ถุปวํโส

ທູບະວົງ

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພະຜູ້ມີພະພາກອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພະອົງນັ້ນ.

ยสฺมึ สยึสุ ชินธาตุวรา สมนฺตาฉพฺพณฺณ รํสิ วิสเรหิ สมุชฺชลนฺตา,นิมฺมาย โลกหิตเหตุ ชินสฺส รูปํตํ ถุปมพฺภุต ตมํ สิรสา นมิตฺวา;

จกฺขามหํ สกล โลก หิตาวหสฺสถุปสฺส สพฺพ ชน นณฺทน การณสฺส,วํสํ สุราสุร นริณฺทวเรหิ นิจฺจํสมฺปูชิตสฺส รตนุชฺชล ถูปิกสฺส;

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມສຽນອະພິວາດ ພະສະຖູບອັນໜ້າອັດສະຈັນຢ່າງຍິ່ງນັ້ນ ທີ່ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອັນປະເສີດຂອງພະຊິນະເຈົ້າປະດິດສະຖານຢູ່ ຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວໄປດ້ວຍພະຣັດສະໝີ 6 ປະການໂດຍຮອບ ຜູ້ເນລະມິດພະຮູບຂອງພະຊິນະເຈົ້າເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ໂລກ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງປະຫວັດ (ວົງ) ແຫ່ງພະສະຖູບ ຜູ້ອຳນວຍປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຊາວໂລກທັງປວງ ເປັນເຫດແຫ່ງຄວາມຍິນດີຂອງປວງຊົນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຍອດອັນຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍແກ້ວປະເສີດ ອັນເຫຼົ່າເທວະດາ ອະສູນ ແລະມະນຸດສະບໍດີບູຊາຢູ່ເປັນນິດ;

กิญฺจาปิ โส ยติชเนน ปุราตเนนอตฺวาย สีหฬชนสฺส กโต ปุราปิ,วากฺเกน สิหฬภเวน’ภิสงฺขมตฺตาอตฺถํ น สาธหติ สพฺพชนสฺส สมฺมา;

ເຖິງແມ່ນວ່າ ພະທູບະວົງນັ້ນ ພະພິກຂຸສົງໃນປາງກ່ອນຈະໄດ້ແຕ່ງໄວ້ແລ້ວ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊາວສີຫົນ (ສີລັງກາ) ໃນອະດີດກໍຕາມ ແຕ່ເນື່ອງຈາກແຕ່ງໄວ້ດ້ວຍພາສາສີຫົນ ຈຶ່ງບໍ່ອາດອຳນວຍປະໂຫຍດແກ່ຄົນທັງປວງໄດ້ຢ່າງທົ່ວເຖິງ;

ยสฺมา จ มาคธ นิรุตฺติกโตปิ ถูป-วํโส วิรุทฺธนย สทฺท สมากุโล โส,วตฺตพฺพเมว จ พหุมฺปิ ยโต น วุตฺตํตมฺหา อหํ ปุนปิ วํสมิ’มํ วทามิ;

ແລະເພາະເຫດທີ່ ຄຳພີທູບະວົງ ແມ້ທີ່ແຕ່ງໄວ້ດ້ວຍພາສາມະຄົດ (ປາລີ) ກໍຍັງສັບສົນດ້ວຍຫຼັກເກນທາງໄວຍາກອນ ແລະຖ້ອຍຄຳ ທັງເລື່ອງລາວຫຼາຍປະການທີ່ຄວນກ່າວກໍຍັງບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະກ່າວເຖິງປະຫວັດ (ວົງ) ນີ້ອີກຄັ້ງ;

สุณาถ สาธโว สพฺเพ ปริปุณฺณมนากุลํวุจฺจมานํ มยา สาธุ วํสํ ถูปสฺส สตฺถุโนติ;

ຂໍທ່ານສາທຸຊົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງ ປະຫວັດແຫ່ງພະສະຖູບຂອງພະສາດສະດາ ອັນສົມບູນແລະບໍ່ສັບສົນ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຕໍ່ໄປນີ້ໃຫ້ດີເທີ້ນ.

ตตฺถ ถูปสฺส วํสํ วกฺขามีติ เอตฺถ ตถาคโต อรหํ สมฺมา สมฺพุทฺโธ ถูปารโห, ปจฺเจกพุทฺโธ ถูปารโห, ตถาคตสฺส สาวโก ถูปารโห, ราชา จกฺกวตฺติ ถูปารโหติ วจนโต ถูปารหานํ พุทฺธาทีนํ ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา กต เจติยํ อพฺภุนน ตฏฺเฐน ถูโปติ วุจฺจติ, อิธ ปน กญฺจน มาลิก มหาถูโป อธิปฺเปโต, โส กสฺส ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา กโตติ เจ? โยทีปงฺกราทีนํ จตุวีสติยา พุทฺธานํ สนฺติเก ลทฺธวฺยากรโณ สมตึสปารมิโย ปูเรตฺวา ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนโต ปฏฺฐาย ยาว สุหทฺท ปริพฺพาชก วินยาน สพฺพ พุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา อนุปาทิเยสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมา สมฺพุทฺธสฺส ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา กโต อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปน เวทิตพฺโพ?

ໃນຄຳວ່ານັ້ນ ບົດວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງປະຫວັດແຫ່ງພະສະຖູບ' ມີອະທິບາຍວ່າ: ພະສະຖູບ (ຫຼື ເຈດີ) ໄດ້ຊື່ວ່າ 'ທູບະ' ເພາະອັດຖະວ່າເປັນສິ່ງສູງສົ່ງ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ຫຼືພະທາດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ຄວນແກ່ພະສະຖູບ ຕາມພະດຳຣັດທີ່ວ່າ 'ພະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ພະສະຖູບ, ພະປັດເຈກະພຸດ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ພະສະຖູບ, ພະສາວົກຂອງພະຕຖາຄົດ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ພະສະຖູບ, ພະເຈົ້າມະຫາຈັກກະພັດ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ພະສະຖູບ'. ແຕ່ໃນທີ່ນີ້ ໝາຍເອົາ 'ພະມະຫາສະຖູບກັນຈະນາມາລິກາ' (ພະຣຸວັນເວລິເສຍ). ຫາກມີຄຳຖາມວ່າ 'ພະມະຫາສະຖູບນັ້ນ ສ້າງຂຶ້ນໂດຍປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງຜູ້ໃດ?' ຕອບວ່າ: ສ້າງຂຶ້ນໂດຍປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ພະອົງຜູ້ໄດ້ຮັບພະຍາກອນໃນສຳນັກຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ 24 ພະອົງ ມີພະທີປັງກອນເປັນຕົ້ນ, ໄດ້ບຳເພັນບາຣະມີ 30 ປະການໃຫ້ບໍລິບູນ, ບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ, ນັບແຕ່ການສະແດງພະທັມມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ ເປັນຕົ້ນມາ ຈົນເຖິງການໂປດສຸພັດທະປະຣິພາຊົກ ອັນເປັນການສິ້ນສຸດພຸດທະກິດທັງປວງ ແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນιບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານιບພານທາດ. ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມໂດຍຫຍໍ້ໃນທີ່ນີ້, ສ່ວນເນື້ອຄວາມໂດຍລະອຽດ ພຶງຊາບດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

๒. อิโต กิร กปฺปสตสหสฺสาธิกานํ จตุนฺนํ อสงฺเขยฺยานํ มตฺถเก อมรวตี นาม นครํ อโหสิ. ตตฺถ สุเมโธ นาม พฺราหฺมโณ ปฏิวสติ. โส อญฺญํ กมฺมํ อกตฺวา พฺรหฺมณสิปฺปเมว อุคฺคณฺหิ ตสฺส ทหรกาเลเยว มาตาปิตโร กาลมกํสุ. อถสฺส ราสิวฑฺฒนโก อมจฺโจ อาย โปตฺถกํ อาหริตฺวา สุวณฺณ รชต มณิมุตฺตาทิ ภริเต คพฺเภ วิวริตฺวา เอตฺตกํ เต กุมาร มาตุ สนฺตกํ, เอตฺตกํ ปิตุสนฺตกํ, เอตฺตกํ อยฺยก ปยฺยกานนฺติ ยาว สตฺตมา กุลปริวฏฺฏา ธกํ อาจิกฺขิตฺวา เอตมฺปฏิชคฺคาหีติ อาห. โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อคารํ อชฺฌาวสนฺโต เอกทิวสํ จินฺเตสิ.

໒. ໄດ້ຍິນວ່າ ຍ້ອນກັບໄປແຕ່ກັປນີ້ໄດ້ 4 ອະສົງໄຂແສນກັປ ມີນະຄອນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ອະມະຣະວະດີ. ໃນນະຄອນນັ້ນ ມີພາມໜຸ່ມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸເມທະ ອາໄສຢູ່. ເຂົາບໍ່ໄດ້ເຮັດວຽກງານອື່ນໃດ ນອກຈາກສຶກສາຮ່ຳຮຽນສິລະປະສາດຂອງພາມເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອເຂົາຍັງເປັນເດັກຢູ່ ບິດາມານດາກໍໄດ້ເສຍຊີວິດໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຳມາດຜູ້ຮັກສາຊັບສິນໄດ້ນຳເອົາບັນຊີຊັບສິນມາ ແລ້ວເປີດຫ້ອງຄັງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄຳ, ເງິນ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວມຸກດາ ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແດ່ທ່ານກຸມານ ຊັບເທົ່ານີ້ເປັນຂອງມານດາທ່ານ, ເທົ່ານີ້ເປັນຂອງບິດາທ່ານ, ເທົ່ານີ້ເປັນຂອງປູ່ຍ່າຕາຍາຍຂອງທ່ານ' ໂດຍຊີ້ແຈງຊັບສິນຕະຫຼອດ 7 ຊົ່ວອາຍຸຄົນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂໍທ່ານຈົ່ງຮັບເອົາຊັບສິນນີ້ໄປຄຸ້ມຄອງເຖີດ'. ສຸເມທະກຸມານຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວຄອບຄອງເຮືອນຢູ່ ຕໍ່ມາໃນວັນໜຶ່ງ ເຂົາໄດ້ຄິດຮຳພຶງວ່າ:

๓. ปุนพฺภเว ปฏิสณฺธิคหณํ ตาม ทุกฺขํ, ตถา นิพฺพตฺต นิพฺพตฺตฏฺฐาเน สรีรเภทนํ อหญฺจ ชานิธมฺโม ชราธมฺโม วฺยาธิธมฺโม มรณธมฺโม. เอวํ ภูเตน มยา อชาติ อชรํ อวฺยาธึ อมรณํ สุขํ สีตลํ นิพฺพานํ คเวสิตุํ วฏฺฏตีติ เนกฺขมฺมการณํ จินฺเตตฺวา ปุน จินฺเตสิ อิมํ ธนํ สพฺพํ มยฺหํ ปิตุ ปิตามหาทโย ปรโลกํ คจฺฉนฺตา เอก กหาปณมฺปิ คเหตฺวา นคตา มยา ปน คเหตฺวา คมนการณํ กาตุํ วฏฺฏตีติ นคเร เภรึ จราเปตฺวา มหาชนสฺส ทานํ ทตฺวา หิมวนฺตสฺส ปวิสิตฺวา ตาปส ปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา สตฺตาหพฺภนฺตเรเยว อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺว สมาปตฺติสุเขน วีตินาเมสิ.

໓. ການຖືປະຕິສົນທິໃນພົບໃໝ່ເປັນທຸກແທ້, ແລະການແຕກດັບແຫ່ງຮ່າງກາຍໃນສະຖານທີ່ທີ່ເກີດແລ້ວເກີດອີກກໍເປັນທຸກ. ຕົວເຮົາເອງກໍມີຄວາມເກີດ, ຄວາມແກ່, ຄວາມເຈັບ ແລະຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ເຮົາຄວນສະແຫວງຫາພະນິບພານ ອັນບໍ່ມີຄວາມເກີດ, ບໍ່ມີຄວາມແກ່, ບໍ່ມີຄວາມເຈັບ, ບໍ່ມີຄວາມຕາຍ ອັນເປັນສຸກແລະສະຫງົບເຢັນ. ເມື່ອຄິດເຖິງເຫດແຫ່ງການອອກບວດແລ້ວ ກໍຄິດອີກວ່າ 'ຊັບທັງໝົດນີ້ ບິດา, ປູ່ ແລະບັນພະບຸລຸດຂອງເຮົາ ເມື່ອເດີນທາງໄປສູ່ປໍຣະໂລກ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືເອົາໄປແມ້ແຕ່ກະຫາປະນະດຽວ, ແຕ່ສ່ວນເຮົາຄວນຈະເຮັດໃຫ້ສາມາດນຳຊັບນີ້ຕິດຕົວໄປນຳໄດ້'. ເຂົາຈຶ່ງສັ່ງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນເມືອງ ແລ້ວບໍລິຈາກມະຫາທານແກ່ມະຫາຊົນ, ຈາກນັ້ນກໍເຂົ້າສູ່ປ່າຫິມະພານ ບວດເປັນດາບົດ ພາຍໃນ 7 ວັນກໍໄດ້ບັນລຸອະພິຍານ ແລະສະມາບັດທັງຫຼາຍ ແລ້ວໃຊ້ຊີວິດຢູ່ດ້ວຍຄວາມສຸກໃນສະມາບັດ.

ตทา ทีปงฺกโร นาม สตฺถา ปรยาภิสมฺโพธึ ปตฺวา สตฺต สตฺตาหํ โพธิสมีเปเจว วิตินาเมตฺวา สุนณฺทาราเม ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตตฺวา โกฏิสตฺตานํ เทวมนุสฺสานํ ธมฺมมตํ ปาเยตฺวา จาตุทฺทีปิก มหาเมโฆ วิย ธมฺมวสฺสํ วสฺเสนฺโต จตูหิ ขีณาสย สตสหสฺเสหิ ปริวุโต อนุปุพฺเพน จารกํ จรมาโน รมฺม นครํ ปตฺวา สุทสฺสน มหาวิหาเร ปฏิวสติ ตทา รมฺมนครวาสิโน สปฺปิ ผณิตาทีนิ เภสชฺชานิ คเหตฺวา ปุปฺผ ธูป คณฺธหตฺถา เยน พุทฺโธ เตนปสงฺกมิตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ปุปฺผาทีหิ ปูเชตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา สฺวาตนาย ภควนฺตํ นิมนฺเตตฺวา อุฏฺฐายาสนา ทสพลํ ปทกฺขีนํ กตฺวา ปกฺกมึสุ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ພະສາດສະດາພະນາມວ່າ ທີປັງກອນ ໄດ້ບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານແລ້ວ ສະເດັດປະທັບຢູ່ໃກ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພທິຕະຫຼອດ 7 ສັບປະດາ, ທົງສະແດງພະທັມມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ ນະ ສຸນັນທາຣາມ, ທົງຍັງເທວະດາແລະມະນຸດຫຼາຍໂກດໃຫ້ດື່ມອຳມະຕະທັມ, ທົງຫຼັ່ງສາຍຝົນແຫ່ງພະທັມເໝືອນດັ່ງມະຫາເມກຕົກທົ່ວທະວີບທັງສີ່, ແວດລ້ອມດ້ວຍພະຂີນາສົບ 4 ແສນຮູບ, ສະເດັດຈາຣິກໄປຕາມລຳດັບ ຈົນເຖິງຣັມມະນະຄອນ ແລ້ວປະທັບຢູ່ ນະ ສຸດັດສະນະມະຫາວິຫານ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາວຣັມມະນະຄອນໄດ້ຖືເອົາເນີຍໃສ, ນ້ຳອ້ອຍ ແລະຢາຮັກສາໂລກຕ່າງໆ ພ້ອມທັງດອກໄມ້, ທູບ, ທຽນ ແລະຂອງຫອມໃນມື ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະພຸດທະເຈົ້າ, ຖວາຍອະພິວາດພະສາດສະດา, ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ, ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ, ໄດ້ຟັງພະທັມມະເທດສະໜາແລ້ວ ກໍໄດ້ກາບທູນນິມົນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕາຫານໃນວັນຮຸ່ງຂຶ້ນ, ຈາກນັ້ນກໍລຸກຈາກອາສະນະ ທຳປະທັກສິນພະທົດສະພົນ ແລ້ວຫຼີກໄປ.

เต ปุน ทิวเส อสทิส มหาทานํ สชฺเชตฺวา ทสพลสฺส อาคมน มคฺคํ โสเธนฺติ. ตสฺมึ กาเล สุเมธตาปโส อตฺตโน อสฺสม ปทโต อุคฺคนฺตฺวา รมฺมนครวาสีนํ เตสํ มนุสฺสานํ อุปริภาเคน อากาเสน คจฺฉนฺตา เต หฏฺฐปหฏฺเฐ มคฺคํ โสเธนฺเต ทิสฺวา กินฺนุ โข การณนฺติ จินฺเตนฺโต สพฺเพสํ ปสฺสนฺตานํเยว อากาสโต โอรุ เอกมนฺเต ฐตฺถายห เต มนุสฺเส ปุจฺฉิ.’หมฺโภ กสฺส ปน อิมํ มคฺคํ โสเธถา’ติ เต อาหํสุ ภนฺเต สุเมธ ตุมฺเห กึ นํ ชานาถ, ทีปงฺกโร นาม สตฺถา ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ปวตฺตวร ธมฺมจกฺโก ชนปท จาริกํ จรมาโน อนุกฺกเมน อมฺหากํ นครํ ปตฺวา สุทสฺสน มหาวิหาเร ปฏิวสติ. มยํ ตํ ภควนฺตํ นิมนฺตยิมฺห ตสฺส ภควโต อาคมนมคฺคํ โสเธมาติ. ตํ สุตฺวา สุเมธปณฺฑิโต จินฺเตสิ. พุทฺโธติ โข ปเนส โฆโสปิ ทุลฺลโภ, ปเคว พุทฺธุปฺปาโท เตน หิ มยาปิ อิเมหิ มนุสฺเสหิ สทฺธึ ทสพลสฺส อาคมนมคฺคํ โสเธตุํ วฏฺฏตีติ โส เต มนุสฺเส อาห, สเจ โภ ตุมฺเห อิมํ มคฺค พุทฺธสฺส โสเธถ - สยหมฺปิ เอกํ โอกาสํ สมฺปฏิจฺฉตฺวา อยํ สุเมธปณฺฑิโต มหิทฺธิโก มหานุภาโวติ ชานนฺตา ทุพฺพิโสธนํ อุทกสมฺภินฺนํ อติวิสมํ เอกํ โอกาสํ สลฺลกฺเขตฺวา อิมํ หกาสํ ตุมฺเห โสเธถ. อลงฺกโรถาติ อทํสุ.

ໃນວັນຮຸ່ງຂຶ້ນ ຊາວເມືອງໄດ້ຈັດຕຽມອະສະທິສະທານແລ້ວຊ່ວຍກັນແຜ້ວຖາງຫົນທາງເພື່ອຕ້ອນຮັບການສະເດັດມາຂອງພະທົດສະພົນ. ໃນເວລານັ້ນ ສຸເມທະດາບົດໄດ້ເດີນທາງອອກຈາກອາສະຣົມຂອງຕົນ ເຫາະໄປທາງອາກາດເໜືອຊາວຣັມມະນະຄອນເຫຼົ່ານັ້ນ, ເຫັນພວກເຂົາກຳລັງແຜ້ວຖາງຫົນທາງດ້ວຍຄວາມເບີກບານມ່ວນຊື່ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມີເຫດການຫຍັງໜໍ?' ແລ້ວກໍລົງຈາກອາກາດຕໍ່ໜ້າຄົນທັງປວງ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khangໜຶ່ງ ແລ້ວຖາມຄົນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານແຜ້ວຖາງຫົນທາງນີ້ເພື່ອໃຜ?' ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຕອບວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານສຸເມທະ ທ່ານບໍ່ຮູ້ບໍ? ພະສາດສະດາພະນາມວ່າ ທີປັງກອນ ບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານແລ້ວ ທົງສະແດງພະທັມມະຈັກອັນປະເສີດ ສະເດັດຈາຣິກໄປຕາມຊົນນະບົດ ຈົນເຖິງເມືອງຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າຕາມລຳດັບ ແລະປະທັບຢູ່ ນະ ສຸດັດສະນະມະຫາວິຫານ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ນິມົນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງໄດ້ມາແຜ້ວຖາງຫົນທາງເພື່ອຕ້ອນຮັບການສະເດັດມາຂອງພະອົງ'. ເມື່ອໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ສຸເມທະບັນດິດຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ແມ້ແຕ່ສຽງຮ້ອງປ່າວວ່າ "ພຸດໂທ" ກໍຫາຟັງໄດ້ຍາກຍິ່ງ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງການບັງເກີດຂຶ້ນຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ! ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາກໍຄວນຈະຮ່ວມແຜ້ວຖາງຫົນທາງຕ້ອນຮັບການສະເດັດມາຂອງພະທົດສະພົນຮ່ວມກັບຄົນເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍ'. ເຂົາຈຶ່ງກ່າວກັບຄົນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ຫາກພວກທ່ານແຜ້ວຖາງທາງນີ້ເພື່ອພະພຸດທະເຈົ້າ ຂໍຈົ່ງແບ່ງສ່ວນໜຶ່ງໃຫ້ແກ່ເຮົາແດ່'. ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ວ່າສຸເມທະບັນດິດນີ້ມີລິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ກຳນົດເອົາທາງຕອນໜຶ່ງທີ່ແຜ້ວຖາງໄດ້ຍາກ ທີ່ມີນ້ຳເຊາະຂາດ ແລະຂຣຸຂຣະຫຼາຍ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ທ່ານຈົ່ງແຜ້ວຖາງທາງຕອນນີ້ ແລະຕົກແຕ່ງໃຫ້ງາມເຖີດ' ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ເຂົາ.

สุเมธปณฺฑิโต พุทฺธารมฺมณ ปีตึ อุปฺปาเทตฺวา จินฺเตสิ. อหมฺปนิมํ โอกาสํ อิทฺธียา ปรมทสฺสนีย กาตุํ ปโหมิ เอวํ กโต ปน มํ น ปริโตเสติ อชฺช ปน มยา กายเวยฺยาวจฺจํ กาตุํ วฏฺฏติติ ปํสุํ อาหริตฺวา ตํ ปเหสํ ปูเรนิ, ตสฺส ปน ตสฺมึ ปเทเส อโสธิเต ชยสุมน กุสุม สทิสิ วณฺณํ ทุปฏฺฏจีวรํ ติมณฺฑลํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา นิวาเสตฺวา ตสฺสุปริ ยุณฺณมาปงฺเคน กุสุมกลาปํ ปรกฺขิปนฺโต วิย วิชฺชุลฺลตา สสฺสีรีกํ กายพณฺธนํ พณฺธิตฺวา กนก คิริสิขร มตฺถเก ลาขารสํ ปริสิญฺจนฺเต วิย สุวณฺณเจติยํ ปวาฬชาเลน ปริกฺขิปนฺโต วิย สุวณฺณงฺฆกํ รตฺตกมฺพเลน ปฏิมุญฺจนฺโต วิย สรท สมย รชนิกรํ รตฺตวลาหเกน ปฏิจฺฉาเทนฺโต วิย จ ลาขารเสน ตินฺน กึ สุกกฺสุมวณฺณํ รตฺตวร ปสุกูล จีวรํ ปาริปิตฺวา คณฺธกูคิทฺว รโต กนกคุหาโต สีโห วิย นิกฺขมิตฺวา ชฬภิญฺญานํเยว จตูหิ ขีณาสว สตสหสฺเสหิ ปริวุโต อมรคณ ปริวุโต ทสสตนยโน วิย พฺรหฺมคณปริวุโต มหา พฺรหฺมา วิย จ อปริมิต สมย สมุปจิตาย กุสลพลชนิตาย อโนปมยา พุทฺธลีลาย ตาราคณปริวุโต สรท สมย รชนิกโร วิย คคนตลํ อลงฺคต ปฏิยตฺตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ.

ສຸເມທະບັນດິດຍັງປີຕິມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນອາຣົມໃຫ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ເຮົາສາມາດເນລະມິດທາງຕອນນີ້ໃຫ້ງົດງາມຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍລິດເດດໄດ້ ແຕ່ການເຮັດເຊັ່ນນັ້ນຈະບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຮົາອີ່ມໃຈ ວັນນີ້ເຮົາຄວນທຳການຂວາຍຂວາຍດ້ວຍກາຍ' ເຂົາຈຶ່ງຂົນດິນມາຖົມບ່ອນນັ້ນ. ແຕ່ໃນຂະນະທີ່ທາງຕອນນັ້ນຍັງບໍ່ທັນແລ້ວເສັດ ພະທີປັງກອນພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ທົງຄອງສະບົງສອງຊັ້ນອັນມີສີເໝືອນດອກຊະນາ ປົກປິດມົນທົນທັງສາມຢ່າງຮຽບຮ້ອຍ, ທົງຮັດປະຄົດແອວອັນມີສະຫງ່າເໝືອນສາຍຟ້າແລບ ປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້, ທົງຄອງຈີວອນປັງສຸກຸນອັນປະເສີດສີແດງເໝືອນນ້ຳຄັ່ງ ປຽບດັ່ງພູເຂົາຄຳທີ່ລາດດ້ວຍນ້ຳຄັ່ງ ຫຼືເໝືອນພະເຈດີຄຳທີ່ຫຸ້ມດ້ວຍຕາໜ່າງປະວານ ຫຼືເໝືອນໝໍ້ຄຳທີ່ຫຸ້ມດ້ວຍຜ້າກຳມະບານແດງ ຫຼືເໝືອນພະຈັນໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍກີບເມກແດງ, ສະເດັດອອກຈາກພະຄັນທະກຸຕິ ເໝືອນດັ່ງພະຍາສີຫະອອກຈາກຖ້ຳຄຳ, ແວດລ້ອມດ້ວຍພະຂີນາສົບຜູ້ໄດ້ອະພິຍານ 6 ຈຳນວນ 4 ແສນຮູບ, ເໝືອນດັ່ງທ້າວສັກກະເທວະຣາດແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ຫຼືເໝືອນທ້າວມະຫາພົມແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ພົມ, ສະເດັດດຳເນີນໄປຕາມຫົນທາງທີ່ຕົກແຕ່ງໄວ້ແລ້ວ ດ້ວຍພຸດທະລີລາອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ອັນເກີດຈາກພະລັງແຫ່ງກຸສົນທີ່ສັ່ງສົມມາຕະຫຼອດການອັນຍາວນານ ປຽບດັ່ງພະຈັນໃນຄືນວັນເພັງລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ດາວ ຍັງທ້ອງຟ້າໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ.

๕. สุเมธตาปโสปิ เตน อลงฺกต ปฏิยตฺเตน มคฺเคน อาคจฺฉนฺตสฺส ทีปงฺกรสฺส ภควโต ทฺวตฺตึส วรลกฺขณ ปติมณฺฑิตํ อสติยา อนุพฺยญฺชเนหิ อนุพฺยญฺชิตํ พฺยามปฺปหาปริกฺเขป สสฺสีรีกํ อิณฺทนีลมณิสํกาโสอากาเส นานปฺปการา วิชฺชุลฺลตา วิย ฉพฺพณฺณพุทฺธรํสิโย วิสฺสชฺเชนฺตํ รูปคฺคปฺปตฺตํ อตฺตภาวํ โอโลเกตฺวา อชฺช มยา ทสพลสฺส ชีวิตปริจฺจาคํ กาตุํ วฏฺฏติ มา ภควา กลเล อกฺกมิ มณิมยํ ลกเสตุํ อกฺกมนฺโต วิย สทฺธึ จตูหิ ขีณาสว สตสหสฺเสหิ มม ปิฏฺฐึ อกฺกมนฺโต คจฺฉตุ ตํ เม ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ เกเส โมเจตฺวา อชินชฏา วากจีรานิ กเลล ปตฺถริตฺวา ตตฺเถว กลลปิฏฺเฐ นิปชฺชิ นิปนฺโน จ สเจ อหํ อิจฺเฉยฺยํ สพฺพกิเลเส ฌาเปตฺวา สงฺฆนวโก หุตฺวา รมฺมนครํ ปวิเสยฺยํ อญฺญาตกเวเสน ปน เม กิเลเส ณฺธเปตฺวา นิพฺพานปตฺติยา กิจฺจํ นตฺถิ, ยํนูนาหํ ทีปงฺกร ทสพโล วิย ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ธมฺมนาวํ อาโรเปตฺวา มหาชนํ สํสารสาครา อุตฺตาเรตฺวา ปจฺฉา ปรินิพฺพาเยยฺยํ. อิทํ เม ปติรุปนฺติ จินฺเตตฺวา อฏฺฐธมฺเม สโมธาเนตฺวา พุทฺธภาวาย อภินีหารํ กตฺวา นิปชฺช.

໕. ຝ່າຍສຸເມທະດาບົດ ເຫັນພະວໍຣະກາຍຂອງພະຜູ້ມີພະພາກທີປັງກອນ ຜູ້ສະເດັດມາຕາມຫົນທາງທີ່ຕົກແຕ່ງໄວ້ແລ້ວນັ້ນ ອັນປະດັບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ, ພ້ອມດ້ວຍອະນຸພະຍັນຊະນະ 80 ປະການ, ມີພະຣັດສະໝີວາໜຶ່ງຊາບຊ່ານໂດຍຮອບ, ທົງເປັ່ງພະພຸດທະຣັດສະໝີ 6 ປະການ ເໝືອນດັ່ງສາຍຟ້າແລບຫຼາກສີໃນທ້ອງຟ້າ, ງົດງາມຢ່າງຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້, ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ວັນນີ້ ເຮົາຄວນສະຫຼະຊີວິດເພື່ອພະທົດສະພົນ, ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຢ່າໄດ້ຢຽບຍ່ຳຂີ້ຕົມເລີຍ, ຂໍພະອົງພ້ອມດ້ວຍພະຂີນາສົບ 4 ແສນຮູບ ຈົ່ງຢຽບຫຼັງຂອງເຮົາສະເດັດໄປ ເໝືອນດັ່ງຢຽບສະພານແກ້ວເຖີດ, ການເຮັດເຊັ່ນນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດການນານ'. ເຂົາຈຶ່ງສັຍເກດາ, ລາດໜັງເສືອແລະຜ້າເປືອກໄມ້ລົງເທິງຂີ້ຕົມ ແລ້ວນອນຂວ້ຳລົງເທິງຫຼັງຂີ້ຕົມນັ້ນ. ເມື່ອນອນລົງແລ້ວ ກໍຄິດວ່າ 'ຫາກເຮົາປາດຖະໜາ ກໍຍ່ອມສາມາດເຜົາກິເລດທັງປວງ ແລ້ວບວດເປັນພິກຂຸໃໝ່ເຂົ້າສູ່ຣັມມະນະຄອນໄດ້, ແຕ່ການເຜົາກິເລດແລ້ວບັນລຸພະນິບພານດ້ວຍເພດທີ່ບໍ່ມີໃຜຮູ້ຈັກນັ້ນ ບໍ່ມີປະໂຫຍດຫຍັງແກ່ເຮົາເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ເໝືອນດັ່ງພະທີປັງກອນທົດສະພົນ, ແລ້ວນຳພາມະຫາຊົນຂຶ້ນສູ່ເຮືອແຫ່ງພະທັມ ຂ້າມມະຫາສະໝຸດແຫ່ງສັງສາຣະວັດ, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນιບພານ. ນີ້ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ສົມຄວນແກ່ເຮົາ'. ເຂົາຈຶ່ງສະໂມທານທັມ 8 ປະການ ເພື່ອຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວນອນຢູ່.

ทีปงฺกโรปิ ภควา อาคตฺตฺวา สุเมธปณฺฑิตสฺส สีสสาเค ฐตฺวา กลลปิฏฺเฐ นิปนฺนํ ตาปสํ ทิสฺวา อยํ ตาปโส พุทฺธตฺถาย อภินีหารํ กตฺวา นิปนฺโต, อิชฺฌิสฺสติ นุ โข เอตสฺส ปตฺถนา อุทาหุ โนติ อุปธาเรนฺโต - อนาคเต โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา ฐิตโกว ปริส มชฺเฌ วฺยากาสิ, ปสฺสถ โน ตุมฺเห ภิกฺขเว อิมํ อุคฺคตปํ ตาปสํ กลลปิฏฺเฐ นิปนฺนนฺติ. เอวํ ภนฺเต, อยํ ยิทฺธตฺถาย อภินีหารํ กตฺวา นิปนฺโน สมิชฺฌิสฺสติ อิมสฺส ปตฺถตา กปฺปสต สหสฺสาธิกานํ จตุนฺตํ อสงฺเขยฺยานํ มตฺถเก โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ สพฺพํ วฺยากาสิ.

ພະຜູ້ມີພະພາກທີປັງກອນກໍສະເດັດມາຢຸດຢູ່ໃກ້ສີສະຂອງສຸເມທະບັນດິດ, ທົງທອດພະເນດເຫັນດາບົດນອນຢູ່ເທິງຫຼັງຂີ້ຕົມ, ທົງພິຈາຣະນາວ່າ 'ດາບົດນີ້ທຳຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າແລ້ວນອນຢູ່, ຄວາມປາດຖະໜາຂອງເຂົາຈະສຳເລັດຫຼືບໍ່ໜໍ?' ກໍທົງຊາບວ່າ 'In the future ເຂົາຈະໄດ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າພະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ' ຈຶ່ງປະທັບຢືນຢູ່ທ່າມກາງບໍລິສັດ ແລ້ວຊົງພະຍາກອນວ່າ 'ພວກເທີທັງຫຼາຍເຫັນດາບົດຜູ້ມີຕະບະອັນແຮງກ້ານອນຢູ່ເທິງຫຼັງຂີ້ຕົມນີ້ຫຼືບໍ່?' ພະພິກຂຸທັງຫຼາຍກາບທູນວ່າ 'ເຫັນ ພະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ'. ພະອົງຈຶ່ງຊົງພະຍາກອນທັງໝົດວ່າ 'ດາບົດນີ້ທຳຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າແລ້ວນອນຢູ່, ຄວາມປາດຖະໜາຂອງເຂົາຈະສຳເລັດ. ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ 4 ອະສົງໄຂແສນກັປ ເຂົາຈະໄດ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າພະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ'.

วุตฺตญฺเหตํ พุทฺธวํเส.

ສົມດັ່ງຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີພຸດທະວົງວ່າ:

ทีปงฺกโร โลกวิทู - อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห,อุสฺสีสเก มํ ฐตฺวาน - อิทํ วจนมพฺรวิ;

ພະທີປັງກອນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ຄວນຮັບເຄື່ອງບູຊາ ຢືນຢູ່ເໜືອສີສະຂອງເຮົາ ແລ້ວໄດ້ຕຣັສຄຳນີ້ວ່າ:

ปสฺสถ อิมํ ตาปสํ - ชฏิล อุคฺคตาปสํ อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป - อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ. อหุ กปิลวหยา รมฺมา - นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต. ปธานํ ปทหิตฺวาน - กตฺวา ทุกฺกร การิกํ

ພວກເທີຈົ່ງເບິ່ງດາບົດຜູ້ເກົ້າຜົມ ມີຕະບະອັນແຮງກ້າຜູ້ນີ້ ໃນກັປອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ເຂົາຈະໄດ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ. ພະຕຖາຄົດສະເດັດອອກຈາກກະບິນລະພັດອັນໜ້າຍິນດີ ບຳເພັນຄວາມເພຍນ ທຳທຸກກໍຣະກິຣິຍາ...

พุทฺเธ โลเก - เกจิ.

ພະພຸດທະເຈົ້າໃນໂລກ... ບາງສ່ວນ.

อชปาล รุกฺขมูลสฺมึ - นิสีทิตฺวา ตถาคโต,ตตฺถ ปายาสมคฺคยฺห - เนรญฺชรมุเปเหติ;

ພະຕຖາຄົດປະທັບນັ່ງຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄມ້ອະຊະປາລະ ຮັບຂ້າວມະທຸປາຍາດໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຈະສະເດັດໄປສູ່ແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ;

เนรญฺชราย ตีรมฺหิ - ปายาสาทาย โส ชิโน,ปฏิยตฺตวรมคฺเคน - โพธิมูลญฺหิ เอหีติ;

ພະชິນະເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ສະເຫວີຍຂ້າວມະທຸປາຍາດທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາແລ້ວ ຈະສະເດັດໄປສູ່ໂຄນຕົ້ນພະສີມະຫາໂພທິ ຕາມຫົນທາງອັນປະເສີດທີ່ຕົກແຕ່ງໄວ້;

ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา - โพธิมณฺฑํ อนุตฺตโรอสฺสตฺถรากฺขมูลมฺหิ - วุชฺฌิสฺสติ มหายโส;

ຈາກນັ້ນ ພະອົງຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ທຳປະທັກສິນໂພທິມົນທົນແລ້ວ ຈະຕຣັສຮູ້ ນະ ໂຄນຕົ້ນອັດສະຖະ;

อิมสฺสชนิกา มาตา - มายา นาม ภวิสฺสติ, ปิตา สุทฺโธทโน นาม - อยํ เหสฺสติ โคตโม. อนาสวา วีตราคา - สนฺตจิตฺตา สมาหิตา,

ພະມານດາຜູ້ໃຫ້ກຳເນີດແກ່ພະອົງ ຈະມີພະນາມວ່າ ມາຍາ, ພະບິດາມີພະນາມວ່າ ສຸດໂທທະນະ; ພະອົງຈະມີພະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ. ພະສາວົກທັງຫຼາຍ ຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ, ປາສະຈາກຣາຄະ, ມີຈິດສະຫງົບ, ມີຈິດສະມາທິ...

โกลิโต อุปติสฺโส จ - อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา;

อานณฺโท นามุปฏฺฐาโก - อุปฏฺฐิสฺสตี’มํ ชินํ;

ພະໂກລິຕະ ແລະພະອຸປະຕິດສະ ຈະເປັນພະອັກຄະຣະສາວົກ; ພິຂຸຊື່ວ່າ ອານົນ ຈະເປັນພະອຸປັດຖາກ ຄອຍບຳຣຸງພະຊິນະເຈົ້າພະອົງນີ້;

เขมา อุปฺปลวณฺณา จ - อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา;

อนาสวา วีตราคา - สนฺตจิตฺตา สมาหิตา;

ພະເຂມາ ແລະພະອຸບົນວັນນາ ຈະເປັນພະອັກຄະຣະສາວິກາ ຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ, ປາສະຈາກຣາຄະ, ມີຈິດສະຫງົບ, ມີຈິດສະມາທິ;

โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจตี’’ติ.

ຕົ້ນໄມ້ເປັນທີ່ຕຣັສຮູ້ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ ຕົ້ນອັດສະຖະ.

อภินีหาร กถา

ອະພິນີຫາຣະກະຖາ

๖. ตโต ทีปงฺกโร ทสพโล โพธิสตฺตํ ปสํสิตฺวา อฏฺฐหิ ปุปฺผ มุฏฺฐีหิ ปูเชตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. เตปิ จตูสต สหสฺส ขีณาสวา โพธิสตฺตํ ปุปฺเผหิ จ คณฺเธหิ จ ปูเชตฺวา ปทปฺผณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ. เทวมนุสฺสา จ ตเถว ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา อถ โข โพธิสตฺโต ทสพลสฺส วฺยากรณํ สุตฺวา พุทฺธภาวํ กรตลคตมิว มญฺญมาโน ปมุทิต หทโย สพฺเพสุ ปฏิกฺกนฺเตสุ สยนา วุฏฺฐาย ปุปฺผราสิ มตฺถเก ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสินฺโน พุทฺธการกธมฺเม อุปธาเรนฺโต กหนนุ โข พุทฺธการก ธมฺมา, กึ อุทฺธํ อโธ ทิสาสุ วีทียาสูติ อนุกฺกเมน สกลํ ธมฺมธาตุํ วิจินนฺโต โปราณกโพธิสตฺเตหิ อาเสวิต นิเสวิต ปฐมํ ทานปารมึ ทิสฺวา ตตฺถ ทฬภิสมาทาน กตฺวา เอวํ อนุกฺกเมน สีล - เนกฺขมฺม - ปญฺญา - วีริย - ขนฺติ - สจฺจ - อธิฏฺฐาน - เมตฺตา - อุเปกฺขา ปารมิโยจ ทิสฺวา ตตฺถทฬฺห สมาทานํ กตฺวา เทวตาหิ อภิตฺถุโต อากาสมพภุคฺคนตฺว หิม หิมวนฺตเมว อคมาสิ.

໖. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະທີປັງກອນທົດສະພົນ ຊົງສັນເສີນພຣະໂພທິສັດແລ້ວ ຊົງບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ ໘ ກຳມື ຊົງເຮັດປະທັກສິນແລ້ວສະເດັດຫຼີກໄປ. ແມ້ແຕ່ພຣະຂີນາສົບ ໔ ແສນຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບູຊາພຣະໂພທິສັດດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະຂອງຫອມທັງຫຼາຍ ເຮັດປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍກໍບູຊາແລະໄຫວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ຟັງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະທົດສະພົນແລ້ວ ມີໃຈຍິນດີຍິ່ງ ປຽບເໝືອນສຳຄັນວ່າຄວາມເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າຢູ່ພຽງໃນກຳມື ເມື່ອທຸກຄົນຫຼີກໄປແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນຈາກບ່ອນນອນ ນັ່ງຂັດສະໝາດເທິງກອງດອກໄມ້ ພິຈາລະນາເບິ່ງພຸດທະກາຣະກະທຳ (ທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ວ່າ 'ພຸດທະກາຣະກະທຳທັງຫຼາຍຢູ່ໃສໜໍ? ຢູ່ເບື້ອງເທິງ, ເບື້ອງລຸ່ມ ຫຼືໃນທິດທັງຫຼາຍ?' ເມື່ອຄົ້ນຄວ້າທຳມະທາດທັງໝົດໄປຕາມລຳດັບ ກໍໄດ້ເຫັນທານບາຣະມີຂໍ້ທີ ໑ ທີ່ພຣະໂພທິສັດໃນປາງກ່ອນເຄີຍຊ່ອງເສບແລະປະພຶດມາແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ສະມາທານຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນທານບາຣະມີນັ້ນ. ໂດຍທຳນອງນີ້ ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນບາຣະມີທັງຫຼາຍ ຄື ສີລະ, ເນກຂຳມະ, ປັນຍາ, ວິຣິຍະ, ຂັນຕິ, ສັດຈະ, ອະທິຖານ, ເມດຕາ ແລະອຸເປກຂາ ໄປຕາມລຳດັບແລ້ວ ກໍໄດ້ສະມາທານຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນບາຣະມີເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອເທວະດາທັງຫຼາຍສັນເສີນແລ້ວ ຈຶ່ງເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ສະເດັດໄປສູ່ປ່າຫິມະພານນັ້ນເອງ.

ทีปงฺกโรปิ สตฺถา จตูหิ ขีณาสว สตสหสฺเสหิ ปริวุโต รมฺมนครวาสีหิ ปูชียมาโน เทวตาหิ อภินณฺทิยมาโน อลงฺกต ปฏิยตฺเตน มคฺเคน รมฺมนครํ ปวิสิตฺวา ปญฺญตฺตวรพุทฺธาสเน นิสีทิ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ อตฺตโน อตฺตโน ปตฺตาสเน นิสีทิ. รมฺมนครวาสิโนปิ อุปาสกา พุทฺธปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีต ปตฺตปาณึ มาลาคณฺธาทีหิ ปูเชตฺวา ทานานุโมทนํ โสตุกามา นิสีทึสุ. ภควาปิ เตสํ อนุโมทนํ กโรนฺโต ทานกถํ สีลกถํ สคฺคิกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสญฺจ ปกาเสตฺวา อมต ปริโยสานํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

ແມ້ແຕ່ພຣະທີປັງກອນສາດສະດາ ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະຂີນາສົບ ໔ ແສນຮູບ ອັນຊາວເມືອງຣັມມະນະຄອນບູຊາຢູ່ ເທວະດາທັງຫຼາຍຊົມເຊີຍຢູ່ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ເມືອງຣັມມະນະຄອນ ຕາມທາງທີ່ຕົບແຕ່ງປະດັບປະດາໄວ້ແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງພຸດທະອາສະນະອັນປະເສີດທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້. ແມ້ແຕ່ພຣະພິກຂຸສົງກໍນັ່ງເທິງອາສະນະອັນສົມຄວນແກ່ຕົນໆ. ສ່ວນອຸປາສົກຊາວເມືອງຣັມມະນະຄອນ ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານແລ້ວ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເຫວີຍເສັດແລ້ວ ຊົງນຳພຣະຫັດອອກຈາກບາດ ກໍໄດ້ບູຊາດ້ວຍພວງມາໄລແລະຂອງຫອມເປັນຕົ້ນ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາຈະຟັງການອະນຸໂມທະນາທານ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເມື່ອຊົງອະນຸໂມທະນາແກ່ພວກເຂົາ ຈຶ່ງຊົງສະແດງທານກຖາ, ສີລກຖາ, ສັກຄກຖາ, ໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊ້າ ແລະຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ ແລະອານິສົງໃນເນກຂຳມະ (ການອອກຈາກກາມ) ຊົງສະແດງທຳມະກຖາອັນມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ.

เอวํ ตสฺส มหชนสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา เอกจฺเจ สรเณสุ เอกจฺเจ ปญฺจสุ สีเลสุ เอกจฺเจ โสตาปตฺติผเล เอกจฺเจ สกทาคามิ ผเล เอกจฺเจ อนาคามี ผเล เอกจฺเจ จตุสุปิ ผเลสุ เอกจฺเจ ตีสุ วิชฺชาสุ เอกจฺเจ ฉฬภิญฺญาสุ เอกจฺเจ อฏฺฐสุ สมาปตฺติสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา อุฏฺฐายาสนา รมฺมนครโต นิกฺขมิตฺวา สุทสฺสน มหาวิหารเมว ปาวิสิ.

ເມື່ອຊົງສະແດງທຳແກ່ມະຫາຊົນນັ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຊົງສະຖາປະນາ (ຕັ້ງໄວ້) ບາງພວກໃນໄຕຣສະຣະນະຄົມ, ບາງພວກໃນສີນ ໕, ບາງພວກໃນໂສດາປັດຕິຜົນ, ບາງພວກໃນສະກະທາຄາມິຜົນ, ບາງພວກໃນອະນາຄາມິຜົນ, ບາງພວກໃນຜົນທັງ ໔, ບາງພວກໃນວິຊາ ໓, ບາງພວກໃນອະພິນຍາ ໖, ບາງພວກໃນສະມາບັດ ໘ ແລ້ວ ສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະ ເສດັດອອກຈາກເມືອງຣັມມະນະຄອນ ເຂົ້າສູ່ສຸທັດສະນະມະຫາວິຫານນັ້ນເອງ.

วุตฺตญฺเหตํ

ສົມຈິງດັ່ງຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘ตทา เต โภชยิตฺวาน - สสงฺฆํ โลกนายกํ,อุผคฉุญฺญํ สรณํ ตสฺส - ทีปงฺกรสฺส สตฺถุโน,สรณาคมเน กญฺจิ - นิวเสติ ตถาคโตกญฺจิ ปญฺจสุ สีเลสุ - สีเล ทสวิเธ ปรํ;

“ໃນກາລະນັ້ນ ຊາວເມືອງເຫຼົ່ານັ້ນລ້ຽງພຣະພິກຂຸສົງກັບທັງພຣະໂລກະນາຍົກແລ້ວ ໄດ້ເຖິງພຣະທີປັງກອນສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນເປັນສະຣະນະ, ພຣະຕຖາຄົດຊົງຕັ້ງບາງຄົນໄວ້ໃນສະຣະນະຄົມ, ບາງຄົນໃນສີນ ໕, ບາງຄົນໃນສີນ ໑໐ ອັນຍິ່ງ;

กสฺสจิ เทติ สามญฺญํ - จตุโร ผลมุตฺตเม,กสฺสจิ อสเถ ธมฺเม - เทติ โส ปฏิสมฺภิทา;

ຊົງປະທານຄວາມເປັນສະມະນະ ຄື ຜົນອັນປະເສີດທັງ ໔ ແກ່ບາງຄົນ, ຊົງປະທານປະຕິສຳພິທາໃນທຳອັນບໍ່ມີມາຍາແກ່ບາງຄົນ;

กสฺสจิ วรสมาปตฺติโย - อฏฺฐ เทติ นราสโภ,ติสฺโส กสฺสจิ วิชฺชาโย - ฉฬภิญฺญ ปเวจฺฉติ;

ພຣະອົງຜູ້ເປັນນະລາສະພະ (ຜູ້ນຳມະນຸດ) ຊົງປະທານສະມາບັດອັນປະເສີດ ໘ ປະການແກ່ບາງຄົນ, ຊົງປະທານວິຊາ ໓ ແລະອະພິນຍາ ໖ ແກ່ບາງຄົນ;

เตน โยเคน ชนกายํ - โอวเทติ มหามุนิ,เตน วิตฺถาริกํ อาสี - โลกนาถสฺส สาสนํ;

ພຣະມະຫາມຸນີຊົງໂອວາດໝູ່ຊົນດ້ວຍອຸບາຍນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ສາດສະໜາຂອງພຣະໂລກະນາດຈຶ່ງແຜ່ຫຼາຍໄປ;

มหาหนูสภกฺขณฺโธ - ทีปงฺกรสนามโก,พหู ชเน ตารยติ - ปริโมเจติ ทุคฺคตึ;

ພຣະຜູ້ມີພຣະນາມວ່າ ທີປັງກອນ ຜູ້ມີຄາງດັ່ງຄາງແຫ່ງໂຄອຸສຸພະ ຜູ້ມີບ່າໃຫຍ່ ຊົງຊ່ວຍໃຫ້ມະຫາຊົນ信ຂ້າມພົ້ນ (ຈາກສັງສາຣະວັດ) ແລະຊົງໃຫ້ພົ້ນຈາກທຸຄະຕິ;

โพธเนยฺยํ ชนํ ทิสฺวา - สตสหสฺเสปิ โยชเนขเณน อุปคนฺตฺวาน - โพเธติ ตํ มหามุนี’’ติ;

ພຣະມະຫາມຸນີ ເມື່ອຊົງເຫັນບຸກຄົນຜູ້ຄວນຕຣັສຮູ້ ແມ້ຢູ່ໃນບ່ອນໄກແສນໂຍດ ກໍສະເດັດໄປຫາໂດຍພິບຕາ (ຊົ່ວຂະນະ) ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ຜູ້ນັ້ນຕຣັສຮູ້” ດັ່ງນີ້;

อิติ โส ทีปงฺกโร สตฺถา วสฺสสต สหสฺสานิ ฐตฺวา สตฺตานํ พณฺธนโมกฺขํ กุรุมาโน สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา นณฺทาราเม อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายินเหว ธาตุโย ตสฺส - สตฺถุโน วิกิรึสุ ตา. ฐิตา เอกฆนา หุตฺวา - สุวณฺณปฏิมา วิย สกลชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา ฆนโกฏิฏิมสุวณฺณฏฺฐิกาหิ เอวํ ฉตฺตึส โยชนิกํ มหาถูปมกํสุ นิเวทสิ - เกจิ.

ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພຣະທີປັງກອນສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງດຳຣົງຢູ່ຕະຫຼອດແສນປີ ຊົງປົດປ່ອຍສັດທັງຫຼາຍຈາກເຄື່ອງຜູກມັດ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້aimສຳເລັດແລ້ວ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິພານທາດ ທີ່ນັນທາຣາມ. ພຣະທາດທັງຫຼາຍຂອງພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນບໍ່ໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປເລີຍ, ແຕ່ຄົງຢູ່ເປັນກ້ອນດຽວກັນ ປຽບເໝືອນຮູບຫຼໍ່ຄຳ. ມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດ ໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງມະຫາສະຖູບສູງ ໓໖ ໂຍດ ດ້ວຍອິດທອງຄຳໜາໜຶ່ງໂກດ (ບາງພວກກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້).

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘ทีปงฺกโร ชิโน สตฺถา - นณฺทารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - ฉตฺตึสุพฺเพธ โยชโน‘‘;

“ພຣະທີປັງກອນຊິນະສາດສະດາ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ນັນທາຣາມ, ພຣະຊິນະສະຖູບຂອງພຣະອົງສູງ ໓໖ ໂຍດ ປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ”;

‘‘ปตฺต จีวร ปริกฺขาร - ปริโภคญฺช สตฺถุโน,โพธิมูเล ตทา ถูโป - ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ແລະສະຖູບທີ່ບັນຈຸບາດ, ຈີວອນ ແລະບໍລິຂານເຄື່ອງບໍລິໂພກຂອງພຣະສາດສະດາ ທີ່ໂຄນຕົ້ນໂພທິ໌ໃນກາລະນັ້ນ ສູງ ໓ ໂຍດ” ດັ່ງນີ້;

๗. ทีปงฺกรสฺส ปน ภควโต อปรภาโค เอกํ อสงฺเขยฺยํ อติกฺกมิตฺวา โกณฺฑญฺโญ นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต วิชิตาวิ นาม จกฺกวตฺติ หุตฺวา โกฏิสตสหสฺส สงฺขสฺส พุทฺธ ปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ อทายิ สตฺถา โพธิสตฺตํ พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากริตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ โส สตฺถุ ธมฺมํกถํ สุตฺวา รชฺชิ นิยฺยาเทตฺวา ปพฺพชิ โส ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตฺวา อฏฺฐ สมาปตฺติโย ปญฺจอภิญฺญาโยจ อุปฺปาเทตฺวา อปริหีนชฺฌาโน พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติ. โสปิ พุทฺโธ วสฺสสตสหสฺสานิ ฐตฺวา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา จณฺทาราเม ปรินิพฺพายิ ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุยา น วิกิรึสุ สกลชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา สมาคนฺตฺวา สตฺตโยชนิกาสตฺตรตนมยํ หริตาลมโนสิลายมตฺติกากิจฺจํ เตล สปฺปีหิ อุทกกิจฺจํ กตฺวา เจติยํ นิฏฺฐาเปสุํ

໗. ໃນການຕໍ່ມາ ລ່ວງເລີຍໄປໜຶ່ງອະສົງໄຂແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກທີປັງກອນ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ໂກນທັນຍະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ພຣະນາມວ່າ ວິຈິຕາວີ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງແສນໂກດຮູບ ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ພຣະສາດສະດາຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ' ແລ້ວຊົງສະແດງທຳ. ພຣະໂພທິສັດນັ້ນໄດ້ຟັງທຳມະກຖາຂອງພຣະສາດສະດາແລ້ວ ຈຶ່ງມອບລາຊະສົມບັດແລ້ວອອກບວດ. ພຣະໂພທິສັດນັ້ນຮຽນເອົາພຣະໄຕປີດົກ ເຮັດສະມາບັດ ໘ ແລະອະພິນຍາ ໕ ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ມີຊານບໍ່ເສື່ອມ ໄດ້ໄປເກີດໃນພຣົມມະໂລກ. ແມ້ແຕ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກໍຊົງດຳຣົງຢູ່ຕະຫຼອດແສນປີ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້ສຳເລັດແລ້ວ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ຈັນທາຣາມ. ພຣະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປເລີຍ. ມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວສ້າງພຣະເຈດີສູງ ໗ ໂຍດ ປະດັບດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ ເຮັດວຽກດິນໜຽວດ້ວຍຫະລິຕານແລະມະໂນສິລາ ເຮັດວຽກນ້ຳດ້ວຍນ້ຳມັນແລະເນີຍໃສ ແລ້ວສ້າງພຣະເຈດີຈົນສຳເລັດ.

โกณฺฑญฺเญ กิร สมฺพุทฺโธ - จณฺทาราเม มโนรเม,นิพฺพายิ เจติโย ตสฺส - สตฺตโยชนิโก กโตติ;

“ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສຳພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ໂກນທັນຍະ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ຈັນທາຣາມອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມ, ພຣະເຈດີຂອງພຣະອົງຖືກສ້າງຂຶ້ນສູງ ໗ ໂຍດ” ດັ່ງນີ້;

ตสฺส อปรภาเค เอกํ อสํงฺขยฺยํ อติกฺกมิตฺวา เอกสฺมึเยว กปฺเป จตฺตาโร พุทฺธา อุปฺปชฺชึสุ - มงฺคโล สุมโน เรวโต โยหิโตติ. มงฺคลสฺส ปน ภควโต กาเล โพธิสตฺโต สุรุจิ นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา สตฺถารํ นิมนฺเตสฺสามีติ อุปสงฺกมิตฺวา มธุร ธมฺมํกตํ สุตฺวา สฺวาตนาย นิมนฺเตตฺวา โกฏิสตสหสฺส สงฺขสฺส พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สตฺตาหํ ควปานํ นาม ทานมทาสิ สตฺถา อนุโมทนํ กโรนฺโต มหาปุริสํ อามนฺเตตฺวา ตฺวํ กปฺปสตสหสฺสาธิกานํ ทฺวนฺนํ อสงฺเขยฺยานํ มตฺถเก โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ มหาปุริโส วฺยากรณํ สุตฺวา อหํ กิร พุทฺโธ ภวิสฺสามิ โก เม ฆราวาเสน อตฺโถ ปพฺพชิสฺสมีติ จินฺตตฺวา ตถารูปํ สมฺปตฺตึ เกฬปิณฺฑํ วีย ปหาย สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา พุทฺธวจนํ อุคฺคณฺหิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา อายุปริโยสาเน พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติ, ตสฺมิมฺปิ พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย น วิกิรึสุ, ชมฺพุทีปวาสิโน ปุพฺเพ วิย ตึสโยชนกํ ถูปมกํสุ.

ໃນການຕໍ່ມາ ລ່ວງເລີຍໄປໜຶ່ງອະສົງໄຂ ໃນກັປດຽວກັນນັ້ນເອງ ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນ ໔ ພຣະອົງ ຄື ພຣະມັງຄະລະ, ພຣະສຸມະນະ, ພຣະເຣວະຕະ ແລະພຣະໂສພິຕະ. ໃນກາລະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກມັງຄະລະ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເກີດເປັນພຣາມຊື່ວ່າ ສຸຣຸຈິ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສາດສະດາດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ຈະນິມົນພຣະສາດສະດາ' ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳມະກຖາອັນໄພເລາະແລ້ວ ຈຶ່ງນິມົນເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພຣຸ່ງນີ້ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍທານຊື່ວ່າ ຄະວະປານະ (ນ້ຳນົມປຸງແຕ່ງ) ຕະຫຼອດ ໗ ວັນ ແກ່ພຣະພິກຂຸສົງແສນໂກດຮູບ ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ພຣະສາດສະດາເມື່ອຊົງອະນຸໂມທະນາ ໄດ້ຕຣັສກັບມະຫາບຸລຸດວ່າ 'ໃນທີ່ສຸດແຫ່ງສອງອະສົງໄຂຍິ່ງດ້ວຍແສນກັປ ເຈົ້າຈັກໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ'. ມະຫາບຸລຸດໄດ້ຟັງຄຳພະຍາກອນແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ເຮົາຈັກໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ເຮົາຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍການຄອງເຮືອນ, ເຮົາຈັກບວດ' ຈຶ່ງລະຖິ້ມສົມບັດປານນັ້ນ ປຽບເໝືອນກ້ອນນ້ຳລາຍ ແລ້ວອອກບວດໃນສຳນັກຂອງພຣະສາດສະດາ ຮຽນເອົາພຣະພຸດທະພົດ ເຮັດອະພິນຍາແລະສະມາບັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພຣົມມະໂລກ. ແມ້ເມື່ອພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ ພຣະທາດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປເລີຍ, ຊາວຊົມພູທະວີບໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງສະຖູບສູງ ໓໐ ໂຍດ ເໝືອນດັ່ງໃນປາງກ່ອນ.

เตน วุตฺตํ ‘‘อุยฺยาเน วสโภ นาม - พุทฺโธ นิพฺพายิ มงฺคโล, ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - ตึสโยชนมุคฺคิโต’’ติ.

ດ້ວຍεຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ “ພຣະພຸດທະເຈົ້າມັງຄະລະ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ສວນອຸທິຍານ, ພຣະຊິນະສະຖູບຂອງພຣະອົງສູງ ໓໐ ໂຍດ ປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ” ດັ່ງນີ້.

ตสฺส อปรภาเค สุมโน นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา มหาสตฺโต อตุโล นาม นาคราชา หุตฺวา นิพฺพตฺติ-มหิทฺธิโก มหานุภาโว โส พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา ญาติสงฺฆปริวุโต นาคภวนา นิกฺขมิตฺวา โกฏิสตสหสฺส ภิกฺขุปริวารสฺส ตสฺส ภควโต ทิพฺพตุริเยหิ อุปหารํ กาเรตฺวา มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา ปจฺเจกํ ทุสฺสยุคานิ ทตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฐาสิ โสปิ นํ สตฺถา อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ ตสฺมิมฺปิ พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย น วิกิรึสุ ชมฺพุทีปวาสโน ปุพฺเพ วิย จตุโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

ໃນການຕໍ່ມາ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ສຸມະນະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດໄດ້ເກີດເປັນພະຍານາກ ພຣະນາມວ່າ ອະຕຸລະ ຜູ້ມີລິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ພະຍານາກນັ້ນໄດ້ຟັງວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນແລ້ວ' ຈຶ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ຍາດ ເສດັດອອກຈາກນາກພິພົບ ບູຊາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ມີພຣະພິກຂຸແສນໂກດຮູບເປັນບໍລິວານ ດ້ວຍດົນຕີທິບ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ ແລະຖວາຍຜ້າຄູ່ແກ່ພຣະພິກຂຸທຸກໆຮູບ ແລ້ວຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ. ແມ້ພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ກໍຊົງພະຍາກອນພະຍານາກນັ້ນວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ'. ເມື່ອພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ ພຣະທາດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປເລີຍ, ຊາວຊົມພູທະວີບໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງສະຖູບສູງ ໔ ໂຍດ ເໝືອນດັ່ງໃນປາງກ່ອນ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘สุมโน ยสธโร - พุทฺโธ อคฺคารามมฺห นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - จตุโยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະພຸດທະເຈົ້າສຸມະນະ ຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ອັກຄາຣາມ, ພຣະຊິນະສະຖູບຂອງພຣະອົງສູງ ໔ ໂຍດ ປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ” ດັ່ງນີ້;

ตสฺส อปรภาเค เรวโต นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต อติเทโว นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสน สุตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฐาย สิรสิ อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา ตสฺส สตฺถุโน กิเลสปฺปหาเน วณฺณํ วตฺวา อุตฺตราสงฺเฆน ปูชมกาสิ. โสปิ นํ สตฺถา พุทฺโธ ภวิสฺสติติ วฺยากาสิ ตสฺมึ ปน พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย วิกิรึสุ.

ໃນການຕໍ່ມາ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ເຣວະຕະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເກີດເປັນພຣາມຊື່ວ່າ ອະຕິເທວະ ໄດ້ຟັງທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະສາດສະດາແລ້ວ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ ປະນົມມືຂຶ້ນເໜືອຫົວ ກ່າວສັນເສີນການລະກິເລດຂອງພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ບູຊາດ້ວຍຜ້າຫົ່ມ (ຜ້າອຸຕຕະຣາສົງ). ແມ້ພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ກໍຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ'. ແຕ່ເມື່ອພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ ພຣະທາດທັງຫຼາຍໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘เรวโต ปวโร พุทฺโธ - นิพฺพุโต โส มหาปุเร,ธาตุ วิตฺถาริกํ อาสี - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະພຸດທະເຈົ້າເຣວະຕະ ຜູ້ປະເສີດສຸດ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ເມືອງໃຫຍ່, ພຣະທາດທັງຫຼາຍໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປໃນດິນແດນນັ້ນໆ” ດັ່ງນີ້;

ตสฺส อปรภาเค โสภิโต นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต อชิโต นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฏาย พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ อทาสิ. โสปิ นํ สตฺถา พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

ໃນການຕໍ່ມາ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ໂສພິຕະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເກີດເປັນພຣາມຊື່ວ່າ ອະຊິຕະ ໄດ້ຟັງທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະສາດສະດາແລ້ວ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ແມ້ພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ກໍຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ'. ແມ້ພຣະທາດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘โสภิโต วรสมฺพุทฺโธ - สีหรามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุวิตฺถาริกํ อาสี - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະພຸດທະເຈົ້າໂສພິຕະ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບອັນປະເສີດ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ສີຫາຣາມ, ພຣະທາດທັງຫຼາຍໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປໃນດິນແດນນັ້ນໆ” ດັ່ງນີ້;

ตสฺส อปรภาเค เอกมสงฺเขยฺยํ อติกฺกมิตฺวา เอกสฺมึเยว กปฺเป ตโย พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ - อโนมทสฺสิ ปทุโม นารโทติ. อโนมทสฺสิสฺส ภควโต กาเล โพธิสตฺโต เอโก

ໃນການຕໍ່ມາ ລ່ວງເລີຍໄປໜຶ່ງອະສົງໄຂ ໃນກັປດຽວກັນນັ້ນເອງ ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນ ໓ ພຣະອົງ ຄື ພຣະອະໂນມະທັດສີ, ພຣະປະທຸມະ ແລະພຣະນາຣະທະ. ໃນກາລະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອະໂນມະທັດສີ ພຣະໂພທິສັດເປັນ

๑. ยสวโร ธีโร - เกจิ.

໑. “ຜູ້ມີຍົດອັນປະເສີດ ຜູ້ມີປັນຍາອັນໝັ້ນຄົງ” (ບາງພວກກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້).

ยกฺข เสนาปติ อโหสิ มหิทฺธิโก มหานุภาโว อเนก โกฏิสตสหสฺสานํ ยกฺขานํ อธิปติ. โส พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา อาคนฺตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานมทาสิ สตฺถาปิ ตํ อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ. อโนมทสฺสิมฺหิ ปน ภควติ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย น วิกิรึสุ ชมฺพุทีปวาสิโน ปญฺจวีสโยชนกํ ถูปํ กรึสุ

ຍັກເສນາບໍດີ ຜູ້ມີລິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ເປັນໃຫຍ່ກວ່າໝູ່ຍັກຫຼາຍແສນໂກດ. ຍັກນັ້ນໄດ້ຟັງວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນແລ້ວ' ຈຶ່ງມາຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ແມ້ພຣະສາດສະດາກໍຊົງພະຍາກອນຍັກນັ້ນວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ'. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອະໂນມະທັດສີດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ ພຣະທາດທັງຫຼາຍກໍບໍ່-ໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປເລີຍ, ຊາວຊົມພູທະວີບໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງສະຖູບສູງ ໒໕ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘อโนมทสฺสิ ชิโน สตฺถา - ธมฺมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - อุพฺเพธา ปณฺณุวีสตี’ติ;

“ພຣະອະໂນມະທັດສີຊິນະສາດສະດາ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ທັມມາຣາມ, ພຣະຊິນະສະຖູບຂອງພຣະອົງສູງ ໒໕ ໂຍດ ປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ” ດັ່ງນີ້;

ตสฺส อปรภาเค ปทุโม นาม สตฺถา อุทปาทิ ตถาคเต อคามการญฺเญ วิหเรนฺตา โพธิสตฺโต สีโห หุตฺวา สตฺถารํ นิโรธสมาปตฺติยา สมาปนฺนํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต วนฺทิตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปีติโสมนสฺสชาโต ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา สตฺตาหํ พุทฺธารมฺมณํ ปีตึ อวิชหิตฺวา ปีติสุเขเนว โคจราย อปกฺกมิตฺวา ชิวิตปริจฺจาคํ กตฺวา ปยิรุปาสมาโน อฏฺฐาสิ สตฺถา สตฺตาหจฺจเยน นิโรธา วุฏฺฐิโต สีหํ โอโลเกตฺวา ภิกฺขุสงฺเฆปิ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สงฺฆํ วนฺทิสฺสตี‘‘ติ ภิกฺขุสงฺโฆ อาคจฺฉตูติ จินฺเตสิ ภิกฺขุ ตาวเทว อาคมึสุ สีโห สงฺเฆ จิตฺตํ ปสาเทสิ. สตฺถา ตสฺส มนํ โอโลเกตฺวา อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

ໃນການຕໍ່ມາ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ປະທຸມະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດປະທັບຢູ່ໃນປ່າອັນປາສະຈາກບ້ານ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເກີດເປັນລາຊະສີ (ສິງ) ເຫັນພຣະສາດສະດາເຂົ້ານິໂລດສະມາບັດ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ໄຫວ້ແລະເຮັດປະທັກສິນ ມີຄວາມອີ່ມໃຈແລະຍິນດີຍິ່ງ ໄດ້ບັນລືສີຫະນາດ ໓ ເທື່ອ ບໍ່ລະຄວາມອີ່ມໃຈທີ່ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນອາຣົມຕະຫຼອດ ໗ ວັນ ບໍ່ຫຼີກໄປຫາອາຫານດ້ວຍຄວາມສຸກອັນເກີດຈາກຄວາມອີ່ມໃຈນັ້ນເອງ ໄດ້ສະຫຼະຊີວິດຢືນເຝົ້າຢູ່. ເມື່ອລ່ວງເລີຍ ໗ ວັນ ພຣະສາດສະດາອອກຈາກນິໂລດສະມາບັດແລ້ວ ຊົງຫຼຽວເບິ່ງລາຊະສີ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ 'ລາຊະສີນີ້ຈັກເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະພິກຂຸສົງແລ້ວໄຫວ້ພຣະສົງ' ຈຶ່ງຊົງດຳຣິໃຫ້ພຣະພິກຂຸສົງມາ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍມາໃນທັນທີ, ລາຊະສີກໍເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະສົງ. ພຣະສາດສະດາຊົງກວດເບິ່ງຈິດຂອງລາຊະສີນັ້ນແລ້ວ ຊົງພະຍາກອນວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ'. ແຕ່ພຣະທາດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘ปทุโม ชินวโร สตฺถา - ธมฺมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุ วิตฺถาริกํ อาสิ - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະປະທຸມະຊິນະວະຣະສາດສະດາ ເສດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານທີ່ທັມມາຣາມ, ພຣະທາດທັງຫຼາຍໄດ້ກະຈັດກະຈາຍໄປໃນດິນແດນນັ້ນໆ” ດັ່ງນີ້;

ตสฺส อปรภาเค นารโท นาม สตฺถา อโหสิ ตทา โพธิสตฺโต, อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ปญฺจสุ อภิญฺญาสุ อฏฺฐสุจ สมาปตฺติสุจิณฺณวสี หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา โลหิต จณฺทเนน ปูชมกาสิ โสปิ นํ อนาคโต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ นารท ปน ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ. สพฺเพ เทว มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา จตุโยชนิกํ ถูปํ กรึสุ.

ໃນການຕໍ່ມາ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ນາຣະທະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ບວດເປັນລືສີ (ດາບົດ) ຜູ້ມີຄວາມຊຳນານໃນອະພິນຍາ ໕ ແລະສະມາບັດ ໘ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແລ້ວໄດ້ບູຊາດ້ວຍແກ່ນຈັນແດງ. ແມ້ພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ກໍຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ 'ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ'. ແຕ່ພຣະທາດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກນາຣະທະໄດ້ລວມກັນເປັນກ້ອນດຽວ. ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດທັງປວງໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວສ້າງສະຖູບສູງ ໔ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະບູຮານາຈານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ

‘‘นารโท ชินวสโภ - นิพฺพุโต สุทสฺสเน ปุเร,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร - จตุโยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະນາຣະທະຜູ້ເປັນພຣະชິນະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນສຸທັດສະນະນະຄອນ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສູງຂຶ້ນໄປ ໔ ໂຍດ ໃນນະຄອນນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค เอกมสงฺเขยฺยมติกฺกมิตฺวา อิโต กปฺปสตสหสฺส มตฺถเก เอกสฺมึ กปฺเป ปทุมุตฺตโร นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต ชฏิโล นาม มหารฏฺฐิโก หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส จิวรทานมทาสิ. โสปิ ตํ อนาคโต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. ปทุมุตฺตรสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ. สพฺเพ เทวมนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา ทฺวาทส โยชนิกํ มหาถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ລ່ວງໄປໄດ້ອະສົງໄຂໜຶ່ງ ແຕ່ກັປນີ້ຖອຍຫຼັງໄປແແສນກັປ ໃນກັປໜຶ່ງ ພຣະສາສະດາພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນມະຫາຣາດຊິກະ (ຜູ້ຄອງແຄວ້ນໃຫຍ່) ນາມວ່າ ຊະຕິລະ ໄດ້ຖວາຍຈີວອນທານແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ພຣະອົງກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ. ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທຸມຸຕຕະຣະນັ້ນ ກໍເປັນທາດແທ່ງດຽວ. ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍທັງປວງໄດ້ປະຊຸມກັນແແລ້ວ ສ້າງພຣະມະຫາສະຖູບສູງ ໑໒ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘ปทุมุตฺตโร ชิโน พุทฺโธ - นณฺทารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร - ทฺวาทสุพฺเพธโยชโน’’ติ;

“ພຣະປະທຸມຸຕຕະຣະຊິນະພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນນັນທາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສູງ ໑໒ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค ตึสกปฺป สหสฺสานิ อติกฺกมิตฺวา สุเมโธ สุชาโต จาติ เอกสฺมึ กปฺเป ทฺเว พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ สุเมธสฺส ปน ภควโต กาเล โพธิสตฺโต อุตฺตโร นาม มานโว หุตฺวา นิทหิตฺวา ฐปิตํเยว อสีติโกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฐาย นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิ โสปิ นํ อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. สุมฺเธสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ

ໃນກາລຕໍ່ມາ ລ່ວງໄປໄດ້ສາມໝື່ນກັປ ໃນກັປໜຶ່ງ ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໒ ພຣະອົງ ຄື ພຣະສຸເມທະ ແລະ ພຣະສຸຊາຕະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສຸເມທະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນມານົບຊື່ວ່າ ອຸຕຕະຣະ ໄດ້ສະຫຼະຊັບ ໘໐ ໂກດ ທີ່ຝັງໄວ້ ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຟັງພຣະທັມມະເທສນາແລ້ວ ຕັ້ງຢູ່ໃນໄຕຣສະຣະນະຄົມ ແລ້ວອອກບວດ. ພຣະອົງກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສຸເມທະນັ້ນ ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘สุเมโธ ชินวโร พุทฺโธ - เมธารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະສຸເມທະຊິນະວະຣະພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນເມທາຣາມ, ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄດ້ແຜ່ກະຈາຍໄປໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນໆ”.

ตสฺส อปรภาเค สุชาโต นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโตจกฺกวตฺติราชา หุตฺวา พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา อุปสํกมิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สทฺธึ สตฺตหิ รตเนหิ จตุมหาทีปํ รชฺชํ ทตฺวา สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิ สกลรฏฺฐวาสิโน รฏฺฐุปฺปาทํ คเหตฺวา อารามิก กิจฺจํ สาเธนฺตา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส นิจฺจํ มหาทานมทํสุ. โสปิ นํ สตฺถา อนาคเต พุทฺโธภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ สุชาตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ ชมฺพุทีปวาสิโน ติคาวุตํ ถูปมกํสุ

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະສາສະດາພຣະນາມວ່າ ສຸຊາຕະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ໄດ້ຊົງສະດັບວ່າ ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າ ຟັງພຣະທັມມະເທສນາແລ້ວ ໄດ້ຊົງສະຫຼະຣາດຊະສົມບັດໃນທະວີບທັງສີ່ ພ້ອມດ້ວຍຣັດຕະນະທັງເຈັດ ຖວາຍແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແລ້ວຊົງຜະນວດໃນສຳນັກຂອງພຣະສາສະດາ. ຊາວແວ່ນແຄວ້ນທັງປວງໄດ້ຮັບເອົາຣາຍໄດ້ຂອງແຜ່ນດິນ ບຳຣຸງວັດວາອາຣາມ ແລະໄດ້ຖວາຍມະຫາທານເປັນນິດແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ພຣະສາສະດາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສຸຊາຕະນັ້ນ ເປັນທາດແທ່ງດຽວ ຊາວຊົມພູທະວີບທັງຫຼາຍໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໓ ຄາວຸດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘สุชาโต ชินวโร พุทฺโธ สีลารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว เจติโย ตสฺส - ตีณิ คาวุตมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະສຸຊາຕະຊິນະວະຣະພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນສີລາຣາມ, ພຣະເຈດີຂອງພຣະອົງ ສູງ ໓ ຄາວຸດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค อฏฺฐารส กปฺปสตมตฺถเก เอกสฺมึ กปฺเป ปิยทสฺสิ อตฺถทสฺสิ ธมฺมทสฺสิติ ตโย พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ ปิยทสฺสิ พุทฺธกาเล โพธิสตฺโต กสฺสโป นาม มาณโว ติณฺณํ เวทานํ ปารคโต หุตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โกฏิสตสหสฺส ธน ปริจฺจาเคน สงฺฆารามํ กาเรตฺวา สรเณสุ จ สีเลสุ จ ปติฏฺฐาสิ อถ นํ สตฺถา อฏฺฐารส กปฺป สตจฺจเยน พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ปิยทสฺสิสฺส ภควโตปิ ธาตุโย เอกฆนาว อเหสุํ ชมฺพุทีปวาสิโน สนฺนิปติตฺวา ติโยชนิกํ มหาถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ແຕ່ກັປນີ້ຖອຍຫຼັງໄປ ໑໘໐ ກັປ ໃນກັປໜຶ່ງ ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໓ ພຣະອົງ ຄື ພຣະປິຍະທັດສີ, ພຣະອັດຖະທັດສີ ແລະ ພຣະທັມມະທັດສີ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າປິຍະທັດສີ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນມານົບຊື່ວ່າ ກັດສະປະ ຜູ້ສຳເລັດໄຕເພທ ໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທສນາຂອງພຣະສາສະດາແລ້ວ ໄດ້ສະຫຼະຊັບແແສນໂກດ ສ້າງສັງຄາຣາມ ຕັ້ງຢູ່ໃນໄຕຣສະຣະນະຄົມແລະສີລທັງຫຼາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະສາສະດາໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ລ່ວງໄປໄດ້ ໑໘໐ ກັປ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປິຍະທັດສີ ກໍເປັນທາດແທ່ງດຽວ ຊາວຊົມພູທະວີບທັງຫຼາຍໄດ້ປະຊຸມກັນແແລ້ວ ສ້າງພຣະມະຫາສະຖູບສູງ ໓ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘ปิยทสฺสิ มุนิวโร - สลลารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະປິຍະທັດສີມຸນີວະຣະ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນສະລະລາຣາມ, ພຣະຊິນະສະຖູບຂອງພຣະອົງ ສູງ ໓ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค อตฺถทสฺสิ นาม ภควา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต มหิทฺธิโก มหานุภาโว สุสิโม นาม ตาปโส หุตฺวา ภควโต สนฺติเก ธมฺมํ สุตฺวา ปสีทิตฺวา ทิพฺพานิ มณฺทารว ปทุมปาริจฺฉตฺตกาทีนิ ปุปฺผานิ อาหริตฺวา จาตุทฺวีปิก มหาเมโฆ วิย ปุปฺผวสฺสํ วสฺเสตฺวา สมนฺตโต ปุปฺผมณฺฑป ปุปฺผอคฆิย โตรณาทีนิ กตฺวา มณฺทารว ปุปฺผจฺฉตฺเตน ทสพลํ ปูเชสิ โสปิ นํ ภควา อนาคโต โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วากาสิ. ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ອັດຖະທັດສີ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນດາບົດຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ນາມວ່າ ສຸສີມະ ໄດ້ຟັງພຣະທັມໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ນຳເອົາດອກໄມ້ທິບທັງຫຼາຍ ມີດອກມົນທາຣົບ, ດອກປະທຸມ ແລະດອກປາຣິຊາດ ເປັນຕົ້ນ ມາຕົກແຕ່ງໃຫ້ເປັນຝົນດອກໄມ້ຕົກລົງມາເໝືອນມະຫາເມກຕົກທົ່ວທະວີບທັງສີ່ ໄດ້ສ້າງມົນທົບດອກໄມ້, ເພດານດອກໄມ້ ແລະຊຸ້ມປະຕູດອກໄມ້ ເປັນຕົ້ນ ໄວ້ໂດຍຮອບ ແລ້ວໄດ້ບູຊາພຣະທົດສະພົນດ້ວຍຮົ່ມດອກມົນທາຣົບ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ ໃນອະນາຄົດ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘อตฺถทสฺสิ ชินวโร - อโนมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ - เตสุ เตสุ จ รฏฺฐโต’’ติ;

“ພຣະອັດຖະທັດສີຊິນະວະຣະ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນອະໂນມາຣາມ, ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄດ້ແຜ່ກະຈາຍໄປໃນແວ່ນແຄວ້ນນັ້ນໆ”.

ตสฺส อปรภาเค ธมฺมทสฺสิ นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต สกฺกา เทวราชา ทิพฺพคณฺธปุปฺเผหิ จ ทิพฺพตุริเยหิ จ ปูชํ อกาสิ โสปิ นํ พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. ธมฺมทสฺสิสฺส ปน ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ. ชมฺพุทีปวาสิโน ติโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະສາສະດາພຣະນາມວ່າ ທັມມະທັດສີ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ໄດ້ຊົງບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມທິບ, ດອກໄມ້ທິບ ແລະດົນຕີທິບ. ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າທັມມະທັດສີ ກໍເປັນທາດແທ່ງດຽວ ຊາວຊົມພູທະວີບທັງຫຼາຍໄດ້ສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໓ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘ธมฺมทสฺสิ มหาวีโร-เกลาสารมมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ถูปวโร ตสฺส-ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະທັມມະທັດສີມະຫາວີຣະ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນເກລາສາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສູງ ໓ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค จตุนวุติกปฺป มตฺถเก เอกสฺมึ กปฺเป เอโกว สิทฺธตฺโถ นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต อุคฺคเตโช อภิญฺญาพล สมฺปนฺโน มงฺคโล นาม ตาปโส หุตฺวา มหาชมฺพุผลํ อาหริตฺวา ตถาคสฺส อทาสิ สตฺถา ตํ ผลํ ปริภุญฺชิตฺวา จตุนวุติ กปฺปมตฺถเก พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ, จตุโยชนิกํ รตนมยํ ถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ແຕ່ກັປນີ້ຖອຍຫຼັງໄປ ໙໔ ກັປ ໃນກັປໜຶ່ງ ມີພຣະສາສະດາພຣະອົງດຽວອຸບັດຂຶ້ນ ພຣະນາມວ່າ ສິດທັດຖະ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນດາບົດຜູ້ມີຕະບະອັນແຮງກ້າ ສົມບູນດ້ວຍພະລັງອະພິນຍາ ນາມວ່າ ມັງຄະລະ ໄດ້ນຳເອົາໝາກຫວ້າໃຫຍ່ມາຖວາຍແກ່ພຣະຕະຖາຄົດ. ພຣະສາສະດາຊົງສະເຫວີຍໝາກຫວ້ານັ້ນແລ້ວ ໄດ້ຊົງພະຍາກອນວ່າ ໃນກັປທີ ໙໔ ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໄດ້ສ້າງພຣະສະຖູບສຳເລັດດ້ວຍຣັດຕະນະສູງ ໔ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘สิทฺธตฺโต มุนิวโร พุทฺโธ อโนมารมมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-จตุโยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະສິດທັດຖະມຸນີວະຣະພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນອະໂນມາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສູງ ໔ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค อิโต ทฺวานวุติ กปฺปมตฺถเก ติสฺโส ผุสฺโสติ เอกสฺมึ กปฺเป เทว พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ ติสฺสสฺส ภควโต กาเล โพธิสตฺตา มหาโภโค มหายโส สุชาโต นาม ขตฺติโย หุตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา มหิทฺธิกภาวํ ปตฺวา พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา ทิพฺพมณฺทารว ปทุม ปาริจฺฉตฺต ปุปฺผานิ อาทาย จตุปริสมชฺเฌ คจฺฉนฺตํ ตถาคตํ ปูเชสิ. อากาเส ปุปฺผวิตานมิว อฏฺฐาสิ โสปิ นํ สตฺถา อิโต ทฺวานวุติ กปฺปมตฺถเก พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ ธาตุโย คเหตฺวา ติโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ແຕ່ກັປນີ້ຖອຍຫຼັງໄປ ໙໒ ກັປ ໃນກັປໜຶ່ງ ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໒ ພຣະອົງ ຄື ພຣະຕິດສະ ແລະ ພຣະປຸດສະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕິດສະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນກະສັດຜູ້ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີຍົດໃຫຍ່ ພຣະນາມວ່າ ສຸຊາຕະ ໄດ້ຊົງສະຫຼະຣາດຊະສົມບັດອອກບວດເປັນຣືສີ ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ໄດ້ຊົງສະດັບວ່າ ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຖືເອົາດອກໄມ້ທິບທັງຫຼາຍ ມີດອກມົນທາຣົບ, ດອກປະທຸມ ແລະດອກປາຣິຊາດ ມາບູຊາພຣະຕະຖາຄົດຜູ້ກຳລັງສະເດັດໄປໃນທ່າມກາງພຸດທະບໍລິສັດທັງສີ່. ດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຕັ້ງຢູ່ເທິງອາກາດເໝືອນເພດານດອກໄມ້. ພຣະສາສະດາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ໃນກັປທີ ໙໒ ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໓ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘ติสฺโส ชินวโร พุทฺโธ-นณฺทารามมฺหิ นิพฺพุโตตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-ตีณิ โยชนมุสฺสิโต’’ติ;

“ພຣະຕິດສະຊິນะວະຣະພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນນັນທາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣะອົງ ສູງ ໓ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค ผุสฺโส นาม พุทฺโธ อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต วิชิตาวิ นาม ขตฺติโย หุตฺวา มหารชฺชํ ปหาย สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตฺวา มหาชนสฺส ธมฺมกถํ กเถตฺวา สีลปารมิญฺจ ปูเรสิ. โสปิ นํ พุทฺโธ ตเถว วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ປຸດສະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນກະສັດພຣະນາມວ່າ ວິຊິຕາວີ ໄດ້ຊົງສະຫຼະຣາດຊະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊົງຜະນວດໃນສຳນັກຂອງພຣະສາສະດາ ຊົງຮຽນເອົາພຣະໄຕປິດົກ ສະແດງທັມມະເທສນາແກ່ມະຫາຊົນ ແລະໄດ້ຊົງບຳເພັນສີລະປາຣະມີໃຫ້ບໍລິບູນ. ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນໃນທຳນອງດຽວກັນ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘ผุสฺโส ชินวโร สตฺถา-สุนนฺทารามมฺหิ นิพฺพุโตธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ-เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະປຸດສະຊິນะວະຣະສາສະດາ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນສຸນັນທາຣາມ, ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄດ້ແຜ່ກະຈາຍໄປໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນໆ”.

ตสฺส อปรภาเค อิโต เอกนวุติ กปฺปมตฺถเก วิปสฺสิ นาม พุทฺโธ อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต มหิทฺธิโก มหานุภาโว อตุโล นาม นาคราชา หุตฺวา สตฺตรตน ขจิตํ โสวณฺณมหาปีฐํ ภควโต อทาสิ โสปิ นํ อิโต เอกนวุติกปฺปมตฺถเก พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ สพฺเพ เทวมนุสฺสา สนฺติปติตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา สตฺตโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ແຕ່ກັປນີ້ຖອຍຫຼັງໄປ ໙໑ ກັປ ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພະຍານາກຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ນາມວ່າ ອະຕຸລະ ໄດ້ຖວາຍຕັ່ງຄຳໃຫຍ່ປະດັບດ້ວຍຣັດຕະນະເຈັດປະການແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະອົງກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ໃນກັປທີ ໙໑ ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ, ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍທັງປວງໄດ້ປະຊຸມກັນແລ້ວ ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໗ ໂຍດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘วิปสฺสิ ชินวโร วีโร-สุมิตฺตารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว โส ถูปวโร-สตฺตโยชนิโก กโต’’ติ;

“ພຣະວິປັດສີຊິນะວະຣະມະຫາວີຣະ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນສຸມິດຕາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສ້າງຂຶ້ນສູງ ໗ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค อิโต เอกตึส กปฺปมตฺถเก สิขี เวสฺสภูติ ทฺเว พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ สิขิสฺส ภควโต กาเล โพธิสตฺโต อริณฺทโม นาม ราชา หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สจิวรํ มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา สตฺตรตน ปติมณฺฑิตํ หตฺถิรตนํ ทตฺวา หตฺถิปฺปมาณํ กตฺวา กปฺปิย ภณฺฑมทาสิ โสปิ นํ อิโต เอกตึส กปฺเป พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ, สิขิสฺส ภควโต ธาตุโย เอกฆนา หุตฺวา อฏฺฐํสุ, สกล ชมฺพุทีปวาสิโน ปน มนุสฺสา ธาตุโย คเหตฺวา ติโยชนุพฺเพธํ สตฺตรตนมยํ หิมคิริ สทิส โสภํ ถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ແຕ່ກັປນີ້ຖອຍຫຼັງໄປ ໓໑ ກັປ ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໒ ພຣະອົງ ຄື ພຣະສิຂີ ແລະ ພຣະເວດສະພູ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ. ໃນກາລຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສິຂີນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນພຣະນາມວ່າ ອະຣິນທະມະ ໄດ້ຊົງຖວາຍມະຫາທານພ້ອມດ້ວຍຈີວອນແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ໄດ້ຊົງຖວາຍຊ້າງແກ້ວອັນປະດັບດ້ວຍຣັດຕະນະເຈັດປະການ ແລະໄດ້ຊົງຖວາຍສິ່ງຂອງອັນຄວນແກ່ສະມະນະມີປະມານເທົ່າຕົວຊ້າງ. ພຣະອົງກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ໃນກັປທີ ໓໑ ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສິຂີ ກໍໄດ້ປະດິດສະຖານເປັນທາດແທ່ງດຽວ ສ່ວນມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງສິ້ນ ໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໓ ໂຍດ ສຳເລັດດ້ວຍຣັດຕະນະເຈັດປະການ ມີຄວາມງົດງາມປານດັ່ງພູເຂົາຫິມະພານ.

สิขี มุนิวโร พุทฺโธ-ทุสฺสารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະສິຂີມຸນີວະຣະພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນທຸສສາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສູງ ໓ ໂຍດ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค เวสฺสภู นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต สุทสฺสโน นาม ราชา หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สจีวรมหาทานํ ทตฺวา ตสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา อาจารคุณสมฺปนฺโน พุทฺธรตเน จิตตีการ ปีติ พหุโล อโหสิ เสปิ นํ สตฺถา อิโต เอกตึสกปฺเป พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ เวสฺสภุสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະສາສະດາພຣະນາມວ່າ ເວດສະພູ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນພຣະນາມວ່າ ສຸທັດສະນະ ໄດ້ຊົງຖວາຍມະຫາທານພ້ອມດ້ວຍຈີວອນແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແແລ້ວຊົງຜະນວດໃນສຳນັກຂອງພຣະອົງ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາດຈະຣະຄຸນ ມີຄວາມເຄົາຣົບແລະປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງໃນພຣະພຸດທະຣັດຕະນະ. ພຣະສາສະດາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນວ່າ ໃນກັປທີ ໓໑ ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເວດສະພູນັ້ນ ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘เวสฺสภู ชินวโร สตฺถา-เขมารามมฺหิ นิพฺพุโต;

ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ-เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະເວດສະພູຊິນະວະຣະສາສະດາ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນເຂມາຣາມ, ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄດ້ແຜ່ກະຈາຍໄປໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນໆ”.

ตสฺส อปรภาเค อิมสฺมึ กปฺเป จตฺตาโร พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ กกุสณฺโธ โกนาคมโน กสฺสโป อมฺหากํ ภควาติ กตุสณฺธสฺส ปน ภควโต กาโล โพธิสตฺโต เขโม นาม ราชา หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สปตฺตจีวรํ ทานญฺเจว อญฺชนาทิ เภสชฺชานิ จ ทตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปพฺพชิ โสปิ นํ สตฺถา วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ สพฺเพ สนฺนิปติตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา คาวุตุพฺเพธํ ถูปมกํสุ.

ໃນກາລຕໍ່ມາ ໃນພັດທະຣະກັປນີ້ ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໔ ພຣະອົງ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນ ຄື ພຣະກົກກຸສັນທະ, ພຣະໂກນາຄະມະນະ, ພຣະກັດສະປະ ແລະພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ. ໃນກາລຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກົກກຸສັນທະນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນພຣະນາມວ່າ ເຂມະ ໄດ້ຊົງຖວາຍທານມີບາດແລະຈີວອນ ແລະຢາຮັກສາໂຣກມີຢາຢອດຕາເປັນຕົ້ນ ແກ່ພຣະສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຟັງພຣະທັມມະເທສນາຂອງພຣະສາສະດາແລ້ວ ຊົງຜະນວດ. ພຣະສາສະດາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ, ມະນຸດທັງຫຼາຍທັງປວງໄດ້ປະຊຸມກັນແລ້ວ ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໑ ຄາວຸດ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘กกุสณฺโธ ชินวโร - เขมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-คาวุตํ นภมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະກົກກຸສັນທະຊິນະວະຣະ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນເຂມາຣາມ, ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ ສູງ ໑ ຄາວຸດ ຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ໃນອາຣາມນັ້ນນັ້ນເອງ”.

ตสฺส อปรภาเค โกนาคมโน นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต ปพฺพโต นาม รชา หุตฺวา อมจฺจคณ ปริวุโต สตฺถุ สนฺติเก คนฺตฺวา ธมฺมเทสนํ สุตฺวา พุทฺธปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา ปตฺตุณฺณจีนปฏฺฏ โกเสยฺย กมฺพล ทุกุลานิ เจว สุวณฺณปฏฺฏกญฺจ ทตฺวา สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิ. โสปิ นํ สตฺถา วฺยากาสิ ตสฺส ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະສາສະດາພຣະນາມວ່າ ໂກນາຄະມະນະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນພຣະນາມວ່າ ບັນພະຕະ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ອາມາດ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສາສະດາ ຟັງພຣະທັມມະເທສນາແລ້ວ ໄດ້ຊົງນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຖວາຍມະຫາທານ ໄດ້ຖວາຍຜ້າປັດຕຸນນະ, ຜ້າຈີນ, ຜ້າໄໝ, ຜ້າກຳມະຫຍີ່, ຜ້າທຸກູນ ແລະແຜ່ນຄຳ ແລ້ວຊົງຜະນວດໃນສຳນັກຂອງພຣະສາສະດາ. ພຣະສາສະດາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘โกนาคมโน สมฺพุทฺโธ ปพฺพตารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุ วิตฺถาริกํ อาสิ-เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“ພຣະໂກນາຄະມະນະສັມພຸດທະເຈົ້າ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນບັນພະຕາຣາມ, ພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄດ້ແຜ່ກະຈາຍໄປໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນໆ”.

ตสฺส อปรภาเค กสฺสโป นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต โชติปาโล นาม มาณโว หุตฺวา ติณฺณํ เวทานํ ปารคุภูมิยญฺเจว อนฺตลิกฺเขว ปากโฏ ฆฏีการสฺส กุมฺภการสฺส มิตฺโต อโหสิ. โส เตน สทฺธึ สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา ธมฺม

ໃນກາລຕໍ່ມາ ພຣະສາສະດາພຣະນາມວ່າ ກັດສະປະ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນກາລນັ້ນ ພຣະໂພທິສັດໄດ້ເປັນມານົບຊື່ວ່າ ໂຊຕιປາລະ ຜູ້ຮຽນຈົບໄຕເພທ ປາກົດທັງໃນແຜ່ນດິນແລະໃນອາກາດ ເປັນສະຫາຍຂອງຄະຕິການະຊ່າງໝໍ້. ໂຊຕິປາລະມານົບນັ້ນພ້ອມດ້ວຍຄະຕິການະຊ່າງໝໍ້ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສາສະດາ ຟັງພຣະທັມ

กถํ สุตฺวา ปพฺพชิตฺวา อารทฺธวีริโย ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตฺวา วตฺตา วตฺตสมฺปตฺติยา พุทฺธสาสนํ โสเภสิ. โสปิ นํ สตฺถา วฺยากาสิ. กสฺสปสฺส ปน สตฺถุโน ธาตุโย น วิกิรึสุ สกล ชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา เอเกกํ สุวณฺณฏฺฐิกํ โกฏิ อคฺฆนกํ รตนวิจิตฺตํ พหิ รจนตฺถํ เอเกกํ อฑฺฒโกฏิ อคฺฆนกํ อพฺภนฺตร ปูรณตฺถํ มโนสิลาย มตฺติกากิจฺจํ เตเลน อุทกกิจฺจํ กโรนฺตา โยชนุพฺเพธํ ถุปมกํสุ.

ມະເທສນາແລ້ວ ໄດ້ບວດ ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ຮຽນເອົາພຣະໄຕປິດົກ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະພຸດທະສາສະນາຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍການປະຕິບັດວັດຕະປະຕິບັດ. ພຣະສາສະດາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນພຣະໂພທິສັດນັ້ນ. ສ່ວນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະສາສະດາກັດສະປະ ກໍບໍ່ໄດ້ແຕກກະຈາຍໄປ, ມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງສິ້ນ ໄດ້ປະຊຸມກັນແລ້ວ ໃຊ້ດິນຫຣະດານແທນດິນໜຽວ ໃຊ້ນ້ຳມັນແທນນ້ຳ ສ້າງພຣະສະຖູບສູງ ໑ ໂຍດ ໂດຍໃຊ້ແຜ່ນອິດຄຳແຜ່ນໜຶ່ງມີຄ່າ ໑ ໂກດ ປະດັບດ້ວຍຣັດຕະນະຕ່າງໆ ເພື່ອຕົກແຕ່ງພາຍນອກ ແລະໃຊ້ແຜ່ນອິດຄຳແຜ່ນໜຶ່ງມີຄ່າເຄິ່ງໂກດ ເພື່ອບັນຈຸພາຍໃນ.

เตน วุตฺตํ

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ

‘‘มหากสฺสโป ชิโน สตฺถา-เสตวฺยายญฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถุโป-โยชนุพฺเพธมุคฺคโต’’ติ;

“ພຣະມະຫາກັດສະປະຊິນະສາສະດາ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນιບພານແລ້ວໃນເສຕະວົຍານະຄອນ, ພຣະຊິນະສະຖູບຂອງພຣະອົງ ສູງ ໑ ໂຍດ ໃນນະຄອນນັ້ນນັ້ນເອງ”.

เอตฺถ จ

ແລະໃນເລື່ອງນີ້

ทีปงฺกโร จ โกณฺฑญฺโญ-มงฺคโล สุมโน ตถา,อโนมทสฺสี พุทฺโธ จ-นารโท ปทุมุตฺตโร;

ພະທີປັງກອນ, ພະໂກນທັນຍະ, ພະມັງຄະລະ, ພະສຸມະນະ, ພະອະໂນມະທັດສີພຸດທະເຈົ້າ, ພະນາຣະທະ ແລະ ພະປະທຸມຸດຕະຣະ;

สุชาโต ปิยทสฺสี จ-ธมฺมทสฺสิ นรุตฺตโม,สิทฺธตฺถพุทฺโธ ติสฺโส จ-วิปสฺสิ จ สิขี ตถา;

ພະສຸຊາຕະ, ພະປິຍະທັດສີ, ພະທຳມະທັດສີ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ມะນຸດ, ພະສິດທັດຖะພຸດທະເຈົ້າ, ພະຕິດສະ, ພະວິປັດສີ ແລະ ພະສິຂີ;

กกุสณฺโธ กสฺสโป จาติ-โสฬเสเต มเหสโย,ถุปปฺปมาณเมเตสํ ปาลิยํเยว ทสฺสิตํ;

ພະກຸກກຸສັນທະ ແລະ ພະກັດສະປະ, ພະມະເຫສີທັງ ໑໖ ພະອົງເຫຼົ່ານີ້, ຂະໜາດຂອງພະສະຕູບຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານີ້ ມີສະແດງໄວ້ໃນພະບາລີເທົ່ານັ້ນ.

ยสฺมา ตสฺมา มยา สาธู-เต สพฺเพปิ ปกาสิตา,ถูปา สทฺธา ชนา สาธู-เต วนฺเทยฺยถ สาทรํ;

ເພາະເຫດນັ້ນ, ພະສະຕູບທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ສະແດງໄວ້ດີແລ້ວ. ທ່ານສາທຸຊົນຜູ້ມີສັດທາທັງຫຼາຍ ເອີຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງກາບໄຫວ້ບູຊາພະສະຕູບເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບເຖີດ.

เยสานํ ปน อฏฺฐนฺนํ - สุคตานํ หิเตสินํธาตุ วิตฺถาริกา อาสุํ - เตสุ เตสุ ปเทสโตติ;

ສ່ວນວ່າ ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ສະແຫວງຫາປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ໘ ພະອົງເຫຼົ່ານັ້ນ, ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກะທາດຂອງພະອົງໄດ້ແຜ່ກະຈາຍໄປໃນດິນແດນຕ່າງໆ.

สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส วิชฺชมานถูปานํ พุทฺธานํ ถูปกถา เจว สพฺเพสํ สนฺติเก อภินิหารกตาเจ. สมตฺตา.

ເລື່ອງລາວຂອງພະສະຕູບຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍທີ່ມີພະສະຕູບຢູ່ ແລະ ເລື່ອງລາວການຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາ (ອະພິນິຫານ) ໃນສຳນັກຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ໃນຄຳພີຖູປະວົງ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງສາທຸຊົນ, ຈົບບໍລິບູນແລ້ວ.

กสฺสปสฺส ปน ภควโต อปรภาเค ฐเปตฺวา อิมํ สมฺมา สมฺพุทฺธํ อญฺโญ พุทฺโธ นาม นตฺถิ. เอวํ ทีปงฺกราทีนํ จตุวีสติยา พุทฺธานํ สนฺติเก ลทฺธวฺยากรโณ โพธิสตฺโต ปารมิโย ปูเรตฺวา เวสฺสนฺตรตฺตภาเว ฐิโต-

ແຕ່ພາຍຫຼັງສະໄໝຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກັດສະປະແລ້ວ, ເວັ້ນເສຍແຕ່ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າພະອົງນີ້, ກໍບໍ່ມີພະພຸດທະເຈົ້າພະອົງອື່ນອີກເລີຍ. ພະໂພທິສັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບພະຍາກອນໃນສຳນັກຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ ໒໔ ພະອົງ ມີພະທີປັງກອນເປັນຕົ້ນ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ບຳເພັນບາລະມີທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນ, ສະຖິດຢູ່ໃນອັດຕະພາບຂອງພະເວດສັນດອນ—

‘‘อเจตนายํ ปถวี-อวิญฺญาย สุขํ ทุขํ,สาปิ ทานพโล มยฺหํ-สตฺตกฺกตฺตุํ ปกมฺปถา’’ติ;

“ແຜ່ນດິນນີ້ ບໍ່ມີຈິດວິນຍານ, ບໍ່ຮັບຮູ້ສຸກ ຫຼື ທຸກ, ແຕ່ກໍຍັງຫວັ່ນໄຫວສັ່ນສະເທືອນເຖິງເຈັດຄັ້ງ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງທານຂອງເຮົາ”;

เอวํ มหาปถวิ กมฺปนานิ ปุญฺญานิ กตฺวา อายุปริโยสาเน ตโต จุโต ตุสิตภวเน นิพฺพตฺติ ตตฺถ อญฺเญ เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหิตฺวา ยาวตายุกํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวนฺโต มนุสฺสคณนาย สตฺตหิ ทิวเสหิ อายุกฺขยํ ปาปุณิสฺสติติ วตฺถานิ กิฬิสฺสนฺติ, มาลา มิลายนฺติ, กจฺเฉหิ เสทา มุจฺจนฺติ, กาเยเจว ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกมติ. เทโว เทวาสเน นาภิรมตีติ อิเมสุ ปญฺจสุ ปุพฺพนิมิตฺเตสุ อุปฺปนฺเนสุ ตานิ ทิสฺวาสุญฺญาวต โน สคฺคา ภวิสฺสนฺติติ สํเวคชาตาหิ เทวตาหิ มหาสตฺตสฺส ปารมินํ ปูริตภาวํ ญตฺวา อิมสฺมึ อิทานิ อญฺญํ เทวโลกํ อนุปคนฺตฺวา มนุสฺสโลเก อุปฺปชฺชิตฺวา พุทฺธภาวํ ปตฺเต ปุญฺญานิ กตฺวา จุต จุตา เทวโลกํ ปูเรสฺสนฺตีติ จินฺเตตฺวา.

ເມື່ອໄດ້ຊົງບຳເພັນບຸນກຸສົນອັນເຮັດໃຫ້ມະຫາປະຖະພີຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ໃນເວລາສິ້ນອາຍຸຂັຍ, ຈຶ່ງໄດ້ເຄື່ອນ (ຈຸຕິ) ຈາກອັດຕະພາບນັ້ນ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ. ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ, ພະອົງຊົງຮຸ່ງເຮືອງກວ່າເທວະດາອື່ນໆ ດ້ວຍຖານະ ໑໐ ປະການ, ຊົງສະեຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຕະຫຼອດອາຍຸຂັຍ. ເມື່ອຈະເຖິງຄວາມສິ້ນອາຍຸຂັຍໃນອີກ ໗ ວັນ ຕາມການນັບຂອງມະນຸດ, ບຸບພະນິມິດ ໕ ປະການກໍປາກົດຂຶ້ນ ຄື: ເຄື່ອງຊົງເສົ້າໝອງ, ດອກໄມ້ຫ່ຽວແຫ້ງ, ເຫື່ອໄຫຼອອກຈາກຂີ້ແຮ້, ຜิວພັນວັນນະເສົ້າໝອງລົງ, ແລະ ເທວະດາບໍ່ຍິນດີໃນເທວະອາດ (ແທ່ນບູຊາ). ເມື່ອເທວະດາທັງຫຼາຍເຫັນບຸບພະນິມິດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ກໍເກີດຄວາມສັງເວດສະຫຼົດໃຈວ່າ 'ສະຫວັນຂອງພວກເຮົາຄົງຈະວ່າງເປົ່າເສຍແລ້ວ', ແລະ ເມື່ອຮູ້ວ່າພະມະຫາສັດໄດ້ບຳເພັນບາລະມີບໍລິບູນແລ້ວ, ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ພະອົງຈະບໍ່ສະເດັດໄປສູ່ເທວະໂລກອື່ນ, ແຕ່ຈະໄປບັງເກີດໃນມະນຸດສະໂລກ ເພື່ອບັນລຸຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ, ແລະ ເມື່ອຊົງບຳເພັນບຸນແລ້ວ, ຜູ້ທີ່ຈຸຕິຈາກມະນຸດສະໂລກນັ້ນ ກໍຈະມາເຮັດໃຫ້ເທວະໂລກເຕັມບໍລິບູນອີກ' ດັ່ງນີ້.

‘‘ยโตหํ ตุสิเต กาเย-สนฺตุสิโต นามหํ ตทา,ทสสหสฺสิ สมาคนฺตฺวา-ยาจนฺติ ปญฺชลี มมํ;

“ໃນເວລາທີ່ເຮົາສະຖິດຢູ່ໃນໝູ່ເທບຊັ້ນດຸສິດ ມີນາມວ່າ ສັນດຸສິດ ໃນການນັ້ນ, ເຫຼົ່າເທວະດາຈາກໝື່ນໂລກທາດໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ປະນົມມືອ້ອນວອນເຮົາວ່າ:”

กาโลยํเต มหาวีร-อุปฺปชฺช มาตุกุจฺฉิยํ,สเทวกํ ตารยนฺโต-พุชฺฌสฺสุ อมตํ ปทนฺติ’’;

“ຂ້າແຕ່ພະມະຫາວີລະເຈົ້າ, ບັດນີ້ເຖິງເວລາຂອງພະອົງແລ້ວ ທີ່ຈະສະເດັດລົງສູ່ພະຄັນຂອງພະມານດາ, ຊົງຊ່ວຍຮື້ຂົນສັດໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນ, ຈົ່ງຕັດສະຮູ້ອະມະຕະທຳເຖີດ”;

เอวํ พุทฺธภาวตฺถาย อายาจิโต กาลํ-ทีปํ-เทสํ กุลํ-ชเนตฺติยา อายุปฺปมาณนฺติ อิมานิ ปญฺจ มหาวิโลกนานิ วิโลเกตฺวา กตสนฺนิฏฺฐาโน ตโต จุโต สกฺยราชกุเล ปฏิสณฺธึคเหตฺวา ตตฺถ มหาสมฺปตฺติยา ปริหริยมาโน อนุกฺกเมน ภทฺทํ โยพฺพนํ อนุปาปุณิตฺวา ติณฺณํ อุตูนํ อนุจฺฉวิเกสุ ตีสุ ปาสาเทสุ เทวโลกสิรึ วิย รชฺชสิรึ อนุภวมาโน อุยฺยานกีฬาย คมนสมเย อนุกฺกเมน ชิณฺณ - วฺยาธิ - มตสงฺขาเต ตโย เทวทูเต ทิสฺวา สํชาต สํเวคา นิวตฺติตฺวา จตุตฺเถ วาเร ปพฺพชิตํ ทิสฺวา สาธุ ปพฺพชฺชาติ ปพฺพชฺชาย รุจึ อุปฺปาเทตฺวา อุยฺยานํ คนฺตฺวา ตตฺถ ทิวสํ เขเปตฺวา มงฺคล โปกฺขรณิตีเร นิสินฺโน กปฺปก เวสํ คเหตฺวา อาคเตน วิสฺสกมฺม เทวปุตฺเตน อลงฺกต ปฏิยตฺโต ราหุลกุมารสฺส ปาตสาสนํ สุตฺวา ปุตฺตสิเนหสฺส พลวภาวํ ญตฺวา ยาว อิมํ พณฺธนํ น วฑฺฒติ ตาวเทวนํ ฉิณฺทิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สายํ นครํ ปวิสนฺโต-

ເມື່ອໄດ້ຮັບການອ້ອນວອນເພື່ອຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະອົງຊົງພິຈາລະນາມະຫາວິໂລກະນະ ໕ ປະການ ຄື: ກາລະ (ເວລາ), ທະວີບ (ດິນແດນ), ປະເທດ, ຕະກູນ, ແລະ ອາຍຸຂັຍຂອງພະມານດາ. ເມື່ອຊົງຕົກລົງພະໄທແລ້ວ, ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນ ໄປຖືປະຕິສົນທິໃນສັກກະຍະລາດຊະຕະກູນ, ຊົງໄດ້ຮັບການບຳລຸງບຳເລີດ້ວຍມະຫາສົມບັດໃນຕະກູນນັ້ນ, ຈົນຈະເລີນໄວຂຶ້ນສູ່ຄວາມເປັນໜຸ່ມອັນງົດງາມ, ຊົງສະເຫວີຍລາດຊະສົມບັດປະດຸດດັ່ງທິບພະຍະສົມບັດໃນສະຫວັນ ຢູ່ເທິງປາສາດ ໓ ຫຼັງ ທີ່ເໝາະສົມກັບ ໓ ລະດູ. ໃນເວລາສະເດັດປະພາດອຸທິຍານ, ພະອົງໄດ້ທອດພະເນດເຫັນເທວະທູດທັງ ໓ ຕາມລຳດັບ ຄື: ຄົນແກ່, ຄົນເຈັບ, ແລະ ຄົນຕາຍ, ຈຶ່ງເກີດຄວາມສັງເວດສະຫຼົດໃຈແລ້ວສະເດັດກັບຄືນ. ໃນຄັ້ງທີ ໔ ທອດພະເນດເຫັນບັນພະຊິດ (ນັກບວດ) ກໍຊົງດຳລິວ່າ 'การບວດນັ້ນດີແທ້' ຈຶ່ງເກີດຄວາມພໍພະໄທໃນການບວດ, ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ອຸທິຍານ ຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນຕະຫຼອດເວລາກາງເວັນ. ເມື່ອປະທັບນັ່ງຢູ່ແຄມສະໂບກຂະລານີອັນເປັນມຸງຄຸນ, ຊົງໄດ້ຮັບການປະດັບຕົກແຕ່ງພະອົງໂດຍວິສະວະກຳມະເທວະບຸດ ຜູ້ແປງກາຍເປັນຊ່າງຕັດຜົມມາເຂົ້າເຝົ້າ. ເມື່ອຊົງໄດ້ຍິນຂ່າວການປະສູດຂອງພະລາຫຸນກຸມານ, ຊົງຊາບເຖິງຄວາມແຮງກ້າແຫ່ງຄວາມຮັກໃນລູກ, ຈຶ່ງຊົງດຳລິວ່າ 'ກ່ອນທີ່ເຄື່ອງຜູກມັດນີ້ຈະເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນ, ເຮົາຈະຕັດມັນເສຍໃນບັດນີ້ເລີຍ' ດັ່ງນີ້, ໃນເວລາແລງ ເມື່ອສະເດັດເຂົ້າສູ່ພະນະຄອນ—

‘‘นิพฺพุตา นูน สา มาตา - นิพฺพุโต นูน โส ปิตา,นิพฺพุตา นูน สา นารี - ยสฺสายํ อีทิโส ปติ’’ติ;

“ພະມານດາຂອງພະອົງໃດໜໍ ຄົງຈະດັບທຸກ (ສະຫງົບເຢັນ) ແລ້ວ, ພະບິດາຂອງພະອົງໃດໜໍ ຄົງຈະດັບທຸກແລ້ວ, ນາງໃດໜໍທີ່ມີສາມີເຊັ່ນນີ້ ຄົງຈະດັບທຸກແລ້ວ”;

กิสาโคตมิยา นาม ปิตุจฺฉา ธีตาย ภาสิตํ อิมํ คาถา สุตฺวา อิหํ อิมาย นิพฺพุตปทํ สาวิโตติ คีวโต สตสหสฺสคฺฆนกํ มุตฺตาหารํ โอมุญฺจิตฺวา ตสฺสา เปเสตฺวา อตฺตโน ภวนํ ปวิสิตฺวา สิรีสยเน นิปนฺโน นิทฺทาวส คตานํ นาฏกานํ วิปฺปการํ ทิสฺวา นิพฺพินฺนหทโย ฉนฺนํ อุฏฺฐาเปตฺวา กณฺถกํ อาหาราเปตฺวา ตํ อารุยฺห ฉนฺนสหาโย ทสสหสฺส จกฺกวาฬ เทวตาหิ กต ปริวาโร มหาภินิกฺขมนา นิกฺขมิตฺวา เตเนว รตฺตาวเสเสน ตีณิ รชฺชานิ อติกฺกมฺม อโนมาย นทิยา ปรตีรํ ปตฺวา อสฺสาปิฏฺฐิโต โอรุยฺห มุตฺตราสิ สทิเส จาลิกาปุลิเณ ฐตฺวา ฉนฺนตฺวํ มยฺหํ อาภรณานิ เจว กณฺถกญฺจ อาทาย คจฺฉาหิ อาภรณานิ จ กณฺถกญฺจ ปฏิจฺฉาเปตฺวา ทกฺขิณ หตฺเถน มงฺคลขคฺคมาทาย วามหตฺเถน โมลิยา สทฺธึ จูฬํ ฉิณฺทิตฺวา สเจ อหํ พุทฺโธ ภวิสฺสามิ อากาเส ติฏฺฐตุ โน เจ ภูมิยํ ปตตูติ อากาเส ขิปิ จุฬามณี พณฺธนํ โยชนปฺปมาณํ ฐานํคนฺตฺวา อากาเส อฏฺฐาสิ อถ สกฺโก เทวราชา โยชนิเกน รตนจงฺโคฏเกน ปฏิคฺคเหสิ.

