Tipiṭaka Translation

ชินวํสทีปํ

Minh Soi Dòng Dõi Phật

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

๑.

มหาทโย โย หทโย’ทโย’ทโยหิตาย ทุกฺขานุภเว ภเว ภเว,อกาสิ สมฺโพธิปทํ ปทํ ปทํตมาภิวนฺทามิ ชินํ ชินํ ชินํ;

(ยมกพนฺธนํ)

Đấng Đại Bi, lòng từ ái khởi lên, khởi lên, khởi lên, vì lợi ích cho chúng sanh trải qua đau khổ trong mọi kiếp sống, đã từng bước, từng bước, từng bước chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác. Con xin đảnh lễ Đấng Toàn Thắng, Toàn Thắng, Toàn Thắng ấy.

๒.

ปหาย ยตฺถา’ภิรตึ รตึ รตึรมนฺติ ธมฺเมว มุนี มุนี มุนี,วิมุตฺติทํ สพฺพภวา ภวา’ภวาตมาภิวนฺเท มหิตํ หิตํ หิตํ;

(ยมกพนฺธนํ)

Nơi các bậc Thánh hiền, Thánh hiền, Thánh hiền từ bỏ mọi ái luyến, ái luyến, ái luyến, chỉ hoan hỷ trong Chánh Pháp, Pháp ấy ban cho sự giải thoát khỏi mọi cõi hữu, khỏi sự tồn tại và không tồn tại. Con xin đảnh lễ Pháp bảo được tôn kính, lợi ích, lợi ích ấy.

๓.

นิปีตสทฺธมฺมรสา รสา’รสาสุปุญฺญเขตฺโต’รสตํ สตํ สตํ,คตา วิธูตา วินเยน เยน เยตมาภิวนฺเท’สิคณงฺคณ’งฺคณํ;

(ยมกพนฺธนํ)

Những vị đã uống vị cam lồ của Chánh Pháp, tinh túy của mọi tinh túy, là ruộng phước tối thượng cho hàng trăm bậc thiện trí, là những người con chân chánh, đã đi đến và rũ bỏ (phiền não) bằng giới luật. Con xin đảnh lễ Tăng đoàn, những bậc không tỳ vết, không tỳ vết ấy.

๔.

ชินา’นตมฺโภรุห หํสราชินีชิโนรสานํ มุขปญฺชรา’ลิ นี,สทตฺถสารํ สรสํ วิสูท นีอุเปตุ เม มานสเมว วาณิ นี;

Hỡi Nữ hoàng thiên nga trên hoa sen nơi kim khẩu của Đấng Toàn Thắng! Hỡi đàn ong trong lồng miệng của các Phật tử! Hỡi Ngôn ngữ, xin hãy đến với tâm trí của con, mang theo tinh túy ý nghĩa chân chánh, ngọt ngào và thanh tịnh.

๕.

กมฺมาวเสสา วิจิโต’ปชาตฺยาคนฺถา’หิสงฺขารวิพนฺธกา เม,ปณาม ปุญฺญาติสเยน’เนนมา ปากทานา’วสรา ภวนฺตุ;

Nguyện cho những nghiệp quả còn sót lại của con từ nhiều kiếp sinh, những trói buộc của các hành nghiệp như rắn độc, nhờ phước báu thù thắng của sự đảnh lễ này, sẽ không có cơ hội trổ quả.

๖.

สุวณฺณวณฺณสฺส ชินสฺส วณฺณํวณฺเณยฺย กปฺปมฺปิ กชิโต สุวณฺโณ,กปฺปสฺสิ’โวสาน มนตฺตตายน ปาปุเณ พุทฺธคุณาน มนฺตํ;

Một người có tài ăn nói dẫu tán thán sắc tướng của Đấng Toàn Thắng, bậc có thân sắc vàng ròng, trong suốt một kiếp, thì kiếp ấy có thể đi đến hồi kết thúc, nhưng người ấy vẫn không thể nào đạt đến tận cùng các đức hạnh của Đức Phật.

๗.

นิทฺธนฺต จามีกร จารุ รูปํสรสฺสตี ภูสณ ภาสนํจ,อนญฺญ สาธารณ ญาณมสฺสอวาวิยา’จินฺติย มปกฺปเมยฺยํ;

Thân tướng Ngài mỹ miều như vàng ròng đã được tinh luyện, lời nói Ngài là trang sức cho nữ thần Ngôn ngữ, và trí tuệ Ngài không ai sánh bằng, thật không thể nói, không thể nghĩ bàn, không thể đo lường.

๘.

กุหึ อสาธารณ รูป ลีลากุหึ อสาธารณ วาณิ ลีลา,กุหึ อสาธารณญาณ ลีลากุหึ นุ เม มนฺทมติสฺส ลีลา;

Nét duyên dáng phi thường nơi thân tướng Ngài ở đâu? Nét duyên dáng phi thường nơi lời nói Ngài ở đâu? Nét duyên dáng phi thường nơi trí tuệ Ngài ở đâu? Và nét duyên dáng của kẻ trí tuệ non kém này thì ở đâu?

๙.

วิภาวิมานี ปรวมฺหิโน เยอิสฺสา’ภิมาเนน วิภญฺญมานา,คเวสยนฺตี’ธ ปรสฺส รนฺธํเตสํ ปสํสาครหาหิ กิมฺเม;

Những kẻ tự phụ về trí tuệ, khinh miệt người khác, bị bóp méo bởi lòng ganh tỵ và kiêu mạn, luôn tìm kiếm lỗi lầm của người khác ở đời này, thì lời khen hay tiếng chê của họ có nghĩa gì đối với tôi?

๑๐.

10.

ปสตฺถ สตฺถาคม ปารทสฺสีเย สาธโว สาธุ คุณปฺปสนฺตา,คนฺถสฺส นิมฺมาณปริสฺสมํ โนชานนฺติ เตเยว อิธปฺปมาณา;

Những bậc thiện trí đã thông suốt các thánh điển và giáo pháp đáng tán thán, những người hoan hỷ với các đức hạnh tốt đẹp, chính họ mới biết được công sức tạo nên tác phẩm này. Chỉ có họ mới là người thẩm định ở đây.

๑๑.

11.

อาทิจฺจวํสปฺปภวสฺส ตสฺสชินสฺส สตฺถาคมโกวิเทหิ,วุตฺโตปิ ปุพฺพาจริเยหิ เยสุคนฺเถสุ สงฺเขปวเสน วํโส;

Mặc dù dòng dõi của Đấng Toàn Thắng ấy, người xuất thân từ dòng dõi Mặt Trời, đã được các bậc cổ sư thông thạo kinh điển và giáo pháp trình bày một cách tóm lược trong một số tác phẩm,

๑๒.

12.

น เตหิ สกฺกา สุคตสฺส วํสํกิญฺจาปิ วิญฺญาตุ มเสสยิตฺวา,สมฺปุณฺณวํสสฺส วิภาวนายตสฺมา สมุสฺสาหิต มานเสน;

nhưng qua đó người ta không thể nào biết được một cách trọn vẹn dòng dõi của Đấng Thiện Thệ. Vì vậy, với tâm hăng hái, để làm sáng tỏ dòng dõi một cách đầy đủ,

๑๓.

13.

อภิปฺปสนฺโน รตนตฺตยมฺหิปสตฺถวํสปฺปภโว ปภุนํ,วิภุสโณ วิสฺสุตกิตฺติโฆโสโย ภาติ ลงฺกาย มุฬารภาคฺโย;

Có một người hết lòng tín thành nơi Tam Bảo, xuất thân từ dòng dõi cao quý đáng ca ngợi, là một trang sức (cho dòng tộc), danh tiếng lẫy lừng, người tỏa sáng ở Lanka, có phước báu lớn lao;

๑๔.

14.

อมนฺทจาคา’ภิรตสฺสปุนนฺทุ นามสฺส ทยาธนสฺส,พุทฺเธ ปสาทาติสยสฺส ตสฺสอชฺเฌสนญฺจาปิ ปฏิคฺคเหตฺวา;

người hoan hỷ trong việc bố thí rộng rãi, lấy lòng bi mẫn làm tài sản, tên là Punandu, có niềm tin đặc biệt nơi Đức Phật. Và cũng đã chấp nhận lời thỉnh cầu của vị ấy,

๑๕.

15.

นสฺสาย ปุพฺพาจริโย’ปเทสํโสตูน มตฺถาย มยา หิตาย,นิรุตฺติยา มาคธิกาย สมฺมาวิธียเต’ทํ ชินวํสทีปํ;

nương theo lời chỉ dạy của các bậc cổ sư, vì lợi ích và hạnh phúc cho người nghe, tác phẩm ‘Minh Soi Dòng Dõi Phật’ này được tôi soạn thảo một cách đúng đắn bằng ngôn ngữ Māgadhikā (Pāli).

๑๖.

16.

สทฺธาสิเนหานุคตาย ปญฺญา-ทสาย โสตูหิ มโนวิมาเน,ปทีปิโต’ยํ ชินวํสทีป-ทีโปหเรปาปตมปฺปพนฺธํ;

Nguyện cho ngọn đèn ‘Minh Soi Dòng Dõi Phật’ này, được thắp lên trong lâu đài tâm trí của người nghe bằng sợi bấc trí tuệ thấm đượm đức tin và lòng mến, sẽ xua tan đi bóng tối dày đặc của tội lỗi.

๑๗.

17.

ปุรงฺคปุณฺณา สิริชมฺพุทีเปสมฺปตฺติภาเรน ทิวา’วติณฺณา,ยา เทวราชสฺส’มราวตี’วา-มราวตีนาม ปุรี ปุเร’สี;

Thuở xưa, tại cõi Diêm-phù-đề quang vinh, có một thành phố tên là Amarāvatī, tràn đầy những điều tốt đẹp nhất, dường như đã giáng trần từ thiên giới với tất cả sự thịnh vượng của nó, giống như thành Amarāvatī của Đế Thích.

๑๘.

18.

วิชฺชาธรานญฺจ วิหงฺคมานํวิพนฺธ เวหาสคตึ พหาส,ยสฺมึ ปุรสฺมึ ชิตเวริ จกฺกํปาการจกฺกํ วิย จกฺกวาฬํ;

Trong thành phố ấy, vòng thành lũy, vốn đã chinh phục vòng vây quân thù, còn cản trở đường bay trên không của các vị thần thông và các loài chim, giống như dãy núi Thiết Vi.

๑๙.

19.

สญฺจุมฺพิตมฺโหช รโช ปพนฺธ-สุปิญฺชราปา ปริขาหิรามา,ปุริตฺถิ ปาการ นิตมฺพภาเคสมุพฺพหี กญฺจน เมขลา’ภํ;

Hào nước bao quanh thành thật đáng yêu, nhuốm màu vàng nhạt bởi phấn của những đóa sen mà nó chạm vào, nằm trên sườn của tường thành, mang dáng vẻ của một chiếc thắt lưng vàng.

๒๐.

20.

รตฺตินฺทิวา รตฺตมณิ’นฺทนีล-มณิปฺปภารญฺชิต ราชธานิ,พพนฺธ ยา’มนฺทสุรินฺทจาป-สมุชฺชลากาสตลพฺพิลาสํ;

Ngày và đêm, kinh thành được tô điểm bởi ánh sáng của hồng ngọc và lam ngọc, tạo nên vẻ đẹp của một bầu trời lấp lánh với vô số cầu vồng.

๒๑.

21.

ยหึวธูนํ วทนมฺพุเชหิกตาวมานํ หริณงฺกพิมฺพํ,ปภาหิ นีโลปลโตรณาตํโสกาภีภูตํจ วิวณฺณมาป;

Nơi ấy, vầng trăng, bị những gương mặt sen của các thiếu nữ vượt qua, trở nên nhợt nhạt như thể bị nỗi sầu bi xâm chiếm, phản chiếu ánh sáng từ những cổng chào bằng ngọc bích.

๒๒.

22.

สโรรุห’นฺตี มณิมนฺทิราภา-สญฺจุมฺพิตํ ปุณฺณสสงฺกพิมฺพํ;

สงฺกาย รามาชนตา’ภิรามากเร ปสาเรสิ ปุรมฺหิ ยสฺมึ;

Trong thành phố ấy, đám đông những người phụ nữ xinh đẹp, khi thấy vầng trăng tròn được tô điểm bởi ánh quang của các lâu đài châu báu, đã vươn tay ra, ngỡ rằng đó là một đóa sen.

๒๓.

23.

ยตฺถ’งฺคนานํ ปฏิพิมฺพิตานิอาทาสภิตฺตีสุ มุขมฺพุชานิ,อาสุํ วิฆาตาย มธุพฺพตานํวิโลจนาลีน มนุคฺคหาย;

Nơi ấy, hình ảnh phản chiếu những gương mặt sen của các phụ nữ trên những bức tường như gương, khiến cho đàn ong (thật) phải bối rối, nhưng lại làm vui lòng cho những 'con ong mắt' (ánh nhìn của người yêu).

๒๔.

24.

สมฺมตฺต มาตงฺค ธราธเรหิยสฺมึ อภิสฺสนฺท มทสฺสวนฺติ,ตุรงฺค รงฺเคหี ตรงฺค มาลาสมากุเลวา’สิ วิธูต ธูลี;

Trong thành phố ấy, từ những con voi say to như núi, những dòng nhựa thơm chảy ra, và bụi tung lên từ những bước nhảy của đàn ngựa giống như một chuỗi sóng xao động.

๒๕.

25.

นิกฺขิตฺตวีณา มณินุปุรานํวิลาสินีนํ มุทุปาณิ ปาเท,มตฺตาลิมาลา กลนาทินี กึนาลงฺกรุํ ยตฺถ กตาวกาสา;

Nơi ấy, trên đôi tay và đôi chân mềm mại của những người phụ nữ duyên dáng, vốn đã được trang điểm bằng đàn tỳ bà và vòng chân bằng ngọc, há chẳng phải những đàn ong say mật, khi tìm được cơ hội, đã đến tô điểm thêm bằng tiếng ngâm nga ngọt ngào của chúng hay sao?

๒๖.

26.

ธวตฺถินีนํ กุจสารเสหิเนตฺตาลิภารา’นนนีรเชหิ,ยา หาสวีจีหิ ปุรี รชนฺยารราช สมผุลฺลสโรชินี’ว;

Thành phố về đêm, với những người phụ nữ tìm kiếm chồng mình—với bộ ngực như đôi hạc, với gương mặt sen trĩu nặng đôi mắt như đàn ong, và với những làn sóng tiếng cười—tỏa sáng như một hồ sen nở rộ.

๒๗.

27.

จนฺทปฺปภา จุมฺพิต จนฺทกนฺตปาสาณธารา มณิจนฺทิกาสู,จนฺทานนานํ ยหิ มงฺคนาหํปริสฺสมสฺโส’ปสมาย’เหสุํ;

Nơi ấy, trên những sân thượng bằng ngọc, những dòng nước từ đá mặt trăng, được ánh trăng hôn lên, đã dùng để làm dịu đi sự mệt mỏi của những người phụ nữ có gương mặt tựa trăng.

๒๘.

28.

ยสฺมึ ปูเร อุทฺธมโธ วินทฺธ-ชุติปฺปพนฺโธ มณิมนฺทิรานํ,สมุพฺพหี เครุก ปงฺก ทิทฺธ-วิตาน ปจฺจตฺถรณพฺพิลาสํ

Trong thành phố ấy, ánh sáng liên tục từ các lâu đài châu báu, lan tỏa cả trên và dưới, mang vẻ đẹp của một tấm trướng và một tấm thảm được phết bằng đất sét son đỏ.

๒๙.

29.

สุวณฺณ มุตฺตา มณิ วํสวณฺณา-ปวาฬ รูปี วชิเรหิญฺจา’ปิ,ยา สตฺตธญฺเญหิ ธเนหิ ผีตาอหู ปุริ ธญฺญวตี’ว นารี;

(สิเลสพนฺธนํ)

Thành phố ấy, được trang hoàng bằng vàng, ngọc trai, ngọc bích, ngọc mắt mèo, san hô, bạc, và kim cương, sung túc với bảy loại tài sản, giống như một người phụ nữ phúc đức.

๓๐.

30.

ปสาริตา’เนกทิสามุเขสุวิจิตฺตวตฺถา’ภรณาทิปูรา,ยตฺถา’ปณา นิชฺชิตกปฺปรุกฺขากรึสุ โลกาภิมตตฺถสิทฺธึ;

Nơi ấy, các cửa hàng được bày ra ở nhiều ngả đường, đầy ắp các loại y phục và trang sức đa dạng, đã vượt qua cả cây như ý, và thực hiện được mọi mong muốn của thế gian.

๓๑.

31.

ปราครตฺตา มธุปาติมตฺตาสมฺหินฺนเวลา ฆนนีลวาลา,หํสาสยา ปญฺจสราภิรามายสฺมึ ตฬากา วิย กามโภคี;

(สิเลสพนฺธนํ)

Trong thành phố ấy, những người hưởng thụ dục lạc giống như những hồ nước: nhuốm màu phấn hoa, có bầy ong say mật, bờ bị vỡ, có rêu xanh dày đặc, là nơi trú ngụ của thiên nga, và đẹp đẽ với năm loại tên (hoa sen).

๓๒.

32.

ปุรนฺตรสฺมึ รตนคฺฆิกานํรํสิปฺปพนฺเธหิ หตนฺธกาเร,กุนฺทารวินฺทพฺภุทเยนยสฺมึรตฺตินฺทิวาเภท มเวทิ โลโก;

Bên trong thành phố ấy, bóng tối bị xua tan bởi những luồng ánh sáng liên tục từ các bảo vật quý giá; nơi ấy, thế gian chỉ biết được sự khác biệt giữa ngày và đêm nhờ vào sự nở ra của hoa lài và hoa sen.

๓๓.

33.

มาตงฺคชีมูตฆฏาย ฆณฺฏา-ฏงฺการคมฺภีรรวาย ยสฺมึ,ปลมฺภีตา มตฺตสิขณฺฑิมาลาอกา วิกาเลปิ อขณฺฑกีฬํ;

Trong thành phố ấy, bởi tiếng chuông vang rền trầm hùng từ những đàn voi to lớn như những đám mây, bầy công say mồi bị lầm tưởng, đã không ngừng múa lượn ngay cả khi trái mùa.

๓๔.

34.

ปุรมฺหิ ยสฺมึ จรณมฺพุเชหิวธูชโต พนฺธิตนูปุเรหิ,วิกาส โกกาสน สีส พทฺธมตฺตาลิ เสส’มฺพุชินี อเชสิ;

Trong thành phố ấy, những hồ sen với bầy ong say mật đậu trên những đóa sen đỏ đang nở, đã bị vượt qua bởi những gót sen của các thiếu nữ được trang điểm bằng những chiếc vòng chân có buộc lục lạc.

๓๕.

35.

รสาตลํ นาคผณาวนทฺธํนโภตลํ วิชฺชุลตาวนทฺธํ,ยา ฉาทิตา รูปิยชาตรูป-ธชาวลีหา’ชินิ ราชธานี;

Thế giới dưới lòng đất được bao phủ bởi những chiếc mang của loài rồng (nāga), bầu trời được bao phủ bởi những tia chớp giăng giăng; kinh thành ấy, được che phủ bởi những hàng cờ phướn bằng bạc và vàng, đã chiến thắng cả hai.

๓๖.

36.

นานตฺถสารํ มิตธาตุวณฺณํฉนฺทารหํ ปาณคณา’ภิรามํ,กวิปฺปสตฺถํ สรสํ สิเลสา-ลงฺการปชฺชํ’ว ปุรํ ยมาสิ;

(สิเลสพนฺธนํ)

Thành phố ấy giống như một bài thơ được trang hoàng bằng phép chơi chữ: có tinh hoa của nhiều sự vật, có các yếu tố và màu sắc được đo lường, đáng được mong muốn, làm vui lòng chúng sanh, được các thi sĩ ca ngợi, và đầy hương vị.

๓๗.

37.

ปุรมฺหิ ตสฺมึ กรุณานิธาโนพุทฺธงฺกุโร พฺราหฺมณสารวํเส,อสงฺขกปฺปาน มิโต จตุนฺนํลกฺขาทิกานํ อุทปาทิ ปุพฺเพ;

Trong thành phố ấy, vị Bồ Tát, một kho tàng của lòng bi mẫn, đã sinh ra trước đây trong một gia tộc Bà la môn cao quý, sau bốn a tăng kỳ và một trăm ngàn đại kiếp.

๓๘.

38.

โภวาทิวํเส’กทิวากรสฺสปุญฺญานุภาโว’ทยมงฺคเลหิ,ชาตสฺส โข สมฺปติ ชมฺพุทีโปวิลุมฺปยี มงฺคลวาสลีลํ;

Khi ngài, mặt trời duy nhất của dòng dõi Bhovādi, vừa đản sinh, bởi sự hưng khởi tốt lành từ oai lực phước báu của ngài, cõi Diêm Phù Đề này đã tước đoạt vẻ huy hoàng của nơi ở may mắn.

๓๙.

39.

ชาตกฺขเณ ตสฺส สรีรเชนคนฺเธน วณฺเณน สเก นิเกเต,หตปฺปภา จนฺทนเตลทีปาสณฺฐานมตฺเตหิ วิชานิยาสุํ;

Vào khoảnh khắc ngài đản sinh, trong chính ngôi nhà của mình, bởi hương thơm và ánh sáng tỏa ra từ thân thể ngài, những ngọn đèn dầu chiên đàn đã bị lu mờ, người ta chỉ còn nhận ra chúng qua hình dáng mà thôi.

๔๐.

40.

วิมุตฺตโทสาหิ สุเขธิตาหิธาตีหิ กุมฺโภรุปโยธราหิ,ภโต กุมาโร สุกุมารกาโยเขเปสิ โส กานิจิ วาสรานิ;

Được nuôi dưỡng bởi những vú nuôi không có lỗi lầm, được nuôi dưỡng sung túc, và có bộ ngực to như những chiếc bình, vị hoàng tử với thân thể thanh tú đã trải qua một vài ngày như thế.

๔๑.

41.

มหามเหจา’ถ ปวตฺตมาเนสเวท เวทงฺค วิทู วิทูหิ,การาปยุํ เต ปิตโร’รสสฺสนามํ สุเมโธ’ติ ปทตฺถสารํ;

Rồi trong một đại lễ đang diễn ra, cha mẹ ngài đã nhờ những bậc hiền trí, thông tường Vệ đà và các Vệ đà chi, đặt cho đứa con trai của mình một cái tên có ý nghĩa tinh túy là Sumedha (Thiện Tuệ).

๔๒.

42.

อุฬารภาคฺเยน สมํ กุมาเรสํวทฺธมาเน ชนนี น ติตฺตึ,ปายาสิ นีลามกลโลจนาลึมุขมฺพุชํ ตสฺส’ภิจุมฺพมานา;

Khi hoàng tử lớn lên cùng với phúc đức lớn lao của mình, người mẹ, trong khi hôn lên gương mặt hoa sen của ngài, vẫn không thấy thỏa lòng khi dùng đôi mắt trong xanh như ngọc không tì vết để ngắm nhìn dung mạo ấy.

๔๓.

43.

สุเขธิต’งฺคาวยโว กุมาโรวิมานภุมฺยา มณินิมฺมิตาย,ปโรทิ มาตาปิตโร’ภิยาจํพิมฺพํ กนิชํ ชานุยุเคน คจฺฉํ;

Vị hoàng tử, với thân thể và các chi phần được nuôi dưỡng tốt, khi đang bò bằng hai đầu gối trên sàn nhà bằng ngọc của cung điện, đã khóc lóc đòi cha mẹ cho mình cái bóng.

๔๔.

44.

สุวณฺณพิมฺโพ’ปมจารุรูโปสมาจรํ ธาติภุชา’วลมฺพํ,วิญฺญาสปาท’งฺคุลิมญฺชรีหิสลีลมาวาสมลงฺกริตฺถ;

Ngài, với hình dáng xinh đẹp như một pho tượng vàng, đã tập đi bằng cách vịn vào tay các vú nuôi, và đã trang điểm cho nơi ở một cách duyên dáng bằng những chùm ngón chân được đặt xuống một cách khéo léo.

๔๕.

45.

นิเชน เตเชน จ ชิวโลกํยเสน’ปุพฺพาจริมํ ผุสนฺโต,ติโรกริตฺวา รวิจนฺทโสภํสํวฑฺฒิ ธีโร อุภโต สุชโต;

Bậc hiền trí, người con của gia tộc thuần khiết cả hai bên, đã lớn lên, làm lu mờ vẻ rực rỡ của mặt trời và mặt trăng, và đã lan tỏa khắp thế gian bằng uy lực và danh tiếng chưa từng có của mình.

๔๖.

46.

โส สตฺตมา ยาว ปิตามหสฺสยุคา สคพฺภาสยสุทฺธิโก’สิ,นิหีนชจฺโจ’ติ น ชาติวาทาขิตฺโต’ปกุฏฺโฐ ภวิ วิปฺปเสฏฺโฐ;

Vị Bà la môn ưu tú ấy, có dòng dõi thanh tịnh về cả hai phương diện thụ thai và sinh nở cho đến bảy đời tổ phụ, đã không bị ai khinh miệt hay chê bai là 'hạ tiện' bởi những người chấp vào giai cấp.

๔๗.

47.

เวทนฺตยํ โส สนิฆณฺฏุ สตฺถํสเกฏุภํ สากฺขรเภท สตฺถํ,สาธพฺพตพฺเพทิ’ติหาส สตฺถํอเวทิ เวทงฺคยุตํ ป สตฺถํ;

Ngài đã thông tường ba bộ Vệ đà, cùng với các luận giải Nighaṇṭu và Keṭubha, luận về ngữ pháp, và bộ luận thứ năm là Itihāsa, cùng với các Vệ đà chi.

๔๘.

48.

อชฺฌายโก มนฺตธโร ปวีโณกลาสุ โลกายตลกฺขเณสุ,ปปูรการิ ปทโก กวีนํเตตา’สิ เวยฺยากรโณ คณิโส;

Ngài là một người tụng đọc, một người trì chú, thông thạo các nghệ thuật, triết học thế gian và tướng pháp. Ngài là một nhà sáng tác, một nhà thi luật, một người hoàn thiện cho các thi sĩ, một nhà ngữ pháp và là thầy của nhiều người.

๔๙.

49.

กนฺทปฺปทปฺปา’นลธุมราชิ-ลีลาวลมฺพิ นิชมสฺสุราชิ,น เกวลํ โกมลคณฺฑภาคํมนมฺปิ ถีนํ มลินีกริตฺถ;

Hàng râu của ngài, giống như một dải khói từ ngọn lửa kiêu hãnh của thần Tình yêu, không chỉ làm vấy bẩn vùng má mềm mại của ngài, mà còn làm vấy bẩn cả tâm trí của những người phụ nữ.

๕๐.

50.

ตนฺเทภวณฺณายตน’ณฺณวมฺหินรูปตณฺหาตรณิ นรานํ,ปายาสิ จกฺขายตนปฺปิยาหิตีรนฺตรํ จิตฺตนิยามกฏฺฐา;

Trong đại dương của sắc xứ của cõi hữu này, con thuyền ái dục đối với hình sắc của ngài, được lèo lái bởi con mắt thân thương, đã đưa tâm trí của con người đến bờ bên kia.

๕๑.

51.

ทฺวิโช สุเมโธ สุวิสุทฺธเมโธมาตาปิตุนฺนํ นิธนาวสาเน,ปุญฺญานุภาวปฺปภวํ อคาร-มชฺฌาวสํ กามสุขํ’นุภุญฺชี;

Vị Bà la môn Sumedha, người có trí tuệ vô cùng thanh tịnh, sau khi cha mẹ qua đời, đã ở trong ngôi nhà phát sinh từ oai lực phước báu của mình và hưởng thụ các dục lạc.

๕๒.

52.

นิสชฺช ปาสาทตเล’กทา โสปลฺลงฺกมาธาย รโหคโตว,ปุนพฺภวุปฺปตฺติ สรีรเภโททุกฺโข’ติ จินฺเตสิ สภาวจินฺตี;

Một ngày nọ, ngài, bậc tư duy về thực tại, ngồi kiết già ở một nơi vắng vẻ trên sân thượng của cung điện và suy nghĩ rằng: 'Sự tái sinh, sự khởi sinh, và sự tan rã của thân thể này là khổ đau'.

๕๓.

53.

ชาโต ส’หํ ชาติชรารุชาทิ-ธมฺโม’มฺหิ ตสฺมา ภวทุกฺขสุญฺญํ,นิจฺจํ อชาตึ อชรํ อโรคํคเวสิตุํ วฏฺฏติ นิพฺพุติ’นฺติ;

Ta đã sinh ra, ta phải chịu quy luật của sinh, già, bệnh, v.v... Do đó, thật thích hợp để tìm kiếm Niết bàn, là cái thường hằng, không sinh, không già, không bệnh, và trống không khỏi khổ đau của kiếp hữu.

๕๔.

54.

ยถาปิทุกฺเข สติ จ’ตฺถิสาตํตทญฺญมุณฺเห สติ สีตมตฺถิ,ภวมฺหิ สนฺเต วิภโว’ปิ เอวํนิพฺพาณมตฺถี ติวิธคฺคิสนฺเต;

Cũng như khi có khổ thì cũng có lạc, khi có nóng thì cũng có lạnh; cũng vậy, khi có sự tồn tại (hữu) thì cũng có sự không tồn tại (vô hữu). Khi có ba ngọn lửa (tham, sân, si) thì cũng phải có Niết bàn.

๕๕.

55.

สาวชฺชธมฺเม อิหวิชฺชมาเนสํวิชฺชเต โภ นิรวชฺชธมฺโม,อชาติ โหติ สติ ชาติยา’ติเอวํ วิจินฺเตสิ สทตฺถวินฺตี;

Bậc tư duy về mục đích chân thật đã suy nghĩ như sau: 'Khi ở đây có những điều đáng chê trách, thì ắt hẳn cũng có những điều không đáng chê trách. Khi có sự sinh, thì cũng phải có sự bất sinh'.

๕๖.

56.

ทิสฺวา ยถา คุถคโต ตฬากํน ตสฺส โทโส น ตโมตเรยฺย,กิเลสโธเว อมตมฺหิ สนฺเตตถา น เสเวถ น ตสฺส โทโส;

Cũng như một người lấm bẩn, sau khi nhìn thấy một hồ nước mà không xuống tắm, đó không phải là lỗi của hồ nước. Cũng vậy, khi có trạng thái bất tử có thể gột rửa phiền não, nếu người ta không tìm đến, đó không phải là lỗi của trạng thái ấy.

๕๗.

57.

ปาปาริรุทฺโธ สติ เขมมคฺเคน ตสฺส โทโส น สุขํ วเชยฺย,ปาปาริรุทฺโธ สติ เขมมคฺเคตถา นคจฺเฉยฺย น ตสฺส โทโส;

(ยมกพนฺธนํ)

Khi bị kẻ thù độc ác vây quanh, mà có một con đường an toàn, nếu người ấy không đi đến nơi an lạc, đó không phải là lỗi của con đường. Khi bị kẻ thù độc ác vây quanh, mà có một con đường an toàn, cũng vậy, nếu người ấy không đi, đó không phải là lỗi của con đường.

๕๘.

58.

ยถาปิ เวชฺเช สติ โฆรโรคีน ตสฺส โทโส ต ลเภ ติกิจฺฉํ,ราคาทิโรคี สติ พุทฺธเวชฺเชธมฺโมสธํ เน’จฺฉติ กสฺส โทโส;

Cũng như khi có thầy thuốc, mà người bệnh nặng không chịu chữa trị, đó không phải là lỗi của thầy thuốc. Khi có vị Phật-y-vương, mà người mang bệnh tham ái v.v... không muốn dùng thuốc Pháp, thì đó là lỗi của ai?

๕๙.

59.

โย กณฺฐพทฺธํ กุณปํ ปหายยถาสุขํ คจฺฉติ เสริจารี,ตเถวิ’มํ กุจฺฉิต ปูติกายํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

Như người từ bỏ xác chết buộc ở cổ, đi lại tùy thích, tự do tự tại, cũng vậy, đối với thân thối tha đáng ghê tởm này, mong sao ta có thể từ bỏ nó mà đi.

๖๐.

60.

อุจฺจารฐานมฺหิ ชนา’นเปกฺขากตฺวา กรีสานิ กยถา วชนฺติ,ตถา สรีรํ กุณเปหิ ปูรํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

Như người không luyến tiếc nơi đại tiện, sau khi đã đi đại tiện rồi bỏ đi, cũng vậy, đối với thân này đầy những thứ hôi thối, mong sao ta có thể từ bỏ nó mà đi.

๖๑.

61.

นาวํ ยถา ชชฺชรมาปคาหึวเชยฺย เนตา อตเปกฺขโกว,ตถา นวทฺวารสวํ สรีรํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

Như người lái thuyền bỏ đi không luyến tiếc chiếc thuyền cũ nát bị ngấm nước, cũng vậy, đối với thân này có chín cửa tuôn chảy, mong sao ta có thể từ bỏ nó mà đi.

๖๒.

62.

โจเรหิ คจฺฉํ อวหารภีตฺยาเขมํ สุเมโธ ปุรโมตเรยฺย,ตถา สรีรํ กุสลาวหารํยํนูน คจฺเฉยฺยมหํ ชหิตฺวา;

Như người trí đi cùng bọn cướp, vì sợ bị cướp đoạt, sẽ đi trước đến nơi an ổn, cũng vậy, đối với thân này là kẻ cướp đoạt các điều thiện, mong sao ta có thể từ bỏ nó mà đi.

๖๓.

63.

เนกฺขมฺม สงฺกปฺป ปโร’ปมาหิอนุสฺสริตฺเว’วมุฬารวีโร,หโต’รปาเร ติภเว อสาเรวิหาสิ อุกฺกณฺฐิตมานโส โส;

Vị đại anh hùng cao thượng đã suy niệm như vậy với những ví dụ về ý hướng xuất ly, và đối với ba cõi vô thực, không có bờ này bờ kia, vị ấy đã sống với tâm chán ngán.

๖๔.

64.

สุวณฺณ มุตฺตา มณิ รูปิยาทิ-ธเนหิ ธญฺเญหิ จ ปูริตานิ,อวาปุริตฺวาน,ถ โกสโกฏฺฐา-คารานิ ตํ ทสฺสยิ ราสิวฑฺโฒ;

Khi ấy, người quản lý tài sản, sau khi đã mở ra các kho tàng và kho lẫm chứa đầy vàng, ngọc trai, ngọc báu, bạc, các loại tài sản và ngũ cốc, đã chỉ cho vị ấy.

๖๕.

65.

ปิตามหานํ ปกปิตามหานํมาตาปิตุนฺนํ วิภวา ปเนตฺถ,อนปฺปกาถาวรชงฺคมาเตสํทิสฺสเร ธีร สุเมธวิปฺป;

Hỡi bậc hiền trí, hỡi Sumedha, bậc thông thái, ở đây là tài sản của ông cố, ông nội, của cha mẹ ngài, cùng các tài sản bất động và động sản không phải là ít đang hiện hữu.

๖๖.

66.

โส สตฺตมา ยาว ปเวณิวฏฺฏาวิภาวยิตฺวา วิภวสฺสราสึ,ธนาคมสฺสาปิ ธนพฺพยสฺสปมาณ’มาจีกฺขิปมาณทสฺสึ;

Vị ấy, sau khi đã tính toán khối tài sản cho đến đời thứ bảy của dòng dõi, đã trình bày số lượng của cả phần thu vào lẫn phần chi ra cho người có tầm nhìn về số lượng.

๖๗.

67.

กุฏุมฺพเมตํ ปฏิปชฺชมาโนกาเมสุ เทโววิย อินฺทฺริยานิ,อิจฺฉานุรูปํ ปริจารยสฺสุอิจฺเจว มาโรจยิ ราสิวฑฺโฒ;

Người quản lý tài sản đã thưa rằng: 'Trong khi quản lý gia sản này, xin ngài hãy hưởng thụ các dục lạc với các giác quan tùy theo ý muốn, như một vị trời.'

๖๘.

68.

อมุํ มหนฺตํ ธนธญฺญราสึสมาวินิตฺเว’ก กหาปณมฺปิ,นา’ทาย มาตาปิตโรปฺย’โห โตคตา ยถากมฺม มิโต ปรตฺถ;

Ôi, cha và mẹ của ta đã không mang theo được dù chỉ một đồng kahāpaṇa từ khối tài sản và ngũ cốc to lớn kia, các vị ấy đã đi từ đây đến thế giới bên kia tùy theo nghiệp.

๖๙.

69.

ตพฺพตฺถุสารคฺคหณาติสูโรโวสฺสคฺคสนฺโต อถ สตฺตสาโร,รญฺโญ สมาโรจิย เอตมตฺถํเภรึ จราเปสิ สเก ปุรมฺหิ;

Khi ấy, vị anh hùng siêu việt trong việc nắm bắt thực chất của sự việc, có sự từ bỏ là bản chất, có chúng sanh là cốt lõi, sau khi đã trình báo sự việc ấy lên đức vua, đã cho loan trống trong thành phố của mình.

๗๐.

70.

