තෙලකටාහගාථා

เตลกฏาหคาถา

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

1.

๑.

ලංකිස්සරො ජයතු වාරණරාජගාමීභොගින්දභොග රුචිරායත පීණ බාහු,සාධුපචාරනිරතො ගුණසන්නිවාසොධම්මෙ ඨිතො වීගතකොධමදාවලෙපො;

ขอพระเจ้ากรุงลังกา ผู้มีก้าวเดินดุจพญาช้าง ผู้มีพระพาหาอวบอิ่มงดงามยาวดุจขนดพญานาค ผู้ยินดีในการประพฤติชอบ ผู้เป็นที่รวมแห่งคุณธรรม ผู้ตั้งมั่นอยู่ในธรรม ผู้ปราศจากความโกรธ ความมัวเมา และความถือตัว จงมีชัย

2.

๒.

යො සබ්බලොකමහිතො කරුණාධිවාසොමොක්ඛාකරො රවිකුලම්බර පුණ්ණ චන්දො,ඤෙය්‍යොදධිං සුවිපුලං සකලං විබුද්ධොලොකුත්තමං නමථ තං සිරසා මුනින්දං;

พระมุนินทร์พระองค์ใดเป็นที่บูชาของโลกทั้งปวง เป็นที่สถิตแห่งพระกรุณา เป็นบ่อเกิดแห่งโมกขธรรม เป็นพระจันทร์เต็มดวงในท้องฟ้าคือสุริยวงศ์ ผู้ตรัสรู้เญยยธรรมอันกว้างขวางทั้งปวงโดยสมบูรณ์ ท่านทั้งหลายจงนอบน้อมพระมุนินทร์ผู้สูงสุดในโลกนั้นด้วยเศียรเกล้า

3.

๓.

සොපානමාලමමලං තිදසාලයස්සසංසාර සාගරසමුත්තරණාය සෙතුං,සබ්බාගතීභය විවජ්ජිත ඛෙම මග්ගංධම්මං නමස්සථ සදා මුනිනා පණීතං;

ท่านทั้งหลายจงนอบน้อมพระธรรมอันประณีตที่พระมุนีทรงแสดงไว้เสมอ ซึ่งเป็นดุจแถวแห่งบันไดอันบริสุทธิ์สู่สรวงสวรรค์ เป็นสะพานเพื่อข้ามพ้นมหาสมุทรคือสังสารวัฏ และเป็นทางอันเกษมที่เว้นขาดจากภัยในทุคติทั้งปวง

4.

๔.

දෙය්‍යං තදප්පමපි යත්ථ පසන්න චිත්තාදත්වා නරා ඵලමුළාරතරං ලභන්තෙ,තං සබ්බදා දසබලෙනපි සුප්පසත්ථංසඞ්ඝං නමස්සථ සදාමිතපුඤ්ඤඛෙත්තං;

นรชนทั้งหลายมีจิตเลื่อมใสแล้วถวายไทยธรรมแม้เพียงเล็กน้อยในพระสงฆ์ใด ย่อมได้รับผลอันไพบูลย์ยิ่ง พระสงฆ์นั้นเป็นที่สรรเสริญอย่างยิ่งแม้จากพระทศพลในกาลทุกเมื่อ ท่านทั้งหลายจงนอบน้อมพระสงฆ์ผู้เป็นนาบุญอันหาประมาณมิได้นั้นเสมอ

5.

๕.

තෙජො බලෙන මහතා රතනත්තයස්සලොකත්තයං සමධිගච්ඡති යෙන මොක්ඛං,රක්ඛා න චත්ථි ච සමා රතනත්තයස්සතස්මා සදා භජථ තං රතනත්තයං භො;

ด้วยเดชและกำลังอันยิ่งใหญ่แห่งพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นเหตุให้โลกทั้งสามบรรลุถึงโมกขธรรมได้ การคุ้มครองอื่นที่เสมอด้วยพระรัตนตรัยไม่มี เพราะฉะนั้น ท่านทั้งหลายจงบูชาพระรัตนตรัยนั้นเสมอเถิด

6.

๖.

ලංකිස්සරො පරහිතෙකරතො නිරාසොරත්තිම්පි ජාගරරතො කරුණාධිවාසො,ලොකං විබොධයති ලොකහිතාය කාමංධම්මං සමාචරථ ජාගරියානුයුත්තා;

พระเจ้ากรุงลังกาผู้ทรงยินดีในการบำเพ็ญประโยชน์แก่ผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน ผู้ทรงยินดีในการตื่นอยู่แม้ในยามราตรี เป็นที่สถิตแห่งพระกรุณา ทรงปลุกโลกให้ตื่นเพื่อประโยชน์สุขของโลก ท่านทั้งหลายผู้ประกอบด้วยความเพียรเครื่องตื่น จงประพฤติธรรมเถิด

7.

๗.

සත්තොපකාර නිරතා කුසලෙ සහායාභො දුල්ලභා භුවි නරා විහතප්පමාදා,ලංකාධිපං ගුණධනං කුසලෙ සහායංආගම්ම සංචරථ ධම්මමලං පමාදං;

โอ สหายผู้ยินดีในการเกื้อกูลสัตว์ทั้งหลายในกุศลธรรม นรชนผู้กำจัดความประมาทได้แล้วนั้นหาได้ยากในโลก ท่านทั้งหลายจงอาศัยพระเจ้ากรุงลังกาผู้มีคุณธรรมเป็นทรัพย์ เป็นสหายในกุศลธรรม แล้วจงประพฤติธรรมเถิด พอทีกับความประมาท

8.

๘.

ධම්මො තිලොක සරණො පරමො රසානංධම්මො මහග්ඝරතනො රතනෙසු ලොකෙ,ධම්මො භවෙ තිභවදුක්ඛ විනාසහෙතුධම්මං සමාචරථ ජාගරියානුයුත්තා;

พระธรรมเป็นที่พึ่งของโลกทั้งสาม เป็นรสอันสูงสุดในบรรดารสทั้งหลาย พระธรรมเป็นรัตนะอันมีค่ามากในบรรดารัตนะทั้งหลายในโลก พระธรรมเป็นเหตุแห่งการทำลายทุกข์ในภพทั้งสาม ท่านทั้งหลายผู้ประกอบด้วยความเพียรเครื่องตื่น จงประพฤติธรรมเถิด

9.

๙.

නිද්දං විනොදයථ භාවයථප්පමෙය්‍යංදුක්ඛං අනිච්චම්පි චෙහ අනත්තතඤ්ච,දෙහෙ රතිං ජහථ ජ ජජ්ජරභාජනාභොධම්මං සමාචරථ ජාගරියානුයුත්තා;

ท่านทั้งหลายจงบรรเทาความหลับ จงเจริญธรรมอันหาประมาณมิได้ จงพิจารณาเห็นทุกข์ อนิจจัง และอนัตตาในโลกนี้ จงละความยินดีในร่างกายอันเปรียบด้วยภาชนะที่คร่ำคร่า ท่านทั้งหลายผู้ประกอบด้วยความเพียรเครื่องตื่น จงประพฤติธรรมเถิด

10.

๑๐.

ඔකාස මජ්ජ මම නත්ථි සුවෙ කරිස්සංධම්මං ඉතීහලසතා කුසලප්පයොගෙ,නා’ලං තියද්ධසු තථා භුවනත්තයෙ චකාමං න චත්ථි මනුජො මරණා පමුත්තො;

วันนี้เรายังไม่มีโอกาส พรุ่งนี้จึงจะทำธรรม ความเกียจคร้านเช่นนี้ในการประกอบกุศล ย่อมไม่เพียงพอในกาลทั้งสามและในภพทั้งสาม แท้จริงแล้ว ไม่มีมนุษย์ผู้ใดพ้นจากความตายไปได้

11.

๑๑.

ඛිත්තො යථා නභසි කෙනචිදෙව ලෙඩ්ඩුභූමිං සමාපත්ති භාරතයා ඛණෙන,ජාතත්තමෙව ඛලු කාරණමෙකමත්‍රලොකං සදා නනු ධුවං මරණාය ගන්තුං;

ก้อนดินที่ใครคนหนึ่งขว้างขึ้นไปในอากาศ ย่อมตกลงสู่พื้นดินด้วยความหนักในชั่วขณะ ฉันใด ความเป็นผู้เกิดแล้วนั่นเองเป็นเหตุเพียงประการเดียวในโลกนี้ ที่ทำให้โลกต้องไปสู่ความตายอย่างแน่นอนเสมอ ฉันนั้น

12.

๑๒.

කාමං නරස්ස පතතො ගිරිමුද්ධනාතොමජ්ඣෙ න කිඤ්චි භයනිස්සරණාය හෙතු,කාමං වජන්ති මරණං තිභවෙසු සත්තාභොගෙ රතිං පජහථාපි ච ජීවිතෙ ච;

แท้จริงแล้ว เมื่อนรชนตกลงมาจากยอดเขา ในระหว่างนั้นไม่มีเหตุใดที่จะทำให้พ้นจากภัยได้เลย แท้จริงแล้ว สัตว์ทั้งหลายในภพทั้งสามย่อมไปสู่ความตาย ท่านทั้งหลายจงละความยินดีในโภคทรัพย์และในชีวิตเสียเถิด

13.

๑๓.

