1

Hatthavanagallavihāra vaṃso

ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស

---

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

---

1.

១.

---

Snehuttarāya hadayā malamallikāya,Pajjālito matidasāya jinappadīpo;

Mohaṇdhakāramakhilaṃ mama nīharanto,Niccaṃ vibhāvayatu cāru padattharāsiṃ.

សូមប្រទីបគឺព្រះជិនស្រី ដែលញ៉ាំងប្រាជ្ញាឲ្យភ្លឺស្វាង ព្រះអង្គទ្រង់អុជបំភ្លឺឡើងដោយប្រេងគឺសេចក្ដីស្នេហាដ៏ក្រៃលែង ចេញពីដួងហឫទ័យដ៏ស្អាតស្អំឥតមានមន្ទិល កម្ចាត់បង់នូវងងឹតគឺមោហៈទាំងស្រុងរបស់ខ្ញុំ ញ៉ាំងគំនរនៃបទនិងអត្ថដ៏ល្អឆើតឆាយ ឲ្យភ្លឺច្បាស់ជានិច្ចកាលចុះ។

---

2.

២.

---

Laṅkābhisittavasudhādhipatīsu rājā,Yo bodhisattaguṇavā sirisaṅghabodhi;

Tassāticāru cariyā racanāmukhena,Vakkāmi hatthavanagallavihāra vaṃsaṃ.

ក្នុងចំណោមព្រះរាជាទាំងឡាយដែលបានអភិសេកគ្រងផែនដីលង្កា ព្រះរាជាអង្គណាដែលមានគុណធម៌ដូចជាព្រះពោធិសត្វ ព្រះនាម សិរិសង្ឃពោធិ, ខ្ញុំនឹងពោលនូវហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស តាមរយៈការតែងរៀបរាប់អំពីព្រះរាជចរិយាវត្តដ៏ល្អឆើតឆាយក្រៃលែងរបស់ព្រះអង្គនោះ។

---

3.

៣.

---

Brahmanvayenanugatatthamanomadassī,Khyātena sabbayatirājadhurandharena;

Vyāpāritohamitibhānugataṃ kathañca,Nissāya pubbalikhitaṃvidha vāyamāmi.

ខ្ញុំដែលត្រូវបានចាត់ចែងដោយព្រះថេរៈព្រះនាម អនោមទស្សី ដ៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ធុរៈនៃស្តេចសង្ឃទាំងពួង និងជាអ្នកកើតក្នុងព្រាហ្មណវង្ស នឹងខិតខំប្រឹងប្រែងតាក់តែងរឿងរ៉ាវនេះ ដោយអាស្រ័យលើគម្ពីរដែលបានសរសេរទុកពីមុនមក។

---

4. Arṇtha sugatāgamasudhāpagāniddhotakudiṭṭhivisakalaṅkāya laṃkāya bhagavato aṅgīrasassamahānāgavanuyyāne samitisamāgatayakkha rakkhasalokavijayāpadānassa siddhakkhentabhūto sīhaḷamahīmaṇḍalamaṇḍanāya māno vividharatanākaropalakkhamānamahagghamaṇi bhedo maṇi bhedo nāma janapado.

៤. លំដាប់នោះ ក្នុងកោះលង្កា ដែលមានមន្ទិលគឺពិសនៃទិដ្ឋិដ៏អាក្រក់ត្រូវបានលាងជម្រះដោយទឹកទន្លេគឺព្រះធម៌របស់ព្រះសុគត ជាទីកន្លែងសម្រេចជោគជ័យក្នុងការផ្ចាញ់ពួកយក្សនិងរក្សសៈដែលបានមកប្រជុំគ្នាក្នុងឧទ្យានមហានាគវ័នរបស់ព្រះសក្យមុនី (អង្គីរសៈ) មានជនបទមួយឈ្មោះថា មណិភេទទោ ដែលជាគ្រឿងអលង្ការសម្រាប់ប្រដាប់ផែនដីសីហឡៈ ហាក់ដូចជាប្រភពនៃរតនភណ្ឌផ្សេងៗ ដែលសម្បូរទៅដោយត្បូងមានតម្លៃដ៏ច្រើនឥតគណនា។

---

5.

៥.

---

Laddhāna satthu varaṇaṅkamanaññalabbha,Mānaṇdinā sumanakūṭasiluccayena;

Ussāpitā vijayaketumatallikeva,Suddhoruvālukanadī yamalaṅkaroti.

ស្ទឹងខ្សាច់ដ៏ស្អាតស្អំនិងធំទូលាយ តែងតែលម្អនូវជនបទនោះ ហាក់បីដូចជាទង់ជ័យដ៏ល្អឆើតឆាយដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយភ្នំសុមនកូដ ដ៏មានសេចក្ដីរីករាយដោយបានទទួលនូវស្នាមព្រះបាទដ៏ប្រសើររបស់ព្រះសាស្តា ដែលបុគ្គលដទៃក្រឡែតនឹងបាន។

---

6.

៦.

---

Laṅkāya yakkhagaṇanīharaṇe jinassa,Cammāsanugganahunāsanaphassadāhā;

Saṃsārarakkhasavapubbhavabubbulaṃca,Yasmiṃ vihāti mahiyaṅgaṇa thūparājā.

ព្រះស្តូបដ៏ឧត្តមឈ្មោះ មហិយង្គណៈ តែងរុងរឿងក្នុងជនបទនោះ ជាកន្លែងដែលព្រះជិនស្រីទ្រង់កម្ចាត់ពួកយក្សចេញពីកោះលង្កា ដោយកម្ដៅនៃការប៉ះពាល់នៃភ្លើងដែលកើតឡើងអំពីអាសនៈស្បែក ហើយស្តូបនោះប្រៀបដូចជាពពុះទឹកនៃអត្តភាពមុនក្នុងសង្សារវដ្តរបស់ពួកអសុរកាយ។

---

7.

៧.

---

Sadāmahoghāya mahāpagāya,Pānīyapānāya samosaṭānaṃ;

Samuccayo sāradavāridānaṃ,Nūnaṃ gato thāvarathūparūpaṃ.

គំនរនៃពពកក្នុងរដូវសរទកាល ដែលបានមកជួបជុំគ្នាដើម្បីផឹកទឹកពីទន្លេដ៏ធំដែលមានទឹកជំនន់ជានិច្ច ពិតជាបានក្លាយទៅជាទ្រង់ទ្រាយនៃព្រះស្តូបដ៏មាំមួននេះជាមិនខាន។

---

8.

៨.

---

Tassāpagāya vimalambuni dissamāna,Mālolavicitaralaṃ paṭibimbarūpaṃ;

Bhogehi veṭhiya nijaṃ bhavanaṃ phaṇīhi,Pūjatthikehi viya rājati nīyamānaṃ.

រូបភាពឆ្លុះនៃព្រះស្តូបនោះ ដែលលេចឡើងក្នុងទឹកដ៏ថ្លាឆ្វង់នៃទន្លេនោះ ញ័ររន្ធត់ទៅតាមរលកទឹកដ៏ទន់ភ្លន់ មើលទៅហាក់ដូចជាត្រូវបានពួកពស់ទាំងឡាយដែលប្រាថ្នានឹងបូជា ព័ទ្ធរុំដោយរាងកាយរបស់ខ្លួន ហើយនាំយកទៅកាន់ពិភពនាគរបស់ខ្លួនដូច្នោះដែរ។

---

9. Tassa mahiyaṅgaṇa mahā vihārassa pariyantagāmake selābhayo nāma khattiyo paṭivasanto puttaṃ paṭilabhitvā aṅgalakkhaṇapāṭhakānaṃ dassesi te tassa kumārassa aṅgalakkhaṇāni oloketvā ‘‘ayaṃ kumāro khamakasatto nahoti. Dhaññapuññalakkhaṇasampanno, sakalampi sīhaḷadīpaṃ ekacchattaṃ karitvā mahantamahantāni acchariyabbhutāni mahāvīracaritāni dassessatī’’ti vyākariṃsu.

៩. នៅក្នុងភូមិដែលស្ថិតនៅក្បែរវត្តមហិយង្គណមហាវិហារនោះ មានក្សត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម សេលាភ័យ គង់នៅ។ កាលដែលទ្រង់បានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គ ក៏បាននាំទៅបង្ហាញដល់ពួកគ្រូទាយលក្ខណៈ។ ពួកគ្រូទាំងនោះបានពិនិត្យមើលលក្ខណៈនៃរាងកាយរបស់រាជកុមារនោះ ហើយក៏ព្យាករថា៖ «រាជកុមារនេះ មិនមែនជាសត្វលោកធម្មតាឡើយ គឺព្រះអង្គប្រកបដោយលក្ខណៈនៃបុណ្យនិងវាសនាដ៏ប្រសើរ នឹងបានញ៉ាំងកោះសីហឡៈទាំងមូលឲ្យស្ថិតនៅក្រោមស្វេតច្ឆត្រតែមួយ ហើយនឹងបង្ហាញនូវវីរចរិតដ៏អស្ចារ្យនិងចម្លែកៗជាច្រើន»។

---

10. Tato selābhaya khattiyo puttassa abhisekādisampattiṃ sutvā koṭippattapamodaparavasopi tasmiṃ kāle anurādhapure rajjaṃ kārayatā ‘‘vohāratissamahārājato kadāci keci upaddavo jāyissatīti. Jātaparisaṅkotaṃ kumāramādāya mahiyaṅgaṇamahāvihāre bodhi aṅgaṇe parittagge sannipatitassa naṇdamahātherapamukhassa mahābhikkhusaṅghassa majjhe nipajjāpetvā ‘‘eso me bhante kumāro mahāsaṅghassa ca mahā bodhipādassa ca saraṇaṃ gacchati taṃ sabbepi bhadantā rakkhantu saṅghabodhi nāmako cāyaṃ hotu’’ti mahāsaṅghassa ca bodhi devatāya ca niyyādetvā paṭijagganto kumārassa sattavassika kāle kālamakāsi.

១០. លំដាប់នោះ ក្សត្រសេលាភ័យ លុះបានឮអំពីសម្បត្តិគឺការអភិសេកជាដើមរបស់ព្រះរាជបុត្រ ទោះបីជាទ្រង់មានសេចក្ដីត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែងក៏ដោយ ក៏ទ្រង់មានសេចក្ដីសង្ស័យខ្លាចក្រែងមានឧបទ្រពណាមួយកើតឡើងពីសំណាក់ព្រះបាទវោហារតិស្សមហារាជ ដែលកំពុងសោយរាជ្យនៅក្រុងអនុរាធបុរៈនាពេលនោះ។ ទ្រង់ក៏បាននាំរាជកុមារទៅកាន់មហិយង្គណមហាវិហារ ហើយដាក់ឲ្យដេកនៅកណ្ដាលជំនុំសង្ឃដែលមានព្រះនន្ទមហាថេរជាប្រធាន ដែលបានជួបជុំគ្នានៅលើលានព្រះស្រីមហាពោធិដើម្បីចម្រើនព្រះបរិត្ត រួចទូលថា៖ «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន រាជកុមាររបស់ខ្ញុំព្រះអង្គនេះ សូមដល់នូវព្រះមហាសង្ឃ និងព្រះស្រីមហាពោធិជាទីពឹងទីរលឹក សូមព្រះគុណម្ចាស់ទាំងឡាយមេត្តាជួយថែរក្សារាជកុមារនេះផង ហើយសូមឲ្យរាជកុមារនេះមាននាមថា សង្ឃពោធិ ចុះ»។ លុះទ្រង់បានប្រគល់រាជកុមារថ្វាយដល់ព្រះមហាសង្ឃនិងទេវតារក្សាដើមពោធិ៍រួចហើយ ក៏បានបីបាច់ថែរក្សារហូតដល់រាជកុមារមានព្រះជន្ម ៧ វស្សា ទើបទ្រង់សោយទិវង្គតទៅ។

---

11. Atha mātulo naṇdamahāthero kumārakaṃ vihāramānetvā paṭijagganto tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ uggaṇhāpetvā bāhirasatthesu ca paramakocidaṃ kāresi. Saṅghabodhikumāropi katādhikārattā tikkhapaññattā ca ñāṇaviññāṇasampanno hutvā vayappatto lokassa locanehinipiyamānāya rūpasampattiyā savañjalipuṭehi assādiyamānasadācāraguṇa sampattiyā ca pattha ṭa yasoghoso ahosi.

១១. បន្ទាប់មក ព្រះនន្ទមហាថេរជាមា បាននាំរាជកុមារមកកាន់វិហារ ហើយបីបាច់ថែរក្សា ព្រមទាំងឲ្យសិក្សានូវព្រះត្រៃបិដកជាពុទ្ធវចនៈ និងបានញ៉ាំងរាជកុមារឲ្យសម្រេចនូវការចេះដឹងយ៉ាងជ្រៅជ្រះក្នុងក្បួនតម្រាខាងក្រៅទាំងឡាយ។ ចំណែកឯសង្ឃពោធិរាជកុមារ ដោយសារតែបានសាងសន្សំអធិការទុកមកពីមុន និងជាអ្នកមានប្រាជ្ញាដ៏មុតស្រួច ក៏បានក្លាយជាអ្នកប្រកបដោយញាណនិងវិញ្ញាណ លុះចម្រើនវ័យវឌ្ឍនាការឡើង ក៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយទៅគ្រប់ទិសទី ដោយសារតែរូបសម្បត្តិដ៏ល្អឆើតឆាយដែលជាទីគយគន់នៃភ្នែករបស់សត្វលោក និងដោយសារតែគុណសម្បត្តិគឺសីលាចារវត្តដ៏ល្អ ដែលនាំឲ្យមនុស្សទាំងឡាយលើកដៃប្រណម្យសរសើរ។

---

12. Kimiha bahunā?- Kādambinī kadambato siniddhanīlāyataguṇaṃdhammillakalāpe, paripuṇṇahariṇaṅkamaṇḍalato hilādakarapasādasommaguṇaṃ mukhamaṇḍale cāmīkarapiṃjarakambuvarato medurodārabaṇdhurabhāvaṃ gīvāvayave, kalyāṇasiluccayato saṃhata vilāsaṃ uratthale, surasādhisākhato pīvarāyatalalitarūpaṃ kāmadānapadānadva bāhuyugaḷe, samadagandhasindhurato gamanalīḷhaṃ karākāradva hatthiyugaḷe, cārutaratharucirocamānacāmīkaramukurato tadākāraṃ sajāṇumaṇḍale jaṅghayugaḷe, niccā sīnakamalā kamalato rattakomaḷadalasiraṃ caraṇayugaḷe ādāya yojayatā pāramitādhammasippitā nimmitassa paramadassanīyagarūpavilāsassa tassa attabhāvassa saṃvaṇṇanāganthagāravamāvahati.

១២. តើចាំបាច់ត្រូវពោលអ្វីឲ្យច្រើនក្នុងទីនេះ? ការពណ៌នាអំពីអត្តភាពរបស់រាជកុមារនោះ ដែលមានរូបឆោមលោមពណ៌ដ៏ស្រស់ស្អាតនិងគួរឲ្យទស្សនាជាក្រៃលែង ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយជាងចម្លាក់គឺបារមីធម៌ ហាក់ដូចជាបានដកស្រង់យកនូវលក្ខណៈដ៏ទន់រលោង ខ្មៅរលោង និងវែងអន្លាយពីជួរពពកខ្មៅមកដាក់ក្នុងកំប៉ោយសក់, យកនូវលក្ខណៈដ៏ត្រជាក់ភ្នែកនិងទន់ភ្លន់ពីវង់ព្រះចន្ទពេញបូណ៌មីមកដាក់ក្នុងវង់ភក្ត្រ, យកនូវលក្ខណៈដ៏រលោង ថ្លៃថ្នូរ និងសមសួនពីសង្ខ៍មាសដ៏ប្រសើរមកដាក់ក្នុងក, យកនូវភាពមាំមួននិងស្រស់ស្អាតពីកំពូលភ្នំមាសមកដាក់ក្នុងទ្រូង, យកនូវទ្រង់ទ្រាយដ៏ទ្រលុកទ្រលន់ វែងអន្លាយ និងទន់ភ្លន់ពីមែកឈើទិព្វមកដាក់ក្នុងដើមដៃទាំងពីរ, យកនូវលីលានៃការដើរដ៏ស្វាហាប់ពីដំរីសារដ៏ចុះប្រេងមកដាក់ក្នុងដំណើរ, យកនូវទ្រង់ទ្រាយនៃកញ្ចក់មាសដ៏ភ្លឺថ្លានិងស្រស់ស្អាតមកដាក់ក្នុងស្មងជើងនិងជង្គង់ទាំងពីរ, និងយកនូវចុងស្រទាប់ផ្កាឈូកក្រហមដ៏ទន់ល្វើយដែលជាទីគង់នៅជានិច្ចនៃព្រះនាងលក្ស្មីមកដាក់ក្នុងបាតជើងទាំងពីរ។ ការពណ៌នានេះពិតជាធ្វើឲ្យសៀវភៅនេះមានតម្លៃកាន់តែខ្លាំងឡើង។

---

13.

១៣.

---

Dehe sulakkhaṇayute navayobbanaḍḍhe,Tassujjale ca pasamāharaṇodayena;

Kā vaṇṇanā kamalarūpini jātarūpe,Lokuttaraṃ parimalaṃ parito vahante.

តើមានការពណ៌នាណាអាចប្រៀបផ្ទឹមនឹងរូបកាយមាសដ៏រុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ដែលមានទ្រង់ទ្រាយដូចផ្កាឈូក ប្រកបដោយលក្ខណៈដ៏ល្អ ពេញបរិបូណ៌ដោយយុវវ័យដ៏ក្មេងខ្ចី និងផ្សព្វផ្សាយនូវក្លិនក្រអូបដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមទៅគ្រប់ទិសទី ដោយសារតែការកើតឡើងនៃសេចក្ដីស្ងប់រំងាប់នោះបាន?

---

14.

១៤.

---

Dosārayo hadayaduggapure vijitvā,Tatthābhisicca suhadaṃ viya dhammabhūpaṃ;

Atthānusāsanimimassa vadaṃ girāya,Tatthappavattayi sudhī nijakāyakammaṃ.

ព្រះរាជកុមារដ៏មានប្រាជ្ញា លុះបានផ្ចាញ់សត្រូវគឺទោសៈនៅក្នុងបន្ទាយគឺហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គរួចហើយ ក៏បានអភិសេកព្រះធម៌ឲ្យឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងហឫទ័យនោះ ប្រៀបដូចជាមិត្តសម្លាញ់ដ៏ល្អ ហើយទ្រង់ក៏បានប្រព្រឹត្តធ្វើនូវកាយកម្មរបស់ព្រះអង្គក្នុងទីនោះ ដោយវាចាដែលពោលនូវពាក្យប្រដៅប្រកបដោយប្រយោជន៍។

---

Iti rājakumāruppatti paricchedo paṭhamo.

ចប់ បរិច្ឆេទទី ១ ស្ដីពីការកើតឡើងនៃរាជកុមារ តែប៉ុណ្ណេះ។

---

15. Athekadā mātulamahātherā vayappattaṃ sirisaṅghabodhi kumāraṃ dhammasavanāvasāne āmantetvā evamāha, ‘‘kumāra! Mahābhāgadheyya! Idāni tvamasi adhītasugatāgamo, viditasakala bāhirasattho. Catubbidhapaṇḍiccakoṭippatto, tathāpi abhimānadhane khattiyakule jāti, sabbapatthavyāpitā yobbanavilāsena samalaṅkataṃ sarīraṃ, appaṭimā rūpasiri, amānusaṃ balañceti mahatīya balavanaṇtha paramparā’sabbāavinayāna mekekampi tesamāyatanaṃ kimuta samavāyo?‘‘Yebhuyyena satthasalila vikkhālanāti nimmalāpi kālusiyamupayāni buddhī, anujjhitadhavalatāpi sarāgāeva bhavati navayobbanagabbitānaṃ diṭṭhi, apaharati ca vātamaṇḍali keva sukkhapaṇṇaṃ ubabhutarajo bhanti atidūramattano icchāya yobbanasamaye purisaṃ pakati. Iṇdriyabhariṇabhārinī sattamatidurantāya mupabhogamigataṇahikā tasmā ayamevānassādita visaya rasassa te kālo gurupadesassa. Madanasarappabhārajajjarite hadaye jalamiva galati gurūnamanussānaṃ akāraṇaṃchavati duppakati no kulaṃvā sutaṃ vā manayassa vaṇdanappabhavonadahati kiṃ dahano? Kiṃvāpasamahetunāpi nātivaṇḍataro bhavati vaḍabānaḷo salilena, tasmā gāḷhatara manusāsītabbosi.

១៥. លំដាប់នោះ ថ្ងៃមួយ ព្រះមហាលោកម្ចាស់ជាមា លុះចប់ការសម្តែងធម៌ហើយ ក៏បានហៅសិរិសង្ឃពោធិរាជកុមារដែលចម្រើនវ័យហើយ មកមានថេរដីកាថា៖ «ម្នាលកុមារ ដ៏មានបុណ្យវាសនាខ្ពង់ខ្ពស់! ពេលនេះ អ្នកបានសិក្សាចប់នូវព្រះពុទ្ធវចនៈហើយ បានដឹងច្បាស់នូវក្បួនតម្រាខាងក្រៅទាំងពួង និងបានដល់នូវកំពូលនៃបណ្ឌិតភាពទាំង ៤ យ៉ាងហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការកើតក្នុងខត្តិយវង្សដែលមានសេចក្ដីប្រកាន់ខ្លួនជាទ្រព្យ, រាងកាយដែលប្រដាប់ដោយលីលានៃវ័យក្មេងខ្ចីដែលផ្សព្វផ្សាយទៅគ្រប់ទិសទី, រូបសម្បត្តិដ៏ល្អរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន, និងកម្លាំងដ៏លើសពីមនុស្សធម្មតា ទាំងនេះសុទ្ធតែជាខ្សែស្រឡាយនៃអំពើអាក្រក់ដ៏មានកម្លាំងខ្លាំងក្លា។ សូម្បីតែចំណុចណាមួយក្នុងចំណោមចំណុចទាំងនេះ ក៏ជាទីតាំងនៃសេចក្ដីមិនអត់ធន់ទៅហើយ ចុះទម្រាំតែការរួមផ្សំគ្នានៃចំណុចទាំងនោះទៀត តើនឹងទៅជាយ៉ាងណា? ជាទូទៅ សូម្បីតែប្រាជ្ញាដែលស្អាតស្អំខ្លាំងដោយសារការលាងជម្រះដោយទឹកគឺក្បួនតម្រា ក៏នៅតែធ្លាក់ចុះទៅក្នុងភាពល្អក់កករបានដែរ, ទស្សនៈរបស់ពួកអ្នកដែលព្រហើនដោយសារវ័យក្មេងខ្ចី ទោះបីជាមិនទាន់លះបង់នូវភាពស្អាតស្អំក៏ដោយ ក៏នៅតែប្រឡាក់ទៅដោយរាគៈដែរ។ ធម្មតារបស់មនុស្សក្នុងវ័យក្មេងខ្ចី ដែលមានធូលីគឺកិលេសហុយឡើង តែងតែត្រូវបានអូសទាញទៅឆ្ងាយតាមតែចំណង់របស់ខ្លួន ដូចជាស្លឹកឈើស្ងួតដែលត្រូវខ្យល់កួចដូច្នោះដែរ។ ព្រឹលភ្នែកគឺការសេពកាមគុណ ដែលនាំមកនូវការចិញ្ចឹមឥន្ទ្រិយ គឺជាអ្វីដែលពិបាកនឹងឆ្លងកាត់បំផុត។ ហេតុដូច្នេះហើយ ពេលនេះជាពេលវេលាដ៏សមគួរសម្រាប់ដំបូន្មានរបស់គ្រូ ចំពោះអ្នកដែលមិនទាន់បានភ្លក់រសជាតិនៃកាមគុណ។ ក្នុងដួងចិត្តដែលខ្ទេចខ្ទាំដោយសារកម្លាំងនៃព្រួញរបស់មារ ដំបូន្មានរបស់គ្រូទាំងឡាយតែងតែហូរជ្រាបបាត់ទៅដូចជាទឹកដូច្នោះដែរ។ ចំពោះបុគ្គលដែលមានសន្តានចិត្តអាក្រក់ ទោះបីជាត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ឬការចេះដឹងច្រើន ក៏មិនអាចជួយអ្វីបានឡើយ។ តើភ្លើងដែលកើតអំពីឈើខ្លឹមចន្ទន៍ មិនឆេះឬអ្វី? ឬមួយក៏ភ្លើងក្នុងមហាសមុទ្រ មិនរឹតតែឆេះខ្លាំងឡើងដោយសារទឹក ដែលជាហេតុនាំឲ្យត្រជាក់នោះទេឬ? ហេតុដូច្នេះហើយ អ្នកត្រូវតែទទួលការប្រដៅប្រកបដោយសេចក្ដីម៉ឺងម៉ាត់បំផុត»។

---

16. Apagatamale hi manasi elikamaṇimhi viya rajanikaramayukhāpavisanti, sukhamupadesaguṇā, guruvacanamamalampi salilamiva mahantaṃ jānimupajanayati savanahataṃ sūlamiva abhabbassa, bhabbassatu karino viya sabbābharaṇamānanasobhāsamudayamadhikatara mupavahati, anādisiddha taṇhākasāyitiṇdriyānucarañhi cittaṃ nāvahati kannāmānatthaṃ, tasmā rāja kumārānañca yatīnañca satibalena iṇdriyavijayo diṭṭhadhammikasamparāyikambilaṃ kalyāṇajātamupajanayati, iṇdriyavijayo ca sambhavati guruvuddhopasevāya tabbavanamavirādhetvā paṭipajjato, tasmā tayā āpāṇapariyantaṃ vatthuttayasaraṇaparāyaṇatā na pahātabbā.

១៦. ព្រោះថា គុណនៃដំបូន្មានតែងតែចូលទៅក្នុងចិត្តដែលប្រាសចាកមន្ទិលបានដោយងាយ ដូចជាពន្លឺព្រះចន្ទដែលចាំងចូលទៅក្នុងកែវមណីដ៏ថ្លាដូច្នោះដែរ។ ពាក្យប្រដៅរបស់គ្រូ ទោះបីជាស្អាតស្អំដូចជាទឹកក៏ដោយ ក៏តែងតែបង្កនូវសេចក្ដីទុក្ខយ៉ាងធំដល់បុគ្គលដែលមិនគួរទទួល ប្រៀបដូចជាលំពែងដែលចាក់ចូលទៅក្នុងត្រចៀកដូច្នោះដែរ, ប៉ុន្តែចំពោះបុគ្គលដែលគួរទទួលវិញ ពាក្យប្រដៅនោះរឹតតែនាំមកនូវសេចក្ដីល្អនិងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរយ៉ាងក្រៃលែង ដូចជាគ្រឿងអលង្ការទាំងពួងដែលលម្អដល់ដំរីសារដូច្នោះដែរ។ ព្រោះថា ចិត្តដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមឥន្ទ្រិយដែលប្រឡាក់ដោយតណ្ហាដែលគ្មានទីចាប់ផ្ដើម តើមិននាំមកនូវសេចក្ដីវិនាសអ្វីខ្លះ? ហេតុដូច្នេះហើយ ចំពោះរាជកុមារទាំងឡាយ និងពួកអ្នកបួសទាំងឡាយ ការផ្ចាញ់ឥន្ទ្រិយដោយកម្លាំងនៃសតិ តែងតែបង្កើតនូវសេចក្ដីចម្រើនទាំងក្នុងលោកនេះនិងលោកខាងមុខ។ ហើយការផ្ចាញ់ឥន្ទ្រិយនោះ តែងតែកើតមានឡើងដោយសារការសេពគប់នឹងគ្រូនិងចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ និងការប្រតិបត្តិតាមដោយមិនឲ្យឃ្លាតចាកពាក្យប្រដៅរបស់លោកឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ អ្នកមិនត្រូវលះបង់នូវការយកព្រះរតនត្រ័យជាទីពឹងទីរលឹក រហូតដល់អស់ជីវិតឡើយ។

---

Na rāgāpasmāravibodhanaṃ visayadahanasalila saṃsevanaṃ kātabbaṃ, passatū hi kalyāṇābhinivesi cakkhūṇdriyalāḷana paravasassa salabhassa samujjalita dīpasikhāpatanaṃ sotiṇdriya sukhānuyuttassa taruṇa harīṇassa usu pātasammukhībhavanaṃ ghāṇiṇdriya paravasassa madhukarassa madavāraṇakaṇṇatālabhannaṃ rasaniṇdriyatappaṇavyasanino puthulomassa balisāghāsavyasanaṃ phassīṇdriyānubhavanalālasassamataṅgajassavāriṇi baṇdhanāpāyaṃ imehi iṇdriyehi militehi ekassa kāmino sadideva pañcannaṃ, visayarasānamupasevāya pattabbaṃ mahantaṃ dukkhajālaṃ kathamupavaṇṇayāma? Imāni ca subhāsitāni paccavekkhatu anukkhaṇaṃ vicakkhaṇo.

