Tipiṭaka Translation

ทาฐาวํโส

Xá Lợi Răng Sử

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

๑.

วิสารทํ วาทปถาติ วตฺตินํ,ติโลกปชฺโชตมสยฺหสาหินํ;

อเสส เญยฺยาวรณปฺปหายินํ,นมามิ สตฺถารมนนฺตโคจรํ.

Con xin đảnh lễ bậc Đạo Sư, đấng vô úy, vượt ngoài các lối tranh luận, là ngọn đèn soi sáng ba cõi, là đấng chiến thắng không thể bị khuất phục, người đã đoạn trừ tất cả các chướng ngại của sở tri, và có cảnh giới vô biên.

๒.

ติโลก นาถปฺปภวํ ภยาปหํ,วิสุทฺธวิชฺชาจรเณหิ เสวิตํ;

ปปญฺจ สํโยชนพนฺธนจฺฉิทํ,นมามิ ธมฺมํ นิปุณํ สุทุทฺทสํ.

Pháp phát xuất từ bậc Chúa Tể ba cõi, giúp đoạn trừ sợ hãi, được các bậc thanh tịnh minh hạnh phụng hành, cắt đứt các ràng buộc của hý luận và kiết sử, con xin đảnh lễ Chánh Pháp, vi diệu và rất khó thấy.

๓.

ปสาทมตฺเตน’ปิ ยตฺถ ปาณิโน,ผูสนฺติ ทุกฺขกฺขยมจฺจุตํ ปทํ;

ตมาหุเณยฺยํ สุสมาหิตินฺทฺริยํ,นมามิ สงฺฆํ มุนิราชสาวกํ.

Nơi mà chúng sanh chỉ với lòng tịnh tín cũng chứng đạt trạng thái bất tử, sự chấm dứt khổ đau, là ruộng phước đáng cúng dường, có các căn khéo định tĩnh, con xin đảnh lễ Tăng đoàn, các đệ tử của Đức Vua Tịch Mặc.

๔.

วิภุสยํ กาฬกนาครนฺว ยํ,ปรกฺกโม การุณิโก จมูปติ;

คเวสมาโน ชินสาสนสฺส โย,วิรูฬฺหิมตฺถญฺจ ชนสฺส ปตฺถยํ.

Vị tổng tư lệnh Parakkama, người có lòng bi mẫn, đã tô điểm cho dòng dõi thành Kāḷaka, luôn tìm cầu sự tăng trưởng cho giáo pháp của Đức Chuyển Pháp Luân và mong muốn lợi ích cho dân chúng.

๕.

สุธามยูขามล ปณฺฑุวํสชํ,วิรูฬฺหสทฺธํ มุนิราชสาสเน;

ปิยํ วทํ นีติปถานุวตฺตินึ,สทา ปชานํ ชนิกํ’ว มาตรํ.

Bà là người sinh ra trong dòng dõi Paṇḍu trong sạch, tinh khôi như những tia sáng của cam lồ, có đức tin tăng trưởng trong giáo pháp của Đức Vua Tịch Mặc, lời nói khả ái, đi theo con đường công lý, và luôn là người mẹ đối với dân chúng.

๖.

ปิยํ ปรกฺกนฺติภุชสฺส ราชิโน,มเหสิ มจฺจุนฺนตขุทฺธิสมฺปทํ;

วิธาย ลีลาวติมิจฺฉิตตฺถทํ,อเสส ลงฺกาตลรชฺชลกฺขิยํ.

Đã đưa Līlāvatī, vị chánh hậu được yêu quý của vua Parakkantabhuja, người sở hữu tài sản cao quý và to lớn, người ban cho những điều mong muốn, lên ngôi vị cai trị toàn thể vương quốc Laṅkā.

๗.

กุมารมาราธิตสาธุมนฺตินํ,มหาทยํ ปณฺฑุนรินฺท วํสชํ;

วิธาย สทฺธํ มธุรินฺทนามกํ,สุสิกฺขีตํ ปาวจเน กลาสุ จ.

Và đã thiết lập vị hoàng tử tên là Madhurinda, người có lòng đại bi, sinh ra trong dòng dõi vua Paṇḍu, người làm hài lòng các vị thiện thần, một người có đức tin, và được giáo dục tốt về giáo pháp và các môn nghệ thuật.

๘.

นรินฺทสุญฺญํ สุจิรํ ติสีหฬํ,อิติปฺปตีตํ อยสํ อปานุทิ;

จิรํ ปณีเตน จ จิวราทินา,สุสญฺญเต สํยมิโน อตปฺปยิ.

Ngài đã xóa bỏ sự ô danh đã nảy sinh do ba vương quốc Sīhaḷa trong một thời gian dài không có vua; và trong một thời gian dài, ngài đã làm hài lòng các vị tu sĩ tự chế bằng những vật dụng tinh tế như y phục.

๙.

จิรฏฺฐิตึ ปาวจนสฺส อิจฺฉตา,กตญฺญุนา วิกฺกม พุทฺทิสาลินา;

สตีมตา จนฺทิม พนฺธุกิตฺตินา,สคารวํ เตน’ภียาจิโต อหํ.

Do mong muốn giáo pháp được trường tồn, tôi đã được ngài ấy, người biết ơn, dũng cảm và trí tuệ, có chánh niệm, và có danh tiếng như quyến thuộc của mặt trăng, kính cẩn thỉnh cầu.

๑๐.

10.

สเทส ภาสาย กวีหิ สีหเฬ,กตมฺปิ วํสํ ชินทนฺตธาตุยา;

นิรุตฺติยา มาคธิกาย วุทฺธิยา,กโรมิ ทีปนฺตรวาสินํ อปิ.

Mặc dù lịch sử về xá lợi răng của Đức Chuyển Pháp Luân đã được các thi sĩ Sīhaḷa sáng tác bằng ngôn ngữ bản địa của họ, tôi sẽ soạn lại bằng ngôn ngữ Māgadhikā để mang lại sự tấn hóa cho cả những người sống ở các xứ khác.

๑๑.

11.

ชีโน’ยมิทฺเธ อมรวฺหเย ปุเร,กทาจิ หุตฺวาน สุเมธนามโก;

สเวทเวทงฺควิภาคโกวิโท,มหทฺธเน วิปฺปกุลมฺหิ มาณโว.

Vào một thời, trong thành phố Amaravatī thịnh vượng, Đức Chuyển Pháp Luân này đã là một thanh niên Bà-la-môn tên là Sumedha, sinh ra trong một gia đình giàu có, và tinh thông các bộ Veda, Vedāṅga cùng các phân mục của chúng.

๑๒.

12.

อหญฺหิ ชาติพฺยสเนน ปีฬิโต,ชราภิภุโต มรเณน โอตฺถโฏ;

สิวํ ปทํ ชาติชราทินิสฺสฏํ,คเวสยิสฺสํ’ติ รโห วิจินฺติย.

Suy ngẫm một mình rằng: 'Ta quả thật bị khốn khổ bởi tai họa của sự sinh, bị tuổi già chinh phục, bị cái chết áp đảo; ta sẽ tìm kiếm trạng thái an lành, thoát khỏi sinh, già, và những thứ tương tự.'

๑๓.

13.

อเนกสงฺขํ ธนธญฺญสมฺปทํ,ปติฏฺฐเปตฺวา กปเณสิ ทุจฺจชํ;

อนปฺปเก เปมภรานุพนฺธิโน,วิหาย มิตฺเต จ สุเตจ พนฺธเว.

Sau khi phân phát cho người nghèo tài sản và thóc lúa nhiều không kể xiết, vốn rất khó từ bỏ, và sau khi rời bỏ bạn bè, con cái, và quyến thuộc, những người ràng buộc bởi gánh nặng tình thương không nhỏ.

๑๔.

14.

ปหาย กาเม นิขิเล มโนรเม,ฆราภินิกฺขมฺม หิมาจลนฺติเก;

มหีธรํ ธมฺมิกนาม วิสฺสุตํ,อุเปจฺจ นานาตรุราชิภุสิตํ.

Từ bỏ tất cả các dục lạc thú vị, ngài đã xuất gia và đi đến một ngọn núi gần dãy Himalaya, nổi tiếng với tên gọi Dhammika, được trang hoàng bởi nhiều hàng cây quý.

๑๕.

15.

มโนนุกูเล สุรราชนิมฺมีเต,อสมฺมิคานํ อคติมฺหิ อสฺสเม;

นิวตฺตจีโร อชินกฺขิปํ วหํ,ชฏาธโร ตาปส เวสมคฺคหี.

Trong một am thất dễ chịu do vua trời tạo ra, nơi các loài thú thường không thể đến được, ngài đã mặc y vỏ cây, mang một tấm da nai, để tóc bện, và sống theo hạnh của một vị ẩn sĩ.

๑๖.

16.

สุสญฺญตตฺโตปริวาริ ตินฺทฺริโย,ผลาผลาทีหิ ปวตฺตยํ ตนุํ;

คโต อภิญฺคฺญาสุ จ ปารมึ วสี,ตหึ สมาปตฺติ สุขํ อวินฺทิ โส.

Với các căn được hộ trì và chế ngự tốt, duy trì thân mạng bằng các loại quả cây, ngài đã đạt đến sự toàn hảo và làm chủ các thần thông, và ở đó, ngài đã tìm thấy niềm an lạc của sự chứng đắc thiền định.

๑๗.

17.

สุสชฺชิเต รมฺมปุราธิวาสินา,มหาชเนน’ตฺตมเนน อญฺชเส;

ปถปฺปเทเส อภิยนฺตมตฺตโน,อนิฏฺฐิเตเยว สุเมธ ตาปโส.

Khi một đoạn đường đang được đám đông dân chúng hoan hỷ của thành Ramma trang hoàng tốt đẹp cho sự quang lâm của ngài, và đoạn đường ấy vẫn chưa hoàn tất, thì ẩn sĩ Sumedha...

๑๘.

18.

อคาธเญยฺโยทธีปารทสฺสินํ,ภวนฺตคุํ นิพฺพนถํ วินายกํ;

อเนกขีณาสวลกฺขเสวิตํ,กทา จิ ทีปงฺกรพุทฺธมทฺทส.

Vào một dịp, đã nhìn thấy Đức Phật Dīpaṅkara, bậc Lãnh Đạo, người đã thấy bờ kia của đại dương tri thức không thể dò lường, người đã đi đến tận cùng của sự tồn tại, người đã thoát khỏi rừng rậm ái dục, và được vô số trăm ngàn vị đã tận diệt lậu hoặc đi theo hầu.

๑๙.

19.

ตโต สสงฺฆสฺส ติโลกภตฺตุโน,ปริจฺจชิตฺวาน ตนุมฺปิ ชีวิตํ;

ปสารยิตฺวาน ชฏาชินาทิกํ,วิธาย เสตุํ ตนุเมว ปลฺลเล.

Khi ấy, vì Đức Thế Tôn của ba cõi và Tăng đoàn của ngài, ngài đã từ bỏ cả thân và mạng, trải tóc bện và tấm da thú của mình ra, và dùng chính thân mình làm một cây cầu bắc qua vũng lầy.

๒๐.

20.

อนกฺกมิตฺวา กลลํ มหาทเย,สภิกฺขุโก คจฺจตุ ปิฏฺฐิยา อิติ;

อธิฏฺฐหิตฺวาน นิปนฺนโก ตหึ,อนาถ เมตํ ติภวํ สเมกฺขิย.

Sau khi quán xét sự vô chủ của ba cõi này, ngài nằm xuống đó và phát nguyện rằng: 'Xin bậc Đại Bi cùng với Tăng đoàn của ngài hãy đi trên lưng con, đừng dẫm lên bùn lầy.'

๒๑.

21.

ทยาย สญฺโจทิตมานโส ชเน,ภวณฺณวา อุทฺธริตุํ ทุขทฺทิเต;

อกาสิ สมฺโพธิปทสฺส ปตฺติยา,มหาภินีหารมุทคฺควิกฺกโม.

Với tâm được thúc đẩy bởi lòng bi mẫn đối với chúng sanh, và với lòng dũng cảm phi thường, ngài đã phát đại nguyện thành tựu trạng thái Chánh Đẳng Chánh Giác để cứu vớt những chúng sanh đang bị khổ đau trong biển luân hồi.

๒๒.

22.

อโถ วิทิตฺวา วสิโน ตมาสยํ,อทาสิ โส วฺยากรณํ มหามุนิ;

ตโต ปุรํ ตมฺหิ ตถาคเต คเต,สยํวสี สมฺมสิ ปารมิคุเณ.

Bấy giờ, bậc Đại Giác, bậc Tự Tại, khi biết được tâm nguyện của ngài, đã ban lời thọ ký. Sau đó, khi Đức Như Lai đã vào thành, vị ẩn sĩ tự chủ ấy đã suy xét về các phẩm tính của các pháp ba-la-mật.

๒๓.

23.

ตโต จ กปฺปานมลีนวิกฺกโม,อสํขิเย โส จตุโร สลกฺขเก;

ตหึ ตหึ ชาติสุ โพธิปาจเน,วิสุทฺธสมฺภารคุเณ อปูรยิ;

อถาภิชาโต ตุสิเต มหายโส,วิสุทฺธสมฺโพธิปโทปลทฺธิยา;

อุทิกฺขมาโน สมยํ ทยาธโน,จิรํ วิภุตึ อนุโภสิ สพฺพโส.

Sau đó, với lòng dũng cảm không nao núng, trong bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, ngài đã viên mãn các phẩm tính của những tư lương thanh tịnh giúp cho sự giác ngộ chín muồi trong các kiếp sống khác nhau. Rồi, với danh tiếng lẫy lừng, ngài tái sanh lên cõi trời Tusita, và trong khi chờ đợi thời điểm thích hợp để đạt được trạng thái Chánh Đẳng Chánh Giác thanh tịnh, bậc giàu lòng bi mẫn ấy đã hưởng thụ mọi vinh quang trong một thời gian dài.

๒๕.

25.

สหสฺสสงฺขา ทสจกฺกวาลโต,สมาคตาเนกสุราธิปาทิหิ;

อุทคฺคุทคฺเคหิ ชินตฺตปตฺติยา,สคารวํ โส อภิคมฺม ยาจิโต.

Ngài đã được nhiều vị thiên chủ và các vị khác, những người vô cùng hoan hỷ, từ mười ngàn thế giới tập hợp lại, đến gần và kính cẩn thỉnh cầu ngài thành tựu Phật quả.

๒๖.

26.

ตโต จวิตฺวา กปิฬวฺหเย ปุเร,สทา สโต สกฺยกุเลกเกตุโน;

อโหสิ สุทฺโธทนภุมิภตฺตุโน,มหาทิมายาย มเหสิยา สุโต.

Sau khi mệnh chung từ cõi trời ấy, ngài đã trở thành con trai của vua Suddhodana và hoàng hậu Mahāmāyā trong thành Kapilavatthu, là ngọn cờ độc nhất của dòng họ Sakya, và luôn luôn chánh niệm.

๒๗.

27.

วิชาตมตฺโต’ว วสุนฺธราย โส,ปติฏฺฐหิตฺวาน ทิสา วิโลกยี;

ตทา อเหสุํ วิวฏงฺคนา ทิสา,อปูชยุํ ตตฺถ จ เทวมานุสา.

Ngay khi vừa đản sanh, ngài đã đứng vững trên mặt đất và nhìn khắp các phương. Khi ấy, các phương trời đều trở nên quang đãng, và chư thiên cùng nhân loại đã cúng dường tại nơi đó.

๒๘.

28.

อาธารยุํ อาตปวารณาทิกํ,อทิสฺสมานาว นภมฺภิ เทวตา;

ปทานิ โส สตฺต จ อุตฺตรามุโข,อุเปจฺจ นิจฺฉารยิ วาจมาสภึ.

Các vị chư thiên, tuy vô hình trên bầu trời, đã che lọng và các vật khác. Ngài đã đi bảy bước về phía bắc và thốt lên lời nói như tiếng rống của sư tử.

๒๙.

29.

ยถตฺถสิทฺธตฺตกุมารนามโก,มหพฺพโล โยพฺพนหาริวิคฺคโห;

อุตุตฺตยานุจฺฉวิเกสุ ตีสุ โส,นุโภสิ ปาสาทวเรสุ สมฺปทํ.

Với tên gọi là Thái tử Siddhattha, đúng như ý nghĩa của tên ngài, ngài có sức mạnh to lớn và thân hình quyến rũ của tuổi thanh xuân, và ngài đã hưởng thụ sự sung túc trong ba cung điện tuyệt vời phù hợp với ba mùa.

๓๐.

30.

กทาจิ อุยฺยานปเถ ชราหตํ,ตถาตุรํ กาลกตญฺจ สํยมึ;

กเมน ทิสฺวาน วิรตฺตมานโส,ภเวสุ โส ปพฺพชิตุํ อกามยิ.

Có khi trên đường đến ngự uyển, sau khi tuần tự nhìn thấy người bị già tàn phá, rồi người bệnh, người chết, và vị sa-môn; với tâm nhàm chán trong các cõi hữu, ngài đã mong muốn được xuất gia.

๓๑.

31.

สปุปฺผทีปาทีกเรหิ รตฺติยํ,ปุรกฺขโต โส ติทิวาธิวาสิหิ;

สฉนฺนโก กนฺตกวาชิยานโต,ตโต มหาการุณิโก’ภินิกฺขมิ.

Vào ban đêm, bậc Đại Bi được các vị trời hộ tống, tay cầm hoa và đèn v.v..., cùng với Xa-nặc trên lưng ngựa Kiền-trắc, từ đó ngài đã xuất gia.

๓๒.

32.

กเมน ปตฺวาน อโนมมาปคํ,สุโธตมุตฺตาผลหาริเสกเต;

ปติฏฺฐหิตฺวา วรโมฬิพนฺธนํ,สิตาสิลูนํ คคเน สมุกฺขิปี.

Sau khi tuần tự đến sông A-nô-ma, trên bãi cát đẹp tựa ngọc trai và pha lê đã được gột rửa, ngài đứng lại, dùng gươm báu cắt búi tóc tuyệt đẹp, rồi tung lên không trung.

๓๓.

33.

ปฏิคฺคเหตฺวา ติทสานมิสฺสโร,สุวณฺนจงฺโคฏวเรน ตํ ตทา;

ติโยชนํ นีลมณีหิ เจติยํ,อกาสิ จูฬามณิมตฺตโน ปุเร.

Khi ấy, vua của chư thiên, sau khi dùng tráp vàng quý báu để tiếp nhận búi tóc, đã xây dựng tại thành của mình một bảo tháp bằng ngọc xanh cao ba do-tuần, tên là Cūḷāmaṇi (Châu-la-ma-ni).

๓๔.

34.

ตโต ฆฏีการสโรชโยนินา,สมาหฏํ ธารยี จีวราทิกํ;

อโถ สกํ วตฺถยุคํ นภตฺถเล,ปสตฺถเวสคฺคหโณ สมุกฺขิปี.

Sau đó, ngài đã mặc y phục v.v... do Phạm thiên Ghaṭīkāra, vị sanh từ hoa sen, mang đến. Rồi, sau khi thọ nhận tướng mạo đáng tán dương (của vị sa-môn), ngài đã tung cặp y phục của mình lên không trung.

๓๕.

35.

ปฏิคฺคเหตฺวาน ตมมฺพุชาสโน,มหิทฺธิโก ภตฺติภเรน โจทิโต;

สเก ภเว ทฺวาทสโยชนํ อกา,มณีหิ นีลาทิหิ ทุสฺสเจติยํ.

Vị ngự trên tòa sen (Phạm thiên), có đại thần lực, được thúc đẩy bởi lòng thành kính, sau khi tiếp nhận y phục ấy, đã xây dựng tại cõi của mình một bảo tháp thờ y (Dussacetiya) cao mười hai do-tuần, bằng các loại ngọc báu như ngọc xanh v.v...

๓๖.

36.

สุสญฺญตตฺโต สติมา ชิตินฺทฺริโย,วินีตเวโส รสเคธวชฺชิโต;

ฉหายนาเนว อโนมวิกฺกโม,มหาปธานํ ปทหิตฺถ ทุกฺกรํ.

Với tự thân được khéo chế ngự, chánh niệm, các căn được chinh phục, tướng mạo khiêm tốn, từ bỏ tham ái trong các vị; bậc có tinh tấn không giới hạn đã thực hành đại khổ hạnh khó làm trong suốt sáu năm.

๓๗.

37.

วิสาขมาสสฺสถ ปุณฺณมาสิยํ,อุเปจฺจ มูลํ สหชาย โพธิยา;

ติณาสเน จุทฺทสหตฺถสมฺมิเต,อธิฏฺฐหิตฺวา วีริยํ นิสชฺชิ โส.

Rồi vào ngày rằm tháng Vesak, sau khi đến dưới cội bồ-đề sanh cùng lúc với ngài, trên tòa cỏ đo được mười bốn hắc-tay, ngài đã ngồi xuống và phát nguyện tinh tấn.

๓๘.

38.

อวตฺถรนฺตึ วสุธํจ อมฺพรํ,วิรูปเวสคฺคหเณน ภึสนํ;

ปกมฺปยนฺโต สธราธรํ มหึ,ชิโน ปโทเส’ชินิ มารวาหิณึ.

Vào buổi chiều, bậc Chiến Thắng đã chinh phục quân đội của Ma vương, đạo quân đáng sợ hãi, bao trùm cả mặt đất và bầu trời bằng cách hiện ra những hình tướng dị dạng, làm rung chuyển trái đất cùng với núi non.

๓๙.

39.

สุราสุรพฺรหฺมคเณหิ สชฺชิเต,ชคตฺตเย ปุปฺผมยคฆิกาทินา;

ปวตฺตมาเน สุรทุนฺทุภิสฺสเร,อพุชฺฌิโพธึ รชนีปริกฺขเย.

Khi tam giới được trang hoàng bởi các chúng trời, a-tu-la, và phạm thiên với những tràng hoa v.v..., và trong khi âm thanh của trống trời đang vang dội, ngài đã chứng ngộ Bồ-đề vào lúc cuối đêm.

๔๐.

40.

ตทา ปกมฺปึสุ สเสลกานนา,สหสฺสสํขา ทสโลกธาตุโย;

อคญฺชิ โส โลณปโยธิ สาธุตํ,มหาวภาโส ภุวเนสุ ปตฺถรี.

Khi ấy, mười ngàn thế giới cùng với núi non và rừng rậm đã rung chuyển. Biển mặn đã gầm vang lời tán thán 'Lành thay'. Một ánh sáng vĩ đại đã lan tỏa khắp các cõi.

๔๑.

41.

ลภึสุ อนฺธา วิมเล วิโลจเน,สุณึสุ สทฺเท พธิราปิ ชาติยา;

ลปึสุ มูคา วจเนน วคฺคุนา,จรึสุ เขลํ ปทสา’ว ปงฺคุลา.

Người mù đã được đôi mắt trong sáng, người điếc từ khi sanh cũng đã nghe được âm thanh; người câm đã nói được những lời hay đẹp, người què đã đi lại được trên đôi chân của mình.

๔๒.

42.

ภวึสุ ขุชฺชา อุชุโสมฺมวิคฺคหา,สิขี’ปิ นิพฺพายิ อวีจิอาทิสุ;

อปาคมุํ พนฺธนโต’ปิ ชนฺตโว,ขุทาทิกํ เปตภวา อปกฺกมี.

Người gù đã trở nên có thân hình ngay thẳng và đẹp đẽ, ngọn lửa trong địa ngục A-tỳ v.v... cũng đã tắt; chúng sanh cũng được thoát khỏi xiềng xích, sự đói khát v.v... trong cõi ngạ quỷ đã biến mất.

๔๓.

43.

สมึสุ โรควฺยสนานิ ปาณินํ,ภยํ ติรจฺจานคเต น ปีฬยี;

ชนา อเหสุํ สขิลา ปิยํวทา,ปวตฺตยุํ โกญฺจนทํ มตงฺคชา.

Bệnh tật và tai ương của chúng sanh đã được lắng dịu, sự sợ hãi đã không còn áp bức loài bàng sanh; mọi người trở nên thân thiện và nói lời ái ngữ, các loài voi đã rống lên tiếng kêu vui mừng.

๔๔.

44.

หยา จ เหสึสุ ปหฏฺฐมานสา,นทึสุ สพฺพา สยเมว ทุนฺทุภี;

รวึสุ เทหาภรณานิ ปาณินํ,ทิสา ปสีทึสุ สมา สมนฺตโต.

Ngựa cũng cất tiếng hí với tâm hoan hỷ, tất cả các loại trống tự chúng vang lên; đồ trang sức trên thân của chúng sanh cũng reo vang, các phương trời trở nên trong sáng và yên ả khắp nơi.

๔๕.

45.

ปวายิ มนฺโท สุขสีตมารุโต,ปวสฺสิ เมโฆ’ปิ อกาลสมฺพโว;

ชหึสุ อากาสคตึ วิหงฺคมา,มหึ สมุภิชฺชชลํ สมุฏฺฐหี.

Ngọn gió hiu hiu, mát mẻ, dễ chịu đã thổi đến, đám mây trái mùa cũng đã trút mưa; các loài chim đã dừng lại không bay trên không trung, nước từ lòng đất đã vọt lên.

๔๖.

46.

อสนฺทมานา’ว ฐิตา สวนฺติโย,นเภ วิโรจึสุ อเสสโชติโย;

ภวา อเหสุํ วิวฏา สมนฺตโต,ชนสฺส นาสุํ วจนูปปตฺติโย.

Các dòng sông đang chảy đã đứng yên lại, tất cả các vì tinh tú đã tỏa sáng trên bầu trời; các cõi sống đã trở nên rộng mở khắp nơi, các nẻo sanh bằng lời nói của người đời đã bị tiêu diệt.

๔๗.

47.

สเมกฺขตํ นาวรณา นคาทโย,ปวายิ คนฺโธ อปิ ทิพฺพสมฺมโต;

ทุมา อเหสุํ ผลปุปฺผ ธาริโน,อโหสิ ฉนฺโน กมเลหิ อณฺณโว.

Đối với người nhìn, núi non v.v... không còn là vật chướng ngại, hương thơm được xem là của chư thiên cũng đã lan tỏa; cây cối đã trổ hoa và kết trái, đại dương đã được bao phủ bởi những đóa sen.

๔๘.

48.

ถเลสุ โตเยสุ จ ปุปฺผมานกา,วิจิตฺตปุปฺผา วิกสึสุ สพฺพถา;

นิรนฺตรํ ปุปฺผสุคนฺธวุฏฺฐิยา,อโหสิ สพฺพํ วสุธมฺพรนฺนรํ.

Trên đất liền và dưới nước, các loài hoa đa dạng đã nở rộ khắp nơi; toàn thể mặt đất, bầu trời, và thế gian loài người đã liên tục được bao phủ bởi cơn mưa hoa thơm ngát.

๔๙.

49.

นิสชฺช ปลฺลงฺกวเร ตหึ ชิโน,สุขํ สมาปตฺติวิหารสมฺภวํ;

ตโต’นุโภนฺโต สุจิราภิปตฺถิตํ,ทินานิ สตฺเตว อติกฺกมาปยี.

Bậc Chiến Thắng, ngồi trên pháp tọa kiết-già tuyệt hảo tại nơi ấy, sau đó đã trải qua bảy ngày, hưởng thụ niềm an lạc phát sanh từ việc an trú trong thiền chứng, điều mà ngài đã mong mỏi từ lâu.

๕๐.

50.

สมุปฺปติตฺวา คคณงฺคนํ ตโต,ปทสฺสยิตฺวา ยมกํ มหามุนิ;

สปาฏิหีรํ ติทิวาธิวาสินํ,ชินตฺตเน สํสยิตํ นิรากริ.

Sau đó, bậc Đại-muni bay lên không trung, sau khi đã thể hiện song thông thần diệu, ngài đã xua tan sự nghi ngờ của các vị trời về ngôi vị Chiến Thắng của ngài.

๕๑.

51.

อโถตริตฺวาน ชยาสนสฺส โส,ฐิโต’ว ปุพฺพุตฺตรกณฺณนิสฺสิโต;

ทินานิ สตฺตานิมิเสน จกฺขุนา,ตมาสนํ โพธิตรุํจ’ปูชยิ.

Rồi sau khi đi xuống, ngài đứng ở góc đông bắc của pháp tọa chiến thắng, trong bảy ngày, với đôi mắt không chớp, ngài đã chiêm ngưỡng để tỏ lòng tôn kính pháp tọa ấy và cội bồ-đề.

๕๒.

52.

อถ’นฺตราเฬ มณิจงฺกเม ชิโน,ฐิตปฺปเทสสฺส จ อาสนสฺส จ;

มหารเห เทววราภินิมฺมิเต,ทินานิ สตฺเตว อกาสิ วงฺกมํ.

Sau đó, bậc Chiến Thắng đã kinh hành trong bảy ngày trên con đường bằng ngọc báu, tráng lệ, do các vị trời thượng đẳng hóa hiện, tại khoảng không giữa nơi ngài đã đứng và pháp tọa.

๕๓.

53.

ตโต ทิสายํ อปราย โพธิยา,อุปาวิสิตฺวา รตนาลเย ชิโน;

สมนฺตปฏฺฐานนยํ วิจินฺตยํ,ทินานิ สตฺเตว สวีตินามยิ.

Sau đó, ở hướng tây của cội bồ-đề, bậc Chiến Thắng đã ngồi trong ngôi nhà báu và trải qua bảy ngày để suy xét về phương pháp của bộ Luận Vị Trí (Paṭṭhāna).

๕๔.

54.

วินิคฺคโต สตฺถุสรีรโต ตทา,ชุติปฺปพนฺโธ ปฏิพนฺธวชฺชิโต;

ปมาณสุญฺญาสุ จ โลกธาตุสุ,สมนฺตโต อุทฺธมโธ จ ปตฺถรี.

Khi ấy, một dòng quang minh không bị ngăn ngại, phát xuất từ thân của bậc Đạo Sư, đã lan tỏa khắp nơi, bên trên và bên dưới, trong vô số các thế giới.

๕๕.

55.

วฏสฺส มูเล อชปาลสญฺญิโน,สุขํ ผุสนฺโต ปวิเวกสมฺภวํ;

วินายโก สตฺต วิหาสิ วาสเร,อนนฺตทสฺสี สุรราชปูชิโต.

Bậc Lãnh Đạo, bậc Vô Biên Kiến, được vua trời tôn kính, đã an trú bảy ngày tại cội cây đa Ajapāla, cảm nhận niềm an lạc phát sanh từ sự độc cư.

๕๖.

56.

วิหาสิ มูเล มุจลินฺทสาขิโน,นิสชฺช โภคาวลิมนฺทิโรทเร;

วิกิณฺณปุปฺเผ มุจลินฺทโภคิโน,สมาธินา วาสรสตฺตกํ ชิโน.

Bậc Chiến Thắng đã an trú một tuần lễ tại cội cây Mucalinda, ngồi trong định, bên trong cung điện được tạo bởi các vòng thân của rắn chúa Mucalinda, nơi có hoa được rải khắp.

๕๗.

57.

ทุเม’ปิ ราชายตเน สมาธินา,วิหาสิ รตฺตินฺทิว สตฺตกํ มุนิ;

สหสฺสเนตฺโต อถ ทนฺตโปณกํ,มุโขทกญฺจาปิ อทาสิ สตฺถุโน.

Vị ẩn sĩ cũng đã an trú trong định tại cây Rājāyatana trong bảy ngày đêm. Sau đó, vị có ngàn mắt đã dâng tăm xỉa răng và nước rửa mặt đến bậc Đạo Sư.

๕๘.

58.

ตโต มหาราชวเรหิ อาภตํ,สิลามยํ ปตฺต จตุกฺกเมกกํ;

วิธาย มตฺถํ มธุปิณฺฑิกํ ตหึ,ปฏิคฺคเหตฺวาน สวาณิชาหฏา.

Sau đó, sau khi hợp bốn chiếc bát bằng đá do các vị đại vương dâng cúng thành một, ngài đã thọ nhận vào trong đó món cơm trộn mật ong do các thương buôn mang đến.

๕๙.

59.

กตนฺนกิจฺโจ สรเณสุ เต อุโภ,ปติฏฺฐเปตฺวาน ตปสฺสุภลฺลิเก;

อทาสิ เตสํ อภิปูชิตุํ สกํ,ปรามสิตฺวาน สิรํ สิโรรุเห.

Sau khi đã dùng xong bữa ăn, và sau khi đã an lập hai vị Tapassu và Bhallika trong các pháp quy y, ngài đã chạm vào đầu và ban cho họ những sợi tóc của mình để tôn thờ.

๖๐.

60.

วฏสฺสมุเล อชปาลสญฺญิโน,สหมฺปตีพฺรหฺมวเรน ยาจิโต;

ชนสฺส กาตุํ วรธมฺมสงฺคหํ,อคญฺฉิ พาราณสิเมกโก มุนิ.

Dưới gốc cây bàng Ajapāla, được Phạm thiên Sahampati cao quý thỉnh cầu, để thuyết giảng Chánh pháp cao thượng cho chúng sanh, bậc ẩn sĩ đã một mình đi đến thành Ba-la-nại.

๖๑.

61.

คนฺตฺวา โส ธมฺมราชา วนมิสิปตนํ สญฺญตานํ นิเกตํ,ปลฺลงฺกสฺมึ นิสินฺโน ตหิมวิจลิตฏฺฐานสมฺปาทิตมฺหิ;

อาสาฬฺเห ปุณฺณมายํ สิตรุจิรุจิยา โชติเต จกฺกวาเฬ,เทวพฺรหฺมาทิกานํ ทุริตมลหรํ วตฺตยิ ธมฺมจกฺกํ.

Vị Pháp Vương ấy, sau khi đi đến vườn Lộc Uyển, nơi ở của những bậc tự chế, đã ngự trên bảo tọa được chuẩn bị sẵn ở nơi bất động ấy. Vào ngày rằm tháng Āsāḷha, khi vũ trụ được chiếu sáng bởi ánh trăng trắng đẹp, Ngài đã chuyển bánh xe Pháp, đoạn trừ phiền não cấu uế của chư thiên, Phạm thiên và các chúng sanh khác.

๖๒.

62.

สุตฺวา สทฺธมฺมมคฺคํ ติภูวนกุหราโภควิตฺถาริกํ ตํ,อญฺญาโกณฺฑญฺญนามทฺวิชมุนิปมุขาฏฺฐารสพฺรหฺมโกฏี;

อญฺญาสุํ มคฺคธมฺมํ ปริมิตรหิเต จกฺกวาเฬ อุฬาโร,โอภาโส ปาตุภุโต สปทิ พหุวิธํ อาสิ อจฺเฉรกญฺจ.

Sau khi nghe con đường Chánh pháp ấy, lan rộng khắp không gian ba cõi, mười tám triệu vị Phạm thiên, dẫn đầu là vị ẩn sĩ Bà-la-môn tên là Kiều-trần-như, đã liễu tri được Pháp đạo. Một ánh sáng vĩ đại đã xuất hiện trong các thế giới vô lượng, và ngay lập tức, nhiều điều kỳ diệu đã xảy ra.

ปฐโม ปริจฺเฉโท.

Chương thứ nhất.

๖๓.

63.

ตโต ปฏฺฐาย โส สตฺถา วิเนนฺโต เทวมานุเส,โพธิโต ผุสฺสมาสมฺหิ นวเม ปุณฺณมาสิยํ.

Kể từ đó, vị Đạo sư ấy, trong khi giáo hóa chư thiên và nhân loại, vào ngày rằm tháng Phussa, tháng thứ chín kể từ khi thành đạo.

๖๔.

64.

ลงฺกมาคมฺม คงฺคาย ตีเร โยชนวิตฺถเต,มหานาควนุยฺยาเน อายาเมน ติโยชเน.

Ngài đã đến đảo Laṅkā, tại khu vườn Mahānāgavana, dài ba do-tuần và rộng một do-tuần, bên bờ sông Gaṅgā.

๖๕.

65.

ยกฺขานํ สมิตึ คนฺตฺวา ฐตฺวาน คคเน ตหึ;

วาตนฺธการวุฏฺฐิหิ กตฺวา ยกฺเข ภยทฺทิเต.

Đi đến nơi hội họp của các dạ-xoa, đứng trên không trung tại nơi ấy, Ngài đã tạo ra gió, bóng tối, và mưa, khiến các dạ-xoa kinh hoàng sợ hãi.

๖๖.

66.

ลทฺธาภเยหิ ยกฺเขหิ เตหิ ทินฺนาย ภุมิยา;

จมฺมขณฺฑํ ปสาเรตฺวา นิสีทิตฺวาน ตงฺขเณ.

Trên mảnh đất được dâng cúng bởi các dạ-xoa đã được ban cho sự không sợ hãi, Ngài đã trải ra một tấm da và ngồi xuống ngay lúc đó.

๖๗.

67.

จมฺมขณฺฑํ ปทิตฺตคฺคิ ชาลามาลาสมากุลํ;

อิทฺธิยา วฑฺฒยิตฺวาน ยาว สินฺธุํ สมนฺตโต.

Dùng thần thông, Ngài làm cho tấm da ấy rộng ra cho đến tận biển cả bốn phía, bốc cháy với những vòng lửa rực rỡ.

๖๘.

68.

ชเวน สินฺธุเวลาย ราสิภุเต นิสาจเร;

คิริทีปมิธาเนตฺวา ปติฏฺฐาเปสิ เต ตหึ.

Ngài đã nhanh chóng mang hòn đảo Giridīpa đến đây và an trí các dạ-xoa, những kẻ đã bị dồn lại bên bờ biển, ở tại nơi đó.

๖๙.

69.

เทสยิตฺวา ชิโน ธมฺมํ ตทา เทวสมาคเม;

พหุนฺนํ ปาณโกฏีนํ ธมฺมาภิสมยํ อกา.

Lúc đó, trong buổi hội của chư thiên, bậc Chiến Thắng đã thuyết Pháp và làm cho nhiều triệu chúng sanh chứng ngộ Pháp.

๗๐.

70.

มหาสุมนเทวสฺส เสเล สุมนกูฏเก;

ทตฺวา นมสฺสิตุํ เกเส อคา เชตวนํ ชิโน.

Trên núi Sumanakūṭa, Ngài đã ban cho vị trời Mahāsumana một nắm tóc để đảnh lễ, rồi bậc Chiến Thắng đã đi đến Kỳ-viên.

๗๑.

71.

ปติฏฺฐเปตฺวา เต สตฺถุ นิสินฺนาสนภุมิยํ;

อินฺทนีลมยํ ถูปํ กริตฺวา โส อปูชยิ.

Vị ấy đã tôn trí những (xá-lợi tóc) của Đạo sư tại nơi Ngài đã ngồi, xây dựng một bảo tháp bằng lam ngọc và cúng dường.

๗๒.

72.

นิสฺสาย มณิปลฺลงฺกํ ปพฺพตณฺณววาสิโน;

ทิสฺวา ยุทฺธตฺถิเก นาเค จูโฬทร มโหทเร.

Thấy hai vị long vương tên là Cūḷodara và Mahodara, một vị sống ở núi, một vị sống ở biển, đang muốn giao chiến vì một bảo tọa bằng ngọc.

๗๓.

73.

โพธิโต ปญฺจเม วสฺเส จิตฺตมาเส มหามุนิ;

อุโปสเถ กาลปกฺเข นาคทีปมุปาคมี.

Vào năm thứ năm sau khi thành đạo, trong tháng Citta, vào ngày Bố-tát của hạ tuần, bậc Đại ẩn sĩ đã đến đảo Nāgadīpa.

๗๔.

74.

ตทา สมิทฺธิสุมโน เทโว เชตวเน ฐิตํ;

อตฺตโน ภวนํเยว ราชายตนปาทปํ.

Lúc đó, vị trời Samiddhisumana (đã lấy) cây Rājāyatana, chính là nơi ở của mình, đang ở tại Kỳ-viên.

๗๕.

75.

อินฺทนีลทฺทิกูฏํ’ว คเหตฺวาตุฏฺฐมานโส;

ธารยิตฺวา สหาคญฺฉิ ฉตฺตํ กตฺวาน สตฺถุโน.

Với tâm hoan hỷ, vị ấy đã cầm lấy cây ấy như một đỉnh núi lam ngọc, làm thành một chiếc lọng cho Đạo sư, và đã mang theo đi cùng.

๗๖.

76.

อุภินฺนํ นาคราชูนํ วตฺตมาเน มหาหเว;

นิสินฺโน คคเน นาโถ มาปยิตฺถ มหาตมํ.

Khi cuộc đại chiến của hai vị long vương đang diễn ra, bậc Hộ Thế ngồi trên không trung đã hóa hiện ra một bóng tối dày đặc.

๗๗.

77.

อาโลกํ ทสฺสยิตฺวาถ อสฺสาเสตฺวาน โภคิโน;

สามคฺคิกรณํ ธมฺมํ อภาสิ ปุริสาสโภ.

Sau đó, Ngài cho hiện ra ánh sáng, an ủi các long vương, rồi bậc Tối Thượng Nhân đã thuyết giảng Pháp về sự hòa hợp.

๗๘.

78.

อสีติโกฏิโย นาคา อจลมฺพุธิวาสิโน;

ปติฏฺฐหึสุ มุทิตา สีเลสุ สรเณสุ จ.

Tám mươi triệu vị long vương sống trên núi và trong biển đã hoan hỷ an trú trong các giới và các nơi quy y.

๗๙.

79.

ทตฺวาน มณิปลฺลงฺกํ สตฺถุโน ภุชคาธิปา;

ตตฺถาสีนํ มหาวีรํ อนฺนปาเนหิ ตปฺปยุํ.

Các vị long chúa đã dâng bảo tọa bằng ngọc lên Đạo sư, và đã làm cho bậc Đại Hùng đang ngồi trên đó thỏa thích bằng vật thực và đồ uống.

๘๐.

80.

ปติฏฺฐเปตฺวา โส ตตฺถ ราชายตนปาทปํ;

ปลฺลงฺกํ ตญฺจ นาคานํ อทาสิ อภิปูชิตุํ.

Ngài đã an trí cây Rājāyatana và bảo tọa ấy tại nơi đó, rồi ban cho các long vương để tôn thờ.

๘๑.

81.

โพธิโต อฏฺฐเม วสฺเส เวสาเข ปุณฺณมาสิยํ;

มณิอกฺขิกนาเมน นาคินฺเทน นิมนฺติโต.

Vào năm thứ tám sau khi thành đạo, vào ngày rằm tháng Vesākha, Ngài được vị long vương tên là Maṇiakkhika thỉnh mời.

๘๒.

82.

นาคราชสฺส ตสฺเสว ภวนํ สาธุ สชฺชีตํ;

กลฺยาณิยํ ปญฺจภิกฺขู สเตหิ สห อาคมิ.

Ngài đã đến cùng với năm trăm vị tỳ-khưu tại Kalyāṇī, đến nơi ở của chính vị long vương ấy, vốn được trang hoàng lộng lẫy.

๘๓.

83.

กลฺยาณิเจติยฏฺฐาเน กเต รตน มณฺฑเป;

มหารหมฺหิ ปลฺลงฺเก อุปาวิสิ นราสโภ.

Tại nơi bảo tháp Kalyāṇī, trong một ngôi đình bằng châu báu đã được dựng lên, bậc Tối Thượng Nhân đã ngự tọa trên một bảo tọa quý giá.

๘๔.

84.

ทิพฺเพหิ ขชฺชโภชฺเชหิ สสงฺฆํ โลกนายกํ;

สนฺตปฺเปสิ ผณินฺโท โส ภุชงฺเคหิ ปุรกฺขโต.

Vị long vương ấy, được các long vương khác vây quanh, đã làm cho bậc Lãnh Đạo Thế Gian cùng với Tăng chúng thỏa thích bằng các vật thực cứng và mềm của chư thiên.

๘๕.

85.

เทสยิตฺวาน สทฺธมฺมํ สคฺคโมกฺขสุขาวหํ;

โส สตฺถา สุมเน กูเฏ ทสฺเสสิ ปทลญฺฉนํ.

Sau khi thuyết giảng Chánh pháp, mang lại hạnh phúc của cõi trời và Niết-bàn, vị Đạo sư ấy đã để lại dấu chân trên đỉnh Sumana.

๘๖.

86.

ตโต ปพฺพตปาทมฺหิ สสงฺโฆ โส วินายโก;

ทิวาวิหารํ กตฺวาน ทีฆวาปึ อุปาคมิ.

Sau đó, tại chân núi, vị Lãnh Đạo ấy cùng với Tăng chúng, sau khi nghỉ trưa, đã đi đến Dīghavāpi.

๘๗.

87.

ถูปฏฺฐาเน ตหึ พุทฺโธ สสงฺโฆ’ภินิสีทิย;

สมาปตฺติ สมุพภุตํ อวินฺทิ อสมํ สุขํ.

Tại nơi bảo tháp ở đó, Đức Phật cùng với Tăng chúng đã ngồi xuống, nhập vào thiền định và chứng được niềm an lạc vô song.

๘๘.

88.

มหาโพธิตรุฏฺฐาเน สมาธึ อปฺปยิ ชิโน;

มหาถูปปฺปเทเส จ วิหริตฺถ สมาธินา.

Tại nơi cây Đại Bồ-đề, bậc Chiến Thắng đã nhập định; và tại khu vực của Đại Tháp, Ngài cũng đã an trú trong thiền định.

๘๙.

89.

ถูปารามมฺหิ ถูปสฺส ฐาเน ฌานสุเขน โส;

สภิกฺขุสงฺโฆ สมฺพุทฺโธ มุหุตฺตํ วีตินามยี.

Tại Thūpārāma, ở địa điểm của tháp, bậc Chánh Đẳng Giác cùng với Tăng đoàn đã trải qua một khoảnh khắc trong niềm an lạc của thiền định.

๙๐.

90.

สิลาถุปปฺปเทสมฺหิ ฐตฺวากาลาวิทู มุนิ;

เทเว สมนุสาสิตฺวา ตโต เชตวนํ อคา.

Bậc Thánh nhân, người biết đúng thời, sau khi đứng tại địa điểm của bảo tháp bằng đá và giáo huấn chư Thiên, từ đó đã đi đến Jetavana.

๙๑.

91.

อคิทฺโธ ลาภสกฺกาเร อสยฺหมวมานนํ;

สหนฺโต เกวลํ สพฺพ โลกนิตฺถรณตฺถิโก.

Không tham đắm lợi lộc và danh vọng, nhẫn chịu sự khinh miệt không thể chịu đựng, Ngài chỉ một lòng mong muốn sự giải thoát cho toàn thể thế gian.

๙๒.

92.

สํวจฺฉรานิ ฐตฺวาน จตฺตาฬีสญฺจ ปญฺจ จ;

เทสยิตฺวาน สุตฺตาทิ นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ.

Sau khi đã trải qua bốn mươi lăm năm, và đã thuyết giảng giáo pháp của bậc Đạo Sư gồm chín phần, bắt đầu bằng Kinh tạng.

๙๓.

93.

ตาเรตฺวา ภวกนฺตารา ชเน สงฺขฺยาติวตฺติโน;

พุทฺธกิจฺจานิ สพฺพานิ นิฏฺฐาเปตฺวาน จกฺขุมา.

Bậc Pháp Nhãn, sau khi đã giúp vô số chúng sanh vượt qua sa mạc của sự tồn tại, và đã hoàn thành tất cả các Phật sự.

๙๔.

94.

กุสินาราปุเร รญฺญํ มลฺลานมุปวตฺตเน;

สาลวนมฺหิ ยมกสาลรุกฺขานมนฺตเร.

Tại thành Kusinārā, trong khu rừng Sāla Upavattana của các vị vua dòng Malla, giữa hai cây sāla song thọ.

๙๕.

95.

มหารเห สุปญฺญตฺเต มญฺเจ อุตฺตรสีสกํ;

นิปนฺโน สีหเสยฺยาย เวสาเข ปุณฺณมาสิยํ.

Vào ngày trăng tròn tháng Vesākha, Ngài nằm xuống theo tư thế sư tử, đầu hướng về phía bắc, trên một chiếc giường quý giá đã được chuẩn bị chu đáo.

๙๖.

96.

เทเสตฺวา ปฐเม ยาเม มลฺลานํ ธมฺมมุตฺตมํ;

สุภทฺทํ มชฺฌิเม ยาเม ปาเปตฺวา อมตํ ปทํ.

Trong canh đầu, Ngài đã thuyết giảng giáo pháp tối thượng cho những người Malla; trong canh giữa, Ngài đã dẫn dắt Subhadda đến trạng thái bất tử.

๙๗.

97.

ภิกฺขุ ปจฺฉิมยามมฺหิ ธมฺมกฺขนฺเธ อเสสเก;

สงฺคยฺห โอวทิตฺวาน อปฺปมาท ปเทน จ.

Trong canh cuối, sau khi đã tóm tắt toàn bộ các uẩn pháp cho chư Tỳ-kheo và khuyên dạy họ bằng lời về sự không dể duôi.

๙๘.

98.

ปจฺจุสสมเย ฌานสมาปตฺติวิหารโต;

อุฏฺฐาย ปรินิพฺพายิ เสโสปาทิวิวชฺชิโต.

Vào lúc rạng đông, sau khi xuất khỏi các tầng thiền và định, Ngài đã nhập Vô Dư Y Niết-bàn, không còn lại bất kỳ dư y nào của sự tồn tại.

๙๙.

99.

มหีกมฺปาทโย อาสุํ ตทา อจฺฉริยาวหา;

ปูชาวิเสสา วตฺตึสุ เทวมานุสกา พหู.

Khi ấy, những sự kiện kỳ diệu như động đất đã xảy ra; nhiều sự cúng dường đặc biệt từ chư thiên và loài người đã được cử hành.

๑๐๐.

100.

ปรินิพฺพาณสุตฺตนฺเต วุตฺตานุกฺกมโต ปน;

ปูชาวิเสโส วิญฺเญยฺโย อิจฺฉนฺเตหิ อเสสโต.

Tuy nhiên, những ai muốn hiểu biết một cách trọn vẹn, nên tìm hiểu về các nghi thức cúng dường đặc biệt theo trình tự đã được mô tả trong Kinh Đại Bát Niết-bàn.

๑๐๑.

101.

อหเตหิ จ วตฺเถหิ เวเฐตฺวา ปฐมํ ชินํ;

เวฐยิตฺวาน กปฺปาสปิจุนา วิหเตน จ.

Đầu tiên, họ quấn kim thân của bậc Chiến Thắng bằng những tấm vải mới, sau đó lại quấn bằng lớp bông gòn đã được chải kỹ.

๑๐๒.

102.

เอวํ ปญฺจสตกฺขตฺตุํ เวฐยิตฺวาน สาธุกํ;

ปกฺขิปิตฺวา สุวณฺณาย เตลปุณฺณาย โทณิยา.

Sau khi đã quấn kỹ lưỡng như vậy năm trăm lần, họ đặt (kim thân) vào một quan tài bằng vàng chứa đầy dầu.

๑๐๓.

103.

วีสํหตฺถสตุพฺเพธํ คนฺธทารูหิ สงฺขตํ;

อาโรปยึสุ จิตกํ มลฺลานํ ปมุขา ตทา.

Khi ấy, các vị lãnh đạo của dòng họ Malla đã đặt (quan tài) lên giàn hỏa táng được làm bằng các loại gỗ thơm, cao một trăm hai mươi hắc-tay.

๑๐๔.

104.

มหากสฺสปเถเรน ธมฺมราเช อวนฺทิเต;

จิตกํ มา ชลิตฺถาติ เทวธิฏฺฐานโต ปน.

Tuy nhiên, do Trưởng lão Mahākassapa chưa đảnh lễ bậc Pháp Vương, và do sự quyết tâm của chư thiên, (giàn hỏa táng đã không bốc cháy với ý nghĩ rằng:) 'Giàn hỏa táng chớ có bốc cháy'.

๑๐๕.

105.

ปาโมกฺขา มลฺลราชูนํ วายมนฺโตป’เนกธา;

จิตกํ ตํ น สกฺขึสุ คาหาเปตุํ หุตาสนํ.

Dù các vị vua Malla đứng đầu đã cố gắng bằng nhiều cách, họ vẫn không thể làm cho giàn hỏa táng ấy bắt lửa.

๑๐๖.

106.

มหากสฺสปเถเรน อธิฏฺฐาเนน อตฺตโน;

วตฺถาทีนิ มหาโทณึ จิตกญฺจ มหารหํ.

Bằng sự quyết tâm của chính mình, Trưởng lão Mahākassapa đã khiến cho các lớp vải, chiếc quan tài lớn, và giàn hỏa táng quý giá.

๑๐๗.

107.

ทฺวิธา กตฺวาน นิกฺขมฺม สกสีเส ปติฏฺฐิตา;

วนฺทิตา สตฺถุโน ปาทา ยถาฏฺฐาเน ปติฏฺฐิตา.

Tách ra làm đôi, đôi chân của bậc Đạo Sư hiện ra và đặt lên đầu của ngài. Sau khi được đảnh lễ, đôi chân đã trở về vị trí cũ.

๑๐๘.

108.

ตโต เทวานุภาเวน ปชฺชลิตฺถ จิตานโล;

น มสิ สตฺถุเทหสฺส ทฑฺฒสฺสาสิ น ฉาริกา.

Sau đó, do oai lực của chư thiên, ngọn lửa của giàn hỏa táng tự bốc cháy. Kim thân của bậc Đạo Sư sau khi được hỏa táng không để lại tro hay muội.

๑๐๙.

109.

ธาตุโย อวสิสฺสึสุ มุตฺตาภา กญฺจนปฺปภา;

อทิฏฺฐาเนน พุทฺธสฺส วิปฺปกิณฺณา อเนกธา.

Chỉ còn lại các xá-lợi, sáng như ngọc trai và rực rỡ như vàng. Do sự quyết tâm của Đức Phật, chúng đã được phân tán ra nhiều nơi.

๑๑๐.

110.

อุณฺหีสํ อกฺขกา ทฺเว จ จตสฺโส ทนฺตธาตุโย;

อิจฺเจตา ธาตุโย สตฺต วิปฺปกิณฺณา น สตฺถุโน.

Xá-lợi xương đỉnh đầu, hai xương đòn, và bốn xá-lợi răng; bảy xá-lợi này của bậc Đạo Sư đã không bị phân tán.

๑๑๑.

111.

อากาสโต ปติตฺวาปิ อุคฺคนฺตฺวาปิ มหีตลา;

สมนฺตา ชลธาราโย นิพฺพาเปสุํ จิตานลํ.

Những dòng nước từ trên trời rơi xuống và từ lòng đất phun lên, từ khắp mọi phía, đã dập tắt ngọn lửa của giàn hỏa táng.

๑๑๒.

112.

เถรสฺส สาริปุตฺตสฺส อนฺเตวาสิ มหิทฺธิโก;

สรภุนามโก เถโร ปภินฺน ปฏิสมฺภิโท.

Vị trưởng lão tên là Sarabhu, một đệ tử của Trưởng lão Sāriputta, là người có đại thần thông và đã chứng đắc các tuệ phân tích.

๑๑๓.

113.

คีวาธาตุํ คเหตฺวาน จิตโต มหิยงฺคเณ;

ปติฏฺฐเปตฺวา ถูปมฺหิ อกา กญฺจุกเจติยํ.

Đã lấy xá-lợi xương cổ từ giàn hỏa táng, và sau khi tôn trí xá-lợi ấy trong một bảo tháp tại Mahiyangana, ngài đã xây dựng tháp Kañcuka.