สนฺตปฺปยิ เภริวิราวคนฺธ-มาฆาย สมฺปตฺตชาตา’ลิชาตํ,โภวาทิ นานารตนาทิโภค-มธูหิ สตฺตาห’มนาถนาโถ;

Vị bảo trợ của những người không nơi nương tựa, trong bảy ngày, đã làm cho thỏa mãn đám đông dân chúng đã tụ tập lại khi nghe tiếng trống, với mật ong là các loại tài sản như các loại châu báu khác nhau.

๗๑.

71.

ตทคฺค ยญฺญาลย วาริวาห-ธารานิปาตทฺธนวุฏฺฐิเหตุ,มหา ชนสฺสา’ธิกวตฺถุตณฺหา-ตฏานิ ภินฺนานิ มโนทเหสุ;

Do cơn mưa tài sản từ sự tuôn đổ của dòng nước từ đám mây là nơi cúng dường cao quý nhất ấy, những bờ đê tham ái về các vật chất quá mức của đại chúng đã bị phá vỡ trong các hồ tâm.

๗๒.

72.

สุเขธิโต กามสุขํ ปหายฆรา’ภีนิกฺขมฺม ตโต สุเมโธ,อชฺโฌคเหตฺวา หิมวนฺต’มาปธมฺเมสโก ธมฺมกปกพฺพต’นฺตํ;

Khi ấy, Sumedha, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc, sau khi từ bỏ dục lạc, đã xuất gia từ bỏ gia đình, đi vào và đến Hy-mã-lạp sơn, ngọn núi Dhammaka, nơi có các vị tìm cầu Chánh Pháp.

๗๓.

73.

วิตกฺกมญฺญาย’ถ เทวรญฺญาวฺยาปาริโต มาปยิ วิสฺสกมฺโม,ตหึ วิเวกกฺขมก มสฺสมญฺจมโนรมํ จงฺกมภุมิภาคํ;

Khi ấy, sau khi biết được ý nghĩ của vị ấy, Thiên chủ đã giao phó cho Vissakamma, và vị này đã tạo dựng ở nơi ấy một am thất thích hợp cho sự độc cư và một khu đất kinh hành đẹp ý.

๗๔.

74.

ตมสฺสมํ ปพฺพชิเตหิ สุญฺญํอุเปจฺจ โสญฺจารมวาปุริตฺวา,ญตฺวา ตทนฺโตลิขิต’กฺขรานิขารึปริกฺขารภรํอเวกฺขิ;

Sau khi đến gần am thất vắng bóng các vị xuất gia ấy, vị ấy mở cửa đi vào, biết được các chữ được viết ở bên trong, và đã nhìn thấy gánh đồ dùng cùng các vật dụng.

๗๕.

75.

นิวตฺถวตฺถํนววโทสุเปตํวิวชฺชิยาวชฺชิยวชฺชทสฺสิ,ธาเรสิตํพารสธานิสํส-มโนชปุปฺผตฺถรวากจีรํ;

Thấy được lỗi lầm trong những gì đáng chê trách và đáng từ bỏ, vị ấy đã từ bỏ tấm y đang mặc có chín khuyết điểm, và đã mặc vào tấm y vỏ cây đẹp ý như tấm thảm hoa, có mười hai lợi ích.

๗๖.

76.

ปุนฺนาคปุปฺผตฺถรกา’ภิรามํอํเส วิธายา’ชินจมฺมขณฺฑํ,กตฺวา ชฏามณฺฑล มิตฺตมงฺเคติวงฺก มาทาย’ถ ขาริกาชํ;

Sau khi khoác mảnh da thú đẹp đẽ như tấm thảm hoa punnāga trên vai, búi tóc thành một vòng trên đỉnh đầu, rồi lấy cái đòn gánh có ba khúc và cái quang gánh.

๗๗.

77.

ภุชงฺคโภโค’รุภุเชน ธีโรอาทาย จาลมฺพนทณฺฑโกฏึ,สมคฺคหี ตาปสเวสเมวํวิรตฺตจิตฺโตก วิภเวว ภเว’ปิ;

Bậc hiền trí với cánh tay to lớn như thân rắn, sau khi cầm lấy đầu cây gậy chống, đã thọ nhận hình tướng của một vị ẩn sĩ như vậy, với tâm đã ly tham cả trong tài sản lẫn trong các cõi tồn tại.

๗๘.

78.

โส จงฺกมี จงฺกมโมตริตฺวาสิลาตลสฺมิญฺจ ทิวา นิสชฺชิ,สายํ ปวิฏฺโฐ วสิ ปณฺณสาลํนิปชฺชิ กฏฺฐตฺถรเสสมญฺเจ;

Vị ấy đã kinh hành sau khi đi xuống nơi kinh hành, và đã ngồi trên phiến đá vào ban ngày. Vào buổi chiều, sau khi đi vào, vị ấy đã ở trong lều lá, nằm trên chiếc giường còn lại được trải bằng cành cây.

๗๙.

79.

ปจจูสกาลมฺหิ ปพุชฺฌิโต โสอาวชฺชยิตฺวา’คมนปฺปวตฺตึ,วิเวกกามสฺส มเม’ตฺถ วาโสกามํ ฆราวาสสโม สิยา’ติ;

Vị ấy, sau khi thức dậy vào lúc rạng đông, đã suy xét về diễn biến của việc đến đây và nghĩ rằng: 'Sự cư ngụ ở đây của ta, người mong cầu sự độc cư, thật sự có thể giống như đời sống tại gia.'

๘๐.

80.

อทุญฺหิ ปณฺณจฺฉทนํ กโปต-ปาทารุณํ เพลุวปกฺกวณฺณา,ภูมีปิ ภิตฺตี รชตาวทาตามญฺโจ’ปิ จิตฺตตฺถรวารุรูโป;

Vì mái lợp bằng lá này có màu đỏ như chân chim bồ câu, màu của quả beluva chín; sàn nhà và vách tường cũng trắng tinh như bạc; chiếc giường cũng có hình dáng như được trải thảm lộng lẫy.

๘๑.

81.

สุภาก มนาปา มม ปกณฺณสาลาสาทีนวา ทุปฺปริภาริยา’ยํ,ปณีตภิกฺขา ปริเยฏฺฐิ มูล-ทุกฺขสฺส นตฺถิ’ติ ปมาณ มนฺโต;

Người có trí tuệ đã suy xét rằng: 'Lều lá của ta này xinh đẹp và dễ chịu, nhưng nó có những điều bất lợi, khó bảo quản. Sự tìm cầu vật thực khất thực hảo hạng là gốc rễ của khổ đau, ở đây không có điều ấy.'

๘๒.

82.

อคารสญฺญาย ปฏิกฺขปิตฺวาตญฺจ’ฏฺฐโทสา กุลปณฺณสาลํ,ทสงฺค สาธารณ รุกฺขมูลํผลาผขลาหาร มุเปจฺจ โภชี;

Sau khi từ bỏ lều lá tốt đẹp có tám khuyết điểm ấy với nhận thức về một ngôi nhà, vị ấy đã đến cội cây chung có mười phẩm chất, và ăn các loại trái cây và không phải trái cây.

๘๓.

83.

สุเมธโส โส ทิวสานิ สตฺตมหาปธานํ ปทหํ สุเมโธ,ปตฺโต อภิญฺญาสุ วสิสุ ปารํสพฺพํก สมาปตฺติสุขํ อวินฺทิ;

Bậc trí tuệ Sumedha ấy, trong bảy ngày, đã nỗ lực với sự tinh tấn lớn lao, đã đạt đến bờ kia của các thắng trí và các quyền năng, và đã chứng được tất cả hạnh phúc của các thiền chứng.

๘๔.

84.

ตสฺมึขเณ กานน เทวตาหิสาธู’ติ นิคฺโฆสิตปีติโฆโส,อพฺภุคฺคโต ตสฺส ยเสน สทฺธึวิสุทฺธวิชฺชาจรณุ’พฺภเวน;

Vào khoảnh khắc ấy, tiếng hoan hỷ 'Lành thay!' do các vị chư thiên trong rừng reo vang đã vang lên cùng với danh tiếng của vị ấy, danh tiếng phát sinh từ minh và hạnh thanh tịnh.

๘๕.

85.

วิชฺชาธรา ตคฺคุณทีปกานิมุติงฺควีณาธนิพนฺธวานิ,คายึสุ คีตานิ’ว นจฺจมาโนหิมาจโล สมฺปติ สมฺปเวธิ;

Các vị Vidyādhara đã hát lên những bài hát làm sáng tỏ các đức hạnh của vị ấy, được kết hợp với âm thanh của trống mutiṅga và đàn vīṇā. Như đang nhảy múa, núi Hy-mã-lạp cũng đã rung chuyển.

๘๖.

86.

มุทฺธงฺกุรํ ภุธรกุฏพาหุ-สเตหิ ตนฺนิชฺฌร จามเรหิ,วิธูยมาเนหิ วิธูตปาปํกโตปหาเรว มหาสรา’ปี;

Các hồ lớn, với hàng trăm cánh tay là các đỉnh núi, với những chiếc phất trần là các dòng suối đang được phất qua phất lại, cũng như đã dâng cúng lên vị đã rũ bỏ các điều ác.

๘๗.

87.

อกาลเมฆทฺธนิ เภริราว-วฺยาปาริตา มตฺตสิขณฺฑิสณฺฑา;

อชฺฌาวสนฺตํ วนสณฺฑมชฺฌํมหึสุจา’ขณฺฑนตณฺฑเวน;

Đàn công say sưa, được thúc đẩy bởi tiếng trống là tiếng sấm của những đám mây trái mùa, đã cúng dường vị đang cư ngụ giữa lùm cây trong rừng bằng điệu vũ cuồng nhiệt không ngừng nghỉ.

๘๘.

88.

มนฺทา’นิลา’มนฺทภุชา’วลมฺพ-สุนีลสาขามณิวิชนีหิ,ลตงฺคนา’ลิงฺคิตสาลสามีสํวิชยุํ วิตทรมฺปิ ธีรํ;

Những vị chúa tể cây sāla được các nàng dây leo ôm ấp, qua những cơn gió nhẹ, đã quạt cho bậc hiền trí đã thoát khỏi phiền não, bằng những chiếc quạt ngọc là những cành cây xanh biếc được nâng đỡ bởi những cánh tay mạnh mẽ.

๙๐.

90.

กปีตนา’โสก ตมาล นีปากปีตนา’โสก ตมาล นีปา, (สมตฺตปาทภฺยาส มหา ยมกํ)กปีตนา’โสก ตมาล นีปากปีตนา’โสก ตมาล นีปา;

Cây thị, vô ưu, tamala, gáo; Cây thị, vô ưu, tamala, gáo; (Đại Song Đối Toàn Phần) Cây thị, vô ưu, tamala, gáo; Cây thị, vô ưu, tamala, gáo;

๙๑.

91.

น เวลลิตา กึ ปสวกา’วตํสาลตาวิตานา มธุปาลิสาลี,ลตาวิตานา มธุปา’ลิสาลีน เวลฺลิตา กึ ปกสวา’วตํสา;

(สมุคฺคเภท ยมกํ)

Phải chăng những dây leo không được trang điểm bằng những bông hoa làm vật trang sức? Giàn dây leo có nhiều đàn ong. Giàn dây leo có nhiều đàn ong. Phải chăng chúng không rung rinh, được trang điểm bằng những bông hoa nở rộ? (Song Đối Phân Hộp)

๙๒.

92.

ปุปฺผาวลี กนฺทล ปาฏลคฺคากลาปินี สา วนราชินีลา,ปุปฺผากุลี กนฺทน ปาฏลกฺขีกลาปนีลา วร ราชินีว;

(อทฺธโคมุตฺติกา พนฺธนํ)

Hàng hoa với hoa kandala và hoa pāṭala ở ngọn, nàng ấy, nữ hoàng của rừng xanh, có búi tóc. Đầy hoa, tiếng than khóc, có đôi mắt màu hoa pāṭala, giống như một nữ hoàng tuyệt vời với búi tóc màu xanh. (Bán Ngưu Tước Cách)

๙๓.

93.

นตาสิโร มญฺชริกาสุรมฺหานตาสิโร ปญฺชลิกาว รมฺเม,วเน นิพทฺธํ รมิโต วิภาสิวิเนยฺย พนฺธูรจีโต ปหาโร;

(ปาทโคมุตฺติกา พนฺธนํ)

Từ cành hoa cúi đầu, trong khu rừng đẹp, giống như người chắp tay cúi đầu. Trong rừng, được kết nối, ngươi tỏa sáng một cách vui thích, sau khi được huấn luyện, cú đánh được tích lũy một cách đẹp đẽ. (Cú Ngưu Tước Cách)

๙๔.

94.

รโชกิรนฺตา’วนตา ลตาสุํลาโชกิรนฺตา วนิตา นตาว,ทฺวิโชอรญฺญํ วสิตา ปิตาโฆคโชตรนฺโตว ลตา วิตานํ;

(สิโลกโคมุตฺติกา พนฺธนํ อากุลชาลมิติปิ)

Trên những dây leo cúi xuống, tung phấn hoa, giống như người phụ nữ cúi mình, tung bỏng gạo. Con chim sống trong rừng, kẻ giết cha, giống như con voi chúa đi xuống giàn dây leo. (Kệ Ngưu Tước Cách, cũng gọi là Lưới Rối)

๙๕.

95.

มตงฺคชินฺทา น มสกฺกรึสุปาทานิ นตฺวาน ปทิปธามํ,ปญฺญาธวํ ปีน ตปํ ผเลหิหิมทฺทิปาเท ปริสุตฺตมญฺหิ;

(กพฺพนาม คพฺภ จกฺกํ)

Những con voi chúa đã không thể không tôn kính, sau khi đảnh lễ đôi chân của ngài, nơi trú ẩn sáng chói. Bậc Trí Tuệ, với sự khổ hạnh viên mãn nhờ các kết quả, ở nơi chân núi Hy Mã Lạp Sơn, hoàn toàn thanh tịnh. (Thi Danh Tàng Bánh Xe)

๙๖.

96.

เมตฺตาย ฉตฺตํ’ว ผณํ ผณินฺโทธาเรสิ สีเส วสิโน จจาร,นถามวา’กาว’พเลสุ กิญฺจิเมธาย นนฺโท ถิรวาจิ เขเม;

(กวินาม คพฺภ จกฺกํ)

Vua rắn đã giương mỏ của mình như một chiếc lọng vì lòng từ, ngài đã mang nó trên đầu, bậc tự chủ đã đi. Ngài không hề dùng sức mạnh đối với những kẻ yếu thế. Bậc Trí Tuệ hoan hỷ, có lời nói vững chắc, ở nơi an ổn. (Thi Nhân Danh Tàng Bánh Xe)

๙๗.

97.

โน’สิเตหิ’สฺส สนฺตาส’นู’น โตส วโต โท,ทายโต วสโต น’นุสนฺตาสสฺส หิเตสิโน;

(คาถทฺธวิสย ปฏิโลม ยมกํ)

Đối với người có sự hài lòng không thiếu sót, không có sự sợ hãi từ những kẻ không trong sạch. Đối với người tìm cầu lợi ích, người cho, người tự chủ, không có sự sợ hãi. (Bán Kệ Nghịch Đảo Song Đối)

๙๘.

98.

โยกา’สา’วาส กาโย กาม’กาม’มกาม’กา,สกายนา’นาย’กาส วาม นา ค คนา’มวา;

(สพฺพโต ภทฺท พนฺธนํ)

Thân này là nơi ở của cơ hội, kẻ ham muốn dục lạc, không ham muốn, không ham muốn. Cơ hội cho nhiều vị lãnh đạo của chính mình, người phụ nữ xinh đẹp, con rắn, bầu trời, không tên. (Toàn Hảo Cách)

๙๙.

99.

ทยาย วสิโต ทาเย ยาปชาสิว มาสทา,ยชารหํ รญฺชมาโน วสิหํโส จิรํวสิ;

(อทฺธพฺภม พนฺธนํ)

Sống trong sự ban cho bằng lòng từ bi, luôn luôn duy trì như một người con. Vui thích trong sự cúng dường xứng đáng, con thiên nga tự chủ đã sống lâu dài. (Bán Hồi Chuyển Cách)

๑๐๐.

100.

มธุมท มธุกร วิรุเต วิรุเตมลยช สุรหีต ปวเน ปวเนหิมวติ วิกสิต ปทุเม ปทุเมอธิสุข มนุภวิ สวสิ สวกสิ;

(ปาทนฺต ยมกํ)

Trong tiếng kêu, tiếng kêu say mật của ong, trong làn gió, làn gió thơm ngát hương gỗ đàn hương, trên đóa sen, đóa sen nở trong Hy Mã Lạp Sơn, ngươi trải nghiệm, ngươi sống trong hạnh phúc tối thượng, trong cơ hội của mình. (Cú Vĩ Song Đối)

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป ทูเรนิทาเน สุเมธพฺราหฺมณาปทานปริทีโป.

Như vậy, trong tác phẩm Jinavaṃsadīpa, nguồn mang lại niềm vui cho trái tim của tất cả các thi nhân, được vị tu sĩ tên là Medhānanda sáng tác, đây là phần giải minh về câu chuyện của Bà-la-môn Sumedha trong Nhân Duyên Xa Xôi.

ปฐโม สคฺโค.

Chương thứ nhất.

๑.

(มนฺทา’กฺกนฺตา) มรปุรสิรึ สพฺพสมฺปตฺติสารํชมฺพุทฺทีปา’สม สรสิเช กณฺณิกา สนฺนิกาสํ,รมฺมํ รมฺมวฺหย ปุรวรํ ปารมีปารทสฺสีพุทฺโธ ทีปงฺกร ทสพโล สพฺพโลเกกที;

()ตสฺมึ กาเล วิปุลกรุณา นาริสญฺโจทิต’ตฺโตนานา ขีณาสว ปริวุโต จาริกํ สญฺจรนฺโต,สํวตฺเตนฺโต สุนิปุณตยํ ธมฺมจกฺกํ กเมนปตฺวา ตสฺมึ ปฏิวสติ โสทสฺสนวฺเห วิหาเร;

()

(Thể thơ Mandākkantā) Bậc Giác Ngộ Nhiên Đăng, người sở hữu mười lực, ngọn đèn duy nhất cho toàn thế gian, người đã thấy bờ kia của các pháp ba-la-mật, (đã đến) thành phố Rammavatī tuyệt vời, nơi đáng mến, mang vẻ huy hoàng của thành phố chư thiên, là tinh hoa của mọi tài sản, giống như nhụy của đóa sen Diêm-phù-đề. Vào thời điểm đó, với tâm được thúc đẩy bởi lòng bi mẫn rộng lớn đối với chúng sanh, được vây quanh bởi nhiều vị lậu tận, ngài du hành, tuần tự chuyển bánh xe Pháp một cách khéo léo, và sau khi đến đó, ngài đã ngự tại tu viện tên là Sudassana.

๓.

สุตฺวา ทิปงฺกร ภควโต นาครา กิตฺติสทฺทํสมฺพุทฺโธ โส อิติปิ อรหํ ตฺยาทินา’พฺภุคฺคตํ ตํ,คาหาเปตฺวา ตุวฏตุวฏํ วตฺถเภสชฺช ปานํตนฺนิตฺตา’สุํ ปมุทิตมตา คนฺธมกาลาทิหตฺถา;

()

Các thị dân, khi nghe được tiếng danh thơm của Đức Thế Tôn Nhiên Đăng, tiếng tăm vang lên rằng: 'Ngài là bậc Chánh Đẳng Giác, là bậc A-la-hán', v.v..., đã vội vàng cho mang theo y phục, thuốc men, và đồ uống, với tâm hoan hỷ, tay cầm hương, hoa, v.v..., họ đã đi ra đón ngài.

๔.

ปตฺวา ทีปงฺกรตริหรึ คนฺธมาลาทิเกหิปูเชตฺวาต’ญชลิมุกุลิกา เอกมนฺตํ นิสินฺนา,ธมฺมํ สุตฺวา สวณสุภคํ พุทฺธปาโมกฺขสงฺฆํสํยาจิตฺวา มุทิตหทยา สฺวาตฺตยา’ปคญฺชุํ;

()

Sau khi đến gần Đức Nhiên Đăng, bậc mặt trời, bậc sư tử, họ đã cúng dường ngài bằng hương, hoa, v.v..., rồi chắp tay hình búp sen, ngồi xuống một bên. Sau khi nghe Pháp, là pháp dễ nghe, họ đã thỉnh mời Tăng đoàn do Đức Phật dẫn đầu, và với tâm hoan hỷ, họ đã ra về để chuẩn bị cho ngày hôm sau.

๕.

สชฺเชตฺวา เต ทุติยทิวเส สชฺชนา ทานสาลํอุสฺสาปตฺตา ธชกทลิโย ปุณฺณกุมฺเภ ฐเปนฺนา,กุพฺพนฺตา’ปิ ธวลสุฬินุ’กฺเขป ลาโชปหารํเอวํ ตสฺสา’คมน มยนํ ลงฺกโรนฺตา วิหาสุํ;

()

Vào ngày thứ hai, những người thiện tâm ấy, sau khi chuẩn bị trai đường, đã dựng cờ và cây chuối, đặt những bình nước đầy, và cũng thực hiện việc rải cát trắng và cúng dường bỏng gạo. Cứ như thế, họ ở lại, trang hoàng con đường mà ngài sẽ đi đến.

๖.

อพฺภุคฺคนฺตฺวา อถ หิมวตา โส สุเมโธ ตปสฺสิคจฺฉํ เตสํ อุปริ นภสา วากจีรํ ธุนนฺโน,ทิสฺวา ปีติปฺปมุทิตชเต อญฺชสํ โสธยนฺเตสญฺฌาเมโฆ ริว ปริลสํ ธตริตฺเถ’กมนฺตํ;

()

Bấy giờ, vị đạo sĩ Sumedha, sau khi bay lên từ Hy Mã Lạp Sơn, đang đi qua bầu trời phía trên họ, giũ tấm y bằng vỏ cây của mình. Khi thấy những người dân với lòng hoan hỷ và vui mừng đang dọn dẹp con đường, ngài đã đứng sang một bên, tỏa sáng như đám mây chiều rực rỡ ánh chớp.

๗.

สํโสเธนฺตา กลลวิสมฏฺฐาน สงฺการธานํกสฺมา ตุมฺเห ปฏิปถมิมํ’ลงฺกโรถา’ติ ปุจฺฉิ,ภนฺเต ทีปงฺกรตรหริ’ทานิ นิสฺสาย รมฺมํพุทฺโธ หุตฺวา วิหรติ มหาธมฺมสงฺขํ ธมนฺโต;

()

(Thấy họ) đang dọn dẹp những nơi lầy lội, không bằng phẳng và những đống rác, ngài hỏi: 'Tại sao quý vị lại trang hoàng con đường này?' (Họ trả lời:) 'Thưa ngài, Đức Nhiên Đăng, bậc mặt trời, bậc sư tử, sau khi thành Phật, hiện đang trú tại thành Rammavatī, thổi lên đại pháp loa.'

๘.

โส สมฺพุทฺโธ ปริวุตมหาภิกฺขุสงฺโฆ ยโต โนคามกฺเขตฺตํ ปวิสติ ตโต’ลงฺกโรมา’พฺรุวึสุ,พุทฺธูปฺปาโท กิมุต สุตรํ ทุลฺลโภ พุทฺธสทฺโทอิจฺเจวํโส สุมริย อลงฺกตฺตุกาโม’สิ มคฺคํ;

()

Họ nói: 'Vì bậc Chánh Đẳng Giác ấy, được vây quanh bởi đại Tăng đoàn, sẽ đi vào khu vực làng của chúng tôi, nên chúng tôi trang hoàng con đường.' (Sumedha nghĩ:) 'Sự xuất hiện của một vị Phật là vô cùng hiếm có, huống chi là nghe được danh hiệu Phật.' Suy nghĩ như vậy, ngài cũng muốn trang hoàng con đường.

๙.

ฌานา’ภิญฺญา รตตกวจุ’ชฺโชตมาน’ตฺตภาโวสทฺธาเย’โส อจลสทิโส อิทฺธิมา ตาปโส’ติ,สลฺลกฺเขตฺวา กลลวิสมํ ทุคฺคมคฺคปฺปเทสํสชฺเชตุํ เต สปทิ มุทิตา สาธโว ตสฺส’ทํสุ;

()

Thân của ngài tỏa sáng với áo giáp vàng của thiền định và thắng trí. Nhận thấy rằng: 'Vị đạo sĩ này có thần thông, có đức tin vững như núi', những người thiện tâm ấy, với lòng hoan hỷ, đã ngay lập tức giao cho ngài một đoạn đường lầy lội, không bằng phẳng và khó đi để ngài sửa soạn.

๑๐.

10.

นานาปุปฺผํ ชลชถลชํ โอจินิตฺวา วนมฺหาเตตฺวา เทวาสุรภวนโต โกวิฬาราทิปุปฺเผ,อาเนตฺวา’หํ ภุชคภวตา ผุลฺลกณฺฑุปฺปลานิเฉโกสฺมี’ติ วิถริย ปถํ อิทฺธิยา สํวิธาตุํ;

()

(Ngài nghĩ:) 'Ta có thể hái nhiều loại hoa, cả hoa thủy sinh và hoa trên cạn, từ trong rừng; và từ cõi trời và cõi a-tu-la, ta có thể lấy hoa koviḷāra, v.v...; và ta có thể mang hoa súng nở rộ từ cõi rồng. Ta có khả năng trang hoàng con đường này bằng thần thông.'

๑๑.

11.

กตฺเว’วํ เม หทยมกุฬํ โตวิกาเสยฺย ตสฺมาเวยฺยาวจฺจํ วิสทมติโน กายิกํ สํวิธาย,อชฺเชวา’หํ วิปุลกุสลํ สญฺจินิสฺส’นฺตี ธีโรสํโสเธตุํ กลลกลุสํ อญฺชสํ อารภิตฺถ;

()

(Ngài nghĩ:) 'Nếu làm như vậy (bằng thần thông), nụ hoa tâm của ta sẽ không nở. Vì vậy, với tâm trong sáng, ta sẽ thực hiện công việc phục vụ này bằng thân. Hôm nay, ta, người trí tuệ, sẽ tích lũy công đức to lớn.' (Nghĩ vậy), ngài bắt đầu dọn dẹp con đường lầy lội và dơ bẩn.

๑๒.

12.

ปสฺสนฺตานํ วิมลนยโน’ภาส ชิมูตคพฺเภพุทฺโธพุทฺโธ’ตฺย’ภิหิตวโจ วิชฺชุราชีว จารี,ตสฺมึ ปงฺเก นิชกรตล’เมภาชปจฺฉิหิ ธีมาปํสุํ ทตฺวา รชตธวลํ วาลุกํ โวกิรนฺโต;

()

Trong khi mọi người đang nhìn, bậc có đôi mắt thanh tịnh đã tỏa sáng từ giữa đám mây (Tăng chúng). Lời nói 'Đức Phật! Đức Phật!' vang lên như một tia chớp. Bậc trí tuệ (Sumedha) đang ở trong vũng bùn đó, dùng tay và giỏ của mình, đổ đất xuống và rải lên lớp cát trắng như bạc.

๑๓.

13.

ตสฺมิ ฐาเน กลฺลลุลิเต สุฏฺฐุ นา’ลงฺกเตวสทฺธึ ทีปงฺกร’นธิวโร’เนกขีณาสเวหิ,ปตฺโต พฺรหฺมา’มรนรผณิสิทฺธวิชฺชาธรานํสํวตฺตนฺเต สุวิปุลมเห ปาฏิหีเร อุฬาเร;

()

Khi nơi lầy lội đó vẫn chưa được trang hoàng xong, bậc lãnh đạo tối cao Nhiên Đăng, cùng với nhiều vị lậu tận, đã đến nơi. Trong khi đó, những phép lạ cao cả và một lễ hội vô cùng trọng đại của các vị Phạm thiên, chư thiên, loài người, loài rồng, các vị thành tựu giả và các vị trì minh chú đang diễn ra.

๑๔.

14.

เหม’มฺโภโช’ปมสุวทนํ มณฺฑิตํ ลกฺขณฺโห-สีตฺยา’นุพฺยญฺชนวิลสิตํ เกตุมาลาวิลาสํ,สตฺถารํ ตํ ทิสิทิสิ ปภานิจฺฉรนฺต’ญฺชสมฺภิอาคจฺฉนฺตํ วิย มณิตเล มตฺตมาตงฺคราชา;

()

Vị Đạo Sư, với gương mặt đẹp như hoa sen vàng, được trang hoàng bởi các tướng tốt và vẻ đẹp phụ, rực rỡ với hào quang trên đỉnh đầu, tỏa ánh sáng ra khắp mọi phương, đang tiến đến trên nền đất ngọc, như một vị voi chúa oai vệ.

๑๕.

15.

โอโลเกตฺวา วิมลนยนญฺจนฺทนิลุปฺปลานิอุมฺมิเลตฺวา รตนผลกํ อกฺกมนฺโตว ปิฏฺฐึ,นานาขีณาสวปริจุโต กทฺทมํ นา’กฺกมิตฺวาสมฺพุทฺโธยํ วชตุ อิติ เม ทีฆรตฺตํ หิตาย;

()

Sau khi nhìn thấy, Ngài đã mở đôi mắt thanh tịnh như những đóa sen xanh. Mong sao bậc Chánh Đẳng Giác này, được các vị Lậu Tận vây quanh, đừng giẫm lên bùn lầy mà hãy đi trên lưng tôi như đi trên một tấm ván bằng ngọc. Nguyện cho điều này sẽ vì lợi ích lâu dài cho tôi.

๑๖.

16.

สลฺลกฺเขตฺวา ขร’ชินชฏาวากจีรานิ เกเสโอมุญฺจิตฺวา วิสมกลเล ปตฺถริตฺวา’ตฺตภาวํ,เสตุํ กตฺวา ปรมปณิธี โกมินี โจทิต’ตฺโตปญฺจา’ภิญฺญารตนมณิมา สฺวา’จกุชฺโช นิปชฺชิ;

()

Sau khi suy xét, vị ấy, người sở hữu viên ngọc quý là năm pháp thần thông, được tâm nguyện tối thượng thôi thúc, đã cởi bỏ y phục bằng da thú thô, áo vỏ cây, và xõa tóc bện của mình, trải thân mình trên vũng bùn lầy, làm thành một cây cầu, và nằm úp mặt xuống.

๑๗.

17.

สุตฺวา คาถาปทมฺปิ น เม ภาริยํ สํกิเลเสวิทฺธํเสตฺวา วรสิวุรํ ปตฺตุมิจฺเฉ สจา’หํ,สํวิชฺชนฺเต ติภวภวเน ทุกฺขิตา’นนฺตสตฺเตโส’ภํ เอโก กถมธิคเม ธมฺม มญฺญาตเวโส;

()

Nếu ta muốn, chỉ cần nghe một câu kệ, việc diệt trừ các phiền não và đạt đến thành trì Niết-bàn tối thượng không phải là điều khó đối với ta. Nhưng khi vô số chúng sanh đau khổ vẫn còn tồn tại trong ba cõi, làm sao ta, một người đã thấu hiểu Pháp, có thể một mình chứng đắc được cảnh giới ấy?

๑๘.

18.

ยนฺนูนา’หํ ปรหิตรโต สมฺมทญฺญาย โพธึอาโรเปตฺวา นิขิลชนตํ’นุตฺตรํ ธมฺมนาวํ,อุตฺตาเรตฺวา วรสิวปุรํ วฏฺฏทุกฺโขทธิมฺหาปจฺฉา ทีปงฺกรมุนิ ยถา นิพฺพุตึ ปาปุณิสฺสํ;

()

Chắc chắn ta, người vui thích trong lợi ích của chúng sanh khác, sau khi tự mình chứng ngộ đạo quả, sẽ đưa toàn thể chúng sanh lên con thuyền Pháp vô thượng, giúp họ vượt qua biển khổ luân hồi để đến thành trì Niết-bàn an tịnh. Sau đó, ta sẽ nhập Niết-bàn, giống như đức ẩn sĩ Nhiên Đăng.

๑๙.

19.

อิจฺเจวํ โส ปุมริย สโมธานยิตฺวา’ฏฺฐธมฺเมสํสารมฺหา’วตรณมหาเสตุรูโป ปชานํ,มุทฺธาพทฺธ’ญฺชลิปุฏชโฏ ปงฺกปิฏฺเฐ นิปนฺโนสมฺโพธตฺถํ ปณิธิมกริ ตาว ตปฺปาทมูเล;

()

Như vậy, vị ấy, sau khi hội đủ tám pháp của một người nam, trở thành như một cây cầu lớn cho chúng sanh vượt qua vòng luân hồi, với tóc bện và hai tay chắp lại trên đầu, nằm trên vũng bùn, đã phát nguyện thành tựu Chánh Đẳng Giác ngay dưới chân của Ngài.

๒๐.

20.

อุสฺสิสโฐ สปทิ ภควา ปญฺจวณฺณปฺปสาทํอุมฺมีเลตฺวา นยนยุคลํ ผุลฺลนีลุปฺปลาภํ,ทิสฺวา นีโลปลมณิมยํ วาตปานญฺจยํ’วอุคฺฆาเฏนฺโต อิสิวรมฺหาปงฺกชํ ปงฺกปิฏฺเฐ;

()

Đứng ở phía đầu (vị ẩn sĩ), đức Thế Tôn liền mở đôi mắt, trong sáng với năm loại tịnh sắc, rực rỡ như hoa sen xanh nở. Như thể đang mở một khung cửa sổ làm bằng ngọc bích, Ngài đã nhìn thấy vị ẩn sĩ cao quý như một đóa hoa sen trên vũng bùn.

๒๑.

21.

เอตสฺสิ’ชฌิสฺสติ อิติ อยํ ปตฺถนา’นาคตํส-ญาณํ สมฺมา ปตินิย อิโต กปฺปลกฺขาธิกานํ,อาวชฺเชนฺโต อุปริ จตุราสงฺขิยานนฺตฺย’เวทิปตฺวา โพธึ อหมิว สิยา โคตโม นาม พุทฺโธ;

()

Nguyện vọng này của vị ấy sẽ thành tựu. Hướng trí tuệ vị lai một cách đúng đắn, Ngài quán xét và thấy rằng: Kể từ đây, sau bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, vị này sẽ đạt được giác ngộ và trở thành một vị Phật tên là Gotama, giống như ta.

๒๒.

22.

ตุมฺเห สมฺปสฺสถ อิติ อิมํ ตาปสํ สงฺฆมชฺเฌวตฺเว’วํ โส ปทมสทิสํ ธมฺมราชา ททนฺโต,สมฺหินฺทิตฺถา’ธรกิสลยา’ลตฺตกํ นาคตํย-ปญฺญามุทฺทา’งฺกิตปทสตํ วตฺตสนฺเทสคพฺภํ;

()

Giữa Tăng chúng, đức Pháp Vương nói rằng: 'Các ngươi hãy nhìn vị đạo sĩ này.' Rồi Ngài ban lời tiên tri, một thông điệp về tương lai chứa đựng hàng trăm câu kệ được ấn chứng bởi trí tuệ, thốt ra từ đôi môi đỏ như chồi non được tô son.

๒๓.

23.

วาสฏฺฐานํ กปิลนครํ นาม มาสามเหสิมาตา สุทฺโธทนนรปติ เต ปิตา’ทิจฺจวํเส,พิมฺพา พิมฺพา ธรวติ ปิยา เหม พิมฺพา ภิรามาตสฺมึกาเล ตนุชรตนํ ราหุโล เหสฺสเต เต;

()

Nơi ở của ngươi sẽ là thành Ca-tỳ-la-vệ. Mẹ của ngươi sẽ là hoàng hậu Māyā, cha của ngươi sẽ là vua Tịnh Phạn thuộc dòng dõi mặt trời. Người vợ yêu quý của ngươi sẽ là Bimbā, xinh đẹp như một pho tượng vàng. Vào thời điểm đó, đứa con trai quý báu của ngươi sẽ là Rāhula.

๒๔.

24.

เหสฺสนฺเต เต ปฐมทุติยสฺสาวกา สาริปุตฺต-โมคฺคลฺลานา ทฺวิชกุลภวา ภุริปญฺญิทฺธิมนฺโต,อานนฺทาขฺโย ยติ ปติ รุปฏฺฐายโกสาวิกานํเขมาเถริ ปรม ยุคลํ อุปฺปลพฺพณฺณเถริ;

()

Hai vị Thượng thủ Thinh văn của ngươi sẽ là Sāriputta và Moggallāna, sinh ra trong dòng dõi Bà-la-môn, có trí tuệ và thần thông vĩ đại. Vị thị giả của ngươi sẽ là tỳ-kheo tên Ānanda. Cặp đôi nữ Thinh văn tối thượng sẽ là trưởng lão ni Khemā và trưởng lão ni Uppalavaṇṇā.

๒๕.

25.

อสฺสตฺโถ เต วิชยวิฏปี ตฺวญฺจ โข โคตมวฺโหฉพฺพสฺสานี ปทหิย ฆรา นิกฺขมิตฺวา สกมฺหา,ปายาสคฺคํ ปริวิสิย โภ ตฺวํ สุชาตาย ทินฺนํโพธึ พุชฺฌิสฺสสิ อิติ ธุวํ โพธิมูเล นิสชฺช;

()

Cây chiến thắng của ngươi sẽ là cây Assattha, và ngươi sẽ có tên là Gotama. Sau khi xuất gia từ bỏ nhà riêng, nỗ lực trong sáu năm, thọ dụng món cháo sữa thượng hạng do nàng Sujātā dâng cúng, ngươi chắc chắn sẽ chứng ngộ đạo quả khi ngồi dưới cội Bồ-đề.