មិនត្រូវសេពកាមគុណដែលជាគ្រឿងញ៉ាំងភ្លើងកិលេសឲ្យឆេះឡើង និងជាគ្រឿងដាស់នូវជំងឺឆ្កួតជ្រូកគឺរាគៈឡើយ។ ព្រោះថា សូមអ្នកដែលប្រាថ្នាសេចក្ដីល្អពិនិត្យមើលចុះ៖ សត្វមេអំបៅដែលលុះក្នុងអំណាចនៃការលួងលោមនៃចក្ខុន្ទ្រិយ តែងតែហើរចូលទៅក្នុងអណ្ដាតភ្លើងប្រទីបដ៏ភ្លឺស្វាង, សត្វក្តាន់វ័យក្មេងដែលជាប់ចិត្តនឹងសេចក្ដីសុខនៃសោតិន្ទ្រិយ តែងតែរត់ទៅរកការត្រូវព្រួញបាញ់, សត្វឃ្មុំដែលលុះក្នុងអំណាចនៃឃានិន្ទ្រិយ តែងតែត្រូវស្លាប់ដោយសារការបក់ស្លឹកត្រចៀកនៃដំរីចុះប្រេង, សត្វត្រីដែលជាប់ចិត្តនឹងការបំពេញរសិន្ទ្រិយ តែងតែត្រូវវិនាសដោយសារការលេបនុយចងនឹងផ្លែសន្ទូច, និងសត្វដំរីសារដែលប្រាថ្នានឹងទទួលនូវផស្សិន្ទ្រិយ តែងតែត្រូវធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់និងការចងនៅក្នុងទឹក។ កាលបើឥន្ទ្រិយទាំងនេះរួមចូលគ្នាក្នុងបុគ្គលដែលមានតណ្ហាតែមួយ តើតម្រេកក្នុងកាមគុណទាំង ៥ នឹងនាំមកនូវសំណាញ់នៃសេចក្ដីទុក្ខដ៏ធំធេងយ៉ាងណា តើយើងនឹងពណ៌នាឲ្យអស់សេចក្ដីដូចម្ដេចបាន? ហេតុដូច្នេះ បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញាគួរពិចារណានូវសុភាសិតទាំងឡាយនេះគ្រប់ពេលវេលាចុះ៖

---

17.

១៧.

---

Nāgārikaṃ sukhamudikkhati kiñci dhīro,Jānāti dehapaṭijagganamatthatove;

Saṃsevatopi yuvatiṃ ratimohitassa,Kaṇḍuyane viya banassa sukhābhimāno.

អ្នកមានប្រាជ្ញាតែងតែមិនសម្លឹងមើលសេចក្ដីសុខក្នុងផ្ទះថាជាសេចក្ដីសុខពិតប្រាកដឡើយ ព្រោះដឹងថាការថែរក្សារាងកាយគឺគ្រាន់តែដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការរស់នៅប៉ុណ្ណោះ។ សូម្បីតែការសេពគប់នឹងស្ត្រីក្រមុំរបស់បុគ្គលដែលវង្វេងដោយតម្រេក សេចក្ដីសំគាល់ថាជាសុខនោះ ក៏ប្រៀបដូចជាការអេះដំបៅរមាស់ដូច្នោះឯង។

---

18.

១៨.

---

Ko seveyya paraṃ poso avamānaṃ saheyyavava,Na ve kalattanigaḷaṃ yadi dukkhanibaṇdhanaṃ.

តើបុរសណាខ្លះនឹងព្រមបម្រើអ្នកដទៃ និងទ្រាំទ្រនឹងការមើលងាយមើលថោក ប្រសិនបើគ្មានខ្នោះគឺភរិយាដែលជាចំណងនៃសេចក្ដីទុក្ខនោះ?

---

19.

១៩.

---

Ākaḍḍhamānā cisikhā smipaṃ,Parammukhāyeva sadā pavattā;

Dūrampi gacchanti guṇaṃ vihāya,Pavattanaṃ tādisameva thīna.

ទោះបីជាទាញចូលមកជិតដូចជាអណ្ដាតភ្លើង ក៏តែងតែបែរខ្នងដាក់ជានិច្ច, ទោះបីជាទៅឆ្ងាយ ក៏លះបង់ចោលនូវគុណធម៌, ការប្រព្រឹត្តរបស់ស្ត្រីទាំងឡាយ គឺមានសភាពបែបនោះឯង។

---

20.

២០.

---

Asanthutaṃ tā purisampi anto,Karonti ādāyakatāva bhitti;

Nettiṃ savallī viya haṇthagāpi,Dasāsu sabbāsu ca saṅkanīyā.

ស្ត្រីទាំងឡាយតែងតែធ្វើសូម្បីតែបុរសដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់ឲ្យស្និទ្ធស្នាលបាន ដូចជាជញ្ជាំងដែលគេលាបពណ៌គូរគំនូរ, ពួកនាងប្រៀបដូចជាវល្លិដែលមកដល់ដៃហើយ គឺគួរឲ្យសង្ស័យក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់។

---

21.

២១.

---

Antoruddhā bahiddhāpi nissāsā viya nāriyo,Karonti nāsamevassa kodhīmātāsu vissase.

ស្ត្រីទាំងឡាយប្រៀបដូចជាខ្យល់ដកដង្ហើម ដែលត្រូវទប់ទុកខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ តែងតែនាំមកនូវសេចក្ដីវិនាសតែម្ដង តើនរណាអាចទុកចិត្តពួកនាងបាន សូម្បីតែស្ត្រីនោះជាម្តាយក៏ដោយ?

---

22.

២២.

---

Mānasa pāpasaṃninnaṃ apāyā vivaṭā nanā,Samantā pāpamittāva mokkho sabbabhayākathaṃ.

ចិត្តតែងតែឱនទៅរកអំពើបាប ទ្វារអបាយភូមិក៏បើកចំហរជានិច្ច ឯមិត្តអាក្រក់ក៏មាននៅជុំវិញខ្លួន តើការរួចផុតពីភ័យទាំងពួងនឹងកើតមានឡើងដូចម្ដេចបាន?

---

23. Api ca hadayatarukoṭara kuṭīro kodha kuṇḍalīna kadāci bahi kātabbo. Api tu’titikkhāmantena acipphaṇdantaṃ upanetabbo.

២៣. មួយវិញទៀត មិនត្រូវបណ្ដោយឲ្យពស់វែកគឺកំហឹង ដែលដេកនៅក្នុងរន្ធនៃដើមឈើគឺហឫទ័យ ចេញមកខាងក្រៅឡើយ។ ប៉ុន្តែ គួរតែសង្កត់វាទុកមិនឲ្យកម្រើកបាន ដោយមន្តគឺសេចក្ដីអត់ធន់។

---

24.

២៤.

---

Sataṃ titikkhākavace viguṇṭhitā,Siyuṃ durālāpakhagā khalānaṃ;

Sabhāpasaṃsākusumatta metā,Nibajjhare tā guṇa mālikāya.

ព្រួញគឺពាក្យទ្រគោះបោះបោករបស់ពួកជនពាល កាលបើត្រូវរារាំងដោយក្រោះគឺសេចក្ដីអត់ធន់របស់សប្បុរសទាំងឡាយហើយ តែងតែក្លាយទៅជាផ្កាសម្រាប់សរសើរនៅក្នុងសមាគម ហើយត្រូវបានគេចងក្រងទុកជាកម្រងផ្កាគឺគុណធម៌។

---

25.

២៥.

---

Lokādhipaccaṃ vipuledhane ca,Manonukūle tanaye ca dāre;

Laddhāpi yāyeti na jātu titatiṃ,Bādhetu sātaṃ na papañca taṇhā.

សូមកុំឲ្យតណ្ហាដ៏ពង្រីកទុក្ខនោះ ដែលទោះបីជាបានទទួលនូវភាពជាធំក្នុងលោក ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ព្រមទាំងកូននិងភរិយាជាទីគាប់ចិត្តហើយ ក៏នៅតែមិនចេះស្កប់ស្កល់ឡើយនោះ មកបៀតបៀនអ្នកបានឡើយ។

---

26.

២៦.

---

Vaṇṇappasādā yassā sukhāva,Dhanā ca hāyantupa jīvikāca;

Yenābhibhūtāripuneva sattā,Dosaggi so te hadayaṃ jahātu.

សូមឲ្យភ្លើងគឺទោសៈនោះ ដែលកាលបើគ្របដណ្ដប់លើសត្វលោកហើយ តែងតែធ្វើឲ្យពណ៌សម្បុរ សេចក្ដីសុខ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងការចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវវិនាសទៅ ប្រៀបដូចជាសត្រូវមកបំផ្លាញ ចូលលះបង់ចាកចេញពីហឫទ័យរបស់អ្នកចុះ។

---

27.

២៧.

---

Khedo vipattīsu paṭikirayā na,Tasmā na dīnappa katiṃ bhajeyya;

Paññānuyātaṃ vīriyaṃ vadanti,Sabbattha siddhiggahaṇaggahaṇthaṃ.

ការសោកសៅក្នុងវិបត្តិទាំងឡាយ មិនមែនជាគ្រឿងដោះស្រាយឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមិនគួរលុះក្នុងសភាពទន់ជ្រាយឡើយ បណ្ឌិតទាំងឡាយពោលថា សេចក្តីព្យាយាមដែលប្រកបដោយប្រាជ្ញា ជាគ្រឿងសម្រេចប្រយោជន៍ក្នុងកិច្ចការទាំងពួង។

---

28.

២៨.

---

Vyāpārā sabbabhūtānaṃ sukhatthāya vidhīyare;

Sukhañca na vinā dhammaṃ tasmā dhammaparo bhavā’ti.

ការខ្វល់ខ្វាយរបស់សត្វលោកទាំងពួង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសុខ ឯសេចក្តីសុខសោត ក៏មិនដែលប្រាសចាកធម៌ឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរជាអ្នកមានធម៌ជាទីប្រកបចុះ។

---

29. Evamādikaṃ sappurisanītipathaṃ ādisante mahāthere tena kalyāṇadhammena asotabbatānādariyaracitabhukūṭika mukhena vā disācikkhittacakkhunā ca ahaṅkāraparavasena gajanimilitamubbhāvayatā vā attano paññādhikkhepamivaca acintayatā cuḷāvinihitakomaḷañjalipuṭena tanninnena, tappoṇena sirasā ca pīti samudita sādhuvādavikasitakapolenamukhena ca. Sakalāvayavacitthaṭaromañca kañcukitena dehena ca bhūmiyaṃ nipajjitvā dīghappamāṇa pamāṇa māvarattāmaggaphalalābhatoviya visiṭṭhataraṃ pamuditamāvikatamāsi.

២៩. កាលដែលព្រះមហាថេរ សម្តែងនូវគន្លងធម៌របស់សប្បុរស មានអាទិយ៉ាងនេះ ព្រះសង្ឃពោធិកុមារនោះ ដែលជាអ្នកមានធម៌ដ៏ល្អ មិនបានធ្វើនូវការមិនចង់ស្តាប់ មិនបានធ្វើការមិនគោរព ដោយការធ្វើមុខក្រញូវ ឬដោយការក្រឡេកភ្នែកមើលទៅទិសផ្សេងៗ ឬដោយការធ្វើជាធ្មេចភ្នែកដូចដំរីព្រោះលុះក្នុងអំណាចនៃអស្មិមានៈឡើយ ហើយក៏មិនបានគិតថាជាការបង្អាប់បង្អោនប្រាជ្ញារបស់ខ្លួននោះឡើយ គឺលោកមានអញ្ជលីដ៏ទន់ភ្លន់តម្កល់ទុកលើក្បាល មានក្បាលឱនលំទោនទៅរកធម៌នោះ មានមុខដ៏រីកស្រស់ដោយពាក្យថា សាធុ ដែលកើតឡើងអំពីសេចក្តីរីករាយ និងមានរាងកាយពាសពេញដោយរោមជជុះសព្វសព៌ាង្គកាយ បានក្រាបចុះលើផែនដី បង្ហាញនូវសេចក្តីត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែង ហាក់បីដូចជាបានសម្រេចមគ្គនិងផលដែលខ្លួនបានប្រាថ្នាអស់កាលដ៏យូរអង្វែងដូច្នោះ។

---

Iti anusāsana paricchedo dutiyo.

ចប់ អនុសាសនបរិច្ឆេទ ជាបរិច្ឆេទទី ២។

---

30. Tato paṭṭhāya yathāvuttapaṭipadaṃ avirādhetvā samāvaraṇena santuṭṭho tassa saṅghabodhi samaññaṃ gopetukāmo mātulamahāthero dhammikoti vohāraṃ paṭṭhapesi.

៣០. ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ព្រះសង្ឃពោធិកុមារនោះ មិនឲ្យឃ្លាតចាកបដិបទាដែលបានពោលហើយ ជាអ្នកសន្តោសដោយការសង្រួម កាលចង់រក្សានូវឈ្មោះថា សង្ឃពោធិ របស់កុមារនោះ ព្រះមហាថេរជាព្រះមាតុលា ទើបបានតាំងវោហារថា 'ធម្មិកៈ'។

---

31. Lakkhaṇapāṭhakānaṃ vacanaṃ saddahanto bhāgineyyaṃ pabbajitukāmampi apabbājetvā ‘‘idha vāsato anurādhapure vāsoyeva kumārassa yogakkhemāvaho, puññānurūpena jāyamānassa vipākassa ca ṭhānaṃ hoti, mahācetiyassa vattapaṭivattasamācaraṇenaca mahanto puññakkhaṇdho sampajissati’’ti maññamāno taṃ kumāramādāya gacchanto anurādhapuraṃ gantukāmo nikkhami. Saṅghatissogoṭhābhayoti ca lambakaṇṇā rāja kumārā aparepi duce tassa paṃsukīḷanato paṭṭhāya sahāyātena kumārena saddhiṃ nikkhamiṃsu te tayo kumāre ādāya gacchanto mahāthero puretarameva anurādhapuraṃ pāvisi. Mahātheramanugacchantesu tesu kumāresu jeṭṭho saṅghatisso majjhimo saṅghabodhi kaniṭṭho goṭhābhayoti te theraṃ pacchato anugacchantā tayopi paṭipāṭi yā tissavāpiyā setumatthakena gacchanti.

៣១. ព្រះមហាថេរ កាលជឿជាក់លើពាក្យរបស់ពួកហោរា ទោះបីជាក្មួយប្រុសចង់បួសក៏ដោយ ក៏មិនព្រមឲ្យបួសឡើយ ដោយគិតថា 'ការរស់នៅក្នុងក្រុងអនុរាធបុរៈ ធៀបនឹងការរស់នៅទីនេះ គឺនាំមកនូវសេចក្តីក្សេមចាកយោគៈដល់កុមារពិតប្រាកដ ហើយជាទីកន្លែងសម្រាប់ផលដែលកើតឡើងតាមសមគួរដល់បុណ្យ ម្យ៉ាងទៀត គំនរនៃបុណ្យដ៏ធំធេងនឹងសម្រេចបានដោយការបំពេញវត្តប្រតិបត្តិថែរក្សាព្រះមហាចេតិយ' ទើបនាំយកកុមារនោះចេញដំណើរទៅ ក្នុងបំណងចង់ទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈ។ ឯរាជកុមារក្នុងត្រកូលលម្ពកណ្ណៈពីររូបទៀត គឺសង្ឃតិស្សៈ និងគោឋាភយៈ ដែលជាមិត្តភក្តិលេងដីខ្សាច់ជាមួយគ្នាតាំងពីក្មេង ក៏បានចេញដំណើរទៅជាមួយកុមារនោះដែរ។ ព្រះមហាថេរបាននាំយកកុមារទាំងបីរូបនោះ ចូលទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈជាមុន។ ក្នុងចំណោមរាជកុមារទាំងនោះដែលដើរតាមក្រោយព្រះមហាថេរ រូបច្បងគឺសង្ឃតិស្សៈ រូបកណ្តាលគឺសង្ឃពោធិ រូបពៅគឺគោឋាភយៈ ពួកគេទាំងបីនាក់ដើរតាមក្រោយព្រះថេរៈតាមលំដាប់ ឆ្លងកាត់តាមលើស្ពាននៃស្រះទិស្សវាបិ។

---

32. Tattha setusālāya nisinno koci aṇdhovicakkhaṇo tesaṃ tiṇṇantaṃ kumārānaṃ padaviññāsaddaṃ sutvā lakkhaṇānusārena upaparikkhipitvā ‘‘ete tayopi sīhaḷadīpe pathavissarā bhavissantī’’ti tattha nisinnānaṃ vyākāsi. Taṃvacanaṃ pacchā gacchanto goṭhābhayo sutvā itaresaṃ gacchantānaṃ anivedayitvā paccāgamma ‘‘katamo ciraṃ rajjaṃ kāressati? Caṃsaṭṭhitiñca karoti’’ti? Pucchitvā pacchimoti vutte haṭṭhapahaṭṭho udaggudaggo sīghataraṃ āgamma tehi saddhiṃ gacchanto tikhiṇa mantitāya gambhīrabhāvato ca kañci ajānāpetvā antopuraṃ pāvisi. Te tayopi patirūpe nivāse vāsaṃ gaṇhiṃsu.

៣២. ក្នុងទីនោះ មានបុរសខ្វាក់ភ្នែកម្នាក់ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា អង្គុយនៅក្នុងសាលាក្បែរស្ពាន កាលបានឮសំឡេងជំហានជើងរបស់រាជកុមារទាំងបីរូបនោះ ក៏បានពិចារណាតាមលក្ខណៈ ហើយបានព្យាករប្រាប់ដល់មនុស្សទាំងឡាយដែលអង្គុយនៅទីនោះថា 'អ្នកទាំងបីនាក់នេះ នឹងបានធ្វើជាស្តេចផែនដីនៅក្នុងកោះសីហឡៈទាំងអស់គ្នា'។ គោឋាភយៈដែលដើរទៅខាងក្រោយ បានឮពាក្យនោះ ក៏មិនបានប្រាប់ដល់អ្នកដទៃដែលកំពុងដើរទៅឡើយ ហើយបានត្រឡប់មកវិញសួរថា 'តើនរណានឹងបានសោយរាជ្យបានយូរអង្វែង និងធ្វើឲ្យរាជ្យនោះស្ថិតស្ថេរ?' កាលបើបុរសនោះឆ្លើយថា 'អ្នកចុងក្រោយគេ' គោឋាភយៈក៏មានចិត្តត្រេកអររីករាយជាខ្លាំង ហើយបានដើរត្រឡប់ទៅវិញយ៉ាងលឿន ទៅជាមួយពួកគេ ដោយមិនឲ្យនរណាម្នាក់ដឹងឡើយ ព្រោះខ្លួនជាអ្នកមានគំនិតមុតស្រួច និងមានចិត្តគំនិតជ្រៅជ្រះ ហើយក៏បានចូលទៅកាន់ព្រះបរមរាជវាំង។ កុមារទាំងបីរូបនោះ ក៏បានស្នាក់នៅក្នុងទីលំនៅដ៏សមគួររៀងៗខ្លួន។

---

33. Atha kaniṭṭho ‘‘ete dvepi appāyukattā rajje patiṭṭhitāpi na ciraṃ jīvanti kira ahameva tesaṃ rajjaṃ dupessāmi’’ti tadanurūpena upāyenapaṭijjanto tesaṃ rajjalābhāya upāyaṃ dassento abhiṇhaṃ matteti. Jeṭṭhopi tasmiṃ atipiyāsamāno tenopadiṭṭhameva samācarantorājānaṃ disvā laddha sammāno sabbesu rājakiccesu pubbaṅgamo hutvā na cirasseva rājavallabho ahosi? Tasmiṃ kāle rajjaṃ kārento vijaya rājā nāma khattiyo tasmiṃ pasanno sabbesu rājakiccesu tamameva padhānabhūtaṃ katvā senāpatiṃ akāsi.

៣៣. លំដាប់នោះ រូបពៅ (គោឋាភយៈ) គិតថា 'អ្នកទាំងពីរនេះជាអ្នកមានអាយុខ្លី ទោះបីបានសោយរាជ្យ ក៏មិនរស់នៅបានយូរឡើយ គឺមានតែអញម្នាក់គត់នឹងបានសោយរាជ្យបន្តពីពួកគេ' ទើបគិតរកឧបាយកលដ៏សមគួរ ហើយតែងតែណែនាំបង្ហាញឧបាយដើម្បីឲ្យពួកគេបានសោយរាជ្យជាញឹកញាប់។ ចំណែកឯបងច្បង (សង្ឃតិស្សៈ) មានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះប្អូនពៅនោះខ្លាំងណាស់ ក៏បានធ្វើតាមការណែនាំរបស់ប្អូននោះ ហើយបានចូលគាល់ព្រះរាជា ទទួលបានការគោរពរាប់អាន និងបានធ្វើជាប្រធានក្នុងរាជកិច្ចទាំងពួង មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានក្លាយជាទីគាប់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះរាជា។ ក្នុងសម័យនោះ ព្រះរាជាដែលសោយរាជ្យ មានព្រះនាមថា វិជយរាជ ជាក្សត្រដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យនឹងសង្ឃតិស្សៈនោះខ្លាំងណាស់ ទើបតែងតាំងរូបលោកឲ្យជាធំក្នុងរាជកិច្ចទាំងពួង ហើយបានតាំងឲ្យធ្វើជាសេនាបតី។

---

34. Dhammiko pana rajjena anatthikatāya rajjalābhāya cittampi anuppādetvā kevalaṃ mahātherassa anusāsanamatteneva rājupaṭṭhānavelāyaṃ anucaraṇamattamācaranto rājagehaṃ pavisitvā tato tehi saddhiṃ nikkhamma sāyaṃ mahā therassa vihāreyeva vasanto attano dhammikānuṭṭhānaṃ ahāpetvā mahācetiyo paṭṭhānagilānupaṭṭhānādikaṃ anavajja dhammaṃcaranto kālaṃ vītināmeti.

៣៤. ចំណែកឯព្រះធម្មិកៈវិញ ព្រោះតែគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងរាជសម្បត្តិ ទើបមិនបានធ្វើសូម្បីតែចិត្តដើម្បីចង់បានរាជ្យឡើយ លោកគ្រាន់តែធ្វើតាមអនុសាសន៍របស់ព្រះមហាថេរ ដោយគ្រាន់តែដើរហែហមទៅកាន់ព្រះរាជវាំងក្នុងពេលចូលគាល់បម្រើព្រះរាជា ហើយក៏ត្រឡប់មកវិញជាមួយពួកគេ ដល់ពេលល្ងាចក៏ស្នាក់នៅក្នុងវិហាររបស់ព្រះមហាថេរដដែល ដោយមិនបានលះបង់នូវការប្រព្រឹត្តធម៌របស់ខ្លួនឡើយ លោកបានចំណាយពេលឲ្យកន្លងទៅដោយការប្រព្រឹត្តធម៌ដែលគ្មានទោស មានការបម្រើព្រះមហាចេតិយ និងការថែទាំអ្នកជំងឺជាដើម។

---

Tadā saṅghatisso sakalarajjañca purañca attanohatthagataṃ katvā ekasmiṃ dine laddhokāso rājānaṃ antobhavaneyeva goṭhābhayena mārāpetvā sayaṃ rajje patiṭṭhati.

ក្នុងកាលនោះ សង្ឃតិស្សៈបានក្តោបក្តាប់រាជសម្បត្តិ និងនគរទាំងមូលទុកក្នុងដៃរបស់ខ្លួន ហើយនៅថ្ងៃមួយ កាលបានឱកាស ក៏បានប្រើឲ្យគោឋាភយៈសម្លាប់ព្រះរាជានៅក្នុងព្រះរាជវាំង រួចហើយខ្លួនឯងក៏បានឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិ។

---

Iti anurādhapurappavesaparicchedo tatiyo.

ចប់ អនុរាធបុរប្បវេសនបរិច្ឆេទ ជាបរិច្ឆេទទី ៣។

---

35. Atha goṭhābhayo dhammikaṃ anicchāmānampi senāpatiṭṭhāne ṭhapetvā āyatiṃ apekkhamāno sayaṃ bhaṇḍāgāriko ahosi. Atha saṅghatisso rājā bahuṃ puññca apuññca pasavanto jambuphalapākakāle saseno sāmacco sabhorodho abhiṇhaṃ pācīna desaṃ gantvā jambuphalāni khādati. Rañño yebhuyyena gamanā gamanena upaddutā raṭṭhavāsino rājupabhogārahesu jambuphalesu visaṃ yojesuṃ. Atha so saṅghatisso rājā tena visena tattheva kālamakāsi.

៣៥. លំដាប់នោះ គោឋាភយៈ ទោះបីជាព្រះធម្មិកៈមិនប្រាថ្នាក៏ដោយ ក៏បានតាំងលោកឲ្យនៅក្នុងតំណែងជាសេនាបតី ហើយខ្លួនឯងកាលសម្លឹងមើលទៅអនាគត ក៏បានធ្វើជាអ្នករក្សាឃ្លាំង (ភណ្ឌាគារិក)។ បន្ទាប់មក ព្រះបាទសង្ឃតិស្សៈ កាលសន្សំបុណ្យនិងបាបជាច្រើន ក្នុងរដូវផ្លែព្រីងទុំ តែងតែនាំពលសេនា អាមាត្យ និងស្រីស្នំជាញឹកញាប់ ទៅកាន់ទិសខាងកើត ដើម្បីសោយផ្លែព្រីង។ ពួកអ្នកនគរដែលក្តៅក្រហាយដោយសារការយាងទៅយាងមកជាញឹកញាប់របស់ព្រះរាជា ក៏បានដាក់ថ្នាំពិសនៅក្នុងផ្លែព្រីងដែលជាគ្រឿងសោយរបស់ព្រះរាជា។ គ្រានោះ ព្រះបាទសង្ឃតិស្សៈក៏បានសោយទិវង្គតក្នុងទីនោះដោយសារថ្នាំពិសនោះឯង។

---

36. Atha goṭhābhayo aṇdhavicakkhaṇassa vacanaṃ anussaranto anukkamena rajjaṃ dāpetvā pacchā ahaṃ suppatiṭṭho bhavissāmi’ti maññamāno sāmacco saseno saṅghabodhikumāraṃ rajjena nimantesi. So temiya mahābodhisattena diṭṭhādīnavattā rajjasukhāpariccāgānubhūtaṃ mahantaṃ dukkhajālaṃ anussaritvā punappunaṃ yāciyamānopi paṭikkhipiyeva abhayo gāmanigamarājadhānīsu sabbepi manusse sannipātetvā tehi saddhiṃ nānāppakāraṃ yācamānopi sampaṭicchāpetuṃ nāsakkhi. Atha sabbepi raṭṭhavāsino sāmaccāmahāvihāraṃ gantvā mahā saṅghaṃ sannipātetvā saṅgha majjhe saṅghabodhikumāro mahā saṅghaṃ bhūmiyaṃ nipajja namassitvā laddhokāso ekamantaṃ nisīditvā evaṃ vattumārabhī.

៣៦. លំដាប់នោះ គោឋាភយៈ កាលរលឹកឃើញនូវពាក្យរបស់បុរសខ្វាក់ភ្នែកដ៏មានប្រាជ្ញា ក៏គិតថា 'អញនឹងបានតាំងនៅមាំមួនក្នុងពេលក្រោយ បន្ទាប់ពីបានប្រគល់រាជ្យតាមលំដាប់រួចហើយ' ទើបព្រមទាំងអាមាត្យនិងសេនា បានអញ្ជើញសង្ឃពោធិកុមារឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។ ព្រះសង្ឃពោធិកុមារនោះ កាលរលឹកឃើញនូវគំនរទុក្ខដ៏ធំធេងដែលកើតអំពីការលះបង់រាជសម្បត្តិ ដូចដែលព្រះតេមិយពោធិសត្វបានទតឃើញទោសហើយ ទោះបីជាគេអង្វរករម្តងហើយម្តងទៀត ក៏នៅតែបដិសេធដដែល។ ទោះបីជាគោឋាភយៈបានប្រមូលប្រជាជនទាំងអស់នៅក្នុងភូមិ និគម និងរាជធានី មកជួយអង្វរករដោយប្រការផ្សេងៗជាមួយគ្នាក៏ដោយ ក៏នៅតែមិនអាចធ្វើឲ្យលោកព្រមទទួលយកបានឡើយ។ គ្រានោះ ពួកអ្នកនគរ និងអាមាត្យទាំងអស់ បានទៅកាន់មហាវីហារ ហើយបានប្រជុំព្រះមហាសង្ឃ ក្នុងកណ្តាលជំនុំសង្ឃនោះ ព្រះសង្ឃពោធិកុមារបានក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមហាសង្ឃលើផែនដី កាលបានឱកាសហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរមួយ រួចចាប់ផ្តើមពោលយ៉ាងនេះថា៖

---

37. Ayañhi rājalakkhīnāma yathā yathā dippate, tathā tathā kappuradīpasikheva kajjilaṃmalinameva kammajātaṃ kevalamubbamati. Tathāhi ayaṃ saṃvadhanavāridhārā taṇhāvisavallīnaṃ, nenāda madhurabhītikā ayaṃ iṇdriyamigānaṃ, parāmāsadhumalekhā sucarita cittakammassa vibbhamaseyyā mohaniddānaṃ timiruggati paññādiṭṭhīnaṃ, purassarapatākā avinayamahāsenāya, uppattininnanā kodhavega kumbhilānaṃ, āpānabhūmi micchādiṭṭhivadanaṃ. Saṃgīti sālā issariya vikāranāṭakānaṃ āvāsadarīdosāsivisānaṃ, ussāraṇavettalatā sappurisavohārānaṃ, akālajadāgamo sucarita haṃsānaṃ, patthāvanā kapaṭanāṭakānaṃ, kadalikā kāmakarino vajjhavālā sādhubhāvassa, rāhumukhaṃ dhammacaṇda maṇḍalassa, nahi taṃ passāmi yohi aparicitāyāpi etāya nibbharamupagulho na vippaladdho, apica, abhisekasamaye rājaññānaṃ maṅgalakalasajalehi viya vikkhālanamupayāti dakkhiññaṃ aggihutatadhumeneva malinībhavati hadayaṃ purohita kusagga samajjatena viya apaniyate titikkhā, uṇhīsa paṭṭa baṇdhanena viya chādīyatī jarāgamadassanaṃ, ātapatta maṇḍalena viya tirokarīyati paralokāpekkhaṇaṃ, cāmarapavanena viya duramuddhuyate saccāditā vettalatāppahārena viya duramapayanti sagguṇā eke rajjasiri madirā madamattā sakatthanipphādanaparehi dhanapisitāghāsagijjhehi sahānalīnībakehi dūtaṃ vinodananti, paradārābhigamanaṃ viddhatāti, mīgavana parissamoti, surāpānaṃ vilāsoti, niccappamattatā, surabhāvoti sadārappiccāgaṃ avyasanitāni, guruvacanāvadhīraṇaṃ aparappaneyattamiti ajitahaccataṃ sukhopasevattamīti, naccagīta gaṇākānusatti rasikatehi paribhavasahattaṃ khameti, serībhāvaṃ paṇḍiccāmiti vaṇdijana navacanaṃ yaseṃghosoti taralatā ussāhoti. Avisesaññuttaṃ apakkhapātittamiti? Eva dosagaṇampi guṇapakkhe ajjhāropayantehi sayampi anto ha santehi patāraṇakusalehi dhuttehi amānusocitāhi thomānāhi patāriyamānā, cittamadamatta cittā nicceta na tāya tatheti attani ajjhāropayantā alikābhimānaṃ maccadhammasamānāpi dibbaṃ sāvatiṇṇamiva amānusamiva attāna maññamānā āradhadibbocitakirayānu bhāvā sabbajano pabhasanīya bhāvamupayanti. Atta milambanañca anu jīvijanena karīyamānaṃ abhinaṇdanti.

