Tipiṭaka Translation

මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා.

Chú giải phụ giải thích Vutti của Moggallāna.

වුත්තිසමෙතා.

Bao gồm Vutti.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

සද්ධමිද්ධගුණං සාධු නමස්සිත්වා තථාගතං,සධම්මසඞ්ඝං භාසිස්සං මාගධං සද්දලක්ඛණං.

Sau khi đã khéo đảnh lễ Đức Như Lai, người có các đức tính cao quý của Chánh pháp, cùng Chánh pháp và Tăng đoàn, tôi sẽ giảng giải về đặc tính ngữ âm của tiếng Māgadha.

අකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා තෙචත්තාලීසක්ඛරා වණ්ණා නාම හොන්ති, අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ऐ ඔ औ ක ඛ ග ඝ ඞ ච ඡ ජ ඣ ඤ ට ඨ ඩ ඪ ණ ත ථ ද ධ න ප ඵ බ භ ම ය ර ල ව ස හ ළ අං; තෙන ක්වත්ථො ‘‘ඤොනම වණ්ණෙ‘‘. තිතාලීසාති වචනං කත්ථවි වණ්ණලොපං ඤාපෙති; තෙන-පටිසඞ්ඛායොනි සොති-ආදි සිද්ධං.

Bốn mươi ba chữ cái, bắt đầu bằng 'a' và kết thúc bằng niggahīta, được gọi là vaṇṇa (âm vị), (đó là): a ā i ī u ū e ऐ o औ ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ñonama vaṇṇe’? Lời nói ‘bốn mươi ba’ cho biết có sự lược bỏ âm vị ở một nơi nào đó; do đó, các dạng như ‘paṭisaṅkhāyoniso’ v.v... được hình thành.

දසාදො සරා-.

Mười âm đầu là nguyên âm.

තත්ථාදිම්හි දස වණ්ණා සරා නාම හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘සරො ලොපො සරෙ‘‘. ච්චාදි.

Trong số đó, mười âm vị đầu tiên được gọi là sarā (nguyên âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘saro lopo sare’ v.v...?

ද්වෙද්වෙ සවණ්ණා-.

Từng cặp hai là đồng loại.

තෙසු ද්වෙද්වෙ සරා සවණ්ණා නාම හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘වණ්ණපරෙණ සවණ්ණොපි‘‘

Trong số các nguyên âm đó, từng cặp hai được gọi là savaṇṇā (đồng loại); do đó, đâu là công dụng của câu ‘vaṇṇapareṇa savaṇṇopi’?

1.2.

1. 2.

පුබ්බො රස්සො-.

Âm trước là đoản âm.

තෙසු ද්වීසු යො යො පුබ්බො සො සො රස්සසඤ්ඤො හොති; තෙසු එ ඔ සංයොගතො පුබ්බාව දිස්සන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘රස්සො වෙ‘‘.ච්චාදි.

Trong hai âm đó (của mỗi cặp), âm nào đứng trước thì được gọi là rassa (đoản âm); trong số đó, 'e' và 'o' được xem là âm đứng trước do sự kết hợp; do đó, đâu là công dụng của câu ‘rasso ve’ v.v...?

පරො දීඝො-.

Âm sau là trường âm.

තෙස්වෙව ද්වීසු යො යො පරො සො සො දීඝසඤ්ඤො හොති; තෙන ක්වත්ථො’යොලොපනිසු දීඝො‘‘.ච්චාදි.

Cũng trong hai âm đó, âm nào đứng sau thì được gọi là dīgha (trường âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘yolopanisu dīgho’ v.v...?

කාදයො බ්‍යජනා-.

Các âm bắt đầu bằng 'ka' là phụ âm.

කකාරාදයො වණ්ණා නිග්ගහීතපරියන්තා බ්‍යජනසඤ්ඤා හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘බ්‍යජනෙ දීඝරස්සා‘‘.ච්චාදි.

Các âm vị bắt đầu bằng 'ka' và kết thúc bằng niggahīta được gọi là byajana (phụ âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘byajane dīgharassā’ v.v...?

පඤ්ච පඤ්චකා වග්ගා-.

Năm nhóm năm âm là vagga (phẩm).

කාදයො පඤ්චකා පඤ්ච වග්ගා නාම හොන්තී; තෙන ක්වත්ථො ‘‘වග්ගෙ වග්ගන්තො‘‘. ච්චාදි.

Năm nhóm năm âm bắt đầu bằng 'ka' được gọi là vagga (phẩm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘vagge vagganto’ v.v...?

බින්දු නිග්ගහීතං-.

Dấu chấm (bindu) là niggahīta.

ය්වායං වණ්ණෙ බින්දුමත්තො සො නිග්ගහීතසඤ්ඤො හොති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘නිග්ගහීතමි‘‘. ච්චාදි; ගරුසඤ්ඤා කරණං අන්වත්ථසඤ්ඤත්ථං.

Cái mà chỉ là một dấu chấm (bindu) trong các âm vị thì được gọi là niggahīta; do đó, đâu là công dụng của câu ‘niggahītami’ v.v...; việc đặt tên là garu (âm nặng) là nhằm mục đích có một thuật ngữ ý nghĩa.

ඉයුවණ්ණා ජ්ඣලා නාමස්සන්තෙ-.

Các âm 'i' và 'u' ở cuối danh từ là jhala.

නාමං පාටිපදිකං තස්ස අන්තෙ වත්තමානා ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලසඤ්ඤා හොන්ති යථාක්කමං; තෙන ක්වත්ථො‘‘ඣලා වෙ‘‘. ච්චාදි.

Nāma là pāṭipadika (danh từ gốc). Các âm 'i' và 'u' hiện hữu ở cuối của nó được gọi là jhala, theo thứ tự; do đó, đâu là công dụng của câu ‘jhalā ve’ v.v...?

පිත්ථියං-.

(Các âm i, u) là Pa trong giống cái.

ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වත්තමානා ඉවණ්ණු වණ්ණා පසඤ්ඤා හොන්ති; තෙන ක්වත්ථා ‘‘යෙ පස්සිවණ්ණස්ස‘‘. ඉච්චාදි.

Các âm 'i' và 'u' hiện hữu ở cuối một danh từ thuộc nữ tính được gọi là pa; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ye passivaṇṇassa’ v.v...?

ඝා-.

(Âm ā) là Gha (trong giống cái).

ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වත්තමානො ආකාරො ඝසඤෙඤ්ඤා හොති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘ඝබ්‍රහ්මාදිතෙ‘‘.ච්චාදි.

Âm 'ā' hiện hữu ở cuối một danh từ thuộc nữ tính được gọi là gha; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ghabrahmādite’ v.v...?

ගොස්‍යාලපනෙ-.

'Si' trong hô cách là Ga.

ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො හොති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘ගෙ වෙ‘‘.ච්චාදි.

Trong hô cách (ālapana), 'si' được gọi là ga; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ge ve’ v.v...?

සඤ්ඤාධිකාරො.

Chương về các thuật ngữ.

විධිබ්බිසෙසනන්තස්ස-.

(Áp dụng cho) thuật ngữ ở cuối phần định nghĩa của một quy tắc.

යං විසෙසනං තදන්තස්ස විධි ඤාතබ්බො; ‘‘අතො යොනං ටාටෙ‘‘. නරා නරෙ.

Pháp tắc nào là tính từ thì nên được hiểu là (áp dụng) cho từ tận cùng bằng yếu tố đó; (ví dụ trong câu) «ato yonaṃ ṭāṭe». (Cho ra các dạng) Narā, nare.

සත්තමියං පුබ්බස්ස-.

Trong (chỉ định bằng) cách thứ bảy, (công việc được thực hiện) cho cái đứng trước.

සත්තමීනිද්දෙසෙ පුබ්බස්සෙව කාරියං ඤතබ්බං; ‘‘සරො ලොපො සරෙ‘‘. වෙළග්ගං; තමහන්තීධ කස්මා න හොති; සරෙතොපසිලෙසිකාධාරො තත්ථෙතාව වුච්චතෙ පුබ්බස්සෙව හොති න පරස්සාති.

Trong chỉ định bằng cách thứ bảy, công việc nên được hiểu là (áp dụng) cho chính cái đứng trước; (ví dụ trong câu) «saro lopo sare». (Cho ra dạng) Veḷaggaṃ; tại sao ở đây (trong trường hợp) tam ahaṃ lại không xảy ra; (bởi vì) 'sare' là sở y xứ chỉ sự gần gũi (opasilesikādhāro), ở đó chỉ nói rằng (công việc) xảy ra cho chính cái đứng trước, chứ không phải cho cái đứng sau.

පඤ්චමියං පරස්ස-.

Trong (chỉ định bằng) cách thứ năm, (công việc được thực hiện) cho cái đứng sau.

පඤ්චමීනිද්දෙසෙ පරස්ස කාරියං ඤතබ්බං; ‘‘අතො යොනං ටාටෙ‘‘. නරා නරෙ; ඉධ න හොති ජන්තුයො අනන්තා; ඉධ කස්මා න හොති; ඔසධ්‍යො අනන්තරෙ කතත්ථතාය න ව්‍යව හිතස්ස කාරියං.

Trong chỉ định bằng cách thứ năm, công việc nên được hiểu là (áp dụng) cho cái đứng sau; (ví dụ trong câu) «ato yonaṃ ṭāṭe». (Cho ra các dạng) Narā, nare; ở đây (trong trường hợp) jantuyo anantā thì không xảy ra; tại sao ở đây (trong trường hợp) osadhyo lại không xảy ra? Bởi vì công việc được thực hiện cho cái liền kề, công việc không (áp dụng) cho cái bị ngăn cách.

ආදිස්ස-.

Của cái ban đầu.

පරස්ස සිස්සමානං කාරියමාදිවණ්ණස්ස ඤාතබ්බං; ‘‘ර සඞ්ඛ්‍යාතො වා‘‘. රාජිනා.

Công việc được quy định cho cái đứng sau nên được hiểu là (áp dụng) cho mẫu tự đầu tiên (của nó); (ví dụ trong câu) «ra saṅkhyāto vā». (Cho ra dạng) Rājinā.

ඡට්ඨියන්තස්ස-.

Của cái tận cùng bằng (chỉ định của) cách thứ sáu.

ඡට්ඨිනිද්දිට්ඨස්ස යං කාරියං තදන්තස්ස වණ්ණස්ස විඤ්ඤෙය්‍යං ‘‘රාජස්සි නාම්හි‘‘. රාජිනා.

Công việc nào được chỉ định cho (từ) bằng cách thứ sáu, thì nên được hiểu là (áp dụng) cho mẫu tự cuối cùng của từ đó; (ví dụ trong câu) «rājassi nāmhi». (Cho ra dạng) Rājinā.

ඞනුබන්ධො-.

Anubandha (chỉ tố) ṅa.

ඞකාරො’නුබන්ධො යස්ස සො’න්තස්ස හොති; ‘‘ගොස්සාවඞි‘‘. ගවාස්සං.

Cái nào có mẫu tự 'ṅa' làm anubandha, cái đó (thay thế) cho phần cuối; (ví dụ trong câu) «gossāvaṅi». (Cho ra dạng) Gavāssaṃ.

ටනුබන්ධානෙකවණ්ණා සබ්බස්ස-.

Anubandha 'ṭa' và (thế từ) nhiều mẫu tự (thay thế) cho toàn bộ.

ටකාරො’නුබන්ධො යස්ස සො’නෙකක්ඛරො චාදෙසො සබ්බස්ස හොති; ‘‘ඉමස්සානිත්ථියං ටෙ‘‘. එසු ‘‘නාම්හනිමි‘‘. අනෙන.

Thế từ nào có mẫu tự 'ṭa' làm anubandha và có nhiều hơn một mẫu tự, thì (thay thế) cho toàn bộ; (ví dụ trong câu) «imassānitthiyaṃ ṭe». (Cho ra dạng) Esu; (ví dụ trong câu) «nāmhanimi». (Cho ra dạng) Anena.

ඤකානුබන්ධාද්‍යන්තා-.

Các anubandha 'ñ' và 'k' (chỉ sự thêm vào) đầu và cuối.

ඡට්ඨිනිද්දිට්ඨස්ස ඤානුබන්ධකානුබන්ධා ආද්‍යන්තා හොන්ති; ‘‘බ්‍රුතො තිස්සීඤ‘‘. බ්‍රවීති, ‘‘භුස්ස වුක‘‘. බභුව.

Đối với (từ) được chỉ định bằng cách thứ sáu, (các yếu tố thêm vào) có anubandha 'ñ' và anubandha 'k' sẽ trở thành phần đầu và phần cuối (tương ứng); (ví dụ trong câu) «bruto tissīña». (Cho ra dạng) Bravīti, (ví dụ trong câu) «bhussa vuka». (Cho ra dạng) Babhuva.

මනුබන්ධො සරානමන්තා පරො-.

Anubandha 'm' (được chèn) sau nguyên âm cuối.

මකාරො’නුබන්ධො යස්ස සො සරානමන්තා සරා පරො හොතී; ‘‘මඤ්ච රුධාදීනං‘‘. රුන්ධති.

Cái nào có mẫu tự 'm' làm anubandha, cái đó đứng sau nguyên âm cuối cùng trong các nguyên âm (của căn); (ví dụ trong câu) «mañca rudhādīnaṃ». (Cho ra dạng) Rundhati.

විප්පටිසෙධෙ-.

Trong trường hợp xung đột.

ද්වින්නං තිණ්ණං වා පුරිසානං සහප්පත්තියං පරො; සො ච ගච්ඡති ත්වඤ්ච ගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ; සො ච ගච්ඡති ත්වඤ්ච ගච්ඡසි අහඤ්ච ගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම.

Khi hai hoặc ba ngôi (nhân xưng) cùng xuất hiện, ngôi sau (sẽ được ưu tiên); (ví dụ) so ca gacchati tvañca gacchasi, (trở thành) tumhe gacchatha; (ví dụ) so ca gacchati tvañca gacchasi ahañca gacchāmi, (trở thành) mayaṃ gacchāma.

සඞ්කෙතො’නවයවො’නුබන්ධො-.

Anubandha là một ký hiệu không phải là thành phần.

යො’නවයවභුතො සඞ්කෙතො සො’නුබන්ධොති ඤතබ්බො;ලතුපිතාදීනමාසිම්හි. කත්තා, සඞ්කෙතග්ගහණං කිං? පකතීයාදිසමුදායස්සානුබන්ධතා මා හොතුති; අනවයවො හි සමුදායො සමුදායරූපත්තායෙව; අනවයවග්ගහණං කිං?’අතෙන’. ජනෙන; ඉමිනාව ලොපස්සාවගතත්තා නානුබන්ධලොපාය වචනමාරද්ධං.

Ký hiệu nào không phải là thành phần thì nên được biết là anubandha; (ví dụ) của la, tu, pi, v.v. trong āsiṃ. (Cho ra dạng) Kattā. Việc dùng từ 'ký hiệu' (saṅketa) để làm gì? Để cho một tập hợp như thân từ (pakati), v.v. không trở thành anubandha; quả thực, một tập hợp không phải là 'không phải thành phần' chính vì bản chất của nó là một tập hợp. Việc dùng từ 'không phải là thành phần' (anavayava) để làm gì? (Ví dụ) 'Atena'. Janena; chính vì sự biến mất (của anubandha) đã được hiểu ngầm qua (định nghĩa) này, nên không cần phải lập ra một quy tắc về sự biến mất của anubandha.

වණ්ණපරෙන සවණ්ණො’පි-.

Bởi (một mẫu tự) được theo sau bởi (từ) 'vaṇṇa', các mẫu tự đồng loại của nó cũng (được bao gồm).

වණ්ණසද්දො පරො යස්මා තෙන සවණ්ණො’පි ගය්හති සංව රූපං; යුවණ්ණානම්ඤො ලුත්තා‘‘. වාතෙරිතං, සමොනා.

Mẫu tự nào được từ 'vaṇṇa' theo sau, thì các mẫu tự đồng loại của nó cũng được bao gồm, nếu có hình thức tương tự; (ví dụ trong câu) «yuvaṇṇānamño luttā». (Cho ra các dạng) Vāteritaṃ, samonā.

න්තු වන්තුමනත්වාවන්තුතවන්තුසම්බන්ධි-.

'Ntu' là (chỉ) cái liên quan đến 'vantu', 'mantu', 'tvā', 'vantu', 'tavantu'.

වන්ත්වාදිසම්බන්ධියෙව න්තු ගය්හති, ‘‘න්තන්තුනං න්තො යොම්හි පඨමෙ‘‘. ගුණවන්තො; වන්ත්වාදිසම්බන්ධීති කිං; ජන්තු තන්තු.

Chỉ 'ntu' liên quan đến 'vantu', 'tvā', v.v. mới được lấy, (ví dụ trong câu) «ntantunaṃ nto yomhi paṭhame». (Cho ra dạng) Guṇavanto; tại sao lại nói 'liên quan đến vantu, tvā, v.v.'? (Để loại trừ các trường hợp như) jantu, tantu.

පරිභාසායො.

Các định nghĩa (Paribhāsā).

සරො ලොපො සරෙ-.

Nguyên âm bị xóa khi có nguyên âm theo sau.

සරෙ සරො ලොපනීයො හොති; තත්‍රිමෙ, සද්ධින්ද්‍රියං, නො හෙතං, භික්ඛුනොවාදො, සමෙතායස්මා, අභිභායතනං, පුත්තා මත්ථි, අසන්තෙත්ථ.

Khi có nguyên âm (theo sau), nguyên âm (đứng trước) cần được xóa bỏ; (ví dụ) tatrime, saddhindriyaṃ, no hetaṃ, bhikkhunovādo, sametāyasmā, abhibhāyatanaṃ, puttā matthi, asantettha.

පරො ක්වචි ලොපනීයො හොති; සො’පි, සාව, යතොදකං, තතොව; ක්වවීති කිං? සද්ධින්දුයං අයමධිකාරො ආපරිච්ඡෙදාවසානා තෙන නාතිප්පසඞ්ගො.

Đôi khi (nguyên âm) đứng sau cần được xóa bỏ; (ví dụ) so’pi, sāva, yatodakaṃ, tatova; tại sao lại nói 'đôi khi' (kvaci)? (Để không áp dụng trong trường hợp) saddhindriyaṃ. Quyền hạn này (adhikāro) kéo dài đến cuối chương, do đó không có sự áp dụng quá rộng.

නද්වෙවා-.

Không phải cả hai, một cách tùy chọn.

පුබ්බපරසරා ද්වෙ’පි වා ක්වචි න ලුප්‍යන්තෙ; ලතා ඉව ලතෙව ලතාව.

Đôi khi, cả hai nguyên âm, nguyên âm trước và nguyên âm sau, đều không bị lược bỏ. Ví dụ: latā iva, lateva, latāva.

යුවණ්ණනම්ඤො ලුත්තා-.

Sự biến đổi của i-vowel và u-vowel sau khi bị lược bỏ.

ලුත්තා සරා පරෙසං ඉවණ්ණුවණ්ණානං ඤො හොන්ති වා යථාක්කමං; තස්සෙදං, වාතෙරිතං, නොපෙති, වාමොරු, අතෙව’ඤ්ඤෙ, වොදකං; කථං පච්චොරස්මන්ති; යොගවිභගා, වාත්වෙව තස්සිදං; ලුත්තෙති කිං? ලතා ඉව.

Sau khi nguyên âm trước bị lược bỏ, các i-vowel và u-vowel theo sau đôi khi lần lượt trở thành e và o. Ví dụ: tassedaṃ, vāteritaṃ, nopeti, vāmoru, ateva’ññe, vodakaṃ. (Dạng) paccorasmanti có là do đâu? Do sự phân chia quy tắc. (Ví dụ khác:) vātveva, tassidaṃ. Tại sao nói 'sau khi bị lược bỏ'? (Để loại trừ trường hợp như) Latā iva.

යවා සරෙ-.

Y và v khi có nguyên âm theo sau.

සරෙ පරෙ ඉවණ්ණුවණ්ණානං යකාරවකාරා හොන්තිව යථාක්කමං; ව්‍යාකතො, ඉච්චස්ස, අජ්ඣිණමුත්තො, ස්වාගතං, භවාපනලානීලං; වාත්ථෙව-ඉතිස්ස; ක්වචීත්වෙව-යානීධ, සූපට්ඨිතං.

Khi có nguyên âm theo sau, các i-vowel và u-vowel đôi khi lần lượt trở thành bán nguyên âm y và v. Ví dụ: vyākato, iccassa, ajjhiṇamutto, svāgataṃ, bhavāpanalānīlaṃ. (Các ví dụ khác:) vāttheva-itissa. Đôi khi không (biến đổi như vậy): yānīdha, sūpaṭṭhitaṃ.

ඤොනං-.

Về e và o.

ඤොනං යවා හොන්ති වා සරෙ යථාක්කමං; ත්‍යජ්ජ තෙ’ජ්ජ ස්වාහං සො’හං,ක්වචිත්වෙව-පුත්තාමත්ථි අසන්තෙත්ථ.

Khi có nguyên âm theo sau, e và o đôi khi lần lượt trở thành y và v. Ví dụ: tyajja, te’jja, svāhaṃ, so’haṃ. Đôi khi không (biến đổi như vậy): puttāmatthi, asantettha.

ගොස්සාවඞි-.

Sự biến đổi thành ava của go.

සරෙ ගොස්ස අවඞි හොති; ගවාස්සං; යථරිව තථරිවෙතිනිපාතාව; භුසාමිවෙති ඉවසද්දො එවත්ථො.

Khi có nguyên âm theo sau, go trở thành gava. Ví dụ: gavāssaṃ. (Ghi chú:) yathariva và tathariva là các bất biến từ. Trong (cụm từ) bhusāmiva, từ iva có nghĩa là eva.

බ්‍යඤ්ජනෙ දීඝරස්සා-.

Trường hóa và đoản hóa khi có phụ âm theo sau.

රස්සදීඝානං ක්වචි දීඝරස්සා හොන්ති බ්‍යඤ්ජනෙ; තත්‍රායං, මුනීවරෙ, සම්මදෙව, මාලහාරී.

Khi có phụ âm theo sau, đôi khi nguyên âm ngắn trở thành dài và nguyên âm dài trở thành ngắn. Ví dụ: tatrāyaṃ, munīvare, sammadeva, mālahārī.

සරම්හා ද්වෙ-

Sự điệp âm sau một nguyên âm.

සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ක්වචි ද්වෙ රූපා හොන්ති; පග්ගහො; සරම්හාති-කිං? තංඛණං.

Phụ âm đứng sau một nguyên âm đôi khi được nhân đôi. Ví dụ: paggaho. Tại sao nói 'sau một nguyên âm'? (Để loại trừ trường hợp như) Taṃkhaṇaṃ.

චතුත්ථදුතියෙස්වෙයං තතියපඨාමා-.

Sự biến đổi (phụ âm) thứ tư và thứ hai thành thứ ba và thứ nhất.

චතුත්ථදුතියෙසු පරෙස්වෙසං චතුත්ථදුතියානං තබ්බග්ගෙ තතියපඨමා හොන්ති පච්චාසත්ත්‍ය; මහද්ධනො, යස ත්ථෙරො, අප්ඵුටං, අබ්භුග්ගතො; එස්විති-කිං? ථෙරො; එසන්තිකිං?පත්ථො.

Khi các phụ âm thứ tư và thứ hai (của một nhóm) theo sau, thì các phụ âm thứ tư và thứ hai (đứng trước) sẽ lần lượt trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất trong cùng nhóm đó, do sự đồng hóa. Ví dụ: mahaddhano, yasa tthero, apphuṭaṃ, abbhuggato. Tại sao nói 'khi chúng theo sau'? (Để loại trừ trường hợp như) Thero. Tại sao nói 'của chúng'? (Để loại trừ trường hợp như) Pattho.

විතිස්සෙවෙ වා-.

Sự biến đổi (t) của iti thành v trước eva, tùy chọn.

එවසද්දෙ පරෙ ඉතිස්ස වො හොති වා; ඉත්ථෙව ඉච්චෙව; එවෙති-කිං,ඉච්චාහ.

Khi từ eva theo sau, (ti của) iti đôi khi trở thành v. Ví dụ: ittheva, icceva. Tại sao nói 'trước eva'? (Để loại trừ trường hợp như) iccāha.

ඤොනම වණ්ණෙ-.

Sự biến đổi e và o thành a trong một từ.

ඤොනං වණ්ණෙ ක්වචි අ හොති වා; දිස්වා යාචකමාගතෙ, අකරම්භසතෙ,එසඅත්ථො, එසධම්මො, මග්ගො අග්ගමක්ඛායති, ස්වායතනං, හිය්‍යත්තනං, කරස්සු; වාත්වෙව-යාචකෙ ආගතෙ, එසො ධම්මො; වණ්ණෙති කිං?සො.

Đôi khi, e và o trong một từ trở thành a. Ví dụ: disvā yācakamāgate, akarambhasate, esaattho, esadhammo, maggo aggamakkhāyati, svāyatanaṃ, hiyyattanaṃ, karassu. (Các dạng khác:) yācake āgate, eso dhammo. Tại sao nói 'trong một từ'? (Để loại trừ trường hợp như) So.

නිග්ගහීතං-.

Về Niggahīta (ṃ).

නිග්ගභීතමාගමො හොති වා ක්වචි; චක්ඛුං උදපාදි චක්ඛු උදපාදි, පුරිමංජාති පුරිමජාති, කත්තබ්බං කුසලං බහුං. අවං සිරොති-ආදිසු නිච්චං වවත්ථීතවිභාසත්තා වාධිකාරස්ස; සාමත්ථී යෙනාගමොව ස ච රස්සසරස්සෙව හොති තස්ස රස්සානුගතත්තා.

Đôi khi, niggahīta (ṃ) được xen vào. Ví dụ: cakkhuṃ udapādi (so với) cakkhu udapādi, purimaṃjāti (so với) purimajāti, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ. Trong các trường hợp như 'avaṃ siro', (sự xen vào) là bắt buộc, do đây là quy tắc tùy chọn có giới hạn. Do năng lực của quy tắc, sự xen vào này chỉ xảy ra sau một nguyên âm ngắn, vì nó đi liền với nguyên âm ngắn.

ලොපො-.

Sự lược bỏ.

නිග්ගහීතස්ස ලොපො හොති වා ක්වචි; ක්‍යාහං කීමහං, සා රත්තො සංරත්තො; සල්ලෙඛො-ගත්තුකාමො-ගන්තුමනොතිආදිසු නිච්චං.

Đôi khi, niggahīta (ṃ) bị lược bỏ. Ví dụ: kyāhaṃ, kīmahaṃ, sā ratto (so với) saṃratto. Trong các trường hợp như sallekho, gattukāmo, gantumano, (sự lược bỏ) là bắt buộc.

පරසරස්ස-

Của nguyên âm theo sau.

නිග්ගහීතම්හා පරස්ස සරස්ස ලොපො හොති වා ක්වචි; ත්වංසි ත්වමසි.

Đôi khi, nguyên âm đứng sau niggahīta (ṃ) bị lược bỏ. Ví dụ: tvaṃsi (so với) tvamasi.

වග්ගෙ වග්ගන්තො-

Biến thành phụ âm mũi cuối nhóm trong nhóm (tương ứng).

නිග්ගහීතස්ස ඛො වග්ගෙ වග්ගන්තො වා හොති පච්චා සත්‍යා; තඞ්කරොති තං කරොති, තඤ්චරති තං චරති, තණ්ඨානං තං ඨානං, තන්ධනං තං ධනං, තම්පාති තං පාති; නිච්චං පද මජ්ඣෙ, ගන්ත්වා; ක්වචඤ්ඤත්‍රාපි, සන්තිට්ඨති.

Khi một phụ âm trong nhóm theo sau, niggahīta (ṃ) đôi khi biến thành phụ âm mũi tương ứng của nhóm đó, do sự đồng hóa. Ví dụ: taṅkaroti (so với) taṃ karoti, tañcarati (so với) taṃ carati, taṇṭhānaṃ (so với) taṃ ṭhānaṃ, tandhanaṃ (so với) taṃ dhanaṃ, tampāti (so với) taṃ pāti. Ở giữa một từ thì (sự biến đổi này) là bắt buộc, ví dụ: gantvā. Đôi khi ở nơi khác cũng vậy, ví dụ: santiṭṭhati.

යෙවහිසුඤ්ඤො-.

Biến thành ñ trước y, e, v, h.

යඑවහිසද්දෙසු නිග්ගහීතස්ස වා ඤො හොති; යයඤ්ඤදෙව, තඤ්ඤෙව, තඤ්භි; වාත්වෙව-යංයදෙව.

Khi các âm y, e, v, h theo sau, niggahīta (ṃ) đôi khi trở thành ñ. Ví dụ: yayaññadeva, taññeva, tañbhi. (Dạng khác:) yaṃyadeva.

යෙ සංස්ස-

Của saṃ trước y.

සංසද්දස්ස යං නිග්ගහීතං තස්ස වා ඤො හොති යකාරෙ; සඤ්ඤමො සංයමො.

Niggahīta (ṃ) của từ 'saṃ' được biến thành 'ñ' một cách tùy chọn khi theo sau là 'y'; ví dụ: saññamo, saṃyamo.

මයදා සරෙ-.

M, y, d khi có nguyên âm theo sau.

නිග්ගහීතස්ස මයදා හොන්ති වා සරෙ ක්වචි; තමහං, තයිදං, තදලං; වාත්වෙව-තං අහං.

Niggahīta (ṃ) đôi khi được biến thành m, y, d một cách tùy chọn khi có nguyên âm theo sau; ví dụ: tamahaṃ, tayidaṃ, tadalaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: taṃ ahaṃ.

වනතරගා චාගමා-.

Sự xen vào của v, n, t, r, g.

එතෙ මයදා චාගමා හොන්ති සරෙ වා ක්වචි; තිවඞ්ගීකං, ඉතො නායති, චිනිත්වා, තස්මාතිහ, නිරොජං, පුථගෙව, ඉධමාහු, යථයිදං, අත්තදත්ථං; වාත්වෙව-අත්තත්ථං; අතිප්පගො ඛො තාවාති-පඨමන්තො පගසද්දොව.

Các phụ âm m, y, d này đôi khi được xen vào một cách tùy chọn khi có nguyên âm theo sau; ví dụ: tivaṅgīkaṃ, ito nāyati, cinitvā, tasmātiha, nirojaṃ, puthageva, idhamāhu, yathayidaṃ, attadatthaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: attatthaṃ; trong 'atippago kho tāvāti', từ đầu tiên chính là 'pago'.

ඡා ළො-.

Từ 'cha' và phụ âm 'ḷ'.

ඡසද්දා පරස්ස සරස්ස ළකාරො ආගමො හොති වා; ඡළහං, ඡළායතනං; වාත්වෙව-ඡ අභිඤ්ඤා.

Sau từ 'cha', phụ âm 'ḷ' được xen vào một cách tùy chọn trước một nguyên âm; ví dụ: chaḷahaṃ, chaḷāyatanaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: cha abhiññā.

තදමිනාදීනි-

Các trường hợp như 'tadaminā' v.v...

තදමිනාදීනි සාධූනි භවන්ති? තං ඉමිනා තදමිනා, සකිං ආගාමී සකදාගාමී, එකං ඉධ අහං එකමිදාහං, සංවිධාය අවහාරො සංවිදාවහාරො, වාරිනො වාහකො වලාහකො, ජීවනස්ස මූතො ජීමූතො, ඡවස්ස සයනං සුසානං, උද්ධං ඛමස්ස උදුක්ඛලං, පිසි තාසො පිසාචො, මහියං රවතීති මයූරො; එවමඤ්ඤෙපි පයොග තො’නුගන්තබ්බා; පරෙසං පිසොදරාදිවෙදං දට්ඨබ්බං.

Các trường hợp như 'tadaminā' v.v... được hình thành như thế nào? Taṃ iminā thành tadaminā, sakiṃ āgāmī thành sakadāgāmī, ekaṃ idha ahaṃ thành ekamidāhaṃ, saṃvidhāya avahāro thành saṃvidāvahāro, vārino vāhako thành valāhako, jīvanassa mūto thành jīmūto, chavassa sayanaṃ thành susānaṃ, uddhaṃ khamassa thành udukkhalaṃ, pisi tāso thành pisāco, mahiyaṃ ravatīti thành mayūro; các cách dùng khác cũng nên được suy ra theo cách tương tự; nên xem phần 'pisodarādi' của các nhà ngữ pháp khác.

තවග්ගවරණානං යෙ චවග්ගබයඤා-.

Nhóm 't' và 'r' khi có 'y' theo sau thành nhóm 'c', 'b', 'y', 'ñ'.

තවග්ගවරණානං චවග්ගබයඤා හොන්ති යථාක්කමං යකාරෙ; අපූච්චණ්ඩකායං, තච්ඡං, යජ්ජෙවං, අජ්ඣත්තං, ථඤඤ්ඤං, දිබ්බං, පය්‍යෙසනා, පොක්ඛරඤ්ඤො; ක්වචීත්වෙව-රත්‍යා.

Các phụ âm thuộc nhóm 't' và 'r' khi theo sau là 'y' sẽ lần lượt biến thành các phụ âm thuộc nhóm 'c', 'b', 'y', 'ñ'; ví dụ: apūccaṇḍakāyaṃ, tacchaṃ, yajjevaṃ, ajjhattaṃ, thañaññaṃ, dibbaṃ, payyesanā, pokkharañño; đôi khi không biến đổi: ratyā.

වග්ගලසෙහි තෙ-

Bởi các phụ âm nhóm, 'l', và 's'.

වග්ගලසෙහි පරස්ස යකාරස්ස ක්වචි තෙ වග්ගලසා හොන්ති; සක්කතෙ, පච්චතෙ, අට්ටතෙ, කුප්පතෙ, ඵල්ලතෙ, අස්සතෙ, ක්වචී ත්වෙච-ක්‍යාහං.

Phụ âm 'y' theo sau các phụ âm nhóm, 'l', và 's' đôi khi biến thành chính các phụ âm đó; ví dụ: sakkate, paccate, aṭṭate, kuppate, phallate, assate; đôi khi không biến đổi: kyāhaṃ.

හස්ස විපල්ලාසො-

Sự hoán vị của 'h'.

හස්ස විපල්ලාසො හොති යකාරෙ; ගුය්හං.

Phụ âm 'h' được hoán vị với 'y' theo sau; ví dụ: guyhaṃ.

වෙ වා-.

Với 'v', một cách tùy chọn.

හස්ස විපල්ලාසො හොති වා වකාරෙ; බව්හාබාධො බහ්වා බාධො.

Phụ âm 'h' được hoán vị một cách tùy chọn với 'v' theo sau; ví dụ: bavhābādho, bahvābādho.

තථනරානං ටඨණලා-.

T, th, n, r thành ṭ, ṭh, ṇ, l.

තථනරානං ටඨණලා හොන්තී වා; දුක්කටං, අට්ඨකථා, ගහණං, පලිඝො, පලායති, වාත්වෙච-දුක්කතං; ක්වචීත්වෙව-සුගතො.

Các phụ âm t, th, n, r được biến đổi một cách tùy chọn thành ṭ, ṭh, ṇ, l; ví dụ: dukkaṭaṃ, aṭṭhakathā, gahaṇaṃ, paligho, palāyati; trường hợp tùy chọn không biến đổi: dukkataṃ; đôi khi không biến đổi: sugato.

සංයොගාදිලොපො-

Sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm.

සංයොගස්ස යො ආදිභුතො’වයවො තස්ස වා ක්වචී ලොපො හොති; පුප්ඵංසා, ජායතෙ’ගිනි.

Thành phần đứng đầu của một cụm phụ âm đôi khi được lược bỏ một cách tùy chọn; ví dụ: pupphaṃsā, jāyate’gini.

විච්ඡාභික්ඛඤ්ඤෙසු ද්වෙ-

Sự lặp lại trong ý nghĩa phân phối và lặp lại.

වීච්ඡායමාභික්ඛඤ්ඤෙ ච යං වත්තතෙ තස්ස ද්වෙ රූපානි හොන්ති, ක්‍රියාය ගුණෙන දබ්බෙන වා භින්නෙ අත්ථෙ ව්‍යාපිතු මිච්ඡා වීච්ඡා; රුක්ඛංරුක්ඛං සිඤ්චති, ගාමොගාමො රමණීයො, ගාමෙ ගාමෙ පානීයං, ගෙහෙ ගෙහෙ ඉස්සරො, රසං රසං භක්ඛයතී, කිරියං කිරියමාරහතෙ.

Một từ được dùng với ý nghĩa phân phối hoặc lặp lại sẽ được lặp lại thành hai lần. Ý nghĩa phân phối (vīcchā) là mong muốn bao hàm các đối tượng khác nhau về hành động, phẩm chất, hoặc vật chất; ví dụ: rukkhaṃrukkhaṃ siñcati, gāmogāmo ramaṇīyo, gāme gāme pānīyaṃ, gehe gehe issaro, rasaṃ rasaṃ bhakkhayatī, kiriyaṃ kiriyamārahate.

අත්ථියෙවානුපුබ්බියෙ’පි වීච්ඡා, මූලෙ ථූලා, අග්ගෙ අග්ගෙ සුඛුමා; යදි හි එත්ථ මූලග්ගභෙදො න සියා ආනුපුබ්බියම්පි න භවෙය්‍ය, (ජෙට්ඨං ජෙට්ඨමනුප්පවෙසය) මාසකං මාසකං ඉමම්හා කහාපණා භවන්තානං ද්වින්නං දෙහීති- මාසකං මාසකමිච්චෙතස්මා වීච්ඡාවගම්‍යතෙ සද්දන්තරතො පන ඉමම්හා කහාපණාති අවධාරණං; පුබ්බං පුබ්බං පුප්ඵන්ති, පඨමං පඨමං පච්චන්තීති වීච්ඡාව; ඉමෙ උභො අඩ්ඪා කතරා කතරා එසං ද්වින්නමඩ්ඪතා, සබ්බෙ ඉමෙ අඩ්ඪා කතමා කතමා ඉමෙසං අඩ්ඪතා, ඉහාපි වීච්ඡාව; ආභික්ඛඤ්ඤං-පොනොපුඤ්ඤං, පචති පචති පපචති පපචති, ලුනාහි ලුනාහිත්වෙවායං ලුනාති, භුත්වා භුත්වා ගච්ඡති, පටපටා කරොති, පටපටායති.

Ý nghĩa phân phối (vīcchā) cũng có trong sự tuần tự, ví dụ: mūle thūlā, agge agge sukhumā; vì nếu ở đây không có sự khác biệt giữa gốc và ngọn, thì cũng không thể có sự tuần tự. (jeṭṭhaṃ jeṭṭhamanuppavesaya). Trong câu 'māsakaṃ māsakaṃ imamhā kahāpaṇā bhavantānaṃ dvinnaṃ dehīti', từ 'māsakaṃ māsakaṃ' cho thấy ý nghĩa phân phối, còn từ 'imamhā kahāpaṇā' là để xác định. 'pubbaṃ pubbaṃ pupphanti', 'paṭhamaṃ paṭhamaṃ paccantīti' cũng là ý nghĩa phân phối. 'ime ubho aḍḍhā katarā katarā esaṃ dvinnamaḍḍhatā', 'sabbe ime aḍḍhā katamā katamā imesaṃ aḍḍhatā', ở đây cũng là ý nghĩa phân phối. Ý nghĩa lặp lại (ābhikkhaññaṃ) là sự lặp đi lặp lại (ponopuññaṃ), ví dụ: pacati pacati papacati papacati, lunāhi lunāhitvevāyaṃ lunāti, bhutvā bhutvā gacchati, paṭapaṭā karoti, paṭapaṭāyati.

ස්‍යාදිලොපො පුබ්බස්සෙකස්ස-.

Sự lược bỏ biến cách vĩ tự của từ đầu tiên.

වීච්ඡාමෙකස්ස ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස ස්‍යාදිලොපො හොති, එකෙකස්ස, කථං මත්ථකමත්ථකෙනාති? ස්‍යාදිලොපො පුබ්බස්සාති යොගවිභාගා; න චාතිප්පඞ්ගො යොගවිභාගා ඉට්ඨප්පසිද්ධීති.

Khi một từ được lặp lại với ý nghĩa phân phối, biến cách vĩ tự của từ đầu tiên sẽ được lược bỏ, ví dụ: ekekassa. Trường hợp 'matthakamatthakena' được hình thành như thế nào? Do sự phân tách quy tắc 'syādilopo pubbassa' (lược bỏ biến cách vĩ tự của từ đầu). Không có sự áp dụng quá rộng vì việc phân tách quy tắc là để đạt được các hình thức mong muốn.

සබ්බාදීනං වීතිහාරෙ-.

Các từ 'sabba' v.v... trong ý nghĩa tương hỗ.

සබ්බාදීනං වීතිහාරෙ ද්වෙ භවන්ති පුබ්බස්ස ස්‍යාදිලොපො ච; අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස භොජකා, ඉතරීතරස්ස භොජකා.

Các từ 'sabba' v.v... khi dùng với ý nghĩa tương hỗ sẽ được lặp lại, và biến cách vĩ tự của từ đầu tiên được lược bỏ; ví dụ: aññamaññassa bhojakā, itarītarassa bhojakā.

යාව බොධං සම්භමෙ-.

Lặp lại cho đến khi hiểu, trong lúc hoảng hốt.

තුරිතෙනාපායහෙතුපදස්සනං සම්භමො, තස්මිං සති වත්තු යාවන්තෙහ සද්දෙහි සො’ත්ථො විඤ්ඤායතෙ තාවන්තො සද්දා පයුජ්ජන්තෙ; සප්පො සප්පො සප්පො, බුජ්ඣස්සු බුජ්ඣස්සු බුජ්ඣස්සු, භින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො භින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො.

Sự hoảng hốt (sambhamo) là việc nhận thấy nguyên nhân nguy hiểm một cách vội vã. Khi đó, người nói sử dụng từ ngữ lặp lại nhiều lần cho đến khi ý nghĩa được hiểu rõ; ví dụ: sappo sappo sappo, bujjhassu bujjhassu bujjhassu, bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅgho.

බහුලං-.

Nhiều cách.

අයමධිකාරො ආසත්ථපරිසමත්තියා තෙන නාතිප්පසඞ්ගො ඉට්ඨසිද්ධි ච.

Phần này có hiệu lực cho đến khi hoàn tất chủ đề đang bàn, do đó không có sự áp dụng quá mức và đạt được kết quả mong muốn.

ඉති මොග්ගල්ලානව්‍යාකරණෙ වුත්තීයං පඨමො කණ්ඩො.

Như vậy là chương thứ nhất trong tập sớ giải về ngữ pháp Moggallāna.

ද්වෙද්වෙකානෙකෙසු නාමස්මා සියොඅංයොනාභිසනං ස්මාහිසනංස්මිංසු-.

Trong (nghĩa) số ít và số nhiều, từ một danh từ (sẽ có các biến cách vĩ ngữ) từng cặp hai (như sau): si, yo; aṃ, yo; nā, bhi; sa, naṃ; smā, hi; sa, naṃ; smiṃ, su.

එතෙසං ද්වෙ ද්වෙ හොන්ති එකානෙකත්ථෙසු වත්තමානතො නාමස්මා; මුනි මුනයො, මුනිං මුනයො, මුනිනා මුනීහි, මුනිස්ස මුනීනං, මුනිස්මා මුනීහි, මුනිස්ස මුනීනං, මුනිස්මිං මුනීසු, එවං කුමාරී කුමාරියො, කඤ්ඤා කඤ්ඤායොති; එතානි සත්ත දුකානි සත්තවිභත්තියො; විභාගො විභත්තීති කත්වා-එත්ථ සිඅමිතීකාරා කාරා ‘‘කිමංසිසූ‘‘ති. සංකෙතත්ථා.

Từ một danh từ hiện hữu trong nghĩa số ít và số nhiều, chúng (các vĩ ngữ này) có từng cặp hai. (Ví dụ:) muni, munayo; muniṃ, munayo; muninā, munīhi; munissa, munīnaṃ; munismā, munīhi; munissa, munīnaṃ; munismiṃ, munīsu. Tương tự: kumārī, kumāriyo; kaññā, kaññāyo. Bảy cặp này là bảy biến cách, vì rằng sự phân chia được gọi là biến cách. Ở đây, các mẫu tự ī và ā trong (các vĩ ngữ như) si, am, v.v... theo quy tắc 'kimaṃsisū' là để dùng làm ký hiệu kỹ thuật.

කම්මෙ දුතියා-.

Biến cách thứ hai (được dùng) trong nghĩa đối cách.

කරීයති කත්තුක්‍රියායාභීසම්බන්ධීයතීති කම්මං, තස්මිං දුතියා විභත්ති හොති; කටං කරොති, ඔදනං පවති, ආදිච්චං පස්සති, ඔදනො පච්චතීති-ඔදනසද්දතො කම්මතා නප්පතීයතෙ, කිං චරහි? ආඛ්‍යාතතො; කටං කරොති විපුලං දස්සනීයන්ති- අත්ථෙව ගුණ යුත්තස්ස කම්මතා; ඉච්ඡිතෙ’පි කම්මත්තාව දුතියා සිද්ධ; ගාවුං පයො දොහති, ගොමන්තං ගාවං යාවති, ගවමවරුන්ධති වජං, මාණවකං මග්ගං පුච්ඡති, ගොමන්තං ගාවං භික්ඛතෙ, රුක්ඛමව චිනාති ඵලානි, සිස්සං ධම්මං බ්‍රූතෙ, සිස්සං ධම්මමනුසාසති.

Cái được làm, cái được liên kết với hành động của chủ từ, được gọi là đối cách (kamma). Trong (nghĩa) đó, có biến cách thứ hai. (Ví dụ:) làm cái chiếu, nấu cơm, thấy mặt trời. Trong (câu) 'cơm được nấu', tính chất đối cách không được nhận biết từ từ 'odana'. Vậy thì từ đâu? Từ động từ. Trong (câu) 'làm cái chiếu rộng và đẹp', tính chất đối cách vẫn tồn tại đối với (danh từ) được kết hợp với tính từ. Ngay cả trong (trường hợp đối tượng) được mong muốn, biến cách thứ hai cũng được xác định do tính chất đối cách. (Ví dụ:) vắt sữa từ con bò, xin con bò từ Gomanta, nhốt con bò vào chuồng, hỏi đường cậu bé, xin con bò từ Gomanta, hái trái cây từ cây, nói pháp cho học trò, dạy pháp cho học trò.

එවමනිචඡිතෙ’පි; අහිං ලඞ්ඝයති, වීසං භක්ඛෙති; යන්නෙ විච්ඡිතං නාපි අනිච්ඡිතං තත්ථාපි දුතීයා සිද්ධා; ගාමං ගච්ඡන්තො රුක්ඛමූලමුපසප්පති, පථවිං අධිසෙස්සති, ගාමමධිතිට්ඨති, රුක්ඛ මජ්ඣාසතෙති-අධිසීඨාසානං පයොගෙ’ධිකරණෙ කම්මවචනිච්ඡා.

Tương tự, ngay cả trong (trường hợp đối tượng) không mong muốn; (ví dụ:) bước qua con rắn, ăn thuốc độc. Nơi nào không phải là mong muốn cũng không phải là không mong muốn, ở đó biến cách thứ hai cũng được xác định; (ví dụ:) trong khi đi đến làng, (anh ta) đến gần gốc cây. (Anh ta) sẽ nằm trên mặt đất, (anh ta) đứng trong làng, (anh ta) ngồi trên cây. Khi sử dụng (các động từ) sī, ṭhā, ās với tiếp đầu ngữ 'adhi', có ý muốn diễn đạt nghĩa sở cách thành đối cách.

වත්තිච්ඡාතො හි කාරකානි හොන්ති; තං යථා- වලාහකා විජ්ජොතතෙ, වලාහකස්ස විජ්ජොතතෙ, වලාහකො විජ්ජොතතෙ, වලාහකෙ විජ්ජොතතෙ, වලාහකෙන විජ්ජොතතෙති.

Thật vậy, các cách (kāraka) phụ thuộc vào ý muốn của người nói. Ví như sau: sét đánh từ đám mây, sét của đám mây đánh, đám mây lóe sáng, sét đánh trong đám mây, sét đánh bởi đám mây.

එවමභිනවිසස්ස වා, ධම්මමභිනිවිසතෙ ධම්මෙ වා, තථා උපන්වජ්ඣාවසස්සාභොජනනවුත්තිචනස්ස; ගාමමුපවසති, ගාම මනුවසති, පබ්බතමධිවසති, ඝරමාවසති; අභොජනනිවුත්තිවච නස්සාති-කිං? ගාමෙ උපවසති-භොජනනිවුත්තිං කරොතීති අත්ථො. තප්පානාචාරෙ’පි කම්මත්තාව දුතියා සිද්ධා, නදිම්පිවති, ගාමං චරති; එවං සචෙ මං නාලපිස්සතීති-ආදිසුපි.

Tương tự, đối với (động từ) abhi-ni-vis, (anh ta) chuyên tâm vào Pháp (đối cách) hoặc trong Pháp (sở cách). Tương tự, đối với (động từ) vas với (các tiếp đầu ngữ) upa, anu, adhi, ā, khi không có nghĩa là nhịn ăn; (ví dụ:) sống gần làng, sống theo làng, sống trên núi, sống trong nhà. Tại sao lại nói 'khi không có nghĩa là nhịn ăn'? (Bởi vì) 'Gāme upavasati' có nghĩa là 'anh ta nhịn ăn trong làng'. Ngay cả trong (trường hợp) uống và đi lại ở đó, biến cách thứ hai cũng được xác định do tính chất đối cách; (ví dụ:) uống (nước) sông, đi đến làng. Tương tự, trong các (câu) như 'nếu ngài sẽ không nói với tôi', v.v...

විහිතාව පටියොගෙ දුතියා, පටිභන්තු තං චුන්ද බොජ්ඣඞ්ගාති-තං පටි බොජ්ඣඞ්ගා භාසන්තූති අත්ථො; යදා තු ධාතුනා යුත්තො පති තදා තෙනායොගා සම්බන්ධෙ ඡට්ඨී ච තස්ස නප්පටි භාතීති? අක්ඛෙ දිබ්බති, අක්ඛෙහි දිබ්බති, අක්ඛෙසු දිබ්බතීතිකම්මකරණාධිකරණවචනිච්ඡා.

Biến cách thứ hai được quy định khi kết hợp với 'paṭi'. (Ví dụ:) 'Này Cunda, mong rằng các giác chi sẽ hiện rõ đến ông', nghĩa là: mong rằng các giác chi sẽ soi sáng đến ông. Nhưng khi 'paṭi' được kết hợp với một động từ căn, thì do không có sự kết hợp (trực tiếp) với nó, (có) biến cách thứ sáu trong nghĩa liên hệ, (như trong câu) 'nó không hiện rõ đối với anh ta'? (Ví dụ:) chơi xúc xắc (đối cách), chơi bằng xúc xắc (sử dụng cách), chơi trên xúc xắc (sở cách), là do ý muốn diễn đạt nghĩa đối cách, sử dụng cách, và sở cách.

කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ-.

(Biến cách thứ hai được dùng) đối với thời gian và không gian trong sự liên tục không gián đoạn.

ක්‍රියාගුණදබ්බෙහි සාකල්ලෙන කාලද්ධානං සම්බන්ධො අච්චන්තසංයොගෙ, තස්මිං විඤ්ඤායමානෙ කාලසද්දෙහි අද්ධ සද්දෙහි ච දුතියා හොති; මාසමධීතෙ, මාසං කල්‍යාණි. මාසං ගුළධානා, කොසමධීතෙ, කොසං කුටිලා නදී, කොසං පබ්බතො; අච්චන්තසංයෙගෙති කිං? මාසස්ස ද්වීහමධීතෙ; කොසස්සෙක දෙසෙ පබ්බතො; පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්වා, එකං සමයං භගවා, ඉමං රත්තිං චත්තාරො මහාරාජාති; එවමාදිසු කාලවාචීහි අච්චන්තසංයෙගත්තාව දුතියා සිද්ධා, විභත්තිවිපල්ලාසෙන වා බහුලං විධානා-

Sự liên tục không gián đoạn là sự liên kết hoàn toàn của thời gian và không gian với hành động, phẩm chất, và vật chất. Khi (nghĩa) đó được hiểu, biến cách thứ hai được dùng với các từ chỉ thời gian và các từ chỉ không gian. (Ví dụ:) học suốt tháng, xinh đẹp suốt tháng, mật đường (tốt) suốt tháng; học suốt một kosa, sông uốn khúc suốt một kosa, núi (trải dài) suốt một kosa. Tại sao lại nói 'trong sự liên tục không gián đoạn'? (Bởi vì) 'học hai ngày của tháng', 'núi ở một phần của kosa'. (Ví dụ:) 'vào buổi sáng, sau khi đã đắp y', 'một thời, đức Thế Tôn', 'đêm nay, bốn vị đại vương'. Trong những (trường hợp) như vậy, biến cách thứ hai được xác định đối với các từ chỉ thời gian do chính sự liên tục không gián đoạn, hoặc do sự thay đổi biến cách, theo nhiều quy định.

ඵලප්පත්තියං ක්‍රියාපරිසමත්ත්‍යපවග්ගො තස්මිං විඤ්ඤාය මානෙ කාලද්ධානං ක්‍රියායාච්චන්තසංයොගෙ තතියාභිමතා සාපි කරණත්තාව සිද්ධා; මාසෙනානුවාකො’ධීතො, කොසෙනානුවා කො’ධීතොති; අනපවග්ගෙතු අසාධකතමත්තා කරණත්තාභවෙ දුතියාව මාසමධීතො’නුවාකො, න චානෙන ගහිතොති.

Sự hoàn thành hành động khi đạt được kết quả được gọi là 'apavagga'. Khi (nghĩa) đó được hiểu, trong sự liên tục không gián đoạn của hành động với thời gian và không gian, biến cách thứ ba được chấp nhận. Nó cũng được xác định do chính tính chất công cụ. (Ví dụ:) chương được học xong trong một tháng, chương được học xong trong một kosa. Nhưng khi chưa hoàn thành, do không phải là phương tiện hiệu quả nhất, trong sự vắng mặt của tính chất công cụ, (chỉ có) biến cách thứ hai; (ví dụ:) chương đã được học suốt một tháng, nhưng nó chưa được nắm vững.

කාරකමජ්ඣෙ යෙ කාලද්ධානවාචිනො තතො සත්තමීපපඤ්චමියො අභිමතා; අජ්ජ භුත්වා දෙවදත්තො ද්වීහෙ භුඤ්ජිස්සති ද්වීහා භුඤ්ජිස්සති, අත්‍රට්ඨො’යමිස්සාසො කොසෙ ලක්ඛං විජ්ඣති, කොසා ලක්ඛං විජ්ඣතීති-තාපීහ සකසකකාරකවචනිච්ඡායෙව සිද්ධා.

Đối với những từ chỉ thời gian và không gian ở giữa các cách (kāraka), biến cách thứ bảy và thứ năm được chấp nhận. (Ví dụ:) Hôm nay sau khi ăn, Devadatta sẽ ăn sau hai ngày hoặc từ hai ngày. Người bắn cung đứng ở đây bắn mục tiêu ở khoảng cách một kosa hoặc từ khoảng cách một kosa. Ở đây, chúng cũng được xác định do chính ý muốn diễn đạt các cách (kāraka) tương ứng của chúng.

ගතිබොධාහාරසද්දත්ථකම්මකහජ්ජාදීනං පයොජ්ජෙ-.

(Biến cách thứ hai được dùng cho chủ từ gốc) trong thể sai khiến của (các động từ có nghĩa) đi lại, hiểu biết, ăn uống, âm thanh, các động từ bất cập vật, và (các động từ) harati, v.v...

ගමනත්ථානං බොධත්ථානං ආහාරත්ථානං සද්දත්ථානමකම්මකානං භජ්ජාදීනඤ්ච පයොජ්ජෙ කත්තරි දුතියා හොති, සාමත්ථියා ච පයොජකව්‍යාපාරෙන කම්මතාවස්ස හොතීති පතීයතෙ; ගම යති මාණවකං ගාමං, යාපයති මාණවකං ගාමං, බොධයති මාණවකං ධම්මං, වෙදයති මාණවකං ධම්මං, භොජයති මාණවකමොදනං, ආසයති මාණවකමොදනං, අජ්ඣාපයති මාණවකං වෙදං පාඨයති මාණවකං වෙදං, ආසයති දෙවදත්තං, සායයති දෙව දත්තං, අඤ්ඤං භජ්ජාපෙති, අඤ්ඤං කොට්ටාපෙති, අඤඤ්ඤං සන්ථරාපෙති. එතෙසමෙවාති කිං?පාචයති ඔදනං දෙවදත්තෙන යඤඤ්ඤදත්තො; පයෙ ප්පොති කිං?ගච්ඡති දෙවදත්තො, යදා චරහිගමයති දෙවදත්තං යඤ්ඤ දත්තො, තමපරො පයොජයති තදා ගමයති දෙවදත්තං යඤ්ඤදත්තෙනෙති - භවිතබ්බං ගමයතිස්සාගමනත්ථත්තා.

Trong thể sai khiến của (các động từ) có nghĩa đi lại, hiểu biết, ăn uống, âm thanh, các động từ bất cập vật, và (các động từ) harati, v.v..., biến cách thứ hai được dùng cho chủ từ (gốc). Và theo năng lực (của quy tắc), người ta hiểu rằng nó trở thành đối cách bởi hành động của chủ từ sai khiến. (Ví dụ:) khiến cậu bé đi đến làng, khiến cậu bé đi đến làng, khiến cậu bé hiểu Pháp, khiến cậu bé biết Pháp, khiến cậu bé ăn cơm, khiến cậu bé ăn cơm, khiến cậu bé học kinh Vệ-đà, khiến cậu bé đọc kinh Vệ-đà, khiến Devadatta ngồi, khiến Devadatta nằm, khiến người khác mang, khiến người khác đập, khiến người khác trải. Tại sao lại nói 'chỉ của những (động từ) này'? (Ví dụ:) Yaññadatta khiến Devadatta nấu cơm. Tại sao lại nói 'trong thể sai khiến'? (Ví dụ:) Devadatta đi. Khi Yaññadatta khiến Devadatta đi, và một người khác lại sai khiến người đó (Yaññadatta), thì (câu) phải là 'khiến (người đó) khiến Devadatta đi bởi Yaññadatta', bởi vì (động từ) 'gamayati' không có nghĩa là đi.

හරාදීනං වා-.

Đối với (các động từ) harati, v.v..., (thì) tùy chọn.

හරාදීනං පයොජ්ජෙ කත්තරි දුතියා හොති වා; හාරෙති හාරං දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා, අජ්ඣොහාරෙති සත්තුං දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා, කාරෙති දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා, දස්සයතෙ ජනං රාජා ජනෙනෙති වා, අභිවාදයතෙ ගුරුං දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා.

Đối với các động từ căn như har v.v... ở thể sai khiến, tác nhân (kattar) có thể tùy chọn ở biến cách thứ hai. Ví dụ: hāreti hāraṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta mang vòng hoa), ajjhohāreti sattuṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta ăn bột lúa mạch), kāreti devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta làm), dassayate janaṃ rājā hoặc janena (nhà vua cho dân chúng thấy), abhivādayate guruṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta đảnh lễ vị thầy).

න ඛාදාදීනං-.

Không áp dụng cho các động từ căn như khād v.v...

ඛාදාදීනං පයොජ්ජෙ කත්තරි දුතියා න හොති; ඛාදයති දෙවදත්තෙන, ආදයති දෙවදත්තෙන, අව්හාපයති දෙවදත්තෙන, සද්දායති දෙවදත්තෙන, කන්දයති දෙවදත්තෙන, නායයති දෙවදත්තෙන.

Đối với các động từ căn như khād v.v... ở thể sai khiến, tác nhân không ở biến cách thứ hai. Ví dụ: khādayati devadattena (khiến Devadatta ăn), ādayati devadattena (khiến Devadatta lấy), avhāpayati devadattena (khiến Devadatta gọi), saddāyati devadattena (khiến Devadatta làm ra tiếng), kandayati devadattena (khiến Devadatta khóc), nāyayati devadattena (khiến Devadatta dẫn đi).

වහිස්සානියන්තුකෙ-.()

Đối với (động từ căn) vah khi không có người điều khiển.

වාහයති භාරං දෙවදත්තෙන; අනියන්තුකෙති-කිං?වාහයති ගාරං බලිවද්දෙ.

Vāhayati bhāraṃ devadattena (khiến Devadatta mang gánh nặng). Tại sao nói 'khi không có người điều khiển'? (Ví dụ:) Vāhayati gāraṃ balivadde (khiến những con bò kéo xe).

භක්ඛිස්සාහිංසායං-.()

Đối với (động từ căn) bhakkh khi không có nghĩa là làm hại.

භක්ඛයති මොදකෙ දෙවදත්තෙන; අහිංසායන්ති කිං? භක්ඛයති බලිවද්දෙ සස්සං.

Bhakkhayati modake devadattena (khiến Devadatta ăn bánh). Tại sao nói 'khi không có nghĩa là làm hại'? (Ví dụ:) Bhakkhayati balivadde sassaṃ (khiến những con bò ăn lúa).

ධ්‍යාදීහි යුත්තා-.

Khi đi cùng với dhi v.v...

ධිආදීහි යුත්තතො දුතියා හොති? ධිරත්ථුමං පූතිකායං, අන්තරා ච රාජගහං, අන්තරා ච නාළන්දං, සමාධානමන්තරෙන, මුචලින්දමභිතො සරමිච්චාදි-ඡට්ඨියාපවාදො යං.

Khi đi cùng với các từ như dhi v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: Dhiratthu maṃ pūtikāyaṃ (Đáng nguyền rủa thay cho ta, cho thân hôi thối này), antarā ca rājagahaṃ, antarā ca nāḷandaṃ (giữa thành Rājagaha và giữa thành Nāḷandā), samādhānamantarena (không có định), mucalindamabhito saraṃ (hồ nước gần cây Mucalinda), v.v... Đây là trường hợp ngoại lệ của biến cách thứ sáu.

ලක්ඛණිත්ථම්භුතවීච්ඡාස්වභිනා-.

Với (tiếp đầu ngữ) abhi trong các nghĩa: dấu hiệu, trạng thái đặc biệt, và sự lặp lại.

ලක්ඛණාදිස්වත්ථෙස්වහිනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; රුක්ඛ මභිවිජ්ජෙතතෙ විජ්ජු, සාධු දෙවදත්තො මාතරමභි, රුක්ඛං රුක්ඛමභිතිට්ඨති.

Khi đi cùng với abhi trong các nghĩa như dấu hiệu v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ abhivijjotate vijju (sét đánh về phía cây), sādhu devadatto mātaramabhi (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhamabhitiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây).

පතිපරීහි භාගෙ ච-.

Với (tiếp đầu ngữ) pati và pari, và trong nghĩa 'phần thuộc về'.

පතිපරීහි යුත්තම්හා ලක්ඛණාදිසු භාගෙ වත්ථෙ දුතියා හොති; රුක්ඛම්පති විජ්ජොතතෙ විජ්ජු, සාධු දෙවදත්තො මාතරං පති, රුක්ඛං රුක්ඛං පති තිට්ඨති, යදෙත්ථ මං පති සියා, රුක්ඛං පරිවිජ්ජෙතතෙ විජ්ජු, සාධු දෙවදත්තො මාතරං පරි, රුක්ඛං රුක්ඛං පරි තිට්ඨති, යදෙත්ථ මං පරි සියා.

Khi đi cùng với pati và pari trong các nghĩa như dấu hiệu v.v... và trong nghĩa 'phần thuộc về', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ pati vijjotate vijju (sét đánh về phía cây), sādhu devadatto mātaraṃ pati (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhaṃ pati tiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây), yadettha maṃ pati siyā (phần nào ở đây thuộc về tôi), rukkhaṃ parivijjotate vijju (sét đánh quanh cái cây), sādhu devadatto mātaraṃ pari (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhaṃ pari tiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây), yadettha maṃ pari siyā (phần nào ở đây thuộc về tôi).

අනුනා-.

Với (tiếp đầu ngữ) anu.

ලක්ඛණාදිස්වත්ථෙස්වනුනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; රුක්ඛ මනුවිජ්ජොතතෙ විජ්ජු, සච්චකිරියමනුපවස්සි; හෙතු ච ලක්ඛණං භවති, සාධු දෙවදත්තො මාතරමනු, රුක්ඛං රුක්ඛමනු තිට්ඨති, යදෙත්ථ මං අනුසියා.

Khi đi cùng với anu trong các nghĩa như dấu hiệu v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ anuvijjotate vijju (sét đánh dọc theo cây), saccakiriyam anupavassi (trời mưa theo sau hành động chân thật); nguyên nhân cũng là một dấu hiệu, sādhu devadatto mātaramanu (Devadatta tốt theo (gương) mẹ), rukkhaṃ rukkhamanu tiṭṭhati (anh ta đứng dọc theo mỗi cây), yadettha maṃ anusiyā (phần nào ở đây thuộc về tôi).

සහත්ථෙ-

Trong nghĩa 'cùng với'.

සහත්ථෙ’නුනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; පබ්බතමනුතිට්ඨති.

Khi đi cùng với anu trong nghĩa 'cùng với', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: pabbataṃ anutiṭṭhati (nó đứng dọc theo ngọn núi).

හීනෙ-

Trong nghĩa 'kém hơn'.

හීනත්ථෙ’නුනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; අනුසාරිපුත්තං පඤ්ඤාවන්තො.

Khi đi cùng với anu trong nghĩa 'kém hơn', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: anu sāriputtaṃ paññāvanto (những người có trí tuệ thì kém hơn ngài Sāriputta).

පඤ්ඤවන්තො-ම.

Những người có trí tuệ - ma.

උපෙන-.

Với (tiếp đầu ngữ) upa.

හිනත්ථෙ උපෙන යුත්තම්හා දුතියා හොති; උපසාරිපුත්ත පඤ්ඤාවන්තො.

Khi đi cùng với upa trong nghĩa 'kém hơn', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: upa sāriputtaṃ paññāvanto (những người có trí tuệ thì kém hơn ngài Sāriputta).

සත්තම්‍යාධික්‍යෙ-.

Biến cách thứ bảy trong nghĩa 'hơn'.

ආධික්‍යත්ථෙ උපෙන යුත්තම්හා සත්තමී හොති; උපඛාරයං දොණො.

Khi đi cùng với upa trong nghĩa 'hơn', biến cách thứ bảy được sử dụng. Ví dụ: upa khāriyaṃ doṇo (một doṇa thì hơn một khārī).

සාමිත්තෙ’ධිනා-.

Với (tiếp đầu ngữ) adhi trong nghĩa 'quyền sở hữu, quyền làm chủ'.

සාමිභාවත්ථෙ’ධිනා යුත්තම්හා සත්තමී හොති; අධිබ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, අධිපඤ්චාලෙසු බ්‍රහ්මදත්තො.

Khi đi cùng với adhi trong nghĩa 'quyền làm chủ', biến cách thứ bảy được sử dụng. Ví dụ: adhi brahmadatte pañcālā (dân Pañcāla ở dưới quyền vua Brahmadatta), adhi pañcālesu brahmadatto (vua Brahmadatta cai trị dân Pañcāla).

කත්තුකරණෙසු තතියා-.

Biến cách thứ ba trong (nghĩa) tác nhân và công cụ.

කත්තරි කරණ ච්ैඅ කාරකෙ තතියා හොති; පුරිසෙන කතං, අසිනා ඡින්දති, පකතියාභිරූපො, ගොත්තෙන ගොතමො’සුමෙධො නාම නාමෙන, ජාතියා සත්තවස්සිකොති-භූධාතුස්ස සම්භවා කරණෙ එව තතියා; එවං සමෙන ධාවති, විසමෙන ධාවති, ද්විදොණෙන ධඤ්ඤං කිණාති, පඤ්චකෙන පසවො කිණාතීති.

Trong tác nhân và công cụ, biến cách thứ ba được sử dụng. Ví dụ: purisena kataṃ (được làm bởi người đàn ông), asinā chindati (chặt bằng gươm), pakatiyā abhirūpo (đẹp do bản chất), gottena gotamo (thuộc dòng họ Gotama), sumedho nāma nāmena (tên là Sumedha), jātiyā sattavassiko (bảy tuổi tính từ lúc sinh). Đối với động từ căn bhū trong nghĩa 'trở thành', biến cách thứ ba được dùng cho công cụ. Tương tự: samena dhāvati (chạy đều), visamena dhāvati (chạy không đều), dvidoṇena dhaññaṃ kiṇāti (mua lúa với giá hai doṇa), pañcakena pasavo kiṇāti (mua gia súc với giá năm (đồng)).

සහත්ථෙන-

Trong nghĩa 'cùng với'.

සහත්ථෙන යොගෙ තතියා සියා; පුත්තෙන සහාගතො, පුත්තෙන සද්ධිං ආගතො? තතියාපි ඡට්ඨීව අප්පධානෙ එව භවති.

Khi đi cùng với từ có nghĩa 'cùng với', biến cách thứ ba được sử dụng. Ví dụ: puttena saha āgato (đến cùng với con trai), puttena saddhiṃ āgato (đến cùng với con trai). Biến cách thứ ba, cũng như biến cách thứ sáu, được dùng cho thành phần phụ.

ලක්ඛණෙ-.

Về đặc điểm.

ලක්ඛණෙ වත්තමානතො තතියා සියා; තිදණ්ඩකෙන පරිබ්බාජකමද්දක්ඛි, අක්ඛිනා කාණො, තෙන හි අඞ්ගෙන අඞ්ගිනො විකාරො ලක්ඛීයතෙ.

Biến cách thứ ba được dùng khi đang hiện hữu trong (ý nghĩa) đặc điểm; (ví dụ:) đã thấy vị du sĩ qua (dấu hiệu) ba cây gậy, chột mắt, thật vậy, sự khiếm khuyết của người có thân thể được nhận biết qua bộ phận ấy.

හෙතුම්හි-.

Về nguyên nhân.

තක්කිරියායොග්ගෙ තතියා සියා; අන්නෙන වසති, විජ්ජාය යසො.

Biến cách thứ ba được dùng trong (trường hợp) thích hợp với hành động ấy; (ví dụ:) sống bằng vật thực, danh tiếng (có được) nhờ minh kiến.

පඤ්චමීණෙ වා-.

Hoặc biến cách thứ năm trong (trường hợp) mắc nợ.

ඉණෙ හෙතුම්හී පඤ්චමී හොති වා;ජළත්තා බද්ධො සතෙන වා.

Trong (trường hợp) mắc nợ (và) nguyên nhân, biến cách thứ năm được dùng tùy chọn; (ví dụ:) bị trói buộc vì ngu độn, hoặc (bị trói buộc) bởi một trăm.

ගුණෙ-

Về phẩm chất.

පරාඞ්ගභුතෙ හෙතුම්හි පඤ්චමී හොති වා; ජළත්තා බද්ධො ජළත්තෙන වා, පඤ්ඤාය මුත්තො, හුත්වා අභාවතො’නිච්චා, සඞ්ඛාර නිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො.

Khi nguyên nhân là một phẩm chất phụ thuộc, biến cách thứ năm được dùng tùy chọn; (ví dụ:) bị trói buộc vì ngu độn, hoặc bởi sự ngu độn, được giải thoát nhờ trí tuệ, (các pháp là) vô thường do sự không tồn tại sau khi đã hiện hữu, do hành diệt nên thức diệt.

ඡට්ඨී හෙත්වත්ථෙහි-.

Biến cách thứ sáu với các từ có nghĩa là nguyên nhân.

හෙත්වත්ථවචීහි යෙගෙ හෙතුම්හි ඡඨී සියයා; උදරස්ස හෙතු, උදරස්ස කාරණා.

Khi đi cùng với các từ chỉ nguyên nhân, biến cách thứ sáu được dùng cho (từ chỉ) nguyên nhân; (ví dụ:) vì lý do cái bụng, vì nguyên nhân cái bụng.

සබ්බාදිතො සබ්බා-.

Tất cả (biến cách) từ (các đại từ) sabba, v.v.

හෙත්වත්ථෙහි යොගෙ සබ්බාදීහි සබ්බා විභත්තියො හොන්ති; කො හෙතු, කං හෙතුං, කෙන හෙතුනා, තස්ස හෙතුස්ස, කස්මා හෙතුස්මා, කස්ස හෙතුස්ස, කස්මිං හෙතුස්මිං; කිං කාරණං, කෙන කාරණෙන; කිං නිමිත්තං, කෙන නිමිත්තෙන; කිං පයොජනං, කෙන පයොජනෙනෙච්චෙවමාදි –හෙත්වත්ථෙහීත්වෙව-කෙන කතං.

Khi đi cùng với các từ có nghĩa là nguyên nhân, tất cả các biến cách được dùng với các đại từ như sabba, v.v.; (ví dụ:) ko hetu, kaṃ hetuṃ, kena hetunā, tassa hetussa, kasmā hetusmā, kassa hetussa, kasmiṃ hetusmiṃ; kiṃ kāraṇaṃ, kena kāraṇena; kiṃ nimittaṃ, kena nimittena; kiṃ payojanaṃ, kena payojanena, v.v. — (Quy tắc này) chỉ áp dụng với các từ có nghĩa là nguyên nhân — (ví dụ khác:) được làm bởi ai?

චතුත්ථි සම්පදානෙ-.

Biến cách thứ tư trong (trường hợp) chỉ định cách.

යස්ස සම්මා පදීයතෙ තස්මිං චතුත්ථි සියා; සඞ්ඝස්ස දදාති, ආධාරවිචක්ඛායං සත්තමීපි සියා, සඞ්ඝෙ දෙහි.

Biến cách thứ tư được dùng cho đối tượng mà vật gì đó được trao cho một cách đúng đắn; (ví dụ:) cúng dường đến Tăng đoàn, khi muốn diễn đạt ý nghĩa vị trí, biến cách thứ bảy cũng có thể được dùng, (ví dụ:) hãy cúng dường trong Tăng đoàn.

තාදත්ථ්‍යෙ-.

Về (ý nghĩa) mục đích.

තස්සෙදං තදත්ථං තදත්ථභාවෙ ජොතනීයෙ නාමස්මා චතුත්ථී සියා; සීතස්ස පටිඝාතාය, අත්ථාය හිතාය දෙවමනුස්සානං, නාලං දාරභරණාය, යූපාය දාරු, පාකාය වජතීත්වෙවමාදි.

Khi cần làm rõ ý nghĩa 'cái này dành cho cái đó', biến cách thứ tư được dùng sau danh từ; (ví dụ:) để ngăn ngừa cái lạnh, vì sự lợi ích, vì sự hạnh phúc cho chư thiên và loài người, không đủ khả năng để nuôi vợ, gỗ dùng cho cột tế thần, đi để nấu ăn, v.v.

කස්ස සාදුං න රුච්චති, මා ආයස්මන්තානම්පි සඞ්ඝභෙදො රුච්චත්ථ, ඛමති සඞ්ඝස්ස, භත්තමස්ස නච්ඡාදෙතීති-ඡට්ඨී සම්බන්ධ වචනිච්ඡායං; න චෙවං විරොධො සියා සදිසරූපත්තා එවං විධෙසු ච සම්බන්ධස්ස සද්දිකානුමතත්තා කස්ස වා ත්වං ධම්මං රොචෙසීති-අත්ථමත්තෙ පඨමා.

(Ví dụ:) Ai mà không thích vị ngọt? Mong rằng các ngài trưởng lão cũng đừng thích sự chia rẽ Tăng đoàn. Tăng đoàn chấp thuận. Vật thực không làm cho vị ấy hài lòng. — (Trong các trường hợp này) là biến cách thứ sáu khi muốn nói lên sự liên hệ; và như vậy sẽ không có sự mâu thuẫn, do có hình thức tương tự (với biến cách thứ tư) và vì trong những trường hợp như vậy, (ý nghĩa) liên hệ được các nhà ngữ pháp học chấp thuận. (Ví dụ:) Hoặc là ông ưa thích giáo pháp của ai? — (Trong trường hợp) chỉ có ý nghĩa, là biến cách thứ nhất.

එවමඤ්ඤාපි විඤ්ඤෙය්‍යා පරතො’පි යථාගමං.

Cũng vậy, các (trường hợp) khác cũng nên được hiểu từ phần sau, theo như kinh điển.

රඤ්ඤො සතං ධාරෙති, රඤ්ඤො ඡත්තං ධාරෙතීති සම්බන්ධෙ ඡට්ඨී; එවං රඤ්ඤො සිලාඝතෙ, රඤ්ඤො හනුතෙ, රඤ්ඤො උප තිට්ඨතෙ, රඤ්ඤො සපතෙ, දෙවාපි තස්ස පිහයන්ති තාදිනො, තස්ස කුජ්ඣ මහාවීර, යදිතං තස්ස පකුප්පෙය්‍යං, දුභයති දිසානං මෙඝො, යො මිත්තානං න දූහතී,[ ] යො අප්පදුට්ඨස්ස නරස්ස දුස්සති, ක්‍යාහං අය්‍යානං අපරජ්ඣාමි, ඉස්සයන්ති සමණානං තිත්ථියා, ධම්මෙන නයමානානං කා උසූය, [ ] රඤ්ඤො භාග්‍යමා රජ්ඣති, රඤ්ඤො භාග්‍යමික්ඛතෙ, තෙන යාචිතො අයාචිතො වා තස්ස ගාවො පටිසුණාති, ගාවො ආසුණාති, භගවතො පච්චස්සොසුං, හොතු පතිගිණාති, හොත්වනුගිණාති, ආරොවයාමි වො, පතිවෙදයාමි වො, ධම්ම තෙ දෙසිස්සාමි, යථා නො සත්ථා ව්‍යාකරෙය්‍ය, අලං තෙ ඉධ වාසෙන, කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ, අරහති මල්ලො මල්ලස්සාති –ජීවිතං තිණායපි න මඤ්ඤමනොති තාදත්ථ්‍යෙ චතුත්ථි; තිණෙන යො අත්ථො තදත්ථායපීති අත්ථො;

(Ví dụ:) nợ vua một trăm, che lọng cho vua — (đây là) biến cách thứ sáu trong (ý nghĩa) liên hệ; tương tự: ca ngợi vua, giấu giếm vua, phục vụ vua, thề với vua, ngay cả chư thiên cũng ao ước vị như thế ấy, hãy tức giận với nó, hỡi bậc đại anh hùng, nếu tôi nên nổi giận với nó, mây làm hại các phương, người không phản bội bạn bè, người làm hại người không ác tâm, tôi đã xúc phạm các ngài ở điểm nào?, các kẻ ngoại đạo ganh tỵ với các vị sa môn, có gì phải ganh tỵ với những người được dẫn dắt bởi Chánh pháp?, mong muốn vận may của vua, nhìn vào vận may của vua, dù được yêu cầu hay không bởi vị ấy, hứa cho vị ấy những con bò, hứa những con bò, họ đã đáp lời Đức Thế Tôn, chấp nhận 'hãy là như vậy', đồng ý 'hãy là như vậy', tôi xin báo cho quý vị, tôi xin trình cho quý vị, tôi sẽ thuyết pháp cho bạn, như bậc Đạo sư của chúng ta sẽ giải thích, đủ rồi việc ông ở đây, tóc bện có ích gì cho ngươi, hỡi kẻ ngu si?, một đô vật xứng với một đô vật — (trong câu) 'không xem mạng sống bằng một cọng cỏ', (là) biến cách thứ tư trong ý nghĩa mục đích; nghĩa là 'cũng vì mục đích mà một cọng cỏ (đem lại)'.

‘‘යො ච සිතච උණ්හච තිණා භිය්‍යො න නමඤ්ඤති‘‘

‘Vị nào không xem lạnh và nóng hơn một cọng cỏ’

තිණමිව ජීවිතං මඤ්ඤමානොති-සවිසයාව විභත්තියො; සග්ගාය ගච්ඡතීති-තාදත්ථ්‍යෙ චතුත්ථි, යො හි සග්ගං ගච්ඡති තදත්ථං තස්ස ගමනන්ති–-කම්මවවනිච්ඡායං තු දුතියාව - සග්ගං ගච්ඡති; ආයුං භොතො හොතු, චිරං ජීවිතං භද්දං කල්‍යාණං අත්ථං පයොජනං කුසලං අනාමයං හිතං පථ්‍යං සුඛං සාතං භොතො හොතු; සාධු සම්මුති මෙතස්ස, පුත්තස්සාවිකරෙය්‍ය ගුය්හමත්ථං, තස්ස මෙ සක්කො පාතුරහොසි, තස්ස පහිණෙය්‍ය, භික්ඛූනං දූතං පාහෙසි, කප්පති සමණානං ආයොගො, එකස්ස ද්වින්නං තිණ්ණං වා පහොති, උපමං තෙ කරිස්සාමි, අඤ්ජලිං තෙ පගණ්හාමි, තස්ස ඵාසු, ලොකස්සත්ථො, නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, සොත්ථි තස්ස, අලං මල්ලො මල්ලස්ස, සමත්ථො මල්ලො මිල්ලස්ස, තස්ස හිතං තස්ස සුඛං, ස්වාගතං තෙ මහාරාජාති-සබ්බත්ථ ඡට්ඨී සම්බන්ධෙ.

(Trong câu) 'xem mạng sống như cọng cỏ' — các biến cách ở trong phạm vi của chính nó; (trong câu) 'đi đến cõi trời' — là biến cách thứ tư trong ý nghĩa mục đích, vì người nào đi đến cõi trời thì sự đi của người ấy là vì mục đích đó — nhưng khi muốn diễn đạt đối tượng của hành động thì là biến cách thứ hai - đi đến cõi trời; mong ngài được sống lâu, mong ngài được sống lâu, tốt lành, cao thượng, lợi ích, mục đích, thiện xảo, vô bệnh, hữu ích, phù hợp, an lạc, thoải mái; sự đồng ý của vị này là tốt cho tôi, nên tiết lộ điều bí mật cho con trai, Đế Thích đã hiện ra cho tôi vì lợi ích của vị ấy, nên gửi cho vị ấy, đã gửi một sứ giả đến các vị tỳ khưu, cái ách thì thích hợp cho các vị sa môn, đủ cho một, hai, hoặc ba người, tôi sẽ đưa ra một ví dụ cho bạn, tôi chắp tay lạy bạn, sự thoải mái cho vị ấy, lợi ích của thế gian, kính lễ ngài, bậc nhân trung anh dũng, an lành cho vị ấy, một đô vật đủ sức với một đô vật, một đô vật có khả năng với một đô vật, lợi ích cho vị ấy, an lạc cho vị ấy, xin chào mừng ngài, đại vương — trong tất cả các trường hợp, biến cách thứ sáu (dùng trong ý nghĩa) liên hệ.

එවං විධමඤ්ඤම්පෙවං විඤ්ඤෙයය්‍යං යථාගමං.

Các (trường hợp) khác loại này cũng nên được hiểu như vậy, theo như kinh điển.

පඤ්චම්‍යවධිස්මා-.

Biến cách thứ năm từ điểm khởi xuất.

පදත්ථාවධිස්මා පඤ්චමී විභත්ති හොති; ගාමස්මා ආගච්ඡති එවං චොරස්මා භායති, චොරස්මා උත්තසති, චොරස්මා තායති චොරස්මා රක්ඛතීති.

Biến cách thứ năm được dùng (để chỉ) điểm khởi xuất của ý nghĩa của từ; (ví dụ:) đến từ làng. Tương tự: sợ tên trộm, kinh hãi tên trộm, tự bảo vệ khỏi tên trộm, tự che chở khỏi tên trộm.

සවෙභායථ දුක්ඛස්ස, පමාදෙ භයදස්සිවා තසන්ති දණ්ඩස්සාති,-ඡට්ඨිසත්තමියො’පි හොන්තෙව සම්බන්ධාධාරවවනිච්ඡායං අජ්ඣෙනා පරාජෙති, පටිපක්ඛෙ පරාජෙතීති-සවීසයාව විභත්තියො; සචෙ කෙවට්ටස්ස පරජ්ජිස්සාමීති- ඡට්ඨීපි හොති සම්බන්ධවවනිච්ඡායං, යවෙහි ගාවො වාරෙති, පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, කාකෙ රක්ඛති තණ්ඩුලාති-සවිසයෙව පඤ්චමී? චිත්තං රක්ඛෙථ මෙධාවීති-දුතියාව දිස්සති කම්මත්ථෙ; උපජ්ඣායා අන්තරධායති, උපජ්ඣායා අධීතෙ; කාමතො ජායතී සොකොති-සවිසයෙව පඤ්චමී; තත්ථෙමිඡද්ධයො’පි හොන්තෙව සවිසයෙ; හිමචන්තා පභවති ගඞ්ගා, පාණාතිපාතා විරමස්සු ඛිප්පං, අඤ්ඤො දෙවදත්තා, භින්නො දෙවදත්තාති-සමිසයෙව පඤ්චමී; අඤ්ඤො දෙවදත්තා, භින්නො දෙවදත්තාති-සවිසයෙව පඤ්චමි; එවං ආරා සො [ ] ආසවක්ඛයා, ඉතරො දෙවදත්තා, උද්ධං පාදතලා, අධො කෙසමත්ථකා, පුබ්බො ගාමා, පුබ්බෙව සම්බොධා, තතො පරං, තතො අපරෙන සමයෙන, තතුත්තරින්ති, සම්බන්ධ වචනිච්ඡායං ඡට්ඨීපි; පුරතො ගාමස්ස, දක්ඛිණතො ගාමස්ස, උපරි පබ්බතස්ස, හෙට්ඨා පාසාදස්සාති;පාසාදමාරුය්හ පෙක්ඛති, පාසාදා පෙක්ඛති, ආසනෙ උපවිසිත්වා පෙක්ඛති ආසනා පෙක්ඛතීති-අවධි වචනිච්ඡායං පඤ්චමී; පුච්ඡනඛ්‍යානෙසුපි; කුතො භවං, පාටලිපුත්ත ස්මාති; තථා දෙසකාලමානෙ’පි; පාටලිපුත්තස්මා රාජගහං සත්ත යොජනානි සත්තසු යොජනෙසූති වා; එවමිතො තිණ්ණං මාසා නමච්චයෙනාති; කිච්ඡා ලද්ධන්තී-ගුණෙ පඤ්චමී; කච්ඡෙන මෙ අධි ගතන්ති හෙතුම්හි කරණෙ වා තතියා; එවං ථොකා මුත්තො, ථො කෙන මුත්තොති, ථොකං වලතීති-ක්‍රියාවිසෙසනෙ කම්මනි දුතියා; දූරන්තිකත්ථයොගෙ’පි සවිසයෙව පඤ්චමීඡට්ඨියො සියුං; දූරංගාමස්මා, අන්තිකං ගාමස්මා, දූරං ගාමස්ස, අන්තිකං ගාමස්සාති-දූරන්ති කත්ථෙ හී තු සබ්බාව සවිසයෙ සියුං බාධකාභාවා; දූරො ගාමො, අන්තිකො ගාමොත්වෙවමාදි; කෙචි පනාහු අසත්තවචනෙහෙතෙහි පාටිපදිකත්ථෙ දුතියාතතියාපඤ්චමීසත්තමියො සත්තවචනෙහි තු සබ්බාව සවිසයෙති; තෙ පනඤ්ඤෙහෙව පටික්ඛිත්තා; දූරං මග්ගො, අන්තිකං මග්ගොති- ක්‍රියාවිසෙසනං භුධාතුස්ස ගම්ම මානත්තා; සුද්ධො ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි, පරිමුත්තො දුක්ඛස්මා, විවිච්චෙව කාමෙහි, ගම්භීරතො ච පුථුලතො ච යොජනං, ආයාමෙන යොජනං, තතොප්පභුති, යතො සරාමි අත්තානන්තී-සවිසයෙව විභත්තියො.

Savebhāyatha dukkhassa (hãy sợ hãi sự khổ), pamāde bhayadassivā (người thấy sự đáng sợ trong sự dể duôi), tasanti daṇḍassa (họ sợ hãi hình phạt), v.v... – ngay cả biến cách thứ sáu và thứ bảy cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ và nơi chốn khi có sự phân biệt; ajjhenā parājeti (thắng bằng sự học hỏi), paṭipakkhe parājeti (thắng đối phương) – các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. Nếu là kevaṭṭassa parajjissāmi (tôi sẽ thua người đánh cá) – thì biến cách thứ sáu cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ khi có sự phân biệt. Yavehi gāvo vāreti (ngăn bò khỏi lúa mạch), pāpā cittaṃ nivāraye (nên ngăn tâm khỏi điều ác), kāke rakkhati taṇḍulā (bảo vệ gạo khỏi quạ) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó phải không? Cittaṃ rakkhetha medhāvī (người trí nên hộ trì tâm) – biến cách thứ hai được thấy trong ý nghĩa về đối tượng. Upajjhāyā antaradhāyati (biến mất khỏi thầy tế độ), upajjhāyā adhīte (học từ thầy tế độ); kāmato jāyatī soko (sầu muộn sanh từ ái dục) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Ở đây, biến cách thứ sáu cũng có mặt trong đối tượng riêng của chúng. Himavantā pabhavati gaṅgā (sông Hằng bắt nguồn từ Hy-mã-lạp sơn), pāṇātipātā viramassu khippaṃ (hãy mau chóng từ bỏ sát sanh), añño devadattā (khác với Devadatta), bhinno devadattā (khác với Devadatta) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Añño devadattā (khác với Devadatta), bhinno devadattā (khác với Devadatta) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Tương tự, ārā so āsavakkhayā (người ấy xa lìa sự đoạn tận các lậu hoặc), itaro devadattā (người khác với Devadatta), uddhaṃ pādatalā (phía trên lòng bàn chân), adho kesamatthakā (phía dưới đỉnh đầu), pubbo gāmā (phía đông của làng), pubbeva sambodhā (trước khi giác ngộ), tato paraṃ (sau đó), tato aparena samayena (vào một thời điểm sau đó), tatuttariṃ (xa hơn nữa) – biến cách thứ sáu cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ khi có sự phân biệt. Purato gāmassa (phía trước làng), dakkhiṇato gāmassa (phía nam làng), upari pabbatassa (trên núi), heṭṭhā pāsādassa (dưới lâu đài). Pāsādamāruyha pekkhati (leo lên lâu đài và nhìn), pāsādā pekkhati (nhìn từ lâu đài), āsane upavisitvā pekkhati (ngồi trên ghế và nhìn), āsanā pekkhati (nhìn từ ghế) – biến cách thứ năm trong ý nghĩa về giới hạn khi có sự phân biệt. Cũng trong việc hỏi và trả lời: kuto bhavaṃ (ngài từ đâu đến?), pāṭaliputtasmā (tôi từ Pāṭaliputta). Tương tự, cũng trong việc đo lường không gian và thời gian: pāṭaliputtasmā rājagahaṃ satta yojanāni (từ Pāṭaliputta đến Rājagaha là bảy do-tuần) hoặc sattasu yojanesu (trong bảy do-tuần). Tương tự, ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena (sau khi ba tháng trôi qua kể từ đây). Kicchā laddhaṃ (đạt được một cách khó khăn) – biến cách thứ năm trong ý nghĩa về phẩm chất. Kicchena me adhigataṃ (được tôi chứng đắc một cách khó khăn) – biến cách thứ ba trong ý nghĩa về nguyên nhân hoặc công cụ. Tương tự, thokā mutto (thoát khỏi một chút), thokena mutto (thoát khỏi bằng một chút), thokaṃ valati (quay một chút) – biến cách thứ hai trong ý nghĩa về đối tượng của trạng từ chỉ hành động. Trong sự kết hợp với các từ có nghĩa là xa và gần, biến cách thứ năm và thứ sáu cũng có thể có đối tượng riêng của chúng: dūraṃ gāmasmā (xa làng), antikaṃ gāmasmā (gần làng), dūraṃ gāmassa (xa làng), antikaṃ gāmassa (gần làng) – trong ý nghĩa xa và gần, tất cả các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng vì không có sự cản trở; dūro gāmo (làng ở xa), antiko gāmo (làng ở gần), v.v... Tuy nhiên, một số người nói rằng khi kết hợp với những từ này không chỉ về chúng sanh, biến cách thứ hai, thứ ba, thứ năm và thứ bảy được dùng trong ý nghĩa cơ bản của danh từ; nhưng khi kết hợp với những từ chỉ về chúng sanh, tất cả các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. Nhưng điều này đã bị những người khác bác bỏ. Dūraṃ maggo (con đường xa), antikaṃ maggo (con đường gần) – là trạng từ chỉ hành động vì động từ căn 'bhū' được hiểu ngầm. Suddho lobhanīyehi dhammehi (thanh tịnh khỏi các pháp đáng tham ái), parimutto dukkhasmā (hoàn toàn giải thoát khỏi khổ), vivicceva kāmehi (ly dục), gambhīrato ca puthulato ca yojanaṃ (một do-tuần về chiều sâu và chiều rộng), āyāmena yojanaṃ (một do-tuần về chiều dài), tatoppabhuti (kể từ đó), yato sarāmi attānaṃ (từ khi tôi nhớ về mình) – các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng.

අපපරීහි වජ්ජනෙ-.

Với apa và pari trong ý nghĩa loại trừ.

වජ්ජනෙ වත්තමානෙහි අපපරීහි යොගෙ පඤ්චමී හොති; අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, පරිසාලාය ආයන්ති වාණිජා, සාලං වජ්ජෙත්වාති අත්ථො; වජ්ජනෙති කිං? රුක්ඛං පරිවිජ්ජොතතෙ විජ්ජු, ආපාටලිපුත්තස්මා වස්සි දෙවොති-මරියාදාභිවිධිම්හියෙව පඤ්චම, විනා පාටලපුත්තෙන සහ වෙති-විසෙසො; එවං යාව පාටලිපුත්තස්ම වස්සි දෙවොති.

Khi kết hợp với apa và pari có nghĩa là loại trừ, biến cách thứ năm được sử dụng. Apasālāya āyanti vāṇijā (các thương nhân đến từ ngoài phòng hội), parisālāya āyanti vāṇijā (các thương nhân đến từ ngoài phòng hội), có nghĩa là sālaṃ vajjetvā (trừ phòng hội ra). Tại sao nói 'trong ý nghĩa loại trừ'? Rukkhaṃ parivijjotate vijju (sét đánh quanh cái cây). Āpāṭaliputtasmā vassi devo (trời mưa cho đến Pāṭaliputta) – ở đây biến cách thứ năm chỉ trong ý nghĩa giới hạn và bao gồm, có sự khác biệt là vinā pāṭaliputtena (không có Pāṭaliputta) hoặc saha (cùng với). Tương tự, yāva pāṭaliputtasmā vassi devo (trời mưa cho đến Pāṭaliputta).

පටිනිධිපටිදානෙසු පතිනා-.

Với pati trong ý nghĩa đại diện và trao đổi.

පටිනිධිම්හි පටිදානෙ ච වත්තමානෙන පතිනා යොගෙ නාමස්මා පඤ්චමී විභත්ති හොති; බුද්ධස්මා පති සාරිපුත්තො, ඝතමස්ස තෙලස්මා පති දදාති, පටිනිධිපටිදානෙසූති-කිං? රුක්ඛං පති විප්පොතතෙ.

Khi kết hợp với pati có nghĩa là đại diện và trao đổi, biến cách thứ năm được sử dụng sau danh từ. Buddhasmā pati sāriputto (Sāriputta là đại diện của Đức Phật). Ghatamassa telasmā pati dadāti (người ấy trao đổi bơ sữa lấy dầu). Tại sao nói 'trong ý nghĩa đại diện và trao đổi'? Rukkhaṃ pati vippotate (sét đánh về phía cái cây).

රිතෙ දුතියා ච-

Với rite, biến cách thứ hai cũng được dùng.

රිතෙ සද්දෙන යොගෙ නාමස්මා දුතියා හොති පඤ්චමී ච රිතෙ සද්ධම්මං, රිතෙ සද්ධම්මා.

Khi kết hợp với từ rite, biến cách thứ hai và thứ năm được sử dụng sau danh từ: rite saddhammaṃ (không có Chánh pháp), rite saddhammā (không có Chánh pháp).

විනාඤ්ඤත්‍ර තතියා ච-.

Với vinā và aññatra, biến cách thứ ba cũng được dùng.

විනාඤ්ඤත්‍රසද්දෙහි යොගෙ නාමස්මා තතියා ච හොති, දුතියාපඤ්චමියො ච; විනා වාතෙන, විනා වාතං, විනා වාතස්මා, අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙන, අඤ්ඤත්‍ර ධම්මං, අඤ්ඤත්‍ර ධම්මා.

Khi kết hợp với các từ vinā và aññatra, biến cách thứ ba, cũng như biến cách thứ hai và thứ năm, được sử dụng sau danh từ. Vinā vātena (không có gió), vinā vātaṃ (không có gió), vinā vātasmā (không có gió). Aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena (ngoại trừ một người mang vật thực khất thực), aññatra dhammaṃ (ngoại trừ pháp), aññatra dhammā (ngoại trừ pháp).

පුථනානාහි-.

Với putha và nānā.

එතෙහි යොගෙ තතියා හොති පඤ්චමී ච; පුථගෙව ජනෙන, පුථගෙව ජනස්මා, ජනෙන නානා, ජසන්මා නානා.

Khi kết hợp với những từ này, biến cách thứ ba và thứ năm được sử dụng. Puthageva janena (riêng với dân chúng), puthageva janasmā (riêng với dân chúng). Janena nānā (khác với dân chúng), janasmā nānā (khác với dân chúng).

සත්තම්‍යාධාරෙ-.

Biến cách thứ bảy trong ý nghĩa nơi chốn.

ක්‍රියාධාරභුතකත්තුකම්මානං ධාරණෙන යො ක්‍රියායාධාරො තස්මිං කාරකෙ නාමස්මා සත්තමි හොති; කටෙ නිසීදති, ථාලියං ඔදනං පචති, ආකාසෙ සකුණා, තිලෙසු තෙලං, ගඞ්ගායං වජො.

Yếu tố nào là nơi chốn của hành động bằng cách nâng đỡ chủ thể và đối tượng, vốn là cơ sở của hành động, thì biến cách thứ bảy được sử dụng sau danh từ trong yếu tố đó. Kaṭe nisīdati (ngồi trên chiếu). Thāliyaṃ odanaṃ pacati (nấu cơm trong nồi). Ākāse sakuṇā (chim ở trên trời). Tilesu telaṃ (dầu ở trong hạt mè). Gaṅgāyaṃ vajo (chuồng bò ở trên sông Hằng).

නිමිත්තෙ-.

Trong ý nghĩa nguyên nhân.

නිමිත්තත්ථෙ සත්තමී හොති; අජිනම්හි හඤ්ඤතෙ දීපි, මුසා වාදෙ පාචිත්තියං.

Biến cách thứ bảy được sử dụng trong ý nghĩa nguyên nhân. Ajinamhi haññate dīpi (con báo bị giết vì tấm da). Musāvāde pācittiyaṃ (phạm tội pācittiya vì nói dối).

යබ්භාවො භාවලක්ඛණං-.

Khi trạng thái của một sự vật là đặc điểm của một trạng thái khác.

යස්ස භාවො භාවන්තරස්ස ලක්ඛණං භවති තතො සත්තමී හොති; ගාවීසු දුය්හමානාසු ගතො, දුද්ධාසු ආගතො; භාවොති කිං? යො ජටාහි ස භුඤ්ජති; භාවලක්ඛණන්ති කිං;යො භුජතෙ සො දෙවදත්තො? අකාලෙ වස්සති තස්ස, කාලෙ තස්ස න වස්සතීති-විසයසත්තමී.

Khi trạng thái của một sự vật trở thành đặc điểm của một trạng thái khác, biến cách thứ bảy được sử dụng cho sự vật đó. Gāvīsu duyhamānāsu gato (anh ta đã đi trong khi những con bò đang được vắt sữa). Duddhāsu āgato (anh ta đã đến sau khi chúng được vắt sữa xong). Tại sao nói 'trạng thái'? Yo jaṭāhi sa bhuñjati (người có bím tóc đang ăn). Tại sao nói 'đặc điểm của một trạng thái'? Yo bhuñjate so devadatto (người đang ăn là Devadatta). Akāle vassati tassa, kāle tassa na vassati (trời mưa cho anh ta không đúng lúc, trời không mưa cho anh ta đúng lúc) – đây là biến cách thứ bảy chỉ phạm vi.

ඡට්ඨී චානාදරෙ-.

Và biến cách thứ sáu trong ý nghĩa bất chấp.

යස්ස භාවො භාවන්තරස්ස ලක්ඛණං භවති තතො ඡට්ඨී භවති සත්තමී චානාදරෙ ගම්‍යානෙ.

Khi trạng thái của một sự vật trở thành đặc điểm của một trạng thái khác, biến cách thứ sáu và thứ bảy được sử dụng cho sự vật đó khi ý nghĩa bất chấp được hiểu ngầm.

‘‘ආකොටයන්තො සො නෙති සිවිරාජස්ස පෙක්ඛතො;

මච්චු ගච්ඡති ආදාය පෙක්ඛමානෙ මහාජනෙ.

‘Bất chấp vua Sivi đang nhìn, hắn vẫn lôi người ấy đi; Thần chết mang người đi trong khi đám đông đang nhìn.’

ගුන්නං සාමීති-සම්බන්ධෙ ඡට්ඨී, ගෙංසු සාමීති විසයසත්තමී, එවං ගුන්නමිස්සරො ගොසිස්සරො, ගුන්නං අධිපති ගොසු අධිපති, ගුන්නං දායාදො ගොසු දායාදො ගුන්නං සක්ඛි ගොසු සක්ඛි, ගුන්නං පතිභු ගොසුපතිභු, ගුන්නං පසූතො ගොසු පසූතො, කුසලා නච්චගීතස්ස කුසලා නච්චගීතෙ, ආයුත්තො කටකරණස්ස ආයුත්තො කටකරණෙ, තථාධාරවචනිච්ඡායං පත්තමී; භික්ඛුසු අභිවාදෙන්ති, මුද්ධනි චුම්බිත්වා, බාහාසු ගහෙත්වා, හත්ථෙසු පිද්ධාය චරන්ති, පථෙසු ගච්ඡන්ති, කදලීසු ගජෙ රක්ඛන්තීති; ඤාණස්මිං පසන්නොතිවිසයසත්තමී; ඤාණෙන පසන්නොති-කරණෙ තතියා; එවං ඤාණස්මිං උස්සුක්කො ඤාණෙන උස්සුක්කොති.

Trong (ý nghĩa) liên hệ như là ‘chủ của đàn bò’ (gunnaṃ sāmī) là (biến cách) thứ sáu, trong (ý nghĩa) vị trí như là ‘chủ trong đàn bò’ (gosu sāmī) là (biến cách) thứ bảy về đối tượng. Tương tự như vậy, ‘chúa của đàn bò’ (gunnamissaro), ‘chúa trong đàn bò’ (gosissaro); ‘bậc cai quản của đàn bò’ (gunnaṃ adhipati), ‘bậc cai quản trong đàn bò’ (gosu adhipati); ‘người thừa kế của đàn bò’ (gunnaṃ dāyādo), ‘người thừa kế trong đàn bò’ (gosu dāyādo); ‘nhân chứng của đàn bò’ (gunnaṃ sakkhi), ‘nhân chứng trong đàn bò’ (gosu sakkhi); ‘người bảo lãnh của đàn bò’ (gunnaṃ patibhu), ‘người bảo lãnh trong đàn bò’ (gosupatibhu); ‘xuất thân từ đàn bò’ (gunnaṃ pasūto), ‘xuất thân trong đàn bò’ (gosu pasūto); ‘khéo léo về ca múa’ (kusalā naccagītassa), ‘khéo léo trong ca múa’ (kusalā naccagīte); ‘được bổ nhiệm việc làm chiếu’ (āyutto kaṭakaraṇassa), ‘được bổ nhiệm trong việc làm chiếu’ (āyutto kaṭakaraṇe). Tương tự, khi muốn nói về ý nghĩa nơi chốn, là (biến cách) thứ bảy; (như) ‘đảnh lễ các vị tỳ-khưu’ (bhikkhusu abhivādenti), ‘hôn trên đầu’ (muddhani cumbitvā), ‘nắm lấy ở hai cánh tay’ (bāhāsu gahetvā), ‘đi lại che bằng hai tay’ (hatthesu piddhāya caranti), ‘đi trên các con đường’ (pathesu gacchanti), ‘canh giữ voi trong các lùm chuối’ (kadalīsu gaje rakkhanti). ‘Hoan hỷ trong trí tuệ’ (ñāṇasmiṃ pasanno) là (biến cách) thứ bảy về đối tượng; ‘hoan hỷ bằng trí tuệ’ (ñāṇena pasanno) là (biến cách) thứ ba về công cụ. Tương tự như vậy, ‘nhiệt tâm trong trí tuệ’ (ñāṇasmiṃ ussukko), ‘nhiệt tâm bằng trí tuệ’ (ñāṇena ussukkoti).

යතො නිද්ධාරණං-.

Từ nơi có sự tách riêng.

ජාතිගුණක්‍රියාහි සමුදායතෙකදෙසස්ස පුථක්කරණං නිද්ධාරණං යතො තං කරීයති තතො ඡට්ඨීසත්තමියො හොන්ති; සාලියො සූකධඤ්ඤානං පථ්‍යතමා සාලියො සූකධඤ්ඤෙසු පථ්‍ය තමා,කණ්භා ගාවීනං සම්පන්නඛීරතමා කණ්හා ගාවීසු සම්පන්න ඛීරතමා, ගච්ඡතං ධාවන්තො සීඝතමා ගච්ඡන්තෙසු ධාවන්තො සීඝතමා –- සීලමෙව සුතා සෙය්‍යොති-අවධිම්හියෙව පඤ්චමී.

Sự tách riêng (niddhāraṇaṃ) là việc phân biệt một phần ra khỏi một tập thể bằng chủng loại, phẩm chất, và hành động. Từ nơi nào mà việc ấy được thực hiện, từ nơi đó (biến cách) thứ sáu và thứ bảy được dùng. (Ví dụ:) ‘Lúa gạo là thích hợp nhất trong các loại ngũ cốc có râu’ (sāliyo sūkadhaññānaṃ pathyatamā), ‘lúa gạo là thích hợp nhất trong các loại ngũ cốc có râu’ (sāliyo sūkadhaññesu pathyatamā); ‘con bò đen là cho nhiều sữa nhất trong đàn bò’ (kaṇhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā), ‘con bò đen là cho nhiều sữa nhất trong đàn bò’ (kaṇhā gāvīsu sampannakhīratamā); ‘người đang chạy là nhanh nhất trong những người đang đi’ (gacchataṃ dhāvanto sīghatamā), ‘người đang chạy là nhanh nhất trong những người đang đi’ (gacchantesu dhāvanto sīghatamā). Trong (câu) ‘giới đức tốt hơn văn sở’ (sīlameva sutā seyyo), chính là (biến cách) thứ năm trong (ý nghĩa) giới hạn.

පඨමාත්ථමන්තෙ -.

Biến cách thứ nhất trong ý nghĩa (của từ) và trong sự kêu gọi.

නාමස්මාභිධෙය්‍යමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති; රුක්ඛො, ඉත්ථි, පුමා නපුංසකන්ති-ලිඞ්ගම්පි සද්දොත්ථොව, තථා දොණො, ඛාරී ආළහකන්ති-පරිමාණම්පි සද්දත්ථොව, එකො, ද්වෙ, බහවොති-සංඛ්‍ය්‍යාපි සද්දත්ථොව.

Từ một danh từ, trong ý nghĩa chỉ đơn thuần là vật được biểu thị, biến cách thứ nhất được dùng. (Ví dụ:) ‘cây’ (rukkho), ‘người nữ’ (itthi), ‘người nam’ (pumā), ‘vật trung tính’ (napuṃsakaṃ). Như vậy, giới tính cũng chính là ý nghĩa của từ. Tương tự, ‘một doṇa’, ‘một khārī’, ‘một āḷahaka’, như vậy, sự đo lường cũng chính là ý nghĩa của từ. ‘Một’, ‘hai’, ‘nhiều’, như vậy, số đếm cũng chính là ý nghĩa của từ.

ආමන්තණෙ -.

Trong sự kêu gọi.

යතො සද්දෙනාභිමුඛීකරණමාමන්තණං තස්මිං විසයෙ පඨමා විභත්ති හොති; භො පුරිස, භො ඉත්ථි, භො නපුංසක. ඡට්ඨී සම්බන්ධෙ-.

Việc hướng đến đối tượng bằng lời nói được gọi là sự kêu gọi (āmantaṇaṃ), trong trường hợp đó, biến cách thứ nhất được dùng. (Ví dụ:) ‘này người nam’ (bho purisa), ‘này người nữ’ (bho itthi), ‘này vật trung tính’ (bho napuṃsaka). Biến cách thứ sáu trong (ý nghĩa) liên hệ.

ක්‍රියාකාරකසඤ්ජාතො අස්සෙදම්භාවහෙතුකො සම්බන්ධො නාම තස්මිං ඡට්ඨීවිභත්ති හොති; රඤ්ඤො පුරිසො, සරති රජ්ජස්සාති- සම්බන්ධෙ ක්ට්ඨී, රජජ්ජසම්බන්ධිනිං සතිං කරොතීති අත්ථො; කම්මවචනිච්ඡායන්තු දුතියාව; සරති රජ්ජං, තථා රජකස්ස වත්ථං දදාති, පහරතොපිට්ඨිං දදාති පූරති බාලො පාපස්ස,

Mối liên hệ (sambandho) được gọi là (mối quan hệ) sinh ra từ hành động và tác nhân, là nguyên nhân của trạng thái ‘cái này là của cái kia’; trong (ý nghĩa) đó, biến cách thứ sáu được dùng. (Ví dụ:) ‘người của vua’ (rañño puriso). Trong (câu) ‘nhớ về vương quốc’ (sarati rajjassa), (biến cách) thứ sáu là trong (ý nghĩa) liên hệ; ý nghĩa là ‘người ấy tạo ra sự ghi nhớ có liên quan đến vương quốc’. Nhưng khi muốn nói theo (ý nghĩa) đối cách, thì chính là (biến cách) thứ hai; (như) ‘nhớ vương quốc’ (sarati rajjaṃ). Tương tự, ‘cho vải cho người thợ giặt’ (rajakassa vatthaṃ dadāti), ‘đưa lưng cho người đánh’ (paharatopiṭṭhiṃ dadāti), ‘kẻ ngu đầy ắp điều ác’ (pūrati bālo pāpassa),

‘‘අමච්චෙ තාත ජානාහි ධීරෙ අත්ථස්ස කොවිදෙ’’

‘Này con, hãy biết những vị đại thần trí tuệ, thông thạo về mục đích’.

දිවසස්ස තිඣත්තුං, සකිං පක්ඛස්ස, පූරං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස කුම්භිං ත්වෙවමාදි.

‘Ba lần của một ngày’ (divasassa tijhattuṃ), ‘một lần của nửa tháng’ (sakiṃ pakkhassa), ‘một cái hũ đầy vàng và bạc’ (pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ), vân vân như vậy.

කිතකප්පයොගෙ කත්තුකම්මෙසු බහුලං සම්බන්ධවචනිච්ඡායං ඡට්ඨී; සාධු සම්මතො බහුජනස්ස, සුප්පටිවිද්ධා බුද්ධානං ධම්මධාතු, ධම්මස්ස ගුත්තො මෙධාවී, අමතං තෙසං පරිභුත්තං, තස්සභවන්ති වත්තාරො, අවිසංවාදකො ලොකස්ස, අලජ්ජීනං නිස්සාය, චතුන්නං මහාභූතානංඋපාදාය පසාදොත්වෙවමාදි; කත්තුකම්ම වචනිච්ඡායන්තු තතියාදුතියායොව සඤ්චත්තො පිතරා අහං, සරසි ත්වං එවරූපිං වාචා භාසිතා, භගවන්තං දස්සනායත්ථෙමාදි.

Khi dùng với các từ phái sinh từ động từ (kitaka), đối với chủ cách và đối cách, biến cách thứ sáu thường được dùng khi muốn diễn tả ý nghĩa liên hệ. (Ví dụ:) ‘được nhiều người quý mến’ (sādhu sammato bahujanassa), ‘pháp giới được các vị Phật thâm nhập’ (suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātu), ‘người trí là người hộ trì Chánh pháp’ (dhammassa gutto medhāvī), ‘bất tử đã được họ hưởng dụng’ (amataṃ tesaṃ paribhuttaṃ), ‘họ là những người nói về điều đó’ (tassa bhavanti vattāro), ‘người không lừa dối thế gian’ (avisaṃvādako lokassa), ‘dựa vào những kẻ không biết hổ thẹn’ (alajjīnaṃ nissāya), ‘sự trong sạch nương vào bốn đại’ (catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo), vân vân như vậy. Nhưng khi muốn nói theo (ý nghĩa) chủ cách và đối cách, thì chính là (biến cách) thứ ba và thứ hai. (Ví dụ:) ‘tôi bị cha từ bỏ’ (sañcatto pitarā ahaṃ), ‘bạn có nhớ lời nói như vậy đã được nói ra không’ (sarasi tvaṃ evarūpiṃ vācā bhāsitā), ‘để thấy Đức Thế Tôn’ (bhagavantaṃ dassanāya), vân vân.

තුල්‍යත්ථෙන වා තතියා-.

Hoặc biến cách thứ ba trong ý nghĩa tương đương.

තුල්‍යත්ථෙන යොගෙ ඡට්ඨී හොති තතියා වා; තුල්‍යො පිතු, තුල්‍යො පිතරා; සදිසො පිතු, සදිසො පිතරා –-ඉහ කථං තතියයා න හොති; අජ්ජුනස්ස තුලා නත්ථි, කෙසවස්සුපමා නචෙතිනෙතෙ ල්‍යත්ථා කිං චරහි; තුල්‍යානමොපම්මත්ථා.

Khi đi cùng với (từ) có ý nghĩa tương đương, biến cách thứ sáu được dùng, hoặc là biến cách thứ ba. (Ví dụ:) ‘tương đương với người cha’ (tulyo pitu), ‘tương đương với người cha’ (tulyo pitarā); ‘giống như người cha’ (sadiso pitu), ‘giống như người cha’ (sadiso pitarā). Ở đây tại sao không dùng biến cách thứ ba: ‘không có sự cân bằng với Ajjuna’ (ajjunassa tulā natthi), ‘không có sự so sánh với Kesava’ (kesavassa upamā na)? Vì những từ này không có ý nghĩa tương đương. Vậy thì là gì? Chúng có ý nghĩa là ‘sự cân bằng’ và ‘sự so sánh’.

අඅතො යොනං ටාටෙ-.

Sau ‘a’, các (biến cách) ‘yo’ thành ‘ā’ và ‘e’.

අකාරන්තතො නාමස්මා යොනං ටාටෙ හොන්ති යථාක්කමං ටකාරා සබ්බාදෙසත්ථා; බුද්ධා, බුද්ධෙ, අතොති-කිං? කඤ්ඤායො ඉත්ථියො, වධුයො –- ඉධ කස්මා න භවති අග්ගයො, අවිධාන සාමත්ථියා.

Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘yo’ lần lượt trở thành ‘ā’ và ‘e’; chữ ‘ṭa’ (trong cú pháp) có nghĩa là thay thế toàn bộ. (Ví dụ:) ‘buddhā’, ‘buddhe’. Tại sao lại nói ‘sau a’? (Để loại trừ) ‘kaññāyo’, ‘itthiyo’, ‘vadhuyo’. Ở đây tại sao không thành ‘aggayo’? Do năng lực của việc không được quy định.

නීනං වා-.

Hoặc của các (biến cách) ‘ni’.

කාරන්තතො නාමස්මා නීනං ටාටෙ වා හොන්ති යථාක්ක මං; රූපා, රූපෙ, රූපානි; අතොත්ථෙව-අට්ඨීනි.

Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘ni’ có thể tùy chọn trở thành ‘ā’ và ‘e’ một cách lần lượt. (Ví dụ:) ‘rūpā’, ‘rūpe’, ‘rūpāni’. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘aṭṭhīni’.

ස්මාස්මින්නං-.

Của (các biến cách) ‘smā’ và ‘smiṃ’.

අකාරන්තතො නාමස්මා ස්මාස්මින්නං ටාටෙ වා හොන්ති යථාක්කමං; බුද්ධා, බුද්ධස්මා, බුද්ධෙ, බුද්ධස්මිං; අතොත්වෙව-අග්ගීස්මා අග්ගිස්මිං.

Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘smā’ và ‘smiṃ’ có thể tùy chọn trở thành ‘ā’ và ‘e’ một cách lần lượt. (Ví dụ:) ‘buddhā’, ‘buddhasmā’; ‘buddhe’, ‘buddhasmiṃ’. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘aggīsmā’, ‘aggismiṃ’.

සස්සාය චතුත්ථියා-.

Của (biến cách) ‘sa’ trong (biến cách) thứ tư thành ‘āya’.

අකාරන්තතො පරස්ස සස්ස චතුත්ථියා ආයො හොති වා; බුද්ධාය, බුද්ධස්ස, භිය්‍යො තාදත්ථ්‍යෙයෙවායමායො දිස්සතෙ ක්වවි දෙවඤ්ඤත්ථ; අතොත්වෙව-ඉසිස්ස; චතුත්ථියාති-කිං? බුද්ධස්ස මුඛං –- අත්තත්ථන්ති අත්ථසද්දෙන සමාසො; සබ්බාදිතො’පි ස්මාස්මිං සානං ටාට්ඤායා හොන්තෙව. නිරුත්තිකාරානුමතත්තා බුද්ධ වචනෙ සන්දස්සනතො ව-තත්‍රෙදමුදාහරණං?-

Sau (thân từ) tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, (biến cách) ‘sa’ của biến cách thứ tư có thể tùy chọn trở thành ‘āya’. (Ví dụ:) ‘buddhāya’, ‘buddhassa’. (Biến cách) ‘āya’ này phần lớn được thấy trong ý nghĩa ‘vì mục đích đó’, hiếm khi ở chỗ khác. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘isissa’. Tại sao lại nói ‘của biến cách thứ tư’? (Để loại trừ) ‘khuôn mặt của Đức Phật’ (buddhassa mukhaṃ). ‘Attatthaṃ’ là một phức hợp từ với từ ‘attha’. Cũng từ sau (các đại từ) ‘sabba’ trở đi, các (biến cách) ‘smā’, ‘smiṃ’, ‘sa’, ‘naṃ’ trở thành ‘ā’, ‘e’, ‘aṃ’, ‘āya’. Do được các nhà từ nguyên học chấp thuận và do được thấy trong lời Phật dạy, đây là ví dụ về điều đó:

‘‘අස්මා ලොකා පරම්හා ච උභයා ධංසතෙ නරො‘‘ත්‍යාහං මන්තෙ පරත්ථද්ධො; යායෙව ඛො පනත්ථාය ආගච්ඡෙය්‍යාථො; තමෙවත්ථං සාධුකං මනසි කරෙය්‍යාථොති.

‘Từ thế giới này và từ thế giới bên kia, con người bị rơi rụng khỏi cả hai.’ Tôi nghĩ như vậy, cứng đầu vì người khác. Lại nữa, các ông có thể đã đến vì mục đích nào, thì hãy tác ý kỹ lưỡng về chính mục đích đó.

ඝපතෙකස්මිං සාදීනං යයා-.

Sau (thân từ) ‘gha’ và ‘pa’, trong số ít, các (biến cách) bắt đầu bằng ‘sa’ thành ‘yā’.

ඝපතො නාදීනමෙකස්මිං යයා හොන්ති යථාක්කමං; කඤ්ඤාය, රත්තියා, ඉත්ථියා, ධෙනුයා, වධුයා; එකස්මින්තිකිං?කඤ්ඤාහි, රත්තීහි.

Sau (thân từ) ‘gha’ và ‘pa’, của (các biến cách) ‘nā’ v.v. trong số ít, chúng lần lượt trở thành ‘yā’. (Ví dụ:) ‘kaññāya’, ‘rattiyā’, ‘itthiyā’, ‘dhenuyā’, ‘vadhuyā’. Tại sao lại nói ‘trong số ít’? (Để loại trừ) ‘kaññāhi’, ‘rattīhi’.

ස්සා වා තෙතිමාමූහි-.

Thành ‘ssā’ một cách tùy chọn, sau ‘ta’, ‘eta’, ‘ima’, ‘amu’.

ඝපසඤ්ඤෙහි තෙතිමාමූහි නාදීනමෙකස්මිං ස්සා වා හොති; තස්සා කතං, තස්සා දීයතෙ, තස්සා නිස්සටං, තස්සා පරිග්ගහො, තස්සා පතිට්ඨිතං, තාය වා; එවං එතිස්සා, එතාය, ඉමිස්සා, ඉමාය, අමුස්සා, අමුයා; එතෙහීති-කිං? සබ්බාය, නාදීනංත්වෙව-සා, ඝපතොත්වෙවතෙන, එකස්මිංත්වෙච-තාහි, අමූහි.

Sau các (đại từ) ‘ta’, ‘eta’, ‘ima’, ‘amu’ có ký hiệu ‘gha’ và ‘pa’, các (biến cách) ‘nā’ v.v. trong số ít có thể tùy chọn trở thành ‘ssā’. (Ví dụ:) ‘việc được làm bởi cô ấy’ (tassā kataṃ), ‘được cho cô ấy’ (tassā dīyate), ‘thoát khỏi cô ấy’ (tassā nissaṭaṃ), ‘sự sở hữu của cô ấy’ (tassā pariggaho), ‘được thiết lập nơi cô ấy’ (tassā patiṭṭhitaṃ), hoặc là ‘tāya’. Tương tự như vậy, ‘etissā’, ‘etāya’; ‘imissā’, ‘imāya’; ‘amussā’, ‘amuyā’. Tại sao lại nói ‘sau những từ này’? (Để loại trừ) ‘sabbāya’. Chỉ của ‘nā’ v.v. mà thôi, (để loại trừ) ‘sā’. Chỉ sau ‘gha’ và ‘pa’ mà thôi, (để loại trừ) ‘tena’. Chỉ trong số ít mà thôi, (để loại trừ) ‘tāhi’, ‘amūhi’.

නම්හි නුක ද්වාදනං සත්තරසන්නං-.

Khi có ‘naṃ’ theo sau, (thêm) ‘nuk’ cho mười bảy (số từ) bắt đầu bằng ‘dvi’.

ද්වාදීනං සත්තරසන්නං සංඛ්‍යානං නුක හොති නම්හි විභත්තිම්හි; ද්වින්නං, චතුන්නං, පඤ්චන්නං, එවං යාව අට්ඨාරසන්නං; උකාරො උච්චාරණත්ථො, කකාරො අන්තාවයවත්ථො, තෙනනම්හි න දීඝො.

Của các số từ hai trở đi cho đến mười tám, (thêm) ‘nuk’ khi có biến cách ‘naṃ’ theo sau. (Ví dụ:) ‘dvinnaṃ’, ‘catunnaṃ’, ‘pañcannaṃ’, như vậy cho đến ‘aṭṭhārasannaṃ’. Nguyên âm ‘u’ là để cho dễ phát âm, phụ âm ‘k’ có nghĩa là thành phần cuối cùng, do đó (nguyên âm) trước ‘naṃ’ không được trường hóa.

බහුකතින්නං-.

Của (các từ) ‘bahu’ và ‘kati’.

නම්හි බහුනො කතිස්ස ච සුකක හොති? බහුන්නං, කතින්නං.

Trong biến cách `naṃ`, dạng thức của `bahu` và `kati` là gì? (Là) `Bahunnaṃ`, `katinnaṃ`.

ණ්ණංණ්ණන්නං තිතොජ්ඣා-.

Sau `ti` và `jha`, (biến cách `naṃ`) thành `ṇaṃ` và `ṇṇaṃ`.

ඣසඤ්ඤා තිතො නංවචනස්ස ණ්ණංණ්ණන්නං හොන්ති; තිණ්ණං, තිණ්ණන්නං, ඣාති-කිං?තිස්සන්නං.

Sau (số từ) `ti` có ký hiệu `jha`, biến cách `naṃ` trở thành `ṇaṃ` và `ṇṇaṃ`. Ví dụ: `tiṇṇaṃ`, `tiṇṇannaṃ`. Tại sao nói 'có ký hiệu `jha`'? (Để loại trừ trường hợp) `Tissannaṃ`.

උභින්නං-.

(Dạng thức là) `ubhinnaṃ`.

උභා නංවචනස්ස ඉන්නං හොති; උභින්නං.

Sau `ubha`, biến cách `naṃ` trở thành `innaṃ`. Ví dụ: `ubhinnaṃ`.

සුඤ්සස්ස-.

(Biến cách `sa` trở thành) `suña`.

නාමස්මා සස්ස සුඤ හොති; බුද්ධස්ස–-ද්විසකාරපාඨෙන සිද්ධෙ ලාඝවත්ථමිදං.

Sau danh từ, biến cách `sa` trở thành `suña`; ví dụ: `buddhassa`. Khi (dạng thức) đã được hình thành bằng cách đọc hai chữ `sa`, (quy tắc) này là để cho ngắn gọn.

ස්සංස්සාස්සායෙස්විතරෙකඤ්ඤෙතිමානමි-.

Trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāya`, và `su`, (nguyên âm `a` cuối của) `itara`, `eka`, `añña`, `eta`, `ima` (trở thành) `i`.

ස්සමාදිස්විතරාදීනමි හොති; ඉතරිස්සං, ඉතරිස්සා, එකිස්සං, එකිස්සා, අඤ්ඤස්සං, අඤ්ඤස්සා, එතිස්සං, එතිස්සාය, ඉමිස්සං, ඉමිස්සා, ඉමස්සාය; එස්විති-කිං? ඉතරාය, එසන්ති-කිං? සබ්බස්සං, සබ්බස්සා.

Trước các biến cách `ssaṃ` v.v..., (nguyên âm cuối) của `itara` v.v... trở thành `i`. Ví dụ: `itarissaṃ`, `itarissā`, `ekissaṃ`, `ekissā`, `aññassaṃ`, `aññassā`, `etissaṃ`, `etissāya`, `imissaṃ`, `imissā`, `imassāya`. Tại sao nói 'trước `esu`'? (Để loại trừ trường hợp) `Itarāya`. Tại sao nói 'của `esaṃ`'? (Để loại trừ trường hợp) `Sabbassaṃ`, `sabbassā`.

තාය වා -.

Đối với `tā`, (là) tùy chọn.

ස්සමාදිසු තස්සා වා ඉ හොති; තිස්සං, තස්සං, තිස්සා, තස්සා, තිස්සාය, තස්සාය; ස්සංස්සාස්සායෙස්විත්වෙව-තාය.

Trước các biến cách `ssaṃ` v.v..., (nguyên âm cuối) của `tā` tùy chọn trở thành `i`. Ví dụ: `tissaṃ`, `tassaṃ`, `tissā`, `tassā`, `tissāya`, `tassāya`. (Điều kiện) 'trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāya`' vẫn được áp dụng cho `tā`.

තෙතිමාතො යස්ස ස්සාය-.

Sau `tā`, `etā`, `imā`, biến cách `sa` (trở thành) `ssāya`.

තාඑතාඉමාතො සස්සස්සායො හොති වා; තස්සාය, තාය, එතිස්සාය, එතාය, ඉමිස්සාය, ඉමාය.

Sau `tā`, `etā`, `imā`, biến cách `sa` tùy chọn trở thành `ssāya`. Ví dụ: `tassāya`, `tāya`, `etissāya`, `etāya`, `imissāya`, `imāya`.

රත්‍යාදීහි ටො ස්මිනො-.

Sau `ratti` v.v..., (biến cách `ṅi` trở thành) `o` và `smiṃ`.

රත්‍යාදීහි ස්මිනො ටො හොති වා; රත්තො, රත්තියං, ආදො, ආදිස්මිං.

Sau `ratti` v.v..., (biến cách `ṅi`) tùy chọn trở thành `o` và `smiṃ`. Ví dụ: `ratto`, `rattiyaṃ`, `ādo`, `ādismiṃ`.

සුහිසුභස්සො-.

Trước `su` và `hi`, (nguyên âm cuối) của `ubha` (trở thành) `o`.

උභස්ස සුහිස්වො හොති; උභොසු, උභොහි.

(Nguyên âm cuối) của `ubha` trở thành `o` trước `su` và `hi`. Ví dụ: `ubhosu`, `ubhohi`.

ල්තුපිතාදීනමා සිම්හි-.

Trước biến cách `si`, (nguyên âm cuối) của (những từ có tiếp vị ngữ) `latu`, `tu` và của `pitu` v.v... (trở thành) `ā`.

ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදීනඤ්චා හොති සිම්හි; කත්තා පිතා; පිතු මාතු භාතු ධීතු දුහිතු ජාමාතු නත්තු හොතු පොතු.

Trước biến cách `si`, (nguyên âm cuối) của những từ có tiếp vị ngữ `latu`, `tu` và của nhóm `pitādi` trở thành `ā`. Ví dụ: `kattā`, `pitā`. Nhóm `pitādi` gồm: `pitu`, `mātu`, `bhātu`, `dhītu`, `duhitu`, `jāmātu`, `nattu`, `hotu`, `potu`.

ගෙ අ ච-.

Trước biến cách `ga`, (cũng trở thành) `a`.

ලතුපිතාදීනං අ හොති ගෙ ආ ච; භො කත්ත, භො කත්තා, භො පිත, භො පිතා.

Trước biến cách `ga`, (nguyên âm cuối) của (những từ có tiếp vị ngữ) `latu`, `tu` và của `pitu` v.v... trở thành `a` và cũng (trở thành) `ā`. Ví dụ: `bho katta`, `bho kattā`, `bho pita`, `bho pitā`.

අයූනං වා දීඝො-.

Các (nguyên âm) `a`, `i`, `u` tùy chọn được trường hóa.

අ ඉ උ ඉච්චෙසං වා දීඝො හොති ගෙ පරෙ තිලිඞ්ගෙ; භො පුරිසා, භො පුරිස, භො අග්ගී, භො අග්ගි, භො භික්ඛූ, භො භික්ඛූ.

Khi biến cách `ga` theo sau, các nguyên âm `a`, `i`, `u` này tùy chọn được trường hóa trong cả ba tánh. Ví dụ: `bho purisā`, `bho purisa`, `bho aggī`, `bho aggi`, `bho bhikkhū`, `bho bhikkhū`.

ඝබ්‍රහ්මාදිතෙ-.

Sau (danh từ có ký hiệu) `gha` và `brahmā` v.v..., (biến cách `ga` trở thành) `e`.

ඝතො බ්‍රහ්මාදිතො ච ගස්සෙ වා හොති; හොති කඤ්ඤෙ, හොති කඤ්ඤා, භො බ්‍රහ්මෙ, භො බ්‍රහ්ම, භො කත්තෙ, භො කත්ත,භො ඉසෙ, භො ඉසි, භො සඛෙ, භො සඛ –- සඛි සඛීති-ඉත්ථියං සිද්ධමෙව; ආකතිගණොයං; එවමඤ්ඤත්‍රාපි.

Sau (danh từ có ký hiệu) `gha` và sau `brahmā` v.v..., biến cách `ga` tùy chọn trở thành `e`. Ví dụ: `hoti kaññe`, `hoti kaññā`, `bho brahme`, `bho brahma`, `bho katte`, `bho katta`, `bho ise`, `bho isi`, `bho sakhe`, `bho sakha`. – Trong nữ tánh, (các dạng) `sakhi`, `sakhī` vốn đã có. Đây là một nhóm không xác định (ākṛtigaṇa). Tương tự ở những nơi khác.

නාම්මාදීහි-.

Không (áp dụng) sau `ammā` v.v...

අම්මාදීහි ගස්සෙන හොති; භොති අම්මා; භොති අන්නා, භොති අම්බා.

Sau `ammā` v.v..., biến cách `ga` không trở thành `e`. Ví dụ: `bhoti ammā`; `bhoti annā`, `bhoti ambā`.

රස්සො වා-.

(Nguyên âm cuối được) rút ngắn tùy chọn.

අම්මාදීනං ගෙ රස්සො හොති වා; භොති අම්ම, භොති අම්මා.

Trước biến cách `ga`, (nguyên âm cuối) của `ammā` v.v... tùy chọn được rút ngắn. Ví dụ: `bhoti amma`, `bhoti ammā`.

ඝො ස්සංස්සාස්සායංතිංසු-.

Đối với (danh từ có ký hiệu) `gha`, trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāyaṃ`, `tiṃ`, `su`...

ස්සමාදිසු ඝො රස්සො හොති; තස්සං, තස්සා, තස්සාය, තං, සභතිං –-එස්විති-කිං? තාය, සහාය.

Nguyên âm dài (gho) được rút ngắn (rasso hoti) khi đi sau là các biến cách như ssaṃ v.v... Ví dụ: tassaṃ, tassā, tassāya, taṃ, sabhatiṃ. Tại sao lại nói 'trong những trường hợp này'? (Để loại trừ) tāya, sahāya.

එකවචනයොස්වඝොනං-.

Đối với các danh từ không có nguyên âm gho, trong các biến cách số ít và yo.

එකවචනෙ යොසුව ඝඔකාරන්තවජ්ජිතානං නාමානං රස්සොහොති තිලිඞ්ගෙ; ඉත්ථිං, ඉත්ථියා, ඉත්ථියො, වධුං, වධුයා, වධුයො; දද්ධිං, දද්ධිනා, දද්ධිනො, සයම්භුං, සයමභුනා, සයමභුවො –- අඝොනන්ති-කිං? කඤ්ඤාය, කඤ්ඤායො; ඔග්ගහණමුත්තරත්ථං.

Trong số ít và trong biến cách yo, nguyên âm của các danh từ không tận cùng bằng gho và okāra được rút ngắn trong cả ba tánh. Ví dụ: itthiṃ, itthiyā, itthiyo, vadhuṃ, vadhuyā, vadhuyo; daddhiṃ, daddhinā, daddhino, sayambhuṃ, sayamabhunā, sayamabhuvo. Tại sao nói 'không phải gho'? (Để loại trừ) kaññāya, kaññāyo. Việc đề cập đến 'o' là cho quy tắc sau.

ගෙ වා-.

Trong biến cách ge, thì tùy chọn.

අඝොනං ගෙ වා රස්සො හොති තිලිඞ්ගෙ?ඉත්ථි, ඉත්ථි, වධු, වධු,දද්ධි, දද්ධී, සයම්භු, සයම්භු –- අඝොනංත්වෙව-හොති කඤ්ඤා, භො ගො.

Đối với các nguyên âm không phải gho, trong biến cách ge, sự rút ngắn xảy ra tùy chọn trong cả ba tánh. Ví dụ: itthi, itthī, vadhu, vadhū, daddhi, daddhī, sayambhu, sayambhū. Quy tắc này chỉ áp dụng cho 'không phải gho', do đó (không áp dụng cho) kaññā, bho go.

සිස්මිං නානපුංසකස්ස-.

Trong biến cách si, không phải của trung tánh.

නපුංසකවජ්ජිතස්ස නාමස්ස සිස්මිං රස්සො න හොති. ඉත්ථි, දද්ධී, වධූ, සයම්භු –-සිස්මින්ති-කිං?ඉත්ථිං, අනපුංසකස්සාති-කිං. දද්ධි, කුලං.

Đối với danh từ không phải trung tánh, trong biến cách si, sự rút ngắn không xảy ra. Ví dụ: itthī, daddhī, vadhū, sayambhū. Tại sao nói 'trong si'? (Để loại trừ) itthiṃ. Tại sao nói 'không phải của trung tánh'? (Để bao gồm) daddhi, kulaṃ.

ගොස්සාගසිහිනංසු ගාවගවා-.

Đối với từ go, trong các biến cách không phải ga, si, hi, naṃ, thì có các dạng thay thế là gāva và gavā.

ගසිහිනං චජ්ජිතාසු විභත්තිසු ගොසද්දස්ස ගාවගවා හොන්ති; ගාවො, ගවො, ගාවෙන, ගවෙන, ගාවස්ස, ගවස්ස, ගාවස්මා, ගවස්මා, ගාවෙ, ගවෙ; අගසිහිනංසූති-කිං? භො ගො ගො තිට්ඨති, ගොහි, ගොනං.

Trong các biến cách trừ ga, si, hi, và naṃ, từ go có các dạng thay thế là gāva và gavā. Ví dụ: gāvo, gavo, gāvena, gavena, gāvassa, gavassa, gāvasmā, gavasmā, gāve, gave. Tại sao nói 'trừ ga, si, hi, naṃ'? (Để loại trừ) bho go, go tiṭṭhati, gohi, gonaṃ.

සුම්හි වා-.

Trong biến cách su, thì tùy chọn.

ගොස්ස සුම්හි ගාවගවා හොන්ති වා; ගාවෙසු, ගවෙසු, ගොසු.

Đối với từ go, trong biến cách su, các dạng thay thế gāva và gavā xảy ra tùy chọn. Ví dụ: gāvesu, gavesu, gosu.

ගවං සෙන-.

Gavaṃ với biến cách se.

ගොස්ස සෙ වා ගවං හොති සහ සෙන; ගවං, ගාවස්ස, ගවස්ස.

Đối với từ go, trong biến cách se, tùy chọn có dạng gavaṃ (thay thế cho cả go + se). Ví dụ: gavaṃ, gāvassa, gavassa.

ගුන්නව නංනා-.

Gunnaṃ và gavaṃ với biến cách naṃ.

නංවචනෙන සහ ගොස්ස ගුන්නං හොති ගවඤ්ච වා; ගුන්නං, ගවං, ගොනං.

Cùng với biến cách naṃ, từ go tùy chọn có các dạng gunnaṃ và gavaṃ. Ví dụ: gunnaṃ, gavaṃ, gonaṃ.

නාස්සා-.

Đối với nā, thành ā.

ගොතො නාස්ස ආ හොති වා; ගාවා, ගවා, ගාවෙන, ගවෙන.

Sau go, biến cách nā tùy chọn trở thành ā. Ví dụ: gāvā, gavā, gāvena, gavena.

ගාවුම්හි-.

Gāvu trong biến cách aṃ.

අංවචනෙ ගොස්ස ගාවු වා හොති; ගාවුං, ගාවං, ගවං–-ගොස්ස ගොණාදෙසො න කතො සද්දන්තරත්තා.

Trong biến cách aṃ, từ go tùy chọn trở thành gāvu. Ví dụ: gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ. Phép thay thế goṇa cho go không được thực hiện vì đó là một từ khác.

යං පිතො-.

Yaṃ sau pa.

පසඤ්ඤීතො අංවචනස්ස යං වා හොති; ඉත්ථියං, ඉත්ථිං–-පිතොති-කිං?දද්ධිං, රත්තිං.

Sau một từ được định danh là pa, biến cách aṃ tùy chọn trở thành yaṃ. Ví dụ: itthiyaṃ, itthiṃ. Tại sao nói 'sau pa'? (Để loại trừ) daddhiṃ, rattiṃ.

නං ඣීතො-.

Naṃ sau jha và ī.

ඣසඤ්ඤීතො අංවචනස්ස නං වා හොති; දද්ධිනං, දද්ධිං–- කථං? බුද්ධං ආදිච්චබන්ධුනන්ති-යොගවිභාගා; ඣාති-කිං? ඉත්ථිං, ඊතොති -කිං?අග්ගිං

Sau một từ được định danh là jha và sau ī, biến cách aṃ tùy chọn trở thành naṃ. Ví dụ: daddhinaṃ, daddhiṃ. Làm thế nào (giải thích được) 'buddhaṃ ādiccabandhunaṃ'? Bằng cách tách quy tắc. Tại sao nói 'sau jha'? (Để loại trừ) itthiṃ. Tại sao nói 'sau ī'? (Để loại trừ) aggiṃ.

යොනං නොනෙ පුමෙ-.

Đối với yo, thành no và ne trong nam tánh.

ඣිතො යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ, දද්ධිනො, දද්ධිනෙ, දද්ධී–-ඣීතොත්වෙව අග්ගී; පුමෙති-කිං?දද්ධීනි, කුලානි.

Sau jha, các biến cách yo (số nhiều) tùy chọn trở thành no và ne theo thứ tự (chủ cách và đối cách) trong nam tánh. Ví dụ: daddhino, daddhine, daddhī. Chỉ sau jha; (ví dụ) aggī. Tại sao nói 'trong nam tánh'? (Để loại trừ) daddhīni, kulāni.

නො-.

No.

ඣිතො යොනං නො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; දද්ධිනො තිට්ඨන්ති, දද්ධිනො පස්ස, දද්ධී වා.

Sau jha, các biến cách yo (số nhiều) tùy chọn trở thành no trong nam tánh. Ví dụ: daddhino tiṭṭhanti, daddhino passa, hoặc daddhī.

ස්මිනො නි-.

Đối với smiṃ, thành ni.

ඣිතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති වා; දද්ධිනී, දද්ධිස්මිං, ඣිතො ත්වෙව-අග්ගිස්මිං.

Sau jha, biến cách smiṃ tùy chọn trở thành ni. Ví dụ: daddhinī, daddhismiṃ. Chỉ sau jha, (ví dụ) aggismiṃ.

අම්බවාදීහි-.

Sau amba và các từ tương tự.

අම්බුආදීහි ස්මිනො නි හොති වා; ඵලං පතති අම්බුනි,’පදුමං යථා පංසුනි ආතපෙ කතං’, වාත්වෙව-අම්බුම්හ, පංසුම්හි.

Sau các từ bắt đầu bằng ambu, biến cách từ smiṃ được tùy chọn biến thành ni; (ví dụ:) phalaṃ patati ambuni (trái cây rơi vào trong nước), ‘padumaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ’ (như hoa sen đặt trong bụi dưới nắng), do có từ ‘vā’ (tùy chọn) nên cũng có dạng: ambumhi, paṃsumhi.

කම්මාදිතො-.

Sau các từ bắt đầu bằng kamma.

කම්මාදිතො ස්මිනො නි හොති වා; කම්මනී, කම්මෙ; කම්ම චම්ම වෙස්ම භස්ම බ්‍රහ්ම අත්ත ආතුම ඝම්ම මුද්ධ–-කම්මාදිතොති-කිං? බුද්ධෙ.

Sau các từ bắt đầu bằng kamma, biến cách từ smiṃ được tùy chọn biến thành ni; (ví dụ:) kammanī, kamme; (nhóm từ bắt đầu bằng kamma là:) kamma, camma, vesma, bhasma, brahma, atta, ātuma, ghamma, muddha. Tại sao nói ‘sau các từ bắt đầu bằng kamma’? (Để loại trừ trường hợp như:) Buddhe.

නාස්සෙනො-.

Biến cách từ nā thành ena.

කම්මාදිතො නාවවනස්ස එනො වා හොති; කම්මෙන, කම්මනා, චම්මෙන, චම්මනා–-කම්මාදිතොත්වෙව-බුද්ධෙන.

Sau các từ bắt đầu bằng kamma, biến cách từ nā được tùy chọn biến thành ena; (ví dụ:) kammena, kammanā, cammena, cammanā. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho các từ bắt đầu bằng kamma, (ví dụ loại trừ là) buddhena.

ඣලා සස්ස නො-.

Sau các nguyên âm i, ī, u, ū, biến cách từ ssa thành no.

ඣලතො සස්ස නො වා හොති; අග්ගිනො, අග්ගිස්ස, දද්ධිනො දද්ධිස්ස, භික්ඛුනො, භික්ඛුස්ස, සයම්භුනො, සයම්භුස්ස–-කථං?’යො වා සිස්සො මහාමුනෙ’ති.

Sau các nguyên âm i, ī, u, ū (jhala), biến cách từ ssa được tùy chọn biến thành no; (ví dụ:) aggino, aggissa, daddhino, daddhissa, bhikkhuno, bhikkhussa, sayambhuno, sayambhussa. (Nếu vậy) thì (giải thích) câu ‘Yo vā sisso mahāmune’ti như thế nào?

ඉතො ක්වවී සස්ස ටානුබන්ධෙති -()

Sau i, đôi khi ssa có ký hiệu phụ ṭa.

බ්‍රහ්මාදිසු පාඨා සස්ස එ ටානුබන්ධො.

Trong nhóm từ brahma, theo bài đọc, e thay thế cho ssa có ký hiệu phụ ṭa.

නා ස්මාස්ස-.

Biến cách từ smā thành nā.

ඣලතො ස්මාස්ස නා හොති වා; අඅග්ගිනා අග්ගිස්මා දද්ධිනා, දද්ධිස්මා, භික්ඛුනා, භික්ඛුස්මා, සයම්භුනා, සයම්භුස්මා.

Sau các nguyên âm i, ī, u, ū (jhala), biến cách từ smā được tùy chọn biến thành nā; (ví dụ:) agginā, aggismā, daddhinā, daddhismā, bhikkhunā, bhikkhusmā, sayambhunā, sayambhusmā.

ලා යොනං වො පුමෙ-.

Sau u, ū, biến cách từ yo thành vo trong nam tính.

ලතො යොනං වො හොති වා පල්ලිඞ්ගෙ; භික්ඛවො, භික්ඛූ, සයම්භුවො, සයම්භු–-පුමෙති-කිං?ආයූනි.

Sau các nguyên âm u, ū (la), biến cách từ yo được tùy chọn biến thành vo trong nam tính; (ví dụ:) bhikkhavo, bhikkhū, sayambhuvo, sayambhu. Tại sao nói ‘trong nam tính’? (Để loại trừ trường hợp như:) Āyūni.

ජනත්වාදිතො නො ච-.

Sau các từ bắt đầu bằng jantu, (yo) cũng thành no.

ජන්ත්වාදිතො යොනං නො හොති වො ච වා පුල්ලිඞ්ගෙ; ජන්තුනො, ජන්තවො, ජන්තුයො, ගොත්‍රභුනො, ගොත්‍රභුවො, ගොත්‍රභඅ, සහභුනො, සහභුවො, සහභු.

Sau các từ bắt đầu bằng jantu, biến cách từ yo được tùy chọn biến thành no và vo trong nam tính; (ví dụ:) jantuno, jantavo, jantuyo, gotrabhuno, gotrabhuvo, gotrabhū, sahabhuno, sahabhuvo, sahabhū.

කුතො-.

Sau (gốc từ có) tiếp vị ngữ ku.

කුප්පච්චයන්තතො යොනං නො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; විදුනො, විදූ, විඤ්ඤුනො, විඤ්ඤ, සබ්බඤ්ඤුනො, සබ්බඤ්ඤ.

Sau gốc từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ku, biến cách từ yo được tùy chọn biến thành no trong nam tính; (ví dụ:) viduno, vidū, viññuno, viññū, sabbaññuno, sabbaññū.

ලොපො’මුස්මා-.

Sự lược bỏ sau amu.

අමුසද්දතො යොනං ලොපොව හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; අමූ පුමෙත්වෙව-අමුයො,අමූනි; වො’පවාදා’යං.

Sau từ amu, biến cách từ yo luôn luôn được lược bỏ trong nam tính; (ví dụ:) amū. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho nam tính, (loại trừ các trường hợp như:) amuyo, amūni. Đây là quy tắc ngoại lệ cho (quy tắc biến thành) vo.

න නො සස්ස-.

Không (biến thành) no đối với ssa.

අමුස්මා සස්ස නො න හොති; අමුස්ස, නොති-කිං? අමුයා.

Sau amu, biến cách từ ssa không biến thành no; (ví dụ:) amussa. Tại sao nói ‘không’? (Để có dạng) Amuyā.

යොලොපනිසු දීඝො-.

Trường âm khi yo bị lược bỏ và trước ni, su.

යොනං ලොපෙ නිසුව දීඝො හොති; අට්ඨි, අට්ඨීනි; යොලොප නිසූති-කිං? රත්තියො.

Khi biến cách từ yo bị lược bỏ và trước ni hoặc su, (nguyên âm đứng trước) được trường hóa; (ví dụ:) aṭṭhi, aṭṭhīni. Tại sao nói ‘khi yo bị lược bỏ và trước ni, su’? (Để loại trừ trường hợp như:) Rattiyo.

සුනංහිසු-.

Trước su, naṃ, và hi.

එසු නාමස්ස දීඝො හොති; අග්ගීසු, අග්ගීනං, අග්ගීහනි.

Trước các biến cách từ này (su, naṃ, hi), (nguyên âm cuối của) danh từ được trường hóa; (ví dụ:) aggīsu, aggīnaṃ, aggīhi.

පඤ්චාදීනං චුද්දසන්නම-.

Đối với mười bốn (số đếm) bắt đầu bằng pañca, (không trường hóa) a.

පඤ්චාදීනං වද්දසන්නං සුනංහිස්ව හොති; පඤ්චසු, පඤ්චන්නං, පඤ්චහි, ඡසු, ඡන්න, ඡහි; එවං යාව අට්ඨාරසා.

Đối với mười bốn số đếm bắt đầu bằng pañca, (nguyên âm cuối) không được trường hóa trước su, naṃ, và hi; (ví dụ:) pañcasu, pañcannaṃ, pañcahi, chasu, channaṃ, chahi; tương tự như vậy cho đến aṭṭhārasa.

යවාදො න්තුස්ස-.

Trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya, (ntu) thành a.

යවාදිසු න්තුස්ස අ හොති; ගුණවන්තා, ගුණවන්තං, ගුණවන්තෙ, ගුණවන්තෙන, ඉච්චාදි–-ය්වාදොති-කිං? ගුණවා තිට්ඨති. අමුස්සා-ම.

Trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya, ntu (của gốc từ) biến thành a; (ví dụ:) guṇavantā, guṇavantaṃ, guṇavante, guṇavantena, v.v. Tại sao nói ‘trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya’? (Để loại trừ trường hợp như:) Guṇavā tiṭṭhati. Amussā-ma.

න්තස්ස ච ට වංසෙ-.

Và đối với nta, ṭa (được dùng) trong truyền thống.

අංසෙසු න්තප්පච්චයයස්ස ට හොති වා න්තුස්ස චි;’ යං යං හිරාජ භජති සතං වා යදි වා අසං’’ කිච්චානි කුබ්බස්ස කරෙය්‍ය කිච්චං’’හිමවංච පබ්බතං’,’සුජාති මන්තො’පි අජාතිමස්ස’ යොගවිභාගෙනාඤ්ඤත්‍රාපි’චක්ඛුමා අන්ධිතා හොන්ති’’ වග්ගුමුදාතීරියා පන භික්ඛූ වණ්ණවා හොන්ති.’

Ở một số nơi, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho hậu tố ‘nta’, hoặc ‘ci’ cho ‘ntu’; ví dụ: ‘yaṃ yaṃ hirāja bhajati sataṃ vā yadi vā asaṃ’ (bất cứ điều gì, hỡi thiên nga chúa, mà ngài kết giao, dù là người tốt hay kẻ xấu), ‘kiccāni kubbassa kareyya kiccaṃ’ (người có phận sự nên làm phận sự của mình), ‘himavaṃca pabbataṃ’ (và núi Himavanta), ‘sujāti manto’pi ajātimassa’ (ngay cả người có dòng dõi tốt đối với người không có dòng dõi). Cũng ở nơi khác bằng cách phân chia quy tắc (yogavibhāga): ‘cakkhumā andhitā honti’ (người có mắt trở nên mù lòa), ‘vaggumudātīriyā pana bhikkhū vaṇṇavā honti’ (nhưng các vị tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā thì có dung sắc đẹp).

යොසුජ්ඣිස්ස පුමෙ-.

Đối với ‘yo’ và ‘su’ của ‘jh’ và ‘i’ trong giống đực.

ඣසඤ්ඤස්ස ඉස්ස යොසු වා ට හොති පුල්ලිඞ්ගෙ;අග්ගසො අග්ගී–-ඣග්ගහණං කිං? ඉකාරන්තසමුදායස්ස ටො මා සියාතිරත්තියො; ඉග්ගහණං කිං? දණ්ඩිනො; පුවෙති-කිං; අට්ඨි.

Đối với (danh từ) được gọi là ‘jha’ và tận cùng bằng ‘i’, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ và ‘su’ trong giống đực; ví dụ: aggaso, aggī. – Việc đề cập đến ‘jha’ để làm gì? Để sự thay thế ‘ṭa’ không xảy ra cho toàn bộ nhóm từ tận cùng bằng ‘i’, ví dụ: rattiyo. Việc đề cập đến ‘i’ để làm gì? Ví dụ: daṇḍino. Tại sao lại nói ‘trong giống đực’? Ví dụ: aṭṭhi.

වෙවොසු ලුස්ස-.

Đối với ‘ve’, ‘vo’, và ‘su’ của ‘lu’.

ලසඤ්ඤස්ස උස්ස ද්වෙවොසු ට හොති; භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, වෙවොසූති-කිං?චන්තුයො; උග්ගහණං කිං; සයම්භුවො.

Đối với (danh từ) được gọi là ‘la’ và tận cùng bằng ‘u’, ‘ṭa’ được thay thế cho ‘dve’ (‘ve’, ‘vo’) và ‘su’; ví dụ: bhikkhave, bhikkhavo. – Tại sao lại nói ‘ve’, ‘vo’, ‘su’? Ví dụ: cantuyo. Việc đề cập đến ‘u’ để làm gì? Ví dụ: sayambhuvo.

යොම්හි වා ක්වවි-.

Đối với ‘yo’ và ‘mhi’, tùy chọn ở một số nơi.

යොම්හී ක්වචි ලසඤ්ඤස්ස වා ට හොති; හෙතයො,’නන්දන්ති තං කුරයො දස්සනෙන අජ්ජෙව තං කුරයො පාපයාතු’ වාති-කිං හෙතුයො.

Đối với (danh từ) được gọi là ‘la’, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ và ‘mhi’ ở một số nơi; ví dụ: hetayo, ‘nandanti taṃ kurayo dassanena ajjeva taṃ kurayo pāpayātu’ (các vị Kuru hoan hỷ khi thấy vị ấy, mong rằng các vị Kuru sẽ đưa vị ấy đến ngay hôm nay). – Tại sao lại nói ‘tùy chọn’? Ví dụ: hetuyo.

පුමාලපනෙ වෙවො-.

Trong giống đực, ở hô cách, (thay thế bằng) ‘ve’ và ‘vo’.

ලසඤ්ඤතො උතො යොස්සාලපනෙ වෙවො හොන්ති වා පුල්ලිඞ්ගෙ; භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, භික්ඛූ–-පුමෙති-කිං; ආයූනි; ආලපනෙති-කිං?චන්තුයො තිට්ඨන්ති; ලුතාත්වෙව්ै-ධෙනුයො,සයම්භුවො.

Sau (danh từ) được gọi là ‘la’ và tận cùng bằng ‘u’, ‘ve’ và ‘vo’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ ở hô cách, trong giống đực; ví dụ: bhikkhave, bhikkhavo, bhikkhū. – Tại sao lại nói ‘trong giống đực’? Ví dụ: āyūni. Tại sao lại nói ‘ở hô cách’? Ví dụ: cantuyo tiṭṭhanti (các vị Cantu đang đứng). Nhưng vì đã được gọi là ‘la’, (nên có các dạng như) dhenuyo, sayambhuvo.

ස්මාහිස්මින්නං ම්හාභිම්හි-.

Của ‘smā’, ‘hi’, ‘smiṃ’ (thay thế bằng) ‘mhā’, ‘bhi’, ‘mhi’.

නාමස්මා පරෙසං ස්මාහිස්මින්නං ම්හාභිම්හි වා හොන්ති යථා ක්කමං; බුද්ධම්හා, බුද්ධස්මා, බුද්ධෙහි, බුද්ධම්හි, බුද්ධස්මිං–-බහුලාධිකාරාපවාදවීසයෙ’පි; දසසහස්සිම්හි ධාතුයා.

Sau một danh từ, ‘mhā’, ‘bhi’, ‘mhi’ được tùy chọn thay thế lần lượt cho ‘smā’, ‘hi’, ‘smiṃ’; ví dụ: buddhamhā, buddhasmā, buddhehi, buddhamhi, buddhasmiṃ. – Cũng trong phạm vi ngoại lệ do quyền của quy tắc ‘bahula’ (đa dạng); ví dụ: dasasahassimhi dhātuyā (trong hệ thống mười ngàn thế giới).

සුහිස්වස්සෙ-.

Đối với ‘su’ và ‘hi’, ‘a’ (của thân từ) thành ‘e’.

අකාරන්තස්ස සුහිස්වෙ හොති; බුද්ධෙසු, බුද්ධෙහි.

Đối với (thân từ) tận cùng bằng ‘a’, ‘e’ được thay thế (cho ‘a’) trước ‘su’ và ‘hi’; ví dụ: buddhesu, buddhehi.

සබ්බාදීනං නම්හි ච-.

Đối với các từ ‘sabba’, v.v., và trước ‘naṃ’.

අකාරන්තානං සබ්බාදීනං එ හොති නම්හි සුහිසුච; සබ්බෙසං සබ්බෙසු, සබ්බෙහි–-සබ්බාදීනන්ති-කිං?බුද්ධානං; අස්සෙත්වෙව අමූසං.

Đối với các (thân từ) tận cùng bằng ‘a’ thuộc nhóm ‘sabba’, ‘e’ được thay thế (cho ‘a’) trước ‘naṃ’, ‘su’ và ‘hi’; ví dụ: sabbesaṃ, sabbesu, sabbehi. – Tại sao lại nói ‘thuộc nhóm sabba’? Ví dụ: buddhānaṃ. Nhưng đối với ‘asu’ thì không phải là ‘e’, ví dụ: amūsaṃ.

සබ්බ කතර කතම උභය ඉතර අඤ්ඤ අඤ්ඤතර අඤ්ඤතම;

Sabba, katara, katama, ubhaya, itara, añña, aññatara, aññatama;

පුබ්බපරාපරදක්ඛිණුත්තරාධරානි වවත්ථායමසඤ්ඤායං-().

Pubba, para, apara, dakkhiṇa, uttara, adhara (khi có nghĩa là sự sắp xếp, không phải là tên riêng).

යත්‍ය ත එත ඉම අමු කිං එක තුම්හ අම්හ (ඉච්චෙතෙ සබ්බාදයො )

Ya, tya, ta, eta, ima, amu, kiṃ, eka, tumha, amha (đây là nhóm sabba, v.v.).

සංසානං-.

(Các hậu tố) ‘saṃ’ và ‘sānaṃ’.

සබ්බාදිතො නංවචනස්ස සංසානං හොන්ති; සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං.

Sau nhóm ‘sabba’, ‘saṃ’ và ‘sānaṃ’ được thay thế cho hậu tố ‘naṃ’; ví dụ: sabbesaṃ, sabbesānaṃ.

ඝපා සස්ස ස්සා වා-.

Sau ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssā’ tùy chọn thay thế cho ‘sa’.

සබ්බාදීනං ඝපතො සස්ස ස්සා වා හොති; සබ්බස්සා, සබ්බාය, පග්ගහණමුත්තරත්ථං.

Sau nhóm ‘sabba’ được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssā’ được tùy chọn thay thế cho ‘sa’; ví dụ: sabbassā, sabbāya. Việc đề cập đến ‘pa’ là dành cho quy tắc sau.

ස්මිනො ස්සං-.

Của ‘smiṃ’ (thay thế bằng) ‘ssaṃ’.

සබ්බාදීනං ඝපතො ස්මිනො ස්සං වා හොති; සබ්බස්සං, සබ්බාය; අමුස්සං, අමුයා.

Sau nhóm ‘sabba’ được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssaṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: sabbassaṃ, sabbāya; amussaṃ, amuyā.

යං-.

(Hậu tố) ‘yaṃ’.

ඝපතො ස්මිනො යං වා හොති; කඤ්ඤායං, දඤ්ඤාය, රත්තියං, රත්තියා, වධුයං, වධුයා, සබ්බායං, සබ්බාය, අමුයං, අමුයා.

Sau (thân từ) được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘yaṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: kaññāyaṃ, daññāya, rattiyaṃ, rattiyā, vadhuyaṃ, vadhuyā, sabbāyaṃ, sabbāya, amuyaṃ, amuyā.

තිං සභාපරිසාය-.

‘Tiṃ’ sau ‘sabhā’ và ‘parisā’.

සභාපරිසාහි ස්මිනො තිං වා හොති; සභතිං, සහාය, පරිසතිං, පරිසාය.

Sau ‘sabhā’ và ‘parisā’, ‘tiṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: sabhatiṃ, sahāya, parisatiṃ, parisāya.

පදාදීහි සි-.

Sau ‘pada’, v.v., (thay thế bằng) ‘si’.

එහි ස්මිනො සි හොති වා, පදසි, පදස්මිං, බිලසි, බිලස්මිං.

Sau những (từ) này, ‘si’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: padasi, padasmiṃ, bilasi, bilasmiṃ.

නාස්ස සා-.

Biến cách `nā` thành `sā`.

පදාදීහි නාස්ස සා හොති වා; පදසා, පදෙන, බිලසා, බිලෙන.

Sau (các từ) `pada` v.v..., biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `sā`; (ví dụ:) `padasā`, `padena`, `bilasā`, `bilena`.

කොධාදීහි-.

Sau (các từ) `kodha` v.v...

එහි නාස්ස සා හොති වා; කොධසා, කොධෙන, අත්ථසා, අත්ථෙන.

Sau những (từ) này, biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `sā`; (ví dụ:) `kodhasā`, `kodhena`, `atthasā`, `atthena`.

අතෙන-.

Sau (nguyên âm) `a`, (biến cách `nā` được đổi thành) `ena`.

අකාරන්තතො පරස්ස නාවවනස්ස එනාදෙසො හොති; බුද්ධෙන; අතොති-කිං?අග්ගිනා.

Sau một (danh từ) tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `nā` được thay thế bằng `ena`; (ví dụ:) `buddhena`. Tại sao nói 'sau `a`'? (Để loại trừ trường hợp như) `agginā`.

සිස්සො-.

(Biến cách) `si` (được đổi) thành `o`.

අකාරන්තතො නාමස්මා සිස්ස ඔ හොති; බුද්ධො; අතො ත්වෙව-අග්ගි.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được đổi thành `o`; (ví dụ:) `buddho`. (Quy tắc này) chỉ áp dụng sau `a` - (ví dụ:) `aggi`.

ක්වචෙ වා-.

Ở một vài nơi, (biến cách `si` được đổi thành) `e` một cách tùy chọn.

අකාරන්තතො නාමස්මා සිස්ස එ හොති වා ක්වචි;’වනප්ප ගුම්බෙ යථා ඵුස්සිතග්ගෙ’ අපවාදවිසයෙ’පි බහුලං විධානා, සුඛෙ, දුක්ඛෙ–-වාති-කිං? වනප්පගුම්බො; ක්වචීති-කිං? පක්ඛෙ සබ්බත්ථ මා හොතු.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được tùy chọn đổi thành `e` ở một vài nơi; (ví dụ trong câu:) ‘vanappa gumbe yathā phussitagge’. Do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên) ngay cả trong phạm vi của ngoại lệ, (ta có các ví dụ như:) `sukhe`, `dukkhe`. Tại sao nói 'tùy chọn'? (Để có dạng) `vanappagumbo`. Tại sao nói 'ở một vài nơi'? Để quy tắc này không xảy ra ở mọi nơi trong trường hợp này.

අං නපුංසකෙ-.

(Biến cách `si` được đổi thành) `aṃ` trong trung tánh.

අකාරන්තතො නාමස්මා සස්ස අං හොති නපුංසකලිඞ්ගෙ රූපං.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được đổi thành `aṃ` trong trung tánh; (ví dụ:) `rūpaṃ`.

යොනං නි-.

(Biến cách) `yo` (được đổi) thành `ni`.

අකාරන්තතො නාමස්මා යොනං නි හොති නපුංසකෙ; සබ්බානි, රූපානි –-නිච්චවිධානෙ ඵලමෙකච්චාදිසබ්බාදනං පඨමාය.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `yo` được đổi thành `ni` trong trung tánh; (ví dụ:) `sabbāni`, `rūpāni`. -- Trong quy tắc bắt buộc, kết quả là sự bao gồm của `ekacca` v.v... và tất cả trong biến cách thứ nhất.

ඣලා වා-.

Sau (phụ âm) `jhala`, (việc thay thế) là tùy chọn.

ඣලතො යොනං නි හොති වා නපුංසකෙ; අට්ඨිනි, අට්ඨී, ආයූනි, ආයූ.

Sau (phụ âm) `jhala`, biến cách `yo` được tùy chọn đổi thành `ni` trong trung tánh; (ví dụ:) `aṭṭhini`, `aṭṭhī`, `āyūni`, `āyū`.

ලොපො-.

Sự lược bỏ.

ඣලතො යොනං ලොපො හොති; අට්ඨී, ආයූ, අග්ගී, භික්ඛූ, ඣලාත්වෙව-අග්ගයො; පගෙව කස්මා න හොති; අන්තරඞ්ගත්තා ආකරස්ස.

Sau (phụ âm) `jhala`, biến cách `yo` bị lược bỏ; (ví dụ:) `aṭṭhī`, `āyū`, `aggī`, `bhikkhū`. Chỉ sau `jhala` - (ví dụ:) `aggayo`. Tại sao (quy tắc này) không xảy ra trước? Do tính chất nội tại của `ākāra` (nguyên âm dài a).

ජන්තුත්වීඝෙපෙහි වා-.

Sau `jantu`, (từ tận cùng bằng) `tu`, `ī`, (từ có định danh) `gha` và `pa`, (sự lược bỏ là) tùy chọn.

ජන්තුහෙතූහි ඊකාරන්තෙහි ඝපසඤ්ඤොහිව පරෙසං යොනං වා ලොපො හොති; ජන්තු ජන්තුයො, හෙතු හෙතුයො, දද්ධී දද්ධීයො, කඤ්ඤා කඤ්ඤායො, රත්තී රත්තියො, ඉත්ථී ඉත්ථියො, දෙණූ දෙණුයා, ව්ैධූ වධුයො.

Sau `jantu`, `hetu`, các (từ) tận cùng bằng `īkāra` (nguyên âm ī), và những (từ) có định danh `gha` và `pa`, biến cách `yo` theo sau được tùy chọn lược bỏ; (ví dụ:) `jantu` `jantuyo`, `hetu` `hetuyo`, `daddhī` `daddhīyo`, `kaññā` `kaññāyo`, `rattī` `rattiyo`, `itthī` `itthiyo`, `dhenu` `dhenuyo`, `vadhū` `vadhuyo`.

යෙපස්සිවණ්ණස්ස-.

Của `ivaṇṇa` (nguyên âm i) thuộc (từ có định danh) `pa` (bị lược bỏ) trước `ya`.

පසඤ්ඤස්ස ඉවණ්ණස්ස ලොපො හොති වා යකාරෙ; රත්‍යො රත්‍යා රත්‍යං, පොක්ඛරඤ්ඤො පොක්ඛරඤ්ඤ්ඤා පොක්ඛරඤ්ඤං–-වාත්වෙව-රත්තියො; පස්සාති-කිං?දද්ධියො; ඉවණ්ණස්සාති-කිං? ධෙනුයො වධුයා; ක්ैථං; අනුඤ්ඤාතො අහං මත්‍යාති?’ යෙ පස්සා’ති-යොගවිභාගා.

`Ivaṇṇa` (nguyên âm i) của một (từ) có định danh `pa` được tùy chọn lược bỏ trước `yakāra` (phụ âm y); (ví dụ:) `ratyo` `ratyā` `ratyaṃ`, `pokkharañño` `pokkharañññā` `pokkharaññaṃ`. Chỉ là tùy chọn - (ví dụ:) `rattiyo`. Tại sao nói 'của (từ có định danh) `pa`'? (Để loại trừ) `daddhiyo`. Tại sao nói 'của `ivaṇṇa`'? (Để loại trừ) `dhenuyo` `vadhuyā`. Làm thế nào (để giải thích câu) ‘anuññāto ahaṃ matyā’? Bằng cách phân tách quy tắc thành ‘ye passā’.

ගසීනං-.

Của (biến cách) `si` (trong cách) hô.

නාමස්මා ගසීනං ලොපො හොති විජ්ඣන්තරාභාවෙ; භො පුරිස, අයං දද්ධී.

Sau một danh từ, biến cách `si` trong cách hô bị lược bỏ khi không có phép biến đổi nào khác; (ví dụ:) `bho purisa`, `ayaṃ daddhī`.

අසංඛ්‍යෙහි සබ්බාසං-.

Sau những (từ) không phải là số từ (bất biến từ), tất cả (biến cách)...

අවිජ්ජමානසඞ්ඛ්‍යෙහි පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපොහොති;ව වා එවඑවං. එතස්මායෙව ලිඞ්ගා [ ] අසඞ්ඛ්‍යෙහි ස්‍යාථුප්පත්ත්‍යනුමීයතෙ.

Sau những từ không có số (tức là bất biến từ), tất cả các biến cách theo sau đều bị lược bỏ; (ví dụ:) `va` `vā` `eva` `evaṃ`. Chính từ dấu hiệu này, sự phát sinh của `si` v.v... sau các bất biến từ được suy ra.

එකත්ථතායං-.

Trong trạng thái một nghĩa (hợp thể).

එකත්ථීභාවෙ සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො හොති බහුලං; පුත්තීයති, රාජපුරිසො, වාසිට්ඨො–- ක්වවි න හොති බහුලං විධානා; පරන්තපො. භගන්දරො, පරස්සපදං, අත්තනොපදං, ගවම්පති, දෙවානම්පියතිස්සො, අන්තෙවාසී, ජනෙසුතො, මමත්තං, මාමකො.

Trong trạng thái trở thành một nghĩa (hợp thể), tất cả các biến cách thường bị lược bỏ; (ví dụ:) `puttīyati`, `rājapuriso`, `vāsiṭṭho`. -- Đôi khi không xảy ra, do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên); (ví dụ:) `parantapo`, `bhagandaro`, `parassapadaṃ`, `attanopadaṃ`, `gavampati`, `devānampiyatisso`, `antevāsī`, `janesuto`, `mamattaṃ`, `māmako`.

පුබ්බස්මාමාදිතො-.

Từ (thành phần) đứng trước, bắt đầu bằng `am`...

අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථං තතො පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො හොති; අධිත්ථී–-ඉධ න හොති බහුලං විධානා, යථාපත්තියා, යයථාපරිසාය; පුබ්බස්මාති-කිං?ගාමං ගතො.

Trong một hợp thể bắt đầu bằng `am`, tất cả các biến cách theo sau thành phần đứng trước của hợp thể đó đều bị lược bỏ; (ví dụ:) `adhitthī`. -- Ở đây không xảy ra, do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên), (ví dụ:) `yathāpattiyā`, `yayathāparisāya`. Tại sao nói 'từ (thành phần) đứng trước'? (Để loại trừ trường hợp) `gāmaṃ gato`.

නාතොමපඤ්චමියා-.

Không (lược bỏ biến cách) sau a trong cách thứ năm.

අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථමකාරන්තං තතො පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො න හොති අස්තු භවත්‍යපඤ්චම්‍යා; උපකුම්භං, අපඤ්චමියාති-කිං? උපකුම්භා ආනය.

Sau một hợp thể từ bất biến có nghĩa duy nhất tận cùng bằng a, có sự lược bỏ tất cả các biến cách theo sau nó, ngoại trừ cách thứ năm; (ví dụ) upakumbhaṃ. Tại sao nói 'ngoại trừ cách thứ năm'? (Ví dụ) Upakumbhā ānaya.

වා තනියාසත්තමිනං-

Tùy chọn đối với cách thứ ba và cách thứ bảy.

අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථමකාරන්තං තතො පරාසං තතියාසත්තමිනං වා අං හොති; උපකුම්භෙන කතං, උපකුම්භං කතං, උපකුම්භෙ නිධෙහි, උපකුම්භං නිධෙහි.

Sau một hợp thể từ bất biến có nghĩa duy nhất tận cùng bằng a, biến cách thứ ba và thứ bảy theo sau nó tùy chọn biến thành aṃ; (ví dụ) upakumbhena kataṃ, upakumbhaṃ kataṃ, upakumbhe nidhehi, upakumbhaṃ nidhehi.

රාජස්සි නාම්හි-.

Đối với (từ) rājan, (nguyên âm cuối) thành i trong biến cách nā và mhi.

නාම්හි රාජස්සි වා හොති; සබ්බදත්තෙන රාජිනා; වාත්වෙ වරඤ්ඤා.

Trong biến cách nā và mhi, (từ) rājan tùy chọn biến thành i; (ví dụ) sabbadattena rājinā; hoặc là raññā.

සුනංහිසූ-.

Trong (các biến cách) su, naṃ, hi, su.

රාජස්ස ඌ හොති වා සුනංහිසු; රාජූසු රාජෙසු, රාජූනං රඤ්ඤං, රාජූභි රාජෙභි.

Đối với (từ) rājan, (nguyên âm cuối) tùy chọn biến thành ū trong các biến cách su, naṃ, hi, su; (ví dụ) rājūsu hoặc rājesu, rājūnaṃ hoặc raññaṃ, rājūbhi hoặc rājebhi.

ඉමස්සානිත්ථියං ටෙ-.

Đối với (từ) ima không ở nữ tính, (biến cách) thành e.

ඉමසද්දස්සානිත්ථියං ටෙ හොති වා සුනංහිසු; එසු ඉමෙසු, එසං ඉමෙසං, එහි ඉමෙහි–-අනිත්ථියන්ති-කිං? ඉමාසු, ඉමායං, ඉමාහි.

Đối với từ ima không ở nữ tính, (biến cách) tùy chọn biến thành e trong các biến cách su, naṃ, hi, su; (ví dụ) esu hoặc imesu, esaṃ hoặc imesaṃ, ehi hoặc imehi. Tại sao nói 'không ở nữ tính'? (Ví dụ) Imāsu, imāyaṃ, imāhi.

නාම්භනිමි-.

Trong nā và mhi, (thay bằng) an và imi.

ඉමසද්දස්සානිත්ථියං නාම්හි අන්ैමි ඉච්චාදෙසා හොන්ති; අනෙන, ඉමිනා; අනිත්ථියංත්වෙව-ඉමාය.

Đối với từ ima không ở nữ tính, trong biến cách nā và mhi, (thân từ) được thay thế bằng an và imi; (ví dụ) anena, iminā. (Nói) 'không ở nữ tính' là vì (có dạng) imāya.

සීම්භනපුංසකස්සායං-.

Đối với (từ ima) không ở trung tính, (thân từ) thành ayaṃ trong biến cách si.

ඉමසද්දස්සානපුංසකස්ස අයං හොති සිම්හි; අයං පුරිසො, අයං ඉත්ථී; අනපුංසකස්සාති-කිං?ඉමං.

Đối với từ ima không ở trung tính, (thân từ) biến thành ayaṃ trong biến cách si; (ví dụ) ayaṃ puriso, ayaṃ itthī. Tại sao nói 'không ở trung tính'? (Vì dạng trung tính là) Imaṃ.

ත්‍යතෙතානං තස්ස සො-

Đối với (các từ) tya, ta, eta, chữ ta (của chúng) biến thành so.

ත්‍යතෙතානමනපුංසකානං තස්ස සො හොති සිම්හි; ස්‍යො පුරිසො, ස්‍යා ඉත්ථි; එවං සො, සා, එසො, එසා –-අනපුංසක ස්සෙත්ව්ैව-ත්‍යං, තං, එතං.

Đối với các từ tya, ta, eta không ở trung tính, chữ ta của chúng biến thành so trong biến cách si; (ví dụ) syo puriso, syā itthi; tương tự so, sā, eso, esā. (Nói) 'không ở trung tính' là vì (có các dạng) tyaṃ, taṃ, etaṃ.

මස්සාමුස්ස-.

Đối với (từ) amu, chữ ma (biến thành) sa.

අනපුංසකස්සාමුස්ස මකාරස්ස සො හොති සිම්හි; අසු පුරිසො, අසු ඉත්ථි.

Đối với từ amu không ở trung tính, chữ ma biến thành so trong biến cách si; (ví dụ) asu puriso, asu itthi.

කෙ වා-.

Tùy chọn (thêm) ka.

අමුස්ස මස්ස කෙ වා සො හොති; අසුකො අමුකො, අසුකා අමුකා, අසුකං අමුකං, අසුකානි අමුකානි.

Đối với (từ) amu, khi thêm ka, chữ ma tùy chọn biến thành so; (ví dụ) asuko hoặc amuko, asukā hoặc amukā, asukaṃ hoặc amukaṃ, asukāni hoặc amukāni.

තතස්ස නො සබ්බාසු-.

Đối với (từ) ta, (chữ) ta (biến thành) na trong tất cả (các biến cách).

තසද්දස්ස තස්ස නො වා හොති සබ්බාසුවිභත්තීසු; නෙ, තෙ, නායො, තායො, නං, තං, නානි, තානි ඉච්චාදි.

Đối với từ ta, chữ ta của nó tùy chọn biến thành na trong tất cả các biến cách; (ví dụ) ne hoặc te, nāyo hoặc tāyo, naṃ hoặc taṃ, nāni hoặc tāni, v.v.

ට සස්මාස්මිංස්සායයස්සංස්සාසංම්භාම්හිසවිමස්ස ච-.

Đối với (từ) ta và ima, (thân từ) biến thành a trong các (biến cách) sasmā, smiṃ, ssā, āya, assaṃ, ssā, āsaṃ, amha, amhi.

සාදිස්විමස්ස තතස්ස ච ටො වා හොති; අස්ස්ैමස්ස, අස්මා, ඉමස්මා, අස්මිං ඉමස්මිං,අස්සාය ඉමිස්සාය, අස්සං ඉමස්සං, අස්සා ඉමිස්සා, ආසං ඉමාසං, අම්හා ඉමම්හා, අම්හි ඉමම්හි; අස්ස තස්ස, අස්මා තස්මා, අස්මිං තස්මිං, අස්සාය තස්සාය, අස්සං තස්සං, අස්සා තස්සා, ආසං තාසං, අම්හා තම්හා, අම්හි තම්හි. ස්සායාදිග්ගහණ මාදෙසන්තරෙ මා හොතුතී.

Trong các biến cách sa v.v., đối với ima và ta, (thân từ) tùy chọn biến thành a; (ví dụ đối với ima:) assa hoặc imassa, asmā hoặc imasmā, asmiṃ hoặc imasmiṃ, assāya hoặc imissāya, assaṃ hoặc imassaṃ, assā hoặc imissā, āsaṃ hoặc imāsaṃ, amhā hoặc imamhā, amhi hoặc imamhi; (ví dụ đối với ta:) assa hoặc tassa, asmā hoặc tasmā, asmiṃ hoặc tasmiṃ, assāya hoặc tassāya, assaṃ hoặc tassaṃ, assā hoặc tassā, āsaṃ hoặc tāsaṃ, amhā hoặc tamhā, amhi hoặc tamhi. Việc kể ra ssāya v.v. là để (phép biến đổi này) không xảy ra với các phép thay thế khác.

ටා සිස්සිසිස්මා-.

Đối với (từ) isi, trong biến cách si, (nguyên âm cuối) biến thành e.

ඉසිස්මා සිස්ස ටෙ වා හොති;’ යොනජ්ජ විනයෙ කඞ්ඛං අත්ථධම්මවිදූ ඉසෙ’ වාත්වෙව-ඉසි.

Đối với (từ) isi, (nguyên âm cuối) tùy chọn biến thành e (trong biến cách si); (ví dụ trong câu) 'yonajja vinaye kaṅkhaṃ atthadhammavidū ise'. Hoặc là isi.

දුතියස්ස යොස්ස-.

Đối với (biến cách) yo của cách thứ hai.

ඉසිස්මා පරස්ස දුයායොස්ස ටෙ වා හොති;’ සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ වන්දෙ සම්පන්නචරණෙ ඉසෙ’ වාත්වෙව-ඉසයො පස්ස; දුතියස්සාති-කිං?ඉසයො තිට්ඨන්ති.

Sau (từ) isi, biến cách yo của cách thứ hai tùy chọn biến thành e; (ví dụ trong câu) 'samaṇe brāhmaṇe vande sampannacaraṇe ise'. Hoặc là isayo passa. Tại sao nói 'của cách thứ hai'? (Ví dụ) Isayo tiṭṭhanti.

එකච්චාදිගතො-.

Sau (các từ) ekacca v.v. tận cùng bằng a.

අකාරන්තෙහි එකච්චාදීහි යොනං ටෙ හොති; එකච්චෙ තිට්ඨන්ති, එකච්චෙ පස්ස–-අතොති-කිං? එකච්චායො; එවං එසස පඨම.

Sau các từ ekacca v.v. tận cùng bằng a, biến cách yo biến thành e; (ví dụ) ekacce tiṭṭhanti, ekacce passa. Tại sao nói 'tận cùng bằng a'? (Ví dụ) Ekaccāyo. Tương tự (áp dụng cho) esa, sa, paṭhama.

න නිස්ස ටා-.

Không (biến đổi thành) ssa.

එකච්චාදීහි පරස්ස නිස්ස ටා න හොති; එකච්චානි.

Sau các từ ekacca v.v..., naṃ không được đổi thành ssa. Ví dụ: ekaccāni.

සබ්බාදීහි පරස්ස නිස්ස ටා න හොති; සබ්බානි.

Sau các từ sabba v.v..., naṃ không được đổi thành ssa. Ví dụ: sabbāni.

යෙයානමෙට-.

Yo, naṃ thành e.

අකාරන්තෙහි සබ්බාදීහි යොනමෙට හොති; සබ්බෙ තිට්ඨන්ති සබ්බෙ පස්ස; අතොත්වෙව-සබ්බායො.

Sau các đại từ thuộc nhóm sabbādi tận cùng bằng 'a', (biến cách) yo và naṃ được đổi thành e. Ví dụ: sabbe tiṭṭhanti, sabbe passa. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho (thân từ) tận cùng bằng 'a'; (dạng) sabbāyo (cũng được thấy).

නාඤ්ඤඤ්ච නාමප්පධානා-.

Và không (áp dụng) cho (các từ) khác và khi không phải là danh từ chính.

නාමභුතෙහි අප්පධානෙහි ච සබ්බාදීහි යං වුත්තං යං චඤ්ඤං සබ්බාදිකාරියන්තං න හොති; තෙ සබ්බා, තෙ පියසබ්බා, තෙ අති සබ්බා.

Đối với các từ thuộc nhóm sabbādi đã trở thành danh từ và không phải là thành phần chính, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: te sabbā, te piyasabbā, te ati sabbā.

තතියත්ථයොගෙ-.

Khi kết hợp với ý nghĩa của biến cách thứ ba.

තතියත්ථෙන යොගෙ සබ්බාදීහි යං වුත්තං යං චඤ්ඤං සබ්බාදි කාරියන්තං න හොති; මාසෙනපුබ්බානං මාසපුබ්බානං.

Khi kết hợp với ý nghĩa của biến cách thứ ba, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: māsenapubbānaṃ, māsapubbānaṃ.

චත්ථසමාසෙ-.

Trong hợp từ tương liên.

චත්ථසමාසවිසයෙ සබ්බාදීහි යං වුත්තං යං චඤ්ඤං සබ්බාදි කාරියන්තං න හොති; දක්ඛිණුත්තරපුබ්බානං–-සමාසෙති-කිං?අමුසඤ්ච තෙසඤ්ච දෙහි.

Trong trường hợp hợp từ tương liên, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: dakkhiṇuttarapubbānaṃ. Tại sao lại nói 'trong hợp từ'? (Ví dụ khi không ở trong hợp từ): Amusañca tesañca dehi.

වෙට-.

Tùy chọn (biến đổi thành) e.

චත්ථසමාසවිසයෙ සබ්බාදීහි යස්සෙට වුත්තො තස්ස වා හොති; පුබ්බුත්තරෙ, පුබ්බුත්තරා.

Trong trường hợp hợp từ tương liên, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, sự biến đổi (thành e) đã được nêu trước đây là tùy chọn. Ví dụ: pubbuttare, pubbuttarā.

පුබ්බාදීහි ජහි-

Từ pubba v.v...

එතෙහි පුබ්බාදීහි ඡහි සවිසයෙ එට වා හොති?පුබ්බෙ පුබ්බා, පරෙ පරා, අපරෙ අපරා,දක්ඛිණෙ දක්ඛිණා, උත්තරෙ උත්තරා, අධරෙ අධරා–-ඡහීති-කිං?යෙ.[ ]

Đối với sáu từ này, bắt đầu bằng pubba, khi mang ý nghĩa riêng của chúng, sự biến đổi (thành e) là tùy chọn. Ví dụ: Pubbe pubbā, pare parā, apare aparā, dakkhiṇe dakkhiṇā, uttare uttarā, adhare adharā. Tại sao lại nói 'sáu'? (Để loại trừ các từ khác, ví dụ như) Ye.

මනාදීහි ස්මිංසංනාස්මානං සිසොඔසාසා-.

Từ mana v.v..., (biến cách) smiṃ, saṃ, nā, smā, naṃ (được đổi thành) si, so, o, sā, sā.

මනාදීහි සමීමාදීනං සිසොඔසාසා වා හොන්ති යථාක්කං; මනසි මනස්මිං, මනසො මනස්ස, මනො මනං, මනසා මනෙන, මනසා මනස්මා–-කථං? පුත්තො ජාතො අවෙතසො, හිත්වා යාති සුමෙධසො; සුද්ධුත්තරවාසසා, හෙමකපක්පණවාසසෙති-සකත්ථෙ ණන්තා.

Sau các từ thuộc nhóm manādi, các biến cách smiṃ v.v... tùy chọn được đổi thành si, so, o, sā, sā một cách tương ứng. Ví dụ: manasi hoặc manasmiṃ; manaso hoặc manassa; mano hoặc manaṃ; manasā hoặc manena; manasā hoặc manasmā. (Các dạng này được thấy) như thế nào? (Trong các câu như): Putto jāto avetaso, hitvā yāti sumedhaso; suddhuttaravāsasā, hemakapakpaṇavāsaseti. (Đây là các từ) tận cùng bằng (tiếp vị ngữ) ṇa theo nghĩa riêng của chúng.

මන තම තප තෙජ සිර උර වච ඔජ රජ යස පය

Mana, tama, tapa, teja, sira, ura, vaca, oja, raja, yasa, paya.

සරවයයායවාසචෙතා ජලාසයාක්ඛයලොහපටමනෙසු-().

Trong các từ: sara, vaya, yāya, vāsa, ceta, jalāsaya, akkhaya, loha, paṭa, mana.

සතො සබ්භෙ-.

Của santa, (biến đổi thành) sab trước bhi.

සන්තසද්දස්ස සබ භවති භකාරෙ; සබ්භි.

Của từ santa, (âm cuối) trở thành sab khi theo sau là âm bha. Ví dụ: sabbhi.

භවතො වා හොන්තො ගයොනාසෙ-.

Của bhavanta, tùy chọn (biến đổi thành) bhonta ở các biến cách si, yo, nā, sa.

භවන්තසද්දස්ස භොන්තාදෙසො වා හොති ගයොනාසෙ; භොන්ත, භවං, භොන්තො, භවන්තො, භොතා, භවතා, භොතො, භවතො–-භො ඉති-ආමන්තණෙ නිපාතො’කුතොනු ආගච්ඡථ භො තයො ජනා’එවං භන්තෙති-භද්දෙති-සද්දන්තරෙන සිද්ධං;භද්දන්ත ඉති-දස්ස ද්විභාවෙන.

Đối với từ bhavanta, sự thay thế bằng bhonta là tùy chọn ở các biến cách si, yo, nā, sa. Ví dụ: bhonta, bhavaṃ; bhonto, bhavanto; bhotā, bhavatā; bhoto, bhavato. — Bho là một bất biến từ ở hô cách, (ví dụ) 'kutonu āgacchatha bho tayo janā'. (Các dạng) bhante và bhadde được hình thành từ những từ khác. (Dạng) bhaddanta (được hình thành) do sự điệp âm của d.

සිස්සාග්ගිතො නි-.

Từ aggi, (biến cách) smiṃ và sa (thành) ni.

අග්ගිස්මා සිස්ස නි හොති වා; අග්ගිනී,අග්ගි.

Sau aggi, (biến cách) smiṃ và sa tùy chọn được đổi thành ni. Ví dụ: agginī, aggi.

න්තස්සං-.

Của (tiếp vị ngữ) nta, (biến đổi thành) aṃ.

සිම්හි න්තප්පච්චයස්ස අං හොති වා; ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො.

Khi đi với (biến cách) si, tiếp vị ngữ nta tùy chọn được đổi thành aṃ. Ví dụ: gacchaṃ, gacchanto.

භුතො-.

Từ (căn) bhū.

භුධාතුතො න්තස්ස අං හොති සිම්හි නිච්චං පුනබ්බිධානා; භවං.

Từ gốc bhū, (tiếp vị ngữ) nta luôn luôn được đổi thành aṃ khi đi với (biến cách) si, do sự tái khẳng định (của quy tắc). Ví dụ: bhavaṃ.

මහන්තරහත්තානං ටා වා-.

Của mahanta và arahant, tùy chọn (biến đổi thành) ā.

සිම්හි මහන්තාරහන්තානං න්තස්ස ටා වා හොති; මහා, මහං, අරහා, අරහං.

Đối với (các từ) mahant và arahant, vĩ tố nta tùy chọn biến thành ā trong biến cách si; (ví dụ:) mahā, mahaṃ, arahā, arahaṃ.

න්තුස්ස-.

Của (vĩ tố) ntu.

සිම්හි න්තුස්සටා හොති; ගුණවා.

Trong biến cách si, vĩ tố ntu được biến thành ā; (ví dụ:) guṇavā.

අංඞං නපුංසකෙ-.

Aṃ và ṃ trong trung tính.

න්තුස්ස අංඞං හොන්ති සිම්හි නපුංසකෙ; ගුණවං කුලං, ගුණඤ්ච න්තං කුලං–-නපුංසකෙති කිං? සීලවා භික්ඛු.

Trong biến cách si ở trung tính, vĩ tố ntu được biến thành aṃ và ṃ; (ví dụ:) guṇavaṃ kulaṃ, guṇañca ntaṃ kulaṃ. – Tại sao nói 'trong trung tính'? (Để loại trừ trường hợp như:) Sīlavā bhikkhu.

හිමවතො වා ඔ-.

Đối với himavat, tùy chọn thành o.

හිමවතො සිම්හි න්තුස්ස ඔ වා හොති; හිමවන්තො, හිමවා.

Đối với himavat, vĩ tố ntu trong biến cách si tùy chọn biến thành o; (ví dụ:) himavanto, himavā.

රාජාදියුවාදිත්වා -.

Sau rāja v.v... và yuva v.v...

රාජාදීහි යයුවාදීහි ච සිස්ස ආ හොති; රාජා, යයුවා–-රාජ බ්‍රහ්ම සඛ අත්ත ආතුම.

Sau các từ nhóm rāja và nhóm yuva, biến cách si được biến thành ā; (ví dụ:) rājā, yayuvā. – (Nhóm rāja gồm:) rāja, brahma, sakha, atta, ātuma.

ධම්මො වාඤ්ඤත්ථෙ-().

Dhamma tùy chọn trong nghĩa khác.

දළ්හධම්මා; (දළ්හධම්මො) අස්මා.

Daḷhadhammā; (hoặc daḷhadhammo) asmā.

ඉමො භාවෙ-().

Ima trong nghĩa trạng thái.

අණිමා, ලඝිමා–-යුව සා සුවා මඝව පුම වත්තහ.

Aṇimā, laghimā. – (Nhóm yuva gồm:) yuva, sā (chó), suvā (chó), maghava, puma, vattaha.

වාම්භානද්ධ -.

Tùy chọn ānaṅ trong biến cách aṃ.

රාජාදීනං යුවාදීනං චානඞි හොති වාම්හි; [ ] රාජානං, රාජං, යුවානං, යුවං.

Đối với các từ nhóm rāja và nhóm yuva, sự thay thế ānaṅ tùy chọn xảy ra trong biến cách aṃ; (ví dụ:) rājānaṃ, rājaṃ, yuvānaṃ, yuvaṃ.

යොනමානො-.

Yo thành āno.

රාජාදීහි යුවාදීහි ච යොනමානො වා හොති; රාජානො, යුවානො–-වාත්වෙව-රාජා,රාජෙ, යුවා, යුවෙ.

Sau các từ nhóm rāja và nhóm yuva, biến cách yo tùy chọn được biến thành āno; (ví dụ:) rājāno, yuvāno. – Do có từ 'tùy chọn' (nên cũng có các dạng): rājā, rāje, yuvā, yuve.

ආයො නො ච සඛා-.

Sau sakha, (biến cách yo) thành āyo và no.

සඛතො යොනමායොනො හොන්ති වා ආනො ච; සඛායො, සඛිනො, සඛානො?වාත්වෙව-සඛා, සඛෙ.

Sau sakha, biến cách yo tùy chọn được biến thành āyo, ino, và āno; (ví dụ:) sakhāyo, sakhino, sakhāno. Do có từ 'tùy chọn' (nên cũng có các dạng): sakhā, sakhe.

ටෙ ස්මිනො-.

Biến cách e từ smiṃ.

සඛතො ස්මිනො ටෙ හොති; සඛෙ නිච්චත්ථො’යමාරම්භො.

Sau sakha, biến cách smiṃ được biến thành e; (ví dụ:) sakhe. Sự khởi đầu này là để cho một quy tắc bắt buộc.

නොනාසෙස්වි-.

i trong các biến cách no, nā, se.

සඛස්ස ඉ හොති නොනාසෙසු; සඛිනො, සඛිනා, සඛිස්ස.

Đối với sakha, (nguyên âm cuối) được biến thành i trong các biến cách no, nā, se (sa, smiṃ, su); (ví dụ:) sakhino, sakhinā, sakhissa.

ස්මානංසු වා-.

Tùy chọn trong smā, naṃ, su.

සඛස්ස වා ඉ හොතී ස්මානංසු; සඛිස්මා, සඛස්මා, සඛීනං, සඛානං.

Đối với sakha, (nguyên âm cuối) tùy chọn được biến thành i trong các biến cách smā, naṃ, su; (ví dụ:) sakhismā, sakhasmā, sakhīnaṃ, sakhānaṃ.

යොස්වංහිසු චාරඞි-.

Và āraṅ trong yo, su, aṃ, hi.

සඛස්ස වා ආරඞි හොති යොස්වංහිසුස්මානංසු ච; සඛාරො සඛායො, සඛාරෙසු, සඛෙසු,සඛාරං, සඛං, සඛාරෙහි, සඛෙහි, සඛාරා, සඛාරස්මා, සඛාරානං, සඛානං.

Đối với sakha, sự thay thế āraṅ tùy chọn xảy ra trong các biến cách yo, su, aṃ, hi, smā, naṃ, và su; (ví dụ:) sakhāro (hoặc) sakhāyo, sakhāresu (hoặc) sakhesu, sakhāraṃ (hoặc) sakhaṃ, sakhārehi (hoặc) sakhehi, sakhārā (hoặc) sakhārasmā, sakhārānaṃ (hoặc) sakhānaṃ.

ලතුපිතාදිනමසෙ-.

Đối với các từ có vĩ tố tu và các từ nhóm pitar, (sự thay thế āraṅ) ngoại trừ biến cách sa.

ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදීනං චාරඞි භොති සතො’ඤ්ඤත්‍ර; කත්තාරො, පිතරො, කත්තාරං, පිතරං, කත්තාරා, පිතරා, කත්තරි, පිතරි–-අසෙති-කිං?කත්තුනො, පිතුනො.

Đối với các từ tận cùng bằng vĩ tố tu và các từ nhóm pitar, sự thay thế āraṅ xảy ra, ngoại trừ trong biến cách sa; (ví dụ:) kattāro, pitaro, kattāraṃ, pitaraṃ, kattārā, pitarā, kattari, pitari. – Tại sao nói 'ngoại trừ sa'? (Để có các dạng:) Kattuno, pituno.

නම්හි වා-.

Tùy chọn trong biến cách naṃ.

නම්හි ලතුපිතාදීනමාරඞි වා හොති; කත්තාරානං, කත්තුනං, පිතරානං, පිතුන්නං.

Khi có `naṃ` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `āraṅ`; ví dụ: `kattārānaṃ`, `kattunaṃ`, `pitarānaṃ`, `pitunnaṃ`.

ආ-1

Ā-1

නම්හි ලතුපිතාදීනමා වා හොති; කත්තානං, කත්තූනං, පිතානං, පිතුන්නං.

Khi có `naṃ` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `ā`; ví dụ: `kattānaṃ`, `kattūnaṃ`, `pitānaṃ`, `pitunnaṃ`.

සලොපො-.

Sự lược bỏ `sa`-.

ලතුපිතාදීහි සස්ස ලොපො වා හොති; කත්තු, කත්තුනො, සකමන්ධාතු, සකමන්ධාතුනො, පිතු, පිතුනො.

Sau các từ như `latu`, `pitu`, v.v..., `sa` tùy chọn bị lược bỏ; ví dụ: `kattu`, `kattuno`, `sakamandhātu`, `sakamandhātuno`, `pitu`, `pituno`.

සුහිස්වාරඞි-.

`āraṅ` trong `su` và `hi`-.

සුහිසු ලතුපිතාදීනමරඞි වා හොති; කත්තාරෙසු, කත්තුසු, පිතරෙසු, පිතුසු, කත්තාරෙහි, කත්තුහි, පිතරෙහි, පිතුහි.

Khi có `su` và `hi` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `araṅ`; ví dụ: `kattāresu`, `kattusu`, `pitaresu`, `pitusu`, `kattārehi`, `kattuhi`, `pitarehi`, `pituhi`.

නජ්ජායොස්වාම-.

`āma` cho `yo` của `nadī`-.

යොසු නදීසද්දස්ස ආමි වා හොති; නජ්ජායො, නදියො.

Khi có `yo` theo sau, từ `nadī` tùy chọn có `ām`; ví dụ: `najjāyo`, `nadiyo`.

ටි කතිම්හා-.

`ṭi` sau `kati`-.

කතිම්හා යොනං ටි හොති; කති තිට්ඨන්ති, කති පස්ස.

Sau `kati`, các `yo` trở thành `ṭi`; ví dụ: `kati tiṭṭhanti`, `kati passa`.

ට පඤ්චාදිහි චුද්දසහි-.

`ṭa` sau `pañca` v.v... đến mười bốn-.

පඤ්චාදීහි චුද්දසහි සංඛ්‍යාහි යොනං ටො හොති; පඤ්ච පඤ්ච, එවං යාව අට්ඨාරසා–-පඤ්චාදීහීකි-කිං? ද්වෙ තයො චත්තාරො; චුද්දසභීති-කිං? ද්වෙවීසතියො.

Sau các số từ `pañca` đến `cuddasa`, các `yo` trở thành `ṭo`; ví dụ: `pañca pañca`, cứ như vậy cho đến `aṭṭhārasā` –– Tại sao nói 'từ `pañca` trở đi'? (Để loại trừ) `Dve tayo cattāro`; Tại sao nói 'đến `cuddasa`'? (Để loại trừ) `Dvevīsatiyo`.

උභගොහි ටො-.

`ṭo` sau `ubha` và `go`-.

උභගොහි යොනං ටො හොති; උභො, උභො, ගාවො, ගාවො–-කථං? ඉමෙකරත්තිං උභයො වසාමාති- ටොම්හි යකාරාගමො.

Sau `ubha` và `go`, các `yo` trở thành `ṭo`; ví dụ: `ubho, ubho`, `gāvo, gāvo` –– Thế nào (lại có dạng): `Imekarattiṃ ubhayo vasāmāti`? –– Khi có `ṭo`, có sự xen vào của `yakāra` (`y`).

ආරඞිස්මා-.

Sau `āraṅ`-.

ආරඞාදෙසතො පරෙසං යොනං ටො හොති; සඛාරො, කත්තාරො, පතරො.

Sau thế từ `āraṅ`, các `yo` theo sau trở thành `ṭo`; ví dụ: `sakhāro`, `kattāro`, `pataro`.

ටොටෙ වා-.

`ṭo` và `ṭe` tùy chọn-.

ආරඞාදෙසම්හා යොනං ටොටෙ වා හොන්ති යථාක්කමං; සඛාරො, සඛාරෙ, සඛාරො–-ටොග්ගහණං ලාඝවත්ථං.

Sau thế từ `āraṅ`, các `yo` tùy chọn trở thành `ṭo` và `ṭe` theo thứ tự; ví dụ: `sakhāro`, `sakhāre`, `sakhāro` –– Việc nêu lại `ṭo` là để cho ngắn gọn.

ටා නාස්මානං-.

`ṭā` cho `nā` và `smā`-.

ආරඞාදෙසම්හා නාස්මානං ටා හොති; කත්තාරා, කත්තාරා, ක්වචි වා හොති බහකුලාධිකාරා; එතාදිසා සඛාරස්මා

Sau thế từ `āraṅ`, `nā` và `smā` trở thành `ṭā`; ví dụ: `kattārā`, `kattārā`. Đôi khi là tùy chọn, (ví dụ) `bahakulādhikārā`; `etādisā sakhārasmā`.

ටි ස්මිනො-.

`ṭi` cho `smiṃ`-.

ආරඞාදෙසම්හා ස්මිනො ටි හොති; කත්තරි, පිතරි.

Sau thế từ `āraṅ`, `smiṃ` trở thành `ṭi`; ví dụ: `kattari`, `pitari`.

දිවාදිතො-.

Sau `diva` v.v...-.

දිවාදීහි නාමෙහි ස්මිනො ටි හොති; දිවි, භුවි–-නිච්චං වකාරාගමො.

Sau các danh từ như `diva` v.v..., `smiṃ` trở thành `ṭi`; ví dụ: `divi`, `bhuvi` –– Luôn có sự xen vào của `vakāra` (`v`).

රස්සාරඞි-.

Sự rút ngắn `āraṅ`-.

ස්මිම්හි ආරො රස්සො හොති; කත්තරි, නත්තරි.

Khi có `smiṃ` theo sau, `ār` trở thành ngắn; ví dụ: `kattari`, `nattari`.

පිතාදීනමනත්ත්වාදීනං-.

Của `pitu` v.v..., không phải `nattu` v.v...-.

නත්ත්වාදිවජ්ජිතානං පිතාදීනමාරො රස්සො හොති සබ්බාසු විභත්තිසු; පිතරො, පිතරං–-අනත්ත්වාදීනන්ති කිං? නත්තාරො.

Đối với các từ như `pitu` v.v..., ngoại trừ `nattu` v.v..., `ār` trở thành ngắn trong tất cả các biến cách; ví dụ: `pitaro`, `pitaraṃ` –– Tại sao nói 'không phải `nattu` v.v...'? (Để có dạng) `Nattāro`.

යුවාදීනං සුහිස්වානඞි-.

Sau nhóm yuva, su và hi được thay bằng ānaṅ.

සුහිසු යුවාදීනං ආනඞි හොති; යයුවානෙසු, යුවානෙහි.

Sau nhóm yuva, ānaṅ thay thế cho su và hi; (ví dụ:) yuvānesu, yuvānehi.

නොනානෙස්වා-.

Sau (nhóm yuva), yo và nā (số nhiều) được thay bằng ā.

එසු යුවාදීනමා හොති; යුවානො, යුවානා, යුවානෙ.

Đối với những (biến cách) này, ā thay thế sau nhóm yuva; (ví dụ:) yuvāno, yuvānā, yuvāne.

ස්මාස්මින්නං නානෙ-.

(Sau nhóm yuva), smā và smiṃ được thay bằng nā và ne.

යුවාදීහිං ස්මාස්මින්නං නානෙ හොන්ති යථාක්කමං; යුවානා, යුවානෙ.

Sau nhóm yuva, smā và smiṃ lần lượt được thay bằng nā và ne; (ví dụ:) yuvānā, yuvāne.

යොනං නොනෙ වා-.

Sau (nhóm yuva), yo và naṃ tùy chọn được thay bằng no và ne.

යුවාදීහි යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමිං; යුවානො යුවානෙ–-වාති-කිං?යුවෙ පස්ස;නොග්ගහණං ලාඝවත්ථං.

Sau nhóm yuva, yo và naṃ lần lượt tùy chọn được thay bằng no và ne; (ví dụ:) yuvāno yuvāne. – Tại sao nói ‘tùy chọn’? (Để có dạng) yuve passa. Việc đề cập đến no là để cho ngắn gọn.

ඉතො’ඤ්ඤත්ථෙ පුමෙ-.

Sau (danh từ) tận cùng bằng i, trong nghĩa của từ khác, ở nam tính.

අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානා ඉකාරන්තතො නාමස්මා යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ, තොමරංකුස පාණිනො, තොමරංකුසපාණිනෙ, වාත්වෙව-තොමරංකුසපාණයො; අඤ්ඤත්ථෙති-කිං?පාණයො.

Sau một danh từ tận cùng bằng i, được dùng trong nghĩa của một từ khác, yo và naṃ lần lượt tùy chọn được thay bằng no và ne trong nam tính; (ví dụ:) tomaraṃkusa pāṇino, tomaraṃkusapāṇine. Do có ‘tùy chọn’ nên cũng có dạng tomaraṃkusapāṇayo. Tại sao nói ‘trong nghĩa của một từ khác’? (Để loại trừ trường hợp như) Pāṇayo.

නෙ ස්මිනො ක්වවි-.

Đôi khi, ne thay thế cho smiṃ.

අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානා ඉකාරන්තතො නාමස්මා ස්මිනො නෙ හොති වා ක්වචි;’ කතඤ්ඤුම්හි ච පොසම්හි සීලවන්තෙ අරියවුත්තිනෙ’ වාත්වෙව-අරියවුත්තිම්හි; පුමෙත්වෙව-අරියයවුත්තියා.

Sau một danh từ tận cùng bằng i, được dùng trong nghĩa của một từ khác, ne đôi khi tùy chọn thay thế cho smiṃ; (ví dụ:) ‘kataññumhi ca posamhi sīlavante ariyavuttine’. Do có ‘tùy chọn’ nên cũng có dạng ariyavuttimhi; do có ‘trong nam tính’ nên (trong nữ tính có dạng) ariyavuttiyā.

පුමා-.

(Đối với từ) Puma.

පුමසද්දතො ස්මිනො යං වුත්තං තං වා හොති; පුමානෙපුමෙ.

Sau từ puma, điều đã được nói đối với smiṃ được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumāne, pume.

නාම්හි-.

Trong trường hợp của nā.

පුමස්ස නාම්හි යං වුත්තං තං වා හොති; පුමානා පුමෙන.

Đối với từ puma, trong trường hợp của nā, điều đã được nói được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumānā, pumena.

සුම්හා ච-.

Và trong trường hợp của su và smā.

පුමස්ස සුම්හි යං වුත්තං තං ආ ච වා හොති; පුමානෙසු, පුමෙසු, පුමාසු.

Đối với từ puma, trong trường hợp của su, điều đã được nói và cả ā được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumānesu, pumesu, pumāsu.

ගස්සං-.

Aṃ thay thế cho ga.

පුමසද්දතො ගස්ස අං වා හොති; භො පුමං, භො පුම, භො ඉත්ථිපුමං, භො ඉත්ථිපුම.

Sau từ puma, aṃ tùy chọn thay thế cho ga (hô cách); (ví dụ:) bho pumaṃ, bho puma, bho itthipumaṃ, bho itthipuma.

සාස්සංසෙ චානඞි-.

Đối với từ sa (chó), ānaṅ thay thế cho aṃ và se.

සාසද්දස්ස ආනඞි හොති අංසෙ ගෙ ච; සානං, සානස්ස, භො සාන.

Đối với từ sa (chó), ānaṅ thay thế cho aṃ, se, và cả ga; (ví dụ:) sānaṃ, sānassa, bho sāna.

වත්තහා සනන්නං නොනානං-.

Sau từ vattahu, sa và naṃ được thay bằng no và nānaṃ.

වත්තහා සනන්නං නොනානං හොන්ති යථාක්කම; වත්තහා නො, වත්තහානානං.

Sau vattahu, sa và naṃ lần lượt được thay bằng no và nānaṃ; (ví dụ:) vattahā no, vattahānānaṃ.

බ්‍රහ්මස්සු වා-.

Đối với từ brahman, u được thêm vào tùy chọn.

බ්‍රහ්මස්සු වා හොති සනංසු; බ්‍රහ්මුනො, බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මූනං බ්‍රහ්මානං.

Đối với từ brahman, u tùy chọn được thêm vào trong trường hợp của sa và naṃ; (ví dụ:) brahmuno, brahmassa, brahmūnaṃ, brahmānaṃ.

නාම්හි-.

Trong trường hợp của nā.

බ්‍රහ්මස්සු හොති නාම්හි; බ්‍රහ්මුනා,

Đối với từ brahman, u được thêm vào trong trường hợp của nā; (ví dụ:) brahmunā.

පුමකම්මථාමද්ධානං වා සස්මාසු ච-.

Đối với các từ puma, kamma, ṭhāma, và addhan, (u được thêm vào) tùy chọn trong trường hợp của sa và smā, và (nā).

පුදීනමු හොති වා සස්මාසු නාම්හි ච; පුමුනො, පුමස්ස; පුමුනා, පුමානා, පුමුනා, පුමානා; කම්මුනො, කම්මස්ස; කම්මුනා කම්මස්මා; කම්මුනා, කම්මනා; ඨාමුනො, ඨාමස්ස;ඨාමුනා, ඨාමස්මා; ඨාමුනා, ඨාමෙන; අද්ධුනො, අද්ධස්ස; අද්ධුනා, අද්ධස්මා;අද්ධුනා, අද්ධනා.

Đối với nhóm từ puma, u tùy chọn được thêm vào trong trường hợp của sa, smā, và cả nā; (ví dụ:) pumuno, pumassa; pumunā, pumānā, pumunā, pumānā; kammuno, kammassa; kammunā, kammasmā; kammunā, kammanā; ṭhāmuno, ṭhāmassa; ṭhāmunā, ṭhāmasmā; ṭhāmunā, ṭhāmena; addhuno, addhassa; addhunā, addhasmā; addhunā, addhanā.

යුවා සස්සනො-.

Sau (thân từ) yuvan, (biến cách từ) sa (được biến đổi thành) ssa (và) no.

යුවා සස්සවා ඉනො හොති, යුවිනො, යුවස්ස.

Sau (thân từ) yuvan, (biến cách từ) sa hoặc được biến đổi thành ssa, (hoặc) ino. (Ví dụ:) yuvino, yuvassa.

නොත්තාතුමා-.

Sau (thân từ) atta (và) ātuma, (sa thành) no.

අත්තාතුමෙහි සස්ස නො හොති වා; අත්තනො, අත්තස්ස; ආතුමනො, ආතුමස්ස.

Sau (thân từ) atta và ātuma, (biến cách từ) sa của sở hữu cách hoặc được biến đổi thành no. (Ví dụ:) attano, attassa; ātumano, ātumassa.

සුහිසු නක-.

Trong (biến cách từ) su và hi, (chèn) na (và) ka.

අත්තආතුමානං සුහිසු වා නක හොති; අත්තනෙසු, අත්තෙසු, ආතුමනෙසු, ආතුමෙසු; අත්තනෙහි, අත්තෙහි; ආතුමනෙහි, ආතුමෙහි–-කථං?වෙරිනෙසූති-නක ඉති යොගවිභාගා.

Sau (thân từ) atta và ātuma, trong (biến cách từ) su và hi, hoặc có sự chèn vào của na và ka. (Ví dụ:) attanesu, attesu, ātumanesu, ātumesu; attanehi, attehi; ātumanehi, ātumehi. – Bằng cách nào? (Ví dụ như trong) verinesu, (có) na và ka, là do sự phân chia quy tắc (yogavibhāga).

ස්මාස්සනා බ්‍රහ්මා ච-.

Sau (thân từ) brahman, (các biến cách từ) smā, ssa, (và) nā (cũng vậy).

බ්‍රහ්ම අත්තආතුමෙහි ච ස්මාස්ස නා හොති; බ්‍රහ්මුනා, අත්තනා, ආතුමනා.

Sau (thân từ) brahma, atta và ātuma, (biến cách từ) nā được thành lập. (Ví dụ:) brahmunā, attanā, ātumanā.

ඉමෙතානමෙනාණ්වාදෙසෙ දුතියායං-.

Sau (thân từ) ima và eta, (chúng) thành ena trong cách thứ hai khi dùng để nhắc lại.

ඉමඑතසද්දානං කථිතානුකථනවිසයෙ දුතියායමෙනාදෙසො හොති; ඉමං භික්ඛුං විනයමජ්ඣාපයඅථො එනං ධම්මමජ්ඣාපය, ඉමෙ භික්ඛූ විනයමජ්ඣාපය අථො එනෙ ධම්මමජ්ඣාපය; එවමෙ තස්ස ච යොජනීයං.

Đối với các từ ima và eta, trong trường hợp nhắc lại điều đã được nói, ở cách thứ hai (đối cách), sự biến đổi thành ena xảy ra. (Ví dụ:) imaṃ bhikkhuṃ vinayamajjhāpaya, atho enaṃ dhammamajjhāpaya (Hãy dạy vị Tỳ-kheo này về Luật, sau đó hãy dạy vị ấy về Pháp); ime bhikkhū vinayamajjhāpaya, atho ene dhammamajjhāpaya (Hãy dạy các vị Tỳ-kheo này về Luật, sau đó hãy dạy các vị ấy về Pháp). Tương tự như vậy, cũng nên được áp dụng cho (từ) eta.

කිස්ස කො සබ්බාසු-.

(Thân từ) kiṃ được biến đổi thành ka trong tất cả các biến cách.

සබ්බාසු විභත්තිසුකිස්සකො හොති; කො, කෙ, කා, කායො, කං, කානි, කෙනෙච්චාදි.

Trong tất cả các biến cách, (thân từ) kiṃ được biến đổi thành ka. (Ví dụ:) ko, ke, kā, kāyo, kaṃ, kāni, kena, v.v...

කි සස්මිංසුවානිත්ථියං-.

Trong (các biến cách từ) sa, smiṃ, và su, (thân từ) kiṃ hoặc giữ nguyên là ki, (nhưng) không áp dụng cho nữ tính.

අනිත්ථියං කිස්ස කි වා හොති සස්මිංසු; කිස්ස, කස්ස, කිස්මිං, කස්මිං; අනිත්ථියන්ති-කිං? කො, කං.

Không phải ở nữ tính, (thân từ) kiṃ hoặc giữ nguyên là ki trong (các biến cách từ) sa, smiṃ, và su. (Ví dụ:) kissa, kassa; kismiṃ, kasmiṃ. Tại sao nói 'không phải ở nữ tính'? (Để loại trừ các dạng nữ tính).

ඉමස්සිදං වා-.

Sau (thân từ) ima, (biến cách từ) hoặc được biến đổi thành idaṃ.

අංසිසු සහ තෙහිඉමස්සිදං හොති වා නපුංසකෙ; ඉදං, ඉමං; ඉදං,ඉමං.

Trong (các biến cách từ) aṃ và si, cùng với chúng, (thân từ) ima hoặc được biến đổi thành idaṃ ở trung tính. (Ví dụ:) idaṃ, imaṃ; idaṃ, imaṃ.

අමුස්සාදුං-.

Sau (thân từ) amu, (biến cách từ) được biến đổi thành aduṃ.

අංසිසු සහ තෙහි අමුස්ස අදුං හොති වා නපුංසකෙ; අදුං, අමුං; අදුං, අමුං.

Trong (các biến cách từ) aṃ và si, cùng với chúng, (thân từ) amu hoặc được biến đổi thành aduṃ ở trung tính. (Ví dụ:) aduṃ, amuṃ; aduṃ, amuṃ.

සුම්භාම්භස්සාස්මා-

Sau (thân từ) amha, (biến cách từ) su và mhi (được biến đổi thành) asmā.

අහ්මස්ස අස්මා හොති වා සුම්හි; භත්තීරස්මාසු සා තව; වාත්වෙව-අම්හෙසු.

Sau (thân từ) amha, hoặc được biến đổi thành asmā trong (trường hợp của) su và mhi. (Ví dụ:) bhattīrasmāsu sā tava (lòng sùng mộ ấy của bạn đối với chúng tôi). Do có (từ) 'hoặc' (vā), nên cũng có dạng amhesu.

නම්හි තිචතුන්තමිත්ථියං තිස්සචතස්සා-.

Trong (biến cách từ) naṃ, (các thân từ) ti và catu ở nữ tính (được biến đổi) thành tissa và catassā.

නම්හි තිචතුන්නං තිස්සවතස්සා හොන්තිත්ථියං යථාක්කමං; තිස්සන්නං, වතස්සන්නං; ඉත්ථියන්ති-කිං? තිණ්ණං, චතුන්නං.

Trong (biến cách từ) naṃ, (các thân từ) ti và catu lần lượt trở thành tissa và catassā ở nữ tính. (Ví dụ:) tissannaṃ, catassannaṃ. Tại sao nói 'ở nữ tính'? (Để có các dạng) tiṇṇaṃ, catunnaṃ.

තිස්සොචතස්සො යොම්හි සවිභත්තීනං-. විභත්තිසහිතානං තිවතුන්නං යොම්හි තිස්සො චතස්සො හොන්තිත්ථියං යථාක්කමං; තිස්සො,චතස්සො

Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng (được biến đổi thành) tisso và catasso. (Giải thích:) Của (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng, trong (biến cách từ) yo, chúng lần lượt trở thành tisso và catasso ở nữ tính. (Ví dụ:) tisso, catasso.

තීණිචත්තාරි නපුංසකෙ-.

Ở trung tính, (chúng trở thành) tīṇi và cattāri.

යොම්හිසවිභත්තීනං තිචතුන්නං යථාක්කමංතීණි චත්තාරි හොන්ති නපුංසකෙ; තීණි, චත්තාරි.

Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng lần lượt trở thành tīṇi và cattāri ở trung tính. (Ví dụ:) tīṇi, cattāri.

පුමෙ තයොචත්තාරො-.

Ở nam tính, (chúng trở thành) tayo và cattāro.

යොම්හි සවිභත්තීනං තිචතුන්නං තයොචත්තාරො හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ; තයො, චත්තාරො.

Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng lần lượt trở thành tayo và cattāro ở nam tính. (Ví dụ:) tayo, cattāro.

චතුරොවා චතුස්ස-.

Sau (thân từ) catu, (biến cách từ) hoặc được biến đổi thành caturo.

චතුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස යොම්භි චතුරො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; චතුරො ජනා සංවිධාය; කථං? චතුරො නිමිත්තෙනාද්දසාසින්ති ලිඞ්ගවිපල්ලාසා.

Của từ catu cùng với biến cách từ của nó, trong (biến cách từ) yo, hoặc trở thành caturo ở nam tính. (Ví dụ:) caturo janā saṃvidhāya (sau khi đã sắp xếp cho bốn người). Bằng cách nào? (Trong câu) 'Caturo nimittenāddasāsi' (vị ấy đã thấy bốn điềm), (đây là do) sự thay đổi về tính (liṅgavipallāsa).

මයමස්මාම්හස්ස-.

Về (dạng) mayaṃ của (thân từ) amha (trong các biến cách) smā (và) ssa.

යෙයාස්වම්හස්ස සවිභත්තිස්සඅස්මාකංමමං හොන්ති වා යථාක්කමං; අස්මාකං, අම්හාකං; මමං, මම.

Toàn bộ đại từ `amha` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `asmākaṃ` và `mamaṃ` theo thứ tự. Ví dụ: `asmākaṃ`, `amhākaṃ`; `mamaṃ`, `mama`.

සිම්භහං-.

Ahaṃ cho amha trong biến cách si.

සිම්හි අම්හස්ස සවිභත්තිස්ස අහං හොති; අහං.

Khi biến cách `si` theo sau, toàn bộ đại từ `amha` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `ahaṃ`. Ví dụ: `ahaṃ`.

තුම්හස්ස තුවංත්වමම්හි ච-.

Tuvaṃ và tvaṃ cho tumha trong biến cách amhi và si.

අම්හී සිම්හි ච තුහ්මස්ස සවිභත්තිස්ස තුවංත්වං හොන්ති යථාක්කමං; තුවං, ත්වං.

Khi các biến cách `amhi` và `si` theo sau, toàn bộ đại từ `tumha` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `tuvaṃ` và `tvaṃ` theo thứ tự. Ví dụ: `tuvaṃ`, `tvaṃ`.

තයාතයීනං ත්වං වා තස්ස-.

Sự thay thế tùy chọn `tva` cho `ta` của `tumha` trong các dạng `tayā` và `tayi`.

තුම්හස්සතයාතයීනං තකාරස්සත්ව හොති වා; ත්වයා, තයා; ත්වයි, තයි.

Phụ âm `ta` của các dạng `tayā` và `tayi` của đại từ `tumha` được tùy chọn thay thế bằng `tva`. Ví dụ: `tvayā`, `tayā`; `tvayi`, `tayi`.

ස්මාම්හි ත්වම්හා-.

Tvamhā trong biến cách smā.

ස්මාම්හි තුම්හස්ස සවිභත්තිස්ස ත්වම්හා හොති වා; පත්තා නිස්සංසයං [ ] ත්වම්හා–-වාත්වෙව-ත්වයා.

Khi biến cách `smā` theo sau, toàn bộ đại từ `tumha` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `tvamhā`. Ví dụ: `pattā nissaṃsayaṃ tvamhā`.

න්තන්තුනං න්තො යොම්හි පඨමෙ-.

Nto cho các từ tận cùng bằng nta và ntu trong biến cách yo của cách thứ nhất.

පඨමෙ යොම්හි න්තන්තුනං සවිභත්තිනං න්තො ඉච්චාදෙසො වා හොති; ගච්ඡන්තො, ගච්ඡන්තා; ගුණවන්තො, ගුණවන්තා.

Trong biến cách `yo` của cách thứ nhất (chủ cách), toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `nto`. Ví dụ: `gacchanto`, `gacchantā`; `guṇavanto`, `guṇavantā`.

තං නම්හි-.

Taṃ trong biến cách naṃ.

නම්හි න්තන්තුනං සවිභත්තිනං තං වා හොති; ගච්ඡතං, ගච්ඡන්තානං; ගුණවතං, ගුණවන්තානං.

Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `taṃ`. Ví dụ: `gacchataṃ`, `gacchantānaṃ`; `guṇavataṃ`, `guṇavantānaṃ`.

තොතාතිතා සස්මාස්මිංනාසු-.

To, tā, ti, tā trong các biến cách sa, smā, smiṃ, nā, su.

සාදිසුන්තන්තුනං සවිභත්තිනං තොතාතිතා හොන්ති වා යථාක්කමං; ගච්ඡතො, ගච්ඡන්තස්ස; ගුණවතො, ගුණවන්තස්ස; ගච්ඡතා, ගච්ඡන්තම්හා; ගුණවතා, ගුණවන්තම්හා; ගච්ඡති, ගච්ඡන්තෙ;ගුණවති, ගුණවන්තෙ; ගච්ඡතා, ගච්ඡන්තෙන; ගුණවතා, ගුණවන්තෙන.

Trong các biến cách bắt đầu bằng `sa` (tức là `sa, smā, smiṃ, nā, su`), toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `to`, `tā`, `ti`, `tā` theo thứ tự. Ví dụ: `gacchato`, `gacchantassa`; `guṇavato`, `guṇavantassa`; `gacchatā`, `gacchantamhā`; `guṇavatā`, `guṇavantamhā`; `gacchati`, `gacchante`; `guṇavati`, `guṇavante`; `gacchatā`, `gacchantena`; `guṇavatā`, `guṇavantena`.

ටටාඅං ගෙ-.

Ṭa, ṭā, aṃ trong hô cách.

ගෙ පරෙ න්තන්තුනං සවිභත්තීනං ටටාඅං ඉච්චාදෙසා හොන්ති; භො ගච්ඡ, භො ගච්ඡා, භොක ගච්ඡං; භො ගුණව, භො ගුණවා, භො ගුණවං.

Khi hô cách theo sau, toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được thay thế bằng `ṭa`, `ṭā`, và `aṃ`. Ví dụ: `bho gaccha`, `bho gacchā`, `bho gacchaṃ`; `bho guṇava`, `bho guṇavā`, `bho guṇavaṃ`.

යොම්හි ද්වින්නං දුවෙඤ්චෙ-.

Duve và dve cho dvi trong biến cách yo.

යොම්හි ද්විස්ස සවිභත්තිස්ස දුවෙද්වෙ හොන්ති පච්චෙකං; දුවෙ, ද්වෙ.

Khi biến cách `yo` theo sau, toàn bộ từ `dvi` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `duve` và `dve` như là các dạng riêng biệt. Ví dụ: `duve`, `dve`.

දුවින්නං නම්හි වා-.

Duvinnaṃ tùy chọn trong biến cách naṃ.

නම්හි ද්විස්ස සවිභත්තිස්ස දුවින්නං හොති වා; දුවින්නං, ද්වින්නං.

Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ từ `dvi` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `duvinnaṃ`. Ví dụ: `duvinnaṃ`, `dvinnaṃ`.

රාජස්ස රඤ්ඤං-.

Raññaṃ cho rāja.

නම්හි රාජසද්දස්සසවිභත්තිස්සරඤ්ඤං හොති වා; රඤ්ඤං, රජානං

Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `raññaṃ`. Ví dụ: `raññaṃ`, `rajānaṃ`.

නාස්මාසු රඤ්ඤා-.

Raññā trong các biến cách nā, smā, su.

නාස්මාසු රාජස්ස සවිභත්තිස්සරඤ්ඤා හොති, රඤ්ඤා කතං, රඤ්ඤානිස්සටං.

Trong các biến cách `nā`, `smā`, và `su`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññā`. Ví dụ: `raññā kataṃ`, `raññā nissaṭaṃ`.

රඤ්ඤොරඤ්ඤස්සරාජිනො සෙ-.

Rañño, raññassa, rājino trong biến cách sa.

සෙ රාජස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤොරඤ්ඤස්සරාජිනො හොන්තී; රඤ්ඤො, රඤ්ඤස්ස, රාජිනො.

Trong biến cách `sa`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `rañño`, `raññassa`, và `rājino`. Ví dụ: `rañño`, `raññassa`, `rājino`.

ස්මිම්හි රඤ්ඤෙරාජිනි-.

Raññe, rājini trong biến cách smiṃ.

ස්මිම්හි රාජස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනි හොන්ති; රඤ්ඤෙ,රාජිනි.

Trong biến cách `smiṃ`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññe` và `rājini`. Ví dụ: `raññe`, `rājini`.

සමාසෙ වා-.

Tùy chọn trong hợp thể từ.

සමාසවිසයෙ එතෙ ආදෙසා රාජස්සවා හොන්ති; කාසිරඤ්ඤා, කාසිරාජෙන; කාසිරඤ්ඤා, කාසිරාජස්මා; කාසිරඤ්ඤො, කාසිරාජස්ස; කාසිරඤ්ඤෙ, කාසිරාජෙ.

Những sự thay thế này cho (từ) rāja là tùy chọn trong trường hợp hợp thể; (ví dụ:) kāsiraññā, kāsirājena; kāsiraññā, kāsirājasmā; kāsirañño, kāsirājassa; kāsiraññe, kāsirāje.

ස්මිම්හි තුම්හාම්හානංතයිමයි-.

Khi có -smiṃ, tayi và mayi (thay thế) cho tumha và amha.

ස්මිම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයිමයි හොන්ති යථාක්කමං; තයි,මයයි.

Khi có (biến cách từ) -smiṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tayi và mayi; (ví dụ:) tayi, mayi.

අම්හි තංමංතවංමමං-.

Khi có -aṃ, (các hình thức thay thế là) taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ.

අම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තංමංතවංමමං හොන්ති යථාක්කමං; තං, මං, තවං, මමං.

Khi có (biến cách từ) -aṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ; (ví dụ:) taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ.

නාස්මාසුතයාමයා-.

Khi có -nā, -smā, -su, (các hình thức thay thế là) tayā, mayā.

නාස්මාසු තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයාමයා හොන්ති යථාක්කමං; තයා කතං, මයා කතං; තයා නිස්සටං, මයා නිස්සටං.

Khi có (các biến cách từ) -nā, -smā, -su, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tayā và mayā; (ví dụ:) tayā kataṃ, mayā kataṃ; tayā nissaṭaṃ, mayā nissaṭaṃ.

තවමමතුය්හංමය්හං සෙ-.

Khi có -sa, (các hình thức thay thế là) tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ.

සෙතුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවමමතුය්හංමය්හං හොන්ති යථාක්කමං; තව, තුය්හං; මම,මය්හං.

Khi có (biến cách từ) -sa, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ; (ví dụ:) tava, tuyhaṃ; mama, mayhaṃ.

ඞංඞකං නම්හි-.

Khi có -naṃ, (các hình thức thay thế là) ṅaṃ, ṅākaṃ.

නම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං ඞංඞාකං හොන්ති පච්චෙකං; තුම්හං, තුම්හාකං, අම්හං, අම්හාකං–-යථාසඞ්ඛ්‍යමත්‍ර න විවච්ඡතෙ.

Khi có (biến cách từ) -naṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế riêng rẽ bằng ṅaṃ và ṅākaṃ; (ví dụ:) tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ – ở đây không có ý nói là theo thứ tự.

දුතියෙ යොම්හි වා-.

Trong trường hợp thứ nhì, khi có yo, (thì) tùy chọn.

තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පච්චෙකං ඞංඞාකං වා හොන්ති යොම්හි දුතියෙ; තුම්හං’තුම්හාකං, තුම්හෙ; අම්හං,අම්හාකං,අම්හෙ.

Các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, mỗi từ được tùy chọn thay thế bằng ṅaṃ và ṅākaṃ khi có yo ở trường hợp thứ nhì; (ví dụ:) tumhaṃ, tumhākaṃ, tumhe; amhaṃ, amhākaṃ, amhe.

අපාදාදො පදතෙකවාක්‍යෙ-.

Không ở đầu một từ, (đứng) sau một từ, trong một câu.

ඉදමධිකතං වෙදිතබ්බං; පජ්ජතෙ’නෙනත්ථොති-පදං, ස්‍යාද්‍යන්තං ත්‍යාද්‍යාන්තඤ්ච; පදසමූහො වාක්‍යං.

Điều này cần được hiểu là một quy tắc chi phối; pada là cái mà nhờ đó ý nghĩa được đạt đến, (nó) có kết thúc bằng si v.v... và cũng có kết thúc bằng ti v.v...; một tập hợp các pada là một câu (vākya).

යොනංහිස්වපඤ්චම්‍යා වොනො-.

Khi có yo, naṃ, hi, su, ngoại trừ trường hợp thứ năm, (các hình thức thay thế là) vo, no.

අපඤ්චමියා යොනංහිස්වපාදාදො වත්තමානානං පදස්මා පරෙසං එකවාක්‍යෙ ඨිතානං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං වො නො හොන්ති වා යථාක්කමං; තිට්ඨථ වො, තිට්ඨථ තුම්හෙ; තිට්ඨාම නො, තිට්ඨාම මයං; පස්සති වො, පස්සති තුම්හෙ; පස්සති නො, පස්සතිඅම්හෙ; දීයතෙ වො, දීයතෙ තුම්හං; දීයතෙ නො,

Ngoại trừ trường hợp thứ năm, khi có yo, naṃ, hi, su, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, vốn không đứng ở đầu một từ, đứng sau một từ, và nằm trong cùng một câu, được tùy chọn thay thế tương ứng bằng vo và no; (ví dụ:) tiṭṭhatha vo, tiṭṭhatha tumhe; tiṭṭhāma no, tiṭṭhāma mayaṃ; passati vo, passati tumhe; passati no, passati amhe; dīyate vo, dīyate tumhaṃ; dīyate no,

දීයතෙ අම්හං; ධනං වො, ධනං තුම්හං; ධනං නො, ධනං අම්හං; කතං වො, කතං තුම්හෙහි; කතං නො, කතං අම්හෙහි–-අපඤ්චම්‍යාති-කිං?නිස්සටං තුම්හෙහි, නිස්සටං අම්හෙහි; අපාදාදොත්වෙව

dīyate amhaṃ; dhanaṃ vo, dhanaṃ tumhaṃ; dhanaṃ no, dhanaṃ amhaṃ; kataṃ vo, kataṃ tumhehi; kataṃ no, kataṃ amhehi – (nói) 'ngoại trừ trường hợp thứ năm' để làm gì? (Để có các trường hợp như:) Nissaṭaṃ tumhehi, nissaṭaṃ amhehi; (nói) 'không ở đầu một từ' thì sao,

‘‘බලඤ්ච භික්ඛූනමනුප්පදින්නං,තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පකං’’;

‘‘Và sức mạnh đã được cúng dường đến các Tỳ khưu, bởi các ngài, vô lượng công đức đã được tạo ra’’;

පදතොත්වෙව- තුම්හෙ තිට්ඨථ; එකවාක්‍යෙත්වෙව- දෙවදත්තො තිට්ඨති ගාමෙ, තුම්හෙ තිට්ඨථනගරෙ; සවිභත්තීනංත්වෙව- අරහති ධම්මො තුම්හාදිනං; අරහති ධම්මො අම්හාදිසානං.

(Nói) 'sau một từ' thì sao - (ví dụ:) tumhe tiṭṭhatha; (nói) 'trong một câu' thì sao - (ví dụ:) devadatto tiṭṭhati gāme, tumhe tiṭṭhatha nagare; (nói) 'cùng với biến cách từ của chúng' thì sao - (ví dụ:) arahati dhammo tumhādinaṃ; arahati dhammo amhādisānaṃ.

තෙමෙ නාසෙ-.

Khi có -nā và -sa, (các hình thức thay thế là) te, me.

නාම්හි සෙ ච අපාදාදො වත්තමානානං පදස්මා පරෙසං එක වාක්‍යෙ ඨිතානං තුම්හඅම්භසද්දානං සවිභත්තීනං තෙමෙ වා හොන්ති යථාක්කමං; කතං තෙ, කතං තයා; කතංමෙ, කතං මයා; දීයතෙ තෙ, දීයතෙ තව; දීයතෙ මෙ, දීයයතෙ මම; ධනං තෙ, ධනංමෙ, ධනං මම.

Khi có -nā và -sa, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, vốn không đứng ở đầu một từ, đứng sau một từ, và nằm trong cùng một câu, được tùy chọn thay thế tương ứng bằng te và me; (ví dụ:) kataṃ te, kataṃ tayā; kataṃ me, kataṃ mayā; dīyate te, dīyate tava; dīyate me, dīyate mama; dhanaṃ te, dhanaṃ me, dhanaṃ mama.

අන්වාදෙසෙ-.

Trong trường hợp hồi chỉ.

කථිතානුකථනවිසයෙ තුම්හඅම්හසද්දානමාදෙසා නිච්චං භවන්ති පුනබ්බිධානා; ගාමො තුම්හං පරිග්ගහො, අථො ජනපදො වො පරිග්ගහො.

Trong phạm vi thuật lại điều đã được nói, các sự thay thế cho từ tumha và amha là bắt buộc, do sự tái lập quy tắc; (ví dụ:) gāmo tumhaṃ pariggaho, atho janapado vo pariggaho.

සපුබ්බා පඨමන්තා වා-.

Sau một từ ở trường hợp thứ nhất có từ đứng trước, (thì) tùy chọn.

විජ්ජමානපුබ්බස්මා පඨමන්තා පරෙසං තුම්හඅම්හසද්දානමා දෙසා වා හොන්ති අන්වාදෙසෙ’පි; ගාමෙ පටො තුම්හාකං, අථො නගරෙ කම්බලො වො; අථො නගරෙ කම්බලො තුම්හාකං; සපුබ්බාති-කිං? පටො තුම්හාකං, අථො කම්බලො වො; පඨ මන්තාති-කිං-පටො නගරෙ තුම්හාකං, අථො කම්බලො ගාමෙ වො.

Sau một từ ở trường hợp thứ nhất mà có từ khác đứng trước nó, các sự thay thế cho từ tumha và amha là tùy chọn, ngay cả trong trường hợp hồi chỉ; (ví dụ:) gāme paṭo tumhākaṃ, atho nagare kambalo vo; atho nagare kambalo tumhākaṃ; (nói) 'có từ đứng trước' để làm gì? (Để có trường hợp:) Paṭo tumhākaṃ, atho kambalo vo; (nói) 'sau một từ ở trường hợp thứ nhất' để làm gì? (Để có trường hợp:) paṭo nagare tumhākaṃ, atho kambalo gāme vo.

න වවාහාහෙවයොගෙ-.

Không (thay thế) khi kết hợp với ca, vā, ha, aha, eva.

චාදීහි යොගෙ තුම්හඅම්හසද්දානමාදෙසා න හොන්ති; ගාමො තව ච පරිග්ගහො, මම ච පරිග්ගහො; ගාමො තව වා පරිග්ගහො, මම වා පරිග්ගහො; ගාමො තවහ පරිග්ගහො, මමහ පරිග්ගහො; ගාමො තවාහ පරිග්ගහො, මමාහ පරිග්ග හො; ගාමා තවෙව පරිග්ගහො, මමෙව පරිග්ගහො; එවං සබ්බත්ථ උදාහරරිතබ්බං–-යොගෙති කිං? ගාමොච තෙ පරිග්ගහො, නගරඤ්ච මෙ පරිග්ගහො.

Khi kết hợp với ca v.v..., các sự thay thế cho từ tumha và amha không xảy ra; (ví dụ:) gāmo tava ca pariggaho, mama ca pariggaho; gāmo tava vā pariggaho, mama vā pariggaho; gāmo tavaha pariggaho, mamaha pariggaho; gāmo tavāha pariggaho, mamāha pariggaho; gāmo taveva pariggaho, mameva pariggaho; như vậy cần được minh họa ở khắp mọi nơi – (nói) 'khi kết hợp' để làm gì? (Để có trường hợp:) Gāmo ca te pariggaho, nagarañca me pariggaho.

දස්සනත්ථෙනාලොචනෙ-.

Với ý nghĩa thấy, ngoại trừ (động từ) āloceti.

දස්සනත්ථෙසු ආලොචනවජ්ජිතෙසු පයුජ්ජමානෙසු තුම්හ අම්හසද්දානමාදෙසා න හොන්ති; ගාමො තුම්හෙ උද්දිස්සාගතො, ගාමො අම්හෙ උද්දිස්සාගතො–-අනාලොචනෙති-කිං? ගාමො වො ආලොවෙති, ගාමො නො ආලොචෙති.

Khi các (động từ) có ý nghĩa thấy được sử dụng, ngoại trừ (động từ) āloceti, các sự thay thế cho từ tumha và amha không xảy ra; (ví dụ:) gāmo tumhe uddissāgato, gāmo amhe uddissāgato – (nói) 'ngoại trừ āloceti' để làm gì? (Để có trường hợp:) Gāmo vo āloceti, gāmo no āloceti.

ආමන්තණං පුබ්බමසන්තංව-.

Hô cách đứng trước được xem như không hiện hữu.

ආමන්තණං පුබ්බමවිජ්ජමානං විය හොති තුම්හඅම්හසද්දාන මාදෙසවිසයෙ; දෙවදත්ත තව පරිග්ගහො–-ආමන්තණන්තිකිං? කම්බලො තෙ පරිග්ගහො; පුබ්බන්ති-කිං?’මයෙතං සබ්බ මක්ඛාතං තුම්හාකං ද්විජපුඞ්ගවා’ පරස්ස හි [ ] අවිජ්ජමානන්තා අපාදාදොති-පටිසෙධොන සියා? ඉවාති-කිං? සවනං[ ] යථා සියා.

Hô cách đứng trước được xem như không hiện hữu trong trường hợp biến đổi của các từ ‘tumha’ và ‘amha’. Ví dụ: ‘devadatta tava pariggaho’ (này Devadatta, vật sở hữu của ngươi). – Tại sao nói ‘hô cách’? (Ví dụ không có hô cách:) ‘Kambalo te pariggaho’ (cái mền là vật sở hữu của ngươi). Tại sao nói ‘đứng trước’? (Ví dụ:) ‘Mayetaṃ sabba makkhātaṃ tumhākaṃ dvijapuṅgavā’ (này các vị Bà-la-môn ưu tú, tất cả điều này đã được ta nói cho các vị). Vì rằng do (từ) theo sau không hiện hữu, nên sự ngăn cấm ở đầu câu không xảy ra phải không? Tại sao nói ‘iva’ (như là)? Để cho nó vẫn được nghe thấy.

න සාමඤ්ඤවචනමෙකත්ථෙ-.

Không (áp dụng) cho danh từ chung khi đồng nhất nghĩa.

සමානාධිකරණෙ පරතො සාමඤ්ඤවචනමාමන්තණමසන්තං විය න හොති; මාණවක ජටිලක තෙපරිග්ගහො–-පරස්සා විජ්ජමානත්තෙ’පි පුබ්බරූපමුපාදායාදෙසො හොති; සාමඤ්ඤ වචනන්ති-කිං? දෙවදත්ත මාණවක තව පරිග්ගහො; එකත්ථෙතිකිං? දෙවදත්ත යඤ්ඤදත්ත තුම්හං පරිග්ගහො.

Khi có từ đồng vị cách theo sau, hô cách là danh từ chung không được xem như không hiện hữu. Ví dụ: ‘māṇavaka jaṭilaka te pariggaho’ (này chàng trai, này vị khổ hạnh, vật sở hữu của ngươi) – mặc dù từ theo sau hiện hữu, sự biến đổi vẫn xảy ra bằng cách dựa vào hình thức đứng trước. – Tại sao nói ‘danh từ chung’? (Ví dụ:) ‘Devadatta māṇavaka tava pariggaho’ (này Devadatta, này chàng trai, vật sở hữu của ngươi). Tại sao nói ‘đồng nhất nghĩa’? (Ví dụ:) ‘Devadatta yaññadatta tumhaṃ pariggaho’ (này Devadatta, này Yaññadatta, vật sở hữu của các ngươi).

බහුසු වා-.

Hoặc trong trường hợp số nhiều.

බහුසු වත්තමානමාමන්තණං සාමඤ්ඤවචනමෙකත්ථෙ අවිජ්ජමානං විය වා න හොති; බ්‍රාහ්මණා ගුණවන්තො තුම්හාකං පරිග්ගහො; බ්‍රාහ්මණා ගුණවන්තො වො පරිග්ගහො.

Hô cách là danh từ chung ở số nhiều, trong trường hợp đồng nhất nghĩa, có thể tùy chọn không được xem như không hiện hữu. Ví dụ: ‘brāhmaṇā guṇavanto tumhākaṃ pariggaho’ (này các vị Bà-la-môn có đức hạnh, vật sở hữu của các vị); hoặc ‘brāhmaṇā guṇavanto vo pariggaho’.

ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ස්‍යාදිකණ්ඩො දුතියො.

Như vậy là kết thúc chương thứ hai, chương Syādi, trong phần chú giải của ngữ pháp Moggallāna.

ස්‍යාදි ස්‍යාදිනෙකත්ථං-.

Từ biến cách (kết hợp) với từ biến cách thành một nghĩa.

ස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යාන්තෙන සහෙකත්ථං හොතීති-ඉදමධිකතං වෙදිතබ්බං; සො ච භින්නත්ථානමෙකත්ථිභාවො සමාසොති වුච්චතෙ.

Nên hiểu rằng đây là quy tắc chính: ‘Một từ tận cùng bằng biến cách vĩ tự kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách vĩ tự để trở thành một nghĩa duy nhất’. Và sự hợp nhất thành một nghĩa của các từ có nghĩa khác nhau đó được gọi là ‘samāsa’ (hợp thể).

අසංඛ්‍යං විභත්තිසම්පත්තිසමීපසාකල්‍යාභාවයථා පච්ඡායුගපදත්ථෙ-.

Bất biến từ (kết hợp) trong các nghĩa: biến cách, thành tựu, gần gũi, toàn thể, không có, ‘yathā’ (tương xứng), sau, và đồng thời.

අසංඛ්‍යං ස්‍ය්‍යාද්‍යන්තං විභත්‍යාදීනමත්ථෙ වත්තමානං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථං භවති; තත්ථ විභත්‍යත්ථෙ තාව-ඉත්ථිසු කථා පවත්තා අධිත්ථි–-සම්පත්ති ද්විධා අත්තසම්පත්ති සමිද්ධි චසම්පන්නං බ්‍රහ්මං සබ්‍රහ්මං, ලිච්ඡවීනං; සමිද්ධි භික්ඛානං සුභික්ඛං. සමීපෙ-කුම්භස්ස සමීපමුපකුම්භං–-සාකල්‍යෙ-සතිණමජ්ඣො හරති; සාග්ග්‍යධීතෙ–-අභාවො සම්බන්ධිභෙදා බහුවිධො; තත්‍ර ඉද්ධාභාවෙ-විගතා ඉද්ධි සද්දිකානං දුස්සද්දිකං; අත්ථාභාවෙ-අභාවො මක්ඛිකානං නිම්මක්ඛිකං; අතික්කමාභාවෙ-අතිගතානි තිණානි නිත්තිණං; සම්පතාභාවෙ-අතිගතං ලහුපාපුරණං අති ලහුපාපුරණං; ලහුපාපුරණස්ස නායමුපභොගකාලොති අත්ථො. යයථාත්ථො’නෙකවිධො; තත්‍ර යොග්ගතායං-අනුරූපං සුරූපො වහති; විච්ඡායං -අන්වද්ධමාසං; අත්ථානතිවත්තියං- යථාසත්ති; සදිසත්තෙ- සදිසො කිඛියා[ ] සකිඛි; ආනුපුබ්බියං- අනුජෙට්ඨං; පච්ඡාත්ථෙ [ -]අනුරථං; යුගපදත්ථෙ-සචක්කං නිධි.

Một bất biến từ có nghĩa là biến cách v.v. kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Trong đó, trước hết là về nghĩa biến cách: ‘itthisu kathā pavattā’ (câu chuyện diễn ra giữa những người phụ nữ) thành ‘adhitthi’. – Về nghĩa thành tựu, có hai loại: tự thân thành tựu và sung túc. Ví dụ: ‘sampannaṃ brahmaṃ’ (Brahma thành tựu) thành ‘sabrahmaṃ’; ‘samiddhi licchavīnaṃ’ (sự sung túc của dòng họ Licchavi). ‘samiddhi bhikkhānaṃ’ (sự sung túc của các Tỳ-kheo) thành ‘subhikkhaṃ’ (vật thực dồi dào). Về nghĩa gần gũi: ‘kumbhassa samīpam’ (gần cái bình) thành ‘upakumbhaṃ’. – Về nghĩa toàn thể: ‘satiṇamajjho harati’ (ăn cả cỏ); ‘sāggyadhīte’. – Về nghĩa không có, có nhiều loại do sự khác biệt của đối tượng liên quan. Trong đó, về nghĩa không có sự thịnh vượng: ‘vigatā iddhi saddikānaṃ’ (sự thịnh vượng của các nhà ngữ pháp đã mất) thành ‘dussaddikaṃ’. Về nghĩa không có sự vật: ‘abhāvo makkhikānaṃ’ (không có ruồi) thành ‘nimmakkhikaṃ’. Về nghĩa không có sự vượt qua: ‘atigatāni tiṇāni’ (vượt qua khỏi cỏ) thành ‘nittiṇaṃ’. Về nghĩa không đến lúc: ‘atigataṃ lahupāpuraṇaṃ’ (đã qua thời của áo choàng nhẹ) thành ‘atilahupāpuraṇaṃ’; nghĩa là ‘đây không phải là lúc để dùng áo choàng nhẹ’. Nghĩa của ‘Yathā’ có nhiều loại. Trong đó, về nghĩa tương xứng: ‘anurūpaṃ’ (phù hợp với hình dáng). Về nghĩa liên tục: ‘anvaddhamāsaṃ’ (mỗi nửa tháng). Về nghĩa không vượt quá: ‘yathāsatti’ (tùy theo sức). Về nghĩa tương tự: ‘sadiso kikhiyā’ (tương tự chim trĩ) thành ‘sakikhi’. Về nghĩa thứ tự: ‘anujeṭṭhaṃ’ (theo thứ tự tuổi tác). Về nghĩa sau: ‘anurathaṃ’ (sau cỗ xe). Về nghĩa đồng thời: ‘sacakkaṃ nidhi’ (kho báu cùng với bánh xe).

යථා න තුල්‍යෙ-.

Từ ‘yathā’ không (tạo hợp thể) trong nghĩa tương đương.

යථාසද්දොතුල්‍යත්ථෙ වත්තමානො ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථො න භවති; යථා දෙවදත්තො තථා යඤ්ඤදත්තො.

Từ ‘yathā’ khi được dùng trong nghĩa tương đương thì không kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘yathā devadatto tathā yaññadatto’ (Devadatta thế nào, Yaññadatta thế ấy).

යාවාවධාරණෙ-.

Từ ‘yāva’ (tạo hợp thể) trong nghĩa giới hạn.

යාවසද්දො’වධාරණෙ වත්තමානො ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථො භවති; අවධාරණමෙත්තකතා පරිච්ඡෙදො; යාවාමත්තං බ්‍රාහ්මණෙ ආමන්තය; යාවජීවං–-අවධාරණෙති-කිං, යාව දින්නංතාව භුත්තං නාවධාරයාමි කිත්තකං මයා භුත්තන්ති.

Từ ‘yāva’ khi được dùng trong nghĩa giới hạn thì kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. ‘Giới hạn’ là sự xác định chừng mực. Ví dụ: ‘yāvāmattaṃ brāhmaṇe āmantaya’ (hãy mời các vị Bà-la-môn vừa đủ); ‘yāvajīvaṃ’ (cho đến trọn đời). – Tại sao nói ‘trong nghĩa giới hạn’? (Ví dụ:) ‘yāva dinnaṃ tāva bhuttaṃ, nāvadhārayāmi kittakaṃ mayā bhuttanti’ (cho bao nhiêu thì ăn bấy nhiêu, tôi không xác định được mình đã ăn bao nhiêu).

පය්‍යපාබහිතිරොපුරෙපච්ඡාවා පඤ්චම්‍යා-.

Các từ ‘pari’, ‘apa’, ‘ā’, ‘bahi’, ‘tiro’, ‘pure’, và ‘pacchā’ tùy chọn (tạo hợp thể) với (từ ở) biến cách thứ năm.

පරිආදයො වඤ්චම්‍යන්තෙන සහෙකත්ථා හොන්ති වා; පරි පබ්බතං වස්සි දෙවො, පරිපබ්බතා; අපපබ්බතං වස්සි දෙවො, අප පබ්බතා; ආපාටලිපුත්තං වස්සිදෙවො, ආපාටලිපුත්තා; බහිගාමං, බහිගාමා; තිරොපබ්බතං, තිරොපබ්බතා; පුරෙභත්තං, පුරෙභත්තා; පච්ඡාභත්තං, පච්ඡාභත්තා–-වෙතාධිකාරො

Các từ ‘pari’ v.v. tùy chọn kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách thứ năm để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘pari pabbataṃ vassi devo’ (trời mưa quanh núi), hoặc ‘paripabbatā’; ‘apapabbataṃ vassi devo’ (trời mưa xa núi), hoặc ‘apa pabbatā’; ‘āpāṭaliputtaṃ vassi devo’ (trời mưa đến thành Pāṭaliputta), hoặc ‘āpāṭaliputtā’; ‘bahigāmaṃ’ (ngoài làng), hoặc ‘bahigāmā’; ‘tiropabbataṃ’ (bên kia núi), hoặc ‘tiropabbatā’; ‘purebhattaṃ’ (trước bữa ăn), hoặc ‘purebhattā’; ‘pacchābhattaṃ’ (sau bữa ăn), hoặc ‘pacchābhattā’. – Đây là quy tắc tùy chọn.

සමීපායාමෙස්වනු-.

Từ ‘anu’ (tạo hợp thể) trong nghĩa gần gũi và chiều dài.

අනුසද්දො සාමීප්‍යෙ ආයාමෙ ච වත්තමානො ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථො හොතී වා; අනුවනමසනි ගතා; අනුගඞ්ගං බාරාණසී–-සමීපායාමෙස්විති-කිං, රුක්ඛමනුවිජ්ජොතතෙ විජ්ජු.

Từ ‘anu’ khi được dùng trong nghĩa gần gũi và chiều dài thì tùy chọn kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘anuvanam asani gatā’ (sét đánh gần khu rừng); ‘anugaṅgaṃ bārāṇasī’ (thành Bārāṇasī nằm dọc theo sông Hằng). – Tại sao nói ‘trong nghĩa gần gũi và chiều dài’? (Ví dụ:) ‘rukkham anuvijjotate vijju’ (sét chiếu sáng trên cây).

තිට්ඨග්වාදිනි-.

(Các hợp thể như) ‘tiṭṭhagu’ và các từ tương tự.

තිට්ඨගුප්පභුතීනි, එකත්ථිභාවවිසයෙ නිපාතීයන්තෙ;’තිට්ඨන්තී ගාවො යස්මිං කාලෙ’තිට්ඨගු, කාලො; වහග්ගු, කාලො; ආයතිගවං, ඛලෙයවං, ලූනයවං, ලූයමානයවමිච්චාදි–-ව්‍යන්තො’පෙත්ථ; කෙසාකෙසි; දණ්ඩාදණ්ඩි–-තථා වෙලාප්පභාවනත්ථො’පි; පාතො නහානං පාතනහානං; සායං නහානං සායනහානං; පාතකාලං, සායකාලං; පාතමෙඝං, සායමෙඝං; පාතමග්ගං, සායමග්ගං.

Các từ như ‘tiṭṭhagu’ v.v. được hình thành một cách bất quy tắc trong trường hợp hợp thể. Ví dụ: ‘tiṭṭhanti gāvo yasmiṃ kāle’ (thời gian mà bò đứng) là ‘tiṭṭhagu’, một khoảng thời gian; ‘vahaggu’, một khoảng thời gian; ‘āyatigavaṃ’, ‘khaleyavaṃ’, ‘lūnayavaṃ’, ‘lūyamānayavam’ v.v. – Ở đây cũng bao gồm (các hợp thể) tận cùng bằng ‘vya’: ‘kesākesi’ (nắm tóc nhau); ‘daṇḍādaṇḍi’ (đánh nhau bằng gậy). – Tương tự, cũng có những từ có nghĩa chỉ thời gian: ‘pāto nahānaṃ’ (tắm buổi sáng) thành ‘pātanahānaṃ’; ‘sāyaṃ nahānaṃ’ (tắm buổi tối) thành ‘sāyanahānaṃ’; ‘pātakālaṃ’ (thời gian buổi sáng), ‘sāyakālaṃ’ (thời gian buổi tối); ‘pātameghaṃ’ (mây buổi sáng), ‘sāyameghaṃ’ (mây buổi tối); ‘pātamaggaṃ’ (đường buổi sáng), ‘sāyamaggaṃ’ (đường buổi tối).

ඔරෙපරිපටිපාරෙමජ්ඣෙහෙඨුද්ධාධොන්තො වා ඡට්ඨීයා-.

Các từ ‘ora’, ‘pari’, ‘paṭi’, ‘pāra’, ‘majjhe’, ‘heṭṭhā’, ‘uddha’, ‘adho’, ‘anto’ tùy chọn (tạo hợp thể) với (từ ở) biến cách thứ sáu.

ඔරාදයො සද්දා ඡට්ඨියන්තෙන සහෙකත්ථා වා හොන්ති; එකාරන්තත්තං නිපාතනතො–-ඔරෙගඞ්ගං; උපරිසිඛරං; පටි සොතං; පාරෙයමුනං; මජ්ඣෙගඞ්ගං; හෙට්ඨාපාසාදං; උද්ධගඞ්ගං; අධොගඞ්ගං; අන්තොපාසාදං–-පුන වාවිධානා ගඞ්ගාඔරමිච්චා දිපි හොති.

Các từ ‘ora’ v.v. tùy chọn kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách thứ sáu để trở thành một nghĩa duy nhất; việc tận cùng bằng ‘e’ là do bất quy tắc. – Ví dụ: ‘oregaṅgaṃ’ (bên này sông Hằng); ‘uparisikharaṃ’ (trên đỉnh núi); ‘paṭisotaṃ’ (ngược dòng); ‘pāreyamunaṃ’ (bên kia sông Yamunā); ‘majjhegaṅgaṃ’ (giữa sông Hằng); ‘heṭṭhāpāsādaṃ’ (bên dưới lâu đài); ‘uddhagaṅgaṃ’ (phía trên sông Hằng); ‘adhogaṅgaṃ’ (phía dưới sông Hằng); ‘antopāsādaṃ’ (bên trong lâu đài). – Do quy tắc tùy chọn được nêu lại, các hình thức như ‘gaṅgā oram’ v.v. cũng xảy ra.

තං නපුංසකං-.

Hợp thể ấy là trung tính.

යදෙතමතක්කන්තමෙකත්ථං තං නපුංසකලිඞ්ගං වෙදිතබ්බං; තථා වෙවොදාහටං; වා ක්වචි බහුලාධිකාරා–-යථාපරිසං, යථා පරිසාය; සකාය සකාය පරිසායාති අත්ථො.

Hợp thể nào đã được đề cập đến đây nên được hiểu là thuộc trung tính. Các ví dụ đã được nêu ra tương ứng. – Đôi khi là tùy chọn, do quy tắc chính ‘bahula’ (đa dạng). Ví dụ: ‘yathāparisaṃ’, hoặc ‘yathā parisāya’; nghĩa là ‘tùy theo mỗi hội chúng’.

අමාදි-.

(Từ ở biến cách) thứ hai, v.v.

අමාදිස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යාන්තෙන සහ බහුලමෙකත්ථං හොති;’ගාමං ගතො’ ගාමගතො;’මුහුත්තං සුඛං’ මුහුත්තසුඛං. වුත්තියෙ වොපපදසමාසෙ-කුම්භකාරො; සපාකො; තන්තවායො; චරා හරො–-න්තමානක්තවන්තුහි වාක්‍යමෙව; ධම්මං සුණන්තො; ධම්මං සුණමානො; ඔදනං භුත්තවා.’

Một từ tận cùng bằng biến cách thứ hai v.v. kết hợp một cách đa dạng với một từ biến cách khác để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘gāmaṃ gato’ (đi đến làng) thành ‘gāmagato’; ‘muhuttaṃ sukhaṃ’ (hạnh phúc trong chốc lát) thành ‘muhuttasukhaṃ’. Trong phần chú giải, cũng có hợp thể Upapada: ‘kumbhakāro’ (người làm nồi); ‘sapāko’ (người nấu thịt chó); ‘tantavāyo’ (người thợ dệt); ‘carā haro’. – Với (phân từ) tận cùng bằng ‘-nta’, ‘-māna’, ‘-kta’, ‘-vant’ thì chỉ là câu. Ví dụ: ‘dhammaṃ suṇanto’ (đang nghe Pháp); ‘dhammaṃ suṇamāno’ (đang nghe Pháp); ‘odanaṃ bhuttavā’ (đã ăn cơm).

රඤ්ඤා හතො’ රාජහතො;’අසිනා ඡින්නො’ අසිච්ඡින්නො; පිතුසදිසො; පිතුසමො; සුඛසහගතං;’දධිනා උපසිත්තං භොජනං’දධිභොජනං;’ගුළෙන මිස්සො ඔදනො’ ගුළොදනො. වුත්ති පදෙනෙවොපසිත්තාදික්‍රියායාඛ්‍යාපනතො නත්ථායුත්තත්ථතා.

‘Raññā hato’ (bị vua giết) thành ‘rājahato’; ‘asinā chinno’ (bị chém bằng gươm) thành ‘asicchinno’; ‘pitusadiso’ (giống như cha); ‘pitusamo’ (bằng với cha); ‘sukhasahagataṃ’ (đi cùng với hạnh phúc); ‘dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ’ (thức ăn được rưới sữa đông) thành ‘dadhibhojanaṃ’; ‘guḷena misso odano’ (cơm trộn với mật đường) thành ‘guḷodano’. Vì hành động ‘rưới’ v.v. đã được diễn tả ngay trong từ hợp thể, nên không có sự bất hợp lý về nghĩa.

ක්වවි වුත්තියෙව; උරගො පාදපො–-ක්වවි වාක්‍යමෙව; ඵරසුනා ඡින්නවා; දස්සනෙන පහාතබ්බා.’

Đôi khi chỉ có hợp thể; urago pādapo – đôi khi chỉ có câu; pharasunā chinnavā; dassanena pahātabbā.’

බුද්ධස්සදෙය්‍යං’ බුද්ධදෙය්‍යං;’යූපාය දාරු’ යූපදාරු;’රජනාය දොණි’ රජනදොණි; ඉධ න හොති-සඞ්ඝස්ස දාතබ්බං–-කථං, එතදත්ථො එතදත්ථන්ති-අඤ්ඤපදත්ථෙ භවිස්සති.’

‘Buddhassadeyyaṃ’ (là) buddhadeyyaṃ; ‘yūpāya dāru’ (là) yūpadāru; ‘rajanāya doṇi’ (là) rajanadoṇi; ở đây không có (hợp thể) trong (trường hợp) saṅghassa dātabbaṃ – tại sao, (vì) etadattho etadatthanti sẽ có trong hợp thể có nghĩa của từ khác (aññapadatthe).’

සවරෙහි භයං’ සවරභයං; ගාමනිග්ගතො, මෙථුනාපෙතො. ක්වචි වුත්තියෙව; කම්මජං, චිත්තජං–-ඉධ න හොති-රුක්ඛා පතිතො.’

‘Savarehi bhayaṃ’ (là) savarabhayaṃ; gāmaniggato, methunāpeto. Đôi khi chỉ có hợp thể; kammajaṃ, cittajaṃ – ở đây không có (hợp thể) trong (trường hợp) rukkhā patito.’

රඤ්ඤො පුරිසො’ රාජපුරිසො–-බහුලාධිකාරා න්තමාන නිද්ධාරියපූරණභාවතිත්තත්ථෙහි න හොති; මමානුකුබ්බං; මමානු කුරුමානො; ගුන්නං කණ්හා සම්පන්නඛීරතමා; සිස්සානං පඤ්චමො; පටස්ස සුක්කතා–-ක්වචි හොතෙව; වත්තමානසාමීප්‍යං–-කථං බ්‍රාහ්මණස්ස සුක්කා දන්තාති-සාපෙක්ඛතාය න හොති–-ඉධ පනහොතෙව චන්දනගන්ධො; නදීඝොසො; කඤ්ඤාරූපං; කායසම්ඵස්සො?ඵලරසොති [ –-]ඵලානංතිත්තො; ඵලානමාසිතො[ ] ඵලානං සුහිතො; බ්‍රාහ්මණස්ස්ौච්චං ගෙහන්ති; සාපෙක්ඛ තාය න හොති–-රඤ්ඤොපාටලිපුත්තකස්සධනන්ති–-ධන සම්බන්ධෙ ඡට්ඨීති පාටලිපුත්තක්ैනසම්බන්ධාභාවා නහෙස්සති; රඤ්ඤො’ගොව අස්සො ච පුරිසො චා’ති භීන්නත්ථතායං [ ] වාක්‍ය මෙව–-’රඤ්ඤො ගවාස්සපුරිසා රාජගවාස්සපුරිසාති වුත්ති හොතෙවෙකත්ථිභාවෙ.’දානෙසොණ්ඩො’ දානසොණ්ඩො; ධම්මරතො; දානභිරතො–-ක්වචිවුත්තියෙව; කුච්ඡිසයො; ථලට්ඨො; පඞ්කජං; සරොරුහං ඉධ න හොති භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා; ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා; ආසනෙ නිසින්නො ආසනෙ නිසීදිතබ්බං.

‘Rañño puriso’ (là) rājapuriso – do quyền hạn của từ bahula, không có hợp thể với (các từ có vĩ tố) -nta, -māna, (trong nghĩa) xác định, số thứ tự, trạng thái, và sự thỏa mãn; mamānukubbaṃ; mamānu kurumāno; gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā; sissānaṃ pañcamo; paṭassa sukkatā – đôi khi vẫn có; vattamānasāmīpyaṃ – tại sao (câu) ‘brāhmaṇassa sukkā dantā’ không thành hợp thể? – do có sự phụ thuộc – nhưng ở đây lại có (hợp thể): candanagandho; nadīghoso; kaññārūpaṃ; kāyasamphasso? (Trong câu) Phalarasoti – phalānaṃ titto; phalānamāsito; phalānaṃ suhito; brāhmaṇassa uccaṃ gehanti; không thành hợp thể do có sự phụ thuộc – (trong câu) ‘rañño pāṭaliputtakassa dhanaṃ’, vì sở thuộc cách liên quan đến ‘dhana’, sẽ không có hợp thể do không có sự liên quan với ‘pāṭaliputtaka’; (câu) ‘rañño go va asso ca puriso cā’ti chỉ là một câu do có ý nghĩa khác nhau – (câu) ‘rañño gavāssapurisā’ trở thành hợp thể ‘rājagavāssapurisā’ khi có sự thống nhất về ý nghĩa. ‘Dānesoṇḍo’ (là) dānasoṇḍo; dhammarato; dānabhirato – đôi khi chỉ có hợp thể; kucchisayo; thalaṭṭho; paṅkajaṃ; saroruhaṃ; ở đây không có hợp thể: bhojane mattaññutā; indriyesu guttadvāratā; āsane nisinno; āsane nisīditabbaṃ.

විසෙසනමෙකත්ථෙන-.

Tính từ (kết hợp) với (danh từ) có cùng một nghĩa.

විසෙසනං ස්‍යාද්‍යන්තං විසෙස්සෙන ස්‍යාද්‍යාන්තෙන සමානාධිකරණෙනසහෙකත්ථං හොති;’නීලඤ්ච තං උප්පලඤ්චෙ’ති නිලුප්පලං,’ඡින්නඤ්ච තං පරූළ්හඤ්චෙ’ති ඡින්නපරූළ්හං; සත්ථිව සත්ථී,’සත්ථී ච සාසාමා චෙ’ති සත්ථිසාමා; සීහොව සීහො,’මුනි ච සොසීහො වා’තිමුනිසීහො;’සීලමෙව ධනං’ සීලධනං–-ක්චි වාක්‍යමෙව, පුණ්ණො මන්තාණිපුත්තො; චිත්තො ගහපති.–-ක්වචි වුත්තියෙව; කණ්හසප්පො; ලොහිතසාලි. විසෙසනන්ති-කිං? තච්ඡකො සප්පො. එකත්ථෙනෙති-කිං? කාළම්හා අඤ්ඤො–-කථං, පත්ත ජීවිකො ආපන්නජීවිකො[ ] මාසජාතොති-අඤ්ඤපදත්ථෙ භවිස්සති.

Một tính từ biến cách được hợp nhất với một danh từ biến cách có cùng cách và cùng đối tượng; ‘nīlañca taṃ uppalañce’ti (là) niluppalaṃ, ‘chinnañca taṃ parūḷhañce’ti (là) chinnaparūḷhaṃ; satthiva satthī, ‘satthī ca sā sāmā ce’ti (là) satthisāmā; sīhova sīho, ‘muni ca so sīho vā’ti (là) munisīho; ‘sīlameva dhanaṃ’ (là) sīladhanaṃ – đôi khi chỉ là câu, puṇṇo mantāṇiputto; citto gahapati. – Đôi khi chỉ có hợp thể; kaṇhasappo; lohitasāli. (Tại sao nói) Visesanaṃ? (Để loại trừ) Tacchako sappo. (Tại sao nói) Ekatthena? (Để loại trừ) Kāḷamhā añño – tại sao (có các hợp thể) pattajīviko, āpannajīviko, māsajāto? – (Vì) chúng sẽ có trong hợp thể có nghĩa của từ khác.

නඤ-.

Tiểu từ na.

නඤිච්චෙතං ස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථං හොති; න බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො–-බහුලාධිකාරතො අසමත්ථෙහිපි කෙහිචි හොති; අපුනගෙය්‍යා, ගාථා–-අනොකාසං කාරෙත්වා අමූලාමූලං ගන්ත්වා–-ඊසකළාරො ඊසපිඞ්ගලොති-ස්‍යාදි ස්‍යාදිනෙකත්ථන්ති සමාසො; වාක්‍යමෙව වාතිප්පසඞ්ගාභාවා.

Tiểu từ na biến cách này được hợp nhất với một từ biến cách khác; na brāhmaṇo (là) abrāhmaṇo – do quyền hạn của từ bahula, đôi khi nó (kết hợp) với một số từ không tương hợp; apunageyyā, gāthā – anokāsaṃ kāretvā, amūlāmūlaṃ gantvā – (trong các trường hợp) īsakaḷāro, īsapiṅgalo, hợp thể là sự hợp nhất của một từ biến cách với một từ biến cách khác; hoặc nó chỉ là một câu do không có sự vi phạm (quy tắc).

කුපාදයො නිච්චමස්‍යාදිවිධිම්හි-.

Ku, pa, v.v. (hợp thể) một cách bắt buộc trong (phạm vi) không phải quy tắc của từ biến cách.

කුසද්දො පාදයො ච ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථා හොන්ති නිච්චං ස්‍යදිවිධිවිසයතො’ඤ්ඤත්ථ;’කුච්ඡිතො බ්‍රාහ්මණො’ කුබ්‍රාහ්මණො,’ඊසකං උණ්හං’ කදුණ්හං; පනායකො, අභිසෙකො, පකරිත්ත්වා, පකතං, දුප්පුරිසො, දුක්කතං, සුපුරිසො, සුකතං, අභිත්ථුතං, අතිත්ථුතං, ආකළාරො, ආබද්ධො. පාදයො ගතාද්‍යත්ථෙ පඨමාය()’ පගතො ආචරියො’ පාචරියො; පන්තෙවාසී–-අච්චාදයො කන්තාද්‍යත්ථෙ දුතියාය;()’අතික්කන්තො මච’මතිමඤ්චො; අතිමාලො. අවාදයො කුට්ඨාද්‍යත්ථෙ තතියාය;()’අවකුට්ඨං කොකිලාය වන’මවකොකිලං; අවමයයූරං. පරියාදයො ගිලානාද්‍යත්ථෙ චතුත්ථියා; ()’පරිගිල නො’ජ්ඣෙනාය’ පරියජ්ඣෙනො–-න්‍යාදයො කන්නාද්‍යත්ථෙ පඤ්චමියා()’නික්ඛන්තොකොසම්බියා’ නික්කොසම්බි–-අස්‍යාදිවිධිම්හීති කිංරුක්ඛම්පති විජ්ජොතතෙ.

Từ ku và các tiền tố pa, v.v. được hợp nhất một cách bắt buộc với một từ biến cách ở ngoài phạm vi quy tắc của từ biến cách; ‘kucchito brāhmaṇo’ (là) kubrāhmaṇo, ‘īsakaṃ uṇhaṃ’ (là) kaduṇhaṃ; panāyako, abhiseko, pakarittvā, pakataṃ, duppuriso, dukkataṃ, supuriso, sukataṃ, abhitthutaṃ, atitthutaṃ, ākaḷāro, ābaddho. Các tiền tố pa, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ nhất trong nghĩa ‘đã đi’, v.v.; ‘pagato ācariyo’ (là) pācariyo; pantevāsī – các tiền tố acci, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ hai trong nghĩa ‘đã vượt qua’, v.v.; ‘atikkanto mañcaṃ’ (là) atimañco; atimālo. Các tiền tố ava, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ ba trong nghĩa ‘bị chê bai’, v.v.; ‘avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ’ (là) avakokilaṃ; avamayayūraṃ. Các tiền tố pari, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ tư trong nghĩa ‘mệt mỏi’, v.v.; ‘parigilāno ajjhenāya’ (là) pariyajjheno – các tiền tố ni, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ năm trong nghĩa ‘đã ra khỏi’, v.v.; ‘nikkhanto kosambiyā’ (là) nikkosambi – (tại sao nói) asyādividhimhi? (Để loại trừ) rukkhaṃ pati vijjotate.

චී ක්‍රියත්ථෙහි-.

(Vĩ tố) cī (kết hợp) với các từ có nghĩa động từ.

චීප්පච්චයන්තො ක්‍රියත්ථෙහි ස්‍යද්‍යන්තෙහි සහෙකත්ථො හොති; මලිනී කරිය.

(Một từ) có vĩ tố cī được hợp nhất với các từ biến cách có nghĩa động từ; malinī kariya.

භුසනාදරානාදරෙස්වලංසාසා-.

(Các từ) alaṃ, sa, asā (kết hợp) trong nghĩa trang hoàng, tôn trọng, và không tôn trọng.

භුසනාදිස්වත්ථෙස්වලමාදයො සද්දා ක්‍රියාත්ථෙහි ස්‍යාද්‍යන්තෙහි සහෙකත්ථා හොන්ති; අලංකරිය; සක්කච්ච; අසක්කච්ච–-භුසනාදීසූති-කිං? අලං භුත්වා ගතො; සක්කත්වා ගතො; අසක්කත්වා ගතො; පරියත්තං සොභනමසොභනන්ති අත්ථො.

Các từ alaṃ, v.v. được hợp nhất với các từ biến cách có nghĩa động từ trong các nghĩa trang hoàng, v.v.; alaṃkariya; sakkacca; asakkacca – (tại sao nói) bhusanādīsu? (Để loại trừ) Alaṃ bhutvā gato; sakkatvā gato; asakkatvā gato; có nghĩa là đủ, tốt, không tốt.

අඤ්ඤෙ ච-.

Và các từ khác.

අඤ්ඤෙ ච සද්දා ක්‍රියත්ථෙහි ස්‍යාද්‍යන්තෙහි සහ බහුලමෙකත්ථා භවන්ති; පුරොභුය; තිරොභුය;තිරොකරිය; උරසිකරිය; මනසිකරිය; මජ්ඣෙකරිය; තුණ්හිභුය.

Và các từ khác cũng được hợp nhất một cách đa dạng với các từ biến cách có nghĩa động từ; purobhuya; tirobhuya; tirokariya; urasikariya; manasikariya; majjhekariya; tuṇhibhuya.

වානෙකඤ්ඤත්ථෙ-.

(Hợp thể) tùy chọn trong nghĩa nhiều và khác.

අනෙකං ස්‍යාද්‍යන්තමඤ්ඤස්ස පදස්සත්ථෙ එකත්ථං වා හොති; බහූනි ධනානි යස්සසො’බහුධනො;’ලම්බා කණ්ණා යස්ස සො’ ලම්බකණ්ණො;’වජිරං පාණිම්හි යස්සසො’යං’ වජිරපාණි;’මත්තාබහවො මාතඞ්ගා එත්ථ’ මත්තබහුමාතඞ්ගං, වනං;’ආරූළ්හො වානරොයං රුක්ඛං සො’ ආරූළ්හවානරො;’ජිතානි ඉන්ද්‍රියානි යෙනසො’ ජිතින්ද්‍රියො;’දින්නං භොජනං යස්සසො’ දින්නභොජනො;’අපගතං කාළකං යස්මා පටා සො’ය’ මපගතකාළකො;’උපගතාදස යෙසං තෙ’ උපදසා; ආසන්නදසා; අදූරදසා? අධික දසා;’තයො දස පරිමාණමෙසං) තිදසා–-කථං, දසසද්දොසං ඛ්‍යානෙ වත්තතෙ පරිමාණසද්දසන්නිධානා, යථා-පඤ්චපරිමාණ මෙසං’ පඤ්චකා සකුණාති; ද්වෙ වා තයො වාපරිමාණමෙස’ද්වත්තයො;වාසද්දත්ථෙ වා-’වෙ වා තයො වා’ ද්වත්තයො–-’දක්ඛිණස්සා ච පුබ්බස්සා ච දිසාය යදන්තරාළං’ දක්ඛිණපුබ්බා, දිනා;’දක්ඛිණා වසා පුබ්බා චා’ති වා;’සහ පුත්තෙනාගතො’ සපුත්තො සලොමකො, විජ්ජමානලොමකොති අත්ථො එවං සපක්ඛකො; අත්ථිඛීරා, බ්‍රාහ්මණිති-අත්ථිසද්දො විජ්ජමානත්ථෙ නිපාතො–-ක්වචි ගතත්ථතාය පදන්තරානමප්පයොගො, කණ්ඨට්ඨා කාළා අස්ස කණ්ඨෙකාළො; [ ] ඔට්ඨමුඛමිච මුඛමස්සඔට්ඨමුඛො; කෙසසඞ්ඝාතො චූළා අස්ස කෙසචූළො; සුවණ්ණවිකාරො අලඞ්කාරො අස්සසුවණ්ණාලඞ්කාරො;’ පපතිතං පණ්ණමස්ස’ පපතිතපණ්ණො, පපණ්ණො;’අවිජ්ජමානා පුත්තා අස්ස’ අවිජ්ජමානපුත්තො;’න සන්ති පුත්තා අස්ස’ අපුත්තො–-ක්වචි න හොතිපඤ්චභුත්තවන්තො අස්ස, භාතුනො පුත්තො අස්ස අත්ථිති බහුලාධිකාරතො.

Nhiều từ có biến cách syādi trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của một từ khác; (ví dụ) người có nhiều của cải là ‘bahudhano’; người có tai dài là ‘lambakaṇṇo’; vị có chày kim cương trong tay là ‘vajirapāṇi’; nơi có nhiều voi say là ‘mattabahumātaṅgaṃ’, (khu) rừng; cây có khỉ đã leo lên là ‘ārūḷhavānaro’; người đã chế ngự được các căn là ‘jitindriyo’; người đã được cho thức ăn là ‘dinnabhojano’; tấm vải đã bay mất màu đen là ‘apagatakāḷako’; những người đã đến gần mười là ‘upadasā’; āsannadasā; adūradasā? Hơn mười; những vị có số lượng ba lần mười là ‘tidasā’ – làm thế nào (vậy)? Từ ‘dasa’ được dùng với nghĩa số đếm khi đi cùng với từ chỉ số lượng, ví dụ: ‘những con chim có số lượng là năm’ là ‘pañcakā’; ‘số lượng của chúng là hai hoặc ba’ là ‘dvattayo’; hoặc trong ý nghĩa của từ ‘vā’: ‘hai hoặc ba’ là ‘dvattayo’ – ‘khoảng giữa của phương nam và phương đông’ là ‘dakkhiṇapubbā’, (phương); hoặc là ‘phương nam và phương đông’; ‘đã đến cùng với con trai’ là ‘saputto’, ‘salomako’, có nghĩa là ‘người có lông hiện hữu’, tương tự là ‘sapakkho’; ‘atthikhīrā, brāhmaṇi’ – từ ‘atthi’ là một tiểu từ có nghĩa là ‘hiện hữu’ – Đôi khi, do ý nghĩa đã được hiểu, các từ khác không được sử dụng, (vị) có màu đen ở cổ là ‘kaṇṭhekāḷo’; (con vật) có miệng giống như môi là ‘oṭṭhamukho’; (người) có búi tóc là chỏm đầu là ‘kesacūḷo’; (người) có trang sức làm bằng vàng là ‘suvaṇṇālaṅkāro’; (cây) có lá đã rụng là ‘papatitapaṇṇo’, ‘papaṇṇo’; (người) không có con trai hiện hữu là ‘avijjamānaputto’; (người) không có con trai là ‘aputto’ – Đôi khi (hợp từ) không được thành lập, (ví dụ) ‘người có năm người đã ăn’, ‘người có con trai của anh trai’, do quy tắc về tính đa dạng.

තත්ථ ගහෙත්වා තෙන පහරිත්වා යුද්ධෙ සරූපං-.

Về (hợp từ được thành lập) trong ý nghĩa 'nắm lấy', 'dùng nó để đánh', 'trong trận chiến', và (khi các từ) có cùng hình thức.

සත්තම්‍යන්තං තතියන්තඤ්ච සරූපමනෙකං තත්ථ ගහෙත්වා තෙන පහරිත්වා යුද්ධෙ’ඤ්ඤපදත්ථෙ එකත්ථං වා හොති;’කෙසෙසු ච කෙසෙසු ච ගහෙත්වා යුද්ධම්පවත්තං’ කෙසාකෙසි;’දණ්ඩෙහි ච දණ්ඩෙහි ච පහරිත්වා යුද්ධම්පවත්තං’ දණ්ඩාදණ්ඩි; මුට්ඨාමුට්ඨි ‘‘චි වීති හාරෙ’ති. චි සමාසන්තො [’]චිස්මි. න්ත්‍යාකාරො–-තත්ථ තෙනෙති-කිං? කායද්ව කායද්ව [ ] ගහෙත්වා යුද්ධං පවත්තං; ගහෙත්වා පහරිත්වාති- කිං? රථෙ ච රථෙ ච ඨත්වා යුද්ධංපවත්තං; යුද්ධෙතිකිං? හත්ථෙ ච හත්ථෙ ච ගහෙත්වා සඛ්‍යං පචත්තං; සරූපන්තිකිං? දණ්ඩෙහි ච මුසලෙහිච පහරිත්වා යුද්ධං පවත්තං.

Nhiều từ cùng hình thức, có biến cách thứ bảy và biến cách thứ ba, trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của một từ khác, khi có nghĩa là ‘nắm lấy’, ‘dùng nó để đánh’, ‘trong trận chiến’; (ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách nắm tóc và tóc của nhau’ là ‘kesākesi’; ‘trận chiến diễn ra bằng cách dùng gậy và gậy đánh nhau’ là ‘daṇḍādaṇḍi’; ‘muṭṭhāmuṭṭhi’. (Theo quy tắc) ‘ci vīti hāre’. ‘Ci’ là hậu tố của hợp từ. Nguyên âm cuối trở thành ‘ā’. – Tại sao lại nói ‘nắm lấy’, ‘dùng nó’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách nắm lấy hai thân thể’. Tại sao lại nói ‘nắm lấy’, ‘đánh’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách đứng trên xe và xe’. Tại sao lại nói ‘trong trận chiến’? (Ví dụ) ‘tình bạn được thiết lập bằng cách nắm tay và tay’. Tại sao lại nói ‘cùng hình thức’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách dùng gậy và chày đánh nhau’.

චත්ථෙ-.

Trong ý nghĩa của ‘ca’.

අනෙකං ස්‍යාද්‍යන්තං චත්ථෙ එකත්ථං වා භවති–-සමුච්චයො’ණ්වාචයො ඉතරීතරයොගො සමාහාරො ච චසද්දත්ථා, තත්ථ සමුච්චයාණ්වාචයෙසු නෙකත්ථිභාවො සම්භවති- තෙසු හි සමුච්චයො අඤ්ඤමඤ්ඤනිරපෙක්ඛානමත්තප්පධානානං කත්ථචි ක්‍රියාවිසෙසෙ චීයමානතා-යථා-ධවෙ ච ඛදිරෙ ච පලාසෙ ච ඡින්දාති; අන්වාචයොව යත්ථෙකො පධානභාවෙන විධියතෙ අපරො චගුණභාවෙන-යථා-භික්ඛං චර ගාවො වානයෙති–-ඉතරඤ්චයය තු සම්භවති, තෙසු හි අඤ්ඤමඤ්ඤසාපෙක්ඛානමව යවභෙදානුගතො ඉතරීතරයොගො- යථා- සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානාතිඅස්සාවයවප්පධානත්තා බහුවචනමෙව; අඤ්ඤමඤ්ඤ සාපෙක්ඛානමෙව තිරොහිතාවයවභෙදො සමුදායප්පධානො සමාහාරො-යථා-ඡත්තුපාහනන්ති-අස්ස පන සමුදායප්පධානත්තා එකවචනමෙව; තෙ ච සමාහාරීතරීතරයොගා බහුලං විධානා නියතවිසයායෙව හොන්ති, තත්‍රායං විසයවිභාගො නිරුත්ති පිටකාගතො.

Nhiều từ có biến cách syādi trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của ‘ca’ – Samuccaya (tập hợp), anvācaya (kết hợp phụ), itarītarayoga (kết hợp tương hỗ), và samāhāra (tổng hợp) là những ý nghĩa của từ ‘ca’. Trong số đó, sự hợp nhất thành một từ không xảy ra trong samuccaya và anvācaya. Bởi vì trong số đó, samuccaya là sự tập hợp các từ độc lập với nhau, tự chúng là chính, trong một hành động cụ thể nào đó - ví dụ: ‘hãy chặt cây dhava, cây khadira, và cây palāsa’. Anvācaya là khi một từ được quy định là chính và từ kia là phụ - ví dụ: ‘hãy đi khất thực và dắt bò về’. – Nhưng (sự hợp nhất) xảy ra trong itarītarayoga. Trong đó, itarītarayoga là sự kết hợp các từ phụ thuộc lẫn nhau, theo sự phân biệt của các thành phần - ví dụ: ‘Sāriputta và Moggallāna’. Vì các thành phần là chính, nên (hợp từ) chỉ ở số nhiều. Samāhāra là sự kết hợp của các từ phụ thuộc lẫn nhau, trong đó sự phân biệt của các thành phần bị che khuất, và toàn thể là chính - ví dụ: ‘dù và dép’. Vì toàn thể là chính, nên (hợp từ) chỉ ở số ít. Và những hợp từ samāhāra và itarītarayoga này, do có nhiều quy tắc, chỉ có phạm vi áp dụng nhất định. Sau đây là sự phân chia phạm vi đến từ Niruttipiṭaka.

පාණිතුරියයොග්ගසෙනඞ්ගානං; නිච්චවෙරීනං; සංඛ්‍යාපරි මාණසඤ්ඤානං; ඛුද්දජන්තුකානං; පචනවද්ධාලානං; චරණසාධාරණානං; එක්ඣායනපාවචනානං; ලිඞ්ගවිසෙසානං; විවිධවිරුද්ධානං; දිසානං; නදීනඤ්ච; නිච්චං සමාහාරෙකත්ථං භවති.

(Các từ chỉ) các bộ phận cơ thể, nhạc cụ, nông cụ, và quân đội; những kẻ thù truyền kiếp; số đếm, số lượng, và tên gọi; các loài sinh vật nhỏ; những người nấu ăn và những người bán thịt; những gì chung cho hạnh kiểm; những gì thuộc cùng một trường phái và giáo pháp; các giới tính khác nhau; những thứ đối lập khác nhau; các phương hướng; và các con sông; luôn trở thành một từ duy nhất theo kiểu samāhāra.

තිණරුක්ඛපසුසකුණධනධඤ්ඤව්‍යඤ්ජනජනපදානංවා අඤ්ඤෙ සමිතරීතරයොගොව.

(Các từ chỉ) cỏ, cây, gia súc, chim, của cải, ngũ cốc, gia vị, và xứ sở thì (tạo hợp từ samāhāra) một cách tùy chọn. Những (từ) khác thì chỉ tạo hợp từ itarītarayoga.

පාණ්‍යඞ්ගානං–-චක්ඛුසොතං; මුඛනාසික; හනුගීවං; ඡවි මංසලොහිතං; නාමරූපං; ජරාමරණං;–-තුරියඞ්ගානං–-අලසතාළම්බරං;මුරජගොමුඛං; සංඛදෙද්ධිමං; [ ] මද්දවිකපාණවිකං; ගීතවාදතං?සම්මතාළං–-යොග්ගඞ්ගානං–-ඵාලපාචනං; යුගනඞ්ගලං–-සෙනඞ්ගානං–-අසිසත්තිතොමරපිණ්ඩං;[ ] අසිචම්මං; බීළාරමූසිකං; කාකොලූකං; නාගසුපණ්ණං–-සංඛ්‍යාපරිමාණ සඤ්ඤානං–-එකකදුකං, දුකතිකං; තිකචතුක්කං, චතුක්කපඤ්චකං; දසෙකාදසකං –- ඛුද්දජන්තුකානං–-කීටපටඞ්ගං; කුත්ථකිපිල්ලිකං; ඩංසමකසං; මක්ඛිකකිපිල්ලිකං–-පවනවද්ධාලානං–-ඔරරබ්ගිකසුකරිකං; සාකුන්තිකමාගවිකං;සපාකවද්ධාලං;වෙන

Các bộ phận cơ thể – mắt và tai; miệng và mũi; hàm và cổ; da, thịt và máu; danh và sắc; già và chết. – Các bộ phận nhạc cụ – alasa và tāḷambara; trống muraja và tù và gomukha; tù và và trống deddhima; maddavika và pāṇavika; hát và chơi nhạc; sammatāḷa. – Các bộ phận nông cụ – lưỡi cày và roi; ách và cày. – Các bộ phận quân đội – gươm, giáo, lao và chùy; gươm và khiên. (Kẻ thù truyền kiếp) – mèo và chuột; quạ và cú; rồng và chim garuḍa. – Số đếm, số lượng, tên gọi – một và hai, hai và ba; ba và bốn, bốn và năm; mười và mười một. – Các loài sinh vật nhỏ – sâu bọ và bướm đêm; côn trùng kuttha và kiến; ruồi và muỗi; nhặng và kiến. – Những người nấu ăn và bán thịt – người bán cừu và người bán heo; người bẫy chim và thợ săn; sapāka và vaddhāla; vena.

රථකාරං; පුක්කුසඡවඩාහකං–-චරණසාධාරණානං–-අතිසභාරද්වාජං; කඨකාලාපං; සීලපඤ්ඤාණං; සමථවිපස්සනං; විජ්ජාචරණං–-එකජ්ඣායනපාවචනානං–-දීඝමජ්ඣිමං; එකුත්තරසංයුත්තකං; ඛන්ධකවිභඞ්ගං–-ලිඞ්ගවිසෙසානං–-ඉත්ථිපුමං; දාසිදාසං; චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරරික්ඛාරං; තිණකට්ඨසාඛාපලාසං; ‘‘ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන‘‘න්තිපි දිස්සති–-විවිධවිරුද්ධානං–-කුසලාකුසලං; සාවජ්ජානවජ්ජං; හීනප්පණිතං; කණ්භසුක්කං; ඡෙකපාපකං; අධරුත්තරං–-දිසානං–-පුබ්බාපරං; දක්ඛිණුත්තරං; පුබ්බදක්ඛිණං; පුබ්බුත්තරං; අපර දක්ඛිණං; අපරුත්තරං–-නදීනං–-ගඞ්ගායමුනං, මහීසරභු.

Rathakāraṃ (người làm xe); pukkusachavaḍāhakaṃ (người đổ rác và người hỏa táng) – caraṇasādhāraṇānaṃ (của những người có cùng hạnh kiểm) – atisabhāradvājaṃ (Atisa và Bhāradvāja); kaṭhakālāpaṃ (Kaṭha và Kālāpa); sīlapaññāṇaṃ (giới và tuệ); samathavipassanaṃ (chỉ và quán); vijjācaraṇaṃ (minh và hạnh) – ekajjhāyanapāvacanānaṃ (của những kinh điển được cùng nhau tụng đọc) – dīghamajjhimaṃ (Trường bộ và Trung bộ); ekuttarasaṃyuttakaṃ (Tăng chi bộ và Tương ưng bộ); khandhakavibhaṅgaṃ (Khandhaka và Vibhaṅga) – liṅgavisesānaṃ (của các giới tính khác nhau) – itthipumaṃ (nữ và nam); dāsidāsaṃ (nữ tỳ và nam nô); cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjapararikkhāraṃ (y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh); tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ (cỏ, củi, cành và lá); ‘‘lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna‘‘ntipi dissati (cũng được thấy là "vị ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh") – vividhaviruddhānaṃ (của những thứ đối lập khác nhau) – kusalākusalaṃ (thiện và bất thiện); sāvajjānavajjaṃ (có tội và không có tội); hīnappaṇitaṃ (thấp kém và cao thượng); kaṇbhasukkaṃ (đen và trắng); chekapāpakaṃ (khéo léo và xấu ác); adharuttaraṃ (dưới và trên) – disānaṃ (của các phương hướng) – pubbāparaṃ (đông và tây); dakkhiṇuttaraṃ (nam và bắc); pubbadakkhiṇaṃ (đông và nam); pubbuttaraṃ (đông và bắc); apara dakkhiṇaṃ (tây và nam); aparuttaraṃ (tây và bắc) – nadīnaṃ (của các con sông) – gaṅgāyamunaṃ (sông Gaṅgā và sông Yamunā), mahīsarabhu (sông Mahī và sông Sarabhu).

තිණවිසෙසානං–-කාසකුසං, කාසකුසා; උසීරබීරණං, උසී රබීරණා; මුජබබ්බජං, මුඤ්ජබබ්බජා–-රුක්ඛවසෙසානං–-ඛදිරපලාසං, ඛදිරපලාසා; ධවාස්සකණ්ණං, ධවාස්සකණ්ණා; පිලක්ඛනිග්‍රොධං, පිලක්ඛනග්‍රොධා; අස්සත්ථකපිත්ථනං, අස්සත්ථ කපිත්ථනා; සාකසාලං, සාකසාලා–-පසුවිසෙසානං–-ගජ ගවජං,ගජගවජා; ගොවහිසං, ගොමහිසා;එණෙය්‍යගොමහිසං, එණෙය්‍යගොමහිසා; එණෙය්‍යවරාහං, එණෙය්‍යවරාහා; අජෙ

Tiṇavisesānaṃ (của các loại cỏ đặc biệt) – kāsakusaṃ, kāsakusā (cỏ kāsa và cỏ kusa); usīrabīraṇaṃ, usīrabīraṇā (cỏ usīra và cỏ bīraṇa); mujababbajaṃ, muñjababbajā (cỏ muñja và cỏ babbaja) – rukkhavasesānaṃ (của các loại cây đặc biệt) – khadirapalāsaṃ, khadirapalāsā (cây khadira và cây palāsa); dhavāssakaṇṇaṃ, dhavāssakaṇṇā (cây dhava và cây assakaṇṇa); pilakkhanigrodhaṃ, pilakkhanagrodhā (cây pilakkha và cây nigrodha); assatthakapitthanaṃ, assatthakapitthanā (cây assattha và cây kapitthana); sākasālaṃ, sākasālā (cây sāka và cây sāla) – pasuvisesānaṃ (của các loại thú đặc biệt) – gajagavajaṃ, gajagavajā (voi và bò); govahisaṃ, gomahisā (bò và trâu); eṇeyyagomahisaṃ, eṇeyyagomahisā (nai, bò và trâu); eṇeyyavarāhaṃ, eṇeyyavarāhā (nai và heo rừng); aje

ළකං, අජෙළකා; කුක්කුරසූකරං, කුක්කුරසූකරා; හත්ථිගවාස්ස වළවං, හත්ථිගවාස්සවළවා–-සකුණවිසෙසානං–-හංසබලාවං, හංසබලාවා; කාරණ්ඩවවක්කවාකං, කාරණ්ඩවවක්කවාකා; බකබලාකං, බකබලාකා–-ධනානං–-හිරඤ්ඤසුවණ්ණං, හිරඤ්ඤ සුවණ්ණා;මණිසංඛමුත්තාවෙඵඵරියං, මණිසංඛමුත්තාවෙළුරියා; ජාතරූපරජතං, ජාතරූපරජතා–-ධඤ්ඤානං–-සාලියවකං, සාලියවකා; තිලමුග්ගමාසං, තිලමග්ගමාසා; නිප්ඵාවකුලත්ථං, නිප්ඵාවකුලත්ථා–-බ්‍යඤ්ජනානං–-සාකසුවං, සාකසුවා; ගබ්‍යමාහිසං, ගබ්‍යමාහිසා; එණෙය්‍යවාරාහං, එණෙය්‍යවාරාහා; මිගමායූරං, මිගමායූරා–-ජනපදානං–කාසිකොසලං, කාසිකොසලා; වජ්ජිමල්ලං, වජ්ජිමල්ලා; චෙතිවීසං, චෙතිවීසා; මච්ඡසුරසෙනං, මච්ඡසූරසෙනා; කුරුපඤ්චාලං, කුරුපඤ්චාලා.

Ḷakaṃ, ajeḷakā (dê và cừu); kukkurasūkaraṃ, kukkurasūkarā (chó và heo); hatthigavāssavaḷavaṃ, hatthigavāssavaḷavā (voi, bò, ngựa đực và ngựa cái) – sakuṇavisesānaṃ (của các loại chim đặc biệt) – haṃsabalāvaṃ, haṃsabalāvā (ngỗng và hạc); kāraṇḍavavakkavākaṃ, kāraṇḍavavakkavākā (vịt và cò); bakabalākaṃ, bakabalākā (diệc và cò) – dhanānaṃ (của các loại tài sản) – hiraññasuvaṇṇaṃ, hiraññasuvaṇṇā (vàng và bạc); maṇisaṃkhamuttāvephaphariyaṃ, maṇisaṃkhamuttāveḷuriyā (ngọc, ốc xà cừ, ngọc trai, lưu ly và pha lê); jātarūparajataṃ, jātarūparajatā (vàng và bạc) – dhaññānaṃ (của các loại ngũ cốc) – sāliyavakaṃ, sāliyavakā (lúa và lúa mạch); tilamuggamāsaṃ, tilamaggamāsā (mè, đậu xanh và đậu đen); nipphāvakulatthaṃ, nipphāvakulatthā (đậu và đậu ngựa) – byañjanānaṃ (của các loại thức ăn kèm) – sākasuvaṃ, sākasuvā (rau và súp); gabyamāhisaṃ, gabyamāhisā (thịt bò và thịt trâu); eṇeyyavārāhaṃ, eṇeyyavārāhā (thịt nai và thịt heo rừng); migamāyūraṃ, migamāyūrā (thịt thú rừng và thịt công) – janapadānaṃ (của các xứ sở) – kāsikosalaṃ, kāsikosalā (xứ Kāsi và xứ Kosala); vajjimallaṃ, vajjimallā (xứ Vajji và xứ Malla); cetivīsaṃ, cetivīsā (xứ Ceti và xứ Vaṃsa); macchasurasenaṃ, macchasūrasenā (xứ Maccha và xứ Sūrasena); kurupañcālaṃ, kurupañcālā (xứ Kuru và xứ Pañcāla).

ඉතරීතරයොගො-යථා-වන්දිමසූරියා, සමණබ්‍රාහ්මණා, මාතාපිතරො, ඉච්චාදි, එතස්මිං එකත්ථිභාවකණ්ඩෙ යං වුත්තං පුබ්බං තදෙව පුබ්බං නිපතති කමාතික්කමෙ පයොජනාභාවා ක්වවි විපල්ලාසො’පි හොති බහුලාධිකාරතො.’ දන්තානං රාජා’ රාජදන්තො. කත්ථචි කමම්පච්චනාදරා පුබ්බකාලස්සාපි පරනිපාතො. ලිත්තවාසිතො, නග්ගමුසිතො, සිත්තසම්මට්ඨො, භට්ඨලුඤ්චිතො–-චත්ථෙ යදෙකත්ථං තත්ථ කෙචි පුබ්බපදං බහුධා නියමෙන්ති තදිහ ව්‍යභිවාරදස්සනා න වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං.

Itarītarayogo (Hợp từ dị biệt) – ví dụ – vandimasūriyā (mặt trăng và mặt trời), samaṇabrāhmaṇā (sa-môn và bà-la-môn), mātāpitaro (mẹ và cha), v.v. Trong chương về hợp nhất nghĩa này, từ nào được nói trước thì từ đó đứng trước, vì không có mục đích gì trong việc vi phạm thứ tự. Đôi khi cũng có sự đảo ngược do quyền ưu tiên của từ có nhiều âm tiết. ‘Dantānaṃ rājā’ (vua của các răng) là rājadanto (răng cửa). Đôi khi, do không quan tâm đến thứ tự, ngay cả từ chỉ thời gian trước cũng được đặt sau. Littavāsito (được tô và được xông hương), naggamusito (trần truồng và bị cướp), sittasammaṭṭho (được tưới và được quét), bhaṭṭhaluñcito (được rang và được nhổ) – trong hợp nhất nghĩa với ý nghĩa 'và', một số người quy định từ đứng trước theo nhiều cách, điều đó ở đây không được nói đến vì thấy có sự sai khác, cần phải được hiểu như vậy.

සමාහාරෙ සපුංසකං-.

Trong hợp từ tập hợp, (hợp từ ấy) là trung tánh.

වත්ථෙ සමාහාරෙ යදෙකත්ථං තන්නපුංසකලිඞ්ගම්හවති; තථා වෙවොදාහටං–-කත්ථචි න හොති සභාපරිසායාති ඤාපකා; ආධි පච්චපරිවාරො; ඡන්දපාරිසුද්ධි; පටිසන්ධිප්පවත්තියං.

Trong hợp từ tập hợp về một sự vật, hợp từ đó có trung tánh; như đã được ví dụ – đôi khi không phải vậy, do chỉ dẫn từ (trường hợp) sabhāparisā; ādhipaccaparivāro (sự thống trị và đoàn tùy tùng); chandapārisuddhi (ý muốn và sự trong sạch); paṭisandhippavattiyaṃ (trong sự tái sanh và sự diễn tiến).

සංඛ්‍යාදි-.

(Hợp từ) bắt đầu bằng số từ.

එකත්ථෙ සමාහාරෙ සංඛ්‍යාදි නපුංසකලිඞ්ගම්භවති; පඤ්චගවං; චතුප්පථං–-සමාහාරස්සෙකත්තා එකවචනමෙව හොති; සමාහාරෙත්වෙව-පඤ්චකපාලො, පූවො; තිපුත්තො.

Trong hợp từ tập hợp có một nghĩa, (hợp từ) bắt đầu bằng số từ có trung tánh; pañcagavaṃ (năm con bò); catuppathaṃ (ngã tư) – do tính chất đơn nhất của hợp từ tập hợp, nó chỉ ở số ít; (quy tắc này) chỉ (áp dụng) trong hợp từ tập hợp – pañcakapālo, pūvo (cái bánh được làm từ năm chén bột); tiputto (người có ba con trai).

ක්වචෙකත්තඤ්ච ඡට්ඨියා-.

Đôi khi (hợp từ) sở hữu cách cũng (có trung tánh và) số ít.

ඡට්ඨියෙකත්ථෙ ක්වචි නපුංසකත්තං හොතෙකත්තඤ්ච;’සලභානං ඡායා’ සලහච්ඡායං; එවං’සකුන්තානං ඡායා’ සකුන්තච්ඡායං;

Trong hợp từ sở hữu cách có một nghĩa, đôi khi có trung tánh và số ít; ‘salabhānaṃ chāyā’ (bóng của những con châu chấu) là salahacchāyaṃ; tương tự ‘sakuntānaṃ chāyā’ (bóng của những con chim) là sakuntacchāyaṃ;

පාසාදච්ඡායයං, පාසාදච්ඡායයා; ඝරච්ඡායයං, ඝරච්ඡායා. අමනුස්සා සභාය නපුංසකෙකත්තම්භවති; බ්‍රහ්මසභං; දෙවසභං; ඉන්දසභං; යක්ඛසභං; සරභසභං–-මනුස්සසභායං–-ඛත්තියසභා, රාජසභා ඉච්චෙවමාදි–-ක්වචීති කිං?රාජපුරිසො.

Pāsādacchāyayaṃ, pāsādacchāyayā (trong bóng của lâu đài); gharacchāyayaṃ, gharacchāyā (trong bóng của ngôi nhà). (Hợp từ với) sabhā của phi nhân có trung tánh và số ít; brahmasabhaṃ (hội chúng của Phạm thiên); devasabhaṃ (hội chúng của chư thiên); indasabhaṃ (hội chúng của trời Đế-thích); yakkhasabhaṃ (hội chúng của dạ-xoa); sarabhasabhaṃ (hội chúng của sarabha) – trong (trường hợp) hội chúng của con người – khattiyasabhā (hội chúng của Sát-đế-lỵ), rājasabhā (hội chúng của vua) v.v. như vậy – (từ) 'đôi khi' để làm gì? Rājapuriso (người của vua).

ස්‍යාදිසු රස්සො-.

(Nguyên âm cuối) được rút ngắn trong các biến cách như si.

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස රස්සො හොති ස්‍යාදිසු; සලභච්ඡායං–-ස්‍යාදිසූති-කිං?සලභච්ඡායෙ.

(Nguyên âm cuối) của (từ) ở trung tánh được rút ngắn trong các biến cách như si; salabhacchāyaṃ – (từ) 'trong các biến cách như si' để làm gì? Salabhacchāye.

ඝපස්සාන්තස්සාප්පධානස්ස-.

Của (từ) nhóm gha không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ).

අන්තභුතස්සාප්පධානස්සඝපස්සස්‍යාදිසුරස්සොහොති; බහුමාලො, පොසො; නික්කොසම්බි; අතිවාමොරු–-අන්තස්සාති-කිං? කඤ්ඤාපියො; අප්පධානස්සාති-කිං? රාජකුමාරී; බ්‍රහ්මබන්ධූ.

(Nguyên âm cuối) của từ nhóm gha không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ) được rút ngắn trong các biến cách như si; bahumālo, poso (người đàn ông có nhiều vòng hoa); nikkosambi (người ra khỏi Kosambī); ativāmoru (người có đùi rất đẹp) – (từ) 'ở cuối' để làm gì? Kaññāpiyo (người yêu của cô gái); (từ) 'không phải là thành phần chính' để làm gì? Rājakumārī (công chúa của vua); brahmabandhū (bà con của Phạm thiên).

ගොස්සු-.

(Từ) go (trở thành) u.

අන්තභුතස්සාප්පධානස්ස ගොස්ස ස්‍යාදිසු උ හොති; චිත්තගු–-අප්පධානස්සාත්වෙව - සුගො;අන්තස්සාත්වෙචගොකුලං.

(Từ) go không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ) trở thành u trong các biến cách như si; cittagu (người có con bò đốm) – chỉ (khi) không phải là thành phần chính – sugo (con bò tốt); và chỉ (khi) ở cuối – gokulaṃ (đàn bò).

ඉත්ථියමත්වා-.

Trong giống cái, (hậu tố) ā (được thêm) sau (thân từ tận cùng bằng) a.

ඉත්ථියං වත්තමානතො අකාරන්තතො නාමස්මා ආප්පච්චයො හොති, ධම්මදින්නා.

Hậu tố ā được thêm vào sau danh từ tận cùng bằng a để chỉ giống cái, (ví dụ) dhammadinnā.

නදාදිතො ණ්ඩී-.

Sau (các từ trong) nhóm nadī, (thêm hậu tố) ṇī.

නදාදීහි ඉත්ථියං ණ්ඩීප්පච්චයො හොති; නදී, මහී, කුමාරී, තරුණී, වාරුණී, ගොතමී.

Hậu tố ṇī được thêm vào sau các từ trong nhóm nadī để chỉ giống cái; nadī (sông), mahī (đất), kumārī (cô gái), taruṇī (thiếu nữ), vāruṇī (Vāruṇī), gotamī (Gotamī).

ගොතො වා().

Sau (từ) go, (thêm ṇī) một cách tùy chọn.

ගාවී, ගො; ආකතිගණො’යං–-ඞකාරො ‘‘න්තන්තුනං ඞිම්හි තො වා‘‘ති. විසෙසනත්ථො.

Gāvī, go (con bò cái); đây là một nhóm không xác định – chữ ṅa dùng để phân biệt trong (quy tắc) ‘‘ntantunaṃ ṅimhi to vā‘‘.

යක්ඛාදිත්ත්විතී ච-.

Sau (các từ trong) nhóm yakkha, (thêm) inī và ī.

යක්ඛාදිතො ඉත්ථියමිනී හොති ඞී ච; යක්ඛිනී, යක්ඛි; නාගිනී, නාගී; සීහිනී, සීහී.

Sau (các từ trong) nhóm yakkha, (hậu tố) inī và ṅī được thêm vào để chỉ giống cái; yakkhinī, yakkhi (nữ dạ-xoa); nāginī, nāgī (nữ rồng); sīhinī, sīhī (sư tử cái).

ආරාමිකාදීහි-.

Sau (các từ trong) nhóm ārāmika.

ආරාමිකාදිතො ඉනී හොතිත්ථියං; ආරාමිකිනී; අනන්තරාසිකිනී; රාජිනී.

Sau (các từ trong) nhóm ārāmika, (hậu tố) inī được thêm vào để chỉ giống cái; ārāmikinī (nữ người giữ vườn); anantarāsikinī (nữ người thừa kế trực tiếp); rājinī (hoàng hậu).

සඤ්ඤායං මානුසො().

(Từ) mānusa, khi là danh từ riêng.

මානුසිනී; අඤ්ඤත්‍ර මානුසී.

Mānusinī; trong trường hợp khác là mānusī.

යුවණ්ණොහි නී-.

Sau (các từ tận cùng bằng) yu và vaṇṇa, (thêm) nī.

ඉත්ථියමිවණ්ණුවණ්ණන්තෙහි නී හොති බහුලං; සදාපයත පාණිනී; දණ්ඩිනී; ඛත්තබන්ධුනී; පරචිත්තවිදුනී–-මාතු ආදිතො කස්මා න හොති? ඉත්ථිප්පච්චයං විනාපි ඉත්ථත්තාහි ධානතො.

Trong nữ tính, sau các từ tận cùng bằng i, u, và a, hậu tố nī thường được thêm vào; sadāpayata pāṇinī; daṇḍinī; khattabandhunī; paracittavidunī. – Tại sao không áp dụng cho các từ bắt đầu bằng mātu? Vì ngay cả khi không có hậu tố nữ tính, tính nữ đã được biểu thị bởi chính từ gốc.

ක්තිම්හාඤ්ඤත්ථෙ-.

Sau kti trong nghĩa khác.

ක්තිම්හාඤ්ඤත්ථෙයෙව ඉත්ථියං නී හොති බහුලං; සාහං අහිංසාරතිනී; තස්සා මුට්ඨස්සතිනියා; සා වච්ඡගිද්ධිනී–-අඤ්ඤත්ථෙති-කිං? ධම්මරති.

Sau kti trong nghĩa khác, trong nữ tính, hậu tố nī thường được thêm vào; sāhaṃ ahiṃsāratinī; tassā muṭṭhassatiniyā; sā vacchagiddhinī. – Trong nghĩa khác có nghĩa là gì? Dhammarati.

ඝරණ්‍යාදයො-.

Các từ gharaṇī, v.v.

ඝරණීප්පභුතයො නීප්පච්චයන්තා සාධවො භවන්ති; ඝරණී; පොක්ඛරණී; ඊස්සත්තං නිපාතනා.

Các từ bắt đầu bằng gharaṇī tận cùng bằng hậu tố nī được xem là hợp lệ; gharaṇī; pokkharaṇī; trường âm ī là do bất quy tắc.

ආචරියා වා යලොපො ච(); ආචරිනී; ආචරියා.

Đối với ācariya, tùy chọn có sự lược bỏ ya; ācarinī; ācariyā.

මාතුලාදිත්වානී භරියායං-.

Sau mātula, v.v., hậu tố ānī với nghĩa là vợ.

මාතුලාදිතො භරියායමානී හොති; මාතුලානී; වරුණානී; ගහපතානී; ආචරියානී.

Sau các từ mātula, v.v., hậu tố ānī được thêm vào với nghĩa là vợ; mātulānī; varuṇānī; gahapatānī; ācariyānī.

අභරියායං ඛත්තියා වා() ඛත්තියානී; ඛත්තියා –-නදා දීපාඨා භරියායන්තු ඛත්තියී.

Khi không có nghĩa là vợ, khattiyā là dạng tùy chọn; khattiyānī; khattiyā. – nadā dīpāṭhā, nhưng với nghĩa là vợ thì là khattiyī.

උපමාසංහිතසහිතසඤ්ඤතසහසඵවාමලක්ඛණාදිතුරුතු-.

Sau ūru được đi trước bởi upamā, saṃhita, sahita, saññata, saha, sapha, vāma, lakkhaṇa, v.v.

ඌරුසද්දා උපමානාදිපුබ්බා ඉත්ථියමූ හොති; කරහොරූ; සංහිතොරූ; සහිතොරූ; සඤ්ඤතොරූ; සහොරූ; සඵොරූ; වාමො රූ; ලක්ඛණොරූ–-’ඌ’ති-යොගවිභාගා ඌ; බ්‍රහ්මබන්ධු.

Từ ūru được đi trước bởi upamāna, v.v., trong nữ tính, được biến thành ū; karahorū; saṃhitorū; sahitorū; saññatorū; sahorū; saphorū; vāmorū; lakkhaṇorū. – Bằng cách tách quy tắc thành ‘ū’, ta có ū; brahmabandhu.

යුවාති -.

Từ yuvan là ti.

යුවසද්දතොති හොතිත්ථියං; යුවති.

Sau từ yuvan, hậu tố ti được thêm vào trong nữ tính; yuvati.

න්තන්තුනං ඞීම්හි තො වා-.

Đối với nta và ntu, t là tùy chọn trước ṅī.

ඞීම්හි න්තන්තුනං තො වා හොති; ගච්ඡතී, ගච්ඡන්තී; සීලවතී, සීලවන්තී.

Khi ṅī theo sau, đối với các từ tận cùng bằng nta và ntu, tùy chọn có t; gacchatī, gacchantī; sīlavatī, sīlavantī.

භවතො භොතො-.

Đối với bhavant, là bhoto.

ඞීම්හි භවතො භොතාදෙසො හොති වා; භොතී; භවන්තී.

Khi ṅī theo sau, bhavant tùy chọn được thay thế bằng bhota; bhotī; bhavantī.

ගොස්සාවඞි-.

Đối với go, là āva trước ṅī.

ගොසද්දස්ස ඞීම්හාවඞි හොති; ගාවී.

Đối với từ go, āva được thay thế khi ṅī theo sau; gāvī.

පුථුස්සපථවපුථවා-.

Đối với puthu, là pathava và puthava.

ඞීම්හි පුථුස්ස පථවපුථවා හොන්ති; පථවී; පුථවී.–-ඨෙ පථවී.

Khi ṅī theo sau, puthu được thay thế bằng pathava và puthava; pathavī; puthavī. – Trong vị trí cách, là pathavī.

සමාසන්ත්ව-

Hậu tố a ở cuối hợp từ.

සමාසන්තො අ ඉති වාධිකරීයන්ති.

Quy tắc 'hậu tố a ở cuối hợp từ' từ đây được áp dụng.

පාපාදීහි භුමියා-.

Sau pāpa, v.v., đối với bhumi.

පාපාදීහි පරා යා භුමි තස්සා සමාසන්තො අ හොති; පාප භුමිං; ජාතිභුමං.

Đối với bhumi đi sau pāpa, v.v., cuối hợp từ là hậu tố a; pāpabhumiṃ; jātibhumaṃ.

සංඛ්‍යාහි-.

Sau các số từ.

සංඛ්‍යාහි පරා යා භුමි තස්සා සමාසන්තො අ හොති; ද්විභුමං; තිභුමං

Đối với bhumi đi sau một số từ, cuối hợp từ là hậu tố a; dvibhumaṃ; tibhumaṃ.

නදීගොදාවරීනං-.

Đối với nadī và godāvarī.

සංඛ්‍යාහි පරාසං නදීගොදාවරීනං සමාසන්තො අ හොති; පඤ්චනදං, සත්තගොදාවරං.

Đối với nadī và godāvarī đi sau một số từ, cuối hợp từ là hậu tố a; pañcanadaṃ, sattagodāvaraṃ.

අසංඛ්‍යෙහි චාඞ්ගුල්‍යානඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසු-.

Và sau các từ không phải số từ, đối với aṅguli, khi không có nghĩa là số lượng.

අසංඛ්‍යෙහි සංඛ්‍යාහි ච පරාය අඞ්ගුල්‍යා සමාසන්තො අහොති නො චෙ අඤ්ඤපදත්ථෙ අසංඛ්‍යත්ථෙව සමාසො වත්තිතෙ.’නිග්ගතමඞ්ගුලීහි’ නිරඞ්ගුලං; අච්චඞ්ගුලං; ද්වෙ අඞ්ගුලියො සමාහටා’ද්වඞ්ගුලං–-අනඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසූති-කිං? පඤ්චඞ්ගුලිහත්ථො; උපඞ්ගුලි–-කථං, ද්ව්ඤඞ්ගුලී පමාණමස්සාති ද්වඞ්ගුලන්ති-නාතු සමාසො’ඤ්ඤපදත්ථෙ විහිතො මත්තාදීනං ලොපෙ කතෙ තත්ථවත්තතෙ; අඞ්ගුලසද්දොවා පමාණවාචීසද්දන්තරං–-යථාසෙනාඞ්ගුලප්පමාණෙන අඞ්ගුලානං සතං පුණ්ණං චතුද්දස වා අඞ්ගුලානීති.

Và sau (từ) không phải số từ và (từ) là số từ, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) aṅguli trong một từ kép; nếu không phải là trường hợp từ kép có nghĩa chỉ sở hữu (aññapadattha) và có nghĩa không phải số từ. (Ví dụ:) ‘Niggatamaṅgulīhi’ (không có ngón tay) là niraṅgulaṃ; accaṅgulaṃ (vượt quá ngón tay); ‘dve aṅguliyo samāhaṭā’ (tập hợp hai ngón tay) là dvaṅgulaṃ. – Tại sao nói ‘không phải trong nghĩa sở hữu và không phải số từ’? (Ví dụ:) Pañcaṅgulihattho (bàn tay có năm ngón); upaṅguli (gần ngón tay). – Làm thế nào (có dạng) dvaṅgulaṃ (với nghĩa) ‘cái có số đo là hai ngón tay’? – Không phải vậy, từ kép được quy định trong nghĩa sở hữu, nó được áp dụng ở đó sau khi đã lược bỏ các từ như matta (số đo); hoặc từ aṅgula là một từ khác chỉ số đo. – Ví dụ: senāṅgulappamāṇena (với số đo một senāṅgula), aṅgulānaṃ sataṃ puṇṇaṃ (tròn một trăm aṅgula), hay catuddasa aṅgulāni (mười bốn aṅgula).

දීඝාහොවස්සෙකදෙසෙහි ච රත්‍යා-.

Và sau dīgha, aho, vassa, và các từ chỉ một phần, (vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) ratti.

දීඝාදීහි අසංඛ්‍යෙහි සංඛ්‍යාහි ච පරාය රත්තියා සමාසන්තො අ හොති; දීඝරත්තං; අහොරත්තං; වස්සාරත්තං; පුබ්බරත්තං; අපරරත්තං; අඩ්ඪරත්තං;’අතික්කන්තො රත්තිං’ අතිරත්තො;’ද්වෙ රත්තී සමාහටා’ ද්විරත්තං–-වා ක්වචි බහුලාධිකාරාඑකරත්තං; එකරත්ති–-අනඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසුත්වෙව-දීඝරත්ති, හෙමන්තො; උපරත්ති–-ක්වචි හොතෙව බහුලං විධානා;යථාරත්තං.

Sau các từ như dīgha, các từ không phải số từ, và các từ là số từ, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) ratti trong một từ kép. (Ví dụ:) dīgharattaṃ (đêm dài); ahorattaṃ (ngày và đêm); vassārattaṃ (đêm mùa mưa); pubbarattaṃ (đêm trước); apararattaṃ (đêm sau); aḍḍharattaṃ (nửa đêm); ‘atikkanto rattiṃ’ (vượt quá đêm) là atiratto; ‘dve rattī samāhaṭā’ (tập hợp hai đêm) là dvirattaṃ. – Đôi khi là tùy chọn, do quyền hạn của quy tắc chung (bahula): ekarattaṃ; ekaratti. – Chỉ khi không ở trong nghĩa sở hữu và không phải số từ. (Ví dụ:) dīgharatti, hemanto (mùa đông, có những đêm dài); uparatti (gần đêm). – Đôi khi nó vẫn xảy ra do quy định chung; ví dụ: yathārattaṃ (tùy theo đêm).

ගොත්වචත්ථෙ චාලොපෙ-.

Và (vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) go, khi không có sự lược bỏ và không có nghĩa của (hậu tố) ‘ac’.

ගොසද්දා අලොපවිසයා සමාසන්තො අහොති න වෙ වත්ථෙ සමාසො අඤ්ඤපදත්ථෙ අසංඛ්‍ය්‍යත්ථෙ ච; රාජගවො; පරමගවොර පඤ්චගවධනො; දසගවං–-අලොපෙති-කිං?පඤ්චහි ගොහි කීතො පඤ්චගු; අචත්ථෙති-කිං? අජස්සගාවො –-අනඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසුත්වෙව-චිත්තගු;උපගු.

Vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) từ go khi không có sự lược bỏ, nếu từ kép không có nghĩa sở hữu và không có nghĩa không phải số từ. (Ví dụ:) rājagavo (bò của vua); paramagavo (bò tốt nhất); pañcagavadhano (người có tài sản là năm con bò); dasagavaṃ (mười con bò). – Tại sao nói ‘khi không có sự lược bỏ’? (Ví dụ:) ‘Pañcahi gohi kīto’ (được mua bằng năm con bò) là pañcagu. – Tại sao nói ‘không có nghĩa của (hậu tố) ac’? (Ví dụ:) Ajassagāvo (dê và bò). – Chỉ khi không ở trong nghĩa sở hữu và không phải số từ. (Ví dụ:) cittagu (người có con bò lang); upagu (gần đàn bò).

රත්තින්දිවදාරගවචතුරස්සා-.

(Các từ) rattindiva, dāragava, và caturassa (được hình thành bất quy tắc).

එතෙ සද්දා අ අන්තා නිපච්චන්තෙ;’රත්තො ච දිවා ච’ රත්තින්දිවං;’ රත්ති ච දිවා ච’රත්තින්දිවං;’දාරා ච ගාවො ච’ දාරගවං;’ වතස්සො අස්සියො අස්ස’ චතුරස්සො.

Những từ này được hình thành bất quy tắc với vĩ ngữ ‘a’. (Ví dụ:) ‘ratto ca divā ca’ (đêm và ngày) là rattindivaṃ; ‘ratti ca divā ca’ (đêm và ngày) là rattindivaṃ; ‘dārā ca gāvo ca’ (vợ và bò) là dāragavaṃ; ‘catasso assiyo assa’ (cái có bốn góc) là caturasso.

ආයාමෙ’නුගවං-.

(Từ) anugavaṃ (được hình thành bất quy tắc) với nghĩa là chiều dài.

අනුගවන්ති නිපච්චතෙ ආයාමෙ ගම්‍යමානෙ; අනුගවං, සකටං–-ආයාමෙති-කිං? ගුන්නං පච්ඡා අනුගු.

Từ anugavaṃ được hình thành bất quy tắc khi có nghĩa là chiều dài được hiểu ngầm. (Ví dụ:) anugavaṃ sakaṭaṃ (chiếc xe bò dài bằng con bò). – Tại sao nói ‘với nghĩa là chiều dài’? (Ví dụ:) ‘Gunnaṃ pacchā’ (phía sau đàn bò) là anugu.

අක්ඛිස්මාඤ්ඤත්ථෙ-.

Sau (từ) akkhi, (vĩ ngữ ‘a’ được thêm vào) trong nghĩa khác (tức là nghĩa sở hữu).

අක්ඛිස්මා සමාසන්තො අ හොති අඤ්ඤත්ථෙ චෙ සමාසො; විසාලක්ඛො.

Sau (từ) akkhi, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối) trong một từ kép, nếu từ kép đó có nghĩa khác (nghĩa sở hữu). (Ví dụ:) visālakkho (người có mắt to).

දාරුම්භ්‍යඞ්ගුල්‍යා-.

(Vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) aṅguli khi (từ kép) chỉ một vật bằng gỗ.

අඞ්ගුලන්තා අඤ්ඤපදත්ථෙ දාරුම්හි සමාසන්තො අ හොති; ද්වඞ්ගුලං, දාරු; පඤ්චඞ්ගුලං–-අඞ්ගුලිසදිසාවයවං ධඤ්ඤාදීනං වීක්ඛෙපකං දාරූති වුච්චතෙ–-පමාණෙ තු පුබ්බෙ විය සිද්ධං; සඛරාජසද්දාඅකාරන්තාව, සිස්සො’පි න දිස්සති–-ගාණ්ඩීවධත්වාති පකතන්තරෙනසිද්ධං.

Vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) một từ kép tận cùng bằng aṅguli trong nghĩa sở hữu khi chỉ một vật bằng gỗ. (Ví dụ:) dvaṅgulaṃ dāru (khúc gỗ dài hai ngón tay); pañcaṅgulaṃ. – Một dụng cụ bằng gỗ dùng để gieo rắc ngũ cốc v.v., có các bộ phận giống như ngón tay, được gọi là (dāru). – Nhưng trong nghĩa số đo, nó đã được xác định như trước. – Các từ sakha và rāja vốn đã tận cùng bằng ‘a’, (trường hợp) sisso cũng không thấy. – (Từ) gāṇḍīvadhanvā được hình thành bởi một quy tắc khác.

ද්වි වීතිහාරෙ-.

(Hậu tố) ci (được thêm vào) trong nghĩa tương tác.

ක්‍රියාව්‍යතිහාරෙ ගම්‍යමානෙ අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානතො චි හොති; කෙසාකෙසි; දණ්ඩාදණ්ඩි–-චකාරො’චිස්මි’න්ති. විසෙසනත්ථො; සුගන්ධි දුග්ගන්ධීති-පයොගො නදිස්සතෙ.

Khi hành động tương tác được hiểu ngầm, hậu tố ‘ci’ được thêm vào (từ kép) trong nghĩa sở hữu. (Ví dụ:) kesākesi (nắm tóc nhau); daṇḍādaṇḍi (đánh nhau bằng gậy). – Từ ‘ca’ (trong cú pháp) có mục đích để chỉ rõ (hậu tố) ‘ci’. – Cách dùng sugandhi, duggandhi không được thấy.

ලත්විත්ථියූහි කො-.

Sau (các từ tận cùng bằng hậu tố) latu, và (các từ nữ tính tận cùng bằng) i và ū, (hậu tố) ka được thêm vào.

ලතුප්පච්චයන්තෙහි ඉත්ථියමීකාරූකාරන්තෙහි චබහුලං කප්පච්චයො හොති අඤ්ඤපදත්ථෙ; බහුකත්තුකො; බහුකුමාරිකො; බහුබ්‍රහ්මබන්ධුකො, බහුලංත්වෙව-සුබ්භු.

Sau các từ tận cùng bằng hậu tố latu, và các từ nữ tính tận cùng bằng ī và ū, hậu tố ka thường được thêm vào trong nghĩa sở hữu. (Ví dụ:) bahukattuko (người có nhiều người làm); bahukumāriko (người có nhiều thiếu nữ); bahubrahmabandhuko (người có nhiều bà con nữ Bà-la-môn). Do quy tắc chung, (có trường hợp không thêm, ví dụ:) subbhu (người có lông mày đẹp).

වාඤ්ඤතො-.

Tùy chọn sau các từ khác.

අඤ්ඤෙහි අඤ්ඤපදත්ථෙ කො වා බහුලං හොති; බහු මාලකො; බහුමාලො.

Sau các từ khác, trong nghĩa sở hữu, hậu tố ka được thêm vào một cách tùy chọn và phổ biến. (Ví dụ:) bahumālako; bahumālo (người có nhiều vòng hoa).

උත්තරපදෙ-.

Khi có một từ theo sau.

එතමධිකතං වෙදිතබ්බං.

Điều này cần được hiểu là một quy tắc chi phối.

ඉමස්සිදං-.

(Từ) idaṃ thay cho (từ) ima.

උත්තරපදෙ පරතො ඉමස්ස ඉදං හොති; ඉදමට්ඨිතා; ඉදප්පච්චයා; නිග්ගහීතලොපො පස්ස ච ද්විභාවො.

Khi có một từ theo sau, (từ) idaṃ thay cho (từ) ima. (Ví dụ:) idamaṭṭhitā; idappaccayā. (Trong idappaccayā) có sự lược bỏ niggahīta và điệp âm của pa.

පුං පුමස්ස වා-.

(Từ) puṃ tùy chọn thay cho (từ) puma.

පුමස්ස පුංහොතුත්තරපදෙ විභාසා; පුල්ලිඞ්ගං; පුංලිඞ්ගං.

(Từ) puṃ tùy chọn thay cho (từ) puma khi có một từ theo sau. (Ví dụ:) pulliṅgaṃ; puṃliṅgaṃ (giống đực).

ට න්නන්තුනං-.

(Phụ âm) ṭa (thay cho các từ tận cùng bằng) n và ntu.

එසං ට හොතුත්තරපදෙක්වචි වා; භවම්පතිට්ඨා මයං; භාගවමමූලකා නො ධම්මා–-බහුලාධිකාරා තරාදිසු ච; පගෙව මහත්තරී; රත්තඤ්ඤුමහත්තං.

Đối với những (từ) này, (phụ âm) ṭa thay thế (vĩ ngữ) khi có một từ theo sau, đôi khi là tùy chọn. (Ví dụ:) bhavampatiṭṭhā mayaṃ (chúng tôi nương tựa vào ngài); bhāgavamamūlakā no dhammā (các pháp của chúng tôi có nguồn gốc từ Đức Thế Tôn). – Do quyền hạn của quy tắc chung, cũng (áp dụng) cho các từ như tara, v.v. (Ví dụ:) pageva mahattarī (người phụ nữ lớn hơn); rattaññumahattaṃ (sự vĩ đại của người biết nhiều).

අ-5

A-5

එසං අ හොතුත්තරපදෙ; ගුණවන්තපතිට්ඨො’ස්මි.

Đối với những (từ) này, (nguyên âm) a thay thế (vĩ ngữ) khi có một từ theo sau. (Ví dụ:) guṇavantapatiṭṭho’smi (tôi được an lập trong đức hạnh).

[හ්හ්ව පගෙ ]

[Trang Hhva]

මනාද්‍යාපාදීනමො මයෙ ච-.

O thay thế cho manas, āpa, v.v... khi maye theo sau.

මනාදීනමාපාදීනඤ්ච ඔ හොතුත්තරපදෙ මයෙ ච; මනො සෙට්ඨා; මනොමයා; රජොජල්ලං; රජොමයං; ආපොගතං; ආපොමයං; අනුයන්ති දිසොදිසං.

O thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ trong nhóm manas và nhóm āpa khi có một từ khác theo sau, và khi maye theo sau; ví dụ: mano seṭṭhā; manomayā; rajojallaṃ; rajomayaṃ; āpogataṃ; āpomayaṃ; anuyanti disodisaṃ.

පරස්සසංඛ්‍යාසු-.

Đối với para khi có số từ theo sau.

සංඛ්‍යාසුත්තරපදෙසු පරස්ස ඔ හොති; පරොසතං, පරොසහස්සං–-සංඛ්‍යාසූති-කිං?පරදත්තුපජීවිනො.

Khi các số từ là từ theo sau, o thay thế cho para; ví dụ: parosataṃ, parosahassaṃ. – Tại sao nói ‘khi có số từ theo sau’? (Để loại trừ trường hợp như:) Paradattupajīvino.

ජනෙ උත්තරපදෙ ඵුථස්ස උ හොති; අරියෙහි පුථගෙවායං ජනොති පුථුජ්ජනො.

Khi jana là từ theo sau, u thay thế cho puthu; ví dụ: ariyehi puthagevāyaṃ janoti puthujjano.

සො ඡස්සාහායතනෙ වා-.

So thay thế cho cha, một cách tùy chọn, khi āha hoặc āyatana theo sau.

අහෙ ආයතනෙ වුත්තරපදෙ ඡස්ස සො වා හොති; සාහං, ඡාහං; සළායතනං, ඡළායතනං.

Khi āha hoặc āyatana là từ theo sau, so thay thế cho cha một cách tùy chọn; ví dụ: sāhaṃ, chāhaṃ; saḷāyatanaṃ, chaḷāyatanaṃ.

ල්තුපිතාදීනමාරඞරඞි-.

Đối với các từ tận cùng bằng tu, pitu, v.v... là āraṅ, araṅ, i.

ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදීනඤ්ච යථාක්කමමාරඞරඞි වා හොන්තුත්තරපදෙ; සත්ථාරදස්සනං; කත්තාරනිද්දෙසො; මාරත පිතරො–-වාත්වෙව-සත්ථුදස්සනං; මාතාපිතරො.

Đối với các từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ tu và các từ trong nhóm pitu, v.v..., āraṅ và araṅ là các hình thức thay thế tùy chọn theo thứ tự khi có một từ khác theo sau; ví dụ: satthāradassanaṃ; kattāraniddeso; mārata pitaro. – Do có từ vā (tùy chọn), nên cũng có dạng: satthudassanaṃ; mātāpitaro.

විජ්ජායොනිසම්බාන්ධනමා තත්‍ර චත්ථෙ-.

Ā thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống, trong chính trường hợp đó và trong ý nghĩa của ca (và).

ලතුපිතාදීනං විජ්ජාසම්බන්ධීනං යොනිසම්බන්ධීනඤ්ච තෙස්වෙව ලතුපිතාදිසු විජ්ජායොනිසම්බන්ධිසුත්තරපදෙසු චත්ථවිසයෙ ආ හොති; හොතාපොතාරො; මාතාපිතරො–-ලතුපිතාදීනන්ත්වෙවපුත්තභාතරො; තත්‍රෙති-කිං? පිතුපිතාමහා; චත්ථෙති-කිං; මාතු භාතා; විජ්ජායොනිසම්බන්ධානන්ති-කිං?දාතුභාතරො.

Đối với các từ trong nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống, ā thay thế cho (nguyên âm cuối) khi một từ khác cũng thuộc nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống theo sau, và trong trường hợp có ý nghĩa của ca (và); ví dụ: hotāpotāro; mātāpitaro. – Tại sao nói ‘của nhóm tu-pitu, v.v...’? (Để loại trừ:) puttabhātaro. – Tại sao nói ‘trong chính trường hợp đó’? (Để loại trừ:) Pitupitāmahā. – Tại sao nói ‘trong ý nghĩa của ca’? (Để loại trừ:) mātu bhātā. – Tại sao nói ‘có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống’? (Để loại trừ:) Dātubhātaro.

පුත්තෙ-.

Khi putte theo sau.

පුත්තෙ උත්තරපදෙ වත්ථවිසයෙ ලතුපිතාදීනංවිජ්ජායොනි සම්බන්ධානමා හොති; පිතාපුත්තා; මාතාපුත්තා.

Khi putta là từ theo sau, ā thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ trong nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống; ví dụ: pitāputtā; mātāputtā.

චිස්මිං-.

Khi ci theo sau.

චිප්පච්චයන්තෙ උත්තරපදෙ ආ හොති; කෙසාකෙසි; මුට්ඨාමුට්ඨි.

Khi một từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ci theo sau, ā là hình thức thay thế; ví dụ: kesākesi; muṭṭhāmuṭṭhi.

ඉත්ථියම්හාසිතපුමිත්ථි පුමෙවෙකත්ථෙ-.

Trong giống cái, một từ nữ tính có dạng nam tính trở thành như nam tính trong một ý nghĩa duy nhất.

ඉත්ථියං වත්තමානෙ එකත්ථෙ සමානාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ භාසිතපුමා ඉත්ථි පුමෙව හොති; කුරභරියො; දීඝ

Khi một từ theo sau đồng vị cách, có ý nghĩa duy nhất, và chỉ một vật nữ tính, thì một từ nữ tính có dạng nam tính tương ứng sẽ trở thành như nam tính; ví dụ: kurabhariyo; dīgha

ජඞ්ඝො; යුවජායො–-ඉත්ථියන්ති-කිං?’කල්‍යාණී පධානමෙසං’ කල්‍ය්‍යාණිප්පධානා; භාසිතපුමෙති- කිං? කඤ්ඤාභරියො; ඉත්ථිති-කිං? ගාමණිකුලං දිට්ඨි අස්ස’ ගාමණිදිට්ඨි; එකත්ථෙති-කිං?’කල්‍යාණියා මාතා’ කල්‍යාණීමාතා.

jaṅgho; yuvajāyo. – Tại sao nói ‘trong giống cái’? (Ví dụ:) ‘Kalyāṇī padhānamesaṃ’ kalyyāṇippadhānā. – Tại sao nói ‘có dạng nam tính’? (Ví dụ:) Kaññābhariyo. – Tại sao nói ‘từ nữ tính’? (Ví dụ:) ‘Gāmaṇikulaṃ diṭṭhi assa’ gāmaṇidiṭṭhi. – Tại sao nói ‘trong một ý nghĩa duy nhất’? (Ví dụ:) ‘Kalyāṇiyā mātā’ kalyāṇīmātā.

ක්වචිප්පච්චයෙ-.

Đôi khi, khi có một tiếp vị ngữ theo sau.

භාසිතපුමිත්ථි පච්චයෙ ක්වචි පුමෙව හොති; ව්‍යත්තතරා, ව්‍යත්තතමා.

Một từ nữ tính có dạng nam tính đôi khi trở thành như nam tính khi có một tiếp vị ngữ theo sau; ví dụ: vyattatarā, vyattatamā.

සබ්බාදයො වුත්තිමත්තෙ-.

Các từ sabba, v.v... chỉ trong một thành ngữ phức hợp.

ඉත්ථිවාචකා සබ්බාදයො වුත්තිමත්තෙ පුමෙව හොන්ති; තස්සා මුඛං’ තම්මුඛං; තස්සං තත්‍ර; තාය තතො; තස්සංවෙලායං තදා.

Các đại từ sabba, v.v..., khi chỉ giống cái, chỉ trở thành như nam tính trong một thành ngữ phức hợp; ví dụ: ‘tassā mukhaṃ’ thành tammukhaṃ; tassaṃ thành tatra; tāya thành tato; ‘tassaṃ velāyaṃ’ thành tadā.

ඡායාය ජයං පතිම්හි-.

Jayaṃ thay thế cho jāyā khi pati theo sau.

පතිම්හි පරෙ ජායාය ජයං හොති; ජයම්පතී–-ජානිපතීතිපකතන්තරෙන සිද්ධං; තථා දම්පතී ජම්පතීති.

Khi pati theo sau, jayaṃ thay thế cho jāyā; ví dụ: jayampatī. – Dạng jānipatī được hình thành theo một quy tắc khác; tương tự như vậy là dampatī và jampatī.

සඤ්ඤායමුදොදකස්ස-.

Trong một danh từ riêng, uda thay thế cho udaka.

සඤ්ඤායමුදකස්සුත්තරපදෙ උදාදෙසො හොති; උදධී; උදපානං.

Trong một danh từ riêng, khi có một từ khác theo sau, uda là hình thức thay thế cho udaka; ví dụ: udadhī; udapānaṃ.

කුම්භාදිසුවා-.

Tùy chọn, khi kumbha, v.v... theo sau.

කුම්භාදසුත්තරපදෙසු උදකස්ස උදාදෙසො වා හොති; උදකුම්භො, උදකකුම්භො; උදපත්තො, උදකපත්තො; උදබින්දු, උකබින්දු–-ආකතිගණො’යං.

Khi các từ trong nhóm kumbha, v.v... là từ theo sau, uda là hình thức thay thế tùy chọn cho udaka; ví dụ: udakumbho, udakakumbho; udapatto, udakapatto; udabindu, udakabindu. – Đây là một nhóm không xác định (ākṛtigaṇa).

සොතාදිසූලොපො-.

Khi sota, v.v... theo sau, có sự lược bỏ u.

සොතාදිසුත්තරපදෙසුඋදකස්ස උස්සලොපො හොති; දකසොතං; දකරක්ඛසො.

Trong các hậu từ như sota v.v..., u của udaka bị xóa bỏ; ví dụ: dakasotaṃ; dakarakkhaso.

ට නඤ්ස්ස-.

Ṭa của nañ.

උත්තරපදෙනඤ්සද්දස්ස ට හොති; අබ්‍රාහ්මණො –-ඤකාරො කිං, කෙවලස්සමා හොතු; පාමනපුත්තො.

Khi có hậu từ theo sau, nañ được biến thành ṭa (tức là a); ví dụ: abrāhmaṇo. – Tại sao lại có mẫu tự ñ? Để (sự biến đổi) không xảy ra cho (tiếp đầu ngữ na) đơn thuần; ví dụ: pāmanaputto.

අන සරෙ-.

An khi có nguyên âm theo sau.

සරාදො උත්තරපදෙ නඤ්සද්දස්සඅන හොති; අනක්ඛාතං.

Khi hậu từ bắt đầu bằng một nguyên âm, nañ được biến thành an; ví dụ: anakkhātaṃ.

2 ඤකාරොති-සබ්බත්ථ.

2. Về mẫu tự Ña trong mọi trường hợp.

නඛාදයො-.

Các từ như Nakha v.v...

නඛාදයො සද්දා අකතටාදෙසා නිපච්චන්තෙ;’නාස්ස ඛමත්ථිති’ නඛො; අඛමඤ්ඤං–-සඤ්ඤාසද්දෙසු ච නිප්ඵත්තිමත්තං යථාකථචි කත්තබ්බං.’

Các từ như nakha v.v... được thành lập một cách bất quy tắc mà không có sự biến đổi thành ṭa (tức là a); ‘nāssa khamatthiti’ (không có sự khoan dung đối với nó) là nakho (móng tay); akhamaññaṃ (cái khác không khoan dung) – và đối với các danh từ riêng, sự thành lập chỉ nên được thực hiện theo một cách nào đó.

නාස්ස කුලමත්ථි’ති නකුලො; අකුලමඤ්ඤං; නඛ නකුල නපුංසක නක්ඛත්ත නාක එවමාදි.

‘Nāssa kulamatthi’ti’ (nó không có gia tộc) là nakulo (con cầy mangut); akulamaññaṃ (cái khác không có gia tộc); nakha, nakula, napuṃsaka, nakkhatta, nāka, v.v...

නගො වාප්පාණිනි-.

Naga, một cách tùy chọn, khi không chỉ chúng sanh.

නග්ैච්චප්පාණිනි වා නිපච්චතෙ; නගා, රුක්ඛා; නගා, පබ්බතා; අගා, රුක්ඛා; අගා පබ්බතා–-අප්පාණිනීති -කිං? අගො වසලො සීතෙන.

Từ naga được thành lập một cách bất quy tắc và tùy chọn khi không chỉ chúng sanh; ví dụ: nagā, rukkhā (cây cối); nagā, pabbatā (núi non); agā, rukkhā; agā pabbatā. – Tại sao lại nói ‘khi không chỉ chúng sanh’? (Ví dụ:) Ago vasalo sītena (kẻ hạ tiện không đi vì lạnh).

සහස්ස සො’ඤ්ඤත්ථෙ-.

Sa của saha trong nghĩa khác.

අඤ්ඤපදත්ථවුත්තිම්හි සමාසෙ උත්තරපදෙ පරෙ සහස්ස සො වා හොති; සපුත්තො, සහපුත්තො; අඤ්ඤත්ථෙති-කිං? සහකත්වා සහයුජ්ඣිත්වා.

Trong một phức hợp chủ ngoại (Bahubbīhi), khi có hậu từ theo sau, saha có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: saputto, sahaputto. – Tại sao lại nói ‘trong nghĩa khác’? (Ví dụ:) Sahakatvā, sahayujjhitvā.

සඤ්ඤායං-.

Trong danh từ riêng.

සහස්සුත්තරපදෙ සො හෙති සඤ්ඤායං; සාස්සත්ථං; සපලාසං.

Khi có hậu từ theo sau, saha biến thành sa trong một danh từ riêng; ví dụ: sāssatthaṃ; sapalāsaṃ.

අපච්චක්ඛෙ-.

Khi không trực tiếp nhận biết.

