ထုပဝံသော

ථූපවංශය

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!

ယသ္မိံ သယိံသု ဇိနဓာတုဝရာ သမန္တာဆဗ္ဗဏ္ဏ ရံသိ ဝိသရေဟိ သမုဇ္ဇလန္တာ,နိမ္မာယ လောကဟိတဟေတု ဇိနဿ ရူပံတံ ထုပမဗ္ဘုတ တမံ သိရသာ နမိတွာ;

စက္ခာမဟံ သကလ လောက ဟိတာဝဟဿထုပဿ သဗ္ဗ ဇန နဏ္ဒန ကာရဏဿ,ဝံသံ သုရာသုရ နရိဏ္ဒဝရေဟိ နိစ္စံသမ္ပူဇိတဿ ရတနုဇ္ဇလ ထူပိကဿ;

සවනක් රැස් මාලාවන්ගෙන් හාත්පස බැබළෙන්නා වූ, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ රූපය මවා පෙන්වන්නා වූ, ඒ උත්තම ජින ධාතූන් වහන්සේලා යම් ස්තූපයක වැඩසිටිත් ද, ඒ අතිශය විස්මිත වූ ස්තූපයට සිරස නමා නමස්කාර කොට; සකල ලෝකයාට යහපත සලසන්නා වූ, සියලු ජනයාට ප්‍රීතිය උපදවන්නා වූ, සුර-අසුරයන් හා නරේන්ද්‍රයන් විසින් නිරන්තරයෙන් පුදන ලද්දා වූ, රත්නයෙන් බැබළෙන කොතක් ඇති ඒ මහා ස්තූපයේ වංශ කථාව මම පවසමි.

ကိဉ္စာပိ သော ယတိဇနေန ပုရာတနေနအတွာယ သီဟဠဇနဿ ကတော ပုရာပိ,ဝါက္ကေန သိဟဠဘဝေန’ဘိသင်္ခမတ္တာအတ္ထံ န သာဓဟတိ သဗ္ဗဇနဿ သမ္မာ;

එම ස්තූප වංශය පුරාතන ස්ථවිරයන් වහන්සේලා විසින් හෙළ වැසියන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස අතීතයේදී හෙළ බසින් සකස් කරන ලද නමුත්, එය හෙළ භාෂාවෙන් පමණක් සැකසුණු බැවින් සෑම දෙනාටම එහි අර්ථය මනාව වටහාගත නොහැකි වෙයි.

ယသ္မာ စ မာဂဓ နိရုတ္တိကတောပိ ထူပ-ဝံသော ဝိရုဒ္ဓနယ သဒ္ဒ သမာကုလော သော,ဝတ္တဗ္ဗမေဝ စ ဗဟုမ္ပိ ယတော န ဝုတ္တံတမှာ အဟံ ပုနပိ ဝံသမိ’မံ ဝဒါမိ;

එසේම මාගධී (පාලි) භාෂාවෙන් ලියැවුණු ස්තූප වංශයක් ඇත්තේ වුවද, එය පරස්පර නීති හා ව්‍යාකරණ දෝෂවලින් ගහන බැවින් ද, එහි කිව යුතු බොහෝ කරුණු අතහැර දමා ඇති බැවින් ද, මම නැවත වරක් මේ ස්තූප වංශය (පැහැදිලිව) ප්‍රකාශ කරමි.

သုဏာထ သာဓဝေါ သဗ္ဗေ ပရိပုဏ္ဏမနာကုလံဝုစ္စမာနံ မယာ သာဓု ဝံသံ ထူပဿ သတ္ထုနောတိ;

පින්වත් සත්පුරුෂයෙනි, මා විසින් මනාව දේශනා කරනු ලබන, අංගසම්පූර්ණ වූ ද නිරවුල් වූ ද ශාස්තෘන් වහන්සේගේ මේ ස්තූප වංශය සියලු දෙනාම ශ්‍රවණය කරත්වා!

တတ္ထ ထူပဿ ဝံသံ ဝက္ခာမီတိ ဧတ္ထ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော, ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ထူပါရဟော, တထာဂတဿ သာဝကော ထူပါရဟော, ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ ထူပါရဟောတိ ဝစနတော ထူပါရဟာနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဓာတုယော ပတိဋ္ဌာပေတွာ ကတ စေတိယံ အဗ္ဘုနန တဋ္ဌေန ထူပေါတိ ဝုစ္စတိ, ဣဓ ပန ကဉ္စန မာလိက မဟာထူပေါ အဓိပ္ပေတော, သော ကဿ ဓာတုယော ပတိဋ္ဌာပေတွာ ကတောတိ စေ? ယောဒီပင်္ကရာဒီနံ စတုဝီသတိယာ ဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ လဒ္ဓဝျာကရဏော သမတိံသပါရမိယော ပူရေတွာ ပရမာဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သုဟဒ္ဒ ပရိဗ္ဗာဇက ဝိနယာန သဗ္ဗ ဗုဒ္ဓကိစ္စာနိ နိဋ္ဌာပေတွာ အနုပါဒိယေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓဿ ဓာတုယော ပတိဋ္ဌာပေတွာ ကတော အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဝေဒိတဗ္ဗော?

එහි 'ස්තූපයේ වංශය පවසමි' යන්නෙහි විස්තරය මෙසේය: 'තථාගත අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනවීමට සුදුසුය, පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ ස්තූපයක් තැනවීමට සුදුසුය, තථාගත ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා ස්තූපයක් තැනවීමට සුදුසුය, සක්විති රජු ස්තූපයක් තැනවීමට සුදුසුය' යන වචනයට අනුව ස්තූප තැනවීමට සුදුසු වූ බුද්ධාදී උතුමන්ගේ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර, උස්ව ඉදි කරන ලද චෛත්‍යය 'ස්තූපය' නම් වේ. මෙහිදී අදහස් කරන්නේ 'ස්වර්ණමාලි මහා ස්තූපය' යි. එය කාගේ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර කරවන ලද්දක්ද යත්? දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ විසිහතරක් බුදුවරුන් හමුවේ නියත විවරණ ලබා, සමතිස් පෙරුම්දම් පුරා, අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධියට පත්ව, දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රය දේශනා කිරීමේ සිට සුභද්‍ර පරිබ්‍රාජකයා දමනය කිරීම දක්වා වූ සියලු බුද්ධ කෘත්‍යයන් නිමවා, අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පා වදාළ ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කරමින් කරවන ලද්දකි. මෙය මෙහි සංක්ෂිප්තයයි. එහි විස්තරය මෙසේ දත යුතුය.

၂. ဣတော ကိရ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနံ စတုန္နံ အသင်္ခေယျာနံ မတ္ထကေ အမရဝတီ နာမ နဂရံ အဟောသိ. တတ္ထ သုမေဓော နာမ ဗြာဟ္မဏော ပဋိဝသတိ. သော အညံ ကမ္မံ အကတွာ ဗြဟ္မဏသိပ္ပမေဝ ဥဂ္ဂဏှိ တဿ ဒဟရကာလေယေဝ မာတာပိတရော ကာလမကံသု. အထဿ ရာသိဝဍ္ဎနကော အမစ္စော အာယ ပေါတ္ထကံ အာဟရိတွာ သုဝဏ္ဏ ရဇတ မဏိမုတ္တာဒိ ဘရိတေ ဂဗ္ဘေ ဝိဝရိတွာ ဧတ္တကံ တေ ကုမာရ မာတု သန္တကံ, ဧတ္တကံ ပိတုသန္တကံ, ဧတ္တကံ အယျက ပယျကာနန္တိ ယာဝ သတ္တမာ ကုလပရိဝဋ္ဋာ ဓကံ အာစိက္ခိတွာ ဧတမ္ပဋိဇဂ္ဂါဟီတိ အာဟ. သော သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တော ဧကဒိဝသံ စိန္တေသိ.

2. මෙයින් කල්ප ලක්ෂයකට අධික සතර අසංඛ්‍යයකට පෙර අමරවතී නම් නගරයක් විය. එහි සුමේධ නම් බ්‍රාහ්මණ තරුණයෙක් වාසය කළේය. ඔහු වෙනත් කිසිදු රැකියාවක් නොකර බ්‍රාහ්මණ ශිල්පයම ප්‍රගුණ කළේය. ඔහුගේ තරුණ කාලයේදීම මවුපියන් මියගියහ. එකල ඔහුගේ වත්කම් පාලනය කළ අමාත්‍යවරයා වත්කම් ලේඛන පොත රැගෙන විත්, රන්, රිදී, මුතු, මැණික් ආදියෙන් පිරුණු ගබඩා කාමර විවෘත කර, 'කුමාරය, මෙපමණක් ඔබගේ මෑණියන් සතුය, මෙපමණක් පියාණන් සතුය, මෙපමණක් මුතුන් මිත්තන් සතුය' යි පරම්පරා හතක් තිස්සේ පැවත ආ ධනය පෙන්වා, 'මෙය බාරගන්න' යැයි කීවේය. ඔහු ද 'යහපතක්' යැයි එය පිළිගෙන ගිහිගෙයි වෙසෙමින් එක් දිනක් මෙසේ සිතුවේය.

၃. ပုနဗ္ဘဝေ ပဋိသဏ္ဓိဂဟဏံ တာမ ဒုက္ခံ, တထာ နိဗ္ဗတ္တ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရဘေဒနံ အဟဉ္စ ဇာနိဓမ္မော ဇရာဓမ္မော ဝျာဓိဓမ္မော မရဏဓမ္မော. ဧဝံ ဘူတေန မယာ အဇာတိ အဇရံ အဝျာဓိံ အမရဏံ သုခံ သီတလံ နိဗ္ဗာနံ ဂဝေသိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ နေက္ခမ္မကာရဏံ စိန္တေတွာ ပုန စိန္တေသိ ဣမံ ဓနံ သဗ္ဗံ မယှံ ပိတု ပိတာမဟာဒယော ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တာ ဧက ကဟာပဏမ္ပိ ဂဟေတွာ နဂတာ မယာ ပန ဂဟေတွာ ဂမနကာရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ မဟာဇနဿ ဒါနံ ဒတွာ ဟိမဝန္တဿ ပဝိသိတွာ တာပသ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေယေဝ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွ သမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေသိ.

3. නැවත උපතක් ලැබීම (ප්‍රතිසන්ධිය ගැනීම) දුකකි. එමෙන්ම උපන් උපන් තැන්හිදී ශරීරය බිඳී යාම (මරණය) ද දුකකි. මම ද උපදින සුලු, දිරන සුලු, ලෙඩ වන සුලු, මියයන සුලු ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි. මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති මා විසින් නූපදිනා වූ, නොදිරන්නා වූ, ලෙඩ නොවන්නා වූ, නොමියෙන්නා වූ, ශාන්ත වූ, සිසිල් වූ නිවන සෙවිය යුතු යැයි අභිනිෂ්ක්‍රමණය (ගිහිගෙයින් නික්මීම) ගැන සිතා, නැවතත් මෙසේ සිතුවේය: 'මාගේ පිය මුතුන් මිත්තන් පරලොව යද්දී මේ සියලු ධනයෙන් එක කහවණුවක් හෝ රැගෙන ගියේ නැත. එහෙත් මම මෙය මා සමඟ රැගෙන යා හැකි ක්‍රමයක් සැලසිය යුතුය.' මෙසේ සිතූ ඔහු නගරය පුරා අණබෙර යවා මහජනයාට මහා දන් දී, හිමාලයට වැද, තපස් රකින පැවිද්දෙක් ලෙස පැවිදි වී, සත් දිනක් ඇතුළත අභිඥා සහ අෂ්ට සමාපත්ති උපදවාගෙන සමාපත්ති සුවයෙන් කල් ගෙවීය.

တဒါ ဒီပင်္ကရော နာမ သတ္ထာ ပရယာဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ သတ္တ သတ္တာဟံ ဗောဓိသမီပေစေဝ ဝိတိနာမေတွာ သုနဏ္ဒါရာမေ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ကောဋိသတ္တာနံ ဒေဝမနုဿာနံ ဓမ္မမတံ ပါယေတွာ စာတုဒ္ဒီပိက မဟာမေဃော ဝိယ ဓမ္မဝဿံ ဝဿေန္တော စတူဟိ ခီဏာသယ သတသဟဿေဟိ ပရိဝုတော အနုပုဗ္ဗေန စာရကံ စရမာနော ရမ္မ နဂရံ ပတွာ သုဒဿန မဟာဝိဟာရေ ပဋိဝသတိ တဒါ ရမ္မနဂရဝါသိနော သပ္ပိ ဖဏိတာဒီနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဂဟေတွာ ပုပ္ဖ ဓူပ ဂဏ္ဓဟတ္ထာ ယေန ဗုဒ္ဓေါ တေနပသင်္ကမိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပုပ္ဖာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ သွာတနာယ ဘဂဝန္တံ နိမန္တေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဒသဗလံ ပဒက္ခီနံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

එකල දීපංකර නම් වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ අනුත්තර සම්මා සම්බෝධියට පත්ව, බෝධි මූලය සමීපයෙහි සත් සතියක් ගත කොට, සුනන්දාරාමයේදී දම්සක් පැවැත්වා, කෝටි සංඛ්‍යාත දෙව්මිනිසුන්ට අමා දම් පැන් පොවා, සිවුමහද්වීපයට වසිනා මහා මේඝයක් මෙන් ධර්ම වර්ෂාව වස්වමින්, ලක්ෂ හතරක් රහතන් වහන්සේලා පිරිවරා අනුපිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි හැසිරෙමින් රම්ම නගරයට වැඩම කොට, සුදර්ශන මහා විහාරයෙහි වැඩසිටි සේක. එකල රම්ම නගරවාසීහු ගිතෙල්, පැණි ආදී ඖෂධ වර්ග ද ගෙන, මල්, සුවඳ දුම් හා සුවඳ විලවුන් අතැතිව බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, ශාස්තෘන් වහන්සේ වැඳ පුදා, මල් ආදියෙන් පිදුම් කොට, එකත්පසක හිඳ බණ අසා, පසුදින දානය සඳහා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඇරයුම් කර, අසුන්වලින් නැඟී දසබලයන් වහන්සේ පැදකුණු කොට නික්ම ගියහ.

တေ ပုန ဒိဝသေ အသဒိသ မဟာဒါနံ သဇ္ဇေတွာ ဒသဗလဿ အာဂမန မဂ္ဂံ သောဓေန္တိ. တသ္မိံ ကာလေ သုမေဓတာပသော အတ္တနော အဿမ ပဒတော ဥဂ္ဂန္တွာ ရမ္မနဂရဝါသီနံ တေသံ မနုဿာနံ ဥပရိဘာဂေန အာကာသေန ဂစ္ဆန္တာ တေ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌေ မဂ္ဂံ သောဓေန္တေ ဒိသွာ ကိန္နု ခေါ ကာရဏန္တိ စိန္တေန္တော သဗ္ဗေသံ ပဿန္တာနံယေဝ အာကာသတော ဩရု ဧကမန္တေ ဌတ္ထာယဟ တေ မနုဿေ ပုစ္ဆိ.’ဟမ္ဘော ကဿ ပန ဣမံ မဂ္ဂံ သောဓေထာ’တိ တေ အာဟံသု ဘန္တေ သုမေဓ တုမှေ ကိံ နံ ဇာနာထ, ဒီပင်္ကရော နာမ သတ္ထာ ပရမာဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ပဝတ္တဝရ ဓမ္မစက္ကော ဇနပဒ စာရိကံ စရမာနော အနုက္ကမေန အမှာကံ နဂရံ ပတွာ သုဒဿန မဟာဝိဟာရေ ပဋိဝသတိ. မယံ တံ ဘဂဝန္တံ နိမန္တယိမှ တဿ ဘဂဝတော အာဂမနမဂ္ဂံ သောဓေမာတိ. တံ သုတွာ သုမေဓပဏ္ဍိတော စိန္တေသိ. ဗုဒ္ဓေါတိ ခေါ ပနေသ ဃောသောပိ ဒုလ္လဘော, ပဂေဝ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ တေန ဟိ မယာပိ ဣမေဟိ မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသဗလဿ အာဂမနမဂ္ဂံ သောဓေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သော တေ မနုဿေ အာဟ, သစေ ဘော တုမှေ ဣမံ မဂ္ဂ ဗုဒ္ဓဿ သောဓေထ - သယဟမ္ပိ ဧကံ ဩကာသံ သမ္ပဋိစ္ဆတွာ အယံ သုမေဓပဏ္ဍိတော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါတိ ဇာနန္တာ ဒုဗ္ဗိသောဓနံ ဥဒကသမ္ဘိန္နံ အတိဝိသမံ ဧကံ ဩကာသံ သလ္လက္ခေတွာ ဣမံ ဟကာသံ တုမှေ သောဓေထ. အလင်္ကရောထာတိ အဒံသု.

ඔවුහු පසුදින අසදෘශ මහා දන් සූදානම් කර, දසබලයන් වහන්සේ වැඩම කරන මාවත ශුද්ධ පවිත්‍ර කළහ. ඒ අවස්ථාවෙහි සුමේධ තාපසයාණෝ තමන්ගේ අසපුවෙන් නික්ම, රම්ම නගරවාසී ජනයාට ඉහළින් අහසින් වැඩම කරද්දී, ඉතා ප්‍රීතියෙන් යුතුව මාවත පවිත්‍ර කරන ඒ මිනිසුන් දැක, 'මෙහි කුමන කරුණක් සිදුවන්නේදැයි' සිතා, සියල්ලන් බලා සිටියදීම අහසින් බැස, එකත්පසක සිට ඒ මිනිසුන්ගෙන් විමසුවේය: 'පින්වත්නි, ඔබලා කා වෙනුවෙන්ද මේ මාවත පවිත්‍ර කරන්නේ?' එවිට ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: 'භාග්‍යවත් සුමේධයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ඒ බව නොදන්නා සේක්ද? දීපංකර නම් වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ අනුත්තර සම්මා සම්බෝධියට පත්ව, උතුම් වූ දම්සක් පවත්වා, දනව් සැරිසරමින් අනුපිළිවෙළින් අපගේ නගරයට වැඩම කොට, සුදර්ශන මහා විහාරයේ වැඩසිටින සේක. අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දානය පිණිස ආරාධනා කළෙමු; ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කරවන මඟ අපි මෙසේ පවිත්‍ර කරමු.' එය ඇසූ සුමේධ පණ්ඩිතයන් වහන්සේ මෙසේ සිතූහ: 'බුද්ධ යන වචනය පවා ඇසීම ඉතා දුර්ලභය, බුද්ධෝත්පාදයක් ගැන කවර කතාද? එසේ නම් මට ද මේ මිනිසුන් සමඟ එක්ව දසබලයන් වහන්සේ වැඩම කරන මාවත පවිත්‍ර කිරීම සුදුසුය.' උන්වහන්සේ ඒ මිනිසුන්ට කතා කොට, 'පින්වත්නි, ඔබලා බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා මේ මඟ පවිත්‍ර කරන්නේ නම්, මට ද එක් කොටසක් පවරා දෙන්නැයි' පැවසූහ. 'මේ සුමේධ පණ්ඩිතයාණෝ මහා ඍද්ධිමත්, මහා ආනුභාව සම්පන්න උතුමෙක්' යැයි දත් ඔවුහු, ශුද්ධ පවිත්‍ර කිරීමට ඉතා අපහසු වූ, ජලය පිරුණු, බෙහෙවින්ම විෂම වූ එක් කොටසක් ලකුණු කර, 'ඔබ වහන්සේ මේ ස්ථානය පවිත්‍ර කර, අලංකාර කරනු මැනවැයි' පවරා දුන්හ.

သုမေဓပဏ္ဍိတော ဗုဒ္ဓါရမ္မဏ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ စိန္တေသိ. အဟမ္ပနိမံ ဩကာသံ ဣဒ္ဓီယာ ပရမဒဿနီယ ကာတုံ ပဟောမိ ဧဝံ ကတော ပန မံ န ပရိတောသေတိ အဇ္ဇ ပန မယာ ကာယဝေယျာဝစ္စံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိတိ ပံသုံ အာဟရိတွာ တံ ပဟေသံ ပူရေနိ, တဿ ပန တသ္မိံ ပဒေသေ အသောဓိတေ ဇယသုမန ကုသုမ သဒိသိ ဝဏ္ဏံ ဒုပဋ္ဋစီဝရံ တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ နိဝါသေတွာ တဿုပရိ ယုဏ္ဏမာပင်္ဂေန ကုသုမကလာပံ ပရက္ခိပန္တော ဝိယ ဝိဇ္ဇုလ္လတာ သဿီရီကံ ကာယဗဏ္ဓနံ ဗဏ္ဓိတွာ ကနက ဂိရိသိခရ မတ္ထကေ လာခါရသံ ပရိသိဉ္စန္တေ ဝိယ သုဝဏ္ဏစေတိယံ ပဝါဠဇာလေန ပရိက္ခိပန္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏင်္ဃကံ ရတ္တကမ္ဗလေန ပဋိမုဉ္စန္တော ဝိယ သရဒ သမယ ရဇနိကရံ ရတ္တဝလာဟကေန ပဋိစ္ဆာဒေန္တော ဝိယ စ လာခါရသေန တိန္န ကိံ သုကက္သုမဝဏ္ဏံ ရတ္တဝရ ပသုကူလ စီဝရံ ပါရိပိတွာ ဂဏ္ဓကူဂိဒွ ရတော ကနကဂုဟာတော သီဟော ဝိယ နိက္ခမိတွာ ဇဠဘိညာနံယေဝ စတူဟိ ခီဏာသဝ သတသဟဿေဟိ ပရိဝုတော အမရဂဏ ပရိဝုတော ဒသသတနယနော ဝိယ ဗြဟ္မဂဏပရိဝုတော မဟာ ဗြဟ္မာ ဝိယ စ အပရိမိတ သမယ သမုပစိတာယ ကုသလဗလဇနိတာယ အနောပမယာ ဗုဒ္ဓလီလာယ တာရာဂဏပရိဝုတော သရဒ သမယ ရဇနိကရော ဝိယ ဂဂနတလံ အလင်္ဂတ ပဋိယတ္တံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ.

සුමේධ පණ්ඩිතයන් වහන්සේ බුද්ධාලම්බන ප්‍රීතිය උපදවාගෙන මෙසේ සිතූහ: "මම ද මාගේ සෘද්ධි බලයෙන් මේ ස්ථානය ඉතා දර්ශනීය කරන්නට සමර්ථ වෙමි. එසේ සෘද්ධියෙන් කිරීම මට සතුටක් නොදෙයි. අද මා විසින් ශාරීරික ශ්‍රමයෙන් වතාවත් කිරීම සුදුසුය" මෙසේ සිතා පස් රැගෙන අවුත් ඒ මඩ වළ පුරවන්නට වූහ. උන්වහන්සේට පවරා දුන් ඒ කොටස පිළියෙල කර අවසන් වන්නටත් මත්තෙන්, ජයසුමන මලක පැහැය බඳු වූ, තිමණ්ඩලය වසා පෙරවූ දෙපට සිවුරෙන් යුක්තව, ඒ මත රන්වන් නූලෙන් කළ මල් කලඹක් දවටන්නාක් මෙන් විදුලි ලතාවක් බඳු ශෝභමාන වූ කායබන්ධනය බැඳ, රන් පර්වත මුදුනක ලාකඩ දියර වත්කරන්නාක් මෙන් ද, රන් චෛත්‍යයක් පබළු දැලකින් වටකරන්නාක් මෙන් ද, රන් කලයක් රතු කම්බිලියකින් වසන්නාක් මෙන් ද, සරත් කාලයේ චන්ද්‍රයා රතු වලාකුළකින් වැසී යන්නාක් මෙන් ද, ලාකඩ දියරින් තෙත් කරන ලද කිංසුක මලක පැහැය ඇති උතුම් රතු පාංශුකූල සිවුර පෙරවාගෙන, සුවඳ කුටියෙන් රන් ගුහාවකින් නික්මෙන සිංහයෙකු මෙන් නික්ම, ෂඩභිඥාලාභී රහතන් වහන්සේලා සාරලක්ෂයක පිරිවරින් යුක්තව, සුරගණ පිරිවරාගත් ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙන් ද, බ්‍රහ්ම සමූහයා පිරිවරාගත් මහා බ්‍රහ්මයා මෙන් ද, අපරිමිත කාලයක් මුළුල්ලෙහි රැස් කරන ලද කුසල බලයෙන් උපන් උපමා රහිත බුද්ධ ලීලාවෙන් යුක්තව, තාරකා සමූහයා පිරිවරාගත් සරත් කාලයේ පුර හඳ අහස්තලයට වදින්නාක් මෙන් සරසා පිළියෙල කරන ලද ඒ මාර්ගයට පිළිපන් සේක.

၅. သုမေဓတာပသောပိ တေန အလင်္ကတ ပဋိယတ္တေန မဂ္ဂေန အာဂစ္ဆန္တဿ ဒီပင်္ကရဿ ဘဂဝတော ဒွတ္တိံသ ဝရလက္ခဏ ပတိမဏ္ဍိတံ အသတိယာ အနုဗျဉ္ဇနေဟိ အနုဗျဉ္ဇိတံ ဗျာမပ္ပဟာပရိက္ခေပ သဿီရီကံ ဣဏ္ဒနီလမဏိသံကာသောအာကာသေ နာနပ္ပကာရာ ဝိဇ္ဇုလ္လတာ ဝိယ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တံ ရူပဂ္ဂပ္ပတ္တံ အတ္တဘာဝံ ဩလောကေတွာ အဇ္ဇ မယာ ဒသဗလဿ ဇီဝိတပရိစ္စာဂံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ မာ ဘဂဝါ ကလလေ အက္ကမိ မဏိမယံ လကသေတုံ အက္ကမန္တော ဝိယ သဒ္ဓိံ စတူဟိ ခီဏာသဝ သတသဟဿေဟိ မမ ပိဋ္ဌိံ အက္ကမန္တော ဂစ္ဆတု တံ မေ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာတိ ကေသေ မောစေတွာ အဇိနဇဋာ ဝါကစီရာနိ ကလေလ ပတ္ထရိတွာ တတ္ထေဝ ကလလပိဋ္ဌေ နိပဇ္ဇိ နိပန္နော စ သစေ အဟံ ဣစ္ဆေယျံ သဗ္ဗကိလေသေ ဈာပေတွာ သံဃနဝကော ဟုတွာ ရမ္မနဂရံ ပဝိသေယျံ အညာတကဝေသေန ပန မေ ကိလေသေ ဏ္ဓပေတွာ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ ကိစ္စံ နတ္ထိ, ယံနူနာဟံ ဒီပင်္ကရ ဒသဗလော ဝိယ ပရမာဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ဓမ္မနာဝံ အာရောပေတွာ မဟာဇနံ သံသာရသာဂရာ ဥတ္တာရေတွာ ပစ္ဆာ ပရိနိဗ္ဗာယေယျံ. ဣဒံ မေ ပတိရုပန္တိ စိန္တေတွာ အဋ္ဌဓမ္မေ သမောဓာနေတွာ ဗုဒ္ဓဘာဝါယ အဘိနီဟာရံ ကတွာ နိပဇ္ဇ.

5. සුමේධ තාපසයන් වහන්සේ ද එසේ සරසා පිළියෙල කරන ලද මඟ ඔස්සේ වැඩම කරන දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් විභූෂිත වූ, අසූවක් අනුබ්‍යංජනයෙන් බැබළෙන්නා වූ, ව්‍යාමප්‍රභා මණ්ඩලයෙන් ශෝභමාන වූ, ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයක් බඳු අහස්කුස විවිධ විදුලි ලතාවන් විහිදෙන්නාක් මෙන් ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මීන් විහිදුවන්නා වූ, රූප ශ්‍රීයෙන් අග්‍රප්‍රාප්ත වූ ශරීර ශෝභාව දැක, "අද මා විසින් දසබලයන් වහන්සේ උදෙසා ජීවිත පරිත්‍යාගය කිරීම සුදුසුය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මඩෙහි පය නොතබත්වා! මැණික් පලසක් මත පා තබා වඩින්නාක් මෙන් සාරලක්ෂයක් රහතන් වහන්සේලා සමඟ මාගේ පිට මත පා තබා වැඩම කරන සේක්වා! එය මට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලෙහි හිත සුව පිණිස පවතිනු ඇත" කියා තමන් වහන්සේගේ ජටාව මුදා හැර, අඳුන් දිවි සම සහ ගස්වැල් සිවුරු මඩෙහි අතුරා, ඒ මඩ මතම මුනින්තලා වී සැතපුණහ. එසේ සැතපී, "ඉදින් මම කැමති වන්නෙම් නම්, සියලු කෙලෙසුන් නසා රහත් වී නවක භික්ෂුවක ලෙස රම්ම නගරයට පිවිසිය හැකිය. එහෙත් නොදන්නා වෙස් ගෙන කෙලෙස් නසා නිවන් දැකීමෙන් ඇති පලය කිම? මම ද මේ දීපංකර දසබලයන් වහන්සේ මෙන් උත්තරීතර වූ සම්මා සම්බෝධියට පැමිණ, ධර්ම නෞකාවට මහා ජනයා නංවා සන්සාර සාගරයෙන් එතෙර කරවා, පසුව පිරිනිවන් පාන්නෙම් නම් මැනවි. මෙය මට සුදුසුමය" මෙසේ සිතා බුද්ධත්වය ලැබීම සඳහා අවශ්‍ය අෂ්ට ධර්මයන් එක්තැන් කොට, බුද්ධත්වය පිණිස අභිනීහාර කරමින් සැතපී සිටියහ.

ဒီပင်္ကရောပိ ဘဂဝါ အာဂတ္တွာ သုမေဓပဏ္ဍိတဿ သီသသာဂေ ဌတွာ ကလလပိဋ္ဌေ နိပန္နံ တာပသံ ဒိသွာ အယံ တာပသော ဗုဒ္ဓတ္ထာယ အဘိနီဟာရံ ကတွာ နိပန္တော, ဣဇ္ဈိဿတိ နု ခေါ ဧတဿ ပတ္ထနာ ဥဒါဟု နောတိ ဥပဓာရေန္တော - အနာဂတေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဉတွာ ဌိတကောဝ ပရိသ မဇ္ဈေ ဝျာကာသိ, ပဿထ နော တုမှေ ဘိက္ခဝေ ဣမံ ဥဂ္ဂတပံ တာပသံ ကလလပိဋ္ဌေ နိပန္နန္တိ. ဧဝံ ဘန္တေ, အယံ ယိဒ္ဓတ္ထာယ အဘိနီဟာရံ ကတွာ နိပန္နော သမိဇ္ဈိဿတိ ဣမဿ ပတ္ထတာ ကပ္ပသတ သဟဿာဓိကာနံ စတုန္တံ အသင်္ခေယျာနံ မတ္ထကေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ သဗ္ဗံ ဝျာကာသိ.

දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද එතැනට වැඩම කොට, සුමේධ පණ්ඩිතයන්ගේ හිස අසල නතර වී, මඩ මත සැතපී සිටින තාපසයා දැක, "මේ තාපසයා බුද්ධත්වය උදෙසා අභිනීහාර කරමින් සැතපී සිටියි. මොහුගේ මේ ප්‍රාර්ථනාව සිද්ධ වන්නේද නැද්ද?" යන්න විමසා බලන සේක්, "මතු අනාගතයෙහි මොහු ගෞතම නමින් බුදු වන්නේය" යන්න දැනගෙන, එතැනම සිටිමින් පිරිස මැද මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, මඩ මත සැතපී සිටින, උග්‍ර තපස් ඇති මේ තාපසයා දෙස බලන්න." "එසේය, ස්වාමීනි." "මොහු බුද්ධත්වය පතා අභිනීහාර කොට මෙසේ සැතපී සිටියි. මොහුගේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධිමත් වනු ඇත. මෙයින් කල්ප ලක්ෂයකට අධික සිව් අසංඛ්‍යයකින් මතුයෙහි මොහු ගෞතම නමින් බුදු වන්නේය" යි සියල්ල විවරණය කළ සේක.

ဝုတ္တဉှေတံ ဗုဒ္ဓဝံသေ.

ඒ බව බුද්ධවංශයෙහි මෙසේ දක්වා ඇත:

ဒီပင်္ကရော လောကဝိဒူ - အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော,ဥဿီသကေ မံ ဌတွာန - ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ;

"ලෝකවිදූ වූ ද පූජාවන් පිළිගැනීමට සුදුසු වූ ද දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ හිස අසල නැවතී මේ වචනය වදාළ සේක;"

ပဿထ ဣမံ တာပသံ - ဇဋိလ ဥဂ္ဂတာပသံ အပရိမေယျေ ဣတော ကပ္ပေ - အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ. အဟု ကပိလဝဟယာ ရမ္မာ - နိက္ခမိတွာ တထာဂတော. ပဓာနံ ပဒဟိတွာန - ကတွာ ဒုက္ကရ ကာရိကံ

"උග්‍ර තපස් ඇති, ජටාධර වූ මේ තාපසයා දෙස බලන්න. මෙයින් අප්‍රමාණ වූ කල්පයකින් මතු මොහු බුදු වන්නේය. රමණීය වූ කපිලවස්තු පුරයෙන් නික්මෙන තථාගතයන් වහන්සේ වීර්යය වඩා, දුෂ්කරක්‍රියා කොට"

ဗုဒ္ဓေ လောကေ - ကေစိ.

"ලෝකයෙහි බුදුවරුන්..."

အဇပါလ ရုက္ခမူလသ္မိံ - နိသီဒိတွာ တထာဂတော,တတ္ထ ပါယာသမဂ္ဂယှ - နေရဉ္ဇရမုပေဟေတိ;

"තථාගතයන් වහන්සේ අජපල් නුග රුක් මුල වැඩ හිඳ, එහිදී කිරිපිඬු දානය පිළිගෙන, නේරංජරා නදිය වෙත වැඩම කරන්නේය;"

နေရဉ္ဇရာယ တီရမှိ - ပါယာသာဒါယ သော ဇိနော,ပဋိယတ္တဝရမဂ္ဂေန - ဗောဓိမူလဉှိ ဧဟီတိ;

"ඒ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ නේරංජරා නදී තෙරෙහි දී ඒ කිරිපිඬු වළඳා, සරසන ලද උතුම් මඟින් බෝධි මූලය කරා වඩින්නේය;"

တတော ပဒက္ခိဏံ ကတွာ - ဗောဓိမဏ္ဍံ အနုတ္တရောအဿတ္ထရာက္ခမူလမှိ - ဝုဇ္ဈိဿတိ မဟာယသော;

"ඉන්පසු අනුත්තර වූ ද මහත් යසස් ඇති වූ ද ඒ උත්තමයා බෝධි මණ්ඩලය පැදකුණු කොට, ඇසතු රුක් මුල දී සම්බුද්ධත්වයට පත් වන්නේය;"

ဣမဿဇနိကာ မာတာ - မာယာ နာမ ဘဝိဿတိ, ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော နာမ - အယံ ဟေဿတိ ဂေါတမော. အနာသဝါ ဝီတရာဂါ - သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ,

"මොහුගේ වැදූ මව මායා නම වන්නීය. පියා සුද්ධෝදන නම වන්නේය. මොහු ගෞතම නමින් බුදු වන්නේය. කෙලෙස් රහිත වූ, වීතරාගී වූ, ශාන්ත සිත් ඇති, සමාහිත වූ"

ကောလိတော ဥပတိဿော စ - အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝကာ;

အာနဏ္ဒေါ နာမုပဋ္ဌာကော - ဥပဋ္ဌိဿတီ’မံ ဇိနံ;

"කෝලිත සහ උපතිස්ස යන දෙදෙනා අග්‍රශ්‍රාවකයෝ වන්නාහ. ආනන්ද නමින් වූ උපස්ථායකයා මේ ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේට උපස්ථාන කරන්නේය;"

ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ - အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝိကာ;

အနာသဝါ ဝီတရာဂါ - သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

"කෙලෙස් රහිත වූ, වීතරාගී වූ, ශාන්ත සිත් ඇති, සමාහිත වූ ඛේමා සහ උප්පලවන්නා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දෙනම අග්‍රශ්‍රාවිකාවෝ වන්නාහ;"

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော အဿတ္ထောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ.

"ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ බෝධි වෘක්ෂය ඇසතු වෘක්ෂය යැයි කියනු ලැබේ."

အဘိနီဟာရ ကထာ

අභිනීහාර කථාව

၆. တတော ဒီပင်္ကရော ဒသဗလော ဗောဓိသတ္တံ ပသံသိတွာ အဋ္ဌဟိ ပုပ္ဖ မုဋ္ဌီဟိ ပူဇေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. တေပိ စတူသတ သဟဿ ခီဏာသဝါ ဗောဓိသတ္တံ ပုပ္ဖေဟိ စ ဂဏ္ဓေဟိ စ ပူဇေတွာ ပဒပ္ဖဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. ဒေဝမနုဿာ စ တထေဝ ပူဇေတွာ ဝန္ဒိတွာ အထ ခေါ ဗောဓိသတ္တော ဒသဗလဿ ဝျာကရဏံ သုတွာ ဗုဒ္ဓဘာဝံ ကရတလဂတမိဝ မညမာနော ပမုဒိတ ဟဒယော သဗ္ဗေသု ပဋိက္ကန္တေသု သယနာ ဝုဋ္ဌာယ ပုပ္ဖရာသိ မတ္ထကေ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသိန္နော ဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မေ ဥပဓာရေန္တော ကဟနနု ခေါ ဗုဒ္ဓကာရက ဓမ္မာ, ကိံ ဥဒ္ဓံ အဓော ဒိသာသု ဝီဒီယာသူတိ အနုက္ကမေန သကလံ ဓမ္မဓာတုံ ဝိစိနန္တော ပေါရာဏကဗောဓိသတ္တေဟိ အာသေဝိတ နိသေဝိတ ပဌမံ ဒါနပါရမိံ ဒိသွာ တတ္ထ ဒဠဘိသမာဒါန ကတွာ ဧဝံ အနုက္ကမေန သီလ - နေက္ခမ္မ - ပညာ - ဝီရိယ - ခန္တိ - သစ္စ - အဓိဋ္ဌာန - မေတ္တာ - ဥပေက္ခာ ပါရမိယောစ ဒိသွာ တတ္ထဒဠှ သမာဒါနံ ကတွာ ဒေဝတာဟိ အဘိတ္ထုတော အာကာသမဗဘုဂ္ဂနတွ ဟိမ ဟိမဝန္တမေဝ အဂမာသိ.

6. ඉන්පසු දීපංකර දසබලයන් වහන්සේ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේට ප්‍රශංසා කොට, මල් මිටි අටකින් උන්වහන්සේට පූජා පවත්වා, පැදකුණු කොට වැඩම කළ සේක. ඒ සාරලක්ෂයක් රහතන් වහන්සේලා ද බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේට මලින් හා සුවඳින් පූජා පවත්වා, පැදකුණු කොට වැඩම කළහ. දෙවිමිනිස්සු ද එලෙසම පූජා කොට වැඳ නමස්කාර කළහ. ඉක්බිති බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දසබලයන් වහන්සේගේ විවරණය අසා, බුදු බව තම අල්ලේ රැඳී තිබෙන්නාක් මෙන් සලකා, ප්‍රීති ප්‍රමෝදයට පත් සිත් ඇතිව, සියලු දෙනා නික්ම ගිය පසු තමන් සැතපී සිටි තැනින් නැගී සිට, මල් රාශියක් මත්තෙහි පලක් බැඳ වැඩ හිඳ බුදු බව ලබා දෙන ධර්මයන් ගැන මෙසේ සිතූහ: "බුදු බව ඇති කරන ධර්මයන් කොහේ ඇත්ද? උඩ ද, යට ද, සිවු දෙසෙහි ද, අනුදෙසෙහි ද?" මෙසේ අනුපිළිවෙළින් මුළු ධර්ම ධාතුවම විමසා බලනුයේ, පෙර බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේලා විසින් සේවනය කරන ලද, ප්‍රගුණ කරන ලද පළමු වන දාන පාරමිතාව දැක, එය දැඩිව සමාදන් වූහ. මෙසේ අනුපිළිවෙළින් ශීල, නෙක්ඛම්ම, ප්‍රඥා, වීර්ය, ක්‍ෂාන්ති, සත්‍ය, අධිෂ්ඨාන, මෛත්‍රී සහ උපේක්ෂා යන පාරමිතාවන් ද දැක, ඒවා දැඩි සේ සමාදන්ව, දේවතාවන්ගේ පැසසුම් මධ්‍යයේ අහසට පැන නැඟී හිමාල වනාන්තරයටම වැඩම කළ සේක.

ဒီပင်္ကရောပိ သတ္ထာ စတူဟိ ခီဏာသဝ သတသဟဿေဟိ ပရိဝုတော ရမ္မနဂရဝါသီဟိ ပူဇီယမာနော ဒေဝတာဟိ အဘိနဏ္ဒိယမာနော အလင်္ကတ ပဋိယတ္တေန မဂ္ဂေန ရမ္မနဂရံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒိ. ရမ္မနဂရဝါသိနောပိ ဥပါသကာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတ ပတ္တပါဏိံ မာလာဂဏ္ဓာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဒါနာနုမောဒနံ သောတုကာမာ နိသီဒိံသု. ဘဂဝါပိ တေသံ အနုမောဒနံ ကရောန္တော ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂိကထံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသဉ္စ ပကာသေတွာ အမတ ပရိယောသာနံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ.

දීපංකර ශාස්තෘන් වහන්සේ ද සිවුලක්ෂයක් රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන, රම්මනගර වැසියන් විසින් පුදනු ලබමින්, දේවතාවන් විසින් පසසනු ලබමින්, සරසන ලද මඟින් රම්මනගරයට පිවිස පනවන ලද උතුම් බුද්ධාසනයෙහි වැඩහුන් සේක. භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද තමන් තමන්ට සුදුසු අසුන්හි වැඩහුන් සේක. රම්මනගරවාසී උපාසකවරු ද බුදුපාමොක් මහ සඟනට මහා දානයක් පිරිනමා, වළඳා අවසන් කොට පාත්‍රයෙන් ඉවත් කළ අත් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මල් ගඳ ආදියෙන් පූජා කොට දානානුමෝදනාව අසනු කැමැත්තෙන් හිඳගත්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ඔවුනට අනුමෝදනා කරමින් දාන කථාව, ශීල කථාව, ස්වර්ග කථාව, කාමයන්ගේ ආදීනවය ද, ලාමක බව ද, කෙලෙසීම ද, නෙක්ඛම්මයේ ආනිශංසය ද ප්‍රකාශ කරමින් අමා මහ නිවන කෙළවර කොට ඇති ධර්ම දේශනාවක් වදාළ සේක.

ဧဝံ တဿ မဟဇနဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဧကစ္စေ သရဏေသု ဧကစ္စေ ပဉ္စသု သီလေသု ဧကစ္စေ သောတာပတ္တိဖလေ ဧကစ္စေ သကဒါဂါမိ ဖလေ ဧကစ္စေ အနာဂါမီ ဖလေ ဧကစ္စေ စတုသုပိ ဖလေသု ဧကစ္စေ တီသု ဝိဇ္ဇာသု ဧကစ္စေ ဆဠဘိညာသု ဧကစ္စေ အဋ္ဌသု သမာပတ္တိသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ရမ္မနဂရတော နိက္ခမိတွာ သုဒဿန မဟာဝိဟာရမေဝ ပါဝိသိ.

මෙසේ ඒ මහා ජනයාට ධර්මය දේශනා කොට ඇතැමෙකු සරණාගමනයෙහි ද, ඇතැමෙකු පංචශීලයෙහි ද, ඇතැමෙකු සෝතාපත්ති ඵලයෙහි ද, ඇතැමෙකු සකෘදාගාමී ඵලයෙහි ද, ඇතැමෙකු අනාගාමී ඵලයෙහි ද, ඇතැමෙකු සිව්වැදෑරුම් මාර්ගඵලයන්හි ද, ඇතැමෙකු ත්‍රිවිද්‍යාවන්හි ද, ඇතැමෙකු ෂඩභිඥාවන්හි ද, ඇතැමෙකු අෂ්ට සමාපත්තීන්හි ද පිහිටුවා, අසුනෙන් නැගිට රම්මනගරයෙන් නික්ම සුදර්ශන මහා විහාරයට ම වැඩම කළ සේක.

ဝုတ္တဉှေတံ

මේ බව මෙසේ ද වදාරන ලදී:

‘‘တဒါ တေ ဘောဇယိတွာန - သသံဃံ လောကနာယကံ,ဥဖဂဆုညံ သရဏံ တဿ - ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော,သရဏာဂမနေ ကဉ္စိ - နိဝသေတိ တထာဂတောကဉ္စိ ပဉ္စသု သီလေသု - သီလေ ဒသဝိဓေ ပရံ;

‘එකල්හි ඔවුහු සඟ පිරිස ද සමඟ ලෝකනායකයන් වහන්සේට දන් දී, ඒ දීපංකර ශාස්තෘන් වහන්සේ සරණ ගියහ. තථාගතයන් වහන්සේ ඇතමෙකු සරණාගමනයෙහි ද, ඇතමෙකු පංචශීලයෙහි ද, ඇතමෙකු උතුම් වූ දස ශීලයෙහි ද පිහිටුවූ සේක.’

ကဿစိ ဒေတိ သာမညံ - စတုရော ဖလမုတ္တမေ,ကဿစိ အသထေ ဓမ္မေ - ဒေတိ သော ပဋိသမ္ဘိဒါ;

‘ඇතමෙකුට ශ්‍රමණ භාවය ද, උතුම් වූ සතර ඵලයන් ද ලබා දුන් සේක. ඇතමෙකුට නිර්මල ධර්මයෙහි පටිසම්භිදාවන් ලබා දුන් සේක.’

ကဿစိ ဝရသမာပတ္တိယော - အဋ္ဌ ဒေတိ နရာသဘော,တိဿော ကဿစိ ဝိဇ္ဇာယော - ဆဠဘိည ပဝေစ္ဆတိ;

‘ඒ නරශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ ඇතමෙකුට උතුම් වූ අෂ්ට සමාපත්තීන් ලබා දුන් සේක. ඇතමෙකුට ත්‍රිවිද්‍යාවන් ද, ඇතමෙකුට ෂඩභිඥාවන් ද ලබා දුන් සේක.’

တေန ယောဂေန ဇနကာယံ - ဩဝဒေတိ မဟာမုနိ,တေန ဝိတ္ထာရိကံ အာသီ - လောကနာထဿ သာသနံ;

‘ඒ මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ එම උපායෙන් ජනකායට අවවාද කළ සේක. ඒ හේතුවෙන් ලෝකනාථයන් වහන්සේගේ ශාසනය පැතිරී ගියේය.’

မဟာဟနူသဘက္ခဏ္ဓော - ဒီပင်္ကရသနာမကော,ဗဟူ ဇနေ တာရယတိ - ပရိမောစေတိ ဒုဂ္ဂတိံ;

‘මහත් වූ හනුවක් ද, වෘෂභයෙකුගේ වැනි උරහිසක් ද ඇති දීපංකර නම් වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ බොහෝ ජනයා සසරින් එතෙර කරවන සේක, දුගතියෙන් මුදවන සේක.’

ဗောဓနေယျံ ဇနံ ဒိသွာ - သတသဟဿေပိ ယောဇနေခဏေန ဥပဂန္တွာန - ဗောဓေတိ တံ မဟာမုနီ’’တိ;

‘ඒ මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ අවබෝධ කළ හැකි ජනයා ලක්ෂයක් යොදුන් දුරින් වුව ද දැක, ක්ෂණයකින් එතැනට වැඩම කොට ඔවුන් අවබෝධ කරවන සේක.’

ဣတိ သော ဒီပင်္ကရော သတ္ထာ ဝဿသတ သဟဿာနိ ဌတွာ သတ္တာနံ ဗဏ္ဓနမောက္ခံ ကုရုမာနော သဗ္ဗဗုဒ္ဓကိစ္စာနိ နိဋ္ဌာပေတွာ နဏ္ဒါရာမေ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိနဟေဝ ဓာတုယော တဿ - သတ္ထုနော ဝိကိရိံသု တာ. ဌိတာ ဧကဃနာ ဟုတွာ - သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော မနုဿာ ဃနကောဋိဋိမသုဝဏ္ဏဋ္ဌိကာဟိ ဧဝံ ဆတ္တိံသ ယောဇနိကံ မဟာထူပမကံသု နိဝေဒသိ - ကေစိ.

මෙසේ ඒ දීපංකර ශාස්තෘන් වහන්සේ වසර ලක්ෂයක් ආයු වළඳා, සත්ත්වයන් සසර බැඳීම්වලින් මුදවමින්, සියලු බුද්ධ කෘත්‍යයන් නිමවා නන්දාරාමයේදී අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. රන් පිළිමයක් මෙන් ඒකඝන ව පිහිටි ඒ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කොට මුළු දඹදිව වැසි මනුෂ්‍යයෝ ඝන රන් ගඩොලින් තිස් හය යොදුනක් උසැති මහා ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙය වදාරන ලදී:

‘‘ဒီပင်္ကရော ဇိနော သတ္ထာ - နဏ္ဒါရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထူပေါ - ဆတ္တိံသုဗ္ဗေဓ ယောဇနော‘‘;

‘දීපංකර නම් වූ ජිනේන්ද්‍ර ශාස්තෘන් වහන්සේ නන්දාරාමයේදී පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේ උදෙසා තිස් හය යොදුනක් උසැති ජින ස්තූපය කරන ලදී.’

‘‘ပတ္တ စီဝရ ပရိက္ခာရ - ပရိဘောဂဉ္ဇ သတ္ထုနော,ဗောဓိမူလေ တဒါ ထူပေါ - တီဏိ ယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

‘එකල්හි ශාස්තෘන් වහන්සේ පරිභෝග කළ පාත්‍ර, සිවුරු හා පිරිකර තැන්පත් කොට බෝධි මූලයෙහි තුන් යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කරන ලදී.’

၇. ဒီပင်္ကရဿ ပန ဘဂဝတော အပရဘာဂေါ ဧကံ အသင်္ခေယျံ အတိက္ကမိတွာ ကောဏ္ဍညော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဝိဇိတာဝိ နာမ စက္ကဝတ္တိ ဟုတွာ ကောဋိသတသဟဿ သင်္ခဿ ဗုဒ္ဓ ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ အဒါယိ သတ္ထာ ဗောဓိသတ္တံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကရိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ သော သတ္ထု ဓမ္မံကထံ သုတွာ ရဇ္ဇိ နိယျာဒေတွာ ပဗ္ဗဇိ သော တီဏိ ပိဋကာနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော ပဉ္စအဘိညာယောစ ဥပ္ပာဒေတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. သောပိ ဗုဒ္ဓေါ ဝဿသတသဟဿာနိ ဌတွာ သဗ္ဗဗုဒ္ဓကိစ္စာနိ နိဋ္ဌာပေတွာ စဏ္ဒါရာမေ ပရိနိဗ္ဗာယိ တဿာပိ ဘဂဝတော ဓာတုယာ န ဝိကိရိံသု သကလဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော မနုဿာ သမာဂန္တွာ သတ္တယောဇနိကာသတ္တရတနမယံ ဟရိတာလမနောသိလာယမတ္တိကာကိစ္စံ တေလ သပ္ပီဟိ ဥဒကကိစ္စံ ကတွာ စေတိယံ နိဋ္ဌာပေသုံ

7. දීපංකර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් පසුව, එක් අසංඛ්‍යයක් ඉක්ම ගිය තැන කොණ්ඩඤ්ඤ නම් වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ විජිතාවී නම් වූ සක්විති රජෙක් වී, බුදුන් ප්‍රමුඛ කෝටි ලක්ෂයක් සංඛ්‍යාත භික්ෂු සංඝයාට මහා දානයක් දුන්හ. ශාස්තෘන් වහන්සේ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ අනාගතයේදී බුදු වන බවට ව්‍යාකරණ දී ධර්මය දේශනා කළ සේක. උන්වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අසා රාජ්‍යය පවරා දී පැවිදි වූහ. උන්වහන්සේ ත්‍රිපිටකය උගෙන, අෂ්ට සමාපත්ති ද පංච අභිඥා ද උපදවා නොපිරිහුණු ධ්‍යාන ඇත්තෙක්ව බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්හ. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ ද වසර ලක්ෂයක් වැඩසිට සියලු බුද්ධ කෘත්‍යයන් නිමවා චන්දාරාමයේදී පිරිනිවන් පෑ සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ද ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. මුළු දඹදිව වැසි මනුෂ්‍යයෝ රැස්ව, හිරියල් සහ මනෝසීල මිශ්‍ර මැටි කර්මාන්තයෙන් ද, තෙල් සහ ගිතෙල් මිශ්‍ර දියරයෙන් දිය කර්මාන්තයෙන් ද යුක්ත කොට, සත් රත්නයෙන් බැබළෙන සත් යොදුනක් උසැති චෛත්‍යයක් ඉදිකළහ.

ကောဏ္ဍညေ ကိရ သမ္ဗုဒ္ဓေါ - စဏ္ဒါရာမေ မနောရမေ,နိဗ္ဗာယိ စေတိယော တဿ - သတ္တယောဇနိကော ကတောတိ;

‘කොණ්ඩඤ්ඤ සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මනරම් වූ චන්දාරාමයේදී පිරිනිවන් පෑ සේක. උන්වහන්සේ උදෙසා සත් යොදුනක් උසැති චෛත්‍යයක් කරන ලදී.’

တဿ အပရဘာဂေ ဧကံ အသံင်္ခယျံ အတိက္ကမိတွာ ဧကသ္မိံယေဝ ကပ္ပေ စတ္တာရော ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု - မင်္ဂလော သုမနော ရေဝတော ယောဟိတောတိ. မင်္ဂလဿ ပန ဘဂဝတော ကာလေ ဗောဓိသတ္တော သုရုစိ နာမ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ သတ္ထာရံ နိမန္တေဿာမီတိ ဥပသင်္ကမိတွာ မဓုရ ဓမ္မံကတံ သုတွာ သွာတနာယ နိမန္တေတွာ ကောဋိသတသဟဿ သင်္ခဿ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ သတ္တာဟံ ဂဝပါနံ နာမ ဒါနမဒါသိ သတ္ထာ အနုမောဒနံ ကရောန္တော မဟာပုရိသံ အာမန္တေတွာ တွံ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနံ ဒွန္နံ အသင်္ခေယျာနံ မတ္ထကေ ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသီတိ ဝျာကာသိ မဟာပုရိသော ဝျာကရဏံ သုတွာ အဟံ ကိရ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမိ ကော မေ ဃရာဝါသေန အတ္ထော ပဗ္ဗဇိဿမီတိ စိန္တတွာ တထာရူပံ သမ္ပတ္တိံ ကေဠပိဏ္ဍံ ဝီယ ပဟာယ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ, တသ္မိမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု, ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ပုဗ္ဗေ ဝိယ တိံသယောဇနကံ ထူပမကံသု.

ඉන් පසුව තවත් එක් අසංඛ්‍යයක් ඉක්ම ගිය තැන එකම කල්පයක බුදුවරු සිව්නමක් උපන්හ. එනම් මංගල, සුමන, රේවත, සෝභිත යන බුදුවරුන් ය. මංගල භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කාලයේදී අප බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සුරුචි නම් බ්‍රාහ්මණයා වී, ‘ශාස්තෘන් වහන්සේට ඇරයුම් කරන්නෙමි’ යි එතැනට පැමිණ මිහිරි ධර්ම දේශනාව අසා, පසුදිනට ඇරයුම් කොට කෝටි ලක්ෂයක් බුදුපාමොක් මහා සඟනට සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි ‘ගවපාන’ නම් මහා දානයක් දුන්නේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ අනුමෝදනාව කරමින් ඒ මහා පුරුෂයා අමතා, ‘ඔබ කල්ප ලක්ෂයක් සහ අසංඛ්‍ය දෙකක් ඇවෑමෙන් ගෝතම නමින් බුදු වන්නෙහිය’ යි නියත විවරණ දුන් සේක. මහා පුරුෂයා ඒ විවරණය අසා, ‘මම බුදු වන්නෙමි, මට ගිහිගෙයින් ඇති ඵලය කිම? මම පැවිදි වන්නෙමි’ යි සිතා, එවැනි මහා සම්පතක් කෙළ පිඬක් මෙන් අතහැර ශාස්තෘන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිදි වී, බුද්ධ වචනය උගෙන, අභිඥා සහ සමාපත්ති උපදවා, ආයු කෙළවර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නේය. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි ද ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. දඹදිව වැසියෝ පෙර පරිදිම තිස් යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥယျာနေ ဝသဘော နာမ - ဗုဒ္ဓေါ နိဗ္ဗာယိ မင်္ဂလော, တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထူပေါ - တိံသယောဇနမုဂ္ဂိတော’’တိ.

එහෙයින් මෙය වදාරන ලදී: ‘මංගල බුදුරජාණන් වහන්සේ වසභ නම් උද්‍යානයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේ උදෙසා තිස් යොදුනක් උසැති ජින ස්තූපය කරන ලදී.’

တဿ အပရဘာဂေ သုမနော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ တဒါ မဟာသတ္တော အတုလော နာမ နာဂရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ-မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ သော ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နောတိ သုတွာ ဉာတိသံဃပရိဝုတော နာဂဘဝနာ နိက္ခမိတွာ ကောဋိသတသဟဿ ဘိက္ခုပရိဝါရဿ တဿ ဘဂဝတော ဒိဗ္ဗတုရိယေဟိ ဥပဟာရံ ကာရေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပစ္စေကံ ဒုဿယုဂါနိ ဒတွာ သရဏေသု ပတိဋ္ဌာသိ သောပိ နံ သတ္ထာ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသီတိ ဝျာကာသိ တသ္မိမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု ဇမ္ဗုဒီပဝါသနော ပုဗ္ဗေ ဝိယ စတုယောဇနိကံ ထူပမကံသု.

ඉන් පසුව සුමන නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල්හි මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ මහාර්ධි ඇති, මහානුභාව ඇති අතුල නම් නාගරාජයෙක්ව උපන්හ. ‘ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වූ සේකැ’යි අසා නෑ පිරිස පිරිවරා නාග භවනයෙන් නික්ම, කෝටි ලක්ෂයක් භิක්ෂූන් පිරිවරා සිටි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දිව්‍ය තූර්ය නාදයෙන් උපහාර දක්වා, මහා දානයක් පවත්වා, එක් අයෙකුට වස්ත්‍ර යුගල බැගින් පූජා කොට සරණාගමනයෙහි පිහිටියේය. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ඔහු අනාගතයේදී බුදු වන බවට නියත විවරණ දුන් සේක. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි ද ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. දඹදිව වැසියෝ පෙර පරිදිම සතර යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙය වදාරන ලදී:

‘‘သုမနော ယသဓရော - ဗုဒ္ဓေါ အဂ္ဂါရာမမှ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထူပေါ - စတုယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

“කීර්තිධර වූ සුමන බුදුරජාණන් වහන්සේ අග්ගාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ ජින ස්තූපය සිව් යොදුනක් උසට එහිම කරවන ලද්දේය” යි.

တဿ အပရဘာဂေ ရေဝတော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော အတိဒေဝေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသန သုတွာ သရဏေသု ပတိဋ္ဌာယ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ တဿ သတ္ထုနော ကိလေသပ္ပဟာနေ ဝဏ္ဏံ ဝတွာ ဥတ္တရာသံဃေန ပူဇမကာသိ. သောပိ နံ သတ္ထာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိတိ ဝျာကာသိ တသ္မိံ ပန ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုယော ဝိကိရိံသု.

ඉන්පසු කාලයෙහි රේවත නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ‘අතිදේව’ නම් බ්‍රාහ්මණයෙක්ව උපත ලබා, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අසා, තිසරණ පිහිටා, හිස මුදුනේ දොහොත් මුදුන් දී, එම ශාස්තෘන් වහන්සේගේ කෙලෙස් ප්‍රහාණය කිරීම පිළිබඳ ගුණ වර්ණනා කොට, සිය උත්තරාසංගයෙන් (උඩුකය සළුවෙන්) පූජා කළහ. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ‘මොහු මතු බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී ගියහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ရေဝတော ပဝရော ဗုဒ္ဓေါ - နိဗ္ဗုတော သော မဟာပုရေ,ဓာတု ဝိတ္ထာရိကံ အာသီ - တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

“ශ්‍රේෂ්ඨ වූ රේවත බුදුරජාණන් වහන්සේ මහා නගරයෙහිදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ (විසිරුණු) බවට පත් වූහ” යි.

တဿ အပရဘာဂေ သောဘိတော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော အဇိတော နာမ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သရဏေသု ပတိဋ္ဋာယ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ မဟာဒါနံ အဒါသိ. သောပိ နံ သတ္ထာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသီတိ ဝျာကာသိ တဿာပိ ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု.

ඉන්පසු කාලයෙහි සෝභිත නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ‘අජිත’ නම් බ්‍රාහ්මණයෙක්ව උපත ලබා, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අසා, තිසරණ පිහිටා, බුදුන් ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට මහා දානයක් පිරිනැමූහ. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ‘මොහු මතු බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ද ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී ගියහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘သောဘိတော ဝရသမ္ဗုဒ္ဓေါ - သီဟရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသီ - တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

“උත්තම වූ සෝභිත සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ සීහාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ වූහ” යි.

တဿ အပရဘာဂေ ဧကမသင်္ခေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဧကသ္မိံယေဝ ကပ္ပေ တယော ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တိံသု - အနောမဒဿိ ပဒုမော နာရဒေါတိ. အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗောဓိသတ္တော ဧကော

ඉන්පසු එක් අසංඛ්‍ය කල්පයක් ඉක්මවා ගිය තැන, එකම කල්පයක බුදුවරුන් තිදෙනෙක් උපන්හ. එනම්, අනෝමදස්සී, පදුම සහ නාරද යන බුදුරජාණන් වහන්සේලාය. අනෝමදස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ එක්තරා...

၁. ယသဝရော ဓီရော - ကေစိ.

1. ඇතැම්හු (මීට) ‘යසවරෝ ධීරෝ’ (යසවන්ත වූ ධීරයා) යැයි කියති.

ယက္ခ သေနာပတိ အဟောသိ မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ အနေက ကောဋိသတသဟဿာနံ ယက္ခာနံ အဓိပတိ. သော ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နောတိ သုတွာ အာဂန္တွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ မဟာဒါနမဒါသိ သတ္ထာပိ တံ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသီတိ ဝျာကာသိ. အနောမဒဿိမှိ ပန ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ပဉ္စဝီသယောဇနကံ ထူပံ ကရိံသု

මහා ඍද්ධි ඇති, මහා ආනුභාව ඇති, අනේක කෝටි සියදහස් ගණනක් යක්ෂයන්ගේ අධිපති වූ යක්ෂ සේනාපතියෙක්ව උපත ලබා සිටියහ. ‘බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක ලොව පහළ වී ඇතැ’ යි අසා, එහි පැමිණි උන්වහන්සේ බුදුන් ප්‍රමුඛ සංඝරත්නයට මහා දානයක් පිරිනැමූහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ‘මොහු අනාගතයෙහි බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. අනෝමදස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. දඹදිව වැසියෝ පස්විසි (විසිපහක්) යොදුන් උසැති ස්තූපයක් කරවූහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘အနောမဒဿိ ဇိနော သတ္ထာ - ဓမ္မာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထူပေါ - ဥဗ္ဗေဓာ ပဏ္ဏုဝီသတီ’တိ;

“ජිනේන්ද්‍ර වූ අනෝමදස්සී ශාස්තෘන් වහන්සේ ධම්මාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ ජින ස්තූපය විසිපස් යොදුනක් උසට එහිම කරවන ලද්දේය” යි.

တဿ အပရဘာဂေ ပဒုမော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ တထာဂတေ အဂါမကာရညေ ဝိဟရေန္တာ ဗောဓိသတ္တော သီဟော ဟုတွာ သတ္ထာရံ နိရောဓသမာပတ္တိယာ သမာပန္နံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပီတိသောမနဿဇာတော တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ အဝိဇဟိတွာ ပီတိသုခေနေဝ ဂေါစရာယ အပက္ကမိတွာ ဇိဝိတပရိစ္စာဂံ ကတွာ ပယိရုပါသမာနော အဋ္ဌာသိ သတ္ထာ သတ္တာဟစ္စယေန နိရောဓာ ဝုဋ္ဌိတော သီဟံ ဩလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃေပိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သံဃံ ဝန္ဒိဿတီ‘‘တိ ဘိက္ခုသံဃော အာဂစ္ဆတူတိ စိန္တေသိ ဘိက္ခု တာဝဒေဝ အာဂမိံသု သီဟော သံဃေ စိတ္တံ ပသာဒေသိ. သတ္ထာ တဿ မနံ ဩလောကေတွာ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ တဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု.

ඉන්පසු කාලයෙහි පදුම නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. තථාගතයන් වහන්සේ ජනශූන්‍ය වනාන්තරයක වැඩවසන කල්හි, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සිංහයෙකුව ඉපිද, නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී සිටි ශාස්තෘන් වහන්සේ දැක, පහන් වූ සිතින් වැඳ, පැදකුණු කොට, උපන් ප්‍රීති සෝමනස්ස ඇත්තේ තෙවරක් සිංහනාද පවත්වා, සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි බුද්ධාලම්බන ප්‍රීතිය අත් නොහැර, ප්‍රීති සැපයෙන්ම යුතුව, ගොදුරු පිණිස ද බැහැර නොගොස්, ජීවිතය පූජා කොට උපස්ථාන කරමින් සිටියේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ සත් දිනක් ඇවෑමෙන් නිරෝධ සමාපත්තියෙන් නැගී සිට, සිංහයා දෙස බලා ‘මොහු භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහි ද සිත පහදවාගෙන සංඝයා වඳින්නේය’ යි සිතා, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා වඩිත්වා යි සිතූ සේක. එසැණින් භික්ෂූහු වැඩම කළහ. සිංහයා ද සංඝයා කෙරෙහි සිත පැහැදවීය. ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔහුගේ සිත බලා, ‘මොහු අනාගතයෙහි බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ද විසිරී ගියහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ပဒုမော ဇိနဝရော သတ္ထာ - ဓမ္မာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,ဓာတု ဝိတ္ထာရိကံ အာသိ - တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

“උතුම් ජිනේන්ද්‍ර වූ පදුම ශාස්තෘන් වහන්සේ ධම්මාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ වූහ” යි.

တဿ အပရဘာဂေ နာရဒေါ နာမ သတ္ထာ အဟောသိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော, ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စသု အဘိညာသု အဋ္ဌသုစ သမာပတ္တိသုစိဏ္ဏဝသီ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ လောဟိတ စဏ္ဒနေန ပူဇမကာသိ သောပိ နံ အနာဂတော ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ နာရဒ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဧကဃနာ အဟေသုံ. သဗ္ဗေ ဒေဝ မနုဿာ သန္နိပတိတွာ စတုယောဇနိကံ ထူပံ ကရိံသု.

ඉන්පසු කාලයෙහි නාරද නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සෘෂි ප්‍රව්‍රජ්‍යාවෙන් පැවිදි වී, පංච අභිඥා සහ අෂ්ට සමාපත්තීන්හි වසීභාවයට පැමිණ, බුදුන් ප්‍රමුඛ සංඝරත්නයට මහා දානයක් දී, රතු සඳුන්වලින් පූජාවක් කළහ. උන්වහන්සේ ද ‘මොහු අනාගතයෙහි බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. නාරද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි එක් තැන්ව (ඒකඝනව) පැවතුණාහ. සියලු දෙවි මිනිස්සු රැස්ව සිව් යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘နာရဒေါ ဇိနဝသဘော - နိဗ္ဗုတော သုဒဿနေ ပုရေ,တတ္ထေဝ တဿ ထူပဝရော - စတုယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

“ජිනේන්ද්‍රයන් අතර වෘෂභයෙකු බඳු වූ නාරද බුදුරජාණන් වහන්සේ සුදස්සන නගරයෙහිදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ උතුම් ස්තූපය සිව් යොදුනක් උසට එහිම කරවන ලද්දේය” යි.

တဿ အပရဘာဂေ ဧကမသင်္ခေယျမတိက္ကမိတွာ ဣတော ကပ္ပသတသဟဿ မတ္ထကေ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ ပဒုမုတ္တရော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဇဋိလော နာမ မဟာရဋ္ဌိကော ဟုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ စိဝရဒါနမဒါသိ. သောပိ တံ အနာဂတော ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ. ပဒုမုတ္တရဿာပိ ဘဂဝတော ဓာတုယော ဧကဃနာ အဟေသုံ. သဗ္ဗေ ဒေဝမနုဿာ သန္နိပတိတွာ ဒွါဒသ ယောဇနိကံ မဟာထူပမကံသု.

ඉන්පසු කාලයෙහි එක් අසංඛ්‍ය කල්පයක් ඉක්මවා ගොස්, මෙයින් කල්ප ලක්ෂයකට පෙර එක් කල්පයක පදුමුත්තර නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ‘ජටිල’ නම් මහා රට්ටිකයෙක් (පළාත් පාලකයෙක්) වී, බුදුන් ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට සිවුරු දානයක් පිරිනැමූහ. උන්වහන්සේ ද ‘මොහු අනාගතයෙහි බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. පදුමුත්තර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ද ධාතූන් වහන්සේලා එක් තැන්ව (ඒකඝනව) පැවතුණාහ. සියලු දෙවි මිනිස්සු රැස්ව දොළොස් යොදුනක් උසැති මහා ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ပဒုမုတ္တရော ဇိနော ဗုဒ္ဓေါ - နဏ္ဒါရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ထူပဝရော - ဒွါဒသုဗ္ဗေဓယောဇနော’’တိ;

“ජිනේන්ද්‍ර වූ පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේ නන්දාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ උත්තම ස්තූපය දොළොස් යොදුනක් උසට එහිම කරවන ලද්දේය” යි.

တဿ အပရဘာဂေ တိံသကပ္ပ သဟဿာနိ အတိက္ကမိတွာ သုမေဓော သုဇာတော စာတိ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ ဒွေ ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တိံသု သုမေဓဿ ပန ဘဂဝတော ကာလေ ဗောဓိသတ္တော ဥတ္တရော နာမ မာနဝေါ ဟုတွာ နိဒဟိတွာ ဌပိတံယေဝ အသီတိကောဋိဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဓမ္မံ သုတွာ သရဏေသု ပတိဋ္ဌာယ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိ သောပိ နံ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ. သုမ္ဓေဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု

ඉන්පසු කාලයෙහි කල්ප තිස්දහසක් ඉක්මවා ගිය තැන, එකම කල්පයක සුමේධ සහ සුජාත යන බුදුවරුන් දෙදෙනෙක් උපන්හ. සුමේධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ‘උත්තර’ නම් තරුණයෙක්ව උපත ලබා, තැන්පත් කර තිබූ අසූ කෝටියක ධනය වියදම් කොට, බුදුන් ප්‍රමුඛ සංඝරත්නයට මහා දානයක් පිරිනමා, ධර්මය අසා, තිසරණ පිහිටා, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූහ. උන්වහන්සේ ද ‘මොහු අනාගතයෙහි බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. සුමේධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි විසිරී ගියහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘သုမေဓော ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ - မေဓာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ - တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

“උතුම් ජිනේන්ද්‍ර වූ සුමේධ බුදුරජාණන් වහන්සේ මේධාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ වූහ” යි.

တဿ အပရဘာဂေ သုဇာတော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တောစက္ကဝတ္တိရာဇာ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နောတိ သုတွာ ဥပသံကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ သဒ္ဓိံ သတ္တဟိ ရတနေဟိ စတုမဟာဒီပံ ရဇ္ဇံ ဒတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ သကလရဋ္ဌဝါသိနော ရဋ္ဌုပ္ပာဒံ ဂဟေတွာ အာရာမိက ကိစ္စံ သာဓေန္တာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ နိစ္စံ မဟာဒါနမဒံသု. သောပိ နံ သတ္ထာ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓေါဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ သုဇာတဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဧကဃနာ အဟေသုံ ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော တိဂါဝုတံ ထူပမကံသု

ඉන්පසු කාලයෙහි සුජාත නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සක්විති රජකම ලැබ සිටි අතර, ‘බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක පහළ වී ඇතැ’ යි අසා, උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ, ධර්මය ශ්‍රවණය කොට, සප්ත රත්නයන්ගෙන් යුත් සිව්මහාද්වීප රාජ්‍යය බුදුන් ප්‍රමුඛ සංඝරත්නයට පූජා කොට, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදි වූහ. මුළු රටවැසියෝ ද රටේ ආදායම ලබාගෙන, ආරාමික කටයුතු සිදු කරමින් බුදුන් ප්‍රමුඛ සංඝරත්නයට නිරන්තරයෙන් මහා දානය පිරිනැමූහ. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද ‘මොහු අනාගතයෙහි බුදුවන්නේය’ යි විවරණ දුන් සේක. සුජාත භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි එක් තැන්ව (ඒකඝනව) පැවතුණාහ. දඹදිව වැසියෝ තුන් ගාවුතක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘သုဇာတော ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ သီလာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ စေတိယော တဿ - တီဏိ ဂါဝုတမုဂ္ဂတော’’တိ;

“උතුම් ජිනේන්ද්‍ර වූ සුජාත බුදුරජාණන් වහන්සේ සීලාරාමයේදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ චෛත්‍යය තුන් ගාවුතක් උසට එහිම කරවන ලද්දේය” යි.

တဿ အပရဘာဂေ အဋ္ဌာရသ ကပ္ပသတမတ္ထကေ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ ပိယဒဿိ အတ္ထဒဿိ ဓမ္မဒဿိတိ တယော ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တိံသု ပိယဒဿိ ဗုဒ္ဓကာလေ ဗောဓိသတ္တော ကဿပေါ နာမ မာဏဝေါ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂတော ဟုတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ကောဋိသတသဟဿ ဓန ပရိစ္စာဂေန သံဃာရာမံ ကာရေတွာ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာသိ အထ နံ သတ္ထာ အဋ္ဌာရသ ကပ္ပ သတစ္စယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတောပိ ဓာတုယော ဧကဃနာဝ အဟေသုံ ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော သန္နိပတိတွာ တိယောဇနိကံ မဟာထူပမကံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි, කල්ප එකසිය අසූවකට මත්තෙන් වූ එක් කල්පයක පියදස්සී, අත්ථදස්සී, ධම්මදස්සී යන බුදුරජාණන් වහන්සේලා තිදෙනෙක් උපන් සේක. පියදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි අප මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ කස්සප නම් මාණවකයෙක්ව, තුන් වේදයන්හි කෙළවරට පැමිණ, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කොට, කෝටි සියදහසක් ධනය පරිත්‍යාග කරමින් සංඝාරාමයක් කරවා තිසරණ සහිත පඤ්චශීලයෙහි පිහිටියේය. ඉක්බිති ශාස්තෘන් වහන්සේ, 'මොහු කල්ප එකසිය අසූවක් ඇවෑමෙන් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. පියදස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ද ශරීර ධාතූන් වහන්සේලා නොවිසිරී ඒකඝනවම පැවතුණාහ. ජම්බුද්වීපවාසීහු රැස්ව තුන් යොදුනක් උසැති මහා ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ပိယဒဿိ မုနိဝရော - သလလာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထူပေါ - တီဏိ ယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

“මුනිවර වූ පියදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ සලලාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේගේ තුන් යොදුනක් උසැති ජින ස්තූපය ඉදිකරන ලදී.”

တဿ အပရဘာဂေ အတ္ထဒဿိ နာမ ဘဂဝါ ဥဒပါဒိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ သုသိမော နာမ တာပသော ဟုတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပသီဒိတွာ ဒိဗ္ဗာနိ မဏ္ဒါရဝ ပဒုမပါရိစ္ဆတ္တကာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ အာဟရိတွာ စာတုဒွီပိက မဟာမေဃော ဝိယ ပုပ္ဖဝဿံ ဝဿေတွာ သမန္တတော ပုပ္ဖမဏ္ဍပ ပုပ္ဖအဂဃိယ တောရဏာဒီနိ ကတွာ မဏ္ဒါရဝ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တေန ဒသဗလံ ပူဇေသိ သောပိ နံ ဘဂဝါ အနာဂတော ဂေါတမော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝါကာသိ. တဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි අත්ථදස්සී නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහාර්ධිමත් මහානුභාව සම්පන්න සුසීම නම් තාපසයෙක්ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි ධර්මය අසා පහදින්නේ, දිව්‍යමය වූ මදාරා, පියුම්, පරසතු ආදී පුෂ්පයන් ගෙනැවිත් සිව්මහාද්වීපයට වසින මහා මේඝයක් මෙන් පුෂ්ප වර්ෂාවක් වස්වා, හාත්පස මල් මණ්ඩප, මල් මාලා හා තොරණ ආදිය කරවා, මදාරා මල් කුඩයකින් දසබලයන් වහන්සේට පූජා කළේය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද 'මොහු අනාගතයෙහි ගෝතම නමින් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි විසිරී ගියාහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘အတ္ထဒဿိ ဇိနဝရော - အနောမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ - တေသု တေသု စ ရဋ္ဌတော’’တိ;

“ජිනවර වූ අත්ථදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ අනෝමාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූහු ඒ ඒ රටවල විසිරී පැතිර ගියාහ.”

တဿ အပရဘာဂေ ဓမ္မဒဿိ နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော သက္ကာ ဒေဝရာဇာ ဒိဗ္ဗဂဏ္ဓပုပ္ဖေဟိ စ ဒိဗ္ဗတုရိယေဟိ စ ပူဇံ အကာသိ သောပိ နံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ. ဓမ္မဒဿိဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဧကဃနာ အဟေသုံ. ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော တိယောဇနိကံ ထူပမကံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි ධම්මදස්සී නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සක්දෙව් රජව, දිව්‍යමය සුවඳ මල්වලින් ද දිව්‍ය තූර්ය නාදයන්ගෙන් ද පූජා පැවැත්වීය. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ ද 'මොහු (අනාගතයෙහි) බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. ධම්මදස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි නොවිසිරී ඒකඝනව පැවතුණාහ. ජම්බුද්වීපවාසීහු තුන් යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ဓမ္မဒဿိ မဟာဝီရော-ကေလာသာရမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ ထူပဝရော တဿ-တီဏိ ယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

“මහාවීර වූ ධම්මදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ කේලාසාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේගේ තුන් යොදුනක් උසැති උතුම් ස්තූපය ඉදිකරන ලදී.”

တဿ အပရဘာဂေ စတုနဝုတိကပ္ပ မတ္ထကေ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ ဧကောဝ သိဒ္ဓတ္ထော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဥဂ္ဂတေဇော အဘိညာဗလ သမ္ပန္နော မင်္ဂလော နာမ တာပသော ဟုတွာ မဟာဇမ္ဗုဖလံ အာဟရိတွာ တထာဂဿ အဒါသိ သတ္ထာ တံ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ စတုနဝုတိ ကပ္ပမတ္ထကေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ တဿာပိ ဘဂဝတော ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု, စတုယောဇနိကံ ရတနမယံ ထူပမကံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි, මෙයින් කල්ප අනූහතරකට මත්තෙන් වූ එක් කල්පයක, සිද්ධත්ථ නම් වූ එක් ශාස්තෘන් වහන්සේනමක් උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උග්‍ර තේජස් ඇති, අභිඥා බලයෙන් යුත් මංගල නම් තාපසයෙක්ව, මහා දඹ පලයක් ගෙනැවිත් තථාගතයන් වහන්සේට පූජා කළේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ ඒ ඵලය වළඳා, 'මොහු මෙයින් කල්ප අනූහතරක් ඇවෑමෙන් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ද ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියාහ. මිනිස්සු සතර යොදුනක් උසැති රත්නමය ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘သိဒ္ဓတ္တော မုနိဝရော ဗုဒ္ဓေါ အနောမာရမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ထူပဝရော-စတုယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

“මුනිවර වූ සිද්ධත්ථ බුදුරජාණන් වහන්සේ අනෝමාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේගේ සතර යොදුනක් උසැති උතුම් ස්තූපය ඉදිකරන ලදී.”

တဿ အပရဘာဂေ ဣတော ဒွါနဝုတိ ကပ္ပမတ္ထကေ တိဿော ဖုဿောတိ ဧကသ္မိံ ကပ္ပေ ဒေဝ ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တိံသု တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗောဓိသတ္တာ မဟာဘောဂေါ မဟာယသော သုဇာတော နာမ ခတ္တိယော ဟုတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟိဒ္ဓိကဘာဝံ ပတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပန္နောတိ သုတွာ ဒိဗ္ဗမဏ္ဒါရဝ ပဒုမ ပါရိစ္ဆတ္တ ပုပ္ဖာနိ အာဒါယ စတုပရိသမဇ္ဈေ ဂစ္ဆန္တံ တထာဂတံ ပူဇေသိ. အာကာသေ ပုပ္ဖဝိတာနမိဝ အဋ္ဌာသိ သောပိ နံ သတ္ထာ ဣတော ဒွါနဝုတိ ကပ္ပမတ္ထကေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ. တဿာပိ ဘဂဝတော ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု ဓာတုယော ဂဟေတွာ တိယောဇနိကံ ထူပမကံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි, මෙයින් කල්ප අනූදෙකකට මත්තෙන් වූ එක් කල්පයක, තිස්ස සහ ඵුස්ස යන බුදුරජාණන් වහන්සේලා දෙදෙනෙක් උපන් සේක. තිස්ස භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහා භෝග ඇති, මහා යසස් ඇති සුජාත නම් ක්ෂත්‍රියයෙක්ව, සෘෂි පැවිද්දෙන් පැවිදිව මහාර්ද්ධිමත් භාවයට පත්ව, 'බුදුරජාණන් වහන්සේ උපන් සේක' යි අසා, දිව්‍යමය මදාරා, පියුම් හා පරසතු මල් ගෙන සිව්වනක් පිරිස මැද වඩිනා තථාගතයන් වහන්සේට පූජා කළේය. ඒ මල් අහසෙහි මල් වියනක් මෙන් රැඳී පැවතුණි. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද 'මොහු මෙයින් කල්ප අනූදෙකක් ඇවෑමෙන් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ද ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියාහ. මිනිස්සු ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කොට තුන් යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘တိဿော ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ-နဏ္ဒါရာမမှိ နိဗ္ဗုတောတတ္ထေဝ တဿ ထူပဝရော-တီဏိ ယောဇနမုဿိတော’’တိ;

“ජිනවර වූ තිස්ස බුදුරජාණන් වහන්සේ නන්දාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේගේ තුන් යොදුනක් උසැති උතුම් ස්තූපය ඉදිකරන ලදී.”

တဿ အပရဘာဂေ ဖုဿော နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥဒပါဒိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဝိဇိတာဝိ နာမ ခတ္တိယော ဟုတွာ မဟာရဇ္ဇံ ပဟာယ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ တီဏိ ပိဋကာနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ မဟာဇနဿ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ သီလပါရမိဉ္စ ပူရေသိ. သောပိ နံ ဗုဒ္ဓေါ တထေဝ ဝျာကာသိ တဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි ඵුස්ස නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ විජිතාවී නම් ක්ෂත්‍රිය රජෙක්ව, මහා රාජ්‍යය හැරදමා ශාස්තෘන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිදිව, ත්‍රිපිටකය උගෙන, මහා ජනයාට ධර්ම කථා දේශනා කරමින් ශීල පාරමිතාව පිරුවේය. ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ ද උන්වහන්සේට එලෙසින්ම විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි විසිරී ගියාහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ဖုဿော ဇိနဝရော သတ္ထာ-သုနန္ဒာရာမမှိ နိဗ္ဗုတောဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ-တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

“ජිනවර වූ ශාස්තෘ ඵුස්ස බුදුරජාණන් වහන්සේ සුනන්දාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූහු ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි විසිරී පැතිර ගියාහ.”

တဿ အပရဘာဂေ ဣတော ဧကနဝုတိ ကပ္ပမတ္ထကေ ဝိပဿိ နာမ ဗုဒ္ဓေါ ဥဒပါဒိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ အတုလော နာမ နာဂရာဇာ ဟုတွာ သတ္တရတန ခစိတံ သောဝဏ္ဏမဟာပီဌံ ဘဂဝတော အဒါသိ သောပိ နံ ဣတော ဧကနဝုတိကပ္ပမတ္ထကေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ တဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု သဗ္ဗေ ဒေဝမနုဿာ သန္တိပတိတွာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ သတ္တယောဇနိကံ ထူပမကံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි, මෙයින් කල්ප අනූඑකකට මත්තෙන් විපස්සී නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහාර්ධිමත් මහානුභාව සම්පන්න අතුල නම් නාග රාජයෙක්ව, සත්රුවනින් විසිතුරු කරන ලද රන් මහා අස්නක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කළේය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද 'මොහු මෙයින් කල්ප අනූඑකක් ඇවෑමෙන් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි විසිරී නොගියාහ. සියලු දෙවි මිනිස්සු රැස්ව ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන සත් යොදුනක් උසැති ස්තූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ဝိပဿိ ဇိနဝရော ဝီရော-သုမိတ္တာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ သော ထူပဝရော-သတ္တယောဇနိကော ကတော’’တိ;

“වීර වූ ජිනවර විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ සුමිත්තාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේගේ සත් යොදුනක් උසැති උතුම් ස්තූපය ඉදිකරන ලදී.”

တဿ အပရဘာဂေ ဣတော ဧကတိံသ ကပ္ပမတ္ထကေ သိခီ ဝေဿဘူတိ ဒွေ ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တိံသု သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗောဓိသတ္တော အရိဏ္ဒမော နာမ ရာဇာ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ သစိဝရံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တရတန ပတိမဏ္ဍိတံ ဟတ္ထိရတနံ ဒတွာ ဟတ္ထိပ္ပမာဏံ ကတွာ ကပ္ပိယ ဘဏ္ဍမဒါသိ သောပိ နံ ဣတော ဧကတိံသ ကပ္ပေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ, သိခိဿ ဘဂဝတော ဓာတုယော ဧကဃနာ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု, သကလ ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော ပန မနုဿာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ တိယောဇနုဗ္ဗေဓံ သတ္တရတနမယံ ဟိမဂိရိ သဒိသ သောဘံ ထူပမကံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි, මෙයින් කල්ප තිස්එකකට මත්තෙන් සිඛී සහ වෙස්සභූ යන බුදුරජාණන් වහන්සේලා දෙදෙනෙක් උපන් සේක. සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ අරින්දම නම් රජෙක්ව, බුදුන් ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට සිවුරු සහිත මහා දානයක් පවත්වා, සත්රුවනින් සරසන ලද ඇතෙකු (හස්ති රත්නය) පූජා කොට, ඇතාගේ වටිනාකමට සරිලන පරිදි කැප බඩු (කප්පිය භාණ්ඩ) පූජා කළේය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද 'මොහු මෙයින් කල්ප තිස්එකක් ඇවෑමෙන් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි ඒකඝනව (නොවිසිරී) පැවතුණාහ. මුළු දඹදිව වැසි මිනිස්සු ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන, තුන් යොදුනක් උසැති, සත්රුවනින් නිම කළ, හිමාල පර්වතය වැනි ශෝභමාන ස්තූපයක් කළහ.

သိခီ မုနိဝရော ဗုဒ္ဓေါ-ဒုဿာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ထူပဝရော-တီဏိ ယောဇနမုဂ္ဂတော’’တိ;

“මුනිවර වූ සිඛී බුදුරජාණන් වහන්සේ දුස්සාරාමයෙහි පිරිනිවන් පෑ සේක. එහිම උන්වහන්සේගේ තුන් යොදුනක් උසැති උතුම් ස්තූපය ඉදිකරන ලදී.”

တဿ အပရဘာဂေ ဝေဿဘူ နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော သုဒဿနော နာမ ရာဇာ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ သစီဝရမဟာဒါနံ ဒတွာ တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ အာစာရဂုဏသမ္ပန္နော ဗုဒ္ဓရတနေ စိတတီကာရ ပီတိ ဗဟုလော အဟောသိ သေပိ နံ သတ္ထာ ဣတော ဧကတိံသကပ္ပေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ ဝျာကာသိ ဝေဿဘုဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု.

ඊට පසු කාලයෙහි වෙස්සභූ නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ උපන් සේක. එකල බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සුදස්සන නම් රජෙක්ව, බුදුන් ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා වහන්සේට සිවුරු සහිත මහා දානයක් දී, උන්වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදිව, ආචාර ගුණයෙන් සම්පන්නව බුද්ධ රත්නය කෙරෙහි මහත් ගෞරව බහුමාන ඇතිව ප්‍රීති බහුල වූයේය. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද 'මොහු මෙයින් කල්ප තිස්එකක් ඇවෑමෙන් බුදු වන්නේය' යි විවරණ දුන් සේක. වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි විසිරී ගියාහ.

တေန ဝုတ္တံ

ඒ බව මෙසේ වදාරන ලදී:

‘‘ဝေဿဘူ ဇိနဝရော သတ္ထာ-ခေမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ-တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

ජිනවර වූ වෙස්සභූ ශාස්තෘන් වහන්සේ ඛේමාරාමයෙහි පිරිනිවන් වැඩි සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ වූහ.

တဿ အပရဘာဂေ ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ စတ္တာရော ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တိံသု ကကုသဏ္ဓော ကောနာဂမနော ကဿပေါ အမှာကံ ဘဂဝါတိ ကတုသဏ္ဓဿ ပန ဘဂဝတော ကာလော ဗောဓိသတ္တော ခေမော နာမ ရာဇာ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခဿ သံဃဿ သပတ္တစီဝရံ ဒါနဉ္စေဝ အဉ္ဇနာဒိ ဘေသဇ္ဇာနိ စ ဒတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိ သောပိ နံ သတ္ထာ ဝျာကာသိ တဿ ပန ဘဂဝတော ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု သဗ္ဗေ သန္နိပတိတွာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ဂါဝုတုဗ္ဗေဓံ ထူပမကံသု.

ඉන්පසු මේ කල්පයෙහි කකුසඳ, කෝණාගමන, කස්සප සහ අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යන බුදුවරු සතර නමක් උපන්හ. කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ 'ඛේම' නම් රජව ඉපිද, බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට පාත්‍ර සිවුරු ද, අඳුන් ආදී බෙහෙත් ද දන් දී, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අසා පැවිදි වූහ. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද උන්වහන්සේට මතු බුදුවන බවට විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. සියලු දෙනා රැස් වී, ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන ගාවුතක් උසැති ස්ථූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ කියන ලදී:

‘‘ကကုသဏ္ဓော ဇိနဝရော - ခေမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ထူပဝရော-ဂါဝုတံ နဘမုဂ္ဂတော’’တိ;

ජිනවර වූ කකුසඳ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඛේමාරාමයෙහි පිරිනිවන් වැඩි සේක. එතැනම උන්වහන්සේගේ උතුම් ස්ථූපය ගාවුතක් උසට අහසට නැඟී සිටියේය.

တဿ အပရဘာဂေ ကောနာဂမနော နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ တဒါ ဗောဓိသတ္တော ပဗ္ဗတော နာမ ရဇာ ဟုတွာ အမစ္စဂဏ ပရိဝုတော သတ္ထု သန္တိကေ ဂန္တွာ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဗုဒ္ဓပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိမန္တေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပတ္တုဏ္ဏစီနပဋ္ဋ ကောသေယျ ကမ္ဗလ ဒုကုလာနိ စေဝ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋကဉ္စ ဒတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ. သောပိ နံ သတ္ထာ ဝျာကာသိ တဿ ဘဂဝတော ဓာတုယော ဝိကိရိံသု

ඊට පසු කාලයෙහි කෝණාගමන නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ 'පබ්බත' නම් රජව, ඇමැති පිරිස පිරිවරාගෙන ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙත ගොස් ධර්ම දේශනාව අසා, බුදුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට ආරාධනා කොට මහා දානයක් පවත්වා, පත්තුණ්ණ, චීනපට්ට, කෝසෙය්‍ය (පටපිළි), කම්බිලි, දුකුල (සියුම් සළු) සහ රන්පට ද පූජා කොට ශාස්තෘන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිදි වූහ. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද උන්වහන්සේට විවරණ දුන් සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී ගියහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ කියන ලදී:

‘‘ကောနာဂမနော သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဗ္ဗတာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော,ဓာတု ဝိတ္ထာရိကံ အာသိ-တေသု တေသု ပဒေသတော’’တိ;

සම්බුදු වූ කෝණාගමන බුදුරජාණන් වහන්සේ පබ්බතාරාමයෙහි පිරිනිවන් වැඩි සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ වූහ.

တဿ အပရဘာဂေ ကဿပေါ နာမ သတ္ထာ ဥဒပါဒိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ ဟုတွာ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂုဘူမိယဉ္စေဝ အန္တလိက္ခေဝ ပါကဋော ဃဋီကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မိတ္တော အဟောသိ. သော တေန သဒ္ဓိံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မ

ඊට පසු කාලයෙහි කස්සප නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ ලොව පහළ වූ සේක. එකල්හි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ 'ජෝතිපාල' නම් මාණවකයෙක්ව, තුන් වේදයෙහි කෙළවරට පත් වූයේ, අහසෙහි මෙන් (සෑම තැනම) ප්‍රසිද්ධ වූයේ, ඝටීකාර කුම්භකාරයාගේ (කුඹල්කරුගේ) මිතුරා විය. හෙතෙම ඔහු සමඟ ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ධර්ම

ကထံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ အာရဒ္ဓဝီရိယော တီဏိ ပိဋကာနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝတ္တာ ဝတ္တသမ္ပတ္တိယာ ဗုဒ္ဓသာသနံ သောဘေသိ. သောပိ နံ သတ္ထာ ဝျာကာသိ. ကဿပဿ ပန သတ္ထုနော ဓာတုယော န ဝိကိရိံသု သကလ ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော မနုဿာ သန္နိပတိတွာ ဧကေကံ သုဝဏ္ဏဋ္ဌိကံ ကောဋိ အဂ္ဃနကံ ရတနဝိစိတ္တံ ဗဟိ ရစနတ္ထံ ဧကေကံ အဍ္ဎကောဋိ အဂ္ဃနကံ အဗ္ဘန္တရ ပူရဏတ္ထံ မနောသိလာယ မတ္တိကာကိစ္စံ တေလေန ဥဒကကိစ္စံ ကရောန္တာ ယောဇနုဗ္ဗေဓံ ထုပမကံသု.

දේශනාව අසා පැවිදිව, දැඩි වීර්යය වඩා ත්‍රිපිටකය හදාරා, ධර්ම කථිකයෙකුව වත් පිළිවෙත් සපුරාලමින් බුද්ධ ශාසනය බැබළවීය. ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද උන්වහන්සේට විවරණ දුන් සේක. කස්සප ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී නොගියහ. මුළු දඹදිව වැසි මිනිස්සු රැස්වී, පිටත බැඳීම සඳහා රත්නයෙන් විසිතුරු වූ, එකක් කෝටියක් වටිනා රන් ගඩොල් ද, ඇතුළත පිරවීම සඳහා එකක් අඩකෝටියක් වටිනා ගඩොල් ද ගෙන, මනෝසීලාවෙන් මැටි කටයුතු ද, තෙලෙන් දිය කටයුතු ද කරමින් යොදුනක් උසැති ස්ථූපයක් කළහ.

တေန ဝုတ္တံ

එහෙයින් මෙසේ කියන ලදී:

‘‘မဟာကဿပေါ ဇိနော သတ္ထာ-သေတဝျာယဉှိ နိဗ္ဗုတော,တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထုပေါ-ယောဇနုဗ္ဗေဓမုဂ္ဂတော’’တိ;

මහා කස්සප ජින ශාස්තෘන් වහන්සේ සේතව්‍යා නුවරෙහි පිරිනිවන් වැඩි සේක. එතැනම උන්වහන්සේගේ බුදු ස්ථූපය යොදුනක් උසට අහසට නැඟී සිටියේය.

ဧတ္ထ စ

මෙහි ද,

ဒီပင်္ကရော စ ကောဏ္ဍညော-မင်္ဂလော သုမနော တထာ,အနောမဒဿီ ဗုဒ္ဓေါ စ-နာရဒေါ ပဒုမုတ္တရော;

දීපංකර, කොණ්ඩඤ්ඤ, මංගල, එසේම සුමන, අනෝමදස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ ද, නාරද, පදුමුත්තර,

သုဇာတော ပိယဒဿီ စ-ဓမ္မဒဿိ နရုတ္တမော,သိဒ္ဓတ္ထဗုဒ္ဓေါ တိဿော စ-ဝိပဿိ စ သိခီ တထာ;

සුජාත, පියදස්සී, නරුත්තම වූ ධම්මදස්සී, සිද්ධාර්ථ බුදුරජාණන් වහන්සේ ද, තිස්ස, විපස්සී, එසේම සිඛී,

ကကုသဏ္ဓော ကဿပေါ စာတိ-သောဠသေတေ မဟေသယော,ထုပပ္ပမာဏမေတေသံ ပါလိယံယေဝ ဒဿိတံ;

කකුසඳ සහ කස්සප යන මේ සොළොස් (දහසය) මහේසීහු වෙති. මොවුන් වහන්සේලාගේ ස්ථූපයන්හි ප්‍රමාණය පාලියෙහිම (ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හිම) දක්වන ලදී.

ယသ္မာ တသ္မာ မယာ သာဓူ-တေ သဗ္ဗေပိ ပကာသိတာ,ထူပါ သဒ္ဓါ ဇနာ သာဓူ-တေ ဝန္ဒေယျထ သာဒရံ;

යම් හෙයකින් ඒ සියලු ස්ථූපයෝ මා විසින් මැනවින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දාහු ද, එහෙයින් ශ්‍රද්ධා බුද්ධි සම්පන්න සත්පුරුෂ ජනයෙනි, තොප සැමදෙනා ඒවා සාදරයෙන් වන්දනා කරත්වා!

ယေသာနံ ပန အဋ္ဌန္နံ - သုဂတာနံ ဟိတေသိနံဓာတု ဝိတ္ထာရိကာ အာသုံ - တေသု တေသု ပဒေသတောတိ;

යම් හිතෛෂී වූ අටනමක් සුගතයන් වහන්සේලාගේ ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්හි පතළ (විසිරී) ගියාහු ද,

သာဓုဇန မနောပသာဒနတ္ထာယ ကတေ ထူပဝံသေ ဝိဇ္ဇမာနထူပါနံ ဗုဒ္ဓါနံ ထူပကထာ စေဝ သဗ္ဗေသံ သန္တိကေ အဘိနိဟာရကတာစေ. သမတ္တာ.

සත්පුරුෂ ජනයන්ගේ සිත් පැහැදවීම පිණිස කරන ලද ථූපවංශයෙහි, ස්ථූප පිහිටි බුදුවරුන්ගේ ස්ථූප කථාව ද, ඒ සියලු බුදුවරුන් සමීපයෙහි කරන ලද අභිනීහාර කථාව ද මෙයින් නිමාවට පත් විය.

ကဿပဿ ပန ဘဂဝတော အပရဘာဂေ ဌပေတွာ ဣမံ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓံ အညော ဗုဒ္ဓေါ နာမ နတ္ထိ. ဧဝံ ဒီပင်္ကရာဒီနံ စတုဝီသတိယာ ဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ လဒ္ဓဝျာကရဏော ဗောဓိသတ္တော ပါရမိယော ပူရေတွာ ဝေဿန္တရတ္တဘာဝေ ဌိတော-

කස්සප භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් පසුව, මේ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ හැර වෙනත් බුදුවරයෙක් පහළ නොවූහ. මෙසේ දීපංකර ආදී සූවිසි (විසිහතරක්) බුදුවරුන් සමීපයෙහි විවරණ ලත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පාරමිතාවන් පුරමින් වෙස්සන්තර ආත්මභාවයෙහි සිටිමින් -

‘‘အစေတနာယံ ပထဝီ-အဝိညာယ သုခံ ဒုခံ,သာပိ ဒါနဗလော မယှံ-သတ္တက္ကတ္တုံ ပကမ္ပထာ’’တိ;

සුව දුක් නොදන්නා වූ, අචේතනික වූ මේ මහ පොළොව පවා මාගේ දාන බලයෙන් සත් වරක් කම්පා විය.

ဧဝံ မဟာပထဝိ ကမ္ပနာနိ ပုညာနိ ကတွာ အာယုပရိယောသာနေ တတော စုတော တုသိတဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ တတ္ထ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှိတွာ ယာဝတာယုကံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော မနုဿဂဏနာယ သတ္တဟိ ဒိဝသေဟိ အာယုက္ခယံ ပါပုဏိဿတိတိ ဝတ္ထာနိ ကိဠိဿန္တိ, မာလာ မိလာယန္တိ, ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ, ကာယေစေဝ ဒုဗ္ဗဏ္ဏိယံ ဩက္ကမတိ. ဒေဝေါ ဒေဝါသနေ နာဘိရမတီတိ ဣမေသု ပဉ္စသု ပုဗ္ဗနိမိတ္တေသု ဥပ္ပန္နေသု တာနိ ဒိသွာသုညာဝတ နော သဂ္ဂါ ဘဝိဿန္တိတိ သံဝေဂဇာတာဟိ ဒေဝတာဟိ မဟာသတ္တဿ ပါရမိနံ ပူရိတဘာဝံ ဉတွာ ဣမသ္မိံ ဣဒါနိ အညံ ဒေဝလောကံ အနုပဂန္တွာ မနုဿလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဗုဒ္ဓဘာဝံ ပတ္တေ ပုညာနိ ကတွာ စုတ စုတာ ဒေဝလောကံ ပူရေဿန္တီတိ စိန္တေတွာ.

මෙසේ මහා පොළොව කම්පා කරවන පින්කම් කොට, ආයු කෙළවර එහි කළුරිය කර තුසිත භවනයෙහි උපන් සේක. එහිදී අනෙක් දෙවියන් දස කරුණකින් අභිබවා යමින්, ආයු වළඳන තෙක් දිව්‍ය සම්පත් අනුභව කරද්දී, මිනිස් ගණනින් දින සතකින් ආයුෂ ගෙවී යන්නේය යන කල්හි; වස්ත්‍ර කිළිටි වීම, මල් මාලා මිලින වීම, කිහිලිවලින් ඩහදිය වැගිරීම, ශරීරය දුර්වර්ණ වීම සහ දිව්‍ය ආසනයෙහි නොඇලීම යන මේ පූර්ව නිමිති පහ පහළ විය. ඒවා දැක, 'අපගේ ස්වර්ග ලෝකය හිස් වන්නේය' කියා සංවේගයට පත් දෙවිවරු, මහාසත්ත්වයන් වහන්සේගේ පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ වී ඇති බව දැන, 'මෙතුමාණෝ දැන් වෙනත් දෙව්ලොවකට නොගොස් මිනිස් ලොව උපදින්නේය, බුද්ධත්වයට පත්වී පින්කම් කොට, (එයින්) චුත වන්නන්ගෙන් දෙව්ලොව පුරවනු ඇතැයි' සිතා,

‘‘ယတောဟံ တုသိတေ ကာယေ-သန္တုသိတော နာမဟံ တဒါ,ဒသသဟဿိ သမာဂန္တွာ-ယာစန္တိ ပဉ္ဇလီ မမံ;

එකල්හි මම තුසිත පුරයෙහි 'සන්තුසිත' නම් දෙව්රාජව සිටියදී, දසදහසක් ලෝකධාතුවෙන් රැස්වූ දෙවිවරු දොහොත් මුදුන් දී මට මෙසේ ආරාධනා කළහ:

ကာလောယံတေ မဟာဝီရ-ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆိယံ,သဒေဝကံ တာရယန္တော-ဗုဇ္ဈဿု အမတံ ပဒန္တိ’’;

'මහාවීරයන් වහන්ස, මේ ඔබට සුදුසු කාලයයි, මව්කුස පිළිසිඳ ගනු මැනව. දෙවියන් සහිත ලෝකයා සසරින් එතෙර කරවමින් අමා මහ නිවන් පසක් කරනු මැනව' කියායි.