ເມື່ອຊົງໄດ້ຍິນຄາຖາ ນີ້ ທີ່ນາງກີສາໂຄຕະມີ ຜູ້ເປັນທິດາຂອງພະປິຕຸດສາ (ອາ) ກ່າວແລ້ວ, ຊົງດຳລິວ່າ 'ນາງຜູ້ນີ້ເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ຍິນຄຳວ່າ ດັບທຸກ (ນິບພຸດຕະ)' ຈຶ່ງຊົງປົດສ້ອຍມຸກລາຄາແສນຕຳລຶງຈາກພະສໍ (ຄໍ) ສົ່ງໄປໃຫ້ນາງ. ຈາກນັ້ນ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ພະຕຳໜັກຂອງພະອົງ, ບັນທົມເໜືອພະແທ່ນສິລິໄສຍາດ, ທອດພະເນດເຫັນອາການອັນໜ້າກຽດຂອງເຫຼົ່ານາງສະໜົມນັກຟ້ອນທີ່ນອນຫຼັບຢູ່, ກໍເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍຢ່າງຍິ່ງ. ຈຶ່ງຊົງປຸກນາຍສັນນະໃຫ້ຕື່ນຂຶ້ນ, ສັ່ງໃຫ້ນຳມ້າกັນຖະກະມາ, ແລ້ວຊົງມ້ານັ້ນ ໂດຍມີນາຍສັນນະເປັນສະຫາຍ, ມີເທວະດາຈາກໝື່ນໂລກທາດແວດລ້ອມ, ສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມ (ສະເດັດອອກບວດ). ໃນຄືນນັ້ນເອງ ພະອົງສະເດັດຂ້າມຜ່ານ ໓ ແວ່ນແຄວ້ນ, ໄປເຖິງຝັ່ງແມ່ນ້ຳອະໂນມາ, ສະເດັດລົງຈາກຫຼັງມ້າ, ປະທັບຢືນຢູ່ເທິງຫາດຊາຍອັນຂາວສະອາດປະດຸດກອງໄຂ່ມຸກ, ແລ້ວຕັດວ່າ 'ສັນນະ, ທ່ານຈົ່ງນຳເອົາເຄື່ອງປະດັບຂອງເຮົາ ແລະ ມ້າກັນຖະກະນີ້ກັບຄືນໄປເຖີດ'. ເມື່ອມອບເຄື່ອງປະດັບ ແລະ ມ້າກັນຖະກະໃຫ້ແລ້ວ, ຊົງຈັບພະຂັນມຸງຄຸນດ້ວຍພະຫັດຂວາ, ຈັບມວຍພະເກດາ (ຜົມ) ພ້ອມທັງພະຈຸລາດ້ວຍພະຫັດຊ້າຍ, ແລ້ວຊົງຕັດມວຍພະເກດາ, ຊົງຕັ້ງສັດຈະອະທິຖານວ່າ 'ຖ້າເຮົາຈະໄດ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ, ຂໍໃຫ້ມວຍຜົມນີ້ຈົ່ງລອຍຢູ່ໃນອາກາດ, ຖ້າບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ກໍຂໍໃຫ້ຕົກລົງສູ່ແຜ່ນດິນ' ແລ້ວຊົງໂຍນຂຶ້ນໄປໃນອາກາດ. ມວຍພະເກດາໄດ້ລອຍຂຶ້ນໄປສູງເຖິງໜຶ່ງໂຍດແລ້ວຄົງຢູ່ໃນອາກາດ. ຄັ້ງນັ້ນ, ທ້າວສັກກະເທວະລາດໄດ້ຊົງນຳຜອບແກ້ວຂະໜາດໜຶ່ງໂຍດມາຮອງຮັບເອົາໄວ້.

ยถาห

ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

เฉตฺวาน โมลึ วรคนฺธวาสิตํเวหาสยํ อุกฺขิปิ สกฺยปุงฺคยโว,สหสฺสเนตฺโต สิรสา ปฏิคฺคหิสุวณฺณ วงฺโคฏวเรน วาสโว’ติ;

“ພະສັກກະຍະປຸງຄົບ (ຜູ້ປະເສີດໃນສັກກະຍະຕະກູນ) ຊົງຕັດມວຍພະເກດາອັນອົບອວນດ້ວຍກິ່ນຫອມຢ່າງດີ ແລ້ວຊົງໂຍນຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ, ທ້າວວາສະວະ (ພະອິນ) ຜູ້ມີພະເນດພັນດວງ ໄດ້ຊົງນຳຜອບຄຳອັນປະເສີດມາຮອງຮັບໄວ້ເໜືອພະສຽນ (ຫົວ)”;

ปฏิคฺคเหตฺวา จ ปน เทวโลกํ เนตฺวา สุเนรุ มุทฺธนิ ติโยชนปฺปมาณํ อิณฺทนีลมณิมยํ จุฬามณิ เจติยํ นาม อกาสิ อถ กสฺสป พุทฺธกาเล โปราณ สหายโก ฆฏิการ มหาพฺรหฺมา เอกํ พุทฺธนฺตรํ วินาวาสภาวปฺปตฺเตน มตฺตภาโว จิตฺเตสิ. อชฺช เม สหายโก มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโต สมณ ปริกฺขารมสฺส คเหตฺวา คจฺฉามีติ-

ເມື່ອຮອງຮັບເອົາແລ້ວ, ກໍຊົງນຳໄປສູ່ເທວະໂລກ, ແລ້ວສ້າງພະເຈດີນາມວ່າ ຈຸລາມະນີເຈດີ ອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວອິນທະນິນ ຂະໜາດ ໓ ໂຍດ ໄວ້ເໜືອຍອດເຂົາສິເນລຸ. ຄັ້ງນັ້ນ, ທ້າວຄະຕິການມະຫາພົມ ຜູ້ເຄີຍເປັນສະຫາຍເກົ່າໃນສະໄໝພະພຸດທະເຈົ້າກັດສະປະ, ເຊິ່ງໄດ້ບັນລຸອະນາຄາມີບຸກຄົນໄປບັງເກີດໃນພົມມະໂລກຕະຫຼອດຊ່ວງໄລຍະຫວ່າງລະຫວ່າງພະພຸດທະເຈົ້າ, ໄດ້ຊົງດຳລິວ່າ 'ມື້ນີ້ ສະຫາຍຂອງເຮົາສະເດັດອອກມະຫາພิເນດສະກົມແລ້ວ, ເຮົາຄວນນຳເອົາບໍລິຂານຂອງສະມະນະໄປຖວາຍແກ່ພະອົງ' ດັ່ງນີ້—

‘‘ติจีวรญฺจ ปตฺโต จ วาสิ สูจิ จ พณฺธนํ,ปริสฺสาวน อฏฺเฐเตน-ยุตฺตโยคสฺส ภิกฺขุโน’’ติ;

“ສະບົງ, ຈີວອນ, ສັງຄາຕິ (ໄຕຈີວອນ), ບາດ, ມີດແຖ, ເຂັມ, ປະຄົດແອວ ແລະ ເຄື່ອງຕອງນ້ຳ—ບໍລິຂານທັງ ໘ ປະການນີ້ ເໝາະສົມແກ່ພິກຂຸຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນ”;

อิเม สมณปริกฺขาเร อาหริตฺวา อทาสิ มหาปุริโส อรหทฺธชํ นิวาเสตฺวา อุตฺตมํ ปพฺพชฺชาเวสํ คณฺหิตฺวา สาฏกยุคลํ อากาเส ขิปิ ตํ พฺรหฺมา ปฏิคฺคเหตฺวา พฺรหฺมโลเก ทฺวาทสโยชนิกํ สพฺพรตนมยํ ทุสฺสเจติยมกาสิ.

ເມື່ອນຳເອົາບໍລິຂານຂອງສະມະນະເຫຼົ່ານີ້ມາຖວາຍແລ້ວ, ພະມະຫາສັດກໍຊົງນຸ່ງຫົ່ມທຸງໄຊແຫ່ງພະອໍລະຫັນ (ຜ້າກາສາວະພັດ) ຊົງຄອງເພດບັນພະຊິດອັນປະເສີດສຸດ, ແລ້ວຊົງໂຍນສະບົງຈີວອນຜືນເກົ່າຂຶ້ນໄປໃນອາກາດ. ທ້າວມະຫາພົມໄດ້ຮອງຮັບເອົາຜ້າຄູ່ນັ້ນແລ້ວ ນຳໄປສ້າງພະທຸສສະເຈດີ ອັນປະດັບດ້ວຍລັດຕະນະທຸກປະການ ຂະໜາດ ໑໒ ໂຍດ ໄວ້ໃນພົມມະໂລກ.

‘‘กิเลส อปฺปหีเณปิ=มหาสตฺตสฺส ตํ ขเณ,ยสฺสานุภาวโต เอวํ ทุสฺสจูฬา หิ ปูชิตาตสฺมา ตมฺม มหาโพธิ-สตฺตานํ ปฏิปตฺติยํ,น กเรยฺย มหุสฺสาหํว-โก หิ นาม พุโธ ชโน’’ติ;

“ເຖິງແມ່ນວ່າໃນຂະນະນັ້ນ ພະມະຫາສັດຈະຍັງບໍ່ທັນລະກິເລດໄດ້ກໍຕາມ, ແຕ່ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພະອົງ ພະທຸສສະເຈດີ ແລະ ພະຈຸລາມະນີເຈດີ ກໍຍັງໄດ້ຮັບການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້. ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຄົນໃດເລົ່າ ຈະບໍ່ເພີ່ມພູນຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງແຮງກ້າ ໃນການປະຕິບັດຕາມແນວທາງຂອງພະໂພທິສັດທັງຫຼາຍ”;

จูฬามณิทุสฺส ถุปทฺวยกถา

ເລື່ອງລາວແຫ່ງພະສະຕູບທັງສອງ ຄື ພະຈຸລາມະນີເຈດີ ແລະ ພະທຸສສະເຈດີ

๙. โพธิสตฺโต ปพฺพชิตฺวา อนุกฺกเมน ราชคหํ คนฺตฺวา ตตฺถ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปณฺฑว ปพฺพตปพฺภาเร นิสินฺโน มคธราเชน รชฺเชน นิมนฺติยมาโน ตํ ปฏิกฺขิปิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺวา ติสฺสวิชิตํ อาคมนตฺถายเตนคหิต ปฏิญฺโญ อาฬารํ-อุทฺทกญฺจ อุปสงฺกมิตฺวา เตสํ สนฺติเก อธิคตวิเสเสน อปริตุฏฺโฐ ฉพฺพสฺสานิ มหาปธานํ ปทหิตฺวา วิสาข ปุณฺณม ทิวเส เสนานินิคเม สุชาตาย ทินฺนปายาสํ ปริภุญฺชิตฺวา เนรญฺชราย นทิยา สุวณฺณปาตึ ปวาเหตฺวา เนรญฺชราย ตีเร มหาวนสณฺเฑ นานาสมาปตฺตีหิ ทิวาภาคํ วิตินาเมตฺวา สายณฺห สมเย โสตฺถิเยน ทินฺนํ ติณมุฏฺฐึ คเหตฺวา กาเฬน นาคราเชน อภิตฺถุตคุโณ โพธิมณฺฑํ อารุยฺห ติณานิ. สตฺถริตฺวา น ตาวีมํ ปลฺลงฺกํ ภิณฺทิสฺสามิ ยาว เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิสฺสตี’’ติ ปฏิญฺญํ กตฺวา ปาจีน ทาสาภิมุโข นิสีทิตฺวา-สูริเย อนตฺถมิเตเยว มารพลํ วิธเมตฺวา ปฐมยาเม ปุพฺเพ นิวาสญาณํ มชฺฌิมยาเม จุตูปปาตญาณํ ปตฺวา ปจฺฉิมยามาวสาเน ทสพล จตุเวสารชฺชาทิ สพฺพคุณปติมณฺฑิตํสพฺพญฺญุตญาณํ ปฏิวิชฺฌิตฺวา สตฺต สตฺตาหํ โพธิสมีเปเยว วีตินาเมตฺวา อฏฺฐเม สตฺตาเห อชปาล นิคฺโรธมูเล นิสินฺโน ธมฺมคมฺภีรตา ปจฺจเวกฺขเนน อปฺโปสฺสุกฺกตํ อาปชฺชมาโน ทสทหสฺสี มหาพฺรหฺม ปริวาเรน สหมฺปติ มหาพฺรหฺมุนา อายาจิต ธมฺมเทสโน พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โอโลเกนฺโต พฺรหฺมุโน อชฺเฌสนํ อาทาย กสฺส นุ โข ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยนฺติ โอโลเกนฺโต อาฬารุทฺทกานํ กาลกตภาวํ ญตฺวา ปญฺจวคฺคียานํ ภิกฺขุนํ พหูปการตํ อนุสฺสริตฺวา อุฏฺฐายาสนา กาสิปุรํ คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค อุปเกน สทฺธึ มนฺเตตฺวา อาสาฬหิปุณฺณม ทิวเส อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจ วคฺคิยานํ ภิกฺขุนํ วสนฏฺฐานํ ปตฺวา เต อนนุจฺฉวิเกน อาวุโส วาเทน สมุทาจรนฺเต อญฺญาเปตฺวา ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตนฺโต อญฺญาโกณฺฑญฺญตฺเถรปมุเข อฏฺฐารส โกฏิโย อมตปานํ ปาเยสิ.

໙. ພະໂພທິສັດ ເມື່ອຊົງບວດແລ້ວ ກໍສະເດັດໄປສູ່ກຸງລາດຊະຄຶຕາມລຳດັບ, ຊົງທ່ຽວບິນທະບາດໃນທີ່ນັ້ນ, ແລ້ວປະທັບນັ່ງຢູ່ທີ່ເງື້ອມຜາເຂົາປານທະວະ. ເມື່ອພະລາຊາແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດຊົງສະເໜີມອບລາດຊະສົມບັດຖວາຍ, ກໍຊົງປະຕິເສດ, ແຕ່ໄດ້ຊົງໃຫ້ປະຕິຍານໄວ້ວ່າ ຈະສະເດັດກັບມາແຄວ້ນນີ້ອີກຫຼັງຈາກບັນລຸພະສັບພັນຍຸຕະຍານແລ້ວ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ສະເດັດໄປສຳນັກຂອງອາລາລະດาບົດ ແລະ ອຸທະກະດາບົດ, ແຕ່ບໍ່ຊົງຍິນດີໃນຄຸນວິເສດທີ່ໄດ້ບັນລຸໃນສຳນັກຂອງດາບົດທັງສອງນັ້ນ, ຈຶ່ງຊົງບຳເພັນມະຫາປະທານ (ທຸກກະລາກິລິຍາ) ຕະຫຼອດ ໖ ປີ. ໃນວັນເພັງເດືອນ ໖ (ວິສາຂະບູຊາ), ຊົງສະເຫວີຍເຂົ້າຂ້າມະທຸປາຍາດ ທີ່ນາງສຸຊາດາຖວາຍ ຢູ່ທີ່ເສນານິຄົມ, ແລ້ວຊົງລອຍຖາດຄຳໃນແມ່ນ້ຳເນລັນຊະລາ. ຊົງໃຊ້ເວລາຕະຫຼອດເວລາກາງເວັນດ້ວຍການເຂົ້າສະມາບັດຕ່າງໆ ຢູ່ທີ່ປ່າໃຫຍ່ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນລັນຊະລາ. ໃນເວລາແລງ, ຊົງຮັບກຳຫຍ້າຄາທີ່ນາຍໂສດຖິຍະຖວາຍ, ຊົງໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນພະຄຸນໂດຍພະຍານາກກາລະ, ແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນສູ່ໂພທິບັນລັງ, ຊົງລາດຫຍ້າຄາ, ແລ້ວຊົງຕັ້ງປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາຈະບໍ່ທຳລາຍບັນລັງນີ້ ຕາບໃດທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະກິເລດໂດຍບໍ່ຖືໝັ້ນ' ດັ່ງນີ້. ຊົງປະທັບນັ່ງຜິນພະພັກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ, ໃນເວລາທີ່ພະອາທິດຍັງບໍ່ທັນຕົກດິນ ກໍຊົງຜະຈົນແລະປາບກອງທັບມານໃຫ້ພ່າຍແພ້ໄປ. ໃນປະຖົມມະຍາມ ຊົງບັນລຸປຸບເພນິວາສານຸສະຕິຍານ, ໃນມັດຊິມະຍາມ ຊົງບັນລຸຈຸຕູປະປາຕະຍານ, ແລະ ໃນເວລາສິ້ນສຸດປັດສິມະຍາມ ກໍຊົງແທງຕະຫຼອດພະສັບພັນຍຸຕະຍານ ອັນປະດັບດ້ວຍພະຄຸນທັງປວງ ມີທົດສະພົນລະຍານ ແລະ ເວສາລັດຊະຍານ ໔ ເປັນຕົ້ນ. ຊົງໃຊ້ເວລາສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກ ໗ ສັບປະດາ ຢູ່ໃກ້ໆກັບຕົ້ນພະສີມະຫາໂພນັ້ນເອງ. ໃນສັບປະດາທີ ໘ ຊົງປະທັບນັ່ງຢູ່ກ້ອງຕົ້ນໄຊ (ອະຊະປາລານິໂຄດ), ຊົງພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເລິກເຊິ່ງແຫ່ງພະທຳ ຈົນເກີດຄວາມຂວນຂວາຍນ້ອຍ (ບໍ່ຢາກສະແດງທຳ). ຄັ້ງນັ້ນ, ທ້າວສະຫຳບໍດີມະຫາພົມ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານໝື່ນມະຫາພົມ ໄດ້ມາອ້ອນວອນໃຫ້ຊົງສະແດງທຳ. ພະອົງຊົງເລັງແລໂລກດ້ວຍພຸດທະຈັກຂຸ, ຊົງຮັບຄຳອ້ອນວອນຂອງທ້າວມະຫາພົມ, ຊົງພິຈາລະນາວ່າ 'ເຮົາຄວນສະແດງທຳແກ່ໃຜກ່ອນໜໍ'. ເມື່ອຊົງຊາບວ່າ ອາລາລະດาບົດ ແລະ ອຸທະກະດາບົດ ໄດ້ສิ້ນຊີວິດໄປແລ້ວ, ກໍຊົງລະນຶກເຖິງຄຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງພະປັນຈະວັກຄີ, ຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກທີ່ປະທັບ ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ກຸງກາສີ. ໃນລະຫວ່າງທາງ ໄດ້ຊົງສົນທະນາກັບອຸປະກະອາຊີວົກ. ໃນວັນເພັງເດືອນ ໘ (ອາສາລະຫະບູຊາ), ສະເດັດເຖິງທີ່ຢູ່ຂອງພະປັນຈະວັກຄີ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ, ຊົງເຮັດໃຫ້ພະປັນຈະວັກຄີຜູ້ຍັງເອີ້ນພະອົງດ້ວຍຄຳທີ່ບໍ່ເໝາະສົມວ່າ 'ອາວຸໂສ' ນັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໃຈ, ແລ້ວຊົງສະແດງພະທຳມະຈັກກະປະວັດຕະນະສູດ ໂປດພະອັນຍາໂกນທັນຍະເຖລະເປັນປະທານ ເຮັດໃຫ້ເຫຼົ່າເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ ໑໘ ໂກດ ໄດ້ດື່ມນ້ຳອະມະຕະທຳ.

ตโต ปฏฺฐาย จตฺตาลีส สํวจฺฉรานิ ฐตฺวา จตุราสีติ ธมฺมกฺขณฺธ สหสฺสานิ เทเสตฺวา คณนปถมตีเต สตฺเต ภวกนฺตารโต สนฺตาเรตฺวา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐเปตฺวา กุสินารายํ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน ยมกสาลาน มนฺตเร อุตฺตสีสกํ ปญฺญตฺเต มญฺจเก วิสาขปุณฺณม ทิวเส ทกฺขิเณน ปสฺเสน สโต สมฺปชาโน อนุฏฺฐานเสยฺยาย นิปชฺชิ. ตทา กิร ภควโต ปูชาย ยมกสาลา สพฺพปาลิผุลฺลา มูลโต ปฏฺฐาย ยาว อคฺคา เอกจฺฉนฺนา อเหสุํ. น เกวลญฺจ ยมกสาลาเยว สพฺเพปิ รุกฺขสาขา สพฺพปาลิผุลฺลาว อเหสุํ.

ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ພະອົງຊົງດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດ ໔໕ ປີ, ຊົງສະແດງພະທຳມະຂັນ ໘໔,໐໐໐ ພະທຳມະຂັນ, ຊົງຊ່ວຍຮື້ຂົນສັດໂລກຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍເກີນກວ່າຈະນັບໄດ້ໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສົງສານ, ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້ສຳເລັດລົງແລ້ວ. ໃນວັນເພັງເດືອນ ໖ (ວິສາຂະບູຊາ), ຢູ່ທີ່ສາລະວັນຂອງເຫຼົ່າມັນລະກະສັດ ໃນເມືອງກຸສິນາລາ, ລະຫວ່າງຕົ້ນສາລະຄູ່, ພະອົງຊົງບັນທົມຕະແຄງขວາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ເໜືອແທ່ນບັນທົມທີ່ລາດໄວ້ໂດຍຫັນພະສຽນໄປທາງທິດເໜືອ ດ້ວຍການບັນທົມອັນຈະບໍ່ລຸກຂຶ້ນອີກ (ອະນຸດຖານະໄສຍາດ). ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເວລານັ້ນ, ເພື່ອເປັນການບູຊາພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ຕົ້ນສາລະຄູ່ໄດ້ອອກດອກບານສະພັ່ງຕະຫຼອດທຸກກິ່ງກ້ານ ຕັ້ງແຕ່ໂຄນຕົ້ນຈົນເຖິງຍອດ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຕົ້ນສາລະຄູ່ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ກິ່ງກ້ານຂອງຕົ້ນໄມ້ທັງປວງກໍອອກດອກບານສະພັ່ງເຊັ່ນດຽວກັນ.

น เกวลญฺจ ตสฺมึเยว อุยฺยาเน สกเลปิ ทสสหสฺส จกฺกวาเฬ ผลุปค รุกฺขา ผลํ คณฺหึสุ. สพฺพรุกฺขานํ ขณฺเธสุ ขณฺธ ปทุมานิ, วลลีสุ วลลิปทุมานิ. อากาเส อุลฺโลกปทุมานิ, ปถวิตลํ ภิณฺทิตฺวา ทณฺฑกปทุมานิ ปุปฺผึสุ. สพฺโพ มหา สมุทฺโท ปญฺจวณฺณ ปทุมสญฺฉนฺโน อโหสิ ติโยชน สหสฺสวิตฺถโต ปน หิมวา ฆนพทฺธโมรปิญฺฉกลาโป วิย นิรนฺตรํ มาลาทามควกฺขิโต วิย สุฏฺฐุ ปีเฬตฺวา อาพทฺธปุปฺผวฏํสโก วิย สุปูริต ปุปฺผจงฺเคฏกํ วิย จ อติรมณีโย อโหสิ.

ບໍ່ພຽງແຕ່ໃນອຸທິຍານນັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໃນທົ່ວໝື່ນໂລກທາດ, ຕົ້ນໄມ້ທີ່ໃຫ້ຜົນທັງໝົດກໍອອກຜົນສະພັ່ງ. ດອກບົວລຳຕົ້ນໄດ້ເບັ່ງບານຢູ່ທີ່ລຳຕົ້ນຂອງຕົ້ນໄມ້ທັງປວງ, ດອກບົວເຄືອເບັ່ງບານຢູ່ທີ່ເຄືອໄມ້, ດອກບົວຫ້ອຍເບັ່ງບານຢູ່ໃນອາກາດ, ແລະ ດອກບົວກ້ານໄດ້ແທງທະລຸແຜ່ນດິນຂຶ້ນມາເບັ່ງບານ. ມະຫາສະໝຸດທັງປວງເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ ໕ ສີ. ສ່ວນປ່າຫິມະພານ ອັນກວ້າງໃຫຍ່ເຖິງ ໓,໐໐໐ ໂຍດ ກໍງົດງາມເປັນຢ່າງຍິ່ງ ປະດຸດດັ່ງແພນຫາງນົກຍູງທີ່ມັດໄວ້ຢ່າງໜາແໜ້ນ, ປະດຸດດັ່ງຕາໜ່າງພວງມາໄລທີ່ຮ້ອຍລຽງກັນຢ່າງບໍ່ມີຊ່ອງວ່າງ, ປະດຸດດັ່ງມົງກຸດດອກໄມ້ທີ່ຮ້ອຍຮັດໄວ້ຢ່າງແໜ້ນໜາ, ແລະ ປະດຸດດັ່ງກະຕ່າດອກໄມ້ທີ່ບັນຈຸໄວ້ຈົນເຕັມບໍລິບູນ.

ยมกสาลา ภุมฺมเทวตานิ สญฺจาลิตกฺขวิณฺธฏปา ตถาคตสรีรสฺส อุปริปุปฺผานิ วิกิรนฺติ. ทิพฺพานิปิ มณฺทารว ปุปฺผานิ อนฺตลิกฺขา ปตนฺติ. ตานิ โหนฺติ สุวณฺณ วณฺณานิ ปณฺณจฺฉตฺตปฺปมาณานิ มหาตุมฺพมตฺตํ เรณุ คณฺหนฺติ น เกวลญฺจ มณฺทารว ปุปฺผาเนจ, อญฺญานิปิ สพฺพานิ ปาริจฺฉตฺตก ปุปฺผาทีนิ สุวณฺณวงฺโคฏกานิ รชตจงฺโคฏกานิ จ ปูเรตฺวา ปูเรตฺวา ติทส ปุเรปิ พฺรหฺมโลเกปิ ฐิตาหิ เทวตาหิ วิวิธานิ อนฺตรา อวิปฺปกิณฺณาเนว หุตฺวา อาคนฺตฺวา ปตฺตกึชกฺข เรณุ จุณฺเณหิ ตถาคตสฺส สรีรเมว โอกีรนฺติ น เกวลญฺจ เทวตานํเยว นาค สุปณฺณ มนุสฺสานมฺปิ อุปกปฺปน จณฺทน จุณฺณานิ น เกวลญฺจ จณฺทนจุณฺณาเนว กาฬานุสารี ตคร โลหิตจณฺทนาทิ สพฺพคนฺธชาตจุณฺณานิ, หริตาลญฺชน สุวณฺณ รชต จุณฺณานิ, สพฺพคนฺธวาส วิกติโย สุวณฺณ รชตาทิสมุคฺเค ปูเรตฺวา จกฺกวาฬ มุขวฏฺฏิอาทิสุ ฐิตาหิ เทวตาหิ ปวิทฺธา อนฺตรา อวิปฺปกิริตฺวา ตถาคตสฺเสว สรีรํ โอกิรนฺติ ทิพฺพานิปิ ตุริยานิ อนฺตลิกฺเข วชฺชนฺติ. น เกวลญฺจ ตานิเยว สพฺพานิปิ ตนฺติพทฺธ จมฺมปริโยนทฺธ สุสิราทิ เภทานิ ทสสหสฺสจกฺกวาเฬ เทว-นาคว-สุปณฺณ-มนุสฺสานํ ตุริยานิ เอกจกฺกวาเฬ สนฺนิปติตฺวา อนฺตลิกฺเข วชฺชนฺติ.

ພູມມະເທວະດາທັງຫຼາຍໄດ້ສັ່ນສະເທືອນຕົ້ນຮັງຄູ່ ແລ້ວໂປຍປາຍດອກໄມ້ລົງມາເທິງພະສະລີລະຂອງພະຕຖາຄົດ. ດອກມົນທາລົບອັນເປັນທິບກໍຕົກລົງມາຈາກອາກາດ. ດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນມີສີເyellowືອງດັ່ງຄຳ ມີຂະໜາດເທົ່າກັບຮົ່ມໃບໄມ້ ແລະມີລະອອງເກສອນຫຼາຍເທົ່າກັບໝໍ້ໃຫຍ່. ບໍ່ພຽງແຕ່ດອກມົນທາລົບເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ດອກໄມ້ອື່ນໆທັງໝົດ ມີດອກທອງຫຼາງ (ປາລິດຊາດ) ເປັນຕົ້ນ ທີ່ບັນຈຸເຕັມໃນພານຄຳແລະພານເງິນ ໂດຍເທວະດາທັງຫຼາຍທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງແລະພົມມະໂລກ ໄດ້ນຳມາໂປຍປາຍລົງມາຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍໃນລະຫວ່າງທາງ, ແລ້ວເຂົ້າໄປໂຮຍລະອອງເກສອນແລະຜົງເກສອນລົງໃສ່ພະສະລີລະຂອງພະຕຖາຄົດ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງມີຜົງຈັນອັນເປັນເຄື່ອງບັນນາການຂອງພວກນາກ, ຄຸດ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍອີກດ້ວຍ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຜົງຈັນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງມີຜົງເຄື່ອງຫອມທຸກຊະນິດ ມີກິດສະໜາ, ກະດັງງາ, ຈັນແດງ ເປັນຕົ້ນ, ຜົງຮີດຕານ (ຫໍລະດານ), ຜົງອັນຊັນ, ຜົງຄຳ, ຜົງເງິນ ແລະເຄື່ອງອົບອົບຫອມທຸກປະເພດ ທີ່ບັນຈຸເຕັມໃນຜົບຄຳແລະຜົບເງິນ ເຊິ່ງເທວະດາທັງຫຼາຍທີ່ສະຖິດຢູ່ຂອບປາກຈັກກະວານເປັນຕົ້ນ ໄດ້ຊັດສາດລົງມາໃນລະຫວ່າງທາງໂດຍບໍ່ໃຫ້ກະຈັດກະຈາຍໄປບ່ອນອື່ນ ແລ້ວໂຮຍລົງໃສ່ພະສະລີລະຂອງພະຕຖາຄົດນັ້ນເອງ. ດົນຕີອັນເປັນທິບກໍບັນເລງຂຶ້ນໃນອາກາດ. ບໍ່ພຽງແຕ່ດົນຕີເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເຄື່ອງດົນຕີທັງໝົດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເຄື່ອງສາຍ, ເຄື່ອງໜັງ, ເຄື່ອງເປົ່າ ເປັນຕົ້ນ ຂອງເທວະດາ, ນາກ, ຄຸດ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍໃນໝື່ນໂລກທາດ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນໃນຈັກກະວານດຽວກັນນີ້ ແລ້ວບັນເລງຂຶ້ນໃນອາກາດ.

วรจารณเทวตา กิร นาเมกา ทีฆายุกา เทวตา มหาปุริโส มนุสฺสปเถ นิพฺพตฺติตฺวา พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ สุตฺว ปฏิสณฺธิทิวเส คณฺหิตฺวา คมิสฺสามาติ มาลา คนฺถิตุํ อารภึสุ ตา คณฺถมานาว มหาปุริเส มาตุกุจฺฉิยํ นิพฺพตฺเต ตุมฺเภ กสฺส คณฺถถาติ วุตฺตา น ตาว ติฏฺฐาติ กุจฺฉิโต นิกฺขมน ทิวเส คเหตฺวา คมิสฺสามาติ อาหํสุ ปุน นิกฺเขนฺโตติ สุตฺวา มหาภินิกฺขมนทิวเส คมิสฺสามาติ มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโตติ สุตฺวา อภิสมฺโพธิ ทิวเส คมิสฺสามาติ. อชฺช อภิสมฺพุทฺโธติ สุตฺวา ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนทิวเส คมิสฺสามาติ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยีติ สุตฺวา ยมกปาฏิหาริยทิวเส คมิสฺสามาติ. อชฺช ยมกปาฏิหาริยํ กรีติ สุตฺวา เทโว โรหนทิวเส คมิสฺสามาติ. อชฺช เทโวโรหนํ กรีติ สุตฺวา อายุสงฺขาโรสฺสชฺชเน คมิสฺสามาติ อายุสงฺขารํ โอสฺสชีติ สุตฺวา น ตาว นิฏฺฐาติ ปรินิพฺพานทิวเส คมิสฺสามาติ?

ໄດ້ຍິນວ່າ ມີເທວະດາຜູ້ມີອາຍຸຍືນກຸ່ມໜຶ່ງຊື່ວ່າ ວະຣະຈະຣະນະເທວະດາ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ 'ມະຫາບຸລຸດຈະບັງເກີດໃນມະນຸດສະໂລກແລ້ວຕັດສະຮູ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ' ຈຶ່ງເລີ່ມຮ້ອຍພວງມາໄລໂດຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ພວກເຮົາຈະຖືເອົາພວງມາໄລນີ້ໄປບູຊາໃນວັນປະສູດ (ປະຕິສົນທິ)'. ເມື່ອພວກນາງກຳລັງຮ້ອຍຢູ່, ມະຫາບຸລຸດກໍສະເດັດລົງສູ່ພະຄັນຂອງພະມານດາແລ້ວ. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານຮ້ອຍມາໄລນີ້ເພື່ອໃຜ?' ກໍຕອບວ່າ 'ຢ່າຟ້າວກ່ອນ, ພວກເຮົາຈະຖືເອົາໄປບູຊາໃນວັນທີ່ພະອົງປະສູດອອກຈາກພະຄັນ'. ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າພະອົງປະສູດແລ້ວ, ກໍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມ'. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມແລ້ວ, ກໍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນຕັດສະຮູ້'. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ 'ວັນນີ້ພະອົງໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ', ກໍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນສະແດງທຳມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ'. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າພະອົງສະແດງທຳມະຈັກແລ້ວ, ກໍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນສະແດງຍົມມະກະປະຕິຫານ'. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ 'ວັນນີ້ພະອົງສະແດງຍົມມະກະປະຕິຫານແລ້ວ', ກໍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນສະເດັດລົງຈາກເທວະໂລກ (ເທໂວໂຣຫະນະ)'. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ 'ວັນນີ້ພະອົງສະເດັດລົງຈາກເທວະໂລກແລ້ວ', ກໍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນປົງອາຍຸສັງຂານ'. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າພະອົງປົງອາຍຸສັງຂານແລ້ວ, ກໍຄິດວ່າ 'ຍັງບໍ່ທັນແລ້ວເທື່ອ, ພວກເຮົາຈະໄປໃນວັນສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ'.

อชฺช ภควา ยมกสาลานมนฺตเร ทกฺขิเณน ปสฺเสน สโต สมฺปชาโน สีหเสยฺยํ อุปคโต พลว ปจฺจุสมเย ปรินิพฺพายิสฺสติ ตุมฺเห กสฺส คณฺถถาติ วุตฺตา ปน กินฺนาเมตํ อชฺเชว มาตุกุจฺฉิยํ ปฏิสณฺธึ คณฺหิ อชฺเชว กุจฺฉิโต นิกฺขนฺโต, อชฺเชว มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมิ. อชฺเชวพุทฺโธ อโหสิ อชฺเชว ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิ. อชฺเชว ยมกปาฏิหาริยํ อกาสิ. อชฺเชว เทวโลกา โอตินณฺณา. อชฺเชว อายุสงฺขรํ โอสฺสชิ. อชฺเชว กิร ปรินิพฺพุโต. นนุ นาม ทุติย ทิวเส ยาคุปาน กาลมตฺตมฺปิ ฐาตพฺพํ อสฺส, ทส ปารมิโย ปูเรตฺวา พุทฺธตฺตํ ปตฺตสฺส นาม อนนุจฺฉวิกนฺติ อปริ นิฏฺฐิตาว มาลาโย คเหตฺวา อาคมฺม อนฺโต จกฺกวาเฬ โอกาสํ อาลภมานา จกฺกวาฬ มุขวฏฺฏิยํ ลภิตฺวา อาธาวนฺติโย หตฺเถน หตฺถํ คีวาย คีวํ คเหตฺวา ตีณิ รตนานิ อารพฺภทฺวตฺตึสมหปุริสลกฺขณานิ ฉพฺพณฺณรํสิโย ทสปารมิโย อทฺธจฺฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ จุทฺทสฺส พุทฺธญาณานิ อารพฺภ คายิตฺวา ตสฺส ตสฺส อวสาเน สหาย เห สหาย เหติ วทนฺติ. อิทเมตํ ปฏิจฺจวุตฺตํ-ทิพฺพานิปิ สํคีตานิ อนฺตลิกฺเข วตฺตนฺติติ.

ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ວັນນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດບັນທົມສີຫະໄສຍາດ ໂດຍມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຫັນພະວໍລະກາຍໄປທາງເບື້ອງຂວາ ໃນລະຫວ່າງຕົ້ນຮັງຄູ່ ແລະຈະສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງນີ້, ພວກທ່ານຍັງຈະຮ້ອຍມາໄລເພື່ອໃຜອີກ?' ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ນີ້ມັນແມ່ນຫຍັງກັນ! ຄືຈັ່ງວ່າພະອົງຫາກໍປະຕິສົນທິໃນພະຄັນຂອງພະມານດາໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍປະສູດອອກຈາກພະຄັນໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍໄດ້ຕັດສະຮູ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍສະແດງທຳມະຈັກໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍສະແດງຍົມມະກະປະຕິຫານໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍສະເດັດລົງຈາກເທວະໂລກໃນວັນນີ້ເອງ, ຫາກໍປົງອາຍຸສັງຂານໃນວັນນີ້ເອງ, ແລະໄດ້ຍິນວ່າຈະສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນວັນນີ້ເອງ! ຕາມຈິງແລ້ວ ພະອົງຄວນຈະດຳລົງພະຊົນຢູ່ຕໍ່ໄປຢ່າງໜ້ອຍກໍເທົ່າກັບເວລາສັນຂ້າວຍາຄູໃນວັນທີສອງບໍ່ແມ່ນບໍ? ການທີ່ພະອົງຜູ້ບຳເພັນບາລະມີສິບທັດຈົນໄດ້ບັນລຸຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າແລ້ວ ຕ້ອງມາປະຣິນິບພານໄວປານນີ້ ມັນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ!' ພວກນາງຈຶ່ງຖືເອົາພວງມາໄລທີ່ຍັງຮ້ອຍບໍ່ທັນແລ້ວນັ້ນ ເດີນທາງມາສູ່ພາຍໃນຈັກກະວານ, ເມື່ອບໍ່ມີບ່ອນວ່າງ ຈຶ່ງໄດ້ບ່ອນຢູ່ຂອບປາກຈັກກະວານ, ຕ່າງກໍແລ່ນເຂົ້າຫາກັນ ຈັບມືກັນ ກອດຄໍກັນ ຂັບຮ້ອງເພງສັນລະເສີນພະຣັດຕະນະໄຕ, ມະຫາບຸລຸດລັກສະນະ 32 ປະການ, ພະສັດພັນນະຣັງສີ, ບາລະມີສິບທັດ, ຊາດົກ 550 ຊາດ, ແລະພະພຸດທະຢານ 14 ປະການ, ໃນຕອນທ້າຍຂອງແຕ່ລະບົດເພງ ຕ່າງກໍຮ້ອງເອີ້ນກັນວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ! ສະຫາຍເອີຍ!'. ຄຳນີ້ໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ 'ສຽງຂັບຮ້ອງອັນເປັນທິບກໍດັງຂຶ້ນໃນອາກາດ'.

ภควา ปน เอวํ มหติยา ปูชาย วตฺตมานยา ปฐมยาเม มลฺลานํ ธมฺมํ เทเสสิ มชฺฌิมยาเม สุภทฺทสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา ตํ มคฺคผเล ปติฏฺฐาเปสิ ปจฺฉิมยาเม ภิกฺขุ โอวทิตฺวา พลว ปจฺจูส สมเย มหาปถวึ กมฺเปนฺโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายิ ปรินิพฺพุเต ปน ภควติ โลกนาเถ อานณฺทตฺเถโร มลฺลราชุนํ ตํ ปวตฺตึ อาโรเจติ เต สุตฺวาว คณฺธมาลํ สพฺพญฺจ ตาลาวจรํ ปญฺจ จ ทุสฺสยุคสตานิ อาทาย คนฺตฺวา ภควโต สรีรํ นจฺเจหิ - คีเตหิ - วาทิเตหิ - มาเลหิ - คณฺเธหิ สกฺกโรนฺตา ครุกโรนฺตา มาเนนฺตา - ปูเชนฺตา เจลวิตานานิ กโรนฺตา มณฺฑล มาลานิ ปฏิยาเทนฺตา เอวํ ตา ทิวสํ วีตินาเมสุํ.

ເມື່ອການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ດຳເນີນຢູ່ຢ່າງນີ້, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງທຳແກ່ພວກເຈົ້າມັນລະໃນປະຖົມມະຍາມ, ຊົງສະແດງທຳແກ່ສຸພັດທະປະຣິພາຊົກໃນມັດຊິມະຍາມ ແລ້ວຊົງສະຖາປະນາເພິ່ນໄວ້ໃນມັກແລະຜົນ, ຊົງປະທານໂອວາດແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນປັດຊິມະຍາມ, ແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິບພານທາດ ໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນໄຫວຢ່າງຮຸນແຮງ. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງໂລກສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ, ພະອານົນເຖລະໄດ້ແຈ້ງຂ່າວນັ້ນແກ່ພວກເຈົ້າມັນລະ. ພວກເຈົ້າມັນລະພໍໄດ້ຍິນແລ້ວ ກໍຖືເອົາເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ເຄື່ອງດົນຕີທຸກຊະນິດ ແລະຜ້າຄູ່ຫ້າຮ້ອຍຄູ່ ເດີນທາງໄປ ແລ້ວທຳການສັກກາລະ, ເຄົາລົບ, ນັບຖື, ບູຊາ ພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ, การຂັບຮ້ອງ, ການປະໂຄມດົນຕີ, ດອກໄມ້ ແລະເຄື່ອງຫອມ, ທຳການກາງເພດານຜ້າ ແລະຈັດຕັ້ງມົນທົນພວງມາໄລ ໂດຍໃຊ້ເວລາໝົດມື້ນັ້ນໄປດ້ວຍການນີ້.

อถ เทวตานญฺจ โกสินารกานํ มลฺลานญฺจ เอตทโหสิ-อติวิกาโล โข อชฺช ภควโต สรีร ฌาเปตุํ, สฺเวทานิ ภควโต สรีรํ ฌเปสฺสามาติ ตถา ทุติยมฺปิ ทิวสํ วีตินาเมสุํ. ตถา ตติยํ จตุตฺถํ ปญฺจมํ ฉฏฺฐมฺปิ ทิวสํ วีตินาเมสุํ สตฺต เม ทิวเส เทวตา จ โทสินารกา มลฺลา จ ภควโต สรีรํ ทิพฺเพหิ มานุสเกหิ จ นจฺเฉหิ - คีเตหิ - วาทิเตหิ - มาเลหิ - คณฺเธหิ สกฺกาโรนฺโต ครุกโรนฺตา มาเนนฺตา ปูเชนฺตา นครมชฺเฌน นีหริตฺวา ยตฺถ มกุฏพณฺธนํ นาม มลฺลานํ เจติยํ ตตฺถ นิกฺขิปึสุ

ຄັ້ງນັ້ນ, ເທວະດາທັງຫຼາຍແລະພວກເຈົ້າມັນລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ ມີຄວາມຄິດເຫັນຮ່ວມກັນວ່າ 'ວັນນີ້ຄ່ຳເກີນໄປແລ້ວທີ່ຈະຖວາຍພະເພີງພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ມື້ອື່ນພວກເຮົາຈຶ່ງຈະຖວາຍພະເພີງພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'. ພວກເຂົາໄດ້ໃຊ້ເວລາໃຫ້ຜ່ານໄປໃນວັນທີສອງຢ່າງນັ້ນ. ແລະໄດ້ໃຊ້ເວລາໃຫ້ຜ່ານໄປໃນວັນທີສາມ, ທີສີ່, ທີຫ້າ ແລະທີຫົກຢ່າງນັ້ນເຊັ່ນກັນ. ໃນວັນທີເຈັດ, ເທວະດາທັງຫຼາຍແລະພວກເຈົ້າມັນລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ ໄດ້ທຳການສັກກາລະ, ເຄົາລົບ, ນັບຖື, ບູຊາ ພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ, ການຂັບຮ້ອງ, ການປະໂຄມດົນຕີ, ດອກໄມ້ ແລະເຄື່ອງຫອມ ທັງອັນເປັນທິບແລະຂອງມະນຸດ, ແລ້ວອັນເຊີນພະສະລີລະໄປທາງກາງເມືອງ ແລະນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ ທີ່ມະກຸດພັນທະນະເຈດີ ເຊິ່ງເປັນເຈດີຂອງພວກເຈົ້າມັນລະ.

เตน โข ปน สมเยน กุสินารา ยาว สนฺธิสมล สํกฏีราชนฺนุมตฺเตน โอธินา มณฺทารว ปุปฺเผน สตฺถตา โหติ อถ โข โกสินารกา มลฺลา ภควโต สรีรํ จกฺกวตฺติสฺส สรีรํ วิย อหเตน วตฺเถน เวเฐสุํ อหเตน วตฺเถน เวเฐตฺวา วิหเตน กปฺปาเสน เวเฐสุํ วิหเตน กปฺปาเสน เวเฐตฺวา อหเตน วตฺเถน เวเฐสุํ. เอเตเนว นเยน ปญฺจหิยุคสเตหิ เวเฐตฺวา อายสาย เตลโทณิยา ปกฺขิปิตฺวา อญฺญิสฺสา อายสาย โทณิยา ปฏิกุชฺเชตฺวา สพฺพคนฺธานํ จิตกํ กริตฺวา ภควโต สรีรํ จิตกํ อาโรเปสุํ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหา กสฺสโป ปาวาย กุสินารํ อทฺธานมคฺค ปฏิปนฺโน โหติ มหตาภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เตน โข ปน สมเยน เถเร จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺตา เทวตา ตสฺมึ สมาคเม เถรํ อทิสฺวา กุหินฺนุ โข อมฺหากํ กุลุปค เถโรติ อาวชฺเชนฺโต อนฺตรามคฺคปฏิปนฺนํ ทิสฺวา อมฺหากํ กุลุปค เถเร อวณฺทิเต จิตโก มา ปชฺชลิตฺถาติ อธิฏฺฐิหึสุ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນເອງ, ເມືອງກຸສິນາຣາຖືກປົກຄຸມໄປດ້ວຍດອກມົນທາລົບ ຈົນຮອດທາງແຍກ, ບ່ອນຖິ້ມຂີ້ເຫຍື້ອ ແລະທາງລະບາຍນ້ຳ ເລິກປະມານເຄິ່ງແຂ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພວກເຈົ້າມັນລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ ໄດ້ຫໍ່ຫຸ້ມພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເໝືອນກັບການຫໍ່ຫຸ້ມພະບໍຣົມສົບຂອງພະເຈົ້າຈັກກະພັດ ດ້ວຍຜ້າໃໝ່, ແລ້ວຫໍ່ດ້ວຍສຳລີທີ່ສະສາງແລ້ວ, ແລ້ວຫໍ່ດ້ວຍຜ້າໃໝ່ອີກ. ໂດຍວິທີນີ້, ພວກເຂົາໄດ້ຫໍ່ຫຸ້ມດ້ວຍຜ້າຫ້າຮ້ອຍຄູ່, ແລ້ວອັນເຊີນລົງປະດິດສະຖານໃນຮາງເຫຼັກທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳມັນ, ແລ້ວປິດຄອບດ້ວຍຮາງເຫຼັກອີກໜ່ວຍໜຶ່ງ, ຈາກນັ້ນໄດ້ສ້າງຈິດຕະກາດອນ (ກອງຟືນ) ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມທຸກຊະນິດ ແລ້ວອັນເຊີນພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂຶ້ນສູ່ຈິດຕະກາດອນ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນເອງ, ພະມະຫາກັດສະປະເຖລະກຳລັງເດີນທາງໄກຈາກເມືອງປາວາມາສູ່ເມືອງກຸສິນາຣາ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ປະມານຫ້າຮ້ອຍຮູບ. ໃນເວລານັ້ນ, ເທວະດາທັງຫຼາຍທີ່ເຄີຍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສໃນພະເຖລະແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ ເມື່ອບໍ່ເຫັນພະເຖລະໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຜູ້ເປັນອຸປະຖາກຂອງພວກເຮົາຢູ່ໃສນໍ?' ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງກໍເຫັນພະເຖລະກຳລັງເດີນທາງຢູ່ລະຫວ່າງທາງ, ຈຶ່ງໄດ້ອະທິຖານວ່າ 'ເມື່ອພະເຖລະຜູ້ເປັນອຸປະຖາກຂອງພວກເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖວາຍບັງຄົມ, ຂໍຢ່າໃຫ້ຈິດຕະກາດອນນີ້ໄໝ້ຂຶ້ນເລີຍ'.

อถ โข จตฺตาโร มลฺลปาโมกฺขา สีสํ นหาตา อหตานิ วตฺถานิ นิจตฺถา วี สํรตนสติกํ จณฺทนจิตกํ อาลิมฺเปสฺสามาติ อฏฺฐปิ โสลสปิ ทฺวตฺตึสาปิ ชนา หุตฺวา ยมก อุกฺกโย คเหตฺวา ตาลวเณฏหิ วิชนฺตา ภสฺตานิ ธมนฺตา น สกฺโกนฺติเยว อคฺคึ คาหาเปตุํ. อถ โข โกสินารกา มลฺลา จิตกสฺส อปชฺชลน การณํ อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ ปุจฺฉิตฺวํ เทวตานํ อภิปฺปายํ สุตฺวา มหากสฺสโป กิร โภ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ สทฺธึ ทสพลสฺส ปาเท วนฺทิสฺสามีติ อาคจฺฉติ ตสฺมึ กิร อนาคเต จิตโก น ปชฺชลติ กีทิโส โภโส ภิกฺขุ กาโล โอทาโต ทีโฆ รสฺโส เอวรูเป นาม โภ ภิกฺขุมฺหิ ฐิโต กึ ทสพลสฺส ปรินิพฺพานํ นามาติ เทจิ คณฺธมาลาทิ หตฺถา ปฏิปถํ คจฺฉึสุ เกจิ วีถิโย วิจิตฺตา กตฺวา อาคมนมคฺคํ โอโลกยมานา อฏฺฐํสุ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป เยน กุสินารา มกูฏพณฺธนํ นาม มลฺลานํ เจติยํ, เยน ภควโต จิตโก เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา ติกฺขตฺตุํ จิตกํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อาวชฺเชนฺโตว สลฺลกฺเขสิ-อิมสฺมึ ฐาเน ปาทาติ ตเต ปาทสมีเป ฐตฺวา อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อรสหสฺส ปติมณฺฑิตา ทสพลสฺส ปาทา สทฺธึ กปฺปาส ปฏเลหิ ปญฺจทุสฺสยุคสตานิ สุวณฺณโทณึ วณฺทนจิตกญฺจ ทฺเวธา กตฺวา มยฺหํ อุตฺตมงฺเค สิรสิ ปติฏฺฐหนฺตูติ อธิฏฺฐาสิ สห อธิฏฺฐาน จิตฺเตน ตานิ ทุสฺสยุคาทินิ ทฺเวธา กตฺวา วลาหกนฺตรา ปุณฺณจณฺโท วิย ปาทา นิกฺขมึสุ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ຫົວໜ້າເຈົ້າມັນລະສີ່ອົງ ຜູ້ສະສະຫົວແລະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າໃໝ່ແລ້ວ ຕັ້ງໃຈຈະຈຸດໄຟທີ່ຈິດຕະກາດອນໄມ້ຈັນສູງສອງຮ້ອຍສອກ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນແປດຄົນ, ສິບຫົກຄົນ ຫຼືສາມສິບສອງຄົນ ທີ່ຖືຄົບເພີງຄູ່, ໃຊ້ພັດໃບຕານວີ ແລະເປົ່າທໍ່ລົມ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ໄຟໄໝ້ຂຶ້ນໄດ້ເລີຍ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພວກເຈົ້າມັນລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາໄດ້ຖາມພະອະນຸຣຸດທະເຖລະເຖິງສາເຫດທີ່ຈິດຕະກາດອນບໍ່ໄໝ້, ເມື່ອໄດ້ຟັງຄວາມປະສົງຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ພະມະຫາກັດສະປະເຖລະພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບກຳລັງເດີນທາງມາເພື່ອຖວາຍບັງຄົມພະບາດຂອງພະທົດສະພົນ, ເມື່ອເພິ່ນຍັງມາບໍ່ຮອດ ຈິດຕະກາດອນຈະບໍ່ໄໝ້'. ພວກເຈົ້າມັນລະຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພະເຖລະຮູບນັ້ນມີລັກສະນະແນວໃດ? ຜິວດຳ, ຜິວຂາວ, ສູງ ຫຼືຕ່ຳ?' ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ 'ພະເຖລະຜູ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ຍັງດຳລົງຢູ່, ການປະຣິນິບພານຂອງພະທົດສະພົນຈະເປັນແນວໃດນໍ?' ບາງພວກຈຶ່ງຖືເອົາເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ເດີນທາງໄປຕ້ອນຮັບ, ບາງພວກກໍຕົກແຕ່ງຫົນທາງໃຫ້ສວຍງາມ ແລ້ວຢືນລໍຖ້າເບິ່ງທາງທີ່ເພິ່ນຈະເດີນທາງມາ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພະມະຫາກັດສະປະເຖລະໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຈິດຕະກາດອນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ທີ່ມະກຸດພັນທະນະເຈດີຂອງພວກເຈົ້າມັນລະ ແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ. ເມື່ອເຂົ້າໄປຮອດແລ້ວ ໄດ້ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ທຳການປະທັກສິນຈິດຕະກາດອນສາມຮອບ ແລ້ວພິຈາລະນາວ່າ 'ພະບາດທັງສອງຢູ່ບ່ອນນີ້'. ຈາກນັ້ນ ເພິ່ນໄດ້ຢືນຢູ່ໃກ້ພະບາດ ເຂົ້າຈະຕຸດຖະຊານອັນເປັນບາດຖານແຫ່ງອະພິນຍາ, ເມື່ອອອກຈາກຊານແລ້ວ ໄດ້ອະທິຖານວ່າ 'ຂໍພະບາດທັງສອງຂອງພະທົດສະພົນ ອັນປະດັບດ້ວຍລັກສະນະກົງຈັກພັນຊີ່ ພ້ອມດ້ວຍຜ້າຫໍ່ຫຸ້ມ, ສຳລີ ແລະຜ້າຫ້າຮ້ອຍຄູ່ ຈົ່ງແຍກຮາງຄຳແລະຈິດຕະກາດອນອອກເປັນສອງສ່ວນ ແລ້ວອອກມາປະດິດສະຖານເທິງຫົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ'. ພ້ອມກັບຈິດອະທິຖານນັ້ນເອງ, ຜ້າເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ແຍກອອກເປັນສອງສ່ວນ, ພະບາດທັງສອງໄດ້ປາກົດອອກມາ ເໝືອນດັ່ງພະຈັນວັນເພັງທີ່ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກກີບເມກ.

เถโร วิกสิต รตฺตปทุม สทิเส หตฺเถ ปสาเรตฺวา สุวณฺณวณฺเณ สตฺถุ ปาเท ยาว โคปฺผกา พาฬฺหํ คเหตฺว อตฺตโน สิรวเร ปติฏฺฐาเปสิ มหาชโน ตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา เอกปฺปหาเร เนว มหานาทํ นทิ. คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ยถารุจึ วณฺทิ. เอว ปน เถเรน จ มหาชเนน จ เตหิ จ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ วณฺทิต มตฺเตเถรสฺส หตฺถโต มุญฺจิตฺวา อลตฺตก วณฺณานิ ภควโต ปาทตาลานิ ทารุอาทิสุ กิญฺจิ อจาเลตฺวาว ยถาฏฺฐาเน ปติฏฺฐหึสุ. ภควโต ปาเทสุ นิกฺขมนฺเตสุ วา ปวิสนฺเตสุ วา กปฺปาสอํสุ วา ทสาตนฺตุ วา เตลพิณฺทุ วา ทารุขณฺฑํ วา ฐานา จลิตํ นาม นาโหสิ. สพฺพํ ยถาฏฺฐาเน ฐิตเมว อโหสิ. อุฏฺฐหิตฺวา ปน อตฺถงฺคเต จณฺเท วิย สูริเย วิย จ ตถาคตสฺส ปาเทสุ อนฺตรหิเตสุ มหาชโน มหากณฺทิตํ กณฺทิ. ปรินิพฺพุตกาลโต อธิกตรํ การุญฺญํ อโหสิ อถ โข เทวาตานุภาเวน ปเนส จิตเก สมนฺตโต เอกปฺปหาเรเนว ปชฺชลิ. ฌายมานสฺส ภควโต สรีรสฺส ฉวิ จมฺม มํสาทีนํ เนว ฉาริกามตฺตมฺปิ อนฺตมโส ปญฺญายิตฺถ น มสิ, สุมน มกุล สทิสา ปน โธตมุตฺต สทิสา สุวณฺณสทิสา จ ธาตุโย อวสิสฺสึสุ.

ພະເຖລະໄດ້ຢຽດມືທັງສອງອັນປຽບເໝືອນດອກບົວແດງທີ່ເບັ່ງບານ ອອກໄປຈັບພະບາດສີທອງຂອງພະສາດສະດາຢ່າງໝັ້ນຄົງຈົນຮອດຂໍ້ພະບາດ ແລ້ວນ້ອມນຳມາປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງຫົວຂອງຕົນ. ມະຫາຊົນເຫັນອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວ ຕ່າງກໍຮ້ອງໂຮຂຶ້ນພ້ອມກັນຢ່າງກຶກກ້ອງ, ໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຖວາຍບັງຄົມຕາມຄວາມປາດຖະໜາ. ພໍແຕ່ພະເຖລະ, ມະຫາຊົນ ແລະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບເຫຼົ່ານັ້ນຖວາຍບັງຄົມແລ້ວ, ພະບາດທັງສອງຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າອັນມີສີແດງດັ່ງນ້ຳຄັ່ງ ກໍຫຼຸດອອກຈາກມືຂອງພະເຖລະ ແລ້ວກັບຄືນເຂົ້າໄປປະດິດສະຖານໃນບ່ອນເດີມ ໂດຍບໍ່ເຮັດໃຫ້ໄມ້ຟືນເປັນຕົ້ນເຄື່ອນໄຫວເລີຍ. ໃນເວລາທີ່ພະບາດຍື່ນອອກມາຫຼືກັບຄືນເຂົ້າໄປນັ້ນ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນເສັ້ນສຳລີ, ເສັ້ນດ້າຍ, ຢົດນ້ຳມັນ ຫຼືທ່ອນໄມ້ ກໍບໍ່ໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍຈາກບ່ອນເດີມເລີຍ, ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງຍັງຄົງຢູ່ໃນສະພາບເດີມທັງໝົດ. ເມື່ອພະບາດຂອງພະຕຖາຄົດກັບຄືນເຂົ້າໄປ ເໝືອນດັ່ງພະຈັນແລະພະອາທິດທີ່ຂຶ້ນແລ້ວຕົກດິນ, ມະຫາຊົນຕ່າງກໍຮ້ອງໄຫ້ຢ່າງຮຸນແຮງ, ເກີດຄວາມສະຫຼົດໃຈຍິ່ງກວ່າຕອນທີ່ພະອົງສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃໝ່ໆເສຍອີກ. ຄັ້ງນັ້ນ, ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາ, ໄຟກໍໄໝ້ຂຶ້ນທົ່ວຈິດຕະກາດອນພ້ອມກັນໃນທັນທີ. ເມື່ອພະສະລີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກຳລັງຖືກໄໝ້ຢູ່, ບໍ່ວ່າຈະເປັນພະສີວະ (ຜິວ), ພະມັງສະ (ເນື້ອ) ເປັນຕົ້ນ ກໍບໍ່ປາກົດມີຂີ້ເຖົ່າຫຼືຂີ້ມູກເລີຍ, ແຕ່ມີພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຫຼືອຢູ່ ເຊິ່ງມີລັກສະນະຄ້າຍຄືດອກພິກຸນຕູມ, ຄ້າຍຄືໄຂ່ມຸກທີ່ລ້າງສະອາດແລ້ວ ແລະຄ້າຍຄືຄຳ.

ทีฆายุก พุทฺธานญฺหิ สรีรํ สุวณฺณกฺขณฺธสทิสํ เอกฆนเมว โหติ. ภควา ปน อหํน จิรํ ฐตฺวา ฐตฺวา ปรินิพฺพายามิ. มยฺหํ สาสนํ น ตาว สพฺพตฺถ วิตฺถาริตํ, ตสฺมา ปรินิพฺพุตสฺสปิ เม สาสสมตฺตมฺปิ ธาตุํ คเหตฺวา อตฺตโน อตฺตโน วสนฏฺฐาเน เจติยํ กตฺวา ปริจรนฺโต มหาชโน สคฺคปรายโน โหติติ ธาตูนํ วิกิรณํ อธิฏฺฐาสิ. กติ ปนสฺส ธาตุโย วิปฺปกิณฺณา, กติ น วิปฺปกิณฺณาติ จตสฺโส ทาฏฺฐา, ทฺเว อกฺขกา, อุณฺหีสนฺติ อิมา สตฺตธาตุโย น วิปฺปกิณฺณา. เสสา วิปฺปกิรึสุ. ตตฺถ สพฺพขุทฺทกา ธาตุ สาสป พีชมตฺตา อโหสิ มหาธาตุ มชฺเฌ ภินฺน ตณฺฑุลมตฺตา. อติมหตี มชฺเฌ ภินฺนมุคฺค พีชมตฺตา อโหสิ.

ດ້ວຍວ່າ ພະວໍລະກາຍຂອງພະพຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ຈະເປັນແທ່ງດຽວກັນເໝືອນດັ່ງແທ່ງຄຳ. ແຕ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຢູ່ໄດ້ບໍ່ດົນກໍຈະປະຣິນິບພານ, ສາດສະໜາຂອງເຮົາຍັງບໍ່ທັນແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ, ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຮົາປະຣິນິບພານແລ້ວ, ມະຫາຊົນຜູ້ຖືເອົາພະທາດແມ່ນແຕ່ຂະໜາດເທົ່າເມັດຜັກກາດ ໄປສ້າງເຈດີໄວ້ໃນບ່ອນຢູ່ຂອງຕົນໆ ແລ້ວທຳການບູຊາ ກໍຈະມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ', ພະອົງຈຶ່ງຊົງອະທິຖານໃຫ້ພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດກະຈັດກະຈາຍໄປ. ພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພະອົງກະຈັດກະຈາຍໄປເທົ່າໃດ ແລະບໍ່ກະຈັດກະຈາຍໄປເທົ່າໃດ? ພະເຂ້ຽວແກ້ວທັງສີ່, ພະອັກຂະກະ (ກະດູກໄຫປາຣ້າ) ທັງສອງ ແລະພະອຸນຫິດ (ກະດູກໜ້າຜາກ) ລວມເປັນພະທາດທັງເຈັດປະການນີ້ ບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ, ສ່ວນພະທາດທີ່ເຫຼືອນອກນັ້ນແມ່ນກະຈັດກະຈາຍໄປ. ໃນບັນດາພະທາດເຫຼົ່ານັ້ນ, ພະທາດທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍທີ່ສຸດມີຂະໜາດເທົ່າເມັດຜັກກາດ, ພະທາດຂະໜາດກາງມີຂະໜາດເທົ່າເມັດເຂົ້າສານຫັກເຄິ່ງ, ພະທາດຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດມີຂະໜາດເທົ່າເມັດຖົ່ວຂຽວຫັກເຄິ່ງ.

ทฑฺเฒ โข ปน ภควโต สรีเร อากาสโต อคฺคพาหุมตฺตาปิ ชงฺฆมตฺตาปิ ตาลกฺขณฺธมตฺตาปิ อุทกธารา ปติตฺวา จิตกํ นิพฺพาเปสิ น เกวลํ อากาสโตเยว ปริวาเรตฺวา ฐิตสาลรุกฺขานมฺปิ สาขตฺตร วิฏปนฺตเรหิ อุทกธารา นิกฺขมิตฺวา นิพฺพาเปสุํ, ภควโต จิตโก มหนฺโต, สมนฺตา ปถวึ ภิณฺทิตฺวา ตํงฺคลสีสมตฺตา อุทกวฏฺฏิ เอฬิก วฏํสก สทิสา คนฺตฺวา จิตกเมว คณฺหิ มลฺลราชาโน จ สุวณฺณฆเฏ รชตฆเฏ จ ปูเรตฺวา อาภต นานาคณฺโธทเกน สุวณฺณ รชตมเยหิ อฏฺฐทนฺตเกหิ วิกิริตฺวา จณฺทนจิตกํ นิพฺพาเปสุํ. ตตฺถ จิตเก ฌยมาเน ปริวาเรตฺวา ฐิต สาลรุกฺขานํ สาขนฺตเรหิ วิฏปนฺตเรหิ ปตฺตนฺตเรหิ จ ชาเล อุคฺคจฺฉนฺเต ปตฺตํ วา สาขา วา ทฑฺฒา นาม นตฺถิ กิปิลฺลิกาปิ มกฺกฏกาปิ ปาณกาปิ ชาลานํ อนฺตเร เนว วิจรนฺติ.

ເມື່ອພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຖືກເຜົາໄໝ້ແລ້ວ, ສາຍນ້ຳມີຂະໜາດເທົ່າລຳແຂນ, ເທົ່າແຂ້ງ ແລະ ເທົ່າຕົ້ນຕານ ໄດ້ຕົກລົງມາຈາກອາກາດ ດັບໄຟທີ່ຈິດຕະກາທານ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຕົກລົງມາຈາກອາກາດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ສາຍນ້ຳຍັງໄດ້ໄຫຼອອກມາຈາກລະຫວ່າງກິ່ງກ້ານ ແລະ ຄ່າຄົບຂອງຕົ້ນຮັງທີ່ຢືນຢູ່ອ້ອມຮອບນັ້ນ ແລ້ວດັບໄຟອີກດ້ວຍ. ຈິດຕະກາທານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນໃຫຍ່ຫຼວງ, ກະແສນ້ຳຂະໜາດເທົ່າຫົວໄຖ ໄດ້ແຕກອອກຈາກແຜ່ນດິນໂດຍຮອບ ແລ້ວພຸ່ງຂຶ້ນໄປໂອບອ້ອມຈິດຕະກາທານໄວ້ ຄືກັບຜ້າລວດລາຍຂົນແກະ. ສ່ວນພວກເຈົ້າມັលລະກໍໄດ້ຕັກນ້ຳຫອມຕ່າງໆ ໃສ່ໃຫ້ເຕັມຄົນໂທຄຳ ແລະ ຄົນໂທເງິນ ແລ້ວຫົດສົງໃສ່ຈິດຕະກາທານໄມ້ຈັນດ້ວຍເຄື່ອງພົ່ນນ້ຳທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳ ແລະ ເງິນ ມີປາຍແປດແສກ ເພື່ອດັບໄຟ. ເມື່ອຈິດຕະກາທານນັ້ນກຳລັງໄໝ້ຢູ່, ເຖິງແມ່ນວ່າແປວໄຟຈະພຸ່ງຂຶ້ນໄປລະຫວ່າງກິ່ງ, ຄ່າຄົບ ແລະ ໃບຂອງຕົ້ນຮັງທີ່ຢືນຢູ່ອ້ອມຮອບ, ແຕ່ກໍບໍ່ມີໃບ ຫຼື ກິ່ງໄມ້ໃດໆ ຖືກໄໝ້ເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ມົດ, ແມງມຸມ ຫຼື ສັດນ້ອຍໆ ຕ່າງໆ ກໍຍັງທ່ຽວໄປມາໃນລະຫວ່າງແປວໄຟເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້.

อากาสโต ปติต อุทกธาราสุปิ สาลรุกฺเขหิ นิกฺขนฺตฺौทกธาราสุปิ ปถวึ ภิณฺทิตฺวา นิกฺขนฺต อุทกธาราสุปิ ธมฺมตาว ปมาณํ เอวํ จิตกํ นิพฺพาเปตฺวา ปน มลฺลราชาโน สนฺถาคาเร จตุชาติคณฺธ ปริภณฺฑํ กาเรตฺวา ลาช ปญฺจมานิ ปุปฺผานิ วิกิริตฺวา อุปริ เจลวิตานํ พณฺธาเปตฺวา สุวณฺณตารกาหิ ขเจตฺวา ตตฺถ คณฺธทาม มาลาทาม รตนทามานิ โอลมฺเพตฺวา สตฺถาคารโต ยาว มกุฏ พณฺธน สงฺขาตา สีสปฺปสาธน มงฺคลสาลา ตาว อุโภหิ ปสฺเสหิ สาณิกิลญฺช ปริกฺเขปํ กาเรตฺวา อุปริ เจลวิตานํ พณฺธาเปตฺวา สุวณฺณตารกาหิ ขเจตฺวา ตตฺถาปิ คณฺธทาม มาลาทาม รตนทามานิ โอลมฺเพตฺวา มณิทณฺเฑหิ ปญฺจวณฺณธเช อุสฺสเปตฺวา สมนฺตา ธชปตากา ปิริกฺขิปิตฺวา สิตฺตสมฺมฏฺฐาสุ วีถิสุ กทลิโย ปุณฺณฆเฏ จ ฐเปตฺวา ทณฺฑทีปิกา ชาเลตฺวา อลงฺกต หตฺถิกฺขณฺเธ สหธาตูหิ สุวณฺณโทณึ ฐเปตฺวา มาลาคณฺธาทีหิ ปูเชตฺวา สาธุกีฬํ กีฬนฺตา อนฺโตนครํ ปเวเสตฺวา สนฺถาคาเร สรภมย ปลฺลงฺเก ฐเปตฺวา อุปริ เสตจฺฉตฺตํ ธารยิตฺวา สตฺติ หตฺเถหิ ปุริเสหิ ปริกฺขิปาเปตฺวา หตฺถีหิ กุมฺเภน กุมฺภํ ปหรนฺเตหิ ปริกฺขิปาเปตฺวา ตโต อสฺเสหิ คีวาย คีวํ ปหรนฺเตหิ ตโต รเถหิ อาณิโกฏิยา อาณิโกฏึ ปหนฺเตหิ ตโต โยเธหิ พาหูหิ พาหุํ ปหรนฺเตหิ เตสํ ปริยนฺเต โกฏิยา โกฏึ ปหรมาเนหิ ธนูหิ ปริกฺขิปาเปสุํ.

ໃນບັນດາສາຍນ້ຳທີ່ຕົກລົງມາຈາກອາກາດກໍດີ, ສາຍນ້ຳທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກຕົ້ນຮັງກໍດີ, ສາຍນ້ຳທີ່ພຸ່ງຂຶ້ນມາຈາກການແຕກອອກຂອງແຜ່ນດິນກໍດີ, ລ້ວນແຕ່ເປັນໄປຕາມທຳມະດາ. ເມື່ອພວກເຈົ້າມັលລະດັບໄຟທີ່ຈິດຕະກາທານດ້ວຍວິທີນີ້ແລ້ວ, ຈຶ່ງໄດ້ໂປກທາສະພາສະຖານດ້ວຍຂອງຫອມ ໔ ຊະນິດ, ຫວ່ານໂປຍດອກໄມ້ມີເຂົ້າຕອກເປັນທີ ໕, ໃຫ້ຂຶ້ນເພດານຜ້າໄວ້ເບື້ອງເທິງ ປະດັບດ້ວຍດາວຄຳ, ຫ້ອຍພວງຂອງຫອມ, ພວງດອກໄມ້ ແລະ ພວງແກ້ວມະນີໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ. ຕັ້ງແຕ່ສະພາສະຖານໄປຈົນຮອດມຸງກຸດພັນທະນະເຈດີ ອັນເປັນມົງຄົນສາລາທີ່ປະດັບພຣະສຽນ, ໄດ້ໃຫ້ກັ້ນສາກ ແລະ ສາດທັງສອງຂ້າງ, ໃຫ້ຂຶ້ນເພດານຜ້າໄວ້ເບື້ອງເທິງ ປະດັບດ້ວຍດາວຄຳ, ຫ້ອຍພວງຂອງຫອມ, ພວງດອກໄມ້ ແລະ ພວງແກ້ວມະນີໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນຄືກັນ, ໃຫ້ຍົກທຸງ ໕ ສີ ທີ່ຕິດດອກໄມ້ແກ້ວມະນີຂຶ້ນ, ໃຫ້ອ້ອມຮອບດ້ວຍທຸງທິວຕ່າງໆ, ໃຫ້ຕັ້ງຕົ້ນກ້ວຍ ແລະ ຄົນໂທນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມໄວ້ຕາມຫົນທາງທີ່ປັດກວາດ ແລະ ຫົດສົງນ້ຳສະອາດແລ້ວ, ໃຫ້ໄຕ້ໄຟໄຕ້ທຽນ, ແລ້ວອັນເຊີນຮາງຄຳທີ່ບັນຈຸພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ຂຶ້ນປະດິດສະຖານເທິງຫຼັງຊ້າງທີ່ປະດັບປະດາຢ່າງງົດງາມ, ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມເປັນຕົ້ນ, ພ້ອມທັງຫຼິ້ນມະໂຫຣະສົບສະຫຼອງຢ່າງມ່ວນຊື່ນ, ອັນເຊີນເຂົ້າສູ່ພາຍໃນເມືອງ ແລ້ວປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງພຣະແທ່ນທີ່ເຮັດດ້ວຍໄມ້ສະຣະພະໃນສະພາສະຖານ, ກັ້ນສະເຫວດຕະສັດໄວ້ເບື້ອງເທິງ, ໃຫ້ພວກທະຫານຖືຫອກຢືນອ້ອມຮອບ, ໃຫ້ຝູງຊ້າງຢືນເອົາຫົວຊົນກັນອ້ອມຮອບ, ຖັດຈາກນັ້ນໃຫ້ຝູງມ້າຢືນເອົາຄໍຊົນກັນອ້ອມຮອບ, ຖັດຈາກນັ້ນໃຫ້ຝູງລົດຮົບຢືນເອົາເພົາຊົນກັນອ້ອມຮອບ, ຖັດຈາກນັ້ນໃຫ້ພວກທະຫານຢືນເອົາບ່າຊົນບ່າອ້ອມຮອບ, ແລະ ໃນສ່ວນນອກສຸດ ໃຫ້ພວກທະຫານຖືທະນູຢືນເອົາປາຍຄັນທະນູຊົນກັນອ້ອມຮອບໄວ້.

อิติ สมนฺตา โยชนปฺปมาณํ ฐานํ สนฺนาหคจฺฉิตํ วิย กตฺวา อารกฺขํ สํวิทหึสุ. กสฺมา ปเนเต เอวมกํสูติ. อิโต ปุริเมสุ ทฺวีสุ สตฺตาเหสุ เต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ฐานนิสชฺโชกาสํ กโรนฺตา ขาทนีย โภชนียํ สํวิทหนฺตา สาธุกีฬาย โอกาสํ น ลภึสุ ตโต เตสํ อโหสิ - อิมํ สตฺตาหํ สาธุกีฬํ กีฬิสฺสาม. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ อมฺหากํ ปมตฺตภาวํ ญตฺวา โกจีเทว อาคนฺตฺวา ธาตุโย คณฺหยฺย-ตสฺมา อารกฺขํ ฐเปตฺวา กีฬิสฺสามาติ เตน เต เอวมกํสุ.

ພວກເຂົາໄດ້ຈັດການຮັກສາເວນຍາມຢ່າງແໜ້ນໜາ ໂດຍເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ໂດຍຮອບຂະໜາດ ໑ ໂຍດ ເປັນເໝືອນດັ່ງຄ້າຍທະຫານທີ່ໃສ່ເກາະກຳບັງ. ເປັນຫຍັງພວກເຂົາຈຶ່ງເຮັດແນວນັ້ນ? ເພາະວ່າໃນໄລຍະ ໒ ສັບປະດາກ່ອນໜ້ານີ້, ພວກເຂົາຫຍຸ້ງຢູ່ກັບການຈັດສະຖານທີ່ຢືນ ແລະ ບ່ອນນັ່ງໃຫ້ແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ, ພ້ອມທັງຈັດຕຽມຂອງຂົບສັນ ແລະ ອາຫານຄາວຫວານ, ຈຶ່ງບໍ່ມີໂອກາດໄດ້ຫຼິ້ນມະໂຫຣະສົບສະຫຼອງເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະຫຼິ້ນມະໂຫຣະສົບສະຫຼອງຕະຫຼອດ ໑ ສັບປະດານີ້. ແຕ່ກໍເປັນໄປໄດ້ວ່າ ເມື່ອມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງຮູ້ວ່າພວກເຮົາປະມາດມົວເມົາ ກໍອາດຈະມາລັກເອົາພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄປໄດ້, ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຮົາຄວນຈັດເວນຍາມຮັກສາການໄວ້ ແລ້ວຈຶ່ງຫຼິ້ນສະຫຼອງ.' ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ.

อถ โข อสฺโสสิ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ ภควา กิร กุสินารายํ ปรินิพฺพุโตติ กถํ อสฺโสสิ ปฐมเมวสฺส อมจฺจา สุตฺวา จินฺตยึสุ? สตฺถา นาม ปรินิพฺพุโต, น โส สกฺกา ปุน อาหรึตุ โปถุชฺชนิก สทฺธาย ปน อมฺหากํ รญฺญา สทิโส นตฺถิ. สเจ เอส อิมินาว นิยาเมน สุณิสฺสติ, หทยมสฺส เอฬิสฺสติ ราชา โข ปนมฺเภหิ อนุรกฺขิตพฺโพติ เต ติสฺโส สุวณฺณโทณิโย อาหริตฺวา จตุมธุรสฺส ปูเรตฺวา รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอตทโวจุํ. ทฺเว อมฺเหหิ สุปินโก ทิฏฺโฐ ตสฺส ปฏิฆาตตฺถํ ตุมฺเหหิ ทุกูลปฏฺฏํ นิวาเสตฺวา ยถา นาสาปุฏมตฺตํ ปญฺญายติ เอวํ จตุมธุรโทณิยํ นิปชฺชิตุํ วฏฺฏตีติ. ราชา อตฺถวรกานํ วจนํ สุตฺวา เอวํ โหตุ ตาตา’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตถา อกาสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ ພຣະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດ ໄດ້ຊົງສະດັບຂ່າວວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ ທີ່ເມືອງກຸສິນາຣາ. ພຣະອົງຊົງສະດັບຂ່າວນັ້ນໄດ້ແນວໃດ? ເມື່ອພວກອຳມາດໄດ້ຍິນຂ່າວນັ້ນກ່ອນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ, ບໍ່ມີໃຜສາມາດອັນເຊີນພຣະອົງກັບຄືນມາໄດ້ອີກ. ສ່ວນພຣະຣາຊາຂອງພວກເຮົາກໍບໍ່ມີໃຜທຽບໄດ້ໃນເລື່ອງຄວາມເຫຼື້ອມໃສແບບປຸຖຸຊົນ. ຫາກພຣະອົງຊົງສະດັບຂ່າວນີ້ໂດຍກົງ, ຫົວໃຈຂອງພຣະອົງຄົງຈະແຕກສະຫຼາຍເປັນແນ່, ພວກເຮົາຈະຕ້ອງປົກປ້ອງພຣະຣາຊາໄວ້.' ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ນຳເອົາຮາງຄຳ ໓ ຮາງ ມາໃສ່ຂອງຫວານ ໔ ຊະນິດ (ຈະຕຸມະທູຣ) ໃຫ້ເຕັມ, ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລະ ກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງ, ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຝັນເຫັນລາງຮ້າຍ ໒ ປະການ, ເພື່ອແກ້ລາງຮ້າຍນັ້ນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງສະໄບຜ້າທຸກູນ ແລ້ວລົງໄປບັນທົມໃນຮາງທີ່ເຕັມດ້ວຍຂອງຫວານ ໔ ຊະນິດ ໃຫ້ເຫຼືອພຽງແຕ່ຮູດັງເທົ່ານັ້ນທີ່ໂຜ່ຂຶ້ນມາ.' ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳຂອງພວກອຳມາດຜູ້ຫວັງດີແລ້ວ ກໍຊົງຮັບສັ່ງວ່າ 'ຕົກລົງ ພວກເຈົ້າ' ແລ້ວຊົງເຮັດຕາມນັ້ນ.

อเถโก อมจฺโจ อลงฺการํ โอมุญฺจิตฺวา เกเส ปริกิริย ยาย ทิสาย สตฺถา ปรินิพฺพุโต ตทภิมุโข หุตฺวา อญฺชลิมฺปคฺคยฺห ราชานํ อาห- เทวมรณโต มุญฺจนกสตฺโต นาม นตฺถิ. อมฺหากํ อายุวทฺธเกนา เจติยฏฺฐานํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ อภิเสกปิฏฺฐิกา ภควา สตฺถา กุสินารายํ ปรินิพฺพุโตติ ราชา สุตฺวา วิสญฺญี ชาโต จตุมธุรโทณิ อุสุมํ มุญฺจิ ราชานํ อุกฺขิปิตฺวา ทุติยาย โทณิยา นิปชฺชาเปสุํ โส สญฺญํ ลภิตฺวา ตาต กึ วทถาติ ปุจฺฉิ. สตฺถา มหาราช ปรินิพฺพุโตติ, ปุน วิสญฺญิ ชาโต จตุมธุรโทณึ อุสุมํ มุญฺจิ. อถ นํ ตโตปิ อุกฺขิปิตฺวา ตติยาย โทณิยา นิปชฺชาเปสุํ โส ปุน สญฺญํ ปฏิลภิตฺวา ตาต กึ วทถาติ ปุจฺฉิ สตฺถา มหาราช ปรินิพฺพุโตติ. ราชา ปุน วิสญฺญี ชาโต จ มธุรโทณิ อุสุมํ มุญฺจิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ມີອຳມາດຄົນໜຶ່ງໄດ້ປົດເຄື່ອງປະດັບອອກ, ປ່ອຍຜົມຍາຍ, ປິ່ນໜ້າໄປທາງທິດທີ່ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານ, ປະນົມມືຂຶ້ນ ແລ້ວກາບບັງຄົມທູນພຣະຣາຊາວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງ, ສັດທີ່ພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍນັ້ນບໍ່ມີເລີຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ, ຜູ້ຊົງເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງເຈດີ, ເປັນເນື້ອນາບຸນ, ແລະ ເປັນຜູ້ຊົງອະພິເສກໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ ໄດ້ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ ທີ່ເມືອງກຸສິນາຣາ.' ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງສະດັບແລ້ວ ກໍຊົງສະຫຼົບໄປທັນທີ, ຄວາມຮ້ອນໃນພຣະວໍຣະກາຍເຮັດໃຫ້ຂອງຫວານ ໔ ຊະນິດໃນຮາງຄຳນັ້ນຟົດຂຶ້ນ. ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ອຸ້ມພຣະຣາຊາຂຶ້ນ ແລ້ວນຳໄປບັນທົມໃນຮາງຄຳທີ ໒. ເມື່ອພຣະອົງຊົງຟື້ນຄືນສະຕິແລ້ວ ກໍຊົງຖາມວ່າ 'ພວກເຈົ້າເວົ້າຫຍັງເກາະ?' ອຳມາດກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະມະຫາຣາດ, ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ.' ພຣະອົງກໍຊົງສະຫຼົບໄປອີກ, ຄວາມຮ້ອນໃນພຣະວໍຣະກາຍເຮັດໃຫ້ຂອງຫວານ ໔ ຊະນິດໃນຮາງຄຳນັ້ນຟົດຂຶ້ນອີກ. ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ອຸ້ມພຣະອົງຂຶ້ນຈາກຮາງນັ້ນ ແລ້ວນຳໄປບັນທົມໃນຮາງຄຳທີ ໓. ເມື່ອພຣະອົງຊົງຟື້ນຄືນສະຕິອີກ ກໍຊົງຖາມວ່າ 'ພວກເຈົ້າເວົ້າຫຍັງເກາະ?' ອຳມາດກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະມະຫາຣາດ, ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ.' ພຣະຣາຊາກໍຊົງສະຫຼົບໄປອີກ, ຄວາມຮ້ອນໃນພຣະວໍຣະກາຍເຮັດໃຫ້ຂອງຫວານ ໔ ຊະນິດໃນຮາງຄຳນັ້ນຟົດຂຶ້ນອີກ.

อถ นํ ตโตปิ อุกฺขิปิตฺวา นหาเปตฺวา มตฺถเก ฆเฏหิ อุทกํ อาสิญฺจึสุ ราชา สญฺญํ ปฏิลภิตฺวา อาสนา อุฏฺฐาย คณฺธปริภาวีเต มณิวณฺณเกเส สุวณฺณผลก วณฺณาย ปิฏฺฐิยํ ปกิริตฺวา ปวาฬงฺคุรวณฺณาหิ สุวฏฺฏิตงฺคุลีหิ สุวณฺณพิมฺพก วณฺณํ อุรํ สํสิพฺพนฺโต วิย คเหตฺวา ปริเทวมาโน อุมฺมตฺตกเวเสเนว อนฺตรวีถึ โอติณฺโณ โส อลงฺกต นาฏก ปริวุโต นครา นิกฺขมฺม ชีวกมฺพวนํ คนฺตฺวา ยสฺมึ ฐาเน นิสินฺเนน ภควตา ธมฺโม เทสิโต ตํ โอโลเกตฺวา ภควา สพฺพญฺญุ นนุ เม อิมสฺมึ ฐาเน นิสีทิตฺวา ธมฺมํ เทสยิตฺถ ตุมฺเห โสกสลฺลํ วิโนทยิตฺถ. ตุมฺเห มยฺหํ โสกสลฺลํ นีหริตฺถ. อหํ ตุมฺหากํ สรณํ คโต. อิทานิ ปน เม ปฏิวจนมฺปิ น เทถ ภควาติ ปุนปฺปุน ปริเทวิตฺวา นนุ ภควา อหํ อญฺญทา เอวรูเป กาเล ตุฏฺเฐ มหาภิกฺขุสงฺฆปริวารา ชมฺพุทีปตเล จาริกํ จรถาติ สุณาม อิทานิ ปน อหํ ตุมฺหากํ อนนุรูปํ อยุตฺตํ ปวตฺตึ สุณามีติ เอวมาทีนิ จ วตฺตา สฏฺฐิมตฺตาหิ คาถาหิ ภควโต คุณํ อนุสฺสริตฺวา จินฺเตสิ มม ปริเทวิเต เนว น สิชฺฌติ. ทสพลสฺส ธาตุโย อาหราเปสฺสามิติ มลฺลราชุนํ ทูตญฺจ ปณฺณญฺจ ปาเหสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ພວກອຳມາດໄດ້ອຸ້ມພຣະອົງຂຶ້ນຈາກຮາງຄຳນັ້ນ, ສົງນ້ຳໃຫ້ ແລ້ວຫົດສົງນ້ຳຈາກຄົນໂທລົງເທິງພຣະສຽນ. ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງຟື້ນຄືນສະຕິແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຂຶ້ນຈາກແທ່ນບັນທົມ, ຊົງປ່ອຍພຣະເກສາອັນມີສີຂຽວເຂັ້ມດັ່ງແກ້ວມະນີ ແລະ ອົບອວນດ້ວຍກິ່ນຫອມ ໃຫ້ຍາຍລົງເທິງພຣະປິດສະດາງ ອັນມີສີເຫຼືອງດັ່ງແຜ່ນຄຳ, ຊົງເອົາພຣະຫັດທີ່ມີນິ້ວພຣະຫັດກົມງາມດັ່ງຍອດປະກາຣັງ ທຸບຕີພຣະອຸຣະ ອັນມີສີເຫຼືອງດັ່ງຮູບຫຼໍ່ຄຳ, ຊົງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮຄືກັບຄົນບ້າ ສະເດັດລົງສູ່ຖະໜົນຫຼວງ. ພຣະອົງແວດລ້ອມດ້ວຍພວກນາງສະໜົມກຳນັນທີ່ແຕ່ງກາຍງົດງາມ ສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ໄປຍັງສວນມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກ, ຊົງທອດພຣະເນດເບິ່ງສະධානທີ່ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍປະທັບນັ່ງສະແດງທຳ ແລ້ວຊົງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງພຣະສັບພັນຍຸຕະຍານ, ພຣະອົງເຄີຍປະທັບນັ່ງສະແດງທຳແກ່ຂ້າພຣະອົງໃນສະຖານທີ່ນີ້ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ພຣະອົງຊົງບັນເທົາລູກສອນຄືຄວາມໂສກເສົ້າຂອງຂ້າພຣະອົງ, ພຣະອົງຊົງຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກເສົ້າຂອງຂ້າພຣະອົງອອກ. ຂ້າພຣະອົງໄດ້ເຖິງພຣະອົງເປັນທີ່ເພິ່ງແລ້ວ. ແຕ່ບັດນີ້ ພຣະອົງບໍ່ຊົງຕອບຄຳຖາມຂອງຂ້າພຣະອົງເລີຍ, ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.' ແລະ ຊົງຮຳໄຮວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ໃນເວລາເຊັ່ນນີ້ໃນກ່ອນນີ້, ຂ້າພຣະອົງເຄີຍໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະອົງແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ສະເດັດຈາຣິກໄປໃນຊົມພູທະວີບດ້ວຍຄວາມເບີກບານສຳລານ, ແຕ່ບັດນີ້ ຂ້າພຣະອົງກັບໄດ້ຍິນຂ່າວອັນບໍ່ສົມຄວນ ແລະ ບໍ່ເໝາະສົມເລີຍ.' ພຣະອົງຊົງກ່າວຄຳຮຳໄຮເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ຊົງລະນຶກເຖິງພຣະຄຸນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຄາຖາປະມານ ໖໐ ບົດ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ 'ການຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮຂອງເຮົາບໍ່ມີປະໂຫຍດຫຍັງເລີຍ, ເຮົາຈະຕ້ອງໃຫ້ຄົນໄປອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະທົດສະພົນມາ.' ດັ່ງນັ້ນ, ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງສົ່ງທູດ ແລະ ພຣະຣາຊະສານໄປຫາພວກເຈົ້າມັລລະ.

ภควาปิ ขตฺติโย, อหมฺปิ ขตฺติโย, อหมฺปิ อรหามิ ภควโต สรีรานํ ถูปญฺจ มหญฺจ กาเรตุนฺติ เปเสตฺวา ปน สเจ ทสฺสนฺติ สุณฺทรํ, โน เจ ทสฺสนฺติ อาหรณุปาเยน อาหริสฺสามีติ จตุรงฺคินึ เสนํ สนฺนยฺหิตฺวา สยมฺปิ นิกฺขนฺโตเยว ยถา จ อชาตสตฺตุ เอวํ เวสาลิยํ ลิจฺฉวิราชาโน กปิลวตฺถุมฺหิ สกฺยราชาโน อลฺลกปฺปเก พุลโย รามคามเก โกฬิยา เวฐทีปเก พฺราหฺมโณ ปาวายญฺจ มลฺลา ทูตํ เปเสตฺวา สยมฺปิ จตุรงฺคินิยา เสนาย นิกฺขมึสุเยว ตตฺถ ปาเจยฺยกา สพฺเพหิ อาสนฺนตรา กุสินาราโต ติคาวุตนฺตเร นคเร วสนฺติ. ภควาปิ ปาวํ ปวิสิตฺวา กุสินารํ คโต. มหาปริหารา ปเนเต ราชาโน ปริหารา กาเรํนฺตาว ปจฺฉโต ชาตา. เต สพฺเพปิ สตฺตนครวาสิโน อาคตฺตฺวา อมฺหากํ ธาตุโย วา เทนฺตุ ยุทฺธํ วาติ กุสินารา นครํ ปริวารยึสุ.

ພຣະອົງຊົງສົ່ງທູດໄປໂດຍມີຂໍ້ຄວາມວ່າ 'ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍເປັນກະລັດສັດ, ข້າພະເຈົ້າກໍເປັນກະລັດສັດ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຄວນຈະໄດ້ຮັບສ່ວນແບ່ງພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອສ້າງສະຖູບ ແລະ ເຮັດການສະຫຼອງບູຊາ.' ແລະ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ຫາກພວກເຂົາໃຫ້ກໍເປັນການດີ, ແຕ່ຫາກບໍ່ໃຫ້ ເຮົາກໍຈະນຳເອົາມາດ້ວຍວິທີການໃດວິທີການໜຶ່ງ.' ດັ່ງນັ້ນ, ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງຈັດຕຽມກອງທັບຈະຕຸຣົງຄະເສນາ ແລ້ວສະເດັດອອກໄປດ້ວຍພຣະອົງເອງ. ບໍ່ພຽງແຕ່ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ພວກເຈົ້າລິສສະວີແຫ່ງເມືອງເວສາລີ, ພວກເຈົ້າສากະຍະແຫ່ງເມືອງກະບິນລະພັດ, ພວກເຈົ້າພູໄລແຫ່ງເມືອງອັលລະກັບປະ, ພວກເຈົ້າໂກລິຍະແຫ່ງເມືອງຣາມະຄາມ, ພຣາມແຫ່ງເມືອງເວດຖະທີປະ, ແລະ ພວກເຈົ້າມັລລະແຫ່ງເມືອງປາວາ ກໍໄດ້ສົ່ງທູດໄປ ແລະ ຍົກກອງທັບຈະຕຸຣົງຄະເສນາອອກໄປດ້ວຍຕົນເອງເຊັ່ນກັນ. ໃນບັນດາພວກເຂົານັ້ນ, ພວກເຈົ້າມັລລະແຫ່ງເມືອງປາວາ ຢູ່ໃກ້ກັບເມືອງກຸສິນາຣາທີ່ສຸດ ຄືຢູ່ຫ່າງອອກໄປພຽງ ໓ ຄາວຸດ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຜ່ານເມືອງປາວາແລ້ວຈຶ່ງສະເດັດໄປເມືອງກຸສິນາຣາ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກພຣະຣາຊາເຫຼົ່ານັ້ນມີຂະບວນສະເດັດທີ່ໃຫຍ່ໂຕ ແລະ ຕ້ອງຈັດການຕ້ອນຮັບຢ່າງມະໂຫລານ ພວກເຂົາຈຶ່ງເດີນທາງມາຮອດຊ້າກວ່າ. ພຣະຣາຊາຈາກທັງ ໗ ເມືອງນັ້ນ ເມື່ອສະເດັດມາຮອດແລ້ວ ກໍໄດ້ປິດລ້ອມເມືອງກຸສິນາຣາໄວ້ ພ້ອມທັງປະກາດວ່າ 'ຈົ່ງມອບພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ ຫຼື ບໍ່ດັ່ງນັ້ນກໍຈົ່ງມາເຮັດສົງຄາມກັນ'.

ตโต มลฺลราชาโนเอตทโวจุํ-ภควาอมฺหากํคามกฺเขตฺเต ปรินิพฺพุโต, น มยํ สตฺถุ สาสนํ ปหิณิมฺห น คตฺตฺวา อานยิมฺห. สตฺถา ปส สยเมว อาคนฺตฺวา สาสนํ เปเสตฺวา อมฺเห ปกฺโกสเปสิ ตุมฺเหปิ โข ปน ยํ ตุมฺหากํ คามกฺเขตฺเต รตนํ อุปฺปชฺชติ น ตํ อมฺหากํ เทถ สเทวเก โลเก พุทฺธรตนสมํ รตนํ นาม นตฺถิ, เอวรูปํ. อุตฺตมํ รตนํ ลภิตฺวา มยํ น ทสฺสมาติ เอวํ เต กลหํ วฑฺเฒตฺวา น โข ปน ตุมฺเหหิเยว มาตุ ถนโต ขิรํ ปีตํ, อมฺเหหิปิ ปีตํ ตุมฺเหเยว ปุริสา อมฺเห น ปุริสา โหตุ โหตูติ อญฺญมญฺญํ อหํการํ กตฺวา สาสน ปฏิสาสนํ เปเสนฺตา อญฺญมญฺญํ มานคชฺชิตํ คชฺชึสุ ยุทฺเธ ปน สติ โกสินารกานํเยว ชโย อภวิสฺส, กสฺมา ธาตุปาสนตฺถํ อาคตา เทวตา เตสํ ปกฺขาอเหสุํ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພວກເຈົ້າມັລລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາໄດ້ກ່າວຕອບວ່າ 'ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານໃນເຂດບ້ານເມືອງຂອງພວກເຮົາ, ພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ສົ່ງຂ່າວໄປອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາມາ, ແລະ ບໍ່ໄດ້ໄປຮັບພຣະອົງມາ. ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາສະເດັດມາດ້ວຍພຣະອົງເອງ ແລະ ຊົງສົ່ງຂ່າວມາເອີ້ນພວກເຮົາ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ແກ້ວມະນີໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນເຂດບ້ານເມືອງຂອງພວກທ່ານ ພວກທ່ານກໍບໍ່ເຄີຍມອບໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ. ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດານີ້ ບໍ່ມີລັດຕະນະໃດສະເໝີດ້ວຍພຸດທະລັດຕະນະເລີຍ. ເມື່ອພວກເຮົາໄດ້ຮັບລັດຕະນະອັນປະເສີດສຸດເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ພວກເຮົາຈະບໍ່ຍອມມອບໃຫ້ເດັດຂາດ.' ພວກເຂົາໄດ້ໂຕ້ຖຽງກັນຢ່າງຮຸນແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໂດຍກ່າວວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ພວກທ່ານເທົ່ານັ້ນທີ່ໄດ້ດື່ມນົມຈາກເອິກຂອງແມ່, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ດື່ມຄືກັນ. ພວກທ່ານເປັນລູກຜູ້ຊາຍ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແມ່ນລູກຜູ້ຊາຍບໍ? ເອົາເລີຍ! ເອົາເລີຍ!' ພວກເຂົາຕ່າງກໍສະແດງຄວາມທະນົງຕົວ, ສົ່ງສານໂຕ້ຕອບກັນໄປມາ ແລະ ຂົ່ມຂູ່ກັນດ້ວຍຄວາມມານະທິຖິ. ຫາກເກີດສົງຄາມຂຶ້ນໃນເວລານັ້ນ, ໄຊຊະນະຄົງຈະເປັນຂອງພວກເຈົ້າມັລລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາຢ່າງແນ່ນອນ ເພາະວ່າພວກເທວະດາທີ່ສະເດັດມາເພື່ອບູຊາພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເຂົ້າຂ້າງພວກເຈົ້າມັລລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ.

ตโต โทโณ พฺราหฺมโณ อิมํ วิวาทํ สุตฺวา เอเต ราชาโน ภควเต ปรินิพฺพุตฏฺฐาเน วิวิทํ กโรนฺติ น โข ปเนตํ ปติรูปํ อลํ อิมินา กลเหน จูปสเมสฺสามิ น นฺติ อุณฺณตปฺปเทเส ฐตฺวา ทฺเวภาณวารปริมาณํ โทณคชฺชิตํ นาม อโวจ ตตฺถ ปฏฺฐมกภาณวาเร ตาว เอกปทมฺปิ เต น ชานึสุ ทุติยก ภาณวาร ปริโยสาเน’อาจริยสฺส วิย โภสทฺโท, อาจริยสฺส วิย โภ สทฺโท’ติ สพฺเพ นี รวา อเหสุํ สกลชมฺพุทีปตเล กิร กุลฆเร ชาโต เยภุยฺเยน ตสฺส น อนฺเตวาสิโก นาม นตฺถิ อถ โส เต อตฺตโน วจนํ สุตฺวา ตุณฺหีภูเต วิทิตฺวา ปุน เอตทโวจ

ຄັ້ງນັ້ນ, ໂທນະພຣາມໄດ້ຍິນການວິວາດກັນນີ້ແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ພຣະຣາຊາເຫຼົ່ານີ້ມາທະເລາະວິວາດກັນໃນສະຖານທີ່ດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ນີ້ບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍ. ພໍທີ! ເຮົາຈະລະງັບການທະເລາະວິວາດນີ້.' ໂທນະພຣາມຈຶ່ງຂຶ້ນໄປຢືນຢູ່ເທິງບ່ອນສູງ ແລ້ວກ່າວຄຳປາໄສທີ່ເອີ້ນວ່າ 'ໂທນະຄັດຊິຕະ' ມີຄວາມຍາວປະມານ ໒ ພານະວານ. ໃນຂະນະທີ່ກ່າວພານະວານທຳອິດຢູ່ນັ້ນ, ພວກພຣະຣາຊາເຫຼົ່ານັ້ນຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໃຈແມ່ນແຕ່ຄຳດຽວ, ແຕ່ເມື່ອຈົບພານະວານທີ ໒ ພວກເຂົາທັງໝົດກໍພາກັນມິດງຽບ ແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ນີ້ແມ່ນສຽງຂອງພຣະອາຈານ, ນີ້ແມ່ນສຽງຂອງພຣະອາຈານ.' ເພາະວ່າໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ເກີດໃນຕະກູນສູງສ່ວນໃຫຍ່ເກືອບທັງໝົດ ລ້ວນແຕ່ເຄີຍເປັນສິດຍານຸສິດຂອງໂທນະພຣາມທັງນັ້ນ. ເມື່ອໂທນະພຣາມເຫັນວ່າພວກເຂົາມິດງຽບຫຼັງຈາກໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງຕົນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ:

‘‘สุณนฺตุ โภนฺโต มม เอกวากฺยํอมฺหากํ พุทฺโธ อหุ ขนฺติวาโท,น หิ สาธยํ อุตฺตม ปุคฺคลสฺสสรีรภงฺเค สิยา สมฺปหาโรสพฺเพว โภนฺโต สหิตา สมคฺคาสมฺโมทมานา กโรมฏฺฐภาเค,วิตฺถาริกา โหนฺตุ ทิสายุ ถูปาพหุชฺชโน จกฺขุมโต ปสนฺโน’’ติ;

“ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງຄຳເວົ້າຄຳໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ,\nພຣະພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາຊົງເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມອົດທົນ,\nການທີ່ຈະມີການປະຫັດປະຫານກັນ ເພາະສ່ວນແບ່ງພຣະສະຣີຣະ\nຂອງພຣະອຸດຕະມະບຸກຄົນນັ້ນ ບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍ.\nຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງພ້ອມພຽງຮ່ວມໃຈກັນ,\nຍິນດີຮ່ວມກັນແບ່ງພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດອອກເປັນ ໘ ສ່ວນ,\nຂໍໃຫ້ພຣະສະຖູບແຜ່ຂະຫຍາຍໄປໃນທິດທັງຫຼາຍ,\nເພື່ອໃຫ້ມະຫາຊົນຜູ້ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະອົງຜູ້ມີພຣະເນດອັນກວ້າງໄກໄດ້ບູຊາເທີ້ນ.”

ตตฺรายมตฺโถ ‘‘อมฺหากํ พุทฺโธ อหุ ขนฺติวาโท‘‘ติ พุทฺธภูมึ อปฺปตฺวาปิ ปารมิโย ปูเรนฺโต ขนฺติวาท ตาปสกาเล ธมฺมปาลกุมาร กาเล ฉทฺทนฺตหตฺถิกาเล ภูริทตฺต นาคราช กาเล จมฺเปยฺย นาคราช กาเล สงฺขปาล นาคราช กาเล มหากปิกาเล อญฺเญสุปิ พหูสุ ชาตเกสุ ปเรสุ โกปํ อกตฺวา ขนฺติเมว อกาสิ. ขนฺติเมว วณฺณยิ, กิมงฺค ปน เอตรหิ อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ ตาทิลกฺขณํ ปตฺโต สพฺพถาปิ อมฺหากํ พุทฺโธ ขนฺติวาโท อโหสิ.

ໃນຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີອະທິບາຍດັ່ງນີ້: ຄຳວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາຊົງເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມອົດທົນ' ໝາຍຄວາມວ່າ ເຖິງແມ່ນວ່າໃນເວລາທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸພຣະພຸດທະພູມ, ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງບຳເພັນບາຣະມີຢູ່ ເຊັ່ນ ໃນສະໄໝທີ່ເປັນຂັນຕິວາທີດາບົດ, ໃນສະໄໝທີ່ເປັນທຳມະປາລະກຸມານ, ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍາຊ້າງສັດທັນ, ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍານາກພູຣິທັດ, ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍານາກຈຳເປຍ, ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍານາກສັງຂະປາລະ, ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍາວານອນໃຫຍ່ ແລະ ໃນຊາດອື່ນໆ ອີກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ພຣະອົງກໍບໍ່ເຄີຍຊົງໂກດຮ້າຍຕໍ່ຜູ້ອື່ນເລີຍ, ຊົງບຳເພັນແຕ່ຂັນຕິເທົ່ານັ້ນ ແລະ ຊົງສັນເສີນແຕ່ຂັນຕິເທົ່ານັ້ນ. ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງໃນບັດນີ້ ທີ່ພຣະອົງຊົງບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຄົງທີ່ໃນອະນິດຖາຣົມ ແລະ ອິດຖາຣົມທັງຫຼາຍແລ້ວ. ໂດຍປະການທັງປວງ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາຊົງເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມອົດທົນໂດຍແທ້.

ตสฺส เอวํ วิธสฺส น หิ สาธย อุตฺตมปุคฺคลสฺส สรีรภงฺเค สิยา สมฺปหาโร, ‘‘น หิ สาธยนฺติ‘‘น หิ สาธุ อยํ, ‘‘สรีรภงฺเคติ สรีร ภงฺคนิมิตฺตํ ธาตุโกฏฺฐาสเหตูติ อตฺโถ ‘‘สิยา สมฺปหาโร‘‘ติ อายุธ สมฺปหาโร น หิ สาธุ สิยาติ วุตฺตํ โหติ. ‘‘สพฺเพว โภนฺโต สหิตา‘‘ติ สพฺเพว ภวนฺโต สหิตา โภถ มา ภิชฺชิตฺถ. ‘‘สมคฺคาติ‘‘ กาเยน วาจาย จ เอกสนฺนิปาตา เอกวจนา สมคฺคา โภถ ‘‘สมฺโมทมานา‘‘ติ จิตฺเตนาปิ อญฺญมญฺญํ โมทมานา โภถ.’กโรมฏฺฐภาเค‘‘ติ ภควตา สรีรานิ อฏฺฐภาเค กโรม. ‘‘จกฺขุมโต‘‘ติ ปญฺจหิ จกฺขุหี จกฺขุตา พุทฺธสฺส, น เกวลํ ตุมฺเหเยว พหุชฺชโน ปสนฺโน เตสุ เอโกปิ ลทฺธุ อยุตฺโต นาม นตฺถิติ พหุํ การณํ วตฺวา สญฺญาเปสิ.

ສໍາລັບພຣະອຸດຕະມະບຸກຄົນ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນ ການທະເລາະວິວາດກັນຍ້ອນການແຕກສະຫຼາຍແຫ່ງພຣະສະຣີຣະ ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ. ຄຳວ່າ 'na hi sādhayanti' ຄື 'na hi sādhu ayaṃ' (ນີ້ບໍ່ດີເລີຍ). ຄຳວ່າ 'sarīrabhaṅge' (ໃນການແຕກສະຫຼາຍແຫ່ງພຣະສະຣີຣະ) ໝາຍຄວາມວ່າ ເພາະເຫດແຫ່ງສ່ວນແບ່ງຂອງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ອັນມີການແຕກສະຫຼາຍແຫ່ງພຣະສະຣີຣະເປັນນິມິດ. ຄຳວ່າ 'siyā sampahāro' (ພຶງມີການປະທະກັນ) ໝາຍເຖິງ ການປະທະກັນດ້ວຍສັດຕຣາວຸດ ບໍ່ສົມຄວນມີເລີຍ. ຄຳວ່າ 'Sabbeva bhonto sahitā' (ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງພ້ອມພຽງກັນ) ໝາຍຄວາມວ່າ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍທຸກທ່ານຈົ່ງສາມັກຄີກັນ ຢ່າໄດ້ແຕກແຍກກັນເລີຍ. ຄຳວ່າ 'Samaggā' (ພ້ອມພຽງກັນ) ໝາຍຄວາມວ່າ ຈົ່ງເປັນຜູ້ພ້ອມພຽງກັນ ມີການປະຊຸມຮ່ວມກັນ ແລະມີວາຈາເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ທັງທາງກາຍແລະທາງວາຈາ. ຄຳວ່າ 'sammodamānā' (ບັນເທີງຮ່ວມກັນ) ໝາຍຄວາມວ່າ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບັນເທີງຮ່ວມກັນ ຕ່າງຝ່າຍຕ່າງຊື່ນຊົມຍິນດີຕໍ່ກັນ ແມ່ນແຕ່ທາງຈິດໃຈ. ຄຳວ່າ 'Karomaṭṭhabhāge' (ພວກເຮົາຈົ່ງແບ່ງອອກເປັນແປດສ່ວນ) ໝາຍຄວາມວ່າ ພວກເຮົາຈົ່ງແບ່ງພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອອກເປັນແປດສ່ວນ. ຄຳວ່າ 'Cakkhumato' (ຂອງພຣະອົງຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸ) ໝາຍເຖິງ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸດ້ວຍພຣະຈັກຂຸທັງຫ້າ. ໂທນະພຣາມກ່າວເຫດຜົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ພວກທ່ານເທົ່ານັ້ນ ຍັງມີມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍທີ່ເຫຼື້ອມໃສ ໃນບັນດາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ທີ່ບໍ່ສົມຄວນຈະໄດ້ຮັບສ່ວນແບ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີເລີຍ'.

อถ สพฺเพปิ ราชาโน เอวมาหํสุ-เตน หิ พฺราหฺมณ ตฺวญฺเญว ภควโต สรีรานิ อฏฺฐธา สมํ สุวิภตฺตํ วิภชาหีติ. เอวํ โภติ โข โทโณ พฺราหฺมโณ เตสํ ราชูนํ ปฏิสฺสุตฺวา ธาตุโย สมํ สุวิภตฺตํ วิภชิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາທັງປວງຈຶ່ງຕຣັດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣາມ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານເອງຈົ່ງແບ່ງພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອອກເປັນແປດສ່ວນໃຫ້ສະເໝີກັນ ແລະໃຫ້ດີເຖີດ'. ໂທນະພຣາມຮັບຄຳຂອງພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ຂໍຮັບໃສ່ເກົ້າ, ມະຫາຣາຊ' ແລ້ວຈຶ່ງແບ່ງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອອກເປັນແປດສ່ວນເທົ່າໆ ກັນ ຢ່າງຮຽບຮ້ອຍດີ.

ตตฺรายมนุกฺกโม โทโณ กิร เตสํ ปฏิสฺสุตฺวา สุวณฺณโทณึ วิวราเปสิ. ราชาโน อาคนฺตฺวา โทณิยํ เยวตา สุวณฺณวณฺณา ธาตุโย ทิสฺวา ภควา สพฺพญฺญุ ปุพฺเพ มยํ ตุมฺหากํ ทฺวตฺตึส ลกฺขณ ปติมณฺฑิตํ ฉพฺพณฺณพุทฺธรสฺมิขจิตํ สุวณฺณวณฺณํ สรีรํ อทฺทสาม อิทานิ ปน สุวณฺณวณฺณา ธาตุโยว อวสิฏฺฐา ชาตา, น ยุตฺตมิทํ ภควา ตุมฺหากนฺติ ปริเทวึสุ. พฺราหฺมโณ ตสฺมึ สมเย เตสํ ปมตฺตภาวํ ญตฺวา ทกฺขิณทาฐํ คเหตฺวา เวฐนฺตเร ฐเปสิ อถ ปจฺฉา สมํ สุวิภตฺตํ วิภชิ. สพฺพาปิ ธาตุโย ปากติก นาฬิยา โสฬส นาฬิโย อโหสุํ. เอเกก นครวาสิโน ทฺเว ทฺเว นาฬิโย ลภึสุ.