අපච්චක්ඛෙ ගම්‍යමානෙ සහස්ස සො හොතුත්තරපදෙ; සාග්ගි, කපොතො; සපිසාවා, වාතමණ්ඩලිකා.

Khi ý nghĩa không được trực tiếp nhận biết, saha biến thành sa khi có hậu từ theo sau; ví dụ: sāggi, kapoto (chim bồ câu có lửa); sapisāvā, vātamaṇḍalikā (cơn gió lốc có quỷ).

අකාලෙ සකත්ථෙ-.

Khi không chỉ thời gian, trong nghĩa của chính nó.

සකත්ථප්පධානස්ස සහසද්දස්ස අකාලෙ උත්තරපදෙ සො හොති; සම්පන්නං බ්‍රහ්මං සබ්‍රහ්මං; සචක්කං නිධෙහි, සධුරං–-අකාලෙති-කිං? සහපුබ්බනහං, සහාපරන්හං.

Khi nghĩa của chính nó là chính (Tappurisa), saha biến thành sa khi hậu từ không chỉ thời gian; ví dụ: sampannaṃ brahmaṃ sabrahmaṃ; sacakkaṃ nidhehi, sadhuraṃ. – Tại sao lại nói ‘khi không chỉ thời gian’? (Ví dụ:) Sahapubbanahaṃ, sahāparanhaṃ.

ගන්ථාන්තාධික්‍යෙ-.

Ở cuối sách và trong nghĩa dư thừa.

ගන්ථාන්තෙ ආධික්‍ය ච්ैඅ වත්තමානස්ස සහස්ස සො හොතුත්තරපදෙ; සකලං ජොතිමධීතෙ; සමුහුත්තං–-කාලත්ථො ආරම්භො; ආධික්‍යෙ-සදොණා ඛාරී; සමාසකො කහාපණො; නිච්චත්ථො’යමාරම්හො.

Khi có hậu từ theo sau, saha biến thành sa khi nó có nghĩa là 'toàn bộ' (cuối sách) và 'dư thừa'; ví dụ: sakalaṃ jotimadhīte; samuhuttaṃ. – (Đây là) sự bắt đầu (áp dụng) cho ý nghĩa thời gian. Trong nghĩa dư thừa: sadoṇā khārī; samāsako kahāpaṇo. (Đây là) sự bắt đầu (áp dụng) cho ý nghĩa thường xuyên.

සමානස්ස පක්ඛාදිසු වා-.

Samāna, một cách tùy chọn, khi có pakkha v.v... theo sau.

පක්ඛාදිසුත්තරපදෙසු සමානස්සසො හොති වා; සපක්ඛො, සමානපක්ඛො; සජොති, සමානජොති–-පක්ඛාදිසූති-කිං? සමානසීලො; පක්ඛ ජොති ජනපද රත්ති පත්තිනී පත්තී නාභී බන්ධු බ්‍රහ්මචාරී නාම ගොත්ත රූප ඨානවණ්ණ වයො වචන ධම්ම ජාතිය ඝච්ච.

Khi các hậu từ như pakkha v.v... theo sau, samāna có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: sapakkho, samānapakkho; sajoti, samānajoti. – Tại sao lại nói ‘khi có pakkha v.v... theo sau’? (Ví dụ:) Samānasīlo; (danh sách:) pakkha, joti, janapada, ratti, pattinī, pattī, nābhī, bandhu, brahmacārī, nāma, gotta, rūpa, ṭhāna, vaṇṇa, vayo, vacana, dhamma, jātiya, ghacca.

උදරෙ ඉයෙ-.

Khi có udara và tiếp vị ngữ iya.

උදරෙ ඉයපරෙ පරතො සමානස්ස සො වා හොති; සොදරියො; සමානොදරියො–-ඉයෙති-කිං? සමානොදරතං.

Khi udara được theo sau bởi tiếp vị ngữ iya, samāna có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: sodariyo; samānodariyo. – Tại sao lại nói ‘khi có iya theo sau’? (Ví dụ:) Samānodarataṃ.

රීරික්ඛකෙසු-.

Khi có rī, rikkha, ka theo sau.

එතෙසුසමානස්ස සො හොති; සරී; සරික්ඛො; සරිසො.

Khi các (tiếp vị ngữ) này theo sau, samāna biến thành sa; ví dụ: sarī; sarikkho; sariso.

සබ්බාදිනමා-.

Ā của sabba v.v...

රීරික්ඛකෙසුසබ්බාදීනමා හොති; යාදී, යාදික්ඛො, යාදිසො.

Khi có rī, rikkha, ka theo sau, (nguyên âm cuối) của sabba v.v... biến thành ā; ví dụ: yādī, yādikkho, yādiso.

න්තකිමිමානං ටාකීටී-.

Ṭā, kī, ṭī của nta, kiṃ, và ima.

රීරික්ඛකෙසු න්තසද්දකිංසද්ද්ैමසද්දානං ටාකීටී හොන්ති යථාක්කමං; භවාදී, භවාදික්ඛො, භවාදිසො; කීදී, කීදික්ඛො, කීදිසො; ඊදී, ඊදික්ඛො, ඊදිසො.

Trong các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `nta`, `kiṃ`, và `ima` lần lượt trở thành `ṭā`, `kī`, và `ṭī`; ví dụ: `bhavādī`, `bhavādikkho`, `bhavādiso`; `kīdī`, `kīdikkho`, `kīdiso`; `īdī`, `īdikkho`, `īdiso`.

තුම්හාම්භානං තාමෙකස්මිං-.

Của `tumha` và `amha` (thành) `tā` và `ma` trong một số trường hợp.

රීරික්ඛකෙසු තුම්හාම්හානං තාමා හොන්තෙකස්මිං යථාක්කමං; තාදී, තාදික්ඛො, තාදිසො;මාදී, මාදික්ඛො, මාදිසො; –-එකස්මින්ති-කිං? තුම්හාදී, අම්හාදී, තුම්හාදික්ඛො, අම්හාදික්ඛො, තුම්හාදිසො, අම්හාදිසො.

Trong các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `tumha` và `amha` lần lượt trở thành `tā` và `mā` trong một số trường hợp; ví dụ: `tādī`, `tādikkho`, `tādiso`; `mādī`, `mādikkho`, `mādiso`. – Tại sao nói 'trong một số trường hợp'? (Để có các dạng:) `Tumhādī`, `amhādī`, `tumhādikkho`, `amhādikkho`, `tumhādiso`, `amhādiso`.

තංමමඤ්ඤත්‍ර-.

`Taṃ` và `maṃ` trong trường hợp khác.

රීරික්ඛකන්තතො’ඤ්ඤස්මිං උත්තරපදෙ තුම්හාම්හානමෙ කස්මිං තංමං හොන්ති යථාක්කමං; තන්දීපා; මන්දීපා; තං සරණා, මංසරණා; තය්‍යොගො මය්‍යොගොති-බින්දුලොපො.

Khi từ theo sau khác với các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `tumha` và `amha` trong một số trường hợp lần lượt trở thành `taṃ` và `maṃ`; ví dụ: `tandīpā`; `mandīpā`; `taṃ saraṇā`, `maṃsaraṇā`. Trong `tayyogo` và `mayyogo`, bindu (`ṃ`) đã được lược bỏ.

වෙතස්සෙට-.

Tùy chọn, của `etassa` (thành) `e` và `etā`.

රීරික්ඛකෙස්වෙතස්සෙට වා හොති; එදී, එතාදී; එදික්ඛො, එතාදික්ඛො; එදිසො, එතාදිසො.

Trước các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, từ `eta` có thể tùy chọn trở thành `e` hoặc `etā`; ví dụ: `edī`, `etādī`; `edikkho`, `etādikkho`; `ediso`, `etādiso`.

විධාදිසු ද්විස්ස දු-.

Trước `vidha` v.v..., của `dvi` (thành) `du`.

ද්විස්ස දු හොති විධාදිසු; දුවිධො, දුපට්ටං; එවමාදි.

`Dvi` trở thành `du` trước `vidha` và các từ tương tự; ví dụ: `duvidho`, `dupaṭṭaṃ`; vân vân.

දි ගුණාදිසු-.

(`Dvi` thành) `di` trước `guṇa`, v.v...

ගුණාදිසු ද්විස්ස දි හොති; දිගුණං, දිරත්තං, දිගු; එවමාදි

Trước `guṇa` và các từ tương tự, `dvi` trở thành `di`; ví dụ: `diguṇaṃ`, `dirattaṃ`, `digu`; vân vân.

තිස්ව-.

Trước `ti`, (`dvi` thành) `a`.

තීසු ද්විස්ස අ හොති; ද්වත්තික්ඛත්තුං, ද්වත්තිපත්තපූරා.

Trước `ti`, `dvi` trở thành `a`; ví dụ: `dvattikkhattuṃ`, `dvattipattapūrā`.

ආ සංඛ්‍යායාසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ-.

(`Dvi` thành) `ā` trước một số đếm, ngoại trừ `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác.

සංඛ්‍යායමුත්තරපදෙ ද්විස්සආ හොතසදාදො’නඤ්ඤත්ථෙ; ද්වාදස, ද්වාවීසති, ද්වත්තිංස; සංඛ්‍යායන්ති-කිං?’දිරත්තං; අසතාදොති-කිං? ද්විසතං, ද්විසහස්සං; අනඤ්ඤත්ථෙති-කිං?ද්විදසා.

Khi một số đếm theo sau, `dvi` trở thành `ā`, ngoại trừ trước `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `dvādasa`, `dvāvīsati`, `dvattiṃsa`. – Tại sao nói 'khi một số đếm theo sau'? (Để có dạng:) `Dirattaṃ`. – Tại sao nói 'ngoại trừ `sata` v.v...'? (Để có dạng:) `Dvisataṃ`, `dvisahassaṃ`. – Tại sao nói 'khi không có nghĩa khác'? (Để có dạng:) `Dvidasā`.

තිස්සෙ-.

Của `ti` (thành) `e`.

සංඛ්‍යායමුත්තරපදෙ තිස්ස එහොතසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ; තෙරස, තෙවිස, තෙත්තිංස–-සංඛ්‍යායන්ත්වෙව-තිරත්තං; අසතාදොත්වෙව-තිසතං; අනඤ්ඤත්ථෙත්වෙව-තිවතුකා.

Khi một số đếm theo sau, `ti` trở thành `e`, ngoại trừ trước `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `terasa`, `tevisa`, `tettiṃsa`. – (Điều kiện) 'khi một số đếm theo sau' là để có dạng: `tirattaṃ`. – (Điều kiện) 'ngoại trừ `sata` v.v...' là để có dạng: `tisataṃ`. – (Điều kiện) 'khi không có nghĩa khác' là để có dạng: `tivatukā`.

චත්තාලිසාදො වා-.

Tùy chọn, từ bốn mươi trở đi.

තිස්සෙවා හොති චත්තාලීසාදො; තෙචත්තාලීස, තිචත්තාලීස; තෙපඤ්ඤාස, තිපඤ්ඤාස; තෙසට්ඨි, තිසට්ඨි; තෙසත්තති, තීසත්තතී; ත්ඤසීති, තියාසීති; තෙනවුති, තිනවුති–-අසතාදොත්වෙව-තිසතං.

Từ bốn mươi trở đi, `ti` có thể tùy chọn trở thành `e`; ví dụ: `tecattālīsa`, `ticattālīsa`; `tepaññāsa`, `tipaññāsa`; `tesaṭṭhi`, `tisaṭṭhi`; `tesattati`, `tīsattati`; `teāsīti`, `tiyāsīti`; `tenavuti`, `tinavuti`. – (Điều kiện) 'ngoại trừ `sata` v.v...' vẫn áp dụng, do đó có `tisataṃ`.

ද්විස්සා ච-.

Và của `dvi` (thành) `ā`.

අසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ චත්තාලීසාදො ද්විස්සෙ වා හොති ආව ද්වෙචත්තාලීසං, ද්වාචත්තාසං, ද්විචත්තාලීසං; ද්වෙපඤ්ඤාසං, ද්වාපඤ්ඤාසං, ද්විපඤ්ඤාසං; ඉච්චාදි.

Từ bốn mươi trở đi, ngoại trừ trước `sata` v.v... và khi không có nghĩa khác, `dvi` có thể tùy chọn trở thành `e` hoặc `ā`; ví dụ: `dvecattālīsaṃ`, `dvācattāsaṃ`, `dvicattālīsaṃ`; `dvepaññāsaṃ`, `dvāpaññāsaṃ`, `dvipaññāsaṃ`; vân vân.

බාචත්තාලිසාදො-.

(`Dvi` thành) `bā` trước các số không phải từ bốn mươi trở đi.

ද්විස්ස බා වා හොතචත්තාලීසාදො’නඤ්ඤත්ථෙ; බාරස, ද්වාදස; බාවීසති, ද්වාවීසති; බත්තිංස, ද්වත්තිංස–-අචත්තාලීසාදොති-කිං? ද්විචත්තාලීස.

`Dvi` có thể tùy chọn trở thành `bā` trước các số đếm không phải từ bốn mươi trở đi, và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `bārasa`, `dvādasa`; `bāvīsati`, `dvāvīsati`; `battiṃsa`, `dvattiṃsa`. – Tại sao nói 'không phải từ bốn mươi trở đi'? (Để có dạng:) `Dvicattālīsa`.

ද්විසතිදසෙසු පඤ්චස්ස පණ්ණුපන්නා -.

Trước `vīsati` và `dasa`, của `pañca` (thành) `paṇṇu` và `pannā`.

වීසතිදසෙසු පරෙසු පඤ්චස්ස පණ්ණුපන්නා හොන්ති වා යථාක්කමං; පණ්ණුවීසති, පඤ්චවීසති;පන්නරස, පඤ්චදස.

Khi `vīsati` và `dasa` theo sau, `pañca` có thể tùy chọn trở thành `paṇṇu` và `panna` một cách tương ứng; ví dụ: `paṇṇuvīsati`, `pañcavīsati`; `pannarasa`, `pañcadasa`.

චතුස්ස චුතො දසෙ-.

Của `catu` (thành) `cu` và `co` trước `dasa`.

චතුස්ස චුචො හොන්ති වා දසසද්දෙ පරෙ; චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස.

Khi từ `dasa` theo sau, `catu` có thể tùy chọn trở thành `cu` hoặc `co`; ví dụ: `cuddasa`, `coddasa`, `catuddasa`.

ඡස්ස සො-.

Của `cha` (thành) `so`.

ඡස්ස සො ඉච්චයමාදෙසො හොති දසසද්දෙ පරෙ; සොළස.

`Cha` được thay thế bằng `so` khi từ `dasa` theo sau; ví dụ: `soḷasa`.

එකට්ඨානමා-.

Của `eka` và `aṭṭha` (thành) `ā`.

එකඅට්ඨානං ආ හොති දසෙ පරෙ; එකාදස, අට්ඨාරස.

Ā được dùng thay cho (nguyên âm cuối của) eka và aṭṭha khi dasa theo sau; (ví dụ:) ekādasa, aṭṭhārasa.

ර සංඛ්‍යාතො වා-.

Ra của số đếm, tùy chọn.

සංඛ්‍යාතො පරස්ස දසස්සර හොති විභාසා; එකාරස, එකාදස; බාරස, ද්වාදස; පන්නරස, පඤ්චදස; සත්තරස, සත්තදස; අට්ඨාරස, අට්ඨාදස–-පන්නබාදෙසෙසු නිච්චං, ඉධ න හොති චතුද්දස.

Sa của dasa theo sau một số đếm được tùy chọn biến đổi thành ra; (ví dụ:) ekārasa, ekādasa; bārasa, dvādasa; pannarasa, pañcadasa; sattarasa, sattadasa; aṭṭhārasa, aṭṭhādasa – đối với panna và bā thì luôn luôn (biến đổi), ở đây không xảy ra (biến đổi) đối với catuddasa.

ඡතීහි ළො ච-

Sau cha và ti, (da) cũng thành ḷo.

ඡතීහි පරස්ස දසස්ස ළො හොති රො ච; සොළස, සොරස; තෙළස, තෙරස.

Sau cha và ti, (da) của dasa trở thành ḷo và ro; (ví dụ:) soḷasa, sorasa; teḷasa, terasa.

චතුත්ථතතියානමඩ්ඪුඩ්ඪතියා-.

Aḍḍha, uḍḍha, tiya (thay cho) catuttha và tatiya.

අඩ්ඪා පරෙසං චතුත්ථතතියානං උඩ්ඪතියා හොන්ති යථාක්කමං;’අඩ්ඪන චතුත්ථො’ අඩ්ඪුඩ්ඪො,’අඩ්ඪෙන තතියො’ අඩ්ඪතියො–-කථං?අඩ්ඪතෙය්‍යොති-සකත්ථෙ ණ්‍යෙ උත්තර පදවුද්ධි.

Sau aḍḍha, catuttha và tatiya lần lượt trở thành uḍḍha và tiya; ‘aḍḍhena catuttho’ (ba rưỡi) là aḍḍhuḍḍho, ‘aḍḍhena tatiyo’ (hai rưỡi) là aḍḍhatiyo – Tại sao có dạng aḍḍhateyyo? – Do tiếp vị ngữ ṇya trong ý nghĩa của chính nó, có sự tăng trưởng nguyên âm của từ sau.

දුතියස්ස සහ දියඩ්ඪදිවඩ්ඪා-.

Diyaḍḍha và divaḍḍha (thay cho) dutiya cùng với (aḍḍha).

අඩ්ඪා පරස්ස දුතියස්ස සහඅඩ්ඪසද්දෙන දියඩ්ඪදිවඩ්ඪා හොන්ති;’ අඩ්ඪෙන දුතියො’ දියඩ්ඪො, දිවඩ්ඪො වා.

Sau aḍḍha, dutiya cùng với từ aḍḍha trở thành diyaḍḍha và divaḍḍha; ‘aḍḍhena dutiyo’ (một rưỡi) là diyaḍḍho, hoặc divaḍḍho.

සරෙ කද කුස්සුන්තරත්ථෙ-.

Kada (thay cho) ku khi một nguyên âm theo sau, trong ý nghĩa xấu.

කුස්සුත්තරපදත්ථෙ වත්තමානස්ස සරාදො උත්තරපදෙ කදා දෙසොහොති; කදන්නං, කදසනං–-සරෙති-කිං? කුපුත්තො; උත්තරත්ථෙති-කිං? කුඔට්ඨො; රාජා.

Ku, khi được dùng với ý nghĩa xấu, được thay thế bằng kada khi từ sau bắt đầu bằng một nguyên âm; (ví dụ:) kadannaṃ, kadasanaṃ – Tại sao nói ‘khi nguyên âm theo sau’? (Ví dụ:) Kuputto; Tại sao nói ‘với ý nghĩa xấu’? (Ví dụ:) Kuoṭṭho; rājā.

කාප්පත්ථෙ-.

Kā trong ý nghĩa nhỏ/ít.

අප්පත්ථෙ වත්තමානස්ස කුස්සකා හොතුත්තරපදත්ථෙ;’අප්පකං ලවණං’ කාලවණං.

Ku, mang ý nghĩa nhỏ/ít, trở thành kā trước từ sau; ‘appakaṃ lavaṇaṃ’ (một ít muối) là kālavaṇaṃ.

පුරිසෙවා-.

Trước purisa, một cách tùy chọn.

කුස්ස පුරිසෙකා හොති වා; කාපුරිසො, කුපුරිසො–-අයමප්පත්තවිභාසා–-අප්පත්ථෙ තුපුබ්බෙනනිච්චංහොති;’ඊසං පුරිසො’ කාපුරිසො.

Ku trở thành kā một cách tùy chọn trước purisa; (ví dụ:) kāpuriso, kupuriso – đây là sự tùy chọn không có được (từ quy tắc trước) – nhưng trong ý nghĩa nhỏ/ít, nó luôn luôn (trở thành kā) theo quy tắc trước; ‘īsaṃ puriso’ (người đàn ông đáng khinh) là kāpuriso.

පුබ්බාදීහුත්තරපදස්සඅහස්ස අන්හාදෙසො හොති; පුබ්බන්හො; අපරන්හො; අජජන්හො; සායන්හො; මජ්ඣන්හො.

Sau pubba và các từ tương tự, aha ở từ sau được thay thế bằng anha; (ví dụ:) pubbanho; aparanho; ajajanho; sāyanho; majjhanho.

ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං සමාසකණ්ඩො තතියො.

Như vậy, trong chú giải ngữ pháp Moggallāna, chương thứ ba về Phức hợp từ (Samāsa) đã kết thúc.

ඡට්ඨියන්තා නාමස්මා වා ණප්පච්චයො හොතපච්චෙ’භිධෙයෙ; ණකාරො වුද්ධ්‍යත්ථො; එවමඤ්ඤත්‍රාපි,’වසිට්ඨස්සාපච්චං’ වාසිට්ඨො, වාසිට්ඨී වා; ඔපගවො, ඔපගවී වා –-වෙති-වාක්‍ය සමාසවිකප්පත්ථං තස්සාධිකාරො සකත්ථාවධි.

Sau một danh từ ở sở hữu cách, tiếp vị ngữ ṇa được tùy chọn dùng trong ý nghĩa ‘con cháu’; ký tự ṇ có mục đích tăng trưởng (nguyên âm đầu); điều này cũng tương tự ở những nơi khác, ‘con cháu của Vasiṭṭha’ là vāsiṭṭho, hoặc vāsiṭṭhī; opagavo, hoặc opagavī – từ vā (tùy chọn) có mục đích lựa chọn giữa một câu và một phức hợp từ, và quyền hạn của nó kéo dài đến hết phần của nó.

වච්ඡාදිතොණානණායනා-.

Sau vaccha v.v... (là các tiếp vị ngữ) ṇāna, ṇāyana.

වච්ඡාදීහි අපච්චප්පච්චයන්තෙහි හොත්තාදීහිච සද්දෙහි ණානණායනප්පච්චයා වා හොන්තපච්චෙ. වච්ඡානො වච්ඡායනො; කච්චානො, කච්චායනො–-යාගමෙ-කාතියානො; මොග්ගල්ලානො, මොග්ගල්ලායනො; සාකටානො, සාකටායනො; කණ්භානො, කණ්භායනො; ඉච්චාදි.

Sau các từ như vaccha kết thúc bằng tiếp vị ngữ chỉ con cháu, và sau các từ như hotta, các tiếp vị ngữ ṇāna và ṇāyana được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Vacchāno, vacchāyano; kaccāno, kaccāyano – với sự xen vào của y: kātiyāno; moggallāno, moggallāyano; sākaṭāno, sākaṭāyano; kaṇbhāno, kaṇbhāyano; v.v...

කත්තිකාදීහි විධවාදීහි ච ණෙය්‍යණෙරා වා යථාක්කමං හොන්තපච්චෙ. කත්තිකෙය්‍යො. වෙනතෙය්‍යො; භාගීනෙය්‍යො ඉච්චාදි–-වෙධවෙරො; වන්ධකෙරො; නාළිකෙරො; සාමණෙරො ඉච්චාදි.

Sau kattikā v.v... và sau vidhavā v.v..., các tiếp vị ngữ ṇeyya và ṇera được tùy chọn dùng lần lượt trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Kattikeyyo. Venateyyo; bhāgīneyyo v.v... – vedhavero; vandhakero; nāḷikero; sāmaṇero v.v...

ණ්‍ය දිච්චාදීහි-.

Ṇya sau diti v.v...

දිතිප්පභුතීහි ණ්‍යො වා හොතපච්චෙ. දෙච්චො; ආදිච්චො; කොණ්ඩඤ්ඤො; ගග්ග්‍යො; භාතබ්බො; ඉච්චාදි

Sau diti và các từ tương tự, ṇya được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Decco; ādicco; koṇḍañño; gaggyo; bhātabbo; v.v...

ආ ණි-.

Sau a, (là tiếp vị ngữ) ṇi.

අකාරන්තතො ණි වා හොතපච්චෙ දක්ඛි; දොණි; වාසවි; වාරුණිච්චාදි.

Sau một từ tận cùng bằng a, ṇi được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) dakkhi; doṇi; vāsavi; vāruṇi v.v...

රාජතො ඤ්ඤො ජාතියං-.

Sau rāja, (là tiếp vị ngữ) ñño trong ý nghĩa giai cấp.

රාජසද්දතො ඤ්ඤො වා හොතපච්චෙ ජාතියං ගම්‍යමානායං. රාජඤ්ඤො–-ජාතියන්ති කිං?රාජාපච්චං.

Sau từ rāja, ñño được tùy chọn dùng cho con cháu khi ý nghĩa giai cấp được ngụ ý. (Ví dụ:) Rājañño – Tại sao nói ‘trong ý nghĩa giai cấp’? (Ví dụ:) Rājāpaccaṃ.

ඛත්තා යියා-. ඛත්තසද්දා යෙයා හොන්තපච්චෙ ජාතියං ඛත්‍යො; ඛත්තියො ජාතියයන්ත්වෙ-ඛත්ති.

Sau khatta, (là tiếp vị ngữ) ya, iya. Sau từ khatta, ya và iya được dùng cho con cháu trong ý nghĩa giai cấp. (Ví dụ:) khatyo; khattiyo. Khi không có ý nghĩa giai cấp: khatti.

මනුතො ස්සසණි-.

Sau manu, (là tiếp vị ngữ) ssa, aṇa.

මනුසද්දතො ජාතියං ස්සසණ හොන්තපච්චෙ. මනුස්සො; මානුසො? ඉත්ථියං-මනුස්සා; මානුසී–-ජාතියන්ත්වෙව-මාණවො.

Sau từ manu, trong ý nghĩa chủng tộc, ssa và aṇa được dùng cho con cháu. (Ví dụ:) Manusso; mānuso. Ở giống cái: manussā; mānusī – Khi không có ý nghĩa chủng tộc: māṇavo.

ජනපදනාමස්මා ඛත්තියා රඤ්ඤො ච ණො-.

Sau tên quốc độ, (để chỉ hậu duệ) của Sát-đế-lỵ và của vua, (có hậu tố) ṇo.

ජනපදස්ස යං නාමං තන්නාමස්මා ඛත්තියාපච්චෙ රඤ්ඤොව ණො හොති. පඤ්චාලො; කොසලො; මාගධො; ඔක්කාකො–-ජනපදනාමස්මාති-කිං? දාසරථි; ඛත්තියාති-කිං?’පඤ්චාලස්ස බ්‍රාහ්මණස්සාපච්චං’ පඤ්චාල.

Tên nào là tên của quốc độ, sau tên ấy, để chỉ hậu duệ của vua thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: Pañcālo; kosalo; māgadho; okkāko. – Tại sao nói ‘sau tên quốc độ’? (Để loại trừ trường hợp như) Dāsarathi. – Tại sao nói ‘của Sát-đế-lỵ’? (Ví dụ) ‘hậu duệ của một vị Bà-la-môn ở xứ Pañcāla’ là pañcāla.

ණ්‍ය කුරුසිවීහී-.

Sau Kuru và Sivi, (có hậu tố) ṇya.

කුරුසිවීහපච්චෙ රඤ්ඤෙ ච ණ්‍යො හොති; කොරබ්‍යො සෙබ්‍යො.

Để chỉ hậu duệ của vua thuộc dòng dõi Kuru và Sivi, thì có hậu tố ṇyo. Ví dụ: korabyo, sebyo.

ණ රාගා තෙන රත්තං-.

Sau (danh từ chỉ) vật nhuộm, (trong ý nghĩa) ‘được nhuộm bởi cái đó’, (có hậu tố) ṇa.

රාගවාචිතතියන්තතො රත්තමිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ණො හොති’කසාවෙන රත්තං’ කාසාවං;කොසුම්භං; හාලිද්දං–-රාගාති කිං? දෙවදත්තෙන රත්තං වත්ථං; ඉධ කස්මා නහොති? නීලං පීතන්ති–-ගුණවචනත්තා විනාපි ණෙන ණත්ථස්සාභිධානතො.

Sau một từ ở biến cách thứ ba chỉ vật nhuộm, trong ý nghĩa ‘được nhuộm’, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘được nhuộm bằng kasāva’ là kāsāvaṃ; kosumbhaṃ; hāliddaṃ. – Tại sao nói ‘vật nhuộm’? (Để loại trừ trường hợp như) Devadattena rattaṃ vatthaṃ (tấm y được nhuộm bởi Devadatta). – Tại sao ở đây không có (hậu tố)? (Trong các trường hợp như) nīlaṃ, pītaṃ. – Vì chúng là những từ chỉ phẩm chất, nên ý nghĩa của hậu tố ṇa đã được biểu thị ngay cả khi không có hậu tố ṇa.

නක්ඛත්තෙනින්දුයුත්තෙන කාලෙ-.

Sau (danh từ chỉ) chòm sao đi cùng với mặt trăng, (trong ý nghĩa) về thời gian, (có hậu tố ṇa).

තතියන්තතො නක්ඛත්තා තෙන ලක්ඛිතෙ කාලෙ ණො හොති; තං චෙ නක්ඛන්තමින්දුයුත්තං හොති. ඵුස්සී, රත්තී; ඵුස්සො, අහො–-නක්ඛත්තෙනෙති-කිං? ගුරුනා ලක්ඛිතා රත්ති; ඉන්දු යනුත්තෙනෙති-කිං? කත්තිකාය ලක්ඛිතො මුහුත්තො; කාලෙති-කිං? ඵුස්සෙනලක්ඛිතා අත්ථසිද්ධි–-අජ්ජකත්තිකාති කත්තිකා යුත්තෙ චන්දෙ කත්තිකාසද්දො වත්තතෙ.

Sau một từ ở biến cách thứ ba chỉ chòm sao, trong ý nghĩa về thời gian được đánh dấu bởi nó, thì có hậu tố ṇo; nếu chòm sao ấy đi cùng với mặt trăng. Ví dụ: Phussī, rattī (đêm Phussa); phusso, aho (ngày Phussa). – Tại sao nói ‘bởi chòm sao’? (Để loại trừ) Gurunā lakkhitā ratti (đêm được đánh dấu bởi vị thầy). – Tại sao nói ‘đi cùng với mặt trăng’? (Để loại trừ) Kattikāya lakkhito muhutto (khoảnh khắc được đánh dấu bởi sao Kattikā). – Tại sao nói ‘về thời gian’? (Để loại trừ) Phussenalakkhitā atthasiddhi (sự thành tựu mục đích được đánh dấu bởi sao Phussa). – (Câu) ajjakattikā có nghĩa là từ kattikā chỉ mặt trăng đi cùng với (chòm sao) Kattikā.

සාස්ස දෙවතා පුණ්ණමංසි-.

(Trong ý nghĩa) ‘đó là vị trời của nó’ và ‘(đó là) ngày rằm (của nó)’, (có hậu tố ṇa).

සෙති පඨමන්තා අස්සාති ඡට්ඨත්ථෙ ණො භවති යං පඨමන්තං සා වෙ දෙවතා පුණ්ණමාසී වා.’සුගතො දෙවතා අස්සා’ති සොගතො; මාහින්දො; යාමො; වාරුණො; ඵුස්සී පුණ්ණමාසී අස්ස සම්බන්ධිනී’ති ඵුස්සො, මාඝො; මාඝො; ඵග්ගුනො; චිත්තො; වෙසාඛො;පෙට්ඨමුලො; ආසාළ්හො; සාවණො; පොට්ඨපාදො; අස්සයුජො; කත්තිකො; මාගසිරො–-පුණ්ණමාසීති-කිං, ඵුස්සි පඤ්චමී අස්ස–-පුණ්ණමාසීව ගතකමාසසම්බන්ධිනී න හොති;’පුණ්ණො මා අස්සන්ති’ නිබ්බචනා–-අතො එව නිපාතනා ණො, සාගමො ච, මාසසුතීයාව නපපඤ්චදසරත්තාදො විධි.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất (trong câu có dạng) ‘sā’, trong ý nghĩa của biến cách thứ sáu ‘assa’, thì có hậu tố ṇo; từ ở biến cách thứ nhất đó hoặc là một vị trời hoặc là ngày rằm. Ví dụ: ‘Sugato devatā assa’ (Đấng Thiện Thệ là vị trời của người ấy) thành sogato; māhindo; yāmo; vāruṇo. (Ví dụ:) ‘phussī puṇṇamāsī assa sambandhinī’ (ngày rằm liên quan đến sao Phussa là của tháng ấy) thành phusso, māgho; phagguno; citto; vesākho; jeṭṭhamūlo; āsāḷho; sāvaṇo; poṭṭhapādo; assayujo; kattiko; māgasiro. – Tại sao nói ‘ngày rằm’? (Để loại trừ) phussī pañcamī assa (ngày mồng năm liên quan đến sao Phussa là của tháng ấy). – (Từ) puṇṇamāsī (được hình thành từ câu) ‘puṇṇo mā assaṃ’ (mặt trăng tròn đầy trong ngày ấy). Do đó, theo quy tắc đặc biệt, có hậu tố ṇo và sự thêm vào của ‘sa’. Quy tắc này chỉ áp dụng cho tên tháng, không phải cho mười lăm đêm v.v...

තමධීතෙ තං ජානාති කණිකා ච-.

(Trong ý nghĩa) ‘học cái đó’, ‘biết cái đó’, (có hậu tố) ka và ṇika.

දුතියන්තතො තමධීතෙ තං ජානාතීති එතෙස්ඵත්ථෙසුණො හොති කො ණිකොව.’ ව්‍යාකරණමධීතෙ ජානාති වා’ වෙය්‍යාකරණො; ඡාන්දසො; කමකො; පදකො; වෙනයිකො; සුත්තන්තිකො–-ද්විතග්ගහණං පුථගෙව විධානත්ථං ජානනස්සච අජ්ඣෙනවිසයභාවදස්සනත්ථං පසිම්බුපසංගහත්ථඤ්ච.

Sau một từ ở biến cách thứ hai, trong những ý nghĩa ‘học cái đó’ và ‘biết cái đó’, thì có hậu tố ṇo, ka, hoặc ṇika. Ví dụ: ‘học hoặc biết ngữ pháp’ là veyyākaraṇo; chāndaso; kamako; padako; venayiko; suttantiko. – Việc nêu ra hai (động từ) là để quy định riêng biệt, để cho thấy rằng đối tượng của việc biết chính là việc học, và cũng để bao gồm các (ý nghĩa) tương tự.

තස්ස විසයෙ දෙසෙ.-.

(Trong ý nghĩa) ‘lãnh địa của nó, là một xứ sở’, (có hậu tố ṇa).

ඡඨියන්තා විසයෙ දෙසරූපෙ ණො හොති.’වසාතීනං විසයො දෙසො’වාසාතො–-දෙසෙති කිං? චක්ඛුස්ස විසයො රූපං, දෙවදත්තස්ස විසයො’නුවාකො.

Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa lãnh địa có hình thức là một xứ sở, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘xứ sở là lãnh địa của dòng họ Vasāti’ là vāsāto. – Tại sao nói ‘xứ sở’? (Để loại trừ) Cakkhussa visayo rūpaṃ (đối tượng của mắt là sắc), devadattassa visayo’nuvāko (phạm vi (hiểu biết) của Devadatta là một chương).

නිවාසෙ තන්නාමෙ-.

(Trong ý nghĩa) nơi ở, khi nó là tên (của nơi đó), (có hậu tố ṇa).

ඡට්ඨියන්තා නිවාසෙ දෙසෙ තන්නාමෙ ණො හොති;’සිවීනං නිවාසො දෙසොසෙබ්‍යො; වාසාතො.

Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa nơi ở là một xứ sở, khi nó là tên của nơi đó, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘xứ sở là nơi ở của dòng họ Sivi’ là sebyo; vāsāto.

අදූරභවෙ-.

(Trong ý nghĩa) sinh ra không xa, (có hậu tố ṇa).

ඡට්ඨියන්තා අදූරභවෙ දෙසෙතන්නාමෙ ණො හොති;’විදසාය අදුරභවං’ වෙදිසං.

Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa một xứ sở sinh ra không xa (nơi đó), khi nó là tên của xứ sở ấy, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘(thành phố) sinh ra không xa (sông) Vidasā’ là vedisaṃ.

තෙනතිබ්බත්තෙ-.

(Trong ý nghĩa) được tạo ra bởi cái đó, (có hậu tố ṇa).

තතියන්තා නිබ්බත්තෙ දෙසෙතන්නාමෙ ණො හොති; කුසම්බෙන නිබ්බත්තා කොසම්බී, නගරී; කාකන්දී, මාකන්දී,’සහස්සෙන නිබ්බත්තා’ සාහස්සී, පරිඛා–-හෙතුම්හි කත්තරිකරණෙ ච යථායොගං තතියා.

Sau một từ ở biến cách thứ ba, trong ý nghĩa một xứ sở được tạo ra (bởi nó), khi nó là tên của xứ sở ấy, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: kusambena nibbattā kosambī, nagarī (thành phố được tạo ra bởi Kusamba); kākandī, mākandī. ‘sahassena nibbattā’ sāhassī, parikhā (hào được đào với giá một ngàn). – Biến cách thứ ba được dùng tùy theo trường hợp với ý nghĩa nguyên nhân, tác nhân, và công cụ.

තමිධත්ථි-.

(Trong ý nghĩa) ‘cái đó có ở đây’, (có hậu tố ṇa).

තන්ති පඨමන්තා ඉධාති සත්තම්‍යත්ථෙ දෙසෙ තන්නාමෙ ණො හොති, යන්තං පඨමන්තමත්ථි චෙ;’උදුම්බරා අස්මිං දෙසෙ සන්තී’ති ඔදුම්බරො, බාදරො, බබ්බජො.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất (trong câu có dạng) ‘taṃ’, trong ý nghĩa của biến cách thứ bảy ‘idha’, để chỉ một xứ sở và là tên của xứ sở đó, thì có hậu tố ṇo, nếu cái ở biến cách thứ nhất đó có tồn tại. Ví dụ: ‘udumbarā asmiṃ dese santi’ (cây sung có ở xứ này) thành odumbaro; bādaro; babbajo.

තත්‍ර භවෙ-.

(Trong ý nghĩa) sinh ra ở đó, (có hậu tố ṇa).

සත්තම්‍යන්තා භවත්ථෙ ණො හොති;’උදකෙ භවො’ඔදකො, ඔරසො, ජානපදො, මාගධො, කාපිලවත්ථවො, කොසම්බො.

Sau một từ ở biến cách thứ bảy, trong ý nghĩa ‘sinh ra’, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘udake bhavo’ (sinh ra trong nước) là odako; oraso; jānapado; māgadho; kāpilavatthavo; kosambo.

අජ්ජාදීහි තතො-.

Sau ajja v.v..., (có hậu tố) tana.

භවත්ථෙ අජ්ජාදීහි තනො හොති;’අජ්ජ භවො’ අජ්ජතනො, ස්වාතනො, හිය්‍යත්තනො.

Trong ý nghĩa ‘sinh ra’, sau ajja v.v..., có hậu tố tano. Ví dụ: ‘ajja bhavo’ (sinh ra hôm nay) là ajjatano; svātano; hiyyattano.

පුරාතො ණො ච-.

Sau purā, (có hậu tố) ṇo và (tano).

පුරා ඉච්චස්මා භවත්ථෙ ණො හොති තනො ච; පුරාණො, පුරාතනො.

Sau từ purā này, trong ý nghĩa ‘sinh ra’, có hậu tố ṇo và tano. Ví dụ: purāṇo, purātano.

අමාත්ථච්චො-. අමාසද්දතො අච්චො හොති භවත්ථෙ; අමච්චො.

Amātthacco-. Sau từ amā, có hậu tố acco trong ý nghĩa ‘sinh ra’; (ví dụ:) amacco.

මජ්ඣාදිත්විමො-.

Sau majjha v.v..., (có hậu tố) ima.

මජ්ඣාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි භවත්ථෙ ඉමො හොති; මජ්ඣිමො, අන්තිමො–-මජ්ක්ජ්ධඅන්ත හෙට්ඨා උපරි ඔර පාර පච්ඡා අබ්භන්තර පච්චන්ත.

Hậu tố `ima` được dùng sau các từ ở thất cách bắt đầu bằng `majjha` trong ý nghĩa ‘hiện hữu’; `majjhimo`, `antimo` – `majjha`, `anta`, `heṭṭhā`, `upari`, `ora`, `pāra`, `pacchā`, `abbhantara`, `paccanta`.

කණ්ණෙය්‍යණෙය්‍යකයියා-.

Các hậu tố `ka`, `ṇeyya`, `ṇeyyaka`, `ya`, `iya`.

සත්තම්‍යන්තා එතෙ පච්චයා හොන්ති භවත්ථෙ; කණ-’කුසිනාරායං භවො’ කොසිනාරකො, මාගධකො, ආරඤ්ඤකෙ, විහාරො–-ණෙය්‍ය-ගඞ්ගෙය්‍යො, පබ්බතෙය්‍යො, වානෙයෙය්‍යා–-ණෙය්‍යක-කොලෙය්‍යකො, බාරාණසෙය්‍යකො, චම්පෙය්‍යකො; මිථිලෙය්‍යකොති-එය්‍යකො–-ය-ගම්මො, දිබ්බො; ඉයගාමියො, උදරියො, දිවියො, පඤ්චාලියො, බොධපක්ඛීයො, ලොකියො.

Các hậu tố này được dùng sau các từ ở thất cách trong ý nghĩa ‘hiện hữu’. Hậu tố `ka`: ‘`kusinārāyaṃ bhavo`’ (hiện hữu ở Kusinārā) thành `kosinārako`, `māgadhako`, `āraññake vihāro`. Hậu tố `ṇeyya`: `gaṅgeyyo`, `pabbateyyo`, `vāneyeyyā`. Hậu tố `ṇeyyaka`: `koleyyako`, `bārāṇaseyyako`, `campeyyako`; `mithileyyako` là từ hậu tố `eyyako`. Hậu tố `ya`: `gammo`, `dibbo`. Hậu tố `iya`: `gāmiyo`, `udariyo`, `diviyo`, `pañcāliyo`, `bodhapakkhīyo`, `lokiyo`.

ණිකො-.

Hậu tố `ṇika`.

සත්තම්‍යන්තා භවත්ථෙ ණිකො හොති; සාරදිකො, දිවසො; සාරදිකා, රත්ති.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau từ ở thất cách trong ý nghĩa ‘hiện hữu’; `sāradiko divaso`; `sāradikā ratti`.

තමස්ස සිප්පං සීලං පණ්‍යං පහරණං පයොජනං-.

Trong ý nghĩa: ‘đó là nghề nghiệp, giới hạnh, hàng hóa, vũ khí, mục đích của người ấy’.

පඨමන්තා සිප්පාදිවාචකා අස්සෙති ඡඪත්ථෙ ණිකො හොති;’වීණාවාදනං සිප්පමස්ස’ වෙණිකො, මොදඞ්ගිකො, වංසිකො;’පංසුකූලධාරණං සීලමස්ස’ පංසුකූලිකො, තෙචීවරිකො;’ගන්ධොපණ්‍යමස්ස’ ගන්ධිකො, තෙලිකො, ගොළිකො’චාපො පහරණමස්ස’ චාපිකො, තොමරිකො, මුග්ගරිකො;’උපධිප්ප යොජනමස්ස’ ඔපධිකං, සාතිකං, සාහස්සිකං.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở nhất cách chỉ nghề nghiệp v.v... trong ý nghĩa của sở thuộc cách ‘của người ấy’. Ví dụ: ‘`vīṇāvādanaṃ sippamassa`’ (chơi đàn tỳ bà là nghề của người ấy) thành `veṇiko`, `modaṅgiko`, `vaṃsiko`; ‘`paṃsukūladhāraṇaṃ sīlamassa`’ (mặc y phấn tảo là giới hạnh của người ấy) thành `paṃsukūliko`, `tecīvariko`; ‘`gandho paṇyamassa`’ (hương liệu là hàng hóa của người ấy) thành `gandhiko`, `teliko`, `goḷiko`; ‘`cāpo paharaṇamassa`’ (cung là vũ khí của người ấy) thành `cāpiko`, `tomariko`, `muggariko`; ‘`upadhi payojanamassa`’ (sanh y là mục đích của người ấy) thành `opadhikaṃ`, `sātikaṃ`, `sāhassikaṃ`.

තං හන්තරහති ගච්ඡතුඤ්ඡති චරති-. දුතියන්තා හන්තීති එවමාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති; පක්ඛීහි-’පක්ඛිනො හන්තී’ති පක්ඛිකො, සාකුණිකො, මායුරිකො–-මච්ඡෙහි- මච්ඡිකො, මෙනිකො–-මිගෙහි මාගවිකො, හාරිණිකො, - සූකරිකොති- ඉකො;’සතමරහතී’ති සාතිකං, සන්දිට්ඨිකං;’එහි පස්ස විධිං රහතී’ති එහිපස්සිකො, සාහස්සිකො–-සහස්සියොතීධ ඉයො;’පරදාරං ගච්ඡතී’ති පාරදාරිකො, මග්ගිකො, පඤ්ඤාසයොජනිකො;’ බදරෙ උඤ්ඡතී’ති බාදරිකො, සාමාකිකො;’ධම්මං චරතී’ති ධම්මිකො, අධම්මිකො.

Trong ý nghĩa: ‘người ấy giết, xứng đáng, đi đến, lượm lặt, thực hành cái đó’. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở nhị cách trong các ý nghĩa như ‘giết’ v.v... Ví dụ: `pakkhīhi` – ‘`pakkhino hanti`’ (giết các loài chim) thành `pakkhiko`, `sākuṇiko`, `māyuriko`; `macchehi` – `macchiko`, `meniko`; `migehi` – `māgaviko`, `hāriṇiko`, `sūkariko` là từ hậu tố `ika`; ‘`satam arahati`’ (xứng đáng một trăm) thành `sātikaṃ`, `sandiṭṭhikaṃ`; ‘`ehi passa vidhiṃ arahati`’ (xứng đáng với pháp ‘hãy đến để thấy’) thành `ehipassiko`, `sāhassiko` – ở đây `sahassiyo` có hậu tố `iyo`; ‘`paradāraṃ gacchati`’ (đi đến vợ người) thành `pāradāriko`, `maggiko`, `paññāsayojaniko`; ‘`badare uñchati`’ (lượm lặt táo) thành `bādariko`, `sāmākiko`; ‘`dhammaṃ carati`’ (thực hành pháp) thành `dhammiko`, `adhammiko`.

තෙන කතං කීතං බද්ධමහිසඞ්ඛතං සංසඪං හතං හන්ති ජිතං ජයති දිබ්බති ඛණති තරති චරති වහති ජිවති-.

Trong ý nghĩa: ‘được làm, được mua, được buộc, được chế biến, được trộn lẫn, bị giết, giết, được thắng, thắng, chơi, đào, vượt qua, đi, mang, sống bằng cái đó’.

තතියන්තා කතාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති;’කායෙන කතං’ කායිකං, වාචසිකං, මානසිකං;’වාතෙනකතො ආබාධො’ වාතිකො–-’සතෙන කීතං’ සාතිකං, සාහස්සිකං, මූලතොව-දෙවදත්තෙන කීතොති න හොති තදත්ථාප්පතීතියා–-’වරත්තාය බද්ධො’ වාරත්තිකො, ආයසිකො, පාසිකො; –-’ඝතෙන අභිසඞ්ඛතං සංසට්ඨං වා’ ඝාතිකං, ගොළිකං, දාධිකං, මාරිචිකං–-’ජාලෙන හතො හන්තීති වා’ ජාලිකො, බාළිසිකො–-’අක්ඛොහි ජිත’මක්ඛිකං, සාලාකිකං–-’අක්ඛෙහි ජයති දිබ්බති වා’ අක්ඛිකො–-’ඛණිත්තියා ඛණතී’ති ඛාණිත්තිකො, කුද්දාලිකො-දෙවදත්තෙන ජිතමඞ්ගුල්‍යා ඛණතීති න හොති තදත්ථා නවගමා–-’උළුම්පෙන තරතී’ති ඔළුම්පිකො; උළුම්පිකොති-ඉකො; ගොපුච්ඡිකො; නාවිකො–-’සකටෙන චරතී’ති සාකටිකො. රථිකො–-පරප්පිකොති ඉකො-’ඛන්ධෙන වහතී’ති ඛන්ධිකො, අංසිකො; සීසිකොති-ඉකො–-’වෙතතෙන ජීවතී’ති ඛන්ධිකො, අංසිකො; සීසිකොති-ඉකො–-’වෙතනෙන ජීවතී’ති වෙතනිකො, භතිකො, කයිකො, වික්කයිකො; කයවික්කයයිකොති-ඉකො.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở tam cách trong các ý nghĩa như ‘được làm’ v.v... Ví dụ: ‘`kāyena kataṃ`’ (được làm bởi thân) thành `kāyikaṃ`, `vācasikaṃ`, `mānasikaṃ`; ‘`vātena kato ābādho`’ (bệnh do gió) thành `vātiko`; ‘`satena kītaṃ`’ (được mua với giá một trăm) thành `sātikaṃ`, `sāhassikaṃ`, nhưng không thành lập từ `devadattena kīto` vì không thể hiện ý nghĩa đó; ‘`varattāya baddho`’ (bị buộc bằng dây da) thành `vārattiko`, `āyasiko`, `pāsiko`; ‘`ghatena abhisaṅkhataṃ saṃsaṭṭhaṃ vā`’ (được chế biến hoặc trộn với bơ sữa) thành `ghātikaṃ`, `goḷikaṃ`, `dādhikaṃ`, `māricikaṃ`; ‘`jālena hato hantīti vā`’ (bị giết hoặc giết bằng lưới) thành `jāliko`, `bāḷisiko`; ‘`akkhehi jitaṃ`’ (thắng bằng súc sắc) thành `akkhikaṃ`, `sālākikaṃ`; ‘`akkhehi jayati dibbati vā`’ (thắng hoặc chơi bằng súc sắc) thành `akkhiko`; ‘`khaṇittiyā khaṇati`’ (đào bằng cuốc) thành `khāṇittiko`, `kuddāliko`, nhưng không thành lập từ `devadattena jitaṃ` hay `aṅgulyā khaṇati` vì không hiểu được ý nghĩa đó; ‘`uḷumpena tarati`’ (vượt qua bằng bè) thành `oḷumpiko`; `uḷumpiko` là từ hậu tố `ika`; `gopucchiko`; `nāviko`; ‘`sakaṭena carati`’ (đi bằng xe) thành `sākaṭiko`, `rathiko`; `parappiko` là từ hậu tố `ika`; ‘`khandhena vahati`’ (mang trên vai) thành `khandhiko`, `aṃsiko`; `sīsiko` là từ hậu tố `ika`; ‘`vetanena jīvati`’ (sống bằng tiền lương) thành `vetaniko`, `bhatiko`, `kayiko`, `vikkayiko`; `kayavikkayiko` là từ hậu tố `ika`.

තස්ස සංවත්තති-.

Trong ý nghĩa: ‘dẫn đến điều đó’.

චතුත්ථ්‍යන්තා සංවත්තති අස්මිං අත්ථෙ ණිකො හොති;’පුනබ්භවාය සංවත්තතී’ති පොනොභවිකො, ඉත්ථියං-පොනොභවිකා;’ලොකාය සංවත්තතී’ති ලොකිකො,’ සුට්ඨු අග්ගො’ති සග්ගො,’සග්ගාය සංවත්තතී’ති සොවග්ගිකො, සස්සාව්ैක තදමිනාදි පාඨා–-’ධනාය සංවත්තතී’ති ධඤ්ඤං-යො.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở tứ cách trong ý nghĩa ‘dẫn đến’. Ví dụ: ‘`punabbhavāya saṃvattati`’ (dẫn đến tái sanh) thành `ponobhaviko`, giống cái là `ponobhavikā`; ‘`lokāya saṃvattati`’ (dẫn đến thế gian) thành `lokiko`; ‘`suṭṭhu aggo’ti saggo`’, ‘`saggāya saṃvattati`’ (dẫn đến thiên giới) thành `sovaggiko`; ‘`dhanāya saṃvattati`’ (dẫn đến tài sản) thành `dhaññaṃ` với hậu tố `yo`.

තතො සම්භුතමාගතං-.

Trong ý nghĩa: ‘sanh ra từ, đến từ đó’.

පඤ්චම්‍යන්තා සම්භුතමාගතන්තිඑතෙස්වත්ථෙසු ණිකො හොති;’මාතිතො සම්භුතමාගතන්ති වා’ මත්තිකං, පෙත්තිකං–-ණ්‍යරියණ්‍ර්‍යාපි දිස්සන්ති–-’සුරභිතො සම්භුතං’ සොරභ්‍යං;’ථනතො සම්භුතං’ ථඤ්ඤං;’පිතිතො සම්භුතො’ පෙත්තියො, මාතියො, මත්තියො; මච්චො වා.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở ngũ cách trong các ý nghĩa ‘sanh ra từ’ hoặc ‘đến từ’. Ví dụ: ‘`mātito sambhutaṃ āgataṃ vā`’ (sanh ra hoặc đến từ mẹ) thành `mattikaṃ`, `pettikaṃ`. Các hậu tố `ṇya`, `iya` cũng được thấy. Ví dụ: ‘`surabhito sambhutaṃ`’ (sanh ra từ hương thơm) thành `sorabhyaṃ`; ‘`thanato sambhutaṃ`’ (sanh ra từ vú) thành `thaññaṃ`; ‘`pitito sambhuto`’ (sanh ra từ cha) thành `pettiyo`, `mātiyo`, `mattiyo`; hoặc `macco`.

තත්ථ වසති විදිතො භත්තො නියුත්තො-.

Trong ý nghĩa: ‘sống ở đó, được biết ở đó, trung thành ở đó, được bổ nhiệm ở đó’.

සත්තම්‍යන්තා වසතීත්වෙවමාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති;’රුක්ඛමූලෙ වසතී’ති රුක්ඛමුලිකො,ආරඤ්ඤිකො, සොසානිකො;’ලොකෙ විදිතො’ ලොකිකො;’චතුමහාරාජෙසු භත්තා’ චාතුම්මහාරාජිකා;;ද්වාරෙ නියුත්තො’ දොවාරිකො; දස්සොක තදමිනාදිපාඨා,භණ්ඩාගාරිකො;-ඉකො නවකම්මිකො–-කියො-ජාතිකියො, අන්ධකියො.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở thất cách trong các ý nghĩa như ‘sống ở đó’ v.v... Ví dụ: ‘`rukkhamūle vasati`’ (sống ở gốc cây) thành `rukkhamuliko`, `āraññiko`, `sosāniko`; ‘`loke vidito`’ (được biết đến trong đời) thành `lokiko`; ‘`catumahārājesu bhattā`’ (trung thành với Tứ Đại Thiên Vương) thành `cātummahārājikā`; ‘`dvāre niyutto`’ (được bổ nhiệm ở cổng) thành `dovāriko`; `bhaṇḍāgāriko`; `navakammiko` có hậu tố `ika`. Hậu tố `kiyo`: `jātikiyo`, `andhakiyo`.

තස්සිදං-.

Trong ý nghĩa: ‘cái này của người đó/cái đó’.

ඡට්ඨියන්තා ඉදමිච්චස්මිංඅත්ථෙ ණිකො හොති;’සඞ්ඝස්ස ඉදං’ සඞ්ඝිකං, පුග්ගලිකං, සක්‍යපුත්තිකො, නාථපුත්තිකො, ජෙනදත්තිකො–-කියෙ-සකියො, පරකියො; නියෙ-අත්තනියං;කෙ-සකො, රාජකං, භද්ධං.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`saṅghassa idaṃ`’ (cái này của Tăng đoàn) thành `saṅghikaṃ`, `puggalikaṃ`, `sakyaputtiko`, `nāthaputtiko`, `jenadattiko`. Hậu tố `kiye`: `sakiyo`, `parakiyo`. Hậu tố `niye`: `attaniyaṃ`. Hậu tố `ke`: `sako`, `rājakaṃ`, `bhaddhaṃ`.

ණො-.

Hậu tố `ṇa`.

ඡට්ඨියන්තා ඉදමිච්චස්මිං අත්ථෙ ණො හොති;’කච්චායනස්ස්ैදං’ කච්චායනං, ව්‍යාකරණං; සොගතං, සාසනං; මාහිසං, මංසාදි.

Hậu tố `ṇa` được dùng sau các từ ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`kaccāyanassa idaṃ`’ (cái này của ngài Kaccāyana) thành `kaccāyanaṃ vyākaraṇaṃ`; `sogataṃ sāsanaṃ`; `māhisaṃ maṃsādi`.

ගවාදීහි යො-.

Hậu tố `yo` sau các từ `go` v.v...

ගවාදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි ඉදමිච්චස්මිං අත්ථෙ යො හොති;’ගුන්නං ඉදං’ගබ්‍යං, මංසාදි; කබ්‍යං, දබ්බං.

Hậu tố `yo` được dùng sau các từ như `go` v.v... ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`gunnaṃ idaṃ`’ (cái này của những con bò) thành `gabyaṃ maṃsādi`; `kabyaṃ`, `dabbaṃ`.

පිතිතො භාතරි රෙය්‍යණ-.

Hậu tố `eyya` sau `pitu` trong ý nghĩa ‘anh/em trai’.

පිතුසද්දා තස්ස භාතරි රෙය්‍යණ හොති;’පිතුභාතා’ පෙත්තෙය්‍යො.

Sau từ `pitu`, hậu tố `eyya` được dùng trong ý nghĩa ‘anh/em trai của người ấy’. Ví dụ: ‘`pitu bhātā`’ (anh/em trai của cha) thành `petteyyo`.

මාතිතො ච භගිනියං ඡො-.

Và hậu tố `cha` sau `mātu` trong ý nghĩa ‘chị/em gái’.

මාතිතො පිතිතො ච තෙසං භගිනීයං ඡො හොති;’මාතු භගිනි’ මාතුච්ඡා;’පිතුභගිනී’ පිතුච්ඡා–-කථං මාතුලොතු?’මාතුලාදිත්වානී’ති නිපාතනා.

Sau `mātu` và `pitu`, hậu tố `cha` được dùng trong ý nghĩa ‘chị/em gái của họ’. Ví dụ: ‘`mātu bhaginī`’ (chị/em gái của mẹ) thành `mātucchā`; ‘`pitu bhaginī`’ (chị/em gái của cha) thành `pitucchā`. Nhưng làm thế nào có từ `mātulo`? Do sự thành lập bất quy tắc trong nhóm `mātulādi`.

මාතාපිතුස්වාමහො-.

Hậu tố `āmaha` sau `mātā` và `pitu`.

මාතාපිතූහි තෙසං මාතාපිතුස්වාමහො හොති;’මාතුමාතා’ මාතාමහී;’මාතුපිතා’ මාතාමහො;’පිතුමාතා’ පතාමහී;’පිතුපිතා’ පිතාමහො–-න යථාසංඛ්‍යං පච්චෙකාභිසම්බන්ධා.

Sau `mātā` và `pitu`, hậu tố `āmaha` được dùng trong ý nghĩa ‘mẹ và cha của họ’. Ví dụ: ‘`mātu mātā`’ (mẹ của mẹ) thành `mātāmahī`; ‘`mātu pitā`’ (cha của mẹ) thành `mātāmaho`; ‘`pitu mātā`’ (mẹ của cha) thành `pitāmahī`; ‘`pitu pitā`’ (cha của cha) thành `pitāmaho`. Không theo thứ tự tương ứng vì có sự liên hệ riêng biệt.

නහිතෙ රෙය්‍යණ-.

Hậu tố reyyaṇa không theo nghĩa lợi ích-.

මාතාපිතුහි හිතෙ රෙය්‍යණ හොති; මත්තෙය්‍යො, පෙත්තෙය්‍යො.

Sau mātā và pitu, hậu tố reyyaṇa được dùng theo nghĩa là hita (lợi ích); ví dụ: matteyyo, petteyyo.

නින්දාඤ්ඤාතප්පපටිභාගරස්සදයාසඤ්ඤාසු කො-.

Hậu tố ko (ka) được dùng theo các nghĩa: khiển trách, không biết, nhỏ bé, tương tự, ngắn, thương mến, và danh xưng-.

නින්දාදීස්වත්ථෙසු නාමස්මා කො හොති; නින්දායං-මුණ්ඩකො, සමණකො; අඤ්ඤාතෙ-’කස්සායං අස්සො’ති අස්සකො–-

Sau danh từ, hậu tố ko (ka) được dùng theo các nghĩa là khiển trách, v.v...; theo nghĩa khiển trách: muṇḍako, samaṇako; theo nghĩa không biết: ‘kassāyaṃ asso’ti (con ngựa này của ai) là assako–-

පයොගසාමත්ථියා සම්බන්ධිවිසෙසානවගමො’වගම්‍යතෙ–-අප්පත්ථෙ-තෙලකං, ඝතකං–-පටිභාගත්ථෙ-’හත්ථි විය’ හත්ථිකො, අස්සකො, බලිවද්දකො–-රස්සෙ-මානුසකො, රුක්ඛකො, පිලක්ඛකො–-දයායං-පුත්තකො, වච්ඡකො–-සඤ්ඤායං-’මොරොවිය’ මොරකො.

Do năng lực của cách dùng, sự không liễu tri về mối liên hệ đặc biệt được hiểu ngầm–-theo nghĩa nhỏ bé: telakaṃ, ghatakaṃ–-theo nghĩa tương tự: ‘hatthi viya’ (như con voi) là hatthiko, assako, balivaddako–-theo nghĩa ngắn: mānusako, rukkhako, pilakkhako–-theo nghĩa thương mến: puttako, vacchako–-theo nghĩa danh xưng: ‘moroviya’ (như con công) là morako.

තමස්ස පරිමාණං ණිකො ච-.

Hậu tố ṇiko và ko (ka) được dùng theo nghĩa ‘đó là số lượng của nó’-.

පඨමන්තා අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ ණිකො හොති කො ච, තං චෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’පරිමියතෙ’තෙනෙ’ති පරිමාණං–-’දොණො පරිමාණමස්ස’ දොණිකො, වීහි; ඛාරසතිකො, ඛාරසහස්සිකො, ආසීතිකො, වයො; උපඩ්ඪකායිකං, බිම්බොහනං; පඤ්චකං,ඡක්කං.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất, hậu tố ṇiko và ko (ka) được dùng theo nghĩa là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ‘parimiyate’tene’ti parimāṇaṃ (cái dùng để đo được gọi là đơn vị đo lường)–-ví dụ: ‘doṇo parimāṇamassa’ (một doṇa là số lượng của nó) thành doṇiko, vīhi; khārasatiko, khārasahassiko, āsītiko, vayo; upaḍḍhakāyikaṃ, bimbohanaṃ; pañcakaṃ, chakkaṃ.

සතෙතෙහි ත්තකො-.

Sau sa, ta, và eta, hậu tố ttako (ttaka) được dùng-.

යාදීහි පඨමන්තෙහිඅස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙත්තකො හොති, තං වෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’යං පරමාණමස්ස යන්තකං, තත්තකං, එත්තකං; ආවතකෙ-යාවතකො, තාවතකො.

Sau các từ như ya, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố ttako (ttaka) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘yaṃ paramāṇamassa’ (cái gì là số lượng của nó) thành yantakaṃ, tattakaṃ, ettakaṃ; theo nghĩa āvanta: yāvatako, tāvatako.

සබ්බා චාවන්තු-.

Sau sabba và các từ trước, hậu tố āvantu được dùng-.

සබ්බතො පඨමන්තෙහි යාදීහි ච අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ ආවන්තු හොති, තං වෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’සබ්බං පරිමාණමස්ස’ සබ්බාවන්තං, යාවන්තං, තාවන්තං, එතාවන්තං.

Sau sabba và các từ như ya, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố āvantu được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘sabbaṃ parimāṇamassa’ (tất cả là số lượng của nó) thành sabbāvantaṃ, yāvantaṃ, tāvantaṃ, etāvantaṃ.

කිම්හා රතිරිවරීවතකරිත්තකා-.

Sau kim, các hậu tố ratirivarīvatakarittakā được dùng-.

කිම්හා පඨමන්තා අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ රතිරීවරීවතකරිත්තකා හොන්ති, තං චෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’කිං සංඛ්‍යානං පරිමාණමෙසං’ කති, එතෙ; කිව, කීවතකං, කිත්තකං–-රීවන්තො සභාවතො අසංඛ්‍යො.

Sau kim ở biến cách thứ nhất, các hậu tố ratirīvarīvatakarittakā được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘kiṃ saṃkhyānaṃ parimāṇamesaṃ’ (số nào là số lượng của chúng) thành kati, ete; kiva, kīvatakaṃ, kittakaṃ–-rīvanto tự bản chất không phải là số đếm.

සංජාතං තාරකාදිත්විතො-.

Theo nghĩa ‘đã sanh khởi’, hậu tố ito (ita) được dùng sau tārakā, v.v...-.

තාරකාදීහි පඨමන්තෙහිඅස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙඉතො හොති, තෙ වෙ සංජාතා හොන්ති;’තාරකාසංජාතා අස්ස’ තාරකිතං, ගගනං; පුප්ඵීතො, රුක්ඛො; පල්ලවිතා, ලතා.

Sau các từ như tārakā, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố ito (ita) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu chúng đã sanh khởi; ví dụ: ‘tārakāsaṃjātā assa’ (các vì sao đã sanh khởi nơi nó) thành tārakitaṃ, gaganaṃ; pupphīto, rukkho; pallavitā, latā.

මානෙ මත්තො-.

Theo nghĩa đo lường, hậu tố matto (matta) được dùng-.

පඨමන්තා මානවුත්තිතො අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ මත්තොහොති;’පලං උම්මානමස්ස’ පලමත්තං,’හත්ථො පමාණමස්ස’ හත්ථමත්තං,’සතං මානමස්ස’ සතමත්තං,’දොණො පරිමාණමස්ස’ දොණමත්තං–-අභෙදොපවාරා දොණොතිපි හොති.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất chỉ sự đo lường, hậu tố matto (matta) được dùng theo nghĩa là ‘của nó’; ví dụ: ‘palaṃ ummānamassa’ (một pala là trọng lượng của nó) thành palamattaṃ, ‘hattho pamāṇamassa’ (một gang tay là chiều dài của nó) thành hatthamattaṃ, ‘sataṃ mānamassa’ (một trăm là số lượng của nó) thành satamattaṃ, ‘doṇo parimāṇamassa’ (một doṇa là thể tích của nó) thành doṇamattaṃ–-do phép tu từ không phân biệt, cũng có thể dùng là doṇo.

තග්ඝො වුද්ධං-.

Hậu tố taggho (taggha) được dùng theo nghĩa chiều cao-.

උද්ධමානවුත්තිතො අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ තග්ඝා හොතීම්ैත්තො ච; ජණ්ණුතග්ඝං, ජණ්ණුමත්තං.

Sau một từ chỉ chiều cao, theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, hậu tố tagghā (taggha) và matto (matta) được dùng; ví dụ: jaṇṇutagghaṃ, jaṇṇumattaṃ.

ණො ච පුරිසා-.

Và hậu tố ṇo (ṇa) được dùng sau purisa-.

පුරිසා පඨමන්තා උද්ධමානවුත්තිතො ණො හොති මත්තාදයො ච; පොරිසං, පුරිසමත්තං, පුරිසතග්ඝං.

Sau từ purisa ở biến cách thứ nhất chỉ chiều cao, hậu tố ṇo (ṇa) và matta, v.v... được dùng; ví dụ: porisaṃ, purisamattaṃ, purisatagghaṃ.

අයුභවීතීහංසෙ-.

Về hậu tố ayo sau ubha, dvi, ti theo nghĩa là phần-.

උබවිතීහි අවයවවුත්තීහි පඨමන්තෙහි අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ අයො හොති;’ උභො අංසා අස්ස’ උභයං, ද්වයං, තයං.

Sau ubha, dvi, ti là những từ chỉ thành phần ở biến cách thứ nhất, hậu tố ayo (aya) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’; ví dụ: ‘ubho aṃsā assa’ (nó có hai phần) thành ubhayaṃ, dvayaṃ, tayaṃ.

සංඛ්‍යාය සච්චුතීසසදසන්තාධකාස්මිං සතසහස්සෙඩො-.

Sau một số từ tận cùng bằng sacca, uti, īsa, dasa, theo nghĩa ‘thêm vào đó’ là một trăm hoặc một ngàn, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng-.

සත්‍යන්තාය උත්‍යන්තාය ඊසන්තාය ආසන්තාය දසන්තාය ච සංඛ්‍යාය පඨමන්තාය අස්මින්ති සත්තම්‍යත්ථෙ ඩො හොති, සා චෙ සංඛ්‍යා අධිකා හොති, යදස්මින්ති තං චෙ සතං සහස්සංසත

Sau một số từ ở biến cách thứ nhất tận cùng bằng sati, uti, īsa, āsa, và dasa, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ bảy là ‘trong đó’, nếu số từ đó là phần hơn, và nếu cái ‘trong đó’ là một trăm, một ngàn, một trăm

සහස්සං වා හොති;’වීසති අධිකා අස්මිං සතෙ’ති වීසංසතං, එකවීසංසතං, සහස්සං සතසහස්සං වා–-තිංසංසතං, එකතිංසං සතං –-උත්‍යන්තාය -නවුතංසතං, සහස්සං සතසහස්සං වා –-ඊසන්තිය-චත්තාරීසංසතං, සහස්සං සතසහස්සං වා–-ආසන්තාය-පඤ්ඤාසංසතං සහස්සං සතසහස්සං වා–-දසන්තාය-එකාදසං සතං, සහස්සං සතසහස්සං වා–-සච්චුතීසාසදසන්තෙති කිං?ඡාධිකා අස්මිං සතෙ; අධිකෙති කිං? පඤ්චදසහීනා අස්මිං සතෙ; අස්මින්ති කිං? වීසත්‍යධිකා එතස්මාසතා; සතසහස්සෙති කිං? එකාදසඅධිකා අස්සං වීසතියං.

hoặc là một ngàn; ví dụ: ‘vīsati adhikā asmiṃ sate’ti (hai mươi cộng thêm vào một trăm này) thành vīsaṃsataṃ, ekavīsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ–-tiṃsaṃsataṃ, ekatiṃsaṃ sataṃ –-với từ tận cùng bằng uti: navutaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng īsa: cattārīsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng āsa: paññāsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng dasa: ekādasaṃ sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ–-Tại sao nói ‘tận cùng bằng sa, ti, uti, īsa, āsa, dasa’? Ví dụ: Chādhikā asmiṃ sate; Tại sao nói ‘thêm vào’? Ví dụ: Pañcadasahīnā asmiṃ sate; Tại sao nói ‘trong đó’? Ví dụ: Vīsatyadhikā etasmāsatā; Tại sao nói ‘một trăm hoặc một ngàn’? Ví dụ: Ekādasaadhikā assaṃ vīsatiyaṃ.

තස්ස පූරෙණෙකාදසාදිතො වා-.

Theo nghĩa là số thứ tự của nó, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng tùy chọn sau ekādasa, v.v...-.

ඡට්ඨීයන්තායෙකාදසාදිකාය සංඛ්‍යාය ඩො හොති පූරණත්ථෙ විභාසා; සා සංඛ්‍යාපූරීයතෙයෙනතං පූරණං’එකාදසන්නං පූරණො’එකාදසො, එකාදසමො; වීසො, වීසතිමො; තිංසො, තීංසතිමො; චත්තාලීසො, පඤ්ඤාසො.

Sau một số từ từ mười một trở đi ở biến cách thứ sáu, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng tùy chọn theo nghĩa là số thứ tự; ‘sā saṃkhyāpūrīyateyenataṃ pūraṇaṃ’ (cái mà làm cho đủ số lượng được gọi là số thứ tự); ví dụ: ‘ekādasannaṃ pūraṇo’ (thứ làm cho đủ mười một) thành ekādaso, hoặc ekādasamo; vīso, vīsatimo; tiṃso, tīṃsatimo; cattālīso, paññāso.

ම පංචාදිකතීහි-.

Hậu tố mo (ma) được dùng sau pañca, v.v... và kati-.

ඡට්ඨීයන්තාය පංචාදිකාය සංඛ්‍යායකතිස්මා ච මො හොති පූරණත්ථෙ; පඤ්චමො, සත්තමො, අට්ඨමො; කතිමො, කතිමී.

Sau một số từ từ năm trở đi ở biến cách thứ sáu và sau kati, hậu tố mo (ma) được dùng theo nghĩa là số thứ tự; ví dụ: pañcamo, sattamo, aṭṭhamo; katimo, katimī.

සතාදීනමි ච-.

Và của các (số) bắt đầu bằng sata.

සතාදිකාය සංඛ්‍යාය ඡට්ඨියන්තාය පුරණත්ථෙ මො හොති, සතාදිනමිචාන්තාදෙසො; සතිමො, සහස්සිමො.

Sau số từ bắt đầu bằng sata ở biến cách thứ sáu, hậu tố ma được dùng trong ý nghĩa số thứ tự, và i thay thế cho nguyên âm cuối của các số bắt đầu bằng sata. Ví dụ: satimo (thứ một trăm), sahassimo (thứ một ngàn).

ඡා ද්ධද්ධමා -.

Sau (số) cha (sáu), (có các hậu tố) ṭha và ṭhama.

ඡසද්දාට්ඨට්ඨමාහොන්ති තස්ස පූරණත්ථෙ; ඡට්ඨො, ඡට්ඨමො; ඉත්ථීය-ඡට්ඨි ඡට්ඨමි–-කථං,දුතියං තතියං චතුත්ථන්ති? දුතියස්ස-චතුත්ථතතියානන්ති-නිපාතනා.

Sau từ cha, các hậu tố ṭha và ṭhama được dùng trong ý nghĩa số thứ tự của nó. Ví dụ: chaṭṭho, chaṭṭhamo (thứ sáu); ở nữ tính: chaṭṭhī, chaṭṭhamī. – Hỏi: thế còn các dạng dutiyaṃ, tatiyaṃ, catutthaṃ thì sao? Đáp: (Các từ) dutiya, catuttha, và tatiya là do bất định thức (nipātana).

එකා කාක්‍යසහායෙ-.

Sau (số) eka, (có các hậu tố) ka và ākī trong ý nghĩa không có bạn đồng hành.

එකස්මා අසහායත්ථෙ කආකි හොන්ති වා; එකකො, එකාකි, එකො.

Sau eka, trong ý nghĩa không có bạn đồng hành, các hậu tố ka và ākī được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: ekako, ekāki, eko (một mình, đơn độc).

වච්ඡාදීහි තනුත්තෙ තරො-.

Sau các từ bắt đầu bằng vaccha, (hậu tố) tara được dùng trong ý nghĩa non trẻ.

වච්ඡාදීනං සභාවස්ස තනුත්තෙ ගම්‍යමානෙතරො හොති; සුසුත්තස්ස තනුත්තෙ-වච්ඡතරො; ඉත්ථියං-වච්ඡතරී; යොබ්බනස්සතනුත්ත්ै-ඔක්ඛතරො; අස්සභාවස්ස තනුත්තෙ-අස්සතරො; සාමත්ථියස්ස තනුත්ත්ै-උසභතරො.

Khi ý nghĩa non trẻ về bản chất của các từ bắt đầu bằng vaccha được hiểu, hậu tố tara được dùng. Ví dụ: trong ý nghĩa non trẻ của một đứa bé - vacchataro (con bê non, đứa trẻ non); ở nữ tính - vacchatarī; trong ý nghĩa non trẻ của tuổi trẻ - okkhataro; trong ý nghĩa non trẻ của loài ngựa - assataro (con la); trong ý nghĩa non trẻ của năng lực - usabhataro (con bò tơ).

කිම්හා නිධාරණෙ රතරරතමා-.

Sau kiṃ, trong ý nghĩa xác định, (có các hậu tố) ratara và ratama.

කිංසද්දා නිද්ධාරණෙ රතරරතමා හොන්තී; කතරො භවතං දෙවදත්තො; කතරො භවතං කඨො; කතමො භවතං දෙවදත්තො; කතමො භවතං කඨො; භාරද්වාජානං කතමො’සි බ්‍රහ්මෙ.

Sau từ kiṃ, trong ý nghĩa xác định, các hậu tố ratara và ratama được dùng. Ví dụ: kataro bhavataṃ devadatto (trong hai ngài, ai là Devadatta?); kataro bhavataṃ kaṭho (trong hai ngài, ai là Kaṭha?); katamo bhavataṃ devadatto (trong các ngài, ai là Devadatta?); katamo bhavataṃ kaṭho (trong các ngài, ai là Kaṭha?); bhāradvājānaṃ katamo’si brahme (này Bà-la-môn, ngài là ai trong dòng họ Bhāradvāja?).

තෙන දත්තෙ ලියා-.

Sau (danh từ ở biến cách thứ ba), trong ý nghĩa 'được cho bởi', (có các hậu tố) la và iya.

තතියන්තා දත්තෙ’භිධෙයෙ ල්ैයා හොන්ති;’දෙවෙනදත්තො; දෙවලො; දෙවියො; බ්‍රහ්මලො; බ්‍රහ්මයො–-සිවා-සීවලො; සීවියො; සිස්ස දීඝො.

Sau từ ở biến cách thứ ba, trong ý nghĩa 'được cho', các hậu tố la và iya được dùng. Ví dụ: devena datto (được cho bởi trời); devalo; deviyo; brahmalo; brahmayo; từ siva (thành) sīvalo; sīviyo; (nguyên âm) i của siva được trường hóa.

තස්ස භාවකම්මෙසු ත්තතාත්තනණ්‍යණෙය්‍ය ණියණියයා-.

Sau (danh từ ở biến cách thứ sáu), trong ý nghĩa trạng thái (bhāva) và hành động (kamma), (có các hậu tố) tta, tā, ttana, ṇya, ṇeyya, ṇa, iya, ṇiya, và yā.

ඡට්ඨියන්තා භාවෙ කම්මෙ ච ත්තාදයො හොන්ති බහුලං; න ච සබ්බෙ සබ්බතො හොන්ති,අඤඤ්ඤත්‍ර ත්තතාහි–-’භවන්ති එතස්මාබුද්ධිසද්දා’ති භාවො, සද්දස්ස පවත්තිනිත්තං–-’නීලස්සපටස්ස භාවො’ නීලත්තං, නීලතාති ගුණො භාවො–-’නීලස්සගුණස්ස භාවො නීලත්තං, නීලතාතී නීලගුණජාති; ගොත්තං ගොතාති, ගොජාති–-පාචකත්තං දණ්ඩිත්තං විසාණිත්තං රාජපුරිසත්තන්ති ක්‍රියාදිසම්බන්ධිත්තං–-දෙවදත්තත්ත චන්දත්තං සූරියත්තන්තීතදවත්ථාවිසෙසසාමඤ්ඤං–-ආකාසත්තං අභාචත්තන්ති උපචරිතභෙදසාමඤ්ඤං–-ත්තන-පුථුජ්ජනත්තනං; වෙදනත්තනං; ජායත්තනං ජාරත්තනං–-ණ්‍ය-ආලස්‍යං බ්‍රහ්මඤ්ඤං චාපල්‍යං නෙපුඤ්ඤංපෙසුඤ්ඤං රජ්ජං ආධිපච්චං දායජ්ජං වෙසම්මං; වෙසමන්ති කෙචි, සඛ්‍යං වාණිජ්ජං–-ණෙය්‍ය-සොචෙය්‍යං, ආධිපතෙය්‍යං–-ණ-ගාරවං පාටවං අජ්ජවං මද්දවං–-ඉය-අධිපතියං පණ්ඩිතියං බහුස්සුතියංනග්ගියං සූරියං –-ණිය-ආලසියං කාලුසියං මන්දියං දක්ඛියං පොරොහිතියං වෙය්‍යත්තියං–-කථං, රාමණීයකන්ති-සකත්ථෙ කන්තාණෙන සිද්ධං–-කම්මං ක්‍රියා; තත්ථ.’අලසස්ස කම්මං’ අලසත්තං, අලසතා, අලසත්තනං; ආලස්‍යං ආලසියංවා–-’සකත්ථෙ’ති. සකත්ථෙ’පි යථාභුච්චංකාරුඤ්ඤං පත්තකල්ලං ආකාසානඤ්චං, කායපගුඤ්ඤතා.

Sau từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái (bhāva) và hành động (kamma), các hậu tố bắt đầu bằng tta được dùng một cách phổ biến; và không phải tất cả các hậu tố đều được dùng sau tất cả các từ, ngoại trừ tta và tā. – ‘Bhāva’ là cái mà từ đó các khái niệm và từ ngữ phát sinh, là nguyên nhân cho sự áp dụng của một từ. – Ví dụ: ‘trạng thái của tấm vải màu xanh’ là nīlattaṃ, nīlatā (tính chất xanh), đây là trạng thái của một phẩm chất. – ‘Trạng thái của phẩm chất xanh’ là nīlattaṃ, nīlatā, đây là bản chất chung của phẩm chất xanh. – gottaṃ, gotā là bản chất của con bò. – pācakattaṃ (tính chất đầu bếp), daṇḍittaṃ (tính chất người cầm gậy), visāṇittaṃ (tính chất loài có sừng), rājapurisattaṃ (tính chất người của vua) là trạng thái liên quan đến hành động, v.v. – devadattattaṃ (tính chất Devadatta), candattaṃ (tính chất mặt trăng), sūriyattaṃ (tính chất mặt trời) là bản chất chung của một trạng thái cụ thể đó. – ākāsattaṃ (tính chất không gian), abhāvattaṃ (tính chất không tồn tại) là bản chất chung của một sự phân biệt mang tính ẩn dụ. – (Hậu tố) ttana: puthujjanattanaṃ (tính phàm phu); vedanattanaṃ (tính cảm thọ); jāyattanaṃ (tính làm vợ), jārattanaṃ (tính làm tình nhân). – (Hậu tố) ṇya: ālasyaṃ (sự lười biếng), brahmaññaṃ (phẩm hạnh Bà-la-môn), cāpalyaṃ (sự nông nổi), nepuññaṃ (sự khéo léo), pesuññaṃ (sự nói đâm thọc), rajjaṃ (vương vị), ādhipaccaṃ (quyền tối thượng), dāyajjaṃ (sự thừa kế), vesammaṃ (sự không bình đẳng); một số người nói vesamaṃ; sakhyaṃ (tình bạn), vāṇijjaṃ (việc buôn bán). – (Hậu tố) ṇeyya: soceyyaṃ (sự trong sạch), ādhipateyyaṃ (quyền thủ lĩnh). – (Hậu tố) ṇa: gāravaṃ (sự kính trọng), pāṭavaṃ (sự lanh lợi), ajjavaṃ (sự ngay thẳng), maddavaṃ (sự mềm mại). – (Hậu tố) iya: adhipatiyaṃ (quyền thủ lĩnh), paṇḍitiyaṃ (sự thông thái), bahussutiyaṃ (sự đa văn), naggiyaṃ (sự trần truồng), sūriyaṃ (sự anh hùng). – (Hậu tố) ṇiya: ālasiyaṃ (sự lười biếng), kālusiyaṃ (sự ô uế), mandiyaṃ (sự chậm chạp), dakkhiyaṃ (sự khéo léo), porohitiyaṃ (chức tư tế), veyyattiyaṃ (sự hùng biện). – Hỏi: thế còn (dạng) rāmaṇīyakaṃ thì sao? Đáp: nó được hình thành từ kanta với hậu tố ṇa trong ý nghĩa riêng của nó. – Kamma là hành động; ở đó, ‘hành động của người lười’ là alasattaṃ, alasatā, alasattanaṃ; hoặc ālasyaṃ, ālasiyaṃ. – ‘Trong ý nghĩa riêng của nó’. Cũng trong ý nghĩa riêng của nó, theo cách dùng: kāruññaṃ (lòng bi mẫn), pattakallaṃ (sự đúng lúc), ākāsānañcaṃ (không vô biên), kāyapāguññatā (sự lanh lợi của thân).

බ්‍ය වද්ධදාසා වා-.

Sau vaddha và dāsa, (hậu tố) bya (được dùng) một cách tùy chọn.

ඡට්ඨයන්තා වද්ධා දාසා ච බ්‍යො වාහොති භාවකම්මෙසු; වද්ධඛ්‍යං, වද්ධතා; දාසබ්‍යං; දාසතා–-කථං, වද්ධවන්ති ණෙ වාගමො.

Sau vaddha và dāsa ở biến cách thứ sáu, hậu tố bya được dùng một cách tùy chọn trong ý nghĩa trạng thái và hành động. Ví dụ: vaddhabyaṃ, vaddhatā (tuổi già); dāsabyaṃ, dāsatā (sự nô lệ). – Hỏi: thế còn (dạng) vaddhavaṃ thì sao? Đáp: đó là do sự thêm vào của va với hậu tố ṇa.

නණ යුවා ඛො චවස්ස-.

Sau yuvan, (có các hậu tố) na và ṇa, và kho và vassa (là các từ thay thế).

ඡට්ඨියන්තා යුවස්දා භාවකම්මෙසුනණ වා හොති, වස්සබො ච; යොබ්බනං; වාත්වෙව-යුවත්තං, යුවතා.

Sau từ yuvan ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái và hành động, các hậu tố na và ṇa được dùng một cách tùy chọn, và (yuvan) được thay thế bằng vassa. Ví dụ: yobbanaṃ (tuổi trẻ); vì là tùy chọn, nên cũng có các dạng: yuvattaṃ, yuvatā.

අණ්වාදිත්විමො-.

Sau các từ bắt đầu bằng aṇu, (có hậu tố) ima.

අණුආදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි භාවෙ වා ඉමෙ හොති; අණිමා; ලඝිමා; මහිමා;කසිමා–-වාත්වෙව-අණුත්තං; අණුතා.

Sau các từ bắt đầu bằng aṇu ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái, hậu tố ima được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: aṇimā (sự nhỏ bé); laghimā (sự nhẹ nhàng); mahimā (sự to lớn); kasimā (sự toàn thể). – Vì là tùy chọn, nên cũng có các dạng: aṇuttaṃ; aṇutā.

භාවා තෙන නිබ්බත්තෙ-.

Sau từ chỉ trạng thái, trong ý nghĩa 'được tạo ra bởi cái đó'.

භාවවාචකා සද්දා තෙන නිබ්බත්තෙ’භිධෙයෙ ඉමො හොති;’පාකෙන නිබ්බත්තං’ පාකිමං; සෙකිමං.

Sau từ chỉ trạng thái, khi ý nghĩa là 'được tạo ra bởi cái đó', hậu tố ima được dùng. Ví dụ: ‘pākena nibbattaṃ’ (được tạo ra bởi sự nấu nướng) là pākimaṃ; sekimaṃ (được tạo ra bởi sự rưới nước).

තරතමිස්සිකියිට්ඨාතිසයෙ-.

Trong ý nghĩa vượt trội, (có các hậu tố) tara, tama, issika, iya, và iṭṭha.

අතිසයෙ වත්තමානතො හොන්තෙතෙ පච්චයා;’අතිසයෙන පාපො’ පාපතරො; පාපතමො, පාපිස්සිකො, පාපියො, පාපිට්ඨො–-ඉත්ථියං-පාපතරා–-අතිසයන්තාපි අතිසයප්පච්චයො;’අතිසයෙන පාපිට්ඨො’ පාපිට්ඨතරො.

Sau từ được dùng trong ý nghĩa vượt trội, các hậu tố này được dùng. Ví dụ: ‘atisayena pāpo’ (cực kỳ xấu ác) thành pāpataro (xấu ác hơn); pāpatamo (xấu ác nhất), pāpissiko (rất xấu ác), pāpiyo (xấu ác hơn), pāpiṭṭho (xấu ác nhất). – Ở nữ tính: pāpatarā. – Hậu tố chỉ sự vượt trội cũng được dùng sau một từ đã có hậu tố chỉ sự vượt trội. Ví dụ: ‘atisayena pāpiṭṭho’ (cực kỳ xấu ác nhất) thành pāpiṭṭhataro (còn xấu ác hơn cả mức xấu ác nhất).

තන්නිස්සිතෙ ල්ලො-.

Trong ý nghĩa 'dựa vào đó', (có hậu tố) lla.

දුතියන්තා ල්ලප්පච්චයො හොති නිස්සිතත්ථෙ;’වෙදනිස්සිතං’ වෙදල්ලං;’ දුඨුනිස්සිතං’ දුට්ඨුල්ලං–-ඉල්ලෙ-සඞ්ඛාරිල්ලං.

Sau từ ở biến cách thứ hai, hậu tố lla được dùng trong ý nghĩa 'dựa vào'. Ví dụ: ‘vedaṃ nissitaṃ’ (dựa vào tri kiến) là vedallaṃ; ‘duṭṭhu nissitaṃ’ (dựa vào sự xấu xa) là duṭṭhullaṃ. – (Hậu tố) illa: saṅkhārillaṃ.

තස්ස විකාරාවයවෙසු ණ්ණිකණෙය්‍යමයා-.

Sau (danh từ ở biến cách thứ sáu), trong ý nghĩa sản phẩm biến chế (vikāra) và bộ phận (avayava), (có các hậu tố) ṇa, ṇika, ṇeyya, và maya.

පකතියා උත්තරමවත්ථන්තරං විකාරො–-ඡට්ඨියන්තා නාමස්මා විකාරෙ’වයවෙ ච ණාදයොහොන්තිබහුලං; ණ-ආයසං, බන්ධනං; ඔදුම්බරං, පණ්ණං; ඔදුම්බරං, භස්මං; කාපාත්ैං, මංසං; කාපොතං, සත්ථි –-ණික-කප්පාසිකං, වත්ථං; ණෙය්‍ය-එණෙය්‍යං,මංසං; එණෙය්‍යං, සත්ථි; කොසෙය්‍යං, වත්ථං–-මය-තිණමයං; දාරුමයං, නළමයං; මත්තිකාමයං–-’අඤ්ඤස්මින්ති’. ගුන්නංකරීසෙ’පි මයො; ගොමයං.

Sản phẩm biến chế (vikāra) là một trạng thái khác sau trạng thái tự nhiên ban đầu. – Sau danh từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa sản phẩm biến chế và bộ phận, các hậu tố bắt đầu bằng ṇa được dùng một cách phổ biến. – (Hậu tố) ṇa: āyasaṃ, bandhanaṃ (cái cùm bằng sắt); odumbaraṃ, paṇṇaṃ (lá cây udumbara); odumbaraṃ, bhasmaṃ (tro của cây udumbara); kāpotaṃ, maṃsaṃ (thịt chim bồ câu); kāpotaṃ, satthi (đùi chim bồ câu). – (Hậu tố) ṇika: kappāsikaṃ, vatthaṃ (vải bông). – (Hậu tố) ṇeyya: eṇeyyaṃ, maṃsaṃ (thịt nai); eṇeyyaṃ, satthi (đùi nai); koseyyaṃ, vatthaṃ (vải lụa). – (Hậu tố) maya: tiṇamayaṃ (làm bằng cỏ); dārumayaṃ (làm bằng gỗ); naḷamayaṃ (làm bằng sậy); mattikāmayaṃ (làm bằng đất sét). – ‘Trong ý nghĩa khác’. Hậu tố maya cũng được dùng trong ý nghĩa phân của bò; gomayaṃ (phân bò).

ජතුතො ස්සණ්වා-.

Sau jatu, (có các hậu tố) ssa và ṇa một cách tùy chọn.

ඡට්ඨියන්තා නාමස්මාජතුතො විකාරවයවෙසුස්සණ්වා හොති;’ජතුනො විකාරො’ ජාතුස්සංජාතුමයං–-‘‘ලොපො‘‘ති. බහුලං පච්චයලොපො’පි ඵලපුප්ඵමූලෙසුවිකාරාවයවෙසු;’ පියාලස්ස ඵලානි’ පියාලානි;’මල්ලිකාය පුප්ඵානි’ පල්ලිකා;’උසීරස්ස මූලං’උසීරං–-තංසද්දෙනවා තදභිධානං.

Sau danh từ jatu ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa sản phẩm biến chế và bộ phận, các hậu tố ssa và ṇa được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: ‘jatuno vikāro’ (sản phẩm biến chế của nhựa cây) là jātussaṃ, jātumayaṃ. – ‘Sự lược bỏ’. Hậu tố cũng thường bị lược bỏ trong trường hợp trái cây, hoa, và rễ cây là sản phẩm biến chế hoặc bộ phận. Ví dụ: ‘piyālassa phalāni’ (trái của cây piyāla) là piyālāni; ‘mallikāya pupphāni’ (hoa của cây mallikā) là mallikā; ‘usīrassa mūlaṃ’ (rễ của cỏ usīra) là usīraṃ. – Hoặc, sự chỉ định được thực hiện bằng chính từ đó.

සමූහෙ කණ්ණණිකා-.

Trong ý nghĩa tập hợp, (sử dụng các hậu tố) ka, ṇa, ṇikā.

ඡට්ඨියන්තා සමූහෙ කණ්ණණිකා හොන්ති; ගොත්තප්පච්චයන්තා කණ-රාජඤ්ඤකං; මානුස්සකං–-උක්ඛාදීහි-ඔක්ඛකං; ඔට්ඨකං; ඔරබ්භකං; රාජකං; රාජපුත්තකං; හත්ථිකං; ධෙනුකං–-ණ-කාකං; භික්ඛං; ණික-අචිත්තා-ආපූපිකං; සංකුලිකං.

Các hậu tố ka, ṇa, ṇikā được dùng sau một danh từ ở sở hữu cách trong ý nghĩa tập hợp; sau một danh từ tận cùng bằng hậu tố gotta, (dùng) hậu tố ka, ṇa: rājaññakaṃ; mānussakaṃ. Sau nhóm ukkhādi, (dùng hậu tố ka): okkhakaṃ; oṭṭhakaṃ; orabbhakaṃ; rājakaṃ; rājaputtakaṃ; hatthikaṃ; dhenukaṃ. (Hậu tố) ṇa: kākaṃ; bhikkhaṃ. (Hậu tố) ṇika, sau nhóm acitta: āpūpikaṃ; saṃkulikaṃ.

ජනාදීහි තා-.

Sau nhóm janādi, (dùng hậu tố) tā.

ජනාදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි සමූහෙ තා හොති; ජනතා; ගජතා; බන්ධුතා; ගාමතා; සහායතා; නාගරතා–-තාන්තා සභාවතො ඉත්ථිලිඞ්ගා–-මදනීයන්ති-කරණෙ’ධිකරණෙ වා අනීයෙනසිද්ධං –-ධුමායිතත්තන්ති-ක්තාන්තා නාමධාතුතො තෙත්තන සිද්ධං.

Sau nhóm janādi ở sở hữu cách, hậu tố tā được dùng trong ý nghĩa tập hợp; (ví dụ:) janatā; gajatā; bandhutā; gāmatā; sahāyatā; nāgaratā. Các từ tận cùng bằng tā tự bản chất là nữ tính. (Từ) madanīya được hình thành với hậu tố anīya trong ý nghĩa công cụ hoặc nơi chốn. (Từ) dhumāyitatta được hình thành từ một danh động từ tận cùng bằng kta với hậu tố tta.

ඉයො හිතෙ-.

Trong ý nghĩa lợi ích, (dùng hậu tố) iya.

ඡට්ඨියන්තා හිතෙ ඉයො හොති; උපාදානියං–-අඤ්ඤත්‍රාපි’සමානාද්ैරෙ සයිතො’ සොදරියො.

Sau một danh từ ở sở hữu cách, hậu tố iya được dùng trong ý nghĩa lợi ích; (ví dụ:) upādāniyaṃ. Cũng ở nơi khác, từ samāna (cùng) + udara (bụng mẹ) (thành) sodariyo.

චක්ඛවාදිතො ස්සො-.

Sau cakkhu v.v..., (dùng hậu tố) ssa.

ඡට්ඨියන්තෙහි චක්ඛුආදීහි හිතෙ ස්සොහොති; චක්ඛූස්සං; ආයුස්සං.

Sau nhóm cakkhuādi ở sở hữu cách, hậu tố ssa được dùng trong ý nghĩa lợi ích; (ví dụ:) cakkhussaṃ; āyussaṃ.

ණ්‍යො තත්ථ සාධු-.

Trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', (dùng hậu tố) ṇya.

සත්තම්‍යන්තා තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ ණ්‍ය්‍යො හොති; සබ්භො; පාරිසජ්ජො–-සාධූති-කුසලො යොග්ගො හිතො වා–-අඤ්ඤත්‍රාපි-’රථං වහන්තී’ති රච්ඡා.

Sau một danh từ ở vị trí cách, hậu tố ṇya được dùng trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó'; (ví dụ:) sabbho; pārisajjo. Sādhu có nghĩa là thiện xảo, thích hợp, hoặc lợi ích. Cũng ở nơi khác, 'cái chuyên chở xe' là racchā.

කම්මා නියඤ්ඤා-.

Sau kamma, (dùng hậu tố) niya, ñña.

සත්තම්‍යන්තා කම්මසදදා තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ නියඤ්ඤා හොන්ති;’ කම්මෙ සාධු’ කම්මනියං; කම්මඤ්ඤං.

Sau từ kamma ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', các hậu tố niya, ñña được dùng; 'thành thạo trong công việc' (là) kammaniyaṃ; kammaññaṃ.

කථාදිත්විකො-.

Sau nhóm kathādi, (dùng hậu tố) ika.

කථාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ ඉකො හොති; කථිකො; ධම්මකථිකො; සඞ්ගාමිකො; පවාසිකො; උපවාසිකො.

Sau nhóm kathādi ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', hậu tố ika được dùng; (ví dụ:) kathiko; dhammakathiko; saṅgāmiko; pavāsiko; upavāsiko.

පථාදීහි ණෙය්‍යො-.

Sau nhóm pathādi, (dùng hậu tố) ṇeyya.

පථාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ ණෙය්‍යො හොති; පාථෙය්‍යං; සාපතෙය්‍යං.

Sau nhóm pathādi ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo/tốt ở đó', hậu tố ṇeyya được dùng; (ví dụ:) pātheyyaṃ; sāpateyyaṃ.

දක්ඛිණායාරහෙ-.

Sau dakkhiṇā, trong ý nghĩa 'xứng đáng'.

දක්ඛිණාසද්දතො අරහත්ථෙ ණෙය්‍යො හොති;’දක්ඛිණං අරහතී’ති දක්ඛිණෙය්‍යො.

Sau từ dakkhiṇā, trong ý nghĩa xứng đáng, hậu tố ṇeyya được dùng; 'người xứng đáng nhận vật cúng dường' là dakkhiṇeyyo.

රායො තුමන්තා-.

Sau một từ tận cùng bằng tuṃ, (dùng hậu tố) rāya.

තුමන්තතො අරහත්ථෙ රායොහොති; ‘‘ඝාතෙතායං වා ඝාතෙතුං, ජාපෙතායං වා ජාපෙතුං, පබ්බාජෙතායං වා පබ්බාජෙතුං‘‘.

Sau một từ tận cùng bằng tuṃ, trong ý nghĩa xứng đáng, hậu tố rāya được dùng; 'người này đáng bị hành quyết' hoặc 'để hành quyết', 'người này đáng bị khiển trách' hoặc 'để khiển trách', 'người này đáng bị trục xuất' hoặc 'để trục xuất'.

තමෙත්ථස්සත්ථිති මන්තු-.

Trong ý nghĩa 'cái đó có ở đây' hoặc 'cái đó là của người ấy', (dùng hậu tố) mantu.

පඨමන්තා එත්ථ අස්ස අත්ථිති එතෙස්වත්ථෙසු මන්තු හොති;’ගාමො එත්ථ දෙසෙ අස්ස වා පුරිසස්ස සන්තීති’ ගොමා–-අත්ථිති වත්තමානකාලොපාදානතො භුතාහි භවිස්සන්තීහි වා ගොහි න ගොමා. කථං ගොමා ආසි ගොමා භවිස්සතීති? තදාපි වත්තමානාහියෙව ගොහි ගොමා; ආසි භවිස්සතීති පදන්තරා කාලන්තරං; ඉතිකරණතො විසයනියමො.

Sau một danh từ ở chủ cách, trong các ý nghĩa 'có ở đây' hoặc 'là của người ấy', hậu tố mantu được dùng; 'những con bò có ở nơi này hoặc thuộc về người này' (nên gọi là) gomā. Do từ atthi (có) chỉ thời hiện tại, nên không gọi là gomā vì những con bò đã có trong quá khứ hoặc sẽ có trong tương lai. Vậy làm thế nào (nói được) gomā āsi (người ấy đã có bò), gomā bhavissati (người ấy sẽ có bò)? Khi ấy, người đó vẫn là gomā vì những con bò hiện hữu tại thời điểm đó; āsi và bhavissati là những từ khác chỉ thời gian khác. Do việc sử dụng từ iti, phạm vi được giới hạn.

පහූතෙ ච පසංසායං නින්දායඤ්චාතිසායනෙ නිච්චයොගෙ ච සංසග්ගෙ හොන්තිමෙ මන්තුආදයො.

Các hậu tố mantu v.v... này được dùng trong ý nghĩa nhiều, tán thán, chê bai, vượt trội, liên tục và liên hệ.

ගොඅස්සොති-ජාතිසද්දානං දබ්බාභිධානසාමත්ථියා මන්ත්වා දයො නහොන්ති; තථා ගුණසද්දානං සෙතො පටොති; යෙ සත්තු ගුණසද්දානං දබ්බාභිධානසාමත්ථියං නත්ථි තෙහි හොන්තෙව–-බුධිමා රූපවා රසවා ගන්ධවා එස්සවා සද්දවා; රසීරසිකො; රූපි රූපිකො; ගන්ධී ගන්ධිකොති.

Đối với các từ chỉ chủng loại như go, assa, có khả năng chỉ một thực thể, các hậu tố mantu v.v... không được dùng; tương tự đối với các từ chỉ phẩm chất như seto paṭo. Nhưng đối với những từ chỉ phẩm chất không có khả năng chỉ một thực thể, chúng vẫn được dùng: buddhimā, rūpavā, rasavā, gandhavā, phassavā, saddavā; rasī, rasiko; rūpī, rūpiko; gandhī, gandhiko.

වන්ත්වවණ්ණා-.

Sau một từ tận cùng bằng a, (dùng hậu tố) vantu.

පඨමන්තතො අවණ්ණන්තා මන්ත්වත්ථෙ වන්තු හොති; සීලවා; පඤ්ඤවා–-අවණ්ණාති-කිං? සතිමා; බන්ධුමා.

Sau một danh từ ở chủ cách tận cùng bằng a, hậu tố vantu được dùng trong ý nghĩa của mantu; (ví dụ:) sīlavā; paññavā. Tại sao (nói) 'tận cùng bằng a'? (Để có các dạng) satimā; bandhumā.

දණ්ඩාදිත්විකඊ වා-.

Sau nhóm daṇḍādi, (các hậu tố) ika, ī được dùng tùy chọn.

දණ්ඩාදීහි ඉකඊ හොන්ති වා මන්ත්ත්වත්ථෙ; බහුලං විධානා කුතොවි ද්වෙ හොන්ති; කුතොචෙකමෙකංව. දණ්ඩකො, දණ්ඩි, දණ්ඩවා; ගන්ධිකො, ගන්ධී, ගන්ධවා; රූපිකො, රූපී, රූපවා–-උත්තමිණෙව ධනා ඉකො () ධනිකො; ධනී ධනවාඤ්ඤො –-අසන්නිත්ඤත්ථා () අත්ථිකො අත්ථි; අඤ්ඤත්‍ර අත්ථවා

Sau nhóm daṇḍādi, các hậu tố ika, ī được dùng tùy chọn trong ý nghĩa của mantu; do quy tắc này linh hoạt, đôi khi cả hai được dùng, đôi khi chỉ một. (Ví dụ:) Daṇḍako, daṇḍi, daṇḍavā; gandhiko, gandhī, gandhavā; rūpiko, rūpī, rūpavā. Chỉ sau dhana trong ý nghĩa 'chủ nợ', (dùng) ika: dhaniko; (trường hợp) khác là dhanī, dhanavā. Trong ý nghĩa 'người có nhu cầu', (dùng) atthiko, atthī; trường hợp khác là atthavā.

–-තදන්තා ච;() පුඤ්ඤත්ථිකො, පුඤ්ඤත්ථි–-වණ්ණන්තා ඊයෙව() බ්‍රහ්මවණ්ණී දෙවවණ්ණී–-හත්ථදන්තෙහි ජාතියං () හත්ථී; දන්තී; අඤ්ඤත්‍ර හත්ථවා; දන්තවා–-වණ්ණතො බ්‍රහ්මචාරිම්හි; () වණ්ණී, බුහ්මචාරී; වණ්ණවාඤ්ඤො–-පොක්ඛරාදිතො දෙසෙ() පොක්ඛරණී උප්පලිනී කුමුදිනී භිසිනී මුළාලිනී සාලුකිනී –-ක්වාවාදෙසෙ’පි-පදුමනී, පදුමිනීපණ්ණං; අඤ්ඤත්‍ර පොක්ඛරවා, හත්ථි–-නාවායිකො () නාවිකො; –-සුඛදුක්ඛා ඊ() සුඛ දුක්ඛී–-(සිඛාදිහී වා)() සිඛි සිඛාවා මාලී මකාලාවා සීලි සීලවා බලී බලවා –-බලා බාහූරුපුබ්බා ච() බාහුබලී; ඌරුබලී.

Và sau các từ tận cùng bằng tad (tức là attha): puññatthiko, puññatthi. Sau các từ tận cùng bằng vaṇṇa, chỉ dùng ī: brahmavaṇṇī, devavaṇṇī. Sau hattha và danta trong ý nghĩa chủng loại: hatthī; dantī; trường hợp khác là hatthavā; dantavā. Sau vaṇṇa trong ý nghĩa brahmacārī: vaṇṇī, brahmacārī; trường hợp khác là vaṇṇavā. Sau nhóm pokkharādi trong ý nghĩa nơi chốn: pokkharaṇī, uppalinī, kumudinī, bhisinī, muḷālinī, sālukinī. Đôi khi ở nơi khác cũng vậy: padumanī, paduminīpaṇṇaṃ; trường hợp khác là pokkharavā, hatthī. Sau nāvā, (dùng) ika: nāviko. Sau sukha, dukkha, (dùng) ī: sukhī, dukkhī. Sau nhóm sikhādi, (dùng) tùy chọn: sikhi, sikhāvā; mālī, mālāvā; sīlī, sīlavā; balī, balavā. Và sau bala được đi trước bởi bāhu, ūru: bāhubalī; ūrubalī.

තපාදීහි ස්සී-.

Sau nhóm tapādi, (dùng hậu tố) ssī.

තපාදිතො මන්ත්වත්ථෙ වා ස්සි හොති; තපස්සි, යසස්සී, තෙජස්සී, මනස්සී, පයස්සී –-වාත්වෙව-යසවා.

Sau (nhóm từ) `tapa`, v.v... hậu tố `ssī` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tapassī`, `yasassī`, `tejassī`, `manassī`, `payassī` – cũng như `yasavā` (là dạng tùy chọn).

මුඛාදිතො රො-.

Sau (nhóm từ) `mukha`, v.v... (là hậu tố) `ro`.

මුඛාදීහි මන්ත්වත්ථ රො හ්ैඔති; මුඛරො, සුසිරො ඌසරො, මධුරො, ඛරො, කුජරො, නගරො –-දන්තස්සු ච උත්තතදන්තෙ () දන්තුරො.

Sau (nhóm từ) `mukha`, v.v... hậu tố `ro` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `mukharo`, `susiro`, `ūsaro`, `madhuro`, `kharo`, `kujaro`, `nagaro` – và sau `danta` (thành) `danturo` khi có nghĩa là 'răng nhô ra'.

තුණ්ඩ්‍යාදීහි භො-.

Sau (nhóm từ) `tuṇḍi`, v.v... (là hậu tố) `bho`.

තුණ්ඩිආදීහි මන්ත්වත්ථෙ භො වා හොති; තුණ්ඩිභො, සාළිභො,වලිභො, වාත්වෙව-තුණ්ඩිමා.

Sau (nhóm từ) `tuṇḍi`, v.v... hậu tố `bho` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tuṇḍibho`, `sāḷibho`, `valibho`, cũng như `tuṇḍimā` (là dạng tùy chọn).

සද්ධාදිත්ව-.

Sau (nhóm từ) `saddhā`, v.v... (là hậu tố) `a`.

සද්ධාදීහි මන්ත්වත්ථෙ අ හොති වා; සන්ද්ධො, පඤ්ඤො; ඉත්ථියං-සද්ධා; වාත්වෙව-පඤ්ඤවා.

Sau (nhóm từ) `saddhā`, v.v... hậu tố `a` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `saddho`, `pañño`; ở nữ tính là `saddhā`; cũng như `paññavā` (là dạng tùy chọn).

ණො තපා-.

Sau `tapa` (là hậu tố) `ṇa`.

තපා ණො හොති මන්ත්වත්ථෙ; තාපසො; ඉත්ථියං-තාපසී.

Sau `tapa`, hậu tố `ṇa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tāpaso`; ở nữ tính là `tāpasī`.

ආල්වාහිජ්ඣාදීහි-. අභිජ්ඣාදීහි ආලු හොතිමන්ත්වත්ථෙ; අභිජ්ඣාලු, සීතාලු, ධජාලු, දයාලු–-වාත්වෙව-දයාවා.

Sau (nhóm từ) `abhijjhā`, v.v... (là hậu tố) `ālu`. Sau (nhóm từ) `abhijjhā`, v.v... hậu tố `ālu` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `abhijjhālu`, `sītālu`, `dhajālu`, `dayālu` – cũng như `dayāvā` (là dạng tùy chọn).

පිච්ඡාදිත්විලො-.

Sau (nhóm từ) `piccha`, v.v... (là hậu tố) `ila`.

පිච්ඡාදීහි ඉලො හොති චා මන්ත්වත්ථෙ; පිච්ඡිලො, පිච්ඡවා; ඵෙණිලො, ඵෙණවා; ජටිලො, ජටාවා;–-කථං වාවාලොති? නින්දායමිලස්සාදිලොපෙ ‘‘පරො ක්වචී‘‘ති.

Sau (nhóm từ) `piccha`, v.v... hậu tố `ila` cũng được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `picchilo`, `picchavā`; `pheṇilo`, `pheṇavā`; `jaṭilo`, `jaṭāvā`; – Làm thế nào (có dạng) `vāvālo`? (Do) sự lược bỏ phần đầu của `ila` trong ý nghĩa khiển trách (và) theo quy tắc '`paro kvaci`'.

සිලාදිතා වො-.

Sau (nhóm từ) `sīla`, v.v... (là hậu tố) `va`.

සීලාදිහි වො හොති වා ම්ैන්ත්වත්ථෙ; සීලවො, සීලවා; කෙසවො, කෙසවා–-අණ්ණා නිච්චං;() අණ්ණවො–-ගාණ්ඩි රාජීහි සඤ්ඤායං; () ගාණ්ඩිවං, ධනු; රාජිවං, පඞ්කජං.

Sau (nhóm từ) `sīla`, v.v... hậu tố `va` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `sīlavo`, `sīlavā`; `kesavo`, `kesavā` – sau `aṇṇa` thì luôn luôn (dùng `va`); (ví dụ:) `aṇṇavo` – sau `gāṇḍi` và `rāji` khi có nghĩa là danh từ riêng; (ví dụ:) `gāṇḍivaṃ`, (nghĩa là) cây cung; `rājivaṃ`, (nghĩa là) hoa sen.

මායාමෙධාහි වී-.

Sau `māyā` và `medhā` (là hậu tố) `vī`.

එතෙහි ද්වීහි වී හොති මන්ත්වත්ථෙ; මායාවි, මෙධාවී.

Sau hai (từ) này, hậu tố `vī` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `māyāvi`, `medhāvī`.

සිස්සරෙ ආම්‍යුවාමී-.

Sau `sa` (khi có nghĩa là) 'chúa tể' (là hậu tố) `āmi` và `uvāmī`.

සසද්දා ආම්‍යුවාමී හොන්තිස්සරෙ’භිධෙයෙ මන්ත්වත්ථෙ;’සමස්සත්ථිති’ සාමී, සුවාමී.

Sau từ `sa`, các hậu tố `āmi` và `uvāmī` được dùng khi có nghĩa là 'chúa tể' trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `sāmī` (có nghĩa là) 'người sở hữu'; `suvāmī`.

ලක්ඛ්‍යා ණො අ ච-.

Sau `lakkhī` (là hậu tố) `ṇa` và (nguyên âm cuối được thay bằng) `a`.

ලක්ඛීසද්දාණො හොත මන්ත්වත්ථෙ; අ චන්තස්ස; ණකාරො’ව සවො; ලක්ඛණො.

Sau từ `lakkhī`, hậu tố `ṇa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); và `a` (thay cho) nguyên âm cuối; chính chữ `ṇ` là hậu tố đó; (ví dụ:) `lakkhaṇo`.

අඞ්ගා නො කල්‍යාණෙ-.

Sau `aṅga` (là hậu tố) `na` khi có nghĩa là 'xinh đẹp'.

කල්‍යාණෙ ගම්‍යමාන්ඤඞ්ගස්මානොහොති මන්ත්වත්ථෙ; අඞ්ගනා.

Khi có nghĩa là 'xinh đẹp' được hiểu ngầm, sau `aṅga`, hậu tố `na` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `aṅganā`.

සො ලොමා-.

Sau `loma` (là hậu tố) `sa`.

ලොමා සොහොති මන්ත්වත්ථෙ; ලොමසො; ඉත්ථියං-ලොමසා.

Sau `loma`, hậu tố `sa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `lomaso`; ở nữ tính là `lomasā`.

ඉමියා-.

(Các hậu tố) `ima`, `iya`.

මන්ත්වත්ථෙ ඉම්ैයා හොන්ති බහුලං; පුත්තිමො, කිත්තිමො, පුත්තියො, කප්පියො, ජටියො,හානභාගියො, සෙනියො.

Trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`), các hậu tố `ima` và `iya` được dùng một cách đa dạng; (ví dụ:) `puttimo`, `kittimo`, `puttiyo`, `kappiyo`, `jaṭiyo`, `hānabhāgiyo`, `seniyo`.

තො පඤ්චම්‍යා-.-

(Hậu tố) `to` (được thêm vào) sau cách năm (`pañcamyā`).

පඤ්චව්‍යන්තා බහුලං තො හොති වා; ගාමතො ආගච්ඡති, ගාමස්මාආගච්ඡති; චොරතො භායති, චොරෙහි භායති; සත්ථතොපරිහීනො, සත්ථා පරිහීනො.

Sau một từ ở cách năm, hậu tố `to` được dùng tùy chọn và đa dạng; (ví dụ:) `gāmato āgacchati` (tương đương) `gāmasmā āgacchati`; `corato bhāyati` (tương đương) `corehi bhāyati`; `satthatoparihīno` (tương đương) `satthā parihīno`.

ඉතොතෙත්තොකුතො-.

(Các dạng bất quy tắc) `ito`, `ato`, `etto`, `kuto`.

තොම්හි ඉමස්ස ටි නිපච්චතෙ එතස්ස ට එත කිංසද්දස්ස කුත්තච; ඉතො, ඉමස්මා; අතො, එත්තො, එතස්මා; කුතො, කස්මා.

Khi có hậu tố `to`, `ima` được thay thế bất quy tắc bằng `i`; `eta` được thay thế bằng `a` và `eta`; và từ `kiṃ` được thay thế bằng `ku`; (ví dụ:) `ito` (tương đương) `imasmā`; `ato`, `etto` (tương đương) `etasmā`; `kuto` (tương đương) `kasmā`.

අභ්‍යාදීහි-.

Từ abhyādi.

අභිආදීහි තො හොති; අභිතො, පරිතො, පච්ඡතො, හෙට්ඨතො.

Hậu tố to được dùng sau các từ abhi, v.v...; abhito, parito, pacchato, heṭṭhato.

ආද්‍යාදීහි-.

Từ ādyādi.

ආදිප්පභුතීහි තො වා හොති; ආදො, ආදිතො; මජ්ඣතො, අන්තතො, පිට්ඨිතො, පස්සතො, මුඛතො–-යතොදකං තදා දිත්තං, යං උදකං තදෙවාදිත්තන්ති අත්ථො.

Hậu tố to được tùy chọn dùng sau các từ ādi, v.v...; ādo, ādito; majjhato, antato, piṭṭhito, passato, mukhato–-yatodakaṃ tadā dittaṃ, có nghĩa là yaṃ udakaṃ tadevādittanti (nước nào, chính nước ấy đang cháy).

සබ්බාදිතො සත්තම්‍යා ත්‍රත්ථා-.

Sau sabbādi ở cách bảy là tra và thā.

සබ්බාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි ත්‍රත්ථා වා හොන්ති; සබ්බත්‍ර, සබ්බත්ථ, සබ්බස්මිං; යත්‍ර, යත්ථ, යස්මිං–-බහුලාධිකාරා න තුම්හාම්හෙහි.

Các hậu tố tra và thā được tùy chọn dùng sau các từ sabba, v.v... ở biến cách thứ bảy; sabbatra, sabbattha, sabbasmiṃ; yatra, yattha, yasmiṃ–-do quyền của quy tắc đa dạng, (quy tắc này) không áp dụng cho tumha và amha.

කත්ථෙත්ථ කුත්‍රාත්‍රක්වෙහිධ-.

Kattha, ettha, kutra, atra, kva, iha, idha.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ; කස්මිං කත්ථ, කුත්‍ර, ක්ව; එතස්මිං එත්ථ, අත්‍ර; අස්මිං ඉහ, ඉධ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc; (thay cho) kasmiṃ là kattha, kutra, kva; (thay cho) etasmiṃ là ettha, atra; (thay cho) asmiṃ là iha, idha.

ධි සබ්බා වා-

Sau sabba, dhi được dùng tùy chọn.

සත්තම්‍යන්තතො සබ්බස්මාධි වා හොති; සබ්බධි; සබ්බත්ථ.

Hậu tố dhi được tùy chọn dùng sau từ sabba ở biến cách thứ bảy; sabbadhi; sabbattha.

යා හිං-.

Sau ya là hiṃ.

සත්තම්‍යන්තා යතො හිං වා හොති; යහිං, යත්‍ර.

Hậu tố hiṃ được tùy chọn dùng sau từ ya ở biến cách thứ bảy; yahiṃ, yatra.

තා හං ච-.

Sau ta là haṃ và...

සත්තම්‍යන්තා තතො වා හං හොති හිඤ්ච; තහං, තහිං, තත්‍ර.

Sau từ ta ở biến cách thứ bảy, hậu tố haṃ và hiṃ được tùy chọn dùng; tahaṃ, tahiṃ, tatra.

කුහිංකහං-.

Kuhiṃ, kahaṃ.

කිංසද්දා සත්තම්‍යන්තා හිංහං නිපච්චන්තෙ කිස්ස කුකා ච; කිහිං, කහං, කථං කුහිද්වනන්ති? චනං ඉති නිපාතන්තරං; කිහිද්වීති-එත්ථ විසද්දොවිය.

Từ đại từ kiṃ ở biến cách thứ bảy, các hậu tố hiṃ và haṃ được hình thành bất quy tắc, và ki cũng được thay bằng ku; kihiṃ, kahaṃ, kathaṃ kuhidvananti? Canaṃ là một bất biến từ khác; trong từ kihidvīti, nó giống như từ vi.

සබ්බෙකඤ්ඤයතෙහි කාලෙ දා-.

Sau sabba, eka, añña, ya, ta (chỉ) thời gian, (dùng) dā.

එතෙහි සත්තම්‍යන්තෙහි චත්තමානෙහි කාලෙ දා හොති; සබ්බස්මිං කාලෙ සබ්බදා; එකදා, අඤ්ඤදා, යදා, තදා–-කාලෙති-කිං? සබ්බත්ථදෙසෙ.

Sau những (đại từ) này ở biến cách thứ bảy, khi chỉ thời gian, hậu tố dā được dùng; sabbasmiṃ kāle thành sabbadā; ekadā, aññadā, yadā, tadā–-(Tại sao phải nói) 'khi chỉ thời gian'? (Để loại trừ trường hợp chỉ) nơi chốn, (như trong) sabbattha.

කදාකුදාසදාධුනෙදාති-.

Kadā, kudā, sadā, adhunā, idāni.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ; තස්මිං කාලෙ කදා, කුදා; සම්බස්මිං කාලෙ සදා; ඉමස්මිං කාලෙ අධුනා, ඉදානි.

Những từ này được hình thành bất quy tắc; (với nghĩa) tasmiṃ kāle là kadā, kudā; (với nghĩa) sabbasmiṃ kāle là sadā; (với nghĩa) imasmiṃ kāle là adhunā, idāni.

අජ්ජසජ්ජවපරජ්ජ්වෙතරහිකරහා-.

Ajja, sajju, aparajju, etarahi, karaha.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ; එකතිප්පච්චයො ආදෙසො කාල විසෙසොති සබ්බමෙතං නිපාතනා ලබ්භති; ඉමස්ස වො ජ්ජො චාහනි නිපච්චතෙ; අස්මිං අහනි අජ්ජ–-සමානස්ස සභාවොජ්ජු චාහනි–-සමානෙ අභනි සජ්ජු–-අපරස්මා ජ්ජු–-අපරස්මිං අහනිඅපරජ්ජු–-ඉමස්සෙතොකාලෙ රහි ව–-ඉමස්මිං කාලෙ එතරහි–-කිංසද්දස්ස කො රහ චානජ්ජතනෙ–-තස්මිං කාලෙ කරහ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc; một hậu tố nào đó, một sự thay thế, một thời gian cụ thể, tất cả những điều này đều có được nhờ sự hình thành bất quy tắc; từ ima, jja được hình thành bất quy tắc với nghĩa là 'ngày' (ahani); asmiṃ ahani thành ajja. – Từ samāna, sajju được hình thành với nghĩa là 'ngày'; samāne ahani thành sajju. – Sau apara là jju; aparasmiṃ ahani thành aparajju. – Sau ima (eta) với nghĩa là 'thời gian', là rahi; imasmiṃ kāle thành etarahi. – Từ đại từ kiṃ, là ka và raha với nghĩa là 'thời gian không phải hiện tại'; tasmiṃ kāle thành karaha.

සබ්බාදීහි පකාරෙ ථා-.

Sau sabbādi (chỉ) cách thức, (dùng) thā.

සාමඤ්ඤස්ස භෙදකො විසෙසො පකාරො, තත්ථ වත්තමානෙහි සබ්බාදීහි ථා හොති සබ්බෙනපකාරෙන සබ්බථා; යථා, තථා.

Pakāra (cách thức) là một đặc điểm phân biệt cái chung; khi chỉ ý nghĩa đó, hậu tố thā được dùng sau các từ sabba, v.v...; sabbenapakārena thành sabbathā; yathā, tathā.

කථමිත්ථං-.

Kathaṃ, itthaṃ.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ පකාරෙ; කිමිමෙහි ථං පච්චයො, ක්ैච්ච තෙසං යථාක්කමං; කථමිත්ථං.

Những từ này được hình thành bất quy tắc với nghĩa là 'cách thức'; sau kiṃ và ima là hậu tố thaṃ, và chúng lần lượt được thay thế bằng ka và it; kathaṃ, itthaṃ.

ධා සඞ්ඛ්‍යාහි-.

Sau số từ, (dùng) dhā.

සඞ්ඛ්‍යාවාචීහි පකාරෙ ධා පරො හොති;’ද්වීහි පකාරෙහි ද්වෙ වා පකාරෙකරොති’ විධාකරොති; බහුධා කරොති;’එකං රාසිං පඤ්චප්පකාරං කරොති’ පඤ්චධා කරොති?පඤ්චප්පකාරමෙකප්පකාරං කරොති’ එකධාකරොති.

Sau các từ chỉ số đếm, với nghĩa là 'cách thức', hậu tố dhā được dùng theo sau; 'làm theo hai cách hoặc làm thành hai loại' thành vidhākaroti; bahudhā karoti; 'làm một đống thành năm loại' thành pañcadhā karoti; 'làm năm loại thành một loại' thành ekadhākaroti.

වෙකාජ්ඣං-.

Sau eka, (dùng) jjhaṃ tùy chọn.

එකස්මා පකාරෙ ජ්ඣං වා හොති; එකජ්ක්වඞ්කරොති; එකධා කරොති.

Sau từ eka, với nghĩa là 'cách thức', hậu tố jjhaṃ được tùy chọn dùng; ekajjhaṃ karoti; ekadhā karoti.

ද්විතීහෙධා-.

Về dhā sau dvi và ti.

ද්වීතිහි පකාරෙ එධාවා හොති; වෙධා, තෙධා; ද්විධා, තිධා.

Sau (các từ) dvi và ti, (tiếp vị ngữ) dhā được dùng trong ý nghĩa cách thức; (ví dụ:) vedhā, tedhā; dvidhā, tidhā.

තබ්බති ජාතියො-.

Về jātiyo sau từ chỉ loại.

පකාරවති තංසාමඤ්ඤවාචකා සද්දාජාතියො හොති; පටු ජාතියො, මුදුජාතියො.

Sau từ chỉ loại chung, có (tiếp vị ngữ) jātiyo; (ví dụ:) paṭu jātiyo (loại lanh lợi), mudujātiyo (loại mềm mỏng).

වාරසංඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං-

Về kkhattuṃ sau số từ chỉ lần.

වාරසම්බන්ධිනියා සංඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං හොති;’ද්වෙ වාරෙ භුඤ්ජති’ ද්වික්ඛත්තුං දිවසස්ස භුඤ්ජති; වාරග්ගහණං කිං? පඤච භිඤ්ජති; සඞ්ඛ්‍යායාති-කිං? පහූතෙ වාරෙ භුඤ්ජති.

Sau số từ có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) kkhattuṃ; (ví dụ:) ‘dve vāre bhuñjati’ (ăn hai lần) (trở thành) dvikkhattuṃ divasassa bhuñjati (ăn hai lần một ngày); tại sao nói ‘lần’? (Để loại trừ trường hợp như) Pañaca bhiñjati (bẻ năm cái); tại sao nói ‘số từ’? (Để loại trừ trường hợp như) Pahūte vāre bhuñjati (ăn nhiều lần).

කතිම්හා-.

Sau kati.

වාරසම්බන්ධිනියා කතිසංඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං හොති;’කති වාරෙ භුඤ්ජනි’කතික්ඛත්තුං භුඤ්ජති.

Sau số từ kati có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) kkhattuṃ; (ví dụ:) ‘kati vāre bhuñjati’ (ăn mấy lần) (trở thành) katikkhattuṃ bhuñjati (ăn mấy lần).

බහුම්භා ධා ච පච්චාසත්තියං-.

Sau bahu, về dhā và (kkhattuṃ) trong ý nghĩa gần gũi.

වාරසම්බන්ධිනියා බහුසංඛ්‍යාය ධාහොති ක්ඛත්තුඤ්ච; වාරානඤ්චෙ පච්චාසත්ති හොති; බහුධා දිවසස්ස බුඤ්ජති බහුක්ඛත්තුං–-පච්චාසත්තියන්ති කිං? බහුක්ඛත්තුං මාසස්ස භුඤ්ජති.

Sau số từ bahu có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) dhā và kkhattuṃ; nếu những lần ấy có sự gần gũi (thường xuyên); (ví dụ:) bahudhā divasassa buñjati (ăn nhiều lần trong ngày) hoặc bahukkhattuṃ. Tại sao nói ‘gần gũi’? (Để loại trừ trường hợp như) Bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati (ăn nhiều lần trong tháng).

සකිං වා-.

Hoặc là sakiṃ.

එකං වාරමිච්චස්මිං අත්ථෙ සකින්ති වා නිපච්චතෙ;’එකං වාරං භුඤ්ජති’–-වාති කිං?එකක්ඛත්තුං භුඤ්ජති.

Trong ý nghĩa ‘một lần’, bất biến từ sakiṃ được thành lập một cách tùy chọn; (ví dụ:) ‘ekaṃ vāraṃ bhuñjati’ (ăn một lần). Tại sao nói ‘tùy chọn’? (Vì cũng có thể nói) Ekakkhattuṃ bhuñjati.

සො විච්ඡාප්පකාරෙසු-.

Về so trong ý nghĩa lặp lại và cách thức.

වීච්ඡායං පකාරෙ ච සො හොති බහුලං; වීච්ඡායං-ඛණ්ඩසො, බිලසො; පකාරෙ-පුථුසො,සබ්බසො.

Trong ý nghĩa lặp lại và cách thức, (tiếp vị ngữ) so được dùng một cách phổ biến; trong ý nghĩa lặp lại: khaṇḍaso (từng mảnh), bilaso (từng phần); trong ý nghĩa cách thức: puthuso (riêng lẻ), sabbaso (mọi cách).

අභිතතබ්භාවෙ කරාසභුයොගෙ විකාරා චී-.

Về cī sau từ chỉ sự biến đổi, trong ý nghĩa ‘trở thành cái chưa từng là’, khi kết hợp với (động từ căn) kar, as, bhū.

අවත්ථාවතො වත්ථන්තරෙනාභුතස්ස තායාවත්ථාය භාවෙ කරාසභුහි සම්බන්ධෙසති විකාරවාචකාචී හොති;’අධවලං ධවලං කරොති’ ධවලී කරොති; අධවලො ධවලො සියා ධවලී සියා; අධවලො ධවලො භවති ධවලී භවති–-අභතතබ්භාවෙති-කිං? ඝටං කරොති, දධිඅත්ථි, ඝටො භවති–-කරාසභුයොගෙති කිං? අධවලා ධ්වඅඉලො ජායතෙ–-විකාරාති-කිං? පකතියා මා හොතු; සුවණ්ණං කුණ්ඩලී කරොති.

Khi một vật chưa ở trong một trạng thái nào đó mà trở thành trạng thái ấy, và có sự liên kết với (các động từ căn) kar, as, bhū, thì (tiếp vị ngữ) cī được thêm vào sau từ chỉ sự biến đổi; (ví dụ:) ‘adhavalaṃ dhavalaṃ karoti’ (làm cho cái không trắng trở nên trắng) (trở thành) dhavalīkaroti; adhavalo dhavalo siyā (cái không trắng mong rằng trở nên trắng) (trở thành) dhavalīsiyā; adhavalo dhavalo bhavati (cái không trắng trở thành trắng) (trở thành) dhavalībhavati. Tại sao nói ‘trở thành cái chưa từng là’? (Để loại trừ) Ghaṭaṃ karoti (làm cái bình), dadhi atthi (có sữa chua), ghaṭo bhavati (cái bình được sinh ra). Tại sao nói ‘khi kết hợp với kar, as, bhū’? (Để loại trừ) Adhavalo dhavalo jāyate (cái không trắng được sinh ra là trắng). Tại sao nói ‘sau từ chỉ sự biến đổi’? Để không áp dụng cho từ ở trạng thái tự nhiên; (ví dụ:) suvaṇṇaṃ kuṇḍalī karoti (làm vàng thành bông tai).

දිස්සන්තඤ්ඤෙ’පි පච්චයා-.

Các tiếp vị ngữ khác cũng được thấy.

වුත්තතො’ඤ්ඤෙ’පි පච්චයා දිස්සන්ති වුත්තාවුත්තත්ථෙසු;’විවිධා මාතරො’ විමාතරො,’තාසං පුත්තා’ වෙමාතීකා-රිකණ;’පථං ගච්ඡන්තීති’ පථාවිනො-ආවී;’ ඉස්සා අස්ස අත්ථිති’ ඉස්සුකී-උකී?’ධුරං වහන්තීති’ ධොරය්හා-ය්හණ.-

Các tiếp vị ngữ khác ngoài những gì đã được đề cập cũng được thấy, trong những ý nghĩa đã nói và chưa nói; (ví dụ:) ‘vividhā mātaro’ (những người mẹ khác nhau) (trở thành) vimātaro (mẹ kế), ‘tāsaṃ puttā’ (con của họ) (trở thành) vemātīkā (con của mẹ kế) - (tiếp vị ngữ) rikaṇa; ‘pathaṃ gacchantīti’ (những người đi trên đường) (trở thành) pathāvino - (tiếp vị ngữ) āvī; ‘issā assa atthiti’ (người có lòng ganh tị) (trở thành) issukī - (tiếp vị ngữ) ukī; ‘Dhuraṃ vahantīti’ (những người mang ách) (trở thành) dhorayhā - (tiếp vị ngữ) yhaṇa.

අඤ්ඤස්මිං-.

Trong ý nghĩa khác.

වුත්තතො’ඤ්ඤස්මිම්පි අත්ථෙ වුත්තප්පච්චයා දිස්සන්ති;’මගධානං ඉස්සරො’ මාගධො-ණො;’කාසීති සහස්සං, තමග්ඝතීති කාසියො-ඉයො.

Các tiếp vị ngữ đã được đề cập cũng được thấy trong ý nghĩa khác với những gì đã nói; (ví dụ:) ‘magadhānaṃ issaro’ (vua của xứ Magadha) (trở thành) māgadho - (tiếp vị ngữ) ṇo; ‘kāsīti sahassaṃ, tamagghatīti’ (một ngàn đồng gọi là kāsī, người ấy đáng giá chừng đó) (trở thành) kāsiyo - (tiếp vị ngữ) iyo.

සකත්ථ-.

Trong chính ý nghĩa của nó.

සකත්ථෙ’පි පච්චයා දිස්සන්ති; හීනකො, පොතකො, කිචචයයං.

Các tiếp vị ngữ cũng được thấy trong chính ý nghĩa (của từ gốc); (ví dụ:) hīnako, potako, kicacayayaṃ.

ලොපො-.

Sự lược bỏ.

පච්චයානං ලොපො’පි දිස්සති; බුද්ධෙ රතනං පණීතං, චක්ඛුං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙයන වාති භාවප්පච්චය ලොපො.

Sự lược bỏ của các tiếp vị ngữ cũng được thấy; (ví dụ:) buddhe ratanaṃ paṇītaṃ (báu vật nơi Đức Phật là thù thắng), cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā (mắt thì không có tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã), như vậy là sự lược bỏ của tiếp vị ngữ chỉ trạng thái (bhāva).

සරානමාදිස්සායුවණ්ණස්සාඤො ණානුබන්ධෙ-.

Về sự thay thế a, i, u đầu tiên của các nguyên âm thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ.

සරානමාදිභුතා යෙ අකාරිවණ්ණුවණ්ණා තෙසං ආඤො හොන්ති යථාක්කමං ණානුබන්ධෙ; රාඝවො, ව්ैනතෙය්‍යො, මෙනිකො, ඔළුම්පිකො, දොහග්ගං–-ණානුබන්ධෙති-කිං? පුරාතනො.

Đối với các nguyên âm a, i, u đứng đầu (của từ), chúng lần lượt trở thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ theo sau; (ví dụ:) rāghavo, venateyyo, meniko, oḷumpiko, dohaggaṃ. Tại sao nói ‘khi có chỉ tố ṇ’? (Để loại trừ) Purātano.

සංයොගෙ ක්වචි-.

Đôi khi, khi có phụ âm kép.

සරානමාදිභුතා යෙ අයුවණ්ණා තෙසං ආඤො හොන්ති ක්වචි දෙව සංයොගවිසයෙ ණානුබන්ධෙ;දෙච්චො, කොණ්ඩඤ්ඤො –-ක්වචීති-කිං? කත්තිකෙය්‍යො.

Đối với các nguyên âm a, i, u đứng đầu, chúng đôi khi trở thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ theo sau, trong trường hợp (nguyên âm đó) đứng trước một phụ âm kép; (ví dụ:) decco, koṇḍañño. Tại sao nói ‘đôi khi’? (Để loại trừ) Kattikeyyo.

මජ්ඣෙ-.

Ở giữa.

මජ්ඣෙ වත්තමානානම්පි අයුවණ්ණානං ආඤො හොන්ති ක්වචි; අඩ්ඪතෙය්‍යා, වාසෙට්ඨො.

Các nguyên âm a, i, u ở giữa (từ) cũng đôi khi trở thành ā, e, o; (ví dụ:) aḍḍhateyyā, vāseṭṭho.

කොස්ජ්ैජාජ්ජවපාරිසජ්ජසුභජ්ජමද්දවාරිස්සාසභාජඤ්ඤ ථෙය්‍යබාහුසච්චා-.

Kosajja, ājjava, pārisajja, suhajja, maddava, ārissa, āsabha, ājañña, theyya, bāhusacca-.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ ණානුබන්ධෙ;’කුසීතස්ස භාවො’ කොසජ්ජජං;’ උජුනො භාවො’ අප්පවං;’පරිසාසු සාධු’ පාරිසජ්ජො;’සුහදයොච’ සුහජ්ජො,’තස්ස පන භාවො සොහජ්ජං;’මුදුනො භාවො’මද්දවං;’ඉසිනො ඉදං, භාවො වා’ ආරිස්සං;’උසභස්ස ඉදං, භාවො වා’ ආසභං;’ආජානීයස්ස භාවො’ සො එව වා’ ආජඤ්ඤං;’ථෙනස්ස භාවො, කම්මං වා’ ථෙය්‍යං;’බහුස්සුතස්ස භාවො’ බාහුසච්චං–-එතෙසු යමලක්ඛණිකං තං නිපාතනා.

Những từ này được hình thành một cách bất quy tắc khi đi với hậu tố có anubandha ṇa: ‘trạng thái của người lười biếng (kusīta)’ là kosajjaṃ; ‘trạng thái của người ngay thẳng (uju)’ là ajjavaṃ; ‘người tốt trong hội chúng (parisāsu sādhu)’ là pārisajjo; ‘người có tâm tốt (suhadayo)’ là suhajjo, và ‘trạng thái của người đó’ là sohajjaṃ; ‘trạng thái mềm mại (mudu)’ là maddavaṃ; ‘cái này của vị ẩn sĩ (isi), hoặc trạng thái’ là ārissaṃ; ‘cái này của con bò đực (usabha), hoặc trạng thái’ là āsabhaṃ; ‘trạng thái của con ngựa thuần chủng (ājānīya), hoặc chính nó’ là ājaññaṃ; ‘trạng thái của kẻ trộm (thena), hoặc hành vi’ là theyyaṃ; ‘trạng thái của người học rộng (bahussuta)’ là bāhusaccaṃ – trong những trường hợp này, đặc điểm phụ âm kép là do sự hình thành bất quy tắc.

මනාදීනං සක-.

Sự thay thế saka của nhóm từ manādi.

මනාදීනං සක හොති ණානුබන්ධෙ;’මනසි භවං’ මානසං;’දුම්මනසො භාවො’ දොමනස්සං; සොමනස්සං.

Đối với nhóm từ manādi, sự thay thế saka xảy ra khi có hậu tố anubandha ṇa theo sau: ‘sinh ra trong tâm (manasi bhavaṃ)’ là mānasaṃ; ‘trạng thái của tâm buồn (dummanaso bhāvo)’ là domanassaṃ; somanassaṃ.

උවණ්ණස්සාවඞි හොති; රාඝවො, ජාම්බවං.

Nguyên âm u được thay thế bằng ava; ví dụ: rāghavo, jāmbavaṃ.

යම්හි ගොස්ස ච-.

Và của go khi ya theo sau.

යකාරාදො පච්චය ග්ैඔස්සුවණ්ණස්ස ච අවඞි හොති; ගබ්‍යං, ගාතබ්‍යො.

Khi một hậu tố bắt đầu bằng ya theo sau, go và nguyên âm u được thay thế bằng ava; ví dụ: gabyaṃ, gātabyo.

ලොපො’වණ්ණිවණ්ණානං-.

Sự lược bỏ của các nguyên âm a và i.

යකාරාදො පච්චයෙ අවණ්ණිවණ්ණානං ලාපො හොති, දාය්ජ්ैජං, කාරුඤ්ඤං, ආධිපච්චං, දෙප්පං–-බහකුලංවිධානං ක්වචි න හොති; කිච්චයං.

Khi một hậu tố bắt đầu bằng ya theo sau, các nguyên âm a và i bị lược bỏ, ví dụ: dāyajjaṃ, kāruññaṃ, ādhipaccaṃ, deppaṃ – do quy tắc này có tính phổ quát (bahulaṃ) nên đôi khi không được áp dụng; ví dụ: kiccayaṃ.

රානුබන්ධෙ’න්තසරාදිස්ස-.

Khi có anubandha ra, (sự lược bỏ) của âm tiết cuối.

අන්තො සරො ආදි යස්සාවයවස්ස තස්ස ලොපො හොති රානුබන්ධෙ; කිත්තකං, පෙත්තෙය්‍යං.

Khi có hậu tố anubandha ra, phần (âm tiết) bắt đầu bằng nguyên âm cuối sẽ bị lược bỏ; ví dụ: kittakaṃ, petteyyaṃ.

කිසමහතමිමෙ කස්මහා-.

Kisa, mahat, ima (trở thành) kas, mahā.

කිසස්ස මහතො ඉමෙ කස්මහා හොන්ති යථාක්කමං; කසිමා, මහිමා.

Kisa và mahat lần lượt trở thành kas và mah; ví dụ: kasimā, mahimā.

ආයුස්සායස මන්තුම්හි-.

Āyus (trở thành) āyas khi mantu theo sau.

ආයුස්ස ආයසාදෙසො හොති මන්තුම්හි; ආයස්මා.

Đối với āyus, sự thay thế āyas xảy ra khi mantu theo sau; ví dụ: āyasmā.

ජො වුද්ධස්සියිඪෙසු-.

Vuddha (trở thành) ja khi iya và iṭṭha theo sau.

වුද්ධස්ස ජො හොති ඉය්ैට්ඨෙසු; ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො.

Đối với vuddha, sự thay thế ja xảy ra khi iya và iṭṭha theo sau; ví dụ: jeyyo, jeṭṭho.

බාළ්හන්තිකපසත්ථානං සාධනෙදසා-.

Của bāḷha, antika, pasattha (là) sādha, neda, sā.

ඉයෙට්ඨෙසු බාළ්හන්තිකපසත්ථානං සාධනෙදසා හොන්තී යථාක්කමං; සාධියො, සාධිට්ඨො; නෙදියො, නෙදිට්ඨො; සෙය්‍යො, සෙට්ඨො

Khi iya và iṭṭha theo sau, bāḷha, antika, và pasattha lần lượt trở thành sādha, neda, và sā; ví dụ: sādhiyo, sādhiṭṭho; nediyo, nediṭṭho; seyyo, seṭṭho.

කණ්කනාප්පයුවානං-.

Của appa và yuva (là) kaṇ và kana.

ඉයෙට්ඨෙසු අප්පයුවානං කණ්කනා හොන්ති යයථාක්කමං; කණියො, කණිට්ඨො; කනියො, කනිට්ඨො.

Khi iya và iṭṭha theo sau, appa và yuva lần lượt trở thành kaṇ và kana; ví dụ: kaṇiyo, kaṇiṭṭho; kaniyo, kaniṭṭho.

ලොපො වීමන්තුවත්තුනං-.

Sự lược bỏ của vī, mantu, vantu.

වීමන්තුවන්තුනං ලොපො හොති ඉය්ैට්ඨෙසු?’අතිසයෙන මෙධාවී’ මෙධියො, මෙධිට්ඨො;’අතිසයෙනසතිමා’සතියො, සතිට්ඨො;’අතිසයෙන ගුණවා’ ගුණියා, ගුණිට්ඨො.

Vī, mantu, và vantu bị lược bỏ khi iya và iṭṭha theo sau: ‘người có trí tuệ vượt trội (atisayena medhāvī)’ là medhiyo, medhiṭṭho; ‘người có niệm vượt trội (atisayena satimā)’ là satiyo, satiṭṭho; ‘người có đức hạnh vượt trội (atisayena guṇavā)’ là guṇiya, guṇiṭṭho.

සෙ ස්තිඅඉස්ස තිස්ස-.

Khi sa theo sau, ti của sati (bị lược bỏ).

සෙ පරෙ සත්‍යන්තස්ස තිකාරස්ස ලොපො හොති; වීසං සතං, තිංසං සතං.

Khi sa theo sau, âm ti ở cuối (của các từ kết thúc bằng sati) bị lược bỏ; ví dụ: vīsaṃ sataṃ, tiṃsaṃ sataṃ.

එතස්සෙට ත්තකෙ-.

Eta (trở thành) eṭa khi ttaka theo sau.

ත්තකෙ පරෙ එතස්ස එට හෙනාති; එත්තකං.

Khi ttaka theo sau, eta trở thành eṭa; ví dụ: ettakaṃ.

ණිකස්සියො වා-.

Ṇika (trở thành) iya, một cách tùy chọn.

ණිකස්සවා ඉයො හොති; සක්‍යපුත්තියො, සක්‍යපුත්තිකො.

Đối với hậu tố ṇika, sự thay thế iyo xảy ra một cách tùy chọn; ví dụ: sakyaputtiyo, sakyaputtiko.

අධාතුස්ස කෙ’ස්‍යාදිතො ඝෙ’ස්සී-.

Đối với một từ không phải là ngữ căn, khi có ka, của a đứng đầu, trong nữ tính, là ī.

ඝෙ පරෙ අධාතුස්ස යො කකාරො තතො පුබ්බස්ස අකාරස්ස බකහුලං ඉ හොති, සවෙ ඝොන ස්‍යාදිතො පරො හොති; බාලිකා, කාරිකා–-අධාතුස්සාති-කිං? සකා; කෙති-කිං?නන්දනා; අස්‍යාදිතොති-කිං? බහුපරිබ්බාජකා, මධුරා –-බහුචම්මිකාති කකාරෙන ස්‍යාදිනො බ්‍යවහිතත්තා සිද්ධං–-ඝෙති-කිං? බාලකො; අස්සාති-කිං? බහුකත්තුකා,සාලා.

Khi hậu tố `gha` (chỉ nữ tính) theo sau, nguyên âm `a` đứng trước phụ âm `ka` (không thuộc về ngữ căn) thường được biến đổi thành `i`, nếu hậu tố `gha` ấy không đi liền sau một biến cách vị `syādi`. Ví dụ: `bālikā`, `kārikā`. – Tại sao nói "không thuộc về ngữ căn"? Ví dụ: `sakā`. Tại sao nói `ka`? Ví dụ: `nandanā`. Tại sao nói "không đi liền sau một biến cách vị `syādi`"? Ví dụ: `bahuparibbājakā`, `madhurā`. – Trong trường hợp `bahucammikā`, quy tắc được áp dụng vì biến cách vị bị ngăn cách bởi `ka`. – Tại sao nói `gha`? Ví dụ: `bālako`. Tại sao nói `a`? Ví dụ: `bahukattukā`, `sālā`.

ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ණාදිකණ්ඩො චතුත්ථො.

Như vậy là kết thúc chương thứ tư, phẩm về các hậu tố `ṇādi`, trong tập chú giải ngữ pháp Moggallāna.

තිජමානෙහි ඛසා ඛමාවීමංසාසු-.

Sau (các ngữ căn) `tij` và `mān`, (các hậu tố) `kha` và `sa` được dùng theo thứ tự trong các nghĩa là kham nhẫn và thẩm sát.

ඛන්තියං තිජා වීමංසායං මානා ච ඛසප්පච්චයා හොන්ති යථාක්කමං; තිතික්ඛා, වීමංසා–-තිතික්ඛති, වීමංසති. ඛමාවීමංසා සුති-කිං? තෙජනං, තෙජො, තෙජයති, මානනං, මානො, මානෙති.

Sau ngữ căn `tij` trong nghĩa kham nhẫn, và sau ngữ căn `mān` trong nghĩa thẩm sát, các hậu tố `kha` và `sa` được dùng theo thứ tự. Ví dụ: `titikkhā`, `vīmaṃsā` – (động từ) `titikkhati`, `vīmaṃsati`. Tại sao nói "trong các nghĩa là kham nhẫn và thẩm sát"? (Để loại trừ các trường hợp như:) `tejanaṃ`, `tejo`, `tejayati`, `mānanaṃ`, `māno`, `māneti`.

කිතා තිකිච්ඡාසංසයෙසු ජො-.

Sau (ngữ căn) `kit`, (hậu tố) `ja` được dùng trong các nghĩa là trị liệu và hoài nghi.

තිකිච්ඡායං සංසයෙ ච වත්තමානා කිතා ජො හොති–-තිකිච්ඡා, විචිකිච්ඡා–-තිකිච්ඡති, විචිකිච්ඡති–-අඤ්ඤත්‍රනිකෙතො, සංකෙතො, කෙතනං, කෙතො, කෙතයති.

Sau ngữ căn `kit` khi có nghĩa là trị liệu và hoài nghi, hậu tố `ja` được dùng. Ví dụ: `tikicchā`, `vicikicchā` – (động từ) `tikicchati`, `vicikicchati`. – Ở các nghĩa khác (thì không dùng, ví dụ): `niketo`, `saṃketo`, `ketanaṃ`, `keto`, `ketayati`.

නින්දායං ගුපබධා බස්සභො ච-.

Sau (các ngữ căn) `gup` và `badh` trong nghĩa chê bai, (hậu tố `ja` được dùng), và `ba` (của `badh`) biến thành `bha`.

නින්දායං වත්තමානෙහි ගුපබධෙහි ජො හොති; බස්ස භො ච–-ජිගුච්ඡා, බීභච්ඡා–-ජිගුච්ඡති, බීභච්ඡති–-අඤ්ඤත්‍රගොපනං, ගොපෙ, පොපෙති, බධකො.

Sau các ngữ căn `gup` và `badh` khi có nghĩa là chê bai, hậu tố `ja` được dùng; và `ba` (của `badh`) biến thành `bha`. Ví dụ: `jigucchā`, `bībhacchā` – (động từ) `jigucchati`, `bībhacchati`. – Ở các nghĩa khác (thì không dùng, ví dụ): `gopanaṃ`, `gope`, `popeti`, `badhako`.

තුංස්මා ලොපො විච්ඡායංතෙ-.

Sau hậu tố `tuṃ`, (hậu tố này) bị xóa bỏ khi các hậu tố `te` (`kha`, `sa`, `cha`) theo sau trong nghĩa mong muốn.

තුමන්තතො ඉච්ඡායමත්ථෙ තෙ ඛසඡා හොන්තිබහකුලං; ලොපො ච තුංපච්චයස්සහොති සුතත්තා–-බුභුක්ඛා, ජිගිංසා, ජිඝච්ඡා–-බුභුක්ඛති, ජිගිංසති, ජිඝච්ඡති–-ඉධකස්මා න හොතිභොත්තුමිච්ඡතීති? පදන්තරෙනාභිධානා. තුංස්මාති-කිං? භොජනමිච්ඡති. ඉච්ඡායන්ති කිං? භුඤ්ජිතුං ගච්ඡති. කථං කුලං පිපතිසතීති? යථා කුලං පතිතුමිච්ඡතීතිවාක්‍යං හොති, එවං වුත්තිපි හෙස්සති; වාක්‍යමෙවචරහි කථං හොති? ලොකස්ස තථා වචනිච්ඡාය.

Sau một từ tận cùng bằng `tuṃ`, trong nghĩa mong muốn, các hậu tố `kha`, `sa`, `cha` thường được dùng; và hậu tố `tuṃ` bị xóa bỏ theo như quy tắc đã nêu. Ví dụ: `bubhukkhā`, `jigiṃsā`, `jighacchā` – (động từ) `bubhukkhati`, `jigiṃsati`, `jighacchati`. – Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `bhottum icchati`? Vì ý nghĩa đã được diễn đạt bằng một từ khác. Tại sao nói "sau `tuṃ`"? Ví dụ: `bhojanam icchati`. Tại sao nói "trong nghĩa mong muốn"? Ví dụ: `bhuñjituṃ gacchati`. Làm thế nào có hình thức `kulaṃ pipatisati`? Giống như có câu `kulaṃ patitum icchati`, thì cũng sẽ có hình thức phái sinh. Vậy thì tại sao lại có câu (dài) đó? Do ý muốn nói như vậy của người đời.

ඊයො කම්මා-.

Sau một túc từ, (hậu tố) `īya` được dùng (trong nghĩa mong muốn).

ඉච්ඡාකම්මතො ඉච්ඡායමත්ථෙ ඊයප්පච්චයො හොති;’පුත්තමිච්ඡති’ පුත්තීයති–-කම්මාති-කිං? අඅසිනෙච්ඡති; ඉධ කස්මා න හොති රඤ්ඤො පුත්තමිච්ඡතීති? සාපෙක්ඛත්තා; න හි අඤ්ඤමපෙක්ඛමානො අඤ්ඤෙනසහෙකත්ථිභාවමනුභවිතුං සක්කොති; ඉධාපි චරහි න සියා අත්තනොපුත්තමිච්ඡතීති; නෙවෙත්ථ භවිතබ්බං; න හි භවති අත්තනොපුත්තියතීති; කථං චරහි වුත්තස්ස අත්තතියතාවගම්‍යතෙ? අඤ්ඤස්සාසුතත්තා, ඉච්ඡාය ච තබ්බිසයත්තා.

Sau một túc từ của động từ 'mong muốn', trong nghĩa mong muốn, hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `puttam icchati` (mong muốn có con trai) trở thành `puttīyati`. – Tại sao nói "sau một túc từ"? Ví dụ: `āsinena icchati` (mong muốn bằng cái ghế). Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `rañño puttam icchati`? Vì có sự phụ thuộc (vào từ `rañño`). Một từ phụ thuộc vào từ khác thì không thể cùng với một từ khác nữa tạo thành một đơn vị ý nghĩa duy nhất. Vậy thì ở đây cũng không nên có: `attano puttam icchati`. Đúng là không nên có; và thực tế là không có hình thức `attano puttīyati`. Vậy thì làm thế nào để hiểu được ý nghĩa 'của chính mình' trong hình thức đã nói (`puttīyati`)? Do không nghe nói đến người (sở hữu) nào khác, và do sự mong muốn có đối tượng là người con trai đó.

උපමානාචාරෙ-.

(Hậu tố `īya` cũng được dùng) sau một đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như'.

කම්මතො උපමානා ආවාරත්ථෙ ඊයො හොති;’පුත්තමවා චරති’ පුත්තීයති මාණවකං; උපමානාති කිං? පුත්තමාචරති.

Sau một đối tượng so sánh ở dạng túc từ, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `puttam iva ācarati` (hành xử như với con trai) trở thành `puttīyati māṇavakaṃ` (đối xử với cậu thanh niên như con trai). Tại sao nói "sau một đối tượng so sánh"? Ví dụ: `puttam ācarati` (đối xử với con trai).

ආධාරා-.

(Hậu tố `īya` cũng được dùng) sau một nơi chốn (làm đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như trong').

ආධාරතුපමානාආවාරත්ථෙ ඊයො හොති;’කුටියමිවාචරති’ කුටියති පාසාදෙ, පාසාදීයති කුටියං.

Sau một đối tượng so sánh là nơi chốn, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `kuṭiyam iva ācarati` (hành xử như ở trong lều) trở thành `kuṭiyati pāsāde` (hành xử trong cung điện như ở trong lều), `pāsādīyati kuṭiyaṃ` (hành xử trong lều như ở trong cung điện).

කත්තුතායො-.

Sau một chủ từ (làm đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như'), (hậu tố) `āya` được dùng.

කත්තතුපමානා ආචාරත්ථෙ ආයො හොති;’පබ්බතොවා චරති’පබ්බතායති.

Sau một đối tượng so sánh là chủ từ, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `āya` được dùng. Ví dụ: `pabbato iva ācarati` (hành xử như một ngọn núi) trở thành `pabbatāyati`.

ච්‍යත්ථෙ-.

(Hậu tố `āya` cũng được dùng) trong nghĩa của `cvi` (trở thành cái mà trước đó không phải).

කත්තුතො අභුතතබ්භාවෙ ආයො හොති බහුලං; භුසායති, පටපටායති, ලොහිතායති–-කත්තුතොත්වෙව-භුසංකරොතීති; ඉහ කස්මා න හොති භුසි භවතීති? වුත්තත්ථතාය.

Sau một chủ từ, trong nghĩa 'trở thành cái mà trước đó không phải', hậu tố `āya` thường được dùng. Ví dụ: `bhusāyati`, `paṭapaṭāyati`, `lohitāyati`. – (Quy tắc này chỉ áp dụng) cho chủ từ mà thôi, (không áp dụng cho túc từ như trong) `bhusaṃ karoti`. Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `bhusi bhavati`? Vì ý nghĩa đã được diễn đạt rồi.

සද්දාදීති කරොති-.

Sau các từ như `sadda`, v.v., (hậu tố `āya` được dùng) trong nghĩa là 'làm ra, tạo ra'.

සද්දාදීහි දුතියන්තෙහි කරොතීති අස්මිං අත්ථෙ ආයො හොති; සද්දායති, වෙරායති, කලහායති, ධූපායති.

Sau các từ như `sadda`, v.v., ở dạng đối cách, trong nghĩa là 'làm ra, tạo ra', hậu tố `āya` được dùng. Ví dụ: `saddāyati`, `verāyati`, `kalahāyati`, `dhūpāyati`.

නමොත්වස්සො-.

Nhưng sau từ `namo`, (hậu tố) `assa` được dùng (trong nghĩa là 'làm').

නමො ඉච්චස්මා කරොතීති අස්මිං අත්ථෙ අස්සො හොති; නමස්සති තථාගතං.

Sau từ `namo`, trong nghĩa là 'làm, thực hiện', hậu tố `assa` được dùng. Ví dụ: `namassati tathāgataṃ`.

ධාත්වත්ථෙ නාමස්මි-.

Sau một danh từ, (hậu tố `i` được dùng) trong nghĩa của một động từ.

නාමස්මා ධාත්වත්ථෙ බහුලමි හොති;’හත්ථිනා අතික්කමති’අති හත්ථයති;’ වීණාය උපගායති’ උපවීණයති;’දළහං කරොති’ විනයං දළහයති;’ විසුද්ධා හොති’ රත්ති විසුද්ධයති;’කුසලං පුච්ඡති’කුසලයති.

Sau một danh từ, trong nghĩa của một động từ, hậu tố `i` thường được dùng. Ví dụ: `hatthinā atikkamati` trở thành `atihatthayati`; `vīṇāya upagāyati` trở thành `upavīṇayati`; `daḷhaṃ karoti vinayaṃ` trở thành `daḷhayati`; `visuddhā hoti ratti` trở thành `visuddhayati`; `kusalaṃ pucchati` trở thành `kusalayati`.

සච්චාදීහාපි-.

Sau các từ như `sacca`, v.v., (hậu tố) `āpi` được dùng (trong nghĩa của một động từ).

සච්චාදීහි ධාත්වත්ථෙ ආපි හොති; සච්චාපෙති, අත්ථාපෙති, වෙදාපෙති, සුක්ඛාපෙති සුඛාපෙති, දුක්ඛාපෙති.

Sau các từ như `sacca`, v.v., trong nghĩa của một động từ, hậu tố `āpi` được dùng. Ví dụ: `saccāpeti`, `atthāpeti`, `vedāpeti`, `sukkhāpeti`, `sukhāpeti`, `dukkhāpeti`.

ක්‍රියත්ථා-.

(Phần nói về các hậu tố được dùng) với nghĩa của một hành động.

අයමධිකාරො ආ සත්ථපරිසමත්තියා;’ක්‍රියා අත්ථො යස්සසො ක්‍රියත්ථො’,ධාතු.

Đây là một đề mục có hiệu lực cho đến cuối bộ luận. 'Cái có ý nghĩa là một hành động thì được gọi là `kriyattha`', tức là một ngữ căn.

චුරාදිතො ණි-.

Sau nhóm Curādi là ṇi.

චුරාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි සකත්ථෙ ණි පරො හොති බහුලං; ණකාරො වුද්ධ්‍යත්ථො–-එවමඤ්ඤත්‍රාපි–-චොරයති, ලාළයති. කථං රජ්ජං කාරෙතීති? යොගවිභාගතො.

Sau các động từ căn nhóm Curādi, trong nghĩa riêng của chúng, thường có tiếp vị ngữ ṇi theo sau; mẫu tự ṇ có mục đích là vṛddhi – cũng như vậy ở những nơi khác – (ví dụ:) corayati, lāḷayati. (Câu hỏi:) 'rajjaṃ kāreti' (làm cho trị vì) thì như thế nào? (Trả lời:) Do sự phân chia quy tắc.

පයොජකබ්‍යාපාරෙ ණාපි ච-.

Và ṇāpi trong hành động của tác nhân sai khiến.

කත්තාරං යො පයොජයති තස්ස බ්‍යාපාරෙ ක්‍රියත්ථා ණිණාපී හොන්ති බහුලං; කාරෙති, කාරාපෙති–-නනු ච කත්තාපි කරණාදීනංපයොජකොති තබ්‍යාපාරෙ?පි ණිණාපී පාපුණන්ති? පයොජකග්ගහණසාමත්ථියා න භවිස්සන්ති, චුරාදීහි විසුං වචනසාමත්ථියා ච–-ආතො භිය්‍යො ණාපියෙව, ණියෙ වුවණ්ණතො, ද්වයමෙවඤ්ඤෙහි.

Trong hành động của người sai khiến tác nhân, các tiếp vị ngữ ṇi và ṇāpi thường theo sau động từ căn; (ví dụ:) kāreti, kārāpeti. – (Câu hỏi:) Chẳng phải tác nhân cũng là người sai khiến các công cụ v.v. hay sao? Trong hành động đó, ṇi và ṇāpi có được áp dụng không? (Trả lời:) Chúng sẽ không được áp dụng, do hiệu lực của việc dùng từ 'payojaka' (tác nhân sai khiến), và do hiệu lực của quy tắc riêng cho nhóm Curādi. – Hơn nữa, sau (động từ căn tận cùng bằng) 'ā' chỉ có ṇāpi; sau 'u' và 'ū' là ṇi; sau các (nguyên âm) khác là cả hai.

ක්‍යො භාවකම්මෙස්වපරොක්ඛෙසු මානන්තත්‍යාදිසු-

Kyo trong nghĩa trạng thái và đối tượng, ở thì hiện tại, khi có māna, nta, ti v.v. theo sau.

භාවකම්මවිහිතෙසු පරොක්ඛාවජ්ජිතෙසු මානන්තත්‍යාදිසු පරෙසුක්‍යො හොති ක්‍රයත්ථා–-න්තග්ගහණමුත්තරත්ථං; කකාරො අවුද්ධ්‍යත්ථො; එවමුත්තරත්‍රාපි–-ඨියමානං, ඨියතෙ; සූයමානං, සූයතෙ–-අපරොක්ඛෙසූති-කිං? බභුව දෙවදත්තෙන; බිභිද කුසූලො. භිජ්ජතෙ කුසූලො සයමෙවාතිභිජ්ජතෙති සවනා කම්මතාවගම්‍යතෙ, සයමෙවාති සවනතො කත්තුතා; කත්තුතාවචනිච්ඡායන්තු-භින්දතිකුසුලො අත්තානන්ති භවති; එවමඤ්ඤම්පි යථාගමමනුගන්තබ්බං. ‘‘අපරොක්ඛෙසු මානන්තත්‍යාදිසූ’ති-අයමධිකාරො ආ‘‘තනාදිත්වො‘‘අපිවඑතෙ ත්‍යාදයො ත්‍යාදිසු පරභුතෙසු කත්තුකම්මභාවවිහිතෙසු ක්‍යලාදීනං විධානතො තෙස්වෙව විඤ්ඤයන්තීති-අකම්මකෙහි ධාතුහි කත්තුභාවෙසු සකම්මකෙහි කත්තුකම්මෙසුකම්මාවචනිච්ඡායං භාවෙව භවන්තීති වෙදිතබ්බා–-යස්සපනධාතුස්ස ක්‍රියා කම්මමපෙක්ඛතෙ සොසකම්මකො? යස්ස තු ක්‍රියා කත්තුමත්තමපෙක්ඛතෙ සො අකම්මකොති ඤාතබ්බං.

Khi các (tiếp vị ngữ) māna, nta, ti v.v. theo sau, được quy định trong nghĩa trạng thái và đối tượng, ngoại trừ thì quá khứ, tiếp vị ngữ kyo theo sau động từ căn – việc dùng 'nta' là cho quy tắc sau; mẫu tự 'k' có mục đích là không vṛddhi; cũng như vậy ở các trường hợp sau – (ví dụ:) ṭhiyamānaṃ, ṭhiyate; sūyamānaṃ, sūyate. – (Hỏi:) Tại sao nói 'ở thì hiện tại'? (Đáp:) (Để loại trừ các trường hợp như) Babhuva devadattena; bibhida kusūlo. Trong câu 'Bhijjate kusūlo' (cái kho bị vỡ), do nghe nói 'sayameva atibhijjate' (nó tự vỡ ra), nghĩa đối tượng được hiểu; do nghe nói 'sayameva' (tự nó), nghĩa tác nhân được hiểu; nhưng khi có ý muốn diễn tả tác nhân, câu trở thành 'bhindati kusulo attānaṃ' (cái kho tự làm vỡ chính nó); các trường hợp khác cũng nên được hiểu theo kinh điển. 'Aparokkhesu mānantatyādisū'ti – đây là quy tắc chính cho đến 'tanādito o'. Cũng vậy, các (tiếp vị ngữ) ti v.v. này, khi theo sau, được quy định trong nghĩa tác nhân, đối tượng, và trạng thái, do sự quy định của kya v.v., chúng được hiểu chỉ trong các trường hợp đó. Cần biết rằng: với các động từ bất cập vật, (các tiếp vị ngữ này) dùng trong nghĩa tác nhân và trạng thái; với các động từ cập vật, (chúng) dùng trong nghĩa tác nhân và đối tượng; khi có ý muốn diễn tả đối tượng, chúng trở thành nghĩa trạng thái. Cần biết rằng: động từ nào mà hành động của nó đòi hỏi một đối tượng thì là động từ cập vật; còn động từ nào mà hành động của nó chỉ đòi hỏi một tác nhân thì là động từ bất cập vật.

කත්තරි ලො-.

Lo trong nghĩa tác nhân.

කත්තරි ලො-.

Lo trong nghĩa tác nhân.

ක්‍රියත්ථතො අපරොක්ඛෙසු කත්තුවිතමානන්තත්‍යාදිසු ලො හොති; ලකාරො ‘‘ඤිලස්සෙ’ති. විසෙසනත්ථො–-පචමානො, පචන්තො; පවති.

Sau động từ căn, khi các (tiếp vị ngữ) māna, nta, ti v.v. theo sau ở thì hiện tại, được quy định cho tác nhân, thì có 'lo'; mẫu tự 'l' có mục đích phân biệt trong quy tắc 'ñilassa e'. – (Ví dụ:) pacamāno, pacanto; pavati.

මඤ්ච රුධාදීනං-.

Và ma của nhóm Rudhādi.

රුධාදිතො කත්තුවිහිතමානාදිසු ලො හොති; මං වාන්ත සරා පරො; මකාරො’නුබන්ධො; අකාරො උච්චාරණත්වො–-රුන්ධමානො, රුන්ධන්තො, රුන්ධති.

Sau nhóm Rudhādi, khi māna v.v. được quy định cho tác nhân theo sau, thì có 'lo'; và 'maṃ' được chèn vào sau nguyên âm (của động từ căn); mẫu tự 'm' là một anubandha; mẫu tự 'a' là để phát âm. – (Ví dụ:) rundhamāno, rundhanto, rundhati.

ණණාප්‍යාපීහි වා-.

Sau ṇi, ṇāpi, āpi, một cách tùy chọn.

ණිණාප්‍යාඵීහි කත්තුවිහිතමානාදිසු ලො හොති විභාසා; චොරයන්තො, චොරෙන්තො; කාරයන්තා, කාරෙන්තො; කාරාප්ैයන්තො, කාරාපෙන්තො; සච්චාපයන්තො, සච්චාපෙන්තො; චොරයති, චොරෙති; කාරයති, කාරෙති; කාරාපයති, කාරාපෙති; සච්චාපයති, සච්චාපෙති–-වචත්ථිතවිභාසත්ථො’යං වා සද්දො; තෙන මානෙ නිච්චං; චොරයමානො, කාරයමානො, කාරාපයමානො, සච්චාපයමානො.

Sau ṇi, ṇāpi, āpi, khi māna v.v. được quy định cho tác nhân theo sau, thì 'lo' xuất hiện một cách tùy chọn; (ví dụ:) corayanto, corento; kārayantā, kārento; kārāpैyanto, kārāpento; saccāpayanto, saccāpento; corayati, coreti; kārayati, kāreti; kārāpayati, kārāpeti; saccāpayati, saccāpeti. – Từ 'vā' này có nghĩa là tùy chọn có hệ thống; do đó, với 'māna', nó là bắt buộc; (ví dụ:) corayamāno, kārayamāno, kārāpayamāno, saccāpayamāno.

දිපාදීහි යයක-.

Sau nhóm Divādi là yaka.

දිවාදීහි ලවීසයෙ යක හොති; දිබ්බන්තො; දිබ්බති.

Sau nhóm Divādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'yaka'; (ví dụ:) dibbanto; dibbati.

තුදාදීහි කො-.

Sau nhóm Tudādi là ko.

තුදාදීහි ලවීසයෙ කො හොති; තුදමානො, තුදන්තො; කුදති.

Sau nhóm Tudādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'ko'; (ví dụ:) tudamāno, tudanto; tudati.

ජ්‍යාදීහි ක්නා-.

Sau nhóm Jiādi là knā.

ජිආදීහි ලවිසයෙ ක්නා හොති; ජිනන්තො, ජිනාති–-කථං ජයන්තො, ජයතීනි? භුවාදිපාඨා.

Sau nhóm Jiādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'knā'; (ví dụ:) jinanto, jināti. – (Hỏi:) Các dạng jayanto, jayati thì như thế nào? (Đáp:) Do được đọc trong nhóm Bhūvādi.

ක්‍යාදීහී ක්ණා-.

Sau nhóm Kīādi là kṇā.

කීආදීහි ලවිසයෙ ක්ණා හොති; කිණන්තො, කිණාති.

Sau nhóm Kīādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'kṇā'; (ví dụ:) kiṇanto, kiṇāti.

ස්වාදීහී ක්ණො-.

Sau nhóm Suādi là kṇo.

සුආදීහි ලවිසයෙ ක්ණො හොති; සුණමානො, සුණන්තො, සුණොති; කථං සුණාතීති? ක්‍යාදිපාඨා.

Sau nhóm Suādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'kṇo'; (ví dụ:) suṇamāno, suṇanto, suṇoti. – (Hỏi:) Dạng suṇāti thì như thế nào? (Đáp:) Do được đọc trong nhóm Kyādi.

තනාදිත්වො-.

Sau nhóm Tanādi là o.

තනාදිතො ලවිසයෙ ඔ හොති; තනොති.

Sau nhóm Tanādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'o'; (ví dụ:) tanoti.

භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා-.

Tabba và anīya trong nghĩa trạng thái và đối tượng.

තබ්බඅනීයා ක්‍රියත්ථා පරෙ භාවකම්මෙසු බහුලම්භවන්ති; කත්තබ්බං, කරණීයං; කත්තබ්බො කටො; කරණීයො–-බහුලා

Các tiếp vị ngữ tabba và anīya thường theo sau động từ căn trong nghĩa trạng thái và đối tượng; (ví dụ:) kattabbaṃ, karaṇīyaṃ; kattabbo kaṭo; karaṇīyo. – Do quy tắc 'bahula'...

ධිකාරා කරණාදිසුපි භවන්ති–-සිනානීයං, චුණ්ණං; දානීයො, බ්‍රාහ්මණො; සමාවත්තනීයො, ගුරු; පවචනීයො, උපජ්ඣායො; උපට්ඨානීයො, සිස්සො.

...(tiếp theo câu trước) do sự mở rộng, chúng cũng xuất hiện trong nghĩa công cụ v.v. – (ví dụ:) sinānīyaṃ cuṇṇaṃ (bột để tắm); dānīyo brāhmaṇo (vị Bà-la-môn đáng được cúng dường); samāvattanīyo guru (vị thầy đáng được quay về); pavacanīyo upajjhāyo (vị thầy tế độ đáng được thưa hỏi); upaṭṭhānīyo sisso (người đệ tử đáng được chăm sóc).

