထ

O Teachers, protect the world with its gods.

သတ္ထာရံ ဓမ္မရာဇာနံ သက္ကစ္စံ ပဏမာ မဟံ

I reverently pay homage to the Teacher, the King of Dhamma.

သတ္ထာရေ ဓမ္မရာဇေ သက္ကစ္စံ ပဏမာမ မယံ

We reverently pay homage to the Teachers, the Kings of Dhamma.

သတ္ထာရာ ဓမ္မရာဇေန သီဝံ ဗောဓီယတေ လောကော

By the Teacher, the King of Dhamma, the world is awakened to security.

သတ္ထာရေဟိ ဓမ္မရာဇေဟိ သိဝံ ဗောဓိတော လောကော

By the Teachers, the Kings of Dhamma, the world has been awakened to security.

သတ္ထာရာ ဓမ္မရာဇေန အစ္စုတံ ပဒံ ဂစ္ဆတိ

Through the Teacher, the King of Dhamma, one goes to the deathless state.

သတ္ထာရေဟိ ဓမ္မရာဇေဟိ အစ္စုတံ ပဒံ လဘေယျ

Through the Teachers, the Kings of Dhamma, may one attain the deathless state.

သတ္ထု ဓမ္မရာဇဿ ပုပ္ဖာနိ ယဇတိ လောကော

The world offers flowers to the Teacher, the King of Dhamma.

သတ္ထာနံ ဓမ္မရာဇာနံ ပုပ္ဖာနိ ယဇတိ လောကော

The world offers flowers to the Teachers, the Kings of Dhamma.

သတ္ထာရာ ဓမ္မရာဇသ္မာ ပရာဇေန္တိ အညတိတ္ထိယာ

Other sectarians are defeated by the Teacher, the King of Dhamma.

သတ္ထာရေဟိ ဓမ္မရာဇေဟိ ဆရံသိယော နိစ္ဆရန္တိ

Six-hued rays emanate from the Teachers, the Kings of Dhamma.

သတ္ထုနော ဓမ္မရာဇဿ စရဏံ ပဏမာမျဟံ

I bow to the feet of the Teacher, the King of Dhamma.

သတ္ထာနံ ဓမ္မရာဇာနံ ပါဒေ သိရသာ ပဏာမ

We bow our heads to the feet of the Teachers, the Kings of Dhamma.

သတ္ထရိ ဓမ္မရာဇေ ကော ဘတ္တိံ န ဃဋီယတိ

Who would not cultivate devotion toward the Teacher, the King of Dhamma?

သတ္ထာရေသု ဓမ္မရာဇေသု ဘတ္တိ ဘဝဘဝေ အတ္ထု.

May there be devotion to the Teachers, the Kings of Dhamma, in every existence.

ဣတိ ဧကာဒသမော ပါဌော.

Thus, the eleventh lesson.

ဥကာရန္တပုလ္လိင်္ဂေါ နန္တုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine noun ending in 'u', the word 'nattu', is spoken of.

တတ္တာ ပိတာမဟံ ဘောဇနံ ဘောဇယတိ

A grandson feeds food to the grandfather.

နတ္တာရော ပိတာမဟံ ဘောဇနံ ဘောဇယန္တိ

Grandsons feed food to the grandfather.

ဘော နတ္တာ တွမ္ပိ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှာဟိ

O grandson, you too should learn a craft.

ဘော နတ္တာရော တုမှေ သိပ္ပာနိ ဥဂ္ဂဏှာထ

O grandsons, you should learn the crafts.

နတ္တာရံ သိပ္ပံ ပါဌေတိ အာစရိယော

The teacher teaches the grandson a craft.

နတ္တာရေ သိပ္ပာနိ ပါဌေန္တိ အာစရိယာ

Teachers teach the grandsons crafts.

နတ္တာရာ ရုက္ခော ပုပ္ဖာနိ အဝစီယတေ

Flowers are gathered from the tree by the grandson.

နတ္တာရေဟိ ရုက္ခော ပုပ္ဖာနိ အဝစိတော

Flowers have been gathered from the tree by the grandsons.

နတ္တာရာ ပိတာမဟော သုခီ ဇာတော

The grandfather became happy because of the grandson.

နတ္တာရေဟိ ပိတ္တာမဟာ သုခီဇာတာ

Grandfathers became happy because of the grandsons.

နတ္တုဿ ခေတ္တဝတ္ထုံ ဒဒါတိ ပိတာမဟော

The grandfather gives the field and property to the grandson.

နတ္တာရာနံ ခေတ္တဝတ္ထုံ ဒဒန္တိ ပိတာမဟာ

Grandfathers give the field and property to the grandsons.

နတ္တာရာ ပိတာမဟော အပေတော ဟောတိ

The grandfather is separated from the grandson.

နတ္တာရေဟိ ပိတာမဟော အပေတော ဟောတိ

The grandfather is separated from the grandsons.

နန္တုနော ဝတ္ထာဘရနံ ပန ဟောတိ

However, clothing and ornaments belong to the grandson.

နတ္တာရာနံ ခေါ ပန ဝတ္ထာဘရနာနိ ဟောန္တိ

And indeed, clothing and ornaments belong to the grandsons.

နတ္တရိ ယော ကောစိ ပိတာမဟော နပ္ပသီဒတိ

Whatever grandfather is not pleased with his grandson.

နတ္တာရေသု ယေ ကေစိ ပိတာမဟာ နပ္ပသီဒန္တိ.

Whatever grandfathers are not pleased with their grandsons.

ဣတိ ဒွါဒသမော ပါဌော.

Thus ends the twelfth lesson.

ဥကာရန္တ ပုလ္လိင်္ဂေါ ပိတုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine word 'pitu', ending in 'u', is now explained.

ပိတာပိ ပုတ္တံ ဘောဇနံ ဘောဇယတိ

The father also feeds food to his son.

ပိတရော ပုတ္တေ ဘောဇနံ ဘောဇယန္တိ

Fathers feed food to their sons.

ဘောပိတာ တွမ္ပိ ဘောဇနံ ဘောဇေဟိ

O father, you too feed food.

ဘော ပိတရော တုမှေ ဘောဇနံ ဘောဇေထ

O fathers, you feed food.

ပိတရံ သက္ကစ္စံ ပေါသေတိ ပုတ္တော

A son respectfully supports his father.

ပိတရေ သက္ကစ္စံ ပေါသေန္တိ ပုတ္တာ

Sons respectfully support their fathers.

ပိတရာ ပုတ္တော ကုသလံ ကာရာပီယတေ

By the father, the son is made to do a wholesome deed.

ပိတရေဟိ ပုတ္တော ကုသလံ ကာရာပီယတေ

By fathers, a son is made to do a wholesome deed.

ပိတရာ ပုတ္တောပိ သုခံ ပါပုဏာတိ

A son also attains happiness through his father.

ပိတရေဟိ ဘဂိနိယော သုခံ ပါပုဏန္တိ

Sisters attain happiness through their fathers.

ပိတုဿ အန္နပါနံဒေတိ ပုတ္တော

A son gives food and drink to his father.

ပိတရာနံ အန္နပါနံ ဒေန္တိ ပုတ္တာ

Sons give food and drink to their fathers.

ပိတရာ အန္တရဓာယာတိ ပုတ္တော

The son disappears from the father.

ပိတုနော ပါဒေ အဘိဝန္ဒတိ ပုတ္တော

The son reverentially bows at the father's feet.

ပိတရာနံ ပါဒေ အဘိဝန္ဒတိ ပုတ္တာ

Sons bow down at the feet of their fathers.

ပိတရိ ပုတ္တော တြဇော ပသီဒတိ

A legitimate son is pleased with his father.

ပိတရေသု ပုတ္တောရသော ပသီဒတိ.

A legitimate son is pleased with fathers.

ဣတိ တေရသမော ပါဌော.

Thus ends the thirteenth lesson.

ဥကာရန္တ ပုလ္လိင်္ဂေါ ဘာတုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The masculine word 'bhātu', ending in 'u', is now explained.

ဘာတာ ဘဂိနိံ ကုသလံ ကာရာပယတိ

The brother causes his sister to do a wholesome deed.

ဘာတရော ဘဂိနီ ကုသလာနိ ကာရာပယန္တိ

Brothers cause sisters to do wholesome deeds.

ဘော ဘာတာ တွမ္ပိ ကုသလံ ကရောဟိ

O brother, you too do a wholesome deed.

ဘော ဘာတရော တုမှေ ကုသလာနိ ကရောထ

O brothers, you do wholesome deeds.

ဘာတရံ ကမ္မံ ကာရယတိ ပုဗ္ဗဇော

The elder brother causes the brother to do work.

ဘာတရေ ကမ္မေ ကာရယန္တိ ပုဗ္ဗဇာ

Elder brothers cause brothers to do works.

ဘာတရာ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပီယတေ

By the brother, the Sangha is caused to eat a meal.

ဘာတရေဟိ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

The Sangha was fed a meal by the brothers.

ဘာတရာ ဘဂိနီပိ သုခံ ပါပုဏာတိ

A sister also attains happiness through the brother.

ဘာတရေဟိ ဘဂိနိယော သုခံ ပါပုဏန္တိ

Sisters attain happiness through the brothers.

ဘာတုဿ ဝတ္ထဉ္စ ဒဒါတိ ပုဗ္ဗဇော

The elder brother gives cloth to the brother.

ဘာတရာနံ ဝတ္ထာနိ ဒဒန္တိ ပုဗ္ဗဇာ

Elder brothers give clothes to the brothers.

ဘာတရာ အန္တရဓာယတိ ဘဂိနိပိ

A sister also disappears from the brother.

ဘာတရေဟိ အန္တရဓာယန္တိ ဘဂိနိယော

Sisters disappear from the brothers.

ဘာတုနော ခေတ္တဝတ္ထူနိ ပန ဝိဇ္ဇန္တိ

However, fields and properties belong to the brother.

ဘာတရာနံ ခေတ္တဝတ္ထူနိ ပန ဝိဇ္ဇန္တိ

However, fields and properties belong to the brothers.

ဘာတရိ ဇေဋ္ဌော သမ္မာ ပသီဒတိ

The eldest is truly pleased with the brother.

ဘာတရေသု ဇေဋ္ဌာ သမ္မာ ပသီဒန္တိ.

The eldest are truly pleased with the brothers.

ဣတိ စုဒ္ဒသမော ပါဌော.

Thus the fourteenth lesson.

ဦကာရန္တ ပုလ္လိင်္ဂေါ အဘိဘူသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'abhibhū', a masculine noun ending in 'ū', is spoken of.

အဘိဘူ တထာဂတော ဓမ္မဒေသနံ အကာသိ

The Conqueror, the Tathāgata, gave a discourse on the Dhamma.

အဘိဘူ တထာဂတာ ဓမ္မဒေသနံ အကာသုံ

The Conquerors, the Tathāgatas, gave a discourse on the Dhamma.

ဘော အဘိဘူ တထာဂတ ဓမ္မံ ဒေသေဟိ

O Conqueror, Tathāgata, teach the Dhamma.

ဘော အဘိဘူ တထာဂတာ ဓမ္မံ ဒေသေထ

O Conquerors, Tathāgatas, teach the Dhamma.

အဘိဘုံ တထာဂတံ သိရသာ နမာမျဟံ

I bow with my head to the Conqueror, the Tathāgata.

အဘိဘုဝေါ တထာဂတေ သိရသာ နမာမ မယံ

We bow with our heads to the Conquerors, the Tathāgatas.

အဘိဘုနာ တထာဂတေန ဓမ္မော ဒေသိတော

The Dhamma was taught by the Conqueror, the Tathāgata.

အဘိဘူဟိ တထာဂတေဟိ ဓမ္မာ ဒေသိတာ

The Dhammas were taught by the Conquerors, the Tathāgatas.

အဘိဘုနာ တထာဂတေန မုနယော သုခီဇာတာ

Through the Conqueror, the Tathāgata, the sages became happy.

အဘိဘူဟိ တထာဂတေဟိ လောကာ သုခီဇာတာ

Through the Conquerors, the Tathāgatas, the worlds became happy.

အဘိဘူနော တထာဂတဿ ပုပ္ဖာနိ ယဇတိ

One offers flowers to the Conqueror, the Tathāgata.

အဘိဘူနံ တထာဂတာနံ ပုပ္ဖာနိ ယဇန္တိ

They offer flowers to the Conquerors, the Tathāgatas.

အဘိဘုနာ တထာဂတမှာ ပဘာ နိစ္ဆရတိ

Radiance emanates from the Conqueror, the Tathāgata.

အဘိဘူဟိ တထာဂတေဟိ ပဘာယော နိစ္ဆရန္တိ

Rays of light emanate from the Conquerors, the Tathāgatas.

အဘိဘုနော တထာဂတဿ ပါဒေ ပဏမာမိ

I bow to the feet of the Conqueror, the Tathāgata.

အဘိဘူနံ တထာဂတာနံ စရဏံ ပဏမာမ

We bow to the feet of the Conquerors, the Tathāgatas.

အဘိဘုမှိ တထာဂတေ မေ ရမတိ မနော

My mind delights in the Conqueror, the Tathāgata.

အဘိဘူသု တထာဂတေသု မနံ ပတိဋ္ဌိတံ.

The mind is firmly established in the Conquerors, the Tathāgatas.

ဣတိ ပဉ္စဒသမော ပါဌော.

Thus the fifteenth lesson.

ဦကာရန္တ ပုလ္လိင်္ဂေါ သဗ္ဗညုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'sabbaññu' is said to be a masculine noun ending in 'ū'.

သဗ္ဗညု လောကနာထော ဓမ္မံ ဒေသေတိ

The All-Knowing, the Protector of the World, teaches the Dhamma.

သဗ္ဗညု လောကနာထာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ

The All-Knowing, the Protectors of the World, teach the Dhamma.

ဘော သဗ္ဗညု လောကနာထ ဓမ္မံ ဒေသေဟိ

O All-Knowing One, Protector of the World, teach the Dhamma.

ဘော သဗ္ဗညု လောကနာထာ ဓမ္မံ ဒေသေထ

O All-Knowing Ones, Protectors of the World, teach the Dhamma.

သဗ္ဗညုံ လောကနာထံ ပဿတိ မဟာဇနော

The great multitude sees the All-Knowing One, the Protector of the World.

သဗ္ဗညုနော လောကနာထေ ပဿတိ မဟာဇနော

The great multitude sees the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

သဗ္ဗညုနာ လောကနာထေန ဓမ္မော ဒေသီယတေ

The Dhamma is taught by the All-Knowing One, the Protector of the World.

သဗ္ဗညူဟိ လောကနာထေဟိ ဓမ္မော ဒေသိတော

The Dhamma has been taught by the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

သဗ္ဗညုနာ လောကနာထေန သိဝပဒံ ယန္တိ

Through the All-Knowing One, the Protector of the World, they go to the state of bliss.

သဗ္ဗညူဟိ လောကနာထေဟိ လောကာ သုခီဇာတာ

Through the All-Knowing Ones, the Protectors of the World, the worlds became happy.

သဗ္ဗညုနော လောကနာထဿ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ

I offer my life to the All-Knowing One, the Protector of the World.

သဗ္ဗညူနံ လောကနာထာနံ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ

I offer my life to the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

သဗ္ဗညုနာ လောကနာထသ္မာ သိဝပဒံ လဘေယျ

From the All-Knowing One, the Protector of the World, may one attain the state of bliss.

သဗ္ဗညူဟိ လောကနာထေဟိ သိဝပဒိ လဘေယျုံ

From the All-Knowing Ones, the Protectors of the World, may they attain the state of bliss.

သဗ္ဗညုနော လောကနာထဿ စရဏံ ဝန္ဒာမိ

I venerate the feet of the All-Knowing One, the Protector of the World.

သဗ္ဗဉုဉူနံ လောကနာထာနံ ပါဒေ ဝန္ဒာမ

We venerate the feet of the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

သဗ္ဗညုသ္မိံ လောကနာထေ လောကော ပသီဒတိ

The world has faith in the All-Knowing One, the Protector of the World.

သဗ္ဗညူသု လောကနာထေသု လောကာ ပသီဒန္တိ.

The worlds have faith in the All-Knowing Ones, the Protectors of the World.

ဣတိ သောလသမော ပါဌော.

Thus the sixteenth lesson.

ဩကာရန္တ ပုလ္လိင်္ဂေါ ဂေါသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'go' is said to be a masculine noun ending in 'o'.

ဂေါ ဥသဘော ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ

The ox, the bull, goes straight.

ဂါဝေါ ဥသဘာ ဥဇုံ ဂစ္ဆန္တိ

The oxen, the bulls, go straight.

ဘော ဂေါ ဥသဘာ ဥဇုံ ဂစ္ဆာဟိ

O ox, O bull, go straight.

ဂါဝုံ ဝဇံ ရုန္ဓတိ ဂေါပါလော

The cowherd confines the ox to the pen.

ဂါဝေါ ဝဇေ ရုန္ဓတိ ဂေါပါလာ

The cowherds confine the oxen in the pen.

ဂါဝေန သကဋော အာနီယတေ

The cart is brought by the ox.

ဂေါဟိ သကဋာ အာနီယန္တေ

The carts are brought by the oxen.

ဂါဝေန ဂေါမိကော ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ

The cattle owner makes a living through an ox.

ဂေါဟိ ဂေါမိကာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ

Cattle owners maintain their livelihood through oxen.

ဂါဝဿ တိဏံ ဒဒါတိ ဂေါပါလော

The cowherd gives grass to the ox.

ဂေါနံ တိဏံ ဒဒန္တိ ဂေါပါလာ

Cowherds give grass to oxen.

ဂါဝါ ဥသဘသ္မာ ဘယံ ဥပ္ဇဇ္ဇတိ

Fear arises from the ox, from the bull.

ဂေါဟိ ဥသဘေဟိ ဘယာနိ ဇာယန္တိ

Fears arise from oxen, from bulls.

ဂါဝဿ ဥသဘဿ ဓဝလော ဂုဏော

The white quality belongs to the ox, to the bull.

ဂဝံ ဥသဘာနံ ဂုဏာ ပမာဏံ

The qualities of oxen, of bulls, are a measure.

ဘာဝေ ဥသဘေ ဂေါမိကော ပသီဒတိ

The cattle owner is pleased with the ox, with the bull.

ဂေါသု ဥသဘေသု ဂေါမိကာ ပသီဒန္တိ.

Cattle owners are pleased with the oxen, with the bulls.

ဣတိ သတ္တဒသမော ပါဌော.

Thus the seventeenth lesson.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ ပုလ္လိင်္ဂနာမာနံ.

Thus the section on masculine nouns in the Padamañjarī.

ပဌမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

The First Chapter.

အထ အကာရန္တေတ္ထိလိင်္ဂေါ ကညာသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

Now the word 'kaññā', a feminine noun ending in 'ā', is explained.

ကညာ ဒါသိံ ကမ္မံ ကာရာပယတိ

The maiden causes the female servant to do the work.

ကညာယော ဒါသီ ကမ္မေ ကာရာပယန္တိ

The maidens cause the female servants to do the work.

ဘော ကညေ တွမ္ပိ ကုသလံ ကရောဟိ

O maiden, you too do a wholesome deed.

ဘော ကညာယော တုမှေ ကုသလံ ကရောထ

O maidens, you do a wholesome deed.

ကညံ ကုသလံ ကာရာပေတိ မာတာ

The mother causes the maiden to do a wholesome deed.

ကညာယော ကုသလာနိ ကာရေန္တိ မာတာပိတရော

The parents cause the maidens to do wholesome deeds.

ကညာယ တိလာနိပိ ဘဇ္ဇီယန္တေ

Sesame seeds are also roasted by the maiden.

ကညာဟိ ဓညာနိပိ ဘဇ္ဇီယန္တေ

Grains are also roasted by the maidens.

ကညာယ ကောစိ ပုရိသော သုစရတိ

Some man conducts himself well towards the maiden.

ကညာဟိ ကေစိ ပုရိသာ သုစရန္တိ

Some men conduct themselves well towards the maidens.

ကညာယ အာဘရဏာနိ ဒဒါတိ ပုရိသော

A man gives ornaments to the maiden.

ကညာနံ အာဘရဏာနိ ဒဒါတိ ပုရိသော

A man gives ornaments to the maidens.

ကညာယ အပေတိ ကောစိ ပုရိသော

Some man departs from the maiden.

ကညာဟိ အပေန္တိ ကေစိ ပုရိသာ

Some men depart from the maidens.

ကညာယ ဝတ္ထာဘရဏာနိပိ ဟောန္တိ

Clothing and ornaments also belong to the maiden.

ကညာနံ ဝတ္ထာဘရဏာနိပိ ဟောန္တိ

The maidens also have clothing and ornaments.

ကညာယံ ကောစိ ပုရိသော ပသီဒတိ

A certain man is pleased with a maiden.