๑๑๔.

114.

เขมวฺหโย การุณิโก ขีณสํโยชโน มุนิ;

จิตกา โต ตโต วามทาฐาธาตุํ สมคฺคหิ.

Bậc Thánh nhân từ bi tên là Khema, người đã đoạn tận các kiết sử, từ giàn hỏa táng ấy đã lấy được xá-lợi răng hàm bên trái.

๑๑๕.

115.

อฏฺฐนฺนมถ ราชุนํ ธาตุอตฺถาย สตฺถุโน;

อุปฺปนฺนํ วิคฺคหํ โทโณ สเมตฺวาน ทฺวิชุตฺตโม.

Khi ấy, Doṇa, vị Bà-la-môn ưu tú nhất, đã giải quyết cuộc xung đột nảy sinh giữa tám vị vua vì xá-lợi của bậc Đạo Sư.

๑๑๖.

116.

กตฺวาน อฏฺฐ โกฏฺฐาเส ภาเชตฺวา เสสธาตุโย;

อทาสิ อฏฺฐราชูนํ ตํ ตํ นครวาสินํ.

Sau khi đã chia các xá-lợi còn lại thành tám phần, ông đã trao chúng cho tám vị vua, những người cai trị các thành phố tương ứng.

๑๑๗.

117.

หฏฺฐตุฏฺฐา คเหตฺวาน ธาตุโย ตา นราธิปา;

คนฺตฺวา สเก สเก รฏฺเฐ เจติยานิ อการยุํ.

Các vị vua ấy, với lòng hoan hỷ và mãn nguyện, sau khi nhận lấy các xá-lợi, đã trở về vương quốc của mình và cho xây dựng các bảo tháp.

๑๑๘.

118.

เอกา ทาฐา สุรินฺเทน เอกา คนฺธารวาสิหิ;

เอกา ภุชงฺคราชูหิ อาสิ สกฺกตปูชิตา.

Một xá-lợi răng đã được vua của chư thiên tôn kính và cúng dường, một xá-lợi khác bởi các cư dân của xứ Gandhāra, và một xá-lợi nữa bởi các vua loài rồng.

๑๑๙.

119.

ทนฺตธาตุํ ตโต เขโม อตฺตนา คหิตํ อทา;

ทนฺตปุเร กลิงฺคสฺส พฺรหฺมทตฺตสฺส ราชิโน.

Sau đó, ngài Khema đã trao xá lợi Răng do chính mình thỉnh được cho đức vua Brahmadatta của xứ Kalinga tại thành Dantapura.

๑๒๐.

120.

เทสยิตฺวาน โส ธมฺมํ เภตฺวา สพฺพา กุทิฏฺฐิโย;

ราชานํ ตํ ปสาเทสิ อคฺคมฺภี รตนตฺตเย.

Vị ấy, sau khi thuyết giảng Chánh pháp, đã phá tan tất cả các tà kiến; và đã làm cho đức vua ấy phát sinh đức tin kiên cố nơi Tam Bảo tối thượng.

๑๒๑.

121.

อชฺโฌคาฬฺโห มุนินฺทสฺส ธมฺมามตมหณฺณวํ;

โส นรินฺโทปวาเหสิ มลํ มจฺฉริยาทิกํ.

Đã đắm mình trong đại dương Chánh pháp bất tử của Đức Phật, vị quốc vương ấy đã gột sạch các cấu uế như là lòng bỏn xẻn.

๑๒๒.

122.

ปาวุสฺสโก ยถา เมโฆ นานา รตนวสฺสโต;

ทาฬิทฺทิยนิทาฆํ โส นิพฺพาเปสิ นรุตฺตโม.

Giống như đám mây mùa mưa trút xuống nhiều loại châu báu, bậc nhân chủ ấy đã dập tắt cơn hạn hán của sự nghèo đói.

๑๒๓.

123.

สุวณฺณขจิตาลมฺพ มุตฺตาชาเลหิ โสภิตํ;

กูฏาคารสตากีณฺณํ ตรุณาทิจฺจสนฺนิภํ.

Có các trụ đỡ được khảm vàng, được trang hoàng với những mạng lưới châu ngọc; đầy ắp hàng trăm ngôi lầu có đỉnh nhọn, giống như mặt trời lúc bình minh.

๑๒๔.

124.

นานารตนโสภาย ทุทิกฺขํ จกฺขุมูสนํ;

ยานํ สคฺคาปวคฺคสฺส ปสาทาติสยาวหํ.

Chói lọi với vẻ huy hoàng của các loại bảo vật khác nhau, khó có thể nhìn thẳng, làm lóa mắt; là cỗ xe đưa đến cõi trời và sự giải thoát, mang lại đức tin vô cùng to lớn.

๑๒๕.

125.

การยิตฺวาน โส ราชา ทาฐาธาตุนิเวสนํ;

ธาตุปีฐญฺจ ตตฺเถว กาเรตฺวา รตนุชฺชลํ.

Vị vua ấy, sau khi cho xây dựng một ngôi điện thờ xá lợi Răng, và cũng tại nơi đó, đã cho làm một bảo tọa thờ xá lợi rực rỡ bằng châu báu.

๑๒๖.

126.

ตหึ สมปฺปยิตฺวาน ทาฐาธาตุํ มเหสิโน;

ปูชาวตฺถูหิ ปูเชสิ รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต.

Tại nơi ấy, sau khi tôn trí xá lợi Răng của bậc Đại Giác, ngài đã không mệt mỏi cúng dường bằng các vật phẩm cúng dường, cả ngày lẫn đêm.

๑๒๗.

127.

อิติ โส สญฺจินิตฺวาน ปุญฺญสมฺภาร สมฺปทํ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ สคฺคกายมลงฺกริ.

Như vậy, vị ấy sau khi đã tích lũy được tài sản là các tư lương phước báu, đã từ bỏ thân người và trang hoàng cho thân cõi trời.

๑๒๘.

128.

อนุชาโต ตโต ตสฺส กาสิราชวฺหโย สุโต;

รชฺชํ ลทฺธา อมจฺจานํ โสกสลฺลมปานุที.

Sau đó, người con trai của ngài tên là Kasiraja kế vị; sau khi lên ngôi, ngài đã nhổ mũi tên sầu muộn của các vị quan đại thần.

๑๒๙.

129.

ปุปฺผคนฺธาทินา ทนฺตธาตุํ ตมภิปูชิย;

นิจฺจํ มณิปฺปทีเปหิ โชตยิ ธาตุมนฺทิรํ.

Sau khi đảnh lễ xá lợi Răng ấy bằng hoa, hương và các vật phẩm khác, ngài đã luôn luôn thắp sáng ngôi điện thờ xá lợi bằng những ngọn đèn bằng ngọc.

๑๓๐.

130.

อิจฺเจวมาทึ โส ราชา กตฺวา กุสลสญฺจยํ;

ชหิตฺวาน นิชํ เทหํ เทวินฺทปุรมชฺฌคา.

Vị vua ấy, sau khi đã thực hiện sự tích lũy các thiện nghiệp như vậy và v.v..., đã từ bỏ thân của mình và đi đến thành của vua chư thiên.

๑๓๑.

131.

สุนนฺโท นาม ราชินฺโท อานนฺทชนโน สตํ;

ตสฺส’ตฺรโช ตโต อาสิ พุทฺธสาสนมามโก.

Sau đó, con trai của ngài là quốc vương tên Sunanda, người mang lại niềm hoan hỷ cho các bậc thiện trí, là một người hết lòng với giáo pháp của Đức Phật.

๑๓๒.

132.

สมฺมาเนตฺวาน โส ทนฺตธาตุํ เญยฺยนฺตทสฺสิโน;

มหตา ภตฺติโยเคน อคา เทวสหวฺยตํ.

Vị ấy, sau khi đã tôn kính xá lợi Răng của bậc thấy biết tận cùng các pháp, với lòng sùng mộ to lớn, đã đi đến cõi trời làm bạn với chư thiên.

๑๓๓.

133.

ตโต ปรญฺจ อญฺเญ’ปิ พหโว วสุธาธิปา;

ทนฺตธาตุํ มุนินฺทสฺส กเมน อภิปูชยุํ.

Và sau đó, nhiều vị vua chúa khác cũng đã lần lượt cúng dường xá lợi Răng của Đức Phật.

๑๓๔.

134.

คุหสีววฺหโย ราชา ทุรติกฺกม สาสโน;

ตโต รชฺชสิรึ ปตฺวา อนุคณฺหิ มหาชนํ.

Sau đó, đức vua tên là Guhasiva, người có vương lệnh khó thể vượt qua, sau khi đạt được sự huy hoàng của vương quyền, đã che chở cho dân chúng.

๑๓๕.

135.

สปรตฺถานภิญฺเญ โส ลาภสกฺการโลลุเป;

มายาวิโน อวิชฺชนฺเธ นิคนฺเฐ สมุปฏฺฐหิ.

Vị ấy đã phụng sự các Nigantha, những người không thông hiểu lợi ích của mình và của người khác, tham lam lợi lộc và danh vọng, xảo trá, và mù quáng vì vô minh.

๑๓๖.

136.

วสฺสารตฺเต ยถา จนฺโท โมหกฺขนฺเธน อาวโฏ;

นาสกฺขี คุณรํสีหิ ชลิตุํ โส นราสโภ.

Giống như mặt trăng trong đêm mưa bị khối mây che phủ, bậc nhân chủ ấy đã không thể tỏa sáng bằng những tia sáng của đức hạnh.

๑๓๗.

137.

ธมฺมมคฺคา อเปเต’ปิ ปวิฏฺเฐ ทิฏฺฐิกานนํ;

ตสฺมึ สาธุปถํ อญฺเญ นาติวตฺตึสุ ปาณิโน

Mặc dù vị ấy đã rời xa con đường Chánh pháp và đi vào khu rừng tà kiến, những chúng sinh khác đã không đi ngược lại con đường của người thiện.

๑๓๘.

138.

เหมโตรณมาลาหิ ธเชหิ กทลิหิ จ;

ปุปฺผคฆิเยหิ’เนเกหิ สชฺเชตฺวา นาครา ปุรํ

Các thị dân, sau khi trang hoàng thành phố bằng những vòng cổng vàng, bằng cờ phướn và cây chuối, và bằng nhiều bình hoa khác nhau,

๑๓๙.

139.

มงฺคลตฺถุติ โฆเสหิ นจฺจคีตาทิเกหิ จ;

เหมรูปิยปุปฺเผหิ คนฺธจุณฺณาทิเกหิ จ.

với những âm thanh tán thán tốt lành, với ca múa và các hình thức tương tự, với những bông hoa bằng vàng và bạc, và với bột thơm và các vật phẩm tương tự,

๑๔๐.

140.

ปูเชนฺตา มุนิราชสฺส ทาฐาธาตุํ กุทาจนํ;

อกํสุ เอกนิคฺโฆสํ สํวฏฺฏมฺพุธิสนฺนิภํ.

vào một dịp nọ, trong khi cúng dường xá lợi Răng của Đức Phật, đã tạo nên một tiếng vang đồng nhất, giống như tiếng của đại dương vào thời kiếp hoại.

๑๔๑.

141.

อุคฺฆาเฏตฺวา นรินฺโท โส ปาสาเท สิหปญฺชรํ;

ปสฺสนฺโต ชนมทฺทกฺขี ปูชาวิธิปรายณํ.

Vị vua ấy, sau khi mở ô cửa sổ sư tử trong cung điện, trong lúc nhìn ra đã thấy dân chúng đang hết lòng thực hiện nghi lễ cúng dường.

๑๔๒.

142.

อถามจฺจสภามเชตฺธ ราชา วิมฺภีต มานโส;

โกตุหลากุโล หุตฺวา อิทํ วจนมพฺรวี.

Bấy giờ, đức vua với tâm trí kinh ngạc, lòng đầy hiếu kỳ, đã nói lên lời này giữa hội đồng các quan đại thần.

๑๔๓.

143.

อจฺเฉรกํ กิเมตนฺนุ กีทิสํ ปาฏิหาริยํ;

มเมตํ นครํ กสฺมา ฉณนิสฺสิตกํ อิติ.

"Điều kỳ diệu này là gì vậy? Phép lạ nào thế này? Tại sao thành phố này của ta lại tràn ngập lễ hội như vậy?"

๑๔๔.

144.

ตโต อมจฺโจ อาจิกฺขิ เมธาวี พุทฺธมามโก;

ราชิโน ตสฺส สมฺพุทฺธานุภาวมวิชานโต.

Bấy giờ, một vị quan đại thần thông thái, là người hết lòng với Đức Phật, đã giải thích cho vị vua ấy, người không biết về oai lực của bậc Chánh Đẳng Giác.

๑๔๕.

145.

สพฺพาภิภุสฺสพุทฺทสฺส ตนฺหาสงฺกยทสฺสิโน;

เอสา ธาตุ มหาราช เขมตฺเถเรน อาหฏา.

"Tâu Đại vương, đây là xá lợi của bậc Chánh Đẳng Giác, đấng Toàn Thắng, đấng thấy được sự đoạn tận của ái dục, đã được trưởng lão Khema mang đến."

๑๔๖.

146.

ตํ ธาตุํ ปูชยิตฺวาน ราชาโน ปุพฺพกา อิธ;

กลฺยาณมิตฺเต นิสฺสาย เทวกายมุปาคมุํ.

"Tại nơi đây, các vị vua đời trước, sau khi đã cúng dường xá lợi ấy, nhờ nương tựa vào các bậc thiện hữu, đã đi đến cõi trời."

๑๔๗.

147.

นาคราปิ อิเม สพฺเพ สมฺปราย สุกตฺถิกา;

ปูชยนฺติ สมาคมฺม ธาตุํ ตํ สตฺถุโน อิติ.

"Tất cả những thị dân này cũng vậy, vì mong muốn hạnh phúc trong đời sau, đã cùng nhau tụ họp lại để cúng dường xá lợi ấy của bậc Đạo Sư."

๑๔๘.

148.

ตสฺสามจฺจสฺส โส ราชา สุตฺวา ธมฺมํ สุภาสิตํ;

ทุลฺลทฺธีมลมุชฺฌิตฺวา ปสีทิ รตนตฺตเย.

Vị vua ấy, sau khi nghe Chánh pháp được khéo thuyết bởi vị quan đại thần kia, đã từ bỏ cấu uế của tà kiến và phát sinh đức tin nơi Tam Bảo.

๑๔๙.

149.

ธาตุปูชํ กโรนฺโต โส ราชา อจฺฉริยา วหํ;

ติตฺถิเย ทุมฺมเน’กาสิ สุมเน เจตเร ชเน.

Vị vua ấy, trong khi cử hành lễ cúng dường xá lợi, đã tạo ra một điều kỳ diệu; ngài đã làm cho các kẻ ngoại đạo buồn rầu, và làm cho những người khác vui mừng.

๑๕๐.

150.

อิเม อหิริกา สพฺเพ สทฺธาทิคุณวชฺชิตา;

ถทฺธา สฐา จ ทุปฺปญฺญา สคฺคโมกฺขวิพนฺธกา.

Tất cả những kẻ không biết hổ thẹn này đều thiếu các đức tính như đức tin; họ cứng đầu, xảo trá, và kém trí tuệ, là những chướng ngại cho cõi trời và sự giải thoát.

๑๕๑.

151.

อิติ โส จินฺตยิตฺวาน คุหสีโว นราธิโป;

ปพฺพาเชสิ สกา รฏฺฐา นิคณฺเฐ เต อเสสเก.

Vị vua Guhasīva, sau khi suy nghĩ như vậy, đã trục xuất tất cả những người Nigaṇṭha ấy ra khỏi vương quốc của mình.

๑๕๒.

152.

ตโต นิคฺณฺฐา สพฺเพ’ปิ ฆตสิตฺตานลา ยถา;

โกธคฺคิชลิตา’คญฺฉุํ ปุรํ ปาฏลิปุตฺตกํ.

Bấy giờ, tất cả các Nigaṇṭha, bừng cháy với ngọn lửa sân hận như lửa được tưới thêm mỡ, đã đi đến thành Pāṭaliputta.

๑๕๓.

153.

ตตฺถ ราชา มหาเตโช ชมฺพุทีปสฺส อิสฺสโร;

ปณฺฑุนาโม ตทา อาสิ อนนฺตพลวาหโณ.

Ở đó, bấy giờ có một vị vua đầy quyền uy, chúa tể của cõi Diêm Phù Đề, tên là Paṇḍu, với binh lực và xe cộ vô biên.

๑๕๔.

154.

โกธนฺธาถ นิคณฺฐา เต สพฺเพ เปสุญฺญการกา;

อุปสงฺกมฺม ราชานํ อิทํ วจนมพฺรวูํ.

Bấy giờ, tất cả những Nigaṇṭha ấy, những kẻ chuyên nói lời vu khống, bị sân hận làm cho mù quáng, đã đến gần đức vua và nói những lời này.

๑๕๕.

155.

สพฺพเทวมนุสฺเสหิ วนฺทนีเย มหิทฺธิเก;

สิวพฺรหฺมาทโย เทเว นิจฺจํ ตุมฺเห นมสฺสถ.

Ngài luôn luôn đảnh lễ các vị thần như Siva, Brahma, và các vị khác, những bậc có đại thần lực, đáng được tất cả chư thiên và loài người tôn kính.

๑๕๖.

156.

ตุยฺหํ สามนฺตภุปาโล คุหสีโว ปนาธุนา;

นินฺทนฺโน ตาทิเส เทเว ฉวฏฺฐึ วนฺทเต อิติ.

Thế nhưng, vị vua chư hầu của ngài là Guhasīva, nay lại khinh miệt các vị thần như vậy và lại đi tôn kính một khúc xương của người chết.

๑๕๗.

157.

สุตฺวาน วจนํ เตสํ ราชา โกธวสานุโค;

สูรํ สามนฺตภูปาลํ จิตฺตยานมถ’พฺรวี.

Sau khi nghe những lời của họ, đức vua bị cơn giận chi phối, bèn nói với vị vua chư hầu dũng mãnh tên là Cittayāna.

๑๕๘.

158.

กลิงฺครฏฺฐํ คนฺตฺวาน คุหสีวมิธานย;

ปูชิตํ ตํ ฉวฏฺฐิญฺจ เตน รตฺตินฺทิวํ อิติ.

Hãy đến vương quốc Kalinga và mang Guhasīva đến đây, cùng với khúc xương của người chết mà hắn tôn thờ ngày đêm.

๑๕๙.

159.

จิตฺตยาโน ตโต ราชา มหตึ จตุรงฺคินึ;

สนฺนยหิตฺวา สกํ เสนํ ปุรา ตมฺหาภินิกฺขมิ.

Bấy giờ, vua Cittayāna, sau khi tập hợp đội quân tứ binh hùng mạnh của mình, đã xuất quân từ thành ấy.

๑๖๐.

160.

คนฺตฺวาน โส มหีปาโล เสนงฺเคหิ ปุรกฺขโต;

ทนฺตปุรสฺสาวิทูเร ขนฺธาวารํ นิเวสยิ.

Vị vua ấy, sau khi đi cùng với các binh đoàn của mình, đã hạ trại không xa thành Dantapura.

๑๖๑.

161.

สุตฺวา อาคมนํ ตสฺส กลิงฺโค โส มหิปติ;

คชินฺทปาภตาทิหิ ตํ โตเสสิ นราธิปํ.

Nghe tin ngài đến, vị vua xứ Kalinga ấy đã làm hài lòng vị vua kia bằng những tặng phẩm gồm voi chúa và các vật khác.

๑๖๒.

162.

หิตชฺฌาสยตํ ญตฺวา คุหสีวสฺส ราชิโน;

ทนฺตปุรํ จิตฺตยาโน สทฺธึ เสนาย ปาวิสิ.

Nhận biết được thiện ý của vua Guhasīva, Cittayāna đã cùng quân đội của mình tiến vào thành Dantapura.

๑๖๓.

163.

ปาการโคปุรฏฺฏาลปาสาทคฆิกจิตฺติตํ;

ทานสาลาหิ โส ราชา สมิทฺธํ ปุรมทฺทส.

Vị vua ấy đã nhìn thấy thành phố thịnh vượng, được trang hoàng với tường thành, cổng tháp, vọng lâu, cung điện, cửa sổ có chấn song, và các nhà bố thí.

๑๖๔.

164.

ตโต โส สุมโน คนฺตฺวา ปวิฏฺโฐ ราชมนฺทิรํ;

คุหสีวสฺส อาจิกฺขิ ปณฺฑุราชสฺส สาสนํ.

Bấy giờ, với lòng hoan hỷ, ngài đi vào và tiến vào hoàng cung; ngài đã truyền lại cho Guhasīva thông điệp của vua Paṇḍu.

๑๖๕.

165.

สุตฺวาน สาสนํ ตสฺส ทารุณํ ทุรติกฺกมํ;

ปสนฺนมุขวณฺโณ’ว จิตฺตยานํ สมพฺรวี.

Sau khi nghe thông điệp khắc nghiệt và khó lòng trái lệnh ấy, với vẻ mặt vẫn thanh thản, ngài nói với Cittayāna.

๑๖๖.

166.

สพฺพโลกหิตตฺถาย มํสเนตฺตาทิทานโต;

อนปฺปกปฺเป สมฺภาเร สมฺภริตฺวา อตนฺทิโต.

Vì lợi ích của tất cả thế gian, Ngài đã không mệt mỏi tích lũy các ba-la-mật trong vô số kiếp, bằng cách bố thí thịt, mắt, và các thứ khác.

๑๖๗.

167.

เชตฺวา นมุจิโน เสนํ ปตฺวา สพฺพาสวกฺขยํ;

อนาวรณญาเณน สพฺพธมฺเมสุ ปารคุ.

Sau khi chiến thắng quân đội của Namuci, đạt đến sự đoạn tận của tất cả các lậu hoặc, với trí tuệ không bị ngăn che, Ngài đã thông suốt tất cả các pháp.

๑๖๘.

168.

ทิฏฺฐธมฺมสุกสฺสาทํ อคเณตฺวาน อตฺตโน;

ธมฺมนาวาย ตาเรสิ ชนตํ โย ภวณฺณวา.

Không màng đến sự hưởng thụ hạnh phúc trong hiện tại của chính mình, Ngài đã dùng con thuyền Chánh pháp để đưa chúng sanh vượt qua đại dương của sự tồn tại.

๑๖๙.

169.

เทวาติเทวํ ตํ พุทฺธํ สรณํ สพฺพปาณินํ;

ชโน หิ อวชานนฺโต อทฺธา โส วญฺจิโต อิติ.

Vị Phật ấy, bậc Thiên Trung Thiên, là nơi nương tựa cho tất cả chúng sanh; kẻ nào khinh miệt Ngài, chắc chắn kẻ đó đã bị lừa dối.

๑๗๐.

170.

อิจฺเจวมาทึ สุตฺวาน โส ราชา สตฺถุวณฺณนํ;

อานนฺทสฺสุปฺปพนฺเธหิ ปเวเทสิ ปสนฺนตํ.

Sau khi nghe những lời tán thán Đức Đạo Sư như vậy và hơn thế nữa, vị vua ấy đã biểu lộ đức tin của mình bằng những dòng lệ hoan hỷ.

๑๗๑.

171.

คุหสีโว ปสนฺนํ ตํ จิตฺตยานํ อุทิกฺขิย;

เตน สทฺธึ มหคฺฆํ ตํ อคมา ธาตุมนฺทิรํ.

Guhasīva, khi thấy Cittayāna đã có lòng tin, đã cùng ngài đi đến điện thờ xá lợi vô giá ấy.

๑๗๒.

172.

หริจนฺทนสมฺภุตํ ทฺวารพาหาทิเกหิ จ;

ปวาฬวาฬมาลาหิ ลมฺพมุตฺตาลตาหิ จ.

Điện thờ có các cột cửa làm bằng gỗ chiên đàn vàng, với những tràng hoa san hô và những dây leo bằng ngọc trai rủ xuống.

๑๗๓.

173.

อินฺทนีลกวาเฏหิ มณิกิงฺกิณิกาหิ จ;

โสวณฺณกณฺณมาลาหิ โสภิตํ มณิถูปิกํ.

Được tô điểm với những cánh cửa bằng ngọc lam và những chiếc chuông bằng ngọc, được trang hoàng bởi những tràng hoa tai bằng vàng và một đỉnh tháp bằng ngọc.

๑๗๔.

174.

อุจฺจํ เวลุริยุพฺภาสิ ฉทนํ มกรากุลํ;

ธาตุมนฺทิรมทฺทกฺขิ รตนุชฺชล ปีฐกํ.

Ngài đã nhìn thấy điện thờ xá lợi có mái cao lấp lánh ngọc lưu ly, trang trí đầy hình tượng makara, và một bệ thờ rực rỡ châu báu.

๑๗๕.

175.

ตโต เสตาตปตฺตสฺส เหฏฺฐา รตนจิตฺติตํ;

ทิสฺวา ธาตุกรนฺฑญฺจ ตุฏฺโฐ วิมฺภยมชฺฌคา.

Bấy giờ, khi nhìn thấy hộp đựng xá lợi được trang hoàng bằng châu báu ở dưới một chiếc lọng trắng, ngài vui mừng và vô cùng kinh ngạc.

๑๗๖.

176.

ตโต กลิงฺคนาโถ โส วิวริตฺวา กรณฺฑกํ;

มหีตเล นิหนฺตฺวาน ทกฺขิณํ ชานุมณฺฑลํ.

Bấy giờ, vị chúa xứ Kalinga ấy, sau khi mở hộp xá lợi, đã quỳ gối phải xuống đất.

๑๗๗.

177.

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน คุเณ ทสพลาทิเก;

สริตฺวา พุทฺธเสฏฺฐสฺส อกาสิ อภิยาจนํ.

Chắp tay lại, tưởng nhớ đến các đức hạnh của bậc Thập Lực, vị Phật tối thượng, ngài đã dâng lên lời khẩn nguyện.

๑๗๘.

178.

คณฺฑมฺพรุกฺขมูลมฺหิ ตยา ติตฺถียมทฺทเน;

ยมกํ ทสฺสยนฺเตน ปาฏิหาริยมพฺภุตํ.

Bạch Thế Tôn, tại gốc cây xoài Gaṇḍamba, khi Ngài hàng phục các kẻ ngoại đạo, Ngài đã hiển thị song thông thần biến kỳ diệu.

๑๗๙.

179.

ปุพฺพกายาทินิกฺขนฺตชลานลสมากุลํ;

จกฺกวาฬงฺคณํ กตฺวา ชนา สพฺเพ ปสาทิตา.

Khiến cho sân Chuyển Luân tràn ngập nước và lửa phát ra từ thân trên, Ngài đã làm cho tất cả mọi người đều được tịnh tín.

๑๘๐.

180.

เทเสตฺวาน ตโย มาเส อภิธมฺมํ สุธาสินํ;

นครํ โอตรนฺเตน สงฺกสฺสํ ตาวตึสโต.

Sau khi đã thuyết giảng Vi Diệu Pháp cho các vị trời trong ba tháng, Ngài đã từ cung trời Đao Lợi giáng xuống thành Tăng-già-xa (Sankassa).

๑๘๑.

181.

ฉตฺตวามรสงฺขาทิคาหเกหิ อเนกธา;

พฺรหฺมเทวาสุราทีหิ ปูชิเตน ตยา ปน.

Và bởi Ngài, đấng đã được Phạm thiên, chư thiên, a-tu-la, và những vị khác, cùng với những người cầm lọng, phất trần, ốc tù và v.v... cúng dường bằng nhiều cách.

๑๘๒.

182.

ฐตฺวาน มณิโสปาเณ วิสฺสกมฺมาภินิมฺมิเต;

โลกวิวรณํ นาม ทสฺสิตํ ปาฏิหาริยํ.

Khi đứng trên thang báu do trời Tỳ-thủ-kiền-ma (Vissakamma) tạo ra, Ngài đã hiển thị thần thông gọi là ‘khai mở thế giới’.

๑๘๓.

183.

ตถาเนเกสุ ฐาเนสุ มุนิราช ตยาปุน;

พหูนิ ปาฏิหิรานิ ทสฺสิตานิ สยมฺภุนา.

Cũng vậy, ở nhiều nơi khác, hỡi bậc Tịch Mặc Vương, nhiều phép lạ đã được Ngài, bậc Tự Tại, hiển thị.

๑๘๔.

184.

ปาฏิหาริยมชฺชาปิ สคฺคโมกฺขสุขาวหํ;

ปสฺสนฺตานํ มนุสฺสานํ ทสฺสนียํ ตยา อิติ.

Vì vậy, mong rằng ngày nay Ngài cũng sẽ hiển thị một phép lạ, mang lại hạnh phúc của cõi trời và giải thoát, cho những người đang chiêm ngưỡng.

๑๘๕.

185.

อพฺภุคฺคนฺตฺวา คคณ กุหรํ จนฺทเลขาภิรามา,วิสฺสชฺเชนฺติ รชต ธวลา รํสิโย ทนฺตธาตุ;

ธูปายนฺติ สปทิ พหุธา ปชฺชลนฺตี มุหุตฺตํ,นิพฺพายนฺตี นยนสุภคํ ปาฏิหีรํ อกาสิ.

Xá Lợi Răng, đẹp như vầng trăng khuyết, bay vút lên không trung, tỏa ra những tia sáng trắng như bạc; tức thì tỏa khói theo nhiều cách, bừng sáng trong chốc lát, rồi lại tắt đi, đã thực hiện một phép lạ đẹp mắt.

๑๘๖.

186.

อจฺเฉรํ ตํ ปรม รุจิรํ จิตฺตยาโน นรินฺโท,ทิสฺวา หฏฺโฐ จิรปริจิตํ ทิฏฺฐิชาลํ ชหิตฺวา;

คนฺตฺวา พุทฺธํ สรณมสมํ สพฺพเสณีหิ สทฺธึ,อคฺคํ ปุญฺญํ ปสวิ พหุธา ธาตุสมฺมานนาย.

Vị quốc vương, khi chiêm ngưỡng phép lạ kỳ diệu và vô cùng rực rỡ ấy, thấy vậy liền hoan hỷ, từ bỏ lưới tà kiến đã quen thuộc từ lâu; cùng với toàn thể quân đội, Ngài đã đi đến quy y với Đức Phật vô song, và tạo ra công đức tối thượng bằng nhiều cách để tôn kính Xá Lợi.

ทุติโย ปริจฺเฉโท

Chương Thứ Hai

๑๘๗.

187.

ตโต กลิงฺคาธิปติสฺส ตสฺสโสจิตฺตยาโนปรมปฺปตีโต;

ตํ สาสนํ ปณฺฑุนราธิปสฺส ญาเปสิ ธีโร ทุรติกฺกมํ’ติ.

Bấy giờ, vị hiền trí Cittayāna, vô cùng hài lòng với vị vua xứ Kalinga, đã báo cho vua Pandu biết thông điệp không thể khước từ ấy.

๑๘๘.

188.

ราชาตโต ทนฺตปุรํ ธเชหิ ปุปฺเผหิ ธูเปหิ จ โตรเณหิ;

อลงฺกริตฺวาน มหาวิตาน นิวาริตาทิจฺจมรีจิชาลํ.

Bấy giờ, nhà vua cho trang hoàng thành Dantapura với cờ, hoa, hương, và các cổng chào; và với một chiếc lọng lớn che chắn những tia nắng mặt trời.

๑๘๙.

189.

อสฺสุปฺปพนฺธาวุตโลจเนหิ ปุรกฺขโต เนคม นาคเรหิ;

สมุพฺพหนฺโต สิรสา นิเชน มหารหํ ธาตุกรณฺฑกํ ตํ.

Được dân chúng và thị dân, với đôi mắt đẫm lệ, đi trước hộ tống, Ngài đã đội trên đầu chiếc hộp Xá Lợi quý giá ấy.

๑๙๐.

190.

สมุสฺสิโตทาร สิตาตปตฺตํ สงฺโขทโรทาต ตุรงฺคยุตฺตํ;

รถํ นวาทิจฺจสมานวณฺณ มารุยฺห จิตฺตตฺถรณาภิรามํ.

Ngài đã lên một cỗ xe, đẹp đẽ với những tấm thảm trang trí, có màu sắc như mặt trời buổi sớm, được kéo bởi những con ngựa trắng như vỏ ốc, và có một chiếc lọng trắng cao quý che trên.

๑๙๑.

191.

อเนกสงฺเขหิ พเลหิ สทฺธึ เวลาติวตฺตมฺพุธิสนฺนิเภหี;

นิวตฺตมานสฺส พหุชฺชนสฺส วินาปิ เทหํ มนสานุยาโต

Cùng với vô số binh lực, giống như biển cả tràn bờ, Ngài được tâm trí của đám đông dân chúng đang trở về đi theo, dù thân họ không thể.

๑๙๒.

192.

สุสนฺถตํ สพฺพธิวาลุกาหิ สุสชฺชิตํ ปุณฺณ ฆฏาทิเกหิ;

ปุปฺผาภิกิณฺณํ ปฏิปชฺชิ ทีฆํ สุวิตฺถตํ ปาฏลิปุตฺตมคฺคํ.

Ngài đã đi trên con đường dài và rất rộng dẫn đến thành Pāṭaliputta, con đường được rải cát khắp nơi, được trang hoàng lộng lẫy với những bình nước đầy và các vật phẩm khác, và được rải đầy hoa.

๑๙๓.

193.

กลิงฺฆนาโถ กุสุมาทิเกหิ นจฺเจหิ คีเตหิ จ วาทิเตหิ;

ทิเน ทิเน อทฺธนิ ทนฺตธาตุํ ปูเชสิ สทฺธึ วนเทวตาหิ.

Mỗi ngày trên cuộc hành trình, vua xứ Kalinga đã cúng dường Xá Lợi Răng bằng hoa và các vật phẩm khác, bằng ca, múa, và nhạc, cùng với các vị thần rừng.

๑๙๔.

194.

สุทุคฺคมํ สินฺธุมหีธเรหิ กเมน มทฺธานมติกฺกมิตฺวา;

อาทาย ธาตุํ มนุชาธินาโถ อคา ปุรํ ปาฏลิ ปุตฺตนามํ.

Sau khi tuần tự vượt qua cuộc hành trình vô cùng khó khăn với sông ngòi và núi non, vị vua của loài người, mang theo Xá Lợi, đã đến thành phố tên là Pāṭaliputta.

๑๙๕.

195.

ราชาธิราโช’ถ สภาย มชฺเฌ ทิสฺวาน ตํ วีตภยํ วิสงฺกํ;

กลิงฺคราชํ ปฏิฆาภิภุโต อภาสิ เปสุญฺญกเร นิคณฺเฐ

Bấy giờ, vị vua của các vua, ở giữa triều hội, khi thấy vua xứ Kalinga không hề sợ hãi hay do dự, đã bị cơn giận dữ lấn át và nói với các kẻ vu khống thuộc phái Nigantha.

๑๙๖.

196.

เทเว ชหิตฺวาน นมสฺสนีเย ฉวฏฺฐิเมเตน นมสฺสิตํ’ตํ;

องฺคารราสิมฺหิ สโชติภูเต นิกฺขิปฺป ขิปฺปํ ทหถาธุเนติ.

‘Hắn đã từ bỏ các vị thần đáng tôn thờ để đi tôn thờ một mảnh xương của xác chết! Hãy ném nó vào đống than đang cháy và đốt ngay lập tức!’

๑๙๗.

197.

ปหฏฺฐจิตฺตา’วตโต นิคณฺฐาราชงฺคเณ เต มหตึ คภีรํ;

วีตจฺจิกงฺคารก ราสิ ปุณฺณํ องฺคารกาสุํ อภิสงฺขรึสุ.

Bấy giờ, với tâm trí vui mừng, những người Nigantha ấy đã chuẩn bị một hố than lớn và sâu trong sân của nhà vua, chứa đầy một đống than không khói.

๑๙๘.

198.

สมนฺตโต ปชฺชลิตาย ตาย สโชติยา โรรุวเภรวาย;

โมหนฺธภุตา อถ ติตฺถิยา เต ตํ ทนฺตธาตุํ อภินิกฺขิปึสุ.

Bấy giờ, những kẻ ngoại đạo ấy, bị vô minh che lấp, đã ném Xá Lợi Răng vào hố lửa đang bốc cháy tứ phía, gầm rít và khủng khiếp.

๑๙๙.

199.

ตสฺสานุภาเวน ตมคฺคีราสึ เหตฺวา สโรชํ รถจกฺกมตฺตํ;

สมนฺตโต อุคฺคตเรณุชาล มุฏฺฐาสิ กิญฺชกฺข ภราภิรามํ.

Nhờ oai lực của Xá Lợi, đống lửa ấy đã biến thành một đóa hoa sen lớn bằng bánh xe, vươn lên, đẹp đẽ với vô số nhị hoa và một màn phấn hoa bay lên tứ phía.

๒๐๐.

200.

ตสฺมึ ขเณ ปงฺกช กณฺณิกาย ปติฏฺฐหิตฺวา ชินทนฺตธาตุ;

กุนฺทาวทาตาหิ ปภาหิ สพฺพา ทิสา ปภาเสสิ ปภสฺสราหิ.

Vào khoảnh khắc ấy, Xá Lợi Răng của bậc Chiến Thắng, an vị trên đài sen, đã chiếu rọi khắp mọi phương bằng những tia sáng rực rỡ, trắng như hoa lài.

๒๐๑.

201.

ทิสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ มนุสฺสา ปสนฺนจิตฺตา รตนาทิเกหิ;

สมฺปูชยิตฺวา ชินทนฺตธาตุํ สกํ สกํ ทิฏฺฐิมโวสฺสชึสุ.

Khi thấy phép lạ ấy, dân chúng với tâm tịnh tín, đã cúng dường Xá Lợi Răng của bậc Chiến Thắng bằng châu báu và các vật phẩm khác, và đã từ bỏ tà kiến của riêng mình.

๒๐๒.

202.

โส ปณฺฑุราชา ปน ทิฏฺฐิชาลํ จิรานุพทฺธํ อปริจฺจชนฺโต;

ปติฏฺฐเปตฺวา’ธิกรญฺญเมตํ กุเฏน ฆาตาปยิ ทนฺตธาตุํ.

Nhưng vua Pandu, vẫn không từ bỏ lưới tà kiến đã trói buộc mình từ lâu, đã đặt Xá Lợi Răng lên một cái đe và ra lệnh dùng búa đập.

๒๐๓.

203.

ตสฺสํ นิมุคฺคา’ธิกรญฺญเมสา อุปฑฺฒภาเค นจ ทิสฺสมานา;

ปุพฺพาจลฏฺโฐ’ว สุธามรีจิ โชเตสิ รํสีหิ ทิสา สมนฺตา.

Xá Lợi ấy, lún sâu một nửa vào trong đe và không thể nhìn thấy, đã tỏa ra những tia sáng chiếu rọi khắp mọi phương, giống như mặt trăng mọc trên ngọn núi phía đông.

๒๐๔.

204.

ทิสฺวานุภาวํ ชินทนฺตธาตุ ยาปชฺชิ โส วิมฺภย มคฺคราชา;

เอโก’ถ อิสฺสาปสุโต นิคณฺโฐ ตํ ราชราชานมิทํ อโวจ.

Khi thấy được oai lực của Xá Lợi Răng bậc Chiến Thắng, vị vua chúa ấy vô cùng kinh ngạc. Bấy giờ, một người Nigantha, bị lòng đố kỵ xâm chiếm, đã nói với vị vua của các vua điều này.

๒๐๕.

205.

รามาทโย เทว ชนทฺทนสฺส นานาวตารา ภุวเน อเหสุํ;

ตสฺเสกเทโส’จ อิทํ ฉวฏฺฐิโนเจ’นุภาโวกถมีทิโสติ.

‘Trên thế gian này, có nhiều hóa thân của thần Janaddana (Vishnu), như là Rāma và những vị khác. Và đây là một phần của vị ấy. Nếu đây là xương của một xác chết, làm sao có thể có được oai lực như vậy?’

๒๐๖.

206.

อทฺธา มนุสฺสตฺตมุปาคตสฺส เทวสฺส ปจฺฉา ติทิวํ คตสฺส;

เทเหกเทโส ฐปิโต หิตตฺถเมตนฺติ สจฺจํวจนํภเวยฺย.

‘Quả thật, lời nói này sẽ là sự thật: Đây là một phần thân thể của một vị thần đã giáng trần làm người và sau đó đã trở về thiên giới, được đặt lại đây vì lợi ích của chúng sanh.’

๒๐๗.

207.

สํวณฺณยิตฺวาน คุเณ ปหูเต นารายณสฺส’สฺสมหิทฺธิกสฺส;

นิมุคฺคเมตฺตา’ธิกรญฺญเมตํสมฺปสฺสโต เมพหินีหริตฺวา.

‘Sau khi tán thán những phẩm chất to lớn của vị thần Nārāyaṇa đầy quyền năng, hãy lấy vật này đang lún trong đe ra ngoài trong khi tôi đang nhìn.’

๒๐๘.

208.

สมฺปาทยิตฺวาน มหาชนานํ มุขานิ ปงฺเกรุหสุนฺทรานิ;

ยฏิจฺฉิตํ คณฺหถ วตฺถุชาตํ อิจฺจาห ราชา มุขเร นิคณฺเฐ.

Sau khi làm cho gương mặt của đại chúng trở nên xinh đẹp như hoa sen, nhà vua đã nói với các Nigantha ồn ào rằng: ‘Hãy nhận lấy các vật phẩm tùy theo ý muốn.’”

๒๐๙.

209.

เต ติตฺถิยา วิณหุสุรํ คุเณหิ วิจิตฺต รูเปหิ อภิตฺถวิตฺวา;

โตเยน สิญฺจึสุ สฐา ตถาปิ ฐิตปฺปเทสา น จลิตฺถ ธาตุ.

Những kẻ ngoại đạo ấy, sau khi dùng những lời tán thán về các phẩm hạnh và các hình tướng đa dạng để ca tụng, những kẻ xảo trá ấy đã rảy nước lên; tuy vậy, xá-lợi vẫn không di chuyển khỏi nơi đã được an vị.

๒๑๐.

210.

ชิคุจฺฉมาโน อถ เต นิคณฺเฐ โส ธาตุยานีหรเณ อุปายํ;

อนฺเวสมาโน วสุธาธินาโถ เภรึ จราเปสิ สเก ปุรมฺหิ.

Bấy giờ, do cảm thấy chán ghét các Nigantha ấy, vị chúa tể của giang sơn, trong khi tìm kiếm phương cách để di chuyển kim quan xá-lợi, đã cho đánh trống loan báo trong thành của mình.

๒๑๑.

211.

นิมุคฺคเมตฺถา’ธิกรญฺญมชฺชิ โย ธาตุเมตํ พหิ นีหเรยฺย;

ลทฺธาน โส อิสฺสริยํ มหนฺตํ รญฺโญสกาสาสุขเมสฺสตีติ

‘Bất cứ ai có thể thỉnh xá-lợi này ra khỏi nơi đây, vốn đang bị mắc kẹt giữa vấn đề nan giải này, người ấy sau khi nhận được sự giàu sang to lớn từ nhà vua, sẽ đạt được an lạc.’”

๒๑๒.

212.

สุตฺวา น ตํ เภริรวํอุฬารํปุญญฺญตฺถิโกพุทฺธพเลปสนฺโน;

ตสฺมึ ปุเร เสฏฺฐิสุโต สุภทฺโท ปาเวกฺขิรญฺโญ สมิตึ ปคพฺโภ.

Nghe được tiếng trống loan báo to lớn ấy, tại thành đô đó, con trai của một trưởng giả tên là Subhadda, người mong cầu phước báu và có niềm tin vào năng lực của Đức Phật, đã dũng cảm bước vào hội chúng của nhà vua.

๒๑๓.

213.

ตมคฺคราชํ อถ โส นมิตฺวา สามาชิกานํ หทยงฺคมาย;

ภาสาย สพฺพญฺญุคุณปฺปภาวํ วณฺเณสิ สารชฺชวิมุตฺต จิตฺโต.

Bấy giờ, sau khi đảnh lễ vị vua đứng đầu ấy, với tâm không còn rụt rè sợ hãi, vị ấy đã dùng lời lẽ làm lay động lòng người trong hội chúng để mô tả về uy lực của các phẩm hạnh của bậc Toàn Tri.

๒๑๔.

214.

ภุมึ กิณิตฺวา มหตา ธเนน มโนรมํ เชตวนํ วิหารํ;

โย การยิตฺวาน ชินสฺส ทตฺวา อุปฏฺฐหิ ตํ จตุปจฺจเยหิ.

‘Vị trưởng giả đã dùng tài sản to lớn để mua đất, rồi cho xây dựng tịnh xá Jetavana xinh đẹp, sau khi dâng cúng lên bậc Chiến Thắng, ngài đã phụng sự Đức Phật với bốn món vật dụng.’

๒๑๕.

215.

อนาถปิณฺฑิปฺปทเสฏฺฐิเสฏฺโฐโสทิฏฺฐธมฺโมปปิตามโหเม;

ติโลกนาเถ มม ธมฺมราเช ตุมฺเห’ธุนาปสฺสถภตฺติภารํ.

‘Vị trưởng giả xuất sắc nhất, Anāthapiṇḍika, người đã chứng ngộ Chân lý, cũng chính là ông nội của tôi. Giờ đây, xin quý vị hãy chứng kiến lòng thành kính sâu nặng của tôi đối với bậc Thầy của ba cõi, vị Pháp Vương của tôi.’

๒๑๖.

216.

อิตฺถํ นทิตฺวาน ปหูตปเญญฺญา กตฺวาน เอกํสมถุตฺตรียํ;

มหีตลํ ทกฺขิณชานุเกน อาหจฺจ พทฺธญฺชลิโก อโวจ.

Sau khi hùng hồn tuyên bố như vậy, bậc trí tuệ uyên thâm ấy đã vắt thượng y qua một bên vai, quỳ gối phải xuống mặt đất, chắp tay cung kính và nói lên rằng:

๒๑๗.

217.

ฉทฺทนฺตนาโค สวิเสน วิทฺโธ สลฺเลน โย โลหิตมกฺขิ ตงฺโค;

ฉพฺพณฺณรํสีหิ สมุชฺชลนฺเต เฉตฺวาน ลุทฺทาย อทาสิ ทนฺเต.

‘Ngài, khi là voi chúa Chaddanta, dù bị trúng mũi tên tẩm độc, thân mình đẫm máu, vẫn tự cưa cặp ngà đang tỏa sáng với sáu màu hào quang để trao cho người thợ săn.’

๒๑๘.

218.

สโส’ปิ หุตฺวาน วิสุทฺธสีโล อชฺฌตฺตทานาภิรโต ทฺวิชาย;

โย’ทชฺชิเทหมฺปิ สกํ นิปจฺจ องฺคารราสิมฺหิ พุภุกฺขิตาย.

‘Ngài, khi là một con thỏ có giới hạnh trong sạch, ưa thích việc bố thí tự thân, đã hiến dâng cả thân mình cho một vị Bà-la-môn đang đói bằng cách nhảy vào đống than hồng.’

๒๑๙.

219.

โย โพธิยา พาหิรวตฺถุทานา อติตฺตรูโป สิวิราช เสฏฺโฐ;

อทาสิ จกฺขูนิ ปภสฺสรานิ ทฺวิชาย ชิณฺณาย อจกฺขุกาย.

‘Ngài, vì mục đích giác ngộ, không thỏa mãn với việc bố thí các vật ngoài thân, khi là vua Sivi cao quý, đã hiến tặng đôi mắt sáng ngời của mình cho một vị Bà-la-môn già và mù lòa.’

๒๒๐.

220.

โยขนฺติวาที’ปิ กลาพุราเช เฉทาปยนฺเต’ปิ สหตฺถปาทํ;

ปริปฺลุตงฺโครุธิเร ติติกฺขิเมตฺตายมาโน ยสทายเก’ว.

‘Ngài, khi là nhà tu khổ hạnh Khantivādī, ngay cả khi bị vua Kalābu sai người chặt tay chân, thân mình đẫm máu, vẫn nhẫn chịu và giữ tâm từ ái như thể đối với người ban tặng danh vọng.’

๒๒๑.

221.

โย ธมฺมปาโล อปิ สตฺตมาส ชาโตปทุฏฺเฐ ชนเกสกมฺหิ;

การาปยนฺเต อสิมาลกมฺมํ จิตฺตํ น ทูเสสิ ปตาปราเช.

‘Ngài, khi là thái tử Dhammapāla, mới sinh được bảy tháng, lúc vua cha Patāpa nổi giận và ra lệnh hành hình bằng cách chặt chân tay, vẫn không khởi tâm sân hận đối với vua cha.’

๒๒๒.

222.

สาขามิโค โย อสตา ปุเมน วเน ปปาตา สยมุทฺธเฏน;

สิลาย ภินฺเน’ปิ สเก ลลาเฏ ตํ เขมภุมึ อนยิตฺถมูฬฺหํ.

‘Ngài, khi là một con vượn, sau khi đã tự mình cứu một người đàn ông xấu xa khỏi vực thẳm trong rừng, dù bị người ấy dùng đá đập vỡ trán, vẫn không mê mờ mà đưa kẻ đó đến nơi an toàn.’

๒๒๓.

223.

รุฏฺเฐน มาเรน’ภินิมฺมิตมฺปิ องฺคารกาสุํ ชลิตํ วิหิชฺช;

สมุฏฺฐิเต สชฺชุมหารวินฺเท ฐตฺวาน โย เสฏฺฐิ อทาสิ ทานํ.

‘Ngài, khi là một vị trưởng giả, đã vượt qua hố than rực lửa do Ma vương nổi giận tạo ra, rồi đứng trên một đóa hoa sen lớn tức thời hiện lên để thực hành bố thí.’

๒๒๔.

224.

มิเคน เยนาเปวิชญฺญเมกํ ภีตํวธาโมจยิตุํกุรงฺคึ;

อาฆาตเน อตฺตสิรํฐเปตฺวาปโมจิตา’ญฺญฺญปิปาณิสงฺฆา.

‘Ngài, khi là một con nai, để cứu một con nai cái đang mang thai sợ hãi khỏi bị giết, đã đặt đầu mình lên thớt, và nhờ đó mà các chúng sanh khác cũng được giải thoát.’

๒๒๕.

225.

โย สตฺตวสฺโส วิสิขาย ปํสุ กีฬาปโร สมฺภวนามโก’ปิ;

สพฺพญฺญุลีฬฺหาย นิคุฬฺหปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ สุจีรเตน.

‘Ngài, khi là cậu bé Sambhava mới bảy tuổi, đang chơi đùa với cát bụi trên đường, lúc được hỏi một vấn đề thâm sâu, đã giải đáp với sự thông thái của một bậc Toàn Tri và với tài năng xuất chúng.’

๒๒๖.

226.

หิตฺวา นิกนฺตึ สกชีวิเต’ปิ พทฺธาสกุจฺฉิมฺหิ จ เวตฺตวลฺลึ;

สาขามิเค เนกสหสฺสสงฺเข วธาปโมเจสิ กปิสฺสโรโย.

‘Ngài, khi là vua của loài khỉ, đã từ bỏ sự luyến tiếc đối với mạng sống của chính mình, lấy dây mây buộc vào bụng để làm cầu, và đã giải thoát hàng ngàn con khỉ khỏi bị tàn sát.’

๒๒๗.

227.

สนฺตปฺปยํ ธมฺมสุธารเสน โย มานุเส ตุณฺฑิลสูกโร’ปิ;

อิสี’ว กตฺวา อถ ญายคนฺถํ นิชํ ปวตฺเตสิ จิราย ธมฺมํ.

‘Ngài, ngay cả khi là con heo Tuṇḍila, đã làm cho loài người thỏa thích với hương vị cam lồ của Chánh pháp, đã hành xử như một vị hiền triết, rồi sau đó đã trình bày bộ luận về phương pháp của riêng mình, một giáo pháp trường tồn.’

๒๒๘.

228.

ปจฺจตฺถิกํ ปุณฺณกยกฺขมุคฺคํ มหิทฺธิกํ กามคุเณสุ คิทฺธํ;

โย ติกฺขปญฺโญวิธุราภิธาโนทเมสิ กาฬาคิริมตฺตกมฺหิ.

‘Ngài, với trí tuệ sắc bén, mang tên Vidhura, đã nhiếp phục được đối thủ là dạ-xoa Puṇṇaka hung dữ, kẻ có thần thông vĩ đại và tham đắm trong các dục lạc, ngay trên ngọn núi Đen.’

๒๒๙.

229.

กุลาวสายิ อวิรูฬฺหปกฺโข โย พุทฺธิมา วฏฺฏกโปตโก’ปิ;

สจฺเจน ทาวคฺคิมภิชฺชลนฺตํ วสฺเสน นิพฺพาปยิ วาริโท’ว.

‘Ngài, bậc trí tuệ, ngay cả khi là một con chim cút non chưa mọc đủ lông cánh, còn ở trong tổ, đã dùng năng lực của lời chân thật để dập tắt một trận cháy rừng đang bùng lên, giống như mây dùng mưa để dập lửa.’

๒๓๐.

230.

โย มจฺฉราชาปิ อวุฏฺฐิกาเลทิสฺวานมจฺเฉ ตสิเตกิลนฺเต;

สจฺเจนวากฺเยนมโหฆปุณฺณํมุหุตฺตมตฺเตนอกาสิรฏฺฐํ.

‘Ngài, ngay cả khi là vua của loài cá, trong thời kỳ hạn hán, khi thấy các loài cá khác khát nước và mệt mỏi, đã dùng lời chân thật để trong khoảnh khắc làm cho cả vùng đất tràn ngập một trận lụt lớn.’

๒๓๑.

231.

วิจิตฺตหตฺถสฺส รถาทิกานิ วสุนฺธรา กมฺปน การณานิ;

ปุตฺเต’นุชาเต สทิเสจทาเรโย’ทชฺชิเวสฺสนฺตรชาติยมฺปิ.

‘Ngài, ngay cả trong kiếp Vessantara, đã bố thí những con voi quý, xe cộ và các vật phẩm khác, là những sự bố thí làm rung chuyển mặt đất, và còn bố thí cả những đứa con và người vợ tuyệt vời của mình.’

๒๓๒.

232.

พุทฺโธ ภวิตฺวา อปิ ทิฏฺฐธมฺม สุขานเปกฺโข กรุณานุวตฺตี;

สพฺพํ สหนฺโต อวมานนาทึ โยทุกฺกรํ โลกหิตํอกาสิ.

‘Ngài, ngay cả sau khi đã thành Phật, không mong cầu hạnh phúc trong đời này, hành động theo lòng bi mẫn, đã nhẫn chịu mọi sự khinh miệt và những điều tương tự, và đã làm những việc khó làm vì lợi ích của thế gian.’

๒๓๓.

233.

พเลน สทฺธึ จตุรงฺคิเกน อภิทฺทวนฺตํ อติภึสเนน;

อเชยฺยสตฺถํ ปรมิทฺธิปตฺตํ ทเมสิ โย อาลวกมฺปี ยกฺขํ.

‘Ngài đã nhiếp phục cả dạ-xoa Ālavaka, kẻ đã tấn công với một đội quân bốn thành phần vô cùng khủng khiếp, sở hữu vũ khí bất khả chiến bại và đã đạt được thần thông tối thượng.’

๒๓๔.

234.