៣៧. ពិតណាស់ រាជលក្សី (សិរីសួស្តីនៃរាជសម្បត្តិ) នេះ កាលបើភ្លឺស្វាងឡើងយ៉ាងណាៗ ក៏រមែងបញ្ចេញមកតែអំពើដ៏សៅហ្មង ដូចជាធូលីខ្មៅនៃអណ្តាតប្រទីបឈើកាពួរយ៉ាងនោះឯង។ ត្បិតថា រាជលក្សីនេះ ប្រៀបដូចជាខ្សែទឹកស្រោចស្រពនូវវល្លិពិសគឺតណ្ហា ជាសំឡេងតន្ត្រីដ៏ពិរោះដែលគួរឲ្យខ្លាចសម្រាប់ពួកម្រឹគគឺឥន្ទ្រីយ៍ ជាខ្សែផ្សែងនៃសេចក្តីប៉ះពាល់ដល់គំនូរដ៏ល្អគឺសុចរិត ជាទីដេកដ៏វង្វេងនៃសេចក្តីលង់លក់គឺមោហៈ ជាការកើតឡើងនៃងងឹតដល់ភ្នែកគឺប្រាជ្ញានិងទិដ្ឋិ ជាទង់ជ័យនាំមុខនៃមហាសេនាគឺសេចក្តីអសុជីវធម៌ ជាស្ទឹងដែលកើតឡើងនៃសត្វក្រពើគឺកំហឹងដ៏ខ្លាំងក្លា ជាកន្លែងផឹកស៊ីនៃពាក្យសម្តីរបស់មិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាសាលាមហោស្រពនៃល្បែងរបាំគឺការប្រែប្រួលនៃឥស្សរិយយស ជាគុហាទីលំនៅនៃពស់វែកពិសគឺទោសៈ ជាព្រាយរំពាត់ផ្តៅដែលដេញកំចាត់បង់នូវវោហាររបស់សប្បុរស ជាការមកដល់នៃរដូវរងាខុសកាលសម្រាប់ហង្សគឺសុចរិត ជាការផ្តើមសម្តែងនូវល្ខោនកុហកបោកប្រាស់ ជាដើមចេកសម្រាប់ដំរីសារគឺកាមគុណ ជាទីសម្លាប់នូវសេចក្តីល្អ ជាមាត់របស់រាហូចាប់យកវង់ព្រះចន្ទគឺធម៌ ខ្ញុំមិនដែលឃើញនរណាម្នាក់ឡើយ ដែលទោះបីជាមិនធ្លាប់ស្គាល់រាជលក្សីនេះ កាលបើបានឱបក្រសោបនាងយ៉ាងណែនហើយ មិនត្រូវនាងបោកប្រាស់នោះ។ មួយវិញទៀត ក្នុងពេលធ្វើអភិសេក សេចក្តីសប្បុរសរបស់ស្តេចទាំងឡាយ ហាក់ដូចជាត្រូវលាងជម្រះចេញដោយទឹកក្នុងក្អមមង្គល ហឫទ័យរមែងសៅហ្មង ដូចជាត្រូវផ្សែងភ្លើងបូជាយញ្ញ សេចក្តីអត់ធន់ រមែងត្រូវជម្រុះចោល ដូចជាត្រូវចុងស្បូវរបស់បុរោហិតបោសសម្អាត ការមើលឃើញនូវសេចក្តីជរាដែលមកដល់ រមែងត្រូវបិទបាំងទុក ដូចជាត្រូវឈ្នួតព្រះសិររុំព័ទ្ធទុក ការសម្លឹងមើលទៅបរលោក រមែងត្រូវបិទបាំង ដូចជាត្រូវស្វេតច្ឆត្របាំងបិទទុក សេចក្តីពិតជាដើម រមែងត្រូវផាត់ចេញទៅឆ្ងាយ ដូចជាត្រូវខ្យល់នៃផ្លិតសិរិមានសក់ចាមរីបក់ផាត់ គុណធម៌ទាំងឡាយ រមែងត្រូវដេញចេញទៅឆ្ងាយ ដូចជាត្រូវរំពាត់ផ្តៅវាយដេញ។ ស្តេចខ្លះ ស្រវឹងដោយទឹកស្រវឹងគឺរាជសិរី ត្រូវពួកមនុស្សកំសាកដែលចាំតែស៊ីសាច់គឺទ្រព្យសម្បត្តិ និងពួកកុកដែលចាំតែឆក់ឱកាសចោមរោមព័ទ្ធជុំវិញ ហើយបញ្ចុះបញ្ចូលថា៖ ការលេងល្បែងភ្នាល់ជាការកម្សាន្ត, ការសេពសន្ថវៈនឹងប្រពន្ធកូនអ្នកដទៃជាភាពអង់អាច, ការបរបាញ់សត្វជាការហាត់ប្រាណ, ការផឹកស្រាជាការសប្បាយហ៊ឺហា, ការធ្វេសប្រហែសជានិច្ចជាភាពក្លាហាន, ការលះបង់ភរិយាខ្លួនជាការមិនជាប់ជំពាក់, ការមិនស្តាប់បង្គាប់គ្រូជាភាពម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង, ការមិនបង្ក្រាបសត្រូវជាការស្រឡាញ់សេចក្តីសុខ, ការចូលចិត្តស្តាប់តន្ត្រីច្រៀងរាំជាការមានសិល្បៈក្នុងខ្លួន, ការអត់ទ្រាំនឹងការមើលងាយជាសេចក្តីអត់ធន់, ការធ្វើអ្វីៗតាមចិត្តជាភាពជាបណ្ឌិត, ពាក្យបញ្ជោររបស់ពួកអ្នកសរសើរជាសម្លេងកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ, សេចក្តីរាយមាយជាសេចក្តីព្យាយាម, ការមិនស្គាល់ខុសត្រូវជាការមិនលំអៀង ដូច្នេះជាដើម។ កាលបើពួកអ្នកបោកប្រាស់ដ៏ឈ្លាសវៃទាំងឡាយ ដែលសើចចំអកនៅក្នុងចិត្តខ្លួនឯង បានលើកយកទោសទាំងឡាយមកពោលថាជាគុណធម៌យ៉ាងនេះ ហើយបញ្ជោរលើកតម្កើងដោយពាក្យសរសើរដែលមិនសមគួរដល់មនុស្សលោក ស្តេចទាំងនោះក៏មានចិត្តស្រវឹងវង្វេង គ្មានសតិស្មារតី យល់ច្រឡំថាខ្លួនពិតជាមានគុណសម្បត្តិដូច្នោះមែន ក៏កើតមានអស្មិមានៈដ៏ក្លែងក្លាយ ទោះបីជាខ្លួនមានសភាពត្រូវស្លាប់ដូចមនុស្សទូទៅ ក៏សំគាល់ខ្លួនឯងថាជាទេវតាចុះមកចាប់កំណើត ឬជាអ្នកវិសេសលើសលុបជាងមនុស្សលោក ហើយក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើនូវកិច្ចការដែលសមគួរដល់ទេវតា ធ្វើខ្លួនឲ្យជាទីសើចចំអករបស់មនុស្សទាំងពួង និងត្រេកអរចំពោះការលើកជើងបញ្ជោរដែលធ្វើឡើងដោយពួកបរិវារជុំវិញខ្លួន។

---

38. Mānasā devatājjhāropaṇappatāraṇa sambhūta sambhāvano pahatañca anto paviṭṭha aparabhujayugaṃ viya attano bāhuyugaṃ sambhāvayanti. Tacantarita locanaṃsakalalāṭa māsaṃkanti, alikasambhāvanābhimānabharitā na namassanti devatāyo na pūjayanti samaṇa brāhmaṇe na mānayantī mānanīye, na upatiṭṭhanti gurudassanepi anatthakāyā sāntarīta, visayo pabhogasukhāti apahasanti yatino? Jarābhi bhavapalapimiti na suṇanti vuddhajanupadesaṃ, attano paññā paribhavoti ususanti sacivo pahesassa,kuñjanti ekanta hitavādinaṃ evamādinā kākaṇena bahunnaṃ dosānaṃ mākara bhūtaṃrajjīvibhavaṃ ayaṃ na icchāmī’ti avoca.

៣៨. ស្តេចទាំងនោះ កាលត្រូវបំផ្លាញដោយការយល់ច្រឡំដែលកើតឡើងអំពីការបញ្ជោរថាខ្លួនជាទេវតា ក៏សំគាល់ដៃទាំងពីររបស់ខ្លួន ហាក់ដូចជាមានដៃពីរទៀតដុះចេញមកពីខាងក្នុង។ តែងសង្ស័យថាថ្ងាសទាំងមូលរបស់ខ្លួន មានភ្នែកលាក់ទុកនៅក្រោមស្បែក។ កាលពេញប្រៀបដោយអស្មិមានៈនៃការលើកតម្កើងដ៏ក្លែងក្លាយ ក៏មិនថ្វាយបង្គំទេវតាទាំងឡាយ មិនបូជាចំពោះសមណព្រាហ្មណ៍ មិនគោរពចំពោះបុគ្គលដែលគួរគោរព មិនក្រោកឈរទទួលសូម្បីតែកាលឃើញគ្រូរបស់ខ្លួន ដោយគិតថាគ្មានប្រយោជន៍។ តែងសើចចំអកចំពោះអ្នកបួសទាំងឡាយថា សេចក្តីសុខក្នុងការសេពកាមគុណជាសេចក្តីសុខដ៏ពិតប្រាកដ។ មិនព្រមស្តាប់បង្គាប់ដំបូន្មានរបស់មនុស្សចាស់ទុំ ដោយពោលថាជាពាក្យរវើរវាយរបស់មនុស្សចាស់ជរា។ តែងខឹងសម្បារនឹងអាមាត្យដែលផ្តល់យោបល់ ដោយគិតថាជាការមើលងាយប្រាជ្ញារបស់ខ្លួន ហើយតែងក្រញូវមុខដាក់បុគ្គលដែលនិយាយពាក្យមានប្រយោជន៍ពិតប្រាកដ។ ព្រះសង្ឃពោធិកុមារបានពោលថា 'ខ្ញុំមិនប្រាថ្នានូវរាជសម្បត្តិដែលជាប្រភពនៃទោសជាច្រើន មានប្រការយ៉ាងនេះឡើយ'។

---

39. Atha mahājanena sādara majjhesito mahāsaṅgho kumārabhimukho hutvā ‘‘mahābhāgadheyya! Thanacucuke laggitājaluka tikkhaḍasanenatattha vedanuppādayanti lohitameva ākaḍḍhati, dārako pana komalena mukhapuṭenamātu sukhasaññaṃ uppādayanto khīrameva avheti.

៣៩. គ្រានោះ ព្រះមហាសង្ឃដែលមហាជនបានអារាធនាដោយគោរព បានបែរព្រះភក្ត្រទៅរកព្រះកុមារ ហើយមានថេរដីកាថា «ម្នាលអ្នកមានបុណ្យដ៏ធំ! ឈ្លើងដែលតោងនៅក្បាលដោះ តែងធ្វើឲ្យកើតសេចក្តីឈឺចាប់នៅទីនោះដោយការខាំយ៉ាងមុត ហើយបឺតជញ្ជក់យកតែឈាមប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯទារក តែងធ្វើឲ្យកើតសេចក្តីសំគាល់ថាជាសុខដល់មាតា ដោយរង្វង់មាត់ដ៏ទន់ភ្លន់ ហើយបៅយកតែទឹកដោះប៉ុណ្ណោះ។

---

40. Evameva rajjavibhavaṃ patto adhīro bālo bahuṃ apuññameva sañciṇāni, medhāvi dhirapuriso pana āyusaṅkhārassa dubbalattañca dhanasañcayassa nissārattañca paññāya upa parikkhitvā dasa kusalakammāni pūrento tādisena mahatā bhogakkhaṇdhena mahantaṃ kusalarāsiṃ upaciṇāti, tvamasikatādhi kāro mahāsattadhuraṇdharo, etādisaṃ puññāyatanaṭṭhānaṃ laddhā dhammena samena lokaṃ paripālento sugatasāsanaṃ paggaṇhanto dānapāramikoṭippattaṃ katvā pacchā abhinikkhamaṇañca karonto bodhipakkhiyadhamme paripācehī’’ti anusāsi.

៤០. យ៉ាងនោះឯង មនុស្សពាលដែលមិនមានសេចក្តីអត់ធន់ កាលបើបានដល់នូវរាជសម្បត្តិហើយ តែងសន្សំនូវអបុណ្យយ៉ាងច្រើន ចំណែកឯបុរសអ្នកមានប្រាជ្ញា មានសេចក្តីក្លាហាន ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីទន់ខ្សោយនៃអាយុសង្ខារផង នូវសេចក្តីមិនមានខ្លឹមសារនៃការសន្សំទ្រព្យសម្បត្តិផង ដោយបញ្ញាហើយ កាលបំពេញកុសលកម្មបថទាំង ១០ តែងសន្សំនូវគំនរកុសលដ៏ធំធេង ដោយគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំធេងនោះ អ្នកជាអ្នកមានអធិការដ៏បានធ្វើទុកហើយ ជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវធុរៈនៃមហាសត្វ លុះបាននូវឋានៈជាទីតាំងនៃបុណ្យមានសភាពយ៉ាងនេះហើយ កាលគ្រប់គ្រងលោកដោយធម៌ ដោយសេចក្តីស្មើគ្នា ទាំងទ្រទ្រង់ព្រះសាសនានៃព្រះសុគត ធ្វើទានបារមីឲ្យដល់នូវកំពូល ហើយធ្វើការចេញសាងផ្នួសក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ចូរញ៉ាំងពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយឲ្យចាស់ក្លាចុះ» ដូច្នេះ។

---

41. Atha so mahajjhāsayo purisavaro mahāsaṅghassa anusāsaniṃ madditu masamaṇtho adhivāsesī. Anantarañca mahājanakāyo saṅghassa anuññāya sakalaṃ sīladīpaṃ ekacchattaṃ katvā abhisiñciya dhammika sirisaṅghabodhirājāti vohāraṃ paṭṭhapesi goṭhābhayañca senāpatiṭṭhāne ṭhapesi.

៤១. គ្រានោះ ព្រះបុរសដ៏ប្រសើរអ្នកមានអធ្យាស្រ័យដ៏ធំធេងនោះ មិនអាចនឹងបដិសេធនូវឱវាទរបស់ព្រះមហាសង្ឃបាន ក៏ទទួលព្រម។ ក្នុងលំដាប់នោះឯង មហាជនដោយការអនុញ្ញាតរបស់ព្រះសង្ឃ បានធ្វើនូវកោះសីហឡៈទាំងមូលឲ្យស្ថិតនៅក្រោមស្វេតច្ឆត្រតែមួយ ហើយបានអភិសេកទ្រង់ រួចតាំងព្រះនាមថា «ព្រះបាទធម្មិកសិរិសង្ឃពោធិរាជ» ហើយបានតាំងគោដ្ឋាភ័យ ទុកក្នុងតំណែងជាសេនាបតី។

---

42.

៤២.

---

Dānaṃ adā dhārayi niccasīlaṃ,Vahī titikkhaṃ bhaji appamādaṃ;

Pajā hitajjhāsaya sommarūpo,Dhammo ca so viggabhavā virocī.

ព្រះរាជាអង្គនោះ ទ្រង់បានប្រទានទាន ទ្រង់បានរក្សាសីលជានិច្ច ទ្រង់បានអត់ធន់ ទ្រង់បានសេពនូវសេចក្តីមិនប្រមាទ ទ្រង់មានអធ្យាស្រ័យដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន មានព្រះវរកាយដ៏ទន់ភ្លន់ ព្រះអង្គរុងរឿង ប្រៀបដូចជាធម៌ដែលមានរូបរាងកាយឡើង។

---

43.

៤៣.

---

Viññāya lokassa hi so sabhāvaṃ,Padhānavattānu gatippadhānaṃ;

Nidhātukāmo jantāsu dhammaṃ,Sayampi dhammā varaṇamhi satto.

ព្រោះថា ព្រះរាជាអង្គនោះ ជ្រាបច្បាស់នូវសភាវៈនៃលោក ដែលមានការប្រព្រឹត្តទៅតាមបុគ្គលជាប្រធាន ទ្រង់មានព្រះហឫទ័យប្រាថ្នានឹងតម្កល់ទុកនូវធម៌ក្នុងពួកសត្វ ព្រះអង្គឯងក៏ទ្រង់ខ្វល់ខ្វាយក្នុងការប្រតិបត្តិធម៌ដ៏ប្រសើរ។

---

Iti rajjābhiseka paricchedo catuttho.

បរិច្ឆេទទី ៤ ស្តីអំពីការអភិសេកក្នុងរាជសម្បត្តិ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

---

44. So rājā mahā vihāre mahaggha mahāvisālaṃ salākaggaṃ kārāpetvā anekasahassānaṃ bhikkhūnaṃ niccaṃ salāka bhattaṃ paṭṭhapesi. Mātulamahātherassaṃca sakanāma dheyyena mahantaṃ pariveṇa vihāraṃ kārāpetvā anekehi kappiyabhaṇḍehi saddhiṃ saparivāra veṇā kāni gāmakkhettāni saṅasaparibhogārahāni katvā dāpesi sattameva nisīthakāle rahogato mahābodhisattassa dukkaracaritāni sallakkhento tādisāpadānaṃ attani sampādetumāsiṃsi. Tathā hi

៤៤. ព្រះរាជាអង្គនោះ ទ្រង់បានកសាងរោងស្លាកដ៏ធំមានតម្លៃច្រើន ក្នុងមហាវីហារ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវស្លាកភត្តជានិច្ច ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយច្រើនពាន់រូប។ មួយវិញទៀត ទ្រង់បានកសាងវិហារបរិវេណដ៏ធំមួយ ដោយថ្វាយព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គ ថ្វាយដល់ព្រះមហាត្ថេរជាព្រះមាតុលា ហើយបានប្រគេននូវកប្បិយភណ្ឌដ៏ច្រើន ព្រមទាំងស្រែចម្ការនិងភូមិករជាបរិវារ ដែលគួរដល់ការប្រើប្រាស់របស់ព្រះសង្ឃ។ ក្នុងវេលាពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រដ៏ស្ងាត់ ព្រះអង្គតែងតែពិចារណានូវទុក្ករចរិយាទាំងឡាយរបស់ព្រះមហាបោធិសត្វ ហើយប្រាថ្នាដើម្បីញ៉ាំងអបទានមានសភាពយ៉ាងនោះ ឲ្យសម្រេចក្នុងខ្លួនរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រោះថា៖

---

45.

៤៥.

---

Dehīti vatthumasukaṃ gaditotthikehi,Nālaṃ kathetumha natthi na demicāti;

Citte mahākaruṇāya pahaṭāvakāsāva,Duraṃjagāma viya tassa bhavatthu taṇhā.

កាលពួកអ្នកសូមពោលថា «សូមប្រទានវត្ថុនេះដល់ខ្ញុំ» ព្រះអង្គមិនអាចនឹងពោលថា «យើងមិនមាន ឬយើងមិនឲ្យ» ឡើយ ព្រោះព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានបើកឱកាសដោយមហាករុណា សេចក្តីលោភលន់ក្នុងភពរបស់ព្រះអង្គ ហាក់ដូចជាបានទៅកាន់ទីឆ្ងាយហើយ។

---

Evamamhākaṃ bodhisattassa viya bāhira vatthupariccāgamahussavo kadā me bhavissatiti ca,

«តើកាលណាឡើយ ការបរិច្ចាគនូវពាហិរវត្ថុដ៏ធំធេង ដូចជាព្រះពោធិសត្វរបស់យើងទាំងឡាយ នឹងមានដល់យើង?» ដូច្នេះផង,

---

46.

៤៦.

---

Ānīyate nisita satthanipātanena,Nikkaḍḍhate ca muhu dānhavāyaratyā;

Evaṃ punappuna gatāgatavegakhinnaṃ,Dukkhaṃ na tassa hadayaṃ vata pīḷayittha.

សាច់និងឈាមដែលត្រូវគេកាត់យកដោយការធ្លាក់ចុះនៃគ្រឿងសស្ត្រាដ៏មុត និងត្រូវគេទាញចេញរឿយៗ ដោយសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការឲ្យទាន ទុក្ខដែលលំបាកដោយកម្លាំងនៃការទៅនិងការមកម្តងហើយម្តងទៀតយ៉ាងនេះ មិនបានបៀតបៀននូវព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គឡើយ ឱហ្ន៎!

---

Evaṃ kirassa mahāsattassa maṃsa lohitādi ajjhattikavatthudānasamaye dukkhavedanā manaṃ na sambādhesi. Mamāpi īdisaṃ ajjhattika dānamahāmaṅgalaṃ kadā bhavissatīti ca.

ឮថា ទុក្ខវេទនាក្នុងសម័យដែលព្រះមហាសត្វអង្គនោះ បរិច្ចាគនូវអជ្ឈត្តិកវត្ថុមានសាច់និងឈាមជាដើម មិនបានបៀតបៀននូវព្រះហឫទ័យឡើយ។ «តើកាលណាឡើយ មហាមង្គលនៃការបរិច្ចាគអជ្ឈត្តិកទានមានសភាពយ៉ាងនេះ នឹងមានដល់យើងដែរ?» ដូច្នេះផង។

---

47.

៤៧.

---

So saṃkhapālabhūjago visavegavāpi,Sīlassa bhedanabhayena akuppamāno;

Icchaṃ sadehaharavābhijane dayāya,Gantuṃ sayaṃ apadatāya susocanūnaṃ.

ព្រះសង្ខបាលនាគរាជនោះ ទោះបីជាមានកម្លាំងពិសដ៏ខ្លាំងក្លាក៏ដោយ ក៏មិនខឹងក្រោធឡើយ ព្រោះខ្លាចសីលធ្លាយ ទ្រង់ប្រាថ្នានឹងទៅដោយខ្លួនឯង ព្រោះសេចក្តីអាណិតអាសូរដល់ពួកជនដែលនាំយកសរីរាង្គរបស់ខ្លួនទៅ តែព្រោះខ្លួនមិនមានជើង តែងសោកសៅជាប្រាកដ។

---

Evaṃ sīla rakkhanāpadānasiriṃ kadā vindāmīti ca,

«តើកាលណាឡើយ យើងនឹងបានទទួលនូវសិរីនៃអបទានគឺការរក្សាសីលយ៉ាងនេះ?» ដូច្នេះផង។

---

48.

៤៨.

---

Piveyya thaññaṃ amatañca bālo,Vuddhiṃ gato sova jigucchite taṃ;

Sa jātu evaṃ anubhūya rajjaṃ,Ñāṇassa pāke satataṃ jahāti.

កុមារតែងបៅដោះដែលប្រៀបដូចជាទឹកអម្រឹត លុះធំដឹងក្តីឡើង ក៏ខ្ពើមរអើមនូវទឹកដោះនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ព្រះរាជាអង្គនោះ កាលសោយរាជសម្បត្តិយ៉ាងនេះ តែងលះបង់ចោលជានិច្ច ក្នុងកាលដែលប្រាជ្ញាចាស់ក្លា យ៉ាងនោះឯង។

---

Evaṃ mayāpi acirasseva avassaṃ abhinikkhamanaṃ kātabbanti ca,

«យ៉ាងនេះ ទោះបីជាយើងក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែធ្វើការចេញសាងផ្នួសដោយពិតប្រាកដ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ» ដូច្នេះផង។

---

49.

៤៩.

---

So senako dvijapasibbakasāyisappaṃ,Aññāsi dosakalusāya dhiyābbhutaṃtaṃ;

Kā vaṇṇanāssa khalu dosaviniggatāya,Sabbaññutāya dasapāramisādhitāya.

ព្រះសេនកបណ្ឌិតនោះ បានដឹងនូវពស់ដែលដេកនៅក្នុងថង់របស់ព្រាហ្មណ៍ ថាជាសត្វដ៏អស្ចារ្យ ដោយប្រាជ្ញាដែលមិនសៅហ្មងដោយទោស ការពោលសរសើរនូវព្រះសព្វញ្ញុតញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ ដែលរួចចាកទោសទាំងពួង ដែលសម្រេចដោយបារមី ១០ នោះ នឹងត្រូវធ្វើដូចម្តេចកើត?

---

Evaṃvidhā kalyānañāṇasampatti kadā me samijjhissatīti ca,

«តើកាលណាឡើយ ញាណសម្បត្តិដ៏ល្អមានសភាពយ៉ាងនេះ នឹងសម្រេចដល់យើង?» ដូច្នេះផង។

---

50.

៥០.

---

Vālena so kisakalaṇdakajātiyampi,Ussiñcituṃ salilamussahi sāgarassa;

Taṃ muddhatāya na bhave matiyā mahanyā,Sampādanāya bhimatassa samatthatāya.

ព្រះពោធិសត្វនោះ ទោះបីកើតជាសត្វកំប្រុកមានខ្លួនស្គម ក៏បានព្យាយាមដើម្បីបាចទឹកសមុទ្រចេញដោយកន្ទុយ ការព្យាយាមនោះ មិនមែនព្រោះសេចក្តីល្ងង់ខ្លៅឡើយ តែព្រោះមានគំនិតដ៏ធំធេង ដើម្បីសម្រេចនូវប្រយោជន៍ដែលខ្លួនប្រាថ្នា ដោយសេចក្តីសមត្ថភាព។

---

Evaṃ vidhāya vīriyapāramiyā kadā bhājanaṃ bhavissāmiti ca

«តើកាលណាឡើយ យើងនឹងបានជាភាជនៈនៃវីរិយបារមីមានសភាពយ៉ាងនេះ?» ដូច្នេះផង។

---

51.

៥១.

---

Kalāburājena hi khantivādi,Vadhaṃ vidhāyāpi atittakena;

Hate padenorasi khantisodhe,So kūṭasaṇdhiggahaṇaṃ bubodha.

ព្រះខន្តិវាទិតាបស ទោះបីជាស្តេចកលាបុធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនឆ្អែតឆ្អន់ កាលស្តេចនោះយកជើងធាក់ចំទ្រូង ព្រះតាបសអ្នកស្អាតស្អំដោយខន្តី ក៏បានដឹងនូវការប្រកាន់យកនូវចំណងដ៏ខុសរបស់ស្តេចនោះ។

---

Evaṃ vidhāya khattipāramiyā attānaṃ kadā alaṃkarissāmiti ca

«តើកាលណាឡើយ យើងនឹងបានតាក់តែងខ្លួនដោយខន្តិបារមីមានសភាពយ៉ាងនេះ?» ដូច្នេះផង។

---

52.

៥២.

---

Micchābhiyogaṃ na sahiṃsu tassa,Rāmābhidhānassapi pādukāyo;

Saccañcayā nāññamabhāsidhīro,So saccasandho catusaccavādī.

ព្រះឧបាហនាទាំងឡាយរបស់ព្រះរាម មិនបានអត់ទ្រង់នូវការចោទប្រកាន់ដ៏ខុសឡើយ ព្រះធិរជននោះ មិនបានពោលនូវពាក្យដទៃ ក្រៅពីពាក្យសច្ចៈឡើយ ព្រះអង្គជាអ្នកមានសច្ចៈជាទីពឹង ជាអ្នកពោលនូវសច្ចៈ ៤។

---

Ahampi īdisena saccapāramitābalena sabbalokassa catu saccāva bodhana samattho kadā bhavissāmiti ca

«តើកាលណាឡើយ ទោះបីជាយើងក៏ដោយ នឹងមានសមត្ថភាពដើម្បីញ៉ាំងសត្វលោកទាំងពួងឲ្យត្រាស់ដឹងនូវសច្ចៈ ៤ ដោយកម្លាំងនៃសច្ចបារមីមានសភាពយ៉ាងនេះ?» ដូច្នេះផង។

---

53.

៥៣.

---

So mugapakkha vidito siribhīrukāya,Mukādikaṃ vatavidhiṃ samadhiṭṭhahitvā;

Taṃ tādisa anubhavaṃ asahampi dukkhaṃ,Yāvābhinikkhammabhedi adhiṭṭhitaṃno.

