ทาฐาวํโส

치아 사리 연대기 (Dāṭhāvaṃso)

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분, 복되신 분, 아라한, 완전히 깨달으신 분께 절합니다.

๑.

1.

วิสารทํ วาทปถาติ วตฺตินํ,ติโลกปชฺโชตมสยฺหสาหินํ;

อเสส เญยฺยาวรณปฺปหายินํ,นมามิ สตฺถารมนนฺตโคจรํ.

논쟁의 길을 초월하여 확신에 차 있고, 세 종류의 세상의 등불이며 참기 어려운 것을 참으시고, 알아야 할 모든 장애를 남김없이 버리셨으며, 무한한 영역을 지니신 스승께 절합니다.

๒.

2.

ติโลก นาถปฺปภวํ ภยาปหํ,วิสุทฺธวิชฺชาจรเณหิ เสวิตํ;

ปปญฺจ สํโยชนพนฺธนจฺฉิทํ,นมามิ ธมฺมํ นิปุณํ สุทุทฺทสํ.

세 종류의 세상의 의지처로부터 유래하고 두려움을 제거하며, 청정한 명행(明行)으로 받들어지고, 희론과 결박의 끈을 끊으며, 미묘하고 지극히 보기 어려운 법(法)에 절합니다.

๓.

3.

ปสาทมตฺเตน’ปิ ยตฺถ ปาณิโน,ผูสนฺติ ทุกฺขกฺขยมจฺจุตํ ปทํ;

ตมาหุเณยฺยํ สุสมาหิตินฺทฺริยํ,นมามิ สงฺฆํ มุนิราชสาวกํ.

단지 신심만으로도 중생들이 괴로움이 소멸한 불사의 경지에 닿게 하며, 공양받을 만하고 감각기관이 잘 집중된 성자들의 왕(부처님)의 제자들인 승가에 절합니다.

๔.

4.

วิภุสยํ กาฬกนาครนฺว ยํ,ปรกฺกโม การุณิโก จมูปติ;

คเวสมาโน ชินสาสนสฺส โย,วิรูฬฺหิมตฺถญฺจ ชนสฺส ปตฺถยํ.

깔라나가라 가문을 빛내며 자비로운 군대 사령관인 파라까마는, 승리자의 가르침의 융성을 구하고 사람들의 이익을 바라며,

๕.

5.

สุธามยูขามล ปณฺฑุวํสชํ,วิรูฬฺหสทฺธํ มุนิราชสาสเน;

ปิยํ วทํ นีติปถานุวตฺตินึ,สทา ปชานํ ชนิกํ’ว มาตรํ.

달빛처럼 순결한 빤두 가문에서 태어나 성자들의 왕의 가르침에 신심이 깊고, 친절하게 말하며 정의의 길을 따르고, 항상 백성들에게 마치 낳아준 어머니와 같으며,

๖.

6.

ปิยํ ปรกฺกนฺติภุชสฺส ราชิโน,มเหสิ มจฺจุนฺนตขุทฺธิสมฺปทํ;

วิธาย ลีลาวติมิจฺฉิตตฺถทํ,อเสส ลงฺกาตลรชฺชลกฺขิยํ.

파라깜마바후 왕의 사랑받는 왕비로서 지극히 높은 지혜와 복덕을 갖추고, 온 랑카 땅의 왕권의 상징이며 바라는 이익을 주는 릴라바티를 왕위에 오르게 한 뒤,

๗.

7.

กุมารมาราธิตสาธุมนฺตินํ,มหาทยํ ปณฺฑุนรินฺท วํสชํ;

วิธาย สทฺธํ มธุรินฺทนามกํ,สุสิกฺขีตํ ปาวจเน กลาสุ จ.

훌륭한 신하들을 기쁘게 하는 왕자이며 빤두 왕가에서 태어난 자비롭고 신심 깊은 마두린다라는 이름의, 성전과 예술에 잘 훈련된 분을 왕좌에 세운 뒤,

๘.

8.

นรินฺทสุญฺญํ สุจิรํ ติสีหฬํ,อิติปฺปตีตํ อยสํ อปานุทิ;

จิรํ ปณีเตน จ จิวราทินา,สุสญฺญเต สํยมิโน อตปฺปยิ.

오랫동안 왕이 없었던 세 지역의 실론에 널리 퍼진 불운을 제거하였고, 오랜 세월 정갈한 가사와 공양물로 잘 절제된 수행자들을 만족시켰습니다.

๙.

9.

จิรฏฺฐิตึ ปาวจนสฺส อิจฺฉตา,กตญฺญุนา วิกฺกม พุทฺทิสาลินา;

สตีมตา จนฺทิม พนฺธุกิตฺตินา,สคารวํ เตน’ภียาจิโต อหํ.

성전의 오랜 존속을 바라고, 고마움을 알며 용기와 지혜를 갖추고, 마음 챙김이 있으며 달과 같은 명성을 지닌 그분으로부터 정중한 요청을 받은 나는,

๑๐.

10.

สเทส ภาสาย กวีหิ สีหเฬ,กตมฺปิ วํสํ ชินทนฺตธาตุยา;

นิรุตฺติยา มาคธิกาย วุทฺธิยา,กโรมิ ทีปนฺตรวาสินํ อปิ.

승리자의 치아 사리의 역사가 비록 시인들에 의해 실론어로 저술되었으나, 다른 나라에 사는 사람들을 위해서도 마가다어(팔리어)로 그 번영을 위해 이 연대기를 짓습니다.

๑๑.

11.

ชีโน’ยมิทฺเธ อมรวฺหเย ปุเร,กทาจิ หุตฺวาน สุเมธนามโก;

สเวทเวทงฺควิภาคโกวิโท,มหทฺธเน วิปฺปกุลมฺหิ มาณโว.

이 승리자(부처님)께서는 옛적에 아마라라는 번영하는 도시에서 수메다라 불리는, 베다와 그 부속 학문에 통달하고 큰 재산을 가진 브라만 가문의 청년이었습니다.

๑๒.

12.

อหญฺหิ ชาติพฺยสเนน ปีฬิโต,ชราภิภุโต มรเณน โอตฺถโฏ;

สิวํ ปทํ ชาติชราทินิสฺสฏํ,คเวสยิสฺสํ’ติ รโห วิจินฺติย.

"나는 참으로 태어남의 재난에 시달리고, 늙음에 압도되며, 죽음에 덮여 있구나. 태어남과 늙음 등에서 벗어난 평온한 경지를 구하리라"라고 홀로 생각하였습니다.

๑๓.

13.

อเนกสงฺขํ ธนธญฺญสมฺปทํ,ปติฏฺฐเปตฺวา กปเณสิ ทุจฺจชํ;

อนปฺปเก เปมภรานุพนฺธิโน,วิหาย มิตฺเต จ สุเตจ พนฺธเว.

그는 포기하기 어려운 수많은 재물과 곡식을 가난한 이들에게 나누어 주고, 깊은 애정으로 맺어진 수많은 친구와 자식과 친척들을 뒤로하고,

๑๔.

14.

ปหาย กาเม นิขิเล มโนรเม,ฆราภินิกฺขมฺม หิมาจลนฺติเก;

มหีธรํ ธมฺมิกนาม วิสฺสุตํ,อุเปจฺจ นานาตรุราชิภุสิตํ.

즐거운 모든 감각적 욕망을 버리고 집을 떠나, 히말라야 근처의 여러 나무들이 줄지어 장식된 담미까라고 알려진 산에 이르렀습니다.

๑๕.

15.

มโนนุกูเล สุรราชนิมฺมีเต,อสมฺมิคานํ อคติมฺหิ อสฺสเม;

นิวตฺตจีโร อชินกฺขิปํ วหํ,ชฏาธโร ตาปส เวสมคฺคหี.

신들의 왕이 만든 마음에 드는, 사나운 짐승들이 없는 암자에서, 옷을 갈아입고 사슴 가죽을 걸치고 고행자의 머리를 한 채 수행자의 모습을 갖추었습니다.

๑๖.

16.

สุสญฺญตตฺโตปริวาริ ตินฺทฺริโย,ผลาผลาทีหิ ปวตฺตยํ ตนุํ;

คโต อภิญฺคฺญาสุ จ ปารมึ วสี,ตหึ สมาปตฺติ สุขํ อวินฺทิ โส.

스스로 잘 절제하고 감각기관을 보호하며, 여러 과일 등으로 몸을 지탱하였으며, 신통력의 완성을 이룬 자재자가 되어 그곳에서 선정의 행복을 누렸습니다.

๑๗.

17.

สุสชฺชิเต รมฺมปุราธิวาสินา,มหาชเนน’ตฺตมเนน อญฺชเส;

ปถปฺปเทเส อภิยนฺตมตฺตโน,อนิฏฺฐิเตเยว สุเมธ ตาปโส.

람마 성의 주민들인 기뻐하는 많은 사람들이 길을 잘 닦고 있을 때, 수메다 수행자는 자신에게 할당된 길의 구간이 아직 다 완성되지 않았음에도 불구하고,

๑๘.

18.

อคาธเญยฺโยทธีปารทสฺสินํ,ภวนฺตคุํ นิพฺพนถํ วินายกํ;

อเนกขีณาสวลกฺขเสวิตํ,กทา จิ ทีปงฺกรพุทฺธมทฺทส.

헤아릴 수 없이 깊은 알아야 할 것들의 바다 저편을 보시고, 존재의 끝에 도달했으며 갈애가 없고 인도자이시며, 번뇌가 다한 수많은 아라한들의 보필을 받으시는 디빵까라 부처님을 뵈었습니다.

๑๙.

19.

ตโต สสงฺฆสฺส ติโลกภตฺตุโน,ปริจฺจชิตฺวาน ตนุมฺปิ ชีวิตํ;

ปสารยิตฺวาน ชฏาชินาทิกํ,วิธาย เสตุํ ตนุเมว ปลฺลเล.

그때 그는 승가와 함께하신 세 종류의 세상의 스승을 위해 자신의 몸과 생명까지도 바쳐, 진흙 위에 고행자의 머리털과 사슴 가죽 등을 펼치고 자신의 몸으로 다리를 만들었습니다.

๒๐.

20.

อนกฺกมิตฺวา กลลํ มหาทเย,สภิกฺขุโก คจฺจตุ ปิฏฺฐิยา อิติ;

อธิฏฺฐหิตฺวาน นิปนฺนโก ตหึ,อนาถ เมตํ ติภวํ สเมกฺขิย.

"대자비하신 분이시여, 수행자들과 함께 진흙을 밟지 마시고 제 등을 밟고 지나가소서"라고 결심하며 그곳에 엎드려, 의지처 없는 이 세 종류의 세상을 관찰하였습니다.

๒๑.

21.

ทยาย สญฺโจทิตมานโส ชเน,ภวณฺณวา อุทฺธริตุํ ทุขทฺทิเต;

อกาสิ สมฺโพธิปทสฺส ปตฺติยา,มหาภินีหารมุทคฺควิกฺกโม.

괴로움에 처한 사람들을 존재의 바다에서 건져내기 위해 자비심으로 마음이 움직여, 고귀한 용기를 가지고 정등각의 경지를 얻기 위해 위대한 서원을 세웠습니다.

๒๒.

22.

อโถ วิทิตฺวา วสิโน ตมาสยํ,อทาสิ โส วฺยากรณํ มหามุนิ;

ตโต ปุรํ ตมฺหิ ตถาคเต คเต,สยํวสี สมฺมสิ ปารมิคุเณ.

그러자 그 위대한 성자께서는 수행자의 그 뜻을 아시고 수기를 주셨습니다. 그 후 그 여래께서 성으로 떠나신 뒤, 스스로 자재한 그는 바라밀의 공덕들을 성찰하였습니다.

๒๓.

23.

ตโต จ กปฺปานมลีนวิกฺกโม,อสํขิเย โส จตุโร สลกฺขเก;

ตหึ ตหึ ชาติสุ โพธิปาจเน,วิสุทฺธสมฺภารคุเณ อปูรยิ;

อถาภิชาโต ตุสิเต มหายโส,วิสุทฺธสมฺโพธิปโทปลทฺธิยา;

อุทิกฺขมาโน สมยํ ทยาธโน,จิรํ วิภุตึ อนุโภสิ สพฺพโส.

그 후 굴하지 않는 용기로 4아승기 10만 겁 동안 여러 생에서 깨달음을 익게 하는 청정한 자량의 공덕들을 채우셨습니다. 그리고 위대한 명성을 지닌 그분은 청정한 정등각의 경지를 얻기 위해 자비의 보화로 때를 기다리며 도솔천에 태어나 오랫동안 모든 번영을 누리셨습니다.

๒๕.

25.

สหสฺสสงฺขา ทสจกฺกวาลโต,สมาคตาเนกสุราธิปาทิหิ;

อุทคฺคุทคฺเคหิ ชินตฺตปตฺติยา,สคารวํ โส อภิคมฺม ยาจิโต.

1만 개의 세계에서 모여든 수많은 천신들의 왕들을 비롯한 지극히 고귀한 이들이 부처가 되어주시기를 공경하며 다가와 요청하였습니다.

๒๖.

26.

ตโต จวิตฺวา กปิฬวฺหเย ปุเร,สทา สโต สกฺยกุเลกเกตุโน;

อโหสิ สุทฺโธทนภุมิภตฺตุโน,มหาทิมายาย มเหสิยา สุโต.

그리하여 도솔천에서 수명을 다하고 까삘라라는 성에서 항상 알아차림을 유지하며, 석가족의 유일한 깃발인 숫도다나 왕과 마하마야 왕비의 아들이 되셨습니다.

๒๗.

27.

วิชาตมตฺโต’ว วสุนฺธราย โส,ปติฏฺฐหิตฺวาน ทิสา วิโลกยี;

ตทา อเหสุํ วิวฏงฺคนา ทิสา,อปูชยุํ ตตฺถ จ เทวมานุสา.

태어나자마자 대지에 서서 사방을 둘러보시니, 그때 사방은 활짝 열린 공간이 되었고 그곳에서 신들과 인간들이 공양을 올렸습니다.

๒๘.

28.

อาธารยุํ อาตปวารณาทิกํ,อทิสฺสมานาว นภมฺภิ เทวตา;

ปทานิ โส สตฺต จ อุตฺตรามุโข,อุเปจฺจ นิจฺฉารยิ วาจมาสภึ.

보이지 않는 천신들이 하늘에서 양산 등을 받쳐 들었고, 북쪽을 향해 일곱 걸음을 걸으신 후 사자후를 내뱉으셨습니다.

๒๙.

29.

ยถตฺถสิทฺธตฺตกุมารนามโก,มหพฺพโล โยพฺพนหาริวิคฺคโห;

อุตุตฺตยานุจฺฉวิเกสุ ตีสุ โส,นุโภสิ ปาสาทวเรสุ สมฺปทํ.

뜻한 바를 이룬 자라는 의미의 싯닷따 왕자라 불린 그는 큰 힘과 청춘의 매력적인 몸을 지녔으며, 세 계절에 적합한 세 채의 훌륭한 궁전에서 영화를 누렸습니다.

๓๐.

30.

กทาจิ อุยฺยานปเถ ชราหตํ,ตถาตุรํ กาลกตญฺจ สํยมึ;

กเมน ทิสฺวาน วิรตฺตมานโส,ภเวสุ โส ปพฺพชิตุํ อกามยิ.

어느 때 공원으로 가는 길에서 노쇠한 이, 병든 이, 죽은 이, 그리고 수행자를 차례로 보고서, 존재들에 대해 마음이 멀어진 그는 출가하기를 원했다.

๓๑.

31.

สปุปฺผทีปาทีกเรหิ รตฺติยํ,ปุรกฺขโต โส ติทิวาธิวาสิหิ;

สฉนฺนโก กนฺตกวาชิยานโต,ตโต มหาการุณิโก’ภินิกฺขมิ.

꽃과 등불 등을 든 천신들에게 둘러싸여 밤에, 찬나와 함께 칸타카 말에 올라탄 대자비하신 분은 그곳에서 출가하셨다.

๓๒.

32.

กเมน ปตฺวาน อโนมมาปคํ,สุโธตมุตฺตาผลหาริเสกเต;

ปติฏฺฐหิตฺวา วรโมฬิพนฺธนํ,สิตาสิลูนํ คคเน สมุกฺขิปี.

차례로 아노마 강가에 이르러, 잘 씻긴 진주알 같은 모래사장 위에 서서, 보검으로 자른 고귀한 상투를 허공으로 던지셨다.

๓๓.

33.

ปฏิคฺคเหตฺวา ติทสานมิสฺสโร,สุวณฺนจงฺโคฏวเรน ตํ ตทา;

ติโยชนํ นีลมณีหิ เจติยํ,อกาสิ จูฬามณิมตฺตโน ปุเร.

그때 삼십삼천의 주(제석천)가 수승한 금합으로 그것을 받아, 자기의 도성에 푸른 보석들로 삼 유순 크기의 쭐라마니 제티야(상투 사리탑)를 세웠다.

๓๔.

34.

ตโต ฆฏีการสโรชโยนินา,สมาหฏํ ธารยี จีวราทิกํ;

อโถ สกํ วตฺถยุคํ นภตฺถเล,ปสตฺถเวสคฺคหโณ สมุกฺขิปี.

그 후 가티카라 범천이 가져온 가사 등을 입으시고, 찬탄할 만한 수행자의 모습을 하신 채 입고 있던 옷 두 벌을 허공으로 던지셨다.

๓๕.

35.

ปฏิคฺคเหตฺวาน ตมมฺพุชาสโน,มหิทฺธิโก ภตฺติภเรน โจทิโต;

สเก ภเว ทฺวาทสโยชนํ อกา,มณีหิ นีลาทิหิ ทุสฺสเจติยํ.

신통력이 큰 범천이 신심에 고무되어 그것을 받아, 자신의 세계에 푸른 보석 등으로 십이 유순 크기의 두싸 제티야(의복 사리탑)를 세웠다.

๓๖.

36.

สุสญฺญตตฺโต สติมา ชิตินฺทฺริโย,วินีตเวโส รสเคธวชฺชิโต;

ฉหายนาเนว อโนมวิกฺกโม,มหาปธานํ ปทหิตฺถ ทุกฺกรํ.

스스로를 잘 절제하고 마음을 챙기며 감관을 제어하고, 단정한 모습으로 맛에 대한 탐착을 버린 채, 뛰어난 용맹으로 육 년 동안 행하기 어려운 고행을 하셨다.

๓๗.

37.

วิสาขมาสสฺสถ ปุณฺณมาสิยํ,อุเปจฺจ มูลํ สหชาย โพธิยา;

ติณาสเน จุทฺทสหตฺถสมฺมิเต,อธิฏฺฐหิตฺวา วีริยํ นิสชฺชิ โส.

위사카 월 보름날에 함께 태어난 보리수 아래에 이르러, 십사 암마 크기의 풀방석 위에 정진의 결의를 다지며 앉으셨다.

๓๘.

38.

อวตฺถรนฺตึ วสุธํจ อมฺพรํ,วิรูปเวสคฺคหเณน ภึสนํ;

ปกมฺปยนฺโต สธราธรํ มหึ,ชิโน ปโทเส’ชินิ มารวาหิณึ.

땅과 하늘을 뒤덮고 기괴한 모습으로 위협하는 마라의 군대를, 산들을 품은 대지를 뒤흔들며 승리자께서는 초저녁에 물리치셨다.

๓๙.

39.

สุราสุรพฺรหฺมคเณหิ สชฺชิเต,ชคตฺตเย ปุปฺผมยคฆิกาทินา;

ปวตฺตมาเน สุรทุนฺทุภิสฺสเร,อพุชฺฌิโพธึ รชนีปริกฺขเย.

신들과 아수라들과 범천들이 세상을 꽃무늬 등으로 장식하고 천상의 북소리가 울려 퍼지는 가운데, 밤이 저물 무렵 깨달음을 얻으셨다.

๔๐.

40.

ตทา ปกมฺปึสุ สเสลกานนา,สหสฺสสํขา ทสโลกธาตุโย;

อคญฺชิ โส โลณปโยธิ สาธุตํ,มหาวภาโส ภุวเนสุ ปตฺถรี.

그때 산과 숲을 포함한 일만 세계가 진동했고, 짠 바다는 찬탄하며 포효했으며, 커다란 광명이 온 세상에 퍼져 나갔다.

๔๑.

41.

ลภึสุ อนฺธา วิมเล วิโลจเน,สุณึสุ สทฺเท พธิราปิ ชาติยา;

ลปึสุ มูคา วจเนน วคฺคุนา,จรึสุ เขลํ ปทสา’ว ปงฺคุลา.

맹인들은 맑은 눈을 얻었고, 나면서부터 귀먹은 이들도 소리를 들었으며, 벙어리들은 감미로운 목소리로 말하고, 절름발이들은 발로 가볍게 걸어 다녔다.

๔๒.

42.

ภวึสุ ขุชฺชา อุชุโสมฺมวิคฺคหา,สิขี’ปิ นิพฺพายิ อวีจิอาทิสุ;

อปาคมุํ พนฺธนโต’ปิ ชนฺตโว,ขุทาทิกํ เปตภวา อปกฺกมี.

곱추들은 몸이 곧고 온화해졌고, 아비지옥 등의 불길도 꺼졌으며, 중생들은 결박에서 풀려나고 아귀 세계의 굶주림 등도 사라졌다.

๔๓.

43.

สมึสุ โรควฺยสนานิ ปาณินํ,ภยํ ติรจฺจานคเต น ปีฬยี;

ชนา อเหสุํ สขิลา ปิยํวทา,ปวตฺตยุํ โกญฺจนทํ มตงฺคชา.

생명들의 질병과 재난은 가라앉았고, 공포는 축생들을 괴롭히지 않았으며, 사람들은 다정하고 친절하게 말하고 코끼리들은 즐거이 울부짖었다.

๔๔.

44.

หยา จ เหสึสุ ปหฏฺฐมานสา,นทึสุ สพฺพา สยเมว ทุนฺทุภี;

รวึสุ เทหาภรณานิ ปาณินํ,ทิสา ปสีทึสุ สมา สมนฺตโต.

말들은 기쁜 마음으로 울었고, 모든 북은 저절로 울렸으며, 사람들의 몸에 지닌 장신구들도 소리를 냈고 사방은 평온하고 맑아졌다.

๔๕.

45.

ปวายิ มนฺโท สุขสีตมารุโต,ปวสฺสิ เมโฆ’ปิ อกาลสมฺพโว;

ชหึสุ อากาสคตึ วิหงฺคมา,มหึ สมุภิชฺชชลํ สมุฏฺฐหี.

부드럽고 시원하며 즐거운 바람이 불고, 철 아닌 비가 내렸으며, 새들은 하늘을 나는 것을 멈추고 땅에서는 물이 솟아올랐다.

๔๖.

46.

อสนฺทมานา’ว ฐิตา สวนฺติโย,นเภ วิโรจึสุ อเสสโชติโย;

ภวา อเหสุํ วิวฏา สมนฺตโต,ชนสฺส นาสุํ วจนูปปตฺติโย.

강물은 흐르지 않고 멈추었으며, 하늘에는 모든 별이 빛났고, 모든 세계가 사방으로 열렸으며 사람들의 말에는 막힘이 없었다.

๔๗.

47.

สเมกฺขตํ นาวรณา นคาทโย,ปวายิ คนฺโธ อปิ ทิพฺพสมฺมโต;

ทุมา อเหสุํ ผลปุปฺผ ธาริโน,อโหสิ ฉนฺโน กมเลหิ อณฺณโว.

산들도 가림 없이 보였고, 천상의 향기가 풍겨왔으며, 나무들은 꽃과 열매를 맺었고 바다는 연꽃으로 덮였다.

๔๘.

48.

ถเลสุ โตเยสุ จ ปุปฺผมานกา,วิจิตฺตปุปฺผา วิกสึสุ สพฺพถา;

นิรนฺตรํ ปุปฺผสุคนฺธวุฏฺฐิยา,อโหสิ สพฺพํ วสุธมฺพรนฺนรํ.

육지와 물 위에는 온갖 꽃들이 피어났고, 향기로운 꽃비가 끊임없이 내려 온 땅과 하늘과 그 사이를 가득 채웠다.

๔๙.

49.

นิสชฺช ปลฺลงฺกวเร ตหึ ชิโน,สุขํ สมาปตฺติวิหารสมฺภวํ;

ตโต’นุโภนฺโต สุจิราภิปตฺถิตํ,ทินานิ สตฺเตว อติกฺกมาปยี.

승리자께서는 그곳 수승한 보좌에 앉아 오랫동안 염원해 온 선정의 성취에서 비롯된 행복을 누리시며 칠 일을 보내셨다.

๕๐.

50.

สมุปฺปติตฺวา คคณงฺคนํ ตโต,ปทสฺสยิตฺวา ยมกํ มหามุนิ;

สปาฏิหีรํ ติทิวาธิวาสินํ,ชินตฺตเน สํสยิตํ นิรากริ.

그 후 대성인께서는 허공으로 솟아올라 쌍신변의 신통을 보여주심으로써, 승리자의 지위에 대해 천신들이 품었던 의구심을 없애주셨다.

๕๑.

51.

อโถตริตฺวาน ชยาสนสฺส โส,ฐิโต’ว ปุพฺพุตฺตรกณฺณนิสฺสิโต;

ทินานิ สตฺตานิมิเสน จกฺขุนา,ตมาสนํ โพธิตรุํจ’ปูชยิ.