๒๖.

26.

สตฺถา สญฺฌาฆนปฏลโต มุตฺตวิชฺชุลฺลเต,วสนฺทสฺเสตฺวา นิชภุชลตํ จีวรพฺภนฺตรมฺหา,ปขฺยากาสิ ชลธรรวา’การคมฺภีรโฆยํนิจฺฉาเรตฺวา สุรธนุริโว’ภาส ฉพฺพณฺณรํสิ;

()

Bậc Đạo Sư, giống như tia chớp lóe lên từ áng mây chiều, đã đưa cánh tay của mình ra khỏi y. Ngài tuyên thuyết với âm thanh sâu lắng như tiếng sấm, và tỏa ra sáu màu hào quang rực rỡ như cầu vồng.

๒๗.

27.

อมฺเห ทีปงฺกรภควโต สาสเน นา’วพุทฺธาลจฺฉามา’ติ ตว ปริมุเข’วา’ยตึ โมกฺขธมฺมํ,ตสฺมึ ปตฺตา’ขีล สุรนราปตฺถยุํ ตงฺขเณวํปูเชตฺวา’ตญฺชลิสรสิเช ปาทปีฐมฺหิ ตสฺส;

()

Tất cả chư thiên và nhân loại có mặt ở đó, sau khi dùng đôi tay sen búp để đảnh lễ dưới chân Ngài, ngay lúc ấy đã phát nguyện rằng: 'Chúng con, những người chưa giác ngộ trong giáo pháp của đức Thế Tôn Nhiên Đăng, nguyện sẽ chứng đắc pháp giải thoát trong tương lai trước sự hiện diện của ngài.'

๒๘.

28.

พุทฺโธ พฺรหฺมามรนรสิโร จุมฺพิตงฺฆี สโรโชสมฺปูเชตฺวา’ฏฺฐหิ ชฏิลกํ ปุปฺผมุฏฺฐีหิ ตมฺหา,ปกฺกามิ โส กนกสิขรีหาริ กิญฺชกฺขภาเรอุพฺภูต’มฺโหรุหวนสิเร อปฺปยนฺโต ปทานิ;

()

Đức Phật, người có đôi chân sen được các vị Phạm thiên, chư thiên, và nhân loại cúi đầu đảnh lễ, sau khi tán thán vị đạo sĩ tóc bện với tám nắm hoa, Ngài đã ra đi, đặt những bước chân lên trên những đóa hoa sen mọc lên, mang những nhụy hoa đẹp như đỉnh núi vàng.

๒๙.

29.

รมฺมํ รมฺมํ มหีย ชฏิลํ ปุปฺผมุฏฺฐีหิ กตฺวาขีณา ขีณาสววสิคณา ทกฺขิณํ ปกฺกมึสุ,เทวา’เทวา ปวุรมกรุํ วนฺทนามานปูชํทีปํ ทีปงฺกรทสพลญฺจา’นุคนฺตฺวา นิวตฺตา;

()

Sau khi cúng dường vị đạo sĩ tóc bện bằng những nắm hoa một cách trang trọng, đoàn các vị A-la-hán đã nhiễu phải rồi ra đi. Chư thiên và các vị trời đã thực hiện các nghi lễ cúng dường, tôn kính và đảnh lễ. Sau khi đi theo đức Nhiên Đăng Thập Lực, hòn đảo nương tựa, họ cũng đã quay trở về.

๓๐.

30.

ตมฺหา ฐานา คตสติ ชเน สนฺนิสินฺนสฺส ตสฺสปลฺลงฺเกนา’มรนร ปริจฺจนฺต ปุปฺผาสนมฺหิ,ชาติกฺเขตฺตา ตหิมุปคตา เทวตา เอตมตฺถํอาโรเจสุํ มหิตวรณา อญฺชลิมญฺชรีหึ;

()

Khi mọi người đã rời khỏi nơi đó, vị ấy ngồi kiết-già trên tòa hoa do chư thiên và nhân loại để lại. Các vị chư thiên từ nơi sinh của ngài đã đến đó, chắp tay sen búp cung kính và thông báo cho ngài về vấn đề này.

๓๑.

31.

ปุพฺเพ ปุปฺผาสนุปริ สมารูฬฺหพุทฺธงฺกุรานํอทฺธาเน’เว’ตรหิ ภวโตจา’สนาโรหณมฺหิ,เอกาโลกา ทสหิ คุณิตา โลกธาตุ สหสฺสีสํวตฺตนฺเต ตฺวมนวรตํ เหสฺสเส เตน พุทฺโธ;

()

Trong quá khứ, khi các vị Bồ-tát ngự trên tòa hoa, và ngay cả bây giờ, khi ngài ngự trên tòa này, mười ngàn thế giới đã trở thành một ánh sáng duy nhất. Do điềm báo này, ngài chắc chắn sẽ trở thành một vị Phật.

๓๒.

32.

ตาสํ วาจํ สวณมธุรํ เทวตานํ นิสมฺมภิยฺโย จิตฺตปฺปภววีริโย ปีติวิปฺผาริตตฺโต,ปุพฺเพ สตฺตุตฺตมปริจิตา โพธิสมฺภารธมฺมาอาวชฺเชสิ กติ อิติ สุธี ธมฺมธาตุํ สเหตุํ;

()

Sau khi nghe những lời ngọt ngào của các vị chư thiên, với tinh tấn khởi lên từ tâm và toàn thân tràn ngập hỷ lạc, bậc trí tuệ ấy đã suy xét về bản chất của các pháp cùng với nguyên nhân của chúng, tự hỏi: 'Các pháp Ba-la-mật, vốn được các bậc tối thượng trong quá khứ thực hành, có bao nhiêu?'

๓๓.

33.

โอกุชฺชิตฺวา ธรณิฐปิโต ปุณฺณ กุมฺโภ สุเมธวิสฺสนฺเทตฺวา สลิลมขิลํ กินฺตุปจฺจาหเรถ,เอวํ ทตฺวา ธนสุตกลตฺต’งฺคปจฺจงฺคชีเวนิพฺพินฺโน มา ภวิ’ติ ปฐมํ ปารมึ’ธิฏฺฐหิ โส;

()

Như một bình nước đầy được đặt trên mặt đất rồi bị úp ngược, sau khi đã đổ hết nước ra, làm sao có thể lấy lại được? Cũng vậy, sau khi đã bố thí tài sản, con cái, vợ, các chi phần lớn nhỏ của thân thể và cả mạng sống, nguyện con không có lòng hối tiếc. Như vậy, vị ấy đã quyết tâm thực hành Ba-la-mật đầu tiên.

๓๔.

34.

นา’เปกฺขิตฺวา ยถริว นิชํ ชีวิตํ ชีวิตํ’วรกฺขนฺโต สญฺจรติ จมริ จามร จนฺทิกาภํ,เอวํ สีลํ วรสิวปุรทฺวารมารกฺข ธีรอชฺฌิฏฺฐาสิ อิติ สทุติยํ ปารมึ สุทฺธสีโล;

()

Cũng như con bò yak, không màng đến mạng sống của mình, luôn đi lại và bảo vệ chiếc đuôi trắng như ánh trăng. Cũng vậy, hỡi bậc trí, hãy bảo vệ giới hạnh, là cánh cửa dẫn đến thành trì Niết-bàn tối thượng. Với giới hạnh trong sạch, vị ấy đã quyết tâm thực hành Ba-la-mật thứ hai.

๓๕.

35.

สํวิคฺโค โย จิรปริวสํ โฆรการาฆรมฺหิมุตฺตีํ ตมฺหา’คมยติ ยถา โหหิ เนกฺขมฺมนิตฺโตนิพฺพินฺโน ตฺวํ ตถริว ภเว พนฺธนาคารรูเปอชฺฌิฏฺฐาสิ ตติยมฺปิ โส ปารมินฺตฺเย’กจารี;

()

Cũng như người bị giam cầm lâu ngày trong ngục tù khủng khiếp, luôn mong mỏi được giải thoát. Cũng vậy, ngươi hãy nhàm chán các cõi hữu, vốn như một nhà tù, và hãy chuyên tâm vào sự xuất ly. Vị ẩn sĩ độc cư ấy đã quyết tâm thực hành Ba-la-mật thứ ba.

๓๖.

36.

หีนุกฺกฏฺฐํ กุลมนุฆรํ ภิกฺขโก ภิกฺขุ ภิกฺขํอณฺวาหิณฺฑํ ลภติ นจิรํ สํวรฏฺโฐ ยเถ’วํ,สมฺโพธตฺถ ภช ปฏิพเล ปณฺฑิเต ปุฏฺฐปญฺโหอชฺฌิฏฺฐาสิ ตฺวมิติ มติมา ปารมึ โส จตุตฺถึ;

()

Như vị Tỳ-khưu khất thực, đi tuần tự từ nhà này sang nhà khác, trong các gia đình cao sang hay thấp hèn, không bao lâu sẽ nhận được vật thực, nhờ vào sự thu thúc; cũng vậy, vì mục đích giác ngộ, ngươi hãy đến gần các bậc hiền trí có năng lực, hãy đặt câu hỏi. Bậc trí tuệ ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ tư.

๓๗.

37.

นิจฺจุสฺสาโห วิจรติ ยถา เกสรี เสริจารีเอวํ ฐาเน คมนสยเนจา’สเน ตฺวํ สุเมธ,อุสฺโสฬฺหี ตฺยาสิถิลวีริโย โหติ สมฺโพธนตฺถํอชฺฌีฏฺฐาสิ ถิรวีริยวา ปญฺจมึ ปารมึ โส;

()

Như sư tử, loài thú sống độc lập, luôn luôn tinh tấn; cũng vậy, hỡi Sumedha, trong các oai nghi đi, đứng, nằm, ngồi, ngươi hãy nỗ lực, hãy có nghị lực không thối chuyển vì mục đích giác ngộ. Bậc có nghị lực kiên cố ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ năm.

๓๘.

38.

อิฏฺฐานิฏฺฐํ ปถวิริว โภ สพฺพมานาวมานํนาปชฺชิตฺวา มนสิวิกฺตึ ตฺวํ สหนฺโต ขมนฺโต,สมฺโพธตฺถํ ปรวธขโม โหหิ’ตี ขนฺติวาทีอชฺฌิฏฺฐาสิ ปรหิตรโต ฉฏฺฐมึ ปารมึ โส;

()

Này bạn, như trái đất chịu đựng tất cả những điều được ưa thích và không ưa thích, sự kính trọng và khinh miệt, mà không khởi lên sự biến đổi trong tâm; cũng vậy, ngươi hãy chịu đựng, hãy kham nhẫn. Vì mục đích giác ngộ, hãy là người có thể chịu đựng sự hãm hại của kẻ khác. Bậc ưa thích lợi ích cho người khác ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ sáu.

๓๙.

39.

วีถึ นาติกฺกมติ นิยมํ โอสธีตารกา’ยํเอวํ สนฺตุตฺตม ปริจิตํ สจฺจวาจํ สุเมธ,ตฺวํ มาวิติกฺกมิ กรหจิ โพทฺธุกาโม สุโพธึอชฺฌิฏฺฐาสิ’ตฺย’วิตถกถิ สตฺตมึ ปารมึ โส;

()

Như ngôi sao mai không bao giờ đi lệch khỏi quỹ đạo đã định; cũng vậy, hỡi Sumedha, lời nói chân thật đã được các bậc thánh nhân tối thượng thực hành, ngươi, người mong muốn chứng ngộ Chánh Giác, đừng bao giờ vi phạm. Bậc nói lời không sai chạy ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ bảy.

๔๐.

40.

ตมฺหาฐานา พลวปวเน วายมาเน’ปิ โถกํกปฺปฏฺฐาสิ ตจลติ ยถา ปพฺพโต สุปฺปตฏฺโฐ,ตฺวํ ติฏฺฐาหิ ตถริว อธิฏฺฐานธมฺเมสุ ทฬฺหํอชฺฌิฏฺฐาสี’ตฺยวลสทิโส จ’ฏฺฐมึ ปารมึ โส;

()

Như ngọn núi được an vị vững chắc, đứng yên suốt một kiếp, không hề rung chuyển dù chỉ một chút khi có ngọn gió mạnh thổi đến; cũng vậy, ngươi hãy đứng vững chắc trong các pháp quyết định. Bậc giống như núi không lay chuyển ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ tám.

๔๑.

41.

โอติณฺเณสุ อุทกรหโท โภ นิหีนุตฺตเมสุสีตตฺตํ สมฺผรติ หิ สมํ วารินา ภาวเยนิ,เมตฺตาเยวํ ติภวภวเน สพฺพสตฺเตสุ ตุลฺยํอชฺฌิฏฺฐาสิ สมุติ นวมึ ปารมึ เมตฺต จิตฺโต;

()

Này bạn, như hồ nước ban trải sự mát lạnh một cách đồng đều bằng nước của nó cho những người thấp hèn và cao sang đã đi xuống hồ; cũng vậy, ngươi hãy phát triển tâm từ một cách bình đẳng đối với tất cả chúng sanh trong ba cõi. Bậc có tâm từ ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ chín.

๔๒.

42.

อิฏฺฐานิฏฺเฐ สติ ปฏิหเต วตฺถุชาเต ยถาหิมชฺฌตฺตา’ยํ วสุมติวธู โหติ ทุกฺเข สุเขก วา,เอวํ โภ ตฺวํ ภว สมตุลาสนฺติโภ’เปกฺข โก’ติอชฺฌิฏฺฐาสิ สวสิ ทสมึ ปารมึ ภุริเมโธ;

()

Như nàng dâu đất (trái đất) vẫn giữ được sự trung dung khi những vật thể ưa thích và không ưa thích được ném lên, dù trong khổ hay trong lạc; cũng vậy, này bạn, ngươi hãy trở nên quân bình như cán cân, hãy là người an tịnh, có tâm xả. Bậc trí tuệ rộng lớn, bậc tự chủ ấy đã quyết tâm như thế, đó là pháp ba-la-mật thứ mười.

๔๓.

43.

อาโลเลนฺโต ติทสปมิตํ ปารมิสาครํ โสสตฺตาธิโส นิสิตมติมา ญาณมตฺถา’จเลน,อาวชฺเชสิ วสุมตวธุ สาธุการํ’ว เทนฺติสํกมฺปิ สมฺปติ สติมโต ธมฺมเตเชน เตน;

()

Bậc Chúa Tể chúng sanh, bậc có trí tuệ sắc bén ấy, đã khuấy động đại dương mười pháp ba-la-mật bằng cây gậy trí tuệ. Ngài đã suy xét. Nàng dâu đất, như thể đang reo lên lời 'Lành thay!', lúc bấy giờ đã rung chuyển bởi oai lực Chánh pháp của bậc chánh niệm ấy.

๔๔.

44.

ภีรูจฺฉมฺหี ฆณปถวิยา กมฺปมาตายิ’มายปตฺวา ทีปงฺกรภควโต รมฺมวาสี สมีปํ,สมฺปุจฺฉึสุ วสุมติ ภุสํ กมฺปิ ตํกิสฺสเหตุอาวชฺเชตฺวา สมุติ มุนิโน ตมฺปวตฺตึ กเถสิ;

()

Các cư dân của thành Ramma, vì sợ hãi bởi mặt đất dày này đang rung chuyển, đã đến gần đức Thế Tôn Dīpaṅkara và hỏi rằng: 'Mặt đất đã rung chuyển dữ dội, do nguyên nhân gì vậy?' Vị Mâu-ni, sau khi suy xét, đã kể lại cho họ nghe sự việc ấy.

๔๕.

45.

นิกฺกงฺขา เต ปุนปิ นครา นาครา ตํ อุเปจฺจสมฺปูเชสุํ จรณยุคลํ คนฺธมาลาทิเกหิ,กตฺวา เตน’ญฺชลิสรสิเช เยน ทีปงฺกเร’โณอุฏฺฐาสิ โส ปุริสติสโห สนฺนีสินฺนาสนมฺหา;

()

Những người dân thành thị ấy, không còn nghi ngờ, lại đến gần vị ấy, đã cúng dường đôi bàn chân ngài bằng hương, hoa và các vật khác. Sau khi chắp tay hình búp sen hướng về đức Phật Dīpaṅkara, bậc Tối Thượng Nhân ấy đã đứng dậy từ chỗ ngồi của mình.

๔๖.

46.

มา เต โรโค ภวิ ปฏิภยํ มา ภวิ ฉมฺภิตตฺตํสงฺกปฺโป เต ปรมปณิธิ สิชฺฌตํ ขิปฺปเมว,อิตฺถญฺจา’สิถุติปทสตํ ชาติเขตฺตา คตา ตํปุปฺผาทีหิ มหีย ชฏิลํ นิชฺชรา พฺยาหรึสุ;

()

'Mong rằng ngài không có bệnh tật, không có sợ hãi, không có sự kinh hoàng. Mong rằng ý nguyện, lời phát nguyện tối thượng của ngài, sẽ nhanh chóng được thành tựu.' Các vị trời đã đến nơi sinh trưởng, sau khi cúng dường vị đạo sĩ khổ hạnh bằng hoa và các vật khác, đã nói lên hàng trăm câu tán thán như vậy.

๔๗.

47.

อพฺภุคฺคนฺตฺวา ปวนปทวึ เทวตานํ มนานิโพธาตฺโว หิมวติ สกํ อสฺสมํ ตาปโส โส,ปตฺโต อตฺถาจลมุปคมี ตงฺขเณ รํสิมาลีสงฺโกเจตฺวา สรสิชวนํ สํหริตฺวา’ํสุชาลํ;

()

Vị đạo sĩ ấy, sau khi bay lên không trung, làm cho tâm của các vị trời được hoan hỷ, đã trở về am thất của mình ở Hy-mã-lạp sơn. Vào lúc ấy, mặt trời, sau khi làm cho rừng sen khép lại và thu hồi mạng lưới các tia sáng, đã đi đến ngọn núi lặn.

๔๘.

48.

รมฺมํ ทีปงฺกรภควโต รมฺมวตฺยา’ภิธานํวาสฏฺฐานํ ชนกชนนี ทฺเว สุเทวสฺสุเมธา,นิจฺโจปฏฺฐายกยติวโร สาคโตมงฺคโลจติสฺโสจา’สุํ ปฐมทุติยสฺสาวกา เถรนาคา;

()

Nơi ở của đức Thế Tôn Dīpaṅkara là thành phố Rammavatī. Phụ thân và mẫu thân là vua Sudeva và hoàng hậu Sumedhā. Vị thị giả thường trực là tu sĩ Sāgata. Hai vị Thượng thủ Tinh văn thứ nhất và thứ hai là các trưởng lão Maṅgala và Tissa.

๔๙.

49.

นานาขีณาสวปริวุโต จา’สิ นนฺทา สุนนฺทาตสฺสา’เหสุํ ปฐมทุติยสฺสาวิกา อคฺคภูตา,กาโย’สิติรตนปมิโต ปิปฺผลินามโพธิอฏฺฐาสิ โส ปจุรชนตํ ตารยํ วสฺสลกฺขํ;

()

Ngài được vây quanh bởi các vị A-la-hán. Nandā và Sunandā là hai vị Thượng thủ Tinh văn Ni thứ nhất và thứ hai. Thân của ngài cao tám mươi cubit, cây Bồ-đề của ngài tên là Pipphali. Ngài đã sống một trăm ngàn năm, cứu độ rất nhiều chúng sanh.

๕๐.

50.

สตฺถา ทีปงฺกรวฺโห สุรนรสรโณทีปทีโปจิรสฺสํทีเปโว ธมฺมทีปํ ติภุวนภวเน วีต’วิชฺชนฺธการํอคฺคิกฺขนฺโธ’วภาสํ วิหริย ปรินิพฺพายิ ขีณาสวา’ปิขีณสฺเนหาปทีปายถริว อริยา สาวกา นิพฺพุตา’สุํ;

()

Bậc Đạo Sư tên là Dīpaṅkara, là nơi nương tựa của chư thiên và nhân loại, là ngọn đèn của các ngọn đèn, trong một thời gian dài, như một ngọn đèn, đã thắp sáng ngọn đèn Chánh pháp trong ba cõi, xua tan bóng tối của vô minh. Sau khi sống và chiếu sáng như một khối lửa, ngài đã nhập Vô Dư Niết-bàn. Các vị Thánh đệ tử, những bậc đã đoạn tận lậu hoặc, cũng đã tịch diệt, giống như những ngọn đèn đã cạn dầu.

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชิตวํสทีเป ทูเรนิทาเน สุเมธ ตาปสสฺส มูลปณิฐานฏฺฐปนปวตฺติ ปริทีโป ทุติโย สคฺโค.

Như vậy, trong tác phẩm Jinavaṃsadīpa, nguồn mang lại niềm vui cho trái tim của tất cả các thi nhân, do tu sĩ tên Medhānanda biên soạn, đây là chương thứ hai, có tên là 'Chương Giải Thích về Sự Kiện Đạo Sĩ Sumedha Thiết Lập Lời Nguyện Gốc', thuộc phần Dūrenidāna (Nhân Duyên Xa).

๑.

โลกํ (’วสนฺตติลโก) กุมุทากรํ มาโกณฺฑญฺญนามภควา’ถ ปโพธยตฺโต,ชาโต ตทา วรมตี วิชิตาวิ ราชาสมฺปนฺน จกฺกรตโน’ภวิ จกฺกมตฺติ;

()

Khi ấy, đức Thế Tôn tên là Koṇḍañña, trong khi làm cho thế gian, ví như hồ sen, được giác ngộ, thì bậc có trí tuệ ưu việt đã sanh làm vua Vijitāvī. Vị ấy đã trở thành một vị Chuyển Luân Vương, người được trang bị đầy đủ với bánh xe báu.

๒.

สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํทตฺวา วิธาย ปณิธึ วรโพธิยา โส,รชฺชํ ปหาย ชินสาสนโมตริตฺวาฌานานฺย’ลตฺถ ปฏิลงฺวรปฺปทาโน;

()

Vị ấy, sau khi dâng cúng vật thực to lớn đến Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu, đã lập nguyện cầu quả vị Vô Thượng Bồ-đề. Sau khi từ bỏ vương quốc và xuất gia trong giáo pháp của bậc Chiến Thắng, ngài đã chứng đắc các tầng thiền, sau khi nhận được lời thọ ký cao quý.

๓.

ตสฺสา’สิ รมฺมวตินาม ปุรํ สุนนฺโทราชา อโหสิ ชนโก ชนนี สุชาตา,ภทฺทสฺสุภทฺทสมณา วรสาวกา’สุํติสฺโส’ปติสฺส’สมณิ วรสาวิกาโย;

()

Thành phố của ngài tên là Rammavatī. Phụ thân là vua Sunanda, mẫu thân là hoàng hậu Sujātā. Các vị Thượng thủ Tinh văn là tu sĩ Bhadda và Subhadda. Các vị Thượng thủ Tinh văn Ni là Tỳ-khưu-ni Tissā và Upatissā.

๔.

ลกฺขายุโก วิชยโพธิ วิสาลสาล-กลฺยาณิ นาม ตทุปฏฺฐหิ จา’นุรุทฺโธ,ตสฺสา’ฏฺฐ สีติรตนปฺปมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Tuổi thọ của ngài là một trăm ngàn năm, cây Bồ-đề là cây Sāla-kalyāṇī (Sala tốt đẹp). Vị thị giả tên là Anuruddha. Thân của ngài cao tám mươi tám cubit. Đã có ba lần hội họp của các vị Thánh đệ tử.

๕.

ตสฺสา’ปเรน สมเยนิ’ห’นงฺคภงฺโคอุปฺปชฺชิ มงฺคลชิโน ชนมงฺคลาย,พุทฺธงฺกุโร’ติรุจิโร สุรุจี สมญฺโญอาสิ ตทา’วติสุโร ทฺวิชวํสเกตุ;

()

Sau vị ấy, vào một thời điểm sau này, bậc Chiến Thắng Maṅgala, người phá tan ái dục, đã xuất hiện trên đời vì hạnh phúc của chúng sanh. Vị Bồ-tát, vô cùng tuấn tú, có tên là Suruci. Khi ấy, ngài là một vị Bà-la-môn rất uyên bác, là ngọn cờ của dòng dõi Bà-la-môn.

๖.

ทตฺวา สสาวกชิตสฺส ทินานิ สตฺตปตฺเถสิ โพธิมสมํ ควปานทานํ,ปพฺยากโต ภควตา ภวนา’หีคนฺตฺวาปพฺพชฺชิโต สุขมวินฺทิ สมาธิชํ โส;

()

Sau khi dâng cúng thức uống từ sữa bò trong bảy ngày đến bậc Chiến Thắng cùng các vị đệ tử, ngài đã phát nguyện cầu quả vị Bồ-đề vô song. Được đức Thế Tôn thọ ký, ngài đã từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia và đã tìm thấy được niềm an lạc sanh từ thiền định.

๗.

ตสฺสุ’นฺตรํ ปุรวรํ ปิตโร’ตฺตร’วฺหาอาสุํ สุเทวสมโณ วสิ ธมฺมเสโน,ตสฺสา’คฺคสาวกยุคํ สกสาวิกานํภทฺทํยุคํ อภวิ สิวลิจา’ปฺย’โสกา;

()

Thành phố của ngài là Uttara, phụ thân và mẫu thân cũng tên là Uttara. Hai vị Thượng thủ Tinh văn là tu sĩ Sudeva và Dhammasena. Cặp đôi Thượng thủ Tinh văn Ni tốt đẹp của ngài là Sīvalī và Asokā.

๘.

ตํ ปาลิโต ชินมุปฏฺฐหิ อฏฺฐ’สีติหตฺโถ’สิ ตสฺส วชิรูปมรูปกาโย,โพธี’ปิ นาคตรุ สาวกสนฺติปาตาอาสุํ ตโย นวุติวสฺสสหสฺสมายุ;

()

Vị Pālita đã hầu hạ đức Chánh Giác ấy. Thân của ngài cao tám mươi tám hắc tay, thân hình giống như kim cương. Cây Bồ-đề là cây Long Thọ. Đã có ba lần hội họp các vị Thinh văn. Tuổi thọ là chín mươi ngàn năm.

๙.

ตสฺสา’ปเรน สุมโน กรุณานิธาโนนาโถ มโนชมถโน อุทปาทิ โลเก,พุทฺธงฺกุโร’ภวิ ตทา’ตุลนาคราชาเตช’คฺคิชาลชลิโต อตุลิทฺธิมา โส;

()

Sau vị ấy, bậc Lãnh Đạo Sumana, kho tàng của lòng bi mẫn, người dẹp tan ái dục, đã xuất hiện ở thế gian. Khi ấy, vị Phật tương lai là Long vương Atula, vị ấy rực rỡ với ngọn lửa uy lực, có thần thông vô song.

๑๐.

10.

นาโค’ปิ นาคภวนมฺหิ สสาวกสฺสพุทฺธสฺส ทิพฺพตุริเยหิ กตุปหาโร,ทตฺวาน ทานมตุลํ ปณิธึ อกาสิพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺติ อหาสิ พุทฺโธ;

()

Vị Long vương cũng đã cúng dường đức Phật cùng các vị Thinh văn bằng thiên nhạc ở tại long cung. Sau khi thực hiện sự bố thí vô song, vị ấy đã lập nguyện. Đức Phật đã nói rằng: ‘Ngươi sẽ thành Phật.’

๑๑.

11.

เขมวฺหยํ ปุรมหู ชนโก สุทนฺโตราชา ชเนตฺติ สิริมา นิชสาวกานํ;

อคฺคา ภวึสุ สรโณ วสิ ภาวิตตฺโตโสณา ตทคฺคสมณิ’สิ ตถุ’ปโสณา;

()

Kinh thành tên là Khemavatī. Phụ vương là đức vua Sudanta, mẫu hậu là hoàng hậu Sirimā. Hai vị Thinh văn hàng đầu của ngài là Saraṇa và Bhāvitatta. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu khi ấy là Soṇā và Upasoṇā.

๑๒.

12.

ตสฺสา’สิ นาคตรุ โพธิ อุเทนเตโร-ปฏฺฐายโก นวุติวสฺสสหสฺสมายุ,อุพฺเพธโต นวุติหตฺถมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Cây Bồ-đề của ngài là cây Long Thọ, vị thị giả là trưởng lão Udena. Tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Thân của ngài cao chín mươi hắc tay. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๑๓.

13.

ตสฺสา’ปเรน อุทปาทิ’ห เรวตาขฺโยเทวาทิวนฺทิตปโท ภุวิ เทวเทโว,สตฺตุตฺตโม ภวิ ตทา อติเทวนาโมโภวาทิวํสติลโก จตุเวทเวที;

()

Sau vị ấy, đức Revata, bậc Thiên Nhân Sư, có dấu chân được chư Thiên v.v... đảnh lễ, đã xuất hiện ở đây trên thế gian. Khi ấy, bậc Chúng Sanh Tối Thượng là người Bà-la-môn tên Atideva, là tinh hoa của dòng dõi Bhovādi, thông suốt bốn bộ Vệ-đà.

๑๔.

14.

พทฺธญฺชลี สิรสิ ธมฺมกถํ นิสมฺมคนฺตฺวาน ตํ สรณมุตฺตรมุตฺตริยํ;

ทตฺวา’หิปตฺถยิ สุโขธิมโถ มเหสิพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺตี วิสากริตฺถ;

()

Sau khi nghe pháp thoại, chắp tay trên đầu, vị ấy đã quy y nơi ngài, bậc Tối Thượng. Sau khi dâng chiếc áo choàng, vị Đại Sĩ đã mong cầu biển cả của sự an lạc. Đức Phật đã thọ ký rằng: ‘Ngươi sẽ thành Phật.’

๑๕.

15.

ตสฺสา’สิ ธญฺญวตินาม ปุรํ ชินสฺสมาตา มเหสิ วิปุลา วิปุโล ปิตา’สิ,สพฺรหฺมเทววรุโณ ภวิ สงฺฆมชฺเฌภทฺทา จ ภทฺทยุคลํ ทุวิธํ สุภทฺทา;

()

Kinh thành của đức Chánh Giác ấy tên là Dhaññavatī. Mẫu hậu là hoàng hậu Vipulā, phụ vương là đức vua Vipula. Hai vị (Thinh văn hàng đầu) là Brahmadeva và Varuṇa. Cặp đôi (nữ Thinh văn hàng đầu) là Bhaddā và Subhaddā.

๑๖.

16.

ตํ สมฺภโว วสิ อุปฏฺฐหิ นาคโพธิรุกฺโขปฺย’สิติรตนํ ภวิ อตฺตภาโว,อายุปฺปมาณมฺปิ สฏฺฐิสหสฺสวสฺสํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตาต;

Vị Sambhava đã hầu hạ ngài. Cây Bồ-đề là cây Long Thọ, thân thể cao tám mươi hắc tay. Tuổi thọ là sáu mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๑๗.

17.

ตสฺสา’ปรมฺหิ สมเย ชนปาริชาโตอุปฺปชฺชิ โสภิตชิโน ชิตปญฺจมาโร,อชฺฌายโก สกลเวท มุฬารโภคีพุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา’ชิตนามวปฺโป;

Vào thời sau đó, đức Chánh Giác Sobhita, cây pārijāta của chúng sanh, người chiến thắng năm loại ma, đã xuất hiện. Khi ấy, vị Phật tương lai là người Bà-la-môn tên Ajita, người học thuộc lòng tất cả các bộ Vệ-đà, có tài sản lớn.

๑๘.

18.

ธมฺมํ นิสมฺม สรเณสุ ปติฏฺฐหิตฺวาสงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํ,ทตฺวา ปธานปณิธาน มกาสิ ธีโรตฺวํ ลจฺฉสิ’ติ วรโพธิ มหาสิ สตฺถา;

()

Sau khi nghe Pháp, an trú trong các nơi quy y, và sau khi dâng cúng vật thí cao quý đến Tăng chúng với đức Phật là vị đứng đầu, bậc trí tuệ đã lập nguyện tối thượng. Bậc Đạo Sư đã nói rằng: ‘Ngươi sẽ đạt được sự Giác Ngộ cao quý.’

๑๙.

19.

รมฺมํ สุธมฺมมหุ ตสฺส ปุรํ สุธมฺโมราชา อโหสิ ชนโก ชนิกา สุธมฺมาตสฺสา’คฺคสาวกยุคํ อสโม สุเนตฺโตตสฺสาวิกา’คฺคยุคลํ นกุลา สุชาตา;

()

Kinh thành của ngài là Sudhamma đáng vui thích. Phụ vương là đức vua Sudhamma, mẫu hậu là hoàng hậu Sudhammā. Cặp đôi Thinh văn hàng đầu của ngài là Asama và Sunetta. Cặp đôi nữ Thinh văn hàng đầu của ngài là Nakulā và Sujātā.

๒๐.

20.

นาคสฺส นาคตรุ โพธิ สรีรมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถปมิตํ ตมโตมเถโร,โสปฏฺฐหี นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย อริย สาวก สนฺนิปาตา;

()

Cây Bồ-đề của bậc Long Tượng là cây Long Thọ. Thân của ngài cao năm mươi tám hắc tay. Trưởng lão Anoma đã hầu hạ ngài. Tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๒๑.

21.

อุปฺปชฺชิ ตสฺส อปเรน อโนมทสฺสิพุทฺโธ ปพุทฺธกมลามลนีลเนตฺโต,พุทฺธงฺกุโร ชิตสุราริ ตทานิ ยกฺข-เสนาปตี ภวิ มหิทฺธิมหานุภาโว;

()

Sau vị ấy, đức Phật Anomadassī, người có đôi mắt trong sạch màu xanh như hoa sen nở, đã xuất hiện. Khi ấy, vị Phật tương lai, người chiến thắng kẻ thù của chư Thiên, là một vị tướng Dạ-xoa có đại thần lực, đại oai lực.

๒๒.

22.

สมฺโพธิ มคฺคปุริโส ปณิธานยํ โสสงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํ,ปาทาสิ ติสุ สรเณสุ ปติฏฺฐหิตฺวาพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺติ ชิโน’พฺรุวิตํ;

()

Vị ấy, người đang trên con đường Giác Ngộ, sau khi an trú trong Tam Quy, đã dâng cúng vật thí cao quý đến Tăng chúng với đức Phật là vị đứng đầu và đã lập nguyện này. Đức Chánh Giác đã nói với vị ấy rằng: ‘Ngươi sẽ thành Phật.’

๒๓.

23.

ฐานญฺหิ จนฺทวตินาม ยโสธราขฺยามาตา มเหสิ ยสวา ชนโก ชนินฺโท,ตสฺส’คฺคสาวกยุคํ นิสโภ อโตโมทฺเว สุนฺทรี จ สุมนา จรสาวิกา’สุํ;

()

Kinh thành tên là Candavatī. Mẫu hậu là hoàng hậu tên Yasodharā, phụ vương là đức vua Yasavā. Cặp đôi Thinh văn hàng đầu của ngài là Nisabha và Anoma. Hai vị nữ Thinh văn cao quý là Sundarī và Sumanā.

๒๔.

24.

โพธี’ปิ ตสฺส กกุโธ มุนิเทหมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถปมิตํ วรุณาภิธาโน,เถโร อุปฏฺฐหิ จ ลกฺขปมาณมายุอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Cây Bồ-đề của ngài là cây Gừa. Thân của bậc Mâu-ni cao năm mươi tám hắc tay. Trưởng lão tên Varuṇa đã hầu hạ ngài. Tuổi thọ là một trăm ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๒๕.

25.

ตสฺสา’ปเรน ปทุโม ทิปทานมินฺโทชาโต ปพุชฺฌิตมโนปทุโม ปชานํ,ธีโร พภูว วรวารณกุมฺภเภทีสีโห ตทา รุจิรเกสรภารคีโว;

()

Sau vị ấy, đức Paduma, vua của loài hai chân, người làm cho tâm sen của chúng sanh nở rộ, đã sanh ra. Khi ấy, bậc Trí Tuệ là một con sư tử có thể phá vỡ u đỉnh của voi chúa, có chiếc cổ với bờm đẹp đẽ.

๒๖.

26.

พุทฺธํ นิโรธสุขเวทิยนํ วตมฺหิสตฺตาหมกฺขิปทูเมหิ ตมจฺจยิตฺวา,จิตฺตํ ปสาทิย ปุนา’คตสาวเกสุสีโห วิภาสิ ปฏิลทฺธวรปฺปทาโน;

()

Con sư tử đã cúng dường đức Phật, người đang trong hạnh thọ hưởng sự an lạc của Diệt Định, trong bảy ngày bằng cách nhìn không chớp mắt. Làm cho tâm thanh tịnh đối với các vị Thinh văn đã trở lại, con sư tử đã tỏa sáng, sau khi nhận được sự ban tặng cao quý.

๒๗.

27.

ตสฺสา’สิ จมฺปกปุรํ ปทุมาภิธาโนราชา อโหสิ ชนโก อสมา ชเนตฺตี,สาโลปสาลยตโย วรสาวกา’สุํรามา’ปิ ตสฺส ปรมาสมณิ สุรามา;

()

Kinh thành của ngài là Campaka. Phụ vương là đức vua tên Paduma, mẫu hậu là hoàng hậu Asamā. Hai vị Thinh văn cao quý là Sāla và Upasāla. Hai vị nữ Thinh văn tối thượng của ngài là Rāmā và Surāmā.