ព្រះតេមិយកុមារនោះ ដែលគេស្គាល់ថាជាមូគបក្ខៈ ព្រោះខ្លាចរាជសម្បត្តិ បានអធិដ្ឋាននូវវត្តមានការធ្វើជាមនុស្សគរជាដើម ទោះបីជាត្រូវរងទុក្ខវេទនាដែលមិនគួរអត់ទ្រាំបានយ៉ាងនោះក៏ដោយ ក៏មិនបានបំផ្លាញនូវសេចក្តីអធិដ្ឋានរបស់ខ្លួន រហូតដល់ការចេញសាងផ្នួសឡើយ។

---

Evaṃ ma māpi adhiṭṭhāna pāramitāya pāripūrī kadā bhavissatīti ca

«តើកាលណាឡើយ ការបំពេញនូវអធិដ្ឋានបារមី នឹងមានដល់យើងយ៉ាងនេះដែរ?» ដូច្នេះផង។

---

54.

៥៤.

---

Mettānubhāvena sa lomahaṃso,Pemānubaddhena sabīkaronto;

Satte samattepi ca niccaverī,Saddaṃ viruddhatthamakāsi dhīro.

ដោយអានុភាពនៃមេត្តា ព្រះធិរជននោះ ធ្វើឲ្យសត្វទាំងឡាយព្រឺរោម ធ្វើឲ្យសត្វទាំងឡាយមានសេចក្តីស្រឡាញ់តោងជាប់ ទោះបីជាសត្វទាំងឡាយដែលមានពៀរនឹងគ្នានិរន្តរ៍ ក៏ធ្វើឲ្យលះបង់នូវសម្លេងដែលជាសត្រូវនឹងគ្នាបាន។

---

Ahampi evaṃvidhāya mettāpāramitāya koṭippatto kadā bhavissāmīti ca.

«តើកាលណាឡើយ ទោះបីជាយើងក៏ដោយ នឹងបានដល់នូវកំពូលនៃមេត្តាបារមីមានសភាពយ៉ាងនេះ?» ដូច្នេះផង។

---

55.

៥៥.

---

So ekarājā vidito samacittatāya,Mānāvamāna nakaresu tulāsarūpo;

Tosañca rosamanupecca bhajī upekkhaṃ,Sabbattha pītivikatī hatacetanova.

ព្រះឯករាជ្យនោះ ដែលគេស្គាល់ថាជាអ្នកមានចិត្តស្មើ មានសភាពដូចជាជញ្ជីង ក្នុងសេចក្តីរាប់អាននិងការមើលងាយ មិនដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរនិងសេចក្តីខឹងក្រោធឡើយ ក៏សេពនូវឧបេក្ខា ក្នុងទីទាំងពួង ហាក់ដូចជាអ្នកមានចិត្តស្លាប់ហើយចាកការប្រែប្រួលនៃសេចក្តីត្រេកអរ។

---

Evaṃ ahappi upakkhāpāramitāya kadā sabbasādhāraṇobhavissāmiti ca niccaṃ cintesi.

«តើកាលណាឡើយ ទោះបីជាយើងក៏ដោយ នឹងបានជាអ្នកទូទៅដល់សត្វទាំងពួង ដោយឧបេក្ខាបារមីយ៉ាងនេះ?» ដូច្នេះ ព្រះអង្គតែងគិតជានិច្ច។

---

Iti pāramitāsiṃsana paricchedo pañcamo.

បរិច្ឆេទទី ៥ ស្តីអំពីការប្រាថ្នាបារមី ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។

---

56. Evamanavajjadhammena rajjaṃ kārente tasmiṃ kadāci kenacipajānaṃ akusala vipākena-

៥៦. កាលព្រះរាជាអង្គនោះ គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិដោយធម៌ដ៏មិនមានទោសយ៉ាងនេះ ក្នុងកាលម្តងម្កាល ដោយអកុសលវិបាករបស់ប្រជាជនទាំងឡាយណាមួយ-

---

Jaṭhara piṭharabhārakkantavaṅkorujāṇu,Sajala jalada kuṭākāraghororukāyo;

Kuṭilakaṭhinadāṭhākoṭisaṇdaṭṭhahaṇḍo,Navadivasakarakkho rakkhasodipamāga.

យក្សឈ្មោះ រត្តក្ខៈ មានពោះធំដូចជាឆ្នាំង មានជង្គង់និងភ្លៅវៀចព្រោះធ្ងន់ មានរាងកាយដ៏គួរឲ្យខ្លាច មានសណ្ឋានដូចជាកំពូលមេឃដែលមានទឹកភ្លៀង មានចង្កូមដ៏វៀចនិងរឹង មានបបូរមាត់ខាំគ្នា បានមកកាន់កោះនេះ។

---

57. So tesu tesu gāmapariyantesu nisīdati, ye ye manussā tamāgamma taṃ rattakkhamudikkhanti tesaṃ akkhini rattāni bhavanti. Taṃ khaṇeyeva rattakkhamārako nāma jararogo pātubhavitvā māreti.

៥៧. យក្សនោះ តែងអង្គុយនៅតាមជាយភូមិទាំងឡាយនោះៗ មនុស្សទាំងឡាយណា ចូលទៅជិតយក្សនោះ ហើយសម្លឹងមើលភ្នែកដ៏ក្រហមរបស់វា ភ្នែករបស់មនុស្សទាំងឡាយនោះ ក៏ប្រែជាក្រហមដែរ។ ក្នុងខណៈនោះឯង រោគគ្រុនក្តៅឈ្មោះ រត្តក្ខមារកៈ ក៏កើតឡើង ហើយសម្លាប់មនុស្សនោះ។

---

58. So yakkho matamate nirāsaṅke khādati. Taṃ yakkhaṃ adasvāpi ye ye narā tenāturā te te passanti, tepi so rogo āvisati. Evaṃ na cironavayakkhabhayena rogena ca janapado viralajano jāto.

៥៨. យក្សនោះ តែងស៊ីនូវមនុស្សដែលស្លាប់ហើយៗ ដោយមិនមានសេចក្តីសង្ស័យឡើយ។ ទោះបីជាមិនឃើញយក្សនោះក៏ដោយ មនុស្សទាំងឡាយណាដែលឈឺដោយសាររោគនោះ តែងឃើញយក្សនោះ ហើយរោគនោះក៏ចូលមកបៀតបៀនមនុស្សទាំងឡាយនោះដែរ។ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ ប្រទេសក៏ត្រឡប់ជាមានមនុស្សស្តើងស្តៅ ព្រោះភ័យអំពីយក្សនិងរោគនោះ យ៉ាងនេះ។

---

59. Rājā taṃ pavattiṃ sutvāmayi rajjaṃ kārente pajānaṃ īdisassa bhayassa uppajjana ananucchavikanti maññamāno tadaheva aṭṭhaṃga sīlaṃ svādiyitvā attanā niccaṃ karīyamānāni dasakusalakammāni anussaritvā ahaṃ dhammavijayi bhavissāmīti taṃrakkhasaṃ ādisvā na uṭṭhahissāmīti daḷhataraṃ adhiṭṭhāya vāsagabbhe sayi. Tassa tena ācāra dhammatejena rājānubhāvena ca so rakkhaso santatto uttasitvā khaṇampi ṭhātuṃ asahanto ākāsenā gantvā balavapaccusa samaye antogabbhaṃ pavisitumasakkonto bāhire ṭhatvā rañño attānaṃ dassesi. Raññā ca kositvanti puṭṭho āha. Rattakkho nāmāhaṃ rakkhaso durajanapadesmiṭhito, ahaṃ khaṇampi ṭhātuṃ asakkonto tavānubhāvena baddhoviyahutvā idhānīto? Bhāyāmi deva tava dassananti.’’

៥៩. ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវដំណឹងនោះហើយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «កាលបើយើងគ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិ ការកើតឡើងនៃភ័យមានសភាពយ៉ាងនេះដល់ប្រជាជន មិនសមគួរឡើយ» ក្នុងថ្ងៃនោះឯង ទ្រង់បានសមាទាននូវសីល ៨ ទ្រង់រលឹកនឹកដល់កុសលកម្មបថ ១០ ដែលព្រះអង្គធ្វើជានិច្ច ហើយគិតថា «យើងនឹងជាអ្នកឈ្នះដោយធម៌» រួចទ្រង់អធិដ្ឋានយ៉ាងមាំមួនថា «បើមិនបានឃើញយក្សនោះទេ យើងនឹងមិនក្រោកឡើងឡើយ» ហើយទ្រង់សោយសយនៈក្នុងបន្ទប់ព្រះរាជដំណាក់។ ដោយតេជះនៃសីលាចារធម៌ និងព្រះរាជានុភាពរបស់ព្រះអង្គនោះ យក្សនោះក្តៅក្រហាយ ភ័យតក់ស្លុត មិនអាចនឹងស្ថិតនៅសូម្បីតែមួយខណៈ ក៏ហោះមកតាមអាកាស ក្នុងវេលាជិតភ្លឺច្បាស់ តែមិនអាចនឹងចូលទៅក្នុងបន្ទប់បាន ក៏ឈរនៅខាងក្រៅ បង្ហាញខ្លួនដល់ព្រះរាជា។ កាលព្រះរាជាទ្រង់សួរថា «អ្នកជាអ្នកណា?» យក្សនោះក៏ក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គជាយក្សឈ្មោះ រត្តក្ខៈ ស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសដ៏ឆ្ងាយ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនអាចនឹងស្ថិតនៅសូម្បីតែមួយខណៈ ក៏ត្រូវបាននាំមកក្នុងទីនេះ ហាក់ដូចជាត្រូវចំណងដោយអានុភាពរបស់ព្រះអង្គ បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ ខ្ញុំព្រះអង្គខ្លាចការជួបព្រះអង្គណាស់» ដូច្នេះ។

---

60. Atha rājā sayanato vuṭṭhahitvā sīhapañjaraṃ vivaritvā oloketvā are! Jamma! Mma visayagate manusse kasmā? Khādayīti. Mahārāja tava visaye mayā māretvā ekopi khādito natthi, apitumatakalebaraṃ sonasigālādīnaṃ sādhāraṇa bhakkhabhūtaṃ khādāmi, na me koci aparādho atthi, atthi ce rājadaṇḍo mayi vidhīyatū’ti vatvā pavedhamāno niccalabhāvena ṭhātuṃ asakkonto bhayavegena jātalomahaṃso sānunayameva māha. ‘‘Devassa raṭṭhaṃthitaṃ dhanadhañña samiddhisampuṇṇaṃ devassa dhana vassena sampuṇṇamāno rathā manussā, idāni yācakāpi bahutarā na honti, aha mīdisaṃ raṭṭhaṃ patvāpi aladdhagocaro aparipuṇṇamanoratho jato pipāsitova hutvā dīna bhāvena jīvikaṃ kappemi, tathā īdisaṃ bhayaṃ pattomhi abhayaṃ me dehi mahārājā’ti.

៦០. គ្រានោះ ព្រះរាជាទ្រង់ក្រោកឡើងពីក្រឡាព្រះបន្ទំ បើកព្រះសីហបញ្ជរហើយទតមើល រួចមានព្រះរាជឱង្ការថា «នែ! យក្សចង្រៃ! ហេតុអ្វីបានជាឯងស៊ីមនុស្សទាំងឡាយដែលនៅក្នុងដែនដីរបស់យើង?» យក្សនោះក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រមហារាជ ក្នុងដែនដីរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានសម្លាប់ហើយស៊ីសូម្បីតែម្នាក់ឡើយ តែខ្ញុំព្រះអង្គស៊ីនូវសាកសពដែលស្លាប់ហើយ ដែលជាអាហារទូទៅរបស់ពួកឆ្កែនិងចចកជាដើមប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមានកំហុសអ្វីឡើយ បើមានកំហុសមែន សូមព្រះអង្គដាក់រាជទណ្ឌដល់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ» ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ វាក៏ញាប់ញ័រ មិនអាចនឹងឈរនៅស្ងៀមបាន មានរោមព្រឺព្រួចដោយកម្លាំងនៃសេចក្តីខ្លាច ហើយក្រាបបង្គំទូលដោយសេចក្តីអង្វរករថា «ដែនដីរបស់ព្រះអង្គ ពេញទៅដោយទ្រព្យសម្បត្តិនិងធញ្ញជាតិ មនុស្សទាំងឡាយពេញចិត្តដោយភ្លៀងគឺទ្រព្យរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ សូម្បីតែពួកអ្នកសូមក៏មិនសូវមានច្រើនដែរ ខ្ញុំព្រះអង្គទោះបីជាបានមកដល់ដែនដីមានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មិនបាននូវអាហារ មិនបានសម្រេចបំណង ប្រែជាអ្នកស្រេកឃ្លាន ហើយចិញ្ចឹមជីវិតដោយសេចក្តីកំសត់ទុគ៌ត មួយវិញទៀត ខ្ញុំព្រះអង្គបានដល់នូវភ័យមានសភាពយ៉ាងនេះ បពិត្រមហារាជ សូមប្រទាននូវអភ័យដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផង» ដូច្នេះ។

---

61. Atha rājā tassa dīnavacanaṃ sutvā karuṇāya kampitahadayo ‘‘mā bhāyitvaṃ rakkhasa! Abhayaṃ te dammi icchitaṃ tevadā’’ti āha. Evaṃ raññoca rakkhassaca aññamaññehi saddhiṃ sallapannānaṃ saddaṃ sutvā antogatā anucarā rājānaṃ parivāresuṃ, atha kathānukathāya rakkhaso ‘‘agato raññā saddhiṃ sallapatī’’ti sutvā sabbe amaccā ca nāgarā ca senā ca sannipatitvā rājaṅgaṇañca rāja bhavanañca pūretvā aruṇe uggacchante mahantaṃ kolāhalamakaṃsu.

៦១. គ្រានោះ ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវពាក្យដ៏កំសត់របស់យក្សនោះ មានព្រះហឫទ័យញាប់ញ័រដោយសេចក្តីករុណា ហើយមានព្រះរាជឱង្ការថា «ម្នាលយក្ស! ឯងកុំខ្លាចឡើយ! យើងឲ្យនូវអភ័យដល់ឯង ចូរឯងពោលនូវអ្វីដែលឯងប្រាថ្នាមកចុះ» ដូច្នេះ។ កាលឮសម្លេងរបស់ព្រះរាជានិងយក្សដែលកំពុងសន្ទនាគ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងនេះ ពួកអ្នកបម្រើដែលនៅក្នុងព្រះរាជវាំង ក៏បានមកចោមរោមព្រះរាជា។ គ្រានោះ លុះឮពាក្យចចាមអារ៉ាមតៗគ្នាថា «យក្សបានមកសន្ទនាជាមួយព្រះរាជា» ពួកអាមាត្យ ពួកអ្នកនគរ និងពួកសេនាទាំងពួង ក៏បានមកប្រជុំគ្នាពេញទាំងលានព្រះបរមរាជវាំងនិងព្រះរាជដំណាក់ ហើយកាលព្រះអាទិត្យរះឡើង ក៏បានធ្វើនូវសម្លេងគឹកកងរំពងយ៉ាងខ្លាំង។

---

62. Atha sorakkhaso sannipatitaṃcaturaṅgabalañca āyudha hatthaṃ aneka sahassayodhabalañca disvā ativiyabhīto ṭhātuñca rañño āṇattibalena gattuñca kimapi bhāṇituñca na sakkoti, rājā tadavatthaṃ taṃ disvā laddhābhayosi imacchitaṃ te kathehī’ti āha, dhammiko rājā na me kiñci bhayaṃ uppādessatiti ñatvā rājānameva māha ‘‘devo jānātiyeva sabbesaṃ sattānaṃ āharaṭṭhitikataṃ, tathāhi uddhalokavāsino deva sudhābhojanena pīṇitā jīvanti, adhe lokavāsine nāgā bhekabhojanena suhitā vasanti manussā khajjakādinānāvidhena āhārajātena pīṇitā jīvanti. Amhādisā yakkha rakkhasādayo pana maṃsalohi sassādato tussanti? Tesvaha maññataro chāte ca pipāsite ca tādisaṃ karuṇāparāyaṇaṃ mahāpurisaṃ disvāpi aparipuṇṇamanorato maṇdabhāgadheyyo socāmī’’ti āha.

៦២. គ្រានោះ រក្សាសនោះឃើញកងទ័ពមានអង្គ ៤ ដែលប្រជុំគ្នា មានអាវុធក្នុងដៃ និងកងពលយោធាច្រើនពាន់នាក់ ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុតរន្ធត់ចិត្តជាខ្លាំង មិនអាចនឹងឈរនៅក្តី មិនអាចនឹងដើរទៅដោយអំណាចនៃព្រះរាជអាជ្ញាក្តី មិនអាចនឹងនិយាយអ្វីមួយក្តី។ ព្រះរាជាទ្រង់ទតឃើញអាការៈបែបនោះរបស់រក្សាសនោះហើយ ទើបត្រាស់ថា «អ្នកទទួលបានការអភ័យហើយ ចូរប្រាប់នូវសេចក្តីប្រាថ្នារបស់អ្នកមកចុះ»។ រក្សាសនោះដឹងថា «ព្រះរាជាដ៏ទ្រង់ធម៌នេះ នឹងមិនធ្វើភ័យណាមួយដល់យើងឡើយ» ទើបក្រាបបង្គំទូលព្រះរាជាថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបស្រាប់ហើយនូវការតាំងនៅបាននៃសត្វទាំងឡាយដោយសារអាហារ ព្រោះថា ទេវតាទាំងឡាយដែលនៅក្នុងលោកខាងលើ រស់នៅដោយឆ្អែតស្កប់ស្កល់នឹងសុធាភោជន ពួកណាកដែលនៅក្នុងលោកខាងក្រោម រស់នៅដោយឆ្អែតស្កប់ស្កល់នឹងកង្កែបជាអាហារ មនុស្សទាំងឡាយ រស់នៅដោយឆ្អែតស្កប់ស្កល់នឹងអាហារផ្សេងៗ មានបង្អែមជាដើម។ ចំណែកឯពួកយក្ស និងរក្សាសជាដើម ដូចជាយើងខ្ញុំនេះ តែងត្រេកអរនឹងការស៊ីសាច់ និងផឹកឈាមមិនមែនឬ? ក្នុងចំណោមពួកទាំងនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គជាម្នាក់ដ៏ឃ្លាន និងស្រេកទឹក ទោះបីជាបានឃើញមហាបុរសដ៏មានករុណាជាទីពឹងបែបនេះហើយ ក៏នៅតែមិនទាន់បានសម្រេចបំណងប្រាថ្នា ជាអ្នកមានភ័ព្វវាសនាតិច តែងសោកស្តាយ» ដូច្នេះ។

---

63. Tanutcamavoca ‘‘matakalebarāni khāditvā vasāmi‘‘ti saccaṃ mahārāja! Matasarīraṃ sukkhapaṇṇaṃ viya nīrasaṃ kiṃ metāya dujjavikāya pasīda deva! Varaṃ me dehi nava visayethita manusso eko janapado gocaratthāya me dīyatu, tattha manussānaṃ anapagatuṇhavegaṃ jīvarudhirañca jīvamaṃ sañca khāditvā ciraṃ sukhena jīvituṃ sakkā’ti āha. Atha rājā arepāpima! Rakkhasa! Nāhaṃ pāṇavadhaṃ anujānissāmi cajetaṃ tava gāhavikāranti. ‘‘Tenahi dine dine ekaṃ manussabaliṃdehi’’ti. Jīvabalimekampi na demīti vutte ‘‘sacca menaṃ maṃdisāna kappa rukkhāpi avakesino jāyantīti hā hatosmi kimahaṃ karomī’’ti visāda dinnayano dummukho domanassappatto appaṭihāno aṭṭhāsi.

៦៣. ព្រះរាជាត្រាស់សួរថា «អ្នកឯងនិយាយថា យើងស៊ីខ្មោចស្លាប់ហើយរស់នៅ មែនឬ?» រក្សាសក្រាបទូលថា «ពិតមែនហើយ មហារាជ! រាងកាយដែលស្លាប់ទៅហើយ តែងគ្មានរសជាតិ ដូចជាស្លឹកឈើស្ងួត តើការចិញ្ចឹមជីវិតដ៏លំបាកបែបនេះមានប្រយោជន៍អ្វីដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ? បពិត្រព្រះសម្មតិទេព សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស! សូមទ្រង់ប្រទានពពរដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមទ្រង់ប្រទានជនបទមួយ ដែលមានមនុស្សរស់នៅថ្មីៗ ដើម្បីជាទីរកស៊ីរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ក្នុងជនបទនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គអាចនឹងស៊ីសាច់ស្រស់ និងផឹកឈាមស្រស់ ដែលមិនទាន់បាត់បង់កម្តៅរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ហើយរស់នៅជាសុខអស់កាលជាយូរអង្វែងបាន» ដូច្នេះ។ គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់ថា «នែរក្សាសដ៏លាមក! យើងនឹងមិនអនុញ្ញាតការសម្លាប់សត្វឡើយ ចូរអ្នកលះបង់នូវការប្រកាន់ខុសរបស់អ្នកនោះចេញទៅ»។ រក្សាសក្រាបទូលថា «បើដូច្នោះទេ សូមទ្រង់ប្រទានមនុស្សម្នាក់ដើម្បីជាពលិការរាល់ៗ ថ្ងៃ»។ កាលបើព្រះរាជាត្រាស់ថា «យើងមិនប្រទានសូម្បីតែជីវិតមនុស្សម្នាក់ដើម្បីជាពលិការឡើយ» រក្សាសនោះក៏គិតថា «ពិតមែនហើយ សូម្បីតែដើមភក្សព្រឹក្ស (កប្បព្រឹក្ស) ក៏មិនផ្តល់ផលដល់សត្វទាំងឡាយដូចជាយើងឡើយ ឱ! យើងវិនាសហើយ តើយើងត្រូវធ្វើដូចម្តេច?» ក៏មានភ្នែកស្រពោន មុខស្រងូតស្រងាត់ ដល់នូវសេចក្តីតូចចិត្ត មិនមានបដិភាណ ហើយឈរនៅ។

---

64. Atha tassa nariṇdassa karuṇābhūyasi tahiṃ jāyamānā manotassa viratyā vyākulaṃ akāsi. Atha rājā evaṃ pari vitakkesi.

៦៤. គ្រានោះ ករុណាដ៏ធំធេងដែលកើតឡើងក្នុងព្រះទ័យនៃព្រះរាជាអង្គនោះ ចំពោះរក្សាសនោះ បានធ្វើឲ្យព្រះទ័យរបស់ព្រះអង្គវឹកវរ។ ទើបព្រះរាជាទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា៖

---

65.

៦៥.

---

Nānussarāmi vata yācitu māgatānaṃ,Icchāvighāta paritāpa hatajjutīti;

Hemanta nibbahimamāruta nissirīka,Paṅkerubhehi sadisāni mukhāni jātu.

«យើងមិនដែលនឹកឃើញឡើយ នូវពួកអ្នកដែលមកសូម ដែលមានមុខប្រៀបដូចជាផ្កាឈូកអស់សិរី ព្រោះត្រូវខ្យល់ទឹកកកក្នុងរដូវរងាបក់បោកហើយ មានរស្មីត្រូវបំផ្លាញដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ព្រោះការខកបំណងឡើយ។»

---

66. Etassa rakkhassa paresaṃ dukkhamā pādayituṃ na kadāci sakkā, ahañca ajjhattika dānaṃ kadādassāmiti patthemi, tadidaṃ pattakakālaṃ jātaṃ, saka sarīrassa ahameva issaro, mama maṃsalohitena etaṃ santappayāmīti kata nicchayo amacce āmantetvā evamāha.

៦៦. «រក្សាសនេះ មិនអាចនឹងធ្វើសេចក្តីទុក្ខដល់អ្នកដទៃបានឡើយក្នុងកាលណាមួយ ចំណែកឯយើងវិញ តែងប្រាថ្នាថា តើយើងនឹងផ្តល់អជ្ឈត្តិកទានក្នុងកាលណា? ពេលនេះជាកាលដ៏សមគួរហើយ យើងខ្លួនឯងជាម្ចាស់នៃរាងកាយរបស់ខ្លួន យើងនឹងធ្វើឲ្យរក្សាសនេះឆ្អែតស្កប់ស្កល់ដោយសាច់និងឈាមរបស់យើង» ព្រះរាជាទ្រង់សម្រេចព្រះទ័យយ៉ាងនេះហើយ ទើបហៅពួកអាមាត្យមកត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖

---

67.

៦៧.

---

Imaṃ sarattaṃ piyitaṃ sarīraṃ,Dhāremi lokassa hitattha meva;

Ajjātitheyyatta mupeti tañce,Ato paraṃ kiṃ piya matthi mayhaṃ.

«រាងកាយដ៏ជាទីស្រឡាញ់ ដែលប្រកបដោយឈាមក្រហមនេះ យើងទ្រទ្រង់ទុកដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកតែប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើរាងកាយនោះ ដល់នូវភាពជាគ្រឿងទទួលភ្ញៀវ (ជាអាហារ) ក្នុងថ្ងៃនេះ តើមានអ្វីដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងនេះទៅទៀតសម្រាប់យើង?»

---

Amaccā evamāhaṃsu ekassa rakkhassa atthāya sakala lokaṃ anāthikattu micchato koyaṃ dhamma maggo devassa atha rājā evamāha.

ពួកអាមាត្យក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ព្រះអង្គប្រាថ្នានឹងធ្វើសត្វលោកទាំងពួងឲ្យទៅជាអ្នកគ្មានទីពឹង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់រក្សាសតែម្នាក់ តើនេះជាផ្លូវធម៌បែបណា?» គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖

---

68.

៦៨.

---

Nicco pahogassa dhanassa cāpi,Na yācake daṭṭhu mahaṃ labhāmi;

Evaṃ vidhaṃ atthi janantu laddhuṃ,Na devatā rādhanāyapi sakkā.

«ទោះបីជាទ្រព្យសម្បត្តិមានច្រើនជាប្រចាំក្តី ក៏យើងមិនងាយនឹងបានជួបពួកអ្នកសុំឡើយ ការបានជួបមនុស្សបែបនេះ (អ្នកសុំសាច់ឈាម) សូម្បីតែការបួងសួងដល់ទេវតា ក៏មិនអាចនឹងបានឡើយ។»

---

69. Apetha tumhe na me dānantarāyaṃ karothā’ti āha. Atha amaccā yadicāyaṃ nicchayo apariccajanīyo amhesu ekeka meva dine dine rakkhassa balikammāya hotūti āhaṃsu. Atha rājā ‘‘ahameva jīvanto evaṃ nānājānissāmi’’ti sallakattaṃ sīghaṃ ettha ānehīti saṃvidhahi. Atha tattha samāgatā sabbe janā taṃ pavattiṃ sutvā tassa guṇe anurattā sokena kampamānā tahiṃ patiṭṭhitena paṭighena ati kuddhā visuṃ visuṃ evamāhaṃsu.

៦៩. ព្រះរាជាត្រាស់ថា «អ្នកទាំងឡាយចូរថយចេញទៅ កុំធ្វើសេចក្តីអន្តរាយដល់ទានរបស់យើងឡើយ»។ គ្រានោះ ពួកអាមាត្យក្រាបទូលថា «ប្រសិនបើការសម្រេចព្រះទ័យនេះមិនអាចលះបង់បានទេ សូមឲ្យពួកយើងម្នាក់ៗ រាល់ៗ ថ្ងៃ ក្លាយជាពលិការរបស់រក្សាសចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់ថា «កាលបើយើងនៅមានជីវិតរស់នៅ យើងនឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើបែបនេះឡើយ» ហើយទ្រង់បង្គាប់ថា «ចូរនាំគ្រូពេទ្យវះកាត់មកទីនេះជាប្រញាប់»។ គ្រានោះ ជនទាំងឡាយទាំងពួងដែលប្រជុំគ្នានៅទីនោះ លុះបានឮដំណឹងនោះហើយ ជាអ្នកស្រឡាញ់ពេញចិត្តក្នុងព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ញាប់ញ័រដោយសេចក្តីសោកស្តាយ មានសេចក្តីខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរក្សាសដែលស្ថិតនៅទីនោះ ក៏និយាយផ្សេងៗ គ្នា យ៉ាងនេះថា៖

---

70. Eso rakkhaso sīsacchedamarahatiti keci, kāla megha sadisa metassa mahā sarīraṃ aneka satānaṃ sarānaṃ tuṇirabhāvaṃ netumarahatīti keci, anekesaṃ khepana satthānaṃ lakkhabhāvaṃ mupanetuṃ yuttamiti ca pare, asikadalikīlāya vajjhoyamiti aññño telacolena veṭhetvā mahatā pāvakena ujjāletvā dahitabboyamiti apare, idaṃ sabbaṃ rājānānu jānāti. Imaṃ asappurisaṃ jīvagāhaṃ gahetvā rajjūhi guḷapiṇḍaveṭhanaṃ veṭhetvā baṇdhanāgāre pakkhipi tabbanti aññe evamevaṃ tattha bahudhā kathentānaṃ kaṭukataraṃ vadhavidhānaṃ yakkho sutvā tasito militakkhamatadeho viya niccalova ṭhito, atha so rājā ‘‘ehi sakhe rakkhasa! Mahopakāra karaṇa bhūta!

