| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖(波羅夷) 1102 巴吉帝亞(波逸提) 1103 大品(律藏) 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1 1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2 1203 巴吉帝亞(波逸提)義註 1204 大品義註(律藏) 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑(詞幹篇) 8431 文法寶鑑(詞根篇) 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品(長部) 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註(長部) 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註(長部) 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品(相應部) | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注(相應部) | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註(相應部) | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註(迷惑冰消) 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| မြန်မာ | |||
| ပဠိ | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အည |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Subcommentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 한국인 | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| සිංහල | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
ဇိနစရိတယ ජිනචරිතය နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ඒ භාග්යවත් වූ, අරහත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා. ၁. 1. ဥတ္တမံ ဥတ္တမင်္ဂေန နမဿိတွာ မဟေသိနော; နိဗ္ဗာဏမဓုဒံ ပါဒပင်္ကဇံ သဇ္ဇနာလိနံ. සත්පුරුෂයන් නමැති බඹරුන්ට නිවන් නමැති මීපැණි ලබාදෙන, මහා සෘෂි වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උතුම් වූ ශ්රී පාද පද්මය මගේ උතුම් වූ හිසින් නමස්කාර කරමි. ၂. 2. မဟာမောဟတမံ လောကေ ဓံသေန္တံ ဓမ္မဘာကရံ; ပါတုဘူတံ မဟာတေဇံ ဓမ္မရာဇောဒယာစလေ. ධර්මරාජ නමැති උදයගිරි පර්වතයෙන් පැනනැඟී, ලෝකයෙහි මහා මෝහය නමැති අඳුර දුරු කරන්නා වූ, මහා තේජස් ඇති ධර්ම සූර්යයාණන් වහන්සේ නමදිමි. ၃. 3. ဇန္တုစိတ္တသရေ ဇာတံ ပသာဒကုမုဒံ သဒါ; ဗောဓေန္တံ သံဃဝန္ဒဉ္စ သိလောရုကိရဏုဇ္ဇလံ. සත්වයන්ගේ සිත් නමැති විල්වල උපන් පැහැදීම නමැති කුමුදු (සුදු නෙළුම්) මල් නිරන්තරයෙන් පුබුදුවන්නා වූ ද, මහා ශීල නමැති රශ්මි මාලාවෙන් බැබළෙන්නා වූ ද සංඝ සමූහයා ද නමදිමි. ၄. 4. တဟိံ, တဟိံ သုဝိတ္ထိဏ္ဏံ ဇိနဿ စရိတံ ဟိတံ; ပဝက္ခာမိ သမာသေန သဒါ’နုဿရဏတ္ထိကော. නිරන්තරයෙන් බුදුගුණ සිහිකිරීමේ කැමැත්ත ඇති මම, ඒ ඒ තැන්හි ඉතා පුළුල් ලෙස විසිරී පවත්නා වූ ද, සෙත සලසන්නා වූ ද බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ උතුම් චරිතය කෙටියෙන් පවසන්නෙමි. ၅. 5. ပဏိတံ တံ သရန္တာနံ ဒုလ္လဘမ္ပိ သိဝံပဒံ; အဒုလ္လဘံ ဘဝေ ဘောဂပဋိလာဘမှိ ကာ ကထာ? ප්රණීත වූ ඒ ජිනචරිතය සිහිපත් කරන්නන්ට ලැබීමට ඉතා දුෂ්කර වූ නිවන් සුවය පවා ලැබීම දුෂ්කර නොවේ නම්, මෙලොව භවභෝග සම්පත් ලැබීම ගැන කවර කතාද? ၆. 6. တသ္မာ တံ ဘညမာနံ မေ စိတ္တဝုတ္တပဒက္ကမံ; သုန္ဒရံ မဓုရံ သုဒ္ဓံ သောတုသောတရသာယနံ. එබැවින්, මා විසින් කියනු ලබන, සිත්ගන්නා සුලු වෘත්තයන්ගෙන් හා පද සම්බන්ධයෙන් යුක්ත වූ ද, සුන්දර වූ ද, මධුර වූ ද, පිරිසිදු වූ ද, අසන්නන්ගේ කන්වලට අමෘතයක් බඳු වූ ද මේ ජිනචරිතය, ၇. 7. သောတဟတ္ထပုဋာ သမ္မာ ဂဟေတွာန နိရန္တရံ; အဇရာမရမိ’စ္ဆန္တာ သာဓဝေါ ပရိဘုဉ္ဇထ. ජරා මරණ රහිත නිවන පතන්නා වූ පින්වත් සත්පුරුෂයෙනි, කන් නමැති අත් දෝතින් මනාව නිරන්තරයෙන් ගෙන මෙය ශ්රවණය කරත්වා. ၈. 8. ကပ္ပသတသဟဿဿ စတုန္နံ စာ’ပိ မတ္ထကေ; အသင်္ခေယျာနမာ’ဝါသံ သဗ္ဗဒါ ပုညကာမိနံ. සතර අසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂයකට පෙර, සැමදා පින් කැමති ජනයාගේ වාසස්ථානය වූ, ၉. 9. နာနာရတနသမ္ပန္နံ နာနာဇနသမာကုလံ; ဝိစိတ္တာပဏ သံကိဏ္ဏံ တောရဏ ဂ္ဃိက ဘူသိတံ. නානාවිධ රත්නයන්ගෙන් සමන්විත වූ, නන් දෙසින් පැමිණි ජනයාගෙන් ගැවසී ගත්තා වූ, විසිතුරු වෙළඳසැල්වලින් පිරුණා වූ, තොරණ හා කොඩිවැල්වලින් අලංකාරවත් වූ, ၁၀. 10. ယုတ္တံ ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ ဒေဝိန္ဒပုရသန္နိဘံ; ပုရံ အမရသင်္ခါတံ အဟောသီ ရုစိရံ ဝရံ. දසවිධ ශබ්දයෙන් යුක්ත වූ, ශක්ර දේවේන්ද්රයාගේ පුරවරය බඳු වූ, 'අමරාවතී' නම් වූ මනහර උතුම් නුවරක් විය. ၁၁. 11. တဟိံ ဗြာဟ္မနွယေ ဇာတော သဗ္ဗလောကာဘိပူဇိတော; မဟာဒယော မဟာပညော အဘိရူပေါ မနောရမော. ඒ නුවරෙහි මුළු ලොවටම පූජනීය වූ, මහත් කරුණාවෙන් හා මහා ප්රඥාවෙන් යුත්, ඉතා රූපවත් වූ ද, මනෝඥ වූ ද බ්රාහ්මණ වංශිකයෙක් උපන්නේය. ၁၂. 12. သုမေဓော နာမ နာမေန ဝေဒသာဂရပါရဂူ; ကုမာရော’သိ ဂရူနံ သော အဝသာနေ ဇိနံကုရော. තම දෙමාපියන්ගේ ඇවෑමෙන්, 'සුමේධ' නම් වූ, වේද සාගරයේ කෙළවරට පත් ඒ ජිනාංකුර (බෝධිසත්ත්ව) තරුණයා, ၁၃. 13. ရာသိဝဍ္ဎကမစ္စေန ဒဿိတံ အမိတံ ဓနံ; အနေကသတဂဗ္ဘေသု နိစိတံ တံ ဥဒိက္ခိယ. ධන භාරකාර ඇමතිවරයා විසින් පෙන්වන ලද්දා වූ, සිය ගණනක් කාමරවල තැන්පත් කර තිබුණා වූ ඒ අප්රමාණ ධනය දෙස බලා, ၁၄. 14. ဓနသန္နိစယံ ကတွာ အဟော မယှံ ပိတာဒယော; ဂတာ မာသကမေ’ကမ္ပိ နေဝါ’ဒါယ ဒိဝံ ဣတိ. 'අහෝ! මාගේ දෙමාපියෝ මෙතරම් විශාල ධනස්කන්ධයක් රැස්කර තබා, එයින් එකම සතයක්වත් පරලොවට රැගෙන නොගොස් මියගියාහුය' යනුවෙන් සිතා, ၁၅. 15. သံဝေဂမု’ပယာတော’ဝစီမန္တေသီ’တိ ဂုဏာကရော; ဓနသာရံ ဣဟံ ဂယှ ဂန္တုံ ယုတ္တန္တိ မေ ပန. සංවේගයට පත් ගුණාකර වූ ඔහු, 'මා විසින් මේ ධනයෙහි සැබෑ සාරය (පින) රැගෙන පරලොව යාම සුදුසුය' කියා සිතා, ၁၆. 16. ရဟောဂတော နိသီဒိတွာ သုန္ဒရေ နိဇမန္ဒိရေ; ဒေဟေ ဒေါသော ဥဒိက္ခန္တော ဩဝဒန္တော’ပိ အတ္တနော. තම සුන්දර මන්දිරයෙහි හුදකලාව හිඳ, කයේ දොස් දකිමින් තමාටම අවවාද කරගත්තේය. ၁၇. 17. ဘေဒနံ တနုနောဒုက္ခံ ဒုက္ခော တဿော’ဒယော’ပိ စ; ဇာတိဓမ္မော ဇရာဓမ္မော ဝျာဓိဓမ္မော အဟံ ဣတိ. 'ශරීරය බිඳී යාම දුකකි, එහි උපතද දුකකි. මම වනාහි ඉපදීම, ජරාවට පත්වීම සහ ලෙඩවීම ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි' යනුවෙන්, ၁၈. 18. ဧဝမာ’ဒီဟိ ဒေဟသ္မိံ ဒိသွာ ဒေါသေ အနေကဓာ; ပုရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ အာရောစေတွာန ရာဇိနော. මෙසේ ශරීරයෙහි අනේකවිධ දෝෂයන් දැක, රජුට ද දන්වා, නුවර පුරා අණබෙර යවා, ၁၉. 19. ဘေရိနာဒသုဂန္ဓေန ယာစကာလိသမာဂတေ; ဒါနကိဉ္ဇက္ခဩဃေန သတ္တာဟံ ပီနယီ တတော. අණබෙර hඬ නමැති සුවඳින් ඇදී ආ යාචකයන් නමැති බඹර සමූහයා, දානය නමැති මල් රේණු ගඟෙන් සත් දිනක් මුළුල්ලේ සතප්පවා, ၂၀. 20. ဒါနဂ္ဂဟိမဗိန္ဒူနံ နိပါတေနာ’ပိ ဓံသနံ; အယာတံ တံ ဝိလောကေတွာ ရတနမ္ဗုဇကာနနံ. මහා දානය නමැති මීදුම් බිඳු වැටීමෙන් වුවද විනාශයට පත් නොවන, ඒ රත්න පද්ම වනය බඳු ධන සමූහය දෙස බලා, ၂၁. 21. ရုဒတော ဉာတိသံဃဿ ဇလိတာနလကာနနာ; ဂဇိန္ဒော ဝိယ ဂေဟမှာ နိက္ခမိတွာ မနောရမာ. වැලපෙන්නා වූ නෑදෑ පිරිස මැදින්, ගිනිගත් වනයකින් නික්මෙන හස්ති රාජයෙකු මෙන් තම මනරම් නිවසින් නික්ම ගියේය. ၂၂. 22. မဟန္တံ သော မဟာဝီရော ဥပဂဉ္ဆိ ဟိမာလယံ; ဟရိစန္ဒနကပ္ပူရာဂရုဂန္ဓေဟိ ဝါသိတံ. ඒ මහා වීරයාණෝ, රත් සඳුන්, කපුරු සහ අගිල් සුවඳින් සුවඳවත් වූ මහත් වූ හිමාල වනයට පිවිසියහ. ၂၃. 23. သုဖလ္လစမ္ပကာသောကပါဋလီတိလကေဟိ စ; ပူဂပုန္နာဂနာဂါဒိပါဒပေဟိ စ မဏ္ဍိတံ. මනාව පිපුණු පලා, අසෝක, පළොල්, තිලක, පුවක්, දොඹ, නා ආදී වෘක්ෂයන්ගෙන් අලංකාරවත් වූ ද, ၂၄. 24. သီဟဝျဂ္ဃတရစ္ဆေဟိ ဣဘဒီပိကပီဟိ စ; တုရင်္ဂမာဒိနေကေဟိ မိဂေဟိ စ သမာကုလံ. සිංහ, ව්යාඝ්ර, දිවියන්, ඇතුන්, කොටි, වඳුරන් හා අසුන් ආදී අනේකවිධ මෘගයන්ගෙන් ගැවසී ගත්තා වූ ද, ၂၅. 25. သာဠိကာရဝိဟံသေဟိ ဟံသကောဉ္စသုဝေဟိ စ; ကပေါတကရဝီကာဒိသကုန္တေဟိ စ ကူဇိတံ. සැළලිහිණියන්, හංසයන්, කොක්කුන්, ගිරවුන්, පරෙවියන්, කරවිල පක්ෂීන් ආදී පක්ෂි සමූහයාගේ නාදයෙන් ගිගුම් දුන්නා වූ ද, ၂၆. 26. ယက္ခရက္ခသဂန္ဓဗ္ဗဒေဝဒါနဝကေဟိ စ; သိဒ္ဓဝိဇ္ဇာဓရာဒီဟိ ဘူတေဟိ စ နိသေဝိတံ. යක්ෂ, රාක්ෂ, ගාන්ධර්ව, දේව, දානවයන් හා සිද්ධ, විද්යාධර ආදී අමනුෂ්යයන් විසින් ඇසුරු කරන ලද්දා වූ ද, ၂၇. 27. မနောသီလိန္ဒနီလောရုစာရုပဗ္ဗတပန္တိဟိ; သဇ္ဈုဟေမာဒိနေကေဟိ ဘူဓရေဟိ စ ဘာသုရံ. මනෝශිලා, ඉන්ද්රනීල මාණික්ය බඳු මනරම් පර්වත පංතිවලින් ද, රිදී, රන් ආදී අනේකවිධ කඳුවලින් බැබළුණා වූ ද, ၂၈. 28. သုဝဏ္ဏမဏိသောပါနနေကတိတ္ထသရေဟိ စ; သောဘိတံ တတ္ထ ကီဠန္တနေကဒေဝင်္ဂနာဟိ စ. රන්වන් හා මිණිමුවා පඩිපෙළවල් සහ තොටුපළවල් ඇති විල්වලින් ද, එහි කෙළිනා වූ බොහෝ දිව්ය අප්සරාවන්ගෙන් ද ශෝභමාන වූ ද, ၂၉. 29. သီတသီကရသဉ္ဆန္နနိဇ္ဈရာနံ သတေဟိ စ; ကိဏ္ဏရောရဂရင်္ဂေဟိ ရမ္မေဟိ ဝိရာဇိတံ. සිසිල් පිනි බිඳුවලින් ගැවසුණු සිය ගණන් දියඇලිවලින් ද, කින්නරයන් හා නාගයන්ගේ රමණීය රංග භූමීන්ගෙන් ද විරාජමාන වූ ද, ၃၀. 30. သိခဏ္ဍိသဏ္ဍနစ္စေဟိ လတာနံ မဏ္ဍပေဟိ စ; သေတဝါလုကသဉ္ဆန္နမာလကေဟိ စ မဏ္ဍိတံ. මොනර රඟමඬලාවලින් ද, ලතා මණ්ඩපවලින් ද, සුදු වැලි අතුරන ලද මළුවලින් ද සරසන ලද්දා වූ ද, ၃၁. 31. သုဝဏ္ဏမဏိမုတ္တာဒိ အနေကရတနာကရံ; ဣစ္ဆန္တာနံ ဇနာလီနံ ပုညကိဉ္ဇက္ခမာ’လယံ. රන්, මිණි, මුතු ආදී අනේකවිධ රත්නයන්ගේ ආකරයක් බඳු වූ, පින් කැමති ජනයා නමැති බඹර සමූහයාට පින් නමැති රේණු ලබාදෙන විමනක් බඳු වූ (හිමාලය), ၃၂. 32. တမ’ဇ္ဈောဂယှ သော ဓီရော သဟဿက္ခေန မာပိတေ; ဒိသွာ ဣသိပရိက္ခာရေ ပဏ္ဏသာလဝရေ တဟိံ. ඒ වනයට පිවිසි ඒ ධීර තේජස් ඇති සුමේධ පණ්ඩිතයන්, එහි ශක්ර දේවේන්ද්රයා විසින් මවන ලද උතුම් පන්සල (කොළ සෙවිලි කළ කුටිය) සහ සෘෂි පිරිකර දැක, ၃၃. 33. ဣသိဝေသံ ဂဟေတွာန ဝိဟရန္တော သမာဟိတော; သတ္တာဟ’ဗ္ဘန္တရေ ပဉ္စ အဘိည’ဋ္ဌဝိဓာ’ပိ စ. සෘෂි වේශය ගෙන, එකඟ වූ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, සත් දිනක් ඇතුළත පංච අභිඥාවන් සහ අෂ්ට සමාපත්තීන් උපදවාගෙන, ၃၄. 34. ဥပ္ပာဒေတွာ သမာပတ္တိသုခေနေ’စ တပေါဓနော; နဘသာ ဒိဝသေ’ကသ္မိံ ဂစ္ဆန္တော ဇနတံ ဣသိ. සමාපත්ති සුවයෙන් වසන ඒ තපස්වී සෘෂිවරයාණෝ, එක් දිනෙක අහසින් වඩිද්දී, (මඟ සරසන) ජනතාව දැක, ၃၅. 35. သောဓေန္တမ’ဉ္ဇသံ ဒိသွာ ဩတရိတွာ နဘာ တဟိံ; ဣတိ တံ ဇနတံ ပုစ္ဆိ ကသ္မာ သောဓေထ အဉ္ဇသံ. මාවත පිරිසිදු කරන ජනයා දැක, එතැනට අහසින් බැස, 'ඔබලා කුමක් හෙයින් මාවත පිරිසිදු කරන්නේද?' යි ඒ ජනයාගෙන් ඇසීය. ၃၆. 36. သုမေဓ တွံ နဇာနာသိ ဒီပင်္ကရတထာဂတော; သမ္ဗောဓိမု’တ္တမံ ပတွာ ဓမ္မစက္ကမ’နုတ္တရံ. 'පින්වත් සුමේධයෙනි, ඔබ නොදන්නේද? දීපංකර තථාගතයන් වහන්සේ උතුම් වූ සම්බෝධියට පත්ව, අනුත්තර වූ ධර්ම චක්රය පවත්වා,' ၃၇. 37. ပဝတ္တေတွာန လောကဿ ကရောန္တော ဓမ္မသင်္ဂဟံ; ရမ္မံ ရမ္မပုရံ ပတွာ ဝသတီ’ဟ သုဒဿနေ. 'ලෝකයාට ධර්ම සංග්රහ කරමින්, රමණීය වූ රම්ම නුවරට වැඩම කර, එහි සුදස්සන මහා විහාරයෙහි වැඩවසන සේක.' ၃၈. 38. ဘိက္ခုသတသဟဿေဟိ စတူဟိ ဝိမလေဟိ တံ; နိမန္တယိမှ ဒါနေန မယံ လောကေကနာယက. 'කෙලෙස් රහිත වූ සතර ලක්ෂයක් මහා සංඝරත්නය සමඟ ඒ ලෝකෛක නායක බුදුරජාණන් වහන්සේව අපි දානය සඳහා ආරාධනා කළෙමු.' ၃၉. 39. တဿ အာဂမနတ္ထာယ မဂ္ဂံ သောဓေမ စက္ခုမ; ဣတိ သောတဿ သော တဿ သုခံ ဒေန္တော ဇနော’ဗြဝိံ. ‘පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වැඩමවීම උදෙසා අපි මඟ සරසන්නෙමු’ යැයි ඒ මිනිස්සු ඔහුගේ කනට සතුටක් ගෙන දෙමින් පැවසූහ. ၄၀. 40. ဗုဒ္ဓေါ’တိ ဝစနံ သုတွာ ပီတိယော’ဒဂ္ဂမာနသော; သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ နေဝသက္ခိ ဂုဏာကရော. ‘බුද්ධ’ යන වචනය ඇසූ කෙණෙහි ම ගුණාකර වූ සුමේධ තාපසතුමා බලවත් ප්රීතියෙන් ඔදවැඩුණු සිත් ඇත්තේ, තමාගේ සාමාන්ය ස්වභාවයෙන් සිටීමට පවා නොහැකි විය. ၄၁. 41. တေနာ’ရဒ္ဓဉ္ဇသာ ဓီရော ယာစိတွာန ပဒေသကံ; လဘိတွာ ဝိသမံ ဌာနံ သမံ ကာတုံ သမာရဘိ. එහෙයින් ම ඒ ධීර වූ තාපසතුමා (මඟ සරසන්නන්ගෙන්) එක් ප්රදේශයක් ඉල්ලා සිටියේ ය. එහිදී තමාට ලැබුණු රළු, විෂම වූ ස්ථානය සමතලා කිරීමට එතුමා පටන් ගත්තේ ය. ၄၂. 42. နာ’လင်္ကတေယေဝ တဟိံ ပဒေသေ,လောကေကနာထော သနရာမရေဟိ; သမ္ပူဇိတော လောကဟိတော မဟေသိ,ဝသီဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိပဇ္ဇိ မဂ္ဂံ. ඒ ස්ථානය සරසා අවසන් වීමටත් ප්රථම, දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයාගේ එක ම පිහිට වූ, ලෝකාර්ථචර්යාවෙහි යෙදෙන, මහාර්ෂි වූ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ වසීභූත රහතන් වහන්සේලා සමඟ ඒ මඟට වැඩම කළ සේක. ၄၃. 43. ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိဇာလေဟိ ပဇ္ဇလန္တံ တထာဂတံ; အာဂစ္ဆန္တံ တဟိ ဒိသွာ မောဒမာနော ဝိစိန္တယိ. ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මි මාලාවන්ගෙන් බබළමින් වැඩම කරනු ලබන තථාගතයන් වහන්සේව එහිදී දැක, මහත් සේ සතුටු වෙමින් (සුමේධ තාපසතුමා) මෙසේ සිතුවේ ය. ၄၄. 44. ယန္နူနိ’မဿ ဓီရဿ သေတုံ ကတွာန ကဒ္ဒမေ; သကတ္တာနံ နိပဇ္ဇယေ သသံဃဿ မဟေသိနော. සංඝයා වහන්සේ සහිත වූ ඒ මහාර්ෂි බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා මඩ මත මගේ ශරීරය ම ඒදණ්ඩක් (පාලමක්) කොට වැතිරෙන්නෙම් නම් මැනවි. ၄၅. 45. ဒီဃရတ္တာမ’လံ တံ မေ ဟိတာယ စ သုခါယ စ; ဣစ္စေ’ဝံ စိန္တယိတွာန နိပန္နော’သော ဇိနင်္ကုရော. ‘එය දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලෙහි මගේ හිතසුව පිණිස ම වන්නේ ය’ යි සිතූ ඒ ජිනාංකුරයන් වහන්සේ (මඩෙහි) වැතිර ගත් සේක. ၄၆. 46. ပဗောဓေတွာန ဒိသွာန စာရုလောစနပင်္ကဇေ; ပုန’ပေ’ဝံ ဝိစိန္တေသိ နိပန္နော ဓိတိမာ တဟိံ. එහි වැතිර සිටි ධෛර්යවන්ත වූ ඒ තාපසතුමා, තම නෙළුම් පත් බඳු මනහර නෙත් හැර (බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙස) බලා නැවතත් මෙසේ සිතුවේ ය. ၄၇. 47. ဣစ္ဆေယျံ စေ’ဟမ’ဇ္ဇေ’ဝ ဟန္တွာ’နန္တရဏေ ဘဝေ; သံဃဿ နဝကော ဟုတွာ ပဝိသေယျံ ပုရံ ဝရံ. ‘මම කැමති නම්, අද ම සසර දුක් නසා, සංඝයා වහන්සේ අතර නවක භික්ෂුවක් බවට පත්ව, උතුම් වූ නිවන් පුරයට ඇතුළු විය හැක්කෙමි.’ ၄၈. 48. ကိမ’ညာတကဝေသေန က္လေသနိဗ္ဗာပဏေန မေ; အယံ ဗုဒ္ဓေါ’ဝ’ဟံ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ လောကေ အနုတ္တရော. ‘කිසිවකු නොහඳුනන වෙස් ගෙන කෙලෙසුන් නිවා දැමීමෙන් මට ඇති ඵලය කුමක්ද? මම ද මෙසේ ම ලොව අනුත්තර වූ බුදු කෙනෙකු වන්නෙමි.’ ၄၉. 49. ဇနတံ ဓမ္မနာဝါယ တာရေတွာန ဘဝဏ္ဏဝါဝ; နိဗ္ဗာဏပုရမာ’နေတွာ သေယျံ မေ ပရိနိဗ္ဗုတံ. ‘ධර්ම නමැති නැවෙන් ජනයාව භව සාගරයෙන් එතෙර කරවා, නිර්වාණ නමැති නගරයට පමුණුවා පිරිනිවීම මට උතුම් වන්නේ ය.’ ၅၀. 50. ဣစ္စေ’ဝံ စိန္တယိတွာန နိပန္နော ကဒ္ဒမေ တဟိံ; သုဝဏ္ဏကဒလိက္ခန္ဓသန္နိဘော သော’တိ သောဘတိ. මෙසේ සිතා එහි මඩෙහි වැතිර සිටි, රන් කෙහෙල් කඳක් බඳු වූ ඒ සුමේධ තාපසතුමා ඉතා බැබළුණේ ය. ၅၁. 51. ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသီဟိ ဝိရာဇမာနံ,ဒိသွာ မနုညံ သုဂတတ္တဘာဝံ; သဉ္ဇာတပီတီဟိ ဥဒဂ္ဂစိတ္တော,သမ္ဗောဓိယာ ဆန္ဒမ’ကာသိ ဓီရော. ෂඩ්වර්ණ රශ්මියෙන් බබළන්නා වූ, මනහර වූ සුගත තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්රී දේහය දැක, උපන් ප්රීතියෙන් ඔදවැඩුණු සිත් ඇති ඒ ධීර වූ තාපසතුමා සම්බෝධිය උදෙසා දැඩි කැමැත්තක් (අධිෂ්ඨානයක්) කළේ ය. ၅၂. 52. အာဂန္တွာန တဟိံ ဌာနံ ဣသိံ ပင်္ကေ နိပန္နကံ; လောကဿ သေတုဘူတော’ပိ သေတုဘူတံ တမ’တ္တနော. ලෝකයාට ම පාලමක් බඳු වූ දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ, මඩෙහි වැතිරී තමන් වහන්සේට පාලමක් වී සිටි ඒ තාපසයා සිටි ස්ථානයට වැඩම කළ සේක. ၅၃. 53. ဒိသွာ ဥဿီသကေ တဿ ဌတွာ လောကေကသေတုနော; လောကေကလောစနော ဓီရော ဒီပင်္ကရတထာဂတော. ලෝකයාගේ එක ම ඇස බඳු වූ, ධීර වූ දීපංකර තථාගතයන් වහන්සේ, ලෝකයාගේ එක ම සේතුවක් (පාලමක්) බඳු වූ ඒ තාපසයා දැක, ඔහුගේ හිස අසල නතර වූ සේක. ၅၄. 54. ဂေါတမော နာမ နာမေန သမ္ဗုဒ္ဓေါ’ယံ အနာဂတေ; ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ သာဝကေ စ ပုရာဒိကေ. ‘මොහු අනාගතයෙහි ගෝතම නමින් සම්මා සම්බුදු වන්නේ ය’ යි ශ්රාවකයන් හා නගරවැසියන් ඉදිරියෙහි විවරණ දුන් සේක. ၅၅. 55. ဣဒံ ဝတွာန ကတွာန သသံဃော တံ ပဒက္ခိဏံ; ပူဇေသိ အဋ္ဌမုဋ္ဌိဟိ ကုသုမေဟိ ဂုဏပ္ပိယော. මෙසේ වදාරා, ගුණයට ලැදි වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සංඝයා වහන්සේලා සමඟ ඔහුව පැදකුණු කොට මල් මිටි අටකින් පූජා කළ සේක. ၅၆. 56. ဣတိ ကာတူန ပါယာသိ သသံဃော လောကနာယကောဝ; ရမ္မကံ နာမ နဂရံ ရမ္မာရာမာလယာလယံ මෙසේ කොට, ලෝකනාථ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සංඝයා වහන්සේලා සමඟ රමණීය ආරාමයන්ගෙන් සමන්විත වූ ‘රම්මක’ නම් නගරය බලා වැඩම කළ සේක. ၅၇. 57. ဇိနဿ ဝစနံ သုတွာ ဥဋ္ဌဟိတွာန ပင်္ကတော; မုဒိတော ဒေဝသံဃေဟိ ကုသုမာဒီဟိ ပူဇိတော. ජිනරාජයාණන් වහන්සේගේ ඒ වචනය අසා මඩෙන් නැඟී සිටි ඒ තාපසතුමා, දෙව් පිරිස් විසින් මල් ආදියෙන් පුදන ලද්දේ මහත් සතුටට පත් විය. ၅၈. 58. ပလ္လင်္ကမာ’ဘုဇိတွာန နိသီဒိ ကုသုမာသနေ; မဟာတပေါ မဟာပညော သုမေဓော ဒမိတိန္ဒြိယော. මහා තපස් ඇති, මහා ප්රඥාවන්ත වූ, ඉන්ද්රියයන් දමනය කළ සුමේධ තාපසතුමා පලඟක් බැඳ ඒ මල් ආසනය මත වැඩසිටියේ ය. ၅၉. 59. ဒေဝါ ဒသသဟဿေသု စက္ကဝါဠေသု မောဒိတာ; အဘိတွဝိံသု တံ ဓီရံ နိသိန္နံ ကုသုမာသနေ. දසදහසක් සක්වල දෙවිවරු සතුටට පත්ව, මල් ආසනයෙහි වැඩසිටි ඒ ධීර වූ තාපසතුමාට ප්රශංසා කළහ. ၆၀. 60. နိသိန္နော ဥပဓာရေသိ ဓမ္မေ ဗုဒ္ဓကရေ တဒါ; ကိမုဒ္ဓံ ဝါ အဓော ဝါ’ပိ ဒိသာသု ဝိဒိသာသု စ. එසේ වැඩසිටිමින් එතුමා, උඩ, යට, සිව්දිග හා අනුදිග බුදු බව ලැබීමට හේතු වන ධර්මයන් (බුද්ධකාරක ධර්මයන්) මොනවාදැයි සෙවීය. ၆၁. 61. ဣစ္စေ’ဝံ ဝိစိနန္တော သော သကလံ ဓမ္မဓာတုကံ; အဒ္ဒက္ခိ သကသန္တာနေ ပဌမံ ဒါနပါရမိံ. මෙසේ මුළු දහම් ලොව ම පිරික්සා බලන එතුමා, තම සන්තානයෙහි පවත්නා පළමුවැනි පාරමිතාව වන ‘දාන පාරමිතාව’ දුටුවේ ය. ၆၂. 62. ဧဝမေ’ဝံ ဂဝေသန္တော ဥတ္တရိံ ပါရမီ ဝိဒူ; သဗ္ဗာ ပါရမိယော ဒိသွာ အတ္တနော ဉာဏစက္ခုနာ. මෙසේ ම මතු මතුත් පාරමිතාවන් ගවේෂණය කළ ඒ නුවණැති තාපසතුමා, තම ඥාන චක්ෂුසින් සියලු ම පාරමිතාවන් දුටුවේ ය. ၆၃. 63. သံသာရေ သံသရန္တော သော ဗဟုံ ဒုက္ခံ တိတိက္ခိယ; ဂဝေသန္တော’မတံ သန္တော ပူရေတွာ ဒါနပါရမိံ. සංසාරයෙහි සැරිසරමින්, අමා නිවන සොයමින්, බොහෝ දුක් ඉවසමින්, ඒ ශාන්ත වූ බෝසතාණන් වහන්සේ දාන පාරමිතාව සම්පූර්ණ කළ සේක. ၆၄. 