ဧဝံ ဗုဒ္ဓဘာဝတ္ထာယ အာယာစိတော ကာလံ-ဒီပံ-ဒေသံ ကုလံ-ဇနေတ္တိယာ အာယုပ္ပမာဏန္တိ ဣမာနိ ပဉ္စ မဟာဝိလောကနာနိ ဝိလောကေတွာ ကတသန္နိဋ္ဌာနော တတော စုတော သကျရာဇကုလေ ပဋိသဏ္ဓိံဂဟေတွာ တတ္ထ မဟာသမ္ပတ္တိယာ ပရိဟရိယမာနော အနုက္ကမေန ဘဒ္ဒံ ယောဗ္ဗနံ အနုပါပုဏိတွာ တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကေသု တီသု ပါသာဒေသု ဒေဝလောကသိရိံ ဝိယ ရဇ္ဇသိရိံ အနုဘဝမာနော ဥယျာနကီဠာယ ဂမနသမယေ အနုက္ကမေန ဇိဏ္ဏ - ဝျာဓိ - မတသင်္ခါတေ တယော ဒေဝဒူတေ ဒိသွာ သံဇာတ သံဝေဂါ နိဝတ္တိတွာ စတုတ္ထေ ဝါရေ ပဗ္ဗဇိတံ ဒိသွာ သာဓု ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ရုစိံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥယျာနံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဒိဝသံ ခေပေတွာ မင်္ဂလ ပေါက္ခရဏိတီရေ နိသိန္နော ကပ္ပက ဝေသံ ဂဟေတွာ အာဂတေန ဝိဿကမ္မ ဒေဝပုတ္တေန အလင်္ကတ ပဋိယတ္တော ရာဟုလကုမာရဿ ပါတသာသနံ သုတွာ ပုတ္တသိနေဟဿ ဗလဝဘာဝံ ဉတွာ ယာဝ ဣမံ ဗဏ္ဓနံ န ဝဍ္ဎတိ တာဝဒေဝနံ ဆိဏ္ဒိဿာမီတိ စိန္တေတွာ သာယံ နဂရံ ပဝိသန္တော-

මෙසේ බුද්ධත්වය පිණිස ආරාධනා ලබන ලදුව, කාලය, දීපය, දේශය, කුලය, මෑණියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යන මේ පස්මහ බැලුම් බලා, තීරණයකට එළඹ, එතැනින් චුතව ශාක්‍ය රාජ කුලයෙහි පිළිසිඳ ගැනීම සිදු කළ සේක. එහිදී මහා සම්පත්තියෙන් ඇතිදැඩි වෙමින්, අනුක්‍රමයෙන් සොඳුරු යොවුන් වියට පැමිණ, සෘතු තුනට සුදුසු ප්‍රාසාද තුනක දිව්‍ය ලෝක ශ්‍රීයක් බඳු රාජ්‍ය ශ්‍රීයක් අනුභව කරමින් සිට, උයන කෙළියට යන ගමනේදී පිළිවෙළින් මහල්ලා, ලෙඩා, සහ මළමිනිය යන දේවදූතයන් තිදෙනා දැක, සංවේගයට පත්ව ආපසු හැරී, සිව්වන වර පැවිද්දෙකු දැක 'පැවිද්ද යහපත්ය' කියා පැවිද්ද කෙරෙහි ඇල්ම උපදවා, උයනට ගොස් එහි දවස ගෙවා, මංගල පොකුණු තෙර වැඩසිටිද්දී කරණවෑමි වෙස් ගෙන පැමිණි විශ්වකර්ම දිව්‍ය පුත්‍රයා විසින් සරසන ලදුව, රාහුල කුමාරයා උපන් පුවත අසා, පුත්‍ර ස්නේහයේ බලවත් බව දැන 'මේ බැඳීම වැඩෙන්නට පෙරම මම මෙය කපා දමන්නෙමි' යි සිතා, සන්ධ්‍යා කාලයේ නුවරට වඩිද්දී -

‘‘နိဗ္ဗုတာ နူန သာ မာတာ - နိဗ္ဗုတော နူန သော ပိတာ,နိဗ္ဗုတာ နူန သာ နာရီ - ယဿာယံ ဤဒိသော ပတိ’’တိ;

'යමෙකුට මෙබඳු පුතෙකු සිටී ද, ඒ මව ඒකාන්තයෙන්ම නිවුණාය (නිවනට පත්වූවාය). ඒ පියා ඒකාන්තයෙන්ම නිවුණේය. යමෙකුට මෙබඳු ස්වාමියෙකු සිටී ද, ඒ කාන්තාව ඒකාන්තයෙන්ම නිවුණාය' කියායි.

ကိသာဂေါတမိယာ နာမ ပိတုစ္ဆာ ဓီတာယ ဘာသိတံ ဣမံ ဂါထာ သုတွာ ဣဟံ ဣမာယ နိဗ္ဗုတပဒံ သာဝိတောတိ ဂီဝတော သတသဟဿဂ္ဃနကံ မုတ္တာဟာရံ ဩမုဉ္စိတွာ တဿာ ပေသေတွာ အတ္တနော ဘဝနံ ပဝိသိတွာ သိရီသယနေ နိပန္နော နိဒ္ဒါဝသ ဂတာနံ နာဋကာနံ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ နိဗ္ဗိန္နဟဒယော ဆန္နံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ကဏ္ထကံ အာဟာရာပေတွာ တံ အာရုယှ ဆန္နသဟာယော ဒသသဟဿ စက္ကဝါဠ ဒေဝတာဟိ ကတ ပရိဝါရော မဟာဘိနိက္ခမနာ နိက္ခမိတွာ တေနေဝ ရတ္တာဝသေသေန တီဏိ ရဇ္ဇာနိ အတိက္ကမ္မ အနောမာယ နဒိယာ ပရတီရံ ပတွာ အဿာပိဋ္ဌိတော ဩရုယှ မုတ္တရာသိ သဒိသေ စာလိကာပုလိဏေ ဌတွာ ဆန္နတွံ မယှံ အာဘရဏာနိ စေဝ ကဏ္ထကဉ္စ အာဒါယ ဂစ္ဆာဟိ အာဘရဏာနိ စ ကဏ္ထကဉ္စ ပဋိစ္ဆာပေတွာ ဒက္ခိဏ ဟတ္ထေန မင်္ဂလခဂ္ဂမာဒါယ ဝါမဟတ္ထေန မောလိယာ သဒ္ဓိံ စူဠံ ဆိဏ္ဒိတွာ သစေ အဟံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမိ အာကာသေ တိဋ္ဌတု နော စေ ဘူမိယံ ပတတူတိ အာကာသေ ခိပိ စုဠာမဏီ ဗဏ္ဓနံ ယောဇနပ္ပမာဏံ ဌာနံဂန္တွာ အာကာသေ အဋ္ဌာသိ အထ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ယောဇနိကေန ရတနစင်္ဂေါဋကေန ပဋိဂ္ဂဟေသိ.

පිය පාර්ශ්වයේ නැන්දණියකගේ දියණිය වූ කිසාගෝතමිය විසින් පවසන ලද මේ ගාථාව අසා, 'මොහු විසින් මට නිවන පිළිබඳ පදයක් ඇස්වූයේය' යි සිතා, සිය ගෙලෙන් ලක්ෂයක් වටිනා මුතු මාලය මුදා ඇයට යවා, ස්වකීය භවනයට වැද සිරි යහනෙහි සැතපී, නින්දට වැටුණු නළඟනන්ගේ විකෘති ස්වරූපය දැක කලකිරුණු සිත් ඇත්තේ, ඡන්න ඇමතියා අවදි කරවා කන්ථක අශ්වයා ලවාගෙන එන්නට සලස්වා, ඊට නැඟී, ඡන්න ඇමතියා ද සමඟ දසදහසක් සක්වළ දේවතාවන් විසින් පිරිවරන ලද්දේ, මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය කොට, එදින රාත්‍රියේ ඉතිරි කොටසින්ම රාජ්‍යයන් තුනක් ඉක්මවා අනෝමා නදියේ එතෙරට පැමිණ, අශ්ව පිටින් බැස, මුතු සමූහයක් බඳු වූ සුදු වැලි තලාවෙහි සිට, 'ඡන්නය, නුඹ මාගේ ආභරණ ද කන්ථක අශ්වයා ද රැගෙන යව' යි ආභරණ හා කන්ථක අශ්වයා භාර දී, දකුණු අතින් මංගල කඩුව ගෙන, වම් අතින් කෙස්වැටිය සමඟ සිළු කොටස කපා, 'ඉදින් මම බුදු වන්නෙම් නම් මෙය අහසෙහි රැඳේවා! නොඑසේ නම් පොළොවට වැටේවා!' යි අහසට දැමීය. සිළුමිණ බන්ධනය යොදුනක් පමණ තැනට අහසෙහි ගොස් රැඳී තිබුණි. එකල්හි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා යොදුනක් පමණ වූ රත්නමය කරඬුවකින් එය පිළිගත්තේය.

ယထာဟ

මෙසේ වදාරන ලදී:

ဆေတွာန မောလိံ ဝရဂန္ဓဝါသိတံဝေဟာသယံ ဥက္ခိပိ သကျပုင်္ဂယဝေါ,သဟဿနေတ္တော သိရသာ ပဋိဂ္ဂဟိသုဝဏ္ဏ ဝင်္ဂေါဋဝရေန ဝါသဝေါ’တိ;

ශාක්‍ය වංශතිලකයන් වහන්සේ උතුම් සුවඳින් සුවඳවත් කරන ලද කෙස් සිළු කපා අහසට දැමූ සේක. දහසක් ඇස් ඇති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා (වාසවයා) එය උතුම් රන් කරඬුවකින් සිරසින් පිළිගත්තේය.

ပဋိဂ္ဂဟေတွာ စ ပန ဒေဝလောကံ နေတွာ သုနေရု မုဒ္ဓနိ တိယောဇနပ္ပမာဏံ ဣဏ္ဒနီလမဏိမယံ စုဠာမဏိ စေတိယံ နာမ အကာသိ အထ ကဿပ ဗုဒ္ဓကာလေ ပေါရာဏ သဟာယကော ဃဋိကာရ မဟာဗြဟ္မာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဝိနာဝါသဘာဝပ္ပတ္တေန မတ္တဘာဝေါ စိတ္တေသိ. အဇ္ဇ မေ သဟာယကော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တော သမဏ ပရိက္ခာရမဿ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆာမီတိ-

එසේ පිළිගෙන දෙව්ලොවට රැගෙන ගොස්, මහමෙර මුදුනෙහි තුන් යොදුනක් පමණ වූ ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යමය වූ 'සිළුමිණි සෑය' (චූළාමණී චෛත්‍යය) නමින් සෑයක් කළේය. එකල්හි කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි පැරණි යහළුවෙකු වූ ඝටීකාර මහා බ්‍රහ්මයා, එක් බුද්ධාන්තරයක් මුළුල්ලෙහි නොවෙනස්ව පැවති ආත්මභාවය ඇත්තේ මෙසේ සිතුවේය: 'අද මාගේ යහළුවා මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය කොට නික්මුණේය. මම ඔහුට මහණ පිරිකර රැගෙන යන්නෙමි' යි -

‘‘တိစီဝရဉ္စ ပတ္တော စ ဝါသိ သူစိ စ ဗဏ္ဓနံ,ပရိဿာဝန အဋ္ဌေတေန-ယုတ္တယောဂဿ ဘိက္ခုနော’’တိ;

'තුන් සිවුර ද, පාත්‍රය ද, දැළි පිහිය ද, ඉදිකටුව ද, ඉණ බඳින පටිය ද, පෙරහන් කඩ ද යන මේවා වීර්ය වඩන භික්ෂුවකගේ අට පිරිකර වේ' යි;

ဣမေ သမဏပရိက္ခာရေ အာဟရိတွာ အဒါသိ မဟာပုရိသော အရဟဒ္ဓဇံ နိဝါသေတွာ ဥတ္တမံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝေသံ ဂဏှိတွာ သာဋကယုဂလံ အာကာသေ ခိပိ တံ ဗြဟ္မာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဗြဟ္မလောကေ ဒွါဒသယောဇနိကံ သဗ္ဗရတနမယံ ဒုဿစေတိယမကာသိ.

මේ මහණ පිරිකර රැගෙන අවුත් මහා බ්‍රහ්මයා විසින් දෙන ලදී. මහාපුරුෂයාණන් වහන්සේ රහත් ධජය (සිවුර) හැඳ පෙරවා, උතුම් පැවිදි වෙසෙහි පිහිටා, හැඳ සිටි වස්ත්‍ර යුවළ අහසට දැමූ සේක. බ්‍රහ්මයා එය පිළිගෙන බඹලොව දොළොස් යොදුනක් පමණ වූ සර්ව රත්නමය 'දුස්ස චෛත්‍යය' කළේය.

‘‘ကိလေသ အပ္ပဟီဏေပိ=မဟာသတ္တဿ တံ ခဏေ,ယဿာနုဘာဝတော ဧဝံ ဒုဿစူဠာ ဟိ ပူဇိတာတသ္မာ တမ္မ မဟာဗောဓိ-သတ္တာနံ ပဋိပတ္တိယံ,န ကရေယျ မဟုဿာဟံဝ-ကော ဟိ နာမ ဗုဓော ဇနော’’တိ;

'ඒ මොහොතෙහි මහාසත්ත්වයන් වහන්සේගේ කෙලෙසුන් නොනැසී පැවතිය ද, යම් උතුමෙකුගේ ආනුභාවයෙන් මෙසේ වස්ත්‍රය හා කෙස් සිළුව පුදන ලද්දේ ද, එබැවින් ඒ මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ප්‍රතිපත්තියෙහි බුද්ධිමත් වූ කවර නම් මනුෂ්‍යයෙක් මහත් උත්සාහයක් නොකරන්නේද?' යි;

စူဠာမဏိဒုဿ ထုပဒွယကထာ

සිළුමිණි සෑය හා දුස්ස සෑය යන ස්තූප ද්විත්වය පිළිබඳ කථාවයි.

၉. ဗောဓိသတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ တတ္ထ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပဏ္ဍဝ ပဗ္ဗတပဗ္ဘာရေ နိသိန္နော မဂဓရာဇေန ရဇ္ဇေန နိမန္တိယမာနော တံ ပဋိက္ခိပိတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ တိဿဝိဇိတံ အာဂမနတ္ထာယတေနဂဟိတ ပဋိညော အာဠာရံ-ဥဒ္ဒကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ တေသံ သန္တိကေ အဓိဂတဝိသေသေန အပရိတုဋ္ဌော ဆဗ္ဗဿာနိ မဟာပဓာနံ ပဒဟိတွာ ဝိသာခ ပုဏ္ဏမ ဒိဝသေ သေနာနိနိဂမေ သုဇာတာယ ဒိန္နပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ နေရဉ္ဇရာယ နဒိယာ သုဝဏ္ဏပါတိံ ပဝါဟေတွာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ မဟာဝနသဏ္ဍေ နာနာသမာပတ္တီဟိ ဒိဝါဘာဂံ ဝိတိနာမေတွာ သာယဏှ သမယေ သောတ္ထိယေန ဒိန္နံ တိဏမုဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ကာဠေန နာဂရာဇေန အဘိတ္ထုတဂုဏော ဗောဓိမဏ္ဍံ အာရုယှ တိဏာနိ. သတ္ထရိတွာ န တာဝီမံ ပလ္လင်္ကံ ဘိဏ္ဒိဿာမိ ယာဝ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိဿတီ’’တိ ပဋိညံ ကတွာ ပါစီန ဒါသာဘိမုခေါ နိသီဒိတွာ-သူရိယေ အနတ္ထမိတေယေဝ မာရဗလံ ဝိဓမေတွာ ပဌမယာမေ ပုဗ္ဗေ နိဝါသဉာဏံ မဇ္ဈိမယာမေ စုတူပပါတဉာဏံ ပတွာ ပစ္ဆိမယာမာဝသာနေ ဒသဗလ စတုဝေသာရဇ္ဇာဒိ သဗ္ဗဂုဏပတိမဏ္ဍိတံသဗ္ဗညုတဉာဏံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ သတ္တ သတ္တာဟံ ဗောဓိသမီပေယေဝ ဝီတိနာမေတွာ အဋ္ဌမေ သတ္တာဟေ အဇပါလ နိဂြောဓမူလေ နိသိန္နော ဓမ္မဂမ္ဘီရတာ ပစ္စဝေက္ခနေန အပ္ပောဿုက္ကတံ အာပဇ္ဇမာနော ဒသဒဟဿီ မဟာဗြဟ္မ ပရိဝါရေန သဟမ္ပတိ မဟာဗြဟ္မုနာ အာယာစိတ ဓမ္မဒေသနော ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဩလောကေန္တော ဗြဟ္မုနော အဇ္ဈေသနံ အာဒါယ ကဿ နု ခေါ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျန္တိ ဩလောကေန္တော အာဠာရုဒ္ဒကာနံ ကာလကတဘာဝံ ဉတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂီယာနံ ဘိက္ခုနံ ဗဟူပကာရတံ အနုဿရိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကာသိပုရံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဥပကေန သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ အာသာဠဟိပုဏ္ဏမ ဒိဝသေ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ပဉ္စ ဝဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခုနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ပတွာ တေ အနနုစ္ဆဝိကေန အာဝုသော ဝါဒေန သမုဒါစရန္တေ အညာပေတွာ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တော အညာကောဏ္ဍညတ္ထေရပမုခေ အဋ္ဌာရသ ကောဋိယော အမတပါနံ ပါယေသိ.

9. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ පැවිදි වී, අනුපිළිවෙලින් රජගහ නුවරට වැඩම කොට, එහි පිඬුසිඟා හැසිර, පාණ්ඩව පර්වත පාමුල වැඩසිටින සේක්, මගධ රජු විසින් රාජ්‍යයෙන් ආරාධනා කරනු ලබද්දී එය ප්‍රතික්ෂේප කොට, සර්වඥතා ඥානය ලබාගෙන උන්වහන්සේගේ රාජ්‍යයට නැවත පැමිණෙන බවට පොරොන්දු දී, ආළාර හා උද්දක වෙත පැමිණ, ඔවුන් සමීපයෙහි ලත් විශේෂ අධිගමයන්ගෙන් සතුටට පත් නොවී, සය වසරක් මුළුල්ලෙහි මහා ප්‍රධාන වීර්යය කොට, වෙසක් පොහෝ දින සේනානි නියම්ගමෙහි සුජාතාව විසින් දෙන ලද කිරිපිඬු වළඳා, නේරංජනා නදියෙහි රන් තලිය පා කර හැර, නේරංජනා නදී තීරයෙහි වූ මහා වනයෙහි විවිධ සමාපත්තිවලින් දවල් කාලය ගත කොට, සවස් කාලයෙහි සොත්ථිය විසින් දෙන ලද තණ මිටි ගෙන, කාළ නා රජු විසින් ගුණ ගායනා කරන ලද්දේ, බෝධි මණ්ඩපයට පැමිණ, තණ අතුරා, 'මාගේ සිත දැඩිව නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන තුරු මම මේ පර්යංකය නොබිඳින්නෙමි' යි ප්‍රතිඥා දී, පෙරදිග බලා වැඩසිට, සූර්යයා නොබැස තිබියදීම මාර සේනාව පරදවා, ප්‍රථම යාමයෙහි පුබ්බේනිවාසානුස්සති ඥානය ද, මධ්‍යම යාමයෙහි චුතූපපාත ඥානය ද ලබා, පශ්චිම යාමය අවසානයෙහි දසබල සිව්පිළිසිඹියාපත් ආදී සියලු ගුණයන්ගෙන් විභූෂිත වූ සර්වඥතා ඥානය අවබෝධ කරගෙන, සත් සතිය බෝධි සමීපයෙහිම ගත කොට, අටවන සතියෙහි අජපල් නුග රුක් මුල වැඩසිටිමින්, දහමෙහි ගැඹුරු බව ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමෙන් උත්සාහ නොකරන්නට සැරසෙද්දී, දසදහසක් මහා බ්‍රහ්ම පිරිවර සහිත වූ සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා විසින් ධර්ම දේශනාව සඳහා ආරාධනා කරන ලද්දේ, බුදු ඇසින් ලොව බලා, බ්‍රහ්මයාගේ ආරාධනාව පිළිගෙන, 'කාහට ප්‍රථමයෙන් ධර්මය දේශනා කරම්දැ' යි බලමින්, ආළාර හා උද්දක දෙදෙනා කලුරිය කර ඇති බව දැන, පස්වග භික්ෂූන්ගේ බොහෝ උපකාරී බවසිහිපත් කොට, ආසනයෙන් නැඟී කාසි පුරයට වඩින්නේ, අතරමඟදී උපක සමඟ සාකච්ඡා කොට, ඇසළ පුර පෝය දින ඉසිපතන මිගදායෙහි පස්වග භික්ෂූන් වහන්සේලා වසන ස්ථානයට පැමිණ, උන්වහන්සේලා සුදුසු නොවන පරිදි 'ඇවැත්නි' යන වචනයෙන් ඇමතීම වළක්වා, ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය දේශනා කරමින්, අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ කොට ඇති දහඅට කෝටියක් දේව බ්‍රහ්මයින්ට අමා පැන් පොවනු ලැබූ සේක.

တတော ပဋ္ဌာယ စတ္တာလီသ သံဝစ္ဆရာနိ ဌတွာ စတုရာသီတိ ဓမ္မက္ခဏ္ဓ သဟဿာနိ ဒေသေတွာ ဂဏနပထမတီတေ သတ္တေ ဘဝကန္တာရတော သန္တာရေတွာ သဗ္ဗဗုဒ္ဓကိစ္စာနိ နိဋ္ဌပေတွာ ကုသိနာရာယံ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ ယမကသာလာန မန္တရေ ဥတ္တသီသကံ ပညတ္တေ မဉ္စကေ ဝိသာခပုဏ္ဏမ ဒိဝသေ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သတော သမ္ပဇာနော အနုဋ္ဌာနသေယျာယ နိပဇ္ဇိ. တဒါ ကိရ ဘဂဝတော ပူဇာယ ယမကသာလာ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လာ မူလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဂ္ဂါ ဧကစ္ဆန္နာ အဟေသုံ. န ကေဝလဉ္စ ယမကသာလာယေဝ သဗ္ဗေပိ ရုက္ခသာခါ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လာဝ အဟေသုံ.

එතැන් පටන් සතළිස් වසරක් මුළුල්ලෙහි වැඩසිටිමින්, අසූහාරදහසක් ධර්මස්කන්ධය දේශනා කොට, ගණනය කළ නොහැකි සත්ත්වයන් සසර කතරින් එතෙර කරවා, සියලු බුද්ධ කෘත්‍යයන් නිමවා, කුසිනාරා නුවර මල්ල රජුන්ගේ උපවත්තන සල් උයනෙහි, ජෝඩු සල් රුක් අතර උතුරු දෙසට හිස ලා පනවන ලද මංචකයෙහි, වෙසක් පොහෝ දින දකුණු ඇලයෙන් සති සම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්තව, නැවත නොනැගිටින සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා පිණිස, ජෝඩු සල් රුක් මුල පටන් අග දක්වාම සම්පූර්ණයෙන්ම මලින් ගැවසී ගත්තේය. හුදෙක් ජෝඩු සල් රුක් පමණක් නොව, සියලුම වෘක්ෂ ශාඛාවෝ ද මලින් ගැවසී ගත්තාහුම වූහ.

န ကေဝလဉ္စ တသ္မိံယေဝ ဥယျာနေ သကလေပိ ဒသသဟဿ စက္ကဝါဠေ ဖလုပဂ ရုက္ခာ ဖလံ ဂဏှိံသု. သဗ္ဗရုက္ခာနံ ခဏ္ဓေသု ခဏ္ဓ ပဒုမာနိ, ဝလလီသု ဝလလိပဒုမာနိ. အာကာသေ ဥလ္လောကပဒုမာနိ, ပထဝိတလံ ဘိဏ္ဒိတွာ ဒဏ္ဍကပဒုမာနိ ပုပ္ဖိံသု. သဗ္ဗော မဟာ သမုဒ္ဒေါ ပဉ္စဝဏ္ဏ ပဒုမသဉ္ဆန္နော အဟောသိ တိယောဇန သဟဿဝိတ္ထတော ပန ဟိမဝါ ဃနဗဒ္ဓမောရပိဉ္ဆကလာပေါ ဝိယ နိရန္တရံ မာလာဒါမဂဝက္ခိတော ဝိယ သုဋ္ဌု ပီဠေတွာ အာဗဒ္ဓပုပ္ဖဝဋံသကော ဝိယ သုပူရိတ ပုပ္ဖစင်္ဂေဋကံ ဝိယ စ အတိရမဏီယော အဟောသိ.

එසේම ඒ උයනෙහි පමණක් නොව මුළු දසදහසක් සක්වලෙහිම ඵල දරන වෘක්ෂයෝ ඵල දැරූහ. සියලු ගස්වල කඳන්හි කඳ පියුම් ද, වැල්වල වැල් පියුම් ද, අහසෙහි අහස් පියුම් ද පිපුණි. පොළොව පලාගෙන දඬු පියුම් ද පිපී ගියේය. මුළු මහ සයුර පස්වණක් පැහැති පියුම්වලින් වැසී ගියේය. තුන්දහසක් යොදුන් පලල ඇති හිමාලය වනාහි, තදින් බැඳි මොනර පිල් කළඹක් මෙන් ද, නිරන්තරයෙන් මල්දම් ජාලයකින් සැරුණාක් මෙන් ද, හොඳින් තෙරපා බඳින ලද මල් කිරුළක් මෙන් ද, මලින් මනාව පිරවූ මල් වට්ටියක් මෙන් ද අතිශයින්ම රමණීය විය.

ယမကသာလာ ဘုမ္မဒေဝတာနိ သဉ္စာလိတက္ခဝိဏ္ဓဋပါ တထာဂတသရီရဿ ဥပရိပုပ္ဖာနိ ဝိကိရန္တိ. ဒိဗ္ဗာနိပိ မဏ္ဒါရဝ ပုပ္ဖာနိ အန္တလိက္ခာ ပတန္တိ. တာနိ ဟောန္တိ သုဝဏ္ဏ ဝဏ္ဏာနိ ပဏ္ဏစ္ဆတ္တပ္ပမာဏာနိ မဟာတုမ္ဗမတ္တံ ရေဏု ဂဏှန္တိ န ကေဝလဉ္စ မဏ္ဒါရဝ ပုပ္ဖာနေစ, အညာနိပိ သဗ္ဗာနိ ပါရိစ္ဆတ္တက ပုပ္ဖာဒီနိ သုဝဏ္ဏဝင်္ဂေါဋကာနိ ရဇတစင်္ဂေါဋကာနိ စ ပူရေတွာ ပူရေတွာ တိဒသ ပုရေပိ ဗြဟ္မလောကေပိ ဌိတာဟိ ဒေဝတာဟိ ဝိဝိဓာနိ အန္တရာ အဝိပ္ပကိဏ္ဏာနေဝ ဟုတွာ အာဂန္တွာ ပတ္တကိံဇက္ခ ရေဏု စုဏ္ဏေဟိ တထာဂတဿ သရီရမေဝ ဩကီရန္တိ န ကေဝလဉ္စ ဒေဝတာနံယေဝ နာဂ သုပဏ္ဏ မနုဿာနမ္ပိ ဥပကပ္ပန စဏ္ဒန စုဏ္ဏာနိ န ကေဝလဉ္စ စဏ္ဒနစုဏ္ဏာနေဝ ကာဠာနုသာရီ တဂရ လောဟိတစဏ္ဒနာဒိ သဗ္ဗဂန္ဓဇာတစုဏ္ဏာနိ, ဟရိတာလဉ္ဇန သုဝဏ္ဏ ရဇတ စုဏ္ဏာနိ, သဗ္ဗဂန္ဓဝါသ ဝိကတိယော သုဝဏ္ဏ ရဇတာဒိသမုဂ္ဂေ ပူရေတွာ စက္ကဝါဠ မုခဝဋ္ဋိအာဒိသု ဌိတာဟိ ဒေဝတာဟိ ပဝိဒ္ဓါ အန္တရာ အဝိပ္ပကိရိတွာ တထာဂတဿေဝ သရီရံ ဩကိရန္တိ ဒိဗ္ဗာနိပိ တုရိယာနိ အန္တလိက္ခေ ဝဇ္ဇန္တိ. န ကေဝလဉ္စ တာနိယေဝ သဗ္ဗာနိပိ တန္တိဗဒ္ဓ စမ္မပရိယောနဒ္ဓ သုသိရာဒိ ဘေဒါနိ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေ ဒေဝ-နာဂဝ-သုပဏ္ဏ-မနုဿာနံ တုရိယာနိ ဧကစက္ကဝါဠေ သန္နိပတိတွာ အန္တလိက္ခေ ဝဇ္ဇန္တိ.

සලිත වූ අතුපතර ඇති සඟල සල් ගස්වල වෙසෙන භූමාටු දේවතාවෝ තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරය මත මල් ඉසිති. දිව්‍යමය වූ මදාරා මල් ද අහසින් ඇද හැළෙයි. ඒවා රන්වන් පැහැති, කොළ කුඩයක ප්‍රමාණය ඇති, විශාල කලයක් පමණ රේණු දරන්නා වූ මල් වෙති. මදාරා මල් පමණක් නොව, පරසතු මල් ආදී අනෙකුත් සියලු මල් වර්ග ද රන් වට්ටි සහ රිදී වට්ටිවල පුරවා පුරවා, තව්තිසා භවනයෙහි ද බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි ද වෙසෙන දේවතාවෝ මඟදී විසිරී නොයන සේ ගෙනැවිත්, පියලි, කේසර සහ රේණු කුඩුවලින් තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරයම වසා පූජා කරති. දේවතාවන්ගේ පමණක් නොව නාග, ගුරුළු සහ මිනිසුන්ගේ ද පරිහරණයට ගන්නා සඳුන් සුණු ද, සඳුන් සුණු පමණක් නොව, කළු අගිල්, තගර, රත් සඳුන් ආදී සියලු සුවඳ ද්‍රව්‍ය සුණු ද, හිරියල්, අඳුන්, රන් සහ රිදී සුණු ද, සියලු සුවඳ විලවුන් ද රන් රිදී කරඬුවල පුරවා, සක්වළ සිඛරයෙහි සිටි දේවතාවන් විසින් මඟදී විසිරී නොයන සේ දමන ලදුව තථාගතයන් වහන්සේගේම ශ්‍රී ශරීරය මත වස්වති. දිව්‍යමය තූර්යයෝ ද අහසෙහි වැයෙති. ඒවා පමණක් නොව, තත් සහිත, සමින් බැඳි, සිදුරු සහිත ආදී භේද ඇති, දසදහසක් සක්වලෙහි දෙවියන්, නාගයන්, ගුරුළන් සහ මිනිසුන් සතු සියලු තූර්ය භාණ්ඩ එක් සක්වළකට රැස් වී අහසෙහි වැයෙති.

ဝရစာရဏဒေဝတာ ကိရ နာမေကာ ဒီဃာယုကာ ဒေဝတာ မဟာပုရိသော မနုဿပထေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ သုတွ ပဋိသဏ္ဓိဒိဝသေ ဂဏှိတွာ ဂမိဿာမာတိ မာလာ ဂန္ထိတုံ အာရဘိံသု တာ ဂဏ္ထမာနာဝ မဟာပုရိသေ မာတုကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တေ တုမ္ဘေ ကဿ ဂဏ္ထထာတိ ဝုတ္တာ န တာဝ တိဋ္ဌာတိ ကုစ္ဆိတော နိက္ခမန ဒိဝသေ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမာတိ အာဟံသု ပုန နိက္ခေန္တောတိ သုတွာ မဟာဘိနိက္ခမနဒိဝသေ ဂမိဿာမာတိ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တောတိ သုတွာ အဘိသမ္ဗောဓိ ဒိဝသေ ဂမိဿာမာတိ. အဇ္ဇ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ သုတွာ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဒိဝသေ ဂမိဿာမာတိ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယီတိ သုတွာ ယမကပါဋိဟာရိယဒိဝသေ ဂမိဿာမာတိ. အဇ္ဇ ယမကပါဋိဟာရိယံ ကရီတိ သုတွာ ဒေဝေါ ရောဟနဒိဝသေ ဂမိဿာမာတိ. အဇ္ဇ ဒေဝေါရောဟနံ ကရီတိ သုတွာ အာယုသင်္ခါရောဿဇ္ဇနေ ဂမိဿာမာတိ အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇီတိ သုတွာ န တာဝ နိဋ္ဌာတိ ပရိနိဗ္ဗာနဒိဝသေ ဂမိဿာမာတိ?

දීර්ඝායුෂ ඇති 'වරචාරණ' නම් වූ එක්තරා දේවතාවියන් සමූහයක්, මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ මිනිස් ලොව උපත ලබා බුදු වන බව අසා, උන්වහන්සේ පිළිසිඳ ගන්නා දිනයෙහි මල්මාලා රැගෙන යන්නෙමු යි සිතා මල් මාලා ගෙතීමට පටන් ගත්හ. ඔවුන් මල් ගොතමින් සිටියදීම මහා පුරුෂයාණන් වහන්සේ මවුකුස පිළිසිඳ ගත් කල්හි, 'තොප මේවා ගොතන්නේ කා උදෙසාද?' යි ඇසූ විට, 'දැන්ම නොවේ, කුසින් බිහි වන දිනයෙහි රැගෙන යන්නෙමු' යි පැවසූහ. නැවතත් උන්වහන්සේ මවුකුසින් බිහි වූ බව අසා, 'මහභිනික්මන් කරන දිනයේ රැගෙන යන්නෙමු' යි කීහ. මහභිනික්මන් කළ බව අසා, 'බුදු වන දිනයේ රැගෙන යන්නෙමු' යි කීහ. 'අද බුදු වූ සේක' යි අසා, 'දහම්සක් පැවතුම් දින රැගෙන යන්නෙමු' යි කීහ. 'දහම්සක් පැවැත්වූ සේක' යි අසා, 'යමාමහ පෙළහර දක්වන දින රැගෙන යන්නෙමු' යි කීහ. 'අද යමාමහ පෙළහර පෑ සේක' යි අසා, 'දේවාරෝහණ දින රැගෙන යන්නෙමු' යි කීහ. 'අද දෙව්ලොවින් බැස වදාළ සේක' යි අසා, 'ආයු සංස්කාරය අත්හරින දින රැගෙන යන්නෙමු' යි කීහ. 'ආයු සංස්කාරය අත්හළ සේක' යි අසා, 'තවම වැඩ නිම වී නැත, පිරිනිවන් පාන දින රැගෙන යන්නෙමු' යි පැවසූහ.

အဇ္ဇ ဘဂဝါ ယမကသာလာနမန္တရေ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သတော သမ္ပဇာနော သီဟသေယျံ ဥပဂတော ဗလဝ ပစ္စုသမယေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ တုမှေ ကဿ ဂဏ္ထထာတိ ဝုတ္တာ ပန ကိန္နာမေတံ အဇ္ဇေဝ မာတုကုစ္ဆိယံ ပဋိသဏ္ဓိံ ဂဏှိ အဇ္ဇေဝ ကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တော, အဇ္ဇေဝ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိ. အဇ္ဇေဝဗုဒ္ဓေါ အဟောသိ အဇ္ဇေဝ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ. အဇ္ဇေဝ ယမကပါဋိဟာရိယံ အကာသိ. အဇ္ဇေဝ ဒေဝလောကာ ဩတိနဏ္ဏာ. အဇ္ဇေဝ အာယုသင်္ခရံ ဩဿဇိ. အဇ္ဇေဝ ကိရ ပရိနိဗ္ဗုတော. နနု နာမ ဒုတိယ ဒိဝသေ ယာဂုပါန ကာလမတ္တမ္ပိ ဌာတဗ္ဗံ အဿ, ဒသ ပါရမိယော ပူရေတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတ္တဿ နာမ အနနုစ္ဆဝိကန္တိ အပရိ နိဋ္ဌိတာဝ မာလာယော ဂဟေတွာ အာဂမ္မ အန္တော စက္ကဝါဠေ ဩကာသံ အာလဘမာနာ စက္ကဝါဠ မုခဝဋ္ဋိယံ လဘိတွာ အာဓာဝန္တိယော ဟတ္ထေန ဟတ္ထံ ဂီဝါယ ဂီဝံ ဂဟေတွာ တီဏိ ရတနာနိ အာရဗ္ဘဒွတ္တိံသမဟပုရိသလက္ခဏာနိ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိယော ဒသပါရမိယော အဒ္ဓစ္ဆဋ္ဌာနိ ဇာတကသတာနိ စုဒ္ဒဿ ဗုဒ္ဓဉာဏာနိ အာရဗ္ဘ ဂါယိတွာ တဿ တဿ အဝသာနေ သဟာယ ဟေ သဟာယ ဟေတိ ဝဒန္တိ. ဣဒမေတံ ပဋိစ္စဝုတ္တံ-ဒိဗ္ဗာနိပိ သံဂီတာနိ အန္တလိက္ခေ ဝတ္တန္တိတိ.

'අද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඟල සල් ගස් අතර, සිහි නුවණින් යුක්තව දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙය්‍යාවෙන් වැඩසිටින සේක, අලුයම් කාලයේදී උන්වහන්සේ පිරිනිවන් පාන සේක, එසේ නම් තොප මේවා ගොතන්නේ කා උදෙසාද?' යි ඇසූ විට, 'මේ කුමක්ද? අදම මවුකුස පිළිසිඳ ගත්තාක් මෙනි, අදම කුසින් බිහි වූවාක් මෙනි, අදම මහභිනික්මන් කළාක් මෙනි. අදම බුදු වූවාක් මෙනි, අදම දහම්සක් පැවැත්වූවාක් මෙනි. අදම යමාමහ පෙළහර පෑවාක් මෙනි. අදම දෙව්ලොවින් බැස්සාක් මෙනි. අදම ආයු සංස්කාරය අත්හළාක් මෙනි. අදම පිරිනිවන් පාන සේක ලු! පසුදින කැඳ බීම පමණ කාලයක් වත් මේ ලොව රැඳී සිටිය යුතු නොවේද? දස පාරමිතාවන් පුරා බුදු බව ලැබූ උත්තමයෙකුට මෙය නොගැලපෙන්නකි' යි පවසමින්, නොනිමවන ලද මල්මාලාවන්ම රැගෙන අවුත්, ඇතුළු සක්වළෙහි ඉඩක් නොලබා, සක්වළ දාරයෙහි ඉඩක් ලබා එහා මෙහා දුවමින්, අතින් අත ගෙන, කරින් කර වැළඳගෙන, ත්‍රිවිධ රත්නය, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ, ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මිය, දස පාරමිතාවන්, පන්සිය පනස් ජාතක කථා සහ තුදුස් බුද්ධ ඥානයන් අරභයා ගීතිකා ගායනා කොට, ඒ ඒ ගායනයන් අවසානයේ 'යෙහෙළියනි, අහෝ යෙහෙළියනි!' යි කියති. 'අහසෙහි දිව්‍ය සංගීතයන් ද වැයෙයි' යනුවෙන් පවසන ලද්දේ මේ කරුණ නිසාවෙනි.

ဘဂဝါ ပန ဧဝံ မဟတိယာ ပူဇာယ ဝတ္တမာနယာ ပဌမယာမေ မလ္လာနံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ မဇ္ဈိမယာမေ သုဘဒ္ဒဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ တံ မဂ္ဂဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ ပစ္ဆိမယာမေ ဘိက္ခု ဩဝဒိတွာ ဗလဝ ပစ္စူသ သမယေ မဟာပထဝိံ ကမ္ပေန္တော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ပန ဘဂဝတိ လောကနာထေ အာနဏ္ဒတ္ထေရော မလ္လရာဇုနံ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေတိ တေ သုတွာဝ ဂဏ္ဓမာလံ သဗ္ဗဉ္စ တာလာဝစရံ ပဉ္စ စ ဒုဿယုဂသတာနိ အာဒါယ ဂန္တွာ ဘဂဝတော သရီရံ နစ္စေဟိ - ဂီတေဟိ - ဝါဒိတေဟိ - မာလေဟိ - ဂဏ္ဓေဟိ သက္ကရောန္တာ ဂရုကရောန္တာ မာနေန္တာ - ပူဇေန္တာ စေလဝိတာနာနိ ကရောန္တာ မဏ္ဍလ မာလာနိ ပဋိယာဒေန္တာ ဧဝံ တာ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි මෙසේ මහා පූජාවක් පවතිද්දීම, රාත්‍රී ප්‍රථම යාමයෙහි මල්ල රජවරුන්ට දහම් දෙසූ සේක. මධ්‍යම යාමයෙහි සුභද්‍ර පරිබ්‍රාජකයාට දහම් දෙසා ඔහුව මඟපලහි පිහිටුවූ සේක. පශ්චිම යාමයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද කොට, අලුයම් කාලයෙහි මහා පොළොව කම්පා කරවමින් අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. ලෝකනාථ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මල්ල රජවරුන්ට ඒ පුවත සැලකළ සේක. ඔවුහු එය ඇසූ කෙණෙහිම සුවඳ ද්‍රව්‍ය, මල්මාලා, සියලු තූර්ය භාණ්ඩ සහ වස්ත්‍ර යුගල පන්සියයක් ද රැගෙන ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරයට නැටුමෙන්, ගැයුමෙන්, වැයුමෙන්, මලින් සහ සුවඳින් සත්කාර කරමින්, ගරුකරමින්, ගෞරව දක්වමින්, පූජා කරමින්, රෙදි වියන් බඳිමින්, මල් මණ්ඩප සරසමින් මෙසේ ඒ මුළු දවස ගෙවා දැමූහ.

အထ ဒေဝတာနဉ္စ ကောသိနာရကာနံ မလ္လာနဉ္စ ဧတဒဟောသိ-အတိဝိကာလော ခေါ အဇ္ဇ ဘဂဝတော သရီရ ဈာပေတုံ, သွေဒါနိ ဘဂဝတော သရီရံ ဈပေဿာမာတိ တထာ ဒုတိယမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ. တထာ တတိယံ စတုတ္ထံ ပဉ္စမံ ဆဋ္ဌမ္ပိ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသုံ သတ္တ မေ ဒိဝသေ ဒေဝတာ စ ဒေါသိနာရကာ မလ္လာ စ ဘဂဝတော သရီရံ ဒိဗ္ဗေဟိ မာနုသကေဟိ စ နစ္ဆေဟိ - ဂီတေဟိ - ဝါဒိတေဟိ - မာလေဟိ - ဂဏ္ဓေဟိ သက္ကာရောန္တော ဂရုကရောန္တာ မာနေန္တာ ပူဇေန္တာ နဂရမဇ္ဈေန နီဟရိတွာ ယတ္ထ မကုဋဗဏ္ဓနံ နာမ မလ္လာနံ စေတိယံ တတ္ထ နိက္ခိပိံသု

ඉක්බිති දේවතාවන්ට ද කුසිනාරා නුවර මල්ල රජවරුන්ට ද මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: 'අද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරය ආදාහනය කිරීමට ඉතා නොකල් වේ, එබැවින් හෙට දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරය ආදාහනය කරන්නෙමු' යි සිතා, එසේම දෙවැනි දවස ද ගෙවා දැමූහ. එලෙසම තුන්වැනි, සිව්වැනි, පස්වැනි සහ හයවැනි දවස් ද ගෙවා දැමූහ. සත්වැනි දිනයෙහි දේවතාවෝ ද කුසිනාරා වැසි මල්ල රජවරු ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ශරීරයට දිව්‍යමය වූ ද මානුෂික වූ ද නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්, මල් සහ සුවඳ වර්ගවලින් සත්කාර කරමින්, ගරුකරමින්, ගෞරව දක්වමින්, පූජා කරමින්, නගරය මධ්‍යයෙන් පිටතට වැඩම කරවා, මල්ල රජවරුන්ගේ 'මකුටබන්ධන' නම් වූ යම් චෛත්‍යස්ථානයක් වේ ද, එහි තැන්පත් කළහ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ကုသိနာရာ ယာဝ သန္ဓိသမလ သံကဋီရာဇန္နုမတ္တေန ဩဓိနာ မဏ္ဒါရဝ ပုပ္ဖေန သတ္ထတာ ဟောတိ အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ ဘဂဝတော သရီရံ စက္ကဝတ္တိဿ သရီရံ ဝိယ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေသုံ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေသုံ ဝိဟတေန ကပ္ပာသေန ဝေဌေတွာ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေသုံ. ဧတေနေဝ နယေန ပဉ္စဟိယုဂသတေဟိ ဝေဌေတွာ အာယသာယ တေလဒေါဏိယာ ပက္ခိပိတွာ အညိဿာ အာယသာယ ဒေါဏိယာ ပဋိကုဇ္ဇေတွာ သဗ္ဗဂန္ဓာနံ စိတကံ ကရိတွာ ဘဂဝတော သရီရံ စိတကံ အာရောပေသုံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာ ကဿပေါ ပါဝါယ ကုသိနာရံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂ ပဋိပန္နော ဟောတိ မဟတာဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ တေန ခေါ ပန သမယေန ထေရေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာ ဒေဝတာ တသ္မိံ သမာဂမေ ထေရံ အဒိသွာ ကုဟိန္နု ခေါ အမှာကံ ကုလုပဂ ထေရောတိ အာဝဇ္ဇေန္တော အန္တရာမဂ္ဂပဋိပန္နံ ဒိသွာ အမှာကံ ကုလုပဂ ထေရေ အဝဏ္ဒိတေ စိတကော မာ ပဇ္ဇလိတ္ထာတိ အဓိဋ္ဌိဟိံသု.

ඒ අවස්ථාවෙහි වනාහි කුසිනාරා නුවර සන්ධි, වීථි, කඩපිල් ඇතුළු හැම තැනක්ම දණක් පමණ උසට මදාරා මලින් වැසී තිබුණි. එකල්හි කුසිනාරා වැසි මල්ල රජදරුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය සක්විති රජකුගේ දේහය මෙන් අලුත් වස්ත්‍රවලින් වෙලූහ. අලුත් වස්ත්‍රවලින් වෙළා පීරා පිරිසිදු කරන ලද කපු පුළුන්වලින් වෙලූහ. කපු පුළුන්වලින් වෙළා නැවතත් අලුත් වස්ත්‍රවලින් වෙලූහ. මේ ක්‍රමයෙන් වස්ත්‍ර හා පුළුන් යුගල පන්සියයකින් වෙළා, තෙල් පිරවූ ලෝහමය දෙණක බහා, තවත් එවැනිම ලෝහමය දෙණකින් වසා, සියලු වර්ගයේ සුවඳ දරින් චිතකයක් සාදා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය චිතකය මත තැන්පත් කළහ. ඒ අවස්ථාවෙහි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යපයන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ පාවා නුවර සිට කුසිනාරා නුවර බලා දීර්ඝ මාර්ගයට පිළිපන්ව වැඩම කරමින් සිටියහ. එකල, තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි සිත පහදවාගෙන ස්වර්ගයෙහි උපන් දේවතාවෝ ඒ මහා සමාගමෙහි තෙරුන් වහන්සේ නොදැක, 'අපගේ කුලූපග තෙරුන් වහන්සේ කොහිදැයි' මෙනෙහි කළහ. මඟෙහි වැඩම කරන තෙරුන් වහන්සේ දැක, 'අපගේ කුලූපග තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය නොවැඳ වන්දනා කරන තාක් චිතකය නොදැල්වේවා!' යි අධිෂ්ඨාන කළහ.

အထ ခေါ စတ္တာရော မလ္လပါမောက္ခာ သီသံ နဟာတာ အဟတာနိ ဝတ္ထာနိ နိစတ္ထာ ဝီ သံရတနသတိကံ စဏ္ဒနစိတကံ အာလိမ္ပေဿာမာတိ အဋ္ဌပိ သောလသပိ ဒွတ္တိံသာပိ ဇနာ ဟုတွာ ယမက ဥက္ကယော ဂဟေတွာ တာလဝဏေဋဟိ ဝိဇန္တာ ဘသ္တာနိ ဓမန္တာ န သက္ကောန္တိယေဝ အဂ္ဂိံ ဂါဟာပေတုံ. အထ ခေါ ကောသိနာရကာ မလ္လာ စိတကဿ အပဇ္ဇလန ကာရဏံ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ပုစ္ဆိတွံ ဒေဝတာနံ အဘိပ္ပာယံ သုတွာ မဟာကဿပေါ ကိရ ဘော ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသဗလဿ ပါဒေ ဝန္ဒိဿာမီတိ အာဂစ္ဆတိ တသ္မိံ ကိရ အနာဂတေ စိတကော န ပဇ္ဇလတိ ကီဒိသော ဘောသော ဘိက္ခု ကာလော ဩဒါတော ဒီဃော ရဿော ဧဝရူပေ နာမ ဘော ဘိက္ခုမှိ ဌိတော ကိံ ဒသဗလဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ နာမာတိ ဒေစိ ဂဏ္ဓမာလာဒိ ဟတ္ထာ ပဋိပထံ ဂစ္ဆိံသု ကေစိ ဝီထိယော ဝိစိတ္တာ ကတွာ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကယမာနာ အဋ္ဌံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ယေန ကုသိနာရာ မကူဋဗဏ္ဓနံ နာမ မလ္လာနံ စေတိယံ, ယေန ဘဂဝတော စိတကော တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ တိက္ခတ္တုံ စိတကံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အာဝဇ္ဇေန္တောဝ သလ္လက္ခေသိ-ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါဒါတိ တတေ ပါဒသမီပေ ဌတွာ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ အရသဟဿ ပတိမဏ္ဍိတာ ဒသဗလဿ ပါဒါ သဒ္ဓိံ ကပ္ပာသ ပဋလေဟိ ပဉ္စဒုဿယုဂသတာနိ သုဝဏ္ဏဒေါဏိံ ဝဏ္ဒနစိတကဉ္စ ဒွေဓာ ကတွာ မယှံ ဥတ္တမင်္ဂေ သိရသိ ပတိဋ္ဌဟန္တူတိ အဓိဋ္ဌာသိ သဟ အဓိဋ္ဌာန စိတ္တေန တာနိ ဒုဿယုဂါဒိနိ ဒွေဓာ ကတွာ ဝလာဟကန္တရာ ပုဏ္ဏစဏ္ဒေါ ဝိယ ပါဒါ နိက္ခမိံသု.

එකල්හි හිස සෝදා නා, අලුත් වස්ත්‍ර හැඳගත් ප්‍රධාන මල්ල රජවරු සිව්දෙනෙක් රියන් එකසිය විස්සක් උසැති සඳුන් දර සෑය දල්වන්නෙමු යි අටදෙනෙක්, දහසය දෙනෙක්, තිස්දෙදෙනෙක් වශයෙන් එකතු වී, යුගල පන්දම් ගෙන, තල්පත්වලින් පවන් සලමින් ද මයිනහම්වලින් පිඹිමින් ද උත්සාහ කළ ද ගින්න දැල්වීමට නොහැකි වූහ. එකල්හි කුසිනාරා නුවර මල්ල රජවරු චිතකය නොදැල්වීමට හේතුව ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධයන් වහන්සේගෙන් විමසා, දේවතාවන්ගේ අදහස අසා දැනගත්හ: 'පින්වතුනි, මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ දසබලයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වඳින්නට වැඩම කරති. උන්වහන්සේ වැඩම කරන තෙක් චිතකය නොදැල්වෙයි.' එවිට මල්ල රජවරු, 'පින්වතුනි, ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ කෙබඳුද? පැහැපත් ද, උස ද, මිටි ද? මෙබඳු මහා භික්ෂුවක සිටියදී දසබලයන් වහන්සේගේ පිරිනිවීමක් නම් කුමක්ද?' යි අසමින්, සමහරු සුවඳ මල් ආදිය දෑතින් ගෙන පෙරමඟට ගියහ. ඇතැම්හු වීථි සරසා, උන්වහන්සේ වඩින මඟ බලා සිටියහ. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යපයන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජවරුන්ගේ 'මකුටබන්ධන' නම් චෛත්‍යය තිබූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ චිතකය පිහිටි ස්ථානයට වැඩම කළහ. වැඩම කොට, සිවුර ඒකාංශ කර පොරවාගෙන, චිතකය තෙවරක් පැදකුණු කොට මෙනෙහි කරමින් 'මේ ස්ථානයේ ශ්‍රී පාද පිහිටා ඇතැයි' ලකුණු කළහ. ඉන්පසු ශ්‍රී පාද පිහිටි දෙසින් සිටගෙන, අභිඥා පාදක සිව්වන ධ්‍යානයට සමවැදී, ඉන් නැඟී සිට, 'දහසක් අර ඇති චක්‍ර ලක්ෂණයෙන් විසිතුරු වූ දසබලයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද යුගලය කපු පුළුන් ස්තර හා පන්සියයක් වස්ත්‍ර යුගල ද රන් දෙණ ද සඳුන් දර සෑය ද දෙබෑ කරමින් නික්මී මාගේ උත්තමාංගය වූ හිස මත පිහිටාවා!' යි අධිෂ්ඨාන කළහ. ඒ අධිෂ්ඨාන සිත සමඟම, ඒ වස්ත්‍ර යුගල ආදිය දෙබෑ කරමින්, වලාකුළු අතරින් මතුවන පුන්සඳක් මෙන් ශ්‍රී පාද යුගලය පිටතට නික්මුණි.

ထေရော ဝိကသိတ ရတ္တပဒုမ သဒိသေ ဟတ္ထေ ပသာရေတွာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေ သတ္ထု ပါဒေ ယာဝ ဂေါပ္ဖကာ ဗာဠှံ ဂဟေတွ အတ္တနော သိရဝရေ ပတိဋ္ဌာပေသိ မဟာဇနော တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ဧကပ္ပဟာရေ နေဝ မဟာနာဒံ နဒိ. ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ယထာရုစိံ ဝဏ္ဒိ. ဧဝ ပန ထေရေန စ မဟာဇနေန စ တေဟိ စ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ဝဏ္ဒိတ မတ္တေထေရဿ ဟတ္ထတော မုဉ္စိတွာ အလတ္တက ဝဏ္ဏာနိ ဘဂဝတော ပါဒတာလာနိ ဒါရုအာဒိသု ကိဉ္စိ အစာလေတွာဝ ယထာဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. ဘဂဝတော ပါဒေသု နိက္ခမန္တေသု ဝါ ပဝိသန္တေသု ဝါ ကပ္ပာသအံသု ဝါ ဒသာတန္တု ဝါ တေလဗိဏ္ဒု ဝါ ဒါရုခဏ္ဍံ ဝါ ဌာနာ စလိတံ နာမ နာဟောသိ. သဗ္ဗံ ယထာဋ္ဌာနေ ဌိတမေဝ အဟောသိ. ဥဋ္ဌဟိတွာ ပန အတ္ထင်္ဂတေ စဏ္ဒေ ဝိယ သူရိယေ ဝိယ စ တထာဂတဿ ပါဒေသု အန္တရဟိတေသု မဟာဇနော မဟာကဏ္ဒိတံ ကဏ္ဒိ. ပရိနိဗ္ဗုတကာလတော အဓိကတရံ ကာရုညံ အဟောသိ အထ ခေါ ဒေဝါတာနုဘာဝေန ပနေသ စိတကေ သမန္တတော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ပဇ္ဇလိ. ဈာယမာနဿ ဘဂဝတော သရီရဿ ဆဝိ စမ္မ မံသာဒီနံ နေဝ ဆာရိကာမတ္တမ္ပိ အန္တမသော ပညာယိတ္ထ န မသိ, သုမန မကုလ သဒိသာ ပန ဓောတမုတ္တ သဒိသာ သုဝဏ္ဏသဒိသာ စ ဓာတုယော အဝသိဿိံသု.

තෙරුන් වහන්සේ පිපුණු රතු නෙළුමක් බඳු තම දෑත් දිගු කොට, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ස්වර්ණ වර්ණ ශ්‍රී පාද යුගලය වළලුකර දක්වා දැඩිව ගෙන, තම උතුම් හිස මත තබා ගත්හ. මහා ජනයා ඒ අසිරිමත් ප්‍රාතිහාර්යය දැක එක පැහැර මහා සාධුකාර හඬක් පැවැත්වූහ. ඔවුහු සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා පවත්වා තම කැමැත්ත පරිදි වැඳ නමස්කාර කළහ. මෙසේ තෙරුන් වහන්සේ විසින් ද, මහා ජනයා විසින් ද, පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් ද වැඳ අවසන් වූ සැණින්, තෙරුන් වහන්සේගේ දෑතින් මිදී, ලාකඩ පැහැති භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පතුල් යුගලය සඳුන් දර ආදී කිසිවක් සෙලවීමකින් තොරවම තිබූ පරිදිම ස්වකීය ස්ථානයෙහි පිහිටියේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද යුගලය පිටතට නික්මීමේදී හෝ නැවත ඇතුළට වැඩම කිරීමේදී හෝ එකදු කපු කෙඳිත්තක්, නූල් පොටක්, තෙල් බින්දුවක් හෝ දර කැබැල්ලක්වත් තිබූ තැනින් නොසැලුණි. සියල්ල තිබූ පරිදිම පැවතියේය. නැඟී සිට නැවත බැස ගිය සඳක් මෙන් ද සූර්යයෙකු මෙන් ද තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද යුගලය අතුරුදන් වූ කල්හි, මහා ජනයා මහත් සේ හඬා වැලපුණහ. ඒ ශෝකය පිරිනිවුණු අවස්ථාවටත් වඩා අතිශයින්ම කරුණාභරිත විය. ඉන්පසු දේවතා අනුභාවයෙන් ඒ සෑය හාත්පසින්ම එකවරම දැල්වී ගියේය. දැවී යන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහයේ සිවිය, සම, මස් ආදියේ අළු ස්වල්පයක් හෝ දැලි ස්වල්පයක් හෝ ඉතිරි නොවීය. සමන් කැකුළු බඳු වූ ද, සෝදන ලද මුතු බඳු වූ ද, රන්වන් පැහැති වූ ද ධාතූන් වහන්සේලා පමණක් ඉතිරි වූහ.

ဒီဃာယုက ဗုဒ္ဓါနဉှိ သရီရံ သုဝဏ္ဏက္ခဏ္ဓသဒိသံ ဧကဃနမေဝ ဟောတိ. ဘဂဝါ ပန အဟံန စိရံ ဌတွာ ဌတွာ ပရိနိဗ္ဗာယာမိ. မယှံ သာသနံ န တာဝ သဗ္ဗတ္ထ ဝိတ္ထာရိတံ, တသ္မာ ပရိနိဗ္ဗုတဿပိ မေ သာသသမတ္တမ္ပိ ဓာတုံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ စေတိယံ ကတွာ ပရိစရန္တော မဟာဇနော သဂ္ဂပရာယနော ဟောတိတိ ဓာတူနံ ဝိကိရဏံ အဓိဋ္ဌာသိ. ကတိ ပနဿ ဓာတုယော ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ, ကတိ န ဝိပ္ပကိဏ္ဏာတိ စတဿော ဒါဋ္ဌာ, ဒွေ အက္ခကာ, ဥဏှီသန္တိ ဣမာ သတ္တဓာတုယော န ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ. သေသာ ဝိပ္ပကိရိံသု. တတ္ထ သဗ္ဗခုဒ္ဒကာ ဓာတု သာသပ ဗီဇမတ္တာ အဟောသိ မဟာဓာတု မဇ္ဈေ ဘိန္န တဏ္ဍုလမတ္တာ. အတိမဟတီ မဇ္ဈေ ဘိန္နမုဂ္ဂ ဗီဇမတ္တာ အဟောသိ.

දීර්ඝායුෂ විඳින බුදුවරුන්ගේ ශ්‍රී දේහය රන් කැටියක් මෙන් තනි ඝනව බිඳී නොයන සේ පිහිටන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි, 'මම වැඩි කලක් නොසිට පිරිනිවන් පාමි. මාගේ ශාසනය තවමත් සෑම තැනකම පතළ වී නැත. එබැවින් මා පිරිනිවුණු පසුව ද අබ ඇටයක් තරම් වූ ධාතූන් වහන්සේ නමකුදු ගෙන තම තමන් වසන ස්ථානවල චෛත්‍ය සාදා වන්දනා මාන කරමින් මහා ජනයා ස්වර්ග පරායන වෙත්වා!' යි සිතා ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී යන ලෙස අධිෂ්ඨාන කළ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා අතුරෙන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් විසිරී ගියේද, කොපමණ ප්‍රමාණයක් නොවිසිරී ඉතිරි වූයේද යත්: දළදා වහන්සේලා සතර නම, අකු ධාතූන් වහන්සේලා දෙනම සහ උෂ්ණීෂ ධාතූන් වහන්සේ යන මේ සප්ත මහා ධාතූන් වහන්සේලා නොවිසිරී ඉතිරි වූහ. සෙසු සියලු ධාතූන් වහන්සේලා විසිරී ගියහ. එහි වඩාත්ම කුඩා ධාතූන් වහන්සේ අබ ඇටයක් බඳු වූහ. මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ධාතූන් වහන්සේ කඩන ලද සහල් ඇටයක් බඳු වූහ. වඩාත්ම විශාල ධාතූන් වහන්සේ කඩන ලද මුං ඇටයක් බඳු වූහ.

ဒဍ္ဎေ ခေါ ပန ဘဂဝတော သရီရေ အာကာသတော အဂ္ဂဗာဟုမတ္တာပိ ဇင်္ဃမတ္တာပိ တာလက္ခဏ္ဓမတ္တာပိ ဥဒကဓာရာ ပတိတွာ စိတကံ နိဗ္ဗာပေသိ န ကေဝလံ အာကာသတောယေဝ ပရိဝါရေတွာ ဌိတသာလရုက္ခာနမ္ပိ သာခတ္တရ ဝိဋပန္တရေဟိ ဥဒကဓာရာ နိက္ခမိတွာ နိဗ္ဗာပေသုံ, ဘဂဝတော စိတကော မဟန္တော, သမန္တာ ပထဝိံ ဘိဏ္ဒိတွာ တံင်္ဂလသီသမတ္တာ ဥဒကဝဋ္ဋိ ဧဠိက ဝဋံသက သဒိသာ ဂန္တွာ စိတကမေဝ ဂဏှိ မလ္လရာဇာနော စ သုဝဏ္ဏဃဋေ ရဇတဃဋေ စ ပူရေတွာ အာဘတ နာနာဂဏ္ဓောဒကေန သုဝဏ္ဏ ရဇတမယေဟိ အဋ္ဌဒန္တကေဟိ ဝိကိရိတွာ စဏ္ဒနစိတကံ နိဗ္ဗာပေသုံ. တတ္ထ စိတကေ ဈယမာနေ ပရိဝါရေတွာ ဌိတ သာလရုက္ခာနံ သာခန္တရေဟိ ဝိဋပန္တရေဟိ ပတ္တန္တရေဟိ စ ဇာလေ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေ ပတ္တံ ဝါ သာခါ ဝါ ဒဍ္ဎာ နာမ နတ္ထိ ကိပိလ္လိကာပိ မက္ကဋကာပိ ပါဏကာပိ ဇာလာနံ အန္တရေ နေဝ ဝိစရန္တိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දේහය දැවී ගිය කල්හි, අහසින් අත් පිඬු පමණ වූ ද, කෙණ්ඩ පමණ වූ ද, තල් කඳ පමණ වූ ද දියධාරාවෝ වැටී සෑය නිවා දැමූහ. අහසින් පමණක් නොව, සෑය වටා තිබූ සල් ගස්වල අතු පතරින් හා කොළ අතුරින් දියධාරා නික්මී සෑය නිවා දැමූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සෑය ඉතා විශාල වූ අතර, හාත්පසින් පොළොව පළාගෙන නගුල් ඊසක් පමණ වූ, එළු අං වැනි හැඩැති දිය දහරා මතු වී සෑයම වෙළා ගත්තේය. මල්ල රජවරු ද රන් කළ සහ රිදී කළවල පුරවා ගෙනෙන ලද නොයෙක් සුවඳ පැන්, රන් රිදීයෙන් කළ උපකරණවලින් ඉසිමින් සඳුන් සෑය නිවා දැමූහ. එහි සෑය දැවෙන කල්හි, වට කර තිබූ සල් ගස්වල අතු පතරින් හා කොළ අතුරින් ගිනිදැල් මතු වුව ද, කිසිදු පත්‍රයක් හෝ අත්තක් දැවී ගියේ නැත. කූඹියෙක්, මකුළුවෙක් හෝ වෙනත් කුඩා පණුවෙක් පවා ඒ ගිනිදැල් අතර කිසිදු උපද්‍රවයකින් තොරව හැසිරුණහ.

အာကာသတော ပတိတ ဥဒကဓာရာသုပိ သာလရုက္ခေဟိ နိက္ခန္တ္ौဒကဓာရာသုပိ ပထဝိံ ဘိဏ္ဒိတွာ နိက္ခန္တ ဥဒကဓာရာသုပိ ဓမ္မတာဝ ပမာဏံ ဧဝံ စိတကံ နိဗ္ဗာပေတွာ ပန မလ္လရာဇာနော သန္ထာဂါရေ စတုဇာတိဂဏ္ဓ ပရိဘဏ္ဍံ ကာရေတွာ လာဇ ပဉ္စမာနိ ပုပ္ဖာနိ ဝိကိရိတွာ ဥပရိ စေလဝိတာနံ ဗဏ္ဓာပေတွာ သုဝဏ္ဏတာရကာဟိ ခစေတွာ တတ္ထ ဂဏ္ဓဒါမ မာလာဒါမ ရတနဒါမာနိ ဩလမ္ဗေတွာ သတ္ထာဂါရတော ယာဝ မကုဋ ဗဏ္ဓန သင်္ခါတာ သီသပ္ပသာဓန မင်္ဂလသာလာ တာဝ ဥဘောဟိ ပဿေဟိ သာဏိကိလဉ္ဇ ပရိက္ခေပံ ကာရေတွာ ဥပရိ စေလဝိတာနံ ဗဏ္ဓာပေတွာ သုဝဏ္ဏတာရကာဟိ ခစေတွာ တတ္ထာပိ ဂဏ္ဓဒါမ မာလာဒါမ ရတနဒါမာနိ ဩလမ္ဗေတွာ မဏိဒဏ္ဍေဟိ ပဉ္စဝဏ္ဏဓဇေ ဥဿပေတွာ သမန္တာ ဓဇပတာကာ ပိရိက္ခိပိတွာ သိတ္တသမ္မဋ္ဌာသု ဝီထိသု ကဒလိယော ပုဏ္ဏဃဋေ စ ဌပေတွာ ဒဏ္ဍဒီပိကာ ဇာလေတွာ အလင်္ကတ ဟတ္ထိက္ခဏ္ဓေ သဟဓာတူဟိ သုဝဏ္ဏဒေါဏိံ ဌပေတွာ မာလာဂဏ္ဓာဒီဟိ ပူဇေတွာ သာဓုကီဠံ ကီဠန္တာ အန္တောနဂရံ ပဝေသေတွာ သန္ထာဂါရေ သရဘမယ ပလ္လင်္ကေ ဌပေတွာ ဥပရိ သေတစ္ဆတ္တံ ဓာရယိတွာ သတ္တိ ဟတ္ထေဟိ ပုရိသေဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ ဟတ္ထီဟိ ကုမ္ဘေန ကုမ္ဘံ ပဟရန္တေဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ တတော အဿေဟိ ဂီဝါယ ဂီဝံ ပဟရန္တေဟိ တတော ရထေဟိ အာဏိကောဋိယာ အာဏိကောဋိံ ပဟန္တေဟိ တတော ယောဓေဟိ ဗာဟူဟိ ဗာဟုံ ပဟရန္တေဟိ တေသံ ပရိယန္တေ ကောဋိယာ ကောဋိံ ပဟရမာနေဟိ ဓနူဟိ ပရိက္ခိပါပေသုံ.

අහසින් වැටුණු දියධාරාවල ද, සල් ගස්වලින් නික්මුණු දියධාරාවල ද, පොළොව පළාගෙන මතු වූ දියධාරාවල ද ප්‍රමාණය ස්වාභාවික පෙළහරක්ම විය. මෙසේ සෑය නිවා දැමූ මල්ල රජවරු, සන්ථාගාරය සිවුපෑ සුවඳින් ආලේප කරවා, විලඳ පස්වනක් මල් ඉස, උඩින් රෙදි වියන් බඳවා, රන් තාරකාවලින් සරසා, එහි සුවඳ මල්දම් සහ රත්නදම් එල්ලා තැබූහ. සන්ථාගාරයේ සිට ‘මකුටබන්ධන’ නම් වූ මංගල ශාලාව දක්වා දෙපසින් රෙදි කඩතිරවලින් වට කරවා, උඩින් වියන් බඳවා, රන් තාරකාවලින් සරසා, එහි ද සුවඳ මල්දම් හා රත්නදම් එල්ලා, මැණික් දඬු සහිත පස්වණක් ධජයන් ඔසවා, හාත්පස කොඩි හා පතාකාවලින් සරසා, පිරිසිදු කරන ලද වීථිවල කෙසෙල් ගස් හා පුන්කළස් තබා, පන්දම් දල්වා, සැරසූ ඇත් කඳ මත ධාතූන් වහන්සේලා සහිත රන් දෝණිය තැන්පත් කර, මල් සුවඳ ආදියෙන් පූජා පවත්වමින් මහත් පූජෝත්සව සහිතව නුවර ඇතුළට වැඩම කරවූහ. එහිදී සන්ථාගාරයෙහි වටිනා ආසනයක ධාතු දෝණිය තැන්පත් කර, ඉන් ඉහළින් සේසත් නංවා, අතින් හෙල්ල ගත් පුරුෂයන් ලවා ද, කුම්භයෙන් කුම්භය වදින සේ පෙළගැසුණු ඇතුන් ලවා ද, බෙල්ලෙන් බෙල්ල වදින සේ පෙළගැසුණු අසුන් ලවා ද, වියෙන් විය වදින සේ පෙළගැසුණු රථවලින් ද, බාහුවෙන් බාහුව වදින සේ පෙළගැසුණු සෙබළුන් ලවා ද, ඔවුන් කෙළවර කෙළවරින් කෙළවර වදින සේ දුනු රැගත් භටයන් ලවා ද ආරක්ෂාව සැලැස්වූහ.

ဣတိ သမန္တာ ယောဇနပ္ပမာဏံ ဌာနံ သန္နာဟဂစ္ဆိတံ ဝိယ ကတွာ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိံသု. ကသ္မာ ပနေတေ ဧဝမကံသူတိ. ဣတော ပုရိမေသု ဒွီသု သတ္တာဟေသု တေ ဘိက္ခုသံဃဿ ဌာနနိသဇ္ဇောကာသံ ကရောန္တာ ခါဒနီယ ဘောဇနီယံ သံဝိဒဟန္တာ သာဓုကီဠာယ ဩကာသံ န လဘိံသု တတော တေသံ အဟောသိ - ဣမံ သတ္တာဟံ သာဓုကီဠံ ကီဠိဿာမ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ အမှာကံ ပမတ္တဘာဝံ ဉတွာ ကောစီဒေဝ အာဂန္တွာ ဓာတုယော ဂဏှယျ-တသ္မာ အာရက္ခံ ဌပေတွာ ကီဠိဿာမာတိ တေန တေ ဧဝမကံသု.

මෙසේ හාත්පස යොදුනක් පමණ ස්ථානය සන්නාහ සන්නද්ධ හමුදාවකින් පිරී ගියාක් මෙන් කර ආරක්ෂාව සැලැස්වූහ. ඔවුන් මෙසේ කළේ මන්ද? මීට පෙර සති දෙකෙහි ඔවුහු භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට වැඩසිටීමට හා වැඩහිඳීමට සුදුසු ස්ථාන පිළියෙල කරමින් ද, දන්පැන් සූදානම් කරමින් ද කාර්යබහුල වූ බැවින්, පූජෝත්සවය පැවැත්වීමට අවස්ථාවක් නොලැබූහ. එබැවින් ඔවුනට මෙසේ සිතුණි: 'අපි මේ සතිය පුරා පූජෝත්සවය පවත්වන්නෙමු. අප උත්සවයෙහි නිරත වී ප්‍රමාදව සිටින බව දැන යමෙකු පැමිණ ධාතූන් වහන්සේලා පැහැර ගැනීමට ඉඩ ඇත. එබැවින් හොඳින් ආරක්ෂාව යොදවා අපි උත්සවය පවත්වන්නෙමු' යි සිතූ බැවින් ඔවුහු මෙසේ කළහ.

အထ ခေါ အဿောသိ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဘဂဝါ ကိရ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ကထံ အဿောသိ ပဌမမေဝဿ အမစ္စာ သုတွာ စိန္တယိံသု? သတ္ထာ နာမ ပရိနိဗ္ဗုတော, န သော သက္ကာ ပုန အာဟရိံတု ပေါထုဇ္ဇနိက သဒ္ဓါယ ပန အမှာကံ ရညာ သဒိသော နတ္ထိ. သစေ ဧသ ဣမိနာဝ နိယာမေန သုဏိဿတိ, ဟဒယမဿ ဧဠိဿတိ ရာဇာ ခေါ ပနမ္ဘေဟိ အနုရက္ခိတဗ္ဗောတိ တေ တိဿော သုဝဏ္ဏဒေါဏိယော အာဟရိတွာ စတုမဓုရဿ ပူရေတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧတဒဝေါစုံ. ဒွေ အမှေဟိ သုပိနကော ဒိဋ္ဌော တဿ ပဋိဃာတတ္ထံ တုမှေဟိ ဒုကူလပဋ္ဋံ နိဝါသေတွာ ယထာ နာသာပုဋမတ္တံ ပညာယတိ ဧဝံ စတုမဓုရဒေါဏိယံ နိပဇ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. ရာဇာ အတ္ထဝရကာနံ ဝစနံ သုတွာ ဧဝံ ဟောတု တာတာ’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တထာ အကာသိ.

එකල්හි මගධ දේශයේ අජාතසත්තු රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ බව ඇසීය. ඔහු එය ඇසුවේ කෙසේද? පළමුවෙන්ම මේ පුවත ඇසූ ඔහුගේ ඇමැතිවරු මෙසේ සිතූහ: 'ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක, උන්වහන්සේ නැවත ගෙන්වා ගත නොහැක. පෘථග්ජන ශ්‍රද්ධාවෙන් යුත් අය අතුරින් අපේ රජතුමා වැනි ශ්‍රද්ධාවන්තයෙකු තවත් නැත. ඉදින් රජතුමා එකවරම මේ පුවත එලෙසින්ම ඇසුවහොත්, ඔහුගේ හෘදයාභ්‍යන්තරය කම්පා වී හෘදය වස්තුව පැලී යනු ඇත. අප විසින් රජතුමා ආරක්ෂා කළ යුතුය.' එබැවින් ඔවුහු රන් දෝණි තුනක් ගෙන්වා, ඒවා චතුමධුරයෙන් පුරවා, රජු වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: 'දේවයන් වහන්ස, අප විසින් අශුභ සිහිනයක් දකින ලදී. එහි අපල දුරු කරනු පිණිස, ඔබ වහන්සේ සියුම් සළු හැඳ, නාස් පුඩු පමණක් මතු වන සේ මේ චතුමධුර දෝණියෙහි සැතපීම සුදුසුය.' රජතුමා ද තම හිතවත් ඇමැතිවරුන්ගේ බස් අසා, 'දරුවනි, එසේ වේවා' යි පිළිගෙන, එලෙසම කළේය.

အထေကော အမစ္စော အလင်္ကာရံ ဩမုဉ္စိတွာ ကေသေ ပရိကိရိယ ယာယ ဒိသာယ သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗုတော တဒဘိမုခေါ ဟုတွာ အဉ္ဇလိမ္ပဂ္ဂယှ ရာဇာနံ အာဟ- ဒေဝမရဏတော မုဉ္စနကသတ္တော နာမ နတ္ထိ. အမှာကံ အာယုဝဒ္ဓကေနာ စေတိယဋ္ဌာနံ ပုညက္ခေတ္တံ အဘိသေကပိဋ္ဌိကာ ဘဂဝါ သတ္ထာ ကုသိနာရာယံ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ရာဇာ သုတွာ ဝိသညီ ဇာတော စတုမဓုရဒေါဏိ ဥသုမံ မုဉ္စိ ရာဇာနံ ဥက္ခိပိတွာ ဒုတိယာယ ဒေါဏိယာ နိပဇ္ဇာပေသုံ သော သညံ လဘိတွာ တာတ ကိံ ဝဒထာတိ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာ မဟာရာဇ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ, ပုန ဝိသညိ ဇာတော စတုမဓုရဒေါဏိံ ဥသုမံ မုဉ္စိ. အထ နံ တတောပိ ဥက္ခိပိတွာ တတိယာယ ဒေါဏိယာ နိပဇ္ဇာပေသုံ သော ပုန သညံ ပဋိလဘိတွာ တာတ ကိံ ဝဒထာတိ ပုစ္ဆိ သတ္ထာ မဟာရာဇ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ. ရာဇာ ပုန ဝိသညီ ဇာတော စ မဓုရဒေါဏိ ဥသုမံ မုဉ္စိ.

එකල්හි එක් ඇමැතියෙක් සිය ආභරණ ගලවා දමා, හිසකෙස් මුදා හැර, ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ දිසාවට හැරී දොහොත් මුදුන් දී වැඳ රජුට මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, මරණයෙන් මිදිය හැකි කිසිදු සත්ත්වයෙක් නැත. අපගේ ආයුෂ වඩවන්නා වූ ද, වන්දනීය පුණ්‍ය ක්ෂේත්‍රයක් බඳු වූ ද, අපගේ ශාස්තෘ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවරදී පිරිනිවන් පෑ සේක.' රජතුමා මේ පුවත ඇසූ සැණින් සිහිමුර්ඡා විය. එවිට චතුමධුර දෝණිය රත් විය. ඇමැතිවරු රජතුමාව එතැනින් ඔසවා දෙවැනි දෝණියෙහි සැතපවූහ. ඔහුට සිහිය ලැබුණු පසු, 'දරුවනි, ඔබලා කුමක් කියන්නහුද?' කියා ඇසීය. 'මහ රජතුමනි, ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක' යි කී කල, රජතුමා නැවතත් සිහිමුර්ඡා විය. දෙවැනි චතුමධුර දෝණිය ද රත් විය. ඉක්බිති ඔවුහු රජු එතැනින් ද ඔසවා තුන්වැනි දෝණියෙහි සැතපවූහ. ඔහු නැවත සිහිය ලබා, 'දරුවනි, ඔබලා කුමක් කියන්නහුද?' කියා ඇසීය. 'මහ රජතුමනි, ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක' යි කී කල, රජතුමා නැවතත් සිහිමුර්ඡා වූ අතර, එම චතුමධුර දෝණිය ද රත් විය.

အထ နံ တတောပိ ဥက္ခိပိတွာ နဟာပေတွာ မတ္ထကေ ဃဋေဟိ ဥဒကံ အာသိဉ္စိံသု ရာဇာ သညံ ပဋိလဘိတွာ အာသနာ ဥဋ္ဌာယ ဂဏ္ဓပရိဘာဝီတေ မဏိဝဏ္ဏကေသေ သုဝဏ္ဏဖလက ဝဏ္ဏာယ ပိဋ္ဌိယံ ပကိရိတွာ ပဝါဠင်္ဂုရဝဏ္ဏာဟိ သုဝဋ္ဋိတင်္ဂုလီဟိ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗက ဝဏ္ဏံ ဥရံ သံသိဗ္ဗန္တော ဝိယ ဂဟေတွာ ပရိဒေဝမာနော ဥမ္မတ္တကဝေသေနေဝ အန္တရဝီထိံ ဩတိဏ္ဏော သော အလင်္ကတ နာဋက ပရိဝုတော နဂရာ နိက္ခမ္မ ဇီဝကမ္ဗဝနံ ဂန္တွာ ယသ္မိံ ဌာနေ နိသိန္နေန ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော တံ ဩလောကေတွာ ဘဂဝါ သဗ္ဗညု နနု မေ ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ ဒေသယိတ္ထ တုမှေ သောကသလ္လံ ဝိနောဒယိတ္ထ. တုမှေ မယှံ သောကသလ္လံ နီဟရိတ္ထ. အဟံ တုမှာကံ သရဏံ ဂတော. ဣဒါနိ ပန မေ ပဋိဝစနမ္ပိ န ဒေထ ဘဂဝါတိ ပုနပ္ပုန ပရိဒေဝိတွာ နနု ဘဂဝါ အဟံ အညဒါ ဧဝရူပေ ကာလေ တုဋ္ဌေ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝါရာ ဇမ္ဗုဒီပတလေ စာရိကံ စရထာတိ သုဏာမ ဣဒါနိ ပန အဟံ တုမှာကံ အနနုရူပံ အယုတ္တံ ပဝတ္တိံ သုဏာမီတိ ဧဝမာဒီနိ စ ဝတ္တာ သဋ္ဌိမတ္တာဟိ ဂါထာဟိ ဘဂဝတော ဂုဏံ အနုဿရိတွာ စိန္တေသိ မမ ပရိဒေဝိတေ နေဝ န သိဇ္ဈတိ. ဒသဗလဿ ဓာတုယော အာဟရာပေဿာမိတိ မလ္လရာဇုနံ ဒူတဉ္စ ပဏ္ဏဉ္စ ပါဟေသိ.

ඉන්පසු ඔවුහු ඔහුව එතැනින් ද ඔසවා, නහවා, හිස මත කළවලින් පැන් වැක්කූහ. රජතුමා සිහිය ලබා අසුනින් නැගිට, සුවඳ ගැන්වූ මැණික් බඳු පැහැති කෙස් කළඹ රන් තලාවක් බඳු පිට මත විසුරුවා හැර, පබළු දලු වැනි මනාව වටකුරු වූ ඇඟිලිවලින්, රන් පිළිමයක් බඳු ළය පෙදෙස වැළඳගන්නාක් මෙන් අල්ලාගෙන, හඬා වැලපෙමින් උම්මත්තකයෙකු මෙන් වීථි මධ්‍යයට බැස්සේය. හෙතෙම සරසන ලද නාට්‍ය කණ්ඩායම විසින් පිරිවරන ලදුව නුවරින් නික්ම, ජීවක අඹ වනයට ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක වැඩ සිටිමින් ධර්මය දේශනා කළ සේක් ද, ඒ ස්ථානය දෙස බලා, 'භාග්‍යවතුන් වහන්ස, සර්වඥයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ මේ ස්ථානයෙහි වැඩසිටිමින් මට ධර්මය දේශනා කළ සේක් නොවේද? ඔබ වහන්සේ මාගේ ශෝක ශල්‍යය දුරු කළ සේක. ඔබ වහන්සේ මාගේ ශෝක හුල උදුරා දැමූ සේක. මම ඔබ වහන්සේ සරණ ගියෙමි. එහෙත් දැන් ඔබ වහන්සේ මට පිළිතුරක් හෝ නොදෙන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්ස!' යි නැවත නැවතත් හඬා වැලපී, 'භාග්‍යවතුන් වහන්ස, වෙනත් දිනවල මෙබඳු වේලාවක ඔබ වහන්සේ සතුටු සිතින් යුත් මහත් භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා ජම්බුද්වීපයෙහි චාරිකාවේ හැසිරෙන සේකැයි අපි අසමු. එහෙත් දැන් මම ඔබ වහන්සේ පිළිබඳව නුසුදුසු, නොගැලපෙන ප්‍රවෘත්තියක් අසමි' යි මෙසේ ආදී වශයෙන් පවසමින් ගාථා හැටක් පමණ කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ගුණ සිහිපත් කර, 'මාගේ වැලපීමෙන් පමණක් වැඩක් සිදු නොවේ. දසබලයන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන්වා ගන්නෙමි' යි සිතා මල්ල රජවරුන් වෙත දූතයෙකු සහ හසුනක් යැවීය.

ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော, အဟမ္ပိ ခတ္တိယော, အဟမ္ပိ အရဟာမိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ထူပဉ္စ မဟဉ္စ ကာရေတုန္တိ ပေသေတွာ ပန သစေ ဒဿန္တိ သုဏ္ဒရံ, နော စေ ဒဿန္တိ အာဟရဏုပါယေန အာဟရိဿာမီတိ စတုရင်္ဂိနိံ သေနံ သန္နယှိတွာ သယမ္ပိ နိက္ခန္တောယေဝ ယထာ စ အဇာတသတ္တု ဧဝံ ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိရာဇာနော ကပိလဝတ္ထုမှိ သကျရာဇာနော အလ္လကပ္ပကေ ဗုလယော ရာမဂါမကေ ကောဠိယာ ဝေဌဒီပကေ ဗြာဟ္မဏော ပါဝါယဉ္စ မလ္လာ ဒူတံ ပေသေတွာ သယမ္ပိ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ နိက္ခမိံသုယေဝ တတ္ထ ပါစေယျကာ သဗ္ဗေဟိ အာသန္နတရာ ကုသိနာရာတော တိဂါဝုတန္တရေ နဂရေ ဝသန္တိ. ဘဂဝါပိ ပါဝံ ပဝိသိတွာ ကုသိနာရံ ဂတော. မဟာပရိဟာရာ ပနေတေ ရာဇာနော ပရိဟာရာ ကာရေံန္တာဝ ပစ္ဆတော ဇာတာ. တေ သဗ္ဗေပိ သတ္တနဂရဝါသိနော အာဂတ္တွာ အမှာကံ ဓာတုယော ဝါ ဒေန္တု ယုဒ္ဓံ ဝါတိ ကုသိနာရာ နဂရံ ပရိဝါရယိံသု.

'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, මම ද ක්ෂත්‍රියයෙක්මි. එබැවින් මම ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීර ධාතූන් වහන්සේලා උදෙසා ස්තූපයක් කරවීමටත්, පූජා පැවැත්වීමටත් සුදුස්සෙක් වෙමි' යි දූතයන් යවා, 'ඉදින් දෙන්නේ නම් මැනවි, ඉදින් නොදෙන්නේ නම් යම් උපක්‍රමයකින් හෝ ලබාගන්නෙමි' යි සිතා සිව් රඟ සේනාව සන්නද්ධ කොට තෙමේ ද නික්මුණේය. අජාසත්ත රජු මෙන්ම වේසාලියෙහි ලිච්ඡවී රජවරු ද, කපිලවස්තුවෙහි ශාක්‍ය රජවරු ද, අල්ලකප්පයෙහි බුලී රජවරු ද, රාමගාමයෙහි කෝලිය රජවරු ද, වේඨදීපයෙහි බ්‍රාහ්මණයා ද, පාවා නුවර මල්ල රජවරු ද දූතයන් යවා, තමන් ද සිව් රඟ සේනාව සමඟ නික්මුණාහුමය. එහි ප්‍රාචීන වැසියෝ සැමට වඩා ආසන්නව කුසිනාරාවේ සිට ගව් තුනක් දුරින් පිහිටි නුවරෙක වාසය කරති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද පාවා නුවරට වැඩම කොට එතැනින් කුසිනාරාවට වැඩි සේක. මහා පරිවාර සහිත වූ මේ රජවරු පෙරහැර පවත්වමින් පැමිණි නිසා පසුවූහ. ඒ සත් නුවරක වැසියෝ සියලු දෙනාම පැමිණ, 'අපට ධාතූන් වහන්සේලා දෙනු, නැතහොත් යුද්ධ කරනු' යි පවසමින් කුසිනාරා නුවර වටලා ගත්හ.

တတော မလ္လရာဇာနောဧတဒဝေါစုံ-ဘဂဝါအမှာကံဂါမက္ခေတ္တေ ပရိနိဗ္ဗုတော, န မယံ သတ္ထု သာသနံ ပဟိဏိမှ န ဂတ္တွာ အာနယိမှ. သတ္ထာ ပသ သယမေဝ အာဂန္တွာ သာသနံ ပေသေတွာ အမှေ ပက္ကောသပေသိ တုမှေပိ ခေါ ပန ယံ တုမှာကံ ဂါမက္ခေတ္တေ ရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န တံ အမှာကံ ဒေထ သဒေဝကေ လောကေ ဗုဒ္ဓရတနသမံ ရတနံ နာမ နတ္ထိ, ဧဝရူပံ. ဥတ္တမံ ရတနံ လဘိတွာ မယံ န ဒဿမာတိ ဧဝံ တေ ကလဟံ ဝဍ္ဎေတွာ န ခေါ ပန တုမှေဟိယေဝ မာတု ထနတော ခိရံ ပီတံ, အမှေဟိပိ ပီတံ တုမှေယေဝ ပုရိသာ အမှေ န ပုရိသာ ဟောတု ဟောတူတိ အညမညံ အဟံကာရံ ကတွာ သာသန ပဋိသာသနံ ပေသေန္တာ အညမညံ မာနဂဇ္ဇိတံ ဂဇ္ဇိံသု ယုဒ္ဓေ ပန သတိ ကောသိနာရကာနံယေဝ ဇယော အဘဝိဿ, ကသ္မာ ဓာတုပါသနတ္ထံ အာဂတာ ဒေဝတာ တေသံ ပက္ခာအဟေသုံ.

එවිට මල්ල රජවරු මෙසේ පැවසූහ: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑවේ අපගේ ගම් කෙතෙහිය. අපි ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙත පණිවිඩයක් නොයැව්වෙමු, ගොස් උන්වහන්සේව කැඳවාගෙන ද නොපැමිණියෙමු. ශාස්තෘන් වහන්සේම තමන් වහන්සේගේ කැමැත්තෙන් මෙහි වැඩම කර, පණිවිඩයක් එවා අපව කැඳවූ සේක. තවද ඔබලාගේ ගම් සීමාවෙහි උපදින කිසිදු රත්නයක් ඔබලා අපට දෙන්නේ නැත. දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි බුද්ධ රත්නය හා සමාන වූ වෙනත් රත්නයක් නැත. මෙබඳු වූ උත්තම රත්නයක් ලබාගත් අපි එය නොදෙන්නෙමු.' මෙසේ ඔවුහු කලහය වර්ධනය කරමින්, 'තොප පමණක් මවගේ තනකිරි බී ඇත්තෝ නොවෙති, අපි ද බී ඇත්තෙමු. තොප පමණක් පුරුෂයෝ ද, අපි පුරුෂයෝ නොවෙමුද? එසේ වේවා, එසේ වේවා!' යි කියා අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් අහංකාර කර ගනිමින්, පණිවිඩ පිට පණිවිඩ යවමින්, ඔවුනොවුන් කෙරෙහි මානයෙන් ගර්ජනා කළහ. ඉදින් යුද්ධයක් ඇති වූයේ නම් කුසිනාරා වැසියන්ටම ජය හිමි වන්නට තිබුණි. මන්දයත් ධාතූන් වහන්සේලා වැඳ පුදා ගැනීමට පැමිණි දේවතාවෝ ඔවුන්ගේ පාර්ශවය ගත් බැවිනි.

တတော ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော ဣမံ ဝိဝါဒံ သုတွာ ဧတေ ရာဇာနော ဘဂဝတေ ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနေ ဝိဝိဒံ ကရောန္တိ န ခေါ ပနေတံ ပတိရူပံ အလံ ဣမိနာ ကလဟေန စူပသမေဿာမိ န န္တိ ဥဏ္ဏတပ္ပဒေသေ ဌတွာ ဒွေဘာဏဝါရပရိမာဏံ ဒေါဏဂဇ္ဇိတံ နာမ အဝေါစ တတ္ထ ပဋ္ဌမကဘာဏဝါရေ တာဝ ဧကပဒမ္ပိ တေ န ဇာနိံသု ဒုတိယက ဘာဏဝါရ ပရိယောသာနေ’အာစရိယဿ ဝိယ ဘောသဒ္ဒေါ, အာစရိယဿ ဝိယ ဘော သဒ္ဒေါ’တိ သဗ္ဗေ နီ ရဝါ အဟေသုံ သကလဇမ္ဗုဒီပတလေ ကိရ ကုလဃရေ ဇာတော ယေဘုယျေန တဿ န အန္တေဝါသိကော နာမ နတ္ထိ အထ သော တေ အတ္တနော ဝစနံ သုတွာ တုဏှီဘူတေ ဝိဒိတွာ ပုန ဧတဒဝေါစ

ඉන්පසු දෝණ බ්‍රාහ්මණයා මේ විවාදය අසා, 'මේ රජවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ ස්ථානයෙහි විවාද කරති. මෙය සුදුසු නොවේ. මම මේ කලහය සංසිඳුවන්නෙමි' යි සිතා උස් ස්ථානයක සිටගෙන භාණවාර දෙකක පමණ ප්‍රමාණයකින් යුත් 'දෝණ ගර්ජනාව' නම් දේශනය කළේය. එහි පළමු භාණවාරය පවසන තෙක් ඔවුහු එකදු වචනයක්වත් වටහා නොගත්හ. දෙවන භාණවාරය අවසානයේ 'භවත්නි, මේ අපගේ ආචාර්යවරයාගේ හඬ මෙනි, ආචාර්යවරයාගේ හඬ මෙනි' යි පවසමින් සියල්ලෝම නිශ්ශබ්ද වූහ. මුළු දඹදිව තලයේම කුලගෙයක උපන්, බොහෝ සෙයින් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයෙකු නොවූ අයෙකු නොවීය. ඉන්පසු ඔහු ඔවුන් තමන්ගේ වචනය අසා නිශ්ශබ්ද වූ බව දැන නැවතත් මෙසේ පැවසීය:

‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော မမ ဧကဝါကျံအမှာကံ ဗုဒ္ဓေါ အဟု ခန္တိဝါဒေါ,န ဟိ သာဓယံ ဥတ္တမ ပုဂ္ဂလဿသရီရဘင်္ဂေ သိယာ သမ္ပဟာရောသဗ္ဗေဝ ဘောန္တော သဟိတာ သမဂ္ဂါသမ္မောဒမာနာ ကရောမဋ္ဌဘာဂေ,ဝိတ္ထာရိကာ ဟောန္တု ဒိသာယု ထူပါဗဟုဇ္ဇနော စက္ခုမတော ပသန္နော’’တိ;

භවත්නි, මාගේ එක වචනයක් අසන්න. අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ක්ෂාන්තිවාදී වූ සේක. උත්තම පුරුෂයාණන් වහන්සේගේ ශරීර ධාතු බෙදාගැනීම උදෙසා අවි අමෝරා ගැනීම සුදුසු නොවේමය. භවත්නි, ඔබ සියල්ලෝම එකඟව, සමගිව, සතුටු සිතින් යුතුව (ධාතූන් වහන්සේලා) කොටස් අටකට බෙදමු. සියලු දිශාවන්හි ස්තූපයන් පතළ වේවා. බොහෝ ජනයා ඒ චක්ෂුෂ්මත් (බුදුරජාණන් වහන්සේ) කෙරෙහි පැහැදුණාහු වෙති.

တတြာယမတ္ထော ‘‘အမှာကံ ဗုဒ္ဓေါ အဟု ခန္တိဝါဒေါ‘‘တိ ဗုဒ္ဓဘူမိံ အပ္ပတွာပိ ပါရမိယော ပူရေန္တော ခန္တိဝါဒ တာပသကာလေ ဓမ္မပါလကုမာရ ကာလေ ဆဒ္ဒန္တဟတ္ထိကာလေ ဘူရိဒတ္တ နာဂရာဇ ကာလေ စမ္ပေယျ နာဂရာဇ ကာလေ သင်္ခပါလ နာဂရာဇ ကာလေ မဟာကပိကာလေ အညေသုပိ ဗဟူသု ဇာတကေသု ပရေသု ကောပံ အကတွာ ခန္တိမေဝ အကာသိ. ခန္တိမေဝ ဝဏ္ဏယိ, ကိမင်္ဂ ပန ဧတရဟိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု တာဒိလက္ခဏံ ပတ္တော သဗ္ဗထာပိ အမှာကံ ဗုဒ္ဓေါ ခန္တိဝါဒေါ အဟောသိ.

එහි අර්ථය මෙසේය: 'අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ක්ෂාන්තිවාදී වූ සේක' යනු බුද්ධත්වයට පත්වීමට පෙර පවා පාරමිතා පුරන කල්හි, ක්ෂාන්තිවාදී තාපස කාලයේදී ද, ධර්මපාල කුමාර කාලයේදී ද, ඡද්දන්ත ඇත් රාජ කාලයේදී ද, භූරිදත්ත නාග රාජ කාලයේදී ද, චම්පෙය්‍ය නාග රාජ කාලයේදී ද, සංඛපාල නාග රාජ කාලයේදී ද, මහාකපි කාලයේදී ද, වෙනත් බොහෝ ජාතක කතාවන්හි ද අන් අය කෙරෙහි කෝප නොකොට ක්ෂාන්තියම (ඉවසීමම) ප්‍රගුණ කළ සේක. ක්ෂාන්තියම වර්ණනා කළ සේක. එසේ තිබියදී දැන් ඉෂ්ට අනිෂ්ට අරමුණු හමුවේ තාදී ගුණයට පත් වූ උන්වහන්සේ පිළිබඳව කුමන කතාද? සෑම අයුරකින්ම අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ක්ෂාන්තිවාදී වූ සේක.

တဿ ဧဝံ ဝိဓဿ န ဟိ သာဓယ ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ သရီရဘင်္ဂေ သိယာ သမ္ပဟာရော, ‘‘န ဟိ သာဓယန္တိ‘‘န ဟိ သာဓု အယံ, ‘‘သရီရဘင်္ဂေတိ သရီရ ဘင်္ဂနိမိတ္တံ ဓာတုကောဋ္ဌာသဟေတူတိ အတ္ထော ‘‘သိယာ သမ္ပဟာရော‘‘တိ အာယုဓ သမ္ပဟာရော န ဟိ သာဓု သိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘သဗ္ဗေဝ ဘောန္တော သဟိတာ‘‘တိ သဗ္ဗေဝ ဘဝန္တော သဟိတာ ဘောထ မာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ. ‘‘သမဂ္ဂါတိ‘‘ ကာယေန ဝါစာယ စ ဧကသန္နိပါတာ ဧကဝစနာ သမဂ္ဂါ ဘောထ ‘‘သမ္မောဒမာနာ‘‘တိ စိတ္တေနာပိ အညမညံ မောဒမာနာ ဘောထ.’ကရောမဋ္ဌဘာဂေ‘‘တိ ဘဂဝတာ သရီရာနိ အဋ္ဌဘာဂေ ကရောမ. ‘‘စက္ခုမတော‘‘တိ ပဉ္စဟိ စက္ခုဟီ စက္ခုတာ ဗုဒ္ဓဿ, န ကေဝလံ တုမှေယေဝ ဗဟုဇ္ဇနော ပသန္နော တေသု ဧကောပိ လဒ္ဓု အယုတ္တော နာမ နတ္ထိတိ ဗဟုံ ကာရဏံ ဝတွာ သညာပေသိ.

එබඳු වූ උත්තම පුද්ගලයාගේ ශරීරය බිඳී යාමෙහි (ධාතූන් වහන්සේලා උදෙසා) ආයුධවලින් පහරදීමක් සුදුසු නොවේ. 'නහි සාධයං' යනු මෙය යහපත් නොවේ යන අර්ථයයි. 'සරීරභංගෙ' යනු ශරීරය බිඳී යාම නිසා වූ ධාතු කොටස් හේතුවෙන් යන අර්ථයයි. 'සියා සම්පහාරෝ' යනු ආයුධවලින් පහරදීමක් සිදු වීම යහපත් නොවන බව පැවසුණි. 'සබ්බේව භොන්තො සහිතා' යනු භවත්නි, ඔබ සියල්ලෝම එක්සත් වන්න, නොබිඳෙන්න යන්නයි. 'සමග්ගා' යනු කයෙන් හා වචනයෙන් එක් රැස් වී, එක් ස්වරයකින් සමගි වන්න යන්නයි. 'සම්මෝදමානා' යනු සිතින් ද අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සතුටු වන්න යන්නයි. 'කරෝමට්ඨභාගේ' යනු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීර ධාතූන් වහන්සේලා කොටස් අටකට බෙදමු යන්නයි. 'චක්ඛුමතෝ' යනු පංච චක්ෂුසින් යුක්ත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහිය. 'පැහැදුණු බොහෝ ජනයා' යන්නෙන් අදහස් කළේ, තොප පමණක් නොව බොහෝ ජනයා උන්වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදී සිටින බවත්, ඔවුන් අතරින් එකෙකුට වුවද ධාතු කොටසක් නොලැබී යාම නුසුදුසු බවත්ය. මෙසේ දෝණ බ්‍රාහ්මණයා බොහෝ කරුණු දක්වා ඔවුන්ව අවබෝධ කරවීය.

အထ သဗ္ဗေပိ ရာဇာနော ဧဝမာဟံသု-တေန ဟိ ဗြာဟ္မဏ တွညေဝ ဘဂဝတော သရီရာနိ အဋ္ဌဓာ သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇာဟီတိ. ဧဝံ ဘောတိ ခေါ ဒေါဏော ဗြာဟ္မဏော တေသံ ရာဇူနံ ပဋိဿုတွာ ဓာတုယော သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇိ.

ඉක්බිති සියලු රජවරු මෙසේ පැවසූහ: 'එසේ නම්, බ්‍රාහ්මණය, ඔබම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා සමාන කොටස් අටකට මැනවින් බෙදා දෙන්න' කියායි. 'යහපතකි, පින්වතුනි' යි දෝණ බ්‍රාහ්මණයා ඒ රජවරුන්ට ප්‍රතිඥා දී, ධාතූන් වහන්සේලා සමාන ලෙස මැනවින් බෙදා වෙන් කළේය.

တတြာယမနုက္ကမော ဒေါဏော ကိရ တေသံ ပဋိဿုတွာ သုဝဏ္ဏဒေါဏိံ ဝိဝရာပေသိ. ရာဇာနော အာဂန္တွာ ဒေါဏိယံ ယေဝတာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဓာတုယော ဒိသွာ ဘဂဝါ သဗ္ဗညု ပုဗ္ဗေ မယံ တုမှာကံ ဒွတ္တိံသ လက္ခဏ ပတိမဏ္ဍိတံ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရသ္မိခစိတံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သရီရံ အဒ္ဒသာမ ဣဒါနိ ပန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဓာတုယောဝ အဝသိဋ္ဌာ ဇာတာ, န ယုတ္တမိဒံ ဘဂဝါ တုမှာကန္တိ ပရိဒေဝိံသု. ဗြာဟ္မဏော တသ္မိံ သမယေ တေသံ ပမတ္တဘာဝံ ဉတွာ ဒက္ခိဏဒါဌံ ဂဟေတွာ ဝေဌန္တရေ ဌပေသိ အထ ပစ္ဆာ သမံ သုဝိဘတ္တံ ဝိဘဇိ. သဗ္ဗာပိ ဓာတုယော ပါကတိက နာဠိယာ သောဠသ နာဠိယော အဟောသုံ. ဧကေက နဂရဝါသိနော ဒွေ ဒွေ နာဠိယော လဘိံသု.