ကညာသု ကေစိ ပုရိသာ ပသီဒန္တိ.

Certain men are pleased with maidens.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus is the first lesson.

ဣကာရန္တ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ရတ္တိသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'ratti', a feminine noun ending in 'i', is spoken of.

ရတ္တိ ဇုဏှာ သမ္မာ ဝိရောစတိ

The moonlit night shines well.

ရတ္တိယော ဇုဏှာယော ဝိရောစန္တိ

The moonlit nights shine.

ဘော ရတ္တိ ဇုဏှာ သမ္မာ ဝိရောစ

O moonlit night, shine well!

ဘော ရတ္တိယော ဇုဏှာယော ဝိရောစထ

O moonlit nights, shine!

ရတ္တိံ န ဩလောကေတွာ ဓမ္မံ သုဏောမိ

Not having looked at the night, I listen to the Dhamma.

ရတ္တိယော န ဩလောကေတွာ ဓမ္မံ သုဏောမ

Not having looked at the nights, we listen to the Dhamma.

ရတ္တိယာ ယော ကောစိ မဂ္ဂေါ ရုန္ဓီယတိ

By night, any path is obstructed.

ရတ္တီဟိ ယေ ကေစိ မဂ္ဂါ ရုန္ဓီယန္တိ

By night, any paths are obstructed.

ရတ္တိယာ စောရဇေဋ္ဌော စောရယတိ

By night, the chief of thieves steals.

ရတ္တီဟိ စောရဇေဋ္ဌာ စောရယန္တိ

By night, the chiefs of thieves steal.

ရတ္တိယာ ဒီပံ ဒဒါတိ ဒီပကာလေ

One gives a lamp for the night at the time for lamps.

ရတ္တီနံ ဒီပံ ဒဒန္တိ ဒီပကာလေ

They give a lamp for the nights at the time for lamps.

ရတ္တိယာ ဘောဇနာ အပ္ပဋိဝိရတော

He is one not abstaining from food of the night.

ရတ္တီဟိ ဘောဇနေဟိ အပ္ပဋိဝိရတော

He is one not abstaining from foods at nights.

ရတ္တိယာ ဃနာန္ဓကာရောပိ ဟောတိ

Of the night, there is also dense darkness.

ရတ္တီနံ ဃနာန္ဓကာရာပိ ဟောန္တိ

Of the nights, there are also dense darknesses.

ရတ္တိယံ သူရိယော န ပါတုဘဝတိ

In the night, the sun does not appear.

ရတ္တီသု ဥဟုင်္ကာရာ ဂေါစရံ ဂဏှန္တိ.

In the nights, owls take their prey.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus is the second lesson.

ဤကာရန္တ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ နဒီသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'nadī', a feminine noun ending in 'ī', is spoken of.

နဒီ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိ သန္ဒတိ

The river of uninterrupted flow flows.

နဒိယော အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တီ သန္ဒန္တီ

The rivers of uninterrupted flow flow.

ဘော နဒီ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိ ဇလံ ဒဒ

O river of uninterrupted flow, give water!

ဘော နဒီ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တီ ဇလံ ဒဒထ

O rivers of uninterrupted flow, give water!

နဒိံ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိံ ပဿတိ

One sees a river of uninterrupted flow.

နဒိယော အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိယော ပဿတိ

One sees rivers of uninterrupted flow.

နဒိယာ အာပေါ နိစ္စံ ဝုယှတေ

From the river, water is constantly carried away.

နဒီဟိ အာပေါ နိစ္စံ ဝုယှတေ

From the rivers, water is constantly carried away.

နဒိယာ ခေတ္တံ ဝပတိ ကဿကော

Near the river, the farmer sows the field.

နဒီဟိ ခေတ္တာနိ ဝပန္တိ ကဿကာ

Near the rivers, farmers sow the fields.

နဒိယာ ဝိသံ ဒဒါတိ ကောစိ ဗာလော

Some fool gives poison to the river.

နဒီနံ ဝိသံ ဒဒန္တိ ကေစိ ဗာလာ

Some fools give poison to the rivers.

နဒိယာ ပဘဝန္တိ ကုန္နဒိယော

From the river, tributaries arise.

နဒိယာ ခေါ ပန မဟောဃော ဘဝတိ

From the river, however, a great flood arises.

နဒီနံ ခေါ ပန မဟောဃော ဘဝတိ

However, a great flood of the rivers occurs.

နဒိယံ မစ္ဆသမူဟော ပန ဝိစရတိ

In the river, however, a school of fish roams.

နဒီသု မစ္ဆကစ္ဆပါဒယော ဝိစရန္တိ.

In the rivers, fish, turtles, and so forth roam.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus, the third lesson.

ဥကာရန္တ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ယာဂုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'yāgu' is said to be a feminine noun ending in 'u'.

ယာဂု ပစ္စတေ ယညဒတ္တေန

Porridge is cooked by Yaññadatta.

ယာဂုယော ပစ္စန္တေ ယညဒတ္တေဟိ

Porridges are cooked by the Yaññadattas.

ဘော ယာဂု တွံ ပန ခုဒံ ဘန

O porridge, however, address hunger!

ဘော ယာဂုယော တုမှေ ခုဒံ ဘနထ

O porridges, address hunger!

ယာဂုံ ပိဗတိ ယော ကောစိ ဇနော

Some person drinks porridge.

ယာဂုယော ပိဗန္တိ ယေ ကေစိ ဇနာ

Some people drink porridges.

ယာဂုယာ ပန ဥဒရဂ္ဂိ ဟညတိ

By porridge, however, hunger is quelled.

ယာဂူဟိ ပန ဥဒရဂ္ဂီ ဟညန္တိ

By porridges, however, hungers are quelled.

ယာဂုယာ ကောစိ ရောဂေါ ဝုပသမ္မတိ

By porridge, some disease subsides.

ယာဂူဟိ ကေစိ ရောဂါ ဝုပသမ္မန္တိ

By porridges, some diseases subside.

ယာဂုယာ ပန လဝဏံ ဒဒါတိ သူဒေါ

However, the cook gives salt to the porridge.

ယာဂူနံ လဝဏာနိ ဒဒန္တိ သူဒါ

The cooks give salts to the porridges.

ယာဂုယာ ခေါ ပန ဓူမော အပေတိ

From the porridge, however, smoke departs.

ယာဂူဟိ ခေါ ပန ဓူမာ အပေန္တိ

However, smokes depart from the porridges.

ယာဂုယာ ခေါ ပန ဥဏှော ဝိဇ္ဇတိ

In porridge, however, heat is found.

ယာဂူနံ ခေါ ပန ဥဏှာ ဝိဇ္ဇန္တိ.

In porridges, however, heats are found.

ယာဂုယံ ပန သိတ္ထာနိ ဟောန္တိ

In porridge, however, there are grains of cooked rice.

ယာဂူသု ပန သိတ္ထာနိ ဟောန္တိ.

In the porridges, however, there are grains of cooked rice.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus, the fourth lesson.

ဥကာရန္တ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ မာတုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'mātu' is called a feminine noun ending in 'u'.

မာတာ ပုတ္တံ ဘောဇနံ ဘောဇယတိ

The mother feeds the son food.

မာတရော ပုတ္တေ ဘောဇနံ ဘောဇယန္တိ

The mothers feed the sons food.

ဘော မာတာ တွံ ပန စိရံ ဇီဝ

O mother, may you live long.

ဘော မာတရော တုမှေ စိရံ ဇီဝထ

O mothers, may you live long.

မာတရံ ပေါသေတိ ပုတ္တောတြဇောပိ

Even a son born of another supports the mother.

မာတရေ ပေါသေန္တိ ပုတ္တောတြဇာပိ

Even sons born of another support the mothers.

မာတရာ ပုတ္တော ဘတ္တံ ဘောဇာပီယတေ

The son is caused to eat rice by the mother.

မာတရေဟိ ပုတ္တော ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

The son was caused to eat rice by the mothers.

မာတရာ ပုတ္တောပိ သုခံ ပါပုဏာတိ

Through the mother, the son also attains happiness.

မာတရေဟိ ပုတ္တာပိ သုခံ ပါပုဏန္တိ

Through mothers, sons also attain happiness.

မာတုယာ အန္နံ ဒဒါတိ ပုတ္တောပိ

The son also gives food to the mother.

မာတရာနံ ဝတ္ထာနိ ဒဒန္တိ ပုတ္တာပိ

Sons also give clothes to the mothers.

မာတရာ ပန အန္တရဓာယတိ ပုတ္တော

The son, however, disappears from the mother.

မာတရေဟိ အန္တရဓာယန္တိ ပုတ္တာ

Sons disappear from the mothers.

မာတုယာ ပန ပုတ္တာပိ ဗဟဝေါ ဟောန္တိ

A mother, however, also has many sons.

မာတရာနံ ပုတ္တာပိ ဗဟဝေါ ဟောန္တိ

Mothers also have many sons.

မာတရိ ပန ဩရသော ပုတ္တော ပသီဒတိ

The legitimate son, however, has confidence in the mother.

မာတရေသု ယေ ကေစိ ပုတ္တာ ပသီဒန္တိ.

Some sons have confidence in their mothers.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus, the fifth lesson.

ဦကာရန္တ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ ဇမ္ဗုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'jambū' is called a feminine noun ending in 'ū'.

ဇမ္ဗူ ပန အနုဘုတ္တာ တထာဂတေန

The rose apple, however, was partaken of by the Tathāgata.

ဇမ္ဗုယော အနုဘုတ္တာယော တထာဂတေဟိ

The rose apples were partaken of by the Tathāgatas.

ဘော ဇမ္ဗူ ဇမ္ဗောနဒမ္ပိ ဒေဟိ

O rose apple, give also gold from the Jambu river.

ဘော ဇမ္ဗုယော ဇမ္ဗောနဒမ္ပိ ဒေထ

O rose apples, give also gold from the Jambu river.

ဇမ္ဗုံ ပန ပဿတိ ယော ကောစိ

Whoever, however, sees a rose-apple tree.

ဇမ္ဗုယော ပဿန္တိ ယေ ကေစိ

Those who see the rose apples.

ဇမ္ဗုယာ ဥဒရဂ္ဂိ ပန ပဋိဟညတေ

By the rose apple, however, the fire of the stomach is suppressed.

ဇမ္ဗူဟိ ဥဒရဂ္ဂီ ပန ပဋိဟညန္တေ

By rose-apples, however, stomach-fires are suppressed.

ဇမ္ဗုယာ ခေါ ပန ယော ကောစိ ဇီဝတိ

Whoever, however, lives by means of the rose-apple.

ဇမ္ဗူဟိ ခေါ ပန ယေ ကေစိ ဇီဝန္တိ

Whoever, however, live by means of rose-apples.

ဇမ္ဗုယာ ပန သိလာဃတေ ယော ကောစိ

Whoever, however, praises the jambu fruit.

ဇမ္ဗူနံ ပန သိလာဃတေ မဟာဇနော

The great public, however, praises the jambu fruits.

ဇမ္ဗုယာ ခေါ ပန ဇမ္ဗောနဒံ ဇာယတိ

From the rose-apple tree, however, jambu-gold is born.

ဇမ္ဗူဟိ ခေါ ပန ဇမ္ဗောနဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

From rose-apples, however, jambu-gold arises.

ဇမ္ဗုယာ ပန မဓုရရသောဇာ ဟောတိ

The rose-apple, however, has a sweet flavor and essence.

ဇမ္ဗူနံ မဓုရရသောဇာယော ဟောန္တိ

The rose-apples have sweet flavors and essences.

ဇမ္ဗုယံ ခေါ ပန ဇမ္ဗောနဒံ အတ္ထိ

In Jambudīpa, however, there is jambu-gold.

ဇမ္ဗုသု ပန ဇမ္ဗောနဒါနိ ဝိဇ္ဇန္တိ.

In the jambu fruits, however, jambu-gold is found.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus the sixth lesson.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ ဣတ္ထိလိင်္ဂနာမာနံ.

Thus in the Padamañjarī, the section on feminine nouns.

ဒုတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ.

The Second Chapter.

အထ အကာရန္တပုံသကလိင်္ဂေါ စိတ္တသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

Now, the word 'citta', a neuter noun ending in 'a', is explained.

စိတ္တံ အတ္တနော သန္တာနံ ဝိဇာနာတိ

The mind knows its own continuum.

စိတ္တာနိ အတ္တနော သတ္တာနံ ဝိဇာနန္တိ

Minds are aware of their own beings.

ဘော စိတ္တ အတ္တနော သန္တာနံ ဝိဇာနာဟိ

O mind, know your own continuum.

ဘော စိတ္တာနိ အတ္တနော သန္တာနံ ဝိဇာနာထ

O minds, know your own continuum.

စိတ္တံ သညမေဿန္တိ ယေ ကေစိ ဇနာ

Whatever people there are will restrain the mind.

စိတ္တာနိ သညမေဿန္တိ ယေ ကေစိ

Whoever they may be will restrain the minds.

စိတ္တေန သဗ္ဗောပိ ဇနော နီယျတေ

Every person is led by the mind.

စိတ္တေဟိ သဗ္ဗောပိ ဇနော နီယျတေ

Every person is led by the minds.

စိတ္တေန သံကိလိဿတိ မာနဝေါ

A person is defiled by the mind.

စိတ္တေဟိ ဝိသုဇ္ဈတိ ကောစိမာနဝေါ

Some person is purified by the minds.

စိတ္တဿ ဩဝါဒံ ဒေတိ ကောစိ ဇနော

Some person gives advice to the mind.

စိတ္တာနံ ဩဝါဒံ ဒေန္တိ ကေစိ ဇနာ

Some people give advice to the minds.

စိတ္တသ္မာ အာရမ္မဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

An object arises from the mind.

စိတ္တေဟိ အာရမ္မဏာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Objects arise from the minds.

စိတ္တဿ အနိစ္စဓမ္မဿ ဝသမနွဂူ

One came under the control of the impermanent nature of the mind.

စိတ္တာနံ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ

A reflection arose in the minds.

စိတ္တေ အရက္ခိတေ ကာယကမ္မံ အရက္ခိတံ

When the mind is unguarded, bodily action is unguarded.

စိတ္တေသု ဂုတ္တေသု ကာယကမ္မံ ရက္ခိတံ.

When minds are guarded, bodily action is protected.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus ends the first lesson.

အကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂေါ မနသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'mana' is a neuter noun ending in 'a'.

မနံ အတ္တနော သန္တာနံ မညတိ

The mind perceives its own continuum.

မနာနိ အတ္တနော သတ္တာနံ မညန္တိ

Minds perceive their own beings.

ဘော မန အတ္တနော သန္တာနံ မညာဟိ

O mind, perceive your own continuum.

ဘော မနာနိ အတ္တနော သန္တာနံ မညထ

O minds, perceive your own continuum.

မနံ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂံ ဂမိဿာမိ

Having gladdened the mind, I will go to heaven.

မနေ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂံ ဂမိဿာမ

Having gladdened the minds, we will go to heaven.

မနေန ကုသလာကုသလကမ္မံ ကတံ

A wholesome and unwholesome deed is done by the mind.

မနေဟိ ကုသလာကုသလကမ္မာနိ ကတာနိ

Wholesome and unwholesome deeds are done by the minds.

မနသာ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ ယောဂါဝစရော

A meditator discerns the Dhamma with the mind.

မနေဟိ ဓမ္မံ ဝိဇာနန္တိ ယောဂါဝစရာ

Meditators discern the Dhamma with the minds.

မနသော ပဒုဋ္ဌဿ ဩဝါဒံ ဒဒါတိ

One gives advice to the corrupted mind.

မနာနံ ပဒူဋ္ဌာနံ ဩဝါဒံ ဒဒန္တိ

They give advice to corrupted minds.

မနသာပန အာရမ္မနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

However, an object arises from the mind.

မနေဟိ အာရမ္မဏာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Objects arise from the minds.

မနသော အနိစ္စဓမ္မဿ ဝသမနွဂူ

One fell under the sway of the impermanent nature of the mind.

မနာနံ ပန ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ

However, a reflection arose in the minds.

မနေ အရက္ခိတေ ကာယကမ္မံ အရက္ခိတံ

When the mind is unguarded, bodily action is unguarded.

မနေသု ဂုတ္တေသု ကာယကမ္မံ ရက္ခိတံ.

When minds are guarded, bodily action is protected.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus ends the second lesson.

အကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂေါ ဂုဏဝန္တုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'guṇavantu' is called a neuter noun ending in 'a'.

ဂုဏဝံ ကုလံ ပန ပုညံ ကရောတိ

A virtuous family, however, makes merit.

ဂုဏဝန္တာ ကုလာနိ ပုညံ ကရောန္တိ

Virtuous families make merit.

ဘော ဂုဏဝံ ကုလံ ပုညံ ကရောဟိ

O virtuous family, make merit.

ဘော ဂုဏဝန္တာ ကုလာနိ ပုညံ ကရောထ

O virtuous families, make merit.

ဂုဏဝန္တံ ကုလံ ပဿတိ ယော ကောစိ

Whoever sees a virtuous family.

ဂုဏဝန္တေ ကုလေ ပဿန္တိ ယေ ကေစိ

Some see virtuous families.

ဂုဏဝန္တေန ကုလေန ဝိဟာရော ကာရိတော

A monastery was built by a virtuous family.

ဂုဏဝန္တေဟိ ကုလေဟိ ဝိဟာရာ ကာရိတာ

Monasteries were built by virtuous families.

ဂုဏဝန္တေန ကုလေန လောကော သုစရတိ

By a virtuous family, the world fares well.

ဂုဏဝန္တေဟိ ကုလေဟိ လောကာ သုစရန္တိ

By virtuous families, the worlds fare well.

ဂုဏဝတော ကုလဿ ဓနံ ဒဒါတိ ဓနဝါ

A wealthy person gives wealth to a virtuous family.

ဂုဏဝတံ ကုလာနံ ဓနံ ဒဒန္တိ ဓနဝန္တာ

Wealthy people give wealth to virtuous families.

ဂုဏဝတာ ကုလမှာ န အပေတိ ယော ကောစိ

Whoever does not depart from a virtuous family.

ဂုဏဝန္တေဟိ ကုလေဟိ န အပေန္တိ ယေ ကေစိ

Those who do not depart from virtuous families.

ဂုဏဝတော ကုလဿ ဂုဏဃောသော ဟောတိ

A virtuous family has a reputation for virtue.

ဂုဏဝန္တာနံ ကုလာနံ ဂုဏဃောသာ ဟောန္တိ

Virtuous families have reputations for virtue.

ဂုဏဝန္တေ ကုလေပိ မေ ရမတိ မနော

My mind delights even in a virtuous family.

ဂုဏဝန္တေသု ကုလေသု မနံ ပတိဋ္ဌိတံ.

In virtuous families, the mind is established.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus, the third lesson.

အကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂေါ ဂစ္စန္တသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'gacchanta' is called a neuter noun ending in 'a'.

ဂစ္ဆံ ဂုဏဝံ သုန္ဒရံ နိဗ္ဗာဏံ ဂစ္ဆတိ

The virtuous one, going, attains beautiful Nibbāna.

ဂစ္ဆန္တာ ဂုဏဝန္တာ နိဗ္ဗာဏံ ဂစ္ဆန္တိ

The virtuous ones, going, attain Nibbāna.

ဘော ဂစ္ဆံ ဂုဏဝံ တွံ ပန သုဂတိံ ဂစ္ဆာဟိ

O virtuous one who is going, may you go to a good destination!

ဘော ဂစ္ဆန္တာ ဂုဏဝန္တာ သုဂတိံ ဂစ္ဆထ

O virtuous ones who are going, may you go to a good destination!

ဂစ္ဆန္တံ ဂုဏဝန္တံ ပဿတိ ဧကစ္စော

Someone sees the virtuous one who is going.

ဂဝ္ဆန္တေ ဂုဏဝန္တေ ပဿတိ ဧကစ္စော

Someone sees the virtuous ones who are going.

ဂစ္ဆတာ ဂုဏဝန္တေန သတ္ထံ သူယတေ

By the virtuous one who is going, the teaching is heard.

ဂစ္ဆန္တေဟိ ဂုဏဝန္တေဟိ ပုပ္ဖံ ဂယှတေ

A flower is taken by the virtuous ones who are going.

ဂစ္ဆတာ ဂုဏဝန္တေန လောကော သုစရတိ

By the virtuous one who is going, the world fares well.

ဂစ္ဆန္တေဟိ ဂုဏဝန္တေဟိ သုခံ ပါပုဏာတိ

Through the virtuous ones who are going, one attains happiness.

ဂစ္ဆတော ဂုဏဝန္တဿ အနုဂိဏာတိ ဇနော

A person praises the virtuous one who is going.