64. သတ္တနံ ကပ္ပရုက္ခော’ဝ စိန္တာမဏိ’ဝ ကာမဒေါ; ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတမန္နာဒိံ ဒဒန္တော ဒဒတံ ဝရော. සත්වයන්ට කල්ප වෘක්ෂයක් මෙන් ද, පැතූ පැතුම් දෙන චින්තාමණී රත්නයක් මෙන් ද, කැමති කැමති අන්නපානාදිය දෙමින් දෙන්නන් අතර උත්තමයා වූ සේක. ၆၅. 65. တာရကာဟိ ဗဟုံ ကတွာ နဘေ စာရုဝိလောစနေ; ဥပ္ပာဋေတွာ ဒဒံ ဓီရော ယာစကာနံ ပမောဒိတော. ඒ ධීර වූ බෝසතාණන් වහන්සේ අහසේ තරු වලටත් වඩා වැඩියෙන් තම මනහර නෙත් උගුල්ලා, සතුටු සිතින් යාචකයන්ට දන් දුන් සේක. ၆၆. 66. မဟိယာ ပံသုတော စာ’ပိ သမုဒ္ဒေါဒကတော’ဓိကံ; ဒဒံ သရီရမံသဉ္စ လောဟိတမ္ပိ စ အတ္တနော. මහ පොළොවේ පස් වලට වඩා වැඩියෙන් තම ශරීර මාංශය ද, මහා සාගරයේ දියට වඩා වැඩියෙන් තම ලේ ද දන් දුන් සේක. ၆၇. 67. မောလိနာ’လင်္ကတေ သီသေ’ဓိကံ ကတွာ သိနေရုတော; ကမ္ပယိတွာ မဟိံ ဒေန္တော သုတေ စာ’ပိ သကင်္ဂတာဝ. මහ මෙරට වඩා උස් වන සේ ඔටුන්නෙන් සැරසුණු හිස් ද, මහ පොළොව කම්පා කරවමින් තම දරුවන් හා ශරීරාංගයන් ද දන් දුන් සේක. ၆၈. 68. သီလနေက္ကမ္မပညာဒီ ပူရေတွာ သဗ္ဗပါရမီ; ဝေဿန္တရတ္တဘာဝေ’ ဝမ္ပတွာ တမ္ဘာ စုတော ပန. ශීල, නෙක්ඛම්ම, ප්රඥා ආදී සියලු ම පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ කොට, වෙස්සන්තර ආත්මභාවයට පැමිණ, එයින් චුත ව; ၆၉. 69. ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သုရာဝါသေ သုန္ဒရေ တုသိတေ ပုရေ; ဝသန္တော သုစိရံ ကာလံ ဘုတွာနာ’တန္တသမ္ပဒံ. සුන්දර වූ තුසිත දිව්ය ලෝකයෙහි උපත ලබා, එහි බොහෝ කලක් වෙසෙමින් අපරිමිත දිව්ය සම්පත් අනුභව කළ සේක. ၇၀. 70. ကတဉ္ဇလီဟိ ဒေဝေဟိ ယာစိတော ဒိပဒုတ္တမော; သမ္ဗောဓာယ မဟာဝီရ ကာလော တုယှန္တိအာဒိနာ. එහිදී දොහොත් මුදුන් දී වැඳ සිටි දෙවිවරුන් විසින් ‘මහා වීරයන් වහන්සේ, සම්බුද්ධත්වය සඳහා ඔබට මේ සුදුසු ම කාලය යි’ ආදී වශයෙන් ඒ ද්විපදෝත්තමයාණන් වහන්සේට ආරාධනා කරන ලදී. ၇၁. 71. ဝိလောကေတွာန ကာလာဒိံ ဉတွာ ကာလန္တိ ဗောဓိယာ; ပဋိညံ ဒေဝသံဃဿ ဒတွာ နန္ဒနကာနနံ. කාලය ආදී පංච මහා විලෝකනයන් කොට, සම්බුද්ධත්වය උදෙසා සුදුසු ම කාලය මෙය යැයි වටහාගෙන, දෙව් පිරිසට සිය ප්රතිඥාව දී, නන්දන උයනට වැඩම කළ සේක. ၇၂. 72. ဂန္တွာန ဒေဝသံဃေဟိ သုဂတိံ ဂစ္ဆိ’တော စုတော; အဘိတ္ထုတော မဟာပညော စဝိတွာန တတော ဣဓ. එහිදී දෙවිවරුන් විසින් ‘මහ ප්රඥාවන්තයාණෙනි, මෙයින් චුත ව සුගතියට (මනුෂ්ය ලෝකයට) වැඩම කරනු මැනවි’ යැයි තුති ගී ගයනු ලැබූ ඒ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, එයින් චුත ව මෙලොව උපත ලැබූ සේක. ၇၃. 73. သုသဇ္ဇိတင်္ဂေါရုတုရင်္ဂမာကုလေ,ဝိစိတ္တနာနာပဏပဏျသမ္ပဒေ; မနောရမုတ္တုင်္ဂဇိန္ဒရာဇိတေ,ဝိဘူသိတေ တောရဏကေတုရာသိဟိ. මනාව සරසන ලද උදාර අශ්වයන්ගෙන් ගැවසී ගත්තා වූ ද, විවිධ විසිතුරු බඩු බාහිරාදියෙන් පිරුණු වෙළඳසල්වලින් යුක්ත වූ ද, නෙත් සිත් පිනවන උස් වූ උත්තම මන්දිරවලින් බැබළුණා වූ ද, තොරණ හා ධජ සමූහයෙන් අලංකාරවත් වූ ද; ၇၄. 74. အလင်္ကတဋ္ဋာလဝိသာလမာလယေ,သုဂေါပုရေ သုန္ဒရသုန္ဒရာလယေ; သုဒဿနီယေ ကပိဠဝှယေ ပုရေ,ပုရိန္ဒဒဿာ’ပိ ပုရဿ ဟာသကေ. සරසන ලද අට්ටාල හා විශාල මන්දිරවලින් ද, අලංකාර උස් ද්වාරවලින් හා සොඳුරු මනදොළ පුරවන වාසස්ථානවලින් ද යුත්, ශක්ර දේවේන්ද්රයාගේ සුදර්ශන දිව්ය පුරය පරදවන සුලු වූ, දර්ශනීය වූ කපිලවස්තු නම් පුරවරයෙහි; ၇၅. 75. ဘူပါလမောဠိရတနာလိနိသေဝိတင်္ဃိ,ပင်္ကေရုဟံ ဝိမလနေကဂုဏာဓိဝါသံ; ဩက္ကာကရာဇကုလကေတုမနာထနာထံ,သုဒ္ဓေါဒနံ နရပတိံ ပဝရံ ပဋိစ္စ. රාජ රාජ මහාමාත්යයන්ගේ ඔටුනු මිණි කිරණින් පිදුම් ලැබූ ශ්රී පාද පද්මයන් ඇති, නිර්මල වූ අනේකවිධ ගුණයන්ට නිවාස වූ, ඔක්කාක රාජ වංශයේ කේතුවක් බඳු වූ ද, අසරණයන්ට සරණ වූ ද උතුම් සුද්ධෝදන නරේන්ද්රයාණන් පිය රජු කොට; ၇၆. 76. သော သဇ္ဈုဒါမဓဝလာမလဒဿနီယ,သောဏ္ဍာယ သံဂဟိတသေတဝရာရစိန္ဒံ; စန္ဒာဝဒါတဝရဝါရဏရာဇဝဏ္ဏံ,သန္ဒဿယိတွ သုပိနေန ဝိသာလပညော. රිදී දමක සෙයින් සුදු පැහැති, නිර්මල වූ, සොඬින් සුදු නෙළුම් මලක් ගත්, පුන් සඳක් සෙයින් සුදු පැහැති උතුම් ඇත් රාජයෙකුගේ වෙස් ගෙන සිහිනයකින් පෙනී සිටි මහා ප්රඥාවන්ත වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ; ၇၇. 77. ဗိမ္ဗာဓရာယ ဝိကစုပ္ပလလောစနာယ,ဒေဝိန္ဒစာပရတိစဍ္ဎနဘူလတာယ; သမ္ပုဏ္ဏသောမ္မဝိမလိန္ဒုဝရာနနာယ,သောဝဏ္ဏဟံသယုဂစာရုပယောဓရာယ. රතු බිම්බ ඵලයක් බඳු තොල් සඟළක් ඇති, පිපුණු නිල් මහනෙල් බඳු නෙත් ඇති, ශක්රයාගේ දේදුන්න බඳු වූ බැම සඟළක් ඇති, පූර්ණ චන්ද්රයා බඳු පියකරු මුහුණක් ඇති, රන් හංස යුගලක් බඳු පියයුරු ඇති; ၇၈. 78. ပါဒါရဝိန္ဒကရပလ္လဝသုန္ဒရာယ,သောဝဏ္ဏဝဏ္ဏတနုဝဏ္ဏဝိရာဇိတာယ; သီလာဒိနေက ဂုဏဘူသနဘူသိတာယ,မာယာယ ရာဇဝနိတာယု’ပဂဉ္ဆိ ကုစ္ဆိံ. නෙළුම් මල් බඳු පාදයන්ගෙන් හා ලපලු බඳු සුකොමළ දෑතින් සුන්දර වූ, ස්වර්ණ වර්ණ දේහ ශෝභාවෙන් බැබළුණා වූ, ශීලාදී අනේකවිධ ගුණාභරණයෙන් සැරසුණු මහාමායා දේවියගේ කුස තුළ පිළිසිඳ ගත් සේක. ၇၉. 79. ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ တဿ ဇာတာ’နေကဝိဓဗ္ဘုတာ; အထာ’ယံ ဂဟိတာရက္ခော နရေဟိ အမရေဟိ စ. උන්වහන්සේගේ ප්රතිසන්ධි ක්ෂණයෙහි (මව්කුස පිළිසිඳගත් මොහොතේ) නොයෙක් ආකාර වූ අද්භූත ප්රාතිහාර්යයන් ඇති විය. ඉන්පසු උන්වහන්සේව මනුෂ්යයන් විසින් ද, දෙවිවරුන් විසින් ද ආරක්ෂා කරන ලදී. ၈၀. 80. မနုညရတ္တမ္ဗုဇကဏ္ဏိကာယ,မာ’သီနသိင်္ဂီပဋိမာ’ဝ ရမ္မာ; သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဒိပဒါနမိန္ဒော,ပလ္လင်္ကမာ’ဘုဉ္ဆိယ မာတုဂဗ္ဘေ. මනහර රතු නෙළුම් මලක කර්ණිකාව (පොකුණ) මත වැඩසිටින රමණීය රන් පිළිමයක් මෙන්, රන්වන් පැහැති දෙපා ඇත්තන් අතර උත්තම වූ ඒ මහාබෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මව්කුස තුළ පළඟක් බැඳගෙන වැඩසිටියහ. ၈၁. 81. မဏိမှိ ဝိပ္ပသန္နမှိ ရတ္တသုတ္တမိ’ဝါ’ဝုတံ; မာတုစိတ္တမ္ဗုဇံ ဓီရော ဗောဓယန္တော ပဒိဿတိ. ඉතා පිරිසිදු මැණිකක් තුළ අමුණන ලද රතු නූලක් මෙන්, මෑණියන්ගේ හෘද පද්මය සතුටු කරවමින් (හෝ ආලෝකවත් කරමින්) ඒ මහා ප්රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ (මව්කුස තුළ පිටතට) පැහැදිලිව පෙනී සිටියහ. ၈၂. 82. ဒသမာသာဝသာနမှိ ဒေဝီ ရညော ကထေသိ’ဒံ; မယှံ ဉာတိဃရံ ဒေဝ ဂန္တုမိ’စ္ဆာမ’ဟံ ဣတိ. දස මසක් ඇවෑමෙන් මහාමායා දේවිය රජතුමාට මෙසේ පැවසුවාය: "දේවයන් වහන්ස, මම මාගේ නෑදෑයන්ගේ නිවස (දේවදහ නුවර) වෙත යෑමට කැමැත්තෙමි." ၈၃. 83. ရညော’ထ သမနုညတာ ဂစ္ဆန္တိ ကုလမ’တ္တနော; မဟတာ ပရိဟာရေန ဒိဗ္ဗဉ္ဇသ သမဉ္ဇသေ. ඉන්පසු රජතුමාගේ අවසරය ලබාගෙන, ඇය තමන්ගේ කුලය වෙත මහා පෙරහැරකින් (පිරිවරින්), දිව්යමය මාර්ගයක් බඳු වූ ඉතා අලංකාර මාවතක් ඔස්සේ ගමන් කළාය. ၈၄. 84. သုရဘိကုသုမသဏ္ဍာလင်္ကတဿာလသဏ္ဍံ,သမဒဟမရမာလာဂီယမာနဂ္ဂနာဒံ; နယနဝိဟဂသံဃေ အဝှယန္တံ’ဝ ဒိသွာ,ဝိပုလရတိနိဝါသံ လုမ္ဗိနီကာနနံ တံ. සුවඳවත් මල් පොකුරුවලින් අලංකාර වූ සල් උයන ද, මත් වූ බඹර සමූහයාගේ ගීත නාදයෙන් ගිගුම් දුන්, ඇස් නමැති පක්ෂි සමූහයා තමන් වෙත කැඳවන්නාක් බඳු වූ, මහත් ප්රීතියට නිවහනක් බඳු වූ ඒ ලුම්බිණි සල් උයන දැක, ၈၅. 85. ဝိပုလတရရတိံ သာ တမှိ ကာတူန ရမ္မေ,အမရယုဝတိလီလာစာရုလီလာဘိရာမာ; ဝိကသိတဝရသာလဿော’ပဂန္တွာန မူလံ,သယမ’တိနမိတေ ကံ သာလသာခံ အဂဏှိ. සුරංගනාවකගේ ලීලාවෙන් මනහර වූත්, අතිශයින් සුන්දර වූත් ඒ දේවිය, එම රමණීය උයනෙහි මහත් සතුටක් ලබමින්, මැනවින් පිපී ගිය උතුම් සල් ගසක මුලට පැමිණ, තමා වෙත නිතැතින්ම නැමුණු සල් අත්තක් අල්ලා ගත්තාය. ၈၆. 86. တသ္မိံ ခဏေ ကမ္မဇမာလုတ’ဿာ,စလိံသု သာနီဟိ ပရိက္ခိပိတွာ; ဒေဝိံ ဇနော တံ အဘိပါလယန္တော,တမှာ ပဋိက္ကမ္မ သုသဏ္ဌိတာ’ထ. එම මොහොතෙහි ඇයට ප්රසව වේදනාවන් (කර්මජ වාතයන්) ඇති විය. එකල පිරිස තිර රෙදිවලින් දේවියව වට කර, ඇයව ආරක්ෂා කරමින්, එතැනින් පසුබසින්නට වී මැනවින් රැකවල් ලා සිටියහ. ၈၇. 87. သဂစာရုဟေမဝလယာဒိဝိဘူသိတေန,အစ္စန္တတမ္ဗနခရံသိသမုဇ္ဇလေန; တုလာတိကောမလသုရတ္တကရေန သာခံ,ဩလမ္ဗ တတ္ထ မဇနေသိ ဋ္ဌိတာ’ဝ ဓီရံ. මනහර රන් වළලු ආදියෙන් සැරසුණු, ඉතා තඹවන් (රතු පැහැති) නිය රැස්වලින් බැබළෙන, අතිශයින් මෘදු වූ රත් පැහැති හස්තයෙන් සල් අත්ත අල්ලාගෙන, එහි සිටගෙනම ඒ මහා ප්රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේව ප්රසූත කළාය. ၈၈. 88. သောဝဏ္ဏဝဏ္ဏတနုဝဏ္ဏဝိရာဇမာနံ,နေတ္တာဘိရာမမတုလံ အတုလာယ ဂဗ္ဘာ; သမ္မာ ပသာရိတကရင်္ဃီယုဂါဘိရာမံ,ပင်္ကေရုဟာ ကဏကဟံသမိ’ဝေါ’တရန္တံ. රන්වන් පැහැති ශරීර සෝභාවෙන් බැබළෙන, නෙත්වලට ප්රිය උපදවන, අසදෘශ වූ, මැනවින් දිගු කරන ලද දෑත් දෙපා යුගලින් අලංකාර වූ, නෙළුම් මලකින් බැසයන රන් හංසයකු වැනි වූ ඒ අසමසම බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මව්කුසෙන් බිහි වූහ. ၈၉. 89. ဗြဟ္မာ မနဂ္ဃရတိဝဍ္ဎနဟေမဇာလ,မာ’ဒါယ တေန ဥပဂမ္မ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ; ‘‘သမ္မောဒ ဒေဝိ အယ မ’ဂ္ဂတရော သုတော တေ,ဇာတော’’တိ တာယ ပုရတော ကထယိံသု ဌတွာ. මහා බ්රහ්මරාජවරු මහත් සතුට වඩවන මිල කළ නොහැකි රන් දැලක් ගෙන අවුත්, එයින් උන්වහන්සේව පිළිගෙන, දේවිය ඉදිරියෙහි සිටගෙන, "දේවියනි, සතුටු වන්න. ඔබට මේ උතුම් පුත්ර රත්නය උපන්නේය" යි පැවසූහ. ၉၀. 90. ဇာယန္တိ သေသမနုဇာ မလမက္ခိတင်္ဂါ,ဇာတော ပနေ’သ ပဝရော ဒိပဒါနမိန္ဒော; အစ္စန္တ သဏှမလကာသိကဝတ္ထကမှိ,နိက္ခိတ္တနဂ္ဃတရစာရုမဏီ’ဝ သုဒ္ဓေါ. සෙසු මනුෂ්යයෝ කිලිටි වැකුණු ශරීර ඇතිව උපදිති. නමුත්, මනුෂ්යයන් අතර උත්තම වූ මේ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, අතිශයින් සිනිඳු වූ ද පිවිතුරු වූ ද කසී සළු මත තබන ලද අගනා අනර්ඝ රත්නයක් මෙන් පිරිසිදුව උපන් සේක. ၉၁. 91. ဧဝ’မ္ပိ သန္တေ သဘတော’ပဂန္တွာ,ဒွေ ဝါရိဓာရာ သုဘဂဿ ဒေဟေ; ဇနေတ္တိဒေဟေ’ပိ ဥတုံ မနုညံ,ဂါဟာပယုံ မင်္ဂလကိစ္စတာယ. උන්වහන්සේ එසේ පිරිසිදුව උපන්න ද, ආකාශයෙන් ඇද හැළුණු සිසිල් සහ උණුසුම් වූ දිය දහරා දෙකක් ඒ භාග්යවතුන් වහන්සේගේ ශරීරයෙහි ද, මෑණියන්ගේ ශරීරයෙහි ද වැදී, මංගල කාර්යයක් ලෙස මනහර ශීතෝෂ්ණ සමතාවක් ඇති කළේය. ၉၂. 92. တေသံ ကရံ ရတိကရာ အဇိနပ္ပဝေဏီ,မာ’ဒါယ တေန ဥပဂမ္မ ပဋိဂ္ဂဟေသုံ; ဒေဝါ ဒုကူလမယစုမ္ဗဋကေန ဝီရံ,တေသံ ကရံ နရဝရာ နရသီဟရာဇံ. බ්රහ්මයන්ගේ අතින් සතුට උපදවන අඳුන් දිවි සමක් ගෙන දෙවිවරු ඒ වීරයාණන් වහන්සේව පිළිගත්හ. දෙවිවරුන්ගේ අතින් මනුෂ්යයෝ සුදු සේද රෙදි කඩකින් (මුදුවකින්) ඒ නරශ්රේෂ්ඨ වූ සිංහරාජයාණන් වහන්සේව පිළිගත්හ. ၉၃. 93. တေသံ ကရာ ရတိကရော ဝိမလော’ဝ စန္ဒော,စက္ကင်္ကိတောရုစရဏေဟိ မဟီတလသ္မိံ; သမ္မာ ပတိဋ္ဌိယ ပုရတ္ထိမကံ ဒိသံ သော,ဩလောကယိတ္ထ ကမလာယတလောစနေဟိ. මනුෂ්යයන්ගේ අතින් මිදී, නිල් අහසේ පිරිසිදු පුර හඳ මෙන් බැබළුණු උන්වහන්සේ, මඟුල් සලකුණු (චක්ර ලක්ෂණ) සහිත වූ ශ්රී පතුල් පොළොව මත තබා කෙළින්ම නැගී සිට, දිගු නෙළුම් පෙති බඳු නෙත්වලින් නැගෙනහිර දිශාව බැලූ සේක. ၉၄. 94. ဧကင်္ဂနာ နေကသတာနိ စက္က,ဝါဠာန’ဟေသုံ သနရာမရာ’ထ; ဓီရံ သုဂန္ဓပ္ပဘူတီဟိ တေသု,သမ္ပူဇယန္တာ ဣဒမ’ဗြဝိံသု. එකල්හි දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ නොයෙක් සිය ගණන් සක්වලවල් එකම මළුවක් මෙන් දිස් විය. එහි සිටි සත්වයෝ සුවඳ විලවුන් ආදියෙන් ඒ මහා ප්රඥාවන්තයාණන් වහන්සේට පූජා පවත්වමින් මෙසේ පැවසූහ. ၉၅. 95. နတ္ထေ’တ္ထ တုမှေဟိ သမော သုဓီသ,ဧကော ပုမာ’ပ’ဂ္ဂတရော ကုတော’တိ; ဧဝံ ဒိသာ လောကိယ လောကနာထော,တပေက္ခမာနော သဒိသ’မ္ပိ ဧကံ. "ප්රඥා සාගරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඔබවහන්සේට සමාන වූ කිසිවකු නැත. එසේ නම්, ඔබවහන්සේට වඩා උතුම් වූ වෙනත් පුරුෂයෙකු කොයින්ද?" මෙසේ ලෝකනාථයන් වහන්සේ තමන්ට සමාන වූ එකම පුද්ගලයෙකු හෝ සිටී දැයි බලමින් සිව්දිග බැලූ සේක. ၉၆. 96. ဥတ္တရာ’ဘိမုခေါ သတ္တပဒံ ဂန္တွာ ကထေသိ’ဒံ,‘‘အဂ္ဂေါ’ဟမသ္မိ လောကဿ ဇေဋ္ဌော သေဋ္ဌော’’တိအာဒိကံ. උතුරු දිශාවට මුහුණ ලා සත් පියවරක් පෙරට තබා වැඩම කොට, "මම ලෝකයට අග්ර වෙමි, මම ලෝකයට ජ්යෙෂ්ඨ වෙමි, මම ලෝකයට ශ්රේෂ්ඨ වෙමි" යනාදී වශයෙන් (අභීත සිංහනාද) වදාළ සේක. ၉၇. 97. အနညသာဓာရဏနာဒမု’တ္တမံ,သုရာသုရဗြဟ္မနရိန္ဒပူဇိတံ; နရိန္ဒ’မာဒါယ ဂတော မဟာဇနော,သုသဇ္ဇိတံ တံ ကပိဠဝှယံ ပုရံ. අන් අයට සාධාරණ නොවූ ඒ උතුම් සිංහනාදය පැවැත්වූ, සුර-අසුර-බ්රහ්ම-නරේන්ද්රයන් විසින් පුදන ලද ඒ මහාබෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේව පෙරටු කොටගෙන මහා ජනකාය, මැනවින් සරසන ලද කපිලවස්තු පුරවරය වෙත ගියහ. ၉၈. 98. ဘာရာတိဘာရနဂပါဒပမေရုရာဇံ,သဗ္ဗ’မ္ပိ သာဂရဇလံ ဝဟိတုံ သမတ္ထာ; ဇာတက္ခဏေ,ပိ ဂုဏဘာရမ’သယှမာနာ,သင်္ကမ္ပယီ’ဝ ပထဝီ ပဝရဿ တဿ. ඉතා බරැති මහාමේරු පර්වත රාජයා ද, සියලු සාගර ජලය ද දරා සිටීමට සමත් වූ මේ මහා පොළොව, උන්වහන්සේ උපන් මොහොතෙහි ඒ උත්තමයාණන් වහන්සේගේ ගුණ සමුදායේ බර දරාගත නොහැකිව මෙන් සැලී ගියාය. ၉၉. 99. ရမိံသု သောဏာ ဟရိဏေဟိ သဒ္ဓိံ,ကာကာ ဥလူကေဟိ မုဒဂ္ဂုဒဂ္ဂါ; သုပဏ္ဏရာဇူဟိ မဟောရဂါ စ,မဇ္ဇာရသံဃာ’ပိ စ ဥန္ဒုရေဟိ. (එකල සත්වයන් අතර පැවති සහජ වෛරය දුරු විය.) සුනඛයෝ (කැලෑ වෘකයෝ) මුවන් සමඟ ද, කපුටෝ බකමූණන් සමඟ ද අතිශයින් සතුටින් සෙල්ලම් කළහ. ගුරුළු රජවරු නාගයන් සමඟ ද, බළලුන් මීයන් සමඟ ද එක්ව සතුටු වූහ. ၁၀၀. 100. မိဂါ မိဂိန္ဒေဟိ သမာဂမိံသု,ပုတ္တေဟိ မာတာပိတရော ယထေ’ဝ; နာဝါ ဝိဒေသ’မ္ပိ ဂတာ သဒေသံ,ဂတာ’စ ကဏ္ဍံ သရဘင်္ဂသတ္ထု. මුවෝ සිංහයන් සමඟ මවුපියන් සහ දරුවන් මෙන් ආදරයෙන් එක් වූහ. පරදේශ බලා ගිය නැව් නිරුපද්රිතව තම දේශයටම ළඟා වූ අතර, විදින ලද ඊතල ද (සරභංග සෘෂිවරයාගේ ඊතල මෙන්) ආපසු පැමිණියේය. ၁၀၁. 101. နာနာဝိရာဂုဇ္ဇလပင်္ကဇေဟိ,ဝိဘူသိတော သန္တတရင်္ဂမာလော; မဟဏ္ဏဝေါ အာသိ တဟိံ ဇလ’မ္ပိ,အစ္စန္တသာတတ္တမု’ပါဂမာသိ. නොයෙක් වර්ණයෙන් බැබළෙන නෙළුම් මල්වලින් අලංකාර වූ, තරංග මාලාවන් සන්සුන් වූ මහා සාගරයක් බවට පත් වූ අතර, එහි ලුණු රසැති ජලය ද අතිශයින්ම මිහිරි (මිහිරි රසැති) බවට පත් විය. ၁၀၂. 102. သုဖုလ္လဩလမ္ဗကပင်္ကဇေဟိ,သမာကုလတ္တံ ဂဂနံ အဂဉ္ဆိ; ဇဟိံသု ပက္ခီ ဂမနံ နဘမှိ,ဌိတာ’စ သိန္ဓူ’ပိ အသန္ဒမာနာ. අහස් තලය පිපී එල්ලෙන නෙළුම් මල්වලින් පිරී ඉතිරී ගියේය. පක්ෂීහු අහසේ පියාසර කිරීම නතර කර නිසල වූහ. ගලා යන ගංගාවෝ ද නොගලා එතැනම නතර වූහ. ၁၀၃. 103. အကာလမေဃပ္ပိယသင်္ဂမေန,မဟီဝဓူ သောမ္မတမာ အဟောသိ; မရူဟိ ဝဿာပိတနေကပုပ္ဖ,ဝိဘူသိတေနာ’တိဝိဘူသိတာဝ. අකල් වැසි වලාකුළු නමැති ප්රියතමයාගේ සන්ධානයෙන් මහා පොළොව නමැති කාන්තාව අතිශයින් සොඳුරු වූවාය. දෙවියන් විසින් වස්වන ලද නොයෙක් මල්වලින් අලංකාර වූ ඇය අතිශයින්ම ශෝභමාන වූවාය. ၁၀၄. 104. သုဖုလ္လမာလာဘရဏာဘိရာမာ,လတင်္ဂနာ’လိံဂိတပါဒပိန္ဒာ; သုဂန္ဓကိဉ္ဇက္ခဝရမ္ဗရေဟိ,ဒိသင်္ဂနာယော အတိသောဘယိံသု. පිපුණු මල්මාලා නමැති ආභරණයෙන් බැබළුණු වැල් නමැති ලලනාවෝ වෘක්ෂයන් වැළඳගත්හ. දිශාවන් නමැති කාන්තාවෝ සුවඳවත් මල් රේණු නමැති උතුම් වස්ත්රවලින් සැරසී අතිශයින් බැබළුණහ. ၁၀၅. 105. သုဂန္ဓဓူပေဟိ နဘံ အသေသံ,ပဝါသိတံ ရမ္မတရံ အဟောသိ; သုရာသုရိန္ဒာ ဆနဝေသဓာရီ,သံဂီတိယုတ္တာ ဝိစရိံသု သဗ္ဗေ. මුළු අහස් තලයම සුවඳ ධූපයන්ගෙන් සුවඳවත් වී අතිශයින් රමණීය විය. සුරේන්ද්රයෝ සහ අසුරේන්ද්රයෝ උත්සව ඇඳුමින් සැරසී, ගීත වාදනයන්හි යෙදෙමින් සැරිසැරූහ. ၁၀၆. 106. ပိယံဝဒါ သဗ္ဗဇနာ အဟေသုံ,ဒိသာ အသေသာ’ပိ စ ဝိပ္ပသန္နာ; ဂဇာ’တိဂဇ္ဇိံသု နဒိံသု သီဟာ,ဟေသာရဝေါ စာ’သိ တုရင်္ဂမာနံ. සියලු මනුෂ්යයෝ ප්රිය වචන කතා කරන්නෝ වූහ. සතර දිශාවෝම ඉතා ප්රසන්න හා පැහැදිලි වූහ. ඇත්තු කුලප්පු නොවී සතුටින් කුංචනාද කළහ; සිංහයෝ ගර්ජනා කළහ; අශ්වයෝ ද සතුටින් කුරේ හඬ (හේෂාරවය) නැගූහ. ၁၀၇. 107. သဝေဏုဝီဏာ သုရဒုန္ဒုဘီ နဘေ,သကံ သကံ စာရုသရမ္ပမောစယုံ; သပဗ္ဗတိန္ဒပ္ပုထုလောကဓာတုယာ,ဥဠာရဩဘာသဝယော မနောရမော. අහසෙහි දිව්යමය බෙර හඬ ද, වංශ (වේණූ) සහ වීණා ආදී තූර්ය භාණ්ඩ ද තම තමන්ගේ මිහිරි නාදයන් පැවැත්වූහ. මහා පර්වතයන්ගෙන් යුත් මුළු ලෝක ධාතුව පුරාම මනහර වූත්, අති උදාර වූත් ආලෝකයක් පැතිර ගියේය. ၁၀၈. 108. မနုညဂန္ဓော မုဒုသီတလာနိလော,သုခပ္ပဒံ ဝါယိ အသေသဇန္တုနော; အနေကရောဂါဒုပပီဠိတံဂိနော,တတော ပမုတ္တာ သုခိနော သိယုံ ဇနာ. මනහර සුවඳින් යුත් මෘදු වූ ද, සිසිල් වූ ද මඳ පවන සියලු සත්වයන්ට සැප ගෙන දෙමින් හැමුවේය. නොයෙක් රෝග පීඩාවලින් පෙළෙමින් සිටි ජනයා එම රෝගයන්ගෙන් මිදී සුවපත් වූහ. ၁၀၉. 109. ဝိဇမ္ဘမာနာမိတဝါဠဝီဇနိပ္ပ,-ဘာဘိရာမံ ဘုဝနံ အဟောသိ.မဟိံဟိ ဘေတွာ စု’ဒကာနိ သန္ဒယုံ,ဂမိံသု ဗုဇ္ဇာ ဥဇုဂတ္တတံ ဇနာ. ලෙළදෙන අනන්ත චාමරවල කාන්තියෙන් මුළු ලෝකයම අලංකාර විය. පොළොව පලාගෙන උල්පත් පැණි දිය ගලා ගියේය. කුදු වී සිටි මිනිස්සු ද සිය ශරීරය සෘජු බවට පත් කර ගත්හ. ၁၁၀. 110. အန္ဓာ ပင်္ဂုလနစ္စာနိ လီလောပေတာနိ ပေက္ခယုံ; သုဏိံသု ဗဓိရာ မူဂ ဂီတိယော’ပိ မနောရမာ. අන්ධයෝ කොරවූවන්ගේ ලීලෝපේත (නර්තන ලීලාවෙන් යුත්) නර්තනයන් දුටහ; බිහිරි අය ශ්රවණය කළහ; ගොළු වූවෝ ද මනහර ගීත ගැයූහ. ၁၁၁. 111. သိတလတ္တမု’ပါဂဉ္ဆိ အဝီစဂ္ဂိ’ပိ တာဝဒေ; မောဒိံသု ဇလဇာ တသ္မိံ ဇန္တဝေါ ပဟသိံသု စ. එම මොහොතෙහිම අවීචි මහා නිරයේ ගින්න පවා සිසිල් බවට පත් විය. ජලයෙහි වසන සත්තු ද සතුටු වූහ, (සියලු) සත්වයෝ සිනාසුණහ. ၁၁၂. 112. ခုပ္ပိပါသာဘိ ဘူတာနံ ပေတာနံ အာသိ ဘောဇနံ; လောကန္တရေ’ပိ အာလောကော အန္ဓကာရနိရန္တရေ. බඩගින්නෙන් හා පිපාසයෙන් පෙළුණු ප්රේතයන්ට ආහාර පාන ලැබුණි. නිරන්තරයෙන්ම ඝන අන්ධකාරයෙන් වැසී තිබුණු ලෝකාන්තරික නිරයෙහි ද මහත් ආලෝකයක් පහළ විය. ၁၁၃. 113. အတိရေကတရာ တာရာဝဠိစန္ဒဒိဝါကရာ; ဝိရောစိံသု နဘေ ဘူမိဂတာနိ ရတနာနိ စ. අහසෙහි තාරකා සමූහයා ද, චන්ද්රයා සහ සූර්යයා ද අතිශයින් දීප්තිමත්ව බැබළුණහ. පොළොව යට සැඟවී තිබූ නිධානයන් ද (රත්නයන් ද) ආලෝකවත් විය. ၁၁၄. 114. မဟီတလာဒယော ဘေတွာ နိက္ခမ္မ ဥပရူပရိ; ဝိစိတ္တပဉ္စဝဏ္ဏာ’သုံ သုဖုလ္လဝိပုလမ္ဗုဇာ. මහා පොළොව ආදිය පලාගෙන, ඉහළට මතු වී පිපී ගිය විශාල නෙළුම් මල් නොයෙක් විසිතුරු පස්වණක් පැහැයෙන් බැබළුණේය. ၁၁၅. 115. ဒုန္ဒုဘာဒီ စ’လင်္ကာရာ အဝါဒိတ အဃဋ္ဋိတာ; အစ္စန္တမဓုရံ နာဒံ ပမုဉ္စံသု မဟီတလေ. බෙර ආදී වාද්ය භාණ්ඩයන් කිසිවකු විසින් නොවයන ලදුව ද, නිතැතින්ම අතිශය මිහිරි නාදයක් මුළු පොළොව පුරා පතුරුවන්නට විය. ၁၁၆. 116. ဗဒ္ဓါ သင်္ခလိကာဒီဟိ မုဉ္စိံသု မနုဇာ တတော; ဘုဝနေ ဘဝနဒွါရကဝါဋာ ဝိဝဋာ သယံ. විලංගු හා දම්වැල්වලින් බැඳ දමා සිටි මිනිස්සු ද ඉන් නිදහස් වූහ. නිවාසවල දොරගුළු ද නිතැතින්ම විවෘත විය. ၁၁၇. 117. ‘‘ပုရေ ကပိဠဝတ္ထုမှိ ဇာတော သုဒ္ဓေါဒနတြဇော; နိသဇ္ဇ ဗောဓိမဏ္ဍေ’တိ အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.’’ "කපිලවස්තු පුරවරයෙහි සුද්ධෝදන රජුගේ පුත්රයාණන් උපන්නේය. උන්වහන්සේ බෝධි මණ්ඩපයෙහි වැඩසිට උතුම් බුද්ධත්වයට පත් වනු ඇත" (යැයි දෙවිවරු පැවසූහ.) ၁၁၈. 118. စေလုက္ခေပါဒယော စာ’ပီ ပဝတ္တေန္တာ ပမောဒိတာ; ကီဠိံသု ဒေဝသံဃာ တေ တာဝတိံသာလယေ တဒါ. එකල්හි තව්තිසා වැසි දෙවි සමූහයා අතිශයින් සතුටට පත්ව, සළුපිළි අහසට දමමින් (සළු උඩුකුරු කරමින්) මහත් උත්සව පවත්වමින් ප්රීති ක්රීඩාවෙහි යෙදුණහ. ၁၁၉. 119. ဣဒ္ဓိမန္တော မဟာပညော ကာလဒေဝလတာပသော; သုဒ္ဓေါဒနနရိန္ဒဿ ဓီမတော သော ကုလူပဂေါ. ඍද්ධිමත් වූ ද මහා ප්රඥාවන්ත වූ ද කාලදේවල තාපසතුමා, නුවණැති සුද්ධෝදන නරේන්ද්රයාගේ කුලූපග (පවුලේ හිතවත්) තාපසයා වූයේය. ၁၂၀. 120. ဘောဇနဿာဝသာနမှိ တာဝတိံသာလယံ ဂတော; ဂန္တွာ ဒိဝါဝိဟာရာယ နိသိန္နော ဘဝနေ တဟိံ. භෝජනයෙන් අවසානයෙහි උන්වහන්සේ තව්තිසා දිව්ය ලෝකයට වැඩම කොට, එහි දිවා විහාරය පිණිස (දහවල් කාලය ගත කිරීමට) එක්තරා භවනක වැඩසිටියේය. ၁၂၁. 121. ဆနဝေသံ ဂဟေတွာန ကီဠန္တေ တေ ဥဒိက္ခိယ; သန္တောသကာရဏံ ပုစ္ဆိ တေသံ တေ’ပိ န’မဗြဝုံ. උත්සව ලීලාවෙන් සැරසී සතුටින් කෙළිසෙල්ලම් කරන ඒ දෙවියන් දැක, ඔවුන්ගෙන් ඒ සතුටට හේතුව විමසුවේය. ඔවුහු ද ඔහුට මෙසේ පැවසූහ. ၁၂၂. 122. သုတွာ တံ တတ္တတော တမှာ ပီတိယော’ဒဂ္ဂမာနသော; တာဝဒေဝေါ’ပဂန္တွာန သုဒ္ဓေါဒနနိဝေသနံ. ඔවුන්ගෙන් ඒ කරුණ තතු සේ අසා, අතිශයින් සතුටට පත් සිත් ඇතිව, එකෙණෙහිම සුද්ධෝදන රජුගේ මාලිගයට පැමිණියේය. ၁၂၃. 123. ပဝိသိတွာ သုပညတ္တေ နိသိဿော အာသနေ ဣသိ; ‘‘ဇာတော ကိရ မဟာရာဇ ပုတ္တော တေ နုတ္တရော သုဓိ. මාලිගයට පිවිස, මනාව පනවන ලද අසුනක වැඩහුන් ඒ සෘෂිවරයා, "මහාරාජයෙනි, ඔබ වහන්සේට අනුත්තර වූ ද, මහා ප්රඥාවන්ත වූ ද පුතකු උපන්නේලු" යි කීවේය. ၁၂၄. 124. ဒဋ္ဋ္ဌု’မိစ္ဆာမ’ဟံ တံ’’တိ အာဟ ရာဇာ အလင်္ကတံ; အာနာပေတွာ ကုမာရံ တံ ဝန္ဒာပေတု’မုပါဂမီ. "මම ඔහුව දැකීමට කැමැත්තෙමි" යි තාපසයා පැවසූ කල්හි, රජතුමා සරසන ලද ඒ කුමාරයාව කැඳවාගෙන අවුත්, වැන්දවීම පිණිස ළඟට පැමිණියේය. ၁၂၅. 125. ကုမာရဘူတဿ’ပိ တာဝဒေဝ ဂုဏာနုဘာဝေန မနောရမာနိ; ပါဒါရဝိန္ဒာ ပရိဝတ္တိယ’ဂ္ဂါ ပတိဋ္ဌိတာ မုဒ္ဓနိ တာပသဿ. එකෙණෙහිම, කුමාරයෙකුව සිටියදීම උන්වහන්සේගේ ගුණානුභාවයෙන්, සිත්කළු වූ ශ්රී පාද පද්මයන් උඩුකුරුව පෙරළී තාපසයාගේ හිස මත පිහිටියේය. ၁၂၆. 126. တေနတ္တဘာဝေန နရုတ္တမဿ,န ဝန္ဒိတဗ္ဗော တိဘဝေပိ ကောစိ; တိလောကနာထဿ သစေ ဟိ သီသံ,တပဿိနော ပါဒတလေ ဌပေယျံ. ඒ උත්තම ආත්මභාවය ඇති තිලෝකනාථයන් වහන්සේ විසින් තුන් ලොවෙහි කිසිවෙකු වැඳිය යුතු නොවේ. ඉදින් ඒ තිලෝගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශීර්ෂය තාපසයාගේ පාදතලයෙහි තැබුවේ නම්... ၁၂၇. 127. ဖာလေယျမုဒ္ဓါ ခလု တာပသဿ ပဂ္ဂယှ သော အဉ္ဇလိမုတ္တမဿ; အဋ္ဌာသိ ဓီရဿ ဂုဏဏ္ဏဝဿ နာသေတု’မတ္တာန’မယုတ္တကန္တိ. ඒකාන්තයෙන්ම ඒ තාපසයාගේ හිස සත් කඩකට පැලෙන්නේය. එබැවින් තමා විනාශ නොකර ගනු පිණිස, ඒ තාපසයා දොහොත් මුදුන් දී වැඳගෙන ගුණ සයුරක් බඳු වූ ඒ ධීර වූ කුමරු ඉදිරියෙහි සිටගත්තේය. ၁၂၈. 128. ဒိသွာန တံ အစ္ဆရိယံ နရိန္ဒော ဒေဝါတိဒေဝဿ သကတြဇဿ; ပါဒါရဝိန္ဒာန’ဘိဝန္ဒိ တုဋ္ဌော ဝိစိတ္တစက္ကင်္ကိတကောမလာနိ. ඒ අසිරිමත් සිදුවීම දැක, සුද්ධෝදන නරේන්ද්රයා දේව අතිදේව වූ තම පුත්රයාගේ විසිතුරු සක් ලකුණින් යුත් සුමුදු ශ්රී පාද පද්මයන් වැඳ, අතිශයින් සතුටට පත් විය. ၁၂၉. 129. ယဒါ’သိ ရညော ပုထုဝပ္ပမင်္ဂလံ တဒါ ပုရံ ဒေဝပုရံ’ဝ သဇ္ဇိတံ; ဝိဘူသိတာ တာ ဇနတာ မနောရမာ သမာဂတာ တဿ နိကေတမုတ္တမံ. යම් දිනෙක රජතුමාගේ මහා වප් මංගල්යය පැවැත්වුණේද, එකල්හි නගරය දෙව්පුරයක් මෙන් සරසන ලදී. මනාව සැරසුණු ඒ සිත්කළු ජනකාය රජුගේ උත්තම මාලිගයට රැස් වූහ. ၁၃၀. 130. ဝိဘူသိတင်္ဂေါ ဇနတာဟိ တာဟိ သော ပုရက္ခတော ဘူသနဘူသိတတြဇံ; တမာ’ဒယိတွာ’တုလဝပ္ပမင်္ဂလံ သုရိန္ဒလီလာယ ဂတော နရိဿရော. සරසන ලද ශරීර ඇති, ඒ ජනකාය පිරිවරා ගත්, ආභරණයෙන් සැරසුණු තම පුත්රයා ද රැගෙන, ඒ නරේන්ද්රයා සක්දෙවිඳුගේ ලීලාවෙන් අසදෘශ වූ වප් මංගල්යයට ගියේය. ၁၃၁. 131. နာနာဝိရာဂုဇ္ဇလစာရုသာနိ ပရိက္ခိတေ ကမှိ စ ဇမ္ဗုမူလေ; သယာပယိတွာ ဗဟိမင်္ဂလံ တံ ဥဒိက္ခိတုံ ဓာတိဂဏာ ဂမိံသု. විවිධ වර්ණයෙන් බැබළෙන සිත්කළු තිරයකින් වට කරන ලද එක්තරා දඹ ගසක් මුල කුමාරයාව සතපවා, කිරිමව්වරුන්ගේ සමූහයා පිටත මංගල්යය නැරඹීමට ගියහ. ၁၃၂. 132. သုဝဏ္ဏတာရာဒိဝိရာဇမာန’ဝိတာနဇောတုဇ္ဇလဇမ္ဗုမူလေ; နိသဇ္ဇ ဓီရော သယနေ မနုညေ’ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ ကတာဝကာသော. රන් තාරකාවලින් බබළන වියනක් බැඳ ඇති, ඒ බැබළෙන දඹ රුක් සෙවණෙහි, මනහර යහනක් මත වැඩහිඳ ඒ ධීර වූ කුමාරයා අවස්ථාව ලැබී ධ්යානයට සමවැදුණේය. ၁၃၃. 133. သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗံ ဝိယ တံ နိသိန္နံ ဆာယဉ္စ တဿာ ဌိတမေ’ဝ ဒိသွာ; တမဗြဝီ ဓာတိဇနော’ပဂန္တွာ ‘‘ပုတ္တဿ တေ အဗ္ဘုတမီ’ဒိသန္တိ.’’ රන් පිළිමයක් මෙන් වැඩසිටින උන්වහන්සේ ද, එම ගසේ සෙවනැල්ල නොසැලී තිබෙනු දැක, කිරිමව්වරු රජු වෙත පැමිණ, "ඔබගේ පුත්රයාගේ මෙවැනි අසිරියක් බලනු මැනවැ" යි පැවසූහ. ၁၃၄. 134. ဝိသုဒ္ဓစန္ဒာနနဘာသုရဿ သုတွာန တံ ပင်္ကဇလောစနဿ; သဝန္ဒနံ မေ ဒုတိယ’န္တိ ဝတွာ ပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ’ဘိဝန္ဒိ. පිරිසිදු පුන්සඳක් මෙන් බබළන මුහුණක් ඇති, නෙළුම් පෙති බඳු නෙත් ඇති පුත් කුමරුගේ ඒ අසිරිය අසා, "මාගේ මෙසේ දෙවැනි වතාවටත් වැඳීම වේවා" යි පවසමින්, පුත්රයාගේ ශ්රී පාදයන් තමාගේ හිසින් වැන්දේය. ၁၃၅. 135. တဒညာနိပိ လောကသ္မိံ ဇာတာ’နေကဝိဓဗ္ဘုတာ; ဒဿိတာ မေ သမာသေန ဂန္ထဝိတ္ထာရဘီရုနာ. එපමණක් නොව, උන්වහන්සේගේ උපතේදී ලෝකයෙහි තවත් බොහෝ අසිරිමත් සිදුවීම් සිදු විය. ග්රන්ථය දීර්ඝ වේ යැයි බියෙන් මම ඒවා මෙහි කෙටියෙන් දැක්වූවෙමි. ၁၃၆. 136. ယသ္မိံ ဝိစိတ္တမဏိမဏ္ဍိတမန္ဒိရာနံ,နာနာဝိတာနသယနာသနမဏ္ဍိတာနံ; နိဿေဏိ သေဏိ ပုထုဘူမိကဘူသိတာနံ,တိဏ္ဏံ ဥတူနမ’နုရူပမ’လင်္ကတာနံ. විසිතුරු මැණික්වලින් අලංකාර කරන ලද මාලිගාවන්ගෙන් ද, විවිධ වියන්, යහන් හා අසුන්වලින් සරසන ලද, මහල් සහ තරප්පු පෙළින් යුක්ත වූ ද, සෘතු තුනට අනුරූපව සරසන ලද මාලිගා තුනක් එහි විය. ၁၃၇. 137. သိင်္ဂေသု ရံသိနိကရာ သုရမန္ဒိရာနံ,သိင်္ဂေသု ရံသိမပဟာသကရာ’ဝ နိစ္စံ; အာဒိစ္စရံသိ ဝိယ ပင်္ကဇကာနနာနိ,လောကာနနမ္ဗုဇဝနာနိ ဝိကာသယန္တိ. ඒ දිව්ය භවනයන් බඳු මාලිගාවන්හි කොත්වලින් විහිදෙන කිරණ සමූහයෝ, සූර්ය කිරණ විසින් නෙළුම් විල් පිබිදෙන්නාක් මෙන්, නිරන්තරයෙන් ලෝකයාගේ මුහුණු නමැති පියුම් වනයන් පුබුදුවාලති. ၁၃၈. 138. နာနာ မဏိဝိစိတ္တာဟိ ဘိတ္တီတိ ဝနိတာ သဒါ; ဝိနာ’ပိ ဒပ္ပဏစ္ဆာယံ ပသာဓေန္တိ သကံ တနုံ. විවිධ මැණික් වර්ගවලින් විසිතුරු වූ බිත්ති නිසා, එහි වෙසෙන ස්ත්රීහු සැමවිටම කැඩපතක් නොමැතිව වුවද තමන්ගේ ශරීරය සරසා ගනිති. ၁၃၉. 139. တေလာသနဂသင်္ကာသံ ဝိလောစနရသာယနံ; သုဓာလင်္ကတပါကာရဝလယံ ယတ္ထ ဒိဿတေ. කෛලාස පර්වතය වැනි වූ, නෙතට රසඳුනක් බඳු වූ, සුදෙන් (හුණුවලින්) පිරියම් කර අලංකාර කරන ලද ප්රාකාර වළල්ල (වට තාප්පය) එහි දක්නට ලැබේ. ၁၄၀. 140. ဣန္ဒနီလောရုဝလယံ နာနာ ရတနဘူသိတံ; ဒိဿတေ’ဝ သဒါ ယသ္မိံ ပရိခါနေကပင်္ကဇာ. නිල් මැණික් වළල්ලක් වැනි වූ, විවිධ රත්නයෙන් සරසන ලද, නොයෙක් නෙළුම් මලින් ගහන වූ දිය අගලක් එහි නිරන්තරයෙන් දක්නට ලැබේ. ၁၄၁. 141. ပတွာန ဝုဒ္ဓိံ ဝိပုလေ မနုညေ,ဘုတွာန ကာမေ စ တဟိံ ဝသန္တော; ဂစ္ဆံ တိလောကေကဝိလောစနော သော,ဥယျာနကီဠာယ မဟာပထမှိ. එහි වෙසෙමින්, විපුල වූ ද මනහර වූ ද යොවුන් වියට පැමිණ, පංචකාම සැපත් අනුභව කරමින් වෙසෙන, තුන් ලොවටම එකම නෙතක් බඳු වූ ඒ බෝසතාණන් වහන්සේ දිනක් උයන් කෙළි පිණිස මහා මාර්ගයෙහි වඩිනා කල්හි... ၁၄၂. 142. ကမေန ဇိဏ္ဏံ ဗျဓိတံ မတဉ္စ,ဒိသွာန ရူပံ တိဘဝေ ဝိရတ္တော; မနောရမံ ပဗ္ဗဇိတဉ္စ ရူပံ,ကတွာ ရတိံ တမှိ စတုတ္ထဝါရေ. පිළිවෙළින් දිරාපත් වූ, ලෙඩ වූ සහ මියගිය රූපයන් දැක තුන් ලොව කෙරෙහි කලකිරී, සිත්කළු වූ පැවිදි රූපය දැක, සිව්වැනි වාරයේදී එහි ඇල්ම උපදවා... ၁၄၃. 143. သုဖုလ္လနာနာတရုသဏ္ဍမဏ္ဍိတံ သိခဏ္ဍိသဏ္ဍာဒိဒိဇူပကူဇိတံ; သုဒဿနီယံ ဝိယ နန္ဒနံ ဝနံ မနောရမုယျာနမ’ဂါ မဟာယသော. මනාව පිපුණු විවිධ වෘක්ෂ සමූහයෙන් සැරසුණු, මොනර රෑන් ආදී පක්ෂීන්ගේ නාදයෙන් ගිගුම් දුන්, සුදර්ශනීය වූ නන්දන වනය මෙන් මනහර වූ උයනට ඒ මහා කීර්තිමත් බෝසතාණන් වහන්සේ වැඩම කළහ. ၁၄၄. 144. သုရင်္ဂနာ သုန္ဒရသုန္ဒရီနံ မနောရမေ ဝါဒိတနစ္စဂီတေ သုရိန္ဒလီလာယ; တဟိံ နရိန္ဒော ရမိတွ ကာမံ ဒိပဒါန’မိန္ဒော. දිව්ය අප්සරාවන් බඳු රූමත් කාන්තාවන්ගේ සිත්කළු වූ වාදන, නර්තන හා ගීත මධ්යයෙහි, දෙවේන්ද්රයෙකුගේ ලීලාවෙන් යුතුව ඒ මනුෂ්යයන්ට උතුම් වූ නරේන්ද්රයා (බෝසතාණන් වහන්සේ) එහි කැමති පරිදි රමණය කළහ. ၁၄၅. 145. အာဘုဇိတွာန ပလ္လင်္ကံ နိသိန္နော ရုစိရာသနေ; ကာရာပေတုမ’စိန္တေသိ ဒေဟဘူသန’မတ္တနော. රමණීය අසුනක පළඟක් බැඳ වැඩහිඳ, තමන්ගේ ශරීරය අලංකාර කර ගැනීමට සිතුවේය. ၁၄၆. 146. တဿ စိတ္တံ ဝိဒိတွာန ဝိဿကမ္မဿိ’ဒံဗြဝီ; အလင်္ကရောဟိ သိဒ္ဓတ္ထ’မိတိ ဒေဝါနမိဿရော. උන්වහන්සේගේ සිත දැක, දේවේන්ද්රයා (ශක්රයා) විශ්වකර්ම දිව්යපුත්රයාට මෙසේ පැවසීය: "එම්බා විශ්වකර්මය, ගොස් සිද්ධාර්ථයන්ව සරසන්න." ၁၄၇. 147. တေနာ’ဏတ္တော’ပဂန္တွာန ဝိဿကမ္မော ယသဿိနော; ဒသဒုဿသဟဿေဟိ သီသံ ဝေဌေသိ သောဘနံ. ශක්රයා විසින් අණ කරන ලදුව, එහි පැමිණි විශ්වකර්ම දිව්යපුත්රයා ඒ යසස් ඇති බෝසතාණන්ගේ ශෝභන වූ හිස සියුම් සළු දසදහසකින් වෙළා (හිස් පළඳනාව සැකසුවේය). ၁၄၈. 148. တနုံ မနုညမ္ပိ အကာသိ သောဘနံ,အနညသာဓာရဏလက္ခဏုဇ္ဇလံ; ဝိစိတ္တနာနုတ္တမဘူသနေဟိ သော,သုဂန္ဓိဂန္ဓုပ္ပလစန္ဒနာဒိနာ. ඔහු, අන්යයන්ට සාධාරණ නොවන මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් බැබළෙන උන්වහන්සේගේ සිත්කළු ශරීරය ද, සුවඳවත් සඳුන් සහ මහනෙල් ආදියෙන් ද, විසිතුරු වූ නොයෙක් උතුම් ආභරණයන්ගෙන් ද ශෝභමාන කළේය. ၁၄၉. 149. ဝိဘူသိတော တေန ဝိဘူသိတင်္ဂိနာ,တဟိံ နိသိန္နော ဝိမလေ သိလာတလေ; သုရင်္ဂနာသန္နိဘသုန္ဒရီဟိ သော,ပုရက္ခတော ဒေဝပတီဝ သောဘတိ. එසේ සරසන ලද ශරීර ඇති ඒ බෝසතාණන් වහන්සේ, එහි පිරිසිදු සෙල්තලාවක් මත වැඩහිඳිමින්, සුරඟනන් බඳු වූ රූපවත් ස්ත්රීන් පිරිවරාගෙන, දෙව් රජු මෙන් බැබළුණහ. ၁၅၀. 150. သုဒ္ဓေါဒနနရိန္ဒေန ပေသိတံ သာသနုတ္တမံ; ‘‘ပုတ္တော တေ ပုတ္တ ဇာတော’’တိ သုတွာန ဒီပဒုတ္တမော. සුද්ධෝදන රජතුමා විසින් එවන ලද, "පුත්රය, ඔබට පුතෙකු උපන්නේය" යන උතුම් පණිවිඩය අසා, ද්විපදෝත්තම වූ ඒ බෝසතාණන් වහන්සේ... ၁၅၁. 151. ‘‘မမ’ဇ္ဇ ဗန္ဓနံ ဇာတံ’’ဣတိ ဝတွာန တာဝဒေ; သမိဒ္ဓံ သဗ္ဗကာမေဟိ အဂမာ သုန္ဒရံ ပုရံ. "අද මට බැඳීමක් ඇති විය" යි එකෙණෙහිම පවසා, සියලු කාම සම්පත්තියෙන් සශ්රීක වූ සුන්දර නුවර බලා වැඩම කළහ. ၁၅၂. 152. ဌိတာ ဥပရိပါသာဒေ ကိသာဂေါတမိ တံ တဒါ; ရာဇေန္တံ သတရံသိ’ံဝ ရာဇံ ဒိသွာ ကထေ သိ’ဒံ. එකල්හි, ප්රාසාදයේ උඩුමහලේ සිටි කිසාගෝතමිය, දහසක් කිරණ විහිදුවන සූර්යයා මෙන් රජවීදියෙහි වඩිනා රජු දැක මෙසේ පැවසුවාය. ၁၅၃. 153. ‘‘ယေသံ သူနု အယံ ဓီရော ယာ စ ဇာယာ ဣမဿ တု; တေ သဗ္ဗေ နိဗ္ဗုတာ နူန သဒါ’နူနဂုဏဿ ဝေ’’. "මෙවැනි ධීර වූ, නොඅඩු ගුණ ඇති මොහු යම් මවකගේ හා පියෙකුගේ පුත්රයෙක් වී නම්, යම් බිරිඳකගේ ස්වාමියෙක් වී නම්, ඔවුහු සැබවින්ම සදා නිවුණාහු වෙති." ၁၅၄. 154. ဣတီ’ဒိသံ ဂိရံ သုတွာ မနုညံ တာယ ဘာသိတံ; သဉ္ဇာတပီတိယာ ပီနော ဂစ္ဆမာနော သကာလယံ. ඇය විසින් පවසන ලද මෙවැනි මනහර වචන අසා, සිතෙහි උපන් ප්රීතියෙන් පිනා යමින් තමන්ගේ මාලිගයට වඩිනා බෝසතාණන් වහන්සේ... ၁၅၅. 155. သီတလံ ဝိမလံ ဟာရိံ ဟာရံ တံ ရတိဝဍ္ဎနံ; ပေသေတွာ သန္တိကံ တဿာ ဩမုဉ္စိတွာန ကဏ္ဌတော. තමන්ගේ ගෙලෙන් ගලවා ගත්, සිසිල් වූ ද පිරිසිදු වූ ද සිත්කළු වූ ද ප්රීතිය වඩවන ඒ මාලය ඇය වෙත යැවූහ. ၁၅၆. 156. ပါသာဒမ’ဘိရူဟိတွာ ဝေဇယန္တံ’ဝ သုန္ဒရံဝ; နိပဇ္ဇိ ဒေဝရာဇာ’ဝ သယနေ သော မဟာရဟေ. සුන්දර වූ වෛජයන්ත ප්රාසාදය වැනි මාලිගයට නැඟ, දෙව් රජු මෙන් මහඟු වූ යහනක් මත සැතපුණේය. ၁၅၇. 157. သုန္ဒရီ တံ ပုရက္ခတွာ သုရသုန္ဒရိသန္နိဘာ; ပယောဇယိံသု နစ္စာနိ ဂီတာနိ ဝိဝိဓာနိ’ပိ. සුරඟනන් බඳු වූ රූමත් ස්ත්රීහු උන්වහන්සේව පිරිවරාගෙන, විවිධ නර්තනයන් හා ගීතයන් ඉදිරිපත් කළහ. ၁၅၈. 158. ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိရတော ဓီရော ပဉ္စကာမေ နိရာလယော; တာဒိသေ နစ္စဂီတေ’ပိ န ရမိတွာ မနောရမေ. පැවිද්දෙහි ඇලුම් කළා වූ, පංචකාමයන්හි ආශාවක් නැති ඒ ධීර වූ බෝසතාණන් වහන්සේ, එබඳු මනහර වූ නර්තන ගීතයන්හි පවා නොඇලුනහ. ၁၅၉. 159. နိပန္နော ဝိဿမိတွာန ဤသကံ သယနေ တဟိံ; ပလ္လင်္ကမာ’ဘုဇိတွာန မဟာဝီရော မဟီပတိ. ඒ යහනෙහි මඳක් වැතිරී විවේක ගත් මහා වීර වූ පෘථිවි පාලකයාණෝ, පළක් බැඳ වාඩි වී වදාළ සේක. ၁၆၀. 160. နိသိန္နော’ဝ’နေကပ္ပကာရံ ဝိကာရံ,ပဒိသွာန နိဒ္ဒုပဂါနံ ဝဓူနံ; ဂမိဿာမိ’ဒါနီ’တိ ဥဗ္ဗိဂ္ဂစိတ္တော,ဘဝေ ဒွါရမူလံ’ပဂန္တွာန ရမ္မံ. එසේ හිඳගෙන, නින්දට වැටී සිටි කාන්තාවන්ගේ නොයෙක් ආකාර වූ විකෘති ඉරියව් දැක, "මම දැන්ම නික්ම යන්නෙමි" යි සංවේගයට පත් සිත් ඇතිව, රමණීය ද්වාර මූලයට වැඩම කළ සේක. ၁၆၁. 161. ဌပေတွာန သီသံ သုဘုမ္မာရကသ္မိံ,သုဏိဿာမိ ဓီရဿ သဒ္ဒန္တိ တသ္မိံ; နိပန္နံ သုဒန္တံ ပသာဒါဝဟန္တံ,သဟာယံ အမစ္စံ မဟာပုညဝန္တံ. "මම ඒ මහා ධීරයාණන්ගේ හඬ අසන්නෙමි" යි සිතා, ශෝභන වූ උළුවස්ස මත හිස තබාගෙන එහි වැතිර සිටි, මනා සංවරත්වයෙන් යුත්, ප්රසාදය එළවන්නා වූ, මහා පුණ්යවන්ත වූ යහළු ඇමැතිවරයා දුටුවේය. ၁၆၂. 162. အစ္ဆန္နသဝနံ ဆန္နံ အာမန္တေတွာ ကထေသိ’ဒံ; ‘‘အာနေဟိ ဣတိ ကပ္ပေတွာ ကန္ထကံ နာမ သိန္ဓဝံ.’’ අවදි වූ කන් ඇති ඡන්න ඇමැතිවරයා අමතා උන්වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "ඡන්නය, කන්ථක නම් සින්ධව අශ්වයා ලැහැස්ති කර මෙහි ගෙනෙන්න." ၁၆၃. 163. သော ဆန္နော ပတိဂဏှိတွာ တံ ဂိရံ တေန ဘာသိတံ; တတော ဂန္တွာန ကပ္ပေတွာ သီဃမာ’နေသိ သိန္ဓဝံ. ඒ ඡන්න ඇමැතිවරයා උන්වහන්සේ වදාළ ඒ වචනය පිළිගෙන, එතැනින් නික්ම ගොස්, සින්ධව අශ්වයා වහා ලැහැස්ති කර කැඳවාගෙන ආවේය. ၁၆၄. 164. အဘိနိက္ခမနံ တဿ ဉတွာ ဝရတုရင်္ဂမော; တေန သဇ္ဇိယမာနော သော ဟေသာရဝမု’ဒီရယိ. ඒ උත්තම අශ්වයා උන්වහන්සේගේ මහාභිනික්මන දැනගෙන, ඡන්න ඇමැතිවරයා විසින් තමන් සරසනු ලබන කල්හි ප්රීතියෙන් හේෂාරවයක් නැඟුවේය. ၁၆၅. 165. ပတ္ထရိတွာန ဂစ္ဆန္တံ သဒ္ဒံ တံ သကလံ ပုရံ; သဗ္ဗေ သုရဂဏာ တသ္မိံ သောတုံ နာ’ဒံသု ကဿစိ. මුළු නගරය පුරාම පැතිර යාමට ගිය ඒ හඬ, එහි සිටි කිසිවෙකුටවත් ඇසෙන්නට නොදී සියලු දෙවිගණයා විසින් වළක්වන ලදහ. ၁၆၆. 166. အထ သော သဇ္ဇနာနန္ဒော ဥတ္တမံ ပုတ္တမ’တ္တနော; ပဿိတွာ ပဌမံ ဂန္တွာ ပစ္ဆာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမ’ဟံ. ඉක්බිති සත්පුරුෂයන්ට ප්රීතිය ගෙන දෙන සිද්ධාර්ථයන් වහන්සේ, "පළමුව මගේ උතුම් පුත්රයා දැක, පසුව ගොස් මම බුදු වන්නෙමි" යි සිතූ සේක. ၁၆၇. 167. စိန္တယိတွာန ဧဝ’မ္ပိ ဂန္တွာ ဇာယာနိဝေသနံ; ဌပေတွာ ပါဒဒု’မ္မာရေ ဂီဝံ အန္တော ပဝေသိယ. මෙසේ සිතා බිසවගේ මාලිගාවට වැඩම කොට, දොරකඩ පඩිය මත පා තබා, ගෙල ඇතුළට දිගු කර බැලූ සේක. ၁၆၈. 168. ကုသုမေဟိ သမာကိဏ္ဏေ ဒေဝိန္ဒသယနူပမေ; နိပန္နံ မာတုယာ သဒ္ဓိံ သယနေ သကမ’တြဇံ. මල්වලින් ගැවසී ගත්, සක්දෙවිඳුගේ යහන බඳු වූ යහනෙහි, මව සමඟ නිදා සිටින තමන්ගේම පුත්රයා දුටු සේක. ၁၆၉. 169. ဝိလောကေတွာန စိန္တေသိ ဣတိ လောကေကနာယကော; သစာ’ဟံ ဒေဝိယာ ဗာဟုမ’ပနေတွာ မမ’တြဇံ. ලෝකයේ ඒකීය නායකයාණන් වූ උන්වහන්සේ ඒ දෙස බලා මෙසේ සිතූ සේක: "ඉදින් මම දේවියගේ අත ඉවත් කර මාගේ පුත්රයාව..." ၁၇၀. 170. ဂဏှိဿာမ’န္တရာယ’မ္ပိ ကရေယျ ဂမနဿ မေ; ပဗုဇ္ဈိတွာ မဟန္တေန ပေမေနေ’သာ ယသောဓရာ. "... වඩා ගන්නේ නම්, මේ යසෝධරාව මහත් වූ ප්රේමයෙන් යුතුව අවදි වී මාගේ ගමනට බාධාවක් ද කළ හැකිය." ၁၇၁. 171. ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပုနာ’ဂမ္မ ပဿိဿာမီ’တိ အတြဇံ; နရာဓိပေါ တဒါ တမှာ ပါသာဒတလတော’တရိ. "බුදු වී නැවත පැමිණ මාගේ පුත්රයාව දකින්නෙමි" යි සිතා, මනුෂ්යයන්ට අධිපති වූ ඒ සිද්ධාර්ථයන් වහන්සේ එකල්හි ඒ ප්රාසාද තලයෙන් බිමට බැස වදාළ සේක. ၁၇၂. 172. ပေသလာနနကရင်္ဃိပင်္ကဇာ ဟာသဖေနဘမုဝီစိဘာသုရာ; နေတ္တနီလကမလာ ယသောဓရာကောမုဒီ’ဝ နယနာလိပတ္ထိတာ. මනහර මුහුණ, අත් සහ පා නමැති පියුම් ඇති, සිනහව නමැති පෙණ කැටිවලින් හා බැම නමැති රළ පෙළින් බබළන, නිල් මහනෙල් මල් බඳු නෙත් ඇති යසෝධරාවෝ, නෙත් නමැති බඹරුන් විසින් පතන ලද පුෂ්පිත කුමුදු රාත්රියක් මෙන් බැබළුණාය. ၁၇၃. 173. သမတ္ထော အဿ ကော တဿာ ဇဟိတုံ ဒေဟသမ္ပဒံ; ဝိန္ဒမာနော ဝိနာ ဓီရံ ဌိတံ ပရမိမုဒ္ဓနိ. පාරමිතාවන්ගේ මුදුනට පැමිණ සිටි ඒ ධීර උත්තමයාණන් හැර, ලෞකික සැප විඳින්නන් අතුරින් ඇයගේ ඒ දේහ සම්පත්තිය අත්හැර දැමීමට වෙන කවරෙක් නම් සමත් වන්නේද? ၁၇၄. 174. ‘‘အဿော သာမိ မယာနီတော ကာလံ ဇာန ရထေသဘ’’; ဣတိ အဗြဝိ ဆန္နော သော ဘူပါလဿ ယသဿိနော. "ස්වාමීනි, රථයන්ට අධිපති වූ උත්තමයාණෙනි, මම අශ්වයා කැඳවාගෙන ආවෙමි. යෑමට කාලය පැමිණි බව දැනගත මැනව" යි ඒ ඡන්න ඇමැති තෙමේ යසස්වී වූ රජ කුමරුට පැවසීය. ၁၇၅. 175. မဟီပတိ တဒါ သုတွာ ဆန္နေနော’ဒီရိတံ ဂိရံ; ပါသာဒါ ဩတရိတွာန ဂန္တွာ ကန္ထကသန္တိကံ. එකල්හි පෘථිවි පාලකයාණෝ ඡන්න ඇමැතිවරයා පැවසූ ඒ වචනය අසා, ප්රාසාදයෙන් බැස, කන්ථක අශ්වයා වෙත වැඩම කළ සේක. ၁၇၆. 176. တဿိ’ဒံ ဝစနံ ဘာသိ သဗ္ဗသတ္တဟိတေ ရတော; ‘‘ကန္ထက’ဇ္ဇေ’ကရတ္တိံ မာ တာရေဟိ’’ သနရာမရံ. සියලු සත්ත්වයන්ගේ හිත සුව පිණිස ඇලුම් කරන උන්වහන්සේ ඒ කන්ථක අශ්වයාට මෙසේ පැවසූ සේක: "කන්ථකය, අද මේ එක් රැයකදී දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මාව එතෙර කරවන්න." ၁၇၇. 177. လောကမု’တ္တာရယိဿာမိ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုတ္တရော; ဘဝသာဂရတော ဃောရဇရာဒိမကရာကရာ.’’ "මම අනුත්තර වූ බුදු බවට පැමිණ, භයානක ජරාව ආදී මකර රජුන්ගෙන් ගහන වූ මේ සංසාර සාගරයෙන් ලෝකයා එතෙර කරවන්නෙමි." ၁၇၈. 178. ဣဒံ ဝတွာ တမာ’ရုယှ သိန္ဓဝံ သင်္ခသန္နိဘံ; ဂါဟာပေတွာန ဆန္နေန သုဒဠှံ တဿ ဝါလဓိံ. මෙසේ වදාරා, හක්ගෙඩියක් බඳු ශ්වේත වර්ණ වූ ඒ සින්ධව අශ්වයා පිටට නැඟී, ඡන්න ඇමැතිවරයා ලවා උගේ වලිගය තදින් අල්වා ගැනීමට සැලැස්වූ සේක. ၁၇၉. 179. ပတွာန သော မဟာဒွါရသမီပံ သမစိန္တယိ; ဘဝေယျ ဝိဝဋံ ဒွါရံ ယေန ကေနစိ နော သစေ. උන්වහන්සේ මහා දොරටුව සමීපයට පැමිණ මෙසේ සිතූ සේක: "ඉදින් කිසිවෙකු විසින්වත් මේ දොරටුව නොහරිනු ලැබුවහොත්..." ၁၈၀. 