එහි පිළිවෙළ මෙසේය: දෝණ බ්‍රාහ්මණයා ඔවුන්ට ප්‍රතිඥා දී රන් දෝණිය විවෘත කරවීය. රජවරු පැමිණ, රන් දෝණිය තුළ තිබූ රන්වන් පැහැති ධාතූන් වහන්සේලා දැක, 'භාග්‍යවත් සර්වඥයන් වහන්ස, පෙර අපි ඔබ වහන්සේගේ දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් විභූෂිත වූ, ෂඩ්වර්ණ බුද්ධ රශ්මියෙන් විහිදුණු, රන්වන් වූ ශ්‍රී දේහය දුටුවෙමු. එහෙත් දැන් ඉතිරි වී ඇත්තේ රන්වන් පැහැති ධාතූන් වහන්සේලා පමණි. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට මෙවැනි තත්ත්වයක් සිදු වීම සුදුසු නැතැ' යි හඬා වැලපුණහ. බ්‍රාහ්මණයා ඒ අවස්ථාවේදී ඔවුන්ගේ ශෝකයෙන් මුසපත් වූ ස්වභාවය දැනගෙන, දකුණු දළදා වහන්සේ රහසින් ගෙන, සිය හිස් ජටාව තුළ සඟවා තැබුවේය. ඉන්පසු ධාතූන් වහන්සේලා සමාන ලෙස මැනවින් බෙදා වෙන් කළේය. සියලුම ධාතූන් වහන්සේලා සාමාන්‍ය නැළියෙන් නැළි දහසයක් විය. එක් එක් නගරවාසීන්ට නැළි දෙක බැගින් ලැබුණි.

ဗြာဟ္မဏဿ ပန ဓာတုယော ဝိဘဇန္တဿေဝ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ကေန နု ခေါ သဒေဝကဿ လောကဿ ကင်္ခါစ္ဆေဒနာယ စတုသစ္စကထာယ ပစ္စယဘူတာ ဘဂဝတော ဒက္ခိဏဒါဌာ ဂဟိတာတိ ဩလောကေန္တော ဗြာဟ္မဏေန ဂဟိတာတိ ဒိသွာ ဗြာဟ္မဏော ဒါဌာယ အနုစ္ဆဝိကံ သက္ကာရံ ကာတုံ န သက္ခိဿတိ ဂဏှာမိ နန္တိ ဝေဌန္တရတော ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏ စင်္ဂေါဋကေ ဌပေတွာ ဒေဝလောကံ နေတွာ စုဠာမဏီ စေတိယေ ပတိဋ္ဌာပေသိ ဗြာဟ္မဏောပိ ဓာတုယော ဝိဘဇိတွာ ဒါဌံ အပဿန္တော ကေန မေ ဌာ ဂဟိတာတိ ပုစ္ဆိတုမ္ပိ နာသက္ခိ. နနု တယာ ဓာတုယော ဝိဘဇိတာ, ကိံ တွံ ပဌမံယေဝ အတ္တနော ဓာတူဟိ အတ္ထိဘာဝံ န အညာသီတိ, အတ္တနိ ဒေါသာရောပနံ သမ္ပဿမာနော မယှမ္ပိ ကောဋ္ဌာသံ ဒေထာတိ ဝတ္တုမ္ပိ နာသက္ခိ.

බ්‍රාහ්මණයා ධාතූන් වහන්සේලා බෙදන අතරතුර, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා 'දෙවියන් සහිත ලෝකයාගේ සැක දුරු කිරීමට හා චතුරාර්ය සත්‍ය දේශනාවට ප්‍රත්‍ය වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දකුණු දළදා වහන්සේ කවුරුන් විසින් ගන්නා ලද්දේ දැ' යි බලන්නේ, එය බ්‍රාහ්මණයා විසින් ගන්නා ලද බව දැක, 'බ්‍රාහ්මණයාට දළදා වහන්සේට සුදුසු පරිදි සත්කාර කරන්නට නොහැකි වනු ඇත, එබැවින් මම එය ගනිමි' යි සිතා, ඔහුගේ හිස් ජටාව අතරින් එය ගෙන, රන් කරඬුවක තැන්පත් කොට, දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයෙහි තැන්පත් කළේය. බ්‍රාහ්මණයා ද ධාතූන් බෙදා අවසන් වී, දළදා වහන්සේ එහි නොදැක, 'මගේ දළදා වහන්සේ ගත්තේ කවුදැ' යි අසන්නට පවා නොහැකි විය. 'ධාතූන් බෙදන ලද්දේ ඔබ විසින් නොවේද? ඔබ මුලින්ම තමන් සතු ධාතුවක් ඇති බව දැන සිටියේ නැද්ද?' කියා තමාටම වරද පැටවෙනු ඇතැයි සිතා, 'මටත් කොටසක් දෙන්න' යි කීමට පවා ඔහුට නොහැකි විය.

တတော အယံ သုဝဏ္ဏကုမ္ဘောပိ ဓာတုဂတိကောယေဝ ယေန တထာဂတဿ ဓာတုယော မိနိတာ. ဣမဿာဟံ ထူပံ ကရိဿာမီတိ စိန္တေတွာ ဣမံ မေ ဘောန္တော ကုမ္ဘံ ဒဒန္တူတိ အာဟ တတော ရာဇာနော ဗြာဟ္မဏဿ ကုမ္ဘမဒံသု ပိပ္ဖလိဝနိယာပိ ခေါ မောရိယာ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝံ သုတွာ ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော, မယမ္ပိ ခတ္တိယော မယမ္ပိ, အရဟာမ လဘိတုံ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂန္တိ ဒူတံ ပေသေတွာ ယုဒ္ဓ သဇ္ဇာ နိက္ခမိတွာ အာဂတာ တေသံ ရာဇာနော ဧဝမာဟံသု - နတ္ထိ ဘဂဝတော သရီရာနံ ဘာဂေါ, ဝိဘတ္တာနိ ဘဂဝတော သရီရာနိ ဣတော အင်္ဂါရံ ဂရထာတိ. တေ တတော အင်္ဂါရံ ဟရိံသု.

ඉන්පසු, 'තථාගතයන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා මනින ලද මේ රන් කුම්භය ද ධාතූන් වහන්සේලා හා සමානව වටින්නේය. මම මෙයට ස්තූපයක් කරන්නෙමි' යි සිතා, 'පින්වත්නි, මට මේ කුම්භය දෙන්න' යි ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. එවිට රජවරු බ්‍රාහ්මණයාට ඒ කුම්භය දුන්හ. පිප්ඵලිවනෙහි මෞර්ය රජවරු ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිරිනිවීම අසා, 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ක්ෂත්‍රියයෙකි, අපි ද ක්ෂත්‍රියයෝ වෙමු. එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලාගෙන් කොටසක් ලබා ගැනීමට අපි ද සුදුස්සෝ වෙමු' යි දූතයෙකු පිටත් කොට යවා, යුද්ධයට සූදානම් වී පැමිණියහ. රජවරු ඔවුන්ට මෙසේ කීහ: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන්ගෙන් කොටසක් දැන් ඉතිරිව නැත, ධාතූන් වහන්සේලා බෙදා අවසන්ය. එබැවින් මෙතැනින් අඟුරු රැගෙන යන්න.' ඔවුහු එතැනින් අඟුරු රැගෙන ගියහ.

အထ ခေါ ရာဇာ အဇာတသတ္တု ကုသိနာရာယ စ ရာဇဂဟဿ စ အန္တရေ ပဉ္စဝီသတိ ယောဇနမဂ္ဂံ အဋ္ဌ ဥသဘဝိတ္ထတံ သမတလံ ကာရေတွာ သာဒိသံ မလ္လရာဇာနော မကုဋဗဏ္ဓနဿ စ သန္ထာဂါရဿ စ အန္တရေ ပူဇံ ကာရေသုံ တာဒိသံ ပဉ္စဝီသတိယောဇနေပိ မဂ္ဂေ ပူဇာ ကာရေတွာ လောကဿ အနုက္ကဏ္ဌနတ္ထံ သဗ္ဗတ္ထ အန္တရာပဏေ ပသာရေတွာ သုဝဏ္ဏဒေါဏိယံ ပက္ခိတ္တဓာတုယော သတ္တိပဉ္ဇရေန ပရိက္ခိပါပေတွာ အတ္တနော ဝိဇိတေ ပဉ္စယောဇနသတ ပရိမဏ္ဍလေ မနုဿေ သန္နိပါတာပေသိ.

ඉන්පසු අජාතශත්‍රූ රජතුමා කුසිනාරා නුවරත් රජගහ නුවරත් අතර යොදුන් විසිපහක් දිග, උසභ අටක් පළල මාර්ගය සමතලා කරවා, මල්ල රජවරුන් මකුටබන්ධන චෛත්‍යය හා සන්ථාගාරය අතර යම්බඳු පූජාවක් කළාහුද, එවැනිම පූජාවක් ඒ යොදුන් විසිපහක් වූ මුළු මාර්ගය පුරාම කරවා, ලෝකයා වෙහෙසට පත් නොවීම සඳහා සෑම තැනකම වෙළඳසැල් ඉදි කරවා, රන් දෝණියක තැන්පත් කරන ලද ධාතූන් වහන්සේලා හෙල්ල කූඩුවකින් වට කරවා, තමන්ගේ රාජ්‍යයෙහි යොදුන් පන්සියයක වපසරියෙහි වෙසෙන ජනයා රැස් කරවීය.

တေ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ကုသိနာရာတော ဓာတုကီဠံ ကီဠန္တာ နိက္ခမိတွာ ယတ္ထ ယတ္ထ ဝဏ္ဏဝန္တာနိ ပုပ္ဖာနိ ပဿန္တိ, တတ္ထ တတ္ထ ဓာတုယော သတ္တိ အန္တရေ ဌပေတွာ တေသံ ပုပ္ဖာနံ ခီဏကာလေ ဂစ္ဆန္တိ. ရထဿ ဓုရဋ္ဌာနံ ပစ္ဆိမဋ္ဌာနေ သမ္ပတ္တေ သတ္တ ဒိဝသေ သာဓုကီဠံ ကီဠန္တိ ဧဝံ ဓာတုယော ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တာနံ သတ္တဝဿာနိ သတ္တမာသာနိ သတ္တ စ ဒိဝသာနိ ဝိတိဝတ္တာနိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပရိနိဗ္ဗုတ ကာလတော ပဋ္ဌာယ ဗလက္ကာရေန သာဓုကီဠိကာယ ဥပဒ္ဒုတမှာ, သဗ္ဗေ နော ကမ္မန္တာ နဋ္ဌာတိ ဥဇ္ဈာယန္တာ မနံ ပဒူသေတွာ ဆဠာသီတိသဟဿမတ္တာ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တာ, ခီဏာသဝ အာဝဇ္ဇိတွာ မဟာဇနော မနံ ပဒူသေတွာ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တောတိ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဒိသွာ ဓာတု အာဟရဏုပါယံ ကရိဿာမာတိ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ဓာတု အာဟရဏုပါယံ ကာရောဟိ မဟာရာဇာတိ အာဟံသု. သက္ကော အာဟ ‘‘ပုထုဇ္ဇနော နာမ အဇာတသတ္တုနာ သမော သဒ္ဓေါ နတ္ထိ, န သော မမ ဝစနံ ကရိဿတိ အပိ စ ခေါ မာရဝိဘိသကသဒိသံ ဝိဘီသကံ ဒဿေဿာမိ ယက္ခ ဂါဟက ခိပနက အရောစကေ ကရိဿာမိ တုမှေ ’မဟာရာဇ အမနုဿာ ကုပိတာ, ဓာတုယော အာဟရာပေထာတိ’. ဝဒေယျာထ ဧဝံ သော အာဟရာပေဿတီတိ. အထ ခေါ သက္ကော တံ သဗ္ဗံ အကာသိ.

ඔවුහු ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන කුසිනාරාවෙන් නික්ම, ධාතු මහෝත්සව පවත්වමින් යද්දී, යම් යම් තැනක ලස්සන මල් දකිත්ද, ඒ හැම තැනකම හෙල්ල කූඩුව තුළ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර, ඒ මල් පරවී යන විට ඉදිරියට ගියහ. රථයේ වියගහ පිටුපස කොටසට පැමිණි විට දින හතක් මුළුල්ලේ සාධු ක්‍රීඩා පැවැත්වූහ. මෙසේ ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන එන විට වසර හතක්, මාස හතක් සහ දින හතක් ගත විය. 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ පිරිනිවීම් කාලයේ සිට බලහත්කාරයෙන් කරනු ලබන මේ උත්සව නිසා අපි පීඩාවට පත් වීමු. අපගේ සියලු කටයුතු නැසුණේය' යි මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝ දොස් නගමින්, සිත දූෂ්‍ය කරගෙන, අසූහතර දහසක් පමණ අපායෙහි උපන්නාහ. රහතන් වහන්සේලා 'මහජනයා සිත දූෂ්‍ය කරගෙන අපායේ උපදිති' යි මෙනෙහි කර, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා දැක, ධාතූන් වහන්සේලා ඉක්මනින් වැඩම කරවීමේ උපක්‍රමයක් කරන්නෙමු යි සිතා, ඔහු වෙත ගොස් ඒ කරුණ දන්වා, 'මහරජතුමනි, ධාතූන් වහන්සේලා වැඩම කරවීමට උපක්‍රමයක් යොදන්න' යි පැවසූහ. ශක්‍රයා මෙසේ කීවේය: 'පෘථග්ජනයන් අතර අජාතශත්‍රූ රජු හා සමාන ශ්‍රද්ධාවන්තයෙක් නැත. ඔහු මගේ වචනය නොඅසනු ඇත. එසේ වුවත්, මම මාරයාගේ බියගැන්වීමක් බඳු බියකරු දර්ශනයක් පෙන්වන්නෙමි. යක්ෂාවේශ වූවන්, අපස්මාරය වැළඳුණුවන් හා විකෘති වූවන් මවන්නෙමි. එවිට ඔබ වහන්සේලා 'මහරජතුමනි, අමනුෂ්‍යයෝ කෝප වී සිටිති, එබැවින් ධාතූන් වහන්සේලා ඉක්මනින් වැඩම කරවන්න' යි කියන්න. එවිට ඔහු ධාතූන් වහන්සේලා වැඩම කරවනු ඇත.' ඉන්පසු ශක්‍රයා ඒ සියල්ල එලෙසම කළේය.

ထေရာပိ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာရာဇ အမနုဿာ ကုပိတံ, ဓာတုယော အာဟရာပေဟီတိ ဘဏိံသု ရာဇာ န တာဝ ဘန္တေ မယှံ စိတ္တံ တုဿတိ. ဧဝံ သန္တေပိ အာဟရတူတိ အာဟ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဓာတုယော အာဟရိံသု. ဧဝံ အာဟတဓာတုယော ဂဟေတွာ ရာဇာ ရာဇဂဟေ ထုပမကာသိ ဣတရေပိ ရာဇာနော အတ္တနော အတ္တနော ဗလာနုရူပေန နီဟရိတွာ သကသကဋ္ဌာနေ ထူပမကံသု. ဒေါဏိပိ ဗြာဟ္မဏော ပိဖ္ဖလီဝနိယာပိ မောရိယာ သကသကဋ္ဌာနေ ထူပမကံသူတိ.

තෙරණුවරු ද රජු වෙත එළඹ, 'මහරජතුමනි, අමනුෂ්‍යයෝ කෝප වී සිටිති, එබැවින් ධාතූන් වහන්සේලා ඉක්මනින් වැඩම කරවන්න' යි පැවසූහ. රජතුමා, 'ස්වාමීනී, තවමත් මගේ සිත තෘප්තිමත් නැත. එසේ වුවත්, ධාතූන් වහන්සේලා වැඩම කරවන්න' යි පැවසීය. හත්වැනි දිනයේදී ධාතූන් වහන්සේලා වැඩම කරවූහ. මෙසේ වැඩම කරවන ලද ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන අජාතශත්‍රූ රජතුමා රජගහ නුවර ස්තූපයක් කළේය. සෙසු රජවරු ද තමන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් ධාතූන් වහන්සේලා වැඩම කරවා, තම තමන්ගේ ප්‍රදේශයන්හි ස්තූප කළහ. දෝණ බ්‍රාහ්මණයා ද, පිප්ඵලිවනෙහි මෞර්යයෝ ද තම තමන්ගේ ප්‍රදේශයන්හි ස්තූප ඉදි කළහ.

ဧကော ထူပေါ ရာဇဂဟေ - ဧကော ဝေသာလိယာ ပုရေ,ဧကော ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ - ဧကော စ အလ္လကပ္ပကေ;

එක් ස්තූපයක් රජගහ නුවර ද, එක් ස්තූපයක් වේසාලී නුවර ද, එක් ස්තූපයක් කපිලවස්තු පුරයෙහි ද, එක් ස්තූපයක් අල්ලකප්ප දේශයෙහි ද විය.

ဧကော ထူပေါ ရာမဂါမေ - ဧကော စ ဝေဌဒီပကေ,ဧကော ပါစေယျကေ မလ္လေ - ဧကော စ ကုသိနာရကေ;

එක් ස්තූපයක් රාමග්‍රාමයෙහි ද, එක් ස්තූපයක් වේඨදීපයෙහි ද, එක් ස්තූපයක් පාචෙය්‍යක මල්ල රජවරුන් විසින් ද, එක් ස්තූපයක් කුසිනාරා නුවර ද විය.

ယေ တေ သာရီရိကာ ထူပါ - ဇမ္ဗုဝဒီပေ ပတိဋ္ဌိတာ;

အင်္ဂါရကုမ္ဘထူပေဟိ - ဒသ ထူပါ ဘဝန္တိ တေ;

දඹදිව පිහිටුවන ලද ශාරීරික ධාතු ස්තූප අට ද, අඟුරු ස්තූපය හා කුම්භ ස්තූපය ද සමඟ ස්තූප දහයක් වෙති.

ဒသာပိ ထူပါ ပုရိသုတ္တမဿ ယေ-ယထာနုရူပံ နရရာဇ ပူဇိတာ,သဗ္ဗေန လောကေန သဒေဝကေန တေ-နမဿနေယျာစ ဘဝန္တိ သဗ္ဗဒါတိ;

පුරුෂෝත්තම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ ස්තූප දහයම නරපතියන් විසින් සුදුසු පරිදි පුදන ලදහ. දෙවියන් සහිත මුළු ලෝකයා විසින්ම ඒවා සැමදා වැඳිය යුතු පුද ලැබිය යුතු ස්ථාන වෙති.

ဒသထူပကထာ

දස ස්තූප කථාවයි.

၁၀. ဧဝံ ပတိဋ္ဌိတေသု ပန ထူပေသု မဟာကဿပတ္ထေရော ဓာတူနံ အန္တရာယံ ဒိသွာ အဇာတသတ္တုံ ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာရာဇ ဧကံ ဓာတုနိဓာနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိတိ အာဟ သာဓု ဘန္တေ နိဓာနကမ္မံ တာဝ မမ ဟောတု, ဓာတုယော ပန ကထံ အာဟရာပေမိတိ. န မဟာရာဇ ဓာတု အာဟရဏံ တုယှံ ဘာရော, အမှာကံ ဘာရောတိ. သာဓု ဘန္တေ တုမှေ ဓာတုယော အာဟရထ. အဟံ ဓာတုနိဓာနံ ကရိဿာမီတိ. ထေရော တေသံ တေသံ ရာဇကုလာနံ ပရိစရဏမတ္တကမေဝ ဌပေတွာ သေသေဓာတုယော အာဟရိ.

10. මෙසේ ස්තූපයන් පිහිටුවනු ලැබූ කල්හි, මහා කස්සප තෙරණුවන් වහන්සේ ධාතූන් වහන්සේලාට පැමිණිය හැකි අනතුර දැක, අජාතසත්තු රජු වෙත එළඹ, “මහරජ, එක් ධාතු නිධානයක් කිරීම වටින්නේය” යි වදාළ සේක. “ස්වාමීනි, ඉතා යහපති. නිධන් කිරීමේ කටයුත්ත මාගේ භාරයක් වේවා. එහෙත් ධාතූන් වහන්සේලා කෙසේ ගෙන්වා ගනිමුද?” යි රජු ඇසීය. “මහරජ, ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන ඒම ඔබගේ භාරයක් නොවේ, එය අපගේ භාරයකි” යි තෙරණුවෝ වදාළහ. “ස්වාමීනි, ඉතා යහපති. ඔබ වහන්සේලා ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන වඩින සේක්වා. මම ධාතු නිධානය කරන්නෙමි” යි රජු කීවේය. තෙරණුවන් වහන්සේ ඒ ඒ රජකුලයන්ට වන්දනා මාන කිරීම පිණිස පමණක් ධාතූන් වහන්සේලා ස්වල්පයක් ඉතිරි කර, සෙසු සියලු ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන වැඩම කළ සේක.

ရာမဂါမေ ပန ဓာတုယော နာဂါ ဂဏှိံသု တာသံ အန္တရာယော နတ္ထိ, အနာဂတေ လင်္ကာဒီပေ မဟာဝိဟာရေ မဟာစေတိယမှိ နိဓိယိဿ နီတိ. တာ န အာဟရိတ္ထ, သေသေဟိ သတ္တဟိ နဂရေဟိ အာဟရိတွာ ရာဇဂဟဿ ပါစီန ဒက္ခိန ဒိသာဘာဂေ ဌပေတွာ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ယော ပါသာဏော အတ္ထိ, သော အန္တရဓာယတု, ပံသု သုဝိသုဒ္ဓါ ဟောတု, ဥဒကဉ္စ မာ ဥဋ္ဌဟတူတိ အဓိဋ္ဌာသိ.

රාමග්‍රාමයේ ධාතූන් වහන්සේලා වනාහි නාගයන් විසින් ගන්නා ලදී. “ඒ ධාතූන් වහන්සේලාට අනතුරක් නැත, අනාගතයෙහි ලංකාද්වීපයේ මහා විහාරයේ මහා චෛත්‍යයෙහි ඒවා නිදන් කරනු ලබන්නේය” යි සිතා, ඒ ධාතූන් වහන්සේලා නොගෙනා සේක. සෙසු නගර සතෙන් ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන්වා ගෙන, රජගහ නුවරින් නැගෙනහිර සහ දකුණු දිශා භාගයෙහි තබා, “මේ ස්ථානයෙහි යම් ගලක් ඇත්නම් එය අතුරුදහන් වේවා, පස් ඉතා පිරිසිදු වේවා, ජලය ද ඉහළට මතු නොවේවා!” යි අධිෂ්ඨාන කළ සේක.

ရာဇာ တံ ဌာနံ ခဏာပေတွာ တတော ဥဒ္ဓဋ ပံသုနာ ဣဋ္ဌိကာ ကာရေတွာ အသီတိ မဟာသာဝကာနံ ထူပေ ကာရေတိ ဣဓ ရာဇာ ကိံ ကာရေဟီတိ ပုစ္ဆန္တာနမ္ပိ မဟာသာဝကာနံစေတိယာ နီတိ ဝဒန္တိ န ကောစိ ဓာတုနိဓာနဘာဝံ ဇာနာတိ အသီတိဟတ္ထဂမ္ဘီရေ ပန တသ္မိံ ပဒေသေ ဇာတေ ဟေဋ္ဌာ လောဘသတ္ထရံ သတ္ထရာပေတွာ တတ္ထ ထူပါရာမေ စေတိယ ဃရပ္ပမာဏံ တမ္ဗလောဟမယံ ဂေဟံ ကာရာပေတွာ အဋ္ဌဋ္ဌ ဟရိ စဏ္ဒနာဒိမယေ ကရဏ္ဍေ စ ထူပေ စ ကာရာပေသိ.

රජතුමා ඒ ස්ථානය හෑරූ අතර, එතැනින් ඉවත් කරන ලද පස්වලින් ගඩොල් කරවා, අසූ මහා ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා උදෙසා ස්තූපයන් කරවයි. “මෙහි රජතුමා කුමක් කරන්නේද?” යි අසන්නන්ට ද “මහා ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගේ චෛත්‍යයන්ය” යි පවසති. කිසිවෙක් ධාතු නිධන් කරන බව නොදනිති. රියන් අසූවක් ගැඹුරු ඒ වළ සාදන ලද කල්හි, යටින් ලෝහ ඇතිරීමක් අතුරුවා, එහි ථූපාරාමයේ චෛත්‍ය ගෘහය ප්‍රමාණ කොට තඹ ලෝහයෙන් කළ ගෘහයක් කරවා, රන් සඳුන් ආදියෙන් කළ කරඬු අටක් ද ස්තූප අටක් ද කරවීය.

အထ ခေါ ဘဂဝတော ဓာတုယော ဟရိစဏ္ဒန ကရဏ္ဍေ ပက္ခိပိတွာ တံ ဟရိစဏ္ဒနံ ကရဏ္ဍံ အညသ္မိံ ဟရိစဏ္ဒန ကရဏ္ဍေ တမ္ပိ အညသ္မိန္တိ ဧဝံ အဋ္ဌ ဟရိစဏ္ဒန ကရဏ္ဍေ ဧကတော ကတွာ ဧတေနေဝ ဥပါယေန အဋ္ဌ ကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု ဟရိစဏ္ဒန ထူပေသု အဋ္ဌ ဟရိစဏ္ဒနထူပေ အဋ္ဌသု လောဟိတစဏ္ဒန ကရဏ္ဍေသု, အဋ္ဌ လောဟိတစဏ္ဒနကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု လောဟိတစဏ္ဒနထူပေသု, အဋ္ဌလောဟိတ စဏ္ဒနထူပေ အဋ္ဌသု ဒန္တကရဏ္ဍေသု, အဋ္ဌ ဒန္တကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု ဒန္တထူပေသု, အဋ္ဌဒန္တထူပေ အဋ္ဌသုသဗ္ဗ ရတနကရဏ္ဍေသု, အဋ္ဌ သဗ္ဗ ရတနကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု သဗ္ဗရတနထူပေသု, အဋ္ဌ သဗ္ဗရတန ထူပေ အဋ္ဌသု သုဝဏ္ဏကရဏ္ဍေသု. အဋ္ဌသုဝဏ္ဏကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု သုဝဏ္ဏထူပေသု, အဋ္ဌသုဝဏ္ဏထူပေ အဋ္ဌသုရဇတကရဏ္ဍေသု, အဋ္ဌ ရဇတကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု ရဇတထူပေသေ အဋ္ဌ ရဇတထူပေ အဋ္ဌသု မဏိကရဏ္ဍေသု အဋ္ဌမဏိကရေဏ္ဍအဋ္ဌသုဝဏ္ဏထူပေသု, အဋ္ဌ မဏိထူပေ အဋ္ဌသု လောဟိတင်္က ကရဏ္ဍေသု, အဋ္ဌလောဟိတင်္က ကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု လောဟိတင်္ကထူပေသု, အဋ္ဌ လောဟိတင်္ကထူပေ အဋ္ဌသု မသာရဂလ္လထူပေသု, အဋ္ဌ မသာရဂလ္လထူပေ အဋ္ဌသု ဖလိက ကရဏ္ဍေသု, အဋ္ဌ ဖဠိက ကရဏ္ဍေ အဋ္ဌသု ဖဠိကထူပေသု ပက္ခိပိ သဗ္ဗ ဥပရိမံ ဖဠိကစေတိယံ ထူပါရာမ စေတိယပ္ပမာဏံ အဟောသိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා රන් සඳුන් කරඬුවක බහා, ඒ රන් සඳුන් කරඬුව තවත් රන් සඳුන් කරඬුවක ද, එය ද තවත් එකක ද වශයෙන් මෙසේ රන් සඳුන් කරඬු අටක් එකක් තුළ එකක් වන සේ තබා, එම ක්‍රමයෙන්ම ඒ කරඬු අට රන් සඳුන් ස්තූප අටක ද, ඒ රන් සඳුන් ස්තූප අට රතු සඳුන් කරඬු අටක ද, ඒ රතු සඳුන් කරඬු අට රතු සඳුන් ස්තූප අටක ද, ඒ රතු සඳුන් ස්තූප අට ඇත්දත් කරඬු අටක ද, ඒ ඇත්දත් කරඬු අට ඇත්දත් ස්තූප අටක ද, ඒ ඇත්දත් ස්තූප අට සර්වරත්නමය කරඬු අටක ද, ඒ සර්වරත්නමය කරඬු අට සර්වරත්නමය ස්තූප අටක ද, ඒ සර්වරත්නමය ස්තූප අට රන් කරඬු අටක ද, ඒ රන් කරඬු අට රන් ස්තූප අටක ද, ඒ රන් ස්තූප අට රිදී කරඬු අටක ද, ඒ රිදී කරඬු අට රිදී ස්තූප අටක ද, ඒ රිදී ස්තූප අට මිණි කරඬු අටක ද, ඒ මිණි කරඬු අට මිණි ස්තූප අටක ද, ඒ මිණි ස්තූප අට පද්මරාග කරඬු අටක ද, ඒ පද්මරාග කරඬු අට පද්මරාග ස්තූප අටක ද, ඒ පද්මරාග ස්තූප අට මසාරගල්ල ස්තූප අටක ද, ඒ මසාරගල්ල ස්තූප අට පළිඟු කරඬු අටක ද, ඒ පළිඟු කරඬු අට පළිඟු ස්තූප අටක ද බහාලීය. සියල්ලටම වඩා ඉහළින් තිබූ පළිඟු චෛත්‍යය ථූපාරාම චෛත්‍යය ප්‍රමාණ විය.

တဿ ဥပရိသဗ္ဗရတနမယံ ဂေဟံ ကာရေသိ တဿ ဥပရိ သုဝဏ္ဏမယံ, တဿ ဥပရိ ရဇတမယံ, တဿ ဥပရိ တမ္ဗလောဟမယံ ဂေဟံ ကာရေသိ တတ္ထ သဗ္ဗရတနမယံ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာ ဇလဇ ထလဇ ပုပ္ဖာနံ သဟဿာနိ ဝိပ္ပကိရိတွာ အဒ္ဓစ္ဆဋ္ဌာနိ ဇာတကသတာနိ အာသီတိ မဟာထေရေ သုဒ္ဓေါဒန မဟာရာဇာနံ မဟာမာယာဒေဝိံ သတ္တ သဟဇာတေ သဗ္ဗာနေတာနိ သုဝဏ္ဏမယာနေဝ ကာရေသိ ပဉ္စပဉ္စသတေ သုဝဏ္ဏရဇတမယေ ပုဏ္ဏဃဋေ ဌပါပေသိ ပဉ္စသုဝဏ္ဏဓဇသတေ ပဉ္စသတေ သုဝဏ္ဏဒီပကေ စ ကာရာပေတွာ သုဂဏ္ဓတေလဿ ပူရေတွာ တေသု ဒုကူလဝဋ္ဋိယော ဌပေသိ.

එයට ඉහළින් සර්වරත්නමය ගෘහයක් කරවීය. එයට ඉහළින් රන්මය ගෘහයක් ද, එයට ඉහළින් රිදීමය ගෘහයක් ද, එයට ඉහළින් තඹ ලෝහයෙන් කළ ගෘහයක් ද කරවීය. එහි සර්වරත්නමය වැලි අතුරුවා, දියෙහි හා ගොඩෙහි හටගන්නා මල් දහස් ගණනින් ඉස, පන්සිය පනස් ජාතක කථා ද, අසූ මහා ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා ද, සුද්ධෝදන මහරජු ද, මහාමායා දේවිය ද, සහජාතයන් සත්දෙනා ද යන මොවුන්ගේ රූප සියල්ල රන්මයෙන්ම කරවීය. රන් හා රිදීයෙන් කළ පුන්කලස් පන්සියය බැගින් තැබවීය. රන් කොඩි පන්සියයක් ද, රන් පහන් පන්සියයක් ද කරවා, ඒවා සුවඳ තෙලින් පුරවා, සියුම් සළු වැටි ද තැබවීය.

အထာယသ္မာ မဟာကဿပေါ မာလာ မာ မိလာယန္တု. ဂဏ္ဓာ မာ ဝိနဿန္တု, ဒီပါ မာ ဝိဇ္ဈာယန္တူတိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋအက္ခရာနိ ဆိဏ္ဒါပေသိ. အနာဂတေ ပိယဒါသော နာမ ကုမာရော ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ အသောကော နာမ ဓမ္မရာဇာ ဘဝိဿတိ သော ဣမံ ဓာတုယော ဝိတ္ထာရိကာ ကရိဿတီတိ ရာဇာ သဗ္ဗပသာဓနေဟိ ပူဇေတွာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒွါရံ ပိဒဟန္တော နိက္ခမိ တမ္ဗလောဟဒွါရံ ပိဒဟိတွာ အာဝိဉ္ဇန ရဇ္ဇုယံ ကုဉ္စိကမုဒ္ဒိကံ ဗဏ္ဓိ တတ္ထေဝ မဟန္တံ မဏိက္ခဏ္ဓံ ဌပေသိ အနာဂတေ ဒဠိဒ္ဒရာဇာနော ဣမံ မဏိံ ဂဟေတွာ ဓာတူနံ သက္ကာရံ ကရောန္တူတိ အက္ခရာနိ ဆိဏ္ဒါပေသီ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කස්සප තෙරණුවන් වහන්සේ, “මල් මැලවෙන්නට එපා! සුවඳ විනාශ වෙන්නට එපා! පහන් නිවෙන්නට එපා!” යි අධිෂ්ඨාන කොට, රන් තහඩුවක අකුරු කොටවූ සේක. “අනාගතයෙහි පියදස්ස නමින් කුමාරයෙක් සේසත් නඟා අසෝක නම් ධර්මරාජයෙක් වන්නේය. හේ මේ ධාතූන් වහන්සේලා පතළ කරන්නේය” යි එහි ලියවන ලදී. රජතුමා ද සියලු ආභරණවලින් පූජා කොට, ආරම්භයේ සිට ද්වාරය වසමින් පිටතට පැමිණියේය. තඹ ලෝහයෙන් කළ දොර වසා, අදින ලණුවෙහි යතුර සහ මුද්‍රාව බැඳ තැබීය. එතැනම විශාල මැණික් කඳක් තබා, “අනාගතයෙහි දිළිඳු රජවරු මේ මැණික ගෙන ධාතූන් වහන්සේලාට සත්කාර කෙරෙත්වා!” යි අකුරු කොටවා තැබීය.

သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေတွာ’တာတ, အဇာတသတ္တုနာ ဓာတုနိဓာနံ ကတံ. ဧတ္ထ အာရက္ခံ ဌပေဟိ’တိ ပဟိဏိ သော အာဂန္တွာ ဝါဠသံဃာဋယန္တံ ယောဇေသိ. ကဋ္ဌရူပကာနိ တသ္မိံ ဓာတုဂဗ္ဘေ ဖဠိကဝဏ္ဏ ခဂ္ဂေ ဂဟေတွာ ဝါတသဒိသေန ဝေဂေန အနုပရိယာယန္တံ ယောဇေတွာ ဧကာယ ဧဝ အာဏိဝါ ဗဏ္ဓိတွာ သမန္တတော ဂိဉ္ဇက ဝသထာကာရေန သိလာပရိက္ခေပံ ကတွာ ဥပရိ ဧကာယ ပိဒဟိတွာ ပံသုံ ပက္ခိပိတွာ ဘူမိံ သမံ ကတွာ တဿုပရိ ပါသာဏထူပံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

සක්දෙවි රජ තෙමේ විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා අමතා, “දරුව, අජාතසත්තු රජු විසින් ධාතු නිධානයක් කරන ලදී. එහි ආරක්ෂාව සලසන්න” යි පිටත් කර හැරියේය. හෙතෙම පැමිණ රුදුරු යන්ත්‍ර සවි කළේය. පළිඟු වැනි කඩු අතින් ගත් ලී රූප, ඒ ධාතු ගර්භයෙහි සුළඟ වැනි වේගයෙන් කැරකෙන සේ යොදා, එක් ඇණයකින්ම බැඳ තැබීය. හාත්පසින් ගඩොල් ගෙයක් මෙන් ගල් පවුරක් කරවා, ඉහළින් එක් ගල් පුවරුවකින් වසා, පස් දමා පොළොව සමතලා කොට, ඒ මත ගල් ස්තූපයක් පිහිටුවීය.

ဓာတုနိဓာန ကထာ

ධාතු නිධාන කථාව

၁၁. ဧဝံ နိဋ္ဌိတေ ဓာတုနိဓာနေ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ထေရော ပရိနိဗ္ဗုတော, ရာဇာပိ ယထာကမ္မံ ဂတော, တေပိ မနုဿာ ကာလကတာ, အပရဘာဂေ ပိယဒါသော ကုမာရော ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ အသောကော နာမ ဓမ္မ ရာဇာ ဟုတွာ တာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိယာ စေတိယ သဟဿေသု ပတိဋ္ဌာပေသိ. ကထံ ဗိဏ္ဒုသာရဿ ကိရ ဧကသတံ ပုတ္တာ အဟေသုံ တေ သဗ္ဗေ အသောကော အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဧကမာတိကံ တိဿ ကုမာရံ ဌပေတွာ ဃာတေသိ. ဃာတေန္တော စတ္တာရိ ဝဿာနိ အနဘိသိတ္တော ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ အဋ္ဌာရသမေ ဝဿေ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဧကရဇ္ဇာဘိသေကံ ပါပုဏိ.

11. මෙසේ ධාතු නිධානය නිම වූ කල්හි, තෙරණුවන් වහන්සේ ආයු ප්‍රමාණය ජීවත් ව පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. රජතුමා ද කර්මානුරූපව පරලොව ගියේය. ඒ මිනිස්සු ද කළුරිය කළහ. පසු කාලයකදී පියදස්ස කුමාරයා සේසත් නඟා අසෝක නම් ධර්මරාජයා වී, ඒ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන දඹදිව අසූහාරදහසක් ස්තූපයන්හි පිහිටුවීය. එය කෙසේ සිදු වීද යත්? බින්දුසාර රජුට පුත්‍රයන් එකසිය දෙනෙක් සිටි බව කියැවේ. අසෝක රජ තෙමේ තමා හා එකම මවකගේ කුස උපන් තිස්ස කුමාරයා හැර සෙසු සියලු දෙනාම මරා දැමීය. ඔවුන් මරමින් වසර හතරක් ඔටුනු නොපැළඳ රාජ්‍යය කොට, සතර වසරක් ඇවෑමෙන්, තථාගතයන් වහන්සේගේ පිරිනිවීමෙන් දෙසිය දහඅටවන වසරෙහි මුළු දඹදිවෙහිම ඒකරාජ්‍ය අභිෂේකය ලැබීය.

အဘိသေကာနုဘာဝေန ဣမာ ရာဇိဒ္ဓိယော အာဂတာ မဟာပထဝိယာ ဟေဋ္ဌာ ယောဇနပ္ပမာဏေ အာဏာ ပဝတ္တိ, တထာ ဥပရိ အာကာသေ, အနောတတ္တဒဟတော အဋ္ဌဟိ ကာဇေဟိ သောဠသ ပါနီယဃဋေ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဒေဝတာ အာဟရန္တိ. ယတော သာသနေ ဥပ္ပန္နသဒ္ဓေါ ဟုတွာ အဋ္ဌ ဃဋေ ဘိက္ခုသံဃဿ အဒါသိ ဒွေ ဃဋေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ တိပိဋက ဘိက္ခုနံ ဒွေဃဋေ အဂ္ဂမဟေသိယာ အသဏ္ဓိမိတ္တာယ စတ္တာရော ဃဋေ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိ. ဒေဝတာ ဧဝ ဟိမဝန္တေ နာဂလတာ ဒန္တကဋ္ဌ နာမ အတ္ထိ သိနိဒ္ဓါ မုဒုကံ ရသဝန္တံ, တံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ အာဘိရန္တိ ယေန ရညော စ အဂ္ဂမဟေသိယာ စ သောဠသန္နံ နာဋကသဟဿာနံ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ဒေဝသိကံ ဒန္တပေါဏကိစ္စံ နိပ္ဖဇ္ဇိ.

රාජ්‍ය අභිෂේකයේ ආනුභාවයෙන් මේ රාජ්‍ය ඍද්ධීහු පහළ වූහ. මහා පෘථිවියට යටින් යොදුනක් මානයෙහි ද, එසේම උඩින් අහසෙහි ද රජුගේ අණසක පැවතුණි. දේවතාවෝ අනවතප්ත විලෙන් කඩවල් අටකින් පැන් කළ දහසයක් දිනපතා ගෙන ආහ. ඉන්පසු ශාසනය කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව උපදවාගත් රජතුමා, ඉන් කළ අටක් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට පූජා කළේය. කළ දෙකක් හැටක් පමණ වූ ත්‍රිපිටකධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද, කළ දෙකක් අසන්ධිමිත්‍රා අග්‍රමහේෂිකාවට ද දී, කළ හතරක් තමන් වහන්සේ පරිභෝජනය කළේය. දේවතාවෝම හිමාලයෙහි ඇති 'නාගලතා' නම් වූ සිනිඳු, මෘදු, රසවත් දැහැටි ලී දිනපතා ගෙන ආහ. එයින් රජුගේ ද, අග්‍රමහේෂිකාවගේ ද, සොළොස්දහසක් නළඟනන්ගේ ද, හැටදහසක් පමණ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ද දෛනික දැහැටි පිරිබෝ කිරීමේ කටයුතු සම්පූර්ණ විය.

ဒေဝသိကမေဝဿ ဒေဝတာ အဂဒါမလကံ အဂဒဟရီဋကံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏဉ္စ ဂဏ္ဓသမ္ပန္နံ အမ္ဗပက္ကံ အာဟရန္တိ တထာ ဆဒ္ဒန္တ ဒဟတော ပဉ္စဝဏ္ဏံ နိဝါသန ပါရုပဏံ, ပီတကဝဏ္ဏံ ဟတ္ထပုဉ္ဆနက ပဋ္ဋံဒိဗ္ဗဉ္စဇာနကံ အာဟရန္တိ ဒေဝသိကမေဝ ပနဿ အနုလေပဂဏ္ဓံ ပါရုပနတ္ထာယ အသုတ္တမယိကံ သုမနပုပ္ဖပဋံ မဟာရဟဉ္စ အဉ္ဇနံ နာဂဘဝနတော နာဂရာဇာနော အာဟရန္တိ. ဆဒ္ဒန္တဒဟေယေဝ ဥဋ္ဌိတဿ သာလိနော နဝ စာဟ သဟဿာနိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ သုဝါ အာဟရန္တိ. မူသိကာ နိတ္ထုသ ကဏေ ကရောန္တိ ဧကောပိ ခဏ္ဍတဏ္ဍုလော န ဟောတိ. ရညော သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု အယမေဝ တဏ္ဍုလော ပရိဘောဂံ ဂစ္ဆတိ. မဓုမက္ခိကာ မဓုံ ကရောန္တိ. ကမ္မာရသာလာသု အစ္ဆာ ကူဋံ ပဟရန္တိ. ဒီပိကာ စမ္မာနိ စာလေန္တိ ကရဝီက သကုဏာ အာဂတ္တွာ မဓုရဿရံ ဝိကုဇေန္တာ ရညော ဗလိကမ္မံ ကရောန္တိ.

දේවතාවෝ මොහුට දිනපතාම දිව්‍ය ඖෂධීය නෙල්ලි ද, ඖෂධීය අරළු ද, රන්වන් වූ සුවඳවත් ඉදුණු අඹ ද ගෙන ආහ. එසේම ඡද්දන්ත විලෙන් පස්වණක් පැහැති ඇඳීම් පොරවීම් සඳහා වූ සළුපිළි, කහ පැහැති අත් පිසින පටපිළි හා දිව්‍යමය පානය ද ගෙන ආහ. තවද, නාග රාජවරු නාග ලෝකයෙන් මොහුට දිනපතාම සුවඳ විලවුන් ද, පොරවා ගැනීම සඳහා නූල් නොමැතිව මවන ලද මහඟු සමන් මල් සළුවක් ද, අඳුන් ද ගෙන ආහ. ගිරව් දිනපතා ඡද්දන්ත විලෙහිම ස්වයංජාතව වැවුණු ඇල් වී ගැල් නවදහසක් පමණ ගෙන ආහ. මීයන් එම වී කුඩු හා පොතු රහිත වන සේ පිරිසිදු කළ අතර, එහි එකදු කැඩුණු සහල් ඇටයක්වත් නොතිබුණි. රජතුමාගේ සියලු ස්ථානවල පරිභෝජනය සඳහා යොදාගනු ලැබුවේ මේ සහල්මය. මී මැස්සෝ මී පැණි සැදූහ. කම්මල්වල වලසුන් කුළුගෙඩිවලින් තැළූහ. දිවියෝ හම් පවන් සැලූහ. කරවීක පක්ෂීහු පැමිණ මිහිරි නාදයෙන් ගයමින් රජුට උපහාර කළහ.

ဣမာဟိ ဣဒ္ဓီဟိ သမန္နာဂတော ရာဇာဧက ဒိဝသံ သုဝဏ္ဏ သင်္ခလိက ဗဏ္ဓနံ ပေသေတွာ စတုန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အဓိဂတ ရူပဒဿနံ ကပ္ပာယုကံ မဟာကာဠ နာဂရာဇာနံ အာနယိတွာ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ မဟာရဟေ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ အနေက သတဝဏ္ဏေဟိ ဇလဇ ထလဇ ပုပ္ဖေဟိ သုဝဏ္ဏပုပ္ဖေဟိ စ ပူဇံ ကတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရ ပတိမဏ္ဍိတေဟိ စ သောဠသဟိ နာဋက သဟဿေဟိ သမန္တတော ပရိက္ခိပိတွာ အနန္တဉာဏဿ တာဝ မေ သဒ္ဓမ္မဝရ စက္ကဝတ္တိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ရူပံ ဣမေသံ အက္ခီနံ အာပါထံ ကရောဟီတိ နိဗ္ဗတ္တာသီတိ အနုဗျဉ္ဇန ပတိမဏ္ဍိတံ ဒွတ္တိံသ မဟာ ပုရိသ လက္ခဏ သဿိရီကတာယ ဝိကသိတ ကမလုပ္ဖလ ပုဏ္ဍရီက ပတိမဏ္ဍိတမိဝ သလိလတလံ တာရာဂဏရံသိဇာလ ဝိသရဝိပ္ဖုတသောဘာသမုဇ္ဇလမိဝဂဂနတလံ နီလ-ပီတ-လောဟိတာဒိ ဘေဒ ဝိစိတ္တဝဏ္ဏရံသိ ဝိနဒ္ဓ ဗျာမပ္ပဘာ ပရိက္ခေပ ဝိလာသိတာယ သဉ္ဈပ္ပဘာနုရာဂ ဣဏ္ဒဓနု ဝိဇ္ဇုလ္လတာ ပရိက္ခိတ္တမိဝ ကနကဂိရိ သိခရံ နာနာဝိရာဂ ဝိမလကေတုမာလာ သမုဇ္ဇလိတစာရုမတ္ထကသောဘံ နယနရသာယနမိဝ ဗြဟ္မဒေဝ-မနုဇ နာဂ-ယက္ခ ဂဏာနံ ဗုဒ္ဓရူပံ ပဿန္တော သတ္တဒိဝသံ အက္ခိပူဇံ နာမ အကာသိ

මෙකී රාජ්‍ය ඍද්ධීන්ගෙන් සමන්විත වූ රජතුමා එක් දිනක් රන් දම්වැලක් යවා, බුදුවරුන් සතර නමක්ම දැකීමේ භාග්‍යය ලත්, කල්පයක් ආයුෂ ඇති මහාකාළ නාග රාජයාව කැඳවාගෙන අවුත්, ශ්වේතච්ඡත්‍රය යට වටිනා ආසනයක වඩා හිඳුවා, සිය ගණන් විවිධ වර්ණ ඇති දියෙහි හා ගොඩෙහි හටගත් මල්වලින් ද රන් මල්වලින් ද පූජා කොට, සියලු ආභරණයෙන් සැරසුණු සොළොස්දහසක් නළඟනන් ලවා පිරිවරවා, 'අනන්ත ඥාන ඇති, මාගේ සද්ධර්ම චක්‍රවර්තී වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රූපය මාගේ මේ දෑස් ඉදිරියෙහි මවා පෙන්වනු මැනවැ'යි ඉල්ලා සිටියේය. එවිට, අසූවක් අනුව්‍යංජනයන්ගෙන් විසිතුරු වූ, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගේ ශ්‍රී සෝභාවෙන් පිපුණු නෙළුම්, මානෙල් සහ හෙළ පියුම්වලින් ගැවසී ගත් ජල තලයක් බඳු වූ ද, තරු පිරිවරේ රශ්මි මාලාවෙන් බැබළෙන අහස් කුසක් බඳු වූ ද, නීල පීත ලෝහිතාදී විවිධ වර්ණ රශ්මීන් විහිදෙන බඹයක් පමණ බුදුරැස් වළල්ලෙන් වට වූ විලාසයෙන් සන්ධ්‍යා කාලයේ රන්වන් වලාකුළු, දේදුනු හා විදුලි ලතාවන්ගෙන් වට වූ රන් පර්වත මුදුනක් බඳු වූ ද, නොයෙක් විසිතුරු නිර්මල කේතුමාලාවෙන් බැබළෙන මනහර ශීර්ෂ ශෝභාවෙන් යුක්ත වූ ද, බ්‍රහ්ම, දේව, මනුෂ්‍ය, නාග, යක්ෂ සමූහයාගේ නෙත්වලට අමා රසයක් බඳු වූ ද ඒ බුද්ධ රූපය දෙස බලමින් සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි නෙත් පූජාව (අක්ෂි පූජාව) පැවැත්වීය.

ရာဇာ ကိရ အဘိသေကံ ပါပုဏိတွာ တီဏိယေဝ သံဝစ္ဆရာနိ ဗာဟိရက ပါသဏ္ဍံ ပရိဂဏှိ စတုတ္ထေ သံဝစ္ဆရေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပသီဒိနံ ဗြာဟ္မဏ ဇာတိယ ပါသဏ္ဍာနဉ္စ ပဏ္ဍရင်္ဂ ပရိဗ္ဗာဇကာနဉ္စ သဋ္ဌိသဟဿမတ္တာနံ နိစ္စဘတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ.

රජතුමා අභිෂේකය ලබා වසර තුනක් යනතුරු බාහිර ලබ්ධිකයන් ඇසුරු කළේය. සිව්වන වසරෙහිදී බුද්ධ ශාසනය කෙරෙහි පැහැදුණේය. ඊට පෙර, බ්‍රාහ්මණ ජාතිකයන් ද, විවිධ ලබ්ධිකයන් ද, පණ්ඩරංග පරිබ්‍රාජකයන් ද ඇතුළු හැටදහසක් පමණ දෙනාට දිනපතා දන් (නිත්‍ය ආහාර) පිරිනැමීය.

အသောကော ပိတရာ ပဝတ္တိတံ ဒါနံ အတ္တနော အန္တေပုရေ တထေဝ ဒဒမာနော ဧကဒိဝသံ သီဟပဉ္ဇရေ ဌိတော ဥပသမ ပရိဗာဟိရေန အာစာရေန ဘုဉ္ဇမာနေ အသံယတိဏ္ဒြိယေ အဝိနိတ ဣရိယာပထေ ဒိသွာ စိန္တေသိ ဤဒိသံ ဒါနံ ဥပပရိက္ခိတွာ ယုတ္တဋ္ဌာနေ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိတိ ဧဝံ စိန္တေတွာ အမစ္စေ အာဟ. ဂစ္ဆထ ဘဏေ အတ္တနော အတ္တနော သာဓုသမ္မတေ သမဏ ဗြာဟ္မဏေ အန္တေပုရံ အတိဟရထ, ဒါနံ ဒဿာမာတိ အမစ္စာ သာဓု ဒေဝါတိ ရညော ပဋိဿုတွာ တေ တေ ပဏ္ဍရင်္ဂ ပရိဗ္ဗာဇကာဇီဝက နိဂဏ္ဌာဒယော အာနေတွာ ဣမေ မဟာရာဇ အမှာကံ အရဟန္တောတိ အာဟံသု.

අශෝක රජතුමා තම පියා විසින් පවත්වන ලද දානය තම අන්තඃපුරයෙහි එලෙසින්ම පවත්වමින් සිටියදී, එක් දිනක් සිංහ පංජරයෙහි (කවුළුව අසල) සිටගෙන, සංවරකමකින් තොර වූ ආචාරයෙන් යුතුව වළඳන්නා වූ ද, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නොමැති වූ ද, අවිනීත ඉරියව්වලින් යුක්ත වූ ද මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයන් දැක, 'මෙවැනි දානයක් විමසා බලා සුදුසු ස්ථානයක දීම වටින්නේය'යි සිතුවේය. මෙසේ සිතා ඇමතියන්ට කථා කොට, 'එම්බා ඇමතිවරුනි, තොප තොපගේ යහපත් යැයි සම්මත මහණ බමුණන් අන්තඃපුරයට කැඳවාගෙන එව, මම දානයක් දෙන්නෙමි'යි පැවසීය. ඇමතියෝ ද 'එසේය දේවයන් වහන්ස' කියා රජුගේ නියෝගය පිළිගෙන, ඒ ඒ පණ්ඩරංග, පරිබ්‍රාජක, ආජීවක, නිගණ්ඨ ආදීන් කැඳවාගෙන අවුත්, 'මහරජතුමනි, මොවුහු අපගේ රහතන් වහන්සේලාය'යි පැවසූහ.

အထ ရာဇာ အန္တေပုရေ ဥစ္စာဝစာနိ အာသနာနိ ပညာပေတွ အာဂစ္ဆန္တူတိ ဝတွာ အာဂတာဂတေ အာဟ အတ္တနော အတ္တနော အနုရူပေ အာသနေ နိသီဒထာတိ ဧကစ္စေ ဘဒ္ဒပီဌကေ ဧကစ္စေ ဖလကပီဌကေသေ နိသီဒိံသု. တံ ဒိသွာ ရာဇာ နတ္ထိ ဧတေသံ အန္တေသာရောတိ ဉတွာ တေသံ အနုရူပံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒတွာ ဥယျောဇေသိ.

ඉක්බිති රජතුමා අන්තඃපුරයෙහි උස් පහත් ආසන පනවා, 'පැමිණෙන්නැ'යි පවසා, පැමිණි පැමිණි අයට 'තමන් තමන්ට සුදුසු ආසනවල අසුන් ගන්නැ'යි කීවේය. එවිට සමහරු උසස් ආසනවල ද, සමහරු ලෑලි ආසනවල ද අසුන් ගත්හ. එය දුටු රජතුමා 'මොවුන් තුළ කිසිදු අභ්‍යන්තර ගුණසාරයක් නැතැ'යි වටහාගෙන, ඔවුන්ට සුදුසු කැවිලි පෙවිලි හා ආහාර පාන දී පිටත් කර හැරියේය.

ဧဝံ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဧက ဒိဝသံ သီဟပဉ္ဇရေ ဌိတော အဒ္ဒသ နိဂြောဓ သာမဏေရံ ရာဇင်္ဂဏေန ဂစ္ဆန္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ သန္တိန္ဒြိယံ ဣရိယာပထ သမ္ပန္နံ. ကော ပနာယံ နိဂြောဓော နာမ, ဗိဏ္ဒုသာရ ရညော ဇေဋ္ဌပုတ္တဿ သုမနရာဇ ကုမာရဿ ပုတ္တော. တတြာယံ အာနုပုဗ္ဗီ ကထာ-ဗိဏ္ဒုသာရ ရညော ကိရ ဒုဗ္ဗလကာလေယေဝ အသောက ကုမာရော အတ္တနာ လဒ္ဓံ ဥဇ္ဇေနိရဇ္ဇံ ပဟာယ အာဂန္တွာ သဗ္ဗံ နဂရံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကတွာ သုမန ရာဇကုမာရံ အဂ္ဂဟေသိ.

මෙසේ කාලය ගෙවී යද්දී, එක් දිනක් සිංහ පංජරයෙහි (කවුළුව අසල) සිටි රජතුමා, රාජාංගනය ඔස්සේ ගමන් කරන්නා වූ, දමනය වූ, රැකගත් ඉන්ද්‍රියයන් ඇති, ශාන්ත වූ, මනා ඉරියව්වලින් යුක්ත වූ නිග්‍රෝධ සාමණේරයන් වහන්සේව දැක්කේය. මේ නිග්‍රෝධ නම් කවරෙක්ද යත්, බිංදුසාර රජුගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුත්‍රයා වූ සුමන රාජකුමාරයාගේ පුත්‍රයාය. එහි අනුපිළිවෙල කථාව මෙසේය: බිංදුසාර රජතුමා දුර්වල වූ කාලයේදීම, අශෝක කුමාරයා තමාට ලැබී තිබූ උජ්ජේනී රාජ්‍යය හැර දමා අවුත්, මුළු නගරයම තමා යටතට ගෙන සුමන රාජකුමාරයාව අල්ලාගත්තේය.

တံ ဒိဝသမေဝ သုမနဿ ရာဇကုမာရဿ သုမနာ နာမ ဒေဝီ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ အဟောသိ. သာ အညာတကဝေသေန နိက္ခမိတွာ အဝိဒူရေ အညတရံ စဏ္ဍာလဂါမံ သန္ဓာယ ဂစ္ဆန္တိ, ဇေဋ္ဌက စဏ္ဍာလဿ ဂေဟတော အဝိဒူရေ ဧကသ္မိံ နိဂြောဓ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာယ ဒေဝတာယ ဣတော သုမနေတိ ဝဟန္တိယာ သဒ္ဒံ သုတွာ တဿာ သမီပံ ဂတာ ဒေဝတာ အတ္တနော အာနုဘာဝေန ဧကံ သာလံ နိမ္မိဏိတွာ ဧတ္ထ ဝသာဟိတိ ပဒါသိ. သာ တံ သာလံ ပါဝိသိ. ဂတဒိဝသေယေဝ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ.

එදිනම සුමන රාජකුමාරයාගේ සුමනා නම් දේවිය පූර්ණ ගර්භණීව සිටියාය. ඕ තොමෝ වෙස්වලාගෙන මාලිගයෙන් නික්ම ගොස්, නුදුරෙහි වූ එක්තරා සැඩොල් ගම්මානයක් බලා යද්දී, සැඩොල් නායකයාගේ නිවසට නුදුරින් වූ එක්තරා නුග ගසක අරක්ගත් දේවතාවකු විසින් 'සුමනා, මෙහාට එන්න' යැයි පැවසූ හඬ අසා, ඇය ඒ සමීපයට ගියාය. දේවතාවා සිය ආනුභාවයෙන් එක් ශාලාවක් මවා, 'මෙහි වාසය කරන්නැ'යි ඇයට දුන්නේය. ඕ තොමෝ එම ශාලාවට පිවිසියාය. එහි ගිය දිනම ඇය පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය.

သာ တဿ နိဂြောဓ ဒေဝတာယ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ နိဂြောဓောတွေဝ နာမံ အကာသိ. ဇေဋ္ဌက စဏ္ဍာလော ဒဋ္ဌဒိဝသတောပ္ပဘူတိ တံ အတ္တနော သာမိဓီတရံ ဝိယ မညမာနော နိဗဒ္ဓံ ဝဋ္ဋံ ပဋ္ဌပေသိ. ရာဇဓီတာ တတ္ထ သတ္တ ဝဿာနိ ဝသိ. နိဂြောဓကုမာရောပိ သတ္တဝဿိကော ဇာတော တဒါ မဟာဝရုဏတ္ထေရော နာမ ဧကော အရဟာ ဒါရကဿ ဟေတုသမ္ပဒံ ဒိသွာ ဝိဟရမာနော သတ္တဝဿိကောဒါနိ ဒါရကော ကာလော နံ ပဗ္ဗာဇေတုန္တိ စိန္တေတွာ ရာဇဓီတယာ အာရောစာပေတွာ နိဂြောဓကုမာရံ ပဗ္ဗာဇေသိ. ကုမာရော ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. သော ဧကဒိဝသံ ပါတောဝ သရီရံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ အာစရိယုပဇ္ဈာနံ ဝတ္တံ ကတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မာတုဥပါသိကာယ ဂေဟဒွါရံ ဂစ္ဆာမီတိ နိက္ခမိ မာတု နိဝေသနဋ္ဌာနဉ္စဿ ဒက္ခိဏဒွါရေန နဂရံ ပဝိသိတွာ နဂရမဇ္ဈေန ဂန္တွာ ပါစီနဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဂန္တဗ္ဗံ ဟောတိ တေန စ သမယေန အသောကော ဓမ္မရာဇာ ပါစီန ဒိသာဘိမုခေါ သီဟပဉ္ဇရေ စင်္ကမတိ.

ඇය ඒ නුග රුකට අධිගෘහිත දේවතාවාගේ ආරක්ෂාව ලැබුණු බැවින් දරුවාට 'නිග්‍රෝධ' යනුවෙන්ම නම තැබුවාය. සැඩොල් නායකයා ද ඇයව දුටු දින පටන් තම ස්වාමිදූගේ දියණියක මෙන් සලකමින්, ඇයට නිරන්තරයෙන් උපස්ථාන සලසා දුන්නේය. රාජකුමාරිය එහි සත් වසරක් වාසය කළාය. නිග්‍රෝධ කුමාරයා ද සත් හැවිරිදි වූ කල, එකල මහා වරුණ නම් රහතන් වහන්සේ නමක් ඒ දරුවාගේ පෙර පින් ඇති හේතු සම්පත්තිය දැක, 'දැන් මේ දරුවා සත් හැවිරිදි වියේ පසුවෙයි, ඔහුව පැවිදි කිරීමට සුදුසු කාලයයි' සිතා, රාජකුමාරියට දන්වා නිග්‍රෝධ කුමාරයාව පැවිදි කළහ. කුමාරයා කෙස් බාන කඩතොල්ලේදීම (හිසකෙස් බා අවසන් වෙත්ම) අරහත් භාවයට පත් විය. උන්වහන්සේ එක් දිනක් අලුයම ශරීර කෘත්‍යයන් නිම කොට, ආචාර්ය උපාධ්‍යායන් වහන්සේලාට කළ යුතු වත් පිළිවෙත් ඉටු කර, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන 'මව් උපාසිකාවගේ නිවසට යන්නෙමි'යි නික්මුණහ. උන්වහන්සේගේ මව වසන ස්ථානයට යාමට නම්, දකුණු දොරටුවෙන් නගරයට ඇතුළු වී නගරය මැදින් ගොස් නැගෙනහිර දොරටුවෙන් පිටවිය යුතුව තිබුණි. ඒ අවස්ථාවෙහි අසෝක ධර්මරාජයාණන් වහන්සේ නැගෙනහිර දිශාව දෙසට මුහුණ ලා සඳලුතලයේ සක්මන් කරමින් සිටියහ.

တံ ခဏံယေဝ သိဂြောဓော သာမဏေရော ရာဇင်္ဂဏံ ပါပုဏိ သန္တိန္ဒြိယော သန္တမာနသော ယုဂမတ္တံ ပေက္ခမာနော. တေန ဝုတ္တံ. ဧကဒိဝသံ သီဟပဉ္ဇရေ ဌိတော အဒ္ဒသ နိဂြောဓသာမဏေရံ ရာဇင်္ဂဏေန ဂစ္ဆန္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ သန္တိန္ဒြိယံ ဣရိယာပထ သမ္ပန္နန္တိ. ဒိသွာ ပနဿ ဧတဒဟောသိ? အယံ ဇနော သဗ္ဗောပိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တောဟန္တမဂပဋိဘာဂေါ, အယမ္ပန ဒါရကော အဝိက္ခိတ္တစိတ္တော အတိဝိယဿ အလောကိတ ဝိလောကိတံ သမ္မိဉ္ဇန ပသာရဏဉ္စ သောဘတိ, အဒ္ဓါ ဧတဿ အဗ္ဘန္တရေ လောကုတ္တရဓမ္မော ဘဝိဿတီတိ ရညော သဟဒဿနေနေဝ သာမဏေရေ စိတ္တံ ပသီဒိ. ပေမံ သဏ္ဌဟိ ကသ္မာ? ပုဗ္ဗေ ကိရ ပုည ကရဏကာလေ ဧသ ရညော ဇေဋ္ဌဘာတာ ဝါဏိဇကော အဟောသိ.

එසැණින්ම සංසුන් ඉඳුරන් හා ශාන්ත සිත් ඇතිව, වියගහක් පමණ දුරක් පෙරට බලමින් වඩිනා නිග්‍රෝධ සාමණේරයන් වහන්සේ රාජ අංගනයට ළඟා වූහ. එහෙයින් මෙසේ කියන ලදී: 'එක් දිනක් රජතුමා සඳලුතලයේ සිටියදී, දමනය වූ, ඉඳුරන් රැකගත්, සංසුන් වූ, මනා ඉරියව්වලින් යුක්තව රාජ අංගනය මැදින් වඩිනා නිග්‍රෝධ සාමණේරයන් වහන්සේව දුටුවේය.' උන්වහන්සේව දැකීමෙන් රජුට මෙසේ සිතුණි: 'මේ මුළු මහත් ජනයාම විසිරුණු සිත් ඇති, උමතු වූවන් බඳුය. එහෙත් මේ සාමණේරයන් වහන්සේ නොවිසිරුණු සිත් ඇතිව, උන්වහන්සේගේ බැලීම්, හැරී බැලීම් මෙන්ම අත් පා හැකිලීම් හා දිග හැරීම් ද අතිශයින්ම ශෝභමාන කරති. ඒකාන්තයෙන්ම මුන්වහන්සේ තුළ ලෝකෝත්තර ධර්මයක් ඇත්තේය.' රජුට දුටු සැනින්ම සාමණේරයන් කෙරෙහි සිත පැහැදුණි. සෙනෙහසක් ඇති විය. එයට හේතුව කිමද? පෙර පින්කම් කරන කාලයේදී මොහු රජුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ වෙළෙන්දෙකු වී ඉපදී සිටි බැවිනි.

အထ ရာဇာ သဉ္ဇာတပေမော သဗဟုမာနော သာမဏေရံ ပက္ကောသထာတိ အမစ္စေ ပေသေသိ အတိစိရာယတီတိ ပုန ဒွေ တယော ပေသေသိ တုရိတံ အာဂစ္ဆတူတိ သာမရဏေရော အတ္တနော ပကတိယာ ဧဝ အဂမာသိ ရာဇာ ပတိရူပါသနံ ဉတွာ နိသီဒထာတိ အာဟ. ဣတော စိတော စ ဩလောကေတွာ နတ္ထိဒါနိ အညော ဘိက္ခုတိ သမုဿိတ သေတစ္ဆတ္တံ ရာဇပဠ္လင်္ကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပတ္တဂဟဏတ္ထာယ ရညော အာကာရံ ဒဿေသိ. ရာဇာ တံ ပလ္လင်္ကံ သမီပံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဧဝံ စိန္တေသိ. အဇ္ဇေဝဒါနိ အယံ သာမဏေရော ဣမဿ ဂေဟဿ သာမိကော ဘဝိဿတိ. သာမဏေရော ရညော ဟတ္ထေ ပတ္တံ ဒတွာ ပလ္လင်္ကံ အဘရုဟိတွာ နိသီဒိ.

ඉක්බිති රජතුමා හටගත් සෙනෙහසින් හා ඉමහත් ගෞරවයෙන් යුතුව, 'සාමණේරයන් වහන්සේ කැඳවාගෙන එන්න' යැයි ඇමතියන් පිටත් කර හැරියේය. උන්වහන්සේගේ වැඩමවීම ප්‍රමාද වන බැවින්, 'වහා වඩින්නැයි' පවසන්නට නැවත දෙතුන් දෙනෙකු පිටත් කර හැරියේය. සාමණේරයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ සාමාන්‍ය ශාන්ත ගමනින්ම වැඩම කළහ. රජතුමා, 'සුදුසු ආසනයක් දැන එහි වැඩ සිටිනු මැනවැ'යි කීවේය. සාමණේරයන් වහන්සේ මෙහාටත් එහාටත් බලා, 'දැන් මෙහි වෙනත් වැඩිහිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා නැතැ'යි වටහාගෙන, සේසත් එසවූ රාජකීය සිංහාසනය වෙත වැඩම කර, පාත්‍රය පිළිගැනීම සඳහා රජුට ඉඟි කළහ. රජතුමා උන්වහන්සේ සිංහාසනය වෙත වඩිනු දැක මෙසේ සිතුවේය: 'අදම මේ සාමණේරයන් වහන්සේ මේ මාලිගාවේ ස්වාමියා වනු ඇත.' සාමණේරයන් වහන්සේ රජුගේ අතට පාත්‍රය දී, සිංහාසනයට නැග වැඩ සිටියහ.

ရာဇာ အတ္တနော အတ္ထာယ သမ္ပာဒိတံ သဗ္ဗံ ယာဂု-ကဇ္ဇက ဘတ္တ ဝိကတိံ ဥပနာမေသိ. သာမဏေရော အတ္တနော ယာပနမတ္တမေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ရာဇာ အာဟ သတ္ထာရာ တုမှာကံ ဒိန္နောဝါဒံ ဇာနာထာတိ ဇာနမိ မဟာရာဇ ဧကဒေသေနာတိ. တာတ, မယှမ္ပိ နံ ကထေဟီတိ သာဓု မဟာရာဇာတိ ရညော အနုရူပံ ဓမ္မပဒေ အပ္ပမာဒ ဝဂ္ဂံ အနုမောဒနတ္ထာယ အဘာသိ.

රජතුමා තමා උදෙසා පිළියෙල කර තිබූ සියලු කැඳ, කැවිලි හා බත් වර්ග පිළිගැන්වීය. සාමණේරයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ යැපීමට ප්‍රමාණවත් තරම් පමණක් පිළිගත්තහ. දන් වැළඳීම අවසානයේ රජතුමා, 'ස්වාමීනි, ඔබවහන්සේලාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් දෙන ලද අවවාද ඔබවහන්සේලා දන්නා සේක් ද?' කියා ඇසීය. 'මහරජ, මම ඉන් කොටසක් දනිමි' යි පැවසූහ. 'දරුවනි, මටත් එය දේශනා කළ මැනවැ'යි රජු කී කල, 'යහපති මහරජ' කියා රජුට ගැළපෙන පරිදි ධම්මපදයේ අප්පමාද වර්ගය අනුමෝදනාව පිණිස දේශනා කළහ.

ရာဇာ ပန အပ္ပမာဒေါ အမတပဒံ, ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒန္တိ သုတွ စ, အညာတံ တာတ ပရိယောသာပေဟီတိ အာဟ အနုမောဒနာဝသာနေ ဒွတ္တိံသ ဓုရဘတ္တာနိ လဘိတွာ ပုန ဒိဝသေ ဒွတ္တိံသ ဘိက္ခု ဂဟေတွာ ရာဇန္တေပုရံ ပဝိသိတွာ ဘတ္တကိစ္စမကာသိ ရာဇာ အညေပိ ဒွတ္တိံသ ဘိက္ခု တုမှေဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ဘိက္ခံ ဂဏှန္တူတိ ဧတေနေဝ ဥပါယေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဝဍ္ဎာပေန္တေ သဋ္ဌိ သဟဿာနံ ဗြာဟ္မဏ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘတ္တံ ဥပစ္ဆိဏ္ဒိတွာ အန္တော နိဝေသနေ သဋ္ဌိသဟဿာနံ ဘိက္ခုနံ နိစ္စဘတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ, နိဂြောဓတ္ထေရ ဂတေနေဝ ပသာဒေန, နိဂြောဓတ္ထေရောပိ ရာဇာနံ သပရိသံ တီသု သရဏေသု ပဉ္စသု စ သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပေါထုဇ္ဇနိကေန ပသာဒေန အစလပ္ပသာဒံ ကတွာ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

රජතුමා ද 'නොප්‍රමාදය අමෘත පදයයි (නිවනට මගයි), ප්‍රමාදය මෘත්‍යු පදයයි (මරණයට මගයි)' යන දේශනාව අසා, 'දරුවනි, මම එය තේරුම් ගත්තෙමි, දේශනාව නිම කරන්නැ'යි කීවේය. අනුමෝදනාව අවසානයේ උන්වහන්සේට නියත දන් තිස් දෙකක් පිරිනැමූ අතර, පසුදින තවත් භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස් දෙනමක් ද කැටුව රජවාසලට වැඩම කොට දන් වැළඳූහ. 'ඔබවහන්සේලා සමඟ තවත් භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස් දෙනමක්ම දන් වළඳත්වා' යි රජු කී අතර, මේ ආකාරයෙන් දිනෙන් දින භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සංඛ්‍යාව වැඩි කරමින්, සැට දහසක් බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයන්ට දුන් දානය නතර කර, මාලිගය තුළ භික්ෂූන් වහන්සේලා සැට දහසකට (60,000) නිතිපතා දන් පැවැත්වීම ආරම්භ කළේය. මෙය නිග්‍රෝධ තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇති වූ පැහැදීම නිසාම සිදු වූවකි. නිග්‍රෝධ තෙරුන් වහන්සේ ද රජු ඇතුළු පිරිස තිසරණ සහිත පංචසීලයෙහි පිහිටුවා, බුදු සසුන කෙරෙහි සාමාන්‍ය පෘථග්ජන පැහැදීම ඉක්මවා ගිය අචල (නොසැලෙන) ප්‍රසාදයක පිහිටුවූහ.

ပုန ရာဇ အသောကာရာမံ နာမ မဟာဝိဟာရံ ကာရပေတွာ သဋ္ဌိသဟဿာနံ ဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ. သကလဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိယာ နဂရသဟဿေသု စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ ကာရာပေသိ. စတုရာသီတိ စေတိယသဟဿ ပတိမဏ္ဍိတာနိ ဓမ္မေနေဝ နော အဓမ္မေန, ဧကဒိဝသံ ကိရ ရာဇာ အသောကာရာမေ မဟာဒါနံ ဒတွာ သဋ္ဌိသဟဿ သင်္ခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈေ နိသဇ္ဇ သံဃံ စတူဟိ ပဝ္စယေဟိ ပဝါရေတွာ ဣမံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ ဘန္တေ ဘဂဝတော ဒေသိတ ဓမ္မော နာမ ကိတ္တကော ဟောတီတိ. မဟာရာဇ နဝ အင်္ဂါနိ, ခဏ္ဒတော စတုရာသီတိ ဓမ္မက္ခဏ္ဓ သဟဿာနီတိ.

නැවතත් රජතුමා අසෝකාරාමය නමැති මහා විහාරය කරවා, එහි ද සැට දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලාට දන් පැවැත්වීමට කටයුතු සැලැස්වීය. මුළු දඹදිව පුරා නගර අසූහතරදහසක (84,000) අසූහතරදහසක් වෙහෙර විහාරයන් ද, අසූහතරදහසක් චෛත්‍යයන්ගෙන් අලංකාරවත් වූ විහාරයන් ද අධර්මයෙන් තොරව, ධාර්මිකවම කරවීය. එක් දිනක රජතුමා අසෝකාරාමයේදී මහා දානයක් පිරිනමා, සැට දහසක් මහ සඟන මැද අසුන්ගෙන, සිව්පසයෙන් සංඝයා වහන්සේලා පවරා, 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය කෙතරම් ප්‍රමාණයක් තිබේද?' කියා මේ ප්‍රශ්නය ඇසුවේය. 'මහරජ, එය නවංග ශාස්තෘ ශාසනයකි, ධර්මස්කන්ධ වශයෙන් ගත් කල අසූහතරදහසක් (84,000) ධර්මස්කන්ධ ඇත්තේය' යි සංඝයා වහන්සේලා වදාළහ.

ရာဇာ ဓမ္မေ ပသီဒိတွာ ဧကေကံ ဓမ္မက္ခဏ္ဓံ ဧကေကေန ဝိဟာရေန ပူဇေဿာမီတိ ဧကဒိဝသမေဝ ဆန္နဝုတိ ကောဋိဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အမစ္စေ အာဏာပေသိ. ဧထ ဘဏေ ဧကေကသ္မိံ နဂရေ ဧကမေကံ ဝိဟာရံ ကာရေန္တာ စတုရာသီတိယာ နဂရသဟဿေသု စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ ကာရာပေထာတိ သယဉ္စ အသောကာရာမေ အသောက မဟာဝိဟာရတ္ထာယ ကမ္မံ ပဋ္ဌပေသိ.

රජතුමා ධර්මය කෙරෙහි පැහැදී, 'එක් එක් ධර්මස්කන්ධයක් උදෙසා එක එක විහාරයක් බැගින් පූජා කරන්නෙමි'යි සිතා, එකම දිනකදී කෝටි අනූහයක (96) ධනයක් වියදම් කරමින් ඇමතියන්ට මෙසේ නියෝග කළේය: 'එම්බා ඇමතිවරුනි, තොප ගොස් එක එක නගරයක එක එක විහාරය බැගින් කරවමින්, අසූහතරදහසක් නගරයන්හි අසූහතරදහසක් විහාරයන් කරවව්.' රජතුමා ද තමන් විසින්ම අසෝකාරාමයේ 'අසෝක මහා විහාරය' ඉදිකිරීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

သံဃော ဣဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရံ နာမ မဟိဒ္ဓိယံ မဟာနုဘာဝံ ခီဏာသဝံ နဝကမ္မာဓိဋ္ဌာယကံ အဒါသိ. ထေရော ယံ ယံ န နိဋ္ဌာတိ တံ တံ အတ္တနော အာနုဘာဝေန နိဋ္ဌာပေသိ. ဧဝံ တီဟိ သံဝစ္ဆရေဟိ ဝိဟာရကမ္မံ နိဋ္ဌာပေသိ. ဧကဒိဝသမေဝ သဗ္ဗနဂရေဟိ ပဏ္ဏာနိ အာဂမိံသု အမစ္စာ ရညော အာရောစေသုံ. နိဋ္ဌိတာနိ ဒေဝ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနီတိ အထ ရာဇာ ဘိက္ခုသံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘန္တေ မယာ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ ကာရိတာနိ ဓာတုယောကုတော လဘိဿာမီတိ ပုစ ပုစ္ဆိ.

මහා සංඝරත්නය විසින් මහා ඍද්ධි ඇති, මහා ආනුභාව සම්පන්න, රහතන් වහන්සේ නමක් වූ ඉන්දගුප්ත තෙරුන් වහන්සේව මෙම ඉදිකිරීම් කටයුතුවල අධීක්ෂකවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබූහ. තෙරුන් වහන්සේ ඉදිකිරීම්වලදී සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට නිම කළ නොහැකි වූ යම් යම් දෑ තමන් වහන්සේගේ ඍද්ධි ආනුභාවයෙන් නිම කර දුන්හ. මෙසේ වසර තුනකින් විහාර කර්මාන්තය අවසන් කරන ලදී. එකම දිනකදී සියලුම නගරවලින් ඉදිකිරීම් අවසන් වූ බවට පණිවිඩ ලැබුණු අතර, ඇමතිවරු රජුට මෙසේ සැළ කළහ: 'දේවයන් වහන්ස, අසූහතරදහසක් (84,000) විහාරයන්ගේ කටයුතු නිම කර ඇත.' ඉක්බිති රජතුමා භික්ෂූ සංඝයා වහන්සේලා වෙත පැමිණ, 'ස්වාමීනි, මා විසින් අසූහතරදහසක් විහාරයන් කරවන ලදී. එහෙත් ධාතූන් වහන්සේලා කොතැනින් ලබාගන්නෙම්ද?' කියා විමසා සිටියේය.

မဟာရာဇ ဓာတုနိဓာနံ နာမ အတ္ထီတိ သုဏောမ. န ပန ပညာယတိ အသုကာဋ္ဌာနေတိ ရာဇာ ရာဇဂဟေ စေတိယံ ဘိဏ္ဒါပေတွာ ဓာတုံ အပဿန္တော ပဋိပါကတိယံ ကာရေတွာ ဘိက္ခု-ဘိက္ခုနိယော-ဥပါသက-ဥပါသိကာယောတိ စတဿော ပရိသာ ဂဟေတွာ ဝေသာလိံ ဂတော. တတြာပိ အလဘိတွာ ကပိဠဝတ္ထုံ, တတြာပိ အလဘိတွာ ရာမဂါမံ ဂတော, ရာမဂါမေ နာဂါ စေတိယံ ဘိဏ္ဒိတုံ န အဒံသု. စေတိယေ နိပတိတ ကုဒ္ဒါလော ခဏ္ဍာခဏ္ဍံ ဟောတိ ဧဝံ တတြာပိ အလဘိတွာ အလ္လကပ္ပံ-ပါဝံ-ကုသိနာရန္တိ သဗ္ဗတ္ထ စေတိယာတိ ဘိဏ္ဒိတွာ ဓာတုံ အလဘိတွာ ပဋိပါကတိကာနိ ကတွာ ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ စတဿော ပရိသာ သန္နိပါတေတွာ အတ္ထိ ကေနစိ သုတပုဗ္ဗံ အသုကဋ္ဌာနေ နာမ ဓာတု နိဓာနန္တိ ပုစ္ဆိ.

“මහරජාණෙනි, ධාතු නිධානයක් ඇතැයි අපි අසමු. එහෙත් එය අසවල් ස්ථානයකැයි ප්‍රකට නැතැ”යි (ඇසූ) රජතුමා, රජගහනුවර චෛත්‍යයක් බිඳවා ධාතූන් වහන්සේලා නොදැක, එය නැවත තිබූ පරිදිම කරවා, භික්ෂු, භික්ෂුණී, උපාසක, උපාසිකා යන සිව්වනක් පිරිස කැටුව වේසාලි නුවරට ගියේය. එහිදී ද (ධාතූන්) නොලබා කපිලවස්තුවට ද, එහිදී ද නොලබා රාමග්‍රාමයට ද ගියේය. රාමග්‍රාමයේදී නාගයෝ චෛත්‍යය බිඳීමට ඉඩ නොදුන්හ. චෛත්‍යය මත පතිත වූ උදැල්ල කැබලි කැබලි වී ගියේය. මෙසේ එහිදී ද නොලබා අල්ලකප්ප, පාවා සහ කුසිනාරා යන සෑම තැනකම චෛත්‍යයන් බිඳ ධාතූන් නොලබා, ඒවා නැවත තිබූ පරිදිම සකස් කොට, රජගහනුවරට පැමිණ සිව්වනක් පිරිස රැස් කරවා, “මීට පෙර කිසිවෙකු විසින් අසවල් ස්ථානයක ධාතු නිධානයක් ඇතැයි අසා තිබේද?” යි විමසීය.

တတ္ထေကော ဝိသံဝဿ သတိကော ထေရော အသုကဋ္ဌာနေ ဓာတုနိဓာနန္တိ န ဇာနာမိ. မယှံ ပန ပိတာမဟတ္ထေရော မယိ သတ္တဝဿိကကာလေ မာလာစင်္ဂေါဋကံ ဂါဟာပေတွာ ဧဟိ သာမဏေရ, အသုက ဂစ္ဆန္တရေ ပါသာနထူပေါ အတ္ထိ, တတ္ထ ဂစ္ဆာမာတိ ဂန္တွာ ပူဇေတွာ ဣမံ ဌာနံ ဥပဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ သာမဏေရောတိ အာဟ. အဟံ ဧတ္တကမေဝ ဇာနာမိ မဟာရာဇာတိ အာဟ.

එහි සිටි එක්සිය විසි වයස් සපිරි එක් තෙරනමක්, “මහරජාණෙනි, අසවල් ස්ථානයේ ධාතු නිධානයක් ඇතැයි මම නොදනිමි. එහෙත් මා සත් හැවිරිදි වියේ පසුවන කල, මගේ මුත්තණුවන් වූ තෙරණුවෝ මට මල් වට්ටියක් ගෙන්වාගෙන, ‘සමණේරයෙනි, එන්න, අසවල් ලැහැබ අතර ගල් ස්තූපයක් ඇත, අපි එතැනට යමු’ යි කියා එහි ගොස් වන්දනා කොට, ‘සමණේරයෙනි, මේ ස්ථානය හොඳින් මතක තබාගත යුතුය’ යි පැවසූහ. මහරජාණෙනි, මම දන්නේ මෙපමණක් පමණි” යි පැවසූහ.

ရာဇာ ဧတဒေဝ ဌာနန္တိ ဝတွာ ဂစ္ဆေ ဟရာပေတွာ ပါသာဏထူပံ ပံသုဉ္စ အပနေတွာ ဟေဋ္ဌာ သုဓာဘူမိံ အဒ္ဒသ. တတော သုဓဉ္စ ဣဋ္ဌကာယော စ ဟရာပေတွာ အနုပုဗ္ဗေန ပရိဝေဏာ ဩရုယှ သတ္တ ရတနဝါလိကံ အသီတိ ဟတ္ထာနိ စ ကဋ္ဌရူပါနိ သမ္ပရိဝတ္တန္တာနိ အဒ္ဒသ. သော ယက္ခ ဒါသကေ ပက္ကောသာပေတွာ ဗလိကမ္မံ ကာရေတွာပိ နေဝ အန္တံ န ကောဋိံ ပန္နန္တော ဒေဝတာ နမဿမာနော အဟံ ဣမာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ စတုရာသီတိယာ ဝိဟာရသဟဿေသု နိဒဟိတွာ သက္ကာရံ ကရောမိ မာ ဒေဝတာ အန္တရာယံ ကရေန္တူတိ အာဟ.

රජතුමා “මේ ඒ ස්ථානයම යැයි” පවසා ලැහැබ කප්පවා, ගල් ස්තූපය සහ පස් ඉවත් කරවා, යටින් තිබූ බදාම තලාව දුටුවේය. ඉන්පසු බදාම සහ ගඩොල් ඉවත් කරවා, පිළිවෙළින් පරිවේණයට බැස, සත්රුවන් වැලි ද අසූ රියනක් පමණ වූ කැරකෙමින් පවතින ලී රූප (යන්ත්‍ර රූප) ද දුටුවේය. හෙතෙම යක්ෂ දාසයන් කැඳවා බිලිපූජා පැවැත්වූ නමුත්, එහි කෙළවරක් හෝ සීමාවක් දැකගත නොහැකි වී, දේවතාවන්ට නමස්කාර කරමින්, “මම මේ ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන අසූ හතර දහසක් විහාරයන්හි නිදන් කොට සත්කාර කරමි. දේවතාවුන් වහන්ස, මට බාධාවක් නොකරනු මැනවි” යි පැවසීය.

သက္ကော ဒေဝရာဇာ စာရိကံ စရန္တော တံ ဒိသွာ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေတွာ အာဟ. တာတ, အသောကော ဓမ္မရာဇာ ဓာတုယော နီဟရိဿာမီတိ ပရိဝေဏံ ဩတိဏ္ဏော, ဂန္တွာ ကဋ္ဌရူပါနိ ဟာရေဟီတိ သော ပဉ္စစူဠဂါမ ဒါရကဝေသေနာဂန္တွာ ရညော ပုရတော ဓနုကဟတ္ထော ဌတွာ ဟာရေမိ မဟာရာဇာတိ အာဟ. ဟရ တာတာတိ. သရံ ဂဟေတွာ သန္ဓိမှိယေဝ ဝိဇ္ဈိ, သဗ္ဗံ ဝိပ္ပကိရီယိတ္ထ.

ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සැරිසරන්නේ මෙය දැක, විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා අමතා මෙසේ කීවේය: “දරුවා, ධර්මාශෝක රජතුමා ධාතූන් වහන්සේලා මතු කරගැනීමේ අදහසින් පරිවේණයට බැස සිටී. එහි ගොස් යන්ත්‍රමය ලී රූප ඉවත් කරවන්න.” හෙතෙම හිසෙහි කෙස් වැටි පහක් ඇති ගම්වැසි ළමයෙකුගේ වෙසින් පැමිණ, රජු ඉදිරියේ දුන්නක් අතැතිව සිට, “මහරජාණෙනි, මම ඒවා ඉවත් කරන්නෙමි” යි කීවේය. “දරුවා, ඉවත් කරන්න” යි (රජු කී කල්හි), ඔහු ඊතලයක් ගෙන (යන්ත්‍රයේ) සන්ධියටම විද්දේය, එවිට සියල්ල විසිරී ගියේය.

အထ ရာဇာ အာစိဉ္ဇနေ ဗဒ္ဓ ကုဉ္စိက မုဒ္ဒိကံ ဂဏှိ, မဏိက္ခဏ္ဓံ ပဿိ, အနာဂတေ ဒဠိဒ္ဒရာဇာနော ဣမံ မဏိံ ဂဟေတွာ ဓာတူနံ သက္ကာရံ ကရောန္တူတိ ပန အက္ခရာနိ ဒိသွာ ကုဇ္ဈိတွာ မာဒိသံ နာမ ရာဇာနံ ဒဠိဒ္ဒရာဇာတိ စတ္တု ယုတ္တန္တိ ပုနပ္ပုန ဃဋေတွာ ဒွါရံ ဝိစရိတွာ အန္တောဂေဟံ ပဝိဋ္ဌော. အဋ္ဌာရသ ဝဿာဓိကာနံ ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ အာရောပိတဒီပါ တထေဝ ပဇ္ဇလန္တိ နိလုပ္ပလ ပုပ္ဖာနိ တံ ခဏံ အာဟရိတွာ အာရောပိတာနိ ဝိယ, ပုပ္ဖသဏ္ထရော တံ ခဏံ သန္ထတော ဝိယ, ဂဏ္ဓာ တံ မုဟုတ္တံ ပိံသိတွာ ဌပိတာ ဝိယ.

ඉන්පසු රජතුමා ආචිඤ්ජනයෙහි (මුද්‍රා තැබූ බඳුනෙහි) බැඳ තිබූ යතුර සහ මුද්‍රාව ගෙන, මණි සමූහය දුටුවේය. “අනාගතයෙහි දිළිඳු රජවරුන් මේ මැණික ගෙන ධාතූන් වහන්සේලාට පූජා සත්කාර කෙරෙත්වා” යි ලියා තිබූ අකුරු දැක කෝපයට පත්ව, “මා වැනි රජෙකුට දිළිඳු රජෙකු යැයි පැවසීම සුදුසුද?” කියා නැවත නැවතත් (එය මෙනෙහි කරමින්) දොර හැර ඇතුල් ගෙට වැදුණේය. වසර දෙසිය දහඅටකට පෙර දල්වන ලද පහන් එලෙසින්ම දැල්වෙමින් තිබුණි. නිල් මහනෙල් මල් ඒ මොහොතේ නෙළා පූජා කළාක් මෙන් ද, මල් අතුරා තිබූ යහන ඒ මොහොතේ අතුරන ලද්දක් මෙන් ද, සුවඳ විලවුන් ඒ මොහොතේ අඹරා තබන ලද්දක් මෙන් ද (නැවුම්ව) තිබුණි.

ရာဇာ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋံ ဂဟေတွာ အနာဂတေ ပိယဒါသောနာမ ကုမာရော ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ အသောကော နာမ ဓမ္မရာဇာ ဘဝိဿတိ သော ဣမာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ဝိတ္ထာရိကာ ကရိဿတီတိ ဝါစေတွာ ဒိဋ္ဌော’ဟံ အယျောန မဟာကဿပတ္ထေရေနာတိ ဝတွာ ဝါမဟတ္ထံ အာဘုဇိတွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန အပ္ပောဌေသိ.

රජතුමා රන්පත ගෙන, “අනාගතයෙහි පියදර්ශන නම් කුමාරයෙක් සේසත් නංවා අශෝක නමින් ධර්මරාජයෙක් වන්නේය. හෙතෙම මේ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන පතළ කරන්නේය” යන්න කියවා, “මා මහ කාශ්‍යප මහ තෙරුන් වහන්සේ විසින් දක්නා ලද්දේ වෙමි” යි පවසා, වම් අත නමා දකුණු අතින් (බාහුවට) තට්ටු කරමින් ප්‍රීති ඝෝෂා පැවැත්වීය.

သော တသ္မိံ ဌာနေ ပရိစရဏက ဓာတုမတ္တကမေဝ ဌပေတွာ သေသဓာတုယော သဗ္ဗာ ဂဟေတွာ ဓာတုဃရံ ပုဗ္ဗေ ပိဟိတနယေနေဝ ပိဒဟိတွာ သဗ္ဗံ ယထာ ပကတိယာဝ ကာရေတွာ ဥပရိ ပါသာဏစေတိယံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ စတုရာသီတိယာ ဝိဟာရသဟဿေသုဓာတုယော ပတိဋ္ဌာပေသိ ဧဝံ ဇမ္ဗုဒီပတလေ အသောကော ဓမ္မရာဇာ စတုရာသိတိ စေတိယ သဟဿာနိ ကာရာပေသိ.

හෙතෙම ඒ ස්ථානයෙහි වන්දනාමාන කිරීම සඳහා සුළු ධාතු ප්‍රමාණයක් පමණක් තබා, සෙසු සියලු ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන, පෙර වසා තිබූ ආකාරයෙන්ම ධාතු ගෘහය වසා දමා, සියල්ල තිබූ පරිදිම සකස් කොට, ඉන් මතුපිට ගල් චෛත්‍යයක් පිහිටුවා, අසූ හතර දහසක් විහාරයන්හි ධාතූන් වහන්සේලා නිදන් කරවීය. මෙසේ ජම්බුද්වීප තලයෙහි ධර්මාශෝක රජතුමා අසූ හතර දහසක් චෛත්‍යයන් කරවීය.

သဗ္ဗေ ထူပါ သဗ္ဗလောကေကဒီပါ သဗ္ဗေသံ ယေ သဂ္ဂမောက္ခာဝဟာ စ, ဟိတွာ သဗ္ဗံ ကိစ္စမညံ ဇနေန ဝဏ္ဒယျာ တေ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗကာလန္တိ.

මුළු ලොවටම එකම ප්‍රදීපයක් බඳු වූ, සැමට ස්වර්ගය හා මෝක්ෂය ළඟා කර දෙන සියලු ස්තූපයන් වහන්සේලා, මිනිසුන් විසින් අනෙකුත් සියලු කටයුතු පසෙක ලා සැම කල්හිම සෑම ආකාරයකින්ම වන්දනා කළ යුතුය.

စတုရာသီတိ သဟဿ ထူပကထာ

අසූ හතර දහසක් ස්තූප කථාව.

၁၂. ဧဝံ အသောကော ဓမ္မရာဇာ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿမဟံ ကတွာ မဟာထေရော ဝန္ဒိတွာ ပုစ္ဆိ ဒါယာဒေါမှိ ဘန္တေ ဗုဒ္ဓသာသနေ’တိ. ကိဿ ဒါယာဒေါ တွံ မဟာရာဇ, ဗာဟိရကော တွံ သာသနဿာတိ. ဘန္တေ ဆန္နဝုတိကောဋိဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ သစေတိယာနိ ကာရာပေတွာ အဟံ န ဒါယာဒေါ, အညေ ကော ဒါယာဒေါတိ, ပစ္စယ ဒါယကော နာမ တွံ မဟာရာဇ, ယော ပန အတ္တနော ပုတ္တဉ္စ ဓီတရဉ္စ ပဗ္ဗာဇေတိ, အယံ သာသနေ ဒါယာဒေါ နာမာတိ.

12. මෙසේ ධර්මාශෝක රජතුමා අසූ හතර දහසක් විහාර පූජාවන් පවත්වා, මහා තෙරුන් වහන්සේ වැඳ, “ස්වාමීනී, මම බුද්ධ ශාසනයේ දායාදකයෙක් වෙම්ද?” යි ඇසීය. “මහරජාණෙනි, ඔබ කුමන දායාදකයෙක්ද? ඔබ ශාසනයෙන් බාහිර වූවෙකි” (යි තෙරණුවෝ වදාළහ). “ස්වාමීනී, අනූ හයකෝටියක් ධනය වියදම් කර, සෑ සහිත අසූ හතර දහසක් විහාරයන් කරවාත් මම දායාදකයෙක් නොවෙම් නම්, වෙන කවුද දායාදකයා?” යි ඇසූ කල, “මහරජාණෙනි, ඔබ වනාහි ප්‍රත්‍ය දායකයා (සිවුපසය දෙන තැනැත්තා) පමණි. යමෙක් තමාගේම පුතෙකු හෝ දියණියක හෝ ශාසනයෙහි පැවිදි කරවයිද, ඔහුම ශාසනයේ දායාදකයා නම් වේ” යි වදාළහ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ အသောကော ရာဇာ သာသနေ ဒါယာဒဘာဝံ ပတ္ထယမာနော အဝိဒူရေ ဌိတံ မဟိဏ္ဒကုမာရံ ဒိသွာ သက္ခိဿသိတွံ တာတ ပဗ္ဗဇိတုန္တိ အာဟ. ကုမာရော ပကတိယာ ပဗ္ဗဇိတုကာမော ရညော ဝစနံ သုတွာ အတိဝိယ ပါမောဇ္ဇဇာတော ပဗ္ဗ္ဇာမိ ဒေဝ, မံ ပဗ္ဗာဇေတွာ သာသနေ ဒါယာဒေါ ဟောထာတိ အာဟ တေန စ သမယေန ရာဇဓီတာ သံဃမိတ္တာပိ တသ္မိံ ဌာနေ ဌိတာ ဟောတိ တံ ဒိသွာ အာဟ-’တွမ္ပိ အမ္မ ပဗ္ဗဇိတုံ သက္ခိဿသီ’တိ, သာဓု တာတာတိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ရာဇာ ပုတ္တ န မနံ လဘိတွာ ပဟဋ္ဌစိတ္တော ဘိက္ခုသံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘန္တေ ဣမေ ဒါရကေ ပဗ္ဗာဇေတွာ မံ သာသနေ ဒါယာဒံ ကရောထာတိ သံဃော ရညော ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ကုမာရံ မောဂ္ဂလိပုတ္တ တိဿတ္ထေရေန ဥပဇ္ဈာယေန မဟာဒေဝတ္ထေရေန စ အာစရိယေန ပဗ္ဗဇ္ဇာပေသိ. မဇ္ဈန္တိကတ္ထေရေန အာစရိယေန ဥပသမ္ပာဒေသိ ဥပသမ္ပဒါမာလကေယေဝ သဟပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

මෙසේ වදාළ කල්හි, ශාසනයේ දායාදභාවය ප්‍රාර්ථනා කරන අශෝක රජතුමා, නුදුරෙහි සිටි මහින්ද කුමාරයා දැක, “පුතණුවනි, ඔබට පැවිදි වීමට හැකිද?” යි ඇසීය. උපතින්ම පැවිදි වීමට කැමැත්තෙන් සිටි කුමාරයා, රජුගේ වචනය අසා අතිශයින්ම ප්‍රමෝදයට පත්ව, “දේවයන් වහන්ස, මම පැවිදි වන්නෙමි. මා පැවිදි කරවා ශාසනයේ දායාදකයෙකු වන්න” යි පැවසීය. එම අවස්ථාවෙහි රජ දියණිය වූ සංඝමිත්තාව ද එහි සිටියාය. ඇය දැක, “දුවණියනි, ඔබටත් පැවිදි වීමට හැකිද?” යි රජු ඇසූ කල, “යහපති පියණන් වහන්ස” යි ඕ තොමෝ එය පිළිගත්තාය. රජතුමා දරුවන්ගේ කැමැත්ත ලබාගෙන, අතිශයින් සතුටු සිතින් භික්ෂු සංඝයා වෙත එළඹ, “ස්වාමීනී, මේ දරුවන් පැවිදි කරවා මා ශාසනයේ දායාදකයෙකු කරනු මැනවි” යි පැවසීය. සංඝයා වහන්සේ රජුගේ වචනය පිළිගෙන, මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහා තෙරුන් වහන්සේ උපාධ්‍යාය කොට ද, මහාදේව තෙරුන් වහන්සේ ආචාර්ය කොට ද කුමාරයා පැවිදි කරවූහ. මජ්ඣන්තික තෙරුන් වහන්සේ ආචාර්ය කොට උපසම්පදා කරවූහ. හෙතෙම උපසම්පදා මාලකයේදීම සිව්පිළිසිඹියාවන් සමඟ අර්හත්ත්වයට පත් විය.

သံဃမိတ္တာယပိ ရာဇဓီတာယ အာစရိယာ အာယုပါလတ္ထေရိ နာမ, ဥပဇ္ဈာယာ ပန ဓမ္မပါလတ္ထေရီ နာမ အဟောသိ. အထ မဟိဏ္ဒတ္ထေရော ဥပသမ္ပန္န ကာလတောပ္ပဘူတိ အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယဿေဝ သန္တိကေ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ပရိယာပုဏန္တော ဒွေပိ သင်္ဂိတိယော အာရုဠှံ တိပိဋက သင်္ဂဟီတံ သာဋ္ဌကထံ ထေရဝါဒံ တိဏ္ဏံ ဝဿာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဥဂ္ဂဟေတွာ အတ္တနော ဥပဇ္ဈာယဿ အန္တေဝါသိကာနံ သဟဿမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ပါမောက္ခံ အဟောသိ.

සංඝමිත්තා රාජ දියණියගේ ද ආචාර්යවරිය ආයුපාලා තෙරණිය වූ අතර, උපාධ්‍යායවරිය ධම්මපාලා තෙරණිය වූවාය. ඉන්පසු මහින්ද තෙරුන් වහන්සේ උපසම්පදා වූ දින සිට තම උපාධ්‍යායන් වහන්සේ සමීපයෙහිම ධර්මය හා විනය හදාරමින්, සංගීති ද්විත්වයකට නැඟුණු අටුවා සහිත වූ මුළු ත්‍රිපිටක ථේරවාදයම වසර තුනක් ඇතුළත ප්‍රගුණ කොට, තම උපාධ්‍යායන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍යයන් වූ දහසක් පමණ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ප්‍රධානියා වූහ.

တေန ခေါ ပန သမယေန မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော ကတ္ထ နု ခေါ အနာဂတေ သာသနံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဂဝေယျာတိ ဥပပရိက္ခန္တော ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဘဝိဿတီတိ ဉတွာ တေသံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဘာရံ ကတွာ တေ တေ ဘိက္ခု တတ္ထ တတ္ထ ပေသေသိ.

එකල්හි මොග්ගලීපුත්තතිස්ස මහා තෙරණුවෝ, 'අනාගතයෙහි බුද්ධ ශාසනය කොහි නම් මැනවින් පිහිටන්නේදැ'යි පරීක්ෂා කර බලමින්, ප්‍රත්‍යන්ත දේශයන්හි (දේශසීමා බද ජනපදයන්හි) එය මැනවින් පිහිටන බව දැනගෙන, ඒ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාට වගකීම් පවරා ඒ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ස්ථානයන් වෙත පිටත් කර යැවූහ.