ໃນເລື່ອງນັ້ນ ມີລຳດັບດັ່ງນີ້: ໄດ້ຍິນວ່າ ໂທນະພຣາມເມື່ອຮັບຄຳຂອງພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍແລ້ວ ກໍໃຫ້ເປີດໂກດຄຳ. ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍສະເດັດມາແລ້ວ ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທີ່ມີສີດັ່ງຄຳໃນໂກດນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງຮູ້ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ ໃນການກ່ອນ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຫັນພຣະສະຣີຣະອັນປະດັບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ ອັນພຣະຣັສໝີ 6 ປະການຊາບຊຶມແລ້ວ ມີສີດັ່ງຄຳຂອງພຣະອົງ ແຕ່ໃນບັດນີ້ ເຫຼືອພຽງແຕ່ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທີ່ມີສີດັ່ງຄຳເທົ່ານັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ນີ້ບໍ່ສົມຄວນແກ່ພຣະອົງເລີຍ'. ໃນເວລານັ້ນ ພຣາມຮູ້ວ່າພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍກຳລັງປະໝາດຢູ່ ຈຶ່ງໄດ້ຈັບເອົາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາໄປຊ້ອນໄວ້ໃນລະຫວ່າງຜ້າໂພກຫົວ ແລ້ວຈຶ່ງແບ່ງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອອກເປັນແປດສ່ວນເທົ່າໆ ກັນໃນພາຍຫຼັງ. ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງໝົດວັດແທກດ້ວຍທະນານປົກກະຕິໄດ້ 16 ທະນານ. ຊາວເມືອງແຕ່ລະເມືອງໄດ້ຮັບເມືອງລະ 2 ທະນານ.

พฺราหฺมณสฺส ปน ธาตุโย วิภชนฺตสฺเสว สกฺโก เทวานมินฺโท เกน นุ โข สเทวกสฺส โลกสฺส กงฺขาจฺเฉทนาย จตุสจฺจกถาย ปจฺจยภูตา ภควโต ทกฺขิณทาฐา คหิตาติ โอโลเกนฺโต พฺราหฺมเณน คหิตาติ ทิสฺวา พฺราหฺมโณ ทาฐาย อนุจฺฉวิกํ สกฺการํ กาตุํ น สกฺขิสฺสติ คณฺหามิ นนฺติ เวฐนฺตรโต คเหตฺวา สุวณฺณ จงฺโคฏเก ฐเปตฺวา เทวโลกํ เนตฺวา จุฬามณี เจติเย ปติฏฺฐาเปสิ พฺราหฺมโณปิ ธาตุโย วิภชิตฺวา ทาฐํ อปสฺสนฺโต เกน เม ฐา คหิตาติ ปุจฺฉิตุมฺปิ นาสกฺขิ. นนุ ตยา ธาตุโย วิภชิตา, กึ ตฺวํ ปฐมํเยว อตฺตโน ธาตูหิ อตฺถิภาวํ น อญฺญาสีติ, อตฺตนิ โทสาโรปนํ สมฺปสฺสมาโน มยฺหมฺปิ โกฏฺฐาสํ เทถาติ วตฺตุมฺปิ นาสกฺขิ.

ແຕ່ໃນຂະນະທີ່ພຣາມກຳລັງແບ່ງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຢູ່ນັ້ນເອງ ທ້າວສັກກະເທວະລາດຊົງກວດເບິ່ງວ່າ 'ໃຜໜໍໄດ້ຖືເອົາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ອັນເປັນປັດໄຈແຫ່ງເທດສະໜາອະລິຍະສັດສີ່ ເພື່ອຕັດຄວາມສົງໄສຂອງໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ?' ເມື່ອຊົງເຫັນວ່າພຣາມເປັນຜູ້ຖືເອົາ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ພຣາມນີ້ຄົງບໍ່ສາມາດເຮັດສັກກາລະບູຊາອັນສົມຄວນແກ່ພຣະເຂ້ຽວແກ້ວໄດ້ ເຮົາຈະຖືເອົາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວນັ້ນ' ຈຶ່ງຊົງນຳເອົາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວອອກຈາກລະຫວ່າງຜ້າໂພກຫົວ ໃສ່ໃນຜະອົບຄຳ ແລ້ວນຳໄປສູ່ເທວະໂລກ ປະດິດສະຖານໄວ້ທີ່ພຣະຈຸລາມະນີເຈດີ. ຝ່າຍພຣາມເມື່ອແບ່ງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ບໍ່ເຫັນພຣະເຂ້ຽວແກ້ວ ຈະຖາມວ່າ 'ໃຜລັກເອົາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວຂອງຂ້ອຍໄປ?' ກໍບໍ່ກ້າຖາມ ເພາະຢ້ານວ່າຈະຖືກຕຳໜິວ່າ 'ເຈົ້າເປັນຄົນແບ່ງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເອງ ບໍ່ແມ່ນບໍ? ເປັນຫຍັງຕອນທຳອິດເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ວ່າພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມີຢູ່ກັບຕົວເອງ?' ເມື່ອເຫັນໂທດທີ່ຈະຕົກໃສ່ຕົນເອງຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງບໍ່ກ້າແມ່ນແຕ່ຈະເວົ້າວ່າ 'ຂໍຈົ່ງແບ່ງສ່ວນໃຫ້ຂ້ອຍແດ່'.

ตโต อยํ สุวณฺณกุมฺโภปิ ธาตุคติโกเยว เยน ตถาคตสฺส ธาตุโย มินิตา. อิมสฺสาหํ ถูปํ กริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา อิมํ เม โภนฺโต กุมฺภํ ททนฺตูติ อาห ตโต ราชาโน พฺราหฺมณสฺส กุมฺภมทํสุ ปิปฺผลิวนิยาปิ โข โมริยา ภควโต ปรินิพฺพุตภาวํ สุตฺวา ภควาปิ ขตฺติโย, มยมฺปิ ขตฺติโย มยมฺปิ, อรหาม ลภิตุํ ภควโต สรีรานํ ภาคนฺติ ทูตํ เปเสตฺวา ยุทฺธ สชฺชา นิกฺขมิตฺวา อาคตา เตสํ ราชาโน เอวมาหํสุ - นตฺถิ ภควโต สรีรานํ ภาโค, วิภตฺตานิ ภควโต สรีรานิ อิโต องฺคารํ ครถาติ. เต ตโต องฺคารํ หรึสุ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣາມຄິດວ່າ 'ທະນານຄຳນີ້ກໍເປັນຂອງເນື່ອງດ້ວຍພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ເພາະເປັນເຄື່ອງວັດແທກພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຕຖາຄົດ. ເຮົາຈະສ້າງສະຖູບໄວ້ບູຊາທະນານຄຳນີ້' ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ ຂໍຈົ່ງມອບທະນານນີ້ໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງໄດ້ມອບທະນານນັ້ນໃຫ້ແກ່ພຣາມ. ຝ່າຍພວກກສັດຕຣິຍະໂມຣິຍະແຫ່ງເມືອງປິບຜະລິວັນ ໄດ້ຍິນຂ່າວການສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈຶ່ງສົ່ງທູດໄປໂດຍກ່າວວ່າ 'ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນກສັດຕຣິຍະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍເປັນກສັດຕຣິຍະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍສົມຄວນຈະໄດ້ຮັບສ່ວນແບ່ງພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຄືກັນ' ແລ້ວຈັດກອງທັບຍົກອອກມາ. ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງຕຣັດແກ່ພວກເຂົາວ່າ 'ສ່ວນແບ່ງພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ມີແລ້ວ, ພຣະສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຖືກແບ່ງປັນໄປໝົດແລ້ວ ພວກທ່ານຈົ່ງນຳເອົາພຣະອັງຄານຈາກບ່ອນນີ້ໄປເຖີດ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ນຳເອົາພຣະອັງຄານໄປຈາກບ່ອນນັ້ນ.

อถ โข ราชา อชาตสตฺตุ กุสินาราย จ ราชคหสฺส จ อนฺตเร ปญฺจวีสติ โยชนมคฺคํ อฏฺฐ อุสภวิตฺถตํ สมตลํ กาเรตฺวา สาทิสํ มลฺลราชาโน มกุฏพณฺธนสฺส จ สนฺถาคารสฺส จ อนฺตเร ปูชํ กาเรสุํ ตาทิสํ ปญฺจวีสติโยชเนปิ มคฺเค ปูชา กาเรตฺวา โลกสฺส อนุกฺกณฺฐนตฺถํ สพฺพตฺถ อนฺตราปเณ ปสาเรตฺวา สุวณฺณโทณิยํ ปกฺขิตฺตธาตุโย สตฺติปญฺชเรน ปริกฺขิปาเปตฺวา อตฺตโน วิชิเต ปญฺจโยชนสต ปริมณฺฑเล มนุสฺเส สนฺนิปาตาเปสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດຫົນທາງລະຫວ່າງເມືອງກຸສິນາຣາກັບເມືອງຣaຊະຄຶ ເປັນໄລຍະທາງ 25 ໂຍດ ໃຫ້ກວ້າງ 8 ອຸສຸພະ ໃຫ້ມີພື້ນທີ່ສະເໝີກັນ ແລະຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດການບູຊາໃນລະຫວ່າງມະກຸດພັນທະນະເຈດີກັບສັນທາຄານ ເໝືອນດັ່ງທີ່ພວກມັລລະຣາຊາຊົງກະທຳແລ້ວ, ແລະຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດການບູຊາຕະຫຼອດຫົນທາງ 25 ໂຍດນັ້ນ, ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມະຫາຊົນເບື່ອໜ່າຍ ຈຶ່ງຊົງໂປດໃຫ້ຕັ້ງຮ້ານຄ້າໄວ້ໃນທຸກໆ ບ່ອນ, ຊົງໂປດໃຫ້ແວດລ້ອມພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທີ່ບັນຈຸໄວ້ໃນໂກດຄຳດ້ວຍກົງຈັກຫອກ, ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ປະຊຸມມະນຸດທັງຫຼາຍໃນຂອບເຂດ 500 ໂຍດໃນພຣະຣາຊອານາຈັກຂອງພຣະອົງ.

เต ธาตุโย คเหตฺวา กุสินาราโต ธาตุกีฬํ กีฬนฺตา นิกฺขมิตฺวา ยตฺถ ยตฺถ วณฺณวนฺตานิ ปุปฺผานิ ปสฺสนฺติ, ตตฺถ ตตฺถ ธาตุโย สตฺติ อนฺตเร ฐเปตฺวา เตสํ ปุปฺผานํ ขีณกาเล คจฺฉนฺติ. รถสฺส ธุรฏฺฐานํ ปจฺฉิมฏฺฐาเน สมฺปตฺเต สตฺต ทิวเส สาธุกีฬํ กีฬนฺติ เอวํ ธาตุโย คเหตฺวา อาคจฺฉนฺตานํ สตฺตวสฺสานิ สตฺตมาสานิ สตฺต จ ทิวสานิ วิติวตฺตานิ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา สมณสฺส โคตมสฺส ปรินิพฺพุต กาลโต ปฏฺฐาย พลกฺกาเรน สาธุกีฬิกาย อุปทฺทุตมฺหา, สพฺเพ โน กมฺมนฺตา นฏฺฐาติ อุชฺฌายนฺตา มนํ ปทูเสตฺวา ฉฬาสีติสหสฺสมตฺตา อปาเย นิพฺพตฺตา, ขีณาสว อาวชฺชิตฺวา มหาชโน มนํ ปทูเสตฺวา อปาเย นิพฺพตฺโตติ สกฺกํ เทวราชานํ ทิสฺวา ธาตุ อาหรณุปายํ กริสฺสามาติ ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา ธาตุ อาหรณุปายํ กาโรหิ มหาราชาติ อาหํสุ. สกฺโก อาห ‘‘ปุถุชฺชโน นาม อชาตสตฺตุนา สโม สทฺโธ นตฺถิ, น โส มม วจนํ กริสฺสติ อปิ จ โข มารวิภิสกสทิสํ วิภีสกํ ทสฺเสสฺสามิ ยกฺข คาหก ขิปนก อโรจเก กริสฺสามิ ตุมฺเห ’มหาราช อมนุสฺสา กุปิตา, ธาตุโย อาหราเปถาติ’. วเทยฺยาถ เอวํ โส อาหราเปสฺสตีติ. อถ โข สกฺโก ตํ สพฺพํ อกาสิ.

ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອອກຈາກເມືອງກຸສິນາຣາ ພ້ອມທັງສະຫຼອງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄປນຳ, ພວກເຂົາເຫັນດອກໄມ້ທີ່ມີສີສັນງົດງາມໃນບ່ອນໃດໆ ກໍຈະປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນລະຫວ່າງຫອກໃນບ່ອນນັ້ນໆ ເມື່ອດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນຫ່ຽວແຫ້ງແລ້ວຈຶ່ງເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ເມື່ອສ່ວນໜ້າຂອງລົດໄປຮອດສ່ວນຫຼັງຂອງລົດ ກໍຈະເຮັດການສະຫຼອງຢ່າງມ່ວນຊື່ນເປັນເວລາ 7 ວັນ. ເມື່ອພວກເຂົາອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເດີນທາງມາຢ່າງນີ້ ເວລາໄດ້ລ່ວງເລີຍໄປເຖີງ 7 ປີ 7 ເດືອນ ແລະ 7 ວັນ. ພວກມິດສາທິຖິພາກັນຕຳໜິຕິຕຽນວ່າ 'ຕັ້ງແຕ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານໄປ ພວກຂ້ານ້ອຍກໍຖືກບັງຄັບໃຫ້ຮ່ວມງານສະຫຼອງຈົນເດືອດຮ້ອນ, ການງານທັງໝົດຂອງພວກຂ້ານ້ອຍກໍເສຍຫາຍໝົດ' ພວກເຂົາມີຈິດຂຸ່ນມົວແລ້ວ ຕາຍໄປເກີດໃນອະບາຍຍະພູມປະມານ 84,000 ຄົນ. ພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍພິຈາລະນາເຫັນວ່າມະຫາຊົນມີຈິດຂຸ່ນມົວແລ້ວໄປເກີດໃນອະບາຍ, ແລະໄດ້ເຫັນທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະເຮັດອຸບາຍເພື່ອໃຫ້ນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາໂດຍໄວ' ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາທ້າວສັກກະເທວະລາດ ແລ້ວແຈ້ງເລື່ອງນັ້ນໃຫ້ຊົງຊາບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງເຮັດອຸບາຍເພື່ອໃຫ້ນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາໂດຍໄວເຖີດ'. ທ້າວສັກກະຕຣັດວ່າ 'ຂຶ້ນຊື່ວ່າປຸຖຸຊົນ ຜູ້ທີ່ມີສັດທາສະເໝີດ້ວຍພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູນັ້ນບໍ່ມີ, ພຣະອົງຈະບໍ່ເຊື່ອຟັງຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຢ່າງໃດກໍຕາມ ຂ້າພະເຈົ້າຈະສະແດງສິ່ງທີ່ໜ້າຢ້ານກົວຄ້າຍຄືກັບການຫຼອກຫຼອນຂອງມານ ຈະເຮັດໃຫ້ມີຍັກມາຈັບ, ມາຍິງ, ມາເຮັດໃຫ້ເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ, ແລ້ວຂໍໃຫ້ພວກທ່ານໄປທູນວ່າ "ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ ພວກອະມະນຸດໂກດຮ້າຍແລ້ວ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງໂປດໃຫ້ນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາໂດຍໄວເຖີດ" ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອົງກໍຈະໂປດໃຫ້ນຳມາ'. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດກໍໄດ້ຊົງກະທຳສິ່ງທັງປວງນັ້ນ.

เถราปิ ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา มหาราช อมนุสฺสา กุปิตํ, ธาตุโย อาหราเปหีติ ภณึสุ ราชา น ตาว ภนฺเต มยฺหํ จิตฺตํ ตุสฺสติ. เอวํ สนฺเตปิ อาหรตูติ อาห สตฺตเม ทิวเส ธาตุโย อาหรึสุ. เอวํ อาหตธาตุโย คเหตฺวา ราชา ราชคเห ถุปมกาสิ อิตเรปิ ราชาโน อตฺตโน อตฺตโน พลานุรูเปน นีหริตฺวา สกสกฏฺฐาเน ถูปมกํสุ. โทณิปิ พฺราหฺมโณ ปิผฺผลีวนิยาปิ โมริยา สกสกฏฺฐาเน ถูปมกํสูติ.

ຝ່າຍພຣະເຖຣะທັງຫຼາຍກໍເຂົ້າໄປຫາພຣະຣາຊາແລ້ວທູນວ່າ 'ມະຫາຣາຊ ພວກອະມະນຸດໂກດຮ້າຍແລ້ວ ຂໍຈົ່ງໂປດໃຫ້ນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າຍັງບໍ່ທັນຍິນດີເທື່ອ, ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍຕາມ ກໍຈົ່ງນຳມາເຖີດ'. ໃນວັນທີເຈັດ ພວກເຂົາກໍໄດ້ນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາ. ພຣະຣາຊາຊົງຮັບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທີ່ນຳມາຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງສ້າງສະຖູບໄວ້ໃນເມືອງຣາຊະຄຶ. ຝ່າຍພຣະຣາຊາອົງອື່ນໆ ກໍຊົງອັນເຊີນໄປຕາມກຳລັງຂອງຕົນ ແລ້ວສ້າງສະຖູບໄວ້ໃນສະຖານທີ່ຂອງຕົນໆ. ແມ່ນແຕ່ໂທນະພຣາມ ແລະພວກກສັດຕຣິຍະໂມຣິຍະແຫ່ງເມືອງປິບຜະລິວັນ ກໍໄດ້ສ້າງສະຖູບໄວ້ໃນສະຖານທີ່ຂອງຕົນໆ ເຊັ່ນກັນ.

เอโก ถูโป ราชคเห - เอโก เวสาลิยา ปุเร,เอโก กปิลวตฺถุสฺมึ - เอโก จ อลฺลกปฺปเก;

ສະຖູບອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງຣາຊະຄຶ, ອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງເວສາລີ, ອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງກະບິນລະພັດ, ແລະອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງອັលລະກັບປະ.

เอโก ถูโป รามคาเม - เอโก จ เวฐทีปเก,เอโก ปาเจยฺยเก มลฺเล - เอโก จ กุสินารเก;

ສະຖູບອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງຣາມະຄາມ, ອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງເວດຖະທີປະກະ, ອົງໜຶ່ງຢູ່ກັບພວກມັລລະເມືອງປາວາ, ແລະອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງກຸສິນາຣາ.

เย เต สารีริกา ถูปา - ชมฺพุวทีเป ปติฏฺฐิตา;

องฺคารกุมฺภถูเปหิ - ทส ถูปา ภวนฺติ เต;

ພຣະສະຖູບທີ່ບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນ ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບ, ເມື່ອນັບລວມກັບສະຖູບພຣະອັງຄານແລະສະຖູບທະນານແລ້ວ ກໍເປັນສະຖູບສິບອົງດ້ວຍກັນ.

ทสาปิ ถูปา ปุริสุตฺตมสฺส เย-ยถานุรูปํ นรราช ปูชิตา,สพฺเพน โลเกน สเทวเกน เต-นมสฺสเนยฺยาจ ภวนฺติ สพฺพทาติ;

ສະຖູບທັງສິບອົງຂອງພຣະອຸດຕະມະບຸກຄົນນັ້ນ ອັນພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ມະນຸດຊົງບູຊາແລ້ວຕາມສົມຄວນ, ເປັນສິ່ງທີ່ໂລກທັງປວງພ້ອມທັງເທວະດາພຶງຂາບໄຫວ້ບູຊາຕະຫຼອດການທຸກເມື່ອ.

ทสถูปกถา

ຈົບ ເລື່ອງສະຖູບສິບອົງ

๑๐. เอวํ ปติฏฺฐิเตสุ ปน ถูเปสุ มหากสฺสปตฺเถโร ธาตูนํ อนฺตรายํ ทิสฺวา อชาตสตฺตุํ อุปสงฺกมิตฺวา มหาราช เอกํ ธาตุนิธานํ กาตุํ วฏฺฏติติ อาห สาธุ ภนฺเต นิธานกมฺมํ ตาว มม โหตุ, ธาตุโย ปน กถํ อาหราเปมิติ. น มหาราช ธาตุ อาหรณํ ตุยฺหํ ภาโร, อมฺหากํ ภาโรติ. สาธุ ภนฺเต ตุมฺเห ธาตุโย อาหรถ. อหํ ธาตุนิธานํ กริสฺสามีติ. เถโร เตสํ เตสํ ราชกุลานํ ปริจรณมตฺตกเมว ฐเปตฺวา เสเสธาตุโย อาหริ.

໑໐. ເມື່ອສະຖູບທັງຫຼາຍປະດິດສະຖານຢູ່ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະເລັງເຫັນອັນຕະລາຍທີ່ຈະເກີດແກ່ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູແລ້ວທູນວ່າ 'ມະຫາຣາຊ ການເຮັດການຝັງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ບ່ອນດຽວກັນເປັນສິ່ງທີ່ຄວນກະທຳ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ດີແລ້ວ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ງານຝັງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນຂໍໃຫ້ເປັນໜ້າທີ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ, ແຕ່ພວກເຮົາຈະນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາໄດ້ແນວໃດ?'. ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມະຫາຣາຊ ການນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາບໍ່ແມ່ນພາລະຂອງມະຫາຣາຊ, ແຕ່ເປັນພາລະຂອງພວກຂ້ານ້ອຍເອງ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ດີແລ້ວ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາເຖີດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດການຝັງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເອງ'. ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສ່ວນທີ່ເຫຼືອມາທັງໝົດ ໂດຍເວັ້ນໄວ້ພຽງແຕ່ສ່ວນທີ່ພຣະຣາຊະຕະກູນນັ້ນໆ ບູຊາຢູ່ເທົ່ານັ້ນ.

รามคาเม ปน ธาตุโย นาคา คณฺหึสุ ตาสํ อนฺตราโย นตฺถิ, อนาคเต ลงฺกาทีเป มหาวิหาเร มหาเจติยมฺหิ นิธิยิสฺส นีติ. ตา น อาหริตฺถ, เสเสหิ สตฺตหิ นคเรหิ อาหริตฺวา ราชคหสฺส ปาจีน ทกฺขิน ทิสาภาเค ฐเปตฺวา อิมสฺมึ ฐาเน โย ปาสาโณ อตฺถิ, โส อนฺตรธายตุ, ปํสุ สุวิสุทฺธา โหตุ, อุทกญฺจ มา อุฏฺฐหตูติ อธิฏฺฐาสิ.

ສ່ວນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທີ່ເມືອງຣາມະຄາມນັ້ນ ພວກພະຍານາກໄດ້ນຳໄປ, ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ມີອັນຕະລາຍ, ໃນອະນາຄົດຈະຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພຣະມະຫາເຈດີ ທີ່ພຣະມະຫາວິຫານ ໃນລັງກາທະວີບ. ພຣະເຖຣະບໍ່ໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນມາ, ແຕ່ໄດ້ອັນເຊີນມາຈາກເມືອງທີ່ເຫຼືອທັງເຈັດ ແລ້ວນຳມາປະດິດສະຖານໄວ້ທາງທິດໃຕ້ສຽງຕາເວັນອອກຂອງເມືອງຣາຊະຄຶ, ແລ້ວອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ກ້ອນຫີນທີ່ມີຢູ່ໃນສະຖານທີ່ນີ້ຈົ່ງຫາຍໄປ, ຂໍໃຫ້ດິນຈົ່ງສະອາດບໍລິສຸດດີ, ແລະຂໍຢ່າໃຫ້ມີນ້ຳຊຶມຂຶ້ນມາເລີຍ'.

ราชา ตํ ฐานํ ขณาเปตฺวา ตโต อุทฺธฏ ปํสุนา อิฏฺฐิกา กาเรตฺวา อสีติ มหาสาวกานํ ถูเป กาเรติ อิธ ราชา กึ กาเรหีติ ปุจฺฉนฺตานมฺปิ มหาสาวกานํเจติยา นีติ วทนฺติ น โกจิ ธาตุนิธานภาวํ ชานาติ อสีติหตฺถคมฺภีเร ปน ตสฺมึ ปเทเส ชาเต เหฏฺฐา โลภสตฺถรํ สตฺถราเปตฺวา ตตฺถ ถูปาราเม เจติย ฆรปฺปมาณํ ตมฺพโลหมยํ เคหํ การาเปตฺวา อฏฺฐฏฺฐ หริ จณฺทนาทิมเย กรณฺเฑ จ ถูเป จ การาเปสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງໂປດໃຫ້ຂຸດສະຖານທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ເອົາດິນທີ່ຂຸດຂຶ້ນມານັ້ນມາເຮັດເປັນດິນຈີ່ ເພື່ອສ້າງສະຖູບອຸທິດແກ່ພຣະມະຫາສາວົກ 80 ອົງ. ເມື່ອມີຄົນຖາມວ່າ 'ພຣະຣາຊາຊົງເຮັດຫຍັງຢູ່ບ່ອນນີ້?' ພວກເຂົາກໍຕອບວ່າ 'ກຳລັງສ້າງເຈດີອຸທິດແກ່ພຣະມະຫາສາວົກ', ບໍ່ມີໃຜຮູ້ເລີຍວ່າເປັນການຝັງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ. ເມື່ອຂຸດສະຖານທີ່ນັ້ນເລິກລົງໄປໄດ້ 80 ສອກແລ້ວ, ຊົງໂປດໃຫ້ປູລາດແຜ່ນເຫຼັກໄວ້ທາງລຸ່ມ, ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງເຮືອນທອງແດງທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າກັບເຮືອນເຈດີໃນທູປາຣາມໄວ້ໃນບ່ອນນັ້ນ, ແລະຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດຜະອົບແລະສະຖູບຢ່າງລະແປດອົງ ທີ່ເຮັດດ້ວຍໄມ້ຈັນເຫຼືອງເປັນຕົ້ນ.

อถ โข ภควโต ธาตุโย หริจณฺทน กรณฺเฑ ปกฺขิปิตฺวา ตํ หริจณฺทนํ กรณฺฑํ อญฺญสฺมึ หริจณฺทน กรณฺเฑ ตมฺปิ อญฺญสฺมินฺติ เอวํ อฏฺฐ หริจณฺทน กรณฺเฑ เอกโต กตฺวา เอเตเนว อุปาเยน อฏฺฐ กรณฺเฑ อฏฺฐสุ หริจณฺทน ถูเปสุ อฏฺฐ หริจณฺทนถูเป อฏฺฐสุ โลหิตจณฺทน กรณฺเฑสุ, อฏฺฐ โลหิตจณฺทนกรณฺเฑ อฏฺฐสุ โลหิตจณฺทนถูเปสุ, อฏฺฐโลหิต จณฺทนถูเป อฏฺฐสุ ทนฺตกรณฺเฑสุ, อฏฺฐ ทนฺตกรณฺเฑ อฏฺฐสุ ทนฺตถูเปสุ, อฏฺฐทนฺตถูเป อฏฺฐสุสพฺพ รตนกรณฺเฑสุ, อฏฺฐ สพฺพ รตนกรณฺเฑ อฏฺฐสุ สพฺพรตนถูเปสุ, อฏฺฐ สพฺพรตน ถูเป อฏฺฐสุ สุวณฺณกรณฺเฑสุ. อฏฺฐสุวณฺณกรณฺเฑ อฏฺฐสุ สุวณฺณถูเปสุ, อฏฺฐสุวณฺณถูเป อฏฺฐสุรชตกรณฺเฑสุ, อฏฺฐ รชตกรณฺเฑ อฏฺฐสุ รชตถูเปเส อฏฺฐ รชตถูเป อฏฺฐสุ มณิกรณฺเฑสุ อฏฺฐมณิกเรณฺฑอฏฺฐสุวณฺณถูเปสุ, อฏฺฐ มณิถูเป อฏฺฐสุ โลหิตงฺก กรณฺเฑสุ, อฏฺฐโลหิตงฺก กรณฺเฑ อฏฺฐสุ โลหิตงฺกถูเปสุ, อฏฺฐ โลหิตงฺกถูเป อฏฺฐสุ มสารคลฺลถูเปสุ, อฏฺฐ มสารคลฺลถูเป อฏฺฐสุ ผลิก กรณฺเฑสุ, อฏฺฐ ผฬิก กรณฺเฑ อฏฺฐสุ ผฬิกถูเปสุ ปกฺขิปิ สพฺพ อุปริมํ ผฬิกเจติยํ ถูปาราม เจติยปฺปมาณํ อโหสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄວ້ໃນຜະອົບໄມ້ຈັນເຫຼືອງ, ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ນຳຜະອົບໄມ້ຈັນເຫຼືອງນັ້ນຊ້ອນເຂົ້າໄປໃນຜະອົບໄມ້ຈັນເຫຼືອງອີກອັນໜຶ່ງ, ແລະຊ້ອນເຂົ້າໄປໃນອີກອັນໜຶ່ງ ໂດຍທຳນອງນີ້ ລວມເປັນຜະອົບໄມ້ຈັນເຫຼືອງ 8 ຊັ້ນຊ້ອນກັນ. ດ້ວຍວິທີການດຽວກັນນີ້ ຊົງໂປດໃຫ້ນຳຜະອົບ 8 ຊັ້ນນັ້ນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບໄມ້ຈັນເຫຼືອງ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບໄມ້ຈັນເຫຼືອງ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບໄມ້ຈັນແດງ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບໄມ້ຈັນແດງ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບໄມ້ຈັນແດງ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບໄມ້ຈັນແດງ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບງາ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບງາ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບງາ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບງາ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບລັດຕະນະທັງປວງ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບລັດຕະນະທັງປວງ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບລັດຕະນະທັງປວງ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບລັດຕະນະທັງປວງ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບຄຳ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບຄຳ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບຄຳ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບຄຳ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບເງິນ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບເງິນ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບເງິນ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບເງິນ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບມະນີ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບມະນີ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບມະນີ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບມະນີ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບແກ້ວປະທຸມມະຣາດ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບແກ້ວປະທຸມມະຣາດ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບແກ້ວປະທຸມມະຣາດ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບແກ້ວປະທຸມມະຣາດ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບແກ້ວມະສາຣະຄັນ 8 ອົງ, ນຳສະຖູບແກ້ວມະສາຣະຄັນ 8 ອົງ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນຜະອົບແກ້ວຜຶກ 8 ອັນ, ນຳຜະອົບແກ້ວຜຶກ 8 ອັນ ໃສ່ເຂົ້າໄປໃນສະຖູບແກ້ວຜຶກ 8 ອົງ. ສະຖູບແກ້ວຜຶກອັນນອກສຸດນັ້ນ ມີຂະໜາດເທົ່າກັບພຣະເຈດີໃນທູປາຣາມ.

ตสฺส อุปริสพฺพรตนมยํ เคหํ กาเรสิ ตสฺส อุปริ สุวณฺณมยํ, ตสฺส อุปริ รชตมยํ, ตสฺส อุปริ ตมฺพโลหมยํ เคหํ กาเรสิ ตตฺถ สพฺพรตนมยํ วาลุกํ โอกิริตฺวา ชลช ถลช ปุปฺผานํ สหสฺสานิ วิปฺปกิริตฺวา อทฺธจฺฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ อาสีติ มหาเถเร สุทฺโธทน มหาราชานํ มหามายาเทวึ สตฺต สหชาเต สพฺพาเนตานิ สุวณฺณมยาเนว กาเรสิ ปญฺจปญฺจสเต สุวณฺณรชตมเย ปุณฺณฆเฏ ฐปาเปสิ ปญฺจสุวณฺณธชสเต ปญฺจสเต สุวณฺณทีปเก จ การาเปตฺวา สุคณฺธเตลสฺส ปูเรตฺวา เตสุ ทุกูลวฏฺฏิโย ฐเปสิ.

ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງເຮືອນອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງຄອບສະຖູບແກ້ວຜຶກນັ້ນໄວ້, ເທິງເຮືອນລັດຕະນະນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງເຮືອນຄຳ, ເທິງເຮືອນຄຳນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງເຮືອນeງິນ, ເທິງເຮືອນເງິນນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງເຮືອນທອງແດງ. ໃນເຮືອນນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ໂຮຍຊາຍອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ, ຊົງໂປດໃຫ້ຫວ່ານດອກໄມ້ທີ່ເກີດໃນນ້ຳແລະເກີດເທິງບົກຫຼາຍພັນດອກ, ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງຮູບຈຳລອງເລື່ອງຊາດົກ 550 ຊາດ, ຮູບພຣະມະຫາເຖຣະ 80 ອົງ, ຮູບພຣະເຈົ້າສຸດໂທທະນະມະຫາຣາຊ, ຮູບພຣະນາງມະຫາມາຍາເທວີ, ແລະຮູບສະຫະຊາດທັງເຈັດ ໂດຍຮູບທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນລ້ວນແຕ່ເຮັດດ້ວຍຄຳແທ້. ຊົງໂປດໃຫ້ຕັ້ງໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳແລະເງິນຢ່າງລະ 500 ໝໍ້, ຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດທຸງຄຳ 500 ຜືນ, ຕະກຽງຄຳ 500 ດວງ ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ຕື່ມນ້ຳມັນຫອມໃຫ້ເຕັມ ແລະໃສ່ໄສ້ຕະກຽງທີ່ເຮັດດ້ວຍຜ້າທຸກູລະໄວ້ໃນຕະກຽງເຫຼົ່ານັ້ນ.

อถายสฺมา มหากสฺสโป มาลา มา มิลายนฺตุ. คณฺธา มา วินสฺสนฺตุ, ทีปา มา วิชฺฌายนฺตูติ อธิฏฺฐหิตฺวา สุวณฺณปฏฺฏอกฺขรานิ ฉิณฺทาเปสิ. อนาคเต ปิยทาโส นาม กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺมราชา ภวิสฺสติ โส อิมํ ธาตุโย วิตฺถาริกา กริสฺสตีติ ราชา สพฺพปสาธเนหิ ปูเชตฺวา อาทิโต ปฏฺฐาย ทฺวารํ ปิทหนฺโต นิกฺขมิ ตมฺพโลหทฺวารํ ปิทหิตฺวา อาวิญฺชน รชฺชุยํ กุญฺจิกมุทฺทิกํ พณฺธิ ตตฺเถว มหนฺตํ มณิกฺขณฺธํ ฐเปสิ อนาคเต ทฬิทฺทราชาโน อิมํ มณึ คเหตฺวา ธาตูนํ สกฺการํ กโรนฺตูติ อกฺขรานิ ฉิณฺทาเปสี.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາກັດສະປະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ອະທິຖານວ່າ 'ຂໍດອກໄມ້ທັງຫຼາຍຢ່າຫ່ຽວແຫ້ງ, ຂໍເຄື່ອງຫອມທັງຫຼາຍຢ່າເສື່ອມສູນ, ຂໍປະທີບທັງຫຼາຍຢ່າມອດດັບ' ແລ້ວໃຫ້ຈາລຶກອັກສອນໄວ້ໃນແຜ່ນຄຳວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ກຸມານນາມວ່າ ປິຍະທາສະ ຈະໄດ້ຍົກສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນຄອງລາດ ເປັນພຣະທຳມະລາຊາພຣະນາມວ່າ ອະໂສກ ພຣະອົງຈະຊົງກະທຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ແຜ່ຫຼາຍ.' ພຣະຣາຊາ (ອະຊາດສັດຕູ) ຊົງບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງແລ້ວ ຊົງປິດປະຕູຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນແລ້ວສະເດັດອອກໄປ, ຊົງປິດປະຕູທອງແດງແລ້ວ ຊົງຜູກລູກກະແຈໄວ້ທີ່ເຊືອກຊັກ, ຊົງວາງແກ້ວມະນີດວງໃຫຍ່ໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນເອງ ແລະ ຊົງໃຫ້ຈາລຶກອັກສອນໄວ້ວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ຂໍພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຜູ້ຍາກຈົນ ຈົ່ງຖືເອົາແກ້ວມະນີນີ້ໄປແລ້ວ ກະທຳສັກກາລະບູຊາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຖີ້ນ'.

สกฺโก เทวราชา วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา’ตาต, อชาตสตฺตุนา ธาตุนิธานํ กตํ. เอตฺถ อารกฺขํ ฐเปหิ’ติ ปหิณิ โส อาคนฺตฺวา วาฬสงฺฆาฏยนฺตํ โยเชสิ. กฏฺฐรูปกานิ ตสฺมึ ธาตุคพฺเภ ผฬิกวณฺณ ขคฺเค คเหตฺวา วาตสทิเสน เวเคน อนุปริยายนฺตํ โยเชตฺวา เอกาย เอว อาณิวา พณฺธิตฺวา สมนฺตโต คิญฺชก วสถากาเรน สิลาปริกฺเขปํ กตฺวา อุปริ เอกาย ปิทหิตฺวา ปํสุํ ปกฺขิปิตฺวา ภูมึ สมํ กตฺวา ตสฺสุปริ ปาสาณถูปํ ปติฏฺฐาเปสิ.

ທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຊົງຮຽກພຣະວິສະນຸກຳມາແລ້ວ ຕັດສັ່ງວ່າ 'ແນ່ພໍ່, ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູໄດ້ຊົງກະທຳການປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ແລ້ວ. ເຈົ້າຈົ່ງຕັ້ງການຮັກສາໄວ້ໃນທີ່ນີ້' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວຊົງສົ່ງໄປ. ພຣະວິສະນຸກຳນັ້ນມາຮອດແລ້ວ ໄດ້ປະກອບຍົນຮູບສັດຮ້າຍ. ໄດ້ປະກອບຫຸ່ນໄມ້ທັງຫຼາຍຖືດາບສີຄືແກ້ວຜລຶກ ໃຫ້ໝຸນວຽນໄປດ້ວຍຄວາມໄວປານລົມພັດໃນຫ້ອງພຣະທາດນັ້ນ ໂດຍຜູກໄວ້ດ້ວຍສະຫຼັກອັນດຽວ, ແລ້ວຊົງກະທຳກຳແພງຫີນອ້ອມຮອບໂດຍມີລັກສະນະຄືເຮືອນດິນຈີ່, ປິດດ້ານເທິງດ້ວຍແຜ່ນຫີນແຜ່ນດຽວ, ຖົມດິນລົງໄປ, ເຮັດພື້ນດິນໃຫ້ສະເໝີກັນ, ແລ້ວໄດ້ປະດິດສະຖານສະຖູບຫີນໄວ້ເທິງນັ້ນ.

ธาตุนิธาน กถา

ເລື່ອງການປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ

๑๑. เอวํ นิฏฺฐิเต ธาตุนิธาเน ยาวตายุกํ ฐตฺวา เถโร ปรินิพฺพุโต, ราชาปิ ยถากมฺมํ คโต, เตปิ มนุสฺสา กาลกตา, อปรภาเค ปิยทาโส กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺม ราชา หุตฺวา ตา ธาตุโย คเหตฺวา ชมฺพุทีเป จตุราสีติยา เจติย สหสฺเสสุ ปติฏฺฐาเปสิ. กถํ พิณฺทุสารสฺส กิร เอกสตํ ปุตฺตา อเหสุํ เต สพฺเพ อโสโก อตฺตนา สทฺธึ เอกมาติกํ ติสฺส กุมารํ ฐเปตฺวา ฆาเตสิ. ฆาเตนฺโต จตฺตาริ วสฺสานิ อนภิสิตฺโต รชฺชํ กาเรตฺวา จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานโต ทฺวินฺนํ วสฺสสตานํ อุปริ อฏฺฐารสเม วสฺเส สกลชมฺพุทีเป เอกรชฺชาภิเสกํ ปาปุณิ.

໑໑. ເມື່ອການປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສຳເລັດລົງຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຖຣະດຳຣົງຢູ່ຈົນສິ້ນອາຍຸຂັຍແລ້ວກໍດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ, ຝ່າຍພຣະຣາຊາກໍສະເດັດໄປຕາມກຳ, ມະນຸດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກໍໄດ້ກະທຳກາລະ (ເສຍຊີວິດ) ໄປ. ໃນກາລະຕໍ່ມາ ພຣະກຸມານປິຍະທາສະ ໄດ້ຊົງຍົກສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນຄອງລາດ ເປັນພຣະທຳມະລາຊາພຣະນາມວ່າ ອະໂສກ ຊົງນຳພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພຣະເຈດີແປດໝື່ນສີ່ພັນອົງ ໃນທົ່ວຊົມພູທະວີບ. ເລື່ອງນັ້ນເປັນຢ່າງໃດ? ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະເຈົ້າພິນທຸສານມີພຣະຣາຊະໂອຣົດຮ້ອຍພຣະອົງ, ພຣະເຈົ້າອະໂສກຊົງຂ້າພຣະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເວັ້ນແຕ່ພຣະຕິສສະກຸມານ ຜູ້ຮ່ວມພຣະມານດາດຽວກັນກັບພຣະອົງ. ເມື່ອຊົງປາbດາພິເສກ (ຫຼື ຊົງຂ້າພຣະພີ່ພຣະນ້ອງ) ຢູ່ ໄດ້ຊົງຄອງຣາຊະສົມບັດໂດຍບໍ່ທັນໄດ້ຮັບອະພິເສກເປັນເວລາສີ່ປີ, ເມື່ອລ່ວງສີ່ປີໄປແລ້ວ ຄືໃນປີທີສິບແປດ ເກີນກວ່າສອງຮ້ອຍປີ ນັບແຕ່ການປະຣິນິບພານຂອງພຣະຕຖາຄົດ ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ຮັບອະພິເສກເປັນເອກະຣາດໃນທົ່ວຊົມພູທະວີບ.

อภิเสกานุภาเวน อิมา ราชิทฺธิโย อาคตา มหาปถวิยา เหฏฺฐา โยชนปฺปมาเณ อาณา ปวตฺติ, ตถา อุปริ อากาเส, อโนตตฺตทหโต อฏฺฐหิ กาเชหิ โสฬส ปานียฆเฏ ทิวเส ทิวเส เทวตา อาหรนฺติ. ยโต สาสเน อุปฺปนฺนสทฺโธ หุตฺวา อฏฺฐ ฆเฏ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทาสิ ทฺเว ฆเฏ สฏฺฐิมตฺตานํ ติปิฏก ภิกฺขุนํ ทฺเวฆเฏ อคฺคมเหสิยา อสณฺธิมิตฺตาย จตฺตาโร ฆเฏ อตฺตนา ปริภุญฺชิ. เทวตา เอว หิมวนฺเต นาคลตา ทนฺตกฏฺฐ นาม อตฺถิ สินิทฺธา มุทุกํ รสวนฺตํ, ตํ ทิวเส ทิวเส อาภิรนฺติ เยน รญฺโญ จ อคฺคมเหสิยา จ โสฬสนฺนํ นาฏกสหสฺสานํ สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขุสหสฺสานํ เทวสิกํ ทนฺตโปณกิจฺจํ นิปฺผชฺชิ.

ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພິທີອະພິເສກ ພຣະຣາຊະອິດທិຣິດເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງບັງເກີດມີແກ່ພຣະອົງ ຄື ພຣະບໍຣົມມະເດຊານຸພາບແຜ່ໄປເຖິງເບື້ອງລຸ່ມແຜ່ນດິນໃຫຍ່ປະມານໜຶ່ງໂຍດ ແລະ ເບື້ອງເທິງອາກາດກໍເໝືອນກັນ. ເຫຼົ່າເທວະດານຳນ້ຳດື່ມສິບຫົກໝໍ້ ດ້ວຍຄານຫາບແປດຫາບ ຈາກສະໂນດາດ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ໃນນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະອົງຊົງມີພຣະຣາຊະສັດທາເລື່ອມໃສໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງແປດໝໍ້, ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງພຣະໄຕປິດົກປະມານຫົກສິບຮູບສອງໝໍ້, ພຣະຣາຊະທານແກ່ພຣະອັກຄະມະເຫສີພຣະນາມວ່າ ອະສັນທິມິດຕາ ສອງໝໍ້, ແລະ ຊົງບໍລິໂພກເອງສີ່ໝໍ້. ເຫຼົ່າເທວະດານັ້ນເອງ ໄດ້ນຳໄມ້ສີຟັນຊື່ວ່າ ນາກະລັດຕາ ອັນມີຢູ່ໃນປ່າຫິມະພານ ເຊິ່ງເປັນໄມ້ມີຄວາມຊຸ່ມຊື່ນ, ອ່ອນນຸ້ມ ແລະ ມີລົດຊາດດີ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ, ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງໃຊ້ໃນການຊຳລະພຣະທົນປະຈຳວັນ ຂອງພຣະຣາຊາ, ພຣະອັກຄະມະເຫສີ, ເຫຼົ່ານາງສະໜົມນາງຟ້ອນໜຶ່ງໝື່ນຫົກພັນນາງ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງປະມານຫົກສິບພັນຮູບ.

เทวสิกเมวสฺส เทวตา อคทามลกํ อคทหรีฏกํ สุวณฺณวณฺณญฺจ คณฺธสมฺปนฺนํ อมฺพปกฺกํ อาหรนฺติ ตถา ฉทฺทนฺต ทหโต ปญฺจวณฺณํ นิวาสน ปารุปณํ, ปีตกวณฺณํ หตฺถปุญฺฉนก ปฏฺฏํทิพฺพญฺจชานกํ อาหรนฺติ เทวสิกเมว ปนสฺส อนุเลปคณฺธํ ปารุปนตฺถาย อสุตฺตมยิกํ สุมนปุปฺผปฏํ มหารหญฺจ อญฺชนํ นาคภวนโต นาคราชาโน อาหรนฺติ. ฉทฺทนฺตทเหเยว อุฏฺฐิตสฺส สาลิโน นว จาห สหสฺสานิ ทิวเส ทิวเส สุวา อาหรนฺติ. มูสิกา นิตฺถุส กเณ กโรนฺติ เอโกปิ ขณฺฑตณฺฑุโล น โหติ. รญฺโญ สพฺพฏฺฐาเนสุ อยเมว ตณฺฑุโล ปริโภคํ คจฺฉติ. มธุมกฺขิกา มธุํ กโรนฺติ. กมฺมารสาลาสุ อจฺฉา กูฏํ ปหรนฺติ. ทีปิกา จมฺมานิ จาเลนฺติ กรวีก สกุณา อาคตฺตฺวา มธุรสฺสรํ วิกุเชนฺตา รญฺโญ พลิกมฺมํ กโรนฺติ.

ເຫຼົ່າເທວະດານຳໝາກຂາມປ້ອມທີ່ເປັນໂອສົດ, ໝາກສະມໍທີ່ເປັນໂອສົດ ແລະ ໝາກມ່ວງສຸກສີເຫຼືອງດັ່ງຄຳອັນສົມບູນດ້ວຍກິ່ນຫອມ ມາຖວາຍແກ່ພຣະອົງທຸກໆ ວັນ. ອີກທັງຍັງນຳຜ້ານຸ່ງແລະຜ້າຫົ່ມຫ້າສີ, ຜ້າເຊັດມືສີເຫຼືອງທີ່ເຮັດດ້ວຍຜ້າໄໝ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມອັນເປັນທິບ ຈາກສະສະມັດທັນຕະມາຖວາຍ. ແລະທຸກໆ ວັນ ເຫຼົ່າພະຍານາກຈາກນາກພິພົບ ກໍໄດ້ນຳເຄື່ອງລູບໄລ້ອັນມີກິ່ນຫອມ, ຜ້າດອກມະລິທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດດ້ວຍເສັ້ນດ້າຍອັນມີຄ່າຫຼາຍສຳລັບຊົງຫົ່ມ ແລະ ຢາຢອດຕາອັນມີຄ່າມາຖວາຍ. ຝ່າຍຝູງນົກແຂກເຕົ້າກໍຄາບເອົາເຂົ້າສາລີທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງຢູ່ແຄມສະສັດທັນຕະ ວັນລະເກົ້າພັນກວຽນ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ຝູງໜູກໍຊ່ວຍກັນປອກເປືອກແລະຮຳອອກ ໂດຍບໍ່ມີເມັດເຂົ້າຫັກເລີຍແມ່ນແຕ່ເມັດດຽວ. ເຂົ້າສານນີ້ເອງທີ່ຖືກນຳໄປບໍລິໂພກໃນທຸກສະຖານທີ່ຂອງພຣະຣາຊາ. ຝູງເຜິ້ງກໍຊ່ວຍກັນເຮັດນ້ຳເຜິ້ງ. ໃນໂຮງຊ່າງເຫຼັກ ຝູງໝີກໍຊ່ວຍກັນຕີຄ້ອນສະແລງ. ຝູງເສືອດາວຊ່ວຍກັນໂບກປັດແຜ່ນໜັງ. ຝູງນົກກາຣະເວດກໍພາກັນມາຮ້ອງເພງດ້ວຍສຽງອັນໄພເລາະ ເພື່ອບຳເຣີພຣະຣາຊາ.

อิมาหิ อิทฺธีหิ สมนฺนาคโต ราชาเอก ทิวสํ สุวณฺณ สงฺขลิก พณฺธนํ เปเสตฺวา จตุนฺนํ พุทฺธานํ อธิคต รูปทสฺสนํ กปฺปายุกํ มหากาฬ นาคราชานํ อานยิตฺวา เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐา มหารเห ปลฺลงฺเก นิสีทาเปตฺวา อเนก สตวณฺเณหิ ชลช ถลช ปุปฺเผหิ สุวณฺณปุปฺเผหิ จ ปูชํ กตฺวา สพฺพาลงฺการ ปติมณฺฑิเตหิ จ โสฬสหิ นาฏก สหสฺเสหิ สมนฺตโต ปริกฺขิปิตฺวา อนนฺตญาณสฺส ตาว เม สทฺธมฺมวร จกฺกวตฺติโน สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส รูปํ อิเมสํ อกฺขีนํ อาปาถํ กโรหีติ นิพฺพตฺตาสีติ อนุพฺยญฺชน ปติมณฺฑิตํ ทฺวตฺตึส มหา ปุริส ลกฺขณ สสฺสิรีกตาย วิกสิต กมลุปฺผล ปุณฺฑรีก ปติมณฺฑิตมิว สลิลตลํ ตาราคณรํสิชาล วิสรวิปฺผุตโสภาสมุชฺชลมิวคคนตลํ นีล-ปีต-โลหิตาทิ เภท วิจิตฺตวณฺณรํสิ วินทฺธ พฺยามปฺปภา ปริกฺเขป วิลาสิตาย สญฺฌปฺปภานุราค อิณฺทธนุ วิชฺชุลฺลตา ปริกฺขิตฺตมิว กนกคิริ สิขรํ นานาวิราค วิมลเกตุมาลา สมุชฺชลิตจารุมตฺถกโสภํ นยนรสายนมิว พฺรหฺมเทว-มนุช นาค-ยกฺข คณานํ พุทฺธรูปํ ปสฺสนฺโต สตฺตทิวสํ อกฺขิปูชํ นาม อกาสิ

ພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງປະກອບດ້ວຍອິດທິຣິດເຫຼົ່ານີ້ ວັນໜຶ່ງໄດ້ຊົງສົ່ງໂສ້ຄຳໄປຜູກມັດແລ້ວນຳຕົວພະຍານາກມະຫາກາລະ ຜູ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຕະຫຼອດກັປ ແລະ ໄດ້ເຄີຍເຫັນພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າເຖິງສີ່ພຣະອົງມາແລ້ວ, ຊົງເຊີນໃຫ້ພະຍານາກນັ່ງເທິງບັນລັງອັນມີຄ່າພາຍໃຕ້ສະເຫວດຕະສັດ ແລ້ວຊົງບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ເກີດໃນນ້ຳແລະເກີດເທິງບົກມີສີສັນຕ່າງໆ ຫຼາຍຮ້ອຍຊະນິດ ແລະ ດອກໄມ້ຄຳ, ຊົງໃຫ້ແວດລ້ອມດ້ວຍເຫຼົ່ານາງສະໜົມນາງຟ້ອນໜຶ່ງໝື່ນຫົກfancyພັນນາງ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ, ແລ້ວຕັດວ່າ 'ຂໍທ່ານຈົ່ງເນລະມິດພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງມີພຣະອະນັນຕະຍານ ຜູ້ຊົງເປັນພຣະທຳມະລາຊາຈັກກະພັດຜູ້ປະເສີດ ໃຫ້ປາກົດແກ່ສາຍຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນກາລະບັດນີ້ເຖີ້ນ'. ພະຍານາກນັ້ນກໍໄດ້ເນລະມິດພຣະພຸດທະຮູບອັນປະດັບດ້ວຍອະນຸພະຍັນຊະນະແປດສິບ ແລະ ມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະສາມສິບສອງປະການ ອັນມີສະຫງ່າລາສີ ປຽບເໝືອນຜືນນ້ຳທີ່ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ ແລະ ດອກບົວຂາວທີ່ເບັ່ງບານ, ປຽບເໝືອນທ້ອງຟ້າທີ່ຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວດ້ວຍເຄືອຂ່າຍລັງສີຂອງໝູ່ດາວ, ງົດງາມດ້ວຍພຣະສັດສະໝີວາໜຶ່ງອັນແຜ່ຊ່ານອອກໄປເປັນສີສັນຕ່າງໆ ມີສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ ເປັນຕົ້ນ ປຽບເໝືອນຍອດພູເຂົາຄຳທີ່ແວດລ້ອມດ້ວຍແສງສົນທະຍາ, ສາຍຮຸ້ງ ແລະ ສາຍຟ້າແລບ, ມີພຣະສຽນອັນງົດງາມຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍພຣະເກດຕຸມາລາອັນປາສະຈາກມົນທິນມີສີສັນຕ່າງໆ ເປັນທີ່ສະບາຍຕາສະບາຍໃຈແກ່ໝູ່ພຣົມ, ເທວະດາ, ມະນຸດ, ນາກ ແລະ ຍັກທັງຫຼາຍ. ພຣະຣາຊາເມື່ອໄດ້ຊົງທອດພຣະເນດພຣະພຸດທະຮູບນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ຊົງກະທຳ 'ອັກຂິບູຊາ' (ການບູຊາດ້ວຍສາຍຕາ) ຕະຫຼອດເຈັດວັນ.

ราชา กิร อภิเสกํ ปาปุณิตฺวา ตีณิเยว สํวจฺฉรานิ พาหิรก ปาสณฺฑํ ปริคณฺหิ จตุตฺเถ สํวจฺฉเร พุทฺธสาสเน ปสีทินํ พฺราหฺมณ ชาติย ปาสณฺฑานญฺจ ปณฺฑรงฺค ปริพฺพาชกานญฺจ สฏฺฐิสหสฺสมตฺตานํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຣາຊາເມື່ອໄດ້ຊົງຮັບອະພິເສກແລ້ວ ໄດ້ຊົງອຸປະຖຳບຳຣຸງພວກເດຍຣະຖີພາຍນອກພຽງສາມປີເທົ່ານັ້ນ, ໃນປີທີສີ່ ພຣະອົງຊົງມີພຣະຣາຊະສັດທາເລື່ອມໃສໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ. (ແຕ່ກ່ອນໜ້ານັ້ນ) ພຣະອົງໄດ້ຊົງຕັ້ງພັດປະຈຳ (ນິດຈະພັດ) ຖວາຍແກ່ພວກເດຍຣະຖີໃນຕະກູນພຣາມ ແລະ ປະຣິພາຊົກຜູ້ນຸ່ງຂາວ (ປັດດາຣັງກະ) ປະມານຫົກສິບພັນຄົນ.

อโสโก ปิตรา ปวตฺติตํ ทานํ อตฺตโน อนฺเตปุเร ตเถว ททมาโน เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อุปสม ปริพาหิเรน อาจาเรน ภุญฺชมาเน อสํยติณฺทฺริเย อวินิต อิริยาปเถ ทิสฺวา จินฺเตสิ อีทิสํ ทานํ อุปปริกฺขิตฺวา ยุตฺตฏฺฐาเน ทาตุํ วฏฺฏติติ เอวํ จินฺเตตฺวา อมจฺเจ อาห. คจฺฉถ ภเณ อตฺตโน อตฺตโน สาธุสมฺมเต สมณ พฺราหฺมเณ อนฺเตปุรํ อติหรถ, ทานํ ทสฺสามาติ อมจฺจา สาธุ เทวาติ รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา เต เต ปณฺฑรงฺค ปริพฺพาชกาชีวก นิคณฺฐาทโย อาเนตฺวา อิเม มหาราช อมฺหากํ อรหนฺโตติ อาหํสุ.

ພຣະເຈົ້າອະໂສກຊົງໃຫ້ທານທີ່ພຣະຣາຊະບິດາເຄີຍຊົງບຳເພັນມາໃນພຣະຣາຊະວັງຂອງພຣະອົງຕາມເດີມ. ວັນໜຶ່ງ ພຣະອົງຊົງປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ທອດພຣະເນດເຫັນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງບໍລິໂພກອາຫານດ້ວຍກິຣິຍາອັນປາສະຈາກຄວາມສະຫງົບ, ມີອິນຊີອັນບໍ່ໄດ້ສຳລວມ, ມີອິຣິຍາບົດອັນບໍ່ໄດ້ຝຶກຝົນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ: 'ການໃຫ້ທານເຊັ່ນນີ້ ຄວນຈະໄດ້ພิຈາລະນາແລ້ວໃຫ້ໃນສະຖານທີ່ອັນຄວນ' ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບພວກອຳມາດວ່າ: 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປ, ຈົ່ງນຳສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍທີ່ພວກເຈົ້າແຕ່ລະຄົນສົມມຸດວ່າເປັນຄົນດີ ເຂົ້າມາໃນພຣະຣາຊະວັງເຖີ້ນ, ເຮົາຈະໃຫ້ທານ'. ພວກອຳມາດຮັບສະໜອງພຣະບໍຣົມຣາຊະໂອງການວ່າ 'ດີລະ ມະຫາຣາດ' ແລ້ວນຳເອົາພວກປະຣິພາຊົກຜູ້ນຸ່ງຂາວ, ອາຊີວົກ ແລະ ນິຄົນ ເປັນຕົ້ນ ເຫຼົ່ານັ້ນໆ ມາແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ຄືພຣະອໍຣະຫັນຂອງພວກຂ້າພະອົງ'.

อถ ราชา อนฺเตปุเร อุจฺจาวจานิ อาสนานิ ปญฺญาเปตฺว อาคจฺฉนฺตูติ วตฺวา อาคตาคเต อาห อตฺตโน อตฺตโน อนุรูเป อาสเน นิสีทถาติ เอกจฺเจ ภทฺทปีฐเก เอกจฺเจ ผลกปีฐเกเส นิสีทึสุ. ตํ ทิสฺวา ราชา นตฺถิ เอเตสํ อนฺเตสาโรติ ญตฺวา เตสํ อนุรูปํ ขาทนียํ โภชนียํ ทตฺวา อุยฺโยเชสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ຈັດຕັ້ງອາສະນະທັງສູງແລະຕ່ຳໄວ້ໃນພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວຕັດວ່າ 'ຈົ່ງເຂົ້າມາເຖີ້ນ'. ເມື່ອຄົນເຫຼົ່ານັ້ນເຂົ້າມາແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຈົ່ງນັ່ງເທິງອາສະນະອັນສົມຄວນແກ່ຕົນເຖີ້ນ'. ບາງພວກກໍນັ່ງເທິງຕັ່ງມຸງຄຸນ, ບາງພວກກໍນັ່ງເທິງຕັ່ງແຜ່ນໄມ້. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງຊາບວ່າ 'ຄົນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ມີຄຸນທຳພາຍໃນເລີຍ' ຈຶ່ງຊົງຖວາຍຂອງຂົບສັນແລະຂອງບໍລິໂພກອັນສົມຄວນແກ່ພວກເຂົາ ແລ້ວສົ່ງກັບໄປ.

เอวํ คจฺฉนฺเต กาเล เอก ทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อทฺทส นิคฺโรธ สามเณรํ ราชงฺคเณน คจฺฉนฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ สนฺตินฺทฺริยํ อิริยาปถ สมฺปนฺนํ. โก ปนายํ นิคฺโรโธ นาม, พิณฺทุสาร รญฺโญ เชฏฺฐปุตฺตสฺส สุมนราช กุมารสฺส ปุตฺโต. ตตฺรายํ อานุปุพฺพี กถา-พิณฺทุสาร รญฺโญ กิร ทุพฺพลกาเลเยว อโสก กุมาโร อตฺตนา ลทฺธํ อุชฺเชนิรชฺชํ ปหาย อาคนฺตฺวา สพฺพํ นครํ อตฺตโน หตฺถคตํ กตฺวา สุมน ราชกุมารํ อคฺคเหสิ.

ເມື່ອກາລະລ່ວງໄປຢ່າງນີ້ ວັນໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນນິໂຄຣດສາມະເນນກຳລັງເດີນຜ່ານລານຫຼວງ ຜູ້ເປັນຜູ້ຝຶກຝົນແລ້ວ, ຄຸ້ມຄອງຕົນດີແລ້ວ, ມີອິນຊີສະຫງົບ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍອິຣິຍາບົດ. ກໍສາມະເນນນາມວ່ານິໂຄຣດນີ້ແມ່ນໃຜ? ເປັນໂອຣົດຂອງເຈົ້າຊາຍສຸມະນະ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະເຈົ້າພິນທຸສານ. ເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນເລື່ອງນັ້ນມີດັ່ງນີ້: ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນກາລະທີ່ພຣະເຈົ້າພິນທຸສານຊົງທຸບພົນລະພາບ ເຈົ້າຊາຍອະໂສກໄດ້ລະຖິ້ມເມືອງອຸດເຊນີທີ່ພຣະອົງໄດ້ຄອງ ແລ້ວສະເດັດມາ ຍຶດເອົາພຣະນະຄອນທັງໝົດໄວ້ໃນກຳມືຂອງພຣະອົງ ແລະ ໄດ້ຈັບຕົວເຈົ້າຊາຍສຸມະນະໄວ້.

ตํ ทิวสเมว สุมนสฺส ราชกุมารสฺส สุมนา นาม เทวี ปริปุณฺณคพฺภา อโหสิ. สา อญฺญาตกเวเสน นิกฺขมิตฺวา อวิทูเร อญฺญตรํ จณฺฑาลคามํ สนฺธาย คจฺฉนฺติ, เชฏฺฐก จณฺฑาลสฺส เคหโต อวิทูเร เอกสฺมึ นิคฺโรธ รุกฺเข อธิวตฺถาย เทวตาย อิโต สุมเนติ วหนฺติยา สทฺทํ สุตฺวา ตสฺสา สมีปํ คตา เทวตา อตฺตโน อานุภาเวน เอกํ สาลํ นิมฺมิณิตฺวา เอตฺถ วสาหิติ ปทาสิ. สา ตํ สาลํ ปาวิสิ. คตทิวเสเยว ปุตฺตํ วิชายิ.

ໃນວັນນັ້ນເອງ ພຣະນາງສຸມະນາເທວີ ພຣະຊາຍາຂອງເຈົ້າຊາຍສຸມະນະ ຊົງມີພຣະຄັນແກ່ຖ້ວນທົດສະມາດ. ພຣະນາງປອມພຣະອົງສະເດັດຫຼົບໜີອອກໄປ ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ໝູ່ບ້ານຄົນຈັນທານແຫ່ງໜຶ່ງໃນທີ່ບໍ່ໄກ, ເມື່ອສະເດັດໄປຮອດທີ່ໃກ້ເຮືອນຂອງນາຍບ້ານຈັນທານ ໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄຮຕົ້ນໜຶ່ງ ເອີ້ນວ່າ 'ມາທາງນີ້ເຖີ້ນ ສຸມະນາ' ຈຶ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປໃກ້ເທວະດານັ້ນ. ເທວະດາຈຶ່ງເນລະມິດສາລາຫຼັງໜຶ່ງດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ແລ້ວມອບໃຫ້ພຣະນາງໂດຍກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງອາໄສຢູ່ໃນທີ່ນີ້ເຖີ້ນ'. ພຣະນາງກໍສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ສາລານັ້ນ ແລະ ໄດ້ປະສູດພຣະຣາຊະໂອຣົດໃນວັນທີ່ສະເດັດໄປຮອດນັ້ນເອງ.

สา ตสฺส นิคฺโรธ เทวตาย ปริคฺคหิตตฺตา นิคฺโรโธตฺเวว นามํ อกาสิ. เชฏฺฐก จณฺฑาโล ทฏฺฐทิวสโตปฺปภูติ ตํ อตฺตโน สามิธีตรํ วิย มญฺญมาโน นิพทฺธํ วฏฺฏํ ปฏฺฐเปสิ. ราชธีตา ตตฺถ สตฺต วสฺสานิ วสิ. นิคฺโรธกุมาโรปิ สตฺตวสฺสิโก ชาโต ตทา มหาวรุณตฺเถโร นาม เอโก อรหา ทารกสฺส เหตุสมฺปทํ ทิสฺวา วิหรมาโน สตฺตวสฺสิโกทานิ ทารโก กาโล นํ ปพฺพาเชตุนฺติ จินฺเตตฺวา ราชธีตยา อาโรจาเปตฺวา นิคฺโรธกุมารํ ปพฺพาเชสิ. กุมาโร ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณิ. โส เอกทิวสํ ปาโตว สรีรํ ปฏิชคฺคิตฺวา อาจริยุปชฺฌานํ วตฺตํ กตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย มาตุอุปาสิกาย เคหทฺวารํ คจฺฉามีติ นิกฺขมิ มาตุ นิเวสนฏฺฐานญฺจสฺส ทกฺขิณทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา นครมชฺเฌน คนฺตฺวา ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา คนฺตพฺพํ โหติ เตน จ สมเยน อโสโก ธมฺมราชา ปาจีน ทิสาภิมุโข สีหปญฺชเร จงฺกมติ.

ພຣະນາງຕັ້ງພຣະນາມຂອງພຣະໂອຣົດນັ້ນວ່າ 'ນິໂຄຣດ' ເພາະໄດ້ຮັບການອຸປະຖຳຈາກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ຕົ້ນໄຮນັ້ນ. ຝ່າຍນາຍບ້ານຈັນທານ ນັບແຕ່ວັນທີ່ໄດ້ພົບພຣະນາງ ກໍນັບຖືພຣະນາງເໝືອນດັ່ງລູກສາວຂອງນາຍຕົນ ແລະ ໄດ້ຈັດຫາເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກມາຖວາຍເປັນປະຈຳ. ພຣະຣາຊະທິດາປະທັບຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນເປັນເວລາເຈັດປີ. ເຈົ້າຊາຍນິໂຄຣດກໍມີພຣະຊົນມາຍຸໄດ້ເຈັດພັນສາ. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະມະຫາວະລຸນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຮູບໜຶ່ງ ເຫັນອຸປະນິໄສອັນສົມບູນຂອງກຸມານນັ້ນ ຈຶ່ງດຳຣິວ່າ 'ບັດນີ້ ກຸມານມີອາຍຸໄດ້ເຈັດປີແລ້ວ ເປັນກາລະອັນສົມຄວນທີ່ຈະໃຫ້ບວດ' ຈຶ່ງໄດ້ບອກໃຫ້ພຣະຣາຊະທິດາຊາບ ແລ້ວໃຫ້ເຈົ້າຊາຍນິໂຄຣດບວດ. ພຣະກຸມານໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນຕະຜົນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມສິ້ນສຸດລົງນັ້ນເອງ. ວັນໜຶ່ງ ໃນເວລາເຊົ້າຕຣູ່ ສາມະເນນນັ້ນຊຳລະຮ່າງກາຍແລ້ວ ກະທຳວັດປະຕິບັດແກ່ພຣະອຸປັດຊາແລະພຣະອາຈານ ແລ້ວຖືບາດແລະຈີວອນອອກເດີນທາງ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈະໄປສູ່ປະຕູເຮືອນຂອງໂຍມມານດາ'. ແລະຫົນທາງໄປສູ່ເຮືອນຂອງໂຍມມານດານັ້ນ ຈະຕ້ອງເຂົ້າເມືອງທາງປະຕູທິດໃຕ້ ເດີນຜ່ານໃຈກາງເມືອງ ແລ້ວອອກທາງປະຕູທິດຕາເວັນອອກ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ຊົງສະເດັດຈົງກົມຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ຜິນພຣະພັກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ.

ตํ ขณํเยว สิคฺโรโธ สามเณโร ราชงฺคณํ ปาปุณิ สนฺตินฺทฺริโย สนฺตมานโส ยุคมตฺตํ เปกฺขมาโน. เตน วุตฺตํ. เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อทฺทส นิคฺโรธสามเณรํ ราชงฺคเณน คจฺฉนฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ สนฺตินฺทฺริยํ อิริยาปถ สมฺปนฺนนฺติ. ทิสฺวา ปนสฺส เอตทโหสิ? อยํ ชโน สพฺโพปิ วิกฺขิตฺตจิตฺโตหนฺตมคปฏิภาโค, อยมฺปน ทารโก อวิกฺขิตฺตจิตฺโต อติวิยสฺส อโลกิต วิโลกิตํ สมฺมิญฺชน ปสารณญฺจ โสภติ, อทฺธา เอตสฺส อพฺภนฺตเร โลกุตฺตรธมฺโม ภวิสฺสตีติ รญฺโญ สหทสฺสเนเนว สามเณเร จิตฺตํ ปสีทิ. เปมํ สณฺฐหิ กสฺมา? ปุพฺเพ กิร ปุญฺญ กรณกาเล เอส รญฺโญ เชฏฺฐภาตา วาณิชโก อโหสิ.

ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ນິໂຄຣດສາມະເນນໄດ້ເດີນມາຮອດລານຫຼວງ ມີອິນຊີສະຫງົບ ມີໃຈສະຫງົບ ທອດສາຍຕາເບິ່ງພຽງຊົ່ວແອກໜຶ່ງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ 'ວັນໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນນິໂຄຣດສາມະເນນກຳລັງເດີນຜ່ານລານຫຼວງ ຜູ້ເປັນຜູ້ຝຶກຝົນແລ້ວ, ຄຸ້ມຄອງຕົນດີແລ້ວ, ມີອິນຊີສະຫງົບ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍອິຣິຍາບົດ'. ເມື່ອພຣະອົງທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ກໍຊົງດຳຣິວ່າ 'ຄົນທັງປວງເຫຼົ່ານີ້ລ້ວນແຕ່ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ປຽບເໝືອນຝູງເນື້ອປ່າ, ສ່ວນກຸມານນີ້ມີຈິດບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານເລີຍ, ການແນມເບິ່ງ ການຫຼຽວເບິ່ງ ການຄູ້ເຂົ້າ ແລະ ການຢຽດອອກ ຂອງກຸມານນີ້ ງົດງາມເຫຼືອເກີນ, ແທ້ຈິງແລ້ວ ພາຍໃນຂອງກຸມານນີ້ຈະຕ້ອງມີໂລກຸດຕະຣະທຳຢ່າງແນ່ນອນ'. ພຽງແຕ່ທອດພຣະເນດເຫັນເທົ່ານັ້ນ ພຣະຫະລຶໄທຂອງພຣະຣາຊາກໍເລື່ອມໃສໃນສາມະເນນ, ຄວາມຮັກກໍບັງເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະຊາດ ເມື່ອກາລະບຳເພັນບຸນ ກຸມານນີ້ເຄີຍເປັນພີ່ຊາຍກົກຂອງພຣະຣາຊາ ແລະ ເປັນພໍ່ຄ້າ.

อถ ราชา สญฺชาตเปโม สพหุมาโน สามเณรํ ปกฺโกสถาติ อมจฺเจ เปเสสิ อติจิรายตีติ ปุน ทฺเว ตโย เปเสสิ ตุริตํ อาคจฺฉตูติ สามรเณโร อตฺตโน ปกติยา เอว อคมาสิ ราชา ปติรูปาสนํ ญตฺวา นิสีทถาติ อาห. อิโต จิโต จ โอโลเกตฺวา นตฺถิทานิ อญฺโญ ภิกฺขุติ สมุสฺสิต เสตจฺฉตฺตํ ราชปฬฺลงฺกํ อุปสงฺกมิตฺวา ปตฺตคหณตฺถาย รญฺโญ อาการํ ทสฺเสสิ. ราชา ตํ ปลฺลงฺกํ สมีปํ คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา เอวํ จินฺเตสิ. อชฺเชวทานิ อยํ สามเณโร อิมสฺส เคหสฺส สามิโก ภวิสฺสติ. สามเณโร รญฺโญ หตฺเถ ปตฺตํ ทตฺวา ปลฺลงฺกํ อภรุหิตฺวา นิสีทิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາຣົບຢ່າງແຮງກ້າ ຈຶ່ງຊົງສົ່ງພວກອຳມາດໄປດ້ວຍຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງໄປນິມົນສາມະເນນມາ'. ຊົງດຳຣິວ່າ 'ຊັກຊ້າເຫຼືອເກີນ' ຈຶ່ງຊົງສົ່ງອຳມາດໄປອີກສອງສາມຄົນ ດ້ວຍຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງໃຫ້ນິມົນມາໂດຍໄວ'. ສາມະເນນກໍເດີນມາດ້ວຍອາການປົກກະຕິຂອງຕົນເອງ. ພຣະຣາຊາຕັດວ່າ 'ຂໍທ່ານຈົ່ງຮູ້ອາສະນະອັນສົມຄວນແລ້ວນັ່ງເຖີ້ນ'. ສາມະເນນຫຼຽວເບິ່ງທາງນີ້ທາງນັ້ນ ເຫັນວ່າ 'ບັດນີ້ ບໍ່ມີພິກຂຸຮູບອື່ນຢູ່ເລີຍ' ຈຶ່ງເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ພຣະຣາຊະບັນລັງພາຍໃຕ້ສະເຫວດຕະສັດອັນຍົກຂຶ້ນສູງ ແລ້ວສະແດງອາການໃຫ້ພຣະຣາຊາຊົງຮັບບາດ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນສາມະເນນເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ບັນລັງ ກໍຊົງດຳຣິວ່າ 'ໃນວັນນີ້ເອງ ສາມະເນນນີ້ຈະໄດ້ເປັນເຈົ້າຂອງເຮືອນຫຼັງນີ້'. ສາມະເນນຖວາຍບາດໄວ້ໃນພຣະຫັດຂອງພຣະຣາຊາ ແລ້ວຂຶ້ນໄປນັ່ງເທິງພຣະຣາຊະບັນລັງ.

ราชา อตฺตโน อตฺถาย สมฺปาทิตํ สพฺพํ ยาคุ-กชฺชก ภตฺต วิกตึ อุปนาเมสิ. สามเณโร อตฺตโน ยาปนมตฺตเมว สมฺปฏิจฺฉิ. ภตฺตกิจฺจาวสาเน ราชา อาห สตฺถารา ตุมฺหากํ ทินฺโนวาทํ ชานาถาติ ชานมิ มหาราช เอกเทเสนาติ. ตาต, มยฺหมฺปิ นํ กเถหีติ สาธุ มหาราชาติ รญฺโญ อนุรูปํ ธมฺมปเท อปฺปมาท วคฺคํ อนุโมทนตฺถาย อภาสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງນຳເຂົ້າຢາຄູ, ຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະ ພັດຕາຫານທຸກຊະນິດ ທີ່ຈັດຕຽມໄວ້ສະເພາະພຣະອົງ ເຂົ້າມາຖວາຍ. ສາມະເນນຮັບເອົາພຽງແຕ່ພໍຍັງຊີບໃຫ້ເປັນໄປເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອສຳເລັດພັດຕະກິດແລ້ວ ພຣະຣາຊາຕັດຖາມວ່າ 'ທ່ານຮູ້ຈັກໂອວາດທີ່ພຣະສາດສະດາຊົງປະທານແກ່ພວກທ່ານຫຼືບໍ່?'. ສາມະເນນຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ພຣະຣາຊາຕັດວ່າ 'ແນ່ພໍ່, ຈົ່ງສະແດງໂອວາດນັ້ນແກ່ເຮົາແດ່ເຖີ້ນ'. ສາມະເນນຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ ມະຫາຣາດ' ແລ້ວໄດ້ສະແດງ 'ອັບປະມາທະວັກ' ໃນພຣະທຳມະບົດ ອັນສົມຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເພື່ອເປັນການອະນຸໂມທະນາ.

ราชา ปน อปฺปมาโท อมตปทํ, ปมาโท มจฺจุโน ปทนฺติ สุตฺว จ, อญฺญาตํ ตาต ปริโยสาเปหีติ อาห อนุโมทนาวสาเน ทฺวตฺตึส ธุรภตฺตานิ ลภิตฺวา ปุน ทิวเส ทฺวตฺตึส ภิกฺขุ คเหตฺวา ราชนฺเตปุรํ ปวิสิตฺวา ภตฺตกิจฺจมกาสิ ราชา อญฺเญปิ ทฺวตฺตึส ภิกฺขุ ตุมฺเหหิ สทฺธึเยว ภิกฺขํ คณฺหนฺตูติ เอเตเนว อุปาเยน ทิวเส ทิวเส วฑฺฒาเปนฺเต สฏฺฐิ สหสฺสานํ พฺราหฺมณ ปริพฺพาชกานํ ภตฺตํ อุปจฺฉิณฺทิตฺวา อนฺโต นิเวสเน สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขุนํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ, นิคฺโรธตฺเถร คเตเนว ปสาเทน, นิคฺโรธตฺเถโรปิ ราชานํ สปริสํ ตีสุ สรเณสุ ปญฺจสุ จ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา พุทฺธสาสเน โปถุชฺชนิเกน ปสาเทน อจลปฺปสาทํ กตฺวา ปติฏฺฐาเปสิ.

ສ່ວນພຣະຣາຊາ ເມື່ອໄດ້ສົດັບວ່າ “ຄວາມບໍ່ປະໝາດ ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມບໍ່ຕາຍ, ຄວາມປະໝາດ ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມຕາຍ” ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ “ແນ່ພໍ່, ເຮົາເຂົ້າໃຈແລ້ວ ຂໍທ່ານຈົ່ງສະແດງໃຫ້ຈົບເຖີ້ນ”. ໃນເວລາຈົບການອະນຸໂມທະນາ ພຣະອົງໄດ້ຖວາຍພັດປະຈຳ (ທຸຣະພັດ) ສາມສິບສອງທີ່. ໃນວັນຕໍ່ມາ ໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸສາມສິບສອງຮູບ ເຂົ້າມາສູ່ພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍພັດຕາກິດ. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ “ຂໍພຣະພິກຂຸອີກສາມສິບສອງຮູບ ຈົ່ງຮັບບິນທະບາດຮ່ວມກັບພວກທ່ານເຖີ້ນ”. ດ້ວຍອຸບາຍນີ້ ພຣະອົງໄດ້ເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນທຸກໆ ວັນ, ໄດ້ງົດການໃຫ້ທານແກ່ພວກພຣາມ ແລະ ປະຣິພາຊົກ ຫົກໝື່ນຄົນ ແລ້ວໄດ້ຈັດຕັ້ງນິດຈະພັດ (ພັດປະຈຳ) ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸຫົກໝື່ນຮູບ ພາຍໃນພຣະຣາຊະນິເວດ ດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສທີ່ມີຕໍ່ພຣະນິໂຄຣທະເຖຣະ. ຝ່າຍພຣະນິໂຄຣທະເຖຣະ ກໍໄດ້ໃຫ້ພຣະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນໄຕຣສະຣະນະຄົມ ແລະ ສິນຫ້າ, ແລະ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແບບປຸຖຸຊົນ ຂອງພຣະອົງ ກາຍເປັນຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ (ອະຈະລະປະສາດ) ໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ.

ปุน ราช อโสการามํ นาม มหาวิหารํ การเปตฺวา สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ ภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ. สกลชมฺพุทีเป จตุราสีติยา นครสหสฺเสสุ จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ การาเปสิ. จตุราสีติ เจติยสหสฺส ปติมณฺฑิตานิ ธมฺเมเนว โน อธมฺเมน, เอกทิวสํ กิร ราชา อโสการาเม มหาทานํ ทตฺวา สฏฺฐิสหสฺส สงฺขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มชฺเฌ นิสชฺช สงฺฆํ จตูหิ ปวฺจเยหิ ปวาเรตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ ภนฺเต ภควโต เทสิต ธมฺโม นาม กิตฺตโก โหตีติ. มหาราช นว องฺคานิ, ขณฺทโต จตุราสีติ ธมฺมกฺขณฺธ สหสฺสานีติ.

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງມະຫາວິຫານ ຊື່ວ່າ ອະໂສກາຣາມ ແລ້ວໄດ້ຈັດຕັ້ງພັດຕາຫານຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸຫົກໝື່ນຮູບ. ພຣະອົງໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ ປະດັບປະດາດ້ວຍເຈດີແປດໝື່ນສີ່ພັນອົງ ໃນເມືອງແປດໝື່ນສີ່ພັນແຫ່ງ ທົ່ວທັງຊົມພູທະວີບ ໂດຍທຳ ເປັນທຳແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນໂດຍອະທຳ. ໄດ້ຍິນວ່າ ວັນໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ ທີ່ອະໂສກາຣາມ ແລ້ວປະທັບນັ່ງທ່າມກາງພຣະພິກຂຸສົງຫົກໝື່ນຮູບ, ໄດ້ປະວໍຣະນາພຣະສົງດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ແລ້ວໄດ້ຕຣັດຖາມບັນຫານີ້ວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະທຳທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວນັ້ນ ມີປະມານເທົ່າໃດ?” ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ “ມະຫາຣາຊະ ພຣະທຳມີນົບພະຄຸນ (ອົງເກົ້າ), ຫາກນັບໂດຍໝວດທຳ (ທັມມັກຂັນ) ກໍມີແປດໝື່ນສີ່ພັນພຣະທຳມະຂັນ”.

ราชา ธมฺเม ปสีทิตฺวา เอเกกํ ธมฺมกฺขณฺธํ เอเกเกน วิหาเรน ปูเชสฺสามีติ เอกทิวสเมว ฉนฺนวุติ โกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา อมจฺเจ อาณาเปสิ. เอถ ภเณ เอเกกสฺมึ นคเร เอกเมกํ วิหารํ กาเรนฺตา จตุราสีติยา นครสหสฺเสสุ จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ การาเปถาติ สยญฺจ อโสการาเม อโสก มหาวิหารตฺถาย กมฺมํ ปฏฺฐเปสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະທຳ ຈຶ່ງດຳຣິວ່າ “ເຮົາຈັກບູຊາພຣະທຳມະຂັນແຕ່ລະໝວດ ດ້ວຍວິຫານແຕ່ລະຫຼັງ” ໃນວັນນັ້ນເອງ ພຣະອົງໄດ້ສະຫຼະຊັບເກົ້າສິບຫົກໂກດ ແລ້ວມີພຣະບັນຊາແກ່ພວກອາມາດວ່າ “ແນ່ພວກພະນັກງານທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງໄປສ້າງວິຫານເມືອງລະຫຼັງ ໃຫ້ສ້າງວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ ໃນເມືອງແປດໝື່ນສີ່ພັນແຫ່ງເຖີ້ນ” ສ່ວນພຣະອົງເອງ ກໍໄດ້ເລີ່ມການກໍ່ສ້າງອະໂສກມະຫາວິຫານ ທີ່ອະໂສກາຣາມ.

สงฺโฆ อิณฺทคุตฺตตฺเถรํ นาม มหิทฺธิยํ มหานุภาวํ ขีณาสวํ นวกมฺมาธิฏฺฐายกํ อทาสิ. เถโร ยํ ยํ น นิฏฺฐาติ ตํ ตํ อตฺตโน อานุภาเวน นิฏฺฐาเปสิ. เอวํ ตีหิ สํวจฺฉเรหิ วิหารกมฺมํ นิฏฺฐาเปสิ. เอกทิวสเมว สพฺพนคเรหิ ปณฺณานิ อาคมึสุ อมจฺจา รญฺโญ อาโรเจสุํ. นิฏฺฐิตานิ เทว จตุราสีติ วิหารสหสฺสานีติ อถ ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต มยา จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ การิตานิ ธาตุโยกุโต ลภิสฺสามีติ ปุจ ปุจฺฉิ.

ພຣະສົງໄດ້ມອບໝາຍໃຫ້ພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ເປັນພຣະຂີນາສົບ ໃຫ້ເປັນຜູ້ອຳນວຍການກໍ່ສ້າງ (ນະວະກັມມາທິສາຍົກ). ພຣະເຖຣະໄດ້ເຮັດໃຫ້ວຽກງານໃດໆ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດ ໃຫ້ສຳເລັດລົງໄດ້ດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ການກໍ່ສ້າງວິຫານສຳເລັດລົງພາຍໃນສາມປີ. ໃນວັນດຽວກັນນັ້ນເອງ ໜັງສືແຈ້ງການຈາກທຸກໆ ເມືອງກໍມາເຖິງ, ພວກອາມາດຈຶ່ງກາບທູນພຣະຣາຊາວ່າ “ຂ້າແດ່ມະຫາຣາດ ວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ ສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ”. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຕຣັດຖາມວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໂຍມໄດ້ສ້າງວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງແລ້ວ ໂຍມຈະໄດ້ຮັບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຈາກໃສ?”

มหาราช ธาตุนิธานํ นาม อตฺถีติ สุโณม. น ปน ปญฺญายติ อสุกาฏฺฐาเนติ ราชา ราชคเห เจติยํ ภิณฺทาเปตฺวา ธาตุํ อปสฺสนฺโต ปฏิปากติยํ กาเรตฺวา ภิกฺขุ-ภิกฺขุนิโย-อุปาสก-อุปาสิกาโยติ จตสฺโส ปริสา คเหตฺวา เวสาลึ คโต. ตตฺราปิ อลภิตฺวา กปิฬวตฺถุํ, ตตฺราปิ อลภิตฺวา รามคามํ คโต, รามคาเม นาคา เจติยํ ภิณฺทิตุํ น อทํสุ. เจติเย นิปติต กุทฺทาโล ขณฺฑาขณฺฑํ โหติ เอวํ ตตฺราปิ อลภิตฺวา อลฺลกปฺปํ-ปาวํ-กุสินารนฺติ สพฺพตฺถ เจติยาติ ภิณฺทิตฺวา ธาตุํ อลภิตฺวา ปฏิปากติกานิ กตฺวา ราชคหํ คนฺตฺวา จตสฺโส ปริสา สนฺนิปาเตตฺวา อตฺถิ เกนจิ สุตปุพฺพํ อสุกฏฺฐาเน นาม ธาตุ นิธานนฺติ ปุจฺฉิ.

ພຣະສົງຕອບວ່າ “ມະຫາຣາຊະ ພວກອາຕະມາພາບເຄີຍໄດ້ຍິນວ່າ ມີການບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຢູ່ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ວ່າຢູ່ບ່ອນໃດ”. ພຣະຣາຊາຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຂຸດເຈດີໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ແຕ່ເມື່ອບໍ່ພົບພຣະທາດ ກໍໂປດໃຫ້ເຮັດກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວຊົງພາພຸດທະບໍລິສັດທັງສີ່ ຄື ພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ສະເດັດໄປຍັງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງກະບິນລະພັດ, ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງຣາມະຄາມ. ຢູ່ເມືອງຣາມະຄາມ ພວກພະຍານາກບໍ່ຍອມໃຫ້ຂຸດເຈດີ, ຈົກທີ່ຟັນລົງໃສ່ເຈດີກໍຫັກເປັນທ່ອນໆ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພຣະອົງກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງອັລລະກັປປະ, ເມືອງປາວາ, ແລະ ເມືອງກຸສິນາຣາ, ໄດ້ໂປດໃຫ້ຂຸດເຈດີໃນທຸກໆ ບ່ອນ ແຕ່ເມື່ອບໍ່ພົບພຣະທາດ ກໍໂປດໃຫ້ເຮັດກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເມືອງຣາຊະຄຶ, ຊົງປະຊຸມບໍລິສັດທັງສີ່ ແລ້ວຕຣັດຖາມວ່າ “ມີໃຜເຄີຍໄດ້ຍິນມາກ່ອນບໍ່ວ່າ ມີການບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ຊື່ນັ້ນໆ?”

ตตฺเถโก วิสํวสฺส สติโก เถโร อสุกฏฺฐาเน ธาตุนิธานนฺติ น ชานามิ. มยฺหํ ปน ปิตามหตฺเถโร มยิ สตฺตวสฺสิกกาเล มาลาจงฺโคฏกํ คาหาเปตฺวา เอหิ สามเณร, อสุก คจฺฉนฺตเร ปาสานถูโป อตฺถิ, ตตฺถ คจฺฉามาติ คนฺตฺวา ปูเชตฺวา อิมํ ฐานํ อุปธาเรตุํ วฏฺฏติ สามเณโรติ อาห. อหํ เอตฺตกเมว ชานามิ มหาราชาติ อาห.

ໃນທີ່ນັ້ນ ມີພຣະເຖຣະຮູບໜຶ່ງອາຍຸໄດ້ຮ້ອຍຊາວປີ ກາບທູນວ່າ “ຂ້າແດ່ມະຫາຣາດ ອາຕະມາພາບບໍ່ຮູ້ວ່າ ມີການບັນຈຸພຣະທາດໄວ້ໃນບ່ອນນັ້ນໆ. ແຕ່ເມື່ອຕອນອາຕະມາພາບມີອາຍຸໄດ້ເຈັດປີ ພຣະອຸປັດຊາ (ຫຼວງປູ່) ຂອງອາຕະມາພາບ ໄດ້ໃຫ້ອາຕະມາພາບຖືຂັນດອກໄມ້ ແລ້ວບອກວ່າ ‘ມາເຖີ້ນສາມະເນນ, ມີສະຖູບຫີນຢູ່ລະຫວ່າງກໍໄມ້ບ່ອນນັ້ນ, ພວກເຣົາຈົ່ງໄປທີ່ນັ້ນກັນເຖີ້ນ’ ເມື່ອໄປບູຊາແລ້ວ ທ່ານກໍບອກວ່າ ‘ສາມະເນນ, ເຈົ້າຄວນຈົດຈຳສະຖານທີ່ນີ້ໄວ້ເດີ’. ອາຕະມາພາບຮູ້ພຽງເທົ່ານີ້ແຫຼະ ມະຫາຣາຊະ”.

ราชา เอตเทว ฐานนฺติ วตฺวา คจฺเฉ หราเปตฺวา ปาสาณถูปํ ปํสุญฺจ อปเนตฺวา เหฏฺฐา สุธาภูมึ อทฺทส. ตโต สุธญฺจ อิฏฺฐกาโย จ หราเปตฺวา อนุปุพฺเพน ปริเวณา โอรุยฺห สตฺต รตนวาลิกํ อสีติ หตฺถานิ จ กฏฺฐรูปานิ สมฺปริวตฺตนฺตานิ อทฺทส. โส ยกฺข ทาสเก ปกฺโกสาเปตฺวา พลิกมฺมํ กาเรตฺวาปิ เนว อนฺตํ น โกฏึ ปนฺนนฺโต เทวตา นมสฺสมาโน อหํ อิมา ธาตุโย คเหตฺวา จตุราสีติยา วิหารสหสฺเสสุ นิทหิตฺวา สกฺการํ กโรมิ มา เทวตา อนฺตรายํ กเรนฺตูติ อาห.

ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ “ແມ່ນສະຖານທີ່ນີ້ແທ້ໆ” ແລ້ວໂປດໃຫ້ຖາກຖາງປ່າ, ຍ້າຍສະຖູບຫີນ ແລະ ດິນອອກ, ກໍໄດ້ເຫັນພື້ນປູນຂາວຢູ່ທາງລຸ່ມ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ໂປດໃຫ້ຍ້າຍປູນຂາວ ແລະ ອິດອອກ, ແລ້ວສະເດັດລົງໄປຕາມລຳດັບບໍລິເວນນັ້ນ, ໄດ້ເຫັນຊາຍແກ້ວເຈັດປະການ ແລະ ຫຸ່ນໄມ້ (ຍົນໄມ້) ສູງແປດສິບສອກ ໝູນວຽນຢູ່ອ້ອມຮອບ. ພຣະອົງໄດ້ຮ້ອງພວກຍັກທີ່ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ໃຫ້ມາ ແລ້ວເຮັດພິທີບູຊາຍັນ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ສາມາດຫາທາງເຂົ້າ ຫຼື ປາຍທາງໄດ້, ຈຶ່ງໄດ້ປະນົມມືໄຫວ້ເທວະດາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຕຣັດວ່າ “ຂ້າພະເຈົ້າຈະອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ ໄປບັນຈຸໄວ້ໃນວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ ເພື່ອທຳການສັກກາຣະບູຊາ, ຂໍເທວະດາທັງຫຼາຍ ຢ່າໄດ້ກະທຳອັນຕະລາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ”.

สกฺโก เทวราชา จาริกํ จรนฺโต ตํ ทิสฺวา วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา อาห. ตาต, อโสโก ธมฺมราชา ธาตุโย นีหริสฺสามีติ ปริเวณํ โอติณฺโณ, คนฺตฺวา กฏฺฐรูปานิ หาเรหีติ โส ปญฺจจูฬคาม ทารกเวเสนาคนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต ธนุกหตฺโถ ฐตฺวา หาเรมิ มหาราชาติ อาห. หร ตาตาติ. สรํ คเหตฺวา สนฺธิมฺหิเยว วิชฺฌิ, สพฺพํ วิปฺปกิรียิตฺถ.

ທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ຊົງທ່ຽວຈາຣິກໄປ ໄດ້ເຫັນເຫດການນັ້ນ ຈຶ່ງຕຣັດຮຽກທ້າວວິສຸກຳມະມາແລ້ວຕຣັດວ່າ “ແນ່ພໍ່, ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ສະເດັດລົງໄປສູ່ບໍລິເວນນັ້ນ ເພື່ອຈະອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອອກມາ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປຍ້າຍຫຸ່ນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນອອກເຖີ້ນ”. ທ້າວວິສຸກຳມະຈຶ່ງແປງກາຍເປັນເດັກນ້ອຍຊາວບ້ານມີຈຸກຫ້າຈຸກ, ຖືທະນູມາຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະພັກຂອງພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາບທູນວ່າ “ຂ້າແດ່ມະຫາຣາດ ຂ້າພະເຈົ້າຈັກຍ້າຍມັນອອກເອງ”. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ “ຈົ່ງຍ້າຍອອກເຖີ້ນແນ່ພໍ່”. ເດັກນ້ອຍນັ້ນຈຶ່ງຈັບລູກທະນູ ແລ້ວຍິງໃສ່ກົນໄກ (ຂໍ້ຕໍ່) ຂອງຫຸ່ນໄມ້ນັ້ນ, ຫຸ່ນໄມ້ທັງໝົດກໍແຕກກະຈັດກະຈາຍໄປ.

อถ ราชา อาจิญฺชเน พทฺธ กุญฺจิก มุทฺทิกํ คณฺหิ, มณิกฺขณฺธํ ปสฺสิ, อนาคเต ทฬิทฺทราชาโน อิมํ มณึ คเหตฺวา ธาตูนํ สกฺการํ กโรนฺตูติ ปน อกฺขรานิ ทิสฺวา กุชฺฌิตฺวา มาทิสํ นาม ราชานํ ทฬิทฺทราชาติ จตฺตุ ยุตฺตนฺติ ปุนปฺปุน ฆเฏตฺวา ทฺวารํ วิจริตฺวา อนฺโตเคหํ ปวิฏฺโฐ. อฏฺฐารส วสฺสาธิกานํ ทฺวินฺนํ วสฺสสตานํ อุปริ อาโรปิตทีปา ตเถว ปชฺชลนฺติ นิลุปฺปล ปุปฺผานิ ตํ ขณํ อาหริตฺวา อาโรปิตานิ วิย, ปุปฺผสณฺถโร ตํ ขณํ สนฺถโต วิย, คณฺธา ตํ มุหุตฺตํ ปึสิตฺวา ฐปิตา วิย.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງຈັບເອົາລູກກະແຈ ແລະ ກາປະທັບທີ່ຜູກໄວ້ກັບເຄື່ອງບັນຈຸ, ໄດ້ເຫັນດວງແກ້ວມະນີ, ແລະ ເມື່ອໄດ້ເຫັນຕົວອັກສອນທີ່ຂຽນໄວ້ວ່າ “ໃນອະນາຄົດ ຂໍພວກພຣະຣາຊາຜູ້ຍາກຈົນ ຈົ່ງຖືເອົາແກ້ວມະນີນີ້ ໄປທຳການສັກກາຣະບູຊາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຖີ້ນ” ພຣະອົງກໍຊົງກຣິ້ວ (ຄຽດ) ໂດຍດຳຣິວ່າ “ການທີ່ມາຮຽກພຣະຣາຊາເຊັ່ນເຮົາວ່າ ເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ຍາກຈົນ ນັ້ນສົມຄວນແລ້ວຫຼື?” ພຣະອົງໄດ້ໄຂປະຕູ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ຫ້ອງຊັ້ນໃນ. ພຣະອົງໄດ້ເຫັນປະທີບ (ຕະກຽງ) ທີ່ຈຸດບູຊາໄວ້ຕັ້ງແຕ່ສອງຮ້ອຍສິບແປດປີກ່ອນ ກໍຍັງຄົງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ຄືເກົ່າ, ດອກບົວຂຽວທັງຫຼາຍກໍເບິ່ງຄືວ່າ ຫາກໍເກັບມາບູຊາໃນຂະນະນັ້ນເອງ, ລາດດອກໄມ້ກໍເບິ່ງຄືວ່າ ຫາກໍລາດໄວ້ໃນຂະນະນັ້ນ, ເຄື່ອງຫອມທັງຫຼາຍກໍເບິ່ງຄືວ່າ ຫາກໍບົດແລ້ວຕັ້ງໄວ້ໃນຄະນະນັ້ນເອງ.

ราชา สุวณฺณปฏฺฏํ คเหตฺวา อนาคเต ปิยทาโสนาม กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺมราชา ภวิสฺสติ โส อิมา ธาตุโย คเหตฺวา วิตฺถาริกา กริสฺสตีติ วาเจตฺวา ทิฏฺโฐ’หํ อยฺโยน มหากสฺสปตฺเถเรนาติ วตฺวา วามหตฺถํ อาภุชิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถน อปฺโปเฐสิ.

ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງຈັບເອົາແຜ່ນຄຳຂຶ້ນມາອ່ານວ່າ “ໃນອະນາຄົດ ພຣະກຸມານພິຍະທາສະ ຈັກໄດ້ຍົກສະເຫວດຕະສັດ ຂຶ້ນເປັນພຣະຣາຊາຊົງພຣະນາມວ່າ ອະໂສກທັມມະຣາດ, ພຣະອົງຈັກອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດเຫຼົ່ານີ້ ໄປເຜີຍແຜ່ໃຫ້ກວ້າງຂວາງ” ເມື່ອໄດ້ອ່ານດັ່ງນີ້ແລ້ວ ພຣະອົງຈຶ່ງຕຣັດວ່າ “ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າມະຫາກັດສະປະເຖຣະ ໄດ້ເຫັນເຮົາແລ້ວໜໍ!” ແລ້ວຊົງງໍພຣະຫັດຊ້າຍ ແລະ ຊົງຕົບພຣະຫັດຂວາ (ຕົບມື) ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ.

โส ตสฺมึ ฐาเน ปริจรณก ธาตุมตฺตกเมว ฐเปตฺวา เสสธาตุโย สพฺพา คเหตฺวา ธาตุฆรํ ปุพฺเพ ปิหิตนเยเนว ปิทหิตฺวา สพฺพํ ยถา ปกติยาว กาเรตฺวา อุปริ ปาสาณเจติยํ ปติฏฺฐาเปตฺวา จตุราสีติยา วิหารสหสฺเสสุธาตุโย ปติฏฺฐาเปสิ เอวํ ชมฺพุทีปตเล อโสโก ธมฺมราชา จตุราสิติ เจติย สหสฺสานิ การาเปสิ.

ພຣະອົງໄດ້ປະພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ພຽງແຕ່ສ່ວນໜ້ອຍເພື່ອການບູຊາ, ແລ້ວໄດ້ອັນເຊີນພຣະທາດທີ່ເຫຼືອທັງໝົດອອກມາ, ໄດ້ປິດຫ້ອງບັນຈຸພຣະທາດໄວ້ຕາມເດີມ ເໝືອນດັ່ງທີ່ເຄີຍປິດໄວ້ໃນປາງກ່ອນ, ໄດ້ເຮັດທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວສ້າງເຈດີຫີນຄອບໄວ້ທາງເທິງ, ຈາກນັ້ນໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄປບັນຈຸໄວ້ໃນວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ. ດ້ວຍປະການສະນີ ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ຈຶ່ງໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງເຈດີແປດໝື່ນສີ່ພັນອົງ ທົ່ວຜືນແຜ່ນດິນຊົມພູທະວີບ.

สพฺเพ ถูปา สพฺพโลเกกทีปา สพฺเพสํ เย สคฺคโมกฺขาวหา จ, หิตฺวา สพฺพํ กิจฺจมญฺญํ ชเนน วณฺทยฺยา เต สพฺพถา สพฺพกาลนฺติ.

ພຣະສະຖູບທັງປວງ ອັນເປັນປະທີບດວງເອກຂອງໂລກທັງໝົດ, ອັນນຳມາຊຶ່ງສະຫວັນ ແລະ ພຣະນິພານແກ່ສັດທັງຫຼາຍ, ມະນຸດທັງຫຼາຍຄວນລະຖິ້ມກິດຈະການງານອື່ນທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າໄປກາບໄຫວ້ບູຊາພຣະສະຖູບເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍທຸກປະການ ແລະ ໃນທຸກເມື່ອເຖີ້ນ.

จตุราสีติ สหสฺส ถูปกถา

ເລື່ອງພຣະສະຖູບແປດໝື່ນສີ່ພັນອົງ (ຈະຕຸຣາສີຕິສະຫັດສະຖູປະຄະຖາ)

๑๒. เอวํ อโสโก ธมฺมราชา จตุราสีติ วิหารสหสฺสมหํ กตฺวา มหาเถโร วนฺทิตฺวา ปุจฺฉิ ทายาโทมฺหิ ภนฺเต พุทฺธสาสเน’ติ. กิสฺส ทายาโท ตฺวํ มหาราช, พาหิรโก ตฺวํ สาสนสฺสาติ. ภนฺเต ฉนฺนวุติโกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ สเจติยานิ การาเปตฺวา อหํ น ทายาโท, อญฺเญ โก ทายาโทติ, ปจฺจย ทายโก นาม ตฺวํ มหาราช, โย ปน อตฺตโน ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจ ปพฺพาเชติ, อยํ สาสเน ทายาโท นามาติ.

໑໒. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ເມື່ອໄດ້ຊົງກະທຳການສະຫຼອງວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງແລ້ວ, ໄດ້ກາບໄຫວ້ພຣະມະຫາເຖຣະ ແລ້ວຕຣັດຖາມວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໂຍມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນທາຍາດໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາແລ້ວຫຼືບໍ່?” ພຣະມະຫາເຖຣະຕອບວ່າ “ມະຫາຣາຊະ ພຣະອົງຈະເປັນທາຍາດໄດ້ແນວໃດ, ພຣະອົງຍັງເປັນຄົນພາຍນອກສາສະໜາຢູ່”. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໂຍມໄດ້ສະຫຼະຊັບເກົ້າສິບຫົກໂກດ ສ້າງວິຫານແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງພ້ອມທັງເຈດີແລ້ວ ໂຍມຍັງບໍ່ໄດ້ເປັນທາຍາດອີກບໍ, ແລ້ວໃຜເລົ່າຈະໄດ້ເປັນທາຍາດ?” ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ “ມະຫາຣາຊະ ພຣະອົງເປັນພຽງແຕ່ ‘ປັດໄຈທາຍາດ’ (ຜູ້ຖວາຍປັດໄຈ) ເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ບຸດ ຫຼື ທິດາ ຂອງຕົນບວດ, ຜู້ນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າເປັນ ‘ສາສະນະທາຍາດ’ (ທາຍາດໃນພຣະສາສະໜາ) ຢ່າງແທ້ຈິງ”.

เอวํ วุตฺเต อโสโก ราชา สาสเน ทายาทภาวํ ปตฺถยมาโน อวิทูเร ฐิตํ มหิณฺทกุมารํ ทิสฺวา สกฺขิสฺสสิตฺวํ ตาต ปพฺพชิตุนฺติ อาห. กุมาโร ปกติยา ปพฺพชิตุกาโม รญฺโญ วจนํ สุตฺวา อติวิย ปาโมชฺชชาโต ปพฺพฺชามิ เทว, มํ ปพฺพาเชตฺวา สาสเน ทายาโท โหถาติ อาห เตน จ สมเยน ราชธีตา สงฺฆมิตฺตาปิ ตสฺมึ ฐาเน ฐิตา โหติ ตํ ทิสฺวา อาห-’ตฺวมฺปิ อมฺม ปพฺพชิตุํ สกฺขิสฺสสี’ติ, สาธุ ตาตาติ สมฺปฏิจฺฉิ. ราชา ปุตฺต น มนํ ลภิตฺวา ปหฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต อิเม ทารเก ปพฺพาเชตฺวา มํ สาสเน ทายาทํ กโรถาติ สงฺโฆ รญฺโญ วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา กุมารํ โมคฺคลิปุตฺต ติสฺสตฺเถเรน อุปชฺฌาเยน มหาเทวตฺเถเรน จ อาจริเยน ปพฺพชฺชาเปสิ. มชฺฌนฺติกตฺเถเรน อาจริเยน อุปสมฺปาเทสิ อุปสมฺปทามาลเกเยว สหปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณิ.

ເມື່ອພຣະເຖຣະກ່າວຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ຜູ້ຊົງປາດຖະໜາຈະເປັນທາຍາດໃນພຣະສາສະໜາ, ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະມະຫິນທະກຸມານ ຢືນຢູ່ບໍ່ໄກ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ “ແນ່ພໍ່, ເຈົ້າຈະສາມາດບວດໄດ້ບໍ່?” ພຣະກຸມານເຊິ່ງໂດຍປົກກະຕິມີຄວາມປາດຖະໜາຈະບວດຢູ່ແລ້ວ ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຣາຊາ ກໍຊົງມີຄວາມປິຕິຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວກາບທູນວ່າ “ຂ້າແດ່ມະຫາຣາດ ຂ້າພະເຈົ້າຈັກບວດ, ຂໍພຣະອົງໂປດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າບວດ ແລ້ວຊົງເປັນທາຍາດໃນພຣະສາສະໜາເຖີ້ນ”. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະນາງສັງຄະມິດຕາ ພຣະຣາຊະທິດາ ກໍຢືນຢູ່ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນຄືກັນ, ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນນາງ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ “ແນ່ລູກຫຼ້າ, ເຈົ້າກໍຈະສາມາດບວດໄດ້ບໍ່?” ພຣະນາງກາບທູນຕອບຮັບວ່າ “ດີແລ້ວ ພຣະບິດາ”. ພຣະຣາຊາຊົງໄດ້ຮັບຄວາມຍິນຍອມຈາກພຣະຣາຊະບຸດ ແລະ ພຣະຣາຊະທິດາແລ້ວ ກໍຊົງມີພຣະໄທຍິນດີ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະສົງຈົ່ງໃຫ້ເດັກທັງສອງນີ້ບວດ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ໂຍມໄດ້ເປັນທາຍາດໃນພຣະສາສະໜາເຖີ້ນ”. ພຣະສົງຮັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຣາຊາແລ້ວ ໄດ້ໃຫ້ພຣະກຸມານບວດ ໂດຍມີພຣະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເປັນພຣະອຸປັດຊາ ແລະ ມີພຣະມະຫາເທວະເຖຣະ ເປັນພຣະອາຈານ. ໄດ້ໃຫ້ອຸປະສົມບົດ (ບວດເປັນພຣະ) ໂດຍມີພຣະມັດຊັນຕິກະເຖຣະ ເປັນພຣະອາຈານ. ພຣະມະຫິນທະກຸມານ ໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ ພ້ອມດ້ວຍປະຕິສັມພິທາທັງຫຼາຍ ໃນຂັນທະສີມາ (ມົນທົນອຸປະສົມບົດ) ນັ້ນເອງ.

สงฺฆมิตฺตายปิ ราชธีตาย อาจริยา อายุปาลตฺเถริ นาม, อุปชฺฌายา ปน ธมฺมปาลตฺเถรี นาม อโหสิ. อถ มหิณฺทตฺเถโร อุปสมฺปนฺน กาลโตปฺปภูติ อตฺตโน อุปชฺฌายสฺเสว สนฺติเก ธมฺมญฺจ วินยญฺจ ปริยาปุณนฺโต ทฺเวปิ สงฺคิติโย อารุฬฺหํ ติปิฏก สงฺคหีตํ สาฏฺฐกถํ เถรวาทํ ติณฺณํ วสฺสานํ อพฺภนฺตเร อุคฺคเหตฺวา อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส อนฺเตวาสิกานํ สหสฺสมตฺตานํ ภิกฺขูนํ ปาโมกฺขํ อโหสิ.

ສ່ວນພຣະນາງສັງຄະມິດຕາ ພຣະຣາຊະທິດາ ກໍມີພຣະອາຍຸປາລາເຖຣີ ເປັນພຣະອາຈານ ແລະ ມີພຣະທັມມະປາລາເຖຣີ ເປັນພຣະອຸປັດຊາ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ເມື່ອໄດ້ອຸປະສົມບົດແລ້ວ ກໍໄດ້ສຶກສາພຣະທັມມະວິນັຍ ໃນສຳນັກຂອງພຣະອຸປັດຊາຂອງຕົນ, ໄດ້ຮຽນຮູ້ພຣະໄຕຣປິດົກ ພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ຕາມແນວທາງພຣະເຖຣະວາດ ທີ່ໄດ້ຮວບຮວມໄວ້ໃນການສັງຄາຍະນາທັງສອງຄັ້ງ ໃຫ້ສຳເລັດພາຍໃນສາມປີ, ແລະ ໄດ້ກາຍເປັນພຣະມະຫາເຖຣະຜູ້ເປັນຫົວໜ້າ ຂອງພຣະພິກຂຸປະມານໜຶ່ງພັນຮູບ ຜູ້ເປັນສິດທິວິຫານິກ ຂອງພຣະອຸປັດຊາຂອງຕົນ.

เตน โข ปน สมเยน โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถโร กตฺถ นุ โข อนาคเต สาสนํ สุปฺปติฏฺฐิตํ คเวยฺยาติ อุปปริกฺขนฺโต ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ สุปฺปติฏฺฐิตํ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา เตสํ เตสํ ภิกฺขูนํ ภารํ กตฺวา เต เต ภิกฺขุ ตตฺถ ตตฺถ เปเสสิ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເມື່ອພິຈາຣະນາເບິ່ງວ່າ “ໃນອະນາຄົດ ພຣະສາສະໜາຈັກຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ບ່ອນໃດໜໍ?” ກໍໄດ້ຮູ້ວ່າ ພຣະສາສະໜາຈັກຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນປັດຈັນຕະຊົນນະບົດ (ດິນແດນຊາຍແດນ), ຈຶ່ງໄດ້ມອບໝາຍພາຣະໃຫ້ແກ່ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວສົ່ງພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄປໃນສະຖານທີ່ຕ່າງໆ.

มชฺฌนฺติกตฺเถรํ กสฺมีร คณฺธาร รฏฺฐํเปเสสิ ตฺวํ เอตํ รฏฺฐํ คนฺตฺวา ตตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปหีติ มหาเทวตฺเถรํ ตเถว วตฺวา มหึสกมณฺฑลํ เปเสสิ. รกฺขิตตฺเถรํวนวาสีํ, โยนกธมฺมรกฺขิตตฺเถรํ อปรนฺตกํ, มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถรํ มหารฏฺฐํ มหารกฺขิตตฺเถรํ โยนก โลกํ. มชฺฌิมตฺเถรํ หิมวนฺตเทส ภาคํ, โสณตฺเถรํ-อุตฺตรตฺเถรญฺจ สุวณฺณภูมึ. อตฺตโน สทฺธิวิหาริกํ มหิณฺทตฺเถรํ อิฏฺฏิยตฺเถเรน อุตฺติยตฺเถเรน ภทฺทสาลตฺเถเรน สมฺพลตฺเถเรน จ สทฺธึ ตมฺพปณฺณิทีปํ คนฺตฺวา เอตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปถาติ. สพฺเพปิ ตํ ตํ ทิสาภาคํ คจฺฉนฺตา อตฺตปญฺจมา อคมึสุ สพฺเพปิ เถรา คตคตฏฺฐาเน มนุสฺเส ปสาเทตฺวา สาสนํ ปติฏฺฐาเปสุํ.