ඝ්‍යණ-.

Ghyaṇa.

භාවකම්මෙසු ක්‍රියත්ථා පරො ඝ්‍යණ හොති බහුලං; වාක්‍යං, කාරියං, වෙය්‍යං, ජෙය්‍යං.

Trong nghĩa trạng thái và đối tượng, tiếp vị ngữ ghyaṇa thường theo sau động từ căn; (ví dụ:) vākyaṃ, kāriyaṃ, veyyaṃ, jeyyaṃ.

ආස්සෙ ච-.

Và hậu tố āsse.

ආතො ඝ්‍යණ හොති භාවකම්මෙසු ආස්ස එ ච; දෙය්‍යං.

Sau (căn) tận cùng bằng 'ā', hậu tố 'ya' được dùng trong nghĩa bhāva và kamma, và 'ā' được đổi thành 'e'; ví dụ: deyyaṃ.

වදාදීහි යො-.

Sau nhóm vadā, hậu tố ya.

වදාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි යො හොති බහුලම්හාවකම්මෙසු; වජ්ජං, මජ්ජං, ගම්මං–-භුජාන්තෙ () භොජ්ජො, ඔදනො; භොජ්ජා, යාගු; භොග්ගමඤ්ඤං.

Sau nhóm căn vadā, trong nghĩa hành động, hậu tố 'ya' được dùng một cách đa dạng trong nghĩa bhāva và kamma; ví dụ: vajjaṃ, majjaṃ, gammaṃ. Sau căn bhuj, (có dạng) bhojjo, (nghĩa là) cơm; bhojjā, (nghĩa là) cháo; bhoggaṃ aññaṃ (vật khác có thể hưởng dụng).

කිච්චඝච්චභච්චභබ්බලෙය්‍යා-.

Các từ kicca, ghacca, bhacca, bhabba, leyya.

එතෙ සද්දා යප්පච්චයන්තා නිපච්චන්තෙ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc với hậu tố 'ya'.

ගුහාදීහි යක-.

Sau nhóm guhā, hậu tố yaka.

ගුහාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි භාවකම්මෙසු යක හොති; ගුය්හං, දුය්හං, සිස්සො; සිද්ධා එවෙතෙ තබ්බාදයො පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසුපි ගම්‍යමානෙසු සාමඤ්ඤෙන විධානතො–-හොතා ඛලු කටො කත්තබ්බො, කරණීයො, කාරියො, කිච්චො-එවං ත්වයා කටො කත්තබ්බො; හොතා කටො කත්තබ්බො, හොතො හි පත්තො කාලො කටකරණෙ–-එවං උද්ධමුහුත්තිකෙ’පි වත්තමානතො පෙසාදිසු සිද්ධා එව–-තථා අරහෙ කත්තරි සත්තිවිසිට්ඨෙ ච පතීයමානෙ ආවස්සකාධමිණතාවිසිට්ඨෙව භාවාදො සිද්ධා–-උද්ධ මුහුත්තිකතො-භොතා කටො කත්තබ්බො; භොතා රජ්ජං කාතබ්බං, භවං අරහො; භොතා භාරො වහිතබ්බො, භවං සත්තො; භොතා අවස්සං කටො කත්තබ්බො; භොතා නික්ඛො දාතබ්බො.

Sau nhóm căn guhā, trong nghĩa hành động, hậu tố 'yaka' được dùng trong nghĩa bhāva và kamma; ví dụ: guyhaṃ, duyhaṃ, sisso. Các hậu tố như tabba v.v... đã được xác lập theo quy tắc chung khi có nghĩa thúc giục, cho phép, và đúng thời điểm. Ví dụ: 'hotā khalu kaṭo kattabbo, karaṇīyo, kāriyo, kicco' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài); 'evaṃ tvayā kaṭo kattabbo' (như vậy, chiếc chiếu nên được làm bởi bạn); 'hotā kaṭo kattabbo, hoto hi patto kālo kaṭakaraṇe' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài, vì đã đến lúc thích hợp để làm chiếu). Như vậy, ngay cả trong tương lai gần, chúng cũng được xác lập trong nghĩa thúc giục v.v... Tương tự, khi tác nhân có nghĩa là 'xứng đáng' hoặc 'có khả năng', và khi có nghĩa là 'cần thiết' hoặc 'mắc nợ' được chỉ định, chúng được xác lập trong nghĩa bhāva v.v... Ví dụ: 'bhotā kaṭo kattabbo' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài); 'bhotā rajjaṃ kātabbaṃ, bhavaṃ araho' (vương quốc nên được cai trị bởi ngài, ngài là người xứng đáng); 'bhotā bhāro vahitabbo, bhavaṃ satto' (gánh nặng nên được mang bởi ngài, ngài là người có khả năng); 'bhotā avassaṃ kaṭo kattabbo' (chiếc chiếu nhất định phải được làm bởi ngài); 'bhotā nikkho dātabbo' (một đồng tiền vàng nên được trao bởi ngài - như một món nợ).

කත්තරි ලතුණකා-.

Trong nghĩa tác nhân, các hậu tố la, tu, ṇa, ka.

කත්තරි කාරකෙ ක්‍රියත්ථා ලතුණකා භොන්තී; පඨිතා, පාඨකො–-බහුලමිත්වෙව-පාදෙහි හරීයතී’ති පාදහාරකෙ;’ගලෙචුප්පතී’ති ගලෙචොපකො–-සද්ධො එව ලතුඅරහෙ සීලසාධු ධම්මෙසු ච සාමඤ්ඤවිහිතතත්තා; භවං බලු කඤ්ඤාය පරිග්ගයිතා, භවමෙතං අරහති; සීලාදිසු-ඛල්වපි උපාදාතා කුමාරකෙ; ගන්තාඛෙලො; මුණ්ඩයිතාරො සාවිට්ඨායනා වධුං කතපරිගහං.

Trong tác nhân cách, sau căn, các hậu tố la, tu, ṇa, ka được dùng; ví dụ: paṭhitā, pāṭhako. Do quy tắc 'bahulaṃ' (đa dạng), (có những trường hợp như): 'pādehi harīyatī’ti pādahārake' (được mang bằng chân); 'galecuppatī’ti galecopako' (người bóp cổ). Hậu tố 'tu' cũng được dùng trong nghĩa 'xứng đáng' và trong các nghĩa về thói quen, sự khéo léo, và bản chất, vì nó được quy định chung. Ví dụ: 'bhavaṃ balu kaññāya pariggayitā, bhavametaṃ arahati' (ngài xứng đáng nhận cô gái); về thói quen v.v...: 'upādātā kumārake' (người có thói quen bắt các cậu bé); 'gantākhelo' (người có thói quen đi đến làng); 'muṇḍayitāro sāviṭṭhāyanā vadhuṃ kataparigahaṃ' (những người Sāviṭṭhāyana có thói quen cạo đầu cho cô dâu đã được chấp nhận).

ආවී-.

Hậu tố āvī.

ක්‍රියයත්ථා ආවී හොති බහුලං කත්තරි; භයදස්සාවී–-අප්පවීසයතාඤාපනත්ථං භින්නයොගකරණං; සාමඤ්ඤවිහිතත්තා සීලාදිසු ච හොතෙව.

Sau căn, hậu tố 'āvī' được dùng một cách đa dạng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: bhayadassāvī. Việc lập một quy tắc riêng là để chỉ ra phạm vi áp dụng hạn chế của nó. Vì được quy định chung, nó cũng được dùng trong nghĩa về thói quen v.v...

ආසිංසායමකො-. ආසිංසායං ගම්‍යමානායං ක්‍රියත්ථා අකො හොති කත්තරි;’ජීවතුති’ ජීවකො; නන්දතුති’ නන්දකො;’භවතුති’ භවකො.

Hậu tố ako trong nghĩa mong ước. Khi nghĩa mong ước được hiểu ngầm, hậu tố 'ako' được dùng sau căn trong nghĩa tác nhân; ví dụ: 'jīvatuti' (cầu cho sống lâu) thành jīvako; 'nandatuti' (cầu cho hoan hỷ) thành nandako; 'bhavatuti' (cầu cho được thành) thành bhavako.

කරා ණනො-.

Sau căn kar, hậu tố ṇana.

කරතො කත්තරි ණනො හොති;’කරොතී’ති කාරණං; කත්තරීති-කිං? කරණං.

Sau căn 'kar', hậu tố 'ṇana' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: 'karotī’ti kāraṇaṃ' (người làm). Tại sao nói 'trong nghĩa tác nhân'? Để (phân biệt với) karaṇaṃ (sự làm, công cụ).

හාතො වීහිකාලෙසු-.

Sau căn hā, trong nghĩa lúa và thời gian.

හාතො වීහිසිං කාලෙ චණනො හොතී කත්තරි; හායනා නාම වීහයො; හායනො සංවච්ඡරො; වීහිකාලෙසූති - කිං? හාතා.

Sau căn 'hā', trong nghĩa một loại lúa và thời gian, hậu tố 'ṇana' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: hāyanā là tên một loại lúa; hāyano là một năm. Tại sao nói 'trong nghĩa lúa và thời gian'? Để (phân biệt với) hātā (người từ bỏ).

වීදා කු -.

Sau căn vid, hậu tố ku.

විදස්මා කූ හොති කත්තරි; විදූ, ලොකවිදූ.

Sau căn 'vid', hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: vidū, lokavidū.

විතො ඤාතො-.

Sau 'vi' và căn ñā.

විපුබ්බා ඤාඉච්චස්මා කු හොති කත්තරි; විඤ්ඤ; විතොති-කිං? පඤ්ඤො.

Sau căn 'ñā' có tiền tố 'vi', hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: viññū. Tại sao nói 'có tiền tố vi'? Để (phân biệt với) pañño.

කම්මා-.

Sau một túc từ.

කම්මතො පරා ඤාඉච්චස්මා කූ හොති කත්තරි; සබ්බඤ්ඤ, කාලඤ්ඤ.

Sau căn 'ñā' đi sau một túc từ, hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: sabbaññū, kālaññū.

ක්වචණ-.

Đôi khi là hậu tố aṇa.

කම්මතො පරා ක්‍රියත්ථා ක්වචි අණ හොති කත්තරි; කුම්භකාරො, සරලාවො, මව්තජ්ඣායො–-බහකුලාධිකාරා ඉහ න හොති, ආදිච්චං පස්සති, හිමවන්තං සුණොති, ගාමං ගච්ඡති. ක්වචීති කිං? කම්මකරො.

Sau một căn đi sau một túc từ, đôi khi hậu tố 'aṇa' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: kumbhakāro, saralāvo, mantajjhāyo. Do quy tắc 'bahulaṃ' chi phối, nó không xảy ra ở đây: ādiccaṃ passati, himavantaṃ suṇoti, gāmaṃ gacchati. Tại sao nói 'đôi khi'? Để (phân biệt với) kammakaro.

ගමා රූ-.

Sau căn gam, hậu tố rū.

කම්මතො පරං ගමා රූ හොති කත්තරි; වෙදගු, පාරගු.

Sau căn 'gam' đi sau một túc từ, hậu tố 'rū' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: vedagu, pāragu.

සමානඤ්ඤභවන්තයාදිතුපමානා දිසා කම්මෙ රීරික්ඛකා-.

Sau các từ so sánh samāna, añña, bhavanta, ya, ta, v.v... đi với căn dis trong nghĩa đối cách, có các hậu tố rī, rikkha, ka.

සමානාදීහි යාදීහිචොපමානෙහි පරා දිසා කම්මකාරකෙ රීරික්ඛකා හොන්ති;’ සමානො විය දිස්සතී’ති සදී, සදික්ඛො, සදිසො; අඤ්ඤාදී, අඤ්ඤාදික්ඛො, අඤ්ඤාදිසො; භවාදී, භවාදික්ඛො, භවාදිසො; යාදී, යාදික්ඛො, යාදිසො; ත්‍යාදී, ත්‍ය්‍යාදික්ඛො, ත්‍යාදිසො –-සමානාදීහීති කිං? රුක්ඛො විය දිස්සති. උපමානාති කිං? සො දිස්සති කම්මෙති කිං? සො විය පස්සතී–-රකාරා අන්තසරාදිලොපත්ථා. කකාරො එකාරාභාවත්ථො.

Sau căn 'dis' đi sau các từ so sánh như samāna v.v... và ya v.v..., trong đối cách, các hậu tố rī, rikkha, và ka được dùng; ví dụ: 'samāno viya dissatī’ti' (trông giống như người ngang hàng) thành sadī, sadikkho, sadiso; (tương tự) aññādī, aññādikkho, aññādiso; bhavādī, bhavādikkho, bhavādiso; yādī, yādikkho, yādiso; tyādī, tādikkho, tādiso. Tại sao nói 'sau samāna v.v...'? Để (loại trừ) 'rukkho viya dissati'. Tại sao nói 'khi là từ so sánh'? Để (loại trừ) 'so dissati'. Tại sao nói 'trong đối cách'? Để (loại trừ) 'so viya passatī'. Chữ 'r' dùng để lược bỏ nguyên âm cuối và phụ âm đầu (của căn). Chữ 'k' dùng để ngăn sự biến đổi thành 'e'.

භාවකාරකෙස්වඝණ්ඝකා-.

Trong nghĩa trạng thái (bhāva) và cách (kāraka), các hậu tố a, ghaṇ, gha, ka.

භාවෙ කාරකෙ ච ක්‍රියත්ථා අඝණ්ඝකා හොන්ති බහකුලං; අපග්ගහො, නිග්ගහො, කරො, ගරො, චයො, ජයො, රවො, භවො, පචො, වචො, අන්නදො, පුරින්දදො, ඊසක්කරො, දුක්කරො, සුකරො–-ඝණ-භාවෙ-පාකො- වාගො, භාවො. කාරකෙ’පි සඤ්ඤායං තාව-’පජ්ජතෙ’නෙනෙ’ති පාදො;’රුජතී’ති රොගො;’වීසතීති වෙසො;’සරති කාලන්තර’න්ති සාරො, ථිරත්ථො;’දරීයන්තෙ එතෙභී’ති දාරා;’ජීරයති එතෙනා’ති ජාරො–-අසඤ්ඤායම්පි-දායො, දත්තො; ලාභො, ලද්ධො–-ඝ-වකොනිපකො–-ක-පියො, ඛිපො, භුජො, ආයුධං.

Trong nghĩa bhāva (hành động) và kāraka (tác nhân), sau gốc động từ, các tiếp vị ngữ a, gha, ṇa, và ghaka được dùng một cách rộng rãi; (ví dụ cho a:) apaggaho, niggaho, karo, garo, cayo, jayo, ravo, bhavo, paco, vaco, annado, purindado, īsakkaro, dukkaro, sukaro. (Ví dụ cho gha, ṇa) trong nghĩa bhāva: pāko, vāgo, bhāvo. Cũng trong nghĩa kāraka, trước hết là trong saññā (danh từ riêng): pādo (cái chân) từ ‘pajjate’nena’ti (người ta đi bằng cái này); rogo (bệnh tật) từ ‘rujatī’ti (nó gây đau đớn); veso (nhà) từ ‘vīsatīti (người ta đi vào); sāro (cốt lõi) từ ‘sarati kālantara’nti (nó tồn tại qua thời gian khác), có nghĩa là vững chắc; dārā (vợ) từ ‘darīyante etebhī’ti (họ được nâng đỡ bởi những người này); jāro (tình nhân) từ ‘jīrayati etenā’ti (người ta bị hao mòn bởi người này). Cũng trong asaññā (danh từ chung): dāyo, datto; lābho, laddho. (Ví dụ cho gha:) vako, nipako. (Ví dụ cho ka:) piyo, khipo, bhujo, āyudhaṃ.

දාධාත්වි-.

Sau gốc dā và dhā là i.

දාධාහි බහුලමි හොතිභාවකාරකෙසු; ආදි, නිධි. වාලධි.

Sau các gốc dā và dhā, tiếp vị ngữ i được dùng một cách rộng rãi trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) ādi, nidhi. Vāladhi.

වමාදීහථු-.

Sau vam và các gốc tương tự là thu.

වමාදිහි භාවකාරකෙස්වථු හොති; වමථු, වෙපථු.

Sau vam và các gốc tương tự, tiếp vị ngữ athu được dùng trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) vamathu, vepathu.

ක්වි-.

Tiếp vị ngữ kvi.

ක්‍රියත්ථා ක්වි හොති බහුලං භාවකාරකෙසු–-කකාරො කානු බන්ධකාරියත්ථො–-අභිභු, සයම්භු, භත්තග්ගං, සලාකග්ගං, සභා, පභා.

Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ kvi được dùng một cách rộng rãi trong nghĩa bhāva và kāraka – chữ k là để chỉ tác dụng của anubandha k – (ví dụ:) abhibhu, sayambhu, bhattaggaṃ, salākaggaṃ, sabhā, pabhā.

අනො-..

Tiếp vị ngữ ana.

ක්‍රියත්ථා භාවකාරකෙස්වනො හොති; ගමනං, දානං, සම්පදානං, අපාදානං, අධිකරණං, චලනො, ජලනො, කොධනො, කොපනො, මණ්ඩනො, භුසනො.

Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ ana được dùng trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) gamanaṃ, dānaṃ, sampadānaṃ, apādānaṃ, adhikaraṇaṃ, calano, jalano, kodhano, kopano, maṇḍano, bhusano.

ඉත්ථියමණක්තිකයක්‍යා. ච-.

Trong giống cái, các tiếp vị ngữ a, ṇa, kti, ka, ya, và kyā.

ඉත්ථිලිඞ්ගෙ භාවෙ කාරකෙ ච ක්‍රියත්ථා අආදයො හොන්ත නො ච බහුලං–-අ-තිතික්ඛා. වීමංසා, ජිගුච්ඡා, පිපාසා, පුත්තීයා, ඊහා, භික්ඛා, ආපදා, මෙධා, ගොධා–-ණ-කාරා, හාරා, තාරා, ධාරා, ආරා–-ක්ති-ඉට්ඨි, සිට්ඨි, භිත්ති, භත්ති, තන්ති, භුති –-ක- උහා, රුජා, මුදා,–-යක-විජ්ජා, ඉජ්ජා–-ය-සෙය්‍යා, සමජ්ජා, පබ්බජ්ජා, පරිචරියා, ජාගරියා–-අන-කාරණා, හාරණා, වෙදනා, වන්දනා, උපාසනා.

Trong giống cái, trong nghĩa bhāva và kāraka, sau gốc động từ, các tiếp vị ngữ bắt đầu bằng a được dùng, nhưng không phải một cách rộng rãi – (ví dụ cho a:) titikkhā, vīmaṃsā, jigucchā, pipāsā, puttīyā, īhā, bhikkhā, āpadā, medhā, godhā; (ví dụ cho ṇa:) kārā, hārā, tārā, dhārā, ārā; (ví dụ cho kti:) iṭṭhi, siṭṭhi, bhitti, bhatti, tanti, bhuti; (ví dụ cho ka:) uhā, rujā, mudā; (ví dụ cho yaka:) vijjā, ijjā; (ví dụ cho ya:) seyyā, samajjā, pabbajjā, paricariyā, jāgariyā; (ví dụ cho ana:) kāraṇā, hāraṇā, vedanā, vandanā, upāsanā.

ජාහාහ-.

Sau jā và hā.

ජාහා ඉච්චෙතෙහි නි හොතිත්ථියං; ජානි, හානි.

Sau các gốc jā và hā này, tiếp vị ngữ ni được dùng trong giống cái; (ví dụ:) jāni, hāni.

කරා රිරියො-.

Sau kar là riri và ya.

කරතො රිරියො හොතිත්ථියං;’කරණං’ කිරියා–-කථං ක්‍රියාති?’ක්‍රියාය’න්ති නිපාතනා.

Sau gốc kar, các tiếp vị ngữ riri và ya được dùng trong giống cái; ‘karaṇaṃ’ là kiriyā. – Làm thế nào để thành kriyā? – Nó là ‘kriyā’ do sự thành lập bất quy tắc.

ඉකිතී සරූපෙ-.

Các tiếp vị ngữ i, ki, tī trong nghĩa hình thái của chính nó.

ක්‍රියත්ථස්ස සරූපෙ’භිධෙයෙ ක්‍රියත්ථා පරෙ ඉකිතී හොන්ති; වචි, යුධි. පචති.–-අකාරො කකාරොතිආදිසු කාරසද්දෙන සමාසො, යථා එවකාරොති.

Khi ý nghĩa cần diễn đạt là hình thái của chính gốc động từ, các tiếp vị ngữ i, ki, tī được dùng sau gốc động từ; (ví dụ:) vaci, yudhi. Pacati. – Trong các từ như akāro, kakāro, v.v., có sự kết hợp với từ kāra, giống như trong evakāro.

සීලාභික්ඛඤ්ඤාවස්සකෙසු ණි-.

Trong nghĩa sīla (thói quen), ābhikkhañña (sự lặp lại), và āvassaka (sự cần thiết), dùng tiếp vị ngữ ṇi.

ක්‍රියත්ථා ණී හොති සීලාදිසු පතීයමානෙසු; උණ්හභොජි, ඛීරපායී, අවස්සකාරී, සතත්දායී.

Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ ṇī được dùng khi các nghĩa như sīla (thói quen), v.v. được hiểu ngầm; (ví dụ:) uṇhabhoji (người có thói quen ăn đồ nóng), khīrapāyī (người có thói quen uống sữa), avassakārī (người phải làm), satatadāyī (người thường xuyên cho).

ථාවරිත්තරභඞ්ගුරභිදුරභාසුරභස්සරා-.

Các từ thāvara, ittara, bhaṅgura, bhidura, bhāsura, bhassara.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ සීලෙ ගම්‍යමානෙ.

Những từ này được thành lập một cách bất quy tắc khi nghĩa thói quen (sīla) được ngụ ý.

කත්තරි භුතෙ ක්තවන්තුක්තාවී-.

Trong nghĩa chủ động (kattari) ở thời quá khứ (bhūta), dùng các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī.

භුතත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ක්තවන්තුක්තාවී හොන්තී කත්තරි; විජිතවා, විජිතාවී; භුතෙති අධිකාරො යාව ආහාරත්ථාති.

Sau gốc động từ có nghĩa quá khứ, các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī được dùng trong nghĩa chủ động; (ví dụ:) vijitavā, vijitāvī; quy tắc ‘bhute’ (trong quá khứ) có hiệu lực cho đến sūtra ‘āhāratthā’.

ක්තො භාවකම්මෙසු-.

Tiếp vị ngữ kta trong nghĩa bhāva và kamma.

භාවෙ කම්මෙ ච භුතෙ ක්තො හොති; ආසිතං භවතා; කතො කටො භවතා.

Trong nghĩa bhāva và kamma ở thời quá khứ, tiếp vị ngữ kta được dùng; (ví dụ bhāva:) āsitaṃ bhavatā (việc ngồi đã được thực hiện bởi ngài); (ví dụ kamma:) kato kaṭo bhavatā (chiếc chiếu đã được làm bởi ngài).

කත්තරී චාරම්හෙ-.

Và trong nghĩa chủ động (kattari) khi bắt đầu hành động (ārambha).

ක්‍රියාරම්භෙ කත්තරි ක්තො හොත, යථාපත්තඤ්ච; පකතො භවං කටං; පකතො කටො භවතා; පසුත්තො භවං; පසුත්තං භවතා.

Khi bắt đầu hành động, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa chủ động, và cũng theo cách thích hợp (trong các nghĩa khác); (ví dụ:) pakato bhavaṃ kaṭaṃ (ngài đã bắt đầu làm chiếc chiếu); pakato kaṭo bhavatā (chiếc chiếu đã được ngài bắt đầu làm); pasutto bhavaṃ (ngài đã ngủ); pasuttaṃ bhavatā (việc ngủ đã được thực hiện bởi ngài).

ඨාසවසසිලිසඝිරුහජරජනීහි-.

Sau các gốc ṭhā, āsa, vasa, silisa, aghi, ruha, jara, và janī.

ඨාදීහි කත්තරි ක්තො හොති යථාපත්තඤ්ච; උපට්ඨිතො ගුරුම්භවං, උපට්ඨිතො ගුරු භොතා; උපාසිතො ගුරුම්භවං, උපාසිතො ගුරු භොතා; අනුවුසිතො ගුරුම්භවං, අනුවුසිතො ගුරු භොතා; ආසිලිට්ඨො ගුරුම්භවං, ආසිලිට්ඨො ගුරු භොතා;

Sau các gốc ṭhā và các gốc tương tự, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa chủ động, và cũng theo cách thích hợp; (ví dụ:) upaṭṭhito gurum bhavaṃ (ngài đã hầu thầy), upaṭṭhito guru bhotā (vị thầy đã được ngài hầu); upāsito gurum bhavaṃ (ngài đã phục vụ thầy), upāsito guru bhotā (vị thầy đã được ngài phục vụ); anuvusito gurum bhavaṃ (ngài đã sống gần thầy), anuvusito guru bhotā (vị thầy đã được ngài sống gần); āsiliṭṭho gurum bhavaṃ (ngài đã ôm thầy), āsiliṭṭho guru bhotā (vị thầy đã được ngài ôm);

අධිසයිතො ඛටොපිකං භවං, අධිසයිතා ඛටොපිකා භොතා; ආරුළ්හො රුක්ඛං භවං, ආරුළ්හො රුක්ඛො භාතා; අනුජිණ්ණො වසලිං දෙවදත්තො, අනුජිණ්ණා වසලී දෙවදත්තෙන; අනුජාතො මාණවකො මාණවිකං, අනුජාතා මාණවිකා මාණවකෙන.

Ngài đã nằm trên giường, chiếc giường đã được ngài nằm lên; ngài đã trèo lên cây, cái cây đã được ngài trèo lên; Devadatta đã theo sau người phụ nữ hạ tiện, người phụ nữ hạ tiện đã được Devadatta theo sau; chàng trai sinh ra giống cô gái trẻ, cô gái trẻ được sinh ra giống chàng trai trẻ.

ගමනත්ථාකම්මකාධාරෙ ච-.

Và trong nghĩa vị trí cách của các động từ có nghĩa là đi và các động từ bất cập vật.

ගමනත්ථතො අකම්මකතො ච ක්‍රියත්ථා ආධාරෙ ක්තො හොති කත්තරි ච යථාපත්තඤ්ච; ඉදමෙසං යාතං, ඉහ තෙ යාතං, ඉහතෙහි යාතං, අයං තෙහි යාතො පථො, ඉදමෙසමාසිතං, ඉහ තෙ ආසිතා, ඉහ තෙහි ආසිතං, දෙවො චෙ වට්ඨො සම්පන්නා සාලයොති -කාරණ සාමග්ගිසම්පත්ති එත්ථාභිමතා.

Biến tố kta được dùng theo nghĩa vị trí cách (adhāra) và theo nghĩa chủ cách (kattari) tùy theo trường hợp, sau các động từ căn có nghĩa là đi và các động từ căn bất cập vật. Ví dụ: idamesaṃ yātaṃ (đây là nơi họ đã đi), iha te yātaṃ (nơi đây bạn đã đi), iha tehi yātaṃ (nơi đây họ đã đi), ayaṃ tehi yāto patho (con đường này đã được họ đi qua). idamesamāsitaṃ (đây là nơi họ đã ngồi), iha te āsitā (nơi đây bạn đã ngồi), iha tehi āsitaṃ (nơi đây họ đã ngồi). devo ce vaṭṭho sampannā sālayo'ti (nếu trời đã mưa, lúa thóc được sung mãn) – ở đây, ý muốn nói đến sự hoàn tất của tập hợp các nguyên nhân.

ආහාරත්ථා-.

(Đối với các động từ) có nghĩa là ăn uống.

අජ්ඣොහාරත්ථා ආධාරෙ ක්තො හොති යථාපත්තඤ්ච; ඉදමෙසං භුත්තං, ඉදමෙසං පීතං, ඉහ තෙහි භුත්තං, ඉහ තෙහි පීතං, ඔදනො තෙහි භුත්තො, පීතමුදකං–-අකත්තත්ථො යොගවිභාගො; කථං පීතා ගාවොති?’පීතමෙසං විජ්ජතී’තිපීතා?බාහුලකා වා–-පස්සින්නොති යා එත්ථ භුතකාලතා තන්‍ර ක්තො; එවං රඤ්ඤම්මතො, රඤ්ඤමිට්ඨො,රඤ්ඤම්බුද්ධො, රඤ්ඤං පූජිතො–-එවං සීලිතො, රක්ඛිතො, ඛන්තො, ආකුට්ඨො, රුට්ඨො, රුසිතො, අභිව්‍යාහටො, දයිතො, හට්ඨො, කන්තො, සංයතො,අමතො–-කට්ඨන්ති භුතතායමෙව; හෙතුනො ඵලං ත්වත්‍ර භාවි.

Biến tố kta được dùng theo nghĩa vị trí cách (adhāra) và tùy theo trường hợp, sau các động từ căn có nghĩa là ăn uống. Ví dụ: idamesaṃ bhuttaṃ (đây là nơi họ đã ăn), idamesaṃ pītaṃ (đây là nơi họ đã uống), iha tehi bhuttaṃ (nơi đây đã được ăn bởi họ), iha tehi pītaṃ (nơi đây đã được uống bởi họ), odano tehi bhutto (cơm đã được ăn bởi họ), pītamudakaṃ (nước đã được uống). Việc phân chia quy tắc này là cho nghĩa phi chủ cách. Làm thế nào (giải thích) pītā gāvo (những con bò đã uống)? Có phải là pītā vì 'pītamesaṃ vijjati' (việc uống của chúng hiện hữu)? Hoặc là do quy tắc đa dạng (bāhulaka). Ở đây, tính chất quá khứ được thấy qua biến tố kta. Tương tự: raññam mato (được vua nghĩ đến), raññam iṭṭho (được vua mong muốn), raññam buddho (được vua biết đến), raññam pūjito (được vua tôn kính). Tương tự: sīlito, rakkhito, khanto, ākuṭṭho, ruṭṭho, rusito, abhivyāhaṭo, dayito, haṭṭho, kanto, saṃyato, amato. Ý nghĩa chỉ đơn thuần là ở tính quá khứ. Tuy nhiên, ở đây kết quả của nguyên nhân lại ở tương lai.

තුංතායෙතවෙ භාවෙ භවිස්සති ක්‍රියායං තදත්ථායං-.

(Các biến tố) tuṃ, tāye, tave được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva), trong thì tương lai, khi có một hành động khác với mục đích đó.

භවිස්සතිඅත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රයත්ථා භාවෙ තුංතායෙ තවෙ හොන්ති ක්‍රියායං තදත්ථායං පතීයමානායං; කාතුං ගච්ඡති; කත්තායෙ ගච්ඡති; කාතවෙ ගච්ඡති–-ඉච්ඡති භොත්තුං කාමෙති භොත්තුන්ති ඉමිනාව සිද්ධංපුනබ්බිධානෙත්විහාපි සියා ඉච්ඡන්තො කරොතීති–-එවං සක්කොතිභොත්තුං, ජානාති භොත්තුං, ගිලායති භොත්තුං, ඝටතෙ භොත්තුං, ආරභතෙ භොත්තුං, ලභතෙ භොත්තුං, පක්කමති භොත්තුං, උස්සහතී භොන්තුං, අරහති භොත්තුං, අත්ථි භොත්තුං, විජ්ජති භොත්තුං, වට්ටති භොත්තුං, කප්පති භොත්තුන්ති–-තථා පාරයති භොත්තුං, පහු භොත්තුං, සමත්ථො භොත්තුං, පරියත්තො භොත්තුං, අලං භොත්තුන්ති; භවතිස්ස සබ්බත්ථ සම්භවා–-තථා කාලො භොත්තුං, සමයො භොත්තුං, වෙලා භොත්තුන්ති–-යථා-භොත්තුමනො, සොතුං සොතො, දට්ඨුං චක්ඛු. යුජ්ඣිතුං ධනු, වත්තු ජළො, ගන්තුං මනො, කත්තුමලසොති–-උච්චාරණන්තු වත්තායත්තං–-භාවෙති කිං? කරිස්සාමිති ගච්ඡති; ක්‍රියායන්ති කිං? භික්ඛිස්සං ඉච්චස්ස ජටා; තදත්ථායන්ති කිං ගච්ඡිස්සතො තෙ භවිස්සති භත්තං භොජනාය.

Các biến tố tuṃ, tāye, tave được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa tương lai, khi một hành động khác nhằm mục đích đó được ngụ ý. Ví dụ: kātuṃ gacchati (anh ta đi để làm); kattāye gacchati (anh ta đi để làm); kātave gacchati (anh ta đi để làm). Các câu như 'icchati bhottuṃ' (anh ta muốn ăn), 'kāmeti bhottuṃ' (anh ta ham muốn ăn) được hình thành bởi chính quy tắc này. Việc quy định lại là để có thể áp dụng ở đây: 'icchanto karoti' (mong muốn, anh ta làm). Tương tự: sakkoti bhottuṃ (có thể ăn), jānāti bhottuṃ (biết ăn), gilāyati bhottuṃ (ngán ăn), ghaṭate bhottuṃ (cố gắng ăn), ārabhate bhottuṃ (bắt đầu ăn), labhate bhottuṃ (được phép ăn), pakkamati bhottuṃ (bước đi để ăn), ussahati bhottuṃ (nỗ lực ăn), arahati bhottuṃ (xứng đáng ăn), atthi bhottuṃ (có để ăn), vijjati bhottuṃ (có sẵn để ăn), vaṭṭati bhottuṃ (thích hợp để ăn), kappati bhottuṃ (được phép ăn). Tương tự: pārayati bhottuṃ (có thể ăn), pahu bhottuṃ (có khả năng ăn), samattho bhottuṃ (có khả năng ăn), pariyatto bhottuṃ (đủ để ăn), alaṃ bhottuṃ (đủ để ăn); vì động từ 'bhavati' (là, có) có thể có mặt ở khắp nơi. Tương tự: kālo bhottuṃ (thời gian để ăn), samayo bhottuṃ (thời điểm để ăn), velā bhottuṃ (lúc để ăn). Ví dụ: bhottumano (tâm muốn ăn), sotuṃ soto (tai để nghe), daṭṭhuṃ cakkhu (mắt để thấy), yujjhituṃ dhanu (cung để chiến đấu), vattu jaḷo (kẻ ngu để nói), gantuṃ mano (tâm để đi), kattum alaso (lười biếng để làm). Việc phát âm thì tùy thuộc vào người nói. Tại sao nói 'theo nghĩa trừu tượng (bhāva)'? (Để loại trừ) 'Karissāmi'ti gacchati (Anh ta đi với ý nghĩ 'tôi sẽ làm'). Tại sao nói 'khi có một hành động (kriyāyaṃ)'? (Để loại trừ) Bhikkhissaṃ iccassa jaṭā (Búi tóc của anh ta là để khất thực). Tại sao nói 'nhằm mục đích đó (tadatthāyaṃ)'? (Để loại trừ) gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya (Đối với bạn là người sẽ đi, sẽ có cơm để ăn).

පටිසෙධෙ’ලංඛලූනං තූනක්ත්වානක්ත්වා වා-.

Khi có các từ cấm đoán (paṭisedha) là alaṃ và khalu, các biến tố tūna, ktvāna, và ktvā được dùng một cách tùy chọn.

අලංඛලුසද්දානං පටිසෙධත්ථානංපයොගෙ තුනාදයො වා හොන්ති භාවෙ; අලං සොතුන, ඛලු සොතුන; අලං සුත්වාන, ඛලු සුත්වාන; අලං සුත්වා, ඛලු සුත්වා; ලං සුතෙන, ඛලු සුතෙන–-අලං ඛලූනන්ති කිං? මා හොතු; පටිසෙධෙති කිං? අලංකාරො.

Khi các từ alaṃ và khalu có nghĩa cấm đoán được sử dụng, các biến tố như tuna, v.v. được dùng một cách tùy chọn theo nghĩa trừu tượng (bhāva). Ví dụ: alaṃ sotuna (đừng nghe nữa), khalu sotuna (thật vậy, đừng nghe nữa); alaṃ sutvāna, khalu sutvāna; alaṃ sutvā, khalu sutvā; alaṃ sutena, khalu sutena. Tại sao nói 'khi có alaṃ và khalu'? (Để loại trừ) Mā hotu (Mong rằng không phải vậy). Tại sao nói 'có nghĩa cấm đoán'? (Để loại trừ) Alaṃkāro (sự trang hoàng).

පුබ්බෙකකත්තුකානං-.

(Đối với các hành động) có cùng một chủ thể và một hành động xảy ra trước.

එකො කත්තා යෙසං ව්‍යාපාරානං තෙසුයො පුබ්බො තදත්ථතො ක්‍රියත්ථා තුනාදයො හොන්ති භාවෙ; සොතුන යාති, සුත්වාන, සුත්වාවා–-එකකත්තුකානන්ති කිං භුත්තස්මිං දෙවදත්තෙ යඤ්ඤදත්තො වජති; පුබ්බාති කිං? භුඤ්ජති ච පචති ච–-අප්පත්ත්වා නදිං පබ්බතො, අතික්කම්ම පබ්බතං නදීති භුධාතුස්ස සබ්බත්ථ සම්භවා එකකත්තුකතා පුබ්බකාලතා ච ගම්‍යතෙ. භුත්වා භුත්වා ගච්ඡතීති ඉමිනාව සිද්ධමාභික්ඛඤ්ඤන්තු දිබ්බචනාවගම්‍යතෙ–-කථං ජීවගාහං අගාහසි, කායප්පචාලකං ගච්ඡන්තීතිආදි? ඝණන්තෙන ක්‍රියාවිසෙසනෙන සිද්ධං; යථා ඔදනපාකං සයතීති.

Khi các hành động có cùng một chủ thể, các biến tố như tuna, v.v. được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) sau động từ căn chỉ hành động xảy ra trước. Ví dụ: sotuna yāti (nghe xong, anh ta đi), sutvāna (y vậy), hoặc sutvā (y vậy). Tại sao nói 'có cùng một chủ thể'? (Để loại trừ) bhuttasmiṃ devadatte yaññadatto vajati (Khi Devadatta đã ăn xong, Yaññadatta đi). Tại sao nói 'xảy ra trước'? (Để loại trừ) Bhuñjati ca pacati ca (Anh ta vừa ăn vừa nấu). Trong các câu 'appattvā nadiṃ pabbato' (ngọn núi chưa đến dòng sông) và 'atikkamma pabbataṃ nadī' (dòng sông vượt qua ngọn núi), vì động từ căn bhū (là, có) có thể hiện hữu ở khắp nơi, nên tính chất cùng chủ thể và tính chất xảy ra trước được hiểu ngầm. Câu 'Bhutvā bhutvā gacchati' (ăn đi ăn lại rồi đi) được hình thành bởi chính quy tắc này; sự lặp lại được hiểu qua việc lặp lại từ. Làm thế nào (giải thích) các câu như 'jīvagāhaṃ agāhasi' (bắt sống), 'kāyappacālakaṃ gacchanti' (cô ấy đi trong khi lắc người)? Chúng được hình thành bởi trạng từ hành động có biến tố ṇa; ví dụ như 'odanapākaṃ sayati' (anh ta nằm trong khi nấu cơm).

න්තො කත්තරි වත්තමානෙ-.

(Biến tố) nta được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) trong thì hiện tại.

චත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා න්තො හොති කත්තරි; තිට්ඨන්තො.

Biến tố nta được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: tiṭṭhanto (người đang đứng).

මානො-.

(Biến tố) māna (cũng vậy).

වත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා මානො හොති කත්තරි; තිට්ඨමානො.

Biến tố māna được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: tiṭṭhamāno (người đang đứng).

භාවකම්මෙසු -.

Trong nghĩa trừu tượng (bhāva) và bị động (kamma).

වත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා භාවෙ කම්මෙ ච මානො හොති; ඨීයමානං, පච්චමානො ඔදනො.

Biến tố māna được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) và bị động (kamma) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: ṭhīyamānaṃ (việc đang được đứng), paccamāno odano (cơm đang được nấu).

තෙ ස්සපුබ්බානාගතෙ-.

Các biến tố ấy (nta và māna) được đi trước bởi ssa trong thì tương lai.

අනාගතත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියන්ථා තෙ න්තමානා ස්සපුබ්බා හොන්ති; ඨස්සන්තො, ඨස්සමානො, ඨිසිස්සමානං, පච්චස්සමානො ඔදනො.

Sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa tương lai, các biến tố nta và māna ấy được đi trước bởi ssa. Ví dụ: ṭhassanto (người sẽ đứng), ṭhassamāno (người sẽ đứng), ṭhisissamānaṃ (việc sẽ được đứng), paccassamāno odano (cơm sẽ được nấu).

ණ්වාදයො-.

(Các biến tố) ṇva, v.v.

ක්‍රියත්ථා පරෙ බහකුලං ණ්වාදයො හොන්ති; චාරු, දාරු.

Sau một động từ căn, các biến tố như ṇva, v.v. được dùng một cách đa dạng. Ví dụ: cāru (duyên dáng), dāru (gỗ).

ඛජයානමෙකස්සරොදි ද්වෙ-.

Âm tiết đơn đầu tiên của các động từ căn có biến tố kha, ja, ya được lặp lại.

ඛඡසප්පච්චයන්තානං ක්‍රියත්ථානං පඨමමෙකස්සරං සද්දරූපං ද්වෙ භවති; තිතික්ඛා, ජිගුච්ඡා, වීමංසා.

Hình thái âm thanh đơn âm tiết đầu tiên của các động từ căn có các biến tố kha, cha, sa được lặp lại. Ví dụ: titikkhā (sự nhẫn nại), jigucchā (sự ghê tởm), vīmaṃsā (sự thẩm sát).

පරොක්ඛායඤ්ච-.

Và trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha).

පරොක්ඛායං පඨමමෙකස්සරං සද්දරූපං ද්වෙ භවති; ජගාම–-චකාරො අවුත්තසමුච්චයත්ථො; තෙනඤ්ඤත්‍රාපි යථාගමං.

Trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha), hình thái âm thanh đơn âm tiết đầu tiên được lặp lại. Ví dụ: jagāma (nó đã đi). Từ 'ca' có nghĩa là bao gồm cả những trường hợp không được nêu ra; do đó, trong các trường hợp khác cũng vậy, tùy theo truyền thống.

ජහාති, ජහිතබ්බං, ජහිතුං, දද්දල්ලති, වඞ්කමති–-ලොලුපො, මොමුහොති ඔත්තං’තදමිනාදි’ පාසා.

(Ví dụ:) jahāti (nó từ bỏ), jahitabbaṃ (cần được từ bỏ), jahituṃ (để từ bỏ), daddallati (nó chiếu sáng rực rỡ), vaṅkamati (nó đi quanh co) – lolupo (kẻ tham lam), momuho (kẻ si mê). (Trong các trường hợp như) ottaṃ, tadaminādi, pāsā.

ආදිස්මා සරා-.

Sau nguyên âm đứng đầu.

ආදිභුතා සරා පරමෙකස්සරං ද්වෙ හොති; අසිසිසති–-ආදිස්මාති කිං? ජජාගාර; සරාති කිං? පපාච.

Một âm tiết đơn sau nguyên âm đứng đầu được lặp lại. Ví dụ: asisisati (nó muốn ăn). Tại sao nói 'sau nguyên âm đứng đầu'? (Để loại trừ) Jajāgāra (nó đã tỉnh thức). Tại sao nói 'nguyên âm'? (Để loại trừ) Papāca (nó đã nấu).

න පුන-.

Không (lặp lại) lần nữa.

ගං ද්විභුතං න තං පුන ද්වත්තමාපජ්ජතෙ; තිතික්ඛසති, ජිගුච්ඡිසති.

Cái đã được lặp lại thì không bị lặp lại lần nữa. Ví dụ: titikkhasati (nó muốn nhẫn nại), jigucchisati (nó muốn ghê tởm).

යථිට්ඨං ස්‍යාදිනො-.

(Các biến tố) si, v.v. (được dùng) theo ý muốn.

ස්‍යාද්‍යන්තස්ස යථිට්ඨමෙකස්සරමාදිභුතමඤ්ඤං වා යථාගමං ද්විත්තමාපජ්ජතෙ; පුපුත්තියිසති, පුතිත්තීයිසතී, පුත්තීයියිසති.

Đối với (căn) có phụ âm kép ở đầu, phụ âm đầu tiên có một nguyên âm hoặc một phụ âm khác được lặp lại theo quy tắc một cách tùy ý; ví dụ: puputtiyisati, putittīyisatī, puttīyiyisati.

රස්සො පුබ්බස්ස-.

Nguyên âm của phần trước được rút ngắn.

චිත්තෙ පුබ්බස්සලරො රස්සො හොති; දදාති.

Khi lặp lại, nguyên âm của phần trước được rút ngắn; ví dụ: dadāti.

ලොපො’නාදිබ්‍යඤ්ජනස්ස-.

Phụ âm không phải ở đầu bị lược bỏ.

ද්විත්තෙ පුබ්බස්සාදිතො’ඤ්ඤස්සබ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති; අසිසිසති.

Khi lặp lại, phụ âm khác với phụ âm đầu của phần trước bị lược bỏ; ví dụ: asisisati.

ඛජසෙස්වස්සි -.

Khi có các tiếp vị ngữ kha, ja, sa, nguyên âm a trở thành i.

ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස අස්ස ඉ හොති ඛඡසෙසු; පිපාසති–-ඛඡ සෙසූති කිං? ජහාති; අස්සාති කිං? බුභුක්ඛති.

Khi lặp lại, nguyên âm a của phần trước trở thành i khi các tiếp vị ngữ kha, cha, sa theo sau; ví dụ: pipāsati. – Tại sao nói 'khi kha, cha, sa theo sau'? Ví dụ: jahāti. – Tại sao nói 'nguyên âm a'? Ví dụ: bubhukkhati.

ගුපිස්සුස්ස -.

Nguyên âm u của (căn) gup (trở thành i).

ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස ගුපිස්ස උස්ස ඉ හොති ඛඡසෙසු; ජිගුච්ඡති.

Khi lặp lại, nguyên âm u của phần trước của (căn) gup trở thành i khi các tiếp vị ngữ kha, cha, sa theo sau; ví dụ: jigucchati.

චතුත්ථදුතියයානං තතියපඨමා-.

Phụ âm thứ tư và thứ hai (của một phẩm) trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất.

ද්විත්තෙ පුබ්බෙසං චතුත්ථදුතියානං තතියපඨමා හොන්ති; බුභුක්ඛති. චිච්ඡෙද.

Khi lặp lại, phụ âm thứ tư và thứ hai của phần trước trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất; ví dụ: bubhukkhati, ciccheda.

කවග්ගහානං චවග්ගජා-.

Phụ âm vòm mềm và h trở thành phụ âm vòm cứng và j.

ද්විත්තෙ පුබ්බෙසං කවග්ගහානං වවග්ගජාහොන්ති යථා ක්කමං; චුකොප, ජහාති.

Khi lặp lại, các phụ âm vòm mềm và h của phần trước lần lượt trở thành các phụ âm vòm cứng và j; ví dụ: cukopa, jahāti.

මානස්සවී පරස්ස ච මං-.

Đối với (căn) mān, (phần trước) là vī, và (phần) sau là maṃ.

ද්විත්තෙ පුබ්බස්සමානස්ස වී හොති, පරස්සච මං; වීමංසති.

Khi lặp lại, phần trước của (căn) mān trở thành vī, và phần sau trở thành maṃ; ví dụ: vīmaṃsati.

කිතස්සාසංසයෙති වා-.

Đối với (căn) kit không có nghĩa là nghi ngờ, (sự thay thế) là ti một cách tùy ý.

සංසයතො’ඤ්ඤස්මිං චත්තමානස්සද්විත්තෙ පුබ්බස්ස කිතස්සවාති හොති; තිකිච්ඡති. චිකිච්ඡති–-අසංසයෙති කිං? විචිකිච්ඡති.

Khi lặp lại, trong trường hợp khác với nghĩa nghi ngờ, phần trước của (căn) kit trở thành ti một cách tùy ý; ví dụ: tikicchati, cikicchati. – Tại sao nói 'khác với nghĩa nghi ngờ'? Ví dụ: vicikicchati.

යුවණ්ණානම්ඤොප්පච්චයෙ-.

Các nguyên âm i và u (trở thành e và o) khi một tiếp vị ngữ theo sau.

ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං ක්‍රියත්ථානං ඤො හොන්ති යථාක්කමං පච්චයෙ; චෙතබ්බං, නෙතබ්බං, සොතබ්බං, භවිතබ්බං.

Các nguyên âm i và u ở cuối của các động từ lần lượt trở thành e và o khi một tiếp vị ngữ theo sau; ví dụ: cetabbaṃ, netabbaṃ, sotabbaṃ, bhavitabbaṃ.

ලහුස්සුපන්තස්ස-.

Của nguyên âm nhẹ ở vị trí áp cuối.

ලහුභුතස්ස උපන්තස්ස යුවණ්ණස්ස ඤො හොන්ති යථාක්කමං; එසිතබ්බං, කොසිතබ්බං–-ලහුස්සාතිකිං? ධූපිතා; උපන්තස්සාති-කිං? රුන්ධති.

Nguyên âm i và u nhẹ ở vị trí áp cuối lần lượt trở thành e và o; ví dụ: esitabbaṃ, kositabbaṃ. – Tại sao nói 'nhẹ'? Ví dụ: dhūpitā. – Tại sao nói 'áp cuối'? Ví dụ: rundhati.

අස්සා ණානුබන්ධෙ -.

Nguyên âm a trở thành ā khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ.

ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ උපන්තස්ස අකාරස්ස ආහොති; කාරකො.

Khi một tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ theo sau, nguyên âm a ở vị trí áp cuối trở thành ā; ví dụ: kārako.

න තෙ කානුබන්ධනාගමෙසු-.

Những (thay đổi) đó không xảy ra khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố k hoặc khi có sự tăng âm na.

තෙ ඤොආ කානුබන්ධෙ නාගමෙ ච න හොන්ති; චිතො, සුතො, දිට්ඨො, පුට්ඨො–-නාගමෙ වනාදිනා. –-චිනිතබ්බං, විනිතුං; සුණිතබ්බං, සුණිතුං; පාපුණිතබ්බං, පාපුණිතුං; ධුනිතබ්බං, ධුනිතුං, ධුනනං, ධුනයිතබ්බං, ධුනාපෙතබ්බං, ධුනයිතුං,ධුනාපෙතුං, ධුනයනං, ධුනාපනං, ධුනයති, ධුනාපෙති; පීනෙතබ්බං, පීනයිතුං, පීනනං, පීනිතුං, පීනයති; සුනොති; සිනොති; දුනොති; හිනොති; පහිණිතබ්බං, පහිණිතුං, පහිණනං.

Những thay đổi thành e, o, ā đó không xảy ra khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và khi có sự tăng âm na; ví dụ: cito, suto, diṭṭho, puṭṭho. – Về sự tăng âm na, (ví dụ) bằng (quy tắc) vanādinā. – Cinitabbaṃ, vinituṃ; suṇitabbaṃ, suṇituṃ; pāpuṇitabbaṃ, pāpuṇituṃ; dhunitabbaṃ, dhunituṃ, dhunanaṃ, dhunayitabbaṃ, dhunāpetabbaṃ, dhunayituṃ,dhunāpetuṃ, dhunayanaṃ, dhunāpanaṃ, dhunayati, dhunāpeti; pīnetabbaṃ, pīnayituṃ, pīnanaṃ, pīnituṃ, pīnayati; sunoti; sinoti; dunoti; hinoti; pahiṇitabbaṃ, pahiṇituṃ, pahiṇanaṃ.

වා ක්වවි-.

Đôi khi một cách tùy ý.

තෙ ක්වචි වා න හොන්ති කානුබන්ධනාගමෙසු; මුදිතො මොදිතො; රුදිතං, රොදිතං.

Đôi khi những (thay đổi) đó không xảy ra một cách tùy ý trong trường hợp có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và sự tăng âm na; ví dụ: mudito, modito; ruditaṃ, roditaṃ.

අඤ්ඤත්‍රාපි-.

Cũng ở những nơi khác.

කානුබන්ධනාගමතො’ඤ්ඤස්මිම්පි තෙ ක්වචි න හොන්ති; ඛිපකො, පනුදනං, වධකො.

Cũng ở những nơi khác ngoài trường hợp có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và sự tăng âm na, những (thay đổi) đó đôi khi không xảy ra; ví dụ: khipako, panudanaṃ, vadhako.

ප්‍යෙ සිස්සා-.

Khi pya theo sau, ā (là thế từ) cho sissa.

සිස්ස ආති ප්‍යාදෙසෙ; නිස්සාය.

Si được biến thành ā khi có tiếp vĩ ngữ pya theo sau; ví dụ: nissāya.

ඤොනමයවා සරෙ-.

Các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, ya khi có nguyên âm theo sau.

සරෙ පරෙ ඤොනමයවා හොන්ති; ජයො, භවො–-සරෙති කිං? ජෙති; අනුභොති.

Khi một nguyên âm theo sau, các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, ya được thêm vào; ví dụ: jayo, bhavo. Tại sao nói 'khi có nguyên âm theo sau'? Ví dụ: jeti; anubhoti.

ආයාවා ණානුබන්ධෙ-.

Āya và āva khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa.

ඤොනමායාවා හොන්ති සරාදොණානුබන්ධෙ; නායයති, භාවයති. සයාපෙත්වාතිආදිසුරස්සත්තං.

Các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, āya, āva được thêm vào trước một tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa bắt đầu bằng nguyên âm; ví dụ: nāyayati, bhāvayati. Trong các từ như sayāpetvā, nguyên âm được rút ngắn.

ආස්සාණාපිම්හි යුක-.

Yuka sau (căn) tận cùng bằng ā, khi không phải là ṇāpi.

ආකාරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්ස යුක හොති ණාපිතො’ඤ්ඤස්මිං ණානුබන්ධෙ; දායකො–-ණානුබන්ධෙත්වෙව? දානං. අණාපිම්හීති කිං? දාපයති.

Tiếp vĩ ngữ yuka được thêm vào sau một động từ căn tận cùng bằng ā, trước một tiếp vĩ ngữ khác có chỉ tố ṇa mà không phải là ṇāpi; ví dụ: dāyako. Tại sao nói 'trước một tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa'? Ví dụ: dānaṃ. Tại sao nói 'mà không phải là ṇāpi'? Ví dụ: dāpayati.

පදාදීනං ක්වචි-.

Đôi khi đối với (các căn) pada v.v...

පදාදීනං යුක හොති ක්වචි; නිපජ්ජිතබ්බං, නිපජ්ජිතුං, නිපජ්ජනං, පමජ්ජිතබ්බං, පමජ්ජිතුං, පමජ්ජනං–-ක්වචීති කිං? පාදො.

Tiếp vĩ ngữ yuka đôi khi được thêm vào sau các động từ căn pada v.v...; ví dụ: nipajjitabbaṃ, nipajjituṃ, nipajjanaṃ, pamajjitabbaṃ, pamajjituṃ, pamajjanaṃ. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: pādo.

මං වා රුධාදීනං-.

Ma một cách tùy chọn sau (các căn) rudh v.v...

රුධාදීනං ක්වචි මං වා හොති; රුන්ධිතුං, රුජ්ඣිතුං–-ක්වචිත්වෙව? නිරොධො.

Tiếp vĩ ngữ ma đôi khi được thêm vào một cách tùy chọn sau các động từ căn rudh v.v...; ví dụ: rundhituṃ, rujjhituṃ. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: nirodho.

ක්වම්හි ලොපො’න්තබ්‍යඤ්ජනස්ස-.

Lược bỏ phụ âm cuối khi có tiếp vĩ ngữ kvi.

අන්තබ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති ක්වම්හි;’භත්තං ඝසන්ති, ගණ්හන්ති වාඑත්ථා’ති භත්තග්ගං.

Phụ âm cuối (của động từ căn) bị lược bỏ khi có tiếp vĩ ngữ kvi theo sau; ví dụ: 'nơi người ta ăn hoặc nhận thức ăn' là bhattaggaṃ.

පරරූපමයකාරෙ බ්‍යඤ්ජනෙ-.

Đồng hóa với phụ âm sau, khi không phải là ya.

ක්‍රියත්ථානමන්තබ්‍යඤ්ජනස්ස පරරූපං හොති යකාරතො’ඤ්ඤස්මිං බ්‍යඤ්ජනෙ; හෙත්තබ්බං; බ්‍යඤ්ජනෙති කිං? භින්දිතබ්බං. අයකාරෙති කිං? භිජ්ජති.

Phụ âm cuối của một động từ căn được đồng hóa với phụ âm theo sau, nếu phụ âm đó không phải là ya; ví dụ: hettabbaṃ. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: bhinditabbaṃ. Tại sao nói 'không phải là ya'? Ví dụ: bhijjati.

මනානං නිග්ගහීතං-.

(Phụ âm cuối) m và n trở thành niggahīta.

මකාරනකාරන්තානං ක්‍රියත්ථානං නිග්ගහීතං හොතයයකාරෙ බ්‍යඤ්ජනෙ; ගන්තබ්බං, ජඞ්ඝා. බ්‍යඤ්ජනෙත්වෙව? ගමනං; අය කාරෙත්වෙව? ගම්‍යතෙ.

Phụ âm cuối m và n của động từ căn trở thành niggahīta (ṃ) khi có một phụ âm không phải là ya theo sau; ví dụ: gantabbaṃ, jaṅghā. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: gamanaṃ. Tại sao nói 'không phải là ya'? Ví dụ: gamyate.

න බ්‍රූස්සො-.

Không có o cho (căn) brū.

බ්‍රූස්ස ඔ න හොති බ්‍යඤ්ජනෙ; බ්‍රූමි. බ්‍යඤ්ජනෙත්වෙව? අබ්‍රවි.

Không có sự thay thế bằng o cho (căn) brū khi có phụ âm theo sau; ví dụ: brūmi. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: abravi.

කගා චජානං ඝානුබන්ධෙ-.

C và j trở thành k và g khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố gha.

ඝානුබන්ධෙ චකාරජකාරන්තානං ක්‍රියත්ථානං කගා හොන්ති යථාක්කමං; වාක්‍යං, භාග්‍යං.

Khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố gha theo sau, phụ âm cuối c và j của động từ căn lần lượt trở thành k và g; ví dụ: vākyaṃ, bhāgyaṃ.

හනස්ස ඝාතො ණානුබන්ධෙ-.

(Căn) han trở thành ghāta khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa.

හනස්ස ඝාතො හොති ණානුබන්ධෙ; ආඝාතො.

Động từ căn han trở thành ghāta khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa theo sau; ví dụ: āghāto.

ක්විම්හී ඝො පරිපච්චසමොහි-.

(Han) trở thành gha sau pari, paṭi, saṃ, o, khi có tiếp vĩ ngữ kvi.

පඨ්‍යාදීහි පරස්සහනස්සඝො හොති ක්විම්හි; පලිඝො, පටිඝො, අඝං-රස්සත්තං නිපාතනා;සඞ්ඝො, ඔඝො.

Sau các tiếp đầu ngữ paṭi v.v..., động từ căn han trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ kvi theo sau; ví dụ: paligho, paṭigho, aghaṃ - sự rút ngắn nguyên âm là do bất quy tắc; saṅgho, ogho.

පරස්ස ඝං සෙ-.

(Han) theo sau trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ sa.

ද්විත්තෙ පරස්ස හනස්ස ඝං හොති සෙ; ජිඝංසා.

Trong sự lặp lại, động từ căn han theo sau trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ sa; ví dụ: jighaṃsā.

ජිහරානං ගිං-.

(Ji và har) trở thành gi.

ද්විත්තෙ පරෙසං ජිහරානං ගිං හොති සෙ; විජිගිංසා, ජිගිංසා.

Trong sự lặp lại, các động từ căn ji và har theo sau trở thành gi khi có tiếp vĩ ngữ sa; ví dụ: vijigiṃsā, jigiṃsā.

ධාස්ස හො-.

(Căn) dhā trở thành ha.

ද්විත්තෙ පරස්ස ධාස්ස හ හොති; දහති.

Khi được điệp lại, ha thay thế cho dhā của từ đi sau; (ví dụ:) dahati.

ණිම්හි දීඝො දුසස්ස-.

Nguyên âm của dus được trường hóa khi ṇi theo sau.

දුසස්සදීඝො හොති ණිම්හී; දූසිතො–-ණිම්හීති කිං? දුට්ඨො.

Nguyên âm của dus được trường hóa khi ṇi theo sau; (ví dụ:) dūsito. – Tại sao nói ‘khi ṇi theo sau’? (Ví dụ:) Duṭṭho.

ගුහිස්ස සරෙ-

Của (căn) guh khi một nguyên âm theo sau.

ගුහිස්ස දීඝො හොති සරෙ; නිගුහනං–-සරෙති කිං? ගුය්හං.

Nguyên âm của guh được trường hóa khi một nguyên âm theo sau; (ví dụ:) niguhanaṃ. – Tại sao nói ‘khi một nguyên âm theo sau’? (Ví dụ:) Guyhaṃ.

මුහබහානඤ්ච තෙ කානුබන්ධෙ’ත්වෙ-.

Và của (các căn) muha và baha, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve.

මුහබහානං ගුහිස්ස ච දීඝො හොති තකාරාදො කානුබන්ධෙත්වානත්වාවජ්ජිතෙ; මූළ්හො, බාළෙහා, ගුළ්හො–-නෙති කිං? මුයහති. කානුබන්ධෙති කිං? මු-හිතබ්බං. අත්වෙති කිං? මුය්හිත්වාන, මුය්හිත්වා, කානුබන්ධෙත්වෙති අයමධිකාරො යාව සාසස්සසිස්වෙ‘‘ති.

Nguyên âm của muha, baha và guha được trường hóa khi một (hậu tố) bắt đầu bằng takāra có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) mūḷho, bāḷehā, guḷho. – Tại sao nói ‘khi t theo sau’? (Ví dụ:) Muyahati. Tại sao nói ‘có phụ âm tùy dẫn ka’? (Ví dụ:) Muhitabbaṃ. Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Muyhitvāna, muyhitvā. Quyền chi phối này ‘khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka, ngoại trừ tve’ kéo dài cho đến sutta ‘sāsassasisve’.

වහස්සුස්ස-.

Của (căn) vah, u (được thay thế).

වහස්ස්ौස්ස දීඝො හොති තෙ කානුබන්ධෙ ත්වානත්වාවජ්ජිතෙ; චූළ්හො.

Đối với vah, u được thay thế và được trường hóa, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) cūḷho.

ධාස්ස හි-.

Của (căn) dhā, hi (được thay thế).

ධා ධාරණෙනිමස්ස හි හොති තෙ කානුබන්ධෙ ත්වානත්වා වජ්ජිතෙ; නිහිතො, නිහිතවා.

Đối với căn dhā này có nghĩa là ‘giữ gìn’, hi được thay thế, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) nihito, nihitavā.

හමාදිරානං ලොපො’න්තස්ස -.

Sự lược bỏ (âm) cuối của (các căn) hamādi.

හමාදීනං රකාරන්තානං වාන්තස්සලොපො හොති තෙ කානුබන්ධෙ ත්වානත්වාවජ්ජිතෙ; ගතො, ඛතො, හතො, මතො, තතො, සඤ්ඤතො, රතො, කතො–-තෙත්වෙච? ගම්‍යතෙ. කානුබන්ධෙත්වෙව. ගන්තබ්බං. අත්වෙත්වෙව? ගන්ත්වාන, ගන්ත්වා.

Sự lược bỏ âm cuối của các căn hamādi và các căn tận cùng bằng ra xảy ra một cách tùy chọn, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) gato, khato, hato, mato, tato, saññato, rato, kato. – Tại sao nói ‘khi te và tve’? (Ví dụ:) Gamyate. Tại sao nói ‘có phụ âm tùy dẫn ka’? (Ví dụ:) Gantabbaṃ. Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Gantvāna, gantvā.

වචාදිනං වස්සුට වා-.

Đối với (các căn) vacādi, uṭa được thay thế một cách tùy chọn cho va.

වචාදීනං වස්ස වා උට හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; උත්තා, වුත්තං; උත්ථං, වුත්ථං; අත්වෙත්වෙව? වත්වාන, වත්වා.

Đối với các căn vacādi, uṭa được thay thế một cách tùy chọn cho va, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) uttā, vuttaṃ; utthaṃ, vutthaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Vatvāna, vatvā.

අස්සු-.

u (thay thế) cho a.

වචාදීනමස්ස උ හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; වුත්තං, වුත්ථං.

Đối với các căn vacādi, u được thay thế cho a, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) vuttaṃ, vutthaṃ.

වද්ධස්ස වා-.

Đối với vaddha, một cách tùy chọn.

වද්ධස්ස අස්ස වා උ හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; වුද්ධො, වද්ධො–-අත්වෙත්වව? වද්ධිත්වාන; වද්ධිත්වා. කථං වුත්තීති?’වුත්ති මත්තෙ’ති. නිපාතනා; වත්තීති හොතෙව යථාලක්ඛණං.

Đối với vaddha, u được thay thế một cách tùy chọn cho a, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) vuddho, vaddho. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Vaddhitvāna; vaddhitvā. (Dạng) vutti được hình thành như thế nào? ‘Vutti matte’ti. (Đây là) dạng bất quy tắc. (Dạng) vatti thì được hình thành theo quy tắc.

යජස්සයස්ස ටියී-.

Của (căn) yaja, ṭiyī (thay thế) cho ya.

යජස්ස යස්ස ටියී හොන්තී කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ඉට්ඨං, සිට්ඨං, අත්වෙත්වෙව? යජිත්වාන, යජිත්වා.

Đối với yaja, ṭiyī được thay thế cho ya, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) iṭṭhaṃ, siṭṭhaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Yajitvāna, yajitvā.

ඨාස්සි-.

Của (căn) ṭhā, i (được thay thế).

ඨාස්සි හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ඨිතො. අත්වෙත්වෙව? ඨත්වාන, ඨත්වා.

Đối với ṭhā, i được thay thế, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) ṭhito. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Ṭhatvāna, ṭhatvā.

ගාපානමි හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ගීතං, පීතං. අත්වෙත්වෙව? ගායිත්වා; නිච්චං යාගමො; පාස්ස තු පීත්වානි බහුලාධිකාරා.

i được thay thế cho (các căn) gā và pā, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) gītaṃ, pītaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Gāyitvā; (ở đây) phụ âm tăng y luôn được chèn vào; nhưng đối với pā (thì có dạng) pītvā do quyền chi phối của bahula.

ජනිස්සා-.

Của (căn) jan, ā (được thay thế).

ජනිස්ස ආ හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ජාතො. අත්වෙත්වෙව? ජනිත්වා.

Đối với jan, ā được thay thế, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) jāto. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Janitvā.

සාසස්සසිස්වා-.

Của (căn) sās, sis (được thay thế) một cách tùy chọn.

සාසස්ස වා සිස්හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; සිට්ඨං, සත්ථං; සිස්සො, සාසියො. අත්වෙත්වෙව? අනුසාසිත්වාන.

Đối với sās, sis được thay thế một cách tùy chọn, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) siṭṭhaṃ, satthaṃ; sisso, sāsiyo. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Anusāsitvāna.

කරස්සාතවෙ-.

Của (căn) kar, ā (được thay thế), khi tave theo sau.

කරස්සආ හොති තවෙ; කාතවෙ.

Đối với kar, ā được thay thế (cho a) khi tave theo sau; (ví dụ:) kātave.

තුංතුනතබ්බෙසුවා-.

Trong các hậu tố tuṃ, tuna, tabba, thì có vā (tùy chọn).

තුමාදිසු වා කරස්සා හොති; කාතුං, කත්තුං, කාතුන, කත්තුන; කාතබ්බං, කත්තබ්බං.

Trong các hậu tố bắt đầu bằng tuṃ, v.v., ā của căn kar được biến đổi tùy chọn; ví dụ: kātuṃ, kattuṃ, kātuna, kattuna; kātabbaṃ, kattabbaṃ.

ඤස්ස නෙ ජා-.

Căn ñā (biến thành) jā khi có na theo sau.

ඤධාතුස්ස ජා හොති නකාරෙ; ජානිතුං, ජානත්තො. නෙති කිං? ඤාතො.

Căn ñā được biến thành jā khi có phụ âm na theo sau; ví dụ: jānituṃ, jānatto. Tại sao nói 'khi có na'? Để không áp dụng cho ñāto.

සකාපානං කුක්කු ණෙ-.

Các căn sak và āp (có sự thêm vào) kuk và ku khi có ṇa theo sau.

සකආපානං කුක්කු ඉච්චෙතෙ ආගමා හොන්ති ණකාරෙ. සක්කුණන්තො, පාපුණන්තො; සක්කුණොති, පාපුණොති. ණෙති කිං? සක්කොති, පාපෙති.

Các căn sak và āp có sự thêm vào của kuk và ku khi có phụ âm ṇa theo sau. Ví dụ: sakkuṇanto, pāpuṇanto; sakkuṇoti, pāpuṇoti. Tại sao nói 'khi có ṇa'? Để không áp dụng cho sakkoti, pāpeti.

නිතො චිස්ස ජො-.

Sau ni, ca được biến thành cha.

නිස්මා පරස්ස චිස්ස ඡො හොති; නිච්ඡයො.

Sau ni, ca được biến thành cha; ví dụ: nicchayo.

ජරසදානමිම වා-.

Các căn jara và sad có sự thêm vào īma tùy chọn.

ජරසදානමන්තසරා පරො ඊම හොති විභාසා; ජීරණා, ජීරති, ජීරාපෙති; නිසීදිතබ්බං, නිසීදනං, නිසීදිතුං, නිසීදති–-වාති කිං? ජරා, නිසජ්ජා;’ඊම වෙති යොගවිභාගා අඤ්ඤෙසම්පි?අභිරථ, සංයොගාදිලොපො’ත්ථස්ස.

Sau nguyên âm cuối của các căn jara và sad, īma được thêm vào một cách tùy chọn; ví dụ: jīraṇā, jīrati, jīrāpeti; nisīditabbaṃ, nisīdanaṃ, nisīdituṃ, nisīdati. Tại sao nói 'tùy chọn'? Để có các dạng jarā, nisajjā. Do sự phân chia quy tắc 'īma vā', có áp dụng cho các căn khác không? Có, ví dụ: abhiratha, và sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm của căn as.

දිසස්ස පස්සදස්සදස්දදක්ඛා-.

Căn dis (có các dạng thay thế là) passa, dassa, das, da, dakkha.

දිසස්ස පස්සාදයො හොන්ති විභාසා; විපස්සනා, විපස්සිතුං, විපස්සති; සුදස්සී, පියදස්සී, ධම්මදස්සී, සුදස්සං, දස්සනං, දස්සෙති; දට්ඨබ්බං, දට්ඨා, දට්ඨුං, දුද්දසො, අද්දස; අද්දා, අද්දං; අද්දක්ඛි, දක්ඛිස්සති–-වාත්වෙව? දිස්සන්ති බාලා.

Căn dis có các dạng thay thế bắt đầu bằng passa một cách tùy chọn; ví dụ: vipassanā, vipassituṃ, vipassati; sudassī, piyadassī, dhammadassī, sudassaṃ, dassanaṃ, dasseti; daṭṭhabbaṃ, daṭṭhā, daṭṭhuṃ, duddaso, addasa; addā, addaṃ; addakkhi, dakkhissati. Tại sao vẫn nói 'tùy chọn'? Để có dạng dissanti bālā.

සමානා රො රීරික්ඛකෙසු -.

Sau samāna, (dis) thành ra trong các hậu tố rī, rikkha, ka.

සමානසද්දතො පරස්ස දිසස්ස ර හොති වා රීරික්ඛකෙසු; සරී, සදී; සරික්ඛො, සදික්ඛො; සරිසො, සදිසො.

Sau từ samāna, căn dis được biến thành ra một cách tùy chọn khi có các hậu tố rī, rikkha, ka theo sau; ví dụ: sarī, sadī; sarikkho, sadikkho; sariso, sadiso.

දහස්ස දස්සඩො-.

Căn dah (biến thành) dassa và ḍa.

දහස්ස දස්සඩො හොති වා; ඩානෙහා, දාහො; ඩහති, දහති.

Căn dah được biến thành dassa và ḍa một cách tùy chọn; ví dụ: ḍānehā, dāho; ḍahati, dahati.

අනඝණ්ස්වාපරීහි ළො-.

Sau ā và pari, (dah) thành ḷa, không phải trong trường hợp aṇa và gha.

ආපරීහි පරස්ස දහස්ස දස්ස ළො හොතනඝණ්සු; ආණාහනං, පරිළාහො.

Sau ā và pari, căn dah và dassa được biến thành ḷa, không phải trong các hậu tố aṇa và gha; ví dụ: āṇāhanaṃ, pariḷāho.

අත්‍යාදින්තෙස්වත්ථිස්ස භු-.

Căn as (biến thành) bhu, ngoại trừ trong các hậu tố bắt đầu bằng ti.

ත්‍යාදින්නවජ්ජිතෙසු පච්චයෙසු අස භුවිච්චස්ස භු හොති; භවිතබ්බං.

Trong các hậu tố ngoại trừ chín hậu tố bắt đầu bằng ti, căn as có nghĩa là 'bhū' được biến thành bhu; ví dụ: bhavitabbaṃ.

ආදෙසවිධානමසස්සාප්පයොගත්ථමෙතස්මිං විසයෙ–-එතෙන කත්ථචි කස්සචි ධාතුස්සාප්පයොගො’පි ඤාපිතො හොති–-අත්‍යාදින්තෙසූති කිං? අත්ථි, සන්තො. අත්ථිස්සාති කිං? අස්සතිස්ස මා හොතු.

Việc quy định sự thay thế này là để căn as không được sử dụng trong phạm vi này – bằng điều này, đôi khi sự không sử dụng của một căn nào đó cũng được chỉ ra – Tại sao nói 'ngoại trừ trong các hậu tố bắt đầu bằng ti'? Để có các dạng atthi, santo. Tại sao nói 'của căn as'? Để không xảy ra với căn asati.

අආස්සආදිසු -.

Trong các thì a, ā, ssā, v.v.

අආදො ආආදො ස්සආදො ච අත්ථස්ස භු හොති; බභුව, අභවා, අභවිස්සා, භවිස්සති.

Trong các thì bắt đầu bằng a, bắt đầu bằng ā, và bắt đầu bằng ssā, căn as được biến thành bhu; ví dụ: babhuva, abhavā, abhavissā, bhavissati.

න්තමානාන්තියියුංස්වාදිලොපො-.

Trong các hậu tố nta, māna, nti, yuṃ, có sự lược bỏ phụ âm đầu (của as).

න්තාදීස්වත්ථිස්සාදිලොපො හොති; සන්තො, සමානො, සන්ති, සන්තු, සියා, සියුං–-එතෙස්විති කිං? අත්ථි.

Trong các hậu tố bắt đầu bằng nta, v.v., có sự lược bỏ phụ âm đầu của căn as; ví dụ: santo, samāno, santi, santu, siyā, siyuṃ. Tại sao nói 'trong những hậu tố này'? Để có dạng atthi.

පාදිතො ඨාස්ස වා ඨගො ක්වචි-.

Sau pa, v.v., căn ṭhā đôi khi được biến thành ṭhaha một cách tùy chọn.

පාදීහි ක්‍රියාවිසෙසජොතකෙහි සද්දෙහි පරස්ස ඨාස්ස ක්වචි ඨහො වා හොති; සණ්ඨහන්තො, සන්තිට්ඨන්තො; සණ්ඨහති, සන්තිට්ඨති–-ප පරා අප සංඅනු අව ඔ නි දු වි අධි අපි අති සු උඅභිපති පරි උප ආ පාදි; ක්වචීති කිං? සණ්ඨිති.

Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., là những từ chỉ rõ đặc tính của hành động, căn ṭhā đôi khi được biến thành ṭhaha một cách tùy chọn; ví dụ: saṇṭhahanto, santiṭṭhanto; saṇṭhahati, santiṭṭhati. Các từ bắt đầu bằng pa là: pa, parā, apa, saṃ, anu, ava, o, ni, du, vi, adhi, api, ati, su, u, abhi, pati, pari, upa, ā. Tại sao nói 'đôi khi'? Để có dạng saṇṭhiti.

දාස්සියඞි-.

Căn dā (biến thành) iya khi có ṅi theo sau.

පාදිතො පරස්ස දාස්ස ඉයඞි හෙනාති ක්වචි; අනාදිසිත්වා, සමාදියති; ක්වචීත්වෙව? ආදාය.

Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., căn dā đôi khi được biến thành iya khi có ṅi theo sau; ví dụ: anādisitvā, samādiyati. Tại sao vẫn nói 'đôi khi'? Để có dạng ādāya.

පාදිතො පරස්සකරස්ස ක්වචිඛ හොති; සඞ්ඛාරො, සඞ්ඛරී යති –-කරස්සාති අවත්වා කරොතිස්සාති වචනං තිම්හි ච විකරණුප්පත්ති ඤාපෙතුං.

Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., căn kar đôi khi được biến thành kha; ví dụ: saṅkhāro, saṅkharīyati. Thay vì nói 'của căn kar', việc nói 'của động từ karoti' là để chỉ ra sự xuất hiện của dấu hiệu chia động từ ngay cả trong hậu tố ti.

පුරස්මා-.

Từ 'pura'-.

පුර ඉච්චස්මා නිපාතා පරස්ස කරස්සඛ හොති; පුරක්ඛත්වා, පුරෙක්ඛාරො, එත්තං තදමිනාදිපාඨා.

Sau bất biến từ 'pura', 'ka' của (căn) 'kara' theo sau được đổi thành 'kha'; ví dụ: purakkhatvā, purekkhāro. Đây là theo cách đọc của tadaminādi.

තිතො කමස්ස-.

Của 'kam' sau 'ti'-.

නිස්මා පරස්ස කමස්ස ක්වචි ඛ හොති; පුරක්ඛත්වා, පුරෙක්ඛාරො, එත්තං තදමිනාදිපාඨා.

Sau 'ni', 'ka' của (căn) 'kam' theo sau đôi khi được đổi thành 'kha'; ví dụ: purakkhatvā, purekkhāro. Đây là theo cách đọc của tadaminādi.

නිතො කමස්ස-.

Của 'kam' sau 'ni'-.

නිස්මා පරස්ස කමස්ස ක්වචි ඛ හොති; නික්ඛමති; ක්වචිත්වෙව? නික්කමො.

Sau 'ni', 'ka' của (căn) 'kam' theo sau đôi khi được đổi thành 'kha'; ví dụ: nikkhamati. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: Nikkamo.

යුවණ්ණානමියඞුවඞි සරෙ-.

Iyaṅ và uvaṅ cho i-vowel và u-vowel khi một nguyên âm theo sau-.

ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං ක්‍රියත්ථානමියඞුවඞි හොන්ති සරෙ ක්වවි;වෙදියති, බ්‍රුවන්ති; සරෙති කිං? නිවෙදෙති, බ්‍රූති; ක්වචීත්වෙව? ජයති, භවති.

Đối với các căn động từ tận cùng bằng i-vowel và u-vowel, đôi khi có sự thay thế bằng 'iyaṅ' và 'uvaṅ' khi một nguyên âm theo sau; ví dụ: vediyati, bruvanti. Tại sao nói 'khi một nguyên âm theo sau'? Ví dụ: Nivedeti, brūti. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: Jayati, bhavati.

අඤ්ඤාදිස්සාස්සී ක්‍යෙ-.

Trường hợp 'kya', 'ī' thay cho 'ā' của (căn) khác với 'ñā'-.

ඤාදිතො’ඤ්ඤස්ස ආකාරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්ස ඊ හොති ක්‍යෙ; දියති; අඤ්ඤාදිස්සාති කිං? ඤායති, තායති.

Đối với căn động từ tận cùng bằng 'ā' khác với 'ñā' v.v..., 'ī' được thay thế khi 'kya' theo sau; ví dụ: diyati. Tại sao nói 'khác với ñā v.v...'? Ví dụ: Ñāyati, tāyati.

තනස්සා වා-.

Đối với (căn) 'tan', tùy chọn có 'ā'-.

තනස්ස ආ හොති වා ක්‍යෙ; තායතෙ, තඤ්ඤතෙ.

Đối với (căn) 'tan', 'ā' được thay thế một cách tùy chọn khi 'kya' theo sau; ví dụ: tāyate, taññate.

දීඝො සරස්ස-.

Trường hóa nguyên âm-.

සරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්සදීඝො හොති ක්‍යෙ; චීයතෙ, සූයතෙ. සානන්තරස්ස තස්ස ඨො-.

Đối với căn động từ tận cùng bằng một nguyên âm, sự trường hóa xảy ra khi 'kya' theo sau; ví dụ: cīyate, sūyate. Đối với 'ta' ngay sau 'sa', có 'ṭha'-.

සකාරන්තතො ක්‍රියත්ථා පරස්සානන්තරස්සතකාරස්ස ඨ හොති; කුට්ඨො, තුට්ඨවා, තුට්ඨබ්බං, තුට්ඨී; අනනතරසාති කිං? තුස්සිත්වා.

Đối với 'ta-kāra' ngay sau một căn động từ tận cùng bằng 'sa-kāra', 'ṭha' được thay thế; ví dụ: kuṭṭho, tuṭṭhavā, tuṭṭhabbaṃ, tuṭṭhī. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Tussitvā.

කසස්සිම ච වා-.

Đối với (căn) 'kas', cũng tùy chọn có 'ima'-.

කසස්මා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ඨ හොති, කසස්ස වා ඉම ච; කිට්ඨං, කට්ඨං–-අනන්තරස්සාත්වෙව? කසිතබ්බං.

Sau (căn) 'kas', 'ta' ngay sau được đổi thành 'ṭha', và nguyên âm của 'kas' cũng tùy chọn đổi thành 'i'; ví dụ: kiṭṭhaṃ, kaṭṭhaṃ. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Kasitabbaṃ.

ධස්තොත්‍රස්තා -.

Dhasta, otrasta-.

එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ.

Những từ này được hình thành một cách bất quy tắc.

පුච්ඡාදිතො-.

Từ (căn) 'pucch' v.v...-.

පුච්ඡාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි පරස්සානන්තරස්ස තකාරස්සඨ හොති; පුට්ඨො, භට්ඨො, යිට්ඨො–-අනන්තරස්සාත්වෙව? පුච්ඡිත්වා.

Sau các căn động từ 'pucch' v.v..., 'ta-kāra' ngay sau được đổi thành 'ṭha'; ví dụ: puṭṭho, bhaṭṭho, yiṭṭho. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Pucchitvā.

සාසවසසංසසසා ථො-.

Đối với (các căn) 'sās', 'vas', 'saṃs', 'sas', có 'tha'-.

එතෙහි පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ථ හොති; සත්ථං, වුත්ථං, පසත්ථං, සත්ථං–-කථමනුසිට්ඨොති? ‘‘කථනරානං ටඨණලා‘‘ති. ඨො. අනන්තරස්සාත්වෙව? සාසතුං.

Sau những (căn) này, 'ta' ngay sau được đổi thành 'tha'; ví dụ: satthaṃ, vutthaṃ, pasatthaṃ, satthaṃ. Làm thế nào có (dạng) 'anusiṭṭho'? (Theo quy tắc) 'Kathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā'ti. Ṭho. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Sāsatuṃ.

ධො දහභෙහි-.

Có 'dha' sau (các căn tận cùng bằng) 'da', 'ha', 'bha'-.

ධකාරහකාරභකාරන්තෙහි ක්‍රියත්ථෙහි පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ධ හොති; වුද්ධො, දුද්ධං,ලද්ධං.

Sau các căn động từ tận cùng bằng 'dha-kāra', 'ha-kāra', 'bha-kāra', 'ta' ngay sau được đổi thành 'dha'; ví dụ: vuddho, duddhaṃ, laddhaṃ.

දහා ඪො-.

Sau (căn) 'dah', có 'ḍha'-.

දහා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ඪ හොති; දඞ්ඪො.

Sau (căn) 'dah', 'ta' ngay sau được đổi thành 'ḍha'; ví dụ: daṅḍho.

බහස්සුම ච-.

Đối với 'baha', cũng có 'uma'-.

බහා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස සො හොති, බහස්සුම ච සසන්තයොගෙන; බුඩ්ඪො.

Sau (căn) 'bah', 'ta' ngay sau được đổi thành 'so', và đối với 'bah' cũng có 'uma' khi kết hợp với 'sa' cuối cùng; ví dụ: buḍḍho.

රුහාදීහි හො ළ ච -.

Sau (các căn) 'ruh' v.v..., 'ha' cũng (đổi thành) 'ḷa'-.

රුහාදීහි පරස්සානන්තරස්සතස්ස හ හොති, ළො චාන්තස්ස; ආරුළ්හො, ගුළ්හො, වුළ්හො, බාළ්හො; අනන්තරස්සාත්වෙව? ආරොගතුං.

Sau nhóm (động từ căn) ruh, ta của (hậu tố) không đi liền sau được biến thành ha, và phụ âm cuối (của động từ căn) được biến thành ḷa. Ví dụ: āruḷho, guḷho, vuḷho, bāḷho. Tại sao lại nói 'không đi liền sau'? Ví dụ: Ārogatuṃ.

මුහා වා-.

Sau muh, tùy chọn.

මුහා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස හ හොති වා, ළො චාන්තස්ස හසන්තියොගෙන; මුළ්හො, මුද්ධො.

Sau muh, ta không đi liền sau được tùy chọn biến thành ha, và phụ âm cuối (của động từ căn) được biến thành ḷa khi đi cùng với ha. Ví dụ: muḷho, muddho.

භිදාදිතො නො ක්තක්කවන්තුනං-. භිදාදිතො පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්සනො හොති; භින්නො, භින්නවා, ඡින්නො, ඡින්නවා, ඡන්නො, ඡන්නවා, ඛින්නො, ඛින්නවා, උප්පන්නො, උප්පනනවා, සින්නො, සින්නවා, සනෙනා, සන්නවා, පීනො, පීනවා, සූනො, සූනවා, දීනො, දීනවා, ඩීනො, ඩීනවා, ලීනො, ලීනවා, ලූනො, ලූනවා–-ක්තක්තවන්තුනත්ති කිං? භිත්ති; ඡිත්ති, භොත්තුං, ඡෙත්තුං.

Sau nhóm (động từ căn) bhid, na (thay cho ta) của kta và ktavantu. Sau nhóm (động từ căn) bhid, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành na. Ví dụ: bhinno, bhinnavā, chinno, chinnavā, channo, channavā, khinno, khinnavā, uppanno, uppannavā, sinno, sinnavā, sanno, sannavā, pīno, pīnavā, sūno, sūnavā, dīno, dīnavā, ḍīno, ḍīnavā, līno, līnavā, lūno, lūnavā. Tại sao lại nói 'của kta và ktavantu'? Ví dụ: Bhitti; chitti, bhottuṃ, chettuṃ.

දාත්ථීන්නො-.

Sau dā, (là) inna.

දාතො පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්ස ඉන්නො හොති; දින්නො, දින්නවා.

Sau (động từ căn) dā, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành inna. Ví dụ: dinno, dinnavā.

කිරාදීහි ණො-.

Sau nhóm (động từ căn) kir, (là) ṇa.

කිරාදීහි පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්සානන්තරස්ස ණ හොති; කිණ්ණො, කිණ්ණවා, පුණ්ණො, පුණ්ණවා, ඛීණො, ඛීණවා.

Sau nhóm (động từ căn) kir, ta không đi liền sau của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ṇa. Ví dụ: kiṇṇo, kiṇṇavā, puṇṇo, puṇṇavā, khīṇo, khīṇavā.

තරාදීහ රිණ්ණො-.

Sau nhóm (động từ căn) tar, (là) riṇṇa.

තරාදීහි පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්සරණ්ණො හොති; තිණ්ණො, තිණ්ණවා, ජිණ්ණො, ජිණ්ණවා, චිණ්ණො, චිණ්ණවා.

Sau nhóm (động từ căn) tar, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành raṇṇa. Ví dụ: tiṇṇo, tiṇṇavā, jiṇṇo, jiṇṇavā, ciṇṇo, ciṇṇavā.

ගො භඤ්ජාදීහි-.

Sau nhóm (động từ căn) bhañj, (là) ga.

භඤ්ජාදීහි පරෙසංක්තක්තවන්තුනං තස්සානන්තරස්සග හොති; භග්ගො, භග්ගවා, ලග්ගො, ලග්ගවා, නිමුග්ගො, නිමුග්ගවා, සංවිග්ගො, සංවිග්ගවා.

Sau nhóm (động từ căn) bhañj, ta không đi liền sau của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ga. Ví dụ: bhaggo, bhaggavā, laggo, laggavā, nimuggo, nimuggavā, saṃviggo, saṃviggavā.

සුසා ඛො-.

Sau sus, (là) kha.

සුසා පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්ස ඛො හොති; සුක්ඛෙං, සුක්ඛවා.

Sau (động từ căn) sus, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành kha. Ví dụ: sukkho, sukkhavā.

පචා කො-.

Sau pac, (là) ka.

පචා පරෙසං ක්තක්කවන්තුනං තස්ස කො හොති; පක්කො, පක්කවා.

Sau (động từ căn) pac, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ka. Ví dụ: pakko, pakkavā.

මුචා වා-.

Sau muc, tùy chọn.

මුචා පරෙසංක්තක්තවන්තුනං තස්ස කො වා හොති; මුක්කො, මුත්තො; මුක්කවා, මුත්තවා–-සක්කොති ණ්වාදිසු සිද්ධං–-ක්තක්තවන්තුසු සත්තො සත්තවාත්වෙව හොති.

Sau (động từ căn) muc, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được tùy chọn biến thành ka. Ví dụ: mukko, mutto; mukkavā, muttavā. (Dạng) sakko được thành lập trong (chương) về ṇva v.v... Với (hậu tố) kta và ktavantu, chỉ có dạng satto và sattavā.

ලොපො වඩ්ඪා ක්තිස්ස-.

Sự lược bỏ (phụ âm ta) của kti sau vaḍḍh.

වඩ්ඪා පරස්සක්තිස්ස තස්ස ලොපො හොති; වඩ්ඪි.

Sau (động từ căn) vaḍḍh, có sự lược bỏ ta của (hậu tố) kti. Ví dụ: vaḍḍhi.

ක්විස්ස-.

Của (hậu tố) kvi.

ක්‍රියත්ථා පරස්ස ක්විස්ස ලොපො හොති; අභිභු.

Sau một động từ căn, có sự lược bỏ (hậu tố) kvi. Ví dụ: abhibhu.

ණිණාපීනං තෙසු-.

Của ṇi, ṇā, pī trong chúng.

ණිණාපීනං ලොපො හොති තෙසු ණිණාපීසු;’කාරෙන්තං පයොජයයති’කාරෙති, කාරාපෙති.

Có sự lược bỏ ṇi, ṇā, pī khi (các hậu tố) ṇi, ṇā, pī ấy đi theo sau. Ví dụ: 'người khiến cho làm' (nghĩa là) kāreti, kārāpeti.

ක්වචී විකරණානං-.

Đôi khi, của các dấu hiệu chia động từ.

විකරණානං ක්වචි ලොපො හොත; උදපාදි, හන්ති.

Đôi khi có sự lược bỏ các dấu hiệu chia động từ. Ví dụ: udapādi, hanti.

මානස්ස මස්ස-.

Của ma trong (hậu tố) māna.

ක්‍රියත්ථා පරස්ස මානස්ස මකාරස්ස ලොපො හොති ක්වචි; කරාණො; ක්වචති කිං? කුරුමානො.

Sau một động từ căn, đôi khi có sự lược bỏ phụ âm ma của (hậu tố) māna. Ví dụ: karāṇo. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Kurumāno.

එඉලස්සෙ-.

Của e và i, (là) e.

එඉලානමෙ හොත ක්වචී; ගහෙත්වා, අදෙන්ති; ක්වචීත්වෙව? වපිත්වා.

Đôi khi e (thay thế) cho i và ī. Ví dụ: gahetvā, adenti. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Vapitvā.

ප්‍යො වා ත්වාස්ස සමාසෙ-.

Trong hợp thể, `tvā` tùy chọn biến thành `pya`.

ත්වාස්සවා ප්‍යො හොත සමාසෙ; පකාරො’ප්‍යෙ සස්සා’ති. විසෙසනත්ථා; අභිභූය, අභිභවිත්වා–-සමාසෙති කිං? පත්වා; ක්වවාසමාසෙ’පි බහකුලාධිකාරා?ලතං දන්තෙහි ඡින්දිය.

Trong hợp thể, `tvā` tùy chọn biến thành `pya`. Chữ `p` cũng là của `ssa` này. Nhằm mục đích đặc biệt hóa. Ví dụ: `abhibhūya` (sau khi chinh phục), `abhibhavitvā`. Tại sao nói 'trong hợp thể'? Ví dụ: `patvā` (sau khi đạt đến). Do quyền hạn của từ `bahula` (đa dạng), đôi khi cũng xảy ra ở trường hợp không phải hợp thể chăng? Ví dụ: `Lataṃ dantehi chindiya` (sau khi dùng răng cắt dây leo).

තුංයානා-.

`Tuṃ` và `yāna`.

ත්වාස්ස වා තුංයානා හොන්ති සමාසෙ ක්වචි; අභිහඨූං, අභිහරිත්වා; අනුමොදියාන, අනුමොදිත්වා–-අසමාසෙ-පි බහුලාධිකාරා? දඨුං; දිස්වා–-එසමප්පවිසයතාඤාපනත්ථො යොගවිභාගො.

Trong hợp thể, đôi khi `tvā` tùy chọn biến thành `tuṃ` và `yāna`. Ví dụ: `abhihaṭhūṃ` (sau khi mang lại), `abhiharitvā`; `anumodiyāna` (sau khi tùy hỷ), `anumoditvā`. Do quyền hạn của từ `bahula`, cũng xảy ra ở trường hợp không phải hợp thể chăng? Ví dụ: `Daṭhuṃ` (sau khi thấy); `disvā`. Việc tách quy tắc này là để chỉ ra phạm vi áp dụng hạn hẹp của chúng.

හනා රච්චො-.

Sau `han`, (biến thành) `racca`.

හනස්මා පරස්ස ත්වාස්ස රච්චො වා හොති සමාසෙ; අහච්ච, අහනිත්වා.

Trong hợp thể, sau căn `han`, `tvā` tùy chọn biến thành `racca`. Ví dụ: `ahacca` (sau khi không đả thương), `ahanitvā`.

සාසාධිකරා චචරිච්චා-.

Sau `sa`, `asa`, `adhi` và `kara`, (biến thành) `cca` và `ricca`.

සාසාධීහි පරා කරා පරස්ස ත්වාස්ස චචරිච්චා වා හොන්ති යථාක්කමං; සක්කච්ච, සක්කරිත්වා, අසක්කච්ච, අසක්කරිත්වා, අධිකිච්ච, අධිකරිත්වා,

Sau `sa`, `asa`, `adhi` đi trước căn `kara`, `tvā` theo sau tùy chọn biến thành `cca` và `ricca` theo thứ tự. Ví dụ: `sakkacca` (một cách kính trọng), `sakkaritvā`; `asakkacca` (một cách không kính trọng), `asakkaritvā`; `adhikicca` (liên quan đến), `adhikaritvā`.

ඉතො ච්චො-.

Sau `i`, (biến thành) `cca`.

ඉඉච්චස්මා පරස්ස ත්වාස්ස ච්චො වා හොති; අධිච්ච, අධියිත්වා, සමෙච්ච, සමෙත්වා.

Sau căn `i`, `tvā` tùy chọn biến thành `cca`. Ví dụ: `adhicca` (sau khi học hỏi), `adhiyitvā`; `samecca` (sau khi hội họp), `sametvā`.

දිසා වානවා ස ච-.

Sau `dis`, (biến thành) `vāna`, và `sa` (thay cho `dis`).

දිසතො ත්වාස්ස වානවා හොන්ති වා, දිසස්ස ච සකාරො තං සන්තියොගෙන; සස්ස සවිධානං පරරූපබාධනත්ථං; දිස්වාන, දිස්වා, පස්සිත්වා–-කථං නාදට්ඨා පරතො දොසන්ති? ඤාපකාත්වාස්ස වලොපො; එවං ලද්ධා(න) ධනන්තිආදිසු.

Sau căn `dis`, `tvā` tùy chọn biến thành `vāna`, và chữ `sa` của `dis` (vẫn là `sa`). Việc quy định `sa` thay cho `sa` là để ngăn cản sự biến đổi thành hình thức sau. Ví dụ: `disvāna` (sau khi thấy), `disvā`, `passitvā`. Vậy câu 'nādaṭṭhā parato dosanti' (không thấy lỗi nơi người khác) được giải thích thế nào? Do sự gợi ý, `va` của `tvā` bị lược bỏ. Tương tự trong các trường hợp như `laddhā(na) dhanaṃ` (sau khi nhận được tài sản).

එඉ බ්‍යඤ්ජනස්ස-.

Của phụ âm, `e` và `i`.

ක්‍රියත්ථා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනාදිප්පච්චයස්ස ඤි වා හොති; භුඤ්ජිතුං, හොත්තු; බ්‍යඤ්ජනස්සාති කිං? පාචකො.

Sau một căn, một tiếp vị ngữ bắt đầu bằng phụ âm và có ý nghĩa mục đích của hành động (bất định từ), tùy chọn có thể có `ñi` (tức là `i`). Ví dụ: `bhuñjituṃ` (để ăn), `hotuṃ` (để là). Tại sao nói 'của phụ âm'? Ví dụ: `pācako` (người nấu ăn).

රා නස්ස ණො-.

Sau `r`, `n` thành `ṇa`.

රාන්තතො ක්‍රියත්ථා පරස්ස පච්චයනකාරස්ස ණො හොති; අරණං, සරණං.

Sau một từ tận cùng bằng `r`, chữ `n` của một tiếp vị ngữ có ý nghĩa mục đích của hành động sẽ biến thành `ṇa`. Ví dụ: `araṇaṃ` (sự không đấu tranh), `saraṇaṃ` (nơi nương tựa).

න න්තමානත්‍ය්‍යාදිනං-.

Không (áp dụng) cho `nta`, `māna`, `tya`, v.v.

රාන්තතො පරෙසං න්තමානත්‍යාදීනං නස්ස ණො න හොති; කරොන්තො, කුරුමානො; කරොන්ති.

Sau một từ tận cùng bằng `r`, chữ `n` của các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, `tya`, v.v. theo sau sẽ không biến thành `ṇa`. Ví dụ: `karonto` (đang làm), `kurumāno`; `karonti` (họ làm).

ගමයමිසාසදිසානං වා ච්ඡඞි-.

Của các căn `gam`, `yam`, `is`, `ās`, `dis`, tùy chọn (biến thành) `ccha`.

එතෙසං වා ච්ඡඞි හොති න්තමානත්‍යාදිසු; ගච්ඡන්තො, ගච්ඡමානො, ගච්ඡති; යච්ඡන්තො, යච්ඡමානො, යච්ඡති; ඉච්ඡන්තො, ඉච්ඡමානො, ඉච්ඡති; අච්ඡන්තො, අච්ඡමානො, අච්ඡති; දිච්ඡන්තො, දිච්ඡමානො, දිච්ඡති. වාති කිං? ගමිස්සති; වවත්ථිත විහාසත්තෙනඤ්ඤෙසු ච ක්වචි? ඉච්ඡිතබ්බං, ඉච්ඡා, ඉච්ඡිතුං; අච්ඡිතබ්බං, අච්ඡතුං; අඤ්ඤෙසඤ්ච යොගවිභාගා? පවෙච්ඡති.

Đối với các căn này, `ccha` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `gacchanto` (đang đi), `gacchamāno`, `gacchati`; `yacchanto` (đang cho), `yacchamāno`, `yacchati`; `icchanto` (đang mong muốn), `icchamāno`, `icchati`; `acchanto` (đang ngồi), `acchamāno`, `acchati`; `dicchanto` (đang thấy), `dicchamāno`, `dicchati`. Tại sao nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Gamissati` (sẽ đi). Do đây là tùy chọn có quy định, đôi khi cũng áp dụng ở nơi khác chăng? Ví dụ: `Icchitabbaṃ` (nên được mong muốn), `icchā` (sự mong muốn), `icchituṃ` (để mong muốn); `acchitabbaṃ` (nên ngồi), `acchatuṃ` (để ngồi). Do việc tách quy tắc, cũng áp dụng cho các căn khác chăng? Ví dụ: `Pavecchati` (đi vào).

ජරමරානමීයඞි-.

Của `jara` và `mara`, (biến thành) `īya`.

එතෙසමීයඞි වා හොති න්තමානත්‍යාදිසු; ජීයන්තො, ජීරන්තො; ජීයමානො, ජීරමානො; ජීයති, ජීරති; මීයන්තො, මරන්තො; මීයමානො, මරමානො; මීයති, මරති.

Đối với các căn này, `īya` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `jīyanto` (đang già đi), `jīranto`; `jīyamāno`, `jīramāno`; `jīyati` (già đi), `jīrati`; `mīyanto` (đang chết), `maranto`; `mīyamāno`, `maramāno`; `mīyati` (chết), `marati`.

ඨාපානං තිට්ඨපිවා-.

Của `ṭhā` và `pā`, (biến thành) `tiṭṭha` và `piva`.

ඨපානං තිට්ඨපිවා හොන්ති වා න්තමානත්‍යාදිසු; තිට්ඨන්තො, තිට්ඨමානො, තිට්ඨති; පිවන්තො, පිවති; වාත්වෙව? ඨාති, පාති.

Đối với `ṭhā` và `pā`, `tiṭṭha` và `piva` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `tiṭṭhanto` (đang đứng), `tiṭṭhamāno`, `tiṭṭhati` (đứng); `pivanto` (đang uống), `pivati` (uống). Tại sao lại nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Ṭhāti` (đứng), `pāti` (uống).

ගමවදදානං ඝම්මවජ්ජදජ්ජා-.

Của `gam`, `vad`, `dā`, (biến thành) `ghamma`, `vajja`, `dajja`.

ගමාදීනං ඝම්මාදයො වා හොන්ති න්තමානත්‍ය්‍යාදිසු; ඝම්මන්තො, ගච්ඡන්තො; වජ්ජන්තො, වදන්තො; දජ්ජන්තො, දදන්තො.

Đối với `gam`, v.v., `ghamma`, v.v. tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `ghammanto` (đang đi), `gacchanto`; `vajjanto` (đang nói), `vadanto`; `dajjanto` (đang cho), `dadanto`.

කරස්ස සොස්ස කුබ්බකුරුකයිරා-.

Của `kara` với `o`, (biến thành) `kubba`, `kuru`, `kayirā`.

කරස්ස සඔකාරස්ස කුබ්බාදයො වා හොන්ති න්තමානත්‍යාදිසු; කුබ්බන්තො, කයිරන්තො, කරොන්තො; කුබ්බමානො, කුරුමානො, කයිරමානො, කරාණො; කුබ්බති, කයිරති, කරොති; කුබ්බතෙ, කුරුතෙ, කයිරතෙ–-වචත්ථිතවිභාසත්තා වාධිකාරස්ස භිය්‍යො මානපරච්ඡක්කෙසුකුරු, ක්වවිදෙව පුබ්බච්ඡක්කෙ? අග්ඝං කුරුතු නො භවං; සොස්සාති වුත්තත්තා කත්තරි යෙවිමෙ.

Đối với căn `kara` với `o`, `kubba`, v.v. tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `kubbanto` (đang làm), `kayiranto`, `karonto`; `kubbamāno`, `kurumāno`, `kayiramāno`, `karāṇo`; `kubbati` (làm), `kayirati`, `karoti`; `kubbate`, `kurute`, `kayirate`. Do quyền hạn của `vā` là tùy chọn có quy định, hình thức `kuru` được dùng nhiều hơn trong sáu đuôi từ sau `māna`, và chỉ đôi khi trong sáu đuôi từ đầu. Ví dụ: `Agghaṃ kurutu no bhavaṃ` (Mong ngài hãy định giá cho chúng tôi). Do đã nói 'với `o`', nên những hình thức này chỉ dùng trong thể chủ động (kattari).

ගහස්ස ඝෙප්පො-.

Của `gaha`, (biến thành) `gheppa`.

ගහස්ස වා ඝෙප්පොති න්තමානත්‍යාදිසු; ඝෙප්පන්තො, ඝෙප්පමානො, ඝෙප්පති–-වාත්වෙව? ගණ්හාති.

Đối với căn `gaha`, `gheppa` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `gheppanto` (đang lấy), `gheppamāno`, `gheppati` (lấy). Tại sao lại nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Gaṇhāti` (lấy).

ණො නිග්ගහිතස්ස-.

Không của sự chế ngự-.

ගහස්ස නිග්ගහතස්ස ණො හොති; ගණ්හිතබ්බං, ගණ්හිතුං, ගණ්හන්තො.

Không (áp dụng) cho (gốc) gah đã bị chế ngự; (ví dụ:) gaṇhitabbaṃ, gaṇhituṃ, gaṇhanto.

ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ඛාදිකණ්ඩො පඤ්චමො.

Dứt chương thứ năm là chương Khādi trong Vutti của ngữ pháp Moggallāna.

වත්තමානෙ තිඅන්තිසිථමිමත්ඤන්තෙ සෙව්හ්ඤෙම්හෙ-.

Trong thì hiện tại (vattamāna), (các vĩ ngữ là) ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe.

වත්තමාන්ඤාරද්ධාපරිසමත්තෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ත්‍යාදයො හොන්තී; ගච්ඡති, ගච්ඡන්ති, ගච්ඡසි, ගච්ඡථ, ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම; ගච්ඡතෙ, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡසෙ, ගච්ඡව්හෙ, ගච්ඡෙ, ගච්ඡම්හෙ –-කථං පුරෙ අධම්මො දිප්පති, පුරා මරාමිති? වත්තමානස්සෙව වත්තුමිට්ඨත්තා, තංසමීපස්සතග්ගහණෙන ගහණා; පුරෙපුරාසද්දෙහි වා අනාගතත්තාවගම්‍යතෙ, තදා තස්ස වත්තමානත්තා; කාලව්‍යත්තයො වා එසො; භවන්තෙව හි කාලන්තරෙ’පි ත්‍යාදයො බාහුලකා?‘‘සන්තෙසු පරිගුහාමි මා ච කිඤ්චි ඉතො අදං, කායයස්ස භෙදා අභිසම්පරායං සහව්‍යතං ගච්ඡති වාසවස්ස, අනෙකජාතිසංසාරං සන්ධාවිස්සං, අතිවෙලං නමස්සිස්සන්ති‘‘.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ti’ được dùng sau gốc động từ trong thì hiện tại (vattamāna), với ý nghĩa một hành động đã bắt đầu nhưng chưa kết thúc; (ví dụ:) gacchati, gacchanti, gacchasi, gacchatha, gacchāmi, gacchāma; gacchate, gacchante, gacchase, gacchavhe, gacche, gacchamhe. -- (Hỏi:) Tại sao (lại có những cách dùng như) ‘pure adhammo dippati’ (thuở xưa, phi pháp hưng thịnh), ‘purā marāmi’ (trước khi ta chết)? (Đáp:) Do muốn nói như thể là hiện tại, và do được dùng để chỉ (thời gian) gần với hiện tại; hoặc do các từ ‘pure’, ‘purā’ mà ý nghĩa vị lai được hiểu, khi đó nó là thì hiện tại (so với thời điểm đó); hoặc đây là sự chuyển đổi thì (kālavyattayo). Chẳng phải các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ti’ cũng thường được dùng trong các thì khác sao? (Ví dụ:) ‘Santesu pariguhāmi mā ca kiñci ito adaṃ’ (Giữa những người tốt, tôi che giấu và đã không cho gì từ đây), ‘kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ sahavyataṃ gacchati vāsavassa’ (Sau khi thân hoại, trong đời sau, vị ấy đi đến đồng bạn với trời Vāsava), ‘anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissaṃ’ (Ta sẽ lang thang trong vô số kiếp luân hồi), ‘ativelaṃ namassissanti’ (Họ sẽ đảnh lễ quá mức).

භවස්සති ස්සතිස්සන්තිස්සසිස්සථස්සාමිස්සාමස්සතෙස්සන්තෙ ස්සසෙස්සව්හෙස්සංස්සාම්හෙ-.

Trong thì tương lai (bhavissati), (các vĩ ngữ là) ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe.

භවිස්සති අනාරද්ධෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ස්සත්‍යාදයො හොන්ති; ගමිස්සති, ගමිස්සන්ති, ගමිස්සසි, ගමිස්සථ, ගමිස්සාමි, ගමිස්සාම; ගමිස්සතෙ, ගමිස්සන්තෙ, ගමිස්සසෙ, ගමිස්සව්හෙ, ගමිස්සං, ගමිස්සාම්හෙ.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssati’ được dùng sau gốc động từ trong thì tương lai (bhavissati), với ý nghĩa một hành động chưa bắt đầu; (ví dụ:) gamissati, gamissanti, gamissasi, gamissatha, gamissāmi, gamissāma; gamissate, gamissante, gamissase, gamissavhe, gamissaṃ, gamissāmhe.

නාමෙ ගරහාවිම්භයෙසු-.

Khi có (bất biến từ) ‘nāma’, (thì tương lai được dùng) trong ý nghĩa khiển trách và kinh ngạc.

නාමසද්දෙ නිපාතෙ සති ගරහායං විම්භයෙ ච ගම්‍යමානෙස්සත්‍යාදයො හොන්ති; ඉමෙ හි නාම කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති; න හි නාම භික්ඛවෙ තස්ස මොඝපුරිසස්සපාණෙසු අනුද්දයා භවිස්සති; කථඤ්හි නාම සො භික්ඛවෙ මොඝපුරිසො සබ්බමත්තිකාමයං කුටිකං කරිස්සති; තත්ථ නාම ත්වං මොඝපුරිසමයා විරාගාය ධම්මෙ දෙසිතෙ සරාගාය වෙතෙස්සසි, අත්ථි නාමතාත සුදින්න ආභිදොසිකං කුම්මාසං පරිභුඤ්ජිස්සසි, අත්ථියෙවිහාපි නින්දාවගමො. විම්භයෙ?- අච්ඡරියං වත භො අබ්භූතං වත භො සන්තෙන වත භො පබ්බජිතා විහාරෙනවිරන්ති, යත්‍ර හි නාම සඤ්ඤී සමානො ජාගරො පඤ්චමත්තානී සකටසතානි නිස්සාය නිස්සාය අතික්කන්තානි නෙව දක්ඛිති, න පන සද්දං සොස්සති; අච්ඡරියං අන්ධො නාම පබ්බතමාරොහිස්සති; බධිරො නාම සද්දං සොස්සති.

Khi có bất biến từ ‘nāma’, và khi ý nghĩa khiển trách hoặc kinh ngạc được hiểu, các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssati’ được dùng. (Ví dụ về) khiển trách: ‘ime hi nāma kalyāṇadhammā paṭijānissanti’ (Chắc những người tự cho là có thiện pháp này sẽ hứa hẹn đây!); ‘na hi nāma bhikkhave tassa moghapurisassapāṇesu anuddayā bhavissati’ (Này các Tỳ khưu, chắc kẻ ngu si kia sẽ không có lòng thương xót chúng sanh đâu!); ‘kathañhi nāma so bhikkhave moghapuriso sabbamattikāmayaṃ kuṭikaṃ karissati’ (Này các Tỳ khưu, làm sao mà kẻ ngu si kia lại có thể làm một cái am toàn bằng đất sét được!); ‘tattha nāma tvaṃ moghapurisamayā virāgāya dhamme desite sarāgāya vetessasi’ (Này kẻ ngu si, ở đó, khi Pháp được ta thuyết vì ly tham, ngươi lại hướng đến tham ái sao!); ‘atthi nāmatāta sudinna ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhuñjissasi’ (Này Sudinna, có thật là con sẽ ăn cháo từ chiều hôm qua sao!), ở đây cũng hàm ý khiển trách. (Ví dụ về) kinh ngạc: ‘Acchariyaṃ vata bho abbhūtaṃ vata bho santena vata bho pabbajitā vihārenaviranti, yatra hi nāma saññī samāno jāgaro pañcamattānī sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva dakkhiti, na pana saddaṃ sossati’ (Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! ... ở nơi mà một người có tri giác, tỉnh táo, sẽ không thấy năm trăm cỗ xe đi qua sát bên, cũng sẽ không nghe thấy tiếng động); ‘acchariyaṃ andho nāma pabbatamārohissati’ (Thật kỳ diệu, người mù sẽ leo lên núi!); ‘badhiro nāma saddaṃ sossati’ (Người điếc sẽ nghe thấy âm thanh!).

භුතෙ ඊඋංඔත්ථෙම්භාආඌසෙව්හංඅම්භෙ-.

Trong thì quá khứ (bhūta), (các vĩ ngữ là) ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā, ā, ū, se, vhaṃ, a, mhe.

භුතෙ පරිසමත්ත්ඤත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ඊආදයො හොන්ති; අගමී, අගමුං, අගමො, අගමිත්ථ, අගමිං, අගමිම්හා; අගමා, අගමූ, අගමිසෙ, අගමිව්හං, අගම, අගමිම්හෙ–-භුත සාමඤ්ඤවචනිච්ඡායමනජ්ජතනෙපි? සුවො අහොසි ආනන්දො.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ī’ được dùng sau gốc động từ trong thì quá khứ (bhūta), với ý nghĩa một hành động đã hoàn tất; (ví dụ:) agamī, agamuṃ, agamo, agamittha, agamiṃ, agamimhā; agamā, agamū, agamise, agamivhaṃ, agama, agamimhe. -- (Hỏi:) Có phải (thì này được dùng) ngay cả trong (thì) quá khứ không phải hôm nay (anajjatanī), do muốn nói về quá khứ một cách tổng quát? (Đáp:) ‘Suvo ahosi ānando’ (Ngày mai đã có niềm vui).

අනජ්ජතනෙ ආඌඔත්ථඅම්හාත්ථත්ථුංසෙව්හංඉංම්භසෙ-.

Trong thì quá khứ không phải hôm nay (anajjatanī), (các vĩ ngữ là) ā, ū, o, ttha, a, mhā, ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase.

අවිජ්ජමානජ්ජතනෙ භුතෙ’ත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ආආදයො හොන්ති.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ā’ được dùng sau gốc động từ với ý nghĩa quá khứ không phải của ngày hôm nay.

ආඤාය්‍යා ච උට්ඨානා ආඤාය්‍යා ච සංවෙසනා,එසජ්ජතනො කාලො අහරූභයතඩ්ඪරත්තං වා;

Từ lúc mặt trời mọc được biết đến cho đến lúc mặt trời lặn được biết đến, đó là khoảng thời gian của ngày hôm nay (ajjatana); hoặc là ban ngày và nửa đêm về hai phía.

අගමා, අගමූ, අගමො, අගමත්ථ, අගම, අගමම්හා; අගමිත්ථ, අගමත්ථුං, අගමසෙ, අගමව්හං, ගමිං, අගමම්හසෙ; අඤ්ඤපදත්ථො කිං? අජ්ජ හිය්‍යො වා අගමාසි.

(Ví dụ:) Agamā, agamū, agamo, agamattha, agama, agamamhā; agamittha, agamatthuṃ, agamase, agamavhaṃ, gamiṃ, agamamhase. -- Mục đích của từ khác (tức là ‘anajjatane’) là gì? (Để loại trừ trường hợp như:) ‘Ajja hiyyo vā agamāsi’ (Bạn đã đi hôm nay hoặc hôm qua).

පරොක්ඛෙ ඔඑත්ථඅම්භත්ථරෙත්ථොව්හොඉම්හෙ-.

Trong thì quá khứ vị kiến (parokkha), (các vĩ ngữ là) a, u, e, ttha, a, mha, ttha, re, ttho, vho, i, mhe.

අපච්චක්ඛෙ භුතානජ්ජතනෙ’ත්ථෙ චත්තමානතො ක්‍රියත්ථා අආදයො හොන්ති; ජගාම, ජගමු, ජගමෙ, ජගමිත්ථ, ජගම, ජගමිම්හ; ජගමිත්ථ, ජගමිරෙ, ජගමිත්ථො, ජගමිව්හො, ජගමි, ජගමිම්හෙ. –––––––––––––––––––-

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘a’ được dùng sau gốc động từ với ý nghĩa quá khứ không phải của ngày hôm nay và không được chứng kiến trực tiếp (apaccakkha); (ví dụ:) jagāma, jagamu, jagame, jagamittha, jagama, jagamimha; jagamittha, jagamire, jagamittho, jagamivho, jagami, jagamimhe.

මූළ්හවික්ඛිත්තබ්‍යාසත්තචිත්තොනත්තනාපි ක්‍රියා කතාභිනිබ්බත්තිකාලෙ’නුපලද්ධා සමානා එලෙනානුමීයමානා පරොක්ඛාච වත්ථුතො; තෙනුත්තමව්සයෙ’පි පයොගසම්භවො.

Ngay cả khi hành động do chính mình thực hiện, nhưng không được nhận biết vào lúc diễn ra do tâm bị si mê, tán loạn, hoặc bị trói buộc, và sau đó được suy luận ra, thì về bản chất nó cũng là (hành động) vị kiến (parokkha); do đó, cũng có thể sử dụng (thì này) ở ngôi thứ nhất.

එය්‍යාදො වාතිපත්තියයං ස්සාස්සංසුස්සෙස්සථස්සංස්සම්හාස්සථ ස්සිංසුස්සසෙස්සව්හෙස්සිංස්සාම අසෙ-.

Trong (thì) điều kiện quá khứ (kriyātipatti), (các vĩ ngữ là) ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssamhā, ssatha, ssiṃsu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase.

එය්‍යාදො විසයෙ ක්‍රියාතිපත්තියං ස්සාදයො හොන්ති විභාසා; විධුරප්පච්චයොපනිපාතතො කාරණවෙකල්ලතො වා ක්‍රියායාති පතනමනිප්ඵත්ති ක්‍රියාතිපත්ති; එතෙ ච ස්සාදයො සාමත්ථියාතීතානාගතෙස්වෙව හොන්ති, න වත්තමානෙ, තත්‍ර ක්‍රියාතිපත්ත්‍ය සම්භවා.

Trong phạm vi của (các vĩ ngữ) bắt đầu bằng ‘eyya’, các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssā’ được dùng tùy chọn trong (thì) điều kiện quá khứ (kriyātipatti). Điều kiện quá khứ là sự không xảy ra, sự không hoàn thành của một hành động, do sự xuất hiện của một điều kiện cản trở hoặc do thiếu nguyên nhân. Và các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssā’ này, theo năng lực của chúng, chỉ xảy ra trong quá khứ và tương lai, không xảy ra trong hiện tại, vì ở đó không thể có sự không hoàn thành của hành động.

සචෙ පඨමවයෙ පබ්බජ්ජං අලභිස්සා, අරහා අභවිස්සා; දක්ඛිණෙන චෙ අගමිස්සා, න සකටං පරියාභවිස්සා- දක්ඛිණෙන චෙ අගමිස්සංසු, අගමිස්සෙ, අගමිස්සථ, අගමිස්සං, අගමිස්සම්හා, අගමිස්සථ, අගමිස්සිංසු, අගමිස්සසෙ, අගමිස්සව්හෙ,අගමිස්සිං, අගමිස්සාම අසෙ- න සකටං පරියාභවිස්සා. වාති කිං? දක්ඛිණෙන චෙ ගමිස්සති, න සකටං පරියාභවිස්සති.

(Ví dụ:) ‘Sace paṭhamavaye pabbajjaṃ alabhissā, arahā abhavissā’ (Nếu tôi đã xuất gia trong thời thanh xuân, tôi đã trở thành A-la-hán); ‘dakkhiṇena ce agamissā, na sakaṭaṃ pariyābhavissā’ (Nếu ông ấy đã đi về phía nam, cỗ xe đã không bị lật) - (tương tự với) dakkhiṇena ce agamissaṃsu, agamisse, agamissatha, agamissaṃ, agamissamhā, agamissatha, agamissiṃsu, agamissase, agamissavhe,agamissiṃ, agamissāma ase- na sakaṭaṃ pariyābhavissā. (Hỏi:) Từ ‘vā’ (tùy chọn) có mục đích gì? (Đáp:) (Để cho phép cách dùng khác như:) ‘Dakkhiṇena ce gamissati, na sakaṭaṃ pariyābhavissati’ (Nếu ông ấy đi về phía nam, cỗ xe sẽ không bị lật).

හෙතුඵලෙස්වෙය්‍යඑය්‍යුංඑය්‍යාසඑය්‍යාථඑය්‍යාමිඑය්‍යාමඑථ එරංඑථොඑය්‍යව්හොඑය්‍යංඑය්‍යාම්හෙ-.

Trong (ý nghĩa) nhân và quả (hetuphala), (các vĩ ngữ là) eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyavho, eyyaṃ, eyyāmhe.

හෙතුභුතායං ඵලභුතායඤ්ච ක්‍රියායං වත්තමානතො ක්‍රියත්ථාඑය්‍යාදයො වා හොන්ති.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘eyya’ được dùng tùy chọn sau gốc động từ trong một hành động là nguyên nhân và trong một hành động là kết quả.

සචෙ සංඛාරා නිච්චා භවෙය්‍යුං, න නිරුජ්ඣෙය්‍යුං; දක්ඛිනෙණන චෙ ගච්ඡෙය්‍ය, න සකටං පරියාභවෙය්‍ය-දක්ඛිණෙන චෙ ගච්ඡෙය්‍යුං, ගච්ඡෙය්‍යාසි, ගච්ඡෙය්‍යාථ, ගච්ඡෙය්‍යාමි, ගච්ඡෙයය්‍යාම; ගච්ඡෙථ, ගච්ඡෙරං, ගච්ඡෙථො, ගච්ඡෙය්‍යව්හො, ගච්ඡෙය්‍යං, ගච්ඡෙය්‍යාම්හෙ- න සකටං පරියාභවෙය්‍ය; භවනං ගමනඤ්ච හෙතු, අනිරුජ්ඣනං පරියාභවනඤ්ච ඵලං–-ඉහ කස්මා න හොති?- හන්තීති පලායති, වස්සතීති ධාවති, හනිස්සතීති පලායිස්සතීති? ඉතිසද්දෙනෙව හෙතුහෙතුමන්තතායය ජොතිතත්තා වාති කිං දක්ඛිණෙන චෙ ගමිස්සති, න සකටං පරියා භවිස්සති.

Nếu các pháp hữu vi là thường hằng, chúng sẽ không bị diệt; nếu đi về phía nam, chiếc xe sẽ không bị lật - nếu chúng đi về phía nam, ngươi sẽ đi, các ngươi sẽ đi, tôi sẽ đi, chúng tôi sẽ đi; ngươi hãy đi, tôi sẽ đi, hai ngươi sẽ đi, các ngươi sẽ đi, tôi sẽ đi, chúng tôi sẽ đi - chiếc xe sẽ không bị lật; sự hiện hữu và sự đi là nhân, sự không diệt và sự không bị lật là quả – tại sao ở đây lại không như vậy? - (Nó) bỏ chạy vì (nghĩ rằng) 'nó đánh', (nó) chạy vì (nghĩ rằng) 'trời mưa', (nó) sẽ bỏ chạy vì (nghĩ rằng) 'nó sẽ đánh' phải không? Hay là do chính từ 'iti' đã làm sáng tỏ mối quan hệ nhân quả? Hoặc là: nếu nó sẽ đi về phía nam, chiếc xe sẽ không bị lật.

පඤ්හපත්ථනාවිධිසූ-.

Trong (các ý nghĩa) câu hỏi, thỉnh nguyện, và mệnh lệnh.

පඤ්හො-සම්පුච්ඡනං සම්පධාරණා නිරූපනා කාරියනිච්ඡයනං; පත්ථනා-යාවනමිට්ඨාසිංසනඤ්ච; විධානං විධි නියොජනං ක්‍රියාසු ව්‍යාපාරණා; සා ච දුවිධාව?- සාදරානාදරවසෙන, විසයභෙදෙන භින්නායපි තදුභයානතිවත්තනතො.

Câu hỏi là sự hỏi han, sự xem xét, sự xác định, sự quyết định về việc cần làm; thỉnh nguyện là sự yêu cầu và sự mong muốn điều tốt đẹp; mệnh lệnh là quy tắc, sự chỉ định, sự sai khiến trong các hành động; và điều đó có hai loại phải không? - Theo cách tôn trọng và không tôn trọng, mặc dù được phân biệt bởi sự khác biệt về đối tượng, nhưng không vượt ra ngoài hai loại đó.

එතෙසු පඤ්හාදිසු ක්‍රියත්ථතො එය්‍යාදයො හොන්ති; පඤ්හෙ?-කිමායස්මා විනයම්පරියාපුණෙය්‍ය,උදාහු ධම්මං?; ගච්ඡෙය්‍යං වාහං උපොසථං, න වා ගච්ඡෙය්‍යං?, පත්ථනායං?- ලභෙය්‍යාහකකම්භන්තෙ භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පදං; පස්සෙය්‍යං තං වස්සසතං අරොගං. විධිම්හි?-භවං පත්තං පචෙය්‍ය, භවං පුඤ්ඤං කරෙය්‍ය, ඉහ භවං භුඤ්ජෙය්‍ය, ඉහ භවං නිසීදෙය්‍ය, මාණවකං භවං අජ්ඣාපෙය්‍ය–-අනුඤ්ඤාපත්තකාලෙසුපි සිද්ධාව, තත්ථාපි විධිප්පතීතිතො; අනුඤ්ඤායං?එවංකරෙය්‍යාසි. පත්තකාලෙ?- කටං කරෙය්‍යාසි, පත්තො තෙ කාලො කටකරණෙ; යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං සඞ්ඝො උපොසථං කරෙය්‍ය; එතස්ස භගවා කාලො, එතස්ස සුගත කාලො, යම්භගවා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙය්‍ය–-පෙසනෙ’පිච්ඡන්ති?- ගාමං ත්වං භණෙ ගච්ඡෙය්‍යාසි.

Trong những (ý nghĩa) câu hỏi v.v... này, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng theo ý nghĩa của động từ; trong (ý nghĩa) câu hỏi? - Tôn giả nên học Luật hay là học Pháp?; Tôi có nên đi dự lễ Bố-tát hay không? Trong (ý nghĩa) thỉnh nguyện? - Bạch ngài, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi đức Thế Tôn; mong rằng tôi được thấy ngài sống trăm năm không bệnh tật. Trong (ý nghĩa) mệnh lệnh? - Ngài nên nấu cơm, ngài nên làm phước, ngài nên dùng bữa ở đây, ngài nên ngồi ở đây, ngài nên dạy cho cậu thanh niên – cũng được thành tựu trong (ý nghĩa) cho phép và đúng thời điểm, vì ở đó ý nghĩa mệnh lệnh cũng được nhận thấy; trong (ý nghĩa) cho phép? Ngươi nên làm như vậy. Trong (ý nghĩa) đúng thời điểm? - Ngươi nên làm chiếu, đã đến lúc ngươi làm chiếu; nếu Tăng chúng thấy là hợp thời, Tăng chúng nên làm lễ Bố-tát; bạch đức Thế Tôn, đây là thời, bạch đức Thiện Thệ, đây là thời, để đức Thế Tôn chế định học giới cho các vị đệ tử – họ cũng muốn (dùng) trong (ý nghĩa) sai khiến phải không? - Này anh, anh nên đi đến làng.

තුඅත්තුහිථමිමතංඅන්තංස්සුව්හොඤාමසෙ-.

(Các vĩ tố) tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase.

පඤ්හාදිස්වෙතෙ හොන්ති ක්‍රියත්ථතො; ක්‍රියත්ථතො; යච්ඡතු, ගච්ඡන්තු, ගච්ඡාහි, ගච්ඡථ, ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම, ගච්ඡතං, ගච්ඡන්තං, ගච්ඡස්සු, ගච්ඡව්හො, ගච්ඡෙ, ගච්ඡාමසෙ–-පඤ්හෙ?- කින්නු බලු හො ව්‍යාකරණමධියස්සු?. පත්ථනායං?- දදාහි මෙ, ජිවතු භවං. විසිම්හි?-කටං කරොතු භවං, පුඤ්ඤං කරොතු භවං, ඉහ භවං භුඤ්ජතු, ඉහභවං නිසීදතු, උද්දිසතු භන්තෙ භගවා පාතිමොක්ඛා. පෙසනෙ?- ගච්ඡ භණෙ ගාමං. අනුමතියං?එවං කරොහි. පත්තකාලෙ?-කාලො’යං තෙ මහාවීර උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං.

Những (vĩ tố) này được dùng trong (ý nghĩa) câu hỏi v.v... theo ý nghĩa của động từ; theo ý nghĩa của động từ; nó hãy cho, họ hãy đi, ngươi hãy đi, các ngươi hãy đi, tôi hãy đi, chúng tôi hãy đi, nó hãy đi, chúng hãy đi, ngươi hãy đi, các ngươi hãy đi, tôi hãy đi, chúng tôi hãy đi – trong (ý nghĩa) câu hỏi? - Này, vậy ngươi hãy học ngữ pháp đi? Trong (ý nghĩa) thỉnh nguyện? - Xin hãy cho tôi, mong ngài được sống lâu. Trong (ý nghĩa) mệnh lệnh? - Ngài hãy làm chiếu, ngài hãy làm phước, ngài hãy dùng bữa ở đây, ngài hãy ngồi ở đây, bạch ngài, đức Thế Tôn hãy thuyết Pātimokkha. Trong (ý nghĩa) sai khiến? - Này anh, hãy đi đến làng. Trong (ý nghĩa) cho phép? - Hãy làm như vậy. Trong (ý nghĩa) đúng thời điểm? - Này bậc Đại Hùng, đây là lúc ngài hãy sinh vào lòng mẹ.

සත්ත්‍යරහෙස්වෙය්‍යාදි-.

Trong (ý nghĩa) khả năng và thích hợp, (dùng) 'eyya' v.v...

සත්තියං අරහත්ථෙ ච ක්‍රියත්ථා. එය්‍යාදයො හොන්ති; භවං ඛලු රජ්ජං කරෙය්‍ය, භවං සත්තො; අරභො.

Trong ý nghĩa khả năng và thích hợp, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng theo ý nghĩa của động từ. Ngài quả thật có thể cai trị vương quốc, ngài có khả năng; ngài xứng đáng.

සම්භාවනෙ වා-.

Hoặc trong (ý nghĩa) phỏng đoán.

සම්භාවනෙ ගම්‍යමානෙ ධාතුනා වුච්චමානෙ ච එය්‍යාදයොහොන්ති විභාසා; අපි පබ්බතං සිරසා භින්දෙය්‍ය. ක්‍රියාතිපත්තියන්තුස්සාදි?- අසනියාපි හතො නාපතිස්සා සම්භාවෙමි සද්දහාමිඅවකප්පෙමි භුඤ්ජෙය්‍ය භවං; භුජිස්සති භවං, අභුඤ්ජි භවං. ක්‍රයාතිපත්තියන්තුස්සාදි-සම්භාවෙමි නාභුජිස්සං භවං.

Khi ý nghĩa phỏng đoán được hiểu ngầm hoặc được diễn đạt bởi động từ, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng một cách tùy chọn; có lẽ nó có thể dùng đầu phá vỡ ngọn núi. Trong (ý nghĩa) hành động không xảy ra (quá khứ điều kiện), (dùng) 'ssa' v.v...? - Dù bị sét đánh, nó cũng sẽ không ngã. Tôi phỏng đoán, tôi tin, tôi cho rằng ngài sẽ ăn; (tương đương với) ngài sẽ ăn, ngài đã ăn. Trong (ý nghĩa) hành động không xảy ra (quá khứ điều kiện), (dùng) 'ssa' v.v... - Tôi phỏng đoán ngài đã không ăn.

මායොගෙ ඊආආදි-.

Khi kết hợp với 'mā', (dùng) 'ī', 'ā' v.v...

මායොගෙ සති ඊආදයො ආආදයො ච වා හොන්ති; මාස්සුපුනපි එවරූපමකාසි, මා භවං අගමා වනං; වාති කිං? මා තෙකාමගුණෙ භමස්සු චිත්තං, මා ත්වං කරිස්සසි, මා ත්වං කරෙය්‍යාසි–-අසකකාලත්ථො’යමාරම්භො; බුද්ධො’භවිස්සතීති පදන්තර සම්බන්ධෙන අනාගතකාලතා පතියතෙ, එවං කතො කටො ස්වෙභවිස්සති, භාවි කච්චමාසීති; ලුනාහි ලුනාහිත්වෙවායං ලුනාති, ලුනස්සු ලුනස්සුත්වෙවායං ලුනාතීති ත්වාදීනමෙවෙතං මජ්ඣිමපුරි සෙකවචනානමාභික්ඛඤ්ඤෙ විබ්බවනං; ඉදං වුත්තං හොති?-එවමෙස තුරිතො අඤ්ඤෙ’පි නියොජෙන්තො විය කිරියං කරොතීති; එවං ලුනාථ ලුනාථාත්වෙවායං ලුනාති, ලුනව්හො ලුනව්හො ත්වෙවායං ලුනාති; තථා කාලත්තරෙසුපි ලුනාහි ලුනාහිත්වෙවායං අලුනි, අලුනා, ලුලාව, ලුනිස්සතීති; එවං ස්සුම්හි ච යොජනීයං–-තථා සමුච්චයෙ’පි මඨමට, විහාරමටෙත්වෙවායමටති; මඨමටස්සු, විහාරමටස්සුත්වෙවායමටති–-බ්‍යාපාරභෙදෙ තු සාමඤ්ඤවචනස්සෙව බ්‍යාපකත්තා අනුප්පයොගො භවති? ඔදනං භුඤ්ජ, යාගුම්පිව, ධානා ඛාදෙත්වාවායමජ්ඣොහරති.

Khi kết hợp với 'mā', các (vĩ tố) 'ī' v.v... và 'ā' v.v... được dùng một cách tùy chọn; mong rằng ngươi đừng làm việc như vậy nữa, mong rằng ngài đừng đi vào rừng; tại sao nói 'tùy chọn'? - Tâm ngươi chớ lang thang trong các dục; ngươi chớ làm, ngươi chớ nên làm – sự khởi đầu này có ý nghĩa không giới hạn về thời gian; thời tương lai được nhận biết qua mối liên hệ với từ khác, như trong 'vị ấy sẽ thành Phật', tương tự 'chiếc chiếu đã được làm sẽ có vào ngày mai', 'công việc sắp tới đã có'; nó cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi', nó cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi' - đây là sự giải thích về sự lặp lại của các (vĩ tố) 'tva' v.v... ở ngôi thứ hai số ít; điều này có nghĩa là gì? - Nó làm hành động một cách vội vã như thể đang sai khiến cả những người khác; tương tự, nó cắt giống như (ra lệnh) 'các ngươi hãy cắt, các ngươi hãy cắt', nó cắt giống như (ra lệnh) 'các ngươi hãy cắt, các ngươi hãy cắt'; cũng vậy, trong cả ba thời, nó đã cắt, đã cắt, đã cắt, sẽ cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi'; tương tự, cũng cần được áp dụng với (vĩ tố) 'ssu' – cũng vậy trong (ý nghĩa) tập hợp: nó đi lang thang giống như (nói) 'hãy đi lang thang ở tịnh xá, hãy đi lang thang ở tu viện'; nó đi lang thang giống như (nói) 'ngươi hãy đi lang thang ở tịnh xá, ngươi hãy đi lang thang ở tu viện' – nhưng khi có sự khác biệt về hành động, việc sử dụng một từ chung chung là thích hợp vì tính bao quát của nó phải không? Nó ăn (nhiều thứ) giống như (nói) 'hãy ăn cơm, hãy uống cháo, hãy ăn ngũ cốc rang'.

පුබ්බපරච්ඡක්කානමෙකානෙකෙසු තුම්හාම්හසෙසෙසු ද්වෙද්වෙ මජ්ඣිමුත්තමපඨමා-.

Đối với sáu (vĩ tố) đầu và sáu (vĩ tố) sau, khi (chủ từ) là 'ngươi' (số ít và số nhiều), 'ta' (số ít và số nhiều), và những (đại từ) còn lại (số ít và số nhiều), (thì có) hai và hai (vĩ tố) của ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất, và ngôi thứ ba (tương ứng).

එකනෙකෙසුතුම්හාම්හසද්දවචනීයෙසු තදඤ්ඤසද්දවචනීයෙසු ච කාරකෙසුපුබ්බච්ඡක්කානං පරච්ඡක්කානං මජ්ඣිමුත්තමපඨමා ද්වෙ ද්වෙ හොන්ති යථාක්කමං ක්‍රියත්ථා; උත්තමසද්දො’යං සභාවතො තතියදුකෙ රුළ්හො–-ත්වං ගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ, ත්වං ගච්ඡසෙ, තුම්හෙ ගච්ඡව්හෙ; ත්වංගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ, ත්වං ගච්ඡසෙ, තුම්හෙ ගච්ඡව්හෙ; අහංගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම,අහං ගච්ඡෙ, මයං ගච්ඡාම්හෙ; සො ගච්ඡති, තෙ ගච්ඡන්ති, සො ගච්ඡතෙ, තෙ ගච්ඡන්තෙ.

Khi các tác nhân được biểu thị bởi từ 'tumha' và 'amha' ở số ít và số nhiều, và bởi các từ khác, thì hai và hai (vĩ tố) của ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất, và ngôi thứ ba của nhóm sáu (vĩ tố) đầu và nhóm sáu (vĩ tố) sau được dùng làm (vĩ tố) động từ theo thứ tự; từ 'uttama' (thứ nhất) này, theo quy ước, được dùng cho bộ ba thứ ba – ngươi đi, các ngươi đi, ngươi đi, các ngươi đi; ngươi đi, các ngươi đi, ngươi đi, các ngươi đi; tôi đi, chúng tôi đi, tôi đi, chúng tôi đi; nó đi, chúng đi, nó đi, chúng đi.

සාමත්ථියා ලද්ධන්තා අප්පඨුජ්ජමානෙසුපි තුම්හාම්හසෙසෙසු භවන්ති–-ගච්ඡසී, ගච්ඡථ, ගච්ඡසෙ, ගච්ඡව්හෙ; ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම, ගච්ඡෙ, ගච්ඡාම්හෙ; ගච්ඡති,ගච්ඡන්ති, ගච්ඡතෙ, ගච්ඡන්තෙ.

Các vĩ tố được nhận lấy theo khả năng, ngay cả khi không được dạy một cách riêng biệt, cũng được dùng cho các trường hợp còn lại của `tumha` và `amha` – `gacchasī, gacchatha, gacchase, gacchavhe; gacchāmi, gacchāma, gacche, gacchāmhe; gacchati, gacchanti, gacchate, gacchante`.

ආඊස්සාදිස්වඤ වා-.

Hoặc `añña` trong các (thì) bắt đầu bằng `ā`, `ī`, `ssā`.

ආආදො ඊආදො ස්සාආදො ච ක්‍රියත්ථස්ස වා අඤ හොති, ඤකාරො’නුබන්ධො–-අගමා, ගමා; අගමී, ගමී; අගමිස්සා, ගමිස්සා.

Trong các thì bắt đầu bằng `ā`, `ī`, và `ssā`, vĩ tố của động từ tùy chọn trở thành `aña`, với `ñ` là một chỉ tố – `agamā, gamā; agamī, gamī; agamissā, gamissā`.

අආදිස්වාහො බ්‍රූස්ස-. බ්‍රූස්ස ආහො හොති අආදිසු; ආහ, ආහු.

Đối với `brū`, `āha` được dùng trong các (thì) bắt đầu bằng `a`; `āha, āhu`.

භුස්ස චුක-.

Đối với `bhū` là `cuka`.

අආදිසු භුස්ස චුක හොති; කකාරො’නුබන්ධො; උකාරො උච්චාරණත්ථො; බභුව.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `a`, đối với `bhū` là `cuka`; `k` là chỉ tố; `u` là để phát âm; `babhuva`.

පුබ්බස්ස අ-.

Đối với (âm tiết) trước là `a`.

අආදිසු ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස භුස්සඅ හොති; බභුව.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `a`, khi lặp lại, (âm tiết) trước của `bhū` trở thành `a`; `babhuva`.

උස්සංස්වාහා වා-.

Hoặc `aṃsu` cho `u` sau `āha`.

ආහාදෙසා පරස්ස්ौස්සඅංසුවා හොති; ආහංසු ආහු.

Sau từ thay thế `āha`, `u` tùy chọn trở thành `aṃsu`; `āhaṃsu, āhu`.

ත්‍යන්තීනං ටටූ-.

Đối với `ti` và `anti` là `ṭa` và `ṭū`.

ආහා පරෙසං තිඅන්තීනං ටටූ හොන්ති; ටකාරා සබ්බාදෙසත්ථා; ආහ, ආහු. අතොයෙව ච ඤාපකා තිඅන්තිසු ච බ්‍රූස්සාහො.

Sau `āha`, `ti` và `anti` trở thành `ṭa` và `ṭū`; chữ `ṭ` có nghĩa là thay thế toàn bộ; `āha, āhu`. Và chính từ chỉ dấu này, được biết rằng `āha` cũng thay thế cho `brū` trong trường hợp của `ti` và `anti`.

ඊආදොවචස්සොම-.

Trong (thì) bắt đầu bằng `ī`, đối với `vac` là `oma`.

ඊආදිසුවචස්ස ඔම හොති; මකාරො’නුබන්ධා; අවොච; ඊආදොති කිං? අවච.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`, đối với `vac` là `oma`; `m` là chỉ tố; `avoca`; tại sao nói 'trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`'? (Để có) `Avaca`.

දාස්ස දං වා මමෙස්වද්විත්තෙ-.

Đối với `dā` không lặp lại, `daṃ` được thay thế tùy chọn trước `mi` và `ma`.

අද්විත්තෙ වත්තමානස්ස දාස්ස දං වා හොති මිමෙසු; දම්මි,දෙමි; දම්ම, දෙම. අඤ්චිත්තෙති කිං? දදාමි. දදාම.

Đối với `dā` hiện tại không lặp lại, `daṃ` tùy chọn được dùng trước `mi` và `ma`; `dammi, demi; damma, dema`. Tại sao nói 'không lặp lại'? (Để có) `Dadāmi. Dadāma`.

කරස්ස සොස්සකුං-.

Đối với `kar` có `u`, là `kuṃ`.

කරස්ස සඔකාරස්ස කුං වා හොති මිමෙසු; කුම්මි, කුම්ම; කරොමි, කරොම.

Đối với `kar` có `o`, `kuṃ` tùy chọn được dùng trước `mi` và `ma`; `kummi, kumma; karomi, karoma`.

කා ඊආදිසු-.

`kā` trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`.

කරස්ස සඔකාරස්සකා හොති වා ඊආදිසු; අකාසි, අකරි; අකංසු, අකරිංසු; අකා, අකරා.

Đối với `kar` có `o`, `kā` tùy chọn được dùng trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`; `akāsi, akari; akaṃsu, akariṃsu; akā, akarā`.

හාස්සචාහඞි ස්සෙන-.

Và `hā` cho `ssa` trong thì Bhavissanti, cùng với `ssa`.

කරස්සසොස්සහාස්සච ආහඞි වා හොති ස්සෙන සහ; කාහති, කරිස්සති; අකාහා, අකරිස්සා;හාහතී, හායිස්සති; ආහාහා, අහායිස්සා.

Đối với (căn) `kar` và `hā`, trong thì Bhavissanti, `hā` tùy chọn được thay thế cho `ssa`; `kāhati, karissati; akāhā, akarissā; hāhatī, hāyissati; āhāhā, ahāyissā`.

ලභවසච්ඡිදභිදරුදානං ච්ඡඞි-.

Đối với `labh`, `vas`, `chid`, `bhid`, và `rud`, `ccha` được dùng trong thì Bhavissanti.

ලභාදීනං ච්ඡඞි වා හොති ස්සෙන සහ; අලච්ඡා, අලභිස්සා, ලච්ඡති, ලභිස්සති; අවච්ඡා, අවසිස්සා; වච්ඡති, වසිස්සති; ච්ඡෙච්ඡා, අච්ඡින්දිස්සා; ඡෙච්ඡති. ඡින්දිස්සති; හෙච්ඡා, භින්දිස්සා; භෙච්ඡති,භින්දිස්සති; අරුච්ඡා, අරොදිස්සා; රුච්ඡති, රොදිස්සති. අඤ්ඤස්මිම්පි ඡිදස්ස වා ච්ඡඞි යොගවිභාගා?- අච්ඡෙච්ඡුං, අච්ඡින්දිංසු. අඤ්ඤෙසං ව?-ගච්ඡං, ගච්ඡිස්සං.

Đối với `labh` và các căn khác, `ccha` tùy chọn được dùng trong thì Bhavissanti cùng với `ssa` (tức là thay cho `ssa`); `alacchā, alabhissā, lacchati, labhissati; avacchā, avasissā; vacchati, vasissati; cchecchā, acchindissā; checchati, chindissati; hecchā, bhindissā; bhecchati, bhindissati; arucchā, arodissā; rucchati, rodissati`. Do sự phân chia quy tắc, `ccha` cũng tùy chọn được dùng cho `chid` trong trường hợp khác phải không? - `Acchecchuṃ, acchindiṃsu`. Và cho các căn khác? - `Gacchaṃ, gacchissaṃ`.

භුජමුචවචවිසානං ක්ඛඞි-.

Đối với `bhuj`, `muc`, `vac`, và `vis`, `kkha` được dùng trong thì Bhavissanti.

භුජාදීනං ක්ඛඞි වා හොති ස්සෙන සහ; අභොක්ඛා, අභුඤ්ජිස්සා; භොක්ඛති, භුජිස්සති; අමොක්ඛා, අමුඤ්චිස්සා; මොක්ඛතිං මුඤ්චිස්සති; අචක්ඛා, අවචිස්සා; චක්ඛති. වචිස්සති; පාවෙක්ඛා, පාවිසිස්සා; පවෙක්ඛති, පවිසිස්සති. විසස්සාඤ්ඤස්මිම්පි වා ක්ඛඞි යොගවිභාගා?-පාවෙක්ඛි, පාවිසි.

Đối với `bhuj` và các căn khác, `kkha` tùy chọn được dùng trong thì Bhavissanti cùng với `ssa` (tức là thay cho `ssa`); `abhokkhā, abhuñjissā; bhokkhati, bhujissati; amokkhā, amuñcissā; mokkhati, muñcissati; acakkhā, avacissā; cakkhati, vacissati; pāvekkhā, pāvisissā; pavekkhati, pavisissati`. Do sự phân chia quy tắc, `kkha` cũng tùy chọn được dùng cho `vis` trong trường hợp khác phải không? - `Pāvekkhi, pāvisi`.

ආඊආදිසු හරස්සා-.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `har` là `ā`.

ආආදොඊආදො ච හරස්සආ හොතිචා; අහා, අහරා; අභාසි, අභරි.

Trong các thì bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `har` cũng có `ā`; `ahā, aharā; ahāsi, abhari`.

ගමිස්ස-.

Đối với `gam` cũng vậy.

ආආදොඊආදො ච ගමිස්සා හොති වා; අගා, අගමා; අගා,අගමි. සංසස්ස ච ඡඞි-.

Trong các thì bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `gam`, `ā` tùy chọn được dùng; `agā, agamā; agā, agami`. Và đối với `saṃs`, `cha` trong thì Bhavissanti.

සංසස්ස ච ගමිස්ස ච ඡඞි වා හොති ආඊආදිසු; අඩඤ්ඡා, අඩංසා; අඩඤ්ඡි,අඩංසි; අගඤ්ඡා, අගච්ඡා, අගඤ්ඡි, අගච්ඡි.

Đối với (căn) `saṃs` và `gam`, (phụ âm cuối) tùy chọn trở thành `cha` khi đi với các (biến vị) `ā`, `ī`, v.v...; ví dụ: `aḍañchā, aḍaṃsā; aḍañchi, aḍaṃsi; agañchā, agacchā, agañchi, agacchi`.

හූස්සහෙහෙහිහොහී ස්සච්චාදො-.

Đối với (căn) `hū`, (sẽ có các biến đổi thành) `he`, `hehi`, `ho`, `hī` khi đi với `ssa`, v.v...

හූස්ස හ්ඤාදයො හොන්ති ස්සච්චාදො; හෙස්සති, හෙහිස්සති, හොහිස්සති.

Đối với (căn) `hū`, (căn này) trở thành `he`, v.v... khi đi với `ssa`, v.v...; ví dụ: `hessati, hehissati, hohissati`.

ණානාසු රස්සො-.

Trong (các nhóm động từ) `ṇā` và `nā`, (nguyên âm) được rút ngắn.

කණකනාසු ක්‍රියත්ථස්සරස්සො හොති; කිණාති, ධුනාති.

Trong các nhóm (động từ có dấu hiệu) `ṇā` và `nā`, nguyên âm của động từ được rút ngắn; ví dụ: `kiṇāti, dhunāti`.

ආඊඌම්හාස්සාස්සම්හානං වා-.

Đối với các (biến vị) `ā, ī, ū, mhā, ssā, ssamhā`, (nguyên âm dài) tùy chọn (được rút ngắn).

එසං වා රස්සො හොති; ගම, ගමා; ගමි, ගමී; ගමු; ගමිම්හ, ගමිම්හා; ගමිස්ස, ගමිස්සා; ගමිස්සම්හ, ගමිස්සම්හා.

Đối với những (biến vị) này, việc rút ngắn nguyên âm xảy ra tùy chọn; ví dụ: `gama, gamā; gami, gamī; gamu; gamimha, gamimhā; gamissa, gamissā; gamissamha, gamissamhā`.

කුසරුහෙහිස්ස ඡි-.

Sau (các căn) `kus` và `ruh`, `ī` (được đổi thành) `chi`.

කුසා රුහා ච පරස්ස ඊස්ස ඡි වා හොති; අක්කොච්ඡි, අක්කොසි; අභිරුච්ඡි, අභිරුහි.

Sau (căn) `kus` và `ruh`, (biến vị) `ī` tùy chọn trở thành `chi`; ví dụ: `akkocchi, akkosi; abhirucchi, abhiruhi`.

අඊස්සආදීනං බ්‍යඤ්ජනස්සිඤ-.

Trước phụ âm của (các biến vị) `a, ī, ssa`, v.v..., `i` (được chèn vào).

ක්‍රියත්ථා පරෙසං අආදීනං ඊආදිනං ස්සආදීනව බ්‍යඤ්ජනස්ස්ैඤ හොති විභාසා; බභුවිත්ථ,අභවිත්ථ, අභවිස්සා, අනුභවිස්සා, අනුභවිස්සති, අනුභොස්සති, (හරිස්සති) හස්සති. එතෙසන්ති කිං? භවති; බ්‍යඤ්ජනස්සාති කිං? බභුව.

Sau một động từ, trước phụ âm của các (biến vị) `a`, `ī`, `ssa`, v.v..., `i` được chèn vào một cách tùy chọn; ví dụ: `babhuvittha, abhavittha, abhavissā, anubhavissā, anubhavissati, anubhossati, (harissati) hassati`. (Nói) 'của những biến vị này' để làm gì? (Để loại trừ trường hợp như) `bhavati`. (Nói) 'của phụ âm' để làm gì? (Để loại trừ trường hợp như) `babhūva`.

බ්‍රූතො තිස්සීඤ-.

Sau (căn) `brū`, `ti` (được đổi thành) `ī`.

බ්‍රූතො පරස්ස තිස්ස ඊඤ වා හොති; බ්‍රවීති, බ්‍රූති.

Sau (căn) `brū`, (biến vị) `ti` tùy chọn trở thành `ī`; ví dụ: `bravīti, brūti`.

ක්‍යස්ස-.

Đối với (dấu hiệu thụ động) `kya`, (`ya` được đổi thành) `ī`.

ක්‍රියත්ථා පරස්සක්‍යස්ස ඊඤ්වා හොති; පචීයති පච්චති.

Sau một động từ, (dấu hiệu thụ động) `kya` tùy chọn trở thành `ī`; ví dụ: `pacīyati, paccati`.

එය්‍යාථස්ස්ඤආඊථානං ඔඅඅංත්ථත්ථොව්හොක-.

Đối với `eyyātha, ssa, aṃ, ā, ī, tha`, các thay thế là `o, a, a, ttha, ttho, vho`.

එය්‍යාථාදීනං ඔආදයො වා හොන්ති යථාක්කමං; තුම්හෙ භවෙය්‍යාථො, භවෙය්‍යාථ; ත්වං අභවිස්ස, අභවිස්සෙ; අහං අභවං, අභව; සො අභවිත්ථ, අභවා; සො අභවිත්ථො, අභවී; තුම්හෙ භවථව්හො, භවථ–-ආසහවරිතොව අකාරො ගය්හතෙ–-ථො පනන්තෙ නිද්දෙසා ත්වාදිසම්බන්ධීයෙව, තස්සෙව වා නිස්සීතත්තා; නිස්සයයකරණම්පි හි සුත්තකාරාවිණ්ණං.

Đối với `eyyātha`, v.v..., `o`, v.v... tùy chọn trở thành các thay thế theo thứ tự; ví dụ: `tumhe bhaveyyātho, bhaveyyātha; tvaṃ abhavissa, abhavisse; ahaṃ abhavaṃ, abhava; so abhavittha, abhavā; so abhavittho, abhavī; tumhe bhavathavho, bhavatha`. – Nguyên âm `a` được hiểu là đi cùng với `ā`. – Hơn nữa, chỉ định `tho` ở cuối chỉ liên quan đến `tvā`, v.v..., vì nó phụ thuộc vào chính điều đó; quả thực, việc tạo ra sự phụ thuộc cũng được các nhà soạn kinh biết đến.

උංස්සිංස්වංසු -.

Đối với (biến vị) `uṃ`, (các thay thế là) `iṃsu` và `aṃsu`.

උමිච්චස්ස ඉංසුඅංසු වා හොන්ති; අගමිංසු, අගමංසු, අගමුං.

Đối với (biến vị) `uṃ`, nó tùy chọn trở thành `iṃsu` và `aṃsu`; ví dụ: `agamiṃsu, agamaṃsu, agamuṃ`.

එමන්තා සුං-.

Sau (một căn) kết thúc bằng `e` hoặc `o` đã được biến đổi, (`uṃ` được đổi thành) `suṃ`.

ඤාදෙසතො ඔආදෙසතො ච පරස්ස උමිච්චස්ස සුං වා හොති; නෙසුං, නයිංසු; අස්සොසුං, අස්සුං–-ආදෙසත්තාඛ්‍යා පනත්ථං ත්තග්ගහණං.

Sau một (căn) đã được biến đổi thành `e` hoặc `o`, (biến vị) `uṃ` tùy chọn trở thành `suṃ`; ví dụ: `nesuṃ, nayiṃsu; assosuṃ, assuṃ`. – Việc đề cập đến 'sự biến đổi' là nhằm mục đích xác định rõ.

හූතො රෙසුං-.

Sau (căn) `hū`, (`uṃ` được đổi thành) `resuṃ`.

හූතො පරස්ස උමිච්චස්ස රෙසුං වා හොති; අහෙසුං, අහවුං.

Sau (căn) `hū`, (biến vị) `uṃ` tùy chọn trở thành `resuṃ`; ví dụ: `ahesuṃ, ahavuṃ`.

ඔස්ස ऐත්ථත්ථො-.

Đối với (biến vị) `o`, (các thay thế là) `a, ittha, ittho`.

ඔස්ස අආදයො වා හොන්ති; ත්වං අභව, අභවි, අභවිත්ථ, අභවිත්ථො, අභවො.

Đối với (biến vị) `o`, `a` v.v... tùy chọn trở thành các thay thế; ví dụ: `tvaṃ abhava, abhavi, abhavittha, abhavittho, abhavo`.

සි-.

(`o` được đổi thành) `si`.

ඔස්ස සි වා හොති; අහොසි ත්වං අහුවො.

Đối với (biến vị) `o`, `si` tùy chọn trở thành thay thế; ví dụ: `ahosi tvaṃ, ahuvo`.

දීඝා ඊස්ස-.

Sau một nguyên âm dài, `ī` (được đổi thành `si`).

දීඝතො පරස්ස ඊස්ස සි වා හොති; අකාසි, අකා; අදාසි, අදා.

Sau một nguyên âm dài, (biến vị) `ī` tùy chọn trở thành `si`; ví dụ: `akāsi, akā; adāsi, adā`.

ම්හාත්ථානමුඤ-.

Đối với (các biến vị) `mhā` và `ttha`, (`u` là thay thế).

ම්හාත්ථානමුඤ්ද්වා හොති; අගමුම්හා, අගමිම්හා; අගමුත්ථ, අගමිත්ථ.

Đối với mhā và ttha, (i) được đổi thành u một cách tùy chọn; agamumhā, agamimhā; agamuttha, agamittha.

ඉංස්ස ච සිඤ-.

Và iṃ thành siñ.

ඉමිච්චස්ස සිඤ වා හොති ම්හාත්ථානඤ්ච බහුලං; අකාසිං, අකරිං; අඅකාසිම්හා, අකරිම්හා;අකාසිත්ථ, අකරිත්ථ.

Trước vĩ ngữ iṃ, siñ (tức s) được thêm vào một cách tùy chọn, và thường xuyên được thêm vào trước mhā và ttha; akāsiṃ, akariṃ; akāsimhā, akarimhā; akāsittha, akarittha.

එය්‍යුංස්සුං-.

Eyyuṃ thành uṃ.

එය්‍යුමිච්චස්ස උං වා හොති; ගච්ඡුං, ගච්ඡෙය්‍යුං.

Vĩ ngữ eyyuṃ đôi khi được đổi thành uṃ; gacchuṃ, gaccheyyuṃ.

හිස්සතො ලොපො-.

Sự lược bỏ hi sau a.

අතො පරස්ස හිස්ස ලොපො වා හොති; ගච්ඡ, ගච්ඡාහි–-අතොති කිං? කරොහි.

Vĩ ngữ hi đứng sau a đôi khi bị lược bỏ; gaccha, gacchāhi. Tại sao nói sau a? Karohi.

ක්‍යස්ස ස්සෙ-.

Kya thành sse.

ක්‍යස්ස වා ලොපො හොති ස්සෙ; අන්ධභවිස්සා, අන්වභුයිස්සා, අනුභවිස්සති, අනුභුයිස්සති.

Đối với kya, đôi khi có sự lược bỏ và (thay bằng) sse; andhabhavissā, anvabhuyissā, anubhavissati, anubhuyissati.

අත්ථිතෙය්‍යාදිච්ඡන්තං ස්සුසසථසංසාම -.

Sau (căn) atthi, sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā được đổi thành ssu, sa, satha, saṃ, sāma.

අස-භුවීච්චස්මා පරෙසංඑය්‍යාදිච්ඡන්නං සාදයො හොන්ති යථාක්කමං; අස්ස, අස්සු, අස්ස, අස්සථ, අස්සං, අස්සාම.

Sau các căn as và bhū, sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā lần lượt trở thành sā, v.v...; assa, assu, assa, assatha, assaṃ, assāma.

ආදිද්වීන්නමියාඉයුං-.

Hai vĩ ngữ đầu thành iyā và iyuṃ.

අත්ථිතෙය්‍යාදිච්ඡන්නං ආදිභූතානං ද්වින්නං ඉයාඉසුං හොන්ති යථාක්කමං; සියා, සියුං.

Sau căn atthi (as), hai vĩ ngữ đầu tiên trong sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā lần lượt trở thành iyā và iyuṃ; siyā, siyuṃ.

තස්සථො-.

Ta thành tho.

අත්ථිතො පරස්ස තකාරස්ස ථො හොති; අත්ථ, අත්ථු.

Sau căn atthi (as), phụ âm t trở thành th; attha, atthu.

සිහිස්වට-.

Đối với si và hi, (as) thành a (aṭa).

අත්ථිස්ස අට හොති සිහිසු; ටො සබ්බාදෙසත්ථො; අසි, අහි.

Căn atthi (as) được đổi thành a (aṭa) khi các vĩ ngữ si và hi theo sau; ṭa có nghĩa là thay thế toàn bộ; asi, ahi.

මිමානං වා ම්හිම්හා ච-.

Mi và ma tùy chọn thành mhi và mha.

අත්ථිස්මා පරෙසං මිමානං ම්හිම්හා වා හොන්ති, තංසන්තියො ගෙන ත්ථිස්ස අට ච; අම්හි,අස්මි; අම්හ, අස්ම.

Sau căn as, các vĩ ngữ mi và ma đôi khi trở thành mhi và mha, và do liên hệ với chúng, căn tthi (as) cũng được đổi thành a (aṭa); amhi, asmi; amha, asma.

එසු ස-.

Trong những trường hợp này, (as) thành sa.

එසු මිමෙසුඅත්ථිස්ස සකාරො හොති; අස්මි, අස්ම; පරරූපබාධනත්ථං.

Khi các vĩ ngữ mi và ma này theo sau, căn atthi (as) có dạng sa; asmi, asma; điều này là để ngăn chặn quy tắc pararūpa.

ඊආදො දීඝො-.

Trường hóa khi ī, v.v... theo sau.

අත්ථිස්ස දීඝො හොති ඊආදිම්හි; ආසි, ආසුං, ආසි, ආසිත්ථ, ආසිං, ආසිම්හා.

Căn atthi (as) được trường hóa khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī theo sau; āsi, āsuṃ, āsi, āsittha, āsiṃ, āsimhā.

හිමිමෙස්වස්ස-. අකාරස්ස දීඝො හොති හිමිමෙසු; පවාහි, පවාමි, පවාම; මුය්හාමි.

Nguyên âm a được trường hóa khi các vĩ ngữ hi, mi, ma theo sau; pavāhi, pavāmi, pavāma; muyhāmi.

සකා ණාස්ස ඛ ඊආදො-.

Sau sak, ṇā thành kha khi ī, v.v... theo sau.

සකස්මා කණාස්ස ඛො හොති ඊ ආදිසු; අසක්ඛි, අසක්ඛිංසු.

Sau căn sak, vĩ tố kaṇā (ṇā) trở thành kh khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī theo sau; asakkhi, asakkhiṃsu.

ස්සෙ වා-.

Tùy chọn trước sse.

සකස්මා කණාස්ස ඛො වා භොති ස්සෙ; සක්ඛිස්සා, සක්කුණිස්සා; සක්ඛිස්සති, සක්කුණිස්සති.

Sau căn sak, vĩ tố kaṇā (ṇā) đôi khi trở thành kh trước sse; sakkhissā, sakkuṇissā; sakkhissati, sakkuṇissati.

තෙසු සුතො කෙණාකණානං රොට-.

Sau su, eṇā và ṇā thành ro (roṭa).

තෙසු ඊආදිස්සෙසු සුතො පරෙසං කෙණාකණානං රොට හොති; අස්සොසි, අසුණි; අස්සොස්සා, අසුණිස්සා; සොස්සති, සුණිස්සති.

Khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī và sse theo sau, các vĩ tố eṇā và ṇā đứng sau căn su được đổi thành ro (roṭa); assosi, asuṇi; assossā, asuṇissā; sossati, suṇissati.

ඤාස්ස සනාස්ස නායො තිම්හි-.

Của (căn) ñā với (a túc từ) sanā, (thay thế bằng) nā khi có ti theo sau.

සනාස්ස ඤාස්ස නායො වා හොති තිම්හි; නායති. ජානාති.

Của (căn) ñā với (a túc từ) sanā, được thay thế bằng nā một cách tùy chọn khi có ti theo sau; (ví dụ:) nāyati. (Nghĩa là) Jānāti.

ඤම්හි ජං-.

Khi có (căn) ñā, (thay thế bằng) jaṃ.

ඤාදෙසෙ සනාස්ස ඤාස්ස ජං වා හොති; ජඤ්ඤා, ජානෙය්‍ය.

Trong sự thay thế cho (căn) ñā với (a túc từ) sanā, được thay thế bằng jaṃ một cách tùy chọn; (ví dụ:) jaññā, jāneyya.

එය්‍යස්සියාඤා වා-.

Của (túc từ) eyyassa, (thay thế bằng) iyā (và) ñā một cách tùy chọn.

ඤාතො එය්‍යස්ස ඉයාඤා හොන්ති වා; ජානියා, ජඤ්ඤා, ජානෙය්‍ය.

Sau (căn) ñā, (túc từ) eyyassa được thay thế bằng iyā (và) ñā một cách tùy chọn; (ví dụ:) jāniyā, jaññā, jāneyya.

ඊස්සච්චාදිසු කනා ලොපො-.

Trong (các túc từ) ī, ssa, v.v., có sự lược bỏ ka (và) nā.

ඊආදො ස්සච්චාදො ච ඤාතො කනා ලොපො වා හොති; අඤ්ඤසි, අජානි; ඤස්සති, ජානිස්සති.

Trong (các túc từ) bắt đầu bằng ī và bắt đầu bằng ssa, cca, sau (căn) ñā, có sự lược bỏ ka (và) nā một cách tùy chọn; (ví dụ:) aññasi, ajāni; ñassati, jānissati.

ස්සස්ස හි කම්මෙ-.

Của (túc từ) ssa, (thay thế bằng) hi trong thể thụ động.

ඤාතො පරස්සස්සස්ස හි වා හොති කම්මෙ; පඤ්ඤායිහිති, පඤ්ඤායිස්සතී,

Sau (căn) ñā, (túc từ) ssa được thay thế bằng hi một cách tùy chọn trong thể thụ động; (ví dụ:) paññāyihiti, paññāyissatī.

එතිස්මා-.

Sau (căn) này (i).

එතිස්මා පරස්සස්සස්සහි හොති වා; එහිති, එස්සති.

Sau (căn) này (i), (túc từ) ssa được thay thế bằng hi một cách tùy chọn; (ví dụ:) ehiti, essati.

හනා ඡෙඛා-.

Sau (căn) han, (ssa biến thành) che (và) khā.

හනා ස්සස්ස ඡෙඛා වා හොන්ති; හඤ්ඡෙම, හනිස්සාම; පටිහංඛාමි, පටිහනිස්සාමි.

Sau (căn) han, (túc từ) ssa được thay thế bằng che (và) khā một cách tùy chọn; (ví dụ:) hañchema, hanissāma; paṭihaṃkhāmi, paṭihanissāmi.

හාතො හ-.

Sau (căn) hā, (ssa biến thành) ha.

හාතො පරස්ස ස්සස්ස හ හොති වා; හාහති, ඡහිස්සති.

Sau (căn) hā, (túc từ) ssa được thay thế bằng ha một cách tùy chọn; (ví dụ:) hāhati, chahissati.

දක්ඛඛහෙහිහොහීහි ලොපො-.

Sau (các biến thể) dakkha, kha, he, hi, ho, hī, có sự lược bỏ.

දක්ඛාදීහි ආදෙසෙහි පරස්සස්සස්ස ලොපො වා හොති; දක්ඛති. දක්ඛිස්සති; සක්ඛති, සක්ඛිස්සති; හෙහිති, හෙහිස්සති; හොහිති, හොහිස්සති.

Sau các sự thay thế bắt đầu bằng dakkha, có sự lược bỏ (túc từ) ssa một cách tùy chọn; (ví dụ:) dakkhati. Dakkhissati; sakkhati, sakkhissati; hehiti, hehissati; hohiti, hohissati.

කයිරෙය්‍යස්සෙය්‍යුමාදීනං-.

Của (các túc từ) eyyassa, eyyuṃ, v.v. (sau) kayirā.

කයිරා පරස්සෙය්‍යුමාදීනමෙය්‍යස්ස ලොපො හොති; කයිරුං, කයිරාසි, කයිරාථ, කයිරාමි, කයිරාම.

Sau kayirā, có sự lược bỏ eyya của (các túc từ) bắt đầu bằng eyyuṃ; (ví dụ:) kayiruṃ, kayirāsi, kayirātha, kayirāmi, kayirāma.

ටා-.

(eyya biến thành) ā.

කයිරා පරස්ස එය්‍යස්සටා හොති; සොකයිරා.

Sau kayirā, (túc từ) eyyassa biến thành ā; (ví dụ:) so kayirā.

එථස්සා-.

Của (túc từ) etha, (biến thành) ā.

කයිරා පරස්සෙථස්ස ආ හොති; කයිරාථ.

Sau kayirā, (túc từ) etha biến thành ā; (ví dụ:) kayirātha.

ලභා ඉංඊනං ථංථා වා-.

Sau (căn) labh, của (các túc từ) iṃ (và) ī, (biến thành) thaṃ (và) thā một cách tùy chọn.

ලභස්මා ඉංඊඉච්චෙසං ථංථා හොන්ති වා; අලත්ථං, අලභිං; අලත්ථ, අලභි.

Sau (căn) labh, của những (túc từ) này là iṃ (và) ī, được thay thế bằng thaṃ (và) thā một cách tùy chọn; (ví dụ:) alatthaṃ, alabhiṃ; alattha, alabhi.

ගුරුපුබ්බා රස්සා රෙ න්තෙන්තීනං-.

Sau (nguyên âm) ngắn có trường âm đứng trước, của (các túc từ) nte (và) nti, (biến thành) re.

ගුරුපුබ්බස්මා රස්සා පරෙසං න්තෙන්තීනං රෙ වා හොති; ගච්ඡරෙ, ගච්ඡන්ති; ගච්ඡරෙ, ගච්ඡන්තෙ; ගමිස්සරෙ, ගමිස්සන්ති; ගමිස්සරෙ, ගමිස්සන්තෙ–-ගුරුපුබ්බාති කිං? පචන්ති. රස්සාති කිං? හොන්ති

Sau (nguyên âm) ngắn được đứng trước bởi một trường âm, các (túc từ) nte và nti này được thay thế bằng re một cách tùy chọn; (ví dụ:) gacchare, gacchanti; gacchare, gacchante; gamissare, gamissanti; gamissare, gamissante –– Tại sao nói 'có trường âm đứng trước'? (Ví dụ:) Pacanti. Tại sao nói '(nguyên âm) ngắn'? (Ví dụ:) Honti.

එය්‍යෙය්‍යාසෙය්‍යන්තං ටෙ-.

Của (các túc từ) eyya, eyyāsi, eyyaṃ, (biến thành) e.

එය්‍යාදීනං ටෙ වා හොති; සො කරෙ, සො කරෙය්‍ය; ත්වං, කරෙ, ත්වං කරෙය්‍යාසි; අහං කරෙ, අහං කරෙය්‍යං.

Của (các túc từ) bắt đầu bằng eyya, được thay thế bằng e một cách tùy chọn; (ví dụ:) so kare, so kareyya; tvaṃ kare, tvaṃ kareyyāsi; ahaṃ kare, ahaṃ kareyyaṃ.

ඔවිකරණස්සු පරච්ඡක්කෙ-.

U của Ovikaraṇa ở Paracchakka.

ඔවිකරණස්ස උ හොති පරච්ඡක්කවිසයෙ; තනුතෙ.

Ovikaraṇa được biến thành u trong phạm vi paracchakka; ví dụ: tanute.

පුබ්බච්ඡක්කෙ වා ක්වචි-.

Hoặc đôi khi ở Pubbacchakka.

ඔවිකරණස්ස උ හොති වා ක්වචි පුබ්බච්ඡක්කෙ; වනුති, වනොති.

Ovikaraṇa đôi khi cũng được biến thành u một cách tùy chọn ở pubbacchakka; ví dụ: vanuti, vanoti.