မဇ္ဈန္တိကတ္ထေရံ ကသ္မီရ ဂဏ္ဓာရ ရဋ္ဌံပေသေသိ တွံ ဧတံ ရဋ္ဌံ ဂန္တွာ တတ္ထ သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေဟီတိ မဟာဒေဝတ္ထေရံ တထေဝ ဝတွာ မဟိံသကမဏ္ဍလံ ပေသေသိ. ရက္ခိတတ္ထေရံဝနဝါသီံ, ယောနကဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရံ အပရန္တကံ, မဟာဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရံ မဟာရဋ္ဌံ မဟာရက္ခိတတ္ထေရံ ယောနက လောကံ. မဇ္ဈိမတ္ထေရံ ဟိမဝန္တဒေသ ဘာဂံ, သောဏတ္ထေရံ-ဥတ္တရတ္ထေရဉ္စ သုဝဏ္ဏဘူမိံ. အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ မဟိဏ္ဒတ္ထေရံ ဣဋ္ဋိယတ္ထေရေန ဥတ္တိယတ္ထေရေန ဘဒ္ဒသာလတ္ထေရေန သမ္ဗလတ္ထေရေန စ သဒ္ဓိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ဂန္တွာ ဧတ္ထ သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေထာတိ. သဗ္ဗေပိ တံ တံ ဒိသာဘာဂံ ဂစ္ဆန္တာ အတ္တပဉ္စမာ အဂမိံသု သဗ္ဗေပိ ထေရာ ဂတဂတဋ္ဌာနေ မနုဿေ ပသာဒေတွာ သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေသုံ.

මජ්ඣන්තික තෙරණුවන් 'ඔබ ඒ රටට ගොස් එහි ශාසනය පිහිටුවන්න' යැයි පවසමින් කශ්මීර ගන්ධාර දේශයට ද, මහාදේව තෙරණුවන්ට ද එසේම පවසා මහිංසක මණ්ඩලයට ද පිටත් කර හැරියහ. රක්ඛිත තෙරණුවන් වනවාසී දේශයට ද, යෝනක ධම්මරක්ඛිත තෙරණුවන් අපරන්ත දේශයට ද, මහා ධම්මරක්ඛිත තෙරණුවන් මහාරාෂ්ට්‍ර දේශයට ද, මහාරක්ඛිත තෙරණුවන් යෝනක දේශයට ද (පිටත් කර හැරියහ). මජ්ඣිම තෙරණුවන් හිමාලය ප්‍රදේශයට ද, සෝණ තෙරණුවන් සහ උත්තර තෙරණුවන් ස්වර්ණභූමියට ද (පිටත් කර හැරියහ). තමන් වහන්සේගේ සද්ධිවිහාරිකයෙකු වූ මහින්ද තෙරණුවන්ට, ඉට්ඨිය තෙරණුවන්, උත්තිය තෙරණුවන්, භද්දසාල තෙරණුවන් සහ සම්බල තෙරණුවන් සමඟ තම්බපණ්ණි ද්වීපයට (ශ්‍රී ලංකාද්වීපයට) ගොස් එහි ශාසනය පිහිටුවන්නැයි වදාළහ. ඒ ඒ ප්‍රදේශවලට වැඩම කළ සියලුම තෙරුන් වහන්සේලා තමන් වහන්සේ ද ඇතුළුව පස් නම බැගින් වූ කණ්ඩායම් වශයෙන් වැඩම කළහ. ඒ සියලු තෙරුන් වහන්සේලා වැඩම කළ ස්ථානයන්හි මිනිසුන් පහදවා ශාසනය පිහිටුවූහ.

မဟိဏ္ဒတ္ထေရော ပန တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ဂန္တွာ သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေဟီတိ ဥပဇ္ဈာယေန ဘိက္ခုသံဃေန စ အဇ္ဈိဋ္ဌော ကာလော နု ခေါ မေ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ဂန္တုံ နောတိ ဥပဓာရေန္တော မုဋသီဝရညော မဟလ္လကဘာဝံ စိန္တေသိ. အယံ မဟာရာဇာ မဟလ္လကော, န သက္ကာ ဣမံ ဂဏှိတွာ သာသနံ ပဂ္ဂဟေတုံ, ဣဒါနိ ပနဿ ပုတ္တော ဒေဝါနမ္ပိယတိဿော ရဇ္ဇံ ကာရေဿတိ. တံ ဂဏှိတွာ သက္ကာ ဘဝိဿတိ သာသနံ ပဂ္ဂဟေတုံ, ဟဏ္ဒ ယာဝ သော သမယော အာဂစ္ဆတိ တာဝ ဉာတကေ ဩလောကေမ, ပုန’ဒါနိ ဣမံ ဇနပဒံ အာဂစ္ဆေယျာမ ဝါ န ဝါတိ.

මහින්ද තෙරණුවෝ වනාහි 'තම්බපණ්ණි දීපයට ගොස් එහි ශාසනය පිහිටුවන්න' යැයි තමන්ගේ උපජ්ඣායන් වහන්සේ සහ භික්ෂු සංඝයා විසින් ආරාධනා කරන ලදුව, 'මට තම්බපණ්ණි දීපයට වැඩම කිරීමට මෙය සුදුසු කාලයදැ'යි විමසා බලමින්, මුටසීව රජුගේ මහලු බව ගැන සිතූහ. 'මේ මහාරාජයා ඉතා මහලුය, මොහු මුල් කරගෙන ශාසනය දියුණු කළ නොහැකිය. එහෙත් දැන් ඔහුගේ පුත් දේවානම්පියතිස්ස රජකම් කරනු ඇත. ඔහු මුල් කරගෙන ශාසනය දියුණු කිරීමට හැකි වනු ඇත. එබැවින් ඒ සුදුසු කාලය පැමිණෙන තෙක් අපගේ නෑදෑයන් බලමු. නැවත අප මේ ජනපදයට එන්නෙමුද නැද්ද (යන්න ස්ථිර නැත)' යැයි සිතූහ.

သော ဧဝံ စိန္တေတွာ ဥပဇ္ဈာယဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဝန္ဒိတွာ အသောကာရာမတော နိက္ခမ္မ တေဟိ ဣဋ္ဋိယာဒီဟိ စတူဟိ ထေရေဟိ သံဃမိတ္တာယ ပုတ္တေန သုမနသာမဏေရေန ဘဏ္ဍုကေနက စ ဥပါသကေန သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟနဂရ ဥပဝတ္တကေ ဒက္ခိဏ ဂိရိဇနပဒေ စာရိကံ စရမာနော ဉာတကေ ဩလောကေန္တော ဆ မာသေ အတိက္ကာမေသိ အထာနုပုဗ္ဗေန မာတုနိဝေသနဋ္ဌာနံ ဝေဋိသ နဂရံ နာမ သမ္ပတ္တော သမ္ပတ္တဉ္စ ပန ထေရံ ဒိသွာ ထေရမာတာ ဒေဝီ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခံ ဒတွာ ထေရံ အတ္တနာ ကတံ ဝေဋိသဂိရိ ဝိဟာရံ နာမ အာရောပေသိ.

උන්වහන්සේ මෙසේ සිතා උපජ්ඣායන් වහන්සේට සහ භික්ෂු සංඝයාට වැඳ, අසෝකාරාමයෙන් නික්ම, ඒ ඉට්ඨිය ආදී තෙරුන් වහන්සේලා සිව්නම ද, සංඝමිත්තාවන්ගේ පුත් සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ ද, භණ්ඩුක උපාසකයා ද සමඟින් රජගහ නුවර අවට පිහිටි දක්ෂිණගිරි ජනපදයෙහි චාරිකාවේ හැසිරෙමින් නෑදෑයන් බලමින් මාස හයක් ගත කළහ. ඉන්පසු ක්‍රමයෙන් තමන්ගේ මෑණියන්ගේ නිවස පිහිටි වේදිස නම් නගරයට පැමිණියහ. එහි පැමිණි තෙරණුවන් දැක, තෙරණුවන්ගේ මෑණියන් වූ දේවි බිසව හිස නමා පාද වන්දනා කොට දානය පූජා කර, තමන් විසින් කරවන ලද වේදිසගිරි විහාරයට තෙරණුවන් වැඩම කරවූවාය.

ထေရော တသ္မိံ ဝိဟာရေ နိသန္နော စိန္တေသိ အမှာကံ ဣဓ ကတ္တဗ္ဗ ကိစ္စံ နိဋ္ဌိတံ. သမယော နု ခေါ ဣဒါနိ လင်္ကာဒိပံ ဂန္တုန္တိ. တတော စိန္တေသိ-အနုဘဝတု တာဝ မေ ပိတရာ ပေသိတံ အဘိသေကံ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿော ရတနတ္တယဂုဏဉ္စ သုဏာတု, ဆဏတ္ထဉ္စ နဂရတော နိက္ခမိတွာ မိဿကပဗ္ဗတံ အဘိရူဟတု တဒါ တံ တတ္ထ ဒက္ခိဿာမာတိ. အထာပရံ ဧကမာသံ တတ္ထေဝ ဝါသံ ကပ္ပေသိ.

තෙරණුවෝ ඒ විහාරයෙහි වැඩ වෙසෙමින් මෙසේ සිතූහ: 'අපට මෙහි කළ යුතු කාර්යය අවසන් වී ඇත. දැන් ලංකාද්වීපයට වැඩම කිරීමට කාලය පැමිණ තිබේද?' ඉන්පසු උන්වහන්සේ මෙසේ සිතූහ: 'පළමුව දේවානම්පියතිස්ස රජු මගේ පියා විසින් එවන ලද රාජාභිෂේකය ලබත්වා, තෙරුවන්ගේ ගුණ අසත්වා! උත්සවය සඳහා නගරයෙන් නික්ම මිස්සක පර්වතයට නැගී කල්හි, මම එහිදී ඔහුව දකින්නෙමි.' ඉන්පසු තවත් මාසයක් උන්වහන්සේ එහිම වාසය කළහ.

မာသာတိက္ကမေ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မဟိဏ္ဒတ္ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ.’ ကာလကတော ဘန္တေ မုဋသီဝရာဇာ, ဣဒါနိ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စ တုမှေ ဝျာကတာ အနာဂတေ မဟိဏ္ဒေါ နာမ ဘိက္ခု တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ပသာဒေဿတီ’တိ. တသ္မာ တိဟ ဝေါ ဘန္တေ ကာလော ဒီပဝရံ ဂမနာယ, အဟမ္ပိ ဝေါ သဟာယော ဘဝိဿာမီ.

මාසය ඇවෑමෙන්, සක්දෙවිඳු මහින්ද තෙරණුවන් වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළේය: 'ස්වාමීනී, මුටසීව රජතුමා කළුරිය කළේය. දැන් දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා රාජ්‍යය කරයි. තවද, අනාගතයෙහි 'මහින්ද' නම් භික්ෂුවක් තම්බපණ්ණි ද්වීපය පහදවන්නේයැයි සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ද ප්‍රකාශ කර ඇත. එබැවින් ස්වාමීනී, ඒ උතුම් ද්වීපයට වැඩම කිරීමට ඔබට මෙය සුදුසුම කාලයයි. මම ද ඔබට උපකාර වන්නෙමි.'

ထေရော တဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာအတ္တသတ္တမော ဝေဋိသ ပဗ္ဗတဝိဟာရာ ဝေဟာသံ ဥပ္ပတိတွ အနုရာဓပုရဿ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ မိဿကပဗ္ဗတေ ပတိဋ္ဌဟိ ယံ ဧတရဟိ စေတိယပဗ္ဗတောတိပိ သဉ္ဇာနန္တိ တဿမိံ ဒိဝသေ တမ္ဗပဏ္ဏိဒိပေ ဇေဋ္ဌမူလ နက္ခတ္တံ နာမ ဟောတိ ရာဇာ နက္ခတ္တံ ဃောသာပေတွာ ဆဏံ ကရောထာတိ အမစ္စေ အာဏာပေတွာ စတ္တာလီသ ပုရိသ သဟဿပရိဝါရော နဂရမ္ဘာ နိက္ခမိတွာ ယေန မိဿကပဗ္ဗတော တေန ပါယာသိ မိဂဝံ ကီဠိတုကာမော အထ တသ္မိံ ပဗ္ဗတေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ရညော ထေရေ ဒဿေဿာမီတိ ရောဟိတ မိဂရူပံ ဂဟေတွာ အဝိဒူရေ တိဏပဏ္ဏာနိ ခါဒမာနာ ဝိယ စရတိ.

තෙරණුවෝ ඔහුගේ වචනය පිළිගෙන, තමන් වහන්සේ ඇතුළු සත් නමක් වේදිස පර්වත විහාරයෙන් අහසට පැනනැඟී, අනුරාධපුරයට නැගෙනහිර දිශාවෙහි පිහිටි, දැනට 'චේතිය පබ්බත' (සෑගිරිය) යනුවෙන් හඳුන්වන මිස්සක පර්වතයෙහි වැඩ සිටියහ. එදින ලංකාද්වීපයෙහි පොසොන් පුර පසළොස්වක නැකත් දිනය විය. රජතුමා 'නැකත් බෙර හසුරුවා උත්සව පවත්වන්න' යැයි ඇමතිවරුන්ට අණ කොට, සතළිස් දහසක් පිරිවර සමඟ මුව දඩයමෙහි යෙදෙනු පිණිස නගරයෙන් නික්ම මිස්සක පර්වතය දෙසට පිටත් විය. එකල්හි ඒ පර්වතයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා 'මම රජුට තෙරණුවන්ව දක්වන්නෙමි' යි සිතා, රතු මුවෙකුගේ වේශයක් මවාගෙන, නුදුරින් තණකොළ හා කොළකොළ කමින් හැසිරෙන්නට විය.

ရာဇာ ဒိသွာ အယုတ္တံ ဒါနိ ပမတ္တံ ဝိဇ္ဈိတုန္တိ ဇီယံ ပေါဌေသိ. မဂေါ အမ္ဗတ္ထလမဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပလာယိတုံ အာရဘိ ရာဇာပိ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗဏ္ဓန္တော အမ္ဗတ္ထလမေဝ အာရုဟိ. မိဂေါ ထေရာနံ အဝိဒူရေ အန္တရဓာယိ.

රජතුමා මුවා දැක 'නොසැලකිලිමත්ව ඉන්නා සතෙකුට විදීම නුසුදුසුය' සිතා දුනුදිය ගැසුවේය. මුවා අම්බත්ථල මාවත ඔස්සේ දිව යන්නට පටන් ගත්තේය. රජු ද ඌ පසුපසම ලුහුබඳිමින් අම්බත්ථලයටම නැංගේය. මුවා තෙරණුවන් වහන්සේලාට නුදුරුව අතුරුදන් විය.

မဟိဏ္ဒတ္ထေရော ရာဇာနံ အဝိဒူရေ အာဂစ္ဆန္တံ’မမံယေဝ ရာဇာ ပဿတု, မာ ဣတရေ’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ’တိဿ! တိဿ! ဣတော ဧဟီ’တိ အာဟ. ရာဇာ သုတွာ စိန္တေသိ-ဣမသ္မိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ဇာတော မံ တိဿောတိ နာမံ ဂဟေတွာ အာလပိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. အယမ္ပန ဆိန္နဘိန္နပဋဓရော ဘဏ္ဍုကာသာဝ ဝသနော မံ နာမေန အာလပတိ, ကော နု ခေါ အယံ ဘဝိဿတိ မနုဿော ဝါ အမနုဿော ဝါတိ. ထေရော အာဟ.

මහින්ද තෙරණුවෝ රජු තමන් නුදුරට පැමිණෙනු දැක, 'රජතුමා මා පමණක් දකිත්වා, අනෙක් අය නොදකිත්වා'යි අධිෂ්ඨාන කොට, 'තිස්ස! තිස්ස! මෙහි එන්න' යැයි පැවසූහ. රජතුමා එය අසා, 'මේ තම්බපණ්ණි දීපයෙහි උපන් කිසිවකු මගේ නම කියා 'තිස්ස' යනුවෙන් ඇමතීමට සමත් කෙනෙක් නැත. එහෙත් සිවුරු හැඳගත්, හිස මුඩු කළ මේ තැනැත්තා මගේ නමින් අමතයි. මුහු කවුරුන් විය හැකිද? මනුෂ්‍යයෙක්ද අමනුෂ්‍යයෙක්ද?' යි සිතීය. එකල්හි තෙරණුවෝ මෙසේ වදාළහ:

သမဏာ မယံ မဟာရာဇ - ဓမ္မရာဇဿ သာဝကာ,တဝေဝ အနုကမ္ပာယ - ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတာတိ;

මහාරාජයෙනි, අපි ධර්මරාජයාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ ශ්‍රමණයෝ වෙමු. ඔබ කෙරෙහි ඇති අනුකම්පාවෙන්ම දඹදිව සිට මෙහි පැමිණියෙමු.

တေန သမယေန ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရာဇာ စ အသောကဓမ္မရာဇာ စ အဒိဋ္ဌ သဟာယကာ ဟောန္တိ. ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရညေ စ ပုညာနုဘာဝေန ဆာတပဗ္ဗတပါဒေ ဧကသ္မိံ ဝေဠုဂုမ္ဗေ တိဿော ဝေဠုယဋ္ဌိယော နိဗ္ဗတ္တိံသု ဧကာ လတာယဋ္ဌိ နာမ, ဧကာ ပုပ္ဖယဋ္ဌိ နာမ ဧကာ သကုဏယဋ္ဌိ နာမ. တာသု လတာယဋ္ဌိ သယံ ရဇတဝဏ္ဏာ ဟောတိ တံ အလင်္ကရိတွာ ဥပ္ပန္နလတာ ကဉ္စန ဝဏ္ဏာ ခါယတိ ပုပ္ဖယဋ္ဌိယံ ပန နီလ-ပီတ-လောဟိတ-ဩဒါတ-ကာဠဝဏ္ဏာနိ ပုပ္ဖာနိ သုစိဘတ္တဝဏ္ဋ ပတ္တ ကိဉ္ဇက္ခာ ဟုတွာ ခါယန္တိ သကုဏယဋ္ဌိယံ ဟံသကုက္ကုဋ-ဇီဝံဇီဝကာဒယော သကုဏာ နာနာပ္ပကာရာနိ စ စတုပ္ပဒါနိ သဇီဝါနိ ဝိယ ခါယန္တိ သမုဒ္ဒတောပိဿ မုတ္တာ-မဏိ-ဝေဠုရိယာဒိ အနေကဝိဟိတံ ရတနံ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

ඒ සමයෙහි දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා සහ අශෝක ධර්මරාජයා නොදුටු මිතුරෝ වූහ. දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ පින් මහිමයෙන් ඡාත පර්වත පාමුල පිහිටි එක් උණ පඳුරක උණ යෂ්ටීන් තුනක් හටගත්තේය. ඒවා නම් ලතා යෂ්ටිය, පුෂ්ප යෂ්ටිය සහ ශකුණ යෂ්ටිය නමිනි. ඒවා අතරින් ලතා යෂ්ටිය තනිකරම රිදී පැහැති වූ අතර, එය වටා එතුණු වැල් රන්වන් පැහැයෙන් බැබළුණි. පුෂ්ප යෂ්ටියෙහි නිල්, කහ, රතු, සුදු සහ කළු පැහැති මල් ඉතා අලංකාර නටු, කොළ සහ රේණු සහිතව දක්නට ලැබුණි. ශකුණ යෂ්ටියෙහි හංසයන්, වටුවන්, ජීවංජීවකයන් ආදී පක්ෂීන්ද, විවිධාකාර සිව්පාවුන්ද ජීවමාන සතුන් මෙන් දක්නට ලැබුණි. මුහුදෙන් ද මුතු, මැණික්, වෛඩූර්ය ආදී විවිධ රත්නයන් පහළ විය.

တမ္ဗပဏ္ဏိယံ ပန အဋ္ဌမုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု-ဘယမုတ္တာ ဂဇမုတ္တာ ရထမုတ္တာ အာမလကမုတ္တာ စလယမုတ္တာ အင်္ဂုလီဝေဌကမုတ္တာ ကကုဓဖလမုတ္တာ ပါကတိကမုတ္တာတိ သော တာ စ ယဋ္ဌိယော တာ စ မုတ္တာယော အည္စ ဗဟုံ ရတနံ အသောကဿ ဓမ္မရညော ပဏ္ဏာကာရတ္ထာယ ပေသေသိ. အသောကောပိ ပသီဒိတွာ ပဉ္စ ရာဇကကုဓဘဏ္ဍာနိစေဝ အညေ စ အဘိသေကတ္ထာယ ဗဟူပဏ္ဏာကာရေ ပဟိဏိ. န ကေဝလဉ္စ ဧတံ အာမိသ ပဏ္ဏာကာရံ, ဣမံ ကိရ ဓမ္မ ပဏ္ဏာကာရမ္ပိ ပေသေသိ.

තම්බපණ්ණි ද්වීපයෙහි (ශ්‍රී ලංකාවෙහි) අටවැදෑරුම් මුතු උපන්නේය. එනම්, හයමුතු, ගජමුතු, රථමුතු, නෙල්ලිමුතු, වළලුමුතු, ඇඟිලිමුදුමුතු, කුඹුක්ගෙඩිමුතු සහ සාමාන්‍ය මුතු යනුවෙනි. ඒ (දේවානම්පියතිස්ස) රජතුමා එම (උණ) යෂ්ටීන් ද, ඒ මුතු ද, වෙනත් බොහෝ රත්නයන් ද අසෝක ධර්මරාජයාණන් වෙත පඬුරු ලෙස යැවීය. අසෝක රජතුමා ද අතිශයින් පැහැදී රාජාභිෂේකය සඳහා පංච රාජ කකුධ භාණ්ඩ ද තවත් බොහෝ පඬුරු ද එවා වදාළේය. එමෙන්ම, උන්වහන්සේ මේ ආමිස පඬුරු පමණක් නොව, මෙම ධර්ම පඬුර ද එවූහ.

‘‘အဟံ ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ-သံဃဉ္စ သရဏံ ဂတော,ဥပါသကတ္တံ ဝေဒေသိံ-သကျပုတ္တဿ သာသနေ,ဣမေသု တီသု ဝတ္ထူသု-ဥန္နမေသု နရုတ္တမ,စိတ္တံ ပသာဒယိတွာန-သဒ္ဓါယ သရဏံ ဝဇာ’တိ;

’’

‘මම බුදුන් ද, දහම් ද, සඟුන් ද සරණ ගියෙමි. ශාක්‍යපුත්‍රයන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි උපාසකයෙකු බව ප්‍රකාශ කළෙමි. නරෝත්තමයාණෙනි (මහ රජතුමනි), ඔබ ද මේ උතුම් වූ ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි සිත පහදවාගෙන, ශ්‍රද්ධාවෙන් සරණ යන්න.’

ရာဇာ အဝိရသုတံ သာသနပဝတ္တိံ အနုဿရမာနော ထေရဿ တံ ‘‘သမဏာမယံ မဟာရာဇ ဓမ္မရာဇဿ သာဝကာ‘‘တိ ဝစနံ သုတွာ အယျာ နု ခေါ အာဂတာတိ တာဝဒေဝ အာဝုဓံ နိက္ခိပိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ သမ္မောဒနီယံ ကထံ ကထယမာနော, သမ္မောဒနီယကထံ ကုရုမာနေယေဝ တသ္မိံ တာနိပိ စတ္တာလီသ ပုရိသသဟဿာနိ အာဂန္တွာ တံ ပရိဝါရေသုံ. တဒါ ထေရော ဣတရေပိ ဇနေ ဒဿေသိ.

රජතුමා පෙර අසන ලද ශාසන ප්‍රවෘත්තිය සිහිපත් කරමින්, ‘මහාරාජ, අපි ධර්මරාජයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ ශ්‍රමණයෝ වෙමු’ යන තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය අසා, ‘ස්වාමීන් වහන්සේලා වැඩම කර වදාළ සේක් ද?’ යි සිතා, එසෙණින්ම ආයුධ බිම තබා, සුහද පිළිසඳරෙහි යෙදෙමින් එකත්පස්ව වාඩි විය. එසේ පිළිසඳර කතා පවත්වමින් සිටියදීම, අර සතළිස් දහසක පුරුෂ පිරිස ද පැමිණ රජතුමා පිරිවරා ගත්හ. එකල තෙරුන් වහන්සේ සෙසු පිරිස ද පෙනෙන්නට සැලැස්වූහ.

ရာဇာ ဒိသွာ ဣမေ ကဒါ အာဂတာတိ ပုစ္ဆိ မယာ သဒ္ဓိံယေဝ မဟာ ရာဇာတိ. ဣဒါနိ ပန ဇမ္ဗုဒီပေ အည္ဉောပိ ဧဝရူပါ သမဏာ သန္တီတိ. မဟာရာဇ ဧတရဟိ ဇမ္ဗုဒီပေါ ကာသာဝ ပဇ္ဇောတော ဣသိဝါတပရိဝါတော, တသ္မိံ-

රජතුමා ඔවුන් දැක, ‘මොවුන් කවදා පැමිණියේද?’ යි ඇසීය. ‘මහාරාජ, මා සමඟම ය’ (යැයි තෙරුන් වහන්සේ පැවසූහ). ‘දැන් දඹදිව මෙබඳු වෙනත් ශ්‍රමණයන් වහන්සේලාත් සිටිත්ද?’ ‘මහාරාජ, මේ වන විට මුළු දඹදිවම කාෂාය වස්ත්‍රයන්ගෙන් ඒකාලෝක වී ඇත. රහතන් වහන්සේලාගේ සිල් සුවඳින් පිරී පවතී. එහි...’

‘‘တေ ဝိဇ္ဇာ ဣဒ္ဓိပတ္တာ စ စေတောပရိယာယ ကောစိဒါ,ခီဏာသာဝ အရဟန္တော-ဗဟူ ဗုဒ္ဓဿ သာဝကာတိ’’;

‘ත්‍රිවිද්‍යාවන් ලැබූ, සෘද්ධිප්‍රාප්ත වූ, පරසිත් දන්නා නුවණැති, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේලා වන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ බොහෝ වෙති.’

အထ ရာဇာ ဘန္တေ သွေ ရထံ ပေသေဿာမိ. တံ အဘိရူဟိတွာ အာဂစ္ဆေယျာထာတိ ဝတွာ ပက္ကာကမိ ထေရော အစိရပက္ကန္တဿ ရညော သုမဏသာမဏေရံ အာမန္တေသိ ဧဟိ တွံ သုမန ဓမ္မသဝနကာလံ ဃောသေဟီတိ သာမဏေရော အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ အဓိဋ္ဌဟိတွာ သမာဟိတေန စိတ္တေန သကလတမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ သာစေန္တော ဓမ္မသဝနကာလံ ဃောသေသိ.

ඉක්බිති රජතුමා, ‘ස්වාමීනී, මම හෙට රථයක් එවන්නෙමි. එහි නැගී වැඩම කරනු මැනව’ යැයි පවසා පිටත්ව ගියේය. රජතුමා නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් තෙරුන් වහන්සේ සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ අමතා, ‘සුමන, මෙහි එන්න, ධර්ම ශ්‍රවණ කාලය ප්‍රකාශ කරන්න’ යැයි පැවසූහ. සාමණේරයන් වහන්සේ ද අභිඥාපාදක චතුර්ථ ධ්‍යානයට සමවැදී, ඉන් නැගී සිට අධිෂ්ඨාන කොට, එකඟ වූ සිතින් මුළු තම්බපණ්ණි ද්වීපයම ඒකනින්නාද කරවමින් ධර්ම ශ්‍රවණ කාලය ප්‍රකාශ කළහ.

သာမဏေရဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ဘုမ္မာ ဒေဝတာ သဒ္ဒမနုဿာဝေသု, ဧတေနုပါယေန ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂဉ္ဆိ. တေန သဒ္ဒေန မဟာဒေဝတာ သန္နိပါတော အဟောသိ ထေရော မဟန္တံ ဒေဝတာ သန္တိပါတံ ဒိသွာ သမစိတ္တသုတ္တန္တံ ကထေသိ. ကထာ ပရိယောသာနေ အသင်္ခေယျာနံ ဒေဝါနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. ဗဟူ နာဂ သုပဏ္ဏာ စ သရဏေသု ပတိဋ္ဌဟိံသု. အထ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ရာဇာ ထေရာနံ ရထံ ပေသေသိ. ထေရာ န မယံ ရထံ အာရုဟာမ. ဂစ္ဆ တွံ, ပစ္ဆာ မယံ အာဂစ္ဆိဿာမာတိ ဝတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အနုရာဓပုရဿ ပစ္ဆိမဒိသာယ ပဌမက စေတိယဋ္ဌာနေ ဩတရိံသု.

සාමණේරයන් වහන්සේගේ හඬ අසා භූමාටු දේවතාවෝ ද සාධුකාර දුන්හ. මේ අයුරින් බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාම ඒ හඬ පැතිර ගියේය. ඒ හඬින් මහත් වූ දේව සන්නිපාතයක් සිදු විය. තෙරුන් වහන්සේ ඒ මහත් වූ දේව රැස්වීම දැක ‘සමචිත්ත සූත්‍රය’ දේශනා කළ සේක. දේශනාව අවසානයෙහි අසංඛ්‍යයක් දෙවිවරුන්ට ධර්මාවබෝධය විය. බොහෝ නාගයෝ සහ ගුරුළෝ ද තිසරණෙහි පිහිටියහ. ඉක්බිති ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් (පසුදා උදෑසන) රජතුමා තෙරුන් වහන්සේලා උදෙසා රථයක් යැවීය. ‘අපි රථයේ නොනගිමු. ඔබ යන්න, අපි පසුව වඩින්නෙමු’ යැයි පවසා, තෙරුන් වහන්සේලා අහසට පැනනැගී, අනුරාධපුරයේ බටහිර දිශාවෙහි පිහිටි පඨමක චෛත්‍ය භූමියට බැස වදාළහ.

ရာဇာပိ သာရထိံ ပေသေတွာ အန္တော နိဝေသနေ မဏ္ဍပံ ပဋိယာဒေတွာ စိန္တေသိ’ နိသီဒိဿန္တိ နု ခေါ အယျာ အာသနေ န နိသီဒိဿန္တီ‘‘တိ. တဿေဝံ စိန္တယန္တဿေဝ သာရထိ နဂရဒွါရံ ပတွာ အဒ္ဒသ ထေရေ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ ကာယဗဏ္ဓနံ ဗဏ္ဓိတွာ စီဝရံ ပါရုပန္တေ, ဒိသွာ အတိဝိယ ပသန္နမာနသော ဟုတွာ အာဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ အာဂတာ ဒေဝ ထေရာတိ.

රජතුමා ද රියදුරා යවා, මාලිගාව ඇතුළත මණ්ඩපයක් පිළියෙල කරවා, ‘ස්වාමීන් වහන්සේලා ආසනවල වැඩසිටිත් ද නැතහොත් නොසිටිත් ද?’ යි සිතුවේය. රජතුමා මෙසේ සිතමින් සිටියදීම, රියදුරා නගර ද්වාරයට ළඟා වී, තමන්ට වඩා කලින්ම එහි වැඩම කොට, කටිබඳ පටි බැඳ සිවුර පොරවමින් සිටින තෙරුන් වහන්සේලා දැක, අතිශයින්ම පැහැදුණු සිතින් යුතුව නැවත පැමිණ, ‘දේවයන් වහන්ස, තෙරුන් වහන්සේලා වැඩම කළ සේක’ යැයි රජතුමාට සැල කළේය.

ရာဇာ ရထံ အာရုဠှာတိ ပုစ္ဆိ န အာရူဠှာ ဒေဝ, အပိ စ ပစ္ဆတော နိက္ခမိတွာ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ ပါစီနဒွါရေ ဌိတာတိ. ရာဇာ ရထံ န အာရုဘိံသူတီ သုတွာ တေန ဟိ ဘဏေ ဘုမ္မတ္ထရဏ သင်္ခေပေန အာသနာနိ ပညာပေထာတိ ဝတွာ ပဋိပထာ အာဂမာသိ အမစ္စာ ပထဝိယံ တဋ္ဋိကံ ပညာပေတွာ ဥပရိ ကောဇဝကာဒီနိ ဝိစိတ္တတ္ထရဏာနိ ပညာပေသုံ ရာဇာပိ ဂန္တွာ ထေရေ ဝန္ဒိတွာ မဟိဏ္ဒတ္ထေရဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ မဟတိယာ ပူဇာယ စ သက္ကာရေန စ ထေရေ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတွာ အနုလာဒေဝီ ပမုခါ ပဉ္စ ဣတ္ထိသတာနိ ထေရာနံ အဘိဝါဒနံ ပူဇာသက္ကာရဉ္စ ကာရောနတူတိ ပက္ကောသာပေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ထေရော ရညော သပရိဇနဿ ဓမ္မရတနဝဿံ ဝဿေန္တော ပေတဝတ္ထုံ-ဝိမာနဝတ္ထုံ-သစ္စသံယုတ္တဉ္စ ကထေသိ. တံ သုတွာ တာနိပိ ပဉ္စ ဣတ္ထိသတာနိ သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရိံသု.

‘ඔවුන් රථයට නැග්ගේද?’ යි රජතුමා ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, නැග්ගේ නැත. නමුත් අපට පසුව පිටත්ව, අපට වඩා කලින් පැමිණ පෙරදිග ද්වාරයෙහි වැඩසිටිති’ (යි රියදුරා පැවසීය). රජතුමා ඔවුන් රථයට නොනැග්ග බව අසා, ‘එසේ නම් එම්බා පුරුෂයෙනි, ඇතිරිලි සහිත ආසන වහා පිළියෙල කරන්න’ යැයි පවසා පෙරමඟට ගියේය. ඇමතිවරු බිම පැදුරු අතුරා, ඒ මත ඇතිරිලි ආදී විවිධ විචිත්‍ර ඇතිරිලි පැනවූහ. රජතුමා ද ගොස් තෙරුන් වහන්සේලා වැඳ, මහින්ද තෙරුන් වහන්සේගේ අතින් පාත්‍රය ගෙන, මහත් වූ පූජා සත්කාරයෙන් යුතුව ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් ස්වකීය හස්තයෙන්ම තෙරුන් වහන්සේලා වැළඳවූහ. පසුව අනුලා දේවිය ප්‍රමුඛ පන්සියයක් කාන්තාවන්ට තෙරුන් වහන්සේලා වැඳ පුදා සත්කාර කිරීමට සලස්වා, එකත්පස්ව වාඩි විය. තෙරුන් වහන්සේ රජතුමා ඇතුළු පිරිසට ධර්ම රත්න වර්ෂාව වස්වමින් පේතවත්ථුව, විමානවත්ථුව සහ සච්චසංයුක්තය දේශනා කළ සේක. එය අසා ඒ පන්සියයක් කාන්තාවෝ ද සෝවාන් ඵලයට පත් වූහ.

တဒါ နာဂရာ ထေရာနံ ဂုဏေ သုတွာ ထေရေ ဒဋ္ဌုံ န လဘာမာတိ ဥပက္ကောသန္တိ အထ ရာဇာ ဣဓ ဩကာသော နတ္ထီတိ စိန္တေတွာ,’ဂစ္ဆထ ဘဏေ ဟတ္ထိသာလံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာ ပဉ္စဝဏ္ဏာနိ ပုပ္ဖာနိ ဝိကိရိတွာ ဝိတာနံ ဗဏ္ဓိတွာ မင်္ဂလ ဟတ္ထိဋ္ဌာနေ ထေရာနံ အာသနာနိ ပညာပေထာ’တိ အာဟ, အမစ္စာ တထာ အကံသု.

එකල නුවරවැසියෝ තෙරුන් වහන්සේලාගේ ගුණ අසා, ‘අපට තෙරුන් වහන්සේලා දැකබලා ගැනීමට ලැබෙන්නේ නැතැ’යි කනස්සල්ල පළ කළහ. ඉක්බිති රජතුමා, ‘මෙහි ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නැතැ’යි සිතා, ‘එම්බා පුරුෂයෙනි, ගොස් ඇත්හල පවිත්‍ර කොට, වැලි අතුරා, පස්වණක් මල් විසුරුවා, වියන් බැඳ, මංගල ඇත් මණ්ඩපයෙහි තෙරුන් වහන්සේලාට ආසන පනවන්න’ යැයි පැවසීය. ඇමතිවරු ද එසේම කළහ.

ထေရော တတ္ထ ဂန္တွာ နိသီဒိတွာ ဒေဝဒူတသုတ္တန္တံ ကထေသိ ကထာ ပရိယောသာနေ ပါဏသဟဿံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ တထာ ဟတ္ထိသာလာ သမ္ဗာဓာတိ ဒက္ခိဏဒွါရေ နဏ္ဒနုယျာနေ အာသနံ ပညာပေသုံ. ထေရော တတ္ထ နိသီဒိတွာ အာသိဝိသောပမ သုတ္တန္တံ ကထေသိ. တမ္ပိ သုတွာ ပါဏသဟဿံ သောတာပတ္တိဖလံ ပဋိလဘိ ဧဝံ အာဂတဒိဝသတော ဒုတိယဒိဝသေ အဍ္ဎတေယျာနံ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

තෙරුන් වහන්සේ එහි වැඩම කොට වැඩසිටිමින් ‘දේවදූත සූත්‍රය’ දේශනා කළ සේක. දේශනාව අවසානයෙහි දහසක් දෙනා සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියහ. එසේම ඇත්හල ද පටු වැඩි වූ බැවින්, දකුණු දොරටුවෙහි වූ නන්දන උද්‍යානයෙහි ආසන පිළියෙල කළහ. තෙරුන් වහන්සේ එහි වැඩසිටිමින් ‘ආසීවිසෝපම සූත්‍රය’ දේශනා කළ සේක. එය ද අසා දහසක් දෙනා සෝවාන් ඵලය ලැබූහ. මෙසේ වැඩම කළ දිනට පසුදින (දෙවන දිනයෙහි) දෙදහස් පන්සියයක් දෙනාට ධර්මාවබෝධය සිදු විය.

ထေရဿ နဏ္ဒနဝနေ အာဂတာဂတာဟိ ကုလိတ္ထီဟိ ကုလသုဏှာဟိ ကုလကုမာရီဟိ သဒ္ဓိ သမောဒမာနဿေဝ သာယဏှသမယော ဇာတော, ထေရော ကာလံ သလ္လက္ခေတွာ ဂစ္ဆာမိ’ဒါနိ မိဿက ပဗ္ဗတန္တိ ဥဋ္ဌဟိ. အမစ္စာ မဟာမေဃဝနုယျာနေ ထေရေ ဝါသေသုံ ရာဇာပိ ခေါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ထေရဿ သမီပံ ဂန္တွာ သုခသယိတဘာဝံ ပုစ္ဆိတွာ ကပ္ပတိ ဘန္တေ ဘိက္ခုသံဃဿ အာရာမောတိ ပုစ္ဆိ. ထေရော ကပ္ပတိ မဟာရာဇာတိ အာဟ.

තෙරුන් වහන්සේ නන්දන වනයෙහිදී පැමිණි පැමිණි කුලකාන්තාවන්, කුල ලේලියන් සහ කුල කුමරියන් සමඟ සුහදව ධර්ම සාකච්ඡාවෙහි යෙදෙමින් සිටියදීම සන්ධ්‍යා කාලය පැමිණියේය. තෙරුන් වහන්සේ වේලාව සලකා බලා, ‘දැන් මම මිස්සක පර්වතයට යමි’ යැයි පවසා නැගී සිටියහ. ඇමතිවරු මහමෙව්නා උද්‍යානයෙහි තෙරුන් වහන්සේලා වැඩම කරවා රැඳවූහ. රජතුමා ද පසුදා උදෑසන තෙරුන් වහන්සේලා වෙත ගොස්, සුවසේ සැතපුණේ දැයි විමසා, ‘ස්වාමීනී, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලාට ආරාම පිළිගැනීම කැප ද?’ යි ඇසීය. ‘මහාරාජ, එය කැපය’ යැයි තෙරුන් වහන්සේ වදාළහ.

ရာဇာ တုဋ္ဌော သုဝဏ္ဏ ဘိံကာရံ ဂဟေတွာ ထေရဿ ဟတ္ထေ ဥဒကံ ပါတေတွာ မဟာမေဃဝနုယျာနံ အဒါသိ ထေရော ပုနဒိဝသေပိ ရာဇဂေဟေယေဝ ဘုဉ္ဇိတွာ နဏ္ဒနဝနေ အနမတဂ္ဂိယာနိ ကထေသိ. ပုန ဒိဝသေ အဂ္ဂိက္ခဏ္ဓောပမ သုတ္တန္တံ ကထေသိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန သတ္တ ဒိဝသာနိ ကထေသိ အဍ္ဎ နစမာနံ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ. သတ္တမေ ဒိဝသေ ပန ထေရော အန္တောပုရေ ရညော အပ္ပမာဒ သုတ္တန္တံ ကထယိတွာ စေတိယဂိရိမေဝ အဂမာသိ.

රජතුමා සතුටු වී, රන් කෙණ්ඩියක් ගෙන තෙරුන් වහන්සේගේ අතට පැන් වඩා මහාමේඝවන උද්‍යානය පූජා කළේය. තෙරුන් වහන්සේ පසුදින ද රජමාලිගාවෙහිම දානය වැළඳූ අතර, නන්දන වනයේදී අනමතග්ගිය සූත්‍ර දේශනාව පැවැත්වූ සේක. ඊට පසු දින උන්වහන්සේ අග්ගික්ඛන්ධෝපම සූත්‍රය දේශනා කළ සේක. මෙලෙසින් සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි ධර්ම දේශනා කළ අතර, අටදහස් පන්සියයක් පමණ ප්‍රාණීන්ට ධර්මාවබෝධය විය. සත්වැනි දිනයෙහි තෙරුන් වහන්සේ රජුගේ අන්තඃපුරයේදී අප්පමාද සූත්‍රය දේශනා කොට, නැවත චේතියගිරියටම වැඩම කළ සේක.

အထ ခေါ ရာဇာ ထေရော အာယာစိတော သယမေဝါဂတော, တသ္မာ တဿ အနာပုစ္ဆာ ဂမနမ္ပိ ဘဝေယျာတိ စိန္တေတွာ ရထံ အဘိရူဟိတွာ, စေတိယဂိရိံ အဂမာသိ မဟတာ ရာဇာနုဘာဝေန ဂန္တွာ ထေရာနံ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမန္တော အတိဝိယ ကိလန္တရူပေါ ဟုတွာ ဥပသင်္ကမိ. တတော နံ ထေရော အာဟ ကသ္မာ တွံ မဟာရာဇ ဧဝံ ကိလမ မာနော အာဂတောတိ. တုမှေ မမ ဂါဠှံ ဩဝါဒံ ဒတွာ ဣဒါနိ ဂန္တုကာမာ နုခေါတိ ဇာနနတ္ထံ ဘန္တေတိ. န မယံ မဟာရာဇ ဂန္တုကာမာ, အပိ စ ဝဿုပနာယိက ကာလောနမာယံ သမဏေန နာမ ဝဿုပနာယိကံ ဌာနံ ဉာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. ရာဇာပိ ခေါ တံခဏံယေဝ ကရဏ္ဍက စေတိယင်္ဂဏံ ပရိက္ခိပိတွာ အဋ္ဌသဋ္ဌိယာ လေဏေသု ကမ္မံ ပဋ္ဌပေတွာ နဂရမေဝ အဂမာသိ.

ඉක්බිති රජතුමා, 'තෙරුන් වහන්සේ ආරාධනා කරන ලදුව තමන් විසින්ම වැඩම කළ බැවින්, උන්වහන්සේ නොදන්වාම ආපසු වැඩම කිරීමට ද ඉඩ ඇතැයි' සිතා රථයකට නැඟී මහා රාජානුභාවයෙන් යුතුව චේතියගිරිය බලා ගියේය. තෙරණුවරුන් සමීපයට ළඟා වන විට රජතුමා බෙහෙවින් විඩාවට පත්ව සිටියේය. එකල්හි තෙරුන් වහන්සේ, 'මහාරාජය, ඔබ කුමන කරුණක් නිසා මෙසේ අතිශයින් විඩාවට පත්ව පැමිණියෙහිද?' යි ඇසූ සේක. එවිට රජතුමා, 'ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේලා මට දැඩි අවවාද අනුශාසනා දී දැන් ආපසු වැඩම කිරීමට සූදානම් වන්නේ දැයි දැනගනු පිණිස ආවෙමි' යි කීවේය. 'මහාරාජය, අප ආපසු වැඩම කිරීමට බලාපොරොත්තු නොවෙමු. එතෙකුදු වුවත්, මේ වස් එළඹෙන කාලයයි. ශ්‍රමණයන් විසින් වස් එළඹෙන ස්ථානය කුමක්දැයි තීරණය කළ යුතුව තිබේ' යැයි තෙරුන් වහන්සේ වදාළ සේක. රජතුමා ද එකෙණෙහිම කරණ්ඩක චෛත්‍ය මළුව වට කොට අටසැටක් ලෙන් පිළිසකර කිරීමේ කටයුතු ආරම්භ කරවා නැවත නගරය බලා ගියේය.

တေပိ ထေရော မဟာဇနံ ဩဝဒမာနာ စေတိယဂိရိမှိ ဝဿံ ဝသိံသု. အထာယသ္မာ မဟာမဟိဏ္ဒေါ ဝုတ္ထဝဿော ပဝါရေတွာ ကတ္တိကပုဏ္ဏမာယံ ဥပေါသထဒိဝသေ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ စိရဒိဋ္ဌော နော မဟာရာဇ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဘိဝါဒန ပစ္စုပဋ္ဌာန အဉ္ဇလိ ကမ္မ သာမီစိ ကမ္မ ကရဏဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, တေနမှံ ဥက္ကဏ္ဌိတာတိ တနု ဘန္တေ တုမှေ အဝေါစုတ္ထ ပရိနိဗ္ဗုတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ကိဉ္စာပိ မဟာရာဇ ပရိနိဗ္ဗုတော, အထဿ သရီရဓာတုယော တိဋ္ဌန္တီတိ. အညာ တမ္ဘန္တေ ထူပံ ပတိဋ္ဌာပေမိ ဘူမိဘာဂံ ဝိစိနထာတိ. အပိ စ ဓာတုယော ကုတော လစ္ဆာမီတိ သုမနေန သဒ္ဓိံ မန္တေဟိ မဟာရာဇာတိ ရာဇာ သုမနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ’ကုတောဒါနိ ဘန္တေဓာတုယော လစ္ဆာမာ’တိ သုမနော အာဟ-အပ္ပောဿုက္ကော တွံ မဟာရာဇ, ဝီထိယော သောဓာပေတွာ ဓဇ ပတာက ပုဏ္ဏဃဋာဒီဟိ အလင်္ကာရာပေတွာ သပရိဇ္ဇနော ဥပေါသထံ သမာဒိယိတွာ သဗ္ဗတာလာဝစရေ ဥပဋ္ဌပေတွာ မင်္ဂလဟတ္ထိံ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ ပတိမဏ္ဍိတံ ကာရေတွာ ဥပရိ ဝဿ သေတစ္ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ သာယဏှသမယေ မဟာနာဂဝနုယျာနာဘိမုခေါ ယာ ဟိ အဒ္ဓါ တသ္မိံ ဌာနေ ဓာတုယော လစ္ဆသိတိ, ရာဇာ သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ထေရော စေတိယဂိရိမေဝ အဂမိံသု.

ඒ තෙරණුවරු ද මහජනයාට ධර්මාවවාද දෙමින් චේතියගිරියෙහිම වස් විසූහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහින්ද තෙරුන් වහන්සේ වස් වැස නිමවා පවාරණය කොට, ඉල් මස පුර පසළොස්වක පොහෝ දිනයෙහි රජතුමාට මෙසේ වදාළ සේක: 'මහාරාජය, අප විසින් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේව දැක බොහෝ කල් වී ඇත. අපට වැඳීමට, උපස්ථාන කිරීමට, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට හා ගරු බුහුමන් දැක්වීමට සුදුසු පූජනීය ස්ථානයක් මෙහි නොමැත. එබැවින් අපගේ සිත නොසන්සුන්ව පවතී.' එවිට රජතුමා, 'ස්වාමීනි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඔබ වහන්සේ වදාළා නොවේද?' යි ඇසීය. 'මහාරාජය, බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක් වුවද, උන්වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා වැඩ සිටිති' යි තෙරුන් වහන්සේ වදාළ සේක. 'එසේ නම් ස්වාමීනි, මම ස්තූපයක් කරවමි. ඔබ වහන්සේලා ඒ සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගත මැනවි. එහෙත් අපට ධාතූන් වහන්සේලා ලැබෙන්නේ කෙසේද?' යි රජු ඇසීය. 'මහාරාජය, ඒ පිළිබඳව සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ සමඟ සාකච්ඡා කරන්න' යැයි තෙරුන් වහන්සේ වදාළ සේක. රජතුමා ද සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ වෙත ගොස්, 'ස්වාමීනි, අපට දැන් ධාතූන් වහන්සේලා ලැබෙන්නේ කොහෙන්ද?' යි විමසීය. එවිට සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ මෙසේ පැවසූ සේක: 'මහාරාජය, ඔබ ඒ ගැන වෙහෙස නොවන්න. මාවත් පිරිසිදු කරවා, කොඩි, පතාක, පුන්කලස් ආදියෙන් සරසවා, පිරිවර ජනයා සමඟ පෙහෙවස් සමාදන් වී, තූර්ය වාදකයන් රැස් කරවා, සියලු ආභරණයෙන් සැරසූ මංගල හස්තිරාජයා මත ධවල ඡත්‍රයක් නංවා, සවස් භාගයේ මහනා උයන දෙසට යන්න. ඒකාන්තයෙන්ම ඔබට ඒ ස්ථානයේදී ධාතූන් වහන්සේලා ලැබෙනු ඇත.' රජතුමා 'යහපතැයි' කියා එය පිළිගත්තේය. තෙරුන් වහන්සේලා ද නැවත චේතියගිරියටම වැඩම කළහ.

တတြာယသ္မာ မဟိဏ္ဒတ္ထေရော သုမန သာမဏေရမာဟ- ဂစ္ဆ တွံ သာမဏေရ ဇမ္ဗုဒီပေ အယျကံ အသောကဓမ္မရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဧဝံ ဝဒေဟိ’သဟာယော တေ မဟာရာဇ ဒေဝါနမ္ပိယ တိဿော ဗုဒ္ဓသာသနေ ပသန္နော ထူပံ ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော တုမှာကံ ကိရ ဟတ္ထေ ဘဂဝတော ပရိဘုတ္တပတ္တော စေဝဓာတု စ အတ္ထိ, တမ္မေ ဒေထာ’တိ တံ ဂဟေတွာ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ တုမှာကံ ကိရ မဟာရာဇ ဟတ္ထေ ဒွေ ဓာတုယော အတ္ထိ ဒက္ခိဏဒါဌာ စ ဒက္ခိဏက္ခကဉ္စ, တတောတုမှေ ဒက္ခိဏဒါဌံပူဇေထ, ဒက္ခိဏက္ခကံ ပန မယှံ ဒေထာတိ, ဧဝဉ္စ နံ ဝဒေဟိ ကသ္မာ တွံ မဟာရာဇ အမှေ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ပဟိဏိတွာ ပမဇ္ဇိတ္ထာတိ.

එහිදී ආයුෂ්මත් මහින්ද තෙරුන් වහන්සේ සුමන සාමණේරයන් වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක: 'සාමණේරයෙනි, ඔබ දඹදිවට ගොස් ඔබගේ මුත්තණුවන් වන අසෝක ධර්මරාජයාණන් හමු වී මාගේ වචනයෙන් මෙසේ පවසන්න: "මහාරාජය, ඔබගේ මිත්‍ර වූ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා බුදු සසුන කෙරෙහි පැහැදී ස්තූපයක් කරවීමට කැමැත්තෙන් සිටී. ඔබ සතුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පරිභෝග කළ පාත්‍රය ද ධාතූන් වහන්සේලා ද ඇතැයි අසන්නට ලැබුණි. ඒවා අපට ලබා දුන මැනවි." ඉන්පසු එය ද රැගෙන සක්දෙවි රජු වෙත ගොස්, "මහාරාජය, ඔබ සතුව දකුණු දළදා වහන්සේ සහ දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ නමින් ධාතූන් වහන්සේලා දෙනමක් ඇතැයි පැවසේ. එයින් ඔබ දකුණු දළදා වහන්සේට පූජා පවත්වන්න, දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ අපට ලබා දෙන්න" යැයි පවසන්න. තවද, "මහාරාජය, ඔබ අපව තම්බපණ්ණි ද්වීපයට පිටත් කර හැර කුමක් හෙයින් මෙතරම් ප්‍රමාද වූයෙහිද?" යැයි ද ඔහුගෙන් විමසන්න.'

သာဓု ဘန္တေတိ ခေါ သုမနော ထေရဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တာဝဒေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေဟာသမဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပါဋလိပုတ္တဒွါရေ ဩရုယှ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ ရာဇာ တုဋ္ဌော သာမဏေရဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဘောဇေတွာ ဘဂဝတော ပတ္တံ ဂဏ္ဓေဟိ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ ဝရမုတ္တသဒိသာနံ ဓာတူနံ ပူရေတွာ အဒါသိ.

'එසේය ස්වාමීනි' යි පවසමින් සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ තෙරුන් වහන්සේගේ නියෝගය පිළිගෙන, එකෙණෙහිම පාත්‍ර සිවුරු රැගෙන අහසට පැන නැඟී, පාටලීපුත්‍ර නගර ද්වාරයට බැස රජතුමා හමු වී ඒ කරුණ සැළ කළ සේක. රජතුමා ද අතිශයින් සතුටු වී, සාමණේරයන් වහන්සේගේ අතින් පාත්‍රය ගෙන උන්වහන්සේට දානය පූජා කරවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය සුවඳ ද්‍රව්‍ය ගල්වා උතුම් මුතු වැනි වූ ධාතූන් වහන්සේලාගෙන් පුරවා පිළිගැන්වීය.

သော တုံ ဂဟေတွာ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိ သက္ကော ဒေဝါရာဇာ သာမဏေရံ ဒိသွာ ကိံ ဘန္တေ သုမန အာဟိဏ္ဍသီတိ အာဟ. တွံ မဟာရာဇ အမှေ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ပဟိဏိတွာ ကသ္မာ ပမဇ္ဇသီတိ, တပ္ပမဇ္ဇာမိ ဘန္တေ, ဝဒေဟိ ကိံ ကရောမီတိ. တုမှာကံ ကိရ ဟတ္ထေ ဒွေ ဓာတုယော အတ္ထိ ဒက္ခိဏဒါဌာ စ ဒက္ခိဏက္ခကဉ္စ, တတော တုမှေ ဒက္ခိဏဒါဌံ ပူဇေထ ဒက္ခိဏက္ခကံ ပန မယှံ ဒေထာတိ. သာဓု ဘန္တေတိ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိဏ္ဒေါ ယောဇနပ္ပမာနံ မဏိထူပံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ဒက္ခိဏက္ခကံ နီဟရိတွာ သုမနဿ အဒါသိ.

උන්වහන්සේ එය ද රැගෙන සක්දෙවි රජු වෙත වැඩම කළ සේක. සක්දෙවි රජු සාමණේරයන් වහන්සේ දැක, 'ස්වාමීනි සුමන, කුමක් සඳහා වැඩම කළෙහිද?' යි ඇසීය. එවිට උන්වහන්සේ, 'මහාරාජය, ඔබ අපව තම්බපණ්ණි ද්වීපයට පිටත් කර හැර කුමක් හෙයින් ප්‍රමාද වී සිටින්නෙහිද?' යි ඇසූහ. 'ස්වාමීනි, මා අතින් ප්‍රමාදයක් සිදු විය. මා කුමක් කළ යුතුදැයි වදාළ මැනවි' යි සක්දෙවි රජු කීය. 'ඔබ සතුව දකුණු දළදා වහන්සේ සහ දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ නමින් ධාතූන් වහන්සේලා දෙනමක් ඇතැයි පැවසේ. එයින් ඔබ දකුණු දළදා වහන්සේට පූජා කරන්න, දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ අපට ලබා දෙන්න' යැයි සාමණේරයන් වහන්සේ වදාළහ. 'එසේය ස්වාමීනි' යි පැවසූ සක්දෙවි රජු, යොදුනක් පමණ උසැති මණි ස්තූපය විවෘත කොට, දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ පිටතට ගෙන සුමන සාමණේරයන් වහන්සේට පිළිගැන්වීය.

သော တံ ဂဟေတွာ စေတိယဂိရိမှိယေဝ ပတိဋ္ဌာသိ အထ ခေါ မဟိဏ္ဒပမုခါ သဗ္ဗေ တေ မဟာနာဂါ အသောကဓမ္မရာဇေန ဒိန္န ဓာတုယော စေတိယဂိရိယမှိယေဝ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဒက္ခိဏက္ခကံ အာဒါယ ဝဍ္ဎမာနကစ္ဆာယာယ မဟာနာဂ ဝနုယျာနမဂမံသု. ရာဇာပိ ခေါ သုမနေန ဝုတ္တပ္ပကာရံ ပူဇာသက္ကာရံ ကတွာ ဟတ္ထိက္ခဏ္ဓဝရဂတော သာယံ မင်္ဂလဟတ္ထိမတ္ထကေ သေတစ္ဆတ္တံ ဓာရယမာနော မဟာနာဂ ဝနုယျာနံ သမ္ပာပုဏိ.

උන්වහන්සේ ඒ ධාතූන් වහන්සේලා ද රැගෙන චේතියගිරියෙහිම වැඩ සිටි සේක. ඉක්බිති මහින්ද තෙරණුවන් ප්‍රමුඛ ඒ සියලු රහතන් වහන්සේලා, අසෝක ධර්මරාජයාණන් විසින් දෙන ලද ධාතූන් වහන්සේලා චේතියගිරියෙහිම තැන්පත් කොට, දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ ද රැගෙන සෙවණැලි දික්වන සවස් කාලයේදී මහානාගවන උද්‍යානය බලා වැඩම කළහ. රජතුමා ද සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ වදාළ පරිදිම පූජා සත්කාර පවත්වා, උතුම් මංගල ඇතු පිට නැඟී, සවස් භාගයේදී මංගල ඇතාගේ හිස මත ධවල ඡත්‍රයක් දරමින් මහානාගවන උද්‍යානයට පැමිණියේය.

အထဿ ဧတဒဟောသိ- သစေ အယံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဓာတု, ဆတ္တံ အပနမတု, မင်္ဂလဟတ္ထိ ဇဏ္ဏုကေဟိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာဟတု, ဓာတု စင်္ဂေါဋကံ မယှံ မတ္ထကေ ပတိဋ္ဌဟတူတိ သဟ ရညော စိတ္တုပ္ပာဒေန ဆတ္တံ အပနမိ ဟတ္ထိဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌဟိ ဓာတုစင်္ဂေါဋကံ ရညော မတ္ထကေ ပတိဋ္ဌဟိ ရာဇာ အမတေနေဝါဘိသိတ္တဂတ္တော ပရမေန ပီတိပါမောဇ္ဇေန သမန္နာဂတော ဟုတွာ ပုစ္ဆိ ဓာတုံ ဘန္တေ ကိံ ကရောမီတိ. ဟတ္ထိကုမ္ဘိယေဝ တာဝ မဟာရာဇ ဌပေဟီတိ. ရာဇာ ဓာတုဝင်္ဂေါဋကံ ဟတ္ထိကုမ္ဘေ ဌပေသိ. ပမုဒိတော နာဂေါ ကုဉ္စနာဒံ နဒိ မဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပေါက္ခရဝဿံ ဝသိသိ ဥကဒပရိယန္တံ ကတွာ မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ ပစ္စန္တေပိ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဓာတုယော ပတိဋ္ဌဟိဿန္တီတိ.

එකල්හි rජතුමාට මෙසේ සිතුණි: 'ඉදින් මේ සැබැවින්ම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේ නමක් නම්, ධවල ඡත්‍රය පසෙකට වේවා! මංගල හස්ති රාජයා දණින් බිම වැතිරේවා! ධාතු කරඬුව මාගේ හිස මත පිහිටාවා!' රජුගේ සිතෙහි මෙම සිතුවිල්ල ඇති වීමත් සමඟම, ඡත්‍රය පසෙකට නැමුණි; ඇතා දණ ගසා බිම වැතිරුණි; ධාතු කරඬුව ද රජුගේ හිස මත පිහිටියේය. එකල්හි රජතුමා අමා පැන් ස්නානය කළාක් බඳු වූ ශරීරයක් ඇතිව, අතිශය ප්‍රීති ප්‍රමෝදයට පත්ව, 'ස්වාමීනි, මම මේ ධාතූන් වහන්සේ කුමක් කරම්ද?' යි ඇසීය. 'මහාරාජය, දැනට එය ඇතාගේ කුම්භස්ථලය මත තබන්න' යැයි තෙරුන් වහන්සේ වදාළහ. රජතුමා ද ධාතු කරඬුව ඇතාගේ කුම්භස්ථලය මත තැබීය. එවිට ප්‍රීතියට පත් හස්ති රාජයා කුංචනාද පැවැත්වූ අතර, මහා මේඝයක් මතු වී, දණක් පමණ ජලය පිරෙන සේ පොක්ඛර වැස්සක් ඇද හැළුණි. 'ප්‍රත්‍යන්ත දේශයක ද සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා පිහිටුවනු ලබන්නේය' යන්න සනාථ කරමින් මහා භූමිකම්පාවක් ද සිදු විය.

အထ သော ဟတ္ထိနာဂေါ အနေက တာလာဝစရပရိဝုတော အတိဝိယ ဥဠာရေန ပူဇာသက္ကာရေန သက္ကရိယမာနော ပစ္ဆိမဒိသာဘိမုခေါ ဟုတွာ အပသက္ကန္တော ယာဝ နဂရဿ ပုရတ္ထိမ ဒွါရံ တာဝ ဂန္တွာ ပုရတ္ထိမေန ဒွါရေန နဂရံ ပဝိသိတွာ သကလနဂရေ ဥဠာရာယ ပူဇာယ ကယိရာမာနာယ ဒက္ခိဏဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ထူပါရာမဿ ပစ္ဆိမဒိသာဘာဂေ ပဘေဇဝတ္ထု နာမ ကိရ အတ္ထိ တတ္ထ ဂန္တွာ ပုန ထူပါရာမာဘိမုခေါ ဧဝ ပဋိနိဝတ္တိ. သော စ ပုရိမကာနံ တိဏ္ဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ဓမ္မကရကံ ကာယဗဏ္ဓနံ ဥဒကသာဋီကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ကတစေတိယဋ္ဌာနံ ဟောတီ. တဒေတံ ဝိနဋ္ဌေသုပိ စေတိယေသု ဒေဝတာနုဘာဝေန ကဏ္ဋက သမာကိဏ္ဏသာခါဟိ နာနာဂစ္ဆေဟိ ပရိဝုတံ တိဋ္ဌတိ. မာ နံ ကောစိ ဥစ္စိဋ္ဌာ သုဝိမလ ကစဝရေဟိ သန္ဒုသေသီတိ.

ඉන්පසු ඒ මංගල හස්තිරාජයා නොයෙක් තූර්ය වාදකයන් පිරිවරාගෙන, අතිශයින්ම උදාර වූ පූජා සත්කාර ලබමින්, බටහිර දිශාවට මුහුණ ලා පසුපසට යමින්, නගරයේ නැගෙනහිර ද්වාරය තෙක් ගොස්, නැගෙනහිර ද්වාරයෙන් නගරයට ඇතුළු විය. මුළු නගරයෙහිම උදාර පූජාවක් සිදුකරනු ලබද්දී දකුණු ද්වාරයෙන් නික්ම, ථූපාරාමයට බටහිර දෙසින් පිහිටි 'පභේජවත්ථු' නම් ස්ථානයට ගොස්, නැවතත් ථූපාරාමය දෙසටම හැරුණේය. ඒ ස්ථානය වූ කලී පෙර විසූ සම්මා සම්බුදුවරුන් තිදෙනාගේම ධම්මකරකය, කායබන්ධනය සහ උදකසාටිකාව තැන්පත් කර සෑදූ චෛත්‍යයන් පිහිටි භූමියයි. එම චෛත්‍යයන් විනාශ වී ගියද, දේවතා අනුභාවයෙන් කටු සහිත අතු පතරින් සහ නොයෙක් පඳුරුවලින් වටවී ඒ ස්ථානය ආරක්ෂා වී තිබුණි. එය කිසිවෙකු විසින් ඉඳුල් හෝ අපවිත්‍ර දෑ දමා කිලිටි නොකරනු පිණිසය.

အထ တဿ ဟတ္ထိနော ပုရတော ဂန္တွာ ရာဇပုရိသာ သဗ္ဗ ဂစ္ဆေ ဆိဏ္ဒိတွာ ဘူမိံ သောဓေတွာ တံ ဟတ္ထတလသဒိသံ အကံသု. ဟတ္ထိနာဂေါ ဂန္တွာ တံ ဌာနံ ပုရတော ကတွာ တဿ ပစ္ဆိမဒိသာဘာဂေ ဗောဓိရုက္ခဋ္ဌနေ အဋ္ဌာသိ. အထဿ မတ္ထကတော ဓာတုံ ဩရောပေတုံ အာရဘိံသု နာဂေါ ဩရောပေတုံ န ဒေတိ. ထေရံ ပုစ္ဆိ, ကသ္မာ ဘန္တေ နာဂေါ ဓာတုံ ဩရောပေတုံ န ဒေတီတိ

එවිට රජතුමාගේ සේවකයෝ ඒ හස්තියාට පෙරටුව ගොස්, සියලු පඳුරු කපා දමා, භූමිය පිරිසිදු කර එය අත්ලක් මෙන් සමතලා කළහ. හස්තිරාජයා ගොස් ඒ ස්ථානය පෙරටු කොට, එහි බටහිර දෙසින් පිහිටි බෝධි වෘක්ෂය පිහිටන ස්ථානයේ නැවතුණේය. ඉක්බිති හස්තියාගේ හිස මතින් ධාතූන් වහන්සේ බිමට බෑවීමට උත්සාහ කළහ. එහෙත් හස්තියා ධාතූන් වහන්සේ බිමට බෑවීමට ඉඩ නොදුන්නේය. රජතුමා තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසුවේ, 'ස්වාමීනි, හස්තියා ධාතූන් වහන්සේ බිමට බෑමට ඉඩ නොදෙන්නේ මන්ද?' කියාය.

အာရုဠှံ မဟာရာဇ ဩရောပေတုံ န ဝဋ္ဋတိတိ. တသ္မိဉ္စ ကာလေ အဘယဝါပိယာ ဥဒကံ ဇိန္နံ ဟောတိ သမန္တာ ဘူမိ ဖလိတာ သုဥဒ္ဓရာ မတ္တိကပိဏ္ဍာ. တတော မဟာဇနော သီဃသီဃံ မတ္တိကံ အာဟရိတွာ ဟတ္ထကုမ္ဘပ္ပမာဏံ ဝတ္ထုမကာသိ. တာဝဒေဝ ထူပကရဏတ္ထံ ဣဋ္ဌိကာ ကာတုံ အာရဘိံသု. ယာဝ ဣဋ္ဌိကာ ပရိနိဋ္ဌန္တိ တာဝ ဟတ္ထိနာဂေါ ကတိပါဟံ ဒိဝါ ဗောဓိရုက္ခဋ္ဌာနေ ဟတ္ထိသာလာယံ တိဋ္ဌတိ. ရတ္တိယံ ထူပပတိဋ္ဌာန ဘူမိယံ ပရိယာယတိ.

මහරජතුමනි, තමන්ට වඩා උස් වූ තැනක සිට ධාතූන් වහන්සේ බිමට බෑම සුදුසු නැත (යැයි තෙරුන් වහන්සේ පැවසූහ). ඒ දිනවල අභයවැවේ ජලය හිඳී ගොස් තිබූ අතර, අවට භූමිය පැලී පහසුවෙන් මැටි පිඬු ගත හැකි පරිදි තිබුණි. එවිට මහජනයා ඉතා ඉක්මනින් මැටි රැගෙන විත් ඇතුගේ කුම්භය ප්‍රමාණයේ උස් වේදිකාවක් තැනූහ. එකෙණෙහිම ස්තූපය තැනීම සඳහා ගඩොල් කැපීම ආරම්භ කරන ලදී. ගඩොල් කපා අවසන් වන තෙක්, හස්තිරාජයා දහවල් කාලයෙහි බෝධි වෘක්ෂය පිහිටි ස්ථානයේ වූ ඇත්හලේ ගත කළ අතර, රාත්‍රී කාලයෙහි ස්තූපය පිහිටුවන භූමියෙහි සැරිසැරුවේය.

အထ ဝတ္ထုံ ဝိနာပေတွာ ရာဇာ ထေရံ ပုစ္ဆိ, ကီဒိသော ဘန္တေ ထူပေါ ကာတဗ္ဗောတိ. ဝီဟိရာသိ သဒိသော မဟာရာဇာတိ, သာဓု ဘန္တေတိ ရာဇာ ဇင်္ဃပ္ပမာဏံ ထူပံ စိနာပေတွာ ဓာတုဩရောပနတ္ထာယ မဟာသက္ကာရံ ကာရေသိ.

ඉන්පසු ස්තූපය සඳහා බිම සකස් කරවා රජතුමා තෙරුන් වහන්සේගෙන්, 'ස්වාමීනි, කෙබඳු ස්තූපයක් කළ යුතුද?' කියා විමසුවේය. 'මහරජතුමනි, වී ගොඩක හැඩය ඇතිව (ධාන්‍යාකාරව)' යැයි පැවසූහ. 'යහපති ස්වාමීනි' යි පැවසූ රජතුමා, කෙණ්ඩක් පමණ උසට ස්තූපය බඳවා ධාතූන් වහන්සේ වැඩමවීම සඳහා මහා පූජා සත්කාරයක් සංවිධානය කළේය.

တတော သကလနာဂရာ စ ဇာနပဒါ စ ဓာတုမှ ဒဿနတ္ထံ သန္တိပတိံသု သန္နိပတိတေ စ တသ္မိံ မဟာဇနေ ဒသဗလဿ ဓာတု ဟတ္ထိကုမ္ဘတော သတ္တတာလပ္ပမာနံ ဝေဟာသမဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသိ. တေဟိ တေဟိ ဓာတုပ္ပဒေသေဟိ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိယော ဥဒကဓရာ စ အဂ္ဂိက္ခဏ္ဓာ စ ပဝတ္တန္တိ. သာဝတ္ထိယံ ဂဏ္ဍမ္ဗမူလေ ဘဂဝတာ ဒဿိတ ပါဋိဟာရိယ သဒိသံ ဧဝ ပါဋိဟာရိယံ အဟောသိ. တဉ္စ ခေါ နေဝ ထေရာနုဘာဝေနန ဒေဝတာနုဘာဝေန, အပိ စ ခေါ ဗုဒ္ဓါနံယေဝ အာနုဘာဝေန ဘဂဝါ ကိရ ဓရမာနောဝ အဓိဋ္ဌာသိ - တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ အနုရာဓပုရဿ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေ ပုရိမကာနံ တိဏ္ဏံ ဗုဒ္ဓါနံ စေတိယဋ္ဌာနေ မမ ဒက္ခိဏက္ခကဓာတု ပတိဋ္ဌာန ဒိဝသေ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဟောတူတိ.

ඉන්පසු සියලු නුවරවැසියෝද ජනපදවැසියෝද ධාතූන් වහන්සේ දැකබලා ගැනීම සඳහා රැස්වූහ. එසේ මහජනයා රැස් වූ කල්හි, දසබලයන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේ ඇතුගේ කුම්භස්ථලයෙන් සත් තාලයක් (තල් ගස් හතක් පමණ) උසට අහසට පැනනැඟී යමක මහා ප්‍රාතිහාර්යය දැක්වූ සේක. ධාතූන් වහන්සේගේ නොයෙක් දෙසින් ෂඩ්වර්ණ රශ්මි මාලාවන්ද, ජල ධාරාවන්ද, ගිනි කඳන්ද විහිදෙන්නට විය. සැවැත් නුවර ගණ්ඩබ්බ රුක් මූලයේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දක්වන ලද ප්‍රාතිහාර්යයට සමාන වූ ප්‍රාතිහාර්යයක්ම මෙහිදී සිදුවිය. එය වනාහි තෙරුන් වහන්සේගේ අනුභාවයෙන් හෝ දේවතාවුන්ගේ අනුභාවයෙන් සිදු වූවක් නොවේ. බුදුවරුන්ගේම අනුභාවයෙන් සිදුවූවකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩවසන සමයේදීම මෙසේ අධිෂ්ඨාන කර තිබුණි: 'තම්බපණ්ණි දීපයේ අනුරාධපුරයට දකුණු දෙසින් පිහිටි, පෙර විසූ බුදුවරුන් තිදෙනාගේම චෛත්‍යය පිහිටි ස්ථානයේ මාගේ දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කරන දිනයේදී යමක මහා ප්‍රාතිහාර්යයක් සිදුවේවා!' කියාය.

ဧဝံ အစိန္တိယာ ဗုဒ္ဓါ-ဗုဒ္ဓဓမ္မာ အစိန္တိယာ,အစိန္တိယေသု ပသန္နာနံ-ဝိပါကော ဟောတိ အစိန္တိယောတိ;

මෙලෙස බුදුවරු වනාහි අචින්ත්‍යයහ. බුද්ධ ධර්මයද අචින්ත්‍යය. අචින්ත්‍ය වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණවුන්ට ලැබෙන විපාකයද අචින්ත්‍යය.

ဓာတုသရီရတော နိက္ခန္တ ဥဒကဖုသိတေဟိ သကလေဟိ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပတလေ န ကောစိ အဖုဋ္ဌောကာသော နာမ အဟောသိ. ဧဝမဿ တံ ဓာတု သရီရံ ဥဒကဖုသိတေဟိ တမ္ဗပဏ္ဏိတ္ထလဿ ပရိဒါဟံ ဝူပသမေတွာ မဟာဇနဿ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတွာ ဩတရိတွာ ရညော မတ္ထကေ ပတိဋ္ဌာသိ ရာဇာ သဖလံ မနုဿတ္တပဋိလာဘံ မညမာနော မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ဓာတုံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သဟ ဓာတုပတိဋ္ဌာနေန မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ နိဋ္ဌိတေ ပန ထူပေ ရာဇာ စ ရာဇာ ဘာတိကာ စ ဒေဝိယော စ ဒေ-နာဂ-ယက္ခာနံ ဝိမ္ဘယကရံ ပစ္စေကံ ထူပမကံသု.

ධාතු ශරීරයෙන් නික්මුණු පැන් බින්දුවලින් මුළු තම්බපණ්ණි දීපයේම ස්පර්ශ නොවූ කිසිදු තැනක් නොවීය. මෙසේ ඒ ධාතු ශරීරය ජල බින්දුවලින් තම්බපණ්ණි තලයේ දාහය සංසිඳුවා, මහජනයාට ප්‍රාතිහාර්යයන් දක්වා, අහසින් බැස රජතුමාගේ හිස මත පිහිටියේය. රජතුමා තම මනුෂ්‍ය ආත්මය ලැබීම සඵල වූයේ යැයි සිතමින් මහත් සේ පූජා සත්කාර කොට ධාතූන් වහන්සේ නිදන් කළේය. ධාතු නිදන් කිරීමත් සමඟම මහා භූමි කම්පාවක් ඇතිවිය. ස්තූපය සාදා නිම වූ කල්හි, රජතුමාද, රජුගේ සහෝදරයන්ද, දේවීන් වහන්සේලාද, දෙවි-නා-යකයන් මවිත කරවන සුළු වෙන වෙනම කුඩා ස්තූපයන් තැනවූහ.

ဧဝံ ဇိနော ဓာတုသရီရကေနဂတောပိ သန္တိံ ဇနတာဟိတဉ္စ,သုခဉ္စ ဓမ္မာ ဗဟုဓာ ကရေယျဌိတော ဟိ နာထောနုကရံ ကရေယျ;

මෙසේ නිර්වාණ පුරයට වැඩි කල්හිද, ජිනේන්ද්‍රයන් වහන්සේ ස්වකීය ධාතු ශරීරය මඟින් ජනයාට හිතසුව සැලසූහ. ධර්මය බොහෝ සෙයින් පතුරුවාලූහ. ජීවමානව වැඩසිටි නාථයන් වහන්සේ බඳු වූ අනුග්‍රහයක්ම සිදු වූයේය.

သာဓုဇန မနောပသာဒနတ္ထာယ ကတေ ထူပဝံသေ ထူပါရာမ ကထာ,

සත්පුරුෂ ජනයාගේ සිත පහදවනු පිණිස කරන ලද ථූපවංශයෙහි 'ථූපාරාම කථා' වස්තුව නිමි.

၁၃. နိဋ္ဌိတာယ ပန ဓာတုပူဇာယ ပတိဋ္ဌိတေ ဓာတုဝရေ မဟိဏ္ဒတ္ထေရော မဟာမေဃဝနုယျာနမေဝ ဂန္တွာဝါသံ ကပ္ပေသိ. တသ္မိံ ခေါ ပန သမယေ အနုလာဒေဝီ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ ဟုတွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ တဿာ ဝစနံ သုတွာ ထေရံ ဧတဒဝေါစ? ဘန္တေ အနုလာဒေဝီ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ, ပဗ္ဗာဇေထ နန္တ န မဟာရာဇ အမှာကံ မာတုဂါမံ ပဗ္ဗာဇေတုံ ကပ္ပတိ. ပါဋလိပုတ္တေ ပန မယှံ ဘဂိနိ သံဃမိတ္တာ ထေရီ နာမ အတ္ထိ, တံ ပက္ကောသာပေဟိ မဟာရာဇ, ဣမသ္မိဉ္စ ဒီပေ ပုရိမကာနဉ္စ တိဏ္ဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ ဗောဓိ ပတိဋ္ဌံသိ အမှာကမ္ပိ ဘဂဝတော သရသ ရံသိဇာလ ဝိဿဇ္ဇနကေန ဗောဓိနာ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗံ, တသ္မာ သာသနံ ပဟိဏေယျသိ ယထာ သံဃမိတ္တာ ဗောဓိံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆေယျာတိ.

13. ධාතු පූජාව නිම වී, උතුම් ධාතූන් වහන්සේ නිදන් කළ පසු, මහින්ද තෙරුන් වහන්සේ මහාමේඝවන උද්‍යානයටම වැඩම කර වාසය කළ සේක. ඒ සමයෙහි අනුලා දේවිය පැවිදි වනු කැමැත්තෙන් ඒ බව රජතුමාට සැල කළාය. රජතුමා ඇගේ වචනය අසා තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේය: 'ස්වාමීනි, අනුලා දේවිය පැවිදි වීමට කැමතියි, ඇයව පැවිදි කළ මැනවි.' 'මහරජතුමනි, අපට ස්ත්‍රීන් පැවිදි කිරීමට අවසර නැත. එහෙත් පැළලුප් නුවර මාගේ සහෝදරිය වූ සංඝමිත්තා නම් තෙරණියක් සිටින්නීය. මහරජතුමනි, ඇය කැඳවා ගනු මැනවි. තවද මේ ලක්දිව පෙර විසූ සම්මා සම්බුදුවරුන් තිදෙනාගේම බෝධීන් වහන්සේලා පිහිටුවන ලදී. අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේද රශ්මි මාලාවන් විහිදුවන්නා වූ බෝධීන් වහන්සේ පිහිටුවිය යුතුය. එබැවින් සංඝමිත්තා තෙරණිය බෝධීන් වහන්සේද රැගෙන වැඩම කරන පරිදි රාජකීය පණිවිඩයක් යවන්න' යැයි පැවසූහ.

ရာဇာ ထေရဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေန္တော အရိဋ္ဌံ နာမ အတ္တနော ဘာဂိနေယျံ အာဟ သက္ခိဿသိ တွံ တာတ ပါဋလီပုတ္တံ ဂန္တွာ မဟာဗောဓိနာ သဒ္ဓိံ အယျံ သံဃမိတ္တတ္ထေရိံ အာနေတုန္တိ သက္ခိဿာမိ ဒေဝ သစေ မေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိဿသီတိ.

රජතුමා තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන, ඇමතිවරුන් සමඟ මන්ත්‍රණය කරමින්, තමාගේ බෑණනුවන් වූ අරිට්ඨ කුමරුට මෙසේ පැවසුවේය: 'පුතණුවනි, ඔබට පැළලුප් නුවරට ගොස් මහා බෝධීන් වහන්සේද සමඟ සංඝමිත්තා තෙරණිය කැඳවාගෙන ඒමට හැකි වේද?' 'දේවයන් වහන්ස, ඉදින් ඔබ වහන්සේ මට පැවිදි වීමට අවසර දෙන්නේ නම්, මට එය කළ හැකිය' යි අරිට්ඨ කුමරු පැවසුවේය.

ဂစ္ဆ တာတ ထေရိံ အာနေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာဟီတိ. သော ရညော စ ထေရိဿ စ သာသနံ ဂဟေတွာ ထေရဿ အဓိဋ္ဌာနဝသေန ဧကဒိဝသေ န ဇမ္ဗုကောလပဋ္ဋနံ ဂန္တွာ နာဝံ အဘိရူဟိတွ သမုဒ္ဒံ အတိက္ကမိတွာ ပါဋလီပုတ္တံ ဂန္တွာ ရညော သာသနံ အာစိက္ခိ-ပုတ္တော တေ ဒေဝ မဟိဏ္ဒထေရော ဧဝမာဟ. သဟာယဿ ကိရ တေ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿဿ ဘာတုဇာယာ အနုလာဒေဝီ နာမ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ, တံ ပဗ္ဗာဇေတုံ အယျံ သံဃမိတ္တတ္ထေရိံ ပဟိဏေယျာထ, အယျာယ ဧဝ စ သဒ္ဓိံ မဟာဗောဓိန္တိ.

'පුතණුවනි, ගොස් තෙරණිය කැඳවාගෙන විත් පැවිදි වන්න' යැයි රජතුමා පැවසීය. හෙතෙම රජතුමාගේද තෙරුන් වහන්සේගේද පණිවිඩ රැගෙන, තෙරුන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨාන බලයෙන් එකම දවසකින් දඹකොළ පටුනට ගොස්, නැවකට නැඟී මුහුද තරණය කර පැළලුප් නුවරට ළඟා වී රජතුමාට පණිවිඩය සැල කළේය: 'දේවයන් වහන්ස, ඔබගේ පුත් මහින්ද තෙරුන් වහන්සේ මෙසේ පවසා එවූ සේක. ඔබගේ මිත්‍ර දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ මලණුවන්ගේ බිරිඳ වන අනුලා දේවිය පැවිදි වීමට කැමැත්තෙන් සිටින්නීය. ඇය පැවිදි කරනු පිණිස සංඝමිත්තා තෙරණිය එවනු මැනවි. එමෙන්ම තෙරණිය සමඟ මහා බෝධීන් වහන්සේද එවනු මැනවි' කියාය.

ထေရဿ သာသနံ အာရောစေတွာ သံဃမိတ္တတ္ထေရိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ. အယျေ တုမှာကံ ဘာတာ မဟိဏ္ဒတ္ထေရော မံ တုမှာကံ သန္တိကံ ပေသေသိ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရညော ဘာတုဇာယာ အနုလာဒေဝီ နာမ ပဉ္စဟိ ကညာသတေဟိ ပဉ္စဟိ စ အန္တေပုရိသာ သတေဟိ သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိတုကာမာတိ, တံ ကိရ အာဂန္တွာ ပဗ္ဗာဇေထာတိ.

මහින්ද තෙරුන් වහන්සේගේ පණිවිඩය දන්වා, සංඝමිත්තා තෙරණිය වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: "ආර්යාවනි, ඔබ වහන්සේගේ සහෝදර මහින්ද තෙරුන් වහන්සේ මා ඔබ වහන්සේ වෙත එවූහ. දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ මල්ලිගේ බිරිඳ වන අනුලා දේවිය, කන්‍යාවන් පන්සියයක් සහ අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් පන්සියයක් සමඟ පැවිදි වීමට කැමැත්තෙන් පසුවන්නීය. එබැවින් ඇයව පැවිදි කරනු පිණිස එහි වඩිනු මැනවි."

သာ တာဝ ဒေဝ တုရိတ တုရိတာ ဂန္တွာ ရညာ တ္ैမတ္ထံ အာရောစေတွာ ဂစ္ဆာမဟံ မဟာရာဇ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပန္တိ အာဟ.

එකල්හි ඇය ඉතා ඉක්මනින් රජු වෙත ගොස් ඒ කරුණ දන්වා, "මහරජතුමනි, මම තම්බපණ්ණි දීපයට (ශ්‍රී ලංකාවට) වඩිමි" යි පැවසුවාය.

တေန ဟိ အမ္မ မဟာဗောဓိံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆာဟီတိ ဝတွာ ပါဋလီပုတ္တတော ယာဝ မဟာဗောဓိ တာဝ မဂ္ဂံ ပဋိဇဂ္ဂါပေတွာ သတ္တယောဇနာယာမယ တိယောဇန ဝိတ္ထတာယ မဟတိယာ သေနာယ ပါဋလိပုတ္တတော နိက္ခမိတွာ အရိယသံဃံ အာဒါယ မဟာဗောဓိသမီပံ အဂမာသိ.

"එසේ නම් දියණියනි, මහා බෝධින් වහන්සේ ද රැගෙන වඩින්න" යැයි පවසා, පැළලුප් නුවර සිට මහා බෝධිය දක්වා මඟ පවිත්‍ර කරවා, සත් යොදුනක් දිග සහ තුන් යොදුනක් පළල ඇති මහා සේනාවක් සමඟ පැළලුප් නුවරින් පිටත්ව, ආර්ය මහා සංඝරත්නය ද කැටුව මහා බෝධි සමීපයට පැමිණියේය.

သေနာယ သမုဿိတ ဓဇပတာကံ နာနာရတန ဝိစိတ္တံ အနေကာလင်္ကာရ ပတိမဏ္ဍိတံ နာနာဝိဓ ကုသုမ သမာကိဏ္ဏံ အနေက တုရိယ သံဃြဋ္ဌံ မဟာဗောဓိံ ပရိက္ခိပိ တတော ရာဇာ ပုပ္ဖ-ဂဏ္ဓ-မာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အဋ္ဌသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယ အဉ္ဇလိမ္ပဂ္ဂယှ ဌတွာ သစ္စဝစနကိရိယာယ ဗောဓိံ ဂဏှိတုကာမော ရတနပီဌံ အာရုယှ တုလိကံ ဂဟေတွာ မနောသိလာယ လေခံ ကတွာ ယဒိ မဟာဗောဓိနာ လင်္ကာဒီပေ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗံ, ယဒိ စာဟံ ဗုဒ္ဓသာသနေ နိဗ္ဗေမတိကော ဘဝေယျံ, မဟာဗောဓိ သယမေဝ ဣမသ္မိံ သုဝဏ္ဏကဋာဟေ ပတိဋ္ဌဟတူတိ သစ္စကိရိယမကာသိ သဟ သစ္စကိရိယာယ ဗောဓိသာခါ မနောသိလာယ ပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနေဟိ ဆိဏ္ဒိတွာ ဂဏ္ဓ ကလလ ပူရဿ သုဝဏ္ဏကဋာဟဿ ဥပရိ အဋ္ဌာသိ.

ඔසවන ලද ධජ පතාකයන්ගෙන් යුත්, නානා රත්නයන්ගෙන් විචිත්‍ර වූ, නොයෙක් ආභරණයන්ගෙන් සැරසුණු, විවිධ කුසුමන් විසිරුණු හා නොයෙක් තූර්ය නාදයන්ගෙන් ගිගුම් දුන් සේනාව මහා බෝධීන් වහන්සේ වටා රැස් වූහ. ඉන්පසු රජතුමා මල්, සුවඳ දුම්, මල්දම් ආදියෙන් පූජා පවත්වා, තෙවරක් පැදකුණු කොට, අටතැනකින් වැඳ, නැගී සිට දොහොත් මුදුන් දී සත්‍ය ක්‍රියාවකින් බෝධීන් වහන්සේ ලබාගනු කැමැත්තෙන්, රන් පීඨයට නැගී, පින්සලක් ගෙන රතු මනෝසීලාවෙන් ඉරක් ඇඳ මෙසේ සත්‍ය ක්‍රියා කළේය: "ඉදින් මහා බෝධීන් වහන්සේ ලංකාද්වීපයෙහි පිහිටිය යුතු නම්, මා බුද්ධ ශාසනය කෙරෙහි සැක රහිත වූවෙක් නම්, මහා බෝධීන් වහන්සේ තමන් වහන්සේම මේ රන් කටාරමෙහි පිහිටා වදාරන සේක්වා!" සත්‍ය ක්‍රියාවත් සමඟම බෝධි ශාඛාව මනෝසීලාවෙන් ලකුණු කළ තැනින් සිඳී, සුවඳ කල්කයෙන් පිරුණු රන් කටාරම මතුපිට පිහිටියේය.

တတော ရာဇာ မဟာဗောဓိံ ဗောဓိမဏ္ဍတော မဟန္တေန သက္ကာရေန ပါဋလီပုတ္တံ အာနေတွာ သဗ္ဗပရိဟာရာနိ ဒတွာ မဟာဗောဓိံ ဂင်္ဂါယ နာဝံ အာရောပေတွာ သယမ္ပိ နဂရတော နိက္ခမိတွာ ဝိဉ္ဈာဋဝိံ သမတိက္ကမ္မ အနုပုဗ္ဗေန သတ္တဒိဝသေဟိ တာမလိတ္တိံ အနုပ္ပတ္တော အန္တရမဂ္ဂေ ဒေဝ-နာဂ-မနုဿာ ဥဠာရံ မဟာဗောဓိ ပူဇမကံသု.

ඉන්පසු රජතුමා මහා බෝධීන් වහන්සේ බෝධි මණ්ඩලයේ සිට මහත් හරසරින් යුතුව පැළලුප් නුවරට වැඩම කරවා, සියලු පුදසිරිත් පවත්වා, ගංගා නදියෙහි නැවක තැන්පත් කරවීය. තමන් ද නුවරින් පිටත්ව, වින්ද්‍යා වනාන්තරය පසු කරමින්, ක්‍රමයෙන් සත් දිනකින් තාම්රලිප්ති තොටුපළට ළඟා විය. මඟ දෙපස දී දෙවියන්, නාගයන් හා මිනිසුන් මහා බෝධීන් වහන්සේට උදාර ලෙස පූජා සත්කාර පැවැත්වූහ.

ရာဇာပိ သမုဒ္ဒတီရေ သတ္တဒိဝသာနိ မဟာဗောဓိံ ဌပေတွာ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ဗောဓိမ္ပိ သံင်္ဃမိတ္တတ္ထေရိမ္ပိ သပရိဝါရံ နာဝံ အာရောပေတွာ ဂစ္ဆတိ ဝတရေ ဒသဗလဿ သရသ ရံသိဇာလာ မုဉ္စမာနော မဟာဗောဓိ ရုက္ခောတိ ကဏ္ဒိတွာ အဉ္ဇလိမ္ပဂ္ဂဟေတွာ အဿူနိ ပဝတ္တယမာနော အဋ္ဌာသိ သာပိ ခေါ မဟာဗောဓိ သမရူဠှနာဝါ ပဿတော ပဿတော မဟာရာဇဿ မဟာသမုဒ္ဒတလံ ပက္ခဏ္ဒိ မဟာသမုဒ္ဒေပိ သမန္တာ ယောဇနံ ဝီစိ ဝူပသန္တာ ပဉ္စဝဏ္ဏာနိ ပဒုမာနိ ပုပ္ဖိတာနိ အန္တလိက္ခေ ဒိဗ္ဗတုရိယာနိ ဝဇ္ဇိံသု အာကာသေ ဇလ ထလ သန္နိဿိတာဟိ ဒေဝတာဟိ ပဝတ္တိတာ အတိဝိယ ဥဠာရ ပူဇာ အဟောသိ. ဧဝံ မဟတိယာ ပူဇာယ သာ နာဝါ ဇမ္ဗုကောလပဋ္ဋနံ ပါဝိသိ.

රජතුමා ද මුහුදු වෙරළෙහි සත් දිනක් මහා බෝධීන් වහන්සේ වඩා හිඳුවා, මහත් පූජා සත්කාර පවත්වා, බෝධීන් වහන්සේත් සපිරිවර සංඝමිත්තා තෙරණියත් නැවෙහි වඩා හිඳුවා, "අහෝ! දසබලයන් වහන්සේගේ සවණක් රැස් විහිදුවන මහා බෝධි වෘක්ෂය වඩින්නේය" යැයි හඬා වැලපෙමින්, දොහොත් මුදුන් දී කඳුළු සලමින් බලා සිටියේය. මහා බෝධීන් වහන්සේ වැඩම කරවූ ඒ නැව, මහරජු බලා සිටියදීම මහා සාගරයට යාත්‍රා කළේය. මහා සාගරයෙහි ද හාත්පස යොදුනක් මානයෙහි රළ පෙළ සන්සුන් විය; පස් පැහැති පියුම් පිපී ගියේය; අහසෙහි දිව්‍ය තූර්ය නාද පැතිරුණි; ආකාශයෙහිත්, ජලයෙහිත්, ගොඩබිමෙහිත් වෙසෙන දේවතාවන් විසින් පවත්වන ලද අතිශය උදාර පූජාවක් සිදුවිය. මෙසේ මහත් වූ පූජා සත්කාර මධ්‍යයේ ඒ නැව ජම්බුකෝල පටුනට ළඟා විය.

ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ မဟာရာဇာပိ ဥတ္တရဒွါရတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဇမ္ဗုကောလပဋ္ဋနာ မဂ္ဂံ သောဓာပေတွာ အလင်္ကာရာပေတွာ နဂရတော နိက္ခမန ဒိဝသေ ဥတ္တရဒွါရ သမီပေ သဒ္ဒသာလာဝတ္ထုသ္မိံ ဌိတော တာယ ဝိဘူတိယာ မဟာသမုဒ္ဒေ အာဂစ္ဆန္တံယေဝ မဟာဗောဓိံ ထေရဿာနုဘာဝေန ဒိသွာ တုဋ္ဌမာနသော နိက္ခမိတွာ သဗ္ဗံ မဂ္ဂံ ပဉ္စဝဏ္ဏေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဩကိရန္တော အန္တရန္တရာ ပုပ္ဖအဂ္ဃိယာနိ ဌပေန္တော ဧကာဟေနေဝ ဇမ္ဗုကောလပဋ္ဋနံ ဂန္တွာ သဗ္ဗတာလာဝစရ ပရိဝုတော ပုပ္ဖ ဓူပဂဏ္ဓာဒီဟိ ပူဇယမာနော ဂလပ္ပမံနံ ဥဒကံ ဩရုယှ အာဂတော ဝတ ရေဒသဗလဿ သရသ ရံသိဇာလံ ဝိဿဇ္ဇနကော ဗောဓိရုက္ခောတိ ပသန္နစိတ္တော မဟာဗောဓိံ ဥက္ခိပိတွာ ဥတ္တမင်္ဂေ သိရသ္မိံ ပတိဋ္ဌပေတွာ မဟာဗောဓိံ ပရိဝါရေတွာ အာဂတေဟိ သောဠသဟိ ဇာတိသမ္ပန္နကုလေဟိ သဒ္ဓိံ သမုဒ္ဒတော ပစ္စုတ္တရိတွာ သမုဒ္ဒတီရေ ဗောဓိံ ဌပေတွာ တီဏိ ဒိဝသာနိ သကလ တမ္ဗပဏ္ဏိ ရဇ္ဇေန ပူဇေသိ.

දේවානම්පියතිස්ස මහරජතුමා ද උතුරු දොරටුවේ සිට ජම්බුකෝල පටුන දක්වා මාර්ගය පවිත්‍ර කරවා, සරසා, නුවරින් නික්මෙන දිනෙහි උතුරු වාසල අසල සමුද්‍රශාලා නම් ස්ථානයේ සිටියේය. තෙරුන් වහන්සේගේ ආනුභාවයෙන් මහ සයුර මැදින් මහත් විභූතියෙන් වැඩම කරවන මහා බෝධීන් වහන්සේ දැක, සොම්නස් සිත් ඇතිව නික්ම, මුළු මඟෙහිම පස් පැහැති මල් ඉසිමින්, තැනින් තැන මල් තොරණ ඉදිකරවමින්, එකම දිනකින් ජම්බුකෝල පටුනට ළඟා විය. සියලු තූර්ය වාදකයන් පිරිවරාගෙන, මල්, සුවඳ දුම් ආදියෙන් පූජා පවත්වමින්, කරවටක් දියට බැස, "අහෝ! දසබලයන් වහන්සේගේ සවණක් රැස් විහිදුවන බෝධි වෘක්ෂය වැඩියේය" යන ප්‍රසන්න චිත්තයෙන් යුතුව, මහා බෝධීන් වහන්සේ ඔසවා තම හිස මත තබා ගත්තේය. බෝධීන් වහන්සේ රැකබලා ගැනීමට පැමිණි සොළොස් කුලවතුන් සමඟ මුහුදෙන් ගොඩබිමට පැමිණ, වෙරළෙහි බෝධීන් වහන්සේ වඩා හිඳුවා, මුළු ලක්දිව රාජ්‍යයෙන්ම තෙදිනක් මුළුල්ලේ පූජා පැවැත්වීය.

အထ စတုတ္ထေ ဒိဝသေ မဟာဗောဓိံ အာဒါယ ဥဠာရံ ပူဇံ ကုရုမာနော အနုပုဗ္ဗေန အနုရာဓပုရံ သမ္ပတ္တေ အနုရာဓပုရေပိ မဟာသက္ကာရံ ကတွာ စာတုဒ္ဒသီ ဒိဝသေ ဝဍ္ဎမာနကစ္ဆာယာယ မဟာဗောဓိံ ဥတ္တရဒွါရေန ပဝေသေတွာ နဂရမဇ္ဈန အတိဟရိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏဒွါရတော ပဉ္စဓနု သတိကေ ဌာနေ ယတ္ထ အမှာကံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိရောဓ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိ. ပုရိမကာ စ တယော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ သမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ နိသီဒိံသု. ယတ္ထ စ ကကုသဏ္ဓဿ ဘဂဝတော သိရီသဗောဓိ, ကောနာဂမနဿ ဘဂဝတော ဥဒုမ္ဗရဗောဓိ, ကဿပဿ ဘဂဝတော နိဂြောဓဗောဓိ, ပတိဋ္ဌာပေသိ -တသ္မိံ မဟာမေဃဝနုယျာနဿ တိလကဘူတေ ကတဘူမိ ပရိကမ္မေ ရာဇဝတ္ထုဒွါရကောဋ္ဌကဋ္ဌာနေ မဟာဗောဓိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

ඉක්බිති සිව්වැනි දින මහා බෝධීන් වහන්සේ රැගෙන උදාර පූජාවන් පවත්වමින් ක්‍රමයෙන් අනුරාධපුරයට ළඟා වී, අනුරාධපුරයෙහි ද මහා පූජා පවත්වා, දහහතරවන පොහෝ දින සෙවනැලි දික්වන සවස් භාගයෙහි මහා බෝධීන් වහන්සේ උතුරු දොරටුවෙන් ඇතුළු කරවා, නගර මධ්‍යයෙන් වැඩම කරවා, දකුණු දොරටුවෙන් පිටතට වැඩම කරවූහ. දකුණු දොරටුවේ සිට දුනු පන්සියයක් පමණ දුරින් පිහිටි, අපගේ සම්මා සම්බුදුරජණන් වහන්සේ නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී වැඩ සිටි, පෙර විසූ තුන් බුදුවරුන් ද සමාපත්තියට සමවැදී වැඩ සිටි, කකුසඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිරීස බෝධිය ද, කෝණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උදුම්බර බෝධිය ද, කස්සප භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ නිග්‍රෝධ බෝධිය ද පිහිටුවන ලද, මහමෙවුනා උයනෙහි තිලකයක් බඳු වූ, සකස් කරන ලද භූමියෙහි, රජමාළිගා ද්වාර මණ්ඩපය තිබූ ස්ථානයෙහි මහා බෝධීන් වහන්සේ පිහිටුවීය.

ဧဝံ လင်္ကာဟိတတ္ထာယ-သာသနဿစ ဝုဒ္ဓိယာ,မဟာမေဃဝနေ ရမ္မေ-မဟာဗောဓိ ပတိဋ္ဌိတောတိ;

මෙසේ ලක්වැසියන්ගේ යහපත පිණිස ද, බුදු සසුනේ දියුණුව පිණිස ද, රමණීය වූ මහමෙවුනා උයනෙහි මහා බෝධීන් වහන්සේ පිහිටුවන ලදහ.

ဗောဓိ အာဂမနကထာ

මහා බෝධීන් වහන්සේ වැඩම කරවීමේ පුවතයි.

၁၄. အနုလာဒေဝီ ပဉ္စဟိ ကညာသတေဟိ ပဉ္စဟိ အန္တေပုရိသာ သတေဟီတိ မာတုဂါမသဟဿေန သဒ္ဓိံ သံဃမိတ္တတ္ထေရိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ သပရိဝါရာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. အရိဋ္ဌောပိ ခေါ ရညော ဘာဂိနေယျော ပဉ္စဟိ ပုရိသ သတေဟိ သဒ္ဓိံ ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ သပရိဝါရော နစိရဿေဝ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ဗောဓိံ ဝန္ဒိတွာ ထေရေန သဒ္ဓိံ ထူပါရာမံ ဂစ္ဆတိ. တဿ လောဟပါသာဒဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တဿ ပုရိသာ ပုပ္ဖာနိ အာဟရိံသု ရာဇာ ထေရဿ ပုပ္ဖာနိ အဒါသိ. ထေရော ပုပ္ဖေဟိ လောဟပါသာဒဋ္ဌာနံ ပူဇေသိ ပုပ္ဖေသု ဘူမိယာ ပတိတ မတ္တေသု မဟာဘူမိစာလော အဟောသိ?

14. අනුලා දේවිය කන්‍යාවන් පන්සියයක් හා අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් පන්සියයක් ඇතුළු දහසක් ස්ත්‍රීන් සමඟ සංඝමිත්තා තෙරණිය වෙත පැවිදි වී, නොබෝ කලකින්ම තම පිරිස සමඟ අරහත් භාවයට පත් වූවාය. රජුගේ බෑණනුවන් වූ අරිට්ඨ කුමරු ද පිරිමින් පන්සියයක් සමඟ තෙරුන් වහන්සේ වෙත පැවිදි වී, නොබෝ කලකින්ම තම පිරිස සමඟ අරහත් භාවයට පත් විය. ඉක්බිති එක් දිනක රජතුමා බෝධීන් වහන්සේ වැඳ, තෙරුන් වහන්සේ සමඟ ථූපාරාමයට වඩිමින් සිටියේය. ලෝවාමහාපාසාදය පිහිටුවන ස්ථානයට පැමිණි කල්හි මිනිස්සු මල් රැගෙන ආහ. රජතුමා ඒ මල් තෙරුන් වහන්සේට පූජා කළේය. තෙරුන් වහන්සේ ඒ මල්වලින් ලෝවාමහාපාසාදය පිහිටුවන ස්ථානය පිදූහ. මල් පොළොව මත වැටුණු සැනින් මහා භූමි කම්පාවක් සිදු විය.

ရာဇာ ကသ္မာ ဘန္တေ ဘူမိ စလိတာနိ ပုစ္ဆိ. ဣမသ္မိံ မဟာရာဇ ဩကာသေ အနာဂတေ သံဃဿ ဥပေါသထာဂါရံ ဘဝိဿတိ. တဿေတံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တန္တိ အာဟ. ပုန တဿ မဟာစေတိယဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တဿ စမ္ပက ပုပ္ဖာနိ အဘိဟရိံသု. တာနိပိ ရာဇာ ထေရဿ အဒါသိ. ထေရော မဟာစေတိယဋ္ဌာနံ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ဝန္ဒိ တာဝဒေဝ မဟာပထဝီ သံကမ္ပိ. ရာဇာ ဘန္တေ ကသ္မာ ပထဝီ ကမ္ပိတ္ထာတိ ပုစ္ဆိ. မဟာရာဇ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အသဒိသော မဟာထူပေါ ဘဝိဿတိ. တဿေတံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တန္တိ အာဟ. အဟမေဝ ကရောမိ ဘန္တေတိ. အလံ မဟာရာဇ တုမှာကံ အညံ ဗဟုံ ကမ္မံ အတ္ထိ. တုမှာကံ ပန နန္တာ ဒုဋ္ဌဂါမဏီ အဘယော နာမ ကာရေဿတီတိ.