그리고 승리의 좌석에서 내려와 북동쪽에 서서, 칠 일 동안 눈을 깜빡이지 않고 그 좌석과 보리수를 공양하셨다.

๕๒.

52.

อถ’นฺตราเฬ มณิจงฺกเม ชิโน,ฐิตปฺปเทสสฺส จ อาสนสฺส จ;

มหารเห เทววราภินิมฺมิเต,ทินานิ สตฺเตว อกาสิ วงฺกมํ.

그 후 승리자께서는 서 계셨던 곳과 좌석 사이의 빈 공간에 천신들이 만든 고귀한 보석 경행처에서 칠 일 동안 경행하셨다.

๕๓.

53.

ตโต ทิสายํ อปราย โพธิยา,อุปาวิสิตฺวา รตนาลเย ชิโน;

สมนฺตปฏฺฐานนยํ วิจินฺตยํ,ทินานิ สตฺเตว สวีตินามยิ.

그 후 보리수의 서쪽 방향에 있는 보배의 집(Ratanaghara)에 앉으셔서, 칠 일 동안 심오한 인과법(파타나)의 이치를 사유하며 보내셨다.

๕๔.

54.

วินิคฺคโต สตฺถุสรีรโต ตทา,ชุติปฺปพนฺโธ ปฏิพนฺธวชฺชิโต;

ปมาณสุญฺญาสุ จ โลกธาตุสุ,สมนฺตโต อุทฺธมโธ จ ปตฺถรี.

그때 스승의 몸에서 뿜어져 나온 막힘없는 광명의 줄기가 끝없는 세계들로 위아래 사방에 두루 퍼져 나갔다.

๕๕.

55.

วฏสฺส มูเล อชปาลสญฺญิโน,สุขํ ผุสนฺโต ปวิเวกสมฺภวํ;

วินายโก สตฺต วิหาสิ วาสเร,อนนฺตทสฺสี สุรราชปูชิโต.

아자빨라라고 불리는 니그로다 나무 아래에서, 천신들의 왕에게 공양받으시는 무한한 지혜의 인도자께서는 홀로 있음에서 생기는 즐거움을 누리며 칠 일을 머무셨다.

๕๖.

56.

วิหาสิ มูเล มุจลินฺทสาขิโน,นิสชฺช โภคาวลิมนฺทิโรทเร;

วิกิณฺณปุปฺเผ มุจลินฺทโภคิโน,สมาธินา วาสรสตฺตกํ ชิโน.

무짤린다가 꽃을 흩뿌려 만든 똬리 방 안에서, 승리자께서는 무짤린다 나무 아래에 앉아 삼매에 든 채 칠 일을 머무셨다.

๕๗.

57.

ทุเม’ปิ ราชายตเน สมาธินา,วิหาสิ รตฺตินฺทิว สตฺตกํ มุนิ;

สหสฺสเนตฺโต อถ ทนฺตโปณกํ,มุโขทกญฺจาปิ อทาสิ สตฺถุโน.

성인께서는 라자야따나 나무 아래에서도 삼매에 들어 칠 주야를 보내셨고, 그때 천안을 가진 제석천이 스승께 양치도구와 세숫물을 올렸다.

๕๘.

58.

ตโต มหาราชวเรหิ อาภตํ,สิลามยํ ปตฺต จตุกฺกเมกกํ;

วิธาย มตฺถํ มธุปิณฺฑิกํ ตหึ,ปฏิคฺคเหตฺวาน สวาณิชาหฏา.

그 후 사천왕이 가져온 네 개의 돌 발우를 하나로 만드시고, 상인들이 올린 꿀 반죽을 그곳에 담아 받으셨다.

๕๙.

59.

กตนฺนกิจฺโจ สรเณสุ เต อุโภ,ปติฏฺฐเปตฺวาน ตปสฺสุภลฺลิเก;

อทาสิ เตสํ อภิปูชิตุํ สกํ,ปรามสิตฺวาน สิรํ สิโรรุเห.

공양을 마치신 후 따빳수와 발리까 두 사람을 귀의처에 머물게 하시고, 머리를 쓰다듬어 그들이 공양할 수 있도록 자신의 머리카락을 주셨다.

๖๐.

60.

วฏสฺสมุเล อชปาลสญฺญิโน,สหมฺปตีพฺรหฺมวเรน ยาจิโต;

ชนสฺส กาตุํ วรธมฺมสงฺคหํ,อคญฺฉิ พาราณสิเมกโก มุนิ.

아자빨라라고 불리는 니그로다 나무 아래 계실 때, 사함빠띠 범천의 청을 받으시고, 사람들에게 고귀한 법의 은혜를 베풀기 위해, 성자께서는 홀로 바라나시로 가셨다.

๖๑.

61.

คนฺตฺวา โส ธมฺมราชา วนมิสิปตนํ สญฺญตานํ นิเกตํ,ปลฺลงฺกสฺมึ นิสินฺโน ตหิมวิจลิตฏฺฐานสมฺปาทิตมฺหิ;

อาสาฬฺเห ปุณฺณมายํ สิตรุจิรุจิยา โชติเต จกฺกวาเฬ,เทวพฺรหฺมาทิกานํ ทุริตมลหรํ วตฺตยิ ธมฺมจกฺกํ.

그 법의 왕께서는 스스로를 제어하는 이들의 거처인 이시빠따나 숲으로 가셔서, 그곳의 흔들림 없는 자리에 마련된 가부좌에 앉으셨다. 아살하 달의 보름날, 온 세상이 흰 달빛으로 빛날 때, 신들과 범천 등의 번뇌와 때를 씻어 주는 법의 바퀴를 굴리셨다.

๖๒.

62.

สุตฺวา สทฺธมฺมมคฺคํ ติภูวนกุหราโภควิตฺถาริกํ ตํ,อญฺญาโกณฺฑญฺญนามทฺวิชมุนิปมุขาฏฺฐารสพฺรหฺมโกฏี;

อญฺญาสุํ มคฺคธมฺมํ ปริมิตรหิเต จกฺกวาเฬ อุฬาโร,โอภาโส ปาตุภุโต สปทิ พหุวิธํ อาสิ อจฺเฉรกญฺจ.

삼계의 구석구석까지 울려 퍼지는 그 정법의 길을 듣고, 안냐 꼰단냐라는 이름의 바라문 성자를 비롯한 18억의 범천들이 도(道)의 법을 깨달았다. 끝없는 온 세상에 위대한 빛이 나타났고, 즉시 여러 가지 경이로운 일들이 일어났다.

ปฐโม ปริจฺเฉโท.

제1장.

๖๓.

63.

ตโต ปฏฺฐาย โส สตฺถา วิเนนฺโต เทวมานุเส,โพธิโต ผุสฺสมาสมฺหิ นวเม ปุณฺณมาสิยํ.

그 후 스승께서는 신들과 인간들을 교화하시며, 깨달음을 얻으신 지 아홉 번째 달인 풋사 달 보름날에.

๖๔.

64.

ลงฺกมาคมฺม คงฺคาย ตีเร โยชนวิตฺถเต,มหานาควนุยฺยาเน อายาเมน ติโยชเน.

랑카 섬에 이르러, 폭이 1요자나인 강가 강변의 길이가 3요자나인 마하나가바나 정원에 도착하셨다.

๖๕.

65.

ยกฺขานํ สมิตึ คนฺตฺวา ฐตฺวาน คคเน ตหึ;

วาตนฺธการวุฏฺฐิหิ กตฺวา ยกฺเข ภยทฺทิเต.

야차들의 모임에 가셔서 공중에 머무시며, 바람과 어둠과 비를 일으켜 야차들을 공포에 떨게 하셨다.

๖๖.

66.

ลทฺธาภเยหิ ยกฺเขหิ เตหิ ทินฺนาย ภุมิยา;

จมฺมขณฺฑํ ปสาเรตฺวา นิสีทิตฺวาน ตงฺขเณ.

두려움에서 벗어난 야차들이 내어준 땅에, 가죽 깔개를 펴고 그 즉시 앉으셨다.

๖๗.

67.

จมฺมขณฺฑํ ปทิตฺตคฺคิ ชาลามาลาสมากุลํ;

อิทฺธิยา วฑฺฒยิตฺวาน ยาว สินฺธุํ สมนฺตโต.

불타오르는 불꽃의 무리로 가득한 그 가죽 깔개를 신통력으로 바다 끝까지 사방으로 넓히셨다.

๖๘.

68.

ชเวน สินฺธุเวลาย ราสิภุเต นิสาจเร;

คิริทีปมิธาเนตฺวา ปติฏฺฐาเปสิ เต ตหึ.

바닷가에 모여 있던 밤의 방랑자(야차)들을 위해 기리 섬을 이곳으로 가져와, 그들을 그곳에 머물게 하셨다.

๖๙.

69.

เทสยิตฺวา ชิโน ธมฺมํ ตทา เทวสมาคเม;

พหุนฺนํ ปาณโกฏีนํ ธมฺมาภิสมยํ อกา.

승리자께서는 그때 신들의 모임에서 법을 설하시어, 수많은 생명들이 법을 깨닫게 하셨다.

๗๐.

70.

มหาสุมนเทวสฺส เสเล สุมนกูฏเก;

ทตฺวา นมสฺสิตุํ เกเส อคา เชตวนํ ชิโน.

마하수마나 신에게 공양할 머리카락을 수마나꾸따 산 위에서 주신 뒤, 승리자께서는 제따바나로 가셨다.

๗๑.

71.

ปติฏฺฐเปตฺวา เต สตฺถุ นิสินฺนาสนภุมิยํ;

อินฺทนีลมยํ ถูปํ กริตฺวา โส อปูชยิ.

스승께서 앉으셨던 자리에 그것들을 모시고, 그는 청색 사파이어로 된 탑을 세워 예배하였다.

๗๒.

72.

นิสฺสาย มณิปลฺลงฺกํ ปพฺพตณฺณววาสิโน;

ทิสฺวา ยุทฺธตฺถิเก นาเค จูโฬทร มโหทเร.

보석 보좌를 두고 싸우려 하는 산과 바다에 사는 나가들인 쭐로다라와 마호다라를 보시고.

๗๓.

73.

โพธิโต ปญฺจเม วสฺเส จิตฺตมาเส มหามุนิ;

อุโปสเถ กาลปกฺเข นาคทีปมุปาคมี.

깨달음을 얻으신 지 5년째 되는 해의 짓따 달, 하현의 포살일에 대성자께서는 나가디빠로 가셨다.

๗๔.

74.

ตทา สมิทฺธิสุมโน เทโว เชตวเน ฐิตํ;

อตฺตโน ภวนํเยว ราชายตนปาทปํ.

그때 제따바나에 머물던 사밋디수마나 신은 자신의 거처이기도 한 라자야따나 나무를.

๗๕.

75.

อินฺทนีลทฺทิกูฏํ’ว คเหตฺวาตุฏฺฐมานโส;

ธารยิตฺวา สหาคญฺฉิ ฉตฺตํ กตฺวาน สตฺถุโน.

청색 사파이어 산봉우리처럼 들고서 기쁜 마음으로, 스승의 일산을 만들어 받쳐 들고 함께 갔다.

๗๖.

76.

อุภินฺนํ นาคราชูนํ วตฺตมาเน มหาหเว;

นิสินฺโน คคเน นาโถ มาปยิตฺถ มหาตมํ.

두 나가 왕 사이에 큰 전쟁이 벌어지고 있을 때, 보호자께서는 공중에 앉아 큰 어둠을 만드셨다.

๗๗.

77.

อาโลกํ ทสฺสยิตฺวาถ อสฺสาเสตฺวาน โภคิโน;

สามคฺคิกรณํ ธมฺมํ อภาสิ ปุริสาสโภ.

이어 빛을 보여주어 그 나가들을 안심시키신 뒤, 사람 중의 영웅께서는 화합을 이루는 법을 설하셨다.

๗๘.

78.

อสีติโกฏิโย นาคา อจลมฺพุธิวาสิโน;

ปติฏฺฐหึสุ มุทิตา สีเลสุ สรเณสุ จ.

산과 바다에 사는 8억의 나가들이 기뻐하며 계행과 귀의처에 안주하였다.

๗๙.

79.

ทตฺวาน มณิปลฺลงฺกํ สตฺถุโน ภุชคาธิปา;

ตตฺถาสีนํ มหาวีรํ อนฺนปาเนหิ ตปฺปยุํ.

나가 왕들은 스승께 보석 보좌를 드렸고, 그곳에 앉으신 위대한 영웅을 음식과 음료로 만족시켜 드렸다.

๘๐.

80.

ปติฏฺฐเปตฺวา โส ตตฺถ ราชายตนปาทปํ;

ปลฺลงฺกํ ตญฺจ นาคานํ อทาสิ อภิปูชิตุํ.

그분께서는 그곳에 라자야따나 나무를 심어 주시고, 그 보좌를 나가들이 예배할 수 있도록 주셨다.

๘๑.

81.

โพธิโต อฏฺฐเม วสฺเส เวสาเข ปุณฺณมาสิยํ;

มณิอกฺขิกนาเมน นาคินฺเทน นิมนฺติโต.

깨달음을 얻으신 지 8년째 되는 해의 웨사카 달 보름날, 마니악끼카라는 이름의 나가 왕의 초대를 받으셨다.

๘๒.

82.

นาคราชสฺส ตสฺเสว ภวนํ สาธุ สชฺชีตํ;

กลฺยาณิยํ ปญฺจภิกฺขู สเตหิ สห อาคมิ.

그 나가 왕의 잘 장식된 깔리니야의 거처로, 오백 명의 비구들과 함께 오셨다.

๘๓.

83.

กลฺยาณิเจติยฏฺฐาเน กเต รตน มณฺฑเป;

มหารหมฺหิ ปลฺลงฺเก อุปาวิสิ นราสโภ.

깔리니야 제띠야가 세워진 곳에 만들어진 보석각에서, 사람들 중의 영웅께서는 값진 보좌에 앉으셨다.

๘๔.

84.

ทิพฺเพหิ ขชฺชโภชฺเชหิ สสงฺฆํ โลกนายกํ;

สนฺตปฺเปสิ ผณินฺโท โส ภุชงฺเคหิ ปุรกฺขโต.

그 나가 왕은 나가들에게 둘러싸여, 세상의 인도자와 승가에게 천상의 음식들로 공양을 대접했다.

๘๕.

85.

เทสยิตฺวาน สทฺธมฺมํ สคฺคโมกฺขสุขาวหํ;

โส สตฺถา สุมเน กูเฏ ทสฺเสสิ ปทลญฺฉนํ.

천상과 해탈의 행복을 가져다주는 정법을 설하신 뒤, 그 스승께서는 수마나꾸따 산에 발자국을 남기셨다.

๘๖.

86.

ตโต ปพฺพตปาทมฺหิ สสงฺโฆ โส วินายโก;

ทิวาวิหารํ กตฺวาน ทีฆวาปึ อุปาคมิ.

그 후 그 인도자께서는 승가와 함께 산기슭에서 낮의 휴식을 취하신 뒤, 디가바삐로 가셨다.

๘๗.

87.

ถูปฏฺฐาเน ตหึ พุทฺโธ สสงฺโฆ’ภินิสีทิย;

สมาปตฺติ สมุพภุตํ อวินฺทิ อสมํ สุขํ.

그곳의 탑이 세워질 자리에 부처님께서는 승가와 함께 앉으시어, 선정에서 비롯된 비할 데 없는 행복을 누리셨다.

๘๘.

88.

มหาโพธิตรุฏฺฐาเน สมาธึ อปฺปยิ ชิโน;

มหาถูปปฺปเทเส จ วิหริตฺถ สมาธินา.

승리자께서는 마하보디 나무가 세워질 자리에서 삼매에 드셨고, 마하투빠가 세워질 곳에서도 삼매에 머무셨다.

๘๙.

89.

ถูปารามมฺหิ ถูปสฺส ฐาเน ฌานสุเขน โส;

สภิกฺขุสงฺโฆ สมฺพุทฺโธ มุหุตฺตํ วีตินามยี.

정등각자께서는 비구 승가와 함께 투파라마의 탑이 세워질 자리에서 선정의 즐거움을 누리며 잠시 머무셨다.

๙๐.

90.

สิลาถุปปฺปเทสมฺหิ ฐตฺวากาลาวิทู มุนิ;

เทเว สมนุสาสิตฺวา ตโต เชตวนํ อคา.

때를 아시는 성자께서는 실라투파 지역에 머무시며 천신들을 교계하신 뒤, 그곳에서 제타와나(기원정사)로 가셨다.

๙๑.

91.

อคิทฺโธ ลาภสกฺกาเร อสยฺหมวมานนํ;

สหนฺโต เกวลํ สพฺพ โลกนิตฺถรณตฺถิโก.

이익과 명예에 탐착하지 않으시고, 감당하기 어려운 모욕을 참아내시며, 오로지 온 세상을 구제하려는 목적만을 가지셨다.

๙๒.

92.

สํวจฺฉรานิ ฐตฺวาน จตฺตาฬีสญฺจ ปญฺจ จ;

เทสยิตฺวาน สุตฺตาทิ นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ.

45년 동안 머무시며 경(Sutta) 등을 포함한 9분교(九分敎)의 스승의 가르침을 설하셨다.

๙๓.

93.

ตาเรตฺวา ภวกนฺตารา ชเน สงฺขฺยาติวตฺติโน;

พุทฺธกิจฺจานิ สพฺพานิ นิฏฺฐาเปตฺวาน จกฺขุมา.

헤아릴 수 없이 많은 사람들을 존재의 광야에서 건너게 하시고, 혜안을 가진 분께서는 모든 부처의 책무를 완수하셨다.

๙๔.

94.

กุสินาราปุเร รญฺญํ มลฺลานมุปวตฺตเน;

สาลวนมฺหิ ยมกสาลรุกฺขานมนฺตเร.

쿠시나라 성, 말라 왕들의 우파왓타나 살라 숲에 있는 쌍살수 나무 사이에서,

๙๕.

95.

มหารเห สุปญฺญตฺเต มญฺเจ อุตฺตรสีสกํ;

นิปนฺโน สีหเสยฺยาย เวสาเข ปุณฺณมาสิยํ.

잘 차려진 고귀한 침상에 머리를 북쪽으로 두고 사자처럼 누우시니, 때는 웨사카월의 보름날이었다.

๙๖.

96.

เทเสตฺวา ปฐเม ยาเม มลฺลานํ ธมฺมมุตฺตมํ;

สุภทฺทํ มชฺฌิเม ยาเม ปาเปตฺวา อมตํ ปทํ.

초야(初夜)에는 말라 족들에게 위없는 법을 설하셨고, 중야(中夜)에는 수밧다를 불사(不死)의 경지에 이르게 하셨다.

๙๗.

97.

ภิกฺขุ ปจฺฉิมยามมฺหิ ธมฺมกฺขนฺเธ อเสสเก;

สงฺคยฺห โอวทิตฺวาน อปฺปมาท ปเทน จ.

후야(後夜)에는 비구들에게 모든 법의 무더기를 갈무리하여 설하시고, 방일하지 말라는 가르침으로 훈계하셨다.

๙๘.

98.

ปจฺจุสสมเย ฌานสมาปตฺติวิหารโต;

อุฏฺฐาย ปรินิพฺพายิ เสโสปาทิวิวชฺชิโต.

새벽녘에 선정의 삼매에서 일어나시어, 아무런 집착의 근거도 남기지 않은 채 반열반에 드셨다.

๙๙.

99.

มหีกมฺปาทโย อาสุํ ตทา อจฺฉริยาวหา;

ปูชาวิเสสา วตฺตึสุ เทวมานุสกา พหู.

그때 대지의 진동 등 놀라운 일들이 일어났으며, 수많은 천신과 인간들이 올리는 특별한 공양이 이어졌다.

๑๐๐.

100.

ปรินิพฺพาณสุตฺตนฺเต วุตฺตานุกฺกมโต ปน;

ปูชาวิเสโส วิญฺเญยฺโย อิจฺฉนฺเตหิ อเสสโต.

이 특별한 공양에 대해 빠짐없이 알고자 하는 이들은 ‘대반열반경’에 설해진 순서에 따라 이해해야 한다.

๑๐๑.

101.

อหเตหิ จ วตฺเถหิ เวเฐตฺวา ปฐมํ ชินํ;

เวฐยิตฺวาน กปฺปาสปิจุนา วิหเตน จ.

먼저 승리자의 몸을 새 천으로 감싸고, 다시 잘 손질된 솜으로 감쌌다.

๑๐๒.

102.

เอวํ ปญฺจสตกฺขตฺตุํ เวฐยิตฺวาน สาธุกํ;

ปกฺขิปิตฺวา สุวณฺณาย เตลปุณฺณาย โทณิยา.

이와 같이 오백 번을 정성스럽게 감싼 뒤, 기름이 가득 찬 황금 관에 모셨다.

๑๐๓.

103.

วีสํหตฺถสตุพฺเพธํ คนฺธทารูหิ สงฺขตํ;

อาโรปยึสุ จิตกํ มลฺลานํ ปมุขา ตทา.

그때 말라 족의 지도자들은 향나무로 만든 높이가 120암나에 이르는 화장 단을 쌓고 그 위에 관을 올렸다.

๑๐๔.

104.

มหากสฺสปเถเรน ธมฺมราเช อวนฺทิเต;

จิตกํ มา ชลิตฺถาติ เทวธิฏฺฐานโต ปน.

마하깟사파 장로가 법의 왕께 예배하기 전까지는 화장 단에 불이 붙지 않도록 천신들이 서원하였다.

๑๐๕.

105.

ปาโมกฺขา มลฺลราชูนํ วายมนฺโตป’เนกธา;

จิตกํ ตํ น สกฺขึสุ คาหาเปตุํ หุตาสนํ.

말라 왕들의 지도자들이 여러 방면으로 노력했음에도 불구하고, 그 화장 단에 불을 붙일 수 없었다.

๑๐๖.

106.

มหากสฺสปเถเรน อธิฏฺฐาเนน อตฺตโน;

วตฺถาทีนิ มหาโทณึ จิตกญฺจ มหารหํ.

마하깟사파 장로의 서원에 의해, 천과 황금 관과 고귀한 화장 단이,

๑๐๗.

107.

ทฺวิธา กตฺวาน นิกฺขมฺม สกสีเส ปติฏฺฐิตา;

วนฺทิตา สตฺถุโน ปาทา ยถาฏฺฐาเน ปติฏฺฐิตา.

두 갈래로 갈라지며 스승의 두 발이 밖으로 나와 그의 머리 위에 놓였고, 발에 예배를 마치자 다시 본래의 자리로 돌아갔다.

๑๐๘.

108.

ตโต เทวานุภาเวน ปชฺชลิตฺถ จิตานโล;

น มสิ สตฺถุเทหสฺส ทฑฺฒสฺสาสิ น ฉาริกา.

그러자 천신들의 위신력으로 화장 단의 불이 타올랐으나, 스승의 몸이 타버린 후에도 그을음이나 재가 전혀 남지 않았다.

๑๐๙.

109.

ธาตุโย อวสิสฺสึสุ มุตฺตาภา กญฺจนปฺปภา;

อทิฏฺฐาเนน พุทฺธสฺส วิปฺปกิณฺณา อเนกธา.

진주처럼 빛나고 금빛으로 반짝이는 사리들이 남았으니, 이는 부처님의 서원에 의해 여러 조각으로 흩어진 것이었다.

๑๑๐.

110.

อุณฺหีสํ อกฺขกา ทฺเว จ จตสฺโส ทนฺตธาตุโย;

อิจฺเจตา ธาตุโย สตฺต วิปฺปกิณฺณา น สตฺถุโน.

이마 뼈, 두 쇄골, 네 치사리까지 이 일곱 가지 사리만은 스승의 서원에 의해 흩어지지 않았다.

๑๑๑.

111.

อากาสโต ปติตฺวาปิ อุคฺคนฺตฺวาปิ มหีตลา;

สมนฺตา ชลธาราโย นิพฺพาเปสุํ จิตานลํ.

하늘에서 쏟아지고 땅에서 솟아난 물줄기들이 사방에서 화장 단의 불을 껐다.

๑๑๒.

112.

เถรสฺส สาริปุตฺตสฺส อนฺเตวาสิ มหิทฺธิโก;

สรภุนามโก เถโร ปภินฺน ปฏิสมฺภิโท.

사리붓다 장로의 제자이자 신통력이 뛰어나고 무애해를 얻은 사라부라는 이름의 장로가 있었다.

๑๑๓.

113.

คีวาธาตุํ คเหตฺวาน จิตโต มหิยงฺคเณ;

ปติฏฺฐเปตฺวา ถูปมฺหิ อกา กญฺจุกเจติยํ.

그는 화장 단에서 목 사리를 수습하여 마히양가나에 모시고, 탑 위에 탑을 덧씌운 형태의 제티야를 세웠다.

๑๑๔.

114.

เขมวฺหโย การุณิโก ขีณสํโยชโน มุนิ;

จิตกา โต ตโต วามทาฐาธาตุํ สมคฺคหิ.

자비롭고 번뇌를 소멸한 케마라는 성자는 화장 단에서 왼쪽 송곳니 사리를 수습하였다.

๑๑๕.

115.

อฏฺฐนฺนมถ ราชุนํ ธาตุอตฺถาย สตฺถุโน;

อุปฺปนฺนํ วิคฺคหํ โทโณ สเมตฺวาน ทฺวิชุตฺตโม.