180. ဝါလဓိံ ဂဟိတေနေဝ သဒ္ဓိံ ဆန္နေန ကန္ထကံ,နိပ္ပီဠယိတွာ သတ္ထီဟိ ဣမမစ္စုဂ္ဂတံ သုဘံ; ဥလ္လင်္ဃိတွာန ပါကာရံ ဂစ္ဆာမီ’တိ မဟဗ္ဗလော. "... මහා බලැති මම, වලිගය අල්ලාගෙන සිටින ඡන්න ඇමැතිවරයා සමඟින් කන්ථක අශ්වයා මාගේ කලාවලින් තෙරපා, ඉතා උස් වූ ද ශෝභන වූ ද මේ පවුරෙන් පැන යන්නෙමි." ၁၈၁. 181. တထာ ထာမဗလူပေတော ဆန္နော’ပိ တုရဂုတ္တမော; ဝိသုံ ဝိသုံ ဝိစိန္တေသုံ ပါကာရံ သမတိက္ကမံ. එලෙසම, කාය බලයෙන් යුත් ඡන්න ඇමැතිවරයා ද උත්තම අශ්වයා ද පවුරෙන් පැන යාම පිළිබඳව වෙන වෙනම සිතූහ. ၁၈၂. 182. တဿ စိတ္တံ ဝိဒိတွာန မောဒိတာ ဂမနေ သုဘေ; ဝိဝရိံသု တဒါ ဒွါရံ ဒွါရေ’ဓိဂ္ဂဟိတာ သုရာ. උන්වහන්සේගේ ඒ අදහස දැනගෙන, මේ උතුම් ගමන කෙරෙහි සතුටු වූ දොරටුව භාරව සිටි දේවතාවෝ එකල්හි දොරටුව විවෘත කළහ. ၁၈၃. 183. တံ သိဒ္ဓတ္ထမ’သိဒ္ဓတ္ထံ ကရိဿာမီ’တိ စိန္တိယ; အာဂန္တွာ တဿိ’ဒံ ဘာသိ အန္တလိက္ခေ ဋ္ဌိတန္တိကော. "ඒ සිද්ධාර්ථයන්ගේ බලාපොරොත්තුව අසාර්ථක කරන්නෙමි" යි සිතා, අහසේ නොදුරින් සිටි මාරයා පැමිණ උන්වහන්සේට මෙසේ පැවසීය. ၁၈၄. 184. ‘‘မာ နိက္ခမိ မဟာဝီရ ဣတော တေ သတ္တမေ ဒိနေ; ဒိဗ္ဗံ တု စက္ကရတနံ အဒ္ဓါ ပါတုဘဝိဿတိ.’’ "මහා වීරයාණෙනි, නික්ම නොයන්න. මෙයින් සත්වන දිනයෙහි ඔබට දිව්ය වූ චක්ර රත්නය ඒකාන්තයෙන්ම පහළ වනු ඇත." ၁၈၅. 185. ဣစ္စေဝံ ဝုစ္စမာနော သော အန္တကေန မဟာယသော; ‘‘ကော’သိ တွမိ’တိ’’တံ ဘာသိ မာရော စ’တ္တာနမာ’ဒိသိ. මාරයා විසින් මෙසේ කියනු ලැබූ මහා යසස් ඇති උන්වහන්සේ "නුඹ කවුද?" යි ඔහුගෙන් ඇසූ සේක. එකල්හි මාරයා තමා මාරයා බව හඳුන්වා දුන්නේය. ၁၈၆. 186. ‘‘မာရဇာနာမ’ဟံ မယှံ ဒိဗ္ဗစက္ကဿ သမ္ဘဝံ; ဂစ္ဆ တွမိ’ဓ မာ တိဋ္ဌ န’မှိ ရဇ္ဇေနမတ္ထိကော. "මාරය, මට දිව්ය චක්ර රත්නය පහළ වන බව මම දනිමි. නුඹ යන්න, මෙහි නොසිටින්න. මට රාජ්යයෙන් ප්රයෝජනයක් නැත." ၁၈၇. 187. သဗ္ဗံ ဒသသဟဿိမ္ပိ လောကဓာတုမ’ဟံ ပန; ဥန္နာဒေတွာ ဘဝိဿာမိ ဗုဒ္ဓေါ လောကေကနာယကော.’’ "එහෙත් මම මුළු දසසහස් ලෝකධාතුවම ඒකනින්නාද කරමින්, ලොවට එකම නායකයා වූ බුදු බවට පත්වන්නෙමි." ၁၈၈. 188. ဧဝံ ဝုတ္တေ မဟာသတ္တေ အတ္တနော ဂိရမု’တ္တရိံ; ဂါဟာပေတုမ’သက္ကောန္တော တတ္ထေ’ဝ’န္တရဓာယိ’သော. මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ කල්හි, සිය වචනය මීට වඩා ඉදිරියට ගෙන යාමට නොහැකි වූ ඒ මාරයා එතැනම අතුරුදන් විය. ၁၈၉. 189. ပါပိမဿ ဣဒံ ဝတွာ စက္ကဝတ္တိသိရိမ္ပိ စ; ပဟာယ ခေပိဏ္ဍံ’ဝ ပစ္စုသသမယေ ဝသိံ. ඒ පාපිෂ්ඨයාට මෙසේ වදාරා, කෙළ පිඩක් මෙන් සක්විති රාජ්ය ශ්රීය ද අත්හැර, අලුයම් කාලයෙහි නික්ම ගිය සේක. ၁၉၀. 190. ဂစ္ဆန္တမ’ဘိပူဇေတုံ သမာဂန္တွာန တာဝဒေ; ရတနုက္ကာသဟဿာနိ ဓာရယန္တာ မရူ တဟိံ. එකෙණෙහිම, වැඩම කරවන උන්වහන්සේට පිදීම පිණිස රත්නමය පන්දම් දහස් ගණනක් දරාගත් දෙවිවරු එහි රැස් වූහ. ၁၉၁. 191. ပစ္ဆတော ပုရတော တဿ ဥဘောပဿေသု ဂစ္ဆရေ; တထေ’ဝ အဘိပူဇေန္တာ သုပဏ္ဏာ စ မဟောရဂါ. එලෙසම ගුරුළුවෝ ද මහා නාගයෝ ද උන්වහන්සේට පූජා පවත්වමින්, උන්වහන්සේගේ ඉදිරියෙන්, පසුපසින් සහ දෙපසින් ගමන් කළහ. ၁၉၂. 192. သုဝိပုလသုရသေနာ စာရုလီလာဘိရာမာ,ကုသုမသလိလဓာရာ ဝဿယန္တာ နဘမှာ; ဣဟဟိ ဒသသဟဿီ စက္ကဝါဠာ ဂတာ တာ,သုခုမတနုတမေတောဒဂ္ဂုဒဂ္ဂါ စရန္တိ. මනහර ලීලාවෙන් යුත් ඉතා විශාල දේව සේනාව අහසින් මල් වැසි සහ පැන් වැසි වස්වමින්, දසදහසක් සක්වලින් පැමිණ, සියුම් ශරීර ඇතිව අතිශය ප්රීති ප්රමෝදයෙන් යුතුව හැසිරෙති. ၁၉၃. 193. ယသ္မိံ သုဂန္ဓဝရပုပ္ဖသုဓူပ စုဏ္ဏ,ဟေမဒ္ဓဇပ္ပဘုတိဘာသုရစာရုမဂ္ဂေ; ဂစ္ဆံ မဟာဇဝဝရင်္ဂ တုရံဂ ရာဇာ,ဂန္တုံ န သက္ခိ ဇဝတော ကုသုမာဒိလဂ္ဂေါ. සුවඳවත් උතුම් මල්, සුවඳ ධූප, සුවඳ කුඩු සහ රන් ධජ ආදියෙන් බබළන ඒ මනහර මාර්ගයෙහි ගමන් කරන මහා වේගවත් උත්තම අශ්ව රාජයාට, මල් ආදියෙහි පැටලීම නිසා වේගයෙන් යාමට නොහැකි විය. ၁၉၄. 194. ဣတ္ထံ တမှိ ပထေ ရမ္မေ ဝတ္တမာနေ မဟာမဟေ; ဂစ္ဆန္တော ရတ္တိသေသေန တိံသယောဇနမဉ္ဇသေ. මේ අයුරින් ඒ රමණීය මාර්ගයෙහි මහා පූජාවක් පවත්වනු ලබන කල්හි, උන්වහන්සේ රැය පහන් වීමට පෙර තිස් යොදුනක් දුර ගෙවා වැඩම කළ සේක. ၁၉၅. 195. ပတွာ’နောမာနဒီတီရံ ပိဋ္ဌိတော တုရဂဿ သော; ဩတရိတွာန ဝိမလေ သီတလေ သိကတာတလေ. අනෝමා ගංතෙරට පැමිණි උන්වහන්සේ අශ්වයා පිටින් බැස, පිරිසිදු වූ ද සිසිල් වූ ද වැලි තලාවෙහි නතර වූ සේක. ၁၉၆. 196. ဝိဿမိတွာ ဣဒံ ဝတွာ ‘‘ဂစ္ဆာဟီ’တိ သကံ ပုရံ; အာဘရဏာနိ အာဒိယ ဆန္နေ’မံ ဂုရဂမ္ပိ စ.’’ එහි විවේක ගෙන, "ඡන්නය, මේ ආභරණ ද මේ අශ්වයා ද රැගෙන ඔබ නැවත තමන්ගේ නුවරට යන්න" යි වදාළ සේක. ၁၉၇. 197. ဌိတော တသ္မိံ မဟာဝီရော အစ္စန္တ နိသိတာ’သိနာ; သုဂန္ဓဝါသိတံ မောဠိံ ဆေတွာ’နုက္ခိပိ အမ္ဗရေ. එහි නැවතී සිටි මහා වීරයාණෝ, ඉතා තියුණු කඩුවකින් සිය සුවඳ ලත් කෙස්වැටිය කපා අහසට දැමූ සේක. ၁၉၈. 198. စာရုဟေမသုမုဂ္ဂေန ကေသဓာတုံ နဘုဂ္ဂတံ; ပူဇနတ္ထံ သဟဿက္ခော သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိယ. සහස්නෙත් ඇති ශක්ර දේවේන්ද්රයා, පිදීම පිණිස අහසට නැඟුණු ඒ කේශ ධාතුව රන් කරඬුවකින් සිය හිස මතින් පිළිගත්තේය. ၁၉၉. 199. ဝိလောစနာနန္ဒကရိန္ဒနီလမယေဟိ စူဠာမဏိ စေတိယံ သော; ပတိဋ္ဌပေသာ’မလတာဝတိံသေ ဥဗ္ဗေဓတော ယောဇနမတ္တမဂ္ဂါ. නෙත් සිත් පිනවන ඉන්ද්රනීල මාණික්යයන්ගෙන් නිර්මිත, උසින් යොදුනක් පමණ වූ ඒ සිළුමිණි සෑය (චූළාමණී චෛත්යය) ඒ ශක්ර දේවේන්ද්රයා පිරිසිදු තව්තිසා භවනෙහි පිහිටෙව්වේය. ၂၀၀. 200. ဥတ္တမဋ္ဌပရိက္ခာရံ ဓာရေတွာ ဗြဟ္မုနာဘတံ; အမ္ဗရေ’စ ပဝိဇ္ဈိတ္ထ ဝရံ ဒုဿယုဂမ္ပိ စ. මහා බ්රහ්මයා විසින් පූජා කරන ලද උතුම් වූ අටපිරිකර ධාරණය කොට, ශ්රේෂ්ඨ වූ වස්ත්ර යුගලය අහසට මුදාහළ සේක. ၂၀၁. 201. တမာ’ဒါယ မဟာဗြဟ္မာ ဗြဟ္မလောကေ မနောရမံ; ဒွါဒသယောဇနုဗ္ဗေဓံ ဒုဿထူပံ အကာရယိ. මහා බ්රහ්මයා ඒ වස්ත්ර යුගලය රැගෙන බඹලොවෙහි උසින් දොළොස් යොදුනක් වූ මනරම් සළුමිණි සෑය (දුස්ස ථූපය) කරවීය. ၂၀၂. 202. နာမေနာ’နုပိယံ နာမ ဂန္တွာ အမ္ဗဝနံ တဟိံ; သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာသုခတော တတော. ඉන්පසු ‘අනුපිය’ නම් වූ අඹ වනයට වැඩම කොට, එහි පැවිදි සුවයෙන් සත් දිනක් ගත කළ සේක. ၂၀၃. 203. ဂန္တွာနေ’ကဒိနေနေ’ဝ တိံသယောဇနမဉ္ဇသံ; ပတွာ ရာဇဂဟံ ဓီရော ပိဏ္ဍာယ စရိ သုဗ္ဗတော. ඒ මහා ප්රඥාවන්ත, යහපත් ව්රත සමාදන් වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ නොයෙක් දිනක් තිස්සේ යොදුන් තිහක මඟ ගෙවා රජගහනුවරට පැමිණ පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසුරුණු සේක. ၂၀၄. 204. ဣန္ဒနီလသိလာယာ’ပိ ကတာ ပါကာရဂေါပုရာ; ဟေမစလာ’ဝ ဒိဿန္တိ တဿာ’ဘာဂိ တဟိံ တဒါ. එකල උන්වහන්සේගේ ශරීර ප්රභාව නිසා, ඉන්ද්රනීල මාණික්යවලින් කළ රජගහනුවර පවුරු පදනම් හා ගෝපුර පවා රන් පර්වතයන් මෙන් බැබළුණි. ၂၀၅. 205. ကော’ယံ သက္ကော နုခေါ ဗြဟ္မာ မာရော နာဂေါ’တိအာဒိနာ; ဘိယျော ကောတုဟဠပ္ပတ္တော ပဒိသွာ တံ မဟာဇနော. උන්වහන්සේව දුටු මහා ජනයා, “මේ කවුද? ශක්රයාද? බ්රහ්මයාද? මාරයාද? නැතහොත් නාගයෙක්ද?” යනාදී වශයෙන් අතිශයින්ම කුතුහලයට පත් වූහ. ၂၀၆. 206. ပဝိသိတွာ ဂရဟေတူန ဘတ္တံ ယာပနမတ္တကံ; ယုဂမတ္တံ’ဝ ပေက္ခန္တော ဂစ္ဆန္တော ရာဇဝီထိယံ. වියදඬු ප්රමාණයක් පමණක් පෙරට බලමින්, රාජවීථියෙහි වඩිමින්, යැපීමට ප්රමාණවත් පමණ වූ පිණ්ඩපාතය ලබාගත් සේක. ၂၀၇. 207. မထိတံ မေရုမန္ထေန သမုဒ္ဒ’ဝ မဟာဇနံ; တမှာ သော အာကုလီ ကတွာ ဂန္တွာ ပဏ္ဍဝပဗ္ဗတံ. මන්ථ පර්වතයෙන් (මහමෙරෙන්) කැලඹූ සාගරය මෙන් මහා ජනයා කැලඹීමට පත් කොට, උන්වහන්සේ එතැනින් නික්ම පාණ්ඩව පර්වතයට වැඩි සේක. ၂၀၈. 208. တတော တဿေ’ဝ ဆာယာယ ဘူမိဘာဂေ မနောရမေ; နိသိန္နော မိဿကံ ဘတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိတုမာ’ရဘိ. ඉන්පසු ඒ පර්වතයේම සෙවණැල්ලෙහි වූ මනරම් භූමි භාගයක වැඩහිඳ, මිශ්ර වූ ඒ පිණ්ඩපාත ආහාරය වැළඳීමට පටන් ගත් සේක. ၂၀၉. 209. ပစ္စဝေက္ခဏမတ္တေန အန္တသပ္ပံ နိဝါရိသ; ဒေဟဝမ္မိကတော ဓီရော နိက္ခမန္တံ မဟဗ္ဗလော. මහා බලසම්පන්න වූ ඒ ප්රඥාවන්ත උත්තමයා, ශරීරය නමැති තුඹසින් නික්මෙන අතුණුබාහන් නමැති සර්පයා ප්රත්යවේක්ෂා ඥානයෙන්ම වළක්වා ගත් සේක. ၂၁၀. 210. ဘုတွာန ဗိမ္ဗိသာရေန နရိန္ဒေန နရာသဘော; နိမန္တိနော’ပိ ရဇ္ဇေန ဥပဂန္တွာန’နေကဓာ. ආහාර වළඳා අවසන් වූ පසු, බිම්බිසාර නරේන්ද්රයා උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ රාජ්යයෙන් නොයෙක් වර ආරාධනා කළද, පුරුෂෝත්තම වූ උන්වහන්සේ... ၂၁၁. 211. ပဋိက္ခိပိယ တံ ရဇ္ဇံ အထ တေနာ’ဘိယာစိတော; ဓမ္မံ ဒေသေဟိ မယှန္တိ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုတ္တရော. ඒ රාජ්යය ප්රතික්ෂේප කළ සේක. එකල්හි ඒ රජු විසින්, “ඔබ වහන්සේ අනුත්තර වූ බුද්ධත්වයට පත් වී මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා” යි අයදින ලදී. ၂၁၂. 212. ဒတွာ ပဋိညံ မနုဇာဓိပဿ ဓီရော’ပဂန္တွာန ပဓာနဘူမိံ; အနညသာဓာရဏဒုက္ကရာနိ ကတွာ တတော ကိဉ္စိ အပဿမာနော. ඒ මනුෂ්ය අධිපතියාට පොරොන්දුව දී, ඒ ප්රඥාවන්ත උත්තමයා ප්රධාන භූමියට වැඩම කොට, අන්යයන්ට කළ නොහැකි අසාධාරණ දුෂ්කරක්රියා කොට, එයින් කිසිදු ඵලක් නොදැක, ၂၁၃. 213. ဩဠာရိကန္နပါနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ ဒေဟသမ္ပဒံ; ပတွာ’ဇပါလနိဂြောဓမူလံ ပတ္တော သုရော ဝိယ. ඕලාරික ආහාර පාන වළඳා, ශරීර ශක්තිය ලබාගෙන, දිව්ය රාජයෙකු මෙන් අජපල් නුග රුක් මුලට වැඩම කළ සේක. ၂၁၄. 214. ပုရတ္ထာ’ဘိမုခေါ ဟုတွာ နိသိန္နော’သိ ဇုတိန္ဓရော; ဒေဟဝဏ္ဏေဟိ နိဂြောဓော ဟေမဝဏ္ဏော’သိ တဿ သော. මහා තේජවන්ත වූ උන්වහන්සේ පෙරදිග බලා වැඩසිටි අතර, උන්වහන්සේගේ ශරීර වර්ණය නිසා ඒ නුග රුක ද රන්වන් පැහැයෙන් බැබළුණි. ၂၁၅. 215. သမိဒ္ဓပတ္ထနာ ဧကာ သုဇာတာ နာမ သုန္ဒရီ; ဟေမပါတိံ သပါယာသံ သီသေနာ’ဒါယ ဩနတာ. පතා ආ පැතුම් සමෘද්ධිමත් කරගත්, ‘සුජාතා’ නම් වූ එක්තරා රූපත් කාන්තාවක් කිරිපිඬු සහිත රන් තලිය හිස මත තබාගෙන, ගෞරවයෙන් නැමී, ၂၁၆. 216. တသ္မိံ အဓိဂ္ဂဟီတဿ ရုက္ခဒေဝဿ တာဝဒေ; ဗလိံ ဒမ္မီ’တိ ဂန္တွာန ဒိသွာ တာ ဒီပဒုတ္တမံ. “ඒ රුකෙහි අරක්ගත් වෘක්ෂ දේවතාවාට බිලි පූජාවක් දෙමි” යි එතැනට ගොස්, ලෝකෝත්තම වූ උන්වහන්සේව දැක, ၂၁၇. 217. ဒေါဝေါ’တိ သညာယ ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ ပါယာသပါတိံ ပဝရဿ ဒတွာ; ‘‘အာသိံသနာ ဣဇ္ဈိယထာ ဟိ မယှံ တုယှမ္ပိ သာ သာမိ သမိဇ္ဈိတူ’တိ.’’ “මේ දේවතාවෙක්මය” යන හැඟීමෙන් යුතුව, අතිශයින් සතුටු වූ සිත් ඇතිව, ඒ උතුමාණන්ට කිරිපිඬු තලිය පූජා කොට, “ස්වාමීනි, මාගේ පැතුම යම් සේ ඉටු වූයේද, ඔබ වහන්සේගේ පැතුම ද එසේම ඉටු වේවා!” යි පැවසුවාය. ၂၁၈. 218. ဣစ္စေ’ဝံ ဝစနံ ဝတွာ ဂတာ တမှာ ဝရင်္ဂနာ; အထ ပါယာသပါတိံ တံ ဂဟေတွာ မုနိပုင်္ဂဝေါ. මෙලෙස වදන් පවසා ඒ රූපත් කාන්තාව එතැනින් නික්ම ගියාය. ඉක්බිති මුනින්ද්ර වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ඒ කිරිපිඬු තලිය ගෙන, ၂၁၉. 219. ဂန္တွာ နေရဉ္ဇရာတီရံ ဘူတွာ တံ ဝရဘောဇနံ; ပဋိသောတံ ပဝိဿဇ္ဇိ တဿာ ပါတိံ မနောရမံ. නේරංජරා නදී තීරයට වැඩම කොට, ඒ උතුම් ආහාරය වළඳා, ඒ මනරම් රන් තලිය උඩුගං බලා පා කර හැරියේය. ၂၂၀. 220. ဇန္တာလိပါလိမနနေတ္တဝိလုမ္ပမာနံ,သမ္ဖုလ္လသာလဝနရာဇိဝိရာဇမာနံ; ဒေဝိန္ဒနန္ဒနဝနံ’ဝ’ဘိနန္ဒနီယ,မု’ယျာနမု’တ္တမတရံ ပဝရော’ပဂန္တွာ. මිනිස් සමූහයාගේ සිත් නෙත් පැහැරගන්නා වූ, මනාව පිපුණු සල් වනයෙන් බබළන්නා වූ, දේවේන්ද්රයාගේ නන්දන වනය මෙන් සිත්කළු වූ ද, අතිශයින් උත්තම වූ ද මහාවනයට ඒ උතුමාණන් වහන්සේ වැඩම කොට, ၂၂၁. 221. ကတွာ ဒိဝါဝိဟာရံ သော သာယဏှသမယေ တဟိံ; ဂစ္ဆံ ကေသရလီလာယ ဗောဓိပါဒပသန္တိကံ. එහි දිවා විහරණය කොට, සන්ධ්යා භාගයෙහි සිංහ ලීලාවෙන් යුතුව බෝධි වෘක්ෂය සමීපයට වැඩම කළ සේක. ၂၂၂. 222. ဗြဟ္မသုရာသုရမဟောရဂပက္ခိရာဇ,သံသဇ္ဇိတောရုဝဋုမေ ဒိပဒါနမိန္ဒော; ပါယာသိ သောတ္ထိယဒွိဇော တိဏဟာရကော တံ,ဒိသွာန တဿ အဒဒါ တိဏမုဋ္ဌိယော သော. බ්රහ්මයන්, සුරයන්, අසුරයන්, මහා නාගයන් හා ගුරුළන් විසින් සරසන ලද පුළුල් මාවතෙහි මනුෂ්යයන්ට උත්තම වූ උන්වහන්සේ වඩිද්දී, තණ කපන ‘සොත්ථිය’ නම් බමුණා උන්වහන්සේ දැක තණ මිටි අටක් පූජා කළේය. ၂၂၃. 223. ဣန္ဒိဝရာရဝိန္ဒာဒိကုသုမာန’မ္ဗရာ တဟိံ; ပတန္တီ ဝုဋ္ဌိဓာရာ’ဝ ဂစ္ဆန္တေ ဒီပဒုတ္တမေ. ලෝකෝත්තමයන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, නිල් මහනෙල්, පියුම් ආදී පුෂ්පයෝ අහසින් වැසි දාරාවක් මෙන් ඇද හැළුණහ. ၂၂၄. 224. စာရုစန္ဒနစုဏ္ဏာဒိ’ဓုပဂန္ဓေဟိ နေကဓာ; အနောကာသော’သိ အာကာသော ဂစ္ဆန္တေ ဒီပဒုတ္တမေ. ලෝකෝත්තමයන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, මනරම් සඳුන් සුණු ආදී නොයෙක් ධූප සුවඳින් අහස් තලය ඉඩක් නොමැති තරමට පිරී ගියේය. ၂၂၅. 225. ရတနုဇ္ဇလဆတ္တေဟိ စာရုဟေမဒ္ဓဇေဟိ စ; အနောကာသော’သိ အာကာသော ဂစ္ဆန္တေ ဒိပဒုတ္တမေ. ලෝකෝත්තමයන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, රත්නයෙන් බබළන කුඩවලින් හා මනහර රන් ධජවලින් අහස් තලය ඉඩක් නොමැති තරමට වැසී ගියේය. ၂၂၆. 226. ဝေလုက္ခေပသဟဿေဟိ ကီဠန္တေဟိ မရူဟိ’ပိ; အနောကာသော’သိ အာကာသော ဂစ္ဆန္တေ ဒိပဒုတ္တမေ. ලෝකෝත්තමයන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, ප්රීතියෙන් ක්රීඩා කරන දෙවිවරුන්ගේ දහස් ගණන් සළු වීසි කිරීම්වලින් අහස් කුස පිරී ඉතිරී ගියේය. ၂၂၇. 227. သုရဒုန္ဒုဘိဝဇ္ဇာနိ ကရောန္တေဟိ မရူဟိပိ; အနောကာသော’သိ အာကာသော ဂစ္ဆန္တေ ဒိပဒုတ္တမေ. ලෝකෝත්තමයන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, දිව්ය බෙර වැයුම් පවත්වන දෙවිවරුන්ගෙන් ද අහස් තලය පිරී ගියේය. ၂၂၈. 228. သုရင်္ဂနာဟိ သင်္ဂိတိံ ဂါယန္တိဟိ’ပိ’နေကဓာ; အနောကာသော’သိ အာကာသော ဂစ္ဆန္တေ ဒိပဒုတ္တမေ. ලෝකෝත්තමයන් වහන්සේ වඩිනා කල්හි, නොයෙක් අයුරින් ගීතිකා ගායනා කරන දිව්ය අප්සරාවන්ගෙන් ද අහස් කුස පිරී ඉතිරී ගියේය. ၂၂၉. 229. မနောရမာ ကိဏ္ဏရကိဏ္ဏရင်္ဂနာ,မနောရမင်္ဂါ ဥရဂေါရဂင်္ကနာ; မနောရမာ တမှိ စ နစ္စဂီတိယော,မနောရမာ’နေကဝိဓာ ပဝတ္တယုံ. මනරම් වූ කින්නර කින්නරියෝ ද, මනහර ශරීර ඇති නාග නාගිනියෝ ද එහිදී මනස්කාන්ත වූ නොයෙක් ආකාරයේ නැටුම් ගැයුම් පැවැත්වූහ. ၂၃၀. 230. တဒါ မဟောဃေ’ဝ မဟာမဂေဟိ,ပဝတ္တမာနေ ဣတိ သော မဟာယသော; တိဏေ ဂဟေတွာ တိဘဝေကနာယကော,ဥပါဂတော ဗောဓိဒုမိန္ဒသန္တိကံ. එකල මෙසේ මහා පූජා ප්රවාහයන් පැවැත්වෙද්දී, මහත් කීර්තිමත් වූ, තුන් ලොවටම ඒක නායක වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ඒ තණ අතින් ගෙන බෝධි වෘක්ෂ රාජයා වෙත වැඩම කළ සේක. ၂၃၁. 231. ဝိဒ္ဒုမာသိတသေလဂ္ဂရဇတာစလသန္နိဘံ; ကတွာ ပဒက္ခိဏံ ဗောဓိပါဒပံ ဒိပဒုတ္တမော. පබළු, ඉන්ද්රනීල පර්වත මුදුන් හා රිදී පර්වතයන් බඳු වූ ඒ බෝධි වෘක්ෂය වටා ප්රදක්ෂිණා කොට, මනුෂ්යෝත්තමයන් වහන්සේ... ၂၃၂. 232. ပုရတ္ထိမဒိသာဘာဂေ အစလေ ရဏဓံသကေ; မဟီတလေ ဌိတော ဓီရော စာလေသိ တိဏမုဋ္ဌိယော. කෙලෙස් සටන් නසන, නිශ්චල වූ පෙරදිග දිශා භාගයෙහි පොළොව මත සිටගෙන, ඒ ප්රඥාවන්ත උත්තමයා තණ මිටි විසුරුවා හැරියේය. ၂၃၃. 233. ဝိဒ္ဒသဟတ္ထမတ္တော သော ပလ္လင်္ကော အာသိ တာဝဒေ; အထ နံ အဗ္ဘုတံ ဒိသွာ မဟာပညော ဝိစိန္တယိ. එකෙණෙහිම එහි දහසතර රියන් පමණ වූ පලඟක් පැන නැඟුණි. එකල්හි ඒ අද්භූත ප්රාතිහාර්යය දැක, මහා ප්රඥාවන්ත වූ උන්වහන්සේ මෙසේ සිතූ සේක. ၂၃၄. 234. ‘‘မံသလောဟိတမဋ္ဌိ စ နဟာရူ စ တစော စ မေ; ကာမံ သုဿတု နေဝါ’ဟံ ဇဟာမိ ဝီရိယံ’’ဣတိ. “මාගේ මස් ද ලේ ද ඇට ද නහර ද සම ද කැමති නම් වියළී යේවා! එහෙත් මම මාගේ වීර්යය අත් නොහරිමි” යි (අදිටන් කරගත් සේක). ၂၃၅. 235. အာဘုဇိတွာ မဟာဝီရော ပလ္လင်္ကမ’ပရာဇိတံ; ပါစိနာဘိမုခေါ တသ္မိံ နိသီဒိ ဒီပဒုတ္တမော. මහා වීර වූ, ලෝකෝත්තම වූ උන්වහන්සේ ඒ අපරාජිත පර්යංකයෙහි පෙරදිගට මුහුණ ලා පලඟක් බැඳ වැඩසිටි සේක. ၂၃၆. 236. ဒေဝဒေဝဿ ဒေဝိန္ဒော သင်္ခမာ’ဒါယ တာဝဒေ; ဝီသုတ္တရသတုဗ္ဗေဓံ ဓမယန္တော တဟိံ ဌိတော. එකල්හි දේවාතිදේව වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙනුවෙන් දේවේන්ද්රයා එකසිය විසි රියන් දිගැති ජයසංඛය ගෙන පිඹිමින් එහි සිටගත්තේය. ၂၃၇. 237. ဒုတိယံ ပုဏ္ဏစန္ဒံ’ဝ သေတစ္ဆတ္တံ တိယောဇနံ; ဓာရယန္တော ဌိတော သမ္မာ မဟာဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ. දෙවන පුර සඳක් වැනි වූ, යොදුන් තුනක් උසැති ශ්වේතච්ඡත්රය මනාව දරාගෙන සහම්පතී මහා බ්රහ්මයා එහි සිටගත්තේය. ၂၃၈. 238. စာရုစာမရမာ’ဒါယ သုယာမော’ပိ သုရာဓိပေါ; ဝီဇယန္တော ဌိတော တတ္ထ မန္ဒံ မန္ဒံ တိဂါဝုတံ. ගව් තුනක් පමණ දිගැති මනහර සෙමර සලන්නක් ගෙන, සුයාම දිව්ය රාජයා ද එහි සිටගෙන සෙමින් සෙමින් පවන් සැලීය. ၂၃၉. 239. ဗေလုဝံ ဝီဏမာ’ဒါယ သုရောပဉ္စသိခဝှယော; နာနာဝိဓလယောပေတံ ဝါဒယန္တော တထာ ဌိတော. බෙලුව පණ්ඩුවීණාව අතට ගත් පංචසිඛ දිව්යපුත්රයා, නා නා ප්රකාර ලය ගැලපීම් සහිතව එය වයමින් එහි සිටියේය. ၂၄၀. 240. ထုတိဂီတာနိ ဂါယန္တော နာဋကီဟိ ပုရက္ခတော; တထေ’ဝ’ဋ္ဌာသိ သော နာဂရာဇာ ကာလဝှယော’ပိ စ. ස්තුති ගීත ගයමින්, නාට්ය කන්යාවන් පිරිවරාගත් කාල නම් වූ ඒ නාගරාජයා ද එලෙසින්ම එහි සිටියේය. ၂၄၁. 241. ဂဟေတွာ ဟေမမဉ္ဇုသာ သုရပုပ္ဖေဟိ ပူရိတာ; ပူဇယန္တာ’ဝ အဋ္ဌံသု ဗတ္တိံသာ’ပိ ကုမာရိကာ. දිව්යමය පුෂ්පයන්ගෙන් පිරුණු රන් මංජුසා අතින් ගත් දෙතිසක් දිව්ය කන්යාවෝ ද බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා කරමින් එතැන සිටියහ. ၂၄၂. 242. သေန္ဒဒေဝသံဃေဟိ တေဟိ ဣတ္ထံ မဟာမဟေ; ဝတ္တမာနေ တဒါ မာရော ပါပိမာ ဣတိ စိန္တယိ. ඉන්ද්රයා සහිත ඒ දේව සමූහයා විසින් මෙසේ මහා පූජෝත්සවයක් පවත්වනු ලබන කල්හි, එකල්හි පාපිෂ්ඨ වූ මාරයා මෙසේ සිතුවේය. ၂၄၃. 243. ‘‘အတိက္ကမိတုကာမော’ယံ ကုမာရော ဝိသယံ မမ; သိဒ္ဓတ္ထော အထ သိဒ္ဓတ္ထံ ကရိဿာမီ’’တိ တာဝဒေ. "මේ සිද්ධාර්ථ කුමාරයා මාගේ කෙලෙස් ලෝකය ඉක්මවා යන්නට කැමති වෙයි. එසේ නම්, මම දැන්ම මාගේ අදහස සාර්ථක කරගන්නෙමි" යි මාරයා සිතුවේය. ၂၄၄. 244. မာပေတွ ဘိံသနတရောရုသဟဿဗာဟုံ,သင်္ဂယှ တေဟိ ဇလိတာ ဝိဝိဓာယုဓာနိ; အာရုယှ စာရု ဒိရဒံ ဂိရိမေခလာက္ချံ,စဏ္ဍံ ဒိယဍ္ဎသတယောဇနမာယတံ တံ. ඉතා බියකරු වූ මහා දහසක් අත් මවාගෙන, ඒ දෑත්වලින් දිලිසෙන විවිධ ආයුධ ගෙන, එකසිය පනස් යොදුනක් උසැති, චණ්ඩ වූ, 'ගිරිමේඛලා' නම් වූ රම්ය හස්තිරාජයා පිට නැගී, ၂၄၅. 245. နာနာနနာယ’နလဝဏ္ဏသိရောရုဟာယ,ရတ္တောရုဝဋ္ဋဗဟိနိဂ္ဂတလောစနာယ; ဒဋ္ဌောဋ္ဌဘိံသနမုခါယု’ရဂဗ္ဘုဇာယ,သေနာယ သော ပရိဝုတော ဝိဝိဓာယုဓာယ. නානාප්රකාර මුහුණු ඇති, ගිනිවන් කෙස් ඇති, රත් වූ ද බියකරු වූ ද පිටතට නෙරා ගිය ඇස් ඇති, තොල් හපන බියකරු මුහුණු ඇති, සර්පයන් බඳු බාහු ඇති, විවිධ ආයුධ ගත් සේනාව විසින් පිරිවරන ලදුව, ၂၄၆. 