රජතුමා, 'ස්වාමීනි, කුමක් හෙයින් මහ පොළොව කම්පා වූයේදැයි' විමසීය. එවිට තෙරුන් වහන්සේ, 'මහාරාජය, අනාගතයෙහි මේ ස්ථානයේ සංඝයා වහන්සේ උදෙසා උපෝසථාගාරයක් (පොහොය ගෙයක්) ඉදිවන්නේය. මේ එයට පූර්ව නිමිත්තක්' යැයි වදාළ සේක. නැවතත් උන්වහන්සේ මහා චෛත්‍යය පිහිටුවන ස්ථානයට පැමිණි කල්හි (මිනිස්සු) සපු මල් ගෙන ආහ. රජතුමා ඒ මල් ද තෙරුන් වහන්සේට පිළිගැන්වීය. තෙරුන් වහන්සේ මහා චෛත්‍යය පිහිටුවන ස්ථානය ඒ මල්වලින් පූජා කොට වැඳ පුදා ගත් සේක. එකෙණෙහිම මහ පොළොව කම්පා විය. රජතුමා, 'ස්වාමීනි, පොළොව කම්පා වූයේ කුමක් හෙයින්ද?' කියා විමසීය. 'මහාරාජය, අනාගතයේදී මේ ස්ථානයෙහි භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙනුවෙන් අසදෘශ වූ මහා ස්තූපයක් ඉදිවන්නේය. මේ එයට පූර්ව නිමිත්තක්' යැයි වදාළ සේක. 'ස්වාමීනි, මමම එය කරවන්නෙමි'යි රජතුමා පැවසීය. 'මහාරාජය, එයින් පලක් නැත. ඔබට කිරීමට වෙනත් බොහෝ කාර්යයන් ඇත්තේය. එහෙත්, ඔබගේ මුණුබුරෙකු වන දුටුගැමුණු අභය නම් රජතුමා මෙය කරවනු ඇතැයි' තෙරුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

အထ ရာဇာ သစေ ဘန္တေ မယှံ နန္တာ ကရိဿတိ. ကတံယေဝ မယာတိ ဒွါဒသဟတ္ထံ ပါသာဏတ္ထမှံ အာဟရာပေတွာ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရညော နတ္တာ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယော နာမ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ထူပံ ကရောတီတိ အက္ခရာနိ လိခါပေတွာ ပတိဋ္ဌာပေသီတိ အထ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿရာဇာ စေတိယပပ္ပတေ နိဟိတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုတ္တ ပတ္တ ပူရေတွာ အာဟဋာ ဓာတုယောဟတ္ထိက္ခဏ္ဓေန အာဟရာပေတွာ သကလတမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ယောဇနေ ယောဇနေ ထူပံ ကာရေတွာ ဓာတုယော ပတိဋ္ဌာပေသိ ဘဂဝတော ပတ္တံ ပန ရာဇ ဂေဟေယဝ ဌပေတွာ ပူဇမကာသီတိ.

එවිට රජතුමා, 'ස්වාමීනි, ඉදින් මාගේ මුණුබුරා එය කරවන්නේ නම්, එය මා විසින්ම කරවන ලද්දක් හා සමානය' කියා, රියන් දොළසක් උසැති ගල් කණුවක් ගෙන්වා, 'දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ මුණුබුරු වූ දුටුගැමුණු අභය නම් රජතුමා මේ ප්‍රදේශයෙහි ස්තූපය කරවන්නේය' කියා අකුරු කොටවා එහි පිහිටුවීය. ඉන්පසු දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා සෑගිරියෙහි තැන්පත් කරන ලද, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිභෝග කළ පාත්‍රය පුරා වැඩම කරවන ලද ධාතූන් වහන්සේලා මංගල හස්තිරාජයා පිටින් වඩම්මවා, මුළු ලක්දිව පුරා යොදුනෙන් යොදුන ස්තූප කරවා ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කරවීය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍ර ධාතුව වනාහි රාජ මාලිගයෙහිම තැන්පත් කරවා පූජා සත්කාර පැවැත්වීය.

နိဓာပေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓ-ဓာတုယော ပတ္တမတ္တကာ,ကာရာပေသိ မဟာရာဇ-ထူပေ ယောဇန ယောဇနေတိ;

මහාරාජයාණෙනි, (දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා) පාත්‍රයක් පිරුණු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කරවමින්, යොදුනෙන් යොදුන ස්තූපයන් කරවීය.

ယောဇနထူပ ကထာ

යොදුන් ස්තූප කථාව.

အထ ရာဇာ အညာနိ စ ဗဟူနိ ပုညကမ္မာနိ ကတွာ စတ္တာလီသ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ အစ္စယေန တံ ကနိဋ္ဌော ဥတ္တိယ ရာဇာ ဒသဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ အစ္စယေန တံ ကနိဋ္ဌော မဟာသီဝေါ ဒသဝဿာနေဝ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ တဿ အစ္စယေန တဿာပိ ကနိဋ္ဌော သူရတိဿော ဒသဝဿာနေဝ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ တတော အဿနာဝိက ပုတ္တာ ဒွေ ဒမိဠာ သူရတိဿံ ဂဟေတွာ ဒွေဝီသ ဝဿာနိ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသုံ. တေ ဂဟေတွာ မုဋသီဝဿ ရညော ပုတ္တော အသေလော နာမ ဒသဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ အထ စောဠရဋ္ဌတော အဂန္တွာ ဧဠာရော နာမ ဒမိလော အသေလ ဘူပတိံ ဂဟေတွာ စတုစတ္တာလီသ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ ဧဠာရံ ဂဟေတွာ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယော ရာဇာ အဟောသိ.

ඉන්පසු රජතුමා වෙනත් බොහෝ පින්කම් කොට සතළිස් වසරක් රාජ්‍යය කළේය. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ බාල සොහොයුරු වූ උත්තිය රජතුමා දස වසරක් රාජ්‍යය කළේය. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ බාල සොහොයුරු වූ මහාසීව රජතුමා දස වසරක්ම රාජ්‍යය කළේය. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ බාල සොහොයුරු වූ සූරතිස්ස රජතුමා දස වසරක්ම රාජ්‍යය කළේය. ඉන්පසු අශ්ව වෙළෙඳුන්ගේ පුත්‍රයන් වූ දෙමළ ජාතිකයන් දෙදෙනෙකු සූරතිස්ස රජු පරදවා විසිදෙවසරක් ධාර්මිකව රාජ්‍යය කළහ. ඔවුන් පරදවා මුටසීව රජුගේ පුත්‍රයෙකු වූ අසේල නම් රජතුමා දස වසරක් රාජ්‍යය කළේය. ඉන්පසු චෝළ රටින් පැමිණි එළාර නම් දෙමළ රජු අසේල රජු පරදවා සතළිස් හතර වසරක් රාජ්‍යය කළේය. එළාර පරදවා දුටුගැමුණු අභය රජතුමා රජ විය.

တဒတ္ထဒီပနတ္ထံ အယမနုပုဗ္ဗကထာ

ඒ අර්ථය පැහැදිලි කරනු පිණිස මේ අනුපිළිවෙළ කථාවයි.

၁၅. ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရညော ကိရ ဒုတိယဘာတိကော ဥပရာဇာ မဟာနာဂေါ နာမ အဟောသိ. အထ ရညော ဒေဝီ အတ္တနော ပုတ္တဿ ရဇ္ဇံ ဣစ္ဆန္တိ တရစ္ဆနာဝါ ဝါပိံ ကရောန္တဿ ဥပရာဇဿဝိသေန အမ္ဗံ ယောဇေတွာ အမ္ဗမတ္ထကေ ဌပေတွာ ပေသေသိ ဒေဝိယိ ပုတ္တေ, ဥပရာဇေန သဒ္ဓိံ ဂတော ဘာဇနေ ဝိဝဋေ သယမေဝ အမဗံ ဂဟေတွာ ခါဒိတွာ ကာလမကာသိ ဥပရာဇာ တံ ကာရဏံ ဉတွာ ဒေဝိယာ ဘီတော တတောယေဝ အတ္တနော ဒေဝိဉ္စ ဗလဝါဟနဉ္စ ဂဟေတွာ ရောဟဏံ အဂမာသိ. တဿ အဂ္ဂမဟေသိ အန္တရာမဂ္ဂေ ယဋ္ဋာလဝိဟာရေ နာမ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ တဿ တိဿောတိ ဘာတုနာမ’မကံသိ.

15. දේවානම්පියතිස්ස රජතුමාගේ දෙවැනි සහෝදරයා වූ මහානාග නමින් උපරජෙකු සිටියේය. එකල රජුගේ දේවිය තමාගේ පුත්‍රයාට රාජ්‍යය ලබාගැනීමේ කැමැත්තෙන්, තරච්ඡනාවා වැව කරවමින් සිටි උපරජු මරනු පිණිස වස මිශ්‍ර කළ අඹයක් අඹ කූඩයේ උඩින්ම තබා යැවූවාය. දේවියගේ පුත්‍රයා ද උපරජු සමඟ එහි ගොස් සිටි අතර, භාජනය විවෘත කළ විට ඔහුම අඹය ගෙන අනුභව කොට මියගියේය. උපරජු ඒ සිදුවීම දැනගෙන, දේවිය කෙරෙහි බියපත් වී, එසැණින්ම තමාගේ දේවිය ද සේනාව ද රැගෙන රෝහණයට පලා ගියේය. ඔහුගේ අග්‍රමහේෂිකාව මඟදී යට්ඨාල විහාරයේදී පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඔහුට තම සහෝදරයාගේ නමින් 'තිස්ස' යැයි නම් තැබීය.

သော တတော ဂန္တွာ မဟာဂါမေ ဝသန္တော ရောဟဏေ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ တဿ အစ္စယေန တဿ ပုတ္တော ယဋ္ဋာလတိဿော မဟာဂါမေယေဝ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ အစ္စယေန တဿာပိ ပုတ္တော ဂေါဌာဘယော နာမ တတ္ထေဝ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ဂေါဌာဘယဿ ပုတ္တော ကာကဝဏ္ဏတိဿော နာမ တတ္ထေဝ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ကာကဝဏ္ဏတိဿ ရညော ကိရ ကလျာဏိတိဿ ရညော ဓီတာ ဝိဟာရမဟာဒေဝီ နာမ အဂ္ဂမဟေသိ အဟောသိ သာ ရညော ပိယာ အဟောသိ မနာပါ. ရာဇာ တာယ သဒ္ဓိံ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော ဝိဟာသိ. အထေကဒိဝသံ ဒေဝီ ရာဇဂေဟေယေဝ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ သာယဏှသမယေ ဂဏ္ဓမာလာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ဓမ္မံ သောတုံ ဝိဟာရံဂတာ, တတ္ထ နိပန္နံ ဗာဠှဂိလာနံ အာသန္နမရဏံ သီလဝန္တံ သာမဏေရံ ဒိသွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ဝဏ္ဏေတွာ မမ ပုတ္တဘာဝံ ပတ္ထေထ ဘန္တေတိ ယာစိ.

ඔහු එතැනින් ගොස් මාගම වාසය කරමින් රෝහණ දේශයේ රාජ්‍යය කළේය. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ පුත් යට්ඨාලතිස්ස රජතුමා මාගමෙහිම රාජ්‍යය කළේය. ඔහුගේ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ පුත් ගෝඨාභය නම් රජතුමා එහිම රාජ්‍යය කළේය. ගෝඨාභය රජුගේ පුත් කාවන්තිස්ස නම් රජතුමා එහිම රාජ්‍යය කළේය. කාවන්තිස්ස රජතුමාට කල්‍යාණතිස්ස රජුගේ දියණිය වූ විහාරමහාදේවිය නමින් අග්‍රමහේෂිකාවක් වූවාය. ඕ තොමෝ රජුට ප්‍රිය වූවාය, මනාප වූවාය. රජතුමා ඇය සමඟ සාමකාමීව වෙසෙමින් පින්කම් කරමින් කල් ගෙවීය. එක් දිනක් දේවිය රාජ මාලිගයේදීම භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට මහා දානයක් දී, සවස් කාලයේ සුවඳ මල් ආදිය ගෙන්වාගෙන බණ ඇසීම පිණිස විහාරයට ගියාය. එහි සැතපී සිටි, දැඩි සේ ගිලන් වූ, මරණාසන්න වූ සිල්වත් සාමණේර නමක දැක, සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා කොට, තමාගේ රාජ්‍ය සම්පත්තිය වර්ණනා කරමින්, 'ස්වාමීනි, මාගේ පුත්‍රයෙකු වීමට ප්‍රාර්ථනා කළ මැනවැ'යි ආයාචනා කළාය.

သော န ဣစ္ဆိ, ယာပိ ပုနပ္ပုန ယာစိယေဝ. သာမဏေရောပိ ဧဝံ သန္တေ သာသနာနုဂ္ဂဟံ ကာတုံ သက္ကာတိသမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဂတိနိမိတ္တဝသေန ဥပဋ္ဌိတမ္ပိ ဒေဝလောကံ ဆဍ္ဍေတွာ နိကန္တိဝသေန သုဝဏ္ဏ သိဝိကာယ ဂစ္ဆန္တိယာ ဒေဝိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသဏ္ဓိံ ဂဏှိ.

උන්වහන්සේ එය අකමැති වූහ. එහෙත් ඕ තොමෝ නැවත නැවතත් ඇවිටිලි කළාය. සාමණේරයන් වහන්සේ ද 'එසේ නම් ශාසනයට අනුග්‍රහයක් කළ හැකිය' සිතා එය පිළිගෙන, ගති නිමිත්ත වශයෙන් පහළ වූ දිව්‍ය ලෝකය ද අත්හැර, (මනුෂ්‍ය ලෝකය කෙරෙහි ඇති වූ) ඇල්ම නිසා රන් දෝලාවෙන් වඩිමින් සිටි දේවියගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගත් සේක.

သာ ဒသမာသစ္စယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တဿ ဂါမဏိ အဘယောတိ နာမံ ကရိံသု. အပရဘာဂေ အပရမ္ပိ တဿ တိဿောတိ နာမံ ကရိံသု. ဂါမဏိ ကုမာရော ကမေန ဝဍ္ဎေန္တော သောဠသ ဝဿိကော ဟုတွာ ဟတ္ထဿ ထရာ သိပ္ပေသု ကောဝိဒေါ တေဇောဗလ ပရက္ကမ သမ္ပန္နော အဟောသိ. အထ ခေါ ကာကဝဏ္ဏတိဿ ရာဇာ နဏ္ဓိမိတ္တော-သုရနိမ္မလော-မဟာသေနော-ဂေါဌယိမ္ဗရော-ထေရပုတ္တာဘ- ယော-ဘရဏော-ဝေဠုသုမနော-ခဉ္စဒေဝေါ-ဖုဿဒေဝေါ-လဘိယျဝသဘောတိ ဣမေ ဒသာမဟာယောဓေ ပုတ္တဿ သန္တိကေ ဌပေတွာ ဝါသေသိ.

ඈ දස මසක් ඇවෑමෙන් පුතෙකු ප්‍රසූත කළාය. ඔහුට 'ගැමුණු අභය' යැයි නම් තැබූහ. පසුව තවත් පුතෙකු ලබා ඔහුට 'තිස්ස' යැයි නම් තැබූහ. ගැමුණු කුමාරයා ක්‍රමයෙන් වැඩෙමින් සොළොස් (16) හැවිරිදි වියට පත්ව, හස්ති ශිල්පයෙහි ද කඩුවලින් කරන ශිල්පවල ද අතිදක්ෂ වූ, තේජස, බලය සහ පරාක්‍රමයෙන් යුක්ත වූවෙක් විය. ඉක්බිති කාවන්තිස්ස රජතුමා නන්දිමිත්‍ර, සුරනිමල, මහාසේන, ගෝඨයිම්බර, ථේරපුත්තාභය, භරණ, වේළුසුමන, ඛංජදේව, ඵුස්සදේව, ලභියවසභ යන මේ දස මහා යෝධයන් තම පුත්‍රයා ළඟ රඳවා තැබීය.

တေသံ ဥပ္ပတ္တိကထာ မဟာဝံသတော ဂဟေတဗ္ဗာ ရာဇာ ဒသမဟာယောဓာနံ ပုတ္တဿ သက္ကာရသမံသက္ကာရံ ကာရေသိ တိဿကုမာရံ ဇနပဒ ရက္ခနတ္ထာယ ဒီဃဝါပိယံ ဌပေသိ အထေကဒိဝသံ ဂါမိဏီ ကုမာရော အတ္တနော ဗလဝါဟန သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဒမိဠေဟိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈဿာမီတိ ရညော ကထာပေသိ. ရာဇာ ပုတ္တံ အနုရက္ခန္တော အလံ ဩရဂင်္ဂန္တိ နိဝါရေသိ. သော ယာဝ တတိယံ ကထာပေသိ ရာဇာ ကုဇ္ဈိတွာ ဟေမသင်္ခလိကံ ကရောထ ဗဏ္ဓိတွာ ရက္ခိဿာမီတိ. အဘယော ပိတု ရညော ကုဇ္ဈိတွာ ပလာယိတွာ မလယံ အဂမာသိ တတော ပဋ္ဌာယ ပိတရိ ဒုဋ္ဌတ္တာ ဒုဋ္ဌဂါမဏီတိ ပညာတော ရာဇာ ပုတ္တာနံ ကလဟဋ္ဌာနံ အာဂမနတ္ထာယ ယောဓေဟိ သပထံ ကာရေသိ.

ඔවුන්ගේ උප්පත්ති කථාව මහාවංශයෙන් දත යුතුය. රජතුමා දස මහා යෝධයන්ට තම පුත්‍රයාට ලැබෙන සත්කාරයට සමාන සත්කාර පිරිනැමීය. තිස්ස කුමාරයා ජනපදය ආරක්ෂා කරනු පිණිස දීඝවාපියෙහි රඳවනු ලැබීය. ඉක්බිති එක් දිනක් ගැමුණු කුමාරයා තමා සතු සේනාවන්ගේ හා වාහනයන්ගේ සම්පත්තිය දැක, 'දෙමළුන් සමඟ යුද්ධ කරමි'යි පිය රජුට පණිවුඩ යැවීය. රජතුමා පුත්‍රයා කෙරෙහි ඇති ආදරය නිසා, 'ගඟෙන් මෙතෙර සිටීම සෑහෙයි' කියා එය වැළැක්වීය. ඔහු තෙවරක්ම එසේ පණිවුඩ යැවූ අතර, රජතුමා කෝපයට පත්ව 'රන් විලංගු සාදවව්, ඔහු බැඳ තබා ආරක්ෂා කරමි'යි පැවසීය. අභය කුමාරයා පිය රජු කෙරෙහි කෝප වී, පලාගොස් මලය දේශයට ගියේය. එතැන් පටන් පියා කෙරෙහි අකීකරු වූ (දුෂ්ට වූ) බැවින් 'දුටුගැමුණු' නමින් ප්‍රසිද්ධ විය. රජතුමා තම පුතුන් අතර ඇති විය හැකි ආරවුල් වළක්වනු පිණිස, යෝධයන් ලවා දිවුරුම් කරවා ගත්තේය.

အထ ကာကဝဏ္ဏတိဿ ရာဇာ စတုသဋ္ဌိဝိဟာရေ ကာရေတွာ စတုသဋ္ဌိ သံဝစ္ဆရာနေဝ ဌတွာ ကာလမကာသိ တိဿကုမာရော ပိတုကာလကတဘာဝံ သုတွာ ဒီဃဝါပိတော အာဂန္တွာ ပိတု သရီရကိစ္စံ ကာရေတွာ မာတရံ - ကဏ္ဍုလ ဟတ္ထိဉ္စ ဂဟေတွာ ဘာတု ဘယာ ဒီဃဝါပိံ အဂမာသိ. အမစ္စာ သန္နိပတိတွာ တံ ပဝတ္တိံ ဝတွာ ဒုဋ္ဌဂါမဏိတိဿ သန္တိကံ ပေသေသုံ. သော တံ သာသနံ သုတွာ ဘုတ္တသာလံ အာဂမ္မ ဘာတု သန္တိကံ ဒူတေ ပေသေတွာ တတော မဟာဂါမံ အာဂန္တွာ အဘိသေကံ ပတွာ မာတရံ ကဏ္ဍုလဟတ္ထိဉ္စ ပေသေတူတိ ယာဝ တတိယံ ဘာတု သန္တိကံ လေခါ ပေသေတွာ အပေသန ဘာဝံ ဉတွာ ယုဒ္ဓါယ နိက္ခမိ. ကုမာရောပိ ယုဒ္ဓသဇ္ဇောဟုတွာနိက္ခမိ. စုဠင်္ဂဏိယ ပိဋ္ဌိယံ ဒွိန္နံ ဘာတူနံ မဟာယုဒ္ဓံ အဟောသိ.

ඉන්පසු කාවන්තිස්ස රජතුමා විහාර හැට හතරක් කරවා, හැට හතර වසරක් ආයු වළඳා කළුරිය කළේය. තිස්ස කුමාරයා පියාණන් කළුරිය කළ බව අසා දීඝවාපියේ සිට පැමිණ, පියාණන්ගේ ආදාහන පූජෝත්සවය සිදු කර, මෑණියන් සහ කඩුල ඇතු ද රැගෙන, සොහොයුරා කෙරෙහි වූ බිය නිසා දීඝවාපිය බලා ගියේය. ඇමතිවරු රැස් වී ඒ තොරතුරු දුටුගැමුණු කුමාරයා වෙත දන්වා යැවූහ. උන්වහන්සේ ඒ පණිවිඩය අසා භුත්තසාල වෙත පැමිණ සොහොයුරා වෙත දූතයන් යැවීය. ඉන්පසු මහගම වෙත පැමිණ අභිෂේකය ලබා, මෑණියන් සහ කඩුල ඇතු එවන්නැයි තුන් වතාවක්ම සොහොයුරා වෙත ලිපි යැවීය. එහෙත් ඒවා නොඑවන බව දැනගත් රජතුමා යුද්ධය සඳහා නික්මුණේය. තිස්ස කුමාරයා ද යුද්ධයට සූදානම් වී නික්මුණේය. චූලංගණී තැන්නේ දී සොහොයුරන් දෙදෙනා අතර මහා යුද්ධයක් ඇති විය.

တေ ကိရ ယောဓာ သပထဿ ကတတ္တာ တေသံ ယုဒ္ဓေ သဟာယာ န ဘဝိံသု. တဒါ ရညော အနေကသဟဿ မနုဿာ မရိံသု. ရာဇာ ပရဇ္ဇိတွာ တိဿာမစ္စံ ဒိဃတုဏိကံ ဝဠဝဉ္စ ဂဟေတွာ ပလာယိ. ကုမာရော ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော အနုဗဏ္ဓိ. အန္တရေ ဘိက္ခု ပဗ္ဗတံ မာပေသုံ. တံ ဒိသွာ ကုမာရော ဘိက္ခုသံဃဿ ကမ္မန္တိ ဉတွာ နိဝတ္တိ ရာဇာ ပလာယိတွာ ကပ္ပဏ္ဒကရ နဒိယာ ဇလမာလတိတ္ထံ နာမ ဂန္တွံ ဆာတောမှိတိ အာဟ. အမစ္စော သုဝဏ္ဏသရကေ ပက္ခိတ္တဘတ္တာ နိဟရိတွာ အဒါသိ.

එම යෝධයන් දිවුරා පොරොන්දු වී සිටි බැවින් ඔවුන්ගේ යුද්ධයට සහභාගී නොවූහ. එකල රජුගේ දහස් සංඛ්‍යාත මිනිස්සු මියගියහ. රජතුමා පරාජය වී තිස්ස ඇමතිවරයා ද දීඝතූණිකා නම් වෙළඹ ද රැගෙන පලාගියේය. තිස්ස කුමාරයා ද ඔවුන් පසුපස ලුහුබැඳ ගියේය. අතරමඟදී භික්ෂූන් වහන්සේලා ඍද්ධියෙන් පර්වතයක් මැවූහ. එය දුටු කුමාරයා මෙය භික්ෂු සංඝයා වහන්සේගේ ක්‍රියාවක් බව හඳුනාගෙන ආපසු හැරුණේය. රජතුමා පලාගොස් කප්පකන්දර නදියේ ජලමාල තොටුපළට පැමිණ, 'මට බඩගිනියි' කියා පැවසීය. ඇමතිවරයා රන් තලියක බහා තිබූ බත් ඉවතට ගෙන පිළිගැන්වීය.

ရာဇာ ကာလံ သလ္လက္ခေတွာ သံဃဿ ဒတွာ ဘုဉ္ဇာမိတိ သံဃဿ-အမစ္စဿ-ဝဠဝါယ-အတ္တနော စာတိ စတုဘာဂံ ကတွာ ကာလာ ဃောသာပေသိ တဒါ ပိယင်္ဂုဒိပတော ကုဋုမ္ဗိယတိဿတ္ထေရော နာမ အာဂန္တွာ ပုရတော အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ထေရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော သံဃဿ ဌပိတဘာဂံ အတ္တနော ဘာဂဉ္စ ထေရဿ ပတ္တေ ပက္ခိပိံ အမစ္စောပိ အတ္တနော ဘာဂံ ပက္ခိပိ ဝဠဝါပိ ဒါတုကာမာ အဟောသိ. တဿာဘိပ္ပာယံ ဉတွာ အမစ္စော တဿာပိ ဘာဂံ ပတ္တေ ပက္ခိပိ.

රජතුමා වේලාව සලකා බලා 'මම සංඝයා වහන්සේට දන් දී පසුව අනුභව කරමි' යි සිතා, සංඝයා වහන්සේට, ඇමතිවරයාට, වෙළඹට සහ තමාට වශයෙන් එය කොටස් හතරකට බෙදා, දාන වේලාව ප්‍රකාශ කොට හඬ නැඟීය. එවිට පියංගුදීපයේ සිට වැඩම කළ කුටුම්බියතිස්ස තෙරුන් වහන්සේ රජු ඉදිරියේ වැඩසිටියහ. රජතුමා තෙරුන් වහන්සේ දැක ප්‍රසන්න වූ සිතින් යුතුව, සංඝයා වහන්සේ උදෙසා වෙන් කළ කොටසත්, තමාගේ කොටසත් තෙරුන් වහන්සේගේ පාත්‍රයට පූජා කළේය. ඇමතිවරයා ද තමාගේ කොටස පූජා කළේය. වෙළඹ ද පූජා කිරීමට කැමැත්තෙන් පසු වූවාය. ඇගේ අදහස වටහාගත් ඇමතිවරයා ඇගේ කොටස ද පාත්‍රයට පූජා කළේය.

ဣတိ သော ရာဇာ ထေရဿ ပရိပုဏ္ဏ ဘတ္တပတ္တံ အဒါသိ. ထေရော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ ဂေါတမတ္ထေရဿ နာမ အဒါသိ. သော ပဉ္စသတ ဘိက္ခု ဘောဇေတွာ ပုန တတော လဒ္ဓေဟိ ဘာဂေဟိ ပတ္တပူရေတွာ အာကာသေ ခိပိ ပတ္တော ဂန္တွာ ရညော ပုရတော အဋ္ဌာသိ တိဿော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ရာဇာနံ ဘောဇေတွာ တတော သယံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝဠဝံ ဘောဇေသိ. တတော ရာဇာ သန္နာဟံ စုမ္ဗဋကံ ကတွာ ပတ္တံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တတော ဂန္တွာ ထေရဿ ဟတ္ထေ ပတိဋ္ဌာသိ, ရာဇာ ပုန မဟာဂါမံ အာဂန္တွာ သေနံ သင်္ကဍ္ဍိဝေါ သဋ္ဌိသဟဿဗလာ ဂဟေတွာ ပုန ဘာတရာ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိ တဒါ ကုမာရဿ အနေက သဟဿံ မနုဿာ ပတိံသု.

මෙසේ ඒ රජතුමා තෙරුන් වහන්සේට පිරුණු බත් පාත්‍රය පූජා කළේය. තෙරුන් වහන්සේ ද පාත්‍රය රැගෙන ගොස් ගෝතම තෙරුන් වහන්සේට පිළිගැන්වූහ. උන්වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සිය නමකට වළඳවා, ඉන්පසු නැවතත් ඉතිරි වූ කොටස්වලින් පාත්‍රය පුරවා අහසට මුදාහළහ. පාත්‍රය පාවී ගොස් නැවත රජු ඉදිරියෙහි පිහිටියේය. තිස්ස ඇමතිවරයා පාත්‍රය ගෙන රජුට අනුභව කරවා, ඉන්පසු තමා ද අනුභව කොට වෙළඹට ද කැවීය. ඉන්පසු රජතුමා සිය යුද සන්නාහය දවටනයක් කොට තබා පාත්‍රය අහසට මුදාහළේය. එය ගොස් තෙරුන් වහන්සේගේ අතෙහි පිහිටියේය. රජතුමා නැවත මහගම වෙත පැමිණ, සේනාව එක්රැස් කර හැට දහසක සේනා බලයක් රැගෙන නැවත සොහොයුරා සමඟ යුද්ධ වැදුණේය. එකල කුමාරයාගේ දහස් සංඛ්‍යාත මිනිස්සු මියගියහ.

ကုမာရော ပလာယိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ မဟာထေရဿ ဂေဟံ ပါဝိသိ.

තිස්ස කුමාරයා පලාගොස්, විහාරයට ඇතුළු වී මහා තෙරුන් වහන්සේගේ කුටියට වැදුණේය.

ရာဇာ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော အနုဗဏ္ဓန္တော ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌဘာဝံ ဉတွာ နိဝတ္တိ ပစ္ဆာ ထေရာ တေ ဥဘော ဘာတရော အညမညံ ခမာပေသုံ. တဒါ ရာဇာ သဿကမ္မာနိ ကာရေတုံ တိဿကုမာရံ ဒီဃဝါပိမေဝ ပဟိဏိတွာ သယမ္ပိ ဘေရံ စရာပေတွာ သဿကမ္မာနိ ကာရေသိ. အထ မဟာဇနဿ သင်္ဂဟံကတွာ ကုန္တေ ဓာတုံ နိဓာပေတွာ ဗလဝါဟန ပရိဝုတော တိဿာရာမံ ဂန္တွာ သံဃံ ဝန္ဒိတွာ ဘန္တေ သာသနံ ဇောတေတုံ ပါရဂင်္ဂံ ဂမိဿာမိ သက္ကာရေတုံ အမှေဟိ သဟဂါမိနော ဘိက္ခု ဒေထာတိ အာဟ.

රජතුමා පසුපසින් ලුහුබඳිමින් පැමිණ, ඔහු විහාරයට ඇතුළු වූ බව දැන නතර විය. පසුව තෙරුන් වහන්සේලා ඒ සොහොයුරන් දෙදෙනා එකිනෙකා සමඟි කරවූහ. එකල රජතුමා කෘෂිකර්මාන්ත කටයුතු කරවීම සඳහා තිස්ස කුමාරයාව නැවත දීඝවාපියටම පිටත් කර හැර, තමා ද අණබෙර ලක්වා ගොවිතැන් කටයුතු කරවීය. ඉන්පසු මහජනයාට සංග්‍රහ කොට, තම ජය කොන්තයෙහි සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලා නිදන් කරවා, සේනා පිරිවරා තිස්සාරාමයට ගොස්, සංඝයා වහන්සේ වැඳ, 'ස්වාමීනී, බුදුසමය බැබළවීම සඳහා මම ගඟෙන් එතෙරට යන්නෙමි. අපට පුදපූජා පැවැත්වීමට අප සමඟ වැඩම කිරීම සඳහා භික්ෂූන් වහන්සේලා ලබා දුන මැනවැ' යි පැවසීය.

သံဃော ပဉ္စသတဘိက္ခု အဒါသိ. ရာဇာ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ကဏ္ဍုလဟတ္ထိမာရုယှ ယောဓေဟိ ပရိဝုတော မဟတာ ဗလကာယေန ယုဒ္ဓါယ နိက္ခမိတွာ မဟိယင်္ဂဏံ အာဂနန္တွာ တတ္ထ ဒမိဠေဟိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈန္တော မဟိယင်္ဂဏေ ကဉ္စုက ထူပံ ကာရေသိ. တဿ ထူပဿ ဝိဘာဝနတ္ထံ အယမာနုပုဗ္ဗကထာ.

සංඝයා වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සිය නමක් ලබා දුන්හ. රජතුමා ඒ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා ද කැටුව, කඩුල ඇතු පිට නැඟී, යෝධයන් පිරිවරාගත් මහා බලසේනාවක් සමඟ යුද්ධය සඳහා නික්මී මහියංගණයට පැමිණියේය. එහිදී දෙමළ සේනාව සමඟ යුද්ධ කරමින් මහියංගණයේ දී කංචුක ස්තූපය කරවීය. ඒ ස්තූපයේ පහළ වීම පැහැදිලි කිරීම සඳහා වූ අනුපිළිවෙළ කතාව මෙසේය.

၁၆. ဘဂဝါ ကိရ ဗောဓိတေ နဝမေ မာသေ ဣမံ ဒီပမာဂန္တွာ ဂင်္ဂါတီရေ တိယောဇနာယတေ ယောဇနဝိတ္ထတေ မဟာနာဂဝနုယျာနေ ယက္ခသမာဂမံ အာဂန္တွာ တေသံ ယက္ခာနံ ဥပရိဘာဂေ မဟိယင်္ဂဏ ထူပဿ ဌာနေ ဝေဟာသယံ ဌိတော ဝုဋ္ဌိ ဝါတန္ဓကာရာဒီဟိ ယက္ခေ သန္တာသေတွာ တေဟိ အဘယံ ယာစိတော တုမှာကံ အဘယံ ဒဿာမိ တုမှေ သမဂ္ဂါ မယှံ နိသီဒနဋ္ဌာနံ ဒေထာတိ အာဟ.

16. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වී නවවන මාසයේ දී මේ ලංකාද්වීපයට වැඩම කොට, ගංගා තීරයෙහි යොදුන් තුනක් digæti, යොදුනක් පළලැති මහානාගවන උද්‍යානයෙහි පැවති යක්ෂ සමාගම වෙත පැමිණි සේක. එහිදී ඒ යක්ෂයන්ට ඉහළින්, මහියංගණ ස්තූපය පිහිටි තැන අහසෙහි වැඩසිටිමින්, මහ වැසි, චණ්ඩ මාරුත සහ ඝන අඳුර මවා යක්ෂයන් තැතිගැන්වූ සේක. ඔවුන් බියපත් වී අභය ඉල්ලා සිටි කල්හි, 'මම ඔබට අභය දෙන්නෙමි, ඔබ සැම සමඟි වී මට වැඩ සිටීමට අසුන් ගැනීමට සුදුසු ස්ථානයක් දෙන්න' යැයි වදාළ සේක.

ယက္ခာ, မာရိသ တေ ဣမံ သကလဒီပံ ဒေမိ. အဘယံ နော ဒေဟီတိ အာဟံသု. တတော ဘဂဝါ တေသံ ဘယံ အပနုဒိတွာ တေဟိ ဒိန္နဘဘူမိယံ စမ္မခဏ္ဍံ ပတ္ထရိတွာ တတ္ထ နိသိန္နော တေဇောကသိဏံ သမာပဇ္ဇိတွာ စမ္မခဏ္ဍံ သမန္တတော ဇာလေတွာ ဝဍ္ဎေသိ. တေ စမ္မခဏ္ဍေန အဘိဘူနာ သမန္တတော သာဂရ ပရိယန္တေ ရာသိဘူတာ အဟေသုံ ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိဗလေန ဂိရိဒီပံ နာမ ဣဓာနေတွာ တတ္ထ ယက္ခေ ပဝေသေတွာ ဒီပံ ယထာဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ စမ္မခဏ္ဍံ သင်္ခိပိ တဒါ ဒေဝတာ သမာဂမော အဟောသိ. တသ္မိံ သမာဂမေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ-တဒါ.

එවිට යක්ෂයෝ, 'නිදුකාණන් වහන්ස, අපි ඔබට මේ මුළු ලංකාද්වීපයම දෙන්නෙමු, අපට අභය දුන මැනවැ' යි පැවසූහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ බිය දුරු කර, ඔවුන් විසින් දෙන ලද භූමියෙහි සම් කඩක් පනවා, එහි වැඩ හිඳ තේජෝ කසිණයට සමවැදී සම් කඩ වටා ගිනිදැල් විහිදුවමින් එය විශාල කළ සේක. ඔවුහු එම සම් කඩේ පැතිර ගිය තාපයෙන් පීඩිතව, සතර වටින් මුහුදු වෙරළ දක්වා පසුබැස රැස් වූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඍද්ධි බලයෙන් 'ගිරිදීපය' මෙහි ළං කරවා, එහි යක්ෂයන් ඇතුළු කරවා, නැවතත් එම ද්වීපය තිබූ තැනම පිහිටුවා සම් කඩ හකුළුවා ගත් සේක. එකල මහා දේව සමාගමයක් සිදු විය. එම දේව සභාවේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කළ සේක.

‘‘နေကေသံ ပါဏကောဋီနံ-ဓမ္မာဘိသမယော အဟူ,သရဏေသု စ သီလေသု-ဌိတာ အာသုံ အသင်္ခိယာ;

එකල බොහෝ කෝටි ගණන් ප්‍රාණීන්ට ධර්මාවබෝධය ඇති විය. තිසරණයෙහි සහ පංචශීලයෙහි පිහිටි සත්වයෝ අසංඛ්‍ය වූහ.

သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ-သေလေ သုမနကူဋကေ,မဟာသုမန ဒေဝိဏ္ဒေါ-ပူဇိယံ ယာစိ ပူဆိယံ;

සමනල පර්වතයට අධිපති මහා සුමන දිව්‍යරාජයා සෝවාන් ඵලයට පත්ව, වැඳුම් පිදුම් කිරීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පූජනීය වස්තුවක් ඉල්ලා සිටියේය.

သိရံ ပရာမသိတွာန-နိလာမလသိရောရုဟေ,ပါဏိမတ္တေ အဒါ ကေသေ တဿ ပါဏိဟိတော ဇိနော;

එවිට ජයග්‍රාහී වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ස්වකීය නිල් පැහැති නිර්මල ශ්‍රී ශීර්ෂය පිරිමැද, ස්වකීය ශ්‍රී හස්තයෙන් දෝතක් පමණ වූ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා ඔහුට ලබා දුන් සේක.

သော တံ သုဝဏ္ဏိစင်္ဂေါဋံ-စရေနာဒါယ သတ္ထုနော, နိသိန္နဋ္ဌာန ရစိတေ-နာနာရတနသဉ္စယေ.

ඒ දිව්‍යරාජයා ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ඒ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා රන් කරඬුවකින් පිළිගෙන, බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි ස්ථානයෙහි විවිධ රත්නයන්ගෙන් කරවන ලද...

ဥစ္စတော သတ္တရတနေ-ဌပေတွာန သိရောရုဟေ,တံ ဣဏ္ဒနီလ ထူပေန-ပိဒဟေသိ နမဿိ စ’’;

සත් රියනක් උසට ඒ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා වඩා හිඳුවා, ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යමය ස්තූපයකින් වසා වන්දනාමාන කළේය.

ပရိနိဗ္ဗုတေ ပန ဘဂဝတိ ဓမ္မသေနာပတိ သာရိ ပုတ္တတ္ထေရဿ အန္တေဝါသိကော သရဘူ နာမေကော ထေရော စိတကတော ဂီဝဋ္ဌိဓာတု ဂဟေတွာ ဘိက္ခု သံဃပရိဝုတော အာဂန္တွာ တသ္မိံယေဝ စေတိယေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ မေဃဝဏ္ဏပါသာဏေဟိ ဆာဒေတွာ ဒွါဒသ ဟတ္ထုဗ္ဗေဓံ ထူပံ ကာရေတွာ ပက္ကာမိ. အထ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရညော ဘာတာ စူဠာဘယော နာမ တံ အဗ္ဘုတံ စေတိယံ ဒိသွာ တိံသဟတ္ထုဗ္ဗေဓံ စေတိယံ ကာရေသိ. ဣဒါနိ ဒုဋ္ဌဂါမဏီပိ အဘယရာဇာ မဟိယင်္ဂဏံ အာဂန္တွာ တတ္ထ ဒမိဠေ မဒ္ဒန္တော အသိတိဟတ္ထုဗ္ဗေဓံ ကဉ္စုကစေတိယံ ကာရေတွာ ပူဇမကာသိ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑමෙන් පසු, ධර්මසේනාපති ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය වූ සරභූ නම් තෙරණුවෝ සෑයෙන් ශ්‍රී ග්‍රීවා ධාතුව (ගෙල අස්ථි ධාතුව) ගෙන, භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා වැඩම කොට, එම චෛත්‍යයෙහිම තැන්පත් කර, මේඝවර්ණ පාෂාණවලින් වසා, දොළොස් රියනක් උස ස්තූපයක් කරවා වැඩම කළහ. ඉක්බිති දේවානම්පියතිස්ස රජතුමාගේ මලණුවන් වූ චූළාභය නමැත්තා ඒ අද්භූත චෛත්‍යය දැක තිස් රියනක් උස චෛත්‍යයක් කරවීය. දැන් දුට්ඨගාමිණී අභය රජතුමා ද මහියංගණයට පැමිණ, එහි දෙමළ සේනාව මර්දනය කරමින්, අසූ රියනක් උස කංචුක චෛත්‍යයක් කරවා පූජා පැවැත්වීය.

ဧဝမစ္စာယိကံ ကမ္မံ-ကရောန္တာပိ ဂုဏာကရာ, ကရောန္တိ ပုညံ သပ္ပညာ-သံသာရဘသ ဘီရုကာတိ.

මෙසේ අතිශය හදිසි කටයුතු සිදු කරන අතරතුර පවා, සසර බිය දකින්නා වූ, ප්‍රඥාවන්ත, ගුණ නිධානයක් බඳු උතුමෝ පින් දහම් සිදු කරති.

မဟိယင်္ဂန ထူပကထာ

මහියංගණ ස්තූප කතාවයි.

၁၇. တတော ရာဇာ ဒမိဠေဟိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတွာ ဆတ္တဒမိဠံ ဂဏှိတွာ တတြ ဗဟု ဒမိဠေ ဃာတေတွာ အမ္ဗတိတ္ထံ အာဂန္တွာ အမ္ဗဒမိဠံ စတူဟိ မာသေဟိ ဂဏှိ. တတော ဩရုယှ မဟဗ္ဗလေ သတ္တဒမိဠေ ဧကာဟေနေဝ ဂဏှိ တတော အန္တရသောဗ္ဘေ မဟာကောဋ္ဌ ဒမိဠံ-ဒေါဏဂါမေ ဂဝရ ဒမိဠံ-ဟာလကောလေ မဟိဿရိယ ဒမိဠံ-နာဠိသောဗ္ဘေ နာဠိက ဒမိဠံ-ဒိဃာဘသဂလ္လမှိ ဒိဃာဘယ ဒမိဠံ ဂဏှိ. တတော ကစ္ဆတိတ္ထေ ကိဉ္စိသီသ ဒမိဠံ စတူဟိ မာသေဟိ ဂဏှိ တတော ဝေဌ နဂရေ တာဠ ဒမိဠံ, ဘာဏကဒမိဠဉ္စ-ဝဟိဋ္ဌေ ဝဟိဋ္ဌ ဒမိဠံ=ဂါမဏိမှိ ဂါမဏိ ဒမိဠံ-ကုမ္ဗုဂါမမှိ ကုမ္ဗု ဒမိဠံ-နဏ္ဒိက ဂါမမှိ နဏ္ဒိက ဒမိဠံ-ခါဏုဂါမမှိ ခါဏု ဒမိဠံ-တမ္ဗုန္နဂါမကေ မာတုလ ဘာဂိနေယျေ ဒွေ ဒမိဠေ ဂဏှိ တဒါ-

17. ඉන්පසු රජතුමා දෙමළුන් සමඟ යුද්ධ කොට, ඡත්ත දෙමළා අල්ලාගෙන, එහිදී බොහෝ දෙමළුන් මරා දමා, අම්බතිත්ථ තොටට පැමිණ මාස හතරකින් අම්බ දෙමළා අල්ලාගත්තේය. ඉන්පසු එතැනින් බැස, මහා බලැති දෙමළුන් සත් දෙනෙකු එකම දවසකින් අල්ලාගත්තේය. ඉන්පසු අතරසොබ්භයෙහි මහාකොට්ඨ දෙමළා ද, දෝණගාමයෙහි ගවර දෙමළා ද, හාලකෝලයෙහි මහීසරිය දෙමළා ද, නාළිසොබ්භයෙහි නාළික දෙමළා ද, දීඝාභයසගල්ලෙහි දීඝාභය දෙමළා ද අල්ලාගත්තේය. ඉන්පසු කච්ඡතිත්ථ තොටෙහිදී කිංචිසීස දෙමළා මාස හතරකින් අල්ලාගත්තේය. ඉන්පසු වේඨ නගරයෙහි තාල දෙමළා සහ භාණක දෙමළා ද, වහිත්ථයෙහි වහිත්ථ දෙමළා ද, ගාමිණී ගමෙහි ගාමිණී දෙමළා ද, කුම්බුගාමයෙහි කුම්බු දෙමළා ද, නන්දිකගාමයෙහි නන්දික දෙමළා ද, ඛාණුගාමයෙහි ඛාණු දෙමළා ද, තම්බුන්නගාමයෙහි මාමා සහ බෑණා වූ දෙමළුන් දෙදෙනෙකු ද අල්ලාගත්තේය. එකල්හි -

‘‘အဇာနိတွာ သကံ သေနံ-ဃာတေန္တိ သဇနာ ဣတိ,သုတွာန သစ္စကိရိယံ-အကရိ တတ္ထ ဘုပတိ;

“තම සේනාව හඳුනාගත නොහැකිව ස්වකීය ජනයා තමන්ගේම අය මරා දමති” යන්න අසා, රජතුමා එහිදී මෙසේ සත්‍යක්‍රියාවක් කළේය.

ရဇ္ဇသုခါယ ဝါယာမော-နာယံ မမ ကဒါပိ စ,သမ္ဗုဒ္ဓသာသနဿေဝ-ဌပနာယ အယံ မမ;

“මාගේ මේ වෑයම කිසි කලෙකත් රජ සැප පිණිස නොවේ. මාගේ මේ වෑයම සම්බුද්ධ ශාසනයේම පැවැත්ම පිණිස වේ.”

တေန သစ္စေန မေ သေနာ-ကာယောပဂတ ဘဏ္ဍကံ,ဇာလဝဏ္ဏံဝ ဟောတူတိ-တံ တထေဝ တဒါ အဟု;

’’

“එම සත්‍ය බලයෙන් මාගේ සේනාවගේ සිරුරෙහි පැළඳි ආභරණ ගිනි දැල් වන් පැහැයක් ගනීවා! එකල්හි එය එලෙසම සිදුවිය.”

ဧဝံ ရာဇာ ဂင်္ဂါတီရေ ဒမိဠေ ဃာတေသိ. ဃာတိတ သော သဗ္ဗေ အာဂန္တွာ ဝိဇိတ နဂရေ ပဝိသိံသု. တဒါ ရာဇာ ဝိဇိတ နဂရံ ဂဏှိတုံ ဝီမံသနတ္ထာယ အာဂစ္ဆန္တံ နဏ္ဓိမိတ္တံ ဒိသွာ ကဏ္ဍုလံ မုဉ္စေသိ. ကဏ္ဍုလောပိ တံ ဂဏှိတုံ အာဂဉ္ဆိ တဒါ နဏ္ဓိမိတ္တော ဟတ္ထေတဟိ ဥဘော ဒန္တေ ဗာဠှံ ဂဟေတွာ ပီဠေတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေသိ. ရာဇာ ဥဘော ဝိမံသေတွာ ဝိဇိတနဂရံ အာဂတော. တတော ဒက္ခိဏဒွါရေ ယောဓာနံ မဟာသင်္ဂါမော အဟောသိ ပုရတ္ထိမဒွါရေ ဝေဠုသုမနော အဿံ အာရုယှ ဗဟူ ဒမိဠေ ဃာတေသိ ဒမိဠာ အန္တော ပိဝိသိတွာ ဒွါရံ ထကေသုံ. တတော ရာဇာ ယောဓေ ဝိဿဇ္ဇေသိ, ကဏ္ဍုလဟတ္ထိ နဏ္ဓိမိတ္တော သုရနိမ္မလော စ ဒက္ခိဏဒွါရေ ကမ္မံ ကရိံသု မဟာသောဏော ဂေါဌယိမ္ဗရော ထေရပုတ္တာဘယော စာတိ ဣမေ တယော ဣတရေသု တီသု ဒွါရေသု ကမ္မံ ကရိံသု.

මෙසේ රජතුමා ගංඟා තීරයෙහි දෙමළුන් නසාලීය. බේරුණු සියල්ලෝ පැමිණ විජිත නගරයට ඇතුළු වූහ. එකල්හි රජතුමා විජිත නගරය අල්ලා ගැනීමට පරීක්ෂා කරනු පිණිස, තමා වෙත පැමිණෙන නන්දිමිත්‍ර දැක කණ්ඩුල ඇතු මුදාහළේය. කණ්ඩුල ද ඔහු අල්ලා ගැනීමට පැමිණියේය. එකල්හි නන්දිමිත්‍ර දෑතින්ම ඇත් දළ දෙක තදින් අල්ලා මිරිකා, ඇතා පසුපස ගාත්වලින් වාඩි කරවීය. රජතුමා ඒ දෙදෙනාම පරීක්ෂා කර බලා විජිත නගරයට පැමිණියේය. ඉන්පසු දකුණු දොරටුවෙහි යෝධයන්ගේ මහා සංග්‍රාමයක් විය. නැගෙනහිර දොරටුවෙහි වේළුසුමන අසු පිට නැඟී බොහෝ දෙමළුන් නැසීය. දෙමළ සේනාවෝ ඇතුළට වැදී දොර වැසූහ. එකල්හි රජතුමා යෝධයන් මෙහෙයවීය. කණ්ඩුල ඇතා, නන්දිමිත්‍ර සහ සුරනිමල දකුණු දොරටුවෙහි සටන් කළහ. මහාසෝණ, ගෝඨයිම්බර සහ ථේරපුත්තාභය යන තිදෙනා අනෙක් දොරටු තුනෙහි සටන් වැදුණහ.

တဉ္စ နဂရံ ပရိခါတ္တယ ပရိက္ခိတ္တံ, ဒဠှ ပါကာရ ဂေါပုရံ, အယော ဒွါရယုတ္တံ အဟောသိ ကဏ္ဍုလော ဇာဏုဟိ ဌတွာ သိလာ သုဓာ ဣဋ္ဌကာ ဘိဏ္ဒိတွာ အယောဒွါရံ ပါပုဏိ တဒါ ဒမိဠာ ဂေါပုရေ ဌတွာ နာနာဝုဓာနိ ခိပိံသု ပက္က အယောဂုဠေ စေဝပက္ကဋ္ဌိတ သိလေသဉ္စ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိယံ ပက္ခိပိံသု? တဒါ ကဏ္ဍုလော ဝေဒနဋ္ဋော ဥဒကဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဥဒကေ ဩဂါဟိ. တဒါ ဂေါဌယိမ္ဗရော န ဣဒံ သုရာပါနံ ဘဝတိ. အယောဒွါရ ဝိဃာဋနံ နာမ, ဂစ္ဆ ဒွါရံ ဝိဃာဋေဟီတိ အာဟ. တံ သုတွာ ဇာတာဘိမာတော ကုဉ္စနာဒံ ကတွာ ဥဒန ဥဂ္ဂမ္မ ထလေ အဋ္ဌာသိ အထ ဟတ္ထိဝေဇ္ဇော သိလေသံ ဓောဝိတွာ ဩသဓံ အကာသိ. တတော ရာဇာ ဟတ္ထိံ အာရုယှ ပါဏိနာ ကုမ္ဘေ ပရာမသိတွာ သကလ လင်္ကာတလေ ရဇ္ဇံ တဝ ဒမ္မီတိ တောသေတွာ ဝရဘောဇနံ ဘောဇေတွာ ဝဏံ သာဋကေန ဝေဌေတွာ သုဝမ္မီတံ ကတွာ ဝမ္မပိဋ္ဌိယံ မဟိသစမ္မံ သတ္တဂုဏံ ကတွာ ဗဏ္ဓိတွာ တဿုပရိ တေလစမ္မံ ဗဏ္ဓိတွာ တံ ဝိဿဇ္ဇေသိ သော အသနိ ဝိယဂဇ္ဇန္တော ဂန္တွာ ဒါဌာဟိ ပဒရံ ဝိဇ္ဈိတွာ ပါဒေန ဥမ္မာရံ ဟနိ. ဒွါရံ ဗာဟာဟိ သဒ္ဓိံ အယောဒွါရံ မဟာသဒ္ဒေန ဘူမိယံ ပတိ. ဂေါပုရေ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရံ ပန ဟတ္ထိပိဋ္ဌိယံ ပတန္တံ ဒိသွာ နဏ္ဓိမိတ္တော ဗာဟာဟိ ပဟရိတွာ ပဝဋ္ဋေသိ တဒါ ကဏ္ဍုလော ဒါဌာပီဠနဝေရံ ဆဍ္ဎေသိ.

ඒ නගරය දිය අගල් තුනකින් වට වූ, ශක්තිමත් පවුරු හා ගෝපුර සහිත වූ, යකඩ දොරවල්වලින් යුක්ත වූවක් විය. කණ්ඩුල දණහිසින් සිටගෙන, ගල්, බදාම සහ ගඩොල් බිඳදමමින් යකඩ දොර අසලට පැමිණියේය. එකල්හි දෙමළු පවුරු මත සිට නොයෙක් ආයුධ ද, රත් කළ යකඩ ගුලි ද, උණු කළ කීල් බදාම (තාර) ද ඇතාගේ පිට මතට හෙළූහ. එවිට කණ්ඩුල වේදනාවෙන් පීඩිතව, ජලාශයක් වෙත ගොස් දියෙහි ගිලුණේය. එකල්හි ගෝඨයිම්බර, “මෙය සුරා පානය කිරීමක් නොවේ, යකඩ දොර බිඳීමයි. යව, දොර බිඳපිය!” යි කීවේය. එය අසා අභිමානයක් උපදවා ගත් ඇතා, කුංචනාද පවත්වා දියෙන් ගොඩට අවුත් ගොඩබිම සිටගත්තේය. ඉක්බිති ඇත් වෙදරා කීල් බදාම සෝදා හැර බෙහෙත් කළේය. ඉන්පසු රජතුමා ඇතා පිට නැඟී, අතින් කුම්භස්ථලය පිරිමදිමින්, “මුළු ලංකාද්වීපයෙහිම රාජ්‍යය තට දෙමි” යි පවසා සතුටු කර, ප්‍රණීත භෝජන අනුභව කරවා, තුවාලය රෙදි කඩකින් වෙළා, හොඳින් සන්නාහ ලන්දවා, සන්නාහය උඩින් සත් ගුණයක් කළ මී සම් බැඳ, ඊට උඩින් තෙල් ගෑ සම් බැඳ ඔහු මුදාහළේය. හෙතෙම හෙණ හඬක් මෙන් ගුගුරමින් ගොස්, දළවලින් දොර ලෑල්ල විද, පයින් එළිපත්තට ගැසීය. දොර කණුවලින් යුත් ඒ යකඩ දොර මහා ශබ්දයෙන් යුතුව බිම ඇද වැටුණේය. ගෝපුරයෙහි ලී සහ ගල් කැබලි ඇතාගේ පිට මතට වැටෙනු දැක, නන්දිමිත්‍ර බාහුවලින් පහර දී ඒවා ඉවතට පෙරළා දැමීය. එකල්හි කණ්ඩුල තමාගේ දළ මිරිකීම නිසා ඇති වූ වෛරය අත්හැරියේය.

တတော ကဏ္ဍုလော အတ္တနော ပိဋ္ဌိံ အာရူဟနတ္ထာယ နဏ္ဓိမိတ္တံ ဩလောကေသိ. သော တယာ ကတမဂ္ဂေန န ပဝိသိဿာမီတိ အဋ္ဌာရသ ဟတ္ထုဗ္ဗေဓံ ပါကာရံ ဗာဟုနာ ပဟရိတွာ အဋ္ဌုသဟပ္ပမာဏံ ပါကာရပ္ပဒေသံ ပါတေတွာ သုရနိမ္မလံ ဩလောကေသိ သောပိ တေန ကတမဂ္ဂံ အနိစ္ဆန္တော ပါကာရံ လဍ္ဍီတွာ နဂရဗ္ဘန္တရေ ပတိ ဂေါဌယိမ္ဗရောပိ - သောဏောပိ - ထေရပုတ္တာဘယောပိ ဧကေက ဒွါရံ ဘိဏ္ဒိတွာ ပဝိသိံသု-တတော.

ඉක්බිති කණ්ඩුල තමාගේ පිටට නැඟීම පිණිස නන්දිමිත්‍ර දෙස බැලීය. ඔහු “තෝ සෑදූ මඟින් මම ඇතුළු නොවෙමි” යි කියා, දහඅට රියනක් උස ප්‍රාකාරයට බාහුවෙන් පහර දී, උසභ අටක පමණ ප්‍රාකාර කොටසක් බිඳ හෙළා සුරනිමල දෙස බැලීය. ඔහු ද ඔහු සෑදූ මඟින් යන්නට අකමැතිව, ප්‍රාකාරයෙන් පැන නගරය තුළට වැටුණේය. ගෝඨයිම්බර ද, සෝණ ද, ථේරපුත්තාභය ද එක එක්කෙනා බැගින් දොරටු බිඳගෙන ඇතුළු වූහ. ඉක්බිති:

‘‘ဟတ္ထိ ဂဟေတွာ ရထစက္ကံ-မိတ္တော သကဋ ပဉ္ဇရံ,နာဠိကေရတရုံ ဂေါဌော-နိမ္မလော ခဂ္ဂမုတ္တမံ;

“ඇතා (කණ්ඩුල) රථ රෝදයක් ද, නන්දිමිත්‍ර කරත්ත රාමුවක් ද, ගෝඨයිම්බර පොල් ගසක් ද, සුරනිමල උතුම් කඩුවක් ද ගෙන;”

တာလရုက္ခံ မဟာသောဏော-ထေရပုတ္တော မဟာဂဒံ,ဝိသုံ ဝိသုံ ဝီထိဂတာ-ဒမိဠေ နတ္ထ စုဏ္ဏယုံ’’;

“මහාසෝණ තල් ගසක් ද, ථේරපුත්තාභය මහා මුගුරක් ද ගෙන, වෙන් වෙන් වශයෙන් වීථිවලට වැදී දෙමළුන් පොඩි පට්ටම් කර දැමූහ.”

ဧဝံ ဝိဇိတနဂရံ စတူဟိ မာသေဟိ ဘိဏ္ဒိတွာ ဒမိဠေ မာရေတွာ တတော ဂရိလောကံ နာမ ဂန္တွာ ဂိရိယ ဒမိဠံ အဂ္ဂဟေသိ. တတော မဟေလ နဂရံ ဂန္တွာ စတူဟိ မာသေဟိ မဟေလ ရာဇာနံ ဂဏှိံ တတော ရာဇာ အနုရုဓပုရံ ဂစ္ဆန္တော ပရိတောကာသပဗ္ဗတေ နာမ ခဏ္ဓာဝါရံ နိဝါသေတွာ တတ္ထ တဠာကံ ကာရေတွာ ဇေဋ္ဌမူလမာသမှိ ဥဒကကီဠံ ကီဠိ. ဧဠာရောပိ ဒုဋ္ဌဂါမဏိဿ အာဂတဘာဝံ သုတွာ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ သွေ ယုဒ္ဓံ ကရိဿာမာတိ နိစ္ဆယံ အကာသိ ပုနဒိဝသေ သန္နဒ္ဓေါ မဟာပဗ္ဗတ ဟတ္ထိံ အာရုယှ မဟာ ဗလကာယ ပရိဝုတော နိက္ခမိ. ဂါမဏီပိ မာတရာ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ဒွတ္တိံသ ဗလ ကောဋ္ဌကေ ကာရေတွာ ဆတ္တဓရေ ရာဇရူပကေ တတ္ထ တတ္ထ ဌပေသိ. အဗ္ဘန္တရ ကောဋ္ဌကေ သယံ အဋ္ဌာသိ.

මෙසේ සතර මසකින් විජිත නගරය බිඳ, දෙමළුන් මරා දමා, ඉන්පසු ගිරිලෝක නම් ස්ථානයට ගොස් ගිරිය දෙමළා අල්ලාගත්තේය. ඉන්පසු මහේල නගරයට ගොස් මාස හතරකින් මහේල රජු අල්ලාගත්තේය. ඉක්බිති රජතුමා අනුරාධපුරයට යන්නේ, පරිතෝකාස පර්වතයෙහි කඳවුරු බැඳ, එහි පොකුණක් කරවා, ජෙට්ඨමූල (පොසොන්) මසෙහි දිය කෙළියෙහි යෙදුණේය. එළාර රජු ද දුට්ඨගාමිණී රජුගේ පැමිණීම අසා, ඇමැතිවරුන් සමඟ මන්ත්‍රණය කොට “හෙට යුද්ධ කරමු” යි තීරණය කළේය. පසුදින සන්නාහ සන්නද්ධව, මහාපබ්බත ඇතා පිට නැඟී, මහා සේනාවක් පිරිවරා නික්මුණේය. ගාමිණී රජතුමා ද මෑණියන් සමඟ මන්ත්‍රණය කොට, බලකොටු තිස් දෙකක් කරවා, කුඩ ඉසුලූ රජ රූප තැන් තැන්වල තැබීය. තමන් වහන්සේ ඇතුළු බලකොටුවෙහි රැඳී සිටියහ.

တတော သင်္ဂါမေ ဝတ္တမာနေ ဧဠာရ ရညော ဒီဃဇတ္တု နာမ မဟာ ယောဓော ခဂ္ဂဖလကံ ဂဟေတွာ ဘူမိတော အဋ္ဌာရသ ဟတ္ထံ နဘမုဂ္ဂန္တွာ ရာဇရူပံ ဆိဏ္ဒိတွာ ပဌမံ ဗလ ကောဋ္ဌကံ ဘိဏ္ဒိ ဧဝံ သေသေပိ ဗလကောဋ္ဌကေ ဘိဏ္ဒိတွာ မဟာဂမဏိနာ ဌတံ ဗလကောဋ္ဌကံ အာဂမိ. တဒါ သုရနိမ္မလော ရညော ပရိဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ အတ္တနော နာမံ သာဝေတွာ တံ အက္ကောသိ တံ သုတွာ ဒီဃဇန္တု ပဌမံ ဣမံ မာရေမီတိ ကုဇ္ဈိတွာ အာကသမဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အတ္တနောပရိ ဩတရန္တံ ဒိသွာ သရနိမ္မလော အတ္တနော ဖလကံ ဥပနာမေသိ. ဣတရောပိ ဖလကေန သဒ္ဓိံ တံ ဘိဏ္ဒိဿ မီတိ စိန္တေတွာ ဖလကံ ပဟရိ. ဣတရော ဖလကံ မုဉ္စိ, ဒီဃဇန္တု ဖလကံ ဆိဏ္ဒန္တော ဘူမိယံ ပတိ. သုရနိမ္မလော တံ သတ္တိယာ ပဟရိ, ဖုဿဒေဝေါ တံ ခဏေ သင်္ခံ ဓမိ, အသနိသဒ္ဒေါ ဝိယ အဟောသိ ဥမ္မာဒပ္ပတ္တာ ဝိယ မနုဿာ အဟေသုံ. တတော ဒမိဠ သေနာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ, ဧဠာရော ပလာယိတ္ထ တဒါပိ ဗဟု ဒမိဠေ ဃာတေသုံ.

ඉන්පසු යුද්ධය පවතින කල්හි, එළාර රජුගේ දීඝජන්තු නම් මහා යෝධයා කඩුව සහ පළිහ ගෙන, පොළොවෙන් අටළොස් රියනක් අහසට පැන නැඟී, රජුගේ රූපය කපා දමා, පළමු බලකොටුව බිඳ දැමීය. මෙසේ සෙසු බලකොටු ද බිඳ දමා, මහාගාමිණී රජු සිටි බලකොටුව වෙත පැමිණියේය. එකල්හි සුරනිමල යෝධයා රජු ඉදිරියට එන ඔහු දැක, තමාගේ නම කියා ඔහුට බැණ වැදුණේය. එය ඇසූ දීඝජන්තු 'පළමුව මම මොහු මරමි' යි කෝපයට පත්ව අහසට පැන නැඟී, තමා මතට කඩා වදිනු දැක, සුරනිමල තෙමේ තමාගේ පළිහ දිගු කළේය. අනෙකා ද පළිහ සමඟින්ම මොහු කැබලි කරමියි සිතා පළිහට පහර දුන්නේය. අනෙක් තැනැත්තා පළිහ අතහැරියේය, දීඝජන්තු පළිහ කපාගෙන පොළොවට වැටුණේය. සුරනිමල ඔහුට හෙල්ලෙන් පහර දුන්නේය. එම මොහොතෙහිම ඵුස්සදේව සක් පිඹියේය, එය හෙණ හඬක් මෙන් විය. මිනිස්සු උමතු වූවන් මෙන් වූහ. ඉන්පසු දෙමළ සේනාව බිඳී ගියේය, එළාර පලා ගියේය. එකල්හි ද බොහෝ දෙමළ සෙබළුන් මරා දමන ලදහ.

‘‘တတ္ထ ဝါပိဇလံ အာသိ-ဟတာနံ လောဟိတာဝိလံ,တသ္မာ ကုလတ္ထဝါပီတိ-နာမတော ဝိဿုတာ အဟူ;

එහි වැව් දිය මියගියවුන්ගේ ලෙයින් බොර විය. එම නිසා එය 'කුලත්ථ වැව' යන නමින් ප්‍රසිද්ධ විය.

စရာပေတွာ တဟိံ ဘေရိံ-ဒုဋ္ဌဂါမိဏိ ဘူပတိ,န ဟနိဿတု ဧဠာရံ-မံ မုဉ္စိယ ပရော ဣတိ;

දුටුගැමුණු භූපාලයා එහි අණබෙර යවා, 'මා හැර වෙනත් කිසිවෙකු එළාරව නොමරත්වා' යි නියෝග කළේය.

သန္နဒ္ဓေါ သယမာရုယှ-သန္နဒ္ဓံ ကဏ္ဍုလံ ကရိံ,ဧဠာရံ အနုဗဏ္ဓန္တော-ဒက္ခိဏဒွါရ မာဂမိ;

සන්නාහ සන්නද්ධ වූ රජතුමා, සන්නද්ධ වූ කණ්ඩුල ඇතු පිට නැඟී, එළාර පසුපස ලුහුබඳිමින් දකුණු දොරටුව වෙත පැමිණියේය.

ပုရေ ဒက္ခိဏဘာဂမှိ-ဥဘော ယုဇ္ဈိံသု ဘူမိပါ,တောမရံ ခိပိ ဧဠာရော-ဂါမဏိ တံ အဝဉ္စယိ;

නගරයේ දකුණු දිසාවෙහිදී ඒ රජවරු දෙදෙනා යුද්ධ කළහ. එළාර තොමරයක් විසිකළ අතර, ගාමිණී රජු එය මඟහැරියේය.

ဝိဇ္ဈာပေသိ စ ဒန္တေဟိ-တံ ဟတ္ထိံ သကဟတ္ထိနာ,တောမရံ ခိပိ ဧဠာရော-သဟတ္ထိ တတ္ထ သော ပတိ;

තමාගේ ඇතා ලවා එම ඇතාට දළවලින් අනින්නට සැලැස්වීය. ගාමිණී රජු තොමරයක් විසිකළේය, එහිදී එළාර රජු සිය ඇතා සමඟම එහි ඇද වැටුණේය.

တတော ဝိဇိတ သင်္ဂါမော-သယောဂ္ဂဗလဝါဟနော,လင်္ကာ ဧကာတပတ္တံ သော-ကတွာန ပါဝိသိ ပုရံ;

’’

ඉන්පසු යුද්ධයෙන් ජයගත් ඒ රජතුමා, තම සේනාවන් හා වාහන සමඟ ලංකාව එක්සේසත් කර නගරයට ඇතුළු විය.

အထ ရာဇာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ သမန္တာ ယောဇနပ္ပမာဏေ မနုဿေ သန္နိပါတေတွာ ဧဠာရ ရညော သရီရံ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ ကူဋာဂါရေန နေတွာ ဈာပေတွာ တတ္ထ တေစိယံ ကာရေတွာ ပရိဟာရမဒါသိ. အဇ္ဇပိ ရာဇာနော တံ ပဒေသမ္ပတွာ ဘေရိံ န ဝါဒါပေန္တိ. ဧဝံ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယ မဟာရာဇာ ဒွတ္တိံသ ဒမိဠ ရာဇာနော မာရေတွာ လင်္ကာဒီပံ ဧကစ္ဆတ္တမကာသိ.

ඉන්පසු රජතුමා නගරයෙහි අණබෙර යවා, වටා යොදුනක් පමණ සීමාවෙහි සිටි මිනිසුන් රැස් කරවා, එළාර රජුගේ ශරීරයට මහා සත්කාර කරවා, කූටාගාරයකින් ගෙනයවා ආදාහනය කරවා, එහි චෛත්‍යයක් කරවා පූජා පැවැත්වීය. අද පවා රජවරු එම ප්‍රදේශයට පැමිණි විට බෙර වාදනය නොකරති. මෙසේ දුටුගැමුණු අභය මහරජතුමා දෙමළ රජවරුන් තිස්දෙදෙනෙකු මරා ලංකාද්වීපය එක්සේසත් කළේය.

ယဒါ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ ဝိဇိတံ နဂရံ ဂဏှိ တဒါ ဒီဃဇန္တု ယောဓော ဧဠာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော ဘာဂိနေယျဿ ဘလ္လုကဿ ယောဓ ဘာဝံ အာစိက္ခိတွာ ဣဓာဂမနတ္ထာယ တဿ သန္တိကံ ပေသေသိ. ဘလ္လုကောပိ ဧဠာရဿ ဒဍ္ဎဒိဝသတော သတ္တမေ ဒိဝသေ သဋ္ဌိယာ ပုရိသ သဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဩတိဏ္ဏော ရညော မတဘာဝံ သုတွာပိ လဇ္ဇာယ ယုဇ္ဈိဿာမီတိ မဟာတိတ္ထတော နိက္ခမိတွာ ကောလမ္ဗဟာလကေ နာမ ဂါမေ ခဏ္ဓာဝါရံ နိဝေသေသိ. ရာဇာပိ တဿာ’ဂမနံ သုတွာ သန္နဒ္ဓေါ ကဏ္ဍုလံ အာရုယှ ယောဓပရိဝုတော မဟတာ ဗလကာယေန အဘိနိက္ခမိ. ဖုဿဒေဝေါပိ ပဉ္စာဝုဓ သန္နဒ္ဓေါ ရညော ပစ္ဆိမာသနေ နိသီဒိ. ဘလ္လုကောပိ ပဉ္စာဝုဓ သန္နဒ္ဓေါ ဟတ္ထိံ အာရုယှ ရာဇာဘိမုခေါ အဂဉ္ဆိ. တဒါ ကဏ္ဍုလော တဿ ဝေဂမဏ္ဒိ ဘာဝတ္ထံ သနိကံ သနိကံ ပစ္စောသကကိ သေနာပိ ဟတ္ထိနာ သဒ္ဓိံ တထေဝ ပစ္စောသကကိ.

යම් කලෙක දුටුගැමුණු රජු විජිත නගරය අල්ලා ගත්තේ ද, එකල්හි දීඝජන්තු යෝධයා එළාර වෙත පැමිණ, තමාගේ බෑණනුවන් වන භල්ලුකගේ වීරත්වය පවසා, මෙහි පැමිණීම සඳහා ඔහු වෙත දූතයෙකු යැවීය. භල්ලුක ද එළාර රජු ආදාහනය කළ දින සිට හත්වැනි දින හැටදහසක් සේනාව සමඟ මෙහි පැමිණියේය. රජු මියගිය බව ඇසූ නමුදු, ලැජ්ජාව නිසා යුද්ධ කරමියි සිතා මහාතිත්ථයෙන් නික්ම, කොළොම්බහාලක නම් ගමෙහි කඳවුරු බැඳ ගත්තේය. රජතුමා ද ඔහුගේ පැමිණීම අසා, සන්නද්ධව කණ්ඩුල ඇතු පිට නැඟී, යෝධයන් පිරිවරාගත් මහා සේනාවක් සමඟ ඉදිරියට ගියේය. පංචායුධයෙන් සන්නද්ධ වූ ඵුස්සදේව යෝධයා ද රජුගේ පසුපස අසුනෙහි වාඩි විය. භල්ලුක ද පංචායුධයෙන් සන්නද්ධව ඇතෙකු පිට නැඟී රජු ඉදිරියට පැමිණියේය. එකල්හි කණ්ඩුල ඇතා ඔහුගේ වේගය බාල කරනු පිණිස සෙමින් සෙමින් පසුපසට ගියේය. සේනාව ද ඇතා සමඟ එලෙසම පසුපසට පසුබැස ගියහ.

ရာဇာ ဖုဿဒေဝံ အာဟ အယံ ဟတ္ထိ ပုဗ္ဗေ အဋ္ဌဝီသတိယာ ယုဒ္ဓေသု အပစ္စောသကကိတွာ ဣဒါနိ ကသ္မာ ပန ပစ္စောသက္ကတီတိ. သော အာဟာဒေဝ. အမှာကမေဝ ဇယော အယံ ဂဇော ဇယဘူမိံ အဝေက္ခန္တော ပစ္စောသက္ကတိ ဇယဘူမိံ ပတွာ ဌဿတီတိ? နာဂေါပိ ပစ္စောသကကိတွ ပုရ ဒေဝဿ ပဿေ မဟာဝိဟာရ သီမန္တေ အဋ္ဌာသိ.

රජතුමා ඵුස්සදේවගෙන් මෙසේ ඇසීය: 'මේ ඇතා මීට පෙර යුද්ධ විසිඅටකදීම පසුබට නොවී, දැන් මන්ද පසුබසින්නේ?' ඔහු මෙසේ කීවේය: 'දේවයන් වහන්ස, ජයග්‍රහණය අපටමය. මේ හස්ති රාජයා ජයභූමිය සොයමින් පසුබසින්නේය, ජයභූමියට පැමිණි පසු නතර වනු ඇත.' ඇතා ද පසුපසට ගොස් පුරදේවයාගේ අසල මහා විහාර සීමාවෙහි නතර විය.

တတော ဘလ္လုကော ရာဇာဘိမုခါ အာဂန္တွာ ရာဇာနံ ဥပ္ပဏ္ဍေသိ ရာဇာပိ ခဂ္ဂတလေန မုခံ ပိဓာယ တံ အက္ကောသိ ရညော မုခေ ဝိဇ္ဈိဿာမီတိ သရံ ခိပိ. သော ခဂ္ဂတလ မာဂစ္စဘူမိယံ ပတိ, ဘလ္လုကော မုခေ ဝိဒ္ဓေသ္မိတိ သညာယ ဥက္ကုဋ္ဌိ, အကာသိ တဒါ ရညော ပစ္ဆိမာသနေ နိသိန္နော ဖုဿဒေဝေါ ရညော ကုဏ္ဍလံ ဃဋေန္တော တဿ မုခေ ကဏ္ဍံ ပါတေသိ ရညော ပါဒေ ကတွာ ပတမာနဿ ဇာဏုမှိ အပရေန ကဏ္ဍေန ဝိဇ္ဈိတွာ ရညော သီသံ ကတွာ ပါတေသိ. ရာဇာ လဒ္ဓဇယော နဂရံ အာဂန္တွာ သရံ အာဟရာပေတွာ ပုင်္ခေန ဥဇုကံ ဌပါပေတွာ တံ ပမာဏံ ကဟာပဏရာသိံ ကတွာ ဖုဿဒေဝဿ အဒါသိ.

ඉන්පසු භල්ලුක රජු ඉදිරියට පැමිණ රජුට සරදම් කළේය. රජතුමා ද කඩු තලයෙන් මුහුණ වසාගෙන ඔහුට බැණ වැදුණේය. රජුගේ මුහුණට විදින්නෙමියි භල්ලුක ඊතලයක් විද්දේය. එය කඩු තලයේ වැදී බිම වැටුණි. රජුගේ මුහුණට වැදුණේය යන වැරදි වැටහීමෙන් භල්ලුක සිංහනාද කළේය. එකල්හි රජුගේ පසුපස අසුනේ සිටි ඵුස්සදේව, රජුගේ කන් ආභරණය ස්පර්ශ වන පරිදි භල්ලුකගේ මුහුණට ඊතලයක් විද්දේය. රජුගේ පාමුල වැටෙන්නට යන ඔහුගේ දණහිසට තවත් ඊතලයකින් විද, ඔහුව රජුගේ හිස දෙසට නොව පාමුලටම ඇද වැටෙන්නට සැලැස්වීය. ජයග්‍රහණය ලැබූ රජතුමා නගරයට පැමිණ, ඒ ඊතලය ගෙන්වා, එහි මී පුඩුවෙන් කෙළින් සිටුවා, ඒ ප්‍රමාණයට කහවනු රැස් කරවා ඵුස්සදේවට දුන්නේය.

ဧဝံ လင်္ကာရဇ္ဇံ ဧကစ္ဆတ္တံ ကတွာ ရာဇာ ယောဓာနံ ယထာနုရူပံ ဌာနန္တရံ အဒါသိ. ထေရပုတ္တာဘယော ပန ဒီယမာနံ ဋ္ဌာနန္တရံ န ဂဏှိ ကသ္မာ န ဂဏှသိတိ ပုစ္ဆိနော ယုဒ္ဓံ အတ္ထိ မဟာရာဇာတိ အာဟံ. ဣဒါနိ ဧကရဇ္ဇေ ကတေ ကိံ နာမ ယုဒ္ဓန္တိ ပုစ္ဆိတေ ကိလေသ စောရေဟိ ယုဇ္ဈိဿ မီတိ အာဟ. ရာဇာ ပုနပ္ပုနံ နိဝါရေသိ သောပိ ပုနပ္ပုန ယာစိတွာ ရာဇာနုညာယ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ ပဉ္စ ခီဏာသဝသတ ပရိဝါရော အဟောသိ.

මෙසේ ලංකා රාජ්‍යය එක්සේසත් කර, රජතුමා යෝධයන්ට සුදුසු පරිදි තනතුරු ලබා දුන්නේය. එහෙත් ථේරපුත්තාභය තෙමේ තමන්ට දුන් තනතුර භාර නොගත්තේය. 'මන්ද භාර නොගන්නේද?' කියා ඇසූ කල, 'මහරජතුමනි, තවමත් යුද්ධයක් ඇත' යි කීවේය. 'දැන් රට එක්සේසත් කර ඇති කල කුමන යුද්ධයක්ද?' කියා ඇසූ විට, 'කෙලෙස් නමැති සොර සතුරන් සමඟ යුද වදිමි' යි පැවසීය. රජතුමා නැවත නැවතත් ඔහුව වැළැක්වීය. ඔහු ද නැවත නැවතත් අයැද සිටි බැවින් රජුගේ අවසරය ඇතිව පැවිදි වී, විදර්ශනා වඩා රහත් භාවයට පත් වී, රහතන් වහන්සේලා පන්සිය නමක් පිරිවරාගෙන වසන්නෙක් විය.

တတော ရာဇာ အတ္တနော ပါသာဒတလေ သိရီသယနဂတော မဟတိံ သမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ အက္ခောဘိဏိ သေနာဃာတံ အနုဿရိ. အနုဿရန္တဿ ရညော မဟန္တံ ဒေမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇိ သဂ္ဂ မဂ္ဂန္တရာယော မေ ဘဝေယျာတိ.

ඉන්පසු rජතුමා තම ප්‍රාසාදයේ සිරි යහනෙහි සැතපී සිටිමින්, තමා සතු මහා සම්පත දෙස බලා, අක්ෂෝහිණී සේනාවන්ගේ විනාශය සිහිපත් කළේය. එය සිහිපත් කළ රජුට, 'මෙය මාගේ ස්වර්ග මාර්ගයට බාධාවක් වේදැ'යි මහත් කණගාටුවක් ඇති විය.

တဒါ ပိယင်္ဂုဒီပေ အရဟန္တော ရညော ပရိစိတက္ကံ ဉတွာ တံ အဿာသေတုံ အဋ္ဌ အရဟန္တေ ပေဿေ. တေ အာဂန္တွာ အာဂတဘာဝါ နိဝေဒေတွာ ပါသာဒတလံ အဘိရုဟိံသု ရာဇာ ထေရေ ဝန္ဒိတွာ အာသနေ နိသီဒါပေတွာ အာဂတ ကာရဏံ ပုစ္ဆိ. ထေရာပိ အာဂတ ကာရဏံ ဝတွာ ရညော တေန ကမ္မုနာ သဂ္ဂ-မောက္ခန္တရာယဘာဝံ ဗောဓေတွ ပက္ကမိံသု ရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ အဿာသံ ပဋိလဘိတွာ ဝန္ဒိတွာ (တေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ) သိရိသယနဂတော ပုန စိန္တေသိ.

එකල්හි පියංගු දීපයෙහි වැඩසිටි රහතන් වහන්සේලා රජුගේ මේ සිතිවිල්ල දැන, ඔහුව අස්වැසීම පිණිස රහතන් වහන්සේලා අටනමක් පිටත් කර හැරියහ. උන්වහන්සේලා වැඩම කර, තමන් වහන්සේලා පැමිණි බව දන්වා ප්‍රාසාදයට වැඩම කළහ. රජතුමා තෙරුන් වහන්සේලා වැඳ පුදා අසුන් පනවා වඩා හිඳුවා, වැඩම කිරීමට හේතුව විමසීය. තෙරුන් වහන්සේලා ද වැඩම කිරීමට හේතුව පවසා, එම ක්‍රියාවෙන් රජුට ස්වර්ග මෝක්ෂ මාර්ගයන්ට බාධාවක් නොවන බව වටහා දී නික්ම ගියහ. රජතුමා උන්වහන්සේලාගේ වචන අසා, අස්වැසිල්ලක් ලබා, වැඳ නමස්කාර කර උන්වහන්සේලා පිටත් කර හැර, නැවත සිරි යහනෙහි සැතපී කල්පනා කළේය.

မာတိပိတရော ခေါ ပန မာ စော ကဒါစိပိ ဝိနာ သံဃေန အာဟာရံ ဘုဉ္ဇထာတိ အမှေဟိ သပထံ ကာရေသုံ ဘိက္ခုသံဃဿ အဒတွာ ဘုတ္တံ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထိတိ စိန္တယန္တော သတိသမ္မောသေန သံဃဿ အဒတွာ ပါတရာသကာလေ ပရိဘုတ္တံ ဧကံယေဝ မရိစဝဋ္ဋိံ အဒ္ဒသ. ဒိသွာ စ အယုတ္တံ မယာ ကတံ ဒဏ္ဍကမ္မံ မေ ကာတဗ္ဗန္တီ စိန္တေသိ အထ ရာဇာ ဆတ္တမင်္ဂလ သတ္တာဟေ ဝီတိဝတ္တေ မဟတာ ရာဇာနုဘာဝေန မဟန္တေန ကီဠာဝိဓာနေန ဥဒကကီဠံ ကီဠိတုံ အဘိသိတ္တာနံ ရာဇုနံ စာရိတ္တာနု ပါလနတ္ထဉ္စ တိဿဝါပိံ အဂမာသိ. ရညော သဗ္ဗံ ပရိစ္ဆဒံ ဥပါဟနဆတ္တာနိ စ မရိစဝဋ္ဋိ ဝိဟာရဋ္ဌာနမှိ ဌပယိံသု.

මව්පියෝ වනාහි ‘කිසි කලෙකත් මහා සංඝයා වහන්සේට නොදී ආහාර නොබුදින්න’ යි අප ලවා දිවුරුම් කරවූහ. ‘භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට නොදී අනුභව කළ යමක් ඇද්ද නැද්ද’ යි සිතන්නා වූ රජුට, තමන්ගේ සිහිමුළාවීමකින් සංඝයා වහන්සේට නොදී උදෑසන ආහාර වේලේදී අනුභව කරන ලද එකම මිරිස් කරලක් මතක් විය. එය දැක, ‘මා විසින් කරන ලද්දේ අයෝග්‍ය ක්‍රියාවකි, මම මීට දණ්ඩකර්මයක් (ප්‍රායශ්චිත්තයක්) කළ යුතුය’ යි සිතුවේය. ඉන්පසු රජතුමා, ඡත්‍ර මංගල්‍යයෙන් සත් දිනක් ඇවෑමෙන්, මහත් රාජානුභාවයෙන් හා මහත් ක්‍රීඩා විධිවිධානයෙන් යුතුව දියකෙළි කෙළිනු පිණිස ද, අභිෂේක ලත් රජවරුන්ගේ චාරිත්‍ර ආරක්ෂා කරනු පිණිස ද තිසාවැවට ගියේය. රජුගේ සියලු ආභරණ, පාවහන් සහ ශ්වේතච්ඡත්‍රය මිරිසවැටි විහාරය පිහිටි ස්ථානයේ තැබූහ.

တတြာပိ ထူပဋ္ဌာနေ ရာဇပုရိသာ ရညော သဓာတုကံ ကုန္တံ ဥဇုကံ ဌပေသုံ. ရာဇာ ဒိဝသဘာဂံ ဩရောဓ ပရိဝုတော ကီဠိတွာ သာယဏှေ ဇာတေ နဂရံ ဂမိဿာမ ကုန္တံ ဝဍ္ဎေထာတိ အာဟ. ရာဇပုရိသာ ကုန္တံ ဂဏှန္တာ စာလေတုံ နာသက္ခိံသု ရာဇသေန, တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ သမာဂန္တွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေသိ ရာဇာပိ မဟန္တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ဟဋ္ဌမာနသော သမန္တာ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိတွာ နဂရံ ပါဝိသိ.

එහි ස්තූපය පිහිටි ස්ථානයෙහි රාජපුරුෂයෝ රජුගේ ධාතු සහිත කුන්තය (ජය කොන්තය) කෙළින් පිහිටුවූහ. රජතුමා අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් පිරිවරා දහවල් කාලයෙහි ක්‍රීඩා කොට, සන්ධ්‍යා කාලය පැමිණි කල්හි ‘නුවරට යන්නෙමු, කුන්තය ගනුව’ යි පැවසීය. රාජපුරුෂයෝ කුන්තය ගන්නාහු එය සෙලවීමට පවා නොහැකි වූහ. මුළු සේනාවම ඒ ප්‍රාතිහාර්යය දැක, රැස්ව සුවඳ මල් ආදියෙන් එය පිදූහ. රජතුමා ද ඒ මහා ප්‍රාතිහාර්යය දැක ප්‍රීතිමත් වූ සිතින් යුතුව, සිවුදෙසින් ආරක්ෂාව සලසා නුවරට පිවිසියේය.

တတော ရာဇာ ကုန္တံ ပရိက္ခိပါပေတွာ စေတိယံ တံ ပရိက္ခိပါပေတွာ ဝိဟာရဉ္စ ကာရေသိ. ဝိဟာရော တီဟိ သံဝစ္ဆရေဟိ နိဋ္ဌာသိံ ရာဇာ ဝိဟာရမဟတ္ထာယ သံဃံ သန္နိပါတေသိ ဘိက္ခူနံ သတသဟဿာနိ ဘိက္ခုနီနံ နဝုတိ သဟဿာနိ သန္နိပတိံသု တသ္မိံ သမာဂမေ ရာဇာ သံဃံ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ ဘန္တေ ဝိဿရိတွာ ဝိနာ သံဃေန မရိစဝဋ္ဋိကံ ပရိဘုဉ္ဇိံ တဒတ္ထံ ဒဏ္ဍကမ္မံ မေ ဟောတူတိ-သစေတိယံ မရိစဝဋ္ဋိယံ ဝိဟာရံ ကာရေသိံ ပတိဂဏှာတု ဘန္တေ သံဃော သစေတိယံ ဝိဟာရန္တိ ဒက္ခိဏောဒကံ ပါတေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝိဟာရံ အဒါသိ.

ඉන්පසු රජතුමා කුන්තය වටකොට චෛත්‍යයක් ද, එය වටකොට විහාරයක් ද කරවීය. විහාරයේ වැඩකටයුතු වසර තුනකින් නිම විය. රජතුමා විහාර පූජෝත්සවය සඳහා මහා සංඝයා වහන්සේ රැස් කරවීය. එහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා ලක්ෂයක් ද, භික්ෂුණීන් වහන්සේලා අනූදහසක් ද රැස් වූහ. එම මහා සන්නිපාතයේදී රජතුමා සංඝයා වහන්සේ වැඳ මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනී, මම අමතක වීමෙන් මහා සංඝයා වහන්සේට නොදී මිරිස් කරලක් අනුභව කළෙමි. ඒ වෙනුවෙන් මාගේ දණ්ඩකර්මය මෙය වේවායි සිතා, මම චෛත්‍යය ද සහිතව මිරිසවැටි විහාරය කරවීමි. ස්වාමීනී, මහා සංඝයා වහන්සේ චෛත්‍යය ද සහිත වූ මෙම විහාරය පිළිගන්නා සේක්වා!’ යි පවසා පැන් වඩා, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට විහාරය පූජා කළේය.

ဝိဟာရဿ သမန္တတော ဘိက္ခုသံဃဿ နိသီဒနတ္ထာယ မဟန္တံ မဏ္ဍပံ ကာရေသိ မဏ္ဍပ ပါဒါ အဘယဝါပိယာ ဇလေ ပတိဋ္ဌိတာ အဟေသုံ. သေသောကာသေ ကထာစနတ္ထိ. တတ္ထ ဘိက္ခုသံဃံ နိသီဒါပေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ သဗ္ဗပရိက္ခာရံ အဒါသိ. တတ္ထ သံဃတ္ထေရေန လဒ္ဓ ပရိက္ခာရော သတသဟဿဂ္ဃနကော အဟောသိ.

විහාරය වටා භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට වැඩසිටීම සඳහා විශාල මණ්ඩපයක් කරවීය. එම මණ්ඩපයේ කුළුණු අභය වැවේ ජලයෙහි පිහිටුවා තිබුණි. අනෙක් ඉඩකඩ ගැන කුමන කතාද! එහි භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ වැඩහිඳුවා සත් දිනක් මුළුල්ලේ මහා දන් පවත්වා සියලු පිරිකර පූජා කළේය. එහිදී මහා සංඝ පීතෘන් වහන්සේට ලැබුණු පිරිකර ලක්ෂයක් වටිනා විය.

ဧဝံ-

මෙසේ -

‘‘ယုဒ္ဓေ ဒါနေ စ သူရေန-သူရိနာ ရတနတ္တမေ,ပသန္နာမလစိတ္တေန-သာသနုဇ္ဇောတနတ္ထိနာ;

‘‘යුද්ධයෙහි ද දානයෙහි ද දක්ෂ වූ ද, තෙරුවන් කෙරෙහි පැහැදුණු නිර්මල සිතැති, ශාසනය බැබළවීමට කැමති, නුවණැති,

ရညာ ကတညုနာ တေန-ထူပကာရာပနာဒိတော,ဝိဟာရမဟနန္တာနိ - ပူဇေတုံ ရတနတ္တယံ;

ඒ කෘතඥ වූ රජු විසින් ස්තූපය කරවීම ආදී කොට ඇති විහාර පූජා මහෝත්සවයෙන් ත්‍රිවිධ රත්නය පිදීම සඳහා -

ပရိစ္စတ္တဓနာနေတ္ထ-အနဂ္ဃာနိ ဝိမုဉ္စိယ,သေသာနိ ဟောန္တိ ဧကာယ-ဦနာ ဝိသတိကောဋိယော;

’’

මෙහිදී පරිත්‍යාග කරන ලද මිල කළ නොහැකි වස්තූන් හැර, ඉතිරි පුදන ලද ධනය කෝටි දහනවයක් (විසි කෝටියට එකක් අඩු) විය.’’

ဧဝံ သပညော ဘိဒူရေ အသာရေ,ဒေဟေ ဓနေ သင်္ဂမတိက္ကမိတွာကတွာန ပုညံ သုခသာဒနတ္ထံ,သာရံ ဂဟေတုံ သတတံ ယတေယျာတိ;

මෙසේ නුවණැත්තා බිඳෙන සුලු, අසාර වූ දේහය හා ධනය කෙරෙහි ඇති ඇල්ම ඉක්මවා, සැප ළඟා කර දෙන පින් කොට, නිරතුරුව සාරය (යහපත) ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ යුතුය.

မရီစဝဋ္ဋိ ဝိဟာရကထာ

මිරිසවැටි විහාර කථාවයි.

၁၈. တတော ရာဇာ စိန္တေသိ မဟာမဟိဏ္ဒတ္ထေရော ကိရ မမ အယျကဿ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿ ရညော ဧဝမာဟ. နတ္တာ တေ မဟာရာဇ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယော ဝိသံ ဟတ္ထသတိကံ သောဝဏ္ဏမာလိံ ထူပံ ကာရေဿတိ. သံဃဿ စ ဥပေါသထာဂါရဘူတံ နဝဘူမကံ လောဟပါသာဒံ ကာရေဿတီတိ စိန္တေတွာ စ ပန ဩလောကေန္တော ရာဇဂေဟေ ကရဏ္ဍကေ ဌပိတံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋလေခံ ဒိသွာ တံ ဝါစေသိ. အနာဂတေ စတ္တာလီသံ ဝဿသတံ အတိက္ကမ္မ ကာကဝဏ္ဏတိဿဿ ပုတ္တော ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယော ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကာရေဿတီတိ သုတွာ ဟဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ အပ္ပောဌေသိ-အယျေန ကိရ ဝတမှိ ဒိဋ္ဌော မဟာ မဟိဏ္ဒေနာတိ.

18. ඉන්පසු රජතුමා මෙසේ සිතුවේය: ‘මහා මහින්ද මහ රහතන් වහන්සේ මාගේ මුත්තණුවන් වූ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමාට මෙසේ වදාළ සේක් ලු: මහාරාජයෙනි, ඔබගේ මුණුබුරු වූ දුටුගැමුණු අභය කුමාරයා එකසිය විසි රියන් උස ස්වර්ණමාලි මහා සෑය කරවන්නේය. එමෙන්ම මහා සංඝයා වහන්සේට උපෝසථාගාරයක් වූ නව මහල් ලෝවාමහාප්‍රාසාදය ද කරවන්නේය’ යි සිතා, සොයා බලද්දී රාජ මාලිගයේ කරඬුවක තැන්පත් කර තිබූ රන් පත් ඉරුවක ලියූ ලේඛනයක් දැක එය කියෙව්වේය. ‘අනාගතයෙහි එකසිය හතළිස් වසරක් ඇවෑමෙන්, කාවන්තිස්ස රජුගේ පුත් දුටුගැමුණු අභය රජු මෙකී මෙකී දේ කරවන්නේය’ යන්න අසා බලවත් ප්‍රීතියට පත්ව, අත්පොළසන් දෙමින් ‘මහා මහින්ද මහ රහතන් වහන්සේ විසින් සැබවින්ම මාව දකිනා ලදැ’ යි පැවසීය.

တတော ပါတောဝ မဟာမေဃဝနံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေတွာ ဧတဒဝေါစ? ဘန္တေ ဘိက္ခုသံဃဿ ဥပေါသထာဂါရံ ကတွာ ဒေဝဝိမာန သဒိသံ ပါသာဒံ ကာရေဿာမိ ဒေဝလောကံ ပေသေတွာ ပဋေ ဝိမာနာကာရံ လိခါပေတွာ မေ ဒေထာတိ? သံဃော အဋ္ဌ ခီဏာသဝေ ပေသေသိ. တေ တာဝတိံသဘဝနံ ဂန္တွာ ဒွါဒသယောဇနုဗ္ဗေဓာ အဋ္ဌစတ္တာလီသ ယောဇန ပရိက္ခေပံ ကူဋာဂါရံ သဟဿ ပတိမဏ္ဍိတံ နဝဘူမကံ သဟဿဂဗ္ဘံ ခီရဏ ဒေဝဓီတာယ ပုညာနုဘာဝနိဗ္ဗတ္တံ အာကာသဋ္ဌံ ရတနပါသာဒံ ဩလောကေတွာ ဟိင်္ဂုလကေန ပဋေ တဒါကာရံ လိခိတွာ အာနေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ အဒံသု သံဃော ရညော ပါဟေသိ.

ඉන්පසු පසුදින උදෑසනම මහමෙවුනා උයනට ගොස් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ රැස් කරවා මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනී, මම භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ වෙනුවෙන් උපෝසථාගාරයක් කොට දිව්‍ය විමානයක් බඳු ප්‍රාසාදයක් කරවන්නෙමි. එබැවින් දෙව්ලොවට කෙනෙකු යවා, එහි ඇති විමානයක ස්වරූපය රෙදිකඩක අඳවා මට ලබා දෙන සේක්වා!’ සංඝයා වහන්සේ රහතන් වහන්සේලා අටනමක් පිටත් කර හැරියහ. උන්වහන්සේලා තව්තිසා භවනයට වැඩම කොට, දොළොස් යොදුනක් උස වූ, සතළිස් අට යොදුනක් වටප්‍රමාණයෙන් යුත්, කූටාගාර දහසකින් සැරසුණු, නව මහල් ඇති, කාමර දහසකින් යුත්, බීරණී දිව්‍ය දූතිකාවගේ පුණ්‍ය මහිමයෙන් පහළ වූ, අහසෙහි පිහිටි රත්න ප්‍රාසාදය දැක, හිඟුල්වලින් රෙදිකඩක එහි හැඩරුව ඇඳගෙන අවුත් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට පිළිගැන්වූහ. සංඝයා වහන්සේ ද එය රජතුමා වෙත යැවූහ.

တံ ဒိသွာ ရာဇာ တုဋ္ဌမာနသော တဒါ တံ လေခတုလျံ လောဟပါသာဒံ ကာရေသိ. ကမ္မန္တာရမ္ဘ ကာလေ ပန စတုသု ဒွါရေသု အဋ္ဌသတသဟဿာနိ ဟိရညာနိ ဌပါပေသိ တဒါ စတုသု ဒွါရေသု သဟဿ သဟဿံ ဝတ္ထပုဋာနိ စေဝ ဂုဠ-တေလ-သက္ခရ-မဓုပုရာ အနေကသဟဿစာဋိယော စ ဌပါပေသိ. ပါသာဒေ အမူလကေန ကမ္မံ န ကာတဗ္ဗန္တိ ဘေရိံ စာရပေတွာ အမူလကေန ကတကမ္မံ အဂ္ဃာပေတွာ ကာရကာနံ မူလံ ဒါပေသိ. ပါသာဒေါ ဧကေကေန ပဿေန ဟတ္ထသတ ဟတ္ထသတပ္ပမာဏော အဟောသိ တထာ ဥဗ္ဗေဓန, နဝဘူမာယော စဿ အဟေသုံ ဧကေကိဿာ ဘူမိယာ သတံ သတံ ကူဋာဂါရာနိ, တာနိ သဗ္ဗာနိပိ ရတနခစိတာနိ စေဝ သုဝဏ္ဏ ကိင်္ကိဏိကာပန္တိ ပရိက္ခိတ္တာနိ စ အဟေသုံ တေသံ ကူဋာဂါရာနိ နာနာရတန ဘူသိကာ ပဝါဠ ဝေဒိကာ စေဝ, တာသံ ပဒုမာနိ စ နာနာရတန ဝိစိတ္တာနေဝ အဟေသုံ. တထာ သဟဿဂဗ္ဘာ စ နာနာရတန ခစိတာ သီယပဉ္ဇရ ဝိဘူသိတာ စ. ဝေဿဝနဿ နာရိဝါဘနယာနံ သုတွာ တဒါကာရံ မဇ္ဈေ ရတန မဏ္ဍပံ ကာရေသိ.

එය දැක රජතුමා අතිශයින් සතුටු සිතින් යුතුව, ඒ සිතියමට අනුව ලෝවාමහාප්‍රාසාදය කරවීය. වැඩකටයුතු ආරම්භ කරන අවස්ථාවේදී සතර ද්වාරයෙහි රන් කහවණු අටලක්ෂයක් තැබවීය. එසේම සතර ද්වාරයෙහි වස්ත්‍ර පොදි දහස බැගින් ද, උක්සකුරු, තෙල්, සීනි හා මීපැණි පිරවූ මුට්ටි දහස් ගණනක් ද තැබවීය. ‘ප්‍රාසාදයේ කිසිදු කාර්යයක් නොමිලේ නොකට යුතුය’ යි බෙර ලවා ප්‍රකාශ කරවා, වැඩ කළ අයගේ වැඩ තක්සේරු කරවා ඔවුන්ට කුලී මුදල් ගෙවීය. ප්‍රාසාදය එක් පැත්තකින් රියන් සියයක් බැගින් වූ අතර උස ද එපමණම විය. එහි මහල් නවයක් තිබුණි. එක් එක් මහලෙහි කූටාගාර සියය බැගින් වූ අතර, ඒ සියල්ලම රත්නයෙන් ඔබ්බවන ලද, රන් කිංකිණි ජාලාවන්ගෙන් වටවූයේ විය. එම කූටාගාර විවිධ රත්නයෙන් සරසන ලද අතර, පබළු වැටවල් ද, නානාවිධ රත්නයෙන් විසිතුරු වූ නෙළුම් මල් ද එහි විය. එසේම විවිධ රත්නයෙන් ඔබ්බවන ලද සිංහ පංජරවලින් සැරසුණු කාමර දහසක් ද එහි විය. වෛශ්‍රවණ රජුගේ ‘නාරීවාහන’ නම් වූ රථය ගැන අසා, එහි ස්වරූපයෙන් යුත් රත්න මණ්ඩපයක් ප්‍රාසාදය මධ්‍යයෙහි කරවීය.