เทหาภินิกฺขนฺต หุตาสนจฺจิ มาลากุลํ พฺรหฺมภวํ กริตฺวา;

เภตฺวาน ทิฏฺฐึ สุจิรานุพทฺธํ ทเมสิ โย พฺรหฺมวรํ มุนินฺโท.

‘Vị Chúa của các bậc Thánh nhân, sau khi làm cho cõi Phạm thiên tràn ngập những tràng lửa phát ra từ thân mình, đã phá tan tà kiến đã tồn tại từ lâu và nhiếp phục được vị Phạm thiên cao quý.’

๒๓๕.

235.

อจฺจงฺกุสํ ทานสุโธต คณฺฑํ นิปาติตฏฺฐาลก โคปุราทึ;

ธาวนฺตมคฺเค ธนปาลหตฺถึ ทเมสิ โย ทารุณมนฺตกํ’ว.

‘Ngài đã nhiếp phục voi Dhanapāla, con voi đã vượt ngoài tầm kiểm soát của quản tượng, hai bên thái dương đẫm dịch, đã húc đổ các tháp canh và cổng thành, đang hung hãn lao đến trên đường như một tử thần tàn bạo.’

๒๓๖.

236.

มนุสฺสรตฺตารุณปาณิปาทมุกฺขิปฺป ขคฺคํ อนุพนฺธมานํ;

มหาทโย ทุปฺปสหํ ปเรหิ ทเมสิ โย องฺคุลิมาลโจรํ.

‘Bậc Đại Bi, đã nhiếp phục tên cướp Aṅgulimāla, kẻ mà những người khác không thể chịu đựng nổi, đang giương gươm truy đuổi với tay chân nhuốm đỏ máu người.’

๒๓๗.

237.

โย ธมฺมราชา วิชิตาริสงฺโฆ ปวตฺตยนฺโต วรธมฺมจกฺกํ;

สทฺธมฺม สญฺญํ รตนากรญฺจ โอคาหยี สํ ปริสํ สมคฺคํ.

‘Ngài, bậc Pháp Vương, đã chinh phục đoàn quân kẻ thù, đang chuyển vận bánh xe Pháp cao thượng, đã khiến cho toàn thể hội chúng của mình đắm mình vào đại dương Chánh pháp, vốn là một kho tàng châu báu.’

๒๓๘.

238.

ตสฺเสว สทฺธมฺม วราธิปสฺสตถาคตสฺส’ปฺปฏิปุคฺคลสฺส;

อนนฺตญาณสฺส วิสารทสฺส เอสา มหาการุณิกสฺส ธาตุ.

Đây là xá-lợi của chính đấng Như Lai, bậc Vô Thượng Chánh Pháp Vương, bậc Vô Song, bậc có Trí Tuệ Vô Biên, bậc Vô Úy, bậc Đại Bi.

๒๓๙.

239.

อเนน สจฺเจน ชินสฺส ธาตุ ขิปฺปํ สมารุยฺห นภนฺตราฬํ;

สุธํสุเลเขว สมุชฺชลนฺติ กงฺขํ วิโนเทตุ มหาชนสฺส.

Do lời chân thật này, mong rằng xá-lợi của đấng Chiến Thắng, sau khi nhanh chóng bay lên hư không, tỏa sáng rực rỡ như vầng trăng, hãy xua tan sự nghi ngờ của đại chúng.

๒๔๐.

240.

ตสฺมึ ขเณ สา ชินทนฺตธาตุ นภํ สมุคฺคมฺม ปภาสยนฺตี;

สพฺพา ทิสา โอสธิตารกา’ว ชนํ ปสาเทสิ วฺติณฺณกงฺขํ.

Vào khoảnh khắc ấy, xá-lợi răng của đấng Chiến Thắng bay lên hư không, chiếu sáng khắp mọi phương như sao Mai, làm cho dân chúng đã vượt qua sự nghi ngờ phát sinh tín tâm.

๒๔๑.

241.

อโถตริตฺวา คคนงฺคณมฺหา สา มตฺถเก เสฏฺฐิสุตสฺส ตสฺส;

ปติฏฺฐหิตฺวาน สุธาภิสิตฺตคตฺตํ’ว ตํ ปีณยิ ภตฺติตินฺนํ.

Kế đó, sau khi hạ xuống từ bầu trời, xá-lợi ấy an vị trên đầu của con trai vị trưởng giả, làm cho người đã thấm nhuần lòng sùng kính ấy được vui thích, như thân thể được tắm gội bằng cam lồ.

๒๔๒.

242.

ทสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ นิคณฺฐา อิจฺจพฺรวุํ ปณฺฑุนราธิปํ ตํ;

วิชฺชาพลํ เสฏฺฐิสุตสฺส เอตํ น ธาตุยา เทว อยมฺปภาโว.

Sau khi thấy điều kỳ diệu ấy, các vị Ni-kiền-tử đã tâu với vua Pāṇḍu rằng: 'Tâu đại vương, đây là sức mạnh thần thông của con trai vị trưởng giả, không phải là oai lực của xá-lợi.'

๒๔๓.

243.

นิสมฺม เตสํ วจนํ นรินฺโท อิจฺจพฺรวี เสฏฺฐิสุตํ สุภทฺทํ;

ยถา จ เอเต อภิสทฺทเหยฺยุํ ตถาวิธํ ทสฺสย อิทฺธิมญฺญํ.

Sau khi nghe lời của họ, đức vua đã nói với Subhadda, con trai vị trưởng giả: 'Hãy thể hiện một thần thông khác để cho những người này có thể tin tưởng.'

๒๔๔.

244.

ตโต สุภทฺโท ตปนียปตฺเต สุคนฺธิสีโตทกปูริตมฺหิ;

วฑฺเฒสิ ธาตุํ มุนิปุงฺควสฺส อนุสฺสรนฺโต จริตพฺภุตานิ.

Khi ấy, Subhadda, trong khi tưởng niệm đến những hành trạng kỳ diệu của bậc Tối Thắng trong các ẩn sĩ, đã đặt xá-lợi vào một cái bát bằng vàng chứa đầy nước mát thơm.

๒๔๕.

245.

สา ราชหํ สี’ว วิธาวมานา สุคนฺธิโตยมฺหิ ปทกฺขิเณน;

อุมฺมุชฺชมานา จ นิมุชฺชมานา ชเน ปโมทสฺสุธเร อกาสิ.

Xá-lợi ấy, như một con thiên nga chúa, di chuyển theo chiều bên phải trong nước thơm, lúc nổi lên lúc lặn xuống, đã làm cho dân chúng tuôn trào những giọt nước mắt vui mừng.

๒๔๖.

246.

ตโต จ กาสุํ วิสิขายมชฺเฌ กตฺวา ตหึ ธาตุมภิกฺขิปิตฺวา;

ปํสูหิ สมฺมา อภิปูรยิตฺวา พหูหิ มทฺทาปยิ กุญฺชเรหิ.

Và rồi, sau khi đào một cái hố ở giữa đường, đặt xá-lợi vào đó, lấp đầy lại bằng đất, vị ấy đã cho nhiều con voi giẫm lên.

๒๔๗.

247.

เภตฺวา มหึอุฏฺฐหิ จกฺกมตฺตํ วิราชมานํ มณิกณฺณิกาย;

ปภสฺสรํ รูปิยเกสเรหิ สโรรุหํ กญฺจนปตฺตปาฬึ.

Sau khi phá vỡ mặt đất, một đóa hoa sen lớn bằng bánh xe đã mọc lên, rực rỡ với nhụy bằng ngọc ma-ni, sáng chói với các tua nhị bằng bạc, và có hàng cánh hoa bằng vàng.

๒๔๘.

248.

ปติฏฺฐภิตฺวาน ตหึ สโรเช มนฺทานิลาวตฺติตเรณุ ชาเล;

โอภาสยนฺติ’ว ทิสา ปภาหิ ทิฏฺฐา มุหุตฺเตน ชินสฺสธาตุ.

An vị trên đóa sen ấy, trong đám phấn hoa được làn gió nhẹ cuốn xoáy, xá-lợi của đấng Chiến Thắng được nhìn thấy trong chốc lát, như đang chiếu sáng các phương trời bằng hào quang.

๒๔๙.

249.

ขิปึสุ วตฺถาภรณานิ มจฺจา ปวสฺสยุํ ปุปฺผมยญฺจ วสฺสํ;

อุกฺกุฏฺฐิสทฺเทหิ จ สธุการนาเทหิ ปุณฺณํ นครํ อกํสุ.

Dân chúng đã tung lên y phục và đồ trang sức, và đã làm mưa hoa. Với những tiếng reo hò và những tiếng hô 'lành thay', họ đã làm cho thành phố vang dội.

๒๕๐.

250.

เต ติตฺถิยา ตํ อภิวญฺจนํ’ติ ราชาธิราชํ อถ สญฺญเปตฺวา;

ชิคุจฺฉนีเย กุณปาทิเกหิ ขิปึสุ ธาตุํ ปริขาย ปิฏฺเฐ.

Các vị ngoại đạo ấy, sau khi thuyết phục đức vua rằng đó là sự lừa dối, đã ném xá-lợi vào trong hào nước dơ bẩn cùng với những thứ đáng ghê tởm như tử thi.

๒๕๑.

251.

ตสฺมึ ขเณ ปญฺจวิธมฺพุเชหิสญฺฉาทิตาหํสคโณปภุตฺตา;

มธุพฺพตาลี วิรุตาภิรามา อโหสิ สา โปกฺขรณี’ว นนฺทา.

Vào khoảnh khắc ấy, hào nước đó đã trở thành như hồ sen Nandā, được bao phủ bởi năm loại hoa sen, được các đàn thiên nga thưởng ngoạn, và làm vui tai bởi tiếng kêu của bầy ong.

๒๕๒.

252.

คชาธิปา โกญฺญฺจรวํ รวึสุ กรึสุ เหสานินทํ ตุรงฺคา;

อุกฺกุฏฺฐินาทํ อกรึสุ มจฺจา สุวาทิตา ทุนฺทุภิอาทโย’ปิ.

Các voi chúa đã rống lên, ngựa đã cất tiếng hí, dân chúng đã cất lên tiếng reo hò, và các trống lớn cùng các nhạc cụ khác cũng được tấu lên hay.

๒๕๓.

253.

โถมึสุ มจฺจา ถุติคีตเกหิ นจฺจึสุ โอตฺตปฺปวิภุสนา’ปิ;

วตฺถานิ สีเส ภมยึสุ มตฺตา ภุชานิ โปเฐสุมุทคฺคจิตฺตา.

Dân chúng đã tán thán bằng những bài ca tán dương, những người trang sức bằng lòng tàm quý cũng đã nhảy múa. Những người say sưa đã quay y phục trên đầu, những người có tâm hoan hỷ đã vỗ tay.

๒๕๔.

254.

ธูเปหิ กาลาครุสมฺภเวหิ ฆนาวนทฺธํ’ว นภํ อโหสิ;

สมุสฺสิตาเนกธชาวลีหิ ปุรํ ตทา วตฺถมยํ’ว อาสิ.

Với khói hương làm từ trầm hương đen, bầu trời trở nên như được bao phủ bởi mây. Với vô số hàng cờ phướn được dựng lên, thành phố khi ấy như được làm bằng vải.

๒๕๕.

255.

ทิสฺวา ตมจฺเฉรมจินฺตนียํ อาโมทิตามจฺจคณา สมคฺคา;

อตฺเถ นิโยเชตุ มุเปจฺจ ตสฺส วทึสุ ปณฺฑุสฺส นราธิปสฺส.

Sau khi thấy điều kỳ diệu không thể nghĩ bàn ấy, toàn thể nhóm các vị quan vui mừng, để khuyên bảo về điều lợi ích, đã đến gần vua Pāṇḍu và tâu rằng:

๒๕๖.

256.

ทิสฺวาน โย อีทิสกมฺปิ ราช อิทฺธานุภาวํ มุนิปุงฺควสฺส;

ปสาทมตฺตมฺปิ กเรยฺย โนเจ กิมตฺถิยา ตสฺส ภเวยฺย ปญฺญา.

Tâu đại vương, người nào sau khi thấy oai lực thần thông như vậy của bậc Tối Thắng trong các ẩn sĩ mà không phát sinh dù chỉ một chút tín tâm, thì trí tuệ của người ấy có ích lợi gì?

๒๕๗.

257.

ปสาทนีเยสุ คุเณสุ ราช ปสาทนํ สาธุชนสฺส ธมฺโม;

ปุปฺผนฺติ สพฺเพ สยเมว วนฺเท สมุคฺคเต โกมุทกานนานิ.

Tâu đại vương, đối với những đức hạnh đáng tịnh tín, sự tịnh tín là pháp của người hiền. Khi trăng tròn mọc lên, tất cả các rừng hoa súng đều tự nở hoa.

๒๕๘.

258.

วาจาย เตสํ ปน ทุมฺมตีนํ มา สคฺคมคฺคํ ปชหิตฺถ ราช;

อนฺเธ คเหตฺวา วิจเรยฺย โก หิ อนฺเวสมาโน สุปถํ อมูฬฺโห.

Tâu đại vương, xin ngài đừng vì lời nói của những kẻ ác tuệ ấy mà từ bỏ con đường đến cõi trời. Người không mê mờ đang tìm kiếm con đường tốt, ai lại đi theo người mù?

๒๕๙.

259.

นราธิปา กปฺปิณ พิมฺพิสาร สุทฺโธทนาทิ อปิ เตชวนฺตา;

ตํ ธมฺมราชํ สรณํ อุเปจฺจ ปิวึสุ ธมฺมามตมาทเรน.

Các vị vua có oai lực như Kappiṇa, Bimbisāra, Suddhodana và những vị khác, đã quy y nơi vị Pháp Vương ấy và đã uống vị cam lồ của Chánh pháp với lòng tôn kính.

๒๖๐.

260.

สหสฺสเนตฺโต ติทสาธิโป’ปิ ขีณายุโก ขิณภวํ มุนินฺทํ;

อุเปจฺจ ธมฺมํ วิมลํ นิสมฺม อลตฺถ อายุํ อปิ ทิฏฺฐธมฺโม.

Ngay cả vị vua của chư thiên, người có ngàn mắt, khi tuổi thọ sắp hết, đã đến gần bậc Chúa Tể của các ẩn sĩ, người đã đoạn tận hữu, và sau khi lắng nghe Chánh pháp thanh tịnh, đã được thêm tuổi thọ ngay trong hiện tại.

๒๖๑.

261.

ตุวมฺปิ ตสฺมึ ชิตปญฺจมาเร เทวาติเทเว วรธมฺมราเช;

สคฺคาปวคฺคาธิคมาย ขิปฺปํ จิตฺตํ ปสาเทหิ นราธิราช.

Tâu đại vương, để chứng đắc cõi trời và Niết-bàn, xin ngài cũng hãy nhanh chóng làm cho tâm tịnh tín nơi bậc Vô Thượng Pháp Vương, bậc Thiên Nhân Sư, đấng đã chiến thắng năm loại ma.

๒๖๒.

262.

สุตฺวานเตสํ วจนํ นรินฺโท วิกิณฺณกงฺโข รตนตฺตยมฺหิ;

เสนาปตึ อตฺถวรํ อโวจ ปหฏฺฐภาโว ปริสาย มชฺเฌ.

Sau khi nghe lời của họ, đức vua, đã xua tan sự nghi ngờ nơi Tam Bảo, với tâm trạng vui mừng, đã nói lời lợi ích tối thượng với vị tổng tư lệnh ở giữa hội chúng.

๒๖๓.

263.

อสทฺทหาโน รตนตฺตยสฺส คุเณ ภวจฺเฉทนการณสฺส;

จิราย ทุลฺลทฺธิปเถ จรนฺโต ฐิโต สรชฺเช อปิ วญฺจิโตหํ.

Không tin vào các đức hạnh của Tam Bảo, là nguyên nhân đoạn tận vòng sinh tử, đi trên con đường tà kiến trong một thời gian dài, dù đang ở trong vương quốc của mình, ta đã bị lừa dối.

๒๖๔.

264.

โมเหน ขชฺโชปนกํ ธเมสึ สีตทฺทิโต ธุมสิเข ชลนฺเต;

ปิปาสิโต สินฺธุชลํ ปหาย ปิวึ ปมาเทน มรีจิโตยํ.

Do si mê, bị lạnh giá hành hạ, ta đã thổi đom đóm trong khi ngọn lửa đang cháy. Bị khát, từ bỏ nước sông, do dể duôi, ta đã uống nước ảo ảnh.

๒๖๕.

265.

ปริจฺจชิตฺวา อมตํ จิราย ชิวตฺถิโก ติกฺขวิสํ อขาทึ;

วิหาย’หํ จมฺปกปุปฺผทามํ อธารยึ ชตฺตุสุ นาคภารํ.

Từ bỏ cam lồ trong một thời gian dài, mong muốn được sống, ta đã ăn chất độc chết người. Ta đã từ bỏ vòng hoa champaka và đã mang gánh nặng của rắn hổ mang trên vai.

๒๖๖.

266.

คนฺตฺวาน ขิปฺปํ ปริขา สมีปํ อาราธยิตฺวา ชินทนฺตธาตุํ;

อาเนหิ ปูชาวิธินา กริสฺสํ ปุญฺญานิ สพฺพตฺถ สุขาวหานิ.

Hãy nhanh chóng đi đến gần hào nước, thỉnh cầu xá-lợi răng của đấng Chiến Thắng và mang về đây. Ta sẽ thực hiện các nghi thức cúng dường và làm các công đức mang lại hạnh phúc ở khắp mọi nơi.

๒๖๗.

267.

คนฺตฺวาตเตโสปริขาสมีปํ เสนาธินาโถ ปรมปฺปตีโต;

ธาตุํ มุนินฺทสฺส นมสฺสมาโน อชฺเฌสิ รญฺโญ หิตมา จรนฺโต

Khi ấy, vị tổng tư lệnh vô cùng hoan hỷ đi đến gần hào nước, và trong khi đảnh lễ xá-lợi của bậc Chúa Tể các ẩn sĩ, đã thỉnh cầu, hành động vì lợi ích của đức vua.

๒๖๘.

268.

จิราคตํ ทิฏฺฐิมลํ ปหาย อลตฺถ สทฺธํ สุคเต นรินฺโท;

ปาสาทมาคมฺม ปสาทมสฺส วฑฺเฒหิ รญฺโญ รตนตฺตยมฺหิ.

Vị quốc vương, sau khi từ bỏ cấu uế của tà kiến đã tồn tại từ lâu, đã đạt được đức tin nơi đấng Thiện Thệ; khi đã đến cung điện, hãy làm tăng trưởng lòng tịnh tín của đức vua đối với Tam Bảo.

๒๖๙.

269.

ตสฺมึ ขเณ โปกฺขรณี วิจิตฺตา ผุลฺเลหิ โสวณฺณสโรรุเหหิ;

อลงฺกโรนฺตี คคนํ อโหสิ มนฺทากินีวาภินวาวตารา.

Vào khoảnh khắc ấy, một hồ sen tuyệt đẹp với những đóa sen vàng nở rộ đã hiện ra, trang hoàng cả bầu trời, tựa như dòng sông Mandākinī vừa mới hạ giới.

๒๗๐.

270.

หํสงฺคเณวาถ มุนินฺทธาตุ สา ปงฺกชา ปงฺกชโมกฺกมนฺติ;

กุนฺทาวทาตาหิ ปภาหิ สพฺพํ ขิโรทกุจฺฉึ’ว ปุรํ อกาสิ.

Bấy giờ, xá-lợi của đấng Tối Thắng Tôn, tựa như đàn thiên nga, di chuyển từ đóa sen này sang đóa sen khác; với những tia sáng trắng như hoa lài, đã làm cho toàn thể kinh thành giống như lòng biển sữa.

๒๗๑.

271.

ตโต สุรตฺตญฺชลิปงฺกชมฺหิ ปติฏฺฐหิตฺวาน จมุปติสฺส;

สนฺทิสฺสมานา มหตา ชเนน มหปฺผลํ มานุสกํ อกตฺถ.

Sau đó, khi đã an vị trong đóa sen là đôi bàn tay chắp lại đỏ hồng của vị tướng quân, được đông đảo dân chúng chiêm ngưỡng, xá-lợi đã thị hiện quả lớn của kiếp người.

๒๗๒.

272.

สุตฺวาน วุตฺตนฺตมิมํ นรินฺโท ปหฏฺฐภาโวปทสา’ว คนฺตฺวา;

สํสูจยนฺโต ทิคุณํ ปสาทํ สุวิมฺหิโตปญฺชลิโกอโวจ.

Nghe được sự việc này, đức vua với tâm trạng hoan hỷ đã đi bộ đến; biểu lộ lòng tịnh tín tăng lên gấp bội, vô cùng kinh ngạc, ngài chắp tay cung kính và nói.

๒๗๓.

273.

โวหารทกฺขา มนุชา มุนินฺท สงฺฆฏฺฏยิตฺวา นิกโสปลมฺหิ;

กโรนฺติอคฺฆํ วรกญฺจนสฺส เอโสหิ ธมฺโม จริโตปุราโณ.

Thưa đấng Tối Thắng Tôn, những người giỏi thẩm định, sau khi mài trên đá thử, đã xác định giá trị của vàng ròng. Đây quả là thông lệ được thực hành từ xưa.

๒๗๔.

274.

มณึ ปสตฺถากรสมฺภวมฺปิ หุตาสกมฺเมหภีสงฺขริตฺวา;

ปาเปนฺติราชญฺญกิรีฏโกฏึ วิภุสนตฺตํ วิทุโนมนุสฺสา.

Ngay cả một viên ngọc quý sinh ra từ mỏ được tán thán, những người khôn ngoan, sau khi chế tác bằng công phu của lửa, cũng đưa nó lên đỉnh vương miện của bậc đế vương để làm vật trang sức.

๒๗๕.

275.

วีมํสนตฺถาย ตวาธุนาปิ มยา กตํ สพฺพมิทํ มุนินฺท;

อาคุํ มหนฺตํ ขม ภุริปญฺญ ขิปฺปํ มมาลงฺกุรุ อุตฺตมงฺคํ.

Thưa đấng Tối Thắng Tôn, tất cả những điều này đã được con thực hiện chỉ nhằm mục đích thử nghiệm Ngài. Thưa bậc Trí Tuệ Rộng Lớn, xin hãy tha thứ cho lỗi lầm to lớn này. Xin hãy nhanh chóng trang điểm cho đỉnh đầu của con.

๒๗๖.

276.

ปติฏฺฐิตา ตสฺส ตโต กิรีเฏ มณิปฺปภา ภาสินิ ทนฺตธาตุ;

อมุญฺจิ รํสี ธวลา ปชาสุ สิเนหชาตา อิว ขีรธารา.

Bấy giờ, xá-lợi Răng, được an vị trên vương miện của vua và tỏa sáng với ánh quang của ngọc báu, đã phóng ra những tia sáng trắng lên dân chúng, tựa như những dòng sữa phát sinh từ lòng thương mến.

๒๗๗.

277.

โส ทนฺตธาตุํ สิรสาวหนฺโต ปทกฺขิณํตํนครํ กริตฺวา;

สมฺปูชยนฺโต กุสุมาทิเกหิ สุสชฺชิตนฺเต ปุรมาหริตฺถ.

Vị ấy, đội xá-lợi Răng trên đầu, sau khi đi nhiễu quanh kinh thành, vừa cúng dường bằng hoa và các vật phẩm khác, đã mang xá-lợi vào kinh thành được trang hoàng lộng lẫy.

๒๗๘.

278.

สมุสฺสิโตทารสิตาตปตฺเต ปลฺลงฺกเสฏฺเฐ รตนุชฺชลมฺหิ;

ปติฏฺฐเปตฺวาน ชินสฺส ธาตุํ ปูเชสิ ราชา รตนาทิเกหิ.

Sau khi tôn trí xá-lợi của đấng Chiến Thắng trên bảo tọa tuyệt hảo lấp lánh châu báu, dưới lọng trắng cao quý được giương lên, đức vua đã cúng dường bằng ngọc ngà và các vật phẩm khác.

๒๗๙.

279.

พุทฺธาทิวตฺถุตฺตยเมว ราชา อาปาณโกฏึ สรณํ อุเปจฺจ;

หิตฺวา วิหึสํ กรุณาธิวาโส อาราธยี สพฺพชนํ คุเณหิ.

Đức vua, sau khi quy y Tam Bảo bắt đầu bằng Đức Phật cho đến trọn đời, đã từ bỏ bạo lực, an trú trong lòng bi mẫn, và dùng đức hạnh để thu phục tất cả mọi người.

๒๘๐.

280.

กาเรสิ นานารตนปฺปภาหิ สหสฺสรํสีํ’ว วิโรจมานํ;

นราธิโป ภตฺติภรานุรูปํ สุจิตฺติตํ ธาตุนิเวสนมฺปิ.

Vị quốc vương, tương xứng với lòng sùng mộ to lớn của mình, cũng đã cho xây dựng một điện thờ xá-lợi được thiết kế mỹ thuật, tỏa sáng với ánh quang của nhiều loại châu báu, tựa như mặt trời ngàn tia.

๒๘๑.

281.

วฑฺเฒสิ โส ธาตุฆรมฺหิ ธาตุํ อลงฺกริตฺวา สกลํ ปุรมฺปิ;

เสเสน ปูชาวิธินา อติตฺโต ปูเชสิ รฏฺฐํ สธนํ สโภคฺคํ.

Vị ấy đã tôn trí xá-lợi trong điện thờ, sau khi cũng đã trang hoàng toàn thể kinh thành; chưa thỏa mãn với các nghi thức cúng dường còn lại, ngài đã cúng dường cả vương quốc cùng với tài sản và của cải.

๒๘๒.

282.

อามนฺตยิตฺวา คุหสีวราชํ สมฺมานิตํ อตฺตสมํ กริตฺวา;

ทานาทิกํ ปุญฺญมเนกรูปํ สทฺธาธโน สญฺจิณิราชเสฏฺโฐ.

Vị vua xuất chúng, giàu có đức tin, sau khi mời vua Guhasīva và tôn trọng ngài, đối đãi ngài ngang bằng với chính mình, đã tích lũy nhiều loại công đức như bố thí.

๒๘๓.

283.

ตโต โส ภุปาโล กุมติชนสํสคฺคมนยํ,นิรากตฺวา มคฺเค สุคตวจนุชฺโชตสุคเม;

ปธาวนฺโต สมฺมา สปรหิตสมฺปตฺติจตุโร,ปสตฺถํ โลกตฺถํ อจริ จริตาวชฺชิตชโน.

Bấy giờ, vị quốc vương ấy, sau khi từ bỏ điều bất hạnh là giao du với những người có tà kiến, đã chân chính bước đi trên con đường dễ dàng nhờ ánh sáng lời dạy của đấng Thiện Thệ; ngài, người khéo léo trong việc thành tựu lợi ích cho mình và cho người, đã thực hành những điều lợi lạc cho thế gian đáng được tán thán, với hạnh kiểm không bị dân chúng chê trách.

ตติโย ปริจฺเฉโท.

Chương Thứ Ba.

๒๘๔.

284.

จรติ ธรณิ ปาเล ราชธมฺเมสุ ตสฺมึ,สมรจตุรเสโน ขีรธาโร นรินฺโท;

นิชภุชพลลีลา’ราติทปฺปปฺปมาถี,วิภวชนิตมาโน ยุทฺธสชฺโช’ภิคญฺฉิ.

Trong khi vị vua bảo hộ trái đất ấy đang thực hành vương pháp, thì vua Khīradhāra, người có quân đội thiện chiến, người đè bẹp lòng kiêu hãnh của kẻ thù bằng sức mạnh cánh tay của mình, người có lòng kiêu mạn sinh ra từ quyền lực, đã sẵn sàng chiến đấu và tiến đến.

๒๘๕.

285.

กริวรมถ ทิสฺวา โส คุหาทฺวารยาตํ,ปฏิภยรหิตตฺโต สีหราชา’ว ราชา;

นิชนครสมีปายาตเมตํ นรินฺทํ,อมิตพลมมโหเฆโนตฺถรนฺตา’ภิยายิ.

Bấy giờ, khi thấy vị vua kia đã đến gần thành của mình, đức vua, giống như một vị vua sư tử với tâm không hề sợ hãi, đã xuất quân tấn công, áp đảo đối phương bằng sức mạnh vô lượng của đại quân mình như một trận đại hồng thủy.

๒๘๖.

286.

อุทิตพหฬธูลีปาฬิรุทฺธนฺตฬิกฺโข,สมทวิวิธโยธาราวสํรมฺภภีเม;

นิสิตสรสตาลีวสฺสธารากราเฬ,อชินิ มหติ ยุทฺเธ ปณฺฑุโก ขีรธารํ.

Trong trận chiến vĩ đại, nơi bầu trời bị che khuất bởi những lớp bụi dày đặc bốc lên, khủng khiếp bởi sự tấn công dữ dội của các chiến binh say máu, và đáng sợ bởi những cơn mưa tên nhọn như thác đổ, vua Paṇḍu đã chiến thắng vua Khīradhāra.

๒๘๗.

287.

อถ นรปติเสฏฺโฐ สงฺคเหตฺวาน รฏฺฐํ,นิช ตนุช วรสฺมึ รชฺชภารํ นิธาย;

สุคต ทสน ธาตุํ สมฺปฏิจฺฉาปยิตฺวา,ปหิณิ จ คุหสีวํ สกฺกริตฺวา สรฏฺฐํ.

Bấy giờ, vị vua xuất chúng, sau khi thống nhất vương quốc, đã giao phó gánh nặng giang sơn cho người con trai ưu tú của mình; ngài đã trao lại xá-lợi Răng của đấng Thiện Thệ, và sau khi khoản đãi vua Guhasīva, đã tiễn ngài trở về vương quốc của mình.

๒๘๘.

288.

สุวิรมวนีปาโล สญฺญมํ อชฺฌุเปโต,วิวิธ วิภว ทานายาจเก ตปฺปยิตฺวา;

ติทสปุร สมาชํ เทหเภทา ปยาโต,กุสล ผลมนปฺปํ ปตฺถิตํ ปจฺจลตฺถ.

Vị vua xứ Suvira, sau khi thực hành đời sống tự chế, và làm thỏa mãn những người cầu xin bằng cách ban phát nhiều loại của cải, khi thân hoại mạng chung đã đi đến cõi trời Ba Mươi Ba, và đã đạt được quả lành không nhỏ như hằng mong ước.

๒๘๙.

289.

นรปติ คุหสีโว ตํ มุนินฺทสฺส ธาตุํ,สกปุรมุปเนตฺวา สาธุ สมฺมานยนฺโต;

สุคติ คมน มคฺเค ปาณิโน โยชยนฺโต,สุจริต มภิรูปํ สญฺจิณนฺโต วิหาสิ.

Vua Guhasīva, sau khi mang xá-lợi của đấng Tối Thắng Tôn về kinh thành của mình, đã sống trong khi thành kính tôn thờ xá-lợi, hướng dẫn chúng sanh trên con đường đi đến cõi lành, và tích lũy những thiện hạnh thích đáng.

๒๙๐.

290.

อคณิตมหิมสฺสุชฺเช นิรญฺโญ ตนูโช,ปุริม วยสิ เยวารทฺธสทฺธาภิโยโค;

ทสพล ตนุธาตุํ ปูชิตุํ ตสฺส รญฺโญ,ปุรวร มุปายาโต ทนฺตนาโม กุมาโร.

Con trai của vị vua xứ Ujjeni có uy đức vô lượng, một vị hoàng tử tên là Danta, người đã phát khởi lòng tin và tu tập ngay từ khi còn trẻ, đã đến kinh thành của vị vua ấy để chiêm bái xá-lợi thân của đấng Thập Lực.

๒๙๑.

291.

คุณชนิต ปสาทํ ตํ กลิงฺคาธินาถํ,นิขิล คุณ นิวาโส โส กุมาโร กริตฺวา;

วิวิธ มหวิธานํ สาธุสมฺปาทยนฺโต,อวสิ สุคตธาตุํ อนฺวหํ วนฺทมาโน.

Vị hoàng tử ấy, nơi hội tụ của mọi đức hạnh, đã làm cho vị vua xứ Kaliṅga phát sinh lòng tịnh tín; ngài đã ở lại đó, cử hành các đại lễ khác nhau một cách trang nghiêm và hằng ngày đảnh lễ xá-lợi của đấng Thiện Thệ.

๒๙๒.

292.

อภวิ จ คุหสีวสฺสาวนีสสฺส ธิตา,วิกจ กุวลยกฺขี หํสกนฺตาภิยาตา;

วทน ชิต สโรชา หาริธมฺมิลฺลภารา,กุจภรนมิตงฺคิ เหม มาลาภิธานา.

Và vua Guhasīva có một người con gái tên là Hemamālā, nàng có đôi mắt như hoa súng xanh nở rộ, dáng đi uyển chuyển như thiên nga, gương mặt vượt hơn hoa sen, mái tóc bện duyên dáng, và thân hình cong xuống vì sức nặng của đôi gò bồng đảo.

๒๙๓.

293.

อขิลคุณนิธานํ พนฺธุภาวานุรูปํ,สุวิมลกุลชาตํ ตํ กุมารํ วิทิตฺวา;

นรปติ คุหสีโว อตฺตโน ธีตรํ ตํ,อททิ สพหุมานํ ราชปุตฺตสฺส ตสฺส.

Vua Guhasīva, khi biết vị hoàng tử ấy là một kho tàng của mọi đức hạnh, xứng đáng để kết thân, và sinh ra trong một gia đình vô cùng trong sạch, đã gả người con gái của mình cho vị hoàng tử ấy với sự trân trọng lớn lao.

๒๙๔.

294.

มนุชปติ กุมารํ ธาตุรกฺขาธิกาเร,ปจุรปริชนํ ตํ สพฺพถา โยชยิตฺวา;

คว มหิส สหสฺสาทีหิ สมฺปีณยิตฺวา,สก วิภว สริกฺเข อิสฺสรตฺเต ฐเปสิ.

Vị vua đã bổ nhiệm vị hoàng tử ấy, cùng với một đoàn tùy tùng đông đảo, vào chức vụ hộ trì xá-lợi; ngài đã ban cho hoàng tử hàng ngàn bò, trâu, và các vật phẩm khác, và thiết lập cho chàng một địa vị chúa tể ngang với quyền lực của chính mình.

๒๙๕.

295.

สมรภุวิ วินฏฺเฐ ขีรธาเร นรินฺเท,มลยวนมุเปตา ภาคิเนยฺยา กุมารา;

ปพล มติ มหนฺตํ สํหริตฺวา พลคฺคํ,อุปปุรมุปคญฺฉุํ ธาตุยา คณฺหนตฺถํ.

Khi vua Khīradhāra bị tiêu diệt trên chiến trường, các vị hoàng tử là cháu của ông, những người đã đến rừng Malaya, sau khi tập hợp một đội quân hùng mạnh và to lớn, đã tiến đến kinh thành với mục đích chiếm đoạt xá-lợi.

๒๙๖.

296.

อถ นครสมีเป เต นิเวสํ กริตฺวา,สวณกฏุกเมตํ สาสนํ เปสยึสุ;

สุคตทสนธาตุํ เทหิ วา ขิปฺปมมฺหํ,ยสสิริชนนึ วา กีฬ สงฺคามเกฬึ.

Bấy giờ, sau khi hạ trại gần kinh thành, họ đã gửi đi thông điệp chói tai này: 'Hoặc là hãy nhanh chóng giao nộp xá-lợi Răng của đấng Thiện Thệ cho chúng ta, hoặc là hãy tham gia vào cuộc chơi chiến trận, mẹ của danh vọng và vinh quang.'

๒๙๗.

297.

สปทิ ธรณิปาโล สาสนํ ตํ สุณิตฺวา,อวทิ รหสิ วาจํ ราชปุตฺตสฺส ตสฺส;

นหิ สติ มม เทเห ธาตุมญฺญสฺส ทสฺสํ,อหมปิ ยทิ เชตุํ เนว เต สกฺกุเณยฺยํ.

Ngay lập tức, sau khi nghe thông điệp ấy, đức vua liền nói riêng với vị hoàng tử rằng: ‘Khi thân ta còn sống, ta sẽ không trao xá lợi cho bất kỳ ai khác, dù cho chính ta cũng không thể nào chiến thắng được chúng.’

๒๙๘.

298.

สุรนร นมิตํ ตํ ทนฺตธาตุํ คเหตฺวา,คหิต ทิชวิลาโส สีหฬํ ยาหิ ทีปํ;

อิติ วจนมุทารํ มาตุลสฺสาถ สุตฺวา,ตมวจ คุหสีวํ ทนฺตนาโม กุมาโร.

‘Hãy mang theo xá lợi Răng, vật được chư thiên và loài người đảnh lễ, cải trang thành một người Bà-la-môn và đi đến đảo Tích Lan.’ Sau khi nghe lời nói cao quý ấy của người cậu, hoàng tử tên là Danta đã thưa với vua Guhasīva rằng:

๒๙๙.

299.

ตวจ มมจ โก วา สีหเฬ พนฺธุภูโต,ชินวรณสโรเช ภตฺติยุตฺโต จ โกวา;

ชลนีธิปรตีเร สีหฬํ ขุทฺทเทสํ,กถมหมติเนสฺสํ ทนฺตธาตุํ ชินสฺส.

‘Ở Tích Lan, ai là quyến thuộc của ngài và của con? Ai là người có lòng sùng kính nơi đóa sen chân của bậc Tối Thắng? Tích Lan là một xứ sở nhỏ bé ở bờ bên kia đại dương, làm sao con có thể mang xá lợi Răng của bậc Chiến Thắng đến đó?’

๓๐๐.

300.

ตมวทิ คุหสีโว ภาคิเนยฺยํ กุมารํ,ทสพลตนุธาตุ สณฺฐิตา สีหฬสฺมึ;

ภวภยหติทกฺโข วตฺตเต สตฺถุธมฺโม,คณนปถมตีตา ภิกฺขโว จาวสึสุ.

Vua Guhasīva nói với người cháu trai, vị hoàng tử rằng: ‘Các xá lợi thân của bậc Thập Lực được an trí tại Tích Lan. Giáo pháp của bậc Đạo Sư, có khả năng diệt trừ nỗi sợ hãi trong các cõi tồn tại, vẫn còn lưu hành. Và vô số các vị Tỳ-khưu cũng đang trú ngụ ở đó.’

๓๐๑.

301.

มม จ ปิยสหาโย โส มหาเสน ราชา,ชินจรณสโรชทฺวนฺทเสวาภิยุตฺโต;

สลิลมปิ จ ผุฏฺฐํ ธาตุยา ปตฺถยนฺโต,วิวิธรตนชาตํ ปาภตํ เปสยิตฺถ.

‘Vua Mahāsena ở đó là bạn thân của ta, ngài tận tâm phụng sự đôi sen chân của bậc Chiến Thắng. Mong cầu có được dù chỉ là nước đã chạm vào xá lợi, ngài đã gửi đến nhiều loại bảo vật làm quà tặng.’

๓๐๒.

302.

ปภวติ มนุชินฺโท สพฺพทา พุทฺธิมา โส,สุคตทสนธาตุํ ปูชิตุํ ปูชเนยฺยํ;

ปริจิตวิสยมฺหา วิปฺปวุตฺถํ ภวนฺตํ,วิวิธวิภวทานา สาธุ สงฺคณฺหิตุญฺจ.

‘Vị vua trí tuệ ấy luôn có khả năng cúng dường xá lợi Răng đáng tôn kính của bậc Thiện Thệ; và cũng có khả năng tiếp đón chu đáo ngài, người đã rời xa xứ sở quen thuộc, bằng cách ban tặng nhiều loại của cải.’

๓๐๓.

303.

นิช ทุหิตุปตึ ตํ อิตฺถมาราธยิตฺวา,นรปติ คุหสีโว สงฺคเหตฺวาน เสนํ;

รณธรณิมุเปโต โส กุมาเรหิ สทฺธึ,มรณปรวสตฺตํ อชฺฌคา ยุชฺฌมาโน.

Sau khi thuyết phục người con rể của mình như vậy, vua Guhasīva tập hợp quân đội; ngài cùng với các hoàng tử khác tiến ra chiến trường, và trong khi chiến đấu, ngài đã tử trận.

๓๐๔.

304.

อถ นรปติ ปุตฺโต ทนฺตนาโม สุณิตฺวา,สวณ กฏุกเมตํ มาตุลสฺสปฺปวตฺตึ;

คหิต ทิชวิลาโส ทนฺตธาตุํ คเหตฺวา,ตุริต ตุริต ภูโต โส ปุรมฺหา ปฬายิ.

Bấy giờ, hoàng tử tên là Danta, sau khi nghe tin tức chói tai này về người cậu của mình, đã cải trang thành một người Bà-la-môn, mang theo xá lợi Răng, và vội vã trốn khỏi thành phố.

๓๐๕.

305.

สรภส มุปคนฺตฺวา ทกฺขิณํ จาถ เทสํ,อวิจลิตสภาโว อิทฺธิยา เทวตานํ;

นทิมติมหตึ โส อุตฺตริตฺวาน ปุณฺณํ,นิทหิ ทสนธาตุํ วาลุการาสิมชฺเฌ.

Vội vã đi đến phương nam, với tâm không dao động nhờ vào thần lực của chư thiên, ngài đã vượt qua một con sông rất lớn và đầy nước, rồi giấu xá lợi Răng vào giữa một đống cát.

๓๐๖.

306.

ปุน ปุรมุปคนฺตฺวา ตํ คหีตญฺญเวสํ,ภริยมปิ คเหตฺวา อาคโต ตตฺถ ขิปฺปํ;

สุคตทสนธาตุํ วาลุกาถุปกุจฺฉึ,ฐปิตมุปจรนฺโต อจฺฉิ คุมฺพนฺตรสฺมึ.

Quay trở lại thành phố, cải trang thành một người khác, ngài đón cả người vợ của mình và nhanh chóng quay lại nơi đó; trong khi chăm sóc xá lợi Răng của bậc Thiện Thệ được đặt trong bảo tháp bằng cát, ngài đã ở trong một bụi cây.

๓๐๗.

307.

สปทิ นภสิ เถโร คจฺฉมาโน ปเนโก,วิวิธกิรณชาลํ วาลุการาสิถูปา;

อวิรฬิตมุเทนฺตํ ธาตุยา ตาย ทิสฺวา,ปณมิ สุคตธาตุํ โอตริตฺวาน ตตฺถ.

Ngay lúc đó, một vị trưởng lão đang đi trên không trung, khi nhìn thấy một mạng lưới các tia sáng nhiều màu sắc phát ra liên tục từ xá lợi ấy trong bảo tháp bằng đống cát, ngài liền hạ xuống đó và đảnh lễ xá lợi của bậc Thiện Thệ.

๓๐๘.

308.

มุนิสุตมถ ทิสฺวา ชมฺปตี เต ปตีตา,นิชคมนวิธานํ สพฺพมาโรจยึสุ;

ทสพลตนุโช โส ธาตุรกฺขา นิยุตฺโต,ปรหิตนิรตตฺโต เต อุโภ อชฺฌภาสิ.

Bấy giờ, khi nhìn thấy vị đệ tử của bậc Mâu-ni, đôi vợ chồng ấy vui mừng và đã kể lại toàn bộ câu chuyện về chuyến đi của mình. Vị đệ tử của bậc Thập Lực ấy, người được giao phó việc bảo vệ xá lợi và tận tụy với lợi ích của người khác, đã nói với cả hai người rằng:

๓๐๙.

309.

ทสพลตนุธาตุํ สีหฬํ เนถ ตุมฺเห,อคณิต ตนุเขทา วีตสารชฺชเมตํ;

อปิ จ คมนมคฺเค ชาตมตฺเต วิฆาเต,สรถ มมมเนโกปทฺทวจฺเฉททกฺขํ.

‘Các vị hãy mang xá lợi thân của bậc Thập Lực này đến Tích Lan, không màng đến sự mệt mỏi của thân xác và không chút rụt rè. Hơn nữa, nếu có bất kỳ trở ngại nào phát sinh trên đường đi, hãy nhớ đến ta, người có khả năng cắt đứt nhiều tai họa.’

๓๑๐.

310.

อิติ สุคตนนูโช ชมฺปตีนํ กเถตฺวา,ปุน’ปิ ตทนุรูปํ เทสยิตฺวาน ธมฺมํ;

ปุถุตรมปเนตฺวา โสกสลฺลญฺจ คาฬฺหํ,สกวสติมุเปโต อนฺตลิกฺเขน ธีโร.

Sau khi nói như vậy với đôi vợ chồng, vị đệ tử của bậc Thiện Thệ lại thuyết một bài pháp thích hợp, loại bỏ mũi tên sầu muộn sâu sắc của họ, rồi vị hiền trí ấy bay qua không trung trở về trú xứ của mình.

๓๑๑.

311.

ภุชคภวนวาสี นินฺนคายาถ ตสฺสา,ภุชคปติ มหิทฺธิ ปณฺฑุหาราภิธาโน;

สกปุรปวรมฺหา นิกฺขมิตฺวา จรนฺโต,สมุปคมิ ตทา ตํ ฐานมิจฺฉาวเสน.

Bấy giờ, một vị long vương có đại thần lực tên là Paṇḍuhāra, sống trong cung điện rồng của con sông đó, trong khi đi ra khỏi thành phố tuyệt vời của mình để dạo chơi, đã tình cờ đến nơi đó.

๓๑๒.

312.

วิมลปุลินถูปา โส สมุคฺคจฺฉมานํ,สสิรุจิรมรีจิชฺชาลมาโลกยิตฺวา;

ฐิตมถ มุนิธาตุํ วาลุการสิคพฺเภ,กิมิทมิติ สกงฺขํ เปกฺขมาโน อเวทิ.

Sau khi nhìn thấy mạng lưới những tia sáng đẹp như ánh trăng đang tỏa ra từ bảo tháp bằng cát tinh khiết, và trong khi đang nhìn với sự nghi ngờ ‘Đây là gì?’, vị ấy đã biết được rằng xá lợi của bậc Mâu-ni đang được an trí trong lòng đống cát.

๓๑๓.

313.

สปทิ สพหุมาโน โส อสนฺทิสฺสมาโน,รตนมยกรณฺฑํ ธาตุยุตฺตํ คิลิตฺวา;

วิตตปุถุลเทโห โภคมาลาหิ ตุงฺคํ,กณกสิขริราชํ เวฐยิตฺวา สยิตฺถ.

Ngay lập tức, với lòng tôn kính sâu sắc, vị ấy trở nên vô hình, nuốt chiếc hộp bằng bảo vật chứa xá lợi; với thân hình to lớn và trải rộng, ngài dùng những vòng thân của mình quấn quanh vua núi đỉnh vàng và nằm xuống.

๓๑๔.

314.

สลิลนิธิสมีปํ ชมฺปตี คนฺตุกามา,ปุลินตลคตํ ตํ ทนฺตธาตุํ อทิสฺวา;

นยนสลิลธารํ โสกชาตํ กิรนฺตา,สุคตสุตวรํ ตํ ตงฺขเณ’นุสฺสรึสุ.

Đôi vợ chồng, muốn đi đến gần biển, đã không nhìn thấy xá lợi Răng trên bãi cát; tuôn rơi những dòng nước mắt sầu muộn, ngay lúc đó họ đã nhớ đến vị đệ tử cao quý của bậc Thiện Thệ.

๓๑๕.

315.

อถ สุคตสุโต โส จินฺติตํ สํวิทิตฺวา,อคมิ สวิธเมสํ โสกทินานนานํ;

อสุณิ จ ชินธาตุํ วาลุการาสิมชฺเฌ,นีหิตมปิ อทิฏฺฐํ ปูชิตํ ชมฺปตีหิ.

Bấy giờ, vị đệ tử của bậc Thiện Thệ, biết được suy nghĩ của họ, đã đến gần những người đang đau khổ vì sầu muộn; và đã nghe rằng xá lợi của bậc Chiến Thắng, dù đã được đôi vợ chồng cúng dường và giấu trong đống cát, nhưng đã không được nhìn thấy.

๓๑๖.

316.

สยิตมถ ยตีโส ทิพฺพจกฺขุปฺปภาวา,รตนคิรินิกุญฺเช นาคราชํ อปสฺสิ;

วิหคปติสรีรํ มาปยิ ตมฺมุหุตฺเต,วิตตปุถุลปกฺเขน’นฺตฬิกฺขํ ถเกนฺตํ.

Bấy giờ, vị chúa tể của các nhà tu khổ hạnh, nhờ năng lực của thiên nhãn, đã nhìn thấy long vương đang nằm trong một hang động của ngọn núi báu; ngay lúc đó, ngài đã hóa hiện thành thân của vua loài chim, che lấp cả bầu trời với đôi cánh rộng lớn và trải dài.

๓๑๗.

317.

ชลธิมติคภีรํ ตํ ทฺวิธา โส กริตฺวา,ปพลปวนเวเคน’ตฺตโน ปกฺขเชน;

สรภส มหิธาวํ ภีมสํรมฺภโยคา,อภิคมิ ภุชคินฺทํ เมรุปาเท นิปนฺนํ.

Vị ấy đã rẽ đại dương vô cùng sâu thẳm làm hai bằng sức gió mạnh mẽ tạo ra từ đôi cánh của mình; với sự tấn công dữ dội và cơn thịnh nộ đáng sợ, ngài đã lao đến vua rắn đang nằm dưới chân núi Meru.

๓๑๘.

318.

ชหิตภุชคเวโส ตงฺขเณ โส ผณินฺโท,ปฏิภยจกิตตฺโต สํขิปิตฺวาน โภเค;

สรภส มุปคนฺตฺวา ตสฺส ปาเท นมิตฺวา,วินยมธุรมิตฺถํ ตํ มุนีสํ อโวจ.

Ngay lúc đó, vua rắn từ bỏ hình dạng rắn của mình, kinh hãi và hoảng sợ, thu nhỏ lại những vòng thân; vội vã đến đảnh lễ dưới chân vị ấy, và đã nói với vị chúa tể của các bậc Mâu-ni những lời khiêm tốn và ngọt ngào như sau:

๓๑๙.

319.

สกลชนหิตตฺถํ เอว ชายนฺติ พุทฺธา,ภวติ ชนหิตตฺถํ ธาตุมตฺตสฺส ปูชา;

อหมปิ ชินธาตุํ ปูชยิตฺวา มหคฺฆํ,กุสลผลมนปฺปํ สญฺจิณิสฺสํ’ติ คณฺหึ.

‘Chư Phật đản sinh chỉ vì lợi ích của tất cả chúng sinh, việc cúng dường dù chỉ một chút xá lợi cũng là vì lợi ích của chúng sinh. Con cũng vậy, bằng cách cúng dường xá lợi vô giá của bậc Chiến Thắng, đã lấy xá lợi với ý nghĩ rằng con sẽ tích lũy được quả phước thiện không nhỏ.’

๓๒๐.

320.

อถ มนุชคณานํ สจฺจโพธารหานํ,วสติภวนเมสา นียฺยเต สีหฬํ ตํ;

มุนิวรตนุธาตุํ เตน เทหีติ วุตฺโต,ภุชคปติ กรณฺฑํ ธาตุคพฺภํ อทชฺชิ.

‘Xá lợi này đang được mang đến Tích Lan, nơi ở của những chúng sinh có khả năng giác ngộ chân lý. Vì vậy, hãy trao lại xá lợi thân của bậc Mâu-ni Tối Thắng.’ Khi được nói như vậy, vị long vương đã trao lại chiếc hộp chứa xá lợi bên trong.

๓๒๑.

321.

วิหคปติตนุํ ตํ สํหริตฺวาน เถโร,ชลจรสตภีมา อณฺณวา อุปฺปติตฺวา;

สกลปถวิจกฺเก รชฺชลกฺขึ’ว ธาตุํ,นรปติตนุชานํ ชมฺปตีนํ อทาสิ.

Vị trưởng lão, sau khi thu lại thân hình vua loài chim, đã bay lên khỏi đại dương đáng sợ với hàng trăm loài thủy tộc; ngài đã trao xá lợi, giống như nữ thần may mắn của vương quốc trên toàn cõi đất, cho đôi vợ chồng là con của đức vua.

๓๒๒.

322.

อิติ กตพหุกาเร สํยมินฺเท ปยาเต,สุคตทสนธาตุํ มุทฺธนา อุพฺพหนฺตา;

มหติ วิปินเทวาทีหิ มคฺเค ปยุตฺเต,วิวิธมหวิธาเน เต ตโต นิกฺขมึสุ.

Khi vị chúa tể của những người tự chế ngự, người đã giúp đỡ rất nhiều, đã ra đi, họ đội xá lợi Răng của bậc Thiện Thệ trên đầu; với sự cúng dường vĩ đại và đa dạng được thực hiện trên đường đi bởi các vị thần rừng và những vị khác, họ đã khởi hành từ nơi đó.

๓๒๓.

323.

มุทุสุรภีสมีโร กณฺฏกาทิวฺยเปโต,วิมลปุลินหารี อาสี สพฺพตฺถ มคฺโค;

อยนมุปคเต เต ทนฺตธาตุปฺปภาวา,นิคมนครวาสี สาธุ สมฺมานยึสุ.

Do oai lực của Xá-lợi Răng, khắp mọi nẻo đường đều có gió thoảng nhẹ nhàng thơm ngát, không còn gai góc và các chướng ngại vật, và được trải bằng cát trắng tinh sạch đẹp đẽ. Khi họ đi trên con đường ấy, dân chúng ở các thị trấn và thành phố đã thành kính tôn vinh.

๓๒๔.

324.

กุสุมสุรภิจุณฺณากิณฺณหตฺถาหิ นิจฺจา,สกุตุกมนุยาตา กานเน เทวตาหี;

อจลคหณทุคฺคํ เขปยิตฺวาน มคฺคํ,อคมุมตุริตา เต ปฏฺฏนํ ตามลิตฺตึ.

Được các vị chư thiên trong rừng, với những bàn tay luôn rải đầy bột hoa thơm, đi theo với lòng hân hoan, sau khi đã vượt qua con đường hiểm trở qua núi non và bụi rậm, họ đã thong thả đi đến thành phố cảng Tāmalitti.

๓๒๕.

325.

อจลปทรพทฺธํ สุฏฺฐิโตทารกูปํ,อุทิตปุถุลการํ ทกฺขนียามกญฺจ;

สยมภิมตลงฺกาคามินึ นาวเมเต,สปทิ สมุปรูฬฺหํ อทฺทสุํ วาณิเชหิ.

Họ thấy một con tàu, được ghép bằng những tấm ván chắc chắn, có cột buồm cao lớn và vững chãi, hình dáng cao và rộng, và có người lái tàu khéo léo, đang chuẩn bị đi đến Laṅkā theo dự định, và đã được các thương nhân lên tàu ngay lúc đó.

๓๒๖.

326.

อถ ทิชปวรา เต สีหฬํ คนฺตุมิจฺฉํ,สรภส มุปคนฺตฺวา นาวิกสฺสาวทึสุ;

สุติสุขวจสา โส สาธุวุตฺเตน เจสํ,ปมุทิตหทโย เต นาวมาโรปยิตฺถ.

Bấy giờ, những vị Bà-la-môn cao quý ấy, vì muốn đi đến Sīhaḷa, đã vội vã đi đến và nói với người thuyền trưởng. Bởi những lời nói êm tai và tốt đẹp của họ, người thuyền trưởng với tấm lòng hoan hỷ đã cho họ lên tàu.

๓๒๗.

327.