스승의 사리를 차지하기 위해 여덟 왕들 사이에 분쟁이 일어나자, 바라문 중의 으뜸인 도나가 이를 중재하였다.

๑๑๖.

116.

กตฺวาน อฏฺฐ โกฏฺฐาเส ภาเชตฺวา เสสธาตุโย;

อทาสิ อฏฺฐราชูนํ ตํ ตํ นครวาสินํ.

그는 남은 사리들을 여덟 몫으로 나누어 각 성에서 온 여덟 왕에게 나누어 주었다.

๑๑๗.

117.

หฏฺฐตุฏฺฐา คเหตฺวาน ธาตุโย ตา นราธิปา;

คนฺตฺวา สเก สเก รฏฺเฐ เจติยานิ อการยุํ.

그 왕들은 기뻐하며 사리를 받아들고 각각 자신의 나라로 돌아가 제티야를 건립하였다.

๑๑๘.

118.

เอกา ทาฐา สุรินฺเทน เอกา คนฺธารวาสิหิ;

เอกา ภุชงฺคราชูหิ อาสิ สกฺกตปูชิตา.

하나의 치사리는 천주에 의해, 하나는 간다라 사람들에 의해, 하나는 용왕들에 의해 숭상되고 공양되었다.

๑๑๙.

119.

ทนฺตธาตุํ ตโต เขโม อตฺตนา คหิตํ อทา;

ทนฺตปุเร กลิงฺคสฺส พฺรหฺมทตฺตสฺส ราชิโน.

그 후 케마(Khema) 장로는 자신이 직접 가져온 치사리를 칼링가 국의 단타푸라에 있는 브라흐마다타 왕에게 드렸다.

๑๒๐.

120.

เทสยิตฺวาน โส ธมฺมํ เภตฺวา สพฺพา กุทิฏฺฐิโย;

ราชานํ ตํ ปสาเทสิ อคฺคมฺภี รตนตฺตเย.

그는 법을 설하여 모든 그릇된 견해를 타파하고, 그 왕이 최상의 삼보에 대해 신심을 갖게 했다.

๑๒๑.

121.

อชฺโฌคาฬฺโห มุนินฺทสฺส ธมฺมามตมหณฺณวํ;

โส นรินฺโทปวาเหสิ มลํ มจฺฉริยาทิกํ.

그 국왕은 성주(부처님)의 불사(不死)의 법이라는 대해에 깊이 잠겨, 인색함 등의 때를 씻어버렸다.

๑๒๒.

122.

ปาวุสฺสโก ยถา เมโฆ นานา รตนวสฺสโต;

ทาฬิทฺทิยนิทาฆํ โส นิพฺพาเปสิ นรุตฺตโม.

사람 중의 으뜸인 그분은 우기의 구름이 다양한 보석의 비를 내리듯, 빈곤이라는 갈증을 해소해주었다.

๑๒๓.

123.

สุวณฺณขจิตาลมฺพ มุตฺตาชาเลหิ โสภิตํ;

กูฏาคารสตากีณฺณํ ตรุณาทิจฺจสนฺนิภํ.

그곳은 금으로 장식된 장식물과 진주 그물로 빛났으며, 수백 개의 누각이 늘어서 있어 마치 떠오르는 태양과 같았다.

๑๒๔.

124.

นานารตนโสภาย ทุทิกฺขํ จกฺขุมูสนํ;

ยานํ สคฺคาปวคฺคสฺส ปสาทาติสยาวหํ.

갖가지 보석의 광채로 눈부시어 바라보기조차 힘든 그곳은, 천상과 해탈로 인도하는 탈것이며 지극한 신심을 불러일으켰다.

๑๒๕.

125.

การยิตฺวาน โส ราชา ทาฐาธาตุนิเวสนํ;

ธาตุปีฐญฺจ ตตฺเถว กาเรตฺวา รตนุชฺชลํ.

그 왕은 치사리를 모실 처소를 건립하고, 그곳에 보석으로 빛나는 사리대를 만들었다.

๑๒๖.

126.

ตหึ สมปฺปยิตฺวาน ทาฐาธาตุํ มเหสิโน;

ปูชาวตฺถูหิ ปูเชสิ รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต.

그곳에 대성자(부처님)의 치사리를 안치하고, 밤낮으로 게으름 없이 공양물들을 올려 공양하였다.

๑๒๗.

127.

อิติ โส สญฺจินิตฺวาน ปุญฺญสมฺภาร สมฺปทํ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ สคฺคกายมลงฺกริ.

이와 같이 복덕의 자량을 원만히 쌓은 뒤, 그는 인간의 몸을 벗고 천상에 태어나 그 몸을 장식하였다.

๑๒๘.

128.

อนุชาโต ตโต ตสฺส กาสิราชวฺหโย สุโต;

รชฺชํ ลทฺธา อมจฺจานํ โสกสลฺลมปานุที.

그 후 그의 뒤를 이어 태어난 아들 카시라자(Kāsirāja)가 왕위를 계승하여 신하들의 슬픔이라는 화살을 제거해주었다.

๑๒๙.

129.

ปุปฺผคนฺธาทินา ทนฺตธาตุํ ตมภิปูชิย;

นิจฺจํ มณิปฺปทีเปหิ โชตยิ ธาตุมนฺทิรํ.

그는 꽃과 향 등으로 치사리에 공양을 올리고, 항상 보석 등불로 사리 전각을 환하게 밝혔다.

๑๓๐.

130.

อิจฺเจวมาทึ โส ราชา กตฺวา กุสลสญฺจยํ;

ชหิตฺวาน นิชํ เทหํ เทวินฺทปุรมชฺฌคา.

이와 같이 선업을 쌓은 후, 그 왕은 자신의 몸을 버리고 천주(天主)의 도시인 천상으로 떠났다.

๑๓๑.

131.

สุนนฺโท นาม ราชินฺโท อานนฺทชนโน สตํ;

ตสฺส’ตฺรโช ตโต อาสิ พุทฺธสาสนมามโก.

그 후 선한 이들에게 기쁨을 주는 수난다(Sunanda)라는 이름의 국왕이 그의 아들로 태어났으며, 그는 불교를 지극히 받드는 이였다.

๑๓๒.

132.

สมฺมาเนตฺวาน โส ทนฺตธาตุํ เญยฺยนฺตทสฺสิโน;

มหตา ภตฺติโยเคน อคา เทวสหวฺยตํ.

그는 일체를 아시는 분(부처님)의 치사리를 깊은 신심으로 정성껏 받들다가 신들의 세계로 갔다.

๑๓๓.

133.

ตโต ปรญฺจ อญฺเญ’ปิ พหโว วสุธาธิปา;

ทนฺตธาตุํ มุนินฺทสฺส กเมน อภิปูชยุํ.

그 후로도 다른 많은 왕이 대대로 성주(부처님)의 치사리에 공양을 올렸다.

๑๓๔.

134.

คุหสีววฺหโย ราชา ทุรติกฺกม สาสโน;

ตโต รชฺชสิรึ ปตฺวา อนุคณฺหิ มหาชนํ.

그 뒤 구하시바(Guhasīva)라 불리는 위엄 있는 왕이 왕위에 올라 백성들을 보살폈다.

๑๓๕.

135.

สปรตฺถานภิญฺเญ โส ลาภสกฺการโลลุเป;

มายาวิโน อวิชฺชนฺเธ นิคนฺเฐ สมุปฏฺฐหิ.

그는 자신과 타인의 이익을 알지 못하고, 이득과 명예에 눈이 멀었으며, 기만적이고 무명에 눈먼 니간타(Nigantha)들을 받들었다.

๑๓๖.

136.

วสฺสารตฺเต ยถา จนฺโท โมหกฺขนฺเธน อาวโฏ;

นาสกฺขี คุณรํสีหิ ชลิตุํ โส นราสโภ.

우기에 구름에 가려진 달처럼, 어리석음에 가려진 그 왕은 덕의 빛을 발하지 못하였다.

๑๓๗.

137.

ธมฺมมคฺคา อเปเต’ปิ ปวิฏฺเฐ ทิฏฺฐิกานนํ;

ตสฺมึ สาธุปถํ อญฺเญ นาติวตฺตึสุ ปาณิโน

왕이 정법의 길에서 벗어나 사견의 숲에 빠져 있었음에도, 다른 중생들은 선한 길을 저버리지 않았다.

๑๓๘.

138.

เหมโตรณมาลาหิ ธเชหิ กทลิหิ จ;

ปุปฺผคฆิเยหิ’เนเกหิ สชฺเชตฺวา นาครา ปุรํ

시민들은 황금 문과 화환, 깃발과 바나나 나무, 그리고 수많은 꽃 장식으로 도시를 단장했다.

๑๓๙.

139.

มงฺคลตฺถุติ โฆเสหิ นจฺจคีตาทิเกหิ จ;

เหมรูปิยปุปฺเผหิ คนฺธจุณฺณาทิเกหิ จ.

상서로운 찬탄의 소리와 춤과 노래, 금꽃과 은꽃, 그리고 향 가루 등으로 도시를 장식하였다.

๑๔๐.

140.

ปูเชนฺตา มุนิราชสฺส ทาฐาธาตุํ กุทาจนํ;

อกํสุ เอกนิคฺโฆสํ สํวฏฺฏมฺพุธิสนฺนิภํ.

그들이 성왕(부처님)의 치사리에 공양을 올릴 때 내지르는 함성은 마치 겁이 끝날 때의 바다 포효 소리와도 같았다.

๑๔๑.

141.

อุคฺฆาเฏตฺวา นรินฺโท โส ปาสาเท สิหปญฺชรํ;

ปสฺสนฺโต ชนมทฺทกฺขี ปูชาวิธิปรายณํ.

왕은 궁전의 사자창(창문)을 열고, 공양 의례에 전념하는 백성들을 바라보았다.

๑๔๒.

142.

อถามจฺจสภามเชตฺธ ราชา วิมฺภีต มานโส;

โกตุหลากุโล หุตฺวา อิทํ วจนมพฺรวี.

그때 왕은 대신들이 모인 자리에서 깜짝 놀라 호기심에 가득 차서 이렇게 말했다.

๑๔๓.

143.

อจฺเฉรกํ กิเมตนฺนุ กีทิสํ ปาฏิหาริยํ;

มเมตํ นครํ กสฺมา ฉณนิสฺสิตกํ อิติ.

"이것이 대체 무슨 놀라운 일인가? 어떤 신통력이기에 나의 도성이 이토록 축제 분위기에 휩싸여 있는가?"

๑๔๔.

144.

ตโต อมจฺโจ อาจิกฺขิ เมธาวี พุทฺธมามโก;

ราชิโน ตสฺส สมฺพุทฺธานุภาวมวิชานโต.

그러자 정등각자의 위신력을 모르는 왕에게, 지혜롭고 부처님을 받드는 한 대신이 설명하였다.

๑๔๕.

145.

สพฺพาภิภุสฺสพุทฺทสฺส ตนฺหาสงฺกยทสฺสิโน;

เอสา ธาตุ มหาราช เขมตฺเถเรน อาหฏา.

"대왕이시여, 이것은 일체를 이기시고 갈애의 소멸을 보신 부처님의 사리로서, 케마 장로께서 가져오신 것입니다."

๑๔๖.

146.

ตํ ธาตุํ ปูชยิตฺวาน ราชาโน ปุพฺพกา อิธ;

กลฺยาณมิตฺเต นิสฺสาย เทวกายมุปาคมุํ.

"이곳의 선왕들께서는 선지식을 의지하여 이 사리에 공양을 올리고 천상에 태어나셨습니다."

๑๔๗.

147.

นาคราปิ อิเม สพฺเพ สมฺปราย สุกตฺถิกา;

ปูชยนฺติ สมาคมฺม ธาตุํ ตํ สตฺถุโน อิติ.

"이 모든 시민 또한 내생의 행복을 바라며 모여들어 스승님의 사리에 공양을 올리고 있는 것입니다."

๑๔๘.

148.

ตสฺสามจฺจสฺส โส ราชา สุตฺวา ธมฺมํ สุภาสิตํ;

ทุลฺลทฺธีมลมุชฺฌิตฺวา ปสีทิ รตนตฺตเย.

그 대신의 잘 설해진 법을 듣고 왕은 잘못된 견해의 때를 벗어던졌으며, 삼보에 대해 신심을 갖게 되었다.

๑๔๙.

149.

ธาตุปูชํ กโรนฺโต โส ราชา อจฺฉริยา วหํ;

ติตฺถิเย ทุมฺมเน’กาสิ สุมเน เจตเร ชเน.

그 왕은 경이로움을 불러일으키는 사리 공양을 행하며, 외도들은 불쾌하게 하였고 그 밖의 사람들은 즐겁게 하였다.

๑๕๐.

150.

อิเม อหิริกา สพฺเพ สทฺธาทิคุณวชฺชิตา;

ถทฺธา สฐา จ ทุปฺปญฺญา สคฺคโมกฺขวิพนฺธกา.

이들은 모두 부끄러움을 모르고 신심 등의 덕성이 없으며, 오만하고 기만적이며 지혜가 없어 천상과 해탈을 가로막는 자들이다.

๑๕๑.

151.

อิติ โส จินฺตยิตฺวาน คุหสีโว นราธิโป;

ปพฺพาเชสิ สกา รฏฺฐา นิคณฺเฐ เต อเสสเก.

구하시바 왕은 이와 같이 생각하고, 그 니간타들을 한 사람도 남김없이 자신의 왕국에서 추방하였다.

๑๕๒.

152.

ตโต นิคฺณฺฐา สพฺเพ’ปิ ฆตสิตฺตานลา ยถา;

โกธคฺคิชลิตา’คญฺฉุํ ปุรํ ปาฏลิปุตฺตกํ.

그러자 모든 니간타들은 마치 버터를 뿌린 불처럼 분노의 불길에 휩싸여 파탈리푸트라 성으로 갔다.

๑๕๓.

153.

ตตฺถ ราชา มหาเตโช ชมฺพุทีปสฺส อิสฺสโร;

ปณฺฑุนาโม ตทา อาสิ อนนฺตพลวาหโณ.

그곳에는 당시 위력이 대단하고 잠부디파의 군주이며 무한한 군사력을 지닌 판두라는 이름의 왕이 있었다.

๑๕๔.

154.

โกธนฺธาถ นิคณฺฐา เต สพฺเพ เปสุญฺญการกา;

อุปสงฺกมฺม ราชานํ อิทํ วจนมพฺรวูํ.

분노에 눈이 멀고 모두 이간질을 일삼는 그 니간타들은 왕에게 다가가 이와 같이 말하였다.

๑๕๕.

155.

สพฺพเทวมนุสฺเสหิ วนฺทนีเย มหิทฺธิเก;

สิวพฺรหฺมาทโย เทเว นิจฺจํ ตุมฺเห นมสฺสถ.

“모든 신과 인간들이 예배해야 할 신통력이 큰 시바와 브라만 등의 신들에게 대왕께서는 항상 경의를 표하고 계십니다.”

๑๕๖.

156.

ตุยฺหํ สามนฺตภุปาโล คุหสีโว ปนาธุนา;

นินฺทนฺโน ตาทิเส เทเว ฉวฏฺฐึ วนฺทเต อิติ.

“그러나 지금 대왕의 속국 왕인 구하시바는 그러한 신들을 비난하며 시신의 뼈를 숭배하고 있습니다.”

๑๕๗.

157.

สุตฺวาน วจนํ เตสํ ราชา โกธวสานุโค;

สูรํ สามนฺตภูปาลํ จิตฺตยานมถ’พฺรวี.

그들의 말을 듣고 분노에 휩싸인 왕은 용맹한 속국 왕인 칫타야나에게 말하였다.

๑๕๘.

158.

กลิงฺครฏฺฐํ คนฺตฺวาน คุหสีวมิธานย;

ปูชิตํ ตํ ฉวฏฺฐิญฺจ เตน รตฺตินฺทิวํ อิติ.

“칼링가 왕국으로 가서 구하시바와 그가 밤낮으로 공양하는 그 시신의 뼈를 이리로 데려오너라.”

๑๕๙.

159.

จิตฺตยาโน ตโต ราชา มหตึ จตุรงฺคินึ;

สนฺนยหิตฺวา สกํ เสนํ ปุรา ตมฺหาภินิกฺขมิ.

그러자 칫타야나 왕은 방대한 사중군의 자기 군대를 정비하여 그 성에서 출발하였다.

๑๖๐.

160.

คนฺตฺวาน โส มหีปาโล เสนงฺเคหิ ปุรกฺขโต;

ทนฺตปุรสฺสาวิทูเร ขนฺธาวารํ นิเวสยิ.

그 군주는 군대들에 둘러싸여 나아가 단타푸라에서 멀지 않은 곳에 진영을 구축하였다.

๑๖๑.

161.

สุตฺวา อาคมนํ ตสฺส กลิงฺโค โส มหิปติ;

คชินฺทปาภตาทิหิ ตํ โตเสสิ นราธิปํ.

그의 도착 소식을 들은 칼링가 왕은 훌륭한 코끼리 선물 등을 보내어 그 군주를 기쁘게 하였다.

๑๖๒.

162.

หิตชฺฌาสยตํ ญตฺวา คุหสีวสฺส ราชิโน;

ทนฺตปุรํ จิตฺตยาโน สทฺธึ เสนาย ปาวิสิ.

구하시바 왕의 선의를 알게 된 칫타야나는 군대와 함께 단타푸라 성으로 들어갔다.

๑๖๓.

163.

ปาการโคปุรฏฺฏาลปาสาทคฆิกจิตฺติตํ;

ทานสาลาหิ โส ราชา สมิทฺธํ ปุรมทฺทส.

그 왕은 성벽, 성문, 망루, 궁전 등으로 화려하게 장식되고 보시소들로 풍요로운 성을 보았다.

๑๖๔.

164.

ตโต โส สุมโน คนฺตฺวา ปวิฏฺโฐ ราชมนฺทิรํ;

คุหสีวสฺส อาจิกฺขิ ปณฺฑุราชสฺส สาสนํ.

그러자 그는 기쁜 마음으로 왕궁에 들어가 구하시바에게 판두 왕의 명령을 전하였다.

๑๖๕.

165.

สุตฺวาน สาสนํ ตสฺส ทารุณํ ทุรติกฺกมํ;

ปสนฺนมุขวณฺโณ’ว จิตฺตยานํ สมพฺรวี.

어길 수 없는 엄중한 그 명령을 듣고도 그는 맑은 안색으로 칫타야나에게 말하였다.

๑๖๖.

166.

สพฺพโลกหิตตฺถาย มํสเนตฺตาทิทานโต;

อนปฺปกปฺเป สมฺภาเร สมฺภริตฺวา อตนฺทิโต.

“온 세상의 이익을 위하여 살과 눈 등을 보시하며, 수많은 겁 동안 지치지 않고 깨달음의 자량을 쌓으시고,”

๑๖๗.

167.

เชตฺวา นมุจิโน เสนํ ปตฺวา สพฺพาสวกฺขยํ;

อนาวรณญาเณน สพฺพธมฺเมสุ ปารคุ.

“마라의 군대를 물리치고 모든 번뇌의 소멸을 이루셨으며, 걸림 없는 지혜로 모든 법에 통달하신 분,”

๑๖๘.

168.

ทิฏฺฐธมฺมสุกสฺสาทํ อคเณตฺวาน อตฺตโน;

ธมฺมนาวาย ตาเรสิ ชนตํ โย ภวณฺณวา.

“자신의 현세적 행복을 돌보지 않고 법의 배로 사람들을 존재의 바다에서 건너게 하신 분,”

๑๖๙.

169.

เทวาติเทวํ ตํ พุทฺธํ สรณํ สพฺพปาณินํ;

ชโน หิ อวชานนฺโต อทฺธา โส วญฺจิโต อิติ.

“신들 중의 신이시며 모든 생명들의 귀의처이신 부처님을 경시하는 사람은 참으로 기만당한 자입니다.”

๑๗๐.

170.

อิจฺเจวมาทึ สุตฺวาน โส ราชา สตฺถุวณฺณนํ;

อานนฺทสฺสุปฺปพนฺเธหิ ปเวเทสิ ปสนฺนตํ.

이와 같은 스승에 대한 찬탄을 듣고 그 왕(칫타야나)은 끊임없이 솟아오르는 기쁨과 함께 신심을 드러냈다.

๑๗๑.

171.

คุหสีโว ปสนฺนํ ตํ จิตฺตยานํ อุทิกฺขิย;

เตน สทฺธึ มหคฺฆํ ตํ อคมา ธาตุมนฺทิรํ.

구하시바는 신심이 생긴 칫타야나를 보고 그와 함께 고귀한 사리 전각으로 갔다.

๑๗๒.

172.

หริจนฺทนสมฺภุตํ ทฺวารพาหาทิเกหิ จ;

ปวาฬวาฬมาลาหิ ลมฺพมุตฺตาลตาหิ จ.

그곳은 황색 산달나무로 만든 문기둥 등과 산호 장식, 그리고 길게 늘어진 진주 줄들로 장식되어 있었으며,

๑๗๓.

173.

อินฺทนีลกวาเฏหิ มณิกิงฺกิณิกาหิ จ;

โสวณฺณกณฺณมาลาหิ โสภิตํ มณิถูปิกํ.

청색 사파이어 문들과 보석 방울들, 그리고 금빛 귀 장식물들로 빛나는 보석 탑이 있었다.

๑๗๔.

174.

อุจฺจํ เวลุริยุพฺภาสิ ฉทนํ มกรากุลํ;

ธาตุมนฺทิรมทฺทกฺขิ รตนุชฺชล ปีฐกํ.

그는 높고 청람색으로 빛나며 마카라 문양으로 가득 찬 지붕과 보석으로 빛나는 제단이 있는 사리 전각을 보았다.

๑๗๕.

175.

ตโต เสตาตปตฺตสฺส เหฏฺฐา รตนจิตฺติตํ;

ทิสฺวา ธาตุกรนฺฑญฺจ ตุฏฺโฐ วิมฺภยมชฺฌคา.

그리고 흰 일산 아래에 보석으로 장식된 사리함을 보고 기뻐하며 경이로움에 빠졌다.

๑๗๖.

176.

ตโต กลิงฺคนาโถ โส วิวริตฺวา กรณฺฑกํ;

มหีตเล นิหนฺตฺวาน ทกฺขิณํ ชานุมณฺฑลํ.

그러자 그 칼링가 왕은 사리함을 열고 대지 위에 오른쪽 무릎을 꿇었다.

๑๗๗.

177.

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน คุเณ ทสพลาทิเก;

สริตฺวา พุทฺธเสฏฺฐสฺส อกาสิ อภิยาจนํ.

합장하고 십력(十力) 등의 공덕을 지니신 고귀한 부처님을 떠올리며 간절한 기원을 올렸다.

๑๗๘.

178.

คณฺฑมฺพรุกฺขมูลมฺหิ ตยา ติตฺถียมทฺทเน;

ยมกํ ทสฺสยนฺเตน ปาฏิหาริยมพฺภุตํ.

“간담바 나무 아래에서 외도들을 굴복시키실 때, 당신께서 보이셨던 경이로운 쌍신변(雙神變)의 기적과 같이,”

๑๗๙.

179.

ปุพฺพกายาทินิกฺขนฺตชลานลสมากุลํ;

จกฺกวาฬงฺคณํ กตฺวา ชนา สพฺเพ ปสาทิตา.

상반신 등에서 물과 불이 번갈아 나오는 신통으로 온 세상을 가득 채우시어, 모든 사람들을 기쁘게 하셨다.

๑๘๐.

180.

เทเสตฺวาน ตโย มาเส อภิธมฺมํ สุธาสินํ;

นครํ โอตรนฺเตน สงฺกสฺสํ ตาวตึสโต.

석 달 동안 천신들에게 아비담마를 설하신 후, 도리천(Tāvatiṃsa)에서 상카사(Saṅkassa) 성으로 내려오셨다.

๑๘๑.

181.

ฉตฺตวามรสงฺขาทิคาหเกหิ อเนกธา;

พฺรหฺมเทวาสุราทีหิ ปูชิเตน ตยา ปน.

일산과 불자, 소라 등을 든 범천, 천신, 아수라 등 수많은 이들에게 공양을 받으셨다.

๑๘๒.

182.

ฐตฺวาน มณิโสปาเณ วิสฺสกมฺมาภินิมฺมิเต;

โลกวิวรณํ นาม ทสฺสิตํ ปาฏิหาริยํ.

비사갈마(Vissakamma)가 만든 보석 계단 위에 서서, 세계의 개방(Lokavivaraṇa)이라는 신통력을 보여주셨다.

๑๘๓.

183.

ตถาเนเกสุ ฐาเนสุ มุนิราช ตยาปุน;

พหูนิ ปาฏิหิรานิ ทสฺสิตานิ สยมฺภุนา.

성자들의 왕이신 세존께서는 그와 같이 여러 곳에서 스스로 깨달은 자로서 수많은 신통을 보여주셨다.

๑๘๔.

184.

ปาฏิหาริยมชฺชาปิ สคฺคโมกฺขสุขาวหํ;

ปสฺสนฺตานํ มนุสฺสานํ ทสฺสนียํ ตยา อิติ.

이와 같이 당신께서 보여주신 신통은 오늘날에도 천상과 해탈의 행복을 가져다주며, 보는 이들에게 찬탄할 만한 것이다.

๑๘๕.

185.