သော အနေကေဟိ ရတနတ္ထမ္ဘေဟိ သီဟဝျဂ္ဃာဒိ ရူပေဟိ ဒေဝတာ ရူပေဟိ စ ပတိမဏ္ဍိတော သမန္တတော ဩလမ္ဗက မုတ္တာ ဇာလေန စ ပရိက္ခိတ္တော အဟောသိ ပဝါဠဝေဒိကာ စဿ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရာဝ သတ္တရတန ဝိစိတ္တမဏ္ဍပ မဇ္ဈေ ပန ဧဠိကမယ ဘူမိယာ ဒန္တမယ ပလ္လင်္ကော အဟောသိ အပဿေနမ္ပိ ဒန္တမယမေဝ, သော သုဝဏ္ဏသူရိယမဏ္ဍလေဟိ ရဇတ စဏ္ဒ မဏ္ဍလေဟိ မုတ္တာမယ တာရကာဟိ စ ဝိစိတ္တော တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ နာနာရတနမယ ပဒုမာနိ စေဝ ပသာဒ ဇနကာနိ စ ဇာတကာနိ အန္တရန္တရာ သုဝဏ္ဏလတာယော စ ကာရေသိ. တတ္ထ မဟဂ္ဃံ ပစ္စတ္ထရဏံ အတ္ထရိတွာ မနုညံ ဒန္တ ဝိဇနိံ ဌပေသိ. ပဝါဠမယ ပါဒုကာ ကာရေသိ. တထာ ပလ္လင်္ကဿောပရိ ဧဠိကဘူမိယာ ပတိဋ္ဌိတံ ရဇတမယဒဏ္ဍံ သေတစ္စတ္တံ ကာရေသိ. တတ္ထ သတ္တရတနမယာနိ အဋ္ဌမင်္ဂလာနိ အန္တရန္တရာ စ မဏိမုတ္တာမယာ စတုပ္ပာဒ ပန္တိယော စ ကာရေသိ. ဆတ္တန္တေ စဿ ရတနမယ ဃဏ္ဋာပန္တိယော ဩလမ္ဗိံသု.

එම ප්‍රාසාදය නොයෙක් රත්නමය කුළුණු වලින් ද, සිංහ, ව්‍යාඝ්‍ර ආදී රූපවලින් ද, දේවතා රූපවලින් ද විසිතුරු කරන ලද්දේ විය. හාත්පසින් එල්ලෙන මුතු දැල්වලින් එය වට කරන ලදී. එහි පබළු වේදිකාව ද පෙර පවසන ලද ආකාරයටම විය. සප්ත රත්නයෙන් විසිතුරු වූ මණ්ඩපය මැද බැටළු ලොම් සහිත ඇතිරිල්ල මත ඇත්දළින් කළ පල්ලංකයක් (ආසනයක්) විය. එහි හේත්තු වන ආධාරකය ද ඇත්දළින්ම කරන ලද්දකි. එය රන් සූර්ය මණ්ඩලවලින් ද, රිදී චන්ද්‍ර මණ්ඩලවලින් ද, මුතු තාරකාවලින් ද විසිතුරු විය. එහි තැන් තැන්වල සුදුසු පරිදි නොයෙක් රත්නමය නෙළුම් මල් ද, ප්‍රසාදය උපදවන ජාතක කථා ද, අතරින් පතර රන් වැල් ද කරවීය. එහි ඉතා වටිනා ඇතිරිල්ලක් අතුරා, මනහර ඇත්දළින් කළ වටාපතක් තැබීය. පබළු පාවහන් ද කරවීය. එසේම පල්ලංකය ඉහළින්, බැටළු ලොම් ඇතිරූ බිමෙහි පිහිටුවන ලද රිදී දණ්ඩක් සහිත සුදු කුඩයක් කරවීය. එහි සප්ත රත්නයෙන් නිම කළ අෂ්ට මංගල රූප ද, අතරින් පතර මැණික් හා මුතුවලින් කළ සිවුපාවන්ගේ පේළි ද කරවීය. ඒ සුදු කුඩය කෙළවර රත්නමය මිණිගෙඩි පෙළක් එල්ලෙමින් තිබුණේය.

ပါသာဒေါ ဆတ္တံ ပလ္လင်္ကော မဏ္ဍပေါ စာတိ စတ္တာရော အနဂ္ဃာ အဟေသုံ မဟဂ္ဃာနိ မဉ္စပီဌာနိ ပညတွော တတ္ထ မဟဂ္ဃာနိ ကမ္ဗလာနိ ဘုမ္မတ္ထရဏာနိ အတ္ထရာပေသိ အာဝမန ကုမှိ ဥဠုင်္ကော စ သောဝဏ္ဏမယာယေဝ အဟေသုံ. သေသ ပရိဘောဂ ဘဏ္ဍေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ ဒွါရကောဋ္ဌကောပိ မနောဟရ ပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တော. တမ္ဗလောဟိဋ္ဌိကာဘိ ပန ဆာဒိတတ္တာ ပါသာဒဿ လောဟပါသာဒေါတိ ဝေါဟာရော အဟောသိ.

ප්‍රාසාදය ද, සුදු කුඩය ද, ආසනය ද, මණ්ඩපය ද යන මේ සතර අතිශයින්ම අනගි (මිල කළ නොහැකි) වූහ. ඉතා වටිනා ඇඳ පුටු පනවා, එහි ඉතා වටිනා කම්බිලි හා බිම් ඇතිරිලි අතුරවන ලදී. පැන් කළය ද හැන්ද ද රන්මයම වූහ. සෙසු පරිභෝග භාණ්ඩ පිළිබඳව කියනුම කුමකට ද? ද්වාර කෝෂ්ඨකය (දොරටු මණ්ඩපය) ද මනහර පවුරකින් වට කරන ලදී. තඹ ලෝහයෙන් කළ උළු සෙවිලි කර තිබූ බැවින්, එම ප්‍රාසාදයට 'ලෝවාමහාපාය' (ලෝහප්‍රාසාදය) යන නම ව්‍යවහාර විය.

ဧဝံ တာဝတိံသဘဝနေ ဒေဝသဘာ ဝိယ ပါသာဒံ နိဋ္ဌာပေတွာ သံဃံ သန္နိပါတေသိ. မရိစဝဋ္ဋိ ဝိဟာရမဂေ ဝိယ သံဃော သန္နိပတိ. ပဌမဘူမိယံ ပုထုဇ္ဇနာယေဝ အဋ္ဌံသု ဒုတိယဘူမိယာ တေပိဋကာ, တတိယာဒိသု တီသု ဘူမိသု ကမေန သောတာပန္န - သကဒါဂါမိ - အနာဂါမိနော, ဥပရိ စတုသု ဘူမိသု ခီဏာသဝါယေဝ အဋ္ဌံသု. ဧဝံ သံဃံ သန္နိပါတေတွာ သံဃဿ ပါသာဒံ ဒတွာ မရိစဝဋ္ဋိ ဝိဟာရမဟေ ဝိယ သတ္တာဟံ မဟာဒါနမဒါသီတိ.

මෙසේ තව්තිසා දිව්‍ය ලෝකයේ සුධර්මා දේව සභාව මෙන් වූ ප්‍රාසාදය නිමවා, මහා සංඝයා වහන්සේ රැස් කරවීය. මිරිසවැටි විහාර පූජෝත්සවයේදී මෙන් සංඝයා වහන්සේ රැස් වූහ. එහි පළමු මහලෙහි පෘථග්ජන භික්ෂූන් වහන්සේලා ද, දෙවන මහලෙහි ත්‍රිපිටකධර භික්ෂූන් වහන්සේලා ද, තුන්වන මහලේ සිට මහල් තුනක පිළිවෙළින් සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී උතුමන් වහන්සේලා ද, ඉහළම මහල් සතරෙහි රහතන් වහන්සේලාම ද වැඩසිටියහ. මෙසේ සංඝයා වහන්සේ රැස් කරවා, උන්වහන්සේලාට ප්‍රාසාදය පූජා කොට, මිරිසවැටි විහාර පූජෝත්සවයේදී මෙන් සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි මහා දන් දුන්නේය.

‘‘ပါသာဒဟေတု စတ္တာနိ-မဟာစာဂေန ရာဇိနာ,အနဂ္ဃာနိ ဌပေတွာန-အဟေသုံ တိံသကောဋိယော;

’’

මහා පරිත්‍යාගශීලී වූ ඒ රජතුමා විසින් ප්‍රාසාදය උදෙසා මිල කළ නොහැකි අනගි වස්තූන් හැර, (වියදම් කරන ලද සෙසු ධනය) කෝටි තිහක් විය.

ပဟာယ ဂမနီယန္တံ-ဒတွာန ဓနသဉ္စယံ,အနုဂါမိဓနံ ဒါနံ-ဧဝံ ကုဗ္ဗန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

නුවණැත්තෝ හැර දමා යා යුතු වූ රැස් කරන ලද ධනය දන් දී, පරලොව තමන් පසුපස එන ධනයක් වූ දානය මෙසේ සිදු කරති.

၁၉. အထေကဒိဝသံ ရာဇာ သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ မဟာဗောဓိ ပူဇံ ကာရေတွာ နဂရံ ပဝိသန္တော ထူပဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌိတံ သိလာထူပံ ဒိသွာ မဟိဏ္ဒတ္ထေရေန ဝုတ္တဝစနံ အနုဿရိတွာ မဟာထူပံ ကာရေဿာမီတိ ကတသန္နိဋ္ဌာနော နဂရံ ပဝိသိတွာ မဟံတလံ အာရုယှ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သိရိသယနဂတော ဧဝံ စိန္တေသိ မယာ ဒမိဠေ မဒ္ဒမာနေန အယံ လောကော အတိဝိယ ပီဠိတော, ကေန နု ခေါ ဥပါယေန လောကဿ ပိဠနံ အကတွာ ဓမ္မေန သမေန မဟာ စေတိယဿ အနုစ္ဆဝိကံ ဣဋ္ဌကာ ဥပ္ပာဒေဿာမီတိ တံ စိန္တိတံ ဆတ္တံ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဇာနိတွာ ရာဇာ ဧဝံ စိန္တေသီတိ ဥဂ္ဃောသေသိ.

19. ඉක්බිති එක් දිනක රජතුමා ලක්ෂයක් ධනය වියදම් කර මහා බෝධි පූජාවක් පවත්වා, නුවරට ඇතුළු වන විට, ස්ථූපය ඉදිකිරීමට නියමිත ස්ථානයෙහි පිහිටුවා තිබූ ගල් ටැඹ දැක, මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ වදාළ වචනය සිහිපත් කරමින්, 'මම මහා ස්ථූපයක් කරවන්නෙමි' යි දැඩි අධිෂ්ඨානයක් ඇතිව නුවරට ඇතුළු වී, උඩුමහලට නැඟ, ප්‍රණීත ආහාර අනුභව කොට, සිරි යහනට වැද මෙසේ සිතුවේය: 'මා විසින් දෙමළුන් මර්දනය කිරීමේදී මේ ජනතාව අතිශයින් පීඩාවට පත් විය. කිනම් උපක්‍රමයකින් ජනතාවට පීඩාවක් නොකර, ධර්මානුකූලව හා සාධාරණව මහා සෑයට සුදුසු ගඩොල් උපදවා ගනිම්ද?' රජුගේ එම සිතිවිල්ල (ශ්වේත) ඡත්‍රයට අධිගෘහිත දේවතාවිය දැනගෙන, 'රජතුමා මෙසේ සිතන්නේය' යි හඬ නඟා ප්‍රකාශ කළාය.

ပရမ္ပရာယ ဒေဝလောကေပိ ကောလာဟလမဟောသိ တံ ဉတွာ သက္ကော ဒေဝရာဇံ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေတွာ’တာတ! ဝိဿ ကမ္မ! ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယ မဟာရာဇာ မဟာ စေတိယဿ ဣဋ္ဌကတ္ထာယ စိန္တေသိ. တွံ ဂန္တွာ ဥတ္တရပဿေ နဂရတော ယောဇနပ္ပမာဏေ ဌာနေ ဂမ္ဘိရ နဒိယာ တီရေ ဣဋ္ဌကာ မာပေတွာ ဧဟိ’တိ ပေသေသိ.

පිළිවෙළින් දෙව්ලොව ද මහත් ඝෝෂාවක් (කෝලාහලයක්) ඇති විය. එය දැනගත් සක්දෙවිඳු විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා අමතා, 'පින්වත් විශ්වකර්ම දේවපුත්‍රය! දුටුගැමුණු අභය මහරජතුමා මහා චෛත්‍යය සඳහා ගඩොල් පිළිබඳව සිතන්නේය. ඔබ ගොස් නුවරට උතුරු දෙසින් යොදුනක් පමණ දුරින් වූ ගම්භීර නදී තෙරෙහි ගඩොල් මවා නැවත එන්නැ'යි පිටත් කර හැරියේය.

တံ ဉတွာ ဝိဿကမ္မ ဒေဝပုတ္တော အာဂန္တွာ တတ္ထေဝ မဟာစေတိယာနုစ္ဆဝိကံ ဣဋ္ဌကာ မာပေတွာ ဒေဝပုရမေဝ ဂတော. ပုန ဒိဝသေ ဧကော သုနခလုဒ္ဒေါ သုနခေ ဂဟေတွာ အရညံ ဂန္တွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရန္တော တံ ဌာနံ ပတွာ ဣဋ္ဌကာ အဒိသွာ စ နိက္ခမိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကာ ဘုမ္မာ ဒေဝတာ တဿ ဣဋ္ဌကာ ဒဿေတုံ မဟန္တံ ဂေါဓာဝဏ္ဏံ ဂဟေတွာ လုဒ္ဒဿ သုနခါနဉ္စ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ တေဟိ အနုဗဒ္ဓေါ ဣဋ္ဌကာဘိမုခံ အတ္တွာ အန္တရဓာယိ.

එය පිළිගත් විශ්වකර්ම දේවපුත්‍රයා පැමිණ, එහිම මහා සෑයට සුදුසු ගඩොල් මවා නැවත දෙව්ලොවටම ගියේය. පසුදින එක් දඩයම්කරුවෙක් බල්ලන් ද කැටුව වනයට ගොස්, තැන් තැන්වල සැරිසරමින් එම ස්ථානයට පැමිණියේය. ඔහු ගඩොල් නොදැක එතැනින් නික්ම යන්නට සැරසුණි. ඒ මොහොතේ එක් භූමාටු දේවතාවියක් ඔහුට ගඩොල් පෙන්වනු පිණිස විශාල තලගොයෙකුගේ වේශයක් මවාගෙන, වැද්දාටත් බල්ලන්ටත් තමන්ව පෙන්වා, ඔවුන් විසින් ලුහුබඳිනු ලැබ ගඩොල් තිබූ ස්ථානය දෙසට dine ගොස් අතුරුදන් වූවාය.

သုနခလုဒ္ဒေါ ဣဋ္ဌကာ ဒိသွာ အမှာကံ ရာဇာ ထူပံ ကာရေတုကာမော, မဟန္တော ဝတ နော ပဏ္ဏာကာရော လဒ္ဓေါတိ ဟဋ္ဌမာနသော ပုန ဒိဝသေ ပါတောစ အာဂန္တွာ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌံ ဣဋ္ဌက ပဏ္ဏာကာရံ ရညော နိဝေဒေသိ. ရာဇာ တံ သာသနံ သုတွာ အတ္တမနော ဟုတွာ တဿ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ တံယေဝ ဣဋ္ဌက ဂေါပနံ ကာရေသိ. တတော ရာဇာ အဟမေဝ ဣဋ္ဌကောလောကနတ္ထာယ ဂစ္ဆာမိ - ကုန္တံ ဝဍ္ဎေထာတိ အာဟ.

දඩයම්කරු ගඩොල් දැක, 'අපගේ රජතුමා ස්ථූපයක් කරවීමට අදහස් කරගෙන සිටියි, අපට මහත් වූ පඬුරක් (තෑග්ගක්) ලැබුණේය' යි සතුටු සිත් ඇතිව, පසුදින අලුයම පැමිණ තමා දුටු ගඩොල් පිළිබඳ පුවත රජතුමාට සැල කළේය. රජතුමා ඒ පණිවිඩය අසා මහත් සතුටට පත්ව, ඔහුට මහත් වූ සංග්‍රහ සත්කාර පවත්වා, ඔහුවම ගඩොල් ආරක්ෂා කිරීමෙහි යෙදවීය. ඉන්පසු රජතුමා, 'මම ම ගඩොල් නැරඹීමට යන්නෙමි, ජය කොන්තය සරසන්නැ'යි පැවසීය.

တသ္မိံယေဝ ခဏေ ပုန အညံ သာသနံ အာဟရိံသု. နဂရတော တိယောဇနမတ္ထကေ ဌာနေ ပုဗ္ဗုတ္တရကဏ္ဏေ အာစာရ ဝိဋ္ဌိဂါမေ တိယာမရတ္တိံ အဘိပ္ပဝဋ္ဋေ ဒေဝေ သောဠသ ကရီသပ္ပမာဏေ ပဒေသေ သုဝဏ္ဏဗီဇာနိ ဥဋ္ဌဟိံသု. တာနိ ပမာဏတော ဥက္ကဋ္ဌာနိ ဝိဒတ္ထိပ္ပမာဏာနိ. ဩမကာနိ အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏာနိ အဟေသုံ, အထ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ ဂါမဝါသိနော သုဝဏ္ဏဗိဇာနိ ဒိသွာ ရာဆာ’ရဟံ ဝတ ဘဏ္ဍံ ဥပ္ပန္နန္တိ သမန္တတော အာရက္ခာ သံဝိဒဟိတွာ သုဝဏ္ဏဗီဇာနိ ပါတိယံ ပူရေတွာ အာဂန္တွာ ရညော ဒဿေသုံ ရာဇာ တေသမ္ပိ ယထာရဟံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ တေယေဝ သုဝဏ္ဏ ဂေါပကေ အကာသိ.

එම මොහොතේම නැවතත් වෙනත් පණිවිඩයක් ලැබුණි. නුවරින් තුන් යොදුනක් පමණ දුරින් ඊශාන දෙස පිහිටි ආචාරවිට්ඨි නම් ගමෙහි, තුන් යාමයක් පුරා වැසි වැටුණු පසු, කරීස දහසයක (අක්කර හැට හතරක පමණ) භූමි භාගයක රන් බීජ (රන් කැට) මතු වී තිබුණි. ඒවා ප්‍රමාණයෙන් විශාල ඒවා වියත් පමණ ද, කුඩා ඒවා අඟල් අටක් පමණ ද විය. රැය පහන් වූ පසු gampවැසියෝ මේ රන් බීජ දැක, 'රජතුමාට සුදුසු වූ වස්තුවක් පහළ වී ඇතැ'යි සිතා, හාත්පසින් ආරක්ෂාව සලසා, රන් බීජ තැටිවල පුරවාගෙන අවුත් රජතුමාට පෙන්වූහ. රජතුමා ඔවුන්ට ද සුදුසු පරිදි උපහාර සත්කාර කොට, ඔවුන්වම ඒ රන් ආරක්ෂකයින් ලෙස පත් කළේය.

အထ တသ္မိံယေဝ ခဏေ အညံ သာသနံ အာဟရိံသု. နဂရတော ပါစီနပဿေ သတ္တယောဇန မတ္ထကော ဌာနေ ပါရဂင်္ဂါယ တမ္ဗဝိဋ္ဌိ နာမ ဇနပဒေ တမ္ဗလောဟံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဂါမိကာ ပါတိံ ပူရေတွာ တမ္ဗလောဟံ ဂဟေတွာ အာဂန္တွာ ရညော ဒဿေသုံ ရာဇာ ယထာနုရူပံ သက္ကာရံ တေသမ္ပိ ကာရေတွာ တေယေဝ ဂေါပကေ အကာသိ.

එකල්හි එම මොහොතේම තවත් පණිවිඩයක් ලැබුණි. නුවරින් නැගෙනහිර දෙසින් යොදුන් හතක් පමණ දුරින්, ගඟෙන් එතෙර පිහිටි තම්බවිට්ඨි නම් ජනපදයෙහි තඹ ලෝහ පහළ වී තිබුණි. ගම්වැසියෝ තැටි පුරවා තඹ ලෝහ රැගෙන අවුත් රජතුමාට පෙන්වූහ. රජතුමා ඔවුන්ට ද සුදුසු පරිදි සත්කාර කොට, ඔවුන්වම එහි ආරක්ෂකයින් ලෙස පත් කළේය.

တဒနန္တရံ အညံ သာသနံ အာဟရိံသု. ပုရတော စတုယောဇနမတ္ထကော ဌာနေ ပုဗ္ဗဒက္ခိဏ ကဏ္ဏေ သုမနဝါပိဂါမေ ဥပ္ပလကုရုဝိဏ္ဒ မိဿကာ ဗဟူ မဏယော ဥပ္ပဇ္ဇိံသု ဂါမိကာ ပါတိံ ပူရေတွာ အာဂန္တွာ မာနယော ရညော ဒဿေသုံ. ရာဇာ တေသမ္ပိ သက္ကာရံ ကာရေတွာ တေယေဝ ဂေါပကေ အကာသိ.

ඉන් අනතුරුව තවත් පණිවිඩයක් ලැබුණි. නැගෙනහිරින් යොදුන් හතරක් පමණ දුරින්, ගිනිකොණ දෙස පිහිටි සුමනවාපි නම් ගමෙහි නිල් මැණික් හා පද්මරාග මිශ්‍ර වූ බොහෝ මැණික් පහළ වී තිබුණි. ගම්වැසියෝ තැටි පුරවා මැණික් රැගෙන අවුත් රජතුමාට පෙන්වූහ. රජතුමා ඔවුන්ට ද සත්කාර කොට, ඔවුන්වම එහි ආරක්ෂකයින් ලෙස පත් කළේය.

တဒနန္တရံ အညမ္ပိ သာသနံ အာဟရိံသု. နဂရတော ဒက္ခိဏ ပဿေ အဋ္ဌယောဇန မတ္ထကေ ဌာနေ အမ္ဗဋ္ဌကောလ ဇနပဒေ ဧကသ္မိံ လေဏေ ရဇတံ ဥပ္ပဇ္ဇိ တသ္မိံ သမယေ နဂရဝါသိကော ဧကော ဝါဏိဇော ဗဟူဟိ သကဋေဟိ ဟဠိဒ္ဒိ သိင်္ဂိဝေရာဒီနမတ္ထာယ မလယံ ဂတော, လေဏဿ အဝိဒူရေ သကဋာနိ မုဉ္စိတွာ ပတောဒဒါရုံ ပရိယေသန္တော တံ ပဗ္ဗတံ အဘိရူဠှော ဧကံ ပဏသယဋ္ဌိံ အဒ္ဒသ.

ඊට අනතුරුව තවත් පණිවිඩයක් ද ගෙන එන ලදී. නගරයෙන් දකුණු දෙසින් යොදුන් අටක් පමණ දුරින් වූ අම්බට්ඨකෝල ජනපදයේ එක් ලෙනක රිදී පහළ විය. එකල නගරවැසි එක් වෙළෙන්දෙක් බොහෝ ගැල් සමඟ කහ, ඉඟුරු ආදිය ලබාගැනීම පිණිස මලය දේශයට ගොස්, ලෙනට නොදුරු තැනක ගැල් මුදාහැර, කෙවිටි දඬු සොයමින් ඒ පර්වතයට නැඟී එක් කොස් පැළයක් දුටුවේය.

တဿ မဟန္တံ စာဋိပ္ပမာဏံ ဧကမေဝ ပဏသ ဖလံ နရုဏယဋ္ဌိံ နာမေတွာ ဟေဋ္ဌာ ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ အဋ္ဌာသိ. သော တံ ဖလဘာရေန နမိတံ ဒိသွာ ဥပဂန္တွာ ဟတ္ထေန ပရာမသိတွာ ပက္ကဘာဝံ ဉတွာ ဝဏ္ဋံ ဆိဏ္ဒိ ပဏသယဋ္ဌိ ဥဂ္ဂန္တွာ ယဋာဋ္ဌာနံ အဋ္ဌာသိ ဝါဏိဇော အဂ္ဂံ ဒတွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ စိန္တေတွာ ကာလံ ဃောသေသိ. တဒါ စတ္တာရော ခီဏာသဝ အာဂန္တွာ တဿ ပုရတော ပါတုရဟေသုံ. ဝါဏိဇော တေ ဒိသွာ အတ္တမနော ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒါပေတွာ တဿ ဖလဿ ဝဏ္ဋာသမန္တာ ဝါသိယာ တစ္ဆေတွာ အပဿယံ လုဉ္စိတွာ အပနာမေသိ. သမန္တတော ယုသံ ဩတရိတွာ အပဿယာနိတံ အာဝါဋံ ပူရေသိ ဝါဏိဇော မနောသိလောဒကဝဏ္ဏ ပဏသယုသံ ပတ္တေ ပူရေတွာ အဒါသိ. တေ ခီဏာသဝါ တဿ ပဿန္တဿေဝ အာကာသမဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပက္ကမိံသု.

එහි මුට්ටියක් තරම් විශාල වූ එකම කොස් ගෙඩියක්, ඒ ළා කොස් පැළය නමාගෙන පහළ ගල්තලාව මත පිහිටා තිබුණේය. ඔහු ඵලයේ බරින් නැමුණු ඒ කොස් ගෙඩිය දැක, ළඟට ගොස් අතින් අතගා බලා, එය ඉදුණු බව දැන නටුව කපන ලදී. එවිට කොස් පැළය නැවත ඉහළට ගොස් තිබූ පරිදිම පිහිටියේය. වෙළෙන්දා 'මම මෙයින් අග්‍ර කොටස පූජා කොට අනුභව කරමි' යි සිතා දාන වේලාව හඬගෑවේය. එකල රහතන් වහන්සේලා සිව්නමක් වැඩම කර ඔහු ඉදිරියේ පහළ වූහ. වෙළෙන්දා උන්වහන්සේලා දැක ඉමහත් සතුටට පත්ව, ශ්‍රී පාද වැඳ, වඩාහිඳුවා, ඒ කොස් ගෙඩියේ නටුව වටා වෑයෙන් කපා, එහි ලෙල්ල ගලවා ඉවත් කළේය. සෑම දෙසින්ම යුෂ වැගිරී පොත්ත ඉවත් කළ තැන වූ වළ පිරී ගියේය. වෙළෙන්දා මනෝශිලා දියෙහි පැහැය ඇති කොස් යුෂ පාත්‍රවල පුරවා පූජා කළේය. ඒ රහතන් වහන්සේලා ඔහු බලා සිටියදීම අහසට පැනනැඟී වැඩම කළහ.

သော ပုန ကာလံဃောသေသိ အညေ စတ္တရော ခီဏာသဝါ အာဂမိံသု. တေသမ္ပိ ဟတ္ထတော ပတ္တေ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေဟိ ပန သမိဉ္ဇေဟိ ပူရေတွာ အဒါသိ တေသု တယော ထေရာ အာကာသေန ပက္ကမိံသု ဣတရော ဣဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရော နာမ ခီဏာသဝေါ တဿ တံ ရဇတံ ဒဿေတုကာမော ဥပရိ ပဗ္ဗတာ ဩတရိတွာ တဿ လေဏဿ အဝိဒူရေ နိသီဒိတွာ ပဏသ မိဉ္ဇံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ဥပါသကော ထေရဿ ဂတကာလေ အဝသေသ မိဉ္ဇံ အတ္တနာပိ ခါဒိတွာ သေသကံ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တော ထေရံ ဒိသွာ ဥဒကဉ္စ ပတ္တဓောဝနသာခဉ္စ အဒါသိ.

ඔහු නැවතත් දාන වේලාව හඬගෑවේය. එවිට වෙනත් රහතන් වහන්සේලා සිව්නමක් වැඩම කළහ. උන්වහන්සේලාගේ ද අතින් පාත්‍ර ගෙන රන්වන් පැහැති කොස් මදවලින් පුරවා පූජා කළේය. ඔවුන් අතුරින් තෙරණුවරුන් තුන්නමක් අහසින් වැඩම කළහ. අනෙක් රහතන් වහන්සේ වූ ඉන්දගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ ඔහුට ඒ රිදීය පෙන්වනු කැමැත්තෙන්, පර්වතය මුදුනෙන් බැස ඒ ලෙනට නොදුරින් වැඩසිටිමින් කොස් මද වැළඳූහ. උපාසකයා තෙරුන් වහන්සේ වැඩම කළ පසු, ඉතිරි වූ කොස් මද තමා ද අනුභව කොට, ඉතිරි කොටස පොදියක් බැඳගෙන රැගෙන යන අතරතුර තෙරුන් වහන්සේ දැක, පැන් ද පාත්‍රය සේදීම සඳහා දණ්ඩක් ද පූජා කළේය.

ထေရောပိ လေဏဒွါရေန သကဋ သမီပဂါမိ မဂ္ဂံ မာပေတွာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆ ဥပါသကာတိ အာဟ. သော ထေရံ ဝန္ဒိတွာ တေန မဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တော လေဏဒွါရံ ပတွာ သမန္တာ လေဏံ ဩလောကေန္တော တံ ရဇတရာသိံ ဒိသွာ ရဇတပိဏ္ဍံ ဂဟေတွာ စာသိယာ ဆိဏ္ဒိတွာ ရဇတဘာဝံ ဉတွာ မဟန္တံ သဇ္ဈပိဏ္ဍံ ဂဟေတွာ သကဋ သန္တိကံ ဂန္တွာ တိဏောဒက သမ္ပန္နေ ဌာနေ သကဋာနိ နိဝေသေတွာ လဟုံ အနုရာဓပုရံ ဂန္တွာ ရည္ဉော ဒဿေတွာ တမတ္ထံ နိဝေဒေသိ ရာဇာ တဿာပိ ယထာရဟံ သက္ကာရံ ကာရေသိ.

තෙරුන් වහන්සේ ද ලෙන් දොරටුවෙන් ගැල් තිබෙන තැනට යන මාර්ගයක් මවා, 'උපාසකය, මේ මාර්ගයෙන් යන්න' යැයි පැවසූහ. ඔහු තෙරුන් වහන්සේ වැඳ ඒ මාර්ගයෙන් යන අතරතුර, ලෙන් දොරටුවට පැමිණ ලෙන අවට බලද්දී ඒ රිදී රාශිය දැක, රිදී පිඬක් ගෙන, වෑයෙන් කපා එය රිදී බව දැනගෙන, විශාල රිදී පිඬක් ද රැගෙන ගැල් තිබූ තැනට ගොස්, තණකොළ හා ජලයෙන් සපිරි ස්ථානයක ගැල් නවත්වා, වහාම අනුරාධපුරයට ගොස් රජතුමාට පෙන්වා ඒ බව සැළ කළේය. රජතුමා ඔහුට ද සුදුසු පරිදි සත්කාර කළේය.

တဒန္တရံ အညမ္ပိ သာသနံ အာဟရိံသု နဂရတော ပစ္ဆိမ ဒိသာဘာဂေ ပဉ္စ ယောဇန မတ္ထကေ ဌာနေ ဥရုဝေလ ပဗ္ဗတ မဟာမလကမတ္တာ ပစာဠ မိဿကာ သဋ္ဌိ သကဋပ္ပမာဏမုတ္တာ သမုဒ္ဒတော ထလမုဂ္ဂမိံသု ကေဝဋ္ဋာ ဒိသွာ ရာဇာရဟံ ဝတ ဘဏ္ဍံ ဥပ္ပန္နန္တိ ရာသိံ ကတွာ အာရက္ခံ ဒတွာ ပါတိံ ပူရေတွာ အာဂန္တွာ ရညော ဒဿေတွာ တမတ္ထံ နိဝေဒေသုံ. ရာဇာ တေသမ္ပိ ယထာရဟံ သက္ကာရံ ကာရေသိ.

ඉන්පසුව තවත් පණිවිඩයක් ද ගෙන එන ලදී. නගරයෙන් බටහිර දෙසින් යොදුන් පහක් පමණ දුරින් වූ උරුවේල පර්වතය අසල, නෙල්ලි ගෙඩි තරම් විශාල වූ, පබළු මිශ්‍ර වූ, ගැල් සැටක් පමණ වූ මුතු සමුද්‍රයෙන් ගොඩබිමට මතු විය. ධීවරයෝ එය දැක, 'ඒකාන්තයෙන්ම රජුට සුදුසු වස්තුවක් පහළ වී ඇතැයි' සිතා, ඒවා ගොඩ ගසා, ආරක්ෂාව යොදවා, තැටියක් පුරවාගෙන පැමිණ රජතුමාට පෙන්වා ඒ බව සැළ කළහ. රජතුමා ඔවුන්ට ද සුදුසු පරිදි සත්කාර කළේය.

ပုန အညံ သာသနံ အာဟရိံသု နဂရတော ပစ္ဆိမုတ္တရ ကဏ္ဏေ သတ္တယောဇန မတ္ထကေ ဌာနေ ပေဠိဝါပိ ဂါမဿ ဝါပိယာ ဩတိဏ္ဏ ကဏ္ဒရေ ပုလိန ပုဋ္ဌေ နိသဒပေါတပ္ပမာဏ ဒီဃတော ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလာ ဥမ္မာပုပ္ဖဝဏ္ဏာ စတ္တာရော မဟာမဏိ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု. အထေကော မတ္တော နာမ သုနခလုဒ္ဒေါ သုနခေ ဂဟေတွာ တတ္ထ ဝိစရန္တော တံ ဌာနံ ပတွာ ဒိသွာ ရာဇာရဟံ ဝတ ဘဏ္ဍန္တိ ဝါလိကာဟိ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အာဂန္တွာ ရညော နိဝေဒေသိ. ရာဇာ တဿာပိ ယထာရဟံ သက္ကာရံ ကာရေသိ. ဧဝံ ရာဇာ ထူပတ္ထာယ ဥပ္ပန္နာနိ ဣဋ္ဌကာဒီနိ တဒဟေဝ အဿောသိ ဣဋ္ဌက ရဇတာနံ ဥပ္ပန္နဋ္ဌာနံ တေနေဝ နာမံ လဘိ.

නැවතත් වෙනත් පණිවිඩයක් ද ගෙන එන ලදී. නගරයෙන් වයඹ දෙසින් යොදුන් හතක් පමණ දුරින් වූ පෑළිවාපි ග්‍රමයේ වැවට බසින ඇළෙහි වැලි තලාව මත, ඇඹරුම් ගලක් බඳු ප්‍රමාණයක් ඇති, දිගින් වියත් සතර අඟලක් වූ, හණ මල් පැහැති මහා මැණික් සතරක් පහළ විය. එකල 'මත්ත' නම් වූ එක් සනඛ වැද්දෙක් බල්ලන් ද රැගෙන එහි හැසිරෙද්දී, ඒ ස්ථානයට පැමිණ ඒවා දැක, 'ඒකාන්තයෙන්ම රජුට සුදුසු වස්තුවකි' සිතා, වැලිවලින් වසා දමා, පැමිණ රජතුමාට සැළ කළේය. රජතුමා ඔහුට ද සුදුසු පරිදි සත්කාර කළේය. මෙසේ රජතුමා ස්තූපය පිණිස පහළ වූ ගඩොල් ආදී සියල්ල එදිනම අසා දැනගත්තේය. ගඩොල් සහ රිදී පහළ වූ ස්ථානවලට ඒ අනුවම නම් ලැබුණි.

ထူပသာဓန လာဘကထာ

ස්තූපය නිර්මාණය කිරීමට අවශ්‍ය දෑ ලැබීමේ කථාව

၂၀. အထ ရာဇာ ထူပတ္ထာယ ဥပ္ပန္နာနိ သုဝဏ္ဏာဒီနိ အာဟရာပေတွာ ဘဏ္ဍာဂါရေသု ရာသိံ ကာရေသိ တတော သဗ္ဗသမ္ဘာရေ သမတ္တေ ဝိသာခ ပုဏ္ဏမုပေါသထဒိဝသေ ပတ္တ ဝိသာခ နက္ခတ္တေ မဟာထူပကရဏတ္ထာယ ဘူမိပရိကမ္မံ အာရဘိ. ရာဇာ ထုပဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌာပိတံ သိလာထူပံ ဟရာပေတွာ ထိရဘာဝတ္ထာယ သမန္တတော ဟတ္ထိပါကာရ ပရိယန္တံ ဂမ္ဘီရတော သတရတနပ္ပမာဏံ ဘူမိံ ခနာပေတွာ ပံသုံ အပနေတွာ ယောဓေဟိ ဂုဠပါသာဏေ အတ္ထရာပေတွာ ကမ္မာရကူဋေဟိ အာဟနာပေတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏေ ကာရေသိ.

20. ඉක්බිති රජතුමා ස්තූපය පිණිස පහළ වූ රන් ආදී දෑ ගෙන්වා ගෙන භාණ්ඩාගාරවල ගොඩගැස්වීය. ඉන්පසු සියලු ද්‍රව්‍ය සම්භාරයන් සම්පූර්ණ වූ කල්හි, වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දින, වෙසක් නැකත එළඹි කල්හි මහා ස්තූපය ඉදිකිරීම සඳහා භූමිය සකස් කිරීම ආරම්භ කළේය. රජතුමා ස්තූපය කරන ස්ථානයෙහි පිහිටුවා තිබූ ශිලා ස්තූපය ඉවත් කරවා, එහි ස්ථිරභාවය පිණිස හාත්පස ඇත් පවුර කෙළවර දක්වා ගැඹුරින් සත් රියනක් පමණ පොළොව හාරවා, පස් ඉවත් කරවා, යෝධයන් ලවා ගල් අතුරුවා, කුළුගෙඩිවලින් තළවා ඒවා කුඩුපට්ටම් කරවීය.

တတော စမ္မဝိနဒ္ဓေဟိ ပါဒေဟိ မဟာ ဟတ္ထီဟိ မဒ္ဒါပေတွာ ပါသာဏကောဋ္ဋိမဿုပရိ နဝနီတ မတ္တိကံ အတ္ထရာပေသိ. အာကာသ ဂင်္ဂါယဟိ တိပတိတဋ္ဌာနေ ဥဒကဗိန္ဒူနိ ဥဂ္ဂန္တွာ သမန္တာ တိံသ ယောဇနပ္ပမာဏပဒေသေ ပတန္တိ ယတ္ထ သယဉ္ဇာတသာလီ ဥပ္ပဇ္ဇတ္တိ တံ ဌာနံ နိစ္စမေဝ တိန္တတ္တာ နိန္တသီသကောဠံ နာမ ဆာတံ. တတ္ထ မတ္တိကာ သုခုမုတ္တာ နဝနီတ မတ္တိကာတိ ဝုစ္စတိ.

ඉන්පසු සම්වලින් පාද බැඳි මහා ඇතුන් ලවා එය පාගවා, තැලූ ගල් තලාව මතුපිට වෙඬරු මැටි අතුරුවීය. ආකාශ ගංගාව තුන් වරක් ඇද හැලෙන ස්ථානයෙහි ජල බින්දු ඉහළට නැඟී හාත්පස යොදුන් තිහක් පමණ ප්‍රදේශයේ වැටෙයි. යම් තැනක ස්වයංජාත ඇල් වී උපදී ද, ඒ ස්ථානය නිරන්තරයෙන්ම තෙත් වී පවතින බැවින් 'නින්තසීසකෝල' නමින් ප්‍රසිද්ධය. එහි ඇති ඉතා සිනිඳු මැටිය 'වෙඬරු මැටි' යයි කියනු ලැබේ.

တံ တတော ခီဏသဝါ သာမဏေရာ အာဟရန္တိ တာယ သဗ္ဗတ္ထ မတ္တိကာကိစ္စန္တိ ဉာတဗ္ဗံ. မတ္တိကောပရိ ဣဋ္ဌကာ အတ္ထရာပေသိ. ဣဋ္ဌကောပရိ ခရသုကမ္မံ, တဿောပရိကုရုဝိဏ္ဒပါသာဏံ, တဿောပရိအယောဇာလံ, တဿောပရိ ခီဏာသဝ သာမဏေရေဟိ ဟိမဝန္တတော အာဟဋံ သုဂဏ္ဓမာရုမ္ဗံ, တဿောပရိ ခီရပါသာဏံ, တဿောပရိ ဧဠိကပါသာဏံ, တဿောပရိ သီလံ အတ္ထရာပေသိ. သဗ္ဗမတ္တိကာကိစ္စေ နဝနီတမတ္တိကာ ဧဝ အဟောသိ.

රහත් සාමණේරයන් වහන්සේලා එය එතැනින් රැගෙන එති. සියලු තැන්හි මැටි බඳින කාර්යය ඉන් කරන ලදැයි දත යුතුය. ඒ මැටි මතුපිට ගඩොල් අතුරුවීය. ගඩොල් මතුපිට රළු බදාම ද, ඒ මතුපිට කුරුවින්ද පාෂාණ ද, ඒ මතුපිට යකඩ දැල ද, ඒ මතුපිට රහත් සාමණේරයන් වහන්සේලා විසින් හිමාලයෙන් රැගෙන එන ලද සුවඳැති රළු වැලි ද, ඒ මතුපිට කිරිගල් ද, ඒ මතුපිට පළිඟු ගල් ද, ඒ මතුපිට ගල් පුවරු ද අතුරුවීය. සියලු මැටි කටයුතුවලදී වෙඬරු මැටියම භාවිතා විය.

သိလာသတ္ထာရောပရိ ရသောဒက သန္တိန္တေန ကပိတ္ထ နိယျာသေန အဋ္ဌင်္ဂုလဗဟလတမ္ဗလောဟပဋ္ဋံ, တဿောပရိ တိလတေလယန္တိန္တာယ မနောသိလာယ သတ္တင်္ဂုလ ဗဟလံ ရဇတပဋ္ဋံ အတ္ထရာပေသိ ဧဝံ ရာဇာ သဗ္ဗာကာရေန ဘူမိပရိကမ္မံ ကာရာပေတွာ အာသာဠဟိ သုက္ကပက္ခဿ စာတုဒ္ဒသ ဒိဝသေ ဘိက္ခုသံဃာ သန္နိပါတေတွာ ဧဝမာဟ. သွေ ပုဏ္ဏမုပေါသထဒိဝသေ ဥတ္တရာသာဠှ နက္ခတ္တေန မဟာစေတိယေ မင်္ဂလိဋ္ဌကံ ပတိဋ္ဌာပေဿာမိ သွေ ထူပူဋ္ဌာနေ သဗ္ဗော သံဃော သန္တိပတတူတိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ မဟာဇနော ဥပေါသထိကော ဟုတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီနိ ဂဟေတွာ ထူပဋ္ဌာနေ သန္နိပတတူတိ.

ගල් තලාව මතුපිට රසදිය මිශ්‍ර ජලයෙන් තෙත් කරන ලද දිවුල් ලාටු සමඟින් අඟල් අටක් ඝනකම ඇති තඹ තහඩුවක් ද, ඒ මත තලතෙලින් අඹරන ලද මනඃශිලා ආලේප කර අඟල් හතක් ඝනකම ඇති රිදී තහඩුවක් ද අතුරවන ලදී. මෙසේ රජතුමා සියලු ආකාරයෙන් භූමි සැකසීම කරවා, ඇසළ මස පුර තුදුස්වක දින භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා රැස්කරවා මෙසේ පැවසීය: "හෙට පුර පසළොස්වක පොහෝ දින උත්තරාසළ්හ නැකතින් මහා චෛත්‍යයෙහි මංගල ගඩොල තැන්පත් කරමි. හෙට දින ස්තූපය ඉදිකරන ස්ථානයට මුළු සංඝයා වහන්සේම රැස්වන සේක්වා!" තවද, "මහජනයා උපෝසථ ශීලය සමාදන් වී, සුවඳ මල් ආදිය රැගෙන ස්තූපය ඉදිකරන ස්ථානයට රැස්වෙත්වා" යි නුවර පුරා බෙර හසුරුවා ප්‍රකාශ කරවන ලදී.

တတော ဝိသာခသိရိ ဒေဝနာမကေ ဒွေ အမစ္စေ အာဏာပေသိ. တုမှေ ဂန္တွာ မဟာ စေတိယဋ္ဌာနံ အလင်္ကရောထာတိ. တေ ဂန္တွာ သမန္တတော ရဇတပဋ္ဋဝဏ္ဏဝါလုကံ ဩကီရာပေတွာ လာဇပဉ္စမကာနိ ပုပ္ဖာနိ ဝိကိရိတွာ ကဒလိတောရဏံ ဥဿာပေတွာ ပုဏ္ဏဃဋေ ဌပါပေတွာ မဏိဝဏ္ဏေ ဝေဠုမှိ ပဉ္စပဏ္ဏဓဇံ ဗဏ္ဓာပေတွာ ဂဏ္ဓသမ္ပန္နာနိ နာနာဝိဓ ကုသုမာနိသဏ္ထရာပေတွာ နာနာပ္ပကာရေဟိ တံ ဌာနံ အလင်္ကရိံသု.

ඉන්පසු රජතුමා 'විශාඛ' සහ 'සිරිදේව' යන ඇමතිවරුන් දෙදෙනාට, "තොප ගොස් මහා චෛත්‍ය භූමිය අලංකාර කරව" යි අණ කළේය. ඔවුහු එහි ගොස් හාත්පස රිදී තහඩුවක පැහැය ඇති සුදු වැලි අතුරුවා, විළඳ ඇතුළු පස් මල් ඉස, කෙසෙල් තොරණ ඉදිකරවා, පුන්කලස් තැන්පත් කරවා, මැණික් පැහැති උණ බටවල පස්පැහැති ධජ පතාක බඳවා, සුවඳවත් වූ නොයෙක් වර්ගයේ මල් අතුරුවා විවිධ අයුරින් ඒ ස්ථානය අලංකාර කළහ.

အထ ရာဇာ သကလနဂရဉ္စ ဝိဟာရဂါမိ မဂ္ဂဉ္စ အလင်္ကာရာပေသိ ပဘာတာယ ရတ္တိယာ နဂရေ စတုသု ဒွါရေသု မဿု ကမ္မတ္ထာယ နဟာပိတေ, နဟာပနတ္ထာယနဟာပနကေ, အလင်္ကာရတ္ထာယ ကပ္ပကေဝ နာနာဝိရာဂ ဝတ္ထ ဂဏ္ဓမာလာဒီနိ စ သူပဝျဉ္ဇန သမ္ပန္နာနိ မဓုရဘတ္တာနိ စ ဌပါပေတွာ သဗ္ဗေ နဂရာ စ ဇာနပဒါ စ ယထာရုစိံ မဿူကမ္မံ ကာရေတွာ နဟာတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝတ္ထာဘရဏာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ မဟာစေတိယဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တူတိ အာယုတ္တကေဟိ အာရောစာပေသိ.

එකල්හි රජතුමා මුළු නුවර ද විහාරය වෙත යන මාර්ගය ද අලංකාර කරවීය. රැය පහන් වූ පසු නුවර සතර දොරටුවෙහි රැවුල් කැපීම සඳහා කරණවෑමියන් ද, ස්නානය කරවීම සඳහා නහවන්නන් ද, අලංකාර කිරීම සඳහා සැරසිලි කරන්නන් ද, විවිධ වර්ණවත් වස්ත්‍ර, සුවඳ විලවුන්, මල්මාලා ආදිය ද, රසවත් සූප ව්‍යංජනයෙන් යුතු මිහිරි ආහාර ද සූදානම් කරවා, "සියලු නගර වැසියන් හා ජනපදවාසීන් තමන් කැමති පරිදි රැවුල් කපා, ස්නානය කර, ආහාර අනුභව කොට, වස්ත්‍රාභරණයෙන් සැරසී මහා චෛත්‍ය භූමියට පැමිණෙත්වා" යි නිලධාරීන් ලවා ප්‍රකාශ කරවීය.

သယမ္ပိ သဗ္ဗာဘရဏ ဝိဘူသိတော စတ္တာလီသ ပုရိသ သဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပေါသကော ဟုတွာ အနေကေဟိ သုမဏ္ဍိတ ပသာဓိတေဟိ အမစ္စေဟိ ဂဟိတာရက္ခော အလင်္ကတာဟိ ဒေဝကည ပမာဟိ နာဋကိတ္ထိဟိ ပရိဝုတော အမရဂဏ ပရိဝုတော ဒေဝရာဇာ ဝိယ အတ္တနော သိရိသမ္ပတ္တိဟာ မဟာဇနံ တောသယန္တော အနေကေဟိ တုရိယ သံဃုဋ္ဌေဟိ ဝတ္တမာနေဟိ အပရဏှေ မဟာထူပဋ္ဌာနံ ဥပဂဉ္ဇိ. မဟာ စေတိယဋ္ဌာန မင်္ဂလတ္ထာယ ပုဋဗဒ္ဓါနိ ဝတ္ထာနိ အဋ္ဌုတ္တရ သဟဿံ ဌပါပေသိ. စတုသု ပဿေသု ဝတ္ထရာသိံ ကာရေသိ တေလ-မဓု-သက္ကရ-ဖာဏိတာဒီနိ စ ဌပါပေသိ.

රජතුමා ද සියලු ආභරණයෙන් සැරසී, සතළිස් දහසක් පුරුෂයන් සමඟ උපෝසථ ශීලය සමාදන් වී, මනාව සැරසුණු ඇමතිවරුන් රැසකගේ ආරක්ෂාව සහිතව, දිව්‍යාංගනාවන් බඳු විසිතුරු ලෙස සැරසුණු නළඟනන් පිරිවරාගෙන, දිව්‍ය සමූහයා පිරිවරාගත් දේවේන්ද්‍රයා මෙන් තමන්ගේ ශ්‍රී සම්පත්තියෙන් මහජනයා පිනවමින්, නොයෙක් තූර්ය වාදන නාද මධ්‍යයේ සවස් භාගයේ දී මහා ස්තූප භූමියට ළඟා විය. මහා චෛත්‍ය භූමියේ මංගල්‍යය සඳහා මිටි වශයෙන් බඳින ලද වස්ත්‍ර එක්දහස් අටක් තැන්පත් කරවීය. සතර පැත්තෙහි වස්ත්‍ර ගොඩවල් කරවා තෙල්, මීපැණි, සීනි සහ උක්සකුරු ආදිය ද තැබවීය.

အထ နာနာဒေသတော ဗဟူ ဘိက္ခူ အာဂမိံသု ရာဇဂဟာ သမန္တာ ဣဏ္ဒိဂုတ္တတ္ထေရော နာမ အသီတိ ဘိက္ခုသဟဿာနိ ဂဟေတွာ အာကာသေနာဂဉ္ဆိ တထာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မဟာ ဝိဟာရတော ဓမ္မသေနတ္ထေရော နာမ ဒွါဒသ ဘိက္ခုသဟဿာနိ. သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝန ဝိဟာရတော ပိယဒဿိ နာမ ထေရော သဋ္ဌိ ဘိက္ခု သဟဿာနိ ဝေသာလိယံ မဟာ ဝနတော ဗုဒ္ဓရက္ခိတတ္ထေရော အဋ္ဌာရသ ဘိက္ခု သဟဿာနိ, ကောသမ္ဗိယံ ဃောသိတာရာမတော မဟာဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရော တိံသ ဘိက္ခုသဟဿာနိ. ဥဇ္ဇေနိယံ ဒက္ခိဏဂိရိ မဟာ ဝိဟာရတော ဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရော စတ္တာလီသ ဘိက္ခုသဟဿာနိ-ပါဋလိပုတ္တေ အသောကာရာမတော မိတ္တိဏ္ဏတ္ထေရော ဘိက္ခူနံ သတသဟဿာနိ သဋ္ဌိဉ္စ သဟဿာနိ ဂဏ္ဓာရ ရဋ္ဌတော အတ္တိန္န ထေရော နာမ ဘိက္ခူနံ ဒွေ သတသဟဿာနိ အသီတိဉ္စ သဟဿာနိ. မဟာပလ္လဝ ဘောဂတော မဟာဒေဝတ္ထေရော ဘိက္ခူနံ စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ သဋ္ဌိဉ္စ သဟဿာနိ ယောနကရဋ္ဌေ အလသဏ္ဒါ နဂရတော ယောနက ဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရော တိံသ ဘိက္ခု သဟဿာနိ. ဝိဉ္ဈာဋဝိဝတ္တနိယ သေနာသနတော ဥတ္တရတ္ထေရော အသီတိ ဘိက္ခုသဟဿာနိ. မဟာဗောဓိမဏ္ဍ ဝိဟာရတော စိတ္တဂုတ္တတ္ထေရော တိံသ ဘိက္ခုသဟဿာနိ ဝနဝါသိဘောဂတော စဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရော အသီတိ ဘိက္ခုသဟဿာနိ. ကေလာသ မဟာဝိဟာရတော သုရိဘဂုတ္တတ္ထေရော ဆန္နဝုတိ သဟဿာနိ ဂဟေတွာ အာကာသေနာဂဉ္ဆိ.

එකල්හි නොයෙක් දේශයන්ගෙන් බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩම කළහ. රජගහනුවර අවටින් ඉන්දගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ අසූදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන අහසින් වැඩම කළ සේක. එමෙන්ම බරණැස ඉසිපතන මහා විහාරයෙන් ධම්මසේන තෙරුන් වහන්සේ දොළොස්දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, සැවැත්නුවර ජේතවන විහාරයෙන් පියදස්සී තෙරුන් වහන්සේ හැටදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, විශාලා මහාවනයෙන් බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ දහඅටදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙන් මහාධම්මරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ තිස්දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, උජ්ජේනියෙහි දක්ඛිණගිරි මහා විහාරයෙන් ධම්මරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ සතළිස්දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, පාටලීපුත්‍රයෙහි අසෝකාරාමයෙන් මිත්තින්න තෙරුන් වහන්සේ එක්ලක්ෂ හැටදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, ගන්ධාර දේශයෙන් අත්තින්න තෙරුන් වහන්සේ දෙලක්ෂ අසූදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, මහාපල්ලව දේශයෙන් මහාදේව තෙරුන් වහන්සේ සිව්ලක්ෂ හැටදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, යෝනක දේශයේ අලසන්දා නුවරින් යෝනක ධම්මරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ තිස්දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, වින්ධ්‍යා වනාන්තර සෙනසුනෙන් උත්තර තෙරුන් වහන්සේ අසූදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, මහාබෝධිමණ්ඩ විහාරයෙන් චිත්තගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ තිස්දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, වනවාසී දේශයෙන් චන්දගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ අසූදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ද, කෛලාස මහා විහාරයෙන් සූරියගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ අනූහයදහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන අහසින් වැඩම කළ සේක.

‘‘ဘိက္ခူနံ ဒီပဝါသီနံ-အာဂတာနဉ္စ သဗ္ဗသော,ဂဏနာယ ပရိစ္ဆေဒေါ-ပေါရာဏေဟိ န ဘာသိတော;

"මෙම ද්වීපයෙහි වාසය කළා වූ ද, (පිටතින්) එහි පැමිණියා වූ ද සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සංඛ්‍යාවෙහි ප්‍රමාණය පැරැන්නන් විසින් පවසන ලද්දේ නැත."

သမာဂတာနံ ဘိက္ခူနံ-သဗ္ဗေသံ တံ သမာဂမေ,ဝုတ္တာ ခီဏာသဝါယေဝ-တေ ဆန္နဝုတိ ကောဋိယော;

’’

"එසේ වුව ද, එම මහා රැස්වීමට එකතු වූ මුළු භික්ෂූන් වහන්සේලා අතරින් එහි වැඩ සිටි රහතන් වහන්සේලාගේ සංඛ්‍යාව පමණක් අනූහය කෝටියක් බව පවසන ලදී."

အထ သံဃော ပရိက္ခိတ္တ ပဝါဠဝေဒိကာ ဝိယ မဇ္ဈေ ရညော ဩကာသေ ဌပေတွာ အညမညံ အဃဋ္ဋေတွာ အဋ္ဌာသိ. ပါစိနပဿေ ဗုဒ္ဓရက္ခိတနာမကော ခီဏာသာဝတ္ထေရော အတ္တနာသဒိသနာမကေ ပဉ္စသတခီဏာသဝေ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. တထာ ဒက္ခိဏပဿေ ပစ္ဆိမပဿေ ဥတ္တရပဿေ စ ဓမ္မရက္ခိတ - သံဃရက္ခိတ - အာနဏ္ဒ နာမကာ ခီဏာသဝတ္ထေရာ အတ္တနာ သဒိသနာမကေ ပဉ္စပဉ္စသတ ခီဏာသဝေ ဂဟေတွာ အဋ္ဌံသု ပိယဒဿိ နာမ ခီဏာသဝတ္ထေရော မဟာဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ ပုဗ္ဗုတ္တရ ကဏ္ဏေ အဋ္ဌာသိ.

එකල්හි සංඝයා වහන්සේ පබළු වැටකින් වට කරන ලද්දාක් මෙන්, මැද රජතුමාට ඉඩ තබා එකිනෙකා නොගැටෙමින් වට කොට වැඩ සිටියහ. නැගෙනහිර පැත්තෙහි බුද්ධරක්ඛිත නම් රහතන් වහන්සේ තමන් හා සමාන නමක් ඇති පන්සියයක් රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන වැඩ සිටියහ. එමෙන්ම දකුණු පැත්තෙහි, බටහිර පැත්තෙහි සහ උතුරු පැත්තෙහි පිළිවෙළින් ධම්මරක්ඛිත, සංඝරක්ඛිත සහ ආනන්ද යන නාමයන් ඇති රහතන් වහන්සේලා තමන්ගේ නමට සමාන නමක් ඇති පන්සියය බැගින් වූ රහතන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන වැඩ සිටියහ. පියදස්සී නම් රහතන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ ඊසාන දිශාභාගයෙහි වැඩ සිටියහ.

ရာဇာ ကိရ သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသန္တောယေဝ သစေ မယာ ကယိရမာနံ စေတိယကမ္မံ အနန္တရာယေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ ပါစိန-ဒက္ခိဏ-ပစ္ဆိမ-ဥတ္တရပဿေသု ဗုဒ္ဓရက္ခိတ-စမ္မရက္ခိတ-သံဃရက္ခိတ-အာနဏ္ဒ နာမကာ ထေရာ အတ္တနာသဒိသနာမကေ ပဉ္စပဉ္စသတဘိက္ခု ဂဟေတွာ တိဋ္ဌန္တု ပိယဒဿိ နာမ ထေရော ပုဗ္ဗုတ္တရကဏ္ဏေ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဟေတွာ တိဋ္ဌတူတိ စိန္တေသိ. ထေရာပိ ရညော အဓိပ္ပာယံ ဉတွာ တထာ ဌိတာတိ ဝဒန္တီ သိဒ္ဓတ္ထေရော ပန မင်္ဂလော-သုမနော-ပဒုမော-သီဝလိ-စဏ္ဒဂုတ္တော-သူရိယဂုတ္တော-ဣဏ္ဒဂု- တ္တော-သာဂရော-စိတ္တသေနော -ဇယသေနော-အစလောတိ ဣမေဟိ ဧကာဒသဟိ ထေရေဟိ ပရိဝုတော ပုဏ္ဏဃဋေ ပူရတော ကတွာ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ အဋ္ဌာသိ.

රජතුමා සංඝයා මැදට පිවිසෙද්දීම, "ඉදින් මා විසින් කරනු ලබන චෛත්‍ය කර්මාන්තය කිසිදු බාධාවකින් තොරව නිමාවට පත්වන්නේ නම්, නැගෙනහිර, දකුණ, බටහිර සහ උතුරු යන සතර දිශාවන්හි බුද්ධරක්ඛිත, ධම්මරක්ඛිත, සංඝරක්ඛිත සහ ආනන්ද යන තෙරුන් වහන්සේලා තමන් හා සමාන නමක් ඇති පන්සියය බැගින් වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන වැඩ සිටිත්වා; පියදස්සී නම් තෙරුන් වහන්සේ ඊසාන කෝණයේ භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන වැඩ සිටිත්වා" යි සිතුවේය. තෙරුන් වහන්සේලා ද රජුගේ අදහස දැන එලෙසම වැඩ සිටියහ යි කියනු ලැබේ. සිද්ධත්ථ තෙරුන් වහන්සේ වනාහි මංගල, සුමන, පදුම, සීවලී, චන්දගුප්ත, සූරියගුප්ත, ඉන්දගුප්ත, සාගර, චිත්තසේන, ජයසේන සහ අචල යන මේ එකොළොස් නමක් තෙරුන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන, පුන්කලස් ඉදිරියෙන් තබාගෙන පෙරදිග බලා වැඩ සිටි සේක.

အထ ရာဇာ တထာ ဌိတံ ဘိက္ခုသံဃံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ စတူသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ ပုဏ္ဏသဋဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ သုယဏ္ဏခီလေ ပဋိမုက္ကံရဇတမယံ ပရိဗ္ဘမန ဒဏ္ဍံ ဝိဇ္ဇမာနမာတာပိတူနံ ဥဘတော သုဇာတေန သုမဏ္ဍိတ ပသာဓိတေန အဘိမင်္ဂလ သမ္မတေန အမစ္စပုတ္တေန ဂါဟာပေတွာ မဟန္တံ စေတိယာဝဋ္ဋံ ကာရေတုံ အာရဘိ. တထာ ကာရေန္တံ ပန သိဒ္ဓတ္ထတ္ထေရော နိဝါရေသိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ - ယဒိ မဟာရာဇာ မဟန္တံ စေတိယံ ကရောတိ, အနိဋ္ဌိတေယေဝ မရိဿတိ အနာဂတေ ဒုပ္ပရိဟရိယဉ္စ ဘဝိဿတီတိ. တသ္မိံ ခဏေ ဘိက္ခုသံဃော မဟာ ရာဇ ထေရော ပါဏ္ဍိတော, ထေရဿ ဝစနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ.

ඉක්බිති රජතුමා එසේ වැඩසිටි භික්ෂු සංඝයා දැක ප්‍රසන්න වූ සිතින් යුතුව, සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා කොට, ප්‍රදක්ෂිණා කර, සතර ස්ථානයක වැඳ, මංගල්‍යය සඳහා සැරසූ මණ්ඩපයට පිවිසියේය. එහි රන් කණුවෙහි බැඳ තිබූ රිදී පැහැති වට ප්‍රමාණය මනින දණ්ඩ, ජීවත්ව සිටින මවුපියන් ඇති, දෙපාර්ශ්වයෙන්ම උසස් කුලයක උපන්, මනාව සරසන ලද, අතිශය මංගල සම්මත ඇමැති පුත්‍රයෙකු ලවා අල්වාගෙන විශාල චෛත්‍ය වටය ලකුණු කරන්නට පටන් ගත්තේය. එසේ කරද්දී සිද්ධත්ථ තෙරුන් වහන්සේ එය වැළැක්වූහ. උන්වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: 'ඉදින් මහරජතුමා ඉතා විශාල චෛත්‍යයක් කරන්නේ නම්, එය නිමවීමට පෙරම ඔහු මිය යනු ඇත; අනාගතයෙහි එය නඩත්තු කිරීමට ද අපහසු වනු ඇත' යනුවෙනි. එවේලෙහි භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ද, 'මහරජතුමනි, තෙරුන් වහන්සේ පණ්ඩිතයහ. උන්වහන්සේගේ වචනය පිළිපැදීම සුදුසුය' යි පැවසූහ.

ရာဇာ ဘိက္ခုသံဃဿ အဓိပ္ပာယံ ဉတွာ ထေရော ကရောတီတိ မညမာနော ကီဒိသံ ဘန္တေ ပမာဏံ ကရောမီတိ အာဟ. ထေရော မမ ဂတဂတဋ္ဌာနတော စေတိယာဝဋ္ဋံ ကရောဟီတိ ဝတွာ ဥပဒိသန္တော အာဝိဇ္ဈိတွာ အဂမာသိ. ရာဇာ ထေရဿ ဝုတ္တနယေန စေတိယာဝဋ္ဋံ ကာရေတွာ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ နာမံ ပုစ္ဆိတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဝမ္ဗတွာ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေ သေသ ဧကာဒသ ထေရေ စ ဥပသင်္ကမိတွာ ပူဇေတွာ ဝန္ဒိတွာ တေသံ နာမာနိ စ ပုစ္ဆိတွာ ပရိဗ္ဘမန ဒဏ္ဍဂါဟကဿ အမစ္စ ပုတ္တဿ တာမ ပုစ္ဆိ.

රජතුමා භික්ෂු සංඝයාගේ අභිප්‍රාය දැන, 'තෙරුන් වහන්සේ නිවැරදි දෙය කරති' යි සිතා, 'ස්වාමීනී, මම කෙබඳු ප්‍රමාණයක් චෛත්‍යය කරම්ද?' යි ඇසීය. එවිට තෙරුන් වහන්සේ 'මා යන යන තැනින් චෛත්‍යයේ වටප්‍රමාණය කරවන්න' යි පවසා, මඟ පෙන්වමින් රවුමට ගමන් කළහ. රජතුමා ද තෙරුන් වහන්සේ වදාළ ක්‍රමයට චෛත්‍යයේ වටය ලකුණු කරවා, තෙරුන් වහන්සේ වෙත එළඹ නම විමසා, සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා කොට වැඳ, පිරිවරා වැඩසිටි ඉතිරි එකොළොස් නමක් තෙරුන් වහන්සේලා වෙත ද එළඹ පූජා කොට වැඳ, උන්වහන්සේලාගේ නාමයන් ද විමසා, අනතුරුව කැරකෙන දණ්ඩ අතින් ගත් ඇමැති පුත්‍රයාගේ නම ද විමසීය.

အဟံ ဒေဝ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ ဗြဟ္မာ နာမာတိ ဝုတ္တေ တဝ ပိတာ ကိံ နာမောတိ ပုစ္ဆိတွာန နဏ္ဒိသေနော နာမာတိ ဝုတ္တေ မာတုနာမံ ပုစ္ဆိ. သုမနာဒေဝီ နာမာတိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေသံ နာမာနိ အဘိမင်္ဂလသမ္မတာနိ, မယာ ကယရမာနံ စေတိယကမ္မံ အဝဿံ နိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိတိ ဟဋ္ဌော အဟောသိ, တတော ရာဇာ မဇ္ဈေ အဋ္ဌ သုဝဏ္ဏဃဋေ ရဇတဃဋေ စ ဌပါပေတွာ တေ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌုတ္တရသယဿ ပုဏ္ဏဃဋေ ဌပါပေသိ.

'දේවයන් වහන්ස, මගේ නම සුප්පතිට්ඨිත බ්‍රහ්ම ය' යි පැවසූ කල්හි, 'ඔබේ පියාගේ නම කුමක්ද?' යි විමසීය. 'නන්දිසේන ය' යි පැවසූ කල මවගේ නම ද විමසීය. 'සුමනාදේවි ය' යි පැවසූ කල, 'සියල්ලන්ගේම නම් අතිශය මංගල සම්මතය. මා විසින් කරනු ලබන මෙම ස්තූප නිර්මාණ කටයුත්ත අනිවාර්යයෙන්ම සාර්ථකව අවසන් වන්නේ ය' යි සිතා රජතුමා බොහෝ සේ සතුටු විය. ඉන්පසු රජතුමා මැද රන් කල අටක් හා රිදී කල අටක් තබවා, ඒවා වටා පූර්ණ ඝටයන් එකසිය අටක් බැගින් තැබවීය.

အထ အဋ္ဌ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာ ဌပါပေသိ. တာသု ဧကေကံ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌုတ္တရသတ အဋ္ဌုတ္တရသတ ရဇတိဋ္ဌကာယော. အဋ္ဌုတ္တရသတ အဋ္ဌုတ္တရသတ ဝတ္ထာနိ စ ဌပါပေသိ. အထ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ ဗြဟ္မနာမေန အမစ္စပုတ္တေန ဧကံ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကံ ဂါဟာပေတွာ တေန သဒိသ နာမေဟိ စ ဇီဝမာနက မာတာပိတူဟိ သတ္တဟိ အမစ္စပုတ္တေဟိ သေသ သတ္တိဋ္ဌကာယော ဂါဟာပေသိ.

ඉක්බිති රන් ගඩොල් අටක් තැබවීය. ඒවායින් එක එකක් වටා රිදී ගඩොල් එකසිය අට බැගින් ද, රෙදි පිළි එකසිය අට බැගින් ද තැබවීය. ඉන්පසු සුප්පතිට්ඨිත බ්‍රහ්ම නම් ඇමැති පුත්‍රයා ලවා එක් රන් ගඩොලක් ද, ඔහු වැනිම මංගල සම්මත නම් ඇති, මවුපියන් ජීවතුන් අතර සිටින, අනෙක් ඇමැති පුත්‍රයන් සත් දෙනෙකු ලවා ඉතිරි රන් ගඩොල් සත ද අල්ලවීය.

တသ္မိံ ခဏေ မိတ္တတ္ထေရော နာမ ပုရတ္ထိမ ဒိသာဘာဂေ ပရိဗ္ဘမိတ လေခါယ ဘူမိယံ ဂဏ္ဓပိဏ္ဍံ ဌပေသိ. ဇယသေနတ္ထေရော နာမ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတွာ သန္တိန္တေတွာ သမံ အကာသိ. သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗြဟ္မာ ဘဒ္ဒ နက္ခတ္တေန ဧဝံ နာနာဝိဓ မင်္ဂလာနိသင်္ခဋဋ္ဌာနေ ပဌမံ မင်္ဂလိကဋ္ဌကံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သုမနတ္ထေရောနာမ ဇာတိသုမနပုပ္ဖေဟိ တံ ပူဇေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ မဟာပထဝိ ကမ္ပော အဟောသိ. ဧတေနေဝ နယေန သေသ သတ္တိဋ္ဌကာယောပိ ပတိဋ္ဌာပေသုံ.

ඒ මොහොතෙහි මිත්ත තෙරුන් වහන්සේ නැඟෙනහිර දිශාභාගයෙහි අඳින ලද වට සීමා රේඛාව මත සුවඳ පිඬක් තැබූහ. ජයසේන තෙරුන් වහන්සේ පැන් ඉස, පිරිත් කර, එම ස්ථානය සමතලා කළහ. සුප්පතිට්ඨිත බ්‍රහ්ම ඇමැති පුත්‍රයා සුබ නැකතින්, මෙසේ නොයෙක් ආකාරයෙන් මංගල්‍ය සම්පූර්ණ කරන ලද ස්ථානයෙහි පළමු මංගල ගඩොල තැන්පත් කළේය. සුමන තෙරුන් වහන්සේ සමන් පිච්ච මල්වලින් එය පිදූහ. එසණෙහි සාගර සීමාව දක්වා මහා පොළොව කම්පා විය. මෙම ක්‍රමයෙන්ම ඉතිරි ගඩොල් සත ද තැන්පත් කළහ.

တတော ရာဇာ ရဇတိဋ္ဌကာယောပိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ မင်္ဂလဝိဓာနံ နိဋ္ဌာပေတွာ သုဝဏ္ဏပေလာယပုပ္ဖာနိ ဂါဟာပေတွာ ပါစီနပဿေ ဘိက္ခုသံဃဿ ပုရတော ဌိတံ မဟာ ဗုဒ္ဓရက္ခိတတ္ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဝန္ဒိတွာ ထေရဿ ပရိဝါရေတွာ ဌိတ ဘိက္ခူနဉ္စ နာမာနိ ပုစ္ဆိတွာ တတော ဒက္ခိဏပဿေ ဌိတံ မဟာဓမ္မရက္ခိတတ္ထေရံ ပစ္ဆိမပဿေ ဌိတံ မဟာသံဃရက္ခိတတ္ထေရံ ဥတ္တရပဿေ ဌိတံ အာနဏ္ဒတ္ထေရဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ တထေဝ နာမာနိ ပုစ္ဆိတွာ ပုဗ္ဗုတ္တရ ကဏ္ဏံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဌိတံ ပိယဒဿိ မဟာထေရံ ဝန္ဒိတွာ ပူဇေတွာ နာမာနိ ပုစ္ဆိတွာ သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ.

ඉන්පසු රජතුමා රිදී ගඩොල් ද තැන්පත් කරවා, සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා කොට මංගල කටයුතු නිමවා, රන් කරඬුවල බහා තිබූ මල් අතට ගන්වාගෙන, නැඟෙනහිර දිසාවෙන් භික්ෂු සංඝයා ඉදිරියේ වැඩසිටි මහා බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා කොට වැඳ, තෙරුන් වහන්සේ පිරිවරා සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ නාමයන් ද විමසා සිටියේය. ඉන්පසු දකුණු පස වැඩසිටි මහා ධම්මරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ වෙත ද, බටහිර පස වැඩසිටි මහා සංඝරක්ඛිත තෙරුන් වහන්සේ වෙත ද, උතුරු පස වැඩසිටි ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ වෙත ද එළඹ, සුවඳ මල්වලින් පුදා, පස්ඟ පිහිටුවා වැඳ, එලෙසින්ම නාමයන් ද විමසා, ඊශාන දිශා කෝණයට ගොස් එහි වැඩසිටි පියදස්සී මහා තෙරුන් වහන්සේ වැඳ පුදා, නාමයන් ද විමසා උන්වහන්සේ අසලින් සිටගත්තේය.

ထေရော မင်္ဂလံ ဝဍ္ဎေန္တော ရညော ဓမ္မံ ဒေသေသိ. မင်္ဂလပရိယောသာနေ သမ္ပတ္တ ဂိဟိပရိသာသု စတ္တာလီသ သဟဿာနိ အရဟန္တော ပတိဋ္ဌဟိံသု. စတ္တာလီသ သဟဿာနိ သောတာပတ္တိဖလော သဟဿံ သကဒါဂါမိဖလေ, သဟဿံ အနာဂါမိဖလေ, ဘိက္ခူနံ ပန အဋ္ဌာရသသဟဿာနိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. ဘိက္ခုနီနံ စတုဒ္ဒသ သဟဿာနီတိ.

තෙරුන් වහන්සේ මංගල්‍යය වර්ධනය කරමින් රජතුමාට ධර්ම දේශනා කළහ. දේශනාව අවසානයෙහි, පැමිණ සිටි ගිහි පිරිස අතරින් හතළිස් දහසක් දෙනා රහත් ඵලයට පැමිණියහ. තවත් හතළිස් දහසක් දෙනා සෝතාපත්ති ඵලයෙහි ද, දහසක් දෙනා සකදාගාමී ඵලයෙහි ද, දහසක් දෙනා අනාගාමී ඵලයෙහි ද පිහිටියහ. භික්ෂූන් වහන්සේලා අතුරෙන් දහඅට දහසක් නමක් ද, භික්ෂුණීන් වහන්සේලා අතුරෙන් දහහතර දහසක් නමක් ද අරහත් භාවයට පැමිණියහ.

ထူပါရမှ ကထာ

ථූපාරම්භ කථාවයි.

၂၁. တတော ရာဇာ ဘိက္ခုသံဃံ ဝန္ဒိတွာ ယာစ မဟာစေတိယံ နိဋ္ဌာတိနာဝ မေ ဘိက္ခုသံဃော ဘိက္ခံ ဂဏှာတူတိ အာဟ. ဘိက္ခူ နာဓိဝါသေသု, အနုပုဗ္ဗေန ယာစန္တော ဥပလ္လဘိက္ခူနံ သတ္တာဟံ အဓိဝါသနံ လဘိတွာ ထူပဋ္ဌာနဿ သမန္တတော အဋ္ဌာရသသု ဌာနေသု မဏ္ဍပေ ကာရယိတွာ ဘိက္ခုသံဃံ နိသီဒါပေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒတွာ သဗ္ဗေသံယေဝ တေလ-မဓု-ပါဏိတာဒိ ဘေသဇ္ဇံ ဒတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဝိဿဇ္ဇေသိ တတော နဂရေ ဘေရိံစာရာပေတွာ သဗ္ဗေ ဣဋ္ဌက ဝဍ္ဎကိ သန္တိပါတေသိ. တေ ပဉ္စသတမတ္တာ အဟေသုံ.

21. ඉන්පසු රජතුමා භික්ෂු සංඝයා වැඳ, 'මාගේ මහා චෛත්‍යය නිමවන තුරුම භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ මාගෙන් දානය පිළිගන්නා සේක්වා' යි ආරාධනා කළේය. භික්ෂූන් වහන්සේලා එය පිළි නොගත්හ. නැවත නැවතත් ආරාධනා කිරීමෙන් පසු සත් දිනක් දානය පිළිගැනීමට එකඟ කරවාගෙන, ස්තූපය ඉදිවන ස්ථානය වටා ස්ථාන දහඅටක මණ්ඩප කරවා, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා එහි වඩාහිඳුවා සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි මහා දානය පිරිනැමීය. සැමටම තෙල්, මී පැණි, උක්සකුරු ආදී ගිලන්පස ඖෂධ ද පූජා කොට භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා පිටත් කර හැරියේය. ඉන්පසු නගරයෙහි බෙර ලවා සියලුම ගඩොල් වඩුවන් රැස් කරවීය. ඔවුහු පන්සියයක් පමණ වූහ.

တေသု ဧကော အဟံ ရညော စိတ္တံ အာရာဓေတွာ မဟာစေတိယံ ကာတုံ သက္ကောမီတိ ရာဇာနံ ပဿိ ရာဇာ ကထံ ကရောသီတိ ပုစ္ဆိ. အဟံ ဒေဝ ပေသိကာနံ သတံ ဂဟေတွာ ဧကာဟံ ဧကံ ပံသုသကဋံ ခေပေတွာ ကမ္မံ ကရောမီတိ အာဟ. ရာဇာ ဧဝံ သတိ ပံသုရာသိကံ ဘဝိဿတိ. တိဏရုက္ခာဒီနိ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ အဒ္ဓါနံ နပ္ပဝတ္တတီတိ တံ ပဋိဗာဟိ.

ඔවුන් අතරින් එක් අයෙක්, 'මම රජතුමාගේ සිත සතුටු කරමින් මහා චෛත්‍යය කිරීමට සමත් වෙමි' යි රජු හමු විය. රජතුමා 'ඔබ කෙසේ කරන්නේද?' යි ඇසීය. 'දේවයන් වහන්ස, මම සේවකයන් සියයක් ගෙන, දිනකට එක පස් කරත්තයක් බැගින් යොදවා වැඩ කරමි' යි ඔහු පැවසීය. රජතුමා, 'එසේ වුවහොත් එය පස් ගොඩක් පමණක් වනු ඇත. එහි තණකොළ, ගස් වැල් ආදිය වැවෙන බැවින් එය බොහෝ කල් නොපවතිනු ඇත' යි පවසා ඔහුව ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

အညော အဟံ ပုရိသသတံ ဂဟေတွာ ဧကာဟံ ဧကံ ပံသုဂုမ္ဗံ ခေပေတွာ ကမ္မံ ကရောမီတိ အာဟ.

වෙනත් අයෙක්, 'මම මිනිසුන් සියයක් ගෙන, දිනකට එක් පස් කූඩයක් බැගින් යොදවා වැඩ කරමි' යි පැවසීය.

အညော ပံသူနံ ပဉ္စမ္မဏာနိ ခေပေတွာ ကမ္မံ ကရောမီတိ အာဟ.

තවත් අයෙක්, 'පස් අමුණු පහක් බැගින් යොදවා මම වැඩ කරමි' යි පැවසීය.

အညော ဒွေ အမ္မဏာနိ ခေပေတွာ ကမ္မံ ကရောမီတိ အာဟ. တေပိ ရာဇာ ပဋိဗာဟိယေဝ.

තවත් අයෙක්, 'අමුණු දෙකක් බැගින් යොදවා මම වැඩ කරමි' යි පැවසීය. රජතුමා ඔවුන්ව ද ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

အထ အညော ပဏ္ဍိတော ဣဋ္ဌက ဝဍ္ဎကီ အဟံ ဒေဝ ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋေတွာ သုပ္ပေဟိ ဝဋ္ဋေတွာ နိသဒေပိံသိတွာ ပံသူနံ ဧကမ္မဏံ ဧကာဟေနေဝ ခေပေတွာ ပေသိကာနံ သတံ ဂဟေတွာ ကမ္မံ ကရောမီတိ အာဟ.

ඉක්බිති නුවණැති වෙනත් ගඩොල් වඩුවෙක්, 'දේවයන් වහන්ස, මම පස් වංගෙඩියේ කොටා, කුල්ලෙන් පොළා, මිරිස්ගලෙහි අඹරා නෙළාගෙන, දිනකට පස් අමුණක් පමණක් වැය කරමින්, සේවකයන් සියයක් ගෙන වැඩ කරමි' යි පැවසීය.

ရာဇာ ဧဝံ သတိ မဟာစေတိယေ တိဏာဒီနိ န ဘဝိဿန္တိ စိရဋ္ဌိတိကဉ္စ ဘဝိဿတိတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပုန ပုစ္ဆိ-ကိံ သဏ္ဌာနံ ပန ကရိဿသီတိ.

රජතුමා, 'එසේ වුවහොත් මහා චෛත්‍යයෙහි තණකොළ ආදිය නොවැවෙන්නේය, එය බොහෝ කල් පවතින්නේය' යි සිතා එය පිළිගෙන, නැවතත් 'ඔබ කෙබඳු හැඩයකින් මෙය කරන්නේද?' යි විමසීය.

တသ္မိံ ခဏေ ဝိဿကမ္မ ဒေဝပုတ္တော ဝဍ္ဎကိဿ သရီရေ အဓိမုစ္စိ. ဝဍ္ဎကီ သုဝဏ္ဏပါတိံ ပူရေတွာ ဥဒကမာဟရာပေတွာ ပါဏိနာ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ဥဒကပိဋ္ဌိယံ အာဟနိ. ဧဠိကဃဋ သဒိသံ မဟန္တံ ဥဒကဗုဗ္ဗုလံ ဥဌ္ဌာသိ. ဒေဝ ဤဒိသံ ကရောမီတိ အာဟ.

ඒ මොහොතේ විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා වඩුවාගේ ශරීරයට ආරූඪ විය. වඩුවා රන් තැටියක් පුරවා ජලය ගෙන්වා ගෙන, අතින් පැන් ගෙන දිය mතුපිටට ගැසුවේය. එවිට එළකළු මුට්ටියක් බඳු විශාල දිය බුබුලක් මතු විය. "දේවයන් වහන්ස, මෙබඳු වූවක් කරමි" යි ඔහු පැවසීය.

ရာဇာ သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ သဟဿဂ္ဃနကံ သာဋက ယုဂလံ, သဟဿဂ္ဃနကံယေဝ ပုဏ္ဏကံ နာမ သုဝဏ္ဏာလင်္ကာရံ သဟဿဂ္ဃနကာ ပါဒုကာ, ဒွါဒသ ကဟာပန သဟဿာနိ စ ဒတွာ အနုရူပဋ္ဌာနေ ဂေဟဉ္စ ခေတ္တဉ္စ ဒါပေသိ.

රජතුමා "සාධු" යි එය පිළිගෙන, ඔහුට දහසක් වටිනා සළු යුගලක් ද, දහසක් වටිනා "පූර්ණක" නම් රන් ආභරණයක් ද, දහසක් වටිනා පාවහන් යුගලක් ද, දොළොස් දහසක් කහවණු ද දී, සුදුසු ස්ථානයක නිවසක් සහ කෙතක් ද ලබා දුන්නේය.

တတော ရာဇာရတ္တိဘာဂေ စိန္တေသိ ကထံ နာမ မနုဿေ အပီလေတွာ ဣဋ္ဌကာ အာဟရာပေယျန္တိ ဒေဝတာ ရညော စိတ္တံ ဉတွာ စေတိယဿ စတုသု ဒွါရေသု ဧကေကဒိဝသပ္ပဟောဏကံ ကတွာ တဿာယေဝ ရတ္တိယာ ဣဋ္ဌကာရာသိံ အကံသု ဝိဟာတာယ ရတ္တိယာ မနုဿာ ဒိသွာ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ တုဿိတွာ ဝဍ္ဎကိံ ကမ္မေ ပဋ္ဌပေသိ. ဒေဝတာ ဧတေနေဝ နယေန ယာဝ မဟာစေတိယဿ နိဋ္ဌာနံ တာဝ ဧကေကဿ ဒိဝသဿ ပဟောဏကံ ကတွာ ဣဋ္ဌကာ အာဟရိံသု. သကလဒိဝသဘာဂေ ကမ္မံ ကတဋ္ဌာနေ မတ္တိကာ ဣဋ္ဌက စုဏ္ဏံ ဝါပိ န ပညာယတိ. ရတ္တိယံ ဒေဝတာ အန္တရဓာပေန္တိ.

ඉන්පසු රජතුමා රාත්‍රී කාලයේදී, "මිනිසුන්ට පීඩා නොකර ගඩොල් ගෙන්වා ගන්නේ කෙසේද?" කියා සිතුවේය. දේවතාවෝ රජුගේ සිත දැනගෙන, එදින රාත්‍රියෙහිම චෛත්‍යයේ සතර ද්වාරයන්හි එක් එක් දිනට සෑහෙන ප්‍රමාණය බැගින් ගඩොල් ගොඩවල් තැබූහ. රැය පහන් වූ පසු මිනිස්සු එය දැක රජතුමාට සැළ කළහ. රජතුමා සතුටට පත්ව වඩුවා වැඩෙහි යෙදෙව්වේය. දේවතාවෝ ද මේ ක්‍රමයෙන්ම, මහා සෑයේ වැඩ නිමවන තුරු එක් එක් දිනට ප්‍රමාණවත් වන පරිදි ගඩොල් රැගෙන ආහ. දහවල් කාලය පුරා වැඩ කළ ස්ථානයෙහි මැටි හෝ ගඩොල් කුඩු කිසිවක් දක්නට නොලැබුණි. රාත්‍රියේදී දේවතාවෝ ඒවා අතුරුදන් කළහ.

အထ ရာဇာ မဟာစေတိယေကမ္မကာရာယစတုပရိသာယဟတ္ထ ကမ္မမူလတ္ထံစတုသု ဒွါရေသု ဧကေကသ္မိံ ဒွါရေ သောဠသ ကဟာပန သဟဿာနိ ဝတ္ထာလင်္ကာရ-ဂန္ဓ-မာလ-တေလ-မဓု-ဖာဏိတ-ပဉ္စကဋုက ဘေသဇ္ဇာနိ နာနာဝိဓ သူပဝျဉ္ဇန သံယုတ္တံ ဘတ္တံ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ အဋ္ဌဝိဓ ကပ္ပိယယ ပါနကာနိ ပဉ္စဝိဓ မုခဝါသ သဟိတ တာမ္ဗူလာနိ စ ဌပါပေတွာ မဟာစေတိယေ ကမ္မံ ကရောန္တာဂဟဋ္ဌာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတာ ဝါ ယထာဇ္ဈာသယံ ဂဏှန္တု မုလံ အဂဟေတွာ ကမ္မံ ကရောန္တာနံ ကာတုံ န ဒေထာတိ အာဏာပေသိ.

ඉක්බිති රජතුමා මහා සෑයේ වැඩ කරන සිව්වනක් පිරිසට අත්කම් වැටුප් දීම සඳහා සතර ද්වාරයන්ගෙන් එක් එක් ද්වාරයක දහසය දහසක් බැගින් කහවණු ද, වස්ත්‍රාභරණ, සුවඳ විලවුන්, මල්, තෙල්, මී පැණි, උක් පැණි, පස්කතුරු ඖෂධ ද, විවිධ ව්‍යංජන සහිත බත් ද, කැඳ සහ කැවිලි ද, අෂ්ටවිධ කප්පිය පාන වර්ග ද, පස් පල වගයෙන් යුත් කට සුවඳ කරන ද්‍රව්‍ය සහිත බුලත් විට ද තබ්බවා, "මහා සෑයේ වැඩ කරන ගිහි හෝ පැවිදි අය තම තමන්ගේ අභිප්‍රාය පරිදි මේවා ලබා ගනිත්වා! වැටුප් නොගෙන කිසිවෙකුටත් වැඩ කිරීමට ඉඩ නොදෙන්න" යි අණ කළේය.

အထေကော ထေရော စေတိယကမ္မေ သဟာယ ဘာဝံ ဣစ္ဆန္တော ကမ္မကရဏဋ္ဌာနေ မတ္တိကာ သဒိသံ ကတွာ အတ္တာနံ အဘိသင်္ခဋံ မတ္တိကာ ပိဏ္ဍံ ဧကေန ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ အညေန မာလာ ဂဟေတွာ မဟာစေတိယင်္ဂဏံ အာရုယှ ရာဇကမ္မိကေ ဝဉ္စေတွာ ဝဍ္ဎကိဿ အဒါသိ. သော ဂဏှန္တောဝ ပကတိမတ္တိ ကာ နာ ဘဝတီတိ ဉတွာ ထေရဿ မုခံ ဩလောကေသိ တဿာကာရံ ဉတွာ တတ္ထ ကောလာဟလ မဟောသိ အနုက္ကမေန ရာဇာ သုတွာ အာဂန္တွာ ဝဍ္ဎကိံ ပုစ္ဆိ-တုယှံ ကိရ ဘဏေ ဧကော ဘိက္ခု အမူလက မတ္တိကာပိဏ္ဍံ အဒါသီတိ.

ඉක්බිති එක්තරා තෙරනමක් මහා සෑයේ වැඩවලට සහභාගී වීමට කැමතිව, වැඩ කරන ස්ථානයේ ඇති මැටිවලට සමාන වන සේ තමන් විසින්ම සකස් කරන ලද මැටි පිඬක් එක් අතකින් ද, අනෙක් අතකින් මල් ද ගෙන, මහා සෑ මළුවට නැඟී, රජයේ සේවකයන් රවටා වඩුවාට දුන්නේය. වඩුවා එය ගන්නා විටම එය සාමාන්‍ය මැටි නොවන බව දැනගෙන, තෙරනමගේ මුහුණ දෙස බැලුවේය. උන්වහන්සේගේ අදහස වටහා ගත් නමුත් එහි මහත් කලබලයක් ඇති විය. ක්‍රමයෙන් රජතුමාට ද මෙය සැළ වී, එහි පැමිණ වඩුවාගෙන්, "එම්බා වඩුව, එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේනමක් ඔබට වැටුප් නොගෙන මැටි පිඬක් දුන් බව සැබෑද?" කියා ඇසීය.

သော ဧဝမာဟ-ယေဘုယျေန အယျာ ဧကေန ဟတ္ထေန ပုပ္ဖံ ဧကေန မတ္တိကာပိဏ္ဍေ ဂဟေတွာ အာဟရိတွာ ဒေန္တိ တေနာဟံ အဇာနိတွာ ကမ္မေ ဥပနေသိံ ‘‘အယံ ပန အာဂန္တုကော, အယံ နေဝါသိကောတိ ဧတ္တကံ ဇာနာမီတိ.‘‘တေန ဟိ တံ ထေရံ ဣမဿ ဒဿေဟီတိ ဧကံ မဟလ္လက ဗလတ္ထံ ဝဍ္ဎကိဿ သန္တိကေ ဌပေသိ ဝဍ္ဎကီ ပုန အာဂတကာလေ တံ ထေရံ ဗလတ္ထဿ ဒဿေသိ သော တံ သဉ္ဇာနိတွာ ရညော အာရောစေသိ.

ඔහු මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනී, බොහෝ ස්වාමීන් වහන්සේලා එක් අතකින් මලක් ද, අනෙක් අතකින් මැටි පිඬක් ද රැගෙන අවුත් දෙති. එබැවින් මම ද නොදැනුවත්ව එය වැඩට යෙදුවෙමි. 'මොහු ආගන්තුකයෙකි, මොහු මෙහි වෙසෙන්නෙකි' කියා පමණක් මම දනිමි." "එසේ නම්, ඒ තෙරනම මොහුට පෙන්වන්න" යි පවසමින් රජතුමා එක්තරා වයෝවෘද්ධ රාජපුරුෂයෙකු වඩුවා ළඟ රඳවා තැබීය. වඩුවා නැවත උන්වහන්සේ පැමිණි කල ඒ තෙරනම රාජපුරුෂයාට පෙන්වූ අතර, ඔහු උන්වහන්සේව හඳුනාගෙන රජතුමාට සැළ කළේය.

ရာဇာ တဿ သညံ အဒါသိ. တော တွံ တယော ဇာတိသုမန မကုလကုမ္ဘေ မဟာဗောဓိ အင်္ဂဏေ ရာသိံ ကတွာ ဂဏ္ဓဉ္စ ဌပေတွာ မဟာဗောဓိ အင်္ဂဏံ ဂတ ကာလေ အာဂန္တုကဿ ထေရဿ ပူဇနတ္ထာယ ရညော ဒါပိတံ ဂဏ္ဓမာလာန္တိ ဝတွာ ဒေဟီတိ. ဗလတ္ထော ရညော ဝုတ္တနယေနေဝ တဿ ဗောဓိ အင်္ဂဏံ ဂတ ကာလေ တံ ဂဏ္ဓမာလံ အဒါသိ.

රජතුමා ඔහුට මෙසේ උපදෙස් දුන්නේය: "නුඹ ගොස්, පිච්ච මල් පොහොට්ටු පිරවූ කළ ගෙඩි තුනක් සහ සුවඳ ද්‍රව්‍ය මහා බෝධි මළුවෙහි තබා, ඒ තෙරනම මහා බෝධි මළුවට පැමිණි කල්හි, 'ආගන්තුක තෙරනමගේ පූජාව පිණිස රජතුමා විසින් එවන ලද සුවඳ මල් ය' යි පවසා උන්වහන්සේට දෙන්න." රාජපුරුෂයා ද රජතුමා පැවසූ පරිදිම උන්වහන්සේ බෝධි මළුවට පැමිණි කල්හි ඒ සුවඳ මල් පූජාව දුන්නේය.

သောပိ သောမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ သေလသဏ္ထရံ ဓောဝိတွာ ဂဏ္ဓေန ပရိဘဏ္ဍံ ကတွာ သိလာသန္ထရံ ကတွာ ပုပ္ဖံ ပူဇေတွာ စတုသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ ပါစီနဒွါရေ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ ပုပ္ဖ ပူဇံ ဩလောကေန္တော အဋ္ဌာသိ.

උන්වහන්සේ ද අතිශයින් සතුටට පත්ව, ගල් මළුව සෝදා පිරිසිදු කර, සුවඳ පැන් ගල්වා, ගල් ඇතිරිය මත මල් පූජා කර, සිව් දෙස වැඳ, නැගෙනහිර දොරටුව අභියස දොහොත් මුදුන් දී වැඳගෙන, මහත් ප්‍රීතියෙන් යුතුව ඒ මල් පූජාව දෙස බලා සිටියහ.

ဗလတ္ထော တသ္မိံ ကာလေ တံ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ. ဘန္တေ တုမှာကံ စေတိယကမ္မေ သဟာယဘာဝတ္ထာယ ဒိန္နဿ အမူလက မတ္တိကာပိဏ္ဍဿ မူလံ ဒိန္နဘာဝံ ရာဇာ ဇာနာပေတိ အတ္တနော ဝန္ဒနေန ဝန္ဒာပေတီတိ. တံ သုတွာ ထေရော အနတ္တမနော အဟောသိ. ဗလတ္ထော တိဋ္ဌန္တု ဘန္တေ တယော သုမန မကုလ ကုမ္ဘာတတ္တကာနေဝ သုဝဏ္ဏပုပ္ဖာနိပိ ဧတံ မတ္တိကပိဏ္ဍံ နာဂ္ဃန္တိ. စိတ္တံ ပသာဒေထ ဘန္တေတိ ပက္ကာမိ.

එකල්හි රාජපුරුෂයා ඒ තෙරනම වෙත පැමිණ, වැඳ මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනී, සෑයේ වැඩ කටයුතුවලට දායක වනු පිණිස ඔබ වහන්සේ විසින් වැටුප් රහිතව දෙන ලද මැටි පිඬෙහි වටිනාකම ගෙවා නිම කළ බව රජතුමා දන්වා සිටින අතර, තමන් වහන්සේ වෙනුවෙන් ඔබට වන්දනාමාන කරයි." එය ඇසූ තෙරනම නොසතුටට පත් විය. එවිට රාජපුරුෂයා, "ස්වාමීනී, පිච්ච මල් පොහොට්ටු පිරවූ කළ ගෙඩි තුන පසෙක තබන්න, ඒ හා සමාන රන් මල් වුව ද ඔබ වහන්සේ දුන් ඒ මැටි පිඬෙහි පිනට සමාන කළ නොහැක. එබැවින් ස්වාමීනී, සිත පහදවා ගන්න" යි පවසා නික්ම ගියේය.

တဒါ ကောဋ္ဌိဝါလဇနပဒေ ပိယင်္ဂလ္လ ဝိဟာရဝါသီ ဧကော ထေရော ဣဋ္ဌကဝဍ္ဎကိဿ ဉာတကော အဟောသိ. သော အာဂန္တွာ ဝဍ္ဎကိနာ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ဒီဃ ဗဟလ ကိရိယတော ဣဋ္ဌကပ္ပမာဏံ ဇာနိတွာ ဂန္တွာ သဟတ္ထေနေဝ သက္ကစ္စံ မတ္တိကံ မဒ္ဒိတွာ ဣဋ္ဌကံ ကတွာ ပစိတွာ ပတ္တတ္ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာ ပစ္စာဂန္တွာ ဧကေန ဟတ္ထေန ရညော ဣဋ္ဌကံ ဧကေန ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ အတ္တနော ဣဋ္ဌကာသ သဒ္ဓိံ ရညော ဣဋ္ဌကံ အဒါသိ. ဝဍ္ဎကီ ဂဟေတွာ ကမ္မေ ဥပနေသိ.

එකල කොට්ඨිවාල ජනපදයේ පියංගල්ල විහාරයේ වැඩවිසූ එක්තරා තෙරනමක් ගඩොල් කපන වඩුවාගේ ඥාතියෙක් විය. උන්වහන්සේ එහි පැමිණ වඩුවා සමඟ සාකච්ඡා කර, දිග සහ ඝනකම අනුව ගඩොලේ නියම ප්‍රමාණය දැනගෙන, ගොස් තමන්ගේම අතින් මැනවින් මැටි අනා, ගඩොලක් සාදා, එය පුලුස්සා, පාත්‍ර බෑගයේ බහාගෙන නැවත පැමිණියහ. පසුව එක් අතකින් මලක් ද ගෙන, තමන්ගේ ගඩොල රජුගේ ගඩොල් සමඟ මිශ්‍ර කර (එකට තබා) වඩුවාට දුන්හ. වඩුවා ද එය ලබාගෙන වැඩට යෙදුවේය.

ထေရော သဉ္ဇာတ ပီတိ သောမနဿော မဟာစေတိယေ ကမ္မံ ကရောန္တော ဣဋ္ဌ ကသာလပရိဝေဏေ ဝသတိ တဿ တံ ကမ္မံ ပါကဋံ အဟောသိ. ရာဇာ ဝဍ္ဎကိံ ပုစ္ဆိ-ဘဏေ ဧကေန ကိရ အယျေန အမူလိက ဣဋ္ဌကာ ဒိန္နာတိ. သစ္စံ ဒေဝ, ဧကေန အယျေန ဒိန္န ဣဋ္ဌကာ အမှာကံ ဣဋ္ဌကာယ သဒိသာတိ ကမ္မေ ဥပနေသိန္တိ အာဟ. ပုန တံ ဣဋ္ဌကံ သဉ္ဇာနာသီတိ ရညာ ဝုတ္တေ ဉာတကာနုဂ္ဂဟေန န ဇာနာမီတိ အာဟ.

ප්‍රීති සොම්නසට පත් ඒ තෙරනම මහා සෑයේ වැඩ කරමින් ඉට්ඨකසාලා පිරිවෙනෙහි වාසය කළ අතර, උන්වහන්සේගේ ඒ ක්‍රියාව ප්‍රසිද්ධ විය. රජතුමා වඩුවාගෙන්, "එම්බා වඩුව, එක්තරා ස්වාමීන් වහන්සේනමක් වැටුප් නොගෙන ගඩොලක් දුන් බව සැබෑද?" කියා ඇසීය. "එසේය දේවයන් වහන්ස, උන්වහන්සේ දුන් ගඩොල අපගේ ගඩොල්වලටම සමාන වූ බැවින් මම එය වැඩට යෙදුවෙමි" යි වඩුවා පැවසීය. "නැවත ඒ ගඩොල හඳුනාගත හැකිද?" කියා රජතුමා ඇසූ විට, තමාගේ ඥාතියා බේරාගැනීමේ අදහසින් "හඳුනාගත නොහැක" යි වඩුවා පැවසීය.

ရာဇာ ယဒိ ဧဝံ တံ ဣမဿ ဒန္နေဟီတိ ဗလတ္ထံ ဌပေသိ သော တံ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဗလတ္ထဿ ဒဿေသိ. ဗလတ္ထော ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ သန္တိကေ နိသီဒိတွာ ပဋိသဏ္ထာရံ ကတွာ ဘန္တေ တုမှေ အာဂန္တုကာ နေဝါသိကာတိ ပုစ္ဆိ. အာဂန္တုကောမှီ ဥပါသကာတိ. ကတရ ရဋ္ဌဝါသိကော ဘန္တေတိ ကောဋ္ဌိဝါလဇနပဒေ ပိယင်္ဂလ္လ ဝိဟာရဝါသိမှိ ဥပါသကာတိ ဣဓေဝ ဝသထ ဂစ္ဆထာတိ. ဣဓ န ဝသာမ အသုကဒိဝသေ ဂစ္ဆာမာတိ အာဟ. ဗလတ္ထောပိ အဟမ္ပိ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ အာဂမိဿာမိ. မယှမ္ပိ ဂါမော ဧတသ္မိံယေဝ ဇနပဒေ အသုက ဂါမော နာမာတိ အာဟ. ထေရော သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ဗလတ္ထော တံ ပဝတ္တိံ ရညော နိဝေဒေသိ.

රජතුමා "එසේ නම්, (උන්වහන්සේ පැමිණි විට) මොහුට පෙන්වන්න" යි පවසා රාජපුරුෂයෙකු රඳවා තැබීය. වඩුවා ද පෙර පරිදිම උන්වහන්සේව රාජපුරුෂයාට පෙන්වීය. රාජපුරුෂයා පිරිවෙනට ගොස්, උන්වහන්සේ අසලින් වාඩි වී පිළිසඳර කතා කර, "ස්වාමීනී, ඔබ වහන්සේ මෙහි ආගන්තුකයෙක්ද, නැතහොත් නේවාසිකයෙක්ද?" කියා ඇසීය. "උපාසකය, මම ආගන්තුකයෙක්මි" යි උන්වහන්සේ පැවසූහ. "ස්වාමීනී, ඔබ වහන්සේ කිනම් ප්‍රදේශයක වෙසෙන්නේද?" කියා ඇසූ විට, "උපාසකය, මම කොට්ඨිවාල ජනපදයේ පියංගල්ල විහාරයේ වෙසෙන්නෙක්මි" යි පැවසූහ. "මෙහිම වසනවාද, නැතහොත් ආපසු වඩිනවාද?" කියා විමසූ විට, "මෙහි නොවෙසෙමු, අසවල් දවසේදී ආපසු වඩිමු" යි පැවසූහ. එවිට රාජපුරුෂයා, "මමත් ඔබ වහන්සේලා සමඟ එන්නෙමි. මගේ ගම ද ඒ ජනපදයේම අසවල් ගමයි" යි පැවසීය. තෙරනම ද "යහපති" යි එය පිළිගත්තේය. රාජපුරුෂයා ඒ සියලු තොරතුරු රජතුමාට සැල කළේය.

ရာဇာ ဗလတ္ထဿ သဟဿဂ္ဃနကံ ဝတ္ထယုဂလံ မဟဂ္ဃံ ရတ္တကမ္ဗလံ ဥပါဟနယုဂံ သုဂဏ္ဓတေလနာဠိံ အည္စ ဗဟုံ သမဏပရိက္ခာရံ ထေရဿ ဒေဟီတိ ဒါပေသိ သောပိ ပရိက္ခာရံ ဂဟေတွာ ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ ထေရေန သဒ္ဓိံ ရတ္တိံ ဝသိတွာ ပါတော သဒ္ဓိံယေဝ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဂန္တွာ ပိယင်္ဂလ္လ ဝိဟာရဿ ဒိဿမာနေ ဌာနေ သီတစ္ဆာယာယ ထေရံ နိသီဒါပေတွာ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ဂဏ္ဓတေလေန မက္ခေတွာ ဂုဠောဒကံ ပါယေတွာ ဥပါဟနံ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဣဒံ မေ ပရိက္ခာရံ ကုလူပဂထေရဿတ္ထာယ ဂဟိတံ, ဣဒါနိ တုမှာကံ ဒမ္မိ, ဣဒံ ပန သာဋကယုဂံ မမ ပုတ္တဿ မင်္ဂလတ္ထာယ ဂဟိတံ, တုမှေ စီဝရံ ကတွာ ပါရုပထာတိ ဝတွာ ထေရဿ ပါဒမူလေ ဌပေသိ.