ชลนิธิมภิรูฬฺเหสฺเวสุ อาทาย ธาตุํ,สมภวุมุปสนฺนา โลลกลฺโลลมาลา;

สมสุรภิมนุญฺโญ อุตฺตโร วายิ วาโต,วิมลรุจิรโสภา สพฺพถา’สุํ ทิสา’ปิ.

Khi họ mang theo Xá-lợi lên tàu ra biển, những dãy sóng nhấp nhô đã trở nên yên lặng. Ngọn gió bấc nhẹ nhàng, thơm ngát, và dễ chịu đã thổi. Các phương trời cũng hoàn toàn trong sáng và rực rỡ.

๓๒๘.

328.

นภสิ อสิตโสเภ เวนเตยฺโย’ว นาวา,ปพลปวนเวคา สตฺตตํ ธาวมานา;

นยนวิสยภาวาตีตตีราจลาทึ,ปวิสิ ชลธิมชฺฌํ เผณปุปฺผาภิกิณฺณํ.

Trên bầu trời xanh thẳm, con tàu như chim thần Garuḍa, bởi tốc độ của ngọn gió mạnh, lướt đi không ngừng, vượt qua khỏi tầm mắt những bờ bến và núi non, đã đi vào giữa lòng đại dương được bao phủ bởi bọt sóng trắng như hoa.

๓๒๙.

329.

อถ อภวิ สมุทฺโท ภีมสํวฏฺฏวาตา,ภีหตสิขริกูฏาการวีจิปฺปพนฺโธ;

สวนภิทุรโฆราราวรุนฺธนฺตลิกฺโข,ภยจกิตมนุสฺสกฺกนฺทิโต สพฺพรตฺตึ.

Bấy giờ, biển cả nổi sóng bởi ngọn gió hoại kiếp kinh hoàng, với những dãy sóng có hình dạng như những đỉnh núi tan vỡ, với tiếng gầm thét kinh hoàng làm chấn động tai và bao trùm cả không gian, cùng với tiếng la hét của những người kinh hoàng và sợ hãi suốt cả đêm.

๓๓๐.

330.

อุทยสิขริสีสํ นูตนาทิจฺจพิมฺเพ,อุปคตวติ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจยมฺหิ;

สลิลนิธิชลํ ตํ สนฺตกลฺโลลมาลํ,อสิตมณิวิจิตฺตํ โกฏฺฏิมํ’วาวภาสิ.

Khi đêm ấy vừa qua, lúc vầng thái dương mới vừa lên trên đỉnh núi bình minh, mặt nước của đại dương ấy, với những dãy sóng yên lặng, đã tỏa sáng như một sàn nhà được trang hoàng bằng những viên ngọc bích.

๓๓๑.

331.

อถ วิตตผณาลี ภึสนา เกจิ นาคา,สุรภิกุสุมหตฺถา เกจิ ทิพฺพตฺตภาวา;

รุจิรมณิปทีเป เกจิ สนฺธารยนฺตา,นิชสิรสิ กโรนฺตา เกจิ กณฺฑุปฺปลานี.

Bấy giờ, một số loài rồng (Nāga) đáng sợ với những hàng mang rộng, một số vị trong thân tướng thiên nhân tay cầm những đóa hoa thơm, một số vị cầm những ngọn đèn bằng ngọc quý rực rỡ, một số vị cài những đóa hoa súng trắng trên đầu.

๓๓๒.

332.

ผุฏกุมุทกลาเป ชตฺตุเนเก วหนฺตา,กณกกลสมาลา อุกฺขิปตฺตา จ เกจิ;

ปวนจลิตเกตุคฺคาหกา เกจิ เอเก,รุจิร กณก จุณฺณาปุณฺณจงฺโคฏหตฺถา.

Một số vị vai mang những bó hoa súng trắng nở rộ, một số vị giơ cao những dãy bình vàng, một số vị cầm những lá phướn bay trong gió, và một số vị tay cầm những hộp đựng đầy bột vàng lấp lánh.

๓๓๓.

333.

สลฬิตรมณิยํ เกจิ นจฺจํ กโรนฺตา,สลยมธุรคีตํ คายมานา’ว เกจิ;

ปจุรตุริยภณฺเฑ อาหนนฺตา’ว เอเก,มุนิวรตนุธาตุํ ปูชิตุํ อุฏฺฐหึสุ.

Một số vị biểu diễn những điệu múa duyên dáng và yêu kiều, một số vị cất lên những bài ca du dương và ngọt ngào, một số vị tấu lên nhiều loại nhạc cụ, (tất cả) đã hiện ra để cúng dường Xá-lợi thân của bậc Tối Thắng Mâu-ni.

๓๓๔.

334.

รุจิรกจกลาปา ราชกญฺญาย ตสฺสา,มุนิวรทสนํ ตํ นิคฺคเตวินฺทุเลขา;

อุชุรชตสลากา สนฺนิเภ มุญฺจิ รํสี.

Từ búi tóc đẹp đẽ của nàng công chúa ấy, Xá-lợi Răng của bậc Tối Thắng Mâu-ni đã thoát ra, giống như một vầng trăng non, và phóng ra những tia sáng tựa như những que bạc thẳng tắp.

๓๓๕.

335.

อตุลิตมนุภาวํ ธาตุยา เปกฺขตํ ตํ,ปมุทิตหทยานํ ตงฺขเณ ปนฺนคานํ;

ปฏิรวหริตานํ สาธุวาทาทิกานํ,คคนมปริยนฺตํ’วาสิ วิตฺถาริตานํ.

Vào khoảnh khắc ấy, khi loài rồng (Nāga) với tâm hồn hoan hỷ đang chiêm ngưỡng oai lực vô song của Xá-lợi, bầu trời dường như được bao phủ vô tận bởi những tiếng "lành thay" và các âm thanh khác vang dội.

๓๓๖.

336.

ปวิสิ สุคต ทาฐาธาตุ สา โมฬิคพฺภํ,ปุน คคนตลมฺหา โอตริตฺวาน ตสฺสา;

ผณธรนิวหา เต ตํ ตรึ วารยิตฺวา,มหมกรุมุทารํ สตฺตรตฺตินฺทิวํหิ.

Sau khi từ trên không trung hạ xuống, Xá-lợi Răng của bậc Thiện Thệ đã đi vào lại bên trong búi tóc của nàng. Những chúng rồng (Nāga) ấy đã bao vây con tàu và thực hiện một cuộc cúng dường vĩ đại trong bảy ngày bảy đêm.

๓๓๗.

337.

อจลมิว วิมานํ อนฺตลิกฺขมฺหิ นาวํ,คติวิรหิตมมฺโหราสิมชฺฌมฺหิ ทิสฺวา;

ภยวิลุลิตจิตฺตา ชมฺปตี เต สมคฺคา,ทสพลตนุชํ ตํ อิทฺธิมนฺตํ สรึสุ.

Thấy con tàu đứng yên không thể di chuyển giữa lòng đại dương, như một thiên cung bất động, đôi vợ chồng ấy, với tâm trí bối rối vì sợ hãi, đã cùng nhau nhớ đến vị Phật tử có thần thông.

๓๓๘.

338.

สปทิ มุนิสุโต โส จิตฺตเมสํ วิทิตฺวา,นภสิ ชลธราลี มทฺทมาโน’ภิคนฺตฺวา;

วิหคปติสรีรํ มาปยิตฺวา มหนฺตํ,ภยจกิตภุชงฺเค เต ปฬาเปสิ ขิปฺปํ.

Ngay lập tức, vị Phật tử ấy, biết được tâm ý của họ, đã bay đến, rẽ qua những đám mây trên trời, hóa hiện thành một thân chim thần Garuḍa to lớn, và nhanh chóng xua đuổi những con rồng (Nāga) đang kinh hoàng và sợ hãi.

๓๓๙.

339.

อิตฺถํ พุทฺธิสุเต ภุชงฺคชนิตํ ภีตึ สเมตฺวา คเต,สา นาวา ปวนา ปกมฺปิตธชา ตุงฺคํ ตรงฺคาวลึ;

ภีนฺทนฺตี คติเวคสา ปุถุตรํ เมฆาวลีสนฺนิภํ,ลงฺกาปฏฺฏนโมตริตฺถ สหสา เถรสฺส ตสฺสิทฺธิยา.

Như vậy, khi vị Phật tử đã dẹp tan nỗi sợ hãi do loài rồng gây ra, con tàu ấy, với những lá cờ bay phần phật trong gió, rẽ những dãy sóng cao, lướt đi với tốc độ rất nhanh như một dải mây, đã nhanh chóng cập cảng Laṅkā nhờ vào thần lực của vị Trưởng lão ấy.

จตุตฺโถ ปริจฺเฉโท.

Chương Thứ Tư.

๓๔๐.

340.

สํวจฺฉรมฺหิ นวมมฺหิ มหาทิเสน,ปุตฺตสฺส กิตฺติสิริเมฆนราธิปสฺส;

เต ชมฺปตี ตมถ ปฏฺฏนโมตริตฺวา,เทวาลเย ปฏิวสึสุ มโนภิราเม.

Vào năm thứ chín của triều đại vua Kittisirimegha, con trai của vua Mahāsena, đôi vợ chồng ấy, sau khi đã lên bờ từ cảng, đã trú ngụ trong một ngôi đền đẹp đẽ.

๓๔๑.

341.

ทิสฺวาน เต ทฺวิชวโร ปถิเก นิสายํ,สนฺตปฺปยิตฺถ มธุราสนปานเกหิ;

รตฺติกฺขเย จ อนุราธปุรสฺส มคฺคํ,ฉายาปตีนมถ โส อภิเวทยิตฺถ.

Vị Bà-la-môn cao quý, khi thấy những người lữ hành ấy vào ban đêm, đã đãi họ bằng những thức ăn và đồ uống ngon ngọt. Và khi đêm tàn, ông đã chỉ cho đôi vợ chồng con đường đến Anurādhapura.

๓๔๒.

342.

อาทาย เต ทสนธาตุวรํ ชินสฺส,สมฺมานิตา ทฺวิชวเรน’ถ ปฏฺฏนมฺหา;

นิกฺขมฺม ทูรตรมคฺคมติกฺกมิตฺวา,ปทฺวารคามมนุราธปุรสฺส’คญฺฉุํ.

Họ, mang theo Xá-lợi Răng cao quý của bậc Chuyển Thắng, sau khi được vị Bà-la-môn cao quý tôn kính, đã khởi hành từ thành phố cảng. Sau khi đã đi qua một đoạn đường rất xa, họ đã đến một ngôi làng ở ngoại ô của Anurādhapura.

๓๔๓.

343.

ยํ ธมฺมิกํ นรวรํ อภิตกฺกยิตฺวา,ชายาปตี วิสยเมตมุปาคมึสุ;

ตํ วฺยาธินา สมุทิเตน มหาทิเสน,ลงฺกิสฺสรํสุจิรกาลกตํ สุณึสุ.

Đôi vợ chồng nghe tin rằng vị vua hiền đức Mahāsena, chúa tể của Laṅkā, người mà họ đã tin tưởng để đến xứ sở này, đã băng hà từ lâu do một cơn bệnh khởi lên.

๓๔๔.

344.

โสเกน เต สิขริเนว สมุคฺคเตน,อชฺโฌตฺถฏา พหุตรํ วิลปีํสุ มุฬฺหา;

กายึสุ เตสมถ มุจฺฉิตมานสานํ,สพฺพา ทิสา จ วิทิสา จ ฆนนฺธการา

Bị bao trùm bởi nỗi sầu muộn dâng cao như núi, họ đã than khóc rất nhiều trong sự bối rối. Bấy giờ, đối với họ, những người có tâm trí mê muội, tất cả các phương và các hướng đều trở nên tối tăm mịt mù.

๓๔๕.

345.

สุตฺวาน กิตฺติสิริเมฆนราธิปสฺส,รชฺเชฐิตสฺส รตนตฺตยมามกตฺตํ;

วสฺเสน นิพฺพุตมหาทหนา’ว กจฺฉา,เต ชมฺปตี สมภวุํ หตโสกตาปา.

Sau khi nghe về lòng tôn kính đối với Tam Bảo của vua Kittisirimegha, người đang trị vì vương quốc, đôi vợ chồng ấy đã được nguôi ngoai nỗi sầu muộn và phiền não, như đám cỏ khô bị cháy lớn được dập tắt bởi một cơn mưa.

๓๔๖.

346.

สุตฺวาน เมฆคิรินามมหาวิหาเร,ภิกฺขุสฺส กสฺสจิ นราธิปวลฺลภตฺตํ;

ตสฺส’นฺติกํ สมุปคมฺม กตาติเถยฺยา,ธาตุปฺปวตฺติมวทึสุ อุโภ สเมจฺจ.

Sau khi nghe rằng tại đại tu viện tên là Meghagiri có một vị Tỳ-kheo được nhà vua sủng ái, họ đã đến gặp vị ấy. Sau khi được tiếp đãi, cả hai đã cùng nhau kể lại câu chuyện về Xá-lợi.

๓๔๗.

347.

สุตฺวาน โส มุนิวโร ทสนปฺปวตฺตึ,หฏฺโฐ ยถามตรเสน’หิสิตฺตคตฺโต;

เคเห สเก สปทิ ปฏฺฏวิตานเกหิ,วฑฺเฒสิ ธาตุมมลํ สมลงฺกตมฺหิ.

Vị Tỳ-kheo cao quý ấy, sau khi nghe câu chuyện về Xá-lợi Răng, đã vô cùng hoan hỷ, như thể toàn thân được tưới tẩm bằng nước cam lồ. Ngay lập tức, tại nơi ở của mình, được trang hoàng lộng lẫy bằng những lọng lụa, ngài đã tôn trí Xá-lợi vô nhiễm.

๓๔๘.

348.

เตสญฺจ ชานิปติกานมุภินฺนเมโส,กตฺวาน สงฺคหมุฬารตรํ ยถิจฺฉํ;

วุตฺตนฺตเมตมภิเวทยิตุํ ปสตฺถํ,ลงฺกาธิปสฺส สวิธํ ปหิณิตฺถ ภิกฺขุํ.

Và vị Tỳ-kheo ấy, sau khi đã hết lòng giúp đỡ cả hai vợ chồng theo như ý muốn của họ, đã phái một vị Tỳ-kheo khác đến trước đức vua Laṅkā để báo cáo câu chuyện tốt lành này.

๓๔๙.

349.

ราชา วสนฺตสมเย สห กามินีหิ,อุยฺยานเกฬิสุข เมกทิเน’นุโภนฺโต;

อาคจฺฉมานมถ ตตฺถ สุทุรโต’จ,ตํ วิปฺปสนฺนมุขวณฺณมปสฺสิ ภิกฺขุํ.

Một hôm, vào mùa xuân, nhà vua cùng với các cung phi đang tận hưởng lạc thú du ngoạn trong ngự uyển; bỗng từ xa, ngài trông thấy một vị Tỳ-khưu đang đi đến, với sắc mặt vô cùng thanh tịnh.

๓๕๐.

350.

โส สํยมิ สมุปคมฺม นราธิปํ ตํ,วุตฺตนฺตเมตมภิเวทยิ ตุฏฺฐจิตฺโต;

สุตฺวาน ตํ ปรมปีติภรํ วหนฺโต,สมฺปตฺตจกฺกรตโน’ว อโหสิ ราชา.

Vị tu sĩ tự chế ấy, với tâm hoan hỷ, đã đến gần đức vua và báo cho ngài biết sự việc này. Sau khi nghe tin, nhà vua tràn ngập niềm vui vô hạn, giống như người vừa đắc được luân bảo.

๓๕๑.

351.

ลงฺกิสฺสโร ทฺวิชวรา ชินทนฺตธาตุ,มาทาย ชานิปตโย อุภเย สเมจฺจ;

เอสฺสนฺติ ลงฺกมจิเรน อิตีริตํ ตํ,เนมิตฺติกสฺส วจนญฺจ ตถํ อมญฺญิ.

Vua xứ Laṅkā liền nghĩ rằng lời của nhà tiên tri đã trở thành sự thật, lời tiên tri rằng: 'Cặp vợ chồng Bà-la-môn cao quý sẽ cùng nhau mang Xá-lợi Răng của đấng Chiến Thắng đến Laṅkā trong chẳng bao lâu nữa.'

๓๕๒.

352.

ราชา ตโต มหติยา ปริสาย สทฺธึ,ตสฺสานุราธนครสฺส ปุรุตฺตราย;

อาสาย ตํ สปทิ เมฆคิรึ วิหารํ,สทฺโธ อคญฺฉิ ปทสา’ว ปสนฺนจิตฺโต.

Bấy giờ, nhà vua với lòng tin và tâm thanh tịnh, cùng với đoàn tùy tùng đông đảo, lập tức đi bộ đến tu viện Meghagiri, ở hướng đông bắc của kinh thành Anurādhapura.

๓๕๓.

353.

ทิสฺวา ตโต สุคตธาตุมลพฺภเนยฺยํ,อานนฺทชสฺสุนิวเหหิ จ ตารหารํ;

สิญฺจํ วิธาย ปณิธึ พหุมานปุพฺพํ,โรมญฺจกญฺจุกธโร อิติ จินฺตยิตฺถ.

Khi ấy, nhìn thấy Xá-lợi của đấng Thiện Thệ, một vật vô cùng hy hữu, vua tuôn trào những giọt nước mắt vui mừng như chuỗi ngọc trai, tắm gội (Xá-lợi). Với lòng tôn kính vô biên, ngài phát nguyện, toàn thân nổi da gà, và suy nghĩ như sau.

๓๕๔.

354.

โส’หํ อเนกรตนุชฺชลโมฬิธารึ,ปูเชยฺยมชฺช ยทิ ทุจฺจชมุตฺตมงฺคํ;

โลกตฺตเยกสรณสฺส ตถาคตสฺส,โน ธาตุยา มหมนุจฺฉวิกํ กเรยฺยํ.

Ta đây, người đang đội vương miện lấp lánh vô số bảo châu, nếu hôm nay có dâng cúng cả cái đầu khó từ bỏ này, thì sự cúng dường ấy cũng không xứng đáng với Xá-lợi của đấng Như Lai, bậc nương tựa duy nhất của ba cõi.

๓๕๕.

355.

เอตํ ปหูตรตนํ สธนํ สโภคฺคํ,สมฺปูชยํ อปิ ธราวลยํ อเสสํ;

ปูชํ กโรมิ ตทนุจฺฉวิกํ อหํ’ติ,จินฺเตยฺย โกหิ ภุวเนสุ อมูฬฺหติตฺโต.

Ngay cả khi dâng cúng toàn bộ cõi đất này, với vô số châu báu, tài sản và vật hưởng dụng, thì có ai trong các thế giới này, người không mê muội, lại có thể nghĩ rằng: 'Ta đang thực hiện một sự cúng dường xứng đáng'?

๓๕๖.

356.

ลงฺกาธิปจฺจมิทมปฺปตรํ มมาสิ,พุทฺโธ คุเณหิ วิวิเธหิ ปมาณ สุญฺโญ;

โส’หํ ปริตฺตวิภโว ติภเวกนาถํ,ตํ ตาทิสํ ทสพลํ กถมจฺจยิสฺสํ.

Quyền cai trị xứ Laṅkā này của ta thật nhỏ bé, trong khi đức Phật, với vô số đức hạnh, thì không thể đo lường. Ta, với tài sản ít ỏi này, làm sao có thể cúng dường xứng đáng bậc Thập Lực, đấng Hộ Trì duy nhất của ba cõi như vậy?

๓๕๗.

357.

อิตฺถํ ปุนปฺปุน ตเทว วิจินฺตยนฺโต,อาปชฺชิ โส ธิติยุโต’ปิ วิสญฺญิภาวํ;

สํวีชิโต สปทิ จามรมารุเตน,ขินฺเนน เสวกชเนน อลตฺถ สญฺญํ.

Cứ suy ngẫm đi suy ngẫm lại như vậy, nhà vua, dù là người kiên định, cũng đã rơi vào trạng thái bất tỉnh. Ngay lập tức, được những người hầu cận lo lắng dùng phất trần quạt, ngài đã tỉnh lại.

๓๕๘.

358.

โถกมฺปิ พีชมถ วา อภิโรปยนฺตา,เมธาวิโน มหติยา’ปิ มสุนฺธราย;

กาเลน ปตฺต ตว ปุปฺผผลทิกานิ,วินฺทนฺติ ปตฺถิตผลานิ อนปฺปกานิ.

Cũng vậy, những người trí tuệ, dù gieo một hạt giống nhỏ trên mảnh đất bao la, theo thời gian, họ cũng sẽ gặt hái được vô số kết quả mong muốn như lá, hoa, và quả.

๓๕๙.

359.

เอวํ คุเณหิ วิวิเธหิ’ปิ อปฺปเมยฺย,ธมฺมิสฺสรมฺหิ มหมปฺปตรมฺปิ กตฺวา;

กาลจฺจเยน ปริณาม วิเสสรมฺมํ,สคฺคาปวคฺคสุขมปฺปฏิมํ ลภิสฺสํ.

Cũng vậy, dù chỉ thực hiện một sự cúng dường nhỏ bé đến đấng Pháp Vương, người có vô lượng đức hạnh không thể đo lường, theo thời gian, ta sẽ đạt được hạnh phúc vô song của cõi trời và Niết-bàn, một kết quả đặc biệt và mỹ mãn.

๓๖๐.

360.

อิตฺถํ วิจินฺติย ปโมทภราติเรก,สมฺปุณฺณจนฺทิมสริกฺขมุโข นรินฺโท;

สพฺพญฺญุโน ทสนธาตุวรสฺส ตสฺส,ปูเชสิ สพฺพมปิ สีหฬทีปเมตํ.

Suy nghĩ như vậy, nhà vua, với niềm vui vô bờ, gương mặt rạng rỡ như trăng tròn, đã dâng cúng toàn bộ hòn đảo Sīhaḷa này cho Xá-lợi Răng cao quý của đấng Toàn Giác.

๓๖๑.

361.

ภิกฺขู’ปิ เตปิฏก ชาตกภาณกาทิ,ตกฺกคมาทิ กุสลา อปิ พุทฺธิมนฺโต;

วตฺถุตฺตเยกสรณา อปิ โปรวคฺคา,โกตุหลา สปทิ สนฺนิปตึสุ ตตฺถ.

Các vị Tỳ-khưu, những người thông thuộc Tam Tạng, những người kể chuyện Bổn Sanh, những người giỏi về luận lý và kinh điển, cùng những bậc trí tuệ, và cả các nhóm thị dân, những người chỉ nương tựa nơi Tam Bảo, tất cả đều hiếu kỳ và nhanh chóng tụ tập tại đó.

๓๖๒.

362.

ราชา ตโต มหติย ปริสาย มชฺเฌ,อิจฺจพฺรุวี มุนิวโร หิ สุสุกฺกทาโฐ;

ทาฐา ชินสฺส ยทิ โอสธิตารกา’ว,เสตา ภเวยฺย กิมยํ มลินาวภาสา.

Bấy giờ, giữa đại chúng, nhà vua nói rằng: 'Bậc Thánh Giả Tối Thượng quả thực có hàm răng rất trắng. Nếu răng của đấng Chiến Thắng trắng như sao mai, tại sao (Xá-lợi) này lại có màu sẫm như vậy?'

๓๖๓.

363.

ตสฺมึ ขเณ ทสนธาตุ มุนิสฺสรสฺส,ปกฺเข ปสาริย ทุเว วิย ราชหํสี;

วิตฺถาริตํ’สุนิ วหา คคนงฺคนมฺหิ,อาวฏฺฏโต ฉวิ ชเวน มุหุตฺตมตฺตํ.

Ngay lúc ấy, Xá-lợi Răng của đấng Tối Thắng, giống như một con thiên nga hoàng gia giang rộng đôi cánh, tỏa ra những tia sáng rực rỡ, bay lượn nhanh chóng trên bầu trời trong khoảnh khắc.

๓๖๔.

364.

ปจฺจคฺฆมตฺถรณกํ สิตมตฺถริตฺวา,ภทฺทาสนมฺหิ วินิธาย มุนินฺทธาตุํ;

ตํ ชาติปุปฺผนิกเรน ถเกสิ ราชา,วสฺสจฺจยมฺพุธรกูฏสมปฺปเภน.

Nhà vua trải một tấm thảm trắng quý giá trên một pháp tòa lộng lẫy, đặt Xá-lợi của đấng Tối Thắng lên đó, rồi phủ lên trên một đống hoa lài, trắng sáng như đỉnh núi mây mùa thu.

๓๖๕.

365.

อุคฺคมฺม ขิปฺปมถ ธาตุ มุนิสฺสรสฺส,สา ปุปฺผราสิสิขรมฺหิ ปติฏฺฐหิตฺวา;

รํสีหิ ทุทฺธธวเลหิ วิโรจมานา,สมฺปสฺสตํ อนิมิเส นยเน อกาสิ.

Bấy giờ, Xá-lợi của đấng Tối Thắng nhanh chóng bay lên, ngự trên đỉnh của đống hoa, tỏa ra những tia sáng trắng như sữa, khiến cho những người chiêm ngưỡng phải nhìn không chớp mắt.

๓๖๖.

366.

ตํ ธาตุมาสนคตมฺหิ ปติฏฺฐเปตฺวา,ขีโรทเอเณปฏลปฺปฏิเม ทุกุเฬ;

ฉาเทสิ สาฏกสเตหิ มหารเหหิ,ภิยฺโย’ปิ โส อุปปริกฺขิตุกามตาย.

Với mong muốn thử nghiệm thêm, nhà vua lại đặt Xá-lợi lên pháp tòa, rồi dùng những tấm vải mịn màng như bọt sóng biển sữa và hàng trăm y phục quý giá để che phủ lên trên.

๓๖๗.

367.

อพฺภุคฺคตา สปทิ วตฺถสตานิ เภตฺวา,เสตมฺพุโททรวินิคฺคตจนฺทิมา’ว;

ฐตฺวาน สา อุปริ เตสมภาสยิตฺถ,รํสีหิ กุนฺทวิสเทหิ ทิสา สมนฺตา

Ngay lập tức, (Xá-lợi) xuyên qua hàng trăm lớp vải bay vút lên, giống như mặt trăng thoát ra khỏi lòng đám mây trắng, rồi ngự ở trên cao, tỏa ra những tia sáng tinh khiết như hoa lài, chiếu rọi khắp mọi phương.

๓๖๘.

368.

ตสฺมึ ขเณ วสุมตี สห ภูธเรหิ,คชฺชิตฺถ สาธุวจนํ’ว สมุคฺคิรนฺตี;

ตํ อพฺภูตํ วิย สเมกฺขิตุมมฺพุราสิ,โส นิจฺจโล อภวิ สนฺตตรงฺคพาหุ.

Vào khoảnh khắc ấy, mặt đất cùng với núi non rung chuyển, như thể đang reo lên lời 'Lành thay!'. Biển cả, dường như để chiêm ngưỡng điều kỳ diệu ấy, cũng trở nên tĩnh lặng, những cánh tay sóng của nó cũng yên bình.

๓๖๙.

369.

มตฺเตภกมฺปิตสุปุปผิตสาลโต’ว,ภสฺสึสุ ทิพฺพกุสุมานิ’ปิ อนฺตฬิกฺขา;

นจฺเจสุ จาตุริยยมจฺฉริยํ ชนสฺส,สนฺทสฺสยึสุ คคเน สุรสุนฺทรี’ปิ.

Những đóa hoa trời cũng từ không trung rơi xuống, tựa như hoa từ một cây Sa-la đang nở rộ bị một con voi say làm rung chuyển. Các tiên nữ xinh đẹp cũng ở trên trời, biểu diễn những điệu múa kỳ diệu và khéo léo cho mọi người xem.

๓๗๐.

370.

อานนฺทสญฺชนิตตารรวาภิรามํ,คายึสุ คีตมมตาสนคายกา’ปิ;

มุญฺจึสุ ทิพฺพตุริยานิ’ปิ วาทิตานิ,คมฺภีรมุจฺจมธุรํ ทฺวิคุณํ นินาทํ.

Các nhạc công cõi trời cũng cất lên những bài ca du dương, với âm thanh cao vút làm phát sinh niềm vui. Các nhạc cụ chư thiên cũng được tấu lên, vang dội những âm thanh vừa trầm hùng, vừa cao vút, vừa ngọt ngào, vang vọng gấp bội.

๓๗๑.

371.

สํสิพฺพิตํ รชตรชฺชุสตานุการี,ธาราสเตหิ วสุธมฺพรมมฺพุเทน;

สพฺพา ทิสา ชลทกุฏมหคฆิเยสุ,ทิตฺตาจิรชฺชุติปทีปสตาวภาสา.

Mây trời tuôn xuống hàng trăm dòng mưa, tựa như hàng trăm sợi dây bạc kết nối đất trời. Khắp mọi phương hướng, trong những hang động lớn của các đỉnh mây, được soi sáng bởi ánh sáng của hàng trăm ngọn đèn chớp lóe lên.

๓๗๒.

372.

อาธุยมาน มลยาวล กานนนฺโต,สมถุลฺล ปุปฺผช ปราคหราภิหาริ;

เสโทท พินฺทุคณ สํหรณปฺปวีโณ,มนฺทํ อวาสิ สิสิโร อปิ คนฺธวาโห.

Làn gió thơm mát cũng thổi nhẹ nhàng, đến từ dãy rừng Malaya đang lay động, mang theo phấn hoa ngào ngạt và khéo léo làm tan đi những giọt mồ hôi.

๓๗๓.

373.

ราชา ตมพฺภุตมเวกฺขิย ปาฏิหีรํ,โลกุสฺสวํ พหุตรญฺจ อทิฏฺฐปุพฺพํ;

จิปฺผาริตกฺขิยุคโล ปรมปฺปโมทา,ปูชํ กริตฺถ มหตึ รตนาทิเกหิ.

Nhà vua, khi chứng kiến phép lạ kỳ diệu và lễ hội thế gian vĩ đại chưa từng thấy này, với đôi mắt mở to vì niềm vui tột độ, đã thực hiện một cuộc cúng dường lớn lao bằng châu báu và các vật phẩm khác.

๓๗๔.

374.

โส ธาตุมตฺตสิรสา’ถ สมุพฺพหนฺโต,ฐตฺวา สมุสฺสิต สิตาตปวารณมฺหิ;

จิตฺตตฺถเร รถวเร สิตวาชิยุตฺเต,ลกฺขินิธานนุราธปุรํ ปเวกฺขิ.

Bấy giờ, nhà vua, tự mình đội Xá-lợi trên đầu, đứng dưới lọng trắng hoàng gia được giương cao, trên một cỗ xe tuyệt hảo được trang hoàng lộng lẫy do ngựa trắng kéo, tiến vào thành Anurādhapura, nơi chứa đựng sự thịnh vượng.

๓๗๕.

375.

เทวินฺท มนฺทิร สเม สมลงฺกตมฺหิ,ราชา สกมฺหิ ภวเน อตุลานุภาโว;

สีหาสเน ปฏิก โกชว สนฺถตมฺหิ,ธาตุํ ฐเปสิ มุนิโน สสิตาตปตฺเต.

Nhà vua, với uy lực vô song, đã đặt Xá-lợi của bậc Thánh Giả lên một ngai vàng sư tử có trải tấm thảm len quý, dưới một chiếc lọng trắng, trong cung điện của mình, một cung điện được trang hoàng lộng lẫy như cung điện của Đế Thích.

๓๗๖.

376.

อนฺโต’ว ภุมิปติ ธาตุฆรํ มหคฺฆํ,กตฺวาน ตตฺถ วินิธาย มุนินฺทธาตุํ;

สมฺปูชยิตฺถ วิวิเธหิ อุปายเนหิ,รตฺตีนฺทิวํ ติทิวโมกฺข สุขาภิกงฺขี.

Vị quốc vương, với lòng mong cầu hạnh phúc cõi trời và giải thoát, đã cho xây dựng một điện thờ xá lợi vô giá ở bên trong, tôn trí xá lợi của Đức Tối Thắng vào đó, và đã cúng dường bằng nhiều lễ vật khác nhau cả ngày lẫn đêm.

๓๗๗.

377.

เตสญฺจ ชานิปติกานมุภินฺนเมว,ตุฏฺโฐ พหูนิ รตนาภรณาทิกานิ;

คาเมจ อิสฺสรกุเลก นีวาสภุเต,ทตฺวาน สงฺคหมกาสิ ติสีหฬินฺโท.

Vị chúa của ba xứ Tích Lan, với lòng hoan hỷ, đã ban tặng cho cả hai vợ chồng ấy nhiều châu báu, trang sức, và một ngôi làng là nơi cư ngụ của một gia đình quyền quý, và đã thể hiện sự ưu ái.

๓๗๘.

378.

สงฺคมฺม ชานปท เนคม นาคราที,อุกฺกณฺฐิตา สุคตธาตุมปสฺสมานา;

โลกุตฺตมสฺส จริตานิ อภิตฺถวนฺตา,อุคฺโฆสยึสุ ธรณีปติสนฺนิธานิ;

ธมฺมิสฺสโร สกลโลกหิตาย โลเก,ชายิตฺถ สพฺพชนตาหิตมาจริตฺถ;

วิตฺถาริตา พหุชนสฺส หิตาย ธาตุ,อิจฺฉาม ธาตุมภิปูชยิตุํ มยมฺปิ.

Dân chúng từ các miền quê, thị trấn, và thành thị tụ tập lại, lòng đầy khắc khoải vì không được chiêm bái xá lợi của Đức Thiện Thệ. Tán thán công hạnh của bậc Tối Thắng trên đời, họ cất tiếng thỉnh nguyện trước sự hiện diện của nhà vua: 'Đức Pháp Vương đã đản sinh trên thế gian vì lợi ích của toàn thể thế giới, Ngài đã hành động vì lợi ích của tất cả chúng sanh. Xá lợi đã được lưu truyền vì lợi ích của nhiều người. Chúng con cũng mong muốn được cúng dường xá lợi.'

๓๘๐.

380.

โส สนฺนิปาติย มหีปติ ภิกฺขุสงฺฆ,มารามวาสิมนุราธปุโรปกณฺเฐ;

อชฺฌาสยํ ตมภิเวทยิ สตฺถุธาตุ,ปูชาย สนฺนิปติตสฺส มหาชนสฺส.

Vị quốc vương ấy đã triệu tập Tăng chúng đang cư ngụ tại Đại Tự gần thành Anurādhapura, và đã trình bày ý nguyện của đám đông dân chúng đã tụ tập để cúng dường xá lợi của Đức Đạo Sư.

๓๘๑.

381.

เถโร ตหึ มหติ ภิกฺขุคเณ ปเนโก,เมธาพเลน อสโม กรุณาธิวาโส;

เอวํ ติสีหฬปติสฺส มหามติสฺส,โลกตฺถจารจตุรสฺส นิเวทยิตฺถ.

Bấy giờ, trong Tăng đoàn đông đảo ấy, có một vị trưởng lão, trí tuệ vô song, là nơi nương náu của lòng bi mẫn, đã trình bày như vầy với vị đại thần của vua ba xứ Tích Lan, một người khéo léo trong việc mưu cầu lợi ích cho thế gian.

๓๘๒.

382.

โย อาจเรยฺย อนุชีวิชนสฺส อตฺถํ,เอโส ภเว’นุจริโต มหตํ สภาโว;

ธาตุํ วสนฺตสมเย พหิ นีหริตฺวา,ทสฺเสหิ ปุญฺญมภิปตฺถยตํ ชนานํ.

'Người nào hành động vì lợi ích của những người tùy thuộc mình, đó là bản chất và hành vi của bậc vĩ nhân. Vào mùa xuân, hãy mang xá lợi ra ngoài và cho những người mong cầu công đức được chiêm bái.'

๓๘๓.

383.

สุตฺวาน สํยมิวรสฺส สุภาสิตานิ,ปุจฺฉิตฺถ โส นรวโร ปุน ภิกฺขุสงฺฆํ;

ธาตุํ นมสฺสิตุมเนน มหาชเนน,ฐานํ กิเมตฺถ รมณียตรํ สิยา’ติ.

Sau khi nghe những lời thiện thuyết của bậc tu sĩ cao quý, vị nhân kiệt ấy lại hỏi Tăng chúng rằng: 'Để cho đám đông dân chúng này đảnh lễ xá lợi, nơi nào ở đây sẽ là nơi mỹ lệ hơn cả?'

๓๘๔.

384.

สพฺเพ’ปิ เต อถ นิกาย นิวาสิ ภิกฺขู,ฐานํ สกํ สกม วณฺณยุมาทเรน;

อญฺโญญฺญภินฺนวจเนสุ จ เตสุ ราชา,เนวาภินนฺทิ น ปฏิกฺขิปิ กิญฺจิวากฺยํ.

Bấy giờ, tất cả các vị tỳ khưu cư ngụ trong các bộ phái của mình đều kính cẩn ca ngợi trú xứ riêng của mình. Khi lời nói của họ khác biệt nhau, nhà vua đã không chấp thuận cũng không bác bỏ bất kỳ lời nào.

๓๘๕.

385.

มชฺฌตฺตตานุคตมานสตาย กินฺตุ,ราชา อโว จ ปุน ภิกฺขุคณสฺส มชฺเฌ;

อตฺตานุรูปมยเมว มุนินฺทธาตุ,ฐานํ ขเณน สยเมว คมิสฺสตีติ.

Tuy nhiên, vì tâm đức vua đã thấm nhuần sự trung dung, ngài lại nói giữa Tăng chúng rằng: 'Chính xá lợi của Đức Tối Thắng sẽ tự mình đi đến một nơi thích hợp trong chốc lát.'

๓๘๖.

386.

ราชา ตโต ภวนเมว สกํ อุเปจฺจ,ธาตุปฺปณามมภิปตฺถยตํ ชนานํ;

ขิปฺปํมุขมฺพุชวนานี วิกาสยนฺโต,สชฺเชตุมาห นครญฺจ วิหารมคฺคํ.

Sau đó, nhà vua trở về cung điện của mình, và để làm cho những gương mặt tựa hoa sen của dân chúng, những người mong mỏi được đảnh lễ xá lợi, nhanh chóng nở rộ, ngài đã ra lệnh trang hoàng thành phố và con đường dẫn đến tu viện.

๓๘๗.

387.

สมฺมชฺชิตา สลิล เสวน สนฺตธูลี,รจฺฉา ตทา’สิ ปุลินตฺถรณาภิรามา;

อุสฺสาปิตานิ กณกาทิวิจิตฺติตานิ,วฺยคฺฆาทิ รูปขจิตานิ จ โตรณานิ.

Các con đường được quét dọn sạch sẽ, bụi được dẹp yên bằng cách tưới nước, lúc ấy trông thật đẹp mắt với lớp cát trắng được rải lên. Các cổng chào được dựng lên, trang trí bằng vàng và các vật liệu khác, và được khảm bằng hình ảnh của cọp và các loài vật khác.

๓๘๘.

388.

ฉายา นิวาริต วิโรจน รํสิตาปา,นจฺจํ’ว ทสฺสยติ วาตธูตา ธชาลิ;

วีถิ วสนฺตวนราชิ สมานวณฺณา,ชาตา สุชาตกทลีตรุมาลิกาหิ.

Sức nóng của tia nắng mặt trời được ngăn che bởi bóng mát. Hàng cờ phướn, lay động trong gió, dường như đang nhảy múa. Con đường trở nên có màu sắc giống như một hàng cây trong rừng xuân, với những hàng cây chuối được trồng tươi tốt.

๓๘๙.

389.

สํสูจยนฺติ จ สตํ นวปุณฺณกุมฺภา,สคฺคาปวคฺคสุขมิจฺฉิตมิชฺฌตีติ;

กปฺปุรสารตคราครุสมฺภเวหิ,ธูเปหิ ทุทฺทินมโถ สุทินํ อโหสิ.

Những bình nước đầy mới đặt cho thấy rằng hạnh phúc mong muốn của cõi trời và sự giải thoát sẽ được thành tựu cho những người hiền thiện. Với hương thơm từ long não, đàn hương, và trầm hương, ngày u ám bỗng trở thành một ngày đẹp trời.

๓๙๐.

390.

โอลมฺพมานสิตมุตฺตกชาลกานิ,สชฺชาปิตานิ วิวิธานิ จ มณฺฑปานิ;

สมฺปาทิตานิ จ ตหึ กุสุมคฆิกานิ,อาโมท ลุทฺธ มธุปาวลิ กุชิตานิ.

Nhiều gian đình đài khác nhau được dựng lên, với những tấm lưới ngọc trai trắng buông rủ. Ở đó, những tràng hoa được kết sẵn, nơi những đàn ong, bị quyến rũ bởi hương thơm, đang cất tiếng vo ve.

๓๙๑.

391.

คจฺฉึสุ เกจิ คหิตุสฺสว เวสโสภา,เอเก สมุคฺคปริปุริตปุปฺผหตฺถา;

อญฺเญ ชนา สุรภิจุณฺณภรํ วหนฺตา,ตตฺเถตเร ธตวิจิตฺตมหาตปตฺตา.

Một số người đi đến, khoác lên mình vẻ lộng lẫy của trang phục lễ hội. Một số khác tay cầm những hộp đầy hoa. Những người khác nữa thì mang theo những gánh bột thơm. Lại có những người khác ở đó cầm những chiếc lọng lớn được trang trí.

๓๙๒.

392.

ลงฺกิสฺสโร’ถ สสิปณฺฑรวาชิยุตฺเต,อุชฺโชติเต รถวเร รตนปฺปภาหิ;

ธาตุํ ติโลกติลกสฺส ปติฏฺฐเปตฺวา,เอตํ อโวจ วจนํ ปณิปาตปุพฺพํ.

Bấy giờ, vua xứ Laṅkā, sau khi tôn trí xá lợi của bậc Tam Giới Đạo Sư lên chiếc xe báu tuyệt hảo, được kéo bởi những con ngựa trắng như mặt trăng và tỏa sáng bởi ánh hào quang của châu báu, đã cúi mình đảnh lễ và nói lên lời này.

๓๙๓.

393.

สมฺโพธิยา อิว มุนิสฺสร โพธิมณฺฑํ,คณฺฑมฺพรุกฺขมิว ติตฺถิยมทฺทนาย;

ธมฺมญฺจ สํวิภชิตุํ มิคทายมชฺช,ปูชานุรูปมุปคจฺฉ สยํ ปเทสํ.

'Kính bạch Đức Tối Thắng, cũng như Ngài đã đến Bồ đề đoàn để chứng ngộ Chánh Đẳng Giác, cũng như Ngài đã đến cây Gaṇḍamba để hàng phục ngoại đạo, và đến vườn Lộc Uyển để thuyết giảng Chánh Pháp, hôm nay, xin Ngài hãy tự mình đi đến một nơi thích hợp để được cúng dường.'

๓๙๔.

394.

ราชา ตโต สมุจิตาจรเณสุ ทกฺโข,วิสฺสชฺชิ ผุสฺสรถมฏฺฐิตสารถึ ตํ;

ปจฺฉา สยํ มหติยา ปริสาย สทฺธึ,ปูชาวิเสสมสมํ อคมา กโรนฺโต.

Bấy giờ, nhà vua, người khéo léo trong các hành vi thích hợp, đã cho chiếc xe Phussa ấy ra đi mà không có người đánh xe. Sau đó, chính ngài cùng với đoàn tùy tùng đông đảo đã đi theo, thực hiện một cuộc cúng dường đặc biệt không gì sánh bằng.

๓๙๕.

395.

อุกฺกุฏฺฐินาทวิสเรน มหาชนสฺส,เหสารเวน วิสเฏน ตุรงฺคมานํ;

เภรีรเวน มหตา กริ คชฺชิเตน,อุทฺทามสาคร สมํ นครํ อโหสิ.

Với tiếng reo hò vui mừng lan rộng của đám đông dân chúng, với tiếng ngựa hí vang dội, với tiếng trống lớn và tiếng voi rống, thành phố đã trở nên giống như một đại dương gầm thét.

๓๙๖.

396.

อาโมทิตา อุภยวีถิคตา กุลิตฺถิ,วาตายเนหิ กนกาภรเณ ขิปึสุ;

สพฺพตฺถกํ กุสุมวสฺสมวสฺสยึสุ,เจลานิเจว ภมยึสุนิชุตฺตมงฺเค.

Các phụ nữ quý tộc, vui mừng đứng ở hai bên đường, đã ném những đồ trang sức bằng vàng từ cửa sổ. Họ rải một cơn mưa hoa ở khắp mọi nơi, và vẫy những tấm y phục trên đầu mình.

๓๙๗.

397.

ปาจีนโคปุรสมีปมุปาคตมฺหิ,ตสฺมึ รเถ ชลธิปิฏฺฐิคเต’ว โปเต;

ตุฏฺฐา ตหึ ยติคณา มนุชา จ สพฺเพ,สมฺปุชยึสุ วิวิเธหิ อุปายเนหิ.

Khi chiếc xe ấy, giống như một con tàu đã đến mặt đại dương, tiến gần đến cổng tháp phía đông, các nhóm tu sĩ và tất cả mọi người ở đó, với lòng hoan hỷ, đã cúng dường bằng nhiều lễ vật khác nhau.

๓๙๘.

398.

กตฺวา ปทกฺขิณมโถ ปุรมุตฺตเรน,ทฺวาเรน โส รถวโร พหิ นิกฺขมิตฺวา;

ฐาเน มหินฺทมินุธมฺมกถาปวิตฺเต,อฏฺฐาสิ ติตฺถคมิตา อิว ภณฺฑนาวา.

Sau đó, sau khi đi quanh thành phố theo chiều kim đồng hồ, chiếc xe tuyệt hảo ấy đã đi ra ngoài bằng cổng phía bắc và dừng lại tại nơi đã được thanh tịnh hóa bởi bài pháp của thánh giả Mahinda, giống như một chiếc thuyền chở hàng đã đến bến.

๓๙๙.

399.

ฐาเน ตหึ ทสนธาตุวรํ ชินสฺส,ลงฺกิสฺสโร รตนวิตฺตกรณฺฑคพฺภา;

สญฺฌาฆนา อิว วิธุํ พหินีหริตฺวา,ทสฺเสสิ ชานปท เนคม นาครานํ.

Tại nơi đó, vua xứ Laṅkā đã mang xá lợi Răng quý báu của Đức Chiến Thắng ra khỏi tráp báu, giống như vầng trăng thoát ra khỏi đám mây chiều, và cho dân chúng từ các miền quê, thị trấn, và thành thị được chiêm ngưỡng.

๔๐๐.

400.

ตสฺมึ ชเน สปทิ อาภรณาทิวสฺส,มจฺจนฺตปีติภริเต อภิวสฺสยนฺเต;

สานนฺทิวนฺทิชนมงฺคลคีตเกหิ,สมฺปาทิเตสุ มุขเรสุ ทิสามุเขสุ.

Khi dân chúng, lòng tràn ngập niềm vui tột độ, lập tức tuôn đổ một cơn mưa trang sức và các vật phẩm khác; trong khi các phương trời vang dội những bài ca tán tụng cát tường và hoan hỷ của những người hát rong.

๔๐๑.

401.

หตฺถารวินฺทนิวเหสุ มหาชนสฺส,จนฺโททเย’จ มุกุลตฺตนมาคเตสุ;

พฺรหฺมามราทิชนิตามิต สาธุวาเท,ตาราปถมฺหิ ภุวโนทร โมตฺถรนฺเต.

Khi những bàn tay tựa hoa sen của đám đông dân chúng chắp lại thành búp như khi trăng lên; khi những tiếng 'lành thay' vô lượng của Phạm thiên, chư thiên và các vị khác vang dậy bao trùm cả bầu trời và lòng đất.

๔๐๒.

402.

สาทนฺตธาตุ สสิขณฺฑ สมานวณฺณา,รํสีหิ กุนฺท นวจนฺทน ปณฺฑเรหิ;

ปาสาท โคปุร สิลุจฺจย ปาทปาทึ,นิทฺโธต รูปิยมยํ’ว อกา ขเณน.

Xá lợi Răng ấy, có màu sắc tựa như một mảnh trăng, với những tia sáng trắng như hoa lài và gỗ đàn hương tươi, trong khoảnh khắc đã làm cho các cung điện, cổng tháp, núi non, cây cối, v.v., trở nên như thể được làm bằng bạc đã được đánh bóng.

๔๐๓.

403.

ตํ ปาฏิหาริย มจินฺติย มจฺจุฬารํ,ทิสฺวาน เก ตหีมเหสุ มหฏฺฐโลมา;

เกวา’นยุํ สกสกาภรณานิ เคหํ,เกวา น อตฺตปฏิลาภมวณฺณยึสุ.

Khi chứng kiến phép lạ không thể nghĩ bàn và vô cùng vĩ đại ấy, ai ở đó mà không dựng tóc gáy? Ai lại không dâng cúng đồ trang sức của mình cho điện thờ? Ai lại không chê bai sự tồn tại của chính mình?

๔๐๔.

404.

เก โนชหึสุ สกทิฏฺฐิมลานุพทฺธํ,เก วา น พุทฺธมหิมํ อภิปตฺถยึสุ;

เก นาม มจฺฉริยปาสวสา อเหสุํ,วตฺถุตฺตยญฺจ สรณํ นคมึสุ เกวา.

Ai là người đã không từ bỏ tà kiến cố hữu của mình, ai là người đã không mong cầu oai đức của đức Phật; ai là người đã bị trói buộc bởi lòng bỏn xẻn, và ai là người đã không quy y Tam Bảo.

๔๐๕.

405.

ลงฺกิสฺสโร’ปิ นวลกฺข ปริพฺพเยน,สพฺพญฺญุธาตุมตุลํ อภิปูชยิตฺวา;

ตํ ทนฺตธาตุภวนํ ปุน วฑฺฒยิตฺวา,อนฺเตปุรมฺหิ ปฏิวาสรมจฺจยิตฺถ.

Vua xứ Laṅkā, với chi phí chín mươi vạn, sau khi đã cúng dường xá lợi vô song của bậc Toàn Giác, và sau khi đã cho trùng tu lại điện thờ Xá lợi Răng, đã thực hiện lễ cúng dường mỗi ngày ở trong nội cung.

๔๐๖.

406.

ธาตุํ วิหารมหยุตฺตรเมว เนตฺวา,ปูชํ วิธาตุมนุวจฺฉรเมวรูปํ;

ราชา’ถ กิตฺติสิริเมฆสมวฺหโย โส,วาริตฺตเลข มภิเลขยิ สจฺจสนฺโธ.

Bấy giờ, vị vua ấy tên là Kittisirimegha, người giữ đúng lời hứa, đã cho rước xá lợi đến ngôi đại tự Abhayuttara, và để thực hiện lễ cúng dường như vậy hàng năm, đã cho ghi một sắc lệnh.

๔๐๗.

407.

วาริตฺตเมตมิตเร’ปิ ปวตฺตยนฺตา,เต พุทฺธทาสปมุขา วสุธาธินาถา;

สทฺธาทยาธิกคุณาภรณาภิรามา,ตํ สกฺกรึสุ พหุธา ชินทนฺตธาตุํ.

Các vị quốc vương khác, đứng đầu là vua Buddhadāsa, những người được trang hoàng bởi các phẩm hạnh cao quý như đức tin và lòng bi mẫn, trong khi tiếp tục duy trì thông lệ này, đã tôn kính Xá lợi Răng của bậc Chiến Thắng bằng nhiều cách.

๔๐๘.

408.

สตฺถารา สมฺภตตฺถํ ปุริมตรภเว สมฺปชานํ ปชานํ,สมฺโพธึ ตสฺส สพฺพาสววิคมกรึ สทฺทหนฺโต’ทหนฺโต;

โสตํ ตสฺส’คฺคธมฺเม นิปุณมติ สตํ สงฺคเมสงฺคเมสํ,นิพฺพาณํ สนฺตมิจฺเฉ ติภวภยปริจฺจาคเหตุํ คเหตุํ.

Với lòng tin vào sự Giác Ngộ của đấng Đạo Sư, sự giác ngộ đã được Ngài tích lũy trong các kiếp quá khứ vì lợi ích của chúng sanh có trí tuệ và có khả năng loại trừ mọi lậu hoặc; và với dòng chảy của diệu pháp của Ngài trong hội chúng của những bậc hiền trí, không còn dính mắc, tôi mong muốn đạt được Niết Bàn an tịnh, là nhân từ bỏ nỗi sợ hãi trong ba cõi.

ปญฺจโม ปริจฺเฉโท.

Chương thứ năm.

๔๐๙.

409.

โย จนฺทโคมิ รจิเตวรสทฺทสตฺเถ,ฏีกํ ปสตฺถมกริตฺถ จ ปญฺจิกาย;

พุทฺธปฺปภาวชน นึจ อกา สมนฺต,ปาสาทิกาย วินยฏฺฐกถาย ฏีกํ.

Vị ấy đã soạn một bản phụ chú giải (ṭīkā) xuất sắc cho tác phẩm Pañcikā về ngữ pháp ưu việt do Candagomi biên soạn; và ngài cũng đã soạn bản phụ chú giải cho Samantapāsādikā, là bản chú giải Luật tạng, một tác phẩm khả ái và làm phát sinh ánh sáng của Phật pháp.

๔๑๐.

410.

องฺคุตฺตราคมวรฏฺฐกถาย ฏีกํ,สมฺโมภวิพฺภม วิฆาตกรึ อกาสิ;

อตฺถาย สํยมิคณสฺส ปธานิกสฺส,คนฺถํ อกา วินยสงฺคหนามเธยฺยํ.

Ngài đã soạn bản phụ chú giải cho bộ chú giải Tăng Chi Bộ Kinh, một tác phẩm giúp loại trừ si mê và ảo tưởng; vì lợi ích của chúng tăng chuyên cần tu tập, ngài đã soạn một tác phẩm có tên là Vinayasaṅgaha (Luật Yếu Giải).

๔๑๑.

411.

สนฺตินฺทฺริยสฺสปฏิปตฺติ ปรายณสฺส,สลฺเลข วุตฺติ นิรตสฺส สมาหิตสฺส;

อปฺปิจฺฉตาทิ คุณโยค วิภุสนสฺส,สมฺพุทฺธสาสนมโหทยการณสฺส.

Của vị có các căn an tịnh, chuyên tâm thực hành, ưa thích đời sống khắc khổ, có tâm định tĩnh; được trang nghiêm bằng các phẩm hạnh như thiểu dục, và là nguyên nhân cho sự hưng thịnh vĩ đại của giáo pháp đức Chánh Đẳng Giác.

๔๑๒.

412.

สพฺเพสุอาจริยตํ ปรมํ คตสฺส,สตฺเถสุ สพฺพสมยนฺตร โกวิทสฺส;

สิสฺเสนสาริตนุชสฺส มหาทิสามิ.

Của vị đã đạt đến địa vị tối thượng của một bậc thầy trong mọi lĩnh vực, thông thạo kinh điển của tất cả các trường phái khác; của vị đệ tử của Mahādisāmi, em trai của ngài Sāri.

๔๑๓.

413.

สุทฺธนฺวเยน กรุณาทิคุโณทเยน,ตกฺกาคมาทิ กุสเลน วิสารเทน;

สพฺพตฺถ ปตฺถฏ สุธากรรํสิชาล,สงฺกาสกิตฺติวิสเรน ปริกฺขเกน.

Bởi vị có dòng dõi trong sạch, có lòng bi mẫn và các phẩm hạnh khác, thông thạo luận lý và kinh điển, là bậc tự tin; có danh tiếng lẫy lừng lan rộng khắp nơi như lưới ánh trăng, và là một nhà thẩm định.