อพฺภุคฺคนฺตฺวา คคณ กุหรํ จนฺทเลขาภิรามา,วิสฺสชฺเชนฺติ รชต ธวลา รํสิโย ทนฺตธาตุ;

ธูปายนฺติ สปทิ พหุธา ปชฺชลนฺตี มุหุตฺตํ,นิพฺพายนฺตี นยนสุภคํ ปาฏิหีรํ อกาสิ.

치사리(齒舍利)는 초승달처럼 아름답게 허공으로 솟아올라 은색의 하얀 광명들을 발하셨다. 순간적으로 연기를 뿜어내고 여러 갈래로 타오르다가 다시 꺼지니, 눈을 즐겁게 하는 신통을 보이셨다.

๑๘๖.

186.

อจฺเฉรํ ตํ ปรม รุจิรํ จิตฺตยาโน นรินฺโท,ทิสฺวา หฏฺโฐ จิรปริจิตํ ทิฏฺฐิชาลํ ชหิตฺวา;

คนฺตฺวา พุทฺธํ สรณมสมํ สพฺพเสณีหิ สทฺธึ,อคฺคํ ปุญฺญํ ปสวิ พหุธา ธาตุสมฺมานนาย.

사람들의 왕인 칫타야나(Cittayāna)는 그 지극히 아름다운 기적을 보고 기뻐하며 오래된 그릇된 견해의 그물을 버렸다. 비할 데 없는 부처님을 모든 신하들과 함께 귀의처로 삼고, 치사리를 경배함으로써 수많은 최상의 공덕을 쌓았다.

ทุติโย ปริจฺเฉโท

제2장

๑๘๗.

187.

ตโต กลิงฺคาธิปติสฺส ตสฺสโสจิตฺตยาโนปรมปฺปตีโต;

ตํ สาสนํ ปณฺฑุนราธิปสฺส ญาเปสิ ธีโร ทุรติกฺกมํ’ติ.

그 후 지혜로운 깔링가(Kaliṅga)의 왕은 매우 기뻐하며, 거역할 수 없는 그 소식을 빤두(Paṇḍu) 왕에게 알렸다.

๑๘๘.

188.

ราชาตโต ทนฺตปุรํ ธเชหิ ปุปฺเผหิ ธูเปหิ จ โตรเณหิ;

อลงฺกริตฺวาน มหาวิตาน นิวาริตาทิจฺจมรีจิชาลํ.

그러자 왕은 단따뿌라(Dantapura) 성을 깃발과 꽃, 향, 꽃문으로 장식하고 커다란 천막을 쳐서 뜨거운 햇살을 막았다.

๑๘๙.

189.

อสฺสุปฺปพนฺธาวุตโลจเนหิ ปุรกฺขโต เนคม นาคเรหิ;

สมุพฺพหนฺโต สิรสา นิเชน มหารหํ ธาตุกรณฺฑกํ ตํ.

눈에 눈물이 가득 고인 성 안의 상인과 시민들에게 둘러싸여, 왕은 그 고귀한 사리함을 자신의 머리에 받들어 모셨다.

๑๙๐.

190.

สมุสฺสิโตทาร สิตาตปตฺตํ สงฺโขทโรทาต ตุรงฺคยุตฺตํ;

รถํ นวาทิจฺจสมานวณฺณ มารุยฺห จิตฺตตฺถรณาภิรามํ.

고귀한 흰 일산이 펼쳐지고 소라껍질처럼 하얀 말들이 끄는, 떠오르는 태양처럼 찬란하고 아름다운 깔개가 깔린 수레에 올랐다.

๑๙๑.

191.

อเนกสงฺเขหิ พเลหิ สทฺธึ เวลาติวตฺตมฺพุธิสนฺนิเภหี;

นิวตฺตมานสฺส พหุชฺชนสฺส วินาปิ เทหํ มนสานุยาโต

해안을 넘실거리는 바다와 같은 수많은 군대와 함께 나아갈 때, 많은 사람이 몸은 떨어져 있어도 마음으로는 그 뒤를 따랐다.

๑๙๒.

192.

สุสนฺถตํ สพฺพธิวาลุกาหิ สุสชฺชิตํ ปุณฺณ ฆฏาทิเกหิ;

ปุปฺผาภิกิณฺณํ ปฏิปชฺชิ ทีฆํ สุวิตฺถตํ ปาฏลิปุตฺตมคฺคํ.

모든 곳에 모래가 잘 깔리고 넘치는 항아리 등으로 잘 장식되었으며 꽃들이 흩뿌려진, 빠딸리뿟따(Pāṭaliputta)로 향하는 길고 넓은 길로 들어섰다.

๑๙๓.

193.

กลิงฺฆนาโถ กุสุมาทิเกหิ นจฺเจหิ คีเตหิ จ วาทิเตหิ;

ทิเน ทิเน อทฺธนิ ทนฺตธาตุํ ปูเชสิ สทฺธึ วนเทวตาหิ.

깔링가의 왕은 길 위에서 날마다 꽃과 춤, 노래와 악기 연주로 숲의 신들과 함께 치사리에 공양을 올렸다.

๑๙๔.

194.

สุทุคฺคมํ สินฺธุมหีธเรหิ กเมน มทฺธานมติกฺกมิตฺวา;

อาทาย ธาตุํ มนุชาธินาโถ อคา ปุรํ ปาฏลิ ปุตฺตนามํ.

험난한 강과 산들을 넘어 점차 그 먼 길을 지나, 사람들의 왕은 치사리를 모시고 빠딸리뿟따라는 성으로 갔다.

๑๙๕.

195.

ราชาธิราโช’ถ สภาย มชฺเฌ ทิสฺวาน ตํ วีตภยํ วิสงฺกํ;

กลิงฺคราชํ ปฏิฆาภิภุโต อภาสิ เปสุญฺญกเร นิคณฺเฐ

그러자 대왕(빤두)은 집회장 한가운데서 두려움이나 의심이 없는 깔링가 왕을 보고는 분노에 휩싸여, 이간질하는 니간타(Nigaṇṭha)들에게 말했다.

๑๙๖.

196.

เทเว ชหิตฺวาน นมสฺสนีเย ฉวฏฺฐิเมเตน นมสฺสิตํ’ตํ;

องฺคารราสิมฺหิ สโชติภูเต นิกฺขิปฺป ขิปฺปํ ทหถาธุเนติ.

“경배해야 할 신들을 버리고 이 자가 시신의 뼈에 경배하니, 지금 당장 타오르는 숯더미 속에 던져 태워버려라.”

๑๙๗.

197.

ปหฏฺฐจิตฺตา’วตโต นิคณฺฐาราชงฺคเณ เต มหตึ คภีรํ;

วีตจฺจิกงฺคารก ราสิ ปุณฺณํ องฺคารกาสุํ อภิสงฺขรึสุ.

그러자 마음이 즐거워진 니간타들은 왕궁 뜰에 불꽃 없는 숯더미가 가득한 크고 깊은 숯 구덩이를 만들었다.

๑๙๘.

198.

สมนฺตโต ปชฺชลิตาย ตาย สโชติยา โรรุวเภรวาย;

โมหนฺธภุตา อถ ติตฺถิยา เต ตํ ทนฺตธาตุํ อภินิกฺขิปึสุ.

사방에서 타오르는 그 이글거리는 로루바(Roruva) 지옥처럼 무서운 불길 속으로, 어리석음에 눈먼 외도들이 그 치사리를 던졌다.

๑๙๙.

199.

ตสฺสานุภาเวน ตมคฺคีราสึ เหตฺวา สโรชํ รถจกฺกมตฺตํ;

สมนฺตโต อุคฺคตเรณุชาล มุฏฺฐาสิ กิญฺชกฺข ภราภิรามํ.

치사리의 위신력으로 그 불더미는 수레바퀴만 한 연꽃으로 변했고, 사방으로 꽃가루가 피어올라 수술들로 가득한 아름다운 모습이 되었다.

๒๐๐.

200.

ตสฺมึ ขเณ ปงฺกช กณฺณิกาย ปติฏฺฐหิตฺวา ชินทนฺตธาตุ;

กุนฺทาวทาตาหิ ปภาหิ สพฺพา ทิสา ปภาเสสิ ปภสฺสราหิ.

그 순간 승리자의 치사리는 연꽃의 씨방 위에 머물며, 재스민 꽃처럼 하얗고 찬란한 빛으로 모든 방향을 비추었다.

๒๐๑.

201.

ทิสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ มนุสฺสา ปสนฺนจิตฺตา รตนาทิเกหิ;

สมฺปูชยิตฺวา ชินทนฺตธาตุํ สกํ สกํ ทิฏฺฐิมโวสฺสชึสุ.

그 경이로운 광경을 보고 사람들은 맑은 신심이 생겨 보석 등으로 승리자의 치사리에 공양을 올리고, 저마다의 그릇된 견해를 버렸다.

๒๐๒.

202.

โส ปณฺฑุราชา ปน ทิฏฺฐิชาลํ จิรานุพทฺธํ อปริจฺจชนฺโต;

ปติฏฺฐเปตฺวา’ธิกรญฺญเมตํ กุเฏน ฆาตาปยิ ทนฺตธาตุํ.

그러나 빤두 왕은 오랫동안 얽매여 있던 견해의 그물을 버리지 못하고, 그 치사리를 모루 위에 올려놓고 망치로 치게 했다.

๒๐๓.

203.

ตสฺสํ นิมุคฺคา’ธิกรญฺญเมสา อุปฑฺฒภาเค นจ ทิสฺสมานา;

ปุพฺพาจลฏฺโฐ’ว สุธามรีจิ โชเตสิ รํสีหิ ทิสา สมนฺตา.

치사리는 그 모루 속으로 박혀서 절반쯤 보이지 않게 되었으나, 동쪽 산에 걸린 달처럼 광명으로 사방을 비추었다.

๒๐๔.

204.

ทิสฺวานุภาวํ ชินทนฺตธาตุ ยาปชฺชิ โส วิมฺภย มคฺคราชา;

เอโก’ถ อิสฺสาปสุโต นิคณฺโฐ ตํ ราชราชานมิทํ อโวจ.

승리자의 치사리가 지닌 위신력을 보고 왕은 경탄에 빠졌다. 그때 질투에 사로잡힌 한 니간타가 그 대왕에게 이렇게 말했다.

๒๐๕.

205.

รามาทโย เทว ชนทฺทนสฺส นานาวตารา ภุวเน อเหสุํ;

ตสฺเสกเทโส’จ อิทํ ฉวฏฺฐิโนเจ’นุภาโวกถมีทิโสติ.

“왕이시여, 자낫다나(Janaddana, 비슈누)의 여러 화신인 라마 등이 이 세상에 있었습니다. 이것은 그의 일부이며, 만약 그렇지 않다면 시신의 뼈에 어찌 이와 같은 위신력이 있겠습니까?”

๒๐๖.

206.

อทฺธา มนุสฺสตฺตมุปาคตสฺส เทวสฺส ปจฺฉา ติทิวํ คตสฺส;

เทเหกเทโส ฐปิโต หิตตฺถเมตนฺติ สจฺจํวจนํภเวยฺย.

“참으로 인간의 몸으로 왔다가 나중에 천상으로 돌아간 신의 몸의 일부가 중생의 이익을 위해 남겨진 것이라는 말은 진실일 것입니다.”

๒๐๗.

207.

สํวณฺณยิตฺวาน คุเณ ปหูเต นารายณสฺส’สฺสมหิทฺธิกสฺส;

นิมุคฺคเมตฺตา’ธิกรญฺญเมตํสมฺปสฺสโต เมพหินีหริตฺวา.

그는 큰 신통력을 지닌 나라야나(Nārāyaṇa)의 수많은 공덕을 찬탄하며 말하기를, “그렇다면 여기 모루 속에 박힌 이것을 내가 볼 수 있도록 밖으로 꺼내 보시오.”

๒๐๘.

208.

สมฺปาทยิตฺวาน มหาชนานํ มุขานิ ปงฺเกรุหสุนฺทรานิ;

ยฏิจฺฉิตํ คณฺหถ วตฺถุชาตํ อิจฺจาห ราชา มุขเร นิคณฺเฐ.

왕은 대중들의 얼굴을 연꽃처럼 아름답게 만든 뒤, 입이 거친 니간타들에게 '그대들이 원하는 물건들을 가져가라'고 말하였다.

๒๐๙.

209.

เต ติตฺถิยา วิณหุสุรํ คุเณหิ วิจิตฺต รูเปหิ อภิตฺถวิตฺวา;

โตเยน สิญฺจึสุ สฐา ตถาปิ ฐิตปฺปเทสา น จลิตฺถ ธาตุ.

그 외도들은 여러 가지 형색과 덕성으로 찬탄하며 물을 뿌렸으나, 그 사악한 자들이 그렇게 했음에도 불구하고 사리는 제자리에서 움직이지 않았다.

๒๑๐.

210.

ชิคุจฺฉมาโน อถ เต นิคณฺเฐ โส ธาตุยานีหรเณ อุปายํ;

อนฺเวสมาโน วสุธาธินาโถ เภรึ จราเปสิ สเก ปุรมฺหิ.

그때 대지의 주인인 왕은 그 니간타들을 혐오하며, 사리를 꺼낼 방도를 찾기 위해 자신의 성안에 북을 울려 알리게 하였다.

๒๑๑.

211.

นิมุคฺคเมตฺถา’ธิกรญฺญมชฺชิ โย ธาตุเมตํ พหิ นีหเรยฺย;

ลทฺธาน โส อิสฺสริยํ มหนฺตํ รญฺโญสกาสาสุขเมสฺสตีติ

'여기에 박혀 있는 모루 속에서 이 사리를 밖으로 꺼내는 자는, 큰 권세를 얻고 왕의 곁에서 행복을 누리게 되리라'고.

๒๑๒.

212.

สุตฺวา น ตํ เภริรวํอุฬารํปุญญฺญตฺถิโกพุทฺธพเลปสนฺโน;

ตสฺมึ ปุเร เสฏฺฐิสุโต สุภทฺโท ปาเวกฺขิรญฺโญ สมิตึ ปคพฺโภ.

그 웅장한 북소리를 듣고, 공덕을 구하며 부처님의 위신력을 신뢰하던 그 성의 장자의 아들 수밧다는 당당하게 왕의 집회에 들어갔다.

๒๑๓.

213.

ตมคฺคราชํ อถ โส นมิตฺวา สามาชิกานํ หทยงฺคมาย;

ภาสาย สพฺพญฺญุคุณปฺปภาวํ วณฺเณสิ สารชฺชวิมุตฺต จิตฺโต.

그런 다음 그는 대왕께 절하고, 수줍음 없는 마음으로 모인 이들의 마음에 와닿는 말로 일체지자의 공덕과 위력을 찬탄하였다.

๒๑๔.

214.

ภุมึ กิณิตฺวา มหตา ธเนน มโนรมํ เชตวนํ วิหารํ;

โย การยิตฺวาน ชินสฺส ทตฺวา อุปฏฺฐหิ ตํ จตุปจฺจเยหิ.

막대한 재물로 땅을 사서 매혹적인 제따바나 정사를 짓고, 그것을 승리자에게 봉헌하며 네 가지 필수품으로 공양했던 분.

๒๑๕.

215.

อนาถปิณฺฑิปฺปทเสฏฺฐิเสฏฺโฐโสทิฏฺฐธมฺโมปปิตามโหเม;

ติโลกนาเถ มม ธมฺมราเช ตุมฺเห’ธุนาปสฺสถภตฺติภารํ.

최고의 장자 중의 최고인 아나타삔디까 장자가 바로 나의 증조부이시니, 이제 삼계의 보호자이시며 나의 법왕이신 부처님께 바치는 저의 신심의 무게를 보십시오.

๒๑๖.

216.

อิตฺถํ นทิตฺวาน ปหูตปเญญฺญา กตฺวาน เอกํสมถุตฺตรียํ;

มหีตลํ ทกฺขิณชานุเกน อาหจฺจ พทฺธญฺชลิโก อโวจ.

지혜가 풍부한 그는 이렇게 외치고는 상의를 한쪽 어깨에 걸치고 오른쪽 무릎을 땅에 댄 채 합장하며 말하였다.

๒๑๗.

217.

ฉทฺทนฺตนาโค สวิเสน วิทฺโธ สลฺเลน โย โลหิตมกฺขิ ตงฺโค;

ฉพฺพณฺณรํสีหิ สมุชฺชลนฺเต เฉตฺวาน ลุทฺทาย อทาสิ ทนฺเต.

독이 묻은 화살에 맞아 온몸이 피로 물들었을 때도, 여섯 빛깔 광채로 찬란히 빛나는 어금니를 스스로 잘라 사냥꾼에게 주었던 찻단따 코끼리였을 때.

๒๑๘.

218.

สโส’ปิ หุตฺวาน วิสุทฺธสีโล อชฺฌตฺตทานาภิรโต ทฺวิชาย;

โย’ทชฺชิเทหมฺปิ สกํ นิปจฺจ องฺคารราสิมฺหิ พุภุกฺขิตาย.

청정한 계행을 지닌 토끼가 되어, 자신의 몸을 아낌없이 주는 보시를 즐기며 굶주린 수행자를 위해 이글거리는 숯불 속으로 스스로 뛰어들었을 때.

๒๑๙.

219.

โย โพธิยา พาหิรวตฺถุทานา อติตฺตรูโป สิวิราช เสฏฺโฐ;

อทาสิ จกฺขูนิ ปภสฺสรานิ ทฺวิชาย ชิณฺณาย อจกฺขุกาย.

깨달음을 위해 외부의 물건을 보시하는 것만으로는 만족하지 못했던 고귀한 시비 왕이 되어, 눈먼 늙은 수행자에게 자신의 빛나는 두 눈을 주었을 때.

๒๒๐.

220.

โยขนฺติวาที’ปิ กลาพุราเช เฉทาปยนฺเต’ปิ สหตฺถปาทํ;

ปริปฺลุตงฺโครุธิเร ติติกฺขิเมตฺตายมาโน ยสทายเก’ว.

깐띠와디(인욕선인)였을 때, 깔라부 왕이 자신의 손과 발을 자르게 하여 온몸이 피범벅이 되었음에도 불구하고, 마치 은인에게 하듯 자애로운 마음으로 인내했을 때.

๒๒๑.

221.

โย ธมฺมปาโล อปิ สตฺตมาส ชาโตปทุฏฺเฐ ชนเกสกมฺหิ;

การาปยนฺเต อสิมาลกมฺมํ จิตฺตํ น ทูเสสิ ปตาปราเช.

담마빨라였을 때, 태어난 지 겨우 일곱 달밖에 안 된 자신에게 사악한 아버지 쁘따빠 왕이 칼로 베는 형벌을 내리게 했음에도 마음을 오염시키지 않았을 때.

๒๒๒.

222.

สาขามิโค โย อสตา ปุเมน วเน ปปาตา สยมุทฺธเฏน;

สิลาย ภินฺเน’ปิ สเก ลลาเฏ ตํ เขมภุมึ อนยิตฺถมูฬฺหํ.

원숭이였을 때, 숲의 벼랑에서 스스로 구해주었던 사악한 자가 돌로 자신의 이마를 깨뜨렸음에도 불구하고, 그 어리석은 자를 안전한 곳으로 데려다주었을 때.

๒๒๓.

223.

รุฏฺเฐน มาเรน’ภินิมฺมิตมฺปิ องฺคารกาสุํ ชลิตํ วิหิชฺช;

สมุฏฺฐิเต สชฺชุมหารวินฺเท ฐตฺวาน โย เสฏฺฐิ อทาสิ ทานํ.

성난 마라가 만들어낸 이글거리는 숯불 구덩이를 물리치고, 즉시 솟아오른 커다란 연꽃 위에 서서 보시를 행했던 장자였을 때.

๒๒๔.

224.

มิเคน เยนาเปวิชญฺญเมกํ ภีตํวธาโมจยิตุํกุรงฺคึ;

อาฆาตเน อตฺตสิรํฐเปตฺวาปโมจิตา’ญฺญฺญปิปาณิสงฺฆา.

사슴이었을 때, 죽음의 공포에 질린 임신한 암사슴 한 마리를 구하기 위해 도살장에 자신의 머리를 내놓음으로써 다른 수많은 생명들을 구했을 때.

๒๒๕.

225.

โย สตฺตวสฺโส วิสิขาย ปํสุ กีฬาปโร สมฺภวนามโก’ปิ;

สพฺพญฺญุลีฬฺหาย นิคุฬฺหปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ สุจีรเตน.

일곱 살의 나이로 길거리에서 모래 놀이를 하던 삼바와라는 아이였을 때에도, 질문을 받자 일체지자의 위엄으로 은밀하고 깊은 문제들을 명쾌하게 풀어주었을 때.

๒๒๖.

226.

หิตฺวา นิกนฺตึ สกชีวิเต’ปิ พทฺธาสกุจฺฉิมฺหิ จ เวตฺตวลฺลึ;

สาขามิเค เนกสหสฺสสงฺเข วธาปโมเจสิ กปิสฺสโรโย.

자신의 생명에 대한 애착마저 버리고 허리에 넝쿨을 묶어, 수천 마리에 달하는 원숭이 무리를 죽음의 위기에서 구해냈던 원숭이들의 왕이었을 때.

๒๒๗.

227.

สนฺตปฺปยํ ธมฺมสุธารเสน โย มานุเส ตุณฺฑิลสูกโร’ปิ;

อิสี’ว กตฺวา อถ ญายคนฺถํ นิชํ ปวตฺเตสิ จิราย ธมฺมํ.

뚠딜라라는 돼지였을 때에도 감로와 같은 법으로 사람들을 만족시켰으며, 성자와 같이 논리적인 가르침을 세워 자신의 법을 오랫동안 펴셨을 때.

๒๒๘.

228.

ปจฺจตฺถิกํ ปุณฺณกยกฺขมุคฺคํ มหิทฺธิกํ กามคุเณสุ คิทฺธํ;

โย ติกฺขปญฺโญวิธุราภิธาโนทเมสิ กาฬาคิริมตฺตกมฺหิ.

위두라라고 불리는 예리한 지혜를 가진 자였을 때, 신통력이 크고 오욕락에 탐착하던 적대적인 뿐나까 야차를 깔라기리 산 정상에서 조복시키셨을 때.

๒๒๙.

229.

กุลาวสายิ อวิรูฬฺหปกฺโข โย พุทฺธิมา วฏฺฏกโปตโก’ปิ;

สจฺเจน ทาวคฺคิมภิชฺชลนฺตํ วสฺเสน นิพฺพาปยิ วาริโท’ว.

둥지에서 살며 아직 날개도 다 자라지 않은 지혜로운 메추라기 새끼였을 때에도, 진실의 힘으로 타오르는 산불을 마치 구름이 비를 내리듯 꺼버리셨을 때.

๒๓๐.

230.

โย มจฺฉราชาปิ อวุฏฺฐิกาเลทิสฺวานมจฺเฉ ตสิเตกิลนฺเต;

สจฺเจนวากฺเยนมโหฆปุณฺณํมุหุตฺตมตฺเตนอกาสิรฏฺฐํ.

물고기들의 왕이었을 때, 가뭄에 목말라 괴로워하는 물고기들을 보고 진실한 서원의 말로 순식간에 온 나라에 큰 비가 내리게 하셨을 때.

๒๓๑.

231.

วิจิตฺตหตฺถสฺส รถาทิกานิ วสุนฺธรา กมฺปน การณานิ;

ปุตฺเต’นุชาเต สทิเสจทาเรโย’ทชฺชิเวสฺสนฺตรชาติยมฺปิ.

웨싼따라로 태어나셨을 때에도, 대지를 진동시키는 원인이 된 화려한 수레와 마차는 물론, 사랑하는 자식들과 아내까지도 보시하셨을 때.

๒๓๒.

232.

พุทฺโธ ภวิตฺวา อปิ ทิฏฺฐธมฺม สุขานเปกฺโข กรุณานุวตฺตี;

สพฺพํ สหนฺโต อวมานนาทึ โยทุกฺกรํ โลกหิตํอกาสิ.

부처님이 되셔서도 현세의 안락을 돌보지 않고 자애를 실천하며, 모든 비난 등을 참아내며 세상의 이익을 위해 행하기 어려운 일을 하셨을 때.

๒๓๓.

233.

พเลน สทฺธึ จตุรงฺคิเกน อภิทฺทวนฺตํ อติภึสเนน;

อเชยฺยสตฺถํ ปรมิทฺธิปตฺตํ ทเมสิ โย อาลวกมฺปี ยกฺขํ.

공포스러운 사중군과 함께 달려들며 대적할 자 없는 무기를 가졌고 큰 신통력을 지녔던 알라바까 야차를 조복시키셨을 때.

๒๓๔.

234.

เทหาภินิกฺขนฺต หุตาสนจฺจิ มาลากุลํ พฺรหฺมภวํ กริตฺวา;

เภตฺวาน ทิฏฺฐึ สุจิรานุพทฺธํ ทเมสิ โย พฺรหฺมวรํ มุนินฺโท.

몸에서 뿜어져 나오는 불꽃으로 범천의 세상을 광채로 가득 채우시고, 오랫동안 얽매여 있던 사견을 깨뜨려 고귀한 범천을 조복시키셨을 때.

๒๓๕.

235.

อจฺจงฺกุสํ ทานสุโธต คณฺฑํ นิปาติตฏฺฐาลก โคปุราทึ;

ธาวนฺตมคฺเค ธนปาลหตฺถึ ทเมสิ โย ทารุณมนฺตกํ’ว.