කාමං පතන්ති මහියා ඛලු වස්සධාරාවිජ්ජුල්ලතා විතතමෙඝ මුඛා පමුත්තා,එවං නරා මරණභීම පපාතමජ්ඣෙකාමං පතන්ති නහි කොචි භවෙසු නිච්චො;

สายฝนย่อมตกลงสู่พื้นดินจากปากเมฆที่แผ่กว้างพร้อมด้วยสายฟ้า ฉันใด มนุษย์ทั้งหลายย่อมตกลงสู่ท่ามกลางเหวคือความตายอันน่าสะพรึงกลัว ฉันนั้น แท้จริงแล้ว ไม่มีใครในภพทั้งหลายที่เป็นนิจนิรันดร์

14.

๑๔.

වෙලාතටෙ පටුතරොරු තරංගමාලානාසං වජන්ති සතතං සලිලාලයස්ස,නාසං තථා සමුපයන්ති නරාමරානංපාණානි දාරුණතරෙ මරණොදධිම්හි;

ระลอกคลื่นลูกใหญ่ที่รุนแรง ณ ชายฝั่ง ย่อมถึงความพินาศในมหาสมุทรเสมอ ฉันใด ชีวิตของมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย ย่อมถึงความพินาศในมหาสมุทรคือความตายอันร้ายกาจยิ่ง ฉันนั้น

15.

๑๕.

රුද්ධොපි සො රථවරස්සගජාධිපෙහියොධෙහි චාපි සබලෙහි ච සායුධෙහි,ලොකං විවංචිය සදා මරණූසභො සොකාමං නිහන්ති භුවනත්තය සාලි දණ්ඩං;

แม้จะถูกขัดขวางด้วยรถศึกอันประเสริฐ ด้วยม้า ด้วยพญาช้าง ด้วยเหล่านักรบผู้มีกำลังพร้อมด้วยอาวุธ พญามัจจุราชนั้นย่อมหลอกลวงโลกเสมอ และย่อมประหัตประหารโลกทั้งสามดุจท่อนไม้ตีข้าว

16.

๑๖.

භො මාරුතෙන මහතා විහතො පදීපොඛිප්පං විනාස මුඛමෙති මහප්පභොපි,ලොකෙ තථා මරණචණ්ඩ සමීරණෙනඛිප්පං විනස්සති නරායුමහා පදීපො;

โอ ประทีปแม้จะมีแสงสว่างมาก เมื่อถูกลมแรงพัด ย่อมถึงความพินาศอย่างรวดเร็ว ฉันใด ในโลกนี้ ประทีปคืออายุอันยิ่งใหญ่ของนรชน ย่อมพินาศไปอย่างรวดเร็วด้วยลมพายุคือความตายอันร้ายกาจ ฉันนั้น

17

๑๗

රාමජ්ජුනප්පභූති භූපති පුංගවා චසූරා පුරෙ රණමුඛෙ විජිතාරි සඞ්ඝා,තෙපීහ චණ්ඩ මරණොඝ නිමුග්ගදෙහානාසං ගතා ජගති කෙ මරණා පමුත්තා?

พระราชาผู้ประเสริฐมีพระรามและพระอรชุนเป็นต้น ผู้กล้าหาญ ผู้เคยชนะหมู่ศัตรูในสงคราม แม้พระราชาเหล่านั้นก็มีร่างกายจมลงในห้วงน้ำคือความตายอันร้ายกาจนี้ ถึงความพินาศไปแล้ว ใครเล่าในโลกนี้จะพ้นจากความตายได้?

18.

๑๘.

ලක්ඛී ච සාගරපටා සධරාධරා චසම්පත්තියො ච විවිධා අපි රූපසොභා,සබ්බා ච තා අපි ච මිත්තසුතා ච දාරාකෙ චාපි කං අනුගතා මරණං වජන්තං?

สิริและแผ่นดินอันมีมหาสมุทรเป็นขอบเขตพร้อมทั้งภูเขา สมบัติอันหลากหลาย และความงามแห่งรูป ทั้งหมดนั้น แม้เพื่อน บุตร และภรรยา ใครเล่าจะติดตามผู้ที่กำลังไปสู่ความตายได้?

19.

๑๙.

බ්‍රහ්මාසුරාසුරගණා ච මහානුභාවාගන්ධබ්බකින්නරමහොරගරක්ඛසා ච,තෙ චා පරෙ ච මරණග්ගිසිඛාය සබ්බෙඅන්තෙ පතන්ති සලභා ඉව ඛීණපුඤ්ඤා;

แม้หมู่พรหม อสูร และเทวดาผู้มีอานุภาพมาก แม้คนธรรพ์ กินนร มโหรค และยักษ์ ทั้งหมดนั้นและผู้อื่นอีก ในที่สุดย่อมตกลงสู่เปลวไฟแห่งความตาย เหมือนแมลงเม่าผู้สิ้นบุญ

20.

๒๐.

යෙ සාරිපුත්තපමුඛා මුනිසාවකා චසුද්ධා සදාසවනුදා පරමිද්ධිපත්තා,තෙ චාපි මච්චුවළභා මුඛ සන්නිමුග්ගාදීපානිවානලහතා ඛයතං උපෙතා;

แม้พระสาวกของพระมุนีมีพระสารีบุตรเป็นต้น ผู้บริสุทธิ์ ผู้กำจัดอาสวะได้เสมอ ผู้บรรลุฤทธิ์อันสูงสุด แม้พระสาวกเหล่านั้นก็จมลงในปากแห่งวังวนมัจจุราช ถึงความสิ้นไปแล้ว เหมือนประทีปที่ถูกลมพัดดับไป

21.

๒๑.

බුද්ධාපි බුද්ධකමලාමලචාරුනෙත්තාබත්තිංසලක්ඛණ විරාජිත රූපසොභා,සබ්බාසචක්ඛයකරාපි ච ලොකනාථාසම්මද්දිතා මරණමත්තමහාගජෙන;

แม้พระพุทธเจ้าผู้มีพระเนตรงดงามบริสุทธิ์ดุจดอกบัวบาน ผู้มีพระรูปโฉมงดงามรุ่งเรืองด้วยมหาปุริสลักษณะ ๓๒ ประการ แม้พระโลกนาถผู้ทรงทำลายอาสวะทั้งปวงได้ ก็ยังถูกพญาช้างคือความตายอันมัวเมาเหยียบย่ำแล้ว

22.

๒๒.

රොගාතුරෙසු කරුණා න ජරාතුරෙසුඛිඩ්ඩාපරෙසු සුකුමාරකුමාරකෙසු,ලොකං සදා හනති මච්චු මහාගජින්දොදවානලො වනමිවාවරතං අසෙසං;

พญามัจจุราชผู้ยิ่งใหญ่ย่อมประหัตประหารโลกเสมอ โดยไม่มีความกรุณาในผู้ป่วยไข้ ในผู้ชรา หรือในเด็กน้อยผู้กำลังเล่นสนุกสนาน เหมือนไฟป่าที่เผาผลาญป่าทั้งหมดโดยไม่หยุดยั้ง

23.

๒๓.

ආපුණ්ණතා න සලිලෙ න ජලාසයස්සකට්ඨස්ස චාපි බහුතා න හුතාසනස්ස,භුත්වාන සො තිභූවනම්පි තථා අසෙසංභො නිද්දයො න ඛලු පීතිමුපෙති මච්චු;

ความเต็มเปี่ยมด้วยน้ำไม่มีแก่มหาสมุทร ความมากด้วยฟืนไม่มีแก่ไฟ ฉันใด พญามัจจุราชผู้ไร้ความปรานีนั้น เมื่อกลืนกินโลกทั้งสามทั้งหมดแล้ว ย่อมไม่ถึงความอิ่มหนำเลย ฉันนั้น

24.

๒๔.

භො මොහ මොහිතතයා විවසො අධඤ්ඤොලොකො පතත්‍යපිපි මච්චුමුඛෙ සුභීමෙ,භොගෙ රතිං සමුපයාති නිහීනපඤ්ඤොදොලා තරඞ්ගචපලෙ සුපිනොපමෙය්‍යෙ;

โอ โลกผู้ไร้บุญ ผู้ตกอยู่ในอำนาจแห่งโมหะ ย่อมตกลงสู่ปากแห่งความตายอันน่าสะพรึงกลัว ผู้มีปัญญาทรามย่อมยินดีในโภคะอันหวั่นไหวดุจเปลและระลอกคลื่น เปรียบได้กับความฝัน

25.

๒๕.

එකොපි මච්චුරභිහන්තුමලං තිලොකංකිං නිද්දයා අපි ජරාමරණානුයායී,කො වා කරෙය්‍ය විභසුවෙසු ච ජීවිතාසංජාතො නරො සුපින සංගම සන්නිභෙසු;

แม้มัจจุราชเพียงผู้เดียวก็สามารถประหัตประหารโลกทั้งสามได้ จะกล่าวไปไยถึงความไร้ปรานีของมัจจุราชผู้มีพยาธิและความแก่ติดตามมา ใครเล่าจะพึงทำความหวังในชีวิตของนรชนผู้เกิดมาแล้วในภพทั้งหลายอันเปรียบเหมือนการพบกันในความฝัน

26.

๒๖.