๔๑๔.

414.

สทฺธาธเนน สขิเลน จ ธมฺมกิตฺติ,นาเมน ราชครุนา จริเยน เอโส;

โสตุปฺปสาทชนโน ชินทนฺตธาตุ,วํโส กโต นิขิลทสฺสิปภาวทีโป.

Bởi vị thầy, quốc sư, tên là Dhammakitti, người có đức tin là tài sản và có lời nói thân ái, quyển sử về Xá lợi Răng của bậc Chiến Thắng này đã được biên soạn, một tác phẩm tạo ra niềm tin trong sáng cho người nghe, một ngọn đèn rực rỡ cho tất cả mọi người thấy.

๔๑๕.

415.

ธมฺโม ปวตฺตตุ จิราย มุนิสฺสรสฺส,ธมฺเม ฐิตา วสุมตีปตโย ภวนฺตุ;

กาเล ปวสฺสตุ ฆโน นิขิลา ปชา’ปิ,อญฺโญญฺญเมตฺติปฏิลาภสุขํ ลภนฺตุ.

Mong sao chánh pháp của đức Tôn Sư được trường tồn, mong sao các vị vua chúa trên thế gian an trú trong chánh pháp; mong sao mưa thuận gió hòa, và mong sao tất cả chúng sanh có được hạnh phúc từ lòng từ ái đối với nhau.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
ทาฐาวํโส Xá Lợi Răng Sử นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. ๑. 1. วิสารทํ วาทปถาติ วตฺตินํ,ติโลกปชฺโชตมสยฺหสาหินํ; อเสส เญยฺยาวรณปฺปหายินํ,นมามิ สตฺถารมนนฺตโคจรํ. Con xin đảnh lễ bậc Đạo Sư, đấng vô úy, vượt ngoài các lối tranh luận, là ngọn đèn soi sáng ba cõi, là đấng chiến thắng không thể bị khuất phục, người đã đoạn trừ tất cả các chướng ngại của sở tri, và có cảnh giới vô biên. ๒. 2. ติโลก นาถปฺปภวํ ภยาปหํ,วิสุทฺธวิชฺชาจรเณหิ เสวิตํ; ปปญฺจ สํโยชนพนฺธนจฺฉิทํ,นมามิ ธมฺมํ นิปุณํ สุทุทฺทสํ. Pháp phát xuất từ bậc Chúa Tể ba cõi, giúp đoạn trừ sợ hãi, được các bậc thanh tịnh minh hạnh phụng hành, cắt đứt các ràng buộc của hý luận và kiết sử, con xin đảnh lễ Chánh Pháp, vi diệu và rất khó thấy. ๓. 3. ปสาทมตฺเตน’ปิ ยตฺถ ปาณิโน,ผูสนฺติ ทุกฺขกฺขยมจฺจุตํ ปทํ; ตมาหุเณยฺยํ สุสมาหิตินฺทฺริยํ,นมามิ สงฺฆํ มุนิราชสาวกํ. Nơi mà chúng sanh chỉ với lòng tịnh tín cũng chứng đạt trạng thái bất tử, sự chấm dứt khổ đau, là ruộng phước đáng cúng dường, có các căn khéo định tĩnh, con xin đảnh lễ Tăng đoàn, các đệ tử của Đức Vua Tịch Mặc. ๔. 4. วิภุสยํ กาฬกนาครนฺว ยํ,ปรกฺกโม การุณิโก จมูปติ; คเวสมาโน ชินสาสนสฺส โย,วิรูฬฺหิมตฺถญฺจ ชนสฺส ปตฺถยํ. Vị tổng tư lệnh Parakkama, người có lòng bi mẫn, đã tô điểm cho dòng dõi thành Kāḷaka, luôn tìm cầu sự tăng trưởng cho giáo pháp của Đức Chuyển Pháp Luân và mong muốn lợi ích cho dân chúng. ๕. 5. สุธามยูขามล ปณฺฑุวํสชํ,วิรูฬฺหสทฺธํ มุนิราชสาสเน; ปิยํ วทํ นีติปถานุวตฺตินึ,สทา ปชานํ ชนิกํ’ว มาตรํ. Bà là người sinh ra trong dòng dõi Paṇḍu trong sạch, tinh khôi như những tia sáng của cam lồ, có đức tin tăng trưởng trong giáo pháp của Đức Vua Tịch Mặc, lời nói khả ái, đi theo con đường công lý, và luôn là người mẹ đối với dân chúng. ๖. 6. ปิยํ ปรกฺกนฺติภุชสฺส ราชิโน,มเหสิ มจฺจุนฺนตขุทฺธิสมฺปทํ; วิธาย ลีลาวติมิจฺฉิตตฺถทํ,อเสส ลงฺกาตลรชฺชลกฺขิยํ. Đã đưa Līlāvatī, vị chánh hậu được yêu quý của vua Parakkantabhuja, người sở hữu tài sản cao quý và to lớn, người ban cho những điều mong muốn, lên ngôi vị cai trị toàn thể vương quốc Laṅkā. ๗. 7. กุมารมาราธิตสาธุมนฺตินํ,มหาทยํ ปณฺฑุนรินฺท วํสชํ; วิธาย สทฺธํ มธุรินฺทนามกํ,สุสิกฺขีตํ ปาวจเน กลาสุ จ. Và đã thiết lập vị hoàng tử tên là Madhurinda, người có lòng đại bi, sinh ra trong dòng dõi vua Paṇḍu, người làm hài lòng các vị thiện thần, một người có đức tin, và được giáo dục tốt về giáo pháp và các môn nghệ thuật. ๘. 8. นรินฺทสุญฺญํ สุจิรํ ติสีหฬํ,อิติปฺปตีตํ อยสํ อปานุทิ; จิรํ ปณีเตน จ จิวราทินา,สุสญฺญเต สํยมิโน อตปฺปยิ. Ngài đã xóa bỏ sự ô danh đã nảy sinh do ba vương quốc Sīhaḷa trong một thời gian dài không có vua; và trong một thời gian dài, ngài đã làm hài lòng các vị tu sĩ tự chế bằng những vật dụng tinh tế như y phục. ๙. 9. จิรฏฺฐิตึ ปาวจนสฺส อิจฺฉตา,กตญฺญุนา วิกฺกม พุทฺทิสาลินา; สตีมตา จนฺทิม พนฺธุกิตฺตินา,สคารวํ เตน’ภียาจิโต อหํ. Do mong muốn giáo pháp được trường tồn, tôi đã được ngài ấy, người biết ơn, dũng cảm và trí tuệ, có chánh niệm, và có danh tiếng như quyến thuộc của mặt trăng, kính cẩn thỉnh cầu. ๑๐. 10. สเทส ภาสาย กวีหิ สีหเฬ,กตมฺปิ วํสํ ชินทนฺตธาตุยา; นิรุตฺติยา มาคธิกาย วุทฺธิยา,กโรมิ ทีปนฺตรวาสินํ อปิ. Mặc dù lịch sử về xá lợi răng của Đức Chuyển Pháp Luân đã được các thi sĩ Sīhaḷa sáng tác bằng ngôn ngữ bản địa của họ, tôi sẽ soạn lại bằng ngôn ngữ Māgadhikā để mang lại sự tấn hóa cho cả những người sống ở các xứ khác. ๑๑. 11. ชีโน’ยมิทฺเธ อมรวฺหเย ปุเร,กทาจิ หุตฺวาน สุเมธนามโก; สเวทเวทงฺควิภาคโกวิโท,มหทฺธเน วิปฺปกุลมฺหิ มาณโว. Vào một thời, trong thành phố Amaravatī thịnh vượng, Đức Chuyển Pháp Luân này đã là một thanh niên Bà-la-môn tên là Sumedha, sinh ra trong một gia đình giàu có, và tinh thông các bộ Veda, Vedāṅga cùng các phân mục của chúng. ๑๒. 12. อหญฺหิ ชาติพฺยสเนน ปีฬิโต,ชราภิภุโต มรเณน โอตฺถโฏ; สิวํ ปทํ ชาติชราทินิสฺสฏํ,คเวสยิสฺสํ’ติ รโห วิจินฺติย. Suy ngẫm một mình rằng: 'Ta quả thật bị khốn khổ bởi tai họa của sự sinh, bị tuổi già chinh phục, bị cái chết áp đảo; ta sẽ tìm kiếm trạng thái an lành, thoát khỏi sinh, già, và những thứ tương tự.' ๑๓. 13. อเนกสงฺขํ ธนธญฺญสมฺปทํ,ปติฏฺฐเปตฺวา กปเณสิ ทุจฺจชํ; อนปฺปเก เปมภรานุพนฺธิโน,วิหาย มิตฺเต จ สุเตจ พนฺธเว. Sau khi phân phát cho người nghèo tài sản và thóc lúa nhiều không kể xiết, vốn rất khó từ bỏ, và sau khi rời bỏ bạn bè, con cái, và quyến thuộc, những người ràng buộc bởi gánh nặng tình thương không nhỏ. ๑๔. 14. ปหาย กาเม นิขิเล มโนรเม,ฆราภินิกฺขมฺม หิมาจลนฺติเก; มหีธรํ ธมฺมิกนาม วิสฺสุตํ,อุเปจฺจ นานาตรุราชิภุสิตํ. Từ bỏ tất cả các dục lạc thú vị, ngài đã xuất gia và đi đến một ngọn núi gần dãy Himalaya, nổi tiếng với tên gọi Dhammika, được trang hoàng bởi nhiều hàng cây quý. ๑๕. 15. มโนนุกูเล สุรราชนิมฺมีเต,อสมฺมิคานํ อคติมฺหิ อสฺสเม; นิวตฺตจีโร อชินกฺขิปํ วหํ,ชฏาธโร ตาปส เวสมคฺคหี. Trong một am thất dễ chịu do vua trời tạo ra, nơi các loài thú thường không thể đến được, ngài đã mặc y vỏ cây, mang một tấm da nai, để tóc bện, và sống theo hạnh của một vị ẩn sĩ. ๑๖. 16. สุสญฺญตตฺโตปริวาริ ตินฺทฺริโย,ผลาผลาทีหิ ปวตฺตยํ ตนุํ; คโต อภิญฺคฺญาสุ จ ปารมึ วสี,ตหึ สมาปตฺติ สุขํ อวินฺทิ โส. Với các căn được hộ trì và chế ngự tốt, duy trì thân mạng bằng các loại quả cây, ngài đã đạt đến sự toàn hảo và làm chủ các thần thông, và ở đó, ngài đã tìm thấy niềm an lạc của sự chứng đắc thiền định. ๑๗. 17. สุสชฺชิเต รมฺมปุราธิวาสินา,มหาชเนน’ตฺตมเนน อญฺชเส; ปถปฺปเทเส อภิยนฺตมตฺตโน,อนิฏฺฐิเตเยว สุเมธ ตาปโส. Khi một đoạn đường đang được đám đông dân chúng hoan hỷ của thành Ramma trang hoàng tốt đẹp cho sự quang lâm của ngài, và đoạn đường ấy vẫn chưa hoàn tất, thì ẩn sĩ Sumedha... ๑๘. 18. อคาธเญยฺโยทธีปารทสฺสินํ,ภวนฺตคุํ นิพฺพนถํ วินายกํ; อเนกขีณาสวลกฺขเสวิตํ,กทา จิ ทีปงฺกรพุทฺธมทฺทส. Vào một dịp, đã nhìn thấy Đức Phật Dīpaṅkara, bậc Lãnh Đạo, người đã thấy bờ kia của đại dương tri thức không thể dò lường, người đã đi đến tận cùng của sự tồn tại, người đã thoát khỏi rừng rậm ái dục, và được vô số trăm ngàn vị đã tận diệt lậu hoặc đi theo hầu. ๑๙. 19. ตโต สสงฺฆสฺส ติโลกภตฺตุโน,ปริจฺจชิตฺวาน ตนุมฺปิ ชีวิตํ; ปสารยิตฺวาน ชฏาชินาทิกํ,วิธาย เสตุํ ตนุเมว ปลฺลเล. Khi ấy, vì Đức Thế Tôn của ba cõi và Tăng đoàn của ngài, ngài đã từ bỏ cả thân và mạng, trải tóc bện và tấm da thú của mình ra, và dùng chính thân mình làm một cây cầu bắc qua vũng lầy. ๒๐. 20. อนกฺกมิตฺวา กลลํ มหาทเย,สภิกฺขุโก คจฺจตุ ปิฏฺฐิยา อิติ; อธิฏฺฐหิตฺวาน นิปนฺนโก ตหึ,อนาถ เมตํ ติภวํ สเมกฺขิย. Sau khi quán xét sự vô chủ của ba cõi này, ngài nằm xuống đó và phát nguyện rằng: 'Xin bậc Đại Bi cùng với Tăng đoàn của ngài hãy đi trên lưng con, đừng dẫm lên bùn lầy.' ๒๑. 21. ทยาย สญฺโจทิตมานโส ชเน,ภวณฺณวา อุทฺธริตุํ ทุขทฺทิเต; อกาสิ สมฺโพธิปทสฺส ปตฺติยา,มหาภินีหารมุทคฺควิกฺกโม. Với tâm được thúc đẩy bởi lòng bi mẫn đối với chúng sanh, và với lòng dũng cảm phi thường, ngài đã phát đại nguyện thành tựu trạng thái Chánh Đẳng Chánh Giác để cứu vớt những chúng sanh đang bị khổ đau trong biển luân hồi. ๒๒. 22. อโถ วิทิตฺวา วสิโน ตมาสยํ,อทาสิ โส วฺยากรณํ มหามุนิ; ตโต ปุรํ ตมฺหิ ตถาคเต คเต,สยํวสี สมฺมสิ ปารมิคุเณ. Bấy giờ, bậc Đại Giác, bậc Tự Tại, khi biết được tâm nguyện của ngài, đã ban lời thọ ký. Sau đó, khi Đức Như Lai đã vào thành, vị ẩn sĩ tự chủ ấy đã suy xét về các phẩm tính của các pháp ba-la-mật. ๒๓. 23. ตโต จ กปฺปานมลีนวิกฺกโม,อสํขิเย โส จตุโร สลกฺขเก; ตหึ ตหึ ชาติสุ โพธิปาจเน,วิสุทฺธสมฺภารคุเณ อปูรยิ; อถาภิชาโต ตุสิเต มหายโส,วิสุทฺธสมฺโพธิปโทปลทฺธิยา; อุทิกฺขมาโน สมยํ ทยาธโน,จิรํ วิภุตึ อนุโภสิ สพฺพโส. Sau đó, với lòng dũng cảm không nao núng, trong bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, ngài đã viên mãn các phẩm tính của những tư lương thanh tịnh giúp cho sự giác ngộ chín muồi trong các kiếp sống khác nhau. Rồi, với danh tiếng lẫy lừng, ngài tái sanh lên cõi trời Tusita, và trong khi chờ đợi thời điểm thích hợp để đạt được trạng thái Chánh Đẳng Chánh Giác thanh tịnh, bậc giàu lòng bi mẫn ấy đã hưởng thụ mọi vinh quang trong một thời gian dài. ๒๕. 25. สหสฺสสงฺขา ทสจกฺกวาลโต,สมาคตาเนกสุราธิปาทิหิ; อุทคฺคุทคฺเคหิ ชินตฺตปตฺติยา,สคารวํ โส อภิคมฺม ยาจิโต. Ngài đã được nhiều vị thiên chủ và các vị khác, những người vô cùng hoan hỷ, từ mười ngàn thế giới tập hợp lại, đến gần và kính cẩn thỉnh cầu ngài thành tựu Phật quả. ๒๖. 26. ตโต จวิตฺวา กปิฬวฺหเย ปุเร,สทา สโต สกฺยกุเลกเกตุโน; อโหสิ สุทฺโธทนภุมิภตฺตุโน,มหาทิมายาย มเหสิยา สุโต. Sau khi mệnh chung từ cõi trời ấy, ngài đã trở thành con trai của vua Suddhodana và hoàng hậu Mahāmāyā trong thành Kapilavatthu, là ngọn cờ độc nhất của dòng họ Sakya, và luôn luôn chánh niệm. ๒๗. 27. วิชาตมตฺโต’ว วสุนฺธราย โส,ปติฏฺฐหิตฺวาน ทิสา วิโลกยี; ตทา อเหสุํ วิวฏงฺคนา ทิสา,อปูชยุํ ตตฺถ จ เทวมานุสา. Ngay khi vừa đản sanh, ngài đã đứng vững trên mặt đất và nhìn khắp các phương. Khi ấy, các phương trời đều trở nên quang đãng, và chư thiên cùng nhân loại đã cúng dường tại nơi đó. ๒๘. 28. อาธารยุํ อาตปวารณาทิกํ,อทิสฺสมานาว นภมฺภิ เทวตา; ปทานิ โส สตฺต จ อุตฺตรามุโข,อุเปจฺจ นิจฺฉารยิ วาจมาสภึ. Các vị chư thiên, tuy vô hình trên bầu trời, đã che lọng và các vật khác. Ngài đã đi bảy bước về phía bắc và thốt lên lời nói như tiếng rống của sư tử. ๒๙. 29. ยถตฺถสิทฺธตฺตกุมารนามโก,มหพฺพโล โยพฺพนหาริวิคฺคโห; อุตุตฺตยานุจฺฉวิเกสุ ตีสุ โส,นุโภสิ ปาสาทวเรสุ สมฺปทํ. Với tên gọi là Thái tử Siddhattha, đúng như ý nghĩa của tên ngài, ngài có sức mạnh to lớn và thân hình quyến rũ của tuổi thanh xuân, và ngài đã hưởng thụ sự sung túc trong ba cung điện tuyệt vời phù hợp với ba mùa. ๓๐. 30. กทาจิ อุยฺยานปเถ ชราหตํ,ตถาตุรํ กาลกตญฺจ สํยมึ; กเมน ทิสฺวาน วิรตฺตมานโส,ภเวสุ โส ปพฺพชิตุํ อกามยิ. Có khi trên đường đến ngự uyển, sau khi tuần tự nhìn thấy người bị già tàn phá, rồi người bệnh, người chết, và vị sa-môn; với tâm nhàm chán trong các cõi hữu, ngài đã mong muốn được xuất gia. ๓๑. 31. สปุปฺผทีปาทีกเรหิ รตฺติยํ,ปุรกฺขโต โส ติทิวาธิวาสิหิ; สฉนฺนโก กนฺตกวาชิยานโต,ตโต มหาการุณิโก’ภินิกฺขมิ. Vào ban đêm, bậc Đại Bi được các vị trời hộ tống, tay cầm hoa và đèn v.v..., cùng với Xa-nặc trên lưng ngựa Kiền-trắc, từ đó ngài đã xuất gia. ๓๒. 32. กเมน ปตฺวาน อโนมมาปคํ,สุโธตมุตฺตาผลหาริเสกเต; ปติฏฺฐหิตฺวา วรโมฬิพนฺธนํ,สิตาสิลูนํ คคเน สมุกฺขิปี. Sau khi tuần tự đến sông A-nô-ma, trên bãi cát đẹp tựa ngọc trai và pha lê đã được gột rửa, ngài đứng lại, dùng gươm báu cắt búi tóc tuyệt đẹp, rồi tung lên không trung. ๓๓. 33. ปฏิคฺคเหตฺวา ติทสานมิสฺสโร,สุวณฺนจงฺโคฏวเรน ตํ ตทา; ติโยชนํ นีลมณีหิ เจติยํ,อกาสิ จูฬามณิมตฺตโน ปุเร. Khi ấy, vua của chư thiên, sau khi dùng tráp vàng quý báu để tiếp nhận búi tóc, đã xây dựng tại thành của mình một bảo tháp bằng ngọc xanh cao ba do-tuần, tên là Cūḷāmaṇi (Châu-la-ma-ni). ๓๔. 34. ตโต ฆฏีการสโรชโยนินา,สมาหฏํ ธารยี จีวราทิกํ; อโถ สกํ วตฺถยุคํ นภตฺถเล,ปสตฺถเวสคฺคหโณ สมุกฺขิปี. Sau đó, ngài đã mặc y phục v.v... do Phạm thiên Ghaṭīkāra, vị sanh từ hoa sen, mang đến. Rồi, sau khi thọ nhận tướng mạo đáng tán dương (của vị sa-môn), ngài đã tung cặp y phục của mình lên không trung. ๓๕. 35. ปฏิคฺคเหตฺวาน ตมมฺพุชาสโน,มหิทฺธิโก ภตฺติภเรน โจทิโต; สเก ภเว ทฺวาทสโยชนํ อกา,มณีหิ นีลาทิหิ ทุสฺสเจติยํ. Vị ngự trên tòa sen (Phạm thiên), có đại thần lực, được thúc đẩy bởi lòng thành kính, sau khi tiếp nhận y phục ấy, đã xây dựng tại cõi của mình một bảo tháp thờ y (Dussacetiya) cao mười hai do-tuần, bằng các loại ngọc báu như ngọc xanh v.v... ๓๖. 36. สุสญฺญตตฺโต สติมา ชิตินฺทฺริโย,วินีตเวโส รสเคธวชฺชิโต; ฉหายนาเนว อโนมวิกฺกโม,มหาปธานํ ปทหิตฺถ ทุกฺกรํ. Với tự thân được khéo chế ngự, chánh niệm, các căn được chinh phục, tướng mạo khiêm tốn, từ bỏ tham ái trong các vị; bậc có tinh tấn không giới hạn đã thực hành đại khổ hạnh khó làm trong suốt sáu năm. ๓๗. 37. วิสาขมาสสฺสถ ปุณฺณมาสิยํ,อุเปจฺจ มูลํ สหชาย โพธิยา; ติณาสเน จุทฺทสหตฺถสมฺมิเต,อธิฏฺฐหิตฺวา วีริยํ นิสชฺชิ โส. Rồi vào ngày rằm tháng Vesak, sau khi đến dưới cội bồ-đề sanh cùng lúc với ngài, trên tòa cỏ đo được mười bốn hắc-tay, ngài đã ngồi xuống và phát nguyện tinh tấn. ๓๘. 38. อวตฺถรนฺตึ วสุธํจ อมฺพรํ,วิรูปเวสคฺคหเณน ภึสนํ; ปกมฺปยนฺโต สธราธรํ มหึ,ชิโน ปโทเส’ชินิ มารวาหิณึ. Vào buổi chiều, bậc Chiến Thắng đã chinh phục quân đội của Ma vương, đạo quân đáng sợ hãi, bao trùm cả mặt đất và bầu trời bằng cách hiện ra những hình tướng dị dạng, làm rung chuyển trái đất cùng với núi non. ๓๙. 39. สุราสุรพฺรหฺมคเณหิ สชฺชิเต,ชคตฺตเย ปุปฺผมยคฆิกาทินา; ปวตฺตมาเน สุรทุนฺทุภิสฺสเร,อพุชฺฌิโพธึ รชนีปริกฺขเย. Khi tam giới được trang hoàng bởi các chúng trời, a-tu-la, và phạm thiên với những tràng hoa v.v..., và trong khi âm thanh của trống trời đang vang dội, ngài đã chứng ngộ Bồ-đề vào lúc cuối đêm. ๔๐. 40. ตทา ปกมฺปึสุ สเสลกานนา,สหสฺสสํขา ทสโลกธาตุโย; อคญฺชิ โส โลณปโยธิ สาธุตํ,มหาวภาโส ภุวเนสุ ปตฺถรี. Khi ấy, mười ngàn thế giới cùng với núi non và rừng rậm đã rung chuyển. Biển mặn đã gầm vang lời tán thán 'Lành thay'. Một ánh sáng vĩ đại đã lan tỏa khắp các cõi. ๔๑. 41. ลภึสุ อนฺธา วิมเล วิโลจเน,สุณึสุ สทฺเท พธิราปิ ชาติยา; ลปึสุ มูคา วจเนน วคฺคุนา,จรึสุ เขลํ ปทสา’ว ปงฺคุลา. Người mù đã được đôi mắt trong sáng, người điếc từ khi sanh cũng đã nghe được âm thanh; người câm đã nói được những lời hay đẹp, người què đã đi lại được trên đôi chân của mình. ๔๒. 42. ภวึสุ ขุชฺชา อุชุโสมฺมวิคฺคหา,สิขี’ปิ นิพฺพายิ อวีจิอาทิสุ; อปาคมุํ พนฺธนโต’ปิ ชนฺตโว,ขุทาทิกํ เปตภวา อปกฺกมี. Người gù đã trở nên có thân hình ngay thẳng và đẹp đẽ, ngọn lửa trong địa ngục A-tỳ v.v... cũng đã tắt; chúng sanh cũng được thoát khỏi xiềng xích, sự đói khát v.v... trong cõi ngạ quỷ đã biến mất. ๔๓. 43. สมึสุ โรควฺยสนานิ ปาณินํ,ภยํ ติรจฺจานคเต น ปีฬยี; ชนา อเหสุํ สขิลา ปิยํวทา,ปวตฺตยุํ โกญฺจนทํ มตงฺคชา. Bệnh tật và tai ương của chúng sanh đã được lắng dịu, sự sợ hãi đã không còn áp bức loài bàng sanh; mọi người trở nên thân thiện và nói lời ái ngữ, các loài voi đã rống lên tiếng kêu vui mừng. ๔๔. 44. หยา จ เหสึสุ ปหฏฺฐมานสา,นทึสุ สพฺพา สยเมว ทุนฺทุภี; รวึสุ เทหาภรณานิ ปาณินํ,ทิสา ปสีทึสุ สมา สมนฺตโต. Ngựa cũng cất tiếng hí với tâm hoan hỷ, tất cả các loại trống tự chúng vang lên; đồ trang sức trên thân của chúng sanh cũng reo vang, các phương trời trở nên trong sáng và yên ả khắp nơi. ๔๕. 45. ปวายิ มนฺโท สุขสีตมารุโต,ปวสฺสิ เมโฆ’ปิ อกาลสมฺพโว; ชหึสุ อากาสคตึ วิหงฺคมา,มหึ สมุภิชฺชชลํ สมุฏฺฐหี. Ngọn gió hiu hiu, mát mẻ, dễ chịu đã thổi đến, đám mây trái mùa cũng đã trút mưa; các loài chim đã dừng lại không bay trên không trung, nước từ lòng đất đã vọt lên. ๔๖. 46. อสนฺทมานา’ว ฐิตา สวนฺติโย,นเภ วิโรจึสุ อเสสโชติโย; ภวา อเหสุํ วิวฏา สมนฺตโต,ชนสฺส นาสุํ วจนูปปตฺติโย. Các dòng sông đang chảy đã đứng yên lại, tất cả các vì tinh tú đã tỏa sáng trên bầu trời; các cõi sống đã trở nên rộng mở khắp nơi, các nẻo sanh bằng lời nói của người đời đã bị tiêu diệt. ๔๗. 47. สเมกฺขตํ นาวรณา นคาทโย,ปวายิ คนฺโธ อปิ ทิพฺพสมฺมโต; ทุมา อเหสุํ ผลปุปฺผ ธาริโน,อโหสิ ฉนฺโน กมเลหิ อณฺณโว. Đối với người nhìn, núi non v.v... không còn là vật chướng ngại, hương thơm được xem là của chư thiên cũng đã lan tỏa; cây cối đã trổ hoa và kết trái, đại dương đã được bao phủ bởi những đóa sen. ๔๘. 48. ถเลสุ โตเยสุ จ ปุปฺผมานกา,วิจิตฺตปุปฺผา วิกสึสุ สพฺพถา; นิรนฺตรํ ปุปฺผสุคนฺธวุฏฺฐิยา,อโหสิ สพฺพํ วสุธมฺพรนฺนรํ. Trên đất liền và dưới nước, các loài hoa đa dạng đã nở rộ khắp nơi; toàn thể mặt đất, bầu trời, và thế gian loài người đã liên tục được bao phủ bởi cơn mưa hoa thơm ngát. ๔๙. 49. นิสชฺช ปลฺลงฺกวเร ตหึ ชิโน,สุขํ สมาปตฺติวิหารสมฺภวํ; ตโต’นุโภนฺโต สุจิราภิปตฺถิตํ,ทินานิ สตฺเตว อติกฺกมาปยี. Bậc Chiến Thắng, ngồi trên pháp tọa kiết-già tuyệt hảo tại nơi ấy, sau đó đã trải qua bảy ngày, hưởng thụ niềm an lạc phát sanh từ việc an trú trong thiền chứng, điều mà ngài đã mong mỏi từ lâu. ๕๐. 50. สมุปฺปติตฺวา คคณงฺคนํ ตโต,ปทสฺสยิตฺวา ยมกํ มหามุนิ; สปาฏิหีรํ ติทิวาธิวาสินํ,ชินตฺตเน สํสยิตํ นิรากริ. Sau đó, bậc Đại-muni bay lên không trung, sau khi đã thể hiện song thông thần diệu, ngài đã xua tan sự nghi ngờ của các vị trời về ngôi vị Chiến Thắng của ngài. ๕๑. 51. อโถตริตฺวาน ชยาสนสฺส โส,ฐิโต’ว ปุพฺพุตฺตรกณฺณนิสฺสิโต; ทินานิ สตฺตานิมิเสน จกฺขุนา,ตมาสนํ โพธิตรุํจ’ปูชยิ. Rồi sau khi đi xuống, ngài đứng ở góc đông bắc của pháp tọa chiến thắng, trong bảy ngày, với đôi mắt không chớp, ngài đã chiêm ngưỡng để tỏ lòng tôn kính pháp tọa ấy và cội bồ-đề. ๕๒. 52. อถ’นฺตราเฬ มณิจงฺกเม ชิโน,ฐิตปฺปเทสสฺส จ อาสนสฺส จ; มหารเห เทววราภินิมฺมิเต,ทินานิ สตฺเตว อกาสิ วงฺกมํ. Sau đó, bậc Chiến Thắng đã kinh hành trong bảy ngày trên con đường bằng ngọc báu, tráng lệ, do các vị trời thượng đẳng hóa hiện, tại khoảng không giữa nơi ngài đã đứng và pháp tọa. ๕๓. 53. ตโต ทิสายํ อปราย โพธิยา,อุปาวิสิตฺวา รตนาลเย ชิโน; สมนฺตปฏฺฐานนยํ วิจินฺตยํ,ทินานิ สตฺเตว สวีตินามยิ. Sau đó, ở hướng tây của cội bồ-đề, bậc Chiến Thắng đã ngồi trong ngôi nhà báu và trải qua bảy ngày để suy xét về phương pháp của bộ Luận Vị Trí (Paṭṭhāna). ๕๔. 54. วินิคฺคโต สตฺถุสรีรโต ตทา,ชุติปฺปพนฺโธ ปฏิพนฺธวชฺชิโต; ปมาณสุญฺญาสุ จ โลกธาตุสุ,สมนฺตโต อุทฺธมโธ จ ปตฺถรี. Khi ấy, một dòng quang minh không bị ngăn ngại, phát xuất từ thân của bậc Đạo Sư, đã lan tỏa khắp nơi, bên trên và bên dưới, trong vô số các thế giới. ๕๕. 55. วฏสฺส มูเล อชปาลสญฺญิโน,สุขํ ผุสนฺโต ปวิเวกสมฺภวํ; วินายโก สตฺต วิหาสิ วาสเร,อนนฺตทสฺสี สุรราชปูชิโต. Bậc Lãnh Đạo, bậc Vô Biên Kiến, được vua trời tôn kính, đã an trú bảy ngày tại cội cây đa Ajapāla, cảm nhận niềm an lạc phát sanh từ sự độc cư. ๕๖. 56. วิหาสิ มูเล มุจลินฺทสาขิโน,นิสชฺช โภคาวลิมนฺทิโรทเร; วิกิณฺณปุปฺเผ มุจลินฺทโภคิโน,สมาธินา วาสรสตฺตกํ ชิโน. Bậc Chiến Thắng đã an trú một tuần lễ tại cội cây Mucalinda, ngồi trong định, bên trong cung điện được tạo bởi các vòng thân của rắn chúa Mucalinda, nơi có hoa được rải khắp. ๕๗. 57. ทุเม’ปิ ราชายตเน สมาธินา,วิหาสิ รตฺตินฺทิว สตฺตกํ มุนิ; สหสฺสเนตฺโต อถ ทนฺตโปณกํ,มุโขทกญฺจาปิ อทาสิ สตฺถุโน. Vị ẩn sĩ cũng đã an trú trong định tại cây Rājāyatana trong bảy ngày đêm. Sau đó, vị có ngàn mắt đã dâng tăm xỉa răng và nước rửa mặt đến bậc Đạo Sư. ๕๘. 58. ตโต มหาราชวเรหิ อาภตํ,สิลามยํ ปตฺต จตุกฺกเมกกํ; วิธาย มตฺถํ มธุปิณฺฑิกํ ตหึ,ปฏิคฺคเหตฺวาน สวาณิชาหฏา. Sau đó, sau khi hợp bốn chiếc bát bằng đá do các vị đại vương dâng cúng thành một, ngài đã thọ nhận vào trong đó món cơm trộn mật ong do các thương buôn mang đến. ๕๙. 59. กตนฺนกิจฺโจ สรเณสุ เต อุโภ,ปติฏฺฐเปตฺวาน ตปสฺสุภลฺลิเก; อทาสิ เตสํ อภิปูชิตุํ สกํ,ปรามสิตฺวาน สิรํ สิโรรุเห. Sau khi đã dùng xong bữa ăn, và sau khi đã an lập hai vị Tapassu và Bhallika trong các pháp quy y, ngài đã chạm vào đầu và ban cho họ những sợi tóc của mình để tôn thờ. ๖๐. 60. วฏสฺสมุเล อชปาลสญฺญิโน,สหมฺปตีพฺรหฺมวเรน ยาจิโต; ชนสฺส กาตุํ วรธมฺมสงฺคหํ,อคญฺฉิ พาราณสิเมกโก มุนิ. Dưới gốc cây bàng Ajapāla, được Phạm thiên Sahampati cao quý thỉnh cầu, để thuyết giảng Chánh pháp cao thượng cho chúng sanh, bậc ẩn sĩ đã một mình đi đến thành Ba-la-nại. ๖๑. 61. คนฺตฺวา โส ธมฺมราชา วนมิสิปตนํ สญฺญตานํ นิเกตํ,ปลฺลงฺกสฺมึ นิสินฺโน ตหิมวิจลิตฏฺฐานสมฺปาทิตมฺหิ; อาสาฬฺเห ปุณฺณมายํ สิตรุจิรุจิยา โชติเต จกฺกวาเฬ,เทวพฺรหฺมาทิกานํ ทุริตมลหรํ วตฺตยิ ธมฺมจกฺกํ. Vị Pháp Vương ấy, sau khi đi đến vườn Lộc Uyển, nơi ở của những bậc tự chế, đã ngự trên bảo tọa được chuẩn bị sẵn ở nơi bất động ấy. Vào ngày rằm tháng Āsāḷha, khi vũ trụ được chiếu sáng bởi ánh trăng trắng đẹp, Ngài đã chuyển bánh xe Pháp, đoạn trừ phiền não cấu uế của chư thiên, Phạm thiên và các chúng sanh khác. ๖๒. 62. สุตฺวา สทฺธมฺมมคฺคํ ติภูวนกุหราโภควิตฺถาริกํ ตํ,อญฺญาโกณฺฑญฺญนามทฺวิชมุนิปมุขาฏฺฐารสพฺรหฺมโกฏี; อญฺญาสุํ มคฺคธมฺมํ ปริมิตรหิเต จกฺกวาเฬ อุฬาโร,โอภาโส ปาตุภุโต สปทิ พหุวิธํ อาสิ อจฺเฉรกญฺจ. Sau khi nghe con đường Chánh pháp ấy, lan rộng khắp không gian ba cõi, mười tám triệu vị Phạm thiên, dẫn đầu là vị ẩn sĩ Bà-la-môn tên là Kiều-trần-như, đã liễu tri được Pháp đạo. Một ánh sáng vĩ đại đã xuất hiện trong các thế giới vô lượng, và ngay lập tức, nhiều điều kỳ diệu đã xảy ra. ปฐโม ปริจฺเฉโท. Chương thứ nhất. ๖๓. 63. ตโต ปฏฺฐาย โส สตฺถา วิเนนฺโต เทวมานุเส,โพธิโต ผุสฺสมาสมฺหิ นวเม ปุณฺณมาสิยํ. Kể từ đó, vị Đạo sư ấy, trong khi giáo hóa chư thiên và nhân loại, vào ngày rằm tháng Phussa, tháng thứ chín kể từ khi thành đạo. ๖๔. 64. ลงฺกมาคมฺม คงฺคาย ตีเร โยชนวิตฺถเต,มหานาควนุยฺยาเน อายาเมน ติโยชเน. Ngài đã đến đảo Laṅkā, tại khu vườn Mahānāgavana, dài ba do-tuần và rộng một do-tuần, bên bờ sông Gaṅgā. ๖๕. 65. ยกฺขานํ สมิตึ คนฺตฺวา ฐตฺวาน คคเน ตหึ; วาตนฺธการวุฏฺฐิหิ กตฺวา ยกฺเข ภยทฺทิเต. Đi đến nơi hội họp của các dạ-xoa, đứng trên không trung tại nơi ấy, Ngài đã tạo ra gió, bóng tối, và mưa, khiến các dạ-xoa kinh hoàng sợ hãi. ๖๖. 66. ลทฺธาภเยหิ ยกฺเขหิ เตหิ ทินฺนาย ภุมิยา; จมฺมขณฺฑํ ปสาเรตฺวา นิสีทิตฺวาน ตงฺขเณ. Trên mảnh đất được dâng cúng bởi các dạ-xoa đã được ban cho sự không sợ hãi, Ngài đã trải ra một tấm da và ngồi xuống ngay lúc đó. ๖๗. 67. จมฺมขณฺฑํ ปทิตฺตคฺคิ ชาลามาลาสมากุลํ; อิทฺธิยา วฑฺฒยิตฺวาน ยาว สินฺธุํ สมนฺตโต. Dùng thần thông, Ngài làm cho tấm da ấy rộng ra cho đến tận biển cả bốn phía, bốc cháy với những vòng lửa rực rỡ. ๖๘. 68. ชเวน สินฺธุเวลาย ราสิภุเต นิสาจเร; คิริทีปมิธาเนตฺวา ปติฏฺฐาเปสิ เต ตหึ. Ngài đã nhanh chóng mang hòn đảo Giridīpa đến đây và an trí các dạ-xoa, những kẻ đã bị dồn lại bên bờ biển, ở tại nơi đó. ๖๙. 69. เทสยิตฺวา ชิโน ธมฺมํ ตทา เทวสมาคเม; พหุนฺนํ ปาณโกฏีนํ ธมฺมาภิสมยํ อกา. Lúc đó, trong buổi hội của chư thiên, bậc Chiến Thắng đã thuyết Pháp và làm cho nhiều triệu chúng sanh chứng ngộ Pháp. ๗๐. 70. มหาสุมนเทวสฺส เสเล สุมนกูฏเก; ทตฺวา นมสฺสิตุํ เกเส อคา เชตวนํ ชิโน. Trên núi Sumanakūṭa, Ngài đã ban cho vị trời Mahāsumana một nắm tóc để đảnh lễ, rồi bậc Chiến Thắng đã đi đến Kỳ-viên. ๗๑. 71. ปติฏฺฐเปตฺวา เต สตฺถุ นิสินฺนาสนภุมิยํ; อินฺทนีลมยํ ถูปํ กริตฺวา โส อปูชยิ. Vị ấy đã tôn trí những (xá-lợi tóc) của Đạo sư tại nơi Ngài đã ngồi, xây dựng một bảo tháp bằng lam ngọc và cúng dường. ๗๒. 72. นิสฺสาย มณิปลฺลงฺกํ ปพฺพตณฺณววาสิโน; ทิสฺวา ยุทฺธตฺถิเก นาเค จูโฬทร มโหทเร. Thấy hai vị long vương tên là Cūḷodara và Mahodara, một vị sống ở núi, một vị sống ở biển, đang muốn giao chiến vì một bảo tọa bằng ngọc. ๗๓. 73. โพธิโต ปญฺจเม วสฺเส จิตฺตมาเส มหามุนิ; อุโปสเถ กาลปกฺเข นาคทีปมุปาคมี. Vào năm thứ năm sau khi thành đạo, trong tháng Citta, vào ngày Bố-tát của hạ tuần, bậc Đại ẩn sĩ đã đến đảo Nāgadīpa. ๗๔. 74. ตทา สมิทฺธิสุมโน เทโว เชตวเน ฐิตํ; อตฺตโน ภวนํเยว ราชายตนปาทปํ. Lúc đó, vị trời Samiddhisumana (đã lấy) cây Rājāyatana, chính là nơi ở của mình, đang ở tại Kỳ-viên. ๗๕. 75. อินฺทนีลทฺทิกูฏํ’ว คเหตฺวาตุฏฺฐมานโส; ธารยิตฺวา สหาคญฺฉิ ฉตฺตํ กตฺวาน สตฺถุโน. Với tâm hoan hỷ, vị ấy đã cầm lấy cây ấy như một đỉnh núi lam ngọc, làm thành một chiếc lọng cho Đạo sư, và đã mang theo đi cùng. ๗๖. 76. อุภินฺนํ นาคราชูนํ วตฺตมาเน มหาหเว; นิสินฺโน คคเน นาโถ มาปยิตฺถ มหาตมํ. Khi cuộc đại chiến của hai vị long vương đang diễn ra, bậc Hộ Thế ngồi trên không trung đã hóa hiện ra một bóng tối dày đặc. ๗๗. 77. อาโลกํ ทสฺสยิตฺวาถ อสฺสาเสตฺวาน โภคิโน; สามคฺคิกรณํ ธมฺมํ อภาสิ ปุริสาสโภ. Sau đó, Ngài cho hiện ra ánh sáng, an ủi các long vương, rồi bậc Tối Thượng Nhân đã thuyết giảng Pháp về sự hòa hợp. ๗๘. 78. อสีติโกฏิโย นาคา อจลมฺพุธิวาสิโน; ปติฏฺฐหึสุ มุทิตา สีเลสุ สรเณสุ จ. Tám mươi triệu vị long vương sống trên núi và trong biển đã hoan hỷ an trú trong các giới và các nơi quy y. ๗๙. 79. ทตฺวาน มณิปลฺลงฺกํ สตฺถุโน ภุชคาธิปา; ตตฺถาสีนํ มหาวีรํ อนฺนปาเนหิ ตปฺปยุํ. Các vị long chúa đã dâng bảo tọa bằng ngọc lên Đạo sư, và đã làm cho bậc Đại Hùng đang ngồi trên đó thỏa thích bằng vật thực và đồ uống. ๘๐. 80. ปติฏฺฐเปตฺวา โส ตตฺถ ราชายตนปาทปํ; ปลฺลงฺกํ ตญฺจ นาคานํ อทาสิ อภิปูชิตุํ. Ngài đã an trí cây Rājāyatana và bảo tọa ấy tại nơi đó, rồi ban cho các long vương để tôn thờ. ๘๑. 81. โพธิโต อฏฺฐเม วสฺเส เวสาเข ปุณฺณมาสิยํ; มณิอกฺขิกนาเมน นาคินฺเทน นิมนฺติโต. Vào năm thứ tám sau khi thành đạo, vào ngày rằm tháng Vesākha, Ngài được vị long vương tên là Maṇiakkhika thỉnh mời. ๘๒. 82. นาคราชสฺส ตสฺเสว ภวนํ สาธุ สชฺชีตํ; กลฺยาณิยํ ปญฺจภิกฺขู สเตหิ สห อาคมิ. Ngài đã đến cùng với năm trăm vị tỳ-khưu tại Kalyāṇī, đến nơi ở của chính vị long vương ấy, vốn được trang hoàng lộng lẫy. ๘๓. 83. กลฺยาณิเจติยฏฺฐาเน กเต รตน มณฺฑเป; มหารหมฺหิ ปลฺลงฺเก อุปาวิสิ นราสโภ. Tại nơi bảo tháp Kalyāṇī, trong một ngôi đình bằng châu báu đã được dựng lên, bậc Tối Thượng Nhân đã ngự tọa trên một bảo tọa quý giá. ๘๔. 84. ทิพฺเพหิ ขชฺชโภชฺเชหิ สสงฺฆํ โลกนายกํ; สนฺตปฺเปสิ ผณินฺโท โส ภุชงฺเคหิ ปุรกฺขโต. Vị long vương ấy, được các long vương khác vây quanh, đã làm cho bậc Lãnh Đạo Thế Gian cùng với Tăng chúng thỏa thích bằng các vật thực cứng và mềm của chư thiên. ๘๕. 85. เทสยิตฺวาน สทฺธมฺมํ สคฺคโมกฺขสุขาวหํ; โส สตฺถา สุมเน กูเฏ ทสฺเสสิ ปทลญฺฉนํ. Sau khi thuyết giảng Chánh pháp, mang lại hạnh phúc của cõi trời và Niết-bàn, vị Đạo sư ấy đã để lại dấu chân trên đỉnh Sumana. ๘๖. 86. ตโต ปพฺพตปาทมฺหิ สสงฺโฆ โส วินายโก; ทิวาวิหารํ กตฺวาน ทีฆวาปึ อุปาคมิ. Sau đó, tại chân núi, vị Lãnh Đạo ấy cùng với Tăng chúng, sau khi nghỉ trưa, đã đi đến Dīghavāpi. ๘๗. 87. ถูปฏฺฐาเน ตหึ พุทฺโธ สสงฺโฆ’ภินิสีทิย; สมาปตฺติ สมุพภุตํ อวินฺทิ อสมํ สุขํ. Tại nơi bảo tháp ở đó, Đức Phật cùng với Tăng chúng đã ngồi xuống, nhập vào thiền định và chứng được niềm an lạc vô song. ๘๘. 88. มหาโพธิตรุฏฺฐาเน สมาธึ อปฺปยิ ชิโน; มหาถูปปฺปเทเส จ วิหริตฺถ สมาธินา. Tại nơi cây Đại Bồ-đề, bậc Chiến Thắng đã nhập định; và tại khu vực của Đại Tháp, Ngài cũng đã an trú trong thiền định. ๘๙. 89. ถูปารามมฺหิ ถูปสฺส ฐาเน ฌานสุเขน โส; สภิกฺขุสงฺโฆ สมฺพุทฺโธ มุหุตฺตํ วีตินามยี. Tại Thūpārāma, ở địa điểm của tháp, bậc Chánh Đẳng Giác cùng với Tăng đoàn đã trải qua một khoảnh khắc trong niềm an lạc của thiền định. ๙๐. 90. สิลาถุปปฺปเทสมฺหิ ฐตฺวากาลาวิทู มุนิ; เทเว สมนุสาสิตฺวา ตโต เชตวนํ อคา. Bậc Thánh nhân, người biết đúng thời, sau khi đứng tại địa điểm của bảo tháp bằng đá và giáo huấn chư Thiên, từ đó đã đi đến Jetavana. ๙๑. 91. อคิทฺโธ ลาภสกฺกาเร อสยฺหมวมานนํ; สหนฺโต เกวลํ สพฺพ โลกนิตฺถรณตฺถิโก. Không tham đắm lợi lộc và danh vọng, nhẫn chịu sự khinh miệt không thể chịu đựng, Ngài chỉ một lòng mong muốn sự giải thoát cho toàn thể thế gian. ๙๒. 92. สํวจฺฉรานิ ฐตฺวาน จตฺตาฬีสญฺจ ปญฺจ จ; เทสยิตฺวาน สุตฺตาทิ นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ. Sau khi đã trải qua bốn mươi lăm năm, và đã thuyết giảng giáo pháp của bậc Đạo Sư gồm chín phần, bắt đầu bằng Kinh tạng. ๙๓. 93. ตาเรตฺวา ภวกนฺตารา ชเน สงฺขฺยาติวตฺติโน; พุทฺธกิจฺจานิ สพฺพานิ นิฏฺฐาเปตฺวาน จกฺขุมา. Bậc Pháp Nhãn, sau khi đã giúp vô số chúng sanh vượt qua sa mạc của sự tồn tại, và đã hoàn thành tất cả các Phật sự. ๙๔. 94. กุสินาราปุเร รญฺญํ มลฺลานมุปวตฺตเน; สาลวนมฺหิ ยมกสาลรุกฺขานมนฺตเร. Tại thành Kusinārā, trong khu rừng Sāla Upavattana của các vị vua dòng Malla, giữa hai cây sāla song thọ. ๙๕. 95. มหารเห สุปญฺญตฺเต มญฺเจ อุตฺตรสีสกํ; นิปนฺโน สีหเสยฺยาย เวสาเข ปุณฺณมาสิยํ. Vào ngày trăng tròn tháng Vesākha, Ngài nằm xuống theo tư thế sư tử, đầu hướng về phía bắc, trên một chiếc giường quý giá đã được chuẩn bị chu đáo. ๙๖. 96. เทเสตฺวา ปฐเม ยาเม มลฺลานํ ธมฺมมุตฺตมํ; สุภทฺทํ มชฺฌิเม ยาเม ปาเปตฺวา อมตํ ปทํ. Trong canh đầu, Ngài đã thuyết giảng giáo pháp tối thượng cho những người Malla; trong canh giữa, Ngài đã dẫn dắt Subhadda đến trạng thái bất tử. ๙๗. 97. ภิกฺขุ ปจฺฉิมยามมฺหิ ธมฺมกฺขนฺเธ อเสสเก; สงฺคยฺห โอวทิตฺวาน อปฺปมาท ปเทน จ. Trong canh cuối, sau khi đã tóm tắt toàn bộ các uẩn pháp cho chư Tỳ-kheo và khuyên dạy họ bằng lời về sự không dể duôi. ๙๘. 98. ปจฺจุสสมเย ฌานสมาปตฺติวิหารโต; อุฏฺฐาย ปรินิพฺพายิ เสโสปาทิวิวชฺชิโต. Vào lúc rạng đông, sau khi xuất khỏi các tầng thiền và định, Ngài đã nhập Vô Dư Y Niết-bàn, không còn lại bất kỳ dư y nào của sự tồn tại. ๙๙. 99. มหีกมฺปาทโย อาสุํ ตทา อจฺฉริยาวหา; ปูชาวิเสสา วตฺตึสุ เทวมานุสกา พหู. Khi ấy, những sự kiện kỳ diệu như động đất đã xảy ra; nhiều sự cúng dường đặc biệt từ chư thiên và loài người đã được cử hành. ๑๐๐. 100. ปรินิพฺพาณสุตฺตนฺเต วุตฺตานุกฺกมโต ปน; ปูชาวิเสโส วิญฺเญยฺโย อิจฺฉนฺเตหิ อเสสโต. Tuy nhiên, những ai muốn hiểu biết một cách trọn vẹn, nên tìm hiểu về các nghi thức cúng dường đặc biệt theo trình tự đã được mô tả trong Kinh Đại Bát Niết-bàn. ๑๐๑. 101. อหเตหิ จ วตฺเถหิ เวเฐตฺวา ปฐมํ ชินํ; เวฐยิตฺวาน กปฺปาสปิจุนา วิหเตน จ. Đầu tiên, họ quấn kim thân của bậc Chiến Thắng bằng những tấm vải mới, sau đó lại quấn bằng lớp bông gòn đã được chải kỹ. ๑๐๒. 102. เอวํ ปญฺจสตกฺขตฺตุํ เวฐยิตฺวาน สาธุกํ; ปกฺขิปิตฺวา สุวณฺณาย เตลปุณฺณาย โทณิยา. Sau khi đã quấn kỹ lưỡng như vậy năm trăm lần, họ đặt (kim thân) vào một quan tài bằng vàng chứa đầy dầu. ๑๐๓. 103. วีสํหตฺถสตุพฺเพธํ คนฺธทารูหิ สงฺขตํ; อาโรปยึสุ จิตกํ มลฺลานํ ปมุขา ตทา. Khi ấy, các vị lãnh đạo của dòng họ Malla đã đặt (quan tài) lên giàn hỏa táng được làm bằng các loại gỗ thơm, cao một trăm hai mươi hắc-tay. ๑๐๔. 104. มหากสฺสปเถเรน ธมฺมราเช อวนฺทิเต; จิตกํ มา ชลิตฺถาติ เทวธิฏฺฐานโต ปน. Tuy nhiên, do Trưởng lão Mahākassapa chưa đảnh lễ bậc Pháp Vương, và do sự quyết tâm của chư thiên, (giàn hỏa táng đã không bốc cháy với ý nghĩ rằng:) 'Giàn hỏa táng chớ có bốc cháy'. ๑๐๕. 105. ปาโมกฺขา มลฺลราชูนํ วายมนฺโตป’เนกธา; จิตกํ ตํ น สกฺขึสุ คาหาเปตุํ หุตาสนํ. Dù các vị vua Malla đứng đầu đã cố gắng bằng nhiều cách, họ vẫn không thể làm cho giàn hỏa táng ấy bắt lửa. ๑๐๖. 106. มหากสฺสปเถเรน อธิฏฺฐาเนน อตฺตโน; วตฺถาทีนิ มหาโทณึ จิตกญฺจ มหารหํ. Bằng sự quyết tâm của chính mình, Trưởng lão Mahākassapa đã khiến cho các lớp vải, chiếc quan tài lớn, và giàn hỏa táng quý giá. ๑๐๗. 107. ทฺวิธา กตฺวาน นิกฺขมฺม สกสีเส ปติฏฺฐิตา; วนฺทิตา สตฺถุโน ปาทา ยถาฏฺฐาเน ปติฏฺฐิตา. Tách ra làm đôi, đôi chân của bậc Đạo Sư hiện ra và đặt lên đầu của ngài. Sau khi được đảnh lễ, đôi chân đã trở về vị trí cũ. ๑๐๘. 108. ตโต เทวานุภาเวน ปชฺชลิตฺถ จิตานโล; น มสิ สตฺถุเทหสฺส ทฑฺฒสฺสาสิ น ฉาริกา. Sau đó, do oai lực của chư thiên, ngọn lửa của giàn hỏa táng tự bốc cháy. Kim thân của bậc Đạo Sư sau khi được hỏa táng không để lại tro hay muội. ๑๐๙. 109. ธาตุโย อวสิสฺสึสุ มุตฺตาภา กญฺจนปฺปภา; อทิฏฺฐาเนน พุทฺธสฺส วิปฺปกิณฺณา อเนกธา. Chỉ còn lại các xá-lợi, sáng như ngọc trai và rực rỡ như vàng. Do sự quyết tâm của Đức Phật, chúng đã được phân tán ra nhiều nơi. ๑๑๐. 110. อุณฺหีสํ อกฺขกา ทฺเว จ จตสฺโส ทนฺตธาตุโย; อิจฺเจตา ธาตุโย สตฺต วิปฺปกิณฺณา น สตฺถุโน. Xá-lợi xương đỉnh đầu, hai xương đòn, và bốn xá-lợi răng; bảy xá-lợi này của bậc Đạo Sư đã không bị phân tán. ๑๑๑. 111. อากาสโต ปติตฺวาปิ อุคฺคนฺตฺวาปิ มหีตลา; สมนฺตา ชลธาราโย นิพฺพาเปสุํ จิตานลํ. Những dòng nước từ trên trời rơi xuống và từ lòng đất phun lên, từ khắp mọi phía, đã dập tắt ngọn lửa của giàn hỏa táng. ๑๑๒. 