길들여지지 않아 갈지자로 뛰며, 넘쳐흐르는 분비물로 뺨을 적시고 망루와 성문 등을 부수며 길 위를 마치 잔인한 죽음의 신처럼 달려오던 다나빨라 코끼리를 조복시키셨을 때.

๒๓๖.

236.

มนุสฺสรตฺตารุณปาณิปาทมุกฺขิปฺป ขคฺคํ อนุพนฺธมานํ;

มหาทโย ทุปฺปสหํ ปเรหิ ทเมสิ โย องฺคุลิมาลโจรํ.

사람의 피로 손과 발이 붉게 물든 채 칼을 들고 뒤쫓아오던, 다른 이들이 감당하기 힘들었던 강도 앙굴리말라를 크신 자애로 조복시키셨을 때.

๒๓๗.

237.

โย ธมฺมราชา วิชิตาริสงฺโฆ ปวตฺตยนฺโต วรธมฺมจกฺกํ;

สทฺธมฺม สญฺญํ รตนากรญฺจ โอคาหยี สํ ปริสํ สมคฺคํ.

법의 왕으로서 적의 무리를 이기고 고귀한 법의 바퀴를 굴리시며, 화합한 제자들을 보배의 광산인 정법의 지각으로 인도하셨을 때.

๒๓๘.

238.

ตสฺเสว สทฺธมฺม วราธิปสฺสตถาคตสฺส’ปฺปฏิปุคฺคลสฺส;

อนนฺตญาณสฺส วิสารทสฺส เอสา มหาการุณิกสฺส ธาตุ.

이 사리는 위없는 정법의 주인이신 여래, 대적할 자 없는 분, 무한한 지혜를 지니고 두려움이 없으신 분, 저 위대한 자비의 화신이신 분의 것입니다.

๒๓๙.

239.

อเนน สจฺเจน ชินสฺส ธาตุ ขิปฺปํ สมารุยฺห นภนฺตราฬํ;

สุธํสุเลเขว สมุชฺชลนฺติ กงฺขํ วิโนเทตุ มหาชนสฺส.

이 진실에 의해 승리자의 사리가 신속히 허공으로 올라가, 마치 순결한 달빛처럼 밝게 빛나며 대중의 의심을 씻어내기를 기원합니다.

๒๔๐.

240.

ตสฺมึ ขเณ สา ชินทนฺตธาตุ นภํ สมุคฺคมฺม ปภาสยนฺตี;

สพฺพา ทิสา โอสธิตารกา’ว ชนํ ปสาเทสิ วฺติณฺณกงฺขํ.

그 순간 승리자의 치사리는 허공으로 솟아올라 새벽별처럼 모든 방향을 비추었고, 의심을 떨쳐낸 사람들을 환희심에 젖게 했습니다.

๒๔๑.

241.

อโถตริตฺวา คคนงฺคณมฺหา สา มตฺถเก เสฏฺฐิสุตสฺส ตสฺส;

ปติฏฺฐหิตฺวาน สุธาภิสิตฺตคตฺตํ’ว ตํ ปีณยิ ภตฺติตินฺนํ.

그리고 허공에서 내려와 그 장자 아들의 머리 위에 머물렀으니, 신심에 가득 찬 그의 몸을 마치 감로수를 뿌린 듯 기쁘게 하였습니다.

๒๔๒.

242.

ทสฺวาน ตํ อจฺฉริยํ นิคณฺฐา อิจฺจพฺรวุํ ปณฺฑุนราธิปํ ตํ;

วิชฺชาพลํ เสฏฺฐิสุตสฺส เอตํ น ธาตุยา เทว อยมฺปภาโว.

그 기적을 보고 니간타들이 판두 왕에게 말하기를, "대왕이시여, 이것은 장자 아들의 주력일 뿐이며 사리의 위력이 아닙니다"라고 했습니다.

๒๔๓.

243.

นิสมฺม เตสํ วจนํ นรินฺโท อิจฺจพฺรวี เสฏฺฐิสุตํ สุภทฺทํ;

ยถา จ เอเต อภิสทฺทเหยฺยุํ ตถาวิธํ ทสฺสย อิทฺธิมญฺญํ.

그들의 말을 들은 왕은 장자의 아들 수밧다에게 일렀습니다. "저들이 믿을 수 있도록 또 다른 신통력을 보여라."

๒๔๔.

244.

ตโต สุภทฺโท ตปนียปตฺเต สุคนฺธิสีโตทกปูริตมฺหิ;

วฑฺเฒสิ ธาตุํ มุนิปุงฺควสฺส อนุสฺสรนฺโต จริตพฺภุตานิ.

그러자 수밧다는 성자 중의 으뜸이신 분의 경이로운 행적들을 염송하며, 향기롭고 시원한 물이 가득 찬 황금 발다리에 사리를 모셨습니다.

๒๔๕.

245.

สา ราชหํ สี’ว วิธาวมานา สุคนฺธิโตยมฺหิ ปทกฺขิเณน;

อุมฺมุชฺชมานา จ นิมุชฺชมานา ชเน ปโมทสฺสุธเร อกาสิ.

그것은 마치 왕실의 거위가 노니는 듯 향기로운 물속을 오른쪽으로 돌며 솟아올랐다 가라앉았다 하니, 사람들은 기쁨의 눈물을 흘렸습니다.

๒๔๖.

246.

ตโต จ กาสุํ วิสิขายมชฺเฌ กตฺวา ตหึ ธาตุมภิกฺขิปิตฺวา;

ปํสูหิ สมฺมา อภิปูรยิตฺวา พหูหิ มทฺทาปยิ กุญฺชเรหิ.

그러자 [니간타들은] 길 한가운데에 구덩이를 파고 그곳에 사리를 던져 넣은 뒤, 흙으로 가득 채우고 많은 코끼리들이 짓밟게 했습니다.

๒๔๗.

247.

เภตฺวา มหึอุฏฺฐหิ จกฺกมตฺตํ วิราชมานํ มณิกณฺณิกาย;

ปภสฺสรํ รูปิยเกสเรหิ สโรรุหํ กญฺจนปตฺตปาฬึ.

땅을 뚫고 수레바퀴만 한 연꽃이 솟아올랐으니, 보석 같은 꽃술과 은빛 수술, 황금빛 꽃잎이 찬란하게 빛났습니다.

๒๔๘.

248.

ปติฏฺฐภิตฺวาน ตหึ สโรเช มนฺทานิลาวตฺติตเรณุ ชาเล;

โอภาสยนฺติ’ว ทิสา ปภาหิ ทิฏฺฐา มุหุตฺเตน ชินสฺสธาตุ.

산들바람에 흩날리는 꽃가루 사이로 연꽃 위에 머물며 사방을 빛으로 밝히는 승리자의 사리가 순식간에 나타났습니다.

๒๔๙.

249.

ขิปึสุ วตฺถาภรณานิ มจฺจา ปวสฺสยุํ ปุปฺผมยญฺจ วสฺสํ;

อุกฺกุฏฺฐิสทฺเทหิ จ สธุการนาเทหิ ปุณฺณํ นครํ อกํสุ.

사람들은 옷과 장신구를 던지고 꽃비를 내렸으며, 환호성과 "사두"라고 외치는 소리로 온 성안을 가득 채웠습니다.

๒๕๐.

250.

เต ติตฺถิยา ตํ อภิวญฺจนํ’ติ ราชาธิราชํ อถ สญฺญเปตฺวา;

ชิคุจฺฉนีเย กุณปาทิเกหิ ขิปึสุ ธาตุํ ปริขาย ปิฏฺเฐ.

외도들은 그것이 속임수라고 대왕을 설득한 뒤, 시체 등이 널린 혐오스러운 도랑 속에 사리를 던져버렸습니다.

๒๕๑.

251.

ตสฺมึ ขเณ ปญฺจวิธมฺพุเชหิสญฺฉาทิตาหํสคโณปภุตฺตา;

มธุพฺพตาลี วิรุตาภิรามา อโหสิ สา โปกฺขรณี’ว นนฺทา.

그 순간 그곳은 다섯 가지 연꽃으로 덮이고 거위 떼가 노닐며 벌떼들의 잉잉거리는 소리가 아름다운, 마치 난다 연못처럼 변했습니다.

๒๕๒.

252.

คชาธิปา โกญฺญฺจรวํ รวึสุ กรึสุ เหสานินทํ ตุรงฺคา;

อุกฺกุฏฺฐินาทํ อกรึสุ มจฺจา สุวาทิตา ทุนฺทุภิอาทโย’ปิ.

코끼리들은 울부짖고 말들은 히히힝 울었으며, 사람들은 환호성을 지르고 북과 같은 악기들이 아름답게 연주되었습니다.

๒๕๓.

253.

โถมึสุ มจฺจา ถุติคีตเกหิ นจฺจึสุ โอตฺตปฺปวิภุสนา’ปิ;

วตฺถานิ สีเส ภมยึสุ มตฺตา ภุชานิ โปเฐสุมุทคฺคจิตฺตา.

사람들은 찬가로 찬양하고 점잖은 이들조차 춤을 추었으며, 흥에 겨운 이들은 머리 위로 옷을 흔들고 기쁨에 찬 이들은 손뼉을 쳤습니다.

๒๕๔.

254.

ธูเปหิ กาลาครุสมฺภเวหิ ฆนาวนทฺธํ’ว นภํ อโหสิ;

สมุสฺสิตาเนกธชาวลีหิ ปุรํ ตทา วตฺถมยํ’ว อาสิ.

침향에서 솟아오른 향연기로 허공은 마치 구름에 덮인 듯했고, 높이 솟은 수많은 깃발들로 도성은 마치 천으로 뒤덮인 듯했습니다.

๒๕๕.

255.

ทิสฺวา ตมจฺเฉรมจินฺตนียํ อาโมทิตามจฺจคณา สมคฺคา;

อตฺเถ นิโยเชตุ มุเปจฺจ ตสฺส วทึสุ ปณฺฑุสฺส นราธิปสฺส.

이 불가사의한 기적을 보고 기쁨에 찬 신하들이 일제히 판두 왕에게 다가가 그에게 유익한 길을 권하며 말했습니다.

๒๕๖.

256.

ทิสฺวาน โย อีทิสกมฺปิ ราช อิทฺธานุภาวํ มุนิปุงฺควสฺส;

ปสาทมตฺตมฺปิ กเรยฺย โนเจ กิมตฺถิยา ตสฺส ภเวยฺย ปญฺญา.

대왕이시여, 성자 중의 으뜸이신 분의 이러한 신통력을 보고도 조금의 신심조차 내지 않는다면, 그 지혜가 무슨 소용이 있겠습니까?

๒๕๗.

257.

ปสาทนีเยสุ คุเณสุ ราช ปสาทนํ สาธุชนสฺส ธมฺโม;

ปุปฺผนฺติ สพฺเพ สยเมว วนฺเท สมุคฺคเต โกมุทกานนานิ.

대왕이시여, 믿음을 가질 만한 공덕에 대해 신심을 내는 것이 선한 이들의 도리입니다. 달이 뜨면 온 연못의 수련들이 절로 피어나는 것과 같습니다.

๒๕๘.

258.

วาจาย เตสํ ปน ทุมฺมตีนํ มา สคฺคมคฺคํ ปชหิตฺถ ราช;

อนฺเธ คเหตฺวา วิจเรยฺย โก หิ อนฺเวสมาโน สุปถํ อมูฬฺโห.

대왕이시여, 저 어리석은 자들의 말 때문에 천상으로 가는 길을 포기하지 마소서. 바른길을 찾는 지혜로운 이가 어찌 눈먼 자의 손을 잡고 다니겠습니까?

๒๕๙.

259.

นราธิปา กปฺปิณ พิมฺพิสาร สุทฺโธทนาทิ อปิ เตชวนฺตา;

ตํ ธมฺมราชํ สรณํ อุเปจฺจ ปิวึสุ ธมฺมามตมาทเรน.

카피나, 빔비사라, 숫도다나와 같은 위대한 왕들도 그 법왕께 귀의하여 경건히 감로의 법을 마셨습니다.

๒๖๐.

260.

สหสฺสเนตฺโต ติทสาธิโป’ปิ ขีณายุโก ขิณภวํ มุนินฺทํ;

อุเปจฺจ ธมฺมํ วิมลํ นิสมฺม อลตฺถ อายุํ อปิ ทิฏฺฐธมฺโม.

천 개의 눈을 가진 제석천조차 수명이 다했을 때, 윤회를 끊으신 성존께 나아가 청정한 법을 듣고 현생에서 수명을 연장 받았습니다.

๒๖๑.

261.

ตุวมฺปิ ตสฺมึ ชิตปญฺจมาเร เทวาติเทเว วรธมฺมราเช;

สคฺคาปวคฺคาธิคมาย ขิปฺปํ จิตฺตํ ปสาเทหิ นราธิราช.

대왕이시여, 당신께서도 천상과 해탈을 얻기 위해 다섯 마군을 이기신 신들 중의 신, 위대한 법왕께 속히 신심을 내소서.

๒๖๒.

262.

สุตฺวานเตสํ วจนํ นรินฺโท วิกิณฺณกงฺโข รตนตฺตยมฺหิ;

เสนาปตึ อตฺถวรํ อโวจ ปหฏฺฐภาโว ปริสาย มชฺเฌ.

그들의 말을 듣고 삼보에 대한 의심을 떨쳐낸 왕은 기쁜 마음으로 대중 가운데서 군 사령관에게 말했습니다.

๒๖๓.

263.

อสทฺทหาโน รตนตฺตยสฺส คุเณ ภวจฺเฉทนการณสฺส;

จิราย ทุลฺลทฺธิปเถ จรนฺโต ฐิโต สรชฺเช อปิ วญฺจิโตหํ.

윤회를 끊게 하는 삼보의 공덕을 믿지 못하고 오랫동안 그릇된 길을 걸어왔으니, 왕위에 있으면서도 나는 속아 살았구나.

๒๖๔.

264.

โมเหน ขชฺโชปนกํ ธเมสึ สีตทฺทิโต ธุมสิเข ชลนฺเต;

ปิปาสิโต สินฺธุชลํ ปหาย ปิวึ ปมาเทน มรีจิโตยํ.

추위에 떨면서 타오르는 불길을 두고 어리석게 반딧불이를 불었으며, 갈증이 나는데도 강물을 버리고 방황하며 아지랑이 물을 마셨도다.

๒๖๕.

265.

ปริจฺจชิตฺวา อมตํ จิราย ชิวตฺถิโก ติกฺขวิสํ อขาทึ;

วิหาย’หํ จมฺปกปุปฺผทามํ อธารยึ ชตฺตุสุ นาคภารํ.

생명을 원하면서도 오랫동안 감로를 버리고 치명적인 독을 먹었으며, 참파카 꽃목걸이를 버리고 어깨에 무거운 뱀을 메고 있었구나.

๒๖๖.

266.

คนฺตฺวาน ขิปฺปํ ปริขา สมีปํ อาราธยิตฺวา ชินทนฺตธาตุํ;

อาเนหิ ปูชาวิธินา กริสฺสํ ปุญฺญานิ สพฺพตฺถ สุขาวหานิ.

속히 도랑가로 가서 승리자의 치사리를 정중히 모셔 오너라. 내가 공양을 올려 모든 곳에 행복을 가져다주는 복덕을 쌓으리라.

๒๖๗.

267.

คนฺตฺวาตเตโสปริขาสมีปํ เสนาธินาโถ ปรมปฺปตีโต;

ธาตุํ มุนินฺทสฺส นมสฺสมาโน อชฺเฌสิ รญฺโญ หิตมา จรนฺโต

이에 군 사령관은 크게 기뻐하며 도랑가로 가서 성존의 사리에 절을 올리고, 왕의 이익을 구하며 간청하였습니다.

๒๖๘.

268.

จิราคตํ ทิฏฺฐิมลํ ปหาย อลตฺถ สทฺธํ สุคเต นรินฺโท;

ปาสาทมาคมฺม ปสาทมสฺส วฑฺเฒหิ รญฺโญ รตนตฺตยมฺหิ.

오랜 견해의 더러움을 버리고 왕은 여래에 대한 신심을 얻었으니, 궁전에 이르러 왕의 삼보에 대한 신심을 증장시키십시오.

๒๖๙.

269.

ตสฺมึ ขเณ โปกฺขรณี วิจิตฺตา ผุลฺเลหิ โสวณฺณสโรรุเหหิ;

อลงฺกโรนฺตี คคนํ อโหสิ มนฺทากินีวาภินวาวตารา.

그때 연못은 황금 연꽃들로 화려하게 피어났고, 마치 갓 내려온 만다키니 강처럼 하늘을 장엄하고 있었습니다.

๒๗๐.

270.

หํสงฺคเณวาถ มุนินฺทธาตุ สา ปงฺกชา ปงฺกชโมกฺกมนฺติ;

กุนฺทาวทาตาหิ ปภาหิ สพฺพํ ขิโรทกุจฺฉึ’ว ปุรํ อกาสิ.

그러자 부처님의 사리는 백조 무리처럼 연꽃에서 연꽃으로 옮겨 가며, 자스민 꽃처럼 하얀 광채로 도성 전체를 마치 우유 바다의 내부처럼 만들었습니다.

๒๗๑.

271.

ตโต สุรตฺตญฺชลิปงฺกชมฺหิ ปติฏฺฐหิตฺวาน จมุปติสฺส;

สนฺทิสฺสมานา มหตา ชเนน มหปฺผลํ มานุสกํ อกตฺถ.

그 후 장군의 붉은 합장한 두 손 위에 머무르시니, 많은 사람들에게 보이시어 인간의 삶에 큰 과보를 만드셨습니다.

๒๗๒.

272.

สุตฺวาน วุตฺตนฺตมิมํ นรินฺโท ปหฏฺฐภาโวปทสา’ว คนฺตฺวา;

สํสูจยนฺโต ทิคุณํ ปสาทํ สุวิมฺหิโตปญฺชลิโกอโวจ.

왕은 이 소식을 듣고 기쁜 마음으로 달려가, 두 배로 커진 신심을 나타내며 크게 놀라 합장하고 말했습니다.

๒๗๓.

273.

โวหารทกฺขา มนุชา มุนินฺท สงฺฆฏฺฏยิตฺวา นิกโสปลมฺหิ;

กโรนฺติอคฺฆํ วรกญฺจนสฺส เอโสหิ ธมฺโม จริโตปุราโณ.

성존이시여, 상술에 능한 사람들은 시금석에 문질러 보고서야 순금의 가치를 매기나니, 이것이 옛날부터 내려오는 법도입니다.

๒๗๔.

274.

มณึ ปสตฺถากรสมฺภวมฺปิ หุตาสกมฺเมหภีสงฺขริตฺวา;

ปาเปนฺติราชญฺญกิรีฏโกฏึ วิภุสนตฺตํ วิทุโนมนุสฺสา.

현명한 사람들은 훌륭한 광산에서 난 보석이라도 불의 작업으로 가공한 후에야, 장엄을 위해 왕의 왕관 끝에 이르게 합니다.

๒๗๕.

275.

วีมํสนตฺถาย ตวาธุนาปิ มยา กตํ สพฺพมิทํ มุนินฺท;

อาคุํ มหนฺตํ ขม ภุริปญฺญ ขิปฺปํ มมาลงฺกุรุ อุตฺตมงฺคํ.

성존이시여, 저 또한 지금 당신을 시험하기 위해 이 모든 일을 저질렀습니다. 광대한 지혜를 가지신 분이시여, 저의 큰 죄를 용서하시고 속히 저의 머리를 장엄해 주소서.

๒๗๖.

276.

ปติฏฺฐิตา ตสฺส ตโต กิรีเฏ มณิปฺปภา ภาสินิ ทนฺตธาตุ;

อมุญฺจิ รํสี ธวลา ปชาสุ สิเนหชาตา อิว ขีรธารา.

그러자 왕의 왕관에 머무신 보석처럼 빛나는 치사리는, 마치 애정에서 솟아난 우유 줄기처럼 백성들에게 하얀 광선들을 내뿜으셨습니다.

๒๗๗.

277.

โส ทนฺตธาตุํ สิรสาวหนฺโต ปทกฺขิณํตํนครํ กริตฺวา;

สมฺปูชยนฺโต กุสุมาทิเกหิ สุสชฺชิตนฺเต ปุรมาหริตฺถ.

왕은 치사리를 머리에 모시고 그 도성을 오른쪽으로 돌며, 꽃 등으로 공양 올리고 잘 꾸며진 도성 안으로 모셔왔습니다.

๒๗๘.

278.

สมุสฺสิโตทารสิตาตปตฺเต ปลฺลงฺกเสฏฺเฐ รตนุชฺชลมฺหิ;

ปติฏฺฐเปตฺวาน ชินสฺส ธาตุํ ปูเชสิ ราชา รตนาทิเกหิ.

왕은 높이 치켜든 고귀한 흰 우산 아래 보석으로 빛나는 훌륭한 보좌에 부처님의 사리를 안치하고 보석 등으로 공양하였습니다.

๒๗๙.

279.

พุทฺธาทิวตฺถุตฺตยเมว ราชา อาปาณโกฏึ สรณํ อุเปจฺจ;

หิตฺวา วิหึสํ กรุณาธิวาโส อาราธยี สพฺพชนํ คุเณหิ.

왕은 불보 등 삼보를 목숨이 다할 때까지 귀의처로 삼고, 살생을 버리고 자비에 머물며 덕행으로써 모든 백성을 기쁘게 하였습니다.

๒๘๐.

280.

กาเรสิ นานารตนปฺปภาหิ สหสฺสรํสีํ’ว วิโรจมานํ;

นราธิโป ภตฺติภรานุรูปํ สุจิตฺติตํ ธาตุนิเวสนมฺปิ.

왕은 자신의 지극한 신심에 걸맞게 온갖 보석의 광채로 태양처럼 빛나는 잘 장식된 사리각을 지었습니다.

๒๘๑.

281.

วฑฺเฒสิ โส ธาตุฆรมฺหิ ธาตุํ อลงฺกริตฺวา สกลํ ปุรมฺปิ;

เสเสน ปูชาวิธินา อติตฺโต ปูเชสิ รฏฺฐํ สธนํ สโภคฺคํ.

그는 온 도성을 장엄하고 사리각에 사리를 모셨으며, 다른 공양법으로도 만족하지 못하여 재물과 보물이 가득한 왕국 전체를 공양하였습니다.

๒๘๒.

282.

อามนฺตยิตฺวา คุหสีวราชํ สมฺมานิตํ อตฺตสมํ กริตฺวา;

ทานาทิกํ ปุญฺญมเนกรูปํ สทฺธาธโน สญฺจิณิราชเสฏฺโฐ.

신심의 재산을 가진 이 위대한 왕은 구하시바 왕을 초청하여 자신과 동등하게 예우하고, 보시 등의 여러 가지 공덕을 쌓았습니다.

๒๘๓.

283.

ตโต โส ภุปาโล กุมติชนสํสคฺคมนยํ,นิรากตฺวา มคฺเค สุคตวจนุชฺโชตสุคเม;

ปธาวนฺโต สมฺมา สปรหิตสมฺปตฺติจตุโร,ปสตฺถํ โลกตฺถํ อจริ จริตาวชฺชิตชโน.

그 후 그 왕은 어리석은 자들과의 교제라는 그릇된 길을 버리고, 여래의 말씀으로 밝게 빛나는 쉬운 길을 따라가며, 자신과 타인의 이익을 성취하는 데 능숙해져서 사람들의 마음을 끄는 행실로 칭송받는 세상의 이익을 행하였습니다.

ตติโย ปริจฺเฉโท.

제3장.

๒๘๔.

284.

จรติ ธรณิ ปาเล ราชธมฺเมสุ ตสฺมึ,สมรจตุรเสโน ขีรธาโร นรินฺโท;

นิชภุชพลลีลา’ราติทปฺปปฺปมาถี,วิภวชนิตมาโน ยุทฺธสชฺโช’ภิคญฺฉิ.

그 국왕이 왕법을 행하고 있을 때, 전투에 능숙한 군대를 가진 키라다라 왕이 자기 팔의 힘으로 적의 자존심을 꺾으며, 부유함에서 생긴 자만심으로 전쟁을 준비하여 쳐들어왔습니다.

๒๘๕.

285.

กริวรมถ ทิสฺวา โส คุหาทฺวารยาตํ,ปฏิภยรหิตตฺโต สีหราชา’ว ราชา;

นิชนครสมีปายาตเมตํ นรินฺทํ,อมิตพลมมโหเฆโนตฺถรนฺตา’ภิยายิ.

그러자 굴 입구에 다가온 코끼리 왕을 본 사자왕처럼 두려움 없는 왕은, 자기 도성 근처까지 온 그 왕을 무한한 군대의 큰 물결로 덮치며 맞서 나갔습니다.

๒๘๖.

286.

อุทิตพหฬธูลีปาฬิรุทฺธนฺตฬิกฺโข,สมทวิวิธโยธาราวสํรมฺภภีเม;

นิสิตสรสตาลีวสฺสธารากราเฬ,อชินิ มหติ ยุทฺเธ ปณฺฑุโก ขีรธารํ.

솟아오른 짙은 먼지 구름이 허공을 가로막고, 흥분한 여러 전사들의 고함으로 무시무시하며, 날카로운 화살비가 쏟아지는 치열하고 거대한 전쟁에서 판두 왕은 키라다라를 물리쳤습니다.