៧០. ខ្លះនិយាយថា «រក្សាសនេះ គួរតែត្រូវកាត់ក្បាលចោល» ខ្លះនិយាយថា «រាងកាយដ៏ធំរបស់វា ដែលប្រៀបដូចជាមេឃខ្មៅងងឹតនេះ គួរតែធ្វើជាបំពង់ដាក់ព្រួញរាប់រយ» ខ្លះទៀតនិយាយថា «គួរតែយកវាធ្វើជាផ្ទាំងស៊ីបសម្រាប់សាស្ត្រាវុធផ្សេងៗ» ខ្លះទៀតនិយាយថា «វាគួរតែត្រូវសម្លាប់ដោយការលេងដាវ» ខ្លះទៀតនិយាយថា «គួរតែយកសំពត់ជ្រលក់ប្រេងមករុំវា ហើយដុតដោយភ្លើងដ៏ធំ» (ប៉ុន្តែ) ព្រះរាជាមិនទ្រង់អនុញ្ញាតនូវរឿងទាំងអស់នេះឡើយ។ ខ្លះទៀតនិយាយថា «គួរតែចាប់បុរសអសប្បុរសនេះទាំងរស់ ហើយយកខ្សែចងរុំដូចជាដុំម្សៅ រួចយកទៅដាក់ក្នុងគុក»។ យក្សបានឮវិធីសម្លាប់ដ៏សាហាវឃោរឃៅផ្សេងៗ ដែលគេនិយាយគ្នាយ៉ាងច្រើននៅទីនោះ ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុត ឈរស្ងៀមធ្មឹង ដូចជាមនុស្សស្លាប់ដែលបិទភ្នែកជិត។ គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់ថា «មកចុះ មិត្តរក្សាស! អ្នកជាអ្នកធ្វើឧបការៈដ៏ធំធេងដល់យើង!

---

71.

៧១.

---

Deyyañca dānappavanañcacittaṃ,Atthi tuvaṃ lohita maṃsakāmī;

Sametu metaṃ hitāya durāpaṃ,Mano ratho sijjhatu no ubhinnanti.

«វត្ថុដែលគួរឲ្យ និងចិត្តដែលបង្អោនទៅក្នុងទាន ក៏មានព្រម ចំណែកឯអ្នកសោត ក៏ជាអ្នកប្រាថ្នាសាច់និងឈាម សូមឲ្យវត្ថុដែលក្របាននេះ ចូលមកជួបគ្នាដើម្បីជាប្រយោជន៍ចុះ សូមឲ្យបំណងប្រាថ្នារបស់យើងទាំងពីរបានសម្រេចចុះ។»

---

Vatvā ‘‘mama sarīrato dīyamānaṃ jīvamaṃsaṃ jīvarudhirañca mayi anuggahena sampaṭicchā’ti rakkhassa vatvā sallakattābhimukhaṃ dakkhiṇabāhuṃ pasāresi maṃsakattanāya.

លុះត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ទើបត្រាស់នឹងរក្សាសថា «ចូរអ្នកទទួលយកនូវសាច់ស្រស់ និងឈាមស្រស់ ដែលយើងផ្តល់ឲ្យពីរាងកាយរបស់យើង ដោយសេចក្តីអនុគ្រោះដល់យើងចុះ» រួចទ្រង់លាតព្រះហស្តស្តាំទៅរកគ្រូពេទ្យវះកាត់ ដើម្បីកាត់យកសាច់។

---

72. Atha so yakkho ubho kaṇṇe pidhāya santaṃ pāpaṃ paṭihatamamaṃgalaṃ rañño sotthi bhavatu, kimidamāpatitaṃ mahatā me pāpa vipākena jīvatu micchato visabhojanamicca, ātapatilantassa dāvaggi parikkhepo viya ca yadi īdiso me saṃkappa mahārāje samujjo yeyya deva daṇḍo me sirasi addhā patatūti, lokapālāpi me sīsaṃ chiṇdanti nāha mevaṃ vidhamaparādhaṃ karissāmī’ti na sampaṭicchi,

៧២. គ្រានោះ យក្សនោះខ្ទប់ត្រចៀកទាំងពីរ ហើយពោលថា «សូមបាបវិនាសទៅ សូមអមង្គលត្រូវកម្ចាត់ចេញទៅ សូមសេចក្តីសួស្តីមានដល់ព្រះរាជាចុះ! តើមានអ្វីកើតឡើងដល់ខ្ញុំហើយហ្ន៎? ព្រោះតែផលបាបដ៏ធំធេងរបស់ខ្ញុំ ដែលប្រាថ្នានឹងរស់នៅ តែបែរជាដូចជាការស៊ីអាហារពិស និងដូចជាការឡោមព័ទ្ធដោយភ្លើងឆេះព្រៃចំពោះអ្នកដែលហត់នឿយដោយសារកម្តៅថ្ងៃ ប្រសិនបើសេចក្តីប្រាថ្នាបែបនេះរបស់ខ្ញុំកើតឡើងចំពោះមហារាជ ទេវទណ្ឌមុខជាធ្លាក់មកលើក្បាលរបស់ខ្ញុំជាមិនខាន សូម្បីតែពួកលោកបាល ក៏មុខជានឹងកាត់ក្បាលរបស់ខ្ញុំដែរ ខ្ញុំនឹងមិនធ្វើនូវកំហុសឆ្គងបែបនេះឡើយ» ក៏មិនព្រមទទួលយកឡើយ។

---

73. Atha rājā tena hi yakkha! ‘‘Kiṃ te mayā kātabbantī’ti āha. Atha so rakkhaso mahājanānaṃ vadha vidhānena rañño ānāya ca bhīto santatto ‘‘deva! Nāha maññaṃ patthayāmi kintu itoppabhūti rājārahena bhojanena gāme gāme upahārabaliṃ laddhukāmomhi’ti āha atha rājā ‘‘evaṃ karontu raṭṭhavāsino’’ti nagareva sakala raṭṭhe ca bheriṃ carāpetvā pānātipāta viramaṇāya ovaditvā naṃ yakkhaṃ uyyojesi.

៧៣. គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់ថា «បើដូច្នោះទេ នែយក្ស! តើយើងត្រូវធ្វើដូចម្តេចដល់អ្នក?» គ្រានោះ រក្សាសនោះមានសេចក្តីភ័យខ្លាច និងតក់ស្លុតចំពោះវិធីសម្លាប់របស់មហាជន និងព្រះរាជអាជ្ញារបស់ព្រះរាជា ទើបក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ខ្ញុំព្រះអង្គមិនប្រាថ្នាអ្វីផ្សេងឡើយ គ្រាន់តែចាប់ពីពេលនេះទៅ ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នានឹងទទួលបាននូវគ្រឿងពលិការជាអាហារដ៏សមគួរដល់ស្តេច ក្នុងភូមិនីមួយៗ» ដូច្នេះ។ គ្រានោះ ព្រះរាជាទ្រង់បង្គាប់ឲ្យទូងស្គរប្រកាសក្នុងទីក្រុង និងទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រថា «សូមឲ្យអ្នករដ្ឋទាំងឡាយធ្វើការងារនេះចុះ» ហើយទ្រង់ទូន្មានរក្សាសនោះឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ រួចក៏បញ្ជូនយក្សនោះទៅ។

---

Iti rattakkhidamana paricchedo chaṭṭho.

ចប់ បរិច្ឆេទទី ៦ ស្តីពីការទូន្មានយក្សរត្តក្ខិ តែប៉ុណ្ណេះ។

---

Atha kadāci vassādhikatānaṃ devatānaṃ pamādena avaggaho pāturahosi.

គ្រានោះ ក្នុងកាលម្តងម្កាល ព្រោះតែសេចក្តីប្រមាទនៃទេវតាទាំងឡាយដែលមើលការខុសត្រូវលើទឹកភ្លៀង គ្រោះរាំងស្ងួតក៏បានកើតឡើង។

---

74.

៧៤.

---

Nidāghavegena ravi patāpi,Uṇhābhitattā pacano baro ca;

Jarāturevāsisirā dharā ca,Piviṃsu te sabbadhi sabbima mbu.

«ព្រះអាទិត្យក្តៅខ្លាំងដោយសារកម្លាំងនៃរដូវក្តៅ ខ្យល់បក់បោកក្តៅខ្លាំងដោយសារកម្តៅថ្ងៃ ផែនដីដែលមិនត្រជាក់ ប្រៀបដូចជាមនុស្សចាស់ដែលឈឺ វត្ថុទាំងនោះបានផឹកទឹកទាំងអស់នៅគ្រប់ទិសទី។»

---

75.

៧៥.

---

Anetābhusuṇehana vipaccamāna,Sanīssanamebhāhariteva vāṭī;

Tibbātapakkattavanantarājī,Runākulā khāyati vīrikānaṃ.

«សួនច្បារដែលធ្លាប់តែខៀវខ្ចី ក៏ប្រែជាគ្មានទឹក ស្ងួតក្រៀមក្រោះដោយសារខ្វះទឹក ជួរព្រៃឈើដែលត្រូវឆេះខ្លោចដោយសារកម្តៅថ្ងៃដ៏ខ្លាំង តែងបង្ហាញឲ្យឃើញនូវភាពស្ងួតហួតហែងដល់ពួកអ្នកធ្វើការងារ។»

---

76.

៧៦.

---

Vassānakālepi pabhākarassa,Patāpasantāpitamantalikkhaṃ;

Samācitaṃ paṇḍaravāridehi,Savaṇdanālepamivātirocī.

«សូម្បីតែក្នុងវស្សានរដូវ អាកាសដែលត្រូវក្តៅក្រហាយខ្លាំងដោយសារកម្តៅនៃព្រះអាទិត្យ ដែលពោរពេញទៅដោយពពកពណ៌ស តែងភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច ប្រៀបដូចជាការលាបដោយម្សៅចន្ទន៍។»

---

77. Evaṃ mahatā gimhavipphuraṇena nadītaḷākasobbhādīsu sikatākaddamāvasesaṃ sositesu kedāresu mata sassesu bahudhā eḷitabhūmibhāgesu salilabhāvena kilantesu migapakkhisu taṃ pavattiṃ sutvā rāja karuṇāya kampitahadayo aṭṭhaṅgasīlaṃ samādiyitvā mahācetiyaṅgaṇamāgamma yāva devo sabbattha vittha tāhi saliladhārāhi sakala laṅkādīpaṃ pinento vassaṃ vassitvā mahatā udakappavāhena maṃ na plavayissati maramānopi tāva na uṭṭhahissāmīti daḷhataraṃ adhiṭṭhāya tattha silāpatthare sayi.

៧៧. ដោយសារការផ្សាយទៅនៃរដូវក្តៅដ៏ធំបែបនេះ កាលបើស្ទឹង បឹង ត្រពាំងជាដើម ត្រូវរីងស្ងួតសល់តែខ្សាច់និងភក់ ស្រូវក្នុងស្រែទាំងឡាយត្រូវងាប់អស់ ផ្ទៃដីទាំងឡាយត្រូវប្រេះបែកជាច្រើនអន្លើ ពួកម្រឹគនិងបក្សីទាំងឡាយត្រូវលំបាកដោយសារខ្វះទឹក ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ដំណឹងនោះហើយ មានព្រះទ័យញាប់ញ័រដោយសារព្រះករុណា ទ្រង់សមាទានអដ្ឋង្គសីល ហើយយាងទៅកាន់លានមហាចេតិយ ទ្រង់អធិដ្ឋានយ៉ាងមាំមួនថា «ដរាបណាភ្លៀងមិនទាន់បង្អុរចុះមកដោយខ្សែទឹកដ៏ធំទូលាយនៅគ្រប់ទិសទី ធ្វើឲ្យកោះលង្កាទាំងមូលឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ហើយអណ្តែតយើងទៅដោយខ្សែទឹកដ៏ធំទេ សូម្បីតែយើងត្រូវស្លាប់ ក៏យើងមិនក្រោកឡើងពីទីនេះឡើយ» រួចទ្រង់ផ្ទំលើផ្ទាំងថ្មនៅទីនោះ។

---

78. Taṃkhaṇe tassa raññe dhammatejena cakitānaṃ guṇappabaṇdhena ca pasantānaṃ devanāgayakkhānaṃ ānubhāvena samantato vassavalāhakā uṭṭhahiṃsu tathā hi.

៧៨. ក្នុងខណៈនោះ ដោយសារតេជះនៃធម៌របស់ព្រះរាជាអង្គនោះ និងដោយសារអានុភាពនៃពួកទេវតា នាគ និងយក្ស ដែលជ្រះថ្លានឹងគុណសម្បត្តិរបស់ព្រះអង្គ ពួកពពកភ្លៀងទាំងឡាយក៏បានកើតឡើងនៅគ្រប់ទិសទី ព្រោះថា៖

---

79.

៧៩.

---

Dīghāminantāva disāpayāmaṃ,Vitthārayantāva tamaṃ sikhāhī;

Chāyā girīnaṃ viya kāḷameghā.

«ពួកពពកខ្មៅទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាស្រមោលនៃភ្នំ ដែលលាតសន្ធឹងទៅកាន់ទិសទាំងឡាយដ៏វែងឆ្ងាយ ធ្វើឲ្យងងឹតសាយភាយទៅដោយកំពូលពពក។»

---

80.

៨០.

---

Gambhīradhīratthanitā payodā,Tahiṃ tahiṃ vassitumārabhiṃsu;

Samunnadattā sikhino kalāpaṃ,Sandhārayuṃ jattamicuttamaṅige.

«ពួកពពកដែលលាន់ឮសូរគ្រហឹមយ៉ាងជ្រៅនិងស្ងប់ស្ងាត់ ក៏ចាប់ផ្តើមបង្អុរភ្លៀងចុះមកក្នុងទីនោះៗ ពួកក្ងោកទាំងឡាយដែលស្រែកយំ ក៏បើកកន្ទុយ ហើយលើកឡើងលើក្បាលរបស់ខ្លួន។»

---

81.

៨១.

---

Muttākalāpā viya tehi muttā,Lambiṃsu dhārā pasamiṃsu reṇu;

Gaṇdho subho mediniyāvacāra,Vitaññamāno jaladānilena.

«ខ្សែទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះមកពីពពកទាំងនោះ ប្រៀបដូចជាកម្រងកែវមុក្តា បានធ្លាក់ចុះមក ហើយធ្វើឲ្យធូលីស្ងប់រំងាប់ទៅ ក្លិនដ៏ក្រអូបនៃផែនដី ក៏សាយភាយទៅដោយសារខ្យល់នៃពពកភ្លៀង។»

---

82.

៨២.

---

Jutīhi jambunadapippharāhi,Muhuṃ disante anura jayanti;

Meghassanāḷituriyānuyātā,Vijjullatā naccamivācariṃsu.

«ផ្លេកបន្ទោរទាំងឡាយដែលអមដោយតន្ត្រីគឺសំឡេងផ្គរលាន់នៃពពក ក៏ប្រព្រឹត្តទៅប្រៀបដូចជាការរាំរែក ធ្វើឲ្យទិសទាំងឡាយភ្លឺរុងរឿងមួយរំពេច ដោយសារពន្លឺដ៏ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាចដូចជាមាសជម្ពូនទ។»

---

83.

៨៣.

---

Kodhena rattā viya tambavaṇṇā,Ninādavanto jayapītiyāva;

Gavesamānā viya gimhaveriṃ,Vyāpiṃsu sabbattha tadā mahoghā.

«ក្នុងកាលនោះ ខ្សែទឹកដ៏ធំទាំងឡាយមានពណ៌ក្រហមលឿង ប្រៀបដូចជាខឹងក្រហមឆ្អៅ មានសំឡេងលាន់ឮប្រៀបដូចជាសេចក្តីត្រេកអរក្នុងជ័យជម្នះ ប្រៀបដូចជាស្វែងរកសត្រូវគឺរដូវក្តៅ ក៏បានផ្សាយទៅសព្វគ្រប់ទិសទី។»

---

84. Evaṃvidhe vasse pavattesi rājā namaṃ mahogho uppilāpadhīti na uṭṭhāsiyeva atha amaccā cetiyaṅgaṇe jalaniggamapaṇāliyo thakeseṃ anto sampuṇṇavāripūro rājānaṃ uppilāpesi. Atha so uṭṭhāya cetiyassa mahussavā vidhāya rājabhavanameva gato.

៨៤. កាលបើភ្លៀងបង្អុរចុះមកបែបនេះ ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «ខ្សែទឹកដ៏ធំមិនទាន់អណ្តែតយើងឡើងទេ» ក៏មិនព្រមក្រោកឡើងឡើយ។ គ្រានោះ ពួកអាមាត្យបានបិទរន្ធបង្ហូរទឹកក្នុងលានចេតិយ ទឹកដែលពេញហូរហៀរនៅខាងក្នុង ក៏បានធ្វើឲ្យព្រះរាជាអណ្តែតឡើង។ គ្រានោះ ព្រះអង្គទ្រង់ក្រោកឡើង ហើយធ្វើមហោស្រពជាទីសក្ការៈចំពោះព្រះចេតិយ រួចក៏យាងត្រឡប់ទៅកាន់ព្រះរាជវាំងវិញ។

---

85. Tato adaṇḍena asatthena rajjamanusāsato rañño accantamudramānasattaṃ viditvā unnaḷā keci manussā gāmavilopādikaṃ ācarantā corā ahesuṃ taṃ sutvā rājā te core jīvagāhaṃ gāhāpetvā baṇdhanāgāre khipitvā rahasi tesaṃ ratanahiraññādikaṃ datvā mā evaṃ karothāti ovaditvā palāpetvā rattiyaṃ āmakasusānato chavarūpe ānetvā corahiṃsaṃkārento viya agginā uttāpetvā nagarato bahi khipāpesi evaṃ corabhayadva apanetvā ekadā evaṃ cintesi.

៨៥. តាំងពីពេលនោះមក កាលបើដឹងថាព្រះរាជាទ្រង់គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិដោយគ្មានអាជ្ញា គ្មានសាស្ត្រាវុធ មានព្រះទ័យទន់ភ្លន់ជាទីបំផុត មនុស្សកាចសាហាវខ្លះ ក៏ធ្វើការប្លន់អ្នកស្រុកជាដើម ហើយក្លាយជាចោរ។ ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ដំណឹងនោះហើយ ទ្រង់បង្គាប់ឲ្យចាប់ចោរទាំងនោះទាំងរស់ យកទៅដាក់ក្នុងគុក ហើយទ្រង់ប្រទានរតនៈនិងប្រាក់កាសជាដើមដល់ពួកគេជាសម្ងាត់ រួចទូន្មានថា «កុំធ្វើបែបនេះទៀតឡើយ» ហើយដោះលែងឲ្យរត់ទៅ។ ក្នុងពេលយប់ ទ្រង់ឲ្យនាំយកខ្មោចស្លាប់ពីព្រៃខ្មោចស្រស់មក ហើយធ្វើដូចជាធ្វើទារុណកម្មចោរ ដោយការដុតដោយភ្លើង រួចឲ្យយកទៅបោះចោលនៅខាងក្រៅទីក្រុង។ ទ្រង់កម្ចាត់ភ័យអំពីចោរយ៉ាងនេះហើយ ថ្ងៃមួយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា៖

---

86. Kimanena rajjavibhavena, indaṃ paripuṇṇaṃ sakosaṃ saparajanaṃ sahorodhaṃ sāmaccaṃ sakhavāhanaṃ rajjaṃ kassaci dānarūpena datvā vanaṃ pavisitvā sīlaṃ samādāya kāyavivekaṃ cittavivekadva sampādetuṃ vaṭṭatīti abhinikkhamane ratiṃ janesi. Tadā goṭhābhayopi evarūpaṃ pāpavitakkaṃ uppādesi. Esa rājā dhammiko sadācārakusalo patidivasaṃ vīdhīyamānehi dasavidhakusalakammehi āyusaṃkhāropissa vaḍḍhati upapīḷakakammānica dūramapayanti. Tatoyeva cirataraṃ jīvissati etassa accayena kadāhaṃ rajjaṃ labhissāmi rajjaṃ patvāpi vaḍataro āhaṃ yuvajanasevanīyaṃ visayasukhaṃ kathamanubhavissāmi sīghamimaṃ ito palāpetvā rajje patiṭhahissāmīti cintetvā bahuṃ sāradhanamādāya uttaradvārato nikkhamitvā pubbacore sannipātetvā balakāyaṃ gahetvā āgamma nagaradvāraṃ gaṇhi taṃ pavattiṃ sutvā rājā ‘‘rajjaṃ kassacidatvā abhinikkhamanaṃ karissāmiti katasanniṭṭhānassa mama ayaṃ kenaci devānubhāvena sannidhāpito maññe amaccā mayaṃ ananumatāpi purāyujjhitumāra bhanti evaṃ sati maṃ nissāya ubhayapakkhagatassa mahājanassa vipulaṃ dukkhaṃ ‘‘bhavissati kimanena rajjena phalaṃ rajjaṃ tasseva dinnaṃ hotu’’ti vatvā kaṃci ajānāpetvā parissāvanamattaṃ gahetvā dullakkhiyamānaveso dakkhiṇadvārena nikkhamitvā malayadesaṃ gacchanto

៨៦. «តើមានប្រយោជន៍អ្វីដោយរាជសម្បត្តិដ៏រុងរឿងនេះ អាត្មាអញគួរតែប្រគល់រាជសម្បត្តិដ៏បរិបូណ៌ ព្រមទាំងព្រះរាជទ្រព្យ ជនជាបរិវារ ព្រះស្នំក្រមការ អាមាត្យ និងយានជំនិះនេះ ឲ្យជាទានដល់បុគ្គលណាម្នាក់ ហើយចូលទៅកាន់ព្រៃ សមាទានសីល ញ៉ាំងកាយវិវេក និងចិត្តវិវេកឲ្យសម្រេចចុះ» ព្រះរាជាទ្រង់បង្អោនព្រះទ័យទៅក្នុងព្រះអភិនិស្ក្រមណ៍ (ការចេញសាងផ្នួស) យ៉ាងនេះ។ ក្នុងកាលនោះឯង ហ្គោដ្ឋាភ័យ ក៏បានបង្កើតនូវបាបវិតក្កមានសភាពយ៉ាងនេះថា «ព្រះរាជានេះជាអ្នកទ្រង់ធម៌ មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តល្អ តែងធ្វើកុសលកម្ម ១០ ប្រការរាល់ៗ ថ្ងៃ ធ្វើឲ្យព្រះជន្មាយុរបស់ព្រះអង្គកាន់តែចម្រើនឡើង ហើយឧបបីឡកកម្មទាំងឡាយក៏វិនាសទៅឆ្ងាយ។ ហេតុនោះឯង ព្រះអង្គនឹងរស់នៅបានយូរអង្វែង តើកាលណាអាត្មាអញនឹងបានសោយរាជ្យក្រោយពេលព្រះអង្គសោយទិវង្គតទៅ? ទោះបីបានសោយរាជ្យ ក៏អាត្មាអញមានវ័យចាស់ទៅហើយ តើនឹងសោយសុខក្នុងកាមគុណដែលយុវជនគួររីករាយនោះដូចម្តេចបាន? អាត្មាអញគួរតែធ្វើឲ្យព្រះអង្គរត់ចេញពីទីនេះជាប្រញាប់ ហើយឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិវិញ» គិតដូច្នេះហើយ ក៏នាំយកទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃជាច្រើន ចេញតាមទ្វារទិសឧត្តរ (ទ្វារជើង) ទៅប្រមូលពួកចោរពីមុនៗ មក រួចដឹកនាំកងទ័ពមកឡោមព័ទ្ធទ្វារនគរ។ ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ដំណឹងនោះហើយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «អាត្មាអញបានសម្រេចចិត្តទុកជាមុនហើយថា នឹងប្រគល់រាជសម្បត្តិឲ្យទៅអ្នកណាម្នាក់ រួចចេញសាងផ្នួស ឥឡូវនេះ ប្រហែលជាដោយតេជានុភាពនៃទេវតាណាមួយ បាននាំបុគ្គលនេះមកជិតហើយ។ ពួកអាមាត្យរបស់យើង ទោះបីយើងមិនអនុញ្ញាត ក៏ប្រហែលជានឹងច្បាំងគ្នាជាមិនខាន កាលបើដូច្នោះ មហាជនទាំងសងខាងនឹងត្រូវទទួលទុក្ខទោសយ៉ាងធំធេងដោយសារតែអាត្មាអញ តើមានប្រយោជន៍អ្វីដោយរាជសម្បត្តិនេះ រាជសម្បត្តិចូរជារបស់បុគ្គលនោះចុះ» ទ្រង់ព្រះតម្រិះដូច្នោះហើយ មិនឲ្យអ្នកណាម្នាក់ដឹងឡើយ ទ្រង់យកតែធម្មក្រក (ប្រដាប់ចម្រោះទឹក) មួយប៉ុណ្ណោះ ក្លែងព្រះកាយមិនឲ្យគេស្គាល់ ហើយស្តេចចេញតាមទ្វារទិសទក្សិណ (ទ្វារត្បូង) យាងសំដៅទៅកាន់ម៉ាឡយទេស (តំបន់ភ្នំ)។

---

87.

៨៧.

---

Sadāsantuṭṭhacittānaṃ sakkā sabbattha jīvitu;

Kutra nāma na vijjanti phalamūlajallāyā.

ជនទាំងឡាយដែលមានចិត្តសន្ដោសជានិច្ច តែងអាចរស់នៅបានក្នុងគ្រប់ទីកន្លែង ព្រោះថា ផ្លែឈើ មើមឈើ និងទឹក តើមិនមាននៅក្នុងទីណាខ្លះ?

---

88. Iti cintayanto kamena gantvā hatthavanagallaṃ nāma mahantaṃ araññāyantaṃ pāvisi, aviralapavālakusumaphalasaṃjannavisālasākhāmaṇḍalehi uccāvacehi panassahakārakapittha timbarujambirajambuvibhita kāmalaka bharīta katirīṭakasālasaralavakula punnāga nāgakandambakāsoka nīpacampaka bhintālatālappabhūtihi vividhatarugaṇehi samākiṇṇaṃ vipulavimalasiluccayapariyapariyantasaṅhatanadīsambhedatitthopasaṃkanta vividhamigayuthavihagavagganisevitaṃ mahesakkha devatādhiggahītaṃ naṇdanavanakamanīyaṃ suḷabhamūlaphalasalila sukhopabhogaramaṇīya taṃ mahā kānnaṃ oloketvā idaṃ me tapovanaṃ bhavitumarahatiti katālayo kāyavivekacittavivekānaṃ lābhena ekaggamānaso mettāvihāramanuyujantovaññajīvikāya saṃjanitasantosavippharaṇapinītakāyo vāsaṃ kappeti.

៨៨. ព្រះរាជាកាលទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះហើយ ក៏យាងទៅតាមលំដាប់ រួចចូលទៅកាន់ព្រៃធំមួយឈ្មោះថា ហត្ថវនគល្លៈ ដែលដណ្តប់ទៅដោយមែកធាងធំៗ មានត្រួយ ផ្កា និងផ្លែជាច្រើន មានដើមឈើប្លែកៗ ជាច្រើនដូចជា ដើមខ្នុរ ស្វាយ ខ្វិត ពទ្រា ផ្លែព្រីង ក្រូចឆ្មារ ក្រូចសើច ស្តៅ ក្ដុល រាំង ស្រឡៅ ស្រល់ ពិកុល ច្រេស ចំប៉ា ខ្ទឹង រំដួល អសោក រំចង់ ចំប៉ី ត្នោត និងដូងជាដើម ព្រមទាំងមានហ្វូងម្រឹគីម្រឹគា និងបក្សាបក្សីជាច្រើនដែលចុះផឹកទឹកនៅកំពង់ទឹកនៃស្ទឹងដែលហូរជួបគ្នា ក្បែរជួរភ្នំថ្មដ៏ធំស្អាតស្អំ ជាទីអាស្រ័យនៃទេវតាមានសក្ដិធំ គួរជាទីត្រេកអរដូចជាសួននន្ទវន ជាទីសប្បាយរីករាយដោយងាយស្រួលរកមើមឈើ ផ្លែឈើ និងទឹក។ ព្រះរាជាទ្រង់ទតឃើញព្រៃធំនោះហើយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «ទីនេះគួរជាទីតបោវន (ព្រៃសម្រាប់បំពេញតបៈ) របស់អាត្មាអញ» ទើបទ្រង់ធ្វើការអាស្រ័យនៅទីនោះ មានព្រះទ័យមូលតែមួយដោយបាននូវកាយវិវេកនិងចិត្តវិវេក ទ្រង់ចម្រើនមេត្តាវិហារធម៌ មានព្រះកាយស្រស់ស្រាយរីករាយដោយសេចក្តីសន្ដោសដែលកើតឡើងអំពីការស្វែងរកអាហារតាមធម្មជាតិ សម្រេចការរស់នៅ (ក្នុងព្រៃនោះ)។

---

Iti abhinikkhamanaparicchedo sattamo.