246. တတ္ထော’ပဂမ္မ အတိဘီမရမံ ရဝန္တော,သိဒ္ဓတ္ထမေ’ထ ဣတိ ဂဏှထ ဗန္ဓထေ’မံ; အာဏာပယံ သုရဂဏံ သဟဒဿနေန,စဏ္ဍာနီလုဂ္ဂတပိစုံ’ဝ ပလာပယိတ္ထ. එතැනට පැමිණ, අතිශයින්ම බියකරු හඬක් නගමින්, "මේ සිද්ධාර්ථයා අල්ලාගනිව්! මොහු බන්ධනය කරව්!" යැයි අණ කරමින් සිටිද්දීම, දේව සමූහයා ඔහුව දුටු සැණින් චණ්ඩ මාරුතයකින් ගසාගෙන යන පුළුන් රොදක් මෙන් පලා ගියහ. ၂၄၇. 247. ဂမ္ဘီရမေဃရဝသန္တိဘဝဏ္ဍနာဒံ,ဝါတံစ မာပိယ တတော သုဘဂဿ တဿ; ကဏ္ဏမ္ပိ ဝီဝရဝရဿ မနောရမဿ,နော အာသိယေဝ စလိတုံ ပဘု အန္တကောထ. මහා ගිගුරුම් සහිත ගැඹුරු මේඝ නාදයක් බඳු වූ චණ්ඩ වාතයක් මවා පෑව ද, ඒ මාරයාට ඒ භාග්යවන්ත වූ මනෝඥ මහා පුරුෂයාගේ සිවුරු කොනක් හෝ සෙලවීමට පවා නොහැකි විය. ၂၄၈. 248. သံဝဋ္ဋဝုဋ္ဌိဇဝသန္နိဘဘီမဃောရ,ဝဿံ ပဝဿိယ တတော’ဒကဗိန္ဒုကမ္ပိ; နာသက္ခိ နေတုမ’တုလဿ သမီပကမ္ပိ,ဒိသွာ တမ’ဗ္ဘုတမ’ထော’ပိ သုဒုမ္မုခေါ သော. කල්පාන්ත වර්ෂාවක් බඳු වූ අතිශය බීභත්ස බියකරු මහා වැස්සක් වැස්සවූ මුත්, ඒ අසමසම බුදුරදුන් වෙත එකම වතුර බින්දුවක්වත් ළඟා කරවීමට නොහැකි විය. ඒ අසිරිමත් සිදුවීම දැක මාරයා අතිශයින් කනස්සල්ලට පත්විය. ၂၄၉. 249. အစ္စန္တဘီမနဠအစ္စိသမုဇ္ဇလောရု,ပါသာနဘသ္မကလလာယုဓဝဿဓာရာ; အင်္ဂါရပဇ္ဇလိတဝါလုကဝဿဓာရာ,ဝဿာပယိတ္ထ သကလာနိ ဣမာနိ တာနိ. අතිශයින් බියකරු ගිනිදැල් සහිත ගිනි වර්ෂා, ගල් වර්ෂා, අළු වර්ෂා, මඩ වර්ෂා, ආයුධ වර්ෂා, දිලිසෙන අඟුරු වර්ෂා සහ රත් වූ වැලි වර්ෂා යන මේ සියල්ලම ඔහු වස්සවනු ලැබීය. ၂၅၀. 250. မာရာနုဘာဝဗလတော နဘတော’ပဂန္တွာ,ပတွာန ပုညသိခရုဂ္ဂတသန္တိကံ တု; မာလာဂုဠပ္ပဘူတိဘာဝဂတာနိ’ထာပိ,လောကန္တရေ’ဝ တိမိရံ တိမိရံ သုဃောရံ. මාරයාගේ ආනුභාව බලයෙන් අහසින් ඇද හැළුණු ඒ සියල්ල, පින්කඳක් බඳු වූ බෝසතාණන් වහන්සේ සමීපයට පැමිණි කල්හි මල්දම් ආදී පූජා ද්රව්යයන් බවට පත් විය. ඉන්පසු ලෝකාන්තරික නිරයේ මෙන් අතිශය ඝන අන්ධකාරයක් මවා පෑවේය. ၂၅၁. 251. မာပေတွ မောဟတိမိရမ္ပိ ဟတဿ တဿ,ဒေဟပ္ပဘာဂိ သတရံသိသတောဒိတံ’ဝ; ဇာတံ မနောရမတရံ အတိဒဿနီယ,မာ’လောကပုဉ္ဇမ’ဝလောကိယ ပါပဓမ္မော. ඒ මාරයා මෝහයෙන් පිරුණු අඳුරක් මැවූ නමුත්, සිය දහස් ගණන් සූර්යයන් එකවර උදා වූවාක් මෙන් බෝසතාණන් වහන්සේගේ ශරීරයෙන් විහිදුණු මනෝඥ වූ ද දර්ශනීය වූ ද ඒ මහා රශ්මි මාලාව දැක ඒ පාපිෂ්ඨයා, ၂၅၂. 252. ကောပေါပရတ္တဝဒနော ဘုကုဋိပ္ပဝါရာ,အစ္စန္တဘိံသနဝိရူပကဝေသဓာရီ; အစ္စန္တတိဏှတရဓာရမသင်္ဂမေ’ဝ,စက္ကာယုဓံ စရတရံ အပိ မေရုရာဇံ. කෝපයෙන් රතු වූ මුහුණින් හා නළල රැලි ගන්වමින්, අතිශය බියකරු විරූපී වෙස් ගෙන, මහමෙර පවා කපා හෙළිය හැකි අතිශයින්ම තියුණු මුවහත් ඇති චක්රායුධය මුදා හැරියේය. ၂၅၃. 253. သင်္ခဏ္ဍယန္တမိ’ဝ ထူလကလီရကဏ္ဍံ,ဝိဿဇ္ဇိ တေန’ပိ န ကိဉ္စိ ဂုဏာကရဿ; ကာတုံ ပဟုတ္တမု’ပဂဉ္ဆိ တတော တမေ’တံ,ဂန္တွာ နဘာ ကုသုမဆတ္တတမာ’ဂ သီသံ. මහමෙර වුවද උණ දණ්ඩක් මෙන් කපා දමන ඒ චක්රායුධය මුදා හැරිය ද, ගුණාකර වූ බෝසතාණන් වහන්සේට ඉන් කිසිදු හානියක් කිරීමට නොහැකි විය. ඉන්පසු එය අහසින් ගොස් උන්වහන්සේගේ හිස මත මල් කුඩයක් බවට පත් විය. ၂၅၄. 254. ဝိဿဇ္ဇိတာ’ပိ သေနာယ သေလကူဋာနလာကုလာ; ပဂန္တွာ နဘသာ မာလာဂုလတ္တံ သမုပါဂတာ. මාර සේනාව විසින් මුදා හරින ලද, ගින්නෙන් ඇවිළී ගිය පර්වත කූටයන් ද අහසින් පැමිණ මල් පිඬු බවට පත් විය. ၂၅၅. 255. တမ္ပိ ဒိသွာ သသောကော သော ဂန္တွာ ဓီရဿ သန္တိကံ; ပါပုဏာတိ မမေဝါ’ယံ ပလ္လင်္ကော အပရာဇိတော. එය ද දැක ශෝකයට පත් වූ මාරයා, ධීර වූ බෝසතාණන් වහන්සේ සමීපයට ගොස්, "මේ අපරාජිත පර්යංකය මා සතු එකකි" යි පැවසීය. ၂၅၆. 256. ဣတော ဥဋ္ဌဟ ပလ္လင်္ကာ ဣတိ’ဘာသိတ္ထ ဓီမတော; ကတကလျာဏကမ္မဿ ပလ္လင်္ကတ္ထာယ မာရ တေ. "මේ ආසනයෙන් නැගිටින්න" යැයි ධීරයන් වහන්සේට පැවසූ කල්හි, "මාරය, මේ පර්යංකය අත්කර ගැනීමට තොප විසින් කරන ලද යහපත් පින්කම කුමක්ද?" යැයි උන්වහන්සේ ඇසූහ. ၂၅၇. 257. ကော သက္ခီ’တိ ပဝုတ္တော သော ဣမေ သဗ္ဗေ’တိ သက္ခိနော; သေနာယာ’ဘိမုခံ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာန ပါပိမာ. "කවුද සාක්ෂිකරු?" යැයි ඇසූ කල්හි, ඒ පාපිෂ්ඨයා තමාගේ සේනාව දෙසට අත දිගු කර, "මොවුන් සියලු දෙනාම මගේ සාක්ෂිකරුවෝ ය" යි කීවේය. ၂၅၈. 258. ဃောရနာဒေန’ဟံ သက္ခိ အဟံ သက္ခီ’တိ တာယ’ပိ; သက္ခိဘာဝံ ဝဒါပေတွာ တဿေ’ဝံ သမုဒီရယိ. ඒ මාර සේනාව ලවා ද "මම සාක්ෂි වෙමි, මම සාක්ෂි වෙමි" යි භීෂණ නාදයකින් සාක්ෂි දරවමින්, මාරයා උන්වහන්සේට මෙසේ කීවේය. ၂၅၉. 259. ကော တေ သိဒ္ဓတ္ထ သက္ခီ’တိ အထ တေနာ’တုလေန’ပိ; မမေ’တ္ထ သက္ခိနော မာရ နသန္တိ’တိ သစေတနာ. "සිද්ධාර්ථ, තොපට ඇති සාක්ෂිය කුමක්ද?" යැයි ඇසූ කල්හි, අසමසම වූ බෝසතාණන් වහන්සේ, "මාරය, මෙහි සාක්ෂි දීම සඳහා මට පණ ඇති සාක්ෂිකරුවන් නැත" යි පැවසූහ. ၂၆၀. 260. ရတ္တမေဃောပနိက္ခန္တဟေမဝိဇ္ဇုဝဘာသုရံ; နီဟရိတွာ သုရတ္တမ္ဘာ စီဝရာ ဒက္ခိဏံ ကရံ. රතු මේඝයකින් නික්මෙන රන් විදුලියක් මෙන් බැබළෙන තමන් වහන්සේගේ දකුණු ශ්රී හස්තය, සුරත් සිවුරු පොටෙන් පිටතට ගෙන, ၂၆၁. 261. ဘူမိယာ’ဘိမုခံ ကတွာ ကသ္မာ ပါရမိဘူမိယံ; ဥန္နာဒေတွာ နိ’ဒါနေ’ဝံ နိဿဒ္ဒါသီ’တိ ဘူမိယာ. මහ පොළොව දෙසට යොමු කර, "පාරමිතා භූමියෙහිදී මා කළ පින්කම්වලට එදා සාක්ෂි දැරූ තැනැත්තියනි, අද ඇයි නිහඬව සිටින්නේ?" යැයි ඇසූහ. ၂၆၂. 262. မုဉ္စာပိတေ ရဝေ နေကသတေ မေဃရဝေ ယထာ; ဗုဒ္ဓနာဂဗလာ နာဂံ ဇာနူဟိ သုပပတိဋ္ဌိတံ. එවිට සිය ගණන් මේඝ ගර්ජනා මෙන් මහා hඬක් පොළොවෙන් නික්මුණු අතර, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ආනුභාවයෙන් ගිරිමේඛලා හස්තියා දණින් වැටුණේය. ၂၆၃. 263. ဒိသွာနိ’ဒါနိ ဂဏှာတိ’ဒါနိ ဂဏှာတိ စိန္တိယ; သမ္ဘိန္နဒါဌသပ္ပော’ဝ ဟတဒပ္ပော သုဒုမ္မုခေါ. එය දුටු මාරයා, "දැන් මාව අල්ලා ගනීවි, දැන් මාව අල්ලා ගනීවි" යි සිතමින්, දළ කැඩුණු සර්පයෙකු මෙන් දර්පය සිඳී ගොස් අතිශයින් මැලවුණු මුහුණින් යුක්ත විය. ၂၆၄. 264. ပဟာယာ’ယုဓဝတ္ထာနိ’လင်္ကာရာနိ အနေကဓာ; စက္ကဝါဠာဝလာ ယာဝ သသေနာယ ပလာယိ သော. තමාගේ ආයුධ, ඇඳුම් පැළඳුම් හා විවිධ ආභරණ අතහැර දමා, හෙතෙම තමාගේ සේනාව ද සමඟ සක්වළ කෙළවර දක්වාම පලා ගියේය. ၂၆၅. 265. တံ မာရသေနံ သဘယံ သသောကံ ပလာယမာနံ ဣတိ ဒေဝသံဃာ; ဒိသွာန မာရဿ ပရာဇယော’ယံ ဇယော’တိ သိဒ္ဓတ္ထ ကုမာရကဿ. බියෙන් හා ශෝකයෙන් පලා යන ඒ මාර සේනාව දුටු දේව සමූහයා, "මෙය මාරයාගේ පරාජයයි, සිද්ධාර්ථ කුමාරයාගේ ජයග්රහණයයි" කියා මොරගැසූහ. ၂၆၆. 266. သမ္မောဒမာနံ အဘိပူဇယန္တာ ဓီရံ သုဂန္ဓပ္ပဘူတိဟိ တသ္မိံ; ပုနာ’ဂတာ နေကထုတီဟိ သမ္မာ ဥဂ္ဃောသမာနာ ဆနဝေသဓာရိ. මහත් සේ සතුටු වෙමින්, සුවඳ දුම් ආදියෙන් ඒ ධීරයන් වහන්සේට පූජා පවත්වමින්, උත්සව ඇඳුමින් සැරසුණු දෙවියෝ නොයෙක් ස්තුති ගීත ගයමින් නැවතත් එහි පැමිණියහ. ၂၆၇. 267. ဧဝံ မာရဗလံ ဓီရော ဝိဒ္ဓံသေတွာ မဟဗ္ဗလော; အာဒိစ္စေ ဓရမာနေ’ဝ နိသိန္နော အစလာသနေ. මෙසේ මහත් බල ඇති ඒ ධීර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, සූර්යයා බැස යාමට පෙරම මාර සේනාව පරාජය කර, ඒ අචල ආසනයෙහි වැඩසිටියහ. ၂၆၈. 268. ယာမသ္မိံ ပဌမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဉာဏ’မုတ္တမော; ဝိသောဓေတွာန ယာမသ္မိံ မဇ္ဈိမေ ဒိဗ္ဗလောစနံ. උන්වහන්සේ රාත්රියේ ප්රථම යාමයෙහි පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහිපත් කිරීමේ උතුම් ඥානය පිරිසිදු කරගෙන, මධ්යම යාමයෙහි දිව ඇස පිරිසිදු කරගත්හ. ၂၆၉. 269. သော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေ အထ ပစ္ဆိမယာမကေ; ဩတာရေတွာန ဉာဏံသံ သမ္မသန္နော အနေကဓာ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ පශ්චිම යාමයෙහි පටිච්චසමුප්පාද ධර්මය කෙරෙහි සිය ඥානය යොමු කර, නොයෙක් ආකාරයෙන් විදර්ශනා වඩා, ၂၇၀. 270. လောကဓာတုသတံ သမ္မာ ဥန္နာဒေတွာ’ရုဏောဒယေ; ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါသမ္ဗုဒ္ဓဇလောစနော. අරුණෝදය උදාවත්ම ලෝක ධාතූන් කම්පිත කරවමින්, සම්බුද්ධ නෙත් ඇති ඒ උත්තමයාණෝ උතුම් සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූහ. ၂၇၁. 271. ‘‘အနေကဇာတိသံသာရံ သန္ဓာဝိဿ’’န္တိအာဒိနာ; ဥဒါနေ’ဒံ ဥဒါနေသိ ပီတိဝေဂေန သာဒိသော. "අනේකජාති සංසාරං..." ආදී වශයෙන් ප්රීති ප්රමෝදයට පත්ව, උන්වහන්සේ ප්රීති වාක්ය ප්රකාශ කළහ. ၂၇၂. 272. သလ္လက္ခေတွာဂုဏေ တဿ ပလ္လင်္ကဿ အနေကဓာ; နာ တာဝ’ဥဋ္ဌဟိဿာမိ ဣတော ပလ္လင်္ကတော ဣတိ. ඒ පර්යංකයේ නොයෙක් ගුණාංගයන් මෙනෙහි කර, "මම තවමත් මේ ආසනයෙන් නැගී නොසිටිමි" යි සිතා, ၂၇၃. 273. သမာပတ္တီ သမာပဇ္ဇီ အနေကသတကောဋိယော; သတ္ထာ တတ္ထေ’ဝ သတ္တာဟံ နိသိန္နော အစလာသနေ. කෝටි සිය ගණන් සමාපත්තිවලට සමවදිමින්, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඒ අචල ආසනයෙහිම සත් දිනක් වැඩසිටියහ. ၂၇၄. 274. အဇ္ဇာ’ပိ နူန ဓီရဿ သိဒ္ဓတ္ထဿ ယသဿိနော; အတ္ထိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စဉှိ တသ္မာ အာသနမာလယံ. "කීර්තිමත් වූ ඒ ධීර සිද්ධාර්ථයන් වහන්සේට තවමත් කළ යුතු කිසියම් කටයුත්තක් ඉතිරිව ඇත්ද? එබැවින් උන්වහන්සේ ආසනය හැර නොයති" යි ၂၇၅. 275. နဇဟာသီ’တိ ဧကစ္စဒေဝတာနာ’သိ သံသယံ; ဉတွာ တာသံ ဝိတက္ကံ တံ သမေတုံ သန္တမာနသော. සමහර දේවතාවන්ට සැකයක් ඇති විය. ඔවුන්ගේ ඒ සැකය දැන, සන්සුන් සිත් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ එය සංසිඳවනු පිණිස, ၂၇၆. 276. ဥဋ္ဌာယ ဟေမဟံသော’ဝ ဟေမဝဏ္ဏော ပဘင်္ကရော; အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ နဘံ နာထော အကာသိ ပါဋိဟာရိယံ. රන් හංසයෙකු මෙන් අහසට පැන නැගී, රන්වන් පැහැති රශ්මි විහිදුවන ලෝකනාථයන් වහන්සේ අහස් කුසෙහි මහා ප්රාතිහාර්යයක් සිදු කළහ. ၂၇၇. 277. ဝိတက္ကမေ’ဝံ ဣမိနာ မရူနံ သမ္မု’ပသမ္မာ’နိမိသေသိ ဗောဓိံ; သမ္ပူဇယန္တော နယနမ္ဗုဇေဟိ သတ္တာဟမ’ဋ္ဌာသိ ဇယာသနဉ္စ. මෙසේ දෙවියන්ගේ සැකය දුරු කර, තමන් වහන්සේගේ නෙත් පිය නොහෙළා බෝධීන් වහන්සේටත් ජය ආසනයටත් නෙත් පියුම්වලින් උපහාර පුදමින් සත් දිනක් එහි වැඩසිටියහ. ၂၇၈. 278. သုဘာသုရသ္မိံ ရတနေဟိ တသ္မိံ သဝင်္ကမန္တော ဝရစင်္ကမသ္မိံ; မနောရမသ္မိံ ရတနာလယေဟိ’ပိ ဝိသုဒ္ဓဓမ္မံ ဝိစိနံ ဝိသုဒ္ဓေါ. ඉන්පසු, මැණික්වලින් බැබළෙන ඒ උතුම් රත්න සක්මනෙහි සක්මන් කරමින් ද, මනෝඥ වූ රත්නඝරයෙහි වැඩසිටිමින් ද, පරම පූජනීය බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිසිදු ධර්මය මෙනෙහි කළහ. ၂၇၉. 279. မူလေဇပါလတရုရာဇဝရဿ တဿ,မာရင်္ဂနာနမ’မလာနနပင်္ကဇာနိ; သမ္မာ မိလာပိယ တတော မုစလိန္ဒမူလေ,ဘောဂိန္ဒစိတ္တကုမုဒါနိ ပဗောဓယန္တော. ඒ උතුම් අජපාල නුග රුක් සෙවණෙහිදී මාර දූවරුන්ගේ නිර්මල පියුම් බඳු මුහුණු මනාව මැලවී යන්නට සලස්වා, ඉන්පසුව මුචලින්ද රුක් සෙවණට වැඩම කොට නාගරාජයාගේ සිත නැමැති කුමුදු මල පිබිදවූ සේක. ၂၈၀. 280. မူလေ’ပိ ရာဇယတနဿ တဿ တသ္မိံ သမာပတ္တိသုခမ္ပိ ဝိန္ဒံ; သံဝီတိနာမေသိ မနုညဝဏ္ဏော ဧကူနပညာသဒိနာနိ ဓီမာ. එමෙන්ම, ඒ රාජායතන රුක් සෙවණෙහිද සමාපත්ති සුවය විඳිමින්, මනහර වර්ණයෙන් යුත් ඒ මහා ප්රඥාවන්ත බුදුරජාණන් වහන්සේ සතළිස් නව දිනක් ඉක්මවා වදාළ සේක. ၂၈၁. 281. အနောတတ္တောဒကံ ဒန္တကဋ္ဌနာဂလတာမယံ; ဟရီဋကာဂဒံ ဘုတွာ ဒေဝိန္ဒေနာဘတုတ္တမံ. ශක්ර දේවේන්ද්රයා විසින් පූජා කරන ලද උතුම් වූ අනවතප්ත විලෙහි පැන් ද, නාගලතා දැවයෙන් කළ දැහැටි ද, අරළු ඖෂධය ද වැළඳූ සේක. ၂၈၂. 282. ဝါနိဇေဟိ သမာနီတံ သမတ္ထမဓုပိဏ္ဍိကံ; မဟာရာဇူပနီတမှိ ပတ္တမှိ ပတိဂဏှိယ. තපස්සු භල්ලික වෙළෙඳුන් විසින් පූජා කරන ලද මී පිඬු සහිත ආහාරය, සතර වරම් මහ රජවරුන් විසින් පිළිගන්වන ලද පාත්රයෙහි පිළිගෙන වදාළ සේක. ၂၈၃. 283. ဘောဇနဿာဝသာနမှိ ဇပါလတရုမူလကံ; ဂန္တွာဓိဂတဓမ္မဿ ဂမ္ဘီရတ္တမနုဿရိ. වළඳා අවසානයෙහි නැවතත් අජපාල නුග රුක් සෙවණට වැඩම කොට, තමන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් ධර්මයේ ඇති ගැඹුරු බව සිහිපත් කළ සේක. ၂၈၄. 284. မဟီသန္ဓာရကော ဝါရိက္ခန္ဓသန္နိဘကော အယံ; ဂမ္ဘီရောဓိဂတော ဓမ္မော မယာ သန္တော’တိအာဒိနာ. «මා විසින් අවබෝධ කරගත් මේ ශාන්ත වූ ධර්මය වනාහි මහ පොළොව දරා සිටින මහා ජල කඳ මෙන් අතිශයින්ම ගැඹුරුය» යනාදී වශයෙන් සිහි කළ සේක. ၂၈၅. 285. ဓမ္မဂမ္ဘီရတံ ဓမ္မရာဇဿ သရတော သတော; အာသေဝံ တက္ကဏံ ဓမ္မံ ဣမံ မေ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ. ධර්මරාජයන් වහන්සේ ධර්මයේ ඇති ගැඹුරු බව මෙසේ සිහිපත් කරන කල්හි, «තර්කයෙන් තොරව නිබඳව ප්රගුණ කළ යුතු වූ මේ ගැඹුරු ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීම ලෝකයාට ඉතා දුෂ්කරය» යි සිතුණි. ၂၈၆. 286. ဝါယမန္တော သမ္ပတ္တယာစကာနံ မနောရမံ; ကန္တေတွာ ဥတ္တမင်္ဂဉ္စ မောဠိဘူသနဘူသိတံ. පෙරුම් පුරන සමයෙහි, තමන් වෙත පැමිණි යාචකයන් සතුටු කරනු පිණිස, කිරුළෙන් සැරසුණු උත්තම වූ හිස පවා කපා දන් දෙමින් උත්සාහ කළ සේක. ၂၈၇. 287. သုဝဉ္ဇိတာနိ အက္ခိနိ ဥပ္ပာဋေတွာန လောဟိတံ; ဂဠတော နီဟိရိတွာန ဘရိယံ လာဝဏ္ဏဘာသုရံ. මනාව අඳුන් ගා සරසන ලද ඇස් උගුල්ලා දන් දෙමින් ද, උගුරෙන් ලේ ගලන්නට සලස්වා ලේ දන් දෙමින් ද, රූප සෝභාවෙන් බැබළුණු බිරිඳ පවා දන් දෙමින් ද, ၂၈၈. 288. အတြဇဉ္စ ဒဒန္တေန ကုလဝံသပ္ပဒီပကံ; ဒါနံ နာမ န ဒိန္နဉ္စ နတ္ထိ သီလံ အရက္ခိတံ. කුලවංශය බැබළවූ සිය ලේයින් උපන් දරුවන් පවා දන් දුන් සේක. මා විසින් නොදෙන ලද දානයක් හෝ නොරකින ලද සීලයක් පෙරුම්දම් අතර නැත්තේමය. ၂၈၉. 289. တထာဟိ သင်္ခပါလာဒိအတ္တဘာဝေသု ဇီဝိတံ; မယာ ပရိစ္စဇန္တေန သီလဘေဒဘယေန စ. එසේම, සංඛපාල आदि ආත්මභාවයන්හිදී ශීලය බිඳී යාම කෙරෙහි ඇති වූ බිය නිසා ජීවිතය පවා මා විසින් පරිත්යාග කරන ලදී. ၂၉၀. 290. ခန္တိဝါဒါဒိကေ နေကအတ္တဘာဝေ အပူရိတာ; ဆေဇ္ဇာဒိံ ပါပုနတ္တေန ပါရမီ နတ္ထိ ကာစိ မေ. ක්ෂාන්තිවාදී ආදී නොයෙක් ආත්මභවයන්හිදී ශරීරය කැපීම් ආදී දුක්වලට පත්වෙමින් මා විසින් නොපුරන ලද කිසිදු පාරමිතාවක් නැත. ၂၉၁. 291. တဿ မေ ဝိဓမန္တဿ မာရသေနံ ဝသုန္ဓရာ; န ကမ္ပိတ္ထ အယံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ သရတော’ပိ စ. මා විසින් මාර සේනාව පරදවනු ලබන කල්හි හෝ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරන කල්හි හෝ මේ මහා පොළොව කම්පා නොවීය. ၂၉၂. 292. ဝိသောဓေန္တဿ မေ ယာမေ မဇ္ဈိမေ ဒိဗ္ဗလောစနံ; န ကမ္ပိတ္ထ ပကမ္ပိတ္ထ ပစ္ဆိမေ ပန ယာမကေ. මධ්යම යාමයෙහි දිව්ය චක්ෂුර් අභිඥාව පිරිසිදු කරන කල්හි ද පොළොව කම්පා නොවූ නමුත්, පැසිම් යාමයෙහිදී මහා පොළොව තදින් කම්පා විය. ၂၉၃. 293. ပစ္စယာကာရဉာဏံ မေ တာဝဒေ ပဋိဝိဇ္ဈတော; သာဓုကာရံ ဒဒန္တီ’စ မုဉ္စမာနာ မဟာရဝံ. මා විසින් එසෙණින්ම ප්රතීත්යසමුත්පාද ඥානය අවබෝධ කරගන්නා කල්හි, සාධුකාර දෙන්නාක් මෙන් මහා හඬක් නංවමින් මහා පොළොව කම්පා විය. ၂၉၄. 294. သမ္ပုဏ္ဏလာပူ ဝိယ ကဉ္ဇိကာဟိ,တက္ကေဟိ ပုဏ္ဏံ ဝိယ ဝါဋိကာ’ဝ; သမ္မက္ခိတော’ဝ’ဉ္ဇနကေဟိ ဟတ္ထော,ဝသာဟိ သမ္ပီတ ပိလောတိကာ’ဝ. ලෝක සත්ත්වයාගේ සිත කාඩි පැන්වලින් පිරුණු ලබු කබලක් මෙනි; මෝරුවලින් පිරුණු මුට්ටියක් මෙනි; අඳුන් ගෑවුණු අතක් මෙනි; තෙල්වලින් තෙත් වූ වැරහැල්ලක් මෙනි. ၂၉၅. 295. ကိလေသပုဉ္ဇဗ္ဘရိတော ကိလိဋ္ဌော,ရာဂေန ရတ္တော အပိ ဒေသဒုဋ္ဌော; မောဟေန မူဠှော’တိ မဟဗ္ဗလေန,လောကော အဝိဇ္ဇာနိကရာကရော’ယံ. කෙලෙස් සමූහයෙන් බර වූ ද, කිලිටු වූ ද, රාගයෙන් ඇලී ගිය ද, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ ද, අතිශයින් බලවත් මෝහයෙන් මුළා වූ ද මේ ලෝකයා වනාහි අවිද්යා සමූහයාගේ නිධානයක් බඳුය. ၂၉၆. 296. ကိန္နာမ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈတေ’တံ,အတ္ထော ဟိ ကော တဿိ’တိ ဒေသနာယ; ဧဝံ နိရုဿာဟမ’ဂဉ္ဆိ နာထော,ပဇာယ ဓမ္မာမတပါနဒါနေ. «මොවුහු කෙසේ නම් මේ දහම අවබෝධ කරගනිත්ද? එසේ හෙයින් ධර්මය දේශනා කිරීමෙන් ඇති ඵලය කිමද?» යනුවෙන් සලකා, ලෝකනාථයන් වහන්සේ සත්ත්වයන්ට අමා දහම් පැන් පෙවීම කෙරෙහි මෙසේ නොපෙළඹුණු බවට පත් වූ සේක. ၂၉၇. 297. နိစ္ဆာရေတွာ မဟာနာဒံ တတော ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတီ; နဿတိ ဝတ ဘော လောကော ဣတိ လောကော ဝိနဿတိ. එකල්හි සහම්පතී මහා බ්රහ්මයා «පින්වතුනි, සැබවින්ම ලෝකය විනාශ වනු ඇත, ලෝකය වැනසී යනු ඇතැ»යි මහ හඬින් ප්රකාශ කළේය. ၂၉၈. 298. ဗြဟ္မသံဃံ သမာဒါယ ဒေဝသံဃဉ္စ တာဝဒေ; လောကဓာတုသတေ သတ္ထု သမီပံ သမုပါဂတော. එසෙණින්ම හේ බ්රහ්ම සමූහයා ද, දේව සමූහයා ද කැටුව, සක්වළ සිය ගණනකින් බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි සමීපයට පැමිණියේය. ၂၉၉. 299. ဂန္တွာ မဟီတလေ ဇာနုံ နိဟစ္စ သိရသဉ္ဇလိံ; ပဂ္ဂယှ ‘‘ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’ ဣတိအာဒိနာ. බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත ගොස්, පොළොවෙහි දණ නමා, හිස මුදුනෙහි දොහොත් මුදුන් දී, «භාග්යවතුන් වහන්ස, ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා!» යනාදී වශයෙන් ආරාධනා කළේය. ၃၀၀. 300. ယာစိတော တေန သမ္ဗုဒ္ဓရဝိန္ဒဝဒနော ဇိနော; လောကဓာတုသတံ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ’လောကယံ တဒါ. ඒ බ්රහ්මයා විසින් ආරාධනා කරන ලද, පියුමක් බඳු මුහුණක් ඇති ජිනේන්ද්ර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, එකල්හි බුද්ධ චක්ෂුසින් ලෝකධාතු සිය ගණන දෙස බැලූ සේක. ၃၀၁. 301. တသ္မိံ အပ္ပရဇက္ခာဒိမစ္စာ ဒိသွာ’တိ ဧတ္တကာ; ဝိဘဇိတွာ’ထ တေ သတ္တေ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗဝသေန သော. එහිදී, කෙලෙස් අඩු තැනැත්තන් ආදී වූ සත්ත්වයන් දැක, ඒ සත්ත්වයන් ධර්මාවබෝධයට භව්ය සහ අභව්ය වශයෙන් වෙන් කොට බැලූ සේක. ၃၀၂. 302. အဘဗ္ဗေ ပရိဝဇ္ဇေတွာ ဘဗ္ဗေ’ဝါ’ဒါယ ဗုဒ္ဓိယာ; ဥပနေတု ဇနော’ဒါနိ သဒ္ဓါဘာဇနမ’တ္တနော. අභව්ය සත්ත්වයන් බැහැර කර, භව්ය සත්ත්වයන් පමණක් බුද්ධි ඥානයෙන් ගෙන, «දැන් ජනයා තමන්ගේ ශ්රද්ධා නැමැති බඳුන ඉදිරිපත් කරත්වා!» යි වදාළ සේක. ၃၀၃. 303. ပူရေဿာမီ’တိ တံ တဿ သဒ္ဓမ္မာမတဒါနတော; ဝိဿဇ္ဇိ ဗြဟ္မသံဃဿ ဝစနာမတရံသိယော. «මම සද්ධර්ම නැමැති අමෘත දානයෙන් එය පුරවන්නෙමි» යි වදාරමින්, ඒ බ්රහ්ම සමූහයාට අමා බඳු වූ වචන රශ්මිය මුදාහළ සේක. ၃၀၄. 304. တတောဇပါလောဒယပဗ္ဗတောဒိတော,မဟပ္ပဘော ဗုဒ္ဓဒိဝါကရော နဘေ; မဏိပ္ပဘာသန္နိဘဘာသုရပ္ပဘော,ပမောစယံ ဘာသုရဗုဒ္ဓရံသိယော. ඉන්පසු, අජපාල නැමැති උදයගිරියෙන් නැඟී ආවා වූ ද, අහසෙහි මැණික් ප්රභාවක් බඳු බැබළෙන රශ්මියෙන් යුක්ත වූ ද, මහා තේජවන්ත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ නැමැති සූර්යයා තමන් වහන්සේගේ බැබළෙන බුදු රැස් විහිදුවමින්, ၃၀၅. 