ဂစ္ဆတံ ဂုဏဝန္တာနံ ပတိဂိဏာတိ ဇနော

A person welcomes the virtuous ones who are going.

ဂစ္ဆတာ ဂုဏဝန္တမှာ အပေတိ ဧကစ္စော

Someone departs from the virtuous one who is going.

ဂစ္စန္တေဟိ ဂုဏဝန္တေဟိ အပေန္တိ ဧကစ္စေ

Some people depart from the virtuous ones who are going.

ဂစ္ဆတော ဂုဏဝန္တဿ မာတာပိတရော

The parents of the virtuous one who is going.

ဂစ္ဆတံ ဂုဏဝန္တာနံ နာမဂေါတ္တာဒိ

The names, clans, and so forth, of the virtuous ones who are going.

ဂစ္ဆန္တေ ဂုဏဝန္တေ မေ ရမနိ မနော

My mind delights in the virtuous one who is going.

ဂစ္ဆန္တေသု ဂုဏဝန္တေသု မနံ ပတိဌိတံ.

In the virtuous ones who are going, the mind is established.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus, the fourth lesson.

ဣကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂေါ အဋ္ဌိသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'aṭṭhi', a neuter noun ending in 'i', is spoken of.

အဋ္ဌိ သင်္ခလိကံ သရီရံ ပဋိက္ကူလံ ဟောတိ

The body, a framework of bones, is repulsive.

အဋ္ဌိနိ ပုဉ္ဇကိတာနိ ပဋိက္ကူလာနိ ဟောန္တိ

Bones, heaped up, are repulsive.

ဘော အဋ္ဌိ သင်္ခလိကံ တွံ အနိစ္စတော ပဿ

O you, regard the framework of bones as impermanent.

ဘော အဋ္ဌိနိ သေတာနိ အနိစ္စတော ပဿထ

O you, behold the white bones as impermanent.

အဋ္ဌိံ သမံသလောဟိတံ အသုဘတော ပဿတိ

One sees a bone with flesh and blood as impure.

အဋ္ဌိနိ ပုဉ္ဇကိတာနိ အနိစ္စတော ပဿတိ

One sees bones piled up as impermanent.

အဋ္ဌိနာ ကာယေန ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ နိမ္မိတံ

Whatever form is constructed by the body of bones.

အဋ္ဌီဟိ ကာယေဟိ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ နိမ္မိတံ

Whatever form is constructed by means of bodies of bones.

အဋ္ဌိနာ နိမိတ္တေန ဘိက္ခူ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ

By means of the bone-sign, a bhikkhu develops the path.

အဋ္ဌီဟိ နိမိတ္တေဟိ ဘိက္ခူ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တိ

By means of bone-signs, bhikkhus develop the path.

အဋ္ဌိနော ကာယဿ ဩဝါဒံ ဒေတိ ဧကစ္စော

Someone gives instruction concerning the body of bones.

အဋ္ဌီနံ ကာယာနံ ဩဝါဒိ ဒေန္တိ ဧကစ္စေ

Some give instruction concerning bodies of bones.

အဋ္ဌိမှာ ကာယသ္မာ အပေတိ ယောဂါဝစရော

A meditator withdraws from the body of bones.

အဋ္ဌီဟိ ကာယေဟိ အပေန္တိ ယောဂါဝစရာ

Meditators withdraw from bodies of bones.

အဋ္ဌိနော ကာယဿ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

There is appropriation of the body of bones.

အဋ္ဌီနံ ကာယာနံ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

There is appropriation of bodies of bones.

အဋ္ဌိနီ ကာယေ ယောဂါဝစရော နပ္ပသီဒတိ

A meditator does not delight in the body of bones.

အဋ္ဌီသု ကာယေသု ယောဂါဝစရာ နပ္ပသီဒန္တိ.

Meditators do not delight in bodies of bones.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus, the fifth lesson.

ဤကာရန္တနပုံသကလိင်္ဂေါ ဒဏ္ဍိသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'daṇḍi', a neuter noun ending in 'ī', is spoken of.

ဒဏ္ဍီ ပန ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရာပယတိ

But the one with a staff makes a man do work.

ဒဏ္ဍီနိ ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရာပယန္တိ

Those with staffs make a man do work.

ဘော ဒဏ္ဍီ တွံ ပန ကမ္မံ ကရောဟိ

O staff-bearer, you, do the work.

ဘော ဒဏ္ဍီနိ တုမှေ ကမ္မံ ကရောထ

O staff-bearers, you, do the work.

ဒဏ္ဍိံ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကာရယတိ အမစ္စော

An official has the staff-bearer carry out the punishment.

ဒဏ္ဍီနိ ဒဏ္ဍကမ္မေ ကာရယန္တိ အမစ္စာ

Officials have the staff-bearers administer punishment.

ဒဏ္ဍိနာ ဇနော ဒဏ္ဍကမ္မံ ဝေဒီယတေ

By the staff-bearer, punishment is inflicted upon a person.

ဒဏ္ဍီဟိ ဇနော ဒဏ္ဍကမ္မံ ဝေဒိတော

By the staff-bearers, punishment was inflicted upon a person.

ဒဏ္ဍိနာ ယော ကောစိ ပန သန္တဇ္ဇေတိ

But whoever makes threats along with the staff-bearer—

ဒဏ္ဍီဟိ ယေ ကေစိ ပန သန္တဇ္ဇေန္တိ

But whoever make threats along with the staff-bearers—

ဒဏ္ဍိနော ဒဏ္ဍကမ္မံ ဒေတိ အမစ္စော

The official gives punishment to the staff-bearer.

ဒဏ္ဍီနံ ဒဏ္ဍကမ္မံ ဒေန္တိ အမစ္စာ

The officials give punishment to the staff-bearers.

ဒဏ္ဍိနာ အပေတိ ယော ကောစိ ပုရိသော

Whatever man departs from the staff-bearer—

ဒဏ္ဍီဟိ အပေန္တိ ယေ ကေစိ ပုရိသာ

Whatever men depart from the staff-bearers—

ဒဏ္ဍိနော ယော ကောစိ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

There is some appropriation by the staff-bearer.

ဒဏ္ဍီနံ ယေ ကေစိ ပရိဂ္ဂဟာ ဟောန္တိ

There are some appropriations by the staff-bearers.

ဒဏ္ဍိနိ ပန မေ မနော န ရမတိ

But my mind does not delight in the staff-bearer.

ဒဏ္ဍီသု ခေါ ပန မေ မနာ န ရမန္တိ.

Indeed, my minds do not delight in the staff-bearers.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus is the sixth lesson.

ဥကာရန္တ နပုံသကလိင်္ဂေါ အာယုသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတေ.

The word 'āyu', a neuter noun ending in 'u', is spoken of.

အာယု စဿာ ပန ပရိက္ခိဏော အဟောသိ

But her life-faculty was exhausted.

အာယူနိ ပန တေသံ ပရိက္ခီဏာ အဟေသုံ

But their life-faculties were exhausted.

ဘော အာယု တွံ ပန ဇီဝိတံ ပါလေဟိ

O life-faculty, you must protect this life.

ဘော အာယူနိ တုမှေ ဇီဝိတံ ပါလထေ

O life-faculties, you must protect this life.

အာယုံ အရူပဓမ္မံ ပဿတိ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ

The Perfectly Enlightened One sees the life-faculty as an immaterial phenomenon.

အာယူနိ အရူပဓမ္မေ ပဿတိ လောကနာထော

The Lord of the World sees the life-faculties as immaterial phenomena.

အာယုနာ အရူပဓမ္မေန ဇီဝိတံ ပဝတ္တိတံ

Life is maintained by the life-faculty, an immaterial phenomenon.

အာယူဟိ အရူပဓမ္မေဟိ ဇီဝိတံ ပဝတ္တိတံ

Life is maintained by the life-faculties, which are immaterial phenomena.

အာယုနာ အရူပဓမ္မေန လောကော ဇီဝတိ

The world lives by means of the life-faculty, an immaterial phenomenon.

အာယူဟိ အရူပဓမ္မေဟိ လောကော ဇီဝန္တိ

The world lives by means of the life-faculties, which are immaterial phenomena.

အာယုနော ရုစ္စတိ သဗ္ဗောပိ ဇနော

Every person delights in the life-faculty.

အာယူနံ ရုစ္စန္တိ သဗ္ဗေပိ ဇနာ

All people delight in the life-faculties.

အာယူနာ ခေါ ပန အပေတိ ဇီဝိတမ္ပိ

Indeed, but vitality also departs from the lifespan.

အာယူဟိ ခေါ ပန အပေန္တိ ဇီဝိတာနိ

Indeed, but vitalities depart from the lifespans.

အာယူနော ပန ပရိဟာရော ဟောတိ သဗ္ဗဒါ

But there is always a decline of the lifespan.

အာယူနံ ပန ပရိဟာရော ဟောတိ သဗ္ဗဒါ

But there is always a decline of life-spans.

အာယူမှိ ခေါ ပန မနံ ပတိဌိတံ သဗ္ဗဒါ

But indeed, the mind is always established in life.

အာယူသု ခေါ ပန မနံ ပတိဋ္ဌိတံ သဗ္ဗဒါ.

But indeed, the mind is always established in lives.

ဣတိ သတ္တမော ပါဌော.

Thus the seventh lesson.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ နပုံသကလိင်္ဂနာမာနံ.

Thus in the Padamañjarī, the section on neuter nouns.

တတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ.

The third chapter.

ဣတော ပရံ ပဝက္ခာမိ သဗ္ဗနာမံစ တဿမံ;

နာမံစ ယောဇိတံ နာနာ နာမေဟေဝ ဝိသေသတော.

Henceforth, I shall explain the pronoun and what is similar to it, and the noun variously combined, especially with other nouns.

ယာနိ ဟောန္တိ တိလိင်္ဂါနိ အနုကူလာနိ ယာနိ စ;

တိလိင်္ဂါနံ ဝိသေသေန ပဒါနေတာနိ နာမတော.

Those which are of three genders, and those which are similar; these words are designated as nouns, with the distinction of the three genders.

သဗ္ဗသာဓာရဏာ ကာနိ နာမာနိစ္စေဝ အတ္ထတော;

သဗ္ဗနာမာနိ ဝုစ္စန္တိ သတ္တဝီသတိ သင်္ခတော.

Those nouns which are common to all in meaning are called pronouns, numbering twenty-seven.

တေသု ကာနိစိ ရူပေဟိ သေသာညေဟိစ ယုဇ္ဇရေ;

ကာနိစိ ပန သဟေဝ ဧတေသံ လက္ခဏံ ဣဒံ.

Among them, some are used with their own forms, and others with the remaining ones; some, however, are used together. This is their characteristic.

ဧတသ္မာ လက္ခဏာ မုတ္တံ နပဒံ သဗ္ဗနာမိကံ;

တသ္မာတီတာဒယော သဒ္ဒါ ဂုဏနာမာနိ ဝုစ္စရေတိ.

A word free from this characteristic is not a pronoun; therefore, words such as tasmā, ita, and so on, are called quality-nouns.

အထ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Now, the masculine forms are spoken of.

သဗ္ဗော သောတရိ နာဝါဟိ မဟာတိတ္ထေ မဟာဇနော;

သဗ္ဗေ အန္တရဓာယန္တိ သတမာယုဂတေ သတိ.

All the great multitude in the ship at the great ford; all disappear when a life-span of a hundred years has passed.

ဘော သဗ္ဗာ ဘုတ ကလျာဏံ ကရောဟိ ကုသလာ သဒါ;

ဘော သဗ္ဗေ ပုရိသာ ဘဒ္ဒံ ကရောထ ကုသလံ သဒါ.

O all you beings, always do what is good and wholesome; O all you men, always do what is auspicious and wholesome.

သဗ္ဗံ ဘဏ္ဍံ သမောဓာယ တုဋ္ဌစိတ္တော မဟီပတိ;

သဗ္ဗေ ဘောဇာပယီ တေ တု သာ နခီယိတ္ထ ဘောဇနံ.

Having collected all the goods, the lord of the earth, with a pleased mind, had them all fed; but she did not partake of the food.

သဗ္ဗေန သာဓုလောကေန အနုဘုတ္တံ သုဘံ ဖလံ;

သဗ္ဗေဟိ သာဓုဇန္တုဟိ အနုဘုတ္တံ ကမ္မဖလံ.

By the entire populace of good people, an auspicious fruit was experienced; by all good beings, the fruit of kamma was experienced.

သဗ္ဗေန ပုညကမ္မေန ပပ္ပောတိ ဝိပုလံ သုခံ;

သဗ္ဗေဟိ ဂုဏဝန္တေဟိ ပပ္ပောန္တိ ဝိပုလံ သုခံ.

Through every meritorious deed, one attains abundant happiness; all the virtuous ones attain abundant happiness.

သဗ္ဗဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒဒန္တိ စ;

သဗ္ဗေသံ သီလဝန္တာနံ ဒါနံ ဒေန္တိ မဟာဇနာ.

And they give a great donation to the entire community of bhikkhus; the great multitude gives a donation to all the virtuous.

သဗ္ဗသ္မာ သာဓုလောကသ္မာ အပေန္တီတိ ဒုဗုဒ္ဓိနော;

သဗ္ဗေဟိ ဘဂဝန္တေဟိ နိစ္ဆရန္တိ ဆရံသိယော.

The foolish depart from the entire populace of good people; from all the Blessed Ones, six-hued rays go forth.

သဗ္ဗဿ ပုညကမ္မဿ ဝိပါကော ဟောတိ သဗ္ဗဒါ;

သဗ္ဗေသံ သိလဝန္တာနံ သီလဂန္ဓော အနုတ္တရော.

The result of every meritorious action always comes to be; for all the virtuous, the fragrance of virtue is unsurpassed.

သဗ္ဗသ္မိံ ဗုဒ္ဓဓမ္မေ စ သဒါ ရမတိ မေ မနော;

သဗ္ဗေသု စ ဝိဟာရေသု ထူပေ ကာရေသိ ခတ္တိယောတိ.

And my mind always delights in the entire teaching of the Buddha; and in all monasteries, the khattiya had stūpas built.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus the first lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The feminine forms are spoken of.

သဗ္ဗာ အလင်္ကတာ လင်္ကာ ထေရဿ ဝိယ အာသိ စ;

သဗ္ဗာ တေ ဖာသုကာ ဘဂ္ဂါ ဂဟကူဋံ ဝိသံ ခိတံ.

All of Laṅkā was adorned, as if it belonged to the Elder; all your ribs are broken, the roof-peak is shattered.

ဘော သဗ္ဗေ စ ပဇေ တွမ္ပိ ဒါနံ ဒဒါဟိ သဗ္ဗဒါ;

ဘော သဗ္ဗာယော ပဇာ တုမှေ သီလံ ရက္ခထ သဗ္ဗဒါ.

O all you people, you too should always give gifts; O all you peoples, you should always observe the moral precepts.

သဗ္ဗံ ဒိဋ္ဌိံ ဇဟိတွာန သမ္မာဒိဋ္ဌိံစ ဘာဝယေ;

သဗ္ဗာယော ဒိဋ္ဌိယော ဟန္တွာ ခေမံ ဂစ္ဆန္တိ ပဏ္ဍိတာ.

Having abandoned every view, one should cultivate right view; having destroyed all views, the wise go to security.

သဗ္ဗဿာ အဿု ကညာယ နိစ္စံ ကမ္မံ ကရီယျတေ;

သဗ္ဗာဟိ စာပိ ဣတ္ထီဟိ ပါပကမ္မံ ကရီယျတေ.

For every maiden, work is always done; and by all women, an evil deed is done.

သဗ္ဗဿာ ပန ဝိဇ္ဇာယ ဇီဝန္တီတိ မဟာဇနာ;

သဗ္ဗာဟိ စ နဒီဟေဝ ခေတ္တံ ဝပတိ ကဿကော.

But the great multitude says, 'They live by all knowledge'; and by all rivers indeed the farmer sows the field.

သဗ္ဗဿာ အဿု ကညာယ စိတ္တံ နဒေတိ ပဏ္ဍိတော;

သဗ္ဗာသာနံ နဒီနံစ ဝိသံ နဒေတိ ပဏ္ဍိတော.

The wise man gives no thought to any maiden; and to all rivers, the wise man gives no poison.

သဗ္ဗဿာ ပန တဏှာယ ဝိမုတ္တဿ နတ္ထိ ဘယံ;

သဗ္ဗာဟိ ပန ကညာဟိ အဘိရူပါင်္ဂနာ အယံ.

But for one freed from all craving, there is no fear; and among all maidens, this woman is the most beautiful.

သဗ္ဗဿာ အဿု ကညာယ အာဘရဏံ မနောရမံ;

သဗ္ဗာသံ ပန ဂင်္ဂါနံ မဟောဃော ဟောတိ သဗ္ဗဒါ.

For every maiden, an ornament is pleasing; but for all the Ganges rivers, there is always a great flood.

သဗ္ဗဿာ နေဝ ကညာယ စိတ္တံ ရမတိ ပဏ္ဍိတော;

သဗ္ဗာသု စေဝ ဂင်္ဂါသု မစ္ဆာ စရန္တိ သဗ္ဗဒါတိ.

The wise man's mind delights in no maiden; and in all the Ganges rivers, fish always swim.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus the second recitation.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The neuter gender forms are spoken of.

သဗ္ဗံ ပုညဉှိ နိဿေသံ မနုဿတ္တေ သမိဇ္ဈတိ;

သဗ္ဗာနိ အဿု စိတ္တာနိ သယမေဝပိ ဘိဇ္ဇရေ.

Indeed, all merit is completely fulfilled in human existence; all minds, even by themselves, may be broken.

ဘော သဗ္ဗာ ဘူတ ကလျာဏံ ပုညံ ကရောဟိ သဗ္ဗဒါ;

ဘော သဗ္ဗာနိစ ဘူတာနိ ပုညံ ကရောထ သဗ္ဗဒါ.

O every being, always do good merit; O all beings, always perform meritorious acts.

သဗ္ဗံ ဘဏ္ဍံ သမာဒါယ ပါရံ တိဏ္ဏောသိ ဗြာဟ္မဏော;

သဗ္ဗာနိ အဿု ပုညာနိ ကတွာန တိဒိဝံ ဂတော.

Having taken all goods, you have crossed to the further shore, O brahmin; having performed all meritorious deeds, he has gone to the heavenly realm.

သဗ္ဗေန ပန ဘူတေန အနုဘုတ္တံ ကမ္မဖလံ;

သဗ္ဗေဟိ ဂုဏဝန္တေဟိ ပုညကမ္မံ ကရီယျတေ.

But by every being, the fruit of kamma is experienced; by all virtuous ones, a meritorious deed is done.

သဗ္ဗေန ပုညကမ္မေန ပပ္ပောတိ ဝိပုလံ သုခံ;

သဗ္ဗေဟိ ဂုဏဝန္တေဟိ သုစရန္တိ ဗဟုဇ္ဇနာ.

By every meritorious deed, one attains abundant happiness; many people conduct themselves well with all virtuous ones.

သဗ္ဗဿ ဂုဏဝန္တဿ ဒါနံ ဒဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

သဗ္ဗေသံ သီလဝန္တာနံ ဒါနံ ဒဒေယျ ပဏ္ဍိတော.

To every virtuous one, the wise should give a gift; to all the virtuous, the wise should give a gift.

သဗ္ဗသ္မာ ပါပကမ္မသ္မာ စိတ္တံ ပန နိဝါရယေ;

သဗ္ဗေဟိ ဗလဝန္တေဟိ အပေန္တီတိ ကေစိ ဇနာ.

But one should restrain the mind from every evil deed; some people say they depart from all powerful ones.

သဗ္ဗဿ ပါပကမ္မဿ ဝိပါကော ဟောတိ ကိဗ္ဗိသံ;

သဗ္ဗေသံ ပုညကမ္မာနံ ဝိပါကော ဟောတိ သောဘနော.

The result of every evil deed is defilement; the result of all meritorious deeds is beautiful.

သဗ္ဗသ္မိံ ပုညကမ္မေစ သဒါ ရမတိ မေ မနော;

သဗ္ဗေသု သီလဝန္တေသု ပသီဒတိ မဟာဇနော.

And my mind always delights in every meritorious deed; the great multitude is pleased with all virtuous ones.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus the third recitation.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The masculine gender forms are spoken of.

ပုဗ္ဗော ကာလော အတိက္ကန္တော အဟောသိ

The former time has passed.

ပုဗ္ဗေ ကာလာ စ အတိက္ကန္တာ အဟေသုံ

And former times have passed.

ဘော ပုဗ္ဗ ကာလ အတိက္ကန္တော အဘဝိ

O former time, you have passed.

ဘော ပုဗ္ဗေ ကာလာ အတိက္ကန္တာ အဘဝိတ္ထ

O former times, you have passed.