නිච්චාතුරං ජගදිදං සභයං සසොකංදිස්වා ච කොධමදමොහජරාභිභූතං,උබ්බෙගමත්තමපි යස්ස න විජ්ජතී චෙසො දාරුණොන මරණං වත තං ධිරත්ථු!භො භො න පස්සථ ජරාසිධරඤ්හි මච්චුමාහඤ්ඤමානමඛිලං සතතං තිලොකං,කිං නිද්දයා නයථ වීතභයා තියාමංධම්මං සදා’සවනුදං චරථ’ප්පමත්තා;

โลกนี้ป่วยไข้อยู่เป็นนิจ มีภัย มีความโศก ถูกความโกรธ ความมัวเมา ความหลง และความแก่ครอบงำ หากความสลดใจแม้เพียงเล็กน้อยไม่มีแก่ผู้ใด ผู้นั้นช่างใจดำนัก น่าตำหนิยิ่งนัก! โอ ท่านทั้งหลาย ท่านไม่เห็นหรือว่ามัจจุราชผู้ถือดาบคือความแก่ กำลังประหัตประหารโลกทั้งสามทั้งหมดอยู่เสมอ ไฉนท่านจึงใช้เวลาสามยามไปโดยไม่สะทกสะท้านและปราศจากความกลัวเล่า ท่านทั้งหลายผู้ไม่ประมาท จงประพฤติธรรมอันกำจัดอาสวะได้เสมอเถิด

28.

๒๘.

භාවෙථ භො මරණමාරවිවජ්ජනායලොකෙ සදා මරණ සඤ්ඤමිමං යතත්තා,එවඤ්හි භාවනරතස්ස නරස්ස තස්සතණ්හා පහීයති සරීරගතා අසෙසා;

ท่านทั้งหลาย ผู้สำรวมตนแล้ว จงเจริญมรณสัญญานี้ในโลกเสมอ เพื่อหลีกเลี่ยงมารคือความตาย เพราะว่าตัณหาที่ซ่านไปในร่างกายของนรชนผู้ยินดีในการเจริญภาวนาเช่นนี้ ย่อมถูกละไปโดยไม่เหลือ

29.

๒๙.

රූපං ජරා පියතරං මලිනීකරොතිසබ්බං බලං හරති අත්තනි ඝොරරොගො,නානූපභොග පරිරක්ඛිත මත්තභාවංභො මච්චු සංහරති කිං ඵලමත්තභාවෙ?

ความแก่ย่อมทำให้รูปที่น่ารักยิ่งเศร้าหมอง โรคร้ายย่อมพรากกำลังทั้งหมดในตนไป ดูก่อนท่านทั้งหลาย มฤตยูย่อมทำลายอัตภาพที่บำรุงรักษาไว้ด้วยเครื่องอุปโภคต่างๆ อัตภาพจะมีประโยชน์อะไร?

30.

๓๐.

කම්මානිලාපහතරොගතරංගභංගෙසංසාර සාගර මුඛෙ විතතෙ විපන්නා,මා මාපමාදමකරිත්ථ කරොථ මොක්ඛංදුක්ඛොදයො නනු පමාදමයං නරානං;

ท่านทั้งหลายผู้ประสบความพินาศในปากมหาสมุทรคือสังสารวัฏอันกว้างใหญ่ ในความแตกสลายแห่งระลอกคลื่นคือโรคที่ถูกลมคือกรรมซัดมา อย่าได้ประมาทเลย จงทำความหลุดพ้นเถิด ความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ของนรชนทั้งหลาย มีความประมาทเป็นเหตุ มิใช่หรือ?

31.

๓๑.

භොගා ච මිත්තසුතපොරිස බන්ධවා චනාරී ච ජීවිතසමා අපි ඛෙත්තවත්ථු,සබ්බානි තානි පරලොකමිතො වජන්තංනානුබ්බජන්ති කුසලාකුසලංව ලොකෙ;

โภคทรัพย์ มิตร บุตร ข้าทาส และญาติทั้งหลาย สตรีผู้เปรียบเสมอด้วยชีวิต และแม้แต่ไร่นาที่ดิน สิ่งเหล่านั้นทั้งหมด ย่อมไม่ติดตามผู้ที่ไปสู่ปรโลกจากโลกนี้ไป เหมือนกุศลและอกุศลในโลก (ที่ติดตามไป)

32.

๓๒.

භො විජ්ජුචංචලතරෙ භවසාගරම්හිඛිත්තා පුරා කතමහාපවනෙන තෙන,කාමං විභිජ්ජති ඛණෙන සරීරනාවාහත්ථෙ කරොථ පරමං ගුණහත්ථසාරං;

ดูก่อนท่านทั้งหลาย ในมหาสมุทรคือภพที่หวั่นไหวยิ่งกว่าสายฟ้า (สัตว์ทั้งหลาย) ถูกลมใหญ่คือกรรมที่ทำไว้แต่ก่อนซัดไป เรือคือร่างกายย่อมแตกสลายไปในชั่วขณะตามปรารถนา ท่านทั้งหลายจงยึดเอาคุณธรรมอันประเสริฐมาเป็นสาระในมือเถิด

33.

๓๓.

නිච්චං විභිජ්ජතිහ ආමක භාජනංවසංරක්ඛිතොපි බහුධා ඉහ අත්තභාවො,ධම්මං සමාචරථ සග්ගපතිප්පතිට්ඨංධම්මො සුචිණ්ණමිහමෙව ඵලං දදාති;

แม้อัตภาพนี้ที่บำรุงรักษาไว้เป็นอย่างดีโดยประการต่างๆ ก็ย่อมแตกสลายอยู่เป็นนิตย์เหมือนภาชนะดินดิบ ท่านทั้งหลายจงประพฤติธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งสวรรค์เถิด ธรรมที่ประพฤติดีแล้วย่อมให้ผลในโลกนี้ทีเดียว

34.

๓๔.

රන්ත්වා සදා පියතරෙ දිවි දෙවරජ්ජෙනම්හා චවන්ති විබුධා අපි ඛීණපුඤ්ඤා,සබ්බං සුඛං දිවි භුවීහ වියොගනිට්ඨංකො පඤ්ඤවා භවසුඛෙසු රතිං කරෙය්‍ය?

แม้เหล่าเทพผู้รู้ เมื่อสิ้นบุญแล้ว แม้จะรื่นรมย์อยู่ในเทวราชสมบัติอันเป็นที่รักยิ่งเสมอ ก็ยังต้องจุติจากเทวโลกนั้น สุขทั้งปวงในสวรรค์และในโลกนี้ ย่อมมีความพลัดพรากเป็นที่สุด ผู้มีปัญญาคนไหนเล่าจะพึงยินดีในสุขทั้งหลายในภพ?

35.

๓๕.

බුද්ධො සසාවකගණො ජගදෙකනාථොතාරාවලීපරිවුතොපි ච පුණ්ණචන්දො,ඉන්දොපි දෙවමකුටංකිත පාදකඤ්ජොකො ඵෙණපිණ්ඩ-න-සමො තිභවෙසු ජාතො?

พระพุทธเจ้าผู้เป็นที่พึ่งหนึ่งเดียวของโลกพร้อมด้วยหมู่สาวก แม้พระจันทร์เต็มดวงที่แวดล้อมด้วยแถวแห่งดวงดาว แม้พระอินทร์ผู้มีบาทบงกชอันประดับด้วยมงกุฎของเหล่าเทพ บรรดาผู้ที่เกิดในภพทั้งสาม ใครเล่าจะไม่เสมอด้วยก้อนฟองน้ำ?

36.

๓๖.

ලීලාවතංසමපි යොබ්බන රූපසොභංඅත්තූපමං පියජනෙන ච සම්පයොගං,දිස්වාපි විජ්ජුචපලං කුරුතෙ පමාදංභො මොහමොහිතජනො භවරාගරත්තො;

ดูก่อนชนผู้ลุ่มหลงด้วยโมหะ ผู้กำหนัดในภพ แม้จะเห็นความงดงามแห่งรูปและวัยหนุ่มสาวอันเป็นเครื่องประดับแห่งลีลา และการสมาคมกับคนที่รักซึ่งเปรียบเสมอด้วยตนเอง ว่ามีความหวั่นไหวดุจสายฟ้า ก็ยังกระทำความประมาทอยู่

37.

๓๗.

පුත්තො පිතා භවති මාතු පතීහ පුත්තොනාරී කදාචි ජනනී ච පිතා ච පුත්තො,එවං සදා විපරිවත්තති ජීවලොකොචිත්තෙ සදාතිචපලෙ ඛලු ජාතිරඞ්ගෙ;

ในโลกนี้ บุตรกลับกลายเป็นบิดา บุตรกลับกลายเป็นสามีของมารดา บางครั้งสตรีก็เป็นมารดา บิดาก็เป็นบุตร โโลกของสัตว์ย่อมหมุนเวียนไปเช่นนี้เสมอ ในเวทีแห่งชาติภพที่จิตหวั่นไหวอย่างยิ่ง

38.

๓๘.

රන්ත්වා පුරෙ විවිධඵුල්ලලතාකුලෙහිදෙවාපි නන්දනවනෙ සුරසුන්දරීහි,තෙ වෙ’කදා විතතකණ්ටකසංකටෙසුභො කොටිසිම්බලිවනෙසු ඵුසන්ති දුක්ඛං;

แม้เหล่าเทพที่เคยรื่นรมย์ในสวนนันทวันอันสะพรั่งไปด้วยมวลไม้เลื้อยที่บานสะพรั่งนานาชนิดร่วมกับเหล่านางฟ้าผู้สิริโฉม ในกาลบางครั้ง พวกเขาก็ต้องประสบทุกข์ในป่าไม้งิ้วที่มีหนามแหลมคมนับล้านดาษดื่น

39.