රජතුමා රාජපුරුෂයාට දහසක් වටිනා වස්ත්‍ර යුගලක් ද, මහඟු රතු පලසක් ද, පාවහන් යුවළක් ද, සුවඳ තෙල් නැළියක් ද, තවත් බොහෝ මහණ පිරිකර ද තෙරුන් වහන්සේට පූජා කරන්නැයි පවසා දුන්නේය. හෙතෙම ද ඒ පිරිකර ගෙන විහාරයට ගොස්, තෙරුන් වහන්සේ සමඟ එදින රාත්‍රිය ගත කොට, පසුදා උදෑසන උන්වහන්සේ සමඟම නික්මී අනුපිළිවෙළින් ගොස් පියංගල්ල විහාරය පෙනෙන මානයේ සිසිල් සෙවණක් ඇති තැනක තෙරුන් වහන්සේව වඩා හිඳුවා, ශ්‍රී පාද දෝවනය කර සුවඳ තෙල් ගල්වා, උක්පැණි පානය කරවා, පාවහන් පැළඳවීය. "ස්වාමීනි, මා විසින් මේ පිරිකර ගන්නා ලද්දේ අපගේ කුලූපග තෙරුන් වහන්සේ උදෙසා ය. දැන් මම මෙය ඔබ වහන්සේට පූජා කරමි. මේ සළු යුවළ මාගේ පුත්‍රයාගේ මංගල කටයුත්ත සඳහා ගන්නා ලද්දකි, ඔබ වහන්සේ මෙයින් සිවුරක් මස්වා පෙරවා ගන්නා සේක්වා" යි පවසා ඒ සියල්ල තෙරුන් වහන්සේගේ පාමුල තැබීය.

ထေရော သာဋကယုဂံ ပတ္တတ္ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာ သေသပရိက္ခာရံ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ ဥပါဟနံ အာရုယှံ ကတ္တယဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ မဂ္ဂံ ပဋ္ပဇ္ဇိ. ဗလတ္ထော တေန သဒ္ဓိံ ထောကံ ဂန္တွာ ‘‘တိဋ္ဌထ ဘန္တေ, မယှံ အယံ မဂ္ဂေါ‘‘တိ ဝတွာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ရညော သာသနံ ထေရဿ အာရောစေသိ

තෙරුන් වහන්සේ ද ඒ සළු යුවළ පාත්‍ර මල්ලෙහි දමා, සෙසු පිරිකර පොදියක් කොට බැඳ, පාවහන් පැළඳ, සැරයටිය ද අතට ගෙන මඟට පිළිපන් සේක. රාජපුරුෂයා උන්වහන්සේ සමඟ මඳ දුරක් ගොස්, "ස්වාමීනි, නතර වනු මැනවි, මාගේ මඟ මෙයයි" කියා පෙර කියන ලද ක්‍රමයටම රජතුමාගේ පණිවිඩය තෙරුන් වහන්සේට සැල කළේය.

ထေရော တံ သုတွာ မဟန္တေန ပရက္ကမေန ကတကမ္မံ အကတံ ဝိယ ဇာတန္တိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ အဿုဓာရံ ပဝတ္တေတွာ’ဥပါသက တဝ ပရိက္ခာရံ တွမေဝ ဂဏှာဟီ‘‘တိ ဌိတကောဝ သဗ္ဗာပရိက္ခာရံ ဆဍ္ဍေသိ ဗလတ္ထော ကိံ နာမ ဘန္တေ ဝဒထ ဧသ ရာဇာ တုယှံ ဘဝဂ္ဂပ္ပမာဏံ ကတွာ ပစ္စယံ ဒေန္တောပိ တဝ ဣဋ္ဌကာနုရူပံ ကာတုံ န သက္ကောတိ. ကေဝလံ ပန မဟာစေတိယေ ကမ္မံ အညေသံ အပတ္တကံ ကတွာ ကရောမီတိ အဓိပ္ပာယေန ဧဝံ ကာရေတိ တုမှေ ပန ဘန္တေ အတ္တနာ လဒ္ဓပရိက္ခာရံ ဂဟေတွာ စိတ္တံ ပသာဒေထာတိ ဝတွာ ထေရံ သညာပေတွာ ပက္ကာမိ. ဣမသ္မိံ ပန စေတိယေ ဘတိယာ ကမ္မံ ကတွာ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တ သတ္တာနံ ပမာဏံ နတ္ထိ.

තෙරුන් වහන්සේ එය අසා, මහත් වීරියකින් කරන ලද පින්කම නොකරන ලද්දක් සේ වී යැයි බලවත් සංවේගයට පත්ව, කඳුළු වගුරුවමින් "උපාසකය, ඔබගේ පිරිකර ඔබම ගන්න" යැයි පවසා සිටි පියවරෙහිම සිට සියලු පිරිකර බිම හැර දැමූ සේක. එවිට රාජපුරුෂයා, "ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ කුමක් පවසන්නේද? මේ රජතුමා භවාග්‍රය දක්වා ප්‍රමාණයට පිරිකර පූජා කළ ද ඔබ වහන්සේගේ කැමැත්තට ගැලපෙන සේ කටයුතු කරන්නට නොහැකි ය. රජතුමා මහා සෑයේ කර්මාන්තය අන් කිසිවකුටත් හිමිකම් රහිතව තමන් තනිවම කරමියි යන අදහසින් මෙසේ කරවයි. එබැවින් ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ තමන්ට ලැබුණු පිරිකර ගෙන සිත පහදවා ගන්න" යැයි පවසා තෙරුන් වහන්සේව අවබෝධ කරවා නික්ම ගියේය. මේ මහා සෑයෙහි කුලී වැඩ කර, සිත පහදවා ගෙන ස්වර්ගයෙහි උපන් සත්ත්වයන්ගේ ප්‍රමාණයක් නැත.

တာဝတိံသ ဘဝနေ ကိရ နိဗ္ဗတ္တ ဒေဝဓီတရော အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ ကေန နု ကော ကမ္မေန ဣမံ သမ္ပတ္တိံ လဘိမှာတိ အာဝဇ္ဇမာနာ မဟာစေတိယေ ဘတိယာ ကမ္မံ ကတွာ လဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ဘတိယာ ကတကမ္မဿာပိ ဖလံ ဤဒိသံ, အတ္တနော သန္တကေန ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟိတွာ ကတကမ္မဿ ဖလံ ကီဒိသံ ဘဝိဿတီတိ စိန္တေတွာ ဒိဗ္ဗဂဏ္ဓမာလံ အာဒါယ ရတ္တိဘာဂေ အာဂန္တွာ ပူဇေတွာ စေတိယံ ဝန္ဒန္တိ.

තව්තිසා භවනයෙහි උපන් දෙව්දූවරු තමන්ගේ දිව්‍ය සම්පත් දෙස බලා "අපි කවර නම් කර්මයකින් මේ සම්පත්තිය ලැබුවෙමුදැ"යි මෙනෙහි කරද්දී, මහා සෑයෙහි කුලියට වැඩ කිරීමෙන් මෙය ලැබුණු බව දැන, "කුලී වැඩක් වශයෙන් කළ කර්මයේ පවා විපාකය මෙබඳු නම්, තමන් සතු ධනයෙන් කර්මඵල අදහාගෙන කරන ලද කර්මයක විපාකය කෙබඳු විය හැකිදැ"යි සිතා, දිව්‍ය සුවඳැති මල්දම් ගෙන රාත්‍රී භාගයේ පැමිණ, පූජා පවත්වා මහා සෑය වඳිති.

တသ္မိံ ခဏေ ဘာတိဝင်္ကဝါသီ မဟာသီဝတ္ထေရော နာမ စေတိယံ ဝန္ဒနတ္ထာယ ဂတော, တာ ဝန္ဒန္တိယော ဒိသွာ မဟာသတ္တပဏ္ဏိရုက္ခသမီပေ ဌိတော တာသံ ယထာရုစိံ ဝန္ဒိတွာ ဂမနကာလေ ပုစ္ဆိ? တုမှာကံ သရီရာလောကေန သကလတမ္ဗပဏ္ဏိဒိပေါ ဧကာလောကော, ကိံ ကမ္မံ ကရိတ္ထာတိ ဘန္တေ အမှာကံ သန္တကေ ကတကမ္မံ နာမ နတ္ထိ ဣမသ္မိံ စေတိယေ မနံ ပသာဒေတွာ ဘတိယာ ကမ္မံ ကရိမှာတိ အာဟံသု ဧဝံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပသန္နစိတ္တေန ဘတိယာ ကတကမ္မမ္ပိ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. တသ္မာ-

ඒ අවස්ථාවෙහි භාතිවංකවාසී මහාසීව තෙරුන් වහන්සේ මහා සෑය වන්දනා කිරීම පිණිස වැඩම කළ සේක. උන්වහන්සේ වන්දනා කරමින් සිටින ඒ දෙව්දූවරුන් දැක, මහා සප්තපර්ණී වෘක්ෂය අසල නැවතී, ඔවුන් රුචි පරිදි වැඳ නිමවා යන විට මෙසේ ඇසූ සේක: "ඔබලාගේ ශරීර ආලෝකයෙන් මුළු තම්බපණ්ණි ද්වීපයම එකම ආලෝකයක් වී ඇත. ඔබලා කවර නම් පින්කමක් කළාහුද?" එවිට ඔවුහු, "ස්වාමීනි, අපගේ ම වස්තුවෙන් කළ පින්කමක් නම් නැත, අප කළේ මේ සෑයෙහි සිත පහදවා ගෙන කුලියට වැඩ කිරීම පමණකි" යි පැවසූහ. මෙසේ බුද්ධ ශාසනය කෙරෙහි පැහැදුණු සිතින් කුලී වැඩක් ලෙස කළ කර්මය ද මහත්ඵල මහානිසංස වේ. එබැවින් -

‘‘စိတ္တပ္ပသာဒမတ္တေန-သုဂတေ ဂတိ ဥတ္တမာ,လဗ္ဘတီတိ ဝိဒိတွာန-ထူပပူဇံ ကရေ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ;

"සුගත තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි සිත පැහැදවීම පමණකින්ම උත්තම වූ සුගතිය ලැබිය හැක්කේයැයි දැන, නුවණැත්තා ස්තූපාභිවන්දනය කරන්නේය."

ဧဝံ ရာဇာ စေတိယကမ္မံ ကာရာပေန္တော ပုပ္ဖဓာနတ္တယံ နိဋ္ဌာပေသိ. တံ ခီဏာသဝ ထိရဘာဝတ္ထာယ ဘူမိသမံ ကတွာ ဩသီဒါပေသုံ, ဧဝံ နဝဝါရေ စိတံ စိတံ ဩသီဒါပေသုံ. ရာဇာ ကာရဏံ အဇာနန္တော အနတ္တမနော ဟုတွာ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေသိ. အသီတိ ဘိက္ခုသဟဿာနိ သန္နိပတိံသု ရာဇာ ဘိက္ခုသံဃံ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဝန္ဒိတွာ ပုစ္ဆိ’ဘန္တေ မဟာစေတိယေ ပုပ္ဖဓာနတ္တယံ နဝဝါရေ န ဇာနာမီ’တိ ဘိက္ခုသံဃော အာဟ မဟာရာဇ တုယှံ ကမ္မဿ ဝါ ဇီဝိတဿ ဝါ အန္တရာယော နတ္ထိ. အနာဂတေ ထိရဘာဝတ္ထာယ ဣဒ္ဓိမန္တေဟိ ဩသီဒါပိတံ, ဣတော ပဋ္ဌာယ န ဩသီဒါပေဿန္တိ. တွံ အညထတ္တံ အကတွာ မဟာထူပံ သမာပေဟီတိ. တံ သုတွာ ဟဋ္ဌော ရာဇာ ထူပကမ္မံ ကာရေသိ.

මෙසේ රජතුමා සෑයේ කර්මාන්තය කරවමින් මල් පියගැටපෙළවල් (පුෂ්පධානයන්) තුනක් නිම කළේය. රහතන් වහන්සේලා එහි ස්ථාවර භාවය උදෙසා ඒවා පොළොව මට්ටමටම ගිලී යාමට සැලැස්වූහ. මෙසේ නව වතාවක්ම බඳින ලද දේ පොළොවට ගිල්වූහ. මෙයට හේතුව නොදත් රජතුමා අසතුටට පත්ව භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා රැස් කරවීය. අසූ දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා රැස් වූහ. රජතුමා භික්ෂු සංඝයාට සුවඳ මල් ආදියෙන් පූජා පවත්වා වැඳ, "ස්වාමීනි, මහා සෑයේ මල් පියගැටපෙළවල් තුන නව වතාවක්ම ගිලී යාමට හේතුව මම නොදනිමි" යි විමසා සිටියේය. එවිට භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා වදාරනුයේ, "මහරජතුමනි, ඔබගේ පිනට හෝ ජීවිතයට කිසිදු අනතුරක් නැත. අනාගතයෙහි ස්ථිර පැවැත්ම උදෙසා සෘද්ධිමතුන් වහන්සේලා විසින් මෙය ගිල්වා තිබේ. මෙතැන් පටන් ඒවා තවදුරටත් ගිලී නොයනු ඇත. ඔබ සිතේ සැකයක් ඇති කර නොගෙන මහා ස්ථූපයේ කටයුතු නිම කරනු මැනවි" කියාය. එය අසා අතිශයින් සතුටට පත් රජතුමා නැවත ස්ථූපයේ කටයුතු කරවීය.

ဒသပုပ္ဖဓာနာနိ ဒသဟိ ဣဋ္ဌကာကောဋီဟိ နိဋ္ဌနံ ဂမိံသု ပုန ပုပ္ဖဓာနတ္တယေ နိဋ္ဌိတေ ဘိက္ခုသံဃော ဥတ္တရ-သုမန နာမကေ ဒွေ ခီဏာသဝ သာမဏေရေ အာဏာပေသိ. တုမှေ သမစတုရဿံ အဋ္ဌရတန ဗဟလံ ဧကေက ပဿတော အသီတိ အသိတိ ဟတ္ထပ္ပမာဏံ ဆမေဒက ဝဏ္ဏပါသာဏေ အာဟရထာတိ. တေ သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဥတ္တရကုရုံ ဂန္တွာ စုတ္တပ္ပကာရပ္ပမာဏေ ဘဏ္ဍိပုပ္ဖနိဟေဆ မေဒဝဏ္ဏပါသာဏေ အာဟရိတွာ ဧကံ ပါသာဏံ ဓာတုဂဗ္ဘဿ ဘူမိယံ အတ္ထရိတွာ စတ္တာရော ပါသာဏေ စတုသု ပဿေသု သံဝိဓာယ အပရံ ဓာတုဂဗ္ဘံ ပိဒဟနတ္ထာယ ပါစီန ဒိသာဘာဂေ ဝါလုက ပါကာရ သမီပေ အဒိဿမာနံ ကတွာ ဌပေသုံ.

මල් පියගැටපෙළවල් දහය ගඩොල් කෝටි දහයකින් නිමාවට පත් විය. නැවත මල් පියගැටපෙළවල් තුන නිම වූ කල්හි, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා 'උත්තර' සහ 'සුමන' නම් වූ රහත් සාමණේරයන් වහන්සේලා දෙනමට, "ඔබ වහන්සේලා සමචතුරස්‍ර වූ, රියන් අටක් ඝනකම ඇති, එක් පැත්තක් රියන් අසූව බැගින් වූ මේදවර්ණ පාෂාණ රැගෙන එනු මැනවි" යි වදාළ සේක. උන්වහන්සේලා ද "එසේය ස්වාමීනි" යි පිළිගෙන, උතුරුකුරු දිවයිනට වැඩම කොට, පවසන ලද ප්‍රමාණයෙන් යුතු මේදවර්ණ පාෂාණ රැගෙන ආහ. ඉන් එක් පාෂාණයක් ධාතු ගර්භයේ බිම අතුරා, පාෂාණ හතරක් සිව් පැත්තෙහි පිහිටුවා, ධාතු ගර්භය වැසීම සඳහා වූ අනෙක් පාෂාණය නැගෙනහිර දිශාභාගයේ වැලි පවුර අසල නොපෙනෙන සේ තැබූහ.

၂၂. တတော ရာဇာ ဓာတုဂဗ္ဘဿ မဇ္ဈေ သဗ္ဗရတနမယံ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ မနောဟရံ ဗောဓိရုက္ခံ ကာရေသိ သော ဟိ ဣဏ္ဒနီလမဏိဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတော, တဿမူလာနိ ပစာဠမယာနိ, ခဏ္ဓော သိရိဝစ္ဆာဒီဟိ အဋ္ဌမင်္ဂလိကေဟိ ပုပ္ဖပန္တိ လတာပန္တိ စတုပ္ပဒ ဟံသပန္တိဟိ စ ဝိစိတ္တော အဋ္ဌာရသ ဟတ္ထုဗ္ဗေဓော ရဇတမယော အဟောသိ.

22. ඉක්බිති රජතුමා ධාතු ගර්භය මධ්‍යයෙහි සියලු රත්නයන්ගෙන් විසිතුරු වූ, සියලු අංගයන්ගෙන් පරිපූර්ණ වූ, මනහර බෝධි වෘක්ෂයක් කරවීය. එය ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයෙන් කරන ලද බිමෙහි පිහිටුවන ลද්දකි. එහි මුල් පබළුවලින් නිමවා තිබුණි. එහි කඳ ශ්‍රීවත්ස ආදී අෂ්ට මංගල සංකේතයන්ගෙන් ද, මල් පන්ති, ලියවැල් පන්ති, සිව්පාවුන්ගේ හා හංසයන්ගේ පන්තිවලින් ද විසිතුරු කරන ලද, රියන් දහඅටක් උසැති රිදියෙන් නිමවූවක් විය.

ပဉ္စမဟာသာခါပိ အဋ္ဌာရသဟတ္ထာစ, ပတ္တာပိ မဏိမယာနိ, ပဏ္ဍုပတ္တာနိ, ဟေမမယာနိ, ဖလာ ပဝါဠမယာနိ. တထာ အင်္ကုရောပရိ စေလဝိတာနံ ဗဏ္ဓာပေသိ. တဿ အန္တေ သမန္နတော မုတ္တမယ ကိင်္ကိဏိကဇာလံ ဩလမ္ဗတိ. သွဏ္ဏဃဏ္ဋာပန္တိ စ သုဝဏ္ဏဒါမာနိ စ တဟိံ တဟိံ ဩလမ္ဗန္တိ ဝိတာနဿ စတုသု ကဏ္ဏေသု နဝသတသဟဿဂ္ဃနကော ဧကေကော မုတ္တာကလာပေါ ဩလမ္ဗတိ. တတ္ထ ယထာနုရူပံ နာနာရတန ကတာနေဝ စဏ္ဒ-သူရိယ-တာရကာရူပါနိ ပဒုမာနိ စ အပ္ပိတာနိ အဟေသုံ. မဟဂ္ဃာနိ အနေကဝဏ္ဏာနိ အဋ္ဌုတ္တရ သဟဿာနိ ဝတ္ထာနိ ဩလမ္ဗိံသု.

එහි ප්‍රධාන ශාඛා පහ ද රියන් දහඅටක් බැගින් දිග විය. කොළ මැණික්වලින් ද, පැසුණු පත්‍ර රනින් ද, ගෙඩි පබළුවලින් ද නිමවා තිබුණි. එමෙන්ම අතු රිකිලි මත සේද වියනක් බඳවන ලදී. එහි කෙළවර වටා මුතු මිණි දැලක් එල්ලා තිබුණි. රන් සීනු පන්ති ද රන් දම්වැල් ද තැනින් තැන එල්ලා තිබුණි. වියනෙහි කොන් සතරෙහි නව ලක්ෂයක් වටිනා එක් එක් මුතු පොකුරු එල්ලා තිබුණි. එහි සුදුසු පරිදි නොයෙක් රත්නයෙන් සාදන ලද සඳ, හිරු, තරු සලකුණු හා පියුම් ද ඔබ්බවා තිබුණි. මහඟු වූ, නොයෙක් වර්ණවලින් යුතු වස්ත්‍ර එක්දහස් අටක් එහි එල්ලා තිබුණි.

တတော ဗောဓိရုက္ခဿ သမန္တတော သတ္တ ရတနမယ ဝေဒိကာ ကာရေတွာ မဟာမလက မုတ္တာ အတ္ထရာပေသိ မုတ္တာ ဝေဒိကာနံ အန္တရေ ဂဏ္ဓောဒက ပုဏ္ဏ သတ္တရတနမယ ပုဏ္ဏဃဋ ပန္တိယော ဌပါပေသိ. တာသု သုဝဏ္ဏဃဋေ ပဝါဠမယာနိ ပုပ္ဖာနိ အဟေသုံ. ပဝါဠဃဋေ သုဝဏ္ဏမယာနိ ပုပ္ဖာနိ. မဏိဃဋေ ရဇတမယာနိ ပုပ္ဖာနိ ရဇတဃဋေ မဏိမယာနိပုပ္ဖာတိ. သတ္တရတနဃဋေ သတ္တရတနမယာနိ ပုပ္ဖာနိ အဟေသုံ.

ඉන්පසු බෝධි වෘක්ෂය වටා සත්රුවන් මය වේදිකා සතක් කරවා, මහා මළුවෙහි මුතු අතුරුවා, මුතු වේදිකා අතර සුවඳ පැන් පිරවූ සත්රුවනින් නිම කළ පුන්කලස් පේළි තැන්පත් කරවීය. ඒවා අතුරින් රන් කලස්වල පබළු මල් ද, පබළු කලස්වල රන් මල් ද, මණි කලස්වල රිදී මල් ද, රිදී කලස්වල මිණි මල් ද විය. සත්රුවන් කලස්වල සත්රුවනින් නිම කළ මල් ද විය.

ဗောဓိရုက္ခဿ ပါစီန ဒိသာဘာဂေ ရတနမယေ ကောဋိအဂ္ဃနကေ ပလ္လင်္ကေ ဃနကောဋ္ဋိမ သုဝဏ္ဏမယံ ဗုဒ္ဓပဋိမံ နိသီဒါပေသိ. တဿာ ပဋိမာယ ဝီသတိ နခါ အက္ခိနံ သေတဋ္ဌာနာနိ စ ဖဠကမယာနိ. ဟတ္ထတလ ပါဒတလ ဒန္တာဝရဏာနိ အက္ခီနံ ရတ္တဋ္ဌာတာနိ စ ပဝါဠမယာနိ ကေသ ဘမုကာနိ အက္ခိနံ ကာဠကဋ္ဌာနာနိ စ ဣဏ္ဒနီလ မဏိမယာနိ ဥဏ္ဏာလောမံ ပနံ ရဇတမယံ အဟောသိ. တတော သဟမ္ပတိ မဟာ ဗြဟ္မာနံ ရဇတစ္ဆတ္တံ ဓာရေတွာ ဌိနံ ကာရေသိ. တတာ ဒွီသု ဒေဝလောကေသု ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဇယုတ္တရသင်္ခံ ဂဟေတွာ အဘိသေကံ ဒဒမာနံ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ပဉ္စသိခ ဒေဝပုတ္တံ ဗေဠုဝ ပဏ္ဍု ဝီဏမာဒါယ ဂဏ္ဓဗ္ဗံ ကုရုမာနံ. မဟာကာဠ နာဂရာဇာနံ နာဂကညာပရိဝုတံ နာနာဝိဓေနထုတိဃောသေန တထာဂတံ ဝဏ္ဏေန္တံ ကာရေသိ.

බෝධි වෘක්ෂයේ නැගෙනහිර දිශාභාගයෙහි කෝටියක් වටිනා රත්නමය පර්යංකයෙහි ඝන රන්මුවා බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ නමක් වඩා හිඳුවීය. ඒ ප්‍රතිමා වහන්සේගේ නිය විස්ස ද, නෙත්වල සුදු කොටස් ද ස්ඵටිකයෙන් නිමවා තිබුණි. අත්ල, පතුල, දෙතොල සහ නෙත්වල රතු පැහැති කොටස් පබළුවලින් නිමවා තිබුණි. කේස කලාපය, බැම සහ නෙත්වල කළු පැහැති කොටස් ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යයෙන් ද, ඌර්ණ රෝම ධාතුව රිදියෙන් ද නිමවා තිබුණි. ඉන්පසු සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා රිදී සේසතක් දරා සිටින අයුරු කරවීය. එසේම දෙව්ලොව දෙවියන් සමඟ විජයුත්තර සක් පිඹිමින් අභිෂේක කරන සක් දෙවිඳු ද, බෙල්ුව පණ්ඩු වීණාව ගෙන ගාන්ධර්ව ගායනා කරන පංචසිඛ දිව්‍ය පුත්‍රයා ද, නාග කන්‍යාවන් පිරිවරා විවිධ ස්තූති ඝෝෂාවෙන් තථාගතයන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරන මහකාල නා රජු ද එහි නිරූපණය කරවීය.

ဝသဝတ္တိမာရမ္ပန ဗာဟုသဟဿံ မာပေတွာ တိသူလ မုဂ္ဂရာဒိ နာနာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ သဟဿကုမ္ဘံ ဂိရိမေခလ ဟတ္ထိက္ခဏ္ဓ မာရုယှ မာရဗလံ ပရိဝါရေတွာ ဗောဓိမဏ္ဍံ အာဂန္တွာ အနေက ဘိံသနကံ ကုရုမာနံ ကာရေသိ. သေသာသု ဒိသာသု ပါစီန ဒိသာဘာဂေ ပလ္လင်္ကသဒိသေ ကောဋိ ကောဋိ အဂ္ဃနကေ တယော ပလ္လင်္ကေ အတ္ထရာပေတွာ ဒန္တမယံ ဒဏ္ဍံ ပဝါဠဝီဇနိံ ဌပါပေသိ. ဗောဓိက္ခဏ္ဓံ ဥဿီသကေ ကတွာ နာနာရတနံ မဏ္ဍိတံ ကောဋိအဂ္ဃနကံ ရဇတ သယနံ အတ္ထရာပေသိ.

වසවත්ති මාරයා දෑත් දහසක් මවාගෙන ත්‍රිශූල, මුග්ගර ආදී නොයෙක් ආයුධ ගෙන, සෙණ හඬ නංවන ගිරිමේඛලා ඇතු පිට නැගී මාර සේනාව පිරිවරා බෝධි මණ්ඩපයට පැමිණ නොයෙකුත් බිහිසුණු දේ කරන අයුරු ද කරවීය. සෙසු දිශාවල, නැගෙනහිර දිශාභාගයෙහි වූ පර්යංකය බඳු කෝටි ගණන් වටිනා පර්යංක තුනක් පනවා, දළින් කළ මිටක් ඇති පබළු බිජිනියක් තැන්පත් කරවීය. බෝධි කඳ හිස ලා තබන පැත්ත කොට, නොයෙක් රත්නයෙන් සරසන ලද කෝටියක් වටිනා රිදී යහනක් ද අතුරුවීය.

ဒသဗလဿ အဘိသမ္ဗောဓိမ္ပတွာ အနိမိသေန စက္ခုနာ ဗောဓိပလ္လင်္ကံ ဩလောကိတဋ္ဌာနံ သတ္တာဟမေဝ ရတနစင်္ကမေ စင်္ကမိတဋ္ဌာနံ ဩလောကိတဋ္ဌာနံ သတ္တာဟမေဝ ရတနစင်္ကမေ စင်္ကမိတဋ္ဌာနံ ရတနဃရံ ပဝိသိတွာ ဓမ္မသမ္မသိတဋ္ဌာနံ မုစလိဏ္ဒမူလံ ဂန္တွာ နိသိန္နဿ မုစလိဏ္ဒေန နာဂေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဥပရိ ဖဏံ ကတွာ ဌိတဋ္ဌာနံ, တတော အဇပါလ နိဂြောဓ မူလံ ဂန္တွာ နိသိန္နဋ္ဌာနံ, တတော ရာဇာယတနံ ဘောဇနေ ဥပနီတေ စတုမဟာရာဇေဟိ ဥပနီတ ပတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ ကာရေသိ.

දසබලයන් වහන්සේ උත්තරීතර සම්බෝධියට පත්වී, නොසැලෙන නෙතින් බෝධි පර්යංකය දෙස බලා සිටි ස්ථානය ද, සතියක් මුළුල්ලේ රත්න චංක්‍රමණයෙහි සක්මන් කළ ස්ථානය ද, රත්නඝරයට වැද ධර්මය මෙනෙහි කළ ස්ථානය ද, මුචලින්ද වෘක්ෂ මූලයට වැඩම කොට වැඩසිටි කල්හි මුචලින්ද නාග රාජයා සත් වරක් දරණ ලා ඉන් ඉහළින් පෙණ ගොබය මහත් කොට දරා සිටි ස්ථානය ද, ඉන්පසු Ajapāla නුග රුක මුලට වැඩම කොට වැඩසිටි ස්ථානය ද, ඉන්පසු රාජායතන වෘක්ෂ මූලයේදී අහර පිළිගන්වන කල්හි සතර වරම් දෙවිවරුන් විසින් පිළිගන්වන ලද පාත්‍ර පිළිගත් ස්ථානය ද කරවීය.

တတော ဗြဟ္မာယာစနံ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ သသပဗ္ဗဇ္ဇံ, ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, တေဘာတိက ဇဋိလ ဒမနံ, လဋ္ဌိဝနုယျာနေ ဗိမ္ဗိသာရောပဂမဏံ, ရာဇဂဟပ္ပဝေသနံ, ဝေဠုဝန ပဋိဂ္ဂဟဏံ အသီတိ မဟာသာဝကေ စ ကာရေသိ တတော ကပိလဝတ္ထုဂမနံ ရတနစင်္ကမေ ဌတဋ္ဌာနံ, ရာဟုလပဗ္ဗဇ္ဇံ, နဏ္ဒြပဗ္ဗဇ္ဇံ ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏံ, ဂဏ္ဍမ္ဗမူလေ ယမက ပါဋိဟာရိကံ ဒေဝလောကေ.

ඉන්පසු බ්‍රහ්ම ආරාධනාව, ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍ර දේශනාව, යස පැවිද්ද, භද්දවග්ගිය කුමාරවරුන්ගේ පැවිද්ද, තුන්බෑ ජටිලයන් දමනය කිරීම, ලට්ඨිවන උයනේදී බිම්බිසාර රජු හමුවීමට වැඩම කිරීම, රජගහ නුවරට වැඩම කිරීම, වේළුවනාරාමය පිළිගැනීම සහ අසූ මහා ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා නිරූපණය කරවීය. ඉන්පසු කිඹුල්වත් පුරයට වැඩම කිරීම, රත්න චංක්‍රමණයෙහි වැඩසිටි ස්ථානය, රාහුල කුමරුගේ පැවිද්ද, නන්ද කුමරුගේ පැවිද්ද, ජේතවනාරාමය පිළිගැනීම, ගණ්ඩම්බ වෘක්ෂ මූලයේදී යමක මහා ප්‍රාතිහාර්යය පෑම සහ දෙව්ලොව වැඩසිටීම ද කරවීය.

‘‘နိသိန္နေ’’တိ ကတ္ထစိ.

ඇතැම් තැනක "නිසින්නේ" (වැඩහුන් කල්හි) යනුවෙන් ද දැක්වේ.

အဘိဓမ္မ ဒေသနာ ဒေဝေါရောဟဏ ပါဋီဟီရံ ထေရပဉှ သမာဂမဉ္စ ကာရေသိ.

අභිධර්ම දේශනාව ද, දේවෝරෝහණ ප්‍රාතිහාර්යය ද, තෙරුන් වහන්සේගේ ප්‍රශ්න විසඳීමේ සමාගමය ද කරවීය.

တထာ မဟာသမယသုတ္တ-ရာဟုလောဝါဒ သုတ္တ-မင်္ဂသုတ္တပါရာယန သုတ္တ သမာဂမံ ဓနပါလ-အာဠဝက-အင်္ဂုလိမာလ-အပလာလ ဒမနံ အာယုသင်္ခါရ ဝေါဿဇ္ဇနံ သူကရမဒ္ဒဝ ပရိဂ္ဂဟဏံ သိင်္ဂိဝဏ္ဏ ဝတ္ထယုဂ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ပသန္နောဒကပါနံ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဒေဝမနုဿ ပရိဒေဝနံ မဟာကဿပတ္ထေရဿဘဂဝတောပါဒဝဏ္ဒနံ သရီရ ငဟနံ အဂ္ဂိနိဗ္ဗာနံ အာဠာဟနသက္ကာရံ ဒေဏေန ဗြာဟ္မဏေန ကတဓာတု ဝိဘာဂဉ္စ ကာရေသိ.

එමෙන්ම මහාසමය සූත්‍රය, රාහුලෝවාද සූත්‍රය, මංගල සූත්‍රය සහ පාරායන සූත්‍ර දේශනා කළ සමාගමයන් ද, ධනපාල, ආළවක, අංගුලිමාල සහ අපලාල දමනය කිරීම ද, ආයු සංස්කාරය අත්හැරීම ද, සූකරමද්දවය පිළිගැනීම ද, සිංගිවර්ණ රන් සළු යුගල පිළිගැනීම ද, පැහැදිලි පැන් වැළඳීම ද, පිරිනිවන් පෑම ද, දෙවි මිනිසුන්ගේ වැලපීම ද, මහා කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්ම වන්දනා කිරීම ද, ශ්‍රී දේහය චිතකයට තැන්පත් කිරීම ද, ගිනි නිවී යාම ද, ආදාහන පූජෝත්සවය ද, දෝණ බ්‍රාහ්මණයා විසින් කරන ලද ධාතු බෙදීම ද එහි කරවීය.

တထာ အဒ္ဓစ္ဆဋ္ဌာနိ ဇာတကသတာနိ ကာရေသိ. ဝေဿန္တရဇာတကံ ပန ကာရေန္တော သဉ္ဇယ မဟာရာဇံ ဖုသတီဒေဝိံ မဒ္ဒိဒေဝိံ ဇာလိယ ကုမာရံ ကဏှာဇိနဉ္စ ကာရေသိ. တတော ပဏ္ဍဝ ဟတ္ထိဒါနံ သတ္တ သတက မဟာဒါနံ နဂရ ဝိလောကနံ သိန္ဓဝဒါနံ ဒေဝတာဟိ ရောဟိတထ ဝဏ္ဏေန ရထဿ ဝဟနံ ရထဒါနံ သယမေဝေါဏတ ဒုမတော ဖလံ ဂဟေတွာ ဒါရကာနံ မဓုမံသ ဒိန္န နေသာဒဿ သုဝဏ္ဏ သူစိဒါနံ ဝင်္ကပဗ္ဗတကုစ္ဆိမှိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝေသေန ဝသိတဋ္ဌာနံ ပူဇကဿ ဒါရကဒါနံ သက္ကဗြာဟ္မဏဿ ဘရိယံဒါနံ ပူဇကဿ ဒေဝတာနုဘာဝေက ဒါရကေ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ သဉ္ဇယ နရိဏ္ဒဿ ပုရတော ဂတဋ္ဌာနံ တတော ဝင်္ကပဗ္ဗတကုစ္ဆိယံ ဆန္နံ ခတ္တိယာနံ သမာဂမံ ဝေဿန္တရဿ မဒ္ဒိယာ စ အဘိသေကံ ပတ္တဋ္ဌာနံ နကရမ္ပဝိဋ္ဌေ သတ္တရတနဝဿံ ဝဿိတဋ္ဌာနံ တတော စဝိတွာ တုသိတပုရေ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနဉ္စ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေန ကာရေသိ.

එමෙන්ම පන්සිය පනස් ජාතක කථා ද කරවීය. වෙස්සන්තර ජාතකය කරවීමේදී වනාහි, සඤ්ජය මහාරාජයා ද, ඵුසතී දේවිය ද, මද්දී දේවිය ද, ජාලිය කුමාරයා සහ කණ්හජිනා කුමරිය ද කරවීය. ඉන්පසු පණ්ඩව ඇතු දන් දීම, සප්ත ශතක මහා දානය දීම, නුවර දෙස හැරී බැලීම, සින්ධු අසුන් දන් දීම, රතු මුව වෙස් ගත් දෙවියන් විසින් රථය ඇදගෙන යාම, රථය දන් දීම, තමන් විසින්ම නැමුණු ගසකින් ගෙඩි නෙළා දරුවන්ට දීම, වැද්දාට මී පැණි හා මස් දීම, වැද්දාට රන් සූචිය දීම, වංකගිරි පර්වත බෑවුමෙහි පැවිදි වෙසින් වාසය කළ ස්ථානය, ජූජක බමුණාට දරුවන් දන් දීම, බ්‍රාහ්මණ වේශයෙන් ආ ශක්‍රයාට බිරිඳ දන් දීම, දේවතා අනුභාවයෙන් ජූජකයා මඟ හැර දරුවන් කැටුව සඤ්ජය රජු ඉදිරියට ගිය ස්ථානය, ඉන්පසු වංකගිරි පර්වතයෙහිදී ක්ෂත්‍රියයන් සය දෙනාගේ හමුවීම, වෙස්සන්තර රජු සහ මද්දී දේවිය අභිෂේක ලැබූ ස්ථානය, නැවත නුවරට වඩින කල්හි සත්රුවන් වැසි වැටුණු ස්ථානය සහ ඉන් චුතව තුසිත පුරයෙහි උපන් ස්ථානය යන මේ සියල්ල විස්තර සහිතව කරවීය.

တတော ဒသ သဟဿ စက္ကဝါဠဒေဝတာဟိ ဗုဒ္ဓ ဘာဝါယ အာယာစိတဋ္ဌာနံ အပုနရာဝတ္တနံ မာတုကုစ္ဆိဩက္ကမနံ မဟာမာယာဒေဝိံ သုဒ္ဓေါဒန မဟာရာဇံ လုမ္ဗိနီဝနေ ဇာတဋ္ဌာနံ အန္တလိက္ခတော ဒွိန္နံ ဥဒကဓာရာနံ ပတနံ ဥတ္တရာဘိမုခံ သတ္တပဒဝီတိဟာရ ဂမနံ ကာဠဒေဝဠဿ ဇဋာမတ္ထကေ မဟာပုရိသဿ ပါဒပတိဋ္ဌာန အနတိဝတ္တမာနာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ ဓာတီနံ ပမာဒံ ဒိသွာ သိရိသယနေ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိတွာ ဈာနသမာပန္နဋ္ဌာနဉ္စ ကာရေသိ.

ඉන්පසු දසදහසක් සක්වළ දෙවියන් විසින් බුදු වීම පිණිස ආරාධනා කළ ස්ථානය ද, නැවත නොඑන පරිදි මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීම ද, මහාමායා දේවිය සහ සුද්ධෝදන මහාරාජයා ද, ලුම්බිණි වනයේ උපන් ස්ථානය ද, අහසින් පැන් ධාරා ද්විත්වයක් පහළ වූ ස්ථානය ද, උතුරු දෙසට සත් පියවරක් තබා වැඩම කළ ස්ථානය ද, කාළදේවල තවුසාගේ ජටා මස්තකයෙහි මහා පුරුෂයාගේ ශ්‍රී පාද පිහිටුවීම ද, කිරිමව්වරුන්ගේ ප්‍රමාදය දැක, නොඉක්මවන දඹ සෙවණෙහි සිරි යහන මතුපිට පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ ධ්‍යාන සමාපත්තියට සම වැදුණු ස්ථානය ද කරවීය.

တတော ရာဟုလ မာတရံ ရာဟုလ ဘဒ္ဒကဉ္စ ကာရေသိ တတော ဧကူန တိံသဝဿကာလေ ဥယျာနေ ကီဠတတ္ထာယ ဂမန သမယေ ဇိဏ္ဏ ဝျာဓိတ မတ သင်္ချာတေ တယော ဒေဝဒူတေ ဒိသွာ နိဝတ္တနဋ္ဌာနံ စတုတ္ထဝါရေ ပဗ္ဗဇိတရူပံ ဒိသွာ သာဓုပဗ္ဗဇ္ဇာတိ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဥယျာနသိရိံ အနုဘဝိတွာ သာယဏှ သမယေ နဟာတွာ မင်္ဂလ သိလာပဋ္ဋေ နိသိန္နမတ္တ ဝိဿကဋ္ဌာနာ အလင်္ကရဏဋ္ဌာဏံ တတော မဇ္ဈိမရတ္တိယံ နာဋကာနံ ဝိပ္ပကာရံ ဒိသွာ ကဏ္ထက ဟယ ဝရမာရုယှ) မဟာဘိနိက္ခမဏံ နိက္ခမိတဋ္ဌာနံ ဒသ သဟဿ) စက္ကဝါဠ ဒေဝတာဟိ ကတ ပူဇာဝိဓိံ ကဏ္ထကနိဝတ္တန စေတိယဋ္ဌာနံ အနောမာ နဒီတီရေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ရာဇဂဟပ္ပဝေသနံ ပဏ္ဍဝ ပဗ္ဗတစ္ဆ ယာယ ရညော ဗိမ္ဗိသာရမ္မ ရဇ္ဇကရဏတ္ထာယ အာယာစနံ သုဇာတာယ ဒိန္န ခီရပါယာသ ပဋိဂ္ဂဟဏံ နေရဉ္ဇရာယ နဒိယာ တီရေ ပါယာသ ပရိဘောဂံ နဒိယာ ပါတိဝိဿဋ္ဌံ ပါဋိဟာရိယံ သာလဝနေ ဒိဝါဝိဟာရ ဂတဋ္ဌာနံ သောတ္ထိယေန ဒိန္န ကုသတိဏပဋိဂ္ဂဟဏံ ဗောဓိမဏ္ဍံ အာရုယှ နိသိန္နဋ္ဌာနဉ္စ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေန ကာရေသိ.

ඉන්පසු රාහුල මාතාව (යශෝධරා දේවිය) ද, රාහුල භද්‍ර කුමාරයා ද (නිරූපණය වන රූප ධාතු ගර්භය තුළ) කරවීය. ඉන්පසු විසි නව වැනි වියේදී උද්‍යාන ක්‍රීඩා පිණිස යන ගමනේදී, මහලු වූ, ලෙඩ වූ සහ මියගිය අය ලෙස හැඳින්වෙන දේවදූතයන් තිදෙනා දැක ආපසු හැරී ආ ස්ථානය ද, සිව්වැනි වර පැවිදි රූපයක් දැක 'පැවිද්ද යහපත් ය' කියා සිත උපදවා උද්‍යානයට ගොස් උද්‍යාන ශ්‍රිය විඳ සන්ධ්‍යා කාලයේ ස්නානය කොට මංගල ශිලා පටකයෙහි වැඩහුන් කෙණෙහිම විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා විසින් සරසන ලද ස්ථානය ද, ඉන්පසු මධ්‍යම රාත්‍රියේ නළඟනන්ගේ විප්‍රකාර දැක කන්ථක නම් උතුම් අසු පිට නැඟී මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය කළ ස්ථානය ද, දස දහසක් සක්වළ දේවතාවන් විසින් කරන ලද පූජා විධි ද, කන්ථක අසු හැරී ගිය ස්ථානයෙහි කළ චෛත්‍යය ද, අනෝමා ගංතීරයේදී පැවිදි වූ ස්ථානය ද, රජගහ නුවරට පිවිසීම ද, පාණ්ඩව පර්වත සෙවණේදී බිම්බිසාර රජු විසින් රාජ්‍යය කරවීම පිණිස කළ ආරාධනය ද, සුජාතාව විසින් දෙන ලද කිරිපිඬු දානය පිළිගැනීම ද, නේරංජරා නදී තීරයේදී කිරිපිඬු වැළඳීම ද, නදියෙහි (රන් තලිය) උඩුගං බලා හැරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය ද, සල් වනයේ දිවා විහරණය කළ ස්ථානය ද, සොත්ථිය බමුණා දුන් කුස තණ පිළිගැනීම ද, බෝධි මණ්ඩලයට පැමිණ වැඩසිටි ස්ථානය ද යන මේ සියල්ල විස්තර සහිතව කරවීය.

တတော မဟိဏ္ဒတ္ထေရ ပမုခေ သတ္တ သဟ အာဂတေ စ ကာရာပေသိ. စတုသု ဒိသာသု ခဂ္ဂဟတ္ထေ စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ကာရေသိ တတော ဒွတ္တိံသ ဒေဝပုတ္တေ တတော သုဝဏ္ဏ ဒဏ္ဍ ဒီပကဓာရာ ဒွတ္တိံသ ဒေဝကုမာရိယော တတော အဋ္ဌဝီသတိ ယက္ခသေနာပတိနော တတော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဌိတ ဒေဝတာယော တတော ရတနမယ ပုပ္ပကလာပေ ဂဟေတွာ ဌိတ ဒေဝတာယော တတော သုဝဏ္ဏဃဋေ ဂဟေတွာ ဌိတိ ဒေဝတာယော တတော နစ္စနက ဒေဝတာယော တတော တုရိယဝါဒက ဒေဝတာယော တတော ပစ္စေက သတသဟဿဂ္ဃနကေ ဒသဟတ္ထပ္ပမာဏေ အာဒါသေ ဂဟေတွာ ဌိတ ဒေဝတာယော တတော တထေဝ သတသဟဿဂ္ဃနက ပုပ္ဖ သာခါယော ဂဟေတွာ ဌိတဒေဝတာယော တတော စဏ္ဒမဏ္ဍလေ ဂဟေတွာ ဌိတဒေဝတာယော သူရိယမဏ္ဍလေ ဂဟေတွာ ဌိတဒေဝတာယော တတော ပဒုမာနိ ဂဟေတွာ ဌိတ ဒေဝတာယော တတော ဆတ္တာနိ ဂဟေတွာ ဌိတဒေဝတာယော တတော ဝိစိတ္တဝေသဓရေ မလ္လဒေဝပုတ္တေ တတော ဒုဿပေါဌန ဒေဝတာယော တတော ရတနဂ္ဃိကေ ဂဟေတွာ ဌိတဒေဝတာယော တတော ဓမ္မစက္ကာကိ ဂဟေတွာ ဌိတဒေဝတာယော တတော ခဂ္ဂဓရာ ဒေဝတာယော တတော ပဉ္စဟတ္ထပ္ပမာဏ ဂဏ္ဓိတေလပူရိတာ ဒုကူလဝဋ္ဋိယံ ပဇ္ဇလိတ ဒီပကဉ္စနန ပါတိယော သီသေဟိ ဓာရေတွာ ဌိတဒေဝတာယော စ ကာရာပေသိ.

ඉන්පසු මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ කොට (ලක්දිවට) වැඩම කළ සත්දෙනාගේ රූප ද කරවීය. සිව් දිශාවන්හි අසිපත් අතින් ගත් සතර වරම් මහරජවරුන් ද කරවීය. ඉන්පසු දෙතිසක් දිව්‍ය පුත්‍රයන් ද, ඉන්පසු රන් දඬු සහිත පහන් දැරූ දෙතිසක් දිව්‍ය කුමාරිකාවන් ද, ඉන්පසු විසි අටක් යක්ෂ සේනාපතීන් ද, ඉන්පසු දොහොත් මුදුන් දී වැඳගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු රත්නමය මල් කළඹවල් ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු රන් කලස් ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු නටන දේවතාවන් ද, ඉන්පසු තූර්ය භාණ්ඩ වාදනය කරන දේවතාවන් ද, ඉන්පසු එකිනෙකක් ලක්ෂයක් වටිනා දස රියන් ප්‍රමාණයේ කණ්ණාඩි ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු එලෙසින්ම ලක්ෂයක් වටිනා මල් අතු ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු සඳ මඬල ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, සූර්ය මඬල ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු නෙළුම් මල් ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු ධවල ඡත්‍ර ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු විසිතුරු වෙසින් සැරසුණු මල්ල දිව්‍ය පුත්‍රයන් ද, ඉන්පසු වස්ත්‍ර සලිත කරන (සොලවන) දේවතාවන් ද, ඉන්පසු රත්නමය තෝරණ ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු ධර්ම චක්‍ර ගෙන සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු අසිපත් දරා සිටින දේවතාවන් ද, ඉන්පසු පස් රියන් ප්‍රමාණයේ සුවඳ තෙලින් පිරවූ, සියුම් වස්ත්‍රයෙන් කළ වැටි සහිතව දැල්වෙන පහන් ඇති රන් තලි හිසින් දරා සිටින දේවතාවන් ද කරවීය.

တတော စတုသုကဏ္ဏေသုဖဠိကမယအဂ္ဃိယ မတ္ထကေ စတ္တာရောမဟာမဏ ဌပါပေသိ စတုသု ကဏ္ဏေသု သုဝဏ္ဏ-မဏိ-မုတ္တ-ဝဇိရာနံ စတ္တာရော ရာသိယော ကာရေသိ တတော မေဃဝဏ္ဏ ပါသာဏဘိတ္တိယံ ဝိဇ္ဇုလ္လတာ ကာရေသိ တတော ရတန လတာယော တတော စာဠဝိဇတိယော တတော နိလုပ္ပလေ ဂဟေတွာ ဌိတ နာဂမဏဝိကာယော ကာရေသိ.

ඉන්පසු සිව් කොණෙහි පිහිටි ස්ඵටිකමය තෝරණ මුදුනෙහි මහා මැණික් සතරක් තැබ්බවීය. සිව් කොණෙහි රන්, මැණික්, මුතු සහ දියමන්තිවලින් යුත් ගොඩවල් සතරක් කරවීය. ඉන්පසු මේඝ වර්ණ (කළු පැහැති) ගල් බිත්තියෙහි විදුලි ලතාවන් ද, ඉන්පසු රත්නමය ලතාවන් (වැල්) ද, ඉන්පසු සෙමර වල්විදුනා ද, ඉන්පසු නිල් මහනෙල් මල් ගෙන සිටින නාග මානවිකාවන්ගේ රූප ද කරවීය.

ရာဇာ ဧက္တိကာနိ ရူပကာနိ ဃနကောဋ္ဋိမ သုဝဏ္ဏေဟေဝ ကာရေသိ. အဝသေသမ္ပိ ပူဇာဝိဓိံ သတ္တရတနေဟေဝ ကာရေသီတိ. ဧတ္ထ စ ဝုတ္တပ္ပကာရမ္ပန ပူဇနီယဘဏ္ဍံ အနန္တမပရိမာဏံ ဟောတိ တထာ ဟိ အမ္ဗပါသာနဝါသီ စိတ္တဂုတ္တတ္ထေရောနာမ ဟေဋ္ဌာ လောဟပါသာဒေ သန္နိပတိတာနံ ဒွါဒသန္နံ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ဓမ္မံ ကထေန္တော ရထဝိနီတသုတ္တံ အာရဘိတွာ မဟာ ဓာတုနိဓာနံ ဝဏ္ဏေန္တော ဧကစ္စေ န သဒ္ဒဟိဿန္တီတိ မညမာနော ဩသက္ကိတွာ ကထေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ကောဋပဗ္ဗတဝါသီ မဟာတိဿတ္ထေရော နာမ ခီဏာသဝေါ အဝိဒူရေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော အာဝုသော ဓမ္မကထိက တဝ ကထာတော ပရိဟီနမ္ပိ အတ္ထိ. အပစ္စော သကကိတွာ ဝိတ္ထာရေန ကထေဟီတိ အာဟ. အထ ဣမသ္မိံယေဝ ဒီပေ ဘာတိယ မဟာရာဇာ နာမ သဒ္ဒေါ ပသန္နော အဟောသိ သော သာယံ ပါတံ မဟစေတိယံ ဝန္ဒိတွာဝ ဘုဉ္ဇတိ. ဧကဒိဝသံ ဝိနိစ္ဆယေ နိသီဒိတွ ဒုဗ္ဗီနိစ္ဆိတံ အဋ္ဋံ ဝိနိစ္ဆိနန္တော အတိသာယံ ဝုဋ္ဌိတော ထူပဝဏ္ဒနံ ဝိဿရိတွာ ဘောဇနေ ဥပနီတေ ဟတ္ထံ ဩတာရေတွာ မနုဿေ ပုစ္ဆိအဇ္ဇ မယာ အယျကော ဝန္ဒိတော န ဝန္ဒိတောတိ. ပေါရာဏက ရာဇာနော ဟိ သတ္ထာရံ အယျကောတိ ဝဒန္တိ. မနုဿာ န ဝန္ဒိတော ဒေဝါတိ အာဟံသု.

රජතුමා මෙපමණක් වූ රූප ඝන රන් තහඩුවලින්ම කරවීය. සෙසු පූජා ද්‍රව්‍ය ද සප්ත රත්නයන්ගෙන්ම කරවීය. මෙහි දක්වන ලද ආකාරයේ පූජනීය වස්තූන් අනන්ත ය, අප්‍රමාණ ය. එසේමය, අඹපස්නෙහි විසූ චිත්තගුත්ත තෙරුන් වහන්සේ පහළ ලෝවාමහාප්‍රාසාදයෙහි රැස්ව සිටි දොළොස් දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලාට ධර්ම දේශනා කරමින්, රථවිනීත සූත්‍රය ඇසුරින් මහා ධාතු නිධානය වර්ණනා කරද්දී, ඇතැම්හු මෙය විශ්වාස නොකරනු ඇතැයි සිතා මඳක් පසුබසිමින් (සංක්ෂිප්තව) දේශනා කළහ. එකෙණෙහි, කොටපර්වතයෙහි විසූ මහාතිස්ස නම් රහතන් වහන්සේ නුදුරින් හිඳ ධර්මය අසමින් සිටියදී, "ඇවැත්නි, ධර්ම කථිකයෙනි, ඔබගේ කථාවෙන් මඟහැරුණු කරුණු ද ඇත. පසුබට නොවී විස්තර සහිතව දේශනා කරන්න" යැයි පැවසූහ. එකල මෙලක්දිව 'භාතිය මහරජතුමා' නමින් ප්‍රසිද්ධ ශ්‍රද්ධාවන්ත රජෙක් විය. ඒ රජතුමා උදේ සවස මහා චෛත්‍යය වැඳ පුදාගෙනම ආහාර අනුභව කරයි. එක් දිනක් විනිශ්චය ශාලාවෙහි හිඳ විසඳීමට අපහසු නඩුවක් විසඳමින් සිටියදී බොහෝ සවස් වූ බැවින්, චෛත්‍ය වන්දනාව අමතක වී, භෝජනය පිළිගැන්වූ කල්හි අත බඳුනට බහාලමින්, "අද මා විසින් මුත්තණුවන් (බුදුරජාණන් වහන්සේ) වඳින ලද්දේ ද නැද්ද?" කියා මිනිසුන්ගෙන් ඇසීය. පැරණි රජවරු ශාස්තෘන් වහන්සේට 'මුත්තණුවෝ' (අය්‍යක) යැයි පවසති. මිනිස්සු "දේවයන් වහන්ස, නැත, වන්දනා නොකරන ලදී" යැයි පැවසූහ.

တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ ဟတ္ထေန ဂဟိတ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ပါတိယံ ပါတေတွာ ဥဋ္ဌာယ ဒက္ခိဏဒွါရံ ဝိဝရာပေတွာ အာဂန္တွာ ပါစီန ဒွါရေန မဟာစေတိယင်္ဂဏံ အာရုယှ ဝန္ဒန္တော အန္တော ဓာတုဂဗ္ဘေ ခီဏာသဝါနံ ဓမ္မံ ဩသာရဏသဒ္ဒံ သုတွာ ဒက္ခိဏဒွါရေတိ မညမာနော တတ္ထ ဂန္တွာ အဒိသွာ ဧတေနေဝ နယေန ဣတရာနိပိ ဒွါရာနိ ဂန္တွာ တတ္ထာပိ အဒိသွာ အယျာ ဓမ္မံ ဩသာရေန္တော ဝိစရန္တီတိ မညမာနော ဩလောကနတ္ထာယ စတုသု ဒွါရေသု မနုဿေ ဌပေတွာ သယံ ပုန ဝိစရိတွာ အပဿန္တော မနုဿေ ပုစ္ဆိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ နတ္ထိ ဘာဝံ ဉတွာ အန္တော ဓာတုဂဗ္ဘေ ဘဝိဿတိတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ပါစီနဒွါရေ အာသန္နတရေ မဟာ စေတိယာဘိမုခေါ ဟတ္ထပါဒေ ပသာရေတွာ ဇီဝိတုံ ပရိစ္စဇိတွာ ဒဠှသမာဒါနံ ကတွာ နိပဇ္ဇိ. သစေ မာ အယျာ ဓာတုဂဗ္ဘံ န ဩလောကာပေန္တိ-သတ္တာဟံ နိရာဟာရော ဟုတွာ သုဿမာနော ဘူသမုဋ္ဌိ ဝိယ ဝိပ္ပကိရိယမာနောပိ န ဥဋ္ဌဟိဿာမီတိ. တဿ ဂုဏာနုဘာဝေန သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ.

එකෙණෙහි රජතුමා අතට ගත් බත් පිඬ බඳුනටම දමා, වහා නැගිට, දකුණු දොරටුව හැරවා පැමිණ, නැගෙනහිර දොරටුවෙන් මහා චෛත්‍ය මළුවට නැඟ වන්දනා කරද්දී, ධාතු ගර්භය ඇතුළත රහතන් වහන්සේලාගේ ධර්ම සජ්ඣායනා හඬ ඇසී, 'මෙය දකුණු දොරටුවෙන් ඇසෙන්නේය'යි සිතා එතැනට ගොස් කිසිවකු නොදැක, එම ක්‍රමයෙන්ම සෙසු දොරටුවලට ද ගොස් එතැනදීත් කිසිවකු නොදැක, 'ස්වාමීන් වහන්සේලා ධර්මය සාකච්ඡා කරමින් හැසිරෙති'යි සිතා, බැලීම පිණිස දොරටු සතරෙහි මිනිසුන් රඳවා, තමා ද නැවත සොයා බලා කිසිවකු නොදැක, මිනිසුන්ගෙන් විමසා පිටත කිසිවකු නැති බව දැන, 'මෙය ධාතු ගර්භය ඇතුළතම විය යුතුය' කියා නිශ්චය කොට, නැගෙනහිර දොරටුවට ආසන්නව මහා චෛත්‍යයට අභිමුඛව දෑත් දෙපා දිගු කොට, ජීවිතය පරිත්‍යාග කරමින් දැඩි අධිෂ්ඨානයෙන් යුතුව වැතිරුණේය. "ඉදින් ස්වාමීන් වහන්සේලා මට ධාතු ගර්භය නොපෙන්වන්නේ නම්, මම සත් දිනක් නිරාහාරව වියළී ගොස් දහයියා මිටක් සේ විසිරී ගියත් මෙතැනින් නොනැගිටිමි" යි අධිෂ්ඨාන කළේය. ඔහුගේ එම ගුණානුභාවය නිසා ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ භවනය උණුසුම් විය.

သက္ကော အာဝဇ္ဇန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ အဂန္တွာ ဓမ္မံ ဩသာရေန္တာနံ ထေရာနံ ဧဝမာဟ. အယံ ဘန္တေ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဗုဒ္ဓသာသနေ ပသန္နော ဣမသ္မိံ ဌာနေ သဇ္ဈာယန သဒ္ဒံ သုတွာ ဓာတုဂဗ္ဘံ အပဿိတွာ န ဥဋ္ဌဟိဿာမီတိ ဒဠှသမာဒါနံ ကတွာ နိပန္နော သစေ ဓာတုဂဗ္ဘံ န ပဿတိ တတ္ထေဝ မရိဿတိ. တံ ပဝေသေတွာ ဓာတု ဂဗ္ဘံ ဩလောကာပေထာတိ. ထေရာပိ တဿ အနုကမ္ပာယ ဓာတုဂဗ္ဘံ ဒဿေတုံ ဧကံ ထေရံ အာဏာပေသုံ ရာဇာနံ အာနေတွာ ဓာတုဂဗ္ဘာ ဩလောကာပေတွာ ပေသေဟီတိ. သော ရညော ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ဓာတုဂဗ္ဘံ ပဝေသေတွာ ယထာရုစိံ ဝန္ဒာပေတွာ သဗ္ဗံ သလ္လက္ခိတကာလေ ပေသေသိ ရာဇာ နဂရံ ဂန္တွာ အပရေန သမယေန ဓာတုဂဗ္ဘေ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌရူပကေသု ဧကဒေသာနိ သုဝဏ္ဏခစိတာနိ ကာရေတွာ ရာဇင်္ဂဏေ မဟန္တံ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ တသ္မိံ မဏ္ဍပေ တာနိ ရူပကာနိ သံဝိဒဟာပေတွာ နဂရေ သန္နိပါတေတွာ ဓာတုဂဗ္ဘေ မယာ ဒိဋ္ဌာနိ သုဝဏ္ဏရူပကာနိ ဤဒိသာနိ အာဟ. တေသံ ရူပကာနံ နိယာမေန ကတတ္တာ နိယာမက ရူပကာနိ နာမ ဇာတာနိ.

ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මේ පිළිබඳව මෙනෙහි කර, ඒ කරුණ දැනගෙන, එහි පැමිණ ධර්මය දේශනා කරමින් සිටි තෙරුන් වහන්සේලාට මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනී, බුද්ධ ශාසනය කෙරෙහි පැහැදුණු, දැහැමි වූ මේ රජතුමා, මේ ස්ථානයෙහි සජ්ඣායනා හඬ අසා, ධාතු ගර්භය නොදැක නොනැගිටිමි යි දැඩි අධිෂ්ඨානයක් ඇතිව වැතිර සිටියි. ඉදින් ඔහු ධාතු ගර්භය නොදුටුවහොත් එතැනම මිය යනු ඇත. එබැවින් ඔහු ඇතුළු කරවා ධාතු ගර්භය පෙන්වනු මැනවි." තෙරුන් වහන්සේලා ද රජු කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් ධාතු ගර්භය පෙන්වීම සඳහා එක් තෙරනමකට මෙසේ අණ කළහ: "රජතුමා කැඳවාගෙන ගොස් ධාතු ගර්භය පෙන්වා පිටත් කර හරින්න." ඒ තෙරුන් වහන්සේ රජුගේ අතින් අල්ලාගෙන ධාතු ගර්භයට ඇතුළු කරවා, කැමැත්ත පරිදි වන්දනා කරවා, සියල්ල හොඳින් නිරීක්ෂණය කළ පසු ඔහු පිටත් කර හැරියහ. රජතුමා නුවරට ගොස්, පසු කලෙක ධාතු ගර්භය තුළ තමා දුටු රූපයන්ගෙන් කොටසක් රනින් නිමවා, රජවාසල් මිදුලේ විශාල මණ්ඩපයක් කරවා, ඒ මණ්ඩපයෙහි එම රූප තැන්පත් කරවා, නගර වැසියන් රැස් කරවා: "ධාතු ගර්භය තුළ මා දුටු රන් රූප මෙවැනි ය" යි කීවේය. එම රූපවල ආකෘතියට අනුව කරන ලද බැවින් ඒවා 'නියාමක රූප' නමින් හැඳින්විණි.

ရာဇာ သံဝစ္ဆရေ သံဝစ္ဆရေ တာနိ ရူပကာနိ နီဟရာပေတွာ နာဂရာနံ ဒဿေသိ ပဌမံ ဒဿိတကာလေ နာဂရာ ပသီဒိတွာ ဧကေက ကုလတော ဧကေကံ ဒါရကံ နီဟရိတွာ ပဗ္ဗာဇေသုံ. ပုန ရာဇာ အယျာ ဧတံ ပကာရံ အဇာနနကာ ဗဟူ တေသမ္ပိ အာရောစေဿာမီတိ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဟေဋ္ဌာ လောဟပါသာဒေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေတွာ သယံ ဓမ္မာသနဂတော တိယာမ ရတ္တိံ ဓာတုဂဗ္ဘေ အဓိကာရံ ကထေတွာ ပရိယောသာပေတုမသက္ကာန္တောသေဝ ဥဋ္ဌာသိ. တတ္ထေကော ဘိက္ခု ရာဇာနံ ပုစ္ဆိ-မဟာရာဇ တွံ ပါတရာသဘတ္တံ ဘူတွာ အာဂတောသိ. တိယာမ ရတ္တိံ ဝဏ္ဏေန္တော ဓာတုဂဗ္ဘေ ပူဇာဝိဓိမ္ပိ ပရိယောသာပေတုံ နာသက္ခိ အညမ္ပိ ဗဟုံ အတ္ထိတိ.

රජතුමා වසරක් පාසා එම රූප පිටතට ගෙන්වා නගර වැසියන්ට පෙන්වීය. පළමු වරට පෙන්වූ අවස්ථාවේදී නගර වැසියෝ පැහැදීමට පත්ව, එක් එක් පවුලෙන් එක් දරුවා බැගින් ඉදිරිපත් කර පැවිදි කරවූහ. නැවතත් රජතුමා, "ස්වාමීනී, මේ කරුණ නොදන්නා බොහෝ දෙනෙක් වෙති, ඔවුන්ට ද මෙය ප්‍රකාශ කරමි" යි විහාරයට ගොස්, ලෝවාමහාපායේ පහළ මාලයේ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා රැස් කරවා, තමාම ධර්මාසනයට පැමිණ, තුන් යම් රාත්‍රිය පුරාම ධාතු ගර්භය පිළිබඳ විස්තරය දේශනා කර, එය අවසන් කිරීමට නොහැකිවම ආසනයෙන් නැගී සිටියේය. එකල එහි සිටි එක් භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් රජුගෙන් මෙසේ ඇසූහ: "මහරජතුමනි, ඔබ උදෑසන ආහාරය ගෙන මෙහි පැමිණියෙහිය. තුන් යම් රාත්‍රිය මුළුල්ලෙහි වර්ණනා කළත් ධාතු ගර්භයේ පූජා විධි විස්තර කර අවසන් කිරීමට නොහැකි විය. තවත් බොහෝ දේ ඉතිරිව තිබේද?"

ရာဇာ ကိံ ကထေတ ဘန္တေ, တုမှာကံ မယာ ကထိတံ ဒသဘာဂေသု ဧကဘာဂမ္ပိ နပ္ပဟောတိ. အဟမ္ပန မယာ သလ္လက္ခိတ မတ္တမေဝ ကထေသိံ. အနန္တံ ဘန္တေ ဓာတုဂဗ္ဘေ ပူဇာဝိဓာနန္တိ အာဟ ဧဝံ အနန္တံ ပူဇနီယဘဏ္ဍံ သမစတုရဿေ ဧကေက ပဿတော အသီတိ အသီတိ ဟတ္ထပ္ပမာဏေ ဓာတုဂဗ္ဘေ နိရန္တရံ ကတွာ ပုရေတုမ္ပိ န သုကရံ, ပဂေဝ ယထာရဟံ သံဝိဓာတု တိဋ္ဌတု တာဝ ဓာတုဂဗ္ဘော ယာဝ မဟာစေတိယေ ဝါလုက ပါကာရ ပရိစ္ဆေဒါ နိရန္တရံ ပုရေတုမ္ပိ န သက္ကာ. တသ္မာ တံ သဗ္ဗံ ပူဇနီယဘဏ္ဍံ တတ္ထ ကထံ ဂဏှီတိ ယဒေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ ပေါရာဏေဟိ ဝုတ္တမေဝ.

රජතුමා මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනී, කුමක් කියන්නද? මා ඔබට පැවසූ දේ දහයෙන් පංගුවකටවත් ප්‍රමාණවත් නොවේ. මම කීවේ මා නිරීක්ෂණය කළ ප්‍රමාණය පමණි. ස්වාමීනී, ධාතු ගර්භයේ පූජා විධිවිධාන අනන්තය." මෙසේ අනන්ත වූ පූජනීය වස්තූන්, සමචතුරස්‍ර වූ ද, එක් පැත්තක් රියන් අසූව බැගින් වූ ද ධාතු ගර්භය තුළ හිස්තැනක් නොමැතිව පිරවීම ද පහසු නොවේ; එසේ නම් සුදුසු පරිදි පිළියෙල කිරීම ගැන කුමන කතාද? ධාතු ගර්භය තබා, මහා සෑයේ වැලි මළුවේ ප්‍රාකාර සීමාව දක්වා වුවද හිස්තැනක් නොමැතිව පිරවීමට නොහැකිය. එබැවින් ඒ සියලු පූජනීය වස්තූන් එහි කෙසේ අඩංගු වූයේද යන්න ගැන මෙහිදී කිව යුත්තේ පුරාණාචාර්යවරුන් විසින් පවසන ලද දෙයමය.

နိဂြော ဓပိဋ္ဌိ တေပိဋက မဟာသီဝတ္ထေရော ကိရ ရာဇဂေဟေ နိသိဒိတွာ ရညော ဒသဗလ သီဟနာဒသုတတံ ကထေန္တော ဓာတုနိဓာနံ ဝဏ္ဏေတွာ သုတ္တန္တံ ဝိနိဝဋ္ဋေသိ. ရာဇာ ထေရဿ ဧဝမာဟ-အယံ ဘန္တေ ဓာတုဂဗ္ဘာ သမစတုရဿော, ဧကေကပဿတော အသီတိ အသီတိ ဟတ္ထပ္ပမာဏေ ဧတ္တကာနိ ပူဇနီယ ဘဏ္ဍာနိ ဧတ္ထ ဋ္ဌိတာနီတိ ကော သဒ္ဒဟေဿတိတိ. ထေရော အာဟ. ဣဏ္ဒသာလဂုဟာကိတ္တကပ္ပမာဏာတိ တယာ သုတပုဗ္ဗာတိ. ရာဇာ ခုဒ္ဒက မဉ္စကပ္ပမာဏာ ဘန္တေတိ အာဟ. တတော ထေရော အာဟ, မဟာရာဇ အမှာကံ သတ္ထာရာ သက္ကသသ သက္က ပဉှသုတ္တန္တံ ကထနဒိဝသေ ဂုဟာယ ကိတ္တကာ ပရိသာ ဩသဋာတိ သုတပုဗ္ဗာတိ. ရာဇာ ဒွီသု ဘန္တေ ဒေဝလောကေသု ဒေဝတာတိ အာဟ. ဧဝံ သန္တေ တမ္ပိ အသဒ္ဒဟေယျံ နု မဟာရာဇာတိ ထေရေန ဝုတ္တေ ရာဇာ တံ ပန ဒေဝါနံ ဒေဝိဒ္ဓိယာ အဟောသိ ဒေဝိဒ္ဓိ နာမ အစိန္တေယျာ ဘန္တေတိ အာဟ.

නිග්‍රෝධපිට්ඨි වාසී ත්‍රිපිටක මහාසීව තෙරුන් වහන්සේ රජමාලිගාවේ වැඩ සිටිමින්, රජුට දසබල සීහනාද සූත්‍රය දේශනා කරමින්, ධාතු නිධානය වර්ණනා කර සූත්‍ර දේශනාව අවසන් කළහ. රජතුමා තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනී, මේ ධාතු ගර්භය සමචතුරස්‍රය, එක් පැත්තක් රියන් අසූව බැගින් වේ. මෙතරම් විශාල පූජනීය වස්තූන් ප්‍රමාණයක් මෙහි තැන්පත් කර ඇතැයි කවුද විශ්වාස කරන්නේ?" තෙරුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූහ: "ඉන්දසාල ගුහාව කෙතරම් ප්‍රමාණයක්දැයි ඔබ අසා තිබේද?" රජතුමා "ස්වාමීනී, එය කුඩා ඇඳක් පමණ වේ" යි කීවේය. එවිට තෙරුන් වහන්සේ: "මහරජතුමනි, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ සක්කපඤ්හ සූත්‍රය දේශනා කළ දිනයේදී ඒ ගුහාවට කෙතරම් පිරිසක් රැස් වූ බව ඔබ අසා තිබේද?" රජතුමා "ස්වාමීනී, දෙලොවක දෙවියන්" යැයි පැවසීය. "එසේ නම් මහරජතුමනි, එයද විශ්වාස නොකළ යුතු නොවේද?" යි තෙරුන් වහන්සේ ඇසූ විට රජතුමා: "ස්වාමීනී, එය නම් දෙවියන්ගේ දේව සෘද්ධියෙන් සිදු වූවකි, දේව සෘද්ධිය යනු අචින්ත්‍යයකි" යි කීවේය.

တတော ထေရော မဟာရာဇ တံ ဧကာယယေဝ ဒေဝိဒ္ဓိယာ အဟောသိ. ဣဒံ ပန ရညော ရာဇိဒ္ဓိယာ ဒေဝါနံ ဒေဝိဒ္ဓိယာ အရိယာနံ အရိယိဒ္ဓိယာတိ ဣမာဟိ တီဟိ ဣဒ္ဓီဟိ ဇာတန္တိ အဝေါစ. ရာဇာ ထေရဿ ဝစနံ သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ထေရံ သေတစ္ဆတ္တေန ပူဇေတွာ မတ္ထကေ ဆတ္တံ ဓာရေန္တော မဟာ ဝိဟာရံ အာနေတွာ ပုန မဟာစေတိယဿ သတ္တာဟံ ဆတ္တံ ဒတွာ ဇာတိ သုမနပုပ္ဖ ပူဇံ အကာသီတိ. ဧတဿတ္ထဿ သာဓနတ္ထမေဝ အညာနိပိ ဗဟူနိ ဝတ္ထူနိ ဒဿိတာနိ တာနိ ကိန္တေဟီတိ အမှေ ဥပေက္ခိတာနိ ဧတ္ထ စ ရာဇာ မဟေသက္ခော မဟာနုဘာဝေါ ပူရိတပါရမိ ကတာဘိနီဟာရောတိ တဿဝသေန ရာဇိဒ္ဓိဝေဒိတဗ္ဗာ သက္ကေန အာဏတ္တေန ဝိဿကမ္မုနာ ဒေဝပုတ္တေန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အာဝိသိတွာ ကတတ္တာ တဿ ဝသေန ဒေဝိဒဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ကမ္မာဓိဋ္ဌာယက ဣဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရော ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကံ ကမ္မံ အနုဝိဓာယန္တော ကာရေသိ န ကေဝလံထေရောယေဝ, သဗ္ဗေပိ အရိယာ အတ္တနာ အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗ ကိစ္စေသု ဥဿုက္ကမာပန္နာယေဝ အဟေသုန္တိ ဣမာဟိ တီဟိ ဣဒ္ဓီဟိ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

එවිට තෙරුන් වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ: "මහරජතුමනි, එය සිදු වූයේ එක් දේව සෘද්ධියකින් පමණි. නමුත් මෙය රජුගේ රාජ සෘද්ධියෙන් ද, දෙවියන්ගේ දේව සෘද්ධියෙන් ද, ආර්යයන් වහන්සේලාගේ ආර්ය සෘද්ධියෙන් ද යන සෘද්ධි තුනෙන්ම සිදු වූවකි." රජතුමා තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය "සාධු" යි පිළිගෙන, තෙරුන් වහන්සේට ශ්වේතච්ඡත්‍රයෙන් පූජා කොට, හිසට ඉහළින් කුඩය අල්ලාගෙන මහා විහාරයට කැඳවාගෙන විත්, නැවතත් මහා සෑයට සත් දිනක් ශ්වේතච්ඡත්‍රය පූජා කර, සමන් පිච්ච මල් පූජාවක් ද කළේය. මේ කරුණ තහවුරු කිරීම සඳහා වෙනත් බොහෝ කථා ද දක්වා ඇතත්, ඒවා අප විසින් මෙහි නොදක්වන ලදී. මෙහිදී රජතුමා මහත් තේජස් ඇත්තෙකි, මහා ආනුභාව සම්පන්නයෙකි, පාරමිතා පිරූ, ප්‍රාර්ථනා ඇති අයෙකි; එබැවින් ඔහුගේ පාර්ශවයෙන් රාජ සෘද්ධිය දත යුතුය. ශක්‍රයාගේ අණ පරිදි විශ්වකර්ම දිව්‍ය පුත්‍රයා ආරම්භයේ පටන්ම පැමිණ කටයුතු කළ බැවින්, ඒ ඇසුරෙන් දේව සෘද්ධිය දත යුතුය. කර්මාධිෂ්ඨායක ඉන්දගුත්ත තෙරුන් වහන්සේ කුඩා වූත් ඉතා කුඩා වූත් කටයුතු පිළිවෙළින් කළහ. තෙරුන් වහන්සේ පමණක් නොව, සියලුම ආර්යයන් වහන්සේලා ද තම තමන්ගේ කළ යුතු කටයුතුවල උත්සුක වූහ; එබැවින් මෙය මේ සෘද්ධි තුනෙන්ම කරන ලද්දක් බව දත යුතුය.

ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသော.

මේ බව මහාවංශයෙහි මෙසේ දක්වා ඇත:

ဣဏ္ဒဂုတ္တ မဟာထေရော-ဆဠဘိညော မဟာမတိ,ကမ္မာဓိဋ္ဌာယကော ဧတ္ထ-သဗ္ဗံ သံဝိဒဟိ ဣမံ;

သဗ္ဗံ ရာဇိဒ္ဓိယာ ဧတံ ဒေဝတာနဉ္စ ဣဒ္ဓိယာ;

ဣဒ္ဓိယာ အရိယာနဉ္စ-အသမ္ဗာဓာ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ;

"ෂඩභිඥාලාභී මහා ප්‍රඥාවන්ත ඉන්දගුත්ත මහා තෙරුන් වහන්සේ මෙහි කර්මාධිෂ්ඨායකව මේ සියල්ල සැලසුම් කළහ. රාජ සෘද්ධියෙන් ද, දේව සෘද්ධියෙන් ද, ආර්යයන් වහන්සේලාගේ සෘද්ධියෙන් ද මේ සියල්ල කිසිදු බාධාවකින් තොරව පිහිටුවන ලදී."

ဓာတုဂဗ္ဗ ရူပဝဏ္ဏနာကထာ

ධාතු ගර්භයේ රූප වර්ණනා කථාවයි.

၂၃. ဧဝံ ရာဇာ ဓာတုဂဗ္ဘေ ကတ္တဗ္ဗ ကမ္မံ နိဋ္ဌာပေတွာ စာတုဒ္ဒသိ ဒိဝသေ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေသိ, သန္နိပတ္တိ ဘိက္ခူ တိံသ သဟဿာနိ အဟေသုံ ရာဇာ ဘိက္ခုသံဃံ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ. ဓာတုဂဗ္ဘေ မယာ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ နိဋ္ဌာပိတံ, သွေ အာသာဠဘိမုပေါသထ ဒိဝသေ ဥတ္တရသာဠှ နက္ခတ္တေန ဓာတုနိဓာနံ ဘဝိဿတိ ဓာတုယော ဇနာထ ဘန္တေတိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဘာရံ ကတွာ နဂရမေဝါဂဉ္ဇိ.

23. මෙසේ රජතුමා ධාතු ගර්භයෙහි කළ යුතු කටයුතු නිමා කර, තුදුස්වක පොහෝ දින විහාරයට ගොස් භික්ෂු සංඝයා රැස් කරවීය. එසේ රැස් වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස්දහසක් වූහ. රජතුමා භික්ෂු සංඝයා වැඳ මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනී, ධාතු ගර්භයෙහි මා විසින් කළ යුතු කටයුතු නිම කරන ලදී. හෙට ඇසළ පොහෝ දින උත්තරාසල්හ නැකතින් ධාතු නිධානය සිදු වනු ඇත. ස්වාමීනී, ධාතූන් වහන්සේලා වැඩමවා ගැනීමට කටයුතු කළ මැනවි" යි භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලාට ඒ වගකීම පවරා නැවත නගරයටම පැමිණියේය.

အထ ဘိက္ခုသံဃော ဓာတု အာဟရဏကံ ဘိက္ခုံ ဂဝေသန္တော ပူဇာ ပရိဝေဏ ဝါသိကံ သောဠသ ဝဿုဒ္ဒေသိကံ ဆဠဘိညံ သောဏုတ္တရံ နာမ သာမဏေရံ ဒိသွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဝုသော သောဏုတ္တရ ရာဇာ ဓာတုဂဗ္ဘံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဓာတု အာဘရဏံ ဘိက္ခုသံဃဿ ဘာရမကာသိ. တသ္မာ တယာ ဓာတုယော အာဟရိတဗ္ဗာတိ အာဟရာမိ ဘန္တေ ဓာတုယော ကုတော လစ္ဆာမီတိ ပုစ္ဆိ တဿ ဘိက္ခုသံဃော ဧဝမာဟ. အာဝုသော သောဏုတ္တရ တတာဂတော မရဏမဉ္စေ နိပန္နော သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ အာမန္တေတွာ မယှံ အဋ္ဌဒေါဏပ္ပမာဏေသု သာရီရိက ဓာတုသု ဧကံ ဒေါဏံ ကောဠိယရာဇုဟိ သက္ကတံ, အနာဂတေ တမ္ဗပဏ္ဏိ ဒီပေ မဟာစေတိယေ ပတိဋ္ဌဟိဿတီတိ အာဟ.

එකල්හි භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ ධාතූන් වහන්සේලා වැඩමවාගෙන ඒම සඳහා භික්ෂුවක සොයන්නේ, පූජා පිරිවෙන්හි වාසය කරන, සොළොස් හැවිරිදි, ෂඩභිඥාලාභී සෝණුත්තර නම් සාමණේරයන් වහන්සේ දැක, උන්වහන්සේ කැඳවා, "ඇවැත්නි සෝණුත්තර, රජතුමා ධාතු ගර්භය නිමවා, ධාතුන් වහන්සේලා වැඩමවීමේ වගකීම භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට පවරා ඇත. එබැවින් ඔබ විසින් ධාතූන් වහන්සේලා වැඩමවිය යුතුය" යි පැවසූහ. "ස්වාමීනී, මම ධාතූන් වහන්සේලා වැඩමවන්නෙමි. ධාතූන් වහන්සේලා කොතැනින් ලබන්නදැ"යි උන්වහන්සේ ඇසූහ. එකල්හි භික්ෂු සංඝයා වහන්සේ උන්වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක: "ඇවැත්නි සෝණුත්තර, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් මඤ්චකයෙහි සැතපී වදාරමින්, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා කැඳවා, 'මාගේ අටදෝණයක් වූ ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා අතරින් කෝලිය රජවරුන් විසින් පුදන ලද එක් දෝණයක් වූ ධාතූන් වහන්සේලා, අනාගතයෙහි තම්බපණ්ණි දීපයෙහි මහා චෛත්‍යයෙහි පිහිටන්නේය'යි වදාළ සේක."

အထ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဒေါဏ ဗြာဟ္မဏော ဓာတုယော အဋ္ဌ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ အဋ္ဌန္နံ နဂရဝါသီနံ အဒါသိ တေ အတ္တနော အတ္တနော နဂရေ စေတိယံ ကာရေတွာ ပရိဟရိံသု တေသု ရာမဂါမေ ကောဠိယေဟိ ကတစေတိယေ မဟောဃေန ဘိန္နေ ဓာတုကရဏ္ဍကော သမုဒ္ဒံ ပဝိသိတွာ ရတနဝါလုကာ ပိဋ္ဌေ ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသိ သမာကိဏ္ဏော အဋ္ဌာသိ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, ද්‍රෝණ බ්‍රාහ්මණයා ධාතූන් වහන්සේලා කොටස් අටකට බෙදා නගර අටක වැසියන්ට දුන්නේය. ඔවුහු තම තමන්ගේ නගරයන්හි චෛත්‍යයන් කරවා ධාතූන් වහන්සේලා පුද පූජා පැවැත්වූහ. ඒ අතරින් රාමග්‍රාමයෙහි කෝලියයන් විසින් කරවන ලද චෛත්‍යය මහ වතුරකින් බිඳී ගිය කල්හි, ධාතු කරඬුව මුහුදට පිවිස, රුවන් වැලි තලාව මත සවණක් ගණ බුදු රැස් විහිදුවමින් පැවතියේය.

နာဂါ ဒိသွာ မဉ္ဇေရိက နာဂ ဘဝနံ ဂန္တွာ မဟာကာဠ နာဂ ရညော အာရောစေသုံ သော ဒသကောဋိ နာဂ သဟဿ ပရိဝုတော အာဂန္တွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ သုဝဏ္ဏ-ပဝါဠ-မိဏိ-ရဇတဓဇေ ဥဿာပေတွာ ပဉ္စင်္ဂိက တုရိယ ပဂ္ဂဟီတ နာနာဝိဓ နာဂ နာဋကာနံ မဇ္ဈဟတော ဓာကုကရဏ္ဍံ မဏိစင်္ဂေါဋကေ ဌပေတွာ သီသေနာဒါယ မဟာသက္ကာရ သမ္မာနံ ကရောန္တော နာဂဘဝနံ နေတွာ ဆန္နဝုတိ ကောဋိဓနေ ပူဇေတွာ သဗ္ဗရတနေဟိ စေတိယဉ္စ စေတိယဃရဉ္စ မာပေတွာ ဓာတုယော ပရိဟရတိ. မဟာကဿပတ္ထေရော အဇာတသတ္တုနော ဓာတုနိဓာနံ ကရောန္တော ရာမဂါမေ ဓာတုယော ဌပေတွာ သေသ ဓာတုယော အာဟရိတွာ အဒါသိ ရာဇာ ရာမဂါမေ ဓာတုယော ကသ္မာ နာဟဋာတိ ပုစ္ဆိ.

නාගයෝ එය දැක, මඤ්ජේරික නාග භවනයට ගොස් මහාකාල නා රජුට ඒ බව සැළ කළහ. ඔහු දසකෝටියක් නාගයන් පිරිවරා පැමිණ, සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදා, රන්, පබළු, මිණි, රිදී ධජයන් ඔසවා, පංචාංගික තූර්ය නාද පවත්වන විවිධ නා නාටිකාවන් මධ්‍යයෙහි ධාතු කරඬුව මැණික් කරඬුවක තබා, හිස මුදුනින් දරා මහත් සත්කාර සම්මාන කරමින් නාග භවනයට වැඩම කරවා, අනූහය කෝටියක් ධනයෙන් පුදා, සියලු රත්නයන්ගෙන් යුත් චෛත්‍යයක් සහ චෛත්‍ය ගෘහයක් කරවා ධාතූන් වහන්සේලා පිදුවේය. මහා කාශ්‍යප තේරණුවන් වහන්සේ අජාසත්ත රජු ලවා ධාතු නිධානය කරවන කල්හි, රාමග්‍රාමයෙහි ධාතූන් වහන්සේලා ඉතිරි කර, සෙසු ධාතූන් වහන්සේලා වැඩමවා දුන් සේක. රජතුමා "රාමග්‍රාමයේ ධාතූන් වහන්සේලා කුමක් හෙයින් නොවැඩමවන ලද්දේදැ"යි ඇසීය.

ထေရော မဟာရာဇ တာသံ အန္တရာယော နတ္ထိ အနာဂတေ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ မဟာစေတိယေ ပတိဋ္ဌဟိဿန္တီတိ အာဟ. အသောကော ဓမ္မရာဇာပိ ဓာတုနိဓာနံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ဩလောကေန္တော အဋ္ဌမံ ဓာတုဒေါဏံ အဒိသွာ အပရံ ဓာတုံ ဒေါဏံ ကတ္ထ ဘန္တေတိ ပုစ္ဆိ မဟာရာဇ တံ ကောဠိယေဟိ ဂင်္ဂါတီရေ ကတ စေတိယေ ပတိဋ္ဌိတံ, မဟောဃေန စေတိယေ ဘိန္နေ မဟာသမုဒ္ဒံ ပါဝိသိ.

තේරණුවන් වහන්සේ, "මහ රජතුමනි, ඒ ධාතූන් වහන්සේලාට කිසිදු අනතුරක් සිදු නොවේ. අනාගතයෙහි තම්බපණ්ණි ද්වීපයෙහි මහා චෛත්‍යයෙහි ඒවා පිහිටනු ඇතැ"යි වදාළ සේක. අශෝක ධර්මරාජයාණන් ද ධාතු නිධානය විවෘත කොට බලන්නේ, අටවැනි ධාතු දෝණය නොදැක, "ස්වාමීනී, අනෙක් ධාතු දෝණය කොහිදැ"යි විමසීය. "මහ රජතුමනි, එය කෝලියයන් විසින් ගංගා තීරයෙහි කරවන ලද චෛත්‍යයෙහි පිහිටුවා තිබුණි. මහ වතුරකින් චෛත්‍යය බිඳී ගිය කල්හි එය මහා සමුද්‍රයට පිවිසියේය"යි වදාළ සේක.

တံ နာဂါ ဒိသွာ အတ္တနော နာဂဘဝနံ နေတွာ ပရိဟရန္တီတိ ခီဏာသဝါ အာဟံသု ရာဇာ နာဂဘဝနံ နာမ မမ အာဏာပဝတ္တနဋ္ဌာနံ, တမ္ပိ အာဟရာမိ ဘန္တေတိ အာဟ. မဟာရာဇ တာ ဓာတုယော အနာဂတေ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ မဟာစေတိယေ ပတိဋ္ဌဟိဿန္တိတိ နိဝါရေသုံ. တသ္မာ တွံ မဉ္ဆေရိက နာဂ ဘဝနံ ဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ နာဂ ရညော နိဝေဒေတွာ ဓာတုယော အာဟရ, သွေ ဓာတု နိဓာနံ ဘဝိဿတီတိ. သောဏုတ္တရော သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အတ္တနော ပရိဝေဏံ အဂမာသိ.

"නූපන් කෙලෙස් ඇති රහතන් වහන්සේලා පවසනුයේ, නාගයන් එය දැක තමන්ගේ නාග භවනයට වැඩම කරවා පුදන බවයි." රජතුමා "ස්වාමීනී, නාග භවනය යනු මාගේ ආඥාව පවතින තැනකි, මම එයද වැඩමවන්නෙමි"යි කීවේය. "මහ රජතුමනි, ඒ ධාතූන් වහන්සේලා අනාගතයෙහි ලංකාද්වීපයෙහි මහා චෛත්‍යයෙහි පිහිටන්නේය"යි කියමින් රහතන් වහන්සේලා රජු වැළැක්වූහ. "එබැවින් ඔබ මඤ්ජේරික නාග භවනයට ගොස්, ඒ පුවත නා රජුට දන්වා, ධාතූන් වහන්සේලා වැඩමවාගෙන එන්න. හෙට දින ධාතු නිධානය සිදුවන්නේය"යි වදාළහ. සෝණුත්තර සාමණේරයන් වහන්සේ "එසේය ස්වාමීනී"යි පිළිගෙන තමන් වහන්සේගේ පිරිවෙනට වැඩම කළ සේක.

ရာဇာပိ နဂရံ အန္တွာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ- သွေ ဓာတုနိဓာနံ ဘဝိဿတိ နာဂရာ အတ္တနော အတ္တနော ဝိဘဝါနုရူပေန အလင်္ကရိတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီနိ ဂဟေတွာ မဟာစေတိယင်္ဂဏံ ဩတရန္တုတိ. သက္ကောပိ ဝိဿကမ္မံ အာဏာပေသိ-သွေ မဟာစေတိယေ ဓာတုနိဓာနံ ဘဝိဿတိ. သကလ တမ္ပပဏ္ဏိဒီပံ အလင်္ကရောဟီတိ. သော ပုနဒိဝသေ ဧကူနယောဇနသတိကံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ ကသီဏမဏ္ဍလံ ဝိယ သမံ ကတွာ ရဇတပဋ္ဋသဒိသံ ဝါလုကာကိဏ္ဏံပဉ္စဝဏ္ဏပုပ္ဖသမာကူလံ ကတွာ သမန္တတော ပုဏ္ဏဃဋပန္တိယော ဌပါပေတွာ သာဏီဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဥပရိ စေလဝိတာနံ ဗဏ္ဓိတွာ ပထဝိတလေ ထလပဒုမာနိ အာကာသေ ဩလမ္ဗက ပဒုမာနိ ဒဿေတွာ အလင်္ကတ ဒေဝသဘံ ဝိယ သဇ္ဇေသိ. မဟာသမုဒ္ဒဉ္စ သန္နိသိန္နံ ပဉ္စဝိဓ ပဒုမသဉ္စန္နံ အကာသိ.

රජතුමා ද නගරයට ගොස්, නගරයෙහි මෙසේ අණබෙර ලැක්වීය: "හෙට දින ධාතු නිධානය සිදු කෙරේ. නුවරවැසියෝ තමන්ගේ වත්කම් අනුව සැරසී, සුවඳ මල් ආදිය ගෙන මහා චෛත්‍ය මළුවට රැස් වෙත්වා!" ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා ද විශ්වකර්ම දිව්‍ය පුත්‍රයාට අණ කරමින්, "හෙට දින මහා චෛත්‍යයෙහි ධාතු නිධානය සිදු කෙරේ. මුළු ලංකාද්වීපයම සරසන්න"යි පැවසීය. හෙතෙම පසුදින, යොදුන් අනූනවයක් දිගැති ලංකාද්වීපය කසිණ මණ්ඩලයක් මෙන් සමතලා කොට, රිදී පටක් බඳු වැලි අතුරා, පස් පියුම් මල්වලින් ගහන කොට, හාත්පසින් පුන්කලස් පේළි තබවා, වට තිර ඇද, උඩින් වියන් බඳවා, පොළොවෙහි ගොඩ පියුම් ද අහසෙහි එල්ලෙන පියුම් ද දක්වමින්, සරසන ලද දිව්‍ය සභාවක් මෙන් සැරසීය. මහා සමුද්‍රය ද නිසල කොට, පස් පියුමෙන් වැසී යන සේ කළේය.

ဓာတု အာနုဘာဝေန သကလ စက္ကဝါဠံ ဂဗ္ဘောက္ကမနာဘိသမ္ဗောဓိကာလာဒိသု ဝိယ သဇ္ဇိတံ အဟောသိ နာဂရာပ နဂရ ဝီထိယော သမ္မဇ္ဇိတွာ မုတ္တာဖလ သဒိသံ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာ လာဇပဉ္စမက ပုပ္ဖာနိ သမောကိရိတွာ နာနာဝိရာဂ ဓဇပဋာကာယော ဥဿာပေတွာ သုဝဏ္ဏဃဋ ကဒလိတောရဏ မာလဂဃိကာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ နဂရံ သဇ္ဇေသု. ရာဇာ နဂရဿ စတုသု ဒွါရေသု အနာထာနံ မနုဿာနံ ပရိဘောတ္ထာယ နာနာပ္ပကာရ ခါဒနီယ ဘောဇနီယ ဂဏ္ဓမာလ ဝတ္ထာဘရဏ ပဉ္စဝိဓိ မုဓဝါသ သဟိတ တာမ္ဗုလာနိ စ ဌပါပေသိ.

ධාතු ආනුභාවයෙන් මුළු සක්වළම මව්කුස පිළිසිඳ ගැනීම, බුදුවීම ආදී කාලයන්හි මෙන් සැරසුණේ විය. නුවර වැසියෝ ද නගර වීථීන් අතුගා, මුතු වැනි වැලි අතුරා, විලඳ පස්වනක් මල් විසුරුවා, විවිධ වර්ණවත් ධජ පතාක ඔසවා, රන් කලස්, කෙසෙල් තොරණ, මල් මාලාවන් ආදියෙන් සරසා නගරය අලංකාර කළහ. රජතුමා නගරයේ සිවුදොර අසරණ ජනයාගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා විවිධ වර්ගයේ කෑම්බීම්, සුවඳ විලවුන්, වස්ත්‍ර ආභරණ සහ මුඛය සුවඳවත් කරන පස් වර්ගයකින් යුත් බුලත් විට ආදිය ද තැබවීය.

အထ ရာဇာ သဗ္ဗာဘရဏ ဝိဘူသိတော ကုမုဒ ပန္နဝဏ္ဏ စတုသိဏ္ဓဝယုတ္တ ရထဝရမာရုယှ အလင်္ကတံ ကဏ္ဍုလံ ဟတ္ထိံ ပုရတော ကတွာ သုဝဏ္ဏစင်္ဂေါဋကံ သီသေ ကတွာ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဒေဝစ္ဆရာ ဝိယ နာနာဘရဏဝိဘူသိတာ ဒေဝကညုပမာ အနေက သဟဿ နာဋကိတ္ထိယော စေဝ ဒသမဟာယောဓာ စ စတုရင်္ဂိနီ သေနာ စ ရာဇာနံ ပရိဝါရေသုံ.

එකල්හි රජතුමා සර්වාභරණයෙන් සැරසී, කුමුදු පතක පැහැ ඇති සින්ධු දේශීය අශ්වයන් සිව්දෙනෙකු යෙදූ උතුම් රථයකට නැඟී, සරසන ලද කඩුලැ ඇතු පෙරටු කොට, රන් කරඬුව හිස මත තබාගෙන ධවල ඡත්‍රය යට සිටගත්තේය. ඒ මොහොතෙහි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා පිරිවරන දිව්‍ය අප්සරාවන් මෙන් නොයෙක් ආභරණයෙන් සැරසුණු දිව්‍ය කන්‍යාවන් බඳු දහස් සංඛ්‍යාත නාට්‍ය ස්ත්‍රීහු ද, දස මහා යෝධයෝ ද, සිව් රඟ සේනාව ද රජතුමා පිරිවරා ගත්තාහුය.

တထာ အဋ္ဌုတ္တရ သဟဿ ဣတ္ထိယော စ ပုဏ္ဏဃဋေ ဂရဟတွာ ပရိဝါရေသုံ. အဋ္ဌုတ္တရ သဟဿ အဋ္ဌုတ္တရ သရဿပ္ပမာဏေယေဝ ပုရိသာ စေဝ ဣတ္ထိယော စ ပုပ္ဖသမုဂ္ဂါနိ ဒဏ္ဍဒီပိကာ နာနာဝဏ္ဏ ဓဇေ စ ဂဟေတွာ ပရိဝါရေသုံ. ဧဝံ ရာဇာ မဟန္တေန ရာဇာနုဘာဝေန နဏ္ဒနဝနံ နိက္ခန္တ ဒေဝရာဇာ ဝိယ နိက္ခမိ. တဒါ နာနာဝိဓ တုရိယ ဃောသေဟိ စေဝ ဟတ္ထဿ ရထ သဒ္ဒေဟိ စ မဟာပထဝိဘိဇ္ဇနာကာရပ္ပတ္တာ ဝိယ အဟောသိ.

එමෙන්ම එක්දහස් අටක් වූ ස්ත්‍රීහු පුන්කලස් දරාගෙන රජු පිරිවරා ගත්හ. එක්දහස් අටක් බැගින් වූ පුරුෂයෝ ද ස්ත්‍රීහු ද මල් වට්ටි, දණ්ඩ දීපිකාවන් සහ නොයෙක් වර්ණ ඇති ධජයන් අතින් ගෙන පිරිවරා ගත්හ. මෙසේ රජතුමා මහත් වූ රාජානුභාවයෙන්, නන්දන වනයෙන් නික්මෙන දේවේන්ද්‍රයා මෙන් නික්මුණේය. එකල්හි විවිධ තූර්ය නාදයන්ගෙන් ද, ඇතන්ගේ හා රථයන්ගේ හඬින් ද මහා පොළොව පැළී යන්නාක් බඳු විය.

တသ္မိံ ခဏေ သောဏုတ္တရော အတ္တနော ပရိဝေဏေယေဝ နိသိန္နော တုရိယ ဃောသေန ရညော နိက္ခန္တဘာဝံ ဉတွာ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ အဓိဋ္ဌယာ ပထဝိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ မဉ္ဇေရိက နာဂဘဝနေ မဟာကာဠာနာဂရညော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. နာဂရာဇာ သောဏုတ္တရံ ဒိသွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အဘိဝါဒေတွာ ဂဏ္ဓောဒကေန ပါဒေ ဓောဝိတွာ ဝဏ္ဏ ဂဏ္ဓ သမ္ပန္န ကုသုမေဟိ ပူဇေတွာ ဧကာမန္တံ နိသီဒိတွာ ကုတော အာဂတတ္ထ ဘန္တေတိ ပုစ္ဆိ တမ္ဗပဏ္ဏိ ဒီပတော အာဂတမှာဟိ ဝုတ္တေ ကိမတ္ထာယာတိ ပုစ္ဆိ.

ඒ මොහොතෙහි සෝණුත්තර සාමණේරයන් වහන්සේ තමන්ගේ පිරිවෙනෙහිම වැඩසිටිමින්, තුර්ය ඝෝෂාවෙන් රජතුමාගේ නික්මීම දැනගෙන, අභිඥාපාදක චතුර්ථ ධ්‍යානයට සමවැදී, අධිෂ්ඨාන කොට පොළොවෙහි කිඳා බැස මඤ්ජේරික නාග භවනෙහි මහාකාල නාග රජු ඉදිරියෙහි පෙනී සිටි සේක. නාග රජු සෝණුත්තර සාමණේරයන් වහන්සේ දැක අසුනෙන් නැගිට, වැඳ, සුවඳ පැනින් පා දෝවනය කර, වර්ණ සුවඳින් පිරි මල්වලින් පූජා කොට, එකත්පස්ව හිඳ, 'ස්වාමීනි, කොහි සිට වැඩම කළ සේක්ද?' කියා ඇසීය. 'තම්බපණ්ණි ද්වීපයේ සිට වැඩම කළෙමු' යි වදාළ කල්හි, 'කුමන කරුණක් උදෙසාද?' කියා ඇසීය.

မဟာရာဇ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယ မဟာရာဇာ မဟာ စေတိယံ ကာရေန္တော ဓာတုယော ဘိက္ခုသံဃဿ ဘာရမကာသိ. မဟာဝိဟာရေ တိံသမတ္တာနိ ဘိက္ခုသဟဿာနိ သန္နိပတိတွာ မဟာထူပတ္ထာယ ဌပိတဓာတုယော မဟာကာဠ နာဂ ရညော သန္တိကေ ဌိတာ, တဿ တံ ပဝတ္တိံ ကထေတွာ ဓာတုယော အာဟရာတိ မံ ပေသေသုံ, တသ္မာ ဣဓာဂတောမှီတိ အာဟ.

'මහරජතුමනි, තම්බපණ්ණි ද්වීපයෙහි දුටුගැමුණු අභය මහරජතුමා මහා ස්තූපය කරවමින්, ධාතූන් වහන්සේලා (සෙවීමේ) වගකීම භික්ෂු සංඝයා වෙත පැවරීය. මහා විහාරයට තිස්දහසක් පමණ භික්ෂූන් වහන්සේලා රැස්වී, මහා ස්තූපය උදෙසා වෙන් කරන ලද ධාතූන් වහන්සේලා මහාකාල නාග රජු ළඟ ඇති බව පවසා, ඒ ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන එන ලෙස මාව පිටත් කර එවූහ. එබැවින් මම මෙහි පැමිණියෙමි' යි වදාළ සේක.