๒๘๗.

287.

อถ นรปติเสฏฺโฐ สงฺคเหตฺวาน รฏฺฐํ,นิช ตนุช วรสฺมึ รชฺชภารํ นิธาย;

สุคต ทสน ธาตุํ สมฺปฏิจฺฉาปยิตฺวา,ปหิณิ จ คุหสีวํ สกฺกริตฺวา สรฏฺฐํ.

그 후 국왕들 중의 으뜸인 그는 나라를 수습하고 자신의 고귀한 아들에게 왕권을 맡겼으며, 여래의 치사리를 전해주고 구하시바를 예우하여 자기 나라로 돌려보냈습니다.

๒๘๘.

288.

สุวิรมวนีปาโล สญฺญมํ อชฺฌุเปโต,วิวิธ วิภว ทานายาจเก ตปฺปยิตฺวา;

ติทสปุร สมาชํ เทหเภทา ปยาโต,กุสล ผลมนปฺปํ ปตฺถิตํ ปจฺจลตฺถ.

용맹한 왕은 절제를 실천하고 다양한 재물의 보시로 간청하는 자들을 만족시켰으며, 죽은 후 삼십삼천의 모임으로 가서 원하던 큰 선업의 과보를 얻었습니다.

๒๘๙.

289.

นรปติ คุหสีโว ตํ มุนินฺทสฺส ธาตุํ,สกปุรมุปเนตฺวา สาธุ สมฺมานยนฺโต;

สุคติ คมน มคฺเค ปาณิโน โยชยนฺโต,สุจริต มภิรูปํ สญฺจิณนฺโต วิหาสิ.

구하시바 왕은 그 부처님의 사리를 자기 도성으로 모셔와 잘 공경하였고, 중생들을 천상에 이르는 길로 인도하며 아름다운 선행을 쌓으며 지냈습니다.

๒๙๐.

290.

อคณิตมหิมสฺสุชฺเช นิรญฺโญ ตนูโช,ปุริม วยสิ เยวารทฺธสทฺธาภิโยโค;

ทสพล ตนุธาตุํ ปูชิตุํ ตสฺส รญฺโญ,ปุรวร มุปายาโต ทนฺตนาโม กุมาโร.

헤아릴 수 없는 위엄을 지닌 웃제니 왕의 아들인 단타라는 이름의 왕자는 젊은 나이에 이미 신심을 닦는 데 전념하였는데, 부처님의 신사리에 공양하기 위해 그 왕의 도성에 도착했습니다.

๒๙๑.

291.

คุณชนิต ปสาทํ ตํ กลิงฺคาธินาถํ,นิขิล คุณ นิวาโส โส กุมาโร กริตฺวา;

วิวิธ มหวิธานํ สาธุสมฺปาทยนฺโต,อวสิ สุคตธาตุํ อนฺวหํ วนฺทมาโน.

온갖 덕성의 안식처인 그 왕자는 칼링가 왕의 덕성에 감화되어 그를 기쁘게 하였고, 여러 가지 성대한 의식을 잘 치르며 매일 여래의 사리에 예배하며 머물렀습니다.

๒๙๒.

292.

อภวิ จ คุหสีวสฺสาวนีสสฺส ธิตา,วิกจ กุวลยกฺขี หํสกนฺตาภิยาตา;

วทน ชิต สโรชา หาริธมฺมิลฺลภารา,กุจภรนมิตงฺคิ เหม มาลาภิธานา.

또한 구하시바 왕에게는 헤마말라라 불리는 딸이 있었는데, 활짝 핀 푸른 연꽃 같은 눈과 백조처럼 우아한 걸음걸이를 가졌으며, 얼굴은 연꽃보다 아름답고 매력적인 머리카락과 풍만한 몸매를 가진 미인이었습니다.

๒๙๓.

293.

อขิลคุณนิธานํ พนฺธุภาวานุรูปํ,สุวิมลกุลชาตํ ตํ กุมารํ วิทิตฺวา;

นรปติ คุหสีโว อตฺตโน ธีตรํ ตํ,อททิ สพหุมานํ ราชปุตฺตสฺส ตสฺส.

구하시바 왕은 그 왕자가 온갖 덕의 보관소이며 혼인하기에 적합하고 매우 청정한 가문 출신임을 알고, 자신의 그 딸을 큰 경의를 표하며 그 왕자에게 주었습니다.

๒๙๔.

294.

มนุชปติ กุมารํ ธาตุรกฺขาธิกาเร,ปจุรปริชนํ ตํ สพฺพถา โยชยิตฺวา;

คว มหิส สหสฺสาทีหิ สมฺปีณยิตฺวา,สก วิภว สริกฺเข อิสฺสรตฺเต ฐเปสิ.

왕은 왕자에게 사리를 수호하는 직책을 맡기고 많은 시종을 붙여주었으며, 수천 마리의 가축 등으로 풍족하게 하여 자신의 권세와 대등한 지위에 두었습니다.

๒๙๕.

295.

สมรภุวิ วินฏฺเฐ ขีรธาเร นรินฺเท,มลยวนมุเปตา ภาคิเนยฺยา กุมารา;

ปพล มติ มหนฺตํ สํหริตฺวา พลคฺคํ,อุปปุรมุปคญฺฉุํ ธาตุยา คณฺหนตฺถํ.

키라다라 왕이 전쟁터에서 전사하자, 말라야 숲으로 도망쳤던 그의 조카 왕자들은 아주 강력하고 거대한 군대를 모아 사리를 빼앗기 위해 도성 근처로 왔습니다.

๒๙๖.

296.

อถ นครสมีเป เต นิเวสํ กริตฺวา,สวณกฏุกเมตํ สาสนํ เปสยึสุ;

สุคตทสนธาตุํ เทหิ วา ขิปฺปมมฺหํ,ยสสิริชนนึ วา กีฬ สงฺคามเกฬึ.

그 후 그들은 도성 근처에 진을 치고 듣기에 거북한 이런 전갈을 보냈습니다. "우리에게 속히 여래의 치사리를 내놓아라. 아니면 명예와 영광을 낳는 전쟁의 놀이를 시작하자."

๒๙๗.

297.

สปทิ ธรณิปาโล สาสนํ ตํ สุณิตฺวา,อวทิ รหสิ วาจํ ราชปุตฺตสฺส ตสฺส;

นหิ สติ มม เทเห ธาตุมญฺญสฺส ทสฺสํ,อหมปิ ยทิ เชตุํ เนว เต สกฺกุเณยฺยํ.

즉시 왕은 그 전갈을 듣고, 왕자에게 은밀하게 말하였다. '내 몸이 살아있는 한 다른 이에게 사리를 내주지 않으리라. 비록 내가 전쟁에서 이기지 못할지라도 결코 사리를 내주지 않으리라.'

๒๙๘.

298.

สุรนร นมิตํ ตํ ทนฺตธาตุํ คเหตฺวา,คหิต ทิชวิลาโส สีหฬํ ยาหิ ทีปํ;

อิติ วจนมุทารํ มาตุลสฺสาถ สุตฺวา,ตมวจ คุหสีวํ ทนฺตนาโม กุมาโร.

신들과 인간들이 경배하는 그 치사리(齒舍利)를 가지고, 브라만의 모습으로 변장하여 시할라 섬으로 가라. 삼촌의 이 고귀한 말씀을 듣고 단타나마 왕자는 구하시바 왕에게 이렇게 대답하였다.

๒๙๙.

299.

ตวจ มมจ โก วา สีหเฬ พนฺธุภูโต,ชินวรณสโรเช ภตฺติยุตฺโต จ โกวา;

ชลนีธิปรตีเร สีหฬํ ขุทฺทเทสํ,กถมหมติเนสฺสํ ทนฺตธาตุํ ชินสฺส.

저 먼 시할라 땅에 당신이나 저의 친척이 누가 있으며, 승리자의 발 연꽃에 신심을 가진 자가 누구이겠습니까? 바다 너머 저편에 있는 작고 먼 시할라 섬에 제가 어떻게 승리자의 치사리를 모시고 가겠습니까?

๓๐๐.

300.

ตมวทิ คุหสีโว ภาคิเนยฺยํ กุมารํ,ทสพลตนุธาตุ สณฺฐิตา สีหฬสฺมึ;

ภวภยหติทกฺโข วตฺตเต สตฺถุธมฺโม,คณนปถมตีตา ภิกฺขโว จาวสึสุ.

구하시바 왕은 조카인 왕자에게 이렇게 말하였다. '십력(부처님)의 신사리가 시할라에 안치되어 있다네. 윤회의 공포를 멸하는 데 능숙한 스승의 가르침이 그곳에 살아있고, 헤아릴 수 없이 많은 비구들이 머물고 있다네.'

๓๐๑.

301.

มม จ ปิยสหาโย โส มหาเสน ราชา,ชินจรณสโรชทฺวนฺทเสวาภิยุตฺโต;

สลิลมปิ จ ผุฏฺฐํ ธาตุยา ปตฺถยนฺโต,วิวิธรตนชาตํ ปาภตํ เปสยิตฺถ.

나의 친한 벗인 마하세나 왕은 승리자의 두 발 연꽃을 공양하는 데 전념하고 있다네. 그는 사리에 닿은 물조차 갈구하며, 여러 가지 보석으로 된 예물을 보내오기도 했지.'

๓๐๒.

302.

ปภวติ มนุชินฺโท สพฺพทา พุทฺธิมา โส,สุคตทสนธาตุํ ปูชิตุํ ปูชเนยฺยํ;

ปริจิตวิสยมฺหา วิปฺปวุตฺถํ ภวนฺตํ,วิวิธวิภวทานา สาธุ สงฺคณฺหิตุญฺจ.

지혜로운 그 왕은 공양받아 마땅한 수카타의 치사리를 언제나 공양할 수 있을 것이며, 정든 고국을 떠나온 그대를 다양한 재물로써 따뜻하게 보살펴 줄 것이라네.'

๓๐๓.

303.

นิช ทุหิตุปตึ ตํ อิตฺถมาราธยิตฺวา,นรปติ คุหสีโว สงฺคเหตฺวาน เสนํ;

รณธรณิมุเปโต โส กุมาเรหิ สทฺธึ,มรณปรวสตฺตํ อชฺฌคา ยุชฺฌมาโน.

자신의 사위에게 이와 같이 당부하고 나서, 구하시바 왕은 군대를 소집하였다. 그는 왕자들과 함께 전장에 나아가 싸우다가 죽음을 맞이하였다.

๓๐๔.

304.

อถ นรปติ ปุตฺโต ทนฺตนาโม สุณิตฺวา,สวณ กฏุกเมตํ มาตุลสฺสปฺปวตฺตึ;

คหิต ทิชวิลาโส ทนฺตธาตุํ คเหตฺวา,ตุริต ตุริต ภูโต โส ปุรมฺหา ปฬายิ.

그때 단타나마 왕자는 삼촌에 관한 이 가슴 아픈 소식을 듣고, 브라만의 모습으로 변장한 채 치사리를 가지고 서둘러 도성을 빠져나갔다.

๓๐๕.

305.

สรภส มุปคนฺตฺวา ทกฺขิณํ จาถ เทสํ,อวิจลิตสภาโว อิทฺธิยา เทวตานํ;

นทิมติมหตึ โส อุตฺตริตฺวาน ปุณฺณํ,นิทหิ ทสนธาตุํ วาลุการาสิมชฺเฌ.

그는 신속하게 남쪽 지방으로 향하였고, 신들의 신통력 덕분에 흔들림 없는 마음으로 매우 넓고 가득 찬 강을 건너 모래더미 속에 치사리를 숨겨 두었다.

๓๐๖.

306.

ปุน ปุรมุปคนฺตฺวา ตํ คหีตญฺญเวสํ,ภริยมปิ คเหตฺวา อาคโต ตตฺถ ขิปฺปํ;

สุคตทสนธาตุํ วาลุกาถุปกุจฺฉึ,ฐปิตมุปจรนฺโต อจฺฉิ คุมฺพนฺตรสฺมึ.

그는 다시 도성으로 돌아가 변장한 채 아내를 데리고 즉시 그곳으로 왔다. 모래 언덕 속에 안치해 둔 수카타의 치사리를 지극히 모시며 그는 숲속에 머물렀다.

๓๐๗.

307.

สปทิ นภสิ เถโร คจฺฉมาโน ปเนโก,วิวิธกิรณชาลํ วาลุการาสิถูปา;

อวิรฬิตมุเทนฺตํ ธาตุยา ตาย ทิสฺวา,ปณมิ สุคตธาตุํ โอตริตฺวาน ตตฺถ.

그때 하늘을 날아가던 한 장로가 모래더미 탑의 그 사리에서 뿜어져 나오는 찬란하고 끊임없는 빛줄기를 보고, 그곳에 내려와 수카타의 사리에 절을 올렸다.

๓๐๘.

308.

มุนิสุตมถ ทิสฺวา ชมฺปตี เต ปตีตา,นิชคมนวิธานํ สพฺพมาโรจยึสุ;

ทสพลตนุโช โส ธาตุรกฺขา นิยุตฺโต,ปรหิตนิรตตฺโต เต อุโภ อชฺฌภาสิ.

그 성자의 아들(장로)을 보고 기뻐하며 부부는 자신들이 오게 된 경위를 모두 이야기하였다. 사리를 수호하는 임무를 맡아 타인의 이익을 즐거워하는 그 십력의 아들(장로)은 그들 부부에게 이렇게 말했다.

๓๐๙.

309.

ทสพลตนุธาตุํ สีหฬํ เนถ ตุมฺเห,อคณิต ตนุเขทา วีตสารชฺชเมตํ;

อปิ จ คมนมคฺเค ชาตมตฺเต วิฆาเต,สรถ มมมเนโกปทฺทวจฺเฉททกฺขํ.

그대들은 몸의 고단함을 아랑곳하지 말고 두려움 없이 십력의 신사리를 시할라로 모시고 가십시오. 또한 가는 길에 어떤 장애가 생기거든, 온갖 재난을 끊어내는 데 능숙한 나를 기억하십시오.

๓๑๐.

310.

อิติ สุคตนนูโช ชมฺปตีนํ กเถตฺวา,ปุน’ปิ ตทนุรูปํ เทสยิตฺวาน ธมฺมํ;

ปุถุตรมปเนตฺวา โสกสลฺลญฺจ คาฬฺหํ,สกวสติมุเปโต อนฺตลิกฺเขน ธีโร.

이와 같이 수카타의 아들인 그 지혜로운 이는 부부에게 말하고, 다시 그들에게 알맞은 법을 설하여 깊은 슬픔의 화살을 널리 제거해 준 뒤, 공중으로 날아 자신의 거처로 돌아갔다.

๓๑๑.

311.

ภุชคภวนวาสี นินฺนคายาถ ตสฺสา,ภุชคปติ มหิทฺธิ ปณฺฑุหาราภิธาโน;

สกปุรปวรมฺหา นิกฺขมิตฺวา จรนฺโต,สมุปคมิ ตทา ตํ ฐานมิจฺฉาวเสน.

그때 그 강의 용궁에 살고 있던 판두하라라는 이름의 신통력이 큰 용왕이 자신의 훌륭한 도성을 나와 노닐다가, 뜻하는 바에 따라 그 장소에 이르게 되었다.

๓๑๒.

312.

วิมลปุลินถูปา โส สมุคฺคจฺฉมานํ,สสิรุจิรมรีจิชฺชาลมาโลกยิตฺวา;

ฐิตมถ มุนิธาตุํ วาลุการสิคพฺเภ,กิมิทมิติ สกงฺขํ เปกฺขมาโน อเวทิ.

그는 깨끗한 모래 탑에서 뿜어져 나오는 달빛처럼 아름다운 빛줄기를 보고, 모래더미 속에 성자의 사리가 모셔져 있음을 알게 되어 '이것이 무엇인가' 하며 의아해하며 바라보았다.

๓๑๓.

313.

สปทิ สพหุมาโน โส อสนฺทิสฺสมาโน,รตนมยกรณฺฑํ ธาตุยุตฺตํ คิลิตฺวา;

วิตตปุถุลเทโห โภคมาลาหิ ตุงฺคํ,กณกสิขริราชํ เวฐยิตฺวา สยิตฺถ.

즉시 그는 깊은 경외심을 품고 남들의 눈에 띄지 않게 사리가 든 보석 함을 삼켜버렸다. 그리고는 자신의 거대한 몸을 펼쳐 높은 황금산 줄기를 똬리로 감싸고 누워버렸다.

๓๑๔.

314.

สลิลนิธิสมีปํ ชมฺปตี คนฺตุกามา,ปุลินตลคตํ ตํ ทนฺตธาตุํ อทิสฺวา;

นยนสลิลธารํ โสกชาตํ กิรนฺตา,สุคตสุตวรํ ตํ ตงฺขเณ’นุสฺสรึสุ.

바닷가로 가고자 했던 부부는 모래 위에 두었던 그 치사리가 보이지 않자, 슬픔에 잠겨 눈물을 흘리며 그 순간 수카타의 훌륭한 아들(장로)을 떠올렸다.

๓๑๕.

315.

อถ สุคตสุโต โส จินฺติตํ สํวิทิตฺวา,อคมิ สวิธเมสํ โสกทินานนานํ;

อสุณิ จ ชินธาตุํ วาลุการาสิมชฺเฌ,นีหิตมปิ อทิฏฺฐํ ปูชิตํ ชมฺปตีหิ.

그러자 수카타의 아들은 그들의 생각을 알아차리고 슬픔으로 얼굴이 어두워진 그들 곁으로 왔다. 그리고 모래더미 속에 모셔두었으나 보이지 않게 된, 부부가 공양하던 승리자의 사리에 대해 들었다.

๓๑๖.

316.

สยิตมถ ยตีโส ทิพฺพจกฺขุปฺปภาวา,รตนคิรินิกุญฺเช นาคราชํ อปสฺสิ;

วิหคปติสรีรํ มาปยิ ตมฺมุหุตฺเต,วิตตปุถุลปกฺเขน’นฺตฬิกฺขํ ถเกนฺตํ.

그때 장로는 천안통의 힘으로 보석 산의 골짜기에 누워 있는 용왕을 보았다. 그는 그 순간 넓고 큰 날개로 하늘을 가리는 금시조의 모습으로 변신하였다.

๓๑๗.

317.

ชลธิมติคภีรํ ตํ ทฺวิธา โส กริตฺวา,ปพลปวนเวเคน’ตฺตโน ปกฺขเชน;

สรภส มหิธาวํ ภีมสํรมฺภโยคา,อภิคมิ ภุชคินฺทํ เมรุปาเท นิปนฺนํ.

그는 자신의 날개에서 나오는 강력한 바람의 힘으로 저 깊은 바다를 둘로 가르고, 맹렬하고 무시무시한 기세로 달려들어 메루산 기슭에 누워 있는 용왕에게 다가갔다.

๓๑๘.

318.

ชหิตภุชคเวโส ตงฺขเณ โส ผณินฺโท,ปฏิภยจกิตตฺโต สํขิปิตฺวาน โภเค;

สรภส มุปคนฺตฺวา ตสฺส ปาเท นมิตฺวา,วินยมธุรมิตฺถํ ตํ มุนีสํ อโวจ.

그 순간 용의 모습을 버린 용왕은 공포에 질려 똬리를 풀고 서둘러 다가와 그의 발에 절을 올리며, 그 성자에게 이와 같이 공손하고 부드럽게 말하였다.

๓๑๙.

319.

สกลชนหิตตฺถํ เอว ชายนฺติ พุทฺธา,ภวติ ชนหิตตฺถํ ธาตุมตฺตสฺส ปูชา;

อหมปิ ชินธาตุํ ปูชยิตฺวา มหคฺฆํ,กุสลผลมนปฺปํ สญฺจิณิสฺสํ’ติ คณฺหึ.

모든 사람의 이익을 위해 부처님들께서 태어나시듯, 사리에 올리는 공양 또한 사람들의 이익을 위한 것입니다. 저 또한 승리자의 고귀한 사리를 공양하여 많은 선업의 과보를 쌓고자 그것을 취하였나이다.

๓๒๐.

320.

อถ มนุชคณานํ สจฺจโพธารหานํ,วสติภวนเมสา นียฺยเต สีหฬํ ตํ;

มุนิวรตนุธาตุํ เตน เทหีติ วุตฺโต,ภุชคปติ กรณฺฑํ ธาตุคพฺภํ อทชฺชิ.

진리를 깨달을 만한 이들이 사는 저 시할라 섬으로 이 사리를 모셔가려 하니, 성자의 신사리를 내놓으라는 말을 듣고 용왕은 사리가 든 함을 건네주었다.

๓๒๑.

321.

วิหคปติตนุํ ตํ สํหริตฺวาน เถโร,ชลจรสตภีมา อณฺณวา อุปฺปติตฺวา;

สกลปถวิจกฺเก รชฺชลกฺขึ’ว ธาตุํ,นรปติตนุชานํ ชมฺปตีนํ อทาสิ.

장로는 금시조의 형상을 거두고, 수많은 수중 생물들이 있는 무시무시한 바다에서 솟아올라, 온 나라의 보배와도 같은 그 사리를 왕의 자손인 부부에게 전해주었다.

๓๒๒.

322.

อิติ กตพหุกาเร สํยมินฺเท ปยาเต,สุคตทสนธาตุํ มุทฺธนา อุพฺพหนฺตา;

มหติ วิปินเทวาทีหิ มคฺเค ปยุตฺเต,วิวิธมหวิธาเน เต ตโต นิกฺขมึสุ.

이와 같이 큰 도움을 준 장로가 떠난 뒤, 수카타의 치사리를 머리에 모시고서 숲의 신들이 마련해 준 길을 따라 여러 가지 성대한 의식을 행하며 그들은 그곳을 떠났다.

๓๒๓.

323.

มุทุสุรภีสมีโร กณฺฏกาทิวฺยเปโต,วิมลปุลินหารี อาสี สพฺพตฺถ มคฺโค;

อยนมุปคเต เต ทนฺตธาตุปฺปภาวา,นิคมนครวาสี สาธุ สมฺมานยึสุ.

부드럽고 향기로운 바람이 불고 가시덤불 등이 사라진, 깨끗한 모래가 깔린 아름다운 길이 도처에 펼쳐졌다. 그들이 길을 가는 동안 치사리의 위신력으로 마을과 도시의 거주자들이 그들을 극진히 예우하였다.

๓๒๔.

324.

กุสุมสุรภิจุณฺณากิณฺณหตฺถาหิ นิจฺจา,สกุตุกมนุยาตา กานเน เทวตาหี;

อจลคหณทุคฺคํ เขปยิตฺวาน มคฺคํ,อคมุมตุริตา เต ปฏฺฏนํ ตามลิตฺตึ.

향기로운 꽃가루를 손에 가득 쥐고 시종일관 호기심 어린 눈으로 따라오는 숲의 신들과 함께, 그들은 험준한 산길과 거친 길을 지나 지체 없이 타말리티 항구에 도착하였다.

๓๒๕.

325.

อจลปทรพทฺธํ สุฏฺฐิโตทารกูปํ,อุทิตปุถุลการํ ทกฺขนียามกญฺจ;

สยมภิมตลงฺกาคามินึ นาวเมเต,สปทิ สมุปรูฬฺหํ อทฺทสุํ วาณิเชหิ.

그들은 단단한 널빤지로 고정되고 훌륭하고 높은 돛대를 갖추었으며, 크고 넓은 선체에 노련한 항해사가 있는 배를 보았다. 마침 상인들이 타고 자신들이 원하던 랑카 섬으로 향하는 그 배에 즉시 올라탔다.

๓๒๖.

326.

อถ ทิชปวรา เต สีหฬํ คนฺตุมิจฺฉํ,สรภส มุปคนฺตฺวา นาวิกสฺสาวทึสุ;

สุติสุขวจสา โส สาธุวุตฺเตน เจสํ,ปมุทิตหทโย เต นาวมาโรปยิตฺถ.

그때 고귀한 브라만인 그들은 실론(Sīhaḷa)으로 가고자 하여 서둘러 선원에게 다가가서 말하였다. 그는 듣기 좋은 그들의 말과 훌륭한 품행에 마음이 기뻐서 그들을 배에 태웠다.

๓๒๗.

327.

ชลนิธิมภิรูฬฺเหสฺเวสุ อาทาย ธาตุํ,สมภวุมุปสนฺนา โลลกลฺโลลมาลา;

สมสุรภิมนุญฺโญ อุตฺตโร วายิ วาโต,วิมลรุจิรโสภา สพฺพถา’สุํ ทิสา’ปิ.

그들이 사리를 모시고 바다에 오르자 출렁이는 물결들이 잔잔해졌다. 은은한 향기를 머금은 기분 좋은 북풍이 불어왔고, 모든 방향이 맑고 아름답게 빛났다.

๓๒๘.

328.

นภสิ อสิตโสเภ เวนเตยฺโย’ว นาวา,ปพลปวนเวคา สตฺตตํ ธาวมานา;

นยนวิสยภาวาตีตตีราจลาทึ,ปวิสิ ชลธิมชฺฌํ เผณปุปฺผาภิกิณฺณํ.

검푸르게 빛나는 하늘 아래 가루다(Venateyya)처럼, 강한 바람의 힘으로 계속해서 달려가는 배는 눈에 보이던 해안과 산들로부터 멀어져 거품 꽃이 흩뿌려진 바다 한가운데로 들어갔다.

๓๒๙.

329.