එය්‍යාමස්සෙමු ච-.

Và emu của eyyāma.

එය්‍යාමස්සෙමු වා හොති, උ ච; භවෙමු, භවෙය්‍යාමු, භවෙය්‍යාම.

Eyyāma được biến thành emu một cách tùy chọn, và u; ví dụ: bhavemu, bhaveyyāmu, bhaveyyāma.

ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ත්‍යාදිකණ්ඩො ඡට්ඨො.

Như vậy là kết thúc chương thứ sáu, chương Tyādikaṇḍa, trong tập chú giải về ngữ pháp Moggallāna.

සමත්තා චායං මොග්ගල්ලානවුත්ති ඡහි භාණවාරෙහි.

Và tập chú giải Moggallāna này được hoàn tất với sáu tụng phẩm.

යස්ස රඤ්ඤො පභාවෙන භාවිතත්තසමාකුලං,අනාකුලං දුලද්ධීහි පාපභික්ඛූහි සබ්බසො;

Nhờ oai lực của vị vua mà (giáo pháp) vốn đầy dẫy những bậc đã tu tập, đã hoàn toàn không còn bị khuấy động bởi các tà kiến và các tỳ khưu ác;

ලඞ්කාය මුනිරාජස්ස සාසනං සාධු සණ්ඨිතං,පුණ්ණවන්දසමායොගා වාරිධීච විවද්ධතෙ;

Giáo pháp của đức Phật Vương tại Laṅkā được khéo thiết lập, và tăng trưởng như biển cả khi trăng tròn hội đủ;

පරක්කමභුජෙ තස්මිං සද්ධාබුද්ධිගුණොදිතෙ,මනුවංසද්ධජාකාරෙ ලඞ්කාදීපං පසාසති;

Khi vua Parakkamabhuja ấy, người được tôn vinh bởi các đức tính như đức tin và trí tuệ, người là ngọn cờ của dòng dõi Manu, đang trị vì đảo Laṅkā;

මාග්ගල්ලානෙන ථෙරෙන ධීමතා සුචිවුත්තිනං,රචිතං යං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමසන්දිද්ධමනාකුලං;

(Tác phẩm) nào đã được trưởng lão Moggallāna, bậc trí tuệ, có hạnh thanh tịnh, sáng tác, là tác phẩm dễ hiểu, không mơ hồ, không rối rắm;

අසෙසවිසයව්‍යාපි ජිනව්‍යප්පථනිස්සයං,සද්දසත්ථමනායාසසාධියං බුද්ධිවද්ධනං;

Là ngữ pháp bao trùm mọi lĩnh vực, dựa trên lời dạy của bậc Chiến Thắng, có thể thành tựu không khó nhọc, và làm tăng trưởng trí tuệ;

තස්ස වුත්ති සමාසෙන විපුලත්ථප්පකාසනී,රචිතා පුන තෙනෙව සාසනුජ්ජොතකාරිනාති;