ចប់ បរិច្ឆេទទី ៧ ស្តីពីការចេញសាងផ្នួស (អភិនិស្ក្រមណបរិច្ឆេទ)។

---

89. Goṭhābhayopi rajjaṃ patvā katipāhaccayena ‘‘mama caṇḍatāya vīratto pajāvaggo manaṃ paviṭṭhaṃ saṅghabodhiṃ ānetvā rajjaṃ kāretuṃ kadāci ussahatī’’ti saṃjātaparisaṅko taṃ mārāpetuṃ vaṭṭatīti abhisaṇdhāya ‘‘saṅghabodhirañño yo sīsaṃ ānessati tassa sahassaṃ pāritosikadhananti nagare bheriṃ carāpesi. Tato malayadesasiko koci duggatapuriso attano kaccena puṭabhatta ādāya vana maggena gacchanto bhojana velāya soṇḍisamīpe nisinnaṃ saṅghabodhirājānaṃ disvā tassa ākappena pasannahadayo bhattena taṃ nimantesi rājā taṃ nasampaṭicchi. So purisonāhaṃ nihīna jātiyaṃ jāto na pāṇavadhaṃ jivikāya jīvanto kevaṭṭo vā luddako vā bhavāmi atha ko uttama vaṇṇehi paribhogārahe vaṃse sañjātomhi mama santakamidaṃ bhattaṃ bhottumarabhati kallyāṇa dhammikoti taṃ punappuna yāci. Atha rājā

៨៩. ចំណែកឯហ្គោដ្ឋាភ័យ កាលបានសោយរាជ្យហើយ កន្លងទៅពីរបីថ្ងៃ ក៏កើតសេចក្តីសង្ស័យថា «ពួកប្រជារាស្ត្រដែលនឿយណាយនឹងភាពសាហាវយង់ឃ្នងរបស់អញ ប្រហែលជានឹងនាំគ្នាទៅអញ្ជើញព្រះសង្ឃពោធិ ដែលចូលទៅក្នុងព្រៃនោះ ឲ្យត្រឡប់មកសោយរាជ្យវិញជាមិនខាន» ទើបគិតសម្លាប់ព្រះអង្គចោល ហើយប្រកាសវាយស្គរក្នុងនគរថា «បុគ្គលណាដែលកាត់ក្បាលព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិមកបាន យើងនឹងប្រគល់រង្វាន់ជាប្រាក់មួយពាន់កហាបណៈ»។ គ្រានោះ មានបុរសក្រីក្រម្នាក់រស់នៅក្នុងតំបន់ម៉ាឡយទេស យួរកញ្ចប់បាយរបស់ខ្លួនដើរតាមផ្លូវព្រៃ ក្នុងពេលបរិភោគអាហារ ក៏បានឃើញព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិគង់នៅក្បែរស្រះទឹកមួយ មានចិត្តជ្រះថ្លានឹងកិរិយារបស់ព្រះអង្គ ក៏បានអញ្ជើញព្រះអង្គឲ្យសោយក្រឡាស្ងោយ។ ព្រះរាជាមិនទ្រង់ទទួលឡើយ។ បុរសនោះទូលថា «ទូលព្រះបង្គំមិនមែនកើតក្នុងត្រកូលថោកទាប មិនមែនជាអ្នកនេសាទ ឬព្រានព្រៃដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយការសម្លាប់សត្វឡើយ គឺកើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់គួរដល់ការប្រើប្រាស់ បាយនេះជារបស់ទូលព្រះបង្គំ សូមព្រះអង្គដ៏មានធម៌ដ៏ល្អសោយចុះ» ហើយក៏បានអង្វរករម្តងហើយម្តងទៀត។ គ្រានោះ ព្រះរាជា...

---

90.

៩០.

---

Chāyaya gehaṃ sādhāya seyyaṃ vatthaṃ tacenaca;

Asanaṃ thalapattehi sādhenti taravo mama.

«ដើមឈើទាំងឡាយតែងផ្តល់ផ្ទះដល់អាត្មាអញដោយម្លប់ ផ្តល់គ្រែនិងសម្លៀកបំពាក់ដោយសម្បកឈើ និងផ្តល់កៅអីអង្គុយដោយស្លឹកឈើនៅលើដី។

---

91.

៩១.

---

Evaṃ sampanna bhogassa na taṇhā parasantake;

Tava jaccādimuddissa garahā mama na vijjatīti.

កាលបើអាត្មាអញមានភោគសម្បត្តិបរិបូណ៌យ៉ាងនេះហើយ តែងគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃឡើយ ការតិះដៀលចំពោះជាតិត្រកូលជាដើមរបស់អ្នក មិនមានដល់អាត្មាអញឡើយ»។

---

Vatvā na icchi eva.

ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នោះហើយ ក៏នៅតែមិនប្រាថ្នានឹងសោយឡើយ។

---

92. Atha so puriso bhūmiyaṃ nipajjanamassamāno nibandhitva yāci. Tato tassa nibaṇdhanaṃ nivāretumasakkonto sagāravaṃ sopacāraṃ dīyamānaṃ bhattañca sakaparīssāvanaparīputapānīyañcā paribhuñjitvā hatthamukhadhovanena parisamatta bhatta kicco annohaṃ katupakāro kīdisamassa paccupakāraṃ karissāmiti cintayantova taṃ abhimukhīkariya ‘‘anurādhapure kā pavattī’’ti pucchi, atha so puriso pubbarājānaṃ palāpetvā goṭhābhayo nāma rājā rajjepatiṭṭhahitvā siri saṅghabodhirañño yo sīsaṃ ādāya dasseti tasha sahassaṃ pāritosikadhananti nagare bheriṃ carāpesi kirāti suyati’’ti.

៩២. បន្ទាប់មក បុរសនោះក៏ក្រាបចុះលើដីអង្វរករយ៉ាងទទូច។ ព្រះរាជាមិនអាចហាមឃាត់ការអង្វរកររបស់គេបាន ទើបទ្រង់សោយក្រឡាស្ងោយដែលគេថ្វាយដោយសេចក្តីគោរពកោតក្រែង ព្រមទាំងសោយទឹកដែលចម្រោះដោយធម្មក្រករបស់ព្រះអង្គ រួចទ្រង់លាងព្រះហស្តនិងព្រះភក្ត្រ ស្រេចកិច្ចភត្តកិច្ចហើយ ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «បុរសនេះមានគុណូបការៈចំពោះអាត្មាអញ តើអាត្មាអញគួរធ្វើបដិការ (តបស្នងសងគុណ) ដល់គេដូចម្តេចទៅ?» ទើបទ្រង់បែរព្រះភក្ត្រទៅរកបុរសនោះ ហើយត្រាស់សួរថា «តើនៅក្នុងក្រុងអនុរាធបុរៈ មានដំណឹងអ្វីខ្លះ?» បុរសនោះក៏ទូលថា «ឮថា ព្រះរាជាព្រះនាមហ្គោដ្ឋាភ័យ បានបណ្តេញព្រះរាជាមុនឲ្យរត់ភៀសខ្លួនទៅ ហើយបានឡើងសោយរាជ្យ រួចប្រកាសវាយស្គរក្នុងនគរថា បុគ្គលណាដែលកាត់ក្បាលព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិយកទៅថ្វាយ នឹងទទួលបានរង្វាន់ជាប្រាក់មួយពាន់កហាបណៈ»។

---

Tassa vacana samanantarameva tuṭṭhapahaṭṭhahadayo mama sahassārahasīsadānena idāni etassa paccupakāro kato bhavissati ajjhattikadānattā dānapāramitāva koṭippattā bhavissati idañca vatare-

លុះទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យរបស់បុរសនោះភ្លាម ព្រះរាជាមានព្រះទ័យត្រេកអរសោមនស្សយ៉ាងខ្លាំង ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញនឹងបានធ្វើបដិការដល់បុរសនេះ ដោយការប្រគល់ក្បាលដ៏មានតម្លៃមួយពាន់នេះឲ្យទៅគេ ហើយការបរិច្ចាគជីវិតជាទាននេះ នឹងធ្វើឲ្យទានបារមីរបស់អាត្មាអញដល់នូវត្រើយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត» ហើយទ្រង់មានព្រះបន្ទូលបន្ថែមទៀតថា៖

---

93.

៩៣.

---

Na puti pugīphalamattakampi,Agghanti sīsāni cichivitānaṃ;

Sīsantu me vattati bodhiyā ca,Dhanassa lābhāya ca addhikassa.

«ក្បាលរបស់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ មិនមានតម្លៃសូម្បីតែស្មើនឹងផ្លែស្លាស្អុយមួយគ្រាប់ឡើយ ប៉ុន្តែក្បាលរបស់អាត្មាអញនេះ នឹងមានប្រយោជន៍ដល់ព្រះពោធិញ្ញាណផង និងដើម្បីឲ្យអ្នកដំណើរនេះបាននូវទ្រព្យសម្បត្តិផង»។

---

Api ca.

មួយវិញទៀត៖

---

94.

៩៤.

---

Nāḷivanasseva rujākarassa,Putippadhānassa kalebarassa;

Dukkhannubhuta paṭijagganne,Sadatthayogā saphalaṃ karomīti-

«អាត្មាអញនឹងធ្វើរាងកាយដ៏ស្អុយរលួយ ដែលពោរពេញដោយរោគាព្យាធិ ដូចជាព្រៃឫស្សី និងដែលត្រូវថែរក្សាដោយសេចក្តីទុក្ខលំបាកនេះ ឲ្យមានផលសម្រេច ដោយការប្រកបក្នុងប្រយោជន៍ដ៏ពិតប្រាកដ»។

---

Cintetvā kataticchayo ‘‘bho purisa sobhaṃ pirī sirisaṅghabodhi rājānāma, mama sīsaṃ gahetvā gantvā rañño dassehī’’ti āha. So taṃ sutvā ‘‘deva nāhamevaṃ vidhaṃ mahāpātaka kammaṃ āvajissāma bhāyāmi’’ti āha.

ទ្រង់ព្រះតម្រិះនិងសម្រេចព្រះទ័យដូច្នោះហើយ ទើបត្រាស់ថា «ម្នាលបុរសដ៏ចម្រើន អាត្មាអញនេះហើយគឺព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិ ចូរអ្នកកាត់យកក្បាលរបស់អាត្មាអញនេះ ទៅថ្វាយព្រះរាជាចុះ»។ បុរសនោះឮដូច្នោះហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ទូលព្រះបង្គំមិនហ៊ានធ្វើបាបកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ (មហាបាតកកម្ម) យ៉ាងនេះឡើយ ទូលព្រះបង្គំខ្លាចណាស់»។

---

95. Atha rājā ‘‘mā bhāyi kahāpaṇasaggassalābhāya ahameva te upāsaṃ karissāmi kevalaṃ tvaṃ mayā vuttaniyāmeva paṭipajjā’’ti vatvā sahassalābhagiddhena tena pathikapurisena adhivāsite sīsacchedāya satthaṃ alabhamāno dhammādhiṭṭhānateja sā sīsaṃ sandhito visuṃ karitvā dassāmīti cintetvā pallaṅkaṃ suṇthiraṃ baṇdhitvā mamedaṃ sīsadānaṃ sabbaññutañāṇa paṭilābhāya paccayo bhavatūti somanassapubbakaṃpatthanaṃ katvā taṃ purisaṃ attano samīpaṃ āmantesi. So adhikapuriso pubbe adiṭṭhāsutapubbadukkarakamma dinnaṃ sīsaṃ gahetvā anurādhapuraṃ gantvā dissemi kotaṃ sañjānāti kotaṃ saddahissatīti, atha so goṭhābhayo sace tena saddahissati ahavettha sakkhihutvā sahassaṃ dāpessāmi tayātu tattha evaṃ kattabba’’nti paṭipajjitabbā karaṃ upadisitvā ehisappurisa mma santike mbaṇato hutvā ubhayartthalānaṃ ekīkaraṇavasena añjaliṃ katvā bāhuṃ pasārehīti vatvāubhosu passesu nīlamaññāsamaññānaṃ nālinaṃ ujubhāvāpādanena kaṇḍhanāḷaṃ sammā ṭhapetvā salilaparissāvanne sīsasaṇdhiṃ jala lekhāya paricchaṇditvā sakena dakkhiṇa hatthamuṭṭhinā culābaddhaṃ daḷhaṃ gaṇhitvā yāva mama sīraṃ ādāya addhikaṃ purisassa hatthe samappemi tāva mama cittakiriya vāyo dhātuvego avicchinno pavattatūti adhiṭṭhāya cuḷābaddhaṃ uddhābhimukhaṃ ukkhipi. Tāvadeva sīsabaṇdho puthubhūto hutvā tena dakkhiṇa hattha muṭṭhināgahitoyeva paggharantiyā lohitadhārāya saddhi addhikassahatthatāle patiṭṭhāsi, tasmiṃyeva khaṇe vanādhivatthā devatā sādhuvādamukharā pupphavassaṃ vassāpetvā sīsassa ārakkhaṃ gaṇhiṃsu.

៩៥. គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់ថា «កុំខ្លាចឡើយ ដើម្បីឲ្យអ្នកបានប្រាក់មួយពាន់កហាបណៈ អាត្មាអញនឹងធ្វើឧបាយកលឲ្យអ្នកដោយខ្លួនឯង ចូរអ្នកធ្វើតាមតែពាក្យដែលអាត្មាអញប្រាប់ចុះ»។ លុះបុរសអ្នកដំណើរនោះយល់ព្រមដោយសារសេចក្តីលោភចង់បានប្រាក់មួយពាន់ តែព្រះរាជាមិនមានគ្រឿងសស្ត្រាវុធសម្រាប់កាត់ព្រះសិរសាឡើយ ទើបទ្រង់ព្រះតម្រិះថា «ដោយអំណាចនៃសច្ចាធិដ្ឋានធម៌ អាត្មាអញនឹងធ្វើឲ្យក្បាលដាច់ចេញពីកញ្ចឹងកដោយខ្លួនឯង» រួចទ្រង់គង់ភ្នែនយ៉ាងមាំមួន ហើយទ្រង់តាំងព្រះទ័យប្រាថ្នាប្រកបដោយសោមនស្សថា «សូមឲ្យការបរិច្ចាគក្បាលជាទានរបស់អាត្មាអញនេះ ក្លាយជាបច្ច័យដើម្បីសម្រេចនូវសព្វញ្ញុតញ្ញាណចុះ» រួចទ្រង់ហៅបុរសនោះឲ្យចូលមកជិត។ បុរសនោះគិតថា «កាលបើអាត្មាអញកាន់យកក្បាលដែលបានមកដោយអំពើដ៏ធ្វើបានដោយកម្រ ដែលមិនធ្លាប់ឃើញ មិនធ្លាប់ឮពីមុនមកយ៉ាងនេះ ទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈ តើអ្នកណានឹងស្គាល់ តើអ្នកណានឹងជឿ?»។ គ្រានោះ ព្រះរាជាត្រាស់ថា «បើហ្គោដ្ឋាភ័យមិនជឿទេ អាត្មាអញនឹងធ្វើជាសាក្សីនៅទីនោះ ដើម្បីឲ្យគេប្រគល់ប្រាក់មួយពាន់ដល់អ្នក ចូរអ្នកធ្វើបែបនេះនៅទីនោះចុះ» កាលទ្រង់ណែនាំវិធីដែលត្រូវធ្វើរួចហើយ ក៏ត្រាស់ថា «មកចុះ បុរសដ៏ចម្រើន ចូរចូលមកជិតអាត្មាអញ ហើយលើកដៃទាំងពីរប្រណម្យឡើងដើម្បីទទួលយកផលប្រយោជន៍ទាំងពីរ» រួចទ្រង់តម្រង់កញ្ចឹងកឲ្យត្រង់ យកទឹកធម្មក្រកមកគូសវាសជាខ្សែព័ទ្ធជុំវិញកញ្ចឹងក រួចទ្រង់យកព្រះហស្តស្តាំចាប់ព្រះកេសា (ជួងសក់) យ៉ាងជាប់ ហើយទ្រង់អធិដ្ឋានថា «ដរាបណាអាត្មាអញមិនទាន់បានប្រគល់ក្បាលទៅក្នុងដៃរបស់បុរសអ្នកដំណើរនេះទេ សូមកុំឲ្យខ្យល់ដង្ហើម និងកម្លាំងចិត្តរបស់អាត្មាអញដាច់សូន្យឡើយ» រួចទ្រង់ទាញព្រះកេសាឡើងទៅលើ។ ក្នុងខណៈនោះឯង ក្បាលក៏ដាច់ចេញពីកញ្ចឹងក ហើយស្ថិតនៅលើបាតដៃរបស់បុរសអ្នកដំណើរនោះ ព្រមទាំងមានលោហិតហូរស្រោចស្រព ក្នុងខណៈនោះដែរ ទេវតាទាំងឡាយដែលអាស្រ័យនៅក្នុងព្រៃ ក៏បានពោលពាក្យសាធុការយ៉ាងខ្លាំងក្លា ហើយបង្អុះទឹកភ្លៀងផ្កាឈើមកដើម្បីការពារព្រះសិរសានោះ។

---

96.

៩៦.

---

Saṃsattaratta kalale ddhikapāṇikhetteta,Nikkhitta sīsa varabīja samubbhavāya;

Etassa dānamaya pāramitālatāya,Sabbaññutā phalaraso janataṃ dhinotuṃ.

សូមឲ្យរសនៃផលគឺសព្វញ្ញុតញ្ញាណ ដែលកើតអំពីវល្លិគឺទានបារមីរបស់ព្រះរាជានោះ ដែលមានពូជដ៏ប្រសើរគឺព្រះសិរសាដែលទ្រង់បានដាំចុះទៅក្នុងស្រែគឺបាតដៃរបស់បុរសអ្នកដំណើរ ដែលទទឹកជោកដោយលោហិត ញ៉ាំងមហាជនឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ចុះ។

---

97. Atha so addhikapuriso sugaṇdhavana kusuma mālāhi taṃ sīsaṃ alaṃkaritvā pugakuhulikāpuṭe pakkhipitvā sīghagati vegena anurādhapuraṃ gantvā goṭhābhayassa dassesi, so taṃ disvā sañjanitu masakkonto saṃsayappatto aṭṭhāsi. Atha addhikapuriso raññā vuttavidhi manussaranto taṃ sīsaṃ gahetvā ākāse khipitvā ‘‘sāmi! Sirisaṅghabodhimahārāja! Tva mettha me sakkhibhavā’’ti añjalimpaggahetvā ākāsa muddikkhamāno yāci, atha taṃ devatādhiggahitaṃ sīsaṃ nirālambe ambare laddha patiṭṭhaṃ goṭhābhayassa abhimukhaṃ hutvā.

៩៧. បន្ទាប់មក បុរសអ្នកដំណើរនោះបានយកកម្រងផ្កាព្រៃដ៏មានក្លិនក្រអូបមកតាក់តែងព្រះសិរសានោះ រួចដាក់ក្នុងកញ្ចប់ស្លឹកឈើ ហើយប្រញាប់ប្រញាល់ធ្វើដំណើរទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈ នាំយកទៅថ្វាយហ្គោដ្ឋាភ័យ។ ហ្គោដ្ឋាភ័យកាលបើបានឃើញហើយ មិនអាចសម្គាល់បាន ក៏ស្ថិតនៅក្នុងសេចក្តីសង្ស័យ។ គ្រានោះ បុរសអ្នកដំណើរនឹកឃើញដល់វិធីដែលព្រះរាជាបានណែនាំ ក៏កាន់យកព្រះសិរសានោះបោះឡើងទៅលើអាកាស ហើយលើកដៃប្រណម្យសម្លឹងមើលទៅលើអាកាស ក្រាបបង្គំទូលអង្វរថា «បពិត្រព្រះអង្គ! ព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិមហារាជ! សូមព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើជាសាក្សីដល់ទូលព្រះបង្គំក្នុងទីនេះផងចុះ!»។ ក្នុងខណៈនោះ ព្រះសិរសាដែលគ្រប់គ្រងដោយទេវតា ក៏បានតាំងនៅស្ងៀមលើអាកាសដ៏គ្មានទីពឹង ហើយបែរភក្ត្រទៅរកហ្គោដ្ឋាភ័យ រួចពោលថា៖

---

98.

៩៨.

---

Rājā hameva suhado sirisaṅghabodhi,Sīsappadāna vidhināsmi samiddhicitto;

Tvaṃ cāsi rajja sirilābha sukhena deva,Esova hotu paṭipanna sahassalābho’ti āha.

«បពិត្រព្រះរាជា! អាត្មាអញនេះហើយគឺសិរិសង្ឃពោធិជាមិត្តដ៏ល្អ ឥឡូវនេះ អាត្មាអញមានចិត្តសម្រេច (បំណង) ហើយដោយវិធីនៃការបរិច្ចាគក្បាលជាទាន ចំណែកទ្រង់ក៏បានសោយសុខដោយការបាននូវរាជស្រីហើយ សូមឲ្យបុរសអ្នកដំណើរនេះទទួលបាននូវប្រាក់មួយពាន់កហាបណៈតាមដែលបានសន្យាចុះ»។

---

99. Taṃ sutvā goṭhābhayo sāmacco vimbhītahadayo sīhāsanaṃ sajjetvā upari setacchattaṃ kāretvā idha deva! Otarāti yācitvā tattha otiṇṇaṃ taṃ sīsaṃ nānāvidhāhi pūjāhi ārādhetvā namassamāno khamāpetvā mahatā mahena āḷāhanakiccaṃ kāretvā aṅikaṃ kahāpaṇasahassena tosetvā uyyojesi.

៩៩. ហ្គោដ្ឋាភ័យព្រមទាំងពួកអាមាត្យ លុះបានឮដូច្នោះហើយ ក៏មានសេចក្តីអស្ចារ្យក្នុងចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ទើបរៀបចំរាជបល្ល័ង្ក ហើយលើកស្វេតច្ឆត្រឡើងពីលើ រួចក្រាបបង្គំទូលអង្វរថា «បពិត្រព្រះអង្គ សូមយាងចុះមកក្នុងទីនេះចុះ»។ កាលព្រះសិរសានោះយាងចុះមកគង់លើរាជបល្ល័ង្កហើយ ក៏បានបូជាដោយគ្រឿងសក្ការៈផ្សេងៗ ក្រាបថ្វាយបង្គំសុំខមាទោស រួចធ្វើឈាបនកិច្ចដោយមហោស្រពយ៉ាងធំ ហើយបានប្រគល់ប្រាក់មួយពាន់កហាបណៈឲ្យទៅបុរសនោះដោយសេចក្តីពេញចិត្ត រួចបញ្ជូនគេឲ្យត្រឡប់ទៅវិញ។

---

Iti ajjhattikadāna paricchedo aṭṭhamo.

ចប់ បរិច្ឆេទទី ៨ ស្តីពីអជ្ឈត្តិកទាន (ការបរិច្ចាគទានខាងក្នុង)។

---

100. Sirisaṅghabodhi rañño mahesī pana rañño palātabhāvaṃ ñatvā ‘‘ahañca taṃ anubbajāmi’’ti aññatara vesena dakkhiṇadvārena nikkhamitvā maggaṃ ajānanni ujukamaggaṃ pahāya taṃ taṃ gāmaṃ pavisitvā sāmikaṃ apassantī bhayena sālintāya ca pacchitumpi asahamānā malaya desa meva gatoti cintetvā vaṅkamaggena gacchantī komalatāya sīghaṃ gantumasakkonti kālaṃ yāpetvā tassa araññāyatanassa samīpagāmasmiṃ raññosisadānappavattiṃ sutvā ‘‘sā haṃ varākī dassanamattampi nālattha’’nti soka paripuṇṇahadayā tameva vanasaṇḍaṃ adhiruyha bhattuno kalebaraṃ vicinantī samīpagāmesu mahajanaṃ pucchanti avandinasaṅiketattā tattha tattha vicarantī samīpagāmavāsino bālakā gopālakā kaṭṭhabhārikā itthiyo ca etissā vilāpaṃ sutvā kampita hadayā tāya saddhiṃ vicarantī. Sā evaṃ cilūpamānā bhīmiyaṃ supupphitaṃ vimalavālukaṃ vanagumbaṃ disvā tattha nipatitvā bhūmiyaṃ parivantamānā atikaruṇaṃ vilāpamakāsi, so padeso ajjāpi vidhavācana’’nti vohārīyati.

១០០. ចំណែកព្រះមហេសីនៃព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិ កាលបើដឹងនូវការគេចខ្លួនទៅនៃព្រះរាជា ក៏គិតថា «ទោះបីជាយើង ក៏នឹងតាមព្រះអង្គទៅដែរ» ហើយក៏ក្លែងខ្លួនជាអ្នកដទៃ ចេញទៅតាមទ្វារខាងត្បូង មិនស្គាល់ផ្លូវ ក៏លះបង់ផ្លូវត្រង់ ចូលទៅកាន់ស្រុកនោះៗ មិនឃើញព្រះស្វាមី ព្រោះតែសេចក្តីភ័យខ្លាច និងសេចក្តីអៀនខ្មាស មិនអាចសូម្បីតែសួរគេ គិតថា «ព្រះអង្គប្រហែលជាយាងទៅកាន់មលយប្រទេសហើយ» ក៏ដើរទៅតាមផ្លូវវៀចវេរ ព្រោះតែភាពទន់ភ្លន់នៃរាងកាយ មិនអាចដើរទៅបានលឿន ក៏ឱ្យកន្លងពេលទៅ ក្នុងស្រុកជិតព្រៃស្មសាននោះ បានឮព័ត៌មានអំពីការកាត់ព្រះសិរសាប្រទានជាទាននៃព្រះរាជា ក៏មានហឫទ័យពេញប្រៀបដោយសេចក្តីសោក គិតថា «យើងជាស្រីកំសត់ មិនបានសូម្បីតែការជួបឃើញព្រះអង្គឡើយ» ក៏ឡើងទៅកាន់ដងព្រៃនោះឯង ស្វែងរកនូវសរីរាង្គនៃព្រះស្វាមី សួររកមហាជនក្នុងស្រុកជិតខាង ព្រោះមិនបានដឹងសញ្ញាទីកន្លែង ក៏ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មកក្នុងទីនោះៗ ពួកក្មេងៗ ពួកអ្នកគង្វាលគោ ពួកអ្នករកអុស និងពួកស្ត្រីដែលរស់នៅក្នុងស្រុកជិតខាង ឮសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលរបស់ព្រះនាង ក៏មានចិត្តញាប់ញ័រ ដើរទៅជាមួយព្រះនាងដែរ។ ព្រះនាងកាលខ្សឹកខ្សួលយ៉ាងនេះ ក្រឡេកឃើញគុម្ពព្រៃដែលមានខ្សាច់ស្អាត និងមានផ្ការីកស្គុះស្គាយនៅលើដី ក៏ដួលចុះក្នុងទីនោះ ននៀលនៅលើដី ទ្រង់ខ្សឹកខ្សួលយ៉ាងគួរឱ្យអាសូរក្រៃលែង ទីកន្លែងនោះ សូម្បីតែសព្វថ្ងៃនេះ ក៏គេហៅថា «វិធវាចនៈ»។

---

101. Sā mahatā rodante rodanena taṃrattiṃta ttheva khepetvā puna divase ito cito ca vicaranti mahatā sokagginā ḍayhamānā santāpaṃ adhivāsetuṃ asakkonti ekasmiṃ khuddaka jalāsaye nipatitvā nimuggaṃyeva mucchāvegena dve tayo muhutte ativāhetvā upaladdhapaṭibodhā pariḷāhaṃ nibbāpesi, taṃ ṭhānametarahi ca ‘‘nibbāṇa pokkharaṇī’’ti ca samaññaṃ alabhi.

១០១. ព្រះនាងទ្រង់យំយែកដោយសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលយ៉ាងខ្លាំង ឱ្យកន្លងរាត្រីនោះក្នុងទីនោះឯង លុះដល់ថ្ងៃបន្ទាប់ ក៏ដើរទៅទីនេះទីនោះ ត្រូវភ្លើងគឺសេចក្តីសោកយ៉ាងខ្លាំងដុតរំលាយ មិនអាចអត់ទ្រាំនឹងសេចក្តីក្តៅក្រហាយបាន ក៏លោតចុះទៅក្នុងស្រះទឹកតូចមួយ លិចចុះទៅក្នុងទឹក សន្លប់បាត់ស្មារតីអស់ពីរឬបីយាម លុះដឹងខ្លួនឡើងវិញ ក៏រំលត់នូវសេចក្តីក្តៅក្រហាយនោះ ទីកន្លែងនោះ ក្នុងពេលសព្វថ្ងៃនេះ ក៏បាននូវឈ្មោះថា «និព្វានបោក្ខរណី»។

---

102. Tato uṭṭhahitvā anubhūmiṃ anurukkhaṃ anusilā talaṃ gavesamānā soṇḍi samīpe sayamānaṃ devatādhiggahena sigālādīhaanupahataṃ sukkhaṃ kavaṇdharūpaṃ disvā sokavega phalipataneva hadayena daḷhataraṃ taṃ aliṃgitvā sayi, tāva bhone vekallena durāgamanena tattha tattha nipatita sarīra ghātena ca nilanta rūpā mucchā samakālameva kālamakāsi.

១០២. អំពីទីនោះ ព្រះនាងក្រោកឡើង ស្វែងរកតាមដី តាមដើមឈើ និងតាមផ្ទាំងថ្ម បានឃើញរូបកាយដែលគ្មានក្បាល ស្ងួតក្រៀម ដែលដេកនៅជិតរូងភ្នំ ដោយការគ្រប់គ្រងរក្សាពីទេវតា មិនឱ្យពួកចចកជាដើមបៀតបៀនបាន មានហឫទ័យហាក់ដូចជាធ្លាយបែកដោយកម្លាំងនៃសេចក្តីសោក ក៏ឱបរឹតរូបកាយនោះយ៉ាងណែន ហើយដេកទៅ ព្រោះតែការខ្វះខាតអាហារ ព្រោះការធ្វើដំណើរមកដោយលំបាក និងព្រោះការប៉ះទង្គិចនៃរាងកាយដែលដួលចុះក្នុងទីនោះៗ មានរាងកាយក្រៀមស្វិត ក៏សោយទិវង្គតក្នុងពេលជាមួយគ្នានឹងការសន្លប់បាត់ស្មារតីនោះឯង។

---

103. Samīpagāma vāsino sannipatitvā muddhābhi sittassa rañño ca mahesiyā ca sarīraṃ amhādisehi phusituñca na yoggaṃ, vattamānassa rañño anivedayitvā āḷāhana kiccaṃ kātumpi na yuttanti sammanetatvā vassātapa nivāraṇāya kuṭiṃ katvā tiracchānappavesanisedhāya vatiñca katvā pakkamiṃsu.