တံ သုတွာ နာဂရာဇာ ပဗ္ဗတေန ဝိယ အဇ္ဈောတ္ထဋော မဟန္တေန မဒါမနဿေန အဘိဘူတော ဧဝံ စိန္တေသိ မယံ ပန ဣမာ ဓာတုယော ပူဇေတွာ အပါယတော မုဉ္စိတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိဿမာတိ အမညိမှ. အယံ ပန ဘိက္ခု မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ, သစေ ဣမာ ဓာတုယော ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဌိတော ဘဝေယျုံ, အမှေ အဘိဘဝိတွာပိ ဂဏှိတုံ သက္ကုဏေယျ. ဓာတုယော အပနေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ စိန္တေတွာ ပရိသံ ဩလောကေန္တော ပရိသ ပရိယန္တေ ဌိတံ ဝါသုလဒတ္တံ နာမ အတ္တနော ဘာဂိနေယျံ ဒိသွာ တဿ သညမဒါသိ သော မာတုလဿ အဓိပ္ပာယံ ဉတွာ စေတိယဃရံ ဂန္တွာ ဓာတုကရဏ္ဍကံ အာဒါယ ဂိလိတွာ သိနေရုပဗ္ဗတ ပါဒမူလံ ဂန္တွာ-

එය ඇසූ නාග රජු පර්වතයකින් මැඬුණාක් මෙන් මහත් වූ අමනාපයකින් මැඬී මෙසේ සිතුවේය: 'අපි වනාහි මේ ධාතූන් වහන්සේලාට පූජා පවත්වා අපායෙන් මිදී ස්වර්ගයෙහි උපදින්නෙමුයි සිතුවෙමු. එහෙත් මේ භික්ෂුව මහත් සෘද්ධිමත්ය, මහානුභාවසම්පන්නය. ඉදින් මේ ධාතූන් වහන්සේලා මේ ස්ථානයෙහිම තිබුණහොත්, අපව මැඬ පවත්වා හෝ රැගෙන යාමට මොහුට පිළිවන. එබැවින් ධාතූන් වහන්සේලා මෙතැනින් ඉවත් කිරීම සුදුසුය' යි සිතා, පිරිස දෙස බලන්නේ පිරිස කෙළවර සිටි 'වාසුලදත්ත' නම් වූ තමන්ගේ බෑණනුවන් දැක ඔහුට සංඥාවක් කළේය. ඔහු සිය මාමාගේ අදහස වටහාගෙන චෛත්‍ය ගෘහයට ගොස්, ධාතු කරඬුව ගෙන එය ගිල දමා, මහමෙර පර්වත පාමුලට ගොස් –

ယောဇနသတာမာဝဋ္ဋံ ဒီဃံ တိသတ ယောဇနံ,ဖဏာနေကသဟဿာနိ-မာပိသိတွာ မဟိဒ္ဓိကော,သိနေရု ပါဒမူလမှိ-ဓုမာယန္တော စ ပဇ္ဇလံ,အာဘုဇိတွာန သော ဘောဂေ-နိပဇ္ဇိ ဝါလုကာတလေ;

මහත් සෘද්ධි ඇති ඔහු, යොදුන් සියයක් වටප්‍රමාණය ඇති, දිගින් යොදුන් තුන්සියයක් වූ, දහස් ගණන් පෙණ මවාගෙන, මහමෙර පාමුල දුම් දමමින් හා ගිනි ජාලා පිට කරමින්, සිරුර දඟර ගසාගෙන වැලි තලාව මත වැතිරුණේය.

‘‘အနေကာနိ သဟဿာနိ-အတ္တနာ သဒိသေ အဟိ,မာပယိတွာ သယာပေသိ-သမန္တာ ပရိဝါရိတေ,ဗဟူ ဒေဝါ စ နာဂါ စ-ဩသရိံသု တဟိံ တဒါ,ယုဒ္ဓံ ဥဘိန္နံ နာဂါနံ-သဿိဿာမ မယံ ဣတိ;

’’

'තමන් වැනිම වූ දහස් ගණන් නාගයන් මවා, වටකර පිරිවර කොට නිදිකරවීය. එකල්හි, «අපි මේ නාගයන් දෙදෙනාගේ යුද්ධය බලන්නෙමු» යි සිතා බොහෝ දෙවියෝ ද නාගයෝ ද එතැනට රැස්වූහ.'

တတော နာဂရာဇာ ဘာဂိနေယျေန ဓာတုယော အပနီတဘာဝံ ဉတွာ ဧဝမာဟ- မမ သန္တိကေ ဓာတုယော နတ္ထိ, တုမှေ ဣဓ ပပဉ္စ အကတွာ သီဃံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃဿ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေထ ဘိက္ခုသံဃော အညတော ဓာတုံ ပရိယေသိဿတီတိ သာမဏေရော အာဒိတေ ပဋ္ဌာယ ဓာတု အာဂမနံ ဝတွာ ဓာတုယော တဝ သန္တိကေယေဝ, ပပဉ္စံ အကတွာ ဒေဟီတိ စောဒေသိ.

ඉන්පසු නාග රජු, බෑණනුවන් විසින් ධාතූන් වහන්සේලා මෙතැනින් ඉවත් කරන ලද බව දැනගෙන මෙසේ කීවේය: 'මා ළඟ ධාතූන් වහන්සේලා නැත. ඔබ මෙහි කාලය නාස්ති නොකර වහාම ගොස් භික්ෂු සංඝයාට ඒ බව දැනුම් දෙන්න. භික්ෂු සංඝයා වෙනත් ස්ථානයකින් ධාතු සොයාගනු ඇත.' එවිට සාමණේරයන් වහන්සේ මුල සිටම ධාතූන් වහන්සේලා මෙහි පැමිණි ආකාරය පවසා, 'ධාතූන් වහන්සේලා ඔබ ළඟම පවතී, පමා නොකර ඒවා ලබා දෙන්න' යැයි නියෝග කළ සේක.

တတော နာဂရာဇာ သာမဏေရေန မူလမှိ ဂဟိတဘာဝံ ဉတွာ ယေန ကေနစိ ပရိယာယေန ဓာတုယော အဒတွာဝ ပေသိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ စိန္တေတွာ သာမဏေရံ ဓာတုဃရံ နေတွာ စေတိယဉ္စ စေတိယဃရဉ္စ ဒဿေသိ. တံ ပန စေတိယဉ္စ စေတိယဃရဉ္စ သဗ္ဗရတနမယမေဝ အဟောသိ.

එවිට නාග රජු, සාමණේරයන් වහන්සේ සැබෑ තත්ත්වය වටහාගෙන ඇති බව දැන, 'යම් උපායකින් ධාතූන් වහන්සේලා නොදී මුන්වහන්සේව හරවා යැවීම සුදුසුය' යි සිතා, සාමණේරයන් වහන්සේව ධාතු මන්දිරයට කැඳවාගෙන ගොස් චෛත්‍යය සහ චෛත්‍ය ගෘහය පෙන්වීය. ඒ චෛත්‍යය ද චෛත්‍ය ගෘහය ද මුළුමනින්ම සර්වරත්නමය විය.

ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ

ඒ බව මහාවංසයෙහි මෙසේ කියන ලදී:

‘‘အနေကဓာ အနေကေဟိ ရတနေဟိ သုသင်္ခတံ,စေတိယံ စေတိယဃရံ-ပဿ ဘိက္ခု သုနိမ္မိတ’’န္တိ;

'භික්ෂුවනි, නොයෙක් ආකාර වූ නොයෙකුත් රත්නයන්ගෙන් මැනවින් නිමවන ලද, අලංකාර ලෙස තනන ලද මේ චෛත්‍යය සහ චෛත්‍ය මන්දිරය දෙස බලන්න' කියායි.

ဒဿေတွာ စ ပန စေတိယဃရတော ဩရုယှ အဒ္ဓစဏ္ဒကပါသာဏေ ပဝါဠပဒုမမှိ ဌတွာ ဣမဿ စေတိယဿ စေတိယဃရဿ စ အဂ္ဃံ ကရောဟိ ဘန္တေတိ အာဟ သာမဏေရော န သက္ကောမ မဟာရာဇ အဂ္ဃံ ကာတုံ, သကလေပိ တမ္ဘပဏ္ဏိဒီပေ ရတနာနိ ဣမံ အဒ္ဓစဏ္ဒက ပါသာဏံ နာဂ္ဃတီတိ အာဟ.

එය පෙන්වා, නැවතත් චෛත්‍ය ගෘහයෙන් බැස සඳකඩපහණෙහි වූ පබළු පියුම මත සිටගෙන, 'ස්වාමීනි, මේ චෛත්‍යයෙහි සහ චෛත්‍ය ගෘහයෙහි වටිනාකම තක්සේරු කරන්න' යැයි කීවේය. එවිට සාමණේරයන් වහන්සේ, 'මහරජතුමනි, මෙහි වටිනාකම තක්සේරු කිරීමට අපට නොහැකිය. මුළු තම්බපණ්ණි ද්වීපයෙහිම ඇති සියලු රත්නයන් වුව ද මේ එකම සඳකඩපහණෙහි වටිනාකමට සමාන නොවේ' යැයි වදාළ සේක.

နာဂရာဇာ ဧဝံ သန္တေ မဟာသက္ကာရဋ္ဌာနတော အပ္ပသက္ကာရဋ္ဌာနံ ဓာတူနံ နယနံ အယုတ္တံ နနု ဘိက္ခူတိ အာဟ. သာမဏေရော ဧဝမာဟမဟာရာဇ ဗုဒ္ဓါ နာမ ဓမ္မဂရုကာ, န အာမိသ ဂရုကံ, တုမှေသု စက္ကဝါဠပ္ပမာဏံ ရတနဃရံ မာပေတွာ သဗ္ဗရတနဿ ပူရေတွာ ဓာတုယော ပရိဟရန္တေသုပိ ဧကနာဂေါပိ ဓမ္မာဘိသမယံ ကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ ယသ္မာ-

එවිට නාග රජු, 'භික්ෂුවනි, තත්ත්වය මෙසේ නම්, මෙවැනි මහත් උපහාර ලබන ස්ථානයකින් අවම උපහාර ලබන ස්ථානයකට ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන යාම නුසුදුසු නොවේද?' යි ඇසීය. සාමණේරයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: 'මහරජතුමනි, බුදුවරුන් වනාහි ධර්මයට ගරු කරන්නෝය, ආමිසයට ගරු කරන්නෝ නොවෙති. ඔබලා සක්වළක් තරම් වූ රත්න මන්දිරයක් මවා, එය සියලු රත්නයෙන් පුරවා ධාතූන් වහන්සේලා පිදුවද, එකදු නාගයෙකුටවත් ධර්මාවබෝධය ලැබීමට හැකියාවක් නැත. මන්ද යත් –'

‘‘သစ္စာဘိသမယော နာဂ-တုမှာကမ္ပိ န ဝိဇ္ဇတိ. သစ္စာဘိသမယဋ္ဌာနံ-နေတုံ ယုတ္တဉှိ ဓာတုယော. သံသာရဒုက္ခမောက္ခာယ-ဥပ္ပဇ္ဇန္တ တထာဂတာ, ဗုဒ္ဓဿ ဝေတ္ထာဒီပ္ပာယော-တေန နေဿာမိ ဓာတုယော. ဓာတုနိဓာနံ အဇ္ဇေဝ-သော ဟိ ရာဇာ ကရိဿတိ.

'නාගය, තොපට චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධයක් නැත. සත්‍යාවබෝධය ලබන ස්ථානයකට ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන යාමම සුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේලා උපදින්නේ සංසාර දුකින් මුදවනු පිණිසය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අභිප්‍රාය ද එයම බව දත යුතුය, එබැවින් මම ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන යන්නෙමි. ඒ රජතුමා අදම ධාතු නිධන් කරන්නේය.

တသ္မာ ပပဉ္စမကရိတွာ-လဟုံ မေ ဒေဟိ ဓာတုယေ’’တိ-အာဟ. ဧဝံ ဝုတ္တေ နာဂရာဇာ အပ္ပဋိဟာနော ယုတွာ အတ္တနော ဘာဂိနေယျေန ဓာတုယော ဂေါပိတောတိ မညမာနော ဧဝမာဟ. တုမှေ ဘန္တေ စေတိယေ ဓာတူနံ အတ္ထိဘာဝံ ဝါ နတ္ထိဘာဝံ ဝါ အဇာနန္တာ ဒေဟိ ဒေဟီတိ ဝဒထ. အဟံ နတ္ထီတိ ဝဒါမိ. သစေ ပဿထ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆထာတိ. ဂဏှာမိ မဟာရာဇာတိ, ဂဏှ ဘိက္ခူတိ. ဂဏှာမိ မဟာရာဇာတိ, ဂဏှ ဘိက္ခူတိ တိက္ခတ္တုံ ပဋိညံ ဂဟေတွာ.

එබැවින් පමා නොවී වහාම මට ධාතූන් වහන්සේලා ලබා දෙන්න' යැයි වදාළ සේක. මෙසේ වදාළ කල්හි, නාග රජු පිළිතුරක් දිය නොහැකිව, තම බෑණනුවන් විසින් ධාතූන් වහන්සේලා සඟවා ඇති බව සිතමින් මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ චෛත්‍යයෙහි ධාතූන් වහන්සේලා ඇති නැති බව නොදැනම «දෙන්න, දෙන්න» යැයි පවසති. මම නැතැයි කියමි. ඉදින් දකින්නේ නම්, රැගෙන යන්න.' 'මහරජතුමනි, මම රැගෙන යන්නෙමි', 'භික්ෂුවනි, රැගෙන යන්න', 'මහරජතුමනි, මම රැගෙන යන්නෙමි', 'භික්ෂුවනි, රැගෙන යන්න' කියා තෙවරක් පොරොන්දුව ලබාගෙන,

‘‘သုခုမံ ကရံ မာပယိတွာ-ထိက္ခူ တတြ ဌိတောစ သော,ဘာဂိနေယျဿ ဝဒနေ-ဟတ္ထမ္ပက္ခိပ္ပ တာဝဒေ,ဓာတုကရဏ္ဍမဒါယ-တိဋ္ဌ နာဂါတိ ဘာသိဟ,နိမုဇ္ဇိတွာ ပထဝိယံ-ပရိဝေဏမှိ ဥဋ္ဌဟိ;

’’

'එහිම වැඩසිටි ඒ සාමණේර භික්ෂුව සියුම් වූ අතක් මවාගෙන, එකෙණෙහිම බෑණනුවන්ගේ මුඛයට අත දමා, ධාතු කරඬුව රැගෙන, «නාගය, නවතින්න!» යැයි පවසා, පොළොවෙහි කිඳා බැස තමන්ගේ පිරිවෙනෙන් මතු වූ සේක.'

တဒါ သာမဏေရဿ နာဂေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓံ ပဿိဿာမာတိ သမာဂတာ ဒေဝ-နာဂ ပရိသာပ ဘိက္ခုနာဂဿ ဝိဇယံ ဒိသွာ ဟဋ္ဌာ ပမောဒိတော ဓာတုယော ပူဇယန္တာဝ တေနေဝ သဟ အာဂမုံ, နာဂရာဇာ သာမဏေရဿ ဂတ ကာလေ ဘိက္ခုံ ဝဉ္စေတွာ ပေသိတောမှီတိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဓာတုယော ဂဟေတွာ အာဂမတ္ထာယ ဘာဂိနေယျဿ သာသနံ ပေသေသိ.

එකල්හි, සාමණේරයන් වහන්සේ සහ නාගයා අතර සිදුවන සටන නැරඹීමට පැමිණි දේව සහ නාග පිරිස, ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ භික්ෂුවගේ ජයග්‍රහණය දැක ඉමහත් සතුටට හා ප්‍රමෝදයට පත්ව, ධාතූන් වහන්සේලා පුදමින්ම උන්වහන්සේ සමඟම පැමිණියහ. සාමණේරයන් වහන්සේ නික්ම ගිය පසු, නාග රජු වනාහි 'මම භික්ෂුව රවටා හරවා යැවුවෙමි' යි සිතා අතිශයින් සතුටට පත්ව, ධාතු කරඬුව රැගෙන නැවත එන ලෙස බෑණනුවන්ට පණිවිඩයක් යැවීය.

‘‘ဘာဂိနေယျော’ထ ကုစ္ဆိမှိ-အပဿိတွာ ကရဏ္ဍကံ,ပရိဒေဝမာနော အာဂန္တွာ-မာတုလဿ နိဝေဒယိ;

တဒါ သော နာဂရာဇာပိ-ဝဉ္စိတမှ မယံ ဣတိ,ပရိဒေဝိ နာဂါ သဗ္ဗေပိ-ပရိဒေဝိံသု ပိဏ္ဍိတာ;

’’

'එවිට බෑණනුවෝ තමන්ගේ කුසෙහි කරඬුව නොදැක, හඬා වැලපෙමින් පැමිණ සිය මාමාට ඒ බව සැල කළේය. එකල්හි ඒ නාග රජු ද, «අප රැවටුණෙමු» යි පවසමින් වැලපුණේය. සියලු නාගයෝ ද එක් රැස්ව හඬා වැලපුණහ.'

တတော နာဂဘဝနေ သဗ္ဗေ နာဂါ သမာဂန္တွာ ကေသေ မုဉ္စိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဟဒယေ ဂဟေတွာ နီလုပ္ပလ သဒိသေဟိ နေတ္တေဟိ ဝိလီန သောကမိဝ အဿုဓာရံ ပဝတ္တယမာနာ-

ඉන්පසු නාග භවනයෙහි සියලු නාගයෝ රැස්වී, කෙස් ලිහා දමාගෙන, දෑතින් පපුව බදාගෙන, නිල් මහනෙල් මල් බඳු නෙත්වලින් දිය වී ගිය සෝකයෙන් මෙන් කඳුළු ධාරාවන් වගුරුවමින් –

‘‘ပရိဒေဝမာနာ အာဂန္တွာ-နာဂါ သံဃဿ သန္တိကေ,ဗဟုဓာ ပရိဒေဝိံသ-ဓာတာဟရဏ ဒုက္ခိတာ’’တိ;

'ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන යාමෙන් හටගත් මහත් දුකින් පෙළෙමින්, හඬා වැලපෙමින් සංඝයා වහන්සේ ඉදිරියට පැමිණි නාගයෝ නොයෙක් අයුරින් වැලපුණහ' කියායි.

ပရိဒေဝိတွာ စ ဘိက္ခုသံဃဿ ဧဝမာဟံသု- ဘန္တေ ကဿစိ ပီဠံ အကတွာ အမှာကံ ပုညာနုဘာဝေန လဘိတွာ စီရပရိဟဋ ဓာတုယော ကသ္မာ အနဝသေသံ ကတွာ အဟရာပေထ အမှာကံ သဂ္ဂမောက္ခန္တရာယံ ကရောထာတိ.

ඔවුහු වැලපෙමින් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ. ස්වාමීනි, කිසිවෙකුටත් පීඩාවක් නොකොට, අපගේ පුණ්‍ය අනුභාවයෙන් ලබාගෙන, බොහෝ කලක් මුළුල්ලෙහි පුදන ලද ධාතූන් වහන්සේලා කිසිවක් ඉතිරි නොකර සම්පූර්ණයෙන්ම රැගෙන යන්නේ කුමටද? අපගේ ස්වර්ග මෝක්ෂ මාර්ගයට බාධා නොකරනු මැනවි.

’တေသံ သံဃော’နုကမ္ပာယ-ထောကံ ဓာတုမဒါပယိ,တေ တေန တုဋ္ဌာ ဂန္တွာန-ပူဇာဘဏ္ဍာနိ အာဟရုံ;

සංඝයා වහන්සේ ඔවුන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් ධාතූන් වහන්සේලාගෙන් ස්වල්පයක් ලබා දුන් සේක. ඔවුහු එයින් සතුටට පත්ව ගොස් පූජා භාණ්ඩ රැගෙන ආහ.

တတော သက္ကော ဒေဝါနမိဏ္ဒေါ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေတွာ သာမဏေရဿ ဥဋ္ဌိတဋ္ဌာနေ သတ္တရတနမယံ မဏ္ဍပံ မာပေဟီတိ အာဟ. သော တသ္မိယေဝ ခဏေ မဏ္ဍပံ မာပေသိ အထ သက္ကော ဒွီသု ဒေဝလောကေသု ဒေဝပရိသာယ ပရိဝုတော သုဝဏ္ဏစင်္ဂေါဋကေန သဒ္ဓိံ ရတန ပလ္လင်္ကမာဒါယ အာဂန္တွာ တသ္မိံ မဏ္ဍပေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ သာမဏေရဿ ဟတ္ထတော ဓာတုကရဏ္ဍကံ ဂဟေတွာ တသ္မိံ ပလ္လင်္ကေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. တဒါ-

ඉක්බිති ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ විශ්වකර්ම දිව්‍යපුත්‍රයා කැඳවා, සාමණේරයන් වහන්සේ වැඩසිටි ස්ථානයෙහි සප්තරත්නමය මණ්ඩපයක් මවන්නැයි පැවසීය. හෙතෙම ඒ මොහොතෙහිම මණ්ඩපය මැවීය. එකල ශක්‍රයා දිව්‍ය ලෝක දෙකක දේව පිරිස පිරිවරාගෙන රන් කරඬුවක් ද සමඟ රත්න පල්ලංකයක් රැගෙන අවුත්, එම මණ්ඩපයෙහි තැන්පත් කොට, සාමණේරයන් වහන්සේගේ අතින් ධාතු කරඬුව ගෙන ඒ පල්ලංකය මත තැන්පත් කළේය. එකල්හි-

’ဗြဟ္မာ ဆတ္တမဓာရေသိ-သန္တုသိတော ဝါလဝိဇနိံ,မဏိတာလဝဏ္ဋံ သုယာမော-သက္ကော သင်္ခန္တု သောဒကံ;

මහා බ්‍රහ්මයා සේසත දැරීය, සන්තුසිත දිව්‍යපුත්‍රයා සෙමර සලන්නක් දැරීය, සුයාම දිව්‍යපුත්‍රයා මැණික් ඔබ්බවන ලද තල්වැටක් දැරීය, ශක්‍රයා පැන් සහිත සක් පිම්බේය.

စတ္တာရော တု မဟာရာဇ-အဋ္ဌံသု ခဂ္ဂပါဏိနော,သမုဂ္ဂဟတ္ထာ ဒွတ္တိံသာ-ဒေဝပုတ္တာ မဟိဒ္ဓိကာ;

සතර වරම් මහරජවරු කඩුවක් අතින් ගෙන සිටියහ. මහත් ඍද්ධි ඇති දෙතිසක් දිව්‍යපුත්‍රයෝ කරඬු අතැතිව සිටියහ.

ပါရိစ္ဆတ္တက ပုပ္ဖေဟိ ပူဇယန္တာ တဟိံ ဌိတာ,ကုမာရိယောပိ ဒွတ္တိံသာ-ဒဏ္ဍိဒီပဓရာ ဌိတာ;

ඔවුහු පරසතු මල්වලින් පූජා කරමින් එහි සිටියහ. දෙතිසක් දිව්‍ය කන්‍යාවෝද දඬු පහන් අතින් ගෙන සිටියහ.

ပလာပေတွာ ဒုဋ္ဌယက္ခေ-ယက္ခသေနာပတိ ပနအဋ္ဌဝီသတိ အဋ္ဌံသု-အာရက္ခံ ကုရုမာနကာ;

නපුරු යක්ෂයන් පළවා හැර, අටවිසි යක්ෂ සේනාපතිවරු ආරක්ෂාව සලසමින් සිටියහ.

ဝီဏံ ဝါဒယမာနောဝ-အဋ္ဌာ ပဉ္စသိခေါ တဟိံ,ရင်္ဂဘူမိံ မာပယိတွာ-တိမ္ဗရူ တုရိယဃောသဝါ;

පංචසිඛ දිව්‍යපුත්‍රයා වීණාව වයමින් එහි සිටියේය. තිම්බරු දිව්‍යපුත්‍රයා රංග භූමියක් මවා තූර්ය ඝෝෂා පැවැත්වීය.

အနေကာ ဒေဝပုတ္တာ စ-သာဓုဂီတပ္ပယောဇကာ,မဟာကာလော နာဂရာဇာ-ထူယမာနော အနေကဓာ;

අනෙක් බොහෝ දිව්‍යපුත්‍රයෝ යහපත් ගීතිකා ගායනා කළහ. මහකාල නාගරාජයා නොයෙක් ආකාරයෙන් ස්තුති ප්‍රශංසා කළේය.

ဒိဗ္ဗတုရိယာနိ ဝဇ္ဇန္တိ-ဒိဗ္ဗသင်္ဂိတိ ဝတ္တတိ,ဒိဗ္ဗဂဏ္ဓာ စ ဝဿာနိ-ဝဿာပေန္တိ စ ဒေဝတာ;

දිව්‍ය තූර්ය නාදයන් පැවැත්විණි, දිව්‍ය සංගීතයෝ වැයුණහ, දේවතාවෝ දිව්‍ය සුවඳ වැසි වැස්සවූහ.

တဒါ ဣဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရော မာရဿ ပဋိဗာဟနတ္ထာယ စက္ကဝါဠပရိယန္တံ ကတွာ အာကာသေ လောဟဆတ္တံ မာပေသိ. ပဉ္စနိကာယိက ထေရာ ဓာတုယော ပရိဝါရေတွာ ပဉ္စသု ဌာနေသု နိသီဒိတွာ ဂဏသဇ္ဈာယမကံသု. တသ္မိံ ကာလေ ရာဇာ တံ ဌနံ အာဂန္တွာ သိသတော သုဝဏ္ဏ စင်္ဂေါဋကံ ဩတာရေတွာ ဓာတု စင်္ဂေါဋကံ အတ္တနော စင်္ဂေါဋကေ ဌပေတွာ ပလ္လင်္ကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေန္တော အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဓာတုမတ္ထကေ သေတစ္ဆတ္တံ ဒိဿတိ ဆတ္တဂါဟက ဗြဟ္မာ န ဒိဿတိ. တထာ တာလဝဏ္ဋ ဝိဇနိ အာဒယော ဒိဿန္တိ ဂါဟကာ န ဒိဿန္တိ ဒိဗ္ဗတုရိယဃောသ သင်္ဂိတိယော သုယျန္တိ ဂဏ္ဓဗ္ဗ ဒေဝတာ န ဒိဿန္တိ. ရာဇာ ဧတံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ဣဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရံ ဧဝမာဟ-ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗဆတ္တေန ပူဇေသုံ အဟံ မာနုသ ကစ္ဆတ္တေန ပူဇေမိ ဘန္နေတိ. ထေရော ယုတ္တံ မဟာရာဇာတိ အာဟ. ရာဇာ အတ္တနော သုဝဏ္ဏပိဏ္ဍိကေ သေတစ္ဆတ္တေန ပူဇေတွာ သုဝဏ္ဏဘိံကာရံ ဂဟေတွာ အဘိသေကောဒကံ ဒတွာ တံ ဒိဝသံ သကလတမ္ဗပဏ္ဏိ ဒီပေ ရဇ္ဇံ အဒါသိ.

එකල්හි ඉන්ද්‍රගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ මාරයා වැළැක්වීම සඳහා සක්වල කෙළවර කොට අහසෙහි luxuries ලෝහමය සේසතක් මැවූහ. පංච නිකායධාරී තෙරුන් වහන්සේලා ධාතූන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන ස්ථාන පහක වැඩ හිඳිමින් ගණසජ්ඣායනා කළහ. ඒ වේලාවෙහි rājā එතැනට පැමිණ, සිය හිසෙන් රන් කරඬුව බා, ධාතු කරඬුව තමන්ගේ කරඬුව තුළ තැන්පත් කොට, පල්ලංකයෙහි තබා, සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදා, පස්වනක් පිහිටුවා වැඳ, හිස මත දොහොත් මුදුන් දී ඇස් ඇර බලා සිටියේය. එම මොහොතෙහි ධාතූන් වහන්සේලා මතුපිට සේසතක් පෙනුණු නමුත්, සේසත දරා සිටින බ්‍රහ්මයා නොපෙනුණි. එසේම තල්වැට හා සෙමර පෙනුණු නමුත්, ඒවා දරා සිටින්නෝ නොපෙනුණහ. දිව්‍ය තූර්ය නාද සහ ගීත ශබ්ද ඇසුණු නමුත්, ගාන්ධර්ව දේවතාවෝ නොපෙනුණහ. රජතුමා මේ ආශ්චර්යය දැක, ඉන්ද්‍රගුප්ත තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය. ස්වාමීනි, දේවතාවෝ දිව්‍ය සේසතින් පිදූහ, මම මනුෂ්‍ය සේසතකින් පුදමි. තෙරුන් වහන්සේ මහරජතුමනි, එය ඉතා සුදුසුයැයි පැවසූහ. රජතුමා රන් මිටක් සහිත සේසතකින් පුදා, රන් කෙණ්ඩිය ගෙන අභිෂේක පැන් වත්කොට, එදින මුළු ලංකාද්වීපයේම රාජ්‍යය ධාතූන් වහන්සේලාට පූජා කළේය.

တတော သဗ္ဗတုရိယာနိ ပဂ္ဂဏှိံသု, ဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွ မဟန္တံ သက္ကာရမကံသု ပုန ရာဇာ ထေရံ ပုစ္ဆိ - အမှာကံ သတ္ထာ ဒိဗ္ဗမာနုသကာနိ ဒွေ ဆတ္တာနိ ဓာရေသိ ဘန္တေ. န ဒွေ ဆတ္တာနိ တီဏိ ဆတ္တာနိ မဟာရာဇာတိ. အညံ ဆတ္တံ နပဿာမိ ဘန္နေတိ. သီလပတိဋ္ဌံ သမာဓိဒဏ္ဍကံ ဣဏ္ဒြိယသလာကံ ဗလမာလံ မဂ္ဂဖလပတ္တ သဉ္ဆန္နံ ဝိမုတ္တိဝရသေတစ္ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ဉာဏာဘိသေကမ္ပတ္တော ဓမ္မရတန စက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ဒသသဟဿ စက္ကဝါဠေသု ဗုဒ္ဓရဇ္ဇံ ဟတ္ထဂတံ ကတွာ ရဇ္ဇံ ကာရေသီတိ ရာဇာ တီဏိစ္ဆတ္တ ဓာရကဿ သတ္ထုနော တိက္ခတ္တုံ ရဇ္ဇံ ဒမ္မီတိ တိက္ခတ္တုံ ဓာတုယော ရဇ္ဇေန ပူဇေသိ.

ඉක්බිති සියලු තූර්ය භාණ්ඩ වාදනය විය. සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදා මහත් සත්කාර කළහ. නැවතත් රජතුමා තෙරුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය. ස්වාමීනි, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ දිව්‍යමය හා මානුෂීය වූ සේසත් දෙකක් දැරූ සේක්ද? මහරජතුමනි, සේසත් දෙකක් නොව සේසත් තුනක් දැරූ සේක. ස්වාමීනි, මම අනෙක් සේසත නොදකිමි. සීලය නමැති පදනම ඇති, සමාධිය නමැති මිට ඇති, ඉන්ද්‍රියයන් නමැති කුඩ කූරු ඇති, බලයන් නමැති මල්දම් ඇති, මාර්ග ඵල නමැති පත්‍රවලින් වැසුණු, උතුම් විමුක්ති සේසත ඔසවා, ඥාන අභිෂේකය ලැබ, ධර්ම රත්න චක්‍රය පවත්වා, දසදහසක් සක්වළ බුද්ධ රාජ්‍යය තමන් සතු කරගෙන උන්වහන්සේ රජකම් කළ සේක. එවිට රජතුමා, තුන් සේසත් දරන ශාස්තෘන් වහන්සේට මම තෙවරක්ම රාජ්‍යය පූජා කරමියි පවසා, තෙවරක්ම රාජ්‍යයෙන් ධාතූන් වහන්සේලා පිදීය.

တတော ရာဇာ ဒေဝမနုဿေသု ဒိဗ္ဗဂဏ္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေန္တေသု အနေကေသု တုရိယဃောသ သင်္ဂိတေသု ဝတ္တမာနေသု ဓာတုကရဏ္ဍကံ သီသေနာဒါယ ရတနမဏ္ဍပတော နိက္ခမိတွာ ဘိက္ခုသံဃ ပရိဝုတော မဟာစေတိယံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပါစီနဒွါရေနာရုယှ ဓာတုဂဗ္ဘံ ဩတရိ. တတော မဟာစေတိယံ ပရိဝါရေတွာ ဆန္နဝုတိ ကောဋိပ္ပမာဏ အရဟန္တော အဋ္ဌံသု.

ඉන්පසු දෙවි මිනිසුන් දිව්‍ය සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදද්දී, නොයෙක් තූර්ය ඝෝෂා හා සංගීතයන් පවතිද්දී, රජතුමා ධාතු කරඬුව හිස මත තබාගෙන රත්න මණ්ඩපයෙන් නික්ම, භික්ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන මහා චෛත්‍යය ප්‍රදක්ෂිණා කොට, නැගෙනහිර ද්වාරයෙන් නැගී ධාතු ගර්භයට බැස්සේය. එකල්හි මහා චෛත්‍යය පිරිවරාගෙන අනූහය කෝටියක් රහතන් වහන්සේලා වැඩසිටියහ.

ရာဇာ သီသတော ဓာတုကရဏ္ဍကံ ဩတာရေတွာ မဟာရဟေ သယနပိဋ္ဌေ ဌပေဿာမီတိ စိန္တေသိ တသ္မိံ ခဏေ ဓာတုကရဏ္ဍကော ရညော သီသတော သတ္တ တာလပ္ပမာဏေ ဌာနေ ဂန္တွာ သယမေဝ ဝိစရိ ဓာတုယော အာကာသမုဂ္ဂန္တွာ ဒွတ္တိံသ မဟာ ပုရိသလက္ခဏ အသိတိ အနုဗျဉ္ဇနာ ဗျာမပ္ပဘာ ပတိမဏ္ဍိတံ ကေတုမာလောပ သောဘိတံ နိလ-ပီတ-လောဟိတာဒိ ဘေဒ ဝိစိတြ ရံသိဇာလာ သမုဇ္ဇလံ ဗုဒ္ဓဝေသံ ဂဟေတွာ ဂဏ္ဍမ္ဗမူလေ ယမက ပါဋိဟာရိယံ သဒိသ ယမက ပါဋိဟာရိယံ အကံသု. တံ ဓာတုပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ ပသီဒိတွာ အရဟတ္တမ္ပတ္တာ ဒေဝမနုဿာ ဒွါဒသကောဋိယော အဟေသုံ. သေသဖလတ္တယံ ပတ္တာ ဂဏနပထမတီတာ အဟေသုံ. ဧဝံ ဓာတုယော အနေကဓာ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတွာ ဗုဒ္ဓဝေသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကရဏ္ဍကံ ပဝိသိတွာ တေန သဒ္ဓိံ ဩတရိတွာ ရညော သီသေ ပတိဋ္ဌဟိံသု.

රජතුමා හිසෙන් ධාතු කරඬුව බා, මහඟු යහන් මත තැන්පත් කරමියි සිතුවේය. ඒ මොහොතේ ධාතු කරඬුව රජුගේ හිසෙන් සත් තාලයක් පමණ උසට අහසට පැන නැගී තෙමේම හැසුරුණේය. ධාතූන් වහන්සේලා අහසට පැන නැගී, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් හා අසූවක් අනුබ්‍යංජනයෙන් යුක්ත වූ, ව්‍යාමප්‍රභාවෙන් සැරසුණු, කේතුමාලාවෙන් සෝභමාන වූ, නීල, පීත, ลෝහිතාදී විසිතුරු රශ්මි මාලාවන්ගෙන් බබළන බුද්ධ වේශයක් මවාගෙන, ගණ්ඩබ්බ රුක්මුලදී කළ යමක මහා ප්‍රාතිහාර්යය බඳු වූ යමක මහා ප්‍රාතිහාර්යයක් පෑ සේක. ඒ ධාතු ප්‍රාතිහාර්යය දැක පැහැදී රහත් බවට පත් වූ දෙවි මිනිස්සු දොළොස් කෝටියක් වූහ. සෙසු මාර්ග ඵල තුනට පත් වූවෝ ගණන් කළ නොහැකි තරම් වූහ. මෙසේ ධාතූන් වහන්සේලා නොයෙක් අයුරින් ප්‍රාතිහාර්යය දක්වා, බුද්ධ වේශය අත්හැර කරඬුවට වැදී, එය ද සමඟ පහළට බැස රජතුමාගේ හිස මත පිහිටි සේක.

ရာဇာ အမတေန ဝိယ အဘိသိတ္တော သဖလံ မနုဿတ္တ ပဋိလာဘံ မညမာနော ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဓာတုကရဏ္ဍကံ ဂဟေတွာ နာဋက ပရိဝုတော အလင်္ကတ သယန သမီပံ ဂန္တွာ ဓာတုစင်္ဂေါဋကံ ရတနပလ္လင်္ကေ ဌပေတွာ ဂဏ္ဓဝါသိတောဒကေန ဟတ္ထေ ဓောဝိတွာ ဝတုဇာတိယ ဂဏ္ဓေန ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ ရတနကရဏ္ဍကံ ဝိစရိတွာ ဓာတုယော ဂဟေတွာ ဧဝံ စိန္တေသိ.

රජතුමා අමෘතයෙන් අභිෂේක ලැබුවාක් මෙන් ස්වකීය මනුෂ්‍ය ආත්මභාවය සාර්ථක වූයේයැයි සිතමින්, දෑතින්ම ධාතු කරඬුව ගෙන, නාට්‍ය පිරිවර පිරිවරා සරසන ලද යහන අසලට ගොස්, ධාතු කරඬුව රත්න පල්ලංකය මත තබා, සුවඳ පැන්වලින් දෑත් සෝදා, වතුසුදු මල් සුවඳින් දෑත් පිරිමැද, රත්න කරඬුව හැර ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන මෙසේ සිතුවේය.

‘‘အနာကုလာ ကေဟိစိပိ ယဒိ ဟေဿသ္တိ ဓာတုယော,ဇနဿ သရဏံ ဟုတွာ ယဒိ ဌဿန္တိ ဓာတုယော;

ඉදින් මේ ධාතූන් වහන්සේලා කිසිවෙකුගෙන්වත් පීඩාවට පත් නොවෙත් නම්, ජනයාට සරණක් වෙමින් පවතින්නාහු නම්,

သတ္ထုနိပန္နာ ကာရေန ပရိနိဗ္ဗာန မဉ္စကေ,နိပဇ္ဇန္တု သုပညတ္တေ-သယနမှိ မဟာရဟေ’’တိ;

පිරිනිවන් මඤ්චකයෙහි අප ශාස්තෘන් වහන්සේ සැතපුණු ආකාරයෙන්ම, මනාව පනවන ලද මේ මහඟු යහනෙහි සතපෙත්වා!

ဧဝံ စိန္တေတွာ ပန ဝရသယနပိဋ္ဌေ ဓာတုယော ဌပေသိ တသ္မိံ ခဏေ ဓာတုယော ရညာ စိန္တိတ နိယာမေနေဝ မဟာရဟေ သယနေ ဗုဒ္ဓဝေသေန သယိံသု.

මෙසේ සිතා උතුම් යහන මත ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කළේය. ඒ මොහොතෙහි ධාතූන් වහන්සේලා රජතුමා සිතූ ආකාරයෙන්ම ඒ මහඟු යහනෙහි බුද්ධ වේශයෙන් සැතපුණු සේක.

‘‘အာသာဠဟိ သုက္ကပက္ခဿ ပန္နရသ ဥပေါသထေ,ဥတ္တရာသာဠှ နက္ခတ္တေ ဧဝံ ဓာတု ပတိဋ္ဌိတာ;

ඇසළ මස පුර පසළොස්වක පොහෝ දිනක, උත්තරාසල නැකතින් මෙසේ ධාතූන් වහන්සේලා පිහිටුවන ලදහ.

သဟ ဓာတု ပတိဋ္ဌာနာ အကမ္ပိတ္ထ မဟာမဟီ, ပါဋိဟီရာနိ နေကာနိ ပဝတ္တိံသု အနေကဓာ.’’

ධාතූන් වහන්සේලා පිහිටුවීමත් සමඟ ම මහා පොළොව කම්පා විය. නොයෙක් ආකාරයේ අසිරිමත් පෙළහරවල් රාශියක් පහළ විය.

တဒဟိ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ အယံ မဟာပထဝီ သင်္ကမ္ပိ သမ္ပကမ္ပိ သမ္ပဝေဓိ, မဟာသမုဒ္ဒေါ သင်္ခူဘိ, အာကာသေ ဝိဇ္ဇုလ္လတာ နိစ္ဆရိံသု. ခဏိကဝဿံ ဝဿိ, ဆ ဒေဝလောကာ ဧကကောလာဟလ မဟောသိ ရာဇာ ဧတံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ပသန္နော အတ္တနော ကဉ္စန မာလိက သေတစ္ဆတ္တေန ဓာတုယော ပူဇေတွာ တမ္ဗပဏ္ဏိဒိပေ ရဇ္ဇံ သတ္တာဟံ ဒတွာ တိံသ သတသဟဿဂ္ဃနကံ အလင်္ကာရ ဘဏ္ဍံ ဩမုဉ္စိတွာ ပူဇေသိ. တထာ သဗ္ဗာပိ နာဋကိတ္ထိယော အမစ္စာ သေသ မဟာဇနော ဒေဝါ စ သဗ္ဗာဘရဏာနိ ပူဇေသုံ တသ္မာ-

එදින ජල සීමාව කෙළවර කොට ඇති මේ මහා පොළොව සැලුණේ ය, සෙලවුණේ ය, දැඩි සේ කම්පා විය. මහා සමුද්‍රය කැළඹුණේ ය. අහසේ විදුලි ලතා විහිදුණේ ය. ක්‍ෂණික වැස්සක් ඇද හැළුණේ ය. සදෙව් ලොව ම එක ම කෝලාහලයක් (ඝෝෂාවක්) විය. රජතුමා මේ ආශ්චර්යය දැක පැහැදී, තමාගේ රන් මල් මාලාවෙන් යුතු සේසතින් ධාතූන් වහන්සේලා පිදුවේ ය. තම්බපණ්ණි දීපයේ රාජ්‍යය සත් දිනකට පූජා කොට, ලක්‍ෂ තුනක් වටිනා තමා පැළඳ සිටි ආභරණ මුදා පූජා කළේ ය. එසේ ම සියලු නාට්‍ය ස්ත්‍රීහු ද, ඇමැතිවරු ද, සෙසු මහා ජනයා ද, දෙවියෝ ද තම තමන්ගේ සියලු ආභරණ පූජා කළහ. එබැවින්—

တိဋ္ဌန္တံ သုဂတံ တိလောကမဟိတံ ယော ပူဇယေ သာဒရံ,ယော ဝါ သာသပ ဗီဇမတ္တမ္ပိ တံ ဓာတုံ နရော ပူဇယေ;

ජීවමානව වැඩසිටින, තුන්ලොවට ම උතුම් වූ සුගත තථාගතයන් වහන්සේට යමෙක් සාදරයෙන් පූජා කෙරේ ද, නැතහොත් යම් මනුෂ්‍යයෙක් උන්වහන්සේගේ අබ පියල්ලක් බඳු වූ ද ධාතූන් වහන්සේ නමකට පූජා කෙරේ ද;

တေသံ ပုညဖလံ သမာနမီတိ တံ စိတ္တပ္ပသာဒေ သမေ,ဉတွာ တံ ပရိနိဗ္ဗုတေပိ သုဂတေ ဓာတုံ ဗုဓော ပူဇယေ’တိ;

ඒ දෙදෙනාගේ සිතේ පැහැදීම සමාන වන කල්හි, ලැබෙන පිනෙහි විපාකය ද සමාන වන්නේ යැයි දැන, නුවණැත්තා සුගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි ද උන්වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා පිදිය යුතු ය.

တတော ရာဇာ စီဝရဝတ္ထာနိ စေဝ ဂုဠ-သပ္ပိ အာဒိ ဘေသဇ္ဇာနိ စ သံဃဿ ဒတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ ဂဏသဇ္ဈာယံ ကာရေသိ ပုန ဒိဝသေ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ မဟာဇနော ဣမံ သတ္တာဟံ ဂဏ္ဓမာလာဒီနိ အာဒိယ ဂန္တွာ ဓာတုယော ဝန္ဒတူတိ ဣဏ္ဒဂုတ္တတ္ထေရောပိ သကလ တမ္ဗပဏ္ဏိ ဒီပေ မနုဿာ ဓာတုယော ဝန္ဒိတုကာမာ, တံ ခဏံယေဝ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ယထာဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တူတိ အဓိဋ္ဌာသိ.

ඉන්පසු රජතුමා සඟ පිරිසට සිවුරු පිළි ද, උක් සකුරු, ගිතෙල් ආදී බෙහෙත් ද්‍රව්‍ය ද පූජා කොට, මුළු රාත්‍රිය පුරා ම සමූහ සජ්ඣායනා කරවීය. පසුදින, "මහා ජනයා මේ සතිය මුළුල්ලෙහි සුවඳ දුම්, මල් ආදිය ගෙන ගොස් ධාතූන් වහන්සේලා වන්දනා කෙරෙත්වා" යි නුවර බෙර ලැදවීය. ඉන්දගුප්ත තෙරුන් වහන්සේ ද, "මුළු ලංකාද්වීපයෙහි ම ධාතූන් වහන්සේලා වන්දනා කිරීමට කැමති මිනිස්සු ඒ මොහොතේ ම පැමිණ, වන්දනා කොට තම තමන්ගේ ස්ථානවලට යත්වා" යි අධිෂ්ඨාන කළ සේක.

တေ တထေဝ ဓာတုယော ဝန္ဒိတွာ ဂမိံသု ရာဇာ သတ္တာဟံ သံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန ဓာတုဂဗ္ဘေ မယာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ နိဋ္ဌာပိတံ, ဓာတုဂဗ္ဘံ ပိဒဟထ ဘန္တေတိ သံဃဿ အာရောစေသိ. သံဃော ဥတ္တရသုမန သာမဏေရေ အာမန္တေတွာ တုမှေဟိ ပုဗ္ဗေ အာဟဋ မေဒဝဏ္ဏ ပါသာဏေန ဓာတု ဂဗ္ဘံ ပိဒဟထာတိ အာဟ. တေ သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဓာတုဂဗ္ဘံ ပိဒဟိံသု.

ඔවුහු ද එලෙස ම ධාතූන් වහන්සේලා වන්දනා කොට නික්ම ගියහ. රජතුමා සත් දිනක් මුළුල්ලෙහි මහා සංඝරත්නයට මහා දානයක් පවත්වා, සත් දිනක් ඇවෑමෙන්, "ස්වාමීනි, ධාතු ගර්භයෙහි මා විසින් කටයුතු වූ සියලු කටයුතු නිම කරන ලදී. ධාතු ගර්භය වසා දමනු මැනව" යි සංඝයා වහන්සේට සැළ කර සිටියේ ය. සංඝයා වහන්සේ උත්තර සහ සුමන සාමණේරයන් වහන්සේලා අමතා, "ඔබ වහන්සේලා විසින් පෙර ගෙන එන ලද මේඝවර්ණ පාෂාණයෙන් ධාතු ගර්භය වසා දමන්න" යැයි වදාළහ. උන්වහන්සේලා ද "එසේ ය, ස්වාමීනි" යි පිළිගෙන ධාතු ගර්භය වසා දැමූහ.

တတော ခီဏာသဝါ ဓာတုဂဗ္ဘေ ဂဏ္ဓာ မာ သုသန္တု မာလာ မာ မိလာယန္တု. ဒီပါ မာ နိဗ္ဗာယန္တု ရတနာနိ မာ ဝိဝဏ္ဏာနိ ဟောန္တု ပူဇနီယဘဏ္ဍာနိ မာ နဿန္တု. မေဒဝဏ္ဏ ပါသာဏာ သန္ဓီယန္တု, ပစ္စတ္ထိကာနံ ဩကာသော မာ ဟောတူတိ အဓိဋ္ဌဟိံသု.

ඉක්බිති රහතන් වහන්සේලා, "ධාතු ගර්භයෙහි ඇති සුවඳ විලවුන් වියළී නොයේවා! මල් මැලවී නොයේවා! පහන් නිවී නොයේවා! රත්නයන්ගේ වර්ණයන් වෙනස් නොවේවා! පූජා භාණ්ඩ විනාශ නොවේවා! මේඝවර්ණ පාෂාණ එකට එකතු වී බද්ධ වේවා! සතුරන්ට මෙහි ඇතුළු වීමට කිසිදු අවස්ථාවක් නොලැබේවා!" යි අධිෂ්ඨාන කළ සේක.

ဧဝံ ရာဇာ ဓာတု နိဓာပေတွာ ပုန နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ မဟာ စေတိယေ ဓာတုံ နိဓာပေတွာ ဓာတုံ အာဟရိတွာ နိဓာနံ ကရောန္တူတိ. မဟာဇနော အတ္တနော အတ္တနော ဗလာနုရူပေန သုဝဏ္ဏ ရဇတာဒိ ကရဏ္ဍေ ကာရာပေတွာ တတ္ထ ဓာတုယော ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဓာတုနိဓာနဿုပရိ မေဒဝဏ္ဏ ပါသာဏ ပိဋ္ဌိယံ နိဒဟိံသု. သဗ္ဗေဟိ သန္နိဟိတ ဓာတုယော သဟဿမတ္တာ အဟေသုန္တိ.

මෙසේ රජතුමා ධාතූන් වහන්සේලා නිදන් කොට, නැවතත් නුවර බෙර ලැදවූයේ ය, "මහා චෛත්‍යයෙහි ධාතූන් වහන්සේලා නිදන් කොට ඇත. තොප ද ධාතූන් වහන්සේලා ගෙනැවිත් මෙහි නිදන් කරත්වා" යි කියා ය. මහා ජනයා ද තම තමන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයට රන් රිදී ආදී කරඬු සාදවා, ඒවායෙහි ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කොට, ධාතු නිධානයට ඉහළින් වූ මේඝවර්ණ පාෂාණ තලාව මතුපිට නිදන් කළහ. සියල්ලන් විසින් ම එක්රැස් කරන ලද ධාතූන් වහන්සේලා දහසක් පමණ විය.

ဣတိ သာဓုဇန မနောပသာဒနတ္ထာယ ကတေ ထူပဝံသေ ဓာတုနိဓာန ကထာ နိဋ္ဌိတာ.

මෙසේ සත්පුරුෂ ජනයන්ගේ සිත් පැහැදවීම පිණිස කරන ලද ස්තූපවංශයෙහි ධාතු නිධාන කථාව නිම විය.

၂၄. တတော ရာဇာ တံ သဗ္ဗံ ပိဒဟေတွာ စေတိယံ ကရောန္တော ဥဒရေန သဒ္ဓိံ စတုရဿ ကောဋ္ဌကံ နိဋ္ဌာပေသိ အထ ဆတ္တကမ္မေ သုဓာကမ္မေ စ အနိဋ္ဌိတေယေဝ မာရဏန္တိက ရောဂေန ဂိလာနော ဟုတွာ ဒီဃဝါပိတော ကနိဋ္ဌဘာတရံ ပက္ကောသာပေတွာ စေတိယေ အနိဋ္ဌိတံ ဆတ္တကမ္မံ သုဓာကမ္မဉ္စ သီဃံ နိဋ္ဌာပေတွာ မံ တောသေဟိ တာတာတိ အာဟ. သော ရညော ဒုဗ္ဗလဘာဝံ ဉတွာ အန္တရေ အနိဋ္ဌိတကမ္မံ ကာတုံ န သက္ကာတိ သုဒ္ဓဝတ္ထေဟိ ကဉ္စုကံ ကာရေတွာ စေတိယေ ပဋိမုဉ္စာပေတွာ စိတ္တကာရေဟိ ကဉ္စုက မတ္ထကေ ဝေဒိကာ စ ပုဏ္ဏဃဋ ပဉ္စင်္ဂုလိ ပန္တိယော စ ကာရာပေသိ.

24. ඉන්පසු රජතුමා ඒ සියල්ල වසා චෛත්‍යය කරවන්නේ, බඳ (ගර්භය) සමඟ සතරැස් කොටුව නිම කරවීය. ඉක්බිති, කොත් පැළඳවීමේ කර්මාන්තයත් (ඡත්‍ර කර්මය), හුණු පිරියම් කිරීමේ කර්මාන්තයත් (සුධා කර්මය) නොනිමී තිබියදීම මාරාන්තික රෝගයකින් ගිලන් වී, දීඝවාපියෙහි සිටි සිය බාල සොහොයුරා කැඳවා, "මල්ලි, චෛත්‍යයෙහි නිම නොකළ කොත් පැළඳවීම හා හුණු පිරියම් කිරීම් ඉක්මනින් නිම කොට මා සතුටු කරන්න" යැයි පැවසීය. රජුගේ දුබල බව දුටු හෙතෙම මේ සුළු කාලය ඇතුළත එම කර්මාන්ත නිම කළ නොහැකි බව දැන, පිරිසිදු සුදු රෙදිවලින් කංචුකයක් (වැස්මක්) මස්වා එය චෛත්‍යයෙහි වට කරවා, චිත්‍ර ශිල්පීන් ලවා ඒ රෙදි කංචුකය මතුපිට වේදිකාවක් ද පුන්කලස් ද පංචාංගුලික (පස්ඇඟිලි) සලකුණු පේළි ද ඇඳවීය.

နဠကာရေဟိ ဝေဠုမယ ဆတ္တံ ကာရေတွာ ခရပတ္တမယေ စဏ္ဒသူရိယမဏ္ဍလေ မုဒ္ဓနိ ဝေဒိကာ ကာရေတွာ လာခါကုကုဋ္ဌကေဟိ တံ ဝိစိတ္တံ ကတွာ ထူပကမ္မံ နိဋ္ဌိတန္တိ ရညော အရောစေသိ ရာဇာ တေန ဟိ မံ မဟာစေတိယံ ဒဿေဟီတိ ဝတွာ သိဝိကာယ နိပဇ္ဇိတွာ စေတိယာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဒက္ခိဏဒွါရေ ဘူမိသယနံ ပညာပေတွာ တတ္ထ နိပန္နော ဒက္ခိဏေန ပဿေန သယိတွာ မဟာထူပံ ဝါမပဿေန သယိတွာ လောဟပါသာဒံ ဩလောကေန္တော ပသန္န စိတ္တော အဟောသိ. တဒါ ရညော သာသနဿ ဗဟူပကာရဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ ဂိလာန ပုစ္ဆနတ္ထာယ တတော တတော အာဂတာ ဘိက္ခု ဆန္နဝုတိ ကောဋိယော ရာဇာနံ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု. တတော သံဃော ဝဂ္ဂ ဝဂ္ဂါ ဟုတွာ ဂဏသဇ္ဈာယံ အကာသိ.

උණබට ශිල්පීන් ලවා උණ බටවලින් සේසතක් කරවා, තල්පත්වලින් තැනූ තද තහඩුවලින් මුදුනෙහි ඉර හඳ මණ්ඩල ද වේදිකාවක් ද කරවා, ලාකඩ හා රතු සායම්වලින් එය විසිතුරු කොට, "ස්තූපයේ වැඩ කටයුතු නිම විය" යැයි රජුට සැළ කළේ ය. රජතුමා "එසේ නම් මට මහා චෛත්‍යය පෙන්වන්න" යැයි පවසා දෝලාවක සැතපී චෛත්‍යය පැදකුණු කොට, දකුණු දොරටුව අසල බිම යහනක් පනවා එහි සැතපී, දකුණු ඇලයෙන් සැතපී මහා ස්තූපය ද වම් ඇලයෙන් සැතපී ලෝවාමහාපාසාදය ද දෙස බලමින් පහන් වූ සිත් ඇත්තේ විය. එකල්හි රජු සසුනට කළ මහා උපකාරය සලකා, සුවදුක් විමසනු පිණිස විවිධ ස්ථානවලින් පැමිණි අනූහය කෝටියක් මහා සංඝරත්නය රජු පිරිවරා වැඩසිටියහ. ඉක්බිති සංඝයා වහන්සේ කණ්ඩායම් වශයෙන් බෙදී ධර්ම සජ්ඣායනා කළහ.

ရာဇာ တသ္မိံ သမာဂမေ ထေရပုတ္တာဘယတ္ထေရံ အဒိသွာ ဧဝံ စိန္တေသိ. သော မယိ ဒမိဠေဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဌဝီသတိ မဟာယုဒ္ဓေ ကယိရမာသေ အပစ္စောသကကိတွာ ဣဒါနိ မရဏယုဒ္ဓေ ဝတ္တမာဏေ မယှံ ပရာဇယံ ဒိသွာ မညေ နာဂစ္ဆတီတိ. တဒါ ထေရော ကရိဏ္ဒ နဒီ သီသေ ပဇ္ဇလိတ ပဗ္ဗတေ ဝသန္တော ရညော ပရိဝိတက္ကံ ဉတွာ ပဉ္စသတ ခီဏာသဝ ပရိဝုသေတာ အာကာသေနာဂန္တွာ ရညော ပုရတော ပါတုရဟောသိ.

රජතුමා ඒ රැස්වීමෙහි ථේරපුත්තාභය තෙරුන් වහන්සේ නොදැක මෙසේ සිතුවේ ය. "මා දෙමළ සේනාව සමඟ මහා සටන් විසි අටක් කරන කල්හි පසුනොබට ඒ තෙරුන් වහන්සේ, දැන් මා මරණාසන්න සටනෙහි යෙදී සිටින කල්හි මාගේ පරාජය දැක නොපැමිණෙන්නේ යැයි සිතමි." එකල්හි කිරිඳි ගඟ මූලාශ්‍රයෙහි වූ පජ්ජලිත පර්වතයෙහි වැඩසිටි තෙරුන් වහන්සේ, රජුගේ මේ සිතිවිල්ල දැන, රහතන් වහන්සේලා පන්සිය නමක් පිරිවරාගෙන අහසින් වැඩම කොට රජු ඉදිරියෙහි පහළ වූ සේක.

ရာဇာ ထေရံ ဒိသွာ အတ္တနော ပုရတော နိသီဒါပေတွာ ဧဝမာဟ ဘန္တေ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသမဟာ ယောဓေ ဂဟေတွာ ဒမိဠေဟိ သဒ္ဓိ ယုဇ္ဈိံ. ဣဒါနိ ဧကကောဝ မစ္စူနာ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတုံ အာရဘိံ. မစ္စု သတ္တုမ္ပန ပရာဇေတုံ န သက္ကောမီတိ. တတော-

රජතුමා තෙරුන් වහන්සේ දැක, තමා ඉදිරියෙහි වඩා හිඳුවා මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනි, මම ඔබ වහන්සේ ඇතුළු දස මහා යෝධයන් ද සමඟ දෙමළ සේනාවන් සමඟ සටන් කළෙමි. දැන් මම තනිව ම මාරයා (මරණය) සමඟ සටන් කිරීමට පටන් ගෙන ඇත්තෙමි. එහෙත් මාරයා නමැති සතුරා පරාජය කිරීමට මට නොහැකි ය." එවිට—

ထေရပုတ္တာဘယတ္ထေရော မာ ဘာယိ မနုဇာဓိပ,ကိလေသ သတ္တုံ အဇိနိတွာ အဇေယျော မစ္စူသတ္တုကော;

ථේරපුත්තාභය තෙරුන් වහන්සේ: "මනුෂ්‍යයන්ට අධිපති වූ මහරජතුමනි, බිය නොවන්න. කෙලෙස් සතුරා පරාජය නොකොට මරණය නමැති සතුරා පරාජය කළ නොහැක්කේ ය" යි වදාළ සේක.

ဣတိ ဝတွာ ဧဝံ အနုသာသိ. မဟာရာဇ သဗ္ဗောယေဝ လောက သန္နိဝါသေ ဇာတိယာ အနုဂတော, ဇရာယ အနုသဋော, ဝျာဓိနာ အဘိဘူတော, မရဏေန အဗ္ဘာဟတော. တေတာဟ-

මෙසේ පවසා නැවතත් මෙලෙස අනුශාසනා කළ සේක: "මහරජතුමනි, මේ මුළු ලෝක සන්නිවාසය (සත්ත්ව සමූහයා) ම උපතින් ලුහුබඳින ලද්දේ ය, ජරාවෙන් ලුහුබඳින ලද්දේ ය, ව්‍යාධියෙන් මර්දනය කරන ලද්දේ ය, මරණයෙන් පහර දෙන ලද්දේ ය. එහෙයින් මෙසේ වදාරන ලදී—" network

‘‘ယထာပိ သေလာ ဝိပုလာ-နဟံ အာဟစ္စ ပဗ္ဗတာ,သမန္တာ အနုပရိယေယျုံ-နိပ္ပောထေန္တာ စတုဒ္ဒိသံ;

"අහස සිඹින මහා ගල් පර්වතයන් සතර දිශාවෙන් ම පැමිණ, සියල්ල පොඩි පට්ටම් කරමින් වට කර ගන්නේ යම් සේ ද;"

ဧဝံ ဇရာ စ မစ္စု စ-အဓိဝတ္တန္တိ ပါဏိနော,ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏေ ဝေဿေ သုဒ္ဒေ စဏ္ဍာလ ပုက္ကုသေ,န ကိဉ္စိ ပရိဝဇ္ဇေတိ-သဗ္ဗမေဝါဘိမဒ္ဒတိ;

"එලෙස ම ජරාව හා මරණය ද සියලු සත්ත්වයන් කරා පැමිණෙන්නේ ය. ක්‍ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය, ශුද්‍ර, චණ්ඩාල හෝ පුක්කුස වේවා, කිසිවෙකුත් මඟ නොහැර සියල්ලන් ම මඩනා සුලු ය;"

န တတ္ထ ဟတ္ထိနံ ဘူမိ-န ရထာနံ န ပတ္တိယာ,န စာပိ မန္တယုဒ္ဓေန-သက္ကာ ဇေတုံ ဓနေန ဝါ’’တိ;

"එහිදී ඇතුන්ටවත්, රථවලටවත්, පාබල සෙනඟටවත් යා හැකි භූමියක් නැත. මන්ත්‍ර යුද්ධයකින් හෝ ධනයෙන් හෝ එය ජය ගත නොහැක්කේ ම ය."

တသ္မာ ဣဒံ မရဏံ နာမ မဟာယသာနံ မဟာသမ္မတာဒီနံ မဟာ ပုညာနံ ဇောတိယာဒီနံ မဟာထာမာနံ ဗလဒေဝါဒီနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနာဒီနံ ပညာဝန္တာနံ သာရိပုတ္တာဒီနံ သယမ္ဘူဉာဏေန အဓိဂတ သစ္စာနံ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သဗ္ဗဂုဏသမန္နာဂတာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ဥပရိ နိရာသင်္ကမေဝ ပတတိ ကိမင်္ဂပနညေသု သတ္တေသု.

එබැවින්, මහා සම්මත ආදී මහත් යසස් ඇත්තන් කෙරෙහි ද, ජෝතිය ආදී මහා පින්වතුන් කෙරෙහි ද, බලදේව ආදී මහා බලවතුන් කෙරෙහි ද, මහා මොග්ගල්ලාන ආදී සෘද්ධිමතුන් කෙරෙහි ද, සැරියුත් ආදී මහා ප්‍රඥාවන්තයන් කෙරෙහි ද, ස්වයම්භූ ඥානයෙන් සත්‍යය අවබෝධ කරගත් පසේබුදුවරුන් කෙරෙහි ද, සියලු ගුණයෙන් සමන්නාගත වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා කෙරෙහි ද මේ මරණය නියත වශයෙන්ම පැමිණෙන්නේය. එසේ නම් අන්‍ය සත්ත්වයන් කෙරෙහි කවර කතාද?

တသ္မာ-

එබැවින්-

မဟာယသာ ရာဇဝရာ ဂတာ တေ သဗ္ဗေ မဟာသမ္မတ အာဒယောပိ,အနိစ္စဘာဝံ ဗလဒေဝ အာဒိ မဟာဗလာ စေဝ တထာ ဂမိံသု;

මහා යසස් ඇති මහා සම්මත ආදී ඒ සියලු ශ්‍රේෂ්ඨ රජවරු ද, බලදේව ආදී මහා බලවන්තයෝ ද එසේම අනිත්‍යභාවයට (මරණයට) පත් වූහ.

ယေ ပုညဝန္တာနိ ဂတာ ပသိဒ္ဓိံ မဟဒ္ဓနံ ဇောတိယမေဏ္ဍကာဒီ,ဥပါဝိသိံ ဝစ္စုမုခံ သဘောဂါ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဟုမုခံ သသီဝ;

මහා ධනවත් වූ, ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ ජෝතිය, මෙණ්ඩක ආදී යම් පින්වන්ත කෙනෙක් වූහු ද, ඒ සියලු දෙනාම තමන් සතු සියලු භෝග සම්පත් ද සමඟින්, රාහුගේ මුඛයට පිවිසෙන චන්ද්‍රයා මෙන් මරණයේ මුඛයට පැමිණියහ.

ယော ဣဒ္ဓိမန္တေသု တထာဂတဿ ပုတ္တေသုသေဋ္ဌော ဣတိ ဝိဿုတောပိ,ထေရော မဟာရာဇသဟေဝ ဣဒ္ဓိဗလေန သော မစ္စုမုခံ ပဝိဋ္ဌော;

තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් (පුත්‍රයන්) අතරින් සෘද්ධිමතුන්ගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි ප්‍රසිද්ධ වූ ඒ මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ පවා, මහා රජතුමනි, තමන් වහන්සේගේ සෘද්ධි බලය ද සමඟින් මරණයේ මුඛයට ඇතුළු වූහ.

သဗ္ဗေသု သတ္တေသု ဇိနံ ဌပေတွာ နေဝတ္ထိ ပညာယ သမောပိ ယေန,သော ဓမ္မသေနာပတိ သာဝကောပိ ဂတော မဟာရာဇ အနိစ္စတံ’စ;

සියලු සත්ත්වයන් අතරින් බුදුරජාණන් වහන්සේ හැර ප්‍රඥාවෙන් සමාන වන වෙනත් කිසිවෙකු නොසිටි ඒ ධර්ම සේනාපති ශ්‍රාවකයන් වහන්සේ (සැරියුත් තෙරුන්) ද, මහා රජතුමනි, අනිත්‍යභාවයට පත් වූ සේක.

သယမ္ဘူဉာဏဿ ဗလေန သန္တိံ ဂတာ မဟာရာဇ သယမ္ဘူနောပိ,သဗ္ဗေပိ တေ ဉာဏဗလူပ ပန္နာ အနိစ္စတံ နေဝ အတိက္ကမိံသု;

මහා රජතුමනි, ස්වයම්භූ ඥානයේ බලයෙන් නිර්වාණ ශාන්තියට පැමිණි ඒ පසේබුදුවරුන් වහන්සේලා පවා, ඒ සියලු ප්‍රඥා බලයෙන් යුක්ත වූවෝ ද අනිත්‍යභාවය ඉක්මවා නොගියහ.

တိလောကနာထော ပုရိသုတ္တမော သော အနိစ္စဘာဝံ သမတိက္ကမိတွာ,နာသက္ခိ ဂန္တုံ သုဂတောပိ ရာဇ အညေသု သတ္တေသု ကထာဝ နတ္ထိ;

තුන්ලෝකාධිපති වූ, පුරුෂෝත්තම වූ, ඒ සුගතයන් වහන්සේට ද, රජතුමනි, අනිත්‍යභාවය ඉක්මවා යාමට නොහැකි වූ සේක. එසේ නම් අනෙක් සත්ත්වයන් ගැන කිනම් කතාද?

တသ္မာ မဟာရာဇ ဘဝေသု သတ္တာ သဗ္ဗေပိ နာသုံ မရဏာ ဝိမုတ္တာ,သဗ္ဗမ္ပိ သင်္ခါရဂတံ အနိစ္စံ ဒူက္ခံ အနတ္တာတိ ဝိစိန္တယဿု;

එබැවින් මහා රජතුමනි, භවයන්හි වෙසෙන කිසිදු සත්ත්වයෙක් මරණයෙන් මිදුණේ නැත. එහෙයින් සියලු සංස්කාර ධර්මයෝ අනිත්‍යය, දුක්ඛය, අනාත්මය කියා මෙනෙහි කරනු මැනවි.

‘‘ဒုတိယေ အတ္တဘာဝေပိ ဓမ္မစ္ဆဏ္ဒေါ မဟာ ဟိ တေ,ဥပဋ္ဌိတေ ဒေဝလောကေ ဟိတွာ ဒိဗ္ဗသုခံ တုဝံ;

ඔබගේ දෙවන ආත්මභාවයේදී ද ඔබට ධර්මය කෙරෙහි ඇති කැමැත්ත ඉතා මහත් ය. එළඹ සිටි දිව්‍ය ලෝකය ද, එහි දිව්‍ය සැපය ද අතහැර ඔබ...

ဣဓာဂမ္မ ဗဟုံ ပုညံ အကာသိ စ အနေကဓာ,ကရဏမ္ပေက ရဇ္ဇဿ သာသနဇ္ဇောတနာယ တေ;

...මෙලොවට පැමිණ නොයෙක් අයුරින් බොහෝ පින්කම් කළහ. ඔබ එක්සේසත් රාජ්‍යයක් කළේ ද ශාසනයේ බැබළවීම උදෙසාමය.

မဟာ ရာဇ ကတံ ပုညံ ယာဝဇ္ဇ ဒိဝသာ တယာ,သဗ္ဗံ အနုဿရေထေဝ သုခံ သဇ္ဇု ဘဝိဿတိ;

මහා රජතුමනි, අද දවස දක්වා ඔබ විසින් කරන ලද ඒ සියලු පින් සිතින් මෙනෙහි කරනු මැනවි. එවිට වහාම සිතට සතුටක් (සැපයක්) ඇතිවන්නේය.

တံ သုတွာ တုဋ္ဌမာနသော ရာဇာ ဘန္တေ တုမှေ မစ္စုယုဒ္ဓေပိ အပဿယာတိ ဝတွာ လဒ္ဓဿာသော ပုညပေါတ္ထကံ ဝါစေတုံ အာဏာပေသိ လေခကော ပုညပေါတ္ထကံ ဧဝံ ဝါစေသိ.

එය ඇසූ රජතුමා සතුටු වූ සිතින් යුතුව, "ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේලා මරණ යුද්ධයේදී ද මට පිහිට වූ සේකැයි" පවසා, ඉන් ලැබූ සැනසිල්ලෙන් යුතුව පින් පොත කියවන ලෙස අණ කළේය. ලේඛකයා පින් පොත මෙසේ කියවීමට පටන් ගත්තේය.

‘‘ဧကူနသတဝိဟာရာ မဟာရာဇေန ကာရိတာ,ဧကူနသတကောဋီဟိ ဝိဟာရော မရိစဋ္ဋိ စ;

මහා රජතුමන් විසින් විහාර අනූනමයක් කරවන ලදී. කෝටි අනූනමයක් වියදම් කර මිරිසවැටි විහාරය ද කරවන ලදී.

ဥတ္တမော လောဟပါသာဒေါ တိံသကောဋီဟိ ကာရိတော,မဟာထူပေ အနဂ္ဃာနိ ကာရိတာ စတုဝီသတိ;

උතුම් වූ ලෝවාමහාපාය කෝටි තිහක් වියදම් කර කරවන ලදී. මහා ස්තූපයෙහි (රුවන්වැලි සෑයෙහි) අනර්ඝ වූ පූජාවන් විසිහතරක් කරවන ලදී.

မဟာထူပမှိ သေသာနိ ကရိတာနိ သုဗုဒ္ဓိနာ,ကောဋိသဟဿံ အဂ္ဃန္တိ မဟာရာဇ တယာ ပုန;

මහා රජතුමනි, නුවණැති ඔබ විසින් මහා ස්තූපයෙහි කරන ලද සෙසු පූජාවන් හා නිර්මාණයන් කෝටි දහසක් වටින්නේය.

ကောဠမ္ဗ နာမ မလေယ အက္ခက္ခာယိက ဆာတကေ,ကုဏ္ဍလာနိ မဟဂ္ဃာနိ ဒုဝေ ဒတွာန ဂဏှိယ;

අක්ඛක්ඛායික නම් දුර්භික්ෂ සමයෙහි, මලය දේශයේ කොළඹ නම් ස්ථානයේදී, ඉතා වටිනා කුණ්ඩලාභරණ දෙකක් දී...

ခီဏာသဝါနံ ပဉ္စန္နံ မဟာထေရာနမုတ္တမော,ဒိန္နော ပသန္နစိတ္တေန ကင်္ဂု အမ္ဗိလ ပိဏ္ဍကော;

...පහන් වූ සිතින් යුතුව, රහතන් වහන්සේලා පස්නමකට උතුම් වූ ඇඹුල් කඟු බත පූජා කරන ලදී.

စူဠင်္ဂဏိယ ယုဒ္ဓမှိ ပရဇ္ဈိတွာ ပလာယတာ,ကာလံ ဃောသာပယိတွာန အာဂတဿ ဝိဟာယသာ;

චූළංගණී යුද්ධයෙන් පරාජය වී පලායන අවස්ථාවෙහි, කාලය ඝෝෂා කරවා, අහසින් වැඩම කළා වූ...

ခီဏာသဝဿ ယတိနော အတ္တာနမနပေက္ခိယ,ဒိန္နံ သရက ဘတ္တန္တိ ပုညပေါတ္ထံ အဝါစယိ;

...කෙලෙස් නැසූ රහතන් වහන්සේට තමන්ගේ ජීවිතය ගැන ද නොසලකා පාත්‍රයෙහි තිබූ බත (සරක බත) පූජා කරන ලදී, යනුවෙන් පින් පොත කියවන ලදී.

၂၅. တံ သုတွာ ရာဇာ တုဿိတွာ ဌပေဟိ ဌပေဟိ ဘဏေတိ ဝတွာ ဧဝမာဟ. မရိစဝဋ္ဋိ ဝိဟာရမဟသတ္တာဟေ ထူပါရမှသတ္တာဟေ စ စာတုဒ္ဒိသ ဥဘတော သံဃဿ မဟာရဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိံ. စတုဝီသတိ မဟာဝိသာခပူဇာ ကာရေသိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ မဟာဘိက္ခုသံဃဿ တိက္ခတ္တုံ စီဝရမဒါသိံ သတ္တ သတ္တ ဒီနာနိ လင်္ကာ ရဇ္ဇံ သာသနဿ ပဉ္စက္ခတ္တုံ အဒါသိံ သပ္ပိ သန္နိတ္တ သုပရိသုဒ္ဓ ဝဋ္ဋိယာ ဒွါဒသဌာနေသု, သတ္တံ ဒီပသဟဿံ ဇာလေသိံ အဋ္ဌာရဿု ဌာနေသု ဂိလာနာနံ ဝေဇ္ဇေဟိ ဘေသဇ္ဇဉ္စ ဘတ္တဉ္စ နိစ္စံ ဒါပေသိ. စတုစတ္တာလီသ ဌာနေသု တေလုလ္လောပကဉ္စ အဒါသိံ. တတ္တကေသုယေဝ ဌာနေသု ဃတပက္ကဇာလပူဝေ ဘတ္တေန သဒ္ဓိံ နိစ္စံ ဒါပေသိံ.

25. එය අසා රජතුමා සතුටු වී, "නතර කරන්න, නතර කරන්න" යැයි කියා මෙසේ කීවේය: "මිරිසවැටි විහාර උත්සවයේදී සතියක් ද, ථූපාරාම උත්සවයේදී සතියක් ද සිව්දිගින් වැඩම කළ මහා සංඝරත්නය උදෙසා අතිමහත් වූ මහා දානයන් පැවැත්වුවෙමි. විසිහතර වතාවක් මහා වෙසක් පූජාවන් පැවැත්වුවෙමි. ලංකාද්වීපයෙහි මහා භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට තෙවරක් චීවර පූජා කළෙමි. පස් වතාවක් සත් දින බැගින් ලංකා රාජ්‍යය සම්බුද්ධ ශාසනයට පූජා කළෙමි. ගිතෙල් ගැල්වූ ඉතා පිරිසිදු පහන් වැටිවලින් ස්ථාන දොළහක පහන් හත්දහසක් දැල්වීමි. ස්ථාන දහඅටක ගිලන් වූවන් වෙනුවෙන් වෛද්‍යවරුන් ලවා නිරන්තරයෙන්ම බෙහෙත් ද ආහාර ද ලබා දුන්නෙමි. ස්ථාන හතළිස් හතරක තෙල් පහන් පූජා කළෙමි. එපමණම ස්ථාන සංඛ්‍යාවක (හතළිස් හතරක) ගිතෙලින් පිසූ කැවිලි වර්ග ද බත සමඟ නිරන්තරයෙන්ම දන් දුන්නෙමි."

မာသေ မာသေ အဋ္ဌသု ဥပေါသထဒိဝသေသု လင်္ကာဒီပေ သဗ္ဗဝိဟာရေသု ဒီပတေလံ ဒါပေသိံ. အာမိသ ဒါနတော ဓမ္မဒါနံ မဟန္တန္တိ သုတွာ ဟေဋ္ဌံ လောဟပါသာဒေ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိတွာ မင်္ဂလ သုတ္တံ ဩသာရေတုံ အာရဘိတွာပိ သံဃ ဂါရဝေန ဩသာရေတုံ နာသက္ခိံ. တတော ပဋ္ဌာယ ဓမ္မဒေသကေ သက္ကရိတွာ သဗ္ဗဝိဟာရေသု ဓမ္မကထံ ကထာပေသိံ ဧကေကဿ ဓမ္မကထိကဿ နာဠ နာဠိပ္ပမာဏာနိ သပ္ပိဖာဏိတ သက္ခရာနိ စတုရင်္ဂုလ မုဋ္ဌိပ္ပမာဏံ ယဋ္ဌိမဓုကံ သာဋကဒွယဉ္စ မာသဿ အဋ္ဌသု ဥပေါသထ ဒိသေသု ဒါပေသိံ. ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ ဣဿရိယေ ဌတွာ ဒိန္နတ္တာ မမ စိတ္တံ သ အာရာဓေတိ. ဇီဝိတံ ပန အနပေက္ခိတွာ ဒုဂ္ဂတေန မယာ ဒိန္နဒါနဒွယမေဝ အာရာဓေတီတိ.

මසකට අට වතාවක් වන පොහොය දිනවල ලංකාද්වීපයේ සියලු විහාරස්ථානවලට පහන් තෙල් ලබා දුන්නෙමි. ආමිස දානයට වඩා ධර්ම දානය උතුම් බව අසා, පහළ ලෝවාමහාපායේ ධර්මාසනයෙහි වැඩ හිඳ මංගල සූත්‍රය දේශනා කිරීමට ආරම්භ කළ ද, මහා සංඝරත්නය කෙරෙහි ඇති ගෞරවය නිසා එය අවසන් කිරීමට මට නොහැකි විය. එතැන් පටන් ධර්ම කථිකයන් වහන්සේලාට සත්කාර කොට, සියලු විහාරස්ථානවල ධර්ම දේශනා පැවැත්වීමට සැලැස්වීමි. එක් එක් ධර්ම කථිකයන් වහන්සේට මසකට අට වතාවක් වන පොහොය දිනවල නැළි බැගින් ගිතෙල්, පැණි, සීනි ද සතරඟුල් පමණ වූ වැල්මී ද සළු යුගල බැගින් ද ලබා දුන්නෙමි. මේ සියලු දානයන් මා රජ සැප විඳිමින් දුන් නිසා මගේ සිත එතරම්ම සතුටු නොකරයි. එහෙත් මගේ ජීවිතය ගැන පවා නොසලකා, දිළිඳු අවස්ථාවක මා විසින් දෙන ලද දාන ද්විත්වය පමණක්ම මගේ සිත බෙහෙවින් සතුටු කරන්නේය.

တံ သုတွာ အဘယတ္ထေရော မဟာရာဇ ပသာဒနီယဋ္ဌာနေယေဝ ပသာဒံ အကာသိ တံ ပန ပိဏ္ဍပါတဒွယံ ပရိဿ ပီဠံ အကတွာ လဒ္ဓ ဓမ္မိက ပစ္စယတ္တာ အတ္တာနံ အနဝလောကေတွာ အသဇ္ဇမာနေန ဒိန္နတ္တာ ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ယာဝဒတ္ထံ ကတွာ ဒိန္နတ္တာ ပီတိပါမောဇ္ဇံဇနယိတွာ ဗလဝ သဒ္ဓါယ ဒိန္နတ္တာ ဒေယျဓမ္မဿ နိရဝသေသံ ပရိဘောဂံ ဂတတ္တာတိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟိ မဟန္တတ္တိ ဝတွာ မဟာရာဇ ကင်္ဂု အမ္ဗိလိ ပိဏ္ဍဂါဟကတ္ထေရေသု မလိယမဟာဒေဝတ္ထေရော သမန္တကူဋေ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဒတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ ပထဝိ စာလနက ဓမ္မဂုတ္တတ္ထေရော ကလျာဏီယ ဝိဟာရေ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဒတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ.

එය ඇසූ අභය තෙරුන් වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ: "මහා රජතුමනි, ඔබ වහන්සේ පැහැදිය යුතුම කරුණක පැහැදුණාහ. ඒ පිණ්ඩපාත දාන ද්විත්වය, අනුන්ට පීඩාවක් නොකොට දැහැමෙන් සෙමෙන් ලැබූ සිව්පසය වූ බැවින් ද, තමන් ගැන නොසලකා නොඇලුනු සිතින් දුන් බැවින් ද, පිළිගන්නා උතුමන්ට ප්‍රමාණවත් පරිදි දුන් බැවින් ද, බලවත් ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව ප්‍රීති ප්‍රමෝද්‍යය උපදවාගෙන දුන් බැවින් ද, පූජා කරන ලද ඒ දාන වස්තුව කිසිවක් ඉතිරි නොකර සම්පූර්ණයෙන්ම පරිභෝජනය කළ බැවින් ද යන මේ කරුණු පහ නිසා අතිශයින්ම මහත්ඵල මහානිසංස වේ. මහා රජතුමනි, ඒ ඇඹුල් කඟු බත පිළිගත් තෙරුන් වහන්සේලා අතුරින් මලියමහාදේව තෙරුන් වහන්සේ සමන්තකූට පර්වතයෙහිදී (ශ්‍රී පාදස්ථානයේදී) භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සිය නමකට බෙදා දී පරිභෝජනය කළ සේක. පොළොව කම්පා කරවූ ධම්මගුත්ත තෙරුන් වහන්සේ කල්‍යාණී විහාරයේදී භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සිය නමකට බෙදා දී පරිභෝජනය කළ සේක."

တလင်္ဂရဝါသီ ဓမ္မဂုတ္တတ္ထေရောပိ ပိယင်္ဂုဒီပေ ဒွါဒသန္နံ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ဒတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ. မင်္ဂဏဝါသီ စုဠတိဿတ္ထေရော ကေလာသကူဋေ ဝိဟာရေ သဋ္ဌိသဟဿာနံ ဘိက္ခူနံ ဒတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ မဟာဘဂ္ဂတ္ထေရောပိ ဥက္ကာနဂရ ဝိဟာရေ သတ္တသတာနံ ဘိက္ခူနံ ဒတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ သရက ဘတ္တဂါဟကတ္ထေရော ပန ပိယင်္ဂုဒီပေ ဒွါဒသန္နံ ဘိက္ခုသဟဿာနံ ဒတွာ ပရိဘောဂမကာသီတိ ဝတွာ ရညော စိတ္တံ ဟာသေသိ.

තලංගරවාසී ධම්මගුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ද පියංගු දීපයෙහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා දොළොස්දහස් නමකට බෙදා දී පරිභෝජනය කළ සේක. මංගණවාසී චූළතිස්ස තෙරුන් වහන්සේ කෛලාසකූට විහාරයෙහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා සැටදහස් නමකට බෙදා දී පරිභෝජනය කළ සේක. මහාභග්ග තෙරුන් වහන්සේ ද උක්කානගර විහාරයෙහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා සත්සිය නමකට බෙදා දී පරිභෝජනය කළ සේක. සරක බත පිළිගත් තෙරුන් වහන්සේ ද පියංගු දීපයෙහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා දොළොස්දහස් නමකට බෙදා දී පරිභෝජනය කළ සේක," යැයි පවසා රජතුමාගේ සිත සතුටට පත් කළහ.

ရာဇာ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ဧဝမာဟ-အဟမ္ဘန္တေ စတုဝီသတိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ဘိက္ခုသံဃဿ ပဟူပကာရော အဟောသိံ. ကာယောပိ မေ သံဃဿ ဥပကာရကော ဟောတု သံဃဒါသဿ မေ သရီရံ မဟာစေတိယဿ ဒဿနဋ္ဌာနေ သံဃဿ ကမ္မမာလကေ ဈာပေထာတိ. တတော ကနိဋ္ဌံ အာမန္တေတွာ’တာတ! တိဿ! မဟာထူပေ အနိဋ္ဌိတံ ကမ္မံ သာဓုကံ နိဋ္ဌာပေသိ. သာယံ ပါတော စ မဟာထူပေ ပုပ္ဖပူဇံ ကာရေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥပဟာရံ ကာရေဟိ. မယာ ဌပိတံ ဒါနဝဋ္ဋံ သဗ္ဗံ အပရိဟာပေတွာ သံဃဿ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စေသု သဒါ အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’တိ အနုသာယိတွာ တုဏှိ အဟောသိ.

රජතුමා සිත පහදවාගෙන මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, මම විසිහතර වසරක් රාජ්‍යය කරමින් භික්ෂූ සංඝයා වහන්සේට බොහෝ උපකාරී වීමි. මාගේ ශරීරය ද සංඝයා වහන්සේට උපකාරයක් වේවා! සංඝයාගේ දාසයෙකු වන මාගේ ශරීරය මහා සෑය පෙනෙන තැනක පිහිටි සංඝයාගේ කර්ම මාලකයේ ආදාහනය කරත්වා!' ඉක්බිතිව බාල සොහොයුරා අමතා, 'තිස්ස මල්ලියෙ, මහා ස්තූපයේ නිම නොකළ කටයුතු මැනවින් නිම කරවන්න. උදේ සවස මහා ස්තූපයේ මල් පූජාවන් කරවා, තුන් වරක් උපහාර පූජා පවත්වන්න. මා විසින් පනවන ලද සියලු දාන වත් පිළිවෙත් පිරිහෙළන්නේ නැතිව, සංඝයා වහන්සේ උදෙසා කළ යුතු කටයුතුවල නිරතුරුවම අප්‍රමාදී වන්න' යැයි අනුශාසනා කොට නිශ්ශබ්ද විය.

တသ္မိံ ခဏေ ဘိက္ခု ဂဏသဇ္ဈာယံ အာရဘိံသု ဒေဝတာ ပန ဆဒေဝ လောကတော ဆ ရထေ ဂဟေတွာ အာဒါယ ပဋိပါဋိယာ ဌပေတွာ မဟာရာဇ အမှာကံ ဒေဝလောကော ရမဏီယော, အမှာကံ ဒေဝလောကော ရမဏီယောတိ ဝတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဒေဝလောကံ အာဂမနတ္ထာယ ယာစိံသု ရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ ယာဝါဟံ ဓမ္မံ သုဏာမိ- တာဝ အဓိဝါသေထာတိ တေ ဟတ္ထသညာယ နိဝါရေသိ သံဃော ဂဏသဇ္ဈာယံ နိဝါရေသီတိ မညိတွာ သဇ္ဈာယံ ဌပါပေသိ.

ඒ මොහොතේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ගණ සජ්ඣායනය ආරම්භ කළහ. එහෙත් දෙවිවරු දිව්‍ය ලෝක හයෙන්ම රථ හයක් ගෙනැවිත් පිළිවෙළින් තබා, 'මහාරාජයාණෙනි, අපගේ දෙව්ලොව ඉතා රමණීයය, අපගේ දෙව්ලොව ඉතා රමණීයය' යැයි පවසමින් තම තමන්ගේ දෙව්ලොවට පැමිණෙන ලෙස ඇරයුම් කළහ. රජතුමා ඔවුන්ගේ බස් අසා, 'මා දහම් අසා නිම වන තුරු මඳක් රැඳී සිටින්න' යැයි පවසමින් ඔවුන්ව අතින් සංඥා කොට වැළැක්වීය. සංඝයා වහන්සේ (රජතුමා තමන්ගේ) සජ්ඣායනය වැළැක්වූයේ යැයි සිතා සජ්ඣායනය නතර කළහ.

ရာဇာ ကသ္မာ ဘန္တေ ဂဏသဇ္ဈာယံ ဌပေထာတိ အာဟ. မဟာရာဇ တယာ ဟတ္ထသညာယ နိဝါရိတတ္တာတိ. ဘန္တေ တုမှာကံ သညံ နာဒါသိံ. ဒေဝတာ ဆဒေဝလောကတော ဆ ရထေ အာနေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဒေဝလောကံ ဂန္တုံ ယာစန္တိ တသ္မာ တေသံ ယာဝါဟံ ဓမ္မံ သုဏာမိ တာဝ အာဂမေထာတိ သညံ အဒါသိန္တိ တံ သုတွာ ကေစိ အယံ ရာဇာ မရဏဘယဘိတော ဝိပ္ပလပတိ, မရဏတော အဘာယနက သတ္တော နာမ နတ္ထီတိ မညိံသု.

රජතුමා, 'ස්වාමීනි, කුමක් හෙයින් ගණ සජ්ඣායනය නතර කළේ දැයි' ඇසීය. 'මහාරාජයාණෙනි, ඔබ විසින් අත් සංඥාවෙන් වැළැක්වූ බැවිනි' යි භික්ෂූන් වහන්සේලා වදාළහ. 'ස්වාමීනි, මම ඔබ වහන්සේලාට සංඥා නොකළෙමි. දෙවිවරු සදෙව්ලොවින් රථ හයක් ගෙනැවිත් තම තමන්ගේ දෙව්ලොවට වඩින ලෙස ඇරයුම් කරති. එබැවින් මම ඔවුන්ට, 'මා ධර්මය අසා නිම වන තුරු මඳක් රැඳී සිටින්න' යැයි පවසමින් සංඥා කළෙමි' යි කීවේය. එය ඇසූ ඇතැමෙක්, 'මේ රජතුමා මරණ බියෙන් මුළා වී කියවයි, මරණයට බිය නොවන සත්වයෙක් නම් නැතැ'යි සිතූහ.

တတော အဘယတ္ထေရော အာဟ ကထံ မဟာရာဇ သဒ္ဒဟိတုံ သက္ကာ ဆ ဒေဝလောကတော ဆ ရထာ အာနီတာတိ တံ သုတွာ ရာဇာ အာကာသေ ပုပ္ဖဒါမာနိ ခိပါပေသိ. တာနိ ဂန္တွာ ဝိသုံ ရထဓုရေ ဩလမ္ဗိံသု မဟာဇနော အာကာသေ ဩလမ္ဗန္တာနိ ပုပ္ဖဒါမာနိ ဒိသွာ နိက္ကင်္ခေါ အဟောသိ.

ඉක්බිතිව අභය තෙරණුවෝ, 'මහාරාජයාණෙනි, සදෙව්ලොවින් රථ හයක් ගෙනෙන ලදැයි කෙසේ නම් විශ්වාස කරමුද?' යැයි ඇසූහ. එය ඇසූ රජතුමා අහසට මල් මාලාවන් දමා ගැස්සවීය. ඒවා ගොස් වෙන් වෙන්ව (දිව්‍ය) රථවල වියගස්වල එල්ලුණේය. මහජනයා අහසේ එල්ලෙමින් තිබෙන මල් මාලාවන් දැක සැක හැර ගත්හ.

တတော ရာဇာ ထေရံ ပုစ္ဆိ-ကတမော ပန ဘန္တေ ဒေဝလောကော ရမဏီယောတိ. တုသိတဘဝနံ ပန မဟာရာဇ ရမဏီယံ, ဗုဒ္ဓဘာဝါယ သမယံ ဩလောကေန္တော မေတ္တေယျော ဗောဓိသတ္တောပိ တသ္မိံယေဝ ဝသတီတိ အာဟ.

ඉක්බිතිව රජතුමා තෙරුන් වහන්සේගෙන්, 'ස්වාමීනි, කවර නම් දෙව්ලොවක් වඩාත් රමණීයද?' යැයි ඇසීය. 'මහාරාජයාණෙනි, තුසිත භවනය ඉතා රමණීයය. බුදු බව ලැබීම සඳහා සුදුසු කාලය අපේක්ෂාවෙන් පසුවන මෛත්‍රී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ද එහිම වෙසෙති' යි වදාළහ.

တံ သုတွာ ရာဇာ တသ္မိံ အာလယံ ကတွာ မဟာထူပံ ဩလောကေန္တော နိပန္နောဝ စဝိတွာ သုတ္တပ္ပဗုဒ္ဓေါ ဝိယ တုသိတ ဘဝနတော အာဟဋ. ရထေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အတ္တနော ကတပုညဿ ထလံ မဟာဇနဿ ပါကဋံ ကာတုံ ရထေယေဝ ဌတွာ ဒိဗ္ဗာဘရဏ ဝိဘူသိတော မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ တိက္ခတ္တုံ မဟာထူပံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဝန္ဒိတွာ တုသိတဘဝနံ အဂမာသိ.

එය ඇසූ රජතුමා එහි සිත අලවාගෙන, මහා ස්තූපය දෙස බලාගෙන වැතිර සිටියදීම, නින්දෙන් පිබිදුණාක් මෙන් කළුරිය කොට, තුසිත භවනයෙන් එවන ලද රථයෙහි උපන්නේය. තමන් කළ පිනෙහි විපාක මහජනයාට ප්‍රකට කරනු පිණිස, ඒ රථයෙහිම සිටගෙන, දිව්‍ය ආභරණයෙන් සැරසී, මහජනයා බලා සිටියදීම තුන් වරක් මහා ස්තූපය පැදකුණු කොට, භික්ෂූ සංඝයා වහන්සේ වැඳ, තුසිත භවනයට ගියේය.

ဧဝံ အသာရေ နိစယေ ဓနာနံ အနိစ္စသံဃံ သတ္တံ သပညာ,ကတွန စာဂံ ရတနတ္တယမဟိ အာဒါယ သာရံ သုဂတိံ ဝဇန္တိ;

මෙසේ අසාර වූ ධන සමූහය කෙරෙහි ද, අනිත්‍ය වූ සත්ව සමූහය කෙරෙහි ද, ප්‍රඥාවන්තයෝ ත්‍රිවිධ රත්නය උදෙසා පරිත්‍යාගයන් කොට, එහි හරය රැගෙන සුගතියට යති.

ရညော နာဋကတ္ထိယော မတဘာဝံ ဉတွာ ယတ္ထ ဌိတာ မကုဠံ မောစယိံသု တတ္ထံ ဌာနေ ကတသာလာ မကုဠမုတ္တသာလာနာမဇာတာ. ရညော သရီရသ္မိံ စိတကံ အာရောပိတေ ယတ္ထ မဟာဇနော ဟတ္ထေ ပဂ္ဂဟေတွာ ဝိရစိ. တတ္ထ ကတသာလာ ဝိရစိတ္ထသာလာ နာမ ဇာတာ. ရညော သရီရံ ယတ္ထ ဈာပေသုံ - သော သီမာမာလကော ရာဇမာလကော နာမ ဇာတော. အထ ရညော ကနိဋ္ဌဘာတာ သဒ္ဓါတိဿမဟာရာဇာ နာမ ဟုတွာ စေတိယေ အနိဋ္ဌတံ ဇတ္တကမ္မံ သုဓာကမ္မဉ္စ နိဋ္ဌာပေတွာ ထူပမကာသီတိ

රජතුමාගේ මරණය දැනගත් නළඟනන් යම් තැනක සිට (හිස පළඳනා) මුදා හැරියෝද, ඒ ස්ථානයේ කරන ලද ශාලාව 'මකුළමුත්ත ශාලාව' නම් විය. රජුගේ දේහය දර සෑයට නංවන කල්හි, මහජනයා යම් තැනක දොහොත් මුදුන් දී හඬා වැලපුණාහුද, එහි කරන ලද ශාලාව 'විරචිත ශාලාව' නම් විය. රජුගේ ශරීරය යම් ස්ථානයක ආදාහනය කරන ලදද, ඒ සීමා මාලකය 'රාජ මාලකය' නම් විය. ඉක්බිති රජුගේ බාල සොහොයුරා සද්ධාතිස්ස මහාරාජ නමින් රජ වී, චෛත්‍යයේ නිම නොකළ කපරාරු වැඩ සහ හුණු පිරියම් කටයුතු නිම කරවා ස්තූපය සම්පූර්ණ කළේය.

ဣတိ သာဓုဇန မနောပသာဒနတ္ထာယ ကတေ ထူပဝံသေ မဟာစေတိယေ ကတာ နိဋ္ဌိတာ.

මෙසේ සත්පුරුෂ ජනයාගේ පහන් සංවේගය පිණිස කරන ලද ථූපවංශයෙහි මහා චෛත්‍ය පිළිබඳ කථා පුවත නිම විය.

၂၆. ဧတရဟိ ဒုဋ္ဌဂါမဏိ အဘယ မဟာရာဇဿ ပိတာ ကာကဝဏ္ဏတိဿ ရာဇာ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော ပိတာ ဘဝိဿတိ. ဝိဟာရမဟာဒေဝီ မာတာ ဘဝိဿတိ. ဒုဋ္ဌဂါမိဏိ အဘယော အဂ္ဂသာဝကော ဘဝိဿတိ. ကနိဋ္ဌော ဒုတိယ သာဝကော ဘဝိသသတိ. ရညော ပိတုစ္ဆာ အနုဠာဒေဝီ အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿတိ. ရညော ပုတ္တော သာလိ ရာဇကုမာရော ပုတ္တော ဘဝိဿတိ. ဘဏ္ဍာဂါရိက သံဃာမစ္စော အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော ဘဝိဿတိ တဿာမစ္စဿ ဓီတာ အဂ္ဂုပဋ္ဌာယိကာ ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ သဗ္ဗေပိ ကတာဓိကာရာ ဟေတု သမ္ပန္နာ တဿ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိတွာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တီတိ.

26. දැනට දුට්ඨගාමිණී අභය මහාරාජයාගේ පියාණන් වන කාවන්තිස්ස රජතුමා මතු බුදුවන මෛත්‍රී බුදු රජාණන් වහන්සේගේ පියාණන් වන්නේය. විහාරමහාදේවිය උන්වහන්සේගේ මෑණියන් වන්නීය. දුට්ඨගාමිණී අභය රජතුමා අග්‍රශ්‍රාවක වන්නේය. බාල සොහොයුරා ද්විතීයික ශ්‍රාවක වන්නේය. රජුගේ නැන්දණිය වූ අනුලා දේවිය අග්‍රමහේෂිකාව වන්නීය. රජුගේ පුත් සාලි රාජකුමාරයා උන්වහන්සේගේ පුත්‍රයා වන්නේය. භාණ්ඩාගාරික සංඝ අමාත්‍යවරයා අග්‍ර උපස්ථායක වන්නේය. ඒ අමාත්‍යවරයාගේ දියණිය අග්‍ර උපස්ථායිකාව වන්නීය. මෙසේ සියලු කුසල් දහම් කොට, හේතු සම්පත් ඇති ඔවුහු ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය අසා, සසර දුක් කෙළවර කොට, අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පාන්නාහ.

ဧတ္တာဝတာ စ

මෙතෙකින් ද,

၂၇.

27.

မဟိဏ္ဒသေန နာမမှိ ဝသန္တော ပရိဝေဏကေ,ပတ္တစီဝရပါဒေါ? ယော ပိဋကတ္တယ ပါရဂေါ;

මහින්දසේන නම් පිරිවෙනෙහි වෙසෙන්නා වූ ද, පාත්‍ර සිවුරු ආදී ප්‍රත්‍යයන් කෙරෙහි ලද දෙයින් සතුටු වන්නා වූ ද, ත්‍රිපිටකයෙහි පරතෙරට පත් වූ,

သဒ္ဓါသိလဂုဏုပေတော သဗ္ဗသတ္တဟိတေ ရတော,တေန သာဓု သမဇ္ဈိဋ္ဌော ယမဟံ ကာတုမာရဘိံ;

ශ්‍රද්ධා සීල ගුණයෙන් යුක්ත වූ, සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි හිතවත් වූ උන්වහන්සේ විසින් කරන ලද මනා ආරාධනයෙන් මම යමක් (ලිවීමට) ආරම්භ කළෙම්ද,

သောဒါနိ နိဋ္ဌံ သမ္ပတ္တော ထူပဝံသော အနာကုလော,ပရိပုဏ္ဏော သင်္ခထာ သာဓု ပဏ္ဍိတေဟိ ပသံသိတော;

පණ්ඩිතයන් විසින් පසසන ලද, පරිපූර්ණ කථා පුවත්වලින් යුත් ඒ නිරවුල් ථූපවංශය දැන් මැනවින් නිමාවට පත් විය.

ယံ ပတ္တံ ကုသလံ ကမ္မံ ကရောန္တေန ဣမံ မယံ,တေန ဧတေန ပုညေန သတ္တာ ဂစ္ဆန္တု နိဗ္ဗုတိံ;

මෙය කිරීමෙන් මා විසින් යම් කුසලයක් රැස් කරන ලද්දේ ද, ඒ පින් බලයෙන් සියලු සත්ත්වයෝ නිවන් සුවයට පත් වෙත්වා!

အနန္တရာယေန ယထာ စ သိဒ္ဓိံမူပါဂတော ထူပဝရဿ ဝံသော,တထေဝ သဒ္ဓမ္မသိတာ ဇနာနံမနော ရထာ သီဃမုပေန္တု သိဒ္ဓိံ;

උතුම් වූ මේ ස්තූප වංශය යම් සේ බාධාවකින් තොරව නිමාවට පත් වූයේද, එසේම සද්ධර්මයෙහි පිහිටි ජනයාගේ මනෝරථයන් ද වහාම සාර්ථකත්වයට පත් වේවා!

ပရိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂဿ ယေန လီလတ္ထ ဒီပနိဋီကာ ဝိရစိတာ သာဓု သဒ္ဓမ္မောဒယ ကာမိနာ;

සද්ධර්මයේ උන්නතිය කැමති වන්නා වූ යම් (තෙරණුවෙකු) විසින් පටිසම්භිදාමග්ගයට 'ලීලත්ථදීපනී' නම් ටීකාව මැනවින් සම්පාදනය කරන ලද්දේද,

တထာ ပကရဏေ သစ္စသင်္ခေပေ အတ္ထဒီပနာ,ဓီမတာ သုကတာ ယေန သုဋ္ဌု သီဟဠ ဘာသတော

එසේම ප්‍රඥාවන්ත වූ යම් තෙරණුවෙකු විසින් 'සච්චසංඛේප' ප්‍රකරණයට සිංහල භාෂාවෙන් මැනවින් අර්ථ විවරණ කරන ලද්දේද,

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ သင်္ခေပေ ယေန အတ္ထပ္ပကာသနာ,ယောဂီ နမုပကာရာယ ကတာ သီဟဠဘာသတော;

යෝගාවචරයන්ගේ උපකාරය පිණිස විශුද්ධිමාර්ග සංක්ෂේපයට සිංහල භාෂාවෙන් අර්ථ ප්‍රකාශනයක් කරන ලද්දේද,

ပရက္ကမ နရိဏ္ဒဿ သဗ္ဗဘူပါန ကေတုနော,ဓမ္မာဂါရေ နိယုတ္တော ယော ပိဋကတ္တယ ပါရဂေါ;

සියලු රජුන්ට කිරුළක් බඳු වූ පරාක්‍රමබාහු නරේන්ද්‍රයාගේ ධර්ම මන්දිරයෙහි නියුක්ත වූ, ත්‍රිපිටකයෙහි කෙළවරට පත් වූ,

သာသနံ သုဋ္ဌိတံ ယဿ အန္တေဝါသိက ဘိက္ခုသု,တေန ဝါစိဿရတ္ထေရ ပါဒေန လိခိတော အယန္တိ;

යම් තෙරණුවෙකුගේ අතවැසි භික්ෂූන් කෙරෙහි ශාසනය මැනවින් පිහිටියේද, ඒ වාචිස්සර තෙරුන් වහන්සේ විසින් මෙය ලියන ලදී.

ထူပဝံသော နိဋ္ဌိတော.

ථූපවංශය නිම විය.