ທ່ານໄດ້ສົ່ງພຣະມັດຊັນຕິກະເຖຣະ ໄປຍັງແຄວ້ນກັດສະມີຣະ ແລະ ຄັນທາຣະ ໂດຍຕຣັດວ່າ “ທ່ານຈົ່ງໄປຍັງແຄວ້ນນັ້ນ ແລ້ວສະຖາປະນາພຣະສາສະໜາໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນເຖີ້ນ”. ທ່ານໄດ້ກ່າວຢ່າງດຽວກັນນັ້ນ ແລ້ວສົ່ງພຣະມະຫາເທວະເຖຣະ ໄປຍັງມະຫິສະກະມົນທົນ. ສົ່ງພຣະຣັກຂิຕະເຖຣະ ໄປຍັງວະນະວາສີປະເທດ, ສົ່ງພຣະໂຍນະກະທັມມະຣັກຂິຕະເຖຣະ ໄປຍັງອະປະຣັນຕະປະદેશ, ສົ່ງພຣະມະຫາທັມມະຣັກຂິຕະເຖຣະ ໄປຍັງມະຫາຣັດ, ສົ່ງພຣະມະຫາຣັກຂິຕະເຖຣະ ໄປຍັງໂຍນະກະໂລກ, ສົ່ງພຣະມັດຊິມະເຖຣະ ໄປຍັງດິນແດນຫິມະພານ, ສົ່ງພຣະໂສນະເຖຣະ ແລະ ພຣະອຸດຕະຣະເຖຣະ ໄປຍັງສຸວັນນະພູມ. ແລະ ໄດ້ສົ່ງພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສິດທິວິຫານິກຂອງຕົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະອິດທິຍະເຖຣະ, ພຣະອຸດຕິຍະເຖຣະ, ພຣະພັດທະສາລະເຖຣະ, ແລະ ພຣະສຳພະລະເຖຣະ ໄປຍັງເກາະຕຳພະປັນນິ (ສີລັງກາ) ໂດຍສັ່ງວ່າ “ພວກທ່ານຈົ່ງໄປສະຖາປະນາພຣະສາສະໜາໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນເຖີ້ນ”. ພຣະເຖຣະທັງໝົດ ເມື່ອເດີນທາງໄປຍັງທິດນັ້ນໆ ກໍໄດ້ໄປເປັນຄະນະຫ້າຮູບ (ມີຕົນເອງເປັນຄະນະຄົບຫ້າ). ພຣະເຖຣະທັງປວງ ເມື່ອໄປຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ມະນຸດທັງຫຼາຍເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ແລ້ວສະຖາປະນາພຣະສາສະໜາໄວ້ໄດ້.

มหิณฺทตฺเถโร ปน ตมฺพปณฺณิทีปํ คนฺตฺวา สาสนํ ปติฏฺฐาเปหีติ อุปชฺฌาเยน ภิกฺขุสงฺเฆน จ อชฺฌิฏฺโฐ กาโล นุ โข เม ตมฺพปณฺณิทีปํ คนฺตุํ โนติ อุปธาเรนฺโต มุฏสีวรญฺโญ มหลฺลกภาวํ จินฺเตสิ. อยํ มหาราชา มหลฺลโก, น สกฺกา อิมํ คณฺหิตฺวา สาสนํ ปคฺคเหตุํ, อิทานิ ปนสฺส ปุตฺโต เทวานมฺปิยติสฺโส รชฺชํ กาเรสฺสติ. ตํ คณฺหิตฺวา สกฺกา ภวิสฺสติ สาสนํ ปคฺคเหตุํ, หณฺท ยาว โส สมโย อาคจฺฉติ ตาว ญาตเก โอโลเกม, ปุน’ทานิ อิมํ ชนปทํ อาคจฺเฉยฺยาม วา น วาติ.

ສ່ວນພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ເມື່ອໄດ້ຮັບການຮ້ອງຂໍຈາກພຣະອຸປັດຊາ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງວ່າ “ຈົ່ງໄປສະຖາປະນາພຣະສາສະໜາໃນເກາະຕຳພະປັນນິເຖີ້ນ” ກໍໄດ້ພິຈາຣະນາເບິ່ງວ່າ “ເປັນເວລາອັນສົມຄວນແລ້ວຫຼືບໍ່ ທີ່ເຮົາຈັກໄປຍັງເກາະຕຳພະປັນນິ?” ແລ້ວຊົງດຳຣິເຖິງຄວາມຊະລາພາບຂອງພຣະເຈົ້າມຸຕະສີວະວ່າ “ພຣະມະຫາຣາດອົງນີ້ ຊົງຊະລາພາບແລ້ວ, ບໍ່ອາດຈະອາໄສພຣະອົງເພື່ອຍົກຍ້ອງພຣະສາສະໜາໄດ້, ແຕ່ບັດນີ້ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງ ພຣະນາມວ່າ ເທວານຳປິຍະຕິດສະ ຈັກໄດ້ຄອງຣາດຊະສົມບັດ. ເມື່ອອາໄສພຣະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງຈັກສາມາດຍົກຍ້ອງພຣະສາສະໜາໄດ້. ເອົາເຖີ້ນ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮອດເວລານັ້ນ ເຣົາຈົ່ງໄປຢ້ຽມຢາມຍາດຕິພີ່ນ້ອງກ່ອນ, ເພາະວ່າເຣົາຈັກໄດ້ກັບຄືນມາສູ່ຊົນນະບົດນີ້ອີກ ຫຼື ບໍ່ກໍບໍ່ຮູ້”.

โส เอวํ จินฺเตตฺวา อุปชฺฌายญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ วนฺทิตฺวา อโสการามโต นิกฺขมฺม เตหิ อิฏฺฏิยาทีหิ จตูหิ เถเรหิ สงฺฆมิตฺตาย ปุตฺเตน สุมนสามเณเรน ภณฺฑุเกนก จ อุปาสเกน สทฺธึ ราชคหนคร อุปวตฺตเก ทกฺขิณ คิริชนปเท จาริกํ จรมาโน ญาตเก โอโลเกนฺโต ฉ มาเส อติกฺกาเมสิ อถานุปุพฺเพน มาตุนิเวสนฏฺฐานํ เวฏิส นครํ นาม สมฺปตฺโต สมฺปตฺตญฺจ ปน เถรํ ทิสฺวา เถรมาตา เทวี ปาเท สิรสา วนฺทิตฺวา ภิกฺขํ ทตฺวา เถรํ อตฺตนา กตํ เวฏิสคิริ วิหารํ นาม อาโรเปสิ.

ພຣະເຖຣະ (ພຣະມະຫິນທະ) ຄິດດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະອຸປັດຊາ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງ ແລ້ວສະເດັດອອກຈາກອະໂສກາຣາມ ພ້ອມດ້ວຍພຣະເຖຣະ ໔ ອົງ ມີພຣະອິດທິຍະເປັນຕົ້ນ, ກັບທັງສຸມະນະສາມະເນນ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງພຣະນາງສັງຄະມິດຕາ ແລະ ພັນທຸກອຸປາສົກ ຈາຣິກໄປໃນທັກຂິນະຄີຣິຊົນນະບົດ ໃກ້ກັບກຸງຣາຊະຄຶ ເພື່ອຢ້ຽມຢາມພຣະປະຍູຣະຍາດ ໂດຍໃຊ້ເວລາລ່ວງເລີຍໄປ ໖ ເດືອນ. ຈາກນັ້ນ, ໂດຍລຳດັບ ກໍໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງເວທິສະ ອັນເປັນທີ່ປະທັບຂອງພຣະມານດາ. ເມື່ອພຣະເທວີ ຜູ້ເປັນພຣະມານດາຂອງພຣະເຖຣະ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະເຖຣະສະເດັດມາຮອດແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍອະພິວາດແທບພຣະບາດດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຖວາຍບິນທະບາດ ແລ້ວນຳພຣະເຖຣະຂຶ້ນສູ່ເວທິສະຄີຣິວິຫານ ອັນເປັນວິຫານທີ່ພຣະນາງຊົງສ້າງຂຶ້ນດ້ວຍພຣະອົງເອງ.

เถโร ตสฺมึ วิหาเร นิสนฺโน จินฺเตสิ อมฺหากํ อิธ กตฺตพฺพ กิจฺจํ นิฏฺฐิตํ. สมโย นุ โข อิทานิ ลงฺกาทิปํ คนฺตุนฺติ. ตโต จินฺเตสิ-อนุภวตุ ตาว เม ปิตรา เปสิตํ อภิเสกํ เทวานมฺปิยติสฺโส รตนตฺตยคุณญฺจ สุณาตุ, ฉณตฺถญฺจ นครโต นิกฺขมิตฺวา มิสฺสกปพฺพตํ อภิรูหตุ ตทา ตํ ตตฺถ ทกฺขิสฺสามาติ. อถาปรํ เอกมาสํ ตตฺเถว วาสํ กปฺเปสิ.

ພຣະເຖຣະນັ່ງຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນແລ້ວ ດຳຣິວ່າ: 'ກິດທີ່ພວກເຮົາຄວນເຮັດໃນທີ່ນີ້ ສຳເລັດແລ້ວ. ບັດນີ້ ເຖິງເວລາທີ່ຈະໄປສູ່ລັງກາທະວີບແລ້ວຫຼືບໍ່?' ຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງດຳຣິວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕิສສະ ຈົ່ງໄດ້ຮັບພິທີອະພິເສກທີ່ພຣະບິດາຂອງເຮົາຊົງສົ່ງມາໃຫ້ເສຍກ່ອນ, ແລະ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງໄດ້ສົດັບພຣະຄຸນຂອງພຣະຣັດຕະນະໄຕ, ແລະ ເມື່ອພຣະອົງສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນເພື່ອຮ່ວມງານເທດສະການ ແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນສູ່ພູເຂົາມິສສະກະ ເມື່ອນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງຈະພົບພຣະອົງໃນທີ່ນັ້ນ.' ຈາກນັ້ນ ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ພຳນັກຢູ່ທີ່ນັ້ນຕໍ່ໄປອີກ ໑ ເດືອນ.

มาสาติกฺกเม สกฺโก เทวานมินฺโท มหิณฺทตฺเถรํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ.’ กาลกโต ภนฺเต มุฏสีวราชา, อิทานิ เทวานมฺปิยติสฺส ราชา รชฺชํ กาเรติ. สมฺมาสมฺพุทฺเธน จ ตุมฺเห วฺยากตา อนาคเต มหิณฺโท นาม ภิกฺขุ ตมฺพปณฺณิทีปํ ปสาเทสฺสตี’ติ. ตสฺมา ติห โว ภนฺเต กาโล ทีปวรํ คมนาย, อหมฺปิ โว สหาโย ภวิสฺสามี.

ເມື່ອລ່ວງເລີຍໄປໄດ້ ໑ ເດືອນ, ທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ແລ້ວກາບທູນດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະເຈົ້າມຸຕະສີວະໄດ້ສະຫວັນຄົດແລ້ວ, ບັດນີ້ ພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ຊົງຄອງຣາຊະສົມບັດຢູ່. ແລະ ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນທ່ານໄວ້ວ່າ "ໃນອະນາຄົດ ພິກຂຸຊື່ວ່າມະຫິນທະ ຈະເຮັດໃຫ້ຕຳພະປັນນິທະວີບເຫຼື້ອມໃສ". ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ຈຶ່ງເປັນເວລາອັນສົມຄວນທີ່ທ່ານຈະສະເດັດໄປສູ່ເກາະອັນປະເສີດນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອທ່ານດ້ວຍ.'

เถโร ตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวาอตฺตสตฺตโม เวฏิส ปพฺพตวิหารา เวหาสํ อุปฺปติตฺว อนุราธปุรสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย มิสฺสกปพฺพเต ปติฏฺฐหิ ยํ เอตรหิ เจติยปพฺพโตติปิ สญฺชานนฺติ ตสฺสมึ ทิวเส ตมฺพปณฺณิทิเป เชฏฺฐมูล นกฺขตฺตํ นาม โหติ ราชา นกฺขตฺตํ โฆสาเปตฺวา ฉณํ กโรถาติ อมจฺเจ อาณาเปตฺวา จตฺตาลีส ปุริส สหสฺสปริวาโร นครมฺภา นิกฺขมิตฺวา เยน มิสฺสกปพฺพโต เตน ปายาสิ มิควํ กีฬิตุกาโม อถ ตสฺมึ ปพฺพเต อธิวตฺถา เทวตา รญฺโญ เถเร ทสฺเสสฺสามีติ โรหิต มิครูปํ คเหตฺวา อวิทูเร ติณปณฺณานิ ขาทมานา วิย จรติ.

ພຣະເຖຣະຮັບຄຳຂອງທ້າວສັກກະແລ້ວ ພ້ອມດ້ວຍຄະນະທັງໝົດ ໗ ອົງ (ມີພຣະອົງເອງເປັນທີ ໗) ໄດ້ເਹਾະຂຶ້ນສູ່ເວຫາຈາກເວທິສະບັນພົດວິຫານ ແລ້ວໄປປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງພູເຂົາມິສສະກະ ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງກຸງອະນຸຣາທະປຸຣະ ອັນເປັນພູເຂົາທີ່ໃນປັດຈຸບັນຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ ເຈຕິຍະບັນພົດ. ໃນວັນນັ້ນ, ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ມີນັກຂັດຕະຣຶກຊື່ວ່າ ເຊດຖະມູນ (Jeṭṭhamūla). ພຣະຣາຊາຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ພວກອຳມາດປ່າວປະກາດງານນັກຂັດຕະຣຶກວ່າ "ຈົ່ງຈັດງານສະຫຼອງເທດສະການເຖີດ" ແລ້ວສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ໔໐,໐໐໐ ຄົນ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງພູເຂົາມິສສະກະ ເພື່ອຊົງລ່າເນື້ອ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ພູເຂົານັ້ນ ດຳຣິວ່າ "ເຮົາຈະສະແດງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໃຫ້ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດ" ຈຶ່ງແປງກາຍເປັນກວາງແດງ ທຳທ່າຄືກິນຫຍ້າແລະໃບໄມ້ຢູ່ບໍ່ໄກ.

ราชา ทิสฺวา อยุตฺตํ ทานิ ปมตฺตํ วิชฺฌิตุนฺติ ชียํ โปเฐสิ. มโค อมฺพตฺถลมคฺคํ คเหตฺวา ปลายิตุํ อารภิ ราชาปิ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพณฺธนฺโต อมฺพตฺถลเมว อารุหิ. มิโค เถรานํ อวิทูเร อนฺตรธายิ.

ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ "ການຈະຍິງສັດທີ່ກຳລັງເພີດເພີນຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ" ຈຶ່ງໄດ້ດີດສາຍທະນູ (ເພື່ອໃຫ້ສັນຍານ). ກວາງນັ້ນກໍເລີ່ມແລ່ນໜີໄປຕາມທາງສູ່ອຳພັດຖະລະ. ພຣະຣາຊາກໍຊົງໄລ່ຕິດຕາມໄປຢ່າງກະຊັ້ນຊິດ ຈົນສະເດັດຂຶ້ນສູ່ອຳພັດຖະລະນັ້ນເອງ. ແລ້ວກວາງນັ້ນກໍອັນຕະຣະທານຫາຍຕົວໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ.

มหิณฺทตฺเถโร ราชานํ อวิทูเร อาคจฺฉนฺตํ’มมํเยว ราชา ปสฺสตุ, มา อิตเร’ติ อธิฏฺฐหิตฺวา’ติสฺส! ติสฺส! อิโต เอหี’ติ อาห. ราชา สุตฺวา จินฺเตสิ-อิมสฺมึ ตมฺพปณฺณิทีเป ชาโต มํ ติสฺโสติ นามํ คเหตฺวา อาลปิตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ. อยมฺปน ฉินฺนภินฺนปฏธโร ภณฺฑุกาสาว วสโน มํ นาเมน อาลปติ, โก นุ โข อยํ ภวิสฺสติ มนุสฺโส วา อมนุสฺโส วาติ. เถโร อาห.

ພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ເຫັນພຣະຣາຊາສະເດັດເຂົ້າມາໃກ້ ຈຶ່ງໄດ້ອະທິສຖານວ່າ "ຂໍໃຫ້ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວ ເທົ່ານັ້ນ, ຢ່າຟ້າວໃຫ້ເຫັນທ່ານອື່ນເລີຍ" ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ: "ຕິສສະ! ຕິສສະ! ຈົ່ງມາທາງນີ້!" ພຣະຣາຊາຊົງສົດັບແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ: "ຜູ້ທີ່ເກີດໃນຕຳພະປັນນິທະວີບນີ້ ທີ່ຈະສາມາດເອີ້ນຊື່ເຮົາວ່າ 'ຕິສສະ' ນັ້ນ ບໍ່ມີເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ນີ້ ຫົ່ມຜ້າຂາດໆ ຕັດໆ ໂກນຫົວ ແລະ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ມາເອີ້ນຊື່ເຮົາ, ຜູ້ນີ້ຈະເປັນໃຜກັນແທ້ ນໍ ເປັນມະນຸດ ຫຼື ອະມະນຸດ?" ພຣະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

สมณา มยํ มหาราช - ธมฺมราชสฺส สาวกา,ตเวว อนุกมฺปาย - ชมฺพุทีปา อิธาคตาติ;

"ມະຫາຣາດ, ພວກຂ້າມາເປັນສະມະນະ - ເປັນສາວົກຂອງພຣະທັມມະຣາດ, ເພາະຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ພຣະອົງນັ້ນເອງ - ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງມາຈາກຊົມພູທະວີບ."

เตน สมเยน เทวานมฺปิยติสฺส ราชา จ อโสกธมฺมราชา จ อทิฏฺฐ สหายกา โหนฺติ. เทวานมฺปิยติสฺส รญฺเญ จ ปุญฺญานุภาเวน ฉาตปพฺพตปาเท เอกสฺมึ เวฬุคุมฺเพ ติสฺโส เวฬุยฏฺฐิโย นิพฺพตฺตึสุ เอกา ลตายฏฺฐิ นาม, เอกา ปุปฺผยฏฺฐิ นาม เอกา สกุณยฏฺฐิ นาม. ตาสุ ลตายฏฺฐิ สยํ รชตวณฺณา โหติ ตํ อลงฺกริตฺวา อุปฺปนฺนลตา กญฺจน วณฺณา ขายติ ปุปฺผยฏฺฐิยํ ปน นีล-ปีต-โลหิต-โอทาต-กาฬวณฺณานิ ปุปฺผานิ สุจิภตฺตวณฺฏ ปตฺต กิญฺชกฺขา หุตฺวา ขายนฺติ สกุณยฏฺฐิยํ หํสกุกฺกุฏ-ชีวํชีวกาทโย สกุณา นานาปฺปการานิ จ จตุปฺปทานิ สชีวานิ วิย ขายนฺติ สมุทฺทโตปิสฺส มุตฺตา-มณิ-เวฬุริยาทิ อเนกวิหิตํ รตนํ อุปฺปชฺชิ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ແລະ ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ຊົງເປັນສະຫາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍພົບກັນມາກ່ອນ. ແລະ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະຣາຊະກຸສົນຂອງພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ, ທີ່ເຊີງເຂົາຊາຕະ ໃນກໍໄຜ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ໄດ້ມີລຳໄຜ່ອັດສະຈັນ ໓ ລຳ ບັງເກີດຂຶ້ນ ຄື: ລຳເຄືອໄມ້ ໑, ລຳດອກໄມ້ ໑, ແລະ ລຳນົກ ໑. ໃນບັນດາລຳໄຜ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ລຳເຄືອໄມ້ມີສີເງິນເອງ ແລະ ເຄືອໄມ້ທີ່ຂຶ້ນປະດັບລຳໄຜ່ນັ້ນປະກົດເປັນສີທອງ. ສ່ວນລຳດອກໄມ້ ມີດອກໄມ້ສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ ແລະ ສີດຳ ປະກົດມີກ້ານ, ກີບ ແລະ ເກສອນອັນງົດງາມ. ສ່ວນລຳນົກ ມີຝູງນົກຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ຫົງ, ໄກ່ປ່າ, ນົກຊີວັນຊີວົກ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ສັດສີ່ຕີນຊະນິດຕ່າງໆ ປະກົດຄືກັບມີຊີວິດຢູ່ແທ້ໆ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຣັດຕະນະຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ ເປັນຕົ້ນ ກໍໄດ້ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກມະຫາສະໝຸດເພື່ອພຣະອົງ.

ตมฺพปณฺณิยํ ปน อฏฺฐมุตฺตํ อุปฺปชฺชึสุ-ภยมุตฺตา คชมุตฺตา รถมุตฺตา อามลกมุตฺตา จลยมุตฺตา องฺคุลีเวฐกมุตฺตา กกุธผลมุตฺตา ปากติกมุตฺตาติ โส ตา จ ยฏฺฐิโย ตา จ มุตฺตาโย อญฺญฺจ พหุํ รตนํ อโสกสฺส ธมฺมรญฺโญ ปณฺณาการตฺถาย เปเสสิ. อโสโกปิ ปสีทิตฺวา ปญฺจ ราชกกุธภณฺฑานิเจว อญฺเญ จ อภิเสกตฺถาย พหูปณฺณากาเร ปหิณิ. น เกวลญฺจ เอตํ อามิส ปณฺณาการํ, อิมํ กิร ธมฺม ปณฺณาการมฺปิ เปเสสิ.

ສ່ວນໃນເກາະຕຳພະປັນນິ ກໍມີໄຂ່ມຸກ ໘ ຊະນິດ ບັງເກີດຂຶ້ນ ຄື: ໄຂ່ມຸກມ້າ, ໄຂ່ມຸກຊ້າງ, ໄຂ່ມຸກຣົດ, ໄຂ່ມຸກໝາກຂາມປ້ອມ, ໄຂ່ມຸກກຳໄລ, ໄຂ່ມຸກແຫວນ, ໄຂ່ມຸກໝາກຕູມ ແລະ ໄຂ່ມຸກທຳມະດາ. ພຣະອົງ (ພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ) ໄດ້ສົ່ງລຳໄຜ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ໄຂ່ມຸກເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະ ຣັດຕະນະອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປຖວາຍເປັນເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການແກ່ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ. ພຣະເຈົ້າອະໂສກກໍຊົງມີພຣະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ຊົງສົ່ງເຄື່ອງກົກກຸດທະພັນທັງ ໕ ແລະ ເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເພື່ອໃຊ້ໃນພິທີຣາຊາພິເສກ. ແລະ ບໍ່ພຽງແຕ່ເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການທາງວັດຖຸ (ອາມິສສະບັນນາການ) ເທົ່ານັ້ນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະອົງຍັງໄດ້ຊົງສົ່ງເຄື່ອງບັນນາການທາງທັມ (ທັມມະບັນນາການ) ນີ້ໄປຖວາຍອີກດ້ວຍວ່າ:

‘‘อหํ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ-สงฺฆญฺจ สรณํ คโต,อุปาสกตฺตํ เวเทสึ-สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน,อิเมสุ ตีสุ วตฺถูสุ-อุนฺนเมสุ นรุตฺตม,จิตฺตํ ปสาทยิตฺวาน-สทฺธาย สรณํ วชา’ติ;

’’

"ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຖິງພຣະພຸດ, ພຣະທັມ ແລະ ພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ, ໄດ້ສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະສາກະຍະບຸດ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ມະນຸດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນວັດຖຸທັງສາມອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ແລ້ວເຖິງເປັນທີ່ເພິ່ງດ້ວຍສັດທາເຖີດ."

ราชา อวิรสุตํ สาสนปวตฺตึ อนุสฺสรมาโน เถรสฺส ตํ ‘‘สมณามยํ มหาราช ธมฺมราชสฺส สาวกา‘‘ติ วจนํ สุตฺวา อยฺยา นุ โข อาคตาติ ตาวเทว อาวุธํ นิกฺขิปิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ สมฺโมทนียํ กถํ กถยมาโน, สมฺโมทนียกถํ กุรุมาเนเยว ตสฺมึ ตานิปิ จตฺตาลีส ปุริสสหสฺสานิ อาคนฺตฺวา ตํ ปริวาเรสุํ. ตทา เถโร อิตเรปิ ชเน ทสฺเสสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງຣະນຶກເຖິງຂ່າວສານແຫ່ງພຣະສາສະໜາທີ່ໄດ້ສົດັບມາບໍ່ດົນນັ້ນ, ເມື່ອໄດ້ສົດັບຄຳຂອງພຣະເຖຣະວ່າ "ມະຫາຣາດ, ພວກຂ້າມາເປັນສະມະນະ - ເປັນສາວົກຂອງພຣະທັມມະຣາດ" ກໍຊົງດຳຣິວ່າ "ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍສະເດັດມາແລ້ວໜໍ" ຈຶ່ງໄດ້ວາງສັສຕຣາວຸດລົງໃນທັນທີ ແລ້ວປະທັບນັ່ງຢູ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຊົງກ່າວປາໄສສະແດງຄວາມຍິນດີຕໍ່ກັນ. ໃນຂະນະທີ່ຊົງສົນທະນາປາໄສຢູ່ນັ້ນ, ບໍລິວານທັງ ໔໐,໐໐໐ ຄົນນັ້ນກໍໄດ້ມາຮອດ ແລະ ເຂົ້າໄປຫ້ອມລ້ອມພຣະອົງໄວ້. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນບັນດາທ່ານທີ່ເຫຼືອ (ທີ່ຮ່ວມເດີນທາງມາດ້ວຍ).

ราชา ทิสฺวา อิเม กทา อาคตาติ ปุจฺฉิ มยา สทฺธึเยว มหา ราชาติ. อิทานิ ปน ชมฺพุทีเป อญฺญฺโญปิ เอวรูปา สมณา สนฺตีติ. มหาราช เอตรหิ ชมฺพุทีโป กาสาว ปชฺโชโต อิสิวาตปริวาโต, ตสฺมึ-

ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັດຖາມວ່າ: "ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ມາຮອດຕັ້ງແຕ່ຕອນໃດ?" ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ: "ມາພ້ອມກັບຂ້ານ້ອຍນັ້ນເອງ, ມະຫາຣາດ." "ບັດນີ້ ໃນຊົມພູທະວີບ ຍັງມີສະມະນະຜູ້ມີຮູບແບບຢ່າງນີ້ຢູ່ນັ້ນບໍ?" "ມະຫາຣາດ, ໃນເວລານີ້ ຊົມພູທະວີບຮຸ່ງເຮືອງໄປດ້ວຍຜ້າກາສາວະພັດ ແລະ ອົບອວນໄປດ້ວຍສາຍລົມແຫ່ງພຣະຣືສີ (ພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ), ໃນຊົມພູທະວີບນັ້ນ:"

‘‘เต วิชฺชา อิทฺธิปตฺตา จ เจโตปริยาย โกจิทา,ขีณาสาว อรหนฺโต-พหู พุทฺธสฺส สาวกาติ’’;

"ພຣະສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ໄດ້ບັນລຸວິຊາສາມ, ບັນລຸອິດທິຣິດ, ສະຫຼາດໃນເຈໂຕປະຣິຍະສາດ, ເປັນພຣະອະຣະຫັນຜູ້ສິ້ນກິເລດແລ້ວ ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ."

อถ ราชา ภนฺเต สฺเว รถํ เปเสสฺสามิ. ตํ อภิรูหิตฺวา อาคจฺเฉยฺยาถาติ วตฺวา ปกฺกากมิ เถโร อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ สุมณสามเณรํ อามนฺเตสิ เอหิ ตฺวํ สุมน ธมฺมสวนกาลํ โฆเสหีติ สามเณโร อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อธิฏฺฐหิตฺวา สมาหิเตน จิตฺเตน สกลตมฺพปณฺณิทีปํ สาเจนฺโต ธมฺมสวนกาลํ โฆเสสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມື້ອື່ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະສົ່ງຣົດມ້າໄປຮັບ. ຂໍທ່ານຈົ່ງຂຶ້ນຣົດມ້ານັ້ນແລ້ວສະເດັດໄປເຖີດ" ແລ້ວສະເດັດກັບໄປ. ເມື່ອພຣະຣາຊາສະເດັດກັບໄປບໍ່ດົນ, ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງເອີ້ນສຸມະນະສາມະເນນວ່າ: "ມາພີ້, ສຸມະນະ, ເຈົ້າຈົ່ງປ່າວປະກາດເວລາຟັງທັມເຖີດ." ສາມະເນນເຂົ້າຈະຕຸຕະຊານອັນເປັນບາດຖານແຫ່ງອະພິນຍາ ແລ້ວອອກຈາກຊານ ອະທິສຖານຈິດ ແລະ ດ້ວຍຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ໄດ້ປ່າວປະກາດເວລາຟັງທັມໃຫ້ດັງກ້ອງສະໜັ່ນໄປທົ່ວເກາະຕຳພະປັນນິທະວີບ.

สามเณรสฺส สทฺทํ สุตฺวา ภุมฺมา เทวตา สทฺทมนุสฺสาเวสุ, เอเตนุปาเยน ยาว พฺรหฺมโลกา สทฺโท อพฺภุคฺคญฺฉิ. เตน สทฺเทน มหาเทวตา สนฺนิปาโต อโหสิ เถโร มหนฺตํ เทวตา สนฺติปาตํ ทิสฺวา สมจิตฺตสุตฺตนฺตํ กเถสิ. กถา ปริโยสาเน อสงฺเขยฺยานํ เทวานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ. พหู นาค สุปณฺณา จ สรเณสุ ปติฏฺฐหึสุ. อถ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ราชา เถรานํ รถํ เปเสสิ. เถรา น มยํ รถํ อารุหาม. คจฺฉ ตฺวํ, ปจฺฉา มยํ อาคจฺฉิสฺสามาติ วตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อนุราธปุรสฺส ปจฺฉิมทิสาย ปฐมก เจติยฏฺฐาเน โอตรึสุ.

ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຂອງສາມະເນນ, ພູມມະເທວະດາທັງຫຼາຍກໍໄດ້ຮ້ອງບອກຕໍ່ໆ ກັນໄປ, ດ້ວຍວິທີນີ້ ສຽງນັ້ນຈຶ່ງດັງຂຶ້ນໄປຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກ. ດ້ວຍສຽງນັ້ນ ຈຶ່ງເກີດການປະຊຸມກັນຄັ້ງໃຫຍ່ຂອງເຫຼົ່າເທວະດາ. ພຣະເຖຣະເຫັນການປະຊຸມກັນຄັ້ງໃຫຍ່ຂອງເຫຼົ່າເທວະດານັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງສະມະຈິດຕະສູດ. ເມື່ອຈົບພຣະທັມມະເທສະນາ, ເທວະດາຈຳນວນອະສົງໄຂໄດ້ບັນລຸທັມ. ພະຍານາກ ແລະ ຄຣຸດ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນໄຕຣະສະຣະນະຄົມ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອລ່ວງຣາຕີຜ່ານໄປ, ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງສົ່ງຣົດມ້າໄປຮັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ. ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: "ພວກອາຕະມາພາບຈະບໍ່ຂຶ້ນຣົດມ້າດອກ. ທ່ານຈົ່ງກັບໄປກ່ອນເຖີດ, ພວກອາຕະມາພາບຈະໄປຕາມຫຼັງ" ແລ້ວເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາ ໄປລົງປະທັບຢູ່ທີ່ສະຖານທີ່ຕັ້ງປະຖົມມະເຈດີ ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງກຸງອະນຸຣາທະປຸຣະ.

ราชาปิ สารถึ เปเสตฺวา อนฺโต นิเวสเน มณฺฑปํ ปฏิยาเทตฺวา จินฺเตสิ’ นิสีทิสฺสนฺติ นุ โข อยฺยา อาสเน น นิสีทิสฺสนฺตี‘‘ติ. ตสฺเสวํ จินฺตยนฺตสฺเสว สารถิ นครทฺวารํ ปตฺวา อทฺทส เถเร ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา กายพณฺธนํ พณฺธิตฺวา จีวรํ ปารุปนฺเต, ทิสฺวา อติวิย ปสนฺนมานโส หุตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ อาคตา เทว เถราติ.

ພຣະຣາຊາຊົງສົ່ງນາຍສາຣະຖີໄປແລ້ວ ກໍຊົງຈັດຕຽມມົນທົບໄວ້ພາຍໃນພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ: "ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈະນັ່ງເທິງອາສະນະ ຫຼື ຈະບໍ່ນັ່ງນໍ?" ໃນຂະນະທີ່ພຣະອົງຊົງດຳຣິຢູ່ນັ້ນ, ນາຍສາຣະຖີເດີນທາງໄປຮອດປະຕູເມືອງ ກໍໄດ້ເຫັນພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເດີນທາງມາຮອດກ່ອນແລ້ວ ກຳລັງຮັດປະຄົດແອວ ແລະ ຫົ່ມຈີວອນຢູ່. ເມື່ອເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຟ້າວກັບມາທູນພຣະຣາຊາວ່າ: "ຂ້າແດ່ສົມເດັດພຣະຣາຊາ, ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍສະເດັດມາຮອດແລ້ວ."

ราชา รถํ อารุฬฺหาติ ปุจฺฉิ น อารูฬฺหา เทว, อปิ จ ปจฺฉโต นิกฺขมิตฺวา ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา ปาจีนทฺวาเร ฐิตาติ. ราชา รถํ น อารุภึสูตี สุตฺวา เตน หิ ภเณ ภุมฺมตฺถรณ สงฺเขเปน อาสนานิ ปญฺญาเปถาติ วตฺวา ปฏิปถา อาคมาสิ อมจฺจา ปถวิยํ ตฏฺฏิกํ ปญฺญาเปตฺวา อุปริ โกชวกาทีนิ วิจิตฺตตฺถรณานิ ปญฺญาเปสุํ ราชาปิ คนฺตฺวา เถเร วนฺทิตฺวา มหิณฺทตฺเถรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา มหติยา ปูชาย จ สกฺกาเรน จ เถเร ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา อนุลาเทวี ปมุขา ปญฺจ อิตฺถิสตานิ เถรานํ อภิวาทนํ ปูชาสกฺการญฺจ กาโรนตูติ ปกฺโกสาเปตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เถโร รญฺโญ สปริชนสฺส ธมฺมรตนวสฺสํ วสฺเสนฺโต เปตวตฺถุํ-วิมานวตฺถุํ-สจฺจสํยุตฺตญฺจ กเถสิ. ตํ สุตฺวา ตานิปิ ปญฺจ อิตฺถิสตานิ โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกรึสุ.

ພຣະຣາຊາຕຣັດຖາມວ່າ: "ພວກເພິ່ນຂຶ້ນຣົດມ້າບໍ?" ນາຍສາຣະຖີກາບທູນວ່າ: "ບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນຂ້ານ້ອຍ, ແຕ່ພວກເພິ່ນອອກເດີນທາງຕາມຫຼັງ ແລ້ວມາຮອດກ່ອນ ແລະ ຢືນລໍຖ້າຢູ່ທີ່ປະຕູທິດຕາເວັນອອກ." ພຣະຣາຊາຊົງສົດັບວ່າພວກເພິ່ນບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນຣົດມ້າ ຈຶ່ງຮັບສັ່ງວ່າ: "ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງປູລາດອາສະນະເທິງພື້ນດິນໂດຍໄວເຖີດ" ແລ້ວສະເດັດອອກໄປຕ້ອນຮັບ. ພວກອຳມາດໄດ້ປູສາດລົງເທິງພື້ນດິນ ແລ້ວປູລາດຜ້າຂົນສັດອັນມີລວດລາຍງົດງາມໄວ້ທາງເທິງ. ພຣະຣາຊາສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ, ຊົງຮັບບາດຈາກພຣະຫັດຂອງພຣະມະຫິນທະເຖຣະ, ແລ້ວຊົງຖວາຍພັດຕາຫານອັນປະນີດ ທັງຂອງຂົບຄ້ຽວແລະຂອງບໍລິໂພກ ແກ່ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍດ້ວຍພຣະຫັດຂອງພຣະອົງເອງ ດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບແລະບູຊາຢ່າງຍິ່ງ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນສະຕີ ໕໐໐ ຄົນ ມີພຣະນາງອະນຸລາເທວີເປັນປະທານ ມາຖວາຍອະພິວາດແລະບູຊາສັກກາຣະພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ແລ້ວປະທັບນັ່ງຢູ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະເຖຣະໄດ້ສະແດງພຣະທັມມະເທສະນາອັນປຽບເໝືອນຫ່າຝົນແຫ່ງຣັດຕະນະຄືທັມ ແກ່ພຣະຣາຊາແລະບໍລິວານ ໂດຍສະແດງເລື່ອງ ເປຕະວັດຖຸ, ວິມານະວັດຖຸ ແລະ ສັດຈະສັງຍຸດ. ເມື່ອໄດ້ສົດັບພຣະທັມມະເທສະນານັ້ນ, ສະຕີທັງ ໕໐໐ ຄົນນັ້ນກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ.

ตทา นาครา เถรานํ คุเณ สุตฺวา เถเร ทฏฺฐุํ น ลภามาติ อุปกฺโกสนฺติ อถ ราชา อิธ โอกาโส นตฺถีติ จินฺเตตฺวา,’คจฺฉถ ภเณ หตฺถิสาลํ ปฏิชคฺคิตฺวา วาลุกํ โอกิริตฺวา ปญฺจวณฺณานิ ปุปฺผานิ วิกิริตฺวา วิตานํ พณฺธิตฺวา มงฺคล หตฺถิฏฺฐาเน เถรานํ อาสนานิ ปญฺญาเปถา’ติ อาห, อมจฺจา ตถา อกํสุ.

ໃນເວລານັ້ນ, ຊາວເມືອງທັງຫຼາຍໄດ້ຍິນກິດຕິສັບຄຸນງາມຄວາມດີຂອງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ແລ້ວພາກັນຈົ່ມວ່າ: "ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີໂອກາດໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າເຫັນພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເລີຍ." ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງດຳຣິວ່າ "ໃນທີ່ນີ້ບໍ່ມີບ່ອນວ່າງພໍເລີຍ" ຈຶ່ງຮັບສັ່ງວ່າ: "ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປທຳຄວາມສະອາດໂຮງຊ້າງ, ໂຮຍຊາຍ, ຫວ່ານດອກໄມ້ ໕ ສີ, ກາງເພດານ ແລ້ວຈັດຕຽມອາສະນະຖວາຍພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ຢູ່ທີ່ໂຮງຊ້າງມຸງຄຸນເຖີດ." ພວກອຳມາດກໍໄດ້ເຮັດຕາມຮັບສັ່ງນັ້ນ.

เถโร ตตฺถ คนฺตฺวา นิสีทิตฺวา เทวทูตสุตฺตนฺตํ กเถสิ กถา ปริโยสาเน ปาณสหสฺสํ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ตถา หตฺถิสาลา สมฺพาธาติ ทกฺขิณทฺวาเร นณฺทนุยฺยาเน อาสนํ ปญฺญาเปสุํ. เถโร ตตฺถ นิสีทิตฺวา อาสิวิโสปม สุตฺตนฺตํ กเถสิ. ตมฺปิ สุตฺวา ปาณสหสฺสํ โสตาปตฺติผลํ ปฏิลภิ เอวํ อาคตทิวสโต ทุติยทิวเส อฑฺฒเตยฺยานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ພຣະເຖຣະສະເດັດໄປທີ່ນັ້ນແລ້ວນັ່ງລົງ ສະແດງເທວະທູຕະສູດ. ເມື່ອຈົບພຣະທັມມະເທສະນາ, ປະຊາຊົນ ໑,໐໐໐ ຄົນ ໄດ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນໂສດາປັດຕິຜົນ. ເນື່ອງຈາກໂຮງຊ້າງນັ້ນຄັບແຄບເກີນໄປ, ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ຈັດຕຽມອາສະນະໄວ້ທີ່ສວນນັນທະໂນທະຍານ ທາງທິດໃຕ້. ພຣະເຖຣະປະທັບນັ່ງຢູ່ທີ່ນັ້ນແລ້ວ ສະແດງອາສີວິສູປະມະສູດ. ເມື່ອໄດ້ສົດັບພຣະທັມມະເທສະນານັ້ນ, ປະຊາຊົນອີກ ໑,໐໐໐ ຄົນ ກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ໃນວັນທີສອງນັບແຕ່ວັນທີ່ສະເດັດມາຮອດ, ຈຶ່ງມີຜູ້ບັນລຸທັມທັງໝົດ ໒,໕໐໐ ຄົນ.

เถรสฺส นณฺทนวเน อาคตาคตาหิ กุลิตฺถีหิ กุลสุณฺหาหิ กุลกุมารีหิ สทฺธิ สโมทมานสฺเสว สายณฺหสมโย ชาโต, เถโร กาลํ สลฺลกฺเขตฺวา คจฺฉามิ’ทานิ มิสฺสก ปพฺพตนฺติ อุฏฺฐหิ. อมจฺจา มหาเมฆวนุยฺยาเน เถเร วาเสสุํ ราชาปิ โข ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เถรสฺส สมีปํ คนฺตฺวา สุขสยิตภาวํ ปุจฺฉิตฺวา กปฺปติ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อาราโมติ ปุจฺฉิ. เถโร กปฺปติ มหาราชาติ อาห.

ໃນຂະນະທີ່ພຣະເຖຣະກຳລັງສົນທະນາປາໄສກັບພວກສະຕີຜູ້ມີຕະກູນ, ລູກສະໄພ້ຜູ້ມີຕະກູນ ແລະ ກຸມມາຣີຜູ້ມີຕະກູນ ທີ່ພາກັນມາສູ່ສວນນັນທະວັນຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍນັ້ນ, ເວລາກໍລ່ວງເຂົ້າສູ່ຍາມແລງ. ພຣະເຖຣະກຳນົດເວລາແແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນກ່າວວ່າ: "ບັດນີ້ ອາຕະມາພາບຈະກັບໄປສູ່ພູເຂົາມິສສະກະ." ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ນິມົນໃຫ້ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍພັກຜ່ອນຢູ່ທີ່ສວນມະຫາເມຄະວັນໂນທະຍານ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອລ່ວງຣາຕີຜ່ານໄປ, ພຣະຣາຊາກໍໄດ້ສະເດັດໄປຫາພຣະເຖຣະ, ຊົງຕຣັດຖາມເຖິງການຈຳວັດອັນເປັນສຸກ ແລ້ວກາບທູນຖາມວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ອາຣາມ (ສວນ) ສົມຄວນແກ່ພຣະພິກຂຸສົງຫຼືບໍ່?" ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ: "ສົມຄວນ, ມະຫາຣາດ."

ราชา ตุฏฺโฐ สุวณฺณ ภึการํ คเหตฺวา เถรสฺส หตฺเถ อุทกํ ปาเตตฺวา มหาเมฆวนุยฺยานํ อทาสิ เถโร ปุนทิวเสปิ ราชเคเหเยว ภุญฺชิตฺวา นณฺทนวเน อนมตคฺคิยานิ กเถสิ. ปุน ทิวเส อคฺคิกฺขณฺโธปม สุตฺตนฺตํ กเถสิ. เอเตเนว อุปาเยน สตฺต ทิวสานิ กเถสิ อฑฺฒ นจมานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ. สตฺตเม ทิวเส ปน เถโร อนฺโตปุเร รญฺโญ อปฺปมาท สุตฺตนฺตํ กถยิตฺวา เจติยคิริเมว อคมาสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງມີພຣະຣາຊະຫະລຶໄທຍິນດີ ຈຶ່ງຊົງຈັບພຣະເຕົ້ານ້ຳຄຳ ຫຼັ່ງນ້ຳລົງເທິງພຣະຫັດຂອງພຣະເຖຣະ ແລ້ວຖວາຍສວນມະຫາເມຄະວັນໂນທະຍານ. ໃນວັນຕໍ່ມາ, ພຣະເຖຣະສັນພັດຕາຫານໃນພຣະຣາຊະວັງນັ້ນເອງ ແລ້ວສະແດງອະນາມະຕັກຄິຍະສູດ ຢູ່ທີ່ສວນນັນທະວັນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ, ພຣະເຖຣະສະແດງອັກຄິກຂັນໂທປະມະສູດ. ດ້ວຍວິທີນີ້, ພຣະເຖຣະໄດ້ສະແດງທັມຕະຫຼອດ ໗ ວັນ, ຈຶ່ງມີຜູ້ບັນລຸທັມທັງໝົດ ໘,໕໐໐ ຄົນ. ສ່ວນໃນວັນທີເຈັດ, ພຣະເຖຣະໄດ້ສະແດງອັບປະມາທะສູດແກ່ພຣະຣາຊາພາຍໃນພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເຈຕິຍະຄີຣິນັ້ນເອງ.

อถ โข ราชา เถโร อายาจิโต สยเมวาคโต, ตสฺมา ตสฺส อนาปุจฺฉา คมนมฺปิ ภเวยฺยาติ จินฺเตตฺวา รถํ อภิรูหิตฺวา, เจติยคิรึ อคมาสิ มหตา ราชานุภาเวน คนฺตฺวา เถรานํ สนฺติกํ อุปสงฺกมนฺโต อติวิย กิลนฺตรูโป หุตฺวา อุปสงฺกมิ. ตโต นํ เถโร อาห กสฺมา ตฺวํ มหาราช เอวํ กิลม มาโน อาคโตติ. ตุมฺเห มม คาฬฺหํ โอวาทํ ทตฺวา อิทานิ คนฺตุกามา นุโขติ ชานนตฺถํ ภนฺเตติ. น มยํ มหาราช คนฺตุกามา, อปิ จ วสฺสุปนายิก กาโลนมายํ สมเณน นาม วสฺสุปนายิกํ ฐานํ ญาตุํ วฏฺฏตีติ. ราชาปิ โข ตํขณํเยว กรณฺฑก เจติยงฺคณํ ปริกฺขิปิตฺวา อฏฺฐสฏฺฐิยา เลเณสุ กมฺมํ ปฏฺฐเปตฺวา นครเมว อคมาสิ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຣາຊາຊົງດຳຣິວ່າ 'ພຣະເຖຣະອັນເຮົາອັງເຊີນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດມາເອງ, ເພາະສະນັ້ນ ການຫຼີກໄປໂດຍບໍ່ບອກກ່າວແກ່ເຮົາ ກໍເພິ່ງມີໄດ້' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດຂຶ້ນຊົງຣົດ ໄປຍັງພູເຂົາເຈຕິຍະຄີຣີ ດ້ວຍຣາຊານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ເມື່ອສະເດັດເຂົ້າໄປໃກ້ສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ກໍຊົງອິດເມື່ອຍເປັນຢ່າງຍິ່ງແລ້ວເຂົ້າໄປເຖິງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະໄດ້ທູນຖາມພຣະອົງວ່າ 'ມະຫາຣາດ ເພາະເຫດໃດພຣະອົງຈຶ່ງຊົງອິດເມື່ອຍເຖິງພຽງນີ້ແລ້ວສະເດັດມາ?' ພຣະຣາຊາທູນວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເພື່ອຈະຊົງຊາບວ່າ ພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍໃຫ້ໂອວາດອັນໜັກແໜ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ ບັດນີ້ ປາຖະໜາຈະຫຼີກໄປຫຼື?' ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະพອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພວກອາຕະມາພາບບໍ່ໄດ້ປາຖະໜາຈະຫຼີກໄປ, ແຕ່ທັງນີ້ ເວລານີ້ເປັນເວລາເຂົ້າພັນສາ, ຊື່ວ່າສະມະນະ ຄວນຈະຮູ້ຈັກສະຖານທີ່ເຂົ້າພັນສາ'. ພຣະຣາຊາໃນຂະນະນັ້ນນັ້ນເອງ ຊົງໃຫ້ລ້ອມລານພຣະເຈດີກະຣັນທະກະ ແລະຊົງເລີ່ມງານກໍ່ສ້າງໃນຖ້ຳ 68 ແຫ່ງ ແລ້ວຈຶ່ງສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະນະຄອນ.

เตปิ เถโร มหาชนํ โอวทมานา เจติยคิริมฺหิ วสฺสํ วสึสุ. อถายสฺมา มหามหิณฺโท วุตฺถวสฺโส ปวาเรตฺวา กตฺติกปุณฺณมายํ อุโปสถทิวเส ราชานํ เอตทโวจ จิรทิฏฺโฐ โน มหาราช สมฺมาสมฺพุทฺโธ อภิวาทน ปจฺจุปฏฺฐาน อญฺชลิ กมฺม สามีจิ กมฺม กรณฏฺฐานํ นตฺถิ, เตนมฺหํ อุกฺกณฺฐิตาติ ตนุ ภนฺเต ตุมฺเห อโวจุตฺถ ปรินิพฺพุโต สมฺมาสมฺพุทฺโธติ กิญฺจาปิ มหาราช ปรินิพฺพุโต, อถสฺส สรีรธาตุโย ติฏฺฐนฺตีติ. อญฺญา ตมฺภนฺเต ถูปํ ปติฏฺฐาเปมิ ภูมิภาคํ วิจินถาติ. อปิ จ ธาตุโย กุโต ลจฺฉามีติ สุมเนน สทฺธึ มนฺเตหิ มหาราชาติ ราชา สุมนํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิ’กุโตทานิ ภนฺเตธาตุโย ลจฺฉามา’ติ สุมโน อาห-อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ มหาราช, วีถิโย โสธาเปตฺวา ธช ปตาก ปุณฺณฆฏาทีหิ อลงฺการาเปตฺวา สปริชฺชโน อุโปสถํ สมาทิยิตฺวา สพฺพตาลาวจเร อุปฏฺฐเปตฺวา มงฺคลหตฺถึ สพฺพาลงฺกาเรหิ ปติมณฺฑิตํ กาเรตฺวา อุปริ วสฺส เสตจฺฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา สายณฺหสมเย มหานาควนุยฺยานาภิมุโข ยา หิ อทฺธา ตสฺมึ ฐาเน ธาตุโย ลจฺฉสิติ, ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ. เถโร เจติยคิริเมว อคมึสุ.

ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍໄດ້ຢູ່ຈຳພັນສາເທິງພູເຂົາເຈຕິຍະຄີຣີ ໂດຍຊົງສັ່ງສອນມະຫາຊົນຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫິນທະເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸ ຢູ່ຈຳພັນສາແລ້ວ ປວາຣະນາແລ້ວ ໃນວັນອຸໂປສົດເພັງເດືອນສິບເອັດ (ກັດຕິກະ) ໄດ້ຖວາຍພຣະພອນພຣະຣາຊາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ພວກອາຕະມາພາບບໍ່ໄດ້ເຫັນມາດົນແລ້ວ, ສະຖານທີ່ເປັນທີ່ອະພິວາດ, ການຕ້ອນຮັບ, ການອັນຊະລີ ແລະການສະແດງຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກອາຕະມາພາບຈຶ່ງມີຄວາມກະວົນກະວາຍ'. ພຣະຣາຊາທູນວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ກ່າວແກ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍວ່າ ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ?' ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະພອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະອົງຈະສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ກໍຕາມ, ແຕ່ພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະອົງຍັງຄົງດຳຣົງຢູ່'. ພຣະຣາຊາທູນວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຄຸນເຈົ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະສະຖາປະນາພຣະສະຖູບ, ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງເລືອກເບິ່ງພື້ນທີ່ເຖີດ. ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ພຣະບໍຣົມມະSAຣີຣິກະທາດມາແຕ່ໃສ?' ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະພອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປຶກສາກັບສຸມະນະສາມະເນນເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຈຶ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປຫາສຸມະນະສາມະເນນແລ້ວທູນຖາມວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາແຕ່ໃສ?' ສຸມະນະສາມະເນນກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພຣະອົງຢ່າໄດ້ກັງວົນເລີຍ, ຂໍຈົ່ງໃຫ້ທຳຄວາມສະອາດຖະໜົນຫົນທາງ, ປະດັບປະດາດ້ວຍທຸງ, ທິວ, ແລະໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມເປັນຕົ້ນ, ຊົງສະມາທານອຸໂປສົດສິນພ້ອມດ້ວຍບໍຣິວານ, ໃຫ້ປະໂຄມດົນຕີທຸກຊະນິດ, ໃຫ້ປະດັບປະດາຊ້າງມຸງຄຸນດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງ, ໃຫ້ກາງສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນເໜືອຫຼັງຊ້າງ, ແລ້ວສະເດັດໄປທາງທິດທີ່ຕັ້ງຂອງພຣະຣາຊະອຸທິຍານມະຫານາຄະວັນ ໃນເວລາແລງ, ພຣະອົງຈະໄດ້ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໃນສະຖານທີ່ນັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ'. ພຣະຣາຊາຊົງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ ພຣະຄຸນເຈົ້າ'. ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກໍໄດ້ໄປຍັງພູເຂົາເຈຕິຍະຄີຣີນັ້ນເອງ.

ตตฺรายสฺมา มหิณฺทตฺเถโร สุมน สามเณรมาห- คจฺฉ ตฺวํ สามเณร ชมฺพุทีเป อยฺยกํ อโสกธมฺมราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน เอวํ วเทหิ’สหาโย เต มหาราช เทวานมฺปิย ติสฺโส พุทฺธสาสเน ปสนฺโน ถูปํ ปติฏฺฐาเปตุกาโม ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ ภควโต ปริภุตฺตปตฺโต เจวธาตุ จ อตฺถิ, ตมฺเม เทถา’ติ ตํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา ตุมฺหากํ กิร มหาราช หตฺเถ ทฺเว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฐา จ ทกฺขิณกฺขกญฺจ, ตโตตุมฺเห ทกฺขิณทาฐํปูเชถ, ทกฺขิณกฺขกํ ปน มยฺหํ เทถาติ, เอวญฺจ นํ วเทหิ กสฺมา ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ ปหิณิตฺวา ปมชฺชิตฺถาติ.

ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ພຣະມະຫິນທະເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກ່າວກັບສຸມະນະສາມະເນນວ່າ 'ສາມະເນນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປຍັງຊົມພູທະວີບ ເຂົ້າເຝົ້າພຣະອັຍຍະກາ ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ແລ້ວຈົ່ງກ່າວຕາມຄຳຂອງເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ "ມະຫາຣາດ ພຣະສະຫາຍຂອງພຣະອົງ ພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ຊົງເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ ປາຖະໜາຈະສະຖາປະນາພຣະສະຖູບ, ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນພຣະຫັດຂອງພຣະອົງ ມີທັງບາດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຄີຍໃຊ້ສອຍ ແລະພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປະທານບາດແລະພຣະທາດນັ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ", ເມື່ອຮັບເອົາບາດແລະພຣະທາດນັ້ນແລ້ວ ຈົ່ງເຂົ້າເຝົ້າທ้าວສັກກະເທວະຣາດ ແລ້ວກ່າວວ່າ "ມະຫາຣາດ ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນພຣະຫັດຂອງພຣະອົງ ມີພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສອງອົງ ຄື ພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາ ແລະພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາ, ໃນພຣະທາດສອງອົງນັ້ນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາເຖີດ, ສ່ວນພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາ ຂໍຈົ່ງປະທານແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ", ແລະຈົ່ງg່າວກັບທ້າວສັກກະນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ "ມະຫາຣາດ ເພາະເຫດໃດ ພຣະອົງສົ່ງພວກຂ້າພະເຈົ້າມາຍັງເກາະຕຳພະປັນນιແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງລະເລີຍເສຍ?"'

สาธุ ภนฺเตติ โข สุมโน เถรสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตาวเทว ปตฺตจีวรมาทาย เวหาสมพฺภุคฺคนฺตฺวา ปาฏลิปุตฺตทฺวาเร โอรุยฺห รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจสิ ราชา ตุฏฺโฐ สามเณรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา โภเชตฺวา ภควโต ปตฺตํ คณฺเธหิ อุพฺพฏฺเฏตฺวา วรมุตฺตสทิสานํ ธาตูนํ ปูเรตฺวา อทาสิ.

ສຸມະນະສາມະເນນຮັບຄຳຂອງພຣະເຖຣະວ່າ 'ດີລະ ພຣະຄຸນເຈົ້າ' ແລ້ວ ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ກໍຖືເອົາບາດແລະຈີວອນ ເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາ ແລ້ວລົງທີ່ປະຕູເມືອງປາຕະລີບຸດ ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາບທູນເນື້ອຄວາມນັ້ນ. ພຣະຣາຊາຊົງຍິນດີແລ້ວ ຮັບເອົາບາດຈາກມືຂອງສາມະເນນ ຖວາຍພັດຕາຫານແລ້ວ ຊົງລູບໄລ້ບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຂອງຫອມ ແລ້ວຊົງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອັນມີລັກສະນະປະດັບປະດາຄືກັບໄຂ່ມຸກອັນປະເສີດຈົນເຕັມບາດ ແລ້ວຈຶ່ງປະທານໃຫ້.

โส ตุํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิ สกฺโก เทวาราชา สามเณรํ ทิสฺวา กึ ภนฺเต สุมน อาหิณฺฑสีติ อาห. ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ ปหิณิตฺวา กสฺมา ปมชฺชสีติ, ตปฺปมชฺชามิ ภนฺเต, วเทหิ กึ กโรมีติ. ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ ทฺเว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฐา จ ทกฺขิณกฺขกญฺจ, ตโต ตุมฺเห ทกฺขิณทาฐํ ปูเชถ ทกฺขิณกฺขกํ ปน มยฺหํ เทถาติ. สาธุ ภนฺเตติ โข สกฺโก เทวานมิณฺโท โยชนปฺปมานํ มณิถูปํ อุคฺฆาเฏตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ นีหริตฺวา สุมนสฺส อทาสิ.

ສາມະເນນນັ້ນຮັບເອົາບາດນັ້ນແລ້ວ ກໍເຂົ້າເຝົ້າທ້າວສັກກະເທວະຣາດ. ທ້າວສັກກະເທວະຣາດເຫັນສາມະເນນແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັດຖາມວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າສຸມະນະ ທ່ານທ່ຽວມາດ້ວຍເຫດໃດ?' ສາມະເນນກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພຣະອົງສົ່ງພວກຂ້າພະເຈົ້າມາຍັງເກາະຕຳພະປັນນιແລ້ວ ເພາະເຫດໃດຈຶ່ງຊົງລະເລີຍເສຍ?' ທ້າວສັກກະຕຣັດວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າລະເລີຍແທ້, ຂໍຈົ່ງບອກເຖີດ ຂ້າພະເຈົ້າຄວນຈະເຮັດແນວໃດ?' ສາມະເນນກ່າວວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນພຣະຫັດຂອງພຣະອົງ ມີພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສອງອົງ ຄື ພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາ ແລະພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາ, ໃນພຣະທາດສອງອົງນັ້ນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບູຊາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາເຖີດ, ສ່ວນພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາ ຂໍຈົ່ງປະທານແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ'. ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ ພຣະຄຸນເຈົ້າ' ແລ້ວ ຊົງເປີດພຣະມະນີສະຖູບອັນມີຂະໜາດໜຶ່ງໂຍດ ຊົງອັນເຊີນພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາອອກມາ ແລ້ວປະທານແກ່ສຸມະນະສາມະເນນ.

โส ตํ คเหตฺวา เจติยคิริมฺหิเยว ปติฏฺฐาสิ อถ โข มหิณฺทปมุขา สพฺเพ เต มหานาคา อโสกธมฺมราเชน ทินฺน ธาตุโย เจติยคิริยมฺหิเยว ปติฏฺฐาเปตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ อาทาย วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหานาค วนุยฺยานมคมํสุ. ราชาปิ โข สุมเนน วุตฺตปฺปการํ ปูชาสกฺการํ กตฺวา หตฺถิกฺขณฺธวรคโต สายํ มงฺคลหตฺถิมตฺถเก เสตจฺฉตฺตํ ธารยมาโน มหานาค วนุยฺยานํ สมฺปาปุณิ.

ສາມະເນນນັ້ນຮັບເອົາພຣະທາດນັ້ນແລ້ວ ກໍມາປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງພູເຂົາເຈຕິຍະຄີຣີນັ້ນເອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາເຖຣະທັງຫຼາຍມີພຣະມະຫິນທະເປັນປະທານ ໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍທີ່ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດປະທານໃຫ້ໄວ້ເທິງພູເຂົາເຈຕິຍະຄີຣີນັ້ນເອງ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາ ເດີນທາງໄປຍັງພຣະຣາຊະອຸທິຍານມະຫານາຄະວັນ ໃນເວລາບ່າຍຄ້ອຍ. ຝ່າຍພຣະຣາຊາກໍຊົງກະທຳການບູຊາສັກກາຣະຕາມວິທີທີ່ສຸມະນະສາມະເນນກ່າວໄວ້ແລ້ວ ຊົງສະເດັດຂຶ້ນຄໍຊ້າງມຸງຄຸນຕົວປະເສີດ ໃນເວລາແລງ ຊົງກາງສະεວດຕະສັດເໜືອຫົວຊ້າງມຸງຄຸນ ສະເດັດໄປເຖິງພຣະຣາຊະອຸທິຍານມະຫານາຄະວັນ.

อถสฺส เอตทโหสิ- สเจ อยํ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุ, ฉตฺตํ อปนมตุ, มงฺคลหตฺถิ ชณฺณุเกหิ ภูมิยํ ปติฏฺฐาหตุ, ธาตุ จงฺโคฏกํ มยฺหํ มตฺถเก ปติฏฺฐหตูติ สห รญฺโญ จิตฺตุปฺปาเทน ฉตฺตํ อปนมิ หตฺถิชณฺณุเกหิ ปติฏฺฐหิ ธาตุจงฺโคฏกํ รญฺโญ มตฺถเก ปติฏฺฐหิ ราชา อมเตเนวาภิสิตฺตคตฺโต ปรเมน ปีติปาโมชฺเชน สมนฺนาคโต หุตฺวา ปุจฺฉิ ธาตุํ ภนฺเต กึ กโรมีติ. หตฺถิกุมฺภิเยว ตาว มหาราช ฐเปหีติ. ราชา ธาตุวงฺโคฏกํ หตฺถิกุมฺเภ ฐเปสิ. ปมุทิโต นาโค กุญฺจนาทํ นทิ มหาเมโฆ อุฏฺฐหิตฺวา โปกฺขรวสฺสํ วสิสิ อุกทปริยนฺตํ กตฺวา มหาภูมิจาโล อโหสิ ปจฺจนฺเตปิ นาม สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุโย ปติฏฺฐหิสฺสนฺตีติ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ 'หາກວ່ານີ້ເປັນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າແທ້, ຂໍໃຫ້ສະເຫວດຕະສັດຈົ່ງເອນອຽງໄປ, ຂໍໃຫ້ຊ້າງມຸງຄຸນຈົ່ງຄຸເຂົ່າລົງກັບພື້ນດິນ, ແລະຂໍໃຫ້ຜອບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຈົ່ງມາປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງຫົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ'. ພ້ອມກັບຄວາມດຳຣິຂອງພຣະຣາຊາ ສະເຫວດຕະສັດກໍເອນອຽງໄປ, ຊ້າງກໍຄຸເຂົ່າລົງກັບພື້ນດິນ, ແລະຜອບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດກໍມາປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງຫົວຂອງພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງມີພຣະວໍຣະກາຍປະດຸດດັ່ງຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳອຳມະຣິດ ຊົງປະກອບດ້ວຍຄວາມປີຕິປາໂມດຢ່າງຍິ່ງແລ້ວ ທູນຖາມວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດແນວໃດກັບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນີ້?' ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະພອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ຂໍຈົ່ງວາງໄວ້ເທິງກະພອງຊ້າງກ່ອນເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຊົງວາງຜອບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ເທິງກະພອງຊ້າງ. ຊ້າງມຸງຄຸນມີຄວາມຍິນດີແລ້ວ ກໍບັນລືໂກນຈະນາດ, ມະຫາເມກຕັ້ງເຄົ້າຂຶ້ນແລ້ວ ຕົກລົງມາເປັນຝົນໂບກຂະຣະພັດ ຈົນນ້ຳນອງເຕັມພື້ນທີ່ ແລະເກີດແຜ່ນດິນໄຫວຄັ້ງໃຫຍ່ ເພື່ອສະແດງວ່າ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າຈະປະດິດສະຖານຢູ່ແມ່ນແຕ່ໃນປັດຈັນຕະຊົນນະບົດ.

อถ โส หตฺถินาโค อเนก ตาลาวจรปริวุโต อติวิย อุฬาเรน ปูชาสกฺกาเรน สกฺกริยมาโน ปจฺฉิมทิสาภิมุโข หุตฺวา อปสกฺกนฺโต ยาว นครสฺส ปุรตฺถิม ทฺวารํ ตาว คนฺตฺวา ปุรตฺถิเมน ทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา สกลนคเร อุฬาราย ปูชาย กยิรามานาย ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ถูปารามสฺส ปจฺฉิมทิสาภาเค ปเภชวตฺถุ นาม กิร อตฺถิ ตตฺถ คนฺตฺวา ปุน ถูปารามาภิมุโข เอว ปฏินิวตฺติ. โส จ ปุริมกานํ ติณฺณํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ ธมฺมกรกํ กายพณฺธนํ อุทกสาฏีกํ ปติฏฺฐาเปตฺวา กตเจติยฏฺฐานํ โหตี. ตเทตํ วินฏฺเฐสุปิ เจติเยสุ เทวตานุภาเวน กณฺฏก สมากิณฺณสาขาหิ นานาคจฺเฉหิ ปริวุตํ ติฏฺฐติ. มา นํ โกจิ อุจฺจิฏฺฐา สุวิมล กจวเรหิ สนฺทุเสสีติ.

ລຳດັບນັ້ນ ຊ້າງມຸງຄຸນນັ້ນອັນແວດລ້ອມດ້ວຍນັກດົນຕີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອັນມະຫາຊົນບູຊາສັກກາຣະຢ່າງມະໂຫລານ ໄດ້ຫັນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ ແລ້ວຖອຍຫຼັງເດີນທາງໄປຈົນເຖິງປະຕູທິດຕາເວັນອອກຂອງພຣະນະຄອນ, ເຂົ້າສູ່ພຣະນະຄອນທາງປະຕູທິດຕາເວັນອອກ, ເມື່ອມະຫາຊົນທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານທົ່ວທັງພຣະນະຄອນແລ້ວ ກໍອອກທາງປະຕູທິດໃຕ້ ໄປຍັງສະຖານທີ່ຊື່ວ່າ ພະເພຊະວັດຖຸ ອັນຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງຖູປາຣາມ, ເມື່ອໄປເຖິງທີ່ນັ້ນແລ້ວ ກໍຫັນໜ້າກັບຄືນມາທາງຖູປາຣາມອີກ. ສະຖານທີ່ນັ້ນ ເປັນສະຖານທີ່ທີ່ເຄີຍສະຖາປະນາພຣະເຈດີບັນຈຸທຳມະກະຣົກ, ກາຍະພັນ ແລະອຸທະກະສາຕິກະ ຂອງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າທັງສາມພຣະອົງໃນອະດີດ. ສະຖານທີ່ນັ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະເຈດີທັງຫຼາຍຈະສະຫຼາຍໄປແລ້ວ ກໍຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍເທວານຸພາບ ອັນແວດລ້ອມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ມີໜາມ ແລະພຸ່ມໄມ້ຕ່າງໆ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ໃຜໆ ນຳເອົາສິ່ງເປິເປື້ອນ ຫຼືຂີ້ເຫຍື້ອມາເຮັດໃຫ້ສະຖານທີ່ອັນສະອາດບໍລິສຸດນັ້ນເສຍຫາຍ.

อถ ตสฺส หตฺถิโน ปุรโต คนฺตฺวา ราชปุริสา สพฺพ คจฺเฉ ฉิณฺทิตฺวา ภูมึ โสเธตฺวา ตํ หตฺถตลสทิสํ อกํสุ. หตฺถินาโค คนฺตฺวา ตํ ฐานํ ปุรโต กตฺวา ตสฺส ปจฺฉิมทิสาภาเค โพธิรุกฺขฏฺฐเน อฏฺฐาสิ. อถสฺส มตฺถกโต ธาตุํ โอโรเปตุํ อารภึสุ นาโค โอโรเปตุํ น เทติ. เถรํ ปุจฺฉิ, กสฺมา ภนฺเต นาโค ธาตุํ โอโรเปตุํ น เทตีติ

ລຳດັບນັ້ນ ພວກຣາຊະບຸຣຸດໄດ້ເດີນທາງໄປທາງໜ້າຊ້າງນັ້ນ ແລ້ວຖາກຖາງພຸ່ມໄມ້ທັງປວງ ທຳຄວາມສະອາດພື້ນດິນ ໃຫ້ຮາບພຽງສະເໝີກັນປະດຸດຝາມື. ຊ້າງມຸງຄຸນໄດ້ເດີນທາງໄປ ໂດຍໃຫ້ສະຖານທີ່ນັ້ນຢູ່ທາງໜ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງສະຖານທີ່ນັ້ນ ເຊິ່ງເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພ. ລຳດັບນັ້ນ ພວກເຂົາເລີ່ມຈະອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດລົງຈາກຫົວຊ້າງ ແຕ່ຊ້າງບໍ່ຍອມໃຫ້ອັນເຊີນລົງ. ພຣະຣາຊາຈຶ່ງທູນຖາມພຣະເຖຣະວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ເພາະເຫດໃດຊ້າງຈຶ່ງບໍ່ຍອມໃຫ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດລົງ?'

อารุฬฺหํ มหาราช โอโรเปตุํ น วฏฺฏติติ. ตสฺมิญฺจ กาเล อภยวาปิยา อุทกํ ชินฺนํ โหติ สมนฺตา ภูมิ ผลิตา สุอุทฺธรา มตฺติกปิณฺฑา. ตโต มหาชโน สีฆสีฆํ มตฺติกํ อาหริตฺวา หตฺถกุมฺภปฺปมาณํ วตฺถุมกาสิ. ตาวเทว ถูปกรณตฺถํ อิฏฺฐิกา กาตุํ อารภึสุ. ยาว อิฏฺฐิกา ปรินิฏฺฐนฺติ ตาว หตฺถินาโค กติปาหํ ทิวา โพธิรุกฺขฏฺฐาเน หตฺถิสาลายํ ติฏฺฐติ. รตฺติยํ ถูปปติฏฺฐาน ภูมิยํ ปริยายติ.

ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະພອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອັນຂຶ້ນສູ່ທີ່ສູງແລ້ວ ບໍ່ຄວນຈະອັນເຊີນລົງສູ່ທີ່ຕ່ຳ'. ໃນສະໄໝນັ້ນ ນ້ຳໃນອ່າງເກັບນ້ຳອະພະຍະວາປີແຫ້ງຂອດ ພື້ນດິນໂດຍຮອບແຕກລະແຫງ ເຮັດໃຫ້ຂຸດເອົາກ້ອນດິນໜຽວໄດ້ງ່າຍ. ລຳດັບນັ້ນ ມະຫາຊົນຈຶ່ງຟ້າວຂົນເອົາດິນໜຽວມາຢ່າງຮີບດ່ວນ ແລ້ວເຮັດເປັນຖານສູງເທົ່າກັບຂະໜາດກະພອງຊ້າງ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ພວກເຂົາກໍເລີ່ມເຮັດອິດເພື່ອສ້າງພຣະສະຖູບ. ຕະຫຼອດເວລາທີ່ອິດຍັງບໍ່ທັນແລ້ວເສັດ ຊ້າງມຸງຄຸນກໍຢືນຢູ່ໃນໂຮງຊ້າງ ໃກ້ກັບສະຖານທີ່ຕັ້ງຂອງຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພໃນເວລາກາງເວັນເປັນເວລາຫຼາຍວັນ, ສ່ວນເວລາກາງຄືນ ກໍເດີນວຽນຮອບສະຖານທີ່ສະຖາປະນາພຣະສະຖູບ.

อถ วตฺถุํ วินาเปตฺวา ราชา เถรํ ปุจฺฉิ, กีทิโส ภนฺเต ถูโป กาตพฺโพติ. วีหิราสิ สทิโส มหาราชาติ, สาธุ ภนฺเตติ ราชา ชงฺฆปฺปมาณํ ถูปํ จินาเปตฺวา ธาตุโอโรปนตฺถาย มหาสกฺการํ กาเรสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ຕົກແຕ່ງສະຖານທີ່ແລ້ວ ທູນຖາມພຣະເຖຣະວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ຄວນຈະສ້າງພຣະສະຖູບໃຫ້ມີລັກສະນະແນວໃດ?' ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະພອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ຄວນສ້າງໃຫ້ມີລັກສະນະຄືກັບກອງເຂົ້າເປືອກ'. ພຣະຣາຊາຊົງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ ພຣະຄຸນເຈົ້າ' ແລ້ວ ຊົງໃຫ້ກໍ່ພຣະສະຖູບສູງພຽງແຂ້ງ ແລ້ວຊົງໃຫ້ຈັດການບູຊາສັກກາຣະຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ເພື່ອອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດລົງ.

ตโต สกลนาครา จ ชานปทา จ ธาตุมฺห ทสฺสนตฺถํ สนฺติปตึสุ สนฺนิปติเต จ ตสฺมึ มหาชเน ทสพลสฺส ธาตุ หตฺถิกุมฺภโต สตฺตตาลปฺปมานํ เวหาสมพฺภุคฺคนฺตฺวา ยมกปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ. เตหิ เตหิ ธาตุปฺปเทเสหิ ฉพฺพณฺณรํสิโย อุทกธรา จ อคฺคิกฺขณฺธา จ ปวตฺตนฺติ. สาวตฺถิยํ คณฺฑมฺพมูเล ภควตา ทสฺสิต ปาฏิหาริย สทิสํ เอว ปาฏิหาริยํ อโหสิ. ตญฺจ โข เนว เถรานุภาเวนน เทวตานุภาเวน, อปิ จ โข พุทฺธานํเยว อานุภาเวน ภควา กิร ธรมาโนว อธิฏฺฐาสิ - ตมฺพปณฺณิทีเป อนุราธปุรสฺส ทกฺขิณทิสาภาเค ปุริมกานํ ติณฺณํ พุทฺธานํ เจติยฏฺฐาเน มม ทกฺขิณกฺขกธาตุ ปติฏฺฐาน ทิวเส ยมกปาฏิหาริยํ โหตูติ.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາວເມືອງ ແລະຊາວຊົນນະບົດທັງປວງ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນເພື່ອຊົມພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ. ເມື່ອມະຫາຊົນມາປະຊຸມກັນແລ້ວ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະທົດສະພົນ ກໍເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາຈາກກະພອງຊ້າງ ສູງປະມານ 7 ຊົ່ວຕົ້ນຕານ ແລ້ວສະແດງຍົມມົກກະປະຕິຫານ. ສັບພັນນະຣັງສີ, ສາຍນ້ຳ ແລະກອງໄຟ ໄດ້ພຸ່ງອອກມາຈາກສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ. ປະຕິຫານນັ້ນ ເປັນເໝືອນກັບປະຕິຫານທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວ ທີ່ໂຄນຕົ້ນມ່ວງຄທາມພະ ໃນເມືອງສາວັດຖີ. ກໍປະຕິຫານນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະເຖຣະ ແລະບໍ່ແມ່ນດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາ, ແຕ່ທັງນີ້ ເປັນດ້ວຍພຸດທານຸພາບນັ້ນເອງ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ໄດ້ຊົງອະທິສຖານໄວ້ວ່າ 'ໃນວັນປະດິດສະຖານພຣະຣາກຂວັນເບື້ອງຂວາຂອງເຮົາ ໃນສະຖານທີ່ຕັ້ງພຣະເຈດີຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງສາມພຣະອົງໃນອະດີດ ທາງທິດໃຕ້ຂອງເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ໃນເກາະຕຳພະປັນນິ, ຂໍໃຫ້ຍົມມົກກະປະຕິຫານຈົ່ງບັງເກີດມີເຖີດ' ດັ່ງນີ້.

เอวํ อจินฺติยา พุทฺธา-พุทฺธธมฺมา อจินฺติยา,อจินฺติเยสุ ปสนฺนานํ-วิปาโก โหติ อจินฺติโยติ;

ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍເປັນອະຈິນໄຕຢ່າງນີ້, ພຣະທັມຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າກໍເປັນອະຈິນໄຕ, ວິບາກ (ຜົນ) ຂອງຜູ້ເຫຼື້ອມໃສໃນສິ່ງອັນເປັນອະຈິນໄຕ ກໍເປັນອະຈິນໄຕ ດັ່ງນີ້.

ธาตุสรีรโต นิกฺขนฺต อุทกผุสิเตหิ สกเลหิ ตมฺพปณฺณิทีปตเล น โกจิ อผุฏฺโฐกาโส นาม อโหสิ. เอวมสฺส ตํ ธาตุ สรีรํ อุทกผุสิเตหิ ตมฺพปณฺณิตฺถลสฺส ปริทาหํ วูปสเมตฺวา มหาชนสฺส ปาฏิหาริยํ ทสฺเสตฺวา โอตริตฺวา รญฺโญ มตฺถเก ปติฏฺฐาสิ ราชา สผลํ มนุสฺสตฺตปฏิลาภํ มญฺญมาโน มหนฺตํ สกฺการํ กตฺวา ธาตุํ ปติฏฺฐาเปสิ. สห ธาตุปติฏฺฐาเนน มหาภูมิจาโล อโหสิ นิฏฺฐิเต ปน ถูเป ราชา จ ราชา ภาติกา จ เทวิโย จ เท-นาค-ยกฺขานํ วิมฺภยกรํ ปจฺเจกํ ถูปมกํสุ.

ດ້ວຍລະອອງນ້ຳທີ່ພຸ່ງອອກມາຈາກພຣະສະຣີຣະທາດນັ້ນ ບໍ່ມີສະຖານທີ່ໃດໆ ໃນທົ່ວຜືນແຜ່ນດິນເກາະຕຳພະປັນນິທີ່ຈະບໍ່ຖືກຕ້ອງລະອອງນ້ຳນັ້ນເລີຍ. ພຣະສະຣີຣະທາດນັ້ນ ໄດ້ດັບຄວາມຮ້ອນຮົນຂອງແຜ່ນດິນຕຳພະປັນນິດ້ວຍລະອອງນ້ຳຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ເມື່ອສະແດງປະຕິຫານແກ່ມະຫາຊົນແລ້ວ ກໍສະເດັດລົງມາປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງຫົວຂອງພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງດຳຣິວ່າ ການໄດ້ອັດຕະພາບເປັນມະນຸດຂອງພຣະອົງມີຜົນສຳເລັດແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງທຳການບູຊາສັກກາຣະຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ແລ້ວຊົງປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້. ພ້ອມກັບການປະດິດສະຖານພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ກໍເກີດແຜ່ນດິນໄຫວຄັ້ງໃຫຍ່. ເມື່ອພຣະສະຖູບສ້າງສຳເລັດແລ້ວ ພຣະຣາຊາ, ພຣະອະນຸຊາຂອງພຣະຣາຊາ, ພຣະມະເຫສີ ແລະເຫຼົ່າເທວະດາ, ນາກ, ຍັກ ກໍໄດ້ສ້າງພຣະສະຖູບສະເພາະຕົນໆ ອັນເປັນທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ.

เอวํ ชิโน ธาตุสรีรเกนคโตปิ สนฺตึ ชนตาหิตญฺจ,สุขญฺจ ธมฺมา พหุธา กเรยฺยฐิโต หิ นาโถนุกรํ กเรยฺย;

ພຣະຊິນະເຈົ້າ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານສູ່ຄວາມສະຫງົບແລ້ວ ກໍຍັງຊົງເກື້ອກູນແກ່ມະຫາຊົນ, ຊົງກະທຳຄວາມສຸກ ແລະພຣະທັມໃຫ້ບັງເກີດມີໂດຍປະການຕ່າງໆ ດ້ວຍພຣະສະຣີຣະທາດ, ພຣະອົງຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງ ເມື່ອຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ກໍຊົງກະທຳການເກື້ອກູນຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ.

สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส ถูปาราม กถา,

ເລື່ອງຖູປາຣາມ ໃນຄຳພີຖູປະວົງ ອັນແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຂອງສາທຸຊົນ ຈົບລົງພຽງເທົ່ານີ້.

๑๓. นิฏฺฐิตาย ปน ธาตุปูชาย ปติฏฺฐิเต ธาตุวเร มหิณฺทตฺเถโร มหาเมฆวนุยฺยานเมว คนฺตฺวาวาสํ กปฺเปสิ. ตสฺมึ โข ปน สมเย อนุลาเทวี ปพฺพชิตุกามา หุตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ. ราชา ตสฺสา วจนํ สุตฺวา เถรํ เอตทโวจ? ภนฺเต อนุลาเทวี ปพฺพชิตุกามา, ปพฺพาเชถ นนฺต น มหาราช อมฺหากํ มาตุคามํ ปพฺพาเชตุํ กปฺปติ. ปาฏลิปุตฺเต ปน มยฺหํ ภคินิ สงฺฆมิตฺตา เถรี นาม อตฺถิ, ตํ ปกฺโกสาเปหิ มหาราช, อิมสฺมิญฺจ ทีเป ปุริมกานญฺจ ติณฺณํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ โพธิ ปติฏฺฐํสิ อมฺหากมฺปิ ภควโต สรส รํสิชาล วิสฺสชฺชนเกน โพธินา ปติฏฺฐาตพฺพํ, ตสฺมา สาสนํ ปหิเณยฺยสิ ยถา สงฺฆมิตฺตา โพธึ คเหตฺวา อาคจฺเฉยฺยาติ.

໑໓. ເມື່ອການບູຊາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສຳເລັດລົງແລ້ວ ແລະພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອັນປະເສີດໄດ້ປະດິດສະຖານແລ້ວ, ພຣະມະຫິນທະເຖຣະກໍໄດ້ໄປຍັງພຣະຣາຊະອຸທິຍານມະຫາເມຄະວັນນັ້ນເອງ ແລ້ວຢູ່ຈຳພັນສາ. ກໍໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະນາງອະນຸລາເທວີ ປາຖະໜາຈະບວດ ຈຶ່ງກາບທູນພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳຂອງພຣະນາງແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັດກັບພຣະເຖຣະວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນາງອະນຸລາເທວີປາຖະໜາຈະບວດ, ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ພຣະນາງບວດເຖີດ'. ພຣະເຖຣະຖວາຍພຣະພອນວ່າ 'ມະຫາຣາດ ບໍ່ຄວນທີ່ພວກອາຕະມາພາບຈະບວດໃຫ້ແກ່ມາຕຸຄາມ. ແຕ່ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ມີພຣະພິຄິນີຂອງອາຕະມາພາບ ຊື່ວ່າ ພຣະສັງຄະມິດຕາເຖຣີ ຢູ່, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສົ່ງຄົນໄປອັງເຊີນພຣະນາງມາເຖີດ ມະຫາຣາດ, ແລະໃນເກາະນີ້ ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພຂອງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າທັງສາມພຣະອົງໃນອະດີດ ກໍເຄີຍປະດິດສະຖານແລ້ວ, ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກ ເຮົາ ອັນເປັ່ງຊັບພັນນະຣັງສີ ກໍຄວນຈະປະດິດສະຖານຢູ່ເໝືອນກັນ, ເພາະສະນັ້ນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສົ່ງສານໄປ ເພື່ອໃຫ້ພຣະນາງສັງຄະມິດຕາອັນເຊີນຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພມາເຖີດ'.

ราชา เถรสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อมจฺเจหิ สทฺธึ มนฺเตนฺโต อริฏฺฐํ นาม อตฺตโน ภาคิเนยฺยํ อาห สกฺขิสฺสสิ ตฺวํ ตาต ปาฏลีปุตฺตํ คนฺตฺวา มหาโพธินา สทฺธึ อยฺยํ สงฺฆมิตฺตตฺเถรึ อาเนตุนฺติ สกฺขิสฺสามิ เทว สเจ เม ปพฺพชฺชํ อนุชานิสฺสสีติ.

ພຣະຣາຊາຊົງຮັບຄຳຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ຊົງປຶກສາກັບເຫຼົ່າອຳມາດ ແລ້ວຕຣັດກັບອະຣິດຖະ ຜູ້ເປັນພຣະພາກິໄນຂອງພຣະອົງວ່າ 'ພໍ່ ເຈົ້າຈະສາມາດໄປຍັງເມືອງປາຕະລີບຸດ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພ ພ້ອມທັງອັງເຊີນພຣະແມ່ເຈົ້າສັງຄະມິດຕາເຖຣີມາໄດ້ບໍ?' ອະຣິດຖະທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຜູ້ເປັນສົມມຸດຕິເທບ ຂ້າພະເຈົ້າສາມາດໄປໄດ້ ຫາກພຣະອົງຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າບວດ'.

คจฺฉ ตาต เถรึ อาเนตฺวา ปพฺพชฺชาหีติ. โส รญฺโญ จ เถริสฺส จ สาสนํ คเหตฺวา เถรสฺส อธิฏฺฐานวเสน เอกทิวเส น ชมฺพุโกลปฏฺฏนํ คนฺตฺวา นาวํ อภิรูหิตฺว สมุทฺทํ อติกฺกมิตฺวา ปาฏลีปุตฺตํ คนฺตฺวา รญฺโญ สาสนํ อาจิกฺขิ-ปุตฺโต เต เทว มหิณฺทเถโร เอวมาห. สหายสฺส กิร เต เทวานมฺปิยติสฺสสฺส ภาตุชายา อนุลาเทวี นาม ปพฺพชิตุกามา, ตํ ปพฺพาเชตุํ อยฺยํ สงฺฆมิตฺตตฺเถรึ ปหิเณยฺยาถ, อยฺยาย เอว จ สทฺธึ มหาโพธินฺติ.

“ຈົ່ງໄປເຖີດ ລູກເອີຍ ຈົ່ງໄປນຳພະເຖຣີມາ ແລ້ວບວດເຖີດ”. ເພິ່ນຮັບເອົາຂ່າວສານຂອງພຣະຣາຊາ ແລະ ພຣະເຖຣະແລ້ວ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການອະທິສຖານຂອງພຣະເຖຣະ ຈຶ່ງເດີນທາງໄປເຖິງທ່າເຮືອຊຳພູໂກລະພັດຕະນະພາຍໃນວັນດຽວ ຂຶ້ນເຮືອຂ້າມມະຫາສະໝຸດ ໄປເຖິງເມືອງປາຕະລີບຸດ ແລ້ວຂາບທູນຂ່າວສານແກ່ພຣະຣາຊາວ່າ: “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງ ຄືພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ໄດ້ຕຳຣັດໄວ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະນາງອະນຸລາເທວີ ຜູ້ເປັນພຣະຊາຍາຂອງພຣະອະນຸຊາຂອງພຣະສະຫາຍຂອງພຣະອົງ ຄືພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ປາຖະໜາຈະບວດ, ເພື່ອຈະໃຫ້ພຣະນາງບວດ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສົ່ງພຣະສັງຄະມິດຕາເຖຣີຜູ້ເປັນເຈົ້າໄປ ແລະ ຂໍຈົ່ງສົ່ງໜໍ່ພຣະສີມະຫາໂພທິໄປພ້ອມກັບພຣະເຖຣີຜູ້ເປັນເຈົ້ານັ້ນດ້ວຍ”.

เถรสฺส สาสนํ อาโรเจตฺวา สงฺฆมิตฺตตฺเถรึ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาห. อยฺเย ตุมฺหากํ ภาตา มหิณฺทตฺเถโร มํ ตุมฺหากํ สนฺติกํ เปเสสิ เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ ภาตุชายา อนุลาเทวี นาม ปญฺจหิ กญฺญาสเตหิ ปญฺจหิ จ อนฺเตปุริสา สเตหิ สทฺธึ ปพฺพชิตุกามาติ, ตํ กิร อาคนฺตฺวา ปพฺพาเชถาติ.

ເມື່ອໄດ້ຂາບທູນຂ່າວສານຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະສັງຄະມິດຕາເຖຣີ ແລ້ວຂາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະແມ່ເຈົ້າ ພຣະມະຫິນທະເຖຣະຜູ້ເປັນພຣະພີ່ຊາຍຂອງພຣະອົງ ໄດ້ສົ່ງຂ້າພະເຈົ້າມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະອົງ ດ້ວຍຂ່າວສານວ່າ ພຣະນາງອະນຸລາເທວີ ພຣະຊາຍາຂອງພຣະອະນຸຊາຂອງພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ພ້ອມດ້ວຍຍິງບໍລິວານຫ້າຮ້ອຍຄົນ ແລະ ນາງສະໜົມໃນຫ້າຮ້ອຍຄົນ ປາຖະໜາຈະບວດ, ຂໍພຣະແມ່ເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດໄປເພື່ອບວດໃຫ້ແກ່ພຣະນາງດ້ວຍເຖີດ”.

สา ตาว เทว ตุริต ตุริตา คนฺตฺวา รญฺญา ตฺैมตฺถํ อาโรเจตฺวา คจฺฉามหํ มหาราช ตมฺพปณฺณิทีปนฺติ อาห.

ພຣະເຖຣີຮີບຮ້ອນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລ້ວຂາບທູນເນື້ອຄວາມນັ້ນໃຫ້ຊົງຊາບວ່າ: “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປສູ່ເກາະຕຳພະປັນນິ”.

เตน หิ อมฺม มหาโพธึ คเหตฺวา คจฺฉาหีติ วตฺวา ปาฏลีปุตฺตโต ยาว มหาโพธิ ตาว มคฺคํ ปฏิชคฺคาเปตฺวา สตฺตโยชนายามย ติโยชน วิตฺถตาย มหติยา เสนาย ปาฏลิปุตฺตโต นิกฺขมิตฺวา อริยสงฺฆํ อาทาย มหาโพธิสมีปํ อคมาสิ.

ພຣະຣາຊາຕຳຣັດວ່າ: “ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ລູກເອີຍ ຈົ່ງອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິໄປເຖີດ” ແລ້ວ ຊົງໂປດໃຫ້ແຜ้ວຖາງຫົນທາງຕັ້ງແຕ່ເມືອງປາຕະລີບຸດໄປຈົນຮອດຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ ແລ້ວສະເດັດອອກຈາກເມືອງປາຕະລີບຸດ ພ້ອມດ້ວຍກອງທັບໃຫຍ່ ທີ່ມີຄວາມຍາວເຈັດໂຍດ ກວ້າງສາມໂຍດ ຊົງພາພຣະອະລິຍະສົງຄ໌ສະເດັດໄປສູ່ສຳນັກຂອງຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ.

เสนาย สมุสฺสิต ธชปตากํ นานารตน วิจิตฺตํ อเนกาลงฺการ ปติมณฺฑิตํ นานาวิธ กุสุม สมากิณฺณํ อเนก ตุริย สํฆฺรฏฺฐํ มหาโพธึ ปริกฺขิปิ ตโต ราชา ปุปฺผ-คณฺธ-มาลาทีหิ ปูเชตฺวา ติกฺขตฺตุํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อฏฺฐสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา อุฏฺฐาย อญฺชลิมฺปคฺคยฺห ฐตฺวา สจฺจวจนกิริยาย โพธึ คณฺหิตุกาโม รตนปีฐํ อารุยฺห ตุลิกํ คเหตฺวา มโนสิลาย เลขํ กตฺวา ยทิ มหาโพธินา ลงฺกาทีเป ปติฏฺฐาตพฺพํ, ยทิ จาหํ พุทฺธสาสเน นิพฺเพมติโก ภเวยฺยํ, มหาโพธิ สยเมว อิมสฺมึ สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐหตูติ สจฺจกิริยมกาสิ สห สจฺจกิริยาย โพธิสาขา มโนสิลาย ปริจฺฉินฺนฏฺฐาเนหิ ฉิณฺทิตฺวา คณฺธ กลล ปูรสฺส สุวณฺณกฏาหสฺส อุปริ อฏฺฐาสิ.

ກອງທັບທີ່ຍົກທຸງທິວຂຶ້ນສະພັດ ວິຈິດດ້ວຍຣັດຕະນະຕ່າງໆ ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຫຼາກຫຼາຍ ສະພຣັ່ງພ້ອມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະ ບັນເລງດົນຕີປະໂຄມຕ່າງໆ ໄດ້ເຂົ້າໂອບລ້ອມຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິໄວ້. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ແລະ ພວງມາໄລເປັນຕົ້ນ ຊົງເຮັດປະທັກສິນສາມຮອບ ຊົງຂາບໄຫວ້ໃນແປດສະຖານທີ່ ແລ້ວຊົງຢືນປະນົມມື ຊົງປາຖະໜາຈະອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິດ້ວຍການເຮັດສັດຈະກິຣິຍາ ຈຶ່ງສະເດັດຂຶ້ນສູ່ຕັ່ງແກ້ວ ຊົງຈັບພູ່ກັນຂີດເສັ້ນດ້ວຍຫີນສີລາແດງ (ມະໂນສิລາ) ແລ້ວຊົງເຮັດສັດຈະກິຣິຍາວ່າ: “ຫາກພຣະສີມະຫາໂພທິຈະໄປປະດິດສະຖານໃນເກາະສີລັງກາ ແລະ ຫາກຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມສົງໄສໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ ຂໍໃຫ້ພຣະສີມະຫາໂພທິຈົ່ງສະເດັດລົງປະດິດສະຖານໃນອ່າງຄຳນີ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງເຖີດ”. ພ້ອມກັບການເຮັດສັດຈະກິຣິຍານັ້ນ ກິ່ງພຣະສີມະຫາໂພທິໄດ້ຂາດອອກຈາກບ່ອນທີ່ຂີດດ້ວຍຫີນສີລາແດງ ແລ້ວສະເດັດລົງມາປະດິດສະຖານຢູ່ເໜືອອ່າງຄຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຕົມຂອງຫອມ.

ตโต ราชา มหาโพธึ โพธิมณฺฑโต มหนฺเตน สกฺกาเรน ปาฏลีปุตฺตํ อาเนตฺวา สพฺพปริหารานิ ทตฺวา มหาโพธึ คงฺคาย นาวํ อาโรเปตฺวา สยมฺปิ นครโต นิกฺขมิตฺวา วิญฺฌาฏวึ สมติกฺกมฺม อนุปุพฺเพน สตฺตทิวเสหิ ตามลิตฺตึ อนุปฺปตฺโต อนฺตรมคฺเค เทว-นาค-มนุสฺสา อุฬารํ มหาโพธิ ปูชมกํสุ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິຈາກໂພທິມົນທົນສູ່ເມືອງປາຕະລີບຸດດ້ວຍການສັກກາລະບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ຊົງຖວາຍການອະພິບານຮັກສາທຸກປະການ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິຂຶ້ນສູ່ເຮືອໃນແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງເອງກໍສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ຂ້າມປ່າວິນທະຍາ ໂດຍລຳດັບ ຈົນຮອດທ່າເຮືອຕາມະລິດຕິພາຍໃນເຈັດວັນ ໃນລະຫວ່າງທາງ ເຫຼົ່າເທວະດາ ພະຍານາກ ແລະ ມະນຸດ ທັງຫຼາຍ ຕ່າງກໍໄດ້ເຮັດການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ຕໍ່ພຣະສີມະຫາໂພທິ.

ราชาปิ สมุทฺทตีเร สตฺตทิวสานิ มหาโพธึ ฐเปตฺวา มหนฺตํ สกฺการํ กตฺวา โพธิมฺปิ สํงฺฆมิตฺตตฺเถริมฺปิ สปริวารํ นาวํ อาโรเปตฺวา คจฺฉติ วตเร ทสพลสฺส สรส รํสิชาลา มุญฺจมาโน มหาโพธิ รุกฺโขติ กณฺทิตฺวา อญฺชลิมฺปคฺคเหตฺวา อสฺสูนิ ปวตฺตยมาโน อฏฺฐาสิ สาปิ โข มหาโพธิ สมรูฬฺหนาวา ปสฺสโต ปสฺสโต มหาราชสฺส มหาสมุทฺทตลํ ปกฺขณฺทิ มหาสมุทฺเทปิ สมนฺตา โยชนํ วีจิ วูปสนฺตา ปญฺจวณฺณานิ ปทุมานิ ปุปฺผิตานิ อนฺตลิกฺเข ทิพฺพตุริยานิ วชฺชึสุ อากาเส ชล ถล สนฺนิสฺสิตาหิ เทวตาหิ ปวตฺติตา อติวิย อุฬาร ปูชา อโหสิ. เอวํ มหติยา ปูชาย สา นาวา ชมฺพุโกลปฏฺฏนํ ปาวิสิ.

ພຣະຣາຊາກໍຊົງປະດິດສະຖານພຣະສີມະຫາໂພທິໄວ້ທີ່ແຄມຝັ່ງມະຫາສະໝຸດເປັນເວລາເຈັດວັນ ຊົງເຮັດການສັກກາລະບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ແລ້ວອັນເຊີນທັງພຣະສີມະຫາໂພທິ ແລະ ພຣະສັງຄະມິດຕາເຖຣີພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານຂຶ້ນສູ່ເຮືອ ແລ້ວຊົງຢືນກັນແສງ ປະນົມມື ນ້ຳພຣະເນດໄຫຼອາບແກ້ມ ຕຳຣັດວ່າ: “ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ ຜູ້ເປັ່ງລັງສີອັນມີຊີວິດຊີວາຂອງພຣະທົດສະພົນ ຈະສະເດັດໄປແລ້ວໜໍ”. ຝ່າຍພຣະສີມະຫາໂພທິທີ່ປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງເຮືອ ກໍໄດ້ແລ່ນອອກສູ່ທ້ອງມະຫາສະໝຸດ ໃນຂະນະທີ່ມະຫາຣາດຊົງຈ້ອງເບິ່ງຢູ່. ໃນມະຫາສະໝຸດ ຄື້ນລົມໄດ້ສະຫງົບລົງໂດຍຮອບໜຶ່ງໂຍດ ດອກບົວຫ້າສີເບັ່ງບານສະພຣັ່ງ ດົນຕີສະຫວັນດັງກ້ອງກັງວານໃນອາກາດ ເຫຼົ່າເທວະດາຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນອາກາດ, ນ້ຳ ແລະ ບົກ ຕ່າງກໍໄດ້ເຮັດການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ມະໂຫລານ. ດ້ວຍການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງນີ້ ເຮືອນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ແລ່ນເຂົ້າສູ່ທ່າເຮືອຊຳພູໂກລະພັດຕະນະ.

เทวานมฺปิยติสฺส มหาราชาปิ อุตฺตรทฺวารโต ปฏฺฐาย ยาว ชมฺพุโกลปฏฺฏนา มคฺคํ โสธาเปตฺวา อลงฺการาเปตฺวา นครโต นิกฺขมน ทิวเส อุตฺตรทฺวาร สมีเป สทฺทสาลาวตฺถุสฺมึ ฐิโต ตาย วิภูติยา มหาสมุทฺเท อาคจฺฉนฺตํเยว มหาโพธึ เถรสฺสานุภาเวน ทิสฺวา ตุฏฺฐมานโส นิกฺขมิตฺวา สพฺพํ มคฺคํ ปญฺจวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ โอกิรนฺโต อนฺตรนฺตรา ปุปฺผอคฺฆิยานิ ฐเปนฺโต เอกาเหเนว ชมฺพุโกลปฏฺฏนํ คนฺตฺวา สพฺพตาลาวจร ปริวุโต ปุปฺผ ธูปคณฺธาทีหิ ปูชยมาโน คลปฺปมํนํ อุทกํ โอรุยฺห อาคโต วต เรทสพลสฺส สรส รํสิชาลํ วิสฺสชฺชนโก โพธิรุกฺโขติ ปสนฺนจิตฺโต มหาโพธึ อุกฺขิปิตฺวา อุตฺตมงฺเค สิรสฺมึ ปติฏฺฐเปตฺวา มหาโพธึ ปริวาเรตฺวา อาคเตหิ โสฬสหิ ชาติสมฺปนฺนกุเลหิ สทฺธึ สมุทฺทโต ปจฺจุตฺตริตฺวา สมุทฺทตีเร โพธึ ฐเปตฺวา ตีณิ ทิวสานิ สกล ตมฺพปณฺณิ รชฺเชน ปูเชสิ.

ຝ່າຍພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະມະຫາຣາດ ກໍຊົງໂປດໃຫ້ແຜ້ວຖາງ ແລະ ປະດັບປະດາຫົນທາງຕັ້ງແຕ່ປະຕູທິດເໜືອໄປຈົນຮອດທ່າເຮືອຊຳພູໂກລະພັດຕະນະ ໃນວັນສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ຊົງປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສະຖານທີ່ສັດທາສາລາ ໃກ້ປະຕູທິດເໜືອ ຊົງທອດພຣະເນດເຫັນພຣະສີມະຫາໂພທິທີ່ກຳລັງສະເດັດມາໃນມະຫາສະໝຸດດ້ວຍຄວາມສະຫງ່າງາມນັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະເຖຣະ ກໍມີພຣະໄທຍິນດີ ຈຶ່ງສະເດັດອອກໄປ ຊົງໂປຍດອກໄມ້ຫ້າສີຕະຫຼອດຫົນທາງ ຊົງຕັ້ງເຄື່ອງບູຊາດອກໄມ້ໄວ້ໃນລະຫວ່າງທາງ ເສດັດເຖິງທ່າເຮືອຊຳພູໂກລະພັດຕະນະພາຍໃນວັນດຽວ ແວດລ້ອມດ້ວຍນັກດົນຕີທຸກປະເພດ ຊົງບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ ທູບ ແລະ ຂອງຫອມເປັນຕົ້ນ ແລ້ວສະເດັດລົງໄປໃນນ້ຳເລິກພຽງຄໍ ມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສ ຕຳຣັດວ່າ: “ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ ຜູ້ເປັ່ງລັງສີອັນມີຊີວິດຊີວາຂອງພຣະທົດສະພົນ ໄດ້ສະເດັດມາຮອດແລ້ວໜໍ” ແລ້ວຊົງອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິຂຶ້ນທູນໄວ້ເໜືອພຣະສຽນ ພ້ອມດ້ວຍຕະກູນຜູ້ມີຊາດຕະກູນສູງສິບຫົກຕະກູນທີ່ແວດລ້ອມພຣະສີມະຫາໂພທິມາ ສະເດັດຂຶ້ນຈາກມະຫາສະໝຸດ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິປະດິດສະຖານໄວ້ທີ່ແຄມຝັ່ງມະຫາສະໝຸດ ຊົງເຮັດການບູຊາຕະຫຼອດສາມວັນດ້ວຍລາຊະອານາຈັກຕຳພະປັນນິທັງໝົດ.

อถ จตุตฺเถ ทิวเส มหาโพธึ อาทาย อุฬารํ ปูชํ กุรุมาโน อนุปุพฺเพน อนุราธปุรํ สมฺปตฺเต อนุราธปุเรปิ มหาสกฺการํ กตฺวา จาตุทฺทสี ทิวเส วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหาโพธึ อุตฺตรทฺวาเรน ปเวเสตฺวา นครมชฺฌน อติหริตฺวา ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ทกฺขิณทฺวารโต ปญฺจธนุ สติเก ฐาเน ยตฺถ อมฺหากํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ นิโรธ สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา นิสีทิ. ปุริมกา จ ตโย สมฺมาสมฺพุทฺธา สมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา นิสีทึสุ. ยตฺถ จ กกุสณฺธสฺส ภควโต สิรีสโพธิ, โกนาคมนสฺส ภควโต อุทุมฺพรโพธิ, กสฺสปสฺส ภควโต นิคฺโรธโพธิ, ปติฏฺฐาเปสิ -ตสฺมึ มหาเมฆวนุยฺยานสฺส ติลกภูเต กตภูมิ ปริกมฺเม ราชวตฺถุทฺวารโกฏฺฐกฏฺฐาเน มหาโพธึ ปติฏฺฐาเปสิ.

ຄັນເຖິງວັນທີສີ່ ກໍຊົງອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິສະເດັດໄປ ພ້ອມທັງເຮັດການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ຈົນຮອດເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະໂດຍລຳດັບ ແມ່ນແຕ່ໃນເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ກໍຊົງເຮັດການສັກກາລະບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ໃນວັນສິບສີ່ຄ່ຳ ເວລາບ່າຍ (ເມື່ອເງົາໄມ້ຍາວອອກ) ຊົງອັນເຊີນພຣະສີມະຫາໂພທິເຂົ້າທາງປະຕູທິດເໜືອ ຜ່ານໃຈກາງພຣະນະຄອນ ແລ້ວສະເດັດອອກທາງປະຕູທິດໃຕ້ ໄປສູ່ສະຖານທີ່ຫ່າງຈາກປະຕູທິດໃຕ້ປະມານຫ້າຮ້ອຍຊົ່ວຄັນທະນູ ອັນເປັນບ່ອນທີ່ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ເຄີຍປະທັບນັ່ງເຂົ້າສັນນິໂຣດສະມາບັດ ແລະ ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນອະດີດສາມພຣະອົງ ກໍເຄີຍປະທັບນັ່ງເຂົ້າສະມາບັດ ແລະ ເປັນບ່ອນທີ່ເຄີຍປະດິດສະຖານ ຕົ້ນໄມ້ສີຣີສະໂພທິຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກົກກຸສັນທະ, ຕົ້ນອຸທຸມພອນໂພທິຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂກນາຄະມະນະ, ແລະ ຕົ້ນນິໂຄຣດໂພທິຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຊົງປະດິດສະຖານພຣະສີມະຫາໂພທິໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ອັນເປັນດັ່ງປິ່ນເກົ້າຂອງສວນມະຫາເມຄະວັນ ທີ່ໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງພື້ນທີ່ແລ້ວ ໃກ້ກັບຊຸ້ມປະຕູພຣະຣາຊະວັງ.

เอวํ ลงฺกาหิตตฺถาย-สาสนสฺสจ วุทฺธิยา,มหาเมฆวเน รมฺเม-มหาโพธิ ปติฏฺฐิโตติ;

ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ ຈຶ່ງໄດ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນສວນມະຫາເມຄະວັນອັນຮົມເຢັນ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ເກາະສີລັງກາ ແລະ ເພື່ອຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງພຣະສາສະໜາ.

โพธิ อาคมนกถา

ເລື່ອງການສະເດັດມາຂອງພຣະສີມະຫາໂພທິ

๑๔. อนุลาเทวี ปญฺจหิ กญฺญาสเตหิ ปญฺจหิ อนฺเตปุริสา สเตหีติ มาตุคามสหสฺเสน สทฺธึ สงฺฆมิตฺตตฺเถริยา สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา นจิรสฺเสว สปริวารา อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ. อริฏฺโฐปิ โข รญฺโญ ภาคิเนยฺโย ปญฺจหิ ปุริส สเตหิ สทฺธึ เถรสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา สปริวาโร นจิรสฺเสว อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ. อเถกทิวสํ ราชา โพธึ วนฺทิตฺวา เถเรน สทฺธึ ถูปารามํ คจฺฉติ. ตสฺส โลหปาสาทฏฺฐานํ สมฺปตฺตสฺส ปุริสา ปุปฺผานิ อาหรึสุ ราชา เถรสฺส ปุปฺผานิ อทาสิ. เถโร ปุปฺเผหิ โลหปาสาทฏฺฐานํ ปูเชสิ ปุปฺเผสุ ภูมิยา ปติต มตฺเตสุ มหาภูมิจาโล อโหสิ?

໑໔. ພຣະນາງອະນຸລາເທວີ ພ້ອມດ້ວຍຍິງບໍລິວານຫ້າຮ້ອຍຄົນ ແລະ ນາງສະໜົມໃນຫ້າຮ້ອຍຄົນ ລວມເປັນສະຕີໜຶ່ງພັນຄົນ ໄດ້ບວດໃນສຳນັກຂອງພຣະສັງຄະມິດຕາເຖຣີ ບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ. ຝ່າຍອະລິດຖະອຳມາດ ຜູ້ເປັນພຣະພາກິໄນຂອງພຣະຣາຊາ ກໍໄດ້ບວດໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະ ພ້ອມດ້ວຍຊາຍບໍລິວານຫ້າຮ້ອຍຄົນ ບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ. ລຳດັບນັ້ນ ວັນໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາຊົງຂາບໄຫວ້ພຣະສີມະຫາໂພທິແລ້ວ ສະdeput ໄປສູ່ຖູປາຣາມພ້ອມກັບພຣະເຖຣະ. ເມື່ອສະເດັດເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງໂລຫະປາສາດ ພວກລາຊະບຸຣຸດໄດ້ນຳດອກໄມ້ມາຖວາຍ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຊົງຖວາຍດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນແກ່ພຣະເຖຣະ. ພຣະເຖຣະໄດ້ບູຊາສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງໂລຫະປາສາດດ້ວຍດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ ພໍແຕ່ດອກໄມ້ຕົກເຖິງພື້ນດິນ ກໍເກີດແຜ່ນດິນໄຫວຢ່າງຮຸນແຮງ.

ราชา กสฺมา ภนฺเต ภูมิ จลิตานิ ปุจฺฉิ. อิมสฺมึ มหาราช โอกาเส อนาคเต สงฺฆสฺส อุโปสถาคารํ ภวิสฺสติ. ตสฺเสตํ ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ อาห. ปุน ตสฺส มหาเจติยฏฺฐานํ สมฺปตฺตสฺส จมฺปก ปุปฺผานิ อภิหรึสุ. ตานิปิ ราชา เถรสฺส อทาสิ. เถโร มหาเจติยฏฺฐานํ ปุปฺเผหิ ปูเชตฺวา วนฺทิ ตาวเทว มหาปถวี สํกมฺปิ. ราชา ภนฺเต กสฺมา ปถวี กมฺปิตฺถาติ ปุจฺฉิ. มหาราช อิมสฺมึ ฐาเน อนาคเต พุทฺธสฺส ภควโต อสทิโส มหาถูโป ภวิสฺสติ. ตสฺเสตํ ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ อาห. อหเมว กโรมิ ภนฺเตติ. อลํ มหาราช ตุมฺหากํ อญฺญํ พหุํ กมฺมํ อตฺถิ. ตุมฺหากํ ปน นนฺตา ทุฏฺฐคามณี อภโย นาม กาเรสฺสตีติ.

ພຣະຣາຊາທູນຖາມວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ເປັນຫຍັງແຜ່ນດິນຈຶ່ງໄຫວ?”. ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ: “ມະຫາຣາດ ໃນອະນາຄົດ ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ຈະເປັນໂຮງອຸໂປສົດຂອງພຣະສົງຄ໌ ນີ້ເປັນບຸພພະນິມິດຂອງການນັ້ນ”. ຕໍ່ມາ ເມື່ອສະdeputເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງມະຫາເຈດີ ພວກລາຊະບຸຣຸດໄດ້ນຳດອກຈຳປາມາຖວາຍ ພຣະຣາຊາກໍຊົງຖວາຍດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນແກ່ພຣະເຖຣະອີກ. ພຣະເຖຣະໄດ້ບູຊາສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງມະຫາເຈດີດ້ວຍດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວຂາບໄຫວ້ ໃນທັນໃດນັ້ນ ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ກໍຫວັ່ນໄຫວ. ພຣະຣາຊາທູນຖາມວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ເປັນຫຍັງແຜ່ນດິນຈຶ່ງໄຫວ?”. ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ: “ມະຫາຣາດ ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ ໃນອະນາຄົດ ຈະມີພຣະມະຫາເຈດີອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຸດທະເຈົ້າ ນີ້ເປັນບຸພພະນິມິດຂອງການນັ້ນ”. ພຣະຣາຊາທູນວ່າ: “ข້າພະເຈົ້າຈະສ້າງເອງ ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ”. ພຣະເຖຣະຕຳຣັດວ່າ: “ຢ່າເລີຍ ມະຫາຣາດ ພຣະອົງຍັງມີພາລະກິດອື່ນໆ ອີກຫຼາຍ ແຕ່ພຣະນັດດາ (ຫຼານ) ຂອງພຣະອົງ ທີ່ມີພຣະນາມວ່າ ທຸດຖະຄາມະນີ ອະໄພ ຈະເປັນຜູ້ສ້າງ”.

อถ ราชา สเจ ภนฺเต มยฺหํ นนฺตา กริสฺสติ. กตํเยว มยาติ ทฺวาทสหตฺถํ ปาสาณตฺถมฺหํ อาหราเปตฺวา เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ นตฺตา ทุฏฺฐคามณิ อภโย นาม อิมสฺมึ ปเทเส ถูปํ กโรตีติ อกฺขรานิ ลิขาเปตฺวา ปติฏฺฐาเปสีติ อถ เทวานมฺปิยติสฺสราชา เจติยปปฺปเต นิหิตา สมฺมาสมฺพุทฺธ ภุตฺต ปตฺต ปูเรตฺวา อาหฏา ธาตุโยหตฺถิกฺขณฺเธน อาหราเปตฺวา สกลตมฺพปณฺณิทีเป โยชเน โยชเน ถูปํ กาเรตฺวา ธาตุโย ปติฏฺฐาเปสิ ภควโต ปตฺตํ ปน ราช เคเหยว ฐเปตฺวา ปูชมกาสีติ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງດຳຣິວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຫາກຫຼານຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ສ້າງ ກໍເທົ່າກັບວ່າຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສ້າງເອງ” ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ອັນເຊີນເສົາຫີນສູງສິບສອງສອກມາ ແລ້ວຈາລຶກອັກສອນໄວ້ວ່າ: “ຫຼານຂອງພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ທີ່ມີພຣະນາມວ່າ ທຸດຖະຄາມະນີ ອະໄພ ຈະສ້າງພຣະສະຖູບໄວ້ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້” ແລ້ວປັກເສົານັ້ນໄວ້. ຈາກນັ້ນ ພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ຊົງໂປດໃຫ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະสาຣີຣິກະທາດ ທີ່ບັນຈຸເຕັມບາດທີ່ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ເຊິ່ງປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງພູເຂົາເຈຕິຍະບັນພົດ ໂດຍອັນເຊີນຂຶ້ນສູ່ຄໍຊ້າງ ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງພຣະສະຖູບໄວ້ທຸກໆ ໂຍດ ທົ່ວເກາະຕຳພະປັນນິ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຂົ້າປະດິດສະຖານໄວ້. ສ່ວນບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພຣະຣາຊະວັງ ແລະ ຊົງເຮັດການບູຊາ.