១០៣. ពួកអ្នកស្រុកដែលរស់នៅជិតខាង ជួបជុំគ្នាហើយ គិតថា «សរីរាង្គនៃព្រះរាជាដែលបានអភិសេកហើយ និងព្រះមហេសី មិនគួរដល់មនុស្សដូចជាពួកយើងនឹងប៉ះពាល់ឡើយ ហើយការធ្វើឈាបនកិច្ចដោយមិនបានទូលថ្វាយព្រះរាជាដែលកំពុងសោយរាជ្យបច្ចុប្បន្ន ក៏មិនគួរដែរ» កាលបើពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងនេះហើយ ក៏សង់ខ្ទមដើម្បីការពារភ្លៀងនិងកម្តៅថ្ងៃ និងធ្វើរបងដើម្បីការពារសត្វតិរច្ឆានមិនឱ្យចូល រួចក៏ត្រឡប់ទៅវិញ។

---

104. Goṭhābhayo sirisaṅghabodhirājassa anañña sādhāraṇa guṇappabaṇdhaṃ anussaranto daharakālato paṭṭhāya vatthuttaya saraṇaparāyaṇataṃ niccaṃ sīlarakkhaṇaṃ sugatāgama vicikkhaṇattaṃ sakalakalākosallaṃ rajje anatthikataṃ dānasoṇḍa taṃ rakkhasadamanādikaṃ dukkaracaritakañca tassa nāma sacetanassa na pitimāvahati visesato ‘‘addhikaduggatassa sahassa lābhāya sahatthena sīsaṃ kaṇṭhanālato uddharitvā dānaṃ sīsassāpi nirālambe ākāse avaṭṭhānaṃvyattatarāya girāya sādhippāyañcetaṃ nivedanañceti acchariyaṃ abbhutaṃ adhiṭṭhapubbaṃ assuta pubbañca nimmalacaritaṃ mama mahāparādhakalaṅike neva saddhiṃ cirakālaṃ pavattīssati, aho ahaṃ suciraṭṭhāyinā īdisena akittīsaddena sādhuhi niṇdaniyo bhavissāmi visesato pana niccakālaṃ kalyāṇa mittabhūtassa īdisassa mahānubhāvassa anaparedhassa mahāpurisassa rajjaṃ acchiṇditvā vadhaṃ kāresiṃ aññadatthu mittadubhikammena ahaṃ paḷiveṭhito bhavissāmi’’ti cintettoyeva bhayasantā pehi nikkhanta sedo pavedhamāno kathamidisā mahāpāpā mocessāmīti upa parikkhī.

១០៤. ព្រះបាទគោដ្ឋាភ័យ កាលរលឹកនឹកដល់គុណសម្បត្តិដ៏វិសេសរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មានរបស់ព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិ ចាប់តាំងពីព្រះជន្មនៅក្មេង គឺការមានព្រះរតនត្រ័យជាទីពឹងទីរលឹក ការរក្សាសីលជានិច្ច ភាពជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងព្រះសូត្រ ភាពឈ្លាសវៃក្នុងសិល្បសាស្ត្រទាំងពួង ភាពមិនប្រាថ្នាក្នុងរាជសម្បត្តិ ភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងទាន និងការធ្វើអំពើដែលធ្វើបានដោយកម្រ មានការទូន្មានយក្សជាដើម តើគុណសម្បត្តិទាំងនោះ នឹងមិននាំមកនូវសេចក្តីជ្រះថ្លាដល់បុគ្គលដែលមានវិញ្ញាណដូចម្តេចបាន? ដោយឡែក «ការកាត់ព្រះសិរសាដោយព្រះហស្តផ្ទាល់ពីព្រះសូរង ដើម្បីប្រទានជាទានដល់អ្នកដំណើរក្រីក្រ ដើម្បីឱ្យគេបានប្រាក់មួយពាន់ និងការដែលព្រះសិរសាស្ថិតនៅលើអាកាសដោយគ្មានទីពឹង ហើយពោលពាក្យយ៉ាងច្បាស់លាស់ប្រកបដោយបំណងប្រាថ្នា នេះជាការអស្ចារ្យ ចម្លែក មិនដែលធ្លាប់មាន មិនដែលធ្លាប់ឮពីមុនមក ជាចរិតដ៏បរិសុទ្ធស្អាត នឹងស្ថិតនៅជាប្រវត្តិសាស្ត្រអស់កាលជាយូរអង្វែង ជាមួយគ្នានឹងស្នាមប្រឡាក់នៃមហាកំហុសរបស់អាត្មាអញ ឱ! អាត្មាអញនឹងត្រូវពួកសប្បុរសនិន្ទា ដោយសារតែកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់ដែលស្ថិតនៅជាយូរអង្វែងបែបនេះ ជាពិសេស អាត្មាអញបានដណ្តើមយករាជ្យ ហើយធ្វើគុតមហាបុរសដ៏មានអានុភាពខ្លាំងក្លា គ្មានកំហុស ដែលធ្លាប់ជាកល្យាណមិត្តជានិច្ចកាលបែបនេះ អាត្មាអញពិតជាត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយកម្មគឺការក្បត់មិត្តជាមិនខាន» កាលគិតយ៉ាងនេះហើយ ក៏មានញើសហូរចេញ និងញាប់ញ័រដោយសេចក្តីភ័យខ្លាចនិងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក៏ពិចារណាថា «តើអាត្មាអញនឹងរួចផុតពីបាបកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបែបនេះដោយរបៀបណា?»

---

105. Atha tassa daṇḍakammassa karaṇavasena uḷāraṃ taraṃ kusalakammaṃ kātabbanti paṭibhāyi. Atha so amacce sannipātetvā tehi saddhiṃ sammantetvā kata nicchayo mahā saṅgheneva tatheva anusiṭṭho mahatā balakāyena saddhiṃ gantvā tassa araññāyatanassa avidūre senāsannivesaṃ kāretvā tassa mahāpurisassa dukkarapadāna sakkhībhūtaṃ puññaṭṭhānaṃ sayameva gantvā soṇḍikā samīpe anurūpaṭṭhānaṃ sallakkhetvā attano rājānubhāvaṃ dassento āḷāhanaṭṭhānaṃ devanagaramiva alaṅkārāpetvā kevalehi mahantehi caṇdanadāruhi uccataraṃ citakaṃ kāretvā bhārena pamāṇena ca rañño sīsasadisaṃ jambonadakanakehi sakaṇṭha nāḷaṃ sīsākāraṃ sippihi kāretvā kavaṇdharūpe saṅghaṭitvā vividha ratana samujjalaṃ suvaṇṇakirīṭaṃ pilaṇdhāpetvā mahesiñca tatheva alaṃkaritvā te ubhopi kāghikavatthasadisehi mahaggha dukulehi acchādetvā anekaratanakhacitaṃ suvaṇṇasayanaṃ āropetvā caṇdana citakamatthake ṭhapetvā parisuddhajoti pāvakaṃ jāletvā aneka khattiyakumāraparivārito sayameva tattha ṭhatvā anekasappighaṭasatehi siñcitvā āḷāhana mahussavaṃ kāresi.

១០៥. គ្រានោះ ព្រះរាជាទ្រង់យល់ឃើញថា «អាត្មាអញគួរតែធ្វើកុសលកម្មដ៏ធំធេង ដើម្បីជាការលុបលាងកំហុសនោះ»។ លំដាប់នោះ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រជុំពួកអាមាត្យ ពិភាក្សាជាមួយពួកគេ ហើយធ្វើការសម្រេចចិត្ត ដោយមានព្រះមហាសង្ឃទូន្មានប្រៀនប្រដៅយ៉ាងនោះដែរ ក៏យាងទៅជាមួយកងទ័ពយ៉ាងច្រើន ឱ្យបោះជំរុំទ័ពនៅមិនឆ្ងាយពីព្រៃស្មសាននោះ ព្រះអង្គទ្រង់យាងទៅកាន់ទីកន្លែងបុណ្យ ដែលជាសាក្សីនៃការធ្វើអំពើដ៏ពិបាករបស់មហាបុរសនោះដោយផ្ទាល់ ទ្រង់កំណត់យកទីកន្លែងដ៏សមគួរនៅជិតរូងភ្នំ បង្ហាញនូវព្រះរាជានុភាពរបស់ព្រះអង្គ ឱ្យគេតុបតែងកន្លែងបូជាសពដូចជាទីក្រុងទេវតា ឱ្យគេធ្វើជើងថ្ករយ៉ាងខ្ពស់ដោយឈើខ្លឹមចន្ទន៍ដ៏ធំៗសុទ្ធសាធ ឱ្យជាងទងធ្វើព្រះសិរសា និងព្រះសូរងដោយមាសជម្ពោនទ មានទម្ងន់និងទំហំប៉ុនព្រះសិរសាពិតរបស់ព្រះរាជា រួចតភ្ជាប់ទៅនឹងរូបកាយដែលគ្មានក្បាលនោះ ឱ្យទ្រង់មកុដមាសដែលភ្លឺផ្លេកដោយរតនភណ្ឌផ្សេងៗ ហើយតុបតែងព្រះសពព្រះមហេសីយ៉ាងនោះដែរ ទ្រង់ដណ្តប់ព្រះសពទាំងពីរដោយសំពត់ទុកូលៈដ៏មានតម្លៃ ប្រៀបដូចជាសំពត់កាសិកៈ លើកឡើងតម្កល់លើគ្រែមាសដែលដាំដោយរតនភណ្ឌជាច្រើន រួចយកទៅតម្កល់នៅលើកំពូលជើងថ្ករឈើចន្ទន៍ ឱ្យបង្កាត់ភ្លើងដ៏បរិសុទ្ធ ព្រះអង្គទ្រង់គង់នៅក្នុងទីនោះដោយផ្ទាល់ ហែហមដោយរាជកុមារជាច្រើន ឱ្យស្រោចស្រពដោយទឹកដោះថ្លារាប់រយក្អម ហើយបានធ្វើមហោស្រពជាកិច្ចបូជាព្រះសព។

---

106. Tatheva dūtiya divasepi mahatā jaṇena āḷāhanaṃ nibbāpetvā tasmiṃ ṭhane cetiya bhavanaṃ vaṭṭulākāretuṃ vaṭṭatīti cintetvā amacce āmantetvā etarahi anekabhūmikaṃ ativisālaṃ kanakamaya vaṭṭulagharaṃ kāretuṃ sakatā āyati parihārakānaṃ abhāvena nappavattati raṭṭhavilepakāpi suvaṇṇalobhena nāsenti tasmā alohanīyaṃ sukhaparihārārahaṃ pamāṇayuttaṃ vaṭṭulagharañca cetiyañca nacirasseva kātuṃ yuttanti mantetvā mahābalakāyaṃ niyojetvā vuttaniyāmeneva dvibhumakaṃ vaṭṭula bhavanaṃ nimmāpetvā tassa abbhantare sugatadhātunidhānaṃ pūjanīyaṃ cetiyañca kārāpetvā mahussadivase mahāsaṅghassa taṃ dassetvā ‘‘eso bhante sirisaṅghabodhi mahārājā pubbe ekacchattena laṅkātale rajjaṃ kāresi, idāni mayā tassa rañño cetiyarūpassa kittimaya sarīrassa chattādhichattaṃ viya dvibhumakaṃ vaṭṭulavimānaṃ kāretvā cetiyasīse kirīṭaṃ viya kanakamayaṃ thūpikañca yojetvā sabbehi devamanussehi māna nīyataṃ caṇdanīyataṃva pāpito’’ti vatvā cetiyagharassa anekāni gāmakkhettāni parosahassaṃ parivārajanaṃca niyādetvā pabbatapāde anekasatapāsāda pariveṇacaṅkamana rattiṭṭhāna divāṭṭhāna dhammasālāgopurapākārādi avayavasahite vividhe saṅghārāme kāretvā tattha vasantassa anekāni sahassassa bhikkhusaṅghassa niccaṃ paccayalābhāya anekāni saparijanāni gāmakkhettāni datvā ‘‘mahā lekharaṭṭhassa samussitadhajāyamāno ayaṃ mahāvihārolaṅkā bhūmisāmikānaṃ khattiya janānaṃ kuladhanabhūto sabbehi khattiyehi aparihāpaniya vibhavo niccaṃ pālanīyo’’ti mahājanakāyassa majjhe khattiya kumārānaṃ ādisitvā anurudhapuraṃ gatopi tasse ca pāpakammassa nirākaranāya tesu tesu vihāresu mahantāni puññakammāni kāropesi, tatoppabhūti laṅkādhipaccāmupagate hi khattiyehi mahā maccādīhi ca so hatthavanagallamahāvihāro antarattarā paṭisaṅkharīyamāno aparihīna parihāro pavattataki.

១០៦. ដូចគ្នានោះដែរ នៅថ្ងៃទីពីរ កាលបើឱ្យមហាជនរំលត់ភ្លើងបូជាសពហើយ គិតថា «គួរតែសាងសង់វិហារចេតិយរាងមូលក្នុងទីនេះ» ក៏ហៅពួកអាមាត្យមកប្រឹក្សាថា «ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ការសាងសង់វិហារមូលធ្វើដោយមាស មានច្រើនជាន់ ធំទូលាយក្រៃលែង គឺអាចធ្វើទៅបាន ប៉ុន្តែទៅអនាគត ព្រោះតែគ្មានអ្នកថែរក្សា ក៏មិនអាចស្ថិតនៅបានឡើយ ម្យ៉ាងទៀត ពួកអ្នកបំផ្លាញប្រទេស ក៏នឹងបំផ្លាញវាចោលព្រោះតែលោភលន់នឹងមាស ហេតុនោះ គួរតែសង់វិហារមូល និងចេតិយដែលមានទំហំល្មម មិនធ្វើដោយលោហៈធាតុ ងាយស្រួលក្នុងការថែរក្សា ឱ្យបានឆាប់រហ័ស» កាលបើពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងនេះហើយ ក៏ចាត់ចែងកងទ័ពយ៉ាងច្រើន ឱ្យសាងសង់វិហារមូលមានពីរជាន់តាមវិធីដែលបានពោលហើយ ហើយឱ្យសាងសង់ចេតិយជាទីគោរពបូជា តម្កល់ព្រះបរមសារីរិកធាតុនៃព្រះសុគតនៅខាងក្នុងវិហារនោះ ក្នុងថ្ងៃប្រារព្ធពិធីបុណ្យ ក៏បង្ហាញវិហារនោះដល់ព្រះមហាសង្ឃ រួចទូលថា «បពិត្រព្រះសង្ឃដ៏ចម្រើន ព្រះបាទសិរិសង្ឃពោធិមហារាជនេះ កាលពីមុនបានសោយរាជ្យលើកោះលង្កាទាំងមូលក្រោមស្វេតច្ឆត្រតែមួយ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាបានសាងសង់វិហារមូលពីរជាន់នេះ ប្រៀបដូចជាស្វេតច្ឆត្រត្រួតពីលើស្វេតច្ឆត្រ ថ្វាយចំពោះរូបកាយកិត្តិយសរបស់ព្រះរាជាអង្គនោះ ដែលមានរូបរាងជាចេតិយ និងបានបំពាក់កំពូលធ្វើដោយមាស ប្រៀបដូចជាមកុដនៅលើកំពូលចេតិយ ធ្វើឱ្យជាទីគោរពបូជានិងសក្ការៈនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ» រួចហើយក៏បានប្រគេនដីស្រែចម្ការជាច្រើន និងមនុស្សបម្រើជាងមួយពាន់នាក់ដល់វិហារចេតិយនោះ ហើយបានសាងសង់សង្ឃារាមផ្សេងៗនៅក្បែរជើងភ្នំ ដែលមានប្រាសាទរាប់រយ ទីធ្លា ទីចង្ក្រម ទីសំណាក់យប់ ទីសំណាក់ថ្ងៃ ធម្មសាលា ក្លោងទ្វារ និងកំពែងជាដើម ហើយបានប្រគេនដីស្រែចម្ការព្រមទាំងមនុស្សបម្រើជាច្រើន ដើម្បីជាបច្ច័យជានិច្ចកាលដល់ព្រះភិក្ខុសង្ឃរាប់ពាន់អង្គដែលគង់នៅក្នុងទីនោះ ទ្រង់បានបង្គាប់ពួកក្សត្រកុមារនៅកណ្តាលមហាជនថា «មហាវីហារនេះ ប្រៀបដូចជាទង់ជ័យដែលគេលើកឡើងនៃដែនដីមហាលេខៈ ជាទ្រព្យសម្បត្តិវង្សត្រកូលរបស់ពួកក្សត្រដែលជាម្ចាស់ទឹកដីលង្កា ជាវិភវៈដែលពួកក្សត្រទាំងពួងមិនត្រូវឱ្យវិនាសឡើយ ត្រូវតែថែរក្សាជានិច្ច» ទោះបីជាយាងត្រឡប់ទៅកាន់ក្រុងអនុរាធបុរៈវិញហើយក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គនៅតែឱ្យគេធ្វើបុណ្យកុសលយ៉ាងធំធេងក្នុងវិហារនោះៗ ដើម្បីលុបលាងបាបកម្មនោះដែរ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មហាវីហារហត្ថវនគល្លៈនោះ ត្រូវបានជួសជុលកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់ដោយពួកក្សត្រ និងមហាមាត្យជាដើម ដែលបានឡើងសោយរាជ្យជាធំក្នុងកោះលង្កា ហើយក៏បានស្ថិតនៅដោយមិនសាបសូន្យឡើយ។

---

Iti vaṭṭulavimānuppatti paricchedo navamo.

ចប់ បរិច្ឆេទទីប្រាំបួន ស្តីពីការកើតឡើងនៃវិហារមូល។

---

107. Athāparena samayena kadāci kasmiṃ vihāre nivasato mahā bhikkhusaṅghassa antare keci mahāthero ambhokāsiko hutvā antovihāre ekasmiṃ padese nisiditvā bhāvanamanuyujanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā mahāmedaniyā nigghosena ākāsaṃ pūrento arahattaṃ pāpuṇi.

១០៧. គ្រាបន្ទាប់មកទៀត ក្នុងសម័យមួយ ក្នុងចំណោមព្រះភិក្ខុសង្ឃជាច្រើនដែលគង់នៅក្នុងវិហារមួយ មានព្រះមហាថេរៈមួយអង្គ ជាអ្នកកាន់ធុតង្គនៅក្នុងទីវាលហាលវាល គង់នៅក្នុងទីកន្លែងមួយក្នុងបរិវេណវិហារ ទ្រង់ចម្រើននូវភាវនា បណ្តុះនូវវិបស្សនា ធ្វើឱ្យអាកាសពេញប្រៀបដោយសំឡេងកម្រើកនៃមហាប្រថពី ក៏បានសម្រេចនូវព្រះអរហត្ត។

---

108. Tadā upatisso nāma rājā rajjaṃ kārento nisīthasamaye bhayāvahaṃ taṃ pathavisaddaṃ sutvā kiṃ vā mebhavissatiti santāpena niddaṃ alabhamāno sokena santappeti, atha taṃ setacchattā dhivatthā devatā ‘‘mahāyi mahārāja! Ito kāraṇākidvite avamaṅgalaṃ natthi hatthavanagallamahāvihāre keci mahāthero arahattaṃ pāpuṇī’’ti āha, tassa arahattappattikāle pathaviniggosassa kāraṇaṃ kiṃtu vutte so thero pubbe puññakammaṃ karento ākāsena saddhiṃ pathaviṃ unnādetvā arahā bhaveyyanti patthanaṃ ṭhapesi tassa phalamidanti samassāsesi.

១០៨. សម័យនោះ ព្រះរាជាព្រះនាមឧបតិស្សៈ កំពុងសោយរាជ្យ កាលបើបានឮសំឡេងកម្រើកដីដ៏គួរឱ្យខ្លាចក្នុងពេលកណ្តាលអធ្រាត្រ ក៏មិនអាចសម្រាន្តលក់បានឡើយ ព្រោះតែសេចក្តីក្តៅក្រហាយនិងសោកសៅថា «តើនឹងមានអ្វីកើតឡើងដល់អាត្មាអញ?» គ្រានោះ ទេវតាដែលស្ថិតនៅរក្សាស្វេតច្ឆត្រ ក៏ពោលថា «សូមកុំភ័យឡើយ មហារាជ! គ្មានអវមង្គលអ្វីកើតឡើងដល់ព្រះអង្គព្រោះតែហេតុនេះឡើយ មានព្រះមហាថេរៈមួយអង្គក្នុងហត្ថវនគល្លមហាវីហារ បានសម្រេចព្រះអរហត្តហើយ» កាលបើព្រះរាជាសួរថា «តើអ្វីជាហេតុនាំឱ្យដីកម្រើកក្នុងពេលដែលព្រះថេរៈនោះសម្រេចព្រះអរហត្ត?» ទេវតាក៏ពន្យល់សម្រាលទុក្ខថា «ព្រះថេរៈនោះ កាលធ្វើបុណ្យកុសលពីមុន បានតាំងប្រាថ្នាថា 'សូមឱ្យអាត្មាអញបានជាព្រះអរហន្ត ព្រមទាំងធ្វើឱ្យផែនដីនិងអាកាសកម្រើកញាប់ញ័រជាមួយគ្នា' នេះជាផលនៃសេចក្តីប្រាថ្នានោះឯង»។

---

109. Taṃ sutvā rājā avasesabhikkhūnaṃ arahatthappattito visiṭṭhataro tassa kilesavijayoti pasannahadayo taṃ mahātheraṃ namassitvā tassa asavakkhayassa mahussave āsanabhūtaṃ bhumippadesadva pāsādakaraṇavasena sammānissāmīti cintetvā mahābalakāyamādāya tattha gantvā tasmiṃ padese pañcabhūmakaṃ mahāpāsaṃ kāretvā vividha cittakammehi samalaṅkārāpetvā kanaka khacita tambamaya pattharehi chādetvā devavimānaṃ viya sajjetvā taṃ khīṇāsava mahāteraṃ sabhikkhusaṅghaṃ tattha vāsetvā catūhi paccayehi upaṭṭhāpetvā saparijanāti gāmakkhettāni pāsādasantikāni katvā pakkāmi.

១០៩. ព្រះរាជាកាលបើបានឮពាក្យនោះហើយ មានព្រះហឫទ័យជ្រះថ្លា ដោយគិតថា «ការឈ្នះកិលេសរបស់ព្រះថេរៈនោះ គឺវិសេសវិសាលជាងការសម្រេចព្រះអរហត្តរបស់ភិក្ខុដទៃទៀត» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាថេរៈនោះ គិតថា «អាត្មាអញនឹងបូជាចំពោះទីកន្លែងដីដែលជាអាសនៈក្នុងពិធីបុណ្យនៃការអស់ទៅនៃអាសវៈរបស់ព្រះថេរៈនោះ ដោយការសាងសង់ប្រាសាទ» ក៏នាំកងទ័ពយ៉ាងច្រើនយាងទៅកាន់ទីនោះ ឱ្យគេសាងសង់ប្រាសាទប្រាំជាន់ក្នុងទីកន្លែងនោះ ឱ្យតុបតែងលម្អដោយគំនូរផ្សេងៗ ប្រក់ដោយក្បឿងទង់ដែងដាំមាស រៀបចំឱ្យដូចជាវិមានទេវតា ឱ្យព្រះមហាថេរៈជាខីណាស្រពនោះ ព្រមទាំងព្រះភិក្ខុសង្ឃគង់នៅក្នុងប្រាសាទនោះ ឧបត្ថម្ភគាំទ្រដោយបច្ច័យទាំងបួន ហើយបានប្រគេនដីស្រែចម្ការព្រមទាំងមនុស្សបម្រើនៅជិតប្រាសាទនោះ រួចក៏យាងត្រឡប់ទៅវិញ។

---

110. Tato dīghassa addhuno accayena malayadesavāsino keci corā ekato hutvā gāmavilopaṃ katvā mahantena dhanalābhenamattā dhanaṃ datvā balakāyaṃ uppādetvā yebhuyye serino hutvā mahanta mahante vihāreva vilumpannā suvaṇṇapattharacchadanaṃ gaṇhantā mahāpāsādaṃ viddhaṃsitvā pātayiṃsu.

១១០. លុះកន្លងកាលដ៏យូរមក ពួកចោរខ្លះដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ម៉ាឡៃ បានរួមក្រុមគ្នាជាធ្លុងមួយ ហើយធ្វើការប្លន់បំផ្លាញស្រុកភូមិ កាលដែលស្រវឹងដោយសារការបានទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើន ក៏បានប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិបង្កើតជាកម្លាំងពល ក្លាយជាអ្នកមានអំណាចតាមចិត្តខ្លួនដោយភាគច្រើន បានប្លន់បំផ្លាញសូម្បីតែវិហារធំៗ ទាំងឡាយ យកនូវដំបូលប្រក់ដោយបន្ទះមាស ហើយបំផ្លាញមហាប្រាសាទឲ្យបាក់បែកធ្លាក់ចុះមក។

---

111. Tadā moggallāno nāma rājā rajjaṃ kārento taṃ pavattiṃ sutvā tesaṃ santike care pasetvā dānasāmabhedehi aññamaññaṃ bhiṇdi, te corā bhiṇdantā itaretarehi yujjhitvā sayameva dubbalā ahesuṃ, athaso rājā te asamagge ñatvā attano senaṃ gahetvā tattha gantvā te visuṃ visuṃ gahetvā niggayha raṭṭhe abhayabheriṃ carāpetvā janapadaṃ suppatiṭṭhitaṃ katvā tehi apaviddhavihāre pākatike kāretvā mahāpāsādaṃ suvaṇṇa gaṇhanakāle pātesuṃ tī sutvā ‘‘pubbeviya suvaṇṇapattharehi chādito pacchāpi īdisi vipattijāyissatī’’ti ñatvā tebhūmakaṃ kāretvā yathāpure pāsādaṃ nimmāpetvā mattikā pattharehi chādetvā vaṭṭulabhavanaṃ paṭisaṃkhāretvā sabbasaṅghārāmañca pākatikaṃ kāretvā pakkāmi.

១១១. ក្នុងកាលនោះ ព្រះរាជាព្រះនាម មោគ្គល្លាន កាលកំពុងសោយរាជ្យ បានទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់នូវរឿងរ៉ាវនោះ ហើយបានបញ្ជូនចារបុរសទៅកាន់សំណាក់របស់ពួកចោរទាំងនោះ រួចធ្វើឲ្យពួកគេបែកបាក់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយឧបាយមានការប្រគល់ទ្រព្យ ការសម្រុះសម្រួល និងការបំបែកបំបាក់។ ពួកចោរទាំងនោះ កាលដែលបែកបាក់គ្នា ក៏បានច្បាំងគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយក៏ទន់ខ្សោយទៅដោយខ្លួនឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះរាជាទ្រង់ជ្រាបថាពួកចោរទាំងនោះមិនមានសាមគ្គីគ្នាហើយ ទើបទ្រង់នាំយកកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គ យាងទៅកាន់ទីនោះ ចាប់ពួកចោរទាំងនោះដោយឡែកៗ ពីគ្នា ហើយបង្ក្រាប រួចឲ្យគេវាយស្គរប្រកាសអភ័យទូទាំងព្រះនគរ ធ្វើជនបទឲ្យមានសន្តិសុខល្អ ព្រមទាំងធ្វើវិហារទាំងឡាយដែលត្រូវពួកចោរបោះបង់ចោល ឲ្យត្រឡប់ជាប្រក្រតីឡើងវិញ។ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ថា ពួកចោរបានធ្វើឲ្យមហាប្រាសាទបាក់ធ្លាក់ចុះក្នុងខណៈដែលលួចយកមាស ទើបទ្រង់ជ្រាបថា «ប្រសិនបើប្រក់ដោយបន្ទះមាសដូចជាកាលពីមុន ទៅថ្ងៃក្រោយក៏នឹងមានវិបត្តិបែបនេះកើតឡើងទៀតជាមិនខាន» ទើបទ្រង់ឲ្យគេសាងសង់ប្រាសាទមានបីជាន់ដូចជាកាលពីមុន រួចប្រក់ដោយក្បឿងដីដុត ព្រមទាំងជួសជុលវដ្ដុលភវនៈ និងធ្វើសង្ឃារាមទាំងពួងឲ្យត្រឡប់ជាប្រក្រតីវិញ រួចហើយក៏យាងចេញទៅ។

---

Iti pāsāduppatti paricchedo dasamo.

ចប់ បរិច្ឆេទទីដប់ ស្ដីពីការកើតឡើងនៃប្រាសាទ តែប៉ុណ្ណេះ។

---

112. Atha laṅkālaṅkārabhūtesu visālapuññiddhivikkamesu ratanattayamāmakesu anekesu laṅkānāthesu kittipuñjāvasesesu jātesu apetanītimaggesu rajjaparipānocitavidhānavirahitesu mudubhūkesvevāmaccajanesuca yebhuyyena aññamaññaṃ viruddhesu vattamānesu laṅkāvāsīnaṃ purākatena kenāpi dāruṇena pāpakammunā nānādesavāsinī aviditasatthusamayā paviṭṭhamicchādiṭhigahaṇā paccatthisenā jambudīpā idhāgamma sakalalaṅkādīpaṃ anekātaṅka saṅkulamakāsi.