๒๘.

28.

นาเมนุ’ปฏฺฐหิ วสิ วรุโณ ตมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถมิต มสฺส สรีรมา’สิ,โพธิ’ปิ โสณตรุ ลกฺขปมาณมายุอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Vị tu sĩ tên Varuṇa đã hầu hạ ngài. Thân của ngài cao năm mươi tám hắc tay. Cây Bồ-đề là cây Xích Táp. Tuổi thọ là một trăm ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๒๙.

29.

ตสฺสา’ปเรน วรโท มุนิ นารทวฺโหปาปนฺธการนิกรํ ภีทุโร’ทปาทิ,พุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา’ขิลฌาตภิญฺญา-ลาภี ปวตฺตผลโภชิ ตโปธนีโส;

()

Sau vị ấy, bậc Mâu-ni ban ân phước tên Nārada, người phá tan khối u ám của điều ác, đã xuất hiện. Khi ấy, vị Phật tương lai là một đạo sĩ khổ hạnh, người đắc được tất cả các tầng thiền và thắng trí, sống bằng các loại trái cây, là bậc thầy của các nhà tu khổ hạnh.

๓๐.

30.

กตฺวานุ’ฬารปณิธาน มุฬารวิโรทตฺวา สสาวกชินสฺส อุฬารทานํ,ปูเชสิ ตํ สุรภินา หริจนฺทเนนสตฺถาปิ สมฺปติ วิยากรณํ อทาสิ;

()

Bậc anh hùng cao quý, sau khi lập nguyện cao quý, đã dâng cúng vật thí cao quý đến đức Chánh Giác cùng các vị Thinh văn, và đã cúng dường ngài bằng gỗ chiên-đàn vàng thơm ngát. Bậc Đạo Sư cũng đã ban lời thọ ký ngay lúc ấy.

๓๑.

31.

ตสฺสา’สิ ธญฺญวตินาม ปุรํ สุเมโธราชา อโหสิ ชนโก ชนนี อโนมา,ทฺเว ภทฺทสาลชิตมิตฺตวสิ วสิน-มคฺโค’นฺตรา สมณิ ผคฺคุณิ ภิกฺขุนีตํ;

()

Kinh thành của ngài tên là Dhaññavatī. Phụ vương là đức vua Sumedha, mẫu hậu là hoàng hậu Anomā. Hai vị Thinh văn hàng đầu là Bhaddasāla và Jitamitta. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu là Phagguṇī và Uttarā.

๓๒.

32.

วาเสฏฺฐภิกฺขุ ตทุปฏฺฐหิ รูปกาโยตสฺสา’ฏฺฐสิติรตนํ มหโสณสาขี,โพธิทฺทุโม นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺติปาตา;

()

Tỳ-khưu Vāseṭṭha đã hầu hạ ngài khi ấy. Thân hình của ngài cao tám mươi tám hắc tay. Cây Bồ-đề là cây Đại Xích Táp. Tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๓๓.

33.

ตสฺสา’ปเรน ปทุมุตฺตร ธมฺมราชาชาโต ติโลกปทุโม ปทุมปฺปิตงฺฆี,อฑฺโฒ อุฬารวิภโว มหรฏฺฐิโย โสพุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา ชฏิลาภิธาโน;

()

Sau vị ấy, đức Pháp Vương Padumuttara, hoa sen của ba cõi, người có đôi chân được dâng cúng hoa sen, đã sanh ra. Khi ấy, vị Phật tương lai là một người cai quản xứ lớn tên là Jaṭila, giàu có, có tài sản lớn.

๓๔.

34.

สมฺโพธิยา’ธิคม ปจฺจยปตฺถนํ โสวิโรวิธาย ปทุมุตฺตรปาทมูเล,สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส ติจิวรานิปาทาสิ ตีสุรตเนสุ อภิปฺปสนฺโน;

()

Vị anh hùng ấy, với tâm hoàn toàn tín thành nơi Tam Bảo, sau khi thực hiện lời nguyện về duyên chứng đắc Chánh Đẳng Giác dưới chân đức Padumuttara, đã dâng cúng ba y đến Tăng chúng với đức Phật là vị đứng đầu.

๓๕.

35.

ตสฺสา’สิ หํสวตินาม ปุรํ ชินสฺสอานนฺทภุปติ ปิตา ชนิกา สุชาตา,ทฺเว ตสฺส เทวลสุชาตวสิ วสินํอคฺคา ภวึสุ สมณิสฺวามิตาสมา’คฺคา;

()

Kinh thành của bậc Chánh Giác ấy tên là Haṃsavatī, vua cha là Ānanda, mẫu hậu là Sujātā. Hai vị Thinh văn hàng đầu của ngài, những bậc đã tự chủ, là Devala và Sujāta. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu là Amitā và Asamā.

๓๖.

36.

ลกฺขายุโก สชยโพธิก วิสาลสาลรุกฺโข อุปฏฺฐหิ มุนึ สุมนาภิธาโน,ตสฺส’ฏฺฐ’สิติรตนปฺปมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย ภควโต คณสนฺนิปาตา;

()

Tuổi thọ của ngài là một trăm ngàn năm, cây giác ngộ chiến thắng của ngài là cây Sa-la to lớn. Vị thị giả của bậc ẩn sĩ là người tên Sumana. Thân của ngài cao tám mươi tám hắc tay. Đã có ba lần hội họp các chúng đệ tử của Đức Thế Tôn.

๓๗.

37.

ตสฺสา’ปเรน สมเยน สุเมธนาโมโลกมฺหิ ปาตุภวิ โลกหิตาย สตฺถา,พุทฺธงฺกุโร กิร ตทานฺยุ’ภโต สุชาโตสฺวา’สิติโกฏิวิภโว’ตฺตร มาณโว’สิ;

()

Sau thời của vị ấy, bậc Đạo Sư tên là Sumedha đã xuất hiện ở thế gian vì lợi ích cho thế gian. Khi ấy, vị Bồ-tát được cho là đã sanh ra trong gia đình tốt đẹp cả hai bên. Ngài là một thanh niên tên Uttara, sở hữu tài sản tám mươi koṭi.

๓๘.

38.

วิสฺสชฺชิยาน วิภวํ ตึสติโกฏึทตฺวาน ทานมสฺมํ สุคเต สสงฺเฆ,ปพฺพชฺชิโต ปรมโพธิ มปตฺถยิตฺถพฺยากาสิ โสมุนิ ต’มิชฺฌนภาว’มทฺธา;

()

Sau khi từ bỏ tài sản ba mươi koṭi và thực hiện đại thí đến bậc Thiện Thệ cùng Tăng chúng, ngài đã xuất gia và phát nguyện cầu Vô Thượng Bồ Đề. Vị ẩn sĩ ấy đã thọ ký rằng nguyện vọng của ngài chắc chắn sẽ thành tựu.

๓๙.

39.

รมฺมํ สุทสฺสนมหู นครํ สุทนฺโตตสฺสา’สิ ภูปติ ปิตา ชนนี สุทตฺตา,สงฺเฆสุ’โหสุ สรโณ วสิ สพฺพกาโมรามา ยมานิ ปรมานฺย’ภวุํก สุรามา;

()

Kinh thành của ngài là Sudassana khả ái. Vua cha là Sudanta, mẫu hậu là Sudattā. Hai vị Thinh văn hàng đầu là Saraṇa và Sabbakāma. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu là Rāmā và Surāmā.

๔๐.

40.

โพธี’ปิ นีปตรุ สาครนามเถโร’ปฏฺฐาสิ ตํ นวุติวสฺสสหสฺสมายุ,ตสฺสา’ฒสิติรตนุ’คฺคตมาสิ คตฺตํอาสุํ ตโย สติมโต คณสนฺติปาตา;

()

Cây Bồ-đề của ngài là cây Nīpa. Vị trưởng lão tên Sāgara là thị giả của ngài. Tuổi thọ của ngài là chín mươi ngàn năm. Thân của ngài cao tám mươi tám hắc tay. Đã có ba lần hội họp các chúng đệ tử của bậc Chánh Niệm.

๔๑.

41.

ตสฺสา’ปเรน สมเยน ชนปฺปทีโปชาโต สุชาตภควา ชิตปญฺจมาโร,สมฺปนฺนสตฺตรตโต วรจกฺกวตฺติราชา พภูวิ’ห มหาปุริโส ตทาโส;

()

Sau thời của vị ấy, ngọn đèn của thế gian, Đức Thế Tôn Sujāta, người đã chiến thắng năm loại ma, đã đản sanh. Khi ấy, bậc Đại Sĩ đã sanh làm một vị Chuyển Luân Vương ưu việt, người sở hữu bảy báu vật.

๔๒.

42.

ธมฺมา’มเตน มุทิโต รตนทฺวยสฺสทตฺวา สสตฺตรตนํ จตุทีปรชฺชํ,ปพฺพชฺชิ โพธิปณิธึ ปณิธาย ธีมาญตฺวา มหามุนิ ตมิชฺฌนภาวมาห;

Vui mừng với Pháp bất tử của hai ngôi báu, ngài đã dâng cúng vương quốc bốn châu cùng với bảy báu vật. Bậc trí tuệ đã xuất gia, sau khi lập nguyện Bồ-đề. Bậc Đại Ẩn Sĩ, sau khi biết được, đã tuyên bố về sự thành tựu nguyện vọng ấy.

๔๓.

43.

รมฺมํ สุมงฺคลมหู ปุรมุคฺคตาขฺโยราชา ปิตาภวิ ปภาวตินาม มาตา,อคฺคาภวึสุ จ สุทสฺสนเทวเถรานาคา คณสฺสทสิ นาคสมาลเถริ;

()

Kinh thành của ngài là Sumaṅgala khả ái. Vua cha là Uggata, mẫu hậu tên là Pabhāvatī. Hai vị Thinh văn hàng đầu là trưởng lão Sudassana và Deva. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu là trưởng lão ni Nāgā và Nāgasamālā.

๔๔.

44.

ตํ นารโทมุนิรุ’ปฏฺฐหิ จ’ตฺตภาโวปณฺณาสหตฺถปมิโต ภวิเวณุโพธิ,ตสฺสา’ภวี นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย ธีติมโต คณสนฺนิปาตา;

()

Vị ẩn sĩ Nārada là thị giả của ngài. Thân của ngài cao năm mươi hắc tay. Cây Bồ-đề là cây tre. Tuổi thọ của ngài là chín mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các chúng đệ tử của bậc Trí Giả.

๔๕.

45.

ตสฺสา’ปเรนิ’ห นิรูปมรูปสาโรชาโตพภูว ปิยทสฺสิสมนฺตทสฺสิ,ธีโร ตทนฺย’ภวิ กสฺสปมาณโว โสเวเทสุ ตีสุ กุสโล กุสลํ คเวสิ;

()

Sau thời của vị ấy, bậc Piyadassī, người thấy được tất cả, có hình tướng và tinh hoa không gì sánh bằng, đã đản sanh ở thế gian này. Khi ấy, bậc Trí Giả là một thanh niên tên Kassapa. Ngài thông thạo ba bộ Vệ-đà và tìm cầu điều thiện lành.

๔๖.

46.

โส โกฏิลกฺขปริมาณธตพฺพเยนสงฺคสฺส พุทฺธปมุขสฺส มหาวิหารํ,กตฺวา ปทาสิ อภิปตฺถิตพุทฺธภาโวพุทฺโธ’ปิ ตปฺปณิธิสิทฺธิ สิยา’ตฺย’ภาสิ;

()

Với chi phí một trăm ngàn koṭi, ngài đã xây dựng một ngôi đại tự và dâng cúng đến Tăng chúng do Đức Phật dẫn đầu. Ngài đã phát nguyện thành Phật. Đức Phật cũng đã tuyên bố rằng nguyện vọng của ngài sẽ được thành tựu.

๔๗.

47.

จนฺทามเหสิ ชนนี ชนโก ปุทินฺโนราชา พภูว ปุรมสฺส อโนมนามํ,อาสุํ ตทคฺคยุคลานิ สุชาตธมฺม-ทินฺนา คณสฺสทสิ ปกาลิตสพฺพทสฺสิ;

()

Mẫu hậu là hoàng hậu Candā, vua cha là Sudinna. Kinh thành của ngài tên là Anoma. Hai vị Thinh văn hàng đầu của ngài là Sujāta và Dhammadinna. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu là Pālitā và Sabbadassī.

๔๘.

48.

ตํ โสตวฺหสมโณ สมุปฏฺฐหิตฺถโพธี ปิยงฺคุ ภควา’สิ อสิติหตฺโถ,อฏฺฐาสิก โส นวุติวสฺสสหสฺสม’สฺสอาสุํ ตโย มติมโต คณสนฺนิปาตา;

()

Vị sa-môn tên Sona là thị giả của ngài. Cây Bồ-đề là cây Piyaṅgu. Đức Thế Tôn cao tám mươi hắc tay. Tuổi thọ của ngài là chín mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các chúng đệ tử của bậc Trí Giả.

๔๙.

49.

ตสฺสา’ปเรน สมเยนุ’ทปาทิ โลเกโลกตฺถสาธนรโต มุนิร’ตฺถทสฺสี,สตฺตุนฺตโม’ปิ นิรติกฺกมธมฺมสิโมเตชิทฺธิมา อิสิ ตทา’สิ สุสิมนาโม;

()

Sau thời của vị ấy, bậc ẩn sĩ Atthadassī, người chuyên tâm thực hành lợi ích cho thế gian, đã khởi lên trong thế gian. Khi ấy, vị Bồ-tát là một đạo sĩ tên Susīma, người có nhiều oai lực và thần thông.

๕๐.

50.

อานีย ทิพฺพภวนา กุสุมานิ ตสฺสมนฺทารวานิ สุปติฏฺฐิตปาทปีเฐ,สมฺปูชิยาน ปณิธานมกาสิ สตฺถาตฺวํ มาทิโส’พฺรุวิ ภวิสฺสสิ จา’ยตินฺติ;

()

Sau khi mang những đóa hoa Mandārava từ cõi trời đến, ngài đã cúng dường nơi bệ chân được đặt vững chắc của Đức Phật và đã lập nguyện. Bậc Đạo Sư đã nói rằng: ‘Trong tương lai, ngươi cũng sẽ trở thành một người giống như ta.’

๕๑.

51.

ตสฺสา’สิ โสภิตปุรํ ภวิสาครวฺโหราชา ปิตา ชนติเทวิ สุทสฺสนาขฺยา,สนฺโตปสนฺตสมณา วรสาวกา’สุํธมฺมา ตทคฺคสมณิปฺย’ภวุํ สุธมฺมา;

()

Kinh thành của ngài là Sobhita. Vua cha là Sāgara, mẫu hậu là hoàng hậu Sudassanā. Hai vị Thinh văn ưu việt là sa-môn Santa và Upasanta. Hai vị nữ Thinh văn hàng đầu là Dhammā và Sudhammā.

๕๒.

52.

ตญฺจา’ภโย มุนิรูปฏฺฐหิ โสปฺย’สีติ-หตฺถุคฺคโต สตสหสฺสปมาณมายุ,จมฺเปยฺยสาขิ ภวิ โพธิ สุโพธิเหตุอาสุํ ตโย อริยสวกสนฺนิตา;

()

Vị ẩn sĩ Abhaya là thị giả của ngài. Ngài cao tám mươi hắc tay, tuổi thọ là một trăm ngàn năm. Cây Bồ-đề vì sự giác ngộ viên mãn của ngài là cây Campaka. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๕๓.

53.

ตสฺสา’ปเรน อุทปาทิ’ห ธมฺมทสฺสีนิสฺสีมธี’นธิวโร ภวปารทสฺสิ,โส ตาวตึสภวตมฺหิ มหานุภาโวพุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา กิร เทวราชา;

()

Sau thời của vị ấy, bậc Dhammadassī, người có trí tuệ vô biên, bậc lãnh đạo tối cao, người thấy được bờ kia của sự hiện hữu, đã khởi lên ở thế gian này. Khi ấy, Bồ-tát được cho là vị thiên chủ có đại oai lực ở cõi trời Đao Lợi.

๕๔.

54.

ทิพฺพานิ คนฺธกุสุมานิ กถาคตสฺสจกฺกงฺกิโตรุจรณมฺพุรุหาสนมฺหิ,ปูเชสิ ทิพฺพตุริเยหิ จ พุทฺธภาวํโส ปตฺถยํ มุนิตมิชฺฌ นภาวมาห;

()

Ngài đã cúng dường hương và hoa trời, cùng với nhạc trời, tại tòa sen nơi đôi chân tuyệt hảo được ghi dấu bánh xe của đấng Như Lai. Ngài đã phát nguyện thành Phật, và bậc Ẩn Sĩ đã tuyên bố về sự thành tựu nguyện vọng ấy.

๕๕.

55.

ฐานิยมาสิ สรณํ สุคตสฺส ตสฺสราชา ปิตา’สิ สรโณ ชนนิ สุนนฺทา,อคฺคาภวึสุ ปทุโมวสิ ผุสฺสเทโวเขมา จ ภิกฺขุสมณิสฺว’ปิ สพฺพนามา;

()

Kinh đô của bậc Thiện Thệ ấy là Saraṇa. Vua cha là Saraṇa, mẫu hậu là Sunandā. Hai vị Thinh văn hàng đầu là Paduma và Phussadeva. Trong các vị tỳ-kheo-ni, hai vị hàng đầu là Khemā và Sabbanāmā.

๕๖.

56.

เถโร สุเนตฺตวิสุโต ตทุปฏฺฐหิ โสลกฺขายุโก’สิ ชยโพธิ ญฺจ พิมฺพิชาโล,ตสฺสา’ปฺย’สิติรตนปฺปมิตํ สรีรํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Vị trưởng lão nổi danh Sunetta là thị giả của ngài. Tuổi thọ của ngài là một trăm ngàn năm, và cây Bồ-đề chiến thắng là cây Bimbijāla. Thân của ngài cũng cao tám mươi hắc tay. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๕๗.

57.

ตสฺสา’ปเรน สมเยนิ’ค สิทฺธโพธิสิทฺธตฺถนามวิทิโต อุทปาทิ สตฺถา,พุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทา’ขีลงฌานลาภีโภชิ ปวตฺติตผลํ วสิ มงฺคลาขฺโย;

()

Sau thời của vị ấy, bậc Đạo Sư được biết đến với danh hiệu Siddhattha, người đã thành tựu giác ngộ, đã khởi lên ở thế gian này. Khi ấy, Bồ-tát là một vị đạo sĩ tên Maṅgala, người đã chứng đắc các tầng thiền và ngũ thông, sống bằng các loại quả tự rụng.

๕๘.

58.

สมฺปนฺนคนฺธรสิกํ ปริปกฺกเมกํอานีย โส วิปกุลชมฺพุภลํ วนมฺหา,ปาทาสิ ตสฺส ปณิธีกตพุทฺธภาโวตญฺจานุภุย ภควาปิ วิยากริตฺถ;

()

Ngài đã mang từ trong rừng đến một quả phan táo to, chín mọng, đầy đủ hương vị, và dâng cúng lên Đức Phật. Sau khi đã lập nguyện thành Phật, và sau khi thọ dụng quả ấy, Đức Thế Tôn cũng đã thọ ký cho ngài.

๕๙.

59.

เวหารมาสิ นครํ ชยเสนนาโมราชา อโหสิ ชนโก ชนนี สุผสฺสาภิกฺขูสุ ตสฺส วสิ สมฺพหุโล สุมิตฺโตทฺเว สีวลิ ญฺจ สมณีสุ วรา สุรามา;

()

Kinh thành của ngài là Vebhāra. Vua cha là Jayasena, mẫu hậu là Suphassā. Trong các vị tỳ-kheo, hai vị Thinh văn hàng đầu là Sambhula và Sumitta. Trong các vị nữ sa-môn, hai vị ưu việt là Sīvalī và Surāmā.

๖๐.

60.

ตํ เรวโตมุนิ มุนินฺทมุฏฺฐหิตฺถโพธี’ปิ ตสฺส กณิการมภีรุโห’สิ,ลกฺขายุโก ส’นรสารถิ สฏฺฐิหตฺโถอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Vị ẩn sĩ Revata là thị giả của bậc Vua Ẩn Sĩ ấy. Cây Bồ-đề của ngài là cây Kaṇikāra. Bậc Điều Ngự Trượng Phu ấy có tuổi thọ một trăm ngàn năm, thân cao sáu mươi hắc tay. Đã có ba lần hội họp các bậc Thánh Thinh văn.

๖๑.

61.

ตสฺสา’ปเรนิ’ห สมุพฺภวิ นิสฺสนาโมสตฺถา ปสตฺถจรโณ จตุโร’ฆติณฺโณ,พุทฺธงฺกุโร ภวิ ตทานิ สุชาตราชาราชญฺญโมฬิมณิลงฺกตปาทปีโฐ;

()

Sau thời của vị ấy, bậc Đạo Sư tên là Tissa, người có hạnh kiểm đáng tán thán, người đã vượt qua bốn dòng bộc lưu, đã khởi lên ở thế gian này. Khi ấy, Bồ-tát là một vị vua tên Sujāta, một vị vua Sát-đế-lỵ có bệ chân được trang hoàng bằng châu báu.

๖๒.

62.

หิตฺวา ส’รชฺชมิสิเวยธโร สุธีโรทิพฺเพหิ’เนกกุสุเมหิ ชินํ วชนฺตํ,ปูเชสิ มุทฺธนิ ตมาปวิตานโสภํสตฺถา’ปิ ตปฺปณิธิสิทฺธิ สิยา’ตฺย’ภาสิ;

()

Bậc hiền trí, trong y phục của vị ẩn sĩ, sau khi từ bỏ vương quốc của mình, đã dùng vô số hoa trời để cúng dường lên đầu của đấng Chiến Thắng đang đi, làm cho nơi ấy rực rỡ như một chiếc lọng. Bậc Đạo Sư cũng đã tuyên bố rằng: ‘Nguyện cho lời phát nguyện của người này được thành tựu.’

๖๓.

63.

เขมํ ปุรญฺหิ ชนโก ชนสนฺธนาโมราชา ชเนตฺติ ปทุมา นิชสงฺฆมชฺเฌ,ทฺเว พฺรหฺมเทวุทย วิสฺสุตเถรนาคาผุสฺสา จ อคฺคยุคลานฺย’ภวุํ สุทตฺตา;

()

Thành đô của ngài là Khema. Vua cha là Janasandha, và hoàng hậu mẹ là Padumā. Giữa Tăng chúng của ngài, hai vị trưởng lão lừng danh Brahmadeva và Udaya, cùng với Phussā và Sudattā, đã là những cặp Thượng thủ Tinh văn.

๖๔.

64.

ตํ สมฺภโววสิ วสินฺทมุปฏฺฐหิตฺถตสฺสา’สนวฺหตรุ โพธิ ส’สฏฺฐิตตฺโถ,อฏฺฐาสิ วสฺสคณนาย มเหสิ ลกฺขํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Vị thị giả của ngài là Sambhava, bậc tự chủ. Cây Bồ đề của ngài là cây Asana. Thân ngài cao sáu mươi hắc tay. Bậc Đại sĩ đã sống một trăm ngàn năm. Đã có ba lần hội họp của các vị Thánh Tinh văn.

๖๕.

65.

ตสฺสา’ปเรน ภวสาครปาทสฺสิผุสฺโส มหามุนิริ’หกพฺภุทปาทิ โลเก,ธีโร ตทานิ วิชิตาวิ ชิตาริวคฺโคราชา พภูว สุรราชนิโภ’รุเตโช;

()

Sau vị ấy, bậc Đại Mâu-ni Phussa, người đã thấy bờ kia của biển cả sanh hữu, đã xuất hiện trong thế gian này. Khi ấy, bậc hiền trí (Bồ-tát) là vị vua tên Vijitāvī, người đã chiến thắng các kẻ thù, có uy lực vĩ đại như vua của chư thiên.

๖๖.

66.

สมฺโพธิ มคฺคปุริโส ปณีธาย ผีตํรชฺชํ วิวชฺชิย ส’ปพฺพชิโต ชนสฺส,อญฺญาย ตีณิปิฏกานิ กเถสิ ธมฺมํวฺยากาสิ ผุสฺสภควา’ปิ’ว ปุพฺพพุทฺธา;

()

Bậc Giác Ngộ, sau khi phát nguyện, đã từ bỏ vương quốc thịnh vượng và xuất gia vì lợi ích của chúng sanh. Sau khi thông suốt Tam Tạng, ngài đã thuyết giảng Chánh pháp. Đức Thế Tôn Phussa cũng đã thọ ký, giống như các vị Phật quá khứ.

๖๗.

67.

ตสฺสา’สิ กาสินครํ ชยเสนนาโมราชา ปิตา’สิ ชนติ สิริมา มเหสิ,สงฺเฆสุ’โภสุ’ปิ สุรกฺขิตธมฺมเสตาจาลา ตทคฺคยุคลานิ ตถู’ปญฺจาลา;

()

Thành đô của ngài là Kāsi. Vua cha là Jayasena, và hoàng hậu mẹ là Sirimā. Trong cả hai Tăng đoàn, Surakkhita và Dhammasena, cùng với Cālā và Upacālā, là những cặp Thượng thủ Tinh văn.

๖๘.

68.

โพธิทฺทุมา’มลกสาขิ สรีรมฏฺฐ-ปณฺณาสหตฺถปมิตํ สภิยาภิธาโน,โสปฏฺฐหี นวุติวสฺสสหสฺสมายุอาสุํ ตโย ภกวโต คณสนฺนิปาตา;

()

Cây Bồ đề của ngài là cây Āmalaka. Thân ngài cao năm mươi tám hắc tay. Vị thị giả của ngài tên là Sabhiya. Tuổi thọ của ngài là chín mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp Tăng chúng của Đức Thế Tôn.

๖๙.

69.

ตสฺสา’ปเรน สนรามรสตฺตสาโรสตฺถา วิปสฺสิ’ห สมุพฺภวิ สพฺพทสฺสี,กมฺเมน เกนจิ มหิทฺธิมหานุภาโวพุทฺธงฺกุโร’ภวิ ตทา’ตุลนาคราชา;

()

Sau vị ấy, bậc Đạo Sư Vipassī, bậc Toàn Giác, tinh hoa của chúng sanh gồm cả trời và người, đã xuất hiện nơi đây. Do một nghiệp nào đó, vị Phật tương lai (Bồ-tát) lúc bấy giờ là vua rồng Atula, có đại thần lực và đại oai đức.

๗๐.

70.

องฺคีรสสฺส ฆนกญฺจนหทฺทปีฐํปาทาสิ ตสฺส ขวิตํ รตเนหิ นานา,โส พุทฺธภาวมหิปตฺถิย โพธิสตฺโตวฺยากาสิ ตตฺถสุนิสชฺช ชิโน วิปสฺสิ;

()

Vị Bồ-tát ấy đã dâng cúng đến bậc Aṅgīrasa một bảo tọa bằng vàng ròng, được khảm bằng nhiều loại châu báu. Sau khi an tọa vững vàng trên đó, đấng Chiến Thắng Vipassī đã thọ ký cho vị Bồ-tát đang phát nguyện thành Phật.

๗๑.

71.

ตสฺสา’สิ พนฺธุมตินามปุรํ ตเทว-นาโม ปิตา ชนนิ พนฺธุมตี มเหสิ,ทฺเว ขณฺฑติสฺสวสิโน วรสาวกา’สุํจนฺทา จ ภทฺทยุคลํ ภวิ จนฺทมิตฺตา;

()

Thành đô của ngài tên là Bandhumatī. Vua cha cũng có cùng tên ấy (Bandhumā), và hoàng hậu mẹ là Bandhumatī. Hai vị Thượng thủ Tinh văn là Khaṇḍa và Tissa. Cặp nữ Thượng thủ Tinh văn là Candā và Candamittā.

๗๒.

72.

เทหํ อสิติรตตํ ตมโสกเถโร-ปฏฺฐาสิ โพธิวิฏปี ภวิ กณฺหวณฺฏา,วาสํอกา มุนิร’สีติสหสฺสวสฺสํอาสุํ ตโย อริยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Thân ngài cao tám mươi hắc tay. Vị trưởng lão Asoka là thị giả của ngài. Cây Bồ đề là cây Pāṭalī. Bậc Mâu-ni đã sống tám mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp của các vị Thánh Tinh văn.

๗๓.

73.

ตสฺสา’ปเรน อธิสีลสมาธิปญฺโญสตฺถา สมุพฺภวี สิขี ชนกปฺปสาขี,ธีโร ตทา’ภวิ อรินฺทมนามราชาสทฺโธ ปหูตรตโต รตนตฺตยมฺหิ;

()

Sau vị ấy, bậc Đạo Sư Sikhī, người có giới, định, tuệ siêu việt, đã xuất hiện. Khi ấy, bậc hiền trí (Bồ-tát) là vị vua tên Arindama, người có đức tin và nhiều của báu, hết lòng tôn kính Tam Bảo.

๗๔.

74.

ภิกฺขญฺจ สตฺตรตนาภรณาภิรามํญตฺวาน หตฺถิรตนํ สุคเต สสงฺเฆ,โส พุทฺธภาวมหิปตฺถยิ สตฺตสาโรวฺยากาสิ ลจฺฉสิ สุโขธิปทนฺติ สตฺถา;

()

Vị tinh hoa của chúng sanh ấy, sau khi cúng dường đến bậc Thiện Thệ và Tăng chúng voi báu được trang hoàng lộng lẫy bằng bảy loại châu báu cùng với vật thực, đã phát nguyện thành Phật. Bậc Đạo Sư đã thọ ký rằng: ‘Ngươi sẽ đạt được trạng thái an lạc.’

๗๕.

75.

พุทฺธสฺส จาริณวตี นครํ อโหสิมาตา ปภาวติ ปิตา อรุณวฺห ราชา,สงฺเฆสุ’โภสุ อภิภุวสิ สมฺภโว จอคฺคาภวึสุ มขิลาปทุมาภิธานา;

()

Thành đô của Đức Phật là Aruṇavatī. Mẹ ngài là Pabhāvatī, và vua cha là Aruṇa. Trong cả hai Tăng đoàn, Abhibhū và Sambhava là hai vị Thượng thủ Tinh văn, còn Makhilā và Padumā là hai vị nữ Thượng thủ Tinh văn.

๗๖.

76.

เขมงฺกโร ชินมุปฏฺฐหิ สตฺตตึส-หตฺถุจฺฉิโต วิชยโพธิ จ ปุณฺฑริโก,โส สตฺตตึสติสหสฺส มิตายุโก’สิอาสุํ ตโย ตทิยสาวกสนฺนิปาตา;

()

Vị thị giả của đấng Chiến Thắng là Khemaṅkara. Thân ngài cao ba mươi bảy hắc tay, và cây Bồ đề chiến thắng là cây Puṇḍarīka. Ngài có tuổi thọ là ba mươi bảy ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các vị Tinh văn của ngài.

๗๗.

77.

ตสฺสา’ปเรนิ’ห สมุพฺภวิ เกตุมาลา-พฺยามปฺปภาปริลสํ มุนิเวสฺสภู’ติ,พุทฺธงฺกุโร กิร ตทานิ สุทสฺสนวฺห-ราชา พภูว ปรราชคชินฺทสีโห;

()

Sau vị ấy, bậc Mâu-ni Vessabhū, người tỏa sáng với hào quang rộng một tầm như một tràng cờ, đã xuất hiện nơi đây. Khi ấy, vị Phật tương lai (Bồ-tát) là vị vua tên Sudassana, một bậc sư tử đối với các vị vua khác được ví như voi.

๗๘.

78.

สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส สจีวรํ โสทตฺวาน ทานมตุลํ ชินสาสนมฺหิ,สพฺพญฺญุโพธิมภิปตฺถิย ปพฺพชิตฺถพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ธุวนฺติ ตมาหสตฺถา;

()

Vị ấy đã dâng cúng một món quà vô song cùng với y phục đến Tăng chúng do Đức Phật dẫn đầu trong giáo pháp của đấng Chiến Thắng. Sau khi phát nguyện đạt được Chánh Đẳng Giác, vị ấy đã xuất gia. Bậc Đạo Sư đã nói với vị ấy rằng: ‘Chắc chắn ngươi sẽ thành Phật.’

๗๙.

79.

ตสฺสา’ปฺย’โนปมปุรํ ภวิ สุปฺปตีโตราชา ปิตา ยสวตี ชนิกา มเหสี,โสณุตฺตรา จ นิชสาวกสาวิกานํทามา มติทฺธิปรมา ปรมา สมาลา;

()

Thành đô của ngài là Anopama. Vua cha là Suppatīta, và hoàng hậu mẹ là Yasavatī. Soṇa và Uttarā là hai vị Thượng thủ Tinh văn, còn Dāmā và Samālā là hai vị nữ Thượng thủ Tinh văn, những bậc tối thượng về đại thần thông.

๘๐.

80.

โพธี’ปิ ตสฺส ภวิ สาลมหีรูโห’ป-สมฺปนฺนภิกฺขุ ตทุปฏฺฐหิ สฏฺฐิหตฺโถ,สตฺถา วิหาสิ สมสฏฺฐิสหสฺสวสฺสํอาสุํ ตโย ตทิยสาวกสตฺติปาตา;

()

Cây Bồ đề của ngài là cây Đại Sāla. Vị tỳ-kheo Upasampanna là thị giả của ngài. Thân ngài cao sáu mươi hắc tay. Bậc Đạo Sư đã sống sáu mươi ngàn năm. Đã có ba lần hội họp các vị Tinh văn của ngài.

๘๑.

81.

ตสฺสา’ปเรนิ’กห สมุพฺภวิ สจฺจสนฺโทเวเนยฺยพนฺธุ ภควา กกุสนฺธนาโม,พุทฺธงฺกุโร ภุวิ ตทา’ภวิ เขมราชาทานปฺปพนฺธชลเสกสุโธตหตฺโถ;

()

Sau vị ấy, Đức Thế Tôn tên là Kakusandha, bậc giữ vững lời hứa, là quyến thuộc của những chúng sanh có thể giáo hóa, đã xuất hiện nơi đây. Khi ấy, vị Phật tương lai (Bồ-tát) trên thế gian là vua Khema, người có đôi tay luôn trong sạch nhờ dòng nước bố thí không ngừng.

๘๒.

82.

โส ปตฺตจีวรปภูติกมนฺนปานํทตฺวา สสาวกชินสฺส ฆรา’ภิคนฺตฺวา,ปพฺพชฺชิ โพธิปณิธึ ปณิธาย ราชาสตฺถาสยา’ตฺย’วจ ตปฺปณิธานสิทฺธิ;

()

Vị vua ấy, sau khi cúng dường vật thực, đồ uống, cùng với y bát và các vật dụng khác đến đấng Chiến Thắng cùng các vị Tinh văn tại nhà mình, đã phát nguyện Bồ-đề rồi xuất gia. Bậc Đạo Sư đã nói rằng: ‘Nguyện cho lời phát nguyện của người này được thành tựu.’

๘๓.

83.

เขมวหยํ นครมสฺส ปิตา’คฺคิทตฺโตวิปฺโป วิภาวิ อภวิ ชนิกา วิสาขา,สญฺชิวเถรทุติโย วิธุโร จ เถโรสามา ตทคฺคยุคลํ ภวิ จมฺปกาขฺยา;

()

Thành đô của ngài là Khemavatī. Cha ngài là vị Bà-la-môn Aggidatta, và mẹ ngài là bà Visākhā. Vị trưởng lão Vidhura và vị trưởng lão Sañjīva là hai Thượng thủ Tinh văn. Cặp nữ Thượng thủ Tinh văn là Sāmā và Campakā.

๘๔.

84.

ตํ พุทฺธิโช ชินมุปฏฺฐหิ ตสฺส คตฺตํตาฬิสหตฺถมิตมาสิ สิริสโพธิ,ตาฬิสหายนสหสฺสปมาณมายุเอโก’ว ตสฺส ภวิ สาวกสนฺนิปาโต;

()

Vị thị giả của đấng Chiến Thắng là Buddhija. Thân ngài cao bốn mươi hắc tay. Cây Bồ đề là cây Sirīsa. Tuổi thọ của ngài là bốn mươi ngàn năm. Chỉ có một lần hội họp các vị Tinh văn của ngài.

๘๕.

85.

ตสฺสา’ปรมฺหิ สมเย กรุณานิธาโนโลกาภิภู กนกภุธรหาริรูโป,อุปฺปชฺชิ โกณคมโนมุนิ ปพฺพตาขฺโยภุมิสฺสโร ภวิ มหาปุริโส ตทานิ;

()

Vào thời sau vị ấy, bậc Mâu-ni Koṇāgamana, kho tàng của lòng bi mẫn, bậc chinh phục thế gian, với thân tướng đẹp đẽ như một ngọn núi vàng, đã xuất hiện. Khi ấy, bậc Đại nhân (Bồ-tát) là một vị vua tên là Pabbata.

๘๖.

86.