112. เถรสฺส สาริปุตฺตสฺส อนฺเตวาสิ มหิทฺธิโก; สรภุนามโก เถโร ปภินฺน ปฏิสมฺภิโท. Vị trưởng lão tên là Sarabhu, một đệ tử của Trưởng lão Sāriputta, là người có đại thần thông và đã chứng đắc các tuệ phân tích. ๑๑๓. 113. คีวาธาตุํ คเหตฺวาน จิตโต มหิยงฺคเณ; ปติฏฺฐเปตฺวา ถูปมฺหิ อกา กญฺจุกเจติยํ. Đã lấy xá-lợi xương cổ từ giàn hỏa táng, và sau khi tôn trí xá-lợi ấy trong một bảo tháp tại Mahiyangana, ngài đã xây dựng tháp Kañcuka. ๑๑๔. 114. เขมวฺหโย การุณิโก ขีณสํโยชโน มุนิ; จิตกา โต ตโต วามทาฐาธาตุํ สมคฺคหิ. Bậc Thánh nhân từ bi tên là Khema, người đã đoạn tận các kiết sử, từ giàn hỏa táng ấy đã lấy được xá-lợi răng hàm bên trái. ๑๑๕. 115. อฏฺฐนฺนมถ ราชุนํ ธาตุอตฺถาย สตฺถุโน; อุปฺปนฺนํ วิคฺคหํ โทโณ สเมตฺวาน ทฺวิชุตฺตโม. Khi ấy, Doṇa, vị Bà-la-môn ưu tú nhất, đã giải quyết cuộc xung đột nảy sinh giữa tám vị vua vì xá-lợi của bậc Đạo Sư. ๑๑๖. 116. กตฺวาน อฏฺฐ โกฏฺฐาเส ภาเชตฺวา เสสธาตุโย; อทาสิ อฏฺฐราชูนํ ตํ ตํ นครวาสินํ. Sau khi đã chia các xá-lợi còn lại thành tám phần, ông đã trao chúng cho tám vị vua, những người cai trị các thành phố tương ứng. ๑๑๗. 117. หฏฺฐตุฏฺฐา คเหตฺวาน ธาตุโย ตา นราธิปา; คนฺตฺวา สเก สเก รฏฺเฐ เจติยานิ อการยุํ. Các vị vua ấy, với lòng hoan hỷ và mãn nguyện, sau khi nhận lấy các xá-lợi, đã trở về vương quốc của mình và cho xây dựng các bảo tháp. ๑๑๘. 118. เอกา ทาฐา สุรินฺเทน เอกา คนฺธารวาสิหิ; เอกา ภุชงฺคราชูหิ อาสิ สกฺกตปูชิตา. Một xá-lợi răng đã được vua của chư thiên tôn kính và cúng dường, một xá-lợi khác bởi các cư dân của xứ Gandhāra, và một xá-lợi nữa bởi các vua loài rồng. ๑๑๙. 119. ทนฺตธาตุํ ตโต เขโม อตฺตนา คหิตํ อทา; ทนฺตปุเร กลิงฺคสฺส พฺรหฺมทตฺตสฺส ราชิโน. Sau đó, ngài Khema đã trao xá lợi Răng do chính mình thỉnh được cho đức vua Brahmadatta của xứ Kalinga tại thành Dantapura. ๑๒๐. 120. เทสยิตฺวาน โส ธมฺมํ เภตฺวา สพฺพา กุทิฏฺฐิโย; ราชานํ ตํ ปสาเทสิ อคฺคมฺภี รตนตฺตเย. Vị ấy, sau khi thuyết giảng Chánh pháp, đã phá tan tất cả các tà kiến; và đã làm cho đức vua ấy phát sinh đức tin kiên cố nơi Tam Bảo tối thượng. ๑๒๑. 121. อชฺโฌคาฬฺโห มุนินฺทสฺส ธมฺมามตมหณฺณวํ; โส นรินฺโทปวาเหสิ มลํ มจฺฉริยาทิกํ. Đã đắm mình trong đại dương Chánh pháp bất tử của Đức Phật, vị quốc vương ấy đã gột sạch các cấu uế như là lòng bỏn xẻn. ๑๒๒. 122. ปาวุสฺสโก ยถา เมโฆ นานา รตนวสฺสโต; ทาฬิทฺทิยนิทาฆํ โส นิพฺพาเปสิ นรุตฺตโม. Giống như đám mây mùa mưa trút xuống nhiều loại châu báu, bậc nhân chủ ấy đã dập tắt cơn hạn hán của sự nghèo đói. ๑๒๓. 123. สุวณฺณขจิตาลมฺพ มุตฺตาชาเลหิ โสภิตํ; กูฏาคารสตากีณฺณํ ตรุณาทิจฺจสนฺนิภํ. Có các trụ đỡ được khảm vàng, được trang hoàng với những mạng lưới châu ngọc; đầy ắp hàng trăm ngôi lầu có đỉnh nhọn, giống như mặt trời lúc bình minh. ๑๒๔. 124. นานารตนโสภาย ทุทิกฺขํ จกฺขุมูสนํ; ยานํ สคฺคาปวคฺคสฺส ปสาทาติสยาวหํ. Chói lọi với vẻ huy hoàng của các loại bảo vật khác nhau, khó có thể nhìn thẳng, làm lóa mắt; là cỗ xe đưa đến cõi trời và sự giải thoát, mang lại đức tin vô cùng to lớn. ๑๒๕. 125. การยิตฺวาน โส ราชา ทาฐาธาตุนิเวสนํ; ธาตุปีฐญฺจ ตตฺเถว กาเรตฺวา รตนุชฺชลํ. Vị vua ấy, sau khi cho xây dựng một ngôi điện thờ xá lợi Răng, và cũng tại nơi đó, đã cho làm một bảo tọa thờ xá lợi rực rỡ bằng châu báu. ๑๒๖. 126. ตหึ สมปฺปยิตฺวาน ทาฐาธาตุํ มเหสิโน; ปูชาวตฺถูหิ ปูเชสิ รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต. Tại nơi ấy, sau khi tôn trí xá lợi Răng của bậc Đại Giác, ngài đã không mệt mỏi cúng dường bằng các vật phẩm cúng dường, cả ngày lẫn đêm. ๑๒๗. 127. อิติ โส สญฺจินิตฺวาน ปุญฺญสมฺภาร สมฺปทํ; ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ สคฺคกายมลงฺกริ. Như vậy, vị ấy sau khi đã tích lũy được tài sản là các tư lương phước báu, đã từ bỏ thân người và trang hoàng cho thân cõi trời. ๑๒๘. 128. อนุชาโต ตโต ตสฺส กาสิราชวฺหโย สุโต; รชฺชํ ลทฺธา อมจฺจานํ โสกสลฺลมปานุที. Sau đó, người con trai của ngài tên là Kasiraja kế vị; sau khi lên ngôi, ngài đã nhổ mũi tên sầu muộn của các vị quan đại thần. ๑๒๙. 129. ปุปฺผคนฺธาทินา ทนฺตธาตุํ ตมภิปูชิย; นิจฺจํ มณิปฺปทีเปหิ โชตยิ ธาตุมนฺทิรํ. Sau khi đảnh lễ xá lợi Răng ấy bằng hoa, hương và các vật phẩm khác, ngài đã luôn luôn thắp sáng ngôi điện thờ xá lợi bằng những ngọn đèn bằng ngọc. ๑๓๐. 130. อิจฺเจวมาทึ โส ราชา กตฺวา กุสลสญฺจยํ; ชหิตฺวาน นิชํ เทหํ เทวินฺทปุรมชฺฌคา. Vị vua ấy, sau khi đã thực hiện sự tích lũy các thiện nghiệp như vậy và v.v..., đã từ bỏ thân của mình và đi đến thành của vua chư thiên. ๑๓๑. 131. สุนนฺโท นาม ราชินฺโท อานนฺทชนโน สตํ; ตสฺส’ตฺรโช ตโต อาสิ พุทฺธสาสนมามโก. Sau đó, con trai của ngài là quốc vương tên Sunanda, người mang lại niềm hoan hỷ cho các bậc thiện trí, là một người hết lòng với giáo pháp của Đức Phật. ๑๓๒. 132. สมฺมาเนตฺวาน โส ทนฺตธาตุํ เญยฺยนฺตทสฺสิโน; มหตา ภตฺติโยเคน อคา เทวสหวฺยตํ. Vị ấy, sau khi đã tôn kính xá lợi Răng của bậc thấy biết tận cùng các pháp, với lòng sùng mộ to lớn, đã đi đến cõi trời làm bạn với chư thiên. ๑๓๓. 133. ตโต ปรญฺจ อญฺเญ’ปิ พหโว วสุธาธิปา; ทนฺตธาตุํ มุนินฺทสฺส กเมน อภิปูชยุํ. Và sau đó, nhiều vị vua chúa khác cũng đã lần lượt cúng dường xá lợi Răng của Đức Phật. ๑๓๔. 134. คุหสีววฺหโย ราชา ทุรติกฺกม สาสโน; ตโต รชฺชสิรึ ปตฺวา อนุคณฺหิ มหาชนํ. Sau đó, đức vua tên là Guhasiva, người có vương lệnh khó thể vượt qua, sau khi đạt được sự huy hoàng của vương quyền, đã che chở cho dân chúng. ๑๓๕. 135. สปรตฺถานภิญฺเญ โส ลาภสกฺการโลลุเป; มายาวิโน อวิชฺชนฺเธ นิคนฺเฐ สมุปฏฺฐหิ. Vị ấy đã phụng sự các Nigantha, những người không thông hiểu lợi ích của mình và của người khác, tham lam lợi lộc và danh vọng, xảo trá, và mù quáng vì vô minh. ๑๓๖. 136. วสฺสารตฺเต ยถา จนฺโท โมหกฺขนฺเธน อาวโฏ; นาสกฺขี คุณรํสีหิ ชลิตุํ โส นราสโภ. Giống như mặt trăng trong đêm mưa bị khối mây che phủ, bậc nhân chủ ấy đã không thể tỏa sáng bằng những tia sáng của đức hạnh. ๑๓๗. 137. ธมฺมมคฺคา อเปเต’ปิ ปวิฏฺเฐ ทิฏฺฐิกานนํ; ตสฺมึ สาธุปถํ อญฺเญ นาติวตฺตึสุ ปาณิโน Mặc dù vị ấy đã rời xa con đường Chánh pháp và đi vào khu rừng tà kiến, những chúng sinh khác đã không đi ngược lại con đường của người thiện. ๑๓๘. 138. เหมโตรณมาลาหิ ธเชหิ กทลิหิ จ; ปุปฺผคฆิเยหิ’เนเกหิ สชฺเชตฺวา นาครา ปุรํ Các thị dân, sau khi trang hoàng thành phố bằng những vòng cổng vàng, bằng cờ phướn và cây chuối, và bằng nhiều bình hoa khác nhau, ๑๓๙. 139. มงฺคลตฺถุติ โฆเสหิ นจฺจคีตาทิเกหิ จ; เหมรูปิยปุปฺเผหิ คนฺธจุณฺณาทิเกหิ จ. với những âm thanh tán thán tốt lành, với ca múa và các hình thức tương tự, với những bông hoa bằng vàng và bạc, và với bột thơm và các vật phẩm tương tự, ๑๔๐. 140. ปูเชนฺตา มุนิราชสฺส ทาฐาธาตุํ กุทาจนํ; อกํสุ เอกนิคฺโฆสํ สํวฏฺฏมฺพุธิสนฺนิภํ. vào một dịp nọ, trong khi cúng dường xá lợi Răng của Đức Phật, đã tạo nên một tiếng vang đồng nhất, giống như tiếng của đại dương vào thời kiếp hoại. ๑๔๑. 141. อุคฺฆาเฏตฺวา นรินฺโท โส ปาสาเท สิหปญฺชรํ; ปสฺสนฺโต ชนมทฺทกฺขี ปูชาวิธิปรายณํ. Vị vua ấy, sau khi mở ô cửa sổ sư tử trong cung điện, trong lúc nhìn ra đã thấy dân chúng đang hết lòng thực hiện nghi lễ cúng dường. ๑๔๒. 142. อถามจฺจสภามเชตฺธ ราชา วิมฺภีต มานโส; โกตุหลากุโล หุตฺวา อิทํ วจนมพฺรวี. Bấy giờ, đức vua với tâm trí kinh ngạc, lòng đầy hiếu kỳ, đã nói lên lời này giữa hội đồng các quan đại thần. ๑๔๓. 143. อจฺเฉรกํ กิเมตนฺนุ กีทิสํ ปาฏิหาริยํ; มเมตํ นครํ กสฺมา ฉณนิสฺสิตกํ อิติ. "Điều kỳ diệu này là gì vậy? Phép lạ nào thế này? Tại sao thành phố này của ta lại tràn ngập lễ hội như vậy?" ๑๔๔. 144. ตโต อมจฺโจ อาจิกฺขิ เมธาวี พุทฺธมามโก; ราชิโน ตสฺส สมฺพุทฺธานุภาวมวิชานโต. Bấy giờ, một vị quan đại thần thông thái, là người hết lòng với Đức Phật, đã giải thích cho vị vua ấy, người không biết về oai lực của bậc Chánh Đẳng Giác. ๑๔๕. 145. สพฺพาภิภุสฺสพุทฺทสฺส ตนฺหาสงฺกยทสฺสิโน; เอสา ธาตุ มหาราช เขมตฺเถเรน อาหฏา. "Tâu Đại vương, đây là xá lợi của bậc Chánh Đẳng Giác, đấng Toàn Thắng, đấng thấy được sự đoạn tận của ái dục, đã được trưởng lão Khema mang đến." ๑๔๖. 146. ตํ ธาตุํ ปูชยิตฺวาน ราชาโน ปุพฺพกา อิธ; กลฺยาณมิตฺเต นิสฺสาย เทวกายมุปาคมุํ. "Tại nơi đây, các vị vua đời trước, sau khi đã cúng dường xá lợi ấy, nhờ nương tựa vào các bậc thiện hữu, đã đi đến cõi trời." ๑๔๗. 147. นาคราปิ อิเม สพฺเพ สมฺปราย สุกตฺถิกา; ปูชยนฺติ สมาคมฺม ธาตุํ ตํ สตฺถุโน อิติ. "Tất cả những thị dân này cũng vậy, vì mong muốn hạnh phúc trong đời sau, đã cùng nhau tụ họp lại để cúng dường xá lợi ấy của bậc Đạo Sư." ๑๔๘. 148. ตสฺสามจฺจสฺส โส ราชา สุตฺวา ธมฺมํ สุภาสิตํ; ทุลฺลทฺธีมลมุชฺฌิตฺวา ปสีทิ รตนตฺตเย. Vị vua ấy, sau khi nghe Chánh pháp được khéo thuyết bởi vị quan đại thần kia, đã từ bỏ cấu uế của tà kiến và phát sinh đức tin nơi Tam Bảo. ๑๔๙. 149. ธาตุปูชํ กโรนฺโต โส ราชา อจฺฉริยา วหํ; ติตฺถิเย ทุมฺมเน’กาสิ สุมเน เจตเร ชเน. Vị vua ấy, trong khi cử hành lễ cúng dường xá lợi, đã tạo ra một điều kỳ diệu; ngài đã làm cho các kẻ ngoại đạo buồn rầu, và làm cho những người khác vui mừng. ๑๕๐. 150. อิเม อหิริกา สพฺเพ สทฺธาทิคุณวชฺชิตา; ถทฺธา สฐา จ ทุปฺปญฺญา สคฺคโมกฺขวิพนฺธกา. Tất cả những kẻ không biết hổ thẹn này đều thiếu các đức tính như đức tin; họ cứng đầu, xảo trá, và kém trí tuệ, là những chướng ngại cho cõi trời và sự giải thoát. ๑๕๑. 151. อิติ โส จินฺตยิตฺวาน คุหสีโว นราธิโป; ปพฺพาเชสิ สกา รฏฺฐา นิคณฺเฐ เต อเสสเก. Vị vua Guhasīva, sau khi suy nghĩ như vậy, đã trục xuất tất cả những người Nigaṇṭha ấy ra khỏi vương quốc của mình. ๑๕๒. 152. ตโต นิคฺณฺฐา สพฺเพ’ปิ ฆตสิตฺตานลา ยถา; โกธคฺคิชลิตา’คญฺฉุํ ปุรํ ปาฏลิปุตฺตกํ. Bấy giờ, tất cả các Nigaṇṭha, bừng cháy với ngọn lửa sân hận như lửa được tưới thêm mỡ, đã đi đến thành Pāṭaliputta. ๑๕๓. 153. ตตฺถ ราชา มหาเตโช ชมฺพุทีปสฺส อิสฺสโร; ปณฺฑุนาโม ตทา อาสิ อนนฺตพลวาหโณ. Ở đó, bấy giờ có một vị vua đầy quyền uy, chúa tể của cõi Diêm Phù Đề, tên là Paṇḍu, với binh lực và xe cộ vô biên. ๑๕๔. 154. โกธนฺธาถ นิคณฺฐา เต สพฺเพ เปสุญฺญการกา; อุปสงฺกมฺม ราชานํ อิทํ วจนมพฺรวูํ. Bấy giờ, tất cả những Nigaṇṭha ấy, những kẻ chuyên nói lời vu khống, bị sân hận làm cho mù quáng, đã đến gần đức vua và nói những lời này. ๑๕๕. 155. สพฺพเทวมนุสฺเสหิ วนฺทนีเย มหิทฺธิเก; สิวพฺรหฺมาทโย เทเว นิจฺจํ ตุมฺเห นมสฺสถ. Ngài luôn luôn đảnh lễ các vị thần như Siva, Brahma, và các vị khác, những bậc có đại thần lực, đáng được tất cả chư thiên và loài người tôn kính. ๑๕๖. 156. ตุยฺหํ สามนฺตภุปาโล คุหสีโว ปนาธุนา; นินฺทนฺโน ตาทิเส เทเว ฉวฏฺฐึ วนฺทเต อิติ. Thế nhưng, vị vua chư hầu của ngài là Guhasīva, nay lại khinh miệt các vị thần như vậy và lại đi tôn kính một khúc xương của người chết. ๑๕๗. 157. สุตฺวาน วจนํ เตสํ ราชา โกธวสานุโค; สูรํ สามนฺตภูปาลํ จิตฺตยานมถ’พฺรวี. Sau khi nghe những lời của họ, đức vua bị cơn giận chi phối, bèn nói với vị vua chư hầu dũng mãnh tên là Cittayāna. ๑๕๘. 158. กลิงฺครฏฺฐํ คนฺตฺวาน คุหสีวมิธานย; ปูชิตํ ตํ ฉวฏฺฐิญฺจ เตน รตฺตินฺทิวํ อิติ. Hãy đến vương quốc Kalinga và mang Guhasīva đến đây, cùng với khúc xương của người chết mà hắn tôn thờ ngày đêm. ๑๕๙. 159. จิตฺตยาโน ตโต ราชา มหตึ จตุรงฺคินึ; สนฺนยหิตฺวา สกํ เสนํ ปุรา ตมฺหาภินิกฺขมิ. Bấy giờ, vua Cittayāna, sau khi tập hợp đội quân tứ binh hùng mạnh của mình, đã xuất quân từ thành ấy. ๑๖๐. 160. คนฺตฺวาน โส มหีปาโล เสนงฺเคหิ ปุรกฺขโต; ทนฺตปุรสฺสาวิทูเร ขนฺธาวารํ นิเวสยิ. Vị vua ấy, sau khi đi cùng với các binh đoàn của mình, đã hạ trại không xa thành Dantapura. ๑๖๑. 161. สุตฺวา อาคมนํ ตสฺส กลิงฺโค โส มหิปติ; คชินฺทปาภตาทิหิ ตํ โตเสสิ นราธิปํ. Nghe tin ngài đến, vị vua xứ Kalinga ấy đã làm hài lòng vị vua kia bằng những tặng phẩm gồm voi chúa và các vật khác. ๑๖๒. 162. หิตชฺฌาสยตํ ญตฺวา คุหสีวสฺส ราชิโน; ทนฺตปุรํ จิตฺตยาโน สทฺธึ เสนาย ปาวิสิ. Nhận biết được thiện ý của vua Guhasīva, Cittayāna đã cùng quân đội của mình tiến vào thành Dantapura. ๑๖๓. 163. ปาการโคปุรฏฺฏาลปาสาทคฆิกจิตฺติตํ; ทานสาลาหิ โส ราชา สมิทฺธํ ปุรมทฺทส. Vị vua ấy đã nhìn thấy thành phố thịnh vượng, được trang hoàng với tường thành, cổng tháp, vọng lâu, cung điện, cửa sổ có chấn song, và các nhà bố thí. ๑๖๔. 164. ตโต โส สุมโน คนฺตฺวา ปวิฏฺโฐ ราชมนฺทิรํ; คุหสีวสฺส อาจิกฺขิ ปณฺฑุราชสฺส สาสนํ. Bấy giờ, với lòng hoan hỷ, ngài đi vào và tiến vào hoàng cung; ngài đã truyền lại cho Guhasīva thông điệp của vua Paṇḍu. ๑๖๕. 165. สุตฺวาน สาสนํ ตสฺส ทารุณํ ทุรติกฺกมํ; ปสนฺนมุขวณฺโณ’ว จิตฺตยานํ สมพฺรวี. Sau khi nghe thông điệp khắc nghiệt và khó lòng trái lệnh ấy, với vẻ mặt vẫn thanh thản, ngài nói với Cittayāna. ๑๖๖. 166. สพฺพโลกหิตตฺถาย มํสเนตฺตาทิทานโต; อนปฺปกปฺเป สมฺภาเร สมฺภริตฺวา อตนฺทิโต. Vì lợi ích của tất cả thế gian, Ngài đã không mệt mỏi tích lũy các ba-la-mật trong vô số kiếp, bằng cách bố thí thịt, mắt, và các thứ khác. ๑๖๗. 167. เชตฺวา นมุจิโน เสนํ ปตฺวา สพฺพาสวกฺขยํ; อนาวรณญาเณน สพฺพธมฺเมสุ ปารคุ. Sau khi chiến thắng quân đội của Namuci, đạt đến sự đoạn tận của tất cả các lậu hoặc, với trí tuệ không bị ngăn che, Ngài đã thông suốt tất cả các pháp. ๑๖๘. 168. ทิฏฺฐธมฺมสุกสฺสาทํ อคเณตฺวาน อตฺตโน; ธมฺมนาวาย ตาเรสิ ชนตํ โย ภวณฺณวา. Không màng đến sự hưởng thụ hạnh phúc trong hiện tại của chính mình, Ngài đã dùng con thuyền Chánh pháp để đưa chúng sanh vượt qua đại dương của sự tồn tại. ๑๖๙. 169. เทวาติเทวํ ตํ พุทฺธํ สรณํ สพฺพปาณินํ; ชโน หิ อวชานนฺโต อทฺธา โส วญฺจิโต อิติ. Vị Phật ấy, bậc Thiên Trung Thiên, là nơi nương tựa cho tất cả chúng sanh; kẻ nào khinh miệt Ngài, chắc chắn kẻ đó đã bị lừa dối. ๑๗๐. 170. อิจฺเจวมาทึ สุตฺวาน โส ราชา สตฺถุวณฺณนํ; อานนฺทสฺสุปฺปพนฺเธหิ ปเวเทสิ ปสนฺนตํ. Sau khi nghe những lời tán thán Đức Đạo Sư như vậy và hơn thế nữa, vị vua ấy đã biểu lộ đức tin của mình bằng những dòng lệ hoan hỷ. ๑๗๑. 171. คุหสีโว ปสนฺนํ ตํ จิตฺตยานํ อุทิกฺขิย; เตน สทฺธึ มหคฺฆํ ตํ อคมา ธาตุมนฺทิรํ. Guhasīva, khi thấy Cittayāna đã có lòng tin, đã cùng ngài đi đến điện thờ xá lợi vô giá ấy. ๑๗๒. 172. หริจนฺทนสมฺภุตํ ทฺวารพาหาทิเกหิ จ; ปวาฬวาฬมาลาหิ ลมฺพมุตฺตาลตาหิ จ. Điện thờ có các cột cửa làm bằng gỗ chiên đàn vàng, với những tràng hoa san hô và những dây leo bằng ngọc trai rủ xuống. ๑๗๓. 173. อินฺทนีลกวาเฏหิ มณิกิงฺกิณิกาหิ จ; โสวณฺณกณฺณมาลาหิ โสภิตํ มณิถูปิกํ. Được tô điểm với những cánh cửa bằng ngọc lam và những chiếc chuông bằng ngọc, được trang hoàng bởi những tràng hoa tai bằng vàng và một đỉnh tháp bằng ngọc. ๑๗๔. 174. อุจฺจํ เวลุริยุพฺภาสิ ฉทนํ มกรากุลํ; ธาตุมนฺทิรมทฺทกฺขิ รตนุชฺชล ปีฐกํ. Ngài đã nhìn thấy điện thờ xá lợi có mái cao lấp lánh ngọc lưu ly, trang trí đầy hình tượng makara, và một bệ thờ rực rỡ châu báu. ๑๗๕. 175. ตโต เสตาตปตฺตสฺส เหฏฺฐา รตนจิตฺติตํ; ทิสฺวา ธาตุกรนฺฑญฺจ ตุฏฺโฐ วิมฺภยมชฺฌคา. Bấy giờ, khi nhìn thấy hộp đựng xá lợi được trang hoàng bằng châu báu ở dưới một chiếc lọng trắng, ngài vui mừng và vô cùng kinh ngạc. ๑๗๖. 176. ตโต กลิงฺคนาโถ โส วิวริตฺวา กรณฺฑกํ; มหีตเล นิหนฺตฺวาน ทกฺขิณํ ชานุมณฺฑลํ. Bấy giờ, vị chúa xứ Kalinga ấy, sau khi mở hộp xá lợi, đã quỳ gối phải xuống đất. ๑๗๗. 177. อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน คุเณ ทสพลาทิเก; สริตฺวา พุทฺธเสฏฺฐสฺส อกาสิ อภิยาจนํ. Chắp tay lại, tưởng nhớ đến các đức hạnh của bậc Thập Lực, vị Phật tối thượng, ngài đã dâng lên lời khẩn nguyện. ๑๗๘. 178. คณฺฑมฺพรุกฺขมูลมฺหิ ตยา ติตฺถียมทฺทเน; ยมกํ ทสฺสยนฺเตน ปาฏิหาริยมพฺภุตํ. Bạch Thế Tôn, tại gốc cây xoài Gaṇḍamba, khi Ngài hàng phục các kẻ ngoại đạo, Ngài đã hiển thị song thông thần biến kỳ diệu. ๑๗๙. 179. ปุพฺพกายาทินิกฺขนฺตชลานลสมากุลํ; จกฺกวาฬงฺคณํ กตฺวา ชนา สพฺเพ ปสาทิตา. Khiến cho sân Chuyển Luân tràn ngập nước và lửa phát ra từ thân trên, Ngài đã làm cho tất cả mọi người đều được tịnh tín. ๑๘๐. 180. เทเสตฺวาน ตโย มาเส อภิธมฺมํ สุธาสินํ; นครํ โอตรนฺเตน สงฺกสฺสํ ตาวตึสโต. Sau khi đã thuyết giảng Vi Diệu Pháp cho các vị trời trong ba tháng, Ngài đã từ cung trời Đao Lợi giáng xuống thành Tăng-già-xa (Sankassa). ๑๘๑. 181. ฉตฺตวามรสงฺขาทิคาหเกหิ อเนกธา; พฺรหฺมเทวาสุราทีหิ ปูชิเตน ตยา ปน. Và bởi Ngài, đấng đã được Phạm thiên, chư thiên, a-tu-la, và những vị khác, cùng với những người cầm lọng, phất trần, ốc tù và v.v... cúng dường bằng nhiều cách. ๑๘๒. 182. ฐตฺวาน มณิโสปาเณ วิสฺสกมฺมาภินิมฺมิเต; โลกวิวรณํ นาม ทสฺสิตํ ปาฏิหาริยํ. Khi đứng trên thang báu do trời Tỳ-thủ-kiền-ma (Vissakamma) tạo ra, Ngài đã hiển thị thần thông gọi là ‘khai mở thế giới’. ๑๘๓. 183. ตถาเนเกสุ ฐาเนสุ มุนิราช ตยาปุน; พหูนิ ปาฏิหิรานิ ทสฺสิตานิ สยมฺภุนา. Cũng vậy, ở nhiều nơi khác, hỡi bậc Tịch Mặc Vương, nhiều phép lạ đã được Ngài, bậc Tự Tại, hiển thị. ๑๘๔. 184. ปาฏิหาริยมชฺชาปิ สคฺคโมกฺขสุขาวหํ; ปสฺสนฺตานํ มนุสฺสานํ ทสฺสนียํ ตยา อิติ. Vì vậy, mong rằng ngày nay Ngài cũng sẽ hiển thị một phép lạ, mang lại hạnh phúc của cõi trời và giải thoát, cho những người đang chiêm ngưỡng. ๑๘๕. 185. อพฺภุคฺคนฺตฺวา คคณ กุหรํ จนฺทเลขาภิรามา,วิสฺสชฺเชนฺติ รชต ธวลา รํสิโย ทนฺตธาตุ; ธูปายนฺติ สปทิ พหุธา ปชฺชลนฺตี มุหุตฺตํ,นิพฺพายนฺตี นยนสุภคํ ปาฏิหีรํ อกาสิ. Xá Lợi Răng, đẹp như vầng trăng khuyết, bay vút lên không trung, tỏa ra những tia sáng trắng như bạc; tức thì tỏa khói theo nhiều cách, bừng sáng trong chốc lát, rồi lại tắt đi, đã thực hiện một phép lạ đẹp mắt. ๑๘๖. 186. อจฺเฉรํ ตํ ปรม รุจิรํ จิตฺตยาโน นรินฺโท,ทิสฺวา หฏฺโฐ จิรปริจิตํ ทิฏฺฐิชาลํ ชหิตฺวา; คนฺตฺวา พุทฺธํ สรณมสมํ สพฺพเสณีหิ สทฺธึ,อคฺคํ ปุญฺญํ ปสวิ พหุธา ธาตุสมฺมานนาย. Vị quốc vương, khi chiêm ngưỡng phép lạ kỳ diệu và vô cùng rực rỡ ấy, thấy vậy liền hoan hỷ, từ bỏ lưới tà kiến đã quen thuộc từ lâu; cùng với toàn thể quân đội, Ngài đã đi đến quy y với Đức Phật vô song, và tạo ra công đức tối thượng bằng nhiều cách để tôn kính Xá Lợi. ทุติโย ปริจฺเฉโท Chương Thứ Hai ๑๘๗. 187. ตโต กลิงฺคาธิปติสฺส ตสฺสโสจิตฺตยาโนปรมปฺปตีโต; ตํ สาสนํ ปณฺฑุนราธิปสฺส ญาเปสิ ธีโร ทุรติกฺกมํ’ติ. Bấy giờ, vị hiền trí Cittayāna, vô cùng hài lòng với vị vua xứ Kalinga, đã báo cho vua Pandu biết thông điệp không thể khước từ ấy. ๑๘๘. 188. ราชาตโต ทนฺตปุรํ ธเชหิ ปุปฺเผหิ ธูเปหิ จ โตรเณหิ; อลงฺกริตฺวาน มหาวิตาน นิวาริตาทิจฺจมรีจิชาลํ. Bấy giờ, nhà vua cho trang hoàng thành Dantapura với cờ, hoa, hương, và các cổng chào; và với một chiếc lọng lớn che chắn những tia nắng mặt trời. ๑๘๙. 189. อสฺสุปฺปพนฺธาวุตโลจเนหิ ปุรกฺขโต เนคม นาคเรหิ; สมุพฺพหนฺโต สิรสา นิเชน มหารหํ ธาตุกรณฺฑกํ ตํ. Được dân chúng và thị dân, với đôi mắt đẫm lệ, đi trước hộ tống, Ngài đã đội trên đầu chiếc hộp Xá Lợi quý giá ấy. ๑๙๐. 190. สมุสฺสิโตทาร สิตาตปตฺตํ สงฺโขทโรทาต ตุรงฺคยุตฺตํ; รถํ นวาทิจฺจสมานวณฺณ มารุยฺห จิตฺตตฺถรณาภิรามํ. Ngài đã lên một cỗ xe, đẹp đẽ với những tấm thảm trang trí, có màu sắc như mặt trời buổi sớm, được kéo bởi những con ngựa trắng như vỏ ốc, và có một chiếc lọng trắng cao quý che trên. ๑๙๑. 191. อเนกสงฺเขหิ พเลหิ สทฺธึ เวลาติวตฺตมฺพุธิสนฺนิเภหี; นิวตฺตมานสฺส พหุชฺชนสฺส วินาปิ เทหํ มนสานุยาโต Cùng với vô số binh lực, giống như biển cả tràn bờ, Ngài được tâm trí của đám đông dân chúng đang trở về đi theo, dù thân họ không thể. ๑๙๒. 192. สุสนฺถตํ สพฺพธิวาลุกาหิ สุสชฺชิตํ ปุณฺณ ฆฏาทิเกหิ; ปุปฺผาภิกิณฺณํ ปฏิปชฺชิ ทีฆํ สุวิตฺถตํ ปาฏลิปุตฺตมคฺคํ. Ngài đã đi trên con đường dài và rất rộng dẫn đến thành Pāṭaliputta, con đường được rải cát khắp nơi, được trang hoàng lộng lẫy với những bình nước đầy và các vật phẩm khác, và được rải đầy hoa. ๑๙๓. 193. กลิงฺฆนาโถ กุสุมาทิเกหิ นจฺเจหิ คีเตหิ จ วาทิเตหิ; ทิเน ทิเน อทฺธนิ ทนฺตธาตุํ ปูเชสิ สทฺธึ วนเทวตาหิ. Mỗi ngày trên cuộc hành trình, vua xứ Kalinga đã cúng dường Xá Lợi Răng bằng hoa và các vật phẩm khác, bằng ca, múa, và nhạc, cùng với các vị thần rừng. ๑๙๔. 194. สุทุคฺคมํ สินฺธุมหีธเรหิ กเมน มทฺธานมติกฺกมิตฺวา; อาทาย ธาตุํ มนุชาธินาโถ อคา ปุรํ ปาฏลิ ปุตฺตนามํ. Sau khi tuần tự vượt qua cuộc hành trình vô cùng khó khăn với sông ngòi và núi non, vị vua của loài người, mang theo Xá Lợi, đã đến thành phố tên là Pāṭaliputta. ๑๙๕. 195. ราชาธิราโช’ถ สภาย มชฺเฌ ทิสฺวาน ตํ วีตภยํ วิสงฺกํ; กลิงฺคราชํ ปฏิฆาภิภุโต อภาสิ เปสุญฺญกเร นิคณฺเฐ Bấy giờ, vị vua của các vua, ở giữa triều hội, khi thấy vua xứ Kalinga không hề sợ hãi hay do dự, đã bị cơn giận dữ lấn át và nói với các kẻ vu khống thuộc phái Nigantha. ๑๙๖. 196. เทเว ชหิตฺวาน นมสฺสนีเย ฉวฏฺฐิเมเตน นมสฺสิตํ’ตํ; องฺคารราสิมฺหิ สโชติภูเต นิกฺขิปฺป ขิปฺปํ ทหถาธุเนติ. ‘Hắn đã từ bỏ các vị thần đáng tôn thờ để đi tôn thờ một mảnh xương của xác chết! Hãy ném nó vào đống than đang cháy và đốt ngay lập tức!’ ๑๙๗. 197. ปหฏฺฐจิตฺตา’วตโต นิคณฺฐาราชงฺคเณ เต มหตึ คภีรํ; วีตจฺจิกงฺคารก ราสิ ปุณฺณํ องฺคารกาสุํ อภิสงฺขรึสุ. Bấy giờ, với tâm trí vui mừng, những người Nigantha ấy đã chuẩn bị một hố than lớn và sâu trong sân của nhà vua, chứa đầy một đống than không khói. ๑๙๘. 198. สมนฺตโต ปชฺชลิตาย ตาย สโชติยา โรรุวเภรวาย; โมหนฺธภุตา อถ ติตฺถิยา เต ตํ ทนฺตธาตุํ อภินิกฺขิปึสุ. Bấy giờ, những kẻ ngoại đạo ấy, bị vô minh che lấp, đã ném Xá Lợi Răng vào hố lửa đang bốc cháy tứ phía, gầm rít và khủng khiếp. ๑๙๙. 199. ตสฺสานุภาเวน ตมคฺคีราสึ เหตฺวา สโรชํ รถจกฺกมตฺตํ; สมนฺตโต อุคฺคตเรณุชาล มุฏฺฐาสิ กิญฺชกฺข ภราภิรามํ. Nhờ oai lực của Xá Lợi, đống lửa ấy đã biến thành một đóa hoa sen lớn bằng bánh xe, vươn lên, đẹp đẽ với vô số nhị hoa và một màn phấn hoa bay lên tứ phía. ๒๐๐. 200. ตสฺมึ ขเณ ปงฺกช กณฺณิกาย ปติฏฺฐหิตฺวา ชินทนฺตธาตุ; กุนฺทาวทาตาหิ ปภาหิ สพฺพา ทิสา ปภาเสสิ ปภสฺสราหิ. Vào khoảnh khắc ấy, Xá Lợi Răng của bậc Chiến Thắng, an vị trên đài sen, đã chiếu rọi khắp mọi phương bằng những tia sáng rực rỡ, trắng như hoa lài. ๒๐๑. 201. ทิสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ มนุสฺสา ปสนฺนจิตฺตา รตนาทิเกหิ; สมฺปูชยิตฺวา ชินทนฺตธาตุํ สกํ สกํ ทิฏฺฐิมโวสฺสชึสุ. Khi thấy phép lạ ấy, dân chúng với tâm tịnh tín, đã cúng dường Xá Lợi Răng của bậc Chiến Thắng bằng châu báu và các vật phẩm khác, và đã từ bỏ tà kiến của riêng mình. ๒๐๒. 202. โส ปณฺฑุราชา ปน ทิฏฺฐิชาลํ จิรานุพทฺธํ อปริจฺจชนฺโต; ปติฏฺฐเปตฺวา’ธิกรญฺญเมตํ กุเฏน ฆาตาปยิ ทนฺตธาตุํ. Nhưng vua Pandu, vẫn không từ bỏ lưới tà kiến đã trói buộc mình từ lâu, đã đặt Xá Lợi Răng lên một cái đe và ra lệnh dùng búa đập. ๒๐๓. 203. ตสฺสํ นิมุคฺคา’ธิกรญฺญเมสา อุปฑฺฒภาเค นจ ทิสฺสมานา; ปุพฺพาจลฏฺโฐ’ว สุธามรีจิ โชเตสิ รํสีหิ ทิสา สมนฺตา. Xá Lợi ấy, lún sâu một nửa vào trong đe và không thể nhìn thấy, đã tỏa ra những tia sáng chiếu rọi khắp mọi phương, giống như mặt trăng mọc trên ngọn núi phía đông. ๒๐๔. 204. ทิสฺวานุภาวํ ชินทนฺตธาตุ ยาปชฺชิ โส วิมฺภย มคฺคราชา; เอโก’ถ อิสฺสาปสุโต นิคณฺโฐ ตํ ราชราชานมิทํ อโวจ. Khi thấy được oai lực của Xá Lợi Răng bậc Chiến Thắng, vị vua chúa ấy vô cùng kinh ngạc. Bấy giờ, một người Nigantha, bị lòng đố kỵ xâm chiếm, đã nói với vị vua của các vua điều này. ๒๐๕. 205. รามาทโย เทว ชนทฺทนสฺส นานาวตารา ภุวเน อเหสุํ; ตสฺเสกเทโส’จ อิทํ ฉวฏฺฐิโนเจ’นุภาโวกถมีทิโสติ. ‘Trên thế gian này, có nhiều hóa thân của thần Janaddana (Vishnu), như là Rāma và những vị khác. Và đây là một phần của vị ấy. Nếu đây là xương của một xác chết, làm sao có thể có được oai lực như vậy?’ ๒๐๖. 206. อทฺธา มนุสฺสตฺตมุปาคตสฺส เทวสฺส ปจฺฉา ติทิวํ คตสฺส; เทเหกเทโส ฐปิโต หิตตฺถเมตนฺติ สจฺจํวจนํภเวยฺย. ‘Quả thật, lời nói này sẽ là sự thật: Đây là một phần thân thể của một vị thần đã giáng trần làm người và sau đó đã trở về thiên giới, được đặt lại đây vì lợi ích của chúng sanh.’ ๒๐๗. 207. สํวณฺณยิตฺวาน คุเณ ปหูเต นารายณสฺส’สฺสมหิทฺธิกสฺส; นิมุคฺคเมตฺตา’ธิกรญฺญเมตํสมฺปสฺสโต เมพหินีหริตฺวา. ‘Sau khi tán thán những phẩm chất to lớn của vị thần Nārāyaṇa đầy quyền năng, hãy lấy vật này đang lún trong đe ra ngoài trong khi tôi đang nhìn.’ ๒๐๘. 208. สมฺปาทยิตฺวาน มหาชนานํ มุขานิ ปงฺเกรุหสุนฺทรานิ; ยฏิจฺฉิตํ คณฺหถ วตฺถุชาตํ อิจฺจาห ราชา มุขเร นิคณฺเฐ. Sau khi làm cho gương mặt của đại chúng trở nên xinh đẹp như hoa sen, nhà vua đã nói với các Nigantha ồn ào rằng: ‘Hãy nhận lấy các vật phẩm tùy theo ý muốn.’” ๒๐๙. 209. เต ติตฺถิยา วิณหุสุรํ คุเณหิ วิจิตฺต รูเปหิ อภิตฺถวิตฺวา; โตเยน สิญฺจึสุ สฐา ตถาปิ ฐิตปฺปเทสา น จลิตฺถ ธาตุ. Những kẻ ngoại đạo ấy, sau khi dùng những lời tán thán về các phẩm hạnh và các hình tướng đa dạng để ca tụng, những kẻ xảo trá ấy đã rảy nước lên; tuy vậy, xá-lợi vẫn không di chuyển khỏi nơi đã được an vị. ๒๑๐. 210. ชิคุจฺฉมาโน อถ เต นิคณฺเฐ โส ธาตุยานีหรเณ อุปายํ; อนฺเวสมาโน วสุธาธินาโถ เภรึ จราเปสิ สเก ปุรมฺหิ. Bấy giờ, do cảm thấy chán ghét các Nigantha ấy, vị chúa tể của giang sơn, trong khi tìm kiếm phương cách để di chuyển kim quan xá-lợi, đã cho đánh trống loan báo trong thành của mình. ๒๑๑. 211. นิมุคฺคเมตฺถา’ธิกรญฺญมชฺชิ โย ธาตุเมตํ พหิ นีหเรยฺย; ลทฺธาน โส อิสฺสริยํ มหนฺตํ รญฺโญสกาสาสุขเมสฺสตีติ ‘Bất cứ ai có thể thỉnh xá-lợi này ra khỏi nơi đây, vốn đang bị mắc kẹt giữa vấn đề nan giải này, người ấy sau khi nhận được sự giàu sang to lớn từ nhà vua, sẽ đạt được an lạc.’” ๒๑๒. 212. สุตฺวา น ตํ เภริรวํอุฬารํปุญญฺญตฺถิโกพุทฺธพเลปสนฺโน; ตสฺมึ ปุเร เสฏฺฐิสุโต สุภทฺโท ปาเวกฺขิรญฺโญ สมิตึ ปคพฺโภ. Nghe được tiếng trống loan báo to lớn ấy, tại thành đô đó, con trai của một trưởng giả tên là Subhadda, người mong cầu phước báu và có niềm tin vào năng lực của Đức Phật, đã dũng cảm bước vào hội chúng của nhà vua. ๒๑๓. 213. ตมคฺคราชํ อถ โส นมิตฺวา สามาชิกานํ หทยงฺคมาย; ภาสาย สพฺพญฺญุคุณปฺปภาวํ วณฺเณสิ สารชฺชวิมุตฺต จิตฺโต. Bấy giờ, sau khi đảnh lễ vị vua đứng đầu ấy, với tâm không còn rụt rè sợ hãi, vị ấy đã dùng lời lẽ làm lay động lòng người trong hội chúng để mô tả về uy lực của các phẩm hạnh của bậc Toàn Tri. ๒๑๔. 214. ภุมึ กิณิตฺวา มหตา ธเนน มโนรมํ เชตวนํ วิหารํ; โย การยิตฺวาน ชินสฺส ทตฺวา อุปฏฺฐหิ ตํ จตุปจฺจเยหิ. ‘Vị trưởng giả đã dùng tài sản to lớn để mua đất, rồi cho xây dựng tịnh xá Jetavana xinh đẹp, sau khi dâng cúng lên bậc Chiến Thắng, ngài đã phụng sự Đức Phật với bốn món vật dụng.’ ๒๑๕. 215. อนาถปิณฺฑิปฺปทเสฏฺฐิเสฏฺโฐโสทิฏฺฐธมฺโมปปิตามโหเม; ติโลกนาเถ มม ธมฺมราเช ตุมฺเห’ธุนาปสฺสถภตฺติภารํ. ‘Vị trưởng giả xuất sắc nhất, Anāthapiṇḍika, người đã chứng ngộ Chân lý, cũng chính là ông nội của tôi. Giờ đây, xin quý vị hãy chứng kiến lòng thành kính sâu nặng của tôi đối với bậc Thầy của ba cõi, vị Pháp Vương của tôi.’ ๒๑๖. 216. อิตฺถํ นทิตฺวาน ปหูตปเญญฺญา กตฺวาน เอกํสมถุตฺตรียํ; มหีตลํ ทกฺขิณชานุเกน อาหจฺจ พทฺธญฺชลิโก อโวจ. Sau khi hùng hồn tuyên bố như vậy, bậc trí tuệ uyên thâm ấy đã vắt thượng y qua một bên vai, quỳ gối phải xuống mặt đất, chắp tay cung kính và nói lên rằng: ๒๑๗. 217. ฉทฺทนฺตนาโค สวิเสน วิทฺโธ สลฺเลน โย โลหิตมกฺขิ ตงฺโค; ฉพฺพณฺณรํสีหิ สมุชฺชลนฺเต เฉตฺวาน ลุทฺทาย อทาสิ ทนฺเต. ‘Ngài, khi là voi chúa Chaddanta, dù bị trúng mũi tên tẩm độc, thân mình đẫm máu, vẫn tự cưa cặp ngà đang tỏa sáng với sáu màu hào quang để trao cho người thợ săn.’ ๒๑๘. 218. สโส’ปิ หุตฺวาน วิสุทฺธสีโล อชฺฌตฺตทานาภิรโต ทฺวิชาย; โย’ทชฺชิเทหมฺปิ สกํ นิปจฺจ องฺคารราสิมฺหิ พุภุกฺขิตาย. ‘Ngài, khi là một con thỏ có giới hạnh trong sạch, ưa thích việc bố thí tự thân, đã hiến dâng cả thân mình cho một vị Bà-la-môn đang đói bằng cách nhảy vào đống than hồng.’ ๒๑๙. 219. โย โพธิยา พาหิรวตฺถุทานา อติตฺตรูโป สิวิราช เสฏฺโฐ; อทาสิ จกฺขูนิ ปภสฺสรานิ ทฺวิชาย ชิณฺณาย อจกฺขุกาย. ‘Ngài, vì mục đích giác ngộ, không thỏa mãn với việc bố thí các vật ngoài thân, khi là vua Sivi cao quý, đã hiến tặng đôi mắt sáng ngời của mình cho một vị Bà-la-môn già và mù lòa.’ ๒๒๐. 220. โยขนฺติวาที’ปิ กลาพุราเช เฉทาปยนฺเต’ปิ สหตฺถปาทํ; ปริปฺลุตงฺโครุธิเร ติติกฺขิเมตฺตายมาโน ยสทายเก’ว. ‘Ngài, khi là nhà tu khổ hạnh Khantivādī, ngay cả khi bị vua Kalābu sai người chặt tay chân, thân mình đẫm máu, vẫn nhẫn chịu và giữ tâm từ ái như thể đối với người ban tặng danh vọng.’ ๒๒๑. 221. โย ธมฺมปาโล อปิ สตฺตมาส ชาโตปทุฏฺเฐ ชนเกสกมฺหิ; การาปยนฺเต อสิมาลกมฺมํ จิตฺตํ น ทูเสสิ ปตาปราเช. ‘Ngài, khi là thái tử Dhammapāla, mới sinh được bảy tháng, lúc vua cha Patāpa nổi giận và ra lệnh hành hình bằng cách chặt chân tay, vẫn không khởi tâm sân hận đối với vua cha.’ ๒๒๒. 222. สาขามิโค โย อสตา ปุเมน วเน ปปาตา สยมุทฺธเฏน; สิลาย ภินฺเน’ปิ สเก ลลาเฏ ตํ เขมภุมึ อนยิตฺถมูฬฺหํ. ‘Ngài, khi là một con vượn, sau khi đã tự mình cứu một người đàn ông xấu xa khỏi vực thẳm trong rừng, dù bị người ấy dùng đá đập vỡ trán, vẫn không mê mờ mà đưa kẻ đó đến nơi an toàn.’ ๒๒๓. 223. รุฏฺเฐน มาเรน’ภินิมฺมิตมฺปิ องฺคารกาสุํ ชลิตํ วิหิชฺช; สมุฏฺฐิเต สชฺชุมหารวินฺเท ฐตฺวาน โย เสฏฺฐิ อทาสิ ทานํ. ‘Ngài, khi là một vị trưởng giả, đã vượt qua hố than rực lửa do Ma vương nổi giận tạo ra, rồi đứng trên một đóa hoa sen lớn tức thời hiện lên để thực hành bố thí.’ ๒๒๔. 224. มิเคน เยนาเปวิชญฺญเมกํ ภีตํวธาโมจยิตุํกุรงฺคึ; อาฆาตเน อตฺตสิรํฐเปตฺวาปโมจิตา’ญฺญฺญปิปาณิสงฺฆา. ‘Ngài, khi là một con nai, để cứu một con nai cái đang mang thai sợ hãi khỏi bị giết, đã đặt đầu mình lên thớt, và nhờ đó mà các chúng sanh khác cũng được giải thoát.’ ๒๒๕. 225. โย สตฺตวสฺโส วิสิขาย ปํสุ กีฬาปโร สมฺภวนามโก’ปิ; สพฺพญฺญุลีฬฺหาย นิคุฬฺหปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ สุจีรเตน. ‘Ngài, khi là cậu bé Sambhava mới bảy tuổi, đang chơi đùa với cát bụi trên đường, lúc được hỏi một vấn đề thâm sâu, đã giải đáp với sự thông thái của một bậc Toàn Tri và với tài năng xuất chúng.’ ๒๒๖. 226. หิตฺวา นิกนฺตึ สกชีวิเต’ปิ พทฺธาสกุจฺฉิมฺหิ จ เวตฺตวลฺลึ; สาขามิเค เนกสหสฺสสงฺเข วธาปโมเจสิ กปิสฺสโรโย. ‘Ngài, khi là vua của loài khỉ, đã từ bỏ sự luyến tiếc đối với mạng sống của chính mình, lấy dây mây buộc vào bụng để làm cầu, và đã giải thoát hàng ngàn con khỉ khỏi bị tàn sát.’ ๒๒๗. 227. สนฺตปฺปยํ ธมฺมสุธารเสน โย มานุเส ตุณฺฑิลสูกโร’ปิ; อิสี’ว กตฺวา อถ ญายคนฺถํ นิชํ ปวตฺเตสิ จิราย ธมฺมํ. ‘Ngài, ngay cả khi là con heo Tuṇḍila, đã làm cho loài người thỏa thích với hương vị cam lồ của Chánh pháp, đã hành xử như một vị hiền triết, rồi sau đó đã trình bày bộ luận về phương pháp của riêng mình, một giáo pháp trường tồn.’ ๒๒๘. 228. ปจฺจตฺถิกํ ปุณฺณกยกฺขมุคฺคํ มหิทฺธิกํ กามคุเณสุ คิทฺธํ; โย ติกฺขปญฺโญวิธุราภิธาโนทเมสิ กาฬาคิริมตฺตกมฺหิ. ‘Ngài, với trí tuệ sắc bén, mang tên Vidhura, đã nhiếp phục được đối thủ là dạ-xoa Puṇṇaka hung dữ, kẻ có thần thông vĩ đại và tham đắm trong các dục lạc, ngay trên ngọn núi Đen.’ ๒๒๙. 229. กุลาวสายิ อวิรูฬฺหปกฺโข โย พุทฺธิมา วฏฺฏกโปตโก’ปิ; สจฺเจน ทาวคฺคิมภิชฺชลนฺตํ วสฺเสน นิพฺพาปยิ วาริโท’ว. ‘Ngài, bậc trí tuệ, ngay cả khi là một con chim cút non chưa mọc đủ lông cánh, còn ở trong tổ, đã dùng năng lực của lời chân thật để dập tắt một trận cháy rừng đang bùng lên, giống như mây dùng mưa để dập lửa.’ ๒๓๐. 230. โย มจฺฉราชาปิ อวุฏฺฐิกาเลทิสฺวานมจฺเฉ ตสิเตกิลนฺเต; สจฺเจนวากฺเยนมโหฆปุณฺณํมุหุตฺตมตฺเตนอกาสิรฏฺฐํ. ‘Ngài, ngay cả khi là vua của loài cá, trong thời kỳ hạn hán, khi thấy các loài cá khác khát nước và mệt mỏi, đã dùng lời chân thật để trong khoảnh khắc làm cho cả vùng đất tràn ngập một trận lụt lớn.’ ๒๓๑. 231. วิจิตฺตหตฺถสฺส รถาทิกานิ วสุนฺธรา กมฺปน การณานิ; ปุตฺเต’นุชาเต สทิเสจทาเรโย’ทชฺชิเวสฺสนฺตรชาติยมฺปิ. ‘Ngài, ngay cả trong kiếp Vessantara, đã bố thí những con voi quý, xe cộ và các vật phẩm khác, là những sự bố thí làm rung chuyển mặt đất, và còn bố thí cả những đứa con và người vợ tuyệt vời của mình.’ ๒๓๒. 232. พุทฺโธ ภวิตฺวา อปิ ทิฏฺฐธมฺม สุขานเปกฺโข กรุณานุวตฺตี; สพฺพํ สหนฺโต อวมานนาทึ โยทุกฺกรํ โลกหิตํอกาสิ. ‘Ngài, ngay cả sau khi đã thành Phật, không mong cầu hạnh phúc trong đời này, hành động theo lòng bi mẫn, đã nhẫn chịu mọi sự khinh miệt và những điều tương tự, và đã làm những việc khó làm vì lợi ích của thế gian.’ ๒๓๓. 233. พเลน สทฺธึ จตุรงฺคิเกน อภิทฺทวนฺตํ อติภึสเนน; อเชยฺยสตฺถํ ปรมิทฺธิปตฺตํ ทเมสิ โย อาลวกมฺปี ยกฺขํ. ‘Ngài đã nhiếp phục cả dạ-xoa Ālavaka, kẻ đã tấn công với một đội quân bốn thành phần vô cùng khủng khiếp, sở hữu vũ khí bất khả chiến bại và đã đạt được thần thông tối thượng.’ ๒๓๔. 234. เทหาภินิกฺขนฺต หุตาสนจฺจิ มาลากุลํ พฺรหฺมภวํ กริตฺวา; เภตฺวาน ทิฏฺฐึ สุจิรานุพทฺธํ ทเมสิ โย พฺรหฺมวรํ มุนินฺโท. ‘Vị Chúa của các bậc Thánh nhân, sau khi làm cho cõi Phạm thiên tràn ngập những tràng lửa phát ra từ thân mình, đã phá tan tà kiến đã tồn tại từ lâu và nhiếp phục được vị Phạm thiên cao quý.’ ๒๓๕. 235. อจฺจงฺกุสํ ทานสุโธต คณฺฑํ นิปาติตฏฺฐาลก โคปุราทึ; ธาวนฺตมคฺเค ธนปาลหตฺถึ ทเมสิ โย ทารุณมนฺตกํ’ว. ‘Ngài đã nhiếp phục voi Dhanapāla, con voi đã vượt ngoài tầm kiểm soát của quản tượng, hai bên thái dương đẫm dịch, đã húc đổ các tháp canh và cổng thành, đang hung hãn lao đến trên đường như một tử thần tàn bạo.’ ๒๓๖. 236. มนุสฺสรตฺตารุณปาณิปาทมุกฺขิปฺป ขคฺคํ อนุพนฺธมานํ; มหาทโย ทุปฺปสหํ ปเรหิ ทเมสิ โย องฺคุลิมาลโจรํ. ‘Bậc Đại Bi, đã nhiếp phục tên cướp Aṅgulimāla, kẻ mà những người khác không thể chịu đựng nổi, đang giương gươm truy đuổi với tay chân nhuốm đỏ máu người.’ ๒๓๗. 237. โย ธมฺมราชา วิชิตาริสงฺโฆ ปวตฺตยนฺโต วรธมฺมจกฺกํ; สทฺธมฺม สญฺญํ รตนากรญฺจ โอคาหยี สํ ปริสํ สมคฺคํ. ‘Ngài, bậc Pháp Vương, đã chinh phục đoàn quân kẻ thù, đang chuyển vận bánh xe Pháp cao thượng, đã khiến cho toàn thể hội chúng của mình đắm mình vào đại dương Chánh pháp, vốn là một kho tàng châu báu.’ ๒๓๘. 238. ตสฺเสว สทฺธมฺม วราธิปสฺสตถาคตสฺส’ปฺปฏิปุคฺคลสฺส; อนนฺตญาณสฺส วิสารทสฺส เอสา มหาการุณิกสฺส ธาตุ. Đây là xá-lợi của chính đấng Như Lai, bậc Vô Thượng Chánh Pháp Vương, bậc Vô Song, bậc có Trí Tuệ Vô Biên, bậc Vô Úy, bậc Đại Bi. ๒๓๙. 239. อเนน สจฺเจน ชินสฺส ธาตุ ขิปฺปํ สมารุยฺห นภนฺตราฬํ; สุธํสุเลเขว สมุชฺชลนฺติ กงฺขํ วิโนเทตุ มหาชนสฺส. Do lời chân thật này, mong rằng xá-lợi của đấng Chiến Thắng, sau khi nhanh chóng bay lên hư không, tỏa sáng rực rỡ như vầng trăng, hãy xua tan sự nghi ngờ của đại chúng. ๒๔๐. 240. ตสฺมึ ขเณ สา ชินทนฺตธาตุ นภํ สมุคฺคมฺม ปภาสยนฺตี; สพฺพา ทิสา โอสธิตารกา’ว ชนํ ปสาเทสิ วฺติณฺณกงฺขํ. Vào khoảnh khắc ấy, xá-lợi răng của đấng Chiến Thắng bay lên hư không, chiếu sáng khắp mọi phương như sao Mai, làm cho dân chúng đã vượt qua sự nghi ngờ phát sinh tín tâm. ๒๔๑. 241. อโถตริตฺวา คคนงฺคณมฺหา สา มตฺถเก เสฏฺฐิสุตสฺส ตสฺส; ปติฏฺฐหิตฺวาน สุธาภิสิตฺตคตฺตํ’ว ตํ ปีณยิ ภตฺติตินฺนํ. Kế đó, sau khi hạ xuống từ bầu trời, xá-lợi ấy an vị trên đầu của con trai vị trưởng giả, làm cho người đã thấm nhuần lòng sùng kính ấy được vui thích, như thân thể được tắm gội bằng cam lồ. ๒๔๒. 242. ทสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ นิคณฺฐา อิจฺจพฺรวุํ ปณฺฑุนราธิปํ ตํ; วิชฺชาพลํ เสฏฺฐิสุตสฺส เอตํ น ธาตุยา เทว อยมฺปภาโว. Sau khi thấy điều kỳ diệu ấy, các vị Ni-kiền-tử đã tâu với vua Pāṇḍu rằng: 'Tâu đại vương, đây là sức mạnh thần thông của con trai vị trưởng giả, không phải là oai lực của xá-lợi.' ๒๔๓. 243. นิสมฺม เตสํ วจนํ นรินฺโท อิจฺจพฺรวี เสฏฺฐิสุตํ สุภทฺทํ; ยถา จ เอเต อภิสทฺทเหยฺยุํ ตถาวิธํ ทสฺสย อิทฺธิมญฺญํ. Sau khi nghe lời của họ, đức vua đã nói với Subhadda, con trai vị trưởng giả: 'Hãy thể hiện một thần thông khác để cho những người này có thể tin tưởng.' ๒๔๔. 244. ตโต สุภทฺโท ตปนียปตฺเต สุคนฺธิสีโตทกปูริตมฺหิ; วฑฺเฒสิ ธาตุํ มุนิปุงฺควสฺส อนุสฺสรนฺโต จริตพฺภุตานิ. Khi ấy, Subhadda, trong khi tưởng niệm đến những hành trạng kỳ diệu của bậc Tối Thắng trong các ẩn sĩ, đã đặt xá-lợi vào một cái bát bằng vàng chứa đầy nước mát thơm. ๒๔๕. 245. สา ราชหํ สี’ว วิธาวมานา สุคนฺธิโตยมฺหิ ปทกฺขิเณน; อุมฺมุชฺชมานา จ นิมุชฺชมานา ชเน ปโมทสฺสุธเร อกาสิ. Xá-lợi ấy, như một con thiên nga chúa, di chuyển theo chiều bên phải trong nước thơm, lúc nổi lên lúc lặn xuống, đã làm cho dân chúng tuôn trào những giọt nước mắt vui mừng. ๒๔๖. 246. ตโต จ กาสุํ วิสิขายมชฺเฌ กตฺวา ตหึ ธาตุมภิกฺขิปิตฺวา; ปํสูหิ สมฺมา อภิปูรยิตฺวา พหูหิ มทฺทาปยิ กุญฺชเรหิ. Và rồi, sau khi đào một cái hố ở giữa đường, đặt xá-lợi vào đó, lấp đầy lại bằng đất, vị ấy đã cho nhiều con voi giẫm lên. ๒๔๗. 247. เภตฺวา มหึอุฏฺฐหิ จกฺกมตฺตํ วิราชมานํ มณิกณฺณิกาย; ปภสฺสรํ รูปิยเกสเรหิ สโรรุหํ กญฺจนปตฺตปาฬึ. Sau khi phá vỡ mặt đất, một đóa hoa sen lớn bằng bánh xe đã mọc lên, rực rỡ với nhụy bằng ngọc ma-ni, sáng chói với các tua nhị bằng bạc, và có hàng cánh hoa bằng vàng. ๒๔๘. 248. ปติฏฺฐภิตฺวาน ตหึ สโรเช มนฺทานิลาวตฺติตเรณุ ชาเล; โอภาสยนฺติ’ว ทิสา ปภาหิ ทิฏฺฐา มุหุตฺเตน ชินสฺสธาตุ. An vị trên đóa sen ấy, trong đám phấn hoa được làn gió nhẹ cuốn xoáy, xá-lợi của đấng Chiến Thắng được nhìn thấy trong chốc lát, như đang chiếu sáng các phương trời bằng hào quang. ๒๔๙. 249. ขิปึสุ วตฺถาภรณานิ มจฺจา ปวสฺสยุํ ปุปฺผมยญฺจ วสฺสํ; อุกฺกุฏฺฐิสทฺเทหิ จ สธุการนาเทหิ ปุณฺณํ นครํ อกํสุ. Dân chúng đã tung lên y phục và đồ trang sức, và đã làm mưa hoa. Với những tiếng reo hò và những tiếng hô 'lành thay', họ đã làm cho thành phố vang dội. ๒๕๐. 250. เต ติตฺถิยา ตํ อภิวญฺจนํ’ติ ราชาธิราชํ อถ สญฺญเปตฺวา; ชิคุจฺฉนีเย กุณปาทิเกหิ ขิปึสุ ธาตุํ ปริขาย ปิฏฺเฐ. Các vị ngoại đạo ấy, sau khi thuyết phục đức vua rằng đó là sự lừa dối, đã ném xá-lợi vào trong hào nước dơ bẩn cùng với những thứ đáng ghê tởm như tử thi. ๒๕๑. 251. ตสฺมึ ขเณ ปญฺจวิธมฺพุเชหิสญฺฉาทิตาหํสคโณปภุตฺตา; มธุพฺพตาลี วิรุตาภิรามา อโหสิ สา โปกฺขรณี’ว นนฺทา. Vào khoảnh khắc ấy, hào nước đó đã trở thành như hồ sen Nandā, được bao phủ bởi năm loại hoa sen, được các đàn thiên nga thưởng ngoạn, và làm vui tai bởi tiếng kêu của bầy ong. ๒๕๒. 252. คชาธิปา โกญฺญฺจรวํ รวึสุ กรึสุ เหสานินทํ ตุรงฺคา; อุกฺกุฏฺฐินาทํ อกรึสุ มจฺจา สุวาทิตา ทุนฺทุภิอาทโย’ปิ. Các voi chúa đã rống lên, ngựa đã cất tiếng hí, dân chúng đã cất lên tiếng reo hò, và các trống lớn cùng các nhạc cụ khác cũng được tấu lên hay. ๒๕๓. 253. โถมึสุ มจฺจา ถุติคีตเกหิ นจฺจึสุ โอตฺตปฺปวิภุสนา’ปิ; วตฺถานิ สีเส ภมยึสุ มตฺตา ภุชานิ โปเฐสุมุทคฺคจิตฺตา. Dân chúng đã tán thán bằng những bài ca tán dương, những người trang sức bằng lòng tàm quý cũng đã nhảy múa. Những người say sưa đã quay y phục trên đầu, những người có tâm hoan hỷ đã vỗ tay. ๒๕๔. 254. ธูเปหิ กาลาครุสมฺภเวหิ ฆนาวนทฺธํ’ว นภํ อโหสิ; สมุสฺสิตาเนกธชาวลีหิ ปุรํ ตทา วตฺถมยํ’ว อาสิ. Với khói hương làm từ trầm hương đen, bầu trời trở nên như được bao phủ bởi mây. Với vô số hàng cờ phướn được dựng lên, thành phố khi ấy như được làm bằng vải. ๒๕๕. 255. ทิสฺวา ตมจฺเฉรมจินฺตนียํ อาโมทิตามจฺจคณา สมคฺคา; อตฺเถ นิโยเชตุ มุเปจฺจ ตสฺส วทึสุ ปณฺฑุสฺส นราธิปสฺส. Sau khi thấy điều kỳ diệu không thể nghĩ bàn ấy, toàn thể nhóm các vị quan vui mừng, để khuyên bảo về điều lợi ích, đã đến gần vua Pāṇḍu và tâu rằng: ๒๕๖. 256. ทิสฺวาน โย อีทิสกมฺปิ ราช อิทฺธานุภาวํ มุนิปุงฺควสฺส; ปสาทมตฺตมฺปิ กเรยฺย โนเจ กิมตฺถิยา ตสฺส ภเวยฺย ปญฺญา. Tâu đại vương, người nào sau khi thấy oai lực thần thông như vậy của bậc Tối Thắng trong các ẩn sĩ mà không phát sinh dù chỉ một chút tín tâm, thì trí tuệ của người ấy có ích lợi gì? ๒๕๗. 257. ปสาทนีเยสุ คุเณสุ ราช ปสาทนํ สาธุชนสฺส ธมฺโม; ปุปฺผนฺติ สพฺเพ สยเมว วนฺเท สมุคฺคเต โกมุทกานนานิ. Tâu đại vương, đối với những đức hạnh đáng tịnh tín, sự tịnh tín là pháp của người hiền. Khi trăng tròn mọc lên, tất cả các rừng hoa súng đều tự nở hoa. ๒๕๘. 258. วาจาย เตสํ ปน ทุมฺมตีนํ มา สคฺคมคฺคํ ปชหิตฺถ ราช; อนฺเธ คเหตฺวา วิจเรยฺย โก หิ อนฺเวสมาโน สุปถํ อมูฬฺโห. Tâu đại vương, xin ngài đừng vì lời nói của những kẻ ác tuệ ấy mà từ bỏ con đường đến cõi trời. Người không mê mờ đang tìm kiếm con đường tốt, ai lại đi theo người mù? ๒๕๙. 259. นราธิปา กปฺปิณ พิมฺพิสาร สุทฺโธทนาทิ อปิ เตชวนฺตา; ตํ ธมฺมราชํ สรณํ อุเปจฺจ ปิวึสุ ธมฺมามตมาทเรน. Các vị vua có oai lực như Kappiṇa, Bimbisāra, Suddhodana và những vị khác, đã quy y nơi vị Pháp Vương ấy và đã uống vị cam lồ của Chánh pháp với lòng tôn kính. ๒๖๐. 260. สหสฺสเนตฺโต ติทสาธิโป’ปิ ขีณายุโก ขิณภวํ มุนินฺทํ; อุเปจฺจ ธมฺมํ วิมลํ นิสมฺม อลตฺถ อายุํ อปิ ทิฏฺฐธมฺโม. Ngay cả vị vua của chư thiên, người có ngàn mắt, khi tuổi thọ sắp hết, đã đến gần bậc Chúa Tể của các ẩn sĩ, người đã đoạn tận hữu, và sau khi lắng nghe Chánh pháp thanh tịnh, đã được thêm tuổi thọ ngay trong hiện tại. ๒๖๑. 261. ตุวมฺปิ ตสฺมึ ชิตปญฺจมาเร เทวาติเทเว วรธมฺมราเช; สคฺคาปวคฺคาธิคมาย ขิปฺปํ จิตฺตํ ปสาเทหิ นราธิราช. Tâu đại vương, để chứng đắc cõi trời và Niết-bàn, xin ngài cũng hãy nhanh chóng làm cho tâm tịnh tín nơi bậc Vô Thượng Pháp Vương, bậc Thiên Nhân Sư, đấng đã chiến thắng năm loại ma. ๒๖๒. 262. สุตฺวานเตสํ วจนํ นรินฺโท วิกิณฺณกงฺโข รตนตฺตยมฺหิ; เสนาปตึ อตฺถวรํ อโวจ ปหฏฺฐภาโว ปริสาย มชฺเฌ. Sau khi nghe lời của họ, đức vua, đã xua tan sự nghi ngờ nơi Tam Bảo, với tâm trạng vui mừng, đã nói lời lợi ích tối thượng với vị tổng tư lệnh ở giữa hội chúng. ๒๖๓. 263. อสทฺทหาโน รตนตฺตยสฺส คุเณ ภวจฺเฉทนการณสฺส; จิราย ทุลฺลทฺธิปเถ จรนฺโต ฐิโต สรชฺเช อปิ วญฺจิโตหํ. Không tin vào các đức hạnh của Tam Bảo, là nguyên nhân đoạn tận vòng sinh tử, đi trên con đường tà kiến trong một thời gian dài, dù đang ở trong vương quốc của mình, ta đã bị lừa dối. ๒๖๔. 264. โมเหน ขชฺโชปนกํ ธเมสึ สีตทฺทิโต ธุมสิเข ชลนฺเต; ปิปาสิโต สินฺธุชลํ ปหาย ปิวึ ปมาเทน มรีจิโตยํ. Do si mê, bị lạnh giá hành hạ, ta đã thổi đom đóm trong khi ngọn lửa đang cháy. Bị khát, từ bỏ nước sông, do dể duôi, ta đã uống nước ảo ảnh. ๒๖๕. 265. ปริจฺจชิตฺวา อมตํ จิราย ชิวตฺถิโก ติกฺขวิสํ อขาทึ; วิหาย’หํ จมฺปกปุปฺผทามํ อธารยึ ชตฺตุสุ นาคภารํ. Từ bỏ cam lồ trong một thời gian dài, mong muốn được sống, ta đã ăn chất độc chết người. Ta đã từ bỏ vòng hoa champaka và đã mang gánh nặng của rắn hổ mang trên vai. ๒๖๖. 266. คนฺตฺวาน ขิปฺปํ ปริขา สมีปํ อาราธยิตฺวา ชินทนฺตธาตุํ; อาเนหิ ปูชาวิธินา กริสฺสํ ปุญฺญานิ สพฺพตฺถ สุขาวหานิ. Hãy nhanh chóng đi đến gần hào nước, thỉnh cầu xá-lợi răng của đấng Chiến Thắng và mang về đây. Ta sẽ thực hiện các nghi thức cúng dường và làm các công đức mang lại hạnh phúc ở khắp mọi nơi. ๒๖๗. 267. คนฺตฺวาตเตโสปริขาสมีปํ เสนาธินาโถ ปรมปฺปตีโต; ธาตุํ มุนินฺทสฺส นมสฺสมาโน อชฺเฌสิ รญฺโญ หิตมา จรนฺโต Khi ấy, vị tổng tư lệnh vô cùng hoan hỷ đi đến gần hào nước, và trong khi đảnh lễ xá-lợi của bậc Chúa Tể các ẩn sĩ, đã thỉnh cầu, hành động vì lợi ích của đức vua. ๒๖๘. 268. จิราคตํ ทิฏฺฐิมลํ ปหาย อลตฺถ สทฺธํ สุคเต นรินฺโท; ปาสาทมาคมฺม ปสาทมสฺส วฑฺเฒหิ รญฺโญ รตนตฺตยมฺหิ. Vị quốc vương, sau khi từ bỏ cấu uế của tà kiến đã tồn tại từ lâu, đã đạt được đức tin nơi đấng Thiện Thệ; khi đã đến cung điện, hãy làm tăng trưởng lòng tịnh tín của đức vua đối với Tam Bảo. ๒๖๙. 269. ตสฺมึ ขเณ โปกฺขรณี วิจิตฺตา ผุลฺเลหิ โสวณฺณสโรรุเหหิ; อลงฺกโรนฺตี คคนํ อโหสิ มนฺทากินีวาภินวาวตารา. Vào khoảnh khắc ấy, một hồ sen tuyệt đẹp với những đóa sen vàng nở rộ đã hiện ra, trang hoàng cả bầu trời, tựa như dòng sông Mandākinī vừa mới hạ giới. ๒๗๐. 270. หํสงฺคเณวาถ มุนินฺทธาตุ สา ปงฺกชา ปงฺกชโมกฺกมนฺติ; กุนฺทาวทาตาหิ ปภาหิ สพฺพํ ขิโรทกุจฺฉึ’ว ปุรํ อกาสิ. Bấy giờ, xá-lợi của đấng Tối Thắng Tôn, tựa như đàn thiên nga, di chuyển từ đóa sen này sang đóa sen khác; với những tia sáng trắng như hoa lài, đã làm cho toàn thể kinh thành giống như lòng biển sữa. ๒๗๑. 271. ตโต สุรตฺตญฺชลิปงฺกชมฺหิ ปติฏฺฐหิตฺวาน จมุปติสฺส; สนฺทิสฺสมานา มหตา ชเนน มหปฺผลํ มานุสกํ อกตฺถ. Sau đó, khi đã an vị trong đóa sen là đôi bàn tay chắp lại đỏ hồng của vị tướng quân, được đông đảo dân chúng chiêm ngưỡng, xá-lợi đã thị hiện quả lớn của kiếp người. ๒๗๒. 272. สุตฺวาน วุตฺตนฺตมิมํ นรินฺโท ปหฏฺฐภาโวปทสา’ว คนฺตฺวา; สํสูจยนฺโต ทิคุณํ ปสาทํ สุวิมฺหิโตปญฺชลิโกอโวจ. Nghe được sự việc này, đức vua với tâm trạng hoan hỷ đã đi bộ đến; biểu lộ lòng tịnh tín tăng lên gấp bội, vô cùng kinh ngạc, ngài chắp tay cung kính và nói. ๒๗๓. 273. โวหารทกฺขา มนุชา มุนินฺท สงฺฆฏฺฏยิตฺวา นิกโสปลมฺหิ; กโรนฺติอคฺฆํ วรกญฺจนสฺส เอโสหิ ธมฺโม จริโตปุราโณ. Thưa đấng Tối Thắng Tôn, những người giỏi thẩm định, sau khi mài trên đá thử, đã xác định giá trị của vàng ròng. Đây quả là thông lệ được thực hành từ xưa. ๒๗๔. 274. มณึ ปสตฺถากรสมฺภวมฺปิ หุตาสกมฺเมหภีสงฺขริตฺวา; ปาเปนฺติราชญฺญกิรีฏโกฏึ วิภุสนตฺตํ วิทุโนมนุสฺสา. Ngay cả một viên ngọc quý sinh ra từ mỏ được tán thán, những người khôn ngoan, sau khi chế tác bằng công phu của lửa, cũng đưa nó lên đỉnh vương miện của bậc đế vương để làm vật trang sức. ๒๗๕. 275. วีมํสนตฺถาย ตวาธุนาปิ มยา กตํ สพฺพมิทํ มุนินฺท; อาคุํ มหนฺตํ ขม ภุริปญฺญ ขิปฺปํ มมาลงฺกุรุ อุตฺตมงฺคํ. Thưa đấng Tối Thắng Tôn, tất cả những điều này đã được con thực hiện chỉ nhằm mục đích thử nghiệm Ngài. Thưa bậc Trí Tuệ Rộng Lớn, xin hãy tha thứ cho lỗi lầm to lớn này. Xin hãy nhanh chóng trang điểm cho đỉnh đầu của con. ๒๗๖. 276. ปติฏฺฐิตา ตสฺส ตโต กิรีเฏ มณิปฺปภา ภาสินิ ทนฺตธาตุ; อมุญฺจิ รํสี ธวลา ปชาสุ สิเนหชาตา อิว ขีรธารา. Bấy giờ, xá-lợi Răng, được an vị trên vương miện của vua và tỏa sáng với ánh quang của ngọc báu, đã phóng ra những tia sáng trắng lên dân chúng, tựa như những dòng sữa phát sinh từ lòng thương mến. ๒๗๗. 277. โส ทนฺตธาตุํ สิรสาวหนฺโต ปทกฺขิณํตํนครํ กริตฺวา; สมฺปูชยนฺโต กุสุมาทิเกหิ สุสชฺชิตนฺเต ปุรมาหริตฺถ. Vị ấy, đội xá-lợi Răng trên đầu, sau khi đi nhiễu quanh kinh thành, vừa cúng dường bằng hoa và các vật phẩm khác, đã mang xá-lợi vào kinh thành được trang hoàng lộng lẫy. ๒๗๘. 278. สมุสฺสิโตทารสิตาตปตฺเต ปลฺลงฺกเสฏฺเฐ รตนุชฺชลมฺหิ; ปติฏฺฐเปตฺวาน ชินสฺส ธาตุํ ปูเชสิ ราชา รตนาทิเกหิ. Sau khi tôn trí xá-lợi của đấng Chiến Thắng trên bảo tọa tuyệt hảo lấp lánh châu báu, dưới lọng trắng cao quý được giương lên, đức vua đã cúng dường bằng ngọc ngà và các vật phẩm khác. ๒๗๙. 279. พุทฺธาทิวตฺถุตฺตยเมว ราชา อาปาณโกฏึ สรณํ อุเปจฺจ; หิตฺวา วิหึสํ กรุณาธิวาโส อาราธยี สพฺพชนํ คุเณหิ. Đức vua, sau khi quy y Tam Bảo bắt đầu bằng Đức Phật cho đến trọn đời, đã từ bỏ bạo lực, an trú trong lòng bi mẫn, và dùng đức hạnh để thu phục tất cả mọi người. ๒๘๐. 280. กาเรสิ นานารตนปฺปภาหิ สหสฺสรํสีํ’ว วิโรจมานํ; นราธิโป ภตฺติภรานุรูปํ สุจิตฺติตํ ธาตุนิเวสนมฺปิ. Vị quốc vương, tương xứng với lòng sùng mộ to lớn của mình, cũng đã cho xây dựng một điện thờ xá-lợi được thiết kế mỹ thuật, tỏa sáng với ánh quang của nhiều loại châu báu, tựa như mặt trời ngàn tia. ๒๘๑. 281. วฑฺเฒสิ โส ธาตุฆรมฺหิ ธาตุํ อลงฺกริตฺวา สกลํ ปุรมฺปิ; เสเสน ปูชาวิธินา อติตฺโต ปูเชสิ รฏฺฐํ สธนํ สโภคฺคํ. Vị ấy đã tôn trí xá-lợi trong điện thờ, sau khi cũng đã trang hoàng toàn thể kinh thành; chưa thỏa mãn với các nghi thức cúng dường còn lại, ngài đã cúng dường cả vương quốc cùng với tài sản và của cải. ๒๘๒. 282. อามนฺตยิตฺวา คุหสีวราชํ สมฺมานิตํ อตฺตสมํ กริตฺวา; ทานาทิกํ ปุญฺญมเนกรูปํ สทฺธาธโน สญฺจิณิราชเสฏฺโฐ. Vị vua xuất chúng, giàu có đức tin, sau khi mời vua Guhasīva và tôn trọng ngài, đối đãi ngài ngang bằng với chính mình, đã tích lũy nhiều loại công đức như bố thí. ๒๘๓. 283. ตโต โส ภุปาโล กุมติชนสํสคฺคมนยํ,นิรากตฺวา มคฺเค สุคตวจนุชฺโชตสุคเม; ปธาวนฺโต สมฺมา สปรหิตสมฺปตฺติจตุโร,ปสตฺถํ โลกตฺถํ อจริ จริตาวชฺชิตชโน. Bấy giờ, vị quốc vương ấy, sau khi từ bỏ điều bất hạnh là giao du với những người có tà kiến, đã chân chính bước đi trên con đường dễ dàng nhờ ánh sáng lời dạy của đấng Thiện Thệ; ngài, người khéo léo trong việc thành tựu lợi ích cho mình và cho người, đã thực hành những điều lợi lạc cho thế gian đáng được tán thán, với hạnh kiểm không bị dân chúng chê trách. ตติโย ปริจฺเฉโท. Chương Thứ Ba. ๒๘๔. 284. จรติ ธรณิ ปาเล ราชธมฺเมสุ ตสฺมึ,สมรจตุรเสโน ขีรธาโร นรินฺโท; นิชภุชพลลีลา’ราติทปฺปปฺปมาถี,วิภวชนิตมาโน ยุทฺธสชฺโช’ภิคญฺฉิ. Trong khi vị vua bảo hộ trái đất ấy đang thực hành vương pháp, thì vua Khīradhāra, người có quân đội thiện chiến, người đè bẹp lòng kiêu hãnh của kẻ thù bằng sức mạnh cánh tay của mình, người có lòng kiêu mạn sinh ra từ quyền lực, đã sẵn sàng chiến đấu và tiến đến. ๒๘๕. 285. กริวรมถ ทิสฺวา โส คุหาทฺวารยาตํ,ปฏิภยรหิตตฺโต สีหราชา’ว ราชา; นิชนครสมีปายาตเมตํ นรินฺทํ,อมิตพลมมโหเฆโนตฺถรนฺตา’ภิยายิ. Bấy giờ, khi thấy vị vua kia đã đến gần thành của mình, đức vua, giống như một vị vua sư tử với tâm không hề sợ hãi, đã xuất quân tấn công, áp đảo đối phương bằng sức mạnh vô lượng của đại quân mình như một trận đại hồng thủy. ๒๘๖. 286. อุทิตพหฬธูลีปาฬิรุทฺธนฺตฬิกฺโข,สมทวิวิธโยธาราวสํรมฺภภีเม; นิสิตสรสตาลีวสฺสธารากราเฬ,อชินิ มหติ ยุทฺเธ ปณฺฑุโก ขีรธารํ. Trong trận chiến vĩ đại, nơi bầu trời bị che khuất bởi những lớp bụi dày đặc bốc lên, khủng khiếp bởi sự tấn công dữ dội của các chiến binh say máu, và đáng sợ bởi những cơn mưa tên nhọn như thác đổ, vua Paṇḍu đã chiến thắng vua Khīradhāra. ๒๘๗. 287. อถ นรปติเสฏฺโฐ สงฺคเหตฺวาน รฏฺฐํ,นิช ตนุช วรสฺมึ รชฺชภารํ นิธาย; สุคต ทสน ธาตุํ สมฺปฏิจฺฉาปยิตฺวา,ปหิณิ จ คุหสีวํ สกฺกริตฺวา สรฏฺฐํ. Bấy giờ, vị vua xuất chúng, sau khi thống nhất vương quốc, đã giao phó gánh nặng giang sơn cho người con trai ưu tú của mình; ngài đã trao lại xá-lợi Răng của đấng Thiện Thệ, và sau khi khoản đãi vua Guhasīva, đã tiễn ngài trở về vương quốc của mình. ๒๘๘. 288. สุวิรมวนีปาโล สญฺญมํ อชฺฌุเปโต,วิวิธ วิภว ทานายาจเก ตปฺปยิตฺวา; ติทสปุร สมาชํ เทหเภทา ปยาโต,กุสล ผลมนปฺปํ ปตฺถิตํ ปจฺจลตฺถ. Vị vua xứ Suvira, sau khi thực hành đời sống tự chế, và làm thỏa mãn những người cầu xin bằng cách ban phát nhiều loại của cải, khi thân hoại mạng chung đã đi đến cõi trời Ba Mươi Ba, và đã đạt được quả lành không nhỏ như hằng mong ước. ๒๘๙. 289. นรปติ คุหสีโว ตํ มุนินฺทสฺส ธาตุํ,สกปุรมุปเนตฺวา สาธุ สมฺมานยนฺโต; สุคติ คมน มคฺเค ปาณิโน โยชยนฺโต,สุจริต มภิรูปํ สญฺจิณนฺโต วิหาสิ. Vua Guhasīva, sau khi mang xá-lợi của đấng Tối Thắng Tôn về kinh thành của mình, đã sống trong khi thành kính tôn thờ xá-lợi, hướng dẫn chúng sanh trên con đường đi đến cõi lành, và tích lũy những thiện hạnh thích đáng. ๒๙๐. 290. อคณิตมหิมสฺสุชฺเช นิรญฺโญ ตนูโช,ปุริม วยสิ เยวารทฺธสทฺธาภิโยโค; ทสพล ตนุธาตุํ ปูชิตุํ ตสฺส รญฺโญ,ปุรวร มุปายาโต ทนฺตนาโม กุมาโร. Con trai của vị vua xứ Ujjeni có uy đức vô lượng, một vị hoàng tử tên là Danta, người đã phát khởi lòng tin và tu tập ngay từ khi còn trẻ, đã đến kinh thành của vị vua ấy để chiêm bái xá-lợi thân của đấng Thập Lực. ๒๙๑. 291. คุณชนิต ปสาทํ ตํ กลิงฺคาธินาถํ,นิขิล คุณ นิวาโส โส กุมาโร กริตฺวา; วิวิธ มหวิธานํ สาธุสมฺปาทยนฺโต,อวสิ สุคตธาตุํ อนฺวหํ วนฺทมาโน. Vị hoàng tử ấy, nơi hội tụ của mọi đức hạnh, đã làm cho vị vua xứ Kaliṅga phát sinh lòng tịnh tín; ngài đã ở lại đó, cử hành các đại lễ khác nhau một cách trang nghiêm và hằng ngày đảnh lễ xá-lợi của đấng Thiện Thệ. ๒๙๒. 292. อภวิ จ คุหสีวสฺสาวนีสสฺส ธิตา,วิกจ กุวลยกฺขี หํสกนฺตาภิยาตา; วทน ชิต สโรชา หาริธมฺมิลฺลภารา,กุจภรนมิตงฺคิ เหม มาลาภิธานา. Và vua Guhasīva có một người con gái tên là Hemamālā, nàng có đôi mắt như hoa súng xanh nở rộ, dáng đi uyển chuyển như thiên nga, gương mặt vượt hơn hoa sen, mái tóc bện duyên dáng, và thân hình cong xuống vì sức nặng của đôi gò bồng đảo. ๒๙๓. 293. อขิลคุณนิธานํ พนฺธุภาวานุรูปํ,สุวิมลกุลชาตํ ตํ กุมารํ วิทิตฺวา; นรปติ คุหสีโว อตฺตโน ธีตรํ ตํ,อททิ สพหุมานํ ราชปุตฺตสฺส ตสฺส. Vua Guhasīva, khi biết vị hoàng tử ấy là một kho tàng của mọi đức hạnh, xứng đáng để kết thân, và sinh ra trong một gia đình vô cùng trong sạch, đã gả người con gái của mình cho vị hoàng tử ấy với sự trân trọng lớn lao. ๒๙๔. 294. มนุชปติ กุมารํ ธาตุรกฺขาธิกาเร,ปจุรปริชนํ ตํ สพฺพถา โยชยิตฺวา; คว มหิส สหสฺสาทีหิ สมฺปีณยิตฺวา,สก วิภว สริกฺเข อิสฺสรตฺเต ฐเปสิ. Vị vua đã bổ nhiệm vị hoàng tử ấy, cùng với một đoàn tùy tùng đông đảo, vào chức vụ hộ trì xá-lợi; ngài đã ban cho hoàng tử hàng ngàn bò, trâu, và các vật phẩm khác, và thiết lập cho chàng một địa vị chúa tể ngang với quyền lực của chính mình. ๒๙๕. 295. สมรภุวิ วินฏฺเฐ ขีรธาเร นรินฺเท,มลยวนมุเปตา ภาคิเนยฺยา กุมารา; ปพล มติ มหนฺตํ สํหริตฺวา พลคฺคํ,อุปปุรมุปคญฺฉุํ ธาตุยา คณฺหนตฺถํ. Khi vua Khīradhāra bị tiêu diệt trên chiến trường, các vị hoàng tử là cháu của ông, những người đã đến rừng Malaya, sau khi tập hợp một đội quân hùng mạnh và to lớn, đã tiến đến kinh thành với mục đích chiếm đoạt xá-lợi. ๒๙๖. 296. อถ นครสมีเป เต นิเวสํ กริตฺวา,สวณกฏุกเมตํ สาสนํ เปสยึสุ; สุคตทสนธาตุํ เทหิ วา ขิปฺปมมฺหํ,ยสสิริชนนึ วา กีฬ สงฺคามเกฬึ. Bấy giờ, sau khi hạ trại gần kinh thành, họ đã gửi đi thông điệp chói tai này: 'Hoặc là hãy nhanh chóng giao nộp xá-lợi Răng của đấng Thiện Thệ cho chúng ta, hoặc là hãy tham gia vào cuộc chơi chiến trận, mẹ của danh vọng và vinh quang.' ๒๙๗. 297. สปทิ ธรณิปาโล สาสนํ ตํ สุณิตฺวา,อวทิ รหสิ วาจํ ราชปุตฺตสฺส ตสฺส; นหิ สติ มม เทเห ธาตุมญฺญสฺส ทสฺสํ,อหมปิ ยทิ เชตุํ เนว เต สกฺกุเณยฺยํ. Ngay lập tức, sau khi nghe thông điệp ấy, đức vua liền nói riêng với vị hoàng tử rằng: ‘Khi thân ta còn sống, ta sẽ không trao xá lợi cho bất kỳ ai khác, dù cho chính ta cũng không thể nào chiến thắng được chúng.’ ๒๙๘. 298. สุรนร นมิตํ ตํ ทนฺตธาตุํ คเหตฺวา,คหิต ทิชวิลาโส สีหฬํ ยาหิ ทีปํ; อิติ วจนมุทารํ มาตุลสฺสาถ สุตฺวา,ตมวจ คุหสีวํ ทนฺตนาโม กุมาโร. ‘Hãy mang theo xá lợi Răng, vật được chư thiên và loài người đảnh lễ, cải trang thành một người Bà-la-môn và đi đến đảo Tích Lan.’ Sau khi nghe lời nói cao quý ấy của người cậu, hoàng tử tên là Danta đã thưa với vua Guhasīva rằng: ๒๙๙. 299. ตวจ มมจ โก วา สีหเฬ พนฺธุภูโต,ชินวรณสโรเช ภตฺติยุตฺโต จ โกวา; ชลนีธิปรตีเร สีหฬํ ขุทฺทเทสํ,กถมหมติเนสฺสํ ทนฺตธาตุํ ชินสฺส. ‘Ở Tích Lan, ai là quyến thuộc của ngài và của con? Ai là người có lòng sùng kính nơi đóa sen chân của bậc Tối Thắng? Tích Lan là một xứ sở nhỏ bé ở bờ bên kia đại dương, làm sao con có thể mang xá lợi Răng của bậc Chiến Thắng đến đó?’ ๓๐๐. 300. ตมวทิ คุหสีโว ภาคิเนยฺยํ กุมารํ,ทสพลตนุธาตุ สณฺฐิตา สีหฬสฺมึ; ภวภยหติทกฺโข วตฺตเต สตฺถุธมฺโม,คณนปถมตีตา ภิกฺขโว จาวสึสุ. Vua Guhasīva nói với người cháu trai, vị hoàng tử rằng: ‘Các xá lợi thân của bậc Thập Lực được an trí tại Tích Lan. Giáo pháp của bậc Đạo Sư, có khả năng diệt trừ nỗi sợ hãi trong các cõi tồn tại, vẫn còn lưu hành. Và vô số các vị Tỳ-khưu cũng đang trú ngụ ở đó.’ ๓๐๑. 301. มม จ ปิยสหาโย โส มหาเสน ราชา,ชินจรณสโรชทฺวนฺทเสวาภิยุตฺโต; สลิลมปิ จ ผุฏฺฐํ ธาตุยา ปตฺถยนฺโต,วิวิธรตนชาตํ ปาภตํ เปสยิตฺถ. ‘Vua Mahāsena ở đó là bạn thân của ta, ngài tận tâm phụng sự đôi sen chân của bậc Chiến Thắng. Mong cầu có được dù chỉ là nước đã chạm vào xá lợi, ngài đã gửi đến nhiều loại bảo vật làm quà tặng.’ ๓๐๒. 302. ปภวติ มนุชินฺโท สพฺพทา พุทฺธิมา โส,สุคตทสนธาตุํ ปูชิตุํ ปูชเนยฺยํ; ปริจิตวิสยมฺหา วิปฺปวุตฺถํ ภวนฺตํ,วิวิธวิภวทานา สาธุ สงฺคณฺหิตุญฺจ. ‘Vị vua trí tuệ ấy luôn có khả năng cúng dường xá lợi Răng đáng tôn kính của bậc Thiện Thệ; và cũng có khả năng tiếp đón chu đáo ngài, người đã rời xa xứ sở quen thuộc, bằng cách ban tặng nhiều loại của cải.’ ๓๐๓. 303. นิช ทุหิตุปตึ ตํ อิตฺถมาราธยิตฺวา,นรปติ คุหสีโว สงฺคเหตฺวาน เสนํ; รณธรณิมุเปโต โส กุมาเรหิ สทฺธึ,มรณปรวสตฺตํ อชฺฌคา ยุชฺฌมาโน. Sau khi thuyết phục người con rể của mình như vậy, vua Guhasīva tập hợp quân đội; ngài cùng với các hoàng tử khác tiến ra chiến trường, và trong khi chiến đấu, ngài đã tử trận. ๓๐๔. 304. อถ นรปติ ปุตฺโต ทนฺตนาโม สุณิตฺวา,สวณ กฏุกเมตํ มาตุลสฺสปฺปวตฺตึ; คหิต ทิชวิลาโส ทนฺตธาตุํ คเหตฺวา,ตุริต ตุริต ภูโต โส ปุรมฺหา ปฬายิ. Bấy giờ, hoàng tử tên là Danta, sau khi nghe tin tức chói tai này về người cậu của mình, đã cải trang thành một người Bà-la-môn, mang theo xá lợi Răng, và vội vã trốn khỏi thành phố. ๓๐๕. 305. สรภส มุปคนฺตฺวา ทกฺขิณํ จาถ เทสํ,อวิจลิตสภาโว อิทฺธิยา เทวตานํ; นทิมติมหตึ โส อุตฺตริตฺวาน ปุณฺณํ,นิทหิ ทสนธาตุํ วาลุการาสิมชฺเฌ. Vội vã đi đến phương nam, với tâm không dao động nhờ vào thần lực của chư thiên, ngài đã vượt qua một con sông rất lớn và đầy nước, rồi giấu xá lợi Răng vào giữa một đống cát. ๓๐๖. 306. ปุน ปุรมุปคนฺตฺวา ตํ คหีตญฺญเวสํ,ภริยมปิ คเหตฺวา อาคโต ตตฺถ ขิปฺปํ; สุคตทสนธาตุํ วาลุกาถุปกุจฺฉึ,ฐปิตมุปจรนฺโต อจฺฉิ คุมฺพนฺตรสฺมึ. Quay trở lại thành phố, cải trang thành một người khác, ngài đón cả người vợ của mình và nhanh chóng quay lại nơi đó; trong khi chăm sóc xá lợi Răng của bậc Thiện Thệ được đặt trong bảo tháp bằng cát, ngài đã ở trong một bụi cây. ๓๐๗. 307. สปทิ นภสิ เถโร คจฺฉมาโน ปเนโก,วิวิธกิรณชาลํ วาลุการาสิถูปา; อวิรฬิตมุเทนฺตํ ธาตุยา ตาย ทิสฺวา,ปณมิ สุคตธาตุํ โอตริตฺวาน ตตฺถ. Ngay lúc đó, một vị trưởng lão đang đi trên không trung, khi nhìn thấy một mạng lưới các tia sáng nhiều màu sắc phát ra liên tục từ xá lợi ấy trong bảo tháp bằng đống cát, ngài liền hạ xuống đó và đảnh lễ xá lợi của bậc Thiện Thệ. ๓๐๘. 308. มุนิสุตมถ ทิสฺวา ชมฺปตี เต ปตีตา,นิชคมนวิธานํ สพฺพมาโรจยึสุ; ทสพลตนุโช โส ธาตุรกฺขา นิยุตฺโต,ปรหิตนิรตตฺโต เต อุโภ อชฺฌภาสิ. Bấy giờ, khi nhìn thấy vị đệ tử của bậc Mâu-ni, đôi vợ chồng ấy vui mừng và đã kể lại toàn bộ câu chuyện về chuyến đi của mình. Vị đệ tử của bậc Thập Lực ấy, người được giao phó việc bảo vệ xá lợi và tận tụy với lợi ích của người khác, đã nói với cả hai người rằng: ๓๐๙. 309. ทสพลตนุธาตุํ สีหฬํ เนถ ตุมฺเห,อคณิต ตนุเขทา วีตสารชฺชเมตํ; อปิ จ คมนมคฺเค ชาตมตฺเต วิฆาเต,สรถ มมมเนโกปทฺทวจฺเฉททกฺขํ. ‘Các vị hãy mang xá lợi thân của bậc Thập Lực này đến Tích Lan, không màng đến sự mệt mỏi của thân xác và không chút rụt rè. Hơn nữa, nếu có bất kỳ trở ngại nào phát sinh trên đường đi, hãy nhớ đến ta, người có khả năng cắt đứt nhiều tai họa.’ ๓๑๐. 310. อิติ สุคตนนูโช ชมฺปตีนํ กเถตฺวา,ปุน’ปิ ตทนุรูปํ เทสยิตฺวาน ธมฺมํ; ปุถุตรมปเนตฺวา โสกสลฺลญฺจ คาฬฺหํ,สกวสติมุเปโต อนฺตลิกฺเขน ธีโร. Sau khi nói như vậy với đôi vợ chồng, vị đệ tử của bậc Thiện Thệ lại thuyết một bài pháp thích hợp, loại bỏ mũi tên sầu muộn sâu sắc của họ, rồi vị hiền trí ấy bay qua không trung trở về trú xứ của mình. ๓๑๑. 311. ภุชคภวนวาสี นินฺนคายาถ ตสฺสา,ภุชคปติ มหิทฺธิ ปณฺฑุหาราภิธาโน; สกปุรปวรมฺหา นิกฺขมิตฺวา จรนฺโต,สมุปคมิ ตทา ตํ ฐานมิจฺฉาวเสน. Bấy giờ, một vị long vương có đại thần lực tên là Paṇḍuhāra, sống trong cung điện rồng của con sông đó, trong khi đi ra khỏi thành phố tuyệt vời của mình để dạo chơi, đã tình cờ đến nơi đó. ๓๑๒. 312. วิมลปุลินถูปา โส สมุคฺคจฺฉมานํ,สสิรุจิรมรีจิชฺชาลมาโลกยิตฺวา; ฐิตมถ มุนิธาตุํ วาลุการสิคพฺเภ,กิมิทมิติ สกงฺขํ เปกฺขมาโน อเวทิ. Sau khi nhìn thấy mạng lưới những tia sáng đẹp như ánh trăng đang tỏa ra từ bảo tháp bằng cát tinh khiết, và trong khi đang nhìn với sự nghi ngờ ‘Đây là gì?’, vị ấy đã biết được rằng xá lợi của bậc Mâu-ni đang được an trí trong lòng đống cát. ๓๑๓. 313. สปทิ สพหุมาโน โส อสนฺทิสฺสมาโน,รตนมยกรณฺฑํ ธาตุยุตฺตํ คิลิตฺวา; วิตตปุถุลเทโห โภคมาลาหิ ตุงฺคํ,กณกสิขริราชํ เวฐยิตฺวา สยิตฺถ. Ngay lập tức, với lòng tôn kính sâu sắc, vị ấy trở nên vô hình, nuốt chiếc hộp bằng bảo vật chứa xá lợi; với thân hình to lớn và trải rộng, ngài dùng những vòng thân của mình quấn quanh vua núi đỉnh vàng và nằm xuống. ๓๑๔. 314. สลิลนิธิสมีปํ ชมฺปตี คนฺตุกามา,ปุลินตลคตํ ตํ ทนฺตธาตุํ อทิสฺวา; นยนสลิลธารํ โสกชาตํ กิรนฺตา,สุคตสุตวรํ ตํ ตงฺขเณ’นุสฺสรึสุ. Đôi vợ chồng, muốn đi đến gần biển, đã không nhìn thấy xá lợi Răng trên bãi cát; tuôn rơi những dòng nước mắt sầu muộn, ngay lúc đó họ đã nhớ đến vị đệ tử cao quý của bậc Thiện Thệ. ๓๑๕. 315. อถ สุคตสุโต โส จินฺติตํ สํวิทิตฺวา,อคมิ สวิธเมสํ โสกทินานนานํ; อสุณิ จ ชินธาตุํ วาลุการาสิมชฺเฌ,นีหิตมปิ อทิฏฺฐํ ปูชิตํ ชมฺปตีหิ. Bấy giờ, vị đệ tử của bậc Thiện Thệ, biết được suy nghĩ của họ, đã đến gần những người đang đau khổ vì sầu muộn; và đã nghe rằng xá lợi của bậc Chiến Thắng, dù đã được đôi vợ chồng cúng dường và giấu trong đống cát, nhưng đã không được nhìn thấy. ๓๑๖. 316. สยิตมถ ยตีโส ทิพฺพจกฺขุปฺปภาวา,รตนคิรินิกุญฺเช นาคราชํ อปสฺสิ; วิหคปติสรีรํ มาปยิ ตมฺมุหุตฺเต,วิตตปุถุลปกฺเขน’นฺตฬิกฺขํ ถเกนฺตํ. Bấy giờ, vị chúa tể của các nhà tu khổ hạnh, nhờ năng lực của thiên nhãn, đã nhìn thấy long vương đang nằm trong một hang động của ngọn núi báu; ngay lúc đó, ngài đã hóa hiện thành thân của vua loài chim, che lấp cả bầu trời với đôi cánh rộng lớn và trải dài. ๓๑๗. 317. ชลธิมติคภีรํ ตํ ทฺวิธา โส กริตฺวา,ปพลปวนเวเคน’ตฺตโน ปกฺขเชน; สรภส มหิธาวํ ภีมสํรมฺภโยคา,อภิคมิ ภุชคินฺทํ เมรุปาเท นิปนฺนํ. Vị ấy đã rẽ đại dương vô cùng sâu thẳm làm hai bằng sức gió mạnh mẽ tạo ra từ đôi cánh của mình; với sự tấn công dữ dội và cơn thịnh nộ đáng sợ, ngài đã lao đến vua rắn đang nằm dưới chân núi Meru. ๓๑๘. 318. ชหิตภุชคเวโส ตงฺขเณ โส ผณินฺโท,ปฏิภยจกิตตฺโต สํขิปิตฺวาน โภเค; สรภส มุปคนฺตฺวา ตสฺส ปาเท นมิตฺวา,วินยมธุรมิตฺถํ ตํ มุนีสํ อโวจ. Ngay lúc đó, vua rắn từ bỏ hình dạng rắn của mình, kinh hãi và hoảng sợ, thu nhỏ lại những vòng thân; vội vã đến đảnh lễ dưới chân vị ấy, và đã nói với vị chúa tể của các bậc Mâu-ni những lời khiêm tốn và ngọt ngào như sau: ๓๑๙. 319. สกลชนหิตตฺถํ เอว ชายนฺติ พุทฺธา,ภวติ ชนหิตตฺถํ ธาตุมตฺตสฺส ปูชา; อหมปิ ชินธาตุํ ปูชยิตฺวา มหคฺฆํ,กุสลผลมนปฺปํ สญฺจิณิสฺสํ’ติ คณฺหึ. ‘Chư Phật đản sinh chỉ vì lợi ích của tất cả chúng sinh, việc cúng dường dù chỉ một chút xá lợi cũng là vì lợi ích của chúng sinh. Con cũng vậy, bằng cách cúng dường xá lợi vô giá của bậc Chiến Thắng, đã lấy xá lợi với ý nghĩ rằng con sẽ tích lũy được quả phước thiện không nhỏ.’ ๓๒๐. 320. อถ มนุชคณานํ สจฺจโพธารหานํ,วสติภวนเมสา นียฺยเต สีหฬํ ตํ; มุนิวรตนุธาตุํ เตน เทหีติ วุตฺโต,ภุชคปติ กรณฺฑํ ธาตุคพฺภํ อทชฺชิ. ‘Xá lợi này đang được mang đến Tích Lan, nơi ở của những chúng sinh có khả năng giác ngộ chân lý. Vì vậy, hãy trao lại xá lợi thân của bậc Mâu-ni Tối Thắng.’ Khi được nói như vậy, vị long vương đã trao lại chiếc hộp chứa xá lợi bên trong. ๓๒๑. 321. วิหคปติตนุํ ตํ สํหริตฺวาน เถโร,ชลจรสตภีมา อณฺณวา อุปฺปติตฺวา; สกลปถวิจกฺเก รชฺชลกฺขึ’ว ธาตุํ,นรปติตนุชานํ ชมฺปตีนํ อทาสิ. Vị trưởng lão, sau khi thu lại thân hình vua loài chim, đã bay lên khỏi đại dương đáng sợ với hàng trăm loài thủy tộc; ngài đã trao xá lợi, giống như nữ thần may mắn của vương quốc trên toàn cõi đất, cho đôi vợ chồng là con của đức vua. ๓๒๒. 322. อิติ กตพหุกาเร สํยมินฺเท ปยาเต,สุคตทสนธาตุํ มุทฺธนา อุพฺพหนฺตา; มหติ วิปินเทวาทีหิ มคฺเค ปยุตฺเต,วิวิธมหวิธาเน เต ตโต นิกฺขมึสุ. Khi vị chúa tể của những người tự chế ngự, người đã giúp đỡ rất nhiều, đã ra đi, họ đội xá lợi Răng của bậc Thiện Thệ trên đầu; với sự cúng dường vĩ đại và đa dạng được thực hiện trên đường đi bởi các vị thần rừng và những vị khác, họ đã khởi hành từ nơi đó. ๓๒๓. 323. มุทุสุรภีสมีโร กณฺฏกาทิวฺยเปโต,วิมลปุลินหารี อาสี สพฺพตฺถ มคฺโค; อยนมุปคเต เต ทนฺตธาตุปฺปภาวา,นิคมนครวาสี สาธุ สมฺมานยึสุ. Do oai lực của Xá-lợi Răng, khắp mọi nẻo đường đều có gió thoảng nhẹ nhàng thơm ngát, không còn gai góc và các chướng ngại vật, và được trải bằng cát trắng tinh sạch đẹp đẽ. Khi họ đi trên con đường ấy, dân chúng ở các thị trấn và thành phố đã thành kính tôn vinh. ๓๒๔. 324. กุสุมสุรภิจุณฺณากิณฺณหตฺถาหิ นิจฺจา,สกุตุกมนุยาตา กานเน เทวตาหี; อจลคหณทุคฺคํ เขปยิตฺวาน มคฺคํ,อคมุมตุริตา เต ปฏฺฏนํ ตามลิตฺตึ. Được các vị chư thiên trong rừng, với những bàn tay luôn rải đầy bột hoa thơm, đi theo với lòng hân hoan, sau khi đã vượt qua con đường hiểm trở qua núi non và bụi rậm, họ đã thong thả đi đến thành phố cảng Tāmalitti. ๓๒๕. 325. อจลปทรพทฺธํ สุฏฺฐิโตทารกูปํ,อุทิตปุถุลการํ ทกฺขนียามกญฺจ; สยมภิมตลงฺกาคามินึ นาวเมเต,สปทิ สมุปรูฬฺหํ อทฺทสุํ วาณิเชหิ. Họ thấy một con tàu, được ghép bằng những tấm ván chắc chắn, có cột buồm cao lớn và vững chãi, hình dáng cao và rộng, và có người lái tàu khéo léo, đang chuẩn bị đi đến Laṅkā theo dự định, và đã được các thương nhân lên tàu ngay lúc đó. ๓๒๖. 326. อถ ทิชปวรา เต สีหฬํ คนฺตุมิจฺฉํ,สรภส มุปคนฺตฺวา นาวิกสฺสาวทึสุ; สุติสุขวจสา โส สาธุวุตฺเตน เจสํ,ปมุทิตหทโย เต นาวมาโรปยิตฺถ. Bấy giờ, những vị Bà-la-môn cao quý ấy, vì muốn đi đến Sīhaḷa, đã vội vã đi đến và nói với người thuyền trưởng. Bởi những lời nói êm tai và tốt đẹp của họ, người thuyền trưởng với tấm lòng hoan hỷ đã cho họ lên tàu. ๓๒๗. 327. ชลนิธิมภิรูฬฺเหสฺเวสุ อาทาย ธาตุํ,สมภวุมุปสนฺนา โลลกลฺโลลมาลา; สมสุรภิมนุญฺโญ อุตฺตโร วายิ วาโต,วิมลรุจิรโสภา สพฺพถา’สุํ ทิสา’ปิ. Khi họ mang theo Xá-lợi lên tàu ra biển, những dãy sóng nhấp nhô đã trở nên yên lặng. Ngọn gió bấc nhẹ nhàng, thơm ngát, và dễ chịu đã thổi. Các phương trời cũng hoàn toàn trong sáng và rực rỡ. ๓๒๘. 