อถ อภวิ สมุทฺโท ภีมสํวฏฺฏวาตา,ภีหตสิขริกูฏาการวีจิปฺปพนฺโธ;

สวนภิทุรโฆราราวรุนฺธนฺตลิกฺโข,ภยจกิตมนุสฺสกฺกนฺทิโต สพฺพรตฺตึ.

그러자 바다에는 무서운 회오리바람이 불었고, 산봉우리처럼 거대한 파도들이 끊임없이 몰아쳤다. 귀를 찢는 듯한 무서운 소리가 하늘을 가득 채웠고, 공포에 질린 사람들의 비명소리가 밤새도록 이어졌다.

๓๓๐.

330.

อุทยสิขริสีสํ นูตนาทิจฺจพิมฺเพ,อุปคตวติ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจยมฺหิ;

สลิลนิธิชลํ ตํ สนฺตกลฺโลลมาลํ,อสิตมณิวิจิตฺตํ โกฏฺฏิมํ’วาวภาสิ.

그 밤이 지나고 해가 떠오르는 산꼭대기에 새로운 태양의 원반이 도달했을 때, 출렁이던 물결이 가라앉은 바닷물은 청색 보석으로 장식된 바닥처럼 빛났다.

๓๓๑.

331.

อถ วิตตผณาลี ภึสนา เกจิ นาคา,สุรภิกุสุมหตฺถา เกจิ ทิพฺพตฺตภาวา;

รุจิรมณิปทีเป เกจิ สนฺธารยนฺตา,นิชสิรสิ กโรนฺตา เกจิ กณฺฑุปฺปลานี.

그때 목을 펼친 무시무시한 나가(Nāga)들과 향기로운 꽃을 손에 든 천상의 존재들이 나타났다. 어떤 이들은 빛나는 보석 등불을 들고 있었고, 어떤 이들은 자신의 머리 위에 청련화를 올리고 있었다.

๓๓๒.

332.

ผุฏกุมุทกลาเป ชตฺตุเนเก วหนฺตา,กณกกลสมาลา อุกฺขิปตฺตา จ เกจิ;

ปวนจลิตเกตุคฺคาหกา เกจิ เอเก,รุจิร กณก จุณฺณาปุณฺณจงฺโคฏหตฺถา.

어떤 이들은 어깨에 활짝 핀 백련 다발을 메고 있었고, 어떤 이들은 황금 항아리들을 들어 올렸다. 어떤 이들은 바람에 흔들리는 깃발을 들고 있었고, 어떤 이들은 아름다운 황금 가루가 가득 담긴 함을 손에 들고 있었다.

๓๓๓.

333.

สลฬิตรมณิยํ เกจิ นจฺจํ กโรนฺตา,สลยมธุรคีตํ คายมานา’ว เกจิ;

ปจุรตุริยภณฺเฑ อาหนนฺตา’ว เอเก,มุนิวรตนุธาตุํ ปูชิตุํ อุฏฺฐหึสุ.

어떤 이들은 우아하고 아름답게 춤을 추고, 어떤 이들은 리듬에 맞춰 감미로운 노래를 불렀으며, 어떤 이들은 수많은 악기를 연주하며 성자(부처님)의 신사리(身舍利)를 공양하기 위해 일어났다.

๓๓๔.

334.

รุจิรกจกลาปา ราชกญฺญาย ตสฺสา,มุนิวรทสนํ ตํ นิคฺคเตวินฺทุเลขา;

อุชุรชตสลากา สนฺนิเภ มุญฺจิ รํสี.

아름다운 머릿결을 가진 공주의 머리에서 성자(부처님)의 치사리(齒舍利)가 나오자, 마치 초승달이 뜬 것처럼 곧은 은빛 막대기와 같은 광채를 내뿜었다.

๓๓๕.

335.

อตุลิตมนุภาวํ ธาตุยา เปกฺขตํ ตํ,ปมุทิตหทยานํ ตงฺขเณ ปนฺนคานํ;

ปฏิรวหริตานํ สาธุวาทาทิกานํ,คคนมปริยนฺตํ’วาสิ วิตฺถาริตานํ.

사리의 비길 데 없는 위신력을 본 나가들은 그 순간 마음이 기뻐져 "장하도다(Sādhu)"라고 외쳤고, 그 환호성은 끝없는 하늘까지 울려 퍼졌다.

๓๓๖.

336.

ปวิสิ สุคต ทาฐาธาตุ สา โมฬิคพฺภํ,ปุน คคนตลมฺหา โอตริตฺวาน ตสฺสา;

ผณธรนิวหา เต ตํ ตรึ วารยิตฺวา,มหมกรุมุทารํ สตฺตรตฺตินฺทิวํหิ.

부처님의 치사리는 다시 하늘에서 내려와 그녀의 머리카락 속으로 들어갔다. 그 나가 무리들은 배가 가는 것을 막고 7일 낮밤 동안 장엄한 공양을 올렸다.

๓๓๗.

337.

อจลมิว วิมานํ อนฺตลิกฺขมฺหิ นาวํ,คติวิรหิตมมฺโหราสิมชฺฌมฺหิ ทิสฺวา;

ภยวิลุลิตจิตฺตา ชมฺปตี เต สมคฺคา,ทสพลตนุชํ ตํ อิทฺธิมนฺตํ สรึสุ.

바다 한가운데서 배가 움직이지 않고 마치 허공에 떠 있는 궁전처럼 멈춰 있는 것을 보고, 두려움에 마음이 어지러워진 부부는 십력자(부처님)의 아들인 신통력 있는 장로를 떠올렸다.

๓๓๘.

338.

สปทิ มุนิสุโต โส จิตฺตเมสํ วิทิตฺวา,นภสิ ชลธราลี มทฺทมาโน’ภิคนฺตฺวา;

วิหคปติสรีรํ มาปยิตฺวา มหนฺตํ,ภยจกิตภุชงฺเค เต ปฬาเปสิ ขิปฺปํ.

즉시 성자의 아들(장로)은 그들의 마음을 알고 구름 떼를 가르며 하늘로 날아왔다. 그는 거대한 가루다의 형상으로 변신하여 공포에 질린 용(Nāga)들을 서둘러 쫓아버렸다.

๓๓๙.

339.

อิตฺถํ พุทฺธิสุเต ภุชงฺคชนิตํ ภีตึ สเมตฺวา คเต,สา นาวา ปวนา ปกมฺปิตธชา ตุงฺคํ ตรงฺคาวลึ;

ภีนฺทนฺตี คติเวคสา ปุถุตรํ เมฆาวลีสนฺนิภํ,ลงฺกาปฏฺฏนโมตริตฺถ สหสา เถรสฺส ตสฺสิทฺธิยา.

이처럼 부처님의 아들이 용들이 일으킨 두려움을 잠재우고 떠나자, 깃발이 바람에 휘날리는 배는 높은 파도들을 가르고 구름 떼 같은 넓은 바다를 가로질러 그 장로의 신통력으로 인해 순식간에 실론(Laṅkā) 항구에 도착했다.

จตุตฺโถ ปริจฺเฉโท.

제4장.

๓๔๐.

340.

สํวจฺฉรมฺหิ นวมมฺหิ มหาทิเสน,ปุตฺตสฺส กิตฺติสิริเมฆนราธิปสฺส;

เต ชมฺปตี ตมถ ปฏฺฏนโมตริตฺวา,เทวาลเย ปฏิวสึสุ มโนภิราเม.

마하세나 왕의 아들인 키티시리메가(Kittisirimegha) 왕의 치세 제9년에, 그 부부는 항구에 내려서 마음을 즐겁게 하는 사원(Devālaya)에 머물렀다.

๓๔๑.

341.

ทิสฺวาน เต ทฺวิชวโร ปถิเก นิสายํ,สนฺตปฺปยิตฺถ มธุราสนปานเกหิ;

รตฺติกฺขเย จ อนุราธปุรสฺส มคฺคํ,ฉายาปตีนมถ โส อภิเวทยิตฺถ.

밤에 그 여행자들을 본 어떤 훌륭한 브라만은 달콤한 음식과 음료로 그들을 대접했다. 밤이 지나자 그는 그 부부에게 아누라다푸라(Anurādhapura)로 가는 길을 가르쳐 주었다.

๓๔๒.

342.

อาทาย เต ทสนธาตุวรํ ชินสฺส,สมฺมานิตา ทฺวิชวเรน’ถ ปฏฺฏนมฺหา;

นิกฺขมฺม ทูรตรมคฺคมติกฺกมิตฺวา,ปทฺวารคามมนุราธปุรสฺส’คญฺฉุํ.

승리자(부처님)의 고귀한 치사리를 모신 그들은 브라만의 환대를 받으며 항구를 떠나, 먼 길을 지나 아누라다푸라 성문의 마을에 도착했다.

๓๔๓.

343.

ยํ ธมฺมิกํ นรวรํ อภิตกฺกยิตฺวา,ชายาปตี วิสยเมตมุปาคมึสุ;

ตํ วฺยาธินา สมุทิเตน มหาทิเสน,ลงฺกิสฺสรํสุจิรกาลกตํ สุณึสุ.

그 부부가 기대하고 이 나라에 왔던 법다운 왕인 실론의 통치자 마하세나가 병이 들어 이미 오래전에 서거했다는 소식을 들었다.

๓๔๔.

344.

โสเกน เต สิขริเนว สมุคฺคเตน,อชฺโฌตฺถฏา พหุตรํ วิลปีํสุ มุฬฺหา;

กายึสุ เตสมถ มุจฺฉิตมานสานํ,สพฺพา ทิสา จ วิทิสา จ ฆนนฺธการา

산처럼 솟구친 슬픔에 짓눌린 그들은 크게 울며 망연자실했다. 정신이 혼미해진 그들에게 모든 방향과 그 사이사이의 공간이 짙은 어둠처럼 보였다.

๓๔๕.

345.

สุตฺวาน กิตฺติสิริเมฆนราธิปสฺส,รชฺเชฐิตสฺส รตนตฺตยมามกตฺตํ;

วสฺเสน นิพฺพุตมหาทหนา’ว กจฺฉา,เต ชมฺปตี สมภวุํ หตโสกตาปา.

왕위에 오른 키티시리메가 왕이 삼보를 지극히 받든다는 소식을 듣고, 마치 숲의 큰 불이 비에 꺼지듯 그 부부의 슬픔과 고통이 사라졌다.

๓๔๖.

346.

สุตฺวาน เมฆคิรินามมหาวิหาเร,ภิกฺขุสฺส กสฺสจิ นราธิปวลฺลภตฺตํ;

ตสฺส’นฺติกํ สมุปคมฺม กตาติเถยฺยา,ธาตุปฺปวตฺติมวทึสุ อุโภ สเมจฺจ.

메가기리(Meghagiri)라는 이름의 대정사에 왕의 총애를 받는 어떤 수행자가 있다는 말을 듣고, 그에게 가서 환대를 받은 뒤 두 사람은 함께 사리가 온 내력을 말했다.

๓๔๗.

347.

สุตฺวาน โส มุนิวโร ทสนปฺปวตฺตึ,หฏฺโฐ ยถามตรเสน’หิสิตฺตคตฺโต;

เคเห สเก สปทิ ปฏฺฏวิตานเกหิ,วฑฺเฒสิ ธาตุมมลํ สมลงฺกตมฺหิ.

그 수행자는 치사리의 내력을 듣고 마치 불사(不死)의 감로수로 몸을 적신 듯 기뻐하며, 즉시 자신의 처소에 비단 천막을 치고 잘 장식하여 맑고 깨끗한 사리를 모셨다.

๓๔๘.

348.

เตสญฺจ ชานิปติกานมุภินฺนเมโส,กตฺวาน สงฺคหมุฬารตรํ ยถิจฺฉํ;

วุตฺตนฺตเมตมภิเวทยิตุํ ปสตฺถํ,ลงฺกาธิปสฺส สวิธํ ปหิณิตฺถ ภิกฺขุํ.

그는 그 부부에게 원하는 만큼 융숭한 대접을 베푼 뒤, 이 찬탄할 만한 소식을 전하기 위해 실론의 왕에게 비구를 보냈다.

๓๔๙.

349.

ราชา วสนฺตสมเย สห กามินีหิ,อุยฺยานเกฬิสุข เมกทิเน’นุโภนฺโต;

อาคจฺฉมานมถ ตตฺถ สุทุรโต’จ,ตํ วิปฺปสนฺนมุขวณฺณมปสฺสิ ภิกฺขุํ.

어느 봄날 왕이 여인들과 함께 공원에서 유희를 즐기던 중, 멀리서 밝고 맑은 얼굴빛을 띤 비구가 다가오는 것을 보았다.

๓๕๐.

350.

โส สํยมิ สมุปคมฺม นราธิปํ ตํ,วุตฺตนฺตเมตมภิเวทยิ ตุฏฺฐจิตฺโต;

สุตฺวาน ตํ ปรมปีติภรํ วหนฺโต,สมฺปตฺตจกฺกรตโน’ว อโหสิ ราชา.

그 수행자는 왕에게 다가가 기쁜 마음으로 이 소식을 전했다. 그 소식을 들은 왕은 지극한 기쁨에 휩싸였는데, 마치 전륜성왕이 수레바퀴 보배(輪寶)를 얻은 것과 같았다.

๓๕๑.

351.

ลงฺกิสฺสโร ทฺวิชวรา ชินทนฺตธาตุ,มาทาย ชานิปตโย อุภเย สเมจฺจ;

เอสฺสนฺติ ลงฺกมจิเรน อิตีริตํ ตํ,เนมิตฺติกสฺส วจนญฺจ ตถํ อมญฺญิ.

실론의 왕은 "고귀한 브라만 부부가 함께 승리자(부처님)의 치사리를 모시고 곧 실론에 올 것이다"라고 했던 예언가의 말이 진실임을 알게 되었다.

๓๕๒.

352.

ราชา ตโต มหติยา ปริสาย สทฺธึ,ตสฺสานุราธนครสฺส ปุรุตฺตราย;

อาสาย ตํ สปทิ เมฆคิรึ วิหารํ,สทฺโธ อคญฺฉิ ปทสา’ว ปสนฺนจิตฺโต.

그 후 왕은 큰 무리를 거느리고 그 아누라다푸라 성의 북쪽에 있는 메가기리 정사를 향해 신심 깊고 맑은 마음으로 직접 걸어서 갔다.

๓๕๓.

353.

ทิสฺวา ตโต สุคตธาตุมลพฺภเนยฺยํ,อานนฺทชสฺสุนิวเหหิ จ ตารหารํ;

สิญฺจํ วิธาย ปณิธึ พหุมานปุพฺพํ,โรมญฺจกญฺจุกธโร อิติ จินฺตยิตฺถ.

거기서 얻기 어려운 부처님의 사리를 보고 기쁨의 눈물을 진주 목걸이처럼 흘리며, 존경의 마음을 다해 서원을 세운 뒤 전율하며 이렇게 생각했다.

๓๕๔.

354.

โส’หํ อเนกรตนุชฺชลโมฬิธารึ,ปูเชยฺยมชฺช ยทิ ทุจฺจชมุตฺตมงฺคํ;

โลกตฺตเยกสรณสฺส ตถาคตสฺส,โน ธาตุยา มหมนุจฺฉวิกํ กเรยฺยํ.

내가 만약 오늘 수많은 보석으로 빛나는 왕관을 쓴, 버리기 어려운 이 머리를 공양한다면, 삼계의 유일한 귀의처이신 여래의 사리에 걸맞은 커다란 공양을 올리는 것이 아니겠는가.

๓๕๕.

355.

เอตํ ปหูตรตนํ สธนํ สโภคฺคํ,สมฺปูชยํ อปิ ธราวลยํ อเสสํ;

ปูชํ กโรมิ ตทนุจฺฉวิกํ อหํ’ติ,จินฺเตยฺย โกหิ ภุวเนสุ อมูฬฺหติตฺโต.

“이것은 수많은 보석과 재물과 소유물이다. 온 대지를 남김없이 다 바쳐 공양하더라도, 내가 그에 걸맞은 공양을 올리고 있는 것인가?” 세상에 미혹되지 않은 자 중에 누가 이와 같이 생각하겠는가?

๓๕๖.

356.

ลงฺกาธิปจฺจมิทมปฺปตรํ มมาสิ,พุทฺโธ คุเณหิ วิวิเธหิ ปมาณ สุญฺโญ;

โส’หํ ปริตฺตวิภโว ติภเวกนาถํ,ตํ ตาทิสํ ทสพลํ กถมจฺจยิสฺสํ.

“이 실론의 통치권은 내게 너무나 보잘것없으나, 부처님은 갖가지 공덕으로 그 끝을 알 수 없는 분이다. 보잘것없는 재산을 가진 내가 어떻게 그와 같은 십력(十力)을 갖춘 삼계의 유일한 구세주를 공양할 수 있겠는가?”

๓๕๗.

357.

อิตฺถํ ปุนปฺปุน ตเทว วิจินฺตยนฺโต,อาปชฺชิ โส ธิติยุโต’ปิ วิสญฺญิภาวํ;

สํวีชิโต สปทิ จามรมารุเตน,ขินฺเนน เสวกชเนน อลตฺถ สญฺญํ.

이와 같이 거듭거듭 생각하던 중, 용기 있는 그였음에도 의식을 잃고 쓰러졌다. 곧이어 하인들이 슬퍼하며 부채의 바람으로 그를 깨우자 다시 의식을 되찾았다.

๓๕๘.

358.

โถกมฺปิ พีชมถ วา อภิโรปยนฺตา,เมธาวิโน มหติยา’ปิ มสุนฺธราย;

กาเลน ปตฺต ตว ปุปฺผผลทิกานิ,วินฺทนฺติ ปตฺถิตผลานิ อนปฺปกานิ.

지혜로운 이들은 광활한 대지에 아주 작은 씨앗이라도 심어두면, 때가 되어 꽃과 열매 등을 맺어 원하던 풍성한 결실을 얻는다.

๓๕๙.

359.

เอวํ คุเณหิ วิวิเธหิ’ปิ อปฺปเมยฺย,ธมฺมิสฺสรมฺหิ มหมปฺปตรมฺปิ กตฺวา;

กาลจฺจเยน ปริณาม วิเสสรมฺมํ,สคฺคาปวคฺคสุขมปฺปฏิมํ ลภิสฺสํ.

이와 같이 갖가지 공덕으로 헤아릴 수 없는 법의 왕께 아주 작은 공양이라도 올린다면, 시간이 흐른 뒤에 그 과보로 수승하고 즐거운 천상과 해탈의 비길 데 없는 행복을 얻게 될 것이다.

๓๖๐.

360.

อิตฺถํ วิจินฺติย ปโมทภราติเรก,สมฺปุณฺณจนฺทิมสริกฺขมุโข นรินฺโท;

สพฺพญฺญุโน ทสนธาตุวรสฺส ตสฺส,ปูเชสิ สพฺพมปิ สีหฬทีปเมตํ.

이와 같이 생각하며 기쁨이 넘쳐 만월과 같은 얼굴을 한 왕은, 일체지자이신 부처님의 고귀한 치사리를 위해 이 실론섬 전체를 공양 올렸다.

๓๖๑.

361.

ภิกฺขู’ปิ เตปิฏก ชาตกภาณกาทิ,ตกฺกคมาทิ กุสลา อปิ พุทฺธิมนฺโต;

วตฺถุตฺตเยกสรณา อปิ โปรวคฺคา,โกตุหลา สปทิ สนฺนิปตึสุ ตตฺถ.

삼장과 본생경 등에 능통하고 지혜로운 비구들과 삼보를 유일한 귀의처로 삼는 옛 가문의 사람들도 호기심에 이끌려 즉시 그곳으로 모여들었다.

๓๖๒.

362.

ราชา ตโต มหติย ปริสาย มชฺเฌ,อิจฺจพฺรุวี มุนิวโร หิ สุสุกฺกทาโฐ;

ทาฐา ชินสฺส ยทิ โอสธิตารกา’ว,เสตา ภเวยฺย กิมยํ มลินาวภาสา.

그 후 왕은 대중들 가운데서 이렇게 말했다. “성자의 치아는 참으로 희고 깨끗합니다. 만약 부처님의 치아가 샛별과 같다면 어찌하여 이렇게 어두운 빛을 띠고 있습니까?”

๓๖๓.

363.

ตสฺมึ ขเณ ทสนธาตุ มุนิสฺสรสฺส,ปกฺเข ปสาริย ทุเว วิย ราชหํสี;

วิตฺถาริตํ’สุนิ วหา คคนงฺคนมฺหิ,อาวฏฺฏโต ฉวิ ชเวน มุหุตฺตมตฺตํ.

그 순간 성자의 치사리는 마치 두 마리의 왕거위가 날개를 펼치듯 허공으로 솟구쳐 올라, 순식간에 원을 그리며 잠시 동안 광채를 내뿜었다.

๓๖๔.

364.

ปจฺจคฺฆมตฺถรณกํ สิตมตฺถริตฺวา,ภทฺทาสนมฺหิ วินิธาย มุนินฺทธาตุํ;

ตํ ชาติปุปฺผนิกเรน ถเกสิ ราชา,วสฺสจฺจยมฺพุธรกูฏสมปฺปเภน.

왕은 진귀하고 하얀 융단을 깔고 보좌 위에 성자의 사리를 모신 후, 비가 갠 뒤의 구름 더미처럼 하얀 재스민 꽃더미로 사리를 덮었다.

๓๖๕.

365.

อุคฺคมฺม ขิปฺปมถ ธาตุ มุนิสฺสรสฺส,สา ปุปฺผราสิสิขรมฺหิ ปติฏฺฐหิตฺวา;

รํสีหิ ทุทฺธธวเลหิ วิโรจมานา,สมฺปสฺสตํ อนิมิเส นยเน อกาสิ.

그러자 성자의 사리는 즉시 솟구쳐 올라 꽃더미 꼭대기에 머물렀고, 우유처럼 하얀 광채로 빛나며 보는 이들로 하여금 눈을 뗄 수 없게 만들었다.

๓๖๖.

366.

ตํ ธาตุมาสนคตมฺหิ ปติฏฺฐเปตฺวา,ขีโรทเอเณปฏลปฺปฏิเม ทุกุเฬ;

ฉาเทสิ สาฏกสเตหิ มหารเหหิ,ภิยฺโย’ปิ โส อุปปริกฺขิตุกามตาย.

사리를 다시 보좌 위에 모시고 우유 거품 같은 흰 비단으로 덮은 후, 왕은 다시 사리의 신통력을 확인하고자 값비싼 천 백 장으로 그것을 덮었다.

๓๖๗.

367.

อพฺภุคฺคตา สปทิ วตฺถสตานิ เภตฺวา,เสตมฺพุโททรวินิคฺคตจนฺทิมา’ว;

ฐตฺวาน สา อุปริ เตสมภาสยิตฺถ,รํสีหิ กุนฺทวิสเทหิ ทิสา สมนฺตา

사리는 즉시 백 장의 천을 뚫고 솟아올라, 마치 흰 구름 속에서 나타난 달처럼 그 위에 머물며 자스민 꽃처럼 하얀 광채로 사방을 비추었다.

๓๖๘.

368.

ตสฺมึ ขเณ วสุมตี สห ภูธเรหิ,คชฺชิตฺถ สาธุวจนํ’ว สมุคฺคิรนฺตี;

ตํ อพฺภูตํ วิย สเมกฺขิตุมมฺพุราสิ,โส นิจฺจโล อภวิ สนฺตตรงฺคพาหุ.

그 순간 대지는 산들과 함께 ‘사두’라고 외치는 듯 진동하였고, 바다는 그 이적을 보려는 듯 파도라는 팔을 가라앉히고 고요해졌다.

๓๖๙.

369.

มตฺเตภกมฺปิตสุปุปผิตสาลโต’ว,ภสฺสึสุ ทิพฺพกุสุมานิ’ปิ อนฺตฬิกฺขา;

นจฺเจสุ จาตุริยยมจฺฉริยํ ชนสฺส,สนฺทสฺสยึสุ คคเน สุรสุนฺทรี’ปิ.

취한 코끼리가 흔드는 만개한 살라 나무에서 꽃이 떨어지듯 허공에서 천상의 꽃들이 떨어졌고, 천녀들도 허공에서 춤을 추며 사람들에게 놀라운 구경거리를 선사했다.

๓๗๐.

370.

อานนฺทสญฺชนิตตารรวาภิรามํ,คายึสุ คีตมมตาสนคายกา’ปิ;

มุญฺจึสุ ทิพฺพตุริยานิ’ปิ วาทิตานิ,คมฺภีรมุจฺจมธุรํ ทฺวิคุณํ นินาทํ.

천상의 가수들도 기쁨에 넘쳐 아름다운 목소리로 노래를 불렀고, 천상의 악기들도 연주되어 깊고 높으며 감미로운 소리가 울려 퍼졌다.

๓๗๑.

371.

สํสิพฺพิตํ รชตรชฺชุสตานุการี,ธาราสเตหิ วสุธมฺพรมมฺพุเทน;

สพฺพา ทิสา ชลทกุฏมหคฆิเยสุ,ทิตฺตาจิรชฺชุติปทีปสตาวภาสา.

하늘에서는 구름이 수백 줄기의 은빛 밧줄 같은 빗줄기를 대지에 내렸고, 모든 방향의 구름 끝에는 수백 개의 등불 같은 번갯불이 번쩍였다.

๓๗๒.

372.