๓๙.

භුත්වා සුධන්නමපි කඤ්චනභාජනෙසුසග්ගෙ පුරෙ සුරවරා පරමිද්ධිපත්තා,තෙ චාපි පජ්ජලිතලොහගුලං ගිලන්තිකාමං කදාචි නරකාලය වාසභූතා;

เหล่าเทพผู้ประเสริฐผู้ถึงพร้อมด้วยฤทธิ์อันยิ่งใหญ่ เคยบริโภคโภชนาหารอันประณีตในภาชนะทองคำในสวรรค์นคร แต่ในกาลบางครั้ง เมื่อต้องไปอาศัยอยู่ในนรก พวกเขาก็ต้องกลืนกินก้อนเหล็กที่ลุกโชนด้วยไฟ

40.

๔๐.

භුත්වා නරිස්සරවරා ච මහිං අසෙසංදෙවාධිපා ච දිවි දිබ්බසුඛං සුරම්මං,වාසං කදාචි ඛුරසඤ්චිතභූතලෙසුතෙ වා මහාරථගණානුගතා දිවීහ;

เหล่าพระราชาผู้ประเสริฐเคยครองแผ่นดินโดยไม่เหลือ และเหล่าจอมเทพเคยเสวยทิพยสุขอันน่ารื่นรมย์ในสวรรค์ แต่ในกาลบางครั้ง ผู้ที่เคยแวดล้อมด้วยกองรถอันยิ่งใหญ่ในสวรรค์และในโลกนี้ ก็ต้องไปอาศัยอยู่บนพื้นดินที่เต็มไปด้วยคมมีด

41.

๔๑.

දෙවඞ්ගනා ලලිතභින්නතරඞ්ගමාලෙරඞ්ගෙ මහිස්සරජටාමකුටානුයාතෙ,රන්ත්වා පුරෙ සුරවරා පමදාසහායාතෙ චාපි ඝොරතරවෙතරණිං පතන්ති;

เหล่าเทพผู้ประเสริฐเคยรื่นรมย์ร่วมกับเหล่านางฟ้าในสถานที่อันวิจิตร ซึ่งแวดล้อมด้วยมงกุฎแห่งเหล่าจอมนรชน และมีระลอกคลื่นอันสวยงามแตกกระจายดุจระเบียบมาลัย แต่พวกเขาก็ยังต้องตกลงไปในแม่น้ำเวตรณีอันน่าสยดสยองยิ่ง

42.

๔๒.

ඵුල්ලානි පල්ලවලතාඵලසංකුලානිරම්මානි නන්දනවනානි මනොරමානි,දිබ්බච්ඡරාලලිතපුණ්ණදරීමුඛානිකෙලාසමෙරුසිඛරානි ච යන්ති නාසං;

สวนนันทวันอันน่ารื่นรมย์และน่าพึงใจที่สะพรั่งไปด้วยดอกไม้ ยอดอ่อน เถาวัลย์ และผลไม้ แม้แต่ยอดเขาไกรลาสและเขาพระสุเมรุที่มีปากถ้ำอันเต็มไปด้วยเหล่านางอัปสรผู้สง่างาม ก็ยังต้องถึงความพินาศไป

43.

๔๓.

දොලා’නිලා’නලතරංගසමා හි භොගාවිජ්ජුප්පභාතිචපලානි ච ජීවිතානි,මායාමරීචිජලසොමසමං සරීරංකො ජීවිතෙ ච විභවෙ ච කරෙය්‍ය රාගං?

โภคทรัพย์ทั้งหลายย่อมสั่นคลอนเสมอด้วยลม ไฟ และระลอกคลื่น ชีวิตทั้งหลายก็หวั่นไหวยิ่งกว่าแสงสายฟ้า ร่างกายก็เสมอด้วยมายา พยับแดด และเงาพระจันทร์ในน้ำ ใครเล่าจะพึงทำความกำหนัดในชีวิตและสมบัติ?

44.

๔๔.

කිං දුක්ඛමත්ථි න භවෙසු ච දාරුණෙසුසත්තොපි තස්ස විවිධස්ස න භාජනො කො,ජාතො යථා මරණරොගජරාභිභූතොකො සජ්ජනො භවරතිං පිහයෙය්‍ය’බාලො?

ทุกข์อะไรเล่าที่ไม่มีในภพอันน่าสยดสยอง และสัตว์เหล่าใดเล่าที่ไม่เป็นที่รองรับแห่งทุกข์นานาชนิดนั้น เมื่อเกิดมาแล้วย่อมถูกความแก่ โรค และความตายครอบงำ สัตบุรุษผู้ไม่ใช่คนพาลคนไหนเล่าจะพึงปรารถนาความยินดีในภพ?

45.

๔๕.

කෙ වාපි පජ්ජලිතලොහගුලං ගිලන්තිසක්කා කථඤ්චිදපි පාණිතලෙන භීමං,දුක්ඛොදයං අසුචිනිස්සවනං අනන්තංකො කාමයෙථ ඛලු දෙහමිමං අබාලො?

ใครเล่าจะพึงกลืนกินก้อนเหล็กแดงที่ลุกโชน หรือใครจะพึงประคองก้อนเหล็กอันน่าสยดสยองนั้นไว้ด้วยฝ่ามือได้ ร่างกายนี้เป็นที่เกิดแห่งทุกข์ มีสิ่งไม่สะอาดไหลออกไม่สิ้นสุด ผู้ไม่ใช่คนพาลคนไหนเล่าจะพึงปรารถนาร่างกายนี้?

46.

๔๖.

ලොකෙ න මච්චුසමමත්ථි භයං නරානංන ව්‍යාධිදුක්ඛසමමත්ථි ච කිංචි දුක්ඛං,එවං විරූපකරණං න ජරාසමානංමොහෙන භො රතිමුපෙති තථාපි දෙහෙ;

ในโลกนี้ไม่มีภัยใดของนรชนจะเสมอด้วยความตาย ไม่มีทุกข์ใดจะเสมอด้วยทุกข์จากโรค และไม่มีการทำให้เสียรูปใดจะเสมอด้วยความแก่ ดูก่อนท่านทั้งหลาย ถึงกระนั้น ชนทั้งหลายก็ยังยินดีในร่างกายนี้ด้วยโมหะ

47.

๔๗.

නිස්සාරතො නලකලීකදලීසමානංඅත්තානමෙව පරිහඤ්ඤති අත්තහෙතු,සම්පොසිතොපි කුසහාය ඉවාකතඤ්ඤූකායො න යස්ස අනුගච්ඡති කාලකෙරා;

ร่างกายนี้ไร้สาระเสมอด้วยไม้อ้อ ไม้ผุ และต้นกล้วย ย่อมเบียดเบียนตนเองเพราะเหตุแห่งตน แม้จะบำรุงเลี้ยงไว้ก็เป็นผู้ไม่รู้คุณเหมือนเพื่อนชั่ว ย่อมไม่ติดตามผู้ที่ล่วงลับไปแล้วไป

48.

๔๘.

තං ඵෙණපිණ්ඩසදිසං විසසූලකප්පංතොයා’නිලා’නලමහීඋරගාධිවාසං,ජිණ්ණාලයංව පරිදුබ්බලමත්තභාවංදිස්වා නරො කථමුපෙති රතිං සපඤ්ඤො?

นรชนผู้มีปัญญา เมื่อเห็นอัตภาพอันเสมอด้วยก้อนฟองน้ำ ประดุจหลาวพิษ เป็นที่อาศัยแห่งงูคือน้ำ ลม ไฟ และดิน และเป็นดุจเรือนเก่าที่ทรุดโทรมยิ่งนักนี้แล้ว จะพึงถึงความยินดีได้อย่างไร?

49.

๔๙.

ආයුක්ඛයං සමුපයාති ඛණෙ ඛණෙපිඅන්වෙති මච්චු හනනාය ජරාසිපාණී,කාලං තථා න පරිවත්තති තං අතීතංදුක්ඛං ඉදං නනු භවෙසු අචින්තනීයං?

อายุย่อมถึงความสิ้นไปในทุกๆ ขณะ มฤตยูผู้มีดาบคือความแก่ในมือย่อมติดตามมาเพื่อประหาร กาลเวลาที่ล่วงไปแล้วย่อมไม่กลับคืนมา ทุกข์ในภพทั้งหลายนี้เป็นสิ่งที่เหลือจะคิดมิใช่หรือ?

50.

๕๐.

අප්පායුකස්ස මරණං සුලභං භවෙසුදීඝායුකස්ස ච ජරා ව්‍යසනං ච’නෙකං,එවං භවෙ උභයතොපි ච දුක්ඛමෙවධම්මං සමාචරථ දුක්ඛවිනාසනාය;

ในภพทั้งหลาย ความตายย่อมหาได้ง่ายสำหรับผู้มีอายุน้อย ส่วนผู้มีอายุยืนก็ต้องประสบความแก่และความพินาศนานัปการ ในภพนี้ย่อมเป็นทุกข์ทั้งสองประการเช่นนี้ ท่านทั้งหลายจงประพฤติธรรมเพื่อความพินาศแห่งทุกข์เถิด

51.