สงฺฆสฺส พุทฺธปมุขสฺส อุฬารทานํทตฺวา มหคฺฆวรจิวรสาฏเก จ,โส ปกพฺพชิตฺถ อภิปตฺถิต พุทฺธภาโวพุทฺโธ ภวิสฺสสิ ตุวนฺติ ตมาหสตฺถา;

()

Vị ấy đã dâng cúng một món quà to lớn cùng với những y phục và vải vóc quý giá, tuyệt hảo đến Tăng chúng do Đức Phật dẫn đầu. Sau khi phát nguyện đạt được Phật quả, vị ấy đã xuất gia. Bậc Đạo Sư đã nói với vị ấy rằng: ‘Ngươi sẽ thành Phật.’

๘๗.

87.

นาเมน โสภวติ ตมฺปุรมุตฺตราขฺยามาตา ปิตา’วนิสุโร ภวิ ยญฺญทตฺโต,หีโยโสตฺตรวสี สมณิ สมุทฺทาตสฺโส’ตฺตรา จ ปรมา ปริสาสุ’โภสุ;

()

Thành đô của ngài tên là Sobhavatī. Mẹ ngài tên là Uttarā, và cha ngài là vị Bà-la-môn Yaññadatta. Bhiyyosa và Uttara là hai vị Thượng thủ Tinh văn, còn Samuddā và Uttarā là hai vị nữ Thượng thủ Tinh văn, những bậc tối thắng trong cả hai hội chúng.

๘๘.

88.

ตํ โสตฺถิโช ชินมุปฏฺฐหิ ตึสหตฺโถองฺคีรโส ภวิ อุทุมฺพรสาขิ โพธิ,โส ตึสหายนสหสฺสมิตายุโก’สิเอโก’ว ตสฺส ภวิ สาวกสนฺติปาโต;

()

Vị thị giả của đấng Chiến Thắng là Sotthija. Bậc Aṅgīrasa cao ba mươi hắc tay. Cây Bồ đề là cây Udumbara. Ngài có tuổi thọ là ba mươi ngàn năm. Chỉ có một lần hội họp các vị Tinh văn của ngài.

๘๙.

89.

ตสฺสา’ปเรนิ’ห มหามุนิ กสฺสปาขฺโยโลกมฺหิ ปาตุภวิ ขคฺควิสาณกปฺโป,พุทฺธงฺกุโร ภุวิ ตทา’ภวิ โชติปาโลเวเทสุ ตีสุ สกลาสุ กลาสุ เฉโก;

()

Sau vị ấy, bậc đại muni tên là Kassapa, giống như sừng tê giác, đã xuất hiện trong thế gian này. Khi ấy, vị Phật tương lai trên cõi đất là Jotipāla, thông thạo ba bộ Vệ-đà và tất cả các ngành nghệ thuật.

๙๐.

90.

กลฺยาณมิตฺตทุติโย สุคตํ อุเปจฺจสุตฺวาน ธมฺมมถสาสน โมตริตฺวา,สพฺพญฺญุภาวมฺหิปตฺถยิ มาณโว โสวฺยากาสิ กสฺสปมุนี’ปิ มุนี’จ ปุพฺพา;

()

Cùng với bạn lành, ngài đã đến gần bậc Thiện Thệ, nghe xong Chánh pháp rồi đi vào giáo pháp. Chàng thanh niên ấy đã phát nguyện quả vị Nhất thiết trí. Bậc muni Kassapa cũng đã thọ ký, và các bậc muni trước đây cũng vậy.

๙๑.

91.

พาราณสิ นครมาสิ ปิตา จ มาตาทฺเว พฺรหฺมทตฺตธนวตฺย’ภิธานวนฺโต,ภิกฺขุสุ ตสฺส สมณิสฺว’ปิ ติสฺสภาร-ทฺวาชา จ ภทฺทยุคลาตฺย’นุโลรุเวลา;

()

Thành phố là Bārāṇasī, cha và mẹ có tên là Brahmadatta và Dhanavatī. Trong số các Tỳ-khưu của ngài, (hai vị Thượng thủ) là Tissa và Bhāradvāja, và trong số các Tỳ-khưu-ni, (hai vị Thượng thủ) là Anulā và Uruvelā.

๙๒.

92.

ตํ สพฺพมิตฺตสมโณ สมุปฏฺฐหิตฺถนิคฺโรธสาขี ชยโพธิ ส’วีสหตฺโถ,ตสฺสา’สิ วิสติสหสฺส ปมาณมายุเอโก’ว’หู อริยสาวกสนฺนีปาโต;

()

Vị sa-môn Sabbamitta đã hầu cận ngài. Cây bồ-đề chiến thắng là cây Nigrodha, cao hai mươi hắc-tay. Tuổi thọ của ngài có mức lượng là hai mươi ngàn năm. Chỉ có một lần hội họp của các bậc thánh thinh văn.

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยติตา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป ทูเรนิทาเน โพธิสตฺตสฺส เสสปณิธาตฏฺฐปน ปวตฺติ ปริทีโป ตติโย สคฺโค.

Như vậy, trong tác phẩm Jinavaṃsadīpa, là nguồn ban tặng niềm hoan hỷ cho tâm của tất cả các thi nhân, được sáng tác bởi vị tu sĩ tên là Medhānanda, đây là chương thứ ba, chương làm sáng tỏ diễn biến về sự thiết lập những lời phát nguyện còn lại của vị Bồ-tát trong phần Nhân Duyên Xa.

๑.

ทีปงฺกราทิจตุวีสติ พุทฺธปาท-มูเลสุ ลงปณิธาน มหานิธาโน,ลกฺขาธิกํ จตุรสงฺขิยกปฺปสงฺขํปุญฺญาภิสนฺทมภิสงฺขริ โพธิสตฺโต;

()

Vị Bồ-tát, là kho tàng vĩ đại của những lời phát nguyện đã được thực hiện dưới chân của hai mươi bốn vị Phật bắt đầu với đức Dīpaṅkara, đã tích lũy dòng phước báu trong suốt bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp.

๒.

เอตฺถนฺตเร วิวิธพาหิรวตฺถุชาตํสิส’กฺขิมํสรุธิรานิ จ ปุตฺตทาเร,โส ชิวิตมฺปิ กปณฑิกยาจกานํวีโร ปริจฺจชิ ปชาย หิตตฺถเมว;

()

Trong khoảng thời gian ấy, bậc Anh hùng đã từ bỏ các loại vật ngoại thân, cả đầu, mắt, thịt, và máu, vợ và con, và cả mạng sống của mình cho những người cùng khổ, thiếu thốn, và những người ăn xin, chỉ vì lợi ích của chúng sanh.

๓.

ทานาธิมุตฺติปริเยสน วิปฺปเวโสปตฺวา ตโปวนมกิตฺติ ตโปธนสฺส,ติหํ อลตฺถ สกฏาหมโลณฑากํยสฺสา’ภิภูตชฐรสฺส ชิฆจฺฉิตตฺตา;

() (อกิตฺติจริยํ)

Với tâm hướng về bố thí và trong sự tìm kiếm, ngài đã đến khu rừng khổ hạnh của vị ẩn sĩ Akitti, người mà bụng bị chế ngự bởi cơn đói, và trong ba ngày đã nhận được một nồi cháo không muối. (Hạnh của Akitti)

๔.

กนฺตารมคฺค ปฏิปนฺน มนาตปตฺตํปจฺเจก พุทฺธมหิปสฺสิย สงกฺขวิปฺโป,ผุฏฺฐํ สกิจฺจปสุโต สูริยาตเปนโย ฉตฺตุปาหณมทาสิ สุโธตปาณิ;

() (สงฺขจริยํ)

Vị Bà-la-môn tên Saṅkha, sau khi nhìn thấy một vị Phật Độc Giác không có lọng che đang đi trên con đường hoang địa và bị ảnh hưởng bởi sức nóng của mặt trời, đã cúng dường lọng và đôi dép với đôi tay đã được rửa sạch. (Hạnh của Saṅkha)

๕.

ทุพฺภิกฺขปีฬนภเยน กลิงฺครฏฺฐาสํยาจตํ ยทุปคมฺม ธนญฺชยวฺโห,โสณฺฑาย คยฺห นิชมญฺชน นาคราชํโย ทกฺขิโณทก นิเสกมกาสิ ราชา;

() (กุรุธมฺมจริยํ)

Khi những người ăn xin từ xứ Kaliṅga đến gần vì sợ hãi sự áp bức của nạn đói, vị vua tên là Dhanañjaya đã nắm lấy vòi của con voi chúa Añjana của mình và thực hiện việc rưới nước cúng dường. (Hạnh về Pháp của xứ Kuru)

๖.

หุตฺวาน โย มหสุทสฺสน จกฺกวตฺตีราชา กุสาวติปุรมฺหิ ทิวา จ รตฺโต,วตฺถตฺตปานมุปเตสิ จราปยิตฺวาเภรึก อเสสกปณฺฑิกยาจกานํ;

() (มหาสุทสฺสนจริยํ)

Vị vua Chuyển luân vương Mahāsudassana, tại thành Kusāvatī, sau khi cho đánh trống, đã cung cấp vải, thức ăn, và đồ uống cho tất cả những người cùng khổ, thiếu thốn, và những người ăn xin, cả ngày lẫn đêm. (Hạnh của Mahāsudassana)

๗.

โย สตฺตภุมิภุชสาสิ ปุโรหิโต’ปิราชูหิ ลทฺธมขิลํ ธนธญฺญราสึ,สมฺปตฺตยาจกชนสฺส ปริจฺฉชิตฺวาปุญฺญปฺปพนฺธมภิสญฺจินิ โพธิเหตุ;

() (มหาโควินฺทจริยํ)

Vị ấy, dù là vị quốc sư đã dạy dỗ bảy vị vua, đã từ bỏ toàn bộ khối tài sản và ngũ cốc nhận được từ các vị vua cho những người ăn xin đã đến, và đã tích lũy một chuỗi phước báu vì mục đích giác ngộ. (Hạnh của Mahāgovinda)

๘.

ธมฺมานุสาสิ นิมินาม มหีภุโช’ปิสาลํ วิธาย มิถิลาย จตุมฺมุขํ โย,อจฺฉินฺนมตฺถิชนปกฺขิจตุปฺปทานํทานํ ปวตฺตยี ปุรา ททตํ วริฏฺโฐ;

() (นิมิราชจริยํ)

Vị vua tên Nimi, người dạy dỗ về Chánh pháp, là bậc tối thắng trong số những người bố thí thời xưa, đã xây dựng một đại sảnh có bốn cổng tại Mithilā và thực hành bố thí không gián đoạn cho những người cần dùng, chim chóc, và các loài bốn chân. (Hạnh của vua Nimi)

๙.

โย เอกราชสุตจนฺทกุมารภูโตมุทฺธาภิเสก กรณาย ชเนหิ คจฺฉํ,สํเวชิโต สวิภเว ติภเว’ปิ ยญฺญา-วาฏํ วิธาย’ภิปวตฺตยิ ทานวฏฺฏํ;

() (จนฺทกุมารจริยํ)

Vị ấy, khi là thái tử Candakumāra, con của vua Ekarāja, đang đi cùng với dân chúng để làm lễ quán đảnh, đã cảm thấy chấn động về sự thịnh vượng của mình ngay cả trong ba cõi, và sau khi thiết lập một nơi tế lễ, đã thực hành việc bố thí liên tục. (Hạnh của Candakumāra)

๑๐.

10.

โย วตฺถุสารคหเณน อติตฺตรูโปภุมิสฺสโร’ปิ สิวินาม สุราธิปสฺส,ชจฺจนฺธเวสคหิตสฺส วิโลจนานิอุปฺปาฏยิตฺว ปททํ ลภิ ทิพฺพจกฺขู;

() (สิวิราชจริยํ;

)

Vị vua tên Sivi, người không bao giờ thỏa mãn với việc bố thí, đã móc mắt mình ra và cúng dường cho vị thiên chủ (Sakka) đang mang hình dạng của một người mù bẩm sinh, và sau đó đã nhận được thiên nhãn. (Hạnh của vua Sivi)

๑๑.

11.

ทานาธิมุตฺติปรโม สสปณฺฑิโต โยมิตฺเตนุ สาสิย อธิฏฺฐิตุโปสถงฺโค,องฺคารมุทฺธนิ ปปาต สชีวิตาสํหิตฺวา ทฺวิชสฺส ตนุมํสปทาตุกาโม;

() (สสปณฺฑิตจริยํ;

อิติทานปารมีํ)

Vị ấy, con thỏ thông thái, bậc tối thượng có tâm hướng về bố thí, sau khi đã dạy dỗ các bạn của mình và quyết tâm giữ các chi phần của ngày trai giới, đã từ bỏ lòng ham sống và nhảy vào đống than hồng với mong muốn cúng dường thịt thân mình cho vị Bà-la-môn. (Hạnh của con thỏ thông thái; Như vậy là ba-la-mật về Bố thí)

๑๒.

12.

โย มาตุโปสกกริ ภิสมุทฺธรตฺโตอนฺธาย หตฺถิทมเกน กเรณุกาย,โสณฺฑาย สุฏฺฐุคหิโต’ปฺย’วิกณฺฑิตสฺสสีลสฺส ขณฺฑนภยา นชเนสิ โกปํ;

() (มาตุโปสกจริยํ)

Vị ấy, con voi nuôi dưỡng mẹ, trong khi đang nhổ ngó sen cho con voi mẹ bị mù, dù bị người luyện voi nắm chặt lấy vòi, đã không khởi lên sân hận vì sợ làm tổn hại đến giới đức không tỳ vết của mình. (Hạnh của con voi nuôi mẹ)

๑๓.

13.

โย ภุริทตฺตภุชโค’ปริวมฺมิกฏฺโฐ,สีลพฺพตํ วิสธโร สมธิฏฺฐหิตฺวา,เปฬาย ขิตฺตภุชเค อหิคุณฺฐิกมฺหิสีลสฺส กุปฺปนภเยน ชหาสิ โกปํ;

() (ภุริทตฺตจริยํ;

)

Vị ấy, con rắn thần Bhūridatta, một con rắn độc đang nằm trên gò mối và đã quyết tâm giữ giới hạnh, khi bị người bắt rắn ném vào giỏ, đã từ bỏ sân hận vì sợ giới đức của mình bị vi phạm. (Hạnh của Bhūridatta)

๑๔.

14.

สีลพฺพตาทิวิภโว ชลิติทฺธิมา โยจมฺเปยฺยนามภุชโค อหิคุณฺฐิกมฺหิ,อิจฺฉานุรูปวิจโร จมรี’ว วาลํสีลํ ชุโคป นปิ ตพฺพธเก จุโกป;

() (จมฺเปยฺยจริยํ;

)

Vị ấy, con rắn thần tên Campeyya, người có sự huy hoàng của giới hạnh và thần thông rực rỡ, có thể đi lại theo ý muốn, đã bảo vệ giới đức của mình giống như con bò yak bảo vệ cái đuôi của nó, và đã không nổi giận với người bắt rắn đã hành hạ mình. (Hạnh của Campeyya)

๑๕.

15.

โย จูลโพธิวิสุโต สมทิฏฺฐหตฺวาสีลพฺพตํ วนมุเปจฺจ วสํ ปิยาย,ตายํ ปสยฺห คหิตาย’ปิ กาสิรญฺญาสีลพฺพิโสธนปโร ปชหิตฺถ โรสํ;

() (จูลโพธิจริยํ)

Vị ấy, nổi tiếng là Cūlabodhi, sau khi đã quyết tâm giữ giới hạnh, đã đi vào rừng và sống cùng với người vợ yêu quý. Dù cho nàng đã bị vua xứ Kāsi bắt đi một cách vũ phu, ngài vẫn chuyên tâm vào việc thanh lọc giới đức và đã từ bỏ sự tức giận. (Hạnh của Cūlabodhi)

๑๖.

16.

โย ภึสรูปิ มหิโส’ปิ วลิมุขสฺสอาคุํ ติติกฺขมขีลํ ปริสุทฺธสิโล,รุกฺขฏฺฐยกฺขวจนานิ ปฏิกฺขิปิตฺวาตํ สีลภงฺคภยโต ภยโต มุโมจ;

()

Vị ấy, dù là con trâu có hình dạng đáng sợ, với giới đức trong sạch không cứng cỏi, đã nhẫn chịu lỗi lầm của con khỉ. Sau khi bác bỏ những lời của vị dạ-xoa trên cây, ngài đã giải thoát con khỉ khỏi sự sợ hãi vì sợ giới đức của mình bị phá vỡ.

๑๗.

17.

โย วุยฺหมานมปนีย นทีปวาหามิตฺตทฺทุหึ ปุตสชีวิตทานเหตุ,รญฺญา มุโมจ วธิยํ อวิโกปเนนสีลสฺส รูรุหริโณ’ปิ หริสฺสวณฺโณ, () (รูรุมิคราชจริยํ;

)

Vị ấy, dù là con nai Ruru có màu vàng, đã cứu một kẻ phản bạn đang bị cuốn trôi bởi dòng sông. Sau đó, ngài đã giải thoát kẻ ấy khỏi sự trừng phạt của nhà vua bằng việc không nổi giận, (bảo vệ) giới đức của mình. (Hạnh của vua nai Ruru)

๑๘.

18.

โย ทนฺตกฏฺฐสกเลหิ ชฏากุเลหิกุทฺเธน กุฏชฏิเลน กตาหิสาโป,มาตงฺคนามมุนิ สีลธนํ ชุโคปสมฺปาตสาปริปุมิทฺธิพเลน รกฺขํ;

() (มาตงฺคจริยํ;

)

Vị ấy, bậc ẩn sĩ tên Mātaṅga, dù bị vị đạo sĩ giả dối đang tức giận nguyền rủa bằng những mảnh tăm xỉa răng và mái tóc bện rối, vẫn bảo vệ kho tàng giới đức của mình, và bảo vệ vị đạo sĩ kia bằng sức mạnh thần thông của mình. (Hạnh của Mātaṅga)

๑๙.

19.

มคฺคาวติณฺณมธมํ กลฺหาภีลาสา-สงฺฆฏฺฏิโตภยรถงฺคมธมฺมยกฺขํ,โกปคฺคินา นปริฌาปยมิทฺธิมา โยสีลํ รรกฺข ขลุ ธมฺมิกยกฺขราชา;

() (ธมฺมาธมฺม เทวปุตฺตจริยํ;

)

Vị ấy, vị vua dạ-xoa chánh pháp, người có thần thông, đã không thiêu đốt vị dạ-xoa phi pháp thấp hèn bằng ngọn lửa sân hận, kẻ đã đi vào con đường và làm cho bánh xe của cả hai cỗ xe va chạm nhau do lòng tham muốn tranh cãi, và ngài đã thực sự bảo vệ giới đức của mình. (Hạnh của thiên tử Dhammādhamma)

๒๐.

20.

โย โปริสาทวสคสฺส ชยทฺทิสสฺสรญฺโญ ปฏิญฺญมธิกิจฺจ วิชิวิตาโส,ขีตฺตายุโธ ตทุปคมฺม อลีนสตฺโตยกฺขํ ทเมสิ นนุ สีลวตํ นิทานา;

() (อลีนสตฺตจริยํ;

)

Đấng Alīnasatta, vì lời hứa với vua Jayaddisa đang bị dạ-xoa ăn thịt người khống chế, đã không màng tính mạng, buông bỏ vũ khí, với tâm không nao núng đến gần và đã nhiếp phục được dạ-xoa ấy. Quả thật, đó là nền tảng của người giữ giới. (Hạnh Alīnasatta)

๒๑.

21.

โย สงฺขปาลภุชโค นิชโภคปูร-วฺยาภงฺคิภารตรวาหิติ โภชปุตฺเต,การุญฺญมาป อภิคนฺตุมปาทตายสีลสฺส ภงฺคภยโต’ปิ หุตาสเตโช;

() (สงฺขปาลจริยํ;

อิติ สีลปารมึ;

)

Đấng Long vương Saṅkhapāla, dù bị các thanh niên Bhojaputta hành hạ, đâm xuyên qua thân mình đang cuộn tròn, Ngài vẫn khởi lòng bi mẫn, dù không có chân để chống trả, và vì sợ phá giới, Ngài đã chịu đựng như ngọn lửa hiến tế. (Hạnh Saṅkhapāla; Tóm tắt Ba-la-mật về Giới)

๒๒.

22.

สงฺขารธมฺมขณภงฺคสภาวทสฺสิอุสฺสาวพินฺทุวิลยํ’ว ยุธญฺชโย โย,ราชา ชนสฺส รุทโต ปวิหาย รชฺชํเนกฺขมฺมปารมิมปุรยิ ปพฺพชิตฺวา;

() (ยุธญฺชย จริยํ;

)

Đấng Yudhañjaya, bậc quân vương thấy rõ bản chất của các pháp hữu vi là tan hoại trong từng khoảnh khắc, giống như sự biến mất của giọt sương, đã từ bỏ vương quốc trong khi dân chúng khóc than, và xuất gia để viên mãn Ba-la-mật về Xuất ly. (Hạnh Yudhañjaya)

๒๓.

23.

โย โสมนสฺสวิสุโต กุรุราชปุตฺโตทุสฺสีลกุฏชฏิลพฺพจนํ ปฏิจฺจ,รญฺญา นิโยชิตวโธ วธกาวกาสํลทฺธานุสาสิย’ภินิกฺขมิ จตฺตรชฺโช;

() (โสมนสฺส จริยํ;

)

Đấng Somanassa, vị thái tử nổi danh của xứ Kuru, vì tin lời của một đạo sĩ bện tóc giả dối, vô giới, đã bị vua cha ra lệnh hành quyết. Khi có cơ hội với người đao phủ, Ngài đã khuyên can vua cha, rồi từ bỏ vương quốc và xuất gia. (Hạnh Somanassa)

๒๔.

24.

โย กาสิราชตนุโช’ปิ อโยฆราขฺโยอีหํ ภโต จิรมโยฆรวาสหีรู,รชฺชํ ปหาย ปรมํ ปิตรา ปทตฺตํเนกฺขมฺมปารมิปโร วนโมตริตฺถ;

() (อโยฆรจริยํ;

)

Đấng Ayoghara, dù là con trai của vua xứ Kāsī, đã được nuôi nấng trong gian khó, sống nhút nhát một thời gian dài trong ngôi nhà sắt. Khi được vua cha trao cho vương quốc tối thượng, Ngài đã từ bỏ, hướng đến Ba-la-mật về Xuất ly và đi vào rừng. (Hạnh Ayoghara)

๒๕.

25.

โย ปญฺจกามคุณทีปนโต’ปทิฏฺฐ-สมฺภตฺตมิตฺตวจนมฺปิ ปฏิกฺขิปิตฺวา,นิทฺธนฺตกญฺจนนิภจฺฉวิ กญฺจนาขฺโยปตฺวา ตโปวนมปพฺพชิ พนฺธเวหิ;

() (ภิสจริยํ;

)

Đấng Kañcana (Bhisa), với làn da tựa vàng ròng đã được tinh luyện, đã khước từ cả những lời của các bạn thân, những người đã chỉ ra và ca ngợi năm thứ dục lạc. Ngài cùng với quyến thuộc đã đến khu rừng khổ hạnh và xuất gia. (Hạnh Bhisa)

๒๖.

26.

ปกฺขิตฺตททฺทุลนหารุริวา’นลมฺหิสงฺขารธมฺมวิสเย ปฏิวฏฺฏิตตฺโต,โย โสณภุสุรสุธี วิภวํ ปหายปพฺพชฺชิตุํ สปริโส ปวนํ ชคาม;

() (โสณปณฺฑิตจริยํ;

อิติ เนกฺขมฺม ปารมิ;

)

Như một khúc gân cháy xèo xèo khi bị ném vào lửa, tâm của bậc trí tuệ, Bà-la-môn Soṇa, đã nhàm chán và xoay lưng lại với các pháp hữu vi. Ngài đã từ bỏ tài sản, cùng với đoàn tùy tùng đi vào rừng để xuất gia. (Hạnh Soṇa Paṇḍita; Tóm tắt Ba-la-mật về Xuất ly)

๒๗.

27.

โย เสณโก สุธิ ปสิพฺพกคพฺภสายึวิปฺปสฺสิ โมหกลุสิกตมานสสฺส,สปฺปํ สุโฆรมุปทสฺสิย ทีฆทสฺสีปญฺญาสุปารมิมปูรยิ ภุริเมโธ;

() (เสณกปณฺฑิต จริยํ;

)

Đấng Seṇaka, bậc trí tuệ, bậc có tuệ giác bao la và tầm nhìn xa rộng, đã chỉ cho vua, người có tâm trí bị vô minh làm cho ô nhiễm, thấy con rắn cực kỳ đáng sợ đang nằm trong chiếc túi, qua đó Ngài đã viên mãn Ba-la-mật tối thượng về Trí tuệ. (Hạnh Seṇaka Paṇḍita)

๒๘.

28.

โย ยํ มโหสธสมาขฺยสุธี สุธีโสอุมฺมคฺคสํวุตนิสคฺควติสโม’ปิ,อุมฺมคฺคโต’ว สพลํ มิถิลาธินาถํปญฺญาปชาปติปติ ริปุโต มุโมจ;

() (มโหสธจริยํ อิติ ปญฺญา ปารมี;

)

Đấng Mahosadha, bậc trí tuệ, chúa của các bậc hiền trí, bậc thầy của Nữ thần Trí tuệ, dù có trí tuệ thiên bẩm được che giấu, đã dùng chính đường hầm Ummagga để giải thoát vua xứ Mithilā cùng quân đội khỏi tay kẻ thù. (Hạnh Mahosadha; Tóm tắt Ba-la-mật về Trí tuệ)

๒๙.

29.

วาเลนุ’ฬารวีริโย วีริเยน โฆรํสํสารทุกฺขมิว โย กิสกาลโก’ปิ,คมฺภีรสาครชลํ สปชานุกมฺปีอุสฺสิญฺจิตุํ สตตมารหิ สตฺตสาโร;

() (กาลก จริยํ)

Đấng Kālaka, dù chỉ là một con sóc nhỏ gầy, nhưng với lòng thương xót con cái, đã khởi lên nỗ lực phi thường, dùng đuôi để tát cạn nước biển sâu thẳm, như thể muốn vượt qua khổ đau ghê gớm của luân hồi. Bậc hữu tình tinh tấn ấy đã không ngừng nỗ lực. (Hạnh Kālaka)

๓๐.

30.

ราชามหาทิชนโก ชนกุนฺทจนฺโทคมฺภีรภุริสลิลํ สลิลากรํ โย,สูโร’รุพาหุวีริโย วีริยํ ตตารสํสารสินฺธุตรเณ ตรณีสรูโป;

() (มหาชนกจริยํ;

อิติ วีริยปารมิ;

)

Đấng Mahājanaka, bậc quân vương, người như đóa hoa lài trắng cho dân chúng, bậc anh hùng với sức mạnh của đôi cánh tay cường tráng, đã dùng tinh tấn để vượt qua đại dương sâu thẳm, bao la, tựa như con thuyền vượt qua biển cả luân hồi. (Hạnh Mahājanaka; Tóm tắt Ba-la-mật về Tinh tấn)

๓๑.

31.

โย ขนฺติตินฺตหทโย ยติขนฺติวาทีเฉทาปิเต’ปิ สกลํ สกลตฺตภาเว,สมปูตขนฺติชลเมวภูสํ สิเสจวฺยาปาทปาวกปทิตฺตกลาพุราเช;

() (ขนฺติวาที จริยํ)

Đấng Khantivādī, vị đạo sĩ có tâm thấm nhuần nhẫn nại, ngay cả khi toàn thân bị chặt ra từng mảnh, Ngài vẫn rưới dòng nước nhẫn nhục thanh tịnh lên vua Kalābu, người đang bừng cháy trong ngọn lửa sân hận. (Hạnh Khantivādī)

๓๒.

32.

โย ธมฺมปาลนปโร สุสุ ธมฺมปาโลการาปิเต’ปิ วธเกห’สิมาลกมฺมํ,อาสนฺนตาปนิรยมฺหิ ปตาปราเชขนฺตึ ปวตฺตยิ มนปฺปิตขนฺติเมตฺโต;

() (ธมฺมปาล จริยํ;

อิติ ขนฺติปารมี;

)

Đấng Dhammapāla, vị thái tử trẻ tuổi chuyên tâm hộ trì Chánh pháp, ngay cả khi bị vua Patāpa, người sắp đọa vào địa ngục A-tỳ, ra lệnh cho đao phủ hành hình bằng cách chặt chân tay, Ngài vẫn giữ vững lòng nhẫn nại, với tâm chuyên chú vào nhẫn nhục và từ ái. (Hạnh Dhammapāla; Tóm tắt Ba-la-mật về Nhẫn nhục)

๓๓.

33.

โย อนฺตรีปคภยํกรสุํสุมาร-มุทฺธาสมปฺปิตปโท กปิราชภูโต,ทินฺนํ ปฏิญฺญมนุกุพฺพมนญฺญลพฺภํนชฺชา ปปาต ปรตีรมสจฺจภีรู;

() (กปิราช จริยํ)

Đấng Vua Khỉ, vì sợ nói lời sai thật, đã giữ trọn lời hứa. Ngài đã đặt chân lên đầu con cá sấu đáng sợ ở giữa dòng sông, rồi nhảy vọt sang bờ bên kia. (Hạnh Vua Khỉ)

๓๔.

34.

โย สจฺจปารมิปโร วสิ ปจฺจนาโมสจฺเจน สจฺจมหีสนฺธิย สจฺจทสฺสี,โปรึ สมคฺคกรณึ สิริชมฺพุทีเปสมฺปาลยํ สกลโลกมโวจ วาจํ;

() (สจฺจสวฺภย จริยํ;

)

Đấng ẩn sĩ tên Pacca, bậc thấy rõ sự thật, chuyên tâm vào Ba-la-mật về Chân thật, đã dùng sự thật để kết nối cõi Diêm-phù-đề vinh quang, mang lại sự hòa hợp cho dân chúng. Ngài đã nói lên lời chân thật để bảo hộ toàn thể thế gian. (Hạnh Saccasavhaya)

๓๕.

35.

โย วฏฺฏโปตกทิโช อวิรูฬฺหปกฺข-ปาโท’ติขุทฺทกกุลาวกคพฺภสายี,สจฺเจน โสฬสกริสมิตปฺปเทเสทาวคฺคินิพฺพุติมกา ถิรมายุคนฺตํ;

() (วฏฺฏโปตก จริยํ;

)

Đấng chim cút non, khi cánh và chân chưa mọc, còn nằm trong chiếc tổ rất nhỏ, đã dùng sức mạnh của lời chân thật làm cho đám cháy rừng trong khu vực rộng mười sáu karīsa phải tắt lịm, và hiệu lực ấy kéo dài vững chắc cho đến hết kiếp. (Hạnh Chim Cút Non)

๓๖.

36.

โย คิชฺฌกากพกพาณกภกฺขภุต-พนฺธุ นิทาฆรวิตาปปริกฺขยา’เป,ริตฺเต สรมฺหิ ปริโมจยิ มจฺฉราชาสจฺเจน’กาลชลทาคมปจฺจเยน;

() (มจฺฉราช จริยํ;

)

Đấng Vua Cá, khi bà con quyến thuộc trong hồ cạn nước đang bị diều hâu, quạ, cò, chim ưng ăn thịt và chết dần vì sức nóng của mặt trời mùa hạ, đã dùng sức mạnh của lời chân thật làm nhân duyên cho mây mưa trái mùa kéo đến và giải thoát cho họ. (Hạnh Vua Cá)

๓๗.

37.

ทุฏฺฐาหิทฏฺฐวิสเวควิมุจฺฉิตํ โยมณฺฑพฺพตาปสวโร’รสยญฺญทตฺตํ,กตฺวาน สจฺจกิริยํ กรุณาย กณฺห-ทีปายโน มุนิ มุโมจ ตมาปทมฺหา;

() (กณฺหาทีปายน จริยํ;

)

Đấng ẩn sĩ Kaṇhadīpāyana, với lòng bi mẫn, đã thực hiện một hành động chân thật để giải cứu Yaññadatta, con trai của vị khổ hạnh Maṇḍabba, người đã bất tỉnh vì nọc độc của một con rắn hung dữ cắn. (Hạnh Kaṇhadīpāyana)

๓๘.

38.

โย โปริสาทวสโค สุตโสมราชารชฺเช ติโยชนสเต สกชีวิเต’ปิ,สจฺจํ รรกฺข นนุ สจฺจปโร นิราโสทินฺนํ ปฏิสฺสวมุภินฺนมปานุกุพฺพํ;

() (สุตโสมจริยํ;

อิติ สจฺจปารมี;

)

Đấng Sutasoma, bậc quân vương, khi bị dạ-xoa ăn thịt người bắt giữ, đã không màng đến vương quốc rộng ba trăm do-tuần hay cả mạng sống của mình. Quả thật, Ngài, bậc chuyên tâm vào sự thật, đã giữ trọn lời hứa đã ban cho cả hai. (Hạnh Sutasoma; Tóm tắt Ba-la-mật về Chân thật)

๓๙.

39.

นิพฺพินฺนรชฺชวิภโว ภวภีรูตายโย มูคปกฺขพธิรากติ มูคปกฺโข,นีเต นิขาตุมปกิ สีวถิกาวกาเสทฬฺหํ อธิฏฺฐิตวตํ วต โนชหาสิ;

() (เตมิยจริยํ;

อิติ อธิฏฺฐาน ปารมี;

)

Đấng Temiya (Mūgapakkha), vì kinh sợ các cõi hữu và nhàm chán sự huy hoàng của vương vị, đã giả dạng câm, què, điếc. Ngay cả khi bị đem đến bãi tha ma để chôn sống, Ngài vẫn không từ bỏ quyết tâm kiên cố của mình. (Hạnh Temiya; Tóm tắt Ba-la-mật về Quyết định)

๔๐.

40.

เมตฺตวิหารปรโม ปิตุรนฺธยฏฺฐิโย โสมโสมฺมยทโย’ปิ สุวณฺณสาโม,วาเฬหิ สมฺปริวุโต ปวเน วิหาริเมตฺตาขฺยปารมิมปูรยิ ปาปภีรู;

() (สุวณฺณสามจริยํ;

)

Đấng Suvaṇṇasāma, người hiền hòa, nhân hậu và bi mẫn, là cây gậy cho cha mẹ mù lòa. Ngài, bậc tối thượng trong việc an trú tâm từ, vì sợ hãi điều ác, đã sống trong rừng, được các loài thú dữ vây quanh, và đã viên mãn Ba-la-mật về Tâm từ. (Hạnh Suvaṇṇasāma)

๔๑.

41.

โย เอกราชวิสุโต ภุวิ กาสิราชาเมตฺตากลตฺตทุติโย สกชีวิเต’ปิ,อวฉินฺนรชฺชวิภาเว ปฏิปกฺขราเชเมตฺตาย สมฺผริ สมํ ปริภาวิตาย;

() (เอกราชจริยํ;

อิติ เมตฺตา ปารมี;

)

Đấng Ekarāja, vua xứ Kāsī nổi danh trên cõi đất, lấy tâm từ làm bạn đồng hành. Ngay cả khi sự huy hoàng của vương quốc bị kẻ thù đoạt mất và tính mạng bị đe dọa, Ngài vẫn lan tỏa tâm từ đã được tu tập thuần thục một cách bình đẳng đến vị vua đối nghịch. (Hạnh Ekarāja; Tóm tắt Ba-la-mật về Tâm từ)

๔๒.

42.

ยา โลเมหํสวิสุโต’ปิ ตุลาสริกฺโขมานาวมานนกเรสุ สุเข จ ทุกฺข,วาสํ จวฏฺฐิปริกิณฺณสุสานมชฺเฌเวรํ อเวรมนุเปจฺจ รรกฺขุ’เปกฺขํ;

() (โลมหํสจริยํ;

อิติ อุเปกฺขาก ปการมึ)

Đấng Lomahaṃsa, bậc nổi danh, đã giữ tâm quân bình như cán cân đối với những người tôn kính hay khinh miệt, trong cả hạnh phúc lẫn khổ đau. Khi sống giữa bãi tha ma đầy xương trắng, Ngài không khởi tâm đối với oán hay không oán, và đã bảo hộ tâm xả. (Hạnh Lomahaṃsa; Tóm tắt Ba-la-mật về Tâm xả)

๔๓.

43.

โส โพธิยา’ภินิยโต ปริปกฺกญาโณพุทฺธงฺกุโร’ปจิตปารมิตาพเลน,นิชฺฌามตณฺห’สิตกญฺชกฺขุปฺปิปาส-โลกนฺตโรรุนิรเยสุ น ชาตุ ชาโต;

()

Vị Bồ Tát ấy, người có trí tuệ đã chín muồi, hướng đến quả vị Bồ-đề, với sức mạnh của các ba-la-mật đã được tích lũy, không bao giờ sanh vào các địa ngục Lokantarika, nơi (chúng sanh) bị thiêu đốt bởi ái dục, đói và khát như ăn cháo chua.

๔๔.

44.

นาลตฺถ ปณฺฑกนปุํสกมูคปกฺข-ฉจฺจนฺธชาติพธิริตฺถิชฬตฺตภาวํ,โส มกฺขิกามกสกุตฺถกิปิลฺลิกาทิ-ชาตฺยา นปาตุภวิ กีฏปฏงฺคชาตฺยา;

()

Vị ấy không sanh làm người ái nam, người vô tánh, người câm, người bại liệt, người mù bẩm sinh, người điếc bẩm sinh, người nữ, hay người ngu đần. Vị ấy không xuất hiện trong các loài như ruồi, muỗi, kiến, sâu bọ, cũng không sanh làm loài côn trùng hay bươm bướm.