นิธาเปตฺวาน สมฺพุทฺธ-ธาตุโย ปตฺตมตฺตกา,การาเปสิ มหาราช-ถูเป โยชน โยชเนติ;

“ມະຫາຣາດ ຊົງອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ທີ່ມີປະລິມານເຕັມບາດ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ ແລະ ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງພຣະສະຖູບໄວ້ທຸກໆ ໂຍດ”.

โยชนถูป กถา

ເລື່ອງພຣະສະຖູບທຸກໆ ໂຍດ

อถ ราชา อญฺญานิ จ พหูนิ ปุญฺญกมฺมานิ กตฺวา จตฺตาลีส วสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส อจฺจเยน ตํ กนิฏฺโฐ อุตฺติย ราชา ทสวสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส อจฺจเยน ตํ กนิฏฺโฐ มหาสีโว ทสวสฺสาเนว รชฺชํ กาเรสิ ตสฺส อจฺจเยน ตสฺสาปิ กนิฏฺโฐ สูรติสฺโส ทสวสฺสาเนว รชฺชํ กาเรสิ ตโต อสฺสนาวิก ปุตฺตา ทฺเว ทมิฬา สูรติสฺสํ คเหตฺวา ทฺเววีส วสฺสานิ ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสุํ. เต คเหตฺวา มุฏสีวสฺส รญฺโญ ปุตฺโต อเสโล นาม ทสวสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ อถ โจฬรฏฺฐโต อคนฺตฺวา เอฬาโร นาม ทมิโล อเสล ภูปตึ คเหตฺวา จตุจตฺตาลีส วสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ เอฬารํ คเหตฺวา ทุฏฺฐคามณิ อภโย ราชา อโหสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງເຮັດບຸນກຸສົນອື່ນໆ ອີກຫຼາຍປະການ ແລ້ວຊົງຄອງຣາດຕະຫຼອດສີ່ສິບປີ. ເມື່ອພຣະອົງສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພຣະອຸຕຕິຍະຣາຊາ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ກໍຊົງຄອງຣາດຕະຫຼອດສິບປີ. ເມື່ອພຣະອົງສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພຣະມະຫາສີວະ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ກໍຊົງຄອງຣາດຕະຫຼອດສິບປີ. ເມື່ອພຣະອົງສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພຣະສູຣະຕิສສະ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ກໍຊົງຄອງຣາດຕະຫຼອດສິບປີ. ຈາກນັ້ນ ຊາວທະມິນສອງຄົນ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງນາຍເຮືອມ້າ ໄດ້ຈັບພຣະສູຣະຕິສສະ ແລ້ວຄອງຣາດໂດຍທັມຕະຫຼອດຊາວສອງປີ. ພຣະອະເສລະ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະເຈົ້າມຸຕະສີວະ ໄດ້ປາບຊາວທະມິນທັງສອງນັ້ນ ແລ້ວຊົງຄອງຣາດຕະຫຼອດສິບປີ. ຕໍ່ມາ ຊາວທະມິນຄົນໜຶ່ງ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ເອລາຣະ ໄດ້ເດີນທາງມາຈາກແຄວ້ນໂຈລະ ໄດ້ຈັບພຣະເຈົ້າອະເສລະ ແລ້ວຊົງຄອງຣາດຕະຫຼອດສີ່ສິບສີ່ປີ. ພຣະເຈົ້າທຸດຖະຄາມະນີ ອະໄພ ໄດ້ປາບເອລາຣະ ແລ້ວຂຶ້ນເປັນພຣະຣາຊາ.

ตทตฺถทีปนตฺถํ อยมนุปุพฺพกถา

ເພື່ອສະແດງເນື້ອຄວາມນັ້ນ ນີ້ຄືເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບ

๑๕. เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ กิร ทุติยภาติโก อุปราชา มหานาโค นาม อโหสิ. อถ รญฺโญ เทวี อตฺตโน ปุตฺตสฺส รชฺชํ อิจฺฉนฺติ ตรจฺฉนาวา วาปึ กโรนฺตสฺส อุปราชสฺสวิเสน อมฺพํ โยเชตฺวา อมฺพมตฺถเก ฐเปตฺวา เปเสสิ เทวิยิ ปุตฺเต, อุปราเชน สทฺธึ คโต ภาชเน วิวเฏ สยเมว อมพํ คเหตฺวา ขาทิตฺวา กาลมกาสิ อุปราชา ตํ การณํ ญตฺวา เทวิยา ภีโต ตโตเยว อตฺตโน เทวิญฺจ พลวาหนญฺจ คเหตฺวา โรหณํ อคมาสิ. ตสฺส อคฺคมเหสิ อนฺตรามคฺเค ยฏฺฏาลวิหาเร นาม ปุตฺตํ วิชายิ ตสฺส ติสฺโสติ ภาตุนาม’มกํสิ.

໑໕. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະອະນຸຊາອົງທີສອງຂອງພຣະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ຄືພຣະອຸປະຣາດ ທີ່ມີພຣະນາມວ່າ ມະຫານາຄະ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາ ຊົງປາຖະໜາຈະໃຫ້ພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະນາງໄດ້ຄອງຣາດ ຈຶ່ງຊົງໃສ່ຢາພິດໃນໝາກມ່ວງ ແລ້ວວາງໄວ້ເທິງສຸດຂອງໝາກມ່ວງອື່ນໆ ສົ່ງໄປຖວາຍແກ່ພຣະອຸປະຣາດ ຜູ້ກຳລັງຄຸມງານກໍ່ສ້າງອ່າງເກັບນ້ຳຕະຣັດຊະນາວາ ແຕ່ພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະມະເຫສີເອງ ຜູ້ສະເດັດໄປພ້ອມກັບພຣະອຸປະຣາດ ເມື່ອພາຊະນະຖືກເປີດອອກ ກໍຊົງຢິບເອົາໝາກມ່ວງໜ່ວຍນັ້ນມາສະເຫວີຍເອງ ແລ້ວສະຫວັນຄົດ. ພຣະອຸປະຣາດຊົງຊາບເຫດການນັ້ນ ກໍຊົງຢ້ານກົວພຣະມະເຫສີ ຈຶ່ງຊົງພາພຣະຊາຍາ ແລະ ກອງກຳລັງທະຫານສະເດັດໜີໄປສູ່ແຄວ້ນໂຣຫະນະໃນທັນໃດ. ໃນລະຫວ່າງທາງ ພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະອົງໄດ້ປະສູດພຣະຣາຊະບຸດ ທີ່ວັດຍັດຖາລະວິຫານ ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງຕັ້ງພຣະນາມຂອງພຣະຣາຊະບຸດນັ້ນຕາມພຣະນາມຂອງພຣະພີ່ຊາຍວ່າ ຕິສສະ.

โส ตโต คนฺตฺวา มหาคาเม วสนฺโต โรหเณ รชฺชํ กาเรสิ ตสฺส อจฺจเยน ตสฺส ปุตฺโต ยฏฺฏาลติสฺโส มหาคาเมเยว รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส อจฺจเยน ตสฺสาปิ ปุตฺโต โคฐาภโย นาม ตตฺเถว รชฺชํ กาเรสิ. โคฐาภยสฺส ปุตฺโต กากวณฺณติสฺโส นาม ตตฺเถว รชฺชํ กาเรสิ. กากวณฺณติสฺส รญฺโญ กิร กลฺยาณิติสฺส รญฺโญ ธีตา วิหารมหาเทวี นาม อคฺคมเหสิ อโหสิ สา รญฺโญ ปิยา อโหสิ มนาปา. ราชา ตาย สทฺธึ สมคฺควาสํ วสนฺโต ปุญฺญานิ กโรนฺโต วิหาสิ. อเถกทิวสํ เทวี ราชเคเหเยว ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา สายณฺหสมเย คณฺธมาลาทีนิ คาหาเปตฺวา ธมฺมํ โสตุํ วิหารํคตา, ตตฺถ นิปนฺนํ พาฬฺหคิลานํ อาสนฺนมรณํ สีลวนฺตํ สามเณรํ ทิสฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา อตฺตโน สมฺปตฺตึ วณฺเณตฺวา มม ปุตฺตภาวํ ปตฺเถถ ภนฺเตติ ยาจิ.

ພຣະອົງສະເດັດຈາກບ່ອນນັ້ນໄປປະທັບຢູ່ເມືອງມະຫາຄາມ ແລ້ວຊົງຄອງຣາດໃນແຄວ້ນໂຣຫະນະ ເມື່ອພຣະອົງສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພຣະຢັດຖາລະຕິສສະ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະບຸດ ກໍຊົງຄອງຣາດໃນເມືອງມະຫາຄາມນັ້ນເອງ. ເມື່ອພຣະອົງສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພຣະໂກຖາໄພ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະບຸດ ກໍຊົງຄອງຣາດໃນເມືອງນັ້ນເອງ. ພຣະກາກະວັນນະຕິສສະ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະໂກຖາໄພ ກໍຊົງຄອງຣາດໃນເມືອງນັ້ນເອງ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະ ມີພຣະນາມວ່າ ວິຫາຣະມະຫາເທວີ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະທິດາຂອງພຣະເຈົ້າກັນລະຍານີຕິສສະ ພຣະນາງເປັນທີ່ຮັກ ແລະ ພໍພຣະໄທຂອງພຣະຣາຊາຢ່າງຍິ່ງ. ພຣະຣາຊາຊົງຄອງຄູ່ກັບພຣະນາງດ້ວຍຄວາມສະໝານສາມັກຄີ ແລະ ຊົງບຳເພັນບຸນກຸສົນຕະຫຼອດມາ. ລຳດັບນັ້ນ ວັນໜຶ່ງ ພຣະມະເຫສີຊົງຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ໃນພຣະຣາຊະວັງແລ້ວ ໃນເວລາແລງ ຊົງໂປດໃຫ້ຖືເອົາຂອງຫອມ ແລະ ພວງມາໄລເປັນຕົ້ນ ສະເດັດໄປສູ່ວັດເພື່ອຟັງທັມ. ໃນວັດນັ້ນ ພຣະນາງທອດພຣະເນດເຫັນສາມະເນນຜູ້ມີສີລາຈາຣິວັດອົງໜຶ່ງ ທີ່ກຳລັງອາພາດໜັກໃກ້ຈະມໍຣະນະພາບ ຈຶ່ງຊົງບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ ແລະ ພວງມາໄລເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງພັນລະນາເຖິງຄວາມພ້ອມພູນແຫ່ງລາຊະສົມບັດຂອງພຣະນາງ ແລ້ວທູນຂໍວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາມາເກີດເປັນລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ”.

โส น อิจฺฉิ, ยาปิ ปุนปฺปุน ยาจิเยว. สามเณโรปิ เอวํ สนฺเต สาสนานุคฺคหํ กาตุํ สกฺกาติสมฺปฏิจฺฉิตฺวา คตินิมิตฺตวเสน อุปฏฺฐิตมฺปิ เทวโลกํ ฉฑฺเฑตฺวา นิกนฺติวเสน สุวณฺณ สิวิกาย คจฺฉนฺติยา เทวิยา กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสณฺธึ คณฺหิ.

ສາມະເນນນັ້ນບໍ່ປາຖະໜາ ແຕ່ພຣະນາງກໍຍັງທູນຂໍຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລົ່າ. ສາມະເນນນັ້ນຈຶ່ງຄິດວ່າ: “ຫາກເປັນຢ່າງນັ້ນ ກໍຈະສາມາດເກື້ອກູນແກ່ພຣະສາສະໜາໄດ້” ຈຶ່ງຍອມຮັບ ແລ້ວລະຖິ້ມເທວະໂລກທີ່ປາກົດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄະຕິນິມິດ ດ້ວຍຄວາມຜູກພັນ ຈຶ່ງໄດ້ຖືປະຕິສົນທິໃນພຣະຄັນຂອງພຣະມະເຫສີ ຜູ້ກຳລັງສະເດັດໄປດ້ວຍວໍຄຳ.

สา ทสมาสจฺจเยน ปุตฺตํ วิชายิ. ตสฺส คามณิ อภโยติ นามํ กรึสุ. อปรภาเค อปรมฺปิ ตสฺส ติสฺโสติ นามํ กรึสุ. คามณิ กุมาโร กเมน วฑฺเฒนฺโต โสฬส วสฺสิโก หุตฺวา หตฺถสฺส ถรา สิปฺเปสุ โกวิโท เตโชพล ปรกฺกม สมฺปนฺโน อโหสิ. อถ โข กากวณฺณติสฺส ราชา นณฺธิมิตฺโต-สุรนิมฺมโล-มหาเสโน-โคฐยิมฺพโร-เถรปุตฺตาภ- โย-ภรโณ-เวฬุสุมโน-ขญฺจเทโว-ผุสฺสเทโว-ลภิยฺยวสโภติ อิเม ทสามหาโยเธ ปุตฺตสฺส สนฺติเก ฐเปตฺวา วาเสสิ.

ພະນາງປະສູດພະໂອລົດໂດຍການລ່ວງໄປແຫ່ງທົດສະມາດ (ສິບເດືອນ). ເຂົາທັງຫຼາຍໄດ້ຂະໜານພະນາມຂອງພະໂອລົດນັ້ນວ່າ ຄາມະນີອະໄພ. ໃນການຕໍ່ມາ ໄດ້ຂະໜານພະນາມພະໂອລົດອີກພະອົງໜຶ່ງຂອງພະນາງວ່າ ຕິດສະ. ຄາມະນີກຸມານ ເມື່ອຈະເລີນໄວຂຶ້ນໂດຍລໍາດັບ ມີພະຊົນມາຍຸໄດ້ສິບຫົກປີ ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນສິລະປະການຂີ່ຊ້າງ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍເດດ, ກໍາລັງ ແລະ ຄວາມພຽນ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິດສະ ໄດ້ຊົງຕັ້ງມະຫາໂຍທາທັງສິບເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ນັນທິມິດຕະ, ສຸຣະນິມມະລະ, ມະຫາເສນະ, ໂຄທະຍິມພະຣະ, ເຖຣະປຸດຕາໄພ, ພະຣະນະ, ເວລຸສυມະນະ, ຂັນຈະເທວະ, ຜຸດສະເທວະ ແລະ ລາພິຍະວະສະພະ ໄວ້ໃນສໍານັກຂອງພະໂອລົດ ແລ້ວໃຫ້ພໍານັກຢູ່.

เตสํ อุปฺปตฺติกถา มหาวํสโต คเหตพฺพา ราชา ทสมหาโยธานํ ปุตฺตสฺส สกฺการสมํสกฺการํ กาเรสิ ติสฺสกุมารํ ชนปท รกฺขนตฺถาย ทีฆวาปิยํ ฐเปสิ อเถกทิวสํ คามิณี กุมาโร อตฺตโน พลวาหน สมฺปตฺตึ ทิสฺวา ทมิเฬหิ สทฺธึ ยุชฺฌสฺสามีติ รญฺโญ กถาเปสิ. ราชา ปุตฺตํ อนุรกฺขนฺโต อลํ โอรคงฺคนฺติ นิวาเรสิ. โส ยาว ตติยํ กถาเปสิ ราชา กุชฺฌิตฺวา เหมสงฺขลิกํ กโรถ พณฺธิตฺวา รกฺขิสฺสามีติ. อภโย ปิตุ รญฺโญ กุชฺฌิตฺวา ปลายิตฺวา มลยํ อคมาสิ ตโต ปฏฺฐาย ปิตริ ทุฏฺฐตฺตา ทุฏฺฐคามณีติ ปญฺญาโต ราชา ปุตฺตานํ กลหฏฺฐานํ อาคมนตฺถาย โยเธหิ สปถํ กาเรสิ.

ເລື່ອງລາວກໍາເນີດຂອງມະຫາໂຍທາທັງສິບເຫຼົ່ານັ້ນ ພຶງຖືເອົາຈາກຄໍາພີມະຫາວົງ. ພະຣາຊາຊົງໂປດໃຫ້ກະທໍາສັກກາລະແກ່ມະຫາໂຍທາທັງສິບນັ້ນສະເໝີດ້ວຍສັກກາລະຂອງພະໂອລົດ. ຊົງຕັ້ງຕິດສະກຸມານໄວ້ທີ່ທິກຄະວາປີ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຮັກສາທ້ອງຖິ່ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນວັນໜຶ່ງ ຄາມະນີກຸມານເຫັນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງກໍາລັງພົນແລະພາຫະນະຂອງຕົນ ຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວທູນພະຣາຊາວ່າ "ຂ້ານ້ອຍຈະຮົບກັບພວກທະມິນ". ພະຣາຊາຊົງຫ່ວງໃຍພະໂອລົດ ຈຶ່ງຊົງຫ້າມວ່າ "ຢ່າເລີຍ, ຈົ່ງຢູ່ຝັ່ງນີ້ຂອງແມ່ນໍ້າຄົງຄາເຖີ້ນ". ພະໂອລົດສົ່ງຂ່າວທູນໄປເຖິງສາມຄັ້ງ. ພະຣາຊາຊົງພິໂລດ ແລ້ວຕັດວ່າ "ຈົ່ງເຮັດໂສ້ຄໍາ, ເຮົາຈະມັດລາວໄວ້ແລ້ວຮັກສາໄວ້". ອະໄພກຸມານໂກດຕໍ່ພະຣາຊາຜູ້ເປັນພະບິດາ ຈຶ່ງຊົງຫຼົບໜີໄປຍັງມະລະຍະປະເທດ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເພາະຄວາມຂັດເຄືອງຕໍ່ພະບິດາ ພະອົງຈຶ່ງປາກົດພະນາມວ່າ "ທຸດຖະຄາມະນີ". ພະຣາຊາຊົງໃຫ້ພວກທະຫານເຮັດສັດຈະສາບານ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ໄປຮ່ວມໃນສະຖານທີ່ທະເລາະວິວາດຂອງພະໂອລົດທັງສອງ.

อถ กากวณฺณติสฺส ราชา จตุสฏฺฐิวิหาเร กาเรตฺวา จตุสฏฺฐิ สํวจฺฉราเนว ฐตฺวา กาลมกาสิ ติสฺสกุมาโร ปิตุกาลกตภาวํ สุตฺวา ทีฆวาปิโต อาคนฺตฺวา ปิตุ สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา มาตรํ - กณฺฑุล หตฺถิญฺจ คเหตฺวา ภาตุ ภยา ทีฆวาปึ อคมาสิ. อมจฺจา สนฺนิปติตฺวา ตํ ปวตฺตึ วตฺวา ทุฏฺฐคามณิติสฺส สนฺติกํ เปเสสุํ. โส ตํ สาสนํ สุตฺวา ภุตฺตสาลํ อาคมฺม ภาตุ สนฺติกํ ทูเต เปเสตฺวา ตโต มหาคามํ อาคนฺตฺวา อภิเสกํ ปตฺวา มาตรํ กณฺฑุลหตฺถิญฺจ เปเสตูติ ยาว ตติยํ ภาตุ สนฺติกํ เลขา เปเสตฺวา อเปสน ภาวํ ญตฺวา ยุทฺธาย นิกฺขมิ. กุมาโรปิ ยุทฺธสชฺโชหุตฺวานิกฺขมิ. จุฬงฺคณิย ปิฏฺฐิยํ ทฺวินฺนํ ภาตูนํ มหายุทฺธํ อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິດສະ ຊົງສ້າງວິຫານຫົກສິບສີ່ແຫ່ງ ແລະດໍາລົງພະຊົນຢູ່ຫົກສິບສີ່ປີ ກໍໄດ້ສະຫວັນຄົດ. ຕິດສະກຸມານໄດ້ຊົງຊາບຂ່າວການສະຫວັນຄົດຂອງພະບິດາ ຈຶ່ງສະເດັດມາຈາກທິກຄະວາປີ ຊົງກະທໍາຊາປະນະກິດພະສົບຂອງພະບິດາ ແລ້ວພາພະຣາຊະມານດາແລະຊ້າງກັນທຸລະ ສະເດັດໄປຍັງທິກຄະວາປີ ເພາະຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ພະເຊດຖາ. ພວກອາມາດປະຊຸມກັນແລ້ວ ບອກຂ່າວນັ້ນ ແລະສົ່ງຂ່າວໄປຍັງທຸດຖະຄາມະນີຕິດສະ. ພະອົງຊົງສະດັບຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ສະເດັດມາຍັງພຸດຕະສາລາ ສົ່ງທູດໄປຫາພະອະນຸຊາ ຈາກນັ້ນສະເດັດມາຍັງມະຫາກາມະ ຊົງຮັບອະພິເສກແລ້ວ ສົ່ງພະລາຊະຫັດຖະເລຂາໄປເຖິງພະອະນຸຊາເຖິງສາມຄັ້ງ ຂໍໃຫ້ສົ່ງພະຣາຊະມານດາແລະຊ້າງກັນທຸລະມາ. ເມື່ອຊົງຊາບວ່າບໍ່ສົ່ງມາ ຈຶ່ງສະເດັດອອກເພື່ອເຮັດສົງຄາມ. ຝ່າຍຕິດສະກຸມານກໍຕຽມພົນຮົບແລ້ວສະເດັດອອກມາເຊັ່ນກັນ. ສົງຄາມຄັ້ງໃຫຍ່ຂອງພີ່ນ້ອງທັງສອງໄດ້ມີຂຶ້ນ ທີ່ທົ່ງຈູລັງຄະນິຍະ.

เต กิร โยธา สปถสฺส กตตฺตา เตสํ ยุทฺเธ สหายา น ภวึสุ. ตทา รญฺโญ อเนกสหสฺส มนุสฺสา มรึสุ. ราชา ปรชฺชิตฺวา ติสฺสามจฺจํ ทิฆตุณิกํ วฬวญฺจ คเหตฺวา ปลายิ. กุมาโร ปจฺฉโต ปจฺฉโต อนุพณฺธิ. อนฺตเร ภิกฺขุ ปพฺพตํ มาเปสุํ. ตํ ทิสฺวา กุมาโร ภิกฺขุสงฺฆสฺส กมฺมนฺติ ญตฺวา นิวตฺติ ราชา ปลายิตฺวา กปฺปณฺทกร นทิยา ชลมาลติตฺถํ นาม คนฺตฺวํ ฉาโตมฺหิติ อาห. อมจฺโจ สุวณฺณสรเก ปกฺขิตฺตภตฺตา นิหริตฺวา อทาสิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກທະຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະໄດ້ເຮັດສັດຈະສາບານໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອໃນການຮົບຂອງພວກເຂົາ. ໃນເວລານັ້ນ ຄົນຂອງພະຣາຊາຕາຍໄປຫຼາຍພັນຄົນ. ພະຣາຊາຊົງຜ່າຍແພ້ ຈຶ່ງພາອາມາດຊື່ຕິດສະ ແລະມ້າແມ່ຊື່ທີຄະຖຸນິກາ ຫຼົບໜີໄປ. ຝ່າຍກຸມານກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປຢ່າງກະຊັ້ນຊິດ. ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ພະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ເນລະມິດພູເຂົາຂຶ້ນ. ກຸມານເຫັນພູເຂົານັ້ນ ຊາບວ່າເປັນການກະທໍາຂອງພະພິກຂຸສົງ ຈຶ່ງສະເດັດກັບຄືນ. ພະຣາຊາຫຼົບໜີໄປເຖິງທ່າຈະລາມາລະ ທີ່ແມ່ນໍ້າກັບປັນທະກະຣະ ແລ້ວຕັດວ່າ "ເຮົາຫິວເຂົ້າແລ້ວ". ອາມາດຈຶ່ງນໍາເອົາເຂົ້າທີ່ໃສ່ໄວ້ໃນຖາດຄໍາອອກມານ້ອມຖວາຍ.

ราชา กาลํ สลฺลกฺเขตฺวา สงฺฆสฺส ทตฺวา ภุญฺชามิติ สงฺฆสฺส-อมจฺจสฺส-วฬวาย-อตฺตโน จาติ จตุภาคํ กตฺวา กาลา โฆสาเปสิ ตทา ปิยงฺคุทิปโต กุฏุมฺพิยติสฺสตฺเถโร นาม อาคนฺตฺวา ปุรโต อฏฺฐาสิ. ราชา เถรํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส สงฺฆสฺส ฐปิตภาคํ อตฺตโน ภาคญฺจ เถรสฺส ปตฺเต ปกฺขิปึ อมจฺโจปิ อตฺตโน ภาคํ ปกฺขิปิ วฬวาปิ ทาตุกามา อโหสิ. ตสฺสาภิปฺปายํ ญตฺวา อมจฺโจ ตสฺสาปิ ภาคํ ปตฺเต ปกฺขิปิ.

ພະຣາຊາຊົງກໍານົດເວລາແລ້ວ ຕັດວ່າ "ເຮົາຈະຖວາຍແກ່ພະສົງກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ" ຈຶ່ງຊົງແບ່ງເຂົ້າອອກເປັນສີ່ສ່ວນ ຄື: ສ່ວນຂອງພະສົງ, ສ່ວນຂອງອາມາດ, ສ່ວນຂອງມ້າແມ່ ແລະສ່ວນຂອງພະອົງເອງ ແລ້ວໃຫ້ປະກາດເວລາຖວາຍທານ. ໃນເວລານັ້ນ ພະເຖຣະຊື່ກຸຕຸມພິຍະຕິດສະ ຈາກເກາະປິຍັງຄຸ ໄດ້ເດີນທາງມາຢືນຢູ່ຂ້າງໜ້າ. ພະຣາຊາຊົງເຫັນພະເຖຣະແລ້ວ ມີພະໄທເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ຊົງໃສ່ສ່ວນທີ່ຕັ້ງໄວ້ສໍາລັບພະສົງ ແລະສ່ວນຂອງພະອົງເອງ ລົງໃນບາດຂອງພະເຖຣະ. ຝ່າຍອາມາດກໍໃສ່ສ່ວນຂອງຕົນລົງໄປ. ແມ່ມ້າກໍມີຄວາມປະສົງຈະຖວາຍເຊັ່ນກັນ. ອາມາດຊາບຄວາມປະສົງຂອງມັນ ຈຶ່ງໃສ່ສ່ວນຂອງມັນລົງໃນບາດດ້ວຍ.

อิติ โส ราชา เถรสฺส ปริปุณฺณ ภตฺตปตฺตํ อทาสิ. เถโร ปตฺตํ คเหตฺวา คนฺตฺวา โคตมตฺเถรสฺส นาม อทาสิ. โส ปญฺจสต ภิกฺขุ โภเชตฺวา ปุน ตโต ลทฺเธหิ ภาเคหิ ปตฺตปูเรตฺวา อากาเส ขิปิ ปตฺโต คนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต อฏฺฐาสิ ติสฺโส ปตฺตํ คเหตฺวา ราชานํ โภเชตฺวา ตโต สยํ ภุญฺชิตฺวา วฬวํ โภเชสิ. ตโต ราชา สนฺนาหํ จุมฺพฏกํ กตฺวา ปตฺตํ วิสฺสชฺเชสิ. ตโต คนฺตฺวา เถรสฺส หตฺเถ ปติฏฺฐาสิ, ราชา ปุน มหาคามํ อาคนฺตฺวา เสนํ สงฺกฑฺฑิโว สฏฺฐิสหสฺสพลา คเหตฺวา ปุน ภาตรา สทฺธึ ยุชฺฌิ ตทา กุมารสฺส อเนก สหสฺสํ มนุสฺสา ปตึสุ.

ດ້ວຍປະການນີ້ ພະຣາຊານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍບາດທີ່ເຕັມດ້ວຍພັດແກ່ພະເຖຣະ. ພະເຖຣະຮັບບາດແລ້ວ ໄດ້ໄປຖວາຍແກ່ພະເຖຣະຊື່ໂຄຕະມະ. ພະເຖຣະອົງນັ້ນໄດ້ລ້ຽງພະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບ ແລ້ວເອົາສ່ວນທີ່ໄດ້ຮັບຈາກນັ້ນມາໃສ່ບາດໃຫ້ເຕັມອີກຄັ້ງ ແລ້ວໂຍນຂຶ້ນໄປໃນອາກາດ. ບາດນັ້ນໄດ້ລອຍໄປຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະຣາຊາ. ຕິດສະອາມາດຮັບບາດນັ້ນແລ້ວ ປ້ອນພະຣາຊາ ຈາກນັ້ນຕົນເອງກໍບໍລິໂພກ ແລະໃຫ້ມ້າແມ່ກິນ. ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາຊົງເຮັດເກາະປ້ອງກັນໃຫ້ເປັນຜ້າຮອງບາດ ແລ້ວປ່ອຍບາດໄປ. ບາດນັ້ນໄດ້ລອຍໄປປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງມືຂອງພະເຖຣະ. ພະຣາຊາສະເດັດກັບມາຍັງມະຫາກາມະອີກຄັ້ງ ຊົງຮວບຮວມກໍາລັງພົນ ພາທະຫານຫົກສິບພັນຄົນ ໄປຮົບກັບພະອະນຸຊາອີກ. ໃນຄັ້ງນັ້ນ ຄົນຂອງກຸມານລົ້ມຕາຍໄປຫຼາຍພັນຄົນ.

กุมาโร ปลายิตฺวา วิหารํ ปวิสิตฺวา มหาเถรสฺส เคหํ ปาวิสิ.

ຝ່າຍກຸມານຫຼົບໜີໄປ ແລ້ວເຂົ້າໄປຍັງວິຫານ ເຂົ້າໄປສູ່ກຸຕິຂອງພະມະຫາເຖຣະ.

ราชา ปจฺฉโต ปจฺฉโต อนุพณฺธนฺโต วิหารํ ปวิฏฺฐภาวํ ญตฺวา นิวตฺติ ปจฺฉา เถรา เต อุโภ ภาตโร อญฺญมญฺญํ ขมาเปสุํ. ตทา ราชา สสฺสกมฺมานิ กาเรตุํ ติสฺสกุมารํ ทีฆวาปิเมว ปหิณิตฺวา สยมฺปิ เภรํ จราเปตฺวา สสฺสกมฺมานิ กาเรสิ. อถ มหาชนสฺส สงฺคหํกตฺวา กุนฺเต ธาตุํ นิธาเปตฺวา พลวาหน ปริวุโต ติสฺสารามํ คนฺตฺวา สงฺฆํ วนฺทิตฺวา ภนฺเต สาสนํ โชเตตุํ ปารคงฺคํ คมิสฺสามิ สกฺกาเรตุํ อมฺเหหิ สหคามิโน ภิกฺขุ เทถาติ อาห.

ພະຣາຊາຊົງໄລ່ຕິດຕາມໄປຢ່າງກະຊັ້ນຊິດ ເມື່ອຊົງຊາບວ່າພະອະນຸຊາເຂົ້າໄປໃນວິຫານແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດກັບ. ພາຍຫຼັງ ພະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ໃຫ້ພີ່ນ້ອງທັງສອງຂໍຂະມາໂທດເຊິ່ງກັນແລະກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງສົ່ງຕິດສະກຸມານໄປຍັງທິກຄະວາປີ ເພື່ອໃຫ້ເຮັດການກະສິກໍາ ແລະພະອົງເອງກໍຊົງຕີກອງປ່າວຮ້ອງໃຫ້ເຮັດການກະສິກໍາເຊັ່ນກັນ. ຕໍ່ມາ ຊົງສົງເຄາະແກ່ມະຫາຊົນ ຊົງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນຫອກ ແລ້ວແວດລ້ອມດ້ວຍກໍາລັງພົນແລະພາຫະນະ ສະເດັດໄປຍັງຕິດສາຣາມ ຊົງໄຫວ້ພະສົງແລ້ວຕັດວ່າ "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະຂ້າມໄປຝັ່ງນັ້ນຂອງແມ່ນໍ້າຄົງຄາເພື່ອເຮັດພະສາສະໜາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ ຂໍພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງໃຫ້ພະພິກຂຸຜູ້ຈະເດີນທາງໄປຮ່ວມກັບພວກຂ້ານ້ອຍ ເພື່ອຮັບການສັກກາລະດ້ວຍເຖີ້ນ".

สงฺโฆ ปญฺจสตภิกฺขุ อทาสิ. ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา กณฺฑุลหตฺถิมารุยฺห โยเธหิ ปริวุโต มหตา พลกาเยน ยุทฺธาย นิกฺขมิตฺวา มหิยงฺคณํ อาคนนฺตฺวา ตตฺถ ทมิเฬหิ สทฺธึ ยุชฺฌนฺโต มหิยงฺคเณ กญฺจุก ถูปํ กาเรสิ. ตสฺส ถูปสฺส วิภาวนตฺถํ อยมานุปุพฺพกถา.

ພະສົງໄດ້ມອບພະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບໃຫ້. ພະຣາຊາຊົງພາພະພິກຂຸສົງ ສະເດັດຂຶ້ນປະທັບຊ້າງກັນທຸລະ ແວດລ້ອມດ້ວຍພວກທະຫານ ສະເດັດອອກເພື່ອເຮັດສົງຄາມດ້ວຍກອງທັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ເມື່ອສະເດັດມາເຖິງມະຫິຍັງຄະນະ ຊົງຮົບກັບພວກທະມິນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະໄດ້ຊົງສ້າງກັນຈຸກະລາດສະເຈດີ ທີ່ມະຫິຍັງຄະນະ. ເພື່ອສະແດງເລື່ອງລາວແຫ່ງພະທາດນັ້ນ ນີ້ຄືເລື່ອງລາວຕາມລໍາດັບ.

๑๖. ภควา กิร โพธิเต นวเม มาเส อิมํ ทีปมาคนฺตฺวา คงฺคาตีเร ติโยชนายเต โยชนวิตฺถเต มหานาควนุยฺยาเน ยกฺขสมาคมํ อาคนฺตฺวา เตสํ ยกฺขานํ อุปริภาเค มหิยงฺคณ ถูปสฺส ฐาเน เวหาสยํ ฐิโต วุฏฺฐิ วาตนฺธการาทีหิ ยกฺเข สนฺตาเสตฺวา เตหิ อภยํ ยาจิโต ตุมฺหากํ อภยํ ทสฺสามิ ตุมฺเห สมคฺคา มยฺหํ นิสีทนฏฺฐานํ เทถาติ อาห.

໑໖. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໃນເດືອນທີເກົ້າຫຼັງຈາກການຕັດສະຮູ້ ໄດ້ສະເດັດມາຍັງເກາະນີ້ ແລ້ວສະເດັດໄປຍັງບ່ອນປະຊຸມຂອງພວກຍັກ ໃນສວນມະຫານາຄະວັນ ອັນຍາວສາມໂຍດ ກວ້າງໜຶ່ງໂຍດ ທີ່ຝັ່ງແມ່ນໍ້າຄົງຄາ. ພະອົງຊົງສະຖິດຢູ່ເທິງອາກາດ ເໜືອພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນ ຕົງສະຖານທີ່ຕັ້ງຂອງພະທາດມະຫິຍັງຄະນະ ຊົງເຮັດໃຫ້ພວກຍັກຢ້ານກົວດ້ວຍຝົນ, ລົມ ແລະຄວາມມືດເປັນຕົ້ນ. ເມື່ອພວກຍັກທູນຂໍຄວາມປອດໄພ ພະອົງຈຶ່ງຕັດວ່າ "ເຮົາຈະໃຫ້ຄວາມປອດໄພແກ່ພວກທ່ານ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງພ້ອມພຽງກັນໃຫ້ສະຖານທີ່ນັ່ງແກ່ເຮົາເຖີ້ນ".

ยกฺขา, มาริส เต อิมํ สกลทีปํ เทมิ. อภยํ โน เทหีติ อาหํสุ. ตโต ภควา เตสํ ภยํ อปนุทิตฺวา เตหิ ทินฺนภภูมิยํ จมฺมขณฺฑํ ปตฺถริตฺวา ตตฺถ นิสินฺโน เตโชกสิณํ สมาปชฺชิตฺวา จมฺมขณฺฑํ สมนฺตโต ชาเลตฺวา วฑฺเฒสิ. เต จมฺมขณฺเฑน อภิภูนา สมนฺตโต สาคร ปริยนฺเต ราสิภูตา อเหสุํ ภควา อิทฺธิพเลน คิริทีปํ นาม อิธาเนตฺวา ตตฺถ ยกฺเข ปเวเสตฺวา ทีปํ ยถาฏฺฐาเน ฐเปตฺวา จมฺมขณฺฑํ สงฺขิปิ ตทา เทวตา สมาคโม อโหสิ. ตสฺมึ สมาคเม ภควา ธมฺมํ เทเสสิ-ตทา.

ພວກຍັກທູນວ່າ "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ປາສະຈາກທຸກ ພວກຂ້ານ້ອຍຂໍຖວາຍເກາະທັງໝົດນີ້ແກ່ທ່ານ ຂໍທ່ານຈົ່ງໃຫ້ຄວາມປອດໄພແກ່ພວກຂ້ານ້ອຍເຖີ້ນ". ລໍາດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງກໍາຈັດຄວາມຢ້ານກົວຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຊົງລາດແຜ່ນໜັງລົງເທິງພື້ນດິນທີ່ພວກເຂົາຖວາຍ ຊົງປະທັບນັ່ງເທິງແຜ່ນໜັງນັ້ນ ຊົງເຂົ້າເຕໂຊກະສິນ ແລ້ວຊົງບັນດານໃຫ້ໄຟໄໝ້ແຜ່ນໜັງແຜ່ອອກໄປໂດຍຮອບ. ພວກຍັກຖືກແຜ່ນໜັງນັ້ນບີບບັງຄັບ ຈຶ່ງພາກັນໄປລວມກັນຢູ່ທີ່ຂອບມະຫາສະໝຸດໂດຍຮອບ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງໃຊ້ລິດທິເດດນໍາເອົາເກາະຊື່ຄິຣິດີປະມາທີ່ນີ້ ແລ້ວໃຫ້ພວກຍັກເຂົ້າໄປຢູ່ ຊົງຕັ້ງເກາະນັ້ນໄວ້ໃນສະຖານທີ່ເດີມ ແລ້ວຊົງເກັບແຜ່ນໜັງ. ໃນເວລານັ້ນ ໄດ້ມີການປະຊຸມກັນຂອງເຫຼົ່າເທວະດາ. ໃນບ່ອນປະຊຸມນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງທໍາ. ໃນການນັ້ນ:

‘‘เนเกสํ ปาณโกฏีนํ-ธมฺมาภิสมโย อหู,สรเณสุ จ สีเลสุ-ฐิตา อาสุํ อสงฺขิยา;

"ການບັນລຸທໍາໄດ້ມີແກ່ເຫຼົ່າສັດຫຼາຍແສນໂກດ, ແລະສັດທັງຫຼາຍອັນປະມານບໍ່ໄດ້ ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມແລະສິນ;

โสตาปตฺติผลํ ปตฺวา-เสเล สุมนกูฏเก,มหาสุมน เทวิณฺโท-ปูชิยํ ยาจิ ปูฉิยํ;

ມະຫາສຸມະນະເທວະລາດ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ເທິງຍອດເຂົາສຸມະນະກູດ ໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ ແລ້ວໄດ້ທູນຂໍສິ່ງຄວນບູຊາທີ່ຄວນແກ່ການກາບໄຫວ້;

สิรํ ปรามสิตฺวาน-นิลามลสิโรรุเห,ปาณิมตฺเต อทา เกเส ตสฺส ปาณิหิโต ชิโน;

ພະຊິນະເຈົ້າ ຊົງລູບພະສຽນ ແລ້ວໄດ້ປະທານພະເກສາ ອັນມີສີຂຽວເຂັ້ມບໍລິສຸດ ປະມານກໍາຝາມືໜຶ່ງ ວາງໄວ້ໃນມືຂອງເທວະລາດນັ້ນ;

โส ตํ สุวณฺณิจงฺโคฏํ-จเรนาทาย สตฺถุโน, นิสินฺนฏฺฐาน รจิเต-นานารตนสญฺจเย.

ເທວະລາດນັ້ນອັນເຊີນພະເກສາທາດນັ້ນດ້ວຍອົບຄໍາ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງກອງລັດຕະນະຕ່າງໆ ທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້ ຕົງສະຖານທີ່ປະທັບນັ່ງຂອງພະສາດສະດາ.

อุจฺจโต สตฺตรตเน-ฐเปตฺวาน สิโรรุเห,ตํ อิณฺทนีล ถูเปน-ปิทเหสิ นมสฺสิ จ’’;

ຊົງປະດິດສະຖານພະເກສາທາດນັ້ນໄວ້ໃຫ້ສູງເຈັດສອກ ແລ້ວຊົງຄອບໄວ້ດ້ວຍພະທາດອິນທະນິນ ແລະໄດ້ຊົງກາບບູຊາ";

ปรินิพฺพุเต ปน ภควติ ธมฺมเสนาปติ สาริ ปุตฺตตฺเถรสฺส อนฺเตวาสิโก สรภู นาเมโก เถโร จิตกโต คีวฏฺฐิธาตุ คเหตฺวา ภิกฺขุ สงฺฆปริวุโต อาคนฺตฺวา ตสฺมึเยว เจติเย ปติฏฺฐาเปตฺวา เมฆวณฺณปาสาเณหิ ฉาเทตฺวา ทฺวาทส หตฺถุพฺเพธํ ถูปํ กาเรตฺวา ปกฺกามิ. อถ เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ ภาตา จูฬาภโย นาม ตํ อพฺภุตํ เจติยํ ทิสฺวา ตึสหตฺถุพฺเพธํ เจติยํ กาเรสิ. อิทานิ ทุฏฺฐคามณีปิ อภยราชา มหิยงฺคณํ อาคนฺตฺวา ตตฺถ ทมิเฬ มทฺทนฺโต อสิติหตฺถุพฺเพธํ กญฺจุกเจติยํ กาเรตฺวา ปูชมกาสิ.

ແຕ່ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພະເຖຣະຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສະຣະພູ ຜູ້ເປັນສິດຂອງພະສາຣີບຸດຕະເຖຣະ ພະທໍາມະເສນາບໍດີ ໄດ້ອັນເຊີນພະສໍທາດຈາກຈິດຕະກາທານ ແລ້ວແວດລ້ອມດ້ວຍພະພິກຂຸສົງເດີນທາງມາ ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະເຈດີນັ້ນເອງ ຊົງມຸງດ້ວຍຫີນສີເມກ ແລ້ວສ້າງພະທາດສູງສິບສອງສອກ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ພະອະນຸຊາຂອງພະເຈົ້າເທວານໍາປິຍະຕິດສະ ຊື່ວ່າ ຈູລາໄພ ເຫັນພະເຈດີອັນໜ້າອັດສະຈັນນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ສ້າງພະເຈດີໃຫ້ສູງສາມສິບສອກ. ໃນບັດນີ້ ພະເຈົ້າທຸດຖະຄາມະນີອະໄພ ກໍໄດ້ສະເດັດມາຍັງມະຫິຍັງຄະນະ ຊົງປາບປາມພວກທະມິນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຊົງສ້າງກັນຈຸກະລາດສະເຈດີໃຫ້ສູງແປດສິບສອກ ແລະໄດ້ຊົງກະທໍາການບູຊາ.

เอวมจฺจายิกํ กมฺมํ-กโรนฺตาปิ คุณากรา, กโรนฺติ ปุญฺญํ สปฺปญฺญา-สํสารภส ภีรุกาติ.

ຜູ້ມີປັນຍາ ທັງເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງຄຸນຄວາມດີ ແລະຢ້ານກົວຕໍ່ໄພໃນສັງສາລະວັດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເຮັດວຽກງານອັນຮີບດ່ວນປານນັ້ນ ກໍຍັງຂົນຂວາຍສ້າງບຸນກຸສົນ.

มหิยงฺคน ถูปกถา

ເລື່ອງລາວແຫ່ງພະທາດມະຫິຍັງຄະນະ

๑๗. ตโต ราชา ทมิเฬหิ สทฺธึ ยุชฺฌิตฺวา ฉตฺตทมิฬํ คณฺหิตฺวา ตตฺร พหุ ทมิเฬ ฆาเตตฺวา อมฺพติตฺถํ อาคนฺตฺวา อมฺพทมิฬํ จตูหิ มาเสหิ คณฺหิ. ตโต โอรุยฺห มหพฺพเล สตฺตทมิเฬ เอกาเหเนว คณฺหิ ตโต อนฺตรโสพฺเภ มหาโกฏฺฐ ทมิฬํ-โทณคาเม ควร ทมิฬํ-หาลโกเล มหิสฺสริย ทมิฬํ-นาฬิโสพฺเภ นาฬิก ทมิฬํ-ทิฆาภสคลฺลมฺหิ ทิฆาภย ทมิฬํ คณฺหิ. ตโต กจฺฉติตฺเถ กิญฺจิสีส ทมิฬํ จตูหิ มาเสหิ คณฺหิ ตโต เวฐ นคเร ตาฬ ทมิฬํ, ภาณกทมิฬญฺจ-วหิฏฺเฐ วหิฏฺฐ ทมิฬํ=คามณิมฺหิ คามณิ ทมิฬํ-กุมฺพุคามมฺหิ กุมฺพุ ทมิฬํ-นณฺทิก คามมฺหิ นณฺทิก ทมิฬํ-ขาณุคามมฺหิ ขาณุ ทมิฬํ-ตมฺพุนฺนคามเก มาตุล ภาคิเนยฺเย ทฺเว ทมิเฬ คณฺหิ ตทา-

໑໗. ຈາກນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງຮົບກັບພວກທະມິນ ຊົງຈັບຈັດຕະທະມິນໄດ້ ຊົງຂ້າພວກທະມິນເປັນຈໍານວນຫຼາຍໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວສະເດັດມາຍັງອໍາພະຕິດຖະ ຊົງປາບອໍາພະທະມິນໄດ້ໃນເວລາສີ່ເດືອນ. ຈາກນັ້ນ ສະເດັດລົງມາ ຊົງປາບພວກທະມິນຜູ້ມີກໍາລັງຫຼາຍເຈັດຄົນໄດ້ໃນວັນດຽວ. ຈາກນັ້ນ ຊົງປາບມະຫາໂກດຖະທະມິນ ທີ່ອັນຕະຣະສົບພະ, ປາບຄະວະຣະທະມິນ ທີ່ໂດນະຄາມ, ປາບມະຫິດສະຣິຍະທະມິນ ທີ່ຫາລະໂກລະ, ປາບນາລິກະທະມິນ ທີ່ນາລິສົບພະ, ປາບທີຄາໄພທະມິນ ທີ່ທີຄາພະສະຄັນລະ. ຈາກນັ້ນ ຊົງປາບກິນຈິສີສະທະມິນ ທີ່ກັດສະຕິດຖະ ໃນເວລາສີ່ເດືອນ. ຈາກນັ້ນ ຊົງປາບຕາລະທະມິນ ແລະພາລະກະທະມິນ ທີ່ເວດຖະນະຄອນ, ປາບວະຫິດຖະທະມິນ ທີ່ວະຫິດຖະ, ປາບຄາມະນີທະມິນ ທີ່ຄາມະນີ, ປາບກຸມພຸທະມິນ ທີ່ກຸມພຸຄາມ, ປາບນັນທິກະທະມິນ ທີ່ນັນທິກະຄາມ, ປາບຂານຸທະມິນ ທີ່ຂານຸຄາມ, ແລະຊົງປາບພວກທະມິນສອງຄົນຜູ້ເປັນລຸງແລະຫຼານ ທີ່ຕໍາປຸນນະຄາມະກະ. ໃນເວລານັ້ນ:

‘‘อชานิตฺวา สกํ เสนํ-ฆาเตนฺติ สชนา อิติ,สุตฺวาน สจฺจกิริยํ-อกริ ตตฺถ ภุปติ;

"ພະຣາຊາຊົງສະດັບວ່າ 'ພວກຍາດມິດຂ້າຟັນກັນເອງ ເພາະບໍ່ຮູ້ວ່າແມ່ນກອງທັບຂອງຕົນ' ຈຶ່ງຊົງກະທໍາສັດຈະກິຣິຍາໃນທີ່ນັ້ນວ່າ:

รชฺชสุขาย วายาโม-นายํ มม กทาปิ จ,สมฺพุทฺธสาสนสฺเสว-ฐปนาย อยํ มม;

ຄວາມພະຍາຍາມນີ້ຂອງເຮົາ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມສຸກໃນລາຊะສົມບັດໃນການໃດໆ ເລີຍ, ແຕ່ຄວາມພະຍາຍາມນີ້ຂອງເຮົາ ແມ່ນເພື່ອສະຖາປະນາພະສາສະໜາຂອງພະສໍາມາສັມພຸດທະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ;

เตน สจฺเจน เม เสนา-กาโยปคต ภณฺฑกํ,ชาลวณฺณํว โหตูติ-ตํ ตเถว ตทา อหุ;

’’

ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍໃຫ້ເຄື່ອງສາດສະຕາວຸດແລະເຄື່ອງປະດັບກາຍຂອງກອງທັບເຮົາ ຈົ່ງມີສີຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງແປວໄຟເຖີ້ນ'. ໃນເວລານັ້ນ ເຫດການນັ້ນກໍໄດ້ເປັນໄປຢ່າງນັ້ນແທ້;

เอวํ ราชา คงฺคาตีเร ทมิเฬ ฆาเตสิ. ฆาติต โส สพฺเพ อาคนฺตฺวา วิชิต นคเร ปวิสึสุ. ตทา ราชา วิชิต นครํ คณฺหิตุํ วีมํสนตฺถาย อาคจฺฉนฺตํ นณฺธิมิตฺตํ ทิสฺวา กณฺฑุลํ มุญฺเจสิ. กณฺฑุโลปิ ตํ คณฺหิตุํ อาคญฺฉิ ตทา นณฺธิมิตฺโต หตฺเถตหิ อุโภ ทนฺเต พาฬฺหํ คเหตฺวา ปีเฬตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทาเปสิ. ราชา อุโภ วิมํเสตฺวา วิชิตนครํ อาคโต. ตโต ทกฺขิณทฺวาเร โยธานํ มหาสงฺคาโม อโหสิ ปุรตฺถิมทฺวาเร เวฬุสุมโน อสฺสํ อารุยฺห พหู ทมิเฬ ฆาเตสิ ทมิฬา อนฺโต ปิวิสิตฺวา ทฺวารํ ถเกสุํ. ตโต ราชา โยเธ วิสฺสชฺเชสิ, กณฺฑุลหตฺถิ นณฺธิมิตฺโต สุรนิมฺมโล จ ทกฺขิณทฺวาเร กมฺมํ กรึสุ มหาโสโณ โคฐยิมฺพโร เถรปุตฺตาภโย จาติ อิเม ตโย อิตเรสุ ตีสุ ทฺวาเรสุ กมฺมํ กรึสุ.

ພະຣາຊາຊົງປາບປາມພວກທະມິນທີ່ຝັ່ງແມ່ນໍ້າຄົງຄາດ້ວຍປະການນີ້. ພວກທະມິນທີ່ເຫຼືອລອດຕາຍທັງໝົດໄດ້ພາກັນຫຼົບໜີເຂົ້າໄປໃນວິຊິຕະນະຄອນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງປ່ອຍຊ້າງກັນທຸລະ ເພື່ອທົດສອບນັນທິມິດຕະ ຜູ້ກໍາລັງເດີນທາງມາເພື່ອຈະຕີວິຊິຕະນະຄອນ. ຊ້າງກັນທຸລະກໍແລ່ນເຂົ້າໄປເພື່ອຈະທໍາຮ້າຍລາວ. ໃນເວລານັ້ນ ນັນທິມິດຕະໄດ້ໃຊ້ສອງມືຈັບງາທັງສອງຂອງຊ້າງໄວ້ຢ່າງແໜ້ນໜາ ແລ້ວກົດລົງໃຫ້ຊ້າງນັ່ງຄຸເຂົ່າລົງ. ພະຣາຊາຊົງທົດສອບທັງສອງແລ້ວ ກໍສະເດັດມາຍັງວິຊິຕະນະຄອນ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ມີການຮົບກັນຢ່າງດຸເດືອດຂອງພວກທະຫານທີ່ປະຕູທິດໃຕ້. ທີ່ປະຕູທິດຕາເວັນອອກ ເວລຸສຸມະນະຂີ່ຊ້ອນມ້າຂ້າພວກທະມິນເປັນຈໍານວນຫຼາຍ. ພວກທະມິນໄດ້ຫຼົບໜີເຂົ້າໄປທາງໃນແລ້ວປິດປະຕູໄວ້. ລໍາດັບນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງສົ່ງພວກທະຫານໄປ. ຊ້າງກັນທຸລະ, ນັນທິມິດຕະ ແລະສຸຣະນິມມະລະ ໄດ້ທໍາການຮົບທີ່ປະຕູທິດໃຕ້. ສ່ວນມະຫາໂສນະ, ໂຄທະຍິມພະຣະ ແລະເຖຣະປຸດຕາໄພ ທັງສາມນີ້ ໄດ້ທໍາການຮົບທີ່ປະຕູອີກສາມທິດທີ່ເຫຼືອ.

ตญฺจ นครํ ปริขาตฺตย ปริกฺขิตฺตํ, ทฬฺห ปาการ โคปุรํ, อโย ทฺวารยุตฺตํ อโหสิ กณฺฑุโล ชาณุหิ ฐตฺวา สิลา สุธา อิฏฺฐกา ภิณฺทิตฺวา อโยทฺวารํ ปาปุณิ ตทา ทมิฬา โคปุเร ฐตฺวา นานาวุธานิ ขิปึสุ ปกฺก อโยคุเฬ เจวปกฺกฏฺฐิต สิเลสญฺจ หตฺถิปิฏฺฐิยํ ปกฺขิปึสุ? ตทา กณฺฑุโล เวทนฏฺโฏ อุทกฏฺฐานํ คนฺตฺวา อุทเก โอคาหิ. ตทา โคฐยิมฺพโร น อิทํ สุราปานํ ภวติ. อโยทฺวาร วิฆาฏนํ นาม, คจฺฉ ทฺวารํ วิฆาเฏหีติ อาห. ตํ สุตฺวา ชาตาภิมาโต กุญฺจนาทํ กตฺวา อุทน อุคฺคมฺม ถเล อฏฺฐาสิ อถ หตฺถิเวชฺโช สิเลสํ โธวิตฺวา โอสธํ อกาสิ. ตโต ราชา หตฺถึ อารุยฺห ปาณินา กุมฺเภ ปรามสิตฺวา สกล ลงฺกาตเล รชฺชํ ตว ทมฺมีติ โตเสตฺวา วรโภชนํ โภเชตฺวา วณํ สาฏเกน เวเฐตฺวา สุวมฺมีตํ กตฺวา วมฺมปิฏฺฐิยํ มหิสจมฺมํ สตฺตคุณํ กตฺวา พณฺธิตฺวา ตสฺสุปริ เตลจมฺมํ พณฺธิตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสิ โส อสนิ วิยคชฺชนฺโต คนฺตฺวา ทาฐาหิ ปทรํ วิชฺฌิตฺวา ปาเทน อุมฺมารํ หนิ. ทฺวารํ พาหาหิ สทฺธึ อโยทฺวารํ มหาสทฺเทน ภูมิยํ ปติ. โคปุเร ทพฺพสมฺภารํ ปน หตฺถิปิฏฺฐิยํ ปตนฺตํ ทิสฺวา นณฺธิมิตฺโต พาหาหิ ปหริตฺวา ปวฏฺเฏสิ ตทา กณฺฑุโล ทาฐาปีฬนเวรํ ฉฑฺเฒสิ.

ແລະ ເມືອງນັ້ນຖືກອ້ອມຮອບດ້ວຍຄູເມືອງສາມຊັ້ນ, ມີກຳແພງ ແລະ ປະຕູໂຂງທີ່ໝັ້ນຄົງ, ມີປະຕູເຫຼັກ. ພະຍາຊ້າງກັນດຸລະ ຄຸເຂົ່າລົງ ແລ້ວທຳລາຍຫີນ, ປູນຂາວ ແລະ ອິດ ຈົນເຂົ້າເຖິງປະຕູເຫຼັກ. ໃນເວລານັ້ນ, ພວກທະມິນທີ່ຢືນຢູ່ເທິງປະຕູໂຂງ ໄດ້ຂວ້າງອາວຸດຕ່າງໆ ແລະ ໄດ້ເທລູກເຫຼັກຮ້ອນ ແລະ ນ້ຳຢາງໄມ້ທີ່ຕົ້ມຟົດລົງໃສ່ຫຼັງຊ້າງ. ເວລານັ້ນ, ພະຍາຊ້າງກັນດຸລະໄດ້ຮັບຄວາມເຈັບປວດຢ່າງແsnສາຫັດ ຈຶ່ງໄດ້ໄປຫາບ່ອນທີ່ມີນ້ຳ ແລ້ວລົງແຊ່ນ້ຳຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ, ໂກທະອິມພະຣະ ໄດ້ກ່າວວ່າ 'ນີ້ບໍ່ແມ່ນການດື່ມສຸລາ, ແຕ່ມັນຄືການທຳລາຍປະຕູເຫຼັກ, ຈົ່ງໄປທຳລາຍປະຕູເຖີດ'. ເມື່ອພະຍາຊ້າງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມມານະທິຖິ ຈຶ່ງຮ້ອງກ້ອງສະໜັ່ນ ແລ້ວຂຶ້ນຈາກນ້ຳມາຢືນຢູ່ເທິງບົກ. ຈາກນັ້ນ, ໝໍປິ່ນປົວຊ້າງໄດ້ລ້າງນ້ຳຢາງໄມ້ອອກ ແລ້ວໃສ່ຢາໃຫ້. ຕໍ່ມາ ພະລາຊາໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຊ້າງ ແລ້ວເອົາມືລູບຄຳທີ່ຂະມັບ ແລ້ວຊົງປອບໃຈວ່າ 'ເຮົາຈະມອບລາຊະສົມບັດໃນທົ່ວເກາະລັງກາໃຫ້ແກ່ເຈົ້າ', ຈາກນັ້ນໄດ້ພະລາຊະທານອາຫານອັນປະເສີດໃຫ້ກິນ, ເອົາຜ້າພັນບາດແຜໄວ້, ສວມເກາະໃຫ້ເປັນຢ່າງດີ, ແລ້ວເອົາໜັງຄວາຍໜາເຈັດຊັ້ນມັດໄວ້ເທິງຫຼັງເກາະ, ແລະ ເອົາໜັງທານ້ຳມັນມັດທັບໄວ້ເທິງນັ້ນອີກ ແລ້ວປ່ອຍໄປ. ພະຍາຊ້າງນັ້ນຮ້ອງກ້ອງສະໜັ່ນປານຟ້າຮ້ອງ ແລ້ວແລ່ນໄປເອົາງາແທງແຜ່ນປະຕູ ແລະ ເອົາຕີນຖີບທໍລະນີປະຕູ. ປະຕູເຫຼັກພ້ອມທັງເສົາປະຕູໄດ້ພັງທະລາຍລົງສູ່ພື້ນດິນດ້ວຍສຽງອັນດັງສະໜັ່ນ. ເມື່ອເຫັນໄມ້ ແລະ ສິ່ງກໍ່ສ້າງເທິງປະຕູໂຂງກຳລັງຈະຕົກລົງໃສ່ຫຼັງຊ້າງ, ນັນທິມິດຕະ ຈຶ່ງໄດ້ເອົາມືທັງສອງຍູ້ປັດອອກໄປ. ເວລານັ້ນ, ພະຍາຊ້າງກັນດຸລະຈຶ່ງໄດ້ລະວາງຄວາມຄຽດແຄ້ນທີ່ມີຕໍ່ນັນທິມິດຕະລົງ.

ตโต กณฺฑุโล อตฺตโน ปิฏฺฐึ อารูหนตฺถาย นณฺธิมิตฺตํ โอโลเกสิ. โส ตยา กตมคฺเคน น ปวิสิสฺสามีติ อฏฺฐารส หตฺถุพฺเพธํ ปาการํ พาหุนา ปหริตฺวา อฏฺฐุสหปฺปมาณํ ปาการปฺปเทสํ ปาเตตฺวา สุรนิมฺมลํ โอโลเกสิ โสปิ เตน กตมคฺคํ อนิจฺฉนฺโต ปาการํ ลฑฺฑีตฺวา นครพฺภนฺตเร ปติ โคฐยิมฺพโรปิ - โสโณปิ - เถรปุตฺตาภโยปิ เอเกก ทฺวารํ ภิณฺทิตฺวา ปวิสึสุ-ตโต.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ພະຍາຊ້າງກັນດຸລະໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງນັນທິມິດຕະ ເພື່ອໃຫ້ຂຶ້ນມາເທິງຫຼັງຂອງຕົນ. ແຕ່ນັນທິມິດຕະກ່າວວ່າ 'ເຮົາຈະບໍ່ເຂົ້າໄປທາງເສັ້ນທາງທີ່ເຈົ້າເຮັດໄວ້' ແລ້ວເອົາມືຕີກຳແພງທີ່ສູງສິບແປດສອກ ຈົນເຮັດໃຫ້ກຳແພງຍາວແປດສອກພັງລົງມາ, ແລ້ວຫຼຽວເບິ່ງສຸຣະນິມິລະ. ສຸຣະນິມິລະກໍບໍ່ປາດຖະໜາຈະເຂົ້າໄປທາງເສັ້ນທາງນັ້ນຄືກັນ ຈຶ່ງໄດ້ໂດດຂ້າມກຳແພງເຂົ້າໄປໃນເມືອງ. ສ່ວນໂກທະອິມພະຣະ, ໂສນະ ແລະ ເຖຣະປຸດຕາພະຍະ ກໍໄດ້ທຳລາຍປະຕູເມືອງຄົນລະປະຕູ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃນເມືອງ.

‘‘หตฺถิ คเหตฺวา รถจกฺกํ-มิตฺโต สกฏ ปญฺชรํ,นาฬิเกรตรุํ โคโฐ-นิมฺมโล ขคฺคมุตฺตมํ;

“ນັນທິມິດຕະຈັບເອົາຊ້າງ, ກົງລໍ້ລົດ ແລະ ໂຄງກວຽນ; ໂກທະອິມພະຣະຈັບເອົາຕົ້ນໝາກພ້າວ; ສຸຣະນິມິລະຖືເອົາດາບອັນປະເສີດ;

ตาลรุกฺขํ มหาโสโณ-เถรปุตฺโต มหาคทํ,วิสุํ วิสุํ วีถิคตา-ทมิเฬ นตฺถ จุณฺณยุํ’’;

ມະຫາໂສນະຈັບເອົາຕົ້ນຕານ; ເຖຣະປຸດຕາພະຍະຖືເອົາຕະບອງໃຫຍ່; ຕ່າງຄົນຕ່າງແຍກຍ້າຍກັນໄປຕາມຖະໜົນຫົນທາງ ແລ້ວເຂັ່ນຂ້າພວກທະມິນຈົນແຫຼກລາວານ”;

เอวํ วิชิตนครํ จตูหิ มาเสหิ ภิณฺทิตฺวา ทมิเฬ มาเรตฺวา ตโต คริโลกํ นาม คนฺตฺวา คิริย ทมิฬํ อคฺคเหสิ. ตโต มเหล นครํ คนฺตฺวา จตูหิ มาเสหิ มเหล ราชานํ คณฺหึ ตโต ราชา อนุรุธปุรํ คจฺฉนฺโต ปริโตกาสปพฺพเต นาม ขณฺธาวารํ นิวาเสตฺวา ตตฺถ ตฬากํ กาเรตฺวา เชฏฺฐมูลมาสมฺหิ อุทกกีฬํ กีฬิ. เอฬาโรปิ ทุฏฺฐคามณิสฺส อาคตภาวํ สุตฺวา อมจฺเจหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา สฺเว ยุทฺธํ กริสฺสามาติ นิจฺฉยํ อกาสิ ปุนทิวเส สนฺนทฺโธ มหาปพฺพต หตฺถึ อารุยฺห มหา พลกาย ปริวุโต นิกฺขมิ. คามณีปิ มาตรา สทฺธึ มนฺเตตฺวา ทฺวตฺตึส พล โกฏฺฐเก กาเรตฺวา ฉตฺตธเร ราชรูปเก ตตฺถ ตตฺถ ฐเปสิ. อพฺภนฺตร โกฏฺฐเก สยํ อฏฺฐาสิ.

ເມື່ອໄດ້ທຳລາຍເມືອງວິຊິຕະພາຍໃນສີ່ເດືອນ ແລະ ຂ້າພວກທະມິນແລ້ວ, ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ໄປຍັງສະຖານທີ່ຊື່ວ່າ ຄະຣິໂລກະ ແລ້ວຈັບຕົວທະມິນຊື່ ກິຣິຍະ. ຕໍ່ມາ ໄດ້ໄປຍັງເມືອງມະເຫລະ ແລ້ວຈັບຕົວພະຍາມະເຫລະໄດ້ພາຍໃນສີ່ເດືອນ. ຈາກນັ້ນ ພະລາຊາເມື່ອຈະສະເດັດໄປຍັງເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄ້າຍພັກແຮມຢູ່ທີ່ພູເຂົາຊື່ວ່າ ປະຣິໂຕກາສະ, ໄດ້ສ້າງສະນ້ຳຂຶ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະ ໄດ້ຫຼິ້ນນ້ຳໃນເດືອນເຊດ. ຝ່າຍພະຍາເອຣາຣະ ເມື່ອໄດ້ຍິນຂ່າວການມາຮອດຂອງພະເຈົ້າທຸດທະຄາມະນີ ຈຶ່ງໄດ້ປຶກສາກັບພວກອຳມາດ ແລ້ວຕົກລົງກັນວ່າ 'ມື້ອື່ນເຮົາຈະເຮັດເສິກ'. ໃນມື້ຕໍ່ມາ ພະອົງຊົງສວມເກາະແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນຊ້າງຊື່ ມະຫາປັບພະຕະ ອອກໄປໂດຍມີກອງທັບໃຫຍ່ແວດລ້ອມ. ຝ່າຍພະເຈົ້າຄາມະນີກໍໄດ້ປຶກສາກັບພະມານດາ ແລ້ວສ້າງຄ້າຍທະຫານຂຶ້ນສາມສິບສອງຄ້າຍ ແລະ ໄດ້ຕັ້ງຫຸ່ນຈຳລອງຮູບພະລາຊາຖືສະຕັດໄວ້ໃນບ່ອນຕ່າງໆ. ສ່ວນພະອົງເອງໄດ້ປະທັບຢູ່ນຳຄ້າຍຊັ້ນໃນສຸດ.

ตโต สงฺคาเม วตฺตมาเน เอฬาร รญฺโญ ทีฆชตฺตุ นาม มหา โยโธ ขคฺคผลกํ คเหตฺวา ภูมิโต อฏฺฐารส หตฺถํ นภมุคฺคนฺตฺวา ราชรูปํ ฉิณฺทิตฺวา ปฐมํ พล โกฏฺฐกํ ภิณฺทิ เอวํ เสเสปิ พลโกฏฺฐเก ภิณฺทิตฺวา มหาคมณินา ฐตํ พลโกฏฺฐกํ อาคมิ. ตทา สุรนิมฺมโล รญฺโญ ปริคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา อตฺตโน นามํ สาเวตฺวา ตํ อกฺโกสิ ตํ สุตฺวา ทีฆชนฺตุ ปฐมํ อิมํ มาเรมีติ กุชฺฌิตฺวา อากสมพฺภุคฺคนฺตฺวา อตฺตโนปริ โอตรนฺตํ ทิสฺวา สรนิมฺมโล อตฺตโน ผลกํ อุปนาเมสิ. อิตโรปิ ผลเกน สทฺธึ ตํ ภิณฺทิสฺส มีติ จินฺเตตฺวา ผลกํ ปหริ. อิตโร ผลกํ มุญฺจิ, ทีฆชนฺตุ ผลกํ ฉิณฺทนฺโต ภูมิยํ ปติ. สุรนิมฺมโล ตํ สตฺติยา ปหริ, ผุสฺสเทโว ตํ ขเณ สงฺขํ ธมิ, อสนิสทฺโท วิย อโหสิ อุมฺมาทปฺปตฺตา วิย มนุสฺสา อเหสุํ. ตโต ทมิฬ เสนา ภิชฺชิตฺถ, เอฬาโร ปลายิตฺถ ตทาปิ พหุ ทมิเฬ ฆาเตสุํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອສົງຄາມກຳລັງດຳເນີນຢູ່, ມະຫາເສນາທະຫານຂອງພະຍາເອຣາຣະ ຊື່ວ່າ ທິຄະຊັນຕຸ ໄດ້ຖືດາບ ແລະ ໂລ້ ໂດດຂຶ້ນໄປໃນອາກາດສູງສິບແປດສອກຈາກພື້ນດິນ ແລ້ວຟັນຮູບຈຳລອງຂອງພະລາຊາ ແລະ ທຳລາຍຄ້າຍທະຫານຊັ້ນທຳອິດ. ດ້ວຍວິທີນີ້ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ທຳລາຍຄ້າຍອື່ນໆແລ້ວ ກໍໄດ້ມາຍັງຄ້າຍທີ່ພະເຈົ້າທຸດທະຄາມະນີປະທັບຢູ່. ເວລານັ້ນ ສຸຣະນິມິລະເຫັນເຂົາກຳລັງເຂົ້າໃກ້ພະລາຊາ ຈຶ່ງໄດ້ປະກາດຊື່ຂອງຕົນ ແລະ ຮ້ອງດ່າເຂົາ. ເມື່ອທິຄະຊັນຕຸໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍໂກດຮ້າຍຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຂ້າຜູ້ນີ້ກ່ອນ' ຈຶ່ງໄດ້ໂດດຂຶ້ນໄປໃນອາກາດ. ສຸຣະນິມິລະເຫັນເຂົາກຳລັງລົງມາໃສ່ຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ຍົກໂລ້ຂຶ້ນຮັບ. ຝ່າຍທິຄະຊັນຕຸຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຟັນມັນໃຫ້ແຫຼກໄປພ້ອມກັບໂລ້' ຈຶ່ງໄດ້ຟັນລົງໃສ່ໂລ້. ສຸຣະນິມິລະໄດ້ປ່ອຍໂລ້ຫຼຸດຈາກມື, ທິຄະຊັນຕຸຟັນຖືກໂລ້ແລ້ວກໍຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ. ສຸຣະນິມິລະຈຶ່ງໄດ້ເອົາຫອກແທງເຂົາ. ໃນຂະນະນັ້ນ ຜຸດສະເທວະໄດ້ເປົ່າຫອຍສັງ ເຊິ່ງມີສຽງດັງສະໜັ່ນປານຟ້າຮ້ອງ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຄົນທັງຫຼາຍຕື່ນຕົກໃຈປານເປັນບ້າ. ຈາກນັ້ນ ກອງທັບທະມິນກໍແຕກພ່າຍ, ພະຍາເອຣາຣະໄດ້ຫຼົບໜີໄປ, ແລະ ໃນເວລານັ້ນ ພວກທະມິນກໍຖືກຂ້າຕາຍເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ.

‘‘ตตฺถ วาปิชลํ อาสิ-หตานํ โลหิตาวิลํ,ตสฺมา กุลตฺถวาปีติ-นามโต วิสฺสุตา อหู;

“ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ນ້ຳໃນອ່າງເກັບນ້ຳໄດ້ແດງກ່ຳໄປດ້ວຍເລືອດຂອງຜູ້ທີ່ຖືກຂ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ອ່າງເກັບນ້ຳນັ້ນຈຶ່ງມີຊື່ສຽງປະກົດວ່າ ກຸລັດຖະວາປີ;

จราเปตฺวา ตหึ เภรึ-ทุฏฺฐคามิณิ ภูปติ,น หนิสฺสตุ เอฬารํ-มํ มุญฺจิย ปโร อิติ;

ພະເຈົ້າທຸດທະຄາມະນີ ໄດ້ຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວປະກາດໃນທີ່ນັ້ນວ່າ 'ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຄົນອື່ນຂ້າພະຍາເອຣາຣະ ນອກຈາກເຮົາຜູ້ດຽວ';

สนฺนทฺโธ สยมารุยฺห-สนฺนทฺธํ กณฺฑุลํ กรึ,เอฬารํ อนุพณฺธนฺโต-ทกฺขิณทฺวาร มาคมิ;

ພະອົງຊົງສວມເກາະແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນຊ້າງກັນດຸລະທີ່ສວມເກາະແລ້ວ, ຊົງໄລ່ຕິດຕາມພະຍາເອຣາຣະໄປ ຈົນຮອດປະຕູທິດໃຕ້;

ปุเร ทกฺขิณภาคมฺหิ-อุโภ ยุชฺฌึสุ ภูมิปา,โตมรํ ขิปิ เอฬาโร-คามณิ ตํ อวญฺจยิ;

ຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງຕົວເມືອງ ພະລາຊາທັງສອງໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັນ, ພະຍາເອຣາຣະໄດ້ຂວ້າງຫອກຊັດໃສ່, ແຕ່ພະເຈົ້າຄາມະນີຊົງຫຼົບຫຼີກໄດ້;

วิชฺฌาเปสิ จ ทนฺเตหิ-ตํ หตฺถึ สกหตฺถินา,โตมรํ ขิปิ เอฬาโร-สหตฺถิ ตตฺถ โส ปติ;

ແລະ ພະອົງໄດ້ຊົງໃຫ້ຊ້າງຂອງຕົນເອົາງາແທງຊ້າງຕົວນັ້ນ, ພະເຈົ້າຄາມະນີໄດ້ຂວ້າງຫອກຊັດໃສ່, ພະຍາເອຣາຣະພ້ອມທັງຊ້າງຂອງຕົນກໍໄດ້ລົ້ມລົງໃນທີ່ນັ້ນ;

ตโต วิชิต สงฺคาโม-สโยคฺคพลวาหโน,ลงฺกา เอกาตปตฺตํ โส-กตฺวาน ปาวิสิ ปุรํ;

’’

ຈາກນັ້ນ ພະອົງຜູ້ຊົງຊະນະເສິກ ພ້ອມດ້ວຍພາຫະນະ ແລະ ກອງທັບ, ໄດ້ຊົງເຮັດໃຫ້ເກາະລັງກາຢູ່ພາຍໃຕ້ສະຕັດດຽວກັນ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າສູ່ພະນະຄອນ”;

อถ ราชา นคเร เภรึ จราเปตฺวา สมนฺตา โยชนปฺปมาเณ มนุสฺเส สนฺนิปาเตตฺวา เอฬาร รญฺโญ สรีรํ มหนฺตํ สกฺการํ กาเรตฺวา กูฏาคาเรน เนตฺวา ฌาเปตฺวา ตตฺถ เตจิยํ กาเรตฺวา ปริหารมทาสิ. อชฺชปิ ราชาโน ตํ ปเทสมฺปตฺวา เภรึ น วาทาเปนฺติ. เอวํ ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชา ทฺวตฺตึส ทมิฬ ราชาโน มาเรตฺวา ลงฺกาทีปํ เอกจฺฉตฺตมกาสิ.

ຕໍ່ມາ ພະລາຊາໄດ້ຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນພະນະຄອນ, ໃຫ້ຮຽກໂຮມປະຊາຊົນໃນລັດສະໝີໜຶ່ງໂຍດ, ແລ້ວຈັດພິທີສົບຂອງພະຍາເອຣາຣະຢ່າງສົມກຽດ, ໂດຍອັນເຊີນພະສົບໄປດ້ວຍລາດຊະຣົດຍອດ ແລ້ວຊົງຖວາຍພະເພີມ, ຈາກນັ້ນໄດ້ສ້າງພະເຈດີໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນ ແລະ ໄດ້ກຳນົດຂໍ້ປະຕິບັດເພື່ອສະແດງຄວາມເຄົາລົບ. ແມ່ນແຕ່ໃນທຸກມື້ນີ້ ພະລາຊາທັງຫຼາຍເມື່ອສະເດັດຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນ ກໍບໍ່ໃຫ້ຕີກອງ. ດ້ວຍປະການນີ້ ມະຫາລາຊາທຸດທະຄາມະນີອະໄພ ໄດ້ຊົງປາບພະຍາທະມິນສາມສິບສອງພະອົງ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ເກາະລັງກາຢູ່ພາຍໃຕ້ສະຕັດດຽວກັນ.

ยทา ทุฏฺฐคามณิ วิชิตํ นครํ คณฺหิ ตทา ทีฆชนฺตุ โยโธ เอฬารํ อุปสงฺกมิตฺวา อตฺตโน ภาคิเนยฺยสฺส ภลฺลุกสฺส โยธ ภาวํ อาจิกฺขิตฺวา อิธาคมนตฺถาย ตสฺส สนฺติกํ เปเสสิ. ภลฺลุโกปิ เอฬารสฺส ทฑฺฒทิวสโต สตฺตเม ทิวเส สฏฺฐิยา ปุริส สหสฺเสหิ สทฺธึ โอติณฺโณ รญฺโญ มตภาวํ สุตฺวาปิ ลชฺชาย ยุชฺฌิสฺสามีติ มหาติตฺถโต นิกฺขมิตฺวา โกลมฺพหาลเก นาม คาเม ขณฺธาวารํ นิเวเสสิ. ราชาปิ ตสฺสา’คมนํ สุตฺวา สนฺนทฺโธ กณฺฑุลํ อารุยฺห โยธปริวุโต มหตา พลกาเยน อภินิกฺขมิ. ผุสฺสเทโวปิ ปญฺจาวุธ สนฺนทฺโธ รญฺโญ ปจฺฉิมาสเน นิสีทิ. ภลฺลุโกปิ ปญฺจาวุธ สนฺนทฺโธ หตฺถึ อารุยฺห ราชาภิมุโข อคญฺฉิ. ตทา กณฺฑุโล ตสฺส เวคมณฺทิ ภาวตฺถํ สนิกํ สนิกํ ปจฺโจสกกิ เสนาปิ หตฺถินา สทฺธึ ตเถว ปจฺโจสกกิ.

ເມື່ອພະເຈົ້າທຸດທະຄາມະນີຊົງຍຶດເມືອງວິຊິຕະໄດ້, ໃນເວລານັ້ນ ນັກຮົບທิຄະຊັນຕຸ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະຍາເອຣາຣະ ແລ້ວບອກເຖິງຄວາມເປັນຍອດນັກຮົບຂອງພັລລຸກະ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງຕົນ, ແລ້ວໄດ້ສົ່ງຂ່າວໄປຫາເຂົາເພື່ອໃຫ້ມາທີ່ນີ້. ຝ່າຍພັລລຸກະກໍໄດ້ຍົກທັບຂຶ້ນບົກໃນວັນທີເຈັດນັບແຕ່ວັນເຜົາສົບຂອງພະຍາເອຣາຣະ ພ້ອມດ້ວຍກຳລັງພົນຫົກສິບພັນຄົນ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຍິນຂ່າວການສະຫວັນຄົດຂອງພະຍາເອຣາຣະແລ້ວ ກໍຍັງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຕໍ່ສູ້ເພາະຄວາມລະອາຍ' ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງອອກຈາກທ່າເຮືອມະຫາຕິດຖະ ແລ້ວຕັ້ງຄ້າຍພັກແຮມຢູ່ທີ່ໝູ່ບ້ານຊື່ວ່າ ໂກລັມພະຫາລະກະ. ພະລາຊາເມື່ອໄດ້ຍິນຂ່າວການມາຂອງເຂົາ ຈຶ່ງຊົງສວມເກາະ ແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນຊ້າງກັນດຸລະ ອອກໄປພ້ອມດ້ວຍກອງທັບໃຫຍ່ທີ່ແວດລ້ອມດ້ວຍເຫຼົ່າທະຫານຫານ. ສ່ວນຜຸດສະເທວະກໍໄດ້ສວມອາວຸດຫ້າປະການ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ເທິງຫຼັງຊ້າງທາງດ້ານຫຼັງຂອງພະລາຊາ. ຝ່າຍພັລລຸກະກໍໄດ້ສວມອາວຸດຫ້າປະການ ສະເດັດຂຶ້ນຊ້າງມຸ່ງໜ້າເຂົ້າມາຫາພະລາຊາ. ໃນເວລານັ້ນ ພະຍາຊ້າງກັນດຸລະໄດ້ຄ່ອຍໆຖອຍຫຼັງ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມແຮງຂອງຝ່າຍກົງກັນຂ້າມ, ແລະ ກອງທັບກໍໄດ້ຖອຍຫຼັງໄປພ້ອມກັບຊ້າງນັ້ນຄືກັນ.

ราชา ผุสฺสเทวํ อาห อยํ หตฺถิ ปุพฺเพ อฏฺฐวีสติยา ยุทฺเธสุ อปจฺโจสกกิตฺวา อิทานิ กสฺมา ปน ปจฺโจสกฺกตีติ. โส อาหาเทว. อมฺหากเมว ชโย อยํ คโช ชยภูมึ อเวกฺขนฺโต ปจฺโจสกฺกติ ชยภูมึ ปตฺวา ฐสฺสตีติ? นาโคปิ ปจฺโจสกกิตฺว ปุร เทวสฺส ปสฺเส มหาวิหาร สีมนฺเต อฏฺฐาสิ.

ພະລາຊາໄດ້ຕັດຖາມຜຸດສະເທວະວ່າ 'ຊ້າງຕົວນີ້ໃນເມື່ອກ່ອນບໍ່ເຄີຍຖອຍຫຼັງເລີຍໃນການເຮັດເສິກຊາວແປດຄັ້ງ, ແຕ່ເປັນຫຍັງຕອນນີ້ຈຶ່ງຖອຍຫຼັງ?'. ຜຸດສະເທວະກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະອົງ, ໄຊຊະນະເປັນຂອງພວກເຮົາແທ້ໆ, ຊ້າງຕົວນີ້ກຳລັງຖອຍຫຼັງເພື່ອຊອກຫາໄຊຍະພູມ, ເມື່ອຮອດໄຊຍະພູມແລ້ວມັນກໍຈະຢຸດຢືນ'. ພະຍາຊ້າງນັ້ນເມື່ອຖອຍຫຼັງໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ຢຸດຢືນຢູ່ໃກ້ກັບສານພະພູມເມືອງ ທີ່ເຂດແດນຂອງມະຫາວິຫານ.

ตโต ภลฺลุโก ราชาภิมุขา อาคนฺตฺวา ราชานํ อุปฺปณฺเฑสิ ราชาปิ ขคฺคตเลน มุขํ ปิธาย ตํ อกฺโกสิ รญฺโญ มุเข วิชฺฌิสฺสามีติ สรํ ขิปิ. โส ขคฺคตล มาคจฺจภูมิยํ ปติ, ภลฺลุโก มุเข วิทฺเธสฺมิติ สญฺญาย อุกฺกุฏฺฐิ, อกาสิ ตทา รญฺโญ ปจฺฉิมาสเน นิสินฺโน ผุสฺสเทโว รญฺโญ กุณฺฑลํ ฆเฏนฺโต ตสฺส มุเข กณฺฑํ ปาเตสิ รญฺโญ ปาเท กตฺวา ปตมานสฺส ชาณุมฺหิ อปเรน กณฺเฑน วิชฺฌิตฺวา รญฺโญ สีสํ กตฺวา ปาเตสิ. ราชา ลทฺธชโย นครํ อาคนฺตฺวา สรํ อาหราเปตฺวา ปุงฺเขน อุชุกํ ฐปาเปตฺวา ตํ ปมาณํ กหาปณราสึ กตฺวา ผุสฺสเทวสฺส อทาสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພັລລຸກະໄດ້ເຂົ້າມາປະເຊີນໜ້າກັບພະລາຊາ ແລ້ວເວົ້າເຍາະເຍີ້ຍພະລາຊາ. ພະລາຊາໄດ້ເອົາໃບດາບປິດປາກໄວ້ ແລ້ວຮ້ອງດ່າເຂົາ. ພັລລຸກະໄດ້ຍິງລູກສອນໄປ ໂດຍຫວັງວ່າ 'ເຮົາຈະຍິງໃສ່ປາກຂອງພະລາຊາ'. ລູກສອນນັ້ນໄດ້ໄປຖືກໃບດາບແລ້ວຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ. ພັລລຸກະເຂົ້າໃຈວ່າ 'ເຮົາຍິງຖືກປາກຂອງພະອົງແລ້ວ' ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງໂຮດີໃຈ. ໃນເວລານັ້ນ ຜຸດສະເທວະ ຜູ້ຮັກສາຢູ່ທາງຫຼັງຂອງພະລາຊາ ໄດ້ຍິງລູກສອນຜ່ານຕຸ້ມຫູຂອງພະລາຊາ ໄປຖືກປາກຂອງພັລລຸກະ. ໃນຂະນະທີ່ພັລລຸກະກຳລັງຈະຫງາຍຫຼັງລົ້ມລົງໂດຍເອົາຕີນຊີ້ມາທາງພະລາຊາ, ຜຸດສະເທວະກໍໄດ້ຍິງລູກສອນອີກລູກໜຶ່ງໄປຖືກຫົວເຂົ່າຂອງເຂົາ ເຮັດໃຫ້ເຂົາລົ້ມລົງໂດຍເອົາຫົວປິ່ນມາທາງພະລາຊາ. ພະລາຊາເມື່ອໄດ້ຮັບໄຊຊະນະແລ້ວ ກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ພະນະຄອນ, ໄດ້ຊົງໃຫ້ເອົາລູກສອນນັ້ນມາຕັ້ງຊື່ຂຶ້ນໂດຍເອົາຫາງສອນລົງພື້ນ, ແລ້ວໃຫ້ກອງເງິນກະສາບໃຫ້ສູງເທົ່າກັບຄວາມຍາວຂອງລູກສອນນັ້ນ ເພື່ອມອບໃຫ້ແກ່ຜຸດສະເທວະ.

เอวํ ลงฺการชฺชํ เอกจฺฉตฺตํ กตฺวา ราชา โยธานํ ยถานุรูปํ ฐานนฺตรํ อทาสิ. เถรปุตฺตาภโย ปน ทียมานํ ฏฺฐานนฺตรํ น คณฺหิ กสฺมา น คณฺหสิติ ปุจฺฉิโน ยุทฺธํ อตฺถิ มหาราชาติ อาหํ. อิทานิ เอกรชฺเช กเต กึ นาม ยุทฺธนฺติ ปุจฺฉิเต กิเลส โจเรหิ ยุชฺฌิสฺส มีติ อาห. ราชา ปุนปฺปุนํ นิวาเรสิ โสปิ ปุนปฺปุน ยาจิตฺวา ราชานุญฺญาย ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนาย กมฺมํ กโรนฺโต อรหตฺตํ ปตฺวา ปญฺจ ขีณาสวสต ปริวาโร อโหสิ.

ດ້ວຍປະການນີ້ ເມື່ອໄດ້ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກລັງກາຢູ່ພາຍໃຕ້ສະຕັດດຽວກັນແລ້ວ, ພະລາຊາໄດ້ພະລາຊະທານຍົດຖາບັນດາສັກໃຫ້ແກ່ເຫຼົ່າທະຫານຫານຕາມຄວາມເໝາະສົມ. ແຕ່ເຖຣະປຸດຕາພະຍະບໍ່ຍອມຮັບຍົດຖາບັນດາສັກທີ່ພະລາຊະທານໃຫ້. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຍອມຮັບ?', ເຂົາກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ, ຍັງມີເສິກສົງຄາມຢູ່'. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ບັດນີ້ອານາຈັກເປັນປຶກແຜ່ນແລ້ວ, ຍັງຈະມີເສິກສົງຄາມຫຍັງອີກ?', ເຂົາກາບທູນວ່າ 'ຂ້າພະອົງຈະຕໍ່ສູ້ກັບໂຈນຄືກິເລດ'. ພະລາຊາໄດ້ຊົງຫ້າມປາມຫຼາຍເທື່ອ, ແຕ່ເຂົາກໍໄດ້ທູນຂໍຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ຈົນໄດ້ຮັບພະລາຊະທານອະນຸຍາດໃຫ້ບວດ, ເມື່ອບວດແລ້ວໄດ້ຈະເລີນວິປັດສະນາກຳມະຖານ ຈົນໄດ້ບັນລຸເປັນພະອໍຣະຫັນ ແລະ ມີພະຂີນາສົບຫ້າຮ້ອຍຮູບເປັນບໍລິວານ.

ตโต ราชา อตฺตโน ปาสาทตเล สิรีสยนคโต มหตึ สมฺปตฺตึ โอโลเกตฺวา อกฺโขภิณิ เสนาฆาตํ อนุสฺสริ. อนุสฺสรนฺตสฺส รญฺโญ มหนฺตํ เทมนสฺสํ อุปฺปชฺชิ สคฺค มคฺคนฺตราโย เม ภเวยฺยาติ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະລາຊາປະທັບຢູ່ເທິງພະແທ່ນບັນທົມໃນຜາສາດຊັ້ນເທິງ, ເມື່ອຊົງຫຼຽວເບິ່ງມະຫາສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍຊົງລະນຶກເຖິງການເຂັ່ນຂ້າກອງທັບອັກໂຂພິນີ. ເມື່ອຊົງລະນຶກເຖິງເລື່ອງນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມໂທມະນັດຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍຊົງດຳຣິວ່າ 'ສິ່ງນີ້ຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ຫົນທາງໄປສູ່ສະຫວັນຂອງເຮົາຫຼືບໍ່'.

ตทา ปิยงฺคุทีเป อรหนฺโต รญฺโญ ปริจิตกฺกํ ญตฺวา ตํ อสฺสาเสตุํ อฏฺฐ อรหนฺเต เปสฺเส. เต อาคนฺตฺวา อาคตภาวา นิเวเทตฺวา ปาสาทตลํ อภิรุหึสุ ราชา เถเร วนฺทิตฺวา อาสเน นิสีทาเปตฺวา อาคต การณํ ปุจฺฉิ. เถราปิ อาคต การณํ วตฺวา รญฺโญ เตน กมฺมุนา สคฺค-โมกฺขนฺตรายภาวํ โพเธตฺว ปกฺกมึสุ ราชา เตสํ วจนํ สุตฺวา อสฺสาสํ ปฏิลภิตฺวา วนฺทิตฺวา (เต วิสฺสชฺเชตฺวา) สิริสยนคโต ปุน จินฺเตสิ.

ໃນເວລານັ້ນ ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍໃນເກາະປິຍັງຄຸດີບ ເມື່ອໄດ້ຊາບວາລະຈິດຂອງພະລາຊາ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງພະອໍຣະຫັນແປດຮູບມາເພື່ອປອບໂຍນພະອົງ. ພະອໍຣະຫັນເຫຼົ່ານັ້ນເມື່ອມາຮອດແລ້ວ ກໍໄດ້ແຈ້ງການມາຂອງຕົນ ແລ້ວຂຶ້ນໄປຍັງຜາສາດຊັ້ນເທິງ. ພະລາຊາຊົງນົບໄຫວ້ພະເຖຣະທັງຫຼາຍ ແລ້ວນິມົນໃຫ້ນັ່ງເທິງອາສະນະ ແລ້ວຕັດຖາມເຖິງເຫດຜົນທີ່ມາ. ພະເຖຣະທັງຫຼາຍກໍໄດ້ກ່າວເຖິງເຫດຜົນທີ່ມາ ແລ້ວຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ພະລາຊາຊາບວ່າ ການກະທຳນັ້ນຈະບໍ່ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະຫວັນ ແລະ ພະນິພານ ແລ້ວກໍຫຼີກໄປ. ພະລາຊາເມື່ອໄດ້ຟັງຄຳຂອງພະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຊົງໄດ້ຮັບຄວາມເບົາພະໄທ, ຊົງນົບໄຫວ້ ແລ້ວສົ່ງພະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນກັບຄືນ ຈາກນັ້ນໄດ້ສະເດັດໄປບັນທົມເທິງພະແທ່ນ ແລ້ວຊົງດຳຣິອີກວ່າ:

มาติปิตโร โข ปน มา โจ กทาจิปิ วินา สงฺเฆน อาหารํ ภุญฺชถาติ อมฺเหหิ สปถํ กาเรสุํ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทตฺวา ภุตฺตํ อตฺถิ นุ โข นตฺถิติ จินฺตยนฺโต สติสมฺโมเสน สงฺฆสฺส อทตฺวา ปาตราสกาเล ปริภุตฺตํ เอกํเยว มริจวฏฺฏึ อทฺทส. ทิสฺวา จ อยุตฺตํ มยา กตํ ทณฺฑกมฺมํ เม กาตพฺพนฺตี จินฺเตสิ อถ ราชา ฉตฺตมงฺคล สตฺตาเห วีติวตฺเต มหตา ราชานุภาเวน มหนฺเตน กีฬาวิธาเนน อุทกกีฬํ กีฬิตุํ อภิสิตฺตานํ ราชุนํ จาริตฺตานุ ปาลนตฺถญฺจ ติสฺสวาปึ อคมาสิ. รญฺโญ สพฺพํ ปริจฺฉทํ อุปาหนฉตฺตานิ จ มริจวฏฺฏิ วิหารฏฺฐานมฺหิ ฐปยึสุ.

“ພະມານດາ ແລະ ພະບິດາໄດ້ໃຫ້ພວກເຮົາປະຕິຍານຕົນໄວ້ວ່າ 'ພວກລູກຢ່າໄດ້ບໍລິໂພກອາຫານໂດຍປາສະຈາກພະສົງເປັນອັນຂາດ'. ເຮົາເຄີຍບໍລິໂພກອາຫານໂດຍບໍ່ໄດ້ຖວາຍແກ່ພິກຂຸສົງຫຼືບໍ່ນໍ?” ເມື່ອຊົງດຳຣິແນວນັ້ນ ກໍຊົງລະນຶກໄດ້ວ່າ ດ້ວຍຄວາມຫຼົງລືມສະຕິ ພະອົງໄດ້ບໍລິໂພກພິກໄທເມັດໜຶ່ງໃນເວລາອາຫານເຊົ້າໂດຍບໍ່ໄດ້ຖວາຍແກ່ພະສົງ. ເມື່ອຊົງເຫັນແນວນັ້ນ ກໍຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນແລ້ວ, ເຮົາຄວນຈະເຮັດທັນດະກຳ'. ຕໍ່ມາ ເມື່ອຜ່ານພົ້ນເຈັດວັນແຫ່ງພິທີສະຫຼອງສະຕັດແລ້ວ, ພະລາຊາດ້ວຍພະລາຊະອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ດ້ວຍການຈັດງານມ່ວນຊື່ນຢ່າງມະໂຫລານ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງສະຕິສສະວາປີ ເພື່ອຫຼິ້ນນ້ຳ ແລະ ເພື່ອຮັກສາຮີດຄອງປະເພນີຂອງພະລາຊາຜູ້ໄດ້ຮັບການອະພິເສກ. ພວກລາຊະບໍລິພານໄດ້ວາງເຄື່ອງຊົງທັງປວງ, ສະຫຼອງພະບາດ ແລະ ພະສະຕັດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງວັດມະຣິຈະວັດຕິ.

ตตฺราปิ ถูปฏฺฐาเน ราชปุริสา รญฺโญ สธาตุกํ กุนฺตํ อุชุกํ ฐเปสุํ. ราชา ทิวสภาคํ โอโรธ ปริวุโต กีฬิตฺวา สายณฺเห ชาเต นครํ คมิสฺสาม กุนฺตํ วฑฺเฒถาติ อาห. ราชปุริสา กุนฺตํ คณฺหนฺตา จาเลตุํ นาสกฺขึสุ ราชเสน, ตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา สมาคนฺตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชสิ ราชาปิ มหนฺตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา หฏฺฐมานโส สมนฺตา อารกฺขํ สํวิทหิตฺวา นครํ ปาวิสิ.

ໃນສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງພະສະຕູບນັ້ນ, ພວກລາຊະບໍລິພານໄດ້ປັກຫອກໄຊທີ່ບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະລາຊາໄວ້ໃຫ້ຕັ້ງຊື່. ພະລາຊາຊົງຫຼິ້ນນ້ຳຕະຫຼອດທັງເວັນໂດຍມີສະໜົມກຳນັລແວດລ້ອມ, ຄັນຮອດເວລາແລງ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະກັບຄືນສູ່ພະນະຄອນ, ຈົ່ງຖອນຫອກໄຊຂຶ້ນເຖີດ'. ພວກລາຊະບໍລິພານເມື່ອຈະຈັບຫອກໄຊ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ມັນເໜັງຕີງໄດ້. ກອງທັບຂອງພະລາຊາເມື່ອເຫັນອັດສະຈັນນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ພາກັນມາບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ. ພະລາຊາກໍຊົງເຫັນຄວາມອັດສະຈັນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ມີພະໄທຍິນດີ ໄດ້ຊົງຈັດເວນຍາມໄວ້ອ້ອມຮອບ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າສູ່ພະນະຄອນ.

ตโต ราชา กุนฺตํ ปริกฺขิปาเปตฺวา เจติยํ ตํ ปริกฺขิปาเปตฺวา วิหารญฺจ กาเรสิ. วิหาโร ตีหิ สํวจฺฉเรหิ นิฏฺฐาสึ ราชา วิหารมหตฺถาย สงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ ภิกฺขูนํ สตสหสฺสานิ ภิกฺขุนีนํ นวุติ สหสฺสานิ สนฺนิปตึสุ ตสฺมึ สมาคเม ราชา สงฺฆํ วนฺทิตฺวา เอวมาห ภนฺเต วิสฺสริตฺวา วินา สงฺเฆน มริจวฏฺฏิกํ ปริภุญฺชึ ตทตฺถํ ทณฺฑกมฺมํ เม โหตูติ-สเจติยํ มริจวฏฺฏิยํ วิหารํ กาเรสึ ปติคณฺหาตุ ภนฺเต สงฺโฆ สเจติยํ วิหารนฺติ ทกฺขิโณทกํ ปาเตตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส วิหารํ อทาสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະລາຊາໄດ້ຊົງໃຫ້ສ້າງພະເຈດີອ້ອມຮອບຫອກໄຊນັ້ນ ແລະ ໃຫ້ສ້າງພະວິຫານຂຶ້ນ. ພະວິຫານນັ້ນສ້າງສຳເລັດພາຍໃນສາມປີ. ພະລາຊາໄດ້ຊົງໃຫ້ປະຊຸມພະສົງເພື່ອສະຫຼອງພະວິຫານ. ມີພະພິກຂຸໜຶ່ງແສນຮູບ ແລະ ພະພິກຂຸນີເກົ້າໝື່ນຮູບມາປະຊຸມກັນ. ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ພະລາຊາຊົງນົບໄຫວ້ພະສົງແລ້ວຕັດວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ຫຼົງລືມບໍລິໂພກພິກໄທໂດຍບໍ່ໄດ້ຖວາຍແກ່ພະສົງ, ເພື່ອເປັນການໄຖ່ໂທດນັ້ນ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງໄດ້ສ້າງວັດມະຣິຈະວັດຕິພ້ອມທັງພະເຈດີນີ້, ຂໍພະສົງຈົ່ງຮັບເອົາພະວິຫານພ້ອມທັງພະເຈດີນີ້ເຖີດ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວຊົງຫຼັ່ງນ້ຳທັກສິໂնທົກ ຖວາຍພະວິຫານແກ່ພະພິກຂຸສົງ.

วิหารสฺส สมนฺตโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสีทนตฺถาย มหนฺตํ มณฺฑปํ กาเรสิ มณฺฑป ปาทา อภยวาปิยา ชเล ปติฏฺฐิตา อเหสุํ. เสโสกาเส กถาจนตฺถิ. ตตฺถ ภิกฺขุสงฺฆํ นิสีทาเปตฺวา สตฺตาหํ มหาทานํ ทตฺวา สพฺพปริกฺขารํ อทาสิ. ตตฺถ สงฺฆตฺเถเรน ลทฺธ ปริกฺขาโร สตสหสฺสคฺฆนโก อโหสิ.

ອ້ອມຮອບວິຫານນັ້ນ ພະອົງໄດ້ໂຜດໃຫ້ສ້າງມົນດົບຫຼັງໃຫຍ່ ເພື່ອເປັນບ່ອນປະທັບນັ່ງຂອງພິກຂຸສົງ ເເສົາຂອງມົນດົບນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນນ້ຳຂອງອ່າງເກັບນ້ຳອະໄພວາປີ. ສ່ວນພື້ນທີ່ທີ່ເຫຼືອກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດຕ້ອງກ່າວເຖິງ. ໃນມົນດົບນັ້ນ ພະອົງໄດ້ນິມົນໃຫ້ພິກຂຸສົງນັ່ງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານຕະຫຼອດເຈັດວັນ ແລະໄດ້ຖວາຍບໍລິຂານທັງປວງ. ໃນການຖວາຍທານນັ້ນ ບໍລິຂານທີ່ພະສັງຄະເຖລະໄດ້ຮັບ ມີມູນຄ່າເຖິງໜຶ່ງແສນກາຫາປະນະ.

เอวํ-

ດັ່ງນີ້ -

‘‘ยุทฺเธ ทาเน จ สูเรน-สูรินา รตนตฺตเม,ปสนฺนามลจิตฺเตน-สาสนุชฺโชตนตฺถินา;

“ໂດຍພະຣາຊາຜູ້ຊົງກ້າຫານໃນສົງຄາມແລະໃນການໃຫ້ທານ, ຜູ້ມີປັນຍາ, ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສອັນປາສະຈາກມົນທິນໃນພະຣັດຕະນະໄຕ, ຜູ້ປາດຖະໜາຈະເຮັດໃຫ້ພະສາສະນາຮຸ່ງເຮືອງ;

รญฺญา กตญฺญุนา เตน-ถูปการาปนาทิโต,วิหารมหนนฺตานิ - ปูเชตุํ รตนตฺตยํ;

ໂດຍພະຣາຊາຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູພະອົງນັ້ນ ເພື່ອບູຊາພະຣັດຕະນະໄຕ ດ້ວຍການສ້າງສະຖູບ ແລະການສະຫຼອງວິຫານເປັນຕົ້ນ;

ปริจฺจตฺตธนาเนตฺถ-อนคฺฆานิ วิมุญฺจิย,เสสานิ โหนฺติ เอกาย-อูนา วิสติโกฏิโย;

’’

ຊັບສິນທີ່ບໍລິຈາກໃນການນີ້ ຫາກບໍ່ນັບສິ່ງຂອງທີ່ຫາຄ່າບໍ່ໄດ້ແລ້ວ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອກໍມີຈຳນວນເຖິງສິບເກົ້າໂກດ;”

เอวํ สปญฺโญ ภิทูเร อสาเร,เทเห ธเน สงฺคมติกฺกมิตฺวากตฺวาน ปุญฺญํ สุขสาทนตฺถํ,สารํ คเหตุํ สตตํ ยเตยฺยาติ;

ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອກ້າວລ່ວງຄວາມຂ້ອງຂັດໃນຮ່າງກາຍແລະຊັບສົມບັດ ອັນບໍ່ມີສາລະແລະແຕກສະຫຼາຍງ່າຍນີ້ແລ້ວ ໄດ້ເຮັດບຸນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການບັນລຸຄວາມສຸກ ຄວນພະຍາຍາມຢູ່ສະເໝີເພື່ອຖືເອົາແກ່ນສານ (ຄືບຸນກຸສົນ) ນັ້ນເທີ້ນ.

มรีจวฏฺฏิ วิหารกถา

ເລື່ອງມະລີຈະວັດຕິວິຫານ

๑๘. ตโต ราชา จินฺเตสิ มหามหิณฺทตฺเถโร กิร มม อยฺยกสฺส เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ เอวมาห. นตฺตา เต มหาราช ทุฏฺฐคามณิ อภโย วิสํ หตฺถสติกํ โสวณฺณมาลึ ถูปํ กาเรสฺสติ. สงฺฆสฺส จ อุโปสถาคารภูตํ นวภูมกํ โลหปาสาทํ กาเรสฺสตีติ จินฺเตตฺวา จ ปน โอโลเกนฺโต ราชเคเห กรณฺฑเก ฐปิตํ สุวณฺณปฏฺฏเลขํ ทิสฺวา ตํ วาเจสิ. อนาคเต จตฺตาลีสํ วสฺสสตํ อติกฺกมฺม กากวณฺณติสฺสสฺส ปุตฺโต ทุฏฺฐคามณิ อภโย อิทญฺจิทญฺจ กาเรสฺสตีติ สุตฺวา หฏฺโฐ อุทคฺโค อปฺโปเฐสิ-อยฺเยน กิร วตมฺหิ ทิฏฺโฐ มหา มหิณฺเทนาติ.

໑໘. ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາຊົງດຳຣິວ່າ ‘ໄດ້ຍິນວ່າ ພະມະຫາມະຫິນທະເຖຣະ ໄດ້ກ່າວກັບພະອະຍິກາ (ປູ່) ຂອງເຮົາ ຄືພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ: ມະຫາຣາດ! ຫຼານຊາຍຂອງພະອົງ ນາມວ່າ ທຸຕຖະຄາມະນີ ອະໄພ ຈະສ້າງສຸວັນນະມາລີສະຖູບ ສູງໜຶ່ງຮ້ອຍຊາວສອກ ແລະຈະສ້າງໂລຫະປະສາດເກົ້າຊັ້ນ ເພື່ອເປັນໂຮງອຸໂປສົດຂອງພິກຂຸສົງ.’ ຊົງດຳຣິດັ່ງນີ້ແລ້ວ ເມື່ອຊົງຊອກເບິ່ງ ກໍໄດ້ຊົງເຫັນແຜ່ນຄຳຈາລຶກອັກສອນ ທີ່ເກັບໄວ້ໃນຫີບໃນພະຣາຊະວັງ ຈຶ່ງໂຜດໃຫ້ອ່ານແຜ່ນຄຳນັ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຊົງຟັງຂໍ້ຄວາມວ່າ ‘ໃນອະນາຄົດ ລ່ວງໄປໄດ້ໜຶ່ງຮ້ອຍສີ່ສິບປີ ພະຣາຊະໂອຣົດຂອງພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະ ນາມວ່າ ທຸຕຖະຄາມະນີ ອະໄພ ຈະສ້າງສິ່ງນີ້ແລະສິ່ງນີ້’ ພະອົງກໍມີຄວາມຍິນດີແລະປິຕິຍິ່ງນັກ ຈຶ່ງຊົງຕົບພະຫັດ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ ‘ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າມະຫາມະຫິນທະ ໄດ້ຊົງເຫັນເຮົາແລ້ວໜໍ!’

ตโต ปาโตว มหาเมฆวนํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา เอตทโวจ? ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อุโปสถาคารํ กตฺวา เทววิมาน สทิสํ ปาสาทํ กาเรสฺสามิ เทวโลกํ เปเสตฺวา ปเฏ วิมานาการํ ลิขาเปตฺวา เม เทถาติ? สงฺโฆ อฏฺฐ ขีณาสเว เปเสสิ. เต ตาวตึสภวนํ คนฺตฺวา ทฺวาทสโยชนุพฺเพธา อฏฺฐจตฺตาลีส โยชน ปริกฺเขปํ กูฏาคารํ สหสฺส ปติมณฺฑิตํ นวภูมกํ สหสฺสคพฺภํ ขีรณ เทวธีตาย ปุญฺญานุภาวนิพฺพตฺตํ อากาสฏฺฐํ รตนปาสาทํ โอโลเกตฺวา หิงฺคุลเกน ปเฏ ตทาการํ ลิขิตฺวา อาเนตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทํสุ สงฺโฆ รญฺโญ ปาเหสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃນຕອນເຊົ້າຕຣູ່ ພະອົງໄດ້ສະເດັດໄປຍັງປ່າສວນມະຫາເມຄະວັນ ໄດ້ຊົງໃຫ້ປະຊຸມພິກຂຸສົງແລ້ວ ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະສ້າງປະສາດອັນປານດັ່ງວິມານສະຫວັນ ເພື່ອເປັນໂຮງອຸໂປສົດຂອງພິກຂຸສົງ ຂໍພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງສົ່ງພະເຖຣະໄປຍັງເທວະໂລກ ແລ້ວຂຽນຮູບຮ່າງຂອງວິມານລົງໃນຜືນຜ້າ ມາໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເທີ້ນ.’ ພະສົງຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງພະຂີນາສົບ (ພະອໍຣະຫັນ) ແປດອົງໄປ. ພະຂີນາສົບເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ໄປຍັງສະຫວັນຊັ້ນດາວະດິງ ໄດ້ເຫັນລັດຕະນະປະສາດອັນຕັ້ງຢູ່ໃນອາກາດ ສູງສິບສອງໂຍດ ໂດຍຮອບສີ່ສິບແປດໂຍດ ປະດັບດ້ວຍຍອດໜຶ່ງພັນຍອດ ມີເກົ້າຊັ້ນ ມີຫ້ອງໜຶ່ງພັນຫ້ອງ ອັນເກີດຈາກອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງນາງເທບທິດາຂີຣະນາ ແລ້ວໄດ້ຂຽນຮູບຮ່າງຂອງປະສາດນັ້ນດ້ວຍສີຊາດລົງໃນຜືນຜ້າ ນຳມາຖວາຍແກ່ພິກຂຸສົງ ພະສົງຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຜ້າຜືນນັ້ນໄປຖວາຍແກ່ພະຣາຊາ.

ตํ ทิสฺวา ราชา ตุฏฺฐมานโส ตทา ตํ เลขตุลฺยํ โลหปาสาทํ กาเรสิ. กมฺมนฺตารมฺภ กาเล ปน จตุสุ ทฺวาเรสุ อฏฺฐสตสหสฺสานิ หิรญฺญานิ ฐปาเปสิ ตทา จตุสุ ทฺวาเรสุ สหสฺส สหสฺสํ วตฺถปุฏานิ เจว คุฬ-เตล-สกฺขร-มธุปุรา อเนกสหสฺสจาฏิโย จ ฐปาเปสิ. ปาสาเท อมูลเกน กมฺมํ น กาตพฺพนฺติ เภรึ จารเปตฺวา อมูลเกน กตกมฺมํ อคฺฆาเปตฺวา การกานํ มูลํ ทาเปสิ. ปาสาโท เอเกเกน ปสฺเสน หตฺถสต หตฺถสตปฺปมาโณ อโหสิ ตถา อุพฺเพธน, นวภูมาโย จสฺส อเหสุํ เอเกกิสฺสา ภูมิยา สตํ สตํ กูฏาคารานิ, ตานิ สพฺพานิปิ รตนขจิตานิ เจว สุวณฺณ กิงฺกิณิกาปนฺติ ปริกฺขิตฺตานิ จ อเหสุํ เตสํ กูฏาคารานิ นานารตน ภูสิกา ปวาฬ เวทิกา เจว, ตาสํ ปทุมานิ จ นานารตน วิจิตฺตาเนว อเหสุํ. ตถา สหสฺสคพฺภา จ นานารตน ขจิตา สียปญฺชร วิภูสิตา จ. เวสฺสวนสฺส นาริวาภนยานํ สุตฺวา ตทาการํ มชฺเฌ รตน มณฺฑปํ กาเรสิ.

ເມື່ອໄດ້ຊົງເຫັນຜ້າຜືນນັ້ນ ພະຣາຊາກໍມີພະໄທຍິນດີ ໄດ້ໂຜດໃຫ້ສ້າງໂລຫະປະສາດຕາມແບບແຕ້ມນັ້ນ. ໃນເວລາເລີ່ມຕົ້ນການກໍ່ສ້າງ ພະອົງໄດ້ໂຜດໃຫ້vາງເງິນແປດແສນກาຫາປະນະໄວ້ທີ່ປະຕູທັງສີ່ ແລະໄດ້ໂຜດໃຫ້ວາງຫໍ່ຜ້າປະຕູລະໜຶ່ງພັນຫໍ່ ພ້ອມທັງໝໍ້ທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳອ້ອຍ, ນ້ຳມັນ, ນ້ຳຕານ ແລະນ້ຳເຜິ້ງ ຫຼາຍພັນໝໍ້ ໄວ້ທີ່ປະຕູທັງສີ່ນັ້ນດ້ວຍ. ພະອົງໄດ້ໂຜດໃຫ້ຕີກອງປະກາດວ່າ ‘ບໍ່ໃຫ້ຜູ້ໃດເຮັດວຽກໃນປະສາດນີ້ໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງ’ ແລ້ວຊົງໃຫ້ປະເມີນລາຄາວຽກທີ່ເຮັດ ແລະພະຣາຊະທານຄ່າຈ້າງແກ່ຄົນງານທັງຫຼາຍ. ໂລຫະປະສາດນັ້ນມີຄວາມກວ້າງດ້ານລະໜຶ່ງຮ້ອຍສອກ ແລະມີຄວາມສູງເທົ່າກັນ, ມີເກົ້າຊັ້ນ, ໃນແຕ່ລະຊັ້ນມີຍອດ (ມົນດົບ) ຊັ້ນລະໜຶ່ງຮ້ອຍຍອດ, ຍອດເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດປະດັບດ້ວຍແກ້ວປະເສີດ ແລະອ້ອມຮອບດ້ວຍແຖວກະດິ່ງຄຳ, ຍອດເຫຼົ່ານັ້ນປະດັບດ້ວຍແກ້ວປະເສີດຕ່າງໆ ແລະມີຮົ້ວລູກກົງທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະທຸມ (ປະວານ), ດອກບົວທີ່ປະດັບຢູ່ບ່ອນນັ້ນກໍວິຈິດງົດງາມດ້ວຍແກ້ວປະເສີດຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ. ທັງມີຫ້ອງໜຶ່ງພັນຫ້ອງ ທີ່ປະດັບດ້ວຍແກ້ວປະເສີດຕ່າງໆ ແລະຕົກແຕ່ງດ້ວຍປ່ອງຢ້ຽມ. ເມື່ອໄດ້ຊົງຟັງເລື່ອງລາຊະຣົດນານີວາຫະນະຂອງທ້າວເວດສຸວັນ ຈຶ່ງໂຜດໃຫ້ສ້າງລັດຕະນະມົນດົບໄວ້ໃນທ່າມກາງປະສາດຕາມແບບນັ້ນ.