305. ပမောဒယန္တော ဥပကာဒယော တဒါ,ကမေန အဋ္ဌာရသယောဇနဉ္ဇသံ; အတိက္ကမိတွာန သုဖုလ္လပါဒပေ,ဝိဇမ္ဘမာနာလိဂဏာဘိကူဇိတံ. එකල්හි උපක ආදීන් සතුටු කරවමින්, මනාව පිපුණු මල් ඇති වෘක්ෂයන්ගෙන් හා රොද බඳින බඹර සමූහයාගේ නාදයෙන් ගැවසී ගත්, යොදුන් දහඅටක් දිගු මාර්ගය ක්රමයෙන් පසු කරමින් වැඩම කළ සේක. ၃၀၆. 306. နိရန္တရံ နေကဒိဇုပကူဇိတံ သုဖြလ္လပင်္ကေရုဟ ဂန္ဓဝါသိတံ ဂတော; ယသဿီ မိဂဒါယမုတ္တမံ တဟိံ တပဿီ အထ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ. නොයෙක් කුරුල්ලන්ගේ නාදයෙන් නිරතුරුව පිරිණි වූ ද, මනාව පිපුණු පියුම් සුවඳින් සුවඳවත් වූ ද උතුම් මෘගදායට ඒ යශස්වී වූ මහා තපස්වී බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක. එකල්හි පස්වග තවුසන් එහි වූහ. ၃၀၇. 307. ဒေဝါတိဒေဝံ တိဘဝေကနာထံ,လောကန္တဒဿိံ သုဂတံ သုဂတ္တံ; ဒိသွာန ဓီရံ မုနိသီဟရာဇံ,ကုမန္တဏံ တေ ဣတိ မန္တယိံသု. දේවාතිදේව වූ ද, තිලෝගුරු වූ ද, ලෝකාන්තය දුටුවා වූ ද, සුගත වූ ද, මනහර ශරීර ශෝභා ඇති ද, මුනිවරයන්ට සිංහරාජයකු බඳු වූ ද ඒ ධීර බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, ඔවුහු මෙසේ කුමන්ත්රණය කළහ: ၃၀၈. 308. ‘‘ဘုတွာန ဩဠာရိကအန္နပါနံ,သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ပရိပုဏ္ဏကာယော; ဧတာ’ဝုသော’ယံ သမဏော ဣမဿ,ကရောမ နာ’မှေ အဘိဝါဒနာဒိံ. «ඇවැත්නි, ඔලාරික වූ ආහාර පාන වැළඳීමෙන් රන්වන් පැහැති, පිරිපුන් ශරීරයකින් යුත් මේ ශ්රමණයාණන් මෙන්න වැඩම කරනවා. අප ඔහුට වැඳීම් පිදීම් ආදිය නොකළ යුතුයි.» ၃၀၉. 309. အယံ ဝိသာလနွယတော သသူတော,သမ္ဘာဝနီယော ဘုဝိ ကေတုဘူတော; ပဋိဂ္ဂဟေတုံ’ရဟတာ’သနံ တု,တသ္မာ’သနံ’ယေဝိ’တိ ပညပေမ.’’ «මොහු උතුම් වංශයක උපන්, ලොවට ධජයක් බඳු වූ සම්භාවනීය කෙනෙකි. එබැවින් අසුනක හිඳීමට සදුසුය. එහෙයින් අප ඔහු වෙනුවෙන් අසුනක් පමණක් පනවමු.» ၃၁၀. 310. ဉတွာ’ထ ဘဂဝါ တေသံ ဝိတက္ကံ တိက္ခဗုဒ္ဓိယာ; မေတ္တာနိလကဒမ္ဗေဟိ မာနကေတုံ ပဓံသယီ. එකල්හි භාග්යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ තියුණු නුවණින් ඔවුන්ගේ සිතුවිලි දැන, මෛත්රී නැමැති මහා සුළං රැල්ලෙන් ඔවුන්ගේ මාන ධජය සිඳබිඳ දැමූ සේක. ၃၁၁. 311. သမတ္ထာ နဟိ သဏ္ဌာတုံ သကာယ ကတိကာယ တေ; အကံသု လောကနာထဿ ဝန္ဒနာဒီနိ ဓီမတော. ඔවුහු තමන් විසින් කරගන්නා ලද කතිකාවතෙහි ස්ථිරව රැඳී සිටීමට අපොහොසත් වූහ. පසුව, ඒ මහා ප්රඥාවන්ත ලෝකනාථයන් වහන්සේට වන්දනාමාන ආදිය කළහ. ၃၁၂. 312. ဗုဒ္ဓဘာဝံ အဇာနန္တာ မုနယော မုနိရာဇိနော; အာဝုသော ဝါဒတော တဿ ကေဝလံ သမုဒီရယုံ. ඒ මුනිවරුන් මුනිරාජයන් වහන්සේගේ බුදු බව නොදැන, උන්වහන්සේට හුදෙක් «ඇවැත්නි» යන වචනයෙන් පමණක් ඇමතූහ. ၃၁၃. 313. အထ လောကဝိဒူ လောကနာထော တေသမု‘‘ဒီရထ; အာဝုသောဝါဒတော နေဝ သတ္ထုနော’’ သမုဒီရယိ. එකල්හි ලෝකවිදූ වූ ලෝකනාථයන් වහන්සේ ඔවුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: «ශාස්තෘන් වහන්සේට 'ඇවැත්නි' යන වචනයෙන් කතා නොකරන්න.» ၃၁၄. 314. ‘‘ဘိက္ခဝေ အရဟံ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ တထာဂတော’’; ဗုဒ္ဓဘာဝံ ပကာသေတွာ အတ္တနော တေသမု’တ္တမော. «මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වන සේක» යි වදාරමින්, ඒ උත්තමයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ බුදු බව ඔවුන්ට ප්රකාශ කළ සේක. ၃၁၅. 315. နိသိန္နော တေဟိ ပညတ္တေ ဒဿနေယျုတ္တမာသနေ; ဗြဟ္မနာဒေန တေ ထေရေ သီလဘူသနဘူသိတေ. ඔවුන් විසින් පනවන ලද දැකීමට ප්රිය උපදවන උතුම් ආසනයෙහි වැඩසිටිමින්, සීල නැමැති ආභරණයෙන් සැරසුණු ඒ තෙරවරුන් අමතා, බ්රහ්ම ස්වරයෙන් මෙසේ වදාළ සේක. ၃၁၆. 316. အာမန္တေတွာန ဗြဟ္မာနံ နေကကောဋိပုရက္ခတော; ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တော ဒေသနာရံသိနာ တဒါ. අනේක කෝටි සංඛ්යාත බ්රහ්මයන් පිරිවරාගෙන, එකල්හි ධර්ම දේශනා නැමැති රශ්මියෙන් ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රය දේශනා කරමින්, ၃၁၇. 317. မောဟန္ဓကာရရာသိမ္ပိ ဟန္တွာ လောကေ မနောရမံ; ဓမ္မာလောကံ ပဒဿေတွာ ဝေနေယျမ္ဗုဇဗုဒ္ဓိယာ. ලෝකය වෙළාගත් මෝහය නැමැති මහා අන්ධකාර සමූහය දුරු කොට, වෙනෙය්ය සත්ත්වයන්ගේ බුද්ධිය නැමැති නෙළුම් මල පිබිදීම සඳහා මනහර ධර්මාලෝකය පෙන්වා වදාළ සේක. ၃၁၈. 318. မိဂကာနနသင်္ခါတော ရဏဘူမိတလေ ဣတိ; ရာဇာ မဟာနုဘာဝေါ’ဝဓမ္မရာဇာ ဝိသာရဒေါ. මෙසේ මෘගදාය නැමැති රණබිමෙහිදී, මහා අනුභාව සම්පන්න වූ ද විශාරද වූ ද ධර්මරාජයන් වහන්සේ කෙලෙස් සතුරන් පරදා ජයග්රහණය කළ සේක. ၃၁၉. 319. ဒေသနာသိံ သမာဒါယ ဓီဘုဇေန မနောရမံ; ဝေနေယျဇနဗန္ဓုနံ မဟာနတ္ထကရံ သဒါ. ප්රඥාව නමැති බාහුවෙන්, සෙයින් දමනය කළ යුතු (වෙණෙය්ය) ජනයාගේ බන්ධූන් වූ, හැමදා මහත් යහපත සලසන්නා වූ, මනහර වූ දේශනා නමැති කඩුව අතට ගෙන, ၃၂၀. 320. ကိလေသာရီ ပဒါဠေတွာ သဒ္ဓမ္မဇယဒုန္ဒုဘိံ; ပဟရိတွာန သဒ္ဓမ္မဇယကေတုံ သုဒုဇ္ဇယံ. කෙලෙස් නමැති සතුරන් පලවා හැර, සද්ධර්ම නමැති ජයභේරිය ගසා, අන් අයට ජයගත නොහැකි වූ සද්ධර්මයේ උතුම් ජය කොඩිය ඔසවා, ၃၂၁. 321. ဥဿာပေတွာန သဒ္ဓမ္မဇယတ္ထုဏုတ္တမံ သုဘံ; ပတိဋ္ဌာပိယ လောကေကရာဇာ ဟုတွာ သိဝင်္ကရော. සුබ වූ උතුම් සද්ධර්ම ජය ටැඹ පිහිටුවා, ලෝකයට එකම රජු වෙමින්, ශාන්තිය ළඟා කරන්නා වූ (බුදුරජාණන් වහන්සේ), ၃၂၂. 322. ပမောစေတွာန ဇနတံ ဗြဟာသံသာရဗန္ဓနာ; နိဗ္ဗာဏနဂရံ နေတုကာမော လောကဟိတေ ရတော. මහා සංසාර බන්ධනයෙන් ජනයා මුදාගෙන, ලෝක යහපතෙහි ඇලුනු සේක්, නිවන් පුරයට ඔවුන් පමුණුවනු කැමැත්තෙන්, ၃၂၃. 323. သုဝဏ္ဏာစလကူဋံ’ဝ ဇင်္ဂမံ စာရုဒဿနံ; ပတွော’ရုဝေလဂါမိံ တံ အဉ္ဇသံ’ဝ သုရဉ္ဇသံ. ගමන් කරන්නා වූ, දර්ශනීය වූ රන් පර්වත මුදුනක් බඳු වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ, උරුවෙලාව බලා වැටී තිබුණු, මනා කොට සරසන ලද මාවතක් බඳු වූ ඒ මාවතට පිළිපන් සේක. ၃၂၄. 324. ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယဘူပါလကုမာရေ တိံသမတ္တကေ; မဂ္ဂတ္တယာမတရသံ ပါယေနွာ ရသမု’တ္တမံ. තිහක් පමණ වූ භද්දවග්ගීය රාජකුමාරවරුන්ට උතුම් රසයක් වූ මාර්ගත්රය නමැති අමෘත රසය පොවා, ၃၂၅. 325. ပဗ္ဗဇ္ဇမု’တ္တမံ ဒတွာ လောကဿ’တ္ထာယ ဘိက္ခဝေါ; ဥယျောဇေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ စာရိကံ စရထာ’တိ တေ. ඔවුන්ට උතුම් මහණකම ලබා දී, 'මහණෙනි, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස චාරිකාවේ හැසිරෙන්න' යැයි පවසමින් ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ධර්ම ප්රචාරය සඳහා පිටත් කර යවා, ၃၂၆. 326. ဂန္တွော’ရုဝေလံ ဇဋိလာနမ’န္တော-ဇဋာ စ ဆေတွာန ဇဋာ ဗဟိဒ္ဓါ; ပါပေတွ အဂ္ဂဉ္ဇသမု’တ္တမော တေ,ပုရက္ခတော ဣန္ဒု’ဝ တာရကာဘိ. උරුවෙලාවට වැඩම කොට, ජටිලයන්ගේ ඇතුළු අවුල් (කෙලෙස්) සහ බාහිර අවුල් (ජටා) කපා දමා, ඔවුන් උතුම් වූ අග්ර මාර්ගයට (රහත් භාවයට) පමුණුවා, තරු පිරිවරාගත් සඳ මෙන් ඔවුන් පිරිවරා ගත් සේක. ၃၂၇. 327. ပုရက္ခတော တေဟိ အနာသဝေဟိ,ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသာဘရနုတ္တမေဟိ; ဒိသင်္ဂနာယော အတိသောဘယန္တော,ပက္ခီနမက္ခီနိ’ပိ ပီဏယန္တော. ආශ්රවයන් ක්ෂය කළ ඒ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරා ගත්තා වූ ද, උතුම් වූ ෂඩ්වර්ණ රශ්මි මාලාවන්ගෙන් දිශා නමැති කාන්තාවන් අතිශයින් බබළවන්නා වූ ද, පක්ෂීන්ගේ නෙත් පවා පිනවන්නා වූ ද (ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ), ၃၂၈. 328. ဒိန္နံ ပဋိညံ သမနုဿရန္တော,တံ ဗိမ္ဗိသာရဿ မဟာယသဿ; မောစေတုကာမော ဝရရာဇဝံသံ,ဓဇူပမာနဿ ဂုဏာလယဿ. මහත් කීර්ති ඇති, උතුම් රාජවංශයට ධජයක් බඳු වූ, ගුණ සමූහයට නිවාසයක් වූ බිම්බිසාර රජුට පෙර දුන් පොරොන්දුව සිහිපත් කරමින්, ඔහුව (සංසාරයෙන්) මුදවාලනු කැමැත්තෙන්, ၃၂၉. 329. သိခဏ္ဍိမဏ္ဍလာရဒ္ဓနစ္စံ လဋ္ဌိဝနဝှယံ; ဥယျာနမ’ဂမာ နေကတရုသဏ္ဍာဘိမဏ္ဍိတံ. මොනරුන් නටන්නට පටන් ගත්තා වූ ද, නොයෙක් වෘක්ෂ සමූහයෙන් අලංකාර වූ ද, ලට්ඨිවන නම් වූ උයනට වැඩම කළ සේක. ၃၃၀. 330. ဗိမ္ဗိသာရနရိန္ဒော သော’ဂတဘာဝံ မဟေသိနော; သုဏိတွာ ပီတိပါမောဇ္ဇဘူသနေန ဝိဘူသိတော. ඒ බිම්බිසාර මහ රජු මහේශාක්ය වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වැඩමවීම අසා, ප්රීති ප්රමෝදය නමැති ආභරණයෙන් සැරසුණේ, ၃၃၁. 331. တမု’ယျာနု’ပဂန္တွာန မဟာမစ္စပုရက္ခတော; သတ္ထုပါဒါရဝိန္ဒေဟိ သောဘယန္တော သိရောရုဟေ. මහා ඇමතිවරුන් පිරිවරාගෙන එම උයනට පැමිණ, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශ්රී පාද පද්මයන් තමාගේ හිසෙහි තබා ගනිමින් (හිස සරසමින්), ၃၃၂. 332. နိသိန္နော ဗိမ္ဗိသာရံ တံ သဒ္ဓမ္မအမတမ္ဗုနာ; ဒေဝိန္ဒဂီယမာနဂ္ဂဝဏ္ဏော ဝဏ္ဏာဘိရာဇိတော. ශක්ර දේවේන්ද්රයා විසින් ගායනා කරන ලද උතුම් ගුණ ඇති, ශෝභාවෙන් බැබළුණා වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, එහි වැඩ හිඳිමින් ඒ බිම්බිසාර රජුට සද්ධර්ම නමැති අමා පැන් පොවා (ධර්මාවබෝධය කරවා), ၃၃၃. 333. ဒေဝဒါနဝဘောဂိန္ဒပူဇိတော သော မဟာယသော; ရမ္မံ ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ဒေဝိန္ဒပုရသန္နိဘံ. දෙවියන්, දානවයන් හා නාගයන් විසින් පුදන ලද්දා වූ, මහා යසස් ඇති ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ, දෙව්පුරයට සමාන වූ රමණීය රජගහ නුවරට වැඩම කොට, ၃၃၄. 334. နရိန္ဒဂေဟံ အာနီတော နရိန္ဒေန သရာသဘော; ဘောဇနဿာ’ဝသာနမှိ စာလယန္တော မဟာမဟိံ. රජු විසින් රජ මැදුරට වැඩමවන ලදුව, දන් වළඳා අවසානයේ මහ පොළොව කම්පා කරවමින් (වේළුවනාරාම පූජාව පිළිගනිමින්), ၃၃၅. 335. ပတိဂဏှိယ သမ္ဖုလ္လတရုရာဇဝိရာဇိတံ; ရမ္မံ ဝေလုဝနာရာမံ ဝိလောစန ရသာယနံ. පිපුණු මල්වලින් පිරුණු උතුම් වෘක්ෂයන්ගෙන් බැබළුණා වූ ද, නෙත් පිනවන ඔසුවක් බඳු වූ ද, රමණීය වූ වේළුවනාරාමය පිළිගත් සේක. ၃၃၆. 336. သိတပုလိနသမူဟစ္ဆန္နဘာလင်္ကတသ္မိံ,သုရဘိကုသုမဂန္ဓာကိဏ္ဏမန္ဒာနိလသ္မိံ; ဝိဝိဓကမလမာလာလင်္ကတမ္ဗာသယသ္မိံ,ဝိပုလဝိမလတသ္မိံ ဝလ္လိယာမဏ္ဍပသ္မိံ. සුදු වැලි තලාවෙන් අලංකාර වූ ද, සුවඳවත් මල් සුවඳින් සුළඟ පිරී ගියා වූ ද, නොයෙක් පියුම් මල් මාලාවන්ගෙන් විසිතුරු වූ ජලාශයන්ගෙන් යුතු වූ ද, ඉතා පිරිසිදු වූ ලතා මණ්ඩපයෙහි (වැල් මණ්ඩපයෙහි), ၃၃၇. 337. သုရနရမဟနီယော စာရုပါဒါရဝိန္ဒော,ဝိမလကမလနေတ္တော ကုန္ဒဒန္တာဘိရာမော; ဂုဏရတနသမုဒ္ဒေါ နာထနာထော မုနိန္ဒော,ကဏကကိရဏသောဘော သောမသောမ္မာနနော သော. දෙවි මිනිසුන්ගේ වැඳුම් පිදුම් ලැබීමට සුදුසු වූ, මනහර ශ්රී පාද පද්මයන් ඇති, නිර්මල පියුමක් බඳු නෙත් ඇති, පිච්ච කැකුළු බඳු දත් ඇති, ගුණ නමැති රත්නයන්ගේ සාගරයක් බඳු වූ, අසරණ සරණ වූ, රන්වන් රැස් විහිදුවන්නා වූ, පුන් සඳක් බඳු සෞම්ය මුහුණක් ඇති ඒ මුනින්ද්රයන් වහන්සේ, ၃၃၈. 338. ဝိမလပဝရသီလက္ခန္ဓဝါရဉ္စ ကတွာ,ရုစိရဝရသမာဓီကုန္တမု‘‘ဿာပယိတွာ; တိခိဏတရသုဘဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓဉာဏောရုကဏ္ဍံ,ဝိဟရတိ ဘမယန္တော ကာမမ’ဂ္ဂါ ဝိဟာရာ. පිරිසිදු වූ උතුම් සීලස්කන්ධය නමැති බලකොටුව ඉදිකර, මනහර උතුම් සමාධිය නමැති ජය කොඩිය ඔසවා, ඉතා තියුණු වූ ද සුබ වූ ද බුද්ධ ඥානය නමැති මහා හීය විහිදුවමින්, උතුම් විහාරයන්හි සිය කැමැත්තෙන් වැඩ වසන සේක. ၃၃၉. 339. တဒါ သုဒ္ဓေါဒနော ရာဇာ‘‘ပုတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ; ပတွာ ပဝတ္တသဒ္ဓမ္မစက္ကော လောကဟိတာယ မေ. එකල්හි සුද්ධෝදන රජතුමා, 'මාගේ පුත්රයාණන් උතුම් සම්බෝධියට පැමිණ, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස උතුම් සද්ධර්ම චක්රය පවත්වමින්, ၃၄၀. 340. ရာဇဂဟံ’စ နိဿာယ ရမ္မေ ဝေလုဝနေ’ဓုနာ; ဝသတီ‘‘တိ သုဏိတွာန ဗုဒ္ဓဘူတံ သကတြဇံ. දැන් රජගහ නුවර ඇසුරු කරගෙන රමණීය වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේකැ'යි, බුදු බවට පත් තමන්ගේ පුත්ර රත්නය ගැන අසා, ၃၄၁. 341. ဒဋ္ဌုကာမော နဝက္ခတ္တုံ နဝါမစ္စေ မဟေသိနော; နဝယောဓသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ပေသေသိ သန္တိကံ. උන්වහන්සේ දැකීමට කැමැතිව, නව වතාවක් ඇමතිවරුන් නවදෙනෙකු නවදහසක් සේනාව සමඟ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පිටත් කර හැරියේය. ၃၄၂. 342. ဂန္တွာ တေ ဓမ္မရာဇဿ သုတွာ’နောပမဒေသနံ; ဥတ္တမတ္ထံ လဘိတွာန သာသနမ္ပိ နပေသယုံ. එහි ගිය ඔවුහු ධර්මරාජයන් වහන්සේගේ අසිරිමත් දේශනාව ශ්රවණය කොට, උතුම් අරහත්වය ලබාගෙන, පණිවිඩයක් පවා නොඑවූහ. ၃၄၃. 343. တေသွေ’ကမ္ပိ အပဿန္တော ကာလုဒါယိံ သုဘာရတိံ; အာမန္တေတွာ မဟာမစ္စံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိရတံ သဒါ. ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙකුත් ආපසු නොපැමිණි කල්හි, මනා වාග්චතුරත්වයෙන් යුත්, නිතරම පැවිදි වීමට කැමැත්තෙන් සිටි කාළුදායී නම් මහා ඇමතිවරයා කැඳවා, ၃၄၄. 344. ‘‘သုဂတ္တရတနံ နေတွာ မမ နေတ္တရသာယနံ; ယေန ကေနစု’ပါယေန ကရောဟီ’’တိ တမ’ဗြဝီ. 'මාගේ නෙත් පිනවන ඒ බුදු රත්නය කෙසේ හෝ යම් උපක්රමයකින් මෙහි කැඳවාගෙන එන්න' යැයි ඔහුට පැවසීය. ၃၄၅. 345. အထ ယောဓသဟဿေန တမ္ပိ ပေသေသိ သော’ပိ စ; ဂန္တွာ သပရိသော သတ္ထု သုတွာ သုန္ဒရဒေသနံ. ඉන්පසු දහසක් සේනාව සමඟ ඔහුවද පිටත් කර හැරියේය. ඔහුද පිරිස සමඟ ගොස් ශාස්තෘන් වහන්සේගේ මනහර දේශනාව අසා, ၃၄၆. 346. အရဟတ္တဉ္ဇသံ ပတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ နရာသဘံ; နမဿန္တော သ သမ္ဗုဒ္ဓံ ပဂ္ဂယှ သိရသဉ္ဇလိံ. අරහත් මාර්ගයට පැමිණ, පැවිදි වී, නරශ්රේෂ්ඨ වූ ඒ සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කරමින්, ၃၄၇. 347. ‘‘ဝသန္တကာလဇ္ဇနီတာတိရတ္တဝဏ္ဏာဘိရာမင်္ကုရပလ္လဝါနိ; သုနီလဝဏ္ဏုဇ္ဇလပတ္တယုတ္တာ သာခါသဟဿာနိ မနောရမာနိ. 'භාග්යවතුන් වහන්ස, වසන්ත කාලය නිසා හටගත්, අතිශයින් රතු පැහැයෙන් මනහර වූ දලු සහ ලපටි කොළවලින් ද, තද නිල් පැහැයෙන් බැබළෙන පත්රයන්ගෙන් යුත් දහස් ගණන් මනරම් අතුවලින් ද (ගස් වැසී ඇත). ၃၄၈. 348. ဝိသိဋ္ဌဂန္ဓာကုလဖာလိဖုလ္လနာနာဝိစိတ္တာနိ မဟီရုဟာနိ; သုစိတ္တနာနာမိဂပက္ခိသံဃသင်္ဂီယမာနုတ္တမကာနနာနိ. උතුම් සුවඳින් පිරුණු, පිපිණු නොයෙක් විසිතුරු මල්වලින් යුතු වෘක්ෂයන්ගෙන් ද, විසිතුරු නොයෙක් මුව පක්ෂි සමූහයාගේ මිහිරි නාදයෙන් ගිගුම් දෙන උතුම් වනයන්ගෙන් ද (මාර්ගය අලංකාර වී ඇත). ၃၄၉. 349. သုနီလသာတောဒကပူရိတာနိ သုနာဒိကာဒမ္ဗကဒမ္ဗကာနိ; သုဂန္ဓေန္ဒီဝရကလ္လဟာရာ ရဝိန္ဒရတ္တမ္ဗုဇဘူသိတာနိ. තද නිල් පැහැති මිහිරි ජලයෙන් පිරුණා වූ ද, මිහිරි නාද පතුරුවන හංස සමූහයාගෙන් යුක්ත වූ ද, සුවඳැති නිල් මහනෙල්, සුදු හෙළ පියුම් සහ රතු පියුම්වලින් අලංකාර වූ (විල් ඇත). ၃၅၀. 350. တီရန္တရေ ဇာတဒုမေသု ပုပ္ဖကိဉ္ဇက္ခရာဇီဟိ ဝိရာဇိတာနိ; မုတ္တာတိသေတာမလသေကတာနိ ရမ္မာနိ နေကာနိ ဇလာသယာနိ. ඉවුරුවල වැවුණු වෘක්ෂයන්ගෙන් වැටෙන මල් රේණුවලින් බැබළෙන්නා වූ ද, මුතු මෙන් ඉතා සුදු වූ පිරිසිදු වැලි තලාවලින් යුතු වූ ද, රමණීය වූ නොයෙක් ජලාශයෝ වෙති. ၃၅၁. 351. မနုညဝေဠုရိယကဉ္စုကာနိဝဂုဏ္ဌိတာနိ’စ သုသဒ္ဒလေဟိ; သုနီလဘူတာနိ မဟီတလာနိ နဘာနိ မန္ဒာနိလ သင်္ကုလာနိ. මනහර වෛදූර්ය මිණි කවචයකින් වැසුණාක් මෙන් මොළොක් නිල් තණකොළවලින් වැසුණු, ඉතා නිල්වන් වූ පොළෝ තලයන් ද, මද පවනින් යුත් ආකාශය ද වෙති. ၃၅၂. 352. အနန္တဘောဂေဟိ ဇနေဟိ ဖီတံ,သုရာဇဓာနိံ ကပိဠာဘိဓာနိံ; ဂန္တုံ ဘဒန္တေ သမယော’’တိအာဒိံ,သံဝဏ္ဏိ ဝဏ္ဏံ ဂမနဉ္ဇသဿ. නිමක් නැති සම්පත්වලින් පිරුණු ජනයාගෙන් සමෘද්ධිමත් වූ, කිඹුල්වත් පුර නම් වූ ඒ උතුම් රාජධානියට වැඩම කිරීමට, ස්වාමීනි, මේ සුදුසුම කාලයයි' ආදී වශයෙන් ගමනට ඇති මාර්ගයේ සුන්දරත්වය වර්ණනා කළේය. ၃၅၃. 353. သုဝဏ္ဏနံ တံ သုဂတော သုဏိတွာ,‘‘ဝဏ္ဏေသိ ဝဏ္ဏံ ဂမနဿု’ဒါယိ; ကိန္နူ‘‘တိ ဘာသိတ္ထ တတော ဥဒါယိ,ကထေသိ’ဒံ တဿ သိဝင်္ကရဿ. ඒ වර්ණනාව ඇසූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, 'උදායි, ඔබ ගමනේ සුන්දරත්වය වර්ණනා කරන්නේ කුමක් නිසාදැ'යි විමසූ සේක. එවිට කාළුදායී තෙරුන් වහන්සේ ශාන්තිකර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: ၃၅၄. 354. ‘‘ဘန္တေ ပိတာ ဒဿနမိ’စ္ဆတေ တေ,သုဒ္ဓေါဒနော ရာဇဝရော ယသဿီ; တထာဂတော လောကဟိတေကနာထော,ကရောတု သညာတကသင်္ဂဟန္တိ.’’ 'ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේගේ පිය වූ කීර්තිමත් සුද්ධෝදන මහරජතුමා ඔබ වහන්සේව දැකීමට කැමැත්තෙන් සිටී. ලෝකයාගේ එකම පිහිට වූ තථාගතයන් වහන්සේ තමන්ගේ ඥාතීන්ට සංග්රහයක් (ධර්ම දානයක්) කරන සේක්වා!' ၃၅၅. 355. သုဏိတွာ မဓုရံ တဿ ဂိရံ လောကဟိတေ ရတော; ‘‘သာဓု’ဒါယိ ကရိဿာမိ ဉာတကာနန္တိ သင်္ဂဟံ.’’ උන්වහන්සේගේ ඒ මිහිරි වදන් අසා, ලෝක සත්ත්වයාගේ යහපතෙහි ඇලුනු බුදුරජාණන් වහන්සේ, 'උදායි, ඉතා යහපත්, මම මාගේ ඥාතීන්ට සංග්රහයක් කරන්නෙමි'යි වදාළ සේක. ၃၅၆. 356. ဇင်္ဂမော ဟေမမေရူ’ဝ ရတ္တကမ္ဗလလင်္ကတော; ဝိမလော ပုဏ္ဏစန္ဒော’ဝ တာရကာပရိဝါရိတော. රතු කම්බිලියකින් (සිවුරෙන්) සරසන ලද, ගමන් කරන රන්වන් මහා මෙර පර්වතයක් බඳු වූ ද, තරු පිරිවරාගත් නිර්මල පුන් සඳක් බඳු වූ ද (බුදුරජාණන් වහන්සේ), ၃၅၇. 357. သဒ္ဓိံ ဝီသသဟဿေဟိ သန္တစိတ္တေဟိ တာဒိဟိ; ဂစ္ဆန္တော သိရိသမ္ပန္နော အဉ္ဇသေ သဋ္ဌိယောဇနေ. ශාන්ත සිත් ඇති, අටලෝ දහමෙන් කම්පා නොවන විසිදහසක් රහතන් වහන්සේලා සමඟ, ශ්රී සෝභ්යයෙන් බැබළෙමින් යොදුන් හැටක් දිගු මාර්ගයෙහි වඩිමින්, ၃၅၈. 358. ဒိနေ ဒိနေ ဝသိတွာန ယောဇနေ ယောဇနေ ဇိနော; ဒွီဟိ မာသေဟိ သမ္ပတ္တော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတပုရံ ဝရံ. දිනෙන් දින යොදුනෙන් යොදුන නවාතැන් ගනිමින් වැඩම කළ ජිනේන්ද්ර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, මාස දෙකකින් තමන් වහන්සේ උපන් උතුම් කිඹුල්වත් පුරයට ළඟා වූ සේක. ၃၅၉. 359. ဗုဒ္ဓံ ဝိသုဒ္ဓကမလာနနသောဘမာနံ,ဗာလံသုမာလိသတဘာနုသမာနဘာနုံ; စက္ကင်္ကိတောရုစရဏံ စရဏာဓိဝါသံ,လောကတ္တယေကသရဏံ အရဏဂ္ဂကာယံ. පිරිසිදු නෙළුම් මලක් බඳු මුහුණකින් බබළන්නා වූ ද, උදෑසන හිරු සියයකගේ රශ්මිය බඳු ප්රභාවකින් යුක්ත වූ ද, සක් ලකුණින් විසිතුරු වූ උතුම් ශ්රී පතුල් ඇත්තා වූ ද, සීලාදී ගුණයන්ට වාසස්ථාන වූ ද, තුන් ලොවට එකම සරණ වූ ද, කෙලෙස් රහිත වූ උතුම් ශරීරයක් ඇත්තා වූ ද බුදුරජාණන් වහන්සේව... ၃၆၀. 