๔๕.

45.

นาลตฺถ คนฺธคชโต ปุถุลตฺต ภาวํนาลตฺถ วฏฺฏสุสุกา สุขุมนฺต ภาวํ,นาลตฺถ อุมฺทนมมฺมนกตฺต ภาวํนาลตฺถ เอวมติหีนตรตฺต ภาวํ;

Không sanh làm thân phận to lớn hơn loài voi Gandha, không sanh làm thân phận nhỏ hơn loài chim cút hay cá nhỏ, không sanh làm thân phận (của loài cực nhỏ), không sanh làm thân phận quá thấp kém như vậy.

๔๖.

46.

นาโหสิ มาตุวธโก ปิตุฆาตโก วานาโหสิ สงฺฆภิทุโร อรหนฺตฆาโต,นาโหสิ ทุฏฺฐหทเยน ตถาคตสฺสนาโหสิ สํชนนโก รุธิรสฺส กาเย;

()

Vị ấy không là người giết mẹ hay người giết cha, không là người chia rẽ Tăng đoàn, không là người giết bậc A-la-hán, không là người với tâm ác độc làm chảy máu trên thân của Như Lai.

๔๗.

47.

กมฺมํ ผขลํ ตทุภยํ ปฏิพาหิโน เยอุจฺเฉททิฏฺฐิคติกา วิหรึสุ เตสํ,ลทฺธึ กทาจิ นปรามสิ สทฺทหาโนกมฺมํ ผลํ นิยตโพธิปรายโณ โส;

()

Vị ấy, người chắc chắn hướng đến Bồ-đề, luôn tin tưởng vào nghiệp và quả, không bao giờ chấp thủ học thuyết của những kẻ sống theo đoạn kiến, những người phủ nhận cả nghiệp lẫn quả.

๔๘.

48.

ยสฺมึ ภเว ภวติ นามจตุกฺกมตฺตํตตฺรา’ปิ ปุญฺญกรณตฺถ มสญฺญสตฺเต,อฏฺฐานโต นปฏิสนฺธิมคณฺหิ สุทฺธา-วาเสสุ ปญฺจสุ กทาจิ ปปญฺจภีรู;

()

Vị ấy, người sợ hãi sự trần thuật (papañca), không bao giờ tái sanh vào cõi chỉ có bốn danh uẩn (Vô sắc giới), cũng không sanh vào cõi Vô Tưởng, vì đó là nơi không thích hợp để tạo phước. Vị ấy cũng không bao giờ tái sanh vào năm cõi Tịnh Cư.

๔๙.

49.

พุทฺธงฺกุโร นิยตโพธิปโท กทาจิทีฆายุเกสุ’ปิภเวสุ สุขานเปโข,กตฺวา’ธิมุตฺติวจนํ อิธ ชีวโลเกนิพฺพตฺติ โส ติทสปารมิปูรณตฺถํ;

()

Vị Bồ Tát, người có địa vị chắc chắn thành Phật, đôi khi ngay cả trong những kiếp sống lâu dài, không mong cầu hạnh phúc, đã thực hiện lời quyết nguyện, vị ấy sanh ra trong thế giới chúng sanh này để hoàn thiện ba mươi ba-la-mật.

๕๐.

50.

อิจฺเจวํ โส ปุริสนิสโภ ทุปฺปเวสสฺส โพธิ-ปาสาทสฺสา’วตรณสมตฺตึสติสฺเสณิรูปํ,นิปฺผาเทนฺโต ปรหิตรโต ปารมีธมฺมชาตํสํสาเร สํสริ จิรตรํ โฆรทุกฺขํ ติติกฺขํ;

()

Như vậy, vị Ngưu vương trong loài người ấy, ưa thích lợi ích cho người khác, trong khi hoàn thành các pháp ba-la-mật, vốn là ba mươi bậc thang để đi vào lâu đài Bồ-đề khó vào, đã luân hồi trong vòng sanh tử một thời gian rất dài, chịu đựng những khổ đau khủng khiếp.

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺท ทานนิทาเน ชินวํสทีเป ทุเรนิทาเน ปารมิธมฺมาภิสงฺขรณ ปวตฺติ ปริทีโป จตุตฺโถ สคฺโค.

Như vậy, trong tác phẩm Jinavaṃsadīpa, là nguồn mang lại niềm hoan hỷ cho trái tim của tất cả các thi sĩ, được sáng tác bởi vị tu sĩ tên là Medhānanda, đây là chương thứ tư trong phần Nhân Duyên Xa, có tên là 'Chương làm sáng tỏ sự tiến hành tích lũy các pháp ba-la-mật'.

๑.

อตฺถวตฺตปทํ นานาวณฺณมณฺณวชานฺวิตํ,ปตฺถฺยาวตฺตมิวาโหสิ เชตุตฺตรปุรํ ปุเร;

() (สิเลส พนฺธนํ;

)

Ngày xưa, thành Jetuttara giống như một bài thơ Pathyāvattha, có những từ ngữ ý nghĩa, được trang bị bởi nhiều loại vần điệu và thể thơ. (Phép song quan: Thành phố ấy có nhiều người giàu có, có nhiều người thuộc các giai cấp và các thanh niên, giống như một con đường lớn).

๒.

ปริขาเมขลาทาม พทฺธปาการโสณินี,รราช ราชธานี สา วธูว ปติมณฺฑิตา;

()

Kinh đô ấy tỏa sáng, giống như một cô dâu được trang điểm, với hào nước là sợi dây thắt lưng và thành lũy vững chắc là phần hông.

๓.

มณิสิงฺคํสุมาลาภิ พาลํสุมาลิวิพฺภมํ,สสงฺกมณฺฑลํ ตสฺมึ ปลมฺเหสา’ภีสาริกา;

()

Với những vòng hoa là các tia sáng từ những đỉnh tháp bằng ngọc, (kinh thành ấy) mang vẻ đẹp của mặt trời lúc ban mai. Ở đó, vầng trăng giống như một người tình đến điểm hẹn.

๔.

อินฺทิรามนฺทิรา’มนฺทมณิมนฺทิรสาลินี,เหมทฺธชาวลิ ตสฺมึ กิฬาปยิ กลาปิโน;

()

(Kinh thành ấy) rực rỡ với những ngôi nhà sang trọng và những lâu đài bằng ngọc lộng lẫy. Ở đó, những hàng cờ bằng vàng phấp phới làm cho những con công múa theo.

๕.

รราช นาคราชานํ กปฺปิตาภรเณหิ จ,ทาฐาหิ ทานธาราหิ เมฆวจฺฉนฺตา’ว สา ปุรี;

()

Thành phố ấy tỏa sáng với những con voi chúa được trang bị đồ trang sức, với những chiếc ngà và những dòng nước (chảy từ thái dương), giống như những đám mây mưa.

๖.

ตุรงฺคนิกโรณฺฑุตธุลิธูสริตมฺพรํ,นิวาริตาตปํรงฺควิตานสฺสิริมาหริ;

()

Bầu trời bị làm cho mờ đi bởi bụi do đàn ngựa tung lên, đã ngăn chặn ánh nắng mặt trời, mang lại vẻ đẹp của một tấm màn che sân khấu.

๗.

นีลเสวาลธมฺมิลฺลา สมฺผุลฺลกมลา’นนา,ตหิมุปฺปลโลล’กฺขี หํสปีนปโยธรา;

()

(Những hồ sen ở đó) có mái tóc búi là đám rong rêu xanh, có khuôn mặt là đóa sen nở rộ, có đôi mắt long lanh là những bông hoa súng, có bộ ngực đầy đặn là những con thiên nga.

๘.

กิญฺชกฺขราชิรสานารุทฺธโรธนิตมฺพินี,ภิงฺคาลิมณิมญฺชิรา นารี’วา’สุํ สโรชินี;

() (สิเลส พนฺธนํ;

)

Có sợi dây lưng là hàng nhụy hoa, có phần hông là bờ hồ bị bao quanh, có những chiếc lắc chân bằng ngọc là đàn ong, những hồ sen (ở đó) giống như những người phụ nữ.

๙.

เกวกลํ กปฺปรุกฺเขหิ วินา สา ราชธานฺย’หุ,วิสาณาราชธานี’ว สพฺพสมฺปตฺติสาลินี;

()

Chỉ trừ không có cây ước, kinh đô ấy sở hữu tất cả mọi tài sản, giống như kinh đô Visāṇā (của chư thiên).

๑๐.

10.

กทาจิ ปุริสาชญฺโญ ราชา’โหสิ ปุเร ตหึ,เวสฺสนฺตโร’ตินาเมน วิสฺสุโต ภุวนตฺตเย;

()

Vào một thời, trong thành phố ấy có một vị vua xuất chúng, tên là Vessantara, nổi tiếng trong ba cõi.

๑๑.

11.

กุมาโร’ว สมาโน โส ทานกีฬาปรายโณ,กายูปคานิ ธาตีนํ รตนาภรณานิ’ปิ;

()

Khi còn là một hoàng tử, vị ấy ham thích trò chơi bố thí, (đã bố thí) cả những đồ trang sức quý báu trên thân của các vú nuôi.

๑๒.

12.

ขณฺฑาขณฺฑํ กริตฺวาน นวกฺขนฺตุํ กปริจฺจชิ,เอวํ พาหิรวตฺถูนิททนฺโต อฏฺฐวสฺสิโก;

()

Sau khi làm cho (các đồ trang sức) thành từng mảnh, ngài đã cho đi chín lần. Như vậy, khi lên tám tuổi, ngài đã cho đi những vật ngoài thân.

๑๓.

13.

ปาสาทมภิรีหิตฺวา โสนิสชฺชา’ภิยาจนํ,ทสฺสามี’ติ วิจินฺเตสิ สิสกฺขิมํสโลหิตํ;

()

Sau khi leo lên lâu đài, trong khi ngồi, vị ấy đã suy nghĩ rằng: 'Nếu có người xin, ta sẽ cho đầu, mắt, thịt, và máu của ta'.

๑๔.

14.

สุเขธิโต มหาสตฺโต สุกฺกปกฺเข’ว จนฺทิมา,ปาเลสิ ทสธมฺเมน ปตฺวา รชฺชสิรึ ปชํ;

()

Vị Đại Bồ Tát, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc, (lớn lên) giống như mặt trăng trong tuần trăng sáng. Sau khi đạt được sự huy hoàng của vương quốc, ngài đã trị vì dân chúng với mười pháp (của bậc vua chúa).

๑๕.

15.

นิสชฺโช ปริปาสาเท โส ราชา เอกทา รโห,กามานํ สงฺกิเลสญฺจ โวการาทีนวํ สริ;

()

Một hôm, trong khi ngồi ở nơi kín đáo trên lâu đài, vị vua ấy đã suy niệm về sự ô nhiễm của các dục và sự nguy hiểm của năm uẩn.

๑๖.

16.

ปพฺพชฺชาหิรโต ราชา นิพฺพินฺโต วิภเวภเว,สมฺปตฺติสารมาทาย หิตฺวา รชฺชสิรึ วรํ;

()

Vị vua, ưa thích việc xuất gia, chán ngán các cõi hữu, sau khi đã lấy được cốt lõi của tài sản (bằng cách bố thí), đã từ bỏ sự huy hoàng cao quý của vương quốc.

๑๗.

17.

มตฺตมาตงฺคราชา’ว อคฺคิปชฺชลกานนา,รุทโต ญาติสงฺฆสฺส อคารสฺมา’ภิ นิกฺขมี;

()

(Ngài) đã đi ra khỏi đời sống gia đình trong khi hội chúng quyến thuộc đang khóc lóc, giống như một con voi chúa say (thoát ra) khỏi khu rừng đang bốc cháy.

๑๘.

18.

จมฺปกาโสกวกุลตรุสณฺฑสุมณฺฑิตํ,สิขณฺฑิมณฺฑลาขณฺฑกีฬํ โกกิลกูชนํ;

()

(Khu rừng khổ hạnh ấy) được trang hoàng đẹp đẽ bởi những lùm cây Champa, Asoka, và Vakula, là nơi vui đùa của những đàn công, và (vang vọng) tiếng hót của chim cu.

๑๙.

19.

อเนกมิคปกฺขีนมาสยํ สลิลาสยํ,วีกาสกุสุมาโมทปฺปวาสิตสมีรณํ;

()

(Khu rừng ấy) là nơi trú ngụ của nhiều loài thú và chim, có những hồ nước, có làn gió được ướp hương thơm từ những bông hoa nở rộ.

๒๐.

20.

มธุมตฺตา’ลิงฺธงฺการนิพฺภร’มฺพุรุหากรํ,สมฺปาตนิชฺฌรา’ราวคมฺภีรภุริภูธรํ;

()

(Khu rừng ấy) có những hồ sen đầy tiếng vo ve của đàn ong say mật, có nhiều ngọn núi hùng vĩ với tiếng thác đổ vang dội.

๒๑.

21.

ปวเวกกฺขมํ วงฺกปพฺภารํ คิริคพฺภรํ,ทุปฺปเวสปกถํ วงฺกคิรินามตโปวนํ;

()

(Ngài đã đi đến) khu rừng khổ hạnh tên là Vaṅkagiri, một nơi thích hợp cho sự ẩn dật, có những sườn núi quanh co và những hang động, và được cho là khó vào.

๒๒.

22.

ปตฺวา ลทฺเธ’สิปพฺพชฺชา กวิลาโส โส มหีภุโช,จรนฺโต พฺรหฺมจริยํ จิรสฺสํ วีตินามยิ;

()

Sau khi đã đạt được sự xuất gia của bậc ẩn sĩ, vị vua ấy, Kavilāsa, đã thực hành phạm hạnh và trải qua một thời gian dài.

๒๓.

23.

ตสฺสรญฺโญ มเหสิปิ มทฺทีนาม สุเขธิตา,ปุตฺตธีตูภิสทฺธึ ตํ ตโปวนมุปาวิสิ;

()

Cũng vậy, vị chánh cung hoàng hậu của đức vua ấy, tên là Maddī, người được nuôi dưỡng trong nhung lụa, đã cùng với con trai và con gái đi vào khu rừng khổ hạnh ấy.

๒๔.

24.

มหิจฺโฉ ปูชโกวิปฺโป ตทา พีคจฺฉทสฺสโน,เยน เวสฺสนฺตโรสตฺตสาโร เตนุปสงฺกมิ;

()

Khi ấy, một vị Bà-la-môn tham lam, một người ăn xin, có tướng mạo kinh tởm, đã đi đến nơi có Vessantara, bậc tinh túy của chúng sanh.

๒๕.

25.

อตฺโถ กมฺมกเรหี’ติ ชราชชฺชริตสฺส เม,ปุตฺตญฺจธีตรํ ยาจี ธีรํ ปตฺวา ทยาปรํ;

()

Sau khi đến gần bậc hiền trí, đấng từ bi, ông ta đã xin con trai và con gái, (nghĩ rằng): ‘Ta, kẻ đã già yếu, cần có người hầu hạ.’

๒๖.

26.

อุโภ กณฺหาชินํ ชาลึ สเสนหภารภาชนํ,สมฺมาสมฺโพธิกาโม โส ตณฺหาทาสพฺยมุตฺติยา;

()

Ngài, người mong cầu quả vị Chánh Đẳng Chánh Giác, vì sự giải thoát khỏi ách nô lệ của ái dục, (đã bố thí) cả hai, Kaṇhājinā và Jāli, những đối tượng mang gánh nặng của tình thương.

๒๗.

27.

ทกฺขิโณทกสมฺปุตชูชก’ญฺชลิภาชเน,สมปฺปยิตฺถ พนฺธิตฺวา อคมา’ทาย นิทฺทโย;

()

Sau khi trói (hai con), Ngài đã trao chúng vào trong chiếc bát được làm bằng hai bàn tay chắp lại của Jūjaka, nơi chứa đựng nước bố thí. Kẻ nhẫn tâm ấy đã dắt chúng đi.

๒๘.

28.

ทานาธิมุตฺตีวีมํสี วิปฺปากปฺเปนุ’ปาคโต,สํยาจิ เทวราชา’ถ มทฺทิเทวึ ปติพฺพตํ;

()

Khi ấy, để thử nghiệm quyết tâm bố thí của Ngài, vua của chư thiên, trong hình dạng một vị Bà-la-môn, đã đến và xin hoàng hậu Maddī, một người vợ đức hạnh.

๒๙.

29.

ทกฺขิโณทกนิทฺโธตหตฺโถ โส ทกฺขิโณทกํ,กตฺวา เทเวสวิปฺปสฺส เทวึ เทโว ปริจฺจชิ;

()

Ngài, bậc thiên nhân, với bàn tay đã được rửa bằng nước bố thí, sau khi thực hiện (nghi thức) nước bố thí cho vị Bà-la-môn là vua của chư thiên, đã từ bỏ hoàng hậu.

๓๐.

30.

สตฺตกฺขตฺตุํ ปกมฺปิตฺถ ตสฺส ปารมิเตชสา,สาธุสาธูติ ปตฺตานุโมทนฺตี’ว มหีวธู;

()

Do uy lực ba-la-mật của Ngài, nàng dâu đất (tức là mặt đất) đã rung chuyển bảy lần, dường như đang tùy hỷ tán thán 'Lành thay, lành thay!' trước sự thành tựu ấy.

๓๑.

31.

อิจฺเจวํ ปุริสารญฺโญ ปริปาจินปารมี,มณิรํสิสฺมุชฺโชต ปาสาทสตลงฺกเต;

()

Như vậy, các pháp ba-la-mật của vị vua của loài người đã chín muồi, (Ngài tái sanh) ở nơi được trang hoàng với hàng trăm cung điện, chiếu sáng rực rỡ bởi ánh quang của ngọc báu.

๓๒.

32.

มนฺทมนฺทานิโลณฺฑูต ปญฺจวณฺณทฺธชาลีนํ,มณิกึกิณิชาลานุราวโสตรสายเน;

()

(Ở nơi) có những mạng lưới cờ năm màu phất phơ trong làn gió nhẹ hiu hiu, (và) có âm thanh vang vọng của những mạng lưới chuông ngọc làm vui tai.

๓๓.

33.

ทิพฺเพหิ นจฺจคีเตหิ วาทิเตหิ มโนรเม,กนฺทปฺปมณฺฑปาการ รงฺคมณฺฑปมณฺฑิเต;

()

(Ở nơi) được trang hoàng với những vũ đài, những hý trường có hình dáng như những đình đài khoái lạc, với những điệu múa, bài ca, và tiếng nhạc thần tiên làm say đắm lòng người.

๓๔.

34.

ทิพฺพนฺตทิพฺพราชูนํ อินฺทจาปสเตหิ’ว,จูฬามณีมรีจิหี สมฺพาธีกฬิต’มฺพเร;

()

(Ở nơi) bầu trời tràn ngập những tia sáng từ các viên ngọc trên vương miện của các vị thiên vương cõi trời, (trông) như hàng trăm chiếc cầu vồng.

๓๕.

35.

อจฺฉราหิ กุจญฺจนฺทนมิตงฺคีหิ ทูรโต,วิธูตจนฺทิการาชิ จารุจามร มารุเต;

()

(Ở nơi) có những làn gió từ những chiếc phất trần duyên dáng, mang theo những vệt sáng lấp lánh được phe phẩy từ xa bởi các nàng tiên nữ Apsara có thân hình được trang điểm bằng gỗ đàn hương trên ngực.

๓๖.

36.

สุตฺตปฺปพุทฺธโปโส’ว ตุสิเต ติทสาลเย,ตโต จวิตฺวา นิพฺพตฺติ หุตฺวา สนฺตุสิต’วฺหโย;

()

Sau khi mệnh chung từ nơi ấy (cõi người), Ngài đã tái sanh tại cõi trời Đâu Suất, nơi ở của chư thiên, trở thành vị trời có tên là Santusita, giống như một người vừa tỉnh giấc.

๓๗.

37.

ทิพฺเพสุ ปญฺจกาเมสุ วสนฺโต ตุสิตาลเย,ปญฺจินฺทฺริยานิ โลเกกโลจโน ปริจารยิ;

()

Trong khi trú tại cõi Đâu Suất, hưởng thụ năm thứ dục lạc của chư thiên, bậc Độc Nhãn của thế gian đã thực hiện năm sự quan sát.

๓๘.

38.

ตทา ทสสหสฺเสสุ จกฺกวาเฬสุ เทวตา,เอกตฺถ สนฺนิปติตา สุตฺวา พุทฺธหฬาหฬํ;

()

Khi ấy, các vị chư thiên trong mười ngàn thế giới, sau khi nghe tiếng reo vang về một vị Phật, đã tụ hội lại một nơi.

๓๙.

39.

เตโน’ปสงฺกมิตฺวาน เยนา’สิ ปุริสุตฺตโม,กตฺวา ตพฺพทนมฺโภชํ นยนาลิกุลาลยํ;

()

Họ đã đi đến nơi có bậc Tối Thượng Nhân, và đã biến gương mặt hoa sen của Ngài thành nơi trú ngụ cho đàn ong là những đôi mắt của họ.

๔๐.

40.

จูฬามณิมยุขมฺพุติทฺโธตจรณาสเน,พทฺธญฺชลิปุฏมฺโภชมกุลาติ สมปฺปยุํ;

()

Họ đã đặt những nụ sen là đôi bàn tay chắp lại của mình tại tòa sen nơi đôi chân của Ngài, nơi được gột rửa bằng dòng nước từ những tia sáng của các viên ngọc trên vương miện của họ.

๔๑.

41.

จกฺกวตฺติปทํ สกฺกมารพฺรหฺมปทตยา,นโข มาริส ปตฺเถตฺวา ปารมี ปริปาจิตา;

()

Thưa Ngài, các pháp ba-la-mật đã được viên mãn không phải vì mong cầu địa vị của một vị Chuyển Luân Vương, hay địa vị của Sakka, Māra, hoặc Brahmā.

๔๒.

42.

เวเนยฺยพนฺธุภุเตน สมฺมาสมฺโพธิมิจฺฉตา,ตยา มาริส กิจฺเฉน ปูริตา ทสปารมี;

()

Thưa Ngài, mười pháp ba-la-mật đã được Ngài, người mong cầu quả vị Chánh Đẳng Chánh Giác, người đã trở thành quyến thuộc của chúng sanh cần được giáo hóa, hoàn thành một cách khó khăn.

๔๓.

43.

สเทวกสฺส โลกสฺส หิตาย มาตุกุจฺฉิยํ,อุปฺปชฺชตูติ ยาจึสุ ตํธีรํ กรุณาปรํ;

()

Họ đã thỉnh cầu bậc hiền trí, đấng từ bi vô lượng ấy rằng: 'Xin Ngài hãy sanh vào lòng mẹ vì lợi ích cho thế giới cùng với chư thiên.'

๔๔.

44.

สตวสฺสายุเหฏฺฐาปิ อุทฺธํ สหสหสฺสโต,ยสฺมา อกาโล พุทฺธานํ ตสฺมา กาลํ วิปสฺสิ โส;

()

Bởi vì khi tuổi thọ (con người) dưới một trăm năm và trên một trăm ngàn năm không phải là thời điểm (thích hợp) cho các vị Phật, do đó Ngài đã quan sát về thời gian.

๔๕.

45.

ยสฺมา อญฺเญสุ ทีเปสุ สมฺพุทฺธา โนปปชฺชเร,ชายนฺติ ชมฺพุทีปสฺมึ ตสฺมา ทีปํ วิปสฺสิ โส;

()

Bởi vì các bậc Chánh Đẳng Giác không xuất hiện ở các châu lục khác, mà chỉ sanh ra ở châu Diêm Phù Đề, do đó Ngài đã quan sát về châu lục.

๔๖.

46.

ยสฺมา มิลกฺขเทเสสุ นูปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา,ชายเร มชฺฌิเม เทเส ตสฺมาเทสํ วิปสฺสิ โส;

()

Bởi vì các đấng Như Lai không xuất hiện ở những xứ sở man di, mà chỉ sanh ra ở trung tâm quốc, do đó Ngài đã quan sát về xứ sở.

๔๗.

47.

ยสฺมา นชายเร เวสฺสสุทฺทตฺวเยสุ ชายเร,ขนฺติเย พฺราหฺมเณ พุทฺธา กุลํ ตสฺมา วิปสฺสิ โส;

()

Bởi vì các vị Phật không sanh ra trong hai giai cấp Vessa (thương gia) và Sudda (nô lệ), mà chỉ sanh ra trong giai cấp Khattiya (vua chúa) hoặc Brāhmaṇa (Bà-la-môn), do đó Ngài đã quan sát về dòng dõi.

๔๘.

48.

ยสฺมา อนญฺญวิสยา กุจฺฉิ สมฺพุทฺธมาตุยา,ตสฺมา อายุปริจฺเฉทวเสน ปสฺสิ มาตรํ;

()

Bởi vì bụng mẹ của một vị Phật không phải là nơi dành cho ai khác, do đó Ngài đã quan sát về người mẹ, dựa trên giới hạn tuổi thọ của bà.

๔๙.

49.

โลเกกโลจโน เอวํ กตฺวา ปญฺจาวโลกนํ,ตาสํ ปฏิญฺญํ ปาทาสิ กรุณาปุณฺณมานโส;

()

Bậc Độc Nhãn của thế gian, sau khi thực hiện năm sự quan sát như vậy, với tâm trí tràn đầy lòng bi mẫn, đã ban lời hứa khả cho họ (các vị chư thiên).

๕๐.

50.

ตปฺปาทตามรสจุมฺพิต โมฬิมาลาสมฺปตฺตเทวปริสา’นฺตรธายิ ตาว,โอคยฺห นนฺทนวนํ ตุสิตาธิราชาตมฺหา จวี มติทยาทยินาสภาโย;

()

Khi ấy, hội chúng chư thiên đã đến, những vòng hoa trên vương miện của họ hôn lên đôi chân sen của Ngài, rồi biến mất. Vị vua tối cao của cõi Đâu Suất, bậc cao thượng sở hữu trí tuệ và lòng bi mẫn, sau khi dạo vào vườn Nandana, đã mệnh chung từ nơi ấy.

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนนยตินา วิรจิเต สกลกวิชน หทยานนฺททานติทาเน ชินวํสทีเป ทุเรนิทาเน เวสฺสนฺตรจริยปฺปภุติเทวาราธนา ปวตฺติ ปริทีโป ปญฺจโม สคฺโค.

Như vậy, trong tác phẩm Jinavaṃsadīpa, một tặng phẩm vĩ đại mang lại niềm hỷ lạc cho trái tim của tất cả các thi nhân, được sáng tác bởi tu sĩ tên là Medhānanda, đây là chương thứ năm, có tên là 'Chương soi sáng các sự kiện từ hạnh Vessantara cho đến lời thỉnh cầu của chư thiên', thuộc phần Dūrenidāna (Nhân Duyên Xa).

ชินวํสทีเป ทูเรนิทาน ภาโค ปฐโม.

Chương Duyên Sanh Xa trong Jinavaṃsadīpa là phần thứ nhất.

๑.

ยา สตฺตสารปภวา สิริชมฺพุทีเปผีตา’มราวติปุรี’ว ปุรีวตํสา,อาทิจฺจวํสิกนรินฺทปเวณิ ภูมิลกฺขฺยาลยา กปิลวตฺถุปุรี ปุเร’สิ;

()

Thành phố Ca-tỳ-la-vệ xưa kia là nơi khởi nguồn của bảy tinh túy, là vương miện của các thành phố ở cõi Diêm-phù-đề thịnh vượng, giống như thành Amarāvatī, là nơi ở của nữ thần may mắn, và là mảnh đất của dòng dõi các vị vua thuộc Thái dương tộc.

๒.

วณฺเณหิ กณฺณสุขสทฺทรเสหิ ชาต-รูเปหิ อตฺถวิสเรหิ ยตีหิ ยุตฺตา,ยา ราชธานิ ปุถุปาณคณปฺปเทหิอาสี (วสนฺตติลกา) รจนา ยเถว;

() (สิเลส พนฺธนํ;

)

Kinh thành ấy, giống như một tác phẩm thi ca (thể vasantatilakā), được kết hợp hài hòa bởi các vần điệu, âm thanh du dương, hương vị, hình sắc nảy sinh, nội dung sâu rộng, và nhịp điệu, cùng với các nhóm sinh linh đông đảo.

๓.

ปาจีทิสาภุชลตาย มหียุวตฺยาสนฺนทฺธสงฺขวลยสฺสิริมาวหนฺตํ,ยสฺสา สุธาสุปริกมฺมกตํ รราชปาการจกฺกมจลํ มกุฏานุการํ;

()

Vòng thành lũy kiên cố của thành phố ấy, được tô quét vôi trắng, tỏa sáng rực rỡ, giống như một chiếc vương miện, mang lại vẻ đẹp của một chiếc vòng ốc xà cừ được đeo trên cánh tay phương đông của nàng thiếu nữ đất mẹ.

๔.

ยสฺสา รราช ปริขา นครินฺทิรายกิญฺชกฺขิญฺชริตตีรทสาภิรามา,สํสิพฺพิตาลิวิตฺตีมณิตนฺตุปนฺตีปาการโสณิภรโต คลิตมฺพรํ’ว;

()

Hào nước của nữ hoàng các thành phố ấy tỏa sáng, đẹp đẽ với bờ hào được điểm tô bằng phấn hoa, giống như một tấm y phục tuột khỏi phần hông to lớn là thành lũy, với hàng dây ngọc là đàn ong được kết lại.

๕.

กนฺทปฺปทปฺปมทิรามทมตฺตธุตฺตามนฺทานิเลริตสุนีลลตาวิตานํ,ยสฺมึ วิโลลนยนญฺชลิปิยมานํอาปานภุมินิภโมปวนํภชึสุ;

()

Trong thành phố ấy, những kẻ phóng đãng say sưa vì kiêu hãnh và men rượu tình ái đã tìm đến khu rừng ngoại ô, nơi giống như một quán rượu, được thưởng thức bằng đôi mắt long lanh như những chén rượu, với giàn dây leo xanh biếc lay động trong làn gió nhẹ.

๖.

มตฺตงฺคนาย นวโยพฺพนคพฺพิตายรงฺคาลยคฺคมณิทปฺปณพิมฺพิเตหิ,ยา ราชธานิ ฆนปีนปโยธเรหิโสมฺมานเนหิ ภชิ มานสวาปิโสภํ;

()

Kinh thành ấy có được vẻ đẹp của hồ Mānasavāpi, với những khuôn mặt hiền hòa và những bộ ngực đầy đặn nở nang của những người phụ nữ say sưa, kiêu hãnh với tuổi thanh xuân, được phản chiếu trong những tấm gương ngọc trên các sân khấu.

๗.

สงฺกปฺปิตาภรณรํสิ สเตรตาลีทาฐาพลากวิสรา มทวุฏฺฐิธารา,ยสฺมึ ปุเร ฆรมยูรกุลํ อกาเลกีฬาปยึสุ วรวารณวาริวาหา;

()

Trong thành phố ấy, những đám mây là những con voi quý đã làm cho đàn công nhà vui đùa trái mùa, với những tia chớp là ánh sáng từ đồ trang sức được tưởng tượng, với đàn cò là những chiếc ngà, và với những dòng mưa là dòng nước thơm.

๘.

ปาการจกฺกพหินิคฺคต มุคฺคราคํยสฺมึ ตุรงฺคนิกรุทฺธฏธูลิชาลํ,รจฺฉาวตารชนตาย ขณํ ชเนสิภีตึ ปทิตฺตปลยานลชาลโสภํ;

()

Trong thành phố ấy, đám bụi mù mịt do đoàn ngựa phi nước đại, có màu đỏ như chuỳ, bay ra ngoài vòng thành lũy, trong chốc lát đã gây ra nỗi sợ hãi cho đám đông ở ngã đường, với vẻ rực rỡ như ngọn lửa hủy diệt đang bùng cháy.

๙.

ยสฺมึ วิมานมณิสิงฺคชุติปฺปพนฺธ-สญฺจุมฺพิตํ ชิตรวึ หริณฺฑกพิมฺพํ,นารีชนานนสโรชกตาวมานํโกธาภิภุตมิว วณฺณวิการมาป;

()

Trong thành phố ấy, vầng mặt trời, vốn vượt qua cả mặt trời, khi được chạm đến bởi chuỗi ánh sáng từ những đỉnh ngọc của các lâu đài, đã biến đổi màu sắc như thể bị cơn giận chi phối, do bị những đóa sen là khuôn mặt của các nàng khuê nữ xem thường.

๑๐.

10.

ยตฺถิสฺสเรหิ สมธิคฺคหิตานิ ตุงฺค-เกลาสกุฏธวลาติ มโนหราติ,นิจฺจํ สุธาสุปริกมฺมกตานิ จา’สุํลกฺขีนิเกตนนิภานิ นิเกตนานิ;

()

Nơi ấy có những dinh thự do những người quyền thế sở hữu, cao lớn, trắng như đỉnh núi Kelāsa, đẹp đẽ, luôn được tô quét vôi cẩn thận, và giống như nơi ở của nữ thần Lakkhī.

๑๑.

11.

ยตฺถินฺทนิลมณิมาปิตมณฺฑปคฺเคเหมทฺธชาวลิปริพฺภมณํก ปุรมฺหิ,ชีมูตกูฏปมุเข สตวิชฺชุมาลา-ลีลาวหํ วิรหินีนมฆํ ชเนสิ;

()

Trong thành phố ấy, sự phất phới của hàng cờ vàng trên đỉnh các gian đình làm bằng ngọc Indanīla đã gây ra nỗi sầu muộn cho những người phụ nữ xa chồng, mang lại vẻ đẹp của những tràng tia chớp trên các đỉnh mây.

๑๒.

12.

สญฺฌานุราคมณิโตรณทีธิตีหิภินฺนนฺธการนิกรา’ขิลนาครานํ,ยา ราชธานิ ชนยนฺติปิ ตุงฺคตุฏฺฐึปีตฺยา นวาสิ รชนีสฺม ภิสาริกานํ;

()

Kinh thành ấy, vốn xua tan bóng tối bằng ánh sáng từ các cổng chào bằng ngọc có màu ráng chiều, dù mang lại niềm vui lớn lao cho toàn thể thị dân, nhưng lại không phải là niềm hoan hỷ vào ban đêm cho những người phụ nữ đi tìm người yêu.

๑๓.

13.

เสวาลเกสรสมากุลตีรภาคาสมฺผุลฺลรตฺตปทุมุปฺปลกลฺลหารา,หํสาลิสารสสโมสรณาภิรามายสฺมึ สุนิมฺมลชลา กมลากราสุํ;

()

Trong thành phố ấy có những hồ sen nước trong vắt, có bờ hồ phủ đầy rêu và nhụy hoa, có hoa sen đỏ, hoa súng xanh, hoa súng trắng nở rộ, và đẹp đẽ với sự hội tụ của đàn thiên nga và chim sếu.

๑๔.

14.

ยสฺมึปุเร กุลวธูวทนมฺพุชานํลทฺธุํ นิรูปมสิรึ ภุสมุสฺสหนฺตา,ยาวชฺช เสตสรสิรุหสีตรํสีอญฺโญญฺญพทฺธปฏิฆา’ว วชนฺติ นาสํ;

()

Trong thành phố ấy, hoa sen trắng và mặt trăng, vì cố gắng hết sức để đạt được vẻ đẹp vô song của những đóa sen là khuôn mặt của các thiếu nữ khuê các, dường như đã bị hủy diệt do sự căm ghét lẫn nhau cho đến tận ngày nay.

๑๕.

15.

ยสฺมึ สุวณฺณมกณิรูปิยวํสวณฺณ-มุตฺตาปวาฬจชิเรหิ มหารเหหิ,นานาปณา สุขุมกาสิกสาณหงฺค-โกเสยฺยโขมวสเนหิ’ภวุํ ปปุณฺณา;

()

Trong thành phố ấy, các cửa hàng khác nhau đều tràn ngập những vật phẩm quý giá như vàng, ngọc, bạc, san hô, ngọc trai, và các loại vải vóc tinh xảo như vải Kāsi, vải gai, vải lụa Koseyya và vải lanh.

๑๖.

16.

จกฺกาสิสตฺติธนุกุนฺตคทาทิภตฺถาสนฺนทฺธเหมกวจา วิชิตาริวคฺคา,สงฺคามสาครสมุตฺตรณาติสุราโยธา ยหึ ปุรวเร อกรึสุ รกฺขํ;

()

Tại thành phố ưu việt ấy, các chiến binh đã thực hiện việc bảo vệ, họ là những người mang theo bánh xe, gươm, giáo, cung, lao, chùy; mặc áo giáp vàng; đã chiến thắng kẻ thù; và vô cùng dũng cảm trong việc vượt qua đại dương chiến trận.

๑๗.

17.

ผูฏฺฐา ก วาฏนิกเฏ มณิมนฺทิรานํกปฺปาสปฏฺฏธวลา สรทพฺภราชี,ยสฺมึ ขณํ ชวนิกาสิริมาทธานาถีนํ ชุโคป มธุเปหิ มุขมฺพุชานิ;

()

Trong thành phố ấy, dải mây mùa thu, trắng như vải bông, khi chạm đến gần các cửa sổ của những lâu đài bằng ngọc, trong chốc lát đã mang lại vẻ đẹp của một tấm rèm, che chở những đóa sen là khuôn mặt của các phụ nữ khỏi đàn ong.