ပုဗ္ဗံ ကာလံ ပဿတိ လောကနာထော

The Lord of the World sees the former time.

ပုဗ္ဗေ ကာလေ ပဿတိ လောကဝိဒူ

The Knower of the World sees former times.

ပုဗ္ဗေနာစရိယေန သိဿော ဗောဓီယီ.

By the former teacher, the pupil was taught.

ပုဗ္ဗေဟိ အာစရိယေဟိ သိဿာ ဗောဓီယိံသု

By the former teachers, the pupils were taught.

ပုဗ္ဗေနာစရိယေန သိဿော သုခီဇာတော

Through the former teacher, the pupil became happy.

ပုဗ္ဗေဟိ အာစရိယေဟိ သိဿာ သုခီဇာတိ

Through the former teachers, the pupils become happy.

ပုဗ္ဗဿာစရိယဿ သက္ကာရံ အကရီ

He paid respect to the former teacher.

ပုဗ္ဗေသံ အာစရိယာနံ သက္ကာရံ အကရုံ

They paid respect to the former teachers.

ပုဗ္ဗာစရိယသ္မာ အန္တရဓာယီ အန္တေဝါသိကော

The resident pupil disappeared from the former teacher.

ပုဗ္ဗေဟိ အာစရိယေဟိ အန္တရဓာယိံသု အန္တေဝါသိကာ

The resident pupils disappeared from the former teachers.

ပုဗ္ဗဿာစရိယဿ အန္တေဝါသိကာ ဗဟဝေါ

The former teacher had many resident pupils.

ပုဗ္ဗေသံ အာစရိယာနံ ဂုဏဃောသာ အဟေသုံ

There were proclamations of the virtues of the former teachers.

ပုဗ္ဗေ ဒီပင်္ကရော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ

In the past, a Teacher named Dīpaṅkara arose.

ပုဗ္ဗေသု အဋ္ဌဝီသတိ စက္ကဝတ္တိရာဇာနော အဟေသုံ.

In former times, there were twenty-eight wheel-turning kings.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus the fourth lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Feminine gender forms are spoken of.

ပုဗ္ဗာ ယာ ကာစိ ကညာ ဗဟုံ ပုညံ အကရီ

Whatever former maiden performed much merit.

ပုဗ္ဗာ ယာ ကာစိ ကညာယော ဗဟုံ ပုညံ အကရုံ

Whatever former maidens performed much merit.

ဘော ပုဗ္ဗေ ကညေ ဗဟုံ ပုညံ အကရော

O former maiden, you performed much merit.

ဘော ပုဗ္ဗာ ကညာယော ဗဟုံ ပုညံ အကရိတ္ထ

O former maidens, you performed much merit.

ပုဗ္ဗံ ယံ ကိံစိ ကညံ ပုညံ ကာရာပယီ

He caused whatever former maiden to perform merit.

ပုဗ္ဗာ ယာ ကာစိ ကညာယော ပုညေ ကာရာပယီ

He caused whatever former maidens to perform meritorious deeds.

ပုဗ္ဗာယ ယာယ ကာယစိ ကညာယ ပုညံ ကတံ

Merit was done by whatever former maiden.

ပုဗ္ဗာဟိ ယာဟိ ကာဟိစိ ကညာဟိ ပုညာနိ ကတာနိ

Meritorious deeds were done by whatever former maidens.

ပုဗ္ဗာယ ယာယ ကာယစိ ကညာယ ကောစိ အနုစရီ

Someone followed after whatever former maiden.

ပုဗ္ဗာဟိ ယာဟိ ကာဟိစိ ကညာဟိ ကေစိ အနုစရိံသု

Some followed after whatever former maidens.

ပုဗ္ဗာယ ယာယ ကာယစိ ကညာယ အာဘရဏံ အဒဒီ

He gave an ornament to whatever former maiden.

ပုဗ္ဗာသံ ယာသံစိ ကညာနံ အာဘရဏာတိ အဒဒိံသု

They gave ornaments to whatever former maidens.

ပုဗ္ဗာယ ယာယ ကာယစိ ကညာယ ကောစိ ပုရိသော အပေတော.

A certain man was separated from whatever former maiden.

ပုဗ္ဗာဟိ ယာယ ကာဟိစိ ကညာဟိ ကေစိ ပုရိသာ အပေတာ

Certain men were separated from whatever former maidens.

ပုဗ္ဗာယ ယာယ ကာယစိ ကညာယ မာတာပိတရော အဟေသုံ

There were parents of whatever former maiden.

ပုဗ္ဗာသံ ယာသံ ကာသံစိ ကညာနံ ဝတ္ထာဘရဏာနိ

The clothes and ornaments of whatever former maidens.

ပုဗ္ဗာယံ ယာယ ကာယစိ ကညာယံ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ

The mind was fixed on whatever former maiden.

ပုဗ္ဗာသု ယာသု ကာသုစိ ကညာသု စိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ.

The mind was fixed on whatever former maidens.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus the fifth lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Neuter gender forms are spoken of.

ပုဗ္ဗံ ယံ ကိံစိ ပန ဗဟုံ ပုစ္စံ အကရီ

Formerly, one performed whatever much merit.

ပုဗ္ဗာနိ ယာနိ ကာနိစိ ဗဟုံ ပုညံ အကရုံ

Formerly, they performed whatever much merit.

ဘော ပုဗ္ဗ ဘူတ တွံ ဗဟုံ ပုညံ အကရော

O former being, you performed much merit.

ဘော ပုဗ္ဗာနိ ဘူတာနိ ဗဟုံ ပုညံ အကရိတ္ထ

O former beings, you performed much merit.

ပုဗ္ဗံ ယံ ကိံစိ ပုညံ ကာရာပယီ ဧကစ္စော

A certain one caused whatever former merit to be performed.

ပုဗ္ဗာနိ ယာနိ ကာနိစိ ပုညေ ကာရာပယိံသု ဧကစ္စေ

Certain ones caused whatever former merits to be performed.

ပုဗ္ဗေန ယေန ကေနစိ ဝိဟာရော ကာရာပိတော

A monastery was caused to be built by some former person.

ပုဗ္ဗေဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ ဝိဟာရာ ကာရာပိတာ

Monasteries were caused to be built by some former persons.

ပုဗ္ဗေန ယေန ကေနစိ ပုရိသော သုခီဇာတော

By whatever past cause, a person was born happy.

ပုဗ္ဗေဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ ပုရိသာ သုခီဇာတာ

By whatever past causes, men were born happy.

ပုဗ္ဗဿ ယဿ ကဿစိ သိလာဃတေ ဧကစ္စော

A certain one praises whatever person from the past.

ပုဗ္ဗေသံ ယေသံ ကေသံစိ သိလာဃတေ ဧကစ္စော

A certain one praises whatever people from the past.

ပုဗ္ဗာ ယသ္မာ ကသ္မာစ ဧကစ္စော အပေတော

From whatever past cause, a certain one is separated.

ပုဗ္ဗေဟိ ယေဟိ ကေဟိစိ ဧကစ္စေ အပေတာ

From whatever past causes, certain ones are separated.

ပုဗ္ဗဿ ယဿ ကဿစိ ပရိဂ္ဂဟော အဟောသိ

Whatever person from the past had a possession.

ပုဗ္ဗေသံ ယေသံ ကေသံစိ ပရိဂ္ဂဟာ အဟေသုံ

Whatever people from the past had possessions.

ပုဗ္ဗေ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ

In the past, the mind was fixed on whatever thing.

ပုဗ္ဗေသု ယေသု ကေသုစိ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ.

In the past, the mind was fixed on whatever things.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus, the sixth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The masculine forms are spoken.

ဧကော ပုရိသော ဒေဝဒတ္တံ ဩဒနံ ပါစေတိ

One man causes Devadatta to cook rice.

ဧကေ ပုရိသာ ဒေဝဒတ္တံ ဩဒနံ ပါစေန္တိ

Some men cause Devadatta to cook rice.

ဧကံ သိဿံ ဓမ္မံ ပါဌေတိ အာစရိယော

A teacher teaches the Dhamma to one student.

ဧကေ သိဿေ ဓမ္မံ ပါဌေန္တိ အာစရိယာ

Teachers teach the Dhamma to some students.

ဧကေန ဂရုနာ သိဿော ဓမ္မံ ဗောဓာပီယတေ

A student is made to understand the Dhamma by one teacher.

ဧကေဟိ ဂရူဟိ သိဿော ဓမ္မံ ဗောဓာပိတော

A student was made to understand the Dhamma by some teachers.

ဧကေန ဂရုနာ အန္တေဝါသိကော သုခီဇာတော

A pupil became happy because of one teacher.

ဧကေဟိ ဂရူဟိ အန္တေဝါသိကာ သုခီဇာတာ

Pupils became happy because of some teachers.

ဧကဿ ဂရုနော သက္ကာရံ ကရောတိ သိဿော

A pupil pays respect to one teacher.

ဧကေသံ ဂရူနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ သိဿာ

Pupils pay respect to some teachers.

ဧကမှာ ဂရုနာ သိက္ခံ ဂဏှာတိ သိဿော

A pupil receives training from one teacher.

ဧကေဟိ ဂရူဟိ သိက္ခံ ဂဏှန္တိ သိဿာ

Pupils receive training from some teachers.

ဧကဿ ဂရုနော ခေါ ပန ပရိက္ခာရော ဟောတိ

One teacher, however, has requisites.

ဧကေသံ ဂရူနံ ခေါ ပန ဂုဏဃောသော ဟောတိ

However, for some teachers there is fame of virtue.

ဧကမှိ ဂရုသ္မိံ ပန သိဿော ပသီဒတိ

A pupil, however, places confidence in one teacher.

ဧကေသု ဂရူသု ပန သိဿာ ပသီဒန္တိ.

Pupils, however, are devoted to some teachers.

ဣတိ သတ္တမော ပါဌော.

Thus ends the seventh lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Feminine gender forms are spoken of.

ဧကာ ကညာ ပန ဒေဝဒတ္တံ ကမ္ဗလံ ယာစတေ

One maiden, however, asks Devadatta for a blanket.

ဧကာ ကညာယော ဒေဝဒတ္တံ ကမ္ဗလံ ယာစန္တေ

Some maidens ask Devadatta for a blanket.

ဧကံ ကညံ ဩဒနံ ပါစာပယတိ ပုရိသော

A man causes one maiden to cook rice.

ဧကာ ကညာယော ဩဒနံ ပါစာပယန္တိ ပုရိသာ

Men cause some maidens to cook rice.

ဧကာယ ကညာယ ဩဒနော ပစိတွာ ဘုဇ္ဇတေ

Rice, cooked by one maiden, is eaten.

ဧကာဟိ ကညာဟိ ဩဒနော ပစိတွာ ဘုတ္တော

Rice was cooked and eaten by some maidens.

ဧကာယ ကညာယ သုခံ ပါပုဏာတိ ဧကစ္စော

A certain one attains happiness through one maiden.

ဧကာဟိ ကညာဟိ သုခံ ပါပုဏန္တိ ဧကစ္စေ

Certain ones attain happiness through some maidens.

ဧကာယ ကညာယ အာဘရဏံ ဒေတိ ပုရိသော

A man gives an ornament to one maiden.

ဧကာသံ ကညာနံ အာဘရဏာနိ ဒေန္တိ ပုရိသာ

Men give ornaments to some maidens.

ဧကာယ ကညာယ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သိလဝတံ

Fear arises for the virtuous because of one maiden.

ဧကာဟိ ကညာဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သီလဝတံ

Fears arise for the virtuous because of some maidens.

ဧကာယ ကညာယ ပန ဝတ္ထာဘရဏံ ဟောတိ

One maiden, however, has clothing and ornaments.

ဧကာသံ ကညာနံ ပန ဝတ္ထာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

Some maidens, however, have clothing and ornaments.

ဧကာယံ ကညာယံ ယော ကောစိပသီဒတိ

Whoever places confidence in one maiden.

ဧကာသု ကညာသု ယေ ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Whoever have confidence in some maidens.

ဣတိ အဋ္ဌမော ပါဌော.

Thus ends the eighth lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Neuter gender forms are spoken of.

ဧကံ ကုလံ ပန ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

One family, however, generates much merit.

ဧကာနိ ကုလာနိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

Some families generate much merit.

ဧကံ ကုလံ ပုညံ ကာရာပေတိ ဂုဏဝါ

A virtuous one causes one family to perform merit.

ဧကာနိ ကုလာနိ ပုညံ ကာရာပေတိ ဂုဏဝါ

A virtuous one causes some families to perform merit.

ဧကေန ကုလေန ဘိက္ခု ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

By one family, a monk was fed a meal.

ဧကေဟိ ကုလေဟိ ဘိက္ခူ ဘတ္တံ ဘောဇာပိတာ

By some families, monks were fed a meal.

ဧကေန ကုလေန သုခံ ပါပုဏာတိ ဘိက္ခု

Through one family, a monk attains happiness.

ဧကေဟိ ကုလေဟိ သုခံ ပါပုဏန္တိ ဘိက္ခူ

Through some families, monks attain happiness.

ဧကဿ ကုလဿ ပန ဥသူယတိ ဒုဇ္ဇနော

A wicked person, however, envies one family.

ဧကေသံ ကုလာနံ ပန ဥသူယန္တိ ဒုဇ္ဇနာ

Wicked people, however, envy some families.

ဧကသ္မာ ကုလမှာ ယော ကောစိ ပဗ္ဗဇိတော

Whoever has gone forth from one family.

ဧကေဟိ ကုလေဟိ ယေ ကေစိ ပဗ္ဗဇိတာ

Whoever have gone forth from some families.

ဧကဿ ကုလဿ ပန နာမ ဂေါတ္တာဒိ

For one family, however, there is name, clan, and so on.

ဧကေသံ ကုလာနံ ပန နာမ ဂေါတ္တာဒယော

For some families, however, there are names, clans, and so on.

ဧကသ္မိံ ကုလမှိ ယော ကောစိ ပသီဒတိ

Whoever gains confidence in one family.

ဧကေသု ကုလေသု ယေ ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Whoever are pleased in some families.

ဣတိ နဝမော ပါဌော.

Thus the ninth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Masculine forms are stated.

ယော ကောစိ တံ ပုရိသံ ဩဒနံ ပါစာပေတိ

Whoever causes that man to cook rice.

ယေ ကေစိ တံ ပုရိသံ ဩဒနံ ပါစာပေန္တိ

Whoever cause that man to cook rice.

ယံ ကိံစိ ဒါသံ ဂါမံ ဂမယတိ သာမိကော

The master makes whatever slave go to a village.

ယေ ကေစိ ဒါသေ ဂါမံ ဂမယတိ သာမိကော

The master makes whatever slaves go to a village.

ယေန ကေနစိ သူဒေန ဩဒနော ပါစာပီယတေ

By whatever cook, the rice is caused to be cooked.

ယေဟိ ကေဟိစိ သူဒေဟိ ဩဒနော ပါစာပိတော

By whatever cooks, the rice was caused to be cooked.

ယေန ကေနစိ သုခံ ပါပုဏာတိ ဘိက္ခုသံဃော

By whatever means, the community of monks attains happiness.

ယေဟိ ကေဟိစိ သုခံ ပါပုဏာတိ ဘိက္ခုသံဃော

By whatever means, the community of monks attains happiness.

ယဿ ကဿစိ ဒါနံ ဒေတိ သဒ္ဓေါ သပ္ပုရိသော

A faithful, good person gives a gift to whomever.

ယေသံ ကေသံစိ ဒါနံ ဒေန္တိ သပ္ပုရိသာ

Good people give a gift to whomever.

ယသ္မာ ကသ္မာစိ ဂရုဏာ အန္တရဓာယတိ သိဿော

A student disappears from whatever teacher.

ယေဟိ ကေဟိစိ ဂရူဟိ အန္တရဓာယန္တိ သိဿာ

Students disappear from whatever teachers.

ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုနော ပါဒေ ဝန္ဒာမိ

I pay homage to the feet of whatever monk.

ယေသံ ကေသံစိ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒာမ

We pay homage to the feet of whatever monks.

ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ အာသနေ နိသီဒတိ ကောစိ

Someone sits on whatever seat.

ယေသု ကေသုစိ အာသနေသု နိသီဒန္တိ ကေစိ.

Some sit on whatever seats.

ဣတိ ဒသမော ပါဌော.

Thus the tenth lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Feminine forms are stated.

ယာ ကာစိ ဝနိတာ ပန ဒါသိံ ကမ္မံ ကာရာပေတိ

Whatever woman, however, causes a female slave to do work.

ယာ ကာစိ ဝနိတာယော ဒါသီ ကမ္မေ ကာရာပေန္တိ

Whatever women cause female slaves to do works.

ယံ ကိံစိ ဝနိတံ ပုညံ ကာရာပေတိ ပုရိသော

A man causes whatever woman to perform merit.

ယာ ကာစိ ဝနိတာယော ပုညံ ကာရေန္တိ ပုရိသာ

Whatever women and men perform merit.

ယာယ ကာယစိ ဝနိတာယ သာမိ ဘတ္တံ ဘောဇာပီယတေ

By whatever woman, the master is caused to be fed a meal.

ယာဟိ ကာဟိစိ ဝနိတာဟိ သာမိ ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

By whatever women, the master was caused to be fed a meal.

ယာယ ကာယစိ ဝနိတာယ သုခံ ပါပုဏာတိ သာမိကော

Through whatever woman, the husband attains happiness.

ယာဟိ ကာဟိစိ ဝနိတာဟိ သုခံ ပါပုဏန္တိ သာမိကာ

Through whatever women, the husbands attain happiness.

ယာယ ကာယစိ ဝနိတာယ အာဘရဏံ ဒေတိ သာမိကော

The master gives an ornament to whatever woman.

ယာသံ ကာသံစိ ဝနိတာနံ အာဘရဏံ ဒေတိ သာမိကော

The master gives an ornament to whatever women.

ယာယ ကာယစိ ဝနိတာယ အပေတိ ယော ကောစိ

Whoever departs from whatever woman.

ယာဟိ ကာဟိစိ ဝနိတာဟိ အပေတိ ယော ကောစိ

Whoever departs from whatever women.

ယာယ ကာယစိ ဝနိတာယ ပုတ္တာပိ ဗဟဝေါ

Whatever woman has many sons.

ယာသံ ကာသံစိ ဝနိတာနံ အာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

Whatever women have ornaments.

ယာယံ ကာယံစိ ဝနိတာယံ မေ စိတ္တံ န ရမတိ

My mind does not find delight in whatever woman.

ယာသု ကာသုစိ ဝနိတာသု မေ စိတ္တာနိ န ရမန္တိ.

My thoughts do not rejoice in whatever women.

ဣတိ ဧကာဒသမော ပါဌော.

Thus the eleventh lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Neuter gender forms are spoken.

ယံ ကိံစိ ကုလံ ပန ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

Whatever family, however, generates much merit.

ယာနိ ကာနိစိ ကုလာနိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

Whatever families generate much merit.

ယံ ကိံစိ ဗဟုံ ပုညံ ကာရာပေတိ ကောစိ

Someone causes whatever great merit to be performed.

ယာနိ ကာနိစိ ဗဟုံ ပုညံ ကာရေန္တိ ကေစိ

Some people perform whatever various merits.

ယေန ကေနစိ ကုလေန သက္ကာရော ကတော

By whatever family, honor was done.

ယေဟိ ကေဟိစိ ကုလေဟိ သက္ကာရာ ကတာ

By whatever families, honors were performed.

ယေန ကေနစိ ကုလေန ဧကစ္စော ဇီဝတိ

A certain one lives by means of whatever family.

ယေဟိ ကေဟိစိ ကုလေဟိ ဧကစ္စေ ဇီဝန္တိ

Certain ones live by means of whatever families.

ယဿ ကဿစိ ကုလဿ ဥပကာရံ အကာသိ

One rendered service to whatever family.

ယေသံ ကေသံစိ ကုလာနံ ဥပကာရံ အကာသုံ

They rendered service to whatever families.

ယသ္မာ ကသ္မာစိ ကုလမှာ အပေတိ ဧကစ္စော

A certain one departs from whatever family.

ယေဟိ ကေဟိစိ ကုလေဟိ အပေန္တိ ဧကစ္စေ

Certain ones depart from whatever families.

ယဿ ကဿစိ ကုလဿ နာမ ဂေါတ္တာဒိ

Of whatever family, the name, clan, and so on.

ယေသံ ကေသံစိ ကုလာနံ နာမ ဂေါတ္တာဒယော

Of whatever families, the names, clans, and so on.

ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ ကုလေ ဧကစ္စော ပသီဒတိ

A certain one has confidence in whatever family.

ယေသု ကေသုစိ ကုလေသု ဧကစ္စေ ပသီဒန္တိ.

Certain ones have faith in some families.

ဣတိ ဒွါဒသမော ပါဌော.

Thus ends the twelfth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Masculine gender forms are spoken of.