១១២. ក្រោយមក កាលដែលព្រះរាជាអ្នកគ្រប់គ្រងកោះលង្កាជាច្រើនព្រះអង្គ ដែលជាគ្រឿងលម្អនៃកោះលង្កា មានបុណ្យ រឹទ្ធិ និងសេចក្ដីក្លាហានដ៏ធំទូលាយ ជាអ្នកគោរពកោតខ្លាចក្នុងព្រះរតនត្រ័យ បានសោយទិវង្គតទៅសល់តែព្រះកិត្តិនាមហើយ ហើយកាលដែលពួកអាមាត្យទាំងឡាយ ជាអ្នកឃ្លាតចាកគន្លងច្បាប់ ប្រាសចាកវិធីសាស្ត្រដ៏សមគួរក្នុងការគ្រប់គ្រងរាជ្យ ជាមនុស្សទន់ជ្រាយ និងជាអ្នកទាស់ទែងគ្នាទៅវិញទៅមកដោយភាគច្រើន ក៏ដោយសារអំពើបាបដ៏សាហាវឃោរឃៅណាមួយដែលពួកអ្នកកោះលង្កាបានធ្វើទុកពីមុន កងទ័ពសត្រូវដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ មិនស្គាល់នូវលទ្ធិសាសនា ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវមិច្ឆាទិដ្ឋិដ៏ក្រាស់ក្រែល បានមកពីជម្ពូទ្វីបមកកាន់ទីនេះ ហើយបានធ្វើកោះលង្កាទាំងមូលឲ្យច្របូកច្របល់ទៅដោយទុក្ខភ័យដ៏ច្រើនអនេក។

---

113. Tadātāya paccatthisenāya gālhataraṃ nippiḷiyamānā rāja rāja mahāmattādayo anekasahassajanakāyā ca bhayavakitahadayāsakatāṇa gavesino jaḍḍitagāmanigamanagarā tattha tattha gariduggādo kicchena vāsaṃ kappesuṃ tato sugatadasanadhāturakkhādhikatā uttaramūḷavāyino mahāyatayo dantadhātudva pattadhātuvaradva gahetvā kunnamalayābhidhānaṃ giriduggaṃ duppavesaṃjanapadamupāgamma tatthāpi tampaṭijaggitumasamatthā bhūmiyaṃ nidabhitvā yathākāmaṃ gatā.

១១៣. ក្នុងកាលនោះ កាលដែលត្រូវកងទ័ពសត្រូវនោះបៀតបៀនយ៉ាងខ្លាំងក្លា ព្រះរាជា ព្រះរាជមហាមាត្យទាំងឡាយ និងប្រជាជនជាច្រើនពាន់នាក់ មានចិត្តតក់ស្លុតដោយភ័យខ្លាច ស្វែងរកទីពឹងការពារខ្លួន បានបោះបង់ចោលនូវស្រុក និគម និងនគរ ហើយបានរស់នៅដោយលំបាកក្នុងទីទ័លច្រកភ្នំក្នុងទីនោះៗ។ ពីនោះមក ព្រះមហាថេរទាំងឡាយដែលគង់នៅវត្តឧត្តរមូល ដែលជាអ្នកទទួលបន្ទុករក្សាព្រះទន្តធាតុនៃព្រះសុគត បាននាំយកព្រះទន្តធាតុ និងព្រះបាត្រធាតុដ៏ប្រសើរ យាងទៅកាន់ជនបទដែលជាទីទ័លច្រកភ្នំ ចូលទៅបានដោយកម្រ ដែលមានឈ្មោះថា កុណ្ណមល័យ ប៉ុន្តែសូម្បីតែនៅក្នុងទីនោះ ក៏មិនអាចថែរក្សាព្រះធាតុទាំងនោះបាន ទើបនាំគ្នាកប់ទុកក្នុងដី រួចហើយក៏យាងទៅកាន់ទីកន្លែងដែលខ្លួនប្រាថ្នា។

---

114. Tato pubbe jayamahābodhidumiṇdena saha sakalajambudīpādhipatinā dinakarakulatilakena dhammāsokanariṇdena pesitānaṃ attanā samāna gottānaṃ rājaputtānaṃ nattapannatādiparamparāgatassa vijayamallanarādhipassa orasaputto vijayabāhu nariṇdā nāma rājā suciññātabbasamayantaro sattasamāciṇṇa sunītipatho sampannabalavāhano jambuddoṇiṃ nāma puravaraṃmāpetvā tattha vasanto mahatā balakāyena katasakalapaccatthivijayokunta malayabhūmippadesato bhagavato dantadhātubhaṭṭārakaṃ pattadhātuvarañca āharāpetvā surasandanasadisamativirocamānaṃ vimānaṃ māpetvā tasmiṃ taṃ dhātuyugaḷaṃ nivesetvā mahatā upahāravidhānā sādaramupaṭṭhahanto bhagavato caturāsītidhammakkhaṇdhane mahantaṃ praññāpadānaṃ janayanto dhammikasirisaṅghabodhimahārājasirodānāpadānasiddhaka khattabhute anekakhīṇāsavasahassa caraṇarajoparipūtamanoharabhūmibhāge goṭhābhayamahārājena kārite hatthavanagallamahāvihāramaṇḍanāyamāne vaṭṭulavimānepurā raṭṭha vilopāgatāya colake raḷādikāya titthiyasenāyamahācetiyaṃ udare bhinnamatte jīvite viya dhātubhaṭṭārake antarahite hadayavatthumaṃsamīva suvaṇṇarantādikama paharitvā viddhastaṃ piṇṇudhāravidhīnā paṭisaṃvaronto pupphādhānatta yato paṭṭhāya sakkaccaṃ vināpetvā mahantaṃ suvaṇṇa thūpikāmabhadva kāretvā saparijanāni gāmakkhettādīni ca datvā tattha nivasantānaṃ bhikkhūnaṃ nibaddhadānavaṭṭaṃ paṭṭhapetvā taṃ hatthavanagalla mahā vihāraṃ sabbathā samiddhamakāsi.

១១៤. បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះរាជាព្រះនាម វិជយពាហុ ដែលជាព្រះរាជឱរសរបស់ព្រះបាទវិជយមល្លៈ (ដែលជាអ្នកបន្តវង្សត្រកូលពីព្រះរាជបុត្រដែលមានគោត្រស្មើនឹងព្រះអង្គ គឺព្រះបាទធម្មាសោក ជាអធិបតីនៃជម្ពូទ្វីបទាំងមូល ជាកំពូលនៃសូរ្យវង្ស ដែលបានបញ្ជូនមកជាមួយព្រះជយមហាពោធិព្រឹក្សកាលពីមុន) ទ្រង់ជាអ្នកចេះដឹងច្បាស់លាស់នូវលទ្ធិសាសនាផ្សេងៗ យល់ដឹងនូវគន្លងច្បាប់ដែលសប្បុរសធ្លាប់សេពគប់ មានកងទ័ពនិងយានជំនិះដ៏បរិបូណ៌ ទ្រង់បានស្ថាបនាទីក្រុងដ៏ប្រសើរឈ្មោះ ជម្ពុទោណិ ហើយគង់នៅក្នុងទីនោះ។ ទ្រង់មានកងទ័ពយ៉ាងច្រើន បានឈ្នះសត្រូវទាំងពួង ហើយបាននាំយកព្រះទន្តធាតុ និងព្រះបាត្រធាតុដ៏ប្រសើររបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ពីតំបន់ភ្នំកុណ្ណមល័យមក ទ្រង់បានសាងសង់វិមានដ៏រុងរឿងក្រៃលែង ប្រៀបដូចជាទេវរថ ហើយបានតម្កល់ព្រះធាតុទាំងពីរនោះក្នុងវិមាននោះ ទ្រង់បូជាដោយសេចក្ដីគោរពក្រៃលែង ដោយគ្រឿងសក្ការបូជាដ៏ធំធេង និងទ្រង់បង្កើតនូវការបូជាដ៏ធំធេងចំពោះព្រះធម៌ ៨៤,០០០ ព្រះធម្មក្ខន្ធ របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងវិហារមូលដែលជាគ្រឿងលម្អនៃហត្ថវនគល្លមហាវីហារ ដែលកសាងឡើងដោយព្រះបាទគោលាភ័យ លើទីធ្លាដីដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ដែលបរិសុទ្ធដោយធូលីព្រះបាទនៃព្រះខីណាស្រពជាច្រើនពាន់អង្គ ជាទីសម្រេចនូវទានដ៏ឧត្តមរបស់ព្រះបាទធម្មិកសិរិសង្ឃពោធិ កាលពីមុន ពួកកងទ័ពតិរ្ថិយមានពួកចោលៈ និងរឡៈជាដើម ដែលមកប្លន់បំផ្លាញប្រទេស បានទម្លាយពោះមហាចេតិយ កាលដែលព្រះធាតុទាំងឡាយបានបាត់ទៅ ប្រៀបដូចជាជីវិតបានរលត់ទៅ ហើយពួកវាបានលួចយកមាស និងរតនភណ្ឌទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាការឆក់យកសាច់បេះដូង ហើយបំផ្លាញចោល ព្រះអង្គទ្រង់បានជួសជុលឡើងវិញដោយវិធីបូកកំបោរ ចាប់តាំងពីថ្នាក់ផ្កាទាំងបីមក ទ្រង់បានឲ្យគេធ្វើដោយផ្ចិតផ្ចង់ និងធ្វើកំពូលមាសដ៏ធំ ព្រមទាំងបានប្រគេនភូមិ វាលស្រែ និងបរិវារទាំងឡាយ និងបានចាត់ចែងភត្តាហារប្រចាំថ្ងៃដល់ភិក្ខុសង្ឃដែលគង់នៅក្នុងទីនោះ ធ្វើហត្ថវនគល្លមហាវីហារនោះឲ្យមានសេចក្ដីចម្រើនរុងរឿងដោយគ្រប់ប្រការ។

---

115. Atha tasmiṃ laṅkānāthe kittisarīrāvasese jāte tassa tujavaro parakkamabhujo nāmarājā amhākaṃ bhagavato arahato sammāsambuddhassa bodhimūle nisīditvā mārabalaṃ vidhametvā sambodhirajjappattito paṭṭhāya aṭṭhasatādhikavassasahasse catuvīsatiyā ca vaccharesu atikkantesu sampattarajjābhiseko anekavidhasaṅgahavatthuhi saṅgahitamahājano catupaccayadānena satatasamārādhitā nekasahassabhikkhusaṅgho bhujabalavidhutārātirājakulāvalepo aneka maṇi rattasamubbhāsitaratanakaraṇḍakañca pañcahi suvaṇṇasahassehi sovaṇṇakaraṇḍakañca pañcavīsatiyā rajatasahassehi rajatakaṇḍakañca dāṭhādhātubhadantassa kārāpetvā atīca pasannahadayo suhumuttena tattha sampayanto attanonagarañca dhantadhātumaṇdirañca sakkañcaṃ samalaṅkārāpetvā bahumāna purassarodasanadhātuvaramādāya anekāni bhagavato cariyāpadānānī samanussaritvā purā nekabhupatayo pāṭihīrasaṇdassanena pasāditā iti pavattakathāmataraseneva me savanayugaḷaṃ paripīnitamadhunāpi kenaci pāṭihāriyavisesena mama cakkhupaṭilābho saphalo kātabboti sādaramārādhanamakāsi.

១១៥. លំដាប់នោះ កាលដែលព្រះរាជាអ្នកគ្រប់គ្រងកោះលង្កានោះ សោយទិវង្គតទៅសល់តែព្រះកិត្តិនាមហើយ ព្រះរាជបុត្រដ៏ប្រសើររបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម បរក្កមពាហុ បានទទួលពិធីអភិសេកគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ កាលដែលកន្លងទៅបាន ១,៨២៤ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ នៃយើង ទ្រង់គង់លើរតនបល្ល័ង្កក្រោមគល់ពោធិព្រឹក្ស ផ្ចាញ់មារសេនា ហើយបានសម្រេចនូវសម្ពោធិរាជ្យមក។ ព្រះអង្គទ្រង់បានសង្គ្រោះមហាជនដោយសង្គហធម៌ជាច្រើនប្រការ ទ្រង់បានធ្វើឲ្យភិក្ខុសង្ឃជាច្រើនពាន់អង្គត្រេកអរជានិច្ច ដោយការប្រគេនបច្ច័យបួន ទ្រង់កម្ចាត់បង់នូវសេចក្ដីប្រមាថរបស់ពួកស្តេចសត្រូវដោយកម្លាំងព្រះពាហុ ទ្រង់បានឲ្យគេធ្វើនូវកោដ្ឋរតនៈដ៏រុងរឿងដោយកែវមណីជាច្រើន និងកោដ្ឋមាសដោយមាសប្រាំពាន់តម្លឹង និងកោដ្ឋប្រាក់ដោយប្រាក់ម្ភៃប្រាំពាន់តម្លឹង ថ្វាយចំពោះព្រះទន្តធាតុ។ ព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យជ្រះថ្លាជាអនេក យាងទៅកាន់ទីនោះក្នុងខណៈពេលដ៏ល្អ ឲ្យគេតុបតែងលម្អព្រះនគររបស់ព្រះអង្គ និងព្រះទន្តធាតុមន្ទីរដោយផ្ចិតផ្ចង់ រួចទ្រង់អញ្ជើញព្រះទន្តធាតុដ៏ប្រសើរឡើងដោយសេចក្ដីគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ទ្រង់រលឹកនឹកដល់ព្រះចរិយាធម៌ជាច្រើនរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយបានធ្វើការអារាធនាដោយសេចក្ដីគោរពថា «ត្រចៀកទាំងពីររបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ត្រូវបានឆ្អែតស្កប់ស្កល់ហើយ ដោយរសទឹកអម្រឹតគឺរឿងរ៉ាវដែលធ្លាប់ឮមកថា កាលពីមុន ព្រះរាជាជាច្រើនព្រះអង្គបានជ្រះថ្លាដោយសារការទស្សនានូវបាដិហារិយ៍ ឥឡូវនេះ សូមឲ្យការបានឃើញនឹងភ្នែករបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានផលសម្រេច ដោយសារបាដិហារិយ៍ដ៏វិសេសណាមួយផងចុះ»។

---

116. Tasmiṃ khaṇe sā dasanadhātu tassa karapaṅakaje rājahaṃsivilāsamātanvatī pāṭihīramakāsi. Kathanti ce? Yathā antimabhave mātu tucchito jātamattova bodhisatto naravarakaratopanītadukulacumbaṭakato otarantova bālo samānopi soḷasavassuddesiko viya amaṇḍitopi anekavatthābharaṇavibhusito viya bhūmiyā gacchantopi ākāsena gacchanto viya sabbesaṃ janānaṃ paṭihāsi, tatheva tattha tadā dantadhātubhaṭṭārako sugabimbā kāra salakkhaṇāvayavena rūpena bhāsamāno anekavidharaṃsinikare vikiranto tattha santipatitānaṃ janānaṃ mānanaṃ jānesi. Vuttañhi.

១១៦. ក្នុងខណៈនោះ ព្រះទន្តធាតុនោះ បានសម្តែងនូវបាដិហារិយ៍ ហើរក្រឡឹងលើផ្ទៃព្រះហស្តដូចជាហង្សមាសរបស់ព្រះរាជា។ សួរថា តើដូចម្តេច? ដូចជាព្រះពោធិសត្វ ក្នុងភពចុងក្រោយ កាលដែលប្រសូតចាកផ្ទៃនៃព្រះមាតាភ្លាម កាលដែលយាងចុះអំពីកម្រាលសំពត់ទុកូលៈដែលពួកមនុស្សដ៏ប្រសើរទ្រពង្រាយថ្វាយ សូម្បីតែនៅជាទារក ក៏ប្រាកដដូចជាព្រះជន្ម ១៦ ឆ្នាំ សូម្បីតែមិនទាន់បានតុបតែង ក៏ប្រាកដដូចជាតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការ និងសម្លៀកបំពាក់ជាច្រើន សូម្បីតែយាងទៅលើផែនដី ក៏ប្រាកដដល់ជនទាំងពួងដូចជាយាងទៅលើអាកាសយ៉ាងនោះដែរ ក្នុងកាលនោះ ព្រះទន្តធាតុដ៏ប្រសើរ ក៏បានរុងរឿងដោយព្រះរូបដែលមានលក្ខណៈដូចជាព្រះពុទ្ធរូបនៃព្រះសុគតយ៉ាងនោះដែរ ទាំងបញ្ចេញនូវកាំរស្មីជាច្រើនប្រការ ធ្វើឲ្យកើតសេចក្ដីជ្រះថ្លាក្រៃលែងដល់ជនទាំងឡាយដែលមកប្រជុំគ្នាក្នុងទីនោះ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបមានពាក្យពោលទុកថា៖

---

117.

១១៧.

---

‘‘Laṅkādhināthakarapaṅkaja rājahaṃsi,Nimmāya sā dasanadhātu muniṇdarūpaṃ;

Nekehi raṃsivisarehi samujjalantī,Sabbādisā ca vidisā samalaṅkarittha.

«ព្រះទន្តធាតុនោះ ប្រៀបដូចជាហង្សមាសលើផ្ទៃព្រះហស្តរបស់ព្រះរាជាជាអធិបតីនៃកោះលង្កា បាននិម្មិតជាព្រះរូបនៃព្រះមុនីន្ទ្រ ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឲ្យភ្លឺស្វាងដោយកាំរស្មីជាច្រើនប្រការ ហើយបានលម្អនូវទិសធំ និងទិសតូចទាំងពួង។

---

118.

១១៨.

---

Disvā tamabbhūtamatīca pasannacitto,Sampattacakkaratano viya cakkavatti;

Seṭṭhehi nekaratanābharaṇādikehi,Pūjesi dhātumasamaṃ manujādhinātho.

កាលដែលបានឃើញនូវអស្ចារ្យនោះហើយ ព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃមនុស្ស មានព្រះហឫទ័យជ្រះថ្លាជាអនេក ប្រៀបដូចជាព្រះចក្រពត្តិរាជដែលបានសម្រេចនូវចក្ករតនៈ បានបូជាចំពោះព្រះធាតុដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាននោះ ដោយគ្រឿងអលង្ការរតនៈដ៏ប្រសើរជាច្រើន។»

---

119. Tato jinadantadhātuvarappasādakālamhi tejobalaparakkamamahimo parakkamabāhumahānariṇdo pulatthipuranivāsiniṃ kataloka sāsanavilopaṃ sarājikamanekasahassasaṃkha colakeraḷavāhinica nekadesamahipālamattamātaṅgakesarivikkamaṃ duratikkamaṃ lokasāsanasaṅgahakaraṇavasena vacitasakalalokaṃ sampannabalavāhanaṃ laṅkārajjagahaṇatthinaṃ tambaliṅgavisayāgatamatisāhasaṃ vandabhānumanujādhipaṃva sasāmantakabhavanamupanīya sakala laṅkādīpamekacchattaṃvidhāya attanopitumahārājato diguṇaṃlokasāsanasaṅgahaṃ karonto kadāci saṅghassa kaṭhinacīvarānidātukāmo kappāsaparikammakantanādikāni sabbakaraṇīyāni ekāheneva naṭṭhapetvā paccekamanekamahaggha garubhaṇḍamaṇḍitāni sasāmaṇikaparikkhārāni asītimattāni kaṭhinacīvarāni dāpetvā lokassa sādhuvādena dasadisaṃ pūresi.

១១៩. ពីនោះមក ក្នុងកាលដែលជ្រះថ្លាចំពោះព្រះទន្តធាតុដ៏ប្រសើរនៃព្រះជិនស្រី ព្រះបាទបរក្កមពាហុមហារាជ ដែលមានតេជះ កម្លាំង និងសេចក្ដីព្យាយាមដ៏ធំធេង ទ្រង់បានបង្ក្រាបកងទ័ពចោលៈ និងរឡៈជាច្រើនពាន់នាក់ ព្រមទាំងស្តេចរបស់ពួកគេ ដែលរស់នៅក្នុងបុលត្ថិបុរៈ ដែលបានធ្វើការបំផ្លាញលោកនិងព្រះសាសនា។ ព្រះអង្គមានសេចក្ដីក្លាហានដូចជាសីហៈចំពោះដំរីចុះប្រេងគឺស្តេចនៃប្រទេសផ្សេងៗ ពិបាកនឹងកន្លងបាន ទ្រង់បាននាំយកស្តេចចន្ទភាណុ ដែលមកពីដែនដីតម្ពលិង្គ ដែលមានសេចក្ដីក្លាហានហួសប្រមាណ ប្រាថ្នានឹងដណ្តើមយករាជ្យសម្បត្តិកោះលង្កា ព្រមទាំងពួកបរិវារ មកកាន់អំណាចរបស់ព្រះអង្គ ហើយធ្វើកោះលង្កាទាំងមូលឲ្យស្ថិតនៅក្រោមស្វេតច្ឆត្រតែមួយ។ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើការសង្គ្រោះលោកនិងព្រះសាសនាទ្វេដងលើសពីព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ក្នុងកាលខ្លះ ទ្រង់មានព្រះរាជហឫទ័យប្រាថ្នានឹងប្រគេនកឋិនចីវរដល់ព្រះសង្ឃ ទ្រង់ឲ្យគេធ្វើកិច្ចការទាំងពួងមានការរៀបចំកប្បាស និងការរវៃជាដើម ឲ្យសម្រេចក្នុងថ្ងៃតែមួយ ហើយបានប្រគេនកឋិនចីវរប្រមាណ ៨០ សម្រាប់ ដែលនីមួយៗ តុបតែងដោយគរុភណ្ឌដ៏មានតម្លៃជាច្រើន ព្រមទាំងបរិក្ខារសម្រាប់សាមណេរ ធ្វើទិសទាំងដប់ឲ្យពេញទៅដោយសេចក្ដីសាធុការរបស់សត្វលោក។

---

120. Evamaññānipi bahūni lokavimbhayakarāni puññapadānāni sampādento so parakkamabāhumahānariṇdo hatthavanagalla vihāre attano pitumahārañño āḷāhanaṭṭhāne mahācetiyaṃ baṇdhāpetvā tattheva aṇekakhīṇāsavasahassaparibhuttaṃ pāsādavaraṃ cirakāla cinaṭṭhaṃ sutvā dhanuketakivatthuvaṃse jātaṃ saddhādiguṇasampatti samuditaṃ patirājadeva nāmakaṃ amaccavaraṃ pesetvā tena anekasahassadhanapariccāgena bhumittitayamaṇḍitaṃ sumanobharaṃ pure piyataṃ pāsādaṃ kārāpetvā tattha nivasantānaṃ anekasaṃ bhikkhunaṃ nibaddha paccayadānaṃ pavattesi.

១២០. កាលកំពុងធ្វើនូវបុណ្យកិរិយាដទៃទៀតជាច្រើន ដែលគួរឲ្យអស្ចារ្យក្នុងលោកយ៉ាងនេះ ព្រះបាទបរក្កមពាហុមហារាជនោះ បានឲ្យគេសាងសង់មហាចេតិយក្នុងកន្លែងថ្វាយព្រះភ្លើងរបស់ព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ក្នុងហត្ថវនគល្លវិហារ។ ទ្រង់បានឮថា ប្រាសាទដ៏ប្រសើរដែលជាទីប្រើប្រាស់នៃព្រះខីណាស្រពជាច្រើនពាន់អង្គក្នុងទីនោះ បានទ្រុឌទ្រោមអស់កាលដ៏យូរមកហើយ ទើបទ្រង់បានបញ្ជូនអាមាត្យដ៏ប្រសើរម្នាក់ឈ្មោះ បតិរាជទេវៈ ដែលកើតក្នុងវង្សធនុកេតកិវត្ថុ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយគុណធម៌មានសទ្ធាជាដើម ទៅ ហើយឲ្យអាមាត្យនោះលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើនពាន់ ដើម្បីសាងសង់ប្រាសាទមានបីជាន់ដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ដូចជាប្រាសាទកាលពីមុន ព្រមទាំងបានចាត់ចែងការប្រគេនបច្ច័យជានិច្ចដល់ភិក្ខុសង្ឃជាច្រើនអង្គដែលគង់នៅក្នុងទីនោះ។

---

121. Tattheva vaṭṭulavimānassa heṭṭhimatale gopānasiyo ṭhapetvā samantā chadanarūpaṃ kāretvā dvibhumakaṃ vimānaṃ tibhumakamakāsi tatthevalaṅkādīpe abhūtapubbaṃ jinamaṇdiraṃ kārāpetukāmo vaṭṭulavimānato uttaradisābhāge paṭhamaṃ porisappamāṇaṃ silātalapariyantaṃ khaṇitvā paṃsūni apanetvā nadīvālukāhi pūretvā kuñjararājavirājitaādhārabaṇdhakato paṭṭhāya yāva phupikaṃ aṭṭhaṃsavibhāgena bhitticchadanāni vibhattāni katvā paccekaṃ nānāvaṇṇavicittānamaṭṭhavidhānaṃ bhittībhāgānamupari keliparihāsarasajanakanānāvesavilāsabhūsitapahūtabhūtakiṃkaraparigataviṭaddhakamaṇḍalamaṇḍitaṃ pamukhapariyante vividhacittarūpamanoharamuccataraṃ iḍhikāhi nivitaṃ katasudhāparikammaṃ makaratoraṇamaṇḍalañca nimminitvā antoviracitāti manoharamālākammalatā kammādi nānāvidha cittakamma samujjalaṃ suvihitasopānadvārakavāṭaṃ samalaṅkataṭṭhānalīḷhamanohara sajīvajinasaṃ kāsapaṭibimbarūpavibhūsitaṃ paṭibimbassa dakkhiṇato ghanasilāvihita sugatarūpapatimaṇḍitaṃ tibhūmakaṃ mahā vimānaṃ kāresi.

១២១. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះរាជាបានតម្កល់នូវបង្កង់ទាំងឡាយក្នុងជាន់ក្រោមនៃវដ្ដុលវិមាន ហើយធ្វើនូវរូបដំបូលជុំវិញ បានធ្វើវិមានមានពីរជាន់ឲ្យទៅជាវិមានមានបីជាន់។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជហឫទ័យប្រាថ្នានឹងកសាងនូវព្រះជិនមន្ទីរដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ក្នុងកោះលង្កានោះឯង ទើបនៅទិសខាងជើងនៃវដ្ដុលវិមាន ជាដំបូងបានជីកដីជម្រៅប្រមាណមួយបុរសទាល់តែដល់ផ្ទៃថ្ម នាំយកដីចេញ ហើយបំពេញទៅវិញដោយខ្សាច់ស្ទឹង ចាប់តាំងពីខឿនទ្រទ្រង់ដែលលម្អដោយស្ដេចដំរី រហូតដល់កំពូលស្រួច បានបែងចែកជញ្ជាំងនិងដំបូលជាប្រាំបីជ្រុង នៅខាងលើនៃចំណែកជញ្ជាំងទាំង ៨ ប្រការ ដែលមានពណ៌ផ្សេងៗដ៏វិចិត្រដោយឡែកៗពីគ្នា គឺលម្អដោយរង្វង់ក្បាច់កោងព័ទ្ធជុំវិញដោយពួកគិង្ករៈនិងភូតជាច្រើន ដែលតុបតែងដោយកិរិយាវិលាសនៃគ្រឿងស្លៀកពាក់ផ្សេងៗដែលបង្កើតនូវរសនៃការលេងសើចកំប្លែង នៅត្រង់ទីបំផុតនៃមុខដាច់ មានរូបគំនូរផ្សេងៗដ៏គួរឲ្យត្រេកត្រអាល និងខ្ពស់ត្រដែត ដែលសង់ឡើងដោយឥដ្ឋទាំងឡាយ បូកកំបោរយ៉ាងល្អ និងបានសាងសង់នូវរង្វង់ខ្លោងទ្វារមករ ខាងក្នុងរចនាឡើងយ៉ាងល្អ ភ្លឺស្វាងដោយគំនូរវិចិត្រផ្សេងៗ មានក្បាច់ផ្កាកម្រង និងក្បាច់វល្លិជាដើម ដ៏គួរឲ្យចាប់ចិត្ត មានជណ្តើរ និងទ្វារបង្អួចដែលចាត់ចែងទុកយ៉ាងល្អ តុបតែងលម្អដោយព្រះពុទ្ធបដិមាដែលមានលក្ខណៈដូចជាមានជីវិតរស់នៅ គួរឲ្យចាប់ចិត្តដោយលីលានៃទីកន្លែងដែលបានតុបតែងយ៉ាងល្អ នៅខាងស្តាំនៃព្រះបដិមានោះ តុបតែងដោយព្រះពុទ្ធរូបដែលធ្វើអំពីថ្មដុះយ៉ាងណែន ព្រះអង្គបានកសាងនូវមហាវិមានមានបីជាន់។

---

Iti aṭṭhaṃsa vimānuppattiparicchedo ekādasamo.

ចប់ បរិច្ឆេទទី ១១ ស្ដីពីការកើតឡើងនៃវិមានប្រាំបីជ្រុង តែប៉ុណ្ណេះ។

---

122.

១២២.

---

Viddhastasaṃkharaṇato navakammunāvā,Khettādidānavidhināca anāgatepi;

Ye sādhavo pariharanti imaṃ vihāraṃ,Nāmadva kārampi tesamihālikhantu.

ពួកសប្បុរសណា ទោះបីក្នុងអនាគតកាល តែងថែរក្សានូវវិហារនេះ ដោយការជួសជុលឡើងវិញនូវអ្វីៗដែលទ្រុឌទ្រោម ឬដោយការសាងសង់ថ្មី និងដោយវិធីនៃការប្រគេននូវស្រែចម្ការជាដើម សូមឲ្យការចារឹកឈ្មោះរបស់សប្បុរសទាំងនោះ ត្រូវបានកត់ត្រាទុកក្នុងទីនេះផងចុះ។