๕๑.

දුක්ඛග්ගිනා සුමහතා පරිපීළිතෙසුලොකත්තයස්ස වසතො භවවාරකෙසු,සබ්බත්තතා සුචරිතස්ස පමාදකාලොභො භො න හොති පරමං කුසලං චිණාථ;

เมื่อสัตว์ทั้งหลายในโลกทั้งสามถูกไฟคือทุกข์อันยิ่งใหญ่เบียดเบียน และท่องเที่ยวอยู่ในรอบแห่งภพ ดูก่อนท่านทั้งหลาย เวลาแห่งความประมาทในการประพฤติสุจริตโดยประการทั้งปวงย่อมไม่มี ท่านทั้งหลายจงสั่งสมกุศลอันยิ่งใหญ่เถิด

52.

๕๒.

අප්පං සුඛං ජලලවං විය භො තිණග්ගෙදුක්ඛන්තු සාගරජලං විය සබ්බලොකෙ,සංකප්පනා තදපි හොති සභාවතො හිසබ්බං තිලොකමපි කෙවලදුක්ඛමෙව;

ดูก่อนท่านทั้งหลาย ความสุขนั้นมีน้อยนิดดุจหยาดน้ำบนปลายหญ้า แต่ทุกข์ในโลกทั้งปวงนั้นเปรียบดุจน้ำในมหาสมุทร แม้ความสุขนั้นก็เป็นเพียงความดำริขึ้นมา แท้จริงแล้วโดยสภาวะ โลกทั้งสามทั้งหมดเป็นแต่เพียงกองทุกข์ล้วนๆ

53.

๕๓.

කායො න යස්ස අනුගච්ඡති කායහෙතුබාලො අනෙකවිධමාචරතීහ දුක්ඛං,කායො සදා කලි මලාකලිලඤ්හි ලොකෙකායෙ රතො’නවරතං ව්‍යසනං පරෙති

ร่างกายย่อมไม่ติดตามผู้ใดไป แต่เพราะเหตุแห่งร่างกาย คนพาลย่อมก่อทุกข์นานาประการในโลกนี้ ร่างกายในโลกนี้เต็มไปด้วยโทษและมลทินเสมอ ผู้ที่ยินดีในร่างกายย่อมประสบความพินาศไม่ขาดสาย

54.

๕๔.

මීළ්හාකරං කලිමලාකරමාමගන්ධංසූළාසිසල්ලවිසපන්නගරොගභූතං,දෙහං විපස්සථ ජරාමරණාධිවාසංතුච්ඡං සදා විගතසාරමිමං විනින්ද්‍යං;

ท่านทั้งหลายจงพิจารณาร่างกายอันเป็นบ่อเกิดแห่งคูถ เป็นแหล่งมลทิน มีกลิ่นคาว เป็นที่เกิดแห่งโรคเปรียบด้วยหลาว ดาบ ลูกศร และงูพิษ เป็นที่พำนักแห่งความแก่และความตาย อันว่างเปล่า ไร้สาระ และน่าติเตียนนี้เถิด

55.

๕๕.

දුක්ඛං අනිච්චමසුභං වත අත්තභාවංමා සංකිලෙසය න විජ්ජති ජාතු නිච්චො,අම්භො න විජ්ජති හි අප්පමපීහ සාරංසාරං සමාචරථ ධම්මමලං පමාදං;

อัตภาพนี้เป็นทุกข์ ไม่เที่ยง และไม่งามหนอ ท่านอย่าได้เศร้าหมองเลย เพราะความเที่ยงแท้ย่อมไม่มีในกาลไหนๆ ดูก่อนท่านทั้งหลาย ในโลกนี้ไม่มีสาระแม้เพียงน้อย จงประพฤติธรรมอันเป็นสาระเถิด พอทีกับการประมาท

56.

๕๖.

මායාමරීචිකදලීනලඵෙණපුඤ්ජ-ගංගාතරඞ්ගජලබුබ්බුලසන්නිභෙසු,ඛන්ධෙසු පඤ්චසු ඡළායතනෙසු තෙසුඅත්තා න විජ්ජති හි කො න වදෙය්‍ය’බාලො?

ในขันธ์ ๕ และอายตนะ ๖ เหล่านั้น ซึ่งเปรียบประดุจมายา พยับแดด ต้นกล้วย ไม้อ้อ กลุ่มฟองน้ำ และฟองสบู่บนระลอกน้ำในแม่น้ำคงคา ย่อมไม่มีอัตตาอยู่จริง ใครเล่าที่ไม่ใช่คนพาลจะไม่กล่าวเช่นนั้น?

57.

๕๗.

වඤ්ඣාසුතො සසවිසාණමයෙ රථෙ තු,ධාවෙය්‍ය චෙ චිරතරං සධුරං ගහෙත්වා,දීපච්චිමාලමිව තං ඛණභඞ්ගභූතංඅත්තාති දුබ්බලතරන්තු වදෙය්‍ය දෙහං;

หากบุตรของหญิงหมันพึงถือแอกวิ่งไปสิ้นกาลนานด้วยรถที่ทำจากเขากระต่าย ร่างกายนี้ซึ่งมีความแตกสลายไปในชั่วขณะประดุจเปลวประทีป ก็ยังนับว่าอ่อนแอกว่านั้น (คือเป็นไปไม่ได้ยิ่งกว่านั้น) สำหรับผู้ที่จะกล่าวว่าร่างกายนี้เป็นอัตตา

58.

๕๘.

බාලො යථා සලිලබුබ්බුලභාජනෙනආකණ්ඨතො වත පිබෙය්‍ය මරීචිතොයං,අත්තානි සාරරහිතං කදලීසමානංමොහා භණෙය්‍ය ඛලු දෙහමිමං අනත්තං;

คนพาลพึงดื่มน้ำพยับแดดจนเต็มลำคอด้วยภาชนะที่ทำจากฟองน้ำฉันใด บุคคลผู้หลงผิดด้วยโมหะย่อมกล่าวอ้างร่างกายนี้ที่ไม่มีสาระประดุจต้นกล้วยว่าเป็นอัตตาฉันนั้น

59.

๕๙.

යො’දුම්බරස්ස කුසුමෙන මරීචිතොයංවාසං යදිච්ඡති ස ඛෙදමුපෙති බාලො,අත්තානමෙව පරිහඤ්ඤති අත්තහෙතුඅත්තා න විජ්ජති කදාචිදපීහ දෙහෙ;

คนพาลใดปรารถนาที่พำนักด้วยดอกมะเดื่อและน้ำพยับแดด ผู้นั้นย่อมถึงความลำบาก ย่อมเบียดเบียนตนเองเพราะเหตุแห่งอัตตา อัตตาย่อมไม่มีในร่างกายนี้ในกาลไหนๆ เลย

60.

๖๐.

පොසො යථා හි කදලී සුවිනිබ්භුජන්තොසාරං තදප්පම්පි නොපලභෙය්‍ය කාමං,ඛන්ධෙසු පංචසු ඡළායතනෙසු තෙසුසුඤ්ඤෙසු කිඤ්චිදපි නොපලභෙය්‍ය සාරං;

บุรุษเมื่อปอกต้นกล้วยออก ย่อมไม่อาจหาแก่นสารแม้เพียงน้อยได้ตามความปรารถนาฉันใด ในขันธ์ ๕ และอายตนะ ๖ เหล่านั้นที่ว่างเปล่า บุคคลก็ย่อมไม่อาจหาแก่นสารอะไรได้เลยฉันนั้น

61.

๖๑.

සුත්තං විනා න පටභාවමිහත්ථි කිංචිදෙහං විනා න ඛලු කොචි මිහත්ථි සත්තො,දෙහො සභාවරහිතො ඛණභංගයුත්තො,කො අත්තහෙතු අපරො භුවි විජ්ජතීහ?

หากปราศจากด้ายแล้ว สภาพแห่งผ้าก็หามีไม่ฉันใด หากปราศจากร่างกายแล้ว สัตว์ใดๆ ก็หามีไม่ฉันนั้น ร่างกายปราศจากสภาวะ (แห่งตน) มีแต่ความแตกสลายไปในชั่วขณะ เหตุแห่งอัตตาอื่นใดเล่าจะพึงมีอยู่ในโลกนี้?

62.

๖๒.

දිස්වා මරීචිසලිලඤ්හි සුදූරතො භොබාලො මිගො සමුපධාවති තොයසඤ්ඤී,එවං සභාවරහිතෙ විපරීතසිද්ධෙදෙහෙ පරෙති පරිකප්පනයා හි රාගං;

ดูก่อนท่านผู้เจริญ กวางเขลาเห็นน้ำพยับแดดแต่ไกล ย่อมวิ่งเข้าไปหาด้วยสำคัญว่าเป็นน้ำฉันใด บุคคลย่อมถึงซึ่งราคะด้วยการปรุงแต่งในร่างกายที่ปราศจากสภาวะและสำเร็จขึ้นด้วยความวิปลาสฉันนั้น

63.

๖๓.