328. นภสิ อสิตโสเภ เวนเตยฺโย’ว นาวา,ปพลปวนเวคา สตฺตตํ ธาวมานา; นยนวิสยภาวาตีตตีราจลาทึ,ปวิสิ ชลธิมชฺฌํ เผณปุปฺผาภิกิณฺณํ. Trên bầu trời xanh thẳm, con tàu như chim thần Garuḍa, bởi tốc độ của ngọn gió mạnh, lướt đi không ngừng, vượt qua khỏi tầm mắt những bờ bến và núi non, đã đi vào giữa lòng đại dương được bao phủ bởi bọt sóng trắng như hoa. ๓๒๙. 329. อถ อภวิ สมุทฺโท ภีมสํวฏฺฏวาตา,ภีหตสิขริกูฏาการวีจิปฺปพนฺโธ; สวนภิทุรโฆราราวรุนฺธนฺตลิกฺโข,ภยจกิตมนุสฺสกฺกนฺทิโต สพฺพรตฺตึ. Bấy giờ, biển cả nổi sóng bởi ngọn gió hoại kiếp kinh hoàng, với những dãy sóng có hình dạng như những đỉnh núi tan vỡ, với tiếng gầm thét kinh hoàng làm chấn động tai và bao trùm cả không gian, cùng với tiếng la hét của những người kinh hoàng và sợ hãi suốt cả đêm. ๓๓๐. 330. อุทยสิขริสีสํ นูตนาทิจฺจพิมฺเพ,อุปคตวติ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจยมฺหิ; สลิลนิธิชลํ ตํ สนฺตกลฺโลลมาลํ,อสิตมณิวิจิตฺตํ โกฏฺฏิมํ’วาวภาสิ. Khi đêm ấy vừa qua, lúc vầng thái dương mới vừa lên trên đỉnh núi bình minh, mặt nước của đại dương ấy, với những dãy sóng yên lặng, đã tỏa sáng như một sàn nhà được trang hoàng bằng những viên ngọc bích. ๓๓๑. 331. อถ วิตตผณาลี ภึสนา เกจิ นาคา,สุรภิกุสุมหตฺถา เกจิ ทิพฺพตฺตภาวา; รุจิรมณิปทีเป เกจิ สนฺธารยนฺตา,นิชสิรสิ กโรนฺตา เกจิ กณฺฑุปฺปลานี. Bấy giờ, một số loài rồng (Nāga) đáng sợ với những hàng mang rộng, một số vị trong thân tướng thiên nhân tay cầm những đóa hoa thơm, một số vị cầm những ngọn đèn bằng ngọc quý rực rỡ, một số vị cài những đóa hoa súng trắng trên đầu. ๓๓๒. 332. ผุฏกุมุทกลาเป ชตฺตุเนเก วหนฺตา,กณกกลสมาลา อุกฺขิปตฺตา จ เกจิ; ปวนจลิตเกตุคฺคาหกา เกจิ เอเก,รุจิร กณก จุณฺณาปุณฺณจงฺโคฏหตฺถา. Một số vị vai mang những bó hoa súng trắng nở rộ, một số vị giơ cao những dãy bình vàng, một số vị cầm những lá phướn bay trong gió, và một số vị tay cầm những hộp đựng đầy bột vàng lấp lánh. ๓๓๓. 333. สลฬิตรมณิยํ เกจิ นจฺจํ กโรนฺตา,สลยมธุรคีตํ คายมานา’ว เกจิ; ปจุรตุริยภณฺเฑ อาหนนฺตา’ว เอเก,มุนิวรตนุธาตุํ ปูชิตุํ อุฏฺฐหึสุ. Một số vị biểu diễn những điệu múa duyên dáng và yêu kiều, một số vị cất lên những bài ca du dương và ngọt ngào, một số vị tấu lên nhiều loại nhạc cụ, (tất cả) đã hiện ra để cúng dường Xá-lợi thân của bậc Tối Thắng Mâu-ni. ๓๓๔. 334. รุจิรกจกลาปา ราชกญฺญาย ตสฺสา,มุนิวรทสนํ ตํ นิคฺคเตวินฺทุเลขา; อุชุรชตสลากา สนฺนิเภ มุญฺจิ รํสี. Từ búi tóc đẹp đẽ của nàng công chúa ấy, Xá-lợi Răng của bậc Tối Thắng Mâu-ni đã thoát ra, giống như một vầng trăng non, và phóng ra những tia sáng tựa như những que bạc thẳng tắp. ๓๓๕. 335. อตุลิตมนุภาวํ ธาตุยา เปกฺขตํ ตํ,ปมุทิตหทยานํ ตงฺขเณ ปนฺนคานํ; ปฏิรวหริตานํ สาธุวาทาทิกานํ,คคนมปริยนฺตํ’วาสิ วิตฺถาริตานํ. Vào khoảnh khắc ấy, khi loài rồng (Nāga) với tâm hồn hoan hỷ đang chiêm ngưỡng oai lực vô song của Xá-lợi, bầu trời dường như được bao phủ vô tận bởi những tiếng "lành thay" và các âm thanh khác vang dội. ๓๓๖. 336. ปวิสิ สุคต ทาฐาธาตุ สา โมฬิคพฺภํ,ปุน คคนตลมฺหา โอตริตฺวาน ตสฺสา; ผณธรนิวหา เต ตํ ตรึ วารยิตฺวา,มหมกรุมุทารํ สตฺตรตฺตินฺทิวํหิ. Sau khi từ trên không trung hạ xuống, Xá-lợi Răng của bậc Thiện Thệ đã đi vào lại bên trong búi tóc của nàng. Những chúng rồng (Nāga) ấy đã bao vây con tàu và thực hiện một cuộc cúng dường vĩ đại trong bảy ngày bảy đêm. ๓๓๗. 337. อจลมิว วิมานํ อนฺตลิกฺขมฺหิ นาวํ,คติวิรหิตมมฺโหราสิมชฺฌมฺหิ ทิสฺวา; ภยวิลุลิตจิตฺตา ชมฺปตี เต สมคฺคา,ทสพลตนุชํ ตํ อิทฺธิมนฺตํ สรึสุ. Thấy con tàu đứng yên không thể di chuyển giữa lòng đại dương, như một thiên cung bất động, đôi vợ chồng ấy, với tâm trí bối rối vì sợ hãi, đã cùng nhau nhớ đến vị Phật tử có thần thông. ๓๓๘. 338. สปทิ มุนิสุโต โส จิตฺตเมสํ วิทิตฺวา,นภสิ ชลธราลี มทฺทมาโน’ภิคนฺตฺวา; วิหคปติสรีรํ มาปยิตฺวา มหนฺตํ,ภยจกิตภุชงฺเค เต ปฬาเปสิ ขิปฺปํ. Ngay lập tức, vị Phật tử ấy, biết được tâm ý của họ, đã bay đến, rẽ qua những đám mây trên trời, hóa hiện thành một thân chim thần Garuḍa to lớn, và nhanh chóng xua đuổi những con rồng (Nāga) đang kinh hoàng và sợ hãi. ๓๓๙. 339. อิตฺถํ พุทฺธิสุเต ภุชงฺคชนิตํ ภีตึ สเมตฺวา คเต,สา นาวา ปวนา ปกมฺปิตธชา ตุงฺคํ ตรงฺคาวลึ; ภีนฺทนฺตี คติเวคสา ปุถุตรํ เมฆาวลีสนฺนิภํ,ลงฺกาปฏฺฏนโมตริตฺถ สหสา เถรสฺส ตสฺสิทฺธิยา. Như vậy, khi vị Phật tử đã dẹp tan nỗi sợ hãi do loài rồng gây ra, con tàu ấy, với những lá cờ bay phần phật trong gió, rẽ những dãy sóng cao, lướt đi với tốc độ rất nhanh như một dải mây, đã nhanh chóng cập cảng Laṅkā nhờ vào thần lực của vị Trưởng lão ấy. จตุตฺโถ ปริจฺเฉโท. Chương Thứ Tư. ๓๔๐. 340. สํวจฺฉรมฺหิ นวมมฺหิ มหาทิเสน,ปุตฺตสฺส กิตฺติสิริเมฆนราธิปสฺส; เต ชมฺปตี ตมถ ปฏฺฏนโมตริตฺวา,เทวาลเย ปฏิวสึสุ มโนภิราเม. Vào năm thứ chín của triều đại vua Kittisirimegha, con trai của vua Mahāsena, đôi vợ chồng ấy, sau khi đã lên bờ từ cảng, đã trú ngụ trong một ngôi đền đẹp đẽ. ๓๔๑. 341. ทิสฺวาน เต ทฺวิชวโร ปถิเก นิสายํ,สนฺตปฺปยิตฺถ มธุราสนปานเกหิ; รตฺติกฺขเย จ อนุราธปุรสฺส มคฺคํ,ฉายาปตีนมถ โส อภิเวทยิตฺถ. Vị Bà-la-môn cao quý, khi thấy những người lữ hành ấy vào ban đêm, đã đãi họ bằng những thức ăn và đồ uống ngon ngọt. Và khi đêm tàn, ông đã chỉ cho đôi vợ chồng con đường đến Anurādhapura. ๓๔๒. 342. อาทาย เต ทสนธาตุวรํ ชินสฺส,สมฺมานิตา ทฺวิชวเรน’ถ ปฏฺฏนมฺหา; นิกฺขมฺม ทูรตรมคฺคมติกฺกมิตฺวา,ปทฺวารคามมนุราธปุรสฺส’คญฺฉุํ. Họ, mang theo Xá-lợi Răng cao quý của bậc Chuyển Thắng, sau khi được vị Bà-la-môn cao quý tôn kính, đã khởi hành từ thành phố cảng. Sau khi đã đi qua một đoạn đường rất xa, họ đã đến một ngôi làng ở ngoại ô của Anurādhapura. ๓๔๓. 343. ยํ ธมฺมิกํ นรวรํ อภิตกฺกยิตฺวา,ชายาปตี วิสยเมตมุปาคมึสุ; ตํ วฺยาธินา สมุทิเตน มหาทิเสน,ลงฺกิสฺสรํสุจิรกาลกตํ สุณึสุ. Đôi vợ chồng nghe tin rằng vị vua hiền đức Mahāsena, chúa tể của Laṅkā, người mà họ đã tin tưởng để đến xứ sở này, đã băng hà từ lâu do một cơn bệnh khởi lên. ๓๔๔. 344. โสเกน เต สิขริเนว สมุคฺคเตน,อชฺโฌตฺถฏา พหุตรํ วิลปีํสุ มุฬฺหา; กายึสุ เตสมถ มุจฺฉิตมานสานํ,สพฺพา ทิสา จ วิทิสา จ ฆนนฺธการา Bị bao trùm bởi nỗi sầu muộn dâng cao như núi, họ đã than khóc rất nhiều trong sự bối rối. Bấy giờ, đối với họ, những người có tâm trí mê muội, tất cả các phương và các hướng đều trở nên tối tăm mịt mù. ๓๔๕. 345. สุตฺวาน กิตฺติสิริเมฆนราธิปสฺส,รชฺเชฐิตสฺส รตนตฺตยมามกตฺตํ; วสฺเสน นิพฺพุตมหาทหนา’ว กจฺฉา,เต ชมฺปตี สมภวุํ หตโสกตาปา. Sau khi nghe về lòng tôn kính đối với Tam Bảo của vua Kittisirimegha, người đang trị vì vương quốc, đôi vợ chồng ấy đã được nguôi ngoai nỗi sầu muộn và phiền não, như đám cỏ khô bị cháy lớn được dập tắt bởi một cơn mưa. ๓๔๖. 346. สุตฺวาน เมฆคิรินามมหาวิหาเร,ภิกฺขุสฺส กสฺสจิ นราธิปวลฺลภตฺตํ; ตสฺส’นฺติกํ สมุปคมฺม กตาติเถยฺยา,ธาตุปฺปวตฺติมวทึสุ อุโภ สเมจฺจ. Sau khi nghe rằng tại đại tu viện tên là Meghagiri có một vị Tỳ-kheo được nhà vua sủng ái, họ đã đến gặp vị ấy. Sau khi được tiếp đãi, cả hai đã cùng nhau kể lại câu chuyện về Xá-lợi. ๓๔๗. 347. สุตฺวาน โส มุนิวโร ทสนปฺปวตฺตึ,หฏฺโฐ ยถามตรเสน’หิสิตฺตคตฺโต; เคเห สเก สปทิ ปฏฺฏวิตานเกหิ,วฑฺเฒสิ ธาตุมมลํ สมลงฺกตมฺหิ. Vị Tỳ-kheo cao quý ấy, sau khi nghe câu chuyện về Xá-lợi Răng, đã vô cùng hoan hỷ, như thể toàn thân được tưới tẩm bằng nước cam lồ. Ngay lập tức, tại nơi ở của mình, được trang hoàng lộng lẫy bằng những lọng lụa, ngài đã tôn trí Xá-lợi vô nhiễm. ๓๔๘. 348. เตสญฺจ ชานิปติกานมุภินฺนเมโส,กตฺวาน สงฺคหมุฬารตรํ ยถิจฺฉํ; วุตฺตนฺตเมตมภิเวทยิตุํ ปสตฺถํ,ลงฺกาธิปสฺส สวิธํ ปหิณิตฺถ ภิกฺขุํ. Và vị Tỳ-kheo ấy, sau khi đã hết lòng giúp đỡ cả hai vợ chồng theo như ý muốn của họ, đã phái một vị Tỳ-kheo khác đến trước đức vua Laṅkā để báo cáo câu chuyện tốt lành này. ๓๔๙. 349. ราชา วสนฺตสมเย สห กามินีหิ,อุยฺยานเกฬิสุข เมกทิเน’นุโภนฺโต; อาคจฺฉมานมถ ตตฺถ สุทุรโต’จ,ตํ วิปฺปสนฺนมุขวณฺณมปสฺสิ ภิกฺขุํ. Một hôm, vào mùa xuân, nhà vua cùng với các cung phi đang tận hưởng lạc thú du ngoạn trong ngự uyển; bỗng từ xa, ngài trông thấy một vị Tỳ-khưu đang đi đến, với sắc mặt vô cùng thanh tịnh. ๓๕๐. 350. โส สํยมิ สมุปคมฺม นราธิปํ ตํ,วุตฺตนฺตเมตมภิเวทยิ ตุฏฺฐจิตฺโต; สุตฺวาน ตํ ปรมปีติภรํ วหนฺโต,สมฺปตฺตจกฺกรตโน’ว อโหสิ ราชา. Vị tu sĩ tự chế ấy, với tâm hoan hỷ, đã đến gần đức vua và báo cho ngài biết sự việc này. Sau khi nghe tin, nhà vua tràn ngập niềm vui vô hạn, giống như người vừa đắc được luân bảo. ๓๕๑. 351. ลงฺกิสฺสโร ทฺวิชวรา ชินทนฺตธาตุ,มาทาย ชานิปตโย อุภเย สเมจฺจ; เอสฺสนฺติ ลงฺกมจิเรน อิตีริตํ ตํ,เนมิตฺติกสฺส วจนญฺจ ตถํ อมญฺญิ. Vua xứ Laṅkā liền nghĩ rằng lời của nhà tiên tri đã trở thành sự thật, lời tiên tri rằng: 'Cặp vợ chồng Bà-la-môn cao quý sẽ cùng nhau mang Xá-lợi Răng của đấng Chiến Thắng đến Laṅkā trong chẳng bao lâu nữa.' ๓๕๒. 352. ราชา ตโต มหติยา ปริสาย สทฺธึ,ตสฺสานุราธนครสฺส ปุรุตฺตราย; อาสาย ตํ สปทิ เมฆคิรึ วิหารํ,สทฺโธ อคญฺฉิ ปทสา’ว ปสนฺนจิตฺโต. Bấy giờ, nhà vua với lòng tin và tâm thanh tịnh, cùng với đoàn tùy tùng đông đảo, lập tức đi bộ đến tu viện Meghagiri, ở hướng đông bắc của kinh thành Anurādhapura. ๓๕๓. 353. ทิสฺวา ตโต สุคตธาตุมลพฺภเนยฺยํ,อานนฺทชสฺสุนิวเหหิ จ ตารหารํ; สิญฺจํ วิธาย ปณิธึ พหุมานปุพฺพํ,โรมญฺจกญฺจุกธโร อิติ จินฺตยิตฺถ. Khi ấy, nhìn thấy Xá-lợi của đấng Thiện Thệ, một vật vô cùng hy hữu, vua tuôn trào những giọt nước mắt vui mừng như chuỗi ngọc trai, tắm gội (Xá-lợi). Với lòng tôn kính vô biên, ngài phát nguyện, toàn thân nổi da gà, và suy nghĩ như sau. ๓๕๔. 354. โส’หํ อเนกรตนุชฺชลโมฬิธารึ,ปูเชยฺยมชฺช ยทิ ทุจฺจชมุตฺตมงฺคํ; โลกตฺตเยกสรณสฺส ตถาคตสฺส,โน ธาตุยา มหมนุจฺฉวิกํ กเรยฺยํ. Ta đây, người đang đội vương miện lấp lánh vô số bảo châu, nếu hôm nay có dâng cúng cả cái đầu khó từ bỏ này, thì sự cúng dường ấy cũng không xứng đáng với Xá-lợi của đấng Như Lai, bậc nương tựa duy nhất của ba cõi. ๓๕๕. 355. เอตํ ปหูตรตนํ สธนํ สโภคฺคํ,สมฺปูชยํ อปิ ธราวลยํ อเสสํ; ปูชํ กโรมิ ตทนุจฺฉวิกํ อหํ’ติ,จินฺเตยฺย โกหิ ภุวเนสุ อมูฬฺหติตฺโต. Ngay cả khi dâng cúng toàn bộ cõi đất này, với vô số châu báu, tài sản và vật hưởng dụng, thì có ai trong các thế giới này, người không mê muội, lại có thể nghĩ rằng: 'Ta đang thực hiện một sự cúng dường xứng đáng'? ๓๕๖. 356. ลงฺกาธิปจฺจมิทมปฺปตรํ มมาสิ,พุทฺโธ คุเณหิ วิวิเธหิ ปมาณ สุญฺโญ; โส’หํ ปริตฺตวิภโว ติภเวกนาถํ,ตํ ตาทิสํ ทสพลํ กถมจฺจยิสฺสํ. Quyền cai trị xứ Laṅkā này của ta thật nhỏ bé, trong khi đức Phật, với vô số đức hạnh, thì không thể đo lường. Ta, với tài sản ít ỏi này, làm sao có thể cúng dường xứng đáng bậc Thập Lực, đấng Hộ Trì duy nhất của ba cõi như vậy? ๓๕๗. 357. อิตฺถํ ปุนปฺปุน ตเทว วิจินฺตยนฺโต,อาปชฺชิ โส ธิติยุโต’ปิ วิสญฺญิภาวํ; สํวีชิโต สปทิ จามรมารุเตน,ขินฺเนน เสวกชเนน อลตฺถ สญฺญํ. Cứ suy ngẫm đi suy ngẫm lại như vậy, nhà vua, dù là người kiên định, cũng đã rơi vào trạng thái bất tỉnh. Ngay lập tức, được những người hầu cận lo lắng dùng phất trần quạt, ngài đã tỉnh lại. ๓๕๘. 358. โถกมฺปิ พีชมถ วา อภิโรปยนฺตา,เมธาวิโน มหติยา’ปิ มสุนฺธราย; กาเลน ปตฺต ตว ปุปฺผผลทิกานิ,วินฺทนฺติ ปตฺถิตผลานิ อนปฺปกานิ. Cũng vậy, những người trí tuệ, dù gieo một hạt giống nhỏ trên mảnh đất bao la, theo thời gian, họ cũng sẽ gặt hái được vô số kết quả mong muốn như lá, hoa, và quả. ๓๕๙. 359. เอวํ คุเณหิ วิวิเธหิ’ปิ อปฺปเมยฺย,ธมฺมิสฺสรมฺหิ มหมปฺปตรมฺปิ กตฺวา; กาลจฺจเยน ปริณาม วิเสสรมฺมํ,สคฺคาปวคฺคสุขมปฺปฏิมํ ลภิสฺสํ. Cũng vậy, dù chỉ thực hiện một sự cúng dường nhỏ bé đến đấng Pháp Vương, người có vô lượng đức hạnh không thể đo lường, theo thời gian, ta sẽ đạt được hạnh phúc vô song của cõi trời và Niết-bàn, một kết quả đặc biệt và mỹ mãn. ๓๖๐. 360. อิตฺถํ วิจินฺติย ปโมทภราติเรก,สมฺปุณฺณจนฺทิมสริกฺขมุโข นรินฺโท; สพฺพญฺญุโน ทสนธาตุวรสฺส ตสฺส,ปูเชสิ สพฺพมปิ สีหฬทีปเมตํ. Suy nghĩ như vậy, nhà vua, với niềm vui vô bờ, gương mặt rạng rỡ như trăng tròn, đã dâng cúng toàn bộ hòn đảo Sīhaḷa này cho Xá-lợi Răng cao quý của đấng Toàn Giác. ๓๖๑. 361. ภิกฺขู’ปิ เตปิฏก ชาตกภาณกาทิ,ตกฺกคมาทิ กุสลา อปิ พุทฺธิมนฺโต; วตฺถุตฺตเยกสรณา อปิ โปรวคฺคา,โกตุหลา สปทิ สนฺนิปตึสุ ตตฺถ. Các vị Tỳ-khưu, những người thông thuộc Tam Tạng, những người kể chuyện Bổn Sanh, những người giỏi về luận lý và kinh điển, cùng những bậc trí tuệ, và cả các nhóm thị dân, những người chỉ nương tựa nơi Tam Bảo, tất cả đều hiếu kỳ và nhanh chóng tụ tập tại đó. ๓๖๒. 362. ราชา ตโต มหติย ปริสาย มชฺเฌ,อิจฺจพฺรุวี มุนิวโร หิ สุสุกฺกทาโฐ; ทาฐา ชินสฺส ยทิ โอสธิตารกา’ว,เสตา ภเวยฺย กิมยํ มลินาวภาสา. Bấy giờ, giữa đại chúng, nhà vua nói rằng: 'Bậc Thánh Giả Tối Thượng quả thực có hàm răng rất trắng. Nếu răng của đấng Chiến Thắng trắng như sao mai, tại sao (Xá-lợi) này lại có màu sẫm như vậy?' ๓๖๓. 363. ตสฺมึ ขเณ ทสนธาตุ มุนิสฺสรสฺส,ปกฺเข ปสาริย ทุเว วิย ราชหํสี; วิตฺถาริตํ’สุนิ วหา คคนงฺคนมฺหิ,อาวฏฺฏโต ฉวิ ชเวน มุหุตฺตมตฺตํ. Ngay lúc ấy, Xá-lợi Răng của đấng Tối Thắng, giống như một con thiên nga hoàng gia giang rộng đôi cánh, tỏa ra những tia sáng rực rỡ, bay lượn nhanh chóng trên bầu trời trong khoảnh khắc. ๓๖๔. 364. ปจฺจคฺฆมตฺถรณกํ สิตมตฺถริตฺวา,ภทฺทาสนมฺหิ วินิธาย มุนินฺทธาตุํ; ตํ ชาติปุปฺผนิกเรน ถเกสิ ราชา,วสฺสจฺจยมฺพุธรกูฏสมปฺปเภน. Nhà vua trải một tấm thảm trắng quý giá trên một pháp tòa lộng lẫy, đặt Xá-lợi của đấng Tối Thắng lên đó, rồi phủ lên trên một đống hoa lài, trắng sáng như đỉnh núi mây mùa thu. ๓๖๕. 365. อุคฺคมฺม ขิปฺปมถ ธาตุ มุนิสฺสรสฺส,สา ปุปฺผราสิสิขรมฺหิ ปติฏฺฐหิตฺวา; รํสีหิ ทุทฺธธวเลหิ วิโรจมานา,สมฺปสฺสตํ อนิมิเส นยเน อกาสิ. Bấy giờ, Xá-lợi của đấng Tối Thắng nhanh chóng bay lên, ngự trên đỉnh của đống hoa, tỏa ra những tia sáng trắng như sữa, khiến cho những người chiêm ngưỡng phải nhìn không chớp mắt. ๓๖๖. 366. ตํ ธาตุมาสนคตมฺหิ ปติฏฺฐเปตฺวา,ขีโรทเอเณปฏลปฺปฏิเม ทุกุเฬ; ฉาเทสิ สาฏกสเตหิ มหารเหหิ,ภิยฺโย’ปิ โส อุปปริกฺขิตุกามตาย. Với mong muốn thử nghiệm thêm, nhà vua lại đặt Xá-lợi lên pháp tòa, rồi dùng những tấm vải mịn màng như bọt sóng biển sữa và hàng trăm y phục quý giá để che phủ lên trên. ๓๖๗. 367. อพฺภุคฺคตา สปทิ วตฺถสตานิ เภตฺวา,เสตมฺพุโททรวินิคฺคตจนฺทิมา’ว; ฐตฺวาน สา อุปริ เตสมภาสยิตฺถ,รํสีหิ กุนฺทวิสเทหิ ทิสา สมนฺตา Ngay lập tức, (Xá-lợi) xuyên qua hàng trăm lớp vải bay vút lên, giống như mặt trăng thoát ra khỏi lòng đám mây trắng, rồi ngự ở trên cao, tỏa ra những tia sáng tinh khiết như hoa lài, chiếu rọi khắp mọi phương. ๓๖๘. 368. ตสฺมึ ขเณ วสุมตี สห ภูธเรหิ,คชฺชิตฺถ สาธุวจนํ’ว สมุคฺคิรนฺตี; ตํ อพฺภูตํ วิย สเมกฺขิตุมมฺพุราสิ,โส นิจฺจโล อภวิ สนฺตตรงฺคพาหุ. Vào khoảnh khắc ấy, mặt đất cùng với núi non rung chuyển, như thể đang reo lên lời 'Lành thay!'. Biển cả, dường như để chiêm ngưỡng điều kỳ diệu ấy, cũng trở nên tĩnh lặng, những cánh tay sóng của nó cũng yên bình. ๓๖๙. 369. มตฺเตภกมฺปิตสุปุปผิตสาลโต’ว,ภสฺสึสุ ทิพฺพกุสุมานิ’ปิ อนฺตฬิกฺขา; นจฺเจสุ จาตุริยยมจฺฉริยํ ชนสฺส,สนฺทสฺสยึสุ คคเน สุรสุนฺทรี’ปิ. Những đóa hoa trời cũng từ không trung rơi xuống, tựa như hoa từ một cây Sa-la đang nở rộ bị một con voi say làm rung chuyển. Các tiên nữ xinh đẹp cũng ở trên trời, biểu diễn những điệu múa kỳ diệu và khéo léo cho mọi người xem. ๓๗๐. 370. อานนฺทสญฺชนิตตารรวาภิรามํ,คายึสุ คีตมมตาสนคายกา’ปิ; มุญฺจึสุ ทิพฺพตุริยานิ’ปิ วาทิตานิ,คมฺภีรมุจฺจมธุรํ ทฺวิคุณํ นินาทํ. Các nhạc công cõi trời cũng cất lên những bài ca du dương, với âm thanh cao vút làm phát sinh niềm vui. Các nhạc cụ chư thiên cũng được tấu lên, vang dội những âm thanh vừa trầm hùng, vừa cao vút, vừa ngọt ngào, vang vọng gấp bội. ๓๗๑. 371. สํสิพฺพิตํ รชตรชฺชุสตานุการี,ธาราสเตหิ วสุธมฺพรมมฺพุเทน; สพฺพา ทิสา ชลทกุฏมหคฆิเยสุ,ทิตฺตาจิรชฺชุติปทีปสตาวภาสา. Mây trời tuôn xuống hàng trăm dòng mưa, tựa như hàng trăm sợi dây bạc kết nối đất trời. Khắp mọi phương hướng, trong những hang động lớn của các đỉnh mây, được soi sáng bởi ánh sáng của hàng trăm ngọn đèn chớp lóe lên. ๓๗๒. 372. อาธุยมาน มลยาวล กานนนฺโต,สมถุลฺล ปุปฺผช ปราคหราภิหาริ; เสโทท พินฺทุคณ สํหรณปฺปวีโณ,มนฺทํ อวาสิ สิสิโร อปิ คนฺธวาโห. Làn gió thơm mát cũng thổi nhẹ nhàng, đến từ dãy rừng Malaya đang lay động, mang theo phấn hoa ngào ngạt và khéo léo làm tan đi những giọt mồ hôi. ๓๗๓. 373. ราชา ตมพฺภุตมเวกฺขิย ปาฏิหีรํ,โลกุสฺสวํ พหุตรญฺจ อทิฏฺฐปุพฺพํ; จิปฺผาริตกฺขิยุคโล ปรมปฺปโมทา,ปูชํ กริตฺถ มหตึ รตนาทิเกหิ. Nhà vua, khi chứng kiến phép lạ kỳ diệu và lễ hội thế gian vĩ đại chưa từng thấy này, với đôi mắt mở to vì niềm vui tột độ, đã thực hiện một cuộc cúng dường lớn lao bằng châu báu và các vật phẩm khác. ๓๗๔. 374. โส ธาตุมตฺตสิรสา’ถ สมุพฺพหนฺโต,ฐตฺวา สมุสฺสิต สิตาตปวารณมฺหิ; จิตฺตตฺถเร รถวเร สิตวาชิยุตฺเต,ลกฺขินิธานนุราธปุรํ ปเวกฺขิ. Bấy giờ, nhà vua, tự mình đội Xá-lợi trên đầu, đứng dưới lọng trắng hoàng gia được giương cao, trên một cỗ xe tuyệt hảo được trang hoàng lộng lẫy do ngựa trắng kéo, tiến vào thành Anurādhapura, nơi chứa đựng sự thịnh vượng. ๓๗๕. 375. เทวินฺท มนฺทิร สเม สมลงฺกตมฺหิ,ราชา สกมฺหิ ภวเน อตุลานุภาโว; สีหาสเน ปฏิก โกชว สนฺถตมฺหิ,ธาตุํ ฐเปสิ มุนิโน สสิตาตปตฺเต. Nhà vua, với uy lực vô song, đã đặt Xá-lợi của bậc Thánh Giả lên một ngai vàng sư tử có trải tấm thảm len quý, dưới một chiếc lọng trắng, trong cung điện của mình, một cung điện được trang hoàng lộng lẫy như cung điện của Đế Thích. ๓๗๖. 376. อนฺโต’ว ภุมิปติ ธาตุฆรํ มหคฺฆํ,กตฺวาน ตตฺถ วินิธาย มุนินฺทธาตุํ; สมฺปูชยิตฺถ วิวิเธหิ อุปายเนหิ,รตฺตีนฺทิวํ ติทิวโมกฺข สุขาภิกงฺขี. Vị quốc vương, với lòng mong cầu hạnh phúc cõi trời và giải thoát, đã cho xây dựng một điện thờ xá lợi vô giá ở bên trong, tôn trí xá lợi của Đức Tối Thắng vào đó, và đã cúng dường bằng nhiều lễ vật khác nhau cả ngày lẫn đêm. ๓๗๗. 377. เตสญฺจ ชานิปติกานมุภินฺนเมว,ตุฏฺโฐ พหูนิ รตนาภรณาทิกานิ; คาเมจ อิสฺสรกุเลก นีวาสภุเต,ทตฺวาน สงฺคหมกาสิ ติสีหฬินฺโท. Vị chúa của ba xứ Tích Lan, với lòng hoan hỷ, đã ban tặng cho cả hai vợ chồng ấy nhiều châu báu, trang sức, và một ngôi làng là nơi cư ngụ của một gia đình quyền quý, và đã thể hiện sự ưu ái. ๓๗๘. 378. สงฺคมฺม ชานปท เนคม นาคราที,อุกฺกณฺฐิตา สุคตธาตุมปสฺสมานา; โลกุตฺตมสฺส จริตานิ อภิตฺถวนฺตา,อุคฺโฆสยึสุ ธรณีปติสนฺนิธานิ; ธมฺมิสฺสโร สกลโลกหิตาย โลเก,ชายิตฺถ สพฺพชนตาหิตมาจริตฺถ; วิตฺถาริตา พหุชนสฺส หิตาย ธาตุ,อิจฺฉาม ธาตุมภิปูชยิตุํ มยมฺปิ. Dân chúng từ các miền quê, thị trấn, và thành thị tụ tập lại, lòng đầy khắc khoải vì không được chiêm bái xá lợi của Đức Thiện Thệ. Tán thán công hạnh của bậc Tối Thắng trên đời, họ cất tiếng thỉnh nguyện trước sự hiện diện của nhà vua: 'Đức Pháp Vương đã đản sinh trên thế gian vì lợi ích của toàn thể thế giới, Ngài đã hành động vì lợi ích của tất cả chúng sanh. Xá lợi đã được lưu truyền vì lợi ích của nhiều người. Chúng con cũng mong muốn được cúng dường xá lợi.' ๓๘๐. 380. โส สนฺนิปาติย มหีปติ ภิกฺขุสงฺฆ,มารามวาสิมนุราธปุโรปกณฺเฐ; อชฺฌาสยํ ตมภิเวทยิ สตฺถุธาตุ,ปูชาย สนฺนิปติตสฺส มหาชนสฺส. Vị quốc vương ấy đã triệu tập Tăng chúng đang cư ngụ tại Đại Tự gần thành Anurādhapura, và đã trình bày ý nguyện của đám đông dân chúng đã tụ tập để cúng dường xá lợi của Đức Đạo Sư. ๓๘๑. 381. เถโร ตหึ มหติ ภิกฺขุคเณ ปเนโก,เมธาพเลน อสโม กรุณาธิวาโส; เอวํ ติสีหฬปติสฺส มหามติสฺส,โลกตฺถจารจตุรสฺส นิเวทยิตฺถ. Bấy giờ, trong Tăng đoàn đông đảo ấy, có một vị trưởng lão, trí tuệ vô song, là nơi nương náu của lòng bi mẫn, đã trình bày như vầy với vị đại thần của vua ba xứ Tích Lan, một người khéo léo trong việc mưu cầu lợi ích cho thế gian. ๓๘๒. 382. โย อาจเรยฺย อนุชีวิชนสฺส อตฺถํ,เอโส ภเว’นุจริโต มหตํ สภาโว; ธาตุํ วสนฺตสมเย พหิ นีหริตฺวา,ทสฺเสหิ ปุญฺญมภิปตฺถยตํ ชนานํ. 'Người nào hành động vì lợi ích của những người tùy thuộc mình, đó là bản chất và hành vi của bậc vĩ nhân. Vào mùa xuân, hãy mang xá lợi ra ngoài và cho những người mong cầu công đức được chiêm bái.' ๓๘๓. 383. สุตฺวาน สํยมิวรสฺส สุภาสิตานิ,ปุจฺฉิตฺถ โส นรวโร ปุน ภิกฺขุสงฺฆํ; ธาตุํ นมสฺสิตุมเนน มหาชเนน,ฐานํ กิเมตฺถ รมณียตรํ สิยา’ติ. Sau khi nghe những lời thiện thuyết của bậc tu sĩ cao quý, vị nhân kiệt ấy lại hỏi Tăng chúng rằng: 'Để cho đám đông dân chúng này đảnh lễ xá lợi, nơi nào ở đây sẽ là nơi mỹ lệ hơn cả?' ๓๘๔. 384. สพฺเพ’ปิ เต อถ นิกาย นิวาสิ ภิกฺขู,ฐานํ สกํ สกม วณฺณยุมาทเรน; อญฺโญญฺญภินฺนวจเนสุ จ เตสุ ราชา,เนวาภินนฺทิ น ปฏิกฺขิปิ กิญฺจิวากฺยํ. Bấy giờ, tất cả các vị tỳ khưu cư ngụ trong các bộ phái của mình đều kính cẩn ca ngợi trú xứ riêng của mình. Khi lời nói của họ khác biệt nhau, nhà vua đã không chấp thuận cũng không bác bỏ bất kỳ lời nào. ๓๘๕. 385. มชฺฌตฺตตานุคตมานสตาย กินฺตุ,ราชา อโว จ ปุน ภิกฺขุคณสฺส มชฺเฌ; อตฺตานุรูปมยเมว มุนินฺทธาตุ,ฐานํ ขเณน สยเมว คมิสฺสตีติ. Tuy nhiên, vì tâm đức vua đã thấm nhuần sự trung dung, ngài lại nói giữa Tăng chúng rằng: 'Chính xá lợi của Đức Tối Thắng sẽ tự mình đi đến một nơi thích hợp trong chốc lát.' ๓๘๖. 386. ราชา ตโต ภวนเมว สกํ อุเปจฺจ,ธาตุปฺปณามมภิปตฺถยตํ ชนานํ; ขิปฺปํมุขมฺพุชวนานี วิกาสยนฺโต,สชฺเชตุมาห นครญฺจ วิหารมคฺคํ. Sau đó, nhà vua trở về cung điện của mình, và để làm cho những gương mặt tựa hoa sen của dân chúng, những người mong mỏi được đảnh lễ xá lợi, nhanh chóng nở rộ, ngài đã ra lệnh trang hoàng thành phố và con đường dẫn đến tu viện. ๓๘๗. 387. สมฺมชฺชิตา สลิล เสวน สนฺตธูลี,รจฺฉา ตทา’สิ ปุลินตฺถรณาภิรามา; อุสฺสาปิตานิ กณกาทิวิจิตฺติตานิ,วฺยคฺฆาทิ รูปขจิตานิ จ โตรณานิ. Các con đường được quét dọn sạch sẽ, bụi được dẹp yên bằng cách tưới nước, lúc ấy trông thật đẹp mắt với lớp cát trắng được rải lên. Các cổng chào được dựng lên, trang trí bằng vàng và các vật liệu khác, và được khảm bằng hình ảnh của cọp và các loài vật khác. ๓๘๘. 388. ฉายา นิวาริต วิโรจน รํสิตาปา,นจฺจํ’ว ทสฺสยติ วาตธูตา ธชาลิ; วีถิ วสนฺตวนราชิ สมานวณฺณา,ชาตา สุชาตกทลีตรุมาลิกาหิ. Sức nóng của tia nắng mặt trời được ngăn che bởi bóng mát. Hàng cờ phướn, lay động trong gió, dường như đang nhảy múa. Con đường trở nên có màu sắc giống như một hàng cây trong rừng xuân, với những hàng cây chuối được trồng tươi tốt. ๓๘๙. 389. สํสูจยนฺติ จ สตํ นวปุณฺณกุมฺภา,สคฺคาปวคฺคสุขมิจฺฉิตมิชฺฌตีติ; กปฺปุรสารตคราครุสมฺภเวหิ,ธูเปหิ ทุทฺทินมโถ สุทินํ อโหสิ. Những bình nước đầy mới đặt cho thấy rằng hạnh phúc mong muốn của cõi trời và sự giải thoát sẽ được thành tựu cho những người hiền thiện. Với hương thơm từ long não, đàn hương, và trầm hương, ngày u ám bỗng trở thành một ngày đẹp trời. ๓๙๐. 390. โอลมฺพมานสิตมุตฺตกชาลกานิ,สชฺชาปิตานิ วิวิธานิ จ มณฺฑปานิ; สมฺปาทิตานิ จ ตหึ กุสุมคฆิกานิ,อาโมท ลุทฺธ มธุปาวลิ กุชิตานิ. Nhiều gian đình đài khác nhau được dựng lên, với những tấm lưới ngọc trai trắng buông rủ. Ở đó, những tràng hoa được kết sẵn, nơi những đàn ong, bị quyến rũ bởi hương thơm, đang cất tiếng vo ve. ๓๙๑. 391. คจฺฉึสุ เกจิ คหิตุสฺสว เวสโสภา,เอเก สมุคฺคปริปุริตปุปฺผหตฺถา; อญฺเญ ชนา สุรภิจุณฺณภรํ วหนฺตา,ตตฺเถตเร ธตวิจิตฺตมหาตปตฺตา. Một số người đi đến, khoác lên mình vẻ lộng lẫy của trang phục lễ hội. Một số khác tay cầm những hộp đầy hoa. Những người khác nữa thì mang theo những gánh bột thơm. Lại có những người khác ở đó cầm những chiếc lọng lớn được trang trí. ๓๙๒. 392. ลงฺกิสฺสโร’ถ สสิปณฺฑรวาชิยุตฺเต,อุชฺโชติเต รถวเร รตนปฺปภาหิ; ธาตุํ ติโลกติลกสฺส ปติฏฺฐเปตฺวา,เอตํ อโวจ วจนํ ปณิปาตปุพฺพํ. Bấy giờ, vua xứ Laṅkā, sau khi tôn trí xá lợi của bậc Tam Giới Đạo Sư lên chiếc xe báu tuyệt hảo, được kéo bởi những con ngựa trắng như mặt trăng và tỏa sáng bởi ánh hào quang của châu báu, đã cúi mình đảnh lễ và nói lên lời này. ๓๙๓. 393. สมฺโพธิยา อิว มุนิสฺสร โพธิมณฺฑํ,คณฺฑมฺพรุกฺขมิว ติตฺถิยมทฺทนาย; ธมฺมญฺจ สํวิภชิตุํ มิคทายมชฺช,ปูชานุรูปมุปคจฺฉ สยํ ปเทสํ. 'Kính bạch Đức Tối Thắng, cũng như Ngài đã đến Bồ đề đoàn để chứng ngộ Chánh Đẳng Giác, cũng như Ngài đã đến cây Gaṇḍamba để hàng phục ngoại đạo, và đến vườn Lộc Uyển để thuyết giảng Chánh Pháp, hôm nay, xin Ngài hãy tự mình đi đến một nơi thích hợp để được cúng dường.' ๓๙๔. 394. ราชา ตโต สมุจิตาจรเณสุ ทกฺโข,วิสฺสชฺชิ ผุสฺสรถมฏฺฐิตสารถึ ตํ; ปจฺฉา สยํ มหติยา ปริสาย สทฺธึ,ปูชาวิเสสมสมํ อคมา กโรนฺโต. Bấy giờ, nhà vua, người khéo léo trong các hành vi thích hợp, đã cho chiếc xe Phussa ấy ra đi mà không có người đánh xe. Sau đó, chính ngài cùng với đoàn tùy tùng đông đảo đã đi theo, thực hiện một cuộc cúng dường đặc biệt không gì sánh bằng. ๓๙๕. 395. อุกฺกุฏฺฐินาทวิสเรน มหาชนสฺส,เหสารเวน วิสเฏน ตุรงฺคมานํ; เภรีรเวน มหตา กริ คชฺชิเตน,อุทฺทามสาคร สมํ นครํ อโหสิ. Với tiếng reo hò vui mừng lan rộng của đám đông dân chúng, với tiếng ngựa hí vang dội, với tiếng trống lớn và tiếng voi rống, thành phố đã trở nên giống như một đại dương gầm thét. ๓๙๖. 396. อาโมทิตา อุภยวีถิคตา กุลิตฺถิ,วาตายเนหิ กนกาภรเณ ขิปึสุ; สพฺพตฺถกํ กุสุมวสฺสมวสฺสยึสุ,เจลานิเจว ภมยึสุนิชุตฺตมงฺเค. Các phụ nữ quý tộc, vui mừng đứng ở hai bên đường, đã ném những đồ trang sức bằng vàng từ cửa sổ. Họ rải một cơn mưa hoa ở khắp mọi nơi, và vẫy những tấm y phục trên đầu mình. ๓๙๗. 397. ปาจีนโคปุรสมีปมุปาคตมฺหิ,ตสฺมึ รเถ ชลธิปิฏฺฐิคเต’ว โปเต; ตุฏฺฐา ตหึ ยติคณา มนุชา จ สพฺเพ,สมฺปุชยึสุ วิวิเธหิ อุปายเนหิ. Khi chiếc xe ấy, giống như một con tàu đã đến mặt đại dương, tiến gần đến cổng tháp phía đông, các nhóm tu sĩ và tất cả mọi người ở đó, với lòng hoan hỷ, đã cúng dường bằng nhiều lễ vật khác nhau. ๓๙๘. 398. กตฺวา ปทกฺขิณมโถ ปุรมุตฺตเรน,ทฺวาเรน โส รถวโร พหิ นิกฺขมิตฺวา; ฐาเน มหินฺทมินุธมฺมกถาปวิตฺเต,อฏฺฐาสิ ติตฺถคมิตา อิว ภณฺฑนาวา. Sau đó, sau khi đi quanh thành phố theo chiều kim đồng hồ, chiếc xe tuyệt hảo ấy đã đi ra ngoài bằng cổng phía bắc và dừng lại tại nơi đã được thanh tịnh hóa bởi bài pháp của thánh giả Mahinda, giống như một chiếc thuyền chở hàng đã đến bến. ๓๙๙. 399. ฐาเน ตหึ ทสนธาตุวรํ ชินสฺส,ลงฺกิสฺสโร รตนวิตฺตกรณฺฑคพฺภา; สญฺฌาฆนา อิว วิธุํ พหินีหริตฺวา,ทสฺเสสิ ชานปท เนคม นาครานํ. Tại nơi đó, vua xứ Laṅkā đã mang xá lợi Răng quý báu của Đức Chiến Thắng ra khỏi tráp báu, giống như vầng trăng thoát ra khỏi đám mây chiều, và cho dân chúng từ các miền quê, thị trấn, và thành thị được chiêm ngưỡng. ๔๐๐. 400. ตสฺมึ ชเน สปทิ อาภรณาทิวสฺส,มจฺจนฺตปีติภริเต อภิวสฺสยนฺเต; สานนฺทิวนฺทิชนมงฺคลคีตเกหิ,สมฺปาทิเตสุ มุขเรสุ ทิสามุเขสุ. Khi dân chúng, lòng tràn ngập niềm vui tột độ, lập tức tuôn đổ một cơn mưa trang sức và các vật phẩm khác; trong khi các phương trời vang dội những bài ca tán tụng cát tường và hoan hỷ của những người hát rong. ๔๐๑. 401. หตฺถารวินฺทนิวเหสุ มหาชนสฺส,จนฺโททเย’จ มุกุลตฺตนมาคเตสุ; พฺรหฺมามราทิชนิตามิต สาธุวาเท,ตาราปถมฺหิ ภุวโนทร โมตฺถรนฺเต. Khi những bàn tay tựa hoa sen của đám đông dân chúng chắp lại thành búp như khi trăng lên; khi những tiếng 'lành thay' vô lượng của Phạm thiên, chư thiên và các vị khác vang dậy bao trùm cả bầu trời và lòng đất. ๔๐๒. 402. สาทนฺตธาตุ สสิขณฺฑ สมานวณฺณา,รํสีหิ กุนฺท นวจนฺทน ปณฺฑเรหิ; ปาสาท โคปุร สิลุจฺจย ปาทปาทึ,นิทฺโธต รูปิยมยํ’ว อกา ขเณน. Xá lợi Răng ấy, có màu sắc tựa như một mảnh trăng, với những tia sáng trắng như hoa lài và gỗ đàn hương tươi, trong khoảnh khắc đã làm cho các cung điện, cổng tháp, núi non, cây cối, v.v., trở nên như thể được làm bằng bạc đã được đánh bóng. ๔๐๓. 403. ตํ ปาฏิหาริย มจินฺติย มจฺจุฬารํ,ทิสฺวาน เก ตหีมเหสุ มหฏฺฐโลมา; เกวา’นยุํ สกสกาภรณานิ เคหํ,เกวา น อตฺตปฏิลาภมวณฺณยึสุ. Khi chứng kiến phép lạ không thể nghĩ bàn và vô cùng vĩ đại ấy, ai ở đó mà không dựng tóc gáy? Ai lại không dâng cúng đồ trang sức của mình cho điện thờ? Ai lại không chê bai sự tồn tại của chính mình? ๔๐๔. 404. เก โนชหึสุ สกทิฏฺฐิมลานุพทฺธํ,เก วา น พุทฺธมหิมํ อภิปตฺถยึสุ; เก นาม มจฺฉริยปาสวสา อเหสุํ,วตฺถุตฺตยญฺจ สรณํ นคมึสุ เกวา. Ai là người đã không từ bỏ tà kiến cố hữu của mình, ai là người đã không mong cầu oai đức của đức Phật; ai là người đã bị trói buộc bởi lòng bỏn xẻn, và ai là người đã không quy y Tam Bảo. ๔๐๕. 405. ลงฺกิสฺสโร’ปิ นวลกฺข ปริพฺพเยน,สพฺพญฺญุธาตุมตุลํ อภิปูชยิตฺวา; ตํ ทนฺตธาตุภวนํ ปุน วฑฺฒยิตฺวา,อนฺเตปุรมฺหิ ปฏิวาสรมจฺจยิตฺถ. Vua xứ Laṅkā, với chi phí chín mươi vạn, sau khi đã cúng dường xá lợi vô song của bậc Toàn Giác, và sau khi đã cho trùng tu lại điện thờ Xá lợi Răng, đã thực hiện lễ cúng dường mỗi ngày ở trong nội cung. ๔๐๖. 406. ธาตุํ วิหารมหยุตฺตรเมว เนตฺวา,ปูชํ วิธาตุมนุวจฺฉรเมวรูปํ; ราชา’ถ กิตฺติสิริเมฆสมวฺหโย โส,วาริตฺตเลข มภิเลขยิ สจฺจสนฺโธ. Bấy giờ, vị vua ấy tên là Kittisirimegha, người giữ đúng lời hứa, đã cho rước xá lợi đến ngôi đại tự Abhayuttara, và để thực hiện lễ cúng dường như vậy hàng năm, đã cho ghi một sắc lệnh. ๔๐๗. 407. วาริตฺตเมตมิตเร’ปิ ปวตฺตยนฺตา,เต พุทฺธทาสปมุขา วสุธาธินาถา; สทฺธาทยาธิกคุณาภรณาภิรามา,ตํ สกฺกรึสุ พหุธา ชินทนฺตธาตุํ. Các vị quốc vương khác, đứng đầu là vua Buddhadāsa, những người được trang hoàng bởi các phẩm hạnh cao quý như đức tin và lòng bi mẫn, trong khi tiếp tục duy trì thông lệ này, đã tôn kính Xá lợi Răng của bậc Chiến Thắng bằng nhiều cách. ๔๐๘. 408. สตฺถารา สมฺภตตฺถํ ปุริมตรภเว สมฺปชานํ ปชานํ,สมฺโพธึ ตสฺส สพฺพาสววิคมกรึ สทฺทหนฺโต’ทหนฺโต; โสตํ ตสฺส’คฺคธมฺเม นิปุณมติ สตํ สงฺคเมสงฺคเมสํ,นิพฺพาณํ สนฺตมิจฺเฉ ติภวภยปริจฺจาคเหตุํ คเหตุํ. Với lòng tin vào sự Giác Ngộ của đấng Đạo Sư, sự giác ngộ đã được Ngài tích lũy trong các kiếp quá khứ vì lợi ích của chúng sanh có trí tuệ và có khả năng loại trừ mọi lậu hoặc; và với dòng chảy của diệu pháp của Ngài trong hội chúng của những bậc hiền trí, không còn dính mắc, tôi mong muốn đạt được Niết Bàn an tịnh, là nhân từ bỏ nỗi sợ hãi trong ba cõi. ปญฺจโม ปริจฺเฉโท. Chương thứ năm. ๔๐๙. 409. โย จนฺทโคมิ รจิเตวรสทฺทสตฺเถ,ฏีกํ ปสตฺถมกริตฺถ จ ปญฺจิกาย; พุทฺธปฺปภาวชน นึจ อกา สมนฺต,ปาสาทิกาย วินยฏฺฐกถาย ฏีกํ. Vị ấy đã soạn một bản phụ chú giải (ṭīkā) xuất sắc cho tác phẩm Pañcikā về ngữ pháp ưu việt do Candagomi biên soạn; và ngài cũng đã soạn bản phụ chú giải cho Samantapāsādikā, là bản chú giải Luật tạng, một tác phẩm khả ái và làm phát sinh ánh sáng của Phật pháp. ๔๑๐. 410. องฺคุตฺตราคมวรฏฺฐกถาย ฏีกํ,สมฺโมภวิพฺภม วิฆาตกรึ อกาสิ; อตฺถาย สํยมิคณสฺส ปธานิกสฺส,คนฺถํ อกา วินยสงฺคหนามเธยฺยํ. Ngài đã soạn bản phụ chú giải cho bộ chú giải Tăng Chi Bộ Kinh, một tác phẩm giúp loại trừ si mê và ảo tưởng; vì lợi ích của chúng tăng chuyên cần tu tập, ngài đã soạn một tác phẩm có tên là Vinayasaṅgaha (Luật Yếu Giải). ๔๑๑. 411. สนฺตินฺทฺริยสฺสปฏิปตฺติ ปรายณสฺส,สลฺเลข วุตฺติ นิรตสฺส สมาหิตสฺส; อปฺปิจฺฉตาทิ คุณโยค วิภุสนสฺส,สมฺพุทฺธสาสนมโหทยการณสฺส. Của vị có các căn an tịnh, chuyên tâm thực hành, ưa thích đời sống khắc khổ, có tâm định tĩnh; được trang nghiêm bằng các phẩm hạnh như thiểu dục, và là nguyên nhân cho sự hưng thịnh vĩ đại của giáo pháp đức Chánh Đẳng Giác. ๔๑๒. 412. สพฺเพสุอาจริยตํ ปรมํ คตสฺส,สตฺเถสุ สพฺพสมยนฺตร โกวิทสฺส; สิสฺเสนสาริตนุชสฺส มหาทิสามิ. Của vị đã đạt đến địa vị tối thượng của một bậc thầy trong mọi lĩnh vực, thông thạo kinh điển của tất cả các trường phái khác; của vị đệ tử của Mahādisāmi, em trai của ngài Sāri. ๔๑๓. 413. สุทฺธนฺวเยน กรุณาทิคุโณทเยน,ตกฺกาคมาทิ กุสเลน วิสารเทน; สพฺพตฺถ ปตฺถฏ สุธากรรํสิชาล,สงฺกาสกิตฺติวิสเรน ปริกฺขเกน. Bởi vị có dòng dõi trong sạch, có lòng bi mẫn và các phẩm hạnh khác, thông thạo luận lý và kinh điển, là bậc tự tin; có danh tiếng lẫy lừng lan rộng khắp nơi như lưới ánh trăng, và là một nhà thẩm định. ๔๑๔. 414. สทฺธาธเนน สขิเลน จ ธมฺมกิตฺติ,นาเมน ราชครุนา จริเยน เอโส; โสตุปฺปสาทชนโน ชินทนฺตธาตุ,วํโส กโต นิขิลทสฺสิปภาวทีโป. Bởi vị thầy, quốc sư, tên là Dhammakitti, người có đức tin là tài sản và có lời nói thân ái, quyển sử về Xá lợi Răng của bậc Chiến Thắng này đã được biên soạn, một tác phẩm tạo ra niềm tin trong sáng cho người nghe, một ngọn đèn rực rỡ cho tất cả mọi người thấy. ๔๑๕. 415. ธมฺโม ปวตฺตตุ จิราย มุนิสฺสรสฺส,ธมฺเม ฐิตา วสุมตีปตโย ภวนฺตุ; กาเล ปวสฺสตุ ฆโน นิขิลา ปชา’ปิ,อญฺโญญฺญเมตฺติปฏิลาภสุขํ ลภนฺตุ. Mong sao chánh pháp của đức Tôn Sư được trường tồn, mong sao các vị vua chúa trên thế gian an trú trong chánh pháp; mong sao mưa thuận gió hòa, và mong sao tất cả chúng sanh có được hạnh phúc từ lòng từ ái đối với nhau.