อาธุยมาน มลยาวล กานนนฺโต,สมถุลฺล ปุปฺผช ปราคหราภิหาริ;

เสโทท พินฺทุคณ สํหรณปฺปวีโณ,มนฺทํ อวาสิ สิสิโร อปิ คนฺธวาโห.

말라야 산맥의 숲에서 불어오는, 만개한 꽃들의 꽃가루를 머금고 땀방울을 씻어주는 시원하고 향기로운 바람이 부드럽게 불어왔다.

๓๗๓.

373.

ราชา ตมพฺภุตมเวกฺขิย ปาฏิหีรํ,โลกุสฺสวํ พหุตรญฺจ อทิฏฺฐปุพฺพํ;

จิปฺผาริตกฺขิยุคโล ปรมปฺปโมทา,ปูชํ กริตฺถ มหตึ รตนาทิเกหิ.

왕은 일찍이 본 적 없는 이 놀라운 이적과 세상의 축제를 보고 두 눈을 크게 뜨며 지극한 기쁨 속에서 보석 등으로 성대한 공양을 올렸다.

๓๗๔.

374.

โส ธาตุมตฺตสิรสา’ถ สมุพฺพหนฺโต,ฐตฺวา สมุสฺสิต สิตาตปวารณมฺหิ;

จิตฺตตฺถเร รถวเร สิตวาชิยุตฺเต,ลกฺขินิธานนุราธปุรํ ปเวกฺขิ.

왕은 사리를 자신의 머리 위에 받들어 모시고, 하얀 차양을 높이 세우고 화려한 카펫을 깐 흰 말이 끄는 수레에 올라 길상의 보고인 아누라다푸라로 들어갔다.

๓๗๕.

375.

เทวินฺท มนฺทิร สเม สมลงฺกตมฺหิ,ราชา สกมฺหิ ภวเน อตุลานุภาโว;

สีหาสเน ปฏิก โกชว สนฺถตมฺหิ,ธาตุํ ฐเปสิ มุนิโน สสิตาตปตฺเต.

천주(인드라)의 궁전처럼 장엄하게 꾸며진 자신의 궁전에서, 위신력을 갖춘 왕은 하얀 차양 아래 보좌의 흰 담요 위에 부처님의 사리를 모셨다.

๓๗๖.

376.

อนฺโต’ว ภุมิปติ ธาตุฆรํ มหคฺฆํ,กตฺวาน ตตฺถ วินิธาย มุนินฺทธาตุํ;

สมฺปูชยิตฺถ วิวิเธหิ อุปายเนหิ,รตฺตีนฺทิวํ ติทิวโมกฺข สุขาภิกงฺขี.

왕은 궁전 안에 값진 사리각을 짓고 그곳에 성자의 사리를 모신 뒤, 천상의 해탈의 행복을 염원하며 밤낮으로 갖가지 예물로 공양을 올렸다.

๓๗๗.

377.

เตสญฺจ ชานิปติกานมุภินฺนเมว,ตุฏฺโฐ พหูนิ รตนาภรณาทิกานิ;

คาเมจ อิสฺสรกุเลก นีวาสภุเต,ทตฺวาน สงฺคหมกาสิ ติสีหฬินฺโท.

또한 실론의 왕은 그 부부에게 만족하여 많은 보석과 장신구 등을 하사하고, 명망 있는 가문들이 사는 마을을 주어 그들을 보살폈다.

๓๗๘.

378.

สงฺคมฺม ชานปท เนคม นาคราที,อุกฺกณฺฐิตา สุคตธาตุมปสฺสมานา;

โลกุตฺตมสฺส จริตานิ อภิตฺถวนฺตา,อุคฺโฆสยึสุ ธรณีปติสนฺนิธานิ;

ธมฺมิสฺสโร สกลโลกหิตาย โลเก,ชายิตฺถ สพฺพชนตาหิตมาจริตฺถ;

วิตฺถาริตา พหุชนสฺส หิตาย ธาตุ,อิจฺฉาม ธาตุมภิปูชยิตุํ มยมฺปิ.

지방과 시장과 도시의 사람들이 모여들어 부처님의 사리를 뵙지 못해 안타까워하며, 세존의 덕행을 찬탄하며 왕의 처소 근처에서 크게 외쳤다. “법의 주인께서는 온 세상의 이익을 위해 세상에 나투시어 모든 중생의 행복을 행하셨습니다. 많은 이들의 이익을 위해 사리가 널리 공개되기를 바라오니, 저희도 사리에 공양하게 해주소서.”

๓๘๐.

380.

โส สนฺนิปาติย มหีปติ ภิกฺขุสงฺฆ,มารามวาสิมนุราธปุโรปกณฺเฐ;

อชฺฌาสยํ ตมภิเวทยิ สตฺถุธาตุ,ปูชาย สนฺนิปติตสฺส มหาชนสฺส.

왕은 아누라다푸라 근처의 사찰에 거주하는 비구 승가를 소집하여, 사리를 공양하기 위해 모여든 대중들의 염원을 전했다.

๓๘๑.

381.

เถโร ตหึ มหติ ภิกฺขุคเณ ปเนโก,เมธาพเลน อสโม กรุณาธิวาโส;

เอวํ ติสีหฬปติสฺส มหามติสฺส,โลกตฺถจารจตุรสฺส นิเวทยิตฺถ.

그때 그 큰 비구 대중 가운데 지혜의 힘이 비길 데 없고 자비심이 충만한 한 장로가, 세상의 이익을 위해 행동하는 데 능숙하고 지혜로운 실론의 왕에게 이와 같이 고했다.

๓๘๒.

382.

โย อาจเรยฺย อนุชีวิชนสฺส อตฺถํ,เอโส ภเว’นุจริโต มหตํ สภาโว;

ธาตุํ วสนฺตสมเย พหิ นีหริตฺวา,ทสฺเสหิ ปุญฺญมภิปตฺถยตํ ชนานํ.

“백성들의 이익을 위해 행동하는 것이 대인(大人)들의 본성입니다. 봄철에 사리를 밖으로 모셔 나가 공덕을 바라는 사람들에게 보여주십시오.”

๓๘๓.

383.

สุตฺวาน สํยมิวรสฺส สุภาสิตานิ,ปุจฺฉิตฺถ โส นรวโร ปุน ภิกฺขุสงฺฆํ;

ธาตุํ นมสฺสิตุมเนน มหาชเนน,ฐานํ กิเมตฺถ รมณียตรํ สิยา’ติ.

수행자의 훌륭한 말을 듣고 왕은 다시 비구 승가에게 물었다. “이 많은 사람들이 사리를 참배하기에 가장 아름다운 장소가 어디이겠습니까?”

๓๘๔.

384.

สพฺเพ’ปิ เต อถ นิกาย นิวาสิ ภิกฺขู,ฐานํ สกํ สกม วณฺณยุมาทเรน;

อญฺโญญฺญภินฺนวจเนสุ จ เตสุ ราชา,เนวาภินนฺทิ น ปฏิกฺขิปิ กิญฺจิวากฺยํ.

그러자 모든 종파의 비구들은 각자 자신이 머무는 곳이 좋다고 정성껏 찬탄했다. 왕은 그들의 의견이 서로 달랐기에 어느 말에도 기뻐하거나 거부하지 않았다.

๓๘๕.

385.

มชฺฌตฺตตานุคตมานสตาย กินฺตุ,ราชา อโว จ ปุน ภิกฺขุคณสฺส มชฺเฌ;

อตฺตานุรูปมยเมว มุนินฺทธาตุ,ฐานํ ขเณน สยเมว คมิสฺสตีติ.

중립적인 마음을 유지하며 왕은 다시 비구 대중 가운데서 말했다. “이 성자의 사리에 걸맞은 장소로 조만간 사리께서 스스로 가실 것입니다.”

๓๘๖.

386.

ราชา ตโต ภวนเมว สกํ อุเปจฺจ,ธาตุปฺปณามมภิปตฺถยตํ ชนานํ;

ขิปฺปํมุขมฺพุชวนานี วิกาสยนฺโต,สชฺเชตุมาห นครญฺจ วิหารมคฺคํ.

왕은 그 후 자신의 궁전으로 돌아가서, 사리에 예배하기를 열망하는 사람들을 위해 연꽃 정원 같은 얼굴들을 속히 피게 하려고(기쁘게 하려고) 도시와 사원으로 가는 길을 준비하라고 명령했다.

๓๘๗.

387.

สมฺมชฺชิตา สลิล เสวน สนฺตธูลี,รจฺฉา ตทา’สิ ปุลินตฺถรณาภิรามา;

อุสฺสาปิตานิ กณกาทิวิจิตฺติตานิ,วฺยคฺฆาทิ รูปขจิตานิ จ โตรณานิ.

물을 뿌려 먼지를 가라앉히고 잘 쓸어낸 당시의 거리는 모래를 깔아 놓아 아름다웠으며, 금 등으로 화려하게 꾸며지고 호랑이 등의 형상이 새겨진 축제 문(toraṇāni)들이 세워졌다.

๓๘๘.

388.

ฉายา นิวาริต วิโรจน รํสิตาปา,นจฺจํ’ว ทสฺสยติ วาตธูตา ธชาลิ;

วีถิ วสนฺตวนราชิ สมานวณฺณา,ชาตา สุชาตกทลีตรุมาลิกาหิ.

그늘은 태양의 뜨거운 열기를 막아주었고, 바람에 흔들리는 수많은 깃발은 마치 춤을 추는 듯했다. 거리는 잘 가꾸어진 바나나 나무들이 줄지어 있어 마치 숲의 나무들처럼 보였다.

๓๘๙.

389.

สํสูจยนฺติ จ สตํ นวปุณฺณกุมฺภา,สคฺคาปวคฺคสุขมิจฺฉิตมิชฺฌตีติ;

กปฺปุรสารตคราครุสมฺภเวหิ,ธูเปหิ ทุทฺทินมโถ สุทินํ อโหสิ.

수많은 새롭고 가득 찬 항아리(puṇṇakumbha)들은 천상과 해탈의 행복이 원하는 대로 성취될 것임을 암시하는 듯했다. 장뇌, 향나무, 침향 등에서 나오는 향기로운 연기들로 인해 흐린 날이 맑은 날처럼 되었다.

๓๙๐.

390.

โอลมฺพมานสิตมุตฺตกชาลกานิ,สชฺชาปิตานิ วิวิธานิ จ มณฺฑปานิ;

สมฺปาทิตานิ จ ตหึ กุสุมคฆิกานิ,อาโมท ลุทฺธ มธุปาวลิ กุชิตานิ.

흰 진주 그물들이 매달리고 다양하게 꾸며진 장막(maṇḍapa)들이 준비되었으며, 그곳에는 향기에 매료된 벌떼들이 윙윙거리는 꽃 장식(gaghikāni)들이 마련되었다.

๓๙๑.

391.

คจฺฉึสุ เกจิ คหิตุสฺสว เวสโสภา,เอเก สมุคฺคปริปุริตปุปฺผหตฺถา;

อญฺเญ ชนา สุรภิจุณฺณภรํ วหนฺตา,ตตฺเถตเร ธตวิจิตฺตมหาตปตฺตา.

어떤 이들은 축제 의상을 입고 위엄 있게 갔으며, 어떤 이들은 꽃이 가득 담긴 상자를 손에 들고 갔으며, 다른 사람들은 향기로운 가루를 지니고 갔고, 또 다른 이들은 화려하고 큰 양산을 받쳐 들고 갔다.

๓๙๒.

392.

ลงฺกิสฺสโร’ถ สสิปณฺฑรวาชิยุตฺเต,อุชฺโชติเต รถวเร รตนปฺปภาหิ;

ธาตุํ ติโลกติลกสฺส ปติฏฺฐเปตฺวา,เอตํ อโวจ วจนํ ปณิปาตปุพฺพํ.

그때 스리랑카의 왕은 달처럼 하얀 말들이 끄는, 보석의 광채로 빛나는 훌륭한 전차에 삼계의 장식(부처님)의 사리를 모시고, 먼저 예배를 올린 뒤 다음과 같이 말했다.

๓๙๓.

393.

สมฺโพธิยา อิว มุนิสฺสร โพธิมณฺฑํ,คณฺฑมฺพรุกฺขมิว ติตฺถิยมทฺทนาย;

ธมฺมญฺจ สํวิภชิตุํ มิคทายมชฺช,ปูชานุรูปมุปคจฺฉ สยํ ปเทสํ.

"성자들의 주님(부처님)이시여, 마치 깨달음을 위해 보리도량으로 가셨던 것처럼, 외도들을 굴복시키기 위해 간담바 나무로 가셨던 것처럼, 오늘 법을 설하시기 위해 녹야원으로 가셨던 것처럼, 공양에 합당한 이 장소로 친히 왕림해 주소서."

๓๙๔.

394.

ราชา ตโต สมุจิตาจรเณสุ ทกฺโข,วิสฺสชฺชิ ผุสฺสรถมฏฺฐิตสารถึ ตํ;

ปจฺฉา สยํ มหติยา ปริสาย สทฺธึ,ปูชาวิเสสมสมํ อคมา กโรนฺโต.

그 후 의례에 능숙한 왕은 마부가 없는 그 길조의 전차(phussaratha)를 보내고, 나중에 자신은 거대한 대중과 함께 유례없는 특별한 공양을 올리며 뒤따랐다.

๓๙๕.

395.

อุกฺกุฏฺฐินาทวิสเรน มหาชนสฺส,เหสารเวน วิสเฏน ตุรงฺคมานํ;

เภรีรเวน มหตา กริ คชฺชิเตน,อุทฺทามสาคร สมํ นครํ อโหสิ.

대중의 함성 소리와 말들의 울음소리, 커다란 북소리와 코끼리의 포효 소리로 인해 도시는 마치 요동치는 바다와 같았다.

๓๙๖.

396.

อาโมทิตา อุภยวีถิคตา กุลิตฺถิ,วาตายเนหิ กนกาภรเณ ขิปึสุ;

สพฺพตฺถกํ กุสุมวสฺสมวสฺสยึสุ,เจลานิเจว ภมยึสุนิชุตฺตมงฺเค.

길 양옆의 귀족 부인들은 기뻐하며 창문을 통해 금 장신구들을 던졌고, 도처에 꽃비를 내리게 했으며, 머리 위로 옷을 흔들었다.

๓๙๗.

397.

ปาจีนโคปุรสมีปมุปาคตมฺหิ,ตสฺมึ รเถ ชลธิปิฏฺฐิคเต’ว โปเต;

ตุฏฺฐา ตหึ ยติคณา มนุชา จ สพฺเพ,สมฺปุชยึสุ วิวิเธหิ อุปายเนหิ.

마치 바다 위의 배처럼 전차가 동쪽 문 가까이에 이르렀을 때, 그곳의 모든 수행자들과 사람들은 기뻐하며 다양한 예물로 공양을 올렸다.

๓๙๘.

398.

กตฺวา ปทกฺขิณมโถ ปุรมุตฺตเรน,ทฺวาเรน โส รถวโร พหิ นิกฺขมิตฺวา;

ฐาเน มหินฺทมินุธมฺมกถาปวิตฺเต,อฏฺฐาสิ ติตฺถคมิตา อิว ภณฺฑนาวา.

그 훌륭한 전차는 도시를 오른쪽으로 돌아 북쪽 문을 통해 밖으로 나가서, 마힌다 존자의 법문으로 신성해진 장소에 이르러 마치 항구에 도달한 화물선처럼 멈추어 섰다.

๓๙๙.

399.

ฐาเน ตหึ ทสนธาตุวรํ ชินสฺส,ลงฺกิสฺสโร รตนวิตฺตกรณฺฑคพฺภา;

สญฺฌาฆนา อิว วิธุํ พหินีหริตฺวา,ทสฺเสสิ ชานปท เนคม นาครานํ.

그곳에서 스리랑카의 왕은 보석 장식된 함 속에서 마치 저녁 구름 사이로 달을 꺼내듯 승리자(부처님)의 수승한 치사리를 꺼내어 지방 사람들과 상인들과 도시 사람들에게 보여주었다.

๔๐๐.

400.

ตสฺมึ ชเน สปทิ อาภรณาทิวสฺส,มจฺจนฺตปีติภริเต อภิวสฺสยนฺเต;

สานนฺทิวนฺทิชนมงฺคลคีตเกหิ,สมฺปาทิเตสุ มุขเรสุ ทิสามุเขสุ.

사람들이 즉시 장신구 등의 비를 내리고 끝없는 기쁨에 가득 찼을 때, 찬양하는 이들의 즐거운 경사로운 노래 소리가 모든 방향에서 울려 퍼졌다.

๔๐๑.

401.

หตฺถารวินฺทนิวเหสุ มหาชนสฺส,จนฺโททเย’จ มุกุลตฺตนมาคเตสุ;

พฺรหฺมามราทิชนิตามิต สาธุวาเท,ตาราปถมฺหิ ภุวโนทร โมตฺถรนฺเต.

대중의 연꽃 같은 손들이 달이 뜰 때 봉오리를 맺듯 합장하여 모아졌을 때, 범천과 신들이 보내는 무량한 찬탄의 소리(sādhuvāda)가 하늘과 세상을 가득 채웠다.

๔๐๒.

402.

สาทนฺตธาตุ สสิขณฺฑ สมานวณฺณา,รํสีหิ กุนฺท นวจนฺทน ปณฺฑเรหิ;

ปาสาท โคปุร สิลุจฺจย ปาทปาทึ,นิทฺโธต รูปิยมยํ’ว อกา ขเณน.

초승달과 같은 빛깔인 그 수승한 치사리는 쟈스민과 신선한 백단향처럼 하얀 광채를 내뿜어, 순식간에 궁전과 성문, 산과 나무들을 마치 은으로 씻어낸 듯하게 만들었다.

๔๐๓.

403.

ตํ ปาฏิหาริย มจินฺติย มจฺจุฬารํ,ทิสฺวาน เก ตหีมเหสุ มหฏฺฐโลมา;

เกวา’นยุํ สกสกาภรณานิ เคหํ,เกวา น อตฺตปฏิลาภมวณฺณยึสุ.

그 생각할 수조차 없이 고귀한 기적을 보고 그곳에서 전율하지 않은 이가 누구이며, 자신의 장신구들을 집으로 가져간 이가 누구이며, 사람으로 태어난 이익을 얻었음을 찬양하지 않은 이가 누구였겠는가?

๔๐๔.

404.

เก โนชหึสุ สกทิฏฺฐิมลานุพทฺธํ,เก วา น พุทฺธมหิมํ อภิปตฺถยึสุ;

เก นาม มจฺฉริยปาสวสา อเหสุํ,วตฺถุตฺตยญฺจ สรณํ นคมึสุ เกวา.

자신의 그릇된 견해의 때를 버리지 않은 이가 누구이며, 부처님의 위신력을 갈망하지 않은 이가 누구였겠는가? 인색함의 밧줄에 묶인 채 삼보를 귀의처로 삼지 않은 이가 도대체 누구였겠는가?

๔๐๕.

405.

ลงฺกิสฺสโร’ปิ นวลกฺข ปริพฺพเยน,สพฺพญฺญุธาตุมตุลํ อภิปูชยิตฺวา;

ตํ ทนฺตธาตุภวนํ ปุน วฑฺฒยิตฺวา,อนฺเตปุรมฺหิ ปฏิวาสรมจฺจยิตฺถ.

스리랑카의 왕 또한 90만 냥의 비용을 들여 일체지자의 비할 데 없는 사리에 공양을 올리고, 그 치사리 전각을 다시 증축한 후 왕궁에서 매일 예배를 드렸다.

๔๐๖.

406.

ธาตุํ วิหารมหยุตฺตรเมว เนตฺวา,ปูชํ วิธาตุมนุวจฺฉรเมวรูปํ;

ราชา’ถ กิตฺติสิริเมฆสมวฺหโย โส,วาริตฺตเลข มภิเลขยิ สจฺจสนฺโธ.

신의가 깊은 그 키티시리메가 왕은 매년 이와 같이 사리를 아바야기리(Abhayagiri) 사원으로 모시고 가서 공양을 올리도록 규정을 기록하게 했다.

๔๐๗.

407.

วาริตฺตเมตมิตเร’ปิ ปวตฺตยนฺตา,เต พุทฺธทาสปมุขา วสุธาธินาถา;

สทฺธาทยาธิกคุณาภรณาภิรามา,ตํ สกฺกรึสุ พหุธา ชินทนฺตธาตุํ.

신심과 자비 등 뛰어난 덕성으로 장엄된 붓다다사 왕을 비롯한 다른 왕들도 이 규정을 따라 승리자의 치사리를 여러 방법으로 공경했다.

๔๐๘.

408.

สตฺถารา สมฺภตตฺถํ ปุริมตรภเว สมฺปชานํ ปชานํ,สมฺโพธึ ตสฺส สพฺพาสววิคมกรึ สทฺทหนฺโต’ทหนฺโต;

โสตํ ตสฺส’คฺคธมฺเม นิปุณมติ สตํ สงฺคเมสงฺคเมสํ,นิพฺพาณํ สนฺตมิจฺเฉ ติภวภยปริจฺจาคเหตุํ คเหตุํ.

스승(부처님)께서 과거의 생애 동안 중생들을 위해 쌓으신 이익을 이해하고, 모든 번뇌를 소멸시키는 그분의 깨달음을 믿으며, 수승한 법에 귀를 기울이고 지혜로운 이들과 교류하며, 삼계의 공포를 버리는 원인이 되는 평온한 열반을 얻기를 원해야 한다.

ปญฺจโม ปริจฺเฉโท.

제5장.

๔๐๙.

409.

โย จนฺทโคมิ รจิเตวรสทฺทสตฺเถ,ฏีกํ ปสตฺถมกริตฺถ จ ปญฺจิกาย;

พุทฺธปฺปภาวชน นึจ อกา สมนฺต,ปาสาทิกาย วินยฏฺฐกถาย ฏีกํ.

찬드라고민이 지은 문법서의 주석인 '빤찌까(Pañcikā)'를 지으셨으며, 부처님의 법력을 널리 알리는 율장 주석서 '삼만따빠사디까(Sāmantapāsādikā)'의 주석(ṭīkā)을 지으신 분.

๔๑๐.

410.

องฺคุตฺตราคมวรฏฺฐกถาย ฏีกํ,สมฺโมภวิพฺภม วิฆาตกรึ อกาสิ;

อตฺถาย สํยมิคณสฺส ปธานิกสฺส,คนฺถํ อกา วินยสงฺคหนามเธยฺยํ.

앙굿따라 니까야의 훌륭한 주석서에 대한 주석을 지어 미혹의 혼란을 제거하셨으며, 정진하는 수행자들을 위해 '위나야상가하(Vinayasaṅgaha)'라는 책을 지으신 분.

๔๑๑.

411.

สนฺตินฺทฺริยสฺสปฏิปตฺติ ปรายณสฺส,สลฺเลข วุตฺติ นิรตสฺส สมาหิตสฺส;

อปฺปิจฺฉตาทิ คุณโยค วิภุสนสฺส,สมฺพุทฺธสาสนมโหทยการณสฺส.

감관이 고요하고 수행에 전념하며, 소박한 삶에 전념하고 삼매에 드신 분으로, 적은 욕심(appicchatā) 등의 덕성을 갖추고 부처님의 가르침을 크게 흥성케 하신 원인이 되신 분.

๔๑๒.

412.

สพฺเพสุอาจริยตํ ปรมํ คตสฺส,สตฺเถสุ สพฺพสมยนฺตร โกวิทสฺส;

สิสฺเสนสาริตนุชสฺส มหาทิสามิ.

모든 스승들 가운데 최상의 경지에 도달하고, 모든 학문과 종파에 통달한 사리뿟따(Sāriputta) 마하사미의 제자이며.

๔๑๓.

413.

สุทฺธนฺวเยน กรุณาทิคุโณทเยน,ตกฺกาคมาทิ กุสเลน วิสารเทน;

สพฺพตฺถ ปตฺถฏ สุธากรรํสิชาล,สงฺกาสกิตฺติวิสเรน ปริกฺขเกน.

청정한 혈통과 자비심 등의 덕성을 갖추고, 논리학과 경전 등에 능숙하며 용기가 있고, 모든 곳에 퍼진 달빛 같은 명성을 지닌 관찰자이며.

๔๑๔.

414.

สทฺธาธเนน สขิเลน จ ธมฺมกิตฺติ,นาเมน ราชครุนา จริเยน เอโส;

โสตุปฺปสาทชนโน ชินทนฺตธาตุ,วํโส กโต นิขิลทสฺสิปภาวทีโป.

믿음이라는 재산을 지니고 온화한, 국사(Rājagaru)의 지위에 있는 담마뿟띠(Dhammakitti)라는 이름의 스승에 의해, 듣는 이에게 기쁨을 주고 일체지자의 위신력을 밝히는 이 '진나단따다뚜왕사(치사리사)'가 완성되었다.

๔๑๕.

415.

ธมฺโม ปวตฺตตุ จิราย มุนิสฺสรสฺส,ธมฺเม ฐิตา วสุมตีปตโย ภวนฺตุ;

กาเล ปวสฺสตุ ฆโน นิขิลา ปชา’ปิ,อญฺโญญฺญเมตฺติปฏิลาภสุขํ ลภนฺตุ.

성자(부처님)의 가르침이 오랫동안 머물기를, 세상의 통치자들이 법에 굳게 서기를. 제때에 비구름이 비를 내리고 모든 중생 또한 서로 자애를 얻는 행복을 누리기를.