දෙහෙ සභාවරහිතෙ පරිකප්පසිද්ධෙඅත්තා න විජ්ජති හි විජ්ජුමිවන්තලික්ඛෙ,භාවෙථ භාවනරතා විගතප්පමාදාසබ්බාසවප්පහනනාය අනත්තසඤ්ඤං;

ในร่างกายที่ปราศจากสภาวะและสำเร็จขึ้นด้วยการปรุงแต่งนี้ อัตตาย่อมไม่มีอยู่เลย ประดุจสายฟ้าในอากาศ ท่านทั้งหลายผู้ยินดีในการภาวนาและปราศจากความประมาท จงเจริญอนัตตสัญญาเพื่อละอาสวะทั้งปวงเถิด

64.

๖๔.

ලාලාකරීසරුධිරස්සුවසානුලිත්තංදෙහං ඉමං කලිමලාකලිලං අසාරං,සත්තා සදා පරිහරන්ති ජිගුච්ඡනීයංනානාසුචීහි පරිපුණ්ණඝටං යථෙව;

ร่างกายนี้ฉาบทาด้วยน้ำลาย อุจจาระ เลือด น้ำตา และมันข้น เป็นที่ระคนด้วยมลทินคือความเศร้าหมองและหาสาระมิได้ สัตว์ทั้งหลายย่อมประคับประคองร่างกายที่น่ารังเกียจนี้ไว้เสมอ ประดุจหม้อที่เต็มไปด้วยของไม่สะอาดนานาชนิด

65.

๖๕.

ණහාත්වා ජලඤ්හි සකලං චතුසාගරස්සමෙරුප්පමාණමපි ගන්ධමනුත්තරඤ්ච,පප්පොති නෙව මනුජො හි සුචිං කදාචිකිං භො විපස්සථ ගුණං කිමු අත්තභාවෙ?

แม้มนุษย์จะอาบน้ำในมหาสมุทรทั้งสี่จนหมดสิ้น และใช้เครื่องหอมอันยอดเยี่ยมประมาณเท่าเขาพระสุเมรุ ก็ย่อมไม่อาจถึงความสะอาดได้เลยในกาลไหนๆ ดูก่อนท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายจะมามัวเห็นคุณวิเศษอะไรในอัตภาพนี้เล่า?

66.

๖๖.

දෙහො ස එව විවිධාසුචිසන්නිධානොදෙහො ස එව වධබන්ධනරොගභූතො,දෙහො ස එව නවධා පරිභින්නගණ්ඩොදෙහං විනා භයකරං න සුසානමත්ථි;

ร่างกายนั้นเองเป็นที่รวมแห่งของไม่สะอาดนานาชนิด ร่างกายนั้นเองเป็นที่มาแห่งการประหัตประหาร การจองจำ และโรคภัย ร่างกายนั้นเองเป็นดุจฝีที่แตกออกเก้าช่อง หากปราศจากร่างกายเสียแล้ว ป่าช้าที่น่ากลัวก็หามีไม่

67.

๖๗.

අන්තොගතං යදිව මුත්තකරීසභාගොදෙහා බහිං අතිචරෙය්‍ය විනික්ඛමිත්වා,මාතා පිතා විකරුණා ච විනට්ඨපෙමාකාමං භවෙය්‍යු කිමු බන්ධුසුතා ච දාරා?

หากส่วนของปัสสาวะและอุจจาระที่อยู่ภายในพึงไหลเยิ้มออกมาภายนอกร่างกาย แม้แต่มารดาและบิดาก็พึงหมดความกรุณาและสิ้นความรักเป็นแน่ แล้วจะกล่าวไปไยถึงพวกญาติ บุตร และภรรยาเล่า?

68.

๖๘.

දෙහං යථා නවමුඛං කිමිසඞ්ඝගෙහංමංසට්ඨිසෙදරුධිරාකලිලං විගන්ධං,පොසෙන්ති යෙ විවිධපාපමිහාචරිත්වාතෙ මොහිතා මරණධම්මමහො වතෙවං!

ร่างกายนี้มีช่องทางออกเก้าทาง เป็นที่พำนักของหมู่หนอน ระคนด้วยเนื้อ กระดูก เหงื่อ และเลือด มีกลิ่นเหม็นสาบ ชนเหล่าใดบำรุงร่างกายนี้ด้วยการประพฤติบาปนานาประการในโลกนี้ ชนเหล่านั้นย่อมเป็นผู้หลงผิด โอ! ร่างกายมีสภาวะแห่งความตายเป็นธรรมดาเช่นนี้เอง

69.

๖๙.

ගණ්ඩූපමෙ විවිධරොග නිවාසභූතෙකායෙ සදා රුධිරමුත්තකරීසපුණ්ණෙ,යො එත්ථ නන්දති නරො සසිගාලභක්ඛෙකාමඤ්හි සොචති පරත්ථ ස බාලබුද්ධි;

ในร่างกายที่อุปมาดังหัวฝี เป็นที่พำนักของโรคนานาชนิด เต็มไปด้วยเลือด ปัสสาวะ และอุจจาระอยู่เสมอ บุรุษใดผู้มีปัญญาทรามมายินดีในร่างกายอันเป็นภักษาแห่งสุนัขและสุนัขจิ้งจอกนี้ ผู้นั้นย่อมต้องเศร้าโศกในปรโลกเป็นแน่

70.

๗๐.

භො ඵෙණපිණ්ඩසදිසො විය සාරහීනොමීළ්හාලයො විය සදා පටිකූලගන්ධො,ආසීවිසාලයනිභො සභයො සදුක්ඛොදෙහො සදා සවති ලොණඝටොව භින්නො;

ดูก่อนท่านผู้เจริญ ร่างกายนี้หาสาระมิได้ประดุจก้อนฟองน้ำ เป็นที่รวมแห่งอุจจาระ มีกลิ่นปฏิกูลอยู่เสมอ อุปมาดังที่อาศัยของอสรพิษ เต็มไปด้วยภัยและทุกข์ ย่อมไหลออกอยู่เสมอประดุจหม้อเกลือที่แตกแล้ว

71.

๗๑.

ජාතං යථා න කමලං භුවි නින්දනීයංපඞ්කෙසු භො අසුචිතොය සමාකුලෙසු,ජාතං තථා පරහිතම්පි ච දෙහභූතංතං නින්දනීයමිහ ජාතු න හොති ලොකෙ;

ดูก่อนท่านผู้เจริญ ดอกบัวที่เกิดในโคลนตมอันระคนด้วยน้ำที่ไม่สะอาด ย่อมไม่เป็นที่น่าตำหนิในโลกฉันใด ประโยชน์เกื้อกูลผู้อื่นที่บังเกิดขึ้นจากร่างกายนี้ ก็ย่อมไม่เป็นที่น่าตำหนิในโลกนี้เลยฉันนั้น

72.

๗๒.

ද්වත්තිංසභාගපරිපූරතරො විසෙසොකායො යථා හි නරනාරි ගණස්ස ලොකෙ,කායෙසු කිං ඵලමිහත්ථි ච පණ්ඩිතානංකාමං තදෙව නනු හොති පරොපකාරං;

ร่างกายของเหล่ามนุษย์ทั้งชายและหญิงในโลกนี้ เต็มไปด้วยอาการ ๓๒ เป็นพิเศษ สำหรับบัณฑิตทั้งหลายแล้ว ผลประโยชน์อะไรเล่าที่พึงมีในร่างกายเหล่านี้? ประโยชน์นั้นก็คือการเกื้อกูลผู้อื่นมิใช่หรือ?

73.

๗๓.

පොසොන පණ්ඩිතතරෙන තථාපි දෙහොසබ්බත්තනා චිරතරං පරිපාලනීයො,ධම්මං චරෙය්‍ය සුචිරං ඛලු ජීවමානොධම්මෙ හවෙ මණිවරො ඉව කාමදො භො

ดูก่อนท่านผู้เจริญ ถึงกระนั้น บัณฑิตผู้มีปัญญาก็พึงประคับประคองรักษาร่างกายนี้ไว้ให้ยืนยาวด้วยความพยายามทั้งปวง เพราะเมื่อยังมีชีวิตอยู่ ย่อมพึงประพฤติธรรมได้ตลอดกาลนาน แท้จริงแล้ว ธรรมย่อมให้สิ่งที่ปรารถนาได้ประดุจแก้วมณีอันประเสริฐ

74.

๗๔.

ඛීරෙ යථා සුපරිභාවිතමොසධම්හිස්නෙහෙන ඔසධබලං පරිභාසතෙව,ධම්මො තථා ඉහ සමාචරිතො හි ලොකෙඡායාව යාති පරලොක මිතො වජන්තං;

อานุภาพแห่งยาที่ปรุงดีแล้วในน้ำนม ย่อมปรากฏออกมาด้วยความเข้มข้นของยานั้นฉันใด ธรรมที่บุคคลประพฤติดีแล้วในโลกนี้ ย่อมติดตามผู้ที่ละจากโลกนี้ไปสู่ปรโลกประดุจเงาฉันนั้น

75.

๗๕.

කායස්ස භො විරචිතස්ස යථානුකූලංඡායා විභාති රුචිරාමලදප්පණෙ තු,කත්වා තථෙව පරමං කුසලං පරත්ථසම්භූසිතා ඉව භවන්ති ඵලෙන තෙන;

ดูก่อนท่านผู้เจริญ เงาที่งดงามย่อมปรากฏในกระจกที่ใสสะอาดตามรูปกายที่แต่งไว้ฉันใด บุคคลผู้ทำกุศลอันยิ่งใหญ่ไว้ก็ย่อมเป็นผู้สง่างามในปรโลกด้วยผลแห่งกุศลนั้นฉันนั้น

76.