๑๘.

18.

นิพฺพิทฺธวีถิวิสเรหิ สุสชฺชิเตหินิจฺจุสฺสวาย ปุรมุสฺสิตโตรเสหิ,โภคินฺทโภคนิกเรหิ รสาตลํ’วยํ สมฺปสาริตผเณหิ พภุว รมฺมํ;

()

Thành phố ấy trở nên đẹp đẽ, giống như cõi địa ngục với những thân mình của vua rắn đang giương mang, nhờ những con đường rộng rãi được trang hoàng lộng lẫy, những cổng chào được dựng lên cho các lễ hội thường xuyên.

๑๙.

19.

ยสฺมึปุเร วิวฏมนฺทิรชาลกานํอุทฺธูตธุลิมลินีกฬิตาลกานํ,นารินมินฺทุรุจีรานน ทปฺปเณสุโลกสฺส โลจนมณิ ปฏิพิมฺพิตา’สุํ;

()

Trong thành phố ấy, những viên ngọc là đôi mắt của thế gian đã được phản chiếu trong những tấm gương là khuôn mặt xinh đẹp như mặt trăng của các phụ nữ, những người có mái tóc bị vấy bẩn bởi bụi bay lên từ những ô cửa sổ đang mở của các lâu đài.

๒๐.

20.

คมฺภีรสงฺขปฏภทฺธนิภูริโฆสํเกลาสกูฏธวลาลยเผณปิณฺฑํ,ยํ ปุณฺณสตฺตรตนํ ปุรขีรสินฺธุํลกฺขี อลงฺกริ ตุรงฺคตรงฺคเวคํ;

()

Nữ thần Lakkhī đã trang điểm cho biển sữa là thành phố ấy, nơi chứa đầy bảy báu, có tiếng vang lớn như tiếng trống baddha, tù và, và trống pataha; có những khối bọt là những dinh thự trắng như đỉnh Kelāsa; và có tốc độ của những con sóng là những con ngựa.

๒๑.

21.

เรณุปฺปพนฺธมลินํ กวนราชินีลํมธวาติมตฺตมธุปํ ปทุมาภิรามํ,ยํ ราชหํสภชิตํ อวติณฺณโลกํอาสิ ปุรํ วิกจกญฺชวนํ ยเถว;

() (สิเลสพนฺธนํ;

)

Thành phố ấy, giống như một khu rừng sen nở rộ, bị vẩn đục bởi lớp phấn hoa, có màu xanh như mái tóc của các thi nhân, có những con ong say mật ngọt, đẹp đẽ bởi những đóa sen, được các vị vua và thiên nga lui tới, và là nơi thế gian tìm đến.

๒๒.

22.

ยสฺมึปุรมฺหิ รตนุชฺชลนีลกณฺฐาราคาวมทฺทิตธรา’วิวฏทฺวิชาลิ,อาสุํปโยธรภรา’วิรฬปฺปเทสาสมฺปตฺตวุฏฺฐิทิวสาวิยมาตุคามา;

() (สิเลสพนฺธนํ;

)

Trong thành phố ấy, những người phụ nữ giống như những ngày mưa đến, có cổ xanh biếc rực rỡ châu báu, có đôi môi bị cắn bởi ái tình, có hàm răng lộ ra, có bộ ngực nặng trĩu, và có những vùng không thưa thớt.

๒๓.

23.

ธมฺมานุธมฺมปฏิปตฺติ ปรายณสฺสสํสารภีรุกชนสฺส ตโปวนาภา,ยา ราชธานิ ปจุรนฺธปุถุชฺชนานํอาปานภุมิว พภูวุ’ภยปฺปการา;

()

Kinh thành ấy, đối với những người sợ hãi luân hồi và chuyên tâm thực hành pháp và tùy pháp, thì giống như một khu rừng khổ hạnh; còn đối với nhiều kẻ phàm phu mù quáng, thì lại giống như một quán rượu. Nó đã trở thành cả hai loại như vậy.

๒๔.

24.

พุทฺธงฺกุรสฺส รวิวํสปภงฺกรสฺสสมฺมา สุขานุภาวนาย สุภุมิภุตา,โภ ยาทิสิ กปิลวตฺถุปุริ ปุเร’สิธมฺมสฺสภาวมธุนา ปริทีปเย สา;

()

Hỡi ôi, thành phố Ca-tỳ-la-vệ xưa kia là mảnh đất tốt lành để Bồ Tát, người tạo ra ánh sáng cho Thái dương tộc, có thể hưởng thụ hạnh phúc một cách chân chính. Bản chất của pháp ấy nay sẽ được làm sáng tỏ.

๒๕.

25.

ตสฺมึ พภูว นคเร นคราธิราเชราชา สุนีติจตุโร จตุสงฺคเหหิ,ธมฺเมน สพฺพชนรญฺชนโก กทาจิสุทฺโธทนวฺหวิสุโต รวิวํสเกตุ;

()

Trong thành phố ấy, kinh đô của các vị vua, đã từng có một vị vua, ngọn cờ của Thái dương tộc, nổi tiếng với tên gọi Tịnh Phạn, người khéo léo trong đường lối cai trị đúng đắn, làm vui lòng tất cả mọi người bằng pháp và bằng bốn nhiếp pháp.

๒๖.

26.

ทิสฺวา’วตารกลุสิกตมตฺตภาวํอุกฺกณฺฐิเต’ว กมลา กมลาปติสฺส,ภูปาลิปาลิภชิตํ จรณารวินฺทํสํเสวิ ยสฺส รวิวํสธชสฺส รญฺโญ;

()

Nữ thần Kamalā, như thể bất mãn khi thấy bản thể của mình bị vẩn đục bởi sự hạ sanh của phu quân là Kamalāpati, đã phụng sự đóa sen là đôi chân của vị vua ấy, ngọn cờ của Thái dương tộc, đôi chân được hàng hàng các vị vua tôn kính.

๒๗.

27.

ยสฺสา’วนีสกวิโน กวิกณฺฐภุสาวาณิวธู มธุรโกมกลกตฺตวาณี,ปตฺวา จตุมฺมุขมุขมฺพุชกานนมฺหาหํสีว มานสตฬากมลงฺกริตฺถ;

()

Nữ thần Vāṇī, trang sức trên cổ của các thi nhân, với giọng nói ngọt ngào, dịu dàng, và du dương, đã từ khu rừng là đóa sen nơi miệng của vị thần Bốn Mặt đến tô điểm cho hồ Mānas là vị vua thi sĩ ấy, giống như một con thiên nga mái.

๒๘.

28.

สพฺพาริทปฺปมถโนปริ เอกธตฺวาอชฺฌตฺติการิปราชิยมปฺปสยฺหํ,สํสุทฺธจิตฺตนิกเส นิสิเตน ตาวปญฺญายุเธน อวธิตฺถ มหีภุโช โย;

()

Vị vua nào, sau khi đã đứng một mình trên tất cả để dẹp tan lòng kiêu mạn của kẻ thù, đã dùng thanh gươm trí tuệ được mài sắc trên đá thử vàng là tâm thanh tịnh, để tiêu diệt kẻ thù nội tâm không thể khuất phục, không thể chiến thắng;

๒๙.

29.

ยสฺมา มหีปติมหีธรโต อุเปกฺขา-เวฬาตลาวธิ ทยาสลิเลน ปุณฺณา,เมตฺตาสวนฺติ ปภวา มุทิตุมิมาลาอชฺโฌตฺถริตฺถ ภุวนตฺตยคํชโนฆํ;

()

Từ vị vua, ngọn núi vĩ đại ấy, dòng sông tâm từ tuôn chảy, đầy ắp nước lòng bi mẫn cho đến tận bờ bến của tâm xả, và những tràng sóng hỷ lạc đã tràn ngập dòng sông Hằng của ba cõi;

๓๐.

30.

สมฺปนฺนทานสทนมฺพุธเรหิ ยสฺสทานาธิมุตฺติปรมสฺส มโนทเหสุ,ตณฺหาตฏานิ กปณทฺธิกยาจกานํหินฺนานิ สตฺตรตนมฺพุนิปาตเนน;

()

Vị vua nào, người có tâm chí thành tối thượng trong việc bố thí, đã khiến cho những bờ đê ái dục trong các hồ tâm của những người ăn xin nghèo khó và giàu có bị vỡ tan bởi cơn mưa bảy báu vật từ những đám mây là các thí đường đầy đủ vật phẩm;

๓๑.

31.

ยสฺสินฺทนีลนยนํ รชตาวทาต-ทนฺตํ สุวณฺณวทนญฺจ ปวาฬสีสํ,มุตฺตามยงฺควยวํ รตเนหิ นานาเทหํ สุมาปิตมิวาสิ ปิตามเหน;

() (สีเลสพนฺธนํ)

Vị vua nào có đôi mắt như ngọc indanīla, hàm răng trắng trong như bạc, gương mặt như vàng, đầu như san hô, các chi phần thân thể như được làm bằng ngọc trai, và thân hình như được Phạm Thiên khéo tạo tác bằng nhiều loại châu báu;

๓๒.

32.

ยสฺสาติปณฺฑรยโสวิสโร’สธีโสสเงกฺกาจิตานนสโร’รินราธิปานํ,โสกนฺธการภิทุโร ริปุราชินีนํอาสาครนฺตปถวึ ปริธิกริตฺถ;

()

Vầng trăng danh tiếng vô cùng trong trắng của vị vua nào đã bao trùm khắp trái đất cho đến tận bờ đại dương, làm cho những đóa sen gương mặt của các vua thù địch phải khép lại, và xua tan bóng tối sầu muộn của các hoàng hậu thù địch;

๓๓.

33.

ราชญฺญฉปฺปทกุลํ สกลํ ปเทส-รชฺชาธิปจฺจมกรนฺทรสาภิลาสํ,ยสฺสตฺตภาวกมลากรผุลฺลิตานิสํเสวิ จารุจรณมฺพูรุหานิ ภตฺยา;

()

Toàn thể dòng dõi Sát-đế-lỵ, như đàn ong khao khát vị ngọt của mật hoa là quyền cai trị các xứ, đã thành kính phụng sự đôi chân sen xinh đẹp của vị vua nào, vốn nở ra từ hồ sen là chính thân ngài;

๓๔.

34.

เสตาตปตฺตมิว วิสฺสุตกิตฺติปุญฺชํกตฺวา’สิปตฺตมิว ปาวกภีมเตชํ,ยสฺมึ สรชฺชมนุสาสติ เสสภูปาฉตฺตาสิภูสิตกรา สกกิงฺกรา’ว;

()

Khi vị vua nào đang trị vì vương quốc, đã biến khối danh tiếng lẫy lừng của mình thành chiếc lọng trắng và uy lực đáng sợ như lửa thành lưỡi gươm, thì các vị vua khác, tay cầm lọng và gươm trang sức, đã (phục vụ ngài) như những người hầu của chính mình;

๓๕.

35.

ทฺวารานิ’เนกกปณฺฑิกยาจกานํอุคฺฆาฏิโตปฺย’วิรตํ รตนาลเยสุ,สทฺธาทิสตฺตธนรกฺขณตปฺปโร สํทฺวารตฺตยํ ปิทหิ โย กปิลาธินาโถ;

()

Vị chúa tể thành Ca-tỳ-la-vệ nào, mặc dù đã không ngừng mở rộng các cửa kho tàng châu báu cho vô số người nghèo khó và ăn xin, nhưng vẫn luôn chuyên tâm bảo vệ bảy pháp tài sản bắt đầu bằng tín, nên đã đóng lại ba cửa (thân, khẩu, ý);

๓๖.

36.

ยสฺสุสฺสิตทฺธนุเอโณ ปพลาริวคฺคํวิสฺสฏฺฐาพาณวิสรพฺพิสมุพฺพหนฺโต,ภสฺมิกริ กริกรายตปีนพาหุ-สปฺโป สุโผฐิตชิยาปริผนฺทชิวฺโห;

()

Con rắn là cánh tay to khỏe, dài như vòi voi của vị vua nào, với chiếc lưỡi rung động do tiếng bật của dây cung, mang theo cầu vồng là cây cung được giương lên, và phóng ra vô số mũi tên như những cọng sen, đã thiêu rụi đoàn quân thù địch hùng mạnh;

๓๗.

37.

ลกฺขีนิธานนครณฺณวปาตุภูโตมนฺตินฺทกูฏสิขรีวลยาวุโต โย,วาลคฺคมตฺตมฺปิ ราชสิเณรุราชาโกธานิเลน ริปุรญฺญมกมฺปิโย’สิ;

()

Vị vua nào, tựa như vua núi Tu-di, xuất hiện từ đại dương là thành phố kho tàng của sự thịnh vượng, được bao quanh bởi vòng đai các đỉnh núi là những vị cận thần, đã không hề lay chuyển dù chỉ bằng một sợi lông trước ngọn gió phẫn nộ của các vua thù địch;

๓๘.

38.

ภสฺมิกตาขีลวิปกฺขนรินฺทกฏฺโฐโกธานโล สรสมีรณภาวิโตปิ,นิพฺพายิ ปคฺฆริตพปฺปชเลหิ ยสฺสโลลพฺพิโลจนฆเฏหิ วิปกฺขถีนํ;

()

Ngọn lửa phẫn nộ của vị vua nào, dù được thổi bùng lên bởi ngọn gió chiến trận và đã thiêu rụi toàn bộ củi gỗ là các vua thù địch, đã bị dập tắt bởi dòng nước mắt tuôn trào từ những chiếc bình là đôi mắt long lanh của các phu nhân phe địch;

๓๙.

39.

สนฺนีติมคฺคชลิตุคฺคมติปฺปทีโปกิตฺติปฺปพนฺธธวลีกตชิวโลโก,ราชินฺทโมฬิมณิลงฺกตปาทปีโฐธมฺเมน รชฺชมนุสาสิ จิรํ สราชา;

()

Vị vua ấy, ngọn đèn trí tuệ sáng ngời được thắp lên từ con đường chính sách đúng đắn, người làm cho thế gian trở nên trong trắng bởi dòng danh tiếng của mình, người có bệ chân được trang hoàng bằng châu báu từ vương miện của các bậc đế vương, đã trị vì vương quốc theo chánh pháp trong một thời gian dài.

๔๐.

40.

ตสฺสติปีวรปโยธรภทฺทกุมฺภ-ทฺวนฺทาติภารวิรฬีกตมชฺฌภาคา,นิทฺโทสพาลรวิมณฺฑลจารุคณฺฑาทิพฺพจฺฉราชิตวิราชิตรูปโสภา;

()

Bà có phần eo thon nhỏ do sức nặng quá mức của cặp vú đầy đặn như đôi bình quý, có đôi má xinh đẹp như vầng thái dương ban mai không tì vết, và có vẻ đẹp rạng ngời vượt qua cả các thiên nữ.

๔๑.

41.

สมฺผุลฺลนีลกมลามลนีลเนตฺตาโอลมฺพมานมณิกุณฺฑลลมฺพกณฺณา,มุตฺตาวลิวทสนาวลิ หํสเธนุ-เหลาปหาสคมนา มุทุจารุวาณี;

()

Bà có đôi mắt xanh biếc không tì vết như hoa sen xanh nở rộ, đôi tai dài với những chiếc khuyên tai bằng ngọc treo lủng lẳng, hàng răng như một chuỗi ngọc trai, dáng đi duyên dáng chế giễu cả sự yểu điệu của thiên nga, và giọng nói mềm mại, đáng yêu.

๔๒.

42.

พิมฺพาธรา ชลธรายตเกสปาสาโสวณฺณทปฺปณนิภานนจนฺทพิมฺพา,สนฺนีรปุปฺผมกุโฬปมจารุชงฺฆากนฺทปฺป มงฺคลสิลาตลโสณิภาคา;

()

Bà có đôi môi như trái bimba, mái tóc dài như áng mây mưa, vầng trăng gương mặt tựa như chiếc gương vàng, bắp chân xinh đẹp ví như nụ hoa sannīra, và phần hông như phiến đá may mắn của thần Tình Yêu.

๔๓.

43.

นาภาลวาฬรุหนีลตมาลวลฺลี-ลีลาวินทฺธนวโกมลโรมราชี,ลาวณฺณวาริธิตรงฺคภุชา’ภินีล-สุพฺภุลตามกรเกตนจาปรูปา;

()

Bà có hàng lông tơ mềm mại, non tơ, mang vẻ duyên dáng của dây leo tamāla xanh sẫm mọc lên từ bồn rốn, có cánh tay là những con sóng của đại dương sắc đẹp, và có cặp lông mày thanh tú, xanh biếc, mang hình dáng cây cung của thần Tình Yêu.

๔๔.

44.

ภุปาลวํสกมลากรราชภํสิมายาวธุ อิว สุชมฺปติโน สุชาตา,จนฺทสฺสโกมุทิ’ว วิชฺชุริว’มฺพุทสฺสรญฺโญ’ติจารุจริตาสิ ปิยา มเหสิ;

()

Vị chánh hậu thân yêu của đức vua, người có đức hạnh vô cùng duyên dáng, là con thiên nga hoàng gia trong hồ sen của dòng dõi vua chúa, là người vợ hiền thục như nàng Māyā đối với đức Sujampati, như ánh trăng đối với mặt trăng, như tia chớp đối với đám mây.

๔๕.

45.

ตสฺมึ นโคปมฆเร นคเร ตทาสิอาสาฬฺหิมงฺคลมโห ทิวสานิสตฺต,มิลาสุคนฺธปรมํ วิคตาสวํ ตํนกฺขตฺตกีฬมกริตฺถ มเหสิ มายา;

()

Khi ấy, trong thành phố có những ngôi nhà tựa như núi non, đã diễn ra đại lễ hội cát tường Āsāḷhī trong bảy ngày. Hoàng hậu Māyā đã tham dự lễ hội tinh tú ấy, với những vòng hoa và hương thơm hảo hạng, và không dùng các thức uống say.

๔๖.

46.

วุฏฺฐาย สตฺตมทินาคตปุณฺณมายปาโต สุคนฺธปริวาสิตวารินา สา,กตฺวา สินานมตุลํ กปณฺฑิกานํทานํ อทาสิ จตุลกฺขธนพฺพเยน;

()

Vào ngày thứ bảy, ngày trăng tròn đã đến, bà thức dậy vào buổi sáng, tắm gội bằng nước thơm, và sau khi đã tắm gội một cách vô song, bà đã bố thí cho những người nghèo khó với số tiền lên đến bốn trăm ngàn.

๔๗.

47.

วตฺถาหเตหิ สุนิวตฺถสุปารุตา สาภุตฺวา’คฺคโภชนมธิฏฺฐิตุโปสถ’งฺคา,นิทฺทาตุรา สุปินโมวรกํ ปวิสฺสกลฺยาณมทฺทส สิรีสยเน นิปนฺนา;

()

Bà mặc y phục mới, trang nghiêm tề chỉnh, sau khi dùng các món ăn thượng vị, bà đã thọ trì các giới Bố-tát. Cảm thấy buồn ngủ, bà bước vào phòng ngủ hoàng gia và nằm trên giường báu, bà đã thấy một giấc mộng lành.

๔๘.

48.

เนตฺวา นิปนฺนสยนํ หิมวนฺตปสฺเสเหฏฺฐา วิสาลตรสาฬมหีรุหสฺส,นํ สฏฺฐิโยชนกจารุมโนสิลายํอาโรปยึสุ จตุโร กิร เทวราชา;

()

Tương truyền rằng, bốn vị thiên vương đã mang chiếc giường mà bà đang nằm đến bên sườn núi Hy-mã-lạp, và đặt bà xuống trên phiến đá Manosilā xinh đẹp rộng sáu mươi do-tuần, ở dưới một cây sala to lớn.

๔๙.

49.

เนตฺวา มนุสฺสมลสํหรณาย ตมฺหา’โนตตฺตนามรหทํ สุนหาปยิตฺวา,เทวิตฺถิโย สปทิ ทิพฺพมเยหิ เนสํวตฺเถหิ คนฺธกุสุเมหิ อลงฺกริตฺวา;

()

Để tẩy sạch dấu vết của con người, các thiên hậu đã đưa bà từ đó đến hồ Anotatta, cho bà tắm gội, và ngay lập tức trang điểm cho bà bằng y phục, hương liệu và hoa trời của họ.

๕๐.

50.

ตตฺถุพฺภโว ลสติ รูปิยปกพฺพโต โยตสฺโสทเร’ติรุจิเร กนกพฺพิมาเน,ปาจีนสีสวติ ทิพฺพมยมฺหิ สมฺมาปญฺญาปิตคฺคสยนมฺหิ สยาปยึสุ;

()

Gần đó, có một ngọn núi bạc sáng lấp lánh, và bên trong ngọn núi ấy, trong một lâu đài bằng vàng vô cùng tráng lệ, họ đã đặt bà nằm trên một chiếc giường trời tuyệt hảo, được chuẩn bị kỹ lưỡng, với đầu hướng về phía đông.

๕๑.

51.

โอรุยฺห เสตวรวารณราชเวโสพุทฺธงฺกุโร รุจิรกญฺจนปพฺพตมฺหา,อารุยฺห สชฺฌุธรณิธรมุตฺตรายโสณฺฑาย เสตสรสิรุหมุพฺพหนฺโต;

()

Khi ấy, vị Bồ-tát, trong hình dạng một vua voi trắng tuyệt vời, đã từ một ngọn núi vàng xinh đẹp đi xuống, rồi từ phía bắc đi lên ngọn núi bạc, vòi ngài cầm một đóa sen trắng.

๕๒.

52.

ปตฺวา วิมานวถกุญฺจนทํ นทิตฺวากตฺวา ปทกฺขิณมลงฺกตมาตุเสยฺยํ,เภตฺวาน ตายปน ทกฺขิณปสฺสมนฺโตกุจฺฉึ ปวิฏฺฐสทิโส สุปิเนน ทิฏฺโฐ;

()

Ngài đến lâu đài, rống lên một tiếng, đi quanh chiếc giường của mẫu hậu đã được trang hoàng theo chiều kim đồng hồ, rồi rẽ hông bên phải của bà và dường như đi vào trong bụng. Cảnh tượng ấy đã được thấy trong giấc mộng.

๕๓.

53.

มายาย ราชวธุยา รุจิรานนายอาสาฬฺหิปุณฺณมิยมุตฺตร’สาฬฺหเภน,พุทฺธงฺกุรสฺส ปฐเมน มหาวิปาก-จิตฺเตน สมฺปติ อหู ปฏิสนฺธิคพฺเภ;

()

Vào ngày rằm tháng Āsāḷhī, dưới chòm sao Uttarāsāḷha, sự thụ thai của vị Bồ-tát đã diễn ra trong lòng của hoàng hậu Māyā, người có gương mặt khả ái, với tâm đại quả dị thục đầu tiên.

๕๔.

54.

พุทฺธงฺกุรสฺส ปฏิสนฺธิคตสฺส คพฺเภมายาย จารุจริตาย จ ขคฺคหตฺถา,นิสฺเสสุปทฺทวนิรากรณาย รกฺขํคณฺหึสุ ตาว จตุโร สุรราชปุตฺตา;

()

Khi vị Bồ-tát đã nhập thai trong lòng của hoàng hậu Māyā, người có đức hạnh đáng yêu, bốn vị thiên tử tay cầm gươm đã đứng ra bảo vệ để xua tan mọi tai ương.

๕๕.

55.

มายาย ภตฺตุปรมาย ตโตปฺปภุตินูปฺปชฺชิ กิญฺจิ ปุริเสสุ สราคจิตฺตํ,สา ปญฺจกามสุขินี อกิลนฺตกายาลาเภนุฬารยสสาปฺยภิวฑฺฒิตาสิ;

()

Kể từ đó, hoàng hậu Māyā, người hết lòng với phu quân, không còn khởi lên một tâm niệm ái dục nào đối với người nam. Bà an hưởng năm dục lạc, thân thể không mệt mỏi, và cũng tăng trưởng về lợi lộc và danh tiếng lớn lao.

๕๖.

56.

ปญฺญายิ โธตรตเน ชนิกาย อนฺโตกุจฺฉึ คโต ยถริวาวุตปณฺฑุสุตฺตํ,ตํ กุจฺฉินา ปริหรี ทสมาสมตฺตํปตฺเตน เตลมิว ราชินิ อปฺปมตฺตา;

()

Ngài đã đi vào trong bụng mẹ, nơi như là hộp báu đã được gột sạch cho viên ngọc trí tuệ, giống như sợi chỉ trắng được xe; vị hoàng hậu không dể duôi đã mang thai ngài trong bụng suốt mười tháng, như (nâng niu) dầu trong chiếc bát.

๕๗.

57.

ปาโต’ว ปาฏิปทเค ทิวเส ปพุทฺธารญฺโญ กเถสิ สุปินํ อถ โส นรินฺโท,เวทงฺคเวทจตุเร จตุสฏฺฐมตฺเตปกฺโกสยี ทฺวิชวเร ทฺวิชวํสเกตู;

()

Vào buổi sáng sớm của ngày đầu tháng, sau khi thức giấc, bà đã kể lại giấc mộng cho đức vua. Bấy giờ, vị quốc vương ấy đã cho triệu tập sáu mươi bốn vị Bà-la-môn ưu tú, là những ngọn cờ của dòng dõi Bà-la-môn, tinh thông bốn वेद (Vệ-đà) và các bộ वेदाङ्ग (Vệ-đà-chi).

๕๘.

58.

ลาชุตฺตราย ปริภณฺฑกตาย ภุมฺยาปญฺญาปิเตสุ สุขุมตฺถรณตฺถเตสุ,ภทฺทาสเนสุ ภวนมฺหินิสินฺนกานํเนมิตฺติกานมวนีปติ ภุสุรานํ;

()

Đối với các vị Bà-la-môn, là những nhà tiên tri, đang ngồi trong cung điện trên những chiếc ghế tốt đẹp đã được dọn sẵn, được trải bằng những tấm thảm mềm mại, trên nền đất đã được trang hoàng với cốm và các vật dụng cúng dường;

๕๙.

59.

ปกฺขิตฺตสปฺปิมธุสกฺขิรขีรมิสฺส-ปายาสปุณฺณหริรูปิยภาชเนหิ,วตฺถาหตานิ ธนธญฺญจยญฺจ เธนูทตฺวาน ทิฏฺฐสุปินสฺส ผขลํ อปุจฺฉิ;

()

Sau khi dâng cúng những bát bằng vàng và bạc đựng đầy cháo sữa trộn với bơ, mật ong, và đường, cùng với y phục mới, tài sản, lúa gạo, và những con bò sữa, (đức vua) đã hỏi về kết quả của giấc mộng đã được thấy.

๖๐.

60.

มาจินฺตยิตฺถ ตว ราชินิยา ชนินฺทกุจฺฉิมฺหิ ตมฺปติ ปติฏฺฐหิ ปุตฺตคพฺโภ,อชฺฌาวสิสฺสติ สญฺเจปน จกฺกวตฺติราชา ภวิสฺสติ อคารมสํสยํ โส;

()

Thưa đại vương, xin ngài chớ lo lắng. Trong bụng của hoàng hậu, một bào thai nam tử đã được an vị. Nếu ngài sống tại gia, không còn nghi ngờ gì nữa, ngài sẽ trở thành một vị vua Chuyển Luân Thánh Vương.

๖๑.

61.

หิตฺวา สสตฺตรตนํ จตุทีปรชฺชํโส ปพฺพชิสฺสติ สเจ ภวนา’ภิคนฺตฺวา,พุทฺโธ ภวิสฺสติ ธุวํ จตุสจฺจพุทฺโธอิจฺจพฺรุวึสุ สุปินตฺถวิทู วิทู เต;

()

Nếu ngài từ bỏ vương quốc bốn châu cùng với bảy báu vật, xuất gia từ bỏ đời sống gia đình, chắc chắn ngài sẽ trở thành một vị Phật, một vị Phật của Tứ Diệu Đế. Các bậc hiền trí, những nhà giải mộng ấy, đã nói như vậy.

๖๒.

62.

สา คพฺภภารวฐริกตมชฺฌภาคาคนฺตุํ สกํ กุลฆรํ กุลกญฺชหํสิ,อิจฺฉามหนฺติ ปฏิเวทยิ เทวิ รญฺโญโส สมฺปฏิจฺฉิ วจนํ กรวีกวาณฺยา;

()

Bà, với phần thân giữa nặng nề vì gánh nặng của bào thai, như một con thiên nga vương giả, đã thưa với đức vua rằng: 'Thiếp mong muốn trở về nhà của gia tộc mình.' Ngài đã chấp thuận lời của bà, người có giọng nói như chim ca-lăng-tần-già.

๖๓.

63.

ตมฺหา มหานครโต นครงฺคปุณฺณํโส ยาว เทวทหนามิกราชธานี,มุตฺตา’วทาตปุฬินตฺถรเณหิ ราชาลาโชปหารวิธินา กมลุปฺปเลหิ;

()

Từ đại đô thành ấy cho đến kinh thành tên là Devadaha, đức vua đã cho (trang hoàng con đường) bằng cách trải cát trắng như ngọc trai, với nghi thức rải cốm, cùng với hoa sen và hoa súng;

๖๔.

64.

สนฺตีรปุปฺผกลเสหิ สมปฺปิเตหิมนฺทาติเลริตปฏาก ธชาวลีหิ,การาปยี กนกรูปิยโตรเณหิอทฺธานมคฺคสมลงฺกรณํ’ตขิปฺปํ;

()

với những bình nước đầy hoa được đặt dọc hai bên, với những hàng cờ và phướn bay phấp phới trong gió nhẹ, với những cổng chào bằng vàng và bạc; ngài đã nhanh chóng cho trang hoàng con đường dài.

๖๕.

65.

วนฺที’ภิคีตถุติมงฺคลคีติกาหิปญฺจงฺคิเกหิ ตุริเยหิ กตุปหารํ,ตสฺมึ สุมณฺฑิตปสาธิตมญฺชสมฺหิทิพฺพวฺจราสิริวิฑมฺพนรูปโสภํ;

()

Với những lời tán thán và ca khúc tốt lành được hát lên bởi những người xướng ca, với sự cúng dường của năm loại nhạc cụ, trong chiếc kiệu xinh đẹp đã được trang hoàng và tô điểm lộng lẫy, (đức vua đã cho rước) bà, người có vẻ đẹp và hình dáng sánh ngang với sự huy hoàng của một thiên nữ;

๖๖.

66.

เทวึ สุวณฺณสิวิกาย สุสชฺชิตายอาโรปยิตฺว ขจิตาย มณีหิ นานา,เปเสสิ ภุปติ ปุรกฺขตญาติสงฺฆํสทฺธึ สหสฺสสจิเวหิ สุเขธิตํ โส;

()

Vị quốc vương đã cho đặt hoàng hậu vào trong chiếc kiệu vàng được chuẩn bị chu đáo, được khảm bằng nhiều loại châu báu, và đã phái bà đi, được chăm sóc tốt đẹp, cùng với một ngàn vị đại thần và đoàn tùy tùng hoàng tộc đi trước.

๖๗.

67.

สมฺถุลฺลปุปฺผผลปลฺลววตฺตภาร-รุกฺขากุลํ ฆนสุนีลลตาวิตานํ,หินฺตาลตาลนฬกีจกนาฬิเกร-สนฺนีรปูคติณปาทปปนฺติสาลึ;

()

(Khu vườn) đầy những cây cối trĩu nặng những chùm hoa, quả, và lá non; có những giàn dây leo rậm rạp màu xanh sẫm; rực rỡ với những hàng cây chà là dại, cây thốt nốt, cây sậy, tre, dừa, cau gần bờ nước, và các loại cỏ.

๖๘.

68.

เสวาลนีลสลิลานิลสีตเลหิโอติณฺณกหํสวิสเรหิ สมุลฺลสตฺตํ,ฌงฺการราวมุขราลิกุลากราล-กิญฺชกฺขชาลภริตมฺพุรุหากเรหิ;

()

Trở nên sống động bởi những làn gió mát từ mặt nước trong xanh phủ rêu, với những đàn thiên nga đã hạ xuống; với những hồ sen đầy những tua nhị, vang dội tiếng vo ve của những bầy ong.

๖๙.

69.

ปุปฺผาภิคนฺธสุรภีกตคนฺธวาหํอทฺทกฺขิสพฺพชนโลจนปียมานํ,นินฺทนฺตนนฺทนวนํ วนชายตกฺขีสา ลุมฺพินีวนมนงฺควิมานภูตึ;

()

Bà, người có đôi mắt dài như cánh sen, đã nhìn thấy khu vườn Lâm-tỳ-ni, nơi làn gió được ướp hương thơm ngát của các loài hoa, làm vui mắt tất cả mọi người, vượt qua cả khu vườn Nandana, với vẻ huy hoàng như cung điện của thần tình yêu.

๗๐.

70.

สา ราชินี นวทลงฺคุลิปนฺตีจารุ-สาขาภุโชปหิตมญฺชริจามเรหิ,สนฺนทฺธโกมลลตาวนิตานมคฺเคอตฺตุปหารกรณาย กตาวกาสา;

()

Vị hoàng hậu ấy, trên con đường nơi những nàng dây leo mềm mại đã chuẩn bị sẵn sàng, đã được tạo cơ hội để dâng tặng chính mình, bởi những cánh tay cành cây duyên dáng với những hàng ngón tay lá non, cầm những chiếc phất trần chùm hoa.

๗๑.

71.

เสนาย จารุจรณมฺพุรุโหทฺธเฏหิเรณูหิ ธูสริตมคฺคมนกฺกมนฺติ,สทฺธึ สกาย ปริสาย ตโตตริตฺวาตํ ลุมฺพินีวนมุปาวิสิ รามเณยฺยํ;

()

Không bước lên con đường đã bị bụi phủ mờ bởi phấn hoa tung lên từ những bàn chân sen xinh đẹp của đoàn quân, bà cùng với đoàn tùy tùng của mình đã xuống khỏi (kiệu) ở đó và đi vào khu vườn Lâm-tỳ-ni khả ái.

๗๒.

72.

ตํ ราชินึ วนวธุ ชิตหํสคามึอาโมทมนฺทมลยานิลหตฺถเคหิ,สมฺภาวยิตฺถ มุขราลิกุลาภิกิณฺณ-เรณุปฺปพนฺธหริสงฺขสเตหิ มคฺเค;

()

Trên con đường, các nàng tiên nữ của khu rừng đã tôn vinh vị hoàng hậu ấy, người có dáng đi vượt cả thiên nga, bằng những bàn tay của làn gió Malaya thoang thoảng hương thơm, với hàng trăm đống phấn hoa tựa như vỏ ốc xà cừ, bị vây quanh bởi những bầy ong ồn ào.

๗๓.

73.

คจฺฉนฺติยา จรณนูปุรนาทปาส-พทฺธานมุนฺนตสิโรมิคโปตกานํ,อุมฺมีลิตายตวิโลจนปนฺติปกฺเขทสฺเสสิ นีลนลินีวนราชิโสภํ;

()

Khi bà đang đi, trong vùng lân cận của những hàng mắt mở to của những con nai con ngẩng cao đầu, vốn bị trói buộc bởi chiếc bẫy âm thanh từ những chiếc chuông ở chân bà, đã hiện ra vẻ đẹp của một dãy rừng sen xanh.

๗๔.

74.

อุทฺธํ สมคฺคสิขเรหิ กตาวกาส-มคฺคนฺตเรหิ กลิกากุสุมากุเลหิ,นานาลตากุลมหิรุหโตรเณหิอุยฺยานภุมิ อุปหารรเต’ว ภุย;

()

Mảnh đất của khu vườn dường như lại vui thích trong việc dâng cúng, với những cổng chào bằng cây cối quyện vào nhau bởi nhiều loại dây leo, đầy những nụ và hoa, với những ngọn cây hợp nhất ở trên cao, tạo ra không gian cho những lối đi ở giữa.

๗๕.

75.

อุกฺขิตฺตปิญฺฉภรมนฺตสิขณฺฑิมาลา-กีฬาหิ โกกิลกุลงนิกาหเฬหิ,อุยฺยานภุมิ มกรงชรงฺคภุมิ-ลีลํ ภชิตฺถ ภมรทฺธนิวลฺลกีหิ;

()

Mảnh đất của khu vườn đã mang lấy vẻ duyên dáng của một sân khấu, với những vũ điệu của hàng công đang xòe những chiếc đuôi nặng trĩu, với tiếng huyên náo của bầy chim tu hú, và với tiếng đàn lia từ tiếng vo ve của loài ong.

๗๖.

76.

นิจฺจํ วสนฺตสมยสฺสิริมุพฺพหนฺตํตํโขวนํ วนวธูหทยานุตาปี,ปตฺโต นิทาฆสมโยปิ ชเนสิ ตุฏฺฐึตสฺสา สิริสกุสุมาลิกุลาวตํโส;

()

Khu vườn ấy, vốn luôn mang vẻ huy hoàng của mùa xuân, ngay cả khi mùa hạ đến, là mùa thường gây phiền muộn cho trái tim của các nàng tiên nữ, cũng đã mang lại niềm vui cho bà, được trang điểm với những vòng hoa Sirisa.

๗๗.

77.