โส อเนเกหิ รตนตฺถมฺเภหิ สีหวฺยคฺฆาทิ รูเปหิ เทวตา รูเปหิ จ ปติมณฺฑิโต สมนฺตโต โอลมฺพก มุตฺตา ชาเลน จ ปริกฺขิตฺโต อโหสิ ปวาฬเวทิกา จสฺส ปุพฺเพ วุตฺตปฺปการาว สตฺตรตน วิจิตฺตมณฺฑป มชฺเฌ ปน เอฬิกมย ภูมิยา ทนฺตมย ปลฺลงฺโก อโหสิ อปสฺเสนมฺปิ ทนฺตมยเมว, โส สุวณฺณสูริยมณฺฑเลหิ รชต จณฺท มณฺฑเลหิ มุตฺตามย ตารกาหิ จ วิจิตฺโต ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ นานารตนมย ปทุมานิ เจว ปสาท ชนกานิ จ ชาตกานิ อนฺตรนฺตรา สุวณฺณลตาโย จ กาเรสิ. ตตฺถ มหคฺฆํ ปจฺจตฺถรณํ อตฺถริตฺวา มนุญฺญํ ทนฺต วิชนึ ฐเปสิ. ปวาฬมย ปาทุกา กาเรสิ. ตถา ปลฺลงฺกสฺโสปริ เอฬิกภูมิยา ปติฏฺฐิตํ รชตมยทณฺฑํ เสตจฺจตฺตํ กาเรสิ. ตตฺถ สตฺตรตนมยานิ อฏฺฐมงฺคลานิ อนฺตรนฺตรา จ มณิมุตฺตามยา จตุปฺปาท ปนฺติโย จ กาเรสิ. ฉตฺตนฺเต จสฺส รตนมย ฆณฺฏาปนฺติโย โอลมฺพึสุ.

ມົນດົບນັ້ນປະດັບດ້ວຍເສົາແກ້ວຫຼາກຫຼາຍຕົ້ນ, ຮູບສິງ, ເສືອ ແລະຮູບເທວະດາຕ່າງໆ ແລະອ້ອມຮອບດ້ວຍຕາໜ່າງໄຂ່ມຸກທີ່ຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາ, ມີຮົ້ວລູກກົງແກ້ວປະທຸມດັ່ງທີ່ກ່າວມາແລ້ວ. ໃນທ່າມກາງມົນດົບອັນວິຈິດດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການນັ້ນ ມີບັນລັງທີ່ເຮັດດ້ວຍງາຊ້າງ ຕັ້ງຢູ່ເທິງພື້ນທີ່ປູດ້ວຍຂົນແກະ, ແມ່ນແຕ່ພະເຂນີ (ບ່ອນອີງ) ກໍເຮັດດ້ວຍງາຊ້າງເຊັ່ນກັນ. ບັນລັງນັ້ນວິຈິດດ້ວຍຮູບດວງອາທິດຄຳ, ດວງຈັນເງິນ ແລະດວງດາວທີ່ເຮັດດ້ວຍໄຂ່ມຸກ, ໃນບ່ອນນັ້ນໆ ພະອົງໄດ້ໂຜດໃຫ້ສ້າງດອກບົວທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະເສີດຕ່າງໆ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ, ຮູບພາບຊາດົກອັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ແລະມີເຄືອວັນຄຳປະດັບຢູ່ລະຫວ່າງກາງ. ໃນບັນລັງນັ້ນ ໄດ້ປູລາດດ້ວຍຜ້າປູທີ່ມີຄ່າຫຼາຍ ແລະໄດ້ວາງພັດວີງາຊ້າງອັນງົດງາມໄວ້, ທັງໄດ້ໂຜດໃຫ້ສ້າງແທ່ນຮອງພະບາດທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະທຸມ. ແລະໄດ້ໂຜດໃຫ້ສ້າງສະເຫວດຕະສັດ (ຮົ່ມຂາວ) ທີ່ມີດອກຄັນເຮັດດ້ວຍເງິນ ຕັ້ງຢູ່ເໜືອບັນລັງນັ້ນ, ໃນສະເຫວດຕະສັດນັ້ນ ພະອົງໄດ້ໂຜດໃຫ້ສ້າງຮູບອັດຖະມຸງຄຸນທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການ ແລະມີແຖວຮູບສັດສີ່ຕີນທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວມະນີແລະໄຂ່ມຸກປະດັບຢູ່ລະຫວ່າງກາງ, ທີ່ຂອບຂອງສະເຫວດຕະສັດນັ້ນ ມີແຖວກະດິ່ງແກ້ວປະເສີດຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່.

ปาสาโท ฉตฺตํ ปลฺลงฺโก มณฺฑโป จาติ จตฺตาโร อนคฺฆา อเหสุํ มหคฺฆานิ มญฺจปีฐานิ ปญฺญตฺโว ตตฺถ มหคฺฆานิ กมฺพลานิ ภุมฺมตฺถรณานิ อตฺถราเปสิ อาวมน กุมฺหิ อุฬุงฺโก จ โสวณฺณมยาเยว อเหสุํ. เสส ปริโภค ภณฺเฑสุ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ ทฺวารโกฏฺฐโกปิ มโนหร ปากาเรน ปริกฺขิตฺโต. ตมฺพโลหิฏฺฐิกาภิ ปน ฉาทิตตฺตา ปาสาทสฺส โลหปาสาโทติ โวหาโร อโหสิ.

ປະສາດ, ສະເຫວດຕະສັດ, ບັນລັງ ແລະມົນດົບ ທັງສີ່ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງຫາຄ່າບໍ່ໄດ້. ຕຽງແລະຕັ່ງທີ່ມີລາຄາແພງໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງໄວ້, ໃນບ່ອນນັ້ນ ພະອົງໄດ້ໂຜດໃຫ້ປູລາດດ້ວຍຜ້າຫົ່ມຂົນສັດແລະຜ້າປູພື້ນທີ່ມີລາຄາແພງ. ໝໍ້ນ້ຳລ້າງພະຫັດແລະກະບວຍຕັກນ້ຳກໍເຮັດດ້ວຍຄຳແທ້ໆ, ສ່ວນເຄື່ອງໃຊ້ສອຍອື່ນໆ ທີ່ເຫຼືອກໍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງກ່າວເຖິງເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ຊຸ້ມປະຕູກໍອ້ອມຮອບດ້ວຍກຳແພງອັນງົດງາມ. ແລະຍ້ອນວ່າປະສາດນີ້ມຸງດ້ວຍແຜ່ນກະເບື້ອງທອງແດງ ຈຶ່ງມີຊື່ຮຽກກັນວ່າ ‘ໂລຫະປະສາດ’.

เอวํ ตาวตึสภวเน เทวสภา วิย ปาสาทํ นิฏฺฐาเปตฺวา สงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ. มริจวฏฺฏิ วิหารมเค วิย สงฺโฆ สนฺนิปติ. ปฐมภูมิยํ ปุถุชฺชนาเยว อฏฺฐํสุ ทุติยภูมิยา เตปิฏกา, ตติยาทิสุ ตีสุ ภูมิสุ กเมน โสตาปนฺน - สกทาคามิ - อนาคามิโน, อุปริ จตุสุ ภูมิสุ ขีณาสวาเยว อฏฺฐํสุ. เอวํ สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา สงฺฆสฺส ปาสาทํ ทตฺวา มริจวฏฺฏิ วิหารมเห วิย สตฺตาหํ มหาทานมทาสีติ.

ເມື່ອສ້າງປະສາດອັນປານດັ່ງເທວະສະພາໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດິງສຳເລັດລົງດັ່ງນີ້ແລ້ວ ພະອົງກໍໄດ້ຊົງໃຫ້ປະຊຸມພິກຂຸສົງ. ພະສົງໄດ້ມາປະຊຸມກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເເຊັ່ນດຽວກັນກັບໃນງານສະຫຼອງມະລີຈະວັດຕິວິຫານ. ຢູ່ຊັ້ນທີໜຶ່ງ ມີພຽງແຕ່ພະພຸທຸຊົນສະຖິດຢູ່, ຢູ່ຊັ້ນທີສອງ ມີພະໄຕປີດົກທອນ, ຢູ່ຊັ້ນທີສາມ, ສີ່ ແລະຫ້າ ມີພະໂສດາບັນ, ພະສະກິທາຄາມີ ແລະພະອະນາຄາມີ ຕາມລຳດັບ, ສ່ວນຢູ່ສີ່ຊັ້ນເທິງ ມີພຽງແຕ່ພະຂີນາສົບ (ພະອໍຣະຫັນ) ເທົ່ານັ້ນສະຖິດຢູ່. ເມື່ອໄດ້ຊົງໃຫ້ປະຊຸມພິກຂຸສົງດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍປະສາດນັ້ນແກ່ພະສົງ ແລະໄດ້ຖວາຍມະຫາທານຕະຫຼອດເຈັດວັນ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບໃນງານສະຫຼອງມະລີຈະວັດຕິວິຫານ.

‘‘ปาสาทเหตุ จตฺตานิ-มหาจาเคน ราชินา,อนคฺฆานิ ฐเปตฺวาน-อเหสุํ ตึสโกฏิโย;

’’

“ຊັບສິນທີ່ບໍລິຈາກເພື່ອປະສາດນີ້ ໂດຍພະຣາຊາຜູ້ມີມະຫາບໍລິຈາກ ຫາກບໍ່ນັບສິ່ງຂອງທີ່ຫາຄ່າບໍ່ໄດ້ແລ້ວ ກໍມີຈຳນວນເຖິງສາມສິບໂກດ;”

ปหาย คมนียนฺตํ-ทตฺวาน ธนสญฺจยํ,อนุคามิธนํ ทานํ-เอวํ กุพฺพนฺติ ปณฺฑิตา;

ບັນດິດທັງຫຼາຍ ເມື່ອລະຖິ້ມກອງຊັບສົມບັດອັນຈະຕ້ອງລະຖິ້ມໄປ (ໃນເວລາຕາຍ) ແລ້ວ ຍ່ອມໃຫ້ທານອັນເປັນຊັບທີ່ຈະຕິດຕາມຕົວໄປ ດັ່ງນີ້;

๑๙. อเถกทิวสํ ราชา สตสหสฺสํ วิสฺสชฺเชตฺวา มหาโพธิ ปูชํ กาเรตฺวา นครํ ปวิสนฺโต ถูปฏฺฐาเน ปติฏฺฐิตํ สิลาถูปํ ทิสฺวา มหิณฺทตฺเถเรน วุตฺตวจนํ อนุสฺสริตฺวา มหาถูปํ กาเรสฺสามีติ กตสนฺนิฏฺฐาโน นครํ ปวิสิตฺวา มหํตลํ อารุยฺห สุโภชนํ ภุญฺชิตฺวา สิริสยนคโต เอวํ จินฺเตสิ มยา ทมิเฬ มทฺทมาเนน อยํ โลโก อติวิย ปีฬิโต, เกน นุ โข อุปาเยน โลกสฺส ปิฬนํ อกตฺวา ธมฺเมน สเมน มหา เจติยสฺส อนุจฺฉวิกํ อิฏฺฐกา อุปฺปาเทสฺสามีติ ตํ จินฺติตํ ฉตฺตํ อธิวตฺถา เทวตา ชานิตฺวา ราชา เอวํ จินฺเตสีติ อุคฺโฆเสสิ.

໑໙. ຢູ່ມາໃນມື້ໜຶ່ງ ພະຣາຊາຊົງບໍລິຈາກຊັບໜຶ່ງແສນກາຫາປະນະ ເພື່ອເຮັດການບູຊາພະມະຫາໂພທິ ເມື່ອສະເດັດກັບເຂົ້າສູ່ພະນຄອນ ໄດ້ຊົງເຫັນສະຖູບຫີນທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງສະຖູບ ຈຶ່ງຊົງລະນຶກເຖິງຄຳເວົ້າຂອງພະມະຫາມະຫິນທະເຖຣະ ແລະຊົງຕັ້ງພະໄທຢ່າງແນ່ວແນ່ວ່າ ‘ເຮົາຈະສ້າງພະມະຫາສະຖູບ.’ ເມື່ອສະເດັດເຂົ້າສູ່ພະນຄອນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນສູ່ຊັ້ນເທິງ ຫຼັງຈາກສະເຫວີຍພະກະຢາຫານອັນປະນີດແລ້ວ ເມື່ອສະເດັດເຂົ້າສູ່ທີ່ບັນທົມ ກໍຊົງດຳຣິດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອເຮົາປາbປາມພວກທະມິນ ປະຊາຊົນເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບຄວາມເດືອດຮ້ອນເປັນຢ່າງຍິ່ງ ດ້ວຍອຸບາຍໃດໜໍ ເຮົາຈຶ່ງຈະໄດ້ອິດທີ່ເໝາະສົມແກ່ການສ້າງພະມະຫາເຈດີ ໂດຍທຳແລະໂດຍສະເໝີພາບ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງບີບບັງຄັບປະຊາຊົນ?’ ເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ສະເຫວດຕະສັດ ເມື່ອຊາbພະດຳຣິນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ປະກາດກ້ອງວ່າ ‘ພະຣາຊາຊົງດຳຣິດັ່ງນີ້!’

ปรมฺปราย เทวโลเกปิ โกลาหลมโหสิ ตํ ญตฺวา สกฺโก เทวราชํ วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา’ตาต! วิสฺส กมฺม! ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชา มหา เจติยสฺส อิฏฺฐกตฺถาย จินฺเตสิ. ตฺวํ คนฺตฺวา อุตฺตรปสฺเส นครโต โยชนปฺปมาเณ ฐาเน คมฺภิร นทิยา ตีเร อิฏฺฐกา มาเปตฺวา เอหิ’ติ เปเสสิ.

ສຽງເລົ່າລືນັ້ນໄດ້ດັງກ້ອງໄປຈົນເຖິງເທວະໂລກຕາມລຳດັບ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມໂກລາຫົນຂຶ້ນ. ພະອິນຜູ້ເປັນລາຊາແຫ່ງເທວະດາ ເມື່ອຊາບເລື່ອງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມີພະບັນຊາເອີ້ນພະວິສະນຸກຳມາແລ້ວຕຣັດວ່າ: ‘ແນ່ ວິສະນຸກຳຜູ້ຈະເລີນ! ພະເຈົ້າທຸຕຖະຄາມະນີ ອະໄພ ມະຫາຣາດ ຊົງດຳຣິເຖິງເລື່ອງອິດເພື່ອສ້າງພະມະຫາເຈດີ ທ່ານຈົ່ງໄປເນລະມິດອິດໄວ້ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄຳພີຣະ ທາງທິດເໜືອ ຫ່າງຈາກພະນຄອນປະມານໜຶ່ງໂຍດ ແລ້ວຈຶ່ງກັບມາ’ ດັ່ງນີ້ແລ້ວຈຶ່ງສົ່ງໄປ.

ตํ ญตฺวา วิสฺสกมฺม เทวปุตฺโต อาคนฺตฺวา ตตฺเถว มหาเจติยานุจฺฉวิกํ อิฏฺฐกา มาเปตฺวา เทวปุรเมว คโต. ปุน ทิวเส เอโก สุนขลุทฺโท สุนเข คเหตฺวา อรญฺญํ คนฺตฺวา ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺโต ตํ ฐานํ ปตฺวา อิฏฺฐกา อทิสฺวา จ นิกฺขมิ. ตสฺมึ ขเณ เอกา ภุมฺมา เทวตา ตสฺส อิฏฺฐกา ทสฺเสตุํ มหนฺตํ โคธาวณฺณํ คเหตฺวา ลุทฺทสฺส สุนขานญฺจ อตฺตานํ ทสฺเสตฺวา เตหิ อนุพทฺโธ อิฏฺฐกาภิมุขํ อตฺตฺวา อนฺตรธายิ.

ພະວິສະນຸກຳເທວະບຸດ ເມື່ອຊາບພະບັນຊານັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ສະເດັດມາເນລະມິດອິດອັນເໝາະສົມແກ່ພະມະຫາເຈດີໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເທວະນະຄອນທັນທີ. ໃນມື້ຕໍ່ມາ ນາຍພານລ່າເນື້ອຄົນໜຶ່ງໄດ້ພາໝາໄປຍັງປ່າ ທ່ຽວໄປໃນບ່ອນນັ້ນໆ ຈົນຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນ ແຕ່ບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນອິດ ແລະກຳລັງຈະເດີນທາງກັບ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພູມມະເທວະດາອົງໜຶ່ງ ປາດຖະໜາຈະສະແດງອິດໃຫ້ລາວເຫັນ ຈຶ່ງແປງກາຍເປັນແລນໂຕໃຫຍ່ ປາກົດຕົວໃຫ້ພານປ່າແລະໝາເຫັນ ເມື່ອຖືກພວກມັນໄລ່ຕາມ ກໍແລ່ນມຸ່ງໜ້າໄປທາງກອງອິດ ແລ້ວກໍຫາຍຕົວໄປ.

สุนขลุทฺโท อิฏฺฐกา ทิสฺวา อมฺหากํ ราชา ถูปํ กาเรตุกาโม, มหนฺโต วต โน ปณฺณากาโร ลทฺโธติ หฏฺฐมานโส ปุน ทิวเส ปาโตจ อาคนฺตฺวา อตฺตนา ทิฏฺฐํ อิฏฺฐก ปณฺณาการํ รญฺโญ นิเวเทสิ. ราชา ตํ สาสนํ สุตฺวา อตฺตมโน หุตฺวา ตสฺส มหนฺตํ สกฺการํ กาเรตฺวา ตํเยว อิฏฺฐก โคปนํ กาเรสิ. ตโต ราชา อหเมว อิฏฺฐโกโลกนตฺถาย คจฺฉามิ - กุนฺตํ วฑฺเฒถาติ อาห.

ນາຍພານລ່າເນື້ອເມື່ອໄດ້ເຫັນອິດແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີ ຄິດວ່າ ‘ພະຣາຊາຂອງພວກເຮົາປາດຖະໜາຈະສ້າງສະຖູບ ພວກເຮົາໄດ້ເຄື່ອງບັນນາການອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລ້ວໜໍ’ ໃນມື້ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຂົ້າມາແຕ່ເຊົ້າຕຣູ່ ແລ້ວກາbທູນເລື່ອງອິດອັນເປັນເຄື່ອງບັນນາການທີ່ຕົນໄດ້ເຫັນແກ່ພະຣາຊາ. ພະຣາຊາເມື່ອໄດ້ຊົງຟັງຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ກໍມີພະໄທຍິນດີ ໄດ້ໂຜດໃຫ້ເຮັດສັກກາລະຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ລາວ ແລະແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ລາວນັ້ນເອງເປັນຜູ້ເຝົ້າຮັກສາກອງອິດນັ້ນ. ຈາກນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ຕຣັດວ່າ ‘ເຮົາເອງຈະໄປເບິ່ງອິດ ຈົ່ງກຽມພະແສງຫອກໄຊໄວ້ເຖີດ’.

ตสฺมึเยว ขเณ ปุน อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ. นครโต ติโยชนมตฺถเก ฐาเน ปุพฺพุตฺตรกณฺเณ อาจาร วิฏฺฐิคาเม ติยามรตฺตึ อภิปฺปวฏฺเฏ เทเว โสฬส กรีสปฺปมาเณ ปเทเส สุวณฺณพีชานิ อุฏฺฐหึสุ. ตานิ ปมาณโต อุกฺกฏฺฐานิ วิทตฺถิปฺปมาณานิ. โอมกานิ อฏฺฐงฺคุลปฺปมาณานิ อเหสุํ, อถ วิภาตาย รตฺติยา คามวาสิโน สุวณฺณพิชานิ ทิสฺวา ราฉา’รหํ วต ภณฺฑํ อุปฺปนฺนนฺติ สมนฺตโต อารกฺขา สํวิทหิตฺวา สุวณฺณพีชานิ ปาติยํ ปูเรตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ ราชา เตสมฺปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรตฺวา เตเยว สุวณฺณ โคปเก อกาสิ.

ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ກໍມີຜູ້ນຳຂ່າວອື່ນມາແຈ້ງອີກວ່າ: ຫ່າງຈາກພະນຄອນໄປສາມໂຍດ ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ໃນບ້ານອາຈາຣະວິດຖິ ເມື່ອຝົນຕົກຕະຫຼອດສາມຍາມໃນເວລາກາງຄືນ ໃນພື້ນທີ່ປະມານສິບຫົກກະຣີດ ໄດ້ມີເມັດຄຳຜຸດຂຶ້ນມາ. ເມັດຄຳຂະໜາດໃຫຍ່ມີຂະໜາດເທົ່າໜຶ່ງຄືບ ຂະໜາດນ້ອຍສຸດມີຂະໜາດແປດນິ້ວ. ຄັນຮຸ່ງເຊົ້າມາ ພວກຊາວບ້ານໄດ້ເຫັນເມັດຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຄິດວ່າ ‘ສິ່ງຂອງອັນຄວນແກ່ພະຣາຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໜໍ’ ຈຶ່ງໄດ້ຈັດເວນຍາມຮັກສາໄວ້ໂດຍຮອບ ແລ້ວນຳເມັດຄຳໃສ່ຖາດຈົນເຕັມ ເຂົ້າມາຖວາຍໃຫ້ພະຣາຊາຊົງທອດພະເນດ. ພະຣາຊາໄດ້ໂຜດໃຫ້ເຮັດສັກກາລະແກ່ພວກເຂົາຕາມຄວາມເໝາະສົມ ແລະແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ພວກເຂົານັ້ນເອງເປັນຜູ້ເຝົ້າຮັກສາຄຳນັ້ນ.

อถ ตสฺมึเยว ขเณ อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ. นครโต ปาจีนปสฺเส สตฺตโยชน มตฺถโก ฐาเน ปารคงฺคาย ตมฺพวิฏฺฐิ นาม ชนปเท ตมฺพโลหํ อุปฺปชฺชิ. คามิกา ปาตึ ปูเรตฺวา ตมฺพโลหํ คเหตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ ราชา ยถานุรูปํ สกฺการํ เตสมฺปิ กาเรตฺวา เตเยว โคปเก อกาสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ກໍມີຜູ້ນຳຂ່າວອື່ນມາແຈ້ງອີກວ່າ: ຫ່າງຈາກພະນຄອນໄປທາງທິດຕາເວັນອອກເຈັດໂຍດ ໃນເຂດແຄວ້ນຕຳບະວິດຖິ ຟາກແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ໄດ້ມີທອງແດງເກີດຂຶ້ນ. ພວກຊາວບ້ານໄດ້ນຳທອງແດງໃສ່ຖາດຈົນເຕັມ ເຂົ້າມາຖວາຍໃຫ້ພະຣາຊາຊົງທອດພະເນດ. ພະຣາຊາໄດ້ໂຜດໃຫ້ເຮັດສັກກາລະແກ່ພວກເຂົາຕາມຄວາມເໝາະສົມ ແລະແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ພວກເຂົານັ້ນເອງເປັນຜູ້ເຝົ້າຮັກສາທອງແດງນັ້ນ.

ตทนนฺตรํ อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ. ปุรโต จตุโยชนมตฺถโก ฐาเน ปุพฺพทกฺขิณ กณฺเณ สุมนวาปิคาเม อุปฺปลกุรุวิณฺท มิสฺสกา พหู มณโย อุปฺปชฺชึสุ คามิกา ปาตึ ปูเรตฺวา อาคนฺตฺวา มานโย รญฺโญ ทสฺเสสุํ. ราชา เตสมฺปิ สกฺการํ กาเรตฺวา เตเยว โคปเก อกาสิ.

ຖັດຈາກນັ້ນມາ ກໍມີຜູ້ນຳຂ່າວອື່ນມາແຈ້ງອີກວ່າ: ຫ່າງຈາກພະນຄອນໄປທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ສີ່ໂຍດ ໃນບ້ານສຸມະນະວາປີ ໄດ້ມີແກ້ວມະນີຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ປົນກັບແກ້ວອຸບົນແລະແກ້ວທັບທິມຜຸດຂຶ້ນມາ. ພວກຊາວບ້ານໄດ້ນຳແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານັ້ນໃສ່ຖາດຈົນເຕັມ ເຂົ້າມາຖວາຍໃຫ້ພະຣາຊາຊົງທອດພະເນດ. ພະຣາຊາໄດ້ໂຜດໃຫ້ເຮັດສັກກາລະແກ່ພວກເຂົາ ແລະແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ພວກເຂົານັ້ນເອງເປັນຜູ້ເຝົ້າຮັກສາແກ້ວມະນີນັ້ນ.

ตทนนฺตรํ อญฺญมฺปิ สาสนํ อาหรึสุ. นครโต ทกฺขิณ ปสฺเส อฏฺฐโยชน มตฺถเก ฐาเน อมฺพฏฺฐโกล ชนปเท เอกสฺมึ เลเณ รชตํ อุปฺปชฺชิ ตสฺมึ สมเย นครวาสิโก เอโก วาณิโช พหูหิ สกเฏหิ หฬิทฺทิ สิงฺคิเวราทีนมตฺถาย มลยํ คโต, เลณสฺส อวิทูเร สกฏานิ มุญฺจิตฺวา ปโตททารุํ ปริเยสนฺโต ตํ ปพฺพตํ อภิรูฬฺโห เอกํ ปณสยฏฺฐึ อทฺทส.

ຖັດຈາກນັ້ນມາ ກໍມີຜູ້ນຳຂ່າວອື່ນມາແຈ້ງອີກວ່າ: ຫ່າງຈາກພະນຄອນໄປທາງທິດໃຕ້ແປດໂຍດ ໃນຖ້ຳແຫ່ງໜຶ່ງໃນເຂດແຄວ້ນອຳບັດຖະໂກລະ ໄດ້ມີເງິນເກີດຂຶ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ ມີພໍ່ຄ້າຊາວເມືອງຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ນຳກອງກວຽນຫຼາຍເລັ່ມໄປຍັງເຂດມາລະຍະ ເພື່ອຫາຊື້ຂີງແລະຂີ້ໝິ້ນເປັນຕົ້ນ ເມື່ອປົດກວຽນໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ຫ່າງຈາກຖ້ຳນັ້ນ ລາວໄດ້ຂຶ້ນໄປເທິງພູເຂົານັ້ນເພື່ອຊອກຫາໄມ້ປະຕົດ ແລະໄດ້ເຫັນຕົ້ນໝາກມີ້ຕົ້ນໜຶ່ງ.

ตสฺส มหนฺตํ จาฏิปฺปมาณํ เอกเมว ปณส ผลํ นรุณยฏฺฐึ นาเมตฺวา เหฏฺฐา ปาสาณปิฏฺฐิยํ อฏฺฐาสิ. โส ตํ ผลภาเรน นมิตํ ทิสฺวา อุปคนฺตฺวา หตฺเถน ปรามสิตฺวา ปกฺกภาวํ ญตฺวา วณฺฏํ ฉิณฺทิ ปณสยฏฺฐิ อุคฺคนฺตฺวา ยฏาฏฺฐานํ อฏฺฐาสิ วาณิโช อคฺคํ ทตฺวา ภุญฺชิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา กาลํ โฆเสสิ. ตทา จตฺตาโร ขีณาสว อาคนฺตฺวา ตสฺส ปุรโต ปาตุรเหสุํ. วาณิโช เต ทิสฺวา อตฺตมโน ปาเท วนฺทิตฺวา นิสีทาเปตฺวา ตสฺส ผลสฺส วณฺฏาสมนฺตา วาสิยา ตจฺเฉตฺวา อปสฺสยํ ลุญฺจิตฺวา อปนาเมสิ. สมนฺตโต ยุสํ โอตริตฺวา อปสฺสยานิตํ อาวาฏํ ปูเรสิ วาณิโช มโนสิโลทกวณฺณ ปณสยุสํ ปตฺเต ปูเรตฺวา อทาสิ. เต ขีณาสวา ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว อากาสมพฺภุคฺคนฺตฺวา ปกฺกมึสุ.

ໝາກມີ້ໜ່ວຍໃຫຍ່ຂະໜາດເທົ່າໝໍ້ໃຫຍ່ພຽງໜ່ວຍດຽວຂອງຕົ້ນນັ້ນ ໄດ້ຖ່ວງກິ່ງອ່ອນໃຫ້ໂນ້ມລົງມາຕັ້ງຢູ່ເທິງແຜ່ນຫີນເບື້ອງລຸ່ມ. ພໍ່ຄ້າເມື່ອເຫັນກິ່ງໄມ້ໂນ້ມລົງມາຍ້ອນນ້ຳໜັກຂອງໝາກມີ້ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ ແລ້ວໃຊ້ມືລູບເບິ່ງ ເມື່ອຮູ້ວ່າໝາກມີ້ນັ້ນສຸກແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດຂົ້ວຂອງມັນ ກິ່ງໝາກມີ້ກໍດີດກັບຄືນໄປຕັ້ງຢູ່ໃນບ່ອນເດີມ. ພໍ່ຄ້າຄິດວ່າ ‘ເຮົາຈະຖວາຍສ່ວນທຳອິດ (ແກ່ພະສົງ) ກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງຈະກິນ’ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງປະກາດເວລາຖວາຍທານ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພະຂີນາສົບສີ່ອົງໄດ້ສະເດັດມາປາກົດຕົວຢູ່ຕໍ່ໜ້າລາວ. ພໍ່ຄ້າເມື່ອເຫັນພະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ກາບໄຫວ້ແທບຕີນ ແລ້ວນິມົນໃຫ້ນັ່ງ ແລ້ວໃຊ້ມີດຖາກອ້ອມຂົ້ວໝາກມີ້ນັ້ນ ດຶງເອົາແກນກາງອອກ ນ້ຳໝາກມີ້ໄດ້ໄຫຼອອກມາຈາກຮອບໆ ຈົນເຕັມຮູແກນກາງທີ່ດຶງອອກນັ້ນ ພໍ່ຄ້າຈຶ່ງໄດ້ຕັກນ້ຳໝາກມີ້ອັນມີສີເຫຼືອງປານດັ່ງນ້ຳມະໂນສິລາ ໃສ່ບາດຈົນເຕັມແລ້ວຖວາຍ. ພະຂີນາສົບເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອພໍ່ຄ້າກຳລັງເບິ່ງຢູ່ ກໍໄດ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດແລ້ວຫຼີກໄປ.

โส ปุน กาลํโฆเสสิ อญฺเญ จตฺตโร ขีณาสวา อาคมึสุ. เตสมฺปิ หตฺถโต ปตฺเต คเหตฺวา สุวณฺณวณฺเณหิ ปน สมิญฺเชหิ ปูเรตฺวา อทาสิ เตสุ ตโย เถรา อากาเสน ปกฺกมึสุ อิตโร อิณฺทคุตฺตตฺเถโร นาม ขีณาสโว ตสฺส ตํ รชตํ ทสฺเสตุกาโม อุปริ ปพฺพตา โอตริตฺวา ตสฺส เลณสฺส อวิทูเร นิสีทิตฺวา ปณส มิญฺชํ ปริภุญฺชติ อุปาสโก เถรสฺส คตกาเล อวเสส มิญฺชํ อตฺตนาปิ ขาทิตฺวา เสสกํ ภณฺฑิกํ กตฺวา อาทาย คจฺฉนฺโต เถรํ ทิสฺวา อุทกญฺจ ปตฺตโธวนสาขญฺจ อทาสิ.

ເພິ່ນ (ອຸປາສົກ) ໄດ້ປ່າວປະກາດບອກເວລາອີກເທື່ອໜຶ່ງ, ພຣະຂີນາສົບອື່ນອີກ ໔ ອົງກໍໄດ້ສະເດັດມາ. ອຸປາສົກໄດ້ຮັບບາດຈາກມືຂອງພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວໃສ່ເນື້ອຂະໜຸນທີ່ມີສີເຫຼືອງດັ່ງຄຳໃຫ້ເຕັມ ແລ້ວຖວາຍ. ໃນພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ, ພຣະເຖຣະ ໓ ອົງໄດ້ເຫາະໄປທາງອາກາດ. ສ່ວນພຣະເຖຣະອີກອົງໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ອິນທະຄຸດຕະ ເປັນພຣະຂີນາສົບ ປາຖະໜາຈະສະແດງເງິນນັ້ນແກ່ອຸປາສົກນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດລົງມາຈາກຍອດພູເຂົາ ແລ້ວນັ່ງສັນເນື້ອຂະໜຸນຢູ່ທີ່ບໍ່ໄກຈາກຖ້ຳນັ້ນ. ເມື່ອພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນຈາກໄປແລ້ວ, ອຸປາສົກກໍໄດ້ກິນເນື້ອຂະໜຸນທີ່ເຫຼືອດ້ວຍຕົນເອງ ແລ້ວຫໍ່ສ່ວນທີ່ເຫຼືອໄວ້ ຖືເດີນທາງໄປ ໄດ້ເຫັນພຣະເຖຣະ (ອິນທະຄຸດຕະ) ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍນ້ຳ ແລະ ກິ່ງໄມ້ສຳລັບລ້າງບາດ.

เถโรปิ เลณทฺวาเรน สกฏ สมีปคามิ มคฺคํ มาเปตฺวา อิมินา มคฺเคน คจฺฉ อุปาสกาติ อาห. โส เถรํ วนฺทิตฺวา เตน มคฺเคน คจฺฉนฺโต เลณทฺวารํ ปตฺวา สมนฺตา เลณํ โอโลเกนฺโต ตํ รชตราสึ ทิสฺวา รชตปิณฺฑํ คเหตฺวา จาสิยา ฉิณฺทิตฺวา รชตภาวํ ญตฺวา มหนฺตํ สชฺฌปิณฺฑํ คเหตฺวา สกฏ สนฺติกํ คนฺตฺวา ติโณทก สมฺปนฺเน ฐาเน สกฏานิ นิเวเสตฺวา ลหุํ อนุราธปุรํ คนฺตฺวา รญฺญฺโญ ทสฺเสตฺวา ตมตฺถํ นิเวเทสิ ราชา ตสฺสาปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรสิ.

ພຣະເຖຣະກໍໄດ້ເນລະມິດຫົນທາງແຕ່ປາກຖ້ຳໄປຫາບ່ອນທີ່ກອງກວຽນຈອດຢູ່ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ດູກ່ອນອຸປາສົກ ທ່ານຈົ່ງໄປຕາມທາງນີ້ເຖີດ'. ອຸປາສົກນັ້ນໄຫວ້ພຣະເຖຣະແລ້ວ ເດີນທາງໄປຕາມທາງນັ້ນ ເມື່ອເຖິງປາກຖ້ຳ ໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງໄປຮອບໆຖ້ຳ ໄດ້ເຫັນກອງເງິນນັ້ນ ແລ້ວຈັບເອົາກ້ອນເງິນມານຳໃຊ້ຂວານຕັດເບິ່ງ ເມື່ອຮູ້ວ່າເປັນເງິນແທ້ ຈຶ່ງໄດ້ຖືເອົາກ້ອນເງິນຂະໜາດໃຫຍ່ໄປຫາກອງກວຽນ ແລ້ວຈອດກວຽນໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ມີຫຍ້າ ແລະ ນ້ຳອຸດົມສົມບູນ ຈາກນັ້ນກໍຟ້າວເດີນທາງໄປຍັງເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາເພື່ອສະແດງເງິນນັ້ນ ແລະ ກາບທູນເນື້ອຄວາມນັ້ນໃຫ້ຊົງຊາບ. ພຣະຣາຊາກໍໄດ້ຊົງເຮັດສັກກາຣະບູຊາແກ່ອຸປາສົກນັ້ນຕາມສົມຄວນ.

ตทนฺตรํ อญฺญมฺปิ สาสนํ อาหรึสุ นครโต ปจฺฉิม ทิสาภาเค ปญฺจ โยชน มตฺถเก ฐาเน อุรุเวล ปพฺพต มหามลกมตฺตา ปจาฬ มิสฺสกา สฏฺฐิ สกฏปฺปมาณมุตฺตา สมุทฺทโต ถลมุคฺคมึสุ เกวฏฺฏา ทิสฺวา ราชารหํ วต ภณฺฑํ อุปฺปนฺนนฺติ ราสึ กตฺวา อารกฺขํ ทตฺวา ปาตึ ปูเรตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ ทสฺเสตฺวา ตมตฺถํ นิเวเทสุํ. ราชา เตสมฺปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรสิ.

ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ, ພວກເຂົາກໍໄດ້ນຳຂ່າວສານອື່ນມາຂາບທູນອີກວ່າ: ຢູ່ທີ່ທິດປະຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ຫ່າງຈາກພຣະນະຄອນໄປປະມານ ໕ ໂຍດ, ທີ່ພູເຂົາອຸຣຸເວລາ, ມີໄຂ່ມຸກຂະໜາດເທົ່າໝາກຂາມປ້ອມໃຫຍ່ ປົນກັບປະວານ ມີປະລິມານປະມານ ໖໐ ກວຽນ ໄດ້ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກທະເລສູ່ບົກ. ພວກຊາວປະມົງໄດ້ເຫັນແລ້ວຄິດວ່າ 'ສິ່ງຂອງທີ່ຄູ່ຄວນແກ່ພຣະຣາຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໜໍ' ຈຶ່ງໄດ້ໂຮມກັນໄວ້ເປັນກອງ ແລ້ວຈັດຄົນເຝົ້າຮັກສາໄວ້ ຈາກນັ້ນໄດ້ຕັກໃສ່ຖາດຈົນເຕັມ ແລ້ວນຳມາເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາເພື່ອສະແດງ ແລະ ກາບທູນເນື້ອຄວາມນັ້ນໃຫ້ຊົງຊາບ. ພຣະຣາຊາກໍໄດ້ຊົງເຮັດສັກກາຣະບູຊາແກ່ພວກເຂົາຕາມສົມຄວນ.

ปุน อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ นครโต ปจฺฉิมุตฺตร กณฺเณ สตฺตโยชน มตฺถเก ฐาเน เปฬิวาปิ คามสฺส วาปิยา โอติณฺณ กณฺทเร ปุลิน ปุฏฺเฐ นิสทโปตปฺปมาณ ทีฆโต วิทตฺถิจตุรงฺคุลา อุมฺมาปุปฺผวณฺณา จตฺตาโร มหามณิ อุปฺปชฺชึสุ. อเถโก มตฺโต นาม สุนขลุทฺโท สุนเข คเหตฺวา ตตฺถ วิจรนฺโต ตํ ฐานํ ปตฺวา ทิสฺวา ราชารหํ วต ภณฺฑนฺติ วาลิกาหิ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ นิเวเทสิ. ราชา ตสฺสาปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรสิ. เอวํ ราชา ถูปตฺถาย อุปฺปนฺนานิ อิฏฺฐกาทีนิ ตทเหว อสฺโสสิ อิฏฺฐก รชตานํ อุปฺปนฺนฏฺฐานํ เตเนว นามํ ลภิ.

ຕໍ່ມາ, ພວກເຂົາກໍໄດ້ນຳຂ່າວສານອື່ນມາຂາບທູນອີກວ່າ: ຢູ່ທີ່ທິດພາຍັບ (ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ) ຫ່າງຈາກພຣະນະຄອນໄປປະມານ ໗ ໂຍດ, ໃນຊອກຫ້ວຍທີ່ລົງສູ່ອ່າງເກັບນ້ຳຂອງໝູ່ບ້ານເປລິວາປີ, ເທິງເນີນຊາຍ, ມີແກ້ວມະນີຂະໜາດໃຫຍ່ ໔ ດວງ ມີຂະໜາດເທົ່າກັບລູກຫີນບົດ ຍາວ ໑ ຄືບ ໔ ນິ້ວ ມີສີດັ່ງດອກອຸມມາ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ, ນາຍພານໝາຄົນໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ມັດຕະ ພາໝາທັງຫຼາຍທ່ຽວໄປໃນປ່າ ໄດ້ໄປຮອດບ່ອນນັ້ນ ແລະ ໄດ້ເຫັນແກ້ວມະນີນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ສິ່ງຂອງທີ່ຄູ່ຄວນແກ່ພຣະຣາຊາໜໍ' ແລ້ວເອົາຊາຍປົກປິດໄວ້ ຈາກນັ້ນກໍມາເຂົ້າເຝົ້າກາບທູນແກ່ພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາກໍໄດ້ຊົງເຮັດສັກກາຣະບູຊາແກ່ນາຍພານນັ້ນຕາມສົມຄວນ. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້, ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງສະດັບຂ່າວການເກີດຂຶ້ນຂອງດິນຈີ່ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະສະຖູບໃນວັນນັ້ນເອງ. ສະຖານທີ່ເກີດດິນຈີ່ ແລະ ເງິນ ກໍໄດ້ຊື່ຕາມສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນນັ້ນເອງ.

ถูปสาธน ลาภกถา

ເລື່ອງການໄດ້ມາເຊິ່ງອຸປະກອນການສ້າງພຣະສະຖູບ

๒๐. อถ ราชา ถูปตฺถาย อุปฺปนฺนานิ สุวณฺณาทีนิ อาหราเปตฺวา ภณฺฑาคาเรสุ ราสึ กาเรสิ ตโต สพฺพสมฺภาเร สมตฺเต วิสาข ปุณฺณมุโปสถทิวเส ปตฺต วิสาข นกฺขตฺเต มหาถูปกรณตฺถาย ภูมิปริกมฺมํ อารภิ. ราชา ถุปฏฺฐาเน ปติฏฺฐาปิตํ สิลาถูปํ หราเปตฺวา ถิรภาวตฺถาย สมนฺตโต หตฺถิปาการ ปริยนฺตํ คมฺภีรโต สตรตนปฺปมาณํ ภูมึ ขนาเปตฺวา ปํสุํ อปเนตฺวา โยเธหิ คุฬปาสาเณ อตฺถราเปตฺวา กมฺมารกูเฏหิ อาหนาเปตฺวา จุณฺณวิจุณฺเณ กาเรสิ.

໒໐. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຮວບຮວມເອົາຄຳ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະສະຖູບນັ້ນ ມາເກັບໄວ້ເປັນກອງໃນຄັງຫຼວງ. ຈາກນັ້ນ ເມື່ອອຸປະກອນທຸກຢ່າງຄົບຖ້ວນແລ້ວ, ໃນວັນອຸໂປສົດເພັງເດືອນ ໖ (ວິສາຂະ) ປະກອບດ້ວຍວິສາຂະນັກຂັດຕະ, ຈຶ່ງໄດ້ຊົງເລີ່ມຕົ້ນການຕຽມພື້ນດິນເພື່ອສ້າງພຣະມະຫາສະຖູບ. ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຍ້າຍພຣະສิລາສະຖູບທີ່ປະດິດສະຖານຢູ່ບ່ອນສ້າງພຣະສະຖູບນັ້ນອອກໄປ, ແລະ ເພື່ອຄວາມໝັ້ນຄົງ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຂຸດດິນໂດຍຮອບຈົນຮອດຂອບເຂດກຳແພງຊ້າງ ໃຫ້ເລິກລົງໄປ ໑໐໐ ສອກ, ແລ້ວໃຫ້ຂົນດິນອອກໄປ, ໃຫ້ພວກທະຫານປູຫີນກົມລົງໄປ, ແລ້ວໃຫ້ທຸບດ້ວຍຄ້ອນເຫຼັກຂອງຊ່າງຕີເຫຼັກໃຫ້ແຕກມຸ່ນລະອຽດ.

ตโต จมฺมวินทฺเธหิ ปาเทหิ มหา หตฺถีหิ มทฺทาเปตฺวา ปาสาณโกฏฺฏิมสฺสุปริ นวนีต มตฺติกํ อตฺถราเปสิ. อากาส คงฺคายหิ ติปติตฏฺฐาเน อุทกพินฺทูนิ อุคฺคนฺตฺวา สมนฺตา ตึส โยชนปฺปมาณปเทเส ปตนฺติ ยตฺถ สยญฺชาตสาลี อุปฺปชฺชตฺติ ตํ ฐานํ นิจฺจเมว ตินฺตตฺตา นินฺตสีสโกฬํ นาม ฉาตํ. ตตฺถ มตฺติกา สุขุมุตฺตา นวนีต มตฺติกาติ วุจฺจติ.

ຈາກນັ້ນ, ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຝູງຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ເອົາໜັງຫຸ້ມຕີນໄວ້ຢຽບຍ່ຳ, ແລ້ວໃຫ້ປູດິນໜຽວເນີຍຂຸ້ນລົງເທິງພື້ນຫີນທີ່ທຸບແລ້ວນັ້ນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນບ່ອນທີ່ແມ່ນ້ຳຄົງຄາສະຫວັນຕົກລົງມາ, ຢາດນ້ຳທັງຫຼາຍໄດ້ກະເຊັນຂຶ້ນ ແລ້ວຕົກລົງໃນບໍລິເວນໂດຍຮອບ ໓໐ ໂຍດ, ສະຖານທີ່ນັ້ນມີເຂົ້າສາລີທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງ ແລະ ຍ້ອນວ່າມັນປຽກຊຸ່ມຢູ່ສະເໝີ ຈຶ່ງມີຊື່ວ່າ ນິນທະສີສະໂກລະ. ດິນໜຽວໃນບ່ອນນັ້ນມີຄວາມລະອຽດອ່ອນຫຼາຍ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ດິນໜຽວເນີຍຂຸ້ນ.

ตํ ตโต ขีณสวา สามเณรา อาหรนฺติ ตาย สพฺพตฺถ มตฺติกากิจฺจนฺติ ญาตพฺพํ. มตฺติโกปริ อิฏฺฐกา อตฺถราเปสิ. อิฏฺฐโกปริ ขรสุกมฺมํ, ตสฺโสปริกุรุวิณฺทปาสาณํ, ตสฺโสปริอโยชาลํ, ตสฺโสปริ ขีณาสว สามเณเรหิ หิมวนฺตโต อาหฏํ สุคณฺธมารุมฺพํ, ตสฺโสปริ ขีรปาสาณํ, ตสฺโสปริ เอฬิกปาสาณํ, ตสฺโสปริ สีลํ อตฺถราเปสิ. สพฺพมตฺติกากิจฺเจ นวนีตมตฺติกา เอว อโหสิ.

ພວກສາມະເນນຜູ້ເປັນພຣະຂີນາສົບໄດ້ນຳດິນໜຽວນັ້ນມາຈາກບ່ອນນັ້ນ, ພຶງຊາບວ່າ ວຽກງານທີ່ກ່ຽວກັບດິນໜຽວທັງໝົດແມ່ນໃຊ້ດິນໜຽວນັ້ນເອງ. ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ປູດິນຈີ່ລົງເທິງດິນໜຽວນັ້ນ. ປູປູນສຳລັບໂຄບລົງເທິງດິນຈີ່, ປູຫີນກຸຣຸວິນທະລົງເທິງປູນນັ້ນ, ປູຕາໜ່າງເຫຼັກລົງ透ຫີນນັ້ນ, ປູແຮ່ທີ່ມີກິ່ນຫອມທີ່ພວກສາມະເນນຂີນາສົບນຳມາຈາກປ່າຫິມະພານລົງເທິງຕາໜ່າງເຫຼັກນັ້ນ, ປູຫີນຂາວລົງເທິງແຮ່ນັ້ນ, ປູຫີນລາດລົງເທິງຫີນຂາວນັ້ນ, ແລ້ວປູແຜ່ນສິລາລົງເທິງຫີນລາດນັ້ນ. ໃນວຽກງານທີ່ກ່ຽວກັບດິນໜຽວທັງໝົດນັ້ນ ໄດ້ໃຊ້ແຕ່ດິນໜຽວເນີຍຂຸ້ນເທົ່ານັ້ນ.

สิลาสตฺถาโรปริ รโสทก สนฺตินฺเตน กปิตฺถ นิยฺยาเสน อฏฺฐงฺคุลพหลตมฺพโลหปฏฺฏํ, ตสฺโสปริ ติลเตลยนฺตินฺตาย มโนสิลาย สตฺตงฺคุล พหลํ รชตปฏฺฏํ อตฺถราเปสิ เอวํ ราชา สพฺพากาเรน ภูมิปริกมฺมํ การาเปตฺวา อาสาฬหิ สุกฺกปกฺขสฺส จาตุทฺทส ทิวเส ภิกฺขุสงฺฆา สนฺนิปาเตตฺวา เอวมาห. สฺเว ปุณฺณมุโปสถทิวเส อุตฺตราสาฬฺห นกฺขตฺเตน มหาเจติเย มงฺคลิฏฺฐกํ ปติฏฺฐาเปสฺสามิ สฺเว ถูปูฏฺฐาเน สพฺโพ สงฺโฆ สนฺติปตตูติ นคเร เภรึ จราเปสิ มหาชโน อุโปสถิโก หุตฺวา คณฺธมาลาทีนิ คเหตฺวา ถูปฏฺฐาเน สนฺนิปตตูติ.

ເທິງແຜ່ນສິລານັ້ນ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ປູແຜ່ນທອງແດງໜາ ໘ ນິ້ວ ທີ່ສະມານດ້ວຍຢາງໝາກຂວິດປະສົມນ້ຳລົດ, ເທິງແຜ່ນທອງແດງນັ້ນ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ປູແຜ່ນເງິນໜາ ໗ ນິ້ວ ທີ່ສະມານດ້ວຍແຮ່ຫຣະດານປະສົມນ້ຳມັນງາ. ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດການຕຽມພື້ນດິນດ້ວຍປະການທັງປວງດັ່ງນີ້ແລ້ວ, ໃນວັນຂຶ້ນ ໑໔ ຄ່ຳ ເດືອນ ໘ (ອາສາລະຫະ) ຈຶ່ງໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ປະຊຸມພຣະພິກຂຸສົງ ແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ມື້ອື່ນນີ້ ເປັນວັນອຸໂປສົດເພັງ, ໂຍມຈະວາງສິລາກີກຂອງພຣະມະຫາເຈດີ ດ້ວຍອຸດຕະຣາສາລະຫະນັກຂັດຕະ, ຂໍພຣະສົງທັງປວງຈົ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະຖານທີ່ສ້າງພຣະສະຖູບໃນມື້ອື່ນນີ້ເຖີດ'. ແລະ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຕີກອງປ່າວປະກາດໃນພຣະນະຄອນວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ປະຊາຊົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮັກສາອຸໂປສົດສິນ ຖືເອົາເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະຖານທີ່ສ້າງພຣະສະຖູບໃນມື້ອື່ນນີ້ເຖີດ'.

ตโต วิสาขสิริ เทวนามเก ทฺเว อมจฺเจ อาณาเปสิ. ตุมฺเห คนฺตฺวา มหา เจติยฏฺฐานํ อลงฺกโรถาติ. เต คนฺตฺวา สมนฺตโต รชตปฏฺฏวณฺณวาลุกํ โอกีราเปตฺวา ลาชปญฺจมกานิ ปุปฺผานิ วิกิริตฺวา กทลิโตรณํ อุสฺสาเปตฺวา ปุณฺณฆเฏ ฐปาเปตฺวา มณิวณฺเณ เวฬุมฺหิ ปญฺจปณฺณธชํ พณฺธาเปตฺวา คณฺธสมฺปนฺนานิ นานาวิธ กุสุมานิสณฺถราเปตฺวา นานาปฺปกาเรหิ ตํ ฐานํ อลงฺกรึสุ.

ຈາກນັ້ນ, ໄດ້ຊົງມີພຣະຣາຊາໂອງການສັ່ງອຳມາດ ໒ ຄົນ ຊື່ວ່າ ວິສາຂະ ແລະ ສິຣິເທວະ ວ່າ: 'ພວກທ່ານຈົ່ງໄປຕົບແຕ່ງສະຖານທີ່ສ້າງພຣະມະຫາເຈດີເຖີດ'. ອຳມາດທັງສອງນັ້ນໄປແລ້ວ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ໂຮຍຊາຍທີ່ມີສີດັ່ງແຜ່ນເງິນໂດຍຮອບ, ຫວ່ານດອກໄມ້ມີເຂົ້າຕອກເປັນທີ ໕, ຕັ້ງຊຸ້ມປະຕູກ້ວຍ, ຕັ້ງໝໍ້ນ້ຳເຕັມ, ຜຸ້ກທຸງ ໕ ສີ ໄວ້ທີ່ລຳໄມ້ໄຜ່ທີ່ມີສີດັ່ງແກ້ວມະນີ, ລາດດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດທີ່ມີກິ່ນຫອມ, ແລະ ໄດ້ຕົບແຕ່ງສະຖານທີ່ນັ້ນດ້ວຍປະການຕ່າງໆ.

อถ ราชา สกลนครญฺจ วิหารคามิ มคฺคญฺจ อลงฺการาเปสิ ปภาตาย รตฺติยา นคเร จตุสุ ทฺวาเรสุ มสฺสุ กมฺมตฺถาย นหาปิเต, นหาปนตฺถายนหาปนเก, อลงฺการตฺถาย กปฺปเกว นานาวิราค วตฺถ คณฺธมาลาทีนิ จ สูปวฺยญฺชน สมฺปนฺนานิ มธุรภตฺตานิ จ ฐปาเปตฺวา สพฺเพ นครา จ ชานปทา จ ยถารุจึ มสฺสูกมฺมํ กาเรตฺวา นหาตฺวา ภุญฺชิตฺวา วตฺถาภรณาทีหิ อลงฺกริตฺวา มหาเจติยฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺตูติ อายุตฺตเกหิ อาโรจาเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຕົບແຕ່ງທົ່ວທັງພຣະນະຄອນ ແລະ ຫົນທາງທີ່ຈະໄປຍັງວິຫານ. ເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າ, ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຕັ້ງຊ່າງຕັດຜົມໄວ້ທີ່ປະຕູເມືອງທັງ ໔ ທິດ ເພື່ອໂກນໜວດໂກນເຄົາ, ຕັ້ງຊ່າງອາບນ້ຳໄວ້ເພື່ອອາບນ້ຳ, ຕັ້ງຊ່າງແຕ່ງກາຍໄວ້ເພື່ອຕົບແຕ່ງ, ແລະ ໄດ້ຈັດຕັ້ງຜ້າສີຕ່າງໆ, ເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ແກງ ແລະ ກັບເຂົ້າທີ່ອຸດົມສົມບູນ, ພ້ອມທັງເຂົ້າປາອາຫານທີ່ມີລົດຊາດຫວານອະລ່ອຍໄວ້, ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ປະກາດແກ່ຊາວເມືອງ ແລະ ຊາວຊົນນະບົດທັງປວງວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນຈົ່ງໂກນໜວດໂກນເຄົາຕາມໃຈມັກ, ອາບນ້ຳ, ຮັບປະທານອາຫານ, ຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍດ້ວຍເສື້ອຜ້າ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບ ແລ້ວມາສະຖານທີ່ສ້າງພຣະມະຫາເຈດີເຖີດ'.

สยมฺปิ สพฺพาภรณ วิภูสิโต จตฺตาลีส ปุริส สหสฺเสหิ สทฺธึ อุโปสโก หุตฺวา อเนเกหิ สุมณฺฑิต ปสาธิเตหิ อมจฺเจหิ คหิตารกฺโข อลงฺกตาหิ เทวกญฺญ ปมาหิ นาฏกิตฺถิหิ ปริวุโต อมรคณ ปริวุโต เทวราชา วิย อตฺตโน สิริสมฺปตฺติหา มหาชนํ โตสยนฺโต อเนเกหิ ตุริย สงฺฆุฏฺเฐหิ วตฺตมาเนหิ อปรณฺเห มหาถูปฏฺฐานํ อุปคญฺชิ. มหา เจติยฏฺฐาน มงฺคลตฺถาย ปุฏพทฺธานิ วตฺถานิ อฏฺฐุตฺตร สหสฺสํ ฐปาเปสิ. จตุสุ ปสฺเสสุ วตฺถราสึ กาเรสิ เตล-มธุ-สกฺกร-ผาณิตาทีนิ จ ฐปาเปสิ.

ສ່ວນພຣະຣາຊາເອງກໍຊົງປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ, ຊົງສະມາດານອຸໂປສົດສິນ ພ້ອມດ້ວຍບຸລຸດ ໔໐,໐໐໐ ຄົນ, ມີພວກອຳມາດເປັນອັນຫຼາຍທີ່ແຕ່ງກາຍຢ່າງງົດງາມຄອຍεຝົ້າຮັກສາຄວາມປອດໄພ, ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງສະໜົມນັກຟ້ອນທີ່ຕົບແຕ່ງງົດງາມປານນາງຟ້າ, ປຽບເໝືອນທ້າວສັກກະເທວະລາດຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ, ຊົງເຮັດໃຫ້ມະຫາຊົນຊື່ນຊົມຍິນດີດ້ວຍສິຣິສົມບັດຂອງພຣະອົງ, ພ້ອມດ້ວຍສຽງດົນຕີປະໂຄມດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ, ໄດ້ສະເດັດເຖິງສະຖານທີ່ສ້າງພຣະມະຫາສະຖູບໃນເວລາບ່າຍ. ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ຕັ້ງຜ້າຫໍ່ ໑,໐໐໘ ຜືນ ເພື່ອຄວາມເປັນມຸງຄຸນແກ່ສະຖານທີ່ສ້າງພຣະມະຫາເຈດີ, ໃຫ້ກອງຜ້າໄວ້ໃນທັງ ໔ ທິດ, ແລະ ໃຫ້ຕັ້ງນ້ຳມັນ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ນ້ຳຕານຊາຍ, ແລະ ນ້ຳອ້ອຍຂຸ້ນໄວ້.

อถ นานาเทสโต พหู ภิกฺขู อาคมึสุ ราชคหา สมนฺตา อิณฺทิคุตฺตตฺเถโร นาม อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ คเหตฺวา อากาเสนาคญฺฉิ ตถา พาราณสิยํ อิสิปตเน มหา วิหารโต ธมฺมเสนตฺเถโร นาม ทฺวาทส ภิกฺขุสหสฺสานิ. สาวตฺถิยํ เชตวน วิหารโต ปิยทสฺสิ นาม เถโร สฏฺฐิ ภิกฺขุ สหสฺสานิ เวสาลิยํ มหา วนโต พุทฺธรกฺขิตตฺเถโร อฏฺฐารส ภิกฺขุ สหสฺสานิ, โกสมฺพิยํ โฆสิตารามโต มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถโร ตึส ภิกฺขุสหสฺสานิ. อุชฺเชนิยํ ทกฺขิณคิริ มหา วิหารโต ธมฺมรกฺขิตตฺเถโร จตฺตาลีส ภิกฺขุสหสฺสานิ-ปาฏลิปุตฺเต อโสการามโต มิตฺติณฺณตฺเถโร ภิกฺขูนํ สตสหสฺสานิ สฏฺฐิญฺจ สหสฺสานิ คณฺธาร รฏฺฐโต อตฺตินฺน เถโร นาม ภิกฺขูนํ ทฺเว สตสหสฺสานิ อสีติญฺจ สหสฺสานิ. มหาปลฺลว โภคโต มหาเทวตฺเถโร ภิกฺขูนํ จตฺตาริ สตสหสฺสานิ สฏฺฐิญฺจ สหสฺสานิ โยนกรฏฺเฐ อลสณฺทา นครโต โยนก ธมฺมรกฺขิตตฺเถโร ตึส ภิกฺขุ สหสฺสานิ. วิญฺฌาฏวิวตฺตนิย เสนาสนโต อุตฺตรตฺเถโร อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ. มหาโพธิมณฺฑ วิหารโต จิตฺตคุตฺตตฺเถโร ตึส ภิกฺขุสหสฺสานิ วนวาสิโภคโต จณฺทคุตฺตตฺเถโร อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ. เกลาส มหาวิหารโต สุริภคุตฺตตฺเถโร ฉนฺนวุติ สหสฺสานิ คเหตฺวา อากาเสนาคญฺฉิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸເປັນຈຳນວນຫຼາຍຈາກຕ່າງແດນໄດ້ສະເດັດມາ: ພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣะ ພາພຣະພິກຂຸ ໘໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກບໍລິເວນເມືອງຣາຊະຄຶ ເຫາະມາທາງອາກາດ; ພຣະທັມມະເສນາເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໑໒,໐໐໐ ອົງ ຈາກມະຫາວິຫານໃນປ່າອິສິປະຕະນະມະລຶຄະທາຍະວັນ ເມືອງພາຣານະສີ; ພຣະປິຍະທັດສີເຖຣະ ພາພຣະพິກຂຸ ໖໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ເມືອງສາວັດຖີ; ພຣະພຸດທະຮັກຂิຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໑໘,໐໐໐ ອົງ ຈາກປ່າມະຫາວັນ ເມືອງເວສາລີ; ພຣະມະຫາທັມມະຮັກຂິຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໓໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ; ພຣະທັມມະຮັກຂິຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໔໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກທັກຂິນະຄິຣິມະຫາວິຫານ ເມືອງອຸຊເຊນີ; ພຣະມິດຕິນນະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໑໖໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກອະໂសກາຣາມ ເມືອງປາຕະລີບຸດ; ພຣະອັດຕິນນະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໒໘໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກແຄວ້ນຄັນທາຣະ; ພຣະມະຫາເທວະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໔໖໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກມະຫາພັລລະວະໂພຄະ; ພຣະໂຍນະກະທັມມະຮັກຂິຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໓໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກເມືອງອະລາສັນທາ ແຄວ້ນໂຍນະກະ; ພຣະອຸດຕະຣະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໘໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກເສນາສະນະວິຊຊາຕິວະວັດຕະນີ; ພຣະຈິດຕະຄຸດຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໓໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກມະຫາໂພທິມົນທົນວິຫານ; ພຣະຈັນທະຄຸດຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໘໐,໐໐໐ ອົງ ຈາກວະນະວາສີໂພຄະ; ແລະ ພຣະສຸຣິພະຄຸດຕະເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸ ໙໖,໐໐໐ ອົງ ຈາກໄກລາດມະຫາວິຫານ ເຫາະມາທາງອາກາດ.

‘‘ภิกฺขูนํ ทีปวาสีนํ-อาคตานญฺจ สพฺพโส,คณนาย ปริจฺเฉโท-โปราเณหิ น ภาสิโต;

“ການກຳນົດນັບຈຳນວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນເກາະ ແລະ ຜູ້ທີ່ສະເດັດມາຈາກທຸກສາລະທິດນັ້ນ, ພຣະໂບຮານາຈານທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້;

สมาคตานํ ภิกฺขูนํ-สพฺเพสํ ตํ สมาคเม,วุตฺตา ขีณาสวาเยว-เต ฉนฺนวุติ โกฏิโย;

’’

ໃນການປະຊຸມນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ມາປະຊຸມກັນທັງໝົດນັ້ນ, ສະເພາະພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ທ່ານກ່າວໄວ້ວ່າມີເຖິງ ໙໖ ໂກດ;”

อถ สงฺโฆ ปริกฺขิตฺต ปวาฬเวทิกา วิย มชฺเฌ รญฺโญ โอกาเส ฐเปตฺวา อญฺญมญฺญํ อฆฏฺเฏตฺวา อฏฺฐาสิ. ปาจินปสฺเส พุทฺธรกฺขิตนามโก ขีณาสาวตฺเถโร อตฺตนาสทิสนามเก ปญฺจสตขีณาสเว คเหตฺวา อฏฺฐาสิ. ตถา ทกฺขิณปสฺเส ปจฺฉิมปสฺเส อุตฺตรปสฺเส จ ธมฺมรกฺขิต - สงฺฆรกฺขิต - อานณฺท นามกา ขีณาสวตฺเถรา อตฺตนา สทิสนามเก ปญฺจปญฺจสต ขีณาสเว คเหตฺวา อฏฺฐํสุ ปิยทสฺสิ นาม ขีณาสวตฺเถโร มหาภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา ปุพฺพุตฺตร กณฺเณ อฏฺฐาสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸສົງໄດ້ຢືນຢູ່ໂດຍບໍ່ບຽດບຽດກັນ, ປຽບເໝືອນຮົ້ວປະວານທີ່ອ້ອມຮອບ ໂດຍເວັ້ນບ່ອນຫວ່າງໄວ້ໃຫ້ພຣະຣາຊາຢູ່ເຄິ່ງກາງ. ຢູ່ທາງທິດບູຣະພາ, ພຣະພຸດທະຮັກຂິຕະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພຣະຂີນາສົບ ພາພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງ ທີ່ມີຊື່ຄືກັນກັບຕົນ ຢືນຢູ່. ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ຢູ່ທາງທິດທັກສິນ, ທິດປະຈິມ ແລະ ທິດອຸດອນ, ພຣະຂີນາສົບເຖຣະທັງຫຼາຍ ມີຊື່ວ່າ ทັມມະຮັກຂິຕະ, ສັງຄະຮັກຂິຕະ ແລະ ອານົນ ພາພຣະຂີນາສົບຝ່າຍລະ ໕໐໐ ອົງ ທີ່ມີຊື່ຄືກັນກັບຕົນ ຢືນຢູ່. ສ່ວນພຣະປິຍະທັດສີເຖຣະ ຜູ້ເປັນພຣະຂີນາສົບ ພາພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ຢືນຢູ່ທາງທິດອິດສານ.

ราชา กิร สงฺฆมชฺฌํ ปวิสนฺโตเยว สเจ มยา กยิรมานํ เจติยกมฺมํ อนนฺตราเยน นิฏฺฐํ คจฺฉติ ปาจิน-ทกฺขิณ-ปจฺฉิม-อุตฺตรปสฺเสสุ พุทฺธรกฺขิต-จมฺมรกฺขิต-สงฺฆรกฺขิต-อานณฺท นามกา เถรา อตฺตนาสทิสนามเก ปญฺจปญฺจสตภิกฺขุ คเหตฺวา ติฏฺฐนฺตุ ปิยทสฺสิ นาม เถโร ปุพฺพุตฺตรกณฺเณ ภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา ติฏฺฐตูติ จินฺเตสิ. เถราปิ รญฺโญ อธิปฺปายํ ญตฺวา ตถา ฐิตาติ วทนฺตี สิทฺธตฺเถโร ปน มงฺคโล-สุมโน-ปทุโม-สีวลิ-จณฺทคุตฺโต-สูริยคุตฺโต-อิณฺทคุ- ตฺโต-สาคโร-จิตฺตเสโน -ชยเสโน-อจโลติ อิเมหิ เอกาทสหิ เถเรหิ ปริวุโต ปุณฺณฆเฏ ปูรโต กตฺวา ปุรตฺถาภิมุโข อฏฺฐาสิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອພຣະຣາຊາສະເດັດເຂົ້າໄປໃນທ່າມກາງພຣະສົງນັ້ນເອງ ໄດ້ຊົງດຳຣິວ່າ: 'ຫາກການສ້າງພຣະເຈດີທີ່ເຮົາກຳລັງເຮັດນີ້ ຈະສຳເລັດລົງໄດ້ໂດຍປາສະຈາກອຸປະສັກ, ຂໍໃຫ້ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ມີຊື່ວ່າ ພຸດທະຮັກຂິຕະ, ຈັມມະຮັກຂິຕະ, ສັງຄະຮັກຂິຕະ ແລະ ອານົນ ພາພຣະພິກຂຸຝ່າຍລະ ໕໐໐ ອົງ ທີ່ມີຊື່ຄືກັນກັບຕົນ ຢືນຢູ່ໃນທິດບູຣະພາ, ທັກສິນ, ປະຈິມ ແລະ ອຸດອນ, ແລະ ຂໍໃຫ້ພຣະປິຍະທັດສີເຖຣະ ພາພຣະພິກຂຸສົງ ຢືນຢູ່ໃນທິດອິດສານເຖີດ'. ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຮູ້ພຣະຣາຊາທິບາຍແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຢືນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ. ສ່ວນພຣະສິດທັດຖະເຖຣະ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະເຖຣະ ໑໑ ອົງ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ມັງຄະລະ, ສຸມະນະ, ປະທຸມະ, ສີວະລີ, ຈັນທະຄຸດຕະ, ສຸຣິຍະຄຸດຕະ, ອິນທະຄຸດຕະ, ສາຄະຣະ, ຈິດຕະເສນະ, ຊະຍະເສນະ ແລະ ອະຈະລະ ໄດ້ຕັ້ງໝໍ້ນ້ຳເຕັມໄວ້ທາງໜ້າ ແລ້ວຢືນປິ່ນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ.

อถ ราชา ตถา ฐิตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา จตูสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา ปุณฺณสฏฏฺฐานํ ปวิสิตฺวา สุยณฺณขีเล ปฏิมุกฺกํรชตมยํ ปริพฺภมน ทณฺฑํ วิชฺชมานมาตาปิตูนํ อุภโต สุชาเตน สุมณฺฑิต ปสาธิเตน อภิมงฺคล สมฺมเตน อมจฺจปุตฺเตน คาหาเปตฺวา มหนฺตํ เจติยาวฏฺฏํ กาเรตุํ อารภิ. ตถา กาเรนฺตํ ปน สิทฺธตฺถตฺเถโร นิวาเรสิ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ - ยทิ มหาราชา มหนฺตํ เจติยํ กโรติ, อนิฏฺฐิเตเยว มริสฺสติ อนาคเต ทุปฺปริหริยญฺจ ภวิสฺสตีติ. ตสฺมึ ขเณ ภิกฺขุสงฺโฆ มหา ราช เถโร ปาณฺฑิโต, เถรสฺส วจนํ กาตุํ วฏฺฏตีติ อาห.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຣາຊາໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະພິກຂຸສົງຢືນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ ກໍມີພຣະຣາຊາຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ຊົງບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ, ຊົງເຮັດປະທັກສິນ ແລ້ວຊົງຂາບໄຫວ້ໃນສະຖານທີ່ທັງ ໔ ແຫ່ງ, ຈາກນັ້ນໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງບ່ອນວາງຫຼັກໝາຍ ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ບຸດຂອງອຳມາດ ຜູ້ມີຕະກູນດີທັງສອງຝ່າຍ ແລະ ມີບິດາມານດາຍັງມີຊີວິດຢູ່ ຜູ້ແຕ່ງກາຍຢ່າງງົດງາມ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນມຸງຄຸນຢ່າງຍິ່ງ, ຖືໄມ້ວັດແທກທີ່ເຮັດດ້ວຍເງິນເຊິ່ງຜູກຕິດກັບຫຼັກຄຳ ແລ້ວເລີ່ມຕົ້ນວັດແທກວົງຮອບຂອງພຣະເຈດີໃຫ້ມີຂະໜາດໃຫຍ່. ແຕ່ເມື່ອພຣະອົງກຳລັງເຮັດການວັດແທກຢູ່ນັ້ນ, ພຣະສິດທັດຖະເຖຣະໄດ້ຫ້າມໄວ້. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະເຖຣະມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຫາກມະຫາຣາຊາຊົງສ້າງພຣະເຈດີຂະໜາດໃຫຍ່ເກີນໄປ, ພຣະອົງຈະສະຫວັນຄົດໃນຂະນະທີ່ຍັງສ້າງບໍ່ທັນສຳເລັດ, ແລະ ໃນອະນາຄົດກໍຈະຍາກແກ່ການບູຣະນະປະຕິສັງຂອນ'. ໃນຂະນະນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸສົງຈຶ່ງໄດ້ກ່າວວ່າ: 'ມະຫາຣາຊາ! ພຣະເຖຣະເປັນຜູ້ສະຫຼາດຮອບຮູ້, ພຣະອົງຄວນເຮັດຕາມຄຳຂອງພຣະເຖຣະເຖີດ'.

ราชา ภิกฺขุสงฺฆสฺส อธิปฺปายํ ญตฺวา เถโร กโรตีติ มญฺญมาโน กีทิสํ ภนฺเต ปมาณํ กโรมีติ อาห. เถโร มม คตคตฏฺฐานโต เจติยาวฏฺฏํ กโรหีติ วตฺวา อุปทิสนฺโต อาวิชฺฌิตฺวา อคมาสิ. ราชา เถรสฺส วุตฺตนเยน เจติยาวฏฺฏํ กาเรตฺวา เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา นามํ ปุจฺฉิตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา วมฺพตฺวา ปริวาเรตฺวา ฐิเต เสส เอกาทส เถเร จ อุปสงฺกมิตฺวา ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เตสํ นามานิ จ ปุจฺฉิตฺวา ปริพฺภมน ทณฺฑคาหกสฺส อมจฺจ ปุตฺตสฺส ตาม ปุจฺฉิ.

ພະລາຊາຊົງຊາບພະປະສົງຂອງພະພິກຂຸສົງແລ້ວ ຊົງດຳລິວ່າ 'ພະເຖລະກຳລັງເຮັດຢູ່' ຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຄວນເຮັດຂະໜາດເທົ່າໃດ?' ພະເຖລະກ່າວວ່າ 'ມະຫາບໍພິດ ຈົ່ງເຮັດວົງຮອບເຈດີຕາມຮອຍທີ່ອາດຕະມາເດີນໄປແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວສະແດງໃຫ້ເຫັນ ໂດຍການເດີນອ້ອມໄປ. ພະລາຊາຊົງໃຫ້ເຮັດວົງຮອບເຈດີຕາມວິທີທີ່ພະເຖລະກ່າວໄວ້ແລ້ວ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພະເຖລະ ຕັດຖາມນາມ ແລ້ວບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ຊົງໄຫວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພະເຖລະທີ່ເຫຼືອອີກ ໑໑ ອົງ ທີ່ຢືນແວດລ້ອມຢູ່ ບູຊາແລະໄຫວ້ແລ້ວ ຕັດຖາມນາມຂອງພະເຖລະເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະຕັດຖາມນາມຂອງບຸດອຳມາດຜູ້ຖືໄມ້ວັດແທກ.

อหํ เทว สุปฺปติฏฺฐิต พฺรหฺมา นามาติ วุตฺเต ตว ปิตา กึ นาโมติ ปุจฺฉิตฺวาน นณฺทิเสโน นามาติ วุตฺเต มาตุนามํ ปุจฺฉิ. สุมนาเทวี นามาติ วุตฺเต สพฺเพสํ นามานิ อภิมงฺคลสมฺมตานิ, มยา กยรมานํ เจติยกมฺมํ อวสฺสํ นิฏฺฐานํ คจฺฉติติ หฏฺโฐ อโหสิ, ตโต ราชา มชฺเฌ อฏฺฐ สุวณฺณฆเฏ รชตฆเฏ จ ฐปาเปตฺวา เต ปริวาเรตฺวา อฏฺฐุตฺตรสยสฺส ปุณฺณฆเฏ ฐปาเปสิ.

ເມື່ອບຸດອຳມາດກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາລາຊາ ຂ້ານ້ອຍມີນາມວ່າ ສຸບປະຕິດຖິຕະພຣົມ' ພະລາຊາຕັດຖາມວ່າ 'ບິດາຂອງເຈົ້າມີນາມວ່າແນວໃດ?' ເມື່ອກາບທູນວ່າ 'ມີນາມວ່າ ນັນທິເສນະ' ຈຶ່ງຕັດຖາມນາມຂອງມານດາ ເມື່ອກາບທູນວ່າ 'ມີນາມວ່າ ສຸມະນາເທວີ' ພະລາຊາຊົງມີຄວາມປິຕິຍິນດີວ່າ 'ນາມຂອງທຸກຄົນລ້ວນແຕ່ເປັນມຸງຄຸນຢ່າງຍິ່ງ ງານກໍ່ສ້າງພະເຈດີທີ່ເຮົາກຳລັງເຮັດຢູ່ນີ້ ຈະຕ້ອງສຳເລັດລົງຢ່າງແນ່ນອນ' ຈາກນັ້ນ ພະລາຊາຊົງໂປດໃຫ້ວາງໝໍ້ນ້ຳຄຳ ໘ ໜ່ວຍ ແລະໝໍ້ນ້ຳເງິນ ໘ ໜ່ວຍ ໄວ້ໃນທ່າມກາງ ແລ້ວໃຫ້ວາງໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມ ໑໑໘ ໜ່ວຍ (໑໐໘ ໜ່ວຍ) ແວດລ້ອມໝໍ້ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນ.

อถ อฏฺฐ สุวณฺณิฏฺฐกา ฐปาเปสิ. ตาสุ เอเกกํ ปริวาเรตฺวา อฏฺฐุตฺตรสต อฏฺฐุตฺตรสต รชติฏฺฐกาโย. อฏฺฐุตฺตรสต อฏฺฐุตฺตรสต วตฺถานิ จ ฐปาเปสิ. อถ สุปฺปติฏฺฐิต พฺรหฺมนาเมน อมจฺจปุตฺเตน เอกํ สุวณฺณิฏฺฐกํ คาหาเปตฺวา เตน สทิส นาเมหิ จ ชีวมานก มาตาปิตูหิ สตฺตหิ อมจฺจปุตฺเตหิ เสส สตฺติฏฺฐกาโย คาหาเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະລາຊາຊົງໂປດໃຫ້ວາງອິດຄຳ ໘ ແຜ່ນ. ແລ້ວໃຫ້ວາງອິດເງິນ ໑໐໘ ແຜ່ນ ແວດລ້ອມອິດຄຳແຕ່ລະແຜ່ນນັ້ນ ແລະໃຫ້ວາງຜ້າ ໑໐໘ ຜືນ ແວດລ້ອມໄວ້ເຊັ່ນກັນ. ຈາກນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ບຸດອຳມາດຊື່ວ່າ ສຸບປະຕິດຖິຕະພຣົມ ຖືເອົາອິດຄຳແຜ່ນໜຶ່ງ ແລະໃຫ້ບຸດອຳມາດອີກ ໗ ຄົນ ຜູ້ມີຊື່ເປັນມຸງຄຸນຄ້າຍຄືກັນ ແລະມີບິດາມານດາທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ຖືເອົາອິດຄຳທີ່ເຫຼືອອີກ ໗ ແຜ່ນ.

ตสฺมึ ขเณ มิตฺตตฺเถโร นาม ปุรตฺถิม ทิสาภาเค ปริพฺภมิต เลขาย ภูมิยํ คณฺธปิณฺฑํ ฐเปสิ. ชยเสนตฺเถโร นาม อุทกํ อาสิญฺจิตฺวา สนฺตินฺเตตฺวา สมํ อกาสิ. สุปฺปติฏฺฐิตพฺรหฺมา ภทฺท นกฺขตฺเตน เอวํ นานาวิธ มงฺคลานิสงฺขฏฏฺฐาเน ปฐมํ มงฺคลิกฏฺฐกํ ปติฏฺฐาเปสิ. สุมนตฺเถโรนาม ชาติสุมนปุปฺเผหิ ตํ ปูเชสิ. ตสฺมึ ขเณ อุทกปริยนฺตํ กตฺวา มหาปถวิ กมฺโป อโหสิ. เอเตเนว นเยน เสส สตฺติฏฺฐกาโยปิ ปติฏฺฐาเปสุํ.

ໃນຂະນະນັ້ນ ພະເຖລະນາມວ່າ ມິດຕະ ໄດ້ວາງກ້ອນເຄື່ອງຫອມລົງເທິງພື້ນດິນຕາມເສັ້ນທີ່ຂີດໄວ້ທາງທິດບູຮະພາ. ພະເຖລະນາມວ່າ ຊະຍะເສນະ ໄດ້ຫົດນ້ຳ ແລ້ວປັບພື້ນດິນໃຫ້ລຽບສະເໝີກັນ. ສຸບປະຕິດຖິຕະພຣົມ ໄດ້ວາງອິດມຸງຄຸນແຜ່ນທຳອິດລົງໃນສະຖານທີ່ທີ່ຈັດຕຽມດ້ວຍສິ່ງມຸງຄຸນຕ່າງໆ ພາຍໃຕ້ພູມມະໂນມຸງຄຸນ. ພະເຖລະນາມວ່າ ສຸມະນະ ໄດ້ບູຊາອິດນັ້ນດ້ວຍດອກມະລິ. ໃນຂະນະນັ້ນ ແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໂດຍມີນ້ຳເປັນຂອບເຂດ. ໂດຍທຳນອງດຽວກັນນີ້ ພວກເຂົາກໍໄດ້ວາງອິດທີ່ເຫຼືອອີກ ໗ ແຜ່ນ.

ตโต ราชา รชติฏฺฐกาโยปิ ปติฏฺฐาเปตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา มงฺคลวิธานํ นิฏฺฐาเปตฺวา สุวณฺณเปลายปุปฺผานิ คาหาเปตฺวา ปาจีนปสฺเส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปุรโต ฐิตํ มหา พุทฺธรกฺขิตตฺเถรํ อุปสงฺกมิตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เถรสฺส ปริวาเรตฺวา ฐิต ภิกฺขูนญฺจ นามานิ ปุจฺฉิตฺวา ตโต ทกฺขิณปสฺเส ฐิตํ มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถรํ ปจฺฉิมปสฺเส ฐิตํ มหาสงฺฆรกฺขิตตฺเถรํ อุตฺตรปสฺเส ฐิตํ อานณฺทตฺเถรญฺจ อุปสงฺกมิตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา ตเถว นามานิ ปุจฺฉิตฺวา ปุพฺพุตฺตร กณฺณํ คนฺตฺวา ตตฺถ ฐิตํ ปิยทสฺสิ มหาเถรํ วนฺทิตฺวา ปูเชตฺวา นามานิ ปุจฺฉิตฺวา สนฺติเก อฏฺฐาสิ.

ຈາກນັ້ນ ພະລາຊາຊົງໂປດໃຫ້ວາງອິດເງິນທັງຫຼາຍນຳອີກ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງເຮັດພິທີມຸງຄຸນໃຫ້ສຳເລັດລົງ ຊົງໂປດໃຫ້ຖືເອົາດອກໄມ້ຄຳໃນອົບຄຳ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພະມະຫາພຸດທະຮັກຂິຕະເຖລະ ຜູ້ຢືນຢູ່ທາງທິດບູຮະພາ ຕໍ່ໜ້າພະພິກຂຸສົງ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ໄຫວ້ແລ້ວ ຕັດຖາມນາມຂອງພະພິກຂຸທັງຫຼາຍທີ່ຢືນແວດລ້ອມພະເຖລະນັ້ນ ຈາກນັ້ນ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພະມະຫາດຳມະຮັກຂິຕະເຖລະ ຜູ້ຢືນຢູ່ທາງທິດໃຕ້, ພະມະຫາສັງຄະຮັກຂິຕະເຖລະ ຜູ້ຢືນຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກ, ແລະພະອານັນທะເຖລະ ຜູ້ຢືນຢູ່ທາງທິດເໜືອ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ໄຫວ້ດ້ວຍການອົບນົບເບນຈະປະດິດ ແລ້ວຕັດຖາມນາມໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ແລ້ວສະເດັດໄປທາງທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ໄຫວ້ແລະບູຊາພະປິຍະທັດສີມະຫາເຖລະ ຜູ້ຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຕັດຖາມນາມ ແລ້ວຢືນຢູ່ໃກ້ໆ.

เถโร มงฺคลํ วฑฺเฒนฺโต รญฺโญ ธมฺมํ เทเสสิ. มงฺคลปริโยสาเน สมฺปตฺต คิหิปริสาสุ จตฺตาลีส สหสฺสานิ อรหนฺโต ปติฏฺฐหึสุ. จตฺตาลีส สหสฺสานิ โสตาปตฺติผโล สหสฺสํ สกทาคามิผเล, สหสฺสํ อนาคามิผเล, ภิกฺขูนํ ปน อฏฺฐารสสหสฺสานิ อรหตฺตํ ปาปุณึสุ. ภิกฺขุนีนํ จตุทฺทส สหสฺสานีติ.

ພະເຖລະເມື່ອຈະຈະເລີນມຸງຄຸນ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພະລາຊາ. ໃນເວລາຈົບພິທີມຸງຄຸນ ໃນບັນດາຄະລຶຫັດທີ່ມາປະຊຸມກັນນັ້ນ ມີຜູ້ບັນລຸເປັນພະອໍຣະຫັນ ໔໐,໐໐໐ ຄົນ, ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ ໔໐,໐໐໐ ຄົນ, ບັນລຸສະກິດາຄາມິຜົນ ໑,໐໐໐ ຄົນ, ບັນລຸອານາຄາມິຜົນ ໑,໐໐໐ ຄົນ. ສ່ວນພະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໑໘,໐໐໐ ອົງ ໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນ, ແລະພະພິກຂຸນີທັງຫຼາຍ ໑໔,໐໐໐ ອົງ ກໍໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນເຊັ່ນກັນ.

ถูปารมฺห กถา

ເລື່ອງການເລີ່ມຕົ້ນສ້າງພະສະຕູບ

๒๑. ตโต ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ วนฺทิตฺวา ยาจ มหาเจติยํ นิฏฺฐาตินาว เม ภิกฺขุสงฺโฆ ภิกฺขํ คณฺหาตูติ อาห. ภิกฺขู นาธิวาเสสุ, อนุปุพฺเพน ยาจนฺโต อุปลฺลภิกฺขูนํ สตฺตาหํ อธิวาสนํ ลภิตฺวา ถูปฏฺฐานสฺส สมนฺตโต อฏฺฐารสสุ ฐาเนสุ มณฺฑเป การยิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ นิสีทาเปตฺวา สตฺตาหํ มหาทานํ ทตฺวา สพฺเพสํเยว เตล-มธุ-ปาณิตาทิ เภสชฺชํ ทตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ วิสฺสชฺเชสิ ตโต นคเร เภรึจาราเปตฺวา สพฺเพ อิฏฺฐก วฑฺฒกิ สนฺติปาเตสิ. เต ปญฺจสตมตฺตา อเหสุํ.

໒໑. ຈາກນັ້ນ ພະລາຊາຊົງໄຫວ້ພະພິກຂຸສົງແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂໍພະພິກຂຸສົງຈົ່ງຮັບບິນທະບາດຂອງຂ້ານ້ອຍ ຈົນກວ່າພະມະຫາເຈດີຈະສຳເລັດເຖີດ' ພະພິກຂຸທັງຫຼາຍບໍ່ຮັບນิມົນ. ພະລາຊາຊົງອ້ອນວອນໂດຍລຳດັບ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຮັບນິມົນຈາກພະພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນເວລາ ໗ ວັນ. ຊົງໂປດໃຫ້ປຸກມົນດົບຂຶ້ນໃນ ໑໘ ແຫ່ງ ໂດຍຮອບສະຖານທີ່ສ້າງພະສະຕູບ ໃຫ້ພະພິກຂຸສົງນັ່ງ ແລ້ວຖວາຍມະຫາທານຕະຫຼອດ ໗ ວັນ ຖວາຍເພສັດມີນ້ຳມັນ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ນ້ຳອ້ອຍ ເປັນຕົ້ນ ແກ່ພະພິກຂຸທຸກອົງ ແລ້ວຈຶ່ງສົ່ງພະພິກຂຸສົງກັບຄືນ. ຈາກນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວທົ່ວເມືອງ ເພື່ອໃຫ້ຊ່າງກໍ່ອິດທັງຫຼາຍມາປະຊຸມກັນ ຊ່າງເຫຼົ່ານັ້ນມີຈຳນວນປະມານ ໕໐໐ ຄົນ.

เตสุ เอโก อหํ รญฺโญ จิตฺตํ อาราเธตฺวา มหาเจติยํ กาตุํ สกฺโกมีติ ราชานํ ปสฺสิ ราชา กถํ กโรสีติ ปุจฺฉิ. อหํ เทว เปสิกานํ สตํ คเหตฺวา เอกาหํ เอกํ ปํสุสกฏํ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห. ราชา เอวํ สติ ปํสุราสิกํ ภวิสฺสติ. ติณรุกฺขาทีนิ อุปฺปชฺชิสฺสนฺติ อทฺธานํ นปฺปวตฺตตีติ ตํ ปฏิพาหิ.

ໃນບັນດາຊ່າງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຊ່າງຄົນໜຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາສາມາດສ້າງພະມະຫາເຈດີໃຫ້ຖືກພະລາຊະຫະລຶໄທຂອງພະລາຊາໄດ້' ຈຶ່ງເຂົ້າεຝົ້າພະລາຊາ. ພະລາຊາຕັດຖາມວ່າ 'ເຈົ້າຈະເຮັດແນວໃດ?' ເຂົາກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາລາຊາ ຂ້ານ້ອຍຈະພາຄົນງານ ໑໐໐ ຄົນ ເຮັດວຽກໂດຍໃຊ້ດິນຊາຍ ໑ ລໍ້ກວຽນໃຫ້ໝົດໄປໃນ ໑ ວັນ' ພະລາຊາຕັດວ່າ 'ຖ້າເຮັດແນວນັ້ນ ມັນກໍຈະກາຍເປັນກອງດິນຊາຍ ຫຍ້າແລະຕົ້ນໄມ້ເປັນຕົ້ນກໍຈະເກີດຂຶ້ນ ມັນຈະບໍ່ຄົງທົນຖາວອນ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວຊົງປະຕິເສດເຂົາ.

อญฺโญ อหํ ปุริสสตํ คเหตฺวา เอกาหํ เอกํ ปํสุคุมฺพํ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห.

ຊ່າງອີກຄົນໜຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍຈະພາຄົນງານ ໑໐໐ ຄົນ ເຮັດວຽກໂດຍໃຊ້ກອງດິນຊາຍ ໑ ກອງໃຫ້ໝົດໄປໃນ ໑ ວັນ'.

อญฺโญ ปํสูนํ ปญฺจมฺมณานิ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห.

ຊ່າງອີກຄົນໜຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍຈະເຮັດວຽກໂດຍໃຊ້ດິນຊາຍ ໕ ອຳມະນະໃຫ້ໝົດໄປໃນ ໑ ວັນ'.

อญฺโญ ทฺเว อมฺมณานิ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห. เตปิ ราชา ปฏิพาหิเยว.

ຊ່າງອີກຄົນໜຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍຈະເຮັດວຽກໂດຍໃຊ້ດິນຊາຍ ໒ ອຳມະນະໃຫ້ໝົດໄປໃນ ໑ ວັນ'. ພະລາຊາກໍຊົງປະຕິເສດຊ່າງເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດເຊັ່ນກັນ.

อถ อญฺโญ ปณฺฑิโต อิฏฺฐก วฑฺฒกี อหํ เทว อุทุกฺขเล โกฏฺเฏตฺวา สุปฺเปหิ วฏฺเฏตฺวา นิสเทปึสิตฺวา ปํสูนํ เอกมฺมณํ เอกาเหเนว เขเปตฺวา เปสิกานํ สตํ คเหตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห.

ຄັ້ງນັ້ນ ຊ່າງກໍ່ອິດຜູ້ສະຫຼາດອີກຄົນໜຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາລາຊາ ຂ້ານ້ອຍຈະຕຳດິນຊາຍໃນຄົກ ແລ້ວຝັດດ້ວຍກະດົງ ແລະບົດເທິງຫີນບົດ ໃຫ້ເຫຼືອດິນຊາຍພຽງ ໑ ອຳມະນະ ແລ້ວພາຄົນງານ ໑໐໐ ຄົນ ເຮັດວຽກໃຫ້ໝົດໄປໃນ ໑ ວັນ'.

ราชา เอวํ สติ มหาเจติเย ติณาทีนิ น ภวิสฺสนฺติ จิรฏฺฐิติกญฺจ ภวิสฺสติติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ปุน ปุจฺฉิ-กึ สณฺฐานํ ปน กริสฺสสีติ.

ພະລາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ຖ້າເຮັດແນວນັ້ນ ຫຍ້າເປັນຕົ້ນກໍຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນເທິງພະມະຫາເຈດີ ແລະຈະມີຄວາມຄົງທົນຖາວອນຍາວນານ' ຈຶ່ງຊົງຮັບເອົາ ແລ້ວຕັດຖາມອີກວ່າ 'ແລ້ວເຈົ້າຈະເຮັດໃຫ້ມີຮູບຊົງແນວໃດ?'

ตสฺมึ ขเณ วิสฺสกมฺม เทวปุตฺโต วฑฺฒกิสฺส สรีเร อธิมุจฺจิ. วฑฺฒกี สุวณฺณปาตึ ปูเรตฺวา อุทกมาหราเปตฺวา ปาณินา อุทกํ คเหตฺวา อุทกปิฏฺฐิยํ อาหนิ. เอฬิกฆฏ สทิสํ มหนฺตํ อุทกพุพฺพุลํ อุฐฺฐาสิ. เทว อีทิสํ กโรมีติ อาห.

ໃນຂະນະນັ້ນ ວິສະວະກຳເທວະບຸດ ໄດ້ເຂົ້າສິງຮ່າງກາຍຂອງຊ່າງກໍ່ອິດ. ຊ່າງກໍ່ອິດຈຶ່ງໃຫ້ຕັກນ້ຳມາໃສ່ຖາດຄຳໃຫ້ເຕັມ ແລ້ວເອົາມືວັກນ້ຳຂຶ້ນມາຟາດລົງເທິງຜິວນ້ຳ. ຟອງນ້ຳຂະໜາດໃຫຍ່ຄ້າຍຄືກັບໝໍ້ນ້ຳກໍຟູຂຶ້ນມາ. ເຂົາຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາລາຊາ ຂ້ານ້ອຍຈະເຮັດໃຫ້ເປັນຮູບຊົງແບບນີ້'.

ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตสฺส สหสฺสคฺฆนกํ สาฏก ยุคลํ, สหสฺสคฺฆนกํเยว ปุณฺณกํ นาม สุวณฺณาลงฺการํ สหสฺสคฺฆนกา ปาทุกา, ทฺวาทส กหาปน สหสฺสานิ จ ทตฺวา อนุรูปฏฺฐาเน เคหญฺจ เขตฺตญฺจ ทาเปสิ.

ພະລາຊາຊົງຮັບສັ່ງວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວພະລາຊະທານຜ້າຄູ່ໜຶ່ງທີ່ມີມູນຄ່າ ໑,໐໐໐ ກະຫາປະນະ, ເຄື່ອງປະດັບຄຳຊື່ວ່າ ປຸນນະກະ ທີ່ມີມູນຄ່າ ໑,໐໐໐ ກະຫາປະນະ, ເກີບທີ່ມີມູນຄ່າ ໑,໐໐໐ ກະຫາປະນະ, ແລະເງິນອີກ ໑໒,໐໐໐ ກະຫາປະນະ, ທັງຊົງໂປດໃຫ້ມອບເຮືອນແລະທົ່ງນາໃນສະຖານທີ່ອັນເໝາະສົມແກ່ເຂົາອີກດ້ວຍ.

ตโต ราชารตฺติภาเค จินฺเตสิ กถํ นาม มนุสฺเส อปีเลตฺวา อิฏฺฐกา อาหราเปยฺยนฺติ เทวตา รญฺโญ จิตฺตํ ญตฺวา เจติยสฺส จตุสุ ทฺวาเรสุ เอเกกทิวสปฺปโหณกํ กตฺวา ตสฺสาเยว รตฺติยา อิฏฺฐการาสึ อกํสุ วิหาตาย รตฺติยา มนุสฺสา ทิสฺวา รญฺโญ อาโรเจสุํ. ราชา ตุสฺสิตฺวา วฑฺฒกึ กมฺเม ปฏฺฐเปสิ. เทวตา เอเตเนว นเยน ยาว มหาเจติยสฺส นิฏฺฐานํ ตาว เอเกกสฺส ทิวสสฺส ปโหณกํ กตฺวา อิฏฺฐกา อาหรึสุ. สกลทิวสภาเค กมฺมํ กตฏฺฐาเน มตฺติกา อิฏฺฐก จุณฺณํ วาปิ น ปญฺญายติ. รตฺติยํ เทวตา อนฺตรธาเปนฺติ.

ຈາກນັ້ນ ໃນເວລາຄ່ຳຄືນ ພະລາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ເຮົາຈະໃຫ້ຂົນອິດມາໂດຍບໍ່ບີບບັງຄັບປະຊາຊົນໄດ້ແນວໃດ?' ເທວະດາທັງຫຼາຍຊາບພະລາຊະຫະລຶໄທຂອງພະລາຊາແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເນລະມິດກອງອິດໄວ້ທີ່ປະຕູທັງ ໔ ດ້ານຂອງພະເຈດີ ໃຫ້ພຽງພໍສຳລັບການໃຊ້ງານໃນແຕ່ລະວັນ ໃນຄືນນັ້ນເອງ. ເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າ ປະຊາຊົນເຫັນແລ້ວຈຶ່ງນຳຄວາມໄປກາບທູນພະລາຊາ. ພະລາຊາຊົງຍິນດີແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ຊ່າງເລີ່ມເຮັດວຽກ. ເທວະດາທັງຫຼາຍໄດ້ຂົນອິດມາໃຫ້ພຽງພໍໃນແຕ່ລະວັນ ໂດຍທຳນອງດຽວກັນນີ້ ຈົນກວ່າພະມະຫາເຈດີຈະສຳເລັດ. ຕະຫຼອດເວລາກາງເວັນ ໃນສະຖານທີ່ເຮັດວຽກນັ້ນ ບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ດິນໜຽວ ຫຼືຝຸ່ນອິດປາກົດໃຫ້ເຫັນເລີຍ. ໃນເວລາກາງຄືນ ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍເຮັດໃຫ້ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນຫາຍໄປ.

อถ ราชา มหาเจติเยกมฺมการายจตุปริสายหตฺถ กมฺมมูลตฺถํจตุสุ ทฺวาเรสุ เอเกกสฺมึ ทฺวาเร โสฬส กหาปน สหสฺสานิ วตฺถาลงฺการ-คนฺธ-มาล-เตล-มธุ-ผาณิต-ปญฺจกฏุก เภสชฺชานิ นานาวิธ สูปวฺยญฺชน สํยุตฺตํ ภตฺตํ ยาคุขชฺชกาทีนิ อฏฺฐวิธ กปฺปิยย ปานกานิ ปญฺจวิธ มุขวาส สหิต ตามฺพูลานิ จ ฐปาเปตฺวา มหาเจติเย กมฺมํ กโรนฺตาคหฏฺฐา วา ปพฺพชิตา วา ยถาชฺฌาสยํ คณฺหนฺตุ มุลํ อคเหตฺวา กมฺมํ กโรนฺตานํ กาตุํ น เทถาติ อาณาเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະລາຊາເພື່ອຈະພະລາຊະທານຄ່າຈ້າງແກ່ບໍລິສັດທັງ ໔ ທີ່ມາເຮັດວຽກກໍ່ສ້າງພະມະຫາເຈດີ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ວາງເງິນ ໑໖,໐໐໐ ກະຫາປະນະ ໄວ້ທີ່ປະຕູແຕ່ລະດ້ານໃນປະຕູທັງ ໔ ດ້ານ ພ້ອມທັງເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ເຄື່ອງປະດັບ, ເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ນ້ຳມັນ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ນ້ຳອ້ອຍ, ຢາເຜັດຮ້ອນ ໕ ຢ່າງ ເຂົ້າປາອາຫານທີ່ປະກອບດ້ວຍແກງແລະກັບເຂົ້າຕ່າງໆ, ເຂົ້າຕົ້ມ, ຂອງຂົບຄ້ຽວເປັນຕົ້ນ, ນ້ຳປານະອັນຄວນ ໘ ຢ່າງ, ແລະໝາກພູພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງອົບປາກ ໕ ຢ່າງ ແລ້ວມີພະລາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຂໍໃຫ້ຜູ້ທີ່ເຮັດວຽກໃນພະມະຫາເຈດີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄະລາວາດ ຫຼືບັນພະຊິດ ຈົ່ງຮັບເອົາສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຕາມຄວາມພໍໃຈເຖີດ ຢ່າປ່ອຍໃຫ້ຜູ້ໃດເຮັດວຽກໂດຍບໍ່ຮັບຄ່າຈ້າງເລີຍ'.

อเถโก เถโร เจติยกมฺเม สหาย ภาวํ อิจฺฉนฺโต กมฺมกรณฏฺฐาเน มตฺติกา สทิสํ กตฺวา อตฺตานํ อภิสงฺขฏํ มตฺติกา ปิณฺฑํ เอเกน หตฺเถน คเหตฺวา อญฺเญน มาลา คเหตฺวา มหาเจติยงฺคณํ อารุยฺห ราชกมฺมิเก วญฺเจตฺวา วฑฺฒกิสฺส อทาสิ. โส คณฺหนฺโตว ปกติมตฺติ กา นา ภวตีติ ญตฺวา เถรสฺส มุขํ โอโลเกสิ ตสฺสาการํ ญตฺวา ตตฺถ โกลาหล มโหสิ อนุกฺกเมน ราชา สุตฺวา อาคนฺตฺวา วฑฺฒกึ ปุจฺฉิ-ตุยฺหํ กิร ภเณ เอโก ภิกฺขุ อมูลก มตฺติกาปิณฺฑํ อทาสีติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ມີພະεຖລະອົງໜຶ່ງ ປາດຖະໜາຈະມີສ່ວນຮ່ວມໃນງານກໍ່ສ້າງພະເຈດີ ຈຶ່ງໄດ້ປັ້ນກ້ອນດິນໜຽວຂຶ້ນມາເອງໃຫ້ຄ້າຍຄືກັບດິນໜຽວໃນສະຖານທີ່ເຮັດວຽກ ມືເບື້ອງໜຶ່ງຖືດິນໜຽວນັ້ນ ອີກເບື້ອງໜຶ່ງຖືດອກໄມ້ ຂຶ້ນໄປເທິງລານພະມະຫາເຈດີ ຫຼົບຫຼີກເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງຫຼວງ ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ຊ່າງກໍ່ອິດ. ຊ່າງກໍ່ອິດນັ້ນ ເມື່ອຮັບເອົາກໍຮູ້ທັນທີວ່າ 'ນີ້ບໍ່ແມ່ນດິນໜຽວທຳມະດา' ຈຶ່ງແນມເບິ່ງໜ້າພະεຖລະ ເມື່ອຊາບອາການຂອງພະεຖລະແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມວຸ່ນວາຍຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ. ຕໍ່ມາ ພະລາຊາຊົງຊາບເລື່ອງ ຈຶ່ງສະເດັດມາຕັດຖາມຊ່າງກໍ່ອິດວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ມີພະພິກຂຸອົງໜຶ່ງມອບກ້ອນດິນໜຽວໃຫ້ແກ່ເຈົ້າໂດຍບໍ່ຮັບຄ່າຈ້າງ ແມ່ນແທ້ບໍ?'

โส เอวมาห-เยภุยฺเยน อยฺยา เอเกน หตฺเถน ปุปฺผํ เอเกน มตฺติกาปิณฺเฑ คเหตฺวา อาหริตฺวา เทนฺติ เตนาหํ อชานิตฺวา กมฺเม อุปเนสึ ‘‘อยํ ปน อาคนฺตุโก, อยํ เนวาสิโกติ เอตฺตกํ ชานามีติ.‘‘เตน หิ ตํ เถรํ อิมสฺส ทสฺเสหีติ เอกํ มหลฺลก พลตฺถํ วฑฺฒกิสฺส สนฺติเก ฐเปสิ วฑฺฒกี ปุน อาคตกาเล ตํ เถรํ พลตฺถสฺส ทสฺเสสิ โส ตํ สญฺชานิตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ.

ຊ່າງກໍ່ອິດກາບທູນວ່າ 'ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈະຖືດອກໄມ້ດ້ວຍມືເບື້ອງໜຶ່ງ ແລະຖືດິນໜຽວດ້ວຍມືອີກເບື້ອງໜຶ່ງມາຖວາຍ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແລະໄດ້ນຳໄປໃຊ້ໃນງານ ແຕ່ຂ້ານ້ອຍຮູ້ພຽງເທົ່ານີ້ວ່າ "ພະອົງນີ້ເປັນພະອາຄັນຕຸກາ ຫຼືພະເຈົ້າຖິ່ນ"'. ພະລາຊາຕັດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຊີ້ບອກພະເຖລະອົງນັ້ນໃຫ້ແກ່ຄົນຜູ້ຫຼວງນີ້ເຖີດ' ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ລາຊະບຸລຸດຜູ້ເຖົ້າຄົນໜຶ່ງ ໄປຄອຍຢູ່ໃກ້ຊ່າງກໍ່ອິດ. ເມື່ອພະເຖລະອົງນັ້ນສະເດັດມາອີກ ຊ່າງກໍ່ອິດຈຶ່ງຊີ້ໃຫ້ລາຊະບຸລຸດເບິ່ງ ລາຊະບຸລຸດຈື່ພະເຖລະໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງນຳຄວາມໄປກາບທູນພະລາຊາ.

ราชา ตสฺส สญฺญํ อทาสิ. โต ตฺวํ ตโย ชาติสุมน มกุลกุมฺเภ มหาโพธิ องฺคเณ ราสึ กตฺวา คณฺธญฺจ ฐเปตฺวา มหาโพธิ องฺคณํ คต กาเล อาคนฺตุกสฺส เถรสฺส ปูชนตฺถาย รญฺโญ ทาปิตํ คณฺธมาลานฺติ วตฺวา เทหีติ. พลตฺโถ รญฺโญ วุตฺตนเยเนว ตสฺส โพธิ องฺคณํ คต กาเล ตํ คณฺธมาลํ อทาสิ.

ພະລາຊາຊົງໃຫ້ສັນຍານແກ່ລາຊະບຸລຸດນັ້ນວ່າ 'ເຈົ້າຈົ່ງນຳເອົາໝໍ້ດອກມະລິຕູມ ໓ ໝໍ້ ໄປວາງໄວ້ເປັນກອງ ທີ່ລານພະສີມະຫາໂພ ພ້ອມທັງວາງເຄື່ອງຫອມໄວ້ ເມື່ອພະເຖລະອາຄັນຕຸກາອົງນັ້ນສະເດັດໄປທີ່ລານພະສີມະຫາໂພ ເຈົ້າຈົ່ງຖວາຍແກ່ເພິ່ນ ໂດຍກ່າວວ່າ "ນີ້ແມ່ນເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ທີ່ພະລາຊາຊົງຖວາຍເພື່ອບູຊາພະເຖລະອາຄັນຕຸກາ"'. ລາຊະບຸລຸດກໍໄດ້ຖວາຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ນັ້ນແກ່ພະເຖລະ ເມື່ອເພິ່ນສະເດັດໄປທີ່ລານພະໂພ ຕາມວິທີທີ່ພະລາຊາຕັດໄວ້ທຸກປະການ.

โสปิ โสมนสฺสปฺปตฺโต หุตฺวา เสลสณฺถรํ โธวิตฺวา คณฺเธน ปริภณฺฑํ กตฺวา สิลาสนฺถรํ กตฺวา ปุปฺผํ ปูเชตฺวา จตุสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา ปาจีนทฺวาเร อญฺชลึ ปคฺคยฺห ปีตึ อุปฺปาเทตฺวา ปุปฺผ ปูชํ โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสิ.

ພະເຖລະອົງນັ້ນກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ລ້າງແຜ່ນຫີນປູພື້ນ ລູບໄລ້ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລ້ວຈັດວາງດອກໄມ້ບູຊາ ໄຫວ້ໃນສະຖານທີ່ທັງ ໔ ແຫ່ງ ແລ້ວປະນົມມືຂຶ້ນທີ່ປະຕູທິດບູຮະພາ ເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ ຢືນແນມເບິ່ງດອກໄມ້ທີ່ບູຊານັ້ນຢູ່.

พลตฺโถ ตสฺมึ กาเล ตํ เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอวมาห. ภนฺเต ตุมฺหากํ เจติยกมฺเม สหายภาวตฺถาย ทินฺนสฺส อมูลก มตฺติกาปิณฺฑสฺส มูลํ ทินฺนภาวํ ราชา ชานาเปติ อตฺตโน วนฺทเนน วนฺทาเปตีติ. ตํ สุตฺวา เถโร อนตฺตมโน อโหสิ. พลตฺโถ ติฏฺฐนฺตุ ภนฺเต ตโย สุมน มกุล กุมฺภาตตฺตกาเนว สุวณฺณปุปฺผานิปิ เอตํ มตฺติกปิณฺฑํ นาคฺฆนฺติ. จิตฺตํ ปสาเทถ ภนฺเตติ ปกฺกามิ.

ໃນເວລານັ້ນ ລາຊະບຸລຸດໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະເຖລະ ໄຫວ້ແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະລາຊາຊົງໃຫ້ມາກາບທູນວ່າ ພະລາຊາໄດ້ຖວາຍຄ່າຈ້າງສຳລັບກ້ອນດິນໜຽວທີ່ທ່ານຖວາຍໂດຍບໍ່ຮັບຄ່າຈ້າງ ເພື່ອມີສ່ວນຮ່ວມໃນງານກໍ່ສ້າງພະເຈດີແລ້ວ ແລະຊົງຝາກຄວາມເຄົາລົບມານະມັດສະການທ່ານດ້ວຍ' ເມື່ອພະເຖລະໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມບໍ່ສະບາຍໃຈ. ລາຊະບຸລຸດຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຍົກໄວ້ກ່ອນເຖີດ ແມ້ແຕ່ດອກໄມ້ຄຳທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າກັບໝໍ້ດອກມະລິຕູມ ໓ ໝໍ້ນັ້ນ ກໍຍັງບໍ່ມີຄ່າເທົ່າກັບກ້ອນດິນໜຽວຂອງທ່ານເລີຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງເຮັດຈິດໃຈໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວກໍຫຼີກໄປ.

ตทา โกฏฺฐิวาลชนปเท ปิยงฺคลฺล วิหารวาสี เอโก เถโร อิฏฺฐกวฑฺฒกิสฺส ญาตโก อโหสิ. โส อาคนฺตฺวา วฑฺฒกินา สทฺธึ มนฺเตตฺวา ทีฆ พหล กิริยโต อิฏฺฐกปฺปมาณํ ชานิตฺวา คนฺตฺวา สหตฺเถเนว สกฺกจฺจํ มตฺติกํ มทฺทิตฺวา อิฏฺฐกํ กตฺวา ปจิตฺวา ปตฺตตฺถวิกาย ปกฺขิปิตฺวา ปจฺจาคนฺตฺวา เอเกน หตฺเถน รญฺโญ อิฏฺฐกํ เอเกน ปุปฺผํ คเหตฺวา อตฺตโน อิฏฺฐกาส สทฺธึ รญฺโญ อิฏฺฐกํ อทาสิ. วฑฺฒกี คเหตฺวา กมฺเม อุปเนสิ.

ໃນເວລານັ້ນ ມີພະເຖລະອົງໜຶ່ງ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນປິຍັງກັນລະວິຫານ ໃນໂກດຖິວາລະຊົນນະບົດ ເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງຂອງຊ່າງກໍ່ອິດ. ພະເຖລະອົງນັ້ນສະເດັດມາແລ້ວ ປຶກສາກັບຊ່າງກໍ່ອິດ ຈົນຊາບຂະໜາດຄວາມຍາວແລະຄວາມໜາຂອງອິດ ແລ້ວສະເດັດກັບໄປ ນວດດິນໜຽວດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງຢ່າງປານີດ ເຮັດເປັນແຜ່ນອິດ ເຜົາໃຫ້ສຸກ ແລ້ວໃສ່ໄວ້ໃນຖົງບາດ ສະເດັດກັບມາ ມືເບື້ອງໜຶ່ງຖືອິດຂອງຫຼວງ ອີກເບື້ອງໜຶ່ງຖືດອກໄມ້ ແລ້ວຖວາຍອິດຂອງຕົນເອງປົນໄປກັບອິດຂອງຫຼວງ. ຊ່າງກໍ່ອິດຮັບເອົາແລ້ວກໍນຳໄປໃຊ້ໃນງານກໍ່ສ້າງ.

เถโร สญฺชาต ปีติ โสมนสฺโส มหาเจติเย กมฺมํ กโรนฺโต อิฏฺฐ กสาลปริเวเณ วสติ ตสฺส ตํ กมฺมํ ปากฏํ อโหสิ. ราชา วฑฺฒกึ ปุจฺฉิ-ภเณ เอเกน กิร อยฺเยน อมูลิก อิฏฺฐกา ทินฺนาติ. สจฺจํ เทว, เอเกน อยฺเยน ทินฺน อิฏฺฐกา อมฺหากํ อิฏฺฐกาย สทิสาติ กมฺเม อุปเนสินฺติ อาห. ปุน ตํ อิฏฺฐกํ สญฺชานาสีติ รญฺญา วุตฺเต ญาตกานุคฺคเหน น ชานามีติ อาห.

ພະເຖລະມີຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ເຮັດວຽກໃນພະມະຫາເຈດີ ແລະພັກອາໄສຢູ່ໃນອິດຖະກະສາລະປະລິເວນ ການກະທຳຂອງເພິ່ນນັ້ນກໍໄດ້ປາກົດເລື່ອງຂຶ້ນມາ. ພະລາຊາຕັດຖາມຊ່າງກໍ່ອິດວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ມີພະຄຸນເຈົ້າອົງໜຶ່ງມອບອິດໃຫ້ແກ່ເຈົ້າໂດຍບໍ່ຮັບຄ່າຈ້າງ ແມ່ນແທ້ບໍ?' ຊ່າງກໍ່ອິດກາບທູນວ່າ 'ແມ່ນແທ້ ຂ້າແດ່ມະຫາລາຊາ ອິດທີ່ພະຄຸນເຈົ້າອົງໜຶ່ງຖວາຍນັ້ນມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບອິດຂອງພວກເຮົາ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ນຳໄປໃຊ້ໃນງານແລ້ວ' ເມື່ອພະລາຊາຕັດຖາມອີກວ່າ 'ເຈົ້າຈື່ແຜ່ນອິດນັ້ນໄດ້ບໍ?' ຊ່າງກໍ່ອິດກາບທູນວ່າ 'ເພາະຕ້ອງການອະນຸເຄາະຍາດ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ພະເຈົ້າຂ້າ'.