Bản chú giải của tác phẩm ấy, giải thích ý nghĩa sâu rộng một cách tóm tắt, lại được chính vị ấy, người làm cho giáo pháp được tỏa sáng, sáng tác.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා. Chú giải phụ giải thích Vutti của Moggallāna. වුත්තිසමෙතා. Bao gồm Vutti. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. සද්ධමිද්ධගුණං සාධු නමස්සිත්වා තථාගතං,සධම්මසඞ්ඝං භාසිස්සං මාගධං සද්දලක්ඛණං. Sau khi đã khéo đảnh lễ Đức Như Lai, người có các đức tính cao quý của Chánh pháp, cùng Chánh pháp và Tăng đoàn, tôi sẽ giảng giải về đặc tính ngữ âm của tiếng Māgadha. අකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා තෙචත්තාලීසක්ඛරා වණ්ණා නාම හොන්ති, අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ऐ ඔ औ ක ඛ ග ඝ ඞ ච ඡ ජ ඣ ඤ ට ඨ ඩ ඪ ණ ත ථ ද ධ න ප ඵ බ භ ම ය ර ල ව ස හ ළ අං; තෙන ක්වත්ථො ‘‘ඤොනම වණ්ණෙ‘‘. තිතාලීසාති වචනං කත්ථවි වණ්ණලොපං ඤාපෙති; තෙන-පටිසඞ්ඛායොනි සොති-ආදි සිද්ධං. Bốn mươi ba chữ cái, bắt đầu bằng 'a' và kết thúc bằng niggahīta, được gọi là vaṇṇa (âm vị), (đó là): a ā i ī u ū e ऐ o औ ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ñonama vaṇṇe’? Lời nói ‘bốn mươi ba’ cho biết có sự lược bỏ âm vị ở một nơi nào đó; do đó, các dạng như ‘paṭisaṅkhāyoniso’ v.v... được hình thành. දසාදො සරා-. Mười âm đầu là nguyên âm. තත්ථාදිම්හි දස වණ්ණා සරා නාම හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘සරො ලොපො සරෙ‘‘. ච්චාදි. Trong số đó, mười âm vị đầu tiên được gọi là sarā (nguyên âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘saro lopo sare’ v.v...? ද්වෙද්වෙ සවණ්ණා-. Từng cặp hai là đồng loại. තෙසු ද්වෙද්වෙ සරා සවණ්ණා නාම හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘වණ්ණපරෙණ සවණ්ණොපි‘‘ Trong số các nguyên âm đó, từng cặp hai được gọi là savaṇṇā (đồng loại); do đó, đâu là công dụng của câu ‘vaṇṇapareṇa savaṇṇopi’? 1.2. 1. 2. පුබ්බො රස්සො-. Âm trước là đoản âm. තෙසු ද්වීසු යො යො පුබ්බො සො සො රස්සසඤ්ඤො හොති; තෙසු එ ඔ සංයොගතො පුබ්බාව දිස්සන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘රස්සො වෙ‘‘.ච්චාදි. Trong hai âm đó (của mỗi cặp), âm nào đứng trước thì được gọi là rassa (đoản âm); trong số đó, 'e' và 'o' được xem là âm đứng trước do sự kết hợp; do đó, đâu là công dụng của câu ‘rasso ve’ v.v...? පරො දීඝො-. Âm sau là trường âm. තෙස්වෙව ද්වීසු යො යො පරො සො සො දීඝසඤ්ඤො හොති; තෙන ක්වත්ථො’යොලොපනිසු දීඝො‘‘.ච්චාදි. Cũng trong hai âm đó, âm nào đứng sau thì được gọi là dīgha (trường âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘yolopanisu dīgho’ v.v...? කාදයො බ්‍යජනා-. Các âm bắt đầu bằng 'ka' là phụ âm. කකාරාදයො වණ්ණා නිග්ගහීතපරියන්තා බ්‍යජනසඤ්ඤා හොන්ති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘බ්‍යජනෙ දීඝරස්සා‘‘.ච්චාදි. Các âm vị bắt đầu bằng 'ka' và kết thúc bằng niggahīta được gọi là byajana (phụ âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘byajane dīgharassā’ v.v...? පඤ්ච පඤ්චකා වග්ගා-. Năm nhóm năm âm là vagga (phẩm). කාදයො පඤ්චකා පඤ්ච වග්ගා නාම හොන්තී; තෙන ක්වත්ථො ‘‘වග්ගෙ වග්ගන්තො‘‘. ච්චාදි. Năm nhóm năm âm bắt đầu bằng 'ka' được gọi là vagga (phẩm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘vagge vagganto’ v.v...? බින්දු නිග්ගහීතං-. Dấu chấm (bindu) là niggahīta. ය්වායං වණ්ණෙ බින්දුමත්තො සො නිග්ගහීතසඤ්ඤො හොති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘නිග්ගහීතමි‘‘. ච්චාදි; ගරුසඤ්ඤා කරණං අන්වත්ථසඤ්ඤත්ථං. Cái mà chỉ là một dấu chấm (bindu) trong các âm vị thì được gọi là niggahīta; do đó, đâu là công dụng của câu ‘niggahītami’ v.v...; việc đặt tên là garu (âm nặng) là nhằm mục đích có một thuật ngữ ý nghĩa. ඉයුවණ්ණා ජ්ඣලා නාමස්සන්තෙ-. Các âm 'i' và 'u' ở cuối danh từ là jhala. නාමං පාටිපදිකං තස්ස අන්තෙ වත්තමානා ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලසඤ්ඤා හොන්ති යථාක්කමං; තෙන ක්වත්ථො‘‘ඣලා වෙ‘‘. ච්චාදි. Nāma là pāṭipadika (danh từ gốc). Các âm 'i' và 'u' hiện hữu ở cuối của nó được gọi là jhala, theo thứ tự; do đó, đâu là công dụng của câu ‘jhalā ve’ v.v...? පිත්ථියං-. (Các âm i, u) là Pa trong giống cái. ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වත්තමානා ඉවණ්ණු වණ්ණා පසඤ්ඤා හොන්ති; තෙන ක්වත්ථා ‘‘යෙ පස්සිවණ්ණස්ස‘‘. ඉච්චාදි. Các âm 'i' và 'u' hiện hữu ở cuối một danh từ thuộc nữ tính được gọi là pa; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ye passivaṇṇassa’ v.v...? ඝා-. (Âm ā) là Gha (trong giống cái). ඉත්ථියං වත්තමානස්ස නාමස්සන්තෙ වත්තමානො ආකාරො ඝසඤෙඤ්ඤා හොති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘ඝබ්‍රහ්මාදිතෙ‘‘.ච්චාදි. Âm 'ā' hiện hữu ở cuối một danh từ thuộc nữ tính được gọi là gha; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ghabrahmādite’ v.v...? ගොස්‍යාලපනෙ-. 'Si' trong hô cách là Ga. ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො හොති; තෙන ක්වත්ථො ‘‘ගෙ වෙ‘‘.ච්චාදි. Trong hô cách (ālapana), 'si' được gọi là ga; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ge ve’ v.v...? සඤ්ඤාධිකාරො. Chương về các thuật ngữ. විධිබ්බිසෙසනන්තස්ස-. (Áp dụng cho) thuật ngữ ở cuối phần định nghĩa của một quy tắc. යං විසෙසනං තදන්තස්ස විධි ඤාතබ්බො; ‘‘අතො යොනං ටාටෙ‘‘. නරා නරෙ. Pháp tắc nào là tính từ thì nên được hiểu là (áp dụng) cho từ tận cùng bằng yếu tố đó; (ví dụ trong câu) «ato yonaṃ ṭāṭe». (Cho ra các dạng) Narā, nare. සත්තමියං පුබ්බස්ස-. Trong (chỉ định bằng) cách thứ bảy, (công việc được thực hiện) cho cái đứng trước. සත්තමීනිද්දෙසෙ පුබ්බස්සෙව කාරියං ඤතබ්බං; ‘‘සරො ලොපො සරෙ‘‘. වෙළග්ගං; තමහන්තීධ කස්මා න හොති; සරෙතොපසිලෙසිකාධාරො තත්ථෙතාව වුච්චතෙ පුබ්බස්සෙව හොති න පරස්සාති. Trong chỉ định bằng cách thứ bảy, công việc nên được hiểu là (áp dụng) cho chính cái đứng trước; (ví dụ trong câu) «saro lopo sare». (Cho ra dạng) Veḷaggaṃ; tại sao ở đây (trong trường hợp) tam ahaṃ lại không xảy ra; (bởi vì) 'sare' là sở y xứ chỉ sự gần gũi (opasilesikādhāro), ở đó chỉ nói rằng (công việc) xảy ra cho chính cái đứng trước, chứ không phải cho cái đứng sau. පඤ්චමියං පරස්ස-. Trong (chỉ định bằng) cách thứ năm, (công việc được thực hiện) cho cái đứng sau. පඤ්චමීනිද්දෙසෙ පරස්ස කාරියං ඤතබ්බං; ‘‘අතො යොනං ටාටෙ‘‘. නරා නරෙ; ඉධ න හොති ජන්තුයො අනන්තා; ඉධ කස්මා න හොති; ඔසධ්‍යො අනන්තරෙ කතත්ථතාය න ව්‍යව හිතස්ස කාරියං. Trong chỉ định bằng cách thứ năm, công việc nên được hiểu là (áp dụng) cho cái đứng sau; (ví dụ trong câu) «ato yonaṃ ṭāṭe». (Cho ra các dạng) Narā, nare; ở đây (trong trường hợp) jantuyo anantā thì không xảy ra; tại sao ở đây (trong trường hợp) osadhyo lại không xảy ra? Bởi vì công việc được thực hiện cho cái liền kề, công việc không (áp dụng) cho cái bị ngăn cách. ආදිස්ස-. Của cái ban đầu. පරස්ස සිස්සමානං කාරියමාදිවණ්ණස්ස ඤාතබ්බං; ‘‘ර සඞ්ඛ්‍යාතො වා‘‘. රාජිනා. Công việc được quy định cho cái đứng sau nên được hiểu là (áp dụng) cho mẫu tự đầu tiên (của nó); (ví dụ trong câu) «ra saṅkhyāto vā». (Cho ra dạng) Rājinā. ඡට්ඨියන්තස්ස-. Của cái tận cùng bằng (chỉ định của) cách thứ sáu. ඡට්ඨිනිද්දිට්ඨස්ස යං කාරියං තදන්තස්ස වණ්ණස්ස විඤ්ඤෙය්‍යං ‘‘රාජස්සි නාම්හි‘‘. රාජිනා. Công việc nào được chỉ định cho (từ) bằng cách thứ sáu, thì nên được hiểu là (áp dụng) cho mẫu tự cuối cùng của từ đó; (ví dụ trong câu) «rājassi nāmhi». (Cho ra dạng) Rājinā. ඞනුබන්ධො-. Anubandha (chỉ tố) ṅa. ඞකාරො’නුබන්ධො යස්ස සො’න්තස්ස හොති; ‘‘ගොස්සාවඞි‘‘. ගවාස්සං. Cái nào có mẫu tự 'ṅa' làm anubandha, cái đó (thay thế) cho phần cuối; (ví dụ trong câu) «gossāvaṅi». (Cho ra dạng) Gavāssaṃ. ටනුබන්ධානෙකවණ්ණා සබ්බස්ස-. Anubandha 'ṭa' và (thế từ) nhiều mẫu tự (thay thế) cho toàn bộ. ටකාරො’නුබන්ධො යස්ස සො’නෙකක්ඛරො චාදෙසො සබ්බස්ස හොති; ‘‘ඉමස්සානිත්ථියං ටෙ‘‘. එසු ‘‘නාම්හනිමි‘‘. අනෙන. Thế từ nào có mẫu tự 'ṭa' làm anubandha và có nhiều hơn một mẫu tự, thì (thay thế) cho toàn bộ; (ví dụ trong câu) «imassānitthiyaṃ ṭe». (Cho ra dạng) Esu; (ví dụ trong câu) «nāmhanimi». (Cho ra dạng) Anena. ඤකානුබන්ධාද්‍යන්තා-. Các anubandha 'ñ' và 'k' (chỉ sự thêm vào) đầu và cuối. ඡට්ඨිනිද්දිට්ඨස්ස ඤානුබන්ධකානුබන්ධා ආද්‍යන්තා හොන්ති; ‘‘බ්‍රුතො තිස්සීඤ‘‘. බ්‍රවීති, ‘‘භුස්ස වුක‘‘. බභුව. Đối với (từ) được chỉ định bằng cách thứ sáu, (các yếu tố thêm vào) có anubandha 'ñ' và anubandha 'k' sẽ trở thành phần đầu và phần cuối (tương ứng); (ví dụ trong câu) «bruto tissīña». (Cho ra dạng) Bravīti, (ví dụ trong câu) «bhussa vuka». (Cho ra dạng) Babhuva. මනුබන්ධො සරානමන්තා පරො-. Anubandha 'm' (được chèn) sau nguyên âm cuối. මකාරො’නුබන්ධො යස්ස සො සරානමන්තා සරා පරො හොතී; ‘‘මඤ්ච රුධාදීනං‘‘. රුන්ධති. Cái nào có mẫu tự 'm' làm anubandha, cái đó đứng sau nguyên âm cuối cùng trong các nguyên âm (của căn); (ví dụ trong câu) «mañca rudhādīnaṃ». (Cho ra dạng) Rundhati. විප්පටිසෙධෙ-. Trong trường hợp xung đột. ද්වින්නං තිණ්ණං වා පුරිසානං සහප්පත්තියං පරො; සො ච ගච්ඡති ත්වඤ්ච ගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ; සො ච ගච්ඡති ත්වඤ්ච ගච්ඡසි අහඤ්ච ගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම. Khi hai hoặc ba ngôi (nhân xưng) cùng xuất hiện, ngôi sau (sẽ được ưu tiên); (ví dụ) so ca gacchati tvañca gacchasi, (trở thành) tumhe gacchatha; (ví dụ) so ca gacchati tvañca gacchasi ahañca gacchāmi, (trở thành) mayaṃ gacchāma. සඞ්කෙතො’නවයවො’නුබන්ධො-. Anubandha là một ký hiệu không phải là thành phần. යො’නවයවභුතො සඞ්කෙතො සො’නුබන්ධොති ඤතබ්බො;ලතුපිතාදීනමාසිම්හි. කත්තා, සඞ්කෙතග්ගහණං කිං? පකතීයාදිසමුදායස්සානුබන්ධතා මා හොතුති; අනවයවො හි සමුදායො සමුදායරූපත්තායෙව; අනවයවග්ගහණං කිං?’අතෙන’. ජනෙන; ඉමිනාව ලොපස්සාවගතත්තා නානුබන්ධලොපාය වචනමාරද්ධං. Ký hiệu nào không phải là thành phần thì nên được biết là anubandha; (ví dụ) của la, tu, pi, v.v. trong āsiṃ. (Cho ra dạng) Kattā. Việc dùng từ 'ký hiệu' (saṅketa) để làm gì? Để cho một tập hợp như thân từ (pakati), v.v. không trở thành anubandha; quả thực, một tập hợp không phải là 'không phải thành phần' chính vì bản chất của nó là một tập hợp. Việc dùng từ 'không phải là thành phần' (anavayava) để làm gì? (Ví dụ) 'Atena'. Janena; chính vì sự biến mất (của anubandha) đã được hiểu ngầm qua (định nghĩa) này, nên không cần phải lập ra một quy tắc về sự biến mất của anubandha. වණ්ණපරෙන සවණ්ණො’පි-. Bởi (một mẫu tự) được theo sau bởi (từ) 'vaṇṇa', các mẫu tự đồng loại của nó cũng (được bao gồm). වණ්ණසද්දො පරො යස්මා තෙන සවණ්ණො’පි ගය්හති සංව රූපං; යුවණ්ණානම්ඤො ලුත්තා‘‘. වාතෙරිතං, සමොනා. Mẫu tự nào được từ 'vaṇṇa' theo sau, thì các mẫu tự đồng loại của nó cũng được bao gồm, nếu có hình thức tương tự; (ví dụ trong câu) «yuvaṇṇānamño luttā». (Cho ra các dạng) Vāteritaṃ, samonā. න්තු වන්තුමනත්වාවන්තුතවන්තුසම්බන්ධි-. 'Ntu' là (chỉ) cái liên quan đến 'vantu', 'mantu', 'tvā', 'vantu', 'tavantu'. වන්ත්වාදිසම්බන්ධියෙව න්තු ගය්හති, ‘‘න්තන්තුනං න්තො යොම්හි පඨමෙ‘‘. ගුණවන්තො; වන්ත්වාදිසම්බන්ධීති කිං; ජන්තු තන්තු. Chỉ 'ntu' liên quan đến 'vantu', 'tvā', v.v. mới được lấy, (ví dụ trong câu) «ntantunaṃ nto yomhi paṭhame». (Cho ra dạng) Guṇavanto; tại sao lại nói 'liên quan đến vantu, tvā, v.v.'? (Để loại trừ các trường hợp như) jantu, tantu. පරිභාසායො. Các định nghĩa (Paribhāsā). සරො ලොපො සරෙ-. Nguyên âm bị xóa khi có nguyên âm theo sau. සරෙ සරො ලොපනීයො හොති; තත්‍රිමෙ, සද්ධින්ද්‍රියං, නො හෙතං, භික්ඛුනොවාදො, සමෙතායස්මා, අභිභායතනං, පුත්තා මත්ථි, අසන්තෙත්ථ. Khi có nguyên âm (theo sau), nguyên âm (đứng trước) cần được xóa bỏ; (ví dụ) tatrime, saddhindriyaṃ, no hetaṃ, bhikkhunovādo, sametāyasmā, abhibhāyatanaṃ, puttā matthi, asantettha. පරො ක්වචි ලොපනීයො හොති; සො’පි, සාව, යතොදකං, තතොව; ක්වවීති කිං? සද්ධින්දුයං අයමධිකාරො ආපරිච්ඡෙදාවසානා තෙන නාතිප්පසඞ්ගො. Đôi khi (nguyên âm) đứng sau cần được xóa bỏ; (ví dụ) so’pi, sāva, yatodakaṃ, tatova; tại sao lại nói 'đôi khi' (kvaci)? (Để không áp dụng trong trường hợp) saddhindriyaṃ. Quyền hạn này (adhikāro) kéo dài đến cuối chương, do đó không có sự áp dụng quá rộng. නද්වෙවා-. Không phải cả hai, một cách tùy chọn. පුබ්බපරසරා ද්වෙ’පි වා ක්වචි න ලුප්‍යන්තෙ; ලතා ඉව ලතෙව ලතාව. Đôi khi, cả hai nguyên âm, nguyên âm trước và nguyên âm sau, đều không bị lược bỏ. Ví dụ: latā iva, lateva, latāva. යුවණ්ණනම්ඤො ලුත්තා-. Sự biến đổi của i-vowel và u-vowel sau khi bị lược bỏ. ලුත්තා සරා පරෙසං ඉවණ්ණුවණ්ණානං ඤො හොන්ති වා යථාක්කමං; තස්සෙදං, වාතෙරිතං, නොපෙති, වාමොරු, අතෙව’ඤ්ඤෙ, වොදකං; කථං පච්චොරස්මන්ති; යොගවිභගා, වාත්වෙව තස්සිදං; ලුත්තෙති කිං? ලතා ඉව. Sau khi nguyên âm trước bị lược bỏ, các i-vowel và u-vowel theo sau đôi khi lần lượt trở thành e và o. Ví dụ: tassedaṃ, vāteritaṃ, nopeti, vāmoru, ateva’ññe, vodakaṃ. (Dạng) paccorasmanti có là do đâu? Do sự phân chia quy tắc. (Ví dụ khác:) vātveva, tassidaṃ. Tại sao nói 'sau khi bị lược bỏ'? (Để loại trừ trường hợp như) Latā iva. යවා සරෙ-. Y và v khi có nguyên âm theo sau. සරෙ පරෙ ඉවණ්ණුවණ්ණානං යකාරවකාරා හොන්තිව යථාක්කමං; ව්‍යාකතො, ඉච්චස්ස, අජ්ඣිණමුත්තො, ස්වාගතං, භවාපනලානීලං; වාත්ථෙව-ඉතිස්ස; ක්වචීත්වෙව-යානීධ, සූපට්ඨිතං. Khi có nguyên âm theo sau, các i-vowel và u-vowel đôi khi lần lượt trở thành bán nguyên âm y và v. Ví dụ: vyākato, iccassa, ajjhiṇamutto, svāgataṃ, bhavāpanalānīlaṃ. (Các ví dụ khác:) vāttheva-itissa. Đôi khi không (biến đổi như vậy): yānīdha, sūpaṭṭhitaṃ. ඤොනං-. Về e và o. ඤොනං යවා හොන්ති වා සරෙ යථාක්කමං; ත්‍යජ්ජ තෙ’ජ්ජ ස්වාහං සො’හං,ක්වචිත්වෙව-පුත්තාමත්ථි අසන්තෙත්ථ. Khi có nguyên âm theo sau, e và o đôi khi lần lượt trở thành y và v. Ví dụ: tyajja, te’jja, svāhaṃ, so’haṃ. Đôi khi không (biến đổi như vậy): puttāmatthi, asantettha. ගොස්සාවඞි-. Sự biến đổi thành ava của go. සරෙ ගොස්ස අවඞි හොති; ගවාස්සං; යථරිව තථරිවෙතිනිපාතාව; භුසාමිවෙති ඉවසද්දො එවත්ථො. Khi có nguyên âm theo sau, go trở thành gava. Ví dụ: gavāssaṃ. (Ghi chú:) yathariva và tathariva là các bất biến từ. Trong (cụm từ) bhusāmiva, từ iva có nghĩa là eva. බ්‍යඤ්ජනෙ දීඝරස්සා-. Trường hóa và đoản hóa khi có phụ âm theo sau. රස්සදීඝානං ක්වචි දීඝරස්සා හොන්ති බ්‍යඤ්ජනෙ; තත්‍රායං, මුනීවරෙ, සම්මදෙව, මාලහාරී. Khi có phụ âm theo sau, đôi khi nguyên âm ngắn trở thành dài và nguyên âm dài trở thành ngắn. Ví dụ: tatrāyaṃ, munīvare, sammadeva, mālahārī. සරම්හා ද්වෙ- Sự điệp âm sau một nguyên âm. සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ක්වචි ද්වෙ රූපා හොන්ති; පග්ගහො; සරම්හාති-කිං? තංඛණං. Phụ âm đứng sau một nguyên âm đôi khi được nhân đôi. Ví dụ: paggaho. Tại sao nói 'sau một nguyên âm'? (Để loại trừ trường hợp như) Taṃkhaṇaṃ. චතුත්ථදුතියෙස්වෙයං තතියපඨාමා-. Sự biến đổi (phụ âm) thứ tư và thứ hai thành thứ ba và thứ nhất. චතුත්ථදුතියෙසු පරෙස්වෙසං චතුත්ථදුතියානං තබ්බග්ගෙ තතියපඨමා හොන්ති පච්චාසත්ත්‍ය; මහද්ධනො, යස ත්ථෙරො, අප්ඵුටං, අබ්භුග්ගතො; එස්විති-කිං? ථෙරො; එසන්තිකිං?පත්ථො. Khi các phụ âm thứ tư và thứ hai (của một nhóm) theo sau, thì các phụ âm thứ tư và thứ hai (đứng trước) sẽ lần lượt trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất trong cùng nhóm đó, do sự đồng hóa. Ví dụ: mahaddhano, yasa tthero, apphuṭaṃ, abbhuggato. Tại sao nói 'khi chúng theo sau'? (Để loại trừ trường hợp như) Thero. Tại sao nói 'của chúng'? (Để loại trừ trường hợp như) Pattho. විතිස්සෙවෙ වා-. Sự biến đổi (t) của iti thành v trước eva, tùy chọn. එවසද්දෙ පරෙ ඉතිස්ස වො හොති වා; ඉත්ථෙව ඉච්චෙව; එවෙති-කිං,ඉච්චාහ. Khi từ eva theo sau, (ti của) iti đôi khi trở thành v. Ví dụ: ittheva, icceva. Tại sao nói 'trước eva'? (Để loại trừ trường hợp như) iccāha. ඤොනම වණ්ණෙ-. Sự biến đổi e và o thành a trong một từ. ඤොනං වණ්ණෙ ක්වචි අ හොති වා; දිස්වා යාචකමාගතෙ, අකරම්භසතෙ,එසඅත්ථො, එසධම්මො, මග්ගො අග්ගමක්ඛායති, ස්වායතනං, හිය්‍යත්තනං, කරස්සු; වාත්වෙව-යාචකෙ ආගතෙ, එසො ධම්මො; වණ්ණෙති කිං?සො. Đôi khi, e và o trong một từ trở thành a. Ví dụ: disvā yācakamāgate, akarambhasate, esaattho, esadhammo, maggo aggamakkhāyati, svāyatanaṃ, hiyyattanaṃ, karassu. (Các dạng khác:) yācake āgate, eso dhammo. Tại sao nói 'trong một từ'? (Để loại trừ trường hợp như) So. නිග්ගහීතං-. Về Niggahīta (ṃ). නිග්ගභීතමාගමො හොති වා ක්වචි; චක්ඛුං උදපාදි චක්ඛු උදපාදි, පුරිමංජාති පුරිමජාති, කත්තබ්බං කුසලං බහුං. අවං සිරොති-ආදිසු නිච්චං වවත්ථීතවිභාසත්තා වාධිකාරස්ස; සාමත්ථී යෙනාගමොව ස ච රස්සසරස්සෙව හොති තස්ස රස්සානුගතත්තා. Đôi khi, niggahīta (ṃ) được xen vào. Ví dụ: cakkhuṃ udapādi (so với) cakkhu udapādi, purimaṃjāti (so với) purimajāti, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ. Trong các trường hợp như 'avaṃ siro', (sự xen vào) là bắt buộc, do đây là quy tắc tùy chọn có giới hạn. Do năng lực của quy tắc, sự xen vào này chỉ xảy ra sau một nguyên âm ngắn, vì nó đi liền với nguyên âm ngắn. ලොපො-. Sự lược bỏ. නිග්ගහීතස්ස ලොපො හොති වා ක්වචි; ක්‍යාහං කීමහං, සා රත්තො සංරත්තො; සල්ලෙඛො-ගත්තුකාමො-ගන්තුමනොතිආදිසු නිච්චං. Đôi khi, niggahīta (ṃ) bị lược bỏ. Ví dụ: kyāhaṃ, kīmahaṃ, sā ratto (so với) saṃratto. Trong các trường hợp như sallekho, gattukāmo, gantumano, (sự lược bỏ) là bắt buộc. පරසරස්ස- Của nguyên âm theo sau. නිග්ගහීතම්හා පරස්ස සරස්ස ලොපො හොති වා ක්වචි; ත්වංසි ත්වමසි. Đôi khi, nguyên âm đứng sau niggahīta (ṃ) bị lược bỏ. Ví dụ: tvaṃsi (so với) tvamasi. වග්ගෙ වග්ගන්තො- Biến thành phụ âm mũi cuối nhóm trong nhóm (tương ứng). නිග්ගහීතස්ස ඛො වග්ගෙ වග්ගන්තො වා හොති පච්චා සත්‍යා; තඞ්කරොති තං කරොති, තඤ්චරති තං චරති, තණ්ඨානං තං ඨානං, තන්ධනං තං ධනං, තම්පාති තං පාති; නිච්චං පද මජ්ඣෙ, ගන්ත්වා; ක්වචඤ්ඤත්‍රාපි, සන්තිට්ඨති. Khi một phụ âm trong nhóm theo sau, niggahīta (ṃ) đôi khi biến thành phụ âm mũi tương ứng của nhóm đó, do sự đồng hóa. Ví dụ: taṅkaroti (so với) taṃ karoti, tañcarati (so với) taṃ carati, taṇṭhānaṃ (so với) taṃ ṭhānaṃ, tandhanaṃ (so với) taṃ dhanaṃ, tampāti (so với) taṃ pāti. Ở giữa một từ thì (sự biến đổi này) là bắt buộc, ví dụ: gantvā. Đôi khi ở nơi khác cũng vậy, ví dụ: santiṭṭhati. යෙවහිසුඤ්ඤො-. Biến thành ñ trước y, e, v, h. යඑවහිසද්දෙසු නිග්ගහීතස්ස වා ඤො හොති; යයඤ්ඤදෙව, තඤ්ඤෙව, තඤ්භි; වාත්වෙව-යංයදෙව. Khi các âm y, e, v, h theo sau, niggahīta (ṃ) đôi khi trở thành ñ. Ví dụ: yayaññadeva, taññeva, tañbhi. (Dạng khác:) yaṃyadeva. යෙ සංස්ස- Của saṃ trước y. සංසද්දස්ස යං නිග්ගහීතං තස්ස වා ඤො හොති යකාරෙ; සඤ්ඤමො සංයමො. Niggahīta (ṃ) của từ 'saṃ' được biến thành 'ñ' một cách tùy chọn khi theo sau là 'y'; ví dụ: saññamo, saṃyamo. මයදා සරෙ-. M, y, d khi có nguyên âm theo sau. නිග්ගහීතස්ස මයදා හොන්ති වා සරෙ ක්වචි; තමහං, තයිදං, තදලං; වාත්වෙව-තං අහං. Niggahīta (ṃ) đôi khi được biến thành m, y, d một cách tùy chọn khi có nguyên âm theo sau; ví dụ: tamahaṃ, tayidaṃ, tadalaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: taṃ ahaṃ. වනතරගා චාගමා-. Sự xen vào của v, n, t, r, g. එතෙ මයදා චාගමා හොන්ති සරෙ වා ක්වචි; තිවඞ්ගීකං, ඉතො නායති, චිනිත්වා, තස්මාතිහ, නිරොජං, පුථගෙව, ඉධමාහු, යථයිදං, අත්තදත්ථං; වාත්වෙව-අත්තත්ථං; අතිප්පගො ඛො තාවාති-පඨමන්තො පගසද්දොව. Các phụ âm m, y, d này đôi khi được xen vào một cách tùy chọn khi có nguyên âm theo sau; ví dụ: tivaṅgīkaṃ, ito nāyati, cinitvā, tasmātiha, nirojaṃ, puthageva, idhamāhu, yathayidaṃ, attadatthaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: attatthaṃ; trong 'atippago kho tāvāti', từ đầu tiên chính là 'pago'. ඡා ළො-. Từ 'cha' và phụ âm 'ḷ'. ඡසද්දා පරස්ස සරස්ස ළකාරො ආගමො හොති වා; ඡළහං, ඡළායතනං; වාත්වෙව-ඡ අභිඤ්ඤා. Sau từ 'cha', phụ âm 'ḷ' được xen vào một cách tùy chọn trước một nguyên âm; ví dụ: chaḷahaṃ, chaḷāyatanaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: cha abhiññā. තදමිනාදීනි- Các trường hợp như 'tadaminā' v.v... තදමිනාදීනි සාධූනි භවන්ති? තං ඉමිනා තදමිනා, සකිං ආගාමී සකදාගාමී, එකං ඉධ අහං එකමිදාහං, සංවිධාය අවහාරො සංවිදාවහාරො, වාරිනො වාහකො වලාහකො, ජීවනස්ස මූතො ජීමූතො, ඡවස්ස සයනං සුසානං, උද්ධං ඛමස්ස උදුක්ඛලං, පිසි තාසො පිසාචො, මහියං රවතීති මයූරො; එවමඤ්ඤෙපි පයොග තො’නුගන්තබ්බා; පරෙසං පිසොදරාදිවෙදං දට්ඨබ්බං. Các trường hợp như 'tadaminā' v.v... được hình thành như thế nào? Taṃ iminā thành tadaminā, sakiṃ āgāmī thành sakadāgāmī, ekaṃ idha ahaṃ thành ekamidāhaṃ, saṃvidhāya avahāro thành saṃvidāvahāro, vārino vāhako thành valāhako, jīvanassa mūto thành jīmūto, chavassa sayanaṃ thành susānaṃ, uddhaṃ khamassa thành udukkhalaṃ, pisi tāso thành pisāco, mahiyaṃ ravatīti thành mayūro; các cách dùng khác cũng nên được suy ra theo cách tương tự; nên xem phần 'pisodarādi' của các nhà ngữ pháp khác. තවග්ගවරණානං යෙ චවග්ගබයඤා-. Nhóm 't' và 'r' khi có 'y' theo sau thành nhóm 'c', 'b', 'y', 'ñ'. තවග්ගවරණානං චවග්ගබයඤා හොන්ති යථාක්කමං යකාරෙ; අපූච්චණ්ඩකායං, තච්ඡං, යජ්ජෙවං, අජ්ඣත්තං, ථඤඤ්ඤං, දිබ්බං, පය්‍යෙසනා, පොක්ඛරඤ්ඤො; ක්වචීත්වෙව-රත්‍යා. Các phụ âm thuộc nhóm 't' và 'r' khi theo sau là 'y' sẽ lần lượt biến thành các phụ âm thuộc nhóm 'c', 'b', 'y', 'ñ'; ví dụ: apūccaṇḍakāyaṃ, tacchaṃ, yajjevaṃ, ajjhattaṃ, thañaññaṃ, dibbaṃ, payyesanā, pokkharañño; đôi khi không biến đổi: ratyā. වග්ගලසෙහි තෙ- Bởi các phụ âm nhóm, 'l', và 's'. වග්ගලසෙහි පරස්ස යකාරස්ස ක්වචි තෙ වග්ගලසා හොන්ති; සක්කතෙ, පච්චතෙ, අට්ටතෙ, කුප්පතෙ, ඵල්ලතෙ, අස්සතෙ, ක්වචී ත්වෙච-ක්‍යාහං. Phụ âm 'y' theo sau các phụ âm nhóm, 'l', và 's' đôi khi biến thành chính các phụ âm đó; ví dụ: sakkate, paccate, aṭṭate, kuppate, phallate, assate; đôi khi không biến đổi: kyāhaṃ. හස්ස විපල්ලාසො- Sự hoán vị của 'h'. හස්ස විපල්ලාසො හොති යකාරෙ; ගුය්හං. Phụ âm 'h' được hoán vị với 'y' theo sau; ví dụ: guyhaṃ. වෙ වා-. Với 'v', một cách tùy chọn. හස්ස විපල්ලාසො හොති වා වකාරෙ; බව්හාබාධො බහ්වා බාධො. Phụ âm 'h' được hoán vị một cách tùy chọn với 'v' theo sau; ví dụ: bavhābādho, bahvābādho. තථනරානං ටඨණලා-. T, th, n, r thành ṭ, ṭh, ṇ, l. තථනරානං ටඨණලා හොන්තී වා; දුක්කටං, අට්ඨකථා, ගහණං, පලිඝො, පලායති, වාත්වෙච-දුක්කතං; ක්වචීත්වෙව-සුගතො. Các phụ âm t, th, n, r được biến đổi một cách tùy chọn thành ṭ, ṭh, ṇ, l; ví dụ: dukkaṭaṃ, aṭṭhakathā, gahaṇaṃ, paligho, palāyati; trường hợp tùy chọn không biến đổi: dukkataṃ; đôi khi không biến đổi: sugato. සංයොගාදිලොපො- Sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm. සංයොගස්ස යො ආදිභුතො’වයවො තස්ස වා ක්වචී ලොපො හොති; පුප්ඵංසා, ජායතෙ’ගිනි. Thành phần đứng đầu của một cụm phụ âm đôi khi được lược bỏ một cách tùy chọn; ví dụ: pupphaṃsā, jāyate’gini. විච්ඡාභික්ඛඤ්ඤෙසු ද්වෙ- Sự lặp lại trong ý nghĩa phân phối và lặp lại. වීච්ඡායමාභික්ඛඤ්ඤෙ ච යං වත්තතෙ තස්ස ද්වෙ රූපානි හොන්ති, ක්‍රියාය ගුණෙන දබ්බෙන වා භින්නෙ අත්ථෙ ව්‍යාපිතු මිච්ඡා වීච්ඡා; රුක්ඛංරුක්ඛං සිඤ්චති, ගාමොගාමො රමණීයො, ගාමෙ ගාමෙ පානීයං, ගෙහෙ ගෙහෙ ඉස්සරො, රසං රසං භක්ඛයතී, කිරියං කිරියමාරහතෙ. Một từ được dùng với ý nghĩa phân phối hoặc lặp lại sẽ được lặp lại thành hai lần. Ý nghĩa phân phối (vīcchā) là mong muốn bao hàm các đối tượng khác nhau về hành động, phẩm chất, hoặc vật chất; ví dụ: rukkhaṃrukkhaṃ siñcati, gāmogāmo ramaṇīyo, gāme gāme pānīyaṃ, gehe gehe issaro, rasaṃ rasaṃ bhakkhayatī, kiriyaṃ kiriyamārahate. අත්ථියෙවානුපුබ්බියෙ’පි වීච්ඡා, මූලෙ ථූලා, අග්ගෙ අග්ගෙ සුඛුමා; යදි හි එත්ථ මූලග්ගභෙදො න සියා ආනුපුබ්බියම්පි න භවෙය්‍ය, (ජෙට්ඨං ජෙට්ඨමනුප්පවෙසය) මාසකං මාසකං ඉමම්හා කහාපණා භවන්තානං ද්වින්නං දෙහීති- මාසකං මාසකමිච්චෙතස්මා වීච්ඡාවගම්‍යතෙ සද්දන්තරතො පන ඉමම්හා කහාපණාති අවධාරණං; පුබ්බං පුබ්බං පුප්ඵන්ති, පඨමං පඨමං පච්චන්තීති වීච්ඡාව; ඉමෙ උභො අඩ්ඪා කතරා කතරා එසං ද්වින්නමඩ්ඪතා, සබ්බෙ ඉමෙ අඩ්ඪා කතමා කතමා ඉමෙසං අඩ්ඪතා, ඉහාපි වීච්ඡාව; ආභික්ඛඤ්ඤං-පොනොපුඤ්ඤං, පචති පචති පපචති පපචති, ලුනාහි ලුනාහිත්වෙවායං ලුනාති, භුත්වා භුත්වා ගච්ඡති, පටපටා කරොති, පටපටායති. Ý nghĩa phân phối (vīcchā) cũng có trong sự tuần tự, ví dụ: mūle thūlā, agge agge sukhumā; vì nếu ở đây không có sự khác biệt giữa gốc và ngọn, thì cũng không thể có sự tuần tự. (jeṭṭhaṃ jeṭṭhamanuppavesaya). Trong câu 'māsakaṃ māsakaṃ imamhā kahāpaṇā bhavantānaṃ dvinnaṃ dehīti', từ 'māsakaṃ māsakaṃ' cho thấy ý nghĩa phân phối, còn từ 'imamhā kahāpaṇā' là để xác định. 'pubbaṃ pubbaṃ pupphanti', 'paṭhamaṃ paṭhamaṃ paccantīti' cũng là ý nghĩa phân phối. 'ime ubho aḍḍhā katarā katarā esaṃ dvinnamaḍḍhatā', 'sabbe ime aḍḍhā katamā katamā imesaṃ aḍḍhatā', ở đây cũng là ý nghĩa phân phối. Ý nghĩa lặp lại (ābhikkhaññaṃ) là sự lặp đi lặp lại (ponopuññaṃ), ví dụ: pacati pacati papacati papacati, lunāhi lunāhitvevāyaṃ lunāti, bhutvā bhutvā gacchati, paṭapaṭā karoti, paṭapaṭāyati. ස්‍යාදිලොපො පුබ්බස්සෙකස්ස-. Sự lược bỏ biến cách vĩ tự của từ đầu tiên. වීච්ඡාමෙකස්ස ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස ස්‍යාදිලොපො හොති, එකෙකස්ස, කථං මත්ථකමත්ථකෙනාති? ස්‍යාදිලොපො පුබ්බස්සාති යොගවිභාගා; න චාතිප්පඞ්ගො යොගවිභාගා ඉට්ඨප්පසිද්ධීති. Khi một từ được lặp lại với ý nghĩa phân phối, biến cách vĩ tự của từ đầu tiên sẽ được lược bỏ, ví dụ: ekekassa. Trường hợp 'matthakamatthakena' được hình thành như thế nào? Do sự phân tách quy tắc 'syādilopo pubbassa' (lược bỏ biến cách vĩ tự của từ đầu). Không có sự áp dụng quá rộng vì việc phân tách quy tắc là để đạt được các hình thức mong muốn. සබ්බාදීනං වීතිහාරෙ-. Các từ 'sabba' v.v... trong ý nghĩa tương hỗ. සබ්බාදීනං වීතිහාරෙ ද්වෙ භවන්ති පුබ්බස්ස ස්‍යාදිලොපො ච; අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස භොජකා, ඉතරීතරස්ස භොජකා. Các từ 'sabba' v.v... khi dùng với ý nghĩa tương hỗ sẽ được lặp lại, và biến cách vĩ tự của từ đầu tiên được lược bỏ; ví dụ: aññamaññassa bhojakā, itarītarassa bhojakā. යාව බොධං සම්භමෙ-. Lặp lại cho đến khi hiểu, trong lúc hoảng hốt. තුරිතෙනාපායහෙතුපදස්සනං සම්භමො, තස්මිං සති වත්තු යාවන්තෙහ සද්දෙහි සො’ත්ථො විඤ්ඤායතෙ තාවන්තො සද්දා පයුජ්ජන්තෙ; සප්පො සප්පො සප්පො, බුජ්ඣස්සු බුජ්ඣස්සු බුජ්ඣස්සු, භින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො භින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො. Sự hoảng hốt (sambhamo) là việc nhận thấy nguyên nhân nguy hiểm một cách vội vã. Khi đó, người nói sử dụng từ ngữ lặp lại nhiều lần cho đến khi ý nghĩa được hiểu rõ; ví dụ: sappo sappo sappo, bujjhassu bujjhassu bujjhassu, bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅgho. බහුලං-. Nhiều cách. අයමධිකාරො ආසත්ථපරිසමත්තියා තෙන නාතිප්පසඞ්ගො ඉට්ඨසිද්ධි ච. Phần này có hiệu lực cho đến khi hoàn tất chủ đề đang bàn, do đó không có sự áp dụng quá mức và đạt được kết quả mong muốn. ඉති මොග්ගල්ලානව්‍යාකරණෙ වුත්තීයං පඨමො කණ්ඩො. Như vậy là chương thứ nhất trong tập sớ giải về ngữ pháp Moggallāna. ද්වෙද්වෙකානෙකෙසු නාමස්මා සියොඅංයොනාභිසනං ස්මාහිසනංස්මිංසු-. Trong (nghĩa) số ít và số nhiều, từ một danh từ (sẽ có các biến cách vĩ ngữ) từng cặp hai (như sau): si, yo; aṃ, yo; nā, bhi; sa, naṃ; smā, hi; sa, naṃ; smiṃ, su. එතෙසං ද්වෙ ද්වෙ හොන්ති එකානෙකත්ථෙසු වත්තමානතො නාමස්මා; මුනි මුනයො, මුනිං මුනයො, මුනිනා මුනීහි, මුනිස්ස මුනීනං, මුනිස්මා මුනීහි, මුනිස්ස මුනීනං, මුනිස්මිං මුනීසු, එවං කුමාරී කුමාරියො, කඤ්ඤා කඤ්ඤායොති; එතානි සත්ත දුකානි සත්තවිභත්තියො; විභාගො විභත්තීති කත්වා-එත්ථ සිඅමිතීකාරා කාරා ‘‘කිමංසිසූ‘‘ති. සංකෙතත්ථා. Từ một danh từ hiện hữu trong nghĩa số ít và số nhiều, chúng (các vĩ ngữ này) có từng cặp hai. (Ví dụ:) muni, munayo; muniṃ, munayo; muninā, munīhi; munissa, munīnaṃ; munismā, munīhi; munissa, munīnaṃ; munismiṃ, munīsu. Tương tự: kumārī, kumāriyo; kaññā, kaññāyo. Bảy cặp này là bảy biến cách, vì rằng sự phân chia được gọi là biến cách. Ở đây, các mẫu tự ī và ā trong (các vĩ ngữ như) si, am, v.v... theo quy tắc 'kimaṃsisū' là để dùng làm ký hiệu kỹ thuật. කම්මෙ දුතියා-. Biến cách thứ hai (được dùng) trong nghĩa đối cách. කරීයති කත්තුක්‍රියායාභීසම්බන්ධීයතීති කම්මං, තස්මිං දුතියා විභත්ති හොති; කටං කරොති, ඔදනං පවති, ආදිච්චං පස්සති, ඔදනො පච්චතීති-ඔදනසද්දතො කම්මතා නප්පතීයතෙ, කිං චරහි? ආඛ්‍යාතතො; කටං කරොති විපුලං දස්සනීයන්ති- අත්ථෙව ගුණ යුත්තස්ස කම්මතා; ඉච්ඡිතෙ’පි කම්මත්තාව දුතියා සිද්ධ; ගාවුං පයො දොහති, ගොමන්තං ගාවං යාවති, ගවමවරුන්ධති වජං, මාණවකං මග්ගං පුච්ඡති, ගොමන්තං ගාවං භික්ඛතෙ, රුක්ඛමව චිනාති ඵලානි, සිස්සං ධම්මං බ්‍රූතෙ, සිස්සං ධම්මමනුසාසති. Cái được làm, cái được liên kết với hành động của chủ từ, được gọi là đối cách (kamma). Trong (nghĩa) đó, có biến cách thứ hai. (Ví dụ:) làm cái chiếu, nấu cơm, thấy mặt trời. Trong (câu) 'cơm được nấu', tính chất đối cách không được nhận biết từ từ 'odana'. Vậy thì từ đâu? Từ động từ. Trong (câu) 'làm cái chiếu rộng và đẹp', tính chất đối cách vẫn tồn tại đối với (danh từ) được kết hợp với tính từ. Ngay cả trong (trường hợp đối tượng) được mong muốn, biến cách thứ hai cũng được xác định do tính chất đối cách. (Ví dụ:) vắt sữa từ con bò, xin con bò từ Gomanta, nhốt con bò vào chuồng, hỏi đường cậu bé, xin con bò từ Gomanta, hái trái cây từ cây, nói pháp cho học trò, dạy pháp cho học trò. එවමනිචඡිතෙ’පි; අහිං ලඞ්ඝයති, වීසං භක්ඛෙති; යන්නෙ විච්ඡිතං නාපි අනිච්ඡිතං තත්ථාපි දුතීයා සිද්ධා; ගාමං ගච්ඡන්තො රුක්ඛමූලමුපසප්පති, පථවිං අධිසෙස්සති, ගාමමධිතිට්ඨති, රුක්ඛ මජ්ඣාසතෙති-අධිසීඨාසානං පයොගෙ’ධිකරණෙ කම්මවචනිච්ඡා. Tương tự, ngay cả trong (trường hợp đối tượng) không mong muốn; (ví dụ:) bước qua con rắn, ăn thuốc độc. Nơi nào không phải là mong muốn cũng không phải là không mong muốn, ở đó biến cách thứ hai cũng được xác định; (ví dụ:) trong khi đi đến làng, (anh ta) đến gần gốc cây. (Anh ta) sẽ nằm trên mặt đất, (anh ta) đứng trong làng, (anh ta) ngồi trên cây. Khi sử dụng (các động từ) sī, ṭhā, ās với tiếp đầu ngữ 'adhi', có ý muốn diễn đạt nghĩa sở cách thành đối cách. වත්තිච්ඡාතො හි කාරකානි හොන්ති; තං යථා- වලාහකා විජ්ජොතතෙ, වලාහකස්ස විජ්ජොතතෙ, වලාහකො විජ්ජොතතෙ, වලාහකෙ විජ්ජොතතෙ, වලාහකෙන විජ්ජොතතෙති. Thật vậy, các cách (kāraka) phụ thuộc vào ý muốn của người nói. Ví như sau: sét đánh từ đám mây, sét của đám mây đánh, đám mây lóe sáng, sét đánh trong đám mây, sét đánh bởi đám mây. එවමභිනවිසස්ස වා, ධම්මමභිනිවිසතෙ ධම්මෙ වා, තථා උපන්වජ්ඣාවසස්සාභොජනනවුත්තිචනස්ස; ගාමමුපවසති, ගාම මනුවසති, පබ්බතමධිවසති, ඝරමාවසති; අභොජනනිවුත්තිවච නස්සාති-කිං? ගාමෙ උපවසති-භොජනනිවුත්තිං කරොතීති අත්ථො. තප්පානාචාරෙ’පි කම්මත්තාව දුතියා සිද්ධා, නදිම්පිවති, ගාමං චරති; එවං සචෙ මං නාලපිස්සතීති-ආදිසුපි. Tương tự, đối với (động từ) abhi-ni-vis, (anh ta) chuyên tâm vào Pháp (đối cách) hoặc trong Pháp (sở cách). Tương tự, đối với (động từ) vas với (các tiếp đầu ngữ) upa, anu, adhi, ā, khi không có nghĩa là nhịn ăn; (ví dụ:) sống gần làng, sống theo làng, sống trên núi, sống trong nhà. Tại sao lại nói 'khi không có nghĩa là nhịn ăn'? (Bởi vì) 'Gāme upavasati' có nghĩa là 'anh ta nhịn ăn trong làng'. Ngay cả trong (trường hợp) uống và đi lại ở đó, biến cách thứ hai cũng được xác định do tính chất đối cách; (ví dụ:) uống (nước) sông, đi đến làng. Tương tự, trong các (câu) như 'nếu ngài sẽ không nói với tôi', v.v... විහිතාව පටියොගෙ දුතියා, පටිභන්තු තං චුන්ද බොජ්ඣඞ්ගාති-තං පටි බොජ්ඣඞ්ගා භාසන්තූති අත්ථො; යදා තු ධාතුනා යුත්තො පති තදා තෙනායොගා සම්බන්ධෙ ඡට්ඨී ච තස්ස නප්පටි භාතීති? අක්ඛෙ දිබ්බති, අක්ඛෙහි දිබ්බති, අක්ඛෙසු දිබ්බතීතිකම්මකරණාධිකරණවචනිච්ඡා. Biến cách thứ hai được quy định khi kết hợp với 'paṭi'. (Ví dụ:) 'Này Cunda, mong rằng các giác chi sẽ hiện rõ đến ông', nghĩa là: mong rằng các giác chi sẽ soi sáng đến ông. Nhưng khi 'paṭi' được kết hợp với một động từ căn, thì do không có sự kết hợp (trực tiếp) với nó, (có) biến cách thứ sáu trong nghĩa liên hệ, (như trong câu) 'nó không hiện rõ đối với anh ta'? (Ví dụ:) chơi xúc xắc (đối cách), chơi bằng xúc xắc (sử dụng cách), chơi trên xúc xắc (sở cách), là do ý muốn diễn đạt nghĩa đối cách, sử dụng cách, và sở cách. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ-. (Biến cách thứ hai được dùng) đối với thời gian và không gian trong sự liên tục không gián đoạn. ක්‍රියාගුණදබ්බෙහි සාකල්ලෙන කාලද්ධානං සම්බන්ධො අච්චන්තසංයොගෙ, තස්මිං විඤ්ඤායමානෙ කාලසද්දෙහි අද්ධ සද්දෙහි ච දුතියා හොති; මාසමධීතෙ, මාසං කල්‍යාණි. මාසං ගුළධානා, කොසමධීතෙ, කොසං කුටිලා නදී, කොසං පබ්බතො; අච්චන්තසංයෙගෙති කිං? මාසස්ස ද්වීහමධීතෙ; කොසස්සෙක දෙසෙ පබ්බතො; පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්වා, එකං සමයං භගවා, ඉමං රත්තිං චත්තාරො මහාරාජාති; එවමාදිසු කාලවාචීහි අච්චන්තසංයෙගත්තාව දුතියා සිද්ධා, විභත්තිවිපල්ලාසෙන වා බහුලං විධානා- Sự liên tục không gián đoạn là sự liên kết hoàn toàn của thời gian và không gian với hành động, phẩm chất, và vật chất. Khi (nghĩa) đó được hiểu, biến cách thứ hai được dùng với các từ chỉ thời gian và các từ chỉ không gian. (Ví dụ:) học suốt tháng, xinh đẹp suốt tháng, mật đường (tốt) suốt tháng; học suốt một kosa, sông uốn khúc suốt một kosa, núi (trải dài) suốt một kosa. Tại sao lại nói 'trong sự liên tục không gián đoạn'? (Bởi vì) 'học hai ngày của tháng', 'núi ở một phần của kosa'. (Ví dụ:) 'vào buổi sáng, sau khi đã đắp y', 'một thời, đức Thế Tôn', 'đêm nay, bốn vị đại vương'. Trong những (trường hợp) như vậy, biến cách thứ hai được xác định đối với các từ chỉ thời gian do chính sự liên tục không gián đoạn, hoặc do sự thay đổi biến cách, theo nhiều quy định. ඵලප්පත්තියං ක්‍රියාපරිසමත්ත්‍යපවග්ගො තස්මිං විඤ්ඤාය මානෙ කාලද්ධානං ක්‍රියායාච්චන්තසංයොගෙ තතියාභිමතා සාපි කරණත්තාව සිද්ධා; මාසෙනානුවාකො’ධීතො, කොසෙනානුවා කො’ධීතොති; අනපවග්ගෙතු අසාධකතමත්තා කරණත්තාභවෙ දුතියාව මාසමධීතො’නුවාකො, න චානෙන ගහිතොති. Sự hoàn thành hành động khi đạt được kết quả được gọi là 'apavagga'. Khi (nghĩa) đó được hiểu, trong sự liên tục không gián đoạn của hành động với thời gian và không gian, biến cách thứ ba được chấp nhận. Nó cũng được xác định do chính tính chất công cụ. (Ví dụ:) chương được học xong trong một tháng, chương được học xong trong một kosa. Nhưng khi chưa hoàn thành, do không phải là phương tiện hiệu quả nhất, trong sự vắng mặt của tính chất công cụ, (chỉ có) biến cách thứ hai; (ví dụ:) chương đã được học suốt một tháng, nhưng nó chưa được nắm vững. කාරකමජ්ඣෙ යෙ කාලද්ධානවාචිනො තතො සත්තමීපපඤ්චමියො අභිමතා; අජ්ජ භුත්වා දෙවදත්තො ද්වීහෙ භුඤ්ජිස්සති ද්වීහා භුඤ්ජිස්සති, අත්‍රට්ඨො’යමිස්සාසො කොසෙ ලක්ඛං විජ්ඣති, කොසා ලක්ඛං විජ්ඣතීති-තාපීහ සකසකකාරකවචනිච්ඡායෙව සිද්ධා. Đối với những từ chỉ thời gian và không gian ở giữa các cách (kāraka), biến cách thứ bảy và thứ năm được chấp nhận. (Ví dụ:) Hôm nay sau khi ăn, Devadatta sẽ ăn sau hai ngày hoặc từ hai ngày. Người bắn cung đứng ở đây bắn mục tiêu ở khoảng cách một kosa hoặc từ khoảng cách một kosa. Ở đây, chúng cũng được xác định do chính ý muốn diễn đạt các cách (kāraka) tương ứng của chúng. ගතිබොධාහාරසද්දත්ථකම්මකහජ්ජාදීනං පයොජ්ජෙ-. (Biến cách thứ hai được dùng cho chủ từ gốc) trong thể sai khiến của (các động từ có nghĩa) đi lại, hiểu biết, ăn uống, âm thanh, các động từ bất cập vật, và (các động từ) harati, v.v... ගමනත්ථානං බොධත්ථානං ආහාරත්ථානං සද්දත්ථානමකම්මකානං භජ්ජාදීනඤ්ච පයොජ්ජෙ කත්තරි දුතියා හොති, සාමත්ථියා ච පයොජකව්‍යාපාරෙන කම්මතාවස්ස හොතීති පතීයතෙ; ගම යති මාණවකං ගාමං, යාපයති මාණවකං ගාමං, බොධයති මාණවකං ධම්මං, වෙදයති මාණවකං ධම්මං, භොජයති මාණවකමොදනං, ආසයති මාණවකමොදනං, අජ්ඣාපයති මාණවකං වෙදං පාඨයති මාණවකං වෙදං, ආසයති දෙවදත්තං, සායයති දෙව දත්තං, අඤ්ඤං භජ්ජාපෙති, අඤ්ඤං කොට්ටාපෙති, අඤඤ්ඤං සන්ථරාපෙති. එතෙසමෙවාති කිං?පාචයති ඔදනං දෙවදත්තෙන යඤඤ්ඤදත්තො; පයෙ ප්පොති කිං?ගච්ඡති දෙවදත්තො, යදා චරහිගමයති දෙවදත්තං යඤ්ඤ දත්තො, තමපරො පයොජයති තදා ගමයති දෙවදත්තං යඤ්ඤදත්තෙනෙති - භවිතබ්බං ගමයතිස්සාගමනත්ථත්තා. Trong thể sai khiến của (các động từ) có nghĩa đi lại, hiểu biết, ăn uống, âm thanh, các động từ bất cập vật, và (các động từ) harati, v.v..., biến cách thứ hai được dùng cho chủ từ (gốc). Và theo năng lực (của quy tắc), người ta hiểu rằng nó trở thành đối cách bởi hành động của chủ từ sai khiến. (Ví dụ:) khiến cậu bé đi đến làng, khiến cậu bé đi đến làng, khiến cậu bé hiểu Pháp, khiến cậu bé biết Pháp, khiến cậu bé ăn cơm, khiến cậu bé ăn cơm, khiến cậu bé học kinh Vệ-đà, khiến cậu bé đọc kinh Vệ-đà, khiến Devadatta ngồi, khiến Devadatta nằm, khiến người khác mang, khiến người khác đập, khiến người khác trải. Tại sao lại nói 'chỉ của những (động từ) này'? (Ví dụ:) Yaññadatta khiến Devadatta nấu cơm. Tại sao lại nói 'trong thể sai khiến'? (Ví dụ:) Devadatta đi. Khi Yaññadatta khiến Devadatta đi, và một người khác lại sai khiến người đó (Yaññadatta), thì (câu) phải là 'khiến (người đó) khiến Devadatta đi bởi Yaññadatta', bởi vì (động từ) 'gamayati' không có nghĩa là đi. හරාදීනං වා-. Đối với (các động từ) harati, v.v..., (thì) tùy chọn. හරාදීනං පයොජ්ජෙ කත්තරි දුතියා හොති වා; හාරෙති හාරං දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා, අජ්ඣොහාරෙති සත්තුං දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා, කාරෙති දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා, දස්සයතෙ ජනං රාජා ජනෙනෙති වා, අභිවාදයතෙ ගුරුං දෙවදත්තං දෙවදත්තෙනෙති වා. Đối với các động từ căn như har v.v... ở thể sai khiến, tác nhân (kattar) có thể tùy chọn ở biến cách thứ hai. Ví dụ: hāreti hāraṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta mang vòng hoa), ajjhohāreti sattuṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta ăn bột lúa mạch), kāreti devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta làm), dassayate janaṃ rājā hoặc janena (nhà vua cho dân chúng thấy), abhivādayate guruṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta đảnh lễ vị thầy). න ඛාදාදීනං-. Không áp dụng cho các động từ căn như khād v.v... ඛාදාදීනං පයොජ්ජෙ කත්තරි දුතියා න හොති; ඛාදයති දෙවදත්තෙන, ආදයති දෙවදත්තෙන, අව්හාපයති දෙවදත්තෙන, සද්දායති දෙවදත්තෙන, කන්දයති දෙවදත්තෙන, නායයති දෙවදත්තෙන. Đối với các động từ căn như khād v.v... ở thể sai khiến, tác nhân không ở biến cách thứ hai. Ví dụ: khādayati devadattena (khiến Devadatta ăn), ādayati devadattena (khiến Devadatta lấy), avhāpayati devadattena (khiến Devadatta gọi), saddāyati devadattena (khiến Devadatta làm ra tiếng), kandayati devadattena (khiến Devadatta khóc), nāyayati devadattena (khiến Devadatta dẫn đi). වහිස්සානියන්තුකෙ-.() Đối với (động từ căn) vah khi không có người điều khiển. වාහයති භාරං දෙවදත්තෙන; අනියන්තුකෙති-කිං?වාහයති ගාරං බලිවද්දෙ. Vāhayati bhāraṃ devadattena (khiến Devadatta mang gánh nặng). Tại sao nói 'khi không có người điều khiển'? (Ví dụ:) Vāhayati gāraṃ balivadde (khiến những con bò kéo xe). භක්ඛිස්සාහිංසායං-.() Đối với (động từ căn) bhakkh khi không có nghĩa là làm hại. භක්ඛයති මොදකෙ දෙවදත්තෙන; අහිංසායන්ති කිං? භක්ඛයති බලිවද්දෙ සස්සං. Bhakkhayati modake devadattena (khiến Devadatta ăn bánh). Tại sao nói 'khi không có nghĩa là làm hại'? (Ví dụ:) Bhakkhayati balivadde sassaṃ (khiến những con bò ăn lúa). ධ්‍යාදීහි යුත්තා-. Khi đi cùng với dhi v.v... ධිආදීහි යුත්තතො දුතියා හොති? ධිරත්ථුමං පූතිකායං, අන්තරා ච රාජගහං, අන්තරා ච නාළන්දං, සමාධානමන්තරෙන, මුචලින්දමභිතො සරමිච්චාදි-ඡට්ඨියාපවාදො යං. Khi đi cùng với các từ như dhi v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: Dhiratthu maṃ pūtikāyaṃ (Đáng nguyền rủa thay cho ta, cho thân hôi thối này), antarā ca rājagahaṃ, antarā ca nāḷandaṃ (giữa thành Rājagaha và giữa thành Nāḷandā), samādhānamantarena (không có định), mucalindamabhito saraṃ (hồ nước gần cây Mucalinda), v.v... Đây là trường hợp ngoại lệ của biến cách thứ sáu. ලක්ඛණිත්ථම්භුතවීච්ඡාස්වභිනා-. Với (tiếp đầu ngữ) abhi trong các nghĩa: dấu hiệu, trạng thái đặc biệt, và sự lặp lại. ලක්ඛණාදිස්වත්ථෙස්වහිනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; රුක්ඛ මභිවිජ්ජෙතතෙ විජ්ජු, සාධු දෙවදත්තො මාතරමභි, රුක්ඛං රුක්ඛමභිතිට්ඨති. Khi đi cùng với abhi trong các nghĩa như dấu hiệu v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ abhivijjotate vijju (sét đánh về phía cây), sādhu devadatto mātaramabhi (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhamabhitiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây). පතිපරීහි භාගෙ ච-. Với (tiếp đầu ngữ) pati và pari, và trong nghĩa 'phần thuộc về'. පතිපරීහි යුත්තම්හා ලක්ඛණාදිසු භාගෙ වත්ථෙ දුතියා හොති; රුක්ඛම්පති විජ්ජොතතෙ විජ්ජු, සාධු දෙවදත්තො මාතරං පති, රුක්ඛං රුක්ඛං පති තිට්ඨති, යදෙත්ථ මං පති සියා, රුක්ඛං පරිවිජ්ජෙතතෙ විජ්ජු, සාධු දෙවදත්තො මාතරං පරි, රුක්ඛං රුක්ඛං පරි තිට්ඨති, යදෙත්ථ මං පරි සියා. Khi đi cùng với pati và pari trong các nghĩa như dấu hiệu v.v... và trong nghĩa 'phần thuộc về', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ pati vijjotate vijju (sét đánh về phía cây), sādhu devadatto mātaraṃ pati (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhaṃ pati tiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây), yadettha maṃ pati siyā (phần nào ở đây thuộc về tôi), rukkhaṃ parivijjotate vijju (sét đánh quanh cái cây), sādhu devadatto mātaraṃ pari (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhaṃ pari tiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây), yadettha maṃ pari siyā (phần nào ở đây thuộc về tôi). අනුනා-. Với (tiếp đầu ngữ) anu. ලක්ඛණාදිස්වත්ථෙස්වනුනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; රුක්ඛ මනුවිජ්ජොතතෙ විජ්ජු, සච්චකිරියමනුපවස්සි; හෙතු ච ලක්ඛණං භවති, සාධු දෙවදත්තො මාතරමනු, රුක්ඛං රුක්ඛමනු තිට්ඨති, යදෙත්ථ මං අනුසියා. Khi đi cùng với anu trong các nghĩa như dấu hiệu v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ anuvijjotate vijju (sét đánh dọc theo cây), saccakiriyam anupavassi (trời mưa theo sau hành động chân thật); nguyên nhân cũng là một dấu hiệu, sādhu devadatto mātaramanu (Devadatta tốt theo (gương) mẹ), rukkhaṃ rukkhamanu tiṭṭhati (anh ta đứng dọc theo mỗi cây), yadettha maṃ anusiyā (phần nào ở đây thuộc về tôi). සහත්ථෙ- Trong nghĩa 'cùng với'. සහත්ථෙ’නුනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; පබ්බතමනුතිට්ඨති. Khi đi cùng với anu trong nghĩa 'cùng với', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: pabbataṃ anutiṭṭhati (nó đứng dọc theo ngọn núi). හීනෙ- Trong nghĩa 'kém hơn'. හීනත්ථෙ’නුනා යුත්තම්හා දුතියා හොති; අනුසාරිපුත්තං පඤ්ඤාවන්තො. Khi đi cùng với anu trong nghĩa 'kém hơn', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: anu sāriputtaṃ paññāvanto (những người có trí tuệ thì kém hơn ngài Sāriputta). පඤ්ඤවන්තො-ම. Những người có trí tuệ - ma. උපෙන-. Với (tiếp đầu ngữ) upa. හිනත්ථෙ උපෙන යුත්තම්හා දුතියා හොති; උපසාරිපුත්ත පඤ්ඤාවන්තො. Khi đi cùng với upa trong nghĩa 'kém hơn', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: upa sāriputtaṃ paññāvanto (những người có trí tuệ thì kém hơn ngài Sāriputta). සත්තම්‍යාධික්‍යෙ-. Biến cách thứ bảy trong nghĩa 'hơn'. ආධික්‍යත්ථෙ උපෙන යුත්තම්හා සත්තමී හොති; උපඛාරයං දොණො. Khi đi cùng với upa trong nghĩa 'hơn', biến cách thứ bảy được sử dụng. Ví dụ: upa khāriyaṃ doṇo (một doṇa thì hơn một khārī). සාමිත්තෙ’ධිනා-. Với (tiếp đầu ngữ) adhi trong nghĩa 'quyền sở hữu, quyền làm chủ'. සාමිභාවත්ථෙ’ධිනා යුත්තම්හා සත්තමී හොති; අධිබ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, අධිපඤ්චාලෙසු බ්‍රහ්මදත්තො. Khi đi cùng với adhi trong nghĩa 'quyền làm chủ', biến cách thứ bảy được sử dụng. Ví dụ: adhi brahmadatte pañcālā (dân Pañcāla ở dưới quyền vua Brahmadatta), adhi pañcālesu brahmadatto (vua Brahmadatta cai trị dân Pañcāla). කත්තුකරණෙසු තතියා-. Biến cách thứ ba trong (nghĩa) tác nhân và công cụ. කත්තරි කරණ ච්ैඅ කාරකෙ තතියා හොති; පුරිසෙන කතං, අසිනා ඡින්දති, පකතියාභිරූපො, ගොත්තෙන ගොතමො’සුමෙධො නාම නාමෙන, ජාතියා සත්තවස්සිකොති-භූධාතුස්ස සම්භවා කරණෙ එව තතියා; එවං සමෙන ධාවති, විසමෙන ධාවති, ද්විදොණෙන ධඤ්ඤං කිණාති, පඤ්චකෙන පසවො කිණාතීති. Trong tác nhân và công cụ, biến cách thứ ba được sử dụng. Ví dụ: purisena kataṃ (được làm bởi người đàn ông), asinā chindati (chặt bằng gươm), pakatiyā abhirūpo (đẹp do bản chất), gottena gotamo (thuộc dòng họ Gotama), sumedho nāma nāmena (tên là Sumedha), jātiyā sattavassiko (bảy tuổi tính từ lúc sinh). Đối với động từ căn bhū trong nghĩa 'trở thành', biến cách thứ ba được dùng cho công cụ. Tương tự: samena dhāvati (chạy đều), visamena dhāvati (chạy không đều), dvidoṇena dhaññaṃ kiṇāti (mua lúa với giá hai doṇa), pañcakena pasavo kiṇāti (mua gia súc với giá năm (đồng)). සහත්ථෙන- Trong nghĩa 'cùng với'. සහත්ථෙන යොගෙ තතියා සියා; පුත්තෙන සහාගතො, පුත්තෙන සද්ධිං ආගතො? තතියාපි ඡට්ඨීව අප්පධානෙ එව භවති. Khi đi cùng với từ có nghĩa 'cùng với', biến cách thứ ba được sử dụng. Ví dụ: puttena saha āgato (đến cùng với con trai), puttena saddhiṃ āgato (đến cùng với con trai). Biến cách thứ ba, cũng như biến cách thứ sáu, được dùng cho thành phần phụ. ලක්ඛණෙ-. Về đặc điểm. ලක්ඛණෙ වත්තමානතො තතියා සියා; තිදණ්ඩකෙන පරිබ්බාජකමද්දක්ඛි, අක්ඛිනා කාණො, තෙන හි අඞ්ගෙන අඞ්ගිනො විකාරො ලක්ඛීයතෙ. Biến cách thứ ba được dùng khi đang hiện hữu trong (ý nghĩa) đặc điểm; (ví dụ:) đã thấy vị du sĩ qua (dấu hiệu) ba cây gậy, chột mắt, thật vậy, sự khiếm khuyết của người có thân thể được nhận biết qua bộ phận ấy. හෙතුම්හි-. Về nguyên nhân. තක්කිරියායොග්ගෙ තතියා සියා; අන්නෙන වසති, විජ්ජාය යසො. Biến cách thứ ba được dùng trong (trường hợp) thích hợp với hành động ấy; (ví dụ:) sống bằng vật thực, danh tiếng (có được) nhờ minh kiến. පඤ්චමීණෙ වා-. Hoặc biến cách thứ năm trong (trường hợp) mắc nợ. ඉණෙ හෙතුම්හී පඤ්චමී හොති වා;ජළත්තා බද්ධො සතෙන වා. Trong (trường hợp) mắc nợ (và) nguyên nhân, biến cách thứ năm được dùng tùy chọn; (ví dụ:) bị trói buộc vì ngu độn, hoặc (bị trói buộc) bởi một trăm. ගුණෙ- Về phẩm chất. පරාඞ්ගභුතෙ හෙතුම්හි පඤ්චමී හොති වා; ජළත්තා බද්ධො ජළත්තෙන වා, පඤ්ඤාය මුත්තො, හුත්වා අභාවතො’නිච්චා, සඞ්ඛාර නිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො. Khi nguyên nhân là một phẩm chất phụ thuộc, biến cách thứ năm được dùng tùy chọn; (ví dụ:) bị trói buộc vì ngu độn, hoặc bởi sự ngu độn, được giải thoát nhờ trí tuệ, (các pháp là) vô thường do sự không tồn tại sau khi đã hiện hữu, do hành diệt nên thức diệt. ඡට්ඨී හෙත්වත්ථෙහි-. Biến cách thứ sáu với các từ có nghĩa là nguyên nhân. හෙත්වත්ථවචීහි යෙගෙ හෙතුම්හි ඡඨී සියයා; උදරස්ස හෙතු, උදරස්ස කාරණා. Khi đi cùng với các từ chỉ nguyên nhân, biến cách thứ sáu được dùng cho (từ chỉ) nguyên nhân; (ví dụ:) vì lý do cái bụng, vì nguyên nhân cái bụng. සබ්බාදිතො සබ්බා-. Tất cả (biến cách) từ (các đại từ) sabba, v.v. හෙත්වත්ථෙහි යොගෙ සබ්බාදීහි සබ්බා විභත්තියො හොන්ති; කො හෙතු, කං හෙතුං, කෙන හෙතුනා, තස්ස හෙතුස්ස, කස්මා හෙතුස්මා, කස්ස හෙතුස්ස, කස්මිං හෙතුස්මිං; කිං කාරණං, කෙන කාරණෙන; කිං නිමිත්තං, කෙන නිමිත්තෙන; කිං පයොජනං, කෙන පයොජනෙනෙච්චෙවමාදි –හෙත්වත්ථෙහීත්වෙව-කෙන කතං. Khi đi cùng với các từ có nghĩa là nguyên nhân, tất cả các biến cách được dùng với các đại từ như sabba, v.v.; (ví dụ:) ko hetu, kaṃ hetuṃ, kena hetunā, tassa hetussa, kasmā hetusmā, kassa hetussa, kasmiṃ hetusmiṃ; kiṃ kāraṇaṃ, kena kāraṇena; kiṃ nimittaṃ, kena nimittena; kiṃ payojanaṃ, kena payojanena, v.v. — (Quy tắc này) chỉ áp dụng với các từ có nghĩa là nguyên nhân — (ví dụ khác:) được làm bởi ai? චතුත්ථි සම්පදානෙ-. Biến cách thứ tư trong (trường hợp) chỉ định cách. යස්ස සම්මා පදීයතෙ තස්මිං චතුත්ථි සියා; සඞ්ඝස්ස දදාති, ආධාරවිචක්ඛායං සත්තමීපි සියා, සඞ්ඝෙ දෙහි. Biến cách thứ tư được dùng cho đối tượng mà vật gì đó được trao cho một cách đúng đắn; (ví dụ:) cúng dường đến Tăng đoàn, khi muốn diễn đạt ý nghĩa vị trí, biến cách thứ bảy cũng có thể được dùng, (ví dụ:) hãy cúng dường trong Tăng đoàn. තාදත්ථ්‍යෙ-. Về (ý nghĩa) mục đích. තස්සෙදං තදත්ථං තදත්ථභාවෙ ජොතනීයෙ නාමස්මා චතුත්ථී සියා; සීතස්ස පටිඝාතාය, අත්ථාය හිතාය දෙවමනුස්සානං, නාලං දාරභරණාය, යූපාය දාරු, පාකාය වජතීත්වෙවමාදි. Khi cần làm rõ ý nghĩa 'cái này dành cho cái đó', biến cách thứ tư được dùng sau danh từ; (ví dụ:) để ngăn ngừa cái lạnh, vì sự lợi ích, vì sự hạnh phúc cho chư thiên và loài người, không đủ khả năng để nuôi vợ, gỗ dùng cho cột tế thần, đi để nấu ăn, v.v. කස්ස සාදුං න රුච්චති, මා ආයස්මන්තානම්පි සඞ්ඝභෙදො රුච්චත්ථ, ඛමති සඞ්ඝස්ස, භත්තමස්ස නච්ඡාදෙතීති-ඡට්ඨී සම්බන්ධ වචනිච්ඡායං; න චෙවං විරොධො සියා සදිසරූපත්තා එවං විධෙසු ච සම්බන්ධස්ස සද්දිකානුමතත්තා කස්ස වා ත්වං ධම්මං රොචෙසීති-අත්ථමත්තෙ පඨමා. (Ví dụ:) Ai mà không thích vị ngọt? Mong rằng các ngài trưởng lão cũng đừng thích sự chia rẽ Tăng đoàn. Tăng đoàn chấp thuận. Vật thực không làm cho vị ấy hài lòng. — (Trong các trường hợp này) là biến cách thứ sáu khi muốn nói lên sự liên hệ; và như vậy sẽ không có sự mâu thuẫn, do có hình thức tương tự (với biến cách thứ tư) và vì trong những trường hợp như vậy, (ý nghĩa) liên hệ được các nhà ngữ pháp học chấp thuận. (Ví dụ:) Hoặc là ông ưa thích giáo pháp của ai? — (Trong trường hợp) chỉ có ý nghĩa, là biến cách thứ nhất. එවමඤ්ඤාපි විඤ්ඤෙය්‍යා පරතො’පි යථාගමං. Cũng vậy, các (trường hợp) khác cũng nên được hiểu từ phần sau, theo như kinh điển. රඤ්ඤො සතං ධාරෙති, රඤ්ඤො ඡත්තං ධාරෙතීති සම්බන්ධෙ ඡට්ඨී; එවං රඤ්ඤො සිලාඝතෙ, රඤ්ඤො හනුතෙ, රඤ්ඤො උප තිට්ඨතෙ, රඤ්ඤො සපතෙ, දෙවාපි තස්ස පිහයන්ති තාදිනො, තස්ස කුජ්ඣ මහාවීර, යදිතං තස්ස පකුප්පෙය්‍යං, දුභයති දිසානං මෙඝො, යො මිත්තානං න දූහතී,[ ] යො අප්පදුට්ඨස්ස නරස්ස දුස්සති, ක්‍යාහං අය්‍යානං අපරජ්ඣාමි, ඉස්සයන්ති සමණානං තිත්ථියා, ධම්මෙන නයමානානං කා උසූය, [ ] රඤ්ඤො භාග්‍යමා රජ්ඣති, රඤ්ඤො භාග්‍යමික්ඛතෙ, තෙන යාචිතො අයාචිතො වා තස්ස ගාවො පටිසුණාති, ගාවො ආසුණාති, භගවතො පච්චස්සොසුං, හොතු පතිගිණාති, හොත්වනුගිණාති, ආරොවයාමි වො, පතිවෙදයාමි වො, ධම්ම තෙ දෙසිස්සාමි, යථා නො සත්ථා ව්‍යාකරෙය්‍ය, අලං තෙ ඉධ වාසෙන, කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ, අරහති මල්ලො මල්ලස්සාති –ජීවිතං තිණායපි න මඤ්ඤමනොති තාදත්ථ්‍යෙ චතුත්ථි; තිණෙන යො අත්ථො තදත්ථායපීති අත්ථො; (Ví dụ:) nợ vua một trăm, che lọng cho vua — (đây là) biến cách thứ sáu trong (ý nghĩa) liên hệ; tương tự: ca ngợi vua, giấu giếm vua, phục vụ vua, thề với vua, ngay cả chư thiên cũng ao ước vị như thế ấy, hãy tức giận với nó, hỡi bậc đại anh hùng, nếu tôi nên nổi giận với nó, mây làm hại các phương, người không phản bội bạn bè, người làm hại người không ác tâm, tôi đã xúc phạm các ngài ở điểm nào?, các kẻ ngoại đạo ganh tỵ với các vị sa môn, có gì phải ganh tỵ với những người được dẫn dắt bởi Chánh pháp?, mong muốn vận may của vua, nhìn vào vận may của vua, dù được yêu cầu hay không bởi vị ấy, hứa cho vị ấy những con bò, hứa những con bò, họ đã đáp lời Đức Thế Tôn, chấp nhận 'hãy là như vậy', đồng ý 'hãy là như vậy', tôi xin báo cho quý vị, tôi xin trình cho quý vị, tôi sẽ thuyết pháp cho bạn, như bậc Đạo sư của chúng ta sẽ giải thích, đủ rồi việc ông ở đây, tóc bện có ích gì cho ngươi, hỡi kẻ ngu si?, một đô vật xứng với một đô vật — (trong câu) 'không xem mạng sống bằng một cọng cỏ', (là) biến cách thứ tư trong ý nghĩa mục đích; nghĩa là 'cũng vì mục đích mà một cọng cỏ (đem lại)'. ‘‘යො ච සිතච උණ්හච තිණා භිය්‍යො න නමඤ්ඤති‘‘ ‘Vị nào không xem lạnh và nóng hơn một cọng cỏ’ තිණමිව ජීවිතං මඤ්ඤමානොති-සවිසයාව විභත්තියො; සග්ගාය ගච්ඡතීති-තාදත්ථ්‍යෙ චතුත්ථි, යො හි සග්ගං ගච්ඡති තදත්ථං තස්ස ගමනන්ති–-කම්මවවනිච්ඡායං තු දුතියාව - සග්ගං ගච්ඡති; ආයුං භොතො හොතු, චිරං ජීවිතං භද්දං කල්‍යාණං අත්ථං පයොජනං කුසලං අනාමයං හිතං පථ්‍යං සුඛං සාතං භොතො හොතු; සාධු සම්මුති මෙතස්ස, පුත්තස්සාවිකරෙය්‍ය ගුය්හමත්ථං, තස්ස මෙ සක්කො පාතුරහොසි, තස්ස පහිණෙය්‍ය, භික්ඛූනං දූතං පාහෙසි, කප්පති සමණානං ආයොගො, එකස්ස ද්වින්නං තිණ්ණං වා පහොති, උපමං තෙ කරිස්සාමි, අඤ්ජලිං තෙ පගණ්හාමි, තස්ස ඵාසු, ලොකස්සත්ථො, නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, සොත්ථි තස්ස, අලං මල්ලො මල්ලස්ස, සමත්ථො මල්ලො මිල්ලස්ස, තස්ස හිතං තස්ස සුඛං, ස්වාගතං තෙ මහාරාජාති-සබ්බත්ථ ඡට්ඨී සම්බන්ධෙ. (Trong câu) 'xem mạng sống như cọng cỏ' — các biến cách ở trong phạm vi của chính nó; (trong câu) 'đi đến cõi trời' — là biến cách thứ tư trong ý nghĩa mục đích, vì người nào đi đến cõi trời thì sự đi của người ấy là vì mục đích đó — nhưng khi muốn diễn đạt đối tượng của hành động thì là biến cách thứ hai - đi đến cõi trời; mong ngài được sống lâu, mong ngài được sống lâu, tốt lành, cao thượng, lợi ích, mục đích, thiện xảo, vô bệnh, hữu ích, phù hợp, an lạc, thoải mái; sự đồng ý của vị này là tốt cho tôi, nên tiết lộ điều bí mật cho con trai, Đế Thích đã hiện ra cho tôi vì lợi ích của vị ấy, nên gửi cho vị ấy, đã gửi một sứ giả đến các vị tỳ khưu, cái ách thì thích hợp cho các vị sa môn, đủ cho một, hai, hoặc ba người, tôi sẽ đưa ra một ví dụ cho bạn, tôi chắp tay lạy bạn, sự thoải mái cho vị ấy, lợi ích của thế gian, kính lễ ngài, bậc nhân trung anh dũng, an lành cho vị ấy, một đô vật đủ sức với một đô vật, một đô vật có khả năng với một đô vật, lợi ích cho vị ấy, an lạc cho vị ấy, xin chào mừng ngài, đại vương — trong tất cả các trường hợp, biến cách thứ sáu (dùng trong ý nghĩa) liên hệ. එවං විධමඤ්ඤම්පෙවං විඤ්ඤෙයය්‍යං යථාගමං. Các (trường hợp) khác loại này cũng nên được hiểu như vậy, theo như kinh điển. පඤ්චම්‍යවධිස්මා-. Biến cách thứ năm từ điểm khởi xuất. පදත්ථාවධිස්මා පඤ්චමී විභත්ති හොති; ගාමස්මා ආගච්ඡති එවං චොරස්මා භායති, චොරස්මා උත්තසති, චොරස්මා තායති චොරස්මා රක්ඛතීති. Biến cách thứ năm được dùng (để chỉ) điểm khởi xuất của ý nghĩa của từ; (ví dụ:) đến từ làng. Tương tự: sợ tên trộm, kinh hãi tên trộm, tự bảo vệ khỏi tên trộm, tự che chở khỏi tên trộm. සවෙභායථ දුක්ඛස්ස, පමාදෙ භයදස්සිවා තසන්ති දණ්ඩස්සාති,-ඡට්ඨිසත්තමියො’පි හොන්තෙව සම්බන්ධාධාරවවනිච්ඡායං අජ්ඣෙනා පරාජෙති, පටිපක්ඛෙ පරාජෙතීති-සවීසයාව විභත්තියො; සචෙ කෙවට්ටස්ස පරජ්ජිස්සාමීති- ඡට්ඨීපි හොති සම්බන්ධවවනිච්ඡායං, යවෙහි ගාවො වාරෙති, පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, කාකෙ රක්ඛති තණ්ඩුලාති-සවිසයෙව පඤ්චමී? චිත්තං රක්ඛෙථ මෙධාවීති-දුතියාව දිස්සති කම්මත්ථෙ; උපජ්ඣායා අන්තරධායති, උපජ්ඣායා අධීතෙ; කාමතො ජායතී සොකොති-සවිසයෙව පඤ්චමී; තත්ථෙමිඡද්ධයො’පි හොන්තෙව සවිසයෙ; හිමචන්තා පභවති ගඞ්ගා, පාණාතිපාතා විරමස්සු ඛිප්පං, අඤ්ඤො දෙවදත්තා, භින්නො දෙවදත්තාති-සමිසයෙව පඤ්චමී; අඤ්ඤො දෙවදත්තා, භින්නො දෙවදත්තාති-සවිසයෙව පඤ්චමි; එවං ආරා සො [ ] ආසවක්ඛයා, ඉතරො දෙවදත්තා, උද්ධං පාදතලා, අධො කෙසමත්ථකා, පුබ්බො ගාමා, පුබ්බෙව සම්බොධා, තතො පරං, තතො අපරෙන සමයෙන, තතුත්තරින්ති, සම්බන්ධ වචනිච්ඡායං ඡට්ඨීපි; පුරතො ගාමස්ස, දක්ඛිණතො ගාමස්ස, උපරි පබ්බතස්ස, හෙට්ඨා පාසාදස්සාති;පාසාදමාරුය්හ පෙක්ඛති, පාසාදා පෙක්ඛති, ආසනෙ උපවිසිත්වා පෙක්ඛති ආසනා පෙක්ඛතීති-අවධි වචනිච්ඡායං පඤ්චමී; පුච්ඡනඛ්‍යානෙසුපි; කුතො භවං, පාටලිපුත්ත ස්මාති; තථා දෙසකාලමානෙ’පි; පාටලිපුත්තස්මා රාජගහං සත්ත යොජනානි සත්තසු යොජනෙසූති වා; එවමිතො තිණ්ණං මාසා නමච්චයෙනාති; කිච්ඡා ලද්ධන්තී-ගුණෙ පඤ්චමී; කච්ඡෙන මෙ අධි ගතන්ති හෙතුම්හි කරණෙ වා තතියා; එවං ථොකා මුත්තො, ථො කෙන මුත්තොති, ථොකං වලතීති-ක්‍රියාවිසෙසනෙ කම්මනි දුතියා; දූරන්තිකත්ථයොගෙ’පි සවිසයෙව පඤ්චමීඡට්ඨියො සියුං; දූරංගාමස්මා, අන්තිකං ගාමස්මා, දූරං ගාමස්ස, අන්තිකං ගාමස්සාති-දූරන්ති කත්ථෙ හී තු සබ්බාව සවිසයෙ සියුං බාධකාභාවා; දූරො ගාමො, අන්තිකො ගාමොත්වෙවමාදි; කෙචි පනාහු අසත්තවචනෙහෙතෙහි පාටිපදිකත්ථෙ දුතියාතතියාපඤ්චමීසත්තමියො සත්තවචනෙහි තු සබ්බාව සවිසයෙති; තෙ පනඤ්ඤෙහෙව පටික්ඛිත්තා; දූරං මග්ගො, අන්තිකං මග්ගොති- ක්‍රියාවිසෙසනං භුධාතුස්ස ගම්ම මානත්තා; සුද්ධො ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි, පරිමුත්තො දුක්ඛස්මා, විවිච්චෙව කාමෙහි, ගම්භීරතො ච පුථුලතො ච යොජනං, ආයාමෙන යොජනං, තතොප්පභුති, යතො සරාමි අත්තානන්තී-සවිසයෙව විභත්තියො. Savebhāyatha dukkhassa (hãy sợ hãi sự khổ), pamāde bhayadassivā (người thấy sự đáng sợ trong sự dể duôi), tasanti daṇḍassa (họ sợ hãi hình phạt), v.v... – ngay cả biến cách thứ sáu và thứ bảy cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ và nơi chốn khi có sự phân biệt; ajjhenā parājeti (thắng bằng sự học hỏi), paṭipakkhe parājeti (thắng đối phương) – các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. Nếu là kevaṭṭassa parajjissāmi (tôi sẽ thua người đánh cá) – thì biến cách thứ sáu cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ khi có sự phân biệt. Yavehi gāvo vāreti (ngăn bò khỏi lúa mạch), pāpā cittaṃ nivāraye (nên ngăn tâm khỏi điều ác), kāke rakkhati taṇḍulā (bảo vệ gạo khỏi quạ) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó phải không? Cittaṃ rakkhetha medhāvī (người trí nên hộ trì tâm) – biến cách thứ hai được thấy trong ý nghĩa về đối tượng. Upajjhāyā antaradhāyati (biến mất khỏi thầy tế độ), upajjhāyā adhīte (học từ thầy tế độ); kāmato jāyatī soko (sầu muộn sanh từ ái dục) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Ở đây, biến cách thứ sáu cũng có mặt trong đối tượng riêng của chúng. Himavantā pabhavati gaṅgā (sông Hằng bắt nguồn từ Hy-mã-lạp sơn), pāṇātipātā viramassu khippaṃ (hãy mau chóng từ bỏ sát sanh), añño devadattā (khác với Devadatta), bhinno devadattā (khác với Devadatta) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Añño devadattā (khác với Devadatta), bhinno devadattā (khác với Devadatta) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Tương tự, ārā so āsavakkhayā (người ấy xa lìa sự đoạn tận các lậu hoặc), itaro devadattā (người khác với Devadatta), uddhaṃ pādatalā (phía trên lòng bàn chân), adho kesamatthakā (phía dưới đỉnh đầu), pubbo gāmā (phía đông của làng), pubbeva sambodhā (trước khi giác ngộ), tato paraṃ (sau đó), tato aparena samayena (vào một thời điểm sau đó), tatuttariṃ (xa hơn nữa) – biến cách thứ sáu cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ khi có sự phân biệt. Purato gāmassa (phía trước làng), dakkhiṇato gāmassa (phía nam làng), upari pabbatassa (trên núi), heṭṭhā pāsādassa (dưới lâu đài). Pāsādamāruyha pekkhati (leo lên lâu đài và nhìn), pāsādā pekkhati (nhìn từ lâu đài), āsane upavisitvā pekkhati (ngồi trên ghế và nhìn), āsanā pekkhati (nhìn từ ghế) – biến cách thứ năm trong ý nghĩa về giới hạn khi có sự phân biệt. Cũng trong việc hỏi và trả lời: kuto bhavaṃ (ngài từ đâu đến?), pāṭaliputtasmā (tôi từ Pāṭaliputta). Tương tự, cũng trong việc đo lường không gian và thời gian: pāṭaliputtasmā rājagahaṃ satta yojanāni (từ Pāṭaliputta đến Rājagaha là bảy do-tuần) hoặc sattasu yojanesu (trong bảy do-tuần). Tương tự, ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena (sau khi ba tháng trôi qua kể từ đây). Kicchā laddhaṃ (đạt được một cách khó khăn) – biến cách thứ năm trong ý nghĩa về phẩm chất. Kicchena me adhigataṃ (được tôi chứng đắc một cách khó khăn) – biến cách thứ ba trong ý nghĩa về nguyên nhân hoặc công cụ. Tương tự, thokā mutto (thoát khỏi một chút), thokena mutto (thoát khỏi bằng một chút), thokaṃ valati (quay một chút) – biến cách thứ hai trong ý nghĩa về đối tượng của trạng từ chỉ hành động. Trong sự kết hợp với các từ có nghĩa là xa và gần, biến cách thứ năm và thứ sáu cũng có thể có đối tượng riêng của chúng: dūraṃ gāmasmā (xa làng), antikaṃ gāmasmā (gần làng), dūraṃ gāmassa (xa làng), antikaṃ gāmassa (gần làng) – trong ý nghĩa xa và gần, tất cả các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng vì không có sự cản trở; dūro gāmo (làng ở xa), antiko gāmo (làng ở gần), v.v... Tuy nhiên, một số người nói rằng khi kết hợp với những từ này không chỉ về chúng sanh, biến cách thứ hai, thứ ba, thứ năm và thứ bảy được dùng trong ý nghĩa cơ bản của danh từ; nhưng khi kết hợp với những từ chỉ về chúng sanh, tất cả các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. Nhưng điều này đã bị những người khác bác bỏ. Dūraṃ maggo (con đường xa), antikaṃ maggo (con đường gần) – là trạng từ chỉ hành động vì động từ căn 'bhū' được hiểu ngầm. Suddho lobhanīyehi dhammehi (thanh tịnh khỏi các pháp đáng tham ái), parimutto dukkhasmā (hoàn toàn giải thoát khỏi khổ), vivicceva kāmehi (ly dục), gambhīrato ca puthulato ca yojanaṃ (một do-tuần về chiều sâu và chiều rộng), āyāmena yojanaṃ (một do-tuần về chiều dài), tatoppabhuti (kể từ đó), yato sarāmi attānaṃ (từ khi tôi nhớ về mình) – các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. අපපරීහි වජ්ජනෙ-. Với apa và pari trong ý nghĩa loại trừ. වජ්ජනෙ වත්තමානෙහි අපපරීහි යොගෙ පඤ්චමී හොති; අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, පරිසාලාය ආයන්ති වාණිජා, සාලං වජ්ජෙත්වාති අත්ථො; වජ්ජනෙති කිං? රුක්ඛං පරිවිජ්ජොතතෙ විජ්ජු, ආපාටලිපුත්තස්මා වස්සි දෙවොති-මරියාදාභිවිධිම්හියෙව පඤ්චම, විනා පාටලපුත්තෙන සහ වෙති-විසෙසො; එවං යාව පාටලිපුත්තස්ම වස්සි දෙවොති. Khi kết hợp với apa và pari có nghĩa là loại trừ, biến cách thứ năm được sử dụng. Apasālāya āyanti vāṇijā (các thương nhân đến từ ngoài phòng hội), parisālāya āyanti vāṇijā (các thương nhân đến từ ngoài phòng hội), có nghĩa là sālaṃ vajjetvā (trừ phòng hội ra). Tại sao nói 'trong ý nghĩa loại trừ'? Rukkhaṃ parivijjotate vijju (sét đánh quanh cái cây). Āpāṭaliputtasmā vassi devo (trời mưa cho đến Pāṭaliputta) – ở đây biến cách thứ năm chỉ trong ý nghĩa giới hạn và bao gồm, có sự khác biệt là vinā pāṭaliputtena (không có Pāṭaliputta) hoặc saha (cùng với). Tương tự, yāva pāṭaliputtasmā vassi devo (trời mưa cho đến Pāṭaliputta). පටිනිධිපටිදානෙසු පතිනා-. Với pati trong ý nghĩa đại diện và trao đổi. පටිනිධිම්හි පටිදානෙ ච වත්තමානෙන පතිනා යොගෙ නාමස්මා පඤ්චමී විභත්ති හොති; බුද්ධස්මා පති සාරිපුත්තො, ඝතමස්ස තෙලස්මා පති දදාති, පටිනිධිපටිදානෙසූති-කිං? රුක්ඛං පති විප්පොතතෙ. Khi kết hợp với pati có nghĩa là đại diện và trao đổi, biến cách thứ năm được sử dụng sau danh từ. Buddhasmā pati sāriputto (Sāriputta là đại diện của Đức Phật). Ghatamassa telasmā pati dadāti (người ấy trao đổi bơ sữa lấy dầu). Tại sao nói 'trong ý nghĩa đại diện và trao đổi'? Rukkhaṃ pati vippotate (sét đánh về phía cái cây). රිතෙ දුතියා ච- Với rite, biến cách thứ hai cũng được dùng. රිතෙ සද්දෙන යොගෙ නාමස්මා දුතියා හොති පඤ්චමී ච රිතෙ සද්ධම්මං, රිතෙ සද්ධම්මා. Khi kết hợp với từ rite, biến cách thứ hai và thứ năm được sử dụng sau danh từ: rite saddhammaṃ (không có Chánh pháp), rite saddhammā (không có Chánh pháp). විනාඤ්ඤත්‍ර තතියා ච-. Với vinā và aññatra, biến cách thứ ba cũng được dùng. විනාඤ්ඤත්‍රසද්දෙහි යොගෙ නාමස්මා තතියා ච හොති, දුතියාපඤ්චමියො ච; විනා වාතෙන, විනා වාතං, විනා වාතස්මා, අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙන, අඤ්ඤත්‍ර ධම්මං, අඤ්ඤත්‍ර ධම්මා. Khi kết hợp với các từ vinā và aññatra, biến cách thứ ba, cũng như biến cách thứ hai và thứ năm, được sử dụng sau danh từ. Vinā vātena (không có gió), vinā vātaṃ (không có gió), vinā vātasmā (không có gió). Aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena (ngoại trừ một người mang vật thực khất thực), aññatra dhammaṃ (ngoại trừ pháp), aññatra dhammā (ngoại trừ pháp). පුථනානාහි-. Với putha và nānā. එතෙහි යොගෙ තතියා හොති පඤ්චමී ච; පුථගෙව ජනෙන, පුථගෙව ජනස්මා, ජනෙන නානා, ජසන්මා නානා. Khi kết hợp với những từ này, biến cách thứ ba và thứ năm được sử dụng. Puthageva janena (riêng với dân chúng), puthageva janasmā (riêng với dân chúng). Janena nānā (khác với dân chúng), janasmā nānā (khác với dân chúng). සත්තම්‍යාධාරෙ-. Biến cách thứ bảy trong ý nghĩa nơi chốn. ක්‍රියාධාරභුතකත්තුකම්මානං ධාරණෙන යො ක්‍රියායාධාරො තස්මිං කාරකෙ නාමස්මා සත්තමි හොති; කටෙ නිසීදති, ථාලියං ඔදනං පචති, ආකාසෙ සකුණා, තිලෙසු තෙලං, ගඞ්ගායං වජො. Yếu tố nào là nơi chốn của hành động bằng cách nâng đỡ chủ thể và đối tượng, vốn là cơ sở của hành động, thì biến cách thứ bảy được sử dụng sau danh từ trong yếu tố đó. Kaṭe nisīdati (ngồi trên chiếu). Thāliyaṃ odanaṃ pacati (nấu cơm trong nồi). Ākāse sakuṇā (chim ở trên trời). Tilesu telaṃ (dầu ở trong hạt mè). Gaṅgāyaṃ vajo (chuồng bò ở trên sông Hằng). නිමිත්තෙ-. Trong ý nghĩa nguyên nhân. නිමිත්තත්ථෙ සත්තමී හොති; අජිනම්හි හඤ්ඤතෙ දීපි, මුසා වාදෙ පාචිත්තියං. Biến cách thứ bảy được sử dụng trong ý nghĩa nguyên nhân. Ajinamhi haññate dīpi (con báo bị giết vì tấm da). Musāvāde pācittiyaṃ (phạm tội pācittiya vì nói dối). යබ්භාවො භාවලක්ඛණං-. Khi trạng thái của một sự vật là đặc điểm của một trạng thái khác. යස්ස භාවො භාවන්තරස්ස ලක්ඛණං භවති තතො සත්තමී හොති; ගාවීසු දුය්හමානාසු ගතො, දුද්ධාසු ආගතො; භාවොති කිං? යො ජටාහි ස භුඤ්ජති; භාවලක්ඛණන්ති කිං;යො භුජතෙ සො දෙවදත්තො? අකාලෙ වස්සති තස්ස, කාලෙ තස්ස න වස්සතීති-විසයසත්තමී. Khi trạng thái của một sự vật trở thành đặc điểm của một trạng thái khác, biến cách thứ bảy được sử dụng cho sự vật đó. Gāvīsu duyhamānāsu gato (anh ta đã đi trong khi những con bò đang được vắt sữa). Duddhāsu āgato (anh ta đã đến sau khi chúng được vắt sữa xong). Tại sao nói 'trạng thái'? Yo jaṭāhi sa bhuñjati (người có bím tóc đang ăn). Tại sao nói 'đặc điểm của một trạng thái'? Yo bhuñjate so devadatto (người đang ăn là Devadatta). Akāle vassati tassa, kāle tassa na vassati (trời mưa cho anh ta không đúng lúc, trời không mưa cho anh ta đúng lúc) – đây là biến cách thứ bảy chỉ phạm vi. ඡට්ඨී චානාදරෙ-. Và biến cách thứ sáu trong ý nghĩa bất chấp. යස්ස භාවො භාවන්තරස්ස ලක්ඛණං භවති තතො ඡට්ඨී භවති සත්තමී චානාදරෙ ගම්‍යානෙ. Khi trạng thái của một sự vật trở thành đặc điểm của một trạng thái khác, biến cách thứ sáu và thứ bảy được sử dụng cho sự vật đó khi ý nghĩa bất chấp được hiểu ngầm. ‘‘ආකොටයන්තො සො නෙති සිවිරාජස්ස පෙක්ඛතො; මච්චු ගච්ඡති ආදාය පෙක්ඛමානෙ මහාජනෙ. ‘Bất chấp vua Sivi đang nhìn, hắn vẫn lôi người ấy đi; Thần chết mang người đi trong khi đám đông đang nhìn.’ ගුන්නං සාමීති-සම්බන්ධෙ ඡට්ඨී, ගෙංසු සාමීති විසයසත්තමී, එවං ගුන්නමිස්සරො ගොසිස්සරො, ගුන්නං අධිපති ගොසු අධිපති, ගුන්නං දායාදො ගොසු දායාදො ගුන්නං සක්ඛි ගොසු සක්ඛි, ගුන්නං පතිභු ගොසුපතිභු, ගුන්නං පසූතො ගොසු පසූතො, කුසලා නච්චගීතස්ස කුසලා නච්චගීතෙ, ආයුත්තො කටකරණස්ස ආයුත්තො කටකරණෙ, තථාධාරවචනිච්ඡායං පත්තමී; භික්ඛුසු අභිවාදෙන්ති, මුද්ධනි චුම්බිත්වා, බාහාසු ගහෙත්වා, හත්ථෙසු පිද්ධාය චරන්ති, පථෙසු ගච්ඡන්ති, කදලීසු ගජෙ රක්ඛන්තීති; ඤාණස්මිං පසන්නොතිවිසයසත්තමී; ඤාණෙන පසන්නොති-කරණෙ තතියා; එවං ඤාණස්මිං උස්සුක්කො ඤාණෙන උස්සුක්කොති. Trong (ý nghĩa) liên hệ như là ‘chủ của đàn bò’ (gunnaṃ sāmī) là (biến cách) thứ sáu, trong (ý nghĩa) vị trí như là ‘chủ trong đàn bò’ (gosu sāmī) là (biến cách) thứ bảy về đối tượng. Tương tự như vậy, ‘chúa của đàn bò’ (gunnamissaro), ‘chúa trong đàn bò’ (gosissaro); ‘bậc cai quản của đàn bò’ (gunnaṃ adhipati), ‘bậc cai quản trong đàn bò’ (gosu adhipati); ‘người thừa kế của đàn bò’ (gunnaṃ dāyādo), ‘người thừa kế trong đàn bò’ (gosu dāyādo); ‘nhân chứng của đàn bò’ (gunnaṃ sakkhi), ‘nhân chứng trong đàn bò’ (gosu sakkhi); ‘người bảo lãnh của đàn bò’ (gunnaṃ patibhu), ‘người bảo lãnh trong đàn bò’ (gosupatibhu); ‘xuất thân từ đàn bò’ (gunnaṃ pasūto), ‘xuất thân trong đàn bò’ (gosu pasūto); ‘khéo léo về ca múa’ (kusalā naccagītassa), ‘khéo léo trong ca múa’ (kusalā naccagīte); ‘được bổ nhiệm việc làm chiếu’ (āyutto kaṭakaraṇassa), ‘được bổ nhiệm trong việc làm chiếu’ (āyutto kaṭakaraṇe). Tương tự, khi muốn nói về ý nghĩa nơi chốn, là (biến cách) thứ bảy; (như) ‘đảnh lễ các vị tỳ-khưu’ (bhikkhusu abhivādenti), ‘hôn trên đầu’ (muddhani cumbitvā), ‘nắm lấy ở hai cánh tay’ (bāhāsu gahetvā), ‘đi lại che bằng hai tay’ (hatthesu piddhāya caranti), ‘đi trên các con đường’ (pathesu gacchanti), ‘canh giữ voi trong các lùm chuối’ (kadalīsu gaje rakkhanti). ‘Hoan hỷ trong trí tuệ’ (ñāṇasmiṃ pasanno) là (biến cách) thứ bảy về đối tượng; ‘hoan hỷ bằng trí tuệ’ (ñāṇena pasanno) là (biến cách) thứ ba về công cụ. Tương tự như vậy, ‘nhiệt tâm trong trí tuệ’ (ñāṇasmiṃ ussukko), ‘nhiệt tâm bằng trí tuệ’ (ñāṇena ussukkoti). යතො නිද්ධාරණං-. Từ nơi có sự tách riêng. ජාතිගුණක්‍රියාහි සමුදායතෙකදෙසස්ස පුථක්කරණං නිද්ධාරණං යතො තං කරීයති තතො ඡට්ඨීසත්තමියො හොන්ති; සාලියො සූකධඤ්ඤානං පථ්‍යතමා සාලියො සූකධඤ්ඤෙසු පථ්‍ය තමා,කණ්භා ගාවීනං සම්පන්නඛීරතමා කණ්හා ගාවීසු සම්පන්න ඛීරතමා, ගච්ඡතං ධාවන්තො සීඝතමා ගච්ඡන්තෙසු ධාවන්තො සීඝතමා –- සීලමෙව සුතා සෙය්‍යොති-අවධිම්හියෙව පඤ්චමී. Sự tách riêng (niddhāraṇaṃ) là việc phân biệt một phần ra khỏi một tập thể bằng chủng loại, phẩm chất, và hành động. Từ nơi nào mà việc ấy được thực hiện, từ nơi đó (biến cách) thứ sáu và thứ bảy được dùng. (Ví dụ:) ‘Lúa gạo là thích hợp nhất trong các loại ngũ cốc có râu’ (sāliyo sūkadhaññānaṃ pathyatamā), ‘lúa gạo là thích hợp nhất trong các loại ngũ cốc có râu’ (sāliyo sūkadhaññesu pathyatamā); ‘con bò đen là cho nhiều sữa nhất trong đàn bò’ (kaṇhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā), ‘con bò đen là cho nhiều sữa nhất trong đàn bò’ (kaṇhā gāvīsu sampannakhīratamā); ‘người đang chạy là nhanh nhất trong những người đang đi’ (gacchataṃ dhāvanto sīghatamā), ‘người đang chạy là nhanh nhất trong những người đang đi’ (gacchantesu dhāvanto sīghatamā). Trong (câu) ‘giới đức tốt hơn văn sở’ (sīlameva sutā seyyo), chính là (biến cách) thứ năm trong (ý nghĩa) giới hạn. පඨමාත්ථමන්තෙ -. Biến cách thứ nhất trong ý nghĩa (của từ) và trong sự kêu gọi. නාමස්මාභිධෙය්‍යමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති; රුක්ඛො, ඉත්ථි, පුමා නපුංසකන්ති-ලිඞ්ගම්පි සද්දොත්ථොව, තථා දොණො, ඛාරී ආළහකන්ති-පරිමාණම්පි සද්දත්ථොව, එකො, ද්වෙ, බහවොති-සංඛ්‍ය්‍යාපි සද්දත්ථොව. Từ một danh từ, trong ý nghĩa chỉ đơn thuần là vật được biểu thị, biến cách thứ nhất được dùng. (Ví dụ:) ‘cây’ (rukkho), ‘người nữ’ (itthi), ‘người nam’ (pumā), ‘vật trung tính’ (napuṃsakaṃ). Như vậy, giới tính cũng chính là ý nghĩa của từ. Tương tự, ‘một doṇa’, ‘một khārī’, ‘một āḷahaka’, như vậy, sự đo lường cũng chính là ý nghĩa của từ. ‘Một’, ‘hai’, ‘nhiều’, như vậy, số đếm cũng chính là ý nghĩa của từ. ආමන්තණෙ -. Trong sự kêu gọi. යතො සද්දෙනාභිමුඛීකරණමාමන්තණං තස්මිං විසයෙ පඨමා විභත්ති හොති; භො පුරිස, භො ඉත්ථි, භො නපුංසක. ඡට්ඨී සම්බන්ධෙ-. Việc hướng đến đối tượng bằng lời nói được gọi là sự kêu gọi (āmantaṇaṃ), trong trường hợp đó, biến cách thứ nhất được dùng. (Ví dụ:) ‘này người nam’ (bho purisa), ‘này người nữ’ (bho itthi), ‘này vật trung tính’ (bho napuṃsaka). Biến cách thứ sáu trong (ý nghĩa) liên hệ. ක්‍රියාකාරකසඤ්ජාතො අස්සෙදම්භාවහෙතුකො සම්බන්ධො නාම තස්මිං ඡට්ඨීවිභත්ති හොති; රඤ්ඤො පුරිසො, සරති රජ්ජස්සාති- සම්බන්ධෙ ක්ට්ඨී, රජජ්ජසම්බන්ධිනිං සතිං කරොතීති අත්ථො; කම්මවචනිච්ඡායන්තු දුතියාව; සරති රජ්ජං, තථා රජකස්ස වත්ථං දදාති, පහරතොපිට්ඨිං දදාති පූරති බාලො පාපස්ස, Mối liên hệ (sambandho) được gọi là (mối quan hệ) sinh ra từ hành động và tác nhân, là nguyên nhân của trạng thái ‘cái này là của cái kia’; trong (ý nghĩa) đó, biến cách thứ sáu được dùng. (Ví dụ:) ‘người của vua’ (rañño puriso). Trong (câu) ‘nhớ về vương quốc’ (sarati rajjassa), (biến cách) thứ sáu là trong (ý nghĩa) liên hệ; ý nghĩa là ‘người ấy tạo ra sự ghi nhớ có liên quan đến vương quốc’. Nhưng khi muốn nói theo (ý nghĩa) đối cách, thì chính là (biến cách) thứ hai; (như) ‘nhớ vương quốc’ (sarati rajjaṃ). Tương tự, ‘cho vải cho người thợ giặt’ (rajakassa vatthaṃ dadāti), ‘đưa lưng cho người đánh’ (paharatopiṭṭhiṃ dadāti), ‘kẻ ngu đầy ắp điều ác’ (pūrati bālo pāpassa), ‘‘අමච්චෙ තාත ජානාහි ධීරෙ අත්ථස්ස කොවිදෙ’’ ‘Này con, hãy biết những vị đại thần trí tuệ, thông thạo về mục đích’. දිවසස්ස තිඣත්තුං, සකිං පක්ඛස්ස, පූරං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස කුම්භිං ත්වෙවමාදි. ‘Ba lần của một ngày’ (divasassa tijhattuṃ), ‘một lần của nửa tháng’ (sakiṃ pakkhassa), ‘một cái hũ đầy vàng và bạc’ (pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ), vân vân như vậy. කිතකප්පයොගෙ කත්තුකම්මෙසු බහුලං සම්බන්ධවචනිච්ඡායං ඡට්ඨී; සාධු සම්මතො බහුජනස්ස, සුප්පටිවිද්ධා බුද්ධානං ධම්මධාතු, ධම්මස්ස ගුත්තො මෙධාවී, අමතං තෙසං පරිභුත්තං, තස්සභවන්ති වත්තාරො, අවිසංවාදකො ලොකස්ස, අලජ්ජීනං නිස්සාය, චතුන්නං මහාභූතානංඋපාදාය පසාදොත්වෙවමාදි; කත්තුකම්ම වචනිච්ඡායන්තු තතියාදුතියායොව සඤ්චත්තො පිතරා අහං, සරසි ත්වං එවරූපිං වාචා භාසිතා, භගවන්තං දස්සනායත්ථෙමාදි. Khi dùng với các từ phái sinh từ động từ (kitaka), đối với chủ cách và đối cách, biến cách thứ sáu thường được dùng khi muốn diễn tả ý nghĩa liên hệ. (Ví dụ:) ‘được nhiều người quý mến’ (sādhu sammato bahujanassa), ‘pháp giới được các vị Phật thâm nhập’ (suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātu), ‘người trí là người hộ trì Chánh pháp’ (dhammassa gutto medhāvī), ‘bất tử đã được họ hưởng dụng’ (amataṃ tesaṃ paribhuttaṃ), ‘họ là những người nói về điều đó’ (tassa bhavanti vattāro), ‘người không lừa dối thế gian’ (avisaṃvādako lokassa), ‘dựa vào những kẻ không biết hổ thẹn’ (alajjīnaṃ nissāya), ‘sự trong sạch nương vào bốn đại’ (catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo), vân vân như vậy. Nhưng khi muốn nói theo (ý nghĩa) chủ cách và đối cách, thì chính là (biến cách) thứ ba và thứ hai. (Ví dụ:) ‘tôi bị cha từ bỏ’ (sañcatto pitarā ahaṃ), ‘bạn có nhớ lời nói như vậy đã được nói ra không’ (sarasi tvaṃ evarūpiṃ vācā bhāsitā), ‘để thấy Đức Thế Tôn’ (bhagavantaṃ dassanāya), vân vân. තුල්‍යත්ථෙන වා තතියා-. Hoặc biến cách thứ ba trong ý nghĩa tương đương. තුල්‍යත්ථෙන යොගෙ ඡට්ඨී හොති තතියා වා; තුල්‍යො පිතු, තුල්‍යො පිතරා; සදිසො පිතු, සදිසො පිතරා –-ඉහ කථං තතියයා න හොති; අජ්ජුනස්ස තුලා නත්ථි, කෙසවස්සුපමා නචෙතිනෙතෙ ල්‍යත්ථා කිං චරහි; තුල්‍යානමොපම්මත්ථා. Khi đi cùng với (từ) có ý nghĩa tương đương, biến cách thứ sáu được dùng, hoặc là biến cách thứ ba. (Ví dụ:) ‘tương đương với người cha’ (tulyo pitu), ‘tương đương với người cha’ (tulyo pitarā); ‘giống như người cha’ (sadiso pitu), ‘giống như người cha’ (sadiso pitarā). Ở đây tại sao không dùng biến cách thứ ba: ‘không có sự cân bằng với Ajjuna’ (ajjunassa tulā natthi), ‘không có sự so sánh với Kesava’ (kesavassa upamā na)? Vì những từ này không có ý nghĩa tương đương. Vậy thì là gì? Chúng có ý nghĩa là ‘sự cân bằng’ và ‘sự so sánh’. අඅතො යොනං ටාටෙ-. Sau ‘a’, các (biến cách) ‘yo’ thành ‘ā’ và ‘e’. අකාරන්තතො නාමස්මා යොනං ටාටෙ හොන්ති යථාක්කමං ටකාරා සබ්බාදෙසත්ථා; බුද්ධා, බුද්ධෙ, අතොති-කිං? කඤ්ඤායො ඉත්ථියො, වධුයො –- ඉධ කස්මා න භවති අග්ගයො, අවිධාන සාමත්ථියා. Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘yo’ lần lượt trở thành ‘ā’ và ‘e’; chữ ‘ṭa’ (trong cú pháp) có nghĩa là thay thế toàn bộ. (Ví dụ:) ‘buddhā’, ‘buddhe’. Tại sao lại nói ‘sau a’? (Để loại trừ) ‘kaññāyo’, ‘itthiyo’, ‘vadhuyo’. Ở đây tại sao không thành ‘aggayo’? Do năng lực của việc không được quy định. නීනං වා-. Hoặc của các (biến cách) ‘ni’. කාරන්තතො නාමස්මා නීනං ටාටෙ වා හොන්ති යථාක්ක මං; රූපා, රූපෙ, රූපානි; අතොත්ථෙව-අට්ඨීනි. Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘ni’ có thể tùy chọn trở thành ‘ā’ và ‘e’ một cách lần lượt. (Ví dụ:) ‘rūpā’, ‘rūpe’, ‘rūpāni’. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘aṭṭhīni’. ස්මාස්මින්නං-. Của (các biến cách) ‘smā’ và ‘smiṃ’. අකාරන්තතො නාමස්මා ස්මාස්මින්නං ටාටෙ වා හොන්ති යථාක්කමං; බුද්ධා, බුද්ධස්මා, බුද්ධෙ, බුද්ධස්මිං; අතොත්වෙව-අග්ගීස්මා අග්ගිස්මිං. Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘smā’ và ‘smiṃ’ có thể tùy chọn trở thành ‘ā’ và ‘e’ một cách lần lượt. (Ví dụ:) ‘buddhā’, ‘buddhasmā’; ‘buddhe’, ‘buddhasmiṃ’. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘aggīsmā’, ‘aggismiṃ’. සස්සාය චතුත්ථියා-. Của (biến cách) ‘sa’ trong (biến cách) thứ tư thành ‘āya’. අකාරන්තතො පරස්ස සස්ස චතුත්ථියා ආයො හොති වා; බුද්ධාය, බුද්ධස්ස, භිය්‍යො තාදත්ථ්‍යෙයෙවායමායො දිස්සතෙ ක්වවි දෙවඤ්ඤත්ථ; අතොත්වෙව-ඉසිස්ස; චතුත්ථියාති-කිං? බුද්ධස්ස මුඛං –- අත්තත්ථන්ති අත්ථසද්දෙන සමාසො; සබ්බාදිතො’පි ස්මාස්මිං සානං ටාට්ඤායා හොන්තෙව. නිරුත්තිකාරානුමතත්තා බුද්ධ වචනෙ සන්දස්සනතො ව-තත්‍රෙදමුදාහරණං?- Sau (thân từ) tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, (biến cách) ‘sa’ của biến cách thứ tư có thể tùy chọn trở thành ‘āya’. (Ví dụ:) ‘buddhāya’, ‘buddhassa’. (Biến cách) ‘āya’ này phần lớn được thấy trong ý nghĩa ‘vì mục đích đó’, hiếm khi ở chỗ khác. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘isissa’. Tại sao lại nói ‘của biến cách thứ tư’? (Để loại trừ) ‘khuôn mặt của Đức Phật’ (buddhassa mukhaṃ). ‘Attatthaṃ’ là một phức hợp từ với từ ‘attha’. Cũng từ sau (các đại từ) ‘sabba’ trở đi, các (biến cách) ‘smā’, ‘smiṃ’, ‘sa’, ‘naṃ’ trở thành ‘ā’, ‘e’, ‘aṃ’, ‘āya’. Do được các nhà từ nguyên học chấp thuận và do được thấy trong lời Phật dạy, đây là ví dụ về điều đó: ‘‘අස්මා ලොකා පරම්හා ච උභයා ධංසතෙ නරො‘‘ත්‍යාහං මන්තෙ පරත්ථද්ධො; යායෙව ඛො පනත්ථාය ආගච්ඡෙය්‍යාථො; තමෙවත්ථං සාධුකං මනසි කරෙය්‍යාථොති. ‘Từ thế giới này và từ thế giới bên kia, con người bị rơi rụng khỏi cả hai.’ Tôi nghĩ như vậy, cứng đầu vì người khác. Lại nữa, các ông có thể đã đến vì mục đích nào, thì hãy tác ý kỹ lưỡng về chính mục đích đó. ඝපතෙකස්මිං සාදීනං යයා-. Sau (thân từ) ‘gha’ và ‘pa’, trong số ít, các (biến cách) bắt đầu bằng ‘sa’ thành ‘yā’. ඝපතො නාදීනමෙකස්මිං යයා හොන්ති යථාක්කමං; කඤ්ඤාය, රත්තියා, ඉත්ථියා, ධෙනුයා, වධුයා; එකස්මින්තිකිං?කඤ්ඤාහි, රත්තීහි. Sau (thân từ) ‘gha’ và ‘pa’, của (các biến cách) ‘nā’ v.v. trong số ít, chúng lần lượt trở thành ‘yā’. (Ví dụ:) ‘kaññāya’, ‘rattiyā’, ‘itthiyā’, ‘dhenuyā’, ‘vadhuyā’. Tại sao lại nói ‘trong số ít’? (Để loại trừ) ‘kaññāhi’, ‘rattīhi’. ස්සා වා තෙතිමාමූහි-. Thành ‘ssā’ một cách tùy chọn, sau ‘ta’, ‘eta’, ‘ima’, ‘amu’. ඝපසඤ්ඤෙහි තෙතිමාමූහි නාදීනමෙකස්මිං ස්සා වා හොති; තස්සා කතං, තස්සා දීයතෙ, තස්සා නිස්සටං, තස්සා පරිග්ගහො, තස්සා පතිට්ඨිතං, තාය වා; එවං එතිස්සා, එතාය, ඉමිස්සා, ඉමාය, අමුස්සා, අමුයා; එතෙහීති-කිං? සබ්බාය, නාදීනංත්වෙව-සා, ඝපතොත්වෙවතෙන, එකස්මිංත්වෙච-තාහි, අමූහි. Sau các (đại từ) ‘ta’, ‘eta’, ‘ima’, ‘amu’ có ký hiệu ‘gha’ và ‘pa’, các (biến cách) ‘nā’ v.v. trong số ít có thể tùy chọn trở thành ‘ssā’. (Ví dụ:) ‘việc được làm bởi cô ấy’ (tassā kataṃ), ‘được cho cô ấy’ (tassā dīyate), ‘thoát khỏi cô ấy’ (tassā nissaṭaṃ), ‘sự sở hữu của cô ấy’ (tassā pariggaho), ‘được thiết lập nơi cô ấy’ (tassā patiṭṭhitaṃ), hoặc là ‘tāya’. Tương tự như vậy, ‘etissā’, ‘etāya’; ‘imissā’, ‘imāya’; ‘amussā’, ‘amuyā’. Tại sao lại nói ‘sau những từ này’? (Để loại trừ) ‘sabbāya’. Chỉ của ‘nā’ v.v. mà thôi, (để loại trừ) ‘sā’. Chỉ sau ‘gha’ và ‘pa’ mà thôi, (để loại trừ) ‘tena’. Chỉ trong số ít mà thôi, (để loại trừ) ‘tāhi’, ‘amūhi’. නම්හි නුක ද්වාදනං සත්තරසන්නං-. Khi có ‘naṃ’ theo sau, (thêm) ‘nuk’ cho mười bảy (số từ) bắt đầu bằng ‘dvi’. ද්වාදීනං සත්තරසන්නං සංඛ්‍යානං නුක හොති නම්හි විභත්තිම්හි; ද්වින්නං, චතුන්නං, පඤ්චන්නං, එවං යාව අට්ඨාරසන්නං; උකාරො උච්චාරණත්ථො, කකාරො අන්තාවයවත්ථො, තෙනනම්හි න දීඝො. Của các số từ hai trở đi cho đến mười tám, (thêm) ‘nuk’ khi có biến cách ‘naṃ’ theo sau. (Ví dụ:) ‘dvinnaṃ’, ‘catunnaṃ’, ‘pañcannaṃ’, như vậy cho đến ‘aṭṭhārasannaṃ’. Nguyên âm ‘u’ là để cho dễ phát âm, phụ âm ‘k’ có nghĩa là thành phần cuối cùng, do đó (nguyên âm) trước ‘naṃ’ không được trường hóa. බහුකතින්නං-. Của (các từ) ‘bahu’ và ‘kati’. නම්හි බහුනො කතිස්ස ච සුකක හොති? බහුන්නං, කතින්නං. Trong biến cách `naṃ`, dạng thức của `bahu` và `kati` là gì? (Là) `Bahunnaṃ`, `katinnaṃ`. ණ්ණංණ්ණන්නං තිතොජ්ඣා-. Sau `ti` và `jha`, (biến cách `naṃ`) thành `ṇaṃ` và `ṇṇaṃ`. ඣසඤ්ඤා තිතො නංවචනස්ස ණ්ණංණ්ණන්නං හොන්ති; තිණ්ණං, තිණ්ණන්නං, ඣාති-කිං?තිස්සන්නං. Sau (số từ) `ti` có ký hiệu `jha`, biến cách `naṃ` trở thành `ṇaṃ` và `ṇṇaṃ`. Ví dụ: `tiṇṇaṃ`, `tiṇṇannaṃ`. Tại sao nói 'có ký hiệu `jha`'? (Để loại trừ trường hợp) `Tissannaṃ`. උභින්නං-. (Dạng thức là) `ubhinnaṃ`. උභා නංවචනස්ස ඉන්නං හොති; උභින්නං. Sau `ubha`, biến cách `naṃ` trở thành `innaṃ`. Ví dụ: `ubhinnaṃ`. සුඤ්සස්ස-. (Biến cách `sa` trở thành) `suña`. නාමස්මා සස්ස සුඤ හොති; බුද්ධස්ස–-ද්විසකාරපාඨෙන සිද්ධෙ ලාඝවත්ථමිදං. Sau danh từ, biến cách `sa` trở thành `suña`; ví dụ: `buddhassa`. Khi (dạng thức) đã được hình thành bằng cách đọc hai chữ `sa`, (quy tắc) này là để cho ngắn gọn. ස්සංස්සාස්සායෙස්විතරෙකඤ්ඤෙතිමානමි-. Trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāya`, và `su`, (nguyên âm `a` cuối của) `itara`, `eka`, `añña`, `eta`, `ima` (trở thành) `i`. ස්සමාදිස්විතරාදීනමි හොති; ඉතරිස්සං, ඉතරිස්සා, එකිස්සං, එකිස්සා, අඤ්ඤස්සං, අඤ්ඤස්සා, එතිස්සං, එතිස්සාය, ඉමිස්සං, ඉමිස්සා, ඉමස්සාය; එස්විති-කිං? ඉතරාය, එසන්ති-කිං? සබ්බස්සං, සබ්බස්සා. Trước các biến cách `ssaṃ` v.v..., (nguyên âm cuối) của `itara` v.v... trở thành `i`. Ví dụ: `itarissaṃ`, `itarissā`, `ekissaṃ`, `ekissā`, `aññassaṃ`, `aññassā`, `etissaṃ`, `etissāya`, `imissaṃ`, `imissā`, `imassāya`. Tại sao nói 'trước `esu`'? (Để loại trừ trường hợp) `Itarāya`. Tại sao nói 'của `esaṃ`'? (Để loại trừ trường hợp) `Sabbassaṃ`, `sabbassā`. තාය වා -. Đối với `tā`, (là) tùy chọn. ස්සමාදිසු තස්සා වා ඉ හොති; තිස්සං, තස්සං, තිස්සා, තස්සා, තිස්සාය, තස්සාය; ස්සංස්සාස්සායෙස්විත්වෙව-තාය. Trước các biến cách `ssaṃ` v.v..., (nguyên âm cuối) của `tā` tùy chọn trở thành `i`. Ví dụ: `tissaṃ`, `tassaṃ`, `tissā`, `tassā`, `tissāya`, `tassāya`. (Điều kiện) 'trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāya`' vẫn được áp dụng cho `tā`. තෙතිමාතො යස්ස ස්සාය-. Sau `tā`, `etā`, `imā`, biến cách `sa` (trở thành) `ssāya`. තාඑතාඉමාතො සස්සස්සායො හොති වා; තස්සාය, තාය, එතිස්සාය, එතාය, ඉමිස්සාය, ඉමාය. Sau `tā`, `etā`, `imā`, biến cách `sa` tùy chọn trở thành `ssāya`. Ví dụ: `tassāya`, `tāya`, `etissāya`, `etāya`, `imissāya`, `imāya`. රත්‍යාදීහි ටො ස්මිනො-. Sau `ratti` v.v..., (biến cách `ṅi` trở thành) `o` và `smiṃ`. රත්‍යාදීහි ස්මිනො ටො හොති වා; රත්තො, රත්තියං, ආදො, ආදිස්මිං. Sau `ratti` v.v..., (biến cách `ṅi`) tùy chọn trở thành `o` và `smiṃ`. Ví dụ: `ratto`, `rattiyaṃ`, `ādo`, `ādismiṃ`. සුහිසුභස්සො-. Trước `su` và `hi`, (nguyên âm cuối) của `ubha` (trở thành) `o`. උභස්ස සුහිස්වො හොති; උභොසු, උභොහි. (Nguyên âm cuối) của `ubha` trở thành `o` trước `su` và `hi`. Ví dụ: `ubhosu`, `ubhohi`. ල්තුපිතාදීනමා සිම්හි-. Trước biến cách `si`, (nguyên âm cuối) của (những từ có tiếp vị ngữ) `latu`, `tu` và của `pitu` v.v... (trở thành) `ā`. ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදීනඤ්චා හොති සිම්හි; කත්තා පිතා; පිතු මාතු භාතු ධීතු දුහිතු ජාමාතු නත්තු හොතු පොතු. Trước biến cách `si`, (nguyên âm cuối) của những từ có tiếp vị ngữ `latu`, `tu` và của nhóm `pitādi` trở thành `ā`. Ví dụ: `kattā`, `pitā`. Nhóm `pitādi` gồm: `pitu`, `mātu`, `bhātu`, `dhītu`, `duhitu`, `jāmātu`, `nattu`, `hotu`, `potu`. ගෙ අ ච-. Trước biến cách `ga`, (cũng trở thành) `a`. ලතුපිතාදීනං අ හොති ගෙ ආ ච; භො කත්ත, භො කත්තා, භො පිත, භො පිතා. Trước biến cách `ga`, (nguyên âm cuối) của (những từ có tiếp vị ngữ) `latu`, `tu` và của `pitu` v.v... trở thành `a` và cũng (trở thành) `ā`. Ví dụ: `bho katta`, `bho kattā`, `bho pita`, `bho pitā`. අයූනං වා දීඝො-. Các (nguyên âm) `a`, `i`, `u` tùy chọn được trường hóa. අ ඉ උ ඉච්චෙසං වා දීඝො හොති ගෙ පරෙ තිලිඞ්ගෙ; භො පුරිසා, භො පුරිස, භො අග්ගී, භො අග්ගි, භො භික්ඛූ, භො භික්ඛූ. Khi biến cách `ga` theo sau, các nguyên âm `a`, `i`, `u` này tùy chọn được trường hóa trong cả ba tánh. Ví dụ: `bho purisā`, `bho purisa`, `bho aggī`, `bho aggi`, `bho bhikkhū`, `bho bhikkhū`. ඝබ්‍රහ්මාදිතෙ-. Sau (danh từ có ký hiệu) `gha` và `brahmā` v.v..., (biến cách `ga` trở thành) `e`. ඝතො බ්‍රහ්මාදිතො ච ගස්සෙ වා හොති; හොති කඤ්ඤෙ, හොති කඤ්ඤා, භො බ්‍රහ්මෙ, භො බ්‍රහ්ම, භො කත්තෙ, භො කත්ත,භො ඉසෙ, භො ඉසි, භො සඛෙ, භො සඛ –- සඛි සඛීති-ඉත්ථියං සිද්ධමෙව; ආකතිගණොයං; එවමඤ්ඤත්‍රාපි. Sau (danh từ có ký hiệu) `gha` và sau `brahmā` v.v..., biến cách `ga` tùy chọn trở thành `e`. Ví dụ: `hoti kaññe`, `hoti kaññā`, `bho brahme`, `bho brahma`, `bho katte`, `bho katta`, `bho ise`, `bho isi`, `bho sakhe`, `bho sakha`. – Trong nữ tánh, (các dạng) `sakhi`, `sakhī` vốn đã có. Đây là một nhóm không xác định (ākṛtigaṇa). Tương tự ở những nơi khác. නාම්මාදීහි-. Không (áp dụng) sau `ammā` v.v... අම්මාදීහි ගස්සෙන හොති; භොති අම්මා; භොති අන්නා, භොති අම්බා. Sau `ammā` v.v..., biến cách `ga` không trở thành `e`. Ví dụ: `bhoti ammā`; `bhoti annā`, `bhoti ambā`. රස්සො වා-. (Nguyên âm cuối được) rút ngắn tùy chọn. අම්මාදීනං ගෙ රස්සො හොති වා; භොති අම්ම, භොති අම්මා. Trước biến cách `ga`, (nguyên âm cuối) của `ammā` v.v... tùy chọn được rút ngắn. Ví dụ: `bhoti amma`, `bhoti ammā`. ඝො ස්සංස්සාස්සායංතිංසු-. Đối với (danh từ có ký hiệu) `gha`, trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāyaṃ`, `tiṃ`, `su`... ස්සමාදිසු ඝො රස්සො හොති; තස්සං, තස්සා, තස්සාය, තං, සභතිං –-එස්විති-කිං? තාය, සහාය. Nguyên âm dài (gho) được rút ngắn (rasso hoti) khi đi sau là các biến cách như ssaṃ v.v... Ví dụ: tassaṃ, tassā, tassāya, taṃ, sabhatiṃ. Tại sao lại nói 'trong những trường hợp này'? (Để loại trừ) tāya, sahāya. එකවචනයොස්වඝොනං-. Đối với các danh từ không có nguyên âm gho, trong các biến cách số ít và yo. එකවචනෙ යොසුව ඝඔකාරන්තවජ්ජිතානං නාමානං රස්සොහොති තිලිඞ්ගෙ; ඉත්ථිං, ඉත්ථියා, ඉත්ථියො, වධුං, වධුයා, වධුයො; දද්ධිං, දද්ධිනා, දද්ධිනො, සයම්භුං, සයමභුනා, සයමභුවො –- අඝොනන්ති-කිං? කඤ්ඤාය, කඤ්ඤායො; ඔග්ගහණමුත්තරත්ථං. Trong số ít và trong biến cách yo, nguyên âm của các danh từ không tận cùng bằng gho và okāra được rút ngắn trong cả ba tánh. Ví dụ: itthiṃ, itthiyā, itthiyo, vadhuṃ, vadhuyā, vadhuyo; daddhiṃ, daddhinā, daddhino, sayambhuṃ, sayamabhunā, sayamabhuvo. Tại sao nói 'không phải gho'? (Để loại trừ) kaññāya, kaññāyo. Việc đề cập đến 'o' là cho quy tắc sau. ගෙ වා-. Trong biến cách ge, thì tùy chọn. අඝොනං ගෙ වා රස්සො හොති තිලිඞ්ගෙ?ඉත්ථි, ඉත්ථි, වධු, වධු,දද්ධි, දද්ධී, සයම්භු, සයම්භු –- අඝොනංත්වෙව-හොති කඤ්ඤා, භො ගො. Đối với các nguyên âm không phải gho, trong biến cách ge, sự rút ngắn xảy ra tùy chọn trong cả ba tánh. Ví dụ: itthi, itthī, vadhu, vadhū, daddhi, daddhī, sayambhu, sayambhū. Quy tắc này chỉ áp dụng cho 'không phải gho', do đó (không áp dụng cho) kaññā, bho go. සිස්මිං නානපුංසකස්ස-. Trong biến cách si, không phải của trung tánh. නපුංසකවජ්ජිතස්ස නාමස්ස සිස්මිං රස්සො න හොති. ඉත්ථි, දද්ධී, වධූ, සයම්භු –-සිස්මින්ති-කිං?ඉත්ථිං, අනපුංසකස්සාති-කිං. දද්ධි, කුලං. Đối với danh từ không phải trung tánh, trong biến cách si, sự rút ngắn không xảy ra. Ví dụ: itthī, daddhī, vadhū, sayambhū. Tại sao nói 'trong si'? (Để loại trừ) itthiṃ. Tại sao nói 'không phải của trung tánh'? (Để bao gồm) daddhi, kulaṃ. ගොස්සාගසිහිනංසු ගාවගවා-. Đối với từ go, trong các biến cách không phải ga, si, hi, naṃ, thì có các dạng thay thế là gāva và gavā. ගසිහිනං චජ්ජිතාසු විභත්තිසු ගොසද්දස්ස ගාවගවා හොන්ති; ගාවො, ගවො, ගාවෙන, ගවෙන, ගාවස්ස, ගවස්ස, ගාවස්මා, ගවස්මා, ගාවෙ, ගවෙ; අගසිහිනංසූති-කිං? භො ගො ගො තිට්ඨති, ගොහි, ගොනං. Trong các biến cách trừ ga, si, hi, và naṃ, từ go có các dạng thay thế là gāva và gavā. Ví dụ: gāvo, gavo, gāvena, gavena, gāvassa, gavassa, gāvasmā, gavasmā, gāve, gave. Tại sao nói 'trừ ga, si, hi, naṃ'? (Để loại trừ) bho go, go tiṭṭhati, gohi, gonaṃ. සුම්හි වා-. Trong biến cách su, thì tùy chọn. ගොස්ස සුම්හි ගාවගවා හොන්ති වා; ගාවෙසු, ගවෙසු, ගොසු. Đối với từ go, trong biến cách su, các dạng thay thế gāva và gavā xảy ra tùy chọn. Ví dụ: gāvesu, gavesu, gosu. ගවං සෙන-. Gavaṃ với biến cách se. ගොස්ස සෙ වා ගවං හොති සහ සෙන; ගවං, ගාවස්ස, ගවස්ස. Đối với từ go, trong biến cách se, tùy chọn có dạng gavaṃ (thay thế cho cả go + se). Ví dụ: gavaṃ, gāvassa, gavassa. ගුන්නව නංනා-. Gunnaṃ và gavaṃ với biến cách naṃ. නංවචනෙන සහ ගොස්ස ගුන්නං හොති ගවඤ්ච වා; ගුන්නං, ගවං, ගොනං. Cùng với biến cách naṃ, từ go tùy chọn có các dạng gunnaṃ và gavaṃ. Ví dụ: gunnaṃ, gavaṃ, gonaṃ. නාස්සා-. Đối với nā, thành ā. ගොතො නාස්ස ආ හොති වා; ගාවා, ගවා, ගාවෙන, ගවෙන. Sau go, biến cách nā tùy chọn trở thành ā. Ví dụ: gāvā, gavā, gāvena, gavena. ගාවුම්හි-. Gāvu trong biến cách aṃ. අංවචනෙ ගොස්ස ගාවු වා හොති; ගාවුං, ගාවං, ගවං–-ගොස්ස ගොණාදෙසො න කතො සද්දන්තරත්තා. Trong biến cách aṃ, từ go tùy chọn trở thành gāvu. Ví dụ: gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ. Phép thay thế goṇa cho go không được thực hiện vì đó là một từ khác. යං පිතො-. Yaṃ sau pa. පසඤ්ඤීතො අංවචනස්ස යං වා හොති; ඉත්ථියං, ඉත්ථිං–-පිතොති-කිං?දද්ධිං, රත්තිං. Sau một từ được định danh là pa, biến cách aṃ tùy chọn trở thành yaṃ. Ví dụ: itthiyaṃ, itthiṃ. Tại sao nói 'sau pa'? (Để loại trừ) daddhiṃ, rattiṃ. නං ඣීතො-. Naṃ sau jha và ī. ඣසඤ්ඤීතො අංවචනස්ස නං වා හොති; දද්ධිනං, දද්ධිං–- කථං? බුද්ධං ආදිච්චබන්ධුනන්ති-යොගවිභාගා; ඣාති-කිං? ඉත්ථිං, ඊතොති -කිං?අග්ගිං Sau một từ được định danh là jha và sau ī, biến cách aṃ tùy chọn trở thành naṃ. Ví dụ: daddhinaṃ, daddhiṃ. Làm thế nào (giải thích được) 'buddhaṃ ādiccabandhunaṃ'? Bằng cách tách quy tắc. Tại sao nói 'sau jha'? (Để loại trừ) itthiṃ. Tại sao nói 'sau ī'? (Để loại trừ) aggiṃ. යොනං නොනෙ පුමෙ-. Đối với yo, thành no và ne trong nam tánh. ඣිතො යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ, දද්ධිනො, දද්ධිනෙ, දද්ධී–-ඣීතොත්වෙව අග්ගී; පුමෙති-කිං?දද්ධීනි, කුලානි. Sau jha, các biến cách yo (số nhiều) tùy chọn trở thành no và ne theo thứ tự (chủ cách và đối cách) trong nam tánh. Ví dụ: daddhino, daddhine, daddhī. Chỉ sau jha; (ví dụ) aggī. Tại sao nói 'trong nam tánh'? (Để loại trừ) daddhīni, kulāni. නො-. No. ඣිතො යොනං නො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; දද්ධිනො තිට්ඨන්ති, දද්ධිනො පස්ස, දද්ධී වා. Sau jha, các biến cách yo (số nhiều) tùy chọn trở thành no trong nam tánh. Ví dụ: daddhino tiṭṭhanti, daddhino passa, hoặc daddhī. ස්මිනො නි-. Đối với smiṃ, thành ni. ඣිතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති වා; දද්ධිනී, දද්ධිස්මිං, ඣිතො ත්වෙව-අග්ගිස්මිං. Sau jha, biến cách smiṃ tùy chọn trở thành ni. Ví dụ: daddhinī, daddhismiṃ. Chỉ sau jha, (ví dụ) aggismiṃ. අම්බවාදීහි-. Sau amba và các từ tương tự. අම්බුආදීහි ස්මිනො නි හොති වා; ඵලං පතති අම්බුනි,’පදුමං යථා පංසුනි ආතපෙ කතං’, වාත්වෙව-අම්බුම්හ, පංසුම්හි. Sau các từ bắt đầu bằng ambu, biến cách từ smiṃ được tùy chọn biến thành ni; (ví dụ:) phalaṃ patati ambuni (trái cây rơi vào trong nước), ‘padumaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ’ (như hoa sen đặt trong bụi dưới nắng), do có từ ‘vā’ (tùy chọn) nên cũng có dạng: ambumhi, paṃsumhi. කම්මාදිතො-. Sau các từ bắt đầu bằng kamma. කම්මාදිතො ස්මිනො නි හොති වා; කම්මනී, කම්මෙ; කම්ම චම්ම වෙස්ම භස්ම බ්‍රහ්ම අත්ත ආතුම ඝම්ම මුද්ධ–-කම්මාදිතොති-කිං? බුද්ධෙ. Sau các từ bắt đầu bằng kamma, biến cách từ smiṃ được tùy chọn biến thành ni; (ví dụ:) kammanī, kamme; (nhóm từ bắt đầu bằng kamma là:) kamma, camma, vesma, bhasma, brahma, atta, ātuma, ghamma, muddha. Tại sao nói ‘sau các từ bắt đầu bằng kamma’? (Để loại trừ trường hợp như:) Buddhe. නාස්සෙනො-. Biến cách từ nā thành ena. කම්මාදිතො නාවවනස්ස එනො වා හොති; කම්මෙන, කම්මනා, චම්මෙන, චම්මනා–-කම්මාදිතොත්වෙව-බුද්ධෙන. Sau các từ bắt đầu bằng kamma, biến cách từ nā được tùy chọn biến thành ena; (ví dụ:) kammena, kammanā, cammena, cammanā. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho các từ bắt đầu bằng kamma, (ví dụ loại trừ là) buddhena. ඣලා සස්ස නො-. Sau các nguyên âm i, ī, u, ū, biến cách từ ssa thành no. ඣලතො සස්ස නො වා හොති; අග්ගිනො, අග්ගිස්ස, දද්ධිනො දද්ධිස්ස, භික්ඛුනො, භික්ඛුස්ස, සයම්භුනො, සයම්භුස්ස–-කථං?’යො වා සිස්සො මහාමුනෙ’ති. Sau các nguyên âm i, ī, u, ū (jhala), biến cách từ ssa được tùy chọn biến thành no; (ví dụ:) aggino, aggissa, daddhino, daddhissa, bhikkhuno, bhikkhussa, sayambhuno, sayambhussa. (Nếu vậy) thì (giải thích) câu ‘Yo vā sisso mahāmune’ti như thế nào? ඉතො ක්වවී සස්ස ටානුබන්ධෙති -() Sau i, đôi khi ssa có ký hiệu phụ ṭa. බ්‍රහ්මාදිසු පාඨා සස්ස එ ටානුබන්ධො. Trong nhóm từ brahma, theo bài đọc, e thay thế cho ssa có ký hiệu phụ ṭa. නා ස්මාස්ස-. Biến cách từ smā thành nā. ඣලතො ස්මාස්ස නා හොති වා; අඅග්ගිනා අග්ගිස්මා දද්ධිනා, දද්ධිස්මා, භික්ඛුනා, භික්ඛුස්මා, සයම්භුනා, සයම්භුස්මා. Sau các nguyên âm i, ī, u, ū (jhala), biến cách từ smā được tùy chọn biến thành nā; (ví dụ:) agginā, aggismā, daddhinā, daddhismā, bhikkhunā, bhikkhusmā, sayambhunā, sayambhusmā. ලා යොනං වො පුමෙ-. Sau u, ū, biến cách từ yo thành vo trong nam tính. ලතො යොනං වො හොති වා පල්ලිඞ්ගෙ; භික්ඛවො, භික්ඛූ, සයම්භුවො, සයම්භු–-පුමෙති-කිං?ආයූනි. Sau các nguyên âm u, ū (la), biến cách từ yo được tùy chọn biến thành vo trong nam tính; (ví dụ:) bhikkhavo, bhikkhū, sayambhuvo, sayambhu. Tại sao nói ‘trong nam tính’? (Để loại trừ trường hợp như:) Āyūni. ජනත්වාදිතො නො ච-. Sau các từ bắt đầu bằng jantu, (yo) cũng thành no. ජන්ත්වාදිතො යොනං නො හොති වො ච වා පුල්ලිඞ්ගෙ; ජන්තුනො, ජන්තවො, ජන්තුයො, ගොත්‍රභුනො, ගොත්‍රභුවො, ගොත්‍රභඅ, සහභුනො, සහභුවො, සහභු. Sau các từ bắt đầu bằng jantu, biến cách từ yo được tùy chọn biến thành no và vo trong nam tính; (ví dụ:) jantuno, jantavo, jantuyo, gotrabhuno, gotrabhuvo, gotrabhū, sahabhuno, sahabhuvo, sahabhū. කුතො-. Sau (gốc từ có) tiếp vị ngữ ku. කුප්පච්චයන්තතො යොනං නො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; විදුනො, විදූ, විඤ්ඤුනො, විඤ්ඤ, සබ්බඤ්ඤුනො, සබ්බඤ්ඤ. Sau gốc từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ku, biến cách từ yo được tùy chọn biến thành no trong nam tính; (ví dụ:) viduno, vidū, viññuno, viññū, sabbaññuno, sabbaññū. ලොපො’මුස්මා-. Sự lược bỏ sau amu. අමුසද්දතො යොනං ලොපොව හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; අමූ පුමෙත්වෙව-අමුයො,අමූනි; වො’පවාදා’යං. Sau từ amu, biến cách từ yo luôn luôn được lược bỏ trong nam tính; (ví dụ:) amū. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho nam tính, (loại trừ các trường hợp như:) amuyo, amūni. Đây là quy tắc ngoại lệ cho (quy tắc biến thành) vo. න නො සස්ස-. Không (biến thành) no đối với ssa. අමුස්මා සස්ස නො න හොති; අමුස්ස, නොති-කිං? අමුයා. Sau amu, biến cách từ ssa không biến thành no; (ví dụ:) amussa. Tại sao nói ‘không’? (Để có dạng) Amuyā. යොලොපනිසු දීඝො-. Trường âm khi yo bị lược bỏ và trước ni, su. යොනං ලොපෙ නිසුව දීඝො හොති; අට්ඨි, අට්ඨීනි; යොලොප නිසූති-කිං? රත්තියො. Khi biến cách từ yo bị lược bỏ và trước ni hoặc su, (nguyên âm đứng trước) được trường hóa; (ví dụ:) aṭṭhi, aṭṭhīni. Tại sao nói ‘khi yo bị lược bỏ và trước ni, su’? (Để loại trừ trường hợp như:) Rattiyo. සුනංහිසු-. Trước su, naṃ, và hi. එසු නාමස්ස දීඝො හොති; අග්ගීසු, අග්ගීනං, අග්ගීහනි. Trước các biến cách từ này (su, naṃ, hi), (nguyên âm cuối của) danh từ được trường hóa; (ví dụ:) aggīsu, aggīnaṃ, aggīhi. පඤ්චාදීනං චුද්දසන්නම-. Đối với mười bốn (số đếm) bắt đầu bằng pañca, (không trường hóa) a. පඤ්චාදීනං වද්දසන්නං සුනංහිස්ව හොති; පඤ්චසු, පඤ්චන්නං, පඤ්චහි, ඡසු, ඡන්න, ඡහි; එවං යාව අට්ඨාරසා. Đối với mười bốn số đếm bắt đầu bằng pañca, (nguyên âm cuối) không được trường hóa trước su, naṃ, và hi; (ví dụ:) pañcasu, pañcannaṃ, pañcahi, chasu, channaṃ, chahi; tương tự như vậy cho đến aṭṭhārasa. යවාදො න්තුස්ස-. Trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya, (ntu) thành a. යවාදිසු න්තුස්ස අ හොති; ගුණවන්තා, ගුණවන්තං, ගුණවන්තෙ, ගුණවන්තෙන, ඉච්චාදි–-ය්වාදොති-කිං? ගුණවා තිට්ඨති. අමුස්සා-ම. Trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya, ntu (của gốc từ) biến thành a; (ví dụ:) guṇavantā, guṇavantaṃ, guṇavante, guṇavantena, v.v. Tại sao nói ‘trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya’? (Để loại trừ trường hợp như:) Guṇavā tiṭṭhati. Amussā-ma. න්තස්ස ච ට වංසෙ-. Và đối với nta, ṭa (được dùng) trong truyền thống. අංසෙසු න්තප්පච්චයයස්ස ට හොති වා න්තුස්ස චි;’ යං යං හිරාජ භජති සතං වා යදි වා අසං’’ කිච්චානි කුබ්බස්ස කරෙය්‍ය කිච්චං’’හිමවංච පබ්බතං’,’සුජාති මන්තො’පි අජාතිමස්ස’ යොගවිභාගෙනාඤ්ඤත්‍රාපි’චක්ඛුමා අන්ධිතා හොන්ති’’ වග්ගුමුදාතීරියා පන භික්ඛූ වණ්ණවා හොන්ති.’ Ở một số nơi, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho hậu tố ‘nta’, hoặc ‘ci’ cho ‘ntu’; ví dụ: ‘yaṃ yaṃ hirāja bhajati sataṃ vā yadi vā asaṃ’ (bất cứ điều gì, hỡi thiên nga chúa, mà ngài kết giao, dù là người tốt hay kẻ xấu), ‘kiccāni kubbassa kareyya kiccaṃ’ (người có phận sự nên làm phận sự của mình), ‘himavaṃca pabbataṃ’ (và núi Himavanta), ‘sujāti manto’pi ajātimassa’ (ngay cả người có dòng dõi tốt đối với người không có dòng dõi). Cũng ở nơi khác bằng cách phân chia quy tắc (yogavibhāga): ‘cakkhumā andhitā honti’ (người có mắt trở nên mù lòa), ‘vaggumudātīriyā pana bhikkhū vaṇṇavā honti’ (nhưng các vị tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā thì có dung sắc đẹp). යොසුජ්ඣිස්ස පුමෙ-. Đối với ‘yo’ và ‘su’ của ‘jh’ và ‘i’ trong giống đực. ඣසඤ්ඤස්ස ඉස්ස යොසු වා ට හොති පුල්ලිඞ්ගෙ;අග්ගසො අග්ගී–-ඣග්ගහණං කිං? ඉකාරන්තසමුදායස්ස ටො මා සියාතිරත්තියො; ඉග්ගහණං කිං? දණ්ඩිනො; පුවෙති-කිං; අට්ඨි. Đối với (danh từ) được gọi là ‘jha’ và tận cùng bằng ‘i’, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ và ‘su’ trong giống đực; ví dụ: aggaso, aggī. – Việc đề cập đến ‘jha’ để làm gì? Để sự thay thế ‘ṭa’ không xảy ra cho toàn bộ nhóm từ tận cùng bằng ‘i’, ví dụ: rattiyo. Việc đề cập đến ‘i’ để làm gì? Ví dụ: daṇḍino. Tại sao lại nói ‘trong giống đực’? Ví dụ: aṭṭhi. වෙවොසු ලුස්ස-. Đối với ‘ve’, ‘vo’, và ‘su’ của ‘lu’. ලසඤ්ඤස්ස උස්ස ද්වෙවොසු ට හොති; භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, වෙවොසූති-කිං?චන්තුයො; උග්ගහණං කිං; සයම්භුවො. Đối với (danh từ) được gọi là ‘la’ và tận cùng bằng ‘u’, ‘ṭa’ được thay thế cho ‘dve’ (‘ve’, ‘vo’) và ‘su’; ví dụ: bhikkhave, bhikkhavo. – Tại sao lại nói ‘ve’, ‘vo’, ‘su’? Ví dụ: cantuyo. Việc đề cập đến ‘u’ để làm gì? Ví dụ: sayambhuvo. යොම්හි වා ක්වවි-. Đối với ‘yo’ và ‘mhi’, tùy chọn ở một số nơi. යොම්හී ක්වචි ලසඤ්ඤස්ස වා ට හොති; හෙතයො,’නන්දන්ති තං කුරයො දස්සනෙන අජ්ජෙව තං කුරයො පාපයාතු’ වාති-කිං හෙතුයො. Đối với (danh từ) được gọi là ‘la’, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ và ‘mhi’ ở một số nơi; ví dụ: hetayo, ‘nandanti taṃ kurayo dassanena ajjeva taṃ kurayo pāpayātu’ (các vị Kuru hoan hỷ khi thấy vị ấy, mong rằng các vị Kuru sẽ đưa vị ấy đến ngay hôm nay). – Tại sao lại nói ‘tùy chọn’? Ví dụ: hetuyo. පුමාලපනෙ වෙවො-. Trong giống đực, ở hô cách, (thay thế bằng) ‘ve’ và ‘vo’. ලසඤ්ඤතො උතො යොස්සාලපනෙ වෙවො හොන්ති වා පුල්ලිඞ්ගෙ; භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, භික්ඛූ–-පුමෙති-කිං; ආයූනි; ආලපනෙති-කිං?චන්තුයො තිට්ඨන්ති; ලුතාත්වෙව්ै-ධෙනුයො,සයම්භුවො. Sau (danh từ) được gọi là ‘la’ và tận cùng bằng ‘u’, ‘ve’ và ‘vo’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ ở hô cách, trong giống đực; ví dụ: bhikkhave, bhikkhavo, bhikkhū. – Tại sao lại nói ‘trong giống đực’? Ví dụ: āyūni. Tại sao lại nói ‘ở hô cách’? Ví dụ: cantuyo tiṭṭhanti (các vị Cantu đang đứng). Nhưng vì đã được gọi là ‘la’, (nên có các dạng như) dhenuyo, sayambhuvo. ස්මාහිස්මින්නං ම්හාභිම්හි-. Của ‘smā’, ‘hi’, ‘smiṃ’ (thay thế bằng) ‘mhā’, ‘bhi’, ‘mhi’. නාමස්මා පරෙසං ස්මාහිස්මින්නං ම්හාභිම්හි වා හොන්ති යථා ක්කමං; බුද්ධම්හා, බුද්ධස්මා, බුද්ධෙහි, බුද්ධම්හි, බුද්ධස්මිං–-බහුලාධිකාරාපවාදවීසයෙ’පි; දසසහස්සිම්හි ධාතුයා. Sau một danh từ, ‘mhā’, ‘bhi’, ‘mhi’ được tùy chọn thay thế lần lượt cho ‘smā’, ‘hi’, ‘smiṃ’; ví dụ: buddhamhā, buddhasmā, buddhehi, buddhamhi, buddhasmiṃ. – Cũng trong phạm vi ngoại lệ do quyền của quy tắc ‘bahula’ (đa dạng); ví dụ: dasasahassimhi dhātuyā (trong hệ thống mười ngàn thế giới). සුහිස්වස්සෙ-. Đối với ‘su’ và ‘hi’, ‘a’ (của thân từ) thành ‘e’. අකාරන්තස්ස සුහිස්වෙ හොති; බුද්ධෙසු, බුද්ධෙහි. Đối với (thân từ) tận cùng bằng ‘a’, ‘e’ được thay thế (cho ‘a’) trước ‘su’ và ‘hi’; ví dụ: buddhesu, buddhehi. සබ්බාදීනං නම්හි ච-. Đối với các từ ‘sabba’, v.v., và trước ‘naṃ’. අකාරන්තානං සබ්බාදීනං එ හොති නම්හි සුහිසුච; සබ්බෙසං සබ්බෙසු, සබ්බෙහි–-සබ්බාදීනන්ති-කිං?බුද්ධානං; අස්සෙත්වෙව අමූසං. Đối với các (thân từ) tận cùng bằng ‘a’ thuộc nhóm ‘sabba’, ‘e’ được thay thế (cho ‘a’) trước ‘naṃ’, ‘su’ và ‘hi’; ví dụ: sabbesaṃ, sabbesu, sabbehi. – Tại sao lại nói ‘thuộc nhóm sabba’? Ví dụ: buddhānaṃ. Nhưng đối với ‘asu’ thì không phải là ‘e’, ví dụ: amūsaṃ. සබ්බ කතර කතම උභය ඉතර අඤ්ඤ අඤ්ඤතර අඤ්ඤතම; Sabba, katara, katama, ubhaya, itara, añña, aññatara, aññatama; පුබ්බපරාපරදක්ඛිණුත්තරාධරානි වවත්ථායමසඤ්ඤායං-(). Pubba, para, apara, dakkhiṇa, uttara, adhara (khi có nghĩa là sự sắp xếp, không phải là tên riêng). යත්‍ය ත එත ඉම අමු කිං එක තුම්හ අම්හ (ඉච්චෙතෙ සබ්බාදයො ) Ya, tya, ta, eta, ima, amu, kiṃ, eka, tumha, amha (đây là nhóm sabba, v.v.). සංසානං-. (Các hậu tố) ‘saṃ’ và ‘sānaṃ’. සබ්බාදිතො නංවචනස්ස සංසානං හොන්ති; සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං. Sau nhóm ‘sabba’, ‘saṃ’ và ‘sānaṃ’ được thay thế cho hậu tố ‘naṃ’; ví dụ: sabbesaṃ, sabbesānaṃ. ඝපා සස්ස ස්සා වා-. Sau ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssā’ tùy chọn thay thế cho ‘sa’. සබ්බාදීනං ඝපතො සස්ස ස්සා වා හොති; සබ්බස්සා, සබ්බාය, පග්ගහණමුත්තරත්ථං. Sau nhóm ‘sabba’ được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssā’ được tùy chọn thay thế cho ‘sa’; ví dụ: sabbassā, sabbāya. Việc đề cập đến ‘pa’ là dành cho quy tắc sau. ස්මිනො ස්සං-. Của ‘smiṃ’ (thay thế bằng) ‘ssaṃ’. සබ්බාදීනං ඝපතො ස්මිනො ස්සං වා හොති; සබ්බස්සං, සබ්බාය; අමුස්සං, අමුයා. Sau nhóm ‘sabba’ được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssaṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: sabbassaṃ, sabbāya; amussaṃ, amuyā. යං-. (Hậu tố) ‘yaṃ’. ඝපතො ස්මිනො යං වා හොති; කඤ්ඤායං, දඤ්ඤාය, රත්තියං, රත්තියා, වධුයං, වධුයා, සබ්බායං, සබ්බාය, අමුයං, අමුයා. Sau (thân từ) được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘yaṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: kaññāyaṃ, daññāya, rattiyaṃ, rattiyā, vadhuyaṃ, vadhuyā, sabbāyaṃ, sabbāya, amuyaṃ, amuyā. තිං සභාපරිසාය-. ‘Tiṃ’ sau ‘sabhā’ và ‘parisā’. සභාපරිසාහි ස්මිනො තිං වා හොති; සභතිං, සහාය, පරිසතිං, පරිසාය. Sau ‘sabhā’ và ‘parisā’, ‘tiṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: sabhatiṃ, sahāya, parisatiṃ, parisāya. පදාදීහි සි-. Sau ‘pada’, v.v., (thay thế bằng) ‘si’. එහි ස්මිනො සි හොති වා, පදසි, පදස්මිං, බිලසි, බිලස්මිං. Sau những (từ) này, ‘si’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: padasi, padasmiṃ, bilasi, bilasmiṃ. නාස්ස සා-. Biến cách `nā` thành `sā`. පදාදීහි නාස්ස සා හොති වා; පදසා, පදෙන, බිලසා, බිලෙන. Sau (các từ) `pada` v.v..., biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `sā`; (ví dụ:) `padasā`, `padena`, `bilasā`, `bilena`. කොධාදීහි-. Sau (các từ) `kodha` v.v... එහි නාස්ස සා හොති වා; කොධසා, කොධෙන, අත්ථසා, අත්ථෙන. Sau những (từ) này, biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `sā`; (ví dụ:) `kodhasā`, `kodhena`, `atthasā`, `atthena`. අතෙන-. Sau (nguyên âm) `a`, (biến cách `nā` được đổi thành) `ena`. අකාරන්තතො පරස්ස නාවවනස්ස එනාදෙසො හොති; බුද්ධෙන; අතොති-කිං?අග්ගිනා. Sau một (danh từ) tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `nā` được thay thế bằng `ena`; (ví dụ:) `buddhena`. Tại sao nói 'sau `a`'? (Để loại trừ trường hợp như) `agginā`. සිස්සො-. (Biến cách) `si` (được đổi) thành `o`. අකාරන්තතො නාමස්මා සිස්ස ඔ හොති; බුද්ධො; අතො ත්වෙව-අග්ගි. Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được đổi thành `o`; (ví dụ:) `buddho`. (Quy tắc này) chỉ áp dụng sau `a` - (ví dụ:) `aggi`. ක්වචෙ වා-. Ở một vài nơi, (biến cách `si` được đổi thành) `e` một cách tùy chọn. අකාරන්තතො නාමස්මා සිස්ස එ හොති වා ක්වචි;’වනප්ප ගුම්බෙ යථා ඵුස්සිතග්ගෙ’ අපවාදවිසයෙ’පි බහුලං විධානා, සුඛෙ, දුක්ඛෙ–-වාති-කිං? වනප්පගුම්බො; ක්වචීති-කිං? පක්ඛෙ සබ්බත්ථ මා හොතු. Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được tùy chọn đổi thành `e` ở một vài nơi; (ví dụ trong câu:) ‘vanappa gumbe yathā phussitagge’. Do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên) ngay cả trong phạm vi của ngoại lệ, (ta có các ví dụ như:) `sukhe`, `dukkhe`. Tại sao nói 'tùy chọn'? (Để có dạng) `vanappagumbo`. Tại sao nói 'ở một vài nơi'? Để quy tắc này không xảy ra ở mọi nơi trong trường hợp này. අං නපුංසකෙ-. (Biến cách `si` được đổi thành) `aṃ` trong trung tánh. අකාරන්තතො නාමස්මා සස්ස අං හොති නපුංසකලිඞ්ගෙ රූපං. Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được đổi thành `aṃ` trong trung tánh; (ví dụ:) `rūpaṃ`. යොනං නි-. (Biến cách) `yo` (được đổi) thành `ni`. අකාරන්තතො නාමස්මා යොනං නි හොති නපුංසකෙ; සබ්බානි, රූපානි –-නිච්චවිධානෙ ඵලමෙකච්චාදිසබ්බාදනං පඨමාය. Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `yo` được đổi thành `ni` trong trung tánh; (ví dụ:) `sabbāni`, `rūpāni`. -- Trong quy tắc bắt buộc, kết quả là sự bao gồm của `ekacca` v.v... và tất cả trong biến cách thứ nhất. ඣලා වා-. Sau (phụ âm) `jhala`, (việc thay thế) là tùy chọn. ඣලතො යොනං නි හොති වා නපුංසකෙ; අට්ඨිනි, අට්ඨී, ආයූනි, ආයූ. Sau (phụ âm) `jhala`, biến cách `yo` được tùy chọn đổi thành `ni` trong trung tánh; (ví dụ:) `aṭṭhini`, `aṭṭhī`, `āyūni`, `āyū`. ලොපො-. Sự lược bỏ. ඣලතො යොනං ලොපො හොති; අට්ඨී, ආයූ, අග්ගී, භික්ඛූ, ඣලාත්වෙව-අග්ගයො; පගෙව කස්මා න හොති; අන්තරඞ්ගත්තා ආකරස්ස. Sau (phụ âm) `jhala`, biến cách `yo` bị lược bỏ; (ví dụ:) `aṭṭhī`, `āyū`, `aggī`, `bhikkhū`. Chỉ sau `jhala` - (ví dụ:) `aggayo`. Tại sao (quy tắc này) không xảy ra trước? Do tính chất nội tại của `ākāra` (nguyên âm dài a). ජන්තුත්වීඝෙපෙහි වා-. Sau `jantu`, (từ tận cùng bằng) `tu`, `ī`, (từ có định danh) `gha` và `pa`, (sự lược bỏ là) tùy chọn. ජන්තුහෙතූහි ඊකාරන්තෙහි ඝපසඤ්ඤොහිව පරෙසං යොනං වා ලොපො හොති; ජන්තු ජන්තුයො, හෙතු හෙතුයො, දද්ධී දද්ධීයො, කඤ්ඤා කඤ්ඤායො, රත්තී රත්තියො, ඉත්ථී ඉත්ථියො, දෙණූ දෙණුයා, ව්ैධූ වධුයො. Sau `jantu`, `hetu`, các (từ) tận cùng bằng `īkāra` (nguyên âm ī), và những (từ) có định danh `gha` và `pa`, biến cách `yo` theo sau được tùy chọn lược bỏ; (ví dụ:) `jantu` `jantuyo`, `hetu` `hetuyo`, `daddhī` `daddhīyo`, `kaññā` `kaññāyo`, `rattī` `rattiyo`, `itthī` `itthiyo`, `dhenu` `dhenuyo`, `vadhū` `vadhuyo`. යෙපස්සිවණ්ණස්ස-. Của `ivaṇṇa` (nguyên âm i) thuộc (từ có định danh) `pa` (bị lược bỏ) trước `ya`. පසඤ්ඤස්ස ඉවණ්ණස්ස ලොපො හොති වා යකාරෙ; රත්‍යො රත්‍යා රත්‍යං, පොක්ඛරඤ්ඤො පොක්ඛරඤ්ඤ්ඤා පොක්ඛරඤ්ඤං–-වාත්වෙව-රත්තියො; පස්සාති-කිං?දද්ධියො; ඉවණ්ණස්සාති-කිං? ධෙනුයො වධුයා; ක්ैථං; අනුඤ්ඤාතො අහං මත්‍යාති?’ යෙ පස්සා’ති-යොගවිභාගා. `Ivaṇṇa` (nguyên âm i) của một (từ) có định danh `pa` được tùy chọn lược bỏ trước `yakāra` (phụ âm y); (ví dụ:) `ratyo` `ratyā` `ratyaṃ`, `pokkharañño` `pokkharañññā` `pokkharaññaṃ`. Chỉ là tùy chọn - (ví dụ:) `rattiyo`. Tại sao nói 'của (từ có định danh) `pa`'? (Để loại trừ) `daddhiyo`. Tại sao nói 'của `ivaṇṇa`'? (Để loại trừ) `dhenuyo` `vadhuyā`. Làm thế nào (để giải thích câu) ‘anuññāto ahaṃ matyā’? Bằng cách phân tách quy tắc thành ‘ye passā’. ගසීනං-. Của (biến cách) `si` (trong cách) hô. නාමස්මා ගසීනං ලොපො හොති විජ්ඣන්තරාභාවෙ; භො පුරිස, අයං දද්ධී. Sau một danh từ, biến cách `si` trong cách hô bị lược bỏ khi không có phép biến đổi nào khác; (ví dụ:) `bho purisa`, `ayaṃ daddhī`. අසංඛ්‍යෙහි සබ්බාසං-. Sau những (từ) không phải là số từ (bất biến từ), tất cả (biến cách)... අවිජ්ජමානසඞ්ඛ්‍යෙහි පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපොහොති;ව වා එවඑවං. එතස්මායෙව ලිඞ්ගා [ ] අසඞ්ඛ්‍යෙහි ස්‍යාථුප්පත්ත්‍යනුමීයතෙ. Sau những từ không có số (tức là bất biến từ), tất cả các biến cách theo sau đều bị lược bỏ; (ví dụ:) `va` `vā` `eva` `evaṃ`. Chính từ dấu hiệu này, sự phát sinh của `si` v.v... sau các bất biến từ được suy ra. එකත්ථතායං-. Trong trạng thái một nghĩa (hợp thể). එකත්ථීභාවෙ සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො හොති බහුලං; පුත්තීයති, රාජපුරිසො, වාසිට්ඨො–- ක්වවි න හොති බහුලං විධානා; පරන්තපො. භගන්දරො, පරස්සපදං, අත්තනොපදං, ගවම්පති, දෙවානම්පියතිස්සො, අන්තෙවාසී, ජනෙසුතො, මමත්තං, මාමකො. Trong trạng thái trở thành một nghĩa (hợp thể), tất cả các biến cách thường bị lược bỏ; (ví dụ:) `puttīyati`, `rājapuriso`, `vāsiṭṭho`. -- Đôi khi không xảy ra, do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên); (ví dụ:) `parantapo`, `bhagandaro`, `parassapadaṃ`, `attanopadaṃ`, `gavampati`, `devānampiyatisso`, `antevāsī`, `janesuto`, `mamattaṃ`, `māmako`. පුබ්බස්මාමාදිතො-. Từ (thành phần) đứng trước, bắt đầu bằng `am`... අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථං තතො පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො හොති; අධිත්ථී–-ඉධ න හොති බහුලං විධානා, යථාපත්තියා, යයථාපරිසාය; පුබ්බස්මාති-කිං?ගාමං ගතො. Trong một hợp thể bắt đầu bằng `am`, tất cả các biến cách theo sau thành phần đứng trước của hợp thể đó đều bị lược bỏ; (ví dụ:) `adhitthī`. -- Ở đây không xảy ra, do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên), (ví dụ:) `yathāpattiyā`, `yayathāparisāya`. Tại sao nói 'từ (thành phần) đứng trước'? (Để loại trừ trường hợp) `gāmaṃ gato`. නාතොමපඤ්චමියා-. Không (lược bỏ biến cách) sau a trong cách thứ năm. අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථමකාරන්තං තතො පරාසං සබ්බාසං විභත්තීනං ලොපො න හොති අස්තු භවත්‍යපඤ්චම්‍යා; උපකුම්භං, අපඤ්චමියාති-කිං? උපකුම්භා ආනය. Sau một hợp thể từ bất biến có nghĩa duy nhất tận cùng bằng a, có sự lược bỏ tất cả các biến cách theo sau nó, ngoại trừ cách thứ năm; (ví dụ) upakumbhaṃ. Tại sao nói 'ngoại trừ cách thứ năm'? (Ví dụ) Upakumbhā ānaya. වා තනියාසත්තමිනං- Tùy chọn đối với cách thứ ba và cách thứ bảy. අමාදෙකත්ථා පුබ්බං යදෙකත්ථමකාරන්තං තතො පරාසං තතියාසත්තමිනං වා අං හොති; උපකුම්භෙන කතං, උපකුම්භං කතං, උපකුම්භෙ නිධෙහි, උපකුම්භං නිධෙහි. Sau một hợp thể từ bất biến có nghĩa duy nhất tận cùng bằng a, biến cách thứ ba và thứ bảy theo sau nó tùy chọn biến thành aṃ; (ví dụ) upakumbhena kataṃ, upakumbhaṃ kataṃ, upakumbhe nidhehi, upakumbhaṃ nidhehi. රාජස්සි නාම්හි-. Đối với (từ) rājan, (nguyên âm cuối) thành i trong biến cách nā và mhi. නාම්හි රාජස්සි වා හොති; සබ්බදත්තෙන රාජිනා; වාත්වෙ වරඤ්ඤා. Trong biến cách nā và mhi, (từ) rājan tùy chọn biến thành i; (ví dụ) sabbadattena rājinā; hoặc là raññā. සුනංහිසූ-. Trong (các biến cách) su, naṃ, hi, su. රාජස්ස ඌ හොති වා සුනංහිසු; රාජූසු රාජෙසු, රාජූනං රඤ්ඤං, රාජූභි රාජෙභි. Đối với (từ) rājan, (nguyên âm cuối) tùy chọn biến thành ū trong các biến cách su, naṃ, hi, su; (ví dụ) rājūsu hoặc rājesu, rājūnaṃ hoặc raññaṃ, rājūbhi hoặc rājebhi. ඉමස්සානිත්ථියං ටෙ-. Đối với (từ) ima không ở nữ tính, (biến cách) thành e. ඉමසද්දස්සානිත්ථියං ටෙ හොති වා සුනංහිසු; එසු ඉමෙසු, එසං ඉමෙසං, එහි ඉමෙහි–-අනිත්ථියන්ති-කිං? ඉමාසු, ඉමායං, ඉමාහි. Đối với từ ima không ở nữ tính, (biến cách) tùy chọn biến thành e trong các biến cách su, naṃ, hi, su; (ví dụ) esu hoặc imesu, esaṃ hoặc imesaṃ, ehi hoặc imehi. Tại sao nói 'không ở nữ tính'? (Ví dụ) Imāsu, imāyaṃ, imāhi. නාම්භනිමි-. Trong nā và mhi, (thay bằng) an và imi. ඉමසද්දස්සානිත්ථියං නාම්හි අන්ैමි ඉච්චාදෙසා හොන්ති; අනෙන, ඉමිනා; අනිත්ථියංත්වෙව-ඉමාය. Đối với từ ima không ở nữ tính, trong biến cách nā và mhi, (thân từ) được thay thế bằng an và imi; (ví dụ) anena, iminā. (Nói) 'không ở nữ tính' là vì (có dạng) imāya. සීම්භනපුංසකස්සායං-. Đối với (từ ima) không ở trung tính, (thân từ) thành ayaṃ trong biến cách si. ඉමසද්දස්සානපුංසකස්ස අයං හොති සිම්හි; අයං පුරිසො, අයං ඉත්ථී; අනපුංසකස්සාති-කිං?ඉමං. Đối với từ ima không ở trung tính, (thân từ) biến thành ayaṃ trong biến cách si; (ví dụ) ayaṃ puriso, ayaṃ itthī. Tại sao nói 'không ở trung tính'? (Vì dạng trung tính là) Imaṃ. ත්‍යතෙතානං තස්ස සො- Đối với (các từ) tya, ta, eta, chữ ta (của chúng) biến thành so. ත්‍යතෙතානමනපුංසකානං තස්ස සො හොති සිම්හි; ස්‍යො පුරිසො, ස්‍යා ඉත්ථි; එවං සො, සා, එසො, එසා –-අනපුංසක ස්සෙත්ව්ैව-ත්‍යං, තං, එතං. Đối với các từ tya, ta, eta không ở trung tính, chữ ta của chúng biến thành so trong biến cách si; (ví dụ) syo puriso, syā itthi; tương tự so, sā, eso, esā. (Nói) 'không ở trung tính' là vì (có các dạng) tyaṃ, taṃ, etaṃ. මස්සාමුස්ස-. Đối với (từ) amu, chữ ma (biến thành) sa. අනපුංසකස්සාමුස්ස මකාරස්ස සො හොති සිම්හි; අසු පුරිසො, අසු ඉත්ථි. Đối với từ amu không ở trung tính, chữ ma biến thành so trong biến cách si; (ví dụ) asu puriso, asu itthi. කෙ වා-. Tùy chọn (thêm) ka. අමුස්ස මස්ස කෙ වා සො හොති; අසුකො අමුකො, අසුකා අමුකා, අසුකං අමුකං, අසුකානි අමුකානි. Đối với (từ) amu, khi thêm ka, chữ ma tùy chọn biến thành so; (ví dụ) asuko hoặc amuko, asukā hoặc amukā, asukaṃ hoặc amukaṃ, asukāni hoặc amukāni. තතස්ස නො සබ්බාසු-. Đối với (từ) ta, (chữ) ta (biến thành) na trong tất cả (các biến cách). තසද්දස්ස තස්ස නො වා හොති සබ්බාසුවිභත්තීසු; නෙ, තෙ, නායො, තායො, නං, තං, නානි, තානි ඉච්චාදි. Đối với từ ta, chữ ta của nó tùy chọn biến thành na trong tất cả các biến cách; (ví dụ) ne hoặc te, nāyo hoặc tāyo, naṃ hoặc taṃ, nāni hoặc tāni, v.v. ට සස්මාස්මිංස්සායයස්සංස්සාසංම්භාම්හිසවිමස්ස ච-. Đối với (từ) ta và ima, (thân từ) biến thành a trong các (biến cách) sasmā, smiṃ, ssā, āya, assaṃ, ssā, āsaṃ, amha, amhi. සාදිස්විමස්ස තතස්ස ච ටො වා හොති; අස්ස්ैමස්ස, අස්මා, ඉමස්මා, අස්මිං ඉමස්මිං,අස්සාය ඉමිස්සාය, අස්සං ඉමස්සං, අස්සා ඉමිස්සා, ආසං ඉමාසං, අම්හා ඉමම්හා, අම්හි ඉමම්හි; අස්ස තස්ස, අස්මා තස්මා, අස්මිං තස්මිං, අස්සාය තස්සාය, අස්සං තස්සං, අස්සා තස්සා, ආසං තාසං, අම්හා තම්හා, අම්හි තම්හි. ස්සායාදිග්ගහණ මාදෙසන්තරෙ මා හොතුතී. Trong các biến cách sa v.v., đối với ima và ta, (thân từ) tùy chọn biến thành a; (ví dụ đối với ima:) assa hoặc imassa, asmā hoặc imasmā, asmiṃ hoặc imasmiṃ, assāya hoặc imissāya, assaṃ hoặc imassaṃ, assā hoặc imissā, āsaṃ hoặc imāsaṃ, amhā hoặc imamhā, amhi hoặc imamhi; (ví dụ đối với ta:) assa hoặc tassa, asmā hoặc tasmā, asmiṃ hoặc tasmiṃ, assāya hoặc tassāya, assaṃ hoặc tassaṃ, assā hoặc tassā, āsaṃ hoặc tāsaṃ, amhā hoặc tamhā, amhi hoặc tamhi. Việc kể ra ssāya v.v. là để (phép biến đổi này) không xảy ra với các phép thay thế khác. ටා සිස්සිසිස්මා-. Đối với (từ) isi, trong biến cách si, (nguyên âm cuối) biến thành e. ඉසිස්මා සිස්ස ටෙ වා හොති;’ යොනජ්ජ විනයෙ කඞ්ඛං අත්ථධම්මවිදූ ඉසෙ’ වාත්වෙව-ඉසි. Đối với (từ) isi, (nguyên âm cuối) tùy chọn biến thành e (trong biến cách si); (ví dụ trong câu) 'yonajja vinaye kaṅkhaṃ atthadhammavidū ise'. Hoặc là isi. දුතියස්ස යොස්ස-. Đối với (biến cách) yo của cách thứ hai. ඉසිස්මා පරස්ස දුයායොස්ස ටෙ වා හොති;’ සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ වන්දෙ සම්පන්නචරණෙ ඉසෙ’ වාත්වෙව-ඉසයො පස්ස; දුතියස්සාති-කිං?ඉසයො තිට්ඨන්ති. Sau (từ) isi, biến cách yo của cách thứ hai tùy chọn biến thành e; (ví dụ trong câu) 'samaṇe brāhmaṇe vande sampannacaraṇe ise'. Hoặc là isayo passa. Tại sao nói 'của cách thứ hai'? (Ví dụ) Isayo tiṭṭhanti. එකච්චාදිගතො-. Sau (các từ) ekacca v.v. tận cùng bằng a. අකාරන්තෙහි එකච්චාදීහි යොනං ටෙ හොති; එකච්චෙ තිට්ඨන්ති, එකච්චෙ පස්ස–-අතොති-කිං? එකච්චායො; එවං එසස පඨම. Sau các từ ekacca v.v. tận cùng bằng a, biến cách yo biến thành e; (ví dụ) ekacce tiṭṭhanti, ekacce passa. Tại sao nói 'tận cùng bằng a'? (Ví dụ) Ekaccāyo. Tương tự (áp dụng cho) esa, sa, paṭhama. න නිස්ස ටා-. Không (biến đổi thành) ssa. එකච්චාදීහි පරස්ස නිස්ස ටා න හොති; එකච්චානි. Sau các từ ekacca v.v..., naṃ không được đổi thành ssa. Ví dụ: ekaccāni. සබ්බාදීහි පරස්ස නිස්ස ටා න හොති; සබ්බානි. Sau các từ sabba v.v..., naṃ không được đổi thành ssa. Ví dụ: sabbāni. යෙයානමෙට-. Yo, naṃ thành e. අකාරන්තෙහි සබ්බාදීහි යොනමෙට හොති; සබ්බෙ තිට්ඨන්ති සබ්බෙ පස්ස; අතොත්වෙව-සබ්බායො. Sau các đại từ thuộc nhóm sabbādi tận cùng bằng 'a', (biến cách) yo và naṃ được đổi thành e. Ví dụ: sabbe tiṭṭhanti, sabbe passa. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho (thân từ) tận cùng bằng 'a'; (dạng) sabbāyo (cũng được thấy). නාඤ්ඤඤ්ච නාමප්පධානා-. Và không (áp dụng) cho (các từ) khác và khi không phải là danh từ chính. නාමභුතෙහි අප්පධානෙහි ච සබ්බාදීහි යං වුත්තං යං චඤ්ඤං සබ්බාදිකාරියන්තං න හොති; තෙ සබ්බා, තෙ පියසබ්බා, තෙ අති සබ්බා. Đối với các từ thuộc nhóm sabbādi đã trở thành danh từ và không phải là thành phần chính, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: te sabbā, te piyasabbā, te ati sabbā. තතියත්ථයොගෙ-. Khi kết hợp với ý nghĩa của biến cách thứ ba. තතියත්ථෙන යොගෙ සබ්බාදීහි යං වුත්තං යං චඤ්ඤං සබ්බාදි කාරියන්තං න හොති; මාසෙනපුබ්බානං මාසපුබ්බානං. Khi kết hợp với ý nghĩa của biến cách thứ ba, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: māsenapubbānaṃ, māsapubbānaṃ. චත්ථසමාසෙ-. Trong hợp từ tương liên. චත්ථසමාසවිසයෙ සබ්බාදීහි යං වුත්තං යං චඤ්ඤං සබ්බාදි කාරියන්තං න හොති; දක්ඛිණුත්තරපුබ්බානං–-සමාසෙති-කිං?අමුසඤ්ච තෙසඤ්ච දෙහි. Trong trường hợp hợp từ tương liên, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: dakkhiṇuttarapubbānaṃ. Tại sao lại nói 'trong hợp từ'? (Ví dụ khi không ở trong hợp từ): Amusañca tesañca dehi. වෙට-. Tùy chọn (biến đổi thành) e. චත්ථසමාසවිසයෙ සබ්බාදීහි යස්සෙට වුත්තො තස්ස වා හොති; පුබ්බුත්තරෙ, පුබ්බුත්තරා. Trong trường hợp hợp từ tương liên, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, sự biến đổi (thành e) đã được nêu trước đây là tùy chọn. Ví dụ: pubbuttare, pubbuttarā. පුබ්බාදීහි ජහි- Từ pubba v.v... එතෙහි පුබ්බාදීහි ඡහි සවිසයෙ එට වා හොති?පුබ්බෙ පුබ්බා, පරෙ පරා, අපරෙ අපරා,දක්ඛිණෙ දක්ඛිණා, උත්තරෙ උත්තරා, අධරෙ අධරා–-ඡහීති-කිං?යෙ.[ ] Đối với sáu từ này, bắt đầu bằng pubba, khi mang ý nghĩa riêng của chúng, sự biến đổi (thành e) là tùy chọn. Ví dụ: Pubbe pubbā, pare parā, apare aparā, dakkhiṇe dakkhiṇā, uttare uttarā, adhare adharā. Tại sao lại nói 'sáu'? (Để loại trừ các từ khác, ví dụ như) Ye. මනාදීහි ස්මිංසංනාස්මානං සිසොඔසාසා-. Từ mana v.v..., (biến cách) smiṃ, saṃ, nā, smā, naṃ (được đổi thành) si, so, o, sā, sā. මනාදීහි සමීමාදීනං සිසොඔසාසා වා හොන්ති යථාක්කං; මනසි මනස්මිං, මනසො මනස්ස, මනො මනං, මනසා මනෙන, මනසා මනස්මා–-කථං? පුත්තො ජාතො අවෙතසො, හිත්වා යාති සුමෙධසො; සුද්ධුත්තරවාසසා, හෙමකපක්පණවාසසෙති-සකත්ථෙ ණන්තා. Sau các từ thuộc nhóm manādi, các biến cách smiṃ v.v... tùy chọn được đổi thành si, so, o, sā, sā một cách tương ứng. Ví dụ: manasi hoặc manasmiṃ; manaso hoặc manassa; mano hoặc manaṃ; manasā hoặc manena; manasā hoặc manasmā. (Các dạng này được thấy) như thế nào? (Trong các câu như): Putto jāto avetaso, hitvā yāti sumedhaso; suddhuttaravāsasā, hemakapakpaṇavāsaseti. (Đây là các từ) tận cùng bằng (tiếp vị ngữ) ṇa theo nghĩa riêng của chúng. මන තම තප තෙජ සිර උර වච ඔජ රජ යස පය Mana, tama, tapa, teja, sira, ura, vaca, oja, raja, yasa, paya. සරවයයායවාසචෙතා ජලාසයාක්ඛයලොහපටමනෙසු-(). Trong các từ: sara, vaya, yāya, vāsa, ceta, jalāsaya, akkhaya, loha, paṭa, mana. සතො සබ්භෙ-. Của santa, (biến đổi thành) sab trước bhi. සන්තසද්දස්ස සබ භවති භකාරෙ; සබ්භි. Của từ santa, (âm cuối) trở thành sab khi theo sau là âm bha. Ví dụ: sabbhi. භවතො වා හොන්තො ගයොනාසෙ-. Của bhavanta, tùy chọn (biến đổi thành) bhonta ở các biến cách si, yo, nā, sa. භවන්තසද්දස්ස භොන්තාදෙසො වා හොති ගයොනාසෙ; භොන්ත, භවං, භොන්තො, භවන්තො, භොතා, භවතා, භොතො, භවතො–-භො ඉති-ආමන්තණෙ නිපාතො’කුතොනු ආගච්ඡථ භො තයො ජනා’එවං භන්තෙති-භද්දෙති-සද්දන්තරෙන සිද්ධං;භද්දන්ත ඉති-දස්ස ද්විභාවෙන. Đối với từ bhavanta, sự thay thế bằng bhonta là tùy chọn ở các biến cách si, yo, nā, sa. Ví dụ: bhonta, bhavaṃ; bhonto, bhavanto; bhotā, bhavatā; bhoto, bhavato. — Bho là một bất biến từ ở hô cách, (ví dụ) 'kutonu āgacchatha bho tayo janā'. (Các dạng) bhante và bhadde được hình thành từ những từ khác. (Dạng) bhaddanta (được hình thành) do sự điệp âm của d. සිස්සාග්ගිතො නි-. Từ aggi, (biến cách) smiṃ và sa (thành) ni. අග්ගිස්මා සිස්ස නි හොති වා; අග්ගිනී,අග්ගි. Sau aggi, (biến cách) smiṃ và sa tùy chọn được đổi thành ni. Ví dụ: agginī, aggi. න්තස්සං-. Của (tiếp vị ngữ) nta, (biến đổi thành) aṃ. සිම්හි න්තප්පච්චයස්ස අං හොති වා; ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො. Khi đi với (biến cách) si, tiếp vị ngữ nta tùy chọn được đổi thành aṃ. Ví dụ: gacchaṃ, gacchanto. භුතො-. Từ (căn) bhū. භුධාතුතො න්තස්ස අං හොති සිම්හි නිච්චං පුනබ්බිධානා; භවං. Từ gốc bhū, (tiếp vị ngữ) nta luôn luôn được đổi thành aṃ khi đi với (biến cách) si, do sự tái khẳng định (của quy tắc). Ví dụ: bhavaṃ. මහන්තරහත්තානං ටා වා-. Của mahanta và arahant, tùy chọn (biến đổi thành) ā. සිම්හි මහන්තාරහන්තානං න්තස්ස ටා වා හොති; මහා, මහං, අරහා, අරහං. Đối với (các từ) mahant và arahant, vĩ tố nta tùy chọn biến thành ā trong biến cách si; (ví dụ:) mahā, mahaṃ, arahā, arahaṃ. න්තුස්ස-. Của (vĩ tố) ntu. සිම්හි න්තුස්සටා හොති; ගුණවා. Trong biến cách si, vĩ tố ntu được biến thành ā; (ví dụ:) guṇavā. අංඞං නපුංසකෙ-. Aṃ và ṃ trong trung tính. න්තුස්ස අංඞං හොන්ති සිම්හි නපුංසකෙ; ගුණවං කුලං, ගුණඤ්ච න්තං කුලං–-නපුංසකෙති කිං? සීලවා භික්ඛු. Trong biến cách si ở trung tính, vĩ tố ntu được biến thành aṃ và ṃ; (ví dụ:) guṇavaṃ kulaṃ, guṇañca ntaṃ kulaṃ. – Tại sao nói 'trong trung tính'? (Để loại trừ trường hợp như:) Sīlavā bhikkhu. හිමවතො වා ඔ-. Đối với himavat, tùy chọn thành o. හිමවතො සිම්හි න්තුස්ස ඔ වා හොති; හිමවන්තො, හිමවා. Đối với himavat, vĩ tố ntu trong biến cách si tùy chọn biến thành o; (ví dụ:) himavanto, himavā. රාජාදියුවාදිත්වා -. Sau rāja v.v... và yuva v.v... රාජාදීහි යයුවාදීහි ච සිස්ස ආ හොති; රාජා, යයුවා–-රාජ බ්‍රහ්ම සඛ අත්ත ආතුම. Sau các từ nhóm rāja và nhóm yuva, biến cách si được biến thành ā; (ví dụ:) rājā, yayuvā. – (Nhóm rāja gồm:) rāja, brahma, sakha, atta, ātuma. ධම්මො වාඤ්ඤත්ථෙ-(). Dhamma tùy chọn trong nghĩa khác. දළ්හධම්මා; (දළ්හධම්මො) අස්මා. Daḷhadhammā; (hoặc daḷhadhammo) asmā. ඉමො භාවෙ-(). Ima trong nghĩa trạng thái. අණිමා, ලඝිමා–-යුව සා සුවා මඝව පුම වත්තහ. Aṇimā, laghimā. – (Nhóm yuva gồm:) yuva, sā (chó), suvā (chó), maghava, puma, vattaha. වාම්භානද්ධ -. Tùy chọn ānaṅ trong biến cách aṃ. රාජාදීනං යුවාදීනං චානඞි හොති වාම්හි; [ ] රාජානං, රාජං, යුවානං, යුවං. Đối với các từ nhóm rāja và nhóm yuva, sự thay thế ānaṅ tùy chọn xảy ra trong biến cách aṃ; (ví dụ:) rājānaṃ, rājaṃ, yuvānaṃ, yuvaṃ. යොනමානො-. Yo thành āno. රාජාදීහි යුවාදීහි ච යොනමානො වා හොති; රාජානො, යුවානො–-වාත්වෙව-රාජා,රාජෙ, යුවා, යුවෙ. Sau các từ nhóm rāja và nhóm yuva, biến cách yo tùy chọn được biến thành āno; (ví dụ:) rājāno, yuvāno. – Do có từ 'tùy chọn' (nên cũng có các dạng): rājā, rāje, yuvā, yuve. ආයො නො ච සඛා-. Sau sakha, (biến cách yo) thành āyo và no. සඛතො යොනමායොනො හොන්ති වා ආනො ච; සඛායො, සඛිනො, සඛානො?වාත්වෙව-සඛා, සඛෙ. Sau sakha, biến cách yo tùy chọn được biến thành āyo, ino, và āno; (ví dụ:) sakhāyo, sakhino, sakhāno. Do có từ 'tùy chọn' (nên cũng có các dạng): sakhā, sakhe. ටෙ ස්මිනො-. Biến cách e từ smiṃ. සඛතො ස්මිනො ටෙ හොති; සඛෙ නිච්චත්ථො’යමාරම්භො. Sau sakha, biến cách smiṃ được biến thành e; (ví dụ:) sakhe. Sự khởi đầu này là để cho một quy tắc bắt buộc. නොනාසෙස්වි-. i trong các biến cách no, nā, se. සඛස්ස ඉ හොති නොනාසෙසු; සඛිනො, සඛිනා, සඛිස්ස. Đối với sakha, (nguyên âm cuối) được biến thành i trong các biến cách no, nā, se (sa, smiṃ, su); (ví dụ:) sakhino, sakhinā, sakhissa. ස්මානංසු වා-. Tùy chọn trong smā, naṃ, su. සඛස්ස වා ඉ හොතී ස්මානංසු; සඛිස්මා, සඛස්මා, සඛීනං, සඛානං. Đối với sakha, (nguyên âm cuối) tùy chọn được biến thành i trong các biến cách smā, naṃ, su; (ví dụ:) sakhismā, sakhasmā, sakhīnaṃ, sakhānaṃ. යොස්වංහිසු චාරඞි-. Và āraṅ trong yo, su, aṃ, hi. සඛස්ස වා ආරඞි හොති යොස්වංහිසුස්මානංසු ච; සඛාරො සඛායො, සඛාරෙසු, සඛෙසු,සඛාරං, සඛං, සඛාරෙහි, සඛෙහි, සඛාරා, සඛාරස්මා, සඛාරානං, සඛානං. Đối với sakha, sự thay thế āraṅ tùy chọn xảy ra trong các biến cách yo, su, aṃ, hi, smā, naṃ, và su; (ví dụ:) sakhāro (hoặc) sakhāyo, sakhāresu (hoặc) sakhesu, sakhāraṃ (hoặc) sakhaṃ, sakhārehi (hoặc) sakhehi, sakhārā (hoặc) sakhārasmā, sakhārānaṃ (hoặc) sakhānaṃ. ලතුපිතාදිනමසෙ-. Đối với các từ có vĩ tố tu và các từ nhóm pitar, (sự thay thế āraṅ) ngoại trừ biến cách sa. ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදීනං චාරඞි භොති සතො’ඤ්ඤත්‍ර; කත්තාරො, පිතරො, කත්තාරං, පිතරං, කත්තාරා, පිතරා, කත්තරි, පිතරි–-අසෙති-කිං?කත්තුනො, පිතුනො. Đối với các từ tận cùng bằng vĩ tố tu và các từ nhóm pitar, sự thay thế āraṅ xảy ra, ngoại trừ trong biến cách sa; (ví dụ:) kattāro, pitaro, kattāraṃ, pitaraṃ, kattārā, pitarā, kattari, pitari. – Tại sao nói 'ngoại trừ sa'? (Để có các dạng:) Kattuno, pituno. නම්හි වා-. Tùy chọn trong biến cách naṃ. නම්හි ලතුපිතාදීනමාරඞි වා හොති; කත්තාරානං, කත්තුනං, පිතරානං, පිතුන්නං. Khi có `naṃ` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `āraṅ`; ví dụ: `kattārānaṃ`, `kattunaṃ`, `pitarānaṃ`, `pitunnaṃ`. ආ-1 Ā-1 . . නම්හි ලතුපිතාදීනමා වා හොති; කත්තානං, කත්තූනං, පිතානං, පිතුන්නං. Khi có `naṃ` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `ā`; ví dụ: `kattānaṃ`, `kattūnaṃ`, `pitānaṃ`, `pitunnaṃ`. සලොපො-. Sự lược bỏ `sa`-. ලතුපිතාදීහි සස්ස ලොපො වා හොති; කත්තු, කත්තුනො, සකමන්ධාතු, සකමන්ධාතුනො, පිතු, පිතුනො. Sau các từ như `latu`, `pitu`, v.v..., `sa` tùy chọn bị lược bỏ; ví dụ: `kattu`, `kattuno`, `sakamandhātu`, `sakamandhātuno`, `pitu`, `pituno`. සුහිස්වාරඞි-. `āraṅ` trong `su` và `hi`-. සුහිසු ලතුපිතාදීනමරඞි වා හොති; කත්තාරෙසු, කත්තුසු, පිතරෙසු, පිතුසු, කත්තාරෙහි, කත්තුහි, පිතරෙහි, පිතුහි. Khi có `su` và `hi` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `araṅ`; ví dụ: `kattāresu`, `kattusu`, `pitaresu`, `pitusu`, `kattārehi`, `kattuhi`, `pitarehi`, `pituhi`. නජ්ජායොස්වාම-. `āma` cho `yo` của `nadī`-. යොසු නදීසද්දස්ස ආමි වා හොති; නජ්ජායො, නදියො. Khi có `yo` theo sau, từ `nadī` tùy chọn có `ām`; ví dụ: `najjāyo`, `nadiyo`. ටි කතිම්හා-. `ṭi` sau `kati`-. කතිම්හා යොනං ටි හොති; කති තිට්ඨන්ති, කති පස්ස. Sau `kati`, các `yo` trở thành `ṭi`; ví dụ: `kati tiṭṭhanti`, `kati passa`. ට පඤ්චාදිහි චුද්දසහි-. `ṭa` sau `pañca` v.v... đến mười bốn-. පඤ්චාදීහි චුද්දසහි සංඛ්‍යාහි යොනං ටො හොති; පඤ්ච පඤ්ච, එවං යාව අට්ඨාරසා–-පඤ්චාදීහීකි-කිං? ද්වෙ තයො චත්තාරො; චුද්දසභීති-කිං? ද්වෙවීසතියො. Sau các số từ `pañca` đến `cuddasa`, các `yo` trở thành `ṭo`; ví dụ: `pañca pañca`, cứ như vậy cho đến `aṭṭhārasā` –– Tại sao nói 'từ `pañca` trở đi'? (Để loại trừ) `Dve tayo cattāro`; Tại sao nói 'đến `cuddasa`'? (Để loại trừ) `Dvevīsatiyo`. උභගොහි ටො-. `ṭo` sau `ubha` và `go`-. උභගොහි යොනං ටො හොති; උභො, උභො, ගාවො, ගාවො–-කථං? ඉමෙකරත්තිං උභයො වසාමාති- ටොම්හි යකාරාගමො. Sau `ubha` và `go`, các `yo` trở thành `ṭo`; ví dụ: `ubho, ubho`, `gāvo, gāvo` –– Thế nào (lại có dạng): `Imekarattiṃ ubhayo vasāmāti`? –– Khi có `ṭo`, có sự xen vào của `yakāra` (`y`). ආරඞිස්මා-. Sau `āraṅ`-. ආරඞාදෙසතො පරෙසං යොනං ටො හොති; සඛාරො, කත්තාරො, පතරො. Sau thế từ `āraṅ`, các `yo` theo sau trở thành `ṭo`; ví dụ: `sakhāro`, `kattāro`, `pataro`. ටොටෙ වා-. `ṭo` và `ṭe` tùy chọn-. ආරඞාදෙසම්හා යොනං ටොටෙ වා හොන්ති යථාක්කමං; සඛාරො, සඛාරෙ, සඛාරො–-ටොග්ගහණං ලාඝවත්ථං. Sau thế từ `āraṅ`, các `yo` tùy chọn trở thành `ṭo` và `ṭe` theo thứ tự; ví dụ: `sakhāro`, `sakhāre`, `sakhāro` –– Việc nêu lại `ṭo` là để cho ngắn gọn. ටා නාස්මානං-. `ṭā` cho `nā` và `smā`-. ආරඞාදෙසම්හා නාස්මානං ටා හොති; කත්තාරා, කත්තාරා, ක්වචි වා හොති බහකුලාධිකාරා; එතාදිසා සඛාරස්මා Sau thế từ `āraṅ`, `nā` và `smā` trở thành `ṭā`; ví dụ: `kattārā`, `kattārā`. Đôi khi là tùy chọn, (ví dụ) `bahakulādhikārā`; `etādisā sakhārasmā`. ටි ස්මිනො-. `ṭi` cho `smiṃ`-. ආරඞාදෙසම්හා ස්මිනො ටි හොති; කත්තරි, පිතරි. Sau thế từ `āraṅ`, `smiṃ` trở thành `ṭi`; ví dụ: `kattari`, `pitari`. දිවාදිතො-. Sau `diva` v.v...-. දිවාදීහි නාමෙහි ස්මිනො ටි හොති; දිවි, භුවි–-නිච්චං වකාරාගමො. Sau các danh từ như `diva` v.v..., `smiṃ` trở thành `ṭi`; ví dụ: `divi`, `bhuvi` –– Luôn có sự xen vào của `vakāra` (`v`). රස්සාරඞි-. Sự rút ngắn `āraṅ`-. ස්මිම්හි ආරො රස්සො හොති; කත්තරි, නත්තරි. Khi có `smiṃ` theo sau, `ār` trở thành ngắn; ví dụ: `kattari`, `nattari`. පිතාදීනමනත්ත්වාදීනං-. Của `pitu` v.v..., không phải `nattu` v.v...-. නත්ත්වාදිවජ්ජිතානං පිතාදීනමාරො රස්සො හොති සබ්බාසු විභත්තිසු; පිතරො, පිතරං–-අනත්ත්වාදීනන්ති කිං? නත්තාරො. Đối với các từ như `pitu` v.v..., ngoại trừ `nattu` v.v..., `ār` trở thành ngắn trong tất cả các biến cách; ví dụ: `pitaro`, `pitaraṃ` –– Tại sao nói 'không phải `nattu` v.v...'? (Để có dạng) `Nattāro`. යුවාදීනං සුහිස්වානඞි-. Sau nhóm yuva, su và hi được thay bằng ānaṅ. සුහිසු යුවාදීනං ආනඞි හොති; යයුවානෙසු, යුවානෙහි. Sau nhóm yuva, ānaṅ thay thế cho su và hi; (ví dụ:) yuvānesu, yuvānehi. නොනානෙස්වා-. Sau (nhóm yuva), yo và nā (số nhiều) được thay bằng ā. එසු යුවාදීනමා හොති; යුවානො, යුවානා, යුවානෙ. Đối với những (biến cách) này, ā thay thế sau nhóm yuva; (ví dụ:) yuvāno, yuvānā, yuvāne. ස්මාස්මින්නං නානෙ-. (Sau nhóm yuva), smā và smiṃ được thay bằng nā và ne. යුවාදීහිං ස්මාස්මින්නං නානෙ හොන්ති යථාක්කමං; යුවානා, යුවානෙ. Sau nhóm yuva, smā và smiṃ lần lượt được thay bằng nā và ne; (ví dụ:) yuvānā, yuvāne. යොනං නොනෙ වා-. Sau (nhóm yuva), yo và naṃ tùy chọn được thay bằng no và ne. යුවාදීහි යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමිං; යුවානො යුවානෙ–-වාති-කිං?යුවෙ පස්ස;නොග්ගහණං ලාඝවත්ථං. Sau nhóm yuva, yo và naṃ lần lượt tùy chọn được thay bằng no và ne; (ví dụ:) yuvāno yuvāne. – Tại sao nói ‘tùy chọn’? (Để có dạng) yuve passa. Việc đề cập đến no là để cho ngắn gọn. ඉතො’ඤ්ඤත්ථෙ පුමෙ-. Sau (danh từ) tận cùng bằng i, trong nghĩa của từ khác, ở nam tính. අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානා ඉකාරන්තතො නාමස්මා යොනං නොනෙ වා හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ, තොමරංකුස පාණිනො, තොමරංකුසපාණිනෙ, වාත්වෙව-තොමරංකුසපාණයො; අඤ්ඤත්ථෙති-කිං?පාණයො. Sau một danh từ tận cùng bằng i, được dùng trong nghĩa của một từ khác, yo và naṃ lần lượt tùy chọn được thay bằng no và ne trong nam tính; (ví dụ:) tomaraṃkusa pāṇino, tomaraṃkusapāṇine. Do có ‘tùy chọn’ nên cũng có dạng tomaraṃkusapāṇayo. Tại sao nói ‘trong nghĩa của một từ khác’? (Để loại trừ trường hợp như) Pāṇayo. නෙ ස්මිනො ක්වවි-. Đôi khi, ne thay thế cho smiṃ. අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානා ඉකාරන්තතො නාමස්මා ස්මිනො නෙ හොති වා ක්වචි;’ කතඤ්ඤුම්හි ච පොසම්හි සීලවන්තෙ අරියවුත්තිනෙ’ වාත්වෙව-අරියවුත්තිම්හි; පුමෙත්වෙව-අරියයවුත්තියා. Sau một danh từ tận cùng bằng i, được dùng trong nghĩa của một từ khác, ne đôi khi tùy chọn thay thế cho smiṃ; (ví dụ:) ‘kataññumhi ca posamhi sīlavante ariyavuttine’. Do có ‘tùy chọn’ nên cũng có dạng ariyavuttimhi; do có ‘trong nam tính’ nên (trong nữ tính có dạng) ariyavuttiyā. පුමා-. (Đối với từ) Puma. පුමසද්දතො ස්මිනො යං වුත්තං තං වා හොති; පුමානෙපුමෙ. Sau từ puma, điều đã được nói đối với smiṃ được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumāne, pume. නාම්හි-. Trong trường hợp của nā. පුමස්ස නාම්හි යං වුත්තං තං වා හොති; පුමානා පුමෙන. Đối với từ puma, trong trường hợp của nā, điều đã được nói được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumānā, pumena. සුම්හා ච-. Và trong trường hợp của su và smā. පුමස්ස සුම්හි යං වුත්තං තං ආ ච වා හොති; පුමානෙසු, පුමෙසු, පුමාසු. Đối với từ puma, trong trường hợp của su, điều đã được nói và cả ā được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumānesu, pumesu, pumāsu. ගස්සං-. Aṃ thay thế cho ga. පුමසද්දතො ගස්ස අං වා හොති; භො පුමං, භො පුම, භො ඉත්ථිපුමං, භො ඉත්ථිපුම. Sau từ puma, aṃ tùy chọn thay thế cho ga (hô cách); (ví dụ:) bho pumaṃ, bho puma, bho itthipumaṃ, bho itthipuma. සාස්සංසෙ චානඞි-. Đối với từ sa (chó), ānaṅ thay thế cho aṃ và se. සාසද්දස්ස ආනඞි හොති අංසෙ ගෙ ච; සානං, සානස්ස, භො සාන. Đối với từ sa (chó), ānaṅ thay thế cho aṃ, se, và cả ga; (ví dụ:) sānaṃ, sānassa, bho sāna. වත්තහා සනන්නං නොනානං-. Sau từ vattahu, sa và naṃ được thay bằng no và nānaṃ. වත්තහා සනන්නං නොනානං හොන්ති යථාක්කම; වත්තහා නො, වත්තහානානං. Sau vattahu, sa và naṃ lần lượt được thay bằng no và nānaṃ; (ví dụ:) vattahā no, vattahānānaṃ. බ්‍රහ්මස්සු වා-. Đối với từ brahman, u được thêm vào tùy chọn. බ්‍රහ්මස්සු වා හොති සනංසු; බ්‍රහ්මුනො, බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මූනං බ්‍රහ්මානං. Đối với từ brahman, u tùy chọn được thêm vào trong trường hợp của sa và naṃ; (ví dụ:) brahmuno, brahmassa, brahmūnaṃ, brahmānaṃ. නාම්හි-. Trong trường hợp của nā. බ්‍රහ්මස්සු හොති නාම්හි; බ්‍රහ්මුනා, Đối với từ brahman, u được thêm vào trong trường hợp của nā; (ví dụ:) brahmunā. පුමකම්මථාමද්ධානං වා සස්මාසු ච-. Đối với các từ puma, kamma, ṭhāma, và addhan, (u được thêm vào) tùy chọn trong trường hợp của sa và smā, và (nā). පුදීනමු හොති වා සස්මාසු නාම්හි ච; පුමුනො, පුමස්ස; පුමුනා, පුමානා, පුමුනා, පුමානා; කම්මුනො, කම්මස්ස; කම්මුනා කම්මස්මා; කම්මුනා, කම්මනා; ඨාමුනො, ඨාමස්ස;ඨාමුනා, ඨාමස්මා; ඨාමුනා, ඨාමෙන; අද්ධුනො, අද්ධස්ස; අද්ධුනා, අද්ධස්මා;අද්ධුනා, අද්ධනා. Đối với nhóm từ puma, u tùy chọn được thêm vào trong trường hợp của sa, smā, và cả nā; (ví dụ:) pumuno, pumassa; pumunā, pumānā, pumunā, pumānā; kammuno, kammassa; kammunā, kammasmā; kammunā, kammanā; ṭhāmuno, ṭhāmassa; ṭhāmunā, ṭhāmasmā; ṭhāmunā, ṭhāmena; addhuno, addhassa; addhunā, addhasmā; addhunā, addhanā. යුවා සස්සනො-. Sau (thân từ) yuvan, (biến cách từ) sa (được biến đổi thành) ssa (và) no. යුවා සස්සවා ඉනො හොති, යුවිනො, යුවස්ස. Sau (thân từ) yuvan, (biến cách từ) sa hoặc được biến đổi thành ssa, (hoặc) ino. (Ví dụ:) yuvino, yuvassa. නොත්තාතුමා-. Sau (thân từ) atta (và) ātuma, (sa thành) no. අත්තාතුමෙහි සස්ස නො හොති වා; අත්තනො, අත්තස්ස; ආතුමනො, ආතුමස්ස. Sau (thân từ) atta và ātuma, (biến cách từ) sa của sở hữu cách hoặc được biến đổi thành no. (Ví dụ:) attano, attassa; ātumano, ātumassa. සුහිසු නක-. Trong (biến cách từ) su và hi, (chèn) na (và) ka. අත්තආතුමානං සුහිසු වා නක හොති; අත්තනෙසු, අත්තෙසු, ආතුමනෙසු, ආතුමෙසු; අත්තනෙහි, අත්තෙහි; ආතුමනෙහි, ආතුමෙහි–-කථං?වෙරිනෙසූති-නක ඉති යොගවිභාගා. Sau (thân từ) atta và ātuma, trong (biến cách từ) su và hi, hoặc có sự chèn vào của na và ka. (Ví dụ:) attanesu, attesu, ātumanesu, ātumesu; attanehi, attehi; ātumanehi, ātumehi. – Bằng cách nào? (Ví dụ như trong) verinesu, (có) na và ka, là do sự phân chia quy tắc (yogavibhāga). ස්මාස්සනා බ්‍රහ්මා ච-. Sau (thân từ) brahman, (các biến cách từ) smā, ssa, (và) nā (cũng vậy). බ්‍රහ්ම අත්තආතුමෙහි ච ස්මාස්ස නා හොති; බ්‍රහ්මුනා, අත්තනා, ආතුමනා. Sau (thân từ) brahma, atta và ātuma, (biến cách từ) nā được thành lập. (Ví dụ:) brahmunā, attanā, ātumanā. ඉමෙතානමෙනාණ්වාදෙසෙ දුතියායං-. Sau (thân từ) ima và eta, (chúng) thành ena trong cách thứ hai khi dùng để nhắc lại. ඉමඑතසද්දානං කථිතානුකථනවිසයෙ දුතියායමෙනාදෙසො හොති; ඉමං භික්ඛුං විනයමජ්ඣාපයඅථො එනං ධම්මමජ්ඣාපය, ඉමෙ භික්ඛූ විනයමජ්ඣාපය අථො එනෙ ධම්මමජ්ඣාපය; එවමෙ තස්ස ච යොජනීයං. Đối với các từ ima và eta, trong trường hợp nhắc lại điều đã được nói, ở cách thứ hai (đối cách), sự biến đổi thành ena xảy ra. (Ví dụ:) imaṃ bhikkhuṃ vinayamajjhāpaya, atho enaṃ dhammamajjhāpaya (Hãy dạy vị Tỳ-kheo này về Luật, sau đó hãy dạy vị ấy về Pháp); ime bhikkhū vinayamajjhāpaya, atho ene dhammamajjhāpaya (Hãy dạy các vị Tỳ-kheo này về Luật, sau đó hãy dạy các vị ấy về Pháp). Tương tự như vậy, cũng nên được áp dụng cho (từ) eta. කිස්ස කො සබ්බාසු-. (Thân từ) kiṃ được biến đổi thành ka trong tất cả các biến cách. සබ්බාසු විභත්තිසුකිස්සකො හොති; කො, කෙ, කා, කායො, කං, කානි, කෙනෙච්චාදි. Trong tất cả các biến cách, (thân từ) kiṃ được biến đổi thành ka. (Ví dụ:) ko, ke, kā, kāyo, kaṃ, kāni, kena, v.v... කි සස්මිංසුවානිත්ථියං-. Trong (các biến cách từ) sa, smiṃ, và su, (thân từ) kiṃ hoặc giữ nguyên là ki, (nhưng) không áp dụng cho nữ tính. අනිත්ථියං කිස්ස කි වා හොති සස්මිංසු; කිස්ස, කස්ස, කිස්මිං, කස්මිං; අනිත්ථියන්ති-කිං? කො, කං. Không phải ở nữ tính, (thân từ) kiṃ hoặc giữ nguyên là ki trong (các biến cách từ) sa, smiṃ, và su. (Ví dụ:) kissa, kassa; kismiṃ, kasmiṃ. Tại sao nói 'không phải ở nữ tính'? (Để loại trừ các dạng nữ tính). ඉමස්සිදං වා-. Sau (thân từ) ima, (biến cách từ) hoặc được biến đổi thành idaṃ. අංසිසු සහ තෙහිඉමස්සිදං හොති වා නපුංසකෙ; ඉදං, ඉමං; ඉදං,ඉමං. Trong (các biến cách từ) aṃ và si, cùng với chúng, (thân từ) ima hoặc được biến đổi thành idaṃ ở trung tính. (Ví dụ:) idaṃ, imaṃ; idaṃ, imaṃ. අමුස්සාදුං-. Sau (thân từ) amu, (biến cách từ) được biến đổi thành aduṃ. අංසිසු සහ තෙහි අමුස්ස අදුං හොති වා නපුංසකෙ; අදුං, අමුං; අදුං, අමුං. Trong (các biến cách từ) aṃ và si, cùng với chúng, (thân từ) amu hoặc được biến đổi thành aduṃ ở trung tính. (Ví dụ:) aduṃ, amuṃ; aduṃ, amuṃ. සුම්භාම්භස්සාස්මා- Sau (thân từ) amha, (biến cách từ) su và mhi (được biến đổi thành) asmā. අහ්මස්ස අස්මා හොති වා සුම්හි; භත්තීරස්මාසු සා තව; වාත්වෙව-අම්හෙසු. Sau (thân từ) amha, hoặc được biến đổi thành asmā trong (trường hợp của) su và mhi. (Ví dụ:) bhattīrasmāsu sā tava (lòng sùng mộ ấy của bạn đối với chúng tôi). Do có (từ) 'hoặc' (vā), nên cũng có dạng amhesu. නම්හි තිචතුන්තමිත්ථියං තිස්සචතස්සා-. Trong (biến cách từ) naṃ, (các thân từ) ti và catu ở nữ tính (được biến đổi) thành tissa và catassā. නම්හි තිචතුන්නං තිස්සවතස්සා හොන්තිත්ථියං යථාක්කමං; තිස්සන්නං, වතස්සන්නං; ඉත්ථියන්ති-කිං? තිණ්ණං, චතුන්නං. Trong (biến cách từ) naṃ, (các thân từ) ti và catu lần lượt trở thành tissa và catassā ở nữ tính. (Ví dụ:) tissannaṃ, catassannaṃ. Tại sao nói 'ở nữ tính'? (Để có các dạng) tiṇṇaṃ, catunnaṃ. තිස්සොචතස්සො යොම්හි සවිභත්තීනං-. විභත්තිසහිතානං තිවතුන්නං යොම්හි තිස්සො චතස්සො හොන්තිත්ථියං යථාක්කමං; තිස්සො,චතස්සො Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng (được biến đổi thành) tisso và catasso. (Giải thích:) Của (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng, trong (biến cách từ) yo, chúng lần lượt trở thành tisso và catasso ở nữ tính. (Ví dụ:) tisso, catasso. තීණිචත්තාරි නපුංසකෙ-. Ở trung tính, (chúng trở thành) tīṇi và cattāri. යොම්හිසවිභත්තීනං තිචතුන්නං යථාක්කමංතීණි චත්තාරි හොන්ති නපුංසකෙ; තීණි, චත්තාරි. Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng lần lượt trở thành tīṇi và cattāri ở trung tính. (Ví dụ:) tīṇi, cattāri. පුමෙ තයොචත්තාරො-. Ở nam tính, (chúng trở thành) tayo và cattāro. යොම්හි සවිභත්තීනං තිචතුන්නං තයොචත්තාරො හොන්ති යථාක්කමං පුල්ලිඞ්ගෙ; තයො, චත්තාරො. Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng lần lượt trở thành tayo và cattāro ở nam tính. (Ví dụ:) tayo, cattāro. චතුරොවා චතුස්ස-. Sau (thân từ) catu, (biến cách từ) hoặc được biến đổi thành caturo. චතුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස යොම්භි චතුරො වා හොති පුල්ලිඞ්ගෙ; චතුරො ජනා සංවිධාය; කථං? චතුරො නිමිත්තෙනාද්දසාසින්ති ලිඞ්ගවිපල්ලාසා. Của từ catu cùng với biến cách từ của nó, trong (biến cách từ) yo, hoặc trở thành caturo ở nam tính. (Ví dụ:) caturo janā saṃvidhāya (sau khi đã sắp xếp cho bốn người). Bằng cách nào? (Trong câu) 'Caturo nimittenāddasāsi' (vị ấy đã thấy bốn điềm), (đây là do) sự thay đổi về tính (liṅgavipallāsa). මයමස්මාම්හස්ස-. Về (dạng) mayaṃ của (thân từ) amha (trong các biến cách) smā (và) ssa. යෙයාස්වම්හස්ස සවිභත්තිස්සඅස්මාකංමමං හොන්ති වා යථාක්කමං; අස්මාකං, අම්හාකං; මමං, මම. Toàn bộ đại từ `amha` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `asmākaṃ` và `mamaṃ` theo thứ tự. Ví dụ: `asmākaṃ`, `amhākaṃ`; `mamaṃ`, `mama`. සිම්භහං-. Ahaṃ cho amha trong biến cách si. සිම්හි අම්හස්ස සවිභත්තිස්ස අහං හොති; අහං. Khi biến cách `si` theo sau, toàn bộ đại từ `amha` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `ahaṃ`. Ví dụ: `ahaṃ`. තුම්හස්ස තුවංත්වමම්හි ච-. Tuvaṃ và tvaṃ cho tumha trong biến cách amhi và si. අම්හී සිම්හි ච තුහ්මස්ස සවිභත්තිස්ස තුවංත්වං හොන්ති යථාක්කමං; තුවං, ත්වං. Khi các biến cách `amhi` và `si` theo sau, toàn bộ đại từ `tumha` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `tuvaṃ` và `tvaṃ` theo thứ tự. Ví dụ: `tuvaṃ`, `tvaṃ`. තයාතයීනං ත්වං වා තස්ස-. Sự thay thế tùy chọn `tva` cho `ta` của `tumha` trong các dạng `tayā` và `tayi`. තුම්හස්සතයාතයීනං තකාරස්සත්ව හොති වා; ත්වයා, තයා; ත්වයි, තයි. Phụ âm `ta` của các dạng `tayā` và `tayi` của đại từ `tumha` được tùy chọn thay thế bằng `tva`. Ví dụ: `tvayā`, `tayā`; `tvayi`, `tayi`. ස්මාම්හි ත්වම්හා-. Tvamhā trong biến cách smā. ස්මාම්හි තුම්හස්ස සවිභත්තිස්ස ත්වම්හා හොති වා; පත්තා නිස්සංසයං [ ] ත්වම්හා–-වාත්වෙව-ත්වයා. Khi biến cách `smā` theo sau, toàn bộ đại từ `tumha` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `tvamhā`. Ví dụ: `pattā nissaṃsayaṃ tvamhā`. න්තන්තුනං න්තො යොම්හි පඨමෙ-. Nto cho các từ tận cùng bằng nta và ntu trong biến cách yo của cách thứ nhất. පඨමෙ යොම්හි න්තන්තුනං සවිභත්තිනං න්තො ඉච්චාදෙසො වා හොති; ගච්ඡන්තො, ගච්ඡන්තා; ගුණවන්තො, ගුණවන්තා. Trong biến cách `yo` của cách thứ nhất (chủ cách), toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `nto`. Ví dụ: `gacchanto`, `gacchantā`; `guṇavanto`, `guṇavantā`. තං නම්හි-. Taṃ trong biến cách naṃ. නම්හි න්තන්තුනං සවිභත්තිනං තං වා හොති; ගච්ඡතං, ගච්ඡන්තානං; ගුණවතං, ගුණවන්තානං. Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `taṃ`. Ví dụ: `gacchataṃ`, `gacchantānaṃ`; `guṇavataṃ`, `guṇavantānaṃ`. තොතාතිතා සස්මාස්මිංනාසු-. To, tā, ti, tā trong các biến cách sa, smā, smiṃ, nā, su. සාදිසුන්තන්තුනං සවිභත්තිනං තොතාතිතා හොන්ති වා යථාක්කමං; ගච්ඡතො, ගච්ඡන්තස්ස; ගුණවතො, ගුණවන්තස්ස; ගච්ඡතා, ගච්ඡන්තම්හා; ගුණවතා, ගුණවන්තම්හා; ගච්ඡති, ගච්ඡන්තෙ;ගුණවති, ගුණවන්තෙ; ගච්ඡතා, ගච්ඡන්තෙන; ගුණවතා, ගුණවන්තෙන. Trong các biến cách bắt đầu bằng `sa` (tức là `sa, smā, smiṃ, nā, su`), toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `to`, `tā`, `ti`, `tā` theo thứ tự. Ví dụ: `gacchato`, `gacchantassa`; `guṇavato`, `guṇavantassa`; `gacchatā`, `gacchantamhā`; `guṇavatā`, `guṇavantamhā`; `gacchati`, `gacchante`; `guṇavati`, `guṇavante`; `gacchatā`, `gacchantena`; `guṇavatā`, `guṇavantena`. ටටාඅං ගෙ-. Ṭa, ṭā, aṃ trong hô cách. ගෙ පරෙ න්තන්තුනං සවිභත්තීනං ටටාඅං ඉච්චාදෙසා හොන්ති; භො ගච්ඡ, භො ගච්ඡා, භොක ගච්ඡං; භො ගුණව, භො ගුණවා, භො ගුණවං. Khi hô cách theo sau, toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được thay thế bằng `ṭa`, `ṭā`, và `aṃ`. Ví dụ: `bho gaccha`, `bho gacchā`, `bho gacchaṃ`; `bho guṇava`, `bho guṇavā`, `bho guṇavaṃ`. යොම්හි ද්වින්නං දුවෙඤ්චෙ-. Duve và dve cho dvi trong biến cách yo. යොම්හි ද්විස්ස සවිභත්තිස්ස දුවෙද්වෙ හොන්ති පච්චෙකං; දුවෙ, ද්වෙ. Khi biến cách `yo` theo sau, toàn bộ từ `dvi` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `duve` và `dve` như là các dạng riêng biệt. Ví dụ: `duve`, `dve`. දුවින්නං නම්හි වා-. Duvinnaṃ tùy chọn trong biến cách naṃ. නම්හි ද්විස්ස සවිභත්තිස්ස දුවින්නං හොති වා; දුවින්නං, ද්වින්නං. Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ từ `dvi` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `duvinnaṃ`. Ví dụ: `duvinnaṃ`, `dvinnaṃ`. රාජස්ස රඤ්ඤං-. Raññaṃ cho rāja. නම්හි රාජසද්දස්සසවිභත්තිස්සරඤ්ඤං හොති වා; රඤ්ඤං, රජානං Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `raññaṃ`. Ví dụ: `raññaṃ`, `rajānaṃ`. නාස්මාසු රඤ්ඤා-. Raññā trong các biến cách nā, smā, su. නාස්මාසු රාජස්ස සවිභත්තිස්සරඤ්ඤා හොති, රඤ්ඤා කතං, රඤ්ඤානිස්සටං. Trong các biến cách `nā`, `smā`, và `su`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññā`. Ví dụ: `raññā kataṃ`, `raññā nissaṭaṃ`. රඤ්ඤොරඤ්ඤස්සරාජිනො සෙ-. Rañño, raññassa, rājino trong biến cách sa. සෙ රාජස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤොරඤ්ඤස්සරාජිනො හොන්තී; රඤ්ඤො, රඤ්ඤස්ස, රාජිනො. Trong biến cách `sa`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `rañño`, `raññassa`, và `rājino`. Ví dụ: `rañño`, `raññassa`, `rājino`. ස්මිම්හි රඤ්ඤෙරාජිනි-. Raññe, rājini trong biến cách smiṃ. ස්මිම්හි රාජස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනි හොන්ති; රඤ්ඤෙ,රාජිනි. Trong biến cách `smiṃ`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññe` và `rājini`. Ví dụ: `raññe`, `rājini`. සමාසෙ වා-. Tùy chọn trong hợp thể từ. සමාසවිසයෙ එතෙ ආදෙසා රාජස්සවා හොන්ති; කාසිරඤ්ඤා, කාසිරාජෙන; කාසිරඤ්ඤා, කාසිරාජස්මා; කාසිරඤ්ඤො, කාසිරාජස්ස; කාසිරඤ්ඤෙ, කාසිරාජෙ. Những sự thay thế này cho (từ) rāja là tùy chọn trong trường hợp hợp thể; (ví dụ:) kāsiraññā, kāsirājena; kāsiraññā, kāsirājasmā; kāsirañño, kāsirājassa; kāsiraññe, kāsirāje. ස්මිම්හි තුම්හාම්හානංතයිමයි-. Khi có -smiṃ, tayi và mayi (thay thế) cho tumha và amha. ස්මිම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයිමයි හොන්ති යථාක්කමං; තයි,මයයි. Khi có (biến cách từ) -smiṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tayi và mayi; (ví dụ:) tayi, mayi. අම්හි තංමංතවංමමං-. Khi có -aṃ, (các hình thức thay thế là) taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ. අම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තංමංතවංමමං හොන්ති යථාක්කමං; තං, මං, තවං, මමං. Khi có (biến cách từ) -aṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ; (ví dụ:) taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ. නාස්මාසුතයාමයා-. Khi có -nā, -smā, -su, (các hình thức thay thế là) tayā, mayā. නාස්මාසු තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයාමයා හොන්ති යථාක්කමං; තයා කතං, මයා කතං; තයා නිස්සටං, මයා නිස්සටං. Khi có (các biến cách từ) -nā, -smā, -su, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tayā và mayā; (ví dụ:) tayā kataṃ, mayā kataṃ; tayā nissaṭaṃ, mayā nissaṭaṃ. තවමමතුය්හංමය්හං සෙ-. Khi có -sa, (các hình thức thay thế là) tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ. සෙතුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවමමතුය්හංමය්හං හොන්ති යථාක්කමං; තව, තුය්හං; මම,මය්හං. Khi có (biến cách từ) -sa, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ; (ví dụ:) tava, tuyhaṃ; mama, mayhaṃ. ඞංඞකං නම්හි-. Khi có -naṃ, (các hình thức thay thế là) ṅaṃ, ṅākaṃ. නම්හි තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං ඞංඞාකං හොන්ති පච්චෙකං; තුම්හං, තුම්හාකං, අම්හං, අම්හාකං–-යථාසඞ්ඛ්‍යමත්‍ර න විවච්ඡතෙ. Khi có (biến cách từ) -naṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế riêng rẽ bằng ṅaṃ và ṅākaṃ; (ví dụ:) tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ – ở đây không có ý nói là theo thứ tự. දුතියෙ යොම්හි වා-. Trong trường hợp thứ nhì, khi có yo, (thì) tùy chọn. තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පච්චෙකං ඞංඞාකං වා හොන්ති යොම්හි දුතියෙ; තුම්හං’තුම්හාකං, තුම්හෙ; අම්හං,අම්හාකං,අම්හෙ. Các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, mỗi từ được tùy chọn thay thế bằng ṅaṃ và ṅākaṃ khi có yo ở trường hợp thứ nhì; (ví dụ:) tumhaṃ, tumhākaṃ, tumhe; amhaṃ, amhākaṃ, amhe. අපාදාදො පදතෙකවාක්‍යෙ-. Không ở đầu một từ, (đứng) sau một từ, trong một câu. ඉදමධිකතං වෙදිතබ්බං; පජ්ජතෙ’නෙනත්ථොති-පදං, ස්‍යාද්‍යන්තං ත්‍යාද්‍යාන්තඤ්ච; පදසමූහො වාක්‍යං. Điều này cần được hiểu là một quy tắc chi phối; pada là cái mà nhờ đó ý nghĩa được đạt đến, (nó) có kết thúc bằng si v.v... và cũng có kết thúc bằng ti v.v...; một tập hợp các pada là một câu (vākya). යොනංහිස්වපඤ්චම්‍යා වොනො-. Khi có yo, naṃ, hi, su, ngoại trừ trường hợp thứ năm, (các hình thức thay thế là) vo, no. අපඤ්චමියා යොනංහිස්වපාදාදො වත්තමානානං පදස්මා පරෙසං එකවාක්‍යෙ ඨිතානං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං වො නො හොන්ති වා යථාක්කමං; තිට්ඨථ වො, තිට්ඨථ තුම්හෙ; තිට්ඨාම නො, තිට්ඨාම මයං; පස්සති වො, පස්සති තුම්හෙ; පස්සති නො, පස්සතිඅම්හෙ; දීයතෙ වො, දීයතෙ තුම්හං; දීයතෙ නො, Ngoại trừ trường hợp thứ năm, khi có yo, naṃ, hi, su, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, vốn không đứng ở đầu một từ, đứng sau một từ, và nằm trong cùng một câu, được tùy chọn thay thế tương ứng bằng vo và no; (ví dụ:) tiṭṭhatha vo, tiṭṭhatha tumhe; tiṭṭhāma no, tiṭṭhāma mayaṃ; passati vo, passati tumhe; passati no, passati amhe; dīyate vo, dīyate tumhaṃ; dīyate no, දීයතෙ අම්හං; ධනං වො, ධනං තුම්හං; ධනං නො, ධනං අම්හං; කතං වො, කතං තුම්හෙහි; කතං නො, කතං අම්හෙහි–-අපඤ්චම්‍යාති-කිං?