ตสฺมึ นิทาฆสูริยาตปตาปิตามฺภํริตฺตาลวาฬมิวกาลมกาลเมโฆ,จินฺตาตุรํ หทยมตฺตสขีชโนปิปีเณสิ คพฺภปริปากภรํ วาหนฺตฺยา;

()

Giống như một đám mây trái mùa (làm mát) lòng chậu cây trống rỗng bị nung nóng bởi sức nóng của mặt trời mùa hạ, (đám mây ấy) đã làm vui lòng cả những trái tim lo lắng của các thị nữ của bà, và (của chính bà) người đang mang gánh nặng của bào thai đang chín muồi.

๗๘.

78.

กฏฺฐาวสิฏฺฐตรโว ปริหีนปตฺตาตสฺสาธรกฺขิทสนชฺชุติสงฺคเมน,อาสุํ นวงฺกุรปลาสวิกาสปุปฺผ-สํเวลฺลิตา’ว รมณียวนปฺป เทเส;

()

Trong khu vực đáng yêu ấy của khu rừng, những cây cối chỉ còn trơ lại cành gỗ, không còn lá, nhờ sự tiếp xúc với ánh quang tỏa ra từ đôi môi, mắt, và răng của bà, đã trở nên như thể được bao phủ bởi những chồi non, lá mới, và hoa đang nở.

๗๙.

79.

คิมฺหาภีตาปปริปีฬิตงฺธลฺลิกานํคมฺภีรราวมุขรีกตทายราชิ,ทุกฺขาตุรพฺพิรหินีปมทาชนสฺสอาสิ วิลาปพธิรีกฬิเต’ว สาฬา;

()

Dãy rừng cây, trở nên ồn ào bởi tiếng kêu vang rền của những con ve sầu bị hành hạ bởi sức nóng đáng sợ của mùa hạ, giống như một đại sảnh bị điếc đặc bởi tiếng than khóc của những người phụ nữ sầu khổ vì ly biệt.

๘๐.

80.

ตสฺมึ วิกาสกลิกาวลิหาริหารากิญฺจาปิ ปกฺกผขลวลฺลริกณฺฐภุสา,นาสกฺขิ ปูคตรุปนฺติ สุมณฺฑิตายมายาย ตาย สิริมาภริตุํ ฆฏนฺตี;

()

Trong khu vườn ấy, hàng cây cau, mặc dù có những vòng hoa duyên dáng là những hàng nụ đang nở và những trang sức ở cổ là những dây leo quả chín, trong khi cố gắng, đã không thể mang lại vẻ huy hoàng cho bà Māyā đã được trang điểm lộng lẫy.

๘๑.

81.

อุยฺยานมุพฺภมิตมตฺตมธุพฺพเตหิจมฺเปยฺยปุปฺผมกุเลหิ สมากุลํตํ,อุทฺธุตธุมปฏเลหิ มโนภวสฺสทีเปหิ วาสภวกนํ’ว ลสนฺตมาสิ;

()

Khu vườn ấy, đầy những con ong say mật đang bay lượn và những nụ hoa Ngọc lan, đã tỏa sáng như thể là một ngôi nhà của thần tình yêu, với những ngọn đèn là những đám phấn hoa bị gió thổi tung như khói.

๘๒.

82.

คพฺภูปคํ ภมรเกสกลาปภาราพุทฺธงฺกุรํ ปริณตงฺกุรโลมหํสา,วนฺทนฺติโย วิย ตหึ ถพกญฺชลีหิมนฺทานิเลริตลตาวนิตา กนตา’สุํ;

()

Ở nơi đó, những nàng dây leo, được lay động bởi làn gió nhẹ, đã trở nên rực rỡ, như thể đang đảnh lễ vị Phật-mầm non đã nhập vào thai tạng, với những chùm hoa chắp lại như cử chỉ añjali, với sức nặng của mái tóc là những đàn ong, và với những sợi lông tơ dựng đứng là những nụ hoa đã chín.

๘๓.

83.

คพฺภูปคสฺส ปริปกฺกผเลหิ นานาปุญฺญานุภาวปภโวตุสมุพฺภเวหิ,มายาย คพฺภพลิกมฺมนิ ตปฺปเร’วอุยฺยานภุมิ ชนตํ ภวิ ตปฺปยนฺติ;

()

Mảnh đất của khu vườn, với nhiều loại quả chín được sinh ra theo mùa và do năng lực phước báu của ngài, đã làm thỏa mãn chúng sanh, như thể đang chuyên tâm vào nghi lễ cúng dường cho bào thai của bà Māyā và của đấng đã nhập thai.

๘๔.

84.

คพฺภูปคสฺส หิ มหาปุริสสฺส คพฺภ-วุฏฺฐานมงฺคลมหุสฺสววาสรมฺหิ,อุยฺยานภุมิ สกโลตุสมุพฺภเวหิอาสิ วิกาสกุสุเมหิ สมาภิกิณฺณา;

()

Vào ngày đại lễ cát tường đản sanh từ lòng mẹ của bậc Đại Nhân, khu vườn ngự uyển đã tràn ngập các loài hoa nở rộ, sanh ra từ tất cả các mùa.

๘๕.

85.

สาลุมฺพินีวนสิรึ กลหํสโฆสํสมผุลฺลปุปฺผสุรภึผลสมฺภโวชํ,ปญฺจินฺทฺริเยหิ คิรินิชฺฌรสิตวาตํปจฺจกฺขปญฺจวิธกามรสํอวินฺทิ;

()

(Bà) đã tận hưởng trực tiếp năm loại dục lạc qua năm giác quan: vẻ huy hoàng của vườn Lâm-tỳ-ni với tiếng kêu của thiên nga, hương thơm của các loài hoa nở rộ, tinh chất bổ dưỡng của các loại quả, và làn gió mát từ những dòng suối trên núi.

๘๖.

86.

นิยฺยาสสารสุรหึผขลปลฺลเวหิฌํการิตาลิกุลกุชิตโกกิเลหิ,สมฺผุลฺลปุปฺผนิกเรหิ สมาภิกิณฺณมทฺทกฺขิสายุวติมงฺคลสาฬสาลํ;

()

Vị thiếu nữ ấy (hoàng hậu) đã nhìn thấy cây Sa-la cát tường, tỏa hương thơm ngát từ nhựa cây tinh túy, với những chồi non mơn mởn, vang rền tiếng vo ve của đàn ong và tiếng hót của chim cu, và được bao phủ bởi những chùm hoa nở rộ.

๘๗.

87.

สมฺผุลฺลสาฬกลิกํตยตาลิมาลาสญฺจุมฺพิตํกุวลยามลโลจนาย,สาขํสุโกมลกรงฺคุลิปลฺลเวหิมายามเหสิสมลงฺกริ วิตมายา;

()

Hoàng hậu Māyā, người không còn ảo ảnh, với đôi mắt trong như hoa súng xanh, đã trang điểm cho cành cây bằng những ngón tay mềm mại như chồi non, cành cây ấy được những đàn ong đang bay lượn hôn lên những nụ Sa-la đang nở.

๘๘.

88.

ภาโรนตา’ว รุจิรงฺคุลิปลฺลวานํฌงฺการราวมุขราลิกุลาภิรามา,สาขา วิกาสกุสุเมหิสมากุลา สาโอลมฺพยฏฺฐิ ภวิ คพฺภภราตุราย;

()

Cành cây ấy, được điểm tô bởi những đàn ong rộn rã tiếng vo ve và phủ đầy hoa nở, như thể trĩu xuống bởi sức nặng của những ngón tay xinh đẹp như chồi non, đã trở thành một cành vịn cho bà, người đang chịu gánh nặng của thai kỳ.

๘๙.

89.

ตสฺสา จลิตฺถ ปวโน จลโลจนายกมฺมุพฺภโว วรติโรกรเณหิ ตาว,เทวึ นิรูปมสิรึ สุปริกฺขิปิตฺวาตมฺหา ปฏิกฺกมิ ชโน กฬิตาวกาโส;

()

Khi ấy, cơn gió nghiệp (cơn đau chuyển dạ) nổi lên cho bà, người có đôi mắt lay động. Sau khi che chắn kỹ lưỡng cho vị hoàng hậu có vẻ đẹp vô song bằng những tấm màn tuyệt hảo, mọi người liền tìm cơ hội lui ra khỏi nơi đó.

๙๐.

90.

พฺรหฺมามราสุรนโรรคปูชนียํพตฺตึสลกฺขณสมุชฺชลรูป สารํนิทฺโธตชาติมณิสนฺนิภสุทฺธคตฺตํสตฺตุตฺตมํ สปทิ เทวิ ฐิตา วิชายิ;

()

Vị hoàng hậu, trong tư thế đứng, đã lập tức hạ sanh bậc Chúng Sanh Tối Thượng, đấng đáng được Phạm thiên, chư thiên, a-tu-la, loài người và loài rồng cúng dường, người có thân tướng tinh túy rực rỡ với ba mươi hai tướng tốt, và thân thể thanh tịnh như một viên ngọc quý đã được đánh bóng.

๙๑.

91.

ทุคฺคนฺธมุตฺตมลโสณิตมกฺขิตงฺคาชายนฺตฺย’เสสมนุชา มนุเชสุเน’วํ,จงฺโคฏกมฺหิ ชินธาตุริวาธิวาโสถูปมฺหิ โสณฺณปฏิมาริว มาตุคพฺภํ;

()

Tất cả mọi người khi sanh ra, thân thể đều bị lấm bẩn bởi những thứ bất tịnh và máu mủ hôi tanh; nhưng đối với ngài thì không như vậy. Ngài đã ở trong lòng mẹ như xá-lợi của bậc Toàn Giác trong một chiếc hộp, như một pho tượng vàng trong một bảo tháp.

๙๒.

92.

นิสฺเสณิโตว ปุริโส รตนาสนมฺหาเถโรว ธมฺมกถิโก ฐิตโก’ตรนฺโต,สมฺมา ปสาริย อุโภ มุทุปาณิปาเทโส นิกฺขมิตฺถ กุณเปหิ อมกฺขิตงฺโค;

()

Ngài đã ra đời, thân không vấy bẩn bởi bất cứ thứ ô uế nào, duỗi thẳng cả hai tay và hai chân mềm mại, giống như một người bước xuống từ thang, như một vị trưởng lão thuyết pháp bước xuống từ pháp tòa bằng bảo châu trong tư thế đứng.

๙๓.

93.

ตตฺโรปคมฺม จตุโร จตุรานนา ตํชาเลน กญฺจนมเยน วิสุทฺธจิตฺตา,อาทาย มาตุปุรโต ตนยํ ฐเปตฺวาจนฺทานเน ภวตุ นนฺทมนา’ตฺย’โวจุํ;

()

Lúc ấy, bốn vị Phạm thiên bốn mặt với tâm thanh tịnh đã đến gần, dùng một tấm lưới bằng vàng để đón nhận ngài. Sau khi đỡ lấy người con trai và đặt trước mặt hoàng hậu, họ nói: 'Thưa bà có khuôn mặt như trăng, xin hãy hoan hỷ!'

๙๔.

94.

อาทิจฺจวํสกมลากรภากรสฺสพุทฺธงฺกุรสฺส สุภสีตลวาริธารา,นิกฺขมฺม ตาว นภสา นิชมาตุยา จคาหาปยุํ อุตุมุโภสุ กเลพเรสุ;

()

Khi ấy, hai dòng nước trong mát đã tuôn ra từ hư không để tắm cho cả hai thân thể, của vị Phật tương lai, là vầng thái dương của ao sen dòng dõi mặt trời, và của chính mẹ ngài.

๙๕.

95.

เตสํ กเรหิ จตุโร สุรราชปุตฺตาคณฺหึสุ สณฺหสุขุมาย’ชิณปฺปเวณฺยา,เตสญฺหิ ปาณิตลโต ปณิปาตปุพฺพํคณฺหึสุ ตํ ทุกุลจุมฺพฏเกน’มจฺจา;

()

Từ tay của các vị Phạm thiên, bốn vị thiên tử đã đón nhận ngài bằng một tấm da linh dương mềm mại và tinh xảo. Rồi từ tay của các vị ấy, sau khi đảnh lễ, các vị quan đại thần đã đón nhận ngài bằng một cuộn vải lụa.

๙๖.

96.

เตสํ กเรหิ ปถวิตลโมตริตฺวาฐตฺวา ปุรตฺถิมทิสํ อสโม วิปสฺสิ,อุทฺธํ อโธ จตุทิสานุทิสา จ เอวํเอกงฺคนํ ภวิตทา’ขิลโลกธาตุ;

()

Từ tay của họ, ngài bước xuống mặt đất. Đứng nhìn về phương đông, bậc Vô Song đã quan sát khắp nơi. Khi ấy, trên, dưới, bốn phương và các phương phụ, toàn thể thế giới hệ đã trở thành một sân phẳng duy nhất.

๙๗.

97.

ตุมฺเหหิ อุตฺตริตโร ภุวเส ตีสุนตฺถีติ มตฺถกชฏามกุฏปฺปิเตหิ,กตฺวานิชญฺชลิปุเฏหิ นิปจฺจการํพฺรหฺมามราสุรนรา ตมภิตฺถวึสุ;

()

Các vị Phạm thiên, chư thiên, a-tu-la và loài người đã chắp tay đặt lên đầu, nơi có búi tóc và vương miện, thể hiện lòng tôn kính và tán thán ngài rằng: 'Trong ba cõi, không có ai cao cả hơn ngài.'

๙๘.

98.

โสจ’ตฺตนา สมมทิสฺว ทิสาสุ ตาสูตปฺปาทวีติหรเณน ปทานิสตฺต,คนฺตฺวาน อุตฺตรทิสา’ภิมุโข อวนฺยาอพฺภุคฺคตมฺพุรุหมุทฺธนิ ติฏฺฐมาโน;

()

Và ngài, không thấy ai bằng mình trong các phương ấy, đã đi bảy bước về hướng bắc, đứng trên đỉnh của một đóa hoa sen mọc lên từ mặt đất.

๙๙.

99.

อคฺโค’หมสฺมิ อหมสฺมิ ชนสฺส เชฏฺโฐเสฏฺโฐ’หมสฺมิ อยมนฺติม’ชาติ มยฺหํ,ธีโร มเมตรหิ นตฺถิ ปุนพฺภโว’ตินิจฺฉาริตาสภิวโจ นทิ สีหกนาทํ;

()

Bậc Trí Tuệ đã thốt lên lời nói của bậc trượng phu, một tiếng rống của sư tử: 'Ta là bậc tối thượng trên đời, Ta là bậc tối tôn trên đời, Ta là bậc tối thắng trên đời. Đây là lần sanh cuối cùng của ta. Giờ đây không còn tái sanh nữa.'

๑๐๐.

100.

เวสาเขมาเส สุหกุชทิเน ปุณฺณมายํ วิสาเขนกฺขตฺเตโยเค สุรคุรุคเต โส กุฬีรวฺหราสึ,สญฺชาโต นาโถ ปรมกรุณาภาวนาภาวตตฺโตมายากุจฺฉิมฺหา กุสุมิตลตาเวลลิตุยฺยานภุมฺยา;

()

Vào tháng Vesākha, ngày thứ Ba tốt lành, vào ngày trăng tròn, dưới chòm sao Visākhā, khi sao Mộc đi vào cung Cự Giải, bậc Đạo Sư, người có bản tánh được viên mãn nhờ tu tập lòng bi mẫn tột cùng, đã đản sanh từ lòng mẹ Māyā tại khu vườn được trang điểm bởi những dây leo trổ hoa.

อิติ เมธานนฺทาภิธาเนน ยตินา วิรจิเต สกล กวิชน หทยานนฺททานนิทาเน ชินวํสทีเป อวิทุเรนิทาเน ปจฺฉิมภวิก มหาโพธิ สตฺตุปฺปตฺติ ปวตฺติปริทีโป ฉฏฺโฐสคฺโค.

Như vậy, trong tác phẩm Jinavaṃsadīpa (Ngọn Đèn Dòng Dõi Bậc Toàn Giác), là nguồn mang lại hỷ lạc cho tâm của tất cả thi nhân, do vị tu sĩ tên là Medhānanda sáng tác, đây là chương thứ sáu, có tên là 'Chương Soi Sáng Sự Xuất Hiện và Diễn Biến của Vị Đại Bồ-tát trong Kiếp Chót', thuộc phần 'Nhân Duyên Không Xa'.

๑.

อถรมฺมตรา’สิ ชาติเขตฺต-ปริยาปตฺต’วกาสโลกธาตุ,กมลุปฺปล (มาลภารินี) หิตทุปฏฺฐานคตาหิ เทวตาหิ;

()

Khi ấy, thế giới hệ, là nơi chốn thuộc phạm vi đản sanh, đã trở nên vô cùng khả ái bởi các vị thiên nữ đến hầu cận, tay mang những tràng hoa sen và hoa súng.

๒.

กมลาสนเทวทานวานํภุวเน’กตฺถ สมาคโม ตทา’สิ,ชินจกฺกปฏิคฺคหสฺส ฐานํอวิวาเทน สเทวมานุสานํ;

()

Khi ấy, tại một nơi trên thế gian, đã có một cuộc hội tụ của Phạm thiên, chư thiên và a-tu-la. Nơi đó đã trở thành nơi tiếp nhận Pháp luân của bậc Toàn Giác, không có sự tranh cãi nào giữa chư thiên và loài người.

๓.

ปฏิลาภนิมิตฺตมาทิสนฺตีวต สพฺพญฺญุตญาณสมฺปทาย,ทสสงฺขสหสฺสิโลกธาตุอภิกมฺปี ปหเฏ’ว กํสปาตี;

()

Thật vậy, như một điềm báo cho sự thành tựu Nhất thiết trí, mười ngàn thế giới hệ đã rung chuyển, giống như một chiếc đĩa đồng khi bị gõ vào.

๔.

ชนนุสฺสววาสรมฺหิ ตสฺมึนิชเทหชฺชุติปิญฺชโร’ทปาทิ,ทสสงฺขสหสฺสจกฺกวาฬ-กุหราโลกกโร มหาวภาโส;

()

Vào ngày lễ hội của chúng sanh ấy, một ánh sáng vĩ đại đã phát sinh, một vầng hào quang vàng rực từ chính thân ngài, soi sáng các khoảng không trong mười ngàn thế giới hệ.

๕.

อปตาฬิตจมฺมนทฺธเภรี-วิกตีนํ สยเมว วชฺชนมฺปิ,ตทนุตฺตรธมฺมเทสนายภวิ ฐานํ อนุสาวณสฺส โลเก;

()

Việc các loại trống da tự vang lên dù không được đánh, đã trở thành nền tảng cho sự công bố trong thế gian về bài thuyết pháp vô thượng ấy.

๖.

ฆณกาหฬวํสสงฺขวีณา-ภรณานํ สยเมว วชฺชนมฺปี,อนุปุพฺพวิหารภาวนานํปฏิลาภาย นิพนฺธนํ พภูว;

()

Việc các loại chuông, kèn, sáo, tù và, đàn tỳ bà và các đồ trang sức tự vang lên cũng đã trở thành nhân duyên cho sự chứng đắc các pháp tu tập tuần tự an trú (thiền định).

๗.

ปริมุตฺติวรตฺตปาสการา-ฆร,โยสงฺขลิกาทิพนฺธเนหิ,มิคปกฺขินรานมสฺมิมาน-วิคมสฺสา’สิ นิทานมาทิภุตํ;

()

Sự giải thoát của các loài thú, chim và người khỏi các sự trói buộc như dây da, cạm bẫy, nhà tù, gông cùm, xiềng xích, đã trở thành nhân duyên khởi đầu cho việc đoạn trừ ngã mạn.

๘.

ภุวเนสุ มหาชนสฺส โรคา-ปคเมนา’ทิสนํ อโหสุขนฺติ,จตุราริยสจฺจทสฺสเนนภวิ ฐานํ จตุสจฺจเทสนาย;

()

Việc các bệnh tật của đại chúng trong các cõi được chấm dứt là một dấu hiệu của sự an lạc, và đã trở thành nền tảng cho bài thuyết giảng về Tứ Diệu Đế, thông qua việc thấy được Bốn Chân Lý Thánh.

๙.

วิวิธพฺภุตรูปโคจรานํภุวิ ชจฺจนฺธชนสฺสโลจนานํ,ปภโว ปภโว’สิ ทิพฺพจกฺขุปฏิลาภาย ติโลกโลจนสฺส;

()

Việc những người mù bẩm sinh trên thế gian có được đôi mắt để nhìn thấy các cảnh sắc kỳ diệu khác nhau, đã là nguồn gốc cho sự chứng đắc thiên nhãn của bậc Mắt Nhìn Ba Cõi.

๑๐.

10.

ถุตคีติสุธารสสฺส ปานํพธิรานํ สวณญฺชลีปุเฏหิ,อติมานุสทิพฺพโสตธาตุ-ปฏิเวธาย นิทานมาสิ ตสฺส;

()

Việc những người điếc có thể dùng tai để nghe được cam lồ của những bài ca tán thán, đã là nhân duyên cho ngài thấu đạt được thiên nhĩ thông siêu phàm.

๑๑.

11.

ภุวิ ชาติชฬาทิปุคฺคลานํตทเห’นุสฺสติยา สุปาตุภาโว,ภวิ ปุพฺพมุปฏฺฐิตสฺสติสฺสสติปฏฺฐานนิโพธนาย ฐานํ;

()

Việc những người sinh ra ngu độn trên thế gian vào ngày ấy bỗng phát sinh trí nhớ rõ ràng, đã trở thành nền tảng cho sự giác ngộ về Tứ Niệm Xứ của ngài, người đã có chánh niệm được thiết lập từ trước.

๑๒.

12.

วิสิขาจรณํ สโรชจารุ-ปทวิญฺญาสวเสน ปงฺคุลานํ,ปุริมํ จตุริทฺธิปาทเวค-ปฏิลาภาย นิมิตฺตมาสิ โลเก;

()

Việc những người què có thể đi lại trên đường phố với những bước chân duyên dáng như hoa sen, đã là điềm báo trước trong thế gian cho sự chứng đắc tốc độ của Tứ Thần Túc.

๑๓.

13.

มธุเรน สเรน ชาติมูคาถุติคีตานฺย’วทึสุ วนฺทิโน’ว,ภุวิ ขุชฺชชโน’ชุคตฺตลาโภกุฏิลตฺตา’ปคมาย ฐานมาสิ;

()

Những người câm từ lúc sanh đã cất lên những bài ca tán dương với giọng nói ngọt ngào như những người hát rong; ở trên mặt đất, những người gù lưng đã có được thân hình ngay thẳng, đó là điềm báo cho sự từ bỏ những điều cong vạy.

๑๔.

14.

สรณํ ปุริสาสโภ สิยาโนภวโต ทุคฺคติโต วิมุตฺติยา’ติ,กริโน’ปิ กรึสุ กุญฺจนาทํตุรคา เหสมกํสุ ปีติเย’ว;

()

Với ý nghĩ rằng: ‘Vị Ngưu Vương giữa loài người sẽ là nơi nương tựa cho chúng ta để giải thoát khỏi vòng sanh tử và các khổ cảnh,’ ngay cả loài voi cũng rống lên tiếng rền vang, và loài ngựa cũng hí lên như thể trong niềm hoan hỷ.

๑๕.

15.

วิสทา ปฏิสมฺภิทา จตสฺโสปฏิวิชฺฌิสฺสติ จา’ยตึ สจา’ยํ,สกปฏฺฏนเมว ตนฺนิทานาตรณี สีฆมุปาคมุํ วิเทสา;

()

Do nhân duyên ấy, với ý nghĩ rằng: ‘Vị này trong tương lai sẽ chứng ngộ Tứ Tuệ Phân Tích trong sáng,’ các thuyền bè từ ngoại quốc đã nhanh chóng cập bến cảng của xứ sở mình.

๑๖.

16.

สยเมว วิโรจนํ ตทานิรตนานํ ภุวนากรุพฺภวานํ,รวิวํสรวิสฺส ธมฺมรํสีวิสรสฺสุ’ชฺชลนาย ฐานมาสี;

()

Vào lúc ấy, sự tự chiếu sáng của các loại bảo vật được sanh ra từ kho tàng của thế gian đã là điềm báo cho sự tỏa sáng rực rỡ của các tia sáng Chánh Pháp của mặt trời thuộc dòng dõi Thái Dương.

๑๗.

17.

ตุริยานิ สกํสกํ นินาทํอกรุํ ตคฺคุณทีปกานิวา’ตฺร,วิวฏา วิทิสาทิสา สกิตฺติ-วิสโรกาสกเต’ว’หิปฺปสตฺตา;

()

Tại đây, các nhạc cụ đã tấu lên những âm thanh riêng của mình như thể đang làm sáng tỏ các đức hạnh của ngài; các phương hướng chính và phụ đã được mở ra như thể để tạo không gian cho danh tiếng của ngài được lan truyền rộng khắp.

๑๘.

18.

สกลสฺส กิเลสปาวกสฺสปรินิพฺพานสภาวทีปเนน,นิรเยสุ หุตาสชาลมาลาตทเห นิพฺพุติมาป ชาติเขตฺเต;

()

Vào ngày ấy, trong cõi thế gian này, do sự biểu thị bản chất của việc dập tắt hoàn toàn ngọn lửa của tất cả các phiền não, các tràng lửa trong các địa ngục đã được dập tắt.

๑๙.

19.

ปริสาสุ วิสารทสฺส ตสฺสจตุเวสารทญาณลาภเหตุ,ภุวเนสุ ตทามหานทีนํอนภิสฺสนฺทนมาสิ กุนฺนทีนํ;

()

Vào lúc ấy, trong các thế giới, do là điềm báo cho việc chứng đắc Tứ Vô Sở Úy Trí của bậc Dũng Mãnh trong các hội chúng, các sông lớn và các sông nhỏ đã không chảy tràn.

๒๐.

20.

อุทปาทิ ปภา นิรากริตฺวา-พิลโลกนฺตริเยสุ อนฺธการํ,หตโมหตม’คฺค มคฺคญาณ-ชฺชุติลาภาย นิพนฺธนํ ตมาสิ;

()

Một ánh sáng đã phát sanh, xua tan bóng tối trong các cõi u minh giữa các thế giới; đó là điềm báo cho sự chứng đắc ánh sáng của Tuệ Đạo cao tột, vốn tiêu diệt bóng tối của si mê.

๒๑.

21.

สุวิมุตฺติรโส สิยา’ว ตสฺสจตุราสิตสหสฺสธมฺมขนฺโธ,มธุรํ จตุโรทธีนมาสิสลิลํ สนฺตตรํ ตรงฺคริตฺตํ;

()

Như thể là điềm báo rằng tám mươi bốn ngàn pháp uẩn của ngài sẽ có hương vị giải thoát hoàn toàn, nước của bốn đại dương đã trở nên ngọt ngào, tĩnh lặng hơn, và không có sóng.

๒๒.

22.

วิทิสาสุ จตุทฺทิสาสุ จณฺฑ-ปวนสฺสา’ปิ อวายนํ ตทานิ,ภวิ ปุพฺพนิมิตฺตมตฺตโน’ปิภฏทิฏฺฐฺยาภวทฏฺฐิเภทนาย;

()

Vào lúc ấy, việc ngay cả ngọn gió dữ dội cũng không thổi ở các phương chính và phương phụ đã trở thành điềm báo trước cho sự phá tan xương tủy của các tà kiến ngoại đạo.

๒๓.

23.

นวปลฺลวปตฺตเสขรานํวิฏปีนํ กุสุมาหิกิณฺณภาโว,ภวิ ปุพฺพนิพนฺธนํ วิมุตฺติกุสุเมหา’ตุมเทหภูสณาย;

()

Việc các cây cối, vốn được trang điểm bằng những chồi non và lá mới, lại được bao phủ bởi hoa lá, đã trở thành điềm báo trước cho việc trang hoàng thân thể của chính ngài bằng những đóa hoa giải thoát.

๒๔.

24.

กุมุทากรโพธกสฺส จนฺท-กิรณสฺสา’ติวิโรจนํ ตทาสิ,สติพุทฺธสุธากโร’ทยมฺหิชนสนฺโทหมโนปสาทเหตุ;

()

Vào lúc ấy, ánh sáng của các tia trăng, vốn làm cho các hồ hoa súng nở rộ, đã chiếu sáng rực rỡ, đó là điềm báo cho sự trong sạch nơi tâm của đại chúng khi mặt trăng của bậc Chánh Niệm Chánh Giác mọc lên.

๒๕.

25.

วิมลตฺตมนุณฺหตา นิทาฆ-สูริยสฺสู’ปสโม นิมิตฺตมคฺคํ,ภวิ เจตสิกสฺส กายิกสฺสปฏิลาภาย สุขสฺส ตมฺหิชาเต;

()

Khi ngài đản sanh, sự trong sạch, không nóng bức, và sự dịu lại của mặt trời mùa hạ đã trở thành điềm báo cao tột cho việc chứng đắc lạc về thân và lạc về tâm.

๒๖.

26.

คคนา’คนคาทิโต’ตริตฺวาปถวิสงฺกมณํ ตทา ขคานํ,สรณาคมนสฺส ฐานมาสิชินธมฺมํ สุนิสมฺม สชฺชนานํ;

()

Vào lúc ấy, việc các loài chim từ trên trời, trên núi, v.v... bay xuống và đi lại trên mặt đất đã là điềm báo cho việc những người thiện sau khi lắng nghe Chánh Pháp của bậc Chiến Thắng sẽ đến quy y.

๒๗.

27.

นภสา’ภิปวสฺสนํ ตทานิจตุทีเปสุ อกาลวาริทานํ,ปริสาสุ อขณฺฑธมฺมวุฏฺฐิ-ปตนสฺสา’สิ นิพนฺธนํ ชินมฺหา;

()

Vào lúc ấy, việc các đám mây trái mùa trút mưa xuống khắp bốn châu thiên hạ từ bầu trời đã là điềm báo cho cơn mưa Chánh Pháp không gián đoạn sẽ tuôn đổ xuống các hội chúng từ bậc Chiến Thắng.

๒๘.

28.

ฉณมงฺคลกีฬณํ ตทานิติทสานมฺปิ สเกสเก วิมาเน,อุปคมฺม ตหึตหึ อุทานสมุทานสฺสนิทานมา’สิ โพธึ;

()

Vào lúc ấy, việc chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba cũng vui chơi trong các lễ hội tốt lành tại các thiên cung của mình đã là điềm báo cho việc thốt lên lời cảm hứng khi đạt được sự Giác Ngộ ở các nơi khác nhau.

๒๙.

29.

วิวฏา สยเมว มนฺทิรานํปิหิตญฺจารกวาฏวาตปานา,ภวทุกฺขนิโรธคามิมคฺค-ปฏิลาภาย นิมิตฺตมาหรึสุ;

()

Việc các cửa lớn và cửa sổ của các nhà tù đang đóng kín và của các dinh thự tự chúng mở ra đã mang lại điềm báo cho việc chứng đắc con đường đưa đến sự đoạn diệt khổ đau của vòng sanh tử.

๓๐.

30.

ตทเห มธุรามิสสฺส เปตฺตี-วิสเยสฺวาหรณํ ขุทาตุรานํ,ภวิ กายคตาสตามตสฺสปฏิลาภาย นิมิตฺตมตฺตโน’ปิ;

()

Vào ngày ấy, việc mang đến các vật thực ngọt ngào cho những chúng sanh đang bị đói khổ trong cõi ngạ quỷ đã trở thành điềm báo cho việc chính ngài sẽ chứng đắc trạng thái bất tử của niệm thân.

๓๑.

31.

ทิวเส ชนนุสฺสเว ปิปาสา-วิคโม ทีนชนสฺส เปตโลเก,สุขิตตฺตสฺส อุเปจฺจพุทฺธภาวํ;

()

Vào ngày lễ đản sanh, sự chấm dứt cơn khát của những chúng sanh khốn khổ trong cõi ngạ quỷ là điềm báo cho sự an lạc của chính ngài khi đạt đến Phật quả.

๓๒.

32.

ปฏิปกฺขชนสฺส เมตฺติลาโภตทเห วายสวายสารินมฺปิ,ภวิฐานมนนฺตสตฺตโลก-วิสยพฺรหฺมวิหารภาวนาย;

()

Vào ngày ấy, việc những kẻ thù nghịch, ngay cả loài quạ và các loài chim ăn thịt khác, có được tâm từ đối với nhau, đã là điềm báo cho sự tu tập Tứ Vô Lượng Tâm với đối tượng là thế giới chúng sanh vô biên.

๓๓.

33.

สติมคฺคผลุพฺภเว ยเถวภวภีตฺยาปคโม ตถาคตานํ,สติ ชาตมหามเห ภยํ วานติรจฺฉานคตานมาสิ ตาโส;

()

Giống như khi Đạo và Quả sanh khởi, sự sợ hãi về vòng sanh tử của các đấng Như Lai được đoạn trừ, cũng vậy, khi đại lễ đản sanh diễn ra, các loài bàng sanh đã không có sự sợ hãi hay kinh hoàng.

๓๔.

34.

ปิยภาวุปสงฺกโม ปชานํหทยานนฺทกราย โข คิราย,ชินธมฺมกถาย สาวกานํวิย สามคฺคิรสสฺส ปาตุภาโว;

()

Việc chúng sanh trở nên thân ái với nhau bằng những lời nói làm hoan hỷ lòng người, đã là sự biểu hiện của hương vị hòa hợp, giống như các vị Thinh Văn đối với bài Pháp thoại của bậc Chiến Thắng.

๓๕.

35.

สิตกิตฺติลตาย โรปิตายภวโต’สฺมึ ภุวนาลวาฬคพฺเภ,วิย นิมฺมิตยนฺตวาริธาราชลธารา ธรณีตลุฏฺฐหึสุ;

()

Như thể là những dòng nước từ một guồng máy được chế tạo đặc biệt cho dây leo danh tiếng trong trắng được trồng bởi đấng Thế Tôn trong lòng chậu của thế gian này, các dòng nước đã vọt lên từ mặt đất.

๓๖.

36.

ภมราวลิภารปญฺจวณฺณ-กมลจฺฉนฺนมหีตลํ รราช,ชลชํ ถลชํ ปราคหารํภุวิ สพฺพตฺถ อปุปฺผิ ปุปฺผชาตํ, ()

Mặt đất được bao phủ bởi những đóa sen năm màu nặng trĩu vì những đàn ong đã trở nên rực rỡ; khắp nơi trên mặt đất, các loài hoa, dù mọc dưới nước hay trên cạn, mang đầy phấn hoa, đều đã nở rộ.

๓๗.

37.

วิฏปีสุ ลตาสุ ขนฺธสาขา-สตปตฺตานิ ตทา สุปุปฺผิตานิ,นรวีร’ภิรูปทสฺสนายภูสมุมฺมีลิตโลจนานิ’วาสุํ;

()

Vào lúc ấy, những đóa sen nở rộ trên thân và cành của các cây cối và dây leo, như thể là những con mắt mở to để chiêm ngưỡng dung sắc xinh đẹp của bậc Anh Hùng giữa loài người.

๓๘.

38.

อุปรูปริ สตฺตสตฺต หุตฺวาสตปตฺตานิ สีลาตลุพฺภวานิ,ตว อพฺภุทโย สุทุลฺลโภติกถยนฺติวิ’ห กปาตุภาวโต โน;

()

Những đóa sen mọc lên từ phiến đá, chồng lên nhau từng bảy đóa một, như thể qua sự xuất hiện của chúng ở đây, chúng đang nói rằng: ‘Sự xuất hiện của ngài là vô cùng hy hữu đối với chúng tôi.’

๓๙.

39.

นิชปารมิตาลตาย กตฺติ-ลตยา’ลงฺกตปุปฺผหาสรูปา,สมลงฺกริ ยาวตา ภวคฺคํธชมาลา ชนนุสฺสเว ติโลกํ;

()

Trong lễ hội đản sanh, những tràng phan và vòng hoa, mang hình thức của nụ cười từ những đóa hoa được trang hoàng bởi dây leo danh tiếng và dây leo Ba-la-mật của chính ngài, đã trang điểm cho ba cõi cho đến tận cõi trời cao nhất.

๔๐.

40.

อวกุชฺชสโรรุหาภิรามํนภวมฺโภชวนสฺสิรึ พพนฺธ,ภุวิ โปกฺขรวสฺสมีทิสนฺติวทมานํว ปวสฺสิ ธมฺมวสฺสํ;

()

Bầu trời mang lấy vẻ huy hoàng của một khu rừng sen, đẹp đẽ với những đóa sen úp xuống, và đã trút xuống cơn mưa Chánh Pháp như thể đang nói rằng: ‘Đây là một trận mưa hoa sen như vậy trên mặt đất!’

๔๑.

41.

รมณี รมณียรูปโสภาอจรุํ ธมฺมมนงฺครงฺคภูมิ,มธุปา มธุปานมนฺทิรานิตทเห นาวสรึสุ ธมฺมกามา;

() (อพฺยเปต ปฐมทุติย ปาทาทิยเมกํ)

Những người phụ nữ khả ái, với vẻ đẹp của dung sắc yêu kiều, đã không đi vào vũ đài của ái dục mà đã thực hành Chánh Pháp; vào ngày ấy, những con ong (madhupā), vì khao khát Chánh Pháp, đã không tìm đến những ngôi nhà để uống mật (madhupānamandirāni), tức là các đóa hoa.

๔๒.

42.

กมลา กมลาลยา วิเวสภุวนํ ภูรินวาวตารหารี,ธรณี ธรณีธราวตํสาอุปหาราติภราตุเรว กมฺปิ;