ราชา ยทิ เอวํ ตํ อิมสฺส ทนฺเนหีติ พลตฺถํ ฐเปสิ โส ตํ ปุพฺเพ วิย พลตฺถสฺส ทสฺเสสิ. พลตฺโถ ปริเวณํ คนฺตฺวา สนฺติเก นิสีทิตฺวา ปฏิสณฺถารํ กตฺวา ภนฺเต ตุมฺเห อาคนฺตุกา เนวาสิกาติ ปุจฺฉิ. อาคนฺตุโกมฺหี อุปาสกาติ. กตร รฏฺฐวาสิโก ภนฺเตติ โกฏฺฐิวาลชนปเท ปิยงฺคลฺล วิหารวาสิมฺหิ อุปาสกาติ อิเธว วสถ คจฺฉถาติ. อิธ น วสาม อสุกทิวเส คจฺฉามาติ อาห. พลตฺโถปิ อหมฺปิ ตุมฺเหหิ สทฺธึ อาคมิสฺสามิ. มยฺหมฺปิ คาโม เอตสฺมึเยว ชนปเท อสุก คาโม นามาติ อาห. เถโร สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ. พลตฺโถ ตํ ปวตฺตึ รญฺโญ นิเวเทสิ.

ພະລາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງມອບສິ່ງນີ້ໃຫ້ແກ່ຜູ້ນີ້' ຈຶ່ງຊົງຕັ້ງລາຊະບຸລຸດໄວ້. ລາຊະບຸລຸດນັ້ນໄດ້ສະແດງຕົນແກ່ພະເຖລະເໝືອນດັ່ງແຕ່ກ່ອນ. ລາຊະບຸລຸດນັ້ນໄປສູ່ບໍລິເວນວິຫານ ແລ້ວນັ່ງໃກ້ໆ ກະທຳການປະຕິສັນຖານແລ້ວ ຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກທ່ານເປັນພະອາຄັນຕຸກະລືເປັນພະຖິ່ນ?' ພະເຖລະຕອບວ່າ 'ອາຕະມາເປັນອາຄັນຕຸກະ ອຸປາສົກ'. ລາຊະບຸລຸດຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານເປັນຊາວແວ່ນແຄວ້ນໃດ?' ພະເຖລະຕອບວ່າ 'ອຸປາສົກ ອາຕະມາເປັນຜູ້ຢູ່ປິຍັງຄະລະວິຫານ ໃນໂກດຖິວາລະຊົນນະບົດ'. ລາຊະບຸລຸດຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານຈະຢູ່ທີ່ນີ້ ຫຼື ຈະໄປ?' ພະເຖລະກ່າວວ່າ 'ອາຕະມາບໍ່ຢູ່ທີ່ນີ້ດອກ ຈະໄປໃນວັນນັ້ນ'. ລາຊະບຸລຸດກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ແມ້ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈັກໄປກັບພວກທ່ານ, ບ້ານຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍຢູ່ໃນຊົນນະບົດນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າບ້ານນັ້ນ'. ພະເຖລະຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ'. ລາຊະບຸລຸດຈຶ່ງນຳຄວາມນັ້ນໄປກາບທູນແດ່ພະລາຊາ.

ราชา พลตฺถสฺส สหสฺสคฺฆนกํ วตฺถยุคลํ มหคฺฆํ รตฺตกมฺพลํ อุปาหนยุคํ สุคณฺธเตลนาฬึ อญฺญฺจ พหุํ สมณปริกฺขารํ เถรสฺส เทหีติ ทาเปสิ โสปิ ปริกฺขารํ คเหตฺวา ปริเวณํ คนฺตฺวา เถเรน สทฺธึ รตฺตึ วสิตฺวา ปาโต สทฺธึเยว นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน คนฺตฺวา ปิยงฺคลฺล วิหารสฺส ทิสฺสมาเน ฐาเน สีตจฺฉายาย เถรํ นิสีทาเปตฺวา ปาเท โธวิตฺวา คณฺธเตเลน มกฺเขตฺวา คุโฬทกํ ปาเยตฺวา อุปาหนํ ปฏิมุญฺจิตฺวา อิทํ เม ปริกฺขารํ กุลูปคเถรสฺสตฺถาย คหิตํ, อิทานิ ตุมฺหากํ ทมฺมิ, อิทํ ปน สาฏกยุคํ มม ปุตฺตสฺส มงฺคลตฺถาย คหิตํ, ตุมฺเห จีวรํ กตฺวา ปารุปถาติ วตฺวา เถรสฺส ปาทมูเล ฐเปสิ.

ພະລາຊາຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ມອບຜ້າຄູ່ໜຶ່ງມີຄ່າພັນກາຫາປະນະ, ຜ້າກຳພົນສີແດງມີຄ່າມາກ, ເກີບຄູ່ໜຶ່ງ, ທະນານນ້ຳມັນຫອມ ແລະ ສະມະນະບໍລິຂານອື່ນໆ ເປັນອັນມາກ ແກ່ລາຊະບຸລຸດ ແລ້ວຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງຖວາຍແກ່ພະເຖລະ'. ລາຊະບຸລຸດນັ້ນຮັບເອົາບໍລິຂານແລ້ວ ໄປສູ່ບໍລິເວນວິຫານ ພັກຢູ່ຮ່ວມກັບພະເຖລະຕະຫຼອດຄືນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ກໍອອກເດີນທາງໄປພ້ອມກັບພະເຖລະ ເດີນທາງໄປໂດຍລຳດັບ ເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ແນມເຫັນປິຍັງຄະລະວິຫານ ໄດ້ນິມົນພະເຖລະໃຫ້ນັ່ງໃນຮົ່ມໄມ້ທີ່ເຢັນສະບາຍ, ລ້າງຕີນທັງສອງ, ທານ້ຳມັນຫອມ, ຖວາຍນ້ຳອ້ອຍໃຫ້ດື່ມ, ສວມເກີບໃຫ້ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ບໍລິຂານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຮັບມາເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພະເຖລະຜູ້ຄຸ້ນເຄີຍກັບຕະກູນ, ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖວາຍແກ່ທ່ານ, ສ່ວນຜ້າຄູ່ໜຶ່ງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຮັບມາເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ມຸງຄຸນຂອງລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຂໍທ່ານຈົ່ງເຮັດເປັນຈີວອນແລ້ວຫົ່ມເຖີດ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວວາງໄວ້ທີ່ໃກ້ຕີນຂອງພະເຖລະ.

เถโร สาฏกยุคํ ปตฺตตฺถวิกาย ปกฺขิปิตฺวา เสสปริกฺขารํ ภณฺฑิกํ กตฺวา อุปาหนํ อารุยฺหํ กตฺตยฏฺฐึ คเหตฺวา มคฺคํ ปฏฺปชฺชิ. พลตฺโถ เตน สทฺธึ โถกํ คนฺตฺวา ‘‘ติฏฺฐถ ภนฺเต, มยฺหํ อยํ มคฺโค‘‘ติ วตฺวา ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว รญฺโญ สาสนํ เถรสฺส อาโรเจสิ

ພະเຖລະໃສ່ຜ້າຄູ່ນັ້ນລົງໃນຖົງບາດ, ເຮັດບໍລິຂານທີ່ເຫຼືອໃຫ້ເປັນຫໍ່, ສວມເກີບ, ຖືໄມ້ເທົ້າ ແລ້ວອອກເດີນທາງ. ລາຊະບຸລຸດເດີນທາງໄປກັບພະເຖລະນັ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຈົ່ງຢຸດກ່ອນ, ນີ້ແມ່ນທາງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ' ແລ້ວໄດ້ກາບທູນຂ່າວສານຂອງພະລາຊາແກ່ພະເຖລະ ໂດຍທຳນອງທີ່ກ່າວມາແລ້ວໃນຫົນຫຼັງ.

เถโร ตํ สุตฺวา มหนฺเตน ปรกฺกเมน กตกมฺมํ อกตํ วิย ชาตนฺติ โทมนสฺสปฺปตฺโต หุตฺวา อสฺสุธารํ ปวตฺเตตฺวา’อุปาสก ตว ปริกฺขารํ ตฺวเมว คณฺหาหี‘‘ติ ฐิตโกว สพฺพาปริกฺขารํ ฉฑฺเฑสิ พลตฺโถ กึ นาม ภนฺเต วทถ เอส ราชา ตุยฺหํ ภวคฺคปฺปมาณํ กตฺวา ปจฺจยํ เทนฺโตปิ ตว อิฏฺฐกานุรูปํ กาตุํ น สกฺโกติ. เกวลํ ปน มหาเจติเย กมฺมํ อญฺเญสํ อปตฺตกํ กตฺวา กโรมีติ อธิปฺปาเยน เอวํ กาเรติ ตุมฺเห ปน ภนฺเต อตฺตนา ลทฺธปริกฺขารํ คเหตฺวา จิตฺตํ ปสาเทถาติ วตฺวา เถรํ สญฺญาเปตฺวา ปกฺกามิ. อิมสฺมึ ปน เจติเย ภติยา กมฺมํ กตฺวา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺต สตฺตานํ ปมาณํ นตฺถิ.

ພະເຖລະໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍເຖິງຄວາມໂທມະນັດວ່າ 'ງານທີ່ເຮົາເຮັດດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ກັບກາຍເປັນເໝືອນບໍ່ໄດ້ເຮັດເລີຍ' ຈຶ່ງຫຼັ່ງນ້ຳຕາໄຫຼອອກມາ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ອຸປາສົກ ບໍລິຂານຂອງເຈົ້າ ເຈົ້າຈົ່ງເອົາໄປເອງເຖີດ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວຢືນຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ ຖິ້ມບໍລິຂານທັງໝົດ. ລາຊະບຸລຸດກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນັ້ນ? ພະລາຊາພະອົງນັ້ນ ແມ້ຈະຖວາຍປັດໄຈເຮັດໃຫ້ມີປະມານເທົ່າກັບຍອດແຫ່ງພົບ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ສົມຄວນແກ່ຄວາມປາດຖະໜາຂອງທ່ານໄດ້. ແຕ່ພະອົງຊົງເຮັດຢ່າງນີ້ ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງພະລາຊະຫະລືໄທວ່າ 'ເຮົາຈະເຮັດການສະຫຼອງໃນມະຫາເຈດີ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ເປັນໜີ້ແກ່ຜູ້ນ້ອຍຄົນອື່ນເລີຍ', ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຈົ່ງຮັບເອົາບໍລິຂານທີ່ຕົນໄດ້ແລ້ວ ເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສເຖີດ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ພະເຖລະເຂົ້າໃຈ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ກໍໃນເຈດີນີ້ ບໍ່ມີປະມານແຫ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຮັດການງານດ້ວຍຄ່າຈ້າງ ແລ້ວເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

ตาวตึส ภวเน กิร นิพฺพตฺต เทวธีตโร อตฺตโน สมฺปตฺตึ โอโลเกตฺวา เกน นุ โก กมฺเมน อิมํ สมฺปตฺตึ ลภิมฺหาติ อาวชฺชมานา มหาเจติเย ภติยา กมฺมํ กตฺวา ลทฺธภาวํ ญตฺวา ภติยา กตกมฺมสฺสาปิ ผลํ อีทิสํ, อตฺตโน สนฺตเกน กมฺมผลํ สทฺทหิตฺวา กตกมฺมสฺส ผลํ กีทิสํ ภวิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา ทิพฺพคณฺธมาลํ อาทาย รตฺติภาเค อาคนฺตฺวา ปูเชตฺวา เจติยํ วนฺทนฺติ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກເທບທິດາຜູ້ບັງເກີດໃນພົບດາວະດຶງ ຫຼຽວເບິ່ງສົມບັດຂອງຕົນ ແລ້ວໃຄ່ຄວນວ່າ 'ພວກເຮົາໄດ້ສົມບັດນີ້ ເພາະກຳອັນໃດໜໍ?' ເມື່ອຮູ້ວ່າໄດ້ເພາະເຮັດການງານດ້ວຍຄ່າຈ້າງໃນມະຫາເຈດີ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຜົນແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດ້ວຍຄ່າຈ้าง ຍັງເປັນເຖິງປານນີ້, ຜົນແຫ່ງກຳທີ່ບຸກຄົນເຊື່ອຜົນແຫ່ງກຳ ແລ້ວເຮັດດ້ວຍສິ່ງຂອງອັນເປັນຂອງຕົນເອງ ຈະເປັນຢ່າງໃດໜໍ?' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວຖືເອົາເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ທິບ ມາໃນເວລາຄ່ຳຄືນ ບູຊາ ແລະ ໄຫວ້ພະເຈດີ.

ตสฺมึ ขเณ ภาติวงฺกวาสี มหาสีวตฺเถโร นาม เจติยํ วนฺทนตฺถาย คโต, ตา วนฺทนฺติโย ทิสฺวา มหาสตฺตปณฺณิรุกฺขสมีเป ฐิโต ตาสํ ยถารุจึ วนฺทิตฺวา คมนกาเล ปุจฺฉิ? ตุมฺหากํ สรีราโลเกน สกลตมฺพปณฺณิทิโป เอกาโลโก, กึ กมฺมํ กริตฺถาติ ภนฺเต อมฺหากํ สนฺตเก กตกมฺมํ นาม นตฺถิ อิมสฺมึ เจติเย มนํ ปสาเทตฺวา ภติยา กมฺมํ กริมฺหาติ อาหํสุ เอวํ พุทฺธสาสเน ปสนฺนจิตฺเตน ภติยา กตกมฺมมฺปิ มหปฺผลํ โหติ. ตสฺมา-

ໃນຂະນະນັ້ນ ພະມະຫາສີວະເຖລະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນພາຕິວັງກະ ໄດ້ໄປເພື່ອໄຫວ້ພະເຈດີ ເຫັນເທບທິດາເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງໄຫວ້ຢູ່ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ໃກ້ຕົ້ນສັດຕະບັນ ເມື່ອພວກນາງໄຫວ້ຕາມຄວາມພໍໃຈແລ້ວ ໃນເວລາຈະກັບ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ດ້ວຍແສງສະຫວ່າງແຫ່ງສະລີລະຂອງພວກທ່ານ ເຮັດໃຫ້ເກາະຕຳພະປັນນິທັງໝົດມີແສງສະຫວ່າງເປັນອັນດຽວກັນ, ພວກທ່ານໄດ້ເຮັດກຳອັນໃດໄວ້?' ພວກເທບທິດາກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ກຳທີ່ເຮັດດ້ວຍສິ່ງຂອງອັນເປັນຂອງຕົນເອງຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ບໍ່ມີເລີຍ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພະເຈດີນີ້ ແລ້ວເຮັດການງານດ້ວຍຄ່າຈ້າງ'. ແມ້ກຳທີ່ເຮັດດ້ວຍຄ່າຈ້າງ ດ້ວຍຈິດທີ່ເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາ ຢ່າງນີ້ ກໍຍັງມີຜົນມາກ. ເພາະເຫດນັ້ນ-

‘‘จิตฺตปฺปสาทมตฺเตน-สุคเต คติ อุตฺตมา,ลพฺภตีติ วิทิตฺวาน-ถูปปูชํ กเร พุทฺโธ’’ติ;

'(ນັກປາດ) ຮູ້ວ່າ 'ສຸຄະຕິພົບອັນປະເສີດ ຍ່ອມໄດ້ດ້ວຍພຽງຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະສຸຄົດ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຄວນເຮັດການບູຊາພະສະຖູບ'.

เอวํ ราชา เจติยกมฺมํ การาเปนฺโต ปุปฺผธานตฺตยํ นิฏฺฐาเปสิ. ตํ ขีณาสว ถิรภาวตฺถาย ภูมิสมํ กตฺวา โอสีทาเปสุํ, เอวํ นววาเร จิตํ จิตํ โอสีทาเปสุํ. ราชา การณํ อชานนฺโต อนตฺตมโน หุตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ. อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ สนฺนิปตึสุ ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา ปุจฺฉิ’ภนฺเต มหาเจติเย ปุปฺผธานตฺตยํ นววาเร น ชานามี’ติ ภิกฺขุสงฺโฆ อาห มหาราช ตุยฺหํ กมฺมสฺส วา ชีวิตสฺส วา อนฺตราโย นตฺถิ. อนาคเต ถิรภาวตฺถาย อิทฺธิมนฺเตหิ โอสีทาปิตํ, อิโต ปฏฺฐาย น โอสีทาเปสฺสนฺติ. ตฺวํ อญฺญถตฺตํ อกตฺวา มหาถูปํ สมาเปหีติ. ตํ สุตฺวา หฏฺโฐ ราชา ถูปกมฺมํ กาเรสิ.

ເມື່ອພະລາຊາຊົງໃຫ້ເຮັດການງານໃນພະເຈດີຢ່າງນີ້ ໄດ້ຊົງໃຫ້ສ້າງຖານດອກໄມ້ສາມຊັ້ນສຳເລັດແລ້ວ. ພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ສະເໝີດ້ວຍແຜ່ນດິນ ແລ້ວໃຫ້ຊຸດລົງໄປ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ພວກທ່ານໃຫ້ຊຸດລົງໄປຢ່າງນີ້ເຖິງເກົ້າຄັ້ງ ທີ່ກໍ່ແລ້ວໆ. ພະລາຊາບໍ່ຊົງຮູ້ເຫດຜົນ ກໍຊົງບໍ່ພໍພະລາຊະຫະລືໄທ ຈຶ່ງຊົງໃຫ້ປະຊຸມພິກຂຸສົງ. ພິກຂຸແປດໝື່ນຮູບໄດ້ປະຊຸມກັນ ພະລາຊາຊົງບູຊາພິກຂຸສົງດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຖວາຍອະພິວາດ ຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເຫດທີ່ຖານດອກໄມ້ສາມຊັ້ນໃນມະຫາເຈດີ ຊຸດລົງໄປເຖິງເກົ້າຄັ້ງ'. ພິກຂຸສົງຖວາຍພະພອນວ່າ 'ມະຫາລາຊະ ອັນຕະລາຍແກ່ກຳ ຫຼື ແກ່ຊີວິດຂອງມະຫາລາຊະ ບໍ່ມີເລີຍ. ພະຂີນາສົບຜູ້ມີລິດ ໃຫ້ຊຸດລົງໄປ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມໝັ້ນຄົງໃນອະນາຄົດ, ຕັ້ງແຕ່ນີ້ໄປ ພວກທ່ານຈັກບໍ່ໃຫ້ຊຸດລົງໄປອີກ. ມະຫາລາຊະ ຂໍພະອົງຢ່າຊົງຄິດເປັນຢ່າງອື່ນເລີຍ ຈົ່ງສ້າງມະຫາສະຖູບໃຫ້ສຳເລັດເຖີດ'. ພະລາຊາຊົງຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງຍິນດີ ຊົງໃຫ້ເຮັດການງານໃນພະສະຖູບຕໍ່ໄປ.

ทสปุปฺผธานานิ ทสหิ อิฏฺฐกาโกฏีหิ นิฏฺฐนํ คมึสุ ปุน ปุปฺผธานตฺตเย นิฏฺฐิเต ภิกฺขุสงฺโฆ อุตฺตร-สุมน นามเก ทฺเว ขีณาสว สามเณเร อาณาเปสิ. ตุมฺเห สมจตุรสฺสํ อฏฺฐรตน พหลํ เอเกก ปสฺสโต อสีติ อสิติ หตฺถปฺปมาณํ ฉเมทก วณฺณปาสาเณ อาหรถาติ. เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อุตฺตรกุรุํ คนฺตฺวา จุตฺตปฺปการปฺปมาเณ ภณฺฑิปุปฺผนิเหฉ เมทวณฺณปาสาเณ อาหริตฺวา เอกํ ปาสาณํ ธาตุคพฺภสฺส ภูมิยํ อตฺถริตฺวา จตฺตาโร ปาสาเณ จตุสุ ปสฺเสสุ สํวิธาย อปรํ ธาตุคพฺภํ ปิทหนตฺถาย ปาจีน ทิสาภาเค วาลุก ปาการ สมีเป อทิสฺสมานํ กตฺวา ฐเปสุํ.

ຖານດອກໄມ້ສິບຊັ້ນ ໄດ້ເຖິງຄວາມສຳເລັດດ້ວຍອິດສິບໂກດ. ເມື່ອຖານດອກໄມ້ສາມຊັ້ນສຳເລັດແລ້ວອີກ ພິກຂຸສົງໄດ້ສັ່ງສາມະເນນຜູ້ເປັນພະຂີນາສົບສອງຮູບ ຊື່ວ່າ ອຸດຕະຣะ ແລະ ສຸມະນະ ວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງນຳແຜ່ນຫີນມີສີເຫຼືອງເໝືອນໄຂມັນສັດ ມີຂະໜາດຈະຕຸລັດ ໜາແປດສອກ ແຕ່ລະດ້ານຍາວແປດສິບສອກມາ'. ສາມະເນນທັງສອງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວໄປສູ່ອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ ນຳແຜ່ນຫີນມີສີເຫຼືອງເໝືອນໄຂມັນສັດ ມີຂະໜາດຕາມທີ່ກ່າວແລ້ວ ມາປູແຜ່ນຫີນແຜ່ນໜຶ່ງໄວ້ທີ່ພື້ນແຫ່ງຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ, ຈັດແຈງແຜ່ນຫີນສີ່ແຜ່ນໄວ້ໃນສີ່ດ້ານ, ສ່ວນອີກແຜ່ນໜຶ່ງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການປິດຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ບໍ່ປາກົດ ວາງໄວ້ໃກ້ກຳແພງຊາຍ ທາງທິດບູຮະພາ.

๒๒. ตโต ราชา ธาตุคพฺภสฺส มชฺเฌ สพฺพรตนมยํ สพฺพาการสมฺปนฺนํ มโนหรํ โพธิรุกฺขํ กาเรสิ โส หิ อิณฺทนีลมณิภูมิยํ ปติฏฺฐิโต, ตสฺสมูลานิ ปจาฬมยานิ, ขณฺโธ สิริวจฺฉาทีหิ อฏฺฐมงฺคลิเกหิ ปุปฺผปนฺติ ลตาปนฺติ จตุปฺปท หํสปนฺติหิ จ วิจิตฺโต อฏฺฐารส หตฺถุพฺเพโธ รชตมโย อโหสิ.

໒໒. ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາຊົງໃຫ້ສ້າງຕົ້ນໂພອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ ປະກອບດ້ວຍລັກສະນະທັງປວງ ອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ ໄວ້ໃນທ່າມກາງຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ. ຕົ້ນໂພນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ເທິງພື້ນແຜ່ນຫີນອິນທະນິນ, ຮາກຂອງຕົ້ນໂພນັ້ນເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະວານ, ລຳຕົ້ນເຮັດດ້ວຍເງິນ ສູງສິບແປດສອກ ວິຈິດດ້ວຍມຸງຄຸນແປດປະການ ມີສີຣິວັດສະເປັນຕົ້ນ ແລະ ດ້ວຍແຖວດອກໄມ້, ແຖວເຄືອໄມ້, ແຖວສັດສີ່ຕີນ ແລະ ແຖວຫົງ.

ปญฺจมหาสาขาปิ อฏฺฐารสหตฺถาจ, ปตฺตาปิ มณิมยานิ, ปณฺฑุปตฺตานิ, เหมมยานิ, ผลา ปวาฬมยานิ. ตถา องฺกุโรปริ เจลวิตานํ พณฺธาเปสิ. ตสฺส อนฺเต สมนฺนโต มุตฺตมย กิงฺกิณิกชาลํ โอลมฺพติ. สฺวณฺณฆณฺฏาปนฺติ จ สุวณฺณทามานิ จ ตหึ ตหึ โอลมฺพนฺติ วิตานสฺส จตุสุ กณฺเณสุ นวสตสหสฺสคฺฆนโก เอเกโก มุตฺตากลาโป โอลมฺพติ. ตตฺถ ยถานุรูปํ นานารตน กตาเนว จณฺท-สูริย-ตารการูปานิ ปทุมานิ จ อปฺปิตานิ อเหสุํ. มหคฺฆานิ อเนกวณฺณานิ อฏฺฐุตฺตร สหสฺสานิ วตฺถานิ โอลมฺพึสุ.

ແມ້ກິ່ງໃຫຍ່ທັງຫ້າ ກໍຍາວສິບແປດສອກ, ໃບເຮັດດ້ວຍແກ້ວມະນີ, ໃບອ່ອນເຮັດດ້ວຍຄຳ, ໝາກເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະວານ. ແລະ ຊົງໃຫ້ຜູກເພດານຜ້າໄວ້ເໜືອຍອດ. ທີ່ສຸດແຫ່ງເພດານນັ້ນ ໂດຍຮອບ ມີຕາໜ່າງກະດິ່ງເຮັດດ້ວຍແກ້ວມຸກດາຫ້ອຍຢູ່. ແລະ ແຖວກະດິ່ງຄຳ ກັບສາຍສ້ອຍຄຳ ກໍຫ້ອຍຢູ່ທີ່ນັ້ນໆ, ທີ່ມຸມທັງສີ່ແຫ່ງເພດານ ມີພວງແກ້ວມຸກດາພວງໜຶ່ງໆ ມີຄ່າເກົ້າແສນຫ້ອຍຢູ່. ໃນເພດານນັ້ນ ມີຮູບພະຈັນ, ພະອາທິດ, ດາວ ແລະ ດອກບົວ ອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະຕ່າງໆ ຕາມສົມຄວນ ຕິດໄວ້ແລ້ວ. ມີຜ້າລາຄາແພງ ມີສີຕ່າງໆ ພັນແປດຜືນ ຫ້ອຍຢູ່.

ตโต โพธิรุกฺขสฺส สมนฺตโต สตฺต รตนมย เวทิกา กาเรตฺวา มหามลก มุตฺตา อตฺถราเปสิ มุตฺตา เวทิกานํ อนฺตเร คณฺโธทก ปุณฺณ สตฺตรตนมย ปุณฺณฆฏ ปนฺติโย ฐปาเปสิ. ตาสุ สุวณฺณฆเฏ ปวาฬมยานิ ปุปฺผานิ อเหสุํ. ปวาฬฆเฏ สุวณฺณมยานิ ปุปฺผานิ. มณิฆเฏ รชตมยานิ ปุปฺผานิ รชตฆเฏ มณิมยานิปุปฺผาติ. สตฺตรตนฆเฏ สตฺตรตนมยานิ ปุปฺผานิ อเหสุํ.

ລຳດັບນັ້ນ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮົ້ວເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະເຈັດປະການ ໂດຍຮອບຕົ້ນໂພ ແລ້ວໃຫ້ປູລາດດ້ວຍແກ້ວມຸກດາຂະໜາດໃຫຍ່ເທົ່າໝາກຂາມປ້ອມ, ໃນລະຫວ່າງຮົ້ວແກ້ວມຸກດາ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຫອມ ເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະເຈັດປະການ. ໃນໝໍ້ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນ ໃນໝໍ້ຄຳ ມີດອກໄມ້ເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະວານ. ໃນໝໍ້ແກ້ວປະວານ ມີດອກໄມ້ເຮັດດ້ວຍຄຳ. ໃນໝໍ້ແກ້ວມະນີ ມີດອກໄມ້ເຮັດດ້ວຍເງິນ, ໃນໝໍ້ເງິນ ມີດອກໄມ້ເຮັດດ້ວຍແກ້ວມະນີ. ໃນໝໍ້ລັດຕະນະເຈັດປະການ ມີດອກໄມ້ເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະເຈັດປະການ.

โพธิรุกฺขสฺส ปาจีน ทิสาภาเค รตนมเย โกฏิอคฺฆนเก ปลฺลงฺเก ฆนโกฏฺฏิม สุวณฺณมยํ พุทฺธปฏิมํ นิสีทาเปสิ. ตสฺสา ปฏิมาย วีสติ นขา อกฺขินํ เสตฏฺฐานานิ จ ผฬกมยานิ. หตฺถตล ปาทตล ทนฺตาวรณานิ อกฺขีนํ รตฺตฏฺฐาตานิ จ ปวาฬมยานิ เกส ภมุกานิ อกฺขินํ กาฬกฏฺฐานานิ จ อิณฺทนีล มณิมยานิ อุณฺณาโลมํ ปนํ รชตมยํ อโหสิ. ตโต สหมฺปติ มหา พฺรหฺมานํ รชตจฺฉตฺตํ ธาเรตฺวา ฐินํ กาเรสิ. ตตา ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวตาหิ สทฺธึ วิชยุตฺตรสงฺขํ คเหตฺวา อภิเสกํ ททมานํ สกฺกํ เทวราชานํ ปญฺจสิข เทวปุตฺตํ เพฬุว ปณฺฑุ วีณมาทาย คณฺธพฺพํ กุรุมานํ. มหากาฬ นาคราชานํ นาคกญฺญาปริวุตํ นานาวิเธนถุติโฆเสน ตถาคตํ วณฺเณนฺตํ กาเรสิ.

ທາງທິດບູຮະພາແຫ່ງຕົ້ນໂພ ຊົງໃຫ້ປະດິດສະຖານພະພຸດທະຮູບອັນເຮັດດ້ວຍຄຳແທ້ ປັ້ນຫຼໍ່ຢ່າງໜາ ແທ່ນບັນລັງເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະ ມີຄ່າໜຶ່ງໂກດ. ພະນັກທັງຊາວ ແລະ ສ່ວນຕາຂາວຂອງພະພຸດທະຮູບນັ້ນ ເຮັດດ້ວຍແກ້ວຜລຶກ. ຝາມື, ຝາຕີນ, ຮີມສົບ ແລະ ສ່ວນຕາແດງ ເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະວານ. ພະເກສາ, ພະຂະໜົງ ແລະ ສ່ວນຕາດຳ ເຮັດດ້ວຍແກ້ວອິນທະນິນ, ສ່ວນພະອຸນນາໂລມ ເຮັດດ້ວຍເງິນ. ລຳດັບນັ້ນ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບທ້າວສະຫຳບໍດີພົມ ຢືນກັ້ນສະເຫວດຕະສັດເງິນ. ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຜູ້ກຳລັງຫຼັ່ງນ້ຳອະພິເສກ ພ້ອມດ້ວຍເທວະດາໃນເທວະໂລກທັງສອງ ຖືຫອຍສັງວິຊະຍຸດຕະຣະ. ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບປັນຈະສິຂະເທວະບຸດ ຖືພິນສີເຫຼືອງເໝືອນໝາກຕູມ ກະທຳການຂັບຮ້ອງ. ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບພະຍາມະຫາກາລະນາຄະລາດ ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັກຄະລະນາຄີ ກະທຳການສັນລະເສີນພະຕາຖາຄົດ ດ້ວຍສຽງສັນລະເສີນຕ່າງໆ.

วสวตฺติมารมฺปน พาหุสหสฺสํ มาเปตฺวา ติสูล มุคฺคราทิ นานาวุธานิ คเหตฺวา สหสฺสกุมฺภํ คิริเมขล หตฺถิกฺขณฺธ มารุยฺห มารพลํ ปริวาเรตฺวา โพธิมณฺฑํ อาคนฺตฺวา อเนก ภึสนกํ กุรุมานํ กาเรสิ. เสสาสุ ทิสาสุ ปาจีน ทิสาภาเค ปลฺลงฺกสทิเส โกฏิ โกฏิ อคฺฆนเก ตโย ปลฺลงฺเก อตฺถราเปตฺวา ทนฺตมยํ ทณฺฑํ ปวาฬวีชนึ ฐปาเปสิ. โพธิกฺขณฺธํ อุสฺสีสเก กตฺวา นานารตนํ มณฺฑิตํ โกฏิอคฺฆนกํ รชต สยนํ อตฺถราเปสิ.

ສ່ວນທ້າວວະສະວັດຕີມານ ຊົງໃຫ້ເນລະມິດແຂນພັນເບື້ອງ ຖືອາວຸດຕ່າງໆ ມີຫອກສາມງ່າມ ແລະ ຄ້ອນຕະບອງເປັນຕົ້ນ ຂີ່ຄໍຊ້າງຄີຣີເມຂະລາ ສູງພັນສອກ ແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາໝູ່ມານ ເດີນທາງມາສູ່ໂພທິມົນທົນ ກະທຳການອັນໜ້າສະຢ້ານກົວຕ່າງໆ. ໃນທິດທີ່ເຫຼືອ ຊົງໃຫ້ປູລາດບັນລັງສາມແທ່ນ ມີຄ່າແທ່ນລະໂກດໆ ເໝືອນບັນລັງໃນທິດບູຮະພາ ແລ້ວໃຫ້ຕັ້ງພັດວີຊະນີເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະວານ ມີດອກເຮັດດ້ວຍງາຊ້າງ. ຊົງໃຫ້ປູລາດຕຽງເງິນ ມີຄ່າໜຶ່ງໂກດ ປະດັບດ້ວຍລັດຕະນະຕ່າງໆ ໂດຍເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໂພຢູ່ທາງຫົວ.

ทสพลสฺส อภิสมฺโพธิมฺปตฺวา อนิมิเสน จกฺขุนา โพธิปลฺลงฺกํ โอโลกิตฏฺฐานํ สตฺตาหเมว รตนจงฺกเม จงฺกมิตฏฺฐานํ โอโลกิตฏฺฐานํ สตฺตาหเมว รตนจงฺกเม จงฺกมิตฏฺฐานํ รตนฆรํ ปวิสิตฺวา ธมฺมสมฺมสิตฏฺฐานํ มุจลิณฺทมูลํ คนฺตฺวา นิสินฺนสฺส มุจลิณฺเทน นาเคน สตฺตกฺขตฺตุํ โภเคหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริ ผณํ กตฺวา ฐิตฏฺฐานํ, ตโต อชปาล นิคฺโรธ มูลํ คนฺตฺวา นิสินฺนฏฺฐานํ, ตโต ราชายตนํ โภชเน อุปนีเต จตุมหาราเชหิ อุปนีต ปตฺตปฏิคฺคหณํ กาเรสิ.

ชົງໃຫ້ສ້າງຮູບສະແດງສະຖານທີ່ທີ່ພະທົດສະພົນຊົງບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານ ແລ້ວຊົງຫຼຽວເບິ່ງໂພທິບັນລັງດ້ວຍພະເນດບໍ່ກະພິບ, ສະຖານທີ່ຊົງຈົງກົມທີ່ລັດຕະນະຈົງກົມຕະຫຼອດເຈັດວັນ, ສະຖານທີ່ຊົງສະເດັດເຂົ້າສູ່ເຮືອນແກ້ວ ແລ້ວຊົງພິຈາລະນາພະທຳ, ສະຖານທີ່ຊົງສະເດັດໄປສູ່ຄົນໄມ້ມຸຈະລິນ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ຖືກພະຍາມຸຈະລິນທະນາຄະລາດຂົດຂະໜົດອ້ອມຮອບເຈັດຮອບ ແລ້ວແຜ່ພັງພານໄວ້ເໜືອພະສຽນ, ຈາກນັ້ນ ສະຖານທີ່ຊົງສະເດັດໄປນັ່ງຢູ່ກົ້ນໄມ້ອະຊະປາລະນິໂຄດ, ຈາກນັ້ນ ສະຖານທີ່ຊົງສະເດັດໄປກົ້ນໄມ້ລາຊາຍະຕະນະ ເມື່ອມີຜູ້ນຳອາຫານມາຖວາຍ ກໍຊົງຮັບບາດທີ່ທ້າວຈະຕຸມະຫາລາດທັງສີ່ນຳມາຖວາຍ.

ตโต พฺรหฺมายาจนํ ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนํ สสปพฺพชฺชํ, ภทฺทวคฺคิย ปพฺพชฺชํ, เตภาติก ชฏิล ทมนํ, ลฏฺฐิวนุยฺยาเน พิมฺพิสาโรปคมณํ, ราชคหปฺปเวสนํ, เวฬุวน ปฏิคฺคหณํ อสีติ มหาสาวเก จ กาเรสิ ตโต กปิลวตฺถุคมนํ รตนจงฺกเม ฐตฏฺฐานํ, ราหุลปพฺพชฺชํ, นณฺทฺรปพฺพชฺชํ เชตวนปฏิคฺคหณํ, คณฺฑมฺพมูเล ยมก ปาฏิหาริกํ เทวโลเก.

ລຳດັບນັ້ນ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບສະແດງການອາຣາດທະນາຂອງທ້າວສະຫຳບໍດີພົມ, ການສະແດງທຳມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ, ການບວດແຫ່ງຍະສະກຸນລະບຸດ, ການບວດແຫ່ງພັດທະວັກຄີ, ການທໍລະມານຊະດິນສາມພີ່ນ້ອງ, ການສະເດັດໄປຫາພະເຈົ້າພິມພິສານໃນລັດຖິວັນອຸດທະຍານ, ການສະເດັດເຂົ້າສູ່ກຸງລາຊະຄຶ, ການຮັບຖວາຍເວລຸວັນມະຫາວິຫານ ແລະ ພະມະຫາສາວົກແປດສິບຮູບ. ຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບສະແດງການສະເດັດໄປສູ່ກຸງກະບິນລະພັດ, ສະຖານທີ່ຢືນຢູ່ເທິງລັດຕະນະຈົງກົມ, ການບວດແຫ່ງພະລາຫຸນ, การບວດແຫ່ງພະນັນທະ, ການຮັບຖວາຍເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ, ການສະແດງຍົມມະກະປະຕິຫານທີ່ກົ້ນໄມ້ຄັນທາມະ ແລະ ໃນເທວະໂລກ.

‘‘นิสินฺเน’’ติ กตฺถจิ.

ໃນບາງຄຳພີມີຄຳວ່າ 'ນັ່ງຢູ່'.

อภิธมฺม เทสนา เทโวโรหณ ปาฏีหีรํ เถรปญฺห สมาคมญฺจ กาเรสิ.

ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບສະແດງການສະແດງພະອະພິທຳ, ເທໂວໂຣຫະນະປະຕິຫານ ແລະ ການປະຊຸມຕອບບັນຫາຂອງພະເຖລະ.

ตถา มหาสมยสุตฺต-ราหุโลวาท สุตฺต-มงฺคสุตฺตปารายน สุตฺต สมาคมํ ธนปาล-อาฬวก-องฺคุลิมาล-อปลาล ทมนํ อายุสงฺขาร โวสฺสชฺชนํ สูกรมทฺทว ปริคฺคหณํ สิงฺคิวณฺณ วตฺถยุค ปฏิคฺคหณํ ปสนฺโนทกปานํ ปรินิพฺพานํ เทวมนุสฺส ปริเทวนํ มหากสฺสปตฺเถรสฺสภควโตปาทวณฺทนํ สรีร งหนํ อคฺคินิพฺพานํ อาฬาหนสกฺการํ เทเณน พฺราหฺมเณน กตธาตุ วิภาคญฺจ กาเรสิ.

ແລະ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບສະແດງການປະຊຸມສະແດງມະຫາສະມະຍະສູດ, ລາຫຸໂລວາດະສູດ, ມັງຄະລະສູດ ແລະ ປາຣາຍະນະສູດ, ການທໍລະມານຊ້າງທະນະປາລະ, ອາລະວະກະຍັກ, ອັງຄຸລິມານ ແລະ ອະປະລານະນາຄະລາດ, ການປົງອາຍຸສັງຂານ, ການຮັບຖວາຍສູກະຣະມັດທະວະ, ການຮັບຖວາຍຜ້າຄູ່ມີສີເຫຼືອງເໝືອນທອງ, ການດື່ມນ້ຳອັນໃສສະອາດ, ການສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ, ການຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮຂອງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ, ການຖວາຍອະພິວາດພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໂດຍພະມະຫາກັດສະປະເຖລະ, ການຖວາຍພະເພີງພະສະລີລະ, ການດັບແຫ່ງໄຟ, ການບູຊາໃນສະຖານທີ່ຖວາຍພະເພີງ ແລະ ການແບ່ງພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ໂດຍໂທນະພາມ.

ตถา อทฺธจฺฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ กาเรสิ. เวสฺสนฺตรชาตกํ ปน กาเรนฺโต สญฺชย มหาราชํ ผุสตีเทวึ มทฺทิเทวึ ชาลิย กุมารํ กณฺหาชินญฺจ กาเรสิ. ตโต ปณฺฑว หตฺถิทานํ สตฺต สตก มหาทานํ นคร วิโลกนํ สินฺธวทานํ เทวตาหิ โรหิตถ วณฺเณน รถสฺส วหนํ รถทานํ สยเมโวณต ทุมโต ผลํ คเหตฺวา ทารกานํ มธุมํส ทินฺน เนสาทสฺส สุวณฺณ สูจิทานํ วงฺกปพฺพตกุจฺฉิมฺหิ ปพฺพชฺชาเวเสน วสิตฏฺฐานํ ปูชกสฺส ทารกทานํ สกฺกพฺราหฺมณสฺส ภริยํทานํ ปูชกสฺส เทวตานุภาเวก ทารเก คเหตฺวา คนฺตฺวา สญฺชย นริณฺทสฺส ปุรโต คตฏฺฐานํ ตโต วงฺกปพฺพตกุจฺฉิยํ ฉนฺนํ ขตฺติยานํ สมาคมํ เวสฺสนฺตรสฺส มทฺทิยา จ อภิเสกํ ปตฺตฏฺฐานํ นกรมฺปวิฏฺเฐ สตฺตรตนวสฺสํ วสฺสิตฏฺฐานํ ตโต จวิตฺวา ตุสิตปุเร นิพฺพตฺตฏฺฐานญฺจ สพฺพํ วิตฺถาเรน กาเรสิ.

ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພາບຊາດົກ ໕໕໐ ຊາດ (ຫ້າຮ້ອຍຫ້າສິບຊາດ). ເມື່ອຊົງສ້າງຮູບພາບເວດສັນດອນຊາດົກ, ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພະເຈົ້າສັນຊະຍະມະຫາລາດ, ພະນາງຜຸດສະດີເທວີ, ພະນາງມັດທິເທວີ, ຊາລີກຸມານ ແລະ ກັນຫາຊິນາ. ຈາກນັ້ນ, ໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພາບການໃຫ້ທານຊ້າງປັ່ນທະວະຫັດຖີ, ມະຫາທານສັດຕະສະດົກ (ທານຢ່າງລະ 700), ການຫຼຽວເບິ່ງພະນຄອນ, การໃຫ້ທານມ້າສິນທົບ, ການທີ່ເທວະດາແປງກາຍເປັນລະມັ່ງສີແດງມາລາກລົດມ້າ, ການໃຫ້ທານລົດມ້າ, ການທີ່ຕົ້ນໄມ້ນ້ອມກິ່ງລົງມາເອງເພື່ອໃຫ້ເກັບໝາກໄມ້ໃຫ້ແກ່ພະກຸມານທັງສອງ, ການໃຫ້ທານນໍ້າເຜິ້ງແລະຊີ້ນແກ່ພານເຈດ, ການໃຫ້ທານເຂັມຄໍາ, ການສະຖິດຢູ່ດ້ວຍເພດບັນພະຊິດໃນຫຼືບເຂົາວົງກົດ, ການໃຫ້ທານພະກຸມານທັງສອງແກ່ຊູຊົກ, ການໃຫ້ທານພະມະເຫສີແກ່ພະອິນທີ່ແປງກາຍເປັນພາມ, ການທີ່ຊູຊົກນໍາພະກຸມານທັງສອງໄປສະເພາະພະພັກຂອງພະເຈົ້າສັນຊະຍະລາດດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາ, ຈາກນັ້ນແມ່ນການພົບກັນຂອງກະສັດທັງຫົກພະອົງໃນຫຼືບເຂົາວົງກົດ, ສະຖານທີ່ທີ່ພະເວດສັນດອນແລະພະນາງມັດທິຊົງຮັບອະພິເສກ, ສະຖານທີ່ທີ່ມີຝົນແກ້ວເຈັດປະການຕົກລົງມາເມື່ອສະເດັດເຂົ້າສູ່ພະນຄອນ, ແລະສະຖານທີ່ທີ່ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ, ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງທັງໝົດນັ້ນໂດຍລະອຽດ.

ตโต ทส สหสฺส จกฺกวาฬเทวตาหิ พุทฺธ ภาวาย อายาจิตฏฺฐานํ อปุนราวตฺตนํ มาตุกุจฺฉิโอกฺกมนํ มหามายาเทวึ สุทฺโธทน มหาราชํ ลุมฺพินีวเน ชาตฏฺฐานํ อนฺตลิกฺขโต ทฺวินฺนํ อุทกธารานํ ปตนํ อุตฺตราภิมุขํ สตฺตปทวีติหาร คมนํ กาฬเทวฬสฺส ชฏามตฺถเก มหาปุริสสฺส ปาทปติฏฺฐาน อนติวตฺตมานาย ชมฺพุจฺฉายาย ธาตีนํ ปมาทํ ทิสฺวา สิริสยเน ปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา ฌานสมาปนฺนฏฺฐานญฺจ กาเรสิ.

ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພາບສະຖານທີ່ທີ່ເທວະດາໃນໝື່ນຈັກກະວານທູນອັນເຊີນເພື່ອຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ, ການຈຸຕິ (ການບໍ່ກັບຄືນມາອີກ), การສະເດັດລົງສູ່ພະຄັນຂອງພະມານດາ, ພະນາງມະຫາມາຍາເທວີ, ພະເຈົ້າສຸດໂທທະນະມະຫາລາດ, ສະຖານທີ່ປະສູດໃນລຸມພິນີວັນ, ການຕົກລົງມາຂອງທໍ່ນໍ້າສອງສາຍຈາກທ້ອງຟ້າ, ການສະເດັດດໍາເນີນໄປເຈັດກ້າວຜິນພະພັກໄປທາງທິດເໜືອ, ການປະດິດສະຖານພະບາດຂອງມະຫາບຸລຸດເທິງມວຍຜົມຂອງກາລະເທວິນດາບົດ, ແລະສະຖານທີ່ທີ່ຊົງເຫັນຄວາມປະໝາດຂອງພວກແມ່ນົມ ແລ້ວສະເດັດປະທັບນັ່ງຂັດສະໝາດເທິງແທ່ນພະບັນທົມພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ຫວ້າທີ່ບໍ່ຄ້ອຍຕ້ອຍຕາມຕາເວັນ ແລ້ວຊົງເຂົ້າຊານສະມາບັດ.

ตโต ราหุล มาตรํ ราหุล ภทฺทกญฺจ กาเรสิ ตโต เอกูน ตึสวสฺสกาเล อุยฺยาเน กีฬตตฺถาย คมน สมเย ชิณฺณ วฺยาธิต มต สงฺขฺยาเต ตโย เทวทูเต ทิสฺวา นิวตฺตนฏฺฐานํ จตุตฺถวาเร ปพฺพชิตรูปํ ทิสฺวา สาธุปพฺพชฺชาติ จิตฺตํ อุปฺปาเทตฺวา อุยฺยานํ คนฺตฺวา อุยฺยานสิรึ อนุภวิตฺวา สายณฺห สมเย นหาตฺวา มงฺคล สิลาปฏฺเฏ นิสินฺนมตฺต วิสฺสกฏฺฐานา อลงฺกรณฏฺฐาณํ ตโต มชฺฌิมรตฺติยํ นาฏกานํ วิปฺปการํ ทิสฺวา กณฺถก หย วรมารุยฺห) มหาภินิกฺขมณํ นิกฺขมิตฏฺฐานํ ทส สหสฺส) จกฺกวาฬ เทวตาหิ กต ปูชาวิธึ กณฺถกนิวตฺตน เจติยฏฺฐานํ อโนมา นทีตีเร ปพฺพชฺชํ ราชคหปฺปเวสนํ ปณฺฑว ปพฺพตจฺฉ ยาย รญฺโญ พิมฺพิสารมฺม รชฺชกรณตฺถาย อายาจนํ สุชาตาย ทินฺน ขีรปายาส ปฏิคฺคหณํ เนรญฺชราย นทิยา ตีเร ปายาส ปริโภคํ นทิยา ปาติวิสฺสฏฺฐํ ปาฏิหาริยํ สาลวเน ทิวาวิหาร คตฏฺฐานํ โสตฺถิเยน ทินฺน กุสติณปฏิคฺคหณํ โพธิมณฺฑํ อารุยฺห นิสินฺนฏฺฐานญฺจ สพฺพํ วิตฺถาเรน กาเรสิ.

ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພະມານດາຂອງພະລາຫຸນ ແລະ ພະລາຫຸນກຸມານຜູ້ຈະເລີນ. ຈາກນັ້ນ, ໃນເວລາທີ່ມີພະຊົນມາຍຸ ໒໙ ປີ, ໃນຄາວສະເດັດໄປປະພາດສວນອຸດທະຍານ, ຊົງເຫັນເທວະທູດທັງສາມ ຄື ຄົນແກ່, ຄົນເຈັບ ແລະ ຄົນຕາຍ ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນ, ໃນຄັ້ງທີສີ່ ຊົງເຫັນບັນພະຊິດ ແລ້ວຊົງເກີດພະທັຍວ່າມັກໃນການບວດ, ສະເດັດໄປສູ່ສວນອຸດທະຍານ, ຊົງສະເຫວີຍສິລິສົມບັດໃນສວນອຸດທະຍານ, ໃນເວລາແລງ ຊົງສົງສະໜານ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງແຜ່ນສิລາມົງຄົນ ໂດຍມີພະວິສະນຸກຳມາຕົບແຕ່ງພະອົງໃຫ້, ຈາກນັ້ນ ໃນເວລາທ່ຽງຄືນ ຊົງເຫັນຄວາມວິປະການຂອງພວກນາງສະໜົມນັກຟ້ອນ ແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນຊົງມ້າກັນທະກະ ມຸ່ງສູ່ມະຫາພິນິດສະກົມ, ພິທີບູຊາທີ່ເທວະດາໃນໝື່ນຈັກກະວານຈັດຖວາຍ, ສະຖານທີ່ສ້າງເຈດີກັນທະກະນິວັດຕະນະ, ການບວດທີ່ຝັ່ງແມ່ນໍ້າອະໂນມາ, ການສະເດັດເຂົ້າສູ່ກຸງລາຊະຄຶ, ການທີ່ພະເຈົ້າພິມພິສານທູນເຊີນໃຫ້ຄອງລາຊະສົມບັດພາຍໃຕ້ຮົ່ມເຂົາປັດທະວະ, ການຮັບຂ້າມະທຸປາຍາດທີ່ນາງສຸຊາດາຖວາຍ, ການສະເຫວີຍຂ້າມະທຸປາຍາດທີ່ຝັ່ງແມ່ນໍ້າເນລັນຊະລາ, ປາຕິຫານການລອຍຖາດທວນນໍ້າໃນແມ່ນໍ້າ, ສະຖານທີ່ສະເດັດພັກກາງເວັນໃນປ່າໄມ້ຮັງ, ການຮັບຫຍ້າຄາທີ່ໂສດຖິຍະພາມຖວາຍ, ແລະສະຖານທີ່ສະເດັດຂຶ້ນປະທັບນັ່ງເທິງໂພທິບັນລັງ, ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງທັງໝົດນັ້ນໂດຍລະອຽດ.

ตโต มหิณฺทตฺเถร ปมุเข สตฺต สห อาคเต จ การาเปสิ. จตุสุ ทิสาสุ ขคฺคหตฺเถ จตฺตาโร มหาราชาโน กาเรสิ ตโต ทฺวตฺตึส เทวปุตฺเต ตโต สุวณฺณ ทณฺฑ ทีปกธารา ทฺวตฺตึส เทวกุมาริโย ตโต อฏฺฐวีสติ ยกฺขเสนาปติโน ตโต อญฺชลึ ปคฺคยฺห ฐิต เทวตาโย ตโต รตนมย ปุปฺปกลาเป คเหตฺวา ฐิต เทวตาโย ตโต สุวณฺณฆเฏ คเหตฺวา ฐิติ เทวตาโย ตโต นจฺจนก เทวตาโย ตโต ตุริยวาทก เทวตาโย ตโต ปจฺเจก สตสหสฺสคฺฆนเก ทสหตฺถปฺปมาเณ อาทาเส คเหตฺวา ฐิต เทวตาโย ตโต ตเถว สตสหสฺสคฺฆนก ปุปฺผ สาขาโย คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต จณฺทมณฺฑเล คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย สูริยมณฺฑเล คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต ปทุมานิ คเหตฺวา ฐิต เทวตาโย ตโต ฉตฺตานิ คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต วิจิตฺตเวสธเร มลฺลเทวปุตฺเต ตโต ทุสฺสโปฐน เทวตาโย ตโต รตนคฺฆิเก คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต ธมฺมจกฺกากิ คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต ขคฺคธรา เทวตาโย ตโต ปญฺจหตฺถปฺปมาณ คณฺธิเตลปูริตา ทุกูลวฏฺฏิยํ ปชฺชลิต ทีปกญฺจนน ปาติโย สีเสหิ ธาเรตฺวา ฐิตเทวตาโย จ การาเปสิ.

ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພະມະຫິນທະເຖລະເປັນປະທານ ພ້ອມດ້ວຍຜູ້ທີ່ເດີນທາງມາຮ່ວມກັນທັງເຈັດ. ໄດ້ຊົງສ້າງຮູບທ້າວຈະຕຸໂລກກະບານທັງສີ່ຖືດາບໃນສີ່ທິດ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະບຸດ ໓໒ ອົງ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະກຸມານີ ໓໒ ນາງ ຜູ້ຖືປະທີບດອກໄຟດອກຄໍາ, ຈາກນັ້ນແມ່ນຍັກເສນາບໍດີ ໒໘ ຕົນ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນປະນົມມື, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືຊໍ່ດອກໄມ້ແກ້ວ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືໝໍ້ນໍ້າຄໍາ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຟ້ອນລຳ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາບັນເລງດົນຕີ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືແວ່ນແຍງສູງ ໑໐ ສອກ ເຊິ່ງແຕ່ລະບານມີມູນຄ່າໜຶ່ງແສນ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືກິ່ງດອກໄມ້ທີ່ມີມູນຄ່າໜຶ່ງແສນເຊັ່ນດຽວກັນ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືດວງຈັນ, ເທວະດາຢືນຖືດວງຕາເວັນ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືດອກບົວ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືສະຕັດ, ຈາກນັ້ນແມ່ນມັລລະເທວະບຸດຜູ້ແຕ່ງກາຍງົດງາມຕ່າງໆ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາໂບກສະບັດຜ້າ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືຊຸ້ມແກ້ວ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນຖືທຳມະຈັກ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຖືດາບ, ແລະຈາກນັ້ນແມ່ນເທວະດາຢືນທູນຖາດຄຳໃສ່ນໍ້າມັນຫອມເຕັມ ສູງ ໕ ສອກ ທີ່ມີໄສ້ຜ້າດຸກູນຈຸດໄຟຮຸ່ງເຮືອງໄວ້ເທິງຫົວ.

ตโต จตุสุกณฺเณสุผฬิกมยอคฺฆิย มตฺถเก จตฺตาโรมหามณ ฐปาเปสิ จตุสุ กณฺเณสุ สุวณฺณ-มณิ-มุตฺต-วชิรานํ จตฺตาโร ราสิโย กาเรสิ ตโต เมฆวณฺณ ปาสาณภิตฺติยํ วิชฺชุลฺลตา กาเรสิ ตโต รตน ลตาโย ตโต จาฬวิชติโย ตโต นิลุปฺปเล คเหตฺวา ฐิต นาคมณวิกาโย กาเรสิ.

ຈາກນັ້ນ, ຢູ່ທີ່ມຸມທັງສີ່ ເທິງຍອດຊຸ້ມແກ້ວຜຶກ, ພະອົງໄດ້ຊົງໃຫ້ປະດິດສະຖານມະນີດວງໃຫຍ່ສີ່ດວງ. ຢູ່ທີ່ມຸມທັງສີ່ ໄດ້ຊົງໃຫ້ສ້າງກອງຄຳ, ກອງແກ້ວມະນີ, ກອງໄຂ່ມຸກ ແລະ ກອງເພັດ ສີ່ກອງ. ຈາກນັ້ນ, ເທິງຝາຫີນສີເມກ, ໄດ້ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບສາຍຟ້າແມບ, ຈາກນັ້ນແມ່ນເຄືອວັນແກ້ວ, ຈາກນັ້ນແມ່ນແສ້ຈາມະລີ, ແລະຈາກນັ້ນແມ່ນຮູບບຸດສະດີພະຍານາກຢືນຖືດອກບົວຂຽວ.

ราชา เอกฺติกานิ รูปกานิ ฆนโกฏฺฏิม สุวณฺเณเหว กาเรสิ. อวเสสมฺปิ ปูชาวิธึ สตฺตรตเนเหว กาเรสีติ. เอตฺถ จ วุตฺตปฺปการมฺปน ปูชนียภณฺฑํ อนนฺตมปริมาณํ โหติ ตถา หิ อมฺพปาสานวาสี จิตฺตคุตฺตตฺเถโรนาม เหฏฺฐา โลหปาสาเท สนฺนิปติตานํ ทฺวาทสนฺนํ ภิกฺขุสหสฺสานํ ธมฺมํ กเถนฺโต รถวินีตสุตฺตํ อารภิตฺวา มหา ธาตุนิธานํ วณฺเณนฺโต เอกจฺเจ น สทฺทหิสฺสนฺตีติ มญฺญมาโน โอสกฺกิตฺวา กเถสิ. ตสฺมึ ขเณ โกฏปพฺพตวาสี มหาติสฺสตฺเถโร นาม ขีณาสโว อวิทูเร นิสีทิตฺวา ธมฺมํ สุณนฺโต อาวุโส ธมฺมกถิก ตว กถาโต ปริหีนมฺปิ อตฺถิ. อปจฺโจ สกกิตฺวา วิตฺถาเรน กเถหีติ อาห. อถ อิมสฺมึเยว ทีเป ภาติย มหาราชา นาม สทฺโท ปสนฺโน อโหสิ โส สายํ ปาตํ มหเจติยํ วนฺทิตฺวาว ภุญฺชติ. เอกทิวสํ วินิจฺฉเย นิสีทิตฺว ทุพฺพีนิจฺฉิตํ อฏฺฏํ วินิจฺฉินนฺโต อติสายํ วุฏฺฐิโต ถูปวณฺทนํ วิสฺสริตฺวา โภชเน อุปนีเต หตฺถํ โอตาเรตฺวา มนุสฺเส ปุจฺฉิอชฺช มยา อยฺยโก วนฺทิโต น วนฺทิโตติ. โปราณก ราชาโน หิ สตฺถารํ อยฺยโกติ วทนฺติ. มนุสฺสา น วนฺทิโต เทวาติ อาหํสุ.

ພະເຈົ້າມະຫາລາດໄດ້ຊົງສ້າງຮູບພາບເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍຄຳແທ່ງທີ່ຕີໃຫ້ໜາແໜ້ນ. ສ່ວນເຄື່ອງບູຊາທີ່ເຫຼືອ ພະອົງກໍໄດ້ຊົງໃຫ້ສ້າງດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການ. ແລະໃນເລື່ອງນີ້, ເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາຕາມປະເພດທີ່ກ່າວມານັ້ນ ມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຫາປະມານບໍ່ໄດ້. ດັ່ງມີເລື່ອງເລົ່າມາວ່າ ພະຈິດຕະຄຸດຕະເຖລະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ອຳພະປາສານະ ເມື່ອສະແດງທຳແກ່ພະພິກຂຸສົງ ໑໒,000 ອົງ ທີ່ປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂລຫະປາສາດຊັ້ນລຸ່ມ ໂດຍເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍລົດຖະວິນີຕະສູດ ແລະພັນລະນາເຖິງການບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີລິກະທາດຄັ້ງໃຫຍ່, ທ່ານຄິດວ່າ "ບາງຄົນຈະບໍ່ເຊື່ອ" ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງທຳດ້ວຍຄວາມລັງເລ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ພະມະຫາຕິດສະເຖລະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ໂກຕະບັນພົດ ເຊິ່ງເປັນພະອໍຣະຫັນ ນັ່ງຟັງທຳຢູ່ບໍ່ໄກ ໄດ້ກ່າວວ່າ: "ອາວຸໂສ ພະທຳມະກະຖຶກ ເລື່ອງທີ່ຍັງຕົກຫຼົ່ນໄປຈາກຄຳເວົ້າຂອງທ່ານກໍຍັງມີຢູ່. ທ່ານຢ່າລັງເລເລີຍ ຈົ່ງສະແດງໂດຍລະອຽດເຖີດ." ຕໍ່ມາ, ໃນເກາະນີ້ເອງ ມີພະເຈົ້າມະຫາລາດພະອົງໜຶ່ງຊົງພະນາມວ່າ ພະເຈົ້າພາຕິຍະລາດ ຊົງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ພະອົງຈະສະເຫວີຍພັດກໍຕໍ່ເມື່ອໄດ້ໄຫວ້ພະມະຫາເຈດີທັງເຊົ້າແລະແລງແລ້ວເທົ່ານັ້ນ. ມື້ໜຶ່ງ, ພະອົງປະທັບນັ່ງຢູ່ໃນສານຕັດສິນ ຊົງພິຈາລະນາຄະດີຄວາມທີ່ຕັດສິນໄດ້ຍາກ ຈົນສະເດັດລຸກຂຶ້ນໃນເວລາຄໍ່າຫຼາຍ ແລ້ວຊົງຫຼົງລືມການໄຫວ້ພະສະຖູບ. ເມື່ອເຂົາຈັດຕັ້ງພັດຕາຫານຖວາຍ ພະອົງຊົງຢືດພະຫັດລົງໄປ ແລ້ວຊົງຖາມພວກມະຫາອຳມາດວ່າ: "ມື້ນີ້ ເຮົາໄດ້ໄຫວ້ພະໄອຍະກາແລ້ວຫຼືຍັງ?" ເພາະວ່າພະເຈົ້າແຜ່ນດິນໃນປາງກ່ອນມັກຮຽກພະສາດສະດາວ່າ "ພະໄອຍະກາ". ພວກມະນຸດທັງຫຼາຍກາບທູນວ່າ: "ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ໄຫວ້ເທື່ອ, ຂ້ານ້ອຍ."

ตสฺมึ ขเณ ราชา หตฺเถน คหิต ภตฺตปิณฺฑํ ปาติยํ ปาเตตฺวา อุฏฺฐาย ทกฺขิณทฺวารํ วิวราเปตฺวา อาคนฺตฺวา ปาจีน ทฺวาเรน มหาเจติยงฺคณํ อารุยฺห วนฺทนฺโต อนฺโต ธาตุคพฺเภ ขีณาสวานํ ธมฺมํ โอสารณสทฺทํ สุตฺวา ทกฺขิณทฺวาเรติ มญฺญมาโน ตตฺถ คนฺตฺวา อทิสฺวา เอเตเนว นเยน อิตรานิปิ ทฺวารานิ คนฺตฺวา ตตฺถาปิ อทิสฺวา อยฺยา ธมฺมํ โอสาเรนฺโต วิจรนฺตีติ มญฺญมาโน โอโลกนตฺถาย จตุสุ ทฺวาเรสุ มนุสฺเส ฐเปตฺวา สยํ ปุน วิจริตฺวา อปสฺสนฺโต มนุสฺเส ปุจฺฉิตฺวา พหิทฺธา นตฺถิ ภาวํ ญตฺวา อนฺโต ธาตุคพฺเภ ภวิสฺสติติ สนฺนิฏฺฐานํ กตฺวา ปาจีนทฺวาเร อาสนฺนตเร มหา เจติยาภิมุโข หตฺถปาเท ปสาเรตฺวา ชีวิตุํ ปริจฺจชิตฺวา ทฬฺหสมาทานํ กตฺวา นิปชฺชิ. สเจ มา อยฺยา ธาตุคพฺภํ น โอโลกาเปนฺติ-สตฺตาหํ นิราหาโร หุตฺวา สุสฺสมาโน ภูสมุฏฺฐิ วิย วิปฺปกิริยมาโนปิ น อุฏฺฐหิสฺสามีติ. ตสฺส คุณานุภาเวน สกฺกสฺส ภวนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ.

ໃນຂະນະນັ້ນ, ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຊົງວາງປັ້ນເຂົ້າທີ່ກຳໄວ້ໃນພະຫັດລົງໃນຖາດ, ສະເດັດລຸກຂຶ້ນ, ຊົງໃຫ້ເປີດປະຕູທິດໃຕ້, ສະເດັດມາທາງປະຕູທິດຕາເວັນອອກ ຂຶ້ນສູ່ລານພະມະຫາເຈດີ. ເມື່ອຊົງກາບໄຫວ້ຢູ່ ໄດ້ຍິນສຽງພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍກຳລັງສາທະຍາຍທຳຢູ່ພາຍໃນຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີລິກະທາດ, ຊົງດຳລິວ່າ "ຄົງຈະຢູ່ທີ່ປະຕູທິດໃຕ້" ຈຶ່ງສະເດັດໄປທີ່ນັ້ນແຕ່ບໍ່ເຫັນ, ໂດຍທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງປະຕູອື່ນໆ ແຕ່ກໍບໍ່ເຫັນຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນກັນ. ຊົງດຳລິວ່າ "ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍຄົງຈະທ່ຽວສາທະຍາຍທຳຢູ່" ຈຶ່ງຊົງຕັ້ງຄົນໄວ້ທີ່ປະຕູທັງສີ່ເພື່ອຄອຍເບິ່ງ, ສ່ວນພະອົງເອງກໍສະເດັດທ່ຽວຊອກຫາອີກ ແຕ່ກໍບໍ່ພົບ. ເມື່ອຊົງຖາມພວກຄົນເຝົ້າປະຕູ ແລະຊົງຊາບວ່າບໍ່ໄດ້ຢູ່ພາຍນອກ, ຈຶ່ງຊົງຕົກລົງພະທັຍວ່າ "ຄົງຈະຢູ່ພາຍໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດເປັນແນ່". ພະອົງຈຶ່ງສະເດັດໄປໃກ້ປະຕູທິດຕາເວັນອອກ ຜິນພະພັກໄປທາງພະມະຫາເຈດີ, ຊົງຢຽດພະຫັດແລະພະບາດອອກ, ຊົງສະຫຼະຊີວິດ ແລະຕັ້ງສັດຈະອະທິຖານຢ່າງແຮງກ້າ ແລ້ວນອນລົງ ໂດຍຊົງດຳລິວ່າ: "ຫາກພະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍບໍ່ໃຫ້ຂ້ານ້ອຍເບິ່ງຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ, ເຖິງແມ່ນຂ້ານ້ອຍຈະຕ້ອງອົດອາຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນ ຈົນຮ່າງກາຍຫ່ຽວແຫ້ງ ແລະແຕກສະຫຼາຍໄປຄືກັບຂີ້ຝຸ່ນກຳມືໜຶ່ງກໍຕາມ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະບໍ່ຍອມລຸກຂຶ້ນເລີຍ." ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງພະອົງ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແທ່ນບັນທົມຂອງພະອິນສະແດງອາການຮ້ອນຮົນຂຶ້ນມາ.

สกฺโก อาวชฺชนฺโต ตํ การณํ ญตฺวา อคนฺตฺวา ธมฺมํ โอสาเรนฺตานํ เถรานํ เอวมาห. อยํ ภนฺเต ราชา ธมฺมิโก พุทฺธสาสเน ปสนฺโน อิมสฺมึ ฐาเน สชฺฌายน สทฺทํ สุตฺวา ธาตุคพฺภํ อปสฺสิตฺวา น อุฏฺฐหิสฺสามีติ ทฬฺหสมาทานํ กตฺวา นิปนฺโน สเจ ธาตุคพฺภํ น ปสฺสติ ตตฺเถว มริสฺสติ. ตํ ปเวเสตฺวา ธาตุ คพฺภํ โอโลกาเปถาติ. เถราปิ ตสฺส อนุกมฺปาย ธาตุคพฺภํ ทสฺเสตุํ เอกํ เถรํ อาณาเปสุํ ราชานํ อาเนตฺวา ธาตุคพฺภา โอโลกาเปตฺวา เปเสหีติ. โส รญฺโญ หตฺเถ คเหตฺวา ธาตุคพฺภํ ปเวเสตฺวา ยถารุจึ วนฺทาเปตฺวา สพฺพํ สลฺลกฺขิตกาเล เปเสสิ ราชา นครํ คนฺตฺวา อปเรน สมเยน ธาตุคพฺเภ อตฺตนา ทิฏฺฐรูปเกสุ เอกเทสานิ สุวณฺณขจิตานิ กาเรตฺวา ราชงฺคเณ มหนฺตํ มณฺฑปํ กาเรตฺวา ตสฺมึ มณฺฑเป ตานิ รูปกานิ สํวิทหาเปตฺวา นคเร สนฺนิปาเตตฺวา ธาตุคพฺเภ มยา ทิฏฺฐานิ สุวณฺณรูปกานิ อีทิสานิ อาห. เตสํ รูปกานํ นิยาเมน กตตฺตา นิยามก รูปกานิ นาม ชาตานิ.

ພະອິນຊົງຄຳນຶງເຖິງກໍຊົງຊາບເຫດການນັ້ນ, ຈຶ່ງສະເດັດມາແລ້ວກາບທູນພະເຖລະທັງຫຼາຍຜູ້ກຳລັງສາທະຍາຍທຳຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນພະອົງນີ້ຊົງຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ຊົງເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາດສະໜາ, ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງສາທະຍາຍທຳໃນສະຖານທີ່ນີ້ ແລ້ວຊົງດຳລິວ່າ 'ຫາກບໍ່ໄດ້ເຫັນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ກໍຈະບໍ່ຍອມລຸກຂຶ້ນ' ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງສັດຈະອະທິຖານຢ່າງແຮງກ້ານອນລົງ, ຫາກພະອົງບໍ່ໄດ້ເຫັນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ກໍຈະສິ້ນພະຊົນຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ. ຂໍພະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງນຳພະອົງເຂົ້າໄປ ແລະໃຫ້ເບິ່ງຫ້ອງບັນຈຸພະທາດດ້ວຍເຖີດ." ພະເຖລະທັງຫຼາຍມີຄວາມອີ່ດູຕົນແກ່ພະອົງ ຈຶ່ງໄດ້ສັ່ງພະເຖລະອົງໜຶ່ງເພື່ອໃຫ້ສະແດງຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ໂດຍກ່າວວ່າ: "ຈົ່ງນຳພະເຈົ້າແຜ່ນດິນມາ, ໃຫ້ເພິ່ນເບິ່ງຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ແລ້ວຈຶ່ງສົ່ງກັບຄືນ." ພະເຖລະອົງນັ້ນຈຶ່ງຈັບພະຫັດຂອງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນ ແລ້ວນຳເຂົ້າສູ່ຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ, ໃຫ້ຊົງກາບໄຫວ້ຕາມພະທັຍ, ເມື່ອພະອົງຊົງກຳນົດຈົດຈຳທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສົ່ງສະເດັດກັບ. ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນສະເດັດກັບຄືນສູ່ພະນຄອນ, ໃນເວລາຕໍ່ມາ ໄດ້ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບຈຳລອງບາງສ່ວນຕາມທີ່ພະອົງໄດ້ເຫັນໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ໂດຍເຄືອບດ້ວຍຄຳ, ຊົງໃຫ້ສ້າງມົນທົບຫຼັງໃຫຍ່ຂຶ້ນທີ່ລານພະລາຊະວັງ, ຊົງໃຫ້ຈັດຕັ້ງຮູບຈຳລອງເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ໃນມົນທົບ, ຊົງໃຫ້ປະຊາຊົນໃນພະນຄອນມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວຊົງມີພະລາຊະດຳລັດວ່າ: "ຮູບຄຳທີ່ເຮົາໄດ້ເຫັນໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດມີລັກສະນະເປັນແບບນີ້." ເພາະເຫດທີ່ຮູບເຫຼົ່ານັ້ນຖືກສ້າງຂຶ້ນຕາມແບບຢ່າງຂອງຮູບຈິງ, ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ "ຮູບຈຳລອງຕາມແບບຢ່າງ".

ราชา สํวจฺฉเร สํวจฺฉเร ตานิ รูปกานิ นีหราเปตฺวา นาครานํ ทสฺเสสิ ปฐมํ ทสฺสิตกาเล นาครา ปสีทิตฺวา เอเกก กุลโต เอเกกํ ทารกํ นีหริตฺวา ปพฺพาเชสุํ. ปุน ราชา อยฺยา เอตํ ปการํ อชานนกา พหู เตสมฺปิ อาโรเจสฺสามีติ วิหารํ คนฺตฺวา เหฏฺฐา โลหปาสาเท ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา สยํ ธมฺมาสนคโต ติยาม รตฺตึ ธาตุคพฺเภ อธิการํ กเถตฺวา ปริโยสาเปตุมสกฺกานฺโตเสว อุฏฺฐาสิ. ตตฺเถโก ภิกฺขุ ราชานํ ปุจฺฉิ-มหาราช ตฺวํ ปาตราสภตฺตํ ภูตฺวา อาคโตสิ. ติยาม รตฺตึ วณฺเณนฺโต ธาตุคพฺเภ ปูชาวิธิมฺปิ ปริโยสาเปตุํ นาสกฺขิ อญฺญมฺปิ พหุํ อตฺถิติ.

ໃນແຕ່ລະປີ, ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຊົງໃຫ້ນຳຮູບຈຳລອງເຫຼົ່ານັ້ນອອກມາສະແດງແກ່ຊາວເມືອງ. ໃນຄັ້ງທຳອິດທີ່ນຳອອກມາສະແດງ, ຊາວເມືອງເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ນຳບຸດຊາຍຈາກແຕ່ລະຄອບຄົວ ຄອບຄົວລະຄົນ ອອກມາບວດ. ຕໍ່ມາ, ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຊົງດຳລິວ່າ "ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນີ້ກໍມີຢູ່ຫຼາຍ, ເຮົາຈະບອກແກ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນນຳ" ຈຶ່ງສະເດັດໄປຍັງພະວິຫານ, ຊົງໃຫ້ພະພິກຂຸສົງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂລຫະປາສາດຊັ້ນລຸ່ມ, ພະອົງເອງປະທັບນັ່ງເທິງທຳມາດ ແລ້ວຊົງສະແດງເລື່ອງລາວໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດຕະຫຼອດສາມຍາມແຫ່ງລາຕີ, ແຕ່ກໍສະເດັດລຸກຂຶ້ນໂດຍທີ່ຍັງບໍ່ສາມາດກ່າວໃຫ້ຈົບສິ້ນໄດ້. ໃນທີ່ນັ້ນ, ມີພະພິກຂຸອົງໜຶ່ງໄດ້ທູນຖາມພະເຈົ້າແຜ່ນດິນວ່າ: "ມະຫາລາດ, ມະຫາບໍພິດສະເດັດມາຫຼັງຈາກສະເຫວີຍພັດເຊົ້າແລ້ວ. ຊົງພັນລະນາຕະຫຼອດສາມຍາມແຫ່ງລາຕີ ກໍຍັງບໍ່ສາມາດພັນລະນາພິທີບູຊາໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດໃຫ້ຈົບສິ້ນໄດ້, ເລື່ອງອື່ນໆ ຍັງມີອີກຫຼາຍຢູ່ບໍ?"

ราชา กึ กเถต ภนฺเต, ตุมฺหากํ มยา กถิตํ ทสภาเคสุ เอกภาคมฺปิ นปฺปโหติ. อหมฺปน มยา สลฺลกฺขิต มตฺตเมว กเถสึ. อนนฺตํ ภนฺเต ธาตุคพฺเภ ปูชาวิธานนฺติ อาห เอวํ อนนฺตํ ปูชนียภณฺฑํ สมจตุรสฺเส เอเกก ปสฺสโต อสีติ อสีติ หตฺถปฺปมาเณ ธาตุคพฺเภ นิรนฺตรํ กตฺวา ปุเรตุมฺปิ น สุกรํ, ปเคว ยถารหํ สํวิธาตุ ติฏฺฐตุ ตาว ธาตุคพฺโภ ยาว มหาเจติเย วาลุก ปาการ ปริจฺเฉทา นิรนฺตรํ ปุเรตุมฺปิ น สกฺกา. ตสฺมา ตํ สพฺพํ ปูชนียภณฺฑํ ตตฺถ กถํ คณฺหีติ ยเทตฺถ วตฺตพฺพํ โปราเณหิ วุตฺตเมว.

ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນມີພະລາຊະດຳລັດວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຈະກ່າວໄປໃຍ, ເລື່ອງທີ່ຂ້ານ້ອຍກ່າວແກ່ພວກທ່ານນັ້ນ ບໍ່ເຖິງແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງໃນສິບສ່ວນເລີຍ. ຂ້ານ້ອຍກ່າວສະເພາະແຕ່ສ່ວນທີ່ຂ້ານ້ອຍກຳນົດຈົດຈຳໄດ້ເທົ່ານັ້ນ. ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພິທີບູຊາໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນັ້ນມີຫຼວງຫຼາຍຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້." ດ້ວຍເຫດນີ້, ເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ເຖິງແມ່ນຈະນຳມາໃສ່ໃຫ້ເຕັມໂດຍບໍ່ມີຊ່ອງຫວ່າງໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດທີ່ມີຮູບຈະຕຸລັດ ກວ້າງດ້ານລະ ໘໐ ສອກ ກໍຍັງບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງການຈັດວາງໃຫ້ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຕາມສົມຄວນ. ຍົກເວັ້ນແຕ່ຫ້ອງບັນຈຸພະທາດໄວ້ກ່ອນ, ເຖິງແມ່ນຈະນຳມາໃສ່ໃຫ້ເຕັມໂດຍບໍ່ມີຊ່ອງຫວ່າງຕະຫຼອດຮອດຂອບເຂດກຳແພງຊາຍຂອງພະມະຫາເຈດີ ກໍຍັງບໍ່ສາມາດເຮັດໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ, ເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາທັງໝົດນັ້ນບັນຈຸຢູ່ໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນັ້ນໄດ້ແນວໃດ? ເລື່ອງທີ່ຄວນກ່າວໃນທີ່ນີ້ ພະໂບຮານາຈານທັງຫຼາຍກໍໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ.

นิคฺโร ธปิฏฺฐิ เตปิฏก มหาสีวตฺเถโร กิร ราชเคเห นิสิทิตฺวา รญฺโญ ทสพล สีหนาทสุตตํ กเถนฺโต ธาตุนิธานํ วณฺเณตฺวา สุตฺตนฺตํ วินิวฏฺเฏสิ. ราชา เถรสฺส เอวมาห-อยํ ภนฺเต ธาตุคพฺภา สมจตุรสฺโส, เอเกกปสฺสโต อสีติ อสีติ หตฺถปฺปมาเณ เอตฺตกานิ ปูชนีย ภณฺฑานิ เอตฺถ ฏฺฐิตานีติ โก สทฺทเหสฺสติติ. เถโร อาห. อิณฺทสาลคุหากิตฺตกปฺปมาณาติ ตยา สุตปุพฺพาติ. ราชา ขุทฺทก มญฺจกปฺปมาณา ภนฺเตติ อาห. ตโต เถโร อาห, มหาราช อมฺหากํ สตฺถารา สกฺกสส สกฺก ปญฺหสุตฺตนฺตํ กถนทิวเส คุหาย กิตฺตกา ปริสา โอสฏาติ สุตปุพฺพาติ. ราชา ทฺวีสุ ภนฺเต เทวโลเกสุ เทวตาติ อาห. เอวํ สนฺเต ตมฺปิ อสทฺทเหยฺยํ นุ มหาราชาติ เถเรน วุตฺเต ราชา ตํ ปน เทวานํ เทวิทฺธิยา อโหสิ เทวิทฺธิ นาม อจินฺเตยฺยา ภนฺเตติ อาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ພະມະຫາສີວະເຖລະ ຜູ້ຊົງພະໄຕປິດົກ ອາໄສຢູ່ທີ່ນິໂຄຣທະປິດຖິ ເມື່ອປະທັບນັ່ງຢູ່ໃນພະລາຊະວັງ ສະແດງທຳເລື່ອງທະສະພະລະສີຫະນາດະສູດແກ່ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນ, ທ່ານໄດ້ພັນລະນາເຖິງການບັນຈຸພະທາດ ແລ້ວຈົບພະສູດລົງ. ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນໄດ້ກ່າວແກ່ພະເຖລະວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນີ້ມີຮູບຈະຕຸລັດ ກວ້າງດ້ານລະ ໘໐ ສອກ, ໃຜຈະເຊື່ອວ່າເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາຫຼວງຫຼາຍປານນີ້ຈະບັນຈຸຢູ່ທີ່ນີ້ໄດ້?" ພະເຖລະກ່າວວ່າ: "ມະຫາບໍພິດເຄີຍໄດ້ຍິນມາບໍວ່າ ຖໍ້າອິນທະສາລະມີຂະໜາດເທົ່າໃດ?" ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນກາບທູນວ່າ: "ມີຂະໜາດເທົ່າຕຽງນ້ອຍໆ ເທົ່ານັ້ນ, ຂ້ານ້ອຍ." ຈາກນັ້ນ ພະເຖລະກ່າວວ່າ: "ມະຫາລາດ, ມະຫາບໍພິດເຄີຍໄດ້ຍິນມາບໍວ່າ ໃນວັນທີ່ພະສາດສະດາຂອງພວກເຮົາສະແດງສັກກະປັນຫະສູດແກ່ພະອິນ, ມີບໍລິສັດເຂົ້າໄປຢູ່ໃນຖໍ້ານັ້ນຫຼາຍປານໃດ?" ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນກາບທູນວ່າ: "ມີເທວະດາຈາກສະຫວັນສອງຊັ້ນຟ້າ, ຂ້ານ້ອຍ." ພະເຖລະກ່າວວ່າ: "ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເລື່ອງນັ້ນກໍບໍ່ຄວນເຊື່ອຄືກັນບໍ, ມະຫາລາດ?" ເມື່ອພະເຖລະgກ່າວຢ່າງນີ້, ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຈຶ່ງກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ແຕ່ເລື່ອງນັ້ນເປັນໄປດ້ວຍລິດເດດຂອງເທວະດາ, ຂຶ້ນຊື່ວ່າລິດເດດຂອງເທວະດານັ້ນ ເປັນສິ່ງອະຈິນໄຕແທ້ໆ, ຂ້ານ້ອຍ."

ตโต เถโร มหาราช ตํ เอกายเยว เทวิทฺธิยา อโหสิ. อิทํ ปน รญฺโญ ราชิทฺธิยา เทวานํ เทวิทฺธิยา อริยานํ อริยิทฺธิยาติ อิมาหิ ตีหิ อิทฺธีหิ ชาตนฺติ อโวจ. ราชา เถรสฺส วจนํ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เถรํ เสตจฺฉตฺเตน ปูเชตฺวา มตฺถเก ฉตฺตํ ธาเรนฺโต มหา วิหารํ อาเนตฺวา ปุน มหาเจติยสฺส สตฺตาหํ ฉตฺตํ ทตฺวา ชาติ สุมนปุปฺผ ปูชํ อกาสีติ. เอตสฺสตฺถสฺส สาธนตฺถเมว อญฺญานิปิ พหูนิ วตฺถูนิ ทสฺสิตานิ ตานิ กินฺเตหีติ อมฺเห อุเปกฺขิตานิ เอตฺถ จ ราชา มเหสกฺโข มหานุภาโว ปูริตปารมิ กตาภินีหาโรติ ตสฺสวเสน ราชิทฺธิเวทิตพฺพา สกฺเกน อาณตฺเตน วิสฺสกมฺมุนา เทวปุตฺเตน อาทิโต ปฏฺฐาย อาวิสิตฺวา กตตฺตา ตสฺส วเสน เทวิทธิ เวทิตพฺพา, กมฺมาธิฏฺฐายก อิณฺทคุตฺตตฺเถโร ขุทฺทานุขุทฺทกํ กมฺมํ อนุวิธายนฺโต กาเรสิ น เกวลํเถโรเยว, สพฺเพปิ อริยา อตฺตนา อตฺตนา กตฺตพฺพ กิจฺเจสุ อุสฺสุกฺกมาปนฺนาเยว อเหสุนฺติ อิมาหิ ตีหิ อิทฺธีหิ กตนฺติ เวทิตพฺพํ.

ລຳດັບນັ້ນ ພະເຖລະໄດ້ກ່າວວ່າ “ມະຫາບໍພິດ ການທີ່ສິ່ງນັ້ນໄດ້ເປັນໄປຢ່າງດຽວກັນນັ້ນ ກໍດ້ວຍເທວິດທິ. ແຕ່ການທີ່ສິ່ງນີ້ເກີດຂຶ້ນ ກໍດ້ວຍອິດທິລິດ ໓ ປະການ ຄື ຣາຊິດທິ, ເທວິດທິ ແລະ ອະລິຍິດທິ”. ພະລາຊາຊົງຮັບຄຳຂອງພະເຖລະວ່າ “ດີລະ” ແລ້ວ ບູຊາພະເຖລະດ້ວຍສະເຫວດຕະສັດ ຊົງຖືຈ້ອງກັ້ນໄວ້ເໜືອສີສະຂອງພະເຖລະ ນຳສະເດັດສູ່ມະຫາວິຫານ ແລ້ວຖວາຍຈ້ອງແກ່ມະຫາເຈດີອີກ ໗ ວັນ ແລະ ໄດ້ຊົງເຮັດການບູຊາດ້ວຍດອກມະລິ. ເພື່ອຈະສະແດງເນື້ອຄວາມນີ້ໃຫ້ຈະແຈ້ງ ຈຶ່ງມີເລື່ອງລາວອື່ນໆ ອີກຫຼາຍເລື່ອງທີ່ສະແດງໄວ້ ແຕ່ເລື່ອງເຫຼົ່ານັ້ນມີປະໂຫຍດຫຍັງ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງລະເວັ້ນເສຍ. ໃນເລື່ອງນີ້ ພະລາຊາຊົງເປັນຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ຊົງບຳເພັນບາລະມີ ແລະ ຊົງຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໄວ້ແລ້ວ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຶງຊາບວ່າເປັນ “ຣາຊິດທິ”. ການທີ່ທ້າວສັກກະຊົງບັນຊາໃຫ້ວິສະວະກຳເທວະບຸດມາເຂົ້າສິງແລ້ວເຮັດສິ່ງຕ່າງໆ ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນມາ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຶງຊາບວ່າເປັນ “ເທວິດທິ”. ພະອິນທະຄຸດຕະເຖລະ ຜູ້ເປັນນາຍງານ ໄດ້ຄວບຄຸມການເຮັດວຽກງານນ້ອຍໃຫຍ່ທັງປວງ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ພະເຖລະຮູບດຽວເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງປວງຕ່າງກໍມີຄວາມຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນກິດຈະກຳທີ່ຕົນເອງຕ້ອງເຮັດ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຶງຊາບວ່າເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດຂຶ້ນດ້ວຍອິດທິລິດ ໓ ປະການນີ້.

วุตฺตญฺเหตํ มหาวํโส.

ສົມຈິງດັ່ງຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

อิณฺทคุตฺต มหาเถโร-ฉฬภิญฺโญ มหามติ,กมฺมาธิฏฺฐายโก เอตฺถ-สพฺพํ สํวิทหิ อิมํ;

สพฺพํ ราชิทฺธิยา เอตํ เทวตานญฺจ อิทฺธิยา;

อิทฺธิยา อริยานญฺจ-อสมฺพาธา ปติฏฺฐิต’’นฺติ;

“ພະອິນທະຄຸດຕະມະຫາເຖລະ ຜູ້ໄດ້ອະພິນຍາ ໖ ມີປັນຍາຫຼາຍ ເປັນຜູ້ອຳນວຍການງານໃນການກໍ່ສ້າງນີ້ ໄດ້ຈັດແຈງທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງນີ້ໄວ້. ສິ່ງທັງປວງນີ້ ປະດິດສະຖານຢູ່ໄດ້ໂດຍປາສະຈາກອຸປະສັກ ກໍດ້ວຍຣາຊິດທິ ດ້ວຍເທວິດທິ ແລະ ດ້ວຍອະລິຍິດທິ” ດັ່ງນີ້.

ธาตุคพฺพ รูปวณฺณนากถา

ຄຳພັນລະນາລັກສະນະຂອງຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ

๒๓. เอวํ ราชา ธาตุคพฺเภ กตฺตพฺพ กมฺมํ นิฏฺฐาเปตฺวา จาตุทฺทสิ ทิวเส วิหารํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ, สนฺนิปตฺติ ภิกฺขู ตึส สหสฺสานิ อเหสุํ ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ วนฺทิตฺวา เอวมาห. ธาตุคพฺเภ มยา กตฺตพฺพกมฺมํ นิฏฺฐาปิตํ, สฺเว อาสาฬภิมุโปสถ ทิวเส อุตฺตรสาฬฺห นกฺขตฺเตน ธาตุนิธานํ ภวิสฺสติ ธาตุโย ชนาถ ภนฺเตติ ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภารํ กตฺวา นครเมวาคญฺชิ.

໒໓. ເມື່ອພະລາຊາຊົງເຮັດວຽກງານທີ່ຄວນເຮັດໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດສຳເລັດລົງຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໃນວັນ ໑໔ ຄ່ຳ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ພະວິຫານ ແລ້ວຊົງໃຫ້ພິກຂຸສົງປະຊຸມກັນ ພິກຂຸທີ່ມາປະຊຸມກັນມີຈຳນວນ ໓໐,໐໐໐ ຮູບ. ພະລາຊາຊົງຂາບໄຫວ້ພິກຂຸສົງແລ້ວ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ງານທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນັ້ນ ສຳເລັດແລ້ວ ມື້ອື່ນນີ້ ເຊິ່ງເປັນວັນອຸໂປສົດເດືອນ ໘ ຈັກມີການບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ດ້ວຍອຸດຕະຣາສາລະຫະນັກຂັດ ຂໍພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງຊາບເລື່ອງພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດເຖີດ” ຊົງມອບພາລະໃຫ້ແກ່ພິກຂຸສົງແລ້ວ ກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ພະນະຄອນ.

อถ ภิกฺขุสงฺโฆ ธาตุ อาหรณกํ ภิกฺขุํ คเวสนฺโต ปูชา ปริเวณ วาสิกํ โสฬส วสฺสุทฺเทสิกํ ฉฬภิญฺญํ โสณุตฺตรํ นาม สามเณรํ ทิสฺวา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา อาวุโส โสณุตฺตร ราชา ธาตุคพฺภํ นิฏฺฐาเปตฺวา ธาตุ อาภรณํ ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภารมกาสิ. ตสฺมา ตยา ธาตุโย อาหริตพฺพาติ อาหรามิ ภนฺเต ธาตุโย กุโต ลจฺฉามีติ ปุจฺฉิ ตสฺส ภิกฺขุสงฺโฆ เอวมาห. อาวุโส โสณุตฺตร ตตาคโต มรณมญฺเจ นิปนฺโน สกฺกํ เทวราชานํ อามนฺเตตฺวา มยฺหํ อฏฺฐโทณปฺปมาเณสุ สารีริก ธาตุสุ เอกํ โทณํ โกฬิยราชุหิ สกฺกตํ, อนาคเต ตมฺพปณฺณิ ทีเป มหาเจติเย ปติฏฺฐหิสฺสตีติ อาห.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸສົງເມື່ອສະແຫວງຫາພິກຂຸຜູ້ຈະໄປນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດມາ ໄດ້ເຫັນສາມະເນນຊື່ວ່າ ໂສນຸດຕະຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນປູຊາບໍລິເວນ ມີອາຍຸ ໑໖ ປີ ຜູ້ໄດ້ອະພິນຍາ ໖ ຈຶ່ງໃຫ້ເອີ້ນສາມະເນນນັ້ນມາແລ້ວກ່າວວ່າ “ອາວຸໂສ ໂສນຸດຕະຣະ ພະລາຊາຊົງສ້າງຫ້ອງບັນຈຸພະທາດສຳເລັດແລ້ວ ໄດ້ຊົງມອບພາລະໃນການນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດມາໃຫ້ແກ່ພິກຂຸສົງ ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານຄວນໄປນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດມາ”. ສາມະເນນຖາມວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະນຳມາ ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດມາຈາກໃສ?”. ພິກຂຸສົງຈຶ່ງກ່າວກັບສາມະເນນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ອາວຸໂສ ໂສນຸດຕະຣະ ພະຕຖາຄົດເຈົ້າ ເມື່ອຊົງບັນທົມເໜືອຕຽງປໍຣິນິບພານ ໄດ້ມີພະດຳລັດກັບທ້າວສັກກະເທວະລາດວ່າ ‘ໃນບັນດາພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ໘ ທະນານຂອງເຮົາ ພະທາດ ໑ ທະນານ ທີ່ພວກໂກລິຍະລາດບູຊາແລ້ວ ໃນອະນາຄົດຈັກປະດິດສະຖານຢູ່ໃນມະຫາເຈດີ ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ’”.

อถ ภควติ ปรินิพฺพุเต โทณ พฺราหฺมโณ ธาตุโย อฏฺฐ โกฏฺฐาเส กตฺวา อฏฺฐนฺนํ นครวาสีนํ อทาสิ เต อตฺตโน อตฺตโน นคเร เจติยํ กาเรตฺวา ปริหรึสุ เตสุ รามคาเม โกฬิเยหิ กตเจติเย มโหเฆน ภินฺเน ธาตุกรณฺฑโก สมุทฺทํ ปวิสิตฺวา รตนวาลุกา ปิฏฺเฐ ฉพฺพณฺณรํสิ สมากิณฺโณ อฏฺฐาสิ.

ຄັ້ງເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດປໍຣິນິບພານແລ້ວ ໂທນະພຣາມໄດ້ແບ່ງພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດອອກເປັນ ໘ ສ່ວນ ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ຊາວເມືອງທັງ ໘ ພວກເຂົາຕ່າງກໍສ້າງສະຖູບໄວ້ໃນເມືອງຂອງຕົນໆ ແລ້ວເຮັດການບູຊາ. ໃນບັນດາສະຖູບເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອສະຖູບທີ່ພວກໂກລິຍະສ້າງໄວ້ ທີ່ເມືອງຣາມະຄາມ ຖືກກະແສນ້ຳໃຫຍ່ພັດພັງທະລາຍລົງ ໂກດບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໄດ້ໄຫຼລົງສູ່ມະຫາສະໝຸດ ແລ້ວປະດິດສະຖານຢູ່ເໜືອພື້ນຊາຍແກ້ວ ມີພະສັດພັນນະຣັງສີແຜ່ຊ່ານອອກໄປ.

นาคา ทิสฺวา มญฺเชริก นาค ภวนํ คนฺตฺวา มหากาฬ นาค รญฺโญ อาโรเจสุํ โส ทสโกฏิ นาค สหสฺส ปริวุโต อาคนฺตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา สุวณฺณ-ปวาฬ-มิณิ-รชตธเช อุสฺสาเปตฺวา ปญฺจงฺคิก ตุริย ปคฺคหีต นานาวิธ นาค นาฏกานํ มชฺฌหโต ธากุกรณฺฑํ มณิจงฺโคฏเก ฐเปตฺวา สีเสนาทาย มหาสกฺการ สมฺมานํ กโรนฺโต นาคภวนํ เนตฺวา ฉนฺนวุติ โกฏิธเน ปูเชตฺวา สพฺพรตเนหิ เจติยญฺจ เจติยฆรญฺจ มาเปตฺวา ธาตุโย ปริหรติ. มหากสฺสปตฺเถโร อชาตสตฺตุโน ธาตุนิธานํ กโรนฺโต รามคาเม ธาตุโย ฐเปตฺวา เสส ธาตุโย อาหริตฺวา อทาสิ ราชา รามคาเม ธาตุโย กสฺมา นาหฏาติ ปุจฺฉิ.

ພວກພະຍານາກເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄປສູ່ມັນເຊຣິກະນາກພิພົບ ແລ້ວກາບທູນແກ່ພະຍາມະຫາກາລະນາກຣາດ. ພະຍານາກນັ້ນມີນາກ ໑໐ ໂກດເປັນບໍລິວານ ແຫ່ແຫນມາບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ຍົກທຸງຄຳ ທຸງປະດັບປະກາລັງ ທຸງແກ້ວມະນີ ແລະທຸງເງິນ ໄດ້ອັນເຊີນໂກດພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ວາງໄວ້ໃນຕະຫຼົບແກ້ວມະນີ ທູນໄວ້ເໜືອສີສະ ທຳການສັກກາລະບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ທ່າມກາງການປະໂຄມດົນຕີ ໕ ປະການ ແລະການຟ້ອນລຳຂອງນາງນາກທັງຫຼາຍ ນຳໄປສູ່ພິພົບນາກ ແລ້ວບູຊາດ້ວຍຊັບ ໙໖ ໂກດ ທັງສ້າງພະເຈດີ ແລະເຮືອນເຈດີດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ ເພື່ອປົກປັກຮັກສາພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໄວ້. ພະມະຫາກັດສະປະເຖລະ ເມື່ອຈະເຮັດການບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ຖວາຍແກ່ພະຍາອະຊາດຕະສັດຕູ ໄດ້ເວັ້ນພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ທີ່ເມືອງຣາມະຄາມໄວ້ ແລ້ວນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດສ່ວນທີ່ເຫຼືອມາຖວາຍ. ພະຍາອະຊາດຕະສັດຕູຊົງຖາມວ່າ “ເພາະເຫດໃດ ຈຶ່ງບໍ່ນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ທີ່ເມືອງຣາມະຄາມມາ?”.

เถโร มหาราช ตาสํ อนฺตราโย นตฺถิ อนาคเต ตมฺพปณฺณิทีเป มหาเจติเย ปติฏฺฐหิสฺสนฺตีติ อาห. อโสโก ธมฺมราชาปิ ธาตุนิธานํ อุคฺฆาเฏตฺวา โอโลเกนฺโต อฏฺฐมํ ธาตุโทณํ อทิสฺวา อปรํ ธาตุํ โทณํ กตฺถ ภนฺเตติ ปุจฺฉิ มหาราช ตํ โกฬิเยหิ คงฺคาตีเร กต เจติเย ปติฏฺฐิตํ, มโหเฆน เจติเย ภินฺเน มหาสมุทฺทํ ปาวิสิ.

ພະເຖລະຖວາຍພະພອນວ່າ “ມະຫາບໍພິດ ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະບໍ່ມີອັນຕະລາຍໃດໆ ໃນອະນາຄົດຈັກປະດິດສະຖານຢູ່ໃນມະຫາເຈດີ ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ”. ແມ່ນແຕ່ພະຍາສີທຳມາໂສກະລາດ ເມື່ອຊົງເປີດບ່ອນບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດອອກເບິ່ງ ແລ້ວບໍ່ເຫັນພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດສ່ວນທີ ໘ ຈຶ່ງຊົງຖາມວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດອີກ ໑ ທະນານນັ້ນ ຢູ່ໃສ?”. ພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍຖວາຍພະພອນວ່າ “ມະຫາບໍພິດ ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດນັ້ນ ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນເຈດີ ທີ່ພວກໂກລິຍະສ້າງໄວ້ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ເມື່ອເຈດີນັ້ນຖືກກະແສນ້ຳໃຫຍ່ພັດພັງທະລາຍລົງ ກໍໄດ້ໄຫຼເຂົ້າສູ່ມະຫາສະໝຸດ.

ตํ นาคา ทิสฺวา อตฺตโน นาคภวนํ เนตฺวา ปริหรนฺตีติ ขีณาสวา อาหํสุ ราชา นาคภวนํ นาม มม อาณาปวตฺตนฏฺฐานํ, ตมฺปิ อาหรามิ ภนฺเตติ อาห. มหาราช ตา ธาตุโย อนาคเต ตมฺพปณฺณิทีเป มหาเจติเย ปติฏฺฐหิสฺสนฺติติ นิวาเรสุํ. ตสฺมา ตฺวํ มญฺเฉริก นาค ภวนํ คนฺตฺวา ตํ ปวตฺตึ นาค รญฺโญ นิเวเทตฺวา ธาตุโย อาหร, สฺเว ธาตุ นิธานํ ภวิสฺสตีติ. โสณุตฺตโร สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อตฺตโน ปริเวณํ อคมาสิ.

ພວກພະຍານາກເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງນຳໄປສູ່ພິພົບນາກຂອງຕົນແລ້ວບູຊາຮັກສາໄວ້”. ພະລາຊາຊົງກ່າວວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂຶ້ນຊື່ວ່າພิພົບນາກ ກໍເປັນສະຖານທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຈະນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດນັ້ນມາເອງ”. ພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍຊົງຫ້າມວ່າ “ມະຫາບໍພິດ ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈັກປະດິດສະຖານຢູ່ໃນມະຫາເຈດີ ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ໃນອະນາຄົດ”. ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງໄປສູ່ມັນເຊຣິກະນາກພິພົບ ແລ້ວແຈ້ງເລື່ອງລາວນັ້ນແກ່ພະຍານາກ ແລ້ວນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດມາ ມື້ອື່ນນີ້ຈັກມີການບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ”. ສາມະເນນໂສນຸດຕະຣະຮັບຄຳວ່າ “ດີລະ” ແລ້ວ ກໍກັບຄືນສູ່ບໍລິເວນກຸຕິຂອງຕົນ.

ราชาปิ นครํ อนฺตฺวา นคเร เภรึ จราเปสิ- สฺเว ธาตุนิธานํ ภวิสฺสติ นาครา อตฺตโน อตฺตโน วิภวานุรูเปน อลงฺกริตฺวา คณฺธมาลาทีนิ คเหตฺวา มหาเจติยงฺคณํ โอตรนฺตุติ. สกฺโกปิ วิสฺสกมฺมํ อาณาเปสิ-สฺเว มหาเจติเย ธาตุนิธานํ ภวิสฺสติ. สกล ตมฺปปณฺณิทีปํ อลงฺกโรหีติ. โส ปุนทิวเส เอกูนโยชนสติกํ ตมฺพปณฺณิทีปํ กสีณมณฺฑลํ วิย สมํ กตฺวา รชตปฏฺฏสทิสํ วาลุกากิณฺณํปญฺจวณฺณปุปฺผสมากูลํ กตฺวา สมนฺตโต ปุณฺณฆฏปนฺติโย ฐปาเปตฺวา สาณีหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริ เจลวิตานํ พณฺธิตฺวา ปถวิตเล ถลปทุมานิ อากาเส โอลมฺพก ปทุมานิ ทสฺเสตฺวา อลงฺกต เทวสภํ วิย สชฺเชสิ. มหาสมุทฺทญฺจ สนฺนิสินฺนํ ปญฺจวิธ ปทุมสญฺจนฺนํ อกาสิ.

ຝ່າຍພະລາຊາ ເມື່ອສະເດັດກັບຄືນສູ່ພະນະຄອນແລ້ວ ກໍຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວທົ່ວເມືອງວ່າ “ມື້ອື່ນນີ້ ຈັກມີການບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ຂໍໃຫ້ຊາວເມືອງທັງຫຼາຍຈົ່ງຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍຕາມກຳລັງຊັບຂອງຕົນ ແລ້ວຖືເອົາຂອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ລົງສູ່ລານມະຫາເຈດີເຖີດ”. ແມ່ນແຕ່ທ້າວສັກກະກໍຊົງບັນຊາແກ່ວິສະວະກຳເທວະບຸດວ່າ “ມື້ອື່ນນີ້ ຈັກມີການບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໃນມະຫາເຈດີ ທ່ານຈົ່ງຕົບແຕ່ງຕຳພະປັນນິທະວີບທັງໝົດເຖີດ”. ໃນວັນຕໍ່ມາ ວິສະວະກຳເທວະບຸດນັ້ນ ໄດ້ເຮັດຕຳພະປັນນິທະວີບ ເຊິ່ງມີເນື້ອທີ່ ໙໙ ໂຍດ ໃຫ້ຮາບພຽງສະເໝີກັນ ຄືກັບວົງກະສິນ ເຮັດໃຫ້ດາດດາດ້ວຍຊາຍຂາວຄືກັບແຜ່ນເງິນ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ ໕ ສີ ໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ຄຳທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳໄວ້ໂດຍຮອບ ກັ້ນດ້ວຍມ່ານ ດ້ານເທິງຂຶ້ນເພດານຜ້າ ໃຫ້ມີດອກບົວບົກປາກົດຢູ່ເທິງພື້ນດິນ ແລະມີດອກບົວຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາຈາກທ້ອງຟ້າ ຕົບແຕ່ງໃຫ້ງົດງາມຄືກັບເທວະສະພາ ທີ່ໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງແລ້ວ. ແລະໄດ້ເຮັດໃຫ້ມະຫາສະໝຸດທີ່ສະຫງົບນິ້ງ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ ໕ ຊະນິດ.

ธาตุ อานุภาเวน สกล จกฺกวาฬํ คพฺโภกฺกมนาภิสมฺโพธิกาลาทิสุ วิย สชฺชิตํ อโหสิ นาคราป นคร วีถิโย สมฺมชฺชิตฺวา มุตฺตาผล สทิสํ วาลุกํ โอกิริตฺวา ลาชปญฺจมก ปุปฺผานิ สโมกิริตฺวา นานาวิราค ธชปฏากาโย อุสฺสาเปตฺวา สุวณฺณฆฏ กทลิโตรณ มาลคฆิกาทีหิ อลงฺกริตฺวา นครํ สชฺเชสุ. ราชา นครสฺส จตุสุ ทฺวาเรสุ อนาถานํ มนุสฺสานํ ปริโภตฺถาย นานาปฺปการ ขาทนีย โภชนีย คณฺธมาล วตฺถาภรณ ปญฺจวิธิ มุธวาส สหิต ตามฺพุลานิ จ ฐปาเปสิ.

ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ທົ່ວທັງຈັກກະວານຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຕົບແຕ່ງ ປະດັບປະດາ ຄືກັບໃນສະໄໝທີ່ພະໂພທິສັດສະເດັດລົງສູ່ພະຄັນ ແລະສະໄໝຕັດສະຮູ້ເປັນຕົ້ນ. ຝ່າຍຊາວເມືອງກໍໄດ້ປັດກວາດຖະໜົນຫົນທາງໃນເມືອງ ໂຮຍຊາຍຂາວທີ່ງົດງາມຄືກັບເມັດໄຂ່ມຸກ ໂຮຍດອກໄມ້ມີເຂົ້າຕອກເປັນທີ ໕ ຍົກທຸງທິວແລະແຜ່ນຜ້າສີຕ່າງໆ ຕົບແຕ່ງເມືອງດ້ວຍໝໍ້ຄຳ ຊຸ້ມປະຕູກ້ວຍ ແລະພວງດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ. ພະລາຊາຊົງໃຫ້ຕັ້ງອາຫານຄາວຫວານຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ຂອງຫອມ ດອກໄມ້ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ເຄື່ອງປະດັບ ແລະໝາກພູທີ່ປະສົມດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ໕ ປະການ ໄວ້ທີ່ປະຕູທັງ ໔ ດ້ານຂອງພະນະຄອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນອານາຖາທັງຫຼາຍ.

อถ ราชา สพฺพาภรณ วิภูสิโต กุมุท ปนฺนวณฺณ จตุสิณฺธวยุตฺต รถวรมารุยฺห อลงฺกตํ กณฺฑุลํ หตฺถึ ปุรโต กตฺวา สุวณฺณจงฺโคฏกํ สีเส กตฺวา เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐา อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ สกฺกํ เทวราชานํ เทวจฺฉรา วิย นานาภรณวิภูสิตา เทวกญฺญุปมา อเนก สหสฺส นาฏกิตฺถิโย เจว ทสมหาโยธา จ จตุรงฺคินี เสนา จ ราชานํ ปริวาเรสุํ.

ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາຊົງປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ສະເດັດຂຶ້ນຊົງລາຊະຣົດຄັນປະເສີດ ທີ່ທຽມດ້ວຍມ້າສິນທົບ ໔ ໂຕ ມີສີຂາວຄືກັບດອກບົວຂາວ ຊົງໃຫ້ຊ້າງກັນທຸລະທີ່ຕົບແຕ່ງແລ້ວເດີນໄປທາງໜ້າ ຊົງອັນເຊີນຕະຫຼົບຄຳໄວ້ເໜືອສີສະ ປະທັບຢືນຢູ່ພາຍໃຕ້ສະເຫວດຕະສັດ. ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງສະໜົມນັກຟ້ອນຫຼາຍພັນນາງ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ ປຽບເໝືອນນາງອັກສອນສະຫວັນ ທີ່ແວດລ້ອມທ້າວສັກກະເທວະລາດ ທັງທະຫານເອກ ໑໐ ນາຍ ແລະກອງທັບສີ່ເຫຼົ່າ ຕ່າງກໍແວດລ້ອມພະລາຊາ.

ตถา อฏฺฐุตฺตร สหสฺส อิตฺถิโย จ ปุณฺณฆเฏ ครหตฺวา ปริวาเรสุํ. อฏฺฐุตฺตร สหสฺส อฏฺฐุตฺตร สรสฺสปฺปมาเณเยว ปุริสา เจว อิตฺถิโย จ ปุปฺผสมุคฺคานิ ทณฺฑทีปิกา นานาวณฺณ ธเช จ คเหตฺวา ปริวาเรสุํ. เอวํ ราชา มหนฺเตน ราชานุภาเวน นณฺทนวนํ นิกฺขนฺต เทวราชา วิย นิกฺขมิ. ตทา นานาวิธ ตุริย โฆเสหิ เจว หตฺถสฺส รถ สทฺเทหิ จ มหาปถวิภิชฺชนาการปฺปตฺตา วิย อโหสิ.

ທັງຍັງມີສະຕີ ໑,໐໘໘ ນາງ ອຸ້ມໝໍ້ຄຳທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳແວດລ້ອມຢູ່. ມີບຸລຸດ ແລະສະຕີ ຢ່າງລະ ໑,໐໘໘ ຄົນ ຖືອົບດອກໄມ້ ໄຕ້ໄຟດອກໄມ້ ແລະທຸງສີຕ່າງໆ ແວດລ້ອມຢູ່. ພະລາຊາສະເດັດອອກໄປດ້ວຍພະລາຊາອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ປຽບເໝືອນທ້າວສັກກະເທວະລາດ ສະເດັດອອກຈາກສວນນັນທະວັນ. ໃນເວລານັ້ນ ດ້ວຍສຽງປະໂຄມດົນຕີຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະສຽງຊ້າງ ສຽງລົດ ຜືນແຜ່ນດິນໃຫຍ່ຈຶ່ງປຽບເໝືອນຈະສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວແຕກທະລາຍລົງ.

ตสฺมึ ขเณ โสณุตฺตโร อตฺตโน ปริเวเณเยว นิสินฺโน ตุริย โฆเสน รญฺโญ นิกฺขนฺตภาวํ ญตฺวา อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา อธิฏฺฐยา ปถวิยํ นิมุชฺชิตฺวา มญฺเชริก นาคภวเน มหากาฬานาครญฺโญ ปุรโต ปาตุรโหสิ. นาคราชา โสณุตฺตรํ ทิสฺวา อุฏฺฐายาสนา อภิวาเทตฺวา คณฺโธทเกน ปาเท โธวิตฺวา วณฺณ คณฺธ สมฺปนฺน กุสุเมหิ ปูเชตฺวา เอกามนฺตํ นิสีทิตฺวา กุโต อาคตตฺถ ภนฺเตติ ปุจฺฉิ ตมฺพปณฺณิ ทีปโต อาคตมฺหาหิ วุตฺเต กิมตฺถายาติ ปุจฺฉิ.

ໃນຂະນະນັ້ນ ສາມະເນນໂສນຸດຕະຣະນັ່ງຢູ່ໃນບໍລິເວນກຸຕິຂອງຕົນ ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງປະໂຄມດົນຕີ ກໍຊາບວ່າພະລາຊາສະເດັດອອກມາແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າຈະຕຸດຖະຊານ ອັນເປັນບາດຖານແຫ່ງອະພິນຍາ ແລ້ວອະທິຖານດຳດິນລົງໄປ ໄປປາກົດຕົວຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະຍາມະຫາກາລະນាកຣາດ ໃນມັນເຊຣິກະນາກພິພົບ. ພະຍານາກເຫັນສາມະເນນໂສນຸດຕະຣະແລ້ວ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຂາບໄຫວ້ ແລ້ວລ້າງຕີນດ້ວຍນ້ຳຫອມ ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍສີແລະກິ່ນຫອມ ນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວຖາມວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານມາຈາກໃສ?”. ເມື່ອສາມະເນນຕອບວ່າ “ມາຈາກຕຳພະປັນນິທະວີບ” ຈຶ່ງຖາມວ່າ “ມາເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ?”.

มหาราช ตมฺพปณฺณิทีเป ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชา มหา เจติยํ กาเรนฺโต ธาตุโย ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภารมกาสิ. มหาวิหาเร ตึสมตฺตานิ ภิกฺขุสหสฺสานิ สนฺนิปติตฺวา มหาถูปตฺถาย ฐปิตธาตุโย มหากาฬ นาค รญฺโญ สนฺติเก ฐิตา, ตสฺส ตํ ปวตฺตึ กเถตฺวา ธาตุโย อาหราติ มํ เปเสสุํ, ตสฺมา อิธาคโตมฺหีติ อาห.