නිස්සටං තුම්හෙහි, නිස්සටං අම්හෙහි; අපාදාදොත්වෙව dīyate amhaṃ; dhanaṃ vo, dhanaṃ tumhaṃ; dhanaṃ no, dhanaṃ amhaṃ; kataṃ vo, kataṃ tumhehi; kataṃ no, kataṃ amhehi – (nói) 'ngoại trừ trường hợp thứ năm' để làm gì? (Để có các trường hợp như:) Nissaṭaṃ tumhehi, nissaṭaṃ amhehi; (nói) 'không ở đầu một từ' thì sao, ‘‘බලඤ්ච භික්ඛූනමනුප්පදින්නං,තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පකං’’; ‘‘Và sức mạnh đã được cúng dường đến các Tỳ khưu, bởi các ngài, vô lượng công đức đã được tạo ra’’; පදතොත්වෙව- තුම්හෙ තිට්ඨථ; එකවාක්‍යෙත්වෙව- දෙවදත්තො තිට්ඨති ගාමෙ, තුම්හෙ තිට්ඨථනගරෙ; සවිභත්තීනංත්වෙව- අරහති ධම්මො තුම්හාදිනං; අරහති ධම්මො අම්හාදිසානං. (Nói) 'sau một từ' thì sao - (ví dụ:) tumhe tiṭṭhatha; (nói) 'trong một câu' thì sao - (ví dụ:) devadatto tiṭṭhati gāme, tumhe tiṭṭhatha nagare; (nói) 'cùng với biến cách từ của chúng' thì sao - (ví dụ:) arahati dhammo tumhādinaṃ; arahati dhammo amhādisānaṃ. තෙමෙ නාසෙ-. Khi có -nā và -sa, (các hình thức thay thế là) te, me. නාම්හි සෙ ච අපාදාදො වත්තමානානං පදස්මා පරෙසං එක වාක්‍යෙ ඨිතානං තුම්හඅම්භසද්දානං සවිභත්තීනං තෙමෙ වා හොන්ති යථාක්කමං; කතං තෙ, කතං තයා; කතංමෙ, කතං මයා; දීයතෙ තෙ, දීයතෙ තව; දීයතෙ මෙ, දීයයතෙ මම; ධනං තෙ, ධනංමෙ, ධනං මම. Khi có -nā và -sa, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, vốn không đứng ở đầu một từ, đứng sau một từ, và nằm trong cùng một câu, được tùy chọn thay thế tương ứng bằng te và me; (ví dụ:) kataṃ te, kataṃ tayā; kataṃ me, kataṃ mayā; dīyate te, dīyate tava; dīyate me, dīyate mama; dhanaṃ te, dhanaṃ me, dhanaṃ mama. අන්වාදෙසෙ-. Trong trường hợp hồi chỉ. කථිතානුකථනවිසයෙ තුම්හඅම්හසද්දානමාදෙසා නිච්චං භවන්ති පුනබ්බිධානා; ගාමො තුම්හං පරිග්ගහො, අථො ජනපදො වො පරිග්ගහො. Trong phạm vi thuật lại điều đã được nói, các sự thay thế cho từ tumha và amha là bắt buộc, do sự tái lập quy tắc; (ví dụ:) gāmo tumhaṃ pariggaho, atho janapado vo pariggaho. සපුබ්බා පඨමන්තා වා-. Sau một từ ở trường hợp thứ nhất có từ đứng trước, (thì) tùy chọn. විජ්ජමානපුබ්බස්මා පඨමන්තා පරෙසං තුම්හඅම්හසද්දානමා දෙසා වා හොන්ති අන්වාදෙසෙ’පි; ගාමෙ පටො තුම්හාකං, අථො නගරෙ කම්බලො වො; අථො නගරෙ කම්බලො තුම්හාකං; සපුබ්බාති-කිං? පටො තුම්හාකං, අථො කම්බලො වො; පඨ මන්තාති-කිං-පටො නගරෙ තුම්හාකං, අථො කම්බලො ගාමෙ වො. Sau một từ ở trường hợp thứ nhất mà có từ khác đứng trước nó, các sự thay thế cho từ tumha và amha là tùy chọn, ngay cả trong trường hợp hồi chỉ; (ví dụ:) gāme paṭo tumhākaṃ, atho nagare kambalo vo; atho nagare kambalo tumhākaṃ; (nói) 'có từ đứng trước' để làm gì? (Để có trường hợp:) Paṭo tumhākaṃ, atho kambalo vo; (nói) 'sau một từ ở trường hợp thứ nhất' để làm gì? (Để có trường hợp:) paṭo nagare tumhākaṃ, atho kambalo gāme vo. න වවාහාහෙවයොගෙ-. Không (thay thế) khi kết hợp với ca, vā, ha, aha, eva. චාදීහි යොගෙ තුම්හඅම්හසද්දානමාදෙසා න හොන්ති; ගාමො තව ච පරිග්ගහො, මම ච පරිග්ගහො; ගාමො තව වා පරිග්ගහො, මම වා පරිග්ගහො; ගාමො තවහ පරිග්ගහො, මමහ පරිග්ගහො; ගාමො තවාහ පරිග්ගහො, මමාහ පරිග්ග හො; ගාමා තවෙව පරිග්ගහො, මමෙව පරිග්ගහො; එවං සබ්බත්ථ උදාහරරිතබ්බං–-යොගෙති කිං? ගාමොච තෙ පරිග්ගහො, නගරඤ්ච මෙ පරිග්ගහො. Khi kết hợp với ca v.v..., các sự thay thế cho từ tumha và amha không xảy ra; (ví dụ:) gāmo tava ca pariggaho, mama ca pariggaho; gāmo tava vā pariggaho, mama vā pariggaho; gāmo tavaha pariggaho, mamaha pariggaho; gāmo tavāha pariggaho, mamāha pariggaho; gāmo taveva pariggaho, mameva pariggaho; như vậy cần được minh họa ở khắp mọi nơi – (nói) 'khi kết hợp' để làm gì? (Để có trường hợp:) Gāmo ca te pariggaho, nagarañca me pariggaho. දස්සනත්ථෙනාලොචනෙ-. Với ý nghĩa thấy, ngoại trừ (động từ) āloceti. දස්සනත්ථෙසු ආලොචනවජ්ජිතෙසු පයුජ්ජමානෙසු තුම්හ අම්හසද්දානමාදෙසා න හොන්ති; ගාමො තුම්හෙ උද්දිස්සාගතො, ගාමො අම්හෙ උද්දිස්සාගතො–-අනාලොචනෙති-කිං? ගාමො වො ආලොවෙති, ගාමො නො ආලොචෙති. Khi các (động từ) có ý nghĩa thấy được sử dụng, ngoại trừ (động từ) āloceti, các sự thay thế cho từ tumha và amha không xảy ra; (ví dụ:) gāmo tumhe uddissāgato, gāmo amhe uddissāgato – (nói) 'ngoại trừ āloceti' để làm gì? (Để có trường hợp:) Gāmo vo āloceti, gāmo no āloceti. ආමන්තණං පුබ්බමසන්තංව-. Hô cách đứng trước được xem như không hiện hữu. ආමන්තණං පුබ්බමවිජ්ජමානං විය හොති තුම්හඅම්හසද්දාන මාදෙසවිසයෙ; දෙවදත්ත තව පරිග්ගහො–-ආමන්තණන්තිකිං? කම්බලො තෙ පරිග්ගහො; පුබ්බන්ති-කිං?’මයෙතං සබ්බ මක්ඛාතං තුම්හාකං ද්විජපුඞ්ගවා’ පරස්ස හි [ ] අවිජ්ජමානන්තා අපාදාදොති-පටිසෙධොන සියා? ඉවාති-කිං? සවනං[ ] යථා සියා. Hô cách đứng trước được xem như không hiện hữu trong trường hợp biến đổi của các từ ‘tumha’ và ‘amha’. Ví dụ: ‘devadatta tava pariggaho’ (này Devadatta, vật sở hữu của ngươi). – Tại sao nói ‘hô cách’? (Ví dụ không có hô cách:) ‘Kambalo te pariggaho’ (cái mền là vật sở hữu của ngươi). Tại sao nói ‘đứng trước’? (Ví dụ:) ‘Mayetaṃ sabba makkhātaṃ tumhākaṃ dvijapuṅgavā’ (này các vị Bà-la-môn ưu tú, tất cả điều này đã được ta nói cho các vị). Vì rằng do (từ) theo sau không hiện hữu, nên sự ngăn cấm ở đầu câu không xảy ra phải không? Tại sao nói ‘iva’ (như là)? Để cho nó vẫn được nghe thấy. න සාමඤ්ඤවචනමෙකත්ථෙ-. Không (áp dụng) cho danh từ chung khi đồng nhất nghĩa. සමානාධිකරණෙ පරතො සාමඤ්ඤවචනමාමන්තණමසන්තං විය න හොති; මාණවක ජටිලක තෙපරිග්ගහො–-පරස්සා විජ්ජමානත්තෙ’පි පුබ්බරූපමුපාදායාදෙසො හොති; සාමඤ්ඤ වචනන්ති-කිං? දෙවදත්ත මාණවක තව පරිග්ගහො; එකත්ථෙතිකිං? දෙවදත්ත යඤ්ඤදත්ත තුම්හං පරිග්ගහො. Khi có từ đồng vị cách theo sau, hô cách là danh từ chung không được xem như không hiện hữu. Ví dụ: ‘māṇavaka jaṭilaka te pariggaho’ (này chàng trai, này vị khổ hạnh, vật sở hữu của ngươi) – mặc dù từ theo sau hiện hữu, sự biến đổi vẫn xảy ra bằng cách dựa vào hình thức đứng trước. – Tại sao nói ‘danh từ chung’? (Ví dụ:) ‘Devadatta māṇavaka tava pariggaho’ (này Devadatta, này chàng trai, vật sở hữu của ngươi). Tại sao nói ‘đồng nhất nghĩa’? (Ví dụ:) ‘Devadatta yaññadatta tumhaṃ pariggaho’ (này Devadatta, này Yaññadatta, vật sở hữu của các ngươi). බහුසු වා-. Hoặc trong trường hợp số nhiều. බහුසු වත්තමානමාමන්තණං සාමඤ්ඤවචනමෙකත්ථෙ අවිජ්ජමානං විය වා න හොති; බ්‍රාහ්මණා ගුණවන්තො තුම්හාකං පරිග්ගහො; බ්‍රාහ්මණා ගුණවන්තො වො පරිග්ගහො. Hô cách là danh từ chung ở số nhiều, trong trường hợp đồng nhất nghĩa, có thể tùy chọn không được xem như không hiện hữu. Ví dụ: ‘brāhmaṇā guṇavanto tumhākaṃ pariggaho’ (này các vị Bà-la-môn có đức hạnh, vật sở hữu của các vị); hoặc ‘brāhmaṇā guṇavanto vo pariggaho’. ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ස්‍යාදිකණ්ඩො දුතියො. Như vậy là kết thúc chương thứ hai, chương Syādi, trong phần chú giải của ngữ pháp Moggallāna. ස්‍යාදි ස්‍යාදිනෙකත්ථං-. Từ biến cách (kết hợp) với từ biến cách thành một nghĩa. ස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යාන්තෙන සහෙකත්ථං හොතීති-ඉදමධිකතං වෙදිතබ්බං; සො ච භින්නත්ථානමෙකත්ථිභාවො සමාසොති වුච්චතෙ. Nên hiểu rằng đây là quy tắc chính: ‘Một từ tận cùng bằng biến cách vĩ tự kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách vĩ tự để trở thành một nghĩa duy nhất’. Và sự hợp nhất thành một nghĩa của các từ có nghĩa khác nhau đó được gọi là ‘samāsa’ (hợp thể). අසංඛ්‍යං විභත්තිසම්පත්තිසමීපසාකල්‍යාභාවයථා පච්ඡායුගපදත්ථෙ-. Bất biến từ (kết hợp) trong các nghĩa: biến cách, thành tựu, gần gũi, toàn thể, không có, ‘yathā’ (tương xứng), sau, và đồng thời. අසංඛ්‍යං ස්‍ය්‍යාද්‍යන්තං විභත්‍යාදීනමත්ථෙ වත්තමානං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථං භවති; තත්ථ විභත්‍යත්ථෙ තාව-ඉත්ථිසු කථා පවත්තා අධිත්ථි–-සම්පත්ති ද්විධා අත්තසම්පත්ති සමිද්ධි චසම්පන්නං බ්‍රහ්මං සබ්‍රහ්මං, ලිච්ඡවීනං; සමිද්ධි භික්ඛානං සුභික්ඛං. සමීපෙ-කුම්භස්ස සමීපමුපකුම්භං–-සාකල්‍යෙ-සතිණමජ්ඣො හරති; සාග්ග්‍යධීතෙ–-අභාවො සම්බන්ධිභෙදා බහුවිධො; තත්‍ර ඉද්ධාභාවෙ-විගතා ඉද්ධි සද්දිකානං දුස්සද්දිකං; අත්ථාභාවෙ-අභාවො මක්ඛිකානං නිම්මක්ඛිකං; අතික්කමාභාවෙ-අතිගතානි තිණානි නිත්තිණං; සම්පතාභාවෙ-අතිගතං ලහුපාපුරණං අති ලහුපාපුරණං; ලහුපාපුරණස්ස නායමුපභොගකාලොති අත්ථො. යයථාත්ථො’නෙකවිධො; තත්‍ර යොග්ගතායං-අනුරූපං සුරූපො වහති; විච්ඡායං -අන්වද්ධමාසං; අත්ථානතිවත්තියං- යථාසත්ති; සදිසත්තෙ- සදිසො කිඛියා[ ] සකිඛි; ආනුපුබ්බියං- අනුජෙට්ඨං; පච්ඡාත්ථෙ [ -]අනුරථං; යුගපදත්ථෙ-සචක්කං නිධි. Một bất biến từ có nghĩa là biến cách v.v. kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Trong đó, trước hết là về nghĩa biến cách: ‘itthisu kathā pavattā’ (câu chuyện diễn ra giữa những người phụ nữ) thành ‘adhitthi’. – Về nghĩa thành tựu, có hai loại: tự thân thành tựu và sung túc. Ví dụ: ‘sampannaṃ brahmaṃ’ (Brahma thành tựu) thành ‘sabrahmaṃ’; ‘samiddhi licchavīnaṃ’ (sự sung túc của dòng họ Licchavi). ‘samiddhi bhikkhānaṃ’ (sự sung túc của các Tỳ-kheo) thành ‘subhikkhaṃ’ (vật thực dồi dào). Về nghĩa gần gũi: ‘kumbhassa samīpam’ (gần cái bình) thành ‘upakumbhaṃ’. – Về nghĩa toàn thể: ‘satiṇamajjho harati’ (ăn cả cỏ); ‘sāggyadhīte’. – Về nghĩa không có, có nhiều loại do sự khác biệt của đối tượng liên quan. Trong đó, về nghĩa không có sự thịnh vượng: ‘vigatā iddhi saddikānaṃ’ (sự thịnh vượng của các nhà ngữ pháp đã mất) thành ‘dussaddikaṃ’. Về nghĩa không có sự vật: ‘abhāvo makkhikānaṃ’ (không có ruồi) thành ‘nimmakkhikaṃ’. Về nghĩa không có sự vượt qua: ‘atigatāni tiṇāni’ (vượt qua khỏi cỏ) thành ‘nittiṇaṃ’. Về nghĩa không đến lúc: ‘atigataṃ lahupāpuraṇaṃ’ (đã qua thời của áo choàng nhẹ) thành ‘atilahupāpuraṇaṃ’; nghĩa là ‘đây không phải là lúc để dùng áo choàng nhẹ’. Nghĩa của ‘Yathā’ có nhiều loại. Trong đó, về nghĩa tương xứng: ‘anurūpaṃ’ (phù hợp với hình dáng). Về nghĩa liên tục: ‘anvaddhamāsaṃ’ (mỗi nửa tháng). Về nghĩa không vượt quá: ‘yathāsatti’ (tùy theo sức). Về nghĩa tương tự: ‘sadiso kikhiyā’ (tương tự chim trĩ) thành ‘sakikhi’. Về nghĩa thứ tự: ‘anujeṭṭhaṃ’ (theo thứ tự tuổi tác). Về nghĩa sau: ‘anurathaṃ’ (sau cỗ xe). Về nghĩa đồng thời: ‘sacakkaṃ nidhi’ (kho báu cùng với bánh xe). යථා න තුල්‍යෙ-. Từ ‘yathā’ không (tạo hợp thể) trong nghĩa tương đương. යථාසද්දොතුල්‍යත්ථෙ වත්තමානො ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථො න භවති; යථා දෙවදත්තො තථා යඤ්ඤදත්තො. Từ ‘yathā’ khi được dùng trong nghĩa tương đương thì không kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘yathā devadatto tathā yaññadatto’ (Devadatta thế nào, Yaññadatta thế ấy). යාවාවධාරණෙ-. Từ ‘yāva’ (tạo hợp thể) trong nghĩa giới hạn. යාවසද්දො’වධාරණෙ වත්තමානො ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථො භවති; අවධාරණමෙත්තකතා පරිච්ඡෙදො; යාවාමත්තං බ්‍රාහ්මණෙ ආමන්තය; යාවජීවං–-අවධාරණෙති-කිං, යාව දින්නංතාව භුත්තං නාවධාරයාමි කිත්තකං මයා භුත්තන්ති. Từ ‘yāva’ khi được dùng trong nghĩa giới hạn thì kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. ‘Giới hạn’ là sự xác định chừng mực. Ví dụ: ‘yāvāmattaṃ brāhmaṇe āmantaya’ (hãy mời các vị Bà-la-môn vừa đủ); ‘yāvajīvaṃ’ (cho đến trọn đời). – Tại sao nói ‘trong nghĩa giới hạn’? (Ví dụ:) ‘yāva dinnaṃ tāva bhuttaṃ, nāvadhārayāmi kittakaṃ mayā bhuttanti’ (cho bao nhiêu thì ăn bấy nhiêu, tôi không xác định được mình đã ăn bao nhiêu). පය්‍යපාබහිතිරොපුරෙපච්ඡාවා පඤ්චම්‍යා-. Các từ ‘pari’, ‘apa’, ‘ā’, ‘bahi’, ‘tiro’, ‘pure’, và ‘pacchā’ tùy chọn (tạo hợp thể) với (từ ở) biến cách thứ năm. පරිආදයො වඤ්චම්‍යන්තෙන සහෙකත්ථා හොන්ති වා; පරි පබ්බතං වස්සි දෙවො, පරිපබ්බතා; අපපබ්බතං වස්සි දෙවො, අප පබ්බතා; ආපාටලිපුත්තං වස්සිදෙවො, ආපාටලිපුත්තා; බහිගාමං, බහිගාමා; තිරොපබ්බතං, තිරොපබ්බතා; පුරෙභත්තං, පුරෙභත්තා; පච්ඡාභත්තං, පච්ඡාභත්තා–-වෙතාධිකාරො Các từ ‘pari’ v.v. tùy chọn kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách thứ năm để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘pari pabbataṃ vassi devo’ (trời mưa quanh núi), hoặc ‘paripabbatā’; ‘apapabbataṃ vassi devo’ (trời mưa xa núi), hoặc ‘apa pabbatā’; ‘āpāṭaliputtaṃ vassi devo’ (trời mưa đến thành Pāṭaliputta), hoặc ‘āpāṭaliputtā’; ‘bahigāmaṃ’ (ngoài làng), hoặc ‘bahigāmā’; ‘tiropabbataṃ’ (bên kia núi), hoặc ‘tiropabbatā’; ‘purebhattaṃ’ (trước bữa ăn), hoặc ‘purebhattā’; ‘pacchābhattaṃ’ (sau bữa ăn), hoặc ‘pacchābhattā’. – Đây là quy tắc tùy chọn. සමීපායාමෙස්වනු-. Từ ‘anu’ (tạo hợp thể) trong nghĩa gần gũi và chiều dài. අනුසද්දො සාමීප්‍යෙ ආයාමෙ ච වත්තමානො ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථො හොතී වා; අනුවනමසනි ගතා; අනුගඞ්ගං බාරාණසී–-සමීපායාමෙස්විති-කිං, රුක්ඛමනුවිජ්ජොතතෙ විජ්ජු. Từ ‘anu’ khi được dùng trong nghĩa gần gũi và chiều dài thì tùy chọn kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘anuvanam asani gatā’ (sét đánh gần khu rừng); ‘anugaṅgaṃ bārāṇasī’ (thành Bārāṇasī nằm dọc theo sông Hằng). – Tại sao nói ‘trong nghĩa gần gũi và chiều dài’? (Ví dụ:) ‘rukkham anuvijjotate vijju’ (sét chiếu sáng trên cây). තිට්ඨග්වාදිනි-. (Các hợp thể như) ‘tiṭṭhagu’ và các từ tương tự. තිට්ඨගුප්පභුතීනි, එකත්ථිභාවවිසයෙ නිපාතීයන්තෙ;’තිට්ඨන්තී ගාවො යස්මිං කාලෙ’තිට්ඨගු, කාලො; වහග්ගු, කාලො; ආයතිගවං, ඛලෙයවං, ලූනයවං, ලූයමානයවමිච්චාදි–-ව්‍යන්තො’පෙත්ථ; කෙසාකෙසි; දණ්ඩාදණ්ඩි–-තථා වෙලාප්පභාවනත්ථො’පි; පාතො නහානං පාතනහානං; සායං නහානං සායනහානං; පාතකාලං, සායකාලං; පාතමෙඝං, සායමෙඝං; පාතමග්ගං, සායමග්ගං. Các từ như ‘tiṭṭhagu’ v.v. được hình thành một cách bất quy tắc trong trường hợp hợp thể. Ví dụ: ‘tiṭṭhanti gāvo yasmiṃ kāle’ (thời gian mà bò đứng) là ‘tiṭṭhagu’, một khoảng thời gian; ‘vahaggu’, một khoảng thời gian; ‘āyatigavaṃ’, ‘khaleyavaṃ’, ‘lūnayavaṃ’, ‘lūyamānayavam’ v.v. – Ở đây cũng bao gồm (các hợp thể) tận cùng bằng ‘vya’: ‘kesākesi’ (nắm tóc nhau); ‘daṇḍādaṇḍi’ (đánh nhau bằng gậy). – Tương tự, cũng có những từ có nghĩa chỉ thời gian: ‘pāto nahānaṃ’ (tắm buổi sáng) thành ‘pātanahānaṃ’; ‘sāyaṃ nahānaṃ’ (tắm buổi tối) thành ‘sāyanahānaṃ’; ‘pātakālaṃ’ (thời gian buổi sáng), ‘sāyakālaṃ’ (thời gian buổi tối); ‘pātameghaṃ’ (mây buổi sáng), ‘sāyameghaṃ’ (mây buổi tối); ‘pātamaggaṃ’ (đường buổi sáng), ‘sāyamaggaṃ’ (đường buổi tối). ඔරෙපරිපටිපාරෙමජ්ඣෙහෙඨුද්ධාධොන්තො වා ඡට්ඨීයා-. Các từ ‘ora’, ‘pari’, ‘paṭi’, ‘pāra’, ‘majjhe’, ‘heṭṭhā’, ‘uddha’, ‘adho’, ‘anto’ tùy chọn (tạo hợp thể) với (từ ở) biến cách thứ sáu. ඔරාදයො සද්දා ඡට්ඨියන්තෙන සහෙකත්ථා වා හොන්ති; එකාරන්තත්තං නිපාතනතො–-ඔරෙගඞ්ගං; උපරිසිඛරං; පටි සොතං; පාරෙයමුනං; මජ්ඣෙගඞ්ගං; හෙට්ඨාපාසාදං; උද්ධගඞ්ගං; අධොගඞ්ගං; අන්තොපාසාදං–-පුන වාවිධානා ගඞ්ගාඔරමිච්චා දිපි හොති. Các từ ‘ora’ v.v. tùy chọn kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách thứ sáu để trở thành một nghĩa duy nhất; việc tận cùng bằng ‘e’ là do bất quy tắc. – Ví dụ: ‘oregaṅgaṃ’ (bên này sông Hằng); ‘uparisikharaṃ’ (trên đỉnh núi); ‘paṭisotaṃ’ (ngược dòng); ‘pāreyamunaṃ’ (bên kia sông Yamunā); ‘majjhegaṅgaṃ’ (giữa sông Hằng); ‘heṭṭhāpāsādaṃ’ (bên dưới lâu đài); ‘uddhagaṅgaṃ’ (phía trên sông Hằng); ‘adhogaṅgaṃ’ (phía dưới sông Hằng); ‘antopāsādaṃ’ (bên trong lâu đài). – Do quy tắc tùy chọn được nêu lại, các hình thức như ‘gaṅgā oram’ v.v. cũng xảy ra. තං නපුංසකං-. Hợp thể ấy là trung tính. යදෙතමතක්කන්තමෙකත්ථං තං නපුංසකලිඞ්ගං වෙදිතබ්බං; තථා වෙවොදාහටං; වා ක්වචි බහුලාධිකාරා–-යථාපරිසං, යථා පරිසාය; සකාය සකාය පරිසායාති අත්ථො. Hợp thể nào đã được đề cập đến đây nên được hiểu là thuộc trung tính. Các ví dụ đã được nêu ra tương ứng. – Đôi khi là tùy chọn, do quy tắc chính ‘bahula’ (đa dạng). Ví dụ: ‘yathāparisaṃ’, hoặc ‘yathā parisāya’; nghĩa là ‘tùy theo mỗi hội chúng’. අමාදි-. (Từ ở biến cách) thứ hai, v.v. අමාදිස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යාන්තෙන සහ බහුලමෙකත්ථං හොති;’ගාමං ගතො’ ගාමගතො;’මුහුත්තං සුඛං’ මුහුත්තසුඛං. වුත්තියෙ වොපපදසමාසෙ-කුම්භකාරො; සපාකො; තන්තවායො; චරා හරො–-න්තමානක්තවන්තුහි වාක්‍යමෙව; ධම්මං සුණන්තො; ධම්මං සුණමානො; ඔදනං භුත්තවා.’ Một từ tận cùng bằng biến cách thứ hai v.v. kết hợp một cách đa dạng với một từ biến cách khác để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘gāmaṃ gato’ (đi đến làng) thành ‘gāmagato’; ‘muhuttaṃ sukhaṃ’ (hạnh phúc trong chốc lát) thành ‘muhuttasukhaṃ’. Trong phần chú giải, cũng có hợp thể Upapada: ‘kumbhakāro’ (người làm nồi); ‘sapāko’ (người nấu thịt chó); ‘tantavāyo’ (người thợ dệt); ‘carā haro’. – Với (phân từ) tận cùng bằng ‘-nta’, ‘-māna’, ‘-kta’, ‘-vant’ thì chỉ là câu. Ví dụ: ‘dhammaṃ suṇanto’ (đang nghe Pháp); ‘dhammaṃ suṇamāno’ (đang nghe Pháp); ‘odanaṃ bhuttavā’ (đã ăn cơm). රඤ්ඤා හතො’ රාජහතො;’අසිනා ඡින්නො’ අසිච්ඡින්නො; පිතුසදිසො; පිතුසමො; සුඛසහගතං;’දධිනා උපසිත්තං භොජනං’දධිභොජනං;’ගුළෙන මිස්සො ඔදනො’ ගුළොදනො. වුත්ති පදෙනෙවොපසිත්තාදික්‍රියායාඛ්‍යාපනතො නත්ථායුත්තත්ථතා. ‘Raññā hato’ (bị vua giết) thành ‘rājahato’; ‘asinā chinno’ (bị chém bằng gươm) thành ‘asicchinno’; ‘pitusadiso’ (giống như cha); ‘pitusamo’ (bằng với cha); ‘sukhasahagataṃ’ (đi cùng với hạnh phúc); ‘dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ’ (thức ăn được rưới sữa đông) thành ‘dadhibhojanaṃ’; ‘guḷena misso odano’ (cơm trộn với mật đường) thành ‘guḷodano’. Vì hành động ‘rưới’ v.v. đã được diễn tả ngay trong từ hợp thể, nên không có sự bất hợp lý về nghĩa. ක්වවි වුත්තියෙව; උරගො පාදපො–-ක්වවි වාක්‍යමෙව; ඵරසුනා ඡින්නවා; දස්සනෙන පහාතබ්බා.’ Đôi khi chỉ có hợp thể; urago pādapo – đôi khi chỉ có câu; pharasunā chinnavā; dassanena pahātabbā.’ බුද්ධස්සදෙය්‍යං’ බුද්ධදෙය්‍යං;’යූපාය දාරු’ යූපදාරු;’රජනාය දොණි’ රජනදොණි; ඉධ න හොති-සඞ්ඝස්ස දාතබ්බං–-කථං, එතදත්ථො එතදත්ථන්ති-අඤ්ඤපදත්ථෙ භවිස්සති.’ ‘Buddhassadeyyaṃ’ (là) buddhadeyyaṃ; ‘yūpāya dāru’ (là) yūpadāru; ‘rajanāya doṇi’ (là) rajanadoṇi; ở đây không có (hợp thể) trong (trường hợp) saṅghassa dātabbaṃ – tại sao, (vì) etadattho etadatthanti sẽ có trong hợp thể có nghĩa của từ khác (aññapadatthe).’ සවරෙහි භයං’ සවරභයං; ගාමනිග්ගතො, මෙථුනාපෙතො. ක්වචි වුත්තියෙව; කම්මජං, චිත්තජං–-ඉධ න හොති-රුක්ඛා පතිතො.’ ‘Savarehi bhayaṃ’ (là) savarabhayaṃ; gāmaniggato, methunāpeto. Đôi khi chỉ có hợp thể; kammajaṃ, cittajaṃ – ở đây không có (hợp thể) trong (trường hợp) rukkhā patito.’ රඤ්ඤො පුරිසො’ රාජපුරිසො–-බහුලාධිකාරා න්තමාන නිද්ධාරියපූරණභාවතිත්තත්ථෙහි න හොති; මමානුකුබ්බං; මමානු කුරුමානො; ගුන්නං කණ්හා සම්පන්නඛීරතමා; සිස්සානං පඤ්චමො; පටස්ස සුක්කතා–-ක්වචි හොතෙව; වත්තමානසාමීප්‍යං–-කථං බ්‍රාහ්මණස්ස සුක්කා දන්තාති-සාපෙක්ඛතාය න හොති–-ඉධ පනහොතෙව චන්දනගන්ධො; නදීඝොසො; කඤ්ඤාරූපං; කායසම්ඵස්සො?ඵලරසොති [ –-]ඵලානංතිත්තො; ඵලානමාසිතො[ ] ඵලානං සුහිතො; බ්‍රාහ්මණස්ස්ौච්චං ගෙහන්ති; සාපෙක්ඛ තාය න හොති–-රඤ්ඤොපාටලිපුත්තකස්සධනන්ති–-ධන සම්බන්ධෙ ඡට්ඨීති පාටලිපුත්තක්ैනසම්බන්ධාභාවා නහෙස්සති; රඤ්ඤො’ගොව අස්සො ච පුරිසො චා’ති භීන්නත්ථතායං [ ] වාක්‍ය මෙව–-’රඤ්ඤො ගවාස්සපුරිසා රාජගවාස්සපුරිසාති වුත්ති හොතෙවෙකත්ථිභාවෙ.’දානෙසොණ්ඩො’ දානසොණ්ඩො; ධම්මරතො; දානභිරතො–-ක්වචිවුත්තියෙව; කුච්ඡිසයො; ථලට්ඨො; පඞ්කජං; සරොරුහං ඉධ න හොති භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා; ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා; ආසනෙ නිසින්නො ආසනෙ නිසීදිතබ්බං. ‘Rañño puriso’ (là) rājapuriso – do quyền hạn của từ bahula, không có hợp thể với (các từ có vĩ tố) -nta, -māna, (trong nghĩa) xác định, số thứ tự, trạng thái, và sự thỏa mãn; mamānukubbaṃ; mamānu kurumāno; gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā; sissānaṃ pañcamo; paṭassa sukkatā – đôi khi vẫn có; vattamānasāmīpyaṃ – tại sao (câu) ‘brāhmaṇassa sukkā dantā’ không thành hợp thể? – do có sự phụ thuộc – nhưng ở đây lại có (hợp thể): candanagandho; nadīghoso; kaññārūpaṃ; kāyasamphasso? (Trong câu) Phalarasoti – phalānaṃ titto; phalānamāsito; phalānaṃ suhito; brāhmaṇassa uccaṃ gehanti; không thành hợp thể do có sự phụ thuộc – (trong câu) ‘rañño pāṭaliputtakassa dhanaṃ’, vì sở thuộc cách liên quan đến ‘dhana’, sẽ không có hợp thể do không có sự liên quan với ‘pāṭaliputtaka’; (câu) ‘rañño go va asso ca puriso cā’ti chỉ là một câu do có ý nghĩa khác nhau – (câu) ‘rañño gavāssapurisā’ trở thành hợp thể ‘rājagavāssapurisā’ khi có sự thống nhất về ý nghĩa. ‘Dānesoṇḍo’ (là) dānasoṇḍo; dhammarato; dānabhirato – đôi khi chỉ có hợp thể; kucchisayo; thalaṭṭho; paṅkajaṃ; saroruhaṃ; ở đây không có hợp thể: bhojane mattaññutā; indriyesu guttadvāratā; āsane nisinno; āsane nisīditabbaṃ. විසෙසනමෙකත්ථෙන-. Tính từ (kết hợp) với (danh từ) có cùng một nghĩa. විසෙසනං ස්‍යාද්‍යන්තං විසෙස්සෙන ස්‍යාද්‍යාන්තෙන සමානාධිකරණෙනසහෙකත්ථං හොති;’නීලඤ්ච තං උප්පලඤ්චෙ’ති නිලුප්පලං,’ඡින්නඤ්ච තං පරූළ්හඤ්චෙ’ති ඡින්නපරූළ්හං; සත්ථිව සත්ථී,’සත්ථී ච සාසාමා චෙ’ති සත්ථිසාමා; සීහොව සීහො,’මුනි ච සොසීහො වා’තිමුනිසීහො;’සීලමෙව ධනං’ සීලධනං–-ක්චි වාක්‍යමෙව, පුණ්ණො මන්තාණිපුත්තො; චිත්තො ගහපති.–-ක්වචි වුත්තියෙව; කණ්හසප්පො; ලොහිතසාලි. විසෙසනන්ති-කිං? තච්ඡකො සප්පො. එකත්ථෙනෙති-කිං? කාළම්හා අඤ්ඤො–-කථං, පත්ත ජීවිකො ආපන්නජීවිකො[ ] මාසජාතොති-අඤ්ඤපදත්ථෙ භවිස්සති. Một tính từ biến cách được hợp nhất với một danh từ biến cách có cùng cách và cùng đối tượng; ‘nīlañca taṃ uppalañce’ti (là) niluppalaṃ, ‘chinnañca taṃ parūḷhañce’ti (là) chinnaparūḷhaṃ; satthiva satthī, ‘satthī ca sā sāmā ce’ti (là) satthisāmā; sīhova sīho, ‘muni ca so sīho vā’ti (là) munisīho; ‘sīlameva dhanaṃ’ (là) sīladhanaṃ – đôi khi chỉ là câu, puṇṇo mantāṇiputto; citto gahapati. – Đôi khi chỉ có hợp thể; kaṇhasappo; lohitasāli. (Tại sao nói) Visesanaṃ? (Để loại trừ) Tacchako sappo. (Tại sao nói) Ekatthena? (Để loại trừ) Kāḷamhā añño – tại sao (có các hợp thể) pattajīviko, āpannajīviko, māsajāto? – (Vì) chúng sẽ có trong hợp thể có nghĩa của từ khác. නඤ-. Tiểu từ na. නඤිච්චෙතං ස්‍යාද්‍යන්තං ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථං හොති; න බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො–-බහුලාධිකාරතො අසමත්ථෙහිපි කෙහිචි හොති; අපුනගෙය්‍යා, ගාථා–-අනොකාසං කාරෙත්වා අමූලාමූලං ගන්ත්වා–-ඊසකළාරො ඊසපිඞ්ගලොති-ස්‍යාදි ස්‍යාදිනෙකත්ථන්ති සමාසො; වාක්‍යමෙව වාතිප්පසඞ්ගාභාවා. Tiểu từ na biến cách này được hợp nhất với một từ biến cách khác; na brāhmaṇo (là) abrāhmaṇo – do quyền hạn của từ bahula, đôi khi nó (kết hợp) với một số từ không tương hợp; apunageyyā, gāthā – anokāsaṃ kāretvā, amūlāmūlaṃ gantvā – (trong các trường hợp) īsakaḷāro, īsapiṅgalo, hợp thể là sự hợp nhất của một từ biến cách với một từ biến cách khác; hoặc nó chỉ là một câu do không có sự vi phạm (quy tắc). කුපාදයො නිච්චමස්‍යාදිවිධිම්හි-. Ku, pa, v.v. (hợp thể) một cách bắt buộc trong (phạm vi) không phải quy tắc của từ biến cách. කුසද්දො පාදයො ච ස්‍යාද්‍යන්තෙන සහෙකත්ථා හොන්ති නිච්චං ස්‍යදිවිධිවිසයතො’ඤ්ඤත්ථ;’කුච්ඡිතො බ්‍රාහ්මණො’ කුබ්‍රාහ්මණො,’ඊසකං උණ්හං’ කදුණ්හං; පනායකො, අභිසෙකො, පකරිත්ත්වා, පකතං, දුප්පුරිසො, දුක්කතං, සුපුරිසො, සුකතං, අභිත්ථුතං, අතිත්ථුතං, ආකළාරො, ආබද්ධො. පාදයො ගතාද්‍යත්ථෙ පඨමාය()’ පගතො ආචරියො’ පාචරියො; පන්තෙවාසී–-අච්චාදයො කන්තාද්‍යත්ථෙ දුතියාය;()’අතික්කන්තො මච’මතිමඤ්චො; අතිමාලො. අවාදයො කුට්ඨාද්‍යත්ථෙ තතියාය;()’අවකුට්ඨං කොකිලාය වන’මවකොකිලං; අවමයයූරං. පරියාදයො ගිලානාද්‍යත්ථෙ චතුත්ථියා; ()’පරිගිල නො’ජ්ඣෙනාය’ පරියජ්ඣෙනො–-න්‍යාදයො කන්නාද්‍යත්ථෙ පඤ්චමියා()’නික්ඛන්තොකොසම්බියා’ නික්කොසම්බි–-අස්‍යාදිවිධිම්හීති කිංරුක්ඛම්පති විජ්ජොතතෙ. Từ ku và các tiền tố pa, v.v. được hợp nhất một cách bắt buộc với một từ biến cách ở ngoài phạm vi quy tắc của từ biến cách; ‘kucchito brāhmaṇo’ (là) kubrāhmaṇo, ‘īsakaṃ uṇhaṃ’ (là) kaduṇhaṃ; panāyako, abhiseko, pakarittvā, pakataṃ, duppuriso, dukkataṃ, supuriso, sukataṃ, abhitthutaṃ, atitthutaṃ, ākaḷāro, ābaddho. Các tiền tố pa, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ nhất trong nghĩa ‘đã đi’, v.v.; ‘pagato ācariyo’ (là) pācariyo; pantevāsī – các tiền tố acci, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ hai trong nghĩa ‘đã vượt qua’, v.v.; ‘atikkanto mañcaṃ’ (là) atimañco; atimālo. Các tiền tố ava, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ ba trong nghĩa ‘bị chê bai’, v.v.; ‘avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ’ (là) avakokilaṃ; avamayayūraṃ. Các tiền tố pari, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ tư trong nghĩa ‘mệt mỏi’, v.v.; ‘parigilāno ajjhenāya’ (là) pariyajjheno – các tiền tố ni, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ năm trong nghĩa ‘đã ra khỏi’, v.v.; ‘nikkhanto kosambiyā’ (là) nikkosambi – (tại sao nói) asyādividhimhi? (Để loại trừ) rukkhaṃ pati vijjotate. චී ක්‍රියත්ථෙහි-. (Vĩ tố) cī (kết hợp) với các từ có nghĩa động từ. චීප්පච්චයන්තො ක්‍රියත්ථෙහි ස්‍යද්‍යන්තෙහි සහෙකත්ථො හොති; මලිනී කරිය. (Một từ) có vĩ tố cī được hợp nhất với các từ biến cách có nghĩa động từ; malinī kariya. භුසනාදරානාදරෙස්වලංසාසා-. (Các từ) alaṃ, sa, asā (kết hợp) trong nghĩa trang hoàng, tôn trọng, và không tôn trọng. භුසනාදිස්වත්ථෙස්වලමාදයො සද්දා ක්‍රියාත්ථෙහි ස්‍යාද්‍යන්තෙහි සහෙකත්ථා හොන්ති; අලංකරිය; සක්කච්ච; අසක්කච්ච–-භුසනාදීසූති-කිං? අලං භුත්වා ගතො; සක්කත්වා ගතො; අසක්කත්වා ගතො; පරියත්තං සොභනමසොභනන්ති අත්ථො. Các từ alaṃ, v.v. được hợp nhất với các từ biến cách có nghĩa động từ trong các nghĩa trang hoàng, v.v.; alaṃkariya; sakkacca; asakkacca – (tại sao nói) bhusanādīsu? (Để loại trừ) Alaṃ bhutvā gato; sakkatvā gato; asakkatvā gato; có nghĩa là đủ, tốt, không tốt. අඤ්ඤෙ ච-. Và các từ khác. අඤ්ඤෙ ච සද්දා ක්‍රියත්ථෙහි ස්‍යාද්‍යන්තෙහි සහ බහුලමෙකත්ථා භවන්ති; පුරොභුය; තිරොභුය;තිරොකරිය; උරසිකරිය; මනසිකරිය; මජ්ඣෙකරිය; තුණ්හිභුය. Và các từ khác cũng được hợp nhất một cách đa dạng với các từ biến cách có nghĩa động từ; purobhuya; tirobhuya; tirokariya; urasikariya; manasikariya; majjhekariya; tuṇhibhuya. වානෙකඤ්ඤත්ථෙ-. (Hợp thể) tùy chọn trong nghĩa nhiều và khác. අනෙකං ස්‍යාද්‍යන්තමඤ්ඤස්ස පදස්සත්ථෙ එකත්ථං වා හොති; බහූනි ධනානි යස්සසො’බහුධනො;’ලම්බා කණ්ණා යස්ස සො’ ලම්බකණ්ණො;’වජිරං පාණිම්හි යස්සසො’යං’ වජිරපාණි;’මත්තාබහවො මාතඞ්ගා එත්ථ’ මත්තබහුමාතඞ්ගං, වනං;’ආරූළ්හො වානරොයං රුක්ඛං සො’ ආරූළ්හවානරො;’ජිතානි ඉන්ද්‍රියානි යෙනසො’ ජිතින්ද්‍රියො;’දින්නං භොජනං යස්සසො’ දින්නභොජනො;’අපගතං කාළකං යස්මා පටා සො’ය’ මපගතකාළකො;’උපගතාදස යෙසං තෙ’ උපදසා; ආසන්නදසා; අදූරදසා? අධික දසා;’තයො දස පරිමාණමෙසං) තිදසා–-කථං, දසසද්දොසං ඛ්‍යානෙ වත්තතෙ පරිමාණසද්දසන්නිධානා, යථා-පඤ්චපරිමාණ මෙසං’ පඤ්චකා සකුණාති; ද්වෙ වා තයො වාපරිමාණමෙස’ද්වත්තයො;වාසද්දත්ථෙ වා-’වෙ වා තයො වා’ ද්වත්තයො–-’දක්ඛිණස්සා ච පුබ්බස්සා ච දිසාය යදන්තරාළං’ දක්ඛිණපුබ්බා, දිනා;’දක්ඛිණා වසා පුබ්බා චා’ති වා;’සහ පුත්තෙනාගතො’ සපුත්තො සලොමකො, විජ්ජමානලොමකොති අත්ථො එවං සපක්ඛකො; අත්ථිඛීරා, බ්‍රාහ්මණිති-අත්ථිසද්දො විජ්ජමානත්ථෙ නිපාතො–-ක්වචි ගතත්ථතාය පදන්තරානමප්පයොගො, කණ්ඨට්ඨා කාළා අස්ස කණ්ඨෙකාළො; [ ] ඔට්ඨමුඛමිච මුඛමස්සඔට්ඨමුඛො; කෙසසඞ්ඝාතො චූළා අස්ස කෙසචූළො; සුවණ්ණවිකාරො අලඞ්කාරො අස්සසුවණ්ණාලඞ්කාරො;’ පපතිතං පණ්ණමස්ස’ පපතිතපණ්ණො, පපණ්ණො;’අවිජ්ජමානා පුත්තා අස්ස’ අවිජ්ජමානපුත්තො;’න සන්ති පුත්තා අස්ස’ අපුත්තො–-ක්වචි න හොතිපඤ්චභුත්තවන්තො අස්ස, භාතුනො පුත්තො අස්ස අත්ථිති බහුලාධිකාරතො. Nhiều từ có biến cách syādi trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của một từ khác; (ví dụ) người có nhiều của cải là ‘bahudhano’; người có tai dài là ‘lambakaṇṇo’; vị có chày kim cương trong tay là ‘vajirapāṇi’; nơi có nhiều voi say là ‘mattabahumātaṅgaṃ’, (khu) rừng; cây có khỉ đã leo lên là ‘ārūḷhavānaro’; người đã chế ngự được các căn là ‘jitindriyo’; người đã được cho thức ăn là ‘dinnabhojano’; tấm vải đã bay mất màu đen là ‘apagatakāḷako’; những người đã đến gần mười là ‘upadasā’; āsannadasā; adūradasā? Hơn mười; những vị có số lượng ba lần mười là ‘tidasā’ – làm thế nào (vậy)? Từ ‘dasa’ được dùng với nghĩa số đếm khi đi cùng với từ chỉ số lượng, ví dụ: ‘những con chim có số lượng là năm’ là ‘pañcakā’; ‘số lượng của chúng là hai hoặc ba’ là ‘dvattayo’; hoặc trong ý nghĩa của từ ‘vā’: ‘hai hoặc ba’ là ‘dvattayo’ – ‘khoảng giữa của phương nam và phương đông’ là ‘dakkhiṇapubbā’, (phương); hoặc là ‘phương nam và phương đông’; ‘đã đến cùng với con trai’ là ‘saputto’, ‘salomako’, có nghĩa là ‘người có lông hiện hữu’, tương tự là ‘sapakkho’; ‘atthikhīrā, brāhmaṇi’ – từ ‘atthi’ là một tiểu từ có nghĩa là ‘hiện hữu’ – Đôi khi, do ý nghĩa đã được hiểu, các từ khác không được sử dụng, (vị) có màu đen ở cổ là ‘kaṇṭhekāḷo’; (con vật) có miệng giống như môi là ‘oṭṭhamukho’; (người) có búi tóc là chỏm đầu là ‘kesacūḷo’; (người) có trang sức làm bằng vàng là ‘suvaṇṇālaṅkāro’; (cây) có lá đã rụng là ‘papatitapaṇṇo’, ‘papaṇṇo’; (người) không có con trai hiện hữu là ‘avijjamānaputto’; (người) không có con trai là ‘aputto’ – Đôi khi (hợp từ) không được thành lập, (ví dụ) ‘người có năm người đã ăn’, ‘người có con trai của anh trai’, do quy tắc về tính đa dạng. තත්ථ ගහෙත්වා තෙන පහරිත්වා යුද්ධෙ සරූපං-. Về (hợp từ được thành lập) trong ý nghĩa 'nắm lấy', 'dùng nó để đánh', 'trong trận chiến', và (khi các từ) có cùng hình thức. සත්තම්‍යන්තං තතියන්තඤ්ච සරූපමනෙකං තත්ථ ගහෙත්වා තෙන පහරිත්වා යුද්ධෙ’ඤ්ඤපදත්ථෙ එකත්ථං වා හොති;’කෙසෙසු ච කෙසෙසු ච ගහෙත්වා යුද්ධම්පවත්තං’ කෙසාකෙසි;’දණ්ඩෙහි ච දණ්ඩෙහි ච පහරිත්වා යුද්ධම්පවත්තං’ දණ්ඩාදණ්ඩි; මුට්ඨාමුට්ඨි ‘‘චි වීති හාරෙ’ති. චි සමාසන්තො [’]චිස්මි. න්ත්‍යාකාරො–-තත්ථ තෙනෙති-කිං? කායද්ව කායද්ව [ ] ගහෙත්වා යුද්ධං පවත්තං; ගහෙත්වා පහරිත්වාති- කිං? රථෙ ච රථෙ ච ඨත්වා යුද්ධංපවත්තං; යුද්ධෙතිකිං? හත්ථෙ ච හත්ථෙ ච ගහෙත්වා සඛ්‍යං පචත්තං; සරූපන්තිකිං? දණ්ඩෙහි ච මුසලෙහිච පහරිත්වා යුද්ධං පවත්තං. Nhiều từ cùng hình thức, có biến cách thứ bảy và biến cách thứ ba, trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của một từ khác, khi có nghĩa là ‘nắm lấy’, ‘dùng nó để đánh’, ‘trong trận chiến’; (ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách nắm tóc và tóc của nhau’ là ‘kesākesi’; ‘trận chiến diễn ra bằng cách dùng gậy và gậy đánh nhau’ là ‘daṇḍādaṇḍi’; ‘muṭṭhāmuṭṭhi’. (Theo quy tắc) ‘ci vīti hāre’. ‘Ci’ là hậu tố của hợp từ. Nguyên âm cuối trở thành ‘ā’. – Tại sao lại nói ‘nắm lấy’, ‘dùng nó’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách nắm lấy hai thân thể’. Tại sao lại nói ‘nắm lấy’, ‘đánh’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách đứng trên xe và xe’. Tại sao lại nói ‘trong trận chiến’? (Ví dụ) ‘tình bạn được thiết lập bằng cách nắm tay và tay’. Tại sao lại nói ‘cùng hình thức’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách dùng gậy và chày đánh nhau’. චත්ථෙ-. Trong ý nghĩa của ‘ca’. අනෙකං ස්‍යාද්‍යන්තං චත්ථෙ එකත්ථං වා භවති–-සමුච්චයො’ණ්වාචයො ඉතරීතරයොගො සමාහාරො ච චසද්දත්ථා, තත්ථ සමුච්චයාණ්වාචයෙසු නෙකත්ථිභාවො සම්භවති- තෙසු හි සමුච්චයො අඤ්ඤමඤ්ඤනිරපෙක්ඛානමත්තප්පධානානං කත්ථචි ක්‍රියාවිසෙසෙ චීයමානතා-යථා-ධවෙ ච ඛදිරෙ ච පලාසෙ ච ඡින්දාති; අන්වාචයොව යත්ථෙකො පධානභාවෙන විධියතෙ අපරො චගුණභාවෙන-යථා-භික්ඛං චර ගාවො වානයෙති–-ඉතරඤ්චයය තු සම්භවති, තෙසු හි අඤ්ඤමඤ්ඤසාපෙක්ඛානමව යවභෙදානුගතො ඉතරීතරයොගො- යථා- සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානාතිඅස්සාවයවප්පධානත්තා බහුවචනමෙව; අඤ්ඤමඤ්ඤ සාපෙක්ඛානමෙව තිරොහිතාවයවභෙදො සමුදායප්පධානො සමාහාරො-යථා-ඡත්තුපාහනන්ති-අස්ස පන සමුදායප්පධානත්තා එකවචනමෙව; තෙ ච සමාහාරීතරීතරයොගා බහුලං විධානා නියතවිසයායෙව හොන්ති, තත්‍රායං විසයවිභාගො නිරුත්ති පිටකාගතො. Nhiều từ có biến cách syādi trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của ‘ca’ – Samuccaya (tập hợp), anvācaya (kết hợp phụ), itarītarayoga (kết hợp tương hỗ), và samāhāra (tổng hợp) là những ý nghĩa của từ ‘ca’. Trong số đó, sự hợp nhất thành một từ không xảy ra trong samuccaya và anvācaya. Bởi vì trong số đó, samuccaya là sự tập hợp các từ độc lập với nhau, tự chúng là chính, trong một hành động cụ thể nào đó - ví dụ: ‘hãy chặt cây dhava, cây khadira, và cây palāsa’. Anvācaya là khi một từ được quy định là chính và từ kia là phụ - ví dụ: ‘hãy đi khất thực và dắt bò về’. – Nhưng (sự hợp nhất) xảy ra trong itarītarayoga. Trong đó, itarītarayoga là sự kết hợp các từ phụ thuộc lẫn nhau, theo sự phân biệt của các thành phần - ví dụ: ‘Sāriputta và Moggallāna’. Vì các thành phần là chính, nên (hợp từ) chỉ ở số nhiều. Samāhāra là sự kết hợp của các từ phụ thuộc lẫn nhau, trong đó sự phân biệt của các thành phần bị che khuất, và toàn thể là chính - ví dụ: ‘dù và dép’. Vì toàn thể là chính, nên (hợp từ) chỉ ở số ít. Và những hợp từ samāhāra và itarītarayoga này, do có nhiều quy tắc, chỉ có phạm vi áp dụng nhất định. Sau đây là sự phân chia phạm vi đến từ Niruttipiṭaka. පාණිතුරියයොග්ගසෙනඞ්ගානං; නිච්චවෙරීනං; සංඛ්‍යාපරි මාණසඤ්ඤානං; ඛුද්දජන්තුකානං; පචනවද්ධාලානං; චරණසාධාරණානං; එක්ඣායනපාවචනානං; ලිඞ්ගවිසෙසානං; විවිධවිරුද්ධානං; දිසානං; නදීනඤ්ච; නිච්චං සමාහාරෙකත්ථං භවති. (Các từ chỉ) các bộ phận cơ thể, nhạc cụ, nông cụ, và quân đội; những kẻ thù truyền kiếp; số đếm, số lượng, và tên gọi; các loài sinh vật nhỏ; những người nấu ăn và những người bán thịt; những gì chung cho hạnh kiểm; những gì thuộc cùng một trường phái và giáo pháp; các giới tính khác nhau; những thứ đối lập khác nhau; các phương hướng; và các con sông; luôn trở thành một từ duy nhất theo kiểu samāhāra. තිණරුක්ඛපසුසකුණධනධඤ්ඤව්‍යඤ්ජනජනපදානංවා අඤ්ඤෙ සමිතරීතරයොගොව. (Các từ chỉ) cỏ, cây, gia súc, chim, của cải, ngũ cốc, gia vị, và xứ sở thì (tạo hợp từ samāhāra) một cách tùy chọn. Những (từ) khác thì chỉ tạo hợp từ itarītarayoga. පාණ්‍යඞ්ගානං–-චක්ඛුසොතං; මුඛනාසික; හනුගීවං; ඡවි මංසලොහිතං; නාමරූපං; ජරාමරණං;–-තුරියඞ්ගානං–-අලසතාළම්බරං;මුරජගොමුඛං; සංඛදෙද්ධිමං; [ ] මද්දවිකපාණවිකං; ගීතවාදතං?සම්මතාළං–-යොග්ගඞ්ගානං–-ඵාලපාචනං; යුගනඞ්ගලං–-සෙනඞ්ගානං–-අසිසත්තිතොමරපිණ්ඩං;[ ] අසිචම්මං; බීළාරමූසිකං; කාකොලූකං; නාගසුපණ්ණං–-සංඛ්‍යාපරිමාණ සඤ්ඤානං–-එකකදුකං, දුකතිකං; තිකචතුක්කං, චතුක්කපඤ්චකං; දසෙකාදසකං –- ඛුද්දජන්තුකානං–-කීටපටඞ්ගං; කුත්ථකිපිල්ලිකං; ඩංසමකසං; මක්ඛිකකිපිල්ලිකං–-පවනවද්ධාලානං–-ඔරරබ්ගිකසුකරිකං; සාකුන්තිකමාගවිකං;සපාකවද්ධාලං;වෙන Các bộ phận cơ thể – mắt và tai; miệng và mũi; hàm và cổ; da, thịt và máu; danh và sắc; già và chết. – Các bộ phận nhạc cụ – alasa và tāḷambara; trống muraja và tù và gomukha; tù và và trống deddhima; maddavika và pāṇavika; hát và chơi nhạc; sammatāḷa. – Các bộ phận nông cụ – lưỡi cày và roi; ách và cày. – Các bộ phận quân đội – gươm, giáo, lao và chùy; gươm và khiên. (Kẻ thù truyền kiếp) – mèo và chuột; quạ và cú; rồng và chim garuḍa. – Số đếm, số lượng, tên gọi – một và hai, hai và ba; ba và bốn, bốn và năm; mười và mười một. – Các loài sinh vật nhỏ – sâu bọ và bướm đêm; côn trùng kuttha và kiến; ruồi và muỗi; nhặng và kiến. – Những người nấu ăn và bán thịt – người bán cừu và người bán heo; người bẫy chim và thợ săn; sapāka và vaddhāla; vena. රථකාරං; පුක්කුසඡවඩාහකං–-චරණසාධාරණානං–-අතිසභාරද්වාජං; කඨකාලාපං; සීලපඤ්ඤාණං; සමථවිපස්සනං; විජ්ජාචරණං–-එකජ්ඣායනපාවචනානං–-දීඝමජ්ඣිමං; එකුත්තරසංයුත්තකං; ඛන්ධකවිභඞ්ගං–-ලිඞ්ගවිසෙසානං–-ඉත්ථිපුමං; දාසිදාසං; චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරරික්ඛාරං; තිණකට්ඨසාඛාපලාසං; ‘‘ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන‘‘න්තිපි දිස්සති–-විවිධවිරුද්ධානං–-කුසලාකුසලං; සාවජ්ජානවජ්ජං; හීනප්පණිතං; කණ්භසුක්කං; ඡෙකපාපකං; අධරුත්තරං–-දිසානං–-පුබ්බාපරං; දක්ඛිණුත්තරං; පුබ්බදක්ඛිණං; පුබ්බුත්තරං; අපර දක්ඛිණං; අපරුත්තරං–-නදීනං–-ගඞ්ගායමුනං, මහීසරභු. Rathakāraṃ (người làm xe); pukkusachavaḍāhakaṃ (người đổ rác và người hỏa táng) – caraṇasādhāraṇānaṃ (của những người có cùng hạnh kiểm) – atisabhāradvājaṃ (Atisa và Bhāradvāja); kaṭhakālāpaṃ (Kaṭha và Kālāpa); sīlapaññāṇaṃ (giới và tuệ); samathavipassanaṃ (chỉ và quán); vijjācaraṇaṃ (minh và hạnh) – ekajjhāyanapāvacanānaṃ (của những kinh điển được cùng nhau tụng đọc) – dīghamajjhimaṃ (Trường bộ và Trung bộ); ekuttarasaṃyuttakaṃ (Tăng chi bộ và Tương ưng bộ); khandhakavibhaṅgaṃ (Khandhaka và Vibhaṅga) – liṅgavisesānaṃ (của các giới tính khác nhau) – itthipumaṃ (nữ và nam); dāsidāsaṃ (nữ tỳ và nam nô); cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjapararikkhāraṃ (y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh); tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ (cỏ, củi, cành và lá); ‘‘lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna‘‘ntipi dissati (cũng được thấy là "vị ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh") – vividhaviruddhānaṃ (của những thứ đối lập khác nhau) – kusalākusalaṃ (thiện và bất thiện); sāvajjānavajjaṃ (có tội và không có tội); hīnappaṇitaṃ (thấp kém và cao thượng); kaṇbhasukkaṃ (đen và trắng); chekapāpakaṃ (khéo léo và xấu ác); adharuttaraṃ (dưới và trên) – disānaṃ (của các phương hướng) – pubbāparaṃ (đông và tây); dakkhiṇuttaraṃ (nam và bắc); pubbadakkhiṇaṃ (đông và nam); pubbuttaraṃ (đông và bắc); apara dakkhiṇaṃ (tây và nam); aparuttaraṃ (tây và bắc) – nadīnaṃ (của các con sông) – gaṅgāyamunaṃ (sông Gaṅgā và sông Yamunā), mahīsarabhu (sông Mahī và sông Sarabhu). තිණවිසෙසානං–-කාසකුසං, කාසකුසා; උසීරබීරණං, උසී රබීරණා; මුජබබ්බජං, මුඤ්ජබබ්බජා–-රුක්ඛවසෙසානං–-ඛදිරපලාසං, ඛදිරපලාසා; ධවාස්සකණ්ණං, ධවාස්සකණ්ණා; පිලක්ඛනිග්‍රොධං, පිලක්ඛනග්‍රොධා; අස්සත්ථකපිත්ථනං, අස්සත්ථ කපිත්ථනා; සාකසාලං, සාකසාලා–-පසුවිසෙසානං–-ගජ ගවජං,ගජගවජා; ගොවහිසං, ගොමහිසා;එණෙය්‍යගොමහිසං, එණෙය්‍යගොමහිසා; එණෙය්‍යවරාහං, එණෙය්‍යවරාහා; අජෙ Tiṇavisesānaṃ (của các loại cỏ đặc biệt) – kāsakusaṃ, kāsakusā (cỏ kāsa và cỏ kusa); usīrabīraṇaṃ, usīrabīraṇā (cỏ usīra và cỏ bīraṇa); mujababbajaṃ, muñjababbajā (cỏ muñja và cỏ babbaja) – rukkhavasesānaṃ (của các loại cây đặc biệt) – khadirapalāsaṃ, khadirapalāsā (cây khadira và cây palāsa); dhavāssakaṇṇaṃ, dhavāssakaṇṇā (cây dhava và cây assakaṇṇa); pilakkhanigrodhaṃ, pilakkhanagrodhā (cây pilakkha và cây nigrodha); assatthakapitthanaṃ, assatthakapitthanā (cây assattha và cây kapitthana); sākasālaṃ, sākasālā (cây sāka và cây sāla) – pasuvisesānaṃ (của các loại thú đặc biệt) – gajagavajaṃ, gajagavajā (voi và bò); govahisaṃ, gomahisā (bò và trâu); eṇeyyagomahisaṃ, eṇeyyagomahisā (nai, bò và trâu); eṇeyyavarāhaṃ, eṇeyyavarāhā (nai và heo rừng); aje ළකං, අජෙළකා; කුක්කුරසූකරං, කුක්කුරසූකරා; හත්ථිගවාස්ස වළවං, හත්ථිගවාස්සවළවා–-සකුණවිසෙසානං–-හංසබලාවං, හංසබලාවා; කාරණ්ඩවවක්කවාකං, කාරණ්ඩවවක්කවාකා; බකබලාකං, බකබලාකා–-ධනානං–-හිරඤ්ඤසුවණ්ණං, හිරඤ්ඤ සුවණ්ණා;මණිසංඛමුත්තාවෙඵඵරියං, මණිසංඛමුත්තාවෙළුරියා; ජාතරූපරජතං, ජාතරූපරජතා–-ධඤ්ඤානං–-සාලියවකං, සාලියවකා; තිලමුග්ගමාසං, තිලමග්ගමාසා; නිප්ඵාවකුලත්ථං, නිප්ඵාවකුලත්ථා–-බ්‍යඤ්ජනානං–-සාකසුවං, සාකසුවා; ගබ්‍යමාහිසං, ගබ්‍යමාහිසා; එණෙය්‍යවාරාහං, එණෙය්‍යවාරාහා; මිගමායූරං, මිගමායූරා–-ජනපදානං–කාසිකොසලං, කාසිකොසලා; වජ්ජිමල්ලං, වජ්ජිමල්ලා; චෙතිවීසං, චෙතිවීසා; මච්ඡසුරසෙනං, මච්ඡසූරසෙනා; කුරුපඤ්චාලං, කුරුපඤ්චාලා. Ḷakaṃ, ajeḷakā (dê và cừu); kukkurasūkaraṃ, kukkurasūkarā (chó và heo); hatthigavāssavaḷavaṃ, hatthigavāssavaḷavā (voi, bò, ngựa đực và ngựa cái) – sakuṇavisesānaṃ (của các loại chim đặc biệt) – haṃsabalāvaṃ, haṃsabalāvā (ngỗng và hạc); kāraṇḍavavakkavākaṃ, kāraṇḍavavakkavākā (vịt và cò); bakabalākaṃ, bakabalākā (diệc và cò) – dhanānaṃ (của các loại tài sản) – hiraññasuvaṇṇaṃ, hiraññasuvaṇṇā (vàng và bạc); maṇisaṃkhamuttāvephaphariyaṃ, maṇisaṃkhamuttāveḷuriyā (ngọc, ốc xà cừ, ngọc trai, lưu ly và pha lê); jātarūparajataṃ, jātarūparajatā (vàng và bạc) – dhaññānaṃ (của các loại ngũ cốc) – sāliyavakaṃ, sāliyavakā (lúa và lúa mạch); tilamuggamāsaṃ, tilamaggamāsā (mè, đậu xanh và đậu đen); nipphāvakulatthaṃ, nipphāvakulatthā (đậu và đậu ngựa) – byañjanānaṃ (của các loại thức ăn kèm) – sākasuvaṃ, sākasuvā (rau và súp); gabyamāhisaṃ, gabyamāhisā (thịt bò và thịt trâu); eṇeyyavārāhaṃ, eṇeyyavārāhā (thịt nai và thịt heo rừng); migamāyūraṃ, migamāyūrā (thịt thú rừng và thịt công) – janapadānaṃ (của các xứ sở) – kāsikosalaṃ, kāsikosalā (xứ Kāsi và xứ Kosala); vajjimallaṃ, vajjimallā (xứ Vajji và xứ Malla); cetivīsaṃ, cetivīsā (xứ Ceti và xứ Vaṃsa); macchasurasenaṃ, macchasūrasenā (xứ Maccha và xứ Sūrasena); kurupañcālaṃ, kurupañcālā (xứ Kuru và xứ Pañcāla). ඉතරීතරයොගො-යථා-වන්දිමසූරියා, සමණබ්‍රාහ්මණා, මාතාපිතරො, ඉච්චාදි, එතස්මිං එකත්ථිභාවකණ්ඩෙ යං වුත්තං පුබ්බං තදෙව පුබ්බං නිපතති කමාතික්කමෙ පයොජනාභාවා ක්වවි විපල්ලාසො’පි හොති බහුලාධිකාරතො.’ දන්තානං රාජා’ රාජදන්තො. කත්ථචි කමම්පච්චනාදරා පුබ්බකාලස්සාපි පරනිපාතො. ලිත්තවාසිතො, නග්ගමුසිතො, සිත්තසම්මට්ඨො, භට්ඨලුඤ්චිතො–-චත්ථෙ යදෙකත්ථං තත්ථ කෙචි පුබ්බපදං බහුධා නියමෙන්ති තදිහ ව්‍යභිවාරදස්සනා න වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. Itarītarayogo (Hợp từ dị biệt) – ví dụ – vandimasūriyā (mặt trăng và mặt trời), samaṇabrāhmaṇā (sa-môn và bà-la-môn), mātāpitaro (mẹ và cha), v.v. Trong chương về hợp nhất nghĩa này, từ nào được nói trước thì từ đó đứng trước, vì không có mục đích gì trong việc vi phạm thứ tự. Đôi khi cũng có sự đảo ngược do quyền ưu tiên của từ có nhiều âm tiết. ‘Dantānaṃ rājā’ (vua của các răng) là rājadanto (răng cửa). Đôi khi, do không quan tâm đến thứ tự, ngay cả từ chỉ thời gian trước cũng được đặt sau. Littavāsito (được tô và được xông hương), naggamusito (trần truồng và bị cướp), sittasammaṭṭho (được tưới và được quét), bhaṭṭhaluñcito (được rang và được nhổ) – trong hợp nhất nghĩa với ý nghĩa 'và', một số người quy định từ đứng trước theo nhiều cách, điều đó ở đây không được nói đến vì thấy có sự sai khác, cần phải được hiểu như vậy. සමාහාරෙ සපුංසකං-. Trong hợp từ tập hợp, (hợp từ ấy) là trung tánh. වත්ථෙ සමාහාරෙ යදෙකත්ථං තන්නපුංසකලිඞ්ගම්හවති; තථා වෙවොදාහටං–-කත්ථචි න හොති සභාපරිසායාති ඤාපකා; ආධි පච්චපරිවාරො; ඡන්දපාරිසුද්ධි; පටිසන්ධිප්පවත්තියං. Trong hợp từ tập hợp về một sự vật, hợp từ đó có trung tánh; như đã được ví dụ – đôi khi không phải vậy, do chỉ dẫn từ (trường hợp) sabhāparisā; ādhipaccaparivāro (sự thống trị và đoàn tùy tùng); chandapārisuddhi (ý muốn và sự trong sạch); paṭisandhippavattiyaṃ (trong sự tái sanh và sự diễn tiến). සංඛ්‍යාදි-. (Hợp từ) bắt đầu bằng số từ. එකත්ථෙ සමාහාරෙ සංඛ්‍යාදි නපුංසකලිඞ්ගම්භවති; පඤ්චගවං; චතුප්පථං–-සමාහාරස්සෙකත්තා එකවචනමෙව හොති; සමාහාරෙත්වෙව-පඤ්චකපාලො, පූවො; තිපුත්තො. Trong hợp từ tập hợp có một nghĩa, (hợp từ) bắt đầu bằng số từ có trung tánh; pañcagavaṃ (năm con bò); catuppathaṃ (ngã tư) – do tính chất đơn nhất của hợp từ tập hợp, nó chỉ ở số ít; (quy tắc này) chỉ (áp dụng) trong hợp từ tập hợp – pañcakapālo, pūvo (cái bánh được làm từ năm chén bột); tiputto (người có ba con trai). ක්වචෙකත්තඤ්ච ඡට්ඨියා-. Đôi khi (hợp từ) sở hữu cách cũng (có trung tánh và) số ít. ඡට්ඨියෙකත්ථෙ ක්වචි නපුංසකත්තං හොතෙකත්තඤ්ච;’සලභානං ඡායා’ සලහච්ඡායං; එවං’සකුන්තානං ඡායා’ සකුන්තච්ඡායං; Trong hợp từ sở hữu cách có một nghĩa, đôi khi có trung tánh và số ít; ‘salabhānaṃ chāyā’ (bóng của những con châu chấu) là salahacchāyaṃ; tương tự ‘sakuntānaṃ chāyā’ (bóng của những con chim) là sakuntacchāyaṃ; පාසාදච්ඡායයං, පාසාදච්ඡායයා; ඝරච්ඡායයං, ඝරච්ඡායා. අමනුස්සා සභාය නපුංසකෙකත්තම්භවති; බ්‍රහ්මසභං; දෙවසභං; ඉන්දසභං; යක්ඛසභං; සරභසභං–-මනුස්සසභායං–-ඛත්තියසභා, රාජසභා ඉච්චෙවමාදි–-ක්වචීති කිං?රාජපුරිසො. Pāsādacchāyayaṃ, pāsādacchāyayā (trong bóng của lâu đài); gharacchāyayaṃ, gharacchāyā (trong bóng của ngôi nhà). (Hợp từ với) sabhā của phi nhân có trung tánh và số ít; brahmasabhaṃ (hội chúng của Phạm thiên); devasabhaṃ (hội chúng của chư thiên); indasabhaṃ (hội chúng của trời Đế-thích); yakkhasabhaṃ (hội chúng của dạ-xoa); sarabhasabhaṃ (hội chúng của sarabha) – trong (trường hợp) hội chúng của con người – khattiyasabhā (hội chúng của Sát-đế-lỵ), rājasabhā (hội chúng của vua) v.v. như vậy – (từ) 'đôi khi' để làm gì? Rājapuriso (người của vua). ස්‍යාදිසු රස්සො-. (Nguyên âm cuối) được rút ngắn trong các biến cách như si. නපුංසකෙ වත්තමානස්ස රස්සො හොති ස්‍යාදිසු; සලභච්ඡායං–-ස්‍යාදිසූති-කිං?සලභච්ඡායෙ. (Nguyên âm cuối) của (từ) ở trung tánh được rút ngắn trong các biến cách như si; salabhacchāyaṃ – (từ) 'trong các biến cách như si' để làm gì? Salabhacchāye. ඝපස්සාන්තස්සාප්පධානස්ස-. Của (từ) nhóm gha không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ). අන්තභුතස්සාප්පධානස්සඝපස්සස්‍යාදිසුරස්සොහොති; බහුමාලො, පොසො; නික්කොසම්බි; අතිවාමොරු–-අන්තස්සාති-කිං? කඤ්ඤාපියො; අප්පධානස්සාති-කිං? රාජකුමාරී; බ්‍රහ්මබන්ධූ. (Nguyên âm cuối) của từ nhóm gha không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ) được rút ngắn trong các biến cách như si; bahumālo, poso (người đàn ông có nhiều vòng hoa); nikkosambi (người ra khỏi Kosambī); ativāmoru (người có đùi rất đẹp) – (từ) 'ở cuối' để làm gì? Kaññāpiyo (người yêu của cô gái); (từ) 'không phải là thành phần chính' để làm gì? Rājakumārī (công chúa của vua); brahmabandhū (bà con của Phạm thiên). ගොස්සු-. (Từ) go (trở thành) u. අන්තභුතස්සාප්පධානස්ස ගොස්ස ස්‍යාදිසු උ හොති; චිත්තගු–-අප්පධානස්සාත්වෙව - සුගො;අන්තස්සාත්වෙචගොකුලං. (Từ) go không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ) trở thành u trong các biến cách như si; cittagu (người có con bò đốm) – chỉ (khi) không phải là thành phần chính – sugo (con bò tốt); và chỉ (khi) ở cuối – gokulaṃ (đàn bò). ඉත්ථියමත්වා-. Trong giống cái, (hậu tố) ā (được thêm) sau (thân từ tận cùng bằng) a. ඉත්ථියං වත්තමානතො අකාරන්තතො නාමස්මා ආප්පච්චයො හොති, ධම්මදින්නා. Hậu tố ā được thêm vào sau danh từ tận cùng bằng a để chỉ giống cái, (ví dụ) dhammadinnā. නදාදිතො ණ්ඩී-. Sau (các từ trong) nhóm nadī, (thêm hậu tố) ṇī. නදාදීහි ඉත්ථියං ණ්ඩීප්පච්චයො හොති; නදී, මහී, කුමාරී, තරුණී, වාරුණී, ගොතමී. Hậu tố ṇī được thêm vào sau các từ trong nhóm nadī để chỉ giống cái; nadī (sông), mahī (đất), kumārī (cô gái), taruṇī (thiếu nữ), vāruṇī (Vāruṇī), gotamī (Gotamī). ගොතො වා(). Sau (từ) go, (thêm ṇī) một cách tùy chọn. ගාවී, ගො; ආකතිගණො’යං–-ඞකාරො ‘‘න්තන්තුනං ඞිම්හි තො වා‘‘ති. විසෙසනත්ථො. Gāvī, go (con bò cái); đây là một nhóm không xác định – chữ ṅa dùng để phân biệt trong (quy tắc) ‘‘ntantunaṃ ṅimhi to vā‘‘. යක්ඛාදිත්ත්විතී ච-. Sau (các từ trong) nhóm yakkha, (thêm) inī và ī. යක්ඛාදිතො ඉත්ථියමිනී හොති ඞී ච; යක්ඛිනී, යක්ඛි; නාගිනී, නාගී; සීහිනී, සීහී. Sau (các từ trong) nhóm yakkha, (hậu tố) inī và ṅī được thêm vào để chỉ giống cái; yakkhinī, yakkhi (nữ dạ-xoa); nāginī, nāgī (nữ rồng); sīhinī, sīhī (sư tử cái). ආරාමිකාදීහි-. Sau (các từ trong) nhóm ārāmika. ආරාමිකාදිතො ඉනී හොතිත්ථියං; ආරාමිකිනී; අනන්තරාසිකිනී; රාජිනී. Sau (các từ trong) nhóm ārāmika, (hậu tố) inī được thêm vào để chỉ giống cái; ārāmikinī (nữ người giữ vườn); anantarāsikinī (nữ người thừa kế trực tiếp); rājinī (hoàng hậu). සඤ්ඤායං මානුසො(). (Từ) mānusa, khi là danh từ riêng. මානුසිනී; අඤ්ඤත්‍ර මානුසී. Mānusinī; trong trường hợp khác là mānusī. යුවණ්ණොහි නී-. Sau (các từ tận cùng bằng) yu và vaṇṇa, (thêm) nī. ඉත්ථියමිවණ්ණුවණ්ණන්තෙහි නී හොති බහුලං; සදාපයත පාණිනී; දණ්ඩිනී; ඛත්තබන්ධුනී; පරචිත්තවිදුනී–-මාතු ආදිතො කස්මා න හොති? ඉත්ථිප්පච්චයං විනාපි ඉත්ථත්තාහි ධානතො. Trong nữ tính, sau các từ tận cùng bằng i, u, và a, hậu tố nī thường được thêm vào; sadāpayata pāṇinī; daṇḍinī; khattabandhunī; paracittavidunī. – Tại sao không áp dụng cho các từ bắt đầu bằng mātu? Vì ngay cả khi không có hậu tố nữ tính, tính nữ đã được biểu thị bởi chính từ gốc. ක්තිම්හාඤ්ඤත්ථෙ-. Sau kti trong nghĩa khác. ක්තිම්හාඤ්ඤත්ථෙයෙව ඉත්ථියං නී හොති බහුලං; සාහං අහිංසාරතිනී; තස්සා මුට්ඨස්සතිනියා; සා වච්ඡගිද්ධිනී–-අඤ්ඤත්ථෙති-කිං? ධම්මරති. Sau kti trong nghĩa khác, trong nữ tính, hậu tố nī thường được thêm vào; sāhaṃ ahiṃsāratinī; tassā muṭṭhassatiniyā; sā vacchagiddhinī. – Trong nghĩa khác có nghĩa là gì? Dhammarati. ඝරණ්‍යාදයො-. Các từ gharaṇī, v.v. ඝරණීප්පභුතයො නීප්පච්චයන්තා සාධවො භවන්ති; ඝරණී; පොක්ඛරණී; ඊස්සත්තං නිපාතනා. Các từ bắt đầu bằng gharaṇī tận cùng bằng hậu tố nī được xem là hợp lệ; gharaṇī; pokkharaṇī; trường âm ī là do bất quy tắc. ආචරියා වා යලොපො ච(); ආචරිනී; ආචරියා. Đối với ācariya, tùy chọn có sự lược bỏ ya; ācarinī; ācariyā. මාතුලාදිත්වානී භරියායං-. Sau mātula, v.v., hậu tố ānī với nghĩa là vợ. මාතුලාදිතො භරියායමානී හොති; මාතුලානී; වරුණානී; ගහපතානී; ආචරියානී. Sau các từ mātula, v.v., hậu tố ānī được thêm vào với nghĩa là vợ; mātulānī; varuṇānī; gahapatānī; ācariyānī. අභරියායං ඛත්තියා වා() ඛත්තියානී; ඛත්තියා –-නදා දීපාඨා භරියායන්තු ඛත්තියී. Khi không có nghĩa là vợ, khattiyā là dạng tùy chọn; khattiyānī; khattiyā. – nadā dīpāṭhā, nhưng với nghĩa là vợ thì là khattiyī. උපමාසංහිතසහිතසඤ්ඤතසහසඵවාමලක්ඛණාදිතුරුතු-. Sau ūru được đi trước bởi upamā, saṃhita, sahita, saññata, saha, sapha, vāma, lakkhaṇa, v.v. ඌරුසද්දා උපමානාදිපුබ්බා ඉත්ථියමූ හොති; කරහොරූ; සංහිතොරූ; සහිතොරූ; සඤ්ඤතොරූ; සහොරූ; සඵොරූ; වාමො රූ; ලක්ඛණොරූ–-’ඌ’ති-යොගවිභාගා ඌ; බ්‍රහ්මබන්ධු. Từ ūru được đi trước bởi upamāna, v.v., trong nữ tính, được biến thành ū; karahorū; saṃhitorū; sahitorū; saññatorū; sahorū; saphorū; vāmorū; lakkhaṇorū. – Bằng cách tách quy tắc thành ‘ū’, ta có ū; brahmabandhu. යුවාති -. Từ yuvan là ti. යුවසද්දතොති හොතිත්ථියං; යුවති. Sau từ yuvan, hậu tố ti được thêm vào trong nữ tính; yuvati. න්තන්තුනං ඞීම්හි තො වා-. Đối với nta và ntu, t là tùy chọn trước ṅī. ඞීම්හි න්තන්තුනං තො වා හොති; ගච්ඡතී, ගච්ඡන්තී; සීලවතී, සීලවන්තී. Khi ṅī theo sau, đối với các từ tận cùng bằng nta và ntu, tùy chọn có t; gacchatī, gacchantī; sīlavatī, sīlavantī. භවතො භොතො-. Đối với bhavant, là bhoto. ඞීම්හි භවතො භොතාදෙසො හොති වා; භොතී; භවන්තී. Khi ṅī theo sau, bhavant tùy chọn được thay thế bằng bhota; bhotī; bhavantī. ගොස්සාවඞි-. Đối với go, là āva trước ṅī. ගොසද්දස්ස ඞීම්හාවඞි හොති; ගාවී. Đối với từ go, āva được thay thế khi ṅī theo sau; gāvī. පුථුස්සපථවපුථවා-. Đối với puthu, là pathava và puthava. ඞීම්හි පුථුස්ස පථවපුථවා හොන්ති; පථවී; පුථවී.–-ඨෙ පථවී. Khi ṅī theo sau, puthu được thay thế bằng pathava và puthava; pathavī; puthavī. – Trong vị trí cách, là pathavī. සමාසන්ත්ව- Hậu tố a ở cuối hợp từ. සමාසන්තො අ ඉති වාධිකරීයන්ති. Quy tắc 'hậu tố a ở cuối hợp từ' từ đây được áp dụng. පාපාදීහි භුමියා-. Sau pāpa, v.v., đối với bhumi. පාපාදීහි පරා යා භුමි තස්සා සමාසන්තො අ හොති; පාප භුමිං; ජාතිභුමං. Đối với bhumi đi sau pāpa, v.v., cuối hợp từ là hậu tố a; pāpabhumiṃ; jātibhumaṃ. සංඛ්‍යාහි-. Sau các số từ. සංඛ්‍යාහි පරා යා භුමි තස්සා සමාසන්තො අ හොති; ද්විභුමං; තිභුමං Đối với bhumi đi sau một số từ, cuối hợp từ là hậu tố a; dvibhumaṃ; tibhumaṃ. නදීගොදාවරීනං-. Đối với nadī và godāvarī. සංඛ්‍යාහි පරාසං නදීගොදාවරීනං සමාසන්තො අ හොති; පඤ්චනදං, සත්තගොදාවරං. Đối với nadī và godāvarī đi sau một số từ, cuối hợp từ là hậu tố a; pañcanadaṃ, sattagodāvaraṃ. අසංඛ්‍යෙහි චාඞ්ගුල්‍යානඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසු-. Và sau các từ không phải số từ, đối với aṅguli, khi không có nghĩa là số lượng. අසංඛ්‍යෙහි සංඛ්‍යාහි ච පරාය අඞ්ගුල්‍යා සමාසන්තො අහොති නො චෙ අඤ්ඤපදත්ථෙ අසංඛ්‍යත්ථෙව සමාසො වත්තිතෙ.’නිග්ගතමඞ්ගුලීහි’ නිරඞ්ගුලං; අච්චඞ්ගුලං; ද්වෙ අඞ්ගුලියො සමාහටා’ද්වඞ්ගුලං–-අනඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසූති-කිං? පඤ්චඞ්ගුලිහත්ථො; උපඞ්ගුලි–-කථං, ද්ව්ඤඞ්ගුලී පමාණමස්සාති ද්වඞ්ගුලන්ති-නාතු සමාසො’ඤ්ඤපදත්ථෙ විහිතො මත්තාදීනං ලොපෙ කතෙ තත්ථවත්තතෙ; අඞ්ගුලසද්දොවා පමාණවාචීසද්දන්තරං–-යථාසෙනාඞ්ගුලප්පමාණෙන අඞ්ගුලානං සතං පුණ්ණං චතුද්දස වා අඞ්ගුලානීති. Và sau (từ) không phải số từ và (từ) là số từ, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) aṅguli trong một từ kép; nếu không phải là trường hợp từ kép có nghĩa chỉ sở hữu (aññapadattha) và có nghĩa không phải số từ. (Ví dụ:) ‘Niggatamaṅgulīhi’ (không có ngón tay) là niraṅgulaṃ; accaṅgulaṃ (vượt quá ngón tay); ‘dve aṅguliyo samāhaṭā’ (tập hợp hai ngón tay) là dvaṅgulaṃ. – Tại sao nói ‘không phải trong nghĩa sở hữu và không phải số từ’? (Ví dụ:) Pañcaṅgulihattho (bàn tay có năm ngón); upaṅguli (gần ngón tay). – Làm thế nào (có dạng) dvaṅgulaṃ (với nghĩa) ‘cái có số đo là hai ngón tay’? – Không phải vậy, từ kép được quy định trong nghĩa sở hữu, nó được áp dụng ở đó sau khi đã lược bỏ các từ như matta (số đo); hoặc từ aṅgula là một từ khác chỉ số đo. – Ví dụ: senāṅgulappamāṇena (với số đo một senāṅgula), aṅgulānaṃ sataṃ puṇṇaṃ (tròn một trăm aṅgula), hay catuddasa aṅgulāni (mười bốn aṅgula). දීඝාහොවස්සෙකදෙසෙහි ච රත්‍යා-. Và sau dīgha, aho, vassa, và các từ chỉ một phần, (vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) ratti. දීඝාදීහි අසංඛ්‍යෙහි සංඛ්‍යාහි ච පරාය රත්තියා සමාසන්තො අ හොති; දීඝරත්තං; අහොරත්තං; වස්සාරත්තං; පුබ්බරත්තං; අපරරත්තං; අඩ්ඪරත්තං;’අතික්කන්තො රත්තිං’ අතිරත්තො;’ද්වෙ රත්තී සමාහටා’ ද්විරත්තං–-වා ක්වචි බහුලාධිකාරාඑකරත්තං; එකරත්ති–-අනඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසුත්වෙව-දීඝරත්ති, හෙමන්තො; උපරත්ති–-ක්වචි හොතෙව බහුලං විධානා;යථාරත්තං. Sau các từ như dīgha, các từ không phải số từ, và các từ là số từ, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) ratti trong một từ kép. (Ví dụ:) dīgharattaṃ (đêm dài); ahorattaṃ (ngày và đêm); vassārattaṃ (đêm mùa mưa); pubbarattaṃ (đêm trước); apararattaṃ (đêm sau); aḍḍharattaṃ (nửa đêm); ‘atikkanto rattiṃ’ (vượt quá đêm) là atiratto; ‘dve rattī samāhaṭā’ (tập hợp hai đêm) là dvirattaṃ. – Đôi khi là tùy chọn, do quyền hạn của quy tắc chung (bahula): ekarattaṃ; ekaratti. – Chỉ khi không ở trong nghĩa sở hữu và không phải số từ. (Ví dụ:) dīgharatti, hemanto (mùa đông, có những đêm dài); uparatti (gần đêm). – Đôi khi nó vẫn xảy ra do quy định chung; ví dụ: yathārattaṃ (tùy theo đêm). ගොත්වචත්ථෙ චාලොපෙ-. Và (vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) go, khi không có sự lược bỏ và không có nghĩa của (hậu tố) ‘ac’. ගොසද්දා අලොපවිසයා සමාසන්තො අහොති න වෙ වත්ථෙ සමාසො අඤ්ඤපදත්ථෙ අසංඛ්‍ය්‍යත්ථෙ ච; රාජගවො; පරමගවොර පඤ්චගවධනො; දසගවං–-අලොපෙති-කිං?පඤ්චහි ගොහි කීතො පඤ්චගු; අචත්ථෙති-කිං? අජස්සගාවො –-අනඤ්ඤාසංඛ්‍යත්ථෙසුත්වෙව-චිත්තගු;උපගු. Vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) từ go khi không có sự lược bỏ, nếu từ kép không có nghĩa sở hữu và không có nghĩa không phải số từ. (Ví dụ:) rājagavo (bò của vua); paramagavo (bò tốt nhất); pañcagavadhano (người có tài sản là năm con bò); dasagavaṃ (mười con bò). – Tại sao nói ‘khi không có sự lược bỏ’? (Ví dụ:) ‘Pañcahi gohi kīto’ (được mua bằng năm con bò) là pañcagu. – Tại sao nói ‘không có nghĩa của (hậu tố) ac’? (Ví dụ:) Ajassagāvo (dê và bò). – Chỉ khi không ở trong nghĩa sở hữu và không phải số từ. (Ví dụ:) cittagu (người có con bò lang); upagu (gần đàn bò). රත්තින්දිවදාරගවචතුරස්සා-. (Các từ) rattindiva, dāragava, và caturassa (được hình thành bất quy tắc). එතෙ සද්දා අ අන්තා නිපච්චන්තෙ;’රත්තො ච දිවා ච’ රත්තින්දිවං;’ රත්ති ච දිවා ච’රත්තින්දිවං;’දාරා ච ගාවො ච’ දාරගවං;’ වතස්සො අස්සියො අස්ස’ චතුරස්සො. Những từ này được hình thành bất quy tắc với vĩ ngữ ‘a’. (Ví dụ:) ‘ratto ca divā ca’ (đêm và ngày) là rattindivaṃ; ‘ratti ca divā ca’ (đêm và ngày) là rattindivaṃ; ‘dārā ca gāvo ca’ (vợ và bò) là dāragavaṃ; ‘catasso assiyo assa’ (cái có bốn góc) là caturasso. ආයාමෙ’නුගවං-. (Từ) anugavaṃ (được hình thành bất quy tắc) với nghĩa là chiều dài. අනුගවන්ති නිපච්චතෙ ආයාමෙ ගම්‍යමානෙ; අනුගවං, සකටං–-ආයාමෙති-කිං? ගුන්නං පච්ඡා අනුගු. Từ anugavaṃ được hình thành bất quy tắc khi có nghĩa là chiều dài được hiểu ngầm. (Ví dụ:) anugavaṃ sakaṭaṃ (chiếc xe bò dài bằng con bò). – Tại sao nói ‘với nghĩa là chiều dài’? (Ví dụ:) ‘Gunnaṃ pacchā’ (phía sau đàn bò) là anugu. අක්ඛිස්මාඤ්ඤත්ථෙ-. Sau (từ) akkhi, (vĩ ngữ ‘a’ được thêm vào) trong nghĩa khác (tức là nghĩa sở hữu). අක්ඛිස්මා සමාසන්තො අ හොති අඤ්ඤත්ථෙ චෙ සමාසො; විසාලක්ඛො. Sau (từ) akkhi, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối) trong một từ kép, nếu từ kép đó có nghĩa khác (nghĩa sở hữu). (Ví dụ:) visālakkho (người có mắt to). දාරුම්භ්‍යඞ්ගුල්‍යා-. (Vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) aṅguli khi (từ kép) chỉ một vật bằng gỗ. අඞ්ගුලන්තා අඤ්ඤපදත්ථෙ දාරුම්හි සමාසන්තො අ හොති; ද්වඞ්ගුලං, දාරු; පඤ්චඞ්ගුලං–-අඞ්ගුලිසදිසාවයවං ධඤ්ඤාදීනං වීක්ඛෙපකං දාරූති වුච්චතෙ–-පමාණෙ තු පුබ්බෙ විය සිද්ධං; සඛරාජසද්දාඅකාරන්තාව, සිස්සො’පි න දිස්සති–-ගාණ්ඩීවධත්වාති පකතන්තරෙනසිද්ධං. Vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) một từ kép tận cùng bằng aṅguli trong nghĩa sở hữu khi chỉ một vật bằng gỗ. (Ví dụ:) dvaṅgulaṃ dāru (khúc gỗ dài hai ngón tay); pañcaṅgulaṃ. – Một dụng cụ bằng gỗ dùng để gieo rắc ngũ cốc v.v., có các bộ phận giống như ngón tay, được gọi là (dāru). – Nhưng trong nghĩa số đo, nó đã được xác định như trước. – Các từ sakha và rāja vốn đã tận cùng bằng ‘a’, (trường hợp) sisso cũng không thấy. – (Từ) gāṇḍīvadhanvā được hình thành bởi một quy tắc khác. ද්වි වීතිහාරෙ-. (Hậu tố) ci (được thêm vào) trong nghĩa tương tác. ක්‍රියාව්‍යතිහාරෙ ගම්‍යමානෙ අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තමානතො චි හොති; කෙසාකෙසි; දණ්ඩාදණ්ඩි–-චකාරො’චිස්මි’න්ති. විසෙසනත්ථො; සුගන්ධි දුග්ගන්ධීති-පයොගො නදිස්සතෙ. Khi hành động tương tác được hiểu ngầm, hậu tố ‘ci’ được thêm vào (từ kép) trong nghĩa sở hữu. (Ví dụ:) kesākesi (nắm tóc nhau); daṇḍādaṇḍi (đánh nhau bằng gậy). – Từ ‘ca’ (trong cú pháp) có mục đích để chỉ rõ (hậu tố) ‘ci’. – Cách dùng sugandhi, duggandhi không được thấy. ලත්විත්ථියූහි කො-. Sau (các từ tận cùng bằng hậu tố) latu, và (các từ nữ tính tận cùng bằng) i và ū, (hậu tố) ka được thêm vào. ලතුප්පච්චයන්තෙහි ඉත්ථියමීකාරූකාරන්තෙහි චබහුලං කප්පච්චයො හොති අඤ්ඤපදත්ථෙ; බහුකත්තුකො; බහුකුමාරිකො; බහුබ්‍රහ්මබන්ධුකො, බහුලංත්වෙව-සුබ්භු. Sau các từ tận cùng bằng hậu tố latu, và các từ nữ tính tận cùng bằng ī và ū, hậu tố ka thường được thêm vào trong nghĩa sở hữu. (Ví dụ:) bahukattuko (người có nhiều người làm); bahukumāriko (người có nhiều thiếu nữ); bahubrahmabandhuko (người có nhiều bà con nữ Bà-la-môn). Do quy tắc chung, (có trường hợp không thêm, ví dụ:) subbhu (người có lông mày đẹp). වාඤ්ඤතො-. Tùy chọn sau các từ khác. අඤ්ඤෙහි අඤ්ඤපදත්ථෙ කො වා බහුලං හොති; බහු මාලකො; බහුමාලො. Sau các từ khác, trong nghĩa sở hữu, hậu tố ka được thêm vào một cách tùy chọn và phổ biến. (Ví dụ:) bahumālako; bahumālo (người có nhiều vòng hoa). උත්තරපදෙ-. Khi có một từ theo sau. එතමධිකතං වෙදිතබ්බං. Điều này cần được hiểu là một quy tắc chi phối. ඉමස්සිදං-. (Từ) idaṃ thay cho (từ) ima. උත්තරපදෙ පරතො ඉමස්ස ඉදං හොති; ඉදමට්ඨිතා; ඉදප්පච්චයා; නිග්ගහීතලොපො පස්ස ච ද්විභාවො. Khi có một từ theo sau, (từ) idaṃ thay cho (từ) ima. (Ví dụ:) idamaṭṭhitā; idappaccayā. (Trong idappaccayā) có sự lược bỏ niggahīta và điệp âm của pa. පුං පුමස්ස වා-. (Từ) puṃ tùy chọn thay cho (từ) puma. පුමස්ස පුංහොතුත්තරපදෙ විභාසා; පුල්ලිඞ්ගං; පුංලිඞ්ගං. (Từ) puṃ tùy chọn thay cho (từ) puma khi có một từ theo sau. (Ví dụ:) pulliṅgaṃ; puṃliṅgaṃ (giống đực). ට න්නන්තුනං-. (Phụ âm) ṭa (thay cho các từ tận cùng bằng) n và ntu. එසං ට හොතුත්තරපදෙක්වචි වා; භවම්පතිට්ඨා මයං; භාගවමමූලකා නො ධම්මා–-බහුලාධිකාරා තරාදිසු ච; පගෙව මහත්තරී; රත්තඤ්ඤුමහත්තං. Đối với những (từ) này, (phụ âm) ṭa thay thế (vĩ ngữ) khi có một từ theo sau, đôi khi là tùy chọn. (Ví dụ:) bhavampatiṭṭhā mayaṃ (chúng tôi nương tựa vào ngài); bhāgavamamūlakā no dhammā (các pháp của chúng tôi có nguồn gốc từ Đức Thế Tôn). – Do quyền hạn của quy tắc chung, cũng (áp dụng) cho các từ như tara, v.v. (Ví dụ:) pageva mahattarī (người phụ nữ lớn hơn); rattaññumahattaṃ (sự vĩ đại của người biết nhiều). අ-5 A-5 . . එසං අ හොතුත්තරපදෙ; ගුණවන්තපතිට්ඨො’ස්මි. Đối với những (từ) này, (nguyên âm) a thay thế (vĩ ngữ) khi có một từ theo sau. (Ví dụ:) guṇavantapatiṭṭho’smi (tôi được an lập trong đức hạnh). [හ්හ්ව පගෙ ] [Trang Hhva] මනාද්‍යාපාදීනමො මයෙ ච-. O thay thế cho manas, āpa, v.v... khi maye theo sau. මනාදීනමාපාදීනඤ්ච ඔ හොතුත්තරපදෙ මයෙ ච; මනො සෙට්ඨා; මනොමයා; රජොජල්ලං; රජොමයං; ආපොගතං; ආපොමයං; අනුයන්ති දිසොදිසං. O thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ trong nhóm manas và nhóm āpa khi có một từ khác theo sau, và khi maye theo sau; ví dụ: mano seṭṭhā; manomayā; rajojallaṃ; rajomayaṃ; āpogataṃ; āpomayaṃ; anuyanti disodisaṃ. පරස්සසංඛ්‍යාසු-. Đối với para khi có số từ theo sau. සංඛ්‍යාසුත්තරපදෙසු පරස්ස ඔ හොති; පරොසතං, පරොසහස්සං–-සංඛ්‍යාසූති-කිං?පරදත්තුපජීවිනො. Khi các số từ là từ theo sau, o thay thế cho para; ví dụ: parosataṃ, parosahassaṃ. – Tại sao nói ‘khi có số từ theo sau’? (Để loại trừ trường hợp như:) Paradattupajīvino. ජනෙ උත්තරපදෙ ඵුථස්ස උ හොති; අරියෙහි පුථගෙවායං ජනොති පුථුජ්ජනො. Khi jana là từ theo sau, u thay thế cho puthu; ví dụ: ariyehi puthagevāyaṃ janoti puthujjano. සො ඡස්සාහායතනෙ වා-. So thay thế cho cha, một cách tùy chọn, khi āha hoặc āyatana theo sau. අහෙ ආයතනෙ වුත්තරපදෙ ඡස්ස සො වා හොති; සාහං, ඡාහං; සළායතනං, ඡළායතනං. Khi āha hoặc āyatana là từ theo sau, so thay thế cho cha một cách tùy chọn; ví dụ: sāhaṃ, chāhaṃ; saḷāyatanaṃ, chaḷāyatanaṃ. ල්තුපිතාදීනමාරඞරඞි-. Đối với các từ tận cùng bằng tu, pitu, v.v... là āraṅ, araṅ, i. ලතුප්පච්චයන්තානං පිතාදීනඤ්ච යථාක්කමමාරඞරඞි වා හොන්තුත්තරපදෙ; සත්ථාරදස්සනං; කත්තාරනිද්දෙසො; මාරත පිතරො–-වාත්වෙව-සත්ථුදස්සනං; මාතාපිතරො. Đối với các từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ tu và các từ trong nhóm pitu, v.v..., āraṅ và araṅ là các hình thức thay thế tùy chọn theo thứ tự khi có một từ khác theo sau; ví dụ: satthāradassanaṃ; kattāraniddeso; mārata pitaro. – Do có từ vā (tùy chọn), nên cũng có dạng: satthudassanaṃ; mātāpitaro. විජ්ජායොනිසම්බාන්ධනමා තත්‍ර චත්ථෙ-. Ā thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống, trong chính trường hợp đó và trong ý nghĩa của ca (và). ලතුපිතාදීනං විජ්ජාසම්බන්ධීනං යොනිසම්බන්ධීනඤ්ච තෙස්වෙව ලතුපිතාදිසු විජ්ජායොනිසම්බන්ධිසුත්තරපදෙසු චත්ථවිසයෙ ආ හොති; හොතාපොතාරො; මාතාපිතරො–-ලතුපිතාදීනන්ත්වෙවපුත්තභාතරො; තත්‍රෙති-කිං? පිතුපිතාමහා; චත්ථෙති-කිං; මාතු භාතා; විජ්ජායොනිසම්බන්ධානන්ති-කිං?දාතුභාතරො. Đối với các từ trong nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống, ā thay thế cho (nguyên âm cuối) khi một từ khác cũng thuộc nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống theo sau, và trong trường hợp có ý nghĩa của ca (và); ví dụ: hotāpotāro; mātāpitaro. – Tại sao nói ‘của nhóm tu-pitu, v.v...’? (Để loại trừ:) puttabhātaro. – Tại sao nói ‘trong chính trường hợp đó’? (Để loại trừ:) Pitupitāmahā. – Tại sao nói ‘trong ý nghĩa của ca’? (Để loại trừ:) mātu bhātā. – Tại sao nói ‘có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống’? (Để loại trừ:) Dātubhātaro. පුත්තෙ-. Khi putte theo sau. පුත්තෙ උත්තරපදෙ වත්ථවිසයෙ ලතුපිතාදීනංවිජ්ජායොනි සම්බන්ධානමා හොති; පිතාපුත්තා; මාතාපුත්තා. Khi putta là từ theo sau, ā thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ trong nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống; ví dụ: pitāputtā; mātāputtā. චිස්මිං-. Khi ci theo sau. චිප්පච්චයන්තෙ උත්තරපදෙ ආ හොති; කෙසාකෙසි; මුට්ඨාමුට්ඨි. Khi một từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ci theo sau, ā là hình thức thay thế; ví dụ: kesākesi; muṭṭhāmuṭṭhi. ඉත්ථියම්හාසිතපුමිත්ථි පුමෙවෙකත්ථෙ-. Trong giống cái, một từ nữ tính có dạng nam tính trở thành như nam tính trong một ý nghĩa duy nhất. ඉත්ථියං වත්තමානෙ එකත්ථෙ සමානාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ භාසිතපුමා ඉත්ථි පුමෙව හොති; කුරභරියො; දීඝ Khi một từ theo sau đồng vị cách, có ý nghĩa duy nhất, và chỉ một vật nữ tính, thì một từ nữ tính có dạng nam tính tương ứng sẽ trở thành như nam tính; ví dụ: kurabhariyo; dīgha ජඞ්ඝො; යුවජායො–-ඉත්ථියන්ති-කිං?’කල්‍යාණී පධානමෙසං’ කල්‍ය්‍යාණිප්පධානා; භාසිතපුමෙති- කිං? කඤ්ඤාභරියො; ඉත්ථිති-කිං? ගාමණිකුලං දිට්ඨි අස්ස’ ගාමණිදිට්ඨි; එකත්ථෙති-කිං?’කල්‍යාණියා මාතා’ කල්‍යාණීමාතා. jaṅgho; yuvajāyo. – Tại sao nói ‘trong giống cái’? (Ví dụ:) ‘Kalyāṇī padhānamesaṃ’ kalyyāṇippadhānā. – Tại sao nói ‘có dạng nam tính’? (Ví dụ:) Kaññābhariyo. – Tại sao nói ‘từ nữ tính’? (Ví dụ:) ‘Gāmaṇikulaṃ diṭṭhi assa’ gāmaṇidiṭṭhi. – Tại sao nói ‘trong một ý nghĩa duy nhất’? (Ví dụ:) ‘Kalyāṇiyā mātā’ kalyāṇīmātā. ක්වචිප්පච්චයෙ-. Đôi khi, khi có một tiếp vị ngữ theo sau. භාසිතපුමිත්ථි පච්චයෙ ක්වචි පුමෙව හොති; ව්‍යත්තතරා, ව්‍යත්තතමා. Một từ nữ tính có dạng nam tính đôi khi trở thành như nam tính khi có một tiếp vị ngữ theo sau; ví dụ: vyattatarā, vyattatamā. සබ්බාදයො වුත්තිමත්තෙ-. Các từ sabba, v.v... chỉ trong một thành ngữ phức hợp. ඉත්ථිවාචකා සබ්බාදයො වුත්තිමත්තෙ පුමෙව හොන්ති; තස්සා මුඛං’ තම්මුඛං; තස්සං තත්‍ර; තාය තතො; තස්සංවෙලායං තදා. Các đại từ sabba, v.v..., khi chỉ giống cái, chỉ trở thành như nam tính trong một thành ngữ phức hợp; ví dụ: ‘tassā mukhaṃ’ thành tammukhaṃ; tassaṃ thành tatra; tāya thành tato; ‘tassaṃ velāyaṃ’ thành tadā. ඡායාය ජයං පතිම්හි-. Jayaṃ thay thế cho jāyā khi pati theo sau. පතිම්හි පරෙ ජායාය ජයං හොති; ජයම්පතී–-ජානිපතීතිපකතන්තරෙන සිද්ධං; තථා දම්පතී ජම්පතීති. Khi pati theo sau, jayaṃ thay thế cho jāyā; ví dụ: jayampatī. – Dạng jānipatī được hình thành theo một quy tắc khác; tương tự như vậy là dampatī và jampatī. සඤ්ඤායමුදොදකස්ස-. Trong một danh từ riêng, uda thay thế cho udaka. සඤ්ඤායමුදකස්සුත්තරපදෙ උදාදෙසො හොති; උදධී; උදපානං. Trong một danh từ riêng, khi có một từ khác theo sau, uda là hình thức thay thế cho udaka; ví dụ: udadhī; udapānaṃ. කුම්භාදිසුවා-. Tùy chọn, khi kumbha, v.v... theo sau. කුම්භාදසුත්තරපදෙසු උදකස්ස උදාදෙසො වා හොති; උදකුම්භො, උදකකුම්භො; උදපත්තො, උදකපත්තො; උදබින්දු, උකබින්දු–-ආකතිගණො’යං. Khi các từ trong nhóm kumbha, v.v... là từ theo sau, uda là hình thức thay thế tùy chọn cho udaka; ví dụ: udakumbho, udakakumbho; udapatto, udakapatto; udabindu, udakabindu. – Đây là một nhóm không xác định (ākṛtigaṇa). සොතාදිසූලොපො-. Khi sota, v.v... theo sau, có sự lược bỏ u. සොතාදිසුත්තරපදෙසුඋදකස්ස උස්සලොපො හොති; දකසොතං; දකරක්ඛසො. Trong các hậu từ như sota v.v..., u của udaka bị xóa bỏ; ví dụ: dakasotaṃ; dakarakkhaso. ට නඤ්ස්ස-. Ṭa của nañ. උත්තරපදෙනඤ්සද්දස්ස ට හොති; අබ්‍රාහ්මණො –-ඤකාරො කිං, කෙවලස්සමා හොතු; පාමනපුත්තො. Khi có hậu từ theo sau, nañ được biến thành ṭa (tức là a); ví dụ: abrāhmaṇo. – Tại sao lại có mẫu tự ñ? Để (sự biến đổi) không xảy ra cho (tiếp đầu ngữ na) đơn thuần; ví dụ: pāmanaputto. අන සරෙ-. An khi có nguyên âm theo sau. සරාදො උත්තරපදෙ නඤ්සද්දස්සඅන හොති; අනක්ඛාතං. Khi hậu từ bắt đầu bằng một nguyên âm, nañ được biến thành an; ví dụ: anakkhātaṃ. 2 ඤකාරොති-සබ්බත්ථ. 2. Về mẫu tự Ña trong mọi trường hợp. නඛාදයො-. Các từ như Nakha v.v... නඛාදයො සද්දා අකතටාදෙසා නිපච්චන්තෙ;’නාස්ස ඛමත්ථිති’ නඛො; අඛමඤ්ඤං–-සඤ්ඤාසද්දෙසු ච නිප්ඵත්තිමත්තං යථාකථචි කත්තබ්බං.’ Các từ như nakha v.v... được thành lập một cách bất quy tắc mà không có sự biến đổi thành ṭa (tức là a); ‘nāssa khamatthiti’ (không có sự khoan dung đối với nó) là nakho (móng tay); akhamaññaṃ (cái khác không khoan dung) – và đối với các danh từ riêng, sự thành lập chỉ nên được thực hiện theo một cách nào đó. නාස්ස කුලමත්ථි’ති නකුලො; අකුලමඤ්ඤං; නඛ නකුල නපුංසක නක්ඛත්ත නාක එවමාදි. ‘Nāssa kulamatthi’ti’ (nó không có gia tộc) là nakulo (con cầy mangut); akulamaññaṃ (cái khác không có gia tộc); nakha, nakula, napuṃsaka, nakkhatta, nāka, v.v... නගො වාප්පාණිනි-. Naga, một cách tùy chọn, khi không chỉ chúng sanh. නග්ैච්චප්පාණිනි වා නිපච්චතෙ; නගා, රුක්ඛා; නගා, පබ්බතා; අගා, රුක්ඛා; අගා පබ්බතා–-අප්පාණිනීති -කිං? අගො වසලො සීතෙන. Từ naga được thành lập một cách bất quy tắc và tùy chọn khi không chỉ chúng sanh; ví dụ: nagā, rukkhā (cây cối); nagā, pabbatā (núi non); agā, rukkhā; agā pabbatā. – Tại sao lại nói ‘khi không chỉ chúng sanh’? (Ví dụ:) Ago vasalo sītena (kẻ hạ tiện không đi vì lạnh). සහස්ස සො’ඤ්ඤත්ථෙ-. Sa của saha trong nghĩa khác. අඤ්ඤපදත්ථවුත්තිම්හි සමාසෙ උත්තරපදෙ පරෙ සහස්ස සො වා හොති; සපුත්තො, සහපුත්තො; අඤ්ඤත්ථෙති-කිං? සහකත්වා සහයුජ්ඣිත්වා. Trong một phức hợp chủ ngoại (Bahubbīhi), khi có hậu từ theo sau, saha có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: saputto, sahaputto. – Tại sao lại nói ‘trong nghĩa khác’? (Ví dụ:) Sahakatvā, sahayujjhitvā. සඤ්ඤායං-. Trong danh từ riêng. සහස්සුත්තරපදෙ සො හෙති සඤ්ඤායං; සාස්සත්ථං; සපලාසං. Khi có hậu từ theo sau, saha biến thành sa trong một danh từ riêng; ví dụ: sāssatthaṃ; sapalāsaṃ. අපච්චක්ඛෙ-. Khi không trực tiếp nhận biết. අපච්චක්ඛෙ ගම්‍යමානෙ සහස්ස සො හොතුත්තරපදෙ; සාග්ගි, කපොතො; සපිසාවා, වාතමණ්ඩලිකා. Khi ý nghĩa không được trực tiếp nhận biết, saha biến thành sa khi có hậu từ theo sau; ví dụ: sāggi, kapoto (chim bồ câu có lửa); sapisāvā, vātamaṇḍalikā (cơn gió lốc có quỷ). අකාලෙ සකත්ථෙ-. Khi không chỉ thời gian, trong nghĩa của chính nó. සකත්ථප්පධානස්ස සහසද්දස්ස අකාලෙ උත්තරපදෙ සො හොති; සම්පන්නං බ්‍රහ්මං සබ්‍රහ්මං; සචක්කං නිධෙහි, සධුරං–-අකාලෙති-කිං? සහපුබ්බනහං, සහාපරන්හං. Khi nghĩa của chính nó là chính (Tappurisa), saha biến thành sa khi hậu từ không chỉ thời gian; ví dụ: sampannaṃ brahmaṃ sabrahmaṃ; sacakkaṃ nidhehi, sadhuraṃ. – Tại sao lại nói ‘khi không chỉ thời gian’? (Ví dụ:) Sahapubbanahaṃ, sahāparanhaṃ. ගන්ථාන්තාධික්‍යෙ-. Ở cuối sách và trong nghĩa dư thừa. ගන්ථාන්තෙ ආධික්‍ය ච්ैඅ වත්තමානස්ස සහස්ස සො හොතුත්තරපදෙ; සකලං ජොතිමධීතෙ; සමුහුත්තං–-කාලත්ථො ආරම්භො; ආධික්‍යෙ-සදොණා ඛාරී; සමාසකො කහාපණො; නිච්චත්ථො’යමාරම්හො. Khi có hậu từ theo sau, saha biến thành sa khi nó có nghĩa là 'toàn bộ' (cuối sách) và 'dư thừa'; ví dụ: sakalaṃ jotimadhīte; samuhuttaṃ. – (Đây là) sự bắt đầu (áp dụng) cho ý nghĩa thời gian. Trong nghĩa dư thừa: sadoṇā khārī; samāsako kahāpaṇo. (Đây là) sự bắt đầu (áp dụng) cho ý nghĩa thường xuyên. සමානස්ස පක්ඛාදිසු වා-. Samāna, một cách tùy chọn, khi có pakkha v.v... theo sau. පක්ඛාදිසුත්තරපදෙසු සමානස්සසො හොති වා; සපක්ඛො, සමානපක්ඛො; සජොති, සමානජොති–-පක්ඛාදිසූති-කිං? සමානසීලො; පක්ඛ ජොති ජනපද රත්ති පත්තිනී පත්තී නාභී බන්ධු බ්‍රහ්මචාරී නාම ගොත්ත රූප ඨානවණ්ණ වයො වචන ධම්ම ජාතිය ඝච්ච. Khi các hậu từ như pakkha v.v... theo sau, samāna có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: sapakkho, samānapakkho; sajoti, samānajoti. – Tại sao lại nói ‘khi có pakkha v.v... theo sau’? (Ví dụ:) Samānasīlo; (danh sách:) pakkha, joti, janapada, ratti, pattinī, pattī, nābhī, bandhu, brahmacārī, nāma, gotta, rūpa, ṭhāna, vaṇṇa, vayo, vacana, dhamma, jātiya, ghacca. උදරෙ ඉයෙ-. Khi có udara và tiếp vị ngữ iya. උදරෙ ඉයපරෙ පරතො සමානස්ස සො වා හොති; සොදරියො; සමානොදරියො–-ඉයෙති-කිං? සමානොදරතං. Khi udara được theo sau bởi tiếp vị ngữ iya, samāna có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: sodariyo; samānodariyo. – Tại sao lại nói ‘khi có iya theo sau’? (Ví dụ:) Samānodarataṃ. රීරික්ඛකෙසු-. Khi có rī, rikkha, ka theo sau. එතෙසුසමානස්ස සො හොති; සරී; සරික්ඛො; සරිසො. Khi các (tiếp vị ngữ) này theo sau, samāna biến thành sa; ví dụ: sarī; sarikkho; sariso. සබ්බාදිනමා-. Ā của sabba v.v... රීරික්ඛකෙසුසබ්බාදීනමා හොති; යාදී, යාදික්ඛො, යාදිසො. Khi có rī, rikkha, ka theo sau, (nguyên âm cuối) của sabba v.v... biến thành ā; ví dụ: yādī, yādikkho, yādiso. න්තකිමිමානං ටාකීටී-. Ṭā, kī, ṭī của nta, kiṃ, và ima. රීරික්ඛකෙසු න්තසද්දකිංසද්ද්ैමසද්දානං ටාකීටී හොන්ති යථාක්කමං; භවාදී, භවාදික්ඛො, භවාදිසො; කීදී, කීදික්ඛො, කීදිසො; ඊදී, ඊදික්ඛො, ඊදිසො. Trong các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `nta`, `kiṃ`, và `ima` lần lượt trở thành `ṭā`, `kī`, và `ṭī`; ví dụ: `bhavādī`, `bhavādikkho`, `bhavādiso`; `kīdī`, `kīdikkho`, `kīdiso`; `īdī`, `īdikkho`, `īdiso`. තුම්හාම්භානං තාමෙකස්මිං-. Của `tumha` và `amha` (thành) `tā` và `ma` trong một số trường hợp. රීරික්ඛකෙසු තුම්හාම්හානං තාමා හොන්තෙකස්මිං යථාක්කමං; තාදී, තාදික්ඛො, තාදිසො;මාදී, මාදික්ඛො, මාදිසො; –-එකස්මින්ති-කිං? තුම්හාදී, අම්හාදී, තුම්හාදික්ඛො, අම්හාදික්ඛො, තුම්හාදිසො, අම්හාදිසො. Trong các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `tumha` và `amha` lần lượt trở thành `tā` và `mā` trong một số trường hợp; ví dụ: `tādī`, `tādikkho`, `tādiso`; `mādī`, `mādikkho`, `mādiso`. – Tại sao nói 'trong một số trường hợp'? (Để có các dạng:) `Tumhādī`, `amhādī`, `tumhādikkho`, `amhādikkho`, `tumhādiso`, `amhādiso`. තංමමඤ්ඤත්‍ර-. `Taṃ` và `maṃ` trong trường hợp khác. රීරික්ඛකන්තතො’ඤ්ඤස්මිං උත්තරපදෙ තුම්හාම්හානමෙ කස්මිං තංමං හොන්ති යථාක්කමං; තන්දීපා; මන්දීපා; තං සරණා, මංසරණා; තය්‍යොගො මය්‍යොගොති-බින්දුලොපො. Khi từ theo sau khác với các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `tumha` và `amha` trong một số trường hợp lần lượt trở thành `taṃ` và `maṃ`; ví dụ: `tandīpā`; `mandīpā`; `taṃ saraṇā`, `maṃsaraṇā`. Trong `tayyogo` và `mayyogo`, bindu (`ṃ`) đã được lược bỏ. වෙතස්සෙට-. Tùy chọn, của `etassa` (thành) `e` và `etā`. රීරික්ඛකෙස්වෙතස්සෙට වා හොති; එදී, එතාදී; එදික්ඛො, එතාදික්ඛො; එදිසො, එතාදිසො. Trước các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, từ `eta` có thể tùy chọn trở thành `e` hoặc `etā`; ví dụ: `edī`, `etādī`; `edikkho`, `etādikkho`; `ediso`, `etādiso`. විධාදිසු ද්විස්ස දු-. Trước `vidha` v.v..., của `dvi` (thành) `du`. ද්විස්ස දු හොති විධාදිසු; දුවිධො, දුපට්ටං; එවමාදි. `Dvi` trở thành `du` trước `vidha` và các từ tương tự; ví dụ: `duvidho`, `dupaṭṭaṃ`; vân vân. දි ගුණාදිසු-. (`Dvi` thành) `di` trước `guṇa`, v.v... ගුණාදිසු ද්විස්ස දි හොති; දිගුණං, දිරත්තං, දිගු; එවමාදි Trước `guṇa` và các từ tương tự, `dvi` trở thành `di`; ví dụ: `diguṇaṃ`, `dirattaṃ`, `digu`; vân vân. තිස්ව-. Trước `ti`, (`dvi` thành) `a`. තීසු ද්විස්ස අ හොති; ද්වත්තික්ඛත්තුං, ද්වත්තිපත්තපූරා. Trước `ti`, `dvi` trở thành `a`; ví dụ: `dvattikkhattuṃ`, `dvattipattapūrā`. ආ සංඛ්‍යායාසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ-. (`Dvi` thành) `ā` trước một số đếm, ngoại trừ `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác. සංඛ්‍යායමුත්තරපදෙ ද්විස්සආ හොතසදාදො’නඤ්ඤත්ථෙ; ද්වාදස, ද්වාවීසති, ද්වත්තිංස; සංඛ්‍යායන්ති-කිං?’දිරත්තං; අසතාදොති-කිං? ද්විසතං, ද්විසහස්සං; අනඤ්ඤත්ථෙති-කිං?ද්විදසා. Khi một số đếm theo sau, `dvi` trở thành `ā`, ngoại trừ trước `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `dvādasa`, `dvāvīsati`, `dvattiṃsa`. – Tại sao nói 'khi một số đếm theo sau'? (Để có dạng:) `Dirattaṃ`. – Tại sao nói 'ngoại trừ `sata` v.v...'? (Để có dạng:) `Dvisataṃ`, `dvisahassaṃ`. – Tại sao nói 'khi không có nghĩa khác'? (Để có dạng:) `Dvidasā`. තිස්සෙ-. Của `ti` (thành) `e`. සංඛ්‍යායමුත්තරපදෙ තිස්ස එහොතසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ; තෙරස, තෙවිස, තෙත්තිංස–-සංඛ්‍යායන්ත්වෙව-තිරත්තං; අසතාදොත්වෙව-තිසතං; අනඤ්ඤත්ථෙත්වෙව-තිවතුකා. Khi một số đếm theo sau, `ti` trở thành `e`, ngoại trừ trước `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `terasa`, `tevisa`, `tettiṃsa`. – (Điều kiện) 'khi một số đếm theo sau' là để có dạng: `tirattaṃ`. – (Điều kiện) 'ngoại trừ `sata` v.v...' là để có dạng: `tisataṃ`. – (Điều kiện) 'khi không có nghĩa khác' là để có dạng: `tivatukā`. චත්තාලිසාදො වා-. Tùy chọn, từ bốn mươi trở đi. තිස්සෙවා හොති චත්තාලීසාදො; තෙචත්තාලීස, තිචත්තාලීස; තෙපඤ්ඤාස, තිපඤ්ඤාස; තෙසට්ඨි, තිසට්ඨි; තෙසත්තති, තීසත්තතී; ත්ඤසීති, තියාසීති; තෙනවුති, තිනවුති–-අසතාදොත්වෙව-තිසතං. Từ bốn mươi trở đi, `ti` có thể tùy chọn trở thành `e`; ví dụ: `tecattālīsa`, `ticattālīsa`; `tepaññāsa`, `tipaññāsa`; `tesaṭṭhi`, `tisaṭṭhi`; `tesattati`, `tīsattati`; `teāsīti`, `tiyāsīti`; `tenavuti`, `tinavuti`. – (Điều kiện) 'ngoại trừ `sata` v.v...' vẫn áp dụng, do đó có `tisataṃ`. ද්විස්සා ච-. Và của `dvi` (thành) `ā`. අසතාදො’නඤ්ඤත්ථෙ චත්තාලීසාදො ද්විස්සෙ වා හොති ආව ද්වෙචත්තාලීසං, ද්වාචත්තාසං, ද්විචත්තාලීසං; ද්වෙපඤ්ඤාසං, ද්වාපඤ්ඤාසං, ද්විපඤ්ඤාසං; ඉච්චාදි. Từ bốn mươi trở đi, ngoại trừ trước `sata` v.v... và khi không có nghĩa khác, `dvi` có thể tùy chọn trở thành `e` hoặc `ā`; ví dụ: `dvecattālīsaṃ`, `dvācattāsaṃ`, `dvicattālīsaṃ`; `dvepaññāsaṃ`, `dvāpaññāsaṃ`, `dvipaññāsaṃ`; vân vân. බාචත්තාලිසාදො-. (`Dvi` thành) `bā` trước các số không phải từ bốn mươi trở đi. ද්විස්ස බා වා හොතචත්තාලීසාදො’නඤ්ඤත්ථෙ; බාරස, ද්වාදස; බාවීසති, ද්වාවීසති; බත්තිංස, ද්වත්තිංස–-අචත්තාලීසාදොති-කිං? ද්විචත්තාලීස. `Dvi` có thể tùy chọn trở thành `bā` trước các số đếm không phải từ bốn mươi trở đi, và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `bārasa`, `dvādasa`; `bāvīsati`, `dvāvīsati`; `battiṃsa`, `dvattiṃsa`. – Tại sao nói 'không phải từ bốn mươi trở đi'? (Để có dạng:) `Dvicattālīsa`. ද්විසතිදසෙසු පඤ්චස්ස පණ්ණුපන්නා -. Trước `vīsati` và `dasa`, của `pañca` (thành) `paṇṇu` và `pannā`. වීසතිදසෙසු පරෙසු පඤ්චස්ස පණ්ණුපන්නා හොන්ති වා යථාක්කමං; පණ්ණුවීසති, පඤ්චවීසති;පන්නරස, පඤ්චදස. Khi `vīsati` và `dasa` theo sau, `pañca` có thể tùy chọn trở thành `paṇṇu` và `panna` một cách tương ứng; ví dụ: `paṇṇuvīsati`, `pañcavīsati`; `pannarasa`, `pañcadasa`. චතුස්ස චුතො දසෙ-. Của `catu` (thành) `cu` và `co` trước `dasa`. චතුස්ස චුචො හොන්ති වා දසසද්දෙ පරෙ; චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස. Khi từ `dasa` theo sau, `catu` có thể tùy chọn trở thành `cu` hoặc `co`; ví dụ: `cuddasa`, `coddasa`, `catuddasa`. ඡස්ස සො-. Của `cha` (thành) `so`. ඡස්ස සො ඉච්චයමාදෙසො හොති දසසද්දෙ පරෙ; සොළස. `Cha` được thay thế bằng `so` khi từ `dasa` theo sau; ví dụ: `soḷasa`. එකට්ඨානමා-. Của `eka` và `aṭṭha` (thành) `ā`. එකඅට්ඨානං ආ හොති දසෙ පරෙ; එකාදස, අට්ඨාරස. Ā được dùng thay cho (nguyên âm cuối của) eka và aṭṭha khi dasa theo sau; (ví dụ:) ekādasa, aṭṭhārasa. ර සංඛ්‍යාතො වා-. Ra của số đếm, tùy chọn. සංඛ්‍යාතො පරස්ස දසස්සර හොති විභාසා; එකාරස, එකාදස; බාරස, ද්වාදස; පන්නරස, පඤ්චදස; සත්තරස, සත්තදස; අට්ඨාරස, අට්ඨාදස–-පන්නබාදෙසෙසු නිච්චං, ඉධ න හොති චතුද්දස. Sa của dasa theo sau một số đếm được tùy chọn biến đổi thành ra; (ví dụ:) ekārasa, ekādasa; bārasa, dvādasa; pannarasa, pañcadasa; sattarasa, sattadasa; aṭṭhārasa, aṭṭhādasa – đối với panna và bā thì luôn luôn (biến đổi), ở đây không xảy ra (biến đổi) đối với catuddasa. ඡතීහි ළො ච- Sau cha và ti, (da) cũng thành ḷo. ඡතීහි පරස්ස දසස්ස ළො හොති රො ච; සොළස, සොරස; තෙළස, තෙරස. Sau cha và ti, (da) của dasa trở thành ḷo và ro; (ví dụ:) soḷasa, sorasa; teḷasa, terasa. චතුත්ථතතියානමඩ්ඪුඩ්ඪතියා-. Aḍḍha, uḍḍha, tiya (thay cho) catuttha và tatiya. අඩ්ඪා පරෙසං චතුත්ථතතියානං උඩ්ඪතියා හොන්ති යථාක්කමං;’අඩ්ඪන චතුත්ථො’ අඩ්ඪුඩ්ඪො,’අඩ්ඪෙන තතියො’ අඩ්ඪතියො–-කථං?අඩ්ඪතෙය්‍යොති-සකත්ථෙ ණ්‍යෙ උත්තර පදවුද්ධි. Sau aḍḍha, catuttha và tatiya lần lượt trở thành uḍḍha và tiya; ‘aḍḍhena catuttho’ (ba rưỡi) là aḍḍhuḍḍho, ‘aḍḍhena tatiyo’ (hai rưỡi) là aḍḍhatiyo – Tại sao có dạng aḍḍhateyyo? – Do tiếp vị ngữ ṇya trong ý nghĩa của chính nó, có sự tăng trưởng nguyên âm của từ sau. දුතියස්ස සහ දියඩ්ඪදිවඩ්ඪා-. Diyaḍḍha và divaḍḍha (thay cho) dutiya cùng với (aḍḍha). අඩ්ඪා පරස්ස දුතියස්ස සහඅඩ්ඪසද්දෙන දියඩ්ඪදිවඩ්ඪා හොන්ති;’ අඩ්ඪෙන දුතියො’ දියඩ්ඪො, දිවඩ්ඪො වා. Sau aḍḍha, dutiya cùng với từ aḍḍha trở thành diyaḍḍha và divaḍḍha; ‘aḍḍhena dutiyo’ (một rưỡi) là diyaḍḍho, hoặc divaḍḍho. සරෙ කද කුස්සුන්තරත්ථෙ-. Kada (thay cho) ku khi một nguyên âm theo sau, trong ý nghĩa xấu. කුස්සුත්තරපදත්ථෙ වත්තමානස්ස සරාදො උත්තරපදෙ කදා දෙසොහොති; කදන්නං, කදසනං–-සරෙති-කිං? කුපුත්තො; උත්තරත්ථෙති-කිං? කුඔට්ඨො; රාජා. Ku, khi được dùng với ý nghĩa xấu, được thay thế bằng kada khi từ sau bắt đầu bằng một nguyên âm; (ví dụ:) kadannaṃ, kadasanaṃ – Tại sao nói ‘khi nguyên âm theo sau’? (Ví dụ:) Kuputto; Tại sao nói ‘với ý nghĩa xấu’? (Ví dụ:) Kuoṭṭho; rājā. කාප්පත්ථෙ-. Kā trong ý nghĩa nhỏ/ít. අප්පත්ථෙ වත්තමානස්ස කුස්සකා හොතුත්තරපදත්ථෙ;’අප්පකං ලවණං’ කාලවණං. Ku, mang ý nghĩa nhỏ/ít, trở thành kā trước từ sau; ‘appakaṃ lavaṇaṃ’ (một ít muối) là kālavaṇaṃ. පුරිසෙවා-. Trước purisa, một cách tùy chọn. කුස්ස පුරිසෙකා හොති වා; කාපුරිසො, කුපුරිසො–-අයමප්පත්තවිභාසා–-අප්පත්ථෙ තුපුබ්බෙනනිච්චංහොති;’ඊසං පුරිසො’ කාපුරිසො. Ku trở thành kā một cách tùy chọn trước purisa; (ví dụ:) kāpuriso, kupuriso – đây là sự tùy chọn không có được (từ quy tắc trước) – nhưng trong ý nghĩa nhỏ/ít, nó luôn luôn (trở thành kā) theo quy tắc trước; ‘īsaṃ puriso’ (người đàn ông đáng khinh) là kāpuriso. පුබ්බාදීහුත්තරපදස්සඅහස්ස අන්හාදෙසො හොති; පුබ්බන්හො; අපරන්හො; අජජන්හො; සායන්හො; මජ්ඣන්හො. Sau pubba và các từ tương tự, aha ở từ sau được thay thế bằng anha; (ví dụ:) pubbanho; aparanho; ajajanho; sāyanho; majjhanho. ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං සමාසකණ්ඩො තතියො. Như vậy, trong chú giải ngữ pháp Moggallāna, chương thứ ba về Phức hợp từ (Samāsa) đã kết thúc. ඡට්ඨියන්තා නාමස්මා වා ණප්පච්චයො හොතපච්චෙ’භිධෙයෙ; ණකාරො වුද්ධ්‍යත්ථො; එවමඤ්ඤත්‍රාපි,’වසිට්ඨස්සාපච්චං’ වාසිට්ඨො, වාසිට්ඨී වා; ඔපගවො, ඔපගවී වා –-වෙති-වාක්‍ය සමාසවිකප්පත්ථං තස්සාධිකාරො සකත්ථාවධි. Sau một danh từ ở sở hữu cách, tiếp vị ngữ ṇa được tùy chọn dùng trong ý nghĩa ‘con cháu’; ký tự ṇ có mục đích tăng trưởng (nguyên âm đầu); điều này cũng tương tự ở những nơi khác, ‘con cháu của Vasiṭṭha’ là vāsiṭṭho, hoặc vāsiṭṭhī; opagavo, hoặc opagavī – từ vā (tùy chọn) có mục đích lựa chọn giữa một câu và một phức hợp từ, và quyền hạn của nó kéo dài đến hết phần của nó. වච්ඡාදිතොණානණායනා-. Sau vaccha v.v... (là các tiếp vị ngữ) ṇāna, ṇāyana. වච්ඡාදීහි අපච්චප්පච්චයන්තෙහි හොත්තාදීහිච සද්දෙහි ණානණායනප්පච්චයා වා හොන්තපච්චෙ. වච්ඡානො වච්ඡායනො; කච්චානො, කච්චායනො–-යාගමෙ-කාතියානො; මොග්ගල්ලානො, මොග්ගල්ලායනො; සාකටානො, සාකටායනො; කණ්භානො, කණ්භායනො; ඉච්චාදි. Sau các từ như vaccha kết thúc bằng tiếp vị ngữ chỉ con cháu, và sau các từ như hotta, các tiếp vị ngữ ṇāna và ṇāyana được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Vacchāno, vacchāyano; kaccāno, kaccāyano – với sự xen vào của y: kātiyāno; moggallāno, moggallāyano; sākaṭāno, sākaṭāyano; kaṇbhāno, kaṇbhāyano; v.v... කත්තිකාදීහි විධවාදීහි ච ණෙය්‍යණෙරා වා යථාක්කමං හොන්තපච්චෙ. කත්තිකෙය්‍යො. වෙනතෙය්‍යො; භාගීනෙය්‍යො ඉච්චාදි–-වෙධවෙරො; වන්ධකෙරො; නාළිකෙරො; සාමණෙරො ඉච්චාදි. Sau kattikā v.v... và sau vidhavā v.v..., các tiếp vị ngữ ṇeyya và ṇera được tùy chọn dùng lần lượt trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Kattikeyyo. Venateyyo; bhāgīneyyo v.v... – vedhavero; vandhakero; nāḷikero; sāmaṇero v.v... ණ්‍ය දිච්චාදීහි-. Ṇya sau diti v.v... දිතිප්පභුතීහි ණ්‍යො වා හොතපච්චෙ. දෙච්චො; ආදිච්චො; කොණ්ඩඤ්ඤො; ගග්ග්‍යො; භාතබ්බො; ඉච්චාදි Sau diti và các từ tương tự, ṇya được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Decco; ādicco; koṇḍañño; gaggyo; bhātabbo; v.v... ආ ණි-. Sau a, (là tiếp vị ngữ) ṇi. අකාරන්තතො ණි වා හොතපච්චෙ දක්ඛි; දොණි; වාසවි; වාරුණිච්චාදි. Sau một từ tận cùng bằng a, ṇi được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) dakkhi; doṇi; vāsavi; vāruṇi v.v... රාජතො ඤ්ඤො ජාතියං-. Sau rāja, (là tiếp vị ngữ) ñño trong ý nghĩa giai cấp. රාජසද්දතො ඤ්ඤො වා හොතපච්චෙ ජාතියං ගම්‍යමානායං. රාජඤ්ඤො–-ජාතියන්ති කිං?රාජාපච්චං. Sau từ rāja, ñño được tùy chọn dùng cho con cháu khi ý nghĩa giai cấp được ngụ ý. (Ví dụ:) Rājañño – Tại sao nói ‘trong ý nghĩa giai cấp’? (Ví dụ:) Rājāpaccaṃ. ඛත්තා යියා-. ඛත්තසද්දා යෙයා හොන්තපච්චෙ ජාතියං ඛත්‍යො; ඛත්තියො ජාතියයන්ත්වෙ-ඛත්ති. Sau khatta, (là tiếp vị ngữ) ya, iya. Sau từ khatta, ya và iya được dùng cho con cháu trong ý nghĩa giai cấp. (Ví dụ:) khatyo; khattiyo. Khi không có ý nghĩa giai cấp: khatti. මනුතො ස්සසණි-. Sau manu, (là tiếp vị ngữ) ssa, aṇa. මනුසද්දතො ජාතියං ස්සසණ හොන්තපච්චෙ. මනුස්සො; මානුසො? ඉත්ථියං-මනුස්සා; මානුසී–-ජාතියන්ත්වෙව-මාණවො. Sau từ manu, trong ý nghĩa chủng tộc, ssa và aṇa được dùng cho con cháu. (Ví dụ:) Manusso; mānuso. Ở giống cái: manussā; mānusī – Khi không có ý nghĩa chủng tộc: māṇavo. ජනපදනාමස්මා ඛත්තියා රඤ්ඤො ච ණො-. Sau tên quốc độ, (để chỉ hậu duệ) của Sát-đế-lỵ và của vua, (có hậu tố) ṇo. ජනපදස්ස යං නාමං තන්නාමස්මා ඛත්තියාපච්චෙ රඤ්ඤොව ණො හොති. පඤ්චාලො; කොසලො; මාගධො; ඔක්කාකො–-ජනපදනාමස්මාති-කිං? දාසරථි; ඛත්තියාති-කිං?’පඤ්චාලස්ස බ්‍රාහ්මණස්සාපච්චං’ පඤ්චාල. Tên nào là tên của quốc độ, sau tên ấy, để chỉ hậu duệ của vua thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: Pañcālo; kosalo; māgadho; okkāko. – Tại sao nói ‘sau tên quốc độ’? (Để loại trừ trường hợp như) Dāsarathi. – Tại sao nói ‘của Sát-đế-lỵ’? (Ví dụ) ‘hậu duệ của một vị Bà-la-môn ở xứ Pañcāla’ là pañcāla. ණ්‍ය කුරුසිවීහී-. Sau Kuru và Sivi, (có hậu tố) ṇya. කුරුසිවීහපච්චෙ රඤ්ඤෙ ච ණ්‍යො හොති; කොරබ්‍යො සෙබ්‍යො. Để chỉ hậu duệ của vua thuộc dòng dõi Kuru và Sivi, thì có hậu tố ṇyo. Ví dụ: korabyo, sebyo. ණ රාගා තෙන රත්තං-. Sau (danh từ chỉ) vật nhuộm, (trong ý nghĩa) ‘được nhuộm bởi cái đó’, (có hậu tố) ṇa. රාගවාචිතතියන්තතො රත්තමිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ණො හොති’කසාවෙන රත්තං’ කාසාවං;කොසුම්භං; හාලිද්දං–-රාගාති කිං? දෙවදත්තෙන රත්තං වත්ථං; ඉධ කස්මා නහොති? නීලං පීතන්ති–-ගුණවචනත්තා විනාපි ණෙන ණත්ථස්සාභිධානතො. Sau một từ ở biến cách thứ ba chỉ vật nhuộm, trong ý nghĩa ‘được nhuộm’, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘được nhuộm bằng kasāva’ là kāsāvaṃ; kosumbhaṃ; hāliddaṃ. – Tại sao nói ‘vật nhuộm’? (Để loại trừ trường hợp như) Devadattena rattaṃ vatthaṃ (tấm y được nhuộm bởi Devadatta). – Tại sao ở đây không có (hậu tố)? (Trong các trường hợp như) nīlaṃ, pītaṃ. – Vì chúng là những từ chỉ phẩm chất, nên ý nghĩa của hậu tố ṇa đã được biểu thị ngay cả khi không có hậu tố ṇa. නක්ඛත්තෙනින්දුයුත්තෙන කාලෙ-. Sau (danh từ chỉ) chòm sao đi cùng với mặt trăng, (trong ý nghĩa) về thời gian, (có hậu tố ṇa). තතියන්තතො නක්ඛත්තා තෙන ලක්ඛිතෙ කාලෙ ණො හොති; තං චෙ නක්ඛන්තමින්දුයුත්තං හොති. ඵුස්සී, රත්තී; ඵුස්සො, අහො–-නක්ඛත්තෙනෙති-කිං? ගුරුනා ලක්ඛිතා රත්ති; ඉන්දු යනුත්තෙනෙති-කිං? කත්තිකාය ලක්ඛිතො මුහුත්තො; කාලෙති-කිං? ඵුස්සෙනලක්ඛිතා අත්ථසිද්ධි–-අජ්ජකත්තිකාති කත්තිකා යුත්තෙ චන්දෙ කත්තිකාසද්දො වත්තතෙ. Sau một từ ở biến cách thứ ba chỉ chòm sao, trong ý nghĩa về thời gian được đánh dấu bởi nó, thì có hậu tố ṇo; nếu chòm sao ấy đi cùng với mặt trăng. Ví dụ: Phussī, rattī (đêm Phussa); phusso, aho (ngày Phussa). – Tại sao nói ‘bởi chòm sao’? (Để loại trừ) Gurunā lakkhitā ratti (đêm được đánh dấu bởi vị thầy). – Tại sao nói ‘đi cùng với mặt trăng’? (Để loại trừ) Kattikāya lakkhito muhutto (khoảnh khắc được đánh dấu bởi sao Kattikā). – Tại sao nói ‘về thời gian’? (Để loại trừ) Phussenalakkhitā atthasiddhi (sự thành tựu mục đích được đánh dấu bởi sao Phussa). – (Câu) ajjakattikā có nghĩa là từ kattikā chỉ mặt trăng đi cùng với (chòm sao) Kattikā. සාස්ස දෙවතා පුණ්ණමංසි-. (Trong ý nghĩa) ‘đó là vị trời của nó’ và ‘(đó là) ngày rằm (của nó)’, (có hậu tố ṇa). සෙති පඨමන්තා අස්සාති ඡට්ඨත්ථෙ ණො භවති යං පඨමන්තං සා වෙ දෙවතා පුණ්ණමාසී වා.’සුගතො දෙවතා අස්සා’ති සොගතො; මාහින්දො; යාමො; වාරුණො; ඵුස්සී පුණ්ණමාසී අස්ස සම්බන්ධිනී’ති ඵුස්සො, මාඝො; මාඝො; ඵග්ගුනො; චිත්තො; වෙසාඛො;පෙට්ඨමුලො; ආසාළ්හො; සාවණො; පොට්ඨපාදො; අස්සයුජො; කත්තිකො; මාගසිරො–-පුණ්ණමාසීති-කිං, ඵුස්සි පඤ්චමී අස්ස–-පුණ්ණමාසීව ගතකමාසසම්බන්ධිනී න හොති;’පුණ්ණො මා අස්සන්ති’ නිබ්බචනා–-අතො එව නිපාතනා ණො, සාගමො ච, මාසසුතීයාව නපපඤ්චදසරත්තාදො විධි. Sau một từ ở biến cách thứ nhất (trong câu có dạng) ‘sā’, trong ý nghĩa của biến cách thứ sáu ‘assa’, thì có hậu tố ṇo; từ ở biến cách thứ nhất đó hoặc là một vị trời hoặc là ngày rằm. Ví dụ: ‘Sugato devatā assa’ (Đấng Thiện Thệ là vị trời của người ấy) thành sogato; māhindo; yāmo; vāruṇo. (Ví dụ:) ‘phussī puṇṇamāsī assa sambandhinī’ (ngày rằm liên quan đến sao Phussa là của tháng ấy) thành phusso, māgho; phagguno; citto; vesākho; jeṭṭhamūlo; āsāḷho; sāvaṇo; poṭṭhapādo; assayujo; kattiko; māgasiro. – Tại sao nói ‘ngày rằm’? (Để loại trừ) phussī pañcamī assa (ngày mồng năm liên quan đến sao Phussa là của tháng ấy). – (Từ) puṇṇamāsī (được hình thành từ câu) ‘puṇṇo mā assaṃ’ (mặt trăng tròn đầy trong ngày ấy). Do đó, theo quy tắc đặc biệt, có hậu tố ṇo và sự thêm vào của ‘sa’. Quy tắc này chỉ áp dụng cho tên tháng, không phải cho mười lăm đêm v.v... තමධීතෙ තං ජානාති කණිකා ච-. (Trong ý nghĩa) ‘học cái đó’, ‘biết cái đó’, (có hậu tố) ka và ṇika. දුතියන්තතො තමධීතෙ තං ජානාතීති එතෙස්ඵත්ථෙසුණො හොති කො ණිකොව.’ ව්‍යාකරණමධීතෙ ජානාති වා’ වෙය්‍යාකරණො; ඡාන්දසො; කමකො; පදකො; වෙනයිකො; සුත්තන්තිකො–-ද්විතග්ගහණං පුථගෙව විධානත්ථං ජානනස්සච අජ්ඣෙනවිසයභාවදස්සනත්ථං පසිම්බුපසංගහත්ථඤ්ච. Sau một từ ở biến cách thứ hai, trong những ý nghĩa ‘học cái đó’ và ‘biết cái đó’, thì có hậu tố ṇo, ka, hoặc ṇika. Ví dụ: ‘học hoặc biết ngữ pháp’ là veyyākaraṇo; chāndaso; kamako; padako; venayiko; suttantiko. – Việc nêu ra hai (động từ) là để quy định riêng biệt, để cho thấy rằng đối tượng của việc biết chính là việc học, và cũng để bao gồm các (ý nghĩa) tương tự. තස්ස විසයෙ දෙසෙ.-. (Trong ý nghĩa) ‘lãnh địa của nó, là một xứ sở’, (có hậu tố ṇa). ඡඨියන්තා විසයෙ දෙසරූපෙ ණො හොති.’වසාතීනං විසයො දෙසො’වාසාතො–-දෙසෙති කිං? චක්ඛුස්ස විසයො රූපං, දෙවදත්තස්ස විසයො’නුවාකො. Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa lãnh địa có hình thức là một xứ sở, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘xứ sở là lãnh địa của dòng họ Vasāti’ là vāsāto. – Tại sao nói ‘xứ sở’? (Để loại trừ) Cakkhussa visayo rūpaṃ (đối tượng của mắt là sắc), devadattassa visayo’nuvāko (phạm vi (hiểu biết) của Devadatta là một chương). නිවාසෙ තන්නාමෙ-. (Trong ý nghĩa) nơi ở, khi nó là tên (của nơi đó), (có hậu tố ṇa). ඡට්ඨියන්තා නිවාසෙ දෙසෙ තන්නාමෙ ණො හොති;’සිවීනං නිවාසො දෙසොසෙබ්‍යො; වාසාතො. Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa nơi ở là một xứ sở, khi nó là tên của nơi đó, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘xứ sở là nơi ở của dòng họ Sivi’ là sebyo; vāsāto. අදූරභවෙ-. (Trong ý nghĩa) sinh ra không xa, (có hậu tố ṇa). ඡට්ඨියන්තා අදූරභවෙ දෙසෙතන්නාමෙ ණො හොති;’විදසාය අදුරභවං’ වෙදිසං. Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa một xứ sở sinh ra không xa (nơi đó), khi nó là tên của xứ sở ấy, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘(thành phố) sinh ra không xa (sông) Vidasā’ là vedisaṃ. තෙනතිබ්බත්තෙ-. (Trong ý nghĩa) được tạo ra bởi cái đó, (có hậu tố ṇa). තතියන්තා නිබ්බත්තෙ දෙසෙතන්නාමෙ ණො හොති; කුසම්බෙන නිබ්බත්තා කොසම්බී, නගරී; කාකන්දී, මාකන්දී,’සහස්සෙන නිබ්බත්තා’ සාහස්සී, පරිඛා–-හෙතුම්හි කත්තරිකරණෙ ච යථායොගං තතියා. Sau một từ ở biến cách thứ ba, trong ý nghĩa một xứ sở được tạo ra (bởi nó), khi nó là tên của xứ sở ấy, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: kusambena nibbattā kosambī, nagarī (thành phố được tạo ra bởi Kusamba); kākandī, mākandī. ‘sahassena nibbattā’ sāhassī, parikhā (hào được đào với giá một ngàn). – Biến cách thứ ba được dùng tùy theo trường hợp với ý nghĩa nguyên nhân, tác nhân, và công cụ. තමිධත්ථි-. (Trong ý nghĩa) ‘cái đó có ở đây’, (có hậu tố ṇa). තන්ති පඨමන්තා ඉධාති සත්තම්‍යත්ථෙ දෙසෙ තන්නාමෙ ණො හොති, යන්තං පඨමන්තමත්ථි චෙ;’උදුම්බරා අස්මිං දෙසෙ සන්තී’ති ඔදුම්බරො, බාදරො, බබ්බජො. Sau một từ ở biến cách thứ nhất (trong câu có dạng) ‘taṃ’, trong ý nghĩa của biến cách thứ bảy ‘idha’, để chỉ một xứ sở và là tên của xứ sở đó, thì có hậu tố ṇo, nếu cái ở biến cách thứ nhất đó có tồn tại. Ví dụ: ‘udumbarā asmiṃ dese santi’ (cây sung có ở xứ này) thành odumbaro; bādaro; babbajo. තත්‍ර භවෙ-. (Trong ý nghĩa) sinh ra ở đó, (có hậu tố ṇa). සත්තම්‍යන්තා භවත්ථෙ ණො හොති;’උදකෙ භවො’ඔදකො, ඔරසො, ජානපදො, මාගධො, කාපිලවත්ථවො, කොසම්බො. Sau một từ ở biến cách thứ bảy, trong ý nghĩa ‘sinh ra’, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘udake bhavo’ (sinh ra trong nước) là odako; oraso; jānapado; māgadho; kāpilavatthavo; kosambo. අජ්ජාදීහි තතො-. Sau ajja v.v..., (có hậu tố) tana. භවත්ථෙ අජ්ජාදීහි තනො හොති;’අජ්ජ භවො’ අජ්ජතනො, ස්වාතනො, හිය්‍යත්තනො. Trong ý nghĩa ‘sinh ra’, sau ajja v.v..., có hậu tố tano. Ví dụ: ‘ajja bhavo’ (sinh ra hôm nay) là ajjatano; svātano; hiyyattano. පුරාතො ණො ච-. Sau purā, (có hậu tố) ṇo và (tano). පුරා ඉච්චස්මා භවත්ථෙ ණො හොති තනො ච; පුරාණො, පුරාතනො. Sau từ purā này, trong ý nghĩa ‘sinh ra’, có hậu tố ṇo và tano. Ví dụ: purāṇo, purātano. අමාත්ථච්චො-. අමාසද්දතො අච්චො හොති භවත්ථෙ; අමච්චො. Amātthacco-. Sau từ amā, có hậu tố acco trong ý nghĩa ‘sinh ra’; (ví dụ:) amacco. මජ්ඣාදිත්විමො-. Sau majjha v.v..., (có hậu tố) ima. මජ්ඣාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි භවත්ථෙ ඉමො හොති; මජ්ඣිමො, අන්තිමො–-මජ්ක්ජ්ධඅන්ත හෙට්ඨා උපරි ඔර පාර පච්ඡා අබ්භන්තර පච්චන්ත. Hậu tố `ima` được dùng sau các từ ở thất cách bắt đầu bằng `majjha` trong ý nghĩa ‘hiện hữu’; `majjhimo`, `antimo` – `majjha`, `anta`, `heṭṭhā`, `upari`, `ora`, `pāra`, `pacchā`, `abbhantara`, `paccanta`. කණ්ණෙය්‍යණෙය්‍යකයියා-. Các hậu tố `ka`, `ṇeyya`, `ṇeyyaka`, `ya`, `iya`. සත්තම්‍යන්තා එතෙ පච්චයා හොන්ති භවත්ථෙ; කණ-’කුසිනාරායං භවො’ කොසිනාරකො, මාගධකො, ආරඤ්ඤකෙ, විහාරො–-ණෙය්‍ය-ගඞ්ගෙය්‍යො, පබ්බතෙය්‍යො, වානෙයෙය්‍යා–-ණෙය්‍යක-කොලෙය්‍යකො, බාරාණසෙය්‍යකො, චම්පෙය්‍යකො; මිථිලෙය්‍යකොති-එය්‍යකො–-ය-ගම්මො, දිබ්බො; ඉයගාමියො, උදරියො, දිවියො, පඤ්චාලියො, බොධපක්ඛීයො, ලොකියො. Các hậu tố này được dùng sau các từ ở thất cách trong ý nghĩa ‘hiện hữu’. Hậu tố `ka`: ‘`kusinārāyaṃ bhavo`’ (hiện hữu ở Kusinārā) thành `kosinārako`, `māgadhako`, `āraññake vihāro`. Hậu tố `ṇeyya`: `gaṅgeyyo`, `pabbateyyo`, `vāneyeyyā`. Hậu tố `ṇeyyaka`: `koleyyako`, `bārāṇaseyyako`, `campeyyako`; `mithileyyako` là từ hậu tố `eyyako`. Hậu tố `ya`: `gammo`, `dibbo`. Hậu tố `iya`: `gāmiyo`, `udariyo`, `diviyo`, `pañcāliyo`, `bodhapakkhīyo`, `lokiyo`. ණිකො-. Hậu tố `ṇika`. සත්තම්‍යන්තා භවත්ථෙ ණිකො හොති; සාරදිකො, දිවසො; සාරදිකා, රත්ති. Hậu tố `ṇika` được dùng sau từ ở thất cách trong ý nghĩa ‘hiện hữu’; `sāradiko divaso`; `sāradikā ratti`. තමස්ස සිප්පං සීලං පණ්‍යං පහරණං පයොජනං-. Trong ý nghĩa: ‘đó là nghề nghiệp, giới hạnh, hàng hóa, vũ khí, mục đích của người ấy’. පඨමන්තා සිප්පාදිවාචකා අස්සෙති ඡඪත්ථෙ ණිකො හොති;’වීණාවාදනං සිප්පමස්ස’ වෙණිකො, මොදඞ්ගිකො, වංසිකො;’පංසුකූලධාරණං සීලමස්ස’ පංසුකූලිකො, තෙචීවරිකො;’ගන්ධොපණ්‍යමස්ස’ ගන්ධිකො, තෙලිකො, ගොළිකො’චාපො පහරණමස්ස’ චාපිකො, තොමරිකො, මුග්ගරිකො;’උපධිප්ප යොජනමස්ස’ ඔපධිකං, සාතිකං, සාහස්සිකං. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở nhất cách chỉ nghề nghiệp v.v... trong ý nghĩa của sở thuộc cách ‘của người ấy’. Ví dụ: ‘`vīṇāvādanaṃ sippamassa`’ (chơi đàn tỳ bà là nghề của người ấy) thành `veṇiko`, `modaṅgiko`, `vaṃsiko`; ‘`paṃsukūladhāraṇaṃ sīlamassa`’ (mặc y phấn tảo là giới hạnh của người ấy) thành `paṃsukūliko`, `tecīvariko`; ‘`gandho paṇyamassa`’ (hương liệu là hàng hóa của người ấy) thành `gandhiko`, `teliko`, `goḷiko`; ‘`cāpo paharaṇamassa`’ (cung là vũ khí của người ấy) thành `cāpiko`, `tomariko`, `muggariko`; ‘`upadhi payojanamassa`’ (sanh y là mục đích của người ấy) thành `opadhikaṃ`, `sātikaṃ`, `sāhassikaṃ`. තං හන්තරහති ගච්ඡතුඤ්ඡති චරති-. දුතියන්තා හන්තීති එවමාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති; පක්ඛීහි-’පක්ඛිනො හන්තී’ති පක්ඛිකො, සාකුණිකො, මායුරිකො–-මච්ඡෙහි- මච්ඡිකො, මෙනිකො–-මිගෙහි මාගවිකො, හාරිණිකො, - සූකරිකොති- ඉකො;’සතමරහතී’ති සාතිකං, සන්දිට්ඨිකං;’එහි පස්ස විධිං රහතී’ති එහිපස්සිකො, සාහස්සිකො–-සහස්සියොතීධ ඉයො;’පරදාරං ගච්ඡතී’ති පාරදාරිකො, මග්ගිකො, පඤ්ඤාසයොජනිකො;’ බදරෙ උඤ්ඡතී’ති බාදරිකො, සාමාකිකො;’ධම්මං චරතී’ති ධම්මිකො, අධම්මිකො. Trong ý nghĩa: ‘người ấy giết, xứng đáng, đi đến, lượm lặt, thực hành cái đó’. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở nhị cách trong các ý nghĩa như ‘giết’ v.v... Ví dụ: `pakkhīhi` – ‘`pakkhino hanti`’ (giết các loài chim) thành `pakkhiko`, `sākuṇiko`, `māyuriko`; `macchehi` – `macchiko`, `meniko`; `migehi` – `māgaviko`, `hāriṇiko`, `sūkariko` là từ hậu tố `ika`; ‘`satam arahati`’ (xứng đáng một trăm) thành `sātikaṃ`, `sandiṭṭhikaṃ`; ‘`ehi passa vidhiṃ arahati`’ (xứng đáng với pháp ‘hãy đến để thấy’) thành `ehipassiko`, `sāhassiko` – ở đây `sahassiyo` có hậu tố `iyo`; ‘`paradāraṃ gacchati`’ (đi đến vợ người) thành `pāradāriko`, `maggiko`, `paññāsayojaniko`; ‘`badare uñchati`’ (lượm lặt táo) thành `bādariko`, `sāmākiko`; ‘`dhammaṃ carati`’ (thực hành pháp) thành `dhammiko`, `adhammiko`. තෙන කතං කීතං බද්ධමහිසඞ්ඛතං සංසඪං හතං හන්ති ජිතං ජයති දිබ්බති ඛණති තරති චරති වහති ජිවති-. Trong ý nghĩa: ‘được làm, được mua, được buộc, được chế biến, được trộn lẫn, bị giết, giết, được thắng, thắng, chơi, đào, vượt qua, đi, mang, sống bằng cái đó’. තතියන්තා කතාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති;’කායෙන කතං’ කායිකං, වාචසිකං, මානසිකං;’වාතෙනකතො ආබාධො’ වාතිකො–-’සතෙන කීතං’ සාතිකං, සාහස්සිකං, මූලතොව-දෙවදත්තෙන කීතොති න හොති තදත්ථාප්පතීතියා–-’වරත්තාය බද්ධො’ වාරත්තිකො, ආයසිකො, පාසිකො; –-’ඝතෙන අභිසඞ්ඛතං සංසට්ඨං වා’ ඝාතිකං, ගොළිකං, දාධිකං, මාරිචිකං–-’ජාලෙන හතො හන්තීති වා’ ජාලිකො, බාළිසිකො–-’අක්ඛොහි ජිත’මක්ඛිකං, සාලාකිකං–-’අක්ඛෙහි ජයති දිබ්බති වා’ අක්ඛිකො–-’ඛණිත්තියා ඛණතී’ති ඛාණිත්තිකො, කුද්දාලිකො-දෙවදත්තෙන ජිතමඞ්ගුල්‍යා ඛණතීති න හොති තදත්ථා නවගමා–-’උළුම්පෙන තරතී’ති ඔළුම්පිකො; උළුම්පිකොති-ඉකො; ගොපුච්ඡිකො; නාවිකො–-’සකටෙන චරතී’ති සාකටිකො. රථිකො–-පරප්පිකොති ඉකො-’ඛන්ධෙන වහතී’ති ඛන්ධිකො, අංසිකො; සීසිකොති-ඉකො–-’වෙතතෙන ජීවතී’ති ඛන්ධිකො, අංසිකො; සීසිකොති-ඉකො–-’වෙතනෙන ජීවතී’ති වෙතනිකො, භතිකො, කයිකො, වික්කයිකො; කයවික්කයයිකොති-ඉකො. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở tam cách trong các ý nghĩa như ‘được làm’ v.v... Ví dụ: ‘`kāyena kataṃ`’ (được làm bởi thân) thành `kāyikaṃ`, `vācasikaṃ`, `mānasikaṃ`; ‘`vātena kato ābādho`’ (bệnh do gió) thành `vātiko`; ‘`satena kītaṃ`’ (được mua với giá một trăm) thành `sātikaṃ`, `sāhassikaṃ`, nhưng không thành lập từ `devadattena kīto` vì không thể hiện ý nghĩa đó; ‘`varattāya baddho`’ (bị buộc bằng dây da) thành `vārattiko`, `āyasiko`, `pāsiko`; ‘`ghatena abhisaṅkhataṃ saṃsaṭṭhaṃ vā`’ (được chế biến hoặc trộn với bơ sữa) thành `ghātikaṃ`, `goḷikaṃ`, `dādhikaṃ`, `māricikaṃ`; ‘`jālena hato hantīti vā`’ (bị giết hoặc giết bằng lưới) thành `jāliko`, `bāḷisiko`; ‘`akkhehi jitaṃ`’ (thắng bằng súc sắc) thành `akkhikaṃ`, `sālākikaṃ`; ‘`akkhehi jayati dibbati vā`’ (thắng hoặc chơi bằng súc sắc) thành `akkhiko`; ‘`khaṇittiyā khaṇati`’ (đào bằng cuốc) thành `khāṇittiko`, `kuddāliko`, nhưng không thành lập từ `devadattena jitaṃ` hay `aṅgulyā khaṇati` vì không hiểu được ý nghĩa đó; ‘`uḷumpena tarati`’ (vượt qua bằng bè) thành `oḷumpiko`; `uḷumpiko` là từ hậu tố `ika`; `gopucchiko`; `nāviko`; ‘`sakaṭena carati`’ (đi bằng xe) thành `sākaṭiko`, `rathiko`; `parappiko` là từ hậu tố `ika`; ‘`khandhena vahati`’ (mang trên vai) thành `khandhiko`, `aṃsiko`; `sīsiko` là từ hậu tố `ika`; ‘`vetanena jīvati`’ (sống bằng tiền lương) thành `vetaniko`, `bhatiko`, `kayiko`, `vikkayiko`; `kayavikkayiko` là từ hậu tố `ika`. තස්ස සංවත්තති-. Trong ý nghĩa: ‘dẫn đến điều đó’. චතුත්ථ්‍යන්තා සංවත්තති අස්මිං අත්ථෙ ණිකො හොති;’පුනබ්භවාය සංවත්තතී’ති පොනොභවිකො, ඉත්ථියං-පොනොභවිකා;’ලොකාය සංවත්තතී’ති ලොකිකො,’ සුට්ඨු අග්ගො’ති සග්ගො,’සග්ගාය සංවත්තතී’ති සොවග්ගිකො, සස්සාව්ैක තදමිනාදි පාඨා–-’ධනාය සංවත්තතී’ති ධඤ්ඤං-යො. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở tứ cách trong ý nghĩa ‘dẫn đến’. Ví dụ: ‘`punabbhavāya saṃvattati`’ (dẫn đến tái sanh) thành `ponobhaviko`, giống cái là `ponobhavikā`; ‘`lokāya saṃvattati`’ (dẫn đến thế gian) thành `lokiko`; ‘`suṭṭhu aggo’ti saggo`’, ‘`saggāya saṃvattati`’ (dẫn đến thiên giới) thành `sovaggiko`; ‘`dhanāya saṃvattati`’ (dẫn đến tài sản) thành `dhaññaṃ` với hậu tố `yo`. තතො සම්භුතමාගතං-. Trong ý nghĩa: ‘sanh ra từ, đến từ đó’. පඤ්චම්‍යන්තා සම්භුතමාගතන්තිඑතෙස්වත්ථෙසු ණිකො හොති;’මාතිතො සම්භුතමාගතන්ති වා’ මත්තිකං, පෙත්තිකං–-ණ්‍යරියණ්‍ර්‍යාපි දිස්සන්ති–-’සුරභිතො සම්භුතං’ සොරභ්‍යං;’ථනතො සම්භුතං’ ථඤ්ඤං;’පිතිතො සම්භුතො’ පෙත්තියො, මාතියො, මත්තියො; මච්චො වා. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở ngũ cách trong các ý nghĩa ‘sanh ra từ’ hoặc ‘đến từ’. Ví dụ: ‘`mātito sambhutaṃ āgataṃ vā`’ (sanh ra hoặc đến từ mẹ) thành `mattikaṃ`, `pettikaṃ`. Các hậu tố `ṇya`, `iya` cũng được thấy. Ví dụ: ‘`surabhito sambhutaṃ`’ (sanh ra từ hương thơm) thành `sorabhyaṃ`; ‘`thanato sambhutaṃ`’ (sanh ra từ vú) thành `thaññaṃ`; ‘`pitito sambhuto`’ (sanh ra từ cha) thành `pettiyo`, `mātiyo`, `mattiyo`; hoặc `macco`. තත්ථ වසති විදිතො භත්තො නියුත්තො-. Trong ý nghĩa: ‘sống ở đó, được biết ở đó, trung thành ở đó, được bổ nhiệm ở đó’. සත්තම්‍යන්තා වසතීත්වෙවමාදිස්වත්ථෙසු ණිකො හොති;’රුක්ඛමූලෙ වසතී’ති රුක්ඛමුලිකො,ආරඤ්ඤිකො, සොසානිකො;’ලොකෙ විදිතො’ ලොකිකො;’චතුමහාරාජෙසු භත්තා’ චාතුම්මහාරාජිකා;;ද්වාරෙ නියුත්තො’ දොවාරිකො; දස්සොක තදමිනාදිපාඨා,භණ්ඩාගාරිකො;-ඉකො නවකම්මිකො–-කියො-ජාතිකියො, අන්ධකියො. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở thất cách trong các ý nghĩa như ‘sống ở đó’ v.v... Ví dụ: ‘`rukkhamūle vasati`’ (sống ở gốc cây) thành `rukkhamuliko`, `āraññiko`, `sosāniko`; ‘`loke vidito`’ (được biết đến trong đời) thành `lokiko`; ‘`catumahārājesu bhattā`’ (trung thành với Tứ Đại Thiên Vương) thành `cātummahārājikā`; ‘`dvāre niyutto`’ (được bổ nhiệm ở cổng) thành `dovāriko`; `bhaṇḍāgāriko`; `navakammiko` có hậu tố `ika`. Hậu tố `kiyo`: `jātikiyo`, `andhakiyo`. තස්සිදං-. Trong ý nghĩa: ‘cái này của người đó/cái đó’. ඡට්ඨියන්තා ඉදමිච්චස්මිංඅත්ථෙ ණිකො හොති;’සඞ්ඝස්ස ඉදං’ සඞ්ඝිකං, පුග්ගලිකං, සක්‍යපුත්තිකො, නාථපුත්තිකො, ජෙනදත්තිකො–-කියෙ-සකියො, පරකියො; නියෙ-අත්තනියං;කෙ-සකො, රාජකං, භද්ධං. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`saṅghassa idaṃ`’ (cái này của Tăng đoàn) thành `saṅghikaṃ`, `puggalikaṃ`, `sakyaputtiko`, `nāthaputtiko`, `jenadattiko`. Hậu tố `kiye`: `sakiyo`, `parakiyo`. Hậu tố `niye`: `attaniyaṃ`. Hậu tố `ke`: `sako`, `rājakaṃ`, `bhaddhaṃ`. ණො-. Hậu tố `ṇa`. ඡට්ඨියන්තා ඉදමිච්චස්මිං අත්ථෙ ණො හොති;’කච්චායනස්ස්ैදං’ කච්චායනං, ව්‍යාකරණං; සොගතං, සාසනං; මාහිසං, මංසාදි. Hậu tố `ṇa` được dùng sau các từ ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`kaccāyanassa idaṃ`’ (cái này của ngài Kaccāyana) thành `kaccāyanaṃ vyākaraṇaṃ`; `sogataṃ sāsanaṃ`; `māhisaṃ maṃsādi`. ගවාදීහි යො-. Hậu tố `yo` sau các từ `go` v.v... ගවාදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි ඉදමිච්චස්මිං අත්ථෙ යො හොති;’ගුන්නං ඉදං’ගබ්‍යං, මංසාදි; කබ්‍යං, දබ්බං. Hậu tố `yo` được dùng sau các từ như `go` v.v... ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`gunnaṃ idaṃ`’ (cái này của những con bò) thành `gabyaṃ maṃsādi`; `kabyaṃ`, `dabbaṃ`. පිතිතො භාතරි රෙය්‍යණ-. Hậu tố `eyya` sau `pitu` trong ý nghĩa ‘anh/em trai’. පිතුසද්දා තස්ස භාතරි රෙය්‍යණ හොති;’පිතුභාතා’ පෙත්තෙය්‍යො. Sau từ `pitu`, hậu tố `eyya` được dùng trong ý nghĩa ‘anh/em trai của người ấy’. Ví dụ: ‘`pitu bhātā`’ (anh/em trai của cha) thành `petteyyo`. මාතිතො ච භගිනියං ඡො-. Và hậu tố `cha` sau `mātu` trong ý nghĩa ‘chị/em gái’. මාතිතො පිතිතො ච තෙසං භගිනීයං ඡො හොති;’මාතු භගිනි’ මාතුච්ඡා;’පිතුභගිනී’ පිතුච්ඡා–-කථං මාතුලොතු?’මාතුලාදිත්වානී’ති නිපාතනා. Sau `mātu` và `pitu`, hậu tố `cha` được dùng trong ý nghĩa ‘chị/em gái của họ’. Ví dụ: ‘`mātu bhaginī`’ (chị/em gái của mẹ) thành `mātucchā`; ‘`pitu bhaginī`’ (chị/em gái của cha) thành `pitucchā`. Nhưng làm thế nào có từ `mātulo`? Do sự thành lập bất quy tắc trong nhóm `mātulādi`. මාතාපිතුස්වාමහො-. Hậu tố `āmaha` sau `mātā` và `pitu`. මාතාපිතූහි තෙසං මාතාපිතුස්වාමහො හොති;’මාතුමාතා’ මාතාමහී;’මාතුපිතා’ මාතාමහො;’පිතුමාතා’ පතාමහී;’පිතුපිතා’ පිතාමහො–-න යථාසංඛ්‍යං පච්චෙකාභිසම්බන්ධා. Sau `mātā` và `pitu`, hậu tố `āmaha` được dùng trong ý nghĩa ‘mẹ và cha của họ’. Ví dụ: ‘`mātu mātā`’ (mẹ của mẹ) thành `mātāmahī`; ‘`mātu pitā`’ (cha của mẹ) thành `mātāmaho`; ‘`pitu mātā`’ (mẹ của cha) thành `pitāmahī`; ‘`pitu pitā`’ (cha của cha) thành `pitāmaho`. Không theo thứ tự tương ứng vì có sự liên hệ riêng biệt. නහිතෙ රෙය්‍යණ-. Hậu tố reyyaṇa không theo nghĩa lợi ích-. මාතාපිතුහි හිතෙ රෙය්‍යණ හොති; මත්තෙය්‍යො, පෙත්තෙය්‍යො. Sau mātā và pitu, hậu tố reyyaṇa được dùng theo nghĩa là hita (lợi ích); ví dụ: matteyyo, petteyyo. නින්දාඤ්ඤාතප්පපටිභාගරස්සදයාසඤ්ඤාසු කො-. Hậu tố ko (ka) được dùng theo các nghĩa: khiển trách, không biết, nhỏ bé, tương tự, ngắn, thương mến, và danh xưng-. නින්දාදීස්වත්ථෙසු නාමස්මා කො හොති; නින්දායං-මුණ්ඩකො, සමණකො; අඤ්ඤාතෙ-’කස්සායං අස්සො’ති අස්සකො–- Sau danh từ, hậu tố ko (ka) được dùng theo các nghĩa là khiển trách, v.v...; theo nghĩa khiển trách: muṇḍako, samaṇako; theo nghĩa không biết: ‘kassāyaṃ asso’ti (con ngựa này của ai) là assako–- පයොගසාමත්ථියා සම්බන්ධිවිසෙසානවගමො’වගම්‍යතෙ–-අප්පත්ථෙ-තෙලකං, ඝතකං–-පටිභාගත්ථෙ-’හත්ථි විය’ හත්ථිකො, අස්සකො, බලිවද්දකො–-රස්සෙ-මානුසකො, රුක්ඛකො, පිලක්ඛකො–-දයායං-පුත්තකො, වච්ඡකො–-සඤ්ඤායං-’මොරොවිය’ මොරකො. Do năng lực của cách dùng, sự không liễu tri về mối liên hệ đặc biệt được hiểu ngầm–-theo nghĩa nhỏ bé: telakaṃ, ghatakaṃ–-theo nghĩa tương tự: ‘hatthi viya’ (như con voi) là hatthiko, assako, balivaddako–-theo nghĩa ngắn: mānusako, rukkhako, pilakkhako–-theo nghĩa thương mến: puttako, vacchako–-theo nghĩa danh xưng: ‘moroviya’ (như con công) là morako. තමස්ස පරිමාණං ණිකො ච-. Hậu tố ṇiko và ko (ka) được dùng theo nghĩa ‘đó là số lượng của nó’-. පඨමන්තා අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ ණිකො හොති කො ච, තං චෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’පරිමියතෙ’තෙනෙ’ති පරිමාණං–-’දොණො පරිමාණමස්ස’ දොණිකො, වීහි; ඛාරසතිකො, ඛාරසහස්සිකො, ආසීතිකො, වයො; උපඩ්ඪකායිකං, බිම්බොහනං; පඤ්චකං,ඡක්කං. Sau một từ ở biến cách thứ nhất, hậu tố ṇiko và ko (ka) được dùng theo nghĩa là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ‘parimiyate’tene’ti parimāṇaṃ (cái dùng để đo được gọi là đơn vị đo lường)–-ví dụ: ‘doṇo parimāṇamassa’ (một doṇa là số lượng của nó) thành doṇiko, vīhi; khārasatiko, khārasahassiko, āsītiko, vayo; upaḍḍhakāyikaṃ, bimbohanaṃ; pañcakaṃ, chakkaṃ. සතෙතෙහි ත්තකො-. Sau sa, ta, và eta, hậu tố ttako (ttaka) được dùng-. යාදීහි පඨමන්තෙහිඅස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙත්තකො හොති, තං වෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’යං පරමාණමස්ස යන්තකං, තත්තකං, එත්තකං; ආවතකෙ-යාවතකො, තාවතකො. Sau các từ như ya, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố ttako (ttaka) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘yaṃ paramāṇamassa’ (cái gì là số lượng của nó) thành yantakaṃ, tattakaṃ, ettakaṃ; theo nghĩa āvanta: yāvatako, tāvatako. සබ්බා චාවන්තු-. Sau sabba và các từ trước, hậu tố āvantu được dùng-. සබ්බතො පඨමන්තෙහි යාදීහි ච අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ ආවන්තු හොති, තං වෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’සබ්බං පරිමාණමස්ස’ සබ්බාවන්තං, යාවන්තං, තාවන්තං, එතාවන්තං. Sau sabba và các từ như ya, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố āvantu được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘sabbaṃ parimāṇamassa’ (tất cả là số lượng của nó) thành sabbāvantaṃ, yāvantaṃ, tāvantaṃ, etāvantaṃ. කිම්හා රතිරිවරීවතකරිත්තකා-. Sau kim, các hậu tố ratirivarīvatakarittakā được dùng-. කිම්හා පඨමන්තා අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ රතිරීවරීවතකරිත්තකා හොන්ති, තං චෙ පඨමන්තං පරිමාණං භවති;’කිං සංඛ්‍යානං පරිමාණමෙසං’ කති, එතෙ; කිව, කීවතකං, කිත්තකං–-රීවන්තො සභාවතො අසංඛ්‍යො. Sau kim ở biến cách thứ nhất, các hậu tố ratirīvarīvatakarittakā được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘kiṃ saṃkhyānaṃ parimāṇamesaṃ’ (số nào là số lượng của chúng) thành kati, ete; kiva, kīvatakaṃ, kittakaṃ–-rīvanto tự bản chất không phải là số đếm. සංජාතං තාරකාදිත්විතො-. Theo nghĩa ‘đã sanh khởi’, hậu tố ito (ita) được dùng sau tārakā, v.v...-. තාරකාදීහි පඨමන්තෙහිඅස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙඉතො හොති, තෙ වෙ සංජාතා හොන්ති;’තාරකාසංජාතා අස්ස’ තාරකිතං, ගගනං; පුප්ඵීතො, රුක්ඛො; පල්ලවිතා, ලතා. Sau các từ như tārakā, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố ito (ita) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu chúng đã sanh khởi; ví dụ: ‘tārakāsaṃjātā assa’ (các vì sao đã sanh khởi nơi nó) thành tārakitaṃ, gaganaṃ; pupphīto, rukkho; pallavitā, latā. මානෙ මත්තො-. Theo nghĩa đo lường, hậu tố matto (matta) được dùng-. පඨමන්තා මානවුත්තිතො අස්සෙති අස්මිං අත්ථෙ මත්තොහොති;’පලං උම්මානමස්ස’ පලමත්තං,’හත්ථො පමාණමස්ස’ හත්ථමත්තං,’සතං මානමස්ස’ සතමත්තං,’දොණො පරිමාණමස්ස’ දොණමත්තං–-අභෙදොපවාරා දොණොතිපි හොති. Sau một từ ở biến cách thứ nhất chỉ sự đo lường, hậu tố matto (matta) được dùng theo nghĩa là ‘của nó’; ví dụ: ‘palaṃ ummānamassa’ (một pala là trọng lượng của nó) thành palamattaṃ, ‘hattho pamāṇamassa’ (một gang tay là chiều dài của nó) thành hatthamattaṃ, ‘sataṃ mānamassa’ (một trăm là số lượng của nó) thành satamattaṃ, ‘doṇo parimāṇamassa’ (một doṇa là thể tích của nó) thành doṇamattaṃ–-do phép tu từ không phân biệt, cũng có thể dùng là doṇo. තග්ඝො වුද්ධං-. Hậu tố taggho (taggha) được dùng theo nghĩa chiều cao-. උද්ධමානවුත්තිතො අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ තග්ඝා හොතීම්ैත්තො ච; ජණ්ණුතග්ඝං, ජණ්ණුමත්තං. Sau một từ chỉ chiều cao, theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, hậu tố tagghā (taggha) và matto (matta) được dùng; ví dụ: jaṇṇutagghaṃ, jaṇṇumattaṃ. ණො ච පුරිසා-. Và hậu tố ṇo (ṇa) được dùng sau purisa-. පුරිසා පඨමන්තා උද්ධමානවුත්තිතො ණො හොති මත්තාදයො ච; පොරිසං, පුරිසමත්තං, පුරිසතග්ඝං. Sau từ purisa ở biến cách thứ nhất chỉ chiều cao, hậu tố ṇo (ṇa) và matta, v.v... được dùng; ví dụ: porisaṃ, purisamattaṃ, purisatagghaṃ. අයුභවීතීහංසෙ-. Về hậu tố ayo sau ubha, dvi, ti theo nghĩa là phần-. උබවිතීහි අවයවවුත්තීහි පඨමන්තෙහි අස්සෙති ඡට්ඨත්ථෙ අයො හොති;’ උභො අංසා අස්ස’ උභයං, ද්වයං, තයං. Sau ubha, dvi, ti là những từ chỉ thành phần ở biến cách thứ nhất, hậu tố ayo (aya) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’; ví dụ: ‘ubho aṃsā assa’ (nó có hai phần) thành ubhayaṃ, dvayaṃ, tayaṃ. සංඛ්‍යාය සච්චුතීසසදසන්තාධකාස්මිං සතසහස්සෙඩො-. Sau một số từ tận cùng bằng sacca, uti, īsa, dasa, theo nghĩa ‘thêm vào đó’ là một trăm hoặc một ngàn, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng-. සත්‍යන්තාය උත්‍යන්තාය ඊසන්තාය ආසන්තාය දසන්තාය ච සංඛ්‍යාය පඨමන්තාය අස්මින්ති සත්තම්‍යත්ථෙ ඩො හොති, සා චෙ සංඛ්‍යා අධිකා හොති, යදස්මින්ති තං චෙ සතං සහස්සංසත Sau một số từ ở biến cách thứ nhất tận cùng bằng sati, uti, īsa, āsa, và dasa, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ bảy là ‘trong đó’, nếu số từ đó là phần hơn, và nếu cái ‘trong đó’ là một trăm, một ngàn, một trăm සහස්සං වා හොති;’වීසති අධිකා අස්මිං සතෙ’ති වීසංසතං, එකවීසංසතං, සහස්සං සතසහස්සං වා–-තිංසංසතං, එකතිංසං සතං –-උත්‍යන්තාය -නවුතංසතං, සහස්සං සතසහස්සං වා –-ඊසන්තිය-චත්තාරීසංසතං, සහස්සං සතසහස්සං වා–-ආසන්තාය-පඤ්ඤාසංසතං සහස්සං සතසහස්සං වා–-දසන්තාය-එකාදසං සතං, සහස්සං සතසහස්සං වා–-සච්චුතීසාසදසන්තෙති කිං?ඡාධිකා අස්මිං සතෙ; අධිකෙති කිං? පඤ්චදසහීනා අස්මිං සතෙ; අස්මින්ති කිං? වීසත්‍යධිකා එතස්මාසතා; සතසහස්සෙති කිං? එකාදසඅධිකා අස්සං වීසතියං. hoặc là một ngàn; ví dụ: ‘vīsati adhikā asmiṃ sate’ti (hai mươi cộng thêm vào một trăm này) thành vīsaṃsataṃ, ekavīsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ–-tiṃsaṃsataṃ, ekatiṃsaṃ sataṃ –-với từ tận cùng bằng uti: navutaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng īsa: cattārīsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng āsa: paññāsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng dasa: ekādasaṃ sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ–-Tại sao nói ‘tận cùng bằng sa, ti, uti, īsa, āsa, dasa’? Ví dụ: Chādhikā asmiṃ sate; Tại sao nói ‘thêm vào’? Ví dụ: Pañcadasahīnā asmiṃ sate; Tại sao nói ‘trong đó’? Ví dụ: Vīsatyadhikā etasmāsatā; Tại sao nói ‘một trăm hoặc một ngàn’? Ví dụ: Ekādasaadhikā assaṃ vīsatiyaṃ. තස්ස පූරෙණෙකාදසාදිතො වා-. Theo nghĩa là số thứ tự của nó, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng tùy chọn sau ekādasa, v.v...-. ඡට්ඨීයන්තායෙකාදසාදිකාය සංඛ්‍යාය ඩො හොති පූරණත්ථෙ විභාසා; සා සංඛ්‍යාපූරීයතෙයෙනතං පූරණං’එකාදසන්නං පූරණො’එකාදසො, එකාදසමො; වීසො, වීසතිමො; තිංසො, තීංසතිමො; චත්තාලීසො, පඤ්ඤාසො. Sau một số từ từ mười một trở đi ở biến cách thứ sáu, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng tùy chọn theo nghĩa là số thứ tự; ‘sā saṃkhyāpūrīyateyenataṃ pūraṇaṃ’ (cái mà làm cho đủ số lượng được gọi là số thứ tự); ví dụ: ‘ekādasannaṃ pūraṇo’ (thứ làm cho đủ mười một) thành ekādaso, hoặc ekādasamo; vīso, vīsatimo; tiṃso, tīṃsatimo; cattālīso, paññāso. ම පංචාදිකතීහි-. Hậu tố mo (ma) được dùng sau pañca, v.v... và kati-. ඡට්ඨීයන්තාය පංචාදිකාය සංඛ්‍යායකතිස්මා ච මො හොති පූරණත්ථෙ; පඤ්චමො, සත්තමො, අට්ඨමො; කතිමො, කතිමී. Sau một số từ từ năm trở đi ở biến cách thứ sáu và sau kati, hậu tố mo (ma) được dùng theo nghĩa là số thứ tự; ví dụ: pañcamo, sattamo, aṭṭhamo; katimo, katimī. සතාදීනමි ච-. Và của các (số) bắt đầu bằng sata. සතාදිකාය සංඛ්‍යාය ඡට්ඨියන්තාය පුරණත්ථෙ මො හොති, සතාදිනමිචාන්තාදෙසො; සතිමො, සහස්සිමො. Sau số từ bắt đầu bằng sata ở biến cách thứ sáu, hậu tố ma được dùng trong ý nghĩa số thứ tự, và i thay thế cho nguyên âm cuối của các số bắt đầu bằng sata. Ví dụ: satimo (thứ một trăm), sahassimo (thứ một ngàn). ඡා ද්ධද්ධමා -. Sau (số) cha (sáu), (có các hậu tố) ṭha và ṭhama. ඡසද්දාට්ඨට්ඨමාහොන්ති තස්ස පූරණත්ථෙ; ඡට්ඨො, ඡට්ඨමො; ඉත්ථීය-ඡට්ඨි ඡට්ඨමි–-කථං,දුතියං තතියං චතුත්ථන්ති? දුතියස්ස-චතුත්ථතතියානන්ති-නිපාතනා. Sau từ cha, các hậu tố ṭha và ṭhama được dùng trong ý nghĩa số thứ tự của nó. Ví dụ: chaṭṭho, chaṭṭhamo (thứ sáu); ở nữ tính: chaṭṭhī, chaṭṭhamī. – Hỏi: thế còn các dạng dutiyaṃ, tatiyaṃ, catutthaṃ thì sao? Đáp: (Các từ) dutiya, catuttha, và tatiya là do bất định thức (nipātana). එකා කාක්‍යසහායෙ-. Sau (số) eka, (có các hậu tố) ka và ākī trong ý nghĩa không có bạn đồng hành. එකස්මා අසහායත්ථෙ කආකි හොන්ති වා; එකකො, එකාකි, එකො. Sau eka, trong ý nghĩa không có bạn đồng hành, các hậu tố ka và ākī được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: ekako, ekāki, eko (một mình, đơn độc). වච්ඡාදීහි තනුත්තෙ තරො-. Sau các từ bắt đầu bằng vaccha, (hậu tố) tara được dùng trong ý nghĩa non trẻ. වච්ඡාදීනං සභාවස්ස තනුත්තෙ ගම්‍යමානෙතරො හොති; සුසුත්තස්ස තනුත්තෙ-වච්ඡතරො; ඉත්ථියං-වච්ඡතරී; යොබ්බනස්සතනුත්ත්ै-ඔක්ඛතරො; අස්සභාවස්ස තනුත්තෙ-අස්සතරො; සාමත්ථියස්ස තනුත්ත්ै-උසභතරො. Khi ý nghĩa non trẻ về bản chất của các từ bắt đầu bằng vaccha được hiểu, hậu tố tara được dùng. Ví dụ: trong ý nghĩa non trẻ của một đứa bé - vacchataro (con bê non, đứa trẻ non); ở nữ tính - vacchatarī; trong ý nghĩa non trẻ của tuổi trẻ - okkhataro; trong ý nghĩa non trẻ của loài ngựa - assataro (con la); trong ý nghĩa non trẻ của năng lực - usabhataro (con bò tơ). කිම්හා නිධාරණෙ රතරරතමා-. Sau kiṃ, trong ý nghĩa xác định, (có các hậu tố) ratara và ratama. කිංසද්දා නිද්ධාරණෙ රතරරතමා හොන්තී; කතරො භවතං දෙවදත්තො; කතරො භවතං කඨො; කතමො භවතං දෙවදත්තො; කතමො භවතං කඨො; භාරද්වාජානං කතමො’සි බ්‍රහ්මෙ. Sau từ kiṃ, trong ý nghĩa xác định, các hậu tố ratara và ratama được dùng. Ví dụ: kataro bhavataṃ devadatto (trong hai ngài, ai là Devadatta?); kataro bhavataṃ kaṭho (trong hai ngài, ai là Kaṭha?); katamo bhavataṃ devadatto (trong các ngài, ai là Devadatta?); katamo bhavataṃ kaṭho (trong các ngài, ai là Kaṭha?); bhāradvājānaṃ katamo’si brahme (này Bà-la-môn, ngài là ai trong dòng họ Bhāradvāja?). තෙන දත්තෙ ලියා-. Sau (danh từ ở biến cách thứ ba), trong ý nghĩa 'được cho bởi', (có các hậu tố) la và iya. තතියන්තා දත්තෙ’භිධෙයෙ ල්ैයා හොන්ති;’දෙවෙනදත්තො; දෙවලො; දෙවියො; බ්‍රහ්මලො; බ්‍රහ්මයො–-සිවා-සීවලො; සීවියො; සිස්ස දීඝො. Sau từ ở biến cách thứ ba, trong ý nghĩa 'được cho', các hậu tố la và iya được dùng. Ví dụ: devena datto (được cho bởi trời); devalo; deviyo; brahmalo; brahmayo; từ siva (thành) sīvalo; sīviyo; (nguyên âm) i của siva được trường hóa. තස්ස භාවකම්මෙසු ත්තතාත්තනණ්‍යණෙය්‍ය ණියණියයා-. Sau (danh từ ở biến cách thứ sáu), trong ý nghĩa trạng thái (bhāva) và hành động (kamma), (có các hậu tố) tta, tā, ttana, ṇya, ṇeyya, ṇa, iya, ṇiya, và yā. ඡට්ඨියන්තා භාවෙ කම්මෙ ච ත්තාදයො හොන්ති බහුලං; න ච සබ්බෙ සබ්බතො හොන්ති,අඤඤ්ඤත්‍ර ත්තතාහි–-’භවන්ති එතස්මාබුද්ධිසද්දා’ති භාවො, සද්දස්ස පවත්තිනිත්තං–-’නීලස්සපටස්ස භාවො’ නීලත්තං, නීලතාති ගුණො භාවො–-’නීලස්සගුණස්ස භාවො නීලත්තං, නීලතාතී නීලගුණජාති; ගොත්තං ගොතාති, ගොජාති–-පාචකත්තං දණ්ඩිත්තං විසාණිත්තං රාජපුරිසත්තන්ති ක්‍රියාදිසම්බන්ධිත්තං–-දෙවදත්තත්ත චන්දත්තං සූරියත්තන්තීතදවත්ථාවිසෙසසාමඤ්ඤං–-ආකාසත්තං අභාචත්තන්ති උපචරිතභෙදසාමඤ්ඤං–-ත්තන-පුථුජ්ජනත්තනං; වෙදනත්තනං; ජායත්තනං ජාරත්තනං–-ණ්‍ය-ආලස්‍යං බ්‍රහ්මඤ්ඤං චාපල්‍යං නෙපුඤ්ඤංපෙසුඤ්ඤං රජ්ජං ආධිපච්චං දායජ්ජං වෙසම්මං; වෙසමන්ති කෙචි, සඛ්‍යං වාණිජ්ජං–-ණෙය්‍ය-සොචෙය්‍යං, ආධිපතෙය්‍යං–-ණ-ගාරවං පාටවං අජ්ජවං මද්දවං–-ඉය-අධිපතියං පණ්ඩිතියං බහුස්සුතියංනග්ගියං සූරියං –-ණිය-ආලසියං කාලුසියං මන්දියං දක්ඛියං පොරොහිතියං වෙය්‍යත්තියං–-කථං, රාමණීයකන්ති-සකත්ථෙ කන්තාණෙන සිද්ධං–-කම්මං ක්‍රියා; තත්ථ.’අලසස්ස කම්මං’ අලසත්තං, අලසතා, අලසත්තනං; ආලස්‍යං ආලසියංවා–-’සකත්ථෙ’ති. සකත්ථෙ’පි යථාභුච්චංකාරුඤ්ඤං පත්තකල්ලං ආකාසානඤ්චං, කායපගුඤ්ඤතා. Sau từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái (bhāva) và hành động (kamma), các hậu tố bắt đầu bằng tta được dùng một cách phổ biến; và không phải tất cả các hậu tố đều được dùng sau tất cả các từ, ngoại trừ tta và tā. – ‘Bhāva’ là cái mà từ đó các khái niệm và từ ngữ phát sinh, là nguyên nhân cho sự áp dụng của một từ. – Ví dụ: ‘trạng thái của tấm vải màu xanh’ là nīlattaṃ, nīlatā (tính chất xanh), đây là trạng thái của một phẩm chất. – ‘Trạng thái của phẩm chất xanh’ là nīlattaṃ, nīlatā, đây là bản chất chung của phẩm chất xanh. – gottaṃ, gotā là bản chất của con bò. – pācakattaṃ (tính chất đầu bếp), daṇḍittaṃ (tính chất người cầm gậy), visāṇittaṃ (tính chất loài có sừng), rājapurisattaṃ (tính chất người của vua) là trạng thái liên quan đến hành động, v.v. – devadattattaṃ (tính chất Devadatta), candattaṃ (tính chất mặt trăng), sūriyattaṃ (tính chất mặt trời) là bản chất chung của một trạng thái cụ thể đó. – ākāsattaṃ (tính chất không gian), abhāvattaṃ (tính chất không tồn tại) là bản chất chung của một sự phân biệt mang tính ẩn dụ. – (Hậu tố) ttana: puthujjanattanaṃ (tính phàm phu); vedanattanaṃ (tính cảm thọ); jāyattanaṃ (tính làm vợ), jārattanaṃ (tính làm tình nhân). – (Hậu tố) ṇya: ālasyaṃ (sự lười biếng), brahmaññaṃ (phẩm hạnh Bà-la-môn), cāpalyaṃ (sự nông nổi), nepuññaṃ (sự khéo léo), pesuññaṃ (sự nói đâm thọc), rajjaṃ (vương vị), ādhipaccaṃ (quyền tối thượng), dāyajjaṃ (sự thừa kế), vesammaṃ (sự không bình đẳng); một số người nói vesamaṃ; sakhyaṃ (tình bạn), vāṇijjaṃ (việc buôn bán). – (Hậu tố) ṇeyya: soceyyaṃ (sự trong sạch), ādhipateyyaṃ (quyền thủ lĩnh). – (Hậu tố) ṇa: gāravaṃ (sự kính trọng), pāṭavaṃ (sự lanh lợi), ajjavaṃ (sự ngay thẳng), maddavaṃ (sự mềm mại). – (Hậu tố) iya: adhipatiyaṃ (quyền thủ lĩnh), paṇḍitiyaṃ (sự thông thái), bahussutiyaṃ (sự đa văn), naggiyaṃ (sự trần truồng), sūriyaṃ (sự anh hùng). – (Hậu tố) ṇiya: ālasiyaṃ (sự lười biếng), kālusiyaṃ (sự ô uế), mandiyaṃ (sự chậm chạp), dakkhiyaṃ (sự khéo léo), porohitiyaṃ (chức tư tế), veyyattiyaṃ (sự hùng biện). – Hỏi: thế còn (dạng) rāmaṇīyakaṃ thì sao? Đáp: nó được hình thành từ kanta với hậu tố ṇa trong ý nghĩa riêng của nó. – Kamma là hành động; ở đó, ‘hành động của người lười’ là alasattaṃ, alasatā, alasattanaṃ; hoặc ālasyaṃ, ālasiyaṃ. – ‘Trong ý nghĩa riêng của nó’. Cũng trong ý nghĩa riêng của nó, theo cách dùng: kāruññaṃ (lòng bi mẫn), pattakallaṃ (sự đúng lúc), ākāsānañcaṃ (không vô biên), kāyapāguññatā (sự lanh lợi của thân). බ්‍ය වද්ධදාසා වා-. Sau vaddha và dāsa, (hậu tố) bya (được dùng) một cách tùy chọn. ඡට්ඨයන්තා වද්ධා දාසා ච බ්‍යො වාහොති භාවකම්මෙසු; වද්ධඛ්‍යං, වද්ධතා; දාසබ්‍යං; දාසතා–-කථං, වද්ධවන්ති ණෙ වාගමො. Sau vaddha và dāsa ở biến cách thứ sáu, hậu tố bya được dùng một cách tùy chọn trong ý nghĩa trạng thái và hành động. Ví dụ: vaddhabyaṃ, vaddhatā (tuổi già); dāsabyaṃ, dāsatā (sự nô lệ). – Hỏi: thế còn (dạng) vaddhavaṃ thì sao? Đáp: đó là do sự thêm vào của va với hậu tố ṇa. නණ යුවා ඛො චවස්ස-. Sau yuvan, (có các hậu tố) na và ṇa, và kho và vassa (là các từ thay thế). ඡට්ඨියන්තා යුවස්දා භාවකම්මෙසුනණ වා හොති, වස්සබො ච; යොබ්බනං; වාත්වෙව-යුවත්තං, යුවතා. Sau từ yuvan ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái và hành động, các hậu tố na và ṇa được dùng một cách tùy chọn, và (yuvan) được thay thế bằng vassa. Ví dụ: yobbanaṃ (tuổi trẻ); vì là tùy chọn, nên cũng có các dạng: yuvattaṃ, yuvatā. අණ්වාදිත්විමො-. Sau các từ bắt đầu bằng aṇu, (có hậu tố) ima. අණුආදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි භාවෙ වා ඉමෙ හොති; අණිමා; ලඝිමා; මහිමා;කසිමා–-වාත්වෙව-අණුත්තං; අණුතා. Sau các từ bắt đầu bằng aṇu ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái, hậu tố ima được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: aṇimā (sự nhỏ bé); laghimā (sự nhẹ nhàng); mahimā (sự to lớn); kasimā (sự toàn thể). – Vì là tùy chọn, nên cũng có các dạng: aṇuttaṃ; aṇutā. භාවා තෙන නිබ්බත්තෙ-. Sau từ chỉ trạng thái, trong ý nghĩa 'được tạo ra bởi cái đó'. භාවවාචකා සද්දා තෙන නිබ්බත්තෙ’භිධෙයෙ ඉමො හොති;’පාකෙන නිබ්බත්තං’ පාකිමං; සෙකිමං. Sau từ chỉ trạng thái, khi ý nghĩa là 'được tạo ra bởi cái đó', hậu tố ima được dùng. Ví dụ: ‘pākena nibbattaṃ’ (được tạo ra bởi sự nấu nướng) là pākimaṃ; sekimaṃ (được tạo ra bởi sự rưới nước). තරතමිස්සිකියිට්ඨාතිසයෙ-. Trong ý nghĩa vượt trội, (có các hậu tố) tara, tama, issika, iya, và iṭṭha. අතිසයෙ වත්තමානතො හොන්තෙතෙ පච්චයා;’අතිසයෙන පාපො’ පාපතරො; පාපතමො, පාපිස්සිකො, පාපියො, පාපිට්ඨො–-ඉත්ථියං-පාපතරා–-අතිසයන්තාපි අතිසයප්පච්චයො;’අතිසයෙන පාපිට්ඨො’ පාපිට්ඨතරො. Sau từ được dùng trong ý nghĩa vượt trội, các hậu tố này được dùng. Ví dụ: ‘atisayena pāpo’ (cực kỳ xấu ác) thành pāpataro (xấu ác hơn); pāpatamo (xấu ác nhất), pāpissiko (rất xấu ác), pāpiyo (xấu ác hơn), pāpiṭṭho (xấu ác nhất). – Ở nữ tính: pāpatarā. – Hậu tố chỉ sự vượt trội cũng được dùng sau một từ đã có hậu tố chỉ sự vượt trội. Ví dụ: ‘atisayena pāpiṭṭho’ (cực kỳ xấu ác nhất) thành pāpiṭṭhataro (còn xấu ác hơn cả mức xấu ác nhất). තන්නිස්සිතෙ ල්ලො-. Trong ý nghĩa 'dựa vào đó', (có hậu tố) lla. දුතියන්තා ල්ලප්පච්චයො හොති නිස්සිතත්ථෙ;’වෙදනිස්සිතං’ වෙදල්ලං;’ දුඨුනිස්සිතං’ දුට්ඨුල්ලං–-ඉල්ලෙ-සඞ්ඛාරිල්ලං. Sau từ ở biến cách thứ hai, hậu tố lla được dùng trong ý nghĩa 'dựa vào'. Ví dụ: ‘vedaṃ nissitaṃ’ (dựa vào tri kiến) là vedallaṃ; ‘duṭṭhu nissitaṃ’ (dựa vào sự xấu xa) là duṭṭhullaṃ. – (Hậu tố) illa: saṅkhārillaṃ. තස්ස විකාරාවයවෙසු ණ්ණිකණෙය්‍යමයා-. Sau (danh từ ở biến cách thứ sáu), trong ý nghĩa sản phẩm biến chế (vikāra) và bộ phận (avayava), (có các hậu tố) ṇa, ṇika, ṇeyya, và maya. පකතියා උත්තරමවත්ථන්තරං විකාරො–-ඡට්ඨියන්තා නාමස්මා විකාරෙ’වයවෙ ච ණාදයොහොන්තිබහුලං; ණ-ආයසං, බන්ධනං; ඔදුම්බරං, පණ්ණං; ඔදුම්බරං, භස්මං; කාපාත්ैං, මංසං; කාපොතං, සත්ථි –-ණික-කප්පාසිකං, වත්ථං; ණෙය්‍ය-එණෙය්‍යං,මංසං; එණෙය්‍යං, සත්ථි; කොසෙය්‍යං, වත්ථං–-මය-තිණමයං; දාරුමයං, නළමයං; මත්තිකාමයං–-’අඤ්ඤස්මින්ති’. ගුන්නංකරීසෙ’පි මයො; ගොමයං. Sản phẩm biến chế (vikāra) là một trạng thái khác sau trạng thái tự nhiên ban đầu. – Sau danh từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa sản phẩm biến chế và bộ phận, các hậu tố bắt đầu bằng ṇa được dùng một cách phổ biến. – (Hậu tố) ṇa: āyasaṃ, bandhanaṃ (cái cùm bằng sắt); odumbaraṃ, paṇṇaṃ (lá cây udumbara); odumbaraṃ, bhasmaṃ (tro của cây udumbara); kāpotaṃ, maṃsaṃ (thịt chim bồ câu); kāpotaṃ, satthi (đùi chim bồ câu). – (Hậu tố) ṇika: kappāsikaṃ, vatthaṃ (vải bông). – (Hậu tố) ṇeyya: eṇeyyaṃ, maṃsaṃ (thịt nai); eṇeyyaṃ, satthi (đùi nai); koseyyaṃ, vatthaṃ (vải lụa). – (Hậu tố) maya: tiṇamayaṃ (làm bằng cỏ); dārumayaṃ (làm bằng gỗ); naḷamayaṃ (làm bằng sậy); mattikāmayaṃ (làm bằng đất sét). – ‘Trong ý nghĩa khác’. Hậu tố maya cũng được dùng trong ý nghĩa phân của bò; gomayaṃ (phân bò). ජතුතො ස්සණ්වා-. Sau jatu, (có các hậu tố) ssa và ṇa một cách tùy chọn. ඡට්ඨියන්තා නාමස්මාජතුතො විකාරවයවෙසුස්සණ්වා හොති;’ජතුනො විකාරො’ ජාතුස්සංජාතුමයං–-‘‘ලොපො‘‘ති. බහුලං පච්චයලොපො’පි ඵලපුප්ඵමූලෙසුවිකාරාවයවෙසු;’ පියාලස්ස ඵලානි’ පියාලානි;’මල්ලිකාය පුප්ඵානි’ පල්ලිකා;’උසීරස්ස මූලං’උසීරං–-තංසද්දෙනවා තදභිධානං. Sau danh từ jatu ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa sản phẩm biến chế và bộ phận, các hậu tố ssa và ṇa được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: ‘jatuno vikāro’ (sản phẩm biến chế của nhựa cây) là jātussaṃ, jātumayaṃ. – ‘Sự lược bỏ’. Hậu tố cũng thường bị lược bỏ trong trường hợp trái cây, hoa, và rễ cây là sản phẩm biến chế hoặc bộ phận. Ví dụ: ‘piyālassa phalāni’ (trái của cây piyāla) là piyālāni; ‘mallikāya pupphāni’ (hoa của cây mallikā) là mallikā; ‘usīrassa mūlaṃ’ (rễ của cỏ usīra) là usīraṃ. – Hoặc, sự chỉ định được thực hiện bằng chính từ đó. සමූහෙ කණ්ණණිකා-. Trong ý nghĩa tập hợp, (sử dụng các hậu tố) ka, ṇa, ṇikā. ඡට්ඨියන්තා සමූහෙ කණ්ණණිකා හොන්ති; ගොත්තප්පච්චයන්තා කණ-රාජඤ්ඤකං; මානුස්සකං–-උක්ඛාදීහි-ඔක්ඛකං; ඔට්ඨකං; ඔරබ්භකං; රාජකං; රාජපුත්තකං; හත්ථිකං; ධෙනුකං–-ණ-කාකං; භික්ඛං; ණික-අචිත්තා-ආපූපිකං; සංකුලිකං. Các hậu tố ka, ṇa, ṇikā được dùng sau một danh từ ở sở hữu cách trong ý nghĩa tập hợp; sau một danh từ tận cùng bằng hậu tố gotta, (dùng) hậu tố ka, ṇa: rājaññakaṃ; mānussakaṃ. Sau nhóm ukkhādi, (dùng hậu tố ka): okkhakaṃ; oṭṭhakaṃ; orabbhakaṃ; rājakaṃ; rājaputtakaṃ; hatthikaṃ; dhenukaṃ. (Hậu tố) ṇa: kākaṃ; bhikkhaṃ. (Hậu tố) ṇika, sau nhóm acitta: āpūpikaṃ; saṃkulikaṃ. ජනාදීහි තා-. Sau nhóm janādi, (dùng hậu tố) tā. ජනාදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි සමූහෙ තා හොති; ජනතා; ගජතා; බන්ධුතා; ගාමතා; සහායතා; නාගරතා–-තාන්තා සභාවතො ඉත්ථිලිඞ්ගා–-මදනීයන්ති-කරණෙ’ධිකරණෙ වා අනීයෙනසිද්ධං –-ධුමායිතත්තන්ති-ක්තාන්තා නාමධාතුතො තෙත්තන සිද්ධං. Sau nhóm janādi ở sở hữu cách, hậu tố tā được dùng trong ý nghĩa tập hợp; (ví dụ:) janatā; gajatā; bandhutā; gāmatā; sahāyatā; nāgaratā. Các từ tận cùng bằng tā tự bản chất là nữ tính. (Từ) madanīya được hình thành với hậu tố anīya trong ý nghĩa công cụ hoặc nơi chốn. (Từ) dhumāyitatta được hình thành từ một danh động từ tận cùng bằng kta với hậu tố tta. ඉයො හිතෙ-. Trong ý nghĩa lợi ích, (dùng hậu tố) iya. ඡට්ඨියන්තා හිතෙ ඉයො හොති; උපාදානියං–-අඤ්ඤත්‍රාපි’සමානාද්ैරෙ සයිතො’ සොදරියො. Sau một danh từ ở sở hữu cách, hậu tố iya được dùng trong ý nghĩa lợi ích; (ví dụ:) upādāniyaṃ. Cũng ở nơi khác, từ samāna (cùng) + udara (bụng mẹ) (thành) sodariyo. චක්ඛවාදිතො ස්සො-. Sau cakkhu v.v..., (dùng hậu tố) ssa. ඡට්ඨියන්තෙහි චක්ඛුආදීහි හිතෙ ස්සොහොති; චක්ඛූස්සං; ආයුස්සං. Sau nhóm cakkhuādi ở sở hữu cách, hậu tố ssa được dùng trong ý nghĩa lợi ích; (ví dụ:) cakkhussaṃ; āyussaṃ. ණ්‍යො තත්ථ සාධු-. Trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', (dùng hậu tố) ṇya. සත්තම්‍යන්තා තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ ණ්‍ය්‍යො හොති; සබ්භො; පාරිසජ්ජො–-සාධූති-කුසලො යොග්ගො හිතො වා–-අඤ්ඤත්‍රාපි-’රථං වහන්තී’ති රච්ඡා. Sau một danh từ ở vị trí cách, hậu tố ṇya được dùng trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó'; (ví dụ:) sabbho; pārisajjo. Sādhu có nghĩa là thiện xảo, thích hợp, hoặc lợi ích. Cũng ở nơi khác, 'cái chuyên chở xe' là racchā. කම්මා නියඤ්ඤා-. Sau kamma, (dùng hậu tố) niya, ñña. සත්තම්‍යන්තා කම්මසදදා තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ නියඤ්ඤා හොන්ති;’ කම්මෙ සාධු’ කම්මනියං; කම්මඤ්ඤං. Sau từ kamma ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', các hậu tố niya, ñña được dùng; 'thành thạo trong công việc' (là) kammaniyaṃ; kammaññaṃ. කථාදිත්විකො-. Sau nhóm kathādi, (dùng hậu tố) ika. කථාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ ඉකො හොති; කථිකො; ධම්මකථිකො; සඞ්ගාමිකො; පවාසිකො; උපවාසිකො. Sau nhóm kathādi ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', hậu tố ika được dùng; (ví dụ:) kathiko; dhammakathiko; saṅgāmiko; pavāsiko; upavāsiko. පථාදීහි ණෙය්‍යො-. Sau nhóm pathādi, (dùng hậu tố) ṇeyya. පථාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි තත්ථ සාධූති අස්මිං අත්ථෙ ණෙය්‍යො හොති; පාථෙය්‍යං; සාපතෙය්‍යං. Sau nhóm pathādi ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo/tốt ở đó', hậu tố ṇeyya được dùng; (ví dụ:) pātheyyaṃ; sāpateyyaṃ. දක්ඛිණායාරහෙ-. Sau dakkhiṇā, trong ý nghĩa 'xứng đáng'. දක්ඛිණාසද්දතො අරහත්ථෙ ණෙය්‍යො හොති;’දක්ඛිණං අරහතී’ති දක්ඛිණෙය්‍යො. Sau từ dakkhiṇā, trong ý nghĩa xứng đáng, hậu tố ṇeyya được dùng; 'người xứng đáng nhận vật cúng dường' là dakkhiṇeyyo. රායො තුමන්තා-. Sau một từ tận cùng bằng tuṃ, (dùng hậu tố) rāya. තුමන්තතො අරහත්ථෙ රායොහොති; ‘‘ඝාතෙතායං වා ඝාතෙතුං, ජාපෙතායං වා ජාපෙතුං, පබ්බාජෙතායං වා පබ්බාජෙතුං‘‘. Sau một từ tận cùng bằng tuṃ, trong ý nghĩa xứng đáng, hậu tố rāya được dùng; 'người này đáng bị hành quyết' hoặc 'để hành quyết', 'người này đáng bị khiển trách' hoặc 'để khiển trách', 'người này đáng bị trục xuất' hoặc 'để trục xuất'. තමෙත්ථස්සත්ථිති මන්තු-. Trong ý nghĩa 'cái đó có ở đây' hoặc 'cái đó là của người ấy', (dùng hậu tố) mantu. පඨමන්තා එත්ථ අස්ස අත්ථිති එතෙස්වත්ථෙසු මන්තු හොති;’ගාමො එත්ථ දෙසෙ අස්ස වා පුරිසස්ස සන්තීති’ ගොමා–-අත්ථිති වත්තමානකාලොපාදානතො භුතාහි භවිස්සන්තීහි වා ගොහි න ගොමා. කථං ගොමා ආසි ගොමා භවිස්සතීති? තදාපි වත්තමානාහියෙව ගොහි ගොමා; ආසි භවිස්සතීති පදන්තරා කාලන්තරං; ඉතිකරණතො විසයනියමො. Sau một danh từ ở chủ cách, trong các ý nghĩa 'có ở đây' hoặc 'là của người ấy', hậu tố mantu được dùng; 'những con bò có ở nơi này hoặc thuộc về người này' (nên gọi là) gomā. Do từ atthi (có) chỉ thời hiện tại, nên không gọi là gomā vì những con bò đã có trong quá khứ hoặc sẽ có trong tương lai. Vậy làm thế nào (nói được) gomā āsi (người ấy đã có bò), gomā bhavissati (người ấy sẽ có bò)? Khi ấy, người đó vẫn là gomā vì những con bò hiện hữu tại thời điểm đó; āsi và bhavissati là những từ khác chỉ thời gian khác. Do việc sử dụng từ iti, phạm vi được giới hạn. පහූතෙ ච පසංසායං නින්දායඤ්චාතිසායනෙ නිච්චයොගෙ ච සංසග්ගෙ හොන්තිමෙ මන්තුආදයො. Các hậu tố mantu v.v... này được dùng trong ý nghĩa nhiều, tán thán, chê bai, vượt trội, liên tục và liên hệ. ගොඅස්සොති-ජාතිසද්දානං දබ්බාභිධානසාමත්ථියා මන්ත්වා දයො නහොන්ති; තථා ගුණසද්දානං සෙතො පටොති; යෙ සත්තු ගුණසද්දානං දබ්බාභිධානසාමත්ථියං නත්ථි තෙහි හොන්තෙව–-බුධිමා රූපවා රසවා ගන්ධවා එස්සවා සද්දවා; රසීරසිකො; රූපි රූපිකො; ගන්ධී ගන්ධිකොති. Đối với các từ chỉ chủng loại như go, assa, có khả năng chỉ một thực thể, các hậu tố mantu v.v... không được dùng; tương tự đối với các từ chỉ phẩm chất như seto paṭo. Nhưng đối với những từ chỉ phẩm chất không có khả năng chỉ một thực thể, chúng vẫn được dùng: buddhimā, rūpavā, rasavā, gandhavā, phassavā, saddavā; rasī, rasiko; rūpī, rūpiko; gandhī, gandhiko. වන්ත්වවණ්ණා-. Sau một từ tận cùng bằng a, (dùng hậu tố) vantu. පඨමන්තතො අවණ්ණන්තා මන්ත්වත්ථෙ වන්තු හොති; සීලවා; පඤ්ඤවා–-අවණ්ණාති-කිං? සතිමා; බන්ධුමා. Sau một danh từ ở chủ cách tận cùng bằng a, hậu tố vantu được dùng trong ý nghĩa của mantu; (ví dụ:) sīlavā; paññavā. Tại sao (nói) 'tận cùng bằng a'? (Để có các dạng) satimā; bandhumā. දණ්ඩාදිත්විකඊ වා-. Sau nhóm daṇḍādi, (các hậu tố) ika, ī được dùng tùy chọn. දණ්ඩාදීහි ඉකඊ හොන්ති වා මන්ත්ත්වත්ථෙ; බහුලං විධානා කුතොවි ද්වෙ හොන්ති; කුතොචෙකමෙකංව. දණ්ඩකො, දණ්ඩි, දණ්ඩවා; ගන්ධිකො, ගන්ධී, ගන්ධවා; රූපිකො, රූපී, රූපවා–-උත්තමිණෙව ධනා ඉකො () ධනිකො; ධනී ධනවාඤ්ඤො –-අසන්නිත්ඤත්ථා () අත්ථිකො අත්ථි; අඤ්ඤත්‍ර අත්ථවා Sau nhóm daṇḍādi, các hậu tố ika, ī được dùng tùy chọn trong ý nghĩa của mantu; do quy tắc này linh hoạt, đôi khi cả hai được dùng, đôi khi chỉ một. (Ví dụ:) Daṇḍako, daṇḍi, daṇḍavā; gandhiko, gandhī, gandhavā; rūpiko, rūpī, rūpavā. Chỉ sau dhana trong ý nghĩa 'chủ nợ', (dùng) ika: dhaniko; (trường hợp) khác là dhanī, dhanavā. Trong ý nghĩa 'người có nhu cầu', (dùng) atthiko, atthī; trường hợp khác là atthavā. –-තදන්තා ච;() පුඤ්ඤත්ථිකො, පුඤ්ඤත්ථි–-වණ්ණන්තා ඊයෙව() බ්‍රහ්මවණ්ණී දෙවවණ්ණී–-හත්ථදන්තෙහි ජාතියං () හත්ථී; දන්තී; අඤ්ඤත්‍ර හත්ථවා; දන්තවා–-වණ්ණතො බ්‍රහ්මචාරිම්හි; () වණ්ණී, බුහ්මචාරී; වණ්ණවාඤ්ඤො–-පොක්ඛරාදිතො දෙසෙ() පොක්ඛරණී උප්පලිනී කුමුදිනී භිසිනී මුළාලිනී සාලුකිනී –-ක්වාවාදෙසෙ’පි-පදුමනී, පදුමිනීපණ්ණං; අඤ්ඤත්‍ර පොක්ඛරවා, හත්ථි–-නාවායිකො () නාවිකො; –-සුඛදුක්ඛා ඊ() සුඛ දුක්ඛී–-(සිඛාදිහී වා)() සිඛි සිඛාවා මාලී මකාලාවා සීලි සීලවා බලී බලවා –-බලා බාහූරුපුබ්බා ච() බාහුබලී; ඌරුබලී. Và sau các từ tận cùng bằng tad (tức là attha): puññatthiko, puññatthi. Sau các từ tận cùng bằng vaṇṇa, chỉ dùng ī: brahmavaṇṇī, devavaṇṇī. Sau hattha và danta trong ý nghĩa chủng loại: hatthī; dantī; trường hợp khác là hatthavā; dantavā. Sau vaṇṇa trong ý nghĩa brahmacārī: vaṇṇī, brahmacārī; trường hợp khác là vaṇṇavā. Sau nhóm pokkharādi trong ý nghĩa nơi chốn: pokkharaṇī, uppalinī, kumudinī, bhisinī, muḷālinī, sālukinī. Đôi khi ở nơi khác cũng vậy: padumanī, paduminīpaṇṇaṃ; trường hợp khác là pokkharavā, hatthī. Sau nāvā, (dùng) ika: nāviko. Sau sukha, dukkha, (dùng) ī: sukhī, dukkhī. Sau nhóm sikhādi, (dùng) tùy chọn: sikhi, sikhāvā; mālī, mālāvā; sīlī, sīlavā; balī, balavā. Và sau bala được đi trước bởi bāhu, ūru: bāhubalī; ūrubalī. තපාදීහි ස්සී-. Sau nhóm tapādi, (dùng hậu tố) ssī. තපාදිතො මන්ත්වත්ථෙ වා ස්සි හොති; තපස්සි, යසස්සී, තෙජස්සී, මනස්සී, පයස්සී –-වාත්වෙව-යසවා. Sau (nhóm từ) `tapa`, v.v... hậu tố `ssī` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tapassī`, `yasassī`, `tejassī`, `manassī`, `payassī` – cũng như `yasavā` (là dạng tùy chọn). මුඛාදිතො රො-. Sau (nhóm từ) `mukha`, v.v... (là hậu tố) `ro`. මුඛාදීහි මන්ත්වත්ථ රො හ්ैඔති; මුඛරො, සුසිරො ඌසරො, මධුරො, ඛරො, කුජරො, නගරො –-දන්තස්සු ච උත්තතදන්තෙ () දන්තුරො. Sau (nhóm từ) `mukha`, v.v... hậu tố `ro` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `mukharo`, `susiro`, `ūsaro`, `madhuro`, `kharo`, `kujaro`, `nagaro` – và sau `danta` (thành) `danturo` khi có nghĩa là 'răng nhô ra'. තුණ්ඩ්‍යාදීහි භො-. Sau (nhóm từ) `tuṇḍi`, v.v... (là hậu tố) `bho`. තුණ්ඩිආදීහි මන්ත්වත්ථෙ භො වා හොති; තුණ්ඩිභො, සාළිභො,වලිභො, වාත්වෙව-තුණ්ඩිමා. Sau (nhóm từ) `tuṇḍi`, v.v... hậu tố `bho` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tuṇḍibho`, `sāḷibho`, `valibho`, cũng như `tuṇḍimā` (là dạng tùy chọn). සද්ධාදිත්ව-. Sau (nhóm từ) `saddhā`, v.v... (là hậu tố) `a`. සද්ධාදීහි මන්ත්වත්ථෙ අ හොති වා; සන්ද්ධො, පඤ්ඤො; ඉත්ථියං-සද්ධා; වාත්වෙව-පඤ්ඤවා. Sau (nhóm từ) `saddhā`, v.v... hậu tố `a` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `saddho`, `pañño`; ở nữ tính là `saddhā`; cũng như `paññavā` (là dạng tùy chọn). ණො තපා-. Sau `tapa` (là hậu tố) `ṇa`. තපා ණො හොති මන්ත්වත්ථෙ; තාපසො; ඉත්ථියං-තාපසී. Sau `tapa`, hậu tố `ṇa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tāpaso`; ở nữ tính là `tāpasī`. ආල්වාහිජ්ඣාදීහි-. අභිජ්ඣාදීහි ආලු හොතිමන්ත්වත්ථෙ; අභිජ්ඣාලු, සීතාලු, ධජාලු, දයාලු–-වාත්වෙව-දයාවා. Sau (nhóm từ) `abhijjhā`, v.v... (là hậu tố) `ālu`. Sau (nhóm từ) `abhijjhā`, v.v... hậu tố `ālu` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `abhijjhālu`, `sītālu`, `dhajālu`, `dayālu` – cũng như `dayāvā` (là dạng tùy chọn). පිච්ඡාදිත්විලො-. Sau (nhóm từ) `piccha`, v.v... (là hậu tố) `ila`. පිච්ඡාදීහි ඉලො හොති චා මන්ත්වත්ථෙ; පිච්ඡිලො, පිච්ඡවා; ඵෙණිලො, ඵෙණවා; ජටිලො, ජටාවා;–-කථං වාවාලොති? නින්දායමිලස්සාදිලොපෙ ‘‘පරො ක්වචී‘‘ති. Sau (nhóm từ) `piccha`, v.v... hậu tố `ila` cũng được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `picchilo`, `picchavā`; `pheṇilo`, `pheṇavā`; `jaṭilo`, `jaṭāvā`; – Làm thế nào (có dạng) `vāvālo`? (Do) sự lược bỏ phần đầu của `ila` trong ý nghĩa khiển trách (và) theo quy tắc '`paro kvaci`'. සිලාදිතා වො-. Sau (nhóm từ) `sīla`, v.v... (là hậu tố) `va`. සීලාදිහි වො හොති වා ම්ैන්ත්වත්ථෙ; සීලවො, සීලවා; කෙසවො, කෙසවා–-අණ්ණා නිච්චං;() අණ්ණවො–-ගාණ්ඩි රාජීහි සඤ්ඤායං; () ගාණ්ඩිවං, ධනු; රාජිවං, පඞ්කජං. Sau (nhóm từ) `sīla`, v.v... hậu tố `va` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `sīlavo`, `sīlavā`; `kesavo`, `kesavā` – sau `aṇṇa` thì luôn luôn (dùng `va`); (ví dụ:) `aṇṇavo` – sau `gāṇḍi` và `rāji` khi có nghĩa là danh từ riêng; (ví dụ:) `gāṇḍivaṃ`, (nghĩa là) cây cung; `rājivaṃ`, (nghĩa là) hoa sen. මායාමෙධාහි වී-. Sau `māyā` và `medhā` (là hậu tố) `vī`. එතෙහි ද්වීහි වී හොති මන්ත්වත්ථෙ; මායාවි, මෙධාවී. Sau hai (từ) này, hậu tố `vī` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `māyāvi`, `medhāvī`. සිස්සරෙ ආම්‍යුවාමී-. Sau `sa` (khi có nghĩa là) 'chúa tể' (là hậu tố) `āmi` và `uvāmī`. සසද්දා ආම්‍යුවාමී හොන්තිස්සරෙ’භිධෙයෙ මන්ත්වත්ථෙ;’සමස්සත්ථිති’ සාමී, සුවාමී. Sau từ `sa`, các hậu tố `āmi` và `uvāmī` được dùng khi có nghĩa là 'chúa tể' trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `sāmī` (có nghĩa là) 'người sở hữu'; `suvāmī`. ලක්ඛ්‍යා ණො අ ච-. Sau `lakkhī` (là hậu tố) `ṇa` và (nguyên âm cuối được thay bằng) `a`. ලක්ඛීසද්දාණො හොත මන්ත්වත්ථෙ; අ චන්තස්ස; ණකාරො’ව සවො; ලක්ඛණො. Sau từ `lakkhī`, hậu tố `ṇa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); và `a` (thay cho) nguyên âm cuối; chính chữ `ṇ` là hậu tố đó; (ví dụ:) `lakkhaṇo`. අඞ්ගා නො කල්‍යාණෙ-. Sau `aṅga` (là hậu tố) `na` khi có nghĩa là 'xinh đẹp'. කල්‍යාණෙ ගම්‍යමාන්ඤඞ්ගස්මානොහොති මන්ත්වත්ථෙ; අඞ්ගනා. Khi có nghĩa là 'xinh đẹp' được hiểu ngầm, sau `aṅga`, hậu tố `na` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `aṅganā`. සො ලොමා-. Sau `loma` (là hậu tố) `sa`. ලොමා සොහොති මන්ත්වත්ථෙ; ලොමසො; ඉත්ථියං-ලොමසා. Sau `loma`, hậu tố `sa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `lomaso`; ở nữ tính là `lomasā`. ඉමියා-. (Các hậu tố) `ima`, `iya`. මන්ත්වත්ථෙ ඉම්ैයා හොන්ති බහුලං; පුත්තිමො, කිත්තිමො, පුත්තියො, කප්පියො, ජටියො,හානභාගියො, සෙනියො. Trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`), các hậu tố `ima` và `iya` được dùng một cách đa dạng; (ví dụ:) `puttimo`, `kittimo`, `puttiyo`, `kappiyo`, `jaṭiyo`, `hānabhāgiyo`, `seniyo`. තො පඤ්චම්‍යා-.- (Hậu tố) `to` (được thêm vào) sau cách năm (`pañcamyā`). පඤ්චව්‍යන්තා බහුලං තො හොති වා; ගාමතො ආගච්ඡති, ගාමස්මාආගච්ඡති; චොරතො භායති, චොරෙහි භායති; සත්ථතොපරිහීනො, සත්ථා පරිහීනො. Sau một từ ở cách năm, hậu tố `to` được dùng tùy chọn và đa dạng; (ví dụ:) `gāmato āgacchati` (tương đương) `gāmasmā āgacchati`; `corato bhāyati` (tương đương) `corehi bhāyati`; `satthatoparihīno` (tương đương) `satthā parihīno`. ඉතොතෙත්තොකුතො-. (Các dạng bất quy tắc) `ito`, `ato`, `etto`, `kuto`. තොම්හි ඉමස්ස ටි නිපච්චතෙ එතස්ස ට එත කිංසද්දස්ස කුත්තච; ඉතො, ඉමස්මා; අතො, එත්තො, එතස්මා; කුතො, කස්මා. Khi có hậu tố `to`, `ima` được thay thế bất quy tắc bằng `i`; `eta` được thay thế bằng `a` và `eta`; và từ `kiṃ` được thay thế bằng `ku`; (ví dụ:) `ito` (tương đương) `imasmā`; `ato`, `etto` (tương đương) `etasmā`; `kuto` (tương đương) `kasmā`. අභ්‍යාදීහි-. Từ abhyādi. අභිආදීහි තො හොති; අභිතො, පරිතො, පච්ඡතො, හෙට්ඨතො. Hậu tố to được dùng sau các từ abhi, v.v...; abhito, parito, pacchato, heṭṭhato. ආද්‍යාදීහි-. Từ ādyādi. ආදිප්පභුතීහි තො වා හොති; ආදො, ආදිතො; මජ්ඣතො, අන්තතො, පිට්ඨිතො, පස්සතො, මුඛතො–-යතොදකං තදා දිත්තං, යං උදකං තදෙවාදිත්තන්ති අත්ථො. Hậu tố to được tùy chọn dùng sau các từ ādi, v.v...; ādo, ādito; majjhato, antato, piṭṭhito, passato, mukhato–-yatodakaṃ tadā dittaṃ, có nghĩa là yaṃ udakaṃ tadevādittanti (nước nào, chính nước ấy đang cháy). සබ්බාදිතො සත්තම්‍යා ත්‍රත්ථා-. Sau sabbādi ở cách bảy là tra và thā. සබ්බාදීහි සත්තම්‍යන්තෙහි ත්‍රත්ථා වා හොන්ති; සබ්බත්‍ර, සබ්බත්ථ, සබ්බස්මිං; යත්‍ර, යත්ථ, යස්මිං–-බහුලාධිකාරා න තුම්හාම්හෙහි. Các hậu tố tra và thā được tùy chọn dùng sau các từ sabba, v.v... ở biến cách thứ bảy; sabbatra, sabbattha, sabbasmiṃ; yatra, yattha, yasmiṃ–-do quyền của quy tắc đa dạng, (quy tắc này) không áp dụng cho tumha và amha. කත්ථෙත්ථ කුත්‍රාත්‍රක්වෙහිධ-. Kattha, ettha, kutra, atra, kva, iha, idha. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ; කස්මිං කත්ථ, කුත්‍ර, ක්ව; එතස්මිං එත්ථ, අත්‍ර; අස්මිං ඉහ, ඉධ. Những từ này được hình thành bất quy tắc; (thay cho) kasmiṃ là kattha, kutra, kva; (thay cho) etasmiṃ là ettha, atra; (thay cho) asmiṃ là iha, idha. ධි සබ්බා වා- Sau sabba, dhi được dùng tùy chọn. සත්තම්‍යන්තතො සබ්බස්මාධි වා හොති; සබ්බධි; සබ්බත්ථ. Hậu tố dhi được tùy chọn dùng sau từ sabba ở biến cách thứ bảy; sabbadhi; sabbattha. යා හිං-. Sau ya là hiṃ. සත්තම්‍යන්තා යතො හිං වා හොති; යහිං, යත්‍ර. Hậu tố hiṃ được tùy chọn dùng sau từ ya ở biến cách thứ bảy; yahiṃ, yatra. තා හං ච-. Sau ta là haṃ và... සත්තම්‍යන්තා තතො වා හං හොති හිඤ්ච; තහං, තහිං, තත්‍ර. Sau từ ta ở biến cách thứ bảy, hậu tố haṃ và hiṃ được tùy chọn dùng; tahaṃ, tahiṃ, tatra. කුහිංකහං-. Kuhiṃ, kahaṃ. කිංසද්දා සත්තම්‍යන්තා හිංහං නිපච්චන්තෙ කිස්ස කුකා ච; කිහිං, කහං, කථං කුහිද්වනන්ති? චනං ඉති නිපාතන්තරං; කිහිද්වීති-එත්ථ විසද්දොවිය. Từ đại từ kiṃ ở biến cách thứ bảy, các hậu tố hiṃ và haṃ được hình thành bất quy tắc, và ki cũng được thay bằng ku; kihiṃ, kahaṃ, kathaṃ kuhidvananti? Canaṃ là một bất biến từ khác; trong từ kihidvīti, nó giống như từ vi. සබ්බෙකඤ්ඤයතෙහි කාලෙ දා-. Sau sabba, eka, añña, ya, ta (chỉ) thời gian, (dùng) dā. එතෙහි සත්තම්‍යන්තෙහි චත්තමානෙහි කාලෙ දා හොති; සබ්බස්මිං කාලෙ සබ්බදා; එකදා, අඤ්ඤදා, යදා, තදා–-කාලෙති-කිං? සබ්බත්ථදෙසෙ. Sau những (đại từ) này ở biến cách thứ bảy, khi chỉ thời gian, hậu tố dā được dùng; sabbasmiṃ kāle thành sabbadā; ekadā, aññadā, yadā, tadā–-(Tại sao phải nói) 'khi chỉ thời gian'? (Để loại trừ trường hợp chỉ) nơi chốn, (như trong) sabbattha. කදාකුදාසදාධුනෙදාති-. Kadā, kudā, sadā, adhunā, idāni. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ; තස්මිං කාලෙ කදා, කුදා; සම්බස්මිං කාලෙ සදා; ඉමස්මිං කාලෙ අධුනා, ඉදානි. Những từ này được hình thành bất quy tắc; (với nghĩa) tasmiṃ kāle là kadā, kudā; (với nghĩa) sabbasmiṃ kāle là sadā; (với nghĩa) imasmiṃ kāle là adhunā, idāni. අජ්ජසජ්ජවපරජ්ජ්වෙතරහිකරහා-. Ajja, sajju, aparajju, etarahi, karaha. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ; එකතිප්පච්චයො ආදෙසො කාල විසෙසොති සබ්බමෙතං නිපාතනා ලබ්භති; ඉමස්ස වො ජ්ජො චාහනි නිපච්චතෙ; අස්මිං අහනි අජ්ජ–-සමානස්ස සභාවොජ්ජු චාහනි–-සමානෙ අභනි සජ්ජු–-අපරස්මා ජ්ජු–-අපරස්මිං අහනිඅපරජ්ජු–-ඉමස්සෙතොකාලෙ රහි ව–-ඉමස්මිං කාලෙ එතරහි–-කිංසද්දස්ස කො රහ චානජ්ජතනෙ–-තස්මිං කාලෙ කරහ. Những từ này được hình thành bất quy tắc; một hậu tố nào đó, một sự thay thế, một thời gian cụ thể, tất cả những điều này đều có được nhờ sự hình thành bất quy tắc; từ ima, jja được hình thành bất quy tắc với nghĩa là 'ngày' (ahani); asmiṃ ahani thành ajja. – Từ samāna, sajju được hình thành với nghĩa là 'ngày'; samāne ahani thành sajju. – Sau apara là jju; aparasmiṃ ahani thành aparajju. – Sau ima (eta) với nghĩa là 'thời gian', là rahi; imasmiṃ kāle thành etarahi. – Từ đại từ kiṃ, là ka và raha với nghĩa là 'thời gian không phải hiện tại'; tasmiṃ kāle thành karaha. සබ්බාදීහි පකාරෙ ථා-. Sau sabbādi (chỉ) cách thức, (dùng) thā. සාමඤ්ඤස්ස භෙදකො විසෙසො පකාරො, තත්ථ වත්තමානෙහි සබ්බාදීහි ථා හොති සබ්බෙනපකාරෙන සබ්බථා; යථා, තථා. Pakāra (cách thức) là một đặc điểm phân biệt cái chung; khi chỉ ý nghĩa đó, hậu tố thā được dùng sau các từ sabba, v.v...; sabbenapakārena thành sabbathā; yathā, tathā. කථමිත්ථං-. Kathaṃ, itthaṃ. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ පකාරෙ; කිමිමෙහි ථං පච්චයො, ක්ैච්ච තෙසං යථාක්කමං; කථමිත්ථං. Những từ này được hình thành bất quy tắc với nghĩa là 'cách thức'; sau kiṃ và ima là hậu tố thaṃ, và chúng lần lượt được thay thế bằng ka và it; kathaṃ, itthaṃ. ධා සඞ්ඛ්‍යාහි-. Sau số từ, (dùng) dhā. සඞ්ඛ්‍යාවාචීහි පකාරෙ ධා පරො හොති;’ද්වීහි පකාරෙහි ද්වෙ වා පකාරෙකරොති’ විධාකරොති; බහුධා කරොති;’එකං රාසිං පඤ්චප්පකාරං කරොති’ පඤ්චධා කරොති?පඤ්චප්පකාරමෙකප්පකාරං කරොති’ එකධාකරොති. Sau các từ chỉ số đếm, với nghĩa là 'cách thức', hậu tố dhā được dùng theo sau; 'làm theo hai cách hoặc làm thành hai loại' thành vidhākaroti; bahudhā karoti; 'làm một đống thành năm loại' thành pañcadhā karoti; 'làm năm loại thành một loại' thành ekadhākaroti. වෙකාජ්ඣං-. Sau eka, (dùng) jjhaṃ tùy chọn. එකස්මා පකාරෙ ජ්ඣං වා හොති; එකජ්ක්වඞ්කරොති; එකධා කරොති. Sau từ eka, với nghĩa là 'cách thức', hậu tố jjhaṃ được tùy chọn dùng; ekajjhaṃ karoti; ekadhā karoti. ද්විතීහෙධා-. Về dhā sau dvi và ti. ද්වීතිහි පකාරෙ එධාවා හොති; වෙධා, තෙධා; ද්විධා, තිධා. Sau (các từ) dvi và ti, (tiếp vị ngữ) dhā được dùng trong ý nghĩa cách thức; (ví dụ:) vedhā, tedhā; dvidhā, tidhā. තබ්බති ජාතියො-. Về jātiyo sau từ chỉ loại. පකාරවති තංසාමඤ්ඤවාචකා සද්දාජාතියො හොති; පටු ජාතියො, මුදුජාතියො. Sau từ chỉ loại chung, có (tiếp vị ngữ) jātiyo; (ví dụ:) paṭu jātiyo (loại lanh lợi), mudujātiyo (loại mềm mỏng). වාරසංඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං- Về kkhattuṃ sau số từ chỉ lần. වාරසම්බන්ධිනියා සංඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං හොති;’ද්වෙ වාරෙ භුඤ්ජති’ ද්වික්ඛත්තුං දිවසස්ස භුඤ්ජති; වාරග්ගහණං කිං? පඤච භිඤ්ජති; සඞ්ඛ්‍යායාති-කිං? පහූතෙ වාරෙ භුඤ්ජති. Sau số từ có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) kkhattuṃ; (ví dụ:) ‘dve vāre bhuñjati’ (ăn hai lần) (trở thành) dvikkhattuṃ divasassa bhuñjati (ăn hai lần một ngày); tại sao nói ‘lần’? (Để loại trừ trường hợp như) Pañaca bhiñjati (bẻ năm cái); tại sao nói ‘số từ’? (Để loại trừ trường hợp như) Pahūte vāre bhuñjati (ăn nhiều lần). කතිම්හා-. Sau kati. වාරසම්බන්ධිනියා කතිසංඛ්‍යාය ක්ඛත්තුං හොති;’කති වාරෙ භුඤ්ජනි’කතික්ඛත්තුං භුඤ්ජති. Sau số từ kati có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) kkhattuṃ; (ví dụ:) ‘kati vāre bhuñjati’ (ăn mấy lần) (trở thành) katikkhattuṃ bhuñjati (ăn mấy lần). බහුම්භා ධා ච පච්චාසත්තියං-. Sau bahu, về dhā và (kkhattuṃ) trong ý nghĩa gần gũi. වාරසම්බන්ධිනියා බහුසංඛ්‍යාය ධාහොති ක්ඛත්තුඤ්ච; වාරානඤ්චෙ පච්චාසත්ති හොති; බහුධා දිවසස්ස බුඤ්ජති බහුක්ඛත්තුං–-පච්චාසත්තියන්ති කිං? බහුක්ඛත්තුං මාසස්ස භුඤ්ජති. Sau số từ bahu có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) dhā và kkhattuṃ; nếu những lần ấy có sự gần gũi (thường xuyên); (ví dụ:) bahudhā divasassa buñjati (ăn nhiều lần trong ngày) hoặc bahukkhattuṃ. Tại sao nói ‘gần gũi’? (Để loại trừ trường hợp như) Bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati (ăn nhiều lần trong tháng). සකිං වා-. Hoặc là sakiṃ. එකං වාරමිච්චස්මිං අත්ථෙ සකින්ති වා නිපච්චතෙ;’එකං වාරං භුඤ්ජති’–-වාති කිං?එකක්ඛත්තුං භුඤ්ජති. Trong ý nghĩa ‘một lần’, bất biến từ sakiṃ được thành lập một cách tùy chọn; (ví dụ:) ‘ekaṃ vāraṃ bhuñjati’ (ăn một lần). Tại sao nói ‘tùy chọn’? (Vì cũng có thể nói) Ekakkhattuṃ bhuñjati. සො විච්ඡාප්පකාරෙසු-. Về so trong ý nghĩa lặp lại và cách thức. වීච්ඡායං පකාරෙ ච සො හොති බහුලං; වීච්ඡායං-ඛණ්ඩසො, බිලසො; පකාරෙ-පුථුසො,සබ්බසො. Trong ý nghĩa lặp lại và cách thức, (tiếp vị ngữ) so được dùng một cách phổ biến; trong ý nghĩa lặp lại: khaṇḍaso (từng mảnh), bilaso (từng phần); trong ý nghĩa cách thức: puthuso (riêng lẻ), sabbaso (mọi cách). අභිතතබ්භාවෙ කරාසභුයොගෙ විකාරා චී-. Về cī sau từ chỉ sự biến đổi, trong ý nghĩa ‘trở thành cái chưa từng là’, khi kết hợp với (động từ căn) kar, as, bhū. අවත්ථාවතො වත්ථන්තරෙනාභුතස්ස තායාවත්ථාය භාවෙ කරාසභුහි සම්බන්ධෙසති විකාරවාචකාචී හොති;’අධවලං ධවලං කරොති’ ධවලී කරොති; අධවලො ධවලො සියා ධවලී සියා; අධවලො ධවලො භවති ධවලී භවති–-අභතතබ්භාවෙති-කිං? ඝටං කරොති, දධිඅත්ථි, ඝටො භවති–-කරාසභුයොගෙති කිං? අධවලා ධ්වඅඉලො ජායතෙ–-විකාරාති-කිං? පකතියා මා හොතු; සුවණ්ණං කුණ්ඩලී කරොති. Khi một vật chưa ở trong một trạng thái nào đó mà trở thành trạng thái ấy, và có sự liên kết với (các động từ căn) kar, as, bhū, thì (tiếp vị ngữ) cī được thêm vào sau từ chỉ sự biến đổi; (ví dụ:) ‘adhavalaṃ dhavalaṃ karoti’ (làm cho cái không trắng trở nên trắng) (trở thành) dhavalīkaroti; adhavalo dhavalo siyā (cái không trắng mong rằng trở nên trắng) (trở thành) dhavalīsiyā; adhavalo dhavalo bhavati (cái không trắng trở thành trắng) (trở thành) dhavalībhavati. Tại sao nói ‘trở thành cái chưa từng là’? (Để loại trừ) Ghaṭaṃ karoti (làm cái bình), dadhi atthi (có sữa chua), ghaṭo bhavati (cái bình được sinh ra). Tại sao nói ‘khi kết hợp với kar, as, bhū’? (Để loại trừ) Adhavalo dhavalo jāyate (cái không trắng được sinh ra là trắng). Tại sao nói ‘sau từ chỉ sự biến đổi’? Để không áp dụng cho từ ở trạng thái tự nhiên; (ví dụ:) suvaṇṇaṃ kuṇḍalī karoti (làm vàng thành bông tai). දිස්සන්තඤ්ඤෙ’පි පච්චයා-. Các tiếp vị ngữ khác cũng được thấy. වුත්තතො’ඤ්ඤෙ’පි පච්චයා දිස්සන්ති වුත්තාවුත්තත්ථෙසු;’විවිධා මාතරො’ විමාතරො,’තාසං පුත්තා’ වෙමාතීකා-රිකණ;’පථං ගච්ඡන්තීති’ පථාවිනො-ආවී;’ ඉස්සා අස්ස අත්ථිති’ ඉස්සුකී-උකී?’ධුරං වහන්තීති’ ධොරය්හා-ය්හණ.- Các tiếp vị ngữ khác ngoài những gì đã được đề cập cũng được thấy, trong những ý nghĩa đã nói và chưa nói; (ví dụ:) ‘vividhā mātaro’ (những người mẹ khác nhau) (trở thành) vimātaro (mẹ kế), ‘tāsaṃ puttā’ (con của họ) (trở thành) vemātīkā (con của mẹ kế) - (tiếp vị ngữ) rikaṇa; ‘pathaṃ gacchantīti’ (những người đi trên đường) (trở thành) pathāvino - (tiếp vị ngữ) āvī; ‘issā assa atthiti’ (người có lòng ganh tị) (trở thành) issukī - (tiếp vị ngữ) ukī; ‘Dhuraṃ vahantīti’ (những người mang ách) (trở thành) dhorayhā - (tiếp vị ngữ) yhaṇa. අඤ්ඤස්මිං-. Trong ý nghĩa khác. වුත්තතො’ඤ්ඤස්මිම්පි අත්ථෙ වුත්තප්පච්චයා දිස්සන්ති;’මගධානං ඉස්සරො’ මාගධො-ණො;’කාසීති සහස්සං, තමග්ඝතීති කාසියො-ඉයො. Các tiếp vị ngữ đã được đề cập cũng được thấy trong ý nghĩa khác với những gì đã nói; (ví dụ:) ‘magadhānaṃ issaro’ (vua của xứ Magadha) (trở thành) māgadho - (tiếp vị ngữ) ṇo; ‘kāsīti sahassaṃ, tamagghatīti’ (một ngàn đồng gọi là kāsī, người ấy đáng giá chừng đó) (trở thành) kāsiyo - (tiếp vị ngữ) iyo. සකත්ථ-. Trong chính ý nghĩa của nó. සකත්ථෙ’පි පච්චයා දිස්සන්ති; හීනකො, පොතකො, කිචචයයං. Các tiếp vị ngữ cũng được thấy trong chính ý nghĩa (của từ gốc); (ví dụ:) hīnako, potako, kicacayayaṃ. ලොපො-. Sự lược bỏ. පච්චයානං ලොපො’පි දිස්සති; බුද්ධෙ රතනං පණීතං, චක්ඛුං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙයන වාති භාවප්පච්චය ලොපො. Sự lược bỏ của các tiếp vị ngữ cũng được thấy; (ví dụ:) buddhe ratanaṃ paṇītaṃ (báu vật nơi Đức Phật là thù thắng), cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā (mắt thì không có tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã), như vậy là sự lược bỏ của tiếp vị ngữ chỉ trạng thái (bhāva). සරානමාදිස්සායුවණ්ණස්සාඤො ණානුබන්ධෙ-. Về sự thay thế a, i, u đầu tiên của các nguyên âm thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ. සරානමාදිභුතා යෙ අකාරිවණ්ණුවණ්ණා තෙසං ආඤො හොන්ති යථාක්කමං ණානුබන්ධෙ; රාඝවො, ව්ैනතෙය්‍යො, මෙනිකො, ඔළුම්පිකො, දොහග්ගං–-ණානුබන්ධෙති-කිං? පුරාතනො. Đối với các nguyên âm a, i, u đứng đầu (của từ), chúng lần lượt trở thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ theo sau; (ví dụ:) rāghavo, venateyyo, meniko, oḷumpiko, dohaggaṃ. Tại sao nói ‘khi có chỉ tố ṇ’? (Để loại trừ) Purātano. සංයොගෙ ක්වචි-. Đôi khi, khi có phụ âm kép. සරානමාදිභුතා යෙ අයුවණ්ණා තෙසං ආඤො හොන්ති ක්වචි දෙව සංයොගවිසයෙ ණානුබන්ධෙ;දෙච්චො, කොණ්ඩඤ්ඤො –-ක්වචීති-කිං? කත්තිකෙය්‍යො. Đối với các nguyên âm a, i, u đứng đầu, chúng đôi khi trở thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ theo sau, trong trường hợp (nguyên âm đó) đứng trước một phụ âm kép; (ví dụ:) decco, koṇḍañño. Tại sao nói ‘đôi khi’? (Để loại trừ) Kattikeyyo. මජ්ඣෙ-. Ở giữa. මජ්ඣෙ වත්තමානානම්පි අයුවණ්ණානං ආඤො හොන්ති ක්වචි; අඩ්ඪතෙය්‍යා, වාසෙට්ඨො. Các nguyên âm a, i, u ở giữa (từ) cũng đôi khi trở thành ā, e, o; (ví dụ:) aḍḍhateyyā, vāseṭṭho. කොස්ජ්ैජාජ්ජවපාරිසජ්ජසුභජ්ජමද්දවාරිස්සාසභාජඤ්ඤ ථෙය්‍යබාහුසච්චා-. Kosajja, ājjava, pārisajja, suhajja, maddava, ārissa, āsabha, ājañña, theyya, bāhusacca-. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ ණානුබන්ධෙ;’කුසීතස්ස භාවො’ කොසජ්ජජං;’ උජුනො භාවො’ අප්පවං;’පරිසාසු සාධු’ පාරිසජ්ජො;’සුහදයොච’ සුහජ්ජො,’තස්ස පන භාවො සොහජ්ජං;’මුදුනො භාවො’මද්දවං;’ඉසිනො ඉදං, භාවො වා’ ආරිස්සං;’උසභස්ස ඉදං, භාවො වා’ ආසභං;’ආජානීයස්ස භාවො’ සො එව වා’ ආජඤ්ඤං;’ථෙනස්ස භාවො, කම්මං වා’ ථෙය්‍යං;’බහුස්සුතස්ස භාවො’ බාහුසච්චං–-එතෙසු යමලක්ඛණිකං තං නිපාතනා. Những từ này được hình thành một cách bất quy tắc khi đi với hậu tố có anubandha ṇa: ‘trạng thái của người lười biếng (kusīta)’ là kosajjaṃ; ‘trạng thái của người ngay thẳng (uju)’ là ajjavaṃ; ‘người tốt trong hội chúng (parisāsu sādhu)’ là pārisajjo; ‘người có tâm tốt (suhadayo)’ là suhajjo, và ‘trạng thái của người đó’ là sohajjaṃ; ‘trạng thái mềm mại (mudu)’ là maddavaṃ; ‘cái này của vị ẩn sĩ (isi), hoặc trạng thái’ là ārissaṃ; ‘cái này của con bò đực (usabha), hoặc trạng thái’ là āsabhaṃ; ‘trạng thái của con ngựa thuần chủng (ājānīya), hoặc chính nó’ là ājaññaṃ; ‘trạng thái của kẻ trộm (thena), hoặc hành vi’ là theyyaṃ; ‘trạng thái của người học rộng (bahussuta)’ là bāhusaccaṃ – trong những trường hợp này, đặc điểm phụ âm kép là do sự hình thành bất quy tắc. මනාදීනං සක-. Sự thay thế saka của nhóm từ manādi. මනාදීනං සක හොති ණානුබන්ධෙ;’මනසි භවං’ මානසං;’දුම්මනසො භාවො’ දොමනස්සං; සොමනස්සං. Đối với nhóm từ manādi, sự thay thế saka xảy ra khi có hậu tố anubandha ṇa theo sau: ‘sinh ra trong tâm (manasi bhavaṃ)’ là mānasaṃ; ‘trạng thái của tâm buồn (dummanaso bhāvo)’ là domanassaṃ; somanassaṃ. උවණ්ණස්සාවඞි හොති; රාඝවො, ජාම්බවං. Nguyên âm u được thay thế bằng ava; ví dụ: rāghavo, jāmbavaṃ. යම්හි ගොස්ස ච-. Và của go khi ya theo sau. යකාරාදො පච්චය ග්ैඔස්සුවණ්ණස්ස ච අවඞි හොති; ගබ්‍යං, ගාතබ්‍යො. Khi một hậu tố bắt đầu bằng ya theo sau, go và nguyên âm u được thay thế bằng ava; ví dụ: gabyaṃ, gātabyo. ලොපො’වණ්ණිවණ්ණානං-. Sự lược bỏ của các nguyên âm a và i. යකාරාදො පච්චයෙ අවණ්ණිවණ්ණානං ලාපො හොති, දාය්ජ්ैජං, කාරුඤ්ඤං, ආධිපච්චං, දෙප්පං–-බහකුලංවිධානං ක්වචි න හොති; කිච්චයං. Khi một hậu tố bắt đầu bằng ya theo sau, các nguyên âm a và i bị lược bỏ, ví dụ: dāyajjaṃ, kāruññaṃ, ādhipaccaṃ, deppaṃ – do quy tắc này có tính phổ quát (bahulaṃ) nên đôi khi không được áp dụng; ví dụ: kiccayaṃ. රානුබන්ධෙ’න්තසරාදිස්ස-. Khi có anubandha ra, (sự lược bỏ) của âm tiết cuối. අන්තො සරො ආදි යස්සාවයවස්ස තස්ස ලොපො හොති රානුබන්ධෙ; කිත්තකං, පෙත්තෙය්‍යං. Khi có hậu tố anubandha ra, phần (âm tiết) bắt đầu bằng nguyên âm cuối sẽ bị lược bỏ; ví dụ: kittakaṃ, petteyyaṃ. කිසමහතමිමෙ කස්මහා-. Kisa, mahat, ima (trở thành) kas, mahā. කිසස්ස මහතො ඉමෙ කස්මහා හොන්ති යථාක්කමං; කසිමා, මහිමා. Kisa và mahat lần lượt trở thành kas và mah; ví dụ: kasimā, mahimā. ආයුස්සායස මන්තුම්හි-. Āyus (trở thành) āyas khi mantu theo sau. ආයුස්ස ආයසාදෙසො හොති මන්තුම්හි; ආයස්මා. Đối với āyus, sự thay thế āyas xảy ra khi mantu theo sau; ví dụ: āyasmā. ජො වුද්ධස්සියිඪෙසු-. Vuddha (trở thành) ja khi iya và iṭṭha theo sau. වුද්ධස්ස ජො හොති ඉය්ैට්ඨෙසු; ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො. Đối với vuddha, sự thay thế ja xảy ra khi iya và iṭṭha theo sau; ví dụ: jeyyo, jeṭṭho. බාළ්හන්තිකපසත්ථානං සාධනෙදසා-. Của bāḷha, antika, pasattha (là) sādha, neda, sā. ඉයෙට්ඨෙසු බාළ්හන්තිකපසත්ථානං සාධනෙදසා හොන්තී යථාක්කමං; සාධියො, සාධිට්ඨො; නෙදියො, නෙදිට්ඨො; සෙය්‍යො, සෙට්ඨො Khi iya và iṭṭha theo sau, bāḷha, antika, và pasattha lần lượt trở thành sādha, neda, và sā; ví dụ: sādhiyo, sādhiṭṭho; nediyo, nediṭṭho; seyyo, seṭṭho. කණ්කනාප්පයුවානං-. Của appa và yuva (là) kaṇ và kana. ඉයෙට්ඨෙසු අප්පයුවානං කණ්කනා හොන්ති යයථාක්කමං; කණියො, කණිට්ඨො; කනියො, කනිට්ඨො. Khi iya và iṭṭha theo sau, appa và yuva lần lượt trở thành kaṇ và kana; ví dụ: kaṇiyo, kaṇiṭṭho; kaniyo, kaniṭṭho. ලොපො වීමන්තුවත්තුනං-. Sự lược bỏ của vī, mantu, vantu. වීමන්තුවන්තුනං ලොපො හොති ඉය්ैට්ඨෙසු?’අතිසයෙන මෙධාවී’ මෙධියො, මෙධිට්ඨො;’අතිසයෙනසතිමා’සතියො, සතිට්ඨො;’අතිසයෙන ගුණවා’ ගුණියා, ගුණිට්ඨො. Vī, mantu, và vantu bị lược bỏ khi iya và iṭṭha theo sau: ‘người có trí tuệ vượt trội (atisayena medhāvī)’ là medhiyo, medhiṭṭho; ‘người có niệm vượt trội (atisayena satimā)’ là satiyo, satiṭṭho; ‘người có đức hạnh vượt trội (atisayena guṇavā)’ là guṇiya, guṇiṭṭho. සෙ ස්තිඅඉස්ස තිස්ස-. Khi sa theo sau, ti của sati (bị lược bỏ). සෙ පරෙ සත්‍යන්තස්ස තිකාරස්ස ලොපො හොති; වීසං සතං, තිංසං සතං. Khi sa theo sau, âm ti ở cuối (của các từ kết thúc bằng sati) bị lược bỏ; ví dụ: vīsaṃ sataṃ, tiṃsaṃ sataṃ. එතස්සෙට ත්තකෙ-. Eta (trở thành) eṭa khi ttaka theo sau. ත්තකෙ පරෙ එතස්ස එට හෙනාති; එත්තකං. Khi ttaka theo sau, eta trở thành eṭa; ví dụ: ettakaṃ. ණිකස්සියො වා-. Ṇika (trở thành) iya, một cách tùy chọn. ණිකස්සවා ඉයො හොති; සක්‍යපුත්තියො, සක්‍යපුත්තිකො. Đối với hậu tố ṇika, sự thay thế iyo xảy ra một cách tùy chọn; ví dụ: sakyaputtiyo, sakyaputtiko. අධාතුස්ස කෙ’ස්‍යාදිතො ඝෙ’ස්සී-. Đối với một từ không phải là ngữ căn, khi có ka, của a đứng đầu, trong nữ tính, là ī. ඝෙ පරෙ අධාතුස්ස යො කකාරො තතො පුබ්බස්ස අකාරස්ස බකහුලං ඉ හොති, සවෙ ඝොන ස්‍යාදිතො පරො හොති; බාලිකා, කාරිකා–-අධාතුස්සාති-කිං? සකා; කෙති-කිං?නන්දනා; අස්‍යාදිතොති-කිං? බහුපරිබ්බාජකා, මධුරා –-බහුචම්මිකාති කකාරෙන ස්‍යාදිනො බ්‍යවහිතත්තා සිද්ධං–-ඝෙති-කිං? බාලකො; අස්සාති-කිං? බහුකත්තුකා,සාලා. Khi hậu tố `gha` (chỉ nữ tính) theo sau, nguyên âm `a` đứng trước phụ âm `ka` (không thuộc về ngữ căn) thường được biến đổi thành `i`, nếu hậu tố `gha` ấy không đi liền sau một biến cách vị `syādi`. Ví dụ: `bālikā`, `kārikā`. – Tại sao nói "không thuộc về ngữ căn"? Ví dụ: `sakā`. Tại sao nói `ka`? Ví dụ: `nandanā`. Tại sao nói "không đi liền sau một biến cách vị `syādi`"? Ví dụ: `bahuparibbājakā`, `madhurā`. – Trong trường hợp `bahucammikā`, quy tắc được áp dụng vì biến cách vị bị ngăn cách bởi `ka`. – Tại sao nói `gha`? Ví dụ: `bālako`. Tại sao nói `a`? Ví dụ: `bahukattukā`, `sālā`. ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ණාදිකණ්ඩො චතුත්ථො. Như vậy là kết thúc chương thứ tư, phẩm về các hậu tố `ṇādi`, trong tập chú giải ngữ pháp Moggallāna. තිජමානෙහි ඛසා ඛමාවීමංසාසු-. Sau (các ngữ căn) `tij` và `mān`, (các hậu tố) `kha` và `sa` được dùng theo thứ tự trong các nghĩa là kham nhẫn và thẩm sát. ඛන්තියං තිජා වීමංසායං මානා ච ඛසප්පච්චයා හොන්ති යථාක්කමං; තිතික්ඛා, වීමංසා–-තිතික්ඛති, වීමංසති. ඛමාවීමංසා සුති-කිං? තෙජනං, තෙජො, තෙජයති, මානනං, මානො, මානෙති. Sau ngữ căn `tij` trong nghĩa kham nhẫn, và sau ngữ căn `mān` trong nghĩa thẩm sát, các hậu tố `kha` và `sa` được dùng theo thứ tự. Ví dụ: `titikkhā`, `vīmaṃsā` – (động từ) `titikkhati`, `vīmaṃsati`. Tại sao nói "trong các nghĩa là kham nhẫn và thẩm sát"? (Để loại trừ các trường hợp như:) `tejanaṃ`, `tejo`, `tejayati`, `mānanaṃ`, `māno`, `māneti`. කිතා තිකිච්ඡාසංසයෙසු ජො-. Sau (ngữ căn) `kit`, (hậu tố) `ja` được dùng trong các nghĩa là trị liệu và hoài nghi. තිකිච්ඡායං සංසයෙ ච වත්තමානා කිතා ජො හොති–-තිකිච්ඡා, විචිකිච්ඡා–-තිකිච්ඡති, විචිකිච්ඡති–-අඤ්ඤත්‍රනිකෙතො, සංකෙතො, කෙතනං, කෙතො, කෙතයති. Sau ngữ căn `kit` khi có nghĩa là trị liệu và hoài nghi, hậu tố `ja` được dùng. Ví dụ: `tikicchā`, `vicikicchā` – (động từ) `tikicchati`, `vicikicchati`. – Ở các nghĩa khác (thì không dùng, ví dụ): `niketo`, `saṃketo`, `ketanaṃ`, `keto`, `ketayati`. නින්දායං ගුපබධා බස්සභො ච-. Sau (các ngữ căn) `gup` và `badh` trong nghĩa chê bai, (hậu tố `ja` được dùng), và `ba` (của `badh`) biến thành `bha`. නින්දායං වත්තමානෙහි ගුපබධෙහි ජො හොති; බස්ස භො ච–-ජිගුච්ඡා, බීභච්ඡා–-ජිගුච්ඡති, බීභච්ඡති–-අඤ්ඤත්‍රගොපනං, ගොපෙ, පොපෙති, බධකො. Sau các ngữ căn `gup` và `badh` khi có nghĩa là chê bai, hậu tố `ja` được dùng; và `ba` (của `badh`) biến thành `bha`. Ví dụ: `jigucchā`, `bībhacchā` – (động từ) `jigucchati`, `bībhacchati`. – Ở các nghĩa khác (thì không dùng, ví dụ): `gopanaṃ`, `gope`, `popeti`, `badhako`. තුංස්මා ලොපො විච්ඡායංතෙ-. Sau hậu tố `tuṃ`, (hậu tố này) bị xóa bỏ khi các hậu tố `te` (`kha`, `sa`, `cha`) theo sau trong nghĩa mong muốn. තුමන්තතො ඉච්ඡායමත්ථෙ තෙ ඛසඡා හොන්තිබහකුලං; ලොපො ච තුංපච්චයස්සහොති සුතත්තා–-බුභුක්ඛා, ජිගිංසා, ජිඝච්ඡා–-බුභුක්ඛති, ජිගිංසති, ජිඝච්ඡති–-ඉධකස්මා න හොතිභොත්තුමිච්ඡතීති? පදන්තරෙනාභිධානා. තුංස්මාති-කිං? භොජනමිච්ඡති. ඉච්ඡායන්ති කිං? භුඤ්ජිතුං ගච්ඡති. කථං කුලං පිපතිසතීති? යථා කුලං පතිතුමිච්ඡතීතිවාක්‍යං හොති, එවං වුත්තිපි හෙස්සති; වාක්‍යමෙවචරහි කථං හොති? ලොකස්ස තථා වචනිච්ඡාය. Sau một từ tận cùng bằng `tuṃ`, trong nghĩa mong muốn, các hậu tố `kha`, `sa`, `cha` thường được dùng; và hậu tố `tuṃ` bị xóa bỏ theo như quy tắc đã nêu. Ví dụ: `bubhukkhā`, `jigiṃsā`, `jighacchā` – (động từ) `bubhukkhati`, `jigiṃsati`, `jighacchati`. – Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `bhottum icchati`? Vì ý nghĩa đã được diễn đạt bằng một từ khác. Tại sao nói "sau `tuṃ`"? Ví dụ: `bhojanam icchati`. Tại sao nói "trong nghĩa mong muốn"? Ví dụ: `bhuñjituṃ gacchati`. Làm thế nào có hình thức `kulaṃ pipatisati`? Giống như có câu `kulaṃ patitum icchati`, thì cũng sẽ có hình thức phái sinh. Vậy thì tại sao lại có câu (dài) đó? Do ý muốn nói như vậy của người đời. ඊයො කම්මා-. Sau một túc từ, (hậu tố) `īya` được dùng (trong nghĩa mong muốn). ඉච්ඡාකම්මතො ඉච්ඡායමත්ථෙ ඊයප්පච්චයො හොති;’පුත්තමිච්ඡති’ පුත්තීයති–-කම්මාති-කිං? අඅසිනෙච්ඡති; ඉධ කස්මා න හොති රඤ්ඤො පුත්තමිච්ඡතීති? සාපෙක්ඛත්තා; න හි අඤ්ඤමපෙක්ඛමානො අඤ්ඤෙනසහෙකත්ථිභාවමනුභවිතුං සක්කොති; ඉධාපි චරහි න සියා අත්තනොපුත්තමිච්ඡතීති; නෙවෙත්ථ භවිතබ්බං; න හි භවති අත්තනොපුත්තියතීති; කථං චරහි වුත්තස්ස අත්තතියතාවගම්‍යතෙ? අඤ්ඤස්සාසුතත්තා, ඉච්ඡාය ච තබ්බිසයත්තා. Sau một túc từ của động từ 'mong muốn', trong nghĩa mong muốn, hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `puttam icchati` (mong muốn có con trai) trở thành `puttīyati`. – Tại sao nói "sau một túc từ"? Ví dụ: `āsinena icchati` (mong muốn bằng cái ghế). Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `rañño puttam icchati`? Vì có sự phụ thuộc (vào từ `rañño`). Một từ phụ thuộc vào từ khác thì không thể cùng với một từ khác nữa tạo thành một đơn vị ý nghĩa duy nhất. Vậy thì ở đây cũng không nên có: `attano puttam icchati`. Đúng là không nên có; và thực tế là không có hình thức `attano puttīyati`. Vậy thì làm thế nào để hiểu được ý nghĩa 'của chính mình' trong hình thức đã nói (`puttīyati`)? Do không nghe nói đến người (sở hữu) nào khác, và do sự mong muốn có đối tượng là người con trai đó. උපමානාචාරෙ-. (Hậu tố `īya` cũng được dùng) sau một đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như'. කම්මතො උපමානා ආවාරත්ථෙ ඊයො හොති;’පුත්තමවා චරති’ පුත්තීයති මාණවකං; උපමානාති කිං? පුත්තමාචරති. Sau một đối tượng so sánh ở dạng túc từ, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `puttam iva ācarati` (hành xử như với con trai) trở thành `puttīyati māṇavakaṃ` (đối xử với cậu thanh niên như con trai). Tại sao nói "sau một đối tượng so sánh"? Ví dụ: `puttam ācarati` (đối xử với con trai). ආධාරා-. (Hậu tố `īya` cũng được dùng) sau một nơi chốn (làm đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như trong'). ආධාරතුපමානාආවාරත්ථෙ ඊයො හොති;’කුටියමිවාචරති’ කුටියති පාසාදෙ, පාසාදීයති කුටියං. Sau một đối tượng so sánh là nơi chốn, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `kuṭiyam iva ācarati` (hành xử như ở trong lều) trở thành `kuṭiyati pāsāde` (hành xử trong cung điện như ở trong lều), `pāsādīyati kuṭiyaṃ` (hành xử trong lều như ở trong cung điện). කත්තුතායො-. Sau một chủ từ (làm đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như'), (hậu tố) `āya` được dùng. කත්තතුපමානා ආචාරත්ථෙ ආයො හොති;’පබ්බතොවා චරති’පබ්බතායති. Sau một đối tượng so sánh là chủ từ, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `āya` được dùng. Ví dụ: `pabbato iva ācarati` (hành xử như một ngọn núi) trở thành `pabbatāyati`. ච්‍යත්ථෙ-. (Hậu tố `āya` cũng được dùng) trong nghĩa của `cvi` (trở thành cái mà trước đó không phải). කත්තුතො අභුතතබ්භාවෙ ආයො හොති බහුලං; භුසායති, පටපටායති, ලොහිතායති–-කත්තුතොත්වෙව-භුසංකරොතීති; ඉහ කස්මා න හොති භුසි භවතීති? වුත්තත්ථතාය. Sau một chủ từ, trong nghĩa 'trở thành cái mà trước đó không phải', hậu tố `āya` thường được dùng. Ví dụ: `bhusāyati`, `paṭapaṭāyati`, `lohitāyati`. – (Quy tắc này chỉ áp dụng) cho chủ từ mà thôi, (không áp dụng cho túc từ như trong) `bhusaṃ karoti`. Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `bhusi bhavati`? Vì ý nghĩa đã được diễn đạt rồi. සද්දාදීති කරොති-. Sau các từ như `sadda`, v.v., (hậu tố `āya` được dùng) trong nghĩa là 'làm ra, tạo ra'. සද්දාදීහි දුතියන්තෙහි කරොතීති අස්මිං අත්ථෙ ආයො හොති; සද්දායති, වෙරායති, කලහායති, ධූපායති. Sau các từ như `sadda`, v.v., ở dạng đối cách, trong nghĩa là 'làm ra, tạo ra', hậu tố `āya` được dùng. Ví dụ: `saddāyati`, `verāyati`, `kalahāyati`, `dhūpāyati`. නමොත්වස්සො-. Nhưng sau từ `namo`, (hậu tố) `assa` được dùng (trong nghĩa là 'làm'). නමො ඉච්චස්මා කරොතීති අස්මිං අත්ථෙ අස්සො හොති; නමස්සති තථාගතං. Sau từ `namo`, trong nghĩa là 'làm, thực hiện', hậu tố `assa` được dùng. Ví dụ: `namassati tathāgataṃ`. ධාත්වත්ථෙ නාමස්මි-. Sau một danh từ, (hậu tố `i` được dùng) trong nghĩa của một động từ. නාමස්මා ධාත්වත්ථෙ බහුලමි හොති;’හත්ථිනා අතික්කමති’අති හත්ථයති;’ වීණාය උපගායති’ උපවීණයති;’දළහං කරොති’ විනයං දළහයති;’ විසුද්ධා හොති’ රත්ති විසුද්ධයති;’කුසලං පුච්ඡති’කුසලයති. Sau một danh từ, trong nghĩa của một động từ, hậu tố `i` thường được dùng. Ví dụ: `hatthinā atikkamati` trở thành `atihatthayati`; `vīṇāya upagāyati` trở thành `upavīṇayati`; `daḷhaṃ karoti vinayaṃ` trở thành `daḷhayati`; `visuddhā hoti ratti` trở thành `visuddhayati`; `kusalaṃ pucchati` trở thành `kusalayati`. සච්චාදීහාපි-. Sau các từ như `sacca`, v.v., (hậu tố) `āpi` được dùng (trong nghĩa của một động từ). සච්චාදීහි ධාත්වත්ථෙ ආපි හොති; සච්චාපෙති, අත්ථාපෙති, වෙදාපෙති, සුක්ඛාපෙති සුඛාපෙති, දුක්ඛාපෙති. Sau các từ như `sacca`, v.v., trong nghĩa của một động từ, hậu tố `āpi` được dùng. Ví dụ: `saccāpeti`, `atthāpeti`, `vedāpeti`, `sukkhāpeti`, `sukhāpeti`, `dukkhāpeti`. ක්‍රියත්ථා-. (Phần nói về các hậu tố được dùng) với nghĩa của một hành động. අයමධිකාරො ආ සත්ථපරිසමත්තියා;’ක්‍රියා අත්ථො යස්සසො ක්‍රියත්ථො’,ධාතු. Đây là một đề mục có hiệu lực cho đến cuối bộ luận. 'Cái có ý nghĩa là một hành động thì được gọi là `kriyattha`', tức là một ngữ căn. චුරාදිතො ණි-. Sau nhóm Curādi là ṇi. චුරාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි සකත්ථෙ ණි පරො හොති බහුලං; ණකාරො වුද්ධ්‍යත්ථො–-එවමඤ්ඤත්‍රාපි–-චොරයති, ලාළයති. කථං රජ්ජං කාරෙතීති? යොගවිභාගතො. Sau các động từ căn nhóm Curādi, trong nghĩa riêng của chúng, thường có tiếp vị ngữ ṇi theo sau; mẫu tự ṇ có mục đích là vṛddhi – cũng như vậy ở những nơi khác – (ví dụ:) corayati, lāḷayati. (Câu hỏi:) 'rajjaṃ kāreti' (làm cho trị vì) thì như thế nào? (Trả lời:) Do sự phân chia quy tắc. පයොජකබ්‍යාපාරෙ ණාපි ච-. Và ṇāpi trong hành động của tác nhân sai khiến. කත්තාරං යො පයොජයති තස්ස බ්‍යාපාරෙ ක්‍රියත්ථා ණිණාපී හොන්ති බහුලං; කාරෙති, කාරාපෙති–-නනු ච කත්තාපි කරණාදීනංපයොජකොති තබ්‍යාපාරෙ?පි ණිණාපී පාපුණන්ති? පයොජකග්ගහණසාමත්ථියා න භවිස්සන්ති, චුරාදීහි විසුං වචනසාමත්ථියා ච–-ආතො භිය්‍යො ණාපියෙව, ණියෙ වුවණ්ණතො, ද්වයමෙවඤ්ඤෙහි. Trong hành động của người sai khiến tác nhân, các tiếp vị ngữ ṇi và ṇāpi thường theo sau động từ căn; (ví dụ:) kāreti, kārāpeti. – (Câu hỏi:) Chẳng phải tác nhân cũng là người sai khiến các công cụ v.v. hay sao? Trong hành động đó, ṇi và ṇāpi có được áp dụng không? (Trả lời:) Chúng sẽ không được áp dụng, do hiệu lực của việc dùng từ 'payojaka' (tác nhân sai khiến), và do hiệu lực của quy tắc riêng cho nhóm Curādi. – Hơn nữa, sau (động từ căn tận cùng bằng) 'ā' chỉ có ṇāpi; sau 'u' và 'ū' là ṇi; sau các (nguyên âm) khác là cả hai. ක්‍යො භාවකම්මෙස්වපරොක්ඛෙසු මානන්තත්‍යාදිසු- Kyo trong nghĩa trạng thái và đối tượng, ở thì hiện tại, khi có māna, nta, ti v.v. theo sau. භාවකම්මවිහිතෙසු පරොක්ඛාවජ්ජිතෙසු මානන්තත්‍යාදිසු පරෙසුක්‍යො හොති ක්‍රයත්ථා–-න්තග්ගහණමුත්තරත්ථං; කකාරො අවුද්ධ්‍යත්ථො; එවමුත්තරත්‍රාපි–-ඨියමානං, ඨියතෙ; සූයමානං, සූයතෙ–-අපරොක්ඛෙසූති-කිං? බභුව දෙවදත්තෙන; බිභිද කුසූලො. භිජ්ජතෙ කුසූලො සයමෙවාතිභිජ්ජතෙති සවනා කම්මතාවගම්‍යතෙ, සයමෙවාති සවනතො කත්තුතා; කත්තුතාවචනිච්ඡායන්තු-භින්දතිකුසුලො අත්තානන්ති භවති; එවමඤ්ඤම්පි යථාගමමනුගන්තබ්බං. ‘‘අපරොක්ඛෙසු මානන්තත්‍යාදිසූ’ති-අයමධිකාරො ආ‘‘තනාදිත්වො‘‘අපිවඑතෙ ත්‍යාදයො ත්‍යාදිසු පරභුතෙසු කත්තුකම්මභාවවිහිතෙසු ක්‍යලාදීනං විධානතො තෙස්වෙව විඤ්ඤයන්තීති-අකම්මකෙහි ධාතුහි කත්තුභාවෙසු සකම්මකෙහි කත්තුකම්මෙසුකම්මාවචනිච්ඡායං භාවෙව භවන්තීති වෙදිතබ්බා–-යස්සපනධාතුස්ස ක්‍රියා කම්මමපෙක්ඛතෙ සොසකම්මකො? යස්ස තු ක්‍රියා කත්තුමත්තමපෙක්ඛතෙ සො අකම්මකොති ඤාතබ්බං. Khi các (tiếp vị ngữ) māna, nta, ti v.v. theo sau, được quy định trong nghĩa trạng thái và đối tượng, ngoại trừ thì quá khứ, tiếp vị ngữ kyo theo sau động từ căn – việc dùng 'nta' là cho quy tắc sau; mẫu tự 'k' có mục đích là không vṛddhi; cũng như vậy ở các trường hợp sau – (ví dụ:) ṭhiyamānaṃ, ṭhiyate; sūyamānaṃ, sūyate. – (Hỏi:) Tại sao nói 'ở thì hiện tại'? (Đáp:) (Để loại trừ các trường hợp như) Babhuva devadattena; bibhida kusūlo. Trong câu 'Bhijjate kusūlo' (cái kho bị vỡ), do nghe nói 'sayameva atibhijjate' (nó tự vỡ ra), nghĩa đối tượng được hiểu; do nghe nói 'sayameva' (tự nó), nghĩa tác nhân được hiểu; nhưng khi có ý muốn diễn tả tác nhân, câu trở thành 'bhindati kusulo attānaṃ' (cái kho tự làm vỡ chính nó); các trường hợp khác cũng nên được hiểu theo kinh điển. 'Aparokkhesu mānantatyādisū'ti – đây là quy tắc chính cho đến 'tanādito o'. Cũng vậy, các (tiếp vị ngữ) ti v.v. này, khi theo sau, được quy định trong nghĩa tác nhân, đối tượng, và trạng thái, do sự quy định của kya v.v., chúng được hiểu chỉ trong các trường hợp đó. Cần biết rằng: với các động từ bất cập vật, (các tiếp vị ngữ này) dùng trong nghĩa tác nhân và trạng thái; với các động từ cập vật, (chúng) dùng trong nghĩa tác nhân và đối tượng; khi có ý muốn diễn tả đối tượng, chúng trở thành nghĩa trạng thái. Cần biết rằng: động từ nào mà hành động của nó đòi hỏi một đối tượng thì là động từ cập vật; còn động từ nào mà hành động của nó chỉ đòi hỏi một tác nhân thì là động từ bất cập vật. කත්තරි ලො-. Lo trong nghĩa tác nhân. කත්තරි ලො-. Lo trong nghĩa tác nhân. ක්‍රියත්ථතො අපරොක්ඛෙසු කත්තුවිතමානන්තත්‍යාදිසු ලො හොති; ලකාරො ‘‘ඤිලස්සෙ’ති. විසෙසනත්ථො–-පචමානො, පචන්තො; පවති. Sau động từ căn, khi các (tiếp vị ngữ) māna, nta, ti v.v. theo sau ở thì hiện tại, được quy định cho tác nhân, thì có 'lo'; mẫu tự 'l' có mục đích phân biệt trong quy tắc 'ñilassa e'. – (Ví dụ:) pacamāno, pacanto; pavati. මඤ්ච රුධාදීනං-. Và ma của nhóm Rudhādi. රුධාදිතො කත්තුවිහිතමානාදිසු ලො හොති; මං වාන්ත සරා පරො; මකාරො’නුබන්ධො; අකාරො උච්චාරණත්වො–-රුන්ධමානො, රුන්ධන්තො, රුන්ධති. Sau nhóm Rudhādi, khi māna v.v. được quy định cho tác nhân theo sau, thì có 'lo'; và 'maṃ' được chèn vào sau nguyên âm (của động từ căn); mẫu tự 'm' là một anubandha; mẫu tự 'a' là để phát âm. – (Ví dụ:) rundhamāno, rundhanto, rundhati. ණණාප්‍යාපීහි වා-. Sau ṇi, ṇāpi, āpi, một cách tùy chọn. ණිණාප්‍යාඵීහි කත්තුවිහිතමානාදිසු ලො හොති විභාසා; චොරයන්තො, චොරෙන්තො; කාරයන්තා, කාරෙන්තො; කාරාප්ैයන්තො, කාරාපෙන්තො; සච්චාපයන්තො, සච්චාපෙන්තො; චොරයති, චොරෙති; කාරයති, කාරෙති; කාරාපයති, කාරාපෙති; සච්චාපයති, සච්චාපෙති–-වචත්ථිතවිභාසත්ථො’යං වා සද්දො; තෙන මානෙ නිච්චං; චොරයමානො, කාරයමානො, කාරාපයමානො, සච්චාපයමානො. Sau ṇi, ṇāpi, āpi, khi māna v.v. được quy định cho tác nhân theo sau, thì 'lo' xuất hiện một cách tùy chọn; (ví dụ:) corayanto, corento; kārayantā, kārento; kārāpैyanto, kārāpento; saccāpayanto, saccāpento; corayati, coreti; kārayati, kāreti; kārāpayati, kārāpeti; saccāpayati, saccāpeti. – Từ 'vā' này có nghĩa là tùy chọn có hệ thống; do đó, với 'māna', nó là bắt buộc; (ví dụ:) corayamāno, kārayamāno, kārāpayamāno, saccāpayamāno. දිපාදීහි යයක-. Sau nhóm Divādi là yaka. දිවාදීහි ලවීසයෙ යක හොති; දිබ්බන්තො; දිබ්බති. Sau nhóm Divādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'yaka'; (ví dụ:) dibbanto; dibbati. තුදාදීහි කො-. Sau nhóm Tudādi là ko. තුදාදීහි ලවීසයෙ කො හොති; තුදමානො, තුදන්තො; කුදති. Sau nhóm Tudādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'ko'; (ví dụ:) tudamāno, tudanto; tudati. ජ්‍යාදීහි ක්නා-. Sau nhóm Jiādi là knā. ජිආදීහි ලවිසයෙ ක්නා හොති; ජිනන්තො, ජිනාති–-කථං ජයන්තො, ජයතීනි? භුවාදිපාඨා. Sau nhóm Jiādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'knā'; (ví dụ:) jinanto, jināti. – (Hỏi:) Các dạng jayanto, jayati thì như thế nào? (Đáp:) Do được đọc trong nhóm Bhūvādi. ක්‍යාදීහී ක්ණා-. Sau nhóm Kīādi là kṇā. කීආදීහි ලවිසයෙ ක්ණා හොති; කිණන්තො, කිණාති. Sau nhóm Kīādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'kṇā'; (ví dụ:) kiṇanto, kiṇāti. ස්වාදීහී ක්ණො-. Sau nhóm Suādi là kṇo. සුආදීහි ලවිසයෙ ක්ණො හොති; සුණමානො, සුණන්තො, සුණොති; කථං සුණාතීති? ක්‍යාදිපාඨා. Sau nhóm Suādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'kṇo'; (ví dụ:) suṇamāno, suṇanto, suṇoti. – (Hỏi:) Dạng suṇāti thì như thế nào? (Đáp:) Do được đọc trong nhóm Kyādi. තනාදිත්වො-. Sau nhóm Tanādi là o. තනාදිතො ලවිසයෙ ඔ හොති; තනොති. Sau nhóm Tanādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'o'; (ví dụ:) tanoti. භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා-. Tabba và anīya trong nghĩa trạng thái và đối tượng. තබ්බඅනීයා ක්‍රියත්ථා පරෙ භාවකම්මෙසු බහුලම්භවන්ති; කත්තබ්බං, කරණීයං; කත්තබ්බො කටො; කරණීයො–-බහුලා Các tiếp vị ngữ tabba và anīya thường theo sau động từ căn trong nghĩa trạng thái và đối tượng; (ví dụ:) kattabbaṃ, karaṇīyaṃ; kattabbo kaṭo; karaṇīyo. – Do quy tắc 'bahula'... ධිකාරා කරණාදිසුපි භවන්ති–-සිනානීයං, චුණ්ණං; දානීයො, බ්‍රාහ්මණො; සමාවත්තනීයො, ගුරු; පවචනීයො, උපජ්ඣායො; උපට්ඨානීයො, සිස්සො. ...(tiếp theo câu trước) do sự mở rộng, chúng cũng xuất hiện trong nghĩa công cụ v.v. – (ví dụ:) sinānīyaṃ cuṇṇaṃ (bột để tắm); dānīyo brāhmaṇo (vị Bà-la-môn đáng được cúng dường); samāvattanīyo guru (vị thầy đáng được quay về); pavacanīyo upajjhāyo (vị thầy tế độ đáng được thưa hỏi); upaṭṭhānīyo sisso (người đệ tử đáng được chăm sóc). ඝ්‍යණ-. Ghyaṇa. භාවකම්මෙසු ක්‍රියත්ථා පරො ඝ්‍යණ හොති බහුලං; වාක්‍යං, කාරියං, වෙය්‍යං, ජෙය්‍යං. Trong nghĩa trạng thái và đối tượng, tiếp vị ngữ ghyaṇa thường theo sau động từ căn; (ví dụ:) vākyaṃ, kāriyaṃ, veyyaṃ, jeyyaṃ. ආස්සෙ ච-. Và hậu tố āsse. ආතො ඝ්‍යණ හොති භාවකම්මෙසු ආස්ස එ ච; දෙය්‍යං. Sau (căn) tận cùng bằng 'ā', hậu tố 'ya' được dùng trong nghĩa bhāva và kamma, và 'ā' được đổi thành 'e'; ví dụ: deyyaṃ. වදාදීහි යො-. Sau nhóm vadā, hậu tố ya. වදාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි යො හොති බහුලම්හාවකම්මෙසු; වජ්ජං, මජ්ජං, ගම්මං–-භුජාන්තෙ () භොජ්ජො, ඔදනො; භොජ්ජා, යාගු; භොග්ගමඤ්ඤං. Sau nhóm căn vadā, trong nghĩa hành động, hậu tố 'ya' được dùng một cách đa dạng trong nghĩa bhāva và kamma; ví dụ: vajjaṃ, majjaṃ, gammaṃ. Sau căn bhuj, (có dạng) bhojjo, (nghĩa là) cơm; bhojjā, (nghĩa là) cháo; bhoggaṃ aññaṃ (vật khác có thể hưởng dụng). කිච්චඝච්චභච්චභබ්බලෙය්‍යා-. Các từ kicca, ghacca, bhacca, bhabba, leyya. එතෙ සද්දා යප්පච්චයන්තා නිපච්චන්තෙ. Những từ này được hình thành bất quy tắc với hậu tố 'ya'. ගුහාදීහි යක-. Sau nhóm guhā, hậu tố yaka. ගුහාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි භාවකම්මෙසු යක හොති; ගුය්හං, දුය්හං, සිස්සො; සිද්ධා එවෙතෙ තබ්බාදයො පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසුපි ගම්‍යමානෙසු සාමඤ්ඤෙන විධානතො–-හොතා ඛලු කටො කත්තබ්බො, කරණීයො, කාරියො, කිච්චො-එවං ත්වයා කටො කත්තබ්බො; හොතා කටො කත්තබ්බො, හොතො හි පත්තො කාලො කටකරණෙ–-එවං උද්ධමුහුත්තිකෙ’පි වත්තමානතො පෙසාදිසු සිද්ධා එව–-තථා අරහෙ කත්තරි සත්තිවිසිට්ඨෙ ච පතීයමානෙ ආවස්සකාධමිණතාවිසිට්ඨෙව භාවාදො සිද්ධා–-උද්ධ මුහුත්තිකතො-භොතා කටො කත්තබ්බො; භොතා රජ්ජං කාතබ්බං, භවං අරහො; භොතා භාරො වහිතබ්බො, භවං සත්තො; භොතා අවස්සං කටො කත්තබ්බො; භොතා නික්ඛො දාතබ්බො. Sau nhóm căn guhā, trong nghĩa hành động, hậu tố 'yaka' được dùng trong nghĩa bhāva và kamma; ví dụ: guyhaṃ, duyhaṃ, sisso. Các hậu tố như tabba v.v... đã được xác lập theo quy tắc chung khi có nghĩa thúc giục, cho phép, và đúng thời điểm. Ví dụ: 'hotā khalu kaṭo kattabbo, karaṇīyo, kāriyo, kicco' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài); 'evaṃ tvayā kaṭo kattabbo' (như vậy, chiếc chiếu nên được làm bởi bạn); 'hotā kaṭo kattabbo, hoto hi patto kālo kaṭakaraṇe' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài, vì đã đến lúc thích hợp để làm chiếu). Như vậy, ngay cả trong tương lai gần, chúng cũng được xác lập trong nghĩa thúc giục v.v... Tương tự, khi tác nhân có nghĩa là 'xứng đáng' hoặc 'có khả năng', và khi có nghĩa là 'cần thiết' hoặc 'mắc nợ' được chỉ định, chúng được xác lập trong nghĩa bhāva v.v... Ví dụ: 'bhotā kaṭo kattabbo' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài); 'bhotā rajjaṃ kātabbaṃ, bhavaṃ araho' (vương quốc nên được cai trị bởi ngài, ngài là người xứng đáng); 'bhotā bhāro vahitabbo, bhavaṃ satto' (gánh nặng nên được mang bởi ngài, ngài là người có khả năng); 'bhotā avassaṃ kaṭo kattabbo' (chiếc chiếu nhất định phải được làm bởi ngài); 'bhotā nikkho dātabbo' (một đồng tiền vàng nên được trao bởi ngài - như một món nợ). කත්තරි ලතුණකා-. Trong nghĩa tác nhân, các hậu tố la, tu, ṇa, ka. කත්තරි කාරකෙ ක්‍රියත්ථා ලතුණකා භොන්තී; පඨිතා, පාඨකො–-බහුලමිත්වෙව-පාදෙහි හරීයතී’ති පාදහාරකෙ;’ගලෙචුප්පතී’ති ගලෙචොපකො–-සද්ධො එව ලතුඅරහෙ සීලසාධු ධම්මෙසු ච සාමඤ්ඤවිහිතතත්තා; භවං බලු කඤ්ඤාය පරිග්ගයිතා, භවමෙතං අරහති; සීලාදිසු-ඛල්වපි උපාදාතා කුමාරකෙ; ගන්තාඛෙලො; මුණ්ඩයිතාරො සාවිට්ඨායනා වධුං කතපරිගහං. Trong tác nhân cách, sau căn, các hậu tố la, tu, ṇa, ka được dùng; ví dụ: paṭhitā, pāṭhako. Do quy tắc 'bahulaṃ' (đa dạng), (có những trường hợp như): 'pādehi harīyatī’ti pādahārake' (được mang bằng chân); 'galecuppatī’ti galecopako' (người bóp cổ). Hậu tố 'tu' cũng được dùng trong nghĩa 'xứng đáng' và trong các nghĩa về thói quen, sự khéo léo, và bản chất, vì nó được quy định chung. Ví dụ: 'bhavaṃ balu kaññāya pariggayitā, bhavametaṃ arahati' (ngài xứng đáng nhận cô gái); về thói quen v.v...: 'upādātā kumārake' (người có thói quen bắt các cậu bé); 'gantākhelo' (người có thói quen đi đến làng); 'muṇḍayitāro sāviṭṭhāyanā vadhuṃ kataparigahaṃ' (những người Sāviṭṭhāyana có thói quen cạo đầu cho cô dâu đã được chấp nhận). ආවී-. Hậu tố āvī. ක්‍රියයත්ථා ආවී හොති බහුලං කත්තරි; භයදස්සාවී–-අප්පවීසයතාඤාපනත්ථං භින්නයොගකරණං; සාමඤ්ඤවිහිතත්තා සීලාදිසු ච හොතෙව. Sau căn, hậu tố 'āvī' được dùng một cách đa dạng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: bhayadassāvī. Việc lập một quy tắc riêng là để chỉ ra phạm vi áp dụng hạn chế của nó. Vì được quy định chung, nó cũng được dùng trong nghĩa về thói quen v.v... ආසිංසායමකො-. ආසිංසායං ගම්‍යමානායං ක්‍රියත්ථා අකො හොති කත්තරි;’ජීවතුති’ ජීවකො; නන්දතුති’ නන්දකො;’භවතුති’ භවකො. Hậu tố ako trong nghĩa mong ước. Khi nghĩa mong ước được hiểu ngầm, hậu tố 'ako' được dùng sau căn trong nghĩa tác nhân; ví dụ: 'jīvatuti' (cầu cho sống lâu) thành jīvako; 'nandatuti' (cầu cho hoan hỷ) thành nandako; 'bhavatuti' (cầu cho được thành) thành bhavako. කරා ණනො-. Sau căn kar, hậu tố ṇana. කරතො කත්තරි ණනො හොති;’කරොතී’ති කාරණං; කත්තරීති-කිං? කරණං. Sau căn 'kar', hậu tố 'ṇana' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: 'karotī’ti kāraṇaṃ' (người làm). Tại sao nói 'trong nghĩa tác nhân'? Để (phân biệt với) karaṇaṃ (sự làm, công cụ). හාතො වීහිකාලෙසු-. Sau căn hā, trong nghĩa lúa và thời gian. හාතො වීහිසිං කාලෙ චණනො හොතී කත්තරි; හායනා නාම වීහයො; හායනො සංවච්ඡරො; වීහිකාලෙසූති - කිං? හාතා. Sau căn 'hā', trong nghĩa một loại lúa và thời gian, hậu tố 'ṇana' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: hāyanā là tên một loại lúa; hāyano là một năm. Tại sao nói 'trong nghĩa lúa và thời gian'? Để (phân biệt với) hātā (người từ bỏ). වීදා කු -. Sau căn vid, hậu tố ku. විදස්මා කූ හොති කත්තරි; විදූ, ලොකවිදූ. Sau căn 'vid', hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: vidū, lokavidū. විතො ඤාතො-. Sau 'vi' và căn ñā. විපුබ්බා ඤාඉච්චස්මා කු හොති කත්තරි; විඤ්ඤ; විතොති-කිං? පඤ්ඤො. Sau căn 'ñā' có tiền tố 'vi', hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: viññū. Tại sao nói 'có tiền tố vi'? Để (phân biệt với) pañño. කම්මා-. Sau một túc từ. කම්මතො පරා ඤාඉච්චස්මා කූ හොති කත්තරි; සබ්බඤ්ඤ, කාලඤ්ඤ. Sau căn 'ñā' đi sau một túc từ, hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: sabbaññū, kālaññū. ක්වචණ-. Đôi khi là hậu tố aṇa. කම්මතො පරා ක්‍රියත්ථා ක්වචි අණ හොති කත්තරි; කුම්භකාරො, සරලාවො, මව්තජ්ඣායො–-බහකුලාධිකාරා ඉහ න හොති, ආදිච්චං පස්සති, හිමවන්තං සුණොති, ගාමං ගච්ඡති. ක්වචීති කිං? කම්මකරො. Sau một căn đi sau một túc từ, đôi khi hậu tố 'aṇa' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: kumbhakāro, saralāvo, mantajjhāyo. Do quy tắc 'bahulaṃ' chi phối, nó không xảy ra ở đây: ādiccaṃ passati, himavantaṃ suṇoti, gāmaṃ gacchati. Tại sao nói 'đôi khi'? Để (phân biệt với) kammakaro. ගමා රූ-. Sau căn gam, hậu tố rū. කම්මතො පරං ගමා රූ හොති කත්තරි; වෙදගු, පාරගු. Sau căn 'gam' đi sau một túc từ, hậu tố 'rū' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: vedagu, pāragu. සමානඤ්ඤභවන්තයාදිතුපමානා දිසා කම්මෙ රීරික්ඛකා-. Sau các từ so sánh samāna, añña, bhavanta, ya, ta, v.v... đi với căn dis trong nghĩa đối cách, có các hậu tố rī, rikkha, ka. සමානාදීහි යාදීහිචොපමානෙහි පරා දිසා කම්මකාරකෙ රීරික්ඛකා හොන්ති;’ සමානො විය දිස්සතී’ති සදී, සදික්ඛො, සදිසො; අඤ්ඤාදී, අඤ්ඤාදික්ඛො, අඤ්ඤාදිසො; භවාදී, භවාදික්ඛො, භවාදිසො; යාදී, යාදික්ඛො, යාදිසො; ත්‍යාදී, ත්‍ය්‍යාදික්ඛො, ත්‍යාදිසො –-සමානාදීහීති කිං? රුක්ඛො විය දිස්සති. උපමානාති කිං? සො දිස්සති කම්මෙති කිං? සො විය පස්සතී–-රකාරා අන්තසරාදිලොපත්ථා. කකාරො එකාරාභාවත්ථො. Sau căn 'dis' đi sau các từ so sánh như samāna v.v... và ya v.v..., trong đối cách, các hậu tố rī, rikkha, và ka được dùng; ví dụ: 'samāno viya dissatī’ti' (trông giống như người ngang hàng) thành sadī, sadikkho, sadiso; (tương tự) aññādī, aññādikkho, aññādiso; bhavādī, bhavādikkho, bhavādiso; yādī, yādikkho, yādiso; tyādī, tādikkho, tādiso. Tại sao nói 'sau samāna v.v...'? Để (loại trừ) 'rukkho viya dissati'. Tại sao nói 'khi là từ so sánh'? Để (loại trừ) 'so dissati'. Tại sao nói 'trong đối cách'? Để (loại trừ) 'so viya passatī'. Chữ 'r' dùng để lược bỏ nguyên âm cuối và phụ âm đầu (của căn). Chữ 'k' dùng để ngăn sự biến đổi thành 'e'. භාවකාරකෙස්වඝණ්ඝකා-. Trong nghĩa trạng thái (bhāva) và cách (kāraka), các hậu tố a, ghaṇ, gha, ka. භාවෙ කාරකෙ ච ක්‍රියත්ථා අඝණ්ඝකා හොන්ති බහකුලං; අපග්ගහො, නිග්ගහො, කරො, ගරො, චයො, ජයො, රවො, භවො, පචො, වචො, අන්නදො, පුරින්දදො, ඊසක්කරො, දුක්කරො, සුකරො–-ඝණ-භාවෙ-පාකො- වාගො, භාවො. කාරකෙ’පි සඤ්ඤායං තාව-’පජ්ජතෙ’නෙනෙ’ති පාදො;’රුජතී’ති රොගො;’වීසතීති වෙසො;’සරති කාලන්තර’න්ති සාරො, ථිරත්ථො;’දරීයන්තෙ එතෙභී’ති දාරා;’ජීරයති එතෙනා’ති ජාරො–-අසඤ්ඤායම්පි-දායො, දත්තො; ලාභො, ලද්ධො–-ඝ-වකොනිපකො–-ක-පියො, ඛිපො, භුජො, ආයුධං. Trong nghĩa bhāva (hành động) và kāraka (tác nhân), sau gốc động từ, các tiếp vị ngữ a, gha, ṇa, và ghaka được dùng một cách rộng rãi; (ví dụ cho a:) apaggaho, niggaho, karo, garo, cayo, jayo, ravo, bhavo, paco, vaco, annado, purindado, īsakkaro, dukkaro, sukaro. (Ví dụ cho gha, ṇa) trong nghĩa bhāva: pāko, vāgo, bhāvo. Cũng trong nghĩa kāraka, trước hết là trong saññā (danh từ riêng): pādo (cái chân) từ ‘pajjate’nena’ti (người ta đi bằng cái này); rogo (bệnh tật) từ ‘rujatī’ti (nó gây đau đớn); veso (nhà) từ ‘vīsatīti (người ta đi vào); sāro (cốt lõi) từ ‘sarati kālantara’nti (nó tồn tại qua thời gian khác), có nghĩa là vững chắc; dārā (vợ) từ ‘darīyante etebhī’ti (họ được nâng đỡ bởi những người này); jāro (tình nhân) từ ‘jīrayati etenā’ti (người ta bị hao mòn bởi người này). Cũng trong asaññā (danh từ chung): dāyo, datto; lābho, laddho. (Ví dụ cho gha:) vako, nipako. (Ví dụ cho ka:) piyo, khipo, bhujo, āyudhaṃ. දාධාත්වි-. Sau gốc dā và dhā là i. දාධාහි බහුලමි හොතිභාවකාරකෙසු; ආදි, නිධි. වාලධි. Sau các gốc dā và dhā, tiếp vị ngữ i được dùng một cách rộng rãi trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) ādi, nidhi. Vāladhi. වමාදීහථු-. Sau vam và các gốc tương tự là thu. වමාදිහි භාවකාරකෙස්වථු හොති; වමථු, වෙපථු. Sau vam và các gốc tương tự, tiếp vị ngữ athu được dùng trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) vamathu, vepathu. ක්වි-. Tiếp vị ngữ kvi. ක්‍රියත්ථා ක්වි හොති බහුලං භාවකාරකෙසු–-කකාරො කානු බන්ධකාරියත්ථො–-අභිභු, සයම්භු, භත්තග්ගං, සලාකග්ගං, සභා, පභා. Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ kvi được dùng một cách rộng rãi trong nghĩa bhāva và kāraka – chữ k là để chỉ tác dụng của anubandha k – (ví dụ:) abhibhu, sayambhu, bhattaggaṃ, salākaggaṃ, sabhā, pabhā. අනො-.. Tiếp vị ngữ ana. ක්‍රියත්ථා භාවකාරකෙස්වනො හොති; ගමනං, දානං, සම්පදානං, අපාදානං, අධිකරණං, චලනො, ජලනො, කොධනො, කොපනො, මණ්ඩනො, භුසනො. Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ ana được dùng trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) gamanaṃ, dānaṃ, sampadānaṃ, apādānaṃ, adhikaraṇaṃ, calano, jalano, kodhano, kopano, maṇḍano, bhusano. ඉත්ථියමණක්තිකයක්‍යා. ච-. Trong giống cái, các tiếp vị ngữ a, ṇa, kti, ka, ya, và kyā. ඉත්ථිලිඞ්ගෙ භාවෙ කාරකෙ ච ක්‍රියත්ථා අආදයො හොන්ත නො ච බහුලං–-අ-තිතික්ඛා. වීමංසා, ජිගුච්ඡා, පිපාසා, පුත්තීයා, ඊහා, භික්ඛා, ආපදා, මෙධා, ගොධා–-ණ-කාරා, හාරා, තාරා, ධාරා, ආරා–-ක්ති-ඉට්ඨි, සිට්ඨි, භිත්ති, භත්ති, තන්ති, භුති –-ක- උහා, රුජා, මුදා,–-යක-විජ්ජා, ඉජ්ජා–-ය-සෙය්‍යා, සමජ්ජා, පබ්බජ්ජා, පරිචරියා, ජාගරියා–-අන-කාරණා, හාරණා, වෙදනා, වන්දනා, උපාසනා. Trong giống cái, trong nghĩa bhāva và kāraka, sau gốc động từ, các tiếp vị ngữ bắt đầu bằng a được dùng, nhưng không phải một cách rộng rãi – (ví dụ cho a:) titikkhā, vīmaṃsā, jigucchā, pipāsā, puttīyā, īhā, bhikkhā, āpadā, medhā, godhā; (ví dụ cho ṇa:) kārā, hārā, tārā, dhārā, ārā; (ví dụ cho kti:) iṭṭhi, siṭṭhi, bhitti, bhatti, tanti, bhuti; (ví dụ cho ka:) uhā, rujā, mudā; (ví dụ cho yaka:) vijjā, ijjā; (ví dụ cho ya:) seyyā, samajjā, pabbajjā, paricariyā, jāgariyā; (ví dụ cho ana:) kāraṇā, hāraṇā, vedanā, vandanā, upāsanā. ජාහාහ-. Sau jā và hā. ජාහා ඉච්චෙතෙහි නි හොතිත්ථියං; ජානි, හානි. Sau các gốc jā và hā này, tiếp vị ngữ ni được dùng trong giống cái; (ví dụ:) jāni, hāni. කරා රිරියො-. Sau kar là riri và ya. කරතො රිරියො හොතිත්ථියං;’කරණං’ කිරියා–-කථං ක්‍රියාති?’ක්‍රියාය’න්ති නිපාතනා. Sau gốc kar, các tiếp vị ngữ riri và ya được dùng trong giống cái; ‘karaṇaṃ’ là kiriyā. – Làm thế nào để thành kriyā? – Nó là ‘kriyā’ do sự thành lập bất quy tắc. ඉකිතී සරූපෙ-. Các tiếp vị ngữ i, ki, tī trong nghĩa hình thái của chính nó. ක්‍රියත්ථස්ස සරූපෙ’භිධෙයෙ ක්‍රියත්ථා පරෙ ඉකිතී හොන්ති; වචි, යුධි. පචති.–-අකාරො කකාරොතිආදිසු කාරසද්දෙන සමාසො, යථා එවකාරොති. Khi ý nghĩa cần diễn đạt là hình thái của chính gốc động từ, các tiếp vị ngữ i, ki, tī được dùng sau gốc động từ; (ví dụ:) vaci, yudhi. Pacati. – Trong các từ như akāro, kakāro, v.v., có sự kết hợp với từ kāra, giống như trong evakāro. සීලාභික්ඛඤ්ඤාවස්සකෙසු ණි-. Trong nghĩa sīla (thói quen), ābhikkhañña (sự lặp lại), và āvassaka (sự cần thiết), dùng tiếp vị ngữ ṇi. ක්‍රියත්ථා ණී හොති සීලාදිසු පතීයමානෙසු; උණ්හභොජි, ඛීරපායී, අවස්සකාරී, සතත්දායී. Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ ṇī được dùng khi các nghĩa như sīla (thói quen), v.v. được hiểu ngầm; (ví dụ:) uṇhabhoji (người có thói quen ăn đồ nóng), khīrapāyī (người có thói quen uống sữa), avassakārī (người phải làm), satatadāyī (người thường xuyên cho). ථාවරිත්තරභඞ්ගුරභිදුරභාසුරභස්සරා-. Các từ thāvara, ittara, bhaṅgura, bhidura, bhāsura, bhassara. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ සීලෙ ගම්‍යමානෙ. Những từ này được thành lập một cách bất quy tắc khi nghĩa thói quen (sīla) được ngụ ý. කත්තරි භුතෙ ක්තවන්තුක්තාවී-. Trong nghĩa chủ động (kattari) ở thời quá khứ (bhūta), dùng các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī. භුතත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ක්තවන්තුක්තාවී හොන්තී කත්තරි; විජිතවා, විජිතාවී; භුතෙති අධිකාරො යාව ආහාරත්ථාති. Sau gốc động từ có nghĩa quá khứ, các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī được dùng trong nghĩa chủ động; (ví dụ:) vijitavā, vijitāvī; quy tắc ‘bhute’ (trong quá khứ) có hiệu lực cho đến sūtra ‘āhāratthā’. ක්තො භාවකම්මෙසු-. Tiếp vị ngữ kta trong nghĩa bhāva và kamma. භාවෙ කම්මෙ ච භුතෙ ක්තො හොති; ආසිතං භවතා; කතො කටො භවතා. Trong nghĩa bhāva và kamma ở thời quá khứ, tiếp vị ngữ kta được dùng; (ví dụ bhāva:) āsitaṃ bhavatā (việc ngồi đã được thực hiện bởi ngài); (ví dụ kamma:) kato kaṭo bhavatā (chiếc chiếu đã được làm bởi ngài). කත්තරී චාරම්හෙ-. Và trong nghĩa chủ động (kattari) khi bắt đầu hành động (ārambha). ක්‍රියාරම්භෙ කත්තරි ක්තො හොත, යථාපත්තඤ්ච; පකතො භවං කටං; පකතො කටො භවතා; පසුත්තො භවං; පසුත්තං භවතා. Khi bắt đầu hành động, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa chủ động, và cũng theo cách thích hợp (trong các nghĩa khác); (ví dụ:) pakato bhavaṃ kaṭaṃ (ngài đã bắt đầu làm chiếc chiếu); pakato kaṭo bhavatā (chiếc chiếu đã được ngài bắt đầu làm); pasutto bhavaṃ (ngài đã ngủ); pasuttaṃ bhavatā (việc ngủ đã được thực hiện bởi ngài). ඨාසවසසිලිසඝිරුහජරජනීහි-. Sau các gốc ṭhā, āsa, vasa, silisa, aghi, ruha, jara, và janī. ඨාදීහි කත්තරි ක්තො හොති යථාපත්තඤ්ච; උපට්ඨිතො ගුරුම්භවං, උපට්ඨිතො ගුරු භොතා; උපාසිතො ගුරුම්භවං, උපාසිතො ගුරු භොතා; අනුවුසිතො ගුරුම්භවං, අනුවුසිතො ගුරු භොතා; ආසිලිට්ඨො ගුරුම්භවං, ආසිලිට්ඨො ගුරු භොතා; Sau các gốc ṭhā và các gốc tương tự, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa chủ động, và cũng theo cách thích hợp; (ví dụ:) upaṭṭhito gurum bhavaṃ (ngài đã hầu thầy), upaṭṭhito guru bhotā (vị thầy đã được ngài hầu); upāsito gurum bhavaṃ (ngài đã phục vụ thầy), upāsito guru bhotā (vị thầy đã được ngài phục vụ); anuvusito gurum bhavaṃ (ngài đã sống gần thầy), anuvusito guru bhotā (vị thầy đã được ngài sống gần); āsiliṭṭho gurum bhavaṃ (ngài đã ôm thầy), āsiliṭṭho guru bhotā (vị thầy đã được ngài ôm); අධිසයිතො ඛටොපිකං භවං, අධිසයිතා ඛටොපිකා භොතා; ආරුළ්හො රුක්ඛං භවං, ආරුළ්හො රුක්ඛො භාතා; අනුජිණ්ණො වසලිං දෙවදත්තො, අනුජිණ්ණා වසලී දෙවදත්තෙන; අනුජාතො මාණවකො මාණවිකං, අනුජාතා මාණවිකා මාණවකෙන. Ngài đã nằm trên giường, chiếc giường đã được ngài nằm lên; ngài đã trèo lên cây, cái cây đã được ngài trèo lên; Devadatta đã theo sau người phụ nữ hạ tiện, người phụ nữ hạ tiện đã được Devadatta theo sau; chàng trai sinh ra giống cô gái trẻ, cô gái trẻ được sinh ra giống chàng trai trẻ. ගමනත්ථාකම්මකාධාරෙ ච-. Và trong nghĩa vị trí cách của các động từ có nghĩa là đi và các động từ bất cập vật. ගමනත්ථතො අකම්මකතො ච ක්‍රියත්ථා ආධාරෙ ක්තො හොති කත්තරි ච යථාපත්තඤ්ච; ඉදමෙසං යාතං, ඉහ තෙ යාතං, ඉහතෙහි යාතං, අයං තෙහි යාතො පථො, ඉදමෙසමාසිතං, ඉහ තෙ ආසිතා, ඉහ තෙහි ආසිතං, දෙවො චෙ වට්ඨො සම්පන්නා සාලයොති -කාරණ සාමග්ගිසම්පත්ති එත්ථාභිමතා. Biến tố kta được dùng theo nghĩa vị trí cách (adhāra) và theo nghĩa chủ cách (kattari) tùy theo trường hợp, sau các động từ căn có nghĩa là đi và các động từ căn bất cập vật. Ví dụ: idamesaṃ yātaṃ (đây là nơi họ đã đi), iha te yātaṃ (nơi đây bạn đã đi), iha tehi yātaṃ (nơi đây họ đã đi), ayaṃ tehi yāto patho (con đường này đã được họ đi qua). idamesamāsitaṃ (đây là nơi họ đã ngồi), iha te āsitā (nơi đây bạn đã ngồi), iha tehi āsitaṃ (nơi đây họ đã ngồi). devo ce vaṭṭho sampannā sālayo'ti (nếu trời đã mưa, lúa thóc được sung mãn) – ở đây, ý muốn nói đến sự hoàn tất của tập hợp các nguyên nhân. ආහාරත්ථා-. (Đối với các động từ) có nghĩa là ăn uống. අජ්ඣොහාරත්ථා ආධාරෙ ක්තො හොති යථාපත්තඤ්ච; ඉදමෙසං භුත්තං, ඉදමෙසං පීතං, ඉහ තෙහි භුත්තං, ඉහ තෙහි පීතං, ඔදනො තෙහි භුත්තො, පීතමුදකං–-අකත්තත්ථො යොගවිභාගො; කථං පීතා ගාවොති?’පීතමෙසං විජ්ජතී’තිපීතා?බාහුලකා වා–-පස්සින්නොති යා එත්ථ භුතකාලතා තන්‍ර ක්තො; එවං රඤ්ඤම්මතො, රඤ්ඤමිට්ඨො,රඤ්ඤම්බුද්ධො, රඤ්ඤං පූජිතො–-එවං සීලිතො, රක්ඛිතො, ඛන්තො, ආකුට්ඨො, රුට්ඨො, රුසිතො, අභිව්‍යාහටො, දයිතො, හට්ඨො, කන්තො, සංයතො,අමතො–-කට්ඨන්ති භුතතායමෙව; හෙතුනො ඵලං ත්වත්‍ර භාවි. Biến tố kta được dùng theo nghĩa vị trí cách (adhāra) và tùy theo trường hợp, sau các động từ căn có nghĩa là ăn uống. Ví dụ: idamesaṃ bhuttaṃ (đây là nơi họ đã ăn), idamesaṃ pītaṃ (đây là nơi họ đã uống), iha tehi bhuttaṃ (nơi đây đã được ăn bởi họ), iha tehi pītaṃ (nơi đây đã được uống bởi họ), odano tehi bhutto (cơm đã được ăn bởi họ), pītamudakaṃ (nước đã được uống). Việc phân chia quy tắc này là cho nghĩa phi chủ cách. Làm thế nào (giải thích) pītā gāvo (những con bò đã uống)? Có phải là pītā vì 'pītamesaṃ vijjati' (việc uống của chúng hiện hữu)? Hoặc là do quy tắc đa dạng (bāhulaka). Ở đây, tính chất quá khứ được thấy qua biến tố kta. Tương tự: raññam mato (được vua nghĩ đến), raññam iṭṭho (được vua mong muốn), raññam buddho (được vua biết đến), raññam pūjito (được vua tôn kính). Tương tự: sīlito, rakkhito, khanto, ākuṭṭho, ruṭṭho, rusito, abhivyāhaṭo, dayito, haṭṭho, kanto, saṃyato, amato. Ý nghĩa chỉ đơn thuần là ở tính quá khứ. Tuy nhiên, ở đây kết quả của nguyên nhân lại ở tương lai. තුංතායෙතවෙ භාවෙ භවිස්සති ක්‍රියායං තදත්ථායං-. (Các biến tố) tuṃ, tāye, tave được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva), trong thì tương lai, khi có một hành động khác với mục đích đó. භවිස්සතිඅත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රයත්ථා භාවෙ තුංතායෙ තවෙ හොන්ති ක්‍රියායං තදත්ථායං පතීයමානායං; කාතුං ගච්ඡති; කත්තායෙ ගච්ඡති; කාතවෙ ගච්ඡති–-ඉච්ඡති භොත්තුං කාමෙති භොත්තුන්ති ඉමිනාව සිද්ධංපුනබ්බිධානෙත්විහාපි සියා ඉච්ඡන්තො කරොතීති–-එවං සක්කොතිභොත්තුං, ජානාති භොත්තුං, ගිලායති භොත්තුං, ඝටතෙ භොත්තුං, ආරභතෙ භොත්තුං, ලභතෙ භොත්තුං, පක්කමති භොත්තුං, උස්සහතී භොන්තුං, අරහති භොත්තුං, අත්ථි භොත්තුං, විජ්ජති භොත්තුං, වට්ටති භොත්තුං, කප්පති භොත්තුන්ති–-තථා පාරයති භොත්තුං, පහු භොත්තුං, සමත්ථො භොත්තුං, පරියත්තො භොත්තුං, අලං භොත්තුන්ති; භවතිස්ස සබ්බත්ථ සම්භවා–-තථා කාලො භොත්තුං, සමයො භොත්තුං, වෙලා භොත්තුන්ති–-යථා-භොත්තුමනො, සොතුං සොතො, දට්ඨුං චක්ඛු. යුජ්ඣිතුං ධනු, වත්තු ජළො, ගන්තුං මනො, කත්තුමලසොති–-උච්චාරණන්තු වත්තායත්තං–-භාවෙති කිං? කරිස්සාමිති ගච්ඡති; ක්‍රියායන්ති කිං? භික්ඛිස්සං ඉච්චස්ස ජටා; තදත්ථායන්ති කිං ගච්ඡිස්සතො තෙ භවිස්සති භත්තං භොජනාය. Các biến tố tuṃ, tāye, tave được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa tương lai, khi một hành động khác nhằm mục đích đó được ngụ ý. Ví dụ: kātuṃ gacchati (anh ta đi để làm); kattāye gacchati (anh ta đi để làm); kātave gacchati (anh ta đi để làm). Các câu như 'icchati bhottuṃ' (anh ta muốn ăn), 'kāmeti bhottuṃ' (anh ta ham muốn ăn) được hình thành bởi chính quy tắc này. Việc quy định lại là để có thể áp dụng ở đây: 'icchanto karoti' (mong muốn, anh ta làm). Tương tự: sakkoti bhottuṃ (có thể ăn), jānāti bhottuṃ (biết ăn), gilāyati bhottuṃ (ngán ăn), ghaṭate bhottuṃ (cố gắng ăn), ārabhate bhottuṃ (bắt đầu ăn), labhate bhottuṃ (được phép ăn), pakkamati bhottuṃ (bước đi để ăn), ussahati bhottuṃ (nỗ lực ăn), arahati bhottuṃ (xứng đáng ăn), atthi bhottuṃ (có để ăn), vijjati bhottuṃ (có sẵn để ăn), vaṭṭati bhottuṃ (thích hợp để ăn), kappati bhottuṃ (được phép ăn). Tương tự: pārayati bhottuṃ (có thể ăn), pahu bhottuṃ (có khả năng ăn), samattho bhottuṃ (có khả năng ăn), pariyatto bhottuṃ (đủ để ăn), alaṃ bhottuṃ (đủ để ăn); vì động từ 'bhavati' (là, có) có thể có mặt ở khắp nơi. Tương tự: kālo bhottuṃ (thời gian để ăn), samayo bhottuṃ (thời điểm để ăn), velā bhottuṃ (lúc để ăn). Ví dụ: bhottumano (tâm muốn ăn), sotuṃ soto (tai để nghe), daṭṭhuṃ cakkhu (mắt để thấy), yujjhituṃ dhanu (cung để chiến đấu), vattu jaḷo (kẻ ngu để nói), gantuṃ mano (tâm để đi), kattum alaso (lười biếng để làm). Việc phát âm thì tùy thuộc vào người nói. Tại sao nói 'theo nghĩa trừu tượng (bhāva)'? (Để loại trừ) 'Karissāmi'ti gacchati (Anh ta đi với ý nghĩ 'tôi sẽ làm'). Tại sao nói 'khi có một hành động (kriyāyaṃ)'? (Để loại trừ) Bhikkhissaṃ iccassa jaṭā (Búi tóc của anh ta là để khất thực). Tại sao nói 'nhằm mục đích đó (tadatthāyaṃ)'? (Để loại trừ) gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya (Đối với bạn là người sẽ đi, sẽ có cơm để ăn). පටිසෙධෙ’ලංඛලූනං තූනක්ත්වානක්ත්වා වා-. Khi có các từ cấm đoán (paṭisedha) là alaṃ và khalu, các biến tố tūna, ktvāna, và ktvā được dùng một cách tùy chọn. අලංඛලුසද්දානං පටිසෙධත්ථානංපයොගෙ තුනාදයො වා හොන්ති භාවෙ; අලං සොතුන, ඛලු සොතුන; අලං සුත්වාන, ඛලු සුත්වාන; අලං සුත්වා, ඛලු සුත්වා; ලං සුතෙන, ඛලු සුතෙන–-අලං ඛලූනන්ති කිං? මා හොතු; පටිසෙධෙති කිං? අලංකාරො. Khi các từ alaṃ và khalu có nghĩa cấm đoán được sử dụng, các biến tố như tuna, v.v. được dùng một cách tùy chọn theo nghĩa trừu tượng (bhāva). Ví dụ: alaṃ sotuna (đừng nghe nữa), khalu sotuna (thật vậy, đừng nghe nữa); alaṃ sutvāna, khalu sutvāna; alaṃ sutvā, khalu sutvā; alaṃ sutena, khalu sutena. Tại sao nói 'khi có alaṃ và khalu'? (Để loại trừ) Mā hotu (Mong rằng không phải vậy). Tại sao nói 'có nghĩa cấm đoán'? (Để loại trừ) Alaṃkāro (sự trang hoàng). පුබ්බෙකකත්තුකානං-. (Đối với các hành động) có cùng một chủ thể và một hành động xảy ra trước. එකො කත්තා යෙසං ව්‍යාපාරානං තෙසුයො පුබ්බො තදත්ථතො ක්‍රියත්ථා තුනාදයො හොන්ති භාවෙ; සොතුන යාති, සුත්වාන, සුත්වාවා–-එකකත්තුකානන්ති කිං භුත්තස්මිං දෙවදත්තෙ යඤ්ඤදත්තො වජති; පුබ්බාති කිං? භුඤ්ජති ච පචති ච–-අප්පත්ත්වා නදිං පබ්බතො, අතික්කම්ම පබ්බතං නදීති භුධාතුස්ස සබ්බත්ථ සම්භවා එකකත්තුකතා පුබ්බකාලතා ච ගම්‍යතෙ. භුත්වා භුත්වා ගච්ඡතීති ඉමිනාව සිද්ධමාභික්ඛඤ්ඤන්තු දිබ්බචනාවගම්‍යතෙ–-කථං ජීවගාහං අගාහසි, කායප්පචාලකං ගච්ඡන්තීතිආදි? ඝණන්තෙන ක්‍රියාවිසෙසනෙන සිද්ධං; යථා ඔදනපාකං සයතීති. Khi các hành động có cùng một chủ thể, các biến tố như tuna, v.v. được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) sau động từ căn chỉ hành động xảy ra trước. Ví dụ: sotuna yāti (nghe xong, anh ta đi), sutvāna (y vậy), hoặc sutvā (y vậy). Tại sao nói 'có cùng một chủ thể'? (Để loại trừ) bhuttasmiṃ devadatte yaññadatto vajati (Khi Devadatta đã ăn xong, Yaññadatta đi). Tại sao nói 'xảy ra trước'? (Để loại trừ) Bhuñjati ca pacati ca (Anh ta vừa ăn vừa nấu). Trong các câu 'appattvā nadiṃ pabbato' (ngọn núi chưa đến dòng sông) và 'atikkamma pabbataṃ nadī' (dòng sông vượt qua ngọn núi), vì động từ căn bhū (là, có) có thể hiện hữu ở khắp nơi, nên tính chất cùng chủ thể và tính chất xảy ra trước được hiểu ngầm. Câu 'Bhutvā bhutvā gacchati' (ăn đi ăn lại rồi đi) được hình thành bởi chính quy tắc này; sự lặp lại được hiểu qua việc lặp lại từ. Làm thế nào (giải thích) các câu như 'jīvagāhaṃ agāhasi' (bắt sống), 'kāyappacālakaṃ gacchanti' (cô ấy đi trong khi lắc người)? Chúng được hình thành bởi trạng từ hành động có biến tố ṇa; ví dụ như 'odanapākaṃ sayati' (anh ta nằm trong khi nấu cơm). න්තො කත්තරි වත්තමානෙ-. (Biến tố) nta được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) trong thì hiện tại. චත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා න්තො හොති කත්තරි; තිට්ඨන්තො. Biến tố nta được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: tiṭṭhanto (người đang đứng). මානො-. (Biến tố) māna (cũng vậy). වත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා මානො හොති කත්තරි; තිට්ඨමානො. Biến tố māna được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: tiṭṭhamāno (người đang đứng). භාවකම්මෙසු -. Trong nghĩa trừu tượng (bhāva) và bị động (kamma). වත්තමානත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා භාවෙ කම්මෙ ච මානො හොති; ඨීයමානං, පච්චමානො ඔදනො. Biến tố māna được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) và bị động (kamma) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: ṭhīyamānaṃ (việc đang được đứng), paccamāno odano (cơm đang được nấu). තෙ ස්සපුබ්බානාගතෙ-. Các biến tố ấy (nta và māna) được đi trước bởi ssa trong thì tương lai. අනාගතත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියන්ථා තෙ න්තමානා ස්සපුබ්බා හොන්ති; ඨස්සන්තො, ඨස්සමානො, ඨිසිස්සමානං, පච්චස්සමානො ඔදනො. Sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa tương lai, các biến tố nta và māna ấy được đi trước bởi ssa. Ví dụ: ṭhassanto (người sẽ đứng), ṭhassamāno (người sẽ đứng), ṭhisissamānaṃ (việc sẽ được đứng), paccassamāno odano (cơm sẽ được nấu). ණ්වාදයො-. (Các biến tố) ṇva, v.v. ක්‍රියත්ථා පරෙ බහකුලං ණ්වාදයො හොන්ති; චාරු, දාරු. Sau một động từ căn, các biến tố như ṇva, v.v. được dùng một cách đa dạng. Ví dụ: cāru (duyên dáng), dāru (gỗ). ඛජයානමෙකස්සරොදි ද්වෙ-. Âm tiết đơn đầu tiên của các động từ căn có biến tố kha, ja, ya được lặp lại. ඛඡසප්පච්චයන්තානං ක්‍රියත්ථානං පඨමමෙකස්සරං සද්දරූපං ද්වෙ භවති; තිතික්ඛා, ජිගුච්ඡා, වීමංසා. Hình thái âm thanh đơn âm tiết đầu tiên của các động từ căn có các biến tố kha, cha, sa được lặp lại. Ví dụ: titikkhā (sự nhẫn nại), jigucchā (sự ghê tởm), vīmaṃsā (sự thẩm sát). පරොක්ඛායඤ්ච-. Và trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha). පරොක්ඛායං පඨමමෙකස්සරං සද්දරූපං ද්වෙ භවති; ජගාම–-චකාරො අවුත්තසමුච්චයත්ථො; තෙනඤ්ඤත්‍රාපි යථාගමං. Trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha), hình thái âm thanh đơn âm tiết đầu tiên được lặp lại. Ví dụ: jagāma (nó đã đi). Từ 'ca' có nghĩa là bao gồm cả những trường hợp không được nêu ra; do đó, trong các trường hợp khác cũng vậy, tùy theo truyền thống. ජහාති, ජහිතබ්බං, ජහිතුං, දද්දල්ලති, වඞ්කමති–-ලොලුපො, මොමුහොති ඔත්තං’තදමිනාදි’ පාසා. (Ví dụ:) jahāti (nó từ bỏ), jahitabbaṃ (cần được từ bỏ), jahituṃ (để từ bỏ), daddallati (nó chiếu sáng rực rỡ), vaṅkamati (nó đi quanh co) – lolupo (kẻ tham lam), momuho (kẻ si mê). (Trong các trường hợp như) ottaṃ, tadaminādi, pāsā. ආදිස්මා සරා-. Sau nguyên âm đứng đầu. ආදිභුතා සරා පරමෙකස්සරං ද්වෙ හොති; අසිසිසති–-ආදිස්මාති කිං? ජජාගාර; සරාති කිං? පපාච. Một âm tiết đơn sau nguyên âm đứng đầu được lặp lại. Ví dụ: asisisati (nó muốn ăn). Tại sao nói 'sau nguyên âm đứng đầu'? (Để loại trừ) Jajāgāra (nó đã tỉnh thức). Tại sao nói 'nguyên âm'? (Để loại trừ) Papāca (nó đã nấu). න පුන-. Không (lặp lại) lần nữa. ගං ද්විභුතං න තං පුන ද්වත්තමාපජ්ජතෙ; තිතික්ඛසති, ජිගුච්ඡිසති. Cái đã được lặp lại thì không bị lặp lại lần nữa. Ví dụ: titikkhasati (nó muốn nhẫn nại), jigucchisati (nó muốn ghê tởm). යථිට්ඨං ස්‍යාදිනො-. (Các biến tố) si, v.v. (được dùng) theo ý muốn. ස්‍යාද්‍යන්තස්ස යථිට්ඨමෙකස්සරමාදිභුතමඤ්ඤං වා යථාගමං ද්විත්තමාපජ්ජතෙ; පුපුත්තියිසති, පුතිත්තීයිසතී, පුත්තීයියිසති. Đối với (căn) có phụ âm kép ở đầu, phụ âm đầu tiên có một nguyên âm hoặc một phụ âm khác được lặp lại theo quy tắc một cách tùy ý; ví dụ: puputtiyisati, putittīyisatī, puttīyiyisati. රස්සො පුබ්බස්ස-. Nguyên âm của phần trước được rút ngắn. චිත්තෙ පුබ්බස්සලරො රස්සො හොති; දදාති. Khi lặp lại, nguyên âm của phần trước được rút ngắn; ví dụ: dadāti. ලොපො’නාදිබ්‍යඤ්ජනස්ස-. Phụ âm không phải ở đầu bị lược bỏ. ද්විත්තෙ පුබ්බස්සාදිතො’ඤ්ඤස්සබ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති; අසිසිසති. Khi lặp lại, phụ âm khác với phụ âm đầu của phần trước bị lược bỏ; ví dụ: asisisati. ඛජසෙස්වස්සි -. Khi có các tiếp vị ngữ kha, ja, sa, nguyên âm a trở thành i. ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස අස්ස ඉ හොති ඛඡසෙසු; පිපාසති–-ඛඡ සෙසූති කිං? ජහාති; අස්සාති කිං? බුභුක්ඛති. Khi lặp lại, nguyên âm a của phần trước trở thành i khi các tiếp vị ngữ kha, cha, sa theo sau; ví dụ: pipāsati. – Tại sao nói 'khi kha, cha, sa theo sau'? Ví dụ: jahāti. – Tại sao nói 'nguyên âm a'? Ví dụ: bubhukkhati. ගුපිස්සුස්ස -. Nguyên âm u của (căn) gup (trở thành i). ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස ගුපිස්ස උස්ස ඉ හොති ඛඡසෙසු; ජිගුච්ඡති. Khi lặp lại, nguyên âm u của phần trước của (căn) gup trở thành i khi các tiếp vị ngữ kha, cha, sa theo sau; ví dụ: jigucchati. චතුත්ථදුතියයානං තතියපඨමා-. Phụ âm thứ tư và thứ hai (của một phẩm) trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất. ද්විත්තෙ පුබ්බෙසං චතුත්ථදුතියානං තතියපඨමා හොන්ති; බුභුක්ඛති. චිච්ඡෙද. Khi lặp lại, phụ âm thứ tư và thứ hai của phần trước trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất; ví dụ: bubhukkhati, ciccheda. කවග්ගහානං චවග්ගජා-. Phụ âm vòm mềm và h trở thành phụ âm vòm cứng và j. ද්විත්තෙ පුබ්බෙසං කවග්ගහානං වවග්ගජාහොන්ති යථා ක්කමං; චුකොප, ජහාති. Khi lặp lại, các phụ âm vòm mềm và h của phần trước lần lượt trở thành các phụ âm vòm cứng và j; ví dụ: cukopa, jahāti. මානස්සවී පරස්ස ච මං-. Đối với (căn) mān, (phần trước) là vī, và (phần) sau là maṃ. ද්විත්තෙ පුබ්බස්සමානස්ස වී හොති, පරස්සච මං; වීමංසති. Khi lặp lại, phần trước của (căn) mān trở thành vī, và phần sau trở thành maṃ; ví dụ: vīmaṃsati. කිතස්සාසංසයෙති වා-. Đối với (căn) kit không có nghĩa là nghi ngờ, (sự thay thế) là ti một cách tùy ý. සංසයතො’ඤ්ඤස්මිං චත්තමානස්සද්විත්තෙ පුබ්බස්ස කිතස්සවාති හොති; තිකිච්ඡති. චිකිච්ඡති–-අසංසයෙති කිං? විචිකිච්ඡති. Khi lặp lại, trong trường hợp khác với nghĩa nghi ngờ, phần trước của (căn) kit trở thành ti một cách tùy ý; ví dụ: tikicchati, cikicchati. – Tại sao nói 'khác với nghĩa nghi ngờ'? Ví dụ: vicikicchati. යුවණ්ණානම්ඤොප්පච්චයෙ-. Các nguyên âm i và u (trở thành e và o) khi một tiếp vị ngữ theo sau. ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං ක්‍රියත්ථානං ඤො හොන්ති යථාක්කමං පච්චයෙ; චෙතබ්බං, නෙතබ්බං, සොතබ්බං, භවිතබ්බං. Các nguyên âm i và u ở cuối của các động từ lần lượt trở thành e và o khi một tiếp vị ngữ theo sau; ví dụ: cetabbaṃ, netabbaṃ, sotabbaṃ, bhavitabbaṃ. ලහුස්සුපන්තස්ස-. Của nguyên âm nhẹ ở vị trí áp cuối. ලහුභුතස්ස උපන්තස්ස යුවණ්ණස්ස ඤො හොන්ති යථාක්කමං; එසිතබ්බං, කොසිතබ්බං–-ලහුස්සාතිකිං? ධූපිතා; උපන්තස්සාති-කිං? රුන්ධති. Nguyên âm i và u nhẹ ở vị trí áp cuối lần lượt trở thành e và o; ví dụ: esitabbaṃ, kositabbaṃ. – Tại sao nói 'nhẹ'? Ví dụ: dhūpitā. – Tại sao nói 'áp cuối'? Ví dụ: rundhati. අස්සා ණානුබන්ධෙ -. Nguyên âm a trở thành ā khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ. ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ උපන්තස්ස අකාරස්ස ආහොති; කාරකො. Khi một tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ theo sau, nguyên âm a ở vị trí áp cuối trở thành ā; ví dụ: kārako. න තෙ කානුබන්ධනාගමෙසු-. Những (thay đổi) đó không xảy ra khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố k hoặc khi có sự tăng âm na. තෙ ඤොආ කානුබන්ධෙ නාගමෙ ච න හොන්ති; චිතො, සුතො, දිට්ඨො, පුට්ඨො–-නාගමෙ වනාදිනා. –-චිනිතබ්බං, විනිතුං; සුණිතබ්බං, සුණිතුං; පාපුණිතබ්බං, පාපුණිතුං; ධුනිතබ්බං, ධුනිතුං, ධුනනං, ධුනයිතබ්බං, ධුනාපෙතබ්බං, ධුනයිතුං,ධුනාපෙතුං, ධුනයනං, ධුනාපනං, ධුනයති, ධුනාපෙති; පීනෙතබ්බං, පීනයිතුං, පීනනං, පීනිතුං, පීනයති; සුනොති; සිනොති; දුනොති; හිනොති; පහිණිතබ්බං, පහිණිතුං, පහිණනං. Những thay đổi thành e, o, ā đó không xảy ra khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và khi có sự tăng âm na; ví dụ: cito, suto, diṭṭho, puṭṭho. – Về sự tăng âm na, (ví dụ) bằng (quy tắc) vanādinā. – Cinitabbaṃ, vinituṃ; suṇitabbaṃ, suṇituṃ; pāpuṇitabbaṃ, pāpuṇituṃ; dhunitabbaṃ, dhunituṃ, dhunanaṃ, dhunayitabbaṃ, dhunāpetabbaṃ, dhunayituṃ,dhunāpetuṃ, dhunayanaṃ, dhunāpanaṃ, dhunayati, dhunāpeti; pīnetabbaṃ, pīnayituṃ, pīnanaṃ, pīnituṃ, pīnayati; sunoti; sinoti; dunoti; hinoti; pahiṇitabbaṃ, pahiṇituṃ, pahiṇanaṃ. වා ක්වවි-. Đôi khi một cách tùy ý. තෙ ක්වචි වා න හොන්ති කානුබන්ධනාගමෙසු; මුදිතො මොදිතො; රුදිතං, රොදිතං. Đôi khi những (thay đổi) đó không xảy ra một cách tùy ý trong trường hợp có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và sự tăng âm na; ví dụ: mudito, modito; ruditaṃ, roditaṃ. අඤ්ඤත්‍රාපි-. Cũng ở những nơi khác. කානුබන්ධනාගමතො’ඤ්ඤස්මිම්පි තෙ ක්වචි න හොන්ති; ඛිපකො, පනුදනං, වධකො. Cũng ở những nơi khác ngoài trường hợp có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và sự tăng âm na, những (thay đổi) đó đôi khi không xảy ra; ví dụ: khipako, panudanaṃ, vadhako. ප්‍යෙ සිස්සා-. Khi pya theo sau, ā (là thế từ) cho sissa. සිස්ස ආති ප්‍යාදෙසෙ; නිස්සාය. Si được biến thành ā khi có tiếp vĩ ngữ pya theo sau; ví dụ: nissāya. ඤොනමයවා සරෙ-. Các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, ya khi có nguyên âm theo sau. සරෙ පරෙ ඤොනමයවා හොන්ති; ජයො, භවො–-සරෙති කිං? ජෙති; අනුභොති. Khi một nguyên âm theo sau, các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, ya được thêm vào; ví dụ: jayo, bhavo. Tại sao nói 'khi có nguyên âm theo sau'? Ví dụ: jeti; anubhoti. ආයාවා ණානුබන්ධෙ-. Āya và āva khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa. ඤොනමායාවා හොන්ති සරාදොණානුබන්ධෙ; නායයති, භාවයති. සයාපෙත්වාතිආදිසුරස්සත්තං. Các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, āya, āva được thêm vào trước một tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa bắt đầu bằng nguyên âm; ví dụ: nāyayati, bhāvayati. Trong các từ như sayāpetvā, nguyên âm được rút ngắn. ආස්සාණාපිම්හි යුක-. Yuka sau (căn) tận cùng bằng ā, khi không phải là ṇāpi. ආකාරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්ස යුක හොති ණාපිතො’ඤ්ඤස්මිං ණානුබන්ධෙ; දායකො–-ණානුබන්ධෙත්වෙව? දානං. අණාපිම්හීති කිං? දාපයති. Tiếp vĩ ngữ yuka được thêm vào sau một động từ căn tận cùng bằng ā, trước một tiếp vĩ ngữ khác có chỉ tố ṇa mà không phải là ṇāpi; ví dụ: dāyako. Tại sao nói 'trước một tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa'? Ví dụ: dānaṃ. Tại sao nói 'mà không phải là ṇāpi'? Ví dụ: dāpayati. පදාදීනං ක්වචි-. Đôi khi đối với (các căn) pada v.v... පදාදීනං යුක හොති ක්වචි; නිපජ්ජිතබ්බං, නිපජ්ජිතුං, නිපජ්ජනං, පමජ්ජිතබ්බං, පමජ්ජිතුං, පමජ්ජනං–-ක්වචීති කිං? පාදො. Tiếp vĩ ngữ yuka đôi khi được thêm vào sau các động từ căn pada v.v...; ví dụ: nipajjitabbaṃ, nipajjituṃ, nipajjanaṃ, pamajjitabbaṃ, pamajjituṃ, pamajjanaṃ. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: pādo. මං වා රුධාදීනං-. Ma một cách tùy chọn sau (các căn) rudh v.v... රුධාදීනං ක්වචි මං වා හොති; රුන්ධිතුං, රුජ්ඣිතුං–-ක්වචිත්වෙව? නිරොධො. Tiếp vĩ ngữ ma đôi khi được thêm vào một cách tùy chọn sau các động từ căn rudh v.v...; ví dụ: rundhituṃ, rujjhituṃ. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: nirodho. ක්වම්හි ලොපො’න්තබ්‍යඤ්ජනස්ස-. Lược bỏ phụ âm cuối khi có tiếp vĩ ngữ kvi. අන්තබ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති ක්වම්හි;’භත්තං ඝසන්ති, ගණ්හන්ති වාඑත්ථා’ති භත්තග්ගං. Phụ âm cuối (của động từ căn) bị lược bỏ khi có tiếp vĩ ngữ kvi theo sau; ví dụ: 'nơi người ta ăn hoặc nhận thức ăn' là bhattaggaṃ. පරරූපමයකාරෙ බ්‍යඤ්ජනෙ-. Đồng hóa với phụ âm sau, khi không phải là ya. ක්‍රියත්ථානමන්තබ්‍යඤ්ජනස්ස පරරූපං හොති යකාරතො’ඤ්ඤස්මිං බ්‍යඤ්ජනෙ; හෙත්තබ්බං; බ්‍යඤ්ජනෙති කිං? භින්දිතබ්බං. අයකාරෙති කිං? භිජ්ජති. Phụ âm cuối của một động từ căn được đồng hóa với phụ âm theo sau, nếu phụ âm đó không phải là ya; ví dụ: hettabbaṃ. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: bhinditabbaṃ. Tại sao nói 'không phải là ya'? Ví dụ: bhijjati. මනානං නිග්ගහීතං-. (Phụ âm cuối) m và n trở thành niggahīta. මකාරනකාරන්තානං ක්‍රියත්ථානං නිග්ගහීතං හොතයයකාරෙ බ්‍යඤ්ජනෙ; ගන්තබ්බං, ජඞ්ඝා. බ්‍යඤ්ජනෙත්වෙව? ගමනං; අය කාරෙත්වෙව? ගම්‍යතෙ. Phụ âm cuối m và n của động từ căn trở thành niggahīta (ṃ) khi có một phụ âm không phải là ya theo sau; ví dụ: gantabbaṃ, jaṅghā. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: gamanaṃ. Tại sao nói 'không phải là ya'? Ví dụ: gamyate. න බ්‍රූස්සො-. Không có o cho (căn) brū. බ්‍රූස්ස ඔ න හොති බ්‍යඤ්ජනෙ; බ්‍රූමි. බ්‍යඤ්ජනෙත්වෙව? අබ්‍රවි. Không có sự thay thế bằng o cho (căn) brū khi có phụ âm theo sau; ví dụ: brūmi. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: abravi. කගා චජානං ඝානුබන්ධෙ-. C và j trở thành k và g khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố gha. ඝානුබන්ධෙ චකාරජකාරන්තානං ක්‍රියත්ථානං කගා හොන්ති යථාක්කමං; වාක්‍යං, භාග්‍යං. Khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố gha theo sau, phụ âm cuối c và j của động từ căn lần lượt trở thành k và g; ví dụ: vākyaṃ, bhāgyaṃ. හනස්ස ඝාතො ණානුබන්ධෙ-. (Căn) han trở thành ghāta khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa. හනස්ස ඝාතො හොති ණානුබන්ධෙ; ආඝාතො. Động từ căn han trở thành ghāta khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa theo sau; ví dụ: āghāto. ක්විම්හී ඝො පරිපච්චසමොහි-. (Han) trở thành gha sau pari, paṭi, saṃ, o, khi có tiếp vĩ ngữ kvi. පඨ්‍යාදීහි පරස්සහනස්සඝො හොති ක්විම්හි; පලිඝො, පටිඝො, අඝං-රස්සත්තං නිපාතනා;සඞ්ඝො, ඔඝො. Sau các tiếp đầu ngữ paṭi v.v..., động từ căn han trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ kvi theo sau; ví dụ: paligho, paṭigho, aghaṃ - sự rút ngắn nguyên âm là do bất quy tắc; saṅgho, ogho. පරස්ස ඝං සෙ-. (Han) theo sau trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ sa. ද්විත්තෙ පරස්ස හනස්ස ඝං හොති සෙ; ජිඝංසා. Trong sự lặp lại, động từ căn han theo sau trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ sa; ví dụ: jighaṃsā. ජිහරානං ගිං-. (Ji và har) trở thành gi. ද්විත්තෙ පරෙසං ජිහරානං ගිං හොති සෙ; විජිගිංසා, ජිගිංසා. Trong sự lặp lại, các động từ căn ji và har theo sau trở thành gi khi có tiếp vĩ ngữ sa; ví dụ: vijigiṃsā, jigiṃsā. ධාස්ස හො-. (Căn) dhā trở thành ha. ද්විත්තෙ පරස්ස ධාස්ස හ හොති; දහති. Khi được điệp lại, ha thay thế cho dhā của từ đi sau; (ví dụ:) dahati. ණිම්හි දීඝො දුසස්ස-. Nguyên âm của dus được trường hóa khi ṇi theo sau. දුසස්සදීඝො හොති ණිම්හී; දූසිතො–-ණිම්හීති කිං? දුට්ඨො. Nguyên âm của dus được trường hóa khi ṇi theo sau; (ví dụ:) dūsito. – Tại sao nói ‘khi ṇi theo sau’? (Ví dụ:) Duṭṭho. ගුහිස්ස සරෙ- Của (căn) guh khi một nguyên âm theo sau. ගුහිස්ස දීඝො හොති සරෙ; නිගුහනං–-සරෙති කිං? ගුය්හං. Nguyên âm của guh được trường hóa khi một nguyên âm theo sau; (ví dụ:) niguhanaṃ. – Tại sao nói ‘khi một nguyên âm theo sau’? (Ví dụ:) Guyhaṃ. මුහබහානඤ්ච තෙ කානුබන්ධෙ’ත්වෙ-. Và của (các căn) muha và baha, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve. මුහබහානං ගුහිස්ස ච දීඝො හොති තකාරාදො කානුබන්ධෙත්වානත්වාවජ්ජිතෙ; මූළ්හො, බාළෙහා, ගුළ්හො–-නෙති කිං? මුයහති. කානුබන්ධෙති කිං? මු-හිතබ්බං. අත්වෙති කිං? මුය්හිත්වාන, මුය්හිත්වා, කානුබන්ධෙත්වෙති අයමධිකාරො යාව සාසස්සසිස්වෙ‘‘ති. Nguyên âm của muha, baha và guha được trường hóa khi một (hậu tố) bắt đầu bằng takāra có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) mūḷho, bāḷehā, guḷho. – Tại sao nói ‘khi t theo sau’? (Ví dụ:) Muyahati. Tại sao nói ‘có phụ âm tùy dẫn ka’? (Ví dụ:) Muhitabbaṃ. Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Muyhitvāna, muyhitvā. Quyền chi phối này ‘khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka, ngoại trừ tve’ kéo dài cho đến sutta ‘sāsassasisve’. වහස්සුස්ස-. Của (căn) vah, u (được thay thế). වහස්ස්ौස්ස දීඝො හොති තෙ කානුබන්ධෙ ත්වානත්වාවජ්ජිතෙ; චූළ්හො. Đối với vah, u được thay thế và được trường hóa, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) cūḷho. ධාස්ස හි-. Của (căn) dhā, hi (được thay thế). ධා ධාරණෙනිමස්ස හි හොති තෙ කානුබන්ධෙ ත්වානත්වා වජ්ජිතෙ; නිහිතො, නිහිතවා. Đối với căn dhā này có nghĩa là ‘giữ gìn’, hi được thay thế, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) nihito, nihitavā. හමාදිරානං ලොපො’න්තස්ස -. Sự lược bỏ (âm) cuối của (các căn) hamādi. හමාදීනං රකාරන්තානං වාන්තස්සලොපො හොති තෙ කානුබන්ධෙ ත්වානත්වාවජ්ජිතෙ; ගතො, ඛතො, හතො, මතො, තතො, සඤ්ඤතො, රතො, කතො–-තෙත්වෙච? ගම්‍යතෙ. කානුබන්ධෙත්වෙව. ගන්තබ්බං. අත්වෙත්වෙව? ගන්ත්වාන, ගන්ත්වා. Sự lược bỏ âm cuối của các căn hamādi và các căn tận cùng bằng ra xảy ra một cách tùy chọn, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) gato, khato, hato, mato, tato, saññato, rato, kato. – Tại sao nói ‘khi te và tve’? (Ví dụ:) Gamyate. Tại sao nói ‘có phụ âm tùy dẫn ka’? (Ví dụ:) Gantabbaṃ. Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Gantvāna, gantvā. වචාදිනං වස්සුට වා-. Đối với (các căn) vacādi, uṭa được thay thế một cách tùy chọn cho va. වචාදීනං වස්ස වා උට හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; උත්තා, වුත්තං; උත්ථං, වුත්ථං; අත්වෙත්වෙව? වත්වාන, වත්වා. Đối với các căn vacādi, uṭa được thay thế một cách tùy chọn cho va, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) uttā, vuttaṃ; utthaṃ, vutthaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Vatvāna, vatvā. අස්සු-. u (thay thế) cho a. වචාදීනමස්ස උ හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; වුත්තං, වුත්ථං. Đối với các căn vacādi, u được thay thế cho a, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) vuttaṃ, vutthaṃ. වද්ධස්ස වා-. Đối với vaddha, một cách tùy chọn. වද්ධස්ස අස්ස වා උ හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; වුද්ධො, වද්ධො–-අත්වෙත්වව? වද්ධිත්වාන; වද්ධිත්වා. කථං වුත්තීති?’වුත්ති මත්තෙ’ති. නිපාතනා; වත්තීති හොතෙව යථාලක්ඛණං. Đối với vaddha, u được thay thế một cách tùy chọn cho a, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) vuddho, vaddho. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Vaddhitvāna; vaddhitvā. (Dạng) vutti được hình thành như thế nào? ‘Vutti matte’ti. (Đây là) dạng bất quy tắc. (Dạng) vatti thì được hình thành theo quy tắc. යජස්සයස්ස ටියී-. Của (căn) yaja, ṭiyī (thay thế) cho ya. යජස්ස යස්ස ටියී හොන්තී කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ඉට්ඨං, සිට්ඨං, අත්වෙත්වෙව? යජිත්වාන, යජිත්වා. Đối với yaja, ṭiyī được thay thế cho ya, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) iṭṭhaṃ, siṭṭhaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Yajitvāna, yajitvā. ඨාස්සි-. Của (căn) ṭhā, i (được thay thế). ඨාස්සි හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ඨිතො. අත්වෙත්වෙව? ඨත්වාන, ඨත්වා. Đối với ṭhā, i được thay thế, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) ṭhito. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Ṭhatvāna, ṭhatvā. ගාපානමි හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ගීතං, පීතං. අත්වෙත්වෙව? ගායිත්වා; නිච්චං යාගමො; පාස්ස තු පීත්වානි බහුලාධිකාරා. i được thay thế cho (các căn) gā và pā, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) gītaṃ, pītaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Gāyitvā; (ở đây) phụ âm tăng y luôn được chèn vào; nhưng đối với pā (thì có dạng) pītvā do quyền chi phối của bahula. ජනිස්සා-. Của (căn) jan, ā (được thay thế). ජනිස්ස ආ හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; ජාතො. අත්වෙත්වෙව? ජනිත්වා. Đối với jan, ā được thay thế, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) jāto. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Janitvā. සාසස්සසිස්වා-. Của (căn) sās, sis (được thay thế) một cách tùy chọn. සාසස්ස වා සිස්හොති කානුබන්ධෙ’ත්වෙ; සිට්ඨං, සත්ථං; සිස්සො, සාසියො. අත්වෙත්වෙව? අනුසාසිත්වාන. Đối với sās, sis được thay thế một cách tùy chọn, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) siṭṭhaṃ, satthaṃ; sisso, sāsiyo. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Anusāsitvāna. කරස්සාතවෙ-. Của (căn) kar, ā (được thay thế), khi tave theo sau. කරස්සආ හොති තවෙ; කාතවෙ. Đối với kar, ā được thay thế (cho a) khi tave theo sau; (ví dụ:) kātave. තුංතුනතබ්බෙසුවා-. Trong các hậu tố tuṃ, tuna, tabba, thì có vā (tùy chọn). තුමාදිසු වා කරස්සා හොති; කාතුං, කත්තුං, කාතුන, කත්තුන; කාතබ්බං, කත්තබ්බං. Trong các hậu tố bắt đầu bằng tuṃ, v.v., ā của căn kar được biến đổi tùy chọn; ví dụ: kātuṃ, kattuṃ, kātuna, kattuna; kātabbaṃ, kattabbaṃ. ඤස්ස නෙ ජා-. Căn ñā (biến thành) jā khi có na theo sau. ඤධාතුස්ස ජා හොති නකාරෙ; ජානිතුං, ජානත්තො. නෙති කිං? ඤාතො. Căn ñā được biến thành jā khi có phụ âm na theo sau; ví dụ: jānituṃ, jānatto. Tại sao nói 'khi có na'? Để không áp dụng cho ñāto. සකාපානං කුක්කු ණෙ-. Các căn sak và āp (có sự thêm vào) kuk và ku khi có ṇa theo sau. සකආපානං කුක්කු ඉච්චෙතෙ ආගමා හොන්ති ණකාරෙ. සක්කුණන්තො, පාපුණන්තො; සක්කුණොති, පාපුණොති. ණෙති කිං? සක්කොති, පාපෙති. Các căn sak và āp có sự thêm vào của kuk và ku khi có phụ âm ṇa theo sau. Ví dụ: sakkuṇanto, pāpuṇanto; sakkuṇoti, pāpuṇoti. Tại sao nói 'khi có ṇa'? Để không áp dụng cho sakkoti, pāpeti. නිතො චිස්ස ජො-. Sau ni, ca được biến thành cha. නිස්මා පරස්ස චිස්ස ඡො හොති; නිච්ඡයො. Sau ni, ca được biến thành cha; ví dụ: nicchayo. ජරසදානමිම වා-. Các căn jara và sad có sự thêm vào īma tùy chọn. ජරසදානමන්තසරා පරො ඊම හොති විභාසා; ජීරණා, ජීරති, ජීරාපෙති; නිසීදිතබ්බං, නිසීදනං, නිසීදිතුං, නිසීදති–-වාති කිං? ජරා, නිසජ්ජා;’ඊම වෙති යොගවිභාගා අඤ්ඤෙසම්පි?අභිරථ, සංයොගාදිලොපො’ත්ථස්ස. Sau nguyên âm cuối của các căn jara và sad, īma được thêm vào một cách tùy chọn; ví dụ: jīraṇā, jīrati, jīrāpeti; nisīditabbaṃ, nisīdanaṃ, nisīdituṃ, nisīdati. Tại sao nói 'tùy chọn'? Để có các dạng jarā, nisajjā. Do sự phân chia quy tắc 'īma vā', có áp dụng cho các căn khác không? Có, ví dụ: abhiratha, và sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm của căn as. දිසස්ස පස්සදස්සදස්දදක්ඛා-. Căn dis (có các dạng thay thế là) passa, dassa, das, da, dakkha. දිසස්ස පස්සාදයො හොන්ති විභාසා; විපස්සනා, විපස්සිතුං, විපස්සති; සුදස්සී, පියදස්සී, ධම්මදස්සී, සුදස්සං, දස්සනං, දස්සෙති; දට්ඨබ්බං, දට්ඨා, දට්ඨුං, දුද්දසො, අද්දස; අද්දා, අද්දං; අද්දක්ඛි, දක්ඛිස්සති–-වාත්වෙව? දිස්සන්ති බාලා. Căn dis có các dạng thay thế bắt đầu bằng passa một cách tùy chọn; ví dụ: vipassanā, vipassituṃ, vipassati; sudassī, piyadassī, dhammadassī, sudassaṃ, dassanaṃ, dasseti; daṭṭhabbaṃ, daṭṭhā, daṭṭhuṃ, duddaso, addasa; addā, addaṃ; addakkhi, dakkhissati. Tại sao vẫn nói 'tùy chọn'? Để có dạng dissanti bālā. සමානා රො රීරික්ඛකෙසු -. Sau samāna, (dis) thành ra trong các hậu tố rī, rikkha, ka. සමානසද්දතො පරස්ස දිසස්ස ර හොති වා රීරික්ඛකෙසු; සරී, සදී; සරික්ඛො, සදික්ඛො; සරිසො, සදිසො. Sau từ samāna, căn dis được biến thành ra một cách tùy chọn khi có các hậu tố rī, rikkha, ka theo sau; ví dụ: sarī, sadī; sarikkho, sadikkho; sariso, sadiso. දහස්ස දස්සඩො-. Căn dah (biến thành) dassa và ḍa. දහස්ස දස්සඩො හොති වා; ඩානෙහා, දාහො; ඩහති, දහති. Căn dah được biến thành dassa và ḍa một cách tùy chọn; ví dụ: ḍānehā, dāho; ḍahati, dahati. අනඝණ්ස්වාපරීහි ළො-. Sau ā và pari, (dah) thành ḷa, không phải trong trường hợp aṇa và gha. ආපරීහි පරස්ස දහස්ස දස්ස ළො හොතනඝණ්සු; ආණාහනං, පරිළාහො. Sau ā và pari, căn dah và dassa được biến thành ḷa, không phải trong các hậu tố aṇa và gha; ví dụ: āṇāhanaṃ, pariḷāho. අත්‍යාදින්තෙස්වත්ථිස්ස භු-. Căn as (biến thành) bhu, ngoại trừ trong các hậu tố bắt đầu bằng ti. ත්‍යාදින්නවජ්ජිතෙසු පච්චයෙසු අස භුවිච්චස්ස භු හොති; භවිතබ්බං. Trong các hậu tố ngoại trừ chín hậu tố bắt đầu bằng ti, căn as có nghĩa là 'bhū' được biến thành bhu; ví dụ: bhavitabbaṃ. ආදෙසවිධානමසස්සාප්පයොගත්ථමෙතස්මිං විසයෙ–-එතෙන කත්ථචි කස්සචි ධාතුස්සාප්පයොගො’පි ඤාපිතො හොති–-අත්‍යාදින්තෙසූති කිං? අත්ථි, සන්තො. අත්ථිස්සාති කිං? අස්සතිස්ස මා හොතු. Việc quy định sự thay thế này là để căn as không được sử dụng trong phạm vi này – bằng điều này, đôi khi sự không sử dụng của một căn nào đó cũng được chỉ ra – Tại sao nói 'ngoại trừ trong các hậu tố bắt đầu bằng ti'? Để có các dạng atthi, santo. Tại sao nói 'của căn as'? Để không xảy ra với căn asati. අආස්සආදිසු -. Trong các thì a, ā, ssā, v.v. අආදො ආආදො ස්සආදො ච අත්ථස්ස භු හොති; බභුව, අභවා, අභවිස්සා, භවිස්සති. Trong các thì bắt đầu bằng a, bắt đầu bằng ā, và bắt đầu bằng ssā, căn as được biến thành bhu; ví dụ: babhuva, abhavā, abhavissā, bhavissati. න්තමානාන්තියියුංස්වාදිලොපො-. Trong các hậu tố nta, māna, nti, yuṃ, có sự lược bỏ phụ âm đầu (của as). න්තාදීස්වත්ථිස්සාදිලොපො හොති; සන්තො, සමානො, සන්ති, සන්තු, සියා, සියුං–-එතෙස්විති කිං? අත්ථි. Trong các hậu tố bắt đầu bằng nta, v.v., có sự lược bỏ phụ âm đầu của căn as; ví dụ: santo, samāno, santi, santu, siyā, siyuṃ. Tại sao nói 'trong những hậu tố này'? Để có dạng atthi. පාදිතො ඨාස්ස වා ඨගො ක්වචි-. Sau pa, v.v., căn ṭhā đôi khi được biến thành ṭhaha một cách tùy chọn. පාදීහි ක්‍රියාවිසෙසජොතකෙහි සද්දෙහි පරස්ස ඨාස්ස ක්වචි ඨහො වා හොති; සණ්ඨහන්තො, සන්තිට්ඨන්තො; සණ්ඨහති, සන්තිට්ඨති–-ප පරා අප සංඅනු අව ඔ නි දු වි අධි අපි අති සු උඅභිපති පරි උප ආ පාදි; ක්වචීති කිං? සණ්ඨිති. Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., là những từ chỉ rõ đặc tính của hành động, căn ṭhā đôi khi được biến thành ṭhaha một cách tùy chọn; ví dụ: saṇṭhahanto, santiṭṭhanto; saṇṭhahati, santiṭṭhati. Các từ bắt đầu bằng pa là: pa, parā, apa, saṃ, anu, ava, o, ni, du, vi, adhi, api, ati, su, u, abhi, pati, pari, upa, ā. Tại sao nói 'đôi khi'? Để có dạng saṇṭhiti. දාස්සියඞි-. Căn dā (biến thành) iya khi có ṅi theo sau. පාදිතො පරස්ස දාස්ස ඉයඞි හෙනාති ක්වචි; අනාදිසිත්වා, සමාදියති; ක්වචීත්වෙව? ආදාය. Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., căn dā đôi khi được biến thành iya khi có ṅi theo sau; ví dụ: anādisitvā, samādiyati. Tại sao vẫn nói 'đôi khi'? Để có dạng ādāya. පාදිතො පරස්සකරස්ස ක්වචිඛ හොති; සඞ්ඛාරො, සඞ්ඛරී යති –-කරස්සාති අවත්වා කරොතිස්සාති වචනං තිම්හි ච විකරණුප්පත්ති ඤාපෙතුං. Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., căn kar đôi khi được biến thành kha; ví dụ: saṅkhāro, saṅkharīyati. Thay vì nói 'của căn kar', việc nói 'của động từ karoti' là để chỉ ra sự xuất hiện của dấu hiệu chia động từ ngay cả trong hậu tố ti. පුරස්මා-. Từ 'pura'-. පුර ඉච්චස්මා නිපාතා පරස්ස කරස්සඛ හොති; පුරක්ඛත්වා, පුරෙක්ඛාරො, එත්තං තදමිනාදිපාඨා. Sau bất biến từ 'pura', 'ka' của (căn) 'kara' theo sau được đổi thành 'kha'; ví dụ: purakkhatvā, purekkhāro. Đây là theo cách đọc của tadaminādi. තිතො කමස්ස-. Của 'kam' sau 'ti'-. නිස්මා පරස්ස කමස්ස ක්වචි ඛ හොති; පුරක්ඛත්වා, පුරෙක්ඛාරො, එත්තං තදමිනාදිපාඨා. Sau 'ni', 'ka' của (căn) 'kam' theo sau đôi khi được đổi thành 'kha'; ví dụ: purakkhatvā, purekkhāro. Đây là theo cách đọc của tadaminādi. නිතො කමස්ස-. Của 'kam' sau 'ni'-. නිස්මා පරස්ස කමස්ස ක්වචි ඛ හොති; නික්ඛමති; ක්වචිත්වෙව? නික්කමො. Sau 'ni', 'ka' của (căn) 'kam' theo sau đôi khi được đổi thành 'kha'; ví dụ: nikkhamati. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: Nikkamo. යුවණ්ණානමියඞුවඞි සරෙ-. Iyaṅ và uvaṅ cho i-vowel và u-vowel khi một nguyên âm theo sau-. ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං ක්‍රියත්ථානමියඞුවඞි හොන්ති සරෙ ක්වවි;වෙදියති, බ්‍රුවන්ති; සරෙති කිං? නිවෙදෙති, බ්‍රූති; ක්වචීත්වෙව? ජයති, භවති. Đối với các căn động từ tận cùng bằng i-vowel và u-vowel, đôi khi có sự thay thế bằng 'iyaṅ' và 'uvaṅ' khi một nguyên âm theo sau; ví dụ: vediyati, bruvanti. Tại sao nói 'khi một nguyên âm theo sau'? Ví dụ: Nivedeti, brūti. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: Jayati, bhavati. අඤ්ඤාදිස්සාස්සී ක්‍යෙ-. Trường hợp 'kya', 'ī' thay cho 'ā' của (căn) khác với 'ñā'-. ඤාදිතො’ඤ්ඤස්ස ආකාරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්ස ඊ හොති ක්‍යෙ; දියති; අඤ්ඤාදිස්සාති කිං? ඤායති, තායති. Đối với căn động từ tận cùng bằng 'ā' khác với 'ñā' v.v..., 'ī' được thay thế khi 'kya' theo sau; ví dụ: diyati. Tại sao nói 'khác với ñā v.v...'? Ví dụ: Ñāyati, tāyati. තනස්සා වා-. Đối với (căn) 'tan', tùy chọn có 'ā'-. තනස්ස ආ හොති වා ක්‍යෙ; තායතෙ, තඤ්ඤතෙ. Đối với (căn) 'tan', 'ā' được thay thế một cách tùy chọn khi 'kya' theo sau; ví dụ: tāyate, taññate. දීඝො සරස්ස-. Trường hóa nguyên âm-. සරන්තස්ස ක්‍රියත්ථස්සදීඝො හොති ක්‍යෙ; චීයතෙ, සූයතෙ. සානන්තරස්ස තස්ස ඨො-. Đối với căn động từ tận cùng bằng một nguyên âm, sự trường hóa xảy ra khi 'kya' theo sau; ví dụ: cīyate, sūyate. Đối với 'ta' ngay sau 'sa', có 'ṭha'-. සකාරන්තතො ක්‍රියත්ථා පරස්සානන්තරස්සතකාරස්ස ඨ හොති; කුට්ඨො, තුට්ඨවා, තුට්ඨබ්බං, තුට්ඨී; අනනතරසාති කිං? තුස්සිත්වා. Đối với 'ta-kāra' ngay sau một căn động từ tận cùng bằng 'sa-kāra', 'ṭha' được thay thế; ví dụ: kuṭṭho, tuṭṭhavā, tuṭṭhabbaṃ, tuṭṭhī. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Tussitvā. කසස්සිම ච වා-. Đối với (căn) 'kas', cũng tùy chọn có 'ima'-. කසස්මා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ඨ හොති, කසස්ස වා ඉම ච; කිට්ඨං, කට්ඨං–-අනන්තරස්සාත්වෙව? කසිතබ්බං. Sau (căn) 'kas', 'ta' ngay sau được đổi thành 'ṭha', và nguyên âm của 'kas' cũng tùy chọn đổi thành 'i'; ví dụ: kiṭṭhaṃ, kaṭṭhaṃ. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Kasitabbaṃ. ධස්තොත්‍රස්තා -. Dhasta, otrasta-. එතෙ සද්දා නිපච්චන්තෙ. Những từ này được hình thành một cách bất quy tắc. පුච්ඡාදිතො-. Từ (căn) 'pucch' v.v...-. පුච්ඡාදීහි ක්‍රියත්ථෙහි පරස්සානන්තරස්ස තකාරස්සඨ හොති; පුට්ඨො, භට්ඨො, යිට්ඨො–-අනන්තරස්සාත්වෙව? පුච්ඡිත්වා. Sau các căn động từ 'pucch' v.v..., 'ta-kāra' ngay sau được đổi thành 'ṭha'; ví dụ: puṭṭho, bhaṭṭho, yiṭṭho. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Pucchitvā. සාසවසසංසසසා ථො-. Đối với (các căn) 'sās', 'vas', 'saṃs', 'sas', có 'tha'-. එතෙහි පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ථ හොති; සත්ථං, වුත්ථං, පසත්ථං, සත්ථං–-කථමනුසිට්ඨොති? ‘‘කථනරානං ටඨණලා‘‘ති. ඨො. අනන්තරස්සාත්වෙව? සාසතුං. Sau những (căn) này, 'ta' ngay sau được đổi thành 'tha'; ví dụ: satthaṃ, vutthaṃ, pasatthaṃ, satthaṃ. Làm thế nào có (dạng) 'anusiṭṭho'? (Theo quy tắc) 'Kathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā'ti. Ṭho. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Sāsatuṃ. ධො දහභෙහි-. Có 'dha' sau (các căn tận cùng bằng) 'da', 'ha', 'bha'-. ධකාරහකාරභකාරන්තෙහි ක්‍රියත්ථෙහි පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ධ හොති; වුද්ධො, දුද්ධං,ලද්ධං. Sau các căn động từ tận cùng bằng 'dha-kāra', 'ha-kāra', 'bha-kāra', 'ta' ngay sau được đổi thành 'dha'; ví dụ: vuddho, duddhaṃ, laddhaṃ. දහා ඪො-. Sau (căn) 'dah', có 'ḍha'-. දහා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස ඪ හොති; දඞ්ඪො. Sau (căn) 'dah', 'ta' ngay sau được đổi thành 'ḍha'; ví dụ: daṅḍho. බහස්සුම ච-. Đối với 'baha', cũng có 'uma'-. බහා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස සො හොති, බහස්සුම ච සසන්තයොගෙන; බුඩ්ඪො. Sau (căn) 'bah', 'ta' ngay sau được đổi thành 'so', và đối với 'bah' cũng có 'uma' khi kết hợp với 'sa' cuối cùng; ví dụ: buḍḍho. රුහාදීහි හො ළ ච -. Sau (các căn) 'ruh' v.v..., 'ha' cũng (đổi thành) 'ḷa'-. රුහාදීහි පරස්සානන්තරස්සතස්ස හ හොති, ළො චාන්තස්ස; ආරුළ්හො, ගුළ්හො, වුළ්හො, බාළ්හො; අනන්තරස්සාත්වෙව? ආරොගතුං. Sau nhóm (động từ căn) ruh, ta của (hậu tố) không đi liền sau được biến thành ha, và phụ âm cuối (của động từ căn) được biến thành ḷa. Ví dụ: āruḷho, guḷho, vuḷho, bāḷho. Tại sao lại nói 'không đi liền sau'? Ví dụ: Ārogatuṃ. මුහා වා-. Sau muh, tùy chọn. මුහා පරස්සානන්තරස්ස තස්ස හ හොති වා, ළො චාන්තස්ස හසන්තියොගෙන; මුළ්හො, මුද්ධො. Sau muh, ta không đi liền sau được tùy chọn biến thành ha, và phụ âm cuối (của động từ căn) được biến thành ḷa khi đi cùng với ha. Ví dụ: muḷho, muddho. භිදාදිතො නො ක්තක්කවන්තුනං-. භිදාදිතො පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්සනො හොති; භින්නො, භින්නවා, ඡින්නො, ඡින්නවා, ඡන්නො, ඡන්නවා, ඛින්නො, ඛින්නවා, උප්පන්නො, උප්පනනවා, සින්නො, සින්නවා, සනෙනා, සන්නවා, පීනො, පීනවා, සූනො, සූනවා, දීනො, දීනවා, ඩීනො, ඩීනවා, ලීනො, ලීනවා, ලූනො, ලූනවා–-ක්තක්තවන්තුනත්ති කිං? භිත්ති; ඡිත්ති, භොත්තුං, ඡෙත්තුං. Sau nhóm (động từ căn) bhid, na (thay cho ta) của kta và ktavantu. Sau nhóm (động từ căn) bhid, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành na. Ví dụ: bhinno, bhinnavā, chinno, chinnavā, channo, channavā, khinno, khinnavā, uppanno, uppannavā, sinno, sinnavā, sanno, sannavā, pīno, pīnavā, sūno, sūnavā, dīno, dīnavā, ḍīno, ḍīnavā, līno, līnavā, lūno, lūnavā. Tại sao lại nói 'của kta và ktavantu'? Ví dụ: Bhitti; chitti, bhottuṃ, chettuṃ. දාත්ථීන්නො-. Sau dā, (là) inna. දාතො පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්ස ඉන්නො හොති; දින්නො, දින්නවා. Sau (động từ căn) dā, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành inna. Ví dụ: dinno, dinnavā. කිරාදීහි ණො-. Sau nhóm (động từ căn) kir, (là) ṇa. කිරාදීහි පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්සානන්තරස්ස ණ හොති; කිණ්ණො, කිණ්ණවා, පුණ්ණො, පුණ්ණවා, ඛීණො, ඛීණවා. Sau nhóm (động từ căn) kir, ta không đi liền sau của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ṇa. Ví dụ: kiṇṇo, kiṇṇavā, puṇṇo, puṇṇavā, khīṇo, khīṇavā. තරාදීහ රිණ්ණො-. Sau nhóm (động từ căn) tar, (là) riṇṇa. තරාදීහි පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්සරණ්ණො හොති; තිණ්ණො, තිණ්ණවා, ජිණ්ණො, ජිණ්ණවා, චිණ්ණො, චිණ්ණවා. Sau nhóm (động từ căn) tar, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành raṇṇa. Ví dụ: tiṇṇo, tiṇṇavā, jiṇṇo, jiṇṇavā, ciṇṇo, ciṇṇavā. ගො භඤ්ජාදීහි-. Sau nhóm (động từ căn) bhañj, (là) ga. භඤ්ජාදීහි පරෙසංක්තක්තවන්තුනං තස්සානන්තරස්සග හොති; භග්ගො, භග්ගවා, ලග්ගො, ලග්ගවා, නිමුග්ගො, නිමුග්ගවා, සංවිග්ගො, සංවිග්ගවා. Sau nhóm (động từ căn) bhañj, ta không đi liền sau của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ga. Ví dụ: bhaggo, bhaggavā, laggo, laggavā, nimuggo, nimuggavā, saṃviggo, saṃviggavā. සුසා ඛො-. Sau sus, (là) kha. සුසා පරෙසං ක්තක්තවන්තුනං තස්ස ඛො හොති; සුක්ඛෙං, සුක්ඛවා. Sau (động từ căn) sus, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành kha. Ví dụ: sukkho, sukkhavā. පචා කො-. Sau pac, (là) ka. පචා පරෙසං ක්තක්කවන්තුනං තස්ස කො හොති; පක්කො, පක්කවා. Sau (động từ căn) pac, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ka. Ví dụ: pakko, pakkavā. මුචා වා-. Sau muc, tùy chọn. මුචා පරෙසංක්තක්තවන්තුනං තස්ස කො වා හොති; මුක්කො, මුත්තො; මුක්කවා, මුත්තවා–-සක්කොති ණ්වාදිසු සිද්ධං–-ක්තක්තවන්තුසු සත්තො සත්තවාත්වෙව හොති. Sau (động từ căn) muc, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được tùy chọn biến thành ka. Ví dụ: mukko, mutto; mukkavā, muttavā. (Dạng) sakko được thành lập trong (chương) về ṇva v.v... Với (hậu tố) kta và ktavantu, chỉ có dạng satto và sattavā. ලොපො වඩ්ඪා ක්තිස්ස-. Sự lược bỏ (phụ âm ta) của kti sau vaḍḍh. වඩ්ඪා පරස්සක්තිස්ස තස්ස ලොපො හොති; වඩ්ඪි. Sau (động từ căn) vaḍḍh, có sự lược bỏ ta của (hậu tố) kti. Ví dụ: vaḍḍhi. ක්විස්ස-. Của (hậu tố) kvi. ක්‍රියත්ථා පරස්ස ක්විස්ස ලොපො හොති; අභිභු. Sau một động từ căn, có sự lược bỏ (hậu tố) kvi. Ví dụ: abhibhu. ණිණාපීනං තෙසු-. Của ṇi, ṇā, pī trong chúng. ණිණාපීනං ලොපො හොති තෙසු ණිණාපීසු;’කාරෙන්තං පයොජයයති’කාරෙති, කාරාපෙති. Có sự lược bỏ ṇi, ṇā, pī khi (các hậu tố) ṇi, ṇā, pī ấy đi theo sau. Ví dụ: 'người khiến cho làm' (nghĩa là) kāreti, kārāpeti. ක්වචී විකරණානං-. Đôi khi, của các dấu hiệu chia động từ. විකරණානං ක්වචි ලොපො හොත; උදපාදි, හන්ති. Đôi khi có sự lược bỏ các dấu hiệu chia động từ. Ví dụ: udapādi, hanti. මානස්ස මස්ස-. Của ma trong (hậu tố) māna. ක්‍රියත්ථා පරස්ස මානස්ස මකාරස්ස ලොපො හොති ක්වචි; කරාණො; ක්වචති කිං? කුරුමානො. Sau một động từ căn, đôi khi có sự lược bỏ phụ âm ma của (hậu tố) māna. Ví dụ: karāṇo. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Kurumāno. එඉලස්සෙ-. Của e và i, (là) e. එඉලානමෙ හොත ක්වචී; ගහෙත්වා, අදෙන්ති; ක්වචීත්වෙව? වපිත්වා. Đôi khi e (thay thế) cho i và ī. Ví dụ: gahetvā, adenti. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Vapitvā. ප්‍යො වා ත්වාස්ස සමාසෙ-. Trong hợp thể, `tvā` tùy chọn biến thành `pya`. ත්වාස්සවා ප්‍යො හොත සමාසෙ; පකාරො’ප්‍යෙ සස්සා’ති. විසෙසනත්ථා; අභිභූය, අභිභවිත්වා–-සමාසෙති කිං? පත්වා; ක්වවාසමාසෙ’පි බහකුලාධිකාරා?ලතං දන්තෙහි ඡින්දිය. Trong hợp thể, `tvā` tùy chọn biến thành `pya`. Chữ `p` cũng là của `ssa` này. Nhằm mục đích đặc biệt hóa. Ví dụ: `abhibhūya` (sau khi chinh phục), `abhibhavitvā`. Tại sao nói 'trong hợp thể'? Ví dụ: `patvā` (sau khi đạt đến). Do quyền hạn của từ `bahula` (đa dạng), đôi khi cũng xảy ra ở trường hợp không phải hợp thể chăng? Ví dụ: `Lataṃ dantehi chindiya` (sau khi dùng răng cắt dây leo). තුංයානා-. `Tuṃ` và `yāna`. ත්වාස්ස වා තුංයානා හොන්ති සමාසෙ ක්වචි; අභිහඨූං, අභිහරිත්වා; අනුමොදියාන, අනුමොදිත්වා–-අසමාසෙ-පි බහුලාධිකාරා? දඨුං; දිස්වා–-එසමප්පවිසයතාඤාපනත්ථො යොගවිභාගො. Trong hợp thể, đôi khi `tvā` tùy chọn biến thành `tuṃ` và `yāna`. Ví dụ: `abhihaṭhūṃ` (sau khi mang lại), `abhiharitvā`; `anumodiyāna` (sau khi tùy hỷ), `anumoditvā`. Do quyền hạn của từ `bahula`, cũng xảy ra ở trường hợp không phải hợp thể chăng? Ví dụ: `Daṭhuṃ` (sau khi thấy); `disvā`. Việc tách quy tắc này là để chỉ ra phạm vi áp dụng hạn hẹp của chúng. හනා රච්චො-. Sau `han`, (biến thành) `racca`. හනස්මා පරස්ස ත්වාස්ස රච්චො වා හොති සමාසෙ; අහච්ච, අහනිත්වා. Trong hợp thể, sau căn `han`, `tvā` tùy chọn biến thành `racca`. Ví dụ: `ahacca` (sau khi không đả thương), `ahanitvā`. සාසාධිකරා චචරිච්චා-. Sau `sa`, `asa`, `adhi` và `kara`, (biến thành) `cca` và `ricca`. සාසාධීහි පරා කරා පරස්ස ත්වාස්ස චචරිච්චා වා හොන්ති යථාක්කමං; සක්කච්ච, සක්කරිත්වා, අසක්කච්ච, අසක්කරිත්වා, අධිකිච්ච, අධිකරිත්වා, Sau `sa`, `asa`, `adhi` đi trước căn `kara`, `tvā` theo sau tùy chọn biến thành `cca` và `ricca` theo thứ tự. Ví dụ: `sakkacca` (một cách kính trọng), `sakkaritvā`; `asakkacca` (một cách không kính trọng), `asakkaritvā`; `adhikicca` (liên quan đến), `adhikaritvā`. ඉතො ච්චො-. Sau `i`, (biến thành) `cca`. ඉඉච්චස්මා පරස්ස ත්වාස්ස ච්චො වා හොති; අධිච්ච, අධියිත්වා, සමෙච්ච, සමෙත්වා. Sau căn `i`, `tvā` tùy chọn biến thành `cca`. Ví dụ: `adhicca` (sau khi học hỏi), `adhiyitvā`; `samecca` (sau khi hội họp), `sametvā`. දිසා වානවා ස ච-. Sau `dis`, (biến thành) `vāna`, và `sa` (thay cho `dis`). දිසතො ත්වාස්ස වානවා හොන්ති වා, දිසස්ස ච සකාරො තං සන්තියොගෙන; සස්ස සවිධානං පරරූපබාධනත්ථං; දිස්වාන, දිස්වා, පස්සිත්වා–-කථං නාදට්ඨා පරතො දොසන්ති? ඤාපකාත්වාස්ස වලොපො; එවං ලද්ධා(න) ධනන්තිආදිසු. Sau căn `dis`, `tvā` tùy chọn biến thành `vāna`, và chữ `sa` của `dis` (vẫn là `sa`). Việc quy định `sa` thay cho `sa` là để ngăn cản sự biến đổi thành hình thức sau. Ví dụ: `disvāna` (sau khi thấy), `disvā`, `passitvā`. Vậy câu 'nādaṭṭhā parato dosanti' (không thấy lỗi nơi người khác) được giải thích thế nào? Do sự gợi ý, `va` của `tvā` bị lược bỏ. Tương tự trong các trường hợp như `laddhā(na) dhanaṃ` (sau khi nhận được tài sản). එඉ බ්‍යඤ්ජනස්ස-. Của phụ âm, `e` và `i`. ක්‍රියත්ථා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනාදිප්පච්චයස්ස ඤි වා හොති; භුඤ්ජිතුං, හොත්තු; බ්‍යඤ්ජනස්සාති කිං? පාචකො. Sau một căn, một tiếp vị ngữ bắt đầu bằng phụ âm và có ý nghĩa mục đích của hành động (bất định từ), tùy chọn có thể có `ñi` (tức là `i`). Ví dụ: `bhuñjituṃ` (để ăn), `hotuṃ` (để là). Tại sao nói 'của phụ âm'? Ví dụ: `pācako` (người nấu ăn). රා නස්ස ණො-. Sau `r`, `n` thành `ṇa`. රාන්තතො ක්‍රියත්ථා පරස්ස පච්චයනකාරස්ස ණො හොති; අරණං, සරණං. Sau một từ tận cùng bằng `r`, chữ `n` của một tiếp vị ngữ có ý nghĩa mục đích của hành động sẽ biến thành `ṇa`. Ví dụ: `araṇaṃ` (sự không đấu tranh), `saraṇaṃ` (nơi nương tựa). න න්තමානත්‍ය්‍යාදිනං-. Không (áp dụng) cho `nta`, `māna`, `tya`, v.v. රාන්තතො පරෙසං න්තමානත්‍යාදීනං නස්ස ණො න හොති; කරොන්තො, කුරුමානො; කරොන්ති. Sau một từ tận cùng bằng `r`, chữ `n` của các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, `tya`, v.v. theo sau sẽ không biến thành `ṇa`. Ví dụ: `karonto` (đang làm), `kurumāno`; `karonti` (họ làm). ගමයමිසාසදිසානං වා ච්ඡඞි-. Của các căn `gam`, `yam`, `is`, `ās`, `dis`, tùy chọn (biến thành) `ccha`. එතෙසං වා ච්ඡඞි හොති න්තමානත්‍යාදිසු; ගච්ඡන්තො, ගච්ඡමානො, ගච්ඡති; යච්ඡන්තො, යච්ඡමානො, යච්ඡති; ඉච්ඡන්තො, ඉච්ඡමානො, ඉච්ඡති; අච්ඡන්තො, අච්ඡමානො, අච්ඡති; දිච්ඡන්තො, දිච්ඡමානො, දිච්ඡති. වාති කිං? ගමිස්සති; වවත්ථිත විහාසත්තෙනඤ්ඤෙසු ච ක්වචි? ඉච්ඡිතබ්බං, ඉච්ඡා, ඉච්ඡිතුං; අච්ඡිතබ්බං, අච්ඡතුං; අඤ්ඤෙසඤ්ච යොගවිභාගා? පවෙච්ඡති. Đối với các căn này, `ccha` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `gacchanto` (đang đi), `gacchamāno`, `gacchati`; `yacchanto` (đang cho), `yacchamāno`, `yacchati`; `icchanto` (đang mong muốn), `icchamāno`, `icchati`; `acchanto` (đang ngồi), `acchamāno`, `acchati`; `dicchanto` (đang thấy), `dicchamāno`, `dicchati`. Tại sao nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Gamissati` (sẽ đi). Do đây là tùy chọn có quy định, đôi khi cũng áp dụng ở nơi khác chăng? Ví dụ: `Icchitabbaṃ` (nên được mong muốn), `icchā` (sự mong muốn), `icchituṃ` (để mong muốn); `acchitabbaṃ` (nên ngồi), `acchatuṃ` (để ngồi). Do việc tách quy tắc, cũng áp dụng cho các căn khác chăng? Ví dụ: `Pavecchati` (đi vào). ජරමරානමීයඞි-. Của `jara` và `mara`, (biến thành) `īya`. එතෙසමීයඞි වා හොති න්තමානත්‍යාදිසු; ජීයන්තො, ජීරන්තො; ජීයමානො, ජීරමානො; ජීයති, ජීරති; මීයන්තො, මරන්තො; මීයමානො, මරමානො; මීයති, මරති. Đối với các căn này, `īya` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `jīyanto` (đang già đi), `jīranto`; `jīyamāno`, `jīramāno`; `jīyati` (già đi), `jīrati`; `mīyanto` (đang chết), `maranto`; `mīyamāno`, `maramāno`; `mīyati` (chết), `marati`. ඨාපානං තිට්ඨපිවා-. Của `ṭhā` và `pā`, (biến thành) `tiṭṭha` và `piva`. ඨපානං තිට්ඨපිවා හොන්ති වා න්තමානත්‍යාදිසු; තිට්ඨන්තො, තිට්ඨමානො, තිට්ඨති; පිවන්තො, පිවති; වාත්වෙව? ඨාති, පාති. Đối với `ṭhā` và `pā`, `tiṭṭha` và `piva` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `tiṭṭhanto` (đang đứng), `tiṭṭhamāno`, `tiṭṭhati` (đứng); `pivanto` (đang uống), `pivati` (uống). Tại sao lại nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Ṭhāti` (đứng), `pāti` (uống). ගමවදදානං ඝම්මවජ්ජදජ්ජා-. Của `gam`, `vad`, `dā`, (biến thành) `ghamma`, `vajja`, `dajja`. ගමාදීනං ඝම්මාදයො වා හොන්ති න්තමානත්‍ය්‍යාදිසු; ඝම්මන්තො, ගච්ඡන්තො; වජ්ජන්තො, වදන්තො; දජ්ජන්තො, දදන්තො. Đối với `gam`, v.v., `ghamma`, v.v. tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `ghammanto` (đang đi), `gacchanto`; `vajjanto` (đang nói), `vadanto`; `dajjanto` (đang cho), `dadanto`. කරස්ස සොස්ස කුබ්බකුරුකයිරා-. Của `kara` với `o`, (biến thành) `kubba`, `kuru`, `kayirā`. කරස්ස සඔකාරස්ස කුබ්බාදයො වා හොන්ති න්තමානත්‍යාදිසු; කුබ්බන්තො, කයිරන්තො, කරොන්තො; කුබ්බමානො, කුරුමානො, කයිරමානො, කරාණො; කුබ්බති, කයිරති, කරොති; කුබ්බතෙ, කුරුතෙ, කයිරතෙ–-වචත්ථිතවිභාසත්තා වාධිකාරස්ස භිය්‍යො මානපරච්ඡක්කෙසුකුරු, ක්වවිදෙව පුබ්බච්ඡක්කෙ? අග්ඝං කුරුතු නො භවං; සොස්සාති වුත්තත්තා කත්තරි යෙවිමෙ. Đối với căn `kara` với `o`, `kubba`, v.v. tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `kubbanto` (đang làm), `kayiranto`, `karonto`; `kubbamāno`, `kurumāno`, `kayiramāno`, `karāṇo`; `kubbati` (làm), `kayirati`, `karoti`; `kubbate`, `kurute`, `kayirate`. Do quyền hạn của `vā` là tùy chọn có quy định, hình thức `kuru` được dùng nhiều hơn trong sáu đuôi từ sau `māna`, và chỉ đôi khi trong sáu đuôi từ đầu. Ví dụ: `Agghaṃ kurutu no bhavaṃ` (Mong ngài hãy định giá cho chúng tôi). Do đã nói 'với `o`', nên những hình thức này chỉ dùng trong thể chủ động (kattari). ගහස්ස ඝෙප්පො-. Của `gaha`, (biến thành) `gheppa`. ගහස්ස වා ඝෙප්පොති න්තමානත්‍යාදිසු; ඝෙප්පන්තො, ඝෙප්පමානො, ඝෙප්පති–-වාත්වෙව? ගණ්හාති. Đối với căn `gaha`, `gheppa` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `gheppanto` (đang lấy), `gheppamāno`, `gheppati` (lấy). Tại sao lại nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Gaṇhāti` (lấy). ණො නිග්ගහිතස්ස-. Không của sự chế ngự-. ගහස්ස නිග්ගහතස්ස ණො හොති; ගණ්හිතබ්බං, ගණ්හිතුං, ගණ්හන්තො. Không (áp dụng) cho (gốc) gah đã bị chế ngự; (ví dụ:) gaṇhitabbaṃ, gaṇhituṃ, gaṇhanto. ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ඛාදිකණ්ඩො පඤ්චමො. Dứt chương thứ năm là chương Khādi trong Vutti của ngữ pháp Moggallāna. වත්තමානෙ තිඅන්තිසිථමිමත්ඤන්තෙ සෙව්හ්ඤෙම්හෙ-. Trong thì hiện tại (vattamāna), (các vĩ ngữ là) ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe. වත්තමාන්ඤාරද්ධාපරිසමත්තෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ත්‍යාදයො හොන්තී; ගච්ඡති, ගච්ඡන්ති, ගච්ඡසි, ගච්ඡථ, ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම; ගච්ඡතෙ, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡසෙ, ගච්ඡව්හෙ, ගච්ඡෙ, ගච්ඡම්හෙ –-කථං පුරෙ අධම්මො දිප්පති, පුරා මරාමිති? වත්තමානස්සෙව වත්තුමිට්ඨත්තා, තංසමීපස්සතග්ගහණෙන ගහණා; පුරෙපුරාසද්දෙහි වා අනාගතත්තාවගම්‍යතෙ, තදා තස්ස වත්තමානත්තා; කාලව්‍යත්තයො වා එසො; භවන්තෙව හි කාලන්තරෙ’පි ත්‍යාදයො බාහුලකා?‘‘සන්තෙසු පරිගුහාමි මා ච කිඤ්චි ඉතො අදං, කායයස්ස භෙදා අභිසම්පරායං සහව්‍යතං ගච්ඡති වාසවස්ස, අනෙකජාතිසංසාරං සන්ධාවිස්සං, අතිවෙලං නමස්සිස්සන්ති‘‘. Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ti’ được dùng sau gốc động từ trong thì hiện tại (vattamāna), với ý nghĩa một hành động đã bắt đầu nhưng chưa kết thúc; (ví dụ:) gacchati, gacchanti, gacchasi, gacchatha, gacchāmi, gacchāma; gacchate, gacchante, gacchase, gacchavhe, gacche, gacchamhe. -- (Hỏi:) Tại sao (lại có những cách dùng như) ‘pure adhammo dippati’ (thuở xưa, phi pháp hưng thịnh), ‘purā marāmi’ (trước khi ta chết)? (Đáp:) Do muốn nói như thể là hiện tại, và do được dùng để chỉ (thời gian) gần với hiện tại; hoặc do các từ ‘pure’, ‘purā’ mà ý nghĩa vị lai được hiểu, khi đó nó là thì hiện tại (so với thời điểm đó); hoặc đây là sự chuyển đổi thì (kālavyattayo). Chẳng phải các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ti’ cũng thường được dùng trong các thì khác sao? (Ví dụ:) ‘Santesu pariguhāmi mā ca kiñci ito adaṃ’ (Giữa những người tốt, tôi che giấu và đã không cho gì từ đây), ‘kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ sahavyataṃ gacchati vāsavassa’ (Sau khi thân hoại, trong đời sau, vị ấy đi đến đồng bạn với trời Vāsava), ‘anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissaṃ’ (Ta sẽ lang thang trong vô số kiếp luân hồi), ‘ativelaṃ namassissanti’ (Họ sẽ đảnh lễ quá mức). භවස්සති ස්සතිස්සන්තිස්සසිස්සථස්සාමිස්සාමස්සතෙස්සන්තෙ ස්සසෙස්සව්හෙස්සංස්සාම්හෙ-. Trong thì tương lai (bhavissati), (các vĩ ngữ là) ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe. භවිස්සති අනාරද්ධෙ අත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ස්සත්‍යාදයො හොන්ති; ගමිස්සති, ගමිස්සන්ති, ගමිස්සසි, ගමිස්සථ, ගමිස්සාමි, ගමිස්සාම; ගමිස්සතෙ, ගමිස්සන්තෙ, ගමිස්සසෙ, ගමිස්සව්හෙ, ගමිස්සං, ගමිස්සාම්හෙ. Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssati’ được dùng sau gốc động từ trong thì tương lai (bhavissati), với ý nghĩa một hành động chưa bắt đầu; (ví dụ:) gamissati, gamissanti, gamissasi, gamissatha, gamissāmi, gamissāma; gamissate, gamissante, gamissase, gamissavhe, gamissaṃ, gamissāmhe. නාමෙ ගරහාවිම්භයෙසු-. Khi có (bất biến từ) ‘nāma’, (thì tương lai được dùng) trong ý nghĩa khiển trách và kinh ngạc. නාමසද්දෙ නිපාතෙ සති ගරහායං විම්භයෙ ච ගම්‍යමානෙස්සත්‍යාදයො හොන්ති; ඉමෙ හි නාම කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති; න හි නාම භික්ඛවෙ තස්ස මොඝපුරිසස්සපාණෙසු අනුද්දයා භවිස්සති; කථඤ්හි නාම සො භික්ඛවෙ මොඝපුරිසො සබ්බමත්තිකාමයං කුටිකං කරිස්සති; තත්ථ නාම ත්වං මොඝපුරිසමයා විරාගාය ධම්මෙ දෙසිතෙ සරාගාය වෙතෙස්සසි, අත්ථි නාමතාත සුදින්න ආභිදොසිකං කුම්මාසං පරිභුඤ්ජිස්සසි, අත්ථියෙවිහාපි නින්දාවගමො. විම්භයෙ?- අච්ඡරියං වත භො අබ්භූතං වත භො සන්තෙන වත භො පබ්බජිතා විහාරෙනවිරන්ති, යත්‍ර හි නාම සඤ්ඤී සමානො ජාගරො පඤ්චමත්තානී සකටසතානි නිස්සාය නිස්සාය අතික්කන්තානි නෙව දක්ඛිති, න පන සද්දං සොස්සති; අච්ඡරියං අන්ධො නාම පබ්බතමාරොහිස්සති; බධිරො නාම සද්දං සොස්සති. Khi có bất biến từ ‘nāma’, và khi ý nghĩa khiển trách hoặc kinh ngạc được hiểu, các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssati’ được dùng. (Ví dụ về) khiển trách: ‘ime hi nāma kalyāṇadhammā paṭijānissanti’ (Chắc những người tự cho là có thiện pháp này sẽ hứa hẹn đây!); ‘na hi nāma bhikkhave tassa moghapurisassapāṇesu anuddayā bhavissati’ (Này các Tỳ khưu, chắc kẻ ngu si kia sẽ không có lòng thương xót chúng sanh đâu!); ‘kathañhi nāma so bhikkhave moghapuriso sabbamattikāmayaṃ kuṭikaṃ karissati’ (Này các Tỳ khưu, làm sao mà kẻ ngu si kia lại có thể làm một cái am toàn bằng đất sét được!); ‘tattha nāma tvaṃ moghapurisamayā virāgāya dhamme desite sarāgāya vetessasi’ (Này kẻ ngu si, ở đó, khi Pháp được ta thuyết vì ly tham, ngươi lại hướng đến tham ái sao!); ‘atthi nāmatāta sudinna ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhuñjissasi’ (Này Sudinna, có thật là con sẽ ăn cháo từ chiều hôm qua sao!), ở đây cũng hàm ý khiển trách. (Ví dụ về) kinh ngạc: ‘Acchariyaṃ vata bho abbhūtaṃ vata bho santena vata bho pabbajitā vihārenaviranti, yatra hi nāma saññī samāno jāgaro pañcamattānī sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva dakkhiti, na pana saddaṃ sossati’ (Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! ... ở nơi mà một người có tri giác, tỉnh táo, sẽ không thấy năm trăm cỗ xe đi qua sát bên, cũng sẽ không nghe thấy tiếng động); ‘acchariyaṃ andho nāma pabbatamārohissati’ (Thật kỳ diệu, người mù sẽ leo lên núi!); ‘badhiro nāma saddaṃ sossati’ (Người điếc sẽ nghe thấy âm thanh!). භුතෙ ඊඋංඔත්ථෙම්භාආඌසෙව්හංඅම්භෙ-. Trong thì quá khứ (bhūta), (các vĩ ngữ là) ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā, ā, ū, se, vhaṃ, a, mhe. භුතෙ පරිසමත්ත්ඤත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ඊආදයො හොන්ති; අගමී, අගමුං, අගමො, අගමිත්ථ, අගමිං, අගමිම්හා; අගමා, අගමූ, අගමිසෙ, අගමිව්හං, අගම, අගමිම්හෙ–-භුත සාමඤ්ඤවචනිච්ඡායමනජ්ජතනෙපි? සුවො අහොසි ආනන්දො. Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ī’ được dùng sau gốc động từ trong thì quá khứ (bhūta), với ý nghĩa một hành động đã hoàn tất; (ví dụ:) agamī, agamuṃ, agamo, agamittha, agamiṃ, agamimhā; agamā, agamū, agamise, agamivhaṃ, agama, agamimhe. -- (Hỏi:) Có phải (thì này được dùng) ngay cả trong (thì) quá khứ không phải hôm nay (anajjatanī), do muốn nói về quá khứ một cách tổng quát? (Đáp:) ‘Suvo ahosi ānando’ (Ngày mai đã có niềm vui). අනජ්ජතනෙ ආඌඔත්ථඅම්හාත්ථත්ථුංසෙව්හංඉංම්භසෙ-. Trong thì quá khứ không phải hôm nay (anajjatanī), (các vĩ ngữ là) ā, ū, o, ttha, a, mhā, ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase. අවිජ්ජමානජ්ජතනෙ භුතෙ’ත්ථෙ වත්තමානතො ක්‍රියත්ථා ආආදයො හොන්ති. Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ā’ được dùng sau gốc động từ với ý nghĩa quá khứ không phải của ngày hôm nay. ආඤාය්‍යා ච උට්ඨානා ආඤාය්‍යා ච සංවෙසනා,එසජ්ජතනො කාලො අහරූභයතඩ්ඪරත්තං වා; Từ lúc mặt trời mọc được biết đến cho đến lúc mặt trời lặn được biết đến, đó là khoảng thời gian của ngày hôm nay (ajjatana); hoặc là ban ngày và nửa đêm về hai phía. අගමා, අගමූ, අගමො, අගමත්ථ, අගම, අගමම්හා; අගමිත්ථ, අගමත්ථුං, අගමසෙ, අගමව්හං, ගමිං, අගමම්හසෙ; අඤ්ඤපදත්ථො කිං? අජ්ජ හිය්‍යො වා අගමාසි. (Ví dụ:) Agamā, agamū, agamo, agamattha, agama, agamamhā; agamittha, agamatthuṃ, agamase, agamavhaṃ, gamiṃ, agamamhase. -- Mục đích của từ khác (tức là ‘anajjatane’) là gì? (Để loại trừ trường hợp như:) ‘Ajja hiyyo vā agamāsi’ (Bạn đã đi hôm nay hoặc hôm qua). පරොක්ඛෙ ඔඑත්ථඅම්භත්ථරෙත්ථොව්හොඉම්හෙ-. Trong thì quá khứ vị kiến (parokkha), (các vĩ ngữ là) a, u, e, ttha, a, mha, ttha, re, ttho, vho, i, mhe. අපච්චක්ඛෙ භුතානජ්ජතනෙ’ත්ථෙ චත්තමානතො ක්‍රියත්ථා අආදයො හොන්ති; ජගාම, ජගමු, ජගමෙ, ජගමිත්ථ, ජගම, ජගමිම්හ; ජගමිත්ථ, ජගමිරෙ, ජගමිත්ථො, ජගමිව්හො, ජගමි, ජගමිම්හෙ. –––––––––––––––––––- Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘a’ được dùng sau gốc động từ với ý nghĩa quá khứ không phải của ngày hôm nay và không được chứng kiến trực tiếp (apaccakkha); (ví dụ:) jagāma, jagamu, jagame, jagamittha, jagama, jagamimha; jagamittha, jagamire, jagamittho, jagamivho, jagami, jagamimhe. මූළ්හවික්ඛිත්තබ්‍යාසත්තචිත්තොනත්තනාපි ක්‍රියා කතාභිනිබ්බත්තිකාලෙ’නුපලද්ධා සමානා එලෙනානුමීයමානා පරොක්ඛාච වත්ථුතො; තෙනුත්තමව්සයෙ’පි පයොගසම්භවො. Ngay cả khi hành động do chính mình thực hiện, nhưng không được nhận biết vào lúc diễn ra do tâm bị si mê, tán loạn, hoặc bị trói buộc, và sau đó được suy luận ra, thì về bản chất nó cũng là (hành động) vị kiến (parokkha); do đó, cũng có thể sử dụng (thì này) ở ngôi thứ nhất. එය්‍යාදො වාතිපත්තියයං ස්සාස්සංසුස්සෙස්සථස්සංස්සම්හාස්සථ ස්සිංසුස්සසෙස්සව්හෙස්සිංස්සාම අසෙ-. Trong (thì) điều kiện quá khứ (kriyātipatti), (các vĩ ngữ là) ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssamhā, ssatha, ssiṃsu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase. එය්‍යාදො විසයෙ ක්‍රියාතිපත්තියං ස්සාදයො හොන්ති විභාසා; විධුරප්පච්චයොපනිපාතතො කාරණවෙකල්ලතො වා ක්‍රියායාති පතනමනිප්ඵත්ති ක්‍රියාතිපත්ති; එතෙ ච ස්සාදයො සාමත්ථියාතීතානාගතෙස්වෙව හොන්ති, න වත්තමානෙ, තත්‍ර ක්‍රියාතිපත්ත්‍ය සම්භවා. Trong phạm vi của (các vĩ ngữ) bắt đầu bằng ‘eyya’, các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssā’ được dùng tùy chọn trong (thì) điều kiện quá khứ (kriyātipatti). Điều kiện quá khứ là sự không xảy ra, sự không hoàn thành của một hành động, do sự xuất hiện của một điều kiện cản trở hoặc do thiếu nguyên nhân. Và các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssā’ này, theo năng lực của chúng, chỉ xảy ra trong quá khứ và tương lai, không xảy ra trong hiện tại, vì ở đó không thể có sự không hoàn thành của hành động. සචෙ පඨමවයෙ පබ්බජ්ජං අලභිස්සා, අරහා අභවිස්සා; දක්ඛිණෙන චෙ අගමිස්සා, න සකටං පරියාභවිස්සා- දක්ඛිණෙන චෙ අගමිස්සංසු, අගමිස්සෙ, අගමිස්සථ, අගමිස්සං, අගමිස්සම්හා, අගමිස්සථ, අගමිස්සිංසු, අගමිස්සසෙ, අගමිස්සව්හෙ,අගමිස්සිං, අගමිස්සාම අසෙ- න සකටං පරියාභවිස්සා. වාති කිං? දක්ඛිණෙන චෙ ගමිස්සති, න සකටං පරියාභවිස්සති. (Ví dụ:) ‘Sace paṭhamavaye pabbajjaṃ alabhissā, arahā abhavissā’ (Nếu tôi đã xuất gia trong thời thanh xuân, tôi đã trở thành A-la-hán); ‘dakkhiṇena ce agamissā, na sakaṭaṃ pariyābhavissā’ (Nếu ông ấy đã đi về phía nam, cỗ xe đã không bị lật) - (tương tự với) dakkhiṇena ce agamissaṃsu, agamisse, agamissatha, agamissaṃ, agamissamhā, agamissatha, agamissiṃsu, agamissase, agamissavhe,agamissiṃ, agamissāma ase- na sakaṭaṃ pariyābhavissā. (Hỏi:) Từ ‘vā’ (tùy chọn) có mục đích gì? (Đáp:) (Để cho phép cách dùng khác như:) ‘Dakkhiṇena ce gamissati, na sakaṭaṃ pariyābhavissati’ (Nếu ông ấy đi về phía nam, cỗ xe sẽ không bị lật). හෙතුඵලෙස්වෙය්‍යඑය්‍යුංඑය්‍යාසඑය්‍යාථඑය්‍යාමිඑය්‍යාමඑථ එරංඑථොඑය්‍යව්හොඑය්‍යංඑය්‍යාම්හෙ-. Trong (ý nghĩa) nhân và quả (hetuphala), (các vĩ ngữ là) eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyavho, eyyaṃ, eyyāmhe. හෙතුභුතායං ඵලභුතායඤ්ච ක්‍රියායං වත්තමානතො ක්‍රියත්ථාඑය්‍යාදයො වා හොන්ති. Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘eyya’ được dùng tùy chọn sau gốc động từ trong một hành động là nguyên nhân và trong một hành động là kết quả. සචෙ සංඛාරා නිච්චා භවෙය්‍යුං, න නිරුජ්ඣෙය්‍යුං; දක්ඛිනෙණන චෙ ගච්ඡෙය්‍ය, න සකටං පරියාභවෙය්‍ය-දක්ඛිණෙන චෙ ගච්ඡෙය්‍යුං, ගච්ඡෙය්‍යාසි, ගච්ඡෙය්‍යාථ, ගච්ඡෙය්‍යාමි, ගච්ඡෙයය්‍යාම; ගච්ඡෙථ, ගච්ඡෙරං, ගච්ඡෙථො, ගච්ඡෙය්‍යව්හො, ගච්ඡෙය්‍යං, ගච්ඡෙය්‍යාම්හෙ- න සකටං පරියාභවෙය්‍ය; භවනං ගමනඤ්ච හෙතු, අනිරුජ්ඣනං පරියාභවනඤ්ච ඵලං–-ඉහ කස්මා න හොති?- හන්තීති පලායති, වස්සතීති ධාවති, හනිස්සතීති පලායිස්සතීති? ඉතිසද්දෙනෙව හෙතුහෙතුමන්තතායය ජොතිතත්තා වාති කිං දක්ඛිණෙන චෙ ගමිස්සති, න සකටං පරියා භවිස්සති. Nếu các pháp hữu vi là thường hằng, chúng sẽ không bị diệt; nếu đi về phía nam, chiếc xe sẽ không bị lật - nếu chúng đi về phía nam, ngươi sẽ đi, các ngươi sẽ đi, tôi sẽ đi, chúng tôi sẽ đi; ngươi hãy đi, tôi sẽ đi, hai ngươi sẽ đi, các ngươi sẽ đi, tôi sẽ đi, chúng tôi sẽ đi - chiếc xe sẽ không bị lật; sự hiện hữu và sự đi là nhân, sự không diệt và sự không bị lật là quả – tại sao ở đây lại không như vậy? - (Nó) bỏ chạy vì (nghĩ rằng) 'nó đánh', (nó) chạy vì (nghĩ rằng) 'trời mưa', (nó) sẽ bỏ chạy vì (nghĩ rằng) 'nó sẽ đánh' phải không? Hay là do chính từ 'iti' đã làm sáng tỏ mối quan hệ nhân quả? Hoặc là: nếu nó sẽ đi về phía nam, chiếc xe sẽ không bị lật. පඤ්හපත්ථනාවිධිසූ-. Trong (các ý nghĩa) câu hỏi, thỉnh nguyện, và mệnh lệnh. පඤ්හො-සම්පුච්ඡනං සම්පධාරණා නිරූපනා කාරියනිච්ඡයනං; පත්ථනා-යාවනමිට්ඨාසිංසනඤ්ච; විධානං විධි නියොජනං ක්‍රියාසු ව්‍යාපාරණා; සා ච දුවිධාව?- සාදරානාදරවසෙන, විසයභෙදෙන භින්නායපි තදුභයානතිවත්තනතො. Câu hỏi là sự hỏi han, sự xem xét, sự xác định, sự quyết định về việc cần làm; thỉnh nguyện là sự yêu cầu và sự mong muốn điều tốt đẹp; mệnh lệnh là quy tắc, sự chỉ định, sự sai khiến trong các hành động; và điều đó có hai loại phải không? - Theo cách tôn trọng và không tôn trọng, mặc dù được phân biệt bởi sự khác biệt về đối tượng, nhưng không vượt ra ngoài hai loại đó. එතෙසු පඤ්හාදිසු ක්‍රියත්ථතො එය්‍යාදයො හොන්ති; පඤ්හෙ?-කිමායස්මා විනයම්පරියාපුණෙය්‍ය,උදාහු ධම්මං?; ගච්ඡෙය්‍යං වාහං උපොසථං, න වා ගච්ඡෙය්‍යං?, පත්ථනායං?- ලභෙය්‍යාහකකම්භන්තෙ භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පදං; පස්සෙය්‍යං තං වස්සසතං අරොගං. විධිම්හි?-භවං පත්තං පචෙය්‍ය, භවං පුඤ්ඤං කරෙය්‍ය, ඉහ භවං භුඤ්ජෙය්‍ය, ඉහ භවං නිසීදෙය්‍ය, මාණවකං භවං අජ්ඣාපෙය්‍ය–-අනුඤ්ඤාපත්තකාලෙසුපි සිද්ධාව, තත්ථාපි විධිප්පතීතිතො; අනුඤ්ඤායං?එවංකරෙය්‍යාසි. පත්තකාලෙ?- කටං කරෙය්‍යාසි, පත්තො තෙ කාලො කටකරණෙ; යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං සඞ්ඝො උපොසථං කරෙය්‍ය; එතස්ස භගවා කාලො, එතස්ස සුගත කාලො, යම්භගවා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙය්‍ය–-පෙසනෙ’පිච්ඡන්ති?- ගාමං ත්වං භණෙ ගච්ඡෙය්‍යාසි. Trong những (ý nghĩa) câu hỏi v.v... này, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng theo ý nghĩa của động từ; trong (ý nghĩa) câu hỏi? - Tôn giả nên học Luật hay là học Pháp?; Tôi có nên đi dự lễ Bố-tát hay không? Trong (ý nghĩa) thỉnh nguyện? - Bạch ngài, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi đức Thế Tôn; mong rằng tôi được thấy ngài sống trăm năm không bệnh tật. Trong (ý nghĩa) mệnh lệnh? - Ngài nên nấu cơm, ngài nên làm phước, ngài nên dùng bữa ở đây, ngài nên ngồi ở đây, ngài nên dạy cho cậu thanh niên – cũng được thành tựu trong (ý nghĩa) cho phép và đúng thời điểm, vì ở đó ý nghĩa mệnh lệnh cũng được nhận thấy; trong (ý nghĩa) cho phép? Ngươi nên làm như vậy. Trong (ý nghĩa) đúng thời điểm? - Ngươi nên làm chiếu, đã đến lúc ngươi làm chiếu; nếu Tăng chúng thấy là hợp thời, Tăng chúng nên làm lễ Bố-tát; bạch đức Thế Tôn, đây là thời, bạch đức Thiện Thệ, đây là thời, để đức Thế Tôn chế định học giới cho các vị đệ tử – họ cũng muốn (dùng) trong (ý nghĩa) sai khiến phải không? - Này anh, anh nên đi đến làng. තුඅත්තුහිථමිමතංඅන්තංස්සුව්හොඤාමසෙ-. (Các vĩ tố) tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase. පඤ්හාදිස්වෙතෙ හොන්ති ක්‍රියත්ථතො; ක්‍රියත්ථතො; යච්ඡතු, ගච්ඡන්තු, ගච්ඡාහි, ගච්ඡථ, ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම, ගච්ඡතං, ගච්ඡන්තං, ගච්ඡස්සු, ගච්ඡව්හො, ගච්ඡෙ, ගච්ඡාමසෙ–-පඤ්හෙ?- කින්නු බලු හො ව්‍යාකරණමධියස්සු?. පත්ථනායං?- දදාහි මෙ, ජිවතු භවං. විසිම්හි?-කටං කරොතු භවං, පුඤ්ඤං කරොතු භවං, ඉහ භවං භුඤ්ජතු, ඉහභවං නිසීදතු, උද්දිසතු භන්තෙ භගවා පාතිමොක්ඛා. පෙසනෙ?- ගච්ඡ භණෙ ගාමං. අනුමතියං?එවං කරොහි. පත්තකාලෙ?-කාලො’යං තෙ මහාවීර උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං. Những (vĩ tố) này được dùng trong (ý nghĩa) câu hỏi v.v... theo ý nghĩa của động từ; theo ý nghĩa của động từ; nó hãy cho, họ hãy đi, ngươi hãy đi, các ngươi hãy đi, tôi hãy đi, chúng tôi hãy đi, nó hãy đi, chúng hãy đi, ngươi hãy đi, các ngươi hãy đi, tôi hãy đi, chúng tôi hãy đi – trong (ý nghĩa) câu hỏi? - Này, vậy ngươi hãy học ngữ pháp đi? Trong (ý nghĩa) thỉnh nguyện? - Xin hãy cho tôi, mong ngài được sống lâu. Trong (ý nghĩa) mệnh lệnh? - Ngài hãy làm chiếu, ngài hãy làm phước, ngài hãy dùng bữa ở đây, ngài hãy ngồi ở đây, bạch ngài, đức Thế Tôn hãy thuyết Pātimokkha. Trong (ý nghĩa) sai khiến? - Này anh, hãy đi đến làng. Trong (ý nghĩa) cho phép? - Hãy làm như vậy. Trong (ý nghĩa) đúng thời điểm? - Này bậc Đại Hùng, đây là lúc ngài hãy sinh vào lòng mẹ. සත්ත්‍යරහෙස්වෙය්‍යාදි-. Trong (ý nghĩa) khả năng và thích hợp, (dùng) 'eyya' v.v... සත්තියං අරහත්ථෙ ච ක්‍රියත්ථා. එය්‍යාදයො හොන්ති; භවං ඛලු රජ්ජං කරෙය්‍ය, භවං සත්තො; අරභො. Trong ý nghĩa khả năng và thích hợp, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng theo ý nghĩa của động từ. Ngài quả thật có thể cai trị vương quốc, ngài có khả năng; ngài xứng đáng. සම්භාවනෙ වා-. Hoặc trong (ý nghĩa) phỏng đoán. සම්භාවනෙ ගම්‍යමානෙ ධාතුනා වුච්චමානෙ ච එය්‍යාදයොහොන්ති විභාසා; අපි පබ්බතං සිරසා භින්දෙය්‍ය. ක්‍රියාතිපත්තියන්තුස්සාදි?- අසනියාපි හතො නාපතිස්සා සම්භාවෙමි සද්දහාමිඅවකප්පෙමි භුඤ්ජෙය්‍ය භවං; භුජිස්සති භවං, අභුඤ්ජි භවං. ක්‍රයාතිපත්තියන්තුස්සාදි-සම්භාවෙමි නාභුජිස්සං භවං. Khi ý nghĩa phỏng đoán được hiểu ngầm hoặc được diễn đạt bởi động từ, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng một cách tùy chọn; có lẽ nó có thể dùng đầu phá vỡ ngọn núi. Trong (ý nghĩa) hành động không xảy ra (quá khứ điều kiện), (dùng) 'ssa' v.v...? - Dù bị sét đánh, nó cũng sẽ không ngã. Tôi phỏng đoán, tôi tin, tôi cho rằng ngài sẽ ăn; (tương đương với) ngài sẽ ăn, ngài đã ăn. Trong (ý nghĩa) hành động không xảy ra (quá khứ điều kiện), (dùng) 'ssa' v.v... - Tôi phỏng đoán ngài đã không ăn. මායොගෙ ඊආආදි-. Khi kết hợp với 'mā', (dùng) 'ī', 'ā' v.v... මායොගෙ සති ඊආදයො ආආදයො ච වා හොන්ති; මාස්සුපුනපි එවරූපමකාසි, මා භවං අගමා වනං; වාති කිං? මා තෙකාමගුණෙ භමස්සු චිත්තං, මා ත්වං කරිස්සසි, මා ත්වං කරෙය්‍යාසි–-අසකකාලත්ථො’යමාරම්භො; බුද්ධො’භවිස්සතීති පදන්තර සම්බන්ධෙන අනාගතකාලතා පතියතෙ, එවං කතො කටො ස්වෙභවිස්සති, භාවි කච්චමාසීති; ලුනාහි ලුනාහිත්වෙවායං ලුනාති, ලුනස්සු ලුනස්සුත්වෙවායං ලුනාතීති ත්වාදීනමෙවෙතං මජ්ඣිමපුරි සෙකවචනානමාභික්ඛඤ්ඤෙ විබ්බවනං; ඉදං වුත්තං හොති?-එවමෙස තුරිතො අඤ්ඤෙ’පි නියොජෙන්තො විය කිරියං කරොතීති; එවං ලුනාථ ලුනාථාත්වෙවායං ලුනාති, ලුනව්හො ලුනව්හො ත්වෙවායං ලුනාති; තථා කාලත්තරෙසුපි ලුනාහි ලුනාහිත්වෙවායං අලුනි, අලුනා, ලුලාව, ලුනිස්සතීති; එවං ස්සුම්හි ච යොජනීයං–-තථා සමුච්චයෙ’පි මඨමට, විහාරමටෙත්වෙවායමටති; මඨමටස්සු, විහාරමටස්සුත්වෙවායමටති–-බ්‍යාපාරභෙදෙ තු සාමඤ්ඤවචනස්සෙව බ්‍යාපකත්තා අනුප්පයොගො භවති? ඔදනං භුඤ්ජ, යාගුම්පිව, ධානා ඛාදෙත්වාවායමජ්ඣොහරති. Khi kết hợp với 'mā', các (vĩ tố) 'ī' v.v... và 'ā' v.v... được dùng một cách tùy chọn; mong rằng ngươi đừng làm việc như vậy nữa, mong rằng ngài đừng đi vào rừng; tại sao nói 'tùy chọn'? - Tâm ngươi chớ lang thang trong các dục; ngươi chớ làm, ngươi chớ nên làm – sự khởi đầu này có ý nghĩa không giới hạn về thời gian; thời tương lai được nhận biết qua mối liên hệ với từ khác, như trong 'vị ấy sẽ thành Phật', tương tự 'chiếc chiếu đã được làm sẽ có vào ngày mai', 'công việc sắp tới đã có'; nó cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi', nó cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi' - đây là sự giải thích về sự lặp lại của các (vĩ tố) 'tva' v.v... ở ngôi thứ hai số ít; điều này có nghĩa là gì? - Nó làm hành động một cách vội vã như thể đang sai khiến cả những người khác; tương tự, nó cắt giống như (ra lệnh) 'các ngươi hãy cắt, các ngươi hãy cắt', nó cắt giống như (ra lệnh) 'các ngươi hãy cắt, các ngươi hãy cắt'; cũng vậy, trong cả ba thời, nó đã cắt, đã cắt, đã cắt, sẽ cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi'; tương tự, cũng cần được áp dụng với (vĩ tố) 'ssu' – cũng vậy trong (ý nghĩa) tập hợp: nó đi lang thang giống như (nói) 'hãy đi lang thang ở tịnh xá, hãy đi lang thang ở tu viện'; nó đi lang thang giống như (nói) 'ngươi hãy đi lang thang ở tịnh xá, ngươi hãy đi lang thang ở tu viện' – nhưng khi có sự khác biệt về hành động, việc sử dụng một từ chung chung là thích hợp vì tính bao quát của nó phải không? Nó ăn (nhiều thứ) giống như (nói) 'hãy ăn cơm, hãy uống cháo, hãy ăn ngũ cốc rang'. පුබ්බපරච්ඡක්කානමෙකානෙකෙසු තුම්හාම්හසෙසෙසු ද්වෙද්වෙ මජ්ඣිමුත්තමපඨමා-. Đối với sáu (vĩ tố) đầu và sáu (vĩ tố) sau, khi (chủ từ) là 'ngươi' (số ít và số nhiều), 'ta' (số ít và số nhiều), và những (đại từ) còn lại (số ít và số nhiều), (thì có) hai và hai (vĩ tố) của ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất, và ngôi thứ ba (tương ứng). එකනෙකෙසුතුම්හාම්හසද්දවචනීයෙසු තදඤ්ඤසද්දවචනීයෙසු ච කාරකෙසුපුබ්බච්ඡක්කානං පරච්ඡක්කානං මජ්ඣිමුත්තමපඨමා ද්වෙ ද්වෙ හොන්ති යථාක්කමං ක්‍රියත්ථා; උත්තමසද්දො’යං සභාවතො තතියදුකෙ රුළ්හො–-ත්වං ගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ, ත්වං ගච්ඡසෙ, තුම්හෙ ගච්ඡව්හෙ; ත්වංගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ, ත්වං ගච්ඡසෙ, තුම්හෙ ගච්ඡව්හෙ; අහංගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම,අහං ගච්ඡෙ, මයං ගච්ඡාම්හෙ; සො ගච්ඡති, තෙ ගච්ඡන්ති, සො ගච්ඡතෙ, තෙ ගච්ඡන්තෙ. Khi các tác nhân được biểu thị bởi từ 'tumha' và 'amha' ở số ít và số nhiều, và bởi các từ khác, thì hai và hai (vĩ tố) của ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất, và ngôi thứ ba của nhóm sáu (vĩ tố) đầu và nhóm sáu (vĩ tố) sau được dùng làm (vĩ tố) động từ theo thứ tự; từ 'uttama' (thứ nhất) này, theo quy ước, được dùng cho bộ ba thứ ba – ngươi đi, các ngươi đi, ngươi đi, các ngươi đi; ngươi đi, các ngươi đi, ngươi đi, các ngươi đi; tôi đi, chúng tôi đi, tôi đi, chúng tôi đi; nó đi, chúng đi, nó đi, chúng đi. සාමත්ථියා ලද්ධන්තා අප්පඨුජ්ජමානෙසුපි තුම්හාම්හසෙසෙසු භවන්ති–-ගච්ඡසී, ගච්ඡථ, ගච්ඡසෙ, ගච්ඡව්හෙ; ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම, ගච්ඡෙ, ගච්ඡාම්හෙ; ගච්ඡති,ගච්ඡන්ති, ගච්ඡතෙ, ගච්ඡන්තෙ. Các vĩ tố được nhận lấy theo khả năng, ngay cả khi không được dạy một cách riêng biệt, cũng được dùng cho các trường hợp còn lại của `tumha` và `amha` – `gacchasī, gacchatha, gacchase, gacchavhe; gacchāmi, gacchāma, gacche, gacchāmhe; gacchati, gacchanti, gacchate, gacchante`. ආඊස්සාදිස්වඤ වා-. Hoặc `añña` trong các (thì) bắt đầu bằng `ā`, `ī`, `ssā`. ආආදො ඊආදො ස්සාආදො ච ක්‍රියත්ථස්ස වා අඤ හොති, ඤකාරො’නුබන්ධො–-අගමා, ගමා; අගමී, ගමී; අගමිස්සා, ගමිස්සා. Trong các thì bắt đầu bằng `ā`, `ī`, và `ssā`, vĩ tố của động từ tùy chọn trở thành `aña`, với `ñ` là một chỉ tố – `agamā, gamā; agamī, gamī; agamissā, gamissā`. අආදිස්වාහො බ්‍රූස්ස-. බ්‍රූස්ස ආහො හොති අආදිසු; ආහ, ආහු. Đối với `brū`, `āha` được dùng trong các (thì) bắt đầu bằng `a`; `āha, āhu`. භුස්ස චුක-. Đối với `bhū` là `cuka`. අආදිසු භුස්ස චුක හොති; කකාරො’නුබන්ධො; උකාරො උච්චාරණත්ථො; බභුව. Trong các (thì) bắt đầu bằng `a`, đối với `bhū` là `cuka`; `k` là chỉ tố; `u` là để phát âm; `babhuva`. පුබ්බස්ස අ-. Đối với (âm tiết) trước là `a`. අආදිසු ද්විත්තෙ පුබ්බස්ස භුස්සඅ හොති; බභුව. Trong các (thì) bắt đầu bằng `a`, khi lặp lại, (âm tiết) trước của `bhū` trở thành `a`; `babhuva`. උස්සංස්වාහා වා-. Hoặc `aṃsu` cho `u` sau `āha`. ආහාදෙසා පරස්ස්ौස්සඅංසුවා හොති; ආහංසු ආහු. Sau từ thay thế `āha`, `u` tùy chọn trở thành `aṃsu`; `āhaṃsu, āhu`. ත්‍යන්තීනං ටටූ-. Đối với `ti` và `anti` là `ṭa` và `ṭū`. ආහා පරෙසං තිඅන්තීනං ටටූ හොන්ති; ටකාරා සබ්බාදෙසත්ථා; ආහ, ආහු. අතොයෙව ච ඤාපකා තිඅන්තිසු ච බ්‍රූස්සාහො. Sau `āha`, `ti` và `anti` trở thành `ṭa` và `ṭū`; chữ `ṭ` có nghĩa là thay thế toàn bộ; `āha, āhu`. Và chính từ chỉ dấu này, được biết rằng `āha` cũng thay thế cho `brū` trong trường hợp của `ti` và `anti`. ඊආදොවචස්සොම-. Trong (thì) bắt đầu bằng `ī`, đối với `vac` là `oma`. ඊආදිසුවචස්ස ඔම හොති; මකාරො’නුබන්ධා; අවොච; ඊආදොති කිං? අවච. Trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`, đối với `vac` là `oma`; `m` là chỉ tố; `avoca`; tại sao nói 'trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`'? (Để có) `Avaca`. දාස්ස දං වා මමෙස්වද්විත්තෙ-. Đối với `dā` không lặp lại, `daṃ` được thay thế tùy chọn trước `mi` và `ma`. අද්විත්තෙ වත්තමානස්ස දාස්ස දං වා හොති මිමෙසු; දම්මි,දෙමි; දම්ම, දෙම. අඤ්චිත්තෙති කිං? දදාමි. දදාම. Đối với `dā` hiện tại không lặp lại, `daṃ` tùy chọn được dùng trước `mi` và `ma`; `dammi, demi; damma, dema`. Tại sao nói 'không lặp lại'? (Để có) `Dadāmi. Dadāma`. කරස්ස සොස්සකුං-. Đối với `kar` có `u`, là `kuṃ`. කරස්ස සඔකාරස්ස කුං වා හොති මිමෙසු; කුම්මි, කුම්ම; කරොමි, කරොම. Đối với `kar` có `o`, `kuṃ` tùy chọn được dùng trước `mi` và `ma`; `kummi, kumma; karomi, karoma`. කා ඊආදිසු-. `kā` trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`. කරස්ස සඔකාරස්සකා හොති වා ඊආදිසු; අකාසි, අකරි; අකංසු, අකරිංසු; අකා, අකරා. Đối với `kar` có `o`, `kā` tùy chọn được dùng trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`; `akāsi, akari; akaṃsu, akariṃsu; akā, akarā`. හාස්සචාහඞි ස්සෙන-. Và `hā` cho `ssa` trong thì Bhavissanti, cùng với `ssa`. කරස්සසොස්සහාස්සච ආහඞි වා හොති ස්සෙන සහ; කාහති, කරිස්සති; අකාහා, අකරිස්සා;හාහතී, හායිස්සති; ආහාහා, අහායිස්සා. Đối với (căn) `kar` và `hā`, trong thì Bhavissanti, `hā` tùy chọn được thay thế cho `ssa`; `kāhati, karissati; akāhā, akarissā; hāhatī, hāyissati; āhāhā, ahāyissā`. ලභවසච්ඡිදභිදරුදානං ච්ඡඞි-. Đối với `labh`, `vas`, `chid`, `bhid`, và `rud`, `ccha` được dùng trong thì Bhavissanti. ලභාදීනං ච්ඡඞි වා හොති ස්සෙන සහ; අලච්ඡා, අලභිස්සා, ලච්ඡති, ලභිස්සති; අවච්ඡා, අවසිස්සා; වච්ඡති, වසිස්සති; ච්ඡෙච්ඡා, අච්ඡින්දිස්සා; ඡෙච්ඡති. ඡින්දිස්සති; හෙච්ඡා, භින්දිස්සා; භෙච්ඡති,භින්දිස්සති; අරුච්ඡා, අරොදිස්සා; රුච්ඡති, රොදිස්සති. අඤ්ඤස්මිම්පි ඡිදස්ස වා ච්ඡඞි යොගවිභාගා?- අච්ඡෙච්ඡුං, අච්ඡින්දිංසු. අඤ්ඤෙසං ව?-ගච්ඡං, ගච්ඡිස්සං. Đối với `labh` và các căn khác, `ccha` tùy chọn được dùng trong thì Bhavissanti cùng với `ssa` (tức là thay cho `ssa`); `alacchā, alabhissā, lacchati, labhissati; avacchā, avasissā; vacchati, vasissati; cchecchā, acchindissā; checchati, chindissati; hecchā, bhindissā; bhecchati, bhindissati; arucchā, arodissā; rucchati, rodissati`. Do sự phân chia quy tắc, `ccha` cũng tùy chọn được dùng cho `chid` trong trường hợp khác phải không? - `Acchecchuṃ, acchindiṃsu`. Và cho các căn khác? - `Gacchaṃ, gacchissaṃ`. භුජමුචවචවිසානං ක්ඛඞි-. Đối với `bhuj`, `muc`, `vac`, và `vis`, `kkha` được dùng trong thì Bhavissanti. භුජාදීනං ක්ඛඞි වා හොති ස්සෙන සහ; අභොක්ඛා, අභුඤ්ජිස්සා; භොක්ඛති, භුජිස්සති; අමොක්ඛා, අමුඤ්චිස්සා; මොක්ඛතිං මුඤ්චිස්සති; අචක්ඛා, අවචිස්සා; චක්ඛති. වචිස්සති; පාවෙක්ඛා, පාවිසිස්සා; පවෙක්ඛති, පවිසිස්සති. විසස්සාඤ්ඤස්මිම්පි වා ක්ඛඞි යොගවිභාගා?-පාවෙක්ඛි, පාවිසි. Đối với `bhuj` và các căn khác, `kkha` tùy chọn được dùng trong thì Bhavissanti cùng với `ssa` (tức là thay cho `ssa`); `abhokkhā, abhuñjissā; bhokkhati, bhujissati; amokkhā, amuñcissā; mokkhati, muñcissati; acakkhā, avacissā; cakkhati, vacissati; pāvekkhā, pāvisissā; pavekkhati, pavisissati`. Do sự phân chia quy tắc, `kkha` cũng tùy chọn được dùng cho `vis` trong trường hợp khác phải không? - `Pāvekkhi, pāvisi`. ආඊආදිසු හරස්සා-. Trong các (thì) bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `har` là `ā`. ආආදොඊආදො ච හරස්සආ හොතිචා; අහා, අහරා; අභාසි, අභරි. Trong các thì bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `har` cũng có `ā`; `ahā, aharā; ahāsi, abhari`. ගමිස්ස-. Đối với `gam` cũng vậy. ආආදොඊආදො ච ගමිස්සා හොති වා; අගා, අගමා; අගා,අගමි. සංසස්ස ච ඡඞි-. Trong các thì bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `gam`, `ā` tùy chọn được dùng; `agā, agamā; agā, agami`. Và đối với `saṃs`, `cha` trong thì Bhavissanti. සංසස්ස ච ගමිස්ස ච ඡඞි වා හොති ආඊආදිසු; අඩඤ්ඡා, අඩංසා; අඩඤ්ඡි,අඩංසි; අගඤ්ඡා, අගච්ඡා, අගඤ්ඡි, අගච්ඡි. Đối với (căn) `saṃs` và `gam`, (phụ âm cuối) tùy chọn trở thành `cha` khi đi với các (biến vị) `ā`, `ī`, v.v...; ví dụ: `aḍañchā, aḍaṃsā; aḍañchi, aḍaṃsi; agañchā, agacchā, agañchi, agacchi`. හූස්සහෙහෙහිහොහී ස්සච්චාදො-. Đối với (căn) `hū`, (sẽ có các biến đổi thành) `he`, `hehi`, `ho`, `hī` khi đi với `ssa`, v.v... හූස්ස හ්ඤාදයො හොන්ති ස්සච්චාදො; හෙස්සති, හෙහිස්සති, හොහිස්සති. Đối với (căn) `hū`, (căn này) trở thành `he`, v.v... khi đi với `ssa`, v.v...; ví dụ: `hessati, hehissati, hohissati`. ණානාසු රස්සො-. Trong (các nhóm động từ) `ṇā` và `nā`, (nguyên âm) được rút ngắn. කණකනාසු ක්‍රියත්ථස්සරස්සො හොති; කිණාති, ධුනාති. Trong các nhóm (động từ có dấu hiệu) `ṇā` và `nā`, nguyên âm của động từ được rút ngắn; ví dụ: `kiṇāti, dhunāti`. ආඊඌම්හාස්සාස්සම්හානං වා-. Đối với các (biến vị) `ā, ī, ū, mhā, ssā, ssamhā`, (nguyên âm dài) tùy chọn (được rút ngắn). එසං වා රස්සො හොති; ගම, ගමා; ගමි, ගමී; ගමු; ගමිම්හ, ගමිම්හා; ගමිස්ස, ගමිස්සා; ගමිස්සම්හ, ගමිස්සම්හා. Đối với những (biến vị) này, việc rút ngắn nguyên âm xảy ra tùy chọn; ví dụ: `gama, gamā; gami, gamī; gamu; gamimha, gamimhā; gamissa, gamissā; gamissamha, gamissamhā`. කුසරුහෙහිස්ස ඡි-. Sau (các căn) `kus` và `ruh`, `ī` (được đổi thành) `chi`. කුසා රුහා ච පරස්ස ඊස්ස ඡි වා හොති; අක්කොච්ඡි, අක්කොසි; අභිරුච්ඡි, අභිරුහි. Sau (căn) `kus` và `ruh`, (biến vị) `ī` tùy chọn trở thành `chi`; ví dụ: `akkocchi, akkosi; abhirucchi, abhiruhi`. අඊස්සආදීනං බ්‍යඤ්ජනස්සිඤ-. Trước phụ âm của (các biến vị) `a, ī, ssa`, v.v..., `i` (được chèn vào). ක්‍රියත්ථා පරෙසං අආදීනං ඊආදිනං ස්සආදීනව බ්‍යඤ්ජනස්ස්ैඤ හොති විභාසා; බභුවිත්ථ,අභවිත්ථ, අභවිස්සා, අනුභවිස්සා, අනුභවිස්සති, අනුභොස්සති, (හරිස්සති) හස්සති. එතෙසන්ති කිං? භවති; බ්‍යඤ්ජනස්සාති කිං? බභුව. Sau một động từ, trước phụ âm của các (biến vị) `a`, `ī`, `ssa`, v.v..., `i` được chèn vào một cách tùy chọn; ví dụ: `babhuvittha, abhavittha, abhavissā, anubhavissā, anubhavissati, anubhossati, (harissati) hassati`. (Nói) 'của những biến vị này' để làm gì? (Để loại trừ trường hợp như) `bhavati`. (Nói) 'của phụ âm' để làm gì? (Để loại trừ trường hợp như) `babhūva`. බ්‍රූතො තිස්සීඤ-. Sau (căn) `brū`, `ti` (được đổi thành) `ī`. බ්‍රූතො පරස්ස තිස්ස ඊඤ වා හොති; බ්‍රවීති, බ්‍රූති. Sau (căn) `brū`, (biến vị) `ti` tùy chọn trở thành `ī`; ví dụ: `bravīti, brūti`. ක්‍යස්ස-. Đối với (dấu hiệu thụ động) `kya`, (`ya` được đổi thành) `ī`. ක්‍රියත්ථා පරස්සක්‍යස්ස ඊඤ්වා හොති; පචීයති පච්චති. Sau một động từ, (dấu hiệu thụ động) `kya` tùy chọn trở thành `ī`; ví dụ: `pacīyati, paccati`. එය්‍යාථස්ස්ඤආඊථානං ඔඅඅංත්ථත්ථොව්හොක-. Đối với `eyyātha, ssa, aṃ, ā, ī, tha`, các thay thế là `o, a, a, ttha, ttho, vho`. එය්‍යාථාදීනං ඔආදයො වා හොන්ති යථාක්කමං; තුම්හෙ භවෙය්‍යාථො, භවෙය්‍යාථ; ත්වං අභවිස්ස, අභවිස්සෙ; අහං අභවං, අභව; සො අභවිත්ථ, අභවා; සො අභවිත්ථො, අභවී; තුම්හෙ භවථව්හො, භවථ–-ආසහවරිතොව අකාරො ගය්හතෙ–-ථො පනන්තෙ නිද්දෙසා ත්වාදිසම්බන්ධීයෙව, තස්සෙව වා නිස්සීතත්තා; නිස්සයයකරණම්පි හි සුත්තකාරාවිණ්ණං. Đối với `eyyātha`, v.v..., `o`, v.v... tùy chọn trở thành các thay thế theo thứ tự; ví dụ: `tumhe bhaveyyātho, bhaveyyātha; tvaṃ abhavissa, abhavisse; ahaṃ abhavaṃ, abhava; so abhavittha, abhavā; so abhavittho, abhavī; tumhe bhavathavho, bhavatha`. – Nguyên âm `a` được hiểu là đi cùng với `ā`. – Hơn nữa, chỉ định `tho` ở cuối chỉ liên quan đến `tvā`, v.v..., vì nó phụ thuộc vào chính điều đó; quả thực, việc tạo ra sự phụ thuộc cũng được các nhà soạn kinh biết đến. උංස්සිංස්වංසු -. Đối với (biến vị) `uṃ`, (các thay thế là) `iṃsu` và `aṃsu`. උමිච්චස්ස ඉංසුඅංසු වා හොන්ති; අගමිංසු, අගමංසු, අගමුං. Đối với (biến vị) `uṃ`, nó tùy chọn trở thành `iṃsu` và `aṃsu`; ví dụ: `agamiṃsu, agamaṃsu, agamuṃ`. එමන්තා සුං-. Sau (một căn) kết thúc bằng `e` hoặc `o` đã được biến đổi, (`uṃ` được đổi thành) `suṃ`. ඤාදෙසතො ඔආදෙසතො ච පරස්ස උමිච්චස්ස සුං වා හොති; නෙසුං, නයිංසු; අස්සොසුං, අස්සුං–-ආදෙසත්තාඛ්‍යා පනත්ථං ත්තග්ගහණං. Sau một (căn) đã được biến đổi thành `e` hoặc `o`, (biến vị) `uṃ` tùy chọn trở thành `suṃ`; ví dụ: `nesuṃ, nayiṃsu; assosuṃ, assuṃ`. – Việc đề cập đến 'sự biến đổi' là nhằm mục đích xác định rõ. හූතො රෙසුං-. Sau (căn) `hū`, (`uṃ` được đổi thành) `resuṃ`. හූතො පරස්ස උමිච්චස්ස රෙසුං වා හොති; අහෙසුං, අහවුං. Sau (căn) `hū`, (biến vị) `uṃ` tùy chọn trở thành `resuṃ`; ví dụ: `ahesuṃ, ahavuṃ`. ඔස්ස ऐත්ථත්ථො-. Đối với (biến vị) `o`, (các thay thế là) `a, ittha, ittho`. ඔස්ස අආදයො වා හොන්ති; ත්වං අභව, අභවි, අභවිත්ථ, අභවිත්ථො, අභවො. Đối với (biến vị) `o`, `a` v.v... tùy chọn trở thành các thay thế; ví dụ: `tvaṃ abhava, abhavi, abhavittha, abhavittho, abhavo`. සි-. (`o` được đổi thành) `si`. ඔස්ස සි වා හොති; අහොසි ත්වං අහුවො. Đối với (biến vị) `o`, `si` tùy chọn trở thành thay thế; ví dụ: `ahosi tvaṃ, ahuvo`. දීඝා ඊස්ස-. Sau một nguyên âm dài, `ī` (được đổi thành `si`). දීඝතො පරස්ස ඊස්ස සි වා හොති; අකාසි, අකා; අදාසි, අදා. Sau một nguyên âm dài, (biến vị) `ī` tùy chọn trở thành `si`; ví dụ: `akāsi, akā; adāsi, adā`. ම්හාත්ථානමුඤ-. Đối với (các biến vị) `mhā` và `ttha`, (`u` là thay thế). ම්හාත්ථානමුඤ්ද්වා හොති; අගමුම්හා, අගමිම්හා; අගමුත්ථ, අගමිත්ථ. Đối với mhā và ttha, (i) được đổi thành u một cách tùy chọn; agamumhā, agamimhā; agamuttha, agamittha. ඉංස්ස ච සිඤ-. Và iṃ thành siñ. ඉමිච්චස්ස සිඤ වා හොති ම්හාත්ථානඤ්ච බහුලං; අකාසිං, අකරිං; අඅකාසිම්හා, අකරිම්හා;අකාසිත්ථ, අකරිත්ථ. Trước vĩ ngữ iṃ, siñ (tức s) được thêm vào một cách tùy chọn, và thường xuyên được thêm vào trước mhā và ttha; akāsiṃ, akariṃ; akāsimhā, akarimhā; akāsittha, akarittha. එය්‍යුංස්සුං-. Eyyuṃ thành uṃ. එය්‍යුමිච්චස්ස උං වා හොති; ගච්ඡුං, ගච්ඡෙය්‍යුං. Vĩ ngữ eyyuṃ đôi khi được đổi thành uṃ; gacchuṃ, gaccheyyuṃ. හිස්සතො ලොපො-. Sự lược bỏ hi sau a. අතො පරස්ස හිස්ස ලොපො වා හොති; ගච්ඡ, ගච්ඡාහි–-අතොති කිං? කරොහි. Vĩ ngữ hi đứng sau a đôi khi bị lược bỏ; gaccha, gacchāhi. Tại sao nói sau a? Karohi. ක්‍යස්ස ස්සෙ-. Kya thành sse. ක්‍යස්ස වා ලොපො හොති ස්සෙ; අන්ධභවිස්සා, අන්වභුයිස්සා, අනුභවිස්සති, අනුභුයිස්සති. Đối với kya, đôi khi có sự lược bỏ và (thay bằng) sse; andhabhavissā, anvabhuyissā, anubhavissati, anubhuyissati. අත්ථිතෙය්‍යාදිච්ඡන්තං ස්සුසසථසංසාම -. Sau (căn) atthi, sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā được đổi thành ssu, sa, satha, saṃ, sāma. අස-භුවීච්චස්මා පරෙසංඑය්‍යාදිච්ඡන්නං සාදයො හොන්ති යථාක්කමං; අස්ස, අස්සු, අස්ස, අස්සථ, අස්සං, අස්සාම. Sau các căn as và bhū, sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā lần lượt trở thành sā, v.v...; assa, assu, assa, assatha, assaṃ, assāma. ආදිද්වීන්නමියාඉයුං-. Hai vĩ ngữ đầu thành iyā và iyuṃ. අත්ථිතෙය්‍යාදිච්ඡන්නං ආදිභූතානං ද්වින්නං ඉයාඉසුං හොන්ති යථාක්කමං; සියා, සියුං. Sau căn atthi (as), hai vĩ ngữ đầu tiên trong sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā lần lượt trở thành iyā và iyuṃ; siyā, siyuṃ. තස්සථො-. Ta thành tho. අත්ථිතො පරස්ස තකාරස්ස ථො හොති; අත්ථ, අත්ථු. Sau căn atthi (as), phụ âm t trở thành th; attha, atthu. සිහිස්වට-. Đối với si và hi, (as) thành a (aṭa). අත්ථිස්ස අට හොති සිහිසු; ටො සබ්බාදෙසත්ථො; අසි, අහි. Căn atthi (as) được đổi thành a (aṭa) khi các vĩ ngữ si và hi theo sau; ṭa có nghĩa là thay thế toàn bộ; asi, ahi. මිමානං වා ම්හිම්හා ච-. Mi và ma tùy chọn thành mhi và mha. අත්ථිස්මා පරෙසං මිමානං ම්හිම්හා වා හොන්ති, තංසන්තියො ගෙන ත්ථිස්ස අට ච; අම්හි,අස්මි; අම්හ, අස්ම. Sau căn as, các vĩ ngữ mi và ma đôi khi trở thành mhi và mha, và do liên hệ với chúng, căn tthi (as) cũng được đổi thành a (aṭa); amhi, asmi; amha, asma. එසු ස-. Trong những trường hợp này, (as) thành sa. එසු මිමෙසුඅත්ථිස්ස සකාරො හොති; අස්මි, අස්ම; පරරූපබාධනත්ථං. Khi các vĩ ngữ mi và ma này theo sau, căn atthi (as) có dạng sa; asmi, asma; điều này là để ngăn chặn quy tắc pararūpa. ඊආදො දීඝො-. Trường hóa khi ī, v.v... theo sau. අත්ථිස්ස දීඝො හොති ඊආදිම්හි; ආසි, ආසුං, ආසි, ආසිත්ථ, ආසිං, ආසිම්හා. Căn atthi (as) được trường hóa khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī theo sau; āsi, āsuṃ, āsi, āsittha, āsiṃ, āsimhā. හිමිමෙස්වස්ස-. අකාරස්ස දීඝො හොති හිමිමෙසු; පවාහි, පවාමි, පවාම; මුය්හාමි. Nguyên âm a được trường hóa khi các vĩ ngữ hi, mi, ma theo sau; pavāhi, pavāmi, pavāma; muyhāmi. සකා ණාස්ස ඛ ඊආදො-. Sau sak, ṇā thành kha khi ī, v.v... theo sau. සකස්මා කණාස්ස ඛො හොති ඊ ආදිසු; අසක්ඛි, අසක්ඛිංසු. Sau căn sak, vĩ tố kaṇā (ṇā) trở thành kh khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī theo sau; asakkhi, asakkhiṃsu. ස්සෙ වා-. Tùy chọn trước sse. සකස්මා කණාස්ස ඛො වා භොති ස්සෙ; සක්ඛිස්සා, සක්කුණිස්සා; සක්ඛිස්සති, සක්කුණිස්සති. Sau căn sak, vĩ tố kaṇā (ṇā) đôi khi trở thành kh trước sse; sakkhissā, sakkuṇissā; sakkhissati, sakkuṇissati. තෙසු සුතො කෙණාකණානං රොට-. Sau su, eṇā và ṇā thành ro (roṭa). තෙසු ඊආදිස්සෙසු සුතො පරෙසං කෙණාකණානං රොට හොති; අස්සොසි, අසුණි; අස්සොස්සා, අසුණිස්සා; සොස්සති, සුණිස්සති. Khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī và sse theo sau, các vĩ tố eṇā và ṇā đứng sau căn su được đổi thành ro (roṭa); assosi, asuṇi; assossā, asuṇissā; sossati, suṇissati. ඤාස්ස සනාස්ස නායො තිම්හි-. Của (căn) ñā với (a túc từ) sanā, (thay thế bằng) nā khi có ti theo sau. සනාස්ස ඤාස්ස නායො වා හොති තිම්හි; නායති. ජානාති. Của (căn) ñā với (a túc từ) sanā, được thay thế bằng nā một cách tùy chọn khi có ti theo sau; (ví dụ:) nāyati. (Nghĩa là) Jānāti. ඤම්හි ජං-. Khi có (căn) ñā, (thay thế bằng) jaṃ. ඤාදෙසෙ සනාස්ස ඤාස්ස ජං වා හොති; ජඤ්ඤා, ජානෙය්‍ය. Trong sự thay thế cho (căn) ñā với (a túc từ) sanā, được thay thế bằng jaṃ một cách tùy chọn; (ví dụ:) jaññā, jāneyya. එය්‍යස්සියාඤා වා-. Của (túc từ) eyyassa, (thay thế bằng) iyā (và) ñā một cách tùy chọn. ඤාතො එය්‍යස්ස ඉයාඤා හොන්ති වා; ජානියා, ජඤ්ඤා, ජානෙය්‍ය. Sau (căn) ñā, (túc từ) eyyassa được thay thế bằng iyā (và) ñā một cách tùy chọn; (ví dụ:) jāniyā, jaññā, jāneyya. ඊස්සච්චාදිසු කනා ලොපො-. Trong (các túc từ) ī, ssa, v.v., có sự lược bỏ ka (và) nā. ඊආදො ස්සච්චාදො ච ඤාතො කනා ලොපො වා හොති; අඤ්ඤසි, අජානි; ඤස්සති, ජානිස්සති. Trong (các túc từ) bắt đầu bằng ī và bắt đầu bằng ssa, cca, sau (căn) ñā, có sự lược bỏ ka (và) nā một cách tùy chọn; (ví dụ:) aññasi, ajāni; ñassati, jānissati. ස්සස්ස හි කම්මෙ-. Của (túc từ) ssa, (thay thế bằng) hi trong thể thụ động. ඤාතො පරස්සස්සස්ස හි වා හොති කම්මෙ; පඤ්ඤායිහිති, පඤ්ඤායිස්සතී, Sau (căn) ñā, (túc từ) ssa được thay thế bằng hi một cách tùy chọn trong thể thụ động; (ví dụ:) paññāyihiti, paññāyissatī. එතිස්මා-. Sau (căn) này (i). එතිස්මා පරස්සස්සස්සහි හොති වා; එහිති, එස්සති. Sau (căn) này (i), (túc từ) ssa được thay thế bằng hi một cách tùy chọn; (ví dụ:) ehiti, essati. හනා ඡෙඛා-. Sau (căn) han, (ssa biến thành) che (và) khā. හනා ස්සස්ස ඡෙඛා වා හොන්ති; හඤ්ඡෙම, හනිස්සාම; පටිහංඛාමි, පටිහනිස්සාමි. Sau (căn) han, (túc từ) ssa được thay thế bằng che (và) khā một cách tùy chọn; (ví dụ:) hañchema, hanissāma; paṭihaṃkhāmi, paṭihanissāmi. හාතො හ-. Sau (căn) hā, (ssa biến thành) ha. හාතො පරස්ස ස්සස්ස හ හොති වා; හාහති, ඡහිස්සති. Sau (căn) hā, (túc từ) ssa được thay thế bằng ha một cách tùy chọn; (ví dụ:) hāhati, chahissati. දක්ඛඛහෙහිහොහීහි ලොපො-. Sau (các biến thể) dakkha, kha, he, hi, ho, hī, có sự lược bỏ. දක්ඛාදීහි ආදෙසෙහි පරස්සස්සස්ස ලොපො වා හොති; දක්ඛති. දක්ඛිස්සති; සක්ඛති, සක්ඛිස්සති; හෙහිති, හෙහිස්සති; හොහිති, හොහිස්සති. Sau các sự thay thế bắt đầu bằng dakkha, có sự lược bỏ (túc từ) ssa một cách tùy chọn; (ví dụ:) dakkhati. Dakkhissati; sakkhati, sakkhissati; hehiti, hehissati; hohiti, hohissati. කයිරෙය්‍යස්සෙය්‍යුමාදීනං-. Của (các túc từ) eyyassa, eyyuṃ, v.v. (sau) kayirā. කයිරා පරස්සෙය්‍යුමාදීනමෙය්‍යස්ස ලොපො හොති; කයිරුං, කයිරාසි, කයිරාථ, කයිරාමි, කයිරාම. Sau kayirā, có sự lược bỏ eyya của (các túc từ) bắt đầu bằng eyyuṃ; (ví dụ:) kayiruṃ, kayirāsi, kayirātha, kayirāmi, kayirāma. ටා-. (eyya biến thành) ā. කයිරා පරස්ස එය්‍යස්සටා හොති; සොකයිරා. Sau kayirā, (túc từ) eyyassa biến thành ā; (ví dụ:) so kayirā. එථස්සා-. Của (túc từ) etha, (biến thành) ā. කයිරා පරස්සෙථස්ස ආ හොති; කයිරාථ. Sau kayirā, (túc từ) etha biến thành ā; (ví dụ:) kayirātha. ලභා ඉංඊනං ථංථා වා-. Sau (căn) labh, của (các túc từ) iṃ (và) ī, (biến thành) thaṃ (và) thā một cách tùy chọn. ලභස්මා ඉංඊඉච්චෙසං ථංථා හොන්ති වා; අලත්ථං, අලභිං; අලත්ථ, අලභි. Sau (căn) labh, của những (túc từ) này là iṃ (và) ī, được thay thế bằng thaṃ (và) thā một cách tùy chọn; (ví dụ:) alatthaṃ, alabhiṃ; alattha, alabhi. ගුරුපුබ්බා රස්සා රෙ න්තෙන්තීනං-. Sau (nguyên âm) ngắn có trường âm đứng trước, của (các túc từ) nte (và) nti, (biến thành) re. ගුරුපුබ්බස්මා රස්සා පරෙසං න්තෙන්තීනං රෙ වා හොති; ගච්ඡරෙ, ගච්ඡන්ති; ගච්ඡරෙ, ගච්ඡන්තෙ; ගමිස්සරෙ, ගමිස්සන්ති; ගමිස්සරෙ, ගමිස්සන්තෙ–-ගුරුපුබ්බාති කිං? පචන්ති. රස්සාති කිං? හොන්ති Sau (nguyên âm) ngắn được đứng trước bởi một trường âm, các (túc từ) nte và nti này được thay thế bằng re một cách tùy chọn; (ví dụ:) gacchare, gacchanti; gacchare, gacchante; gamissare, gamissanti; gamissare, gamissante –– Tại sao nói 'có trường âm đứng trước'? (Ví dụ:) Pacanti. Tại sao nói '(nguyên âm) ngắn'? (Ví dụ:) Honti. එය්‍යෙය්‍යාසෙය්‍යන්තං ටෙ-. Của (các túc từ) eyya, eyyāsi, eyyaṃ, (biến thành) e. එය්‍යාදීනං ටෙ වා හොති; සො කරෙ, සො කරෙය්‍ය; ත්වං, කරෙ, ත්වං කරෙය්‍යාසි; අහං කරෙ, අහං කරෙය්‍යං. Của (các túc từ) bắt đầu bằng eyya, được thay thế bằng e một cách tùy chọn; (ví dụ:) so kare, so kareyya; tvaṃ kare, tvaṃ kareyyāsi; ahaṃ kare, ahaṃ kareyyaṃ. ඔවිකරණස්සු පරච්ඡක්කෙ-. U của Ovikaraṇa ở Paracchakka. ඔවිකරණස්ස උ හොති පරච්ඡක්කවිසයෙ; තනුතෙ. Ovikaraṇa được biến thành u trong phạm vi paracchakka; ví dụ: tanute. පුබ්බච්ඡක්කෙ වා ක්වචි-. Hoặc đôi khi ở Pubbacchakka. ඔවිකරණස්ස උ හොති වා ක්වචි පුබ්බච්ඡක්කෙ; වනුති, වනොති. Ovikaraṇa đôi khi cũng được biến thành u một cách tùy chọn ở pubbacchakka; ví dụ: vanuti, vanoti. එය්‍යාමස්සෙමු ච-. Và emu của eyyāma. එය්‍යාමස්සෙමු වා හොති, උ ච; භවෙමු, භවෙය්‍යාමු, භවෙය්‍යාම. Eyyāma được biến thành emu một cách tùy chọn, và u; ví dụ: bhavemu, bhaveyyāmu, bhaveyyāma. ඉති මොග්ගල්ලානෙ ව්‍යාකරණෙ වුත්තියං ත්‍යාදිකණ්ඩො ඡට්ඨො. Như vậy là kết thúc chương thứ sáu, chương Tyādikaṇḍa, trong tập chú giải về ngữ pháp Moggallāna. සමත්තා චායං මොග්ගල්ලානවුත්ති ඡහි භාණවාරෙහි. Và tập chú giải Moggallāna này được hoàn tất với sáu tụng phẩm. යස්ස රඤ්ඤො පභාවෙන භාවිතත්තසමාකුලං,අනාකුලං දුලද්ධීහි පාපභික්ඛූහි සබ්බසො; Nhờ oai lực của vị vua mà (giáo pháp) vốn đầy dẫy những bậc đã tu tập, đã hoàn toàn không còn bị khuấy động bởi các tà kiến và các tỳ khưu ác; ලඞ්කාය මුනිරාජස්ස සාසනං සාධු සණ්ඨිතං,පුණ්ණවන්දසමායොගා වාරිධීච විවද්ධතෙ; Giáo pháp của đức Phật Vương tại Laṅkā được khéo thiết lập, và tăng trưởng như biển cả khi trăng tròn hội đủ; පරක්කමභුජෙ තස්මිං සද්ධාබුද්ධිගුණොදිතෙ,මනුවංසද්ධජාකාරෙ ලඞ්කාදීපං පසාසති; Khi vua Parakkamabhuja ấy, người được tôn vinh bởi các đức tính như đức tin và trí tuệ, người là ngọn cờ của dòng dõi Manu, đang trị vì đảo Laṅkā; මාග්ගල්ලානෙන ථෙරෙන ධීමතා සුචිවුත්තිනං,රචිතං යං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමසන්දිද්ධමනාකුලං; (Tác phẩm) nào đã được trưởng lão Moggallāna, bậc trí tuệ, có hạnh thanh tịnh, sáng tác, là tác phẩm dễ hiểu, không mơ hồ, không rối rắm; අසෙසවිසයව්‍යාපි ජිනව්‍යප්පථනිස්සයං,සද්දසත්ථමනායාසසාධියං බුද්ධිවද්ධනං; Là ngữ pháp bao trùm mọi lĩnh vực, dựa trên lời dạy của bậc Chiến Thắng, có thể thành tựu không khó nhọc, và làm tăng trưởng trí tuệ; තස්ස වුත්ති සමාසෙන විපුලත්ථප්පකාසනී,රචිතා පුන තෙනෙව සාසනුජ්ජොතකාරිනාති; Bản chú giải của tác phẩm ấy, giải thích ý nghĩa sâu rộng một cách tóm tắt, lại được chính vị ấy, người làm cho giáo pháp được tỏa sáng, sáng tác.