๗๖.

දෙහෙ තථා විවිධදුක්ඛ නිවාසභූතෙමොහා පමාදවසගා සුඛසඤ්ඤමූළ්හා,තික්ඛෙ යථා ඛුරමුඛෙ මධුලෙහමානොබාළ්හඤ්ච දුක්ඛමනුගච්ඡති හීනපඤ්ඤො;

ในร่างกายอันเป็นที่พำนักแห่งทุกข์นานาประการนี้ บุคคลผู้ตกอยู่ในอำนาจแห่งโมหะและความประมาท ย่อมหลงผิดด้วยสำคัญว่าเป็นสุข อุปมาดังคนปัญญาทรามเลียน้ำผึ้งที่คมมีดโกน ย่อมต้องประสบกับทุกข์อย่างแสนสาหัส

77.

๗๗.

සංකප්පරාගවිගතෙ නිරතත්තභාවෙදුක්ඛං සදා සමධිගච්ඡති අප්පපඤ්ඤො,මූළ්හස්ස චෙව සුඛසඤ්ඤමිහත්ථිලොකෙකිංපක්කමෙව නනු හොති විචාරමානෙ;

ในอัตภาพที่หาสาระมิได้และปราศจากความจงใจรักใคร่ บุคคลผู้มีปัญญาน้อยย่อมประสบทุกข์อยู่เสมอ ความสำคัญว่าเป็นสุขของคนเขลาในโลกนี้ เมื่อพิจารณาดูแล้ว ก็เป็นประดุจผลกิมพากะ (ผลไม้ที่สวยแต่พิษร้าย) มิใช่หรือ?

78.

๗๘.

සබ්බොපභොග ධනධඤ්ඤවිසෙසලාභීරූපෙන භො ස මකරද්ධජසන්නිභොපි,යො යොබ්බනෙපි මරණං ලභතෙ අකාමංකාමං පරත්ථපරපාණහරො නරො හි;

ดูก่อนท่านผู้เจริญ นรชนใดที่เคยปลงชีวิตผู้อื่นไว้ แม้จะเป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยเครื่องอุปโภค ทรัพย์ และธัญญาหาร มีรูปงามประดุจพระกามเทพ เขาก็ย่อมต้องถึงแก่ความตายในวัยหนุ่มอย่างไม่ปรารถนาเป็นแน่

79.

๗๙.

සො යාචකො භවති භින්නකපාලහත්ථොමුණ්ඩො ධිගක්ඛරසතෙහි ච තජ්ජයන්තො,භික්ඛං සදාරිභවනෙ සකුචෙලවාසොදෙහෙ පරත්ථි පරචිත්තහරො නරො යො;

นรชนใดที่ลักขโมยทรัพย์ของผู้อื่น ในปรโลกเขาย่อมกลายเป็นขอทาน ถือเศษกระเบื้องแตก มีศีรษะโล้น นุ่งห่มผ้าขี้ริ้ว ถูกข่มขู่ด้วยคำด่าทอนับร้อย และต้องเที่ยวขอทานในบ้านของศัตรูอยู่เสมอ

80.

๘๐.

ඉත්ථී නමුඤ්චති සදා පුන ඉත්ථිභාවානාරී සදා භවති සො පුරිසො පරත්ථ,යො ආචරෙය්‍ය පරදාරමලඞ්ඝනීයංඝොරඤ්ච වින්දති සදා ව්‍යසනඤ්ච නෙකං;

บุรุษใดประพฤติล่วงละเมิดภรรยาผู้อื่น เขาย่อมไม่พ้นจากอัตภาพแห่งสตรี และต้องเกิดเป็นสตรีเสมอในปรโลก ทั้งยังต้องประสบกับความพินาศอันน่าสยดสยองและภัยพิบัตินานัปการอยู่เป็นนิจ

81.

๘๑.

දීනො විගන්ධවදනො ච ජළො අපඤ්ඤොමූගො සදා භවති අප්පියදස්සනො ච,පප්පොති දුක්ඛමතුලඤ්ච මනුස්සභූතොවාචං මුසා භණති යො හි අපඤ්ඤසත්තො;

สัตว์ผู้ไร้ปัญญาใดกล่าวคำเท็จ เขาย่อมเป็นคนเข็ญใจ มีปากเหม็น โง่เขลา ไร้ปัญญา เป็นใบ้ และมีรูปลักษณ์ที่น่ารังเกียจอยู่เสมอ เมื่อเกิดเป็นมนุษย์ ย่อมต้องประสบกับทุกข์อันหาที่เปรียบมิได้

82.

๘๒.

උම්මත්තකා විගතලජ්ජගුණා භවන්තිදීනා සදා ව්‍යසනසොකපරායණා ච,ජාතා භවෙසු විවිධෙසු විරූපදෙහාපීත්වා හලාහලවිසංව සුරං විපඤ්ඤා;

เหล่าคนเขลาที่ดื่มสุราประดุจดื่มยาพิษร้ายแรง ย่อมกลายเป็นคนบ้า ปราศจากหิริความละอาย เป็นคนเข็ญใจ ประสบแต่ความพินาศและความโศกเศร้าอยู่เป็นนิจ และเมื่อเกิดในภพภูมิต่างๆ ก็จะมีร่างกายที่อัปลักษณ์พิกลพิการ

83.

๘๓.

පාපානි යෙන ඉහ ආචරිතානි යානියො වස්සකොටිනහුතානි අනප්පකානි,ලද්ධාන ඝොරමතුලං නරකෙසු දුක්ඛංපප්පොති චෙත්ථ විවිධව්‍යසනඤ්ච නෙකං;

ผู้ใดประพฤติบาปนานาประการไว้มากในโลกนี้ ผู้นั้นย่อมต้องเสวยทุกข์อันน่าสยดสยองที่หาที่เปรียบมิได้ในนรกสิ้นกาลนานนับหลายโกฏิปี และยังต้องประสบกับความพินาศนานัปการในโลกนี้อีกด้วย

84.

๘๔.

ලොකත්තයෙසු සකලෙසු සමං න කිංචිලොකස්ස සන්තිකරණං රතනත්තයෙන,තංතෙජසා සුමහතා ජිතසබ්බපාපොසොහං සදාධිගතසබ්බසුඛො භවෙය්‍යං;

ไม่มีสิ่งใดในโลกทั้งสามทั้งหมดเสมอด้วยพระรัตนตรัยซึ่งเป็นเครื่องกระทำความสงบแก่โลก ด้วยเดชอันยิ่งใหญ่ของพระรัตนตรัยนั้น ขอข้าพเจ้าผู้ชนะบาปทั้งปวงแล้ว จงเป็นผู้เข้าถึงความสุขทั้งปวงเสมอเถิด

85.

๘๕.

ලොකත්තයෙසු සකලෙසු ච සබ්බසත්තාමිත්තා ච මජ්ඣරිපුබන්ධුජනා ච සබ්බෙ,තෙ සබ්බදා විගතරොගභයා විසොකාසබ්බං සුඛං අධිගතා මුදිතා භවන්තු;

สัตว์ทั้งปวงในโลกทั้งสามทั้งหมด ทั้งมิตร ผู้เป็นกลาง ศัตรู และหมู่ญาติทั้งปวง ขอสัตว์เหล่านั้นจงเป็นผู้ปราศจากโรค ภัย และความโศกเศร้าเสมอ เข้าถึงความสุขทั้งปวง และจงเป็นผู้มีความบันเทิงใจเถิด

86.

๘๖.

කායො කරීසභරිතො විය භින්නකුම්භොකායො සදා කලිමලව්‍යසනාධිවාසො,කායෙ විහඤ්ඤති ච සබ්බසුඛන්ති ලොකොකායො සදා මරණරොගජරාධිවාසො;

ร่างกายเปรียบเหมือนหม้อแตกที่เต็มไปด้วยอุจจาระ ร่างกายเป็นที่อยู่ของมลทิน กิเลส และความพินาศเสมอ โลกย่อมเดือดร้อนในร่างกายด้วยเข้าใจว่าเป็นสุขทั้งปวง ร่างกายเป็นที่อยู่ของความตาย โรค และความแก่ชราเสมอ

87.

๘๗.

සො යොබ්බනොති ථවිරොති ච බාලකොතිසත්තෙ න පෙක්ඛති විහඤ්ඤතිරෙව මච්චු,සොහං ඨිතොපි සයිතොපි ච පක්කමන්තොගච්ඡාමි මච්චුවදනං නියතං තථා හි;

มัจจุราชนั้นย่อมไม่เพ่งดูสัตว์ว่า เป็นคนหนุ่ม เป็นคนแก่ หรือเป็นเด็ก ย่อมเบียดเบียนถ่ายเดียว ฉันใด ข้าพเจ้านั้นแม้จะยืนอยู่ นอนอยู่ หรือกำลังก้าวไป ก็ย่อมไปสู่ปากของมัจจุราชอย่างแน่นอน ฉันนั้น

88.

๘๘.