ສາມະເນນກ່າວວ່າ “ມະຫາບໍພິດ ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ພະຍາທຸດທະຄາມະນີອະໄພ ຜູ້ເປັນມະຫາລາຊາ ເມື່ອຊົງສ້າງມະຫາເຈດີ ໄດ້ຊົງມອບພາລະເລື່ອງພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໃຫ້ແກ່ພິກຂຸສົງ. ພິກຂຸສົງປະມານ ໓໐,໐໐໐ ຮູບ ໄດ້ປະຊຸມກັນໃນມະຫາວິຫານ ແລ້ວສົ່ງຂ້າພະເຈົ້າມາໂດຍກ່າວວ່າ ‘ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດທີ່ເກັບຮັກສາໄວ້ເພື່ອມະຫາສະຖູບນັ້ນ ປະດິດສະຖານຢູ່ກັບພະຍາມະຫາກາລະນາກຣາດ ທ່ານຈົ່ງໄປບອກເລື່ອງລາວນັ້ນແກ່ພະຍານາກ ແລ້ວນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດມາ’ ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມາທີ່ນີ້”.

ตํ สุตฺวา นาคราชา ปพฺพเตน วิย อชฺโฌตฺถโฏ มหนฺเตน มทามนสฺเสน อภิภูโต เอวํ จินฺเตสิ มยํ ปน อิมา ธาตุโย ปูเชตฺวา อปายโต มุญฺจิตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺติสฺสมาติ อมญฺญิมฺห. อยํ ปน ภิกฺขุ มหิทฺธิโก มหานุภาโว, สเจ อิมา ธาตุโย อิมสฺมึ ฐาเน ฐิโต ภเวยฺยุํ, อมฺเห อภิภวิตฺวาปิ คณฺหิตุํ สกฺกุเณยฺย. ธาตุโย อปเนตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา ปริสํ โอโลเกนฺโต ปริส ปริยนฺเต ฐิตํ วาสุลทตฺตํ นาม อตฺตโน ภาคิเนยฺยํ ทิสฺวา ตสฺส สญฺญมทาสิ โส มาตุลสฺส อธิปฺปายํ ญตฺวา เจติยฆรํ คนฺตฺวา ธาตุกรณฺฑกํ อาทาย คิลิตฺวา สิเนรุปพฺพต ปาทมูลํ คนฺตฺวา-

ເມື່ອພະຍານາກໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ສຶກຄືກັບຖືກພູເຂົາທັບໄວ້ ຖືກຄວາມໂທມະນັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຄອບງຳ ຈຶ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ “ພວກຂ້າພະເຈົ້າຄິດວ່າ ຈະບູຊາພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ ເພື່ອໃຫ້ພົ້ນຈາກອະບາຍພູມ ແລ້ວໄປເກີດໃນສະຫວັນ. ແຕ່ພິກຂຸຮູບນີ້ມີອິດທິລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ຫາກພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ຍັງຢູ່ໃນສະຖານທີ່ນີ້ ທ່ານກໍຄົງຈະຂົ່ມເຫັງພວກຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວເອົາໄປຈົນໄດ້. ການນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໄປເສຍບ່ອນອື່ນຈຶ່ງເປັນການສົມຄວນ” ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຫຼຽວເບິ່ງບໍລິວານ ໄດ້ເຫັນຫຼານຊາຍຂອງຕົນຊື່ວ່າ ວາສຸລະທັດຕະ ຢືນຢູ່ທີ່ປາຍແຖວບໍລິວານ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງສັນຍານໃຫ້. ຫຼານຊາຍນັ້ນຮູ້ຄວາມປະສົງຂອງລຸງແລ້ວ ຈຶ່ງໄປສູ່ເຮືອນເຈດີ ຖືເອົາໂກດພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດກືນລົງໄປ ແລ້ວໄປສູ່ເຊີງເຂົາສิເນຣຸ-

โยชนสตามาวฏฺฏํ ทีฆํ ติสต โยชนํ,ผณาเนกสหสฺสานิ-มาปิสิตฺวา มหิทฺธิโก,สิเนรุ ปาทมูลมฺหิ-ธุมายนฺโต จ ปชฺชลํ,อาภุชิตฺวาน โส โภเค-นิปชฺชิ วาลุกาตเล;

“ນາກຜູ້ມີອິດທິລິດຫຼາຍນັ້ນ ໄດ້ເນລະມິດຕົນໃຫ້ມີຂະໜາດໃຫຍ່ອ້ອມຮອບໄດ້ ໑໐໐ ໂຍດ ຍາວ ໓໐໐ ໂຍດ ມີພັງພານຫຼາຍພັນພັງພານ ພົ່ນຄວັນແລະປ່ອຍໄຟຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ທີ່ເຊີງເຂົາສິເນຣຸ ຂົດຂະໜົງນອນຢູ່ເໜືອພື້ນຊາຍ;”

‘‘อเนกานิ สหสฺสานิ-อตฺตนา สทิเส อหิ,มาปยิตฺวา สยาเปสิ-สมนฺตา ปริวาริเต,พหู เทวา จ นาคา จ-โอสรึสุ ตหึ ตทา,ยุทฺธํ อุภินฺนํ นาคานํ-สสฺสิสฺสาม มยํ อิติ;

’’

“ທັງໄດ້ເນລະມິດຕົວງູທີ່ຄ້າຍຄືກັບຕົນເອງຫຼາຍພັນຕົວ ໃຫ້ນອນແວດລ້ອມຢູ່ໂດຍຮອບ. ໃນເວລານັ້ນ ເທວະດາແລະນາກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍພາກັນມາຊຸມນຸມກັນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ ‘ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈັກເບິ່ງການຕໍ່ສູ້ຂອງນາກທັງສອງ’;”

ตโต นาคราชา ภาคิเนยฺเยน ธาตุโย อปนีตภาวํ ญตฺวา เอวมาห- มม สนฺติเก ธาตุโย นตฺถิ, ตุมฺเห อิธ ปปญฺจ อกตฺวา สีฆํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส ตํ ปวตฺตึ อาโรเจถ ภิกฺขุสงฺโฆ อญฺญโต ธาตุํ ปริเยสิสฺสตีติ สามเณโร อาทิเต ปฏฺฐาย ธาตุ อาคมนํ วตฺวา ธาตุโย ตว สนฺติเกเยว, ปปญฺจํ อกตฺวา เทหีติ โจเทสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພະຍານາກເມື່ອຮູ້ວ່າຫຼານຊາຍນຳພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໄປແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ “ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດບໍ່ໄດ້ຢູ່ກັບຂ້າພະເຈົ້າ ທ່ານຢ່າໄດ້ຊັກຊ້າຢູ່ທີ່ນີ້ເລີຍ ຈົ່ງຮີບໄປບອກເລື່ອງລາວນັ້ນແກ່ພິກຂຸສົງເຖີດ ພິກຂຸສົງຈັກໄດ້ສະແຫວງຫາພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດຈາກບ່ອນອື່ນ”. ສາມະເນນໄດ້ກ່າວເຖິງການມາຂອງພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ ແລ້ວຕັກເຕືອນວ່າ “ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດກໍຢູ່ກັບທ່ານນັ້ນເອງ ຢ່າໄດ້ຊັກຊ້າເລີຍ ຈົ່ງມອບໃຫ້ເຖີດ”.

ตโต นาคราชา สามเณเรน มูลมฺหิ คหิตภาวํ ญตฺวา เยน เกนจิ ปริยาเยน ธาตุโย อทตฺวาว เปสิตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา สามเณรํ ธาตุฆรํ เนตฺวา เจติยญฺจ เจติยฆรญฺจ ทสฺเสสิ. ตํ ปน เจติยญฺจ เจติยฆรญฺจ สพฺพรตนมยเมว อโหสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພະຍານາກເມື່ອຮູ້ວ່າສາມະເນນຮູ້ເລື່ອງລາວທັງໝົດແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ “ການສົ່ງສາມະເນນນີ້ກັບໄປ ໂດຍບໍ່ມອບພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໃຫ້ ດ້ວຍອຸບາຍຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ຈຶ່ງເປັນການສົມຄວນ” ຈຶ່ງນຳສາມະເນນໄປສູ່ຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ແລ້ວສະແດງພະເຈດີ ແລະເຮືອນເຈດີໃຫ້ເບິ່ງ. ກໍພະເຈດີ ແລະເຮືອນເຈດີນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ.

วุตฺตญฺเหตํ มหาวํเส

ສົມຈິງດັ່ງຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

‘‘อเนกธา อเนเกหิ รตเนหิ สุสงฺขตํ,เจติยํ เจติยฆรํ-ปสฺส ภิกฺขุ สุนิมฺมิต’’นฺติ;

“ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງພະເຈດີ ແລະເຮືອນເຈດີ ທີ່ຕົບແຕ່ງຢ່າງງົດງາມ ດ້ວຍລັດຕະນະຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ຢ່າງປານີດເຖີດ ພິກຂຸ” ດັ່ງນີ້.

ทสฺเสตฺวา จ ปน เจติยฆรโต โอรุยฺห อทฺธจณฺทกปาสาเณ ปวาฬปทุมมฺหิ ฐตฺวา อิมสฺส เจติยสฺส เจติยฆรสฺส จ อคฺฆํ กโรหิ ภนฺเตติ อาห สามเณโร น สกฺโกม มหาราช อคฺฆํ กาตุํ, สกเลปิ ตมฺภปณฺณิทีเป รตนานิ อิมํ อทฺธจณฺทก ปาสาณํ นาคฺฆตีติ อาห.

ເມື່ອສະແດງແລ້ວ ຈຶ່ງລົງຈາກເຮືອນເຈດີ ໄປຢືນຢູ່ເທິງດອກບົວປະກາລັງ ທີ່ແຜ່ນຫີນເຄິ່ງວົງເດືອນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຈົ່ງຕີລາຄາຂອງພະເຈດີ ແລະເຮືອນເຈດີນີ້ເຖີດ'. ສາມະເນນກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດຈະຕີລາຄາໄດ້ເລີຍ, ເຖິງແມ່ນວ່າແກ້ວແຫວນເງິນຄຳທັງໝົດໃນເກາະຕຳພະປັນນິ ກໍຍັງບໍ່ມີຄ່າເທົ່າກັບແຜ່ນຫີນເຄິ່ງວົງເດືອນນີ້'.

นาคราชา เอวํ สนฺเต มหาสกฺการฏฺฐานโต อปฺปสกฺการฏฺฐานํ ธาตูนํ นยนํ อยุตฺตํ นนุ ภิกฺขูติ อาห. สามเณโร เอวมาหมหาราช พุทฺธา นาม ธมฺมครุกา, น อามิส ครุกํ, ตุมฺเหสุ จกฺกวาฬปฺปมาณํ รตนฆรํ มาเปตฺวา สพฺพรตนสฺส ปูเรตฺวา ธาตุโย ปริหรนฺเตสุปิ เอกนาโคปิ ธมฺมาภิสมยํ กาตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ ยสฺมา-

ພະຍານາກກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ພິກຂຸ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ການນຳພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍຈາກສະຖານທີ່ທີ່ມີການສັກກາລະບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄປສູ່ສະຖານທີ່ທີ່ມີການສັກກາລະບູຊາອັນນ້ອຍນິດ ນັ້ນບໍ່ຄວນເລີຍແມ່ນບໍ?'. ສາມະເນນກ່າວຕອບວ່າ 'ມະຫາຣາດ ພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງໜັກໃນທຳ ບໍ່ໄດ້ຊົງໜັກໃນອາມິດ, ເຖິງແມ່ນວ່າພວກທ່ານຈະເນລະມິດເຮືອນແກ້ວອັນມີປະມານເທົ່າກັບຈັກກະວານ ເຕັມໄປດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ ແລ້ວບູຊາພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍ, ແຕ່ກໍບໍ່ມີພະຍານາກແມ່ນແຕ່ຕົນດຽວທີ່ຈະສາມາດບັນລຸທຳໄດ້ ເພາະເຫດໃດ? —'

‘‘สจฺจาภิสมโย นาค-ตุมฺหากมฺปิ น วิชฺชติ. สจฺจาภิสมยฏฺฐานํ-เนตุํ ยุตฺตญฺหิ ธาตุโย. สํสารทุกฺขโมกฺขาย-อุปฺปชฺชนฺต ตถาคตา, พุทฺธสฺส เวตฺถาทีปฺปาโย-เตน เนสฺสามิ ธาตุโย. ธาตุนิธานํ อชฺเชว-โส หิ ราชา กริสฺสติ.

“ດູກ່ອນນາກ, ການຕັດສະຮູ້ອະລິຍະສັດຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພວກທ່ານ. ການນຳພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍໄປສູ່ສະຖານທີ່ອັນເປັນທີ່ບັນລຸອະລິຍະສັດ ຈຶ່ງເປັນການສົມຄວນ. ພະຕາຖາຄົດທັງຫຼາຍຊົງອຸບັດຂຶ້ນມາ ເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກໃນສັງສາຣະວັດ, ອາຕະມາຮູ້ເຖິງພະປະສົງຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ ເພາະເຫດນັ້ນ ອາຕະມາຈຶ່ງຈະນຳພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍໄປ. ເພາະວ່າໃນມື້ນີ້ເອງ ພະລາຊາພະອົງນັ້ນຈຶ່ງຈະຊົງກະທຳການບັນຈຸພະສາຣີຣິກະທາດ.”

ตสฺมา ปปญฺจมกริตฺวา-ลหุํ เม เทหิ ธาตุเย’’ติ-อาห. เอวํ วุตฺเต นาคราชา อปฺปฏิหาโน ยุตฺวา อตฺตโน ภาคิเนยฺเยน ธาตุโย โคปิโตติ มญฺญมาโน เอวมาห. ตุมฺเห ภนฺเต เจติเย ธาตูนํ อตฺถิภาวํ วา นตฺถิภาวํ วา อชานนฺตา เทหิ เทหีติ วทถ. อหํ นตฺถีติ วทามิ. สเจ ปสฺสถ คเหตฺวา คจฺฉถาติ. คณฺหามิ มหาราชาติ, คณฺห ภิกฺขูติ. คณฺหามิ มหาราชาติ, คณฺห ภิกฺขูติ ติกฺขตฺตุํ ปฏิญฺญํ คเหตฺวา.

ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານຢ່າໄດ້ເນັ່ນນານເລີຍ ຈົ່ງຮີບມອບພະສາຣີຣິກະທາດໃຫ້ແກ່ອາຕະມາໂດຍໄວເຖີດ'. ເມື່ອສາມະເນນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍານາກບໍ່ມີທາງຫຼີກລ່ຽງໄດ້ ແຕ່ຄິດວ່າພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍຖືກປົກປັກຮັກສາໄວ້ໂດຍຫຼານຊາຍຂອງຕົນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກທ່ານບໍ່ຮູ້ວ່າພະສາຣີຣິກະທາດມີຢູ່ ຫຼື ບໍ່ມີຢູ່ໃນເຈດີ ແຕ່ກໍຍັງກ່າວວ່າ ຈົ່ງໃຫ້ ຈົ່ງໃຫ້. ສ່ວນຂ້າພະເຈົ້າກ່າວວ່າ ບໍ່ມີ. ຖ້າພວກທ່ານເຫັນ ກໍຈົ່ງຖືເອົາໄປເຖີດ'. ສາມະເນນກ່າວວ່າ 'ອາຕະມາຈະຖືເອົາ ມະຫາຣາດ', ພະຍານາກກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງຖືເອົາເຖີດ ທ່ານພິກຂຸ'. ສາມະເນນກ່າວວ່າ 'ອາຕະມາຈະຖືເອົາ ມະຫາຣາດ', ພະຍານາກກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງຖືເອົາເຖີດ ທ່ານພິກຂຸ' ດັ່ງນີ້ ໂດຍໄດ້ຮັບຄຳປະຕິຍານເຖິງສາມຄັ້ງ.

‘‘สุขุมํ กรํ มาปยิตฺวา-ถิกฺขู ตตฺร ฐิโตจ โส,ภาคิเนยฺยสฺส วทเน-หตฺถมฺปกฺขิปฺป ตาวเท,ธาตุกรณฺฑมทาย-ติฏฺฐ นาคาติ ภาสิห,นิมุชฺชิตฺวา ปถวิยํ-ปริเวณมฺหิ อุฏฺฐหิ;

’’

“ສາມະເນນຜູ້ເປັນພິກຂຸຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ເນລະມິດມືໃຫ້ລະອຽດອ່ອນ ແລ້ວແຍ່ມືເຂົ້າໄປໃນປາກຂອງຫຼານຊາຍພະຍານາກໃນທັນໃດນັ້ນ, ຖືເອົາອົບພະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງຢຸດຢູ່ກ່ອນ ພະຍານາກ', ແລ້ວດຳດິນໄປຜຸດຂຶ້ນທີ່ບໍລິເວນວັດ;”

ตทา สามเณรสฺส นาเคน สทฺธึ ยุทฺธํ ปสฺสิสฺสามาติ สมาคตา เทว-นาค ปริสาป ภิกฺขุนาคสฺส วิชยํ ทิสฺวา หฏฺฐา ปโมทิโต ธาตุโย ปูชยนฺตาว เตเนว สห อาคมุํ, นาคราชา สามเณรสฺส คต กาเล ภิกฺขุํ วญฺเจตฺวา เปสิโตมฺหีติ หฏฺฐตุฏฺโฐ ธาตุโย คเหตฺวา อาคมตฺถาย ภาคิเนยฺยสฺส สาสนํ เปเสสิ.

ໃນເວລານັ້ນ ເຫຼົ່າເທວະດາ ແລະພະຍານາກທີ່ມາປະຊຸມກັນດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຈະເບິ່ງການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງສາມະເນນກັບພະຍານາກ' ເມື່ອໄດ້ເຫັນໄຊຊະນະຂອງພິກຂຸໜຸ່ມ ຕ່າງກໍມີຄວາມຍິນດີປິຕິໂສມະນັດ ໄດ້ບູຊາພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍ ແລະຕິດຕາມໄປພ້ອມກັບສາມະເນນນັ້ນ. ສ່ວນພະຍານາກລາຊາ ເມື່ອສາມະເນນກັບໄປແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີປິຕິປາໂມດດ້ວຍຄິດວ່າ 'ເຮົາໄດ້ຫຼອກລວງພິກຂຸນັ້ນແລ້ວສົ່ງກັບໄປ' ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຂ່າວສານໄປຫາຫຼານຊາຍ ເພື່ອໃຫ້ນຳພະສາຣີຣິກະທາດກັບຄືນມາ.

‘‘ภาคิเนยฺโย’ถ กุจฺฉิมฺหิ-อปสฺสิตฺวา กรณฺฑกํ,ปริเทวมาโน อาคนฺตฺวา-มาตุลสฺส นิเวทยิ;

ตทา โส นาคราชาปิ-วญฺจิตมฺห มยํ อิติ,ปริเทวิ นาคา สพฺเพปิ-ปริเทวึสุ ปิณฺฑิตา;

’’

“ຫຼານຊາຍເມື່ອບໍ່ເຫັນອົບພະສາຣີຣິກະທາດໃນທ້ອງຂອງຕົນ ຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນມາແຈ້ງແກ່ຜູ້ເປັນລຸງ. ໃນເວລານັ້ນ ພະຍານາກລາຊາກໍຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນວ່າ 'ພວກ ເຮົາຖືກຫຼອກລວງແລ້ວ', ເຫຼົ່າພະຍານາກທັງປວງກໍພາກັນຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນຮ່ວມກັນ;”

ตโต นาคภวเน สพฺเพ นาคา สมาคนฺตฺวา เกเส มุญฺจิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ หทเย คเหตฺวา นีลุปฺปล สทิเสหิ เนตฺเตหิ วิลีน โสกมิว อสฺสุธารํ ปวตฺตยมานา-

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເຫຼົ່າພະຍານາກທັງໝົດໃນພິພົບນາກໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ຕ່າງກໍສັຍຜົມ ເອົາມືທັງສອງກຸມເອິກ ໃຫ້ນ້ຳຕາໄຫຼອອກມາຈາກດວງຕາອັນປຽບເໝືອນດອກບົວຂຽວ ຄ້າຍຄືກັບວ່າຄວາມໂສກເສົ້າໄດ້ລະລາຍອອກມາ —

‘‘ปริเทวมานา อาคนฺตฺวา-นาคา สงฺฆสฺส สนฺติเก,พหุธา ปริเทวึส-ธาตาหรณ ทุกฺขิตา’’ติ;

“ເຫຼົ່າພະຍານາກຕ່າງພາກັນຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນ ເຂົ້າໄປຫາພະສົງ ແລ້ວຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນເປັນອັນຫຼາຍ ເພາະຄວາມທຸກໂທມະນັດໃນການສູນເສຍພະສາຣີຣິກະທາດ;”

ปริเทวิตฺวา จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส เอวมาหํสุ- ภนฺเต กสฺสจิ ปีฬํ อกตฺวา อมฺหากํ ปุญฺญานุภาเวน ลภิตฺวา จีรปริหฏ ธาตุโย กสฺมา อนวเสสํ กตฺวา อหราเปถ อมฺหากํ สคฺคโมกฺขนฺตรายํ กโรถาติ.

ຄັ້ງຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວແກ່ພະພິກຂຸສົງວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງຕົນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບີດບຽນໃຜ ແລະໄດ້ບູຊາຮັກສາໄວ້ເປັນເວລາດົນນານ ເປັນຫຍັງພວກທ່ານຈຶ່ງນຳໄປຈົນໝົດສິ້ນບໍ່ໃຫ້ເຫຼືອເລີຍ? ພວກທ່ານກຳລັງກະທຳອັນຕະລາຍແກ່ສະຫວັນ ແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ'.

’เตสํ สงฺโฆ’นุกมฺปาย-โถกํ ธาตุมทาปยิ,เต เตน ตุฏฺฐา คนฺตฺวาน-ปูชาภณฺฑานิ อาหรุํ;

“ພະສົງມີຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ພວກເຂົາ ຈຶ່ງໄດ້ມອບພະສາຣີຣິກະທາດໃຫ້ໜ້ອຍໜຶ່ງ. ພວກເຂົາມີຄວາມຍິນດີດ້ວຍພະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກັບໄປນຳເອົາເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາມາ;”

ตโต สกฺโก เทวานมิณฺโท วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา สามเณรสฺส อุฏฺฐิตฏฺฐาเน สตฺตรตนมยํ มณฺฑปํ มาเปหีติ อาห. โส ตสฺมิเยว ขเณ มณฺฑปํ มาเปสิ อถ สกฺโก ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวปริสาย ปริวุโต สุวณฺณจงฺโคฏเกน สทฺธึ รตน ปลฺลงฺกมาทาย อาคนฺตฺวา ตสฺมึ มณฺฑเป ปติฏฺฐาเปตฺวา สามเณรสฺส หตฺถโต ธาตุกรณฺฑกํ คเหตฺวา ตสฺมึ ปลฺลงฺเก ปติฏฺฐาเปสิ. ตทา-

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຊົງຮຽກທ້າວວິດສະນຸກຳມາ ແລ້ວຕຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງເນລະມິດມົນທົບອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະ 7 ປະການ ໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ສາມະເນນຜຸດຂຶ້ນມາ'. ທ້າວວິດສະນຸກຳກໍໄດ້ເນລະມິດມົນທົບຂຶ້ນໃນຂະນະນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວສັກກະແວດລ້ອມດ້ວຍບໍລິວານເທວະດາໃນເທວະໂລກທັງສອງຊັ້ນ ຊົງຖືເອົາຕັ່ງບັນລັງແກ້ວພ້ອມດ້ວຍຜອບຄຳ ສະເດັດມາປະດິດສະຖານໄວ້ໃນມົນທົບນັ້ນ ແລ້ວຊົງຮັບເອົາອົບພະສາຣີຣິກະທາດຈາກມືຂອງສາມະເນນ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງບັນລັງນັ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ —

’พฺรหฺมา ฉตฺตมธาเรสิ-สนฺตุสิโต วาลวิชนึ,มณิตาลวณฺฏํ สุยาโม-สกฺโก สงฺขนฺตุ โสทกํ;

“ທ້າວມະຫາພົມຊົງກັ້ນສະເຫວດຕະສັດ, ທ້າວສັນດຸສິດຊົງວີພັດວານ, ທ້າວສຸຍາມະຊົງຖືພັດໃບຕານປະດັບແກ້ວມະນີ, ທ້າວສັກກະຊົງເປົ່າສັງອັນເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳ;”

จตฺตาโร ตุ มหาราช-อฏฺฐํสุ ขคฺคปาณิโน,สมุคฺคหตฺถา ทฺวตฺตึสา-เทวปุตฺตา มหิทฺธิกา;

“ທ້າວມະຫາຣາດທັງສີ່ຊົງຖືພະຂັນຢືນຢູ່, ເທວະບຸດຜູ້ມີລິດເດດຫຼາຍ 32 ຕົນ ຖືຜອບຢືນຢູ່;”

ปาริจฺฉตฺตก ปุปฺเผหิ ปูชยนฺตา ตหึ ฐิตา,กุมาริโยปิ ทฺวตฺตึสา-ทณฺฑิทีปธรา ฐิตา;

“ຢືນບູຊາຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍດອກໄມ້ປາຣິຊາດ, ເທບທິດາ 32 ນາງ ກໍຢືນຖືປະທີບດອກໄມ້;”

ปลาเปตฺวา ทุฏฺฐยกฺเข-ยกฺขเสนาปติ ปนอฏฺฐวีสติ อฏฺฐํสุ-อารกฺขํ กุรุมานกา;

“ສ່ວນເສນາບໍດີຍັກ 28 ຕົນ ໄດ້ຂັບໄລ່ພວກຍັກຮ້າຍທັງຫຼາຍອອກໄປ ແລ້ວຢືນຮັກສາຄວາມປອດໄພຢູ່;”

วีณํ วาทยมาโนว-อฏฺฐา ปญฺจสิโข ตหึ,รงฺคภูมึ มาปยิตฺวา-ติมฺพรู ตุริยโฆสวา;

“ທ້າວປັນຈະສິຂະກໍຢືນດີດພິນຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ທ້າວຕິມພະຣຸ ກໍເນລະມິດເວທີສະແດງ ແລ້ວບັນເລງດົນຕີ;”

อเนกา เทวปุตฺตา จ-สาธุคีตปฺปโยชกา,มหากาโล นาคราชา-ถูยมาโน อเนกธา;

“ເທວະບຸດເປັນອັນຫຼາຍຕ່າງກໍຂັບຮ້ອງເພງສັນລະເສີນ, ພະຍານາກມະຫາກາລະ ກໍໄດ້ກ່າວສັນລະເສີນດ້ວຍປະການຕ່າງໆ;”

ทิพฺพตุริยานิ วชฺชนฺติ-ทิพฺพสงฺคิติ วตฺตติ,ทิพฺพคณฺธา จ วสฺสานิ-วสฺสาเปนฺติ จ เทวตา;

“ດົນຕີທິບກໍບັນເລງຂຶ້ນ, ການຂັບຮ້ອງທິບກໍດຳເນີນໄປ, ແລະເຫຼົ່າເທວະດາກໍບັນດານໃຫ້ຝົນຂອງຫອມທິບຕົກລົງມາ;”

ตทา อิณฺทคุตฺตตฺเถโร มารสฺส ปฏิพาหนตฺถาย จกฺกวาฬปริยนฺตํ กตฺวา อากาเส โลหฉตฺตํ มาเปสิ. ปญฺจนิกายิก เถรา ธาตุโย ปริวาเรตฺวา ปญฺจสุ ฐาเนสุ นิสีทิตฺวา คณสชฺฌายมกํสุ. ตสฺมึ กาเล ราชา ตํ ฐนํ อาคนฺตฺวา สิสโต สุวณฺณ จงฺโคฏกํ โอตาเรตฺวา ธาตุ จงฺโคฏกํ อตฺตโน จงฺโคฏเก ฐเปตฺวา ปลฺลงฺเก ปติฏฺฐาเปตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา สิรสิ อญฺชลึ ปคฺคยฺห อกฺขีนิ อุมฺมีเลตฺวา โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ ธาตุมตฺถเก เสตจฺฉตฺตํ ทิสฺสติ ฉตฺตคาหก พฺรหฺมา น ทิสฺสติ. ตถา ตาลวณฺฏ วิชนิ อาทโย ทิสฺสนฺติ คาหกา น ทิสฺสนฺติ ทิพฺพตุริยโฆส สงฺคิติโย สุยฺยนฺติ คณฺธพฺพ เทวตา น ทิสฺสนฺติ. ราชา เอตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา อิณฺทคุตฺตตฺเถรํ เอวมาห-เทวตา ทิพฺพฉตฺเตน ปูเชสุํ อหํ มานุส กจฺฉตฺเตน ปูเชมิ ภนฺเนติ. เถโร ยุตฺตํ มหาราชาติ อาห. ราชา อตฺตโน สุวณฺณปิณฺฑิเก เสตจฺฉตฺเตน ปูเชตฺวา สุวณฺณภึการํ คเหตฺวา อภิเสโกทกํ ทตฺวา ตํ ทิวสํ สกลตมฺพปณฺณิ ทีเป รชฺชํ อทาสิ.

ໃນເວລານັ້ນ ພະອິນທະຄຸດຕະເຖລະ ເພື່ອປ້ອງກັນພະຍາມານ ຈຶ່ງໄດ້ເນລະມິດສະເຫວດຕະສັດເຫຼັກກັ້ນທົ່ວທ້ອງຟ້າຈົນສຸດຂອບຈັກກະວານ. ພະເຖລະຜູ້ຊົງນິກາຍທັງຫ້າໄດ້ນັ່ງລ້ອມພະສາຣີຣິກະທາດໃນສະຖານທີ່ 5 ແຫ່ງ ແລ້ວຮ່ວມກັນສູດສາທະຍາຍທຳ. ໃນເວລານັ້ນ ພະລາຊາໄດ້ສະເດັດມາຍັງສະຖານທີ່ນັ້ນ ຊົງປົດອົບຄຳອອກຈາກພະສຽນ ແລ້ວນຳອົບພະສາຣີຣິກະທາດມາປະດິດສະຖານໄວ້ໃນອົບຂອງພະອົງ ແລ້ວຕັ້ງໄວ້ເທິງບັນລັງ ຊົງບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ຊົງກາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈະຄະປະດິດ ຊົງປະນົມມືໄວ້ເໜືອພະສຽນ ແລ້ວເປີດພະເນດຢືນທອດພະເນດຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ສະເຫວດຕະສັດປາກົດຢູ່ເໜືອພະສາຣີຣິກະທາດ ແຕ່ບໍ່ປາກົດພົມຜູ້ຖືສະເຫວດຕະສັດ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ພັດໃບຕານ ແລະວີເປັນຕົ້ນປາກົດຢູ່ ແຕ່ບໍ່ປາກົດຜູ້ຖື, ສຽງດົນຕີທິບ ແລະການຂັບຮ້ອງດັງຂຶ້ນ ແຕ່ບໍ່ປາກົດເຫຼົ່າເທວະດາຄັນທັບ. ພະລາຊາຊົງເຫັນສິ່ງອັດສະຈັນນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວແກ່ພະອິນທະຄຸດຕະເຖລະວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເຫຼົ່າເທວະດາໄດ້ບູຊາດ້ວຍສະເຫວດຕະສັດທິບ ສ່ວນຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາດ້ວຍສະເຫວດຕະສັດຂອງມະນຸດ'. ພະເຖລະກ່າວວ່າ 'ສົມຄວນແລ້ວ ມະຫາຣາດ'. ພະລາຊາຊົງບູຊາດ້ວຍສະເຫວດຕະສັດເໜືອອົບຄຳຂອງພະອົງ ແລ້ວຊົງຖືຄົນໂທຄຳຫຼັ່ງນ້ຳອະພິເສກ ຖວາຍລາຊະສົມບັດໃນເກາະຕຳພະປັນນິທັງໝົດໃນວັນນັ້ນ.

ตโต สพฺพตุริยานิ ปคฺคณฺหึสุ, คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺว มหนฺตํ สกฺการมกํสุ ปุน ราชา เถรํ ปุจฺฉิ - อมฺหากํ สตฺถา ทิพฺพมานุสกานิ ทฺเว ฉตฺตานิ ธาเรสิ ภนฺเต. น ทฺเว ฉตฺตานิ ตีณิ ฉตฺตานิ มหาราชาติ. อญฺญํ ฉตฺตํ นปสฺสามิ ภนฺเนติ. สีลปติฏฺฐํ สมาธิทณฺฑกํ อิณฺทฺริยสลากํ พลมาลํ มคฺคผลปตฺต สญฺฉนฺนํ วิมุตฺติวรเสตจฺฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา ญาณาภิเสกมฺปตฺโต ธมฺมรตน จกฺกํ ปวตฺเตตฺวา ทสสหสฺส จกฺกวาเฬสุ พุทฺธรชฺชํ หตฺถคตํ กตฺวา รชฺชํ กาเรสีติ ราชา ตีณิจฺฉตฺต ธารกสฺส สตฺถุโน ติกฺขตฺตุํ รชฺชํ ทมฺมีติ ติกฺขตฺตุํ ธาตุโย รชฺเชน ปูเชสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເຄື່ອງດົນຕີທັງປວງກໍບັນເລງຂຶ້ນ, ພວກເຂົາໄດ້ບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລະກະທຳການສັກກາລະບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ພະລາຊາຊົງຖາມພະເຖລະອີກວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະສາດສະດາຂອງພວກ ເຮົາຊົງກັ້ນສະເຫວດຕະສັດສອງຊັ້ນ ຄື ທິບ ແລະມະນຸດ ແມ່ນບໍ?'. ພະເຖລະຕອບວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນສອງຊັ້ນ ມະຫາຣາດ ແຕ່ແມ່ນສາມຊັ້ນ'. ພະລາຊາກ່າວວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນສະເຫວດຕະສັດອີກຊັ້ນໜຶ່ງເລີຍ'. ພະເຖລະກ່າວວ່າ 'ພະອົງຊົງຍົກສະເຫວດຕະສັດອັນປະເສີດ ຄື ວິມຸດຕິ ອັນມີສີລະເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສະມາທິເປັນດອກ ມີອິນຊີເປັນກ້ານ ມີພະລັງເປັນລະບຽບ ແລະມຸງດ້ວຍໃບ ຄື ມັກແລະຜົນ, ຊົງບັນລຸຍານາພິເສກ ແລ້ວຊົງໝູນພະທຳມະຈັກອັນເປັນລັດຕະນະ ຊົງຄອບຄອງພຸດທະລາຊະອານາຈັກໃນໝື່ນໂລກທາດ'. ພະລາຊາຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈະຖວາຍລາຊະສົມບັດສາມຄັ້ງ ແກ່ພະສາດສະດາຜູ້ຊົງກັ້ນສະເຫວດຕະສັດສາມຊັ້ນ' ຈຶ່ງໄດ້ບູຊາພະສາຣີຣິກະທາດດ້ວຍລາຊະສົມບັດເຖິງສາມຄັ້ງ.

ตโต ราชา เทวมนุสฺเสสุ ทิพฺพคณฺธมาลาทีหิ ปูเชนฺเตสุ อเนเกสุ ตุริยโฆส สงฺคิเตสุ วตฺตมาเนสุ ธาตุกรณฺฑกํ สีเสนาทาย รตนมณฺฑปโต นิกฺขมิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆ ปริวุโต มหาเจติยํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ปาจีนทฺวาเรนารุยฺห ธาตุคพฺภํ โอตริ. ตโต มหาเจติยํ ปริวาเรตฺวา ฉนฺนวุติ โกฏิปฺปมาณ อรหนฺโต อฏฺฐํสุ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເມື່ອເທວະດາ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍກຳລັງບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ທິບເປັນຕົ້ນ ແລະໃນຂະນະທີ່ສຽງດົນຕີ ແລະການຂັບຮ້ອງເປັນອັນຫຼາຍກຳລັງດຳເນີນຢູ່, ພະລາຊາຊົງທູນອົບພະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ເໜືອພະສຽນ ສະເດັດອອກຈາກມົນທົບແກ້ວ ແວດລ້ອມດ້ວຍພະພິກຂຸສົງ ຊົງກະທຳປະທັກສິນຮອບມະຫາເຈດີ ແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນທາງປະຕູທິດຕາເວັນອອກ ລົງສູ່ຫ້ອງບັນຈຸພະສາຣີຣິກະທາດ. ໃນເວລານັ້ນ ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍມີປະມານ 96 ໂກດ ໄດ້ຢືນລ້ອມມະຫາເຈດີໄວ້.

ราชา สีสโต ธาตุกรณฺฑกํ โอตาเรตฺวา มหารเห สยนปิฏฺเฐ ฐเปสฺสามีติ จินฺเตสิ ตสฺมึ ขเณ ธาตุกรณฺฑโก รญฺโญ สีสโต สตฺต ตาลปฺปมาเณ ฐาเน คนฺตฺวา สยเมว วิจริ ธาตุโย อากาสมุคฺคนฺตฺวา ทฺวตฺตึส มหา ปุริสลกฺขณ อสิติ อนุพฺยญฺชนา พฺยามปฺปภา ปติมณฺฑิตํ เกตุมาโลป โสภิตํ นิล-ปีต-โลหิตาทิ เภท วิจิตฺร รํสิชาลา สมุชฺชลํ พุทฺธเวสํ คเหตฺวา คณฺฑมฺพมูเล ยมก ปาฏิหาริยํ สทิส ยมก ปาฏิหาริยํ อกํสุ. ตํ ธาตุปาฏิหาริยํ ทิสฺวา ปสีทิตฺวา อรหตฺตมฺปตฺตา เทวมนุสฺสา ทฺวาทสโกฏิโย อเหสุํ. เสสผลตฺตยํ ปตฺตา คณนปถมตีตา อเหสุํ. เอวํ ธาตุโย อเนกธา ปาฏิหาริยํ ทสฺเสตฺวา พุทฺธเวสํ วิสฺสชฺเชตฺวา กรณฺฑกํ ปวิสิตฺวา เตน สทฺธึ โอตริตฺวา รญฺโญ สีเส ปติฏฺฐหึสุ.

ພະລາຊາຊົງປົດອົບພະສາຣີຣິກະທາດລົງຈາກພະສຽນ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈະປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງແທ່ນບັນທົມອັນມີຄ່າຫຼາຍ'. ໃນຂະນະນັ້ນ ອົບພະສາຣີຣິກະທາດໄດ້ລອຍຂຶ້ນຈາກພະສຽນຂອງພະລາຊາ ໄປສູ່ເວຫາສູງປະມານ 7 ຊົ່ວຕົ້ນຕານ ແລ້ວສະແດງປາຕິຫານດ້ວຍຕົນເອງ. ພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍໄດ້ລອຍຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ປະກົດເປັນພະພຸດທະຮູບອັນປະດັບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ, ອະນຸພະຍັນຊະນະ 80 ປະການ, ແວດລ້ອມດ້ວຍລັດສະໝີວາໜຶ່ງ, ງົດງາມດ້ວຍເກດຕຸມາລາ, ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍລັງສີສະຫວ່າງສະໄຫວມີສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ ເປັນຕົ້ນ ຕ່າງໆນາໆ, ຊົງສະແດງຍົມມະກະປາຕິຫານ ຄ້າຍຄືກັບຍົມມະກະປາຕິຫານທີ່ໂຄນຕົ້ນມ່ວງຄັນທາມະ. ເມື່ອໄດ້ເຫັນພະທາດປາຕິຫານນັ້ນ ເຫຼົ່າເທວະດາ ແລະມະນຸດທີ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສແລ້ວໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນມີເຖິງ 12 ໂກດ. ສ່ວນຜູ້ທີ່ບັນລຸອະລິຍະຜົນສາມຂັ້ນເບື້ອງຕົ້ນນັ້ນ ມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈົນນັບບໍ່ຖ້ວນ. ເມື່ອພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍໄດ້ສະແດງປາຕິຫານຕ່າງໆ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍລະລາຍພະພຸດທະຮູບນັ້ນ ກັບຄືນເຂົ້າສູ່ອົບ ແລ້ວລອຍລົງມາປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງພະສຽນຂອງພະລາຊາຕາມເດີມ.

ราชา อมเตน วิย อภิสิตฺโต สผลํ มนุสฺสตฺต ปฏิลาภํ มญฺญมาโน อุโภหิ หตฺเถหิ ธาตุกรณฺฑกํ คเหตฺวา นาฏก ปริวุโต อลงฺกต สยน สมีปํ คนฺตฺวา ธาตุจงฺโคฏกํ รตนปลฺลงฺเก ฐเปตฺวา คณฺธวาสิโตทเกน หตฺเถ โธวิตฺวา วตุชาติย คณฺเธน อุพฺพฏฺเฏตฺวา รตนกรณฺฑกํ วิจริตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา เอวํ จินฺเตสิ.

ພະລາຊາຊົງຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າໄດ້ຮັບການຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳອຳມະລິດ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ການໄດ້ອັດຕະພາບເປັນມະນຸດຂອງເຮົາ ມີຜົນສຳເລັດແລ້ວ' ຈຶ່ງຊົງປະນົມມືທັງສອງຮັບເອົາອົບພະສາຣີຣິກະທາດ ແວດລ້ອມດ້ວຍເຫຼົ່ານາງສະໜົມນັກຟ້ອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປໃກ້ແທ່ນບັນທົມອັນປະດັບປະດາແລ້ວ ຊົງວາງອົບພະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ເທິງບັນລັງແກ້ວ ຊົງລ້າງພະຫັດດ້ວຍນ້ຳອົບຂອງຫອມ ຊົງທาດ້ວຍເຄື່ອງຫອມອັນເຮັດດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລ້ວຊົງເປີດອົບແກ້ວ ອັນເຊີນພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍຂຶ້ນມາ ແລ້ວຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘อนากุลา เกหิจิปิ ยทิ เหสฺสสฺติ ธาตุโย,ชนสฺส สรณํ หุตฺวา ยทิ ฐสฺสนฺติ ธาตุโย;

“ຫາກວ່າພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຈະບໍ່ຖືກຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງລົບກວນ, ແລະຫາກວ່າພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍຈະປະດິດສະຖານຢູ່ ເພື່ອເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງປະຊາຊົນ;”

สตฺถุนิปนฺนา กาเรน ปรินิพฺพาน มญฺจเก,นิปชฺชนฺตุ สุปญฺญตฺเต-สยนมฺหิ มหารเห’’ติ;

“ກໍຂໍໃຫ້ພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍ ຈົ່ງປະດິດສະຖານເທິງແທ່ນບັນທົມອັນມີຄ່າຫຼາຍ ທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້ເປັນຢ່າງດີນີ້ ດ້ວຍພະອາການຄ້າຍຄືກັບພະສາດສະດາເມື່ອຄັ້ງສະເດັດບັນທົມເທິງແທ່ນປໍຣິນິບພານເຖີດ;”

เอวํ จินฺเตตฺวา ปน วรสยนปิฏฺเฐ ธาตุโย ฐเปสิ ตสฺมึ ขเณ ธาตุโย รญฺญา จินฺติต นิยาเมเนว มหารเห สยเน พุทฺธเวเสน สยึสุ.

ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງວາງພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍໄວ້ເທິງແທ່ນບັນທົມອັນປະເສີດ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍກໍໄດ້ປະດິດສະຖານເທິງແທ່ນບັນທົມອັນມີຄ່າຫຼາຍ ດ້ວຍພະອາການແຫ່ງພະພຸດທະຮູບ ຕາມທີ່ພະລາຊາຊົງດຳຣິໄວ້ທຸກປະການ.

‘‘อาสาฬหิ สุกฺกปกฺขสฺส ปนฺนรส อุโปสเถ,อุตฺตราสาฬฺห นกฺขตฺเต เอวํ ธาตุ ปติฏฺฐิตา;

“ພະສາຣີຣິກະທາດໄດ້ຖືກປະດິດສະຖານໄວ້ຢ່າງນີ້ ໃນວັນອຸໂປສົດ 15 ຄ່ຳ ເດືອນອາສາລະຫະ ພາຍໃຕ້ລຶກອຸດຕະຣາສາລະຫະ;”

สห ธาตุ ปติฏฺฐานา อกมฺปิตฺถ มหามหี, ปาฏิหีรานิ เนกานิ ปวตฺตึสุ อเนกธา.’’

“ພ້ອມກັບການປະດິດສະຖານພະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ກໍຫວັ່ນໄຫວ, ແລະປາຕິຫານອັນຫຼາກຫຼາຍກໍໄດ້ປາກົດຂຶ້ນເປັນອັນຫຼາຍ;”

ตทหิ อุทกปริยนฺตํ กตฺวา อยํ มหาปถวี สงฺกมฺปิ สมฺปกมฺปิ สมฺปเวธิ, มหาสมุทฺโท สงฺขูภิ, อากาเส วิชฺชุลฺลตา นิจฺฉรึสุ. ขณิกวสฺสํ วสฺสิ, ฉ เทวโลกา เอกโกลาหล มโหสิ ราชา เอตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา ปสนฺโน อตฺตโน กญฺจน มาลิก เสตจฺฉตฺเตน ธาตุโย ปูเชตฺวา ตมฺพปณฺณิทิเป รชฺชํ สตฺตาหํ ทตฺวา ตึส สตสหสฺสคฺฆนกํ อลงฺการ ภณฺฑํ โอมุญฺจิตฺวา ปูเชสิ. ตถา สพฺพาปิ นาฏกิตฺถิโย อมจฺจา เสส มหาชโน เทวา จ สพฺพาภรณานิ ปูเชสุํ ตสฺมา-

ໃນວັນນັ້ນ ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ນີ້ຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະទេືອນ ສະທ້ານໄປຈົນສຸດຂອບນ້ຳ, ມະຫາສະໝຸດກໍປັ່ນປ່ວນ, ສາຍຟ້າແລບປາກົດຂຶ້ນໃນທ້ອງຟ້າ. ຝົນຕົກລົງມາຊົ່ວຂະນະ, ເກີດສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວເປັນອັນດຽວກັນໃນເທວະໂລກທັງ 6 ຊັ້ນ. ພະລາຊາຊົງເຫັນສິ່ງອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຊົງບູຊາພະສາຣີຣິກະທາດด้วยສະເຫວດຕະສັດປະດັບດອກໄມ້ຄຳຂອງພະອົງ ແລ້ວຊົງຖວາຍລາຊະສົມບັດໃນເກາະຕຳພະປັນນິເປັນເວລາ 7 ວັນ, ຊົງປົດເຄື່ອງປະດັບອັນມີຄ່າເຖິງສາມແສນອອກບູຊາ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ເຫຼົ່ານາງສະໜົມນັກຟ້ອນທັງປວງ, ເຫຼົ່າອຳມາດ, ປະຊາຊົນທີ່ເຫຼືອ ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍ ກໍໄດ້ຖວາຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງບູຊາ ເພາະເຫດນັ້ນ —

ติฏฺฐนฺตํ สุคตํ ติโลกมหิตํ โย ปูชเย สาทรํ,โย วา สาสป พีชมตฺตมฺปิ ตํ ธาตุํ นโร ปูชเย;

“ບຸກຄົນໃດພຶງບູຊາພະສຸຄົດຜູ້ຊົງພະຊົນຢູ່ ອັນເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງໂລກທັງສາມ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບກໍດີ, ຫຼື ບຸກຄົນໃດພຶງບູຊາພະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະອົງ ເຖິງແມ່ນວ່າມີປະມານເທົ່າເມັດຜັກກາດກໍດີ;”

เตสํ ปุญฺญผลํ สมานมีติ ตํ จิตฺตปฺปสาเท สเม,ญตฺวา ตํ ปรินิพฺพุเตปิ สุคเต ธาตุํ พุโธ ปูชเย’ติ;

“ຜົນບຸນຂອງພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມສະເໝີກັນ ເມື່ອຈິດເຫຼື້ອມໃສສະເໝີກັນ. ບັນດິດເມື່ອຮູ້ເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ເຖິງແມ່ນວ່າພະສຸຄົດຈະສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານໄປແລ້ວ ກໍຄວນບູຊາພະສາຣີຣິກະທາດເຖີດ;”

ตโต ราชา จีวรวตฺถานิ เจว คุฬ-สปฺปิ อาทิ เภสชฺชานิ จ สงฺฆสฺส ทตฺวา สพฺพรตฺตึ คณสชฺฌายํ กาเรสิ ปุน ทิวเส นคเร เภรึ จราเปสิ มหาชโน อิมํ สตฺตาหํ คณฺธมาลาทีนิ อาทิย คนฺตฺวา ธาตุโย วนฺทตูติ อิณฺทคุตฺตตฺเถโรปิ สกล ตมฺพปณฺณิ ทีเป มนุสฺสา ธาตุโย วนฺทิตุกามา, ตํ ขณํเยว อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ยถาฏฺฐานํ คจฺฉนฺตูติ อธิฏฺฐาสิ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະລາຊາຊົງຖວາຍຜ້າຈີວອນ ແລະຢາຮັກສາໂລກມີນ້ຳອ້ອຍ ແລະເນີຍໃສເປັນຕົ້ນ ແກ່ພະສົງ ແລ້ວໂຜດໃຫ້ມີການຮ່ວມກັນສູດສາທະຍາຍທຳຕະຫຼອດທັງຄືນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ຊົງໂຜດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນພະນຄອນວ່າ 'ຂໍໃຫ້ປະຊາຊົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຖືເອົາຂອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ໄປກາບໄຫວ້ພະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍຕະຫຼອດ 7 ວັນນີ້ເຖີດ'. ພະອິນທະຄຸດຕະເຖລະກໍໄດ້ອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ມະນຸດທັງຫຼາຍໃນເກາະຕຳພະປັນນິທັງໝົດ ຜູ້ປາດຖະໜາຈະກາບໄຫວ້ພະສາຣີຣິກະທາດ จົ່ງເດີນທາງມາຮອດໃນຂະນະນັ້ນເອງ ແລ້ວກາບໄຫວ້ແລ້ວກັບຄືນສູ່ສະຖານທີ່ຂອງຕົນເຖີດ'.

เต ตเถว ธาตุโย วนฺทิตฺวา คมึสุ ราชา สตฺตาหํ สงฺฆสฺส มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ธาตุคพฺเภ มยา กตฺตพฺพกิจฺจํ นิฏฺฐาปิตํ, ธาตุคพฺภํ ปิทหถ ภนฺเตติ สงฺฆสฺส อาโรเจสิ. สงฺโฆ อุตฺตรสุมน สามเณเร อามนฺเตตฺวา ตุมฺเหหิ ปุพฺเพ อาหฏ เมทวณฺณ ปาสาเณน ธาตุ คพฺภํ ปิทหถาติ อาห. เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ธาตุคพฺภํ ปิทหึสุ.

ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄຫວ້ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍຢ່າງນັ້ນແລ້ວກໍຫຼີກໄປ. ພຣະຣາຊາຊົງຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະສົງຕະຫຼອດເຈັດວັນ, ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນໄປແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນພຣະສົງວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ກິດຈະກຳທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດໃນຫ້ອງພຣະທາດ ສຳເລັດແລ້ວ ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງປິດຫ້ອງພຣະທາດເຖີ້ນ'. ພຣະສົງຈຶ່ງຮຽກສາມະເນຣອຸຕຕະຣະ ແລະ ສາມະເນຣສຸມະນະມາແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງປິດຫ້ອງພຣະທາດດ້ວຍແຜ່ນຫີນສີມັນສະໝອງ ທີ່ພວກເຈົ້ານຳມາແລ້ວໃນກ່ອນນັ້ນເຖີ້ນ'. ສາມະເນຣທັງສອງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວ ກໍປິດຫ້ອງພຣະທາດ.

ตโต ขีณาสวา ธาตุคพฺเภ คณฺธา มา สุสนฺตุ มาลา มา มิลายนฺตุ. ทีปา มา นิพฺพายนฺตุ รตนานิ มา วิวณฺณานิ โหนฺตุ ปูชนียภณฺฑานิ มา นสฺสนฺตุ. เมทวณฺณ ปาสาณา สนฺธียนฺตุ, ปจฺจตฺถิกานํ โอกาโส มา โหตูติ อธิฏฺฐหึสุ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍໄດ້ອະທິຖານວ່າ 'ຂໍເຄື່ອງຫອມທັງຫຼາຍໃນຫ້ອງພຣະທາດຢ່າໄດ້ແຫ້ງແລ້ງ ຂໍດອກໄມ້ທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຫ່ຽວແຫ້ງ, ຂໍປະທີບທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ດັບ ຂໍຣັດຕະນະທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ໝອງສີ ຂໍເຄື່ອງສັກກາຣະບູຊາທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ເສື່ອມສະຫຼາຍ, ຂໍແຜ່ນຫີນສີມັນສະໝອງຈົ່ງເຊື່ອມປະສານກັນເປັນເນື້ອດຽວ ຂໍຢ່າໃຫ້ມີຊ່ອງຫວ່າງແກ່ພວກສັດຕູເລີຍ'.

เอวํ ราชา ธาตุ นิธาเปตฺวา ปุน นคเร เภรึ จราเปสิ มหา เจติเย ธาตุํ นิธาเปตฺวา ธาตุํ อาหริตฺวา นิธานํ กโรนฺตูติ. มหาชโน อตฺตโน อตฺตโน พลานุรูเปน สุวณฺณ รชตาทิ กรณฺเฑ การาเปตฺวา ตตฺถ ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา ธาตุนิธานสฺสุปริ เมทวณฺณ ปาสาณ ปิฏฺฐิยํ นิทหึสุ. สพฺเพหิ สนฺนิหิต ธาตุโย สหสฺสมตฺตา อเหสุนฺติ.

ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປໃນພຣະນະຄອນອີກວ່າ 'ເມື່ອມີການບັນຈຸພຣະທາດໃນມະຫາເຈດີ ຂໍປະຊາຊົນຈົ່ງນຳພຣະທາດມາຮ່ວມບັນຈຸເຖີ້ນ'. ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍຕ່າງກໍໃຫ້ເຮັດຜອບຄຳ ຜອບເງິນ ເປັນຕົ້ນ ຕາມກຳລັງຂອງຕົນໆ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະທາດປະດິດສະຖານໄວ້ໃນຜອບນັ້ນ ແລ້ວນຳໄປບັນຈຸໄວ້ເທິງຫຼັງແຜ່ນຫີນສີມັນສະໝອງ ເໜືອຫ້ອງບັນຈຸພຣະທາດ. ພຣະທາດທັງຫຼາຍທີ່ທຸກຄົນນຳມາຮ່ວມບັນຈຸໄວ້ນັ້ນ ມີປະມານໜຶ່ງພັນອົງ.

อิติ สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส ธาตุนิธาน กถา นิฏฺฐิตา.

ເລື່ອງລາວການບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ໃນຄຳພີຖູປະວົງ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

๒๔. ตโต ราชา ตํ สพฺพํ ปิทเหตฺวา เจติยํ กโรนฺโต อุทเรน สทฺธึ จตุรสฺส โกฏฺฐกํ นิฏฺฐาเปสิ อถ ฉตฺตกมฺเม สุธากมฺเม จ อนิฏฺฐิเตเยว มารณนฺติก โรเคน คิลาโน หุตฺวา ทีฆวาปิโต กนิฏฺฐภาตรํ ปกฺโกสาเปตฺวา เจติเย อนิฏฺฐิตํ ฉตฺตกมฺมํ สุธากมฺมญฺจ สีฆํ นิฏฺฐาเปตฺวา มํ โตเสหิ ตาตาติ อาห. โส รญฺโญ ทุพฺพลภาวํ ญตฺวา อนฺตเร อนิฏฺฐิตกมฺมํ กาตุํ น สกฺกาติ สุทฺธวตฺเถหิ กญฺจุกํ กาเรตฺวา เจติเย ปฏิมุญฺจาเปตฺวา จิตฺตกาเรหิ กญฺจุก มตฺถเก เวทิกา จ ปุณฺณฆฏ ปญฺจงฺคุลิ ปนฺติโย จ การาเปสิ.

໒໔. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງປິດສິ່ງທັງປວງນັ້ນແລ້ວ ເມື່ອชົງສ້າງພຣະເຈດີ ກໍໄດ້ສ້າງສ່ວນອົງລະຄັງພ້ອມທັງບັນລັງສີ່ຫຼ່ຽມຈົນສຳເລັດ. ຄັນເມື່ອການເຮັດສັດຕະປັດ ແລະ ງານປູນສີຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດເທື່ອ ພຣະອົງກໍຊົງປະຊວນດ້ວຍໂຣກທີ່ຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຮຽກພຣະອະນຸຊາຈາກເມືອງທີຄະວາປີມາ ແລ້ວຕຣັດວ່າ 'ແນ່ພໍ່! ເຈົ້າຈົ່ງຮີບເຮັດງານສັດຕະປັດ ແລະ ງານປູນສີທີ່ຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດໃນພຣະເຈດີໃຫ້ສຳເລັດໂດຍໄວ ເພື່ອໃຫ້ເຮົາເບີກບານໃຈເຖີ້ນ'. ພຣະອະນຸຊານັ້ນຊົງຊາບຄວາມອ່ອນເພຍຂອງພຣະຣາຊາ ແລະ ຊົງດຳຣິວ່າ ບໍ່ອາດຈະເຮັດວຽກງານທີ່ຍັງຄ້າງຄາໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ໃນລະຫວ່າງນີ້ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເຮັດຜ້າຄຸມດ້ວຍຜ້າຂາວບໍລິສຸດ ແລ້ວໃຫ້ຄຸມພຣະເຈດີໄວ້ ແລະ ໃຫ້ພວກຊ່າງແຕ້ມແຕ້ມຮູບຮົ້ວ, ໝໍ້ນ້ຳເຕັມ ແລະ ຮູບຮອຍມືຫ້າຮິ້ວ ໄວ້ເທິງຜ້າຄຸມນັ້ນ.

นฬกาเรหิ เวฬุมย ฉตฺตํ กาเรตฺวา ขรปตฺตมเย จณฺทสูริยมณฺฑเล มุทฺธนิ เวทิกา กาเรตฺวา ลาขากุกุฏฺฐเกหิ ตํ วิจิตฺตํ กตฺวา ถูปกมฺมํ นิฏฺฐิตนฺติ รญฺโญ อโรเจสิ ราชา เตน หิ มํ มหาเจติยํ ทสฺเสหีติ วตฺวา สิวิกาย นิปชฺชิตฺวา เจติยา ปทกฺขิณํ กตฺวา ทกฺขิณทฺวาเร ภูมิสยนํ ปญฺญาเปตฺวา ตตฺถ นิปนฺโน ทกฺขิเณน ปสฺเสน สยิตฺวา มหาถูปํ วามปสฺเสน สยิตฺวา โลหปาสาทํ โอโลเกนฺโต ปสนฺน จิตฺโต อโหสิ. ตทา รญฺโญ สาสนสฺส พหูปการภาวํ สลฺลกฺเขตฺวา คิลาน ปุจฺฉนตฺถาย ตโต ตโต อาคตา ภิกฺขุ ฉนฺนวุติ โกฏิโย ราชานํ ปริวาเรตฺวา อฏฺฐํสุ. ตโต สงฺโฆ วคฺค วคฺคา หุตฺวา คณสชฺฌายํ อกาสิ.

ພຣະອະນຸຊາໂປດໃຫ້ພວກຊ່າງສານເຮັດສັດຕະປັດດ້ວຍໄມ້ໄຜ່ ແລະ ເຮັດຮູບດວງຈັນດວງອາທິດດ້ວຍໃບຕານແຫ້ງ ແລະ ເຮັດຮົ້ວໄວ້ເທິງຍອດ ແລ້ວຕົກແຕ່ງໃຫ້ວິຈິດງົດງາມດ້ວຍຄັ່ງ ແລະ ສີຕ່າງໆ ແລ້ວກາບທູນພຣະຣາຊາວ່າ 'ງານສ້າງພຣະສະຖູບສຳເລັດແລ້ວ ພຣະເຈົ້າຂ້າ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງສະແດງມະຫາເຈດີແກ່ເຮົາເຖີ້ນ' ແລ້ວຊົງບັນທົມເທິງວໍ ສະເດັດປະທັກສິນພຣະເຈດີ ແລ້ວໂປດໃຫ້ປູລາດທີ່ນອນເທິງພື້ນດິນທີ່ປະຕູທິດໃຕ້ ບັນທົມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໂດຍນອນຕະແຄງຂວາຫຼຽວເບິ່ງມະຫາສະຖູບ ແລະ ນອນຕະແຄງຊ້າຍຫຼຽວເບິ່ງໂລຫະປະສາດ ມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສຍິ່ງນັກ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະພິກຂຸສົງເກົ້າສิບຫົກໂກດ ຜູ້ພິຈາຣະນາເຫັນຄວາມເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍຕໍ່ພຣະສາສະໜາຂອງພຣະຣາຊາ ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງມາຈາກທິດທາງຕ່າງໆ ເພື່ອຢ້ຽມຢາມພຣະອາການປະຊວນ ແລ້ວຢືນແວດລ້ອມພຣະຣາຊາຢູ່. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພຣະສົງໄດ້ແບ່ງກັນເປັນກຸ່ມໆ ແລ້ວຮ່ວມກັນສູດສາທະຍາຍທັມ.

ราชา ตสฺมึ สมาคเม เถรปุตฺตาภยตฺเถรํ อทิสฺวา เอวํ จินฺเตสิ. โส มยิ ทมิเฬหิ สทฺธึ อฏฺฐวีสติ มหายุทฺเธ กยิรมาเส อปจฺโจสกกิตฺวา อิทานิ มรณยุทฺเธ วตฺตมาเณ มยฺหํ ปราชยํ ทิสฺวา มญฺเญ นาคจฺฉตีติ. ตทา เถโร กริณฺท นที สีเส ปชฺชลิต ปพฺพเต วสนฺโต รญฺโญ ปริวิตกฺกํ ญตฺวา ปญฺจสต ขีณาสว ปริวุเสตา อากาเสนาคนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต ปาตุรโหสิ.

ພຣະຣາຊາເມື່ອບໍ່ຊົງເຫັນພຣະເທຣະປຸດຕາພະຍະເຖຣະໃນສະມາຄົມນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອເຮົາເຮັດມະຫາສົງຄາມກັບພວກທະມິນຊາວແປດຄັ້ງ ທ່ານບໍ່ເຄີຍຖອຍຫຼັງເລີຍ ແຕ່ບັດນີ້ ເມື່ອສົງຄາມຄືຄວາມຕາຍກຳລັງດຳເນີນຢູ່ ທ່ານຄົງຈະເຫັນຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງເຮົາ ຈຶ່ງບໍ່ມາເປັນແນ່ແທ້'. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະເຖຣະເຊິ່ງອາໄສຢູ່ທີ່ພູເຂົາປັນຈະລິດ ໃກ້ຕົ້ນນ້ຳກະລິນທະ ຊາບວາລະຈິດຂອງພຣະຣາຊາແລ້ວ ຈຶ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະຂີນາສົບຫ້າຮ້ອຍຮູບ ເຫາະມາທາງອາກາດ ແລ້ວມາປາກົດຕົວຢູ່ຕໍ່ພຣະພັກຂອງພຣະຣາຊາ.

ราชา เถรํ ทิสฺวา อตฺตโน ปุรโต นิสีทาเปตฺวา เอวมาห ภนฺเต ตุมฺเหหิ สทฺธึ ทสมหา โยเธ คเหตฺวา ทมิเฬหิ สทฺธิ ยุชฺฌึ. อิทานิ เอกโกว มจฺจูนา สทฺธึ ยุชฺฌิตุํ อารภึ. มจฺจุ สตฺตุมฺปน ปราเชตุํ น สกฺโกมีติ. ตโต-

ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນພຣະເຖຣະແລ້ວ ຈຶ່ງນິມົນໃຫ້ນັ່ງຕໍ່ໜ້າພຣະອົງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍພາພວກທະຫານເອກທັງສິບຄົນຮ່ວມກັບທ່ານ ເຮັດສົງຄາມກັບພວກທະມິນ. ແຕ່ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງເລີ່ມເຮັດສົງຄາມກັບຄວາມຕາຍພຽງລຳພັງຄົນດຽວ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດຈະເອົາຊະນະສັດຕູຄືຄວາມຕາຍໄດ້ເລີຍ'. ຈາກນັ້ນ-

เถรปุตฺตาภยตฺเถโร มา ภายิ มนุชาธิป,กิเลส สตฺตุํ อชินิตฺวา อเชยฺโย มจฺจูสตฺตุโก;

ພຣະເທຣະປຸດຕາພະຍະເຖຣະກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ມະນຸດ ຂໍຢ່າໄດ້ຊົງຢ້ານກົວເລີຍ, ຫາກຍັງບໍ່ທັນຊະນະສັດຕູຄືກິເລດ ກໍຍັງບໍ່ອາດຊະນະສັດຕູຄືຄວາມຕາຍໄດ້'.

อิติ วตฺวา เอวํ อนุสาสิ. มหาราช สพฺโพเยว โลก สนฺนิวาเส ชาติยา อนุคโต, ชราย อนุสโฏ, วฺยาธินา อภิภูโต, มรเณน อพฺภาหโต. เตตาห-

ພຣະເຖຣະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ໂປດສັ່ງສອນຕໍ່ໄປວ່າ: 'ມະຫາຣາຊາ ເປັນຄວາມຈິງທີ່ວ່າ ສັດທັງປວງໃນໂລກສັນນιວາດນີ້ ລ້ວນແຕ່ຖືກຄວາມເກີດຕິດຕາມ ຖືກຄວາມແກ່ໄລ່ຕ້ອນ ຖືກຄວາມເຈັບໄຂ້ຄອບງຳ ແລະ ຖືກຄວາມຕາຍບີບຄັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດໄວ້ວ່າ-'

‘‘ยถาปิ เสลา วิปุลา-นหํ อาหจฺจ ปพฺพตา,สมนฺตา อนุปริเยยฺยุํ-นิปฺโปเถนฺตา จตุทฺทิสํ;

'ພູເຂົາຫີນໃຫຍ່ໂຕມະໂຫລານ ສູງຈົດທ້ອງຟ້າ ກິ້ງບົດຂະຢີ້ສັດທັງຫຼາຍເຂົ້າມາໂດຍຮອບທັງສີ່ທິດ ຢ່າງໃດກໍດີ;'

เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ-อธิวตฺตนฺติ ปาณิโน,ขตฺติโย พฺราหฺมเณ เวสฺเส สุทฺเท จณฺฑาล ปุกฺกุเส,น กิญฺจิ ปริวชฺเชติ-สพฺพเมวาภิมทฺทติ;

'ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍກໍຍ່ອມຄອບງຳສັດທັງຫຼາຍ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນກະສັດ, ພຣາມ, ເພດ, ສູດ, ຄົນຈັນທານ ຫຼື ຄົນເທຂີ້ເຫຍື້ອ, ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍນັ້ນຍ່ອມບໍ່ລະເວັ້ນໃຜເລີຍ ຍ່ອມຢຽບຢ່ຳບົດຂะຢີ້ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ;'

น ตตฺถ หตฺถินํ ภูมิ-น รถานํ น ปตฺติยา,น จาปิ มนฺตยุทฺเธน-สกฺกา เชตุํ ธเนน วา’’ติ;

'ໃນສະໜາມຮົບກັບຄວາມຕາຍນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນພື້ນທີ່ຂອງກອງທັບຊ້າງ ກອງທັບລົດ ຫຼື ກອງທັບຮາບ, ແລະ ບໍ່ອາດຈະເອົາຊະນະໄດ້ດ້ວຍການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍມົນ ຫຼື ດ້ວຍຊັບສິນເງິນທອງເລີຍ'.

ตสฺมา อิทํ มรณํ นาม มหายสานํ มหาสมฺมตาทีนํ มหา ปุญฺญานํ โชติยาทีนํ มหาถามานํ พลเทวาทีนํ อิทฺธิมนฺตานํ มหาโมคฺคลฺลานาทีนํ ปญฺญาวนฺตานํ สาริปุตฺตาทีนํ สยมฺภูญาเณน อธิคต สจฺจานํ, ปจฺเจกพุทฺธานํ สพฺพคุณสมนฺนาคตานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานมฺปิ อุปริ นิราสงฺกเมว ปตติ กิมงฺคปนญฺเญสุ สตฺเตสุ.

ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມຕາຍນີ້ຍ່ອມຕົກໃສ່ໂດຍບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ ເທິງຍອດແຫ່ງບຸກຄົນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ມີພຣະເຈົ້າມະຫາສົມມຸດເປັນຕົ້ນ, ຜູ້ມີບຸນໃຫຍ່ ມີໂຊຕິຍະເສດຖີເປັນຕົ້ນ, ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ມີພຣະພະລาເທບເປັນຕົ້ນ, ຜູ້ມີລິດຫຼາຍ ມີພຣະມະຫາມົກຄັນລານະເປັນຕົ້ນ, ຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ ມີພຣະສາຣີບຸດເປັນຕົ້ນ, ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ບັນລຸສັດຈະທັມດ້ວຍພຣະສາຍັມພູຍານ, ແລະ ແມ່ນແຕ່ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນທັງປວງ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງສັດອື່ນໆ ທີ່ເຫຼືອນັ້ນເລົ່າ.

ตสฺมา-

ເພາະເຫດນັ້ນ-

มหายสา ราชวรา คตา เต สพฺเพ มหาสมฺมต อาทโยปิ,อนิจฺจภาวํ พลเทว อาทิ มหาพลา เจว ตถา คมึสุ;

'ພຣະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ ມີຍົດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ມີພຣະເຈົ້າມະຫາສົມມຸດເປັນຕົ້ນ ຕ່າງກໍໄດ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ແລະ ຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານ ມີພຣະພະລາເທບເປັນຕົ້ນ ກໍໄດ້ເຖິງແກ່ຄວາມບໍ່ທ່ຽງຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ;'

เย ปุญฺญวนฺตานิ คตา ปสิทฺธึ มหทฺธนํ โชติยเมณฺฑกาที,อุปาวิสึ วจฺจุมุขํ สโภคา สพฺเพปิ เต ราหุมุขํ สสีว;

'ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ມີບຸນ ປາກົດຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ມີຊັບສົມບັດມະຫາສານ ມີໂຊຕິຍະເສດຖີ ແລະ ເມນທະກະເສດຖີເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງໂພຄະສົມບັດທັງໝົດຂອງພວກເຂົາ ຕ່າງກໍເຂົ້າສູ່ປາກແຫ່ງຄວາມຕາຍ ເໝືອນດັ່ງດວງຈັນເຂົ້າສູ່ປາກຣາຫູ;'

โย อิทฺธิมนฺเตสุ ตถาคตสฺส ปุตฺเตสุเสฏฺโฐ อิติ วิสฺสุโตปิ,เถโร มหาราชสเหว อิทฺธิพเลน โส มจฺจุมุขํ ปวิฏฺโฐ;

'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ ພຣະເຖຣະຜູ້ປາກົດຊື່ສຽງວ່າເປັນຍອດແຫ່ງພຣະສາວົກຜູ້ມີລິດຂອງພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າ ທ່ານກໍຍັງຕ້ອງເຂົ້າສູ່ປາກແຫ່ງຄວາມຕາຍ ພ້ອມກັບລິດເດດຂອງພຣະເຖຣະນັ້ນເອງ;'

สพฺเพสุ สตฺเตสุ ชินํ ฐเปตฺวา เนวตฺถิ ปญฺญาย สโมปิ เยน,โส ธมฺมเสนาปติ สาวโกปิ คโต มหาราช อนิจฺจตํ’จ;

'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ ພຣະທັມມະເສນາບໍດີຜູ້ເປັນພຣະສາວົກ ເຊິ່ງຫາກຍົກເວັ້ນພຣະຊິນະເຈົ້າແລ້ວ ກໍບໍ່ມີສັດໃດສະເໝີດ້ວຍປັນຍາເລີຍ ທ່ານກໍຍັງເຖິງແກ່ຄວາມບໍ່ທ່ຽງແລ້ວ;'

สยมฺภูญาณสฺส พเลน สนฺตึ คตา มหาราช สยมฺภูโนปิ,สพฺเพปิ เต ญาณพลูป ปนฺนา อนิจฺจตํ เนว อติกฺกมึสุ;

'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ ແມ່ນແຕ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງພຣະສາຍັມພູຍານ ທ່ານທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງຍານ ກໍບໍ່ອາດລ່ວງພົ້ນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໄປໄດ້ເລີຍ;'

ติโลกนาโถ ปุริสุตฺตโม โส อนิจฺจภาวํ สมติกฺกมิตฺวา,นาสกฺขิ คนฺตุํ สุคโตปิ ราช อญฺเญสุ สตฺเตสุ กถาว นตฺถิ;

'ຂ້າແດ່ພຣະຣາຊາ ພຣະສຸຄົດເຈົ້າ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງແຫ່ງໄຕໂລກ ຜູ້ເປັນບຸຣຸດອັນປະເສີດສຸດ ພຣະອົງກໍຍັງບໍ່ອາດກ້າວລ່ວງຄວາມບໍ່ທ່ຽງໄປໄດ້ ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງສັດອື່ນໆ ທີ່ເຫຼືອນັ້ນເລົ່າ;'

ตสฺมา มหาราช ภเวสุ สตฺตา สพฺเพปิ นาสุํ มรณา วิมุตฺตา,สพฺพมฺปิ สงฺขารคตํ อนิจฺจํ ทูกฺขํ อนตฺตาติ วิจินฺตยสฺสุ;

'ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ ສັດທັງຫຼາຍໃນພົບທັງປວງ ບໍ່ມີໃຜເລີຍທີ່ຈະພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍໄດ້, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງພິຈາຣະນາເຖີ້ນວ່າ ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ເປັນອະນັດຕາ;'

‘‘ทุติเย อตฺตภาเวปิ ธมฺมจฺฉณฺโท มหา หิ เต,อุปฏฺฐิเต เทวโลเก หิตฺวา ทิพฺพสุขํ ตุวํ;

'ແມ່ນແຕ່ໃນອັດຕະພາບທີສອງ ຄວາມພໍໃຈໃນທັມຂອງພຣະອົງກໍມີຫຼາຍຍິ່ງນັກ, ເມື່ອເທວະໂລກປາກົດຢູ່ ພຣະອົງກໍຊົງລະຖິ້ມສຸຂະອັນເປັນທິບ;'

อิธาคมฺม พหุํ ปุญฺญํ อกาสิ จ อเนกธา,กรณมฺเปก รชฺชสฺส สาสนชฺโชตนาย เต;

'ແລ້ວສະເດັດມາໃນໂລກນີ້ ຊົງບຳເພັນບຸນກຸສົນເປັນອັນຫຼາຍໂດຍປະການຕ່າງໆ, ການຄອງຣາຊະສົມບັດຂອງພຣະອົງ ກໍເພື່ອຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງພຣະສາສະໜາເທົ່ານັ້ນ;'

มหา ราช กตํ ปุญฺญํ ยาวชฺช ทิวสา ตยา,สพฺพํ อนุสฺสเรเถว สุขํ สชฺชุ ภวิสฺสติ;

'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ ບຸນກຸສົນໃດໆ ທີ່ພຣະອົງຊົງບຳເພັນແລ້ວ ຕັ້ງແຕ່ອະດີດຈົນເຖິງວັນນີ້, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງລະນຶກເຖິງບຸນທັງປວງນັ້ນເຖີ້ນ ຄວາມສຸກຈະບັງເກີດມີແກ່ພຣະອົງໃນທັນທີ'.

ตํ สุตฺวา ตุฏฺฐมานโส ราชา ภนฺเต ตุมฺเห มจฺจุยุทฺเธปิ อปสฺสยาติ วตฺวา ลทฺธสฺสาโส ปุญฺญโปตฺถกํ วาเจตุํ อาณาเปสิ เลขโก ปุญฺญโปตฺถกํ เอวํ วาเจสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ມີພຣະໄທຍິນດີ ຕຣັດວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ແມ່ນແຕ່ໃນສົງຄາມກັບຄວາມຕາຍ ທ່ານກໍຍັງເປັນທີ່ພຶ່ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ' ແລ້ວຊົງໄດ້ຮັບຄວາມເບົາພຣະໄທ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊາໂອງການໂປດໃຫ້ອ່ານບັນຊີບຸນ. ອາລັກຈຶ່ງໄດ້ອ່ານບັນຊີບຸນຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘เอกูนสตวิหารา มหาราเชน การิตา,เอกูนสตโกฏีหิ วิหาโร มริจฏฺฏิ จ;

'ພຣະມະຫາຣາຊາຊົງສ້າງວິຫານເກົ້າສິບເກົ້າແຫ່ງ, ແລະ ຊົງສ້າງມະລິຈະວັດຕິວິຫານດ້ວຍຊັບເກົ້າສິບເກົ້າໂກດ;'

อุตฺตโม โลหปาสาโท ตึสโกฏีหิ การิโต,มหาถูเป อนคฺฆานิ การิตา จตุวีสติ;

'ຊົງສ້າງໂລຫະປະສາດອັນປະເສີດສຸດດ້ວຍຊັບສາມສິບໂກດ, ແລະ ຊົງສ້າງເຄື່ອງບູຊາອັນຫາຄ່າບໍ່ໄດ້ຊາວສີ່ຢ່າງໃນມະຫາສະຖູບ;'

มหาถูปมฺหิ เสสานิ กริตานิ สุพุทฺธินา,โกฏิสหสฺสํ อคฺฆนฺติ มหาราช ตยา ปุน;

'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊາ ສິ່ງຂອງທີ່ເຫຼືອອື່ນໆ ໃນມະຫາສະຖູບ ທີ່ພຣະອົງຜູ້ມີປັນຍາອັນດີຊົງສ້າງໄວ້ນັ້ນ ມີມູນຄ່າເຖິງໜຶ່ງພັນໂກດ;'

โกฬมฺพ นาม มเลย อกฺขกฺขายิก ฉาตเก,กุณฺฑลานิ มหคฺฆานิ ทุเว ทตฺวาน คณฺหิย;

'ໃນຄາວເກີດໄພພິບັດອຶດຢາກຊື່ວ່າ ອັກຂັກຂາຍິກະ ທີ່ເຂດມາເລຍະ ຊື່ວ່າ ໂກລຳພະ, ພຣະອົງຊົງສະຫຼະຕຸ້ມຫູມີຄ່າຫຼາຍສອງຂ້າງເພື່ອແລກເອົາອາຫານ;'

ขีณาสวานํ ปญฺจนฺนํ มหาเถรานมุตฺตโม,ทินฺโน ปสนฺนจิตฺเตน กงฺคุ อมฺพิล ปิณฺฑโก;

'ແລ້ວຊົງມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສ ຖວາຍອາຫານຄືເຂົ້າຟ່າງສົ້ມອັນປະເສີດສຸດ ແກ່ພຣະມະຫາເຖຣະຜູ້ເປັນພຣະຂີນາສົບຫ້າຮູບ;'

จูฬงฺคณิย ยุทฺธมฺหิ ปรชฺฌิตฺวา ปลายตา,กาลํ โฆสาปยิตฺวาน อาคตสฺส วิหายสา;

'ໃນຄາວທີ່ພຣະອົງຊົງພ່າຍແພ້ໃນສົງຄາມທີ່ຈູລັງຄະນιຍະ ແລ້ວຫຼົບໜີໄປ, ພຣະອົງຊົງໃຫ້ປະກາດເວລາຖວາຍທານ ແກ່ພຣະເຖຣະຜູ້ເຫາະມາທາງອາກາດ;'

ขีณาสวสฺส ยติโน อตฺตานมนเปกฺขิย,ทินฺนํ สรก ภตฺตนฺติ ปุญฺญโปตฺถํ อวาจยิ;

'ແລ້ວຊົງຖວາຍອາຫານທີ່ຕັກໃສ່ຖາດ ແກ່ພຣະຂີນາສົບຜູ້ບຳເພັນພຽນ ໂດຍບໍ່ຊົງຫ່ວງໃຍໃນຊີວິດຂອງພຣະອົງເອງ' ອາລັກໄດ້ອ່ານບັນຊີບຸນດັ່ງນີ້.

๒๕. ตํ สุตฺวา ราชา ตุสฺสิตฺวา ฐเปหิ ฐเปหิ ภเณติ วตฺวา เอวมาห. มริจวฏฺฏิ วิหารมหสตฺตาเห ถูปารมฺหสตฺตาเห จ จาตุทฺทิส อุภโต สงฺฆสฺส มหารหํ มหาทานํ ปวตฺเตสึ. จตุวีสติ มหาวิสาขปูชา กาเรสึ ตมฺพปณฺณิทีเป มหาภิกฺขุสงฺฆสฺส ติกฺขตฺตุํ จีวรมทาสึ สตฺต สตฺต ทีนานิ ลงฺกา รชฺชํ สาสนสฺส ปญฺจกฺขตฺตุํ อทาสึ สปฺปิ สนฺนิตฺต สุปริสุทฺธ วฏฺฏิยา ทฺวาทสฐาเนสุ, สตฺตํ ทีปสหสฺสํ ชาเลสึ อฏฺฐารสฺสุ ฐาเนสุ คิลานานํ เวชฺเชหิ เภสชฺชญฺจ ภตฺตญฺจ นิจฺจํ ทาเปสิ. จตุจตฺตาลีส ฐาเนสุ เตลุลฺโลปกญฺจ อทาสึ. ตตฺตเกสุเยว ฐาเนสุ ฆตปกฺกชาลปูเว ภตฺเตน สทฺธึ นิจฺจํ ทาเปสึ.

໒໕. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ມີພຣະໄທຍິນດີ ຕຣັດວ່າ 'ພໍແລ້ວ ພໍແລ້ວ ພໍ່ເອີຍ' ແລ້ວຕຣັດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນງານສະຫຼອງມະລິຈະວັດຕິວິຫານເຈັດວັນ ແລະ ງານສະຫຼອງຖູປາຣາມເຈັດວັນ ເຮົາໄດ້ຖວາຍມະຫາທານອັນມີຄ່າຫຼາຍແກ່ພຣະพິກຂຸສົງ ແລະ ພິກຂຸນີສົງ ຜູ້ມາຈາກທິດທັງສີ່. ເຮົາໄດ້ຈັດງານວິສາຂະບູຊາໃຫຍ່ຊາວສີ່ຄັ້ງ, ໄດ້ຖວາຍສະບົງຈີວອນແກ່ພຣະພິກຂຸສົງໃນເກາະຕຳພະປັນນິສາມຄັ້ງ, ໄດ້ຖວາຍຣາຊະສົມບັດໃນເກາະລັງກາແກ່ພຣະສາສະໜາຫ້າຄັ້ງ ຄັ້ງລະເຈັດວັນ, ໄດ້ຈຸດປະທີບພັນດວງ ດ້ວຍໄສ້ຕະກຽງອັນບໍລິສຸດຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳມັນເບີ ໃນສະຖານທີ່ສິບສອງແຫ່ງ, ໄດ້ໂປດໃຫ້ແພດຖວາຍຢາ ແລະ ອາຫານບຳລຸງແກ່ພຣະພິກຂຸໄຂ້ ໃນສະຖານທີ່ສິບແປດແຫ່ງເປັນປະຈຳ, ໄດ້ຖວາຍນ້ຳມັນທາຕີນໃນສະຖານທີ່ສີ່ສິບສີ່ແຫ່ງ, ແລະ ໄດ້ຖວາຍເຂົ້າໜົມທອດດ້ວຍນ້ຳມັນເບີພ້ອມທັງອາຫານໃນສະຖານທີ່ຈຳນວນເທົ່ານັ້ນເປັນປະຈຳ.'

มาเส มาเส อฏฺฐสุ อุโปสถทิวเสสุ ลงฺกาทีเป สพฺพวิหาเรสุ ทีปเตลํ ทาเปสึ. อามิส ทานโต ธมฺมทานํ มหนฺตนฺติ สุตฺวา เหฏฺฐํ โลหปาสาเท ธมฺมาสเน นิสีทิตฺวา มงฺคล สุตฺตํ โอสาเรตุํ อารภิตฺวาปิ สงฺฆ คารเวน โอสาเรตุํ นาสกฺขึ. ตโต ปฏฺฐาย ธมฺมเทสเก สกฺกริตฺวา สพฺพวิหาเรสุ ธมฺมกถํ กถาเปสึ เอเกกสฺส ธมฺมกถิกสฺส นาฬ นาฬิปฺปมาณานิ สปฺปิผาณิต สกฺขรานิ จตุรงฺคุล มุฏฺฐิปฺปมาณํ ยฏฺฐิมธุกํ สาฏกทฺวยญฺจ มาสสฺส อฏฺฐสุ อุโปสถ ทิเสสุ ทาเปสึ. เอตํ สพฺพมฺปิ อิสฺสริเย ฐตฺวา ทินฺนตฺตา มม จิตฺตํ ส อาราเธติ. ชีวิตํ ปน อนเปกฺขิตฺวา ทุคฺคเตน มยา ทินฺนทานทฺวยเมว อาราเธตีติ.

'ເຮົາໄດ້ຖວາຍນ້ຳມັນຕະກຽງແກ່ວິຫານທຸກແຫ່ງໃນເກາະລັງກາ ໃນວັນອຸໂປສົດທັງແປດວັນທຸກໆ ເດືອນ. ເຮົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ການຖວາຍທັມມະທານຍ່ອມປະເສີດກວ່າອາມິສະທານ ຈຶ່ງໄດ້ນັ່ງເທິງທັມມາດໃນໂລຫະປະສາດຊັ້ນລຸ່ມ ເພື່ອຈະສະແດງມຸງຄຸນສູດ ແຕ່ເພາະຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ອາດສະແດງຈົນຈົບໄດ້. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຮົາໄດ້ສັກກາຣະບູຊາພຣະທັມມະເທສະໜາ ແລະ ໂປດໃຫ້ສະແດງທັມມະເທສະໜາໃນວິຫານທຸກແຫ່ງ, ໄດ້ຖວາຍນ້ຳມັນເບີ, ນ້ຳອ້ອຍ, ນ້ຳຕານ ຢ່າງລະທະນານ, ຊະເອມເທດຍາວສີ່ນິ້ວມືກຳ ແລະ ຜ້າຄູ່ໜຶ່ງ ແກ່ພຣະທັມມະກະຖຶກແຕ່ລະຮູບ ໃນວັນອຸໂປສົດທັງແປດວັນທຸກໆ ເດືອນ. ທານທັງປວງນັ້ນ ເຮົາຖວາຍໃນຄາວທີ່ດຳຣົງຢູ່ໃນຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຍັງບໍ່ເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງເຮົາຍິນດີຢ່າງເຕັມທີ່. ແຕ່ທານສອງຄັ້ງທີ່ເຮົາຜູ້ຍາກຈົນໄດ້ຖວາຍ ໂດຍບໍ່ຫ່ວງໃຍໃນຊີວິດນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງເຮົາຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ'.

ตํ สุตฺวา อภยตฺเถโร มหาราช ปสาทนียฏฺฐาเนเยว ปสาทํ อกาสิ ตํ ปน ปิณฺฑปาตทฺวยํ ปริสฺส ปีฬํ อกตฺวา ลทฺธ ธมฺมิก ปจฺจยตฺตา อตฺตานํ อนวโลเกตฺวา อสชฺชมาเนน ทินฺนตฺตา ปฏิคฺคาหกานํ ยาวทตฺถํ กตฺวา ทินฺนตฺตา ปีติปาโมชฺชํชนยิตฺวา พลว สทฺธาย ทินฺนตฺตา เทยฺยธมฺมสฺส นิรวเสสํ ปริโภคํ คตตฺตาติ อิเมหิ ปญฺจหิ การเณหิ มหนฺตตฺติ วตฺวา มหาราช กงฺคุ อมฺพิลิ ปิณฺฑคาหกตฺเถเรสุ มลิยมหาเทวตฺเถโร สมนฺตกูเฏ ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ ปถวิ จาลนก ธมฺมคุตฺตตฺเถโร กลฺยาณีย วิหาเร ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ.

ພຣະອະພະຍະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາຊາ ພຣະອົງຊົງເຮັດຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນສະຖານທີ່ອັນຄວນເຫຼື້ອມໃສແທ້ໆ, ກໍບິນທະບາດທັງສອງຄັ້ງນັ້ນ ເປັນທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ດ້ວຍເຫດຫ້າປະການຄື: ໑. ເປັນຂອງທີ່ໄດ້ມາໂດຍທັມ ບໍ່ໄດ້ບີບຄັ້ນບຸກຄົນອື່ນ, ໒. ເປັນຂອງທີ່ຖວາຍໂດຍບໍ່ຫ່ວງໃຍໃນຕົນເອງ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມຕະໜີ່, ໓. ເປັນຂອງທີ່ຖວາຍແກ່ຜູ້ຮັບເພື່ອໃຫ້ໄດ້ໃຊ້ສອຍຕາມຄວາມຕ້ອງການ, ໔. ເປັນຂອງທີ່ຖວາຍດ້ວຍຄວາມເຊື່ອອັນແຮງກ້າ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມປີຕິຍິນດີ, ໕. ເປັນໄທຍະທັມທີ່ຜູ້ຮັບໄດ້ບໍລິໂພກຈົນໝົດສі້ນ ບໍ່ມີເຫຼືອ. ມະຫາຣາຊາ ໃນບັນດາພຣະເຖຣະຜູ້ຮັບບິນທະບາດເຂົ້າຟ່າງສົ້ມນັ້ນ, ພຣະມະລິຍະມະຫາເທວະເຖຣະໄດ້ນຳໄປແຈກຢາຍແກ່ພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບ ທີ່ຍອດເຂົາສະມັນຕະກຸດ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ; ພຣະທັມມະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນໄຫວ ໄດ້ນຳໄປແຈກຢາຍແກ່ພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບ ທີ່ກັນຍານີວິຫານ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ.

ตลงฺครวาสี ธมฺมคุตฺตตฺเถโรปิ ปิยงฺคุทีเป ทฺวาทสนฺนํ ภิกฺขุสหสฺสานํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ. มงฺคณวาสี จุฬติสฺสตฺเถโร เกลาสกูเฏ วิหาเร สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ มหาภคฺคตฺเถโรปิ อุกฺกานคร วิหาเร สตฺตสตานํ ภิกฺขูนํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ สรก ภตฺตคาหกตฺเถโร ปน ปิยงฺคุทีเป ทฺวาทสนฺนํ ภิกฺขุสหสฺสานํ ทตฺวา ปริโภคมกาสีติ วตฺวา รญฺโญ จิตฺตํ หาเสสิ.

ພຣະທັມມະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ຕະລັງຄະຣະ ກໍໄດ້ນຳໄປແຈກຢາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສິບສອງພັນຮູບ ທີ່ປິຍັງຄຸທິບ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ; ພຣະຈູລະຕິສສະເຖຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ມັງຄະນະ ໄດ້ນຳໄປແຈກຢາຍແກ່ພຣະພິກຂຸຫົກສິບພັນຮູບ ທີ່ວິຫານຍອດເຂົາເຄລາດ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ; ພຣະມະຫາພັກຄະເຖຣະ ກໍໄດ້ນຳໄປແຈກຢາຍແກ່ພຣະພິກຂຸເຈັດຮ້ອຍຮູບ ທີ່ວິຫານອຸກການະຄອນ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ; ສ່ວນພຣະເຖຣະຜູ້ຮັບອາຫານໃນຖາດນັ້ນ ກໍໄດ້ນຳໄປແຈກຢາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສິບສອງພັນຮູບ ທີ່ປິຍັງຄຸທິບ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ' ພຣະເຖຣະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ພຣະໄທຂອງພຣະຣາຊາເບີກບານຍິ່ງນັກ.

ราชา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา เอวมาห-อหมฺภนฺเต จตุวีสติ วสฺสานิ รชฺชํ กาเรนฺโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปหูปกาโร อโหสึ. กาโยปิ เม สงฺฆสฺส อุปการโก โหตุ สงฺฆทาสสฺส เม สรีรํ มหาเจติยสฺส ทสฺสนฏฺฐาเน สงฺฆสฺส กมฺมมาลเก ฌาเปถาติ. ตโต กนิฏฺฐํ อามนฺเตตฺวา’ตาต! ติสฺส! มหาถูเป อนิฏฺฐิตํ กมฺมํ สาธุกํ นิฏฺฐาเปสิ. สายํ ปาโต จ มหาถูเป ปุปฺผปูชํ กาเรตฺวา ติกฺขตฺตุํ อุปหารํ กาเรหิ. มยา ฐปิตํ ทานวฏฺฏํ สพฺพํ อปริหาเปตฺวา สงฺฆสฺส กตฺตพฺพกิจฺเจสุ สทา อปฺปมตฺโต โหหี’ติ อนุสายิตฺวา ตุณฺหิ อโหสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ຕຣັດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ข້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າຄອງຣາຊະສົມບັດຕະຫຼອດຊາວສີ່ປີ ໄດ້ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ. ຂໍໃຫ້ແມ່ນແຕ່ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ກໍຈົ່ງເປັນປະໂຫຍດແກ່ພຣະສົງເຖີ້ນ, ຂໍຈົ່ງຊາປະນະກິດສົບຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນທາດຂອງພຣະສົງ ໃນລານກິດຈະກຳຂອງພຣະສົງ ໃນສະຖານທີ່ຫຼຽວເບິ່ງເຫັນມະຫາເຈດີເຖີ້ນ'. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຊົງຮຽກພຣະອະນຸຊາມາແລ້ວຕຣັດວ່າ 'ແນ່ພໍ່ຕິສສະ! ເຈົ້າຈົ່ງເຮັດວຽກງານທີ່ຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດໃນມະຫາສະຖູບໃຫ້ສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍດີເຖີ້ນ. ຈົ່ງບູຊາດອກໄມ້ທີ່ມະຫາສະຖູບທັງເຊົ້າແລະແລງ ແລະ ຈົ່ງເຮັດການສັກກາຣະບູຊາສາມຄັ້ງ. ຈົ່ງຢ່າໃຫ້ທານວັດທັງປວງທີ່ເຮົາຕັ້ງໄວ້ເສື່ອມຖອຍເລີຍ, ແລະ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດໃນກິດຈະກຳທີ່ຄວນເຮັດແກ່ພຣະສົງຕະຫຼອດໄປເຖີ້ນ' ຊົງໂອວາດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງດຸສນີພາບໄປ.

ตสฺมึ ขเณ ภิกฺขุ คณสชฺฌายํ อารภึสุ เทวตา ปน ฉเทว โลกโต ฉ รเถ คเหตฺวา อาทาย ปฏิปาฏิยา ฐเปตฺวา มหาราช อมฺหากํ เทวโลโก รมณีโย, อมฺหากํ เทวโลโก รมณีโยติ วตฺวา อตฺตโน อตฺตโน เทวโลกํ อาคมนตฺถาย ยาจึสุ ราชา เตสํ วจนํ สุตฺวา ยาวาหํ ธมฺมํ สุณามิ- ตาว อธิวาเสถาติ เต หตฺถสญฺญาย นิวาเรสิ สงฺโฆ คณสชฺฌายํ นิวาเรสีติ มญฺญิตฺวา สชฺฌายํ ฐปาเปสิ.

ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນການສູດສາທະຍາຍຮ່ວມກັນ. ສ່ວນເທວະດາທັງຫຼາຍໄດ້ນຳເອົາຣົດ 6 ຄັນ ຈາກເທວະໂລກທັງ 6 ຊັ້ນ ມາຈອດລຽງກັນໄວ້ຕາມລຳດັບ ແລ້ວກ່າວວ່າ “ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ເທວະໂລກຂອງພວກຂ້ານ້ອຍເປັນທີ່ລື່ນລົມ ເທວະໂລກຂອງພວກຂ້ານ້ອຍເປັນທີ່ລື່ນລົມ” ດັ່ງນີ້ ແລ້ວໄດ້ທູນເຊີນໃຫ້ສະເດັດໄປສູ່ເທວະໂລກຂອງຕົນໆ. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຫ້າມດ້ວຍສັນຍານພຣະຫັດວ່າ “ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງຟັງທັມຢູ່” ພຣະສົງສັງຄະຄິດວ່າ ພຣະຣາຊາຊົງຫ້າມການສູດສາທະຍາຍ ຈຶ່ງໄດ້ຢຸດການສູດສາທະຍາຍນັ້ນ.

ราชา กสฺมา ภนฺเต คณสชฺฌายํ ฐเปถาติ อาห. มหาราช ตยา หตฺถสญฺญาย นิวาริตตฺตาติ. ภนฺเต ตุมฺหากํ สญฺญํ นาทาสึ. เทวตา ฉเทวโลกโต ฉ รเถ อาเนตฺวา อตฺตโน อตฺตโน เทวโลกํ คนฺตุํ ยาจนฺติ ตสฺมา เตสํ ยาวาหํ ธมฺมํ สุณามิ ตาว อาคเมถาติ สญฺญํ อทาสินฺติ ตํ สุตฺวา เกจิ อยํ ราชา มรณภยภิโต วิปฺปลปติ, มรณโต อภายนก สตฺโต นาม นตฺถีติ มญฺญึสุ.

ພຣະຣາຊາຕຣັສຖາມວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຢຸດການສູດສາທະຍາຍ?” ພຣະສົງທູນວ່າ “ມະຫາຣາດ ເພາະມະຫາຣາດຊົງຫ້າມດ້ວຍສັນຍານພຣະຫັດ”. ພຣະຣາຊາຕຣັສວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ໃຫ້ສັນຍານແກ່ພວກທ່ານເລີຍ. ເທວະດາທັງຫຼາຍໄດ້ນຳເອົາຣົດ 6 ຄັນ ຈາກເທວະໂລກທັງ 6 ຊັ້ນ ມາແລ້ວທູນເຊີນໃຫ້ໄປສູ່ເທວະໂລກຂອງຕົນໆ ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ສັນຍານແກ່ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງຟັງທັມຢູ່’”. ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນ ຄົນບາງພວກຄິດວ່າ “ພຣະຣາຊາອົງນີ້ຊົງຢ້ານຄວາມຕາຍ ຈຶ່ງຊົງເພີ້ຝັນໄປ ດ້ວຍວ່າສັດທີ່ບໍ່ຢ້ານຄວາມຕາຍນັ້ນບໍ່ມີເລີຍ”.

ตโต อภยตฺเถโร อาห กถํ มหาราช สทฺทหิตุํ สกฺกา ฉ เทวโลกโต ฉ รถา อานีตาติ ตํ สุตฺวา ราชา อากาเส ปุปฺผทามานิ ขิปาเปสิ. ตานิ คนฺตฺวา วิสุํ รถธุเร โอลมฺพึสุ มหาชโน อากาเส โอลมฺพนฺตานิ ปุปฺผทามานิ ทิสฺวา นิกฺกงฺโข อโหสิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະອະພະຍະເຖຣະຈຶ່ງຖາມວ່າ “ມະຫາຣາດ ຈະເຊື່ອໄດ້ແນວໃດວ່າ ຣົດ 6 ຄັນ ຖືກນຳມາຈາກເທວະໂລກທັງ 6 ຊັ້ນ?” ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ໂຍນພວງດອກໄມ້ຂຶ້ນໄປໃນອາກາດ. ພວງດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລອຍໄປຄ້ອງຢູ່ທີ່ແອກຣົດແຕ່ລະຄັນ. ມະຫາຊົນເຫັນພວງດອກໄມ້ຫ້ອຍຢູ່ກາງອາກາດ ກໍໝົດຄວາມສົງໄສ.

ตโต ราชา เถรํ ปุจฺฉิ-กตโม ปน ภนฺเต เทวโลโก รมณีโยติ. ตุสิตภวนํ ปน มหาราช รมณียํ, พุทฺธภาวาย สมยํ โอโลเกนฺโต เมตฺเตยฺโย โพธิสตฺโตปิ ตสฺมึเยว วสตีติ อาห.

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງຖາມພຣະເຖຣະວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເທວະໂລກຊັ້ນໃດໜ້າລື່ນລົມກວ່າກັນ?” ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ “ມະຫາຣາດ ສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດນັ້ນແລເປັນທີ່ລື່ນລົມ, ແມ່ນແຕ່ພຣະເມດໄຕຍໂພທິສັດ ຜູ້ຊົງກວດເບິ່ງເວລາເພື່ອຈະຕຣັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ກໍຊົງປະທັບຢູ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນຄືກັນ”.

ตํ สุตฺวา ราชา ตสฺมึ อาลยํ กตฺวา มหาถูปํ โอโลเกนฺโต นิปนฺโนว จวิตฺวา สุตฺตปฺปพุทฺโธ วิย ตุสิต ภวนโต อาหฏ. รเถ นิพฺพตฺติตฺวา อตฺตโน กตปุญฺญสฺส ถลํ มหาชนสฺส ปากฏํ กาตุํ รเถเยว ฐตฺวา ทิพฺพาภรณ วิภูสิโต มหาชนสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว ติกฺขตฺตุํ มหาถูปํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ภิกฺขุสงฺฆญฺจ วนฺทิตฺวา ตุสิตภวนํ อคมาสิ.

ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ຊົງມີຄວາມປາດຖະໜາໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ, ຂະນະທີ່ຊົງບັນທົມທອດພຣະເນດເບິ່ງພຣະມະຫາສະຖູບຢູ່ນັ້ນ ກໍໄດ້ສະຫວັນຄົດ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນຣົດທີ່ນຳມາຈາກສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ ເໝືອນດັ່ງຄົນທີ່ຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ. ເພື່ອຈະສະແດງຜົນແຫ່ງບຸນທີ່ຕົນໄດ້ກະທຳແລ້ວໃຫ້ປາກົດແກ່ມະຫາຊົນ ພຣະອົງຈຶ່ງປະທັບຢືນຢູ່ເທິງຣົດນັ້ນເອງ ຊົງປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການອັນເປັນທิບ, ໃນຂະນະທີ່ມະຫາຊົນກຳລັງເບິ່ງຢູ່ນັ້ນເອງ ໄດ້ຊົງກະທຳປະທັກສິນອ້ອມພຣະມະຫາສະຖູບ 3 ຮອບ ແລ້ວຊົງໄвованоພຣະພິກຂຸສົງ ກ່ອນຈະສະເດັດໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ.

เอวํ อสาเร นิจเย ธนานํ อนิจฺจสงฺฆํ สตฺตํ สปญฺญา,กตฺวน จาคํ รตนตฺตยมหิ อาทาย สารํ สุคตึ วชนฺติ;

ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຫັນວ່າກອງຊັບທັງຫຼາຍບໍ່ມີສາຣະ ແລະ ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ, ຈຶ່ງໄດ້ກະທຳການບໍລິຈາກ ແລະ ບູຊາໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ຖືເອົາສາຣະປະໂຫຍດແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ສຸຄະຕິ.

รญฺโญ นาฏกตฺถิโย มตภาวํ ญตฺวา ยตฺถ ฐิตา มกุฬํ โมจยึสุ ตตฺถํ ฐาเน กตสาลา มกุฬมุตฺตสาลานามชาตา. รญฺโญ สรีรสฺมึ จิตกํ อาโรปิเต ยตฺถ มหาชโน หตฺเถ ปคฺคเหตฺวา วิรจิ. ตตฺถ กตสาลา วิรจิตฺถสาลา นาม ชาตา. รญฺโญ สรีรํ ยตฺถ ฌาเปสุํ - โส สีมามาลโก ราชมาลโก นาม ชาโต. อถ รญฺโญ กนิฏฺฐภาตา สทฺธาติสฺสมหาราชา นาม หุตฺวา เจติเย อนิฏฺฐตํ ชตฺตกมฺมํ สุธากมฺมญฺจ นิฏฺฐาเปตฺวา ถูปมกาสีติ

ພວກສະຕຣີນາງຟ້ອນຂອງພຣະຣາຊາ ເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະຣາຊາສະຫວັນຄົດແລ້ວ ໄດ້ຢືນປົດມວຍຜົມຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ, ສາລາທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງມີຊື່ວ່າ “ມະກຸລະມຸດຕະສາລາ”. ເມື່ອພຣະສົບຂອງພຣະຣາຊາຖືກອັນເຊີນຂຶ້ນສູ່ຈິດຕະກາທານ ມະຫາຊົນໄດ້ປະນົມມືຄ່ຳຄວນຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ, ສາລາທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງມີຊື່ວ່າ “ວິຣະຈິດຕະສາລາ”. ສະຖານທີ່ຖວາຍພຣະເພີງພຣະສົບຂອງພຣະຣາຊານັ້ນ ໄດ້ກາຍເປັນລານສີມາ ທີ່ຊື່ວ່າ “ຣາຊະມາລະກະ”. ຕໍ່ມາ ພຣະອະນຸຊາຂອງພຣະຣາຊາ ໄດ້ຊົງຂຶ້ນຄອງຣາດເປັນ “ສັດທາຕິດສະມະຫາຣາດ” ໄດ້ຊົງປະຕິສັງຂອນງານປູນປັ້ນ ແລະ ງານທາສີປູນຂາວ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແລ້ວເສັດຢູ່ທີ່ພຣະເຈດີໃຫ້ສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍ ແລະ ໄດ້ຊົງສ້າງພຣະສະຖູບຈົນສຳເລັດ.

อิติ สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส มหาเจติเย กตา นิฏฺฐิตา.

ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ເລື່ອງລາວການສ້າງພຣະມະຫາເຈດີ ໃນຄຳພີຖູປະວົງ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງຈົບລົງພຽງເທົ່ານີ້.

๒๖. เอตรหิ ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชสฺส ปิตา กากวณฺณติสฺส ราชา เมตฺเตยฺยสฺส ภควโต ปิตา ภวิสฺสติ. วิหารมหาเทวี มาตา ภวิสฺสติ. ทุฏฺฐคามิณิ อภโย อคฺคสาวโก ภวิสฺสติ. กนิฏฺโฐ ทุติย สาวโก ภวิสสติ. รญฺโญ ปิตุจฺฉา อนุฬาเทวี อคฺคมเหสี ภวิสฺสติ. รญฺโญ ปุตฺโต สาลิ ราชกุมาโร ปุตฺโต ภวิสฺสติ. ภณฺฑาคาริก สงฺฆามจฺโจ อคฺคุปฏฺฐาโก ภวิสฺสติ ตสฺสามจฺจสฺส ธีตา อคฺคุปฏฺฐายิกา ภวิสฺสตีติ เอวํ สพฺเพปิ กตาธิการา เหตุ สมฺปนฺนา ตสฺส ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายิสฺสนฺตีติ.

໒໖. ໃນອະນາຄົດ ພຣະຣາຊາກາກະວັນນະຕິດສະ ຜູ້ເປັນພຣະບິດາຂອງພຣະເຈົ້າທຸດທະຄາມິນີອະພະຍະມະຫາຣາດໃນບັດນີ້ ຈະໄດ້ເປັນພຣະບິດາຂອງພຣະເມດໄຕຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະນາງວິຫາຣະມະຫາເທວີ ຈະໄດ້ເປັນພຣະມານດາ. ພຣະເຈົ້າທຸດທະຄາມິນີອະພະຍະ ຈະໄດ້ເປັນພຣະອັກຄະສາວົກ. ພຣະອະນຸຊາ ຈະໄດ້ເປັນພຣະສາວົກອົງທີສອງ. ພຣະນາງອະນຸລາເທວີ ຜູ້ເປັນພຣະປິຕຸດສາຂອງພຣະຣາຊາ ຈະໄດ້ເປັນພຣະອັກຄະມະເຫສີ. ພຣະຣາຊະກຸມານສາລິ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະໂອຣົດຂອງພຣະຣາຊາ ຈະໄດ້ເປັນພຣະໂອຣົດ. ສັງຄະອຳມາດ ຜູ້ເປັນຂຸນຄັງ ຈະໄດ້ເປັນອຸປະຖາກຜູ້ເລີດ, ລູກສາວຂອງອຳມາດຜູ້ນັ້ນ ຈະໄດ້ເປັນອຸປະຖາກິກາຜູ້ເລີດ. ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ທຸກໆທ່ານຜູ້ໄດ້ກະທຳຄວາມດີໄວ້ແລ້ວ ແລະ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍεຫດປັດໄຈ ເມື່ອໄດ້ຟັງທັມມະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນແລ້ວ ຈະໄດ້ກະທຳທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ແລະ ສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິບພານທາດ ເທີ້ນ.

เอตฺตาวตา จ

ແລະ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້

๒๗.

໒໗.

มหิณฺทเสน นามมฺหิ วสนฺโต ปริเวณเก,ปตฺตจีวรปาโท? โย ปิฏกตฺตย ปารโค;

ພຣະເຖຣະອົງໃດ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນບໍລິເວນວັດທີ່ຊື່ວ່າ ມະຫິນທະເສນະ, ຜູ້ມີບາດ ແລະ ຈີວອນເປັນເຄື່ອງບໍລິຂານ, ຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະໄຕປິດົກ,

สทฺธาสิลคุณุเปโต สพฺพสตฺตหิเต รโต,เตน สาธุ สมชฺฌิฏฺโฐ ยมหํ กาตุมารภึ;

ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄຸນນະທັມຄືສັດທາ ແລະ ສີລ, ຜູ້ຍິນດີໃນປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງ, ພຣະເຖຣະອົງນັ້ນໄດ້ອາຣາດທະນາຢ່າງດີແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນແຕ່ງຄຳພີນີ້;

โสทานิ นิฏฺฐํ สมฺปตฺโต ถูปวํโส อนากุโล,ปริปุณฺโณ สงฺขถา สาธุ ปณฺฑิเตหิ ปสํสิโต;

ບັດນີ້ ຄຳພີຖູປະວົງອັນບໍ່ມີຄວາມສັບສົນວຸ່ນວາຍນັ້ນ ໄດ້ເຖິງຄວາມສຳເລັດແລ້ວ, ເປັນຄຳພີທີ່ສົມບູນ ປະກອບດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອັນດີ ທີ່ບັນດາທ່ານຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍໄດ້ສັນເສີນແລ້ວ;

ยํ ปตฺตํ กุสลํ กมฺมํ กโรนฺเตน อิมํ มยํ,เตน เอเตน ปุญฺเญน สตฺตา คจฺฉนฺตุ นิพฺพุตึ;

ບຸນກຸສົນໃດທີ່ข້າພະເຈົ້າໄດ້ບຳເພັນແລ້ວ ໃນການແຕ່ງຄຳພີນີ້, ດ້ວຍຜົນບຸນນັ້ນ ຂໍສັດທັງຫຼາຍຈົ່ງເຖິງເຊິ່ງຄວາມດັບທຸກ (ພຣະນິບພານ) ເທີ້ນ;

อนนฺตราเยน ยถา จ สิทฺธึมูปาคโต ถูปวรสฺส วํโส,ตเถว สทฺธมฺมสิตา ชนานํมโน รถา สีฆมุเปนฺตุ สิทฺธึ;

ຄຳພີປະຫວັດແຫ່ງພຣະສະຖູບອັນປະເສີດນີ້ ໄດ້ເຖິງຄວາມສຳເລັດໂດຍປາສະຈາກອຸປະສັກສັນໃດ, ຂໍຄວາມປາດຖະໜາແຫ່ງຈິດຂອງປະຊາຊົນທັງຫຼາຍ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນພຣະສັດທັມ ຈົ່ງເຖິງຄວາມສຳເລັດໂດຍພັນຕາສັນນັ້ນເທີ້ນ;

ปริสมฺภิทามคฺคสฺส เยน ลีลตฺถ ทีปนิฏีกา วิรจิตา สาธุ สทฺธมฺโมทย กามินา;

ໂດຍພຣະເຖຣະອົງໃດ ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງພຣະສັດທັມ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີດີກາອະທິບາຍເນື້ອຄວາມອັນເລິກເຊິ່ງແຫ່ງຄຳພີປະຕິສັມພິທາມັກ ຢ່າງດີແລ້ວ;

ตถา ปกรเณ สจฺจสงฺเขเป อตฺถทีปนา,ธีมตา สุกตา เยน สุฏฺฐุ สีหฬ ภาสโต

ແລະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີອັດຖະທີປະນີໃນຄຳພີສັດຈະສັງເຂບ ໂດຍພຣະເຖຣະຜູ້ມີປັນຍາອົງນັ້ນ ຜູ້ໄດ້ແຕ່ງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ຈາກພາສາສິງຫົນ;

วิสุทฺธิมคฺค สงฺเขเป เยน อตฺถปฺปกาสนา,โยคี นมุปการาย กตา สีหฬภาสโต;

...ແລະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີອະທິບາຍເນື້ອຄວາມຫຍໍ້ແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ເພື່ອເປັນອຸປະການແກ່ຜູ້ບຳເພັນໂຍຄະກັມ ຈາກພາສາສິງຫົນ;

ปรกฺกม นริณฺทสฺส สพฺพภูปาน เกตุโน,ธมฺมาคาเร นิยุตฺโต โย ปิฏกตฺตย ปารโค;

ຜູ້ໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງໃນໂຮງທັມຂອງພຣະເຈົ້າປະຣັກກະມະພາຫຸ ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະຣາຊາທັງປວງ, ຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະໄຕປິດົກ;

สาสนํ สุฏฺฐิตํ ยสฺส อนฺเตวาสิก ภิกฺขุสุ,เตน วาจิสฺสรตฺเถร ปาเทน ลิขิโต อยนฺติ;

ພຣະສາສະໜາຕັ້ງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງດີແລ້ວ ໃນໝູ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນສິດຍານຸສິດຂອງພຣະເຖຣະອົງໃດ, ຄຳພີນີ້ ຖືກແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍພຣະວາຈິດສະຣະເຖຣະ ຜູ້ເປັນທີ່ເຄົາຣົບອົງນັ້ນ.

ถูปวํโส นิฏฺฐิโต.

ຄຳພີຖູປະວົງ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.