သော သူဒဇေဋ္ဌော သူဒေန ဩဒနံ ပါစေတိ

That chief cook causes rice to be cooked by the cook.

တေ သူဒဇေဋ္ဌာ သူဒေဟိ ဩဒနံ ပါစေန္တိ

Those chief cooks cause rice to be cooked by the cooks.

တံ ယညဒတ္တံ ကမ္ဗလံ ယာစတေ ဗြာဟ္မဏော

The brahmin begs that Yaññadatta for a blanket.

တေ ယညဒတ္တေန ကမ္ဗလံ ယာစန္တေ ဗြာဟ္မဏာ

Those brahmins beg a blanket from that Yaññadatta.

တေန ဗြာဟ္မဏေန ဂဟပတိ ဓနံ ယာစီယတေ

By that brahmin, the householder is asked for wealth.

တေဟိ သိဿေဟိ ဂရု သတ္ထံ ပုစ္ဆီယတေ

By those students, the teacher is questioned about the teaching.

တေန ပုပ္ဖေန ဗုဒ္ဓံ ယဇတိ သပ္ပုရိသော

With that flower, the good person reveres the Buddha.

တေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဗုဒ္ဓံ ယဇန္တိ သပ္ပုရိသာ

With those flowers, good people revere the Buddha.

တဿ ဘိက္ခုဿ ဒါနံ ဒေတိ သပ္ပုရိသော

A good person gives a gift to that monk.

တေသံ ယာစကာနံ ဓနံ ဒဒါတိ ဓနဝါ

The wealthy one gives wealth to those beggars.

တမှာ ဟိမဝတာ ပဘဝန္တိ ပဉ္စမဟာ နဒိယော

From that Himalaya, five great rivers arise.

တေဟိ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သုဒ္ဓေါ အသံသဋ္ဌော

Pure and unsullied by those alluring things.

တဿ ဗုဒ္ဓဿ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော အနုဗန္ဓိံသု

They followed closely behind that Buddha.

တေသံ ဘိက္ခူနံယေဝ ပတ္တစီဝရာနိ ဟောန္တိ

For those monks, there are only bowls and robes.

တသ္မိံ အာသနေယေဝ နိသီဒတိ ဘိက္ခု

The monk sits down on that very seat.

တေသု ဘိက္ခူသု ပန မေ မနော ရမတိ.

Among those monks, however, my mind delights.

ဣတိ တေရသမော ပါဌော.

Thus ends the thirteenth lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Feminine gender forms are spoken of.

သာ ခတ္တိယကညာ ပန ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

That noble maiden, however, generates much merit.

တာ ခတ္တိယကညာယော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

Those noble maidens generate much merit.

တံ ခတ္တီယကညံ ပုညံ ကာရာပေတိ ရာဇာ

The king causes that noble maiden to perform merit.

တာ ခတ္တိယကညာယော ပုညံ ကာရာပေတိ ရာဇာ

The king causes those noble maidens to perform merit.

တာယ ခတ္တိယကညာယ ပုညံ ကာရာပီယတေ

By that noble maiden, merit is caused to be performed.

တာဟိ ခတ္တိယကညာဟိ ပုညံ ကာရာပိတော

By those noble maidens, merit was caused to be performed.

တာယ ခတ္တိယကညာယ မဟာဇနော သုစရတိ

By that noble maiden, the great populace behaves well.

တာဟိ ခတ္တိယကညာဟိ မဟာဇနာ သုစရန္တိ

By those noble maidens, the great populaces behave well.

တာယ ခတ္တိယကညာယ ဥပတိဋ္ဌေယျ အမစ္စော

A minister should attend upon that noble maiden.

တာသံ ခတ္တိယကညာနံ ဥပတိဋ္ဌေယျုံ အမစ္စာ

Ministers should attend upon those noble maidens.

တာယ ခတ္တိယကညာယ ပန ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

From that noble maiden, however, fear arises.

တာဟိ ခတ္တိယကညာဟိ ပန ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From those noble maidens, however, fears arise.

တာယ ခတ္တိယကညာယ ပန ဝတ္ထာဘရဏာနိ

However, the clothes and ornaments of that noble maiden.

တာသံ ခတ္တိယကညာနံ ဝတ္ထာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

Those noble maidens have clothes and ornaments.

တာယံ ခတ္တိယ ကညာယံ ပသီဒတိ ယော ကောစိ

Whoever is pleased with that noble maiden.

တာသု ခတ္တိယကညာသု ပသီဒန္တိ ယေ ကေစိ.

Whoever are pleased with those noble maidens.

ဣတိ စုဒ္ဒသမော ပါဌော.

Thus the fourteenth lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The neuter gender forms are stated.

တံ ကုလံ နိစ္စံ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

That family constantly generates much merit.

တာနိ ကုလာနိ ပန ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

Those families, however, produce much merit.

တံ ကုလံ ဥဒ္ဒိဿ ပုညံ ကရောတိ ကောစိ

Someone performs a meritorious deed, dedicating it to that family.

တာနိ ကုလာနိ ဥဒ္ဒိဿ ပုညာနိ ကရောန္တိ ကေစိ

Some perform meritorious deeds, dedicating them to those families.

တေန ကုလေန ပုညကမ္မံ ကာရာပီယတေ

A meritorious deed is caused to be done by that family.

တေဟိ ကုလေဟိ ပုညကမ္မံ ကာရာပိတော

A meritorious deed was caused to be done by those families.

တေန ကုလေန ဗဟုဇ္ဇနော သုစရတိ

Through that family, many people live virtuously.

တေဟိ ကုလေဟိ ဗဟုဇ္ဇနာ သုစရန္တိ

Through those families, many people live virtuously.

တဿ ကုလဿ ဥပကာရဉ္စ အကာသိ

And he rendered a service to that family.

တေသံ ကုလာနံ ဥပကာရဉ္စ အကံသု

And they rendered a service to those families.

တသ္မာ ကုလမှာ ယော ကောစိ အပေတိ

Whoever departs from that family.

တေဟိ ကုလေဟိ ယေ ကေစိ အပေန္တိ

Whoever depart from those families.

တဿ ကုလဿ မဟာဘောဂေါ ဟောတိ

That family has great wealth.

တေသံ ကုလာနံ မဟဒ္ဓနော စ ဟောတိ

And those families have great wealth.

တမှိ ကုလသ္မိံ ပသီဒတိ ယော ကောစိ

Whoever feels confidence in that family.

တေသု ကုလေသု ပသီဒန္တိ ယေ ကေစိ.

Some feel confidence in those families.

ဣတိ ပဉ္စဒသမော ပါဌော.

Thus the fifteenth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The masculine gender forms are stated.

ဧသော သိဿော စ ဂရုံ ဓမ္မံ ပုစ္ဆတိ

And this disciple asks the teacher about the Dhamma.

ဧတေ သိဿာ စ ဂရုံ ဓမ္မံ ပုစ္ဆန္တိ

And these disciples ask the teacher about the Dhamma.

ဧတံ သိဿံ ဓမ္မံ ဗောဓယတိ ဂရု

The teacher instructs this disciple in the Dhamma.

ဧတေ သိဿေ ဓမ္မံ ဗောဓယန္တိ ဂရူ

These teachers instruct the pupils in the Dhamma.

ဧတေန ဂရုနာ သိဿော ဓမ္မံ ဗောဓာပီယတေ

By this teacher, the pupil is instructed in the Dhamma.

ဧတေဟိ ဂရူဟိ သိဿော ဓမ္မံ ဗောဓာပိတော

By these teachers, the pupil was instructed in the Dhamma.

ဧတေန ဂရုနံ သုခံ ပါပုဏာတိ သိဿော

Through this teacher, the pupil attains happiness.

ဧတေဟိ ဂရူဟိ သုခံ ပါပုဏန္တိ သိဿာ

Through these teachers, the pupils attain happiness.

ဧတဿ ဂရုနော သက္ကာရံ ကရောတိ သိဿော

The pupil pays respect to this teacher.

ဧတေသံ ဂရူနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ သိဿာ

The pupils pay respect to these teachers.

ဧတသ္မာ ဂရုနာ ပန အန္တရဓာယတိ သိဿော

From this teacher, however, the pupil withdraws.

ဧတေဟိ ဂရူဟိ ပန အန္တရဓာယန္တိ သိဿာ

From these teachers, however, the pupils disappear.

ဧတဿ ဂရုနော အန္တေဝါသိကာ ဗဟဝေါ

This teacher has many pupils.

ဧတေသံ ဂရူနံ အန္တေဝါသိကာ ဗဟဝေါ

These teachers have many pupils.

ဧတသ္မိံ ဂရုမှိ ပသီဒတိ အန္တေဝါသိကော

The resident pupil is devoted to this teacher.

ဧတေသု ဂရူသု ပသီဒန္တိ အန္တေဝါသိကာ.

The resident pupils have faith in these teachers.

ဣတိ သောဠသမော ပါဌော.

Thus is the sixteenth lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Feminine forms are now spoken of.

ဧသာ ဝနိတာ ပန ဒါသိံ ကမ္မံ ကာရာပေတိ.

This woman, however, has the female servant do the work.

ဧတာ ဝနိတာယော ဒါသိံ ကမ္မံ ကာရာပေန္တိ

These women have the female servant do the work.

ဧတံ ဝနိတံ ပုညံ ကာရယတိ ပုရိသော

A man has this woman perform merit.

ဧတာ ဝနိတာယော ပုညံ ကာရယန္တိ ပုရိသာ

Men have these women perform merit.

ဧတာယ ဝနိတာယ ဩဒနော ပစိတွာ ဘုဇ္ဇတေ

Rice, having been cooked by this woman, is eaten.

ဧတာဟိ ဝနိတာဟိ ဩဒနော ပစိတွာ ဘုတ္တော

Rice, having been cooked by these women, was eaten.

ဧတာယ ဝနိတာယ ကောစိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ

Someone earns a living through this woman.

ဧတာဟိ ဝနိတာဟိ ကေစိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ

Some earn a living through these women.

ဧတိဿာ ဝနိတာယ ပိလန္ဓနံ ဒေတိ ပုရိသော

A man gives an adornment to this woman.

ဧတာသံ ဝနိတာနံ ပိလန္ဓနံ ဒေန္တိ ပုရိသာ

Men give an adornment to these women.

ဧတာယ ဝနိတာယ ပန ယော ကောစိ အပေတိ

From this woman, however, someone departs.

ဧတာဟိ ဝနိတာဟိ ပန ယေ ကေစိ အပေန္တိ

From these women, however, some depart.

ဧတိဿာ ဝနိတာယ ပန ဝတ္ထာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

This woman, however, has garments and ornaments.

ဧတာသာနံ ဝနိတာနံ နာမ ဂေါတ္တာဒယော

These women have names, clans, and so on.

ဧတိဿံ ဝနိတာယံ အဘိရမတိ ဧကစ္စော

Someone delights in this woman.

ဧတာသု ဝနိတာသု အဘိရမန္တိ ဧကစ္စေ.

Some delight in these women.

ဣတိ သတ္တဒသမော ပါဌော.

Thus the seventeenth lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The neuter forms are spoken.

ဧတံ ကုလံ ပန ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

This family, however, generates much merit.

ဧတာနိ ကုလာနိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

These families generate much merit.

ဧတံ ကုလံ ပန ပဿတိ ယော ကောစိ

Whoever, however, sees this family.

ဧတာနိ ကုလာနိ ပန ပဿန္တိ ယေ ကေစိ

Whoever, however, see these families.

ဧတေန ကုလေန သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပီယတေ

The Sangha is fed a meal by this family.

ဧတေဟိ ကုလေဟိ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပီတော

The Sangha was fed a meal by these families.

ဧတေန ကုလေန ပန ဇနော သုခံ ပါပုဏာတိ

Through this family, a person indeed attains happiness.

ဧတေဟိ ကုလေဟိ ပန ဇနာ သုခံ ပါပုဏန္တိ

Through these families, however, people attain happiness.

ဧတဿ ကုလဿ ခေါ ပန ဓနံ ဒဒါတိ ဓနဝါ

A wealthy person, indeed, gives wealth to this family.

ဧတေသံ ကုလာနံ ပန ဓနံ ဒဒန္တိ ဓနဝန္တာ

Wealthy people, however, give wealth to these families.

ဧတသ္မာ ကုလမှာ ခေါ ပန ဧကစ္စော န အပေတိ

From this family, indeed, a certain one does not depart.

ဧတေဟိ ကုလေဟိ ခေါ ပန ဧကစ္စေ န အပေန္တိ

From these families, indeed, some do not depart.

ဧတဿ ကုလဿ ပန မဟာဘောဂေါ ဟောတိ

This family, however, has great wealth.

ဧတေသံ ကုလာနံ ပန မဟာဘောဂါ ဟောန္တိ

These families, however, have great wealth.

ဧတသ္မိံ ကုလမှိ ပန မေ မနော ရမတိ

In this family, however, my mind delights.

ဧတေသု ကုလေသု မေ မနာနိ န ရမန္တိ.

In these families my minds do not delight.

ဣတိ အဋ္ဌာဒသမော ပါဌော.

Thus the eighteenth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The masculine forms are spoken.

အယံ ဇနော ပန တံ ပုရိသံ ပုညံ ကာရာပေတိ

This person, however, causes that man to perform merit.

ဣမေ ဇနာ တေ ပုရိသေ ပုညံ ကာရာပေန္တိ

These people cause those men to perform merit.

ဣမံ ဇနာ ပုညံ ကာရာပေတိ သပ္ပုရိသော

A good person causes this person to perform merit.

ဣမေ ဇနေ ပုညံ ကာရာပေန္တိ သပ္ပုရိသာ

Good people cause these people to perform merit.

ဣမိနာ ဇနေန ကမ္မဖလံ အနုဘူယတေ

By this person, the fruit of action is experienced.

ဣမေဟိ ဇနေဟိ ကမ္မဖလာနိ အနုဘုတ္တာနိ

By these people, the fruits of action have been experienced.

ဣမိနာ ဇနေန ယော ကောစိ သုစရတိ

Whoever lives well through this person.

ဣမေဟိ ဇနေဟိ ယေ ကေစိ သုစရန္တိ

Whoever live well through these people.

ဣမဿ ဇနဿ သက္ကာရဉ္စ ကရောတိ

And he pays respect to this person.

ဣမေသံ ဇနာနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ

They pay respect to these people.

ဣမမှာ ဇနမှာ ဝိညုတံ ပတ္တောသ္မိ

From this person, I have attained understanding.

ဣမေဟိ ဇနေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From these people, fears arise.

ဣမဿ ဇနဿ ခေတ္တဝတ္ထူနိ ဟောန္တိ

This person has fields and lands.

ဣမေသံ ဇနာနဉ္စ ပဟူတဓနဓညာနိ

And these people have abundant wealth and grain.

ဣမမှိ ဇနသ္မိံ ပသီဒတိ ယော ကောစိ

Whoever has confidence in this person.

ဣမေသု ဇနေသု ပသီဒန္တိ ယေ ကေစိ.

Whoever are pleased with these people.

ဣတိ ဧကူနဝီသတိမော ပါဌော.

Thus the nineteenth lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Feminine gender forms are spoken of.

အယံ ကညာ ပန ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

This maiden, however, generates much merit.

ဣမာ ကညာယော ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

These maidens generate much merit.

ဣမံ ကညံ ပုညံ ကာရာပေတိ မာတာ

The mother has this maiden perform merit.

ဣမာ ကညာယော ပုညံ ကာရာပေတိ မာတာ

The mother has these maidens perform merit.

ဣမာယ ကညာယ ပန တိလာနိ ဘဇ္ဇီယန္တေ

By this maiden, however, sesame seeds are parched.

ဣမာဟိ ကညာဟိ ပန ဓညာနိ ဘဇ္ဇီယန္တေ

By these maidens, however, grains are parched.

ဣမာယ ကညာယ သုခံ ပါပုဏာတိ မာတာ

Through this maiden, the mother attains happiness.

ဣမာဟိ ကညာဟိ သုခံ ပါပုဏာတိ မာတာ

Through these maidens, the mother attains happiness.

ဣမိဿာ ကညာယ အာဘရဏံ ဒေတိ သာမိ

The master gives an ornament to this maiden.

ဣမာသံ ကညာနံ အာဘရဏံ ဒေတိ သာမိ

The master gives an ornament to these maidens.

ဣမာယ ကညာယ ပန အပေတိ ယော ကောစိ

From this maiden, however, whoever departs.

ဣမာဟိ ကညာဟိ ပန အပေတိ ယော ကောစိ

From these maidens, however, whoever departs.

ဣမိဿာ ကညာယ ပန အာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

This maiden, however, has ornaments.

ဣမာသံ ကညာနံ ပန အာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

These maidens, however, have ornaments.

ဣမိဿံ ကညာယံ ပန စိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ

In this maiden, however, the mind is established.

ဣမာသု ကညာသု စိတ္တံ ပန နပတိဋ္ဌိတံ.

In these maidens, however, the mind is not established.

ဣတိ ဝီသတိမော ပါဌော.

Thus the twentieth lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Neuter gender forms are spoken of.

ဣမံ စိတ္တံ ပန အတ္တနော သန္တာနံ ဝိဇာနာတိ

This mind, however, knows its own continuum.

ဣမာနိ စိတ္တာနိ အတ္တနော သန္တာနံ ဝိဇာနန္တိ

These minds know their own continuum.

ဣမံ စိတ္တံ သညမေဿန္တိ ယေ ကေစိ

Whoever will restrain this mind.

ဣမေ စိတ္တေ သညမေဿန္တိ ယေ ကေစိ

Those who will restrain these minds.

ဣမိနာ စိတ္တေန သဗ္ဗောပိ ဇနော နီယျတိ

By this mind, all people are led.

ဣမေဟိ စိတ္တေဟိ သဗ္ဗေ ဇနာ နီယျန္တိ

By these minds, all people are led.

ဣမိနာ စိတ္တေန ယော ကောစိ သံကိလိဿတိ

By this mind, anyone becomes defiled.

ဣမေဟိ စိတ္တေဟိ ယော ကောစိ ဝိသုဇ္ဈတိ

By these minds, anyone is purified.

ဣမဿ စိတ္တဿ ဩဝါဒံ ဒေတိ ယော ကောစိ

Anyone gives instruction to this mind.

ဣမေသံ စိတ္တာနံ ဩဝါဒံ ဒေန္တိ ယေ ကေစိ

Those who give advice to these minds.

ဣမသ္မာ စိတ္တမှာ အာရမ္မဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

From this mind, an object arises.

ဣမေဟိ စိတ္တေဟိ အာရမ္မဏာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From these minds, objects arise.

ဣမဿ စိတ္တဿ အနိစ္စဓမ္မဿ ဝသံ အနွဂူ

He came under the power of the impermanent nature of this mind.

ဣမေသာနံ စိတ္တာနံ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ

Reflection arose in these minds.

အသ္မိံ စိတ္တေ အရက္ခိတေ ကာယကမ္မံ အရက္ခိတံ

When this mind is unguarded, bodily action is unguarded.

ဣမေသု စိတ္တေသု ဂုတ္တေသု ကာယကမ္မံ ရက္ခိတံ.

When these minds are guarded, bodily action is protected.

ဣတိ ဧကဝီသတိမော ပါဌော.

Thus the twenty-first lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

Masculine forms are spoken.

အသု မဟာရာဇာ စတုဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဇနံ တောသေတိ

That great king pleases the people with the four bases of benevolence.

အမူ မဟာရာဇာ စတူဟိသင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဇနံ တောသေန္တိ

Those great kings please the people with the four bases of benevolence.

အမုံ မဟာရာဇာနံ သက္ကစ္စံ ဥပသင်္ကမတိ မဟာဇနော

The great multitude respectfully approaches that great king.

အမူယော မဟာရာဇေ သက္ကစ္စံ ဥပသင်္ကမတိ မဟာဇနော

The great multitude respectfully approaches those great kings.

အမုနာ မဟာရာဇေနပိ မဟာပါသာဒေါ ကာရာပီယတေ

By that great king, a great palace is also caused to be built.

အမူဟိ မဟာရာဇေဟိ မဟာဝိဟာရောပိ ကာရာပိတော

By those great kings, a great monastery was also caused to be built.

အမုနာ မဟာရာဇေန ခေါ ပန မဟာဇနော သုစရတိ

Under that great king, indeed, the great multitude lives well.

အမူဟိ မဟာရာဇေဟိ ခေါ ပန မဟာဇနော သုစရတိ

Under those great kings, indeed, the great multitude lives well.

အမုဿ မဟာရာဇဿ ပဏ္ဏာကာရံ ဒေတိ မဟာဇနော

The populace gives tribute to that great king.

အမူသာနံ မဟာရာဇာနံ ပဏ္ဏာကာရံ ဒေန္တိ မဟာဇနာ

The great multitudes give tribute to those great kings.

အမုသ္မာ မဟာရာဇမှာ ပန မဟဗ္ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

From that great king, however, great fear arises.

အမူဟိ မဟာရာဇေဟိ မဟဗ္ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From those great kings, great fears arise.

အမူဿ မဟာရာဇဿ ဝပ္ပမင်္ဂလဉ္စ ဟောတိ

For that great king, there is also a ploughing festival.

အမူသာနံ မဟာရာဇာနံ ဝပ္ပမင်္ဂလာနိ ဟောန္တိ

For those great kings, there are ploughing festivals.

အမုသ္မိံ မဟာရာဇေ ခေါ ပန မဟာဇနော ပသီဒတိ

However, the great multitude has confidence in that great king.

အမူသု မဟာရာဇေသု ခေါ ပန မဟာဇနာ ပသီဒန္တိ.

However, the people have faith in those great kings.

ဣတိ ဒွေဝီသတိမော ပါဌော.

Thus ends the twenty-second lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The feminine forms are stated.

အသု ဥပါသိကာ ပန သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ သုဏာတိ

That female lay follower, however, respectfully listens to the Dhamma.

အမုယော ဥပါသိကာယော သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ သုဏန္တိ

Those female lay followers respectfully listen to the Dhamma.

အမုံ ဥပါသိကံ ပုညံ ကာရာပေတိ သဒ္ဓေါ

The faithful one causes that female lay follower to make merit.

အမုယော ဥပါသိကာယော ပုညံ ကာရာပေတိ သဒ္ဓေါ

The faithful one causes those female lay followers to make merit.

အမုယာ ဥပါသိကာယ ဘိက္ခု ဘတ္တံ ဘောဇာပီယတေ

A monk is offered a meal by that female lay follower.

အမူဟိ ဥပါသိကာဟိ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

The Sangha was offered a meal by those female lay followers.

အမုယာ ဥပါသိကာယ ယော ကောစိ ပန သုစရတိ

Because of that female lay follower, however, someone conducts himself well.

အမူဟိ ဥပါသိကာဟိ ယေ ကေစိ ပန သုစရန္တိ

Because of those female lay followers, indeed, some people conduct themselves well.

အမုဿာ ဥပါသိကာယ ဒါနံ ဒေတိ သပ္ပုရိသော

The virtuous person gives a gift to that female lay follower.

အမူသံ ဥပါသိကာနံ ဒါနံ ဒေန္တိ သပ္ပုရိသာ

Virtuous people give a gift to those female lay followers.

အမုယာ ဥပါသိကာယပိ ယော ကောစိ အပေတိ

Also, someone departs from that female lay follower.

အမူဟိ ဥပါသိကာဟိ ယေ ကေစိ ပန အပေန္တိ

Indeed, some people depart from those female lay followers.

အမုဿာ ဥပါသိကာယ ပုတ္တာပိ ဗဟဝေါ ဟောန္တိ

That female lay follower also has many sons.

အမူသာနံ ဥပါသိကာနံ ပရိသာပိ ဗဟဝေါ

Those female lay followers also have many retinues.

အမုဿံ ဥပါသိကာယံ ယော ကောစိ ပသီဒတိ

Someone has faith in that female lay follower.

အမူသု ဥပါသိကာသု ပန ယေ ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Moreover, some people have faith in those female lay followers.

ဣတိ တေဝီသတိမော ပါဌော.

Thus ends the twenty-third lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The neuter forms are stated.

အဒုံ ဓနဝံ နိစ္စံ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

That wealthy one constantly generates much merit.

အမူနိ ဓနဝန္တာနိ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝန္တိ

Those wealthy ones generate much merit.

အဒုံ ဓနဝန္တံ ပုညံ ကာရာပေတိ သဒ္ဓေါ

The faithful one causes that wealthy one to make merit.

အမူနိ ဓနဝန္တာနိ ပုညံ ကာရာပေတိ သဒ္ဓေါ

The faithful one causes those wealthy ones to make merit.

အမုနာ ဓနဝန္တေန ဘိက္ခု ဘတ္တံ ဘောဇာပီယတေ

A monk is offered a meal by that wealthy one.

အမူဟိ ဓနဝန္တေဟိ ဘိက္ခု ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

A monk was offered a meal by those wealthy ones.

အမုနာ ဓနဝန္တေန မဟာဇနောပိ သုခီဇာတော

Because of that wealthy one, even the multitude became happy.

အမူဟိ ဓနဝတ္တေဟိ မဟာဇနောပိ သုခီဇာတော

Because of those wealthy ones, even the multitude became happy.

အမုနော ဓနဝန္တဿ သုဝဏ္ဏဆတ္တံ ဓာရယတေ

For that wealthy one, a golden umbrella is held.

အမူသံ ဓနဝန္တာနံ ဥပတိဋ္ဌေယျ ဧကစ္စော

A certain one might attend upon those wealthy ones.

အမုသ္မာ ဓနဝန္တမှာ လာဘသက္ကာရံ လဘေယျ

From that wealthy person, one might obtain gain and honor.

အမူဟိ ဓနဝန္တေဟိ လာဘသက္ကာရာနိ လဘေယျုံ

From those wealthy ones, they might obtain gains and honors.

အမုနော ဓနဝန္တဿ မဟာပရိဝါရော အတ္ထိ

That wealthy man has a large retinue.

အမူသာနံ ဓနဝန္တာနံ မဟာပရိဝါရာ ဝိဇ္ဇန္တိ

Great retinues exist for those wealthy ones.

အမုမှိ ဓနဝန္တသ္မိံ ယော ကောစိ ပသီဒတိ

Whoever is pleased with that wealthy one.

အမူသု ဓနဝန္တေသု ယေ ကေစိ ပသီဒန္တိ.

Whoever are pleased with those wealthy ones.

ဣတိ စတုဝီသတိမော ပါဌော.

Thus, the twenty-fourth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The masculine forms are recited.

ကောဟိ နာမ ဗုဓော လောကေ ဝသံ ကောဓဿ ဂစ္ဆတိ;

ကေ ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ ဒိဗ္ဗံ ယောဂံ ဥပစ္စဂုံ.

Who indeed, being wise, in the world falls under the sway of anger? Who, having abandoned the human body, have attained the divine state?

ကံသိ တွံ အဿု ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော စ အာဝုသော;

ကေစိ ပုညာနိ ကတွာန ကိတ္တကာ တိဒိဝံ ဂတာ.

For whom, friend, have you gone forth? Some, having performed meritorious deeds—how many have gone to heaven?

ကေနာယံ ပကတော သတ္တော ကုဝံ သတ္တဿ ကာရကော;

ကေဟိဒံ ပကတံ ဗိမ္ဗံ ကွန္နု ဗိဗ္ဗဿ ကာရကော.

By whom was this being created? Where is the creator of the being? By what was this image created? Where indeed is the creator of the image?

ကေန တေ တာဒိသော ဝဏ္ဏော ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ;

ကေဟိ မေ ပုညကမ္မေဟိ မမံ ရက္ခန္တိ ဒေဝတာ.

By what is your complexion such? By what do you prosper here? By what meritorious deeds of mine do the deities protect me?

ကဿ စာဘိရတော သတ္တော သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ;

ကေသံ ဒိဝါစ ရတ္တောစ သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ.

A being delighting in whom is freed from all suffering? For whom does merit ever grow, both day and night?

ကသ္မာ နပရိဒေဝေသိ ဧဝရူပေ မဟဗ္ဘယေ;

ကေဟိ နာမ အရိယေဟိ ပုထဂေဝ ဇနော အယံ.

Why do you not lament in such great peril? By what indeed is this person distinguished from the noble ones?

ကဿ တွံ ဓမ္မမညာယ ဝါစံ ဘသယိ ဤဒိသံ;

ကေသံ တေ ဓမ္မမညာယ အစ္ဆိဒုံ ဘဝဘန္ဓနံ.

Having understood whose Dhamma, did you utter such a speech? Having understood whose Dhamma did they sever the bonds of existence?

ကမှိ ကာလေ တယာ ဝီရ ပတ္ထိတာ ဗောဓိမုတ္တမာ;

ကေသုဒ္ဓါနေသု မုနိန္ဒ သာဝကော ပရိတိဗ္ဗုတောတိ.

At what time, O hero, did you aspire to supreme enlightenment? In what pure states, O lord of sages, is a disciple completely stilled?

ဣတိ ပဉ္စဝီသတိမော ပါဌော.

Thus, the twenty-fifth lesson.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The feminine forms are recited.

ကာ စ သုဖဿယံ ဒါနံ မဉ္စပီဌာဒိကံ အဒါ;

ကာယော နာနာဝိဓံ ပုညံ ကတွာန တိဒိဝံ ဂတာ.

Who gave a gift pleasant to touch, such as beds and chairs? Who, having done various meritorious deeds, went to heaven?

ကံ ဘာဝနဉ္စ ဘာဝေတိ ကံ သီလံ ပရိပါလယီ;

ကာ နာမ ဒါသိယော ကမ္မေ ကာရာပယတိ သာမိကော.

Which meditation does one cultivate, and which virtue does one observe? Which female servants by name does the master have perform the work?

ကာယ ဥပါသိကာယဿု ဓမ္မော စ သူယတေ သဒါ;

ကာဟိ စ သီလဝတီဟိ ဓမ္မော စ သူယတေ သဒါ.

For which female lay follower is the Dhamma always heard? And by which virtuous women is the Dhamma always heard?

ကာယ ဝိဇ္ဇာယ မေ ပုတ္တော ပါပုဏာတိ ဣဒံ သုခံ;

ကာဟိ သိက္ခာဟိ မေ ပုတ္တာ ပါပုဏန္တိ ဣဒံ သုခံ.

By what knowledge does my son attain this happiness? By what trainings do my sons attain this happiness?

ကဿာ ဥပါသိကာယဿု ဒါနံ ဒဒေယျ ဓနဝါ;

ကာသံ ဥပါသိကာနဉ္စ ဒါနံ ဒဒေယျ ဂုဏဝါ.

To which female lay follower would a wealthy person give a gift? And to which female lay followers would a virtuous person give a gift?

ကာယ ဂင်္ဂါယ သဗ္ဗာစ ပဘဝန္တီတိ ကုန္နဒီ;

ကာဟိ စ ပန နဒီဟိ ပဘဝန္တိ မဟာနဒီ.

From which river do all the small rivers originate? And from which rivers do the great rivers originate?

ကဿာ ခေါ ပန ဂင်္ဂါယ မဟောဃော ဟောတိ သဗ္ဗဒါ;

ကာသံ ခေါ ပန ကညာနံ အာဘရဏာ ဘဝန္တိ စ.

Of which river is there always a great flood? And which maidens possess ornaments?

ကဿံ နဒိံ ပန မစ္ဆာ နိစ္စံ ဝိစရန္တိ သဒါ;

ကာသု ဂင်္ဂါသု ခေါ မစ္ဆာ နိစ္စံ ဝိစရန္တိ သဒါ.

In which river do fish always roam? In which rivers do fish always roam?

ဣတိ ဆဗ္ဗီသတိမော ပါဌော.

Thus, the twenty-sixth lesson.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The neuter forms are recited.

ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓ ကိံ တေ အဇိနသာဋိယာ;

ကာနိ စိတ္တာနိ ဇာယန္တိ ကထံ ဇာနေမ တံ မယံ.

What use are matted locks to you, O fool? What use is your antelope-hide garment? What thoughts arise? How may we know them?

ကိံ တွံ အတ္တဝသံ ဒိသွာ မမ ဒဇ္ဇာသိမံ ဓနံ;

ကာနိ ပုညာနိ ကတွာန ကိတ္တကာ တိဒိဝံ ဂတာ.

Seeing what advantage for yourself would you give me this wealth? Having done what meritorious deeds, how many have gone to heaven?

ကေနဿု နီယတိ လောကော ကေနဿု ပရိကဿတိ;

ကေဟိ မေ ပုညကမ္မဿ နာန္တမေဝဉ္စ ဒိဿတိ.

By what indeed is the world led? By what indeed is it dragged along? And by what means is the end of my meritorious deeds thus not seen?

ကေနာသိ ဒုမ္မနော တာတ ပုရိသံ ကန္နု ယောစသိ;

ကေဟိ ပုပ္ဖေဟိ သက္ကစ္စံ သဒ္ဓေါ ယဇတိ ဂေါတမံ.

Why are you dejected, dear one? For what man do you indeed lament? With what flowers does the faithful one respectfully worship Gotama?

ကဿ သော ကယိရာ မေတ္တိံ တမာဟု စရိယံ ဗုဓာ;

ကေသံ ဒါနဝရံ ဧတံ ဒါတဗ္ဗဉ္စ သဒါဒရာ.

For whom should one cultivate loving-kindness? The wise call that conduct. And to whom should this excellent gift always be given with respect?

ကသ္မာ စောရော အဟု မေ တွံ ဣတိ ရာဇာ အပုစ္ဆိတံ;

ကေဟိ နာမပိ ဟေတူဟိ ဇာယန္တီတိ ဣမေ ဇနာ.

'Why were you a thief to me?' thus the king asked him. By what causes indeed are these people born?

ကဿ တေ ဓမ္မမညာယ အစ္ဆိဒုံ ဘဝဘန္ဓနံ;

ကေသံ မဇ္ဈဂတော ဘာတိ စန္ဒောဝ နဘမဇ္ဈဂေါ.

Having understood whose Dhamma, did they sever the bond of existence? In the midst of whom does he shine, like the moon in the middle of the sky?

ကသ္မိံ မေ သိဝယော ကုဒ္ဓါ နာဟံ ပဿာမိ ဒုက္ကဋံ;

ကေသု ပုညေသု ယောဇေတိ သခီနံ သော သခါဟိတောတိ.

In what respect are the auspicious ones angry with me? I see no wrongdoing. In what meritorious deeds does that friend engage his friends for their welfare?

ဣတိ သတ္တဝီသတိမော ပါဌော.

Thus the twenty-seventh lesson.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ သဗ္ဗနာမာနံ.

Thus in the Padamañjarī, the section on all pronouns.

စတုတ္ထော ပရိစ္ဆေဒေါ.

The Fourth Chapter.

အထ အလိင်္ဂတုမှာမှသဒ္ဒါ ဝုစ္စန္တေ.

Now the genderless pronouns 'you' and 'I' are discussed.

တွံ ပန ပုရိသော ပုညံ ကရောဟိ

But you, O man, perform merit.

တုမှေ ပုရိသာ ပုညံ ကရောထ

You men, perform merit.

တုဝံ ပန ပုရိသံ ပုညံ ကာရာပေတိ

You, however, cause a man to perform merit.

တုမှေ ပုရိသေ ပုညာနိ ကာရာပေတိ

You cause men to perform meritorious deeds.

တယာ ပုရိသေန ဩဒနော ပစ္စတေ

By you, the man, rice is cooked.

တုမှေဟိ ပုရိသေဟိ ဩဒနာ ပစ္စန္တေ

By you men, rice-meals are cooked.

တယာ ပုရိသေန ဧကစ္စော ဇီဝတိ

Because of you, the man, a certain one lives.

တုမှေဟိ ပုရိသေဟိ ဧကစ္စေ ဇီဝန္တိ

Because of you men, some live.

တုယှံ ပုရိသဿ ဓနံ ဒေတိ ဓနီ

To you, the man, the wealthy one gives wealth.

တုမှာကံ ပုရိသာနံ ဓနံ ဒေတိ ဓနီ

To you men, the wealthy one gives wealth.

တယာ ပုရိသမှာ အပေတိ ယော ကောစိ

From you, the man, someone departs.

တုမှေဟိ ပုရိသေဟိ အပေန္တိ ယေ ကေစိ

From you men, some depart.

တုယှံ ပုရိသဿ နာမ ဂေါတ္တာဒယော

The name, clan, and so on, of you, the man.

တုမှာကံ ပုရိသာနံ ပရိဂ္ဂဟော

The possession of you men.

တယိ ပုရိသသ္မိံ ကောစိ ပသီဒတိ

In you, the man, someone has faith.

တုမှေသု ပုရိသေသု ကေစိ ပသီဒန္တိ.

In you men, some have faith.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus the first lesson.

တွံ ဣတ္ထီပိ ဩဒနံ ဘုတွာ ဂစ္ဆာဟိ

You too, O woman, having eaten rice, go.

တုမှေ ဣတ္ထိယော ဩဒနံ ဘုတွာ ဂစ္ဆထ

You women, having eaten rice, go.

တုဝံ ဣတ္ထိံ ပုညံ ကာရယတိ ပုရိသော

The man causes you, the woman, to perform merit.

တုမှေ ဣတ္ထိယော ပုညာနိ ကာရေန္တိ ပုရိသာ

The men cause you women to perform meritorious deeds.

တယာ ဣတ္ထိယာပိ ဓညံ ဘဇ္ဇတေ

By you, the woman, grain is roasted.

တုမှေဟိ ဣတ္ထီဟိ ဓညာနိ ဘဇ္ဇန္တေ

By you women, grains are roasted.

တယာ ဣတ္ထိယာ ဒုက္ခံ ပါပုဏာတိ ကောစိ

Through you, the woman, someone attains suffering.

တုမှေဟိ ဣတ္ထီဟိ သုခံ ပါပုဏာတိ သာမိ

Through you women, the master attains happiness.

တုယှံ ဣတ္ထိယာ အာဘရဏံ ဒေတိ သာမိ

To you, the woman, the master gives an ornament.

တုမှာကံ ဣတ္ထီနံ အာဘရဏံ ဒေတိ သာမိ

To you women, the master gives an ornament.

တယာ ဣတ္ထိယာ အပေတိ ယော ကောစိ

Someone departs from you, the woman.

တုမှေဟိ ဣတ္ထီဟိ အပေန္တိ ယေ ကေစိ

Some people depart from you women.

တုယှံ ဣတ္ထိယာ ပုတ္တာပိ ဗဟဝေါ ဟောန္တိ

You, the woman, also have many sons.

တုမှာကံ ဣတ္ထီနံ ဝတ္ထာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

You women have clothes and ornaments.

တွယိ ဣတ္ထိယာ ပန မနံ ပတိဋ္ဌိတံ

In you, the woman, however, the mind is established.

တုမှေသု ဣတ္ထီသု ပန မနာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ.

In you women, however, minds are established.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus the second lesson.

တွံ စိတ္တံ ပန အာရမ္မဏံ စိန္တေသိ

You, however, think of the mind as an object.

တုမှေ စိတ္တာနိ အာရမ္မဏံ စိန္တေထ

You think of minds as an object.

တွံ စိတ္တံ သညမေဿန္တိ ယေ ကေစိ

Some people will restrain your mind.

တုမှေ စိတ္တာနိ သညမေဿန္တိ ယေ ကေစိ

Some people will restrain your minds.

တယာ စိတ္တေန ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

By your mind, the result of action is experienced.

တုမှေဟိ စိတ္တေဟိ ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

By your minds, the result of action is experienced.

တယာ စိတ္တေန ဗုဒ္ဓံ သရတိ သပ္ပုရိသော

A good person recollects the Buddha with your mind.

တုမှေဟိ စိတ္တေဟိ ဗုဒ္ဓံ သရန္တိ သပ္ပုရိသာ

Good people recollect the Buddha with your minds.

တုယှံ စိတ္တဿ ဩဝါဒံ ဒေတိ ကောစိ

Someone gives advice to your mind.

တုမှာကံ စိတ္တာနံ ဩဝါဒံ ဒေန္တိ ကေစိ

Some people give advice to your minds.

တယာ စိတ္တမှာ ခေါ ပန ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

From your mind, indeed, fear arises.

တုမှေဟိ စိတ္တေဟိ ပန ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From your minds, however, fears arise.

တုယှံ စိတ္တဿ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ

A reflection arose in your mind.

တုမှာကံ စိတ္တာနံ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ

A reflection arose in your minds.

တယိ စိတ္တေ ခေါ ပန ကုသလစိတ္တံ ပတိဌိတံ

In your mind, indeed, a wholesome thought is established.

တုမှေသု စိတ္တေသု ကုသလစိတ္တာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ.

In your minds, wholesome thoughts are established.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus the third lesson.

အဟံ ပုရိသောပိ ပုညံ ကရောမိ

I, a man, also perform merit.

မယံ ပုရိသာ ပန ပုညံ ကရောမ

We men, however, perform merit.

မမံ ပုရိသံ ပုညံ ကာရာပေတိ

He causes me, the man, to perform merit.

အမှေ ပုရိသေ ပုညာနိ ကာရာပေတိ

He causes us men to perform meritorious deeds.

မယာ ပုရိသေန ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

By me, the man, the result of action has been experienced.

အမှေဟိ ပုရိသေဟိ ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

By us men, the result of action has been experienced.

မယာ ပုရိသေန ဧကစ္စော သုစရတိ

With me, the man, a certain one behaves well.

အမှေဟိ ပုရိသေဟိ ဧကစ္စေ သုစရန္တိ

With us men, some behave well.

အမှံ ပုရိသဿ ဓနံ ဒဒါတိ ဓနဝါ

To me, the man, the wealthy one gives wealth.

အမှာကံ ပုရိသာနံ ဖလံ ဒဒါတိ ဖလဝါ

To us men, the fruitful one gives fruit.

မယာ ပုရိသသ္မာ အပေတိ ဧကစ္စော

From me, the man, a certain one departs.

အမှေဟိ ပုရိသေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From us men, fears arise.

အမှံ ပုရိသဿ နာမ ဂေါတ္တာဒိ

Of me, the man: the name, clan, and so on.

အမှာကံ ပုရိသာနံ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

Of us men, there is possession.

မယိ ပုရိသသ္မိံ ပသီဒတိ ယော ကောစိ

In me, the man, someone has faith.

အမှေသု ပုရိသေသု ဧကစ္စော သူရတမော.

Among us men, a certain one is the bravest.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus the fourth lesson.

အဟံ ကညာ ပန ပုညံ ကရောမိ

I, a maiden, however, perform merit.

မယံ ကညာယော ပုညာနိ ကရောမ

We maidens perform meritorious deeds.

မမံ ကညံ ပုညံ ကာရာပေတိ

He causes me, the maiden, to perform merit.

အမှေ ကညာယော ပုညံ ကာရာပေတိ

He causes us maidens to perform merit.

မယာ ကညာယ ဩဒနော ပစ္စတေ

By me, the maiden, rice is cooked.

အမှေဟိ ကညာဟိ ဩဒနော ပစ္စတေ

By us maidens, rice is cooked.

မယာ ကညာယ သုခဒုက္ခာ ပါပုဏာတိ

Through me, the maiden, one attains happiness and suffering.

အမှေဟိ ကညာဟိ သုခဒုက္ခံ ပါပုဏာတိ

Through us maidens, one attains happiness and suffering.

အမှံ ကညာယ အာဘရဏံ ဒေတိ

He gives an ornament to me, the maiden.

အမှာကံ ကညာနံ အာဘရဏံ ဒေတိ

He gives an ornament to us maidens.

မယာ ကညာယ အယံ ကညာ ဟီဏာ

This maiden is inferior to me, the maiden.

အမှေဟိ ကညာဟိ အယံ ကညာ အဓိကာ

This maiden is superior to us maidens.

အမှံ ကညာယ ဝတ္ထာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

I, the maiden, possess clothes and ornaments.

အမှာကံ ကညာနံ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

We maidens possess a retinue.

မယိ ကညာယံ မေ မနံ နပတိဋ္ဌိတံ

My mind is not established in me, the maiden.

အမှေသု ကညာသု မေ မနံ ပတိဋ္ဌိတံ.

My mind is established in us maidens.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus the fifth lesson.

အဟံ စိတ္တံ ပန အာရမ္မဏံ ဝိဇာနာဟိ

As for me, however, know the mind as an object.

မယံ စိတ္တာနိ အာရမ္မဏံ ဝိဇာနာထ

As for us, know minds as an object.

မမံ စိတ္တံ သညမေဿန္တိ ဧကစ္စေ

Some will restrain my mind.

အမှေ စိတ္တာနိ သညမေဿန္တိ ကေစိ

Some will restrain our minds.

မယာ စိတ္တေန ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

By my mind, the fruit of action was experienced.

အမှေဟိ စိတ္တေဟိ ကမ္မဖလံ အနုဘုတ္တံ

By our minds, the fruit of action was experienced.

မယာ စိတ္တေန ဗုဒ္ဓံ သရတိ သပ္ပုရိသော

A good person recollects the Buddha with my mind.

အမှေဟိ စိတ္တေဟိ ဗုဒ္ဓံ သရတိ သဒ္ဓေါ

A faithful person recollects the Buddha with our minds.

မမံ စိတ္တဿ ဩဝါဒံ ဒေတိ ကောစိ

Someone gives advice to my mind.

အမှာကံ စိတ္တာနံ ဩဝါဒံ ဒေန္တိ ကေစိ

Some give advice to our minds.

မယာ စိတ္တသ္မာ ပန ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ

From my mind, however, fear arises.

အမှေဟိ စိတ္တေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

From our minds, fears arise.

မမံ စိတ္တဿ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ

A reflection arose in my mind.

အမှာကံ စိတ္တာနံ ပရိဝိတက္ကော ဟောတိ

A reflection occurs in our minds.

မယိ စိတ္တေ ပန ကုသလစိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ

In my mind, however, a wholesome mind is established.

အမှေသု စိတ္တေသု ကုသလစိတ္တာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ.

In our minds, wholesome minds are established.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus the sixth lesson.

ဂါမံ ဝေါ ပန ဂစ္ဆေယျာထ

You might, however, go to the village.

ဂါမံ နော ပန ဂစ္ဆေယျာမ

We might, however, go to the village.

ပဟာယ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဂမိဿာမိ

Having abandoned you, O monks, I will go.

မာ နော အဇ္ဇ ပန ဝိကန္တိသု

Indeed, let them not cut us up today.

ကတမေဝ တေ ပန တံ ကမ္မံ

And what, then, is that deed of yours?

ကတမေဝ မေ ပန တံ ကမ္မံ

And what, then, is that action of mine?

ကတမေဝ ဝေါ ပန ကုသလကမ္မံ

And what, then, is your wholesome action?

ကတမေဝ နော ပန ကုသလကမ္မံ

And what, indeed, is our skillful action?

ဒဒါမိ တေ ပန ဂါမဝရာနိ ပဉ္စ

I give you five choice villages, indeed.

ဒဒါဟိ မေ ဂါမဝရံ တွမ္ပိ

You too, give me the best village.

ဓမ္မံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသိဿာမိ

I will teach you the Dhamma, monks.

သံဝိဘာဇေထ နော ရဇ္ဇေန

Share the kingdom with us.

မနုဿဿေဝ တေ သီသံ ပန

Your head, however, was human.

ပဟူတံ မေ ပန ဓနံ သက္က

But I have abundant wealth, O Sakka.

တုဋ္ဌောသ္မိယာ ဝေါ ပန ပကတိယာ

I am indeed pleased with your natural disposition.

သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော.

The Blessed One, our Teacher, has arrived.

ဝေါ နော တေ မေတိ ရူပါနိ ပဒါနိ ပဒတော ယတော;

တတော နာမိကပန္တီသု နတူ ဝုတ္တာနိ တာနိ မေ.

From which stem the word-forms 'vo', 'no', 'te', 'me' are derived, for that reason they have been stated by me in the lists of nominals, but not otherwise.

ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂေ စ ကရဏေ သမ္ပဒါနိယေ;

သာမိဿ ဝစနေ စေဝ ဝေါ နော သဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ.

In reference to the person, in the objective case, in the instrumental, and in the dative; and also in the sense of ownership, the words 'vo' and 'no' occur.

ကရဏေ သမ္ပဒါနေ စ သာမိအတ္ထေ စ အာဂတော;

တေ မေ သဒ္ဒေါတိ ဝိညေယျော ဝိညုနာ နယဒဿိနာတိ.

The words 'te' and 'me' should be understood by the wise, skilled in method, as having come in the sense of instrument, bestowal, and ownership.

ဣတိ သတ္တမော ပါဌော.

Thus the seventh lesson.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ အလိင်္ဂသဗ္ဗနာမာနံ.

Thus in the Padamañjarī, the section on genderless pronouns.

ပဉ္စမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

The fifth chapter.

ဣမာနိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ

These masculine forms are stated.

ဒွေ မဟာရာဇာနော ရဇ္ဇံ ကာရေန္တိ

Two great kings rule the kingdom.

ဒွေပိ မဟာရာဇာနော ဥပသင်္ကမတိ

He approaches the two great kings.

ဒွီဟိ မဟာရာဇေဟိ သင်္ဂါမော ကတော

A battle was waged by two great kings.

ဒွီဟိ မဟာရာဇေဟိ ရဋ္ဌဝါသိနော ဇီဝန္တိ

The citizens live by means of two great kings.

ဒွိန္နံ မဟာရာဇာနံ ပန္နာကာရံ ဒေတိ

He gives tribute to the two great kings.

ဒွီဟိ မဟာရာဇေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fears arise from two great kings.

ဒွိန္နံ မဟာရာဇာနံ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

The retinue belongs to the two great kings.

ဒွီသု မဟာရာဇေသု မနာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ.

Minds were established in the two great kings.

ဣမာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These feminine forms are stated.

ဒွေ ကညာယော ပုညာနိ ကရောန္တိ

Two young women perform meritorious deeds.

ဒွေ ကညာယော ပုညာနိ ကာရာပေတိ

He causes two young women to perform meritorious deeds.

ဒွီဟိ ကညာဟိ ပုညာနိ ကတာနိ

Meritorious deeds were done by two young women.

ဒွီဟိ ကညာဟိ သုခဒုက္ခံ ပါပုဏာတိ

He attains happiness and suffering by means of two young women.

ဒွိန္နံ ကညာနံ အာဘရဏာနိ ဒေတိ

He gives ornaments to the two young women.

ဒွီဟိ ကညာဟိ အယံ ကညာ အဓိကာ

This girl is superior to the two girls.

ဒွိန္နံ ကညာနံ ဝတ္ထာဘရဏံ ဟောတိ

There are clothes and ornaments for two girls.

ဒွီသု ကညာသု မနာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ

The minds were established on the two girls.

ဣမာနိ နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called the neuter gender forms.

ဒွေ ကုလာနိ ဒါနာဒိကုသလံ ကရောန္တိ

Two families perform skillful acts such as generosity.

ဒွေ ကုလာနိ ဒါနာဒိကုသလံ ကာရာပေတိ

He causes two families to perform skillful acts such as generosity.

ဒွီဟိ ကုလေဟိ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

The Sangha was caused to be fed a meal by two families.

ဒွီဟိ ကုလေဟိ သုခံ ပါပုဏာတိ သံဃော

The Sangha attains happiness from two families.

ဒွိန္နံ ကုလာနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ ကေစိ

Some make offerings to two families.

ဒွီဟိ ကုလေဟိ အပေတိ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော

A certain individual withdraws from two families.

ဒွိန္နံ ကုလာနံ နာမ ဂေါတ္တာဒယော

The names, clans, and so forth of the two families.

ဒွီသု ကုလေသု မေ စိတ္တံ ပတိဋ္ဌိတံ.

My mind was established in two families.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus is the first lesson.

ဣမာနိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called the masculine forms.

တယော ပုရိသာ ပန ဝိဟာရံ ကရောန္တိ

Three men, however, perform the dwelling.

တယော ပုရိသေ ဥပဂစ္ဆတိ ဧကစ္စော

A certain one approaches three men.

တီဟိ ပုရိသေဟိ ဝိဟာရော ကာရာပိတော

The monastery was caused to be made by three men.

တီဟိ ပုရိသေဟိ ဇီဝန္တိ ယေ ကေစိ

Some people live by means of three men.

တိဏ္ဏန္နံ ပုရိသာနံ ဓနံ ဒေတိ ဓနဝါ

A wealthy man gives wealth to three men.

တီဟိ ပုရိသေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fears arise from three men.

တိဏ္ဏန္နံ ပုရိသာနံ ပရိဂ္ဂဟော ဟောတိ

The possession belongs to three men.

တီသု ပုရိသေသု ပသီဒတိ ယော ကောစိ.

Someone is pleased with three men.

ဣမာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called the feminine forms.

တိဿော ဣတ္ထိယော ပုညာနိ ကရောန္တိ

Three women perform meritorious deeds.

တိဿော ဣတ္ထိယော ပုညာနိ ကာရာပေတိ

He causes three women to perform meritorious deeds.

တီဟိ ဣတ္ထီဟိ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

The Sangha was caused to be fed a meal by three women.

တီဟိ ဣတ္ထီဟိ ဇီဝန္တိ ဧကစ္စော ပုရိသော

A certain man lives by means of three women.

တိဿန္နံ ဣတ္ထီနံ အာဘရဏာနိ ဒေတိ

He gives ornaments to three women.

တီဟိ ဣတ္ထီဟိ အပေတိ ဧကစ္စော ပုရိသော

A certain man departs from three women.

တိဿန္နံ ဣတ္ထီနံ အာဘရဏာနိ ဟောန္တိ

There are ornaments belonging to three women.

တီသု ဣတ္ထီသု ပသီဒတိ ဧကစ္စော ပုရိသော.

A certain man is pleased with three women.

ဣမာနိ နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called neuter-gender forms.

တီနိ ကုလာနိ ပုညာနိ ကရောန္တိ

Three families perform meritorious acts.

တီနိ ကုလာနိ ပုညာနိ ကာရာပေတိ

He causes three families to perform meritorious deeds.

တီဟိ ကုလေဟိ ပုညာနိ ကရိယျန္တေ

Meritorious deeds are done by three families.

တီဟိ ကုလေဟိ ဇီဝန္တိ ယေ ကေစိ

Whosoever live, they live by means of three families.

တိဏ္ဏန္နံ ကုလာနံ ဓနံ ဒေတိ ဓနဝါ

A wealthy man gives wealth to three families.

တီဟိ ကုလေဟိ ဘယာနိ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fears do not arise from three families.

တိဏ္ဏန္နံ ကုလာနံ မဟာဘောဂေါ ဟောတိ

Great wealth belongs to three families.

တီသု ကုလေသု ပသီဒတိ ဧကစ္စော ပုရိသော.

A certain man is devoted to three families.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus, the second lesson.

ဣမာနိ ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called masculine-gender forms.

စတ္တာရော မဟာရာဇာ ရဇ္ဇံ ကရောန္တိ

The Four Great Kings reign.

စတ္တာရော မဟာရာဇေ ဥပဂစ္ဆတိ ဧကစ္စော

A certain person approaches the Four Great Kings.

စတူဟိ မဟာရာဇေဟိ ပုညာနိ ကရိယျန္တေ

Meritorious deeds are done by the Four Great Kings.

စတူဟိ မဟာရာဇေဟိ ဇီဝန္တိ မဟာဇနာ

The great multitude lives by means of the Four Great Kings.

စတုန္နံ မဟာရာဇာနံ ပန္နာကာရံ ဒေန္တိ

They give tribute to the Four Great Kings.

စတူဟိ မဟာရာဇေဟိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fears arise from the Four Great Kings.

စတုန္နံ မဟာရာဇာနံ အာဘရဏံ ဟောတိ

Adornment belongs to the Four Great Kings.

စတူသု မဟာရာဇေသု ပသီဒတိ မဟာဇနော.

The great multitude is pleased with the Four Great Kings.

ဣမာနိ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called feminine-gender forms.

စတဿော ကညာယော ပုညာနိ ကရောန္တိ

Four maidens perform meritorious deeds.

စတဿော ကညာယော ပုညာနိ ကာရာပေတိ

He causes four maidens to perform meritorious deeds.

စတူဟိ ကညာဟိ သံဃော ဘတ္တံ ဘောဇာပိတော

The Sangha was fed a meal by four maidens.

စတူဟိ ကညာဟိ ဝဓံ ပါပုဏန္တိ ပုရိသာ

Men encounter death by means of four maidens.

စတဿန္နံ ကညာနံ အာဘရဏာနိ ဒေန္တိ

They give ornaments to the four maidens.

စတူဟိ ကညာဟိ အယံ ကညာ အဓိကာ

This maiden is superior to four maidens.

စတဿန္နံ ကညာနံ အာဘရဏံ ဟောတိ

Ornamentation belongs to four maidens.

စတူသု ကညာသု ပသီဒတိ ဧကစ္စော ပုရိသော.

A certain man is pleased with four maidens.

ဣမာနိ နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

These are called neuter-gender forms.

စတ္တာရိ ကုလာနိ ဗဟုံ ပုညံ ကရောန္တိ

Four families make much merit.

စတ္တာရိ ကုလာနိ ဥပဂစ္ဆန္တိ ဧကစ္စေ

Some approach four families.

စတူဟိ ကုလေဟိ ဝိဟာရော ကာရာပီယတေ

A dwelling is being built by four families.

စတူဟိ ကုလေဟိ ဇီဝန္တိ ဧကစ္စေ ပုရိသာ

Some men live by means of four families.

စတုန္နံ ကုလာနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ

They show honor to the four families.

စတူဟိ ကုလေဟိ အပေန္တိ ဧကစ္စေ

Certain ones depart from four families.

စတုန္နံ ကုလာနံ နာမ ဂေါတ္တာဒယော

The names, lineages, and so on, of the four families.

စတုသု ကုလေသု ပသီဒတိ မဟာဇနော.

The great multitude has faith in the four families.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus the third lesson.

ပဉ္စ မဟာဘူတာ တိဋ္ဌန္တိ

The five great elements exist.

ပဉ္စ မဟာဘူတေ ပဿတိ

He perceives the five great elements.

ပဉ္စဟိ မဟာဘူတေဟိ ကတာနိ

Made of the five great elements.

ပဉ္စဟိ မဟာဘူတေဟိ သုစရတိ

One fares well by means of the five great elements.

ပဉ္စန္နံ မဟာဘူတာနံ ဒီယတေ

It is given to the five great elements.

ပဉ္စဟိ မဟာဘူတေဟိ အပေတိ

It departs from the five great elements.

ပဉ္စန္နံ မဟာဘူတာနံ သန္တကံ

Belonging to the five great elements.

ပဉ္စသု မဟာဘူတေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

Established in the five great elements.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

ပဉ္စ-မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

The five great elements, however, exist.

ပဉ္စ-အဘိဘဝိတာရော တိဋ္ဌန္တိ

The five conquerors stand.

ပဉ္စ-ပုရိသာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

Five men, however, are standing.

ပဉ္စ-ဘူမိယော ပန ဟောန္တိ

There are, however, five planes of existence.

ပဉ္စ-ကညာယော ပန တိဋ္ဌန္တိ

Five maidens, however, stand.

ပဉ္စ-မဟာဘူတာနိ တိဋ္ဌန္တိ

The five great elements exist.

ပဉ္စ-စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Five consciousnesses arise.

ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ.

Thus should it be applied in every case.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus the fourth lesson.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

ဆ မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

The six great elements, however, exist.

ဆ အဘိဘဝိတာရော ပဿတိ

He sees six conquerors.

ဆဟိ ပုရိသေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by six persons.

ဆန္နံ ဘူမီနံ ရုစ္စတိ ကောစိ

Someone is pleased with six grounds.

ဆဟိ ကညာဟိ အပေတိ ဧကစ္စော

A certain one departs from six maidens.

ဆန္နံ ဘူတာနံ သန္တကံ ဟောတိ

It belongs to the six elements.

ဆသု ပန စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It is established, however, in six consciousnesses.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

သတ္တ မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

The seven great elements, however, remain.

သတ္တ အဘိဘဝိတာရော ပဿတိ

He sees the seven conquerors.

သတ္တဟိ ပုရိသေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by seven men.

သတ္တန္နံ ဘူမီနံ ရုစ္စတိ ကောစိ

Someone is pleased with seven grounds.

သတ္တဟိ ကညာဟိ အပေတိ ဧကစ္စော

A certain one departs from seven maidens.

သတ္တန္နံ ဘူတာနံ သန္တကံ ဟောတိ

It belongs to the seven elements.

သတ္တသု ပန စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

In seven consciousnesses, however, it is established.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus ends the fifth recitation.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

အဋ္ဌ မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

The eight great elements, however, endure.

အဋ္ဌ အဘိဘဝိတာရော ပဿတိ

He perceives the eight conquerors.

အဋ္ဌဟိပုရိသေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by eight men.

အဋ္ဌန္နံ ဘူမီနံ ရုစ္စတိ ကောစိ

Someone is pleased with eight grounds.

အဋ္ဌဟိ ကညာဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from eight maidens.

အဋ္ဌန္နံဘူတာနံ သန္တကံ ဟောတိ

It belongs to the eight elements.

အဋ္ဌသု ပန စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

In eight consciousnesses, however, it is established.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

နဝ မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

The nine great elements, however, remain.

နဝ အဘိဘဝိတာရော ပဿတိ

He sees nine conquerors.

နဝဟိ ပုရိသေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by nine men.

နဝန္နံ ဘူမီနံ ရုစ္စတိ ကောစိ

Someone is pleased with nine grounds.

နဝဟိ ကညာဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from nine maidens.

နဝန္နံ ဘူတာနံ သန္တကံ ဟောတိ

It belongs to the nine elements.

နဝသု ပန စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

In nine consciousnesses, however, it is established.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus ends the sixth recitation.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

ဒသ မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

Ten great elements, however, remain.

ဒသ အဘိဘဝိတာရော ပဿတိ

He sees ten conquerors.

ဒသဟိ ပုရိသေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by ten men.

ဒသန္နံ ဘူတာနံ ရုစ္စတိ ကောစိ

Someone is pleasing to the ten beings.

ဒသဟိ ကညာဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from ten maidens.

ဒသန္နံ ဘူတာနံ သန္တကံ ဟောတိ

It belongs to the ten elements.

ဒသသု ပန စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

In ten consciousnesses, however, it is established.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

ဧကာဒသ-မဟာဘူတာ တိဋ္ဌန္တိ

Eleven great elements remain.

ဒွါဒသ-အဘိဘဝိတာရော တိဋ္ဌန္တိ

Twelve conquerors stand.

တေရသ-ပုရိသာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

Thirteen men, however, stand.

စုဒ္ဒသ-ဘူမိယော ပန ဟောန္တိ

Fourteen planes, however, exist.

ပဉ္စဒသ-ကညာယော ပန တိဋ္ဌန္တိ

Fifteen maidens, however, stand.

သောလသ-ဘူတာနိ ပန တိဋ္ဌန္တိ

Sixteen elements, however, exist.

သတ္တရသ-စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.

Seventeen consciousnesses arise.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

အဋ္ဌာရသ မဟာဘူတာ ပန တိဋ္ဌန္တိ

Eighteen great elements, however, remain.

အဋ္ဌာရသ အဘိဘဝိတာရော ပဿတိ

He sees eighteen conquerors.

အဋ္ဌာရသဟိ ပုရိသေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by eighteen men.

အဋ္ဌာရသန္နံ ဘူမီနံ ရုစ္စတိ

It is agreeable to eighteen grounds.

အဋ္ဌာရသဟိ ကညာဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from eighteen maidens.

အဋ္ဌာရသန္နံ ဘူတာနံ သန္တကံ

It belongs to the eighteen elements.

အဋ္ဌာရသသု စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

In eighteen consciousnesses, it is established.

ဣတိ သတ္တမော ပါဌော.

Thus ends the seventh recitation.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ ဗဟုဝစနသင်္ချာနာမာနံ ဆဋ္ဌော ပရိစ္ဆေဒေါ.

Thus ends the sixth chapter on plural numerals in the Padamañjarī.

တိလိင်္ဂရူပါနိ ဝုစ္စန္တေ.

The forms of the three genders are spoken of.

ဧကူနဝီသတိ ဧကူနဝီသံ ဣစ္စာဒိပိ

Also nineteen, nineteen, and so on.

ဧကူနဝီသာယ ဧကူနဝီသာယံ

For nineteen, at nineteen.

ဧကူနဝီသတိ ဘိက္ခူပိ တိဋ္ဌန္တိ

Even nineteen monks are standing.

ဧကူနဝီသံ ဘိက္ခူပိ ပဿတိ

He sees even nineteen monks.

ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မော ဒေသိတော

The Dhamma was taught by nineteen monks.

ဧကူနဝီသာယ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by nineteen maidens.

ဧကူနဝီသာယ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by nineteen thoughts.

ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ဒေတိ

He gives a robe to nineteen monks.

ဧကူနဝီသာယ ကညာနံ ဓနံ ဒေတိ

He gives wealth to nineteen maidens.

ဧကူနဝီသာယ စိတ္တာနံ ပန ရုစ္စတိ

However, it is pleasing to nineteen minds.

ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from nineteen monks.

ဧကူနဝီသာယ ကညာဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from nineteen maidens.

ဧကူနဝီသာယ စိတ္တေဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from nineteen thoughts.

ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူနံ သန္တကံ

The belongings of nineteen monks.

ဧကူနဝီသာယ ကညာနံ သန္တကံ

The possessions of nineteen maidens.

ဧကူနဝီသာယ စိတ္တာနံ သန္တကံ

The belongings of nineteen thoughts.

ဧကူနဝီသာယ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ

It was established among nineteen monks.

ဧကူနဝီသာယ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ

It was established among nineteen maidens.

ဧကူနဝီသာယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in nineteen thoughts.

ဣတိ ပဌမော ပါဌော.

Thus the first lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

ဧကူနဝီသတိ ဘိက္ခူပိ တိဋ္ဌန္တိ

Even nineteen monks are standing.

ဧကူနဝီသတိံ ဘိက္ခူပိ ပဿတိ

He sees even nineteen monks.

ဧကူနဝီသတိယာ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by nineteen monks.

ဧကူနဝီသတိယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among nineteen monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

ဧကူနဝီသတိ ကညာယော တိဋ္ဌန္တိ

Nineteen maidens are standing.

ဧကူနဝီသတိံ ကညာယော ပဿတိ

He sees nineteen maidens.

ဧကူနဝီသတိယာ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by nineteen maidens.

ဧကူနဝီသတိယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among nineteen maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

ဧကူနဝီသတိ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Nineteen thoughts arise.

ဧကူနဝီသတိံ စိတ္တာနိ ပဿတိ

He sees nineteen thoughts.

ဧကူနဝီသတိယာ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by nineteen thoughts.

ဧကူနဝီသတိယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in nineteen thoughts.

ဣတိ ဒုတိယော ပါဌော.

Thus the second lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

ဝီသတိ ဘိက္ခဝေါ တိဋ္ဌန္တိ

Twenty monks stand.

ဝီသတိံ ဘိက္ခဝေါ ပဿတိ

He sees twenty monks.

ဝီသတိယာ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by twenty monks.

ဝီသတိယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among twenty monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

ဝီသတိ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Twenty maidens also stand.

ဝိသတိံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees twenty maidens also.

ဝီသတိယာ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by twenty maidens.

ဝီသတိယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among twenty maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

ဝီသတိ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Twenty thoughts arise.

ဝီသတိံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees twenty thoughts also.

ဝီသတိယာ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by twenty thoughts.

ဝီသတိယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ

It was established in twenty thoughts.

ဝီသံ ဝီသံ ဝီသာယ ဝီသာယံ

Twenty, twenty, by twenty, in twenty.

တထာ ဧကဝီသ ဒွါဝီသ ဗာဝီသ

Likewise twenty-one, twenty-two, twenty-two.

တေဝီသ စတုဝီသ-ဣစ္စာဒိပိ.

Twenty-three, twenty-four, and so forth.

ဣတိ တတိယော ပါဌော.

Thus the third lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

တိံသ ဘိက္ခဝေါ တိဋ္ဌန္တိ

Thirty monks stand.

တိံသ ဘိက္ခဝေါ ပဿတိ

He sees thirty monks.

တိံသာယ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by thirty monks.

တိံသာယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among thirty monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

တိံသ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Thirty maidens also stand.

တိံသ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even thirty maidens.

တိံသာယ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by thirty maidens.

တိံသာယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among thirty maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

တိံသ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Thirty thoughts arise.

တိံသ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees even thirty thoughts.

တိံသာယ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by thirty thoughts.

တိံသာယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in thirty thoughts.

ဣတိ စတုတ္ထော ပါဌော.

Thus the fourth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

စတ္တာလီသ ဘိက္ခဝေါ တိဋ္ဌန္တိ

Forty monks stand.

စတ္တာလီသံ ဘိက္ခဝေါ ပဿတိ

He sees forty monks.

စတ္တာလီသာယ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by forty monks.

စတ္တာလီသာယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among forty monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

စတ္တာလီသ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Forty maidens also stand.

စတ္တာလီသံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even forty maidens.

စတ္တာလီသာယ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by forty maidens.

စတ္တာလီသာယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among forty maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

စတ္တာလီသ စိတ္တာနိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Forty thoughts also arise.

စတ္တာလီသံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees even forty thoughts.

စတ္တာလီသာယ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by forty thoughts.

စတ္တာလီသာယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in forty thoughts.

စတ္တာရီသ ဣစ္စာဒိပိ.

Also forty, and so forth.

ဣတိ ပဉ္စမော ပါဌော.

Thus the fifth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

ပညာယ ဘိက္ခဝေါ တိဋ္ဌန္တိ

Fifty monks stand.

ပညာယံ ဘိက္ခဝေါ ပဿတိ

He sees fifty monks.

ပညာသာယ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by fifty monks.

ပညာသာယံ ဘိက္ခူသု ဝတိဋ္ဌိတံ.

It was established among fifty monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

ပညာယ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Fifty maidens also stand.

ပညာသံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even fifty maidens.

ပညာသာယ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by fifty maidens.

ပညာသာယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among fifty maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

ပညာသ စိတ္တာနိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Fifty thoughts also arise.

ပညာသံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ.

He sees even fifty thoughts.

ပညာသာယ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by fifty thoughts.

ပညာသာယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in fifty thoughts.

တထာ ပဏ္ဏာသ ပဏ္ဏာသံ

Similarly, fifty, fifty.

ပဏ္ဏာသာယ ပဏ္ဏာသာယံ.

By fifty, in fifty.

ဣတိ ဆဋ္ဌော ပါဌော.

Thus the sixth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

သဋ္ဌိ ဘိက္ခဝေါပိ တိဋ္ဌန္တိ

Sixty monks also stand.

သဋ္ဌိံ ဘိက္ခဝေါပိ ပဿတိ

He sees even sixty monks.

သဋ္ဌိယာ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by sixty monks.

သဋ္ဌိယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among sixty monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

သဋ္ဌိ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Sixty maidens also stand.

သဋ္ဌိံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even sixty maidens.

သဋ္ဌိယာ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by sixty maidens.

သဋ္ဌိယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ

It was established among sixty maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

သဋ္ဌိ စိတ္တာနိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Sixty thoughts also arise.

သဋ္ဌိံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees even sixty thoughts.

သဋ္ဌိယာ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by sixty thoughts.

သဋ္ဌိယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in sixty thoughts.

ဣတိ သတ္တမော ပါဌော.

Thus the seventh lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

သတ္တတိ ဘိက္ခဝေါပိ တိဋ္ဌန္တိ

Seventy monks also stand.

သတ္တတိံ ဘိက္ခဝေါပိ ပဿတိ

He sees even seventy monks.

သတ္တတိယာ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by seventy monks.

သတ္တတိယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among seventy monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

သတ္တတိ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Seventy maidens also stand.

သတ္တတိံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even seventy maidens.

သတ္တတိယာ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by seventy maidens.

သတ္တတိယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among seventy maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

သတ္တတိ စိတ္တာနိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Seventy thoughts also arise.

သတ္တတိံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees even seventy thoughts.

သတ္တတိယာ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by seventy thoughts.

သတ္တတိယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ

It was established in seventy thoughts.

သတ္တရိ ဣစ္စာဒိပိ.

Seventy, and so forth.

ဣတိ အဋ္ဌမော ပါဌော.

Thus ends the eighth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

အသီတိ ဘိက္ခဝေါပိ တိဋ္ဌန္တိ

Eighty monks also stand.

အသီတိံ ဘိက္ခဝေါပိ ပဿတိ

He sees even eighty monks.

အသီတိယာ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by eighty monks.

အသီတိယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among eighty monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ.

Feminine forms.

အသီတိ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Eighty maidens also stand.

အသီတိံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even eighty maidens.

အသီတိယာ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

The deed was done by eighty maidens.

အသီတိယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among eighty maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

အသီတိ စိတ္တာနိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Eighty thoughts also arise.

အသီတိံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees even eighty thoughts.

အသိတိယာ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by eighty thoughts.

အသီတိယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in eighty thoughts.

ဣတိ နဝမော ပါဌော.

Thus the ninth lesson.

ပုလ္လိင်္ဂရူပါနိ.

Masculine forms.

နဝုတိ ဘိက္ခဝေါပိ တိဋ္ဌန္တိ

Ninety monks also stand.

နဝုတိံ ဘိက္ခဝေါပိ ပဿတိ

He sees even ninety monks.

နဝုတိယာ ဘိက္ခူဟိ ဒေသိတော

It was taught by ninety monks.

နဝုတိယံ ဘိက္ခူသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among ninety monks.

ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပါနိ

Feminine forms.

နဝုတိ ကညာယောပိ တိဋ္ဌန္တိ

Ninety maidens also stand.

နဝုတိံ ကညာယောပိ ပဿတိ

He sees even ninety maidens.

နဝုတိယာ ကညာဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by ninety maidens.

နဝုတိယံ ကညာသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established among ninety maidens.

နပုံသကလိင်္ဂရူပါနိ.

Neuter forms.

နဝုတိ စိတ္တာနိပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ

Ninety thoughts also arise.

နဝုတိံ စိတ္တာနိပိ ပဿတိ

He sees even ninety thoughts.

နဝုတိယာ စိတ္တေဟိ ကမ္မံ ကတံ

A deed was done by ninety thoughts.

နဝုတိယံ စိတ္တေသု ပတိဋ္ဌိတံ.

It was established in ninety thoughts.

တထာ ဧကနဝုတိ ဣစ္စာဒိပိ.

Likewise, ninety-one, and so forth.

ဣတိ ဒသမော ပါဌော.

Thus the tenth lesson.

သတံ ဘိက္ခဝေါ ပန တိဋ္ဌန္တိ

However, a hundred monks stand.

သတာနိ ဘိက္ခဝေါ ပန တိဋ္ဌန္တိ

However, hundreds of monks stand.

သတံ ဘိက္ခဝေါ ပန ပဿတိ

However, he sees a hundred monks.

သတာနိ ဘိက္ခဝေါ ပန ပဿတိ

However, he sees hundreds of monks.

သတေန ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မော ဒေသိတော

The Dhamma was taught by a hundred monks.

သတေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဓမ္မာ ဒေသိတာ

The teachings were taught by hundreds of monks.

သတဿ ဘိက္ခူနံ ဒါနံ ဒဒေယျ

One should give a gift to a hundred monks.

သတာနံ ဘိက္ခူနံ ဒါနံ ဒဒေယျုံ

They should give a gift to hundreds of monks.

သတသ္မာ ဘိက္ခူဟိ အပေတိ ကောစိ

Someone departs from a hundred monks.

သတေဟိ ဘိက္ခူဟိ အပေန္တိ ကေစိ

Some depart from hundreds of monks.

သတဿ ဘိက္ခူနံ ပတ္တစီဝရာနိ

The bowls and robes of a hundred monks.

သတာနံ ဘိက္ခုနံ ပတ္တစီဝရာနိ

The bowls and robes of hundreds of monks.

သတသ္မိံ ဘိက္ခူသု မနံ ပတိဋ္ဌိတံ

The mind was established among a hundred monks.

သတေသု ဘိက္ခူသု မနံ ပတိဋ္ဌိတံ.

The mind was established among hundreds of monks.

ဧဝံ သဟဿံ သဟဿာနီတိ.

Thus, a thousand, thousands.

ယောဇေတဗ္ဗံ ဒသသဟဿံ

Ten thousand is to be applied.

သတသဟဿံ ဒသသတသဟဿန္တိ

A hundred thousand, a million.

ဧတ္ထာပိ ဧသေဝနယော

Here too, this is the method.

အယံ ပနေတ္ထ နယော

This is the method here.

သတံ ခေါ ဘိက္ခူ ဟောန္တိ

Indeed, there are a hundred monks.

သတံ ခေါ ဣတ္ထိယော ဟောန္တိ

Indeed, there are a hundred women.

သတံ ခေါ ပိယာတိ ဟောန္တိ

Indeed, a hundred are dear.

သဟဿာဒိသုပိ ဧသေဝ နယော.

Even in thousands and so forth, this is the method.

ဣတိ ဧကာဒသမော ပါဌော.

Thus ends the eleventh lesson.

ဒသဿ ဂဏနဿ ဒသဂုဏိတံ ကတွာ သတံ ဟောတိ.

Multiplying the number ten by ten, it becomes a hundred.

သတဿ ဒသဂုဏိတံ ကတွာ သဟဿံ ဟောတိ.

Multiplying a hundred by ten, it becomes a thousand.

ဒသသဟဿဿ ဒသဂုဏိတံ ကတွာ သတသဟဿံ ဟောတိ.

Multiplying ten thousand by ten, it becomes a hundred thousand.

တံ လက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ, သတသဟဿဿ ဒသဂုဏိတံ ကတွာ ဒသသတသဟဿံ ဟောတိ.

That is called a lakkha; multiplying a hundred thousand by ten, it becomes a million.

ဒသသတသဟဿဿ ဒသဂုဏိတံ ကတွာ ကောဋိ ဟောတိ.

Multiplying a million by ten, it becomes a koṭi.

သတသဟဿာနံ သတံ ကောဋိ နာမာတိ အတ္ထော.

The meaning is that a hundred hundred-thousands is called a koṭi.

ကောဋိသတသဟဿာနံ သတံ ပကောဋိ.

A hundred hundred-thousands of koṭis is a pakoṭi.

ပကောဋိသတသဟဿာနံ သတံ ကောဋိပ္ပကောဋိ.

A hundred hundred-thousands of pakoṭis is a koṭippakoṭi.

ကောဋိပ္ပကောဋိ သတသဟဿာနံ သတံ နဟုတံ.

A hundred hundred-thousands of koṭippakoṭis is a nahuta.

နဟုတသတသဟဿာနံ သတံ နိန္နဟုတံ

A hundred hundred-thousands of nahutas is a ninnahuta.

နိန္နဟုတသတသဟဿာနံ သတံ အက္ခောဟိဏိ.

A hundred hundred-thousands of ninnahutas is an akkhohiṇī.

အပရော နယော-ဧကံ ဒသံ သတံ သဟဿံ

Another method: one, ten, a hundred, a thousand.

ဒသသဟဿံ သတသဟဿံ ဒသသတသဟဿံ

Ten thousand, a hundred thousand, a million.

ကောဋိ ပကောဋိ ကောဋိပ္ပကောဋိ နဟုတံ

Koṭi, pakoṭi, koṭippakoṭi, nahuta.

နိန္နဟုတံ အက္ခောဟိဏီတိ ဧဝံ

Ninnahuta, akkhohiṇī—thus.

ဧကတော ပဋ္ဌာယ ဂုဏီယမာနာ အက္ခောဟိဏိ

Beginning from one, when multiplied, it is an akkhohiṇī.

တေရသမ ဌာနံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ.

It stands as the thirteenth place.

နဝ နာဂသဟဿာနိ နာဂေ နာဂေ သတံ ရထာ

Nine thousand elephants; for each elephant, a hundred chariots.

ရထေ ရထေ သတံ အဿာ အဿေ အဿေ သတံ နရာ

For each chariot, a hundred horses; for each horse, a hundred men.

နရေ နရေ သတံ ကညာ ဧကေ ကိဿံ သတိတ္ထိယော

For each man, a hundred maidens; for one, why a hundred women?

ဧသာ အက္ခောဟိဏီ နာမ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ ဘာသိတာတိ.

This is called an akkhohiṇī, spoken by the ancient teachers.

အက္ခောဟိဏီစ ဘိန္ဒူစ အဗ္ဗုဒံစ နိရဗ္ဗုဒံ

Akkhohiṇī, and bhindū, and abbuda, and nirabbuda.

အဟဟံ အဗဗဉ္စေဝ အဋဋံစ သုဂန္ဓိကံ

Ahaha, and Ababa, and Aṭaṭa, and Sugandhika.

ဥပ္ပလံ ကုမုဒဉ္စေဝ ပုဏ္ဍရီကံ ပဒုမံ တထာ

Uppala, and Kumuda, Puṇḍarīka, and Paduma likewise.

ကထာနံ မဟာကထာနံ အသံခေယျန္တိ ဘာသိတော.

Of Kathāna, Mahākathāna, it is said they are countless.

ကမော ကစ္စာယနေ ဧသော ပါလိယာ သော ဝိရုဇ္ဈတိ

O Kaccāyana, this sequence conflicts with the Pāli.

ပါလိယန္တု ကမော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော နိရဗ္ဗုဒါ

But in the Pāli, the sequence should be understood thus: Nirabbuda,

အဗဗံ အဋဋံ အဟဟံ ကုမုဒံစ သုဂန္ဓိကံ

Ababa, Aṭaṭa, Ahaha, and Kumuda, Sugandhika,

ဥပ္ပလံ ပုဏ္ဍရီကံစ ပဒုမန္တိ ဇိနောဗြဝီတိ.

Uppala, and Puṇḍarīka, and Paduma—thus spoke the Conqueror.

ဣတိ ဒွါဒသမော ပါဌော.

Thus the twelfth section.

ဣတိ ပဒမဉ္ဇရိယာ သင်္ချာနာမာနံ.

Thus the names of the numbers in the Padamañjarī.

သတ္တမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

The Seventh Chapter.

ပဒမဉ္ဇရိယာ ပကရဏီ သမတ္တာ.

The Padamañjarī treatise is complete.

သိဒ္ဓိ ရတ္ထု.

May there be success!