360. သမ္ပုဏ္ဏဟေမဃဋတောရဏဓူမဂန္ဓ,မာလေဟိ ဝေဏုပဏဝါဒိဟိ ဒုန္ဒုဘီဟိ; စိတ္တေဟိ ဆတ္တဓဇစာမရဝီဇနီဟိ,သုဒ္ဓေါဒနာဒိဝနိပါ အဘိပူဇယိံသူ. සුද්ධෝදන රජු ඇතුළු පිරිස, පිරුණු රන් කලස්, තොරණ, සුවඳ දුම්, මල්මාලා ද, බටනලා, බෙර වර්ග හා දුন্দුභි වාදනයන්ගෙන් ද, විසිතුරු කුඩ, ධජ, සේසත් හා පවන්පත්වලින් ද (බුදුරජාණන් වහන්සේට) මැනවින් පූජා පැවැත්වූහ. ၃၆၁. 361. သုသဇ္ဇိတံ ပုရံ ပတွာ မုနိန္ဒော တံ မနောရမံ; သုဂန္ဓိပုပ္ဖကိဉ္ဇက္ခာလင်္ကတောရုတလာကုလံ. මුනින්ද්රයන් වහන්සේ මැනවින් සරසන ලද, සුවඳවත් මල් රේණුවලින් අලංකාර වූ ද, උතුම් වෘක්ෂලතාවලින් ගහණ වූ ද ඒ මනරම් නුවරට පැමිණි සේක. ၃၆၂. 362. သုဖုလ္လဇလဇာကိဏ္ဏ အစ္ဆောဒကဇလာလယံ; မယူရမဏ္ဍလာရဒ္ဓ ရင်္ဂေဟိ စ ဝိရာဇိတံ. මැනවින් පිපුණු නෙළුම් මල්වලින් ගහණ වූ, පිරිසිදු පැන් පිරුණු පොකුණුවලින් යුක්ත වූ ද, මොනරුන් රඟමඬලකට බැස නටන්නාක් මෙන් බබළන්නා වූ ද, ၃၆၃. 363. စာရုစင်္ကမပါသာဒ လတာမဏ္ဍပမဏ္ဍိတံ; ပါဝေက္ခိ ပဝရော ရမ္မံ နိဂြောဓာရာမမုတ္တမံ. සුන්දර සක්මන් මළු, ප්රාසාද හා ලතා මණ්ඩපයන්ගෙන් අලංකාර වූ, රමණීය වූ උතුම් නිග්රෝධාරාමයට ඒ උත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇතුළු වූ සේක. ၃၆၄. 364. ‘‘အမှာကမေ’သသိဒ္ဓတ္ထော ပုတ္တော နတ္တော’တိ’’အာဒိနာ; စိန္တယိတွာန သဉ္ဇာတမာနသတ္ထဒ္ဓသာကိယာ. “මේ සිද්ධාර්ථ අපගේ පුත්රයාය, අපගේ මුනුපුරාය” යනාදී වශයෙන් සිතා, උපන් මානයෙන් තද වූ සිත් ඇති ශාක්යයෝ, ၃၆၅. 365. ဒဟရေ ဒဟရေ ရာဇ ကုမာရေ ဣဒမ’ဗြဝုံ; ‘‘တုမှေ ဝန္ဒထ သိဒ္ဓတ္ထံ နဝန္ဒာမ မယန္တိ တံ.’’ බාල බාල වූ රාජකුමාරවරුන්ට මෙසේ කීහ: “තොප සිද්ධාර්ථට වඳින්න, අපි නම් ඔහුට නොවඳින්නෙමු” කියාය. ၃၆၆. 366. ဣဒံ ဝတွာ နိသီဒိံသု ကတွာ တေ ပုရတော တတော; အဒန္တဒမကော ဒန္တော တိလောကေကဝိလောစနော. මෙසේ කියා, ඒ බාල කුමාරවරුන් ඉදිරියෙන් තබා ඔවුහු වාඩි වූහ. එකල්හි නොදැමුණවුන් දමනය කරන්නා වූ ද, තමන් වහන්සේ දැමුණා වූ ද, තුන් ලොවට එකම ඇස බඳු වූ ද බුදුරජාණන් වහන්සේ, ၃၆၇. 367. တေသံ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ ‘‘န မံ ဝန္ဒန္တိ ဉာတယော; ဟန္ဒ ဝန္ဒာပယိဿာမိ’ဒါနိ နေသန္တိ’’ တာဝဒေ. ඔවුන්ගේ අදහස දැන, “මාගේ නෑයෝ මට නොවඳිති. මම දැන් මොවුන් ලවා වන්දවන්නෙමි” යි එකෙණෙහිම සිතා, ၃၆၈. 368. အဘိညာ ပါဒကဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဈာနတော; ဝုဋ္ဌာယ ဟေမဟံသော’ဝ ဟေမဝဏ္ဏော ပဘင်္ကရော. අභිඥා පාදක ධ්යානයට සමවැදී, එයින් නැගී සිට, රන්වන් පැහැති, ප්රභාශ්වර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ රන් හංසයෙකු මෙන්, ၃၆၉. 369. အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ နဘံ သဗ္ဗသတ္တနေတ္တရသာယနံ; ဂဏ္ဍမ္ဗရုက္ခမူလသ္မိံ ပါဋိဟာရိယသန္နိဘံ. සියලු සත්වයන්ගේ නෙත්වලට අමා රසයක් බඳු වූ, ගණ්ඩම්බ වෘක්ෂ මූලයේ දී සිදුකළ ප්රාතිහාර්යයට සමාන වූ, ၃၇၀. 370. အသာဓာရဏမ’ညေသံ ပါဋိဟာရိယမု’တ္တမံ; ရမနီယတရေ တသ္မိံ အကာသိ မုနိပုင်္ဂဝေါ. අන්යයන්ට අසාධාරණ වූ උතුම් ප්රාතිහාර්යයක්, මුනි ශ්රේෂ්ඨයන් වහන්සේ ඉතා රමණීය වූ ඒ අහස්තලයේ දී සිදුකළ සේක. ၃၇၁. 371. ဒိသွာ တမ’ဗ္ဘုတံ ရာဇာ သုဒ္ဓေါဒနောနရာသဘော; သဉ္ဇာတပီတိပါမောဇ္ဇော သကျဝံသေကနာယကော. ඒ අද්භූත ප්රාතිහාර්යය දැක, හටගත් ප්රීති ප්රමෝද්යයෙන් යුත්, ශාක්ය වංශයේ ඒකායන නායකයා වූ ද, නරශ්රේෂ්ඨ වූ ද සුද්ධෝදන රජතුමා, ၃၇၂. 372. သတ္ထုပါဒါရဝိန္ဒေဟိ သကေ စာရုသိရောရုဟေ; ဘူသိတေ’ကာသိ တေ သဗ္ဗေ သာကိယ’ အကရုံ တထာ. ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශ්රී පතුල් පියුම් තම මනහර හිස මත තබා වන්දනා කළේය. අනෙක් සියලු ශාක්යයෝ ද එසේම කළහ. ၃၇၃. 373. ဓီရော ပေါက္ခရဝဿဿ အဝသာနေ မနောရမံ; ဓမ္မဝဿံ ပဝဿေတွာ သတ္တစိတ္တာဝနုဂ္ဂတံ. ධීර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ පොක්ඛරවස්ස වැසි වැටී අවසන් වූ පසු, සත්වයන්ගේ සිත් සනසන්නා වූ මනරම් දහම් වැසි වැස්සවූ සේක. ၃၇၄. 374. မဟာမောဟရဇံ ဟန္တွာ သသံဃော ဒုတိယေ ဒိနေ; ပဝေက္ခိ သပဒါနေန ပိဏ္ဍာယ ပုရမု’တ္တမံ. මහත් වූ මෝහ නමැති කෙලෙස් දූවිලි දුරු කොට, දෙවන දිනයෙහි මහා සංඝයා වහන්සේ ද පිරිවරාගෙන, සපදානචාරීව පිණ්ඩපාතය පිණිස ඒ උතුම් නුවරට ඇතුළු වූ සේක. ၃၇၅. 375. တဿ ပါဒါရဝိန္ဒာနိ’ရဝိန္ဒာနိ အနေကဓာ; ဥဂ္ဂန္တွာ ပတိဂဏှိံသု အက္ကန္တက္ကန္တဌာနတော. උන්වහන්සේ පියවර තැබූ තැබූ ස්ථානවල දී නොයෙක් ආකාරයේ නෙළුම් මල් පැන නැගී උන්වහන්සේගේ ශ්රී පතුල් පියුම් පිළිගත්තේය. ၃၇၆. 376. ဒေဟဇောတိကဒမ္ဗေဟိ ဂေါပုရဋ္ဋာလမန္ဒိရာ; ပိဉ္ဇရတ္တံ ဂတာ တသ္မိံ ပါကာရပ္ပဘူတိ တဒါ. එකල්හි උන්වහන්සේගේ ශරීර රශ්මි මාලාවෙන් එහි වූ වාසල් දොරටු, අට්ටාල, මන්දිර සහ ප්රාකාර ආදී සියල්ල රන්වන් පැහැයෙන් බැබළුණි. ၃၇၇. 377. စရန္တံ ပဝိသိတွာန ပိဏ္ဍာယ ပုရဝီထိယံ; လောကာလောကကရံ ဝီရံ သန္တံ ဒန္တံ ပဘင်္ကရံ. ලෝකයට ආලෝකය ලබා දෙන, ශාන්ත වූ, දැමුණු, රශ්මිය විහිදුවන්නා වූ, වීර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ නුවර වීථියට ඇතුළු වී පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන කල්හි, ၃၇၈. 378. ပသာဒဇနကေ ရမ္မေ ပါသာဒေ သာ ယသောဓရာ; သီဟပဉ္ဇရတော ဒိသွာ ဌိတာ ပေမပရာယဏာ. ප්රසාදය උපදවන්නා වූ රමණීය ප්රාසාදයෙහි සිටි, ස්නේහයෙන් පිරිගිය සිත් ඇති ඒ යශෝධරා දේවිය සිංහ පඤ්ජරයෙන් (කවුළුවෙන්) බලා සිට උන්වහන්සේව දැක, ၃၇၉. 379. ဘူသနေ မဏိရံသီဟိ ဘာသုရံ ရာဟုလံ ဝရံ; အာမန္တေတွာ ပဒဿေတွာ ‘‘တုယှမေ’သော ပိတာ’’တိ တံ. ආභරණවල මැණික් රශ්මියෙන් බබළන උත්තම රාහුල කුමරුන් කැඳවා, උන්වහන්සේව පෙන්වා, “ඔහු නුඹගේ පියාණන් ය” යි පැවසුවා ය. ၃၈၀. 380. နိကေတမု’ပသင်္ကမ္မ သုဒ္ဓေါဒနယသဿိနော; ဝန္ဒိတွာ တမ’နေကာဟိ ဣတ္ထီဟိ ပရိဝါရိတာ. නොයෙක් ස්ත්රීන් විසින් පිරිවරන ලද ඇය, කීර්තිමත් සුද්ධෝදන රජුගේ මාලිගයට ගොස් රජු වැඳ, ၃၈၁. 381. ‘‘ဒေဝ ဒေဝိန္ဒလီလာယ ပုတ္တော တေ’ဓ ပုရေ ပုရေ; စရိတွာ စရတေ’ဒါနိ ပိဏ္ဍာယာ’တိ ဃရေ ဃရေ’’. “දේවයන් වහන්ස, පෙර දේවේන්ද්ර ලීලාවෙන් මේ නුවර හැසිරුණු ඔබගේ පුත්ර රත්නය, දැන් ගෙයින් ගෙට පිණ්ඩපාතය පිණිස හැසිරෙන්නේ ය” යි ၃၈၂. 382. ပဝေဒေသိ ပဝေဒေတွာ’ဂမာ မန္ဒိရမ’တ္တနော; အာနန္ဒဇလသန္ဒောဟ ပူရိတော’ရုစိလောစနာ. සැළ කළා ය. එසේ සැළ කොට, ප්රීති කඳුළින් පිරුණු මනහර නෙත් ඇතිව ඇය තමාගේ මාලිගයට ගියා ය. ၃၈၃. 383. တတော သေသနရိန္ဒာနံ ဣန္ဒော ဣန္ဒောဝ လင်္ကတော; ကမ္ပမာနော ပဂန္တွာန ဝေဂေန ဇိနသန္တိကံ. ඉන්පසු, සරසන ලද ශක්ර දේවේන්ද්රයා මෙන් රජුන් අතර ශ්රේෂ්ඨ වූ සුද්ධෝදන රජතුමා කම්පිත වෙමින්, වේගයෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙතට ගොස්, ၃၈၄. 384. ‘‘သကျပုင်္ဂဝ တေ နေ’သ ဝံသော မာ စရ မာ စရ; ဝံသေ ပုတ္တေ’ကရာဇာ’ပိ န ပိဏ္ဍာယ စရီ ပုရေ.’’ “ශාක්ය ශ්රේෂ්ඨයන් වහන්ස, මෙය ඔබගේ වංශය නොවේ. (පිණ්ඩපාතයේ) හැසිරෙන්න එපා. අපගේ වංශයෙහි කිසිදු රජෙක් මීට පෙර කිසි කලෙකත් නුවර පිණ්ඩපාතයේ හැසිරී නැත” යි කීවේ ය. ၃၈၅. 385. ဣတိ ဝုတ္တေ နရိန္ဒေန မုနိန္ဒော ဂုဏသေခရော; ‘‘တုယှမေ’သော မဟာရာဇ ဝံသော မယှံ ပန’နွယော. රජු විසින් මෙසේ කියන ලද කල්හි, ගුණාංගයන්ගෙන් මුදුන්පත් වූ මුනින්ද්රයන් වහන්සේ, “මහාරාජය, එය ඔබගේ වංශයයි. මාගේ වංශය වනාහි, ၃၈၆. 386. ဗုဒ္ဓဝံသော’’တိ သမ္ဗုဒ္ဓဝံသံ တဿ ပကာသယီ; အထော တသ္မိံ ဌိတောယေဝ ဒေသေန္တော ဓမ္မမု’တ္တရိံ. බුද්ධ වංශයයි” පවසා, ඔහුට බුද්ධ වංශය ප්රකාශ කළ සේක. ඉක්බිති එහිම වැඩසිටිමින් උතුම් දහමක් දේශනා කරමින්, ၃၈၇. 387. ‘‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ ဓမ္မမိ’’စ္စာဒိမု’တ္တမံ; ဂါထံ မနောရမံ ဝတွာ သောတူနံ သိဝမာ’ဝဟံ. අසන්නන්ට සෙත සලසන්නා වූ, “පිණ්ඩපාතය පිණිස නැගී සිටිය යුතුය, ප්රමාද නොවිය යුතුය” යනාදී උතුම් වූ ද, මනරම් වූ ද ගාථාව දේශනා කළ සේක. ၃၈၈. 388. ဒဿနဂ္ဂရသံ ဒတွာ သန္တပ္ပေတွာ တမု’တ္တမော; တေနာ’ဘိယာစိတော တဿ နိကေတံ သမုပါဂတော. ඒ උත්තමයාණන් වහන්සේ රජුට උතුම් දර්ශන රසය ලබා දී ඔහුව සනසා, රජු විසින් කරන ලද ආරාධනය පිළිගෙන ඔහුගේ මාලිගයට වැඩම කළ සේක. ၃၈၉. 389. သဒ္ဓိံ ဝိသသဟဿေဟိ တာဒီဟိ ဒိပဒုတ္တမံ; မဓုရောဒနပါနေန သန္တပ္ပေတွာ မဟီပတိ. රජතුමා, එබඳු වූ විසිදහසක් රහතන් වහන්සේලා සමඟ වැඩසිටි මනුෂ්යයන් අතර උත්තම වූ බුදුජාණන් වහන්සේව මිහිරි ආහාර පානයෙන් සතප්පවා, ၃၉၀. 390. စုဠာမဏီမရီစီဟိ ပိဉ္ဇရဉ္ဇလိကေဟိ တံ; ရာဇုဟိ သဟ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိ ဇိနသန္တိကေ. තම සිළුමිණි රශ්මියෙන් බැබළෙන දොහොත් මුදුන් දී, අනෙක් රජවරුන් සමඟ බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඳ, උන්වහන්සේ සමීපයෙහි වාඩි විය. ၃၉၁. 391. တာ’ပိ နေကသတာ ဂန္တွာ သုန္ဒရာ ရာဇသုန္ဒရီ; နရိန္ဒေန အနုညာတာ နိသိဒိံသု တဟိံ တဒါ. එකල්හි සුන්දර වූ සිය ගණනක් රාජකුමාරිකාවෝ ද එහි ගොස්, රජුගේ අවසරය ලබා එහි වාඩි වූහ. ၃၉၂. 392. ဒေသေတွာ မဓုရံ ဓမ္မံ တိလောကတိလကော ဇိနော; အဟမ္ပ’ဇ္ဇ န ဂစ္ဆေယျံ သဝေ ဗိမ္ဗာယ မန္ဒိရံ. තුන් ලොවට තිලකයක් බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ මිහිරි දහම් දේශනා කොට, “මම අද යශෝධරාවගේ මාලිගයට නොගියහොත්, ၃၉၃. 393. ဒယာယ ဟဒယံ တဿာ ဖာလေယျာ’တိ ဒယာလယော; သာဝကဂ္ဂယုဂံ ဂယှ မန္ဒိရံ ပိတရာ ဂတော. ඇගේ හදවත ශෝකයෙන් පැලී යන්නේ ය” යි සිතා, මහා කරුණා නිවහන වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ අග්රශ්රාවක දෙනම ද කැටුව පිය රජු සමඟ ඇගේ මාලිගයට වැඩම කළ සේක. ၃၉၄. 394. နိသီဒိ ပဝိသိတွာန ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓါသနေ တဟိံ; ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိဇာလေဟိ ဘာသုရန္တော’ဝ ဘာနုမာ. බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි ඇතුළු වී, සූර්යයා මෙන් ෂඩ්වර්ණ බුදුරැස් විහිදුවමින් පනවන ලද බුද්ධාසනයෙහි වැඩසිටි සේක. ၃၉၅. 395. မနောသိလာစုဏ္ဏသမာနဒေဟမရီဝိဇာလေဟိ ဝိရာဇမာနာ; ပကမ္ပိတာ ဟေမလတာ’ဝ ဗိမ္ဗာ ဗိမ္ဗဓရာ သတ္ထု သမီပ’မာဂ. මනෝශිලා කුඩු වැනි ශරීර රශ්මි මාලාවෙන් බබළන්නා වූ, රතු පැහැති තොල් පෙති ඇති බිම්බා දේවිය (යශෝධරාව), සැලෙන රන් ලතාවක් මෙන් වෙව්ලමින් ශාස්තෘන් වහන්සේ සමීපයට පැමිණියා ය. ၃၉၆. 396. သတ္ထု ပါဒေသု သမ္ဖဿသီတလုတ္တမဝါရိနာ; နိဗ္ဗာပေသိ မဟာသောကပါဝကံ ဟဒယိန္ဓနေ. ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශ්රී පතුල් ස්පර්ශ කිරීමෙන් හෙළූ ඇගේ ශීතල වූ කඳුළු පැන්වලින්, ඇගේ හදවත නමැති දරගොඩෙහි ඇවිළුණු මහත් වූ ශෝක ගින්න නිවා දැමුවා ය. ၃၉၇. 397. ရာဇာ သတ္ထု ပဝေဒေသိ ဗိမ္ဗာယာ’တိ ဗဟုံ ဂုဏံ; မုနိန္ဒော’ပိ ပကာသေသိ စန္ဒကိဏ္ဏရဇာတကံ. රජතුමා බුදුරජාණන් වහන්සේට බිම්බා දේවියගේ බොහෝ ගුණ ප්රකාශ කළේය. මුනින්ද්රයන් වහන්සේ ද සඳකිඳුරු ජාතකය දේශනා කළ සේක. ၃၉၈. 398. တဒါ နန္ဒကုမာရဿ သမ္ပတ္တေ မင်္ဂလတ္တယေ; ဝိဝါဟော အဘိသေကော စ ဣတိ ဂေဟပ္ပဝေသနံ. එකල්හි, නන්ද කුමාරයාගේ විවාහ මංගල්යය, රාජාභිෂේක මංගල්යය සහ නව ගෘහප්රවේශ මංගල්යය යන ත්රිවිධ මංගල්යයන් යෙදී තිබුණි. ၃၉၉. 399. မင်္ဂလာနံ ပုရေယေဝ ပဗ္ဗာဇေသိ ပဘင်္ကရော; အနိစ္ဆန္တံ’ဝ နေတွာ တံ အာရာမံ ရမ္မမုတ္တမံ. මංගල්යයන්ටත් පෙරම, ආලෝකය උපදවන්නා වූ භාග්යවතුන් වහන්සේ, අකමැත්තෙන් පසු වූ ඒ නන්ද කුමාරයාව ඉතා සුන්දර වූ ද උතුම් වූ ද ආරාමයට කැඳවාගෙන ගොස් පැවිදි කරවූ සේක. ၄၀၀. 400. အတ္တာနမ’နုဂစ္ဆန္တံ ဒါယဇ္ဇတ္ထံ သကတြဇံ; ကုမာရံ ရာဟုလံ စာ’ပိ ကုမာရာဘရဏုဇ္ဇလံ. රාජකීය ආභරණවලින් බැබළෙන්නා වූ, තමන්ගේම පුත්රයා වූ, උරුමය ඉල්ලමින් තමන් වහන්සේ පසුපස පැමිණි රාහුල කුමාරයාව ද, ၄၀၁. 401. ‘‘သုခါ’ဝ ဆာယာ တေ မေ’’တိ ဥဂ္ဂိရန္တံ ဂိရံ ပိယံ; ‘‘ဒါယဇ္ဇံ မေ ဒဒါဟီ’တိ ဒါယဇ္ဇံ မေ ဒဒါဟိ စ’’. "ඔබ වහන්සේගේ සෙවණ මට ඉතා සුවදායකය" යන ප්රිය උපදවන වචන පවසමින්, "මට මාගේ දායාදය දෙන්න, මට මාගේ දායාදය දෙන්න" යැයි කියමින් පසුපස ආ, ၄၀၂. 402. အာရာမမေဝ နေတွာန ပဗ္ဗာဇေသိ နိရုတ္တရံ; သဒ္ဓမ္မရတနံ ဒတွာ ဒါယဇ္ဇံ တဿ ဓီမတော. ඒ නුවණැති කුමාරයා ආරාමයටම කැඳවාගෙන ගොස්, ඔහුට උතුම් වූ සද්ධර්ම රත්නය නැමැති දායාදය ලබා දී, අනුත්තර වූ පැවිදි භාවයට පත් කරවූ සේක. ၄၀၃. 403. နိက္ခမ္မ တမှာ သုဂတံသုမာလိ တဟိံ ဇန္တုသရောရုဟာနိ; သဒ္ဓမ္မရံသီဟိ ဝိကာသယန္တော ဥပါဂတော ရာဇဂဟံ ပုနာ’ပိ. එහි නික්මුණු, හිරු වැනි වූ සුගතයන් වහන්සේ සද්ධර්ම රශ්මියෙන් ජන නැමැති නෙළුම් පොකුණු පුබුදුවාලමින්, නැවතත් රජගහ නුවරට වැඩම කළ සේක. ၄၀၄. 404. ကုသုမာကုလ သုန္ဒရတရုပဝနေ ပဒုမုပ္ပလ ဘာသုရသရနိကရေ; ပုထုစင်္ကမမဏ္ဍိတသိတသိကတေ သုဘသီတဝနေ ဝိဟရတိ သုဂတော. මලින් ගැවසී ගත් සුන්දර වෘක්ෂයන්ගෙන් යුත්, නෙළුම් හා මානෙල් මලින් බබළන විල් ඇති, සක්මන් මළුවලින් හා සුදු වැල්ලෙන් අලංකාර වූ, සොඳුරු සීතවනයෙහි සුගතයන් වහන්සේ වැඩ විසූ සේක. ၄၀၅. 405. တဒါ သုဒတ္တဝှယသေဋ္ဌိသေဋ္ဌော,ဗဟူဟိ ဘဏ္ဍံ သကဋေဟိ ဂယှ; သာဝတ္ထိတော ရာဇဂဟေ မနုညေ,သဟာယသေဋ္ဌိဿ ဃရူ’ပဂန္တွာ. එකල, සුදත්ත නම් වූ ශ්රේෂ්ඨ සිටුවරයා බොහෝ ගැල්වල බඩු පටවාගෙන, සැවැත් නුවර සිට මනරම් රජගහ නුවරෙහි වෙසෙන තම යහළු සිටුවරයාගේ නිවසට පැමිණියේය. ၄၀၆. 406. တေနေ’ဝ ဝုတ္တော သုဘဂေန ဗုဒ္ဓေါ,ဇာတော’တိ လောကေ ဒိပဒါနမိန္ဒော; သဉ္ဇာတပီတီဟိ ဥဒဂ္ဂစိတ္တော,ရတ္တိံ ပဘာတံ ဣတိ မညမာနော. ඒ භාග්යවත් යහළු සිටුවරයා විසින් "ලෝකයෙහි ද්විපදයන්ට උත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ උපන් සේක" යැයි කියනු ලැබූ කල්හි, උපන් ප්රීතියෙන් ඔදවැඩුණු සිත් ඇතිව, රාත්රිය උදෑසනක් යැයි සිතමින්, ၄၀၇. 407. နိက္ခမ္မ တမှာ ဝိဂတန္ဓကာရေ,ဒေဝါနုဘာဝေန မဟာပထမှိ; ဂန္တွာန တံ သီတဝနံ သုရမ္မံ,သမ္ပုဏ္ဏ စန္ဒံ’ဝ ဝိရာဇမာနံ. දෙවියන්ගේ ආනුභාවයෙන් මහමඟ අන්ධකාරය දුරු වූ කල්හි, එතැනින් නික්ම ගොස්, පුරහඳ මෙන් බැබළෙන්නා වූ ඒ අතිශය රමණීය සීතවනයට පැමිණියේය. ၄၀၈. 408. တံ ဒီပရုက္ခံ ဝိယ ပဇ္ဇလန္တံ,ဝိလောစနာနန္ဒကရံ မဟေသိံ; ဒိသွာန တဿု’တ္တမပါဒရာဂံ,ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သိရသာ သုဓီမာ. පහන් රුකක් සේ බැබළෙන්නා වූ ද, දෙනෙතට ආනන්දය උපදවන්නා වූ ද ඒ මහා සෘෂීන් වහන්සේව දැක, ඒ නුවණැති සිටුවරයා උන්වහන්සේගේ උතුම් ශ්රී පාද පද්මයන් හිසින් ස්පර්ශ කරමින් වැඳ නමස්කාර කළේය. ၄၀၉. 409. ဂမ္ဘီရံ နိပုဏံ ဓမ္မံ သုဏိတွာ ဝိမလံ ဝရံ; သောတာပတ္တိဖလ’မ္ပတွာ သဟဿနယ မဏ္ဍိတံ. ක්රම දහස් ගණනකින් අලංකාර වූ, ගැඹුරු වූ ද, සියුම් වූ ද, නිර්මල වූ ද උතුම් සද්ධර්මය ශ්රවණය කොට සෝවාන් ඵලයට පත් විය. ၄၁၀. 410. နိမန္တေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ သသံဃံ လောကနာယကံ; ဝဏ္ဏဂန္ဓရသူပေတံ ဒတွာ ဒါနံ သုခါဝဟံ. ලෝක නායක වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්රමුඛ මහා සංඝරත්නයට ආරාධනා කොට, වර්ණ, ගන්ධ, රසයෙන් යුක්ත වූ, සැප ගෙන දෙන දානය පූජා කර, ၄၁၁. 411. သတ္ထု အာဂမနတ္ထာယ သာဝတ္ထိနဂရံ ဝရံ; ပဋိညံ သော ဂဟေတွာန ဂစ္ဆန္တော အန္တရာပထေ. ශාස්තෘන් වහන්සේගේ සැවැත් නුවර වැඩමවීම පිණිස පොරොන්දුව ලබාගෙන, ආපසු යන අතරමඟදී, ၄၁၂. 412. ယောဇနေ ယောဇနေ ဝါရု စိတ္တကမ္မသမုဇ္ဇလေ; ဝိဟာရေ ပဝရေ ဒတွာ ကာရာပေတွာ ဗဟုံ ဓနံ. යොදුනෙන් යොදුනට චිත්ර කර්මාන්තයෙන් බැබළෙන උතුම් විහාරස්ථානයන් කරවා, බොහෝ ධනය වියදම් කොට පූජා කරමින්, ၄၁၃. 413. သာဝတ္ထိံ ပုန’ရာဂန္တွာ ပါသာဒသတမဏ္ဍိတံ; တောရဏင်္ဃိကပါကာရဂေါပုရာဒိဝိရာဇိတံ. තොරණ, ප්රාකාර, ගෝපුර ආදියෙන් බැබළෙන්නා වූ ද, සිය ගණන් ප්රාසාදයන්ගෙන් අලංකාර වූ ද සැවැත් නුවරට නැවත පැමිණියේය. ၄၁၄. 414. ပုရံ အပဟသန္တံ’ဝ ဒေဝိန္ဒဿာ’ပိ သဗ္ဗဒါ; သဗ္ဗသမ္ပတ္တိသမ္ပန္နံ နစ္စဂီတာဒိသောဘိတံ. නර්තන, ගීත ආදියෙන් ශෝභමාන වූ, සියලු සම්පත්වලින් පිරුණු, හැමවිටම සක්දෙවිඳුගේ පුරවරයටත් සමච්චල් කරන්නාක් වැනි වූ ඒ සැවැත් නුවරෙහි, ၄၁၅. 415. ကသ္မိံ သော ဝိဟရေယျာ’တိ ဘဂဝါ လောကနာယကော; သမန္တာနုဝိလောကေန္တော ဝိဟာရာရဟဘူမိကံ. "ලෝකනායක වූ භාග්යවතුන් වහන්සේ කොතැනක වැඩ වෙසෙත්ද?" යි සිතා, විහාරයක් කිරීමට සුදුසු භූමියක් සොයමින් හාත්පස බලනුයේ, ၄၁၆. 416. ဇေတရာဇကုမာရဿ ဥယျာနံ နန္ဒနောပမံ; ဆာယူဒကာဒိသမ္ပန္နံ ဘူမိဘာဂံ ဥဒိက္ခိယ. ජේත රාජකුමාරයාට අයත් වූ, දෙව්ලොව නන්දන උයන බඳු වූ, සෙවණ හා ජලය ආදියෙන් සමන්විත වූ භූමි භාගය දැක, ၄၁၇. 417. ဟိရညကောဋိသန္ထာရဝသေနေ’ဝ မဟာယသော; ကိဏိတွာ ပဝရေ တမှိ နရာမရမနောဟရေ. මහත් කීර්තිමත් වූ ඒ සිටුවරයා, මිනිසුන්ගේත් දෙවියන්ගේත් සිත් ඇදගන්නා වූ ඒ උතුම් භූමිය රන් කහවණු කෝටි ගණනක් අතුරා මිලදී ගෙන, ၄၁၈. 418. နိစ္စံ ကိင်္ကိဏိဇာလနာဒရုစိရံ သိင်္ဂီဝ သိင်္ဂါကုလံ,ရမ္မံနေကမဏီဟိ ဆန္နဆဒနံ အာမုတ္တမုတ္တာဝလိံ; နာနာရာဂဝိတာန ဘာသုရတရံ ပုပ္ဖာဒိနာ’လင်္ကတ,စိတြံ ဂန္ဓကုဋိံ ဝရံ သုဝိပုလံ ကာရေသိ ဘူသေခရံ. නිරන්තරයෙන් කිංකිණි ජාලයන්ගේ හඬින් සිත්කළු වූ ද, රන්වන් වූ ද, විවිධ මැණික් වර්ගයන්ගෙන් සෙවිලි කරන ලද වහලක් ඇති, මුතු වැල් එල්ලා ඇති, විවිධ වර්ණැති වියන්වලින් අතිශයින් බැබළෙන, මල් ආදියෙන් අලංකාර වූ ද, පෘථිවියට තිලකයක් බඳු වූ ද ඉතා විශාල වූ සුන්දර ගඳකිළියක් කරවීය. ၄၁၉. 419. ဇိနတြဇာနမ္ပိ ဝိသာလမာလယံ,ဝိတာနနာနာသယနာသနုဇ္ဇလံ; သုမဏ္ဍိတံ မဏ္ဍပဝင်္ကမာဒိနာ,ဝိလုမ္ပမာနံ မနလောစနံ သဒါ. බුදුපුත්රයන් වහන්සේලා සඳහා ද, විවිධ වියන්, සයන හා අසුන්වලින් බැබළෙන, මණ්ඩප හා මළුවලින් මැනවින් අලංකාර වූ, නිරන්තරයෙන් සිත් නෙත් පැහැරගන්නා වූ විශාල වාසස්ථාන ද කරවීය. ၄၂၀. 420. အထာပိ သဏှာမလသေတဝါလုကံ,သဝေဒိကာစာရုဝိသာလမာလကံ; ဇလာသယံ သာတ’တိသီတလောဒကံ,သုဂန္ဓိသောဂန္ဓိကပင်္ကဇာကုလံ. එමෙන්ම, සිනිඳු වූ ද නිර්මල වූ ද සුදු වැලි අතුරන ලද, වැටවල් සහිත සිත්කළු වූ විශාල මළු ද, සුවඳවත් රතු නෙළුම් හා සුදු නෙළුම්වලින් ගහන වූ, ප්රණීත වූ ද ඉතා සිසිල් වූ ද ජලයෙන් පිරි පොකුණු ද කරවීය. ၄၂၁. 421. သုဖုလ္လသာလာသနသောဂနာဂ,ပုန္နာဂပူဂါဒိဝိရာဇမာနံ; မနောရမံ ဇေတဝနာဘိဓာနံ,ကာရာပယီ သေဋ္ဌိ ဝိဟာရသေဋ္ဌံ. මැනවින් පිපුණු සල්, අසන, අශෝක, නා, පුන්නාග සහ පුවක් ආදී වෘක්ෂයන්ගෙන් බැබළෙන්නා වූ, මනරම් වූ ජේතවනය නම් වූ උතුම් විහාරස්ථානය සිටුවරයා කරවීය. ၄၂၂. 422. ဝိသာလကေလာသဓရာဓရုတ္တမာ-ဘိရာမပါကာရဖနိန္ဒဂေါပိတော; ဇနဿ သဗ္ဗာဘိမနတ္ထသာဓကော,ဝိဟာရစိန္တာမဏိ သော ဝိရာဇိတေ. විශාල කෛලාස පර්වතය වැනි උතුම් වූ ද, සිත්කළු වූ ද ප්රාකාරය නැමැති නා රජු විසින් සුරකින ලද, මිනිසුන්ගේ සියලු අභිමතාර්ථයන් ඉටුකරන්නා වූ, චින්තාමාණික්යයක් බඳු වූ ඒ විහාරය බැබළුණේය. ၄၂၃. 