එවං යථා විහිතදොසමිදං සරීරංනිච්චංව තග්ගතමනා හදයෙ කරොථ,මෙත්තං පරිත්තමසුභං මරණස්සතිඤ්චභාවෙථ භාවනරතා සතතං යතත්තා;

ท่านทั้งหลายจงทำร่างกายนี้ที่มีโทษตามที่กล่าวมาแล้ว ให้มีใจจดจ่ออยู่ในใจเสมอ ท่านทั้งหลายผู้ยินดีในการภาวนา มีตนอันสำรวมแล้ว จงเจริญเมตตา ปริตร อสุภะ และมรณัสสติเถิด

89.

๘๙.

දානාදි පුඤ්ඤකිරියානි සුඛුද්‍රයානිකත්වා ච තම්ඵලමසෙස මිහප්පමෙය්‍යං,දෙය්‍යං සදා පරහිතාය සුඛාය චෙවකිම්භො තදෙව නනු හත්ථගතඤ්හි සාරං?

เมื่อทำบุญกิริยาทั้งหลายมีทานเป็นต้นอันให้เกิดสุข และผลแห่งบุญนั้นอันประมาณมิได้ในโลกนี้ทั้งหมดแล้ว พึงให้เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ผู้อื่นเสมอ ท่านผู้เจริญ สิ่งนั้นนั่นแลเป็นแก่นสารที่อยู่ในมือแล้วมิใช่หรือ?

90.

๙๐.

හෙතුං විනා න භවතී හි ච කිංචි ලොකෙසද්දොව පාණිතලඝට්ටනහෙතුජාතො,එවඤ්ච හෙතුඵල භාවවිභාගභින්නොලොකො උදෙති ච විනස්සති තිට්ඨතී ච;

สิ่งใดสิ่งหนึ่งในโลกย่อมไม่มีโดยปราศจากเหตุ เหมือนเสียงที่เกิดจากเหตุคือการกระทบกันแห่งฝ่ามือ โลกย่อมเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป โดยแยกแยะตามภาวะแห่งเหตุและผลเช่นนี้

91.

๙๑.

කම්මස්ස කාරණාමයඤ්හි යථා අවිජ්ජාභො කම්මනා සමධිගච්ඡති ජාතිභෙදං,ජාතිං පටිච්ච ච ජරාමරණාදිදුක්ඛංසත්තා සදා පටිලභන්ති අනාදිකාලෙ;

อวิชชานี้เป็นเหตุแห่งกรรมฉันใด ท่านผู้เจริญ สัตว์ย่อมเข้าถึงความต่างแห่งชาติด้วยกรรมฉันนั้น และสัตว์ทั้งหลายย่อมได้รับทุกข์มีชราและมรณะเป็นต้น เพราะอาศัยชาติเสมอในกาลอันไม่มีเบื้องต้น

92.

๙๒.

කම්මං යථා න භවතීහ ච මොහනාසාකම්මක්ඛයාපි ච න හොති භවෙසු ජාති,ජාතික්ඛයා ඉහ ජරාමරණාදිදුක්ඛංසබ්බක්ඛයො භවති දීපෙවානිලෙන;

กรรมย่อมไม่มีในโลกนี้เพราะความพินาศแห่งโมหะฉันใด ชาติในภพทั้งหลายย่อมไม่มีเพราะความสิ้นไปแห่งกรรมฉันนั้น เพราะความสิ้นไปแห่งชาติ ทุกข์มีชราและมรณะเป็นต้นทั้งปวงย่อมสิ้นไปในโลกนี้ เหมือนประทีปดับไปเพราะลม

93.

๙๓.

යො පස්සතීහ සතතං මුනිධම්මකායංබුද්ධං ස පස්සති නරො ඉති සො අවොච,බුද්ධඤ්ච ධම්මමමලඤ්ච තිලොකනාථංසම්පස්සිතුං විචිනථා’පි ච ධම්මතං භො;

นรชนใดเห็นธรรมกายของพระมุนีในโลกนี้อยู่เป็นนิตย์ ผู้นั้นชื่อว่าเห็นพระพุทธเจ้า พระองค์ได้ตรัสไว้เช่นนั้น ท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายจงพิจารณาธรรมเพื่อเห็นพระพุทธเจ้าและพระธรรมอันปราศจากมลทิน ผู้เป็นที่พึ่งของโลกทั้งสามเถิด

94.

๙๔.

සල්ලංව භො සුනිසිතං හදයෙ නිමුග්ගංදොසත්තයං විවිධපාපමලෙන ලිත්තං,නානාවිධබ්‍යසනභාජනමප්පසන්නංපඤ්ඤාමයෙන බලිසෙන නිරාකරොථ;

ท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายจงกำจัดโทษ ๓ ประการ อันเป็นดังลูกศรที่คมกริบซึ่งฝังอยู่ในใจ อันฉาบทาด้วยมลทินคือบาปต่าง ๆ เป็นภาชนะแห่งความพินาศนานาประการ และไม่ผ่องใส ด้วยเบ็ดคือปัญญาเถิด

95.

๙๕.

නාකම්පයන්ති සකලාපි ච ලොකධම්මාචිත්තං සදාපගතපාපකිලෙසසල්ලං,රූපාදයො ච විවිධා විසයා සමග්ගාඵුට්ඨංව මෙරුසිඛරං මහතානිලෙන;

โลกธรรมแม้ทั้งปวง และวิสัยต่าง ๆ มีรูปเป็นต้นทั้งหมด ย่อมไม่อาจยังจิตที่ปราศจากลูกศรคือบาปและกิเลสแล้วให้หวั่นไหวได้ เหมือนยอดเขาสิเนรุที่ถูกลมใหญ่พัดกระทบอยู่ ฉันนั้น

96.

๙๖.

සංසාරදුක්ඛමගණෙය්‍ය යථා මුනින්දොගම්භිරපාරමිත සාගරමුත්තරිත්වා,ඤෙය්‍යං අබොධි නිපුණං හතමොහජාලොතස්මා සදා පරහිතං පරමං චිණාථ;

พระจอมมุนีไม่ทรงคำนึงถึงทุกข์ในสังสารวัฏ ทรงข้ามมหาสมุทรคือพระบารมีอันลึกซึ้ง ทรงทำลายข่ายแห่งโมหะแล้ว ทรงตรัสรู้ธรรมอันละเอียดที่ควรรู้ ฉันใด เพราะเหตุนั้น ท่านทั้งหลายจงประพฤติประโยชน์ผู้อื่นอันสูงสุดเสมอเถิด

97.

๙๗.

ඔහාය සො’ධිගතමොක්ඛසුඛං පරෙසංඅත්ථාය සංචරි භවෙසු මහබ්භයෙසු,එවං සදා පරහිතං පුරතො කරිත්වාධම්මො මයානුචරිතො ජගදත්ථමෙව;

พระองค์ทรงละความสุขในโมกขธรรมที่บรรลุแล้ว ทรงท่องเที่ยวไปในภพทั้งหลายอันน่ากลัวยิ่งเพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น ฉันใด ธรรมอันข้าพเจ้าประพฤติแล้วก็เพื่อประโยชน์แก่โลกนั่นแล โดยกระทำประโยชน์ผู้อื่นไว้ข้างหน้าเสมอ ฉันนั้น

98.

๙๘.

ලද්ධාන දුල්ලභතරඤ්ච මනුස්සයොනිංසබ්බං පපඤ්චරහිතං ඛණසම්පදඤ්ච,ඤත්වාන ආසවනුදෙකහිතඤ්ච ධම්මංකො පඤ්ඤවා අනවරං න භජෙය්‍ය ධම්මං?

เมื่อได้กำเนิดมนุษย์อันหาได้ยากยิ่ง และความถึงพร้อมแห่งขณะอันปราศจากเครื่องเนิ่นช้าทั้งปวงแล้ว เมื่อรู้ธรรมอันเป็นประโยชน์อย่างเดียวเพื่อขจัดอาสวะแล้ว ผู้มีปัญญาคนไหนเล่าจะไม่พึงเสพธรรมอยู่เป็นนิตย์?

99.

๙๙.

ලද්ධාන බුද්ධසමයං අතිදුල්ලභංචසද්ධම්ම මග්ගමසමං සිවදං තථෙව,කල්‍යාණමිත්තපවරෙ මතිසම්පදඤ්චකො බුද්ධිමා අනවරං න භජෙය්‍ය ධම්මං?

เมื่อได้พุทธสมัยอันหาได้ยากยิ่ง และสัทธรรมมรรคอันไม่มีสิ่งใดเสมออันให้ความเกษม และได้กัลยาณมิตรผู้ประเสริฐและความถึงพร้อมแห่งปัญญาแล้ว ผู้มีปัญญาคนไหนเล่าจะไม่พึงเสพธรรมอยู่เป็นนิตย์?

100.

๑๐๐.

එවම්පි දුල්ලභතරං විභවෙ සුලද්ධාමච්ඡෙරදොස විරතා උභයත්ථකාමා,සද්ධාදිධම්මසහිතා සතතප්පමත්තාභො! භො! කරොථ අමතාධිගමාය පුඤ්ඤං;

ท่านผู้เจริญทั้งหลาย! เมื่อได้สิ่งที่หาได้ยากยิ่งเช่นนี้ในภพแล้ว จงเป็นผู้งดเว้นจากโทษคือความตระหนี่ ปรารถนาประโยชน์ทั้งสอง ประกอบด้วยธรรมมีศรัทธาเป็นต้น และไม่ประมาทอยู่เสมอ จงทำบุญเพื่อการบรรลุอมตธรรมเถิด