423. တတော အာဂမနတ္ထာယ မုနိန္ဒံ နာထပိဏ္ဍိကော; ဒူတံ ပါဟေသိ သော သတ္ထာ သုတွာ ဒူတဿ သာသနံ. ඉන්පසු අනේපිඬු සිටුවරයා බුදුරජාණන් වහන්සේට වැඩම කරනු පිණිස දූතයකු යැවීය. ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ඒ දූතයාගේ පණිවිඩය අසා, ၄၂၄. 424. မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန တဒါ တမှာ ပုရက္ခတော; နိက္ခမိတွာ’နုပုဗ္ဗေန ပတ္တော သာဝတ္ထိမုတ္တမံ. එකල මහා භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන එතැනින් නික්ම, අනුපිළිවෙලින් ගමන් කොට, උතුම් වූ සැවැත් නුවරට වැඩම කළ සේක. ၄၂၅. 425. သမုဇ္ဇလာနိ နေကာနိ ဓဇာနာဒါယ သုန္ဒရာ; ကုမာရာ ပုရတော သတ္ထု နိက္ခမိံသု သုရာ ယထာ. දෙවියන් වැනි වූ සුන්දර රාජකුමාරවරු බැබළෙන්නා වූ නොයෙක් ධජ පතාකයන් අතින් ගෙන, බුදුරජාණන් වහන්සේට පෙරමුණෙන් ගමන් කළහ. ၄၂၆. 426. နိက္ခမိံသု တတော တေသံ ပစ္ဆတော တရုဏင်္ဂနာ; စာရုပုဏ္ဏဃဋာဒါယ ဒေဝကညာ ယထာ တထာ. ඔවුන්ට පිටුපසින් තරුණ ස්ත්රීහු දේවකන්යාවන් මෙන් රමණීය පුන්කලස් අතින් ගෙන පෙරගමන් කළහ. ၄၂၇. 427. ပုဏ္ဏပါတိံ ဂဟေတွာန သေဋ္ဌိနော ဘရိယာ တထာ; သဒ္ဓိံ နေကသတိတ္ထိဟိ နေကာလင်္ကာရလင်္ကတာ. එමෙන්ම නොයෙක් ආභරණවලින් සැරසුණු සිටුදේවිය ද සිය ගණනක් ස්ත්රීන් සමඟ පුන් බඳුන් අතින් ගෙන පෙරගමන් කළාය. ၄၂၈. 428. မဟာသေဋ္ဌိ မဟာသေဋ္ဌိသတေဟိ သဟ နာယကံ; အဗ္ဘုဂ္ဂဉ္ဆိ မဟာဝီရံ ပူဇိတော တေဟိ နေကဓာ. අනේපිඬු මහා සිටුවරයා ද තවත් සිය ගණනක් සිටුවරුන් සමඟ එක්ව, ලෝකනායක වූ මහා වීරයන් වහන්සේ පෙරමුණට වැඩම කොට, නොයෙක් අයුරින් පූජා සත්කාර පැවැත්වූහ. ၄၂၉. 429. ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသီဟိ မနောရမေဟိ,ပုရံ ဝရံ ပိဉ္ဇရဝဏ္ဏဘာဝံ; နေန္တော မုနိန္ဒော သုဂတော သုဂတ္တော,ဥပါဝိသီ ဇေတဝနံ ဝိဟာရံ. මනහර ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මි මාලාවන්ගෙන් ඒ උතුම් නගරය රන්වන් පැහැයෙන් බැබළවූ, සුන්දර ශරීර ශෝභාවක් ඇති මුනින්ද්ර වූ සුගතයන් වහන්සේ ජේතවන විහාරයට වැඩම කළ සේක. ၄၃၀. 430. စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ သမ္ဗုဒ္ဓပမုခဿ’ဟံ; ဣမံ ဒမ္မိ ဝိဟာရန္တိ သတ္ထု စာရုကရမ္ဗုဇေ. "බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්රමුඛ සතර දිගින් වඩින මහා සංඝරත්නය උදෙසා මම මේ විහාරය පූජා කරමි" යි පවසමින්, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ සුන්දර ශ්රී හස්තය මතට... ၄၃၁. 431. သုဂန္ဓဝါသိတံ ဝါရိံ ဟေမဘိင်္ကာရတော ဝရံ; အာကိရိတွာ အဒါ ရမ္မံ ဝိဟာရံ စာရုဒဿနံ. රන් කෙණ්ඩියෙන් සුවඳ පැන වත්කොට, දර්ශනීය වූ ද සුන්දර වූ ද ඒ විහාරය පූජා කළේය. ၄၃၂. 432. သုရမ္မံ ဝိဟာရံ ပဋိဂ္ဂယဟ သေဋ္ဌံ,အနဂ္ဃေ ဝိစိတ္တာသနသ္မိံ နိသိန္နော; ဇနိန္ဒာနမိန္ဒော တိလောကေကနေတ္တော,တိလောကပ္ပသာဒါဝဟံ တံ မနုညံ. මිනිසුන්ට අධිපති වූ, තුන් ලොවට එකම නෙතක් බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, අනර්ඝ වූ ද විසිතුරු වූ ද අසුනක වැඩ හිඳිමින්, තුන් ලොවටම ප්රසාදය ගෙන දෙන්නා වූ ඒ ඉතා රමණීය උතුම් විහාරය පිළිගත් සේක. ၄၃၃. 433. ဥဒါရာနိသံသံ ဝိဟာရပ္ပဒါနေ,အနာထပ္ပဒါနေန နာထဿ တဿ; သုဒတ္တာဘိဓာနဿ သေဋ္ဌိဿ သတ္ထာ,ယသဿီ ဟိတေသီ မဟေသီ အဒေသီ. යසස් ඇති, හිතෛෂී වූ, මහා සෘෂී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ, අසරණ සරණ වූ සුදත්ත නම් ඒ සිටුවරයාට විහාර පූජාවෙහි ඇති උදාර ආනිශංස දේශනා කළ සේක. ၄၃၄. 434. ဥဒါရာနိသံသံ ဝိဟာရပ္ပဒါနေ,ကထေတုံ သမတ္ထော ဝိနာ ဘူရိပညံ; တိလောကေကနာထံ နရော ကောသိ ယုတ္တော,မုခါနံ သဟဿေဟိ နေကေဟိ စာ’ပိ. මහා ප්රඥාවෙන් යුත් තුන් ලොවට එකම නායක වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ හැර, නොයෙක් දහස් ගණන් මුඛයන්ගෙන් යුක්ත වුවද විහාර පූජාවෙහි උදාර ආනිශංස ප්රකාශ කිරීමට වෙනත් කුමන මිනිසෙක් සමත් වන්නේද? ၄၃၅. 435. ဣတိ ဝိပုလယသော သော တဿ ဓမ္မံ ကထေတွာ,အပိ သကလဇနာနံ မာနသေ တောသယန္တော; ပရမမဓုရနာဒံ ဓမ္မဘေရိံ မဟန္တံ,ဝိဟရတိ ပဟရန္တော တတ္ထ တတ္ထူပဂန္တွာ. මෙසේ මහා කීර්තිමත් වූ බුදුජාණන් වහන්සේ ඔහුට ධර්මය දේශනා කොට, සියලු ජනයාගේ සිත් සතුටු කරමින්, නොයෙක් ස්ථාන කරා වැඩම කොට අතිශය මධුර හඬ ඇති මහා ධර්ම බෙරය හඬවමින් වැඩ විසූ සේක. ၄၃၆. 436. ဧဝံ တိလောကဟိတဒေန မဟာဒယေန,လောကုတ္တမေန ပရိဘုတ္တပဒေသပန္တိံ; နိစ္စံသုရာသုရမဟောရဂရက္ခသာဒိ,သမ္ပူဇိတံ အဟမိ’ဒါနိ နိဒဿသိဿံ. මෙසේ තුන් ලෝකයටම යහපත සලසන්නා වූ, මහා කරුණාවෙන් යුත්, ලෝකෝත්තර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිභෝග කළා වූ ද, දෙවියන්, අසුරයන්, මහා නාගයන්, රාක්ෂසයන් ආදීන් විසින් නිරන්තරයෙන් පුදන ලද්දා වූ ද ඒ පූජනීය ස්ථාන පෙළ මම දැන් දක්වන්නෙමි. ၄၃၇. 437. သဒ္ဓမ္မရံသိနိကရေဟိ ဇိနံသုမာလိ,ဝေနေယျပင်္ကဇဝနာနိ ဝိကာသယန္တော; ဝါသံ အကာသိ ပဝရော ပဌမမှိ ဝဿေ,ဗာရာဏသိမှိ နဂရေ မိဂကာနနမှိ. සද්ධර්ම රශ්මි මාලාවන්ගෙන් විනේය ජනයා නැමැති නෙළුම් වනයන් පිබිද වූ හිරු වැනි වූ උතුම් ජිනේන්ද්රයන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේගේ ප්රථම වස් කාලය බරණැස් නුවර ඉසිපතන මිගදායෙහි ගත කළ සේක. ၄၃၈. 438. နာနာပ္ပကာရရတနာပဏပန္တိဝီထိ,ရမ္မေ ပုရေ ပဝရရာဇဂဟာဘိဓာနေ; ဝါသံ အကာသိ ဒုတိယေ တတိယေ စတုတ္ထေ,ဝဿေပိ ကန္တတရဝေလုဝနေဝ နာထော. විවිධ රත්නයන්ගෙන් පිරුණු වෙළඳසැල් වීදිවලින් යුත් සුන්දර වූ ද, උතුම් වූ ද රජගහ නුවරෙහි පිහිටි ඉතා රමණීය වේළුවනාරාමයෙහි අප ශාස්තෘන් වහන්සේ දෙවන, තුන්වන සහ සිව්වන වස් කාලයන් ගත කළ සේක. ၄၃၉. 439. ဘူပါလမောဠိမဏိရံသိဝိရာဇမာနံ,ဝေသာလိနာမဝိဒိတံ နဂရံ သုရမ္မံ; နိဿာယ သကျမုနိကေသရိ ပဉ္စမမှီ,ဝဿမှိ ဝါသမကရိတ္ထ မဟာဝနသ္မိံ. රජවරුන්ගේ කිරුළෙහි ඇති මැණික් රශ්මියෙන් බැබළෙන්නා වූ, අතිශයින් රමණීය වූ විශාලා නම් නුවර ඇසුරු කොට, ශාක්යමුනි සිංහයන් වහන්සේ පස්වන වස් කාලයෙහි මහාවනයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၀. 440. ဖုလ္လာတိနီလဝိမလုပ္ပလစာရုနေတ္တော,သိံဂီသမာနတနုဇောတိဟိ ဇောတမာနော; ဗုဒ္ဓေါ အနန္တဂုဏသန္နိဓိ ဆဋ္ဌဝဿေ,ဝါသံ အကာ ဝိပုလမင်္ကုလ ပဗ္ဗတသ္မိံ. පිපිණු අතිශයින් නිල් වූ ද නිර්මල වූ ද මහනෙල් මල් බඳු මනහර නෙත් ඇති, රන්වන් ශරීර ප්රභාවෙන් බැබළෙන්නා වූ, අනන්ත ගුණ සමූහයකට නිධානයක් බඳු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සයවන වස් කාලයෙහි විශාල වූ මංකුල පර්වතයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၁. 441. ဂမ္ဘီရဒုဒ္ဒသတရံ မဓုရံ မရူနံ,ဒေသေတွ ဓမ္မမတုလော သိရိသန္နိဝါသော; ဒေဝိန္ဒသီတလဝိသာလသိလာသနသ္မိံ,ဝဿမှိ ဝါသမ’ကရီ မုနိ သတ္တမမှိ. ශ්රී සෞභාග්යයට නිවාස වූ, අසමසම වූ මුනිවරයාණන් වහන්සේ දෙවියන්ට ගැඹුරු වූ ද දැකීමට අපහසු වූ ද මධුර වූ ද ශ්රී සද්ධර්මය දේශනා කොට, ශක්ර දේවේන්ද්රයාගේ සිසිල් වූ ද විශාල වූ ද පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනයෙහි සත්වන වස් කාලයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၂. 442. ဖုလ္လာရဝိန္ဒစရဏော စရဏာဓိဝါသော,သော သုံသုမာရဂိရိနာမဓရာဓရမှိ; ဝါသံ အကာ ပရမမာရဇိ အဋ္ဌမသ္မိံ,ဝဿမှိ ကန္တရဘေသကလာဝနမှိ. පිපිණු පියුම් බඳු ශ්රී පාද පද්මයන් ඇති, ශීලාදී චරණ ධර්මයන්ට වාසස්ථානයක් බඳු වූ, උතුම් මාර පරාජිතයන් වහන්සේ අටවන වස් කාලයෙහි සුංසුමාරගිරි නම් පර්වතයෙහි වූ භේසකලා වනයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၃. 443. နာနာမတာတိဗဟုတိတ္ထိယသပ္ပဒပ္ပံ,ဟန္တွာ တိလောကတိလကော နဝမမှိ ဝဿေ; ဝါသံ အကာသိ ရုစိရေ အတိဒဿနီယေ,ကောသမ္ဗိသိမ္ဗလိဝနေ ဇိနပက္ခိရာဇာ. විවිධ මතධාරී අතිශයින් බොහෝ වූ තීර්ථකයන් නැමැති සර්පයන්ගේ දර්පය නසා, තුන්ලොවට තිලකයක් බඳු වූ, ජිනේන්ද්ර නැමැති පක්ෂිරාජයා වහන්සේ නවවන වස් කාලයෙහි කොසඹෑ නුවර සිම්බලී වනයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၄. 444. တေသံ မဟန္တကလဟံ သမိတုံ ယတီနံ,နိဿာယ ဝါရဏဝရံ ဒသမမှိ ဝဿေ; ပုပ္ဖာဘိကိဏ္ဏဝိပုလာမလကာနနသ္မိံ,ဝါသံ အကာ မုနိဝရော ဝရပါရလေယျော. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ මහත් වූ කලහය සන්සිඳවනු පිණිස, උතුම් මුනිවරයාණන් වහන්සේ දසවන වස් කාලයෙහි උතුම් හස්ති රාජයෙකු ඇසුරු කොට, මලින් ගැවසී ගත්තා වූ ද පිරිසිදු වූ ද විශාල පාරිලෙය්ය වනයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၅. 445. ဓမ္မာမတေန ဇနတံ အဇရာမရတ္တံ,နေန္တော ဝိလောစနမနောဟရသုဒ္ဓဒန္တော; နာလာဘိဓာနဒိဇဂါမဝရေ မုနိန္ဒော,ဝါသံ အကာ အမိတဗုဒ္ဓိ ဒသေကဝဿေ. ධර්ම අමෘතයෙන් ජනයා අජරාමර නිවන කරා පමුණුවන්නා වූ ද නෙත් සිත් පිනවන සුන්දර සුදු දත් ඇති වූ ද අපිරිමිත ප්රඥාවෙන් යුත් මුනින්ද්රයන් වහන්සේ එකොළොස්වන වස් කාලයෙහි නාලා නම් උතුම් බ්රාහ්මණ ග්රාමයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၆. 446. ဝေရဉ္ဇ စာရုဒိဇဂါမသမီပဘူတေ,အာရာမကေ သုရဘိပုပ္ဖဖလာဘိရာမေ; သဗ္ဗညု သကျမုနိ ဗာရသမမှိ ဝဿေ,ဝါသံ အကာသိ ပုစိမန္ဒဒုမိန္ဒမူလေ. සර්වඥ වූ ශාක්යමුනීන්ද්රයන් වහන්සේ දොළොස්වන වස් කාලයෙහි වේරංජා නම් සුන්දර බ්රාහ්මණ ග්රාමයට සමීපයෙහි වූ, සුවඳැති මල් හා පලතුරුවලින් සුන්දර වූ උයනෙහි කොහොඹ වෘක්ෂ රාජයාගේ මුල වස් විසූ සේක. ၄၄၇. 447. ဖုလ္လာရဝိန္ဒဝဒနော ရစိစာရုသောဘော,လောကဿ အတ္ထစရိယာယ ဒယာဓိဝါသော; ဝါသံ အကာ ရုစိရစာလိယပဗ္ဗတသ္မိံ,ဝီရော တိလောကဂရု တေရသမမှိ ဝဿေ. පිපිණු පියුමක් බඳු මුහුණක් ඇති, රමණීය ශෝභාවෙන් බැබළෙන්නා වූ, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස ක්රියා කරන කරුණාවට වාසස්ථානයක් බඳු වූ, තුන්ලොවට ගුරු වූ වීරයන් වහන්සේ දහතුන්වන වස් කාලයෙහි රමණීය චාලිය පර්වතයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၈. 448. ဗန္ဓူကပုပ္ဖသမပါဒကရာဘိရာမော,ဓမ္မိဿရော ပဝရဇေတဝနေ သုရမ္မေ; ဓီရော မဟိဒ္ဓိ မုနိ စုဒ္ဒသမမှိ ဝဿေ,ဝါသံ အကာ သကလသတ္တဟိတေသု ယုတ္တော. බණ්ඩුවද මල් වැනි රතු පැහැති ශ්රී පාද හා ශ්රී හස්තයන්ගෙන් මනහර වූ, සකල සත්ත්වයන්ගේ හිතසුව පිණිස නිරත වූ, ධර්මයේ අධිපති වූ, ධීර වූ, මහා සෘද්ධිමත් මුනිවරයාණන් වහන්සේ දහහතරවන වස් කාලයෙහි රමණීය වූ උතුම් ජේතවනාරාමයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၄၉. 449. ဝေနေယျဗန္ဓုဝနရာဂဂဇေ ဝိဟန္တွာ,ဝဿမှိ ပဉ္စဒသမေ မုနိသီဟရာဇာ; ဝါသံ အကာ ကပိလဝတ္ထုဓရာဓရောရု,နိဂြောဓရာမရမဏီယမဏိဂ္ဂုဟာယံ. වෙණෙය්ය ජනයා නැමැති ඤාති සමූහයාගේ රාගය නැමැති හස්තියා වනසා, මුනි සිංහරාජයාණන් වහන්සේ පහළොස්වන වස් කාලයෙහි කපිලවස්තු පුරයෙහි වූ රමණීය නිග්රෝධාරාමයේ මණිගුහාවෙහි වස් විසූ සේක. ၄၅၀. 450. ယက္ခမ္ပိ ကက္ခလတရံ သုဝိနီတဘာဝံ,နေတွာ ပုရေ ဝရတမာလဝကာဘိဓာနေ; ဝသ္မမှိ ဝါသမကရီ ဒသဆဋ္ဌမမှိ,နေန္တော ဇနံ ဗဟုတရမ္ပိ စ သန္တိမဂ္ဂံ. අතිශයින් රළු වූ ආලවක යක්ෂයා මනාව දමනය කොට සුචරිතයෙහි පිහිටුවා, උතුම් වූ ආලවී නම් නුවරදී බොහෝ ජනයා ශාන්ති මාර්ගය කරා පමුණුවමින්, දහසයවන වස් කාලයෙහි එහි වස් විසූ සේක. ၄၅၁. 451. ပါကာရဂေါပုရနိကေတနတောရဏာဒိ,နေတ္တာဘိရာမဝရရာဇဂဟေ မဟေသိ; ဝါသံ အကာနဓိဝရော ဒသသတ္တမမှိ,ဝဿမှိ ပတ္ထယသော ဘုဝနတ္တယသ္မိံ. පවුරු, තොරණ, මාලිගා හා ගෝපුර ආදියෙන් නෙත් සිත් පිනවන සුළු උතුම් රජගහ නුවරෙහි, තුන්ලොව පැතිරුණු කීර්තියක් ඇති, අසමසම වූ මහාර්ෂී බුදුරජාණන් වහන්සේ දහහත්වන වස් කාලයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၅၂. 452. ဓမ္မောသဓေန မဓုရေန သုခါဝဟေန,လောကဿ ဃောရတရရာဂရဇံ ဝိဟန္တွာ; ဝဿမှိ ဝါသမကရီ ဒသအဋ္ဌမသ္မိံ,အင်္ဂီရသော ပဝရစာလိယပဗ္ဗတသ္မိံ. ලෝකයාගේ ඝෝරතර වූ රාග නැමැති කෙලෙස් ධූලිය මිහිරි වූ ද සැප එළවන්නා වූ ද ධර්ම ඖෂධයෙන් දුරු කොට, අංගීරස බුදුරජාණන් වහන්සේ දහඅටවන වස් කාලයෙහි උතුම් චාලිය පර්වතයෙහි වස් විසූ සේක. ၄၅၃. 453. ဝေနယျဗန္ဓုဇနမောဟရိပုံ ဥဠာရံ,ဟန္တွာန ဓမ္မအသိနာ ဝရဓမ္မရာဇာ; ဧကူနဝီသတိမကေ ပုန တတ္ထ ဝဿေ,ဝါသံ အကာ မဓုရဘာရတိ လောကနာထော. වෙණෙය්ය ජනයා නැමැති ඤාති වර්ගයාගේ මෝහය නැමැති බලවත් සතුරා ධර්ම ඛඩ්ගයෙන් වනසා, මිහිරි කටහඬක් ඇති, උතුම් ධර්මරාජ වූ ලෝකනාථයන් වහන්සේ දහනවවන වස් කාලයෙහි නැවතත් එම චාලිය පර්වතයෙහිම වස් විසූ සේක. ၄၅၄. 454. သုဒ္ဓါသယော ပဝရရာဇဂဟေ ဝိစိတ္တေ,ဝါသံ အကာသိ သမဝီသတိမမှိ ဝဿေ; လောကဿ အတ္ထစရဏေ သုဘကပ္ပရုက္ခော,စိန္တာမဏိပ္ပဝရဘဒ္ဒဃဋော မုနိန္ဒော. පිරිසිදු අදහස් ඇති, ලෝකයාගේ යහපත සිදු කිරීමෙහිලා මනහර කල්ප වෘක්ෂයක් බඳු වූ, උතුම් චින්තාමාණික්යයක් හා භද්රඝටයක් බඳු වූ මුනින්ද්රයන් වහන්සේ විසිවන වස් කාලයෙහි විසිතුරු වූ උතුම් රජගහ නුවර වස් විසූ සේක. ၄၅၅. 455. ဧဝံ တိလောကမဟိတော အနိဗဒ္ဓဝါသံ,ကတွာ စရမ္ပဌမဗောဓိယုဒါရပညော; ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိသမုပေတဝိစိတ္တဒေဟော,လောကေကဗန္ဓု ဘဂဝါ အဝသေသကာလေ. මෙසේ තුන්ලොවටම පූජනීය වූ, උදාර ප්රඥාවෙන් යුක්ත වූ, ෂඩ්වර්ණ රශ්මි මාලාවෙන් විසිතුරු වූ ශරීරයක් ඇති, ලෝකයාගේ එකම බන්ධු වූ භාග්යවතුන් වහන්සේ ප්රථම බෝධි සමයෙහි ස්ථිර වාසස්ථානයක් නැතිව චාරිකාවෙහි හැසිරෙමින්, ඉතිරි කාලයෙහි... ၄၅၆. 456. သာဝတ္ထိယံ ပဝရဇေတဝနေ စ ရမ္မေ,ဒိဗ္ဗာလယေ စ သမလင်္ကတပုဗ္ဗရာမေ; ဝါသံ အကာသိ မုနိ ဝီသတိပဉ္စဝဿေ,လောကာဘိဝုဒ္ဓိနိရတော သုခသန္နိဝါသော. ...සැවැත් නුවර උතුම් වූ ද රමණීය වූ ද ජේතවනාරාමයෙහි සහ දිව්ය විමනක් බඳු වූ මනාව අලංකාර කරන ලද පූර්වාරාමයෙහි ලෝකාභිවෘද්ධියෙහි නිරත වූ, සැපයට වාසස්ථානයක් බඳු වූ මුනිවරයාණන් වහන්සේ පස්විසි වසක් වස් විසූ සේක. ၄၅၇. 457. ဣတိ အမိတဒယော ယော ပဉ္စတာဠီသဝဿေ,မနုဇမနဝနသ္မိံ ဇာတရာဂဂ္ဂိရာသိံ; ပရမမဓုရဓမ္မမ္ဗုဟိ နိဗ္ဗာပယန္တော,အဝသိ သမုနိမေဃော လောကသန္တိံ ကရောတု! මෙසේ අපිරිමිත කරුණාවෙන් යුත්, මිනිස් සිත් නැමැති වනයෙහි හටගත් රාග නැමැති ගිනි කඳ අතිශයින් මිහිරි වූ ධර්ම ජලයෙන් නිවමින්, වසර හතළිස් පහක් මුළුල්ලෙහි වස් විසූ ඒ මුනිවර නැමැති මේඝයාණෝ ලෝකයාට ශාන්තිය ළඟා කරත්වා! ၄၅၈. 458. ပညာဝရင်္ဂနာ မယှံ သဉ္ဇာတာ မနမန္ဒိရေ; တောသယန္တီ သဗ္ဗဇနံ ဝုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတု သဗ္ဗဒါ. මාගේ සිත නැමැති මන්දිරයෙහි උපන්නා වූ, ප්රඥාව නැමැති උතුම් කාන්තාව සකල සත්ත්වයන් පිනවමින් සැමදා වර්ධනය වේවා! ၄၅၉. 459. စိတံ ယံ ရစယန္တေန ဇိနဿ စရိတံ မယာ; ပုညံ တဿာနုဘာဝေန သမ္ပတ္တော တုသိတာလယံ. ජිනේන්ද්රයන් වහන්සේගේ චරිතය රචනා කිරීමෙන් මා විසින් රැස් කරන ලද යම් පිනක් වේ ද, ඒ පිනෙහි අනුභාවයෙන් මම තුසිත භවනයට පැමිණෙම්වා! ၄၆၀. 460. မေတ္တေယျလောကနာထဿ သုဏန္တော ဓမ္မဒေသနံ; တေန သဒ္ဓိံ စိရံ ကာလံ ဝိန္ဒန္တော မဟတိံ သိရိံ. මෛත්රී ලෝකනාථ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රී සද්ධර්ම දේශනාව ශ්රවණය කරමින්, උන්වහන්සේ සමඟ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලෙහි මහත් වූ සම්පත් අනුභව කරම්වා! ၄၆၁. 461. ဗုဒ္ဓေ ဇာတေ မဟာသတ္တောရမ္မေ ကေတုမနီပုရေ; ရာဇဝံသေ ဇနီတွာန တိဟေတုပဋိသန္ဓိကော. ඒ මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ රමණීය වූ කේතුමතී නගරයෙහි බුදුව උපදින කල්හි, රජ පරපුරක උපත ලබා, ත්රිහේතුක ප්රතිසන්ධියෙන් යුක්ත වෙම්වා! ၄၆၂. 462. စိဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ အနဂ္ဃံ ဝိပုလံ ဝရံ; သေနာသနဉ္စ ဘေသဇ္ဇံ ဒတွာ တဿ မဟေသိနော. ඒ මහාර්ෂී බුදුරජාණන් වහන්සේට අනර්ඝ වූ ද අතිශය මහත් වූ ද උතුම් වූ චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන හා ගිලන්පස පූජා කරම්වා! ၄၆၃. 463. သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာန ဇောတေန္တော တမနုတ္တရံ; ဣဒ္ဓိမာ သတိမာ သမ္မာ ဓာရေန္တော ပိဋကတ္တယံ. උන්වහන්සේගේ ශාසනයෙහි පැවිදි වී, ඒ උතුම් ධර්මය බබළවමින්, මහා සෘද්ධිමත්ව, මනා සිහි නුවණින් යුක්තව, ත්රිපිටකය මනාව ධාරණය කරම්වා! ၄၆၄. 464. ဝျာကတော တေန ဗုဒ္ဓေါ ယံ ဟေဿတီတိ အနာဂတေ; ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နဗုဒ္ဓါနံ ဒါနံ ဒတွာ သုခါဝဟံ. මතු අනාගතයෙහි 'මොහු බුදුවන්නේය' යි උන්වහන්සේගෙන් නියත විවරණ ලබා, පහළ වන්නා වූ සෑම බුදුවරයෙකුටම සැප ගෙන දෙන දානයන් පූජා කරම්වා! ၄၆၅. 465. သံသာရေ သံသရန္တော ဟိ ကပ္ပရုက္ခော စ ပါဏိနံ; ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတမန္နာဒိံ ဒဒန္တော မဓုရံ စရံ. සංසාරයෙහි සැරිසරන කල්හි, සත්ත්වයන්ට කල්ප වෘක්ෂයක් බඳු වෙමින්, ඔවුන් කැමති කැමති රසවත් ආහාර පානාදිය ලබා දෙමින්, පාරමිතා පුරම්වා! ၄၆၆. 466. မံသလောဟိတနေတ္တာဒိံ ဒဒံ စိတ္တသမာဟိတော; သီလနေက္ခမ္မပညာဒိံ ပူရေန္တော သဗ္ဗပါရမိံ. මනා කොට සමාධිගත වූ සිතින් යුතුව මාගේ මස්, ලේ, ඇස් ආදිය දන් දෙමින්, ශීල, නෙක්ඛම්ම, ප්රඥා ආදී වූ සකල පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ කරම්වා! ၄၆၇. 467. ပါရမိသိခရံ ပတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုတ္တရော; ဒေသေတွာ မဓုရံ ဓမ္မံ ဇန္တူနံ သိဝမာဝဟံ. පාරමිතාවන්ගේ ශිඛරයට පැමිණ, අනුත්තර වූ බුදුබව ලබා, සත්ත්වයන්ට විමුක්තිය සලසන්නා වූ මිහිරි ධර්මය දේශනා කරම්වා! ၄၆၈. 468. သဗ္ဗံ သဒေဝကံ လောကံ ဗြဟာသံသာရဗန္ဓနာ; မောစယိတွာ ဝရံ ခေမံ ပါပုဏျေံ သိဝံ ပုရံ. දෙවියන් සහිත සකල ලෝකයාම මහා සංසාර බන්ධනයෙන් මුදවා, උතුම් වූ ද නිර්භය වූ ද ශාන්ත නිර්වාණ නගරයට පැමිණෙම්වා! ၄၆၉. 469. လင်္ကာလင်္ကာရ ဘူတေန ဘူပါလနွယကေတုနာ; ဝိဇယဗာဟုနာ ရညာ သကနာမေန ကာရိတေ. ලංකාවට අභරණයක් බඳු වූ, රාජවංශයට ධජයක් බඳු වූ, විජයබාහු රජතුමා විසින් තමන්ගේ නමින් කරවන ලද... ၄၇၀. 470. သတောယာသယပါကာရ ဂေါပုရာဒိဝိရာဇိတေ; ပရိဝေဏဝရေ ရမ္မေ ဝသတာ သန္တဝုတ္တိနာ. ...දිය අගල්, පවුරු හා ගෝපුර ආදියෙන් බැබළෙන්නා වූ, ඒ සුන්දර වූ උතුම් පිරිවෙනෙහි වාසය කරන්නා වූ, ශාන්ත පැවතුම් ඇති... ၄၇၁. 471. မေဓင်္ကရာဘိဓာနေန ဒယာဝါသေန ဓီမတာ; ထေရေန ရစိတံ ဧတံ သဗ္ဘ သံသေဝိတံ သဒါ. ...කරුණාවට නිවාස වූ, ප්රඥාවන්ත වූ, මේධංකර නම් ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් සත්පුරුෂයන් විසින් නිරතුරුව සේවනය කරනු ලබන මෙම ග්රන්ථය රචනා කරන ලදී. ၄၇၂. 472. ဘဝေ ဘဝေ’ဓ ဂါထာနံ တေသတ္တတိ စတုဿတံ; ဂန္ထတော ပဉ္စပညာသာ-ဓိကံ ပဉ္စသတံ ဣတိ. මෙහි ගාථාවන් හාරසිය හැත්තෑ තුනක් (473) ද, ග්රන්ථ ප්රමාණයෙන් පන්සිය පනස් පහක් (555) ද ඇත්තේය. | |||
| Español | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |