မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ.

Chú giải phụ giải thích Vutti của Moggallāna.

ဝုတ္တိသမေတာ.

Bao gồm Vutti.

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

သဒ္ဓမိဒ္ဓဂုဏံ သာဓု နမဿိတွာ တထာဂတံ,သဓမ္မသံဃံ ဘာသိဿံ မာဂဓံ သဒ္ဒလက္ခဏံ.

Sau khi đã khéo đảnh lễ Đức Như Lai, người có các đức tính cao quý của Chánh pháp, cùng Chánh pháp và Tăng đoàn, tôi sẽ giảng giải về đặc tính ngữ âm của tiếng Māgadha.

အကာရာဒယော နိဂ္ဂဟီတန္တာ တေစတ္တာလီသက္ခရာ ဝဏ္ဏာ နာမ ဟောန္တိ, အ အာ ဣ ဤ ဥ ဦ ဧ ऐ ဩ औ က ခ ဂ ဃ င စ ဆ ဇ ဈ ဉ ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ တ ထ ဒ ဓ န ပ ဖ ဗ ဘ မ ယ ရ လ ဝ သ ဟ ဠ အံ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဉောနမ ဝဏ္ဏေ‘‘. တိတာလီသာတိ ဝစနံ ကတ္ထဝိ ဝဏ္ဏလောပံ ဉာပေတိ; တေန-ပဋိသင်္ခါယောနိ သောတိ-အာဒိ သိဒ္ဓံ.

Bốn mươi ba chữ cái, bắt đầu bằng 'a' và kết thúc bằng niggahīta, được gọi là vaṇṇa (âm vị), (đó là): a ā i ī u ū e ऐ o औ ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ñonama vaṇṇe’? Lời nói ‘bốn mươi ba’ cho biết có sự lược bỏ âm vị ở một nơi nào đó; do đó, các dạng như ‘paṭisaṅkhāyoniso’ v.v... được hình thành.

ဒသာဒေါ သရာ-.

Mười âm đầu là nguyên âm.

တတ္ထာဒိမှိ ဒသ ဝဏ္ဏာ သရာ နာမ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘သရော လောပေါ သရေ‘‘. စ္စာဒိ.

Trong số đó, mười âm vị đầu tiên được gọi là sarā (nguyên âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘saro lopo sare’ v.v...?

ဒွေဒွေ သဝဏ္ဏာ-.

Từng cặp hai là đồng loại.

တေသု ဒွေဒွေ သရာ သဝဏ္ဏာ နာမ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဝဏ္ဏပရေဏ သဝဏ္ဏောပိ‘‘

Trong số các nguyên âm đó, từng cặp hai được gọi là savaṇṇā (đồng loại); do đó, đâu là công dụng của câu ‘vaṇṇapareṇa savaṇṇopi’?

၁.၂.

1. 2.

ပုဗ္ဗော ရဿော-.

Âm trước là đoản âm.

တေသု ဒွီသု ယော ယော ပုဗ္ဗော သော သော ရဿသညော ဟောတိ; တေသု ဧ ဩ သံယောဂတော ပုဗ္ဗာဝ ဒိဿန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ရဿော ဝေ‘‘.စ္စာဒိ.

Trong hai âm đó (của mỗi cặp), âm nào đứng trước thì được gọi là rassa (đoản âm); trong số đó, 'e' và 'o' được xem là âm đứng trước do sự kết hợp; do đó, đâu là công dụng của câu ‘rasso ve’ v.v...?

ပရော ဒီဃော-.

Âm sau là trường âm.

တေသွေဝ ဒွီသု ယော ယော ပရော သော သော ဒီဃသညော ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော’ယောလောပနိသု ဒီဃော‘‘.စ္စာဒိ.

Cũng trong hai âm đó, âm nào đứng sau thì được gọi là dīgha (trường âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘yolopanisu dīgho’ v.v...?

ကာဒယော ဗျဇနာ-.

Các âm bắt đầu bằng 'ka' là phụ âm.

ကကာရာဒယော ဝဏ္ဏာ နိဂ္ဂဟီတပရိယန္တာ ဗျဇနသညာ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဗျဇနေ ဒီဃရဿာ‘‘.စ္စာဒိ.

Các âm vị bắt đầu bằng 'ka' và kết thúc bằng niggahīta được gọi là byajana (phụ âm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘byajane dīgharassā’ v.v...?

ပဉ္စ ပဉ္စကာ ဝဂ္ဂါ-.

Năm nhóm năm âm là vagga (phẩm).

ကာဒယော ပဉ္စကာ ပဉ္စ ဝဂ္ဂါ နာမ ဟောန္တီ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော‘‘. စ္စာဒိ.

Năm nhóm năm âm bắt đầu bằng 'ka' được gọi là vagga (phẩm); do đó, đâu là công dụng của câu ‘vagge vagganto’ v.v...?

ဗိန္ဒု နိဂ္ဂဟီတံ-.

Dấu chấm (bindu) là niggahīta.

ယွာယံ ဝဏ္ဏေ ဗိန္ဒုမတ္တော သော နိဂ္ဂဟီတသညော ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘နိဂ္ဂဟီတမိ‘‘. စ္စာဒိ; ဂရုသညာ ကရဏံ အနွတ္ထသညတ္ထံ.

Cái mà chỉ là một dấu chấm (bindu) trong các âm vị thì được gọi là niggahīta; do đó, đâu là công dụng của câu ‘niggahītami’ v.v...; việc đặt tên là garu (âm nặng) là nhằm mục đích có một thuật ngữ ý nghĩa.

ဣယုဝဏ္ဏာ ဇ္ဈလာ နာမဿန္တေ-.

Các âm 'i' và 'u' ở cuối danh từ là jhala.

နာမံ ပါဋိပဒိကံ တဿ အန္တေ ဝတ္တမာနာ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ ဈလသညာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တေန ကွတ္ထော‘‘ဈလာ ဝေ‘‘. စ္စာဒိ.

Nāma là pāṭipadika (danh từ gốc). Các âm 'i' và 'u' hiện hữu ở cuối của nó được gọi là jhala, theo thứ tự; do đó, đâu là công dụng của câu ‘jhalā ve’ v.v...?

ပိတ္ထိယံ-.

(Các âm i, u) là Pa trong giống cái.

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနဿ နာမဿန္တေ ဝတ္တမာနာ ဣဝဏ္ဏု ဝဏ္ဏာ ပသညာ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထာ ‘‘ယေ ပဿိဝဏ္ဏဿ‘‘. ဣစ္စာဒိ.

Các âm 'i' và 'u' hiện hữu ở cuối một danh từ thuộc nữ tính được gọi là pa; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ye passivaṇṇassa’ v.v...?

ဃာ-.

(Âm ā) là Gha (trong giống cái).

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနဿ နာမဿန္တေ ဝတ္တမာနော အာကာရော ဃသဉေညာ ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဃဗြဟ္မာဒိတေ‘‘.စ္စာဒိ.

Âm 'ā' hiện hữu ở cuối một danh từ thuộc nữ tính được gọi là gha; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ghabrahmādite’ v.v...?

ဂေါသျာလပနေ-.

'Si' trong hô cách là Ga.

အာလပနေ သိ ဂသညော ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဂေ ဝေ‘‘.စ္စာဒိ.

Trong hô cách (ālapana), 'si' được gọi là ga; do đó, đâu là công dụng của câu ‘ge ve’ v.v...?

သညာဓိကာရော.

Chương về các thuật ngữ.

ဝိဓိဗ္ဗိသေသနန္တဿ-.

(Áp dụng cho) thuật ngữ ở cuối phần định nghĩa của một quy tắc.

ယံ ဝိသေသနံ တဒန္တဿ ဝိဓိ ဉာတဗ္ဗော; ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ‘‘. နရာ နရေ.

Pháp tắc nào là tính từ thì nên được hiểu là (áp dụng) cho từ tận cùng bằng yếu tố đó; (ví dụ trong câu) «ato yonaṃ ṭāṭe». (Cho ra các dạng) Narā, nare.

သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿ-.

Trong (chỉ định bằng) cách thứ bảy, (công việc được thực hiện) cho cái đứng trước.

သတ္တမီနိဒ္ဒေသေ ပုဗ္ဗဿေဝ ကာရိယံ ဉတဗ္ဗံ; ‘‘သရော လောပေါ သရေ‘‘. ဝေဠဂ္ဂံ; တမဟန္တီဓ ကသ္မာ န ဟောတိ; သရေတောပသိလေသိကာဓာရော တတ္ထေတာဝ ဝုစ္စတေ ပုဗ္ဗဿေဝ ဟောတိ န ပရဿာတိ.

Trong chỉ định bằng cách thứ bảy, công việc nên được hiểu là (áp dụng) cho chính cái đứng trước; (ví dụ trong câu) «saro lopo sare». (Cho ra dạng) Veḷaggaṃ; tại sao ở đây (trong trường hợp) tam ahaṃ lại không xảy ra; (bởi vì) 'sare' là sở y xứ chỉ sự gần gũi (opasilesikādhāro), ở đó chỉ nói rằng (công việc) xảy ra cho chính cái đứng trước, chứ không phải cho cái đứng sau.

ပဉ္စမိယံ ပရဿ-.

Trong (chỉ định bằng) cách thứ năm, (công việc được thực hiện) cho cái đứng sau.

ပဉ္စမီနိဒ္ဒေသေ ပရဿ ကာရိယံ ဉတဗ္ဗံ; ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ‘‘. နရာ နရေ; ဣဓ န ဟောတိ ဇန္တုယော အနန္တာ; ဣဓ ကသ္မာ န ဟောတိ; ဩသဓျော အနန္တရေ ကတတ္ထတာယ န ဝျဝ ဟိတဿ ကာရိယံ.

Trong chỉ định bằng cách thứ năm, công việc nên được hiểu là (áp dụng) cho cái đứng sau; (ví dụ trong câu) «ato yonaṃ ṭāṭe». (Cho ra các dạng) Narā, nare; ở đây (trong trường hợp) jantuyo anantā thì không xảy ra; tại sao ở đây (trong trường hợp) osadhyo lại không xảy ra? Bởi vì công việc được thực hiện cho cái liền kề, công việc không (áp dụng) cho cái bị ngăn cách.

အာဒိဿ-.

Của cái ban đầu.

ပရဿ သိဿမာနံ ကာရိယမာဒိဝဏ္ဏဿ ဉာတဗ္ဗံ; ‘‘ရ သင်္ချာတော ဝါ‘‘. ရာဇိနာ.

Công việc được quy định cho cái đứng sau nên được hiểu là (áp dụng) cho mẫu tự đầu tiên (của nó); (ví dụ trong câu) «ra saṅkhyāto vā». (Cho ra dạng) Rājinā.

ဆဋ္ဌိယန္တဿ-.

Của cái tận cùng bằng (chỉ định của) cách thứ sáu.

ဆဋ္ဌိနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ယံ ကာရိယံ တဒန္တဿ ဝဏ္ဏဿ ဝိညေယျံ ‘‘ရာဇဿိ နာမှိ‘‘. ရာဇိနာ.

Công việc nào được chỉ định cho (từ) bằng cách thứ sáu, thì nên được hiểu là (áp dụng) cho mẫu tự cuối cùng của từ đó; (ví dụ trong câu) «rājassi nāmhi». (Cho ra dạng) Rājinā.

ငနုဗန္ဓော-.

Anubandha (chỉ tố) ṅa.

ငကာရော’နုဗန္ဓော ယဿ သော’န္တဿ ဟောတိ; ‘‘ဂေါဿာဝငိ‘‘. ဂဝါဿံ.

Cái nào có mẫu tự 'ṅa' làm anubandha, cái đó (thay thế) cho phần cuối; (ví dụ trong câu) «gossāvaṅi». (Cho ra dạng) Gavāssaṃ.

ဋနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿ-.

Anubandha 'ṭa' và (thế từ) nhiều mẫu tự (thay thế) cho toàn bộ.

ဋကာရော’နုဗန္ဓော ယဿ သော’နေကက္ခရော စာဒေသော သဗ္ဗဿ ဟောတိ; ‘‘ဣမဿာနိတ္ထိယံ ဋေ‘‘. ဧသု ‘‘နာမှနိမိ‘‘. အနေန.

Thế từ nào có mẫu tự 'ṭa' làm anubandha và có nhiều hơn một mẫu tự, thì (thay thế) cho toàn bộ; (ví dụ trong câu) «imassānitthiyaṃ ṭe». (Cho ra dạng) Esu; (ví dụ trong câu) «nāmhanimi». (Cho ra dạng) Anena.

ဉကာနုဗန္ဓာဒျန္တာ-.

Các anubandha 'ñ' và 'k' (chỉ sự thêm vào) đầu và cuối.

ဆဋ္ဌိနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဉာနုဗန္ဓကာနုဗန္ဓာ အာဒျန္တာ ဟောန္တိ; ‘‘ဗြုတော တိဿီဉ‘‘. ဗြဝီတိ, ‘‘ဘုဿ ဝုက‘‘. ဗဘုဝ.

Đối với (từ) được chỉ định bằng cách thứ sáu, (các yếu tố thêm vào) có anubandha 'ñ' và anubandha 'k' sẽ trở thành phần đầu và phần cuối (tương ứng); (ví dụ trong câu) «bruto tissīña». (Cho ra dạng) Bravīti, (ví dụ trong câu) «bhussa vuka». (Cho ra dạng) Babhuva.

မနုဗန္ဓော သရာနမန္တာ ပရော-.

Anubandha 'm' (được chèn) sau nguyên âm cuối.

မကာရော’နုဗန္ဓော ယဿ သော သရာနမန္တာ သရာ ပရော ဟောတီ; ‘‘မဉ္စ ရုဓာဒီနံ‘‘. ရုန္ဓတိ.

Cái nào có mẫu tự 'm' làm anubandha, cái đó đứng sau nguyên âm cuối cùng trong các nguyên âm (của căn); (ví dụ trong câu) «mañca rudhādīnaṃ». (Cho ra dạng) Rundhati.

ဝိပ္ပဋိသေဓေ-.

Trong trường hợp xung đột.

ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ပုရိသာနံ သဟပ္ပတ္တိယံ ပရော; သော စ ဂစ္ဆတိ တွဉ္စ ဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ; သော စ ဂစ္ဆတိ တွဉ္စ ဂစ္ဆသိ အဟဉ္စ ဂစ္ဆာမိ, မယံ ဂစ္ဆာမ.

Khi hai hoặc ba ngôi (nhân xưng) cùng xuất hiện, ngôi sau (sẽ được ưu tiên); (ví dụ) so ca gacchati tvañca gacchasi, (trở thành) tumhe gacchatha; (ví dụ) so ca gacchati tvañca gacchasi ahañca gacchāmi, (trở thành) mayaṃ gacchāma.

သင်္ကေတော’နဝယဝေါ’နုဗန္ဓော-.

Anubandha là một ký hiệu không phải là thành phần.

ယော’နဝယဝဘုတော သင်္ကေတော သော’နုဗန္ဓောတိ ဉတဗ္ဗော;လတုပိတာဒီနမာသိမှိ. ကတ္တာ, သင်္ကေတဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ပကတီယာဒိသမုဒါယဿာနုဗန္ဓတာ မာ ဟောတုတိ; အနဝယဝေါ ဟိ သမုဒါယော သမုဒါယရူပတ္တာယေဝ; အနဝယဝဂ္ဂဟဏံ ကိံ?’အတေန’. ဇနေန; ဣမိနာဝ လောပဿာဝဂတတ္တာ နာနုဗန္ဓလောပါယ ဝစနမာရဒ္ဓံ.

Ký hiệu nào không phải là thành phần thì nên được biết là anubandha; (ví dụ) của la, tu, pi, v.v. trong āsiṃ. (Cho ra dạng) Kattā. Việc dùng từ 'ký hiệu' (saṅketa) để làm gì? Để cho một tập hợp như thân từ (pakati), v.v. không trở thành anubandha; quả thực, một tập hợp không phải là 'không phải thành phần' chính vì bản chất của nó là một tập hợp. Việc dùng từ 'không phải là thành phần' (anavayava) để làm gì? (Ví dụ) 'Atena'. Janena; chính vì sự biến mất (của anubandha) đã được hiểu ngầm qua (định nghĩa) này, nên không cần phải lập ra một quy tắc về sự biến mất của anubandha.

ဝဏ္ဏပရေန သဝဏ္ဏော’ပိ-.

Bởi (một mẫu tự) được theo sau bởi (từ) 'vaṇṇa', các mẫu tự đồng loại của nó cũng (được bao gồm).

ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ပရော ယသ္မာ တေန သဝဏ္ဏော’ပိ ဂယှတိ သံဝ ရူပံ; ယုဝဏ္ဏာနမ္ဉော လုတ္တာ‘‘. ဝါတေရိတံ, သမောနာ.

Mẫu tự nào được từ 'vaṇṇa' theo sau, thì các mẫu tự đồng loại của nó cũng được bao gồm, nếu có hình thức tương tự; (ví dụ trong câu) «yuvaṇṇānamño luttā». (Cho ra các dạng) Vāteritaṃ, samonā.

န္တု ဝန္တုမနတွာဝန္တုတဝန္တုသမ္ဗန္ဓိ-.

'Ntu' là (chỉ) cái liên quan đến 'vantu', 'mantu', 'tvā', 'vantu', 'tavantu'.

ဝန္တွာဒိသမ္ဗန္ဓိယေဝ န္တု ဂယှတိ, ‘‘န္တန္တုနံ န္တော ယောမှိ ပဌမေ‘‘. ဂုဏဝန္တော; ဝန္တွာဒိသမ္ဗန္ဓီတိ ကိံ; ဇန္တု တန္တု.

Chỉ 'ntu' liên quan đến 'vantu', 'tvā', v.v. mới được lấy, (ví dụ trong câu) «ntantunaṃ nto yomhi paṭhame». (Cho ra dạng) Guṇavanto; tại sao lại nói 'liên quan đến vantu, tvā, v.v.'? (Để loại trừ các trường hợp như) jantu, tantu.

ပရိဘာသာယော.

Các định nghĩa (Paribhāsā).

သရော လောပေါ သရေ-.

Nguyên âm bị xóa khi có nguyên âm theo sau.

သရေ သရော လောပနီယော ဟောတိ; တတြိမေ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, နော ဟေတံ, ဘိက္ခုနောဝါဒေါ, သမေတာယသ္မာ, အဘိဘာယတနံ, ပုတ္တာ မတ္ထိ, အသန္တေတ္ထ.

Khi có nguyên âm (theo sau), nguyên âm (đứng trước) cần được xóa bỏ; (ví dụ) tatrime, saddhindriyaṃ, no hetaṃ, bhikkhunovādo, sametāyasmā, abhibhāyatanaṃ, puttā matthi, asantettha.

ပရော ကွစိ လောပနီယော ဟောတိ; သော’ပိ, သာဝ, ယတောဒကံ, တတောဝ; ကွဝီတိ ကိံ? သဒ္ဓိန္ဒုယံ အယမဓိကာရော အာပရိစ္ဆေဒါဝသာနာ တေန နာတိပ္ပသင်္ဂေါ.

Đôi khi (nguyên âm) đứng sau cần được xóa bỏ; (ví dụ) so’pi, sāva, yatodakaṃ, tatova; tại sao lại nói 'đôi khi' (kvaci)? (Để không áp dụng trong trường hợp) saddhindriyaṃ. Quyền hạn này (adhikāro) kéo dài đến cuối chương, do đó không có sự áp dụng quá rộng.

နဒွေဝါ-.

Không phải cả hai, một cách tùy chọn.

ပုဗ္ဗပရသရာ ဒွေ’ပိ ဝါ ကွစိ န လုပျန္တေ; လတာ ဣဝ လတေဝ လတာဝ.

Đôi khi, cả hai nguyên âm, nguyên âm trước và nguyên âm sau, đều không bị lược bỏ. Ví dụ: latā iva, lateva, latāva.

ယုဝဏ္ဏနမ္ဉော လုတ္တာ-.

Sự biến đổi của i-vowel và u-vowel sau khi bị lược bỏ.

လုတ္တာ သရာ ပရေသံ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ဉော ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; တဿေဒံ, ဝါတေရိတံ, နောပေတိ, ဝါမောရု, အတေဝ’ညေ, ဝေါဒကံ; ကထံ ပစ္စောရသ္မန္တိ; ယောဂဝိဘဂါ, ဝါတွေဝ တဿိဒံ; လုတ္တေတိ ကိံ? လတာ ဣဝ.

Sau khi nguyên âm trước bị lược bỏ, các i-vowel và u-vowel theo sau đôi khi lần lượt trở thành e và o. Ví dụ: tassedaṃ, vāteritaṃ, nopeti, vāmoru, ateva’ññe, vodakaṃ. (Dạng) paccorasmanti có là do đâu? Do sự phân chia quy tắc. (Ví dụ khác:) vātveva, tassidaṃ. Tại sao nói 'sau khi bị lược bỏ'? (Để loại trừ trường hợp như) Latā iva.

ယဝါ သရေ-.

Y và v khi có nguyên âm theo sau.

သရေ ပရေ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ယကာရဝကာရာ ဟောန္တိဝ ယထာက္ကမံ; ဝျာကတော, ဣစ္စဿ, အဇ္ဈိဏမုတ္တော, သွာဂတံ, ဘဝါပနလာနီလံ; ဝါတ္ထေဝ-ဣတိဿ; ကွစီတွေဝ-ယာနီဓ, သူပဋ္ဌိတံ.

Khi có nguyên âm theo sau, các i-vowel và u-vowel đôi khi lần lượt trở thành bán nguyên âm y và v. Ví dụ: vyākato, iccassa, ajjhiṇamutto, svāgataṃ, bhavāpanalānīlaṃ. (Các ví dụ khác:) vāttheva-itissa. Đôi khi không (biến đổi như vậy): yānīdha, sūpaṭṭhitaṃ.

ဉောနံ-.

Về e và o.

ဉောနံ ယဝါ ဟောန္တိ ဝါ သရေ ယထာက္ကမံ; တျဇ္ဇ တေ’ဇ္ဇ သွာဟံ သော’ဟံ,ကွစိတွေဝ-ပုတ္တာမတ္ထိ အသန္တေတ္ထ.

Khi có nguyên âm theo sau, e và o đôi khi lần lượt trở thành y và v. Ví dụ: tyajja, te’jja, svāhaṃ, so’haṃ. Đôi khi không (biến đổi như vậy): puttāmatthi, asantettha.

ဂေါဿာဝငိ-.

Sự biến đổi thành ava của go.

သရေ ဂေါဿ အဝငိ ဟောတိ; ဂဝါဿံ; ယထရိဝ တထရိဝေတိနိပါတာဝ; ဘုသာမိဝေတိ ဣဝသဒ္ဒေါ ဧဝတ္ထော.

Khi có nguyên âm theo sau, go trở thành gava. Ví dụ: gavāssaṃ. (Ghi chú:) yathariva và tathariva là các bất biến từ. Trong (cụm từ) bhusāmiva, từ iva có nghĩa là eva.

ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ-.

Trường hóa và đoản hóa khi có phụ âm theo sau.

ရဿဒီဃာနံ ကွစိ ဒီဃရဿာ ဟောန္တိ ဗျဉ္ဇနေ; တတြာယံ, မုနီဝရေ, သမ္မဒေဝ, မာလဟာရီ.

Khi có phụ âm theo sau, đôi khi nguyên âm ngắn trở thành dài và nguyên âm dài trở thành ngắn. Ví dụ: tatrāyaṃ, munīvare, sammadeva, mālahārī.

သရမှာ ဒွေ-

Sự điệp âm sau một nguyên âm.

သရမှာ ပရဿ ဗျဉ္ဇနဿ ကွစိ ဒွေ ရူပါ ဟောန္တိ; ပဂ္ဂဟော; သရမှာတိ-ကိံ? တံခဏံ.

Phụ âm đứng sau một nguyên âm đôi khi được nhân đôi. Ví dụ: paggaho. Tại sao nói 'sau một nguyên âm'? (Để loại trừ trường hợp như) Taṃkhaṇaṃ.

စတုတ္ထဒုတိယေသွေယံ တတိယပဌာမာ-.

Sự biến đổi (phụ âm) thứ tư và thứ hai thành thứ ba và thứ nhất.

စတုတ္ထဒုတိယေသု ပရေသွေသံ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တဗ္ဗဂ္ဂေ တတိယပဌမာ ဟောန္တိ ပစ္စာသတ္တျ; မဟဒ္ဓနော, ယသ တ္ထေရော, အပ္ဖုဋံ, အဗ္ဘုဂ္ဂတော; ဧသွိတိ-ကိံ? ထေရော; ဧသန္တိကိံ?ပတ္ထော.

Khi các phụ âm thứ tư và thứ hai (của một nhóm) theo sau, thì các phụ âm thứ tư và thứ hai (đứng trước) sẽ lần lượt trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất trong cùng nhóm đó, do sự đồng hóa. Ví dụ: mahaddhano, yasa tthero, apphuṭaṃ, abbhuggato. Tại sao nói 'khi chúng theo sau'? (Để loại trừ trường hợp như) Thero. Tại sao nói 'của chúng'? (Để loại trừ trường hợp như) Pattho.

ဝိတိဿေဝေ ဝါ-.

Sự biến đổi (t) của iti thành v trước eva, tùy chọn.

ဧဝသဒ္ဒေ ပရေ ဣတိဿ ဝေါ ဟောတိ ဝါ; ဣတ္ထေဝ ဣစ္စေဝ; ဧဝေတိ-ကိံ,ဣစ္စာဟ.

Khi từ eva theo sau, (ti của) iti đôi khi trở thành v. Ví dụ: ittheva, icceva. Tại sao nói 'trước eva'? (Để loại trừ trường hợp như) iccāha.

ဉောနမ ဝဏ္ဏေ-.

Sự biến đổi e và o thành a trong một từ.

ဉောနံ ဝဏ္ဏေ ကွစိ အ ဟောတိ ဝါ; ဒိသွာ ယာစကမာဂတေ, အကရမ္ဘသတေ,ဧသအတ္ထော, ဧသဓမ္မော, မဂ္ဂေါ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, သွာယတနံ, ဟိယျတ္တနံ, ကရဿု; ဝါတွေဝ-ယာစကေ အာဂတေ, ဧသော ဓမ္မော; ဝဏ္ဏေတိ ကိံ?သော.

Đôi khi, e và o trong một từ trở thành a. Ví dụ: disvā yācakamāgate, akarambhasate, esaattho, esadhammo, maggo aggamakkhāyati, svāyatanaṃ, hiyyattanaṃ, karassu. (Các dạng khác:) yācake āgate, eso dhammo. Tại sao nói 'trong một từ'? (Để loại trừ trường hợp như) So.

နိဂ္ဂဟီတံ-.

Về Niggahīta (ṃ).

နိဂ္ဂဘီတမာဂမော ဟောတိ ဝါ ကွစိ; စက္ခုံ ဥဒပါဒိ စက္ခု ဥဒပါဒိ, ပုရိမံဇာတိ ပုရိမဇာတိ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ. အဝံ သိရောတိ-အာဒိသု နိစ္စံ ဝဝတ္ထီတဝိဘာသတ္တာ ဝါဓိကာရဿ; သာမတ္ထီ ယေနာဂမောဝ သ စ ရဿသရဿေဝ ဟောတိ တဿ ရဿာနုဂတတ္တာ.

Đôi khi, niggahīta (ṃ) được xen vào. Ví dụ: cakkhuṃ udapādi (so với) cakkhu udapādi, purimaṃjāti (so với) purimajāti, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ. Trong các trường hợp như 'avaṃ siro', (sự xen vào) là bắt buộc, do đây là quy tắc tùy chọn có giới hạn. Do năng lực của quy tắc, sự xen vào này chỉ xảy ra sau một nguyên âm ngắn, vì nó đi liền với nguyên âm ngắn.

လောပေါ-.

Sự lược bỏ.

နိဂ္ဂဟီတဿ လောပေါ ဟောတိ ဝါ ကွစိ; ကျာဟံ ကီမဟံ, သာ ရတ္တော သံရတ္တော; သလ္လေခေါ-ဂတ္တုကာမော-ဂန္တုမနောတိအာဒိသု နိစ္စံ.

Đôi khi, niggahīta (ṃ) bị lược bỏ. Ví dụ: kyāhaṃ, kīmahaṃ, sā ratto (so với) saṃratto. Trong các trường hợp như sallekho, gattukāmo, gantumano, (sự lược bỏ) là bắt buộc.

ပရသရဿ-

Của nguyên âm theo sau.

နိဂ္ဂဟီတမှာ ပရဿ သရဿ လောပေါ ဟောတိ ဝါ ကွစိ; တွံသိ တွမသိ.

Đôi khi, nguyên âm đứng sau niggahīta (ṃ) bị lược bỏ. Ví dụ: tvaṃsi (so với) tvamasi.

ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော-

Biến thành phụ âm mũi cuối nhóm trong nhóm (tương ứng).

နိဂ္ဂဟီတဿ ခေါ ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော ဝါ ဟောတိ ပစ္စာ သတျာ; တင်္ကရောတိ တံ ကရောတိ, တဉ္စရတိ တံ စရတိ, တဏ္ဌာနံ တံ ဌာနံ, တန္ဓနံ တံ ဓနံ, တမ္ပာတိ တံ ပါတိ; နိစ္စံ ပဒ မဇ္ဈေ, ဂန္တွာ; ကွစညတြာပိ, သန္တိဋ္ဌတိ.

Khi một phụ âm trong nhóm theo sau, niggahīta (ṃ) đôi khi biến thành phụ âm mũi tương ứng của nhóm đó, do sự đồng hóa. Ví dụ: taṅkaroti (so với) taṃ karoti, tañcarati (so với) taṃ carati, taṇṭhānaṃ (so với) taṃ ṭhānaṃ, tandhanaṃ (so với) taṃ dhanaṃ, tampāti (so với) taṃ pāti. Ở giữa một từ thì (sự biến đổi này) là bắt buộc, ví dụ: gantvā. Đôi khi ở nơi khác cũng vậy, ví dụ: santiṭṭhati.

ယေဝဟိသုညော-.

Biến thành ñ trước y, e, v, h.

ယဧဝဟိသဒ္ဒေသု နိဂ္ဂဟီတဿ ဝါ ဉော ဟောတိ; ယယညဒေဝ, တညေဝ, တဉ္ဘိ; ဝါတွေဝ-ယံယဒေဝ.

Khi các âm y, e, v, h theo sau, niggahīta (ṃ) đôi khi trở thành ñ. Ví dụ: yayaññadeva, taññeva, tañbhi. (Dạng khác:) yaṃyadeva.

ယေ သံဿ-

Của saṃ trước y.

သံသဒ္ဒဿ ယံ နိဂ္ဂဟီတံ တဿ ဝါ ဉော ဟောတိ ယကာရေ; သညမော သံယမော.

Niggahīta (ṃ) của từ 'saṃ' được biến thành 'ñ' một cách tùy chọn khi theo sau là 'y'; ví dụ: saññamo, saṃyamo.

မယဒါ သရေ-.

M, y, d khi có nguyên âm theo sau.

နိဂ္ဂဟီတဿ မယဒါ ဟောန္တိ ဝါ သရေ ကွစိ; တမဟံ, တယိဒံ, တဒလံ; ဝါတွေဝ-တံ အဟံ.

Niggahīta (ṃ) đôi khi được biến thành m, y, d một cách tùy chọn khi có nguyên âm theo sau; ví dụ: tamahaṃ, tayidaṃ, tadalaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: taṃ ahaṃ.

ဝနတရဂါ စာဂမာ-.

Sự xen vào của v, n, t, r, g.

ဧတေ မယဒါ စာဂမာ ဟောန္တိ သရေ ဝါ ကွစိ; တိဝင်္ဂီကံ, ဣတော နာယတိ, စိနိတွာ, တသ္မာတိဟ, နိရောဇံ, ပုထဂေဝ, ဣဓမာဟု, ယထယိဒံ, အတ္တဒတ္ထံ; ဝါတွေဝ-အတ္တတ္ထံ; အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝါတိ-ပဌမန္တော ပဂသဒ္ဒေါဝ.

Các phụ âm m, y, d này đôi khi được xen vào một cách tùy chọn khi có nguyên âm theo sau; ví dụ: tivaṅgīkaṃ, ito nāyati, cinitvā, tasmātiha, nirojaṃ, puthageva, idhamāhu, yathayidaṃ, attadatthaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: attatthaṃ; trong 'atippago kho tāvāti', từ đầu tiên chính là 'pago'.

ဆာ ဠော-.

Từ 'cha' và phụ âm 'ḷ'.

ဆသဒ္ဒါ ပရဿ သရဿ ဠကာရော အာဂမော ဟောတိ ဝါ; ဆဠဟံ, ဆဠာယတနံ; ဝါတွေဝ-ဆ အဘိညာ.

Sau từ 'cha', phụ âm 'ḷ' được xen vào một cách tùy chọn trước một nguyên âm; ví dụ: chaḷahaṃ, chaḷāyatanaṃ; trường hợp tùy chọn không biến đổi: cha abhiññā.

တဒမိနာဒီနိ-

Các trường hợp như 'tadaminā' v.v...

တဒမိနာဒီနိ သာဓူနိ ဘဝန္တိ? တံ ဣမိနာ တဒမိနာ, သကိံ အာဂါမီ သကဒါဂါမီ, ဧကံ ဣဓ အဟံ ဧကမိဒါဟံ, သံဝိဓာယ အဝဟာရော သံဝိဒါဝဟာရော, ဝါရိနော ဝါဟကော ဝလာဟကော, ဇီဝနဿ မူတော ဇီမူတော, ဆဝဿ သယနံ သုသာနံ, ဥဒ္ဓံ ခမဿ ဥဒုက္ခလံ, ပိသိ တာသော ပိသာစော, မဟိယံ ရဝတီတိ မယူရော; ဧဝမညေပိ ပယောဂ တော’နုဂန္တဗ္ဗာ; ပရေသံ ပိသောဒရာဒိဝေဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

Các trường hợp như 'tadaminā' v.v... được hình thành như thế nào? Taṃ iminā thành tadaminā, sakiṃ āgāmī thành sakadāgāmī, ekaṃ idha ahaṃ thành ekamidāhaṃ, saṃvidhāya avahāro thành saṃvidāvahāro, vārino vāhako thành valāhako, jīvanassa mūto thành jīmūto, chavassa sayanaṃ thành susānaṃ, uddhaṃ khamassa thành udukkhalaṃ, pisi tāso thành pisāco, mahiyaṃ ravatīti thành mayūro; các cách dùng khác cũng nên được suy ra theo cách tương tự; nên xem phần 'pisodarādi' của các nhà ngữ pháp khác.

တဝဂ္ဂဝရဏာနံ ယေ စဝဂ္ဂဗယဉာ-.

Nhóm 't' và 'r' khi có 'y' theo sau thành nhóm 'c', 'b', 'y', 'ñ'.

တဝဂ္ဂဝရဏာနံ စဝဂ္ဂဗယဉာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ယကာရေ; အပူစ္စဏ္ဍကာယံ, တစ္ဆံ, ယဇ္ဇေဝံ, အဇ္ဈတ္တံ, ထဉညံ, ဒိဗ္ဗံ, ပယျေသနာ, ပေါက္ခရညော; ကွစီတွေဝ-ရတျာ.

Các phụ âm thuộc nhóm 't' và 'r' khi theo sau là 'y' sẽ lần lượt biến thành các phụ âm thuộc nhóm 'c', 'b', 'y', 'ñ'; ví dụ: apūccaṇḍakāyaṃ, tacchaṃ, yajjevaṃ, ajjhattaṃ, thañaññaṃ, dibbaṃ, payyesanā, pokkharañño; đôi khi không biến đổi: ratyā.

ဝဂ္ဂလသေဟိ တေ-

Bởi các phụ âm nhóm, 'l', và 's'.

ဝဂ္ဂလသေဟိ ပရဿ ယကာရဿ ကွစိ တေ ဝဂ္ဂလသာ ဟောန္တိ; သက္ကတေ, ပစ္စတေ, အဋ္ဋတေ, ကုပ္ပတေ, ဖလ္လတေ, အဿတေ, ကွစီ တွေစ-ကျာဟံ.

Phụ âm 'y' theo sau các phụ âm nhóm, 'l', và 's' đôi khi biến thành chính các phụ âm đó; ví dụ: sakkate, paccate, aṭṭate, kuppate, phallate, assate; đôi khi không biến đổi: kyāhaṃ.

ဟဿ ဝိပလ္လာသော-

Sự hoán vị của 'h'.

ဟဿ ဝိပလ္လာသော ဟောတိ ယကာရေ; ဂုယှံ.

Phụ âm 'h' được hoán vị với 'y' theo sau; ví dụ: guyhaṃ.

ဝေ ဝါ-.

Với 'v', một cách tùy chọn.

ဟဿ ဝိပလ္လာသော ဟောတိ ဝါ ဝကာရေ; ဗဝှာဗာဓော ဗဟွာ ဗာဓော.

Phụ âm 'h' được hoán vị một cách tùy chọn với 'v' theo sau; ví dụ: bavhābādho, bahvābādho.

တထနရာနံ ဋဌဏလာ-.

T, th, n, r thành ṭ, ṭh, ṇ, l.

တထနရာနံ ဋဌဏလာ ဟောန္တီ ဝါ; ဒုက္ကဋံ, အဋ္ဌကထာ, ဂဟဏံ, ပလိဃော, ပလာယတိ, ဝါတွေစ-ဒုက္ကတံ; ကွစီတွေဝ-သုဂတော.

Các phụ âm t, th, n, r được biến đổi một cách tùy chọn thành ṭ, ṭh, ṇ, l; ví dụ: dukkaṭaṃ, aṭṭhakathā, gahaṇaṃ, paligho, palāyati; trường hợp tùy chọn không biến đổi: dukkataṃ; đôi khi không biến đổi: sugato.

သံယောဂါဒိလောပေါ-

Sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm.

သံယောဂဿ ယော အာဒိဘုတော’ဝယဝေါ တဿ ဝါ ကွစီ လောပေါ ဟောတိ; ပုပ္ဖံသာ, ဇာယတေ’ဂိနိ.

Thành phần đứng đầu của một cụm phụ âm đôi khi được lược bỏ một cách tùy chọn; ví dụ: pupphaṃsā, jāyate’gini.

ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသု ဒွေ-

Sự lặp lại trong ý nghĩa phân phối và lặp lại.

ဝီစ္ဆာယမာဘိက္ခညေ စ ယံ ဝတ္တတေ တဿ ဒွေ ရူပါနိ ဟောန္တိ, ကြိယာယ ဂုဏေန ဒဗ္ဗေန ဝါ ဘိန္နေ အတ္ထေ ဝျာပိတု မိစ္ဆာ ဝီစ္ဆာ; ရုက္ခံရုက္ခံ သိဉ္စတိ, ဂါမောဂါမော ရမဏီယော, ဂါမေ ဂါမေ ပါနီယံ, ဂေဟေ ဂေဟေ ဣဿရော, ရသံ ရသံ ဘက္ခယတီ, ကိရိယံ ကိရိယမာရဟတေ.

Một từ được dùng với ý nghĩa phân phối hoặc lặp lại sẽ được lặp lại thành hai lần. Ý nghĩa phân phối (vīcchā) là mong muốn bao hàm các đối tượng khác nhau về hành động, phẩm chất, hoặc vật chất; ví dụ: rukkhaṃrukkhaṃ siñcati, gāmogāmo ramaṇīyo, gāme gāme pānīyaṃ, gehe gehe issaro, rasaṃ rasaṃ bhakkhayatī, kiriyaṃ kiriyamārahate.

အတ္ထိယေဝါနုပုဗ္ဗိယေ’ပိ ဝီစ္ဆာ, မူလေ ထူလာ, အဂ္ဂေ အဂ္ဂေ သုခုမာ; ယဒိ ဟိ ဧတ္ထ မူလဂ္ဂဘေဒေါ န သိယာ အာနုပုဗ္ဗိယမ္ပိ န ဘဝေယျ, (ဇေဋ္ဌံ ဇေဋ္ဌမနုပ္ပဝေသယ) မာသကံ မာသကံ ဣမမှာ ကဟာပဏာ ဘဝန္တာနံ ဒွိန္နံ ဒေဟီတိ- မာသကံ မာသကမိစ္စေတသ္မာ ဝီစ္ဆာဝဂမျတေ သဒ္ဒန္တရတော ပန ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ အဝဓာရဏံ; ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ပုပ္ဖန္တိ, ပဌမံ ပဌမံ ပစ္စန္တီတိ ဝီစ္ဆာဝ; ဣမေ ဥဘော အဍ္ဎာ ကတရာ ကတရာ ဧသံ ဒွိန္နမဍ္ဎတာ, သဗ္ဗေ ဣမေ အဍ္ဎာ ကတမာ ကတမာ ဣမေသံ အဍ္ဎတာ, ဣဟာပိ ဝီစ္ဆာဝ; အာဘိက္ခညံ-ပေါနောပုညံ, ပစတိ ပစတိ ပပစတိ ပပစတိ, လုနာဟိ လုနာဟိတွေဝါယံ လုနာတိ, ဘုတွာ ဘုတွာ ဂစ္ဆတိ, ပဋပဋာ ကရောတိ, ပဋပဋာယတိ.

Ý nghĩa phân phối (vīcchā) cũng có trong sự tuần tự, ví dụ: mūle thūlā, agge agge sukhumā; vì nếu ở đây không có sự khác biệt giữa gốc và ngọn, thì cũng không thể có sự tuần tự. (jeṭṭhaṃ jeṭṭhamanuppavesaya). Trong câu 'māsakaṃ māsakaṃ imamhā kahāpaṇā bhavantānaṃ dvinnaṃ dehīti', từ 'māsakaṃ māsakaṃ' cho thấy ý nghĩa phân phối, còn từ 'imamhā kahāpaṇā' là để xác định. 'pubbaṃ pubbaṃ pupphanti', 'paṭhamaṃ paṭhamaṃ paccantīti' cũng là ý nghĩa phân phối. 'ime ubho aḍḍhā katarā katarā esaṃ dvinnamaḍḍhatā', 'sabbe ime aḍḍhā katamā katamā imesaṃ aḍḍhatā', ở đây cũng là ý nghĩa phân phối. Ý nghĩa lặp lại (ābhikkhaññaṃ) là sự lặp đi lặp lại (ponopuññaṃ), ví dụ: pacati pacati papacati papacati, lunāhi lunāhitvevāyaṃ lunāti, bhutvā bhutvā gacchati, paṭapaṭā karoti, paṭapaṭāyati.

သျာဒိလောပေါ ပုဗ္ဗဿေကဿ-.

Sự lược bỏ biến cách vĩ tự của từ đầu tiên.

ဝီစ္ဆာမေကဿ ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ သျာဒိလောပေါ ဟောတိ, ဧကေကဿ, ကထံ မတ္ထကမတ္ထကေနာတိ? သျာဒိလောပေါ ပုဗ္ဗဿာတိ ယောဂဝိဘာဂါ; န စာတိပ္ပင်္ဂေါ ယောဂဝိဘာဂါ ဣဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓီတိ.

Khi một từ được lặp lại với ý nghĩa phân phối, biến cách vĩ tự của từ đầu tiên sẽ được lược bỏ, ví dụ: ekekassa. Trường hợp 'matthakamatthakena' được hình thành như thế nào? Do sự phân tách quy tắc 'syādilopo pubbassa' (lược bỏ biến cách vĩ tự của từ đầu). Không có sự áp dụng quá rộng vì việc phân tách quy tắc là để đạt được các hình thức mong muốn.

သဗ္ဗာဒီနံ ဝီတိဟာရေ-.

Các từ 'sabba' v.v... trong ý nghĩa tương hỗ.

သဗ္ဗာဒီနံ ဝီတိဟာရေ ဒွေ ဘဝန္တိ ပုဗ္ဗဿ သျာဒိလောပေါ စ; အညမညဿ ဘောဇကာ, ဣတရီတရဿ ဘောဇကာ.

Các từ 'sabba' v.v... khi dùng với ý nghĩa tương hỗ sẽ được lặp lại, và biến cách vĩ tự của từ đầu tiên được lược bỏ; ví dụ: aññamaññassa bhojakā, itarītarassa bhojakā.

ယာဝ ဗောဓံ သမ္ဘမေ-.

Lặp lại cho đến khi hiểu, trong lúc hoảng hốt.

တုရိတေနာပါယဟေတုပဒဿနံ သမ္ဘမော, တသ္မိံ သတိ ဝတ္တု ယာဝန္တေဟ သဒ္ဒေဟိ သော’တ္ထော ဝိညာယတေ တာဝန္တော သဒ္ဒါ ပယုဇ္ဇန္တေ; သပ္ပော သပ္ပော သပ္ပော, ဗုဇ္ဈဿု ဗုဇ္ဈဿု ဗုဇ္ဈဿု, ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော.

Sự hoảng hốt (sambhamo) là việc nhận thấy nguyên nhân nguy hiểm một cách vội vã. Khi đó, người nói sử dụng từ ngữ lặp lại nhiều lần cho đến khi ý nghĩa được hiểu rõ; ví dụ: sappo sappo sappo, bujjhassu bujjhassu bujjhassu, bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅgho.

ဗဟုလံ-.

Nhiều cách.

အယမဓိကာရော အာသတ္ထပရိသမတ္တိယာ တေန နာတိပ္ပသင်္ဂေါ ဣဋ္ဌသိဒ္ဓိ စ.

Phần này có hiệu lực cho đến khi hoàn tất chủ đề đang bàn, do đó không có sự áp dụng quá mức và đạt được kết quả mong muốn.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနဝျာကရဏေ ဝုတ္တီယံ ပဌမော ကဏ္ဍော.

Như vậy là chương thứ nhất trong tập sớ giải về ngữ pháp Moggallāna.

ဒွေဒွေကာနေကေသု နာမသ္မာ သိယောအံယောနာဘိသနံ သ္မာဟိသနံသ္မိံသု-.

Trong (nghĩa) số ít và số nhiều, từ một danh từ (sẽ có các biến cách vĩ ngữ) từng cặp hai (như sau): si, yo; aṃ, yo; nā, bhi; sa, naṃ; smā, hi; sa, naṃ; smiṃ, su.

ဧတေသံ ဒွေ ဒွေ ဟောန္တိ ဧကာနေကတ္ထေသု ဝတ္တမာနတော နာမသ္မာ; မုနိ မုနယော, မုနိံ မုနယော, မုနိနာ မုနီဟိ, မုနိဿ မုနီနံ, မုနိသ္မာ မုနီဟိ, မုနိဿ မုနီနံ, မုနိသ္မိံ မုနီသု, ဧဝံ ကုမာရီ ကုမာရိယော, ကညာ ကညာယောတိ; ဧတာနိ သတ္တ ဒုကာနိ သတ္တဝိဘတ္တိယော; ဝိဘာဂေါ ဝိဘတ္တီတိ ကတွာ-ဧတ္ထ သိအမိတီကာရာ ကာရာ ‘‘ကိမံသိသူ‘‘တိ. သံကေတတ္ထာ.

Từ một danh từ hiện hữu trong nghĩa số ít và số nhiều, chúng (các vĩ ngữ này) có từng cặp hai. (Ví dụ:) muni, munayo; muniṃ, munayo; muninā, munīhi; munissa, munīnaṃ; munismā, munīhi; munissa, munīnaṃ; munismiṃ, munīsu. Tương tự: kumārī, kumāriyo; kaññā, kaññāyo. Bảy cặp này là bảy biến cách, vì rằng sự phân chia được gọi là biến cách. Ở đây, các mẫu tự ī và ā trong (các vĩ ngữ như) si, am, v.v... theo quy tắc 'kimaṃsisū' là để dùng làm ký hiệu kỹ thuật.

ကမ္မေ ဒုတိယာ-.

Biến cách thứ hai (được dùng) trong nghĩa đối cách.

ကရီယတိ ကတ္တုကြိယာယာဘီသမ္ဗန္ဓီယတီတိ ကမ္မံ, တသ္မိံ ဒုတိယာ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ကဋံ ကရောတိ, ဩဒနံ ပဝတိ, အာဒိစ္စံ ပဿတိ, ဩဒနော ပစ္စတီတိ-ဩဒနသဒ္ဒတော ကမ္မတာ နပ္ပတီယတေ, ကိံ စရဟိ? အာချာတတော; ကဋံ ကရောတိ ဝိပုလံ ဒဿနီယန္တိ- အတ္ထေဝ ဂုဏ ယုတ္တဿ ကမ္မတာ; ဣစ္ဆိတေ’ပိ ကမ္မတ္တာဝ ဒုတိယာ သိဒ္ဓ; ဂါဝုံ ပယော ဒေါဟတိ, ဂေါမန္တံ ဂါဝံ ယာဝတိ, ဂဝမဝရုန္ဓတိ ဝဇံ, မာဏဝကံ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆတိ, ဂေါမန္တံ ဂါဝံ ဘိက္ခတေ, ရုက္ခမဝ စိနာတိ ဖလာနိ, သိဿံ ဓမ္မံ ဗြူတေ, သိဿံ ဓမ္မမနုသာသတိ.

Cái được làm, cái được liên kết với hành động của chủ từ, được gọi là đối cách (kamma). Trong (nghĩa) đó, có biến cách thứ hai. (Ví dụ:) làm cái chiếu, nấu cơm, thấy mặt trời. Trong (câu) 'cơm được nấu', tính chất đối cách không được nhận biết từ từ 'odana'. Vậy thì từ đâu? Từ động từ. Trong (câu) 'làm cái chiếu rộng và đẹp', tính chất đối cách vẫn tồn tại đối với (danh từ) được kết hợp với tính từ. Ngay cả trong (trường hợp đối tượng) được mong muốn, biến cách thứ hai cũng được xác định do tính chất đối cách. (Ví dụ:) vắt sữa từ con bò, xin con bò từ Gomanta, nhốt con bò vào chuồng, hỏi đường cậu bé, xin con bò từ Gomanta, hái trái cây từ cây, nói pháp cho học trò, dạy pháp cho học trò.

ဧဝမနိစဆိတေ’ပိ; အဟိံ လင်္ဃယတိ, ဝီသံ ဘက္ခေတိ; ယန္နေ ဝိစ္ဆိတံ နာပိ အနိစ္ဆိတံ တတ္ထာပိ ဒုတီယာ သိဒ္ဓါ; ဂါမံ ဂစ္ဆန္တော ရုက္ခမူလမုပသပ္ပတိ, ပထဝိံ အဓိသေဿတိ, ဂါမမဓိတိဋ္ဌတိ, ရုက္ခ မဇ္ဈာသတေတိ-အဓိသီဌာသာနံ ပယောဂေ’ဓိကရဏေ ကမ္မဝစနိစ္ဆာ.

Tương tự, ngay cả trong (trường hợp đối tượng) không mong muốn; (ví dụ:) bước qua con rắn, ăn thuốc độc. Nơi nào không phải là mong muốn cũng không phải là không mong muốn, ở đó biến cách thứ hai cũng được xác định; (ví dụ:) trong khi đi đến làng, (anh ta) đến gần gốc cây. (Anh ta) sẽ nằm trên mặt đất, (anh ta) đứng trong làng, (anh ta) ngồi trên cây. Khi sử dụng (các động từ) sī, ṭhā, ās với tiếp đầu ngữ 'adhi', có ý muốn diễn đạt nghĩa sở cách thành đối cách.

ဝတ္တိစ္ဆာတော ဟိ ကာရကာနိ ဟောန္တိ; တံ ယထာ- ဝလာဟကာ ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကဿ ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကော ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကေ ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကေန ဝိဇ္ဇောတတေတိ.

Thật vậy, các cách (kāraka) phụ thuộc vào ý muốn của người nói. Ví như sau: sét đánh từ đám mây, sét của đám mây đánh, đám mây lóe sáng, sét đánh trong đám mây, sét đánh bởi đám mây.

ဧဝမဘိနဝိသဿ ဝါ, ဓမ္မမဘိနိဝိသတေ ဓမ္မေ ဝါ, တထာ ဥပနွဇ္ဈာဝသဿာဘောဇနနဝုတ္တိစနဿ; ဂါမမုပဝသတိ, ဂါမ မနုဝသတိ, ပဗ္ဗတမဓိဝသတိ, ဃရမာဝသတိ; အဘောဇနနိဝုတ္တိဝစ နဿာတိ-ကိံ? ဂါမေ ဥပဝသတိ-ဘောဇနနိဝုတ္တိံ ကရောတီတိ အတ္ထော. တပ္ပာနာစာရေ’ပိ ကမ္မတ္တာဝ ဒုတိယာ သိဒ္ဓါ, နဒိမ္ပိဝတိ, ဂါမံ စရတိ; ဧဝံ သစေ မံ နာလပိဿတီတိ-အာဒိသုပိ.

Tương tự, đối với (động từ) abhi-ni-vis, (anh ta) chuyên tâm vào Pháp (đối cách) hoặc trong Pháp (sở cách). Tương tự, đối với (động từ) vas với (các tiếp đầu ngữ) upa, anu, adhi, ā, khi không có nghĩa là nhịn ăn; (ví dụ:) sống gần làng, sống theo làng, sống trên núi, sống trong nhà. Tại sao lại nói 'khi không có nghĩa là nhịn ăn'? (Bởi vì) 'Gāme upavasati' có nghĩa là 'anh ta nhịn ăn trong làng'. Ngay cả trong (trường hợp) uống và đi lại ở đó, biến cách thứ hai cũng được xác định do tính chất đối cách; (ví dụ:) uống (nước) sông, đi đến làng. Tương tự, trong các (câu) như 'nếu ngài sẽ không nói với tôi', v.v...

ဝိဟိတာဝ ပဋိယောဂေ ဒုတိယာ, ပဋိဘန္တု တံ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ-တံ ပဋိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာသန္တူတိ အတ္ထော; ယဒါ တု ဓာတုနာ ယုတ္တော ပတိ တဒါ တေနာယောဂါ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ စ တဿ နပ္ပဋိ ဘာတီတိ? အက္ခေ ဒိဗ္ဗတိ, အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗတိ, အက္ခေသု ဒိဗ္ဗတီတိကမ္မကရဏာဓိကရဏဝစနိစ္ဆာ.

Biến cách thứ hai được quy định khi kết hợp với 'paṭi'. (Ví dụ:) 'Này Cunda, mong rằng các giác chi sẽ hiện rõ đến ông', nghĩa là: mong rằng các giác chi sẽ soi sáng đến ông. Nhưng khi 'paṭi' được kết hợp với một động từ căn, thì do không có sự kết hợp (trực tiếp) với nó, (có) biến cách thứ sáu trong nghĩa liên hệ, (như trong câu) 'nó không hiện rõ đối với anh ta'? (Ví dụ:) chơi xúc xắc (đối cách), chơi bằng xúc xắc (sử dụng cách), chơi trên xúc xắc (sở cách), là do ý muốn diễn đạt nghĩa đối cách, sử dụng cách, và sở cách.

ကာလဒ္ဓါနမစ္စန္တသံယောဂေ-.

(Biến cách thứ hai được dùng) đối với thời gian và không gian trong sự liên tục không gián đoạn.

ကြိယာဂုဏဒဗ္ဗေဟိ သာကလ္လေန ကာလဒ္ဓါနံ သမ္ဗန္ဓော အစ္စန္တသံယောဂေ, တသ္မိံ ဝိညာယမာနေ ကာလသဒ္ဒေဟိ အဒ္ဓ သဒ္ဒေဟိ စ ဒုတိယာ ဟောတိ; မာသမဓီတေ, မာသံ ကလျာဏိ. မာသံ ဂုဠဓာနာ, ကောသမဓီတေ, ကောသံ ကုဋိလာ နဒီ, ကောသံ ပဗ္ဗတော; အစ္စန္တသံယေဂေတိ ကိံ? မာသဿ ဒွီဟမဓီတေ; ကောသဿေက ဒေသေ ပဗ္ဗတော; ပုဗ္ဗနှသမယံ နိဝါသေတွာ, ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ, ဣမံ ရတ္တိံ စတ္တာရော မဟာရာဇာတိ; ဧဝမာဒိသု ကာလဝါစီဟိ အစ္စန္တသံယေဂတ္တာဝ ဒုတိယာ သိဒ္ဓါ, ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန ဝါ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ-

Sự liên tục không gián đoạn là sự liên kết hoàn toàn của thời gian và không gian với hành động, phẩm chất, và vật chất. Khi (nghĩa) đó được hiểu, biến cách thứ hai được dùng với các từ chỉ thời gian và các từ chỉ không gian. (Ví dụ:) học suốt tháng, xinh đẹp suốt tháng, mật đường (tốt) suốt tháng; học suốt một kosa, sông uốn khúc suốt một kosa, núi (trải dài) suốt một kosa. Tại sao lại nói 'trong sự liên tục không gián đoạn'? (Bởi vì) 'học hai ngày của tháng', 'núi ở một phần của kosa'. (Ví dụ:) 'vào buổi sáng, sau khi đã đắp y', 'một thời, đức Thế Tôn', 'đêm nay, bốn vị đại vương'. Trong những (trường hợp) như vậy, biến cách thứ hai được xác định đối với các từ chỉ thời gian do chính sự liên tục không gián đoạn, hoặc do sự thay đổi biến cách, theo nhiều quy định.

ဖလပ္ပတ္တိယံ ကြိယာပရိသမတ္တျပဝဂ္ဂေါ တသ္မိံ ဝိညာယ မာနေ ကာလဒ္ဓါနံ ကြိယာယာစ္စန္တသံယောဂေ တတိယာဘိမတာ သာပိ ကရဏတ္တာဝ သိဒ္ဓါ; မာသေနာနုဝါကော’ဓီတော, ကောသေနာနုဝါ ကော’ဓီတောတိ; အနပဝဂ္ဂေတု အသာဓကတမတ္တာ ကရဏတ္တာဘဝေ ဒုတိယာဝ မာသမဓီတော’နုဝါကော, န စာနေန ဂဟိတောတိ.

Sự hoàn thành hành động khi đạt được kết quả được gọi là 'apavagga'. Khi (nghĩa) đó được hiểu, trong sự liên tục không gián đoạn của hành động với thời gian và không gian, biến cách thứ ba được chấp nhận. Nó cũng được xác định do chính tính chất công cụ. (Ví dụ:) chương được học xong trong một tháng, chương được học xong trong một kosa. Nhưng khi chưa hoàn thành, do không phải là phương tiện hiệu quả nhất, trong sự vắng mặt của tính chất công cụ, (chỉ có) biến cách thứ hai; (ví dụ:) chương đã được học suốt một tháng, nhưng nó chưa được nắm vững.

ကာရကမဇ္ဈေ ယေ ကာလဒ္ဓါနဝါစိနော တတော သတ္တမီပပဉ္စမိယော အဘိမတာ; အဇ္ဇ ဘုတွာ ဒေဝဒတ္တော ဒွီဟေ ဘုဉ္ဇိဿတိ ဒွီဟာ ဘုဉ္ဇိဿတိ, အတြဋ္ဌော’ယမိဿာသော ကောသေ လက္ခံ ဝိဇ္ဈတိ, ကောသာ လက္ခံ ဝိဇ္ဈတီတိ-တာပီဟ သကသကကာရကဝစနိစ္ဆာယေဝ သိဒ္ဓါ.

Đối với những từ chỉ thời gian và không gian ở giữa các cách (kāraka), biến cách thứ bảy và thứ năm được chấp nhận. (Ví dụ:) Hôm nay sau khi ăn, Devadatta sẽ ăn sau hai ngày hoặc từ hai ngày. Người bắn cung đứng ở đây bắn mục tiêu ở khoảng cách một kosa hoặc từ khoảng cách một kosa. Ở đây, chúng cũng được xác định do chính ý muốn diễn đạt các cách (kāraka) tương ứng của chúng.

ဂတိဗောဓာဟာရသဒ္ဒတ္ထကမ္မကဟဇ္ဇာဒီနံ ပယောဇ္ဇေ-.

(Biến cách thứ hai được dùng cho chủ từ gốc) trong thể sai khiến của (các động từ có nghĩa) đi lại, hiểu biết, ăn uống, âm thanh, các động từ bất cập vật, và (các động từ) harati, v.v...

ဂမနတ္ထာနံ ဗောဓတ္ထာနံ အာဟာရတ္ထာနံ သဒ္ဒတ္ထာနမကမ္မကာနံ ဘဇ္ဇာဒီနဉ္စ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ ဟောတိ, သာမတ္ထိယာ စ ပယောဇကဝျာပါရေန ကမ္မတာဝဿ ဟောတီတိ ပတီယတေ; ဂမ ယတိ မာဏဝကံ ဂါမံ, ယာပယတိ မာဏဝကံ ဂါမံ, ဗောဓယတိ မာဏဝကံ ဓမ္မံ, ဝေဒယတိ မာဏဝကံ ဓမ္မံ, ဘောဇယတိ မာဏဝကမောဒနံ, အာသယတိ မာဏဝကမောဒနံ, အဇ္ဈာပယတိ မာဏဝကံ ဝေဒံ ပါဌယတိ မာဏဝကံ ဝေဒံ, အာသယတိ ဒေဝဒတ္တံ, သာယယတိ ဒေဝ ဒတ္တံ, အညံ ဘဇ္ဇာပေတိ, အညံ ကောဋ္ဋာပေတိ, အဉညံ သန္ထရာပေတိ. ဧတေသမေဝါတိ ကိံ?ပါစယတိ ဩဒနံ ဒေဝဒတ္တေန ယဉညဒတ္တော; ပယေ ပ္ပောတိ ကိံ?ဂစ္ဆတိ ဒေဝဒတ္တော, ယဒါ စရဟိဂမယတိ ဒေဝဒတ္တံ ယည ဒတ္တော, တမပရော ပယောဇယတိ တဒါ ဂမယတိ ဒေဝဒတ္တံ ယညဒတ္တေနေတိ - ဘဝိတဗ္ဗံ ဂမယတိဿာဂမနတ္ထတ္တာ.

Trong thể sai khiến của (các động từ) có nghĩa đi lại, hiểu biết, ăn uống, âm thanh, các động từ bất cập vật, và (các động từ) harati, v.v..., biến cách thứ hai được dùng cho chủ từ (gốc). Và theo năng lực (của quy tắc), người ta hiểu rằng nó trở thành đối cách bởi hành động của chủ từ sai khiến. (Ví dụ:) khiến cậu bé đi đến làng, khiến cậu bé đi đến làng, khiến cậu bé hiểu Pháp, khiến cậu bé biết Pháp, khiến cậu bé ăn cơm, khiến cậu bé ăn cơm, khiến cậu bé học kinh Vệ-đà, khiến cậu bé đọc kinh Vệ-đà, khiến Devadatta ngồi, khiến Devadatta nằm, khiến người khác mang, khiến người khác đập, khiến người khác trải. Tại sao lại nói 'chỉ của những (động từ) này'? (Ví dụ:) Yaññadatta khiến Devadatta nấu cơm. Tại sao lại nói 'trong thể sai khiến'? (Ví dụ:) Devadatta đi. Khi Yaññadatta khiến Devadatta đi, và một người khác lại sai khiến người đó (Yaññadatta), thì (câu) phải là 'khiến (người đó) khiến Devadatta đi bởi Yaññadatta', bởi vì (động từ) 'gamayati' không có nghĩa là đi.

ဟရာဒီနံ ဝါ-.

Đối với (các động từ) harati, v.v..., (thì) tùy chọn.

ဟရာဒီနံ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ ဟောတိ ဝါ; ဟာရေတိ ဟာရံ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ, အဇ္ဈောဟာရေတိ သတ္တုံ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ, ကာရေတိ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ, ဒဿယတေ ဇနံ ရာဇာ ဇနေနေတိ ဝါ, အဘိဝါဒယတေ ဂုရုံ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ.

Đối với các động từ căn như har v.v... ở thể sai khiến, tác nhân (kattar) có thể tùy chọn ở biến cách thứ hai. Ví dụ: hāreti hāraṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta mang vòng hoa), ajjhohāreti sattuṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta ăn bột lúa mạch), kāreti devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta làm), dassayate janaṃ rājā hoặc janena (nhà vua cho dân chúng thấy), abhivādayate guruṃ devadattaṃ hoặc devadattena (khiến Devadatta đảnh lễ vị thầy).

န ခါဒါဒီနံ-.

Không áp dụng cho các động từ căn như khād v.v...

ခါဒါဒီနံ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ န ဟောတိ; ခါဒယတိ ဒေဝဒတ္တေန, အာဒယတိ ဒေဝဒတ္တေန, အဝှာပယတိ ဒေဝဒတ္တေန, သဒ္ဒါယတိ ဒေဝဒတ္တေန, ကန္ဒယတိ ဒေဝဒတ္တေန, နာယယတိ ဒေဝဒတ္တေန.

Đối với các động từ căn như khād v.v... ở thể sai khiến, tác nhân không ở biến cách thứ hai. Ví dụ: khādayati devadattena (khiến Devadatta ăn), ādayati devadattena (khiến Devadatta lấy), avhāpayati devadattena (khiến Devadatta gọi), saddāyati devadattena (khiến Devadatta làm ra tiếng), kandayati devadattena (khiến Devadatta khóc), nāyayati devadattena (khiến Devadatta dẫn đi).

ဝဟိဿာနိယန္တုကေ-.()

Đối với (động từ căn) vah khi không có người điều khiển.

ဝါဟယတိ ဘာရံ ဒေဝဒတ္တေန; အနိယန္တုကေတိ-ကိံ?ဝါဟယတိ ဂါရံ ဗလိဝဒ္ဒေ.

Vāhayati bhāraṃ devadattena (khiến Devadatta mang gánh nặng). Tại sao nói 'khi không có người điều khiển'? (Ví dụ:) Vāhayati gāraṃ balivadde (khiến những con bò kéo xe).

ဘက္ခိဿာဟိံသာယံ-.()

Đối với (động từ căn) bhakkh khi không có nghĩa là làm hại.

ဘက္ခယတိ မောဒကေ ဒေဝဒတ္တေန; အဟိံသာယန္တိ ကိံ? ဘက္ခယတိ ဗလိဝဒ္ဒေ သဿံ.

Bhakkhayati modake devadattena (khiến Devadatta ăn bánh). Tại sao nói 'khi không có nghĩa là làm hại'? (Ví dụ:) Bhakkhayati balivadde sassaṃ (khiến những con bò ăn lúa).

ဓျာဒီဟိ ယုတ္တာ-.

Khi đi cùng với dhi v.v...

ဓိအာဒီဟိ ယုတ္တတော ဒုတိယာ ဟောတိ? ဓိရတ္ထုမံ ပူတိကာယံ, အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ, အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ, သမာဓာနမန္တရေန, မုစလိန္ဒမဘိတော သရမိစ္စာဒိ-ဆဋ္ဌိယာပဝါဒေါ ယံ.

Khi đi cùng với các từ như dhi v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: Dhiratthu maṃ pūtikāyaṃ (Đáng nguyền rủa thay cho ta, cho thân hôi thối này), antarā ca rājagahaṃ, antarā ca nāḷandaṃ (giữa thành Rājagaha và giữa thành Nāḷandā), samādhānamantarena (không có định), mucalindamabhito saraṃ (hồ nước gần cây Mucalinda), v.v... Đây là trường hợp ngoại lệ của biến cách thứ sáu.

လက္ခဏိတ္ထမ္ဘုတဝီစ္ဆာသွဘိနာ-.

Với (tiếp đầu ngữ) abhi trong các nghĩa: dấu hiệu, trạng thái đặc biệt, và sự lặp lại.

လက္ခဏာဒိသွတ္ထေသွဟိနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ရုက္ခ မဘိဝိဇ္ဇေတတေ ဝိဇ္ဇု, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရမဘိ, ရုက္ခံ ရုက္ခမဘိတိဋ္ဌတိ.

Khi đi cùng với abhi trong các nghĩa như dấu hiệu v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ abhivijjotate vijju (sét đánh về phía cây), sādhu devadatto mātaramabhi (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhamabhitiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây).

ပတိပရီဟိ ဘာဂေ စ-.

Với (tiếp đầu ngữ) pati và pari, và trong nghĩa 'phần thuộc về'.

ပတိပရီဟိ ယုတ္တမှာ လက္ခဏာဒိသု ဘာဂေ ဝတ္ထေ ဒုတိယာ ဟောတိ; ရုက္ခမ္ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ ပတိ, ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပတိ တိဋ္ဌတိ, ယဒေတ္ထ မံ ပတိ သိယာ, ရုက္ခံ ပရိဝိဇ္ဇေတတေ ဝိဇ္ဇု, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ ပရိ, ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပရိ တိဋ္ဌတိ, ယဒေတ္ထ မံ ပရိ သိယာ.

Khi đi cùng với pati và pari trong các nghĩa như dấu hiệu v.v... và trong nghĩa 'phần thuộc về', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ pati vijjotate vijju (sét đánh về phía cây), sādhu devadatto mātaraṃ pati (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhaṃ pati tiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây), yadettha maṃ pati siyā (phần nào ở đây thuộc về tôi), rukkhaṃ parivijjotate vijju (sét đánh quanh cái cây), sādhu devadatto mātaraṃ pari (Devadatta tốt với mẹ), rukkhaṃ rukkhaṃ pari tiṭṭhati (anh ta đứng ở mỗi cây), yadettha maṃ pari siyā (phần nào ở đây thuộc về tôi).

အနုနာ-.

Với (tiếp đầu ngữ) anu.

လက္ခဏာဒိသွတ္ထေသွနုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ရုက္ခ မနုဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု, သစ္စကိရိယမနုပဝဿိ; ဟေတု စ လက္ခဏံ ဘဝတိ, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရမနု, ရုက္ခံ ရုက္ခမနု တိဋ္ဌတိ, ယဒေတ္ထ မံ အနုသိယာ.

Khi đi cùng với anu trong các nghĩa như dấu hiệu v.v..., biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: rukkhaṃ anuvijjotate vijju (sét đánh dọc theo cây), saccakiriyam anupavassi (trời mưa theo sau hành động chân thật); nguyên nhân cũng là một dấu hiệu, sādhu devadatto mātaramanu (Devadatta tốt theo (gương) mẹ), rukkhaṃ rukkhamanu tiṭṭhati (anh ta đứng dọc theo mỗi cây), yadettha maṃ anusiyā (phần nào ở đây thuộc về tôi).

သဟတ္ထေ-

Trong nghĩa 'cùng với'.

သဟတ္ထေ’နုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ပဗ္ဗတမနုတိဋ္ဌတိ.

Khi đi cùng với anu trong nghĩa 'cùng với', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: pabbataṃ anutiṭṭhati (nó đứng dọc theo ngọn núi).

ဟီနေ-

Trong nghĩa 'kém hơn'.

ဟီနတ္ထေ’နုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; အနုသာရိပုတ္တံ ပညာဝန္တော.

Khi đi cùng với anu trong nghĩa 'kém hơn', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: anu sāriputtaṃ paññāvanto (những người có trí tuệ thì kém hơn ngài Sāriputta).

ပညဝန္တော-မ.

Những người có trí tuệ - ma.

ဥပေန-.

Với (tiếp đầu ngữ) upa.

ဟိနတ္ထေ ဥပေန ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ဥပသာရိပုတ္တ ပညာဝန္တော.

Khi đi cùng với upa trong nghĩa 'kém hơn', biến cách thứ hai được sử dụng. Ví dụ: upa sāriputtaṃ paññāvanto (những người có trí tuệ thì kém hơn ngài Sāriputta).

သတ္တမျာဓိကျေ-.

Biến cách thứ bảy trong nghĩa 'hơn'.

အာဓိကျတ္ထေ ဥပေန ယုတ္တမှာ သတ္တမီ ဟောတိ; ဥပခါရယံ ဒေါဏော.

Khi đi cùng với upa trong nghĩa 'hơn', biến cách thứ bảy được sử dụng. Ví dụ: upa khāriyaṃ doṇo (một doṇa thì hơn một khārī).

သာမိတ္တေ’ဓိနာ-.

Với (tiếp đầu ngữ) adhi trong nghĩa 'quyền sở hữu, quyền làm chủ'.

သာမိဘာဝတ္ထေ’ဓိနာ ယုတ္တမှာ သတ္တမီ ဟောတိ; အဓိဗြဟ္မဒတ္တေ ပဉ္စာလာ, အဓိပဉ္စာလေသု ဗြဟ္မဒတ္တော.

Khi đi cùng với adhi trong nghĩa 'quyền làm chủ', biến cách thứ bảy được sử dụng. Ví dụ: adhi brahmadatte pañcālā (dân Pañcāla ở dưới quyền vua Brahmadatta), adhi pañcālesu brahmadatto (vua Brahmadatta cai trị dân Pañcāla).

ကတ္တုကရဏေသု တတိယာ-.

Biến cách thứ ba trong (nghĩa) tác nhân và công cụ.

ကတ္တရိ ကရဏ စ္ैအ ကာရကေ တတိယာ ဟောတိ; ပုရိသေန ကတံ, အသိနာ ဆိန္ဒတိ, ပကတိယာဘိရူပေါ, ဂေါတ္တေန ဂေါတမော’သုမေဓော နာမ နာမေန, ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကောတိ-ဘူဓာတုဿ သမ္ဘဝါ ကရဏေ ဧဝ တတိယာ; ဧဝံ သမေန ဓာဝတိ, ဝိသမေန ဓာဝတိ, ဒွိဒေါဏေန ဓညံ ကိဏာတိ, ပဉ္စကေန ပသဝေါ ကိဏာတီတိ.

Trong tác nhân và công cụ, biến cách thứ ba được sử dụng. Ví dụ: purisena kataṃ (được làm bởi người đàn ông), asinā chindati (chặt bằng gươm), pakatiyā abhirūpo (đẹp do bản chất), gottena gotamo (thuộc dòng họ Gotama), sumedho nāma nāmena (tên là Sumedha), jātiyā sattavassiko (bảy tuổi tính từ lúc sinh). Đối với động từ căn bhū trong nghĩa 'trở thành', biến cách thứ ba được dùng cho công cụ. Tương tự: samena dhāvati (chạy đều), visamena dhāvati (chạy không đều), dvidoṇena dhaññaṃ kiṇāti (mua lúa với giá hai doṇa), pañcakena pasavo kiṇāti (mua gia súc với giá năm (đồng)).

သဟတ္ထေန-

Trong nghĩa 'cùng với'.

သဟတ္ထေန ယောဂေ တတိယာ သိယာ; ပုတ္တေန သဟာဂတော, ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ အာဂတော? တတိယာပိ ဆဋ္ဌီဝ အပ္ပဓာနေ ဧဝ ဘဝတိ.

Khi đi cùng với từ có nghĩa 'cùng với', biến cách thứ ba được sử dụng. Ví dụ: puttena saha āgato (đến cùng với con trai), puttena saddhiṃ āgato (đến cùng với con trai). Biến cách thứ ba, cũng như biến cách thứ sáu, được dùng cho thành phần phụ.

လက္ခဏေ-.

Về đặc điểm.

လက္ခဏေ ဝတ္တမာနတော တတိယာ သိယာ; တိဒဏ္ဍကေန ပရိဗ္ဗာဇကမဒ္ဒက္ခိ, အက္ခိနာ ကာဏော, တေန ဟိ အင်္ဂေန အင်္ဂိနော ဝိကာရော လက္ခီယတေ.

Biến cách thứ ba được dùng khi đang hiện hữu trong (ý nghĩa) đặc điểm; (ví dụ:) đã thấy vị du sĩ qua (dấu hiệu) ba cây gậy, chột mắt, thật vậy, sự khiếm khuyết của người có thân thể được nhận biết qua bộ phận ấy.

ဟေတုမှိ-.

Về nguyên nhân.

တက္ကိရိယာယောဂ္ဂေ တတိယာ သိယာ; အန္နေန ဝသတိ, ဝိဇ္ဇာယ ယသော.

Biến cách thứ ba được dùng trong (trường hợp) thích hợp với hành động ấy; (ví dụ:) sống bằng vật thực, danh tiếng (có được) nhờ minh kiến.

ပဉ္စမီဏေ ဝါ-.

Hoặc biến cách thứ năm trong (trường hợp) mắc nợ.

ဣဏေ ဟေတုမှီ ပဉ္စမီ ဟောတိ ဝါ;ဇဠတ္တာ ဗဒ္ဓေါ သတေန ဝါ.

Trong (trường hợp) mắc nợ (và) nguyên nhân, biến cách thứ năm được dùng tùy chọn; (ví dụ:) bị trói buộc vì ngu độn, hoặc (bị trói buộc) bởi một trăm.

ဂုဏေ-

Về phẩm chất.

ပရာင်္ဂဘုတေ ဟေတုမှိ ပဉ္စမီ ဟောတိ ဝါ; ဇဠတ္တာ ဗဒ္ဓေါ ဇဠတ္တေန ဝါ, ပညာယ မုတ္တော, ဟုတွာ အဘာဝတော’နိစ္စာ, သင်္ခါရ နိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော.

Khi nguyên nhân là một phẩm chất phụ thuộc, biến cách thứ năm được dùng tùy chọn; (ví dụ:) bị trói buộc vì ngu độn, hoặc bởi sự ngu độn, được giải thoát nhờ trí tuệ, (các pháp là) vô thường do sự không tồn tại sau khi đã hiện hữu, do hành diệt nên thức diệt.

ဆဋ္ဌီ ဟေတွတ္ထေဟိ-.

Biến cách thứ sáu với các từ có nghĩa là nguyên nhân.

ဟေတွတ္ထဝစီဟိ ယေဂေ ဟေတုမှိ ဆဌီ သိယယာ; ဥဒရဿ ဟေတု, ဥဒရဿ ကာရဏာ.

Khi đi cùng với các từ chỉ nguyên nhân, biến cách thứ sáu được dùng cho (từ chỉ) nguyên nhân; (ví dụ:) vì lý do cái bụng, vì nguyên nhân cái bụng.

သဗ္ဗာဒိတော သဗ္ဗာ-.

Tất cả (biến cách) từ (các đại từ) sabba, v.v.

ဟေတွတ္ထေဟိ ယောဂေ သဗ္ဗာဒီဟိ သဗ္ဗာ ဝိဘတ္တိယော ဟောန္တိ; ကော ဟေတု, ကံ ဟေတုံ, ကေန ဟေတုနာ, တဿ ဟေတုဿ, ကသ္မာ ဟေတုသ္မာ, ကဿ ဟေတုဿ, ကသ္မိံ ဟေတုသ္မိံ; ကိံ ကာရဏံ, ကေန ကာရဏေန; ကိံ နိမိတ္တံ, ကေန နိမိတ္တေန; ကိံ ပယောဇနံ, ကေန ပယောဇနေနေစ္စေဝမာဒိ –ဟေတွတ္ထေဟီတွေဝ-ကေန ကတံ.

Khi đi cùng với các từ có nghĩa là nguyên nhân, tất cả các biến cách được dùng với các đại từ như sabba, v.v.; (ví dụ:) ko hetu, kaṃ hetuṃ, kena hetunā, tassa hetussa, kasmā hetusmā, kassa hetussa, kasmiṃ hetusmiṃ; kiṃ kāraṇaṃ, kena kāraṇena; kiṃ nimittaṃ, kena nimittena; kiṃ payojanaṃ, kena payojanena, v.v. — (Quy tắc này) chỉ áp dụng với các từ có nghĩa là nguyên nhân — (ví dụ khác:) được làm bởi ai?

စတုတ္ထိ သမ္ပဒါနေ-.

Biến cách thứ tư trong (trường hợp) chỉ định cách.

ယဿ သမ္မာ ပဒီယတေ တသ္မိံ စတုတ္ထိ သိယာ; သံဃဿ ဒဒါတိ, အာဓာရဝိစက္ခာယံ သတ္တမီပိ သိယာ, သံဃေ ဒေဟိ.

Biến cách thứ tư được dùng cho đối tượng mà vật gì đó được trao cho một cách đúng đắn; (ví dụ:) cúng dường đến Tăng đoàn, khi muốn diễn đạt ý nghĩa vị trí, biến cách thứ bảy cũng có thể được dùng, (ví dụ:) hãy cúng dường trong Tăng đoàn.

တာဒတ္ထျေ-.

Về (ý nghĩa) mục đích.

တဿေဒံ တဒတ္ထံ တဒတ္ထဘာဝေ ဇောတနီယေ နာမသ္မာ စတုတ္ထီ သိယာ; သီတဿ ပဋိဃာတာယ, အတ္ထာယ ဟိတာယ ဒေဝမနုဿာနံ, နာလံ ဒါရဘရဏာယ, ယူပါယ ဒါရု, ပါကာယ ဝဇတီတွေဝမာဒိ.

Khi cần làm rõ ý nghĩa 'cái này dành cho cái đó', biến cách thứ tư được dùng sau danh từ; (ví dụ:) để ngăn ngừa cái lạnh, vì sự lợi ích, vì sự hạnh phúc cho chư thiên và loài người, không đủ khả năng để nuôi vợ, gỗ dùng cho cột tế thần, đi để nấu ăn, v.v.

ကဿ သာဒုံ န ရုစ္စတိ, မာ အာယသ္မန္တာနမ္ပိ သံဃဘေဒေါ ရုစ္စတ္ထ, ခမတိ သံဃဿ, ဘတ္တမဿ နစ္ဆာဒေတီတိ-ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓ ဝစနိစ္ဆာယံ; န စေဝံ ဝိရောဓော သိယာ သဒိသရူပတ္တာ ဧဝံ ဝိဓေသု စ သမ္ဗန္ဓဿ သဒ္ဒိကာနုမတတ္တာ ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီတိ-အတ္ထမတ္တေ ပဌမာ.

(Ví dụ:) Ai mà không thích vị ngọt? Mong rằng các ngài trưởng lão cũng đừng thích sự chia rẽ Tăng đoàn. Tăng đoàn chấp thuận. Vật thực không làm cho vị ấy hài lòng. — (Trong các trường hợp này) là biến cách thứ sáu khi muốn nói lên sự liên hệ; và như vậy sẽ không có sự mâu thuẫn, do có hình thức tương tự (với biến cách thứ tư) và vì trong những trường hợp như vậy, (ý nghĩa) liên hệ được các nhà ngữ pháp học chấp thuận. (Ví dụ:) Hoặc là ông ưa thích giáo pháp của ai? — (Trong trường hợp) chỉ có ý nghĩa, là biến cách thứ nhất.

ဧဝမညာပိ ဝိညေယျာ ပရတော’ပိ ယထာဂမံ.

Cũng vậy, các (trường hợp) khác cũng nên được hiểu từ phần sau, theo như kinh điển.

ရညော သတံ ဓာရေတိ, ရညော ဆတ္တံ ဓာရေတီတိ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ; ဧဝံ ရညော သိလာဃတေ, ရညော ဟနုတေ, ရညော ဥပ တိဋ္ဌတေ, ရညော သပတေ, ဒေဝါပိ တဿ ပိဟယန္တိ တာဒိနော, တဿ ကုဇ္ဈ မဟာဝီရ, ယဒိတံ တဿ ပကုပ္ပေယျံ, ဒုဘယတိ ဒိသာနံ မေဃော, ယော မိတ္တာနံ န ဒူဟတီ,[ ] ယော အပ္ပဒုဋ္ဌဿ နရဿ ဒုဿတိ, ကျာဟံ အယျာနံ အပရဇ္ဈာမိ, ဣဿယန္တိ သမဏာနံ တိတ္ထိယာ, ဓမ္မေန နယမာနာနံ ကာ ဥသူယ, [ ] ရညော ဘာဂျမာ ရဇ္ဈတိ, ရညော ဘာဂျမိက္ခတေ, တေန ယာစိတော အယာစိတော ဝါ တဿ ဂါဝေါ ပဋိသုဏာတိ, ဂါဝေါ အာသုဏာတိ, ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ, ဟောတု ပတိဂိဏာတိ, ဟောတွနုဂိဏာတိ, အာရောဝယာမိ ဝေါ, ပတိဝေဒယာမိ ဝေါ, ဓမ္မ တေ ဒေသိဿာမိ, ယထာ နော သတ္ထာ ဝျာကရေယျ, အလံ တေ ဣဓ ဝါသေန, ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓ, အရဟတိ မလ္လော မလ္လဿာတိ –ဇီဝိတံ တိဏာယပိ န မညမနောတိ တာဒတ္ထျေ စတုတ္ထိ; တိဏေန ယော အတ္ထော တဒတ္ထာယပီတိ အတ္ထော;

(Ví dụ:) nợ vua một trăm, che lọng cho vua — (đây là) biến cách thứ sáu trong (ý nghĩa) liên hệ; tương tự: ca ngợi vua, giấu giếm vua, phục vụ vua, thề với vua, ngay cả chư thiên cũng ao ước vị như thế ấy, hãy tức giận với nó, hỡi bậc đại anh hùng, nếu tôi nên nổi giận với nó, mây làm hại các phương, người không phản bội bạn bè, người làm hại người không ác tâm, tôi đã xúc phạm các ngài ở điểm nào?, các kẻ ngoại đạo ganh tỵ với các vị sa môn, có gì phải ganh tỵ với những người được dẫn dắt bởi Chánh pháp?, mong muốn vận may của vua, nhìn vào vận may của vua, dù được yêu cầu hay không bởi vị ấy, hứa cho vị ấy những con bò, hứa những con bò, họ đã đáp lời Đức Thế Tôn, chấp nhận 'hãy là như vậy', đồng ý 'hãy là như vậy', tôi xin báo cho quý vị, tôi xin trình cho quý vị, tôi sẽ thuyết pháp cho bạn, như bậc Đạo sư của chúng ta sẽ giải thích, đủ rồi việc ông ở đây, tóc bện có ích gì cho ngươi, hỡi kẻ ngu si?, một đô vật xứng với một đô vật — (trong câu) 'không xem mạng sống bằng một cọng cỏ', (là) biến cách thứ tư trong ý nghĩa mục đích; nghĩa là 'cũng vì mục đích mà một cọng cỏ (đem lại)'.

‘‘ယော စ သိတစ ဥဏှစ တိဏာ ဘိယျော န နမညတိ‘‘

‘Vị nào không xem lạnh và nóng hơn một cọng cỏ’

တိဏမိဝ ဇီဝိတံ မညမာနောတိ-သဝိသယာဝ ဝိဘတ္တိယော; သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတီတိ-တာဒတ္ထျေ စတုတ္ထိ, ယော ဟိ သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ တဒတ္ထံ တဿ ဂမနန္တိ–-ကမ္မဝဝနိစ္ဆာယံ တု ဒုတိယာဝ - သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ; အာယုံ ဘောတော ဟောတု, စိရံ ဇီဝိတံ ဘဒ္ဒံ ကလျာဏံ အတ္ထံ ပယောဇနံ ကုသလံ အနာမယံ ဟိတံ ပထျံ သုခံ သာတံ ဘောတော ဟောတု; သာဓု သမ္မုတိ မေတဿ, ပုတ္တဿာဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထံ, တဿ မေ သက္ကော ပါတုရဟောသိ, တဿ ပဟိဏေယျ, ဘိက္ခူနံ ဒူတံ ပါဟေသိ, ကပ္ပတိ သမဏာနံ အာယောဂေါ, ဧကဿ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ပဟောတိ, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ, အဉ္ဇလိံ တေ ပဂဏှာမိ, တဿ ဖာသု, လောကဿတ္ထော, နမော တေ ပုရိသာဇည, သောတ္ထိ တဿ, အလံ မလ္လော မလ္လဿ, သမတ္ထော မလ္လော မိလ္လဿ, တဿ ဟိတံ တဿ သုခံ, သွာဂတံ တေ မဟာရာဇာတိ-သဗ္ဗတ္ထ ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓေ.

(Trong câu) 'xem mạng sống như cọng cỏ' — các biến cách ở trong phạm vi của chính nó; (trong câu) 'đi đến cõi trời' — là biến cách thứ tư trong ý nghĩa mục đích, vì người nào đi đến cõi trời thì sự đi của người ấy là vì mục đích đó — nhưng khi muốn diễn đạt đối tượng của hành động thì là biến cách thứ hai - đi đến cõi trời; mong ngài được sống lâu, mong ngài được sống lâu, tốt lành, cao thượng, lợi ích, mục đích, thiện xảo, vô bệnh, hữu ích, phù hợp, an lạc, thoải mái; sự đồng ý của vị này là tốt cho tôi, nên tiết lộ điều bí mật cho con trai, Đế Thích đã hiện ra cho tôi vì lợi ích của vị ấy, nên gửi cho vị ấy, đã gửi một sứ giả đến các vị tỳ khưu, cái ách thì thích hợp cho các vị sa môn, đủ cho một, hai, hoặc ba người, tôi sẽ đưa ra một ví dụ cho bạn, tôi chắp tay lạy bạn, sự thoải mái cho vị ấy, lợi ích của thế gian, kính lễ ngài, bậc nhân trung anh dũng, an lành cho vị ấy, một đô vật đủ sức với một đô vật, một đô vật có khả năng với một đô vật, lợi ích cho vị ấy, an lạc cho vị ấy, xin chào mừng ngài, đại vương — trong tất cả các trường hợp, biến cách thứ sáu (dùng trong ý nghĩa) liên hệ.

ဧဝံ ဝိဓမညမ္ပေဝံ ဝိညေယယျံ ယထာဂမံ.

Các (trường hợp) khác loại này cũng nên được hiểu như vậy, theo như kinh điển.

ပဉ္စမျဝဓိသ္မာ-.

Biến cách thứ năm từ điểm khởi xuất.

ပဒတ္ထာဝဓိသ္မာ ပဉ္စမီ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ဂါမသ္မာ အာဂစ္ဆတိ ဧဝံ စောရသ္မာ ဘာယတိ, စောရသ္မာ ဥတ္တသတိ, စောရသ္မာ တာယတိ စောရသ္မာ ရက္ခတီတိ.

Biến cách thứ năm được dùng (để chỉ) điểm khởi xuất của ý nghĩa của từ; (ví dụ:) đến từ làng. Tương tự: sợ tên trộm, kinh hãi tên trộm, tự bảo vệ khỏi tên trộm, tự che chở khỏi tên trộm.

သဝေဘာယထ ဒုက္ခဿ, ပမာဒေ ဘယဒဿိဝါ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿာတိ,-ဆဋ္ဌိသတ္တမိယော’ပိ ဟောန္တေဝ သမ္ဗန္ဓာဓာရဝဝနိစ္ဆာယံ အဇ္ဈေနာ ပရာဇေတိ, ပဋိပက္ခေ ပရာဇေတီတိ-သဝီသယာဝ ဝိဘတ္တိယော; သစေ ကေဝဋ္ဋဿ ပရဇ္ဇိဿာမီတိ- ဆဋ္ဌီပိ ဟောတိ သမ္ဗန္ဓဝဝနိစ္ဆာယံ, ယဝေဟိ ဂါဝေါ ဝါရေတိ, ပါပါ စိတ္တံ နိဝါရယေ, ကာကေ ရက္ခတိ တဏ္ဍုလာတိ-သဝိသယေဝ ပဉ္စမီ? စိတ္တံ ရက္ခေထ မေဓာဝီတိ-ဒုတိယာဝ ဒိဿတိ ကမ္မတ္ထေ; ဥပဇ္ဈာယာ အန္တရဓာယတိ, ဥပဇ္ဈာယာ အဓီတေ; ကာမတော ဇာယတီ သောကောတိ-သဝိသယေဝ ပဉ္စမီ; တတ္ထေမိဆဒ္ဓယော’ပိ ဟောန္တေဝ သဝိသယေ; ဟိမစန္တာ ပဘဝတိ ဂင်္ဂါ, ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, အညော ဒေဝဒတ္တာ, ဘိန္နော ဒေဝဒတ္တာတိ-သမိသယေဝ ပဉ္စမီ; အညော ဒေဝဒတ္တာ, ဘိန္နော ဒေဝဒတ္တာတိ-သဝိသယေဝ ပဉ္စမိ; ဧဝံ အာရာ သော [ ] အာသဝက္ခယာ, ဣတရော ဒေဝဒတ္တာ, ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ, အဓော ကေသမတ္ထကာ, ပုဗ္ဗော ဂါမာ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ, တတော ပရံ, တတော အပရေန သမယေန, တတုတ္တရိန္တိ, သမ္ဗန္ဓ ဝစနိစ္ဆာယံ ဆဋ္ဌီပိ; ပုရတော ဂါမဿ, ဒက္ခိဏတော ဂါမဿ, ဥပရိ ပဗ္ဗတဿ, ဟေဋ္ဌာ ပါသာဒဿာတိ;ပါသာဒမာရုယှ ပေက္ခတိ, ပါသာဒါ ပေက္ခတိ, အာသနေ ဥပဝိသိတွာ ပေက္ခတိ အာသနာ ပေက္ခတီတိ-အဝဓိ ဝစနိစ္ဆာယံ ပဉ္စမီ; ပုစ္ဆနချာနေသုပိ; ကုတော ဘဝံ, ပါဋလိပုတ္တ သ္မာတိ; တထာ ဒေသကာလမာနေ’ပိ; ပါဋလိပုတ္တသ္မာ ရာဇဂဟံ သတ္တ ယောဇနာနိ သတ္တသု ယောဇနေသူတိ ဝါ; ဧဝမိတော တိဏ္ဏံ မာသာ နမစ္စယေနာတိ; ကိစ္ဆာ လဒ္ဓန္တီ-ဂုဏေ ပဉ္စမီ; ကစ္ဆေန မေ အဓိ ဂတန္တိ ဟေတုမှိ ကရဏေ ဝါ တတိယာ; ဧဝံ ထောကာ မုတ္တော, ထော ကေန မုတ္တောတိ, ထောကံ ဝလတီတိ-ကြိယာဝိသေသနေ ကမ္မနိ ဒုတိယာ; ဒူရန္တိကတ္ထယောဂေ’ပိ သဝိသယေဝ ပဉ္စမီဆဋ္ဌိယော သိယုံ; ဒူရံဂါမသ္မာ, အန္တိကံ ဂါမသ္မာ, ဒူရံ ဂါမဿ, အန္တိကံ ဂါမဿာတိ-ဒူရန္တိ ကတ္ထေ ဟီ တု သဗ္ဗာဝ သဝိသယေ သိယုံ ဗာဓကာဘာဝါ; ဒူရော ဂါမော, အန္တိကော ဂါမောတွေဝမာဒိ; ကေစိ ပနာဟု အသတ္တဝစနေဟေတေဟိ ပါဋိပဒိကတ္ထေ ဒုတိယာတတိယာပဉ္စမီသတ္တမိယော သတ္တဝစနေဟိ တု သဗ္ဗာဝ သဝိသယေတိ; တေ ပနညေဟေဝ ပဋိက္ခိတ္တာ; ဒူရံ မဂ္ဂေါ, အန္တိကံ မဂ္ဂေါတိ- ကြိယာဝိသေသနံ ဘုဓာတုဿ ဂမ္မ မာနတ္တာ; သုဒ္ဓေါ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ, ပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဂမ္ဘီရတော စ ပုထုလတော စ ယောဇနံ, အာယာမေန ယောဇနံ, တတောပ္ပဘုတိ, ယတော သရာမိ အတ္တာနန္တီ-သဝိသယေဝ ဝိဘတ္တိယော.

Savebhāyatha dukkhassa (hãy sợ hãi sự khổ), pamāde bhayadassivā (người thấy sự đáng sợ trong sự dể duôi), tasanti daṇḍassa (họ sợ hãi hình phạt), v.v... – ngay cả biến cách thứ sáu và thứ bảy cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ và nơi chốn khi có sự phân biệt; ajjhenā parājeti (thắng bằng sự học hỏi), paṭipakkhe parājeti (thắng đối phương) – các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. Nếu là kevaṭṭassa parajjissāmi (tôi sẽ thua người đánh cá) – thì biến cách thứ sáu cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ khi có sự phân biệt. Yavehi gāvo vāreti (ngăn bò khỏi lúa mạch), pāpā cittaṃ nivāraye (nên ngăn tâm khỏi điều ác), kāke rakkhati taṇḍulā (bảo vệ gạo khỏi quạ) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó phải không? Cittaṃ rakkhetha medhāvī (người trí nên hộ trì tâm) – biến cách thứ hai được thấy trong ý nghĩa về đối tượng. Upajjhāyā antaradhāyati (biến mất khỏi thầy tế độ), upajjhāyā adhīte (học từ thầy tế độ); kāmato jāyatī soko (sầu muộn sanh từ ái dục) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Ở đây, biến cách thứ sáu cũng có mặt trong đối tượng riêng của chúng. Himavantā pabhavati gaṅgā (sông Hằng bắt nguồn từ Hy-mã-lạp sơn), pāṇātipātā viramassu khippaṃ (hãy mau chóng từ bỏ sát sanh), añño devadattā (khác với Devadatta), bhinno devadattā (khác với Devadatta) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Añño devadattā (khác với Devadatta), bhinno devadattā (khác với Devadatta) – biến cách thứ năm có đối tượng riêng của nó. Tương tự, ārā so āsavakkhayā (người ấy xa lìa sự đoạn tận các lậu hoặc), itaro devadattā (người khác với Devadatta), uddhaṃ pādatalā (phía trên lòng bàn chân), adho kesamatthakā (phía dưới đỉnh đầu), pubbo gāmā (phía đông của làng), pubbeva sambodhā (trước khi giác ngộ), tato paraṃ (sau đó), tato aparena samayena (vào một thời điểm sau đó), tatuttariṃ (xa hơn nữa) – biến cách thứ sáu cũng có mặt trong ý nghĩa về mối liên hệ khi có sự phân biệt. Purato gāmassa (phía trước làng), dakkhiṇato gāmassa (phía nam làng), upari pabbatassa (trên núi), heṭṭhā pāsādassa (dưới lâu đài). Pāsādamāruyha pekkhati (leo lên lâu đài và nhìn), pāsādā pekkhati (nhìn từ lâu đài), āsane upavisitvā pekkhati (ngồi trên ghế và nhìn), āsanā pekkhati (nhìn từ ghế) – biến cách thứ năm trong ý nghĩa về giới hạn khi có sự phân biệt. Cũng trong việc hỏi và trả lời: kuto bhavaṃ (ngài từ đâu đến?), pāṭaliputtasmā (tôi từ Pāṭaliputta). Tương tự, cũng trong việc đo lường không gian và thời gian: pāṭaliputtasmā rājagahaṃ satta yojanāni (từ Pāṭaliputta đến Rājagaha là bảy do-tuần) hoặc sattasu yojanesu (trong bảy do-tuần). Tương tự, ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena (sau khi ba tháng trôi qua kể từ đây). Kicchā laddhaṃ (đạt được một cách khó khăn) – biến cách thứ năm trong ý nghĩa về phẩm chất. Kicchena me adhigataṃ (được tôi chứng đắc một cách khó khăn) – biến cách thứ ba trong ý nghĩa về nguyên nhân hoặc công cụ. Tương tự, thokā mutto (thoát khỏi một chút), thokena mutto (thoát khỏi bằng một chút), thokaṃ valati (quay một chút) – biến cách thứ hai trong ý nghĩa về đối tượng của trạng từ chỉ hành động. Trong sự kết hợp với các từ có nghĩa là xa và gần, biến cách thứ năm và thứ sáu cũng có thể có đối tượng riêng của chúng: dūraṃ gāmasmā (xa làng), antikaṃ gāmasmā (gần làng), dūraṃ gāmassa (xa làng), antikaṃ gāmassa (gần làng) – trong ý nghĩa xa và gần, tất cả các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng vì không có sự cản trở; dūro gāmo (làng ở xa), antiko gāmo (làng ở gần), v.v... Tuy nhiên, một số người nói rằng khi kết hợp với những từ này không chỉ về chúng sanh, biến cách thứ hai, thứ ba, thứ năm và thứ bảy được dùng trong ý nghĩa cơ bản của danh từ; nhưng khi kết hợp với những từ chỉ về chúng sanh, tất cả các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng. Nhưng điều này đã bị những người khác bác bỏ. Dūraṃ maggo (con đường xa), antikaṃ maggo (con đường gần) – là trạng từ chỉ hành động vì động từ căn 'bhū' được hiểu ngầm. Suddho lobhanīyehi dhammehi (thanh tịnh khỏi các pháp đáng tham ái), parimutto dukkhasmā (hoàn toàn giải thoát khỏi khổ), vivicceva kāmehi (ly dục), gambhīrato ca puthulato ca yojanaṃ (một do-tuần về chiều sâu và chiều rộng), āyāmena yojanaṃ (một do-tuần về chiều dài), tatoppabhuti (kể từ đó), yato sarāmi attānaṃ (từ khi tôi nhớ về mình) – các biến cách đều có đối tượng riêng của chúng.

အပပရီဟိ ဝဇ္ဇနေ-.

Với apa và pari trong ý nghĩa loại trừ.

ဝဇ္ဇနေ ဝတ္တမာနေဟိ အပပရီဟိ ယောဂေ ပဉ္စမီ ဟောတိ; အပသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ, ပရိသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ, သာလံ ဝဇ္ဇေတွာတိ အတ္ထော; ဝဇ္ဇနေတိ ကိံ? ရုက္ခံ ပရိဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု, အာပါဋလိပုတ္တသ္မာ ဝဿိ ဒေဝေါတိ-မရိယာဒါဘိဝိဓိမှိယေဝ ပဉ္စမ, ဝိနာ ပါဋလပုတ္တေန သဟ ဝေတိ-ဝိသေသော; ဧဝံ ယာဝ ပါဋလိပုတ္တသ္မ ဝဿိ ဒေဝေါတိ.

Khi kết hợp với apa và pari có nghĩa là loại trừ, biến cách thứ năm được sử dụng. Apasālāya āyanti vāṇijā (các thương nhân đến từ ngoài phòng hội), parisālāya āyanti vāṇijā (các thương nhân đến từ ngoài phòng hội), có nghĩa là sālaṃ vajjetvā (trừ phòng hội ra). Tại sao nói 'trong ý nghĩa loại trừ'? Rukkhaṃ parivijjotate vijju (sét đánh quanh cái cây). Āpāṭaliputtasmā vassi devo (trời mưa cho đến Pāṭaliputta) – ở đây biến cách thứ năm chỉ trong ý nghĩa giới hạn và bao gồm, có sự khác biệt là vinā pāṭaliputtena (không có Pāṭaliputta) hoặc saha (cùng với). Tương tự, yāva pāṭaliputtasmā vassi devo (trời mưa cho đến Pāṭaliputta).

ပဋိနိဓိပဋိဒါနေသု ပတိနာ-.

Với pati trong ý nghĩa đại diện và trao đổi.

ပဋိနိဓိမှိ ပဋိဒါနေ စ ဝတ္တမာနေန ပတိနာ ယောဂေ နာမသ္မာ ပဉ္စမီ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ သာရိပုတ္တော, ဃတမဿ တေလသ္မာ ပတိ ဒဒါတိ, ပဋိနိဓိပဋိဒါနေသူတိ-ကိံ? ရုက္ခံ ပတိ ဝိပ္ပောတတေ.

Khi kết hợp với pati có nghĩa là đại diện và trao đổi, biến cách thứ năm được sử dụng sau danh từ. Buddhasmā pati sāriputto (Sāriputta là đại diện của Đức Phật). Ghatamassa telasmā pati dadāti (người ấy trao đổi bơ sữa lấy dầu). Tại sao nói 'trong ý nghĩa đại diện và trao đổi'? Rukkhaṃ pati vippotate (sét đánh về phía cái cây).

ရိတေ ဒုတိယာ စ-

Với rite, biến cách thứ hai cũng được dùng.

ရိတေ သဒ္ဒေန ယောဂေ နာမသ္မာ ဒုတိယာ ဟောတိ ပဉ္စမီ စ ရိတေ သဒ္ဓမ္မံ, ရိတေ သဒ္ဓမ္မာ.

Khi kết hợp với từ rite, biến cách thứ hai và thứ năm được sử dụng sau danh từ: rite saddhammaṃ (không có Chánh pháp), rite saddhammā (không có Chánh pháp).

ဝိနာညတြ တတိယာ စ-.

Với vinā và aññatra, biến cách thứ ba cũng được dùng.

ဝိနာညတြသဒ္ဒေဟိ ယောဂေ နာမသ္မာ တတိယာ စ ဟောတိ, ဒုတိယာပဉ္စမိယော စ; ဝိနာ ဝါတေန, ဝိနာ ဝါတံ, ဝိနာ ဝါတသ္မာ, အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေန, အညတြ ဓမ္မံ, အညတြ ဓမ္မာ.

Khi kết hợp với các từ vinā và aññatra, biến cách thứ ba, cũng như biến cách thứ hai và thứ năm, được sử dụng sau danh từ. Vinā vātena (không có gió), vinā vātaṃ (không có gió), vinā vātasmā (không có gió). Aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena (ngoại trừ một người mang vật thực khất thực), aññatra dhammaṃ (ngoại trừ pháp), aññatra dhammā (ngoại trừ pháp).

ပုထနာနာဟိ-.

Với putha và nānā.

ဧတေဟိ ယောဂေ တတိယာ ဟောတိ ပဉ္စမီ စ; ပုထဂေဝ ဇနေန, ပုထဂေဝ ဇနသ္မာ, ဇနေန နာနာ, ဇသန္မာ နာနာ.

Khi kết hợp với những từ này, biến cách thứ ba và thứ năm được sử dụng. Puthageva janena (riêng với dân chúng), puthageva janasmā (riêng với dân chúng). Janena nānā (khác với dân chúng), janasmā nānā (khác với dân chúng).

သတ္တမျာဓာရေ-.

Biến cách thứ bảy trong ý nghĩa nơi chốn.

ကြိယာဓာရဘုတကတ္တုကမ္မာနံ ဓာရဏေန ယော ကြိယာယာဓာရော တသ္မိံ ကာရကေ နာမသ္မာ သတ္တမိ ဟောတိ; ကဋေ နိသီဒတိ, ထာလိယံ ဩဒနံ ပစတိ, အာကာသေ သကုဏာ, တိလေသု တေလံ, ဂင်္ဂါယံ ဝဇော.

Yếu tố nào là nơi chốn của hành động bằng cách nâng đỡ chủ thể và đối tượng, vốn là cơ sở của hành động, thì biến cách thứ bảy được sử dụng sau danh từ trong yếu tố đó. Kaṭe nisīdati (ngồi trên chiếu). Thāliyaṃ odanaṃ pacati (nấu cơm trong nồi). Ākāse sakuṇā (chim ở trên trời). Tilesu telaṃ (dầu ở trong hạt mè). Gaṅgāyaṃ vajo (chuồng bò ở trên sông Hằng).

နိမိတ္တေ-.

Trong ý nghĩa nguyên nhân.

နိမိတ္တတ္ထေ သတ္တမီ ဟောတိ; အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, မုသာ ဝါဒေ ပါစိတ္တိယံ.

Biến cách thứ bảy được sử dụng trong ý nghĩa nguyên nhân. Ajinamhi haññate dīpi (con báo bị giết vì tấm da). Musāvāde pācittiyaṃ (phạm tội pācittiya vì nói dối).

ယဗ္ဘာဝေါ ဘာဝလက္ခဏံ-.

Khi trạng thái của một sự vật là đặc điểm của một trạng thái khác.

ယဿ ဘာဝေါ ဘာဝန္တရဿ လက္ခဏံ ဘဝတိ တတော သတ္တမီ ဟောတိ; ဂါဝီသု ဒုယှမာနာသု ဂတော, ဒုဒ္ဓါသု အာဂတော; ဘာဝေါတိ ကိံ? ယော ဇဋာဟိ သ ဘုဉ္ဇတိ; ဘာဝလက္ခဏန္တိ ကိံ;ယော ဘုဇတေ သော ဒေဝဒတ္တော? အကာလေ ဝဿတိ တဿ, ကာလေ တဿ န ဝဿတီတိ-ဝိသယသတ္တမီ.

Khi trạng thái của một sự vật trở thành đặc điểm của một trạng thái khác, biến cách thứ bảy được sử dụng cho sự vật đó. Gāvīsu duyhamānāsu gato (anh ta đã đi trong khi những con bò đang được vắt sữa). Duddhāsu āgato (anh ta đã đến sau khi chúng được vắt sữa xong). Tại sao nói 'trạng thái'? Yo jaṭāhi sa bhuñjati (người có bím tóc đang ăn). Tại sao nói 'đặc điểm của một trạng thái'? Yo bhuñjate so devadatto (người đang ăn là Devadatta). Akāle vassati tassa, kāle tassa na vassati (trời mưa cho anh ta không đúng lúc, trời không mưa cho anh ta đúng lúc) – đây là biến cách thứ bảy chỉ phạm vi.

ဆဋ္ဌီ စာနာဒရေ-.

Và biến cách thứ sáu trong ý nghĩa bất chấp.

ယဿ ဘာဝေါ ဘာဝန္တရဿ လက္ခဏံ ဘဝတိ တတော ဆဋ္ဌီ ဘဝတိ သတ္တမီ စာနာဒရေ ဂမျာနေ.

Khi trạng thái của một sự vật trở thành đặc điểm của một trạng thái khác, biến cách thứ sáu và thứ bảy được sử dụng cho sự vật đó khi ý nghĩa bất chấp được hiểu ngầm.

‘‘အာကောဋယန္တော သော နေတိ သိဝိရာဇဿ ပေက္ခတော;

မစ္စု ဂစ္ဆတိ အာဒါယ ပေက္ခမာနေ မဟာဇနေ.

‘Bất chấp vua Sivi đang nhìn, hắn vẫn lôi người ấy đi; Thần chết mang người đi trong khi đám đông đang nhìn.’

ဂုန္နံ သာမီတိ-သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ, ဂေံသု သာမီတိ ဝိသယသတ္တမီ, ဧဝံ ဂုန္နမိဿရော ဂေါသိဿရော, ဂုန္နံ အဓိပတိ ဂေါသု အဓိပတိ, ဂုန္နံ ဒါယာဒေါ ဂေါသု ဒါယာဒေါ ဂုန္နံ သက္ခိ ဂေါသု သက္ခိ, ဂုန္နံ ပတိဘု ဂေါသုပတိဘု, ဂုန္နံ ပသူတော ဂေါသု ပသူတော, ကုသလာ နစ္စဂီတဿ ကုသလာ နစ္စဂီတေ, အာယုတ္တော ကဋကရဏဿ အာယုတ္တော ကဋကရဏေ, တထာဓာရဝစနိစ္ဆာယံ ပတ္တမီ; ဘိက္ခုသု အဘိဝါဒေန္တိ, မုဒ္ဓနိ စုမ္ဗိတွာ, ဗာဟာသု ဂဟေတွာ, ဟတ္ထေသု ပိဒ္ဓါယ စရန္တိ, ပထေသု ဂစ္ဆန္တိ, ကဒလီသု ဂဇေ ရက္ခန္တီတိ; ဉာဏသ္မိံ ပသန္နောတိဝိသယသတ္တမီ; ဉာဏေန ပသန္နောတိ-ကရဏေ တတိယာ; ဧဝံ ဉာဏသ္မိံ ဥဿုက္ကော ဉာဏေန ဥဿုက္ကောတိ.

Trong (ý nghĩa) liên hệ như là ‘chủ của đàn bò’ (gunnaṃ sāmī) là (biến cách) thứ sáu, trong (ý nghĩa) vị trí như là ‘chủ trong đàn bò’ (gosu sāmī) là (biến cách) thứ bảy về đối tượng. Tương tự như vậy, ‘chúa của đàn bò’ (gunnamissaro), ‘chúa trong đàn bò’ (gosissaro); ‘bậc cai quản của đàn bò’ (gunnaṃ adhipati), ‘bậc cai quản trong đàn bò’ (gosu adhipati); ‘người thừa kế của đàn bò’ (gunnaṃ dāyādo), ‘người thừa kế trong đàn bò’ (gosu dāyādo); ‘nhân chứng của đàn bò’ (gunnaṃ sakkhi), ‘nhân chứng trong đàn bò’ (gosu sakkhi); ‘người bảo lãnh của đàn bò’ (gunnaṃ patibhu), ‘người bảo lãnh trong đàn bò’ (gosupatibhu); ‘xuất thân từ đàn bò’ (gunnaṃ pasūto), ‘xuất thân trong đàn bò’ (gosu pasūto); ‘khéo léo về ca múa’ (kusalā naccagītassa), ‘khéo léo trong ca múa’ (kusalā naccagīte); ‘được bổ nhiệm việc làm chiếu’ (āyutto kaṭakaraṇassa), ‘được bổ nhiệm trong việc làm chiếu’ (āyutto kaṭakaraṇe). Tương tự, khi muốn nói về ý nghĩa nơi chốn, là (biến cách) thứ bảy; (như) ‘đảnh lễ các vị tỳ-khưu’ (bhikkhusu abhivādenti), ‘hôn trên đầu’ (muddhani cumbitvā), ‘nắm lấy ở hai cánh tay’ (bāhāsu gahetvā), ‘đi lại che bằng hai tay’ (hatthesu piddhāya caranti), ‘đi trên các con đường’ (pathesu gacchanti), ‘canh giữ voi trong các lùm chuối’ (kadalīsu gaje rakkhanti). ‘Hoan hỷ trong trí tuệ’ (ñāṇasmiṃ pasanno) là (biến cách) thứ bảy về đối tượng; ‘hoan hỷ bằng trí tuệ’ (ñāṇena pasanno) là (biến cách) thứ ba về công cụ. Tương tự như vậy, ‘nhiệt tâm trong trí tuệ’ (ñāṇasmiṃ ussukko), ‘nhiệt tâm bằng trí tuệ’ (ñāṇena ussukkoti).

ယတော နိဒ္ဓါရဏံ-.

Từ nơi có sự tách riêng.

ဇာတိဂုဏကြိယာဟိ သမုဒါယတေကဒေသဿ ပုထက္ကရဏံ နိဒ္ဓါရဏံ ယတော တံ ကရီယတိ တတော ဆဋ္ဌီသတ္တမိယော ဟောန္တိ; သာလိယော သူကဓညာနံ ပထျတမာ သာလိယော သူကဓညေသု ပထျ တမာ,ကဏ္ဘာ ဂါဝီနံ သမ္ပန္နခီရတမာ ကဏှာ ဂါဝီသု သမ္ပန္န ခီရတမာ, ဂစ္ဆတံ ဓာဝန္တော သီဃတမာ ဂစ္ဆန္တေသု ဓာဝန္တော သီဃတမာ –- သီလမေဝ သုတာ သေယျောတိ-အဝဓိမှိယေဝ ပဉ္စမီ.

Sự tách riêng (niddhāraṇaṃ) là việc phân biệt một phần ra khỏi một tập thể bằng chủng loại, phẩm chất, và hành động. Từ nơi nào mà việc ấy được thực hiện, từ nơi đó (biến cách) thứ sáu và thứ bảy được dùng. (Ví dụ:) ‘Lúa gạo là thích hợp nhất trong các loại ngũ cốc có râu’ (sāliyo sūkadhaññānaṃ pathyatamā), ‘lúa gạo là thích hợp nhất trong các loại ngũ cốc có râu’ (sāliyo sūkadhaññesu pathyatamā); ‘con bò đen là cho nhiều sữa nhất trong đàn bò’ (kaṇhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā), ‘con bò đen là cho nhiều sữa nhất trong đàn bò’ (kaṇhā gāvīsu sampannakhīratamā); ‘người đang chạy là nhanh nhất trong những người đang đi’ (gacchataṃ dhāvanto sīghatamā), ‘người đang chạy là nhanh nhất trong những người đang đi’ (gacchantesu dhāvanto sīghatamā). Trong (câu) ‘giới đức tốt hơn văn sở’ (sīlameva sutā seyyo), chính là (biến cách) thứ năm trong (ý nghĩa) giới hạn.

ပဌမာတ္ထမန္တေ -.

Biến cách thứ nhất trong ý nghĩa (của từ) và trong sự kêu gọi.

နာမသ္မာဘိဓေယျမတ္တေ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ရုက္ခော, ဣတ္ထိ, ပုမာ နပုံသကန္တိ-လိင်္ဂမ္ပိ သဒ္ဒေါတ္ထောဝ, တထာ ဒေါဏော, ခါရီ အာဠဟကန္တိ-ပရိမာဏမ္ပိ သဒ္ဒတ္ထောဝ, ဧကော, ဒွေ, ဗဟဝေါတိ-သံချျာပိ သဒ္ဒတ္ထောဝ.

Từ một danh từ, trong ý nghĩa chỉ đơn thuần là vật được biểu thị, biến cách thứ nhất được dùng. (Ví dụ:) ‘cây’ (rukkho), ‘người nữ’ (itthi), ‘người nam’ (pumā), ‘vật trung tính’ (napuṃsakaṃ). Như vậy, giới tính cũng chính là ý nghĩa của từ. Tương tự, ‘một doṇa’, ‘một khārī’, ‘một āḷahaka’, như vậy, sự đo lường cũng chính là ý nghĩa của từ. ‘Một’, ‘hai’, ‘nhiều’, như vậy, số đếm cũng chính là ý nghĩa của từ.

အာမန္တဏေ -.

Trong sự kêu gọi.

ယတော သဒ္ဒေနာဘိမုခီကရဏမာမန္တဏံ တသ္မိံ ဝိသယေ ပဌမာ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ဘော ပုရိသ, ဘော ဣတ္ထိ, ဘော နပုံသက. ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓေ-.

Việc hướng đến đối tượng bằng lời nói được gọi là sự kêu gọi (āmantaṇaṃ), trong trường hợp đó, biến cách thứ nhất được dùng. (Ví dụ:) ‘này người nam’ (bho purisa), ‘này người nữ’ (bho itthi), ‘này vật trung tính’ (bho napuṃsaka). Biến cách thứ sáu trong (ý nghĩa) liên hệ.

ကြိယာကာရကသဉ္ဇာတော အဿေဒမ္ဘာဝဟေတုကော သမ္ဗန္ဓော နာမ တသ္မိံ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ရညော ပုရိသော, သရတိ ရဇ္ဇဿာတိ- သမ္ဗန္ဓေ က္ဋ္ဌီ, ရဇဇ္ဇသမ္ဗန္ဓိနိံ သတိံ ကရောတီတိ အတ္ထော; ကမ္မဝစနိစ္ဆာယန္တု ဒုတိယာဝ; သရတိ ရဇ္ဇံ, တထာ ရဇကဿ ဝတ္ထံ ဒဒါတိ, ပဟရတောပိဋ္ဌိံ ဒဒါတိ ပူရတိ ဗာလော ပါပဿ,

Mối liên hệ (sambandho) được gọi là (mối quan hệ) sinh ra từ hành động và tác nhân, là nguyên nhân của trạng thái ‘cái này là của cái kia’; trong (ý nghĩa) đó, biến cách thứ sáu được dùng. (Ví dụ:) ‘người của vua’ (rañño puriso). Trong (câu) ‘nhớ về vương quốc’ (sarati rajjassa), (biến cách) thứ sáu là trong (ý nghĩa) liên hệ; ý nghĩa là ‘người ấy tạo ra sự ghi nhớ có liên quan đến vương quốc’. Nhưng khi muốn nói theo (ý nghĩa) đối cách, thì chính là (biến cách) thứ hai; (như) ‘nhớ vương quốc’ (sarati rajjaṃ). Tương tự, ‘cho vải cho người thợ giặt’ (rajakassa vatthaṃ dadāti), ‘đưa lưng cho người đánh’ (paharatopiṭṭhiṃ dadāti), ‘kẻ ngu đầy ắp điều ác’ (pūrati bālo pāpassa),

‘‘အမစ္စေ တာတ ဇာနာဟိ ဓီရေ အတ္ထဿ ကောဝိဒေ’’

‘Này con, hãy biết những vị đại thần trí tuệ, thông thạo về mục đích’.

ဒိဝသဿ တိဈတ္တုံ, သကိံ ပက္ခဿ, ပူရံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ကုမ္ဘိံ တွေဝမာဒိ.

‘Ba lần của một ngày’ (divasassa tijhattuṃ), ‘một lần của nửa tháng’ (sakiṃ pakkhassa), ‘một cái hũ đầy vàng và bạc’ (pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ), vân vân như vậy.

ကိတကပ္ပယောဂေ ကတ္တုကမ္မေသု ဗဟုလံ သမ္ဗန္ဓဝစနိစ္ဆာယံ ဆဋ္ဌီ; သာဓု သမ္မတော ဗဟုဇနဿ, သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓါနံ ဓမ္မဓာတု, ဓမ္မဿ ဂုတ္တော မေဓာဝီ, အမတံ တေသံ ပရိဘုတ္တံ, တဿဘဝန္တိ ဝတ္တာရော, အဝိသံဝါဒကော လောကဿ, အလဇ္ဇီနံ နိဿာယ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံဥပါဒါယ ပသာဒေါတွေဝမာဒိ; ကတ္တုကမ္မ ဝစနိစ္ဆာယန္တု တတိယာဒုတိယာယောဝ သဉ္စတ္တော ပိတရာ အဟံ, သရသိ တွံ ဧဝရူပိံ ဝါစာ ဘာသိတာ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယတ္ထေမာဒိ.

Khi dùng với các từ phái sinh từ động từ (kitaka), đối với chủ cách và đối cách, biến cách thứ sáu thường được dùng khi muốn diễn tả ý nghĩa liên hệ. (Ví dụ:) ‘được nhiều người quý mến’ (sādhu sammato bahujanassa), ‘pháp giới được các vị Phật thâm nhập’ (suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātu), ‘người trí là người hộ trì Chánh pháp’ (dhammassa gutto medhāvī), ‘bất tử đã được họ hưởng dụng’ (amataṃ tesaṃ paribhuttaṃ), ‘họ là những người nói về điều đó’ (tassa bhavanti vattāro), ‘người không lừa dối thế gian’ (avisaṃvādako lokassa), ‘dựa vào những kẻ không biết hổ thẹn’ (alajjīnaṃ nissāya), ‘sự trong sạch nương vào bốn đại’ (catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo), vân vân như vậy. Nhưng khi muốn nói theo (ý nghĩa) chủ cách và đối cách, thì chính là (biến cách) thứ ba và thứ hai. (Ví dụ:) ‘tôi bị cha từ bỏ’ (sañcatto pitarā ahaṃ), ‘bạn có nhớ lời nói như vậy đã được nói ra không’ (sarasi tvaṃ evarūpiṃ vācā bhāsitā), ‘để thấy Đức Thế Tôn’ (bhagavantaṃ dassanāya), vân vân.

တုလျတ္ထေန ဝါ တတိယာ-.

Hoặc biến cách thứ ba trong ý nghĩa tương đương.

တုလျတ္ထေန ယောဂေ ဆဋ္ဌီ ဟောတိ တတိယာ ဝါ; တုလျော ပိတု, တုလျော ပိတရာ; သဒိသော ပိတု, သဒိသော ပိတရာ –-ဣဟ ကထံ တတိယယာ န ဟောတိ; အဇ္ဇုနဿ တုလာ နတ္ထိ, ကေသဝဿုပမာ နစေတိနေတေ လျတ္ထာ ကိံ စရဟိ; တုလျာနမောပမ္မတ္ထာ.

Khi đi cùng với (từ) có ý nghĩa tương đương, biến cách thứ sáu được dùng, hoặc là biến cách thứ ba. (Ví dụ:) ‘tương đương với người cha’ (tulyo pitu), ‘tương đương với người cha’ (tulyo pitarā); ‘giống như người cha’ (sadiso pitu), ‘giống như người cha’ (sadiso pitarā). Ở đây tại sao không dùng biến cách thứ ba: ‘không có sự cân bằng với Ajjuna’ (ajjunassa tulā natthi), ‘không có sự so sánh với Kesava’ (kesavassa upamā na)? Vì những từ này không có ý nghĩa tương đương. Vậy thì là gì? Chúng có ý nghĩa là ‘sự cân bằng’ và ‘sự so sánh’.

အအတော ယောနံ ဋာဋေ-.

Sau ‘a’, các (biến cách) ‘yo’ thành ‘ā’ và ‘e’.

အကာရန္တတော နာမသ္မာ ယောနံ ဋာဋေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ဋကာရာ သဗ္ဗာဒေသတ္ထာ; ဗုဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓေ, အတောတိ-ကိံ? ကညာယော ဣတ္ထိယော, ဝဓုယော –- ဣဓ ကသ္မာ န ဘဝတိ အဂ္ဂယော, အဝိဓာန သာမတ္ထိယာ.

Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘yo’ lần lượt trở thành ‘ā’ và ‘e’; chữ ‘ṭa’ (trong cú pháp) có nghĩa là thay thế toàn bộ. (Ví dụ:) ‘buddhā’, ‘buddhe’. Tại sao lại nói ‘sau a’? (Để loại trừ) ‘kaññāyo’, ‘itthiyo’, ‘vadhuyo’. Ở đây tại sao không thành ‘aggayo’? Do năng lực của việc không được quy định.

နီနံ ဝါ-.

Hoặc của các (biến cách) ‘ni’.

ကာရန္တတော နာမသ္မာ နီနံ ဋာဋေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္က မံ; ရူပါ, ရူပေ, ရူပါနိ; အတောတ္ထေဝ-အဋ္ဌီနိ.

Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘ni’ có thể tùy chọn trở thành ‘ā’ và ‘e’ một cách lần lượt. (Ví dụ:) ‘rūpā’, ‘rūpe’, ‘rūpāni’. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘aṭṭhīni’.

သ္မာသ္မိန္နံ-.

Của (các biến cách) ‘smā’ và ‘smiṃ’.

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သ္မာသ္မိန္နံ ဋာဋေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဗုဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓသ္မာ, ဗုဒ္ဓေ, ဗုဒ္ဓသ္မိံ; အတောတွေဝ-အဂ္ဂီသ္မာ အဂ္ဂိသ္မိံ.

Sau một danh từ tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, các (biến cách) ‘smā’ và ‘smiṃ’ có thể tùy chọn trở thành ‘ā’ và ‘e’ một cách lần lượt. (Ví dụ:) ‘buddhā’, ‘buddhasmā’; ‘buddhe’, ‘buddhasmiṃ’. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘aggīsmā’, ‘aggismiṃ’.

သဿာယ စတုတ္ထိယာ-.

Của (biến cách) ‘sa’ trong (biến cách) thứ tư thành ‘āya’.

အကာရန္တတော ပရဿ သဿ စတုတ္ထိယာ အာယော ဟောတိ ဝါ; ဗုဒ္ဓါယ, ဗုဒ္ဓဿ, ဘိယျော တာဒတ္ထျေယေဝါယမာယော ဒိဿတေ ကွဝိ ဒေဝညတ္ထ; အတောတွေဝ-ဣသိဿ; စတုတ္ထိယာတိ-ကိံ? ဗုဒ္ဓဿ မုခံ –- အတ္တတ္ထန္တိ အတ္ထသဒ္ဒေန သမာသော; သဗ္ဗာဒိတော’ပိ သ္မာသ္မိံ သာနံ ဋာဋ္ဉာယာ ဟောန္တေဝ. နိရုတ္တိကာရာနုမတတ္တာ ဗုဒ္ဓ ဝစနေ သန္ဒဿနတော ဝ-တတြေဒမုဒါဟရဏံ?-

Sau (thân từ) tận cùng bằng nguyên âm ‘a’, (biến cách) ‘sa’ của biến cách thứ tư có thể tùy chọn trở thành ‘āya’. (Ví dụ:) ‘buddhāya’, ‘buddhassa’. (Biến cách) ‘āya’ này phần lớn được thấy trong ý nghĩa ‘vì mục đích đó’, hiếm khi ở chỗ khác. Chỉ sau ‘a’ mà thôi, (ví dụ) ‘isissa’. Tại sao lại nói ‘của biến cách thứ tư’? (Để loại trừ) ‘khuôn mặt của Đức Phật’ (buddhassa mukhaṃ). ‘Attatthaṃ’ là một phức hợp từ với từ ‘attha’. Cũng từ sau (các đại từ) ‘sabba’ trở đi, các (biến cách) ‘smā’, ‘smiṃ’, ‘sa’, ‘naṃ’ trở thành ‘ā’, ‘e’, ‘aṃ’, ‘āya’. Do được các nhà từ nguyên học chấp thuận và do được thấy trong lời Phật dạy, đây là ví dụ về điều đó:

‘‘အသ္မာ လောကာ ပရမှာ စ ဥဘယာ ဓံသတေ နရော‘‘တျာဟံ မန္တေ ပရတ္ထဒ္ဓေါ; ယာယေဝ ခေါ ပနတ္ထာယ အာဂစ္ဆေယျာထော; တမေဝတ္ထံ သာဓုကံ မနသိ ကရေယျာထောတိ.

‘Từ thế giới này và từ thế giới bên kia, con người bị rơi rụng khỏi cả hai.’ Tôi nghĩ như vậy, cứng đầu vì người khác. Lại nữa, các ông có thể đã đến vì mục đích nào, thì hãy tác ý kỹ lưỡng về chính mục đích đó.

ဃပတေကသ္မိံ သာဒီနံ ယယာ-.

Sau (thân từ) ‘gha’ và ‘pa’, trong số ít, các (biến cách) bắt đầu bằng ‘sa’ thành ‘yā’.

ဃပတော နာဒီနမေကသ္မိံ ယယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ကညာယ, ရတ္တိယာ, ဣတ္ထိယာ, ဓေနုယာ, ဝဓုယာ; ဧကသ္မိန္တိကိံ?ကညာဟိ, ရတ္တီဟိ.

Sau (thân từ) ‘gha’ và ‘pa’, của (các biến cách) ‘nā’ v.v. trong số ít, chúng lần lượt trở thành ‘yā’. (Ví dụ:) ‘kaññāya’, ‘rattiyā’, ‘itthiyā’, ‘dhenuyā’, ‘vadhuyā’. Tại sao lại nói ‘trong số ít’? (Để loại trừ) ‘kaññāhi’, ‘rattīhi’.

ဿာ ဝါ တေတိမာမူဟိ-.

Thành ‘ssā’ một cách tùy chọn, sau ‘ta’, ‘eta’, ‘ima’, ‘amu’.

ဃပသညေဟိ တေတိမာမူဟိ နာဒီနမေကသ္မိံ ဿာ ဝါ ဟောတိ; တဿာ ကတံ, တဿာ ဒီယတေ, တဿာ နိဿဋံ, တဿာ ပရိဂ္ဂဟော, တဿာ ပတိဋ္ဌိတံ, တာယ ဝါ; ဧဝံ ဧတိဿာ, ဧတာယ, ဣမိဿာ, ဣမာယ, အမုဿာ, အမုယာ; ဧတေဟီတိ-ကိံ? သဗ္ဗာယ, နာဒီနံတွေဝ-သာ, ဃပတောတွေဝတေန, ဧကသ္မိံတွေစ-တာဟိ, အမူဟိ.

Sau các (đại từ) ‘ta’, ‘eta’, ‘ima’, ‘amu’ có ký hiệu ‘gha’ và ‘pa’, các (biến cách) ‘nā’ v.v. trong số ít có thể tùy chọn trở thành ‘ssā’. (Ví dụ:) ‘việc được làm bởi cô ấy’ (tassā kataṃ), ‘được cho cô ấy’ (tassā dīyate), ‘thoát khỏi cô ấy’ (tassā nissaṭaṃ), ‘sự sở hữu của cô ấy’ (tassā pariggaho), ‘được thiết lập nơi cô ấy’ (tassā patiṭṭhitaṃ), hoặc là ‘tāya’. Tương tự như vậy, ‘etissā’, ‘etāya’; ‘imissā’, ‘imāya’; ‘amussā’, ‘amuyā’. Tại sao lại nói ‘sau những từ này’? (Để loại trừ) ‘sabbāya’. Chỉ của ‘nā’ v.v. mà thôi, (để loại trừ) ‘sā’. Chỉ sau ‘gha’ và ‘pa’ mà thôi, (để loại trừ) ‘tena’. Chỉ trong số ít mà thôi, (để loại trừ) ‘tāhi’, ‘amūhi’.

နမှိ နုက ဒွါဒနံ သတ္တရသန္နံ-.

Khi có ‘naṃ’ theo sau, (thêm) ‘nuk’ cho mười bảy (số từ) bắt đầu bằng ‘dvi’.

ဒွါဒီနံ သတ္တရသန္နံ သံချာနံ နုက ဟောတိ နမှိ ဝိဘတ္တိမှိ; ဒွိန္နံ, စတုန္နံ, ပဉ္စန္နံ, ဧဝံ ယာဝ အဋ္ဌာရသန္နံ; ဥကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော, ကကာရော အန္တာဝယဝတ္ထော, တေနနမှိ န ဒီဃော.

Của các số từ hai trở đi cho đến mười tám, (thêm) ‘nuk’ khi có biến cách ‘naṃ’ theo sau. (Ví dụ:) ‘dvinnaṃ’, ‘catunnaṃ’, ‘pañcannaṃ’, như vậy cho đến ‘aṭṭhārasannaṃ’. Nguyên âm ‘u’ là để cho dễ phát âm, phụ âm ‘k’ có nghĩa là thành phần cuối cùng, do đó (nguyên âm) trước ‘naṃ’ không được trường hóa.

ဗဟုကတိန္နံ-.

Của (các từ) ‘bahu’ và ‘kati’.

နမှိ ဗဟုနော ကတိဿ စ သုကက ဟောတိ? ဗဟုန္နံ, ကတိန္နံ.

Trong biến cách `naṃ`, dạng thức của `bahu` và `kati` là gì? (Là) `Bahunnaṃ`, `katinnaṃ`.

ဏ္ဏံဏ္ဏန္နံ တိတောဇ္ဈာ-.

Sau `ti` và `jha`, (biến cách `naṃ`) thành `ṇaṃ` và `ṇṇaṃ`.

ဈသညာ တိတော နံဝစနဿ ဏ္ဏံဏ္ဏန္နံ ဟောန္တိ; တိဏ္ဏံ, တိဏ္ဏန္နံ, ဈာတိ-ကိံ?တိဿန္နံ.

Sau (số từ) `ti` có ký hiệu `jha`, biến cách `naṃ` trở thành `ṇaṃ` và `ṇṇaṃ`. Ví dụ: `tiṇṇaṃ`, `tiṇṇannaṃ`. Tại sao nói 'có ký hiệu `jha`'? (Để loại trừ trường hợp) `Tissannaṃ`.

ဥဘိန္နံ-.

(Dạng thức là) `ubhinnaṃ`.

ဥဘာ နံဝစနဿ ဣန္နံ ဟောတိ; ဥဘိန္နံ.

Sau `ubha`, biến cách `naṃ` trở thành `innaṃ`. Ví dụ: `ubhinnaṃ`.

သုဉ္သဿ-.

(Biến cách `sa` trở thành) `suña`.

နာမသ္မာ သဿ သုဉ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓဿ–-ဒွိသကာရပါဌေန သိဒ္ဓေ လာဃဝတ္ထမိဒံ.

Sau danh từ, biến cách `sa` trở thành `suña`; ví dụ: `buddhassa`. Khi (dạng thức) đã được hình thành bằng cách đọc hai chữ `sa`, (quy tắc) này là để cho ngắn gọn.

ဿံဿာဿာယေသွိတရေကညေတိမာနမိ-.

Trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāya`, và `su`, (nguyên âm `a` cuối của) `itara`, `eka`, `añña`, `eta`, `ima` (trở thành) `i`.

ဿမာဒိသွိတရာဒီနမိ ဟောတိ; ဣတရိဿံ, ဣတရိဿာ, ဧကိဿံ, ဧကိဿာ, အညဿံ, အညဿာ, ဧတိဿံ, ဧတိဿာယ, ဣမိဿံ, ဣမိဿာ, ဣမဿာယ; ဧသွိတိ-ကိံ? ဣတရာယ, ဧသန္တိ-ကိံ? သဗ္ဗဿံ, သဗ္ဗဿာ.

Trước các biến cách `ssaṃ` v.v..., (nguyên âm cuối) của `itara` v.v... trở thành `i`. Ví dụ: `itarissaṃ`, `itarissā`, `ekissaṃ`, `ekissā`, `aññassaṃ`, `aññassā`, `etissaṃ`, `etissāya`, `imissaṃ`, `imissā`, `imassāya`. Tại sao nói 'trước `esu`'? (Để loại trừ trường hợp) `Itarāya`. Tại sao nói 'của `esaṃ`'? (Để loại trừ trường hợp) `Sabbassaṃ`, `sabbassā`.

တာယ ဝါ -.

Đối với `tā`, (là) tùy chọn.

ဿမာဒိသု တဿာ ဝါ ဣ ဟောတိ; တိဿံ, တဿံ, တိဿာ, တဿာ, တိဿာယ, တဿာယ; ဿံဿာဿာယေသွိတွေဝ-တာယ.

Trước các biến cách `ssaṃ` v.v..., (nguyên âm cuối) của `tā` tùy chọn trở thành `i`. Ví dụ: `tissaṃ`, `tassaṃ`, `tissā`, `tassā`, `tissāya`, `tassāya`. (Điều kiện) 'trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāya`' vẫn được áp dụng cho `tā`.

တေတိမာတော ယဿ ဿာယ-.

Sau `tā`, `etā`, `imā`, biến cách `sa` (trở thành) `ssāya`.

တာဧတာဣမာတော သဿဿာယော ဟောတိ ဝါ; တဿာယ, တာယ, ဧတိဿာယ, ဧတာယ, ဣမိဿာယ, ဣမာယ.

Sau `tā`, `etā`, `imā`, biến cách `sa` tùy chọn trở thành `ssāya`. Ví dụ: `tassāya`, `tāya`, `etissāya`, `etāya`, `imissāya`, `imāya`.

ရတျာဒီဟိ ဋော သ္မိနော-.

Sau `ratti` v.v..., (biến cách `ṅi` trở thành) `o` và `smiṃ`.

ရတျာဒီဟိ သ္မိနော ဋော ဟောတိ ဝါ; ရတ္တော, ရတ္တိယံ, အာဒေါ, အာဒိသ္မိံ.

Sau `ratti` v.v..., (biến cách `ṅi`) tùy chọn trở thành `o` và `smiṃ`. Ví dụ: `ratto`, `rattiyaṃ`, `ādo`, `ādismiṃ`.

သုဟိသုဘဿော-.

Trước `su` và `hi`, (nguyên âm cuối) của `ubha` (trở thành) `o`.

ဥဘဿ သုဟိသွော ဟောတိ; ဥဘောသု, ဥဘောဟိ.

(Nguyên âm cuối) của `ubha` trở thành `o` trước `su` và `hi`. Ví dụ: `ubhosu`, `ubhohi`.

လ္တုပိတာဒီနမာ သိမှိ-.

Trước biến cách `si`, (nguyên âm cuối) của (những từ có tiếp vị ngữ) `latu`, `tu` và của `pitu` v.v... (trở thành) `ā`.

လတုပ္ပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနဉ္စာ ဟောတိ သိမှိ; ကတ္တာ ပိတာ; ပိတု မာတု ဘာတု ဓီတု ဒုဟိတု ဇာမာတု နတ္တု ဟောတု ပေါတု.

Trước biến cách `si`, (nguyên âm cuối) của những từ có tiếp vị ngữ `latu`, `tu` và của nhóm `pitādi` trở thành `ā`. Ví dụ: `kattā`, `pitā`. Nhóm `pitādi` gồm: `pitu`, `mātu`, `bhātu`, `dhītu`, `duhitu`, `jāmātu`, `nattu`, `hotu`, `potu`.

ဂေ အ စ-.

Trước biến cách `ga`, (cũng trở thành) `a`.

လတုပိတာဒီနံ အ ဟောတိ ဂေ အာ စ; ဘော ကတ္တ, ဘော ကတ္တာ, ဘော ပိတ, ဘော ပိတာ.

Trước biến cách `ga`, (nguyên âm cuối) của (những từ có tiếp vị ngữ) `latu`, `tu` và của `pitu` v.v... trở thành `a` và cũng (trở thành) `ā`. Ví dụ: `bho katta`, `bho kattā`, `bho pita`, `bho pitā`.

အယူနံ ဝါ ဒီဃော-.

Các (nguyên âm) `a`, `i`, `u` tùy chọn được trường hóa.

အ ဣ ဥ ဣစ္စေသံ ဝါ ဒီဃော ဟောတိ ဂေ ပရေ တိလိင်္ဂေ; ဘော ပုရိသာ, ဘော ပုရိသ, ဘော အဂ္ဂီ, ဘော အဂ္ဂိ, ဘော ဘိက္ခူ, ဘော ဘိက္ခူ.

Khi biến cách `ga` theo sau, các nguyên âm `a`, `i`, `u` này tùy chọn được trường hóa trong cả ba tánh. Ví dụ: `bho purisā`, `bho purisa`, `bho aggī`, `bho aggi`, `bho bhikkhū`, `bho bhikkhū`.

ဃဗြဟ္မာဒိတေ-.

Sau (danh từ có ký hiệu) `gha` và `brahmā` v.v..., (biến cách `ga` trở thành) `e`.

ဃတော ဗြဟ္မာဒိတော စ ဂဿေ ဝါ ဟောတိ; ဟောတိ ကညေ, ဟောတိ ကညာ, ဘော ဗြဟ္မေ, ဘော ဗြဟ္မ, ဘော ကတ္တေ, ဘော ကတ္တ,ဘော ဣသေ, ဘော ဣသိ, ဘော သခေ, ဘော သခ –- သခိ သခီတိ-ဣတ္ထိယံ သိဒ္ဓမေဝ; အာကတိဂဏောယံ; ဧဝမညတြာပိ.

Sau (danh từ có ký hiệu) `gha` và sau `brahmā` v.v..., biến cách `ga` tùy chọn trở thành `e`. Ví dụ: `hoti kaññe`, `hoti kaññā`, `bho brahme`, `bho brahma`, `bho katte`, `bho katta`, `bho ise`, `bho isi`, `bho sakhe`, `bho sakha`. – Trong nữ tánh, (các dạng) `sakhi`, `sakhī` vốn đã có. Đây là một nhóm không xác định (ākṛtigaṇa). Tương tự ở những nơi khác.

နာမ္မာဒီဟိ-.

Không (áp dụng) sau `ammā` v.v...

အမ္မာဒီဟိ ဂဿေန ဟောတိ; ဘောတိ အမ္မာ; ဘောတိ အန္နာ, ဘောတိ အမ္ဗာ.

Sau `ammā` v.v..., biến cách `ga` không trở thành `e`. Ví dụ: `bhoti ammā`; `bhoti annā`, `bhoti ambā`.

ရဿော ဝါ-.

(Nguyên âm cuối được) rút ngắn tùy chọn.

အမ္မာဒီနံ ဂေ ရဿော ဟောတိ ဝါ; ဘောတိ အမ္မ, ဘောတိ အမ္မာ.

Trước biến cách `ga`, (nguyên âm cuối) của `ammā` v.v... tùy chọn được rút ngắn. Ví dụ: `bhoti amma`, `bhoti ammā`.

ဃော ဿံဿာဿာယံတိံသု-.

Đối với (danh từ có ký hiệu) `gha`, trước `ssaṃ`, `ssā`, `ssāyaṃ`, `tiṃ`, `su`...

ဿမာဒိသု ဃော ရဿော ဟောတိ; တဿံ, တဿာ, တဿာယ, တံ, သဘတိံ –-ဧသွိတိ-ကိံ? တာယ, သဟာယ.

Nguyên âm dài (gho) được rút ngắn (rasso hoti) khi đi sau là các biến cách như ssaṃ v.v... Ví dụ: tassaṃ, tassā, tassāya, taṃ, sabhatiṃ. Tại sao lại nói 'trong những trường hợp này'? (Để loại trừ) tāya, sahāya.

ဧကဝစနယောသွဃောနံ-.

Đối với các danh từ không có nguyên âm gho, trong các biến cách số ít và yo.

ဧကဝစနေ ယောသုဝ ဃဩကာရန္တဝဇ္ဇိတာနံ နာမာနံ ရဿောဟောတိ တိလိင်္ဂေ; ဣတ္ထိံ, ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထိယော, ဝဓုံ, ဝဓုယာ, ဝဓုယော; ဒဒ္ဓိံ, ဒဒ္ဓိနာ, ဒဒ္ဓိနော, သယမ္ဘုံ, သယမဘုနာ, သယမဘုဝေါ –- အဃောနန္တိ-ကိံ? ကညာယ, ကညာယော; ဩဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ.

Trong số ít và trong biến cách yo, nguyên âm của các danh từ không tận cùng bằng gho và okāra được rút ngắn trong cả ba tánh. Ví dụ: itthiṃ, itthiyā, itthiyo, vadhuṃ, vadhuyā, vadhuyo; daddhiṃ, daddhinā, daddhino, sayambhuṃ, sayamabhunā, sayamabhuvo. Tại sao nói 'không phải gho'? (Để loại trừ) kaññāya, kaññāyo. Việc đề cập đến 'o' là cho quy tắc sau.

ဂေ ဝါ-.

Trong biến cách ge, thì tùy chọn.

အဃောနံ ဂေ ဝါ ရဿော ဟောတိ တိလိင်္ဂေ?ဣတ္ထိ, ဣတ္ထိ, ဝဓု, ဝဓု,ဒဒ္ဓိ, ဒဒ္ဓီ, သယမ္ဘု, သယမ္ဘု –- အဃောနံတွေဝ-ဟောတိ ကညာ, ဘော ဂေါ.

Đối với các nguyên âm không phải gho, trong biến cách ge, sự rút ngắn xảy ra tùy chọn trong cả ba tánh. Ví dụ: itthi, itthī, vadhu, vadhū, daddhi, daddhī, sayambhu, sayambhū. Quy tắc này chỉ áp dụng cho 'không phải gho', do đó (không áp dụng cho) kaññā, bho go.

သိသ္မိံ နာနပုံသကဿ-.

Trong biến cách si, không phải của trung tánh.

နပုံသကဝဇ္ဇိတဿ နာမဿ သိသ္မိံ ရဿော န ဟောတိ. ဣတ္ထိ, ဒဒ္ဓီ, ဝဓူ, သယမ္ဘု –-သိသ္မိန္တိ-ကိံ?ဣတ္ထိံ, အနပုံသကဿာတိ-ကိံ. ဒဒ္ဓိ, ကုလံ.

Đối với danh từ không phải trung tánh, trong biến cách si, sự rút ngắn không xảy ra. Ví dụ: itthī, daddhī, vadhū, sayambhū. Tại sao nói 'trong si'? (Để loại trừ) itthiṃ. Tại sao nói 'không phải của trung tánh'? (Để bao gồm) daddhi, kulaṃ.

ဂေါဿာဂသိဟိနံသု ဂါဝဂဝါ-.

Đối với từ go, trong các biến cách không phải ga, si, hi, naṃ, thì có các dạng thay thế là gāva và gavā.

ဂသိဟိနံ စဇ္ဇိတာသု ဝိဘတ္တိသု ဂေါသဒ္ဒဿ ဂါဝဂဝါ ဟောန္တိ; ဂါဝေါ, ဂဝေါ, ဂါဝေန, ဂဝေန, ဂါဝဿ, ဂဝဿ, ဂါဝသ္မာ, ဂဝသ္မာ, ဂါဝေ, ဂဝေ; အဂသိဟိနံသူတိ-ကိံ? ဘော ဂေါ ဂေါ တိဋ္ဌတိ, ဂေါဟိ, ဂေါနံ.

Trong các biến cách trừ ga, si, hi, và naṃ, từ go có các dạng thay thế là gāva và gavā. Ví dụ: gāvo, gavo, gāvena, gavena, gāvassa, gavassa, gāvasmā, gavasmā, gāve, gave. Tại sao nói 'trừ ga, si, hi, naṃ'? (Để loại trừ) bho go, go tiṭṭhati, gohi, gonaṃ.

သုမှိ ဝါ-.

Trong biến cách su, thì tùy chọn.

ဂေါဿ သုမှိ ဂါဝဂဝါ ဟောန္တိ ဝါ; ဂါဝေသု, ဂဝေသု, ဂေါသု.

Đối với từ go, trong biến cách su, các dạng thay thế gāva và gavā xảy ra tùy chọn. Ví dụ: gāvesu, gavesu, gosu.

ဂဝံ သေန-.

Gavaṃ với biến cách se.

ဂေါဿ သေ ဝါ ဂဝံ ဟောတိ သဟ သေန; ဂဝံ, ဂါဝဿ, ဂဝဿ.

Đối với từ go, trong biến cách se, tùy chọn có dạng gavaṃ (thay thế cho cả go + se). Ví dụ: gavaṃ, gāvassa, gavassa.

ဂုန္နဝ နံနာ-.

Gunnaṃ và gavaṃ với biến cách naṃ.

နံဝစနေန သဟ ဂေါဿ ဂုန္နံ ဟောတိ ဂဝဉ္စ ဝါ; ဂုန္နံ, ဂဝံ, ဂေါနံ.

Cùng với biến cách naṃ, từ go tùy chọn có các dạng gunnaṃ và gavaṃ. Ví dụ: gunnaṃ, gavaṃ, gonaṃ.

နာဿာ-.

Đối với nā, thành ā.

ဂေါတော နာဿ အာ ဟောတိ ဝါ; ဂါဝါ, ဂဝါ, ဂါဝေန, ဂဝေန.

Sau go, biến cách nā tùy chọn trở thành ā. Ví dụ: gāvā, gavā, gāvena, gavena.

ဂါဝုမှိ-.

Gāvu trong biến cách aṃ.

အံဝစနေ ဂေါဿ ဂါဝု ဝါ ဟောတိ; ဂါဝုံ, ဂါဝံ, ဂဝံ–-ဂေါဿ ဂေါဏာဒေသော န ကတော သဒ္ဒန္တရတ္တာ.

Trong biến cách aṃ, từ go tùy chọn trở thành gāvu. Ví dụ: gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ. Phép thay thế goṇa cho go không được thực hiện vì đó là một từ khác.

ယံ ပိတော-.

Yaṃ sau pa.

ပသညီတော အံဝစနဿ ယံ ဝါ ဟောတိ; ဣတ္ထိယံ, ဣတ္ထိံ–-ပိတောတိ-ကိံ?ဒဒ္ဓိံ, ရတ္တိံ.

Sau một từ được định danh là pa, biến cách aṃ tùy chọn trở thành yaṃ. Ví dụ: itthiyaṃ, itthiṃ. Tại sao nói 'sau pa'? (Để loại trừ) daddhiṃ, rattiṃ.

နံ ဈီတော-.

Naṃ sau jha và ī.

ဈသညီတော အံဝစနဿ နံ ဝါ ဟောတိ; ဒဒ္ဓိနံ, ဒဒ္ဓိံ–- ကထံ? ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနန္တိ-ယောဂဝိဘာဂါ; ဈာတိ-ကိံ? ဣတ္ထိံ, ဤတောတိ -ကိံ?အဂ္ဂိံ

Sau một từ được định danh là jha và sau ī, biến cách aṃ tùy chọn trở thành naṃ. Ví dụ: daddhinaṃ, daddhiṃ. Làm thế nào (giải thích được) 'buddhaṃ ādiccabandhunaṃ'? Bằng cách tách quy tắc. Tại sao nói 'sau jha'? (Để loại trừ) itthiṃ. Tại sao nói 'sau ī'? (Để loại trừ) aggiṃ.

ယောနံ နောနေ ပုမေ-.

Đối với yo, thành no và ne trong nam tánh.

ဈိတော ယောနံ နောနေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပုလ္လိင်္ဂေ, ဒဒ္ဓိနော, ဒဒ္ဓိနေ, ဒဒ္ဓီ–-ဈီတောတွေဝ အဂ္ဂီ; ပုမေတိ-ကိံ?ဒဒ္ဓီနိ, ကုလာနိ.

Sau jha, các biến cách yo (số nhiều) tùy chọn trở thành no và ne theo thứ tự (chủ cách và đối cách) trong nam tánh. Ví dụ: daddhino, daddhine, daddhī. Chỉ sau jha; (ví dụ) aggī. Tại sao nói 'trong nam tánh'? (Để loại trừ) daddhīni, kulāni.

နော-.

No.

ဈိတော ယောနံ နော ဝါ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဒဒ္ဓိနော တိဋ္ဌန္တိ, ဒဒ္ဓိနော ပဿ, ဒဒ္ဓီ ဝါ.

Sau jha, các biến cách yo (số nhiều) tùy chọn trở thành no trong nam tánh. Ví dụ: daddhino tiṭṭhanti, daddhino passa, hoặc daddhī.

သ္မိနော နိ-.

Đối với smiṃ, thành ni.

ဈိတော သ္မိံဝစနဿ နိ ဟောတိ ဝါ; ဒဒ္ဓိနီ, ဒဒ္ဓိသ္မိံ, ဈိတော တွေဝ-အဂ္ဂိသ္မိံ.

Sau jha, biến cách smiṃ tùy chọn trở thành ni. Ví dụ: daddhinī, daddhismiṃ. Chỉ sau jha, (ví dụ) aggismiṃ.

အမ္ဗဝါဒီဟိ-.

Sau amba và các từ tương tự.

အမ္ဗုအာဒီဟိ သ္မိနော နိ ဟောတိ ဝါ; ဖလံ ပတတိ အမ္ဗုနိ,’ပဒုမံ ယထာ ပံသုနိ အာတပေ ကတံ’, ဝါတွေဝ-အမ္ဗုမှ, ပံသုမှိ.

Sau các từ bắt đầu bằng ambu, biến cách từ smiṃ được tùy chọn biến thành ni; (ví dụ:) phalaṃ patati ambuni (trái cây rơi vào trong nước), ‘padumaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ’ (như hoa sen đặt trong bụi dưới nắng), do có từ ‘vā’ (tùy chọn) nên cũng có dạng: ambumhi, paṃsumhi.

ကမ္မာဒိတော-.

Sau các từ bắt đầu bằng kamma.

ကမ္မာဒိတော သ္မိနော နိ ဟောတိ ဝါ; ကမ္မနီ, ကမ္မေ; ကမ္မ စမ္မ ဝေသ္မ ဘသ္မ ဗြဟ္မ အတ္တ အာတုမ ဃမ္မ မုဒ္ဓ–-ကမ္မာဒိတောတိ-ကိံ? ဗုဒ္ဓေ.

Sau các từ bắt đầu bằng kamma, biến cách từ smiṃ được tùy chọn biến thành ni; (ví dụ:) kammanī, kamme; (nhóm từ bắt đầu bằng kamma là:) kamma, camma, vesma, bhasma, brahma, atta, ātuma, ghamma, muddha. Tại sao nói ‘sau các từ bắt đầu bằng kamma’? (Để loại trừ trường hợp như:) Buddhe.

နာဿေနော-.

Biến cách từ nā thành ena.

ကမ္မာဒိတော နာဝဝနဿ ဧနော ဝါ ဟောတိ; ကမ္မေန, ကမ္မနာ, စမ္မေန, စမ္မနာ–-ကမ္မာဒိတောတွေဝ-ဗုဒ္ဓေန.

Sau các từ bắt đầu bằng kamma, biến cách từ nā được tùy chọn biến thành ena; (ví dụ:) kammena, kammanā, cammena, cammanā. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho các từ bắt đầu bằng kamma, (ví dụ loại trừ là) buddhena.

ဈလာ သဿ နော-.

Sau các nguyên âm i, ī, u, ū, biến cách từ ssa thành no.

ဈလတော သဿ နော ဝါ ဟောတိ; အဂ္ဂိနော, အဂ္ဂိဿ, ဒဒ္ဓိနော ဒဒ္ဓိဿ, ဘိက္ခုနော, ဘိက္ခုဿ, သယမ္ဘုနော, သယမ္ဘုဿ–-ကထံ?’ယော ဝါ သိဿော မဟာမုနေ’တိ.

Sau các nguyên âm i, ī, u, ū (jhala), biến cách từ ssa được tùy chọn biến thành no; (ví dụ:) aggino, aggissa, daddhino, daddhissa, bhikkhuno, bhikkhussa, sayambhuno, sayambhussa. (Nếu vậy) thì (giải thích) câu ‘Yo vā sisso mahāmune’ti như thế nào?

ဣတော ကွဝီ သဿ ဋာနုဗန္ဓေတိ -()

Sau i, đôi khi ssa có ký hiệu phụ ṭa.

ဗြဟ္မာဒိသု ပါဌာ သဿ ဧ ဋာနုဗန္ဓော.

Trong nhóm từ brahma, theo bài đọc, e thay thế cho ssa có ký hiệu phụ ṭa.

နာ သ္မာဿ-.

Biến cách từ smā thành nā.

ဈလတော သ္မာဿ နာ ဟောတိ ဝါ; အအဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိသ္မာ ဒဒ္ဓိနာ, ဒဒ္ဓိသ္မာ, ဘိက္ခုနာ, ဘိက္ခုသ္မာ, သယမ္ဘုနာ, သယမ္ဘုသ္မာ.

Sau các nguyên âm i, ī, u, ū (jhala), biến cách từ smā được tùy chọn biến thành nā; (ví dụ:) agginā, aggismā, daddhinā, daddhismā, bhikkhunā, bhikkhusmā, sayambhunā, sayambhusmā.

လာ ယောနံ ဝေါ ပုမေ-.

Sau u, ū, biến cách từ yo thành vo trong nam tính.

လတော ယောနံ ဝေါ ဟောတိ ဝါ ပလ္လိင်္ဂေ; ဘိက္ခဝေါ, ဘိက္ခူ, သယမ္ဘုဝေါ, သယမ္ဘု–-ပုမေတိ-ကိံ?အာယူနိ.

Sau các nguyên âm u, ū (la), biến cách từ yo được tùy chọn biến thành vo trong nam tính; (ví dụ:) bhikkhavo, bhikkhū, sayambhuvo, sayambhu. Tại sao nói ‘trong nam tính’? (Để loại trừ trường hợp như:) Āyūni.

ဇနတွာဒိတော နော စ-.

Sau các từ bắt đầu bằng jantu, (yo) cũng thành no.

ဇန္တွာဒိတော ယောနံ နော ဟောတိ ဝေါ စ ဝါ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဇန္တုနော, ဇန္တဝေါ, ဇန္တုယော, ဂေါတြဘုနော, ဂေါတြဘုဝေါ, ဂေါတြဘအ, သဟဘုနော, သဟဘုဝေါ, သဟဘု.

Sau các từ bắt đầu bằng jantu, biến cách từ yo được tùy chọn biến thành no và vo trong nam tính; (ví dụ:) jantuno, jantavo, jantuyo, gotrabhuno, gotrabhuvo, gotrabhū, sahabhuno, sahabhuvo, sahabhū.

ကုတော-.

Sau (gốc từ có) tiếp vị ngữ ku.

ကုပ္ပစ္စယန္တတော ယောနံ နော ဝါ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဝိဒုနော, ဝိဒူ, ဝိညုနော, ဝိည, သဗ္ဗညုနော, သဗ္ဗည.

Sau gốc từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ku, biến cách từ yo được tùy chọn biến thành no trong nam tính; (ví dụ:) viduno, vidū, viññuno, viññū, sabbaññuno, sabbaññū.

လောပေါ’မုသ္မာ-.

Sự lược bỏ sau amu.

အမုသဒ္ဒတော ယောနံ လောပေါဝ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; အမူ ပုမေတွေဝ-အမုယော,အမူနိ; ဝေါ’ပဝါဒါ’ယံ.

Sau từ amu, biến cách từ yo luôn luôn được lược bỏ trong nam tính; (ví dụ:) amū. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho nam tính, (loại trừ các trường hợp như:) amuyo, amūni. Đây là quy tắc ngoại lệ cho (quy tắc biến thành) vo.

န နော သဿ-.

Không (biến thành) no đối với ssa.

အမုသ္မာ သဿ နော န ဟောတိ; အမုဿ, နောတိ-ကိံ? အမုယာ.

Sau amu, biến cách từ ssa không biến thành no; (ví dụ:) amussa. Tại sao nói ‘không’? (Để có dạng) Amuyā.

ယောလောပနိသု ဒီဃော-.

Trường âm khi yo bị lược bỏ và trước ni, su.

ယောနံ လောပေ နိသုဝ ဒီဃော ဟောတိ; အဋ္ဌိ, အဋ္ဌီနိ; ယောလောပ နိသူတိ-ကိံ? ရတ္တိယော.

Khi biến cách từ yo bị lược bỏ và trước ni hoặc su, (nguyên âm đứng trước) được trường hóa; (ví dụ:) aṭṭhi, aṭṭhīni. Tại sao nói ‘khi yo bị lược bỏ và trước ni, su’? (Để loại trừ trường hợp như:) Rattiyo.

သုနံဟိသု-.

Trước su, naṃ, và hi.

ဧသု နာမဿ ဒီဃော ဟောတိ; အဂ္ဂီသု, အဂ္ဂီနံ, အဂ္ဂီဟနိ.

Trước các biến cách từ này (su, naṃ, hi), (nguyên âm cuối của) danh từ được trường hóa; (ví dụ:) aggīsu, aggīnaṃ, aggīhi.

ပဉ္စာဒီနံ စုဒ္ဒသန္နမ-.

Đối với mười bốn (số đếm) bắt đầu bằng pañca, (không trường hóa) a.

ပဉ္စာဒီနံ ဝဒ္ဒသန္နံ သုနံဟိသွ ဟောတိ; ပဉ္စသု, ပဉ္စန္နံ, ပဉ္စဟိ, ဆသု, ဆန္န, ဆဟိ; ဧဝံ ယာဝ အဋ္ဌာရသာ.

Đối với mười bốn số đếm bắt đầu bằng pañca, (nguyên âm cuối) không được trường hóa trước su, naṃ, và hi; (ví dụ:) pañcasu, pañcannaṃ, pañcahi, chasu, channaṃ, chahi; tương tự như vậy cho đến aṭṭhārasa.

ယဝါဒေါ န္တုဿ-.

Trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya, (ntu) thành a.

ယဝါဒိသု န္တုဿ အ ဟောတိ; ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တံ, ဂုဏဝန္တေ, ဂုဏဝန္တေန, ဣစ္စာဒိ–-ယွာဒေါတိ-ကိံ? ဂုဏဝါ တိဋ္ဌတိ. အမုဿာ-မ.

Trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya, ntu (của gốc từ) biến thành a; (ví dụ:) guṇavantā, guṇavantaṃ, guṇavante, guṇavantena, v.v. Tại sao nói ‘trước các biến cách từ bắt đầu bằng ya’? (Để loại trừ trường hợp như:) Guṇavā tiṭṭhati. Amussā-ma.

န္တဿ စ ဋ ဝံသေ-.

Và đối với nta, ṭa (được dùng) trong truyền thống.

အံသေသု န္တပ္ပစ္စယယဿ ဋ ဟောတိ ဝါ န္တုဿ စိ;’ ယံ ယံ ဟိရာဇ ဘဇတိ သတံ ဝါ ယဒိ ဝါ အသံ’’ ကိစ္စာနိ ကုဗ္ဗဿ ကရေယျ ကိစ္စံ’’ဟိမဝံစ ပဗ္ဗတံ’,’သုဇာတိ မန္တော’ပိ အဇာတိမဿ’ ယောဂဝိဘာဂေနာညတြာပိ’စက္ခုမာ အန္ဓိတာ ဟောန္တိ’’ ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ပန ဘိက္ခူ ဝဏ္ဏဝါ ဟောန္တိ.’

Ở một số nơi, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho hậu tố ‘nta’, hoặc ‘ci’ cho ‘ntu’; ví dụ: ‘yaṃ yaṃ hirāja bhajati sataṃ vā yadi vā asaṃ’ (bất cứ điều gì, hỡi thiên nga chúa, mà ngài kết giao, dù là người tốt hay kẻ xấu), ‘kiccāni kubbassa kareyya kiccaṃ’ (người có phận sự nên làm phận sự của mình), ‘himavaṃca pabbataṃ’ (và núi Himavanta), ‘sujāti manto’pi ajātimassa’ (ngay cả người có dòng dõi tốt đối với người không có dòng dõi). Cũng ở nơi khác bằng cách phân chia quy tắc (yogavibhāga): ‘cakkhumā andhitā honti’ (người có mắt trở nên mù lòa), ‘vaggumudātīriyā pana bhikkhū vaṇṇavā honti’ (nhưng các vị tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā thì có dung sắc đẹp).

ယောသုဇ္ဈိဿ ပုမေ-.

Đối với ‘yo’ và ‘su’ của ‘jh’ và ‘i’ trong giống đực.

ဈသညဿ ဣဿ ယောသု ဝါ ဋ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ;အဂ္ဂသော အဂ္ဂီ–-ဈဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ဣကာရန္တသမုဒါယဿ ဋော မာ သိယာတိရတ္တိယော; ဣဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ဒဏ္ဍိနော; ပုဝေတိ-ကိံ; အဋ္ဌိ.

Đối với (danh từ) được gọi là ‘jha’ và tận cùng bằng ‘i’, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ và ‘su’ trong giống đực; ví dụ: aggaso, aggī. – Việc đề cập đến ‘jha’ để làm gì? Để sự thay thế ‘ṭa’ không xảy ra cho toàn bộ nhóm từ tận cùng bằng ‘i’, ví dụ: rattiyo. Việc đề cập đến ‘i’ để làm gì? Ví dụ: daṇḍino. Tại sao lại nói ‘trong giống đực’? Ví dụ: aṭṭhi.

ဝေဝေါသု လုဿ-.

Đối với ‘ve’, ‘vo’, và ‘su’ của ‘lu’.

လသညဿ ဥဿ ဒွေဝေါသု ဋ ဟောတိ; ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခဝေါ, ဝေဝေါသူတိ-ကိံ?စန္တုယော; ဥဂ္ဂဟဏံ ကိံ; သယမ္ဘုဝေါ.

Đối với (danh từ) được gọi là ‘la’ và tận cùng bằng ‘u’, ‘ṭa’ được thay thế cho ‘dve’ (‘ve’, ‘vo’) và ‘su’; ví dụ: bhikkhave, bhikkhavo. – Tại sao lại nói ‘ve’, ‘vo’, ‘su’? Ví dụ: cantuyo. Việc đề cập đến ‘u’ để làm gì? Ví dụ: sayambhuvo.

ယောမှိ ဝါ ကွဝိ-.

Đối với ‘yo’ và ‘mhi’, tùy chọn ở một số nơi.

ယောမှီ ကွစိ လသညဿ ဝါ ဋ ဟောတိ; ဟေတယော,’နန္ဒန္တိ တံ ကုရယော ဒဿနေန အဇ္ဇေဝ တံ ကုရယော ပါပယာတု’ ဝါတိ-ကိံ ဟေတုယော.

Đối với (danh từ) được gọi là ‘la’, ‘ṭa’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ và ‘mhi’ ở một số nơi; ví dụ: hetayo, ‘nandanti taṃ kurayo dassanena ajjeva taṃ kurayo pāpayātu’ (các vị Kuru hoan hỷ khi thấy vị ấy, mong rằng các vị Kuru sẽ đưa vị ấy đến ngay hôm nay). – Tại sao lại nói ‘tùy chọn’? Ví dụ: hetuyo.

ပုမာလပနေ ဝေဝေါ-.

Trong giống đực, ở hô cách, (thay thế bằng) ‘ve’ và ‘vo’.

လသညတော ဥတော ယောဿာလပနေ ဝေဝေါ ဟောန္တိ ဝါ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခဝေါ, ဘိက္ခူ–-ပုမေတိ-ကိံ; အာယူနိ; အာလပနေတိ-ကိံ?စန္တုယော တိဋ္ဌန္တိ; လုတာတွေဝ္ै-ဓေနုယော,သယမ္ဘုဝေါ.

Sau (danh từ) được gọi là ‘la’ và tận cùng bằng ‘u’, ‘ve’ và ‘vo’ được tùy chọn thay thế cho ‘yo’ ở hô cách, trong giống đực; ví dụ: bhikkhave, bhikkhavo, bhikkhū. – Tại sao lại nói ‘trong giống đực’? Ví dụ: āyūni. Tại sao lại nói ‘ở hô cách’? Ví dụ: cantuyo tiṭṭhanti (các vị Cantu đang đứng). Nhưng vì đã được gọi là ‘la’, (nên có các dạng như) dhenuyo, sayambhuvo.

သ္မာဟိသ္မိန္နံ မှာဘိမှိ-.

Của ‘smā’, ‘hi’, ‘smiṃ’ (thay thế bằng) ‘mhā’, ‘bhi’, ‘mhi’.

နာမသ္မာ ပရေသံ သ္မာဟိသ္မိန္နံ မှာဘိမှိ ဝါ ဟောန္တိ ယထာ က္ကမံ; ဗုဒ္ဓမှာ, ဗုဒ္ဓသ္မာ, ဗုဒ္ဓေဟိ, ဗုဒ္ဓမှိ, ဗုဒ္ဓသ္မိံ–-ဗဟုလာဓိကာရာပဝါဒဝီသယေ’ပိ; ဒသသဟဿိမှိ ဓာတုယာ.

Sau một danh từ, ‘mhā’, ‘bhi’, ‘mhi’ được tùy chọn thay thế lần lượt cho ‘smā’, ‘hi’, ‘smiṃ’; ví dụ: buddhamhā, buddhasmā, buddhehi, buddhamhi, buddhasmiṃ. – Cũng trong phạm vi ngoại lệ do quyền của quy tắc ‘bahula’ (đa dạng); ví dụ: dasasahassimhi dhātuyā (trong hệ thống mười ngàn thế giới).

သုဟိသွဿေ-.

Đối với ‘su’ và ‘hi’, ‘a’ (của thân từ) thành ‘e’.

အကာရန္တဿ သုဟိသွေ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓေသု, ဗုဒ္ဓေဟိ.

Đối với (thân từ) tận cùng bằng ‘a’, ‘e’ được thay thế (cho ‘a’) trước ‘su’ và ‘hi’; ví dụ: buddhesu, buddhehi.

သဗ္ဗာဒီနံ နမှိ စ-.

Đối với các từ ‘sabba’, v.v., và trước ‘naṃ’.

အကာရန္တာနံ သဗ္ဗာဒီနံ ဧ ဟောတိ နမှိ သုဟိသုစ; သဗ္ဗေသံ သဗ္ဗေသု, သဗ္ဗေဟိ–-သဗ္ဗာဒီနန္တိ-ကိံ?ဗုဒ္ဓါနံ; အဿေတွေဝ အမူသံ.

Đối với các (thân từ) tận cùng bằng ‘a’ thuộc nhóm ‘sabba’, ‘e’ được thay thế (cho ‘a’) trước ‘naṃ’, ‘su’ và ‘hi’; ví dụ: sabbesaṃ, sabbesu, sabbehi. – Tại sao lại nói ‘thuộc nhóm sabba’? Ví dụ: buddhānaṃ. Nhưng đối với ‘asu’ thì không phải là ‘e’, ví dụ: amūsaṃ.

သဗ္ဗ ကတရ ကတမ ဥဘယ ဣတရ အည အညတရ အညတမ;

Sabba, katara, katama, ubhaya, itara, añña, aññatara, aññatama;

ပုဗ္ဗပရာပရဒက္ခိဏုတ္တရာဓရာနိ ဝဝတ္ထာယမသညာယံ-().

Pubba, para, apara, dakkhiṇa, uttara, adhara (khi có nghĩa là sự sắp xếp, không phải là tên riêng).

ယတျ တ ဧတ ဣမ အမု ကိံ ဧက တုမှ အမှ (ဣစ္စေတေ သဗ္ဗာဒယော )

Ya, tya, ta, eta, ima, amu, kiṃ, eka, tumha, amha (đây là nhóm sabba, v.v.).

သံသာနံ-.

(Các hậu tố) ‘saṃ’ và ‘sānaṃ’.

သဗ္ဗာဒိတော နံဝစနဿ သံသာနံ ဟောန္တိ; သဗ္ဗေသံ, သဗ္ဗေသာနံ.

Sau nhóm ‘sabba’, ‘saṃ’ và ‘sānaṃ’ được thay thế cho hậu tố ‘naṃ’; ví dụ: sabbesaṃ, sabbesānaṃ.

ဃပါ သဿ ဿာ ဝါ-.

Sau ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssā’ tùy chọn thay thế cho ‘sa’.

သဗ္ဗာဒီနံ ဃပတော သဿ ဿာ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗာယ, ပဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ.

Sau nhóm ‘sabba’ được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssā’ được tùy chọn thay thế cho ‘sa’; ví dụ: sabbassā, sabbāya. Việc đề cập đến ‘pa’ là dành cho quy tắc sau.

သ္မိနော ဿံ-.

Của ‘smiṃ’ (thay thế bằng) ‘ssaṃ’.

သဗ္ဗာဒီနံ ဃပတော သ္မိနော ဿံ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဿံ, သဗ္ဗာယ; အမုဿံ, အမုယာ.

Sau nhóm ‘sabba’ được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘ssaṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: sabbassaṃ, sabbāya; amussaṃ, amuyā.

ယံ-.

(Hậu tố) ‘yaṃ’.

ဃပတော သ္မိနော ယံ ဝါ ဟောတိ; ကညာယံ, ဒညာယ, ရတ္တိယံ, ရတ္တိယာ, ဝဓုယံ, ဝဓုယာ, သဗ္ဗာယံ, သဗ္ဗာယ, အမုယံ, အမုယာ.

Sau (thân từ) được gọi là ‘gha’ và ‘pa’, ‘yaṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: kaññāyaṃ, daññāya, rattiyaṃ, rattiyā, vadhuyaṃ, vadhuyā, sabbāyaṃ, sabbāya, amuyaṃ, amuyā.

တိံ သဘာပရိသာယ-.

‘Tiṃ’ sau ‘sabhā’ và ‘parisā’.

သဘာပရိသာဟိ သ္မိနော တိံ ဝါ ဟောတိ; သဘတိံ, သဟာယ, ပရိသတိံ, ပရိသာယ.

Sau ‘sabhā’ và ‘parisā’, ‘tiṃ’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: sabhatiṃ, sahāya, parisatiṃ, parisāya.

ပဒါဒီဟိ သိ-.

Sau ‘pada’, v.v., (thay thế bằng) ‘si’.

ဧဟိ သ္မိနော သိ ဟောတိ ဝါ, ပဒသိ, ပဒသ္မိံ, ဗိလသိ, ဗိလသ္မိံ.

Sau những (từ) này, ‘si’ được tùy chọn thay thế cho ‘smiṃ’; ví dụ: padasi, padasmiṃ, bilasi, bilasmiṃ.

နာဿ သာ-.

Biến cách `nā` thành `sā`.

ပဒါဒီဟိ နာဿ သာ ဟောတိ ဝါ; ပဒသာ, ပဒေန, ဗိလသာ, ဗိလေန.

Sau (các từ) `pada` v.v..., biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `sā`; (ví dụ:) `padasā`, `padena`, `bilasā`, `bilena`.

ကောဓာဒီဟိ-.

Sau (các từ) `kodha` v.v...

ဧဟိ နာဿ သာ ဟောတိ ဝါ; ကောဓသာ, ကောဓေန, အတ္ထသာ, အတ္ထေန.

Sau những (từ) này, biến cách `nā` được tùy chọn đổi thành `sā`; (ví dụ:) `kodhasā`, `kodhena`, `atthasā`, `atthena`.

အတေန-.

Sau (nguyên âm) `a`, (biến cách `nā` được đổi thành) `ena`.

အကာရန္တတော ပရဿ နာဝဝနဿ ဧနာဒေသော ဟောတိ; ဗုဒ္ဓေန; အတောတိ-ကိံ?အဂ္ဂိနာ.

Sau một (danh từ) tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `nā` được thay thế bằng `ena`; (ví dụ:) `buddhena`. Tại sao nói 'sau `a`'? (Để loại trừ trường hợp như) `agginā`.

သိဿော-.

(Biến cách) `si` (được đổi) thành `o`.

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သိဿ ဩ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓေါ; အတော တွေဝ-အဂ္ဂိ.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được đổi thành `o`; (ví dụ:) `buddho`. (Quy tắc này) chỉ áp dụng sau `a` - (ví dụ:) `aggi`.

ကွစေ ဝါ-.

Ở một vài nơi, (biến cách `si` được đổi thành) `e` một cách tùy chọn.

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သိဿ ဧ ဟောတိ ဝါ ကွစိ;’ဝနပ္ပ ဂုမ္ဗေ ယထာ ဖုဿိတဂ္ဂေ’ အပဝါဒဝိသယေ’ပိ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ, သုခေ, ဒုက္ခေ–-ဝါတိ-ကိံ? ဝနပ္ပဂုမ္ဗော; ကွစီတိ-ကိံ? ပက္ခေ သဗ္ဗတ္ထ မာ ဟောတု.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được tùy chọn đổi thành `e` ở một vài nơi; (ví dụ trong câu:) ‘vanappa gumbe yathā phussitagge’. Do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên) ngay cả trong phạm vi của ngoại lệ, (ta có các ví dụ như:) `sukhe`, `dukkhe`. Tại sao nói 'tùy chọn'? (Để có dạng) `vanappagumbo`. Tại sao nói 'ở một vài nơi'? Để quy tắc này không xảy ra ở mọi nơi trong trường hợp này.

အံ နပုံသကေ-.

(Biến cách `si` được đổi thành) `aṃ` trong trung tánh.

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သဿ အံ ဟောတိ နပုံသကလိင်္ဂေ ရူပံ.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `si` được đổi thành `aṃ` trong trung tánh; (ví dụ:) `rūpaṃ`.

ယောနံ နိ-.

(Biến cách) `yo` (được đổi) thành `ni`.

အကာရန္တတော နာမသ္မာ ယောနံ နိ ဟောတိ နပုံသကေ; သဗ္ဗာနိ, ရူပါနိ –-နိစ္စဝိဓာနေ ဖလမေကစ္စာဒိသဗ္ဗာဒနံ ပဌမာယ.

Sau một danh từ tận cùng bằng `akāra` (nguyên âm a), biến cách `yo` được đổi thành `ni` trong trung tánh; (ví dụ:) `sabbāni`, `rūpāni`. -- Trong quy tắc bắt buộc, kết quả là sự bao gồm của `ekacca` v.v... và tất cả trong biến cách thứ nhất.

ဈလာ ဝါ-.

Sau (phụ âm) `jhala`, (việc thay thế) là tùy chọn.

ဈလတော ယောနံ နိ ဟောတိ ဝါ နပုံသကေ; အဋ္ဌိနိ, အဋ္ဌီ, အာယူနိ, အာယူ.

Sau (phụ âm) `jhala`, biến cách `yo` được tùy chọn đổi thành `ni` trong trung tánh; (ví dụ:) `aṭṭhini`, `aṭṭhī`, `āyūni`, `āyū`.

လောပေါ-.

Sự lược bỏ.

ဈလတော ယောနံ လောပေါ ဟောတိ; အဋ္ဌီ, အာယူ, အဂ္ဂီ, ဘိက္ခူ, ဈလာတွေဝ-အဂ္ဂယော; ပဂေဝ ကသ္မာ န ဟောတိ; အန္တရင်္ဂတ္တာ အာကရဿ.

Sau (phụ âm) `jhala`, biến cách `yo` bị lược bỏ; (ví dụ:) `aṭṭhī`, `āyū`, `aggī`, `bhikkhū`. Chỉ sau `jhala` - (ví dụ:) `aggayo`. Tại sao (quy tắc này) không xảy ra trước? Do tính chất nội tại của `ākāra` (nguyên âm dài a).

ဇန္တုတွီဃေပေဟိ ဝါ-.

Sau `jantu`, (từ tận cùng bằng) `tu`, `ī`, (từ có định danh) `gha` và `pa`, (sự lược bỏ là) tùy chọn.

ဇန္တုဟေတူဟိ ဤကာရန္တေဟိ ဃပသညောဟိဝ ပရေသံ ယောနံ ဝါ လောပေါ ဟောတိ; ဇန္တု ဇန္တုယော, ဟေတု ဟေတုယော, ဒဒ္ဓီ ဒဒ္ဓီယော, ကညာ ကညာယော, ရတ္တီ ရတ္တိယော, ဣတ္ထီ ဣတ္ထိယော, ဒေဏူ ဒေဏုယာ, ဝ္ैဓူ ဝဓုယော.

Sau `jantu`, `hetu`, các (từ) tận cùng bằng `īkāra` (nguyên âm ī), và những (từ) có định danh `gha` và `pa`, biến cách `yo` theo sau được tùy chọn lược bỏ; (ví dụ:) `jantu` `jantuyo`, `hetu` `hetuyo`, `daddhī` `daddhīyo`, `kaññā` `kaññāyo`, `rattī` `rattiyo`, `itthī` `itthiyo`, `dhenu` `dhenuyo`, `vadhū` `vadhuyo`.

ယေပဿိဝဏ္ဏဿ-.

Của `ivaṇṇa` (nguyên âm i) thuộc (từ có định danh) `pa` (bị lược bỏ) trước `ya`.

ပသညဿ ဣဝဏ္ဏဿ လောပေါ ဟောတိ ဝါ ယကာရေ; ရတျော ရတျာ ရတျံ, ပေါက္ခရညော ပေါက္ခရည္ဉာ ပေါက္ခရညံ–-ဝါတွေဝ-ရတ္တိယော; ပဿာတိ-ကိံ?ဒဒ္ဓိယော; ဣဝဏ္ဏဿာတိ-ကိံ? ဓေနုယော ဝဓုယာ; က္ैထံ; အနုညာတော အဟံ မတျာတိ?’ ယေ ပဿာ’တိ-ယောဂဝိဘာဂါ.

`Ivaṇṇa` (nguyên âm i) của một (từ) có định danh `pa` được tùy chọn lược bỏ trước `yakāra` (phụ âm y); (ví dụ:) `ratyo` `ratyā` `ratyaṃ`, `pokkharañño` `pokkharañññā` `pokkharaññaṃ`. Chỉ là tùy chọn - (ví dụ:) `rattiyo`. Tại sao nói 'của (từ có định danh) `pa`'? (Để loại trừ) `daddhiyo`. Tại sao nói 'của `ivaṇṇa`'? (Để loại trừ) `dhenuyo` `vadhuyā`. Làm thế nào (để giải thích câu) ‘anuññāto ahaṃ matyā’? Bằng cách phân tách quy tắc thành ‘ye passā’.

ဂသီနံ-.

Của (biến cách) `si` (trong cách) hô.

နာမသ္မာ ဂသီနံ လောပေါ ဟောတိ ဝိဇ္ဈန္တရာဘာဝေ; ဘော ပုရိသ, အယံ ဒဒ္ဓီ.

Sau một danh từ, biến cách `si` trong cách hô bị lược bỏ khi không có phép biến đổi nào khác; (ví dụ:) `bho purisa`, `ayaṃ daddhī`.

အသံချေဟိ သဗ္ဗာသံ-.

Sau những (từ) không phải là số từ (bất biến từ), tất cả (biến cách)...

အဝိဇ္ဇမာနသင်္ချေဟိ ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါဟောတိ;ဝ ဝါ ဧဝဧဝံ. ဧတသ္မာယေဝ လိင်္ဂါ [ ] အသင်္ချေဟိ သျာထုပ္ပတ္တျနုမီယတေ.

Sau những từ không có số (tức là bất biến từ), tất cả các biến cách theo sau đều bị lược bỏ; (ví dụ:) `va` `vā` `eva` `evaṃ`. Chính từ dấu hiệu này, sự phát sinh của `si` v.v... sau các bất biến từ được suy ra.

ဧကတ္ထတာယံ-.

Trong trạng thái một nghĩa (hợp thể).

ဧကတ္ထီဘာဝေ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတိ ဗဟုလံ; ပုတ္တီယတိ, ရာဇပုရိသော, ဝါသိဋ္ဌော–- ကွဝိ န ဟောတိ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ; ပရန္တပေါ. ဘဂန္ဒရော, ပရဿပဒံ, အတ္တနောပဒံ, ဂဝမ္ပတိ, ဒေဝါနမ္ပိယတိဿော, အန္တေဝါသီ, ဇနေသုတော, မမတ္တံ, မာမကော.

Trong trạng thái trở thành một nghĩa (hợp thể), tất cả các biến cách thường bị lược bỏ; (ví dụ:) `puttīyati`, `rājapuriso`, `vāsiṭṭho`. -- Đôi khi không xảy ra, do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên); (ví dụ:) `parantapo`, `bhagandaro`, `parassapadaṃ`, `attanopadaṃ`, `gavampati`, `devānampiyatisso`, `antevāsī`, `janesuto`, `mamattaṃ`, `māmako`.

ပုဗ္ဗသ္မာမာဒိတော-.

Từ (thành phần) đứng trước, bắt đầu bằng `am`...

အမာဒေကတ္ထာ ပုဗ္ဗံ ယဒေကတ္ထံ တတော ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတိ; အဓိတ္ထီ–-ဣဓ န ဟောတိ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ, ယထာပတ္တိယာ, ယယထာပရိသာယ; ပုဗ္ဗသ္မာတိ-ကိံ?ဂါမံ ဂတော.

Trong một hợp thể bắt đầu bằng `am`, tất cả các biến cách theo sau thành phần đứng trước của hợp thể đó đều bị lược bỏ; (ví dụ:) `adhitthī`. -- Ở đây không xảy ra, do quy định `bahulaṃ` (thường xuyên), (ví dụ:) `yathāpattiyā`, `yayathāparisāya`. Tại sao nói 'từ (thành phần) đứng trước'? (Để loại trừ trường hợp) `gāmaṃ gato`.

နာတောမပဉ္စမိယာ-.

Không (lược bỏ biến cách) sau a trong cách thứ năm.

အမာဒေကတ္ထာ ပုဗ္ဗံ ယဒေကတ္ထမကာရန္တံ တတော ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ န ဟောတိ အသ္တု ဘဝတျပဉ္စမျာ; ဥပကုမ္ဘံ, အပဉ္စမိယာတိ-ကိံ? ဥပကုမ္ဘာ အာနယ.

Sau một hợp thể từ bất biến có nghĩa duy nhất tận cùng bằng a, có sự lược bỏ tất cả các biến cách theo sau nó, ngoại trừ cách thứ năm; (ví dụ) upakumbhaṃ. Tại sao nói 'ngoại trừ cách thứ năm'? (Ví dụ) Upakumbhā ānaya.

ဝါ တနိယာသတ္တမိနံ-

Tùy chọn đối với cách thứ ba và cách thứ bảy.

အမာဒေကတ္ထာ ပုဗ္ဗံ ယဒေကတ္ထမကာရန္တံ တတော ပရာသံ တတိယာသတ္တမိနံ ဝါ အံ ဟောတိ; ဥပကုမ္ဘေန ကတံ, ဥပကုမ္ဘံ ကတံ, ဥပကုမ္ဘေ နိဓေဟိ, ဥပကုမ္ဘံ နိဓေဟိ.

Sau một hợp thể từ bất biến có nghĩa duy nhất tận cùng bằng a, biến cách thứ ba và thứ bảy theo sau nó tùy chọn biến thành aṃ; (ví dụ) upakumbhena kataṃ, upakumbhaṃ kataṃ, upakumbhe nidhehi, upakumbhaṃ nidhehi.

ရာဇဿိ နာမှိ-.

Đối với (từ) rājan, (nguyên âm cuối) thành i trong biến cách nā và mhi.

နာမှိ ရာဇဿိ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဒတ္တေန ရာဇိနာ; ဝါတွေ ဝရညာ.

Trong biến cách nā và mhi, (từ) rājan tùy chọn biến thành i; (ví dụ) sabbadattena rājinā; hoặc là raññā.

သုနံဟိသူ-.

Trong (các biến cách) su, naṃ, hi, su.

ရာဇဿ ဦ ဟောတိ ဝါ သုနံဟိသု; ရာဇူသု ရာဇေသု, ရာဇူနံ ရညံ, ရာဇူဘိ ရာဇေဘိ.

Đối với (từ) rājan, (nguyên âm cuối) tùy chọn biến thành ū trong các biến cách su, naṃ, hi, su; (ví dụ) rājūsu hoặc rājesu, rājūnaṃ hoặc raññaṃ, rājūbhi hoặc rājebhi.

ဣမဿာနိတ္ထိယံ ဋေ-.

Đối với (từ) ima không ở nữ tính, (biến cách) thành e.

ဣမသဒ္ဒဿာနိတ္ထိယံ ဋေ ဟောတိ ဝါ သုနံဟိသု; ဧသု ဣမေသု, ဧသံ ဣမေသံ, ဧဟိ ဣမေဟိ–-အနိတ္ထိယန္တိ-ကိံ? ဣမာသု, ဣမာယံ, ဣမာဟိ.

Đối với từ ima không ở nữ tính, (biến cách) tùy chọn biến thành e trong các biến cách su, naṃ, hi, su; (ví dụ) esu hoặc imesu, esaṃ hoặc imesaṃ, ehi hoặc imehi. Tại sao nói 'không ở nữ tính'? (Ví dụ) Imāsu, imāyaṃ, imāhi.

နာမ္ဘနိမိ-.

Trong nā và mhi, (thay bằng) an và imi.

ဣမသဒ္ဒဿာနိတ္ထိယံ နာမှိ အန္ैမိ ဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ; အနေန, ဣမိနာ; အနိတ္ထိယံတွေဝ-ဣမာယ.

Đối với từ ima không ở nữ tính, trong biến cách nā và mhi, (thân từ) được thay thế bằng an và imi; (ví dụ) anena, iminā. (Nói) 'không ở nữ tính' là vì (có dạng) imāya.

သီမ္ဘနပုံသကဿာယံ-.

Đối với (từ ima) không ở trung tính, (thân từ) thành ayaṃ trong biến cách si.

ဣမသဒ္ဒဿာနပုံသကဿ အယံ ဟောတိ သိမှိ; အယံ ပုရိသော, အယံ ဣတ္ထီ; အနပုံသကဿာတိ-ကိံ?ဣမံ.

Đối với từ ima không ở trung tính, (thân từ) biến thành ayaṃ trong biến cách si; (ví dụ) ayaṃ puriso, ayaṃ itthī. Tại sao nói 'không ở trung tính'? (Vì dạng trung tính là) Imaṃ.

တျတေတာနံ တဿ သော-

Đối với (các từ) tya, ta, eta, chữ ta (của chúng) biến thành so.

တျတေတာနမနပုံသကာနံ တဿ သော ဟောတိ သိမှိ; သျော ပုရိသော, သျာ ဣတ္ထိ; ဧဝံ သော, သာ, ဧသော, ဧသာ –-အနပုံသက ဿေတွ္ैဝ-တျံ, တံ, ဧတံ.

Đối với các từ tya, ta, eta không ở trung tính, chữ ta của chúng biến thành so trong biến cách si; (ví dụ) syo puriso, syā itthi; tương tự so, sā, eso, esā. (Nói) 'không ở trung tính' là vì (có các dạng) tyaṃ, taṃ, etaṃ.

မဿာမုဿ-.

Đối với (từ) amu, chữ ma (biến thành) sa.

အနပုံသကဿာမုဿ မကာရဿ သော ဟောတိ သိမှိ; အသု ပုရိသော, အသု ဣတ္ထိ.

Đối với từ amu không ở trung tính, chữ ma biến thành so trong biến cách si; (ví dụ) asu puriso, asu itthi.

ကေ ဝါ-.

Tùy chọn (thêm) ka.

အမုဿ မဿ ကေ ဝါ သော ဟောတိ; အသုကော အမုကော, အသုကာ အမုကာ, အသုကံ အမုကံ, အသုကာနိ အမုကာနိ.

Đối với (từ) amu, khi thêm ka, chữ ma tùy chọn biến thành so; (ví dụ) asuko hoặc amuko, asukā hoặc amukā, asukaṃ hoặc amukaṃ, asukāni hoặc amukāni.

တတဿ နော သဗ္ဗာသု-.

Đối với (từ) ta, (chữ) ta (biến thành) na trong tất cả (các biến cách).

တသဒ္ဒဿ တဿ နော ဝါ ဟောတိ သဗ္ဗာသုဝိဘတ္တီသု; နေ, တေ, နာယော, တာယော, နံ, တံ, နာနိ, တာနိ ဣစ္စာဒိ.

Đối với từ ta, chữ ta của nó tùy chọn biến thành na trong tất cả các biến cách; (ví dụ) ne hoặc te, nāyo hoặc tāyo, naṃ hoặc taṃ, nāni hoặc tāni, v.v.

ဋ သသ္မာသ္မိံဿာယယဿံဿာသံမ္ဘာမှိသဝိမဿ စ-.

Đối với (từ) ta và ima, (thân từ) biến thành a trong các (biến cách) sasmā, smiṃ, ssā, āya, assaṃ, ssā, āsaṃ, amha, amhi.

သာဒိသွိမဿ တတဿ စ ဋော ဝါ ဟောတိ; အဿ္ैမဿ, အသ္မာ, ဣမသ္မာ, အသ္မိံ ဣမသ္မိံ,အဿာယ ဣမိဿာယ, အဿံ ဣမဿံ, အဿာ ဣမိဿာ, အာသံ ဣမာသံ, အမှာ ဣမမှာ, အမှိ ဣမမှိ; အဿ တဿ, အသ္မာ တသ္မာ, အသ္မိံ တသ္မိံ, အဿာယ တဿာယ, အဿံ တဿံ, အဿာ တဿာ, အာသံ တာသံ, အမှာ တမှာ, အမှိ တမှိ. ဿာယာဒိဂ္ဂဟဏ မာဒေသန္တရေ မာ ဟောတုတီ.

Trong các biến cách sa v.v., đối với ima và ta, (thân từ) tùy chọn biến thành a; (ví dụ đối với ima:) assa hoặc imassa, asmā hoặc imasmā, asmiṃ hoặc imasmiṃ, assāya hoặc imissāya, assaṃ hoặc imassaṃ, assā hoặc imissā, āsaṃ hoặc imāsaṃ, amhā hoặc imamhā, amhi hoặc imamhi; (ví dụ đối với ta:) assa hoặc tassa, asmā hoặc tasmā, asmiṃ hoặc tasmiṃ, assāya hoặc tassāya, assaṃ hoặc tassaṃ, assā hoặc tassā, āsaṃ hoặc tāsaṃ, amhā hoặc tamhā, amhi hoặc tamhi. Việc kể ra ssāya v.v. là để (phép biến đổi này) không xảy ra với các phép thay thế khác.

ဋာ သိဿိသိသ္မာ-.

Đối với (từ) isi, trong biến cách si, (nguyên âm cuối) biến thành e.

ဣသိသ္မာ သိဿ ဋေ ဝါ ဟောတိ;’ ယောနဇ္ဇ ဝိနယေ ကင်္ခံ အတ္ထဓမ္မဝိဒူ ဣသေ’ ဝါတွေဝ-ဣသိ.

Đối với (từ) isi, (nguyên âm cuối) tùy chọn biến thành e (trong biến cách si); (ví dụ trong câu) 'yonajja vinaye kaṅkhaṃ atthadhammavidū ise'. Hoặc là isi.

ဒုတိယဿ ယောဿ-.

Đối với (biến cách) yo của cách thứ hai.

ဣသိသ္မာ ပရဿ ဒုယာယောဿ ဋေ ဝါ ဟောတိ;’ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝန္ဒေ သမ္ပန္နစရဏေ ဣသေ’ ဝါတွေဝ-ဣသယော ပဿ; ဒုတိယဿာတိ-ကိံ?ဣသယော တိဋ္ဌန္တိ.

Sau (từ) isi, biến cách yo của cách thứ hai tùy chọn biến thành e; (ví dụ trong câu) 'samaṇe brāhmaṇe vande sampannacaraṇe ise'. Hoặc là isayo passa. Tại sao nói 'của cách thứ hai'? (Ví dụ) Isayo tiṭṭhanti.

ဧကစ္စာဒိဂတော-.

Sau (các từ) ekacca v.v. tận cùng bằng a.

အကာရန္တေဟိ ဧကစ္စာဒီဟိ ယောနံ ဋေ ဟောတိ; ဧကစ္စေ တိဋ္ဌန္တိ, ဧကစ္စေ ပဿ–-အတောတိ-ကိံ? ဧကစ္စာယော; ဧဝံ ဧသသ ပဌမ.

Sau các từ ekacca v.v. tận cùng bằng a, biến cách yo biến thành e; (ví dụ) ekacce tiṭṭhanti, ekacce passa. Tại sao nói 'tận cùng bằng a'? (Ví dụ) Ekaccāyo. Tương tự (áp dụng cho) esa, sa, paṭhama.

န နိဿ ဋာ-.

Không (biến đổi thành) ssa.

ဧကစ္စာဒီဟိ ပရဿ နိဿ ဋာ န ဟောတိ; ဧကစ္စာနိ.

Sau các từ ekacca v.v..., naṃ không được đổi thành ssa. Ví dụ: ekaccāni.

သဗ္ဗာဒီဟိ ပရဿ နိဿ ဋာ န ဟောတိ; သဗ္ဗာနိ.

Sau các từ sabba v.v..., naṃ không được đổi thành ssa. Ví dụ: sabbāni.

ယေယာနမေဋ-.

Yo, naṃ thành e.

အကာရန္တေဟိ သဗ္ဗာဒီဟိ ယောနမေဋ ဟောတိ; သဗ္ဗေ တိဋ္ဌန္တိ သဗ္ဗေ ပဿ; အတောတွေဝ-သဗ္ဗာယော.

Sau các đại từ thuộc nhóm sabbādi tận cùng bằng 'a', (biến cách) yo và naṃ được đổi thành e. Ví dụ: sabbe tiṭṭhanti, sabbe passa. (Quy tắc này) chỉ áp dụng cho (thân từ) tận cùng bằng 'a'; (dạng) sabbāyo (cũng được thấy).

နာညဉ္စ နာမပ္ပဓာနာ-.

Và không (áp dụng) cho (các từ) khác và khi không phải là danh từ chính.

နာမဘုတေဟိ အပ္ပဓာနေဟိ စ သဗ္ဗာဒီဟိ ယံ ဝုတ္တံ ယံ စညံ သဗ္ဗာဒိကာရိယန္တံ န ဟောတိ; တေ သဗ္ဗာ, တေ ပိယသဗ္ဗာ, တေ အတိ သဗ္ဗာ.

Đối với các từ thuộc nhóm sabbādi đã trở thành danh từ và không phải là thành phần chính, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: te sabbā, te piyasabbā, te ati sabbā.

တတိယတ္ထယောဂေ-.

Khi kết hợp với ý nghĩa của biến cách thứ ba.

တတိယတ္ထေန ယောဂေ သဗ္ဗာဒီဟိ ယံ ဝုတ္တံ ယံ စညံ သဗ္ဗာဒိ ကာရိယန္တံ န ဟောတိ; မာသေနပုဗ္ဗာနံ မာသပုဗ္ဗာနံ.

Khi kết hợp với ý nghĩa của biến cách thứ ba, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: māsenapubbānaṃ, māsapubbānaṃ.

စတ္ထသမာသေ-.

Trong hợp từ tương liên.

စတ္ထသမာသဝိသယေ သဗ္ဗာဒီဟိ ယံ ဝုတ္တံ ယံ စညံ သဗ္ဗာဒိ ကာရိယန္တံ န ဟောတိ; ဒက္ခိဏုတ္တရပုဗ္ဗာနံ–-သမာသေတိ-ကိံ?အမုသဉ္စ တေသဉ္စ ဒေဟိ.

Trong trường hợp hợp từ tương liên, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, những quy tắc đã được nêu và các quy tắc khác dành cho nhóm sabbādi sẽ không được áp dụng. Ví dụ: dakkhiṇuttarapubbānaṃ. Tại sao lại nói 'trong hợp từ'? (Ví dụ khi không ở trong hợp từ): Amusañca tesañca dehi.

ဝေဋ-.

Tùy chọn (biến đổi thành) e.

စတ္ထသမာသဝိသယေ သဗ္ဗာဒီဟိ ယဿေဋ ဝုတ္တော တဿ ဝါ ဟောတိ; ပုဗ္ဗုတ္တရေ, ပုဗ္ဗုတ္တရာ.

Trong trường hợp hợp từ tương liên, đối với các từ thuộc nhóm sabbādi, sự biến đổi (thành e) đã được nêu trước đây là tùy chọn. Ví dụ: pubbuttare, pubbuttarā.

ပုဗ္ဗာဒီဟိ ဇဟိ-

Từ pubba v.v...

ဧတေဟိ ပုဗ္ဗာဒီဟိ ဆဟိ သဝိသယေ ဧဋ ဝါ ဟောတိ?ပုဗ္ဗေ ပုဗ္ဗာ, ပရေ ပရာ, အပရေ အပရာ,ဒက္ခိဏေ ဒက္ခိဏာ, ဥတ္တရေ ဥတ္တရာ, အဓရေ အဓရာ–-ဆဟီတိ-ကိံ?ယေ.[ ]

Đối với sáu từ này, bắt đầu bằng pubba, khi mang ý nghĩa riêng của chúng, sự biến đổi (thành e) là tùy chọn. Ví dụ: Pubbe pubbā, pare parā, apare aparā, dakkhiṇe dakkhiṇā, uttare uttarā, adhare adharā. Tại sao lại nói 'sáu'? (Để loại trừ các từ khác, ví dụ như) Ye.

မနာဒီဟိ သ္မိံသံနာသ္မာနံ သိသောဩသာသာ-.

Từ mana v.v..., (biến cách) smiṃ, saṃ, nā, smā, naṃ (được đổi thành) si, so, o, sā, sā.

မနာဒီဟိ သမီမာဒီနံ သိသောဩသာသာ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကံ; မနသိ မနသ္မိံ, မနသော မနဿ, မနော မနံ, မနသာ မနေန, မနသာ မနသ္မာ–-ကထံ? ပုတ္တော ဇာတော အဝေတသော, ဟိတွာ ယာတိ သုမေဓသော; သုဒ္ဓုတ္တရဝါသသာ, ဟေမကပက္ပဏဝါသသေတိ-သကတ္ထေ ဏန္တာ.

Sau các từ thuộc nhóm manādi, các biến cách smiṃ v.v... tùy chọn được đổi thành si, so, o, sā, sā một cách tương ứng. Ví dụ: manasi hoặc manasmiṃ; manaso hoặc manassa; mano hoặc manaṃ; manasā hoặc manena; manasā hoặc manasmā. (Các dạng này được thấy) như thế nào? (Trong các câu như): Putto jāto avetaso, hitvā yāti sumedhaso; suddhuttaravāsasā, hemakapakpaṇavāsaseti. (Đây là các từ) tận cùng bằng (tiếp vị ngữ) ṇa theo nghĩa riêng của chúng.

မန တမ တပ တေဇ သိရ ဥရ ဝစ ဩဇ ရဇ ယသ ပယ

Mana, tama, tapa, teja, sira, ura, vaca, oja, raja, yasa, paya.

သရဝယယာယဝါသစေတာ ဇလာသယာက္ခယလောဟပဋမနေသု-().

Trong các từ: sara, vaya, yāya, vāsa, ceta, jalāsaya, akkhaya, loha, paṭa, mana.

သတော သဗ္ဘေ-.

Của santa, (biến đổi thành) sab trước bhi.

သန္တသဒ္ဒဿ သဗ ဘဝတိ ဘကာရေ; သဗ္ဘိ.

Của từ santa, (âm cuối) trở thành sab khi theo sau là âm bha. Ví dụ: sabbhi.

ဘဝတော ဝါ ဟောန္တော ဂယောနာသေ-.

Của bhavanta, tùy chọn (biến đổi thành) bhonta ở các biến cách si, yo, nā, sa.

ဘဝန္တသဒ္ဒဿ ဘောန္တာဒေသော ဝါ ဟောတိ ဂယောနာသေ; ဘောန္တ, ဘဝံ, ဘောန္တော, ဘဝန္တော, ဘောတာ, ဘဝတာ, ဘောတော, ဘဝတော–-ဘော ဣတိ-အာမန္တဏေ နိပါတော’ကုတောနု အာဂစ္ဆထ ဘော တယော ဇနာ’ဧဝံ ဘန္တေတိ-ဘဒ္ဒေတိ-သဒ္ဒန္တရေန သိဒ္ဓံ;ဘဒ္ဒန္တ ဣတိ-ဒဿ ဒွိဘာဝေန.

Đối với từ bhavanta, sự thay thế bằng bhonta là tùy chọn ở các biến cách si, yo, nā, sa. Ví dụ: bhonta, bhavaṃ; bhonto, bhavanto; bhotā, bhavatā; bhoto, bhavato. — Bho là một bất biến từ ở hô cách, (ví dụ) 'kutonu āgacchatha bho tayo janā'. (Các dạng) bhante và bhadde được hình thành từ những từ khác. (Dạng) bhaddanta (được hình thành) do sự điệp âm của d.

သိဿာဂ္ဂိတော နိ-.

Từ aggi, (biến cách) smiṃ và sa (thành) ni.

အဂ္ဂိသ္မာ သိဿ နိ ဟောတိ ဝါ; အဂ္ဂိနီ,အဂ္ဂိ.

Sau aggi, (biến cách) smiṃ và sa tùy chọn được đổi thành ni. Ví dụ: agginī, aggi.

န္တဿံ-.

Của (tiếp vị ngữ) nta, (biến đổi thành) aṃ.

သိမှိ န္တပ္ပစ္စယဿ အံ ဟောတိ ဝါ; ဂစ္ဆံ, ဂစ္ဆန္တော.

Khi đi với (biến cách) si, tiếp vị ngữ nta tùy chọn được đổi thành aṃ. Ví dụ: gacchaṃ, gacchanto.

ဘုတော-.

Từ (căn) bhū.

ဘုဓာတုတော န္တဿ အံ ဟောတိ သိမှိ နိစ္စံ ပုနဗ္ဗိဓာနာ; ဘဝံ.

Từ gốc bhū, (tiếp vị ngữ) nta luôn luôn được đổi thành aṃ khi đi với (biến cách) si, do sự tái khẳng định (của quy tắc). Ví dụ: bhavaṃ.

မဟန္တရဟတ္တာနံ ဋာ ဝါ-.

Của mahanta và arahant, tùy chọn (biến đổi thành) ā.

သိမှိ မဟန္တာရဟန္တာနံ န္တဿ ဋာ ဝါ ဟောတိ; မဟာ, မဟံ, အရဟာ, အရဟံ.

Đối với (các từ) mahant và arahant, vĩ tố nta tùy chọn biến thành ā trong biến cách si; (ví dụ:) mahā, mahaṃ, arahā, arahaṃ.

န္တုဿ-.

Của (vĩ tố) ntu.

သိမှိ န္တုဿဋာ ဟောတိ; ဂုဏဝါ.

Trong biến cách si, vĩ tố ntu được biến thành ā; (ví dụ:) guṇavā.

အံငံ နပုံသကေ-.

Aṃ và ṃ trong trung tính.

န္တုဿ အံငံ ဟောန္တိ သိမှိ နပုံသကေ; ဂုဏဝံ ကုလံ, ဂုဏဉ္စ န္တံ ကုလံ–-နပုံသကေတိ ကိံ? သီလဝါ ဘိက္ခု.

Trong biến cách si ở trung tính, vĩ tố ntu được biến thành aṃ và ṃ; (ví dụ:) guṇavaṃ kulaṃ, guṇañca ntaṃ kulaṃ. – Tại sao nói 'trong trung tính'? (Để loại trừ trường hợp như:) Sīlavā bhikkhu.

ဟိမဝတော ဝါ ဩ-.

Đối với himavat, tùy chọn thành o.

ဟိမဝတော သိမှိ န္တုဿ ဩ ဝါ ဟောတိ; ဟိမဝန္တော, ဟိမဝါ.

Đối với himavat, vĩ tố ntu trong biến cách si tùy chọn biến thành o; (ví dụ:) himavanto, himavā.

ရာဇာဒိယုဝါဒိတွာ -.

Sau rāja v.v... và yuva v.v...

ရာဇာဒီဟိ ယယုဝါဒီဟိ စ သိဿ အာ ဟောတိ; ရာဇာ, ယယုဝါ–-ရာဇ ဗြဟ္မ သခ အတ္တ အာတုမ.

Sau các từ nhóm rāja và nhóm yuva, biến cách si được biến thành ā; (ví dụ:) rājā, yayuvā. – (Nhóm rāja gồm:) rāja, brahma, sakha, atta, ātuma.

ဓမ္မော ဝါညတ္ထေ-().

Dhamma tùy chọn trong nghĩa khác.

ဒဠှဓမ္မာ; (ဒဠှဓမ္မော) အသ္မာ.

Daḷhadhammā; (hoặc daḷhadhammo) asmā.

ဣမော ဘာဝေ-().

Ima trong nghĩa trạng thái.

အဏိမာ, လဃိမာ–-ယုဝ သာ သုဝါ မဃဝ ပုမ ဝတ္တဟ.

Aṇimā, laghimā. – (Nhóm yuva gồm:) yuva, sā (chó), suvā (chó), maghava, puma, vattaha.

ဝါမ္ဘာနဒ္ဓ -.

Tùy chọn ānaṅ trong biến cách aṃ.

ရာဇာဒီနံ ယုဝါဒီနံ စာနငိ ဟောတိ ဝါမှိ; [ ] ရာဇာနံ, ရာဇံ, ယုဝါနံ, ယုဝံ.

Đối với các từ nhóm rāja và nhóm yuva, sự thay thế ānaṅ tùy chọn xảy ra trong biến cách aṃ; (ví dụ:) rājānaṃ, rājaṃ, yuvānaṃ, yuvaṃ.

ယောနမာနော-.

Yo thành āno.

ရာဇာဒီဟိ ယုဝါဒီဟိ စ ယောနမာနော ဝါ ဟောတိ; ရာဇာနော, ယုဝါနော–-ဝါတွေဝ-ရာဇာ,ရာဇေ, ယုဝါ, ယုဝေ.

Sau các từ nhóm rāja và nhóm yuva, biến cách yo tùy chọn được biến thành āno; (ví dụ:) rājāno, yuvāno. – Do có từ 'tùy chọn' (nên cũng có các dạng): rājā, rāje, yuvā, yuve.

အာယော နော စ သခါ-.

Sau sakha, (biến cách yo) thành āyo và no.

သခတော ယောနမာယောနော ဟောန္တိ ဝါ အာနော စ; သခါယော, သခိနော, သခါနော?ဝါတွေဝ-သခါ, သခေ.

Sau sakha, biến cách yo tùy chọn được biến thành āyo, ino, và āno; (ví dụ:) sakhāyo, sakhino, sakhāno. Do có từ 'tùy chọn' (nên cũng có các dạng): sakhā, sakhe.

ဋေ သ္မိနော-.

Biến cách e từ smiṃ.

သခတော သ္မိနော ဋေ ဟောတိ; သခေ နိစ္စတ္ထော’ယမာရမ္ဘော.

Sau sakha, biến cách smiṃ được biến thành e; (ví dụ:) sakhe. Sự khởi đầu này là để cho một quy tắc bắt buộc.

နောနာသေသွိ-.

i trong các biến cách no, nā, se.

သခဿ ဣ ဟောတိ နောနာသေသု; သခိနော, သခိနာ, သခိဿ.

Đối với sakha, (nguyên âm cuối) được biến thành i trong các biến cách no, nā, se (sa, smiṃ, su); (ví dụ:) sakhino, sakhinā, sakhissa.

သ္မာနံသု ဝါ-.

Tùy chọn trong smā, naṃ, su.

သခဿ ဝါ ဣ ဟောတီ သ္မာနံသု; သခိသ္မာ, သခသ္မာ, သခီနံ, သခါနံ.

Đối với sakha, (nguyên âm cuối) tùy chọn được biến thành i trong các biến cách smā, naṃ, su; (ví dụ:) sakhismā, sakhasmā, sakhīnaṃ, sakhānaṃ.

ယောသွံဟိသု စာရငိ-.

Và āraṅ trong yo, su, aṃ, hi.

သခဿ ဝါ အာရငိ ဟောတိ ယောသွံဟိသုသ္မာနံသု စ; သခါရော သခါယော, သခါရေသု, သခေသု,သခါရံ, သခံ, သခါရေဟိ, သခေဟိ, သခါရာ, သခါရသ္မာ, သခါရာနံ, သခါနံ.

Đối với sakha, sự thay thế āraṅ tùy chọn xảy ra trong các biến cách yo, su, aṃ, hi, smā, naṃ, và su; (ví dụ:) sakhāro (hoặc) sakhāyo, sakhāresu (hoặc) sakhesu, sakhāraṃ (hoặc) sakhaṃ, sakhārehi (hoặc) sakhehi, sakhārā (hoặc) sakhārasmā, sakhārānaṃ (hoặc) sakhānaṃ.

လတုပိတာဒိနမသေ-.

Đối với các từ có vĩ tố tu và các từ nhóm pitar, (sự thay thế āraṅ) ngoại trừ biến cách sa.

လတုပ္ပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနံ စာရငိ ဘောတိ သတော’ညတြ; ကတ္တာရော, ပိတရော, ကတ္တာရံ, ပိတရံ, ကတ္တာရာ, ပိတရာ, ကတ္တရိ, ပိတရိ–-အသေတိ-ကိံ?ကတ္တုနော, ပိတုနော.

Đối với các từ tận cùng bằng vĩ tố tu và các từ nhóm pitar, sự thay thế āraṅ xảy ra, ngoại trừ trong biến cách sa; (ví dụ:) kattāro, pitaro, kattāraṃ, pitaraṃ, kattārā, pitarā, kattari, pitari. – Tại sao nói 'ngoại trừ sa'? (Để có các dạng:) Kattuno, pituno.

နမှိ ဝါ-.

Tùy chọn trong biến cách naṃ.

နမှိ လတုပိတာဒီနမာရငိ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တာရာနံ, ကတ္တုနံ, ပိတရာနံ, ပိတုန္နံ.

Khi có `naṃ` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `āraṅ`; ví dụ: `kattārānaṃ`, `kattunaṃ`, `pitarānaṃ`, `pitunnaṃ`.

အာ-၁

Ā-1

.

.

နမှိ လတုပိတာဒီနမာ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တာနံ, ကတ္တူနံ, ပိတာနံ, ပိတုန္နံ.

Khi có `naṃ` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `ā`; ví dụ: `kattānaṃ`, `kattūnaṃ`, `pitānaṃ`, `pitunnaṃ`.

သလောပေါ-.

Sự lược bỏ `sa`-.

လတုပိတာဒီဟိ သဿ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တု, ကတ္တုနော, သကမန္ဓာတု, သကမန္ဓာတုနော, ပိတု, ပိတုနော.

Sau các từ như `latu`, `pitu`, v.v..., `sa` tùy chọn bị lược bỏ; ví dụ: `kattu`, `kattuno`, `sakamandhātu`, `sakamandhātuno`, `pitu`, `pituno`.

သုဟိသွာရငိ-.

`āraṅ` trong `su` và `hi`-.

သုဟိသု လတုပိတာဒီနမရငိ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တာရေသု, ကတ္တုသု, ပိတရေသု, ပိတုသု, ကတ္တာရေဟိ, ကတ္တုဟိ, ပိတရေဟိ, ပိတုဟိ.

Khi có `su` và `hi` theo sau, các từ như `latu`, `pitu`, v.v... tùy chọn có `araṅ`; ví dụ: `kattāresu`, `kattusu`, `pitaresu`, `pitusu`, `kattārehi`, `kattuhi`, `pitarehi`, `pituhi`.

နဇ္ဇာယောသွာမ-.

`āma` cho `yo` của `nadī`-.

ယောသု နဒီသဒ္ဒဿ အာမိ ဝါ ဟောတိ; နဇ္ဇာယော, နဒိယော.

Khi có `yo` theo sau, từ `nadī` tùy chọn có `ām`; ví dụ: `najjāyo`, `nadiyo`.

ဋိ ကတိမှာ-.

`ṭi` sau `kati`-.

ကတိမှာ ယောနံ ဋိ ဟောတိ; ကတိ တိဋ္ဌန္တိ, ကတိ ပဿ.

Sau `kati`, các `yo` trở thành `ṭi`; ví dụ: `kati tiṭṭhanti`, `kati passa`.

ဋ ပဉ္စာဒိဟိ စုဒ္ဒသဟိ-.

`ṭa` sau `pañca` v.v... đến mười bốn-.

ပဉ္စာဒီဟိ စုဒ္ဒသဟိ သံချာဟိ ယောနံ ဋော ဟောတိ; ပဉ္စ ပဉ္စ, ဧဝံ ယာဝ အဋ္ဌာရသာ–-ပဉ္စာဒီဟီကိ-ကိံ? ဒွေ တယော စတ္တာရော; စုဒ္ဒသဘီတိ-ကိံ? ဒွေဝီသတိယော.

Sau các số từ `pañca` đến `cuddasa`, các `yo` trở thành `ṭo`; ví dụ: `pañca pañca`, cứ như vậy cho đến `aṭṭhārasā` –– Tại sao nói 'từ `pañca` trở đi'? (Để loại trừ) `Dve tayo cattāro`; Tại sao nói 'đến `cuddasa`'? (Để loại trừ) `Dvevīsatiyo`.

ဥဘဂေါဟိ ဋော-.

`ṭo` sau `ubha` và `go`-.

ဥဘဂေါဟိ ယောနံ ဋော ဟောတိ; ဥဘော, ဥဘော, ဂါဝေါ, ဂါဝေါ–-ကထံ? ဣမေကရတ္တိံ ဥဘယော ဝသာမာတိ- ဋောမှိ ယကာရာဂမော.

Sau `ubha` và `go`, các `yo` trở thành `ṭo`; ví dụ: `ubho, ubho`, `gāvo, gāvo` –– Thế nào (lại có dạng): `Imekarattiṃ ubhayo vasāmāti`? –– Khi có `ṭo`, có sự xen vào của `yakāra` (`y`).

အာရငိသ္မာ-.

Sau `āraṅ`-.

အာရငါဒေသတော ပရေသံ ယောနံ ဋော ဟောတိ; သခါရော, ကတ္တာရော, ပတရော.

Sau thế từ `āraṅ`, các `yo` theo sau trở thành `ṭo`; ví dụ: `sakhāro`, `kattāro`, `pataro`.

ဋောဋေ ဝါ-.

`ṭo` và `ṭe` tùy chọn-.

အာရငါဒေသမှာ ယောနံ ဋောဋေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; သခါရော, သခါရေ, သခါရော–-ဋောဂ္ဂဟဏံ လာဃဝတ္ထံ.

Sau thế từ `āraṅ`, các `yo` tùy chọn trở thành `ṭo` và `ṭe` theo thứ tự; ví dụ: `sakhāro`, `sakhāre`, `sakhāro` –– Việc nêu lại `ṭo` là để cho ngắn gọn.

ဋာ နာသ္မာနံ-.

`ṭā` cho `nā` và `smā`-.

အာရငါဒေသမှာ နာသ္မာနံ ဋာ ဟောတိ; ကတ္တာရာ, ကတ္တာရာ, ကွစိ ဝါ ဟောတိ ဗဟကုလာဓိကာရာ; ဧတာဒိသာ သခါရသ္မာ

Sau thế từ `āraṅ`, `nā` và `smā` trở thành `ṭā`; ví dụ: `kattārā`, `kattārā`. Đôi khi là tùy chọn, (ví dụ) `bahakulādhikārā`; `etādisā sakhārasmā`.

ဋိ သ္မိနော-.

`ṭi` cho `smiṃ`-.

အာရငါဒေသမှာ သ္မိနော ဋိ ဟောတိ; ကတ္တရိ, ပိတရိ.

Sau thế từ `āraṅ`, `smiṃ` trở thành `ṭi`; ví dụ: `kattari`, `pitari`.

ဒိဝါဒိတော-.

Sau `diva` v.v...-.

ဒိဝါဒီဟိ နာမေဟိ သ္မိနော ဋိ ဟောတိ; ဒိဝိ, ဘုဝိ–-နိစ္စံ ဝကာရာဂမော.

Sau các danh từ như `diva` v.v..., `smiṃ` trở thành `ṭi`; ví dụ: `divi`, `bhuvi` –– Luôn có sự xen vào của `vakāra` (`v`).

ရဿာရငိ-.

Sự rút ngắn `āraṅ`-.

သ္မိမှိ အာရော ရဿော ဟောတိ; ကတ္တရိ, နတ္တရိ.

Khi có `smiṃ` theo sau, `ār` trở thành ngắn; ví dụ: `kattari`, `nattari`.

ပိတာဒီနမနတ္တွာဒီနံ-.

Của `pitu` v.v..., không phải `nattu` v.v...-.

နတ္တွာဒိဝဇ္ဇိတာနံ ပိတာဒီနမာရော ရဿော ဟောတိ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တိသု; ပိတရော, ပိတရံ–-အနတ္တွာဒီနန္တိ ကိံ? နတ္တာရော.

Đối với các từ như `pitu` v.v..., ngoại trừ `nattu` v.v..., `ār` trở thành ngắn trong tất cả các biến cách; ví dụ: `pitaro`, `pitaraṃ` –– Tại sao nói 'không phải `nattu` v.v...'? (Để có dạng) `Nattāro`.

ယုဝါဒီနံ သုဟိသွာနငိ-.

Sau nhóm yuva, su và hi được thay bằng ānaṅ.

သုဟိသု ယုဝါဒီနံ အာနငိ ဟောတိ; ယယုဝါနေသု, ယုဝါနေဟိ.

Sau nhóm yuva, ānaṅ thay thế cho su và hi; (ví dụ:) yuvānesu, yuvānehi.

နောနာနေသွာ-.

Sau (nhóm yuva), yo và nā (số nhiều) được thay bằng ā.

ဧသု ယုဝါဒီနမာ ဟောတိ; ယုဝါနော, ယုဝါနာ, ယုဝါနေ.

Đối với những (biến cách) này, ā thay thế sau nhóm yuva; (ví dụ:) yuvāno, yuvānā, yuvāne.

သ္မာသ္မိန္နံ နာနေ-.

(Sau nhóm yuva), smā và smiṃ được thay bằng nā và ne.

ယုဝါဒီဟိံ သ္မာသ္မိန္နံ နာနေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ယုဝါနာ, ယုဝါနေ.

Sau nhóm yuva, smā và smiṃ lần lượt được thay bằng nā và ne; (ví dụ:) yuvānā, yuvāne.

ယောနံ နောနေ ဝါ-.

Sau (nhóm yuva), yo và naṃ tùy chọn được thay bằng no và ne.

ယုဝါဒီဟိ ယောနံ နောနေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမိံ; ယုဝါနော ယုဝါနေ–-ဝါတိ-ကိံ?ယုဝေ ပဿ;နောဂ္ဂဟဏံ လာဃဝတ္ထံ.

Sau nhóm yuva, yo và naṃ lần lượt tùy chọn được thay bằng no và ne; (ví dụ:) yuvāno yuvāne. – Tại sao nói ‘tùy chọn’? (Để có dạng) yuve passa. Việc đề cập đến no là để cho ngắn gọn.

ဣတော’ညတ္ထေ ပုမေ-.

Sau (danh từ) tận cùng bằng i, trong nghĩa của từ khác, ở nam tính.

အညပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနာ ဣကာရန္တတော နာမသ္မာ ယောနံ နောနေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပုလ္လိင်္ဂေ, တောမရံကုသ ပါဏိနော, တောမရံကုသပါဏိနေ, ဝါတွေဝ-တောမရံကုသပါဏယော; အညတ္ထေတိ-ကိံ?ပါဏယော.

Sau một danh từ tận cùng bằng i, được dùng trong nghĩa của một từ khác, yo và naṃ lần lượt tùy chọn được thay bằng no và ne trong nam tính; (ví dụ:) tomaraṃkusa pāṇino, tomaraṃkusapāṇine. Do có ‘tùy chọn’ nên cũng có dạng tomaraṃkusapāṇayo. Tại sao nói ‘trong nghĩa của một từ khác’? (Để loại trừ trường hợp như) Pāṇayo.

နေ သ္မိနော ကွဝိ-.

Đôi khi, ne thay thế cho smiṃ.

အညပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနာ ဣကာရန္တတော နာမသ္မာ သ္မိနော နေ ဟောတိ ဝါ ကွစိ;’ ကတညုမှိ စ ပေါသမှိ သီလဝန္တေ အရိယဝုတ္တိနေ’ ဝါတွေဝ-အရိယဝုတ္တိမှိ; ပုမေတွေဝ-အရိယယဝုတ္တိယာ.

Sau một danh từ tận cùng bằng i, được dùng trong nghĩa của một từ khác, ne đôi khi tùy chọn thay thế cho smiṃ; (ví dụ:) ‘kataññumhi ca posamhi sīlavante ariyavuttine’. Do có ‘tùy chọn’ nên cũng có dạng ariyavuttimhi; do có ‘trong nam tính’ nên (trong nữ tính có dạng) ariyavuttiyā.

ပုမာ-.

(Đối với từ) Puma.

ပုမသဒ္ဒတော သ္မိနော ယံ ဝုတ္တံ တံ ဝါ ဟောတိ; ပုမာနေပုမေ.

Sau từ puma, điều đã được nói đối với smiṃ được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumāne, pume.

နာမှိ-.

Trong trường hợp của nā.

ပုမဿ နာမှိ ယံ ဝုတ္တံ တံ ဝါ ဟောတိ; ပုမာနာ ပုမေန.

Đối với từ puma, trong trường hợp của nā, điều đã được nói được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumānā, pumena.

သုမှာ စ-.

Và trong trường hợp của su và smā.

ပုမဿ သုမှိ ယံ ဝုတ္တံ တံ အာ စ ဝါ ဟောတိ; ပုမာနေသု, ပုမေသု, ပုမာသု.

Đối với từ puma, trong trường hợp của su, điều đã được nói và cả ā được áp dụng tùy chọn; (ví dụ:) pumānesu, pumesu, pumāsu.

ဂဿံ-.

Aṃ thay thế cho ga.

ပုမသဒ္ဒတော ဂဿ အံ ဝါ ဟောတိ; ဘော ပုမံ, ဘော ပုမ, ဘော ဣတ္ထိပုမံ, ဘော ဣတ္ထိပုမ.

Sau từ puma, aṃ tùy chọn thay thế cho ga (hô cách); (ví dụ:) bho pumaṃ, bho puma, bho itthipumaṃ, bho itthipuma.

သာဿံသေ စာနငိ-.

Đối với từ sa (chó), ānaṅ thay thế cho aṃ và se.

သာသဒ္ဒဿ အာနငိ ဟောတိ အံသေ ဂေ စ; သာနံ, သာနဿ, ဘော သာန.

Đối với từ sa (chó), ānaṅ thay thế cho aṃ, se, và cả ga; (ví dụ:) sānaṃ, sānassa, bho sāna.

ဝတ္တဟာ သနန္နံ နောနာနံ-.

Sau từ vattahu, sa và naṃ được thay bằng no và nānaṃ.

ဝတ္တဟာ သနန္နံ နောနာနံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမ; ဝတ္တဟာ နော, ဝတ္တဟာနာနံ.

Sau vattahu, sa và naṃ lần lượt được thay bằng no và nānaṃ; (ví dụ:) vattahā no, vattahānānaṃ.

ဗြဟ္မဿု ဝါ-.

Đối với từ brahman, u được thêm vào tùy chọn.

ဗြဟ္မဿု ဝါ ဟောတိ သနံသု; ဗြဟ္မုနော, ဗြဟ္မဿ, ဗြဟ္မူနံ ဗြဟ္မာနံ.

Đối với từ brahman, u tùy chọn được thêm vào trong trường hợp của sa và naṃ; (ví dụ:) brahmuno, brahmassa, brahmūnaṃ, brahmānaṃ.

နာမှိ-.

Trong trường hợp của nā.

ဗြဟ္မဿု ဟောတိ နာမှိ; ဗြဟ္မုနာ,

Đối với từ brahman, u được thêm vào trong trường hợp của nā; (ví dụ:) brahmunā.

ပုမကမ္မထာမဒ္ဓါနံ ဝါ သသ္မာသု စ-.

Đối với các từ puma, kamma, ṭhāma, và addhan, (u được thêm vào) tùy chọn trong trường hợp của sa và smā, và (nā).

ပုဒီနမု ဟောတိ ဝါ သသ္မာသု နာမှိ စ; ပုမုနော, ပုမဿ; ပုမုနာ, ပုမာနာ, ပုမုနာ, ပုမာနာ; ကမ္မုနော, ကမ္မဿ; ကမ္မုနာ ကမ္မသ္မာ; ကမ္မုနာ, ကမ္မနာ; ဌာမုနော, ဌာမဿ;ဌာမုနာ, ဌာမသ္မာ; ဌာမုနာ, ဌာမေန; အဒ္ဓုနော, အဒ္ဓဿ; အဒ္ဓုနာ, အဒ္ဓသ္မာ;အဒ္ဓုနာ, အဒ္ဓနာ.

Đối với nhóm từ puma, u tùy chọn được thêm vào trong trường hợp của sa, smā, và cả nā; (ví dụ:) pumuno, pumassa; pumunā, pumānā, pumunā, pumānā; kammuno, kammassa; kammunā, kammasmā; kammunā, kammanā; ṭhāmuno, ṭhāmassa; ṭhāmunā, ṭhāmasmā; ṭhāmunā, ṭhāmena; addhuno, addhassa; addhunā, addhasmā; addhunā, addhanā.

ယုဝါ သဿနော-.

Sau (thân từ) yuvan, (biến cách từ) sa (được biến đổi thành) ssa (và) no.

ယုဝါ သဿဝါ ဣနော ဟောတိ, ယုဝိနော, ယုဝဿ.

Sau (thân từ) yuvan, (biến cách từ) sa hoặc được biến đổi thành ssa, (hoặc) ino. (Ví dụ:) yuvino, yuvassa.

နောတ္တာတုမာ-.

Sau (thân từ) atta (và) ātuma, (sa thành) no.

အတ္တာတုမေဟိ သဿ နော ဟောတိ ဝါ; အတ္တနော, အတ္တဿ; အာတုမနော, အာတုမဿ.

Sau (thân từ) atta và ātuma, (biến cách từ) sa của sở hữu cách hoặc được biến đổi thành no. (Ví dụ:) attano, attassa; ātumano, ātumassa.

သုဟိသု နက-.

Trong (biến cách từ) su và hi, (chèn) na (và) ka.

အတ္တအာတုမာနံ သုဟိသု ဝါ နက ဟောတိ; အတ္တနေသု, အတ္တေသု, အာတုမနေသု, အာတုမေသု; အတ္တနေဟိ, အတ္တေဟိ; အာတုမနေဟိ, အာတုမေဟိ–-ကထံ?ဝေရိနေသူတိ-နက ဣတိ ယောဂဝိဘာဂါ.

Sau (thân từ) atta và ātuma, trong (biến cách từ) su và hi, hoặc có sự chèn vào của na và ka. (Ví dụ:) attanesu, attesu, ātumanesu, ātumesu; attanehi, attehi; ātumanehi, ātumehi. – Bằng cách nào? (Ví dụ như trong) verinesu, (có) na và ka, là do sự phân chia quy tắc (yogavibhāga).

သ္မာဿနာ ဗြဟ္မာ စ-.

Sau (thân từ) brahman, (các biến cách từ) smā, ssa, (và) nā (cũng vậy).

ဗြဟ္မ အတ္တအာတုမေဟိ စ သ္မာဿ နာ ဟောတိ; ဗြဟ္မုနာ, အတ္တနာ, အာတုမနာ.

Sau (thân từ) brahma, atta và ātuma, (biến cách từ) nā được thành lập. (Ví dụ:) brahmunā, attanā, ātumanā.

ဣမေတာနမေနာဏွာဒေသေ ဒုတိယာယံ-.

Sau (thân từ) ima và eta, (chúng) thành ena trong cách thứ hai khi dùng để nhắc lại.

ဣမဧတသဒ္ဒါနံ ကထိတာနုကထနဝိသယေ ဒုတိယာယမေနာဒေသော ဟောတိ; ဣမံ ဘိက္ခုံ ဝိနယမဇ္ဈာပယအထော ဧနံ ဓမ္မမဇ္ဈာပယ, ဣမေ ဘိက္ခူ ဝိနယမဇ္ဈာပယ အထော ဧနေ ဓမ္မမဇ္ဈာပယ; ဧဝမေ တဿ စ ယောဇနီယံ.

Đối với các từ ima và eta, trong trường hợp nhắc lại điều đã được nói, ở cách thứ hai (đối cách), sự biến đổi thành ena xảy ra. (Ví dụ:) imaṃ bhikkhuṃ vinayamajjhāpaya, atho enaṃ dhammamajjhāpaya (Hãy dạy vị Tỳ-kheo này về Luật, sau đó hãy dạy vị ấy về Pháp); ime bhikkhū vinayamajjhāpaya, atho ene dhammamajjhāpaya (Hãy dạy các vị Tỳ-kheo này về Luật, sau đó hãy dạy các vị ấy về Pháp). Tương tự như vậy, cũng nên được áp dụng cho (từ) eta.

ကိဿ ကော သဗ္ဗာသု-.

(Thân từ) kiṃ được biến đổi thành ka trong tất cả các biến cách.

သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တိသုကိဿကော ဟောတိ; ကော, ကေ, ကာ, ကာယော, ကံ, ကာနိ, ကေနေစ္စာဒိ.

Trong tất cả các biến cách, (thân từ) kiṃ được biến đổi thành ka. (Ví dụ:) ko, ke, kā, kāyo, kaṃ, kāni, kena, v.v...

ကိ သသ္မိံသုဝါနိတ္ထိယံ-.

Trong (các biến cách từ) sa, smiṃ, và su, (thân từ) kiṃ hoặc giữ nguyên là ki, (nhưng) không áp dụng cho nữ tính.

အနိတ္ထိယံ ကိဿ ကိ ဝါ ဟောတိ သသ္မိံသု; ကိဿ, ကဿ, ကိသ္မိံ, ကသ္မိံ; အနိတ္ထိယန္တိ-ကိံ? ကော, ကံ.

Không phải ở nữ tính, (thân từ) kiṃ hoặc giữ nguyên là ki trong (các biến cách từ) sa, smiṃ, và su. (Ví dụ:) kissa, kassa; kismiṃ, kasmiṃ. Tại sao nói 'không phải ở nữ tính'? (Để loại trừ các dạng nữ tính).

ဣမဿိဒံ ဝါ-.

Sau (thân từ) ima, (biến cách từ) hoặc được biến đổi thành idaṃ.

အံသိသု သဟ တေဟိဣမဿိဒံ ဟောတိ ဝါ နပုံသကေ; ဣဒံ, ဣမံ; ဣဒံ,ဣမံ.

Trong (các biến cách từ) aṃ và si, cùng với chúng, (thân từ) ima hoặc được biến đổi thành idaṃ ở trung tính. (Ví dụ:) idaṃ, imaṃ; idaṃ, imaṃ.

အမုဿာဒုံ-.

Sau (thân từ) amu, (biến cách từ) được biến đổi thành aduṃ.

အံသိသု သဟ တေဟိ အမုဿ အဒုံ ဟောတိ ဝါ နပုံသကေ; အဒုံ, အမုံ; အဒုံ, အမုံ.

Trong (các biến cách từ) aṃ và si, cùng với chúng, (thân từ) amu hoặc được biến đổi thành aduṃ ở trung tính. (Ví dụ:) aduṃ, amuṃ; aduṃ, amuṃ.

သုမ္ဘာမ္ဘဿာသ္မာ-

Sau (thân từ) amha, (biến cách từ) su và mhi (được biến đổi thành) asmā.

အဟ္မဿ အသ္မာ ဟောတိ ဝါ သုမှိ; ဘတ္တီရသ္မာသု သာ တဝ; ဝါတွေဝ-အမှေသု.

Sau (thân từ) amha, hoặc được biến đổi thành asmā trong (trường hợp của) su và mhi. (Ví dụ:) bhattīrasmāsu sā tava (lòng sùng mộ ấy của bạn đối với chúng tôi). Do có (từ) 'hoặc' (vā), nên cũng có dạng amhesu.

နမှိ တိစတုန္တမိတ္ထိယံ တိဿစတဿာ-.

Trong (biến cách từ) naṃ, (các thân từ) ti và catu ở nữ tính (được biến đổi) thành tissa và catassā.

နမှိ တိစတုန္နံ တိဿဝတဿာ ဟောန္တိတ္ထိယံ ယထာက္ကမံ; တိဿန္နံ, ဝတဿန္နံ; ဣတ္ထိယန္တိ-ကိံ? တိဏ္ဏံ, စတုန္နံ.

Trong (biến cách từ) naṃ, (các thân từ) ti và catu lần lượt trở thành tissa và catassā ở nữ tính. (Ví dụ:) tissannaṃ, catassannaṃ. Tại sao nói 'ở nữ tính'? (Để có các dạng) tiṇṇaṃ, catunnaṃ.

တိဿောစတဿော ယောမှိ သဝိဘတ္တီနံ-. ဝိဘတ္တိသဟိတာနံ တိဝတုန္နံ ယောမှိ တိဿော စတဿော ဟောန္တိတ္ထိယံ ယထာက္ကမံ; တိဿော,စတဿော

Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng (được biến đổi thành) tisso và catasso. (Giải thích:) Của (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng, trong (biến cách từ) yo, chúng lần lượt trở thành tisso và catasso ở nữ tính. (Ví dụ:) tisso, catasso.

တီဏိစတ္တာရိ နပုံသကေ-.

Ở trung tính, (chúng trở thành) tīṇi và cattāri.

ယောမှိသဝိဘတ္တီနံ တိစတုန္နံ ယထာက္ကမံတီဏိ စတ္တာရိ ဟောန္တိ နပုံသကေ; တီဏိ, စတ္တာရိ.

Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng lần lượt trở thành tīṇi và cattāri ở trung tính. (Ví dụ:) tīṇi, cattāri.

ပုမေ တယောစတ္တာရော-.

Ở nam tính, (chúng trở thành) tayo và cattāro.

ယောမှိ သဝိဘတ္တီနံ တိစတုန္နံ တယောစတ္တာရော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပုလ္လိင်္ဂေ; တယော, စတ္တာရော.

Trong (biến cách từ) yo, (các từ) ti và catu cùng với biến cách từ của chúng lần lượt trở thành tayo và cattāro ở nam tính. (Ví dụ:) tayo, cattāro.

စတုရောဝါ စတုဿ-.

Sau (thân từ) catu, (biến cách từ) hoặc được biến đổi thành caturo.

စတုသဒ္ဒဿ သဝိဘတ္တိဿ ယောမ္ဘိ စတုရော ဝါ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; စတုရော ဇနာ သံဝိဓာယ; ကထံ? စတုရော နိမိတ္တေနာဒ္ဒသာသိန္တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသာ.

Của từ catu cùng với biến cách từ của nó, trong (biến cách từ) yo, hoặc trở thành caturo ở nam tính. (Ví dụ:) caturo janā saṃvidhāya (sau khi đã sắp xếp cho bốn người). Bằng cách nào? (Trong câu) 'Caturo nimittenāddasāsi' (vị ấy đã thấy bốn điềm), (đây là do) sự thay đổi về tính (liṅgavipallāsa).

မယမသ္မာမှဿ-.

Về (dạng) mayaṃ của (thân từ) amha (trong các biến cách) smā (và) ssa.

ယေယာသွမှဿ သဝိဘတ္တိဿအသ္မာကံမမံ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; အသ္မာကံ, အမှာကံ; မမံ, မမ.

Toàn bộ đại từ `amha` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `asmākaṃ` và `mamaṃ` theo thứ tự. Ví dụ: `asmākaṃ`, `amhākaṃ`; `mamaṃ`, `mama`.

သိမ္ဘဟံ-.

Ahaṃ cho amha trong biến cách si.

သိမှိ အမှဿ သဝိဘတ္တိဿ အဟံ ဟောတိ; အဟံ.

Khi biến cách `si` theo sau, toàn bộ đại từ `amha` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `ahaṃ`. Ví dụ: `ahaṃ`.

တုမှဿ တုဝံတွမမှိ စ-.

Tuvaṃ và tvaṃ cho tumha trong biến cách amhi và si.

အမှီ သိမှိ စ တုဟ္မဿ သဝိဘတ္တိဿ တုဝံတွံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တုဝံ, တွံ.

Khi các biến cách `amhi` và `si` theo sau, toàn bộ đại từ `tumha` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `tuvaṃ` và `tvaṃ` theo thứ tự. Ví dụ: `tuvaṃ`, `tvaṃ`.

တယာတယီနံ တွံ ဝါ တဿ-.

Sự thay thế tùy chọn `tva` cho `ta` của `tumha` trong các dạng `tayā` và `tayi`.

တုမှဿတယာတယီနံ တကာရဿတွ ဟောတိ ဝါ; တွယာ, တယာ; တွယိ, တယိ.

Phụ âm `ta` của các dạng `tayā` và `tayi` của đại từ `tumha` được tùy chọn thay thế bằng `tva`. Ví dụ: `tvayā`, `tayā`; `tvayi`, `tayi`.

သ္မာမှိ တွမှာ-.

Tvamhā trong biến cách smā.

သ္မာမှိ တုမှဿ သဝိဘတ္တိဿ တွမှာ ဟောတိ ဝါ; ပတ္တာ နိဿံသယံ [ ] တွမှာ–-ဝါတွေဝ-တွယာ.

Khi biến cách `smā` theo sau, toàn bộ đại từ `tumha` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `tvamhā`. Ví dụ: `pattā nissaṃsayaṃ tvamhā`.

န္တန္တုနံ န္တော ယောမှိ ပဌမေ-.

Nto cho các từ tận cùng bằng nta và ntu trong biến cách yo của cách thứ nhất.

ပဌမေ ယောမှိ န္တန္တုနံ သဝိဘတ္တိနံ န္တော ဣစ္စာဒေသော ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆန္တော, ဂစ္ဆန္တာ; ဂုဏဝန္တော, ဂုဏဝန္တာ.

Trong biến cách `yo` của cách thứ nhất (chủ cách), toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `nto`. Ví dụ: `gacchanto`, `gacchantā`; `guṇavanto`, `guṇavantā`.

တံ နမှိ-.

Taṃ trong biến cách naṃ.

နမှိ န္တန္တုနံ သဝိဘတ္တိနံ တံ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆတံ, ဂစ္ဆန္တာနံ; ဂုဏဝတံ, ဂုဏဝန္တာနံ.

Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `taṃ`. Ví dụ: `gacchataṃ`, `gacchantānaṃ`; `guṇavataṃ`, `guṇavantānaṃ`.

တောတာတိတာ သသ္မာသ္မိံနာသု-.

To, tā, ti, tā trong các biến cách sa, smā, smiṃ, nā, su.

သာဒိသုန္တန္တုနံ သဝိဘတ္တိနံ တောတာတိတာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; ဂစ္ဆတော, ဂစ္ဆန္တဿ; ဂုဏဝတော, ဂုဏဝန္တဿ; ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တမှာ; ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တမှာ; ဂစ္ဆတိ, ဂစ္ဆန္တေ;ဂုဏဝတိ, ဂုဏဝန္တေ; ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တေန; ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တေန.

Trong các biến cách bắt đầu bằng `sa` (tức là `sa, smā, smiṃ, nā, su`), toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được tùy chọn thay thế bằng `to`, `tā`, `ti`, `tā` theo thứ tự. Ví dụ: `gacchato`, `gacchantassa`; `guṇavato`, `guṇavantassa`; `gacchatā`, `gacchantamhā`; `guṇavatā`, `guṇavantamhā`; `gacchati`, `gacchante`; `guṇavati`, `guṇavante`; `gacchatā`, `gacchantena`; `guṇavatā`, `guṇavantena`.

ဋဋာအံ ဂေ-.

Ṭa, ṭā, aṃ trong hô cách.

ဂေ ပရေ န္တန္တုနံ သဝိဘတ္တီနံ ဋဋာအံ ဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ; ဘော ဂစ္ဆ, ဘော ဂစ္ဆာ, ဘောက ဂစ္ဆံ; ဘော ဂုဏဝ, ဘော ဂုဏဝါ, ဘော ဂုဏဝံ.

Khi hô cách theo sau, toàn bộ các từ tận cùng bằng `-nta` và `-ntu` cùng với biến cách của chúng được thay thế bằng `ṭa`, `ṭā`, và `aṃ`. Ví dụ: `bho gaccha`, `bho gacchā`, `bho gacchaṃ`; `bho guṇava`, `bho guṇavā`, `bho guṇavaṃ`.

ယောမှိ ဒွိန္နံ ဒုဝေဉ္စေ-.

Duve và dve cho dvi trong biến cách yo.

ယောမှိ ဒွိဿ သဝိဘတ္တိဿ ဒုဝေဒွေ ဟောန္တိ ပစ္စေကံ; ဒုဝေ, ဒွေ.

Khi biến cách `yo` theo sau, toàn bộ từ `dvi` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `duve` và `dve` như là các dạng riêng biệt. Ví dụ: `duve`, `dve`.

ဒုဝိန္နံ နမှိ ဝါ-.

Duvinnaṃ tùy chọn trong biến cách naṃ.

နမှိ ဒွိဿ သဝိဘတ္တိဿ ဒုဝိန္နံ ဟောတိ ဝါ; ဒုဝိန္နံ, ဒွိန္နံ.

Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ từ `dvi` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `duvinnaṃ`. Ví dụ: `duvinnaṃ`, `dvinnaṃ`.

ရာဇဿ ရညံ-.

Raññaṃ cho rāja.

နမှိ ရာဇသဒ္ဒဿသဝိဘတ္တိဿရညံ ဟောတိ ဝါ; ရညံ, ရဇာနံ

Khi biến cách `naṃ` theo sau, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được tùy chọn thay thế bằng `raññaṃ`. Ví dụ: `raññaṃ`, `rajānaṃ`.

နာသ္မာသု ရညာ-.

Raññā trong các biến cách nā, smā, su.

နာသ္မာသု ရာဇဿ သဝိဘတ္တိဿရညာ ဟောတိ, ရညာ ကတံ, ရညာနိဿဋံ.

Trong các biến cách `nā`, `smā`, và `su`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññā`. Ví dụ: `raññā kataṃ`, `raññā nissaṭaṃ`.

ရညောရညဿရာဇိနော သေ-.

Rañño, raññassa, rājino trong biến cách sa.

သေ ရာဇဿ သဝိဘတ္တိဿ ရညောရညဿရာဇိနော ဟောန္တီ; ရညော, ရညဿ, ရာဇိနော.

Trong biến cách `sa`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `rañño`, `raññassa`, và `rājino`. Ví dụ: `rañño`, `raññassa`, `rājino`.

သ္မိမှိ ရညေရာဇိနိ-.

Raññe, rājini trong biến cách smiṃ.

သ္မိမှိ ရာဇဿ သဝိဘတ္တိဿ ရညေရာဇိနိ ဟောန္တိ; ရညေ,ရာဇိနိ.

Trong biến cách `smiṃ`, toàn bộ từ `rāja` cùng với biến cách của nó được thay thế bằng `raññe` và `rājini`. Ví dụ: `raññe`, `rājini`.

သမာသေ ဝါ-.

Tùy chọn trong hợp thể từ.

သမာသဝိသယေ ဧတေ အာဒေသာ ရာဇဿဝါ ဟောန္တိ; ကာသိရညာ, ကာသိရာဇေန; ကာသိရညာ, ကာသိရာဇသ္မာ; ကာသိရညော, ကာသိရာဇဿ; ကာသိရညေ, ကာသိရာဇေ.

Những sự thay thế này cho (từ) rāja là tùy chọn trong trường hợp hợp thể; (ví dụ:) kāsiraññā, kāsirājena; kāsiraññā, kāsirājasmā; kāsirañño, kāsirājassa; kāsiraññe, kāsirāje.

သ္မိမှိ တုမှာမှာနံတယိမယိ-.

Khi có -smiṃ, tayi và mayi (thay thế) cho tumha và amha.

သ္မိမှိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တယိမယိ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တယိ,မယယိ.

Khi có (biến cách từ) -smiṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tayi và mayi; (ví dụ:) tayi, mayi.

အမှိ တံမံတဝံမမံ-.

Khi có -aṃ, (các hình thức thay thế là) taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ.

အမှိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တံမံတဝံမမံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တံ, မံ, တဝံ, မမံ.

Khi có (biến cách từ) -aṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ; (ví dụ:) taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ.

နာသ္မာသုတယာမယာ-.

Khi có -nā, -smā, -su, (các hình thức thay thế là) tayā, mayā.

နာသ္မာသု တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တယာမယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တယာ ကတံ, မယာ ကတံ; တယာ နိဿဋံ, မယာ နိဿဋံ.

Khi có (các biến cách từ) -nā, -smā, -su, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tayā và mayā; (ví dụ:) tayā kataṃ, mayā kataṃ; tayā nissaṭaṃ, mayā nissaṭaṃ.

တဝမမတုယှံမယှံ သေ-.

Khi có -sa, (các hình thức thay thế là) tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ.

သေတုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တဝမမတုယှံမယှံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တဝ, တုယှံ; မမ,မယှံ.

Khi có (biến cách từ) -sa, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế tương ứng bằng tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ; (ví dụ:) tava, tuyhaṃ; mama, mayhaṃ.

ငံငကံ နမှိ-.

Khi có -naṃ, (các hình thức thay thế là) ṅaṃ, ṅākaṃ.

နမှိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ ငံငါကံ ဟောန္တိ ပစ္စေကံ; တုမှံ, တုမှာကံ, အမှံ, အမှာကံ–-ယထာသင်္ချမတြ န ဝိဝစ္ဆတေ.

Khi có (biến cách từ) -naṃ, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng được thay thế riêng rẽ bằng ṅaṃ và ṅākaṃ; (ví dụ:) tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ – ở đây không có ý nói là theo thứ tự.

ဒုတိယေ ယောမှိ ဝါ-.

Trong trường hợp thứ nhì, khi có yo, (thì) tùy chọn.

တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ ပစ္စေကံ ငံငါကံ ဝါ ဟောန္တိ ယောမှိ ဒုတိယေ; တုမှံ’တုမှာကံ, တုမှေ; အမှံ,အမှာကံ,အမှေ.

Các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, mỗi từ được tùy chọn thay thế bằng ṅaṃ và ṅākaṃ khi có yo ở trường hợp thứ nhì; (ví dụ:) tumhaṃ, tumhākaṃ, tumhe; amhaṃ, amhākaṃ, amhe.

အပါဒါဒေါ ပဒတေကဝါကျေ-.

Không ở đầu một từ, (đứng) sau một từ, trong một câu.

ဣဒမဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ; ပဇ္ဇတေ’နေနတ္ထောတိ-ပဒံ, သျာဒျန္တံ တျာဒျာန္တဉ္စ; ပဒသမူဟော ဝါကျံ.

Điều này cần được hiểu là một quy tắc chi phối; pada là cái mà nhờ đó ý nghĩa được đạt đến, (nó) có kết thúc bằng si v.v... và cũng có kết thúc bằng ti v.v...; một tập hợp các pada là một câu (vākya).

ယောနံဟိသွပဉ္စမျာ ဝေါနော-.

Khi có yo, naṃ, hi, su, ngoại trừ trường hợp thứ năm, (các hình thức thay thế là) vo, no.

အပဉ္စမိယာ ယောနံဟိသွပါဒါဒေါ ဝတ္တမာနာနံ ပဒသ္မာ ပရေသံ ဧကဝါကျေ ဌိတာနံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ ဝေါ နော ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; တိဋ္ဌထ ဝေါ, တိဋ္ဌထ တုမှေ; တိဋ္ဌာမ နော, တိဋ္ဌာမ မယံ; ပဿတိ ဝေါ, ပဿတိ တုမှေ; ပဿတိ နော, ပဿတိအမှေ; ဒီယတေ ဝေါ, ဒီယတေ တုမှံ; ဒီယတေ နော,

Ngoại trừ trường hợp thứ năm, khi có yo, naṃ, hi, su, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, vốn không đứng ở đầu một từ, đứng sau một từ, và nằm trong cùng một câu, được tùy chọn thay thế tương ứng bằng vo và no; (ví dụ:) tiṭṭhatha vo, tiṭṭhatha tumhe; tiṭṭhāma no, tiṭṭhāma mayaṃ; passati vo, passati tumhe; passati no, passati amhe; dīyate vo, dīyate tumhaṃ; dīyate no,

ဒီယတေ အမှံ; ဓနံ ဝေါ, ဓနံ တုမှံ; ဓနံ နော, ဓနံ အမှံ; ကတံ ဝေါ, ကတံ တုမှေဟိ; ကတံ နော, ကတံ အမှေဟိ–-အပဉ္စမျာတိ-ကိံ?နိဿဋံ တုမှေဟိ, နိဿဋံ အမှေဟိ; အပါဒါဒေါတွေဝ

dīyate amhaṃ; dhanaṃ vo, dhanaṃ tumhaṃ; dhanaṃ no, dhanaṃ amhaṃ; kataṃ vo, kataṃ tumhehi; kataṃ no, kataṃ amhehi – (nói) 'ngoại trừ trường hợp thứ năm' để làm gì? (Để có các trường hợp như:) Nissaṭaṃ tumhehi, nissaṭaṃ amhehi; (nói) 'không ở đầu một từ' thì sao,

‘‘ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ,တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကံ’’;

‘‘Và sức mạnh đã được cúng dường đến các Tỳ khưu, bởi các ngài, vô lượng công đức đã được tạo ra’’;

ပဒတောတွေဝ- တုမှေ တိဋ္ဌထ; ဧကဝါကျေတွေဝ- ဒေဝဒတ္တော တိဋ္ဌတိ ဂါမေ, တုမှေ တိဋ္ဌထနဂရေ; သဝိဘတ္တီနံတွေဝ- အရဟတိ ဓမ္မော တုမှာဒိနံ; အရဟတိ ဓမ္မော အမှာဒိသာနံ.

(Nói) 'sau một từ' thì sao - (ví dụ:) tumhe tiṭṭhatha; (nói) 'trong một câu' thì sao - (ví dụ:) devadatto tiṭṭhati gāme, tumhe tiṭṭhatha nagare; (nói) 'cùng với biến cách từ của chúng' thì sao - (ví dụ:) arahati dhammo tumhādinaṃ; arahati dhammo amhādisānaṃ.

တေမေ နာသေ-.

Khi có -nā và -sa, (các hình thức thay thế là) te, me.

နာမှိ သေ စ အပါဒါဒေါ ဝတ္တမာနာနံ ပဒသ္မာ ပရေသံ ဧက ဝါကျေ ဌိတာနံ တုမှအမ္ဘသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တေမေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ကတံ တေ, ကတံ တယာ; ကတံမေ, ကတံ မယာ; ဒီယတေ တေ, ဒီယတေ တဝ; ဒီယတေ မေ, ဒီယယတေ မမ; ဓနံ တေ, ဓနံမေ, ဓနံ မမ.

Khi có -nā và -sa, các từ tumha và amha cùng với biến cách từ của chúng, vốn không đứng ở đầu một từ, đứng sau một từ, và nằm trong cùng một câu, được tùy chọn thay thế tương ứng bằng te và me; (ví dụ:) kataṃ te, kataṃ tayā; kataṃ me, kataṃ mayā; dīyate te, dīyate tava; dīyate me, dīyate mama; dhanaṃ te, dhanaṃ me, dhanaṃ mama.

အနွာဒေသေ-.

Trong trường hợp hồi chỉ.

ကထိတာနုကထနဝိသယေ တုမှအမှသဒ္ဒါနမာဒေသာ နိစ္စံ ဘဝန္တိ ပုနဗ္ဗိဓာနာ; ဂါမော တုမှံ ပရိဂ္ဂဟော, အထော ဇနပဒေါ ဝေါ ပရိဂ္ဂဟော.

Trong phạm vi thuật lại điều đã được nói, các sự thay thế cho từ tumha và amha là bắt buộc, do sự tái lập quy tắc; (ví dụ:) gāmo tumhaṃ pariggaho, atho janapado vo pariggaho.

သပုဗ္ဗာ ပဌမန္တာ ဝါ-.

Sau một từ ở trường hợp thứ nhất có từ đứng trước, (thì) tùy chọn.

ဝိဇ္ဇမာနပုဗ္ဗသ္မာ ပဌမန္တာ ပရေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနမာ ဒေသာ ဝါ ဟောန္တိ အနွာဒေသေ’ပိ; ဂါမေ ပဋော တုမှာကံ, အထော နဂရေ ကမ္ဗလော ဝေါ; အထော နဂရေ ကမ္ဗလော တုမှာကံ; သပုဗ္ဗာတိ-ကိံ? ပဋော တုမှာကံ, အထော ကမ္ဗလော ဝေါ; ပဌ မန္တာတိ-ကိံ-ပဋော နဂရေ တုမှာကံ, အထော ကမ္ဗလော ဂါမေ ဝေါ.

Sau một từ ở trường hợp thứ nhất mà có từ khác đứng trước nó, các sự thay thế cho từ tumha và amha là tùy chọn, ngay cả trong trường hợp hồi chỉ; (ví dụ:) gāme paṭo tumhākaṃ, atho nagare kambalo vo; atho nagare kambalo tumhākaṃ; (nói) 'có từ đứng trước' để làm gì? (Để có trường hợp:) Paṭo tumhākaṃ, atho kambalo vo; (nói) 'sau một từ ở trường hợp thứ nhất' để làm gì? (Để có trường hợp:) paṭo nagare tumhākaṃ, atho kambalo gāme vo.

န ဝဝါဟာဟေဝယောဂေ-.

Không (thay thế) khi kết hợp với ca, vā, ha, aha, eva.

စာဒီဟိ ယောဂေ တုမှအမှသဒ္ဒါနမာဒေသာ န ဟောန္တိ; ဂါမော တဝ စ ပရိဂ္ဂဟော, မမ စ ပရိဂ္ဂဟော; ဂါမော တဝ ဝါ ပရိဂ္ဂဟော, မမ ဝါ ပရိဂ္ဂဟော; ဂါမော တဝဟ ပရိဂ္ဂဟော, မမဟ ပရိဂ္ဂဟော; ဂါမော တဝါဟ ပရိဂ္ဂဟော, မမာဟ ပရိဂ္ဂ ဟော; ဂါမာ တဝေဝ ပရိဂ္ဂဟော, မမေဝ ပရိဂ္ဂဟော; ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဥဒါဟရရိတဗ္ဗံ–-ယောဂေတိ ကိံ? ဂါမောစ တေ ပရိဂ္ဂဟော, နဂရဉ္စ မေ ပရိဂ္ဂဟော.

Khi kết hợp với ca v.v..., các sự thay thế cho từ tumha và amha không xảy ra; (ví dụ:) gāmo tava ca pariggaho, mama ca pariggaho; gāmo tava vā pariggaho, mama vā pariggaho; gāmo tavaha pariggaho, mamaha pariggaho; gāmo tavāha pariggaho, mamāha pariggaho; gāmo taveva pariggaho, mameva pariggaho; như vậy cần được minh họa ở khắp mọi nơi – (nói) 'khi kết hợp' để làm gì? (Để có trường hợp:) Gāmo ca te pariggaho, nagarañca me pariggaho.

ဒဿနတ္ထေနာလောစနေ-.

Với ý nghĩa thấy, ngoại trừ (động từ) āloceti.

ဒဿနတ္ထေသု အာလောစနဝဇ္ဇိတေသု ပယုဇ္ဇမာနေသု တုမှ အမှသဒ္ဒါနမာဒေသာ န ဟောန္တိ; ဂါမော တုမှေ ဥဒ္ဒိဿာဂတော, ဂါမော အမှေ ဥဒ္ဒိဿာဂတော–-အနာလောစနေတိ-ကိံ? ဂါမော ဝေါ အာလောဝေတိ, ဂါမော နော အာလောစေတိ.

Khi các (động từ) có ý nghĩa thấy được sử dụng, ngoại trừ (động từ) āloceti, các sự thay thế cho từ tumha và amha không xảy ra; (ví dụ:) gāmo tumhe uddissāgato, gāmo amhe uddissāgato – (nói) 'ngoại trừ āloceti' để làm gì? (Để có trường hợp:) Gāmo vo āloceti, gāmo no āloceti.

အာမန္တဏံ ပုဗ္ဗမသန္တံဝ-.

Hô cách đứng trước được xem như không hiện hữu.

အာမန္တဏံ ပုဗ္ဗမဝိဇ္ဇမာနံ ဝိယ ဟောတိ တုမှအမှသဒ္ဒါန မာဒေသဝိသယေ; ဒေဝဒတ္တ တဝ ပရိဂ္ဂဟော–-အာမန္တဏန္တိကိံ? ကမ္ဗလော တေ ပရိဂ္ဂဟော; ပုဗ္ဗန္တိ-ကိံ?’မယေတံ သဗ္ဗ မက္ခာတံ တုမှာကံ ဒွိဇပုင်္ဂဝါ’ ပရဿ ဟိ [ ] အဝိဇ္ဇမာနန္တာ အပါဒါဒေါတိ-ပဋိသေဓောန သိယာ? ဣဝါတိ-ကိံ? သဝနံ[ ] ယထာ သိယာ.

Hô cách đứng trước được xem như không hiện hữu trong trường hợp biến đổi của các từ ‘tumha’ và ‘amha’. Ví dụ: ‘devadatta tava pariggaho’ (này Devadatta, vật sở hữu của ngươi). – Tại sao nói ‘hô cách’? (Ví dụ không có hô cách:) ‘Kambalo te pariggaho’ (cái mền là vật sở hữu của ngươi). Tại sao nói ‘đứng trước’? (Ví dụ:) ‘Mayetaṃ sabba makkhātaṃ tumhākaṃ dvijapuṅgavā’ (này các vị Bà-la-môn ưu tú, tất cả điều này đã được ta nói cho các vị). Vì rằng do (từ) theo sau không hiện hữu, nên sự ngăn cấm ở đầu câu không xảy ra phải không? Tại sao nói ‘iva’ (như là)? Để cho nó vẫn được nghe thấy.

န သာမညဝစနမေကတ္ထေ-.

Không (áp dụng) cho danh từ chung khi đồng nhất nghĩa.

သမာနာဓိကရဏေ ပရတော သာမညဝစနမာမန္တဏမသန္တံ ဝိယ န ဟောတိ; မာဏဝက ဇဋိလက တေပရိဂ္ဂဟော–-ပရဿာ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေ’ပိ ပုဗ္ဗရူပမုပါဒါယာဒေသော ဟောတိ; သာမည ဝစနန္တိ-ကိံ? ဒေဝဒတ္တ မာဏဝက တဝ ပရိဂ္ဂဟော; ဧကတ္ထေတိကိံ? ဒေဝဒတ္တ ယညဒတ္တ တုမှံ ပရိဂ္ဂဟော.

Khi có từ đồng vị cách theo sau, hô cách là danh từ chung không được xem như không hiện hữu. Ví dụ: ‘māṇavaka jaṭilaka te pariggaho’ (này chàng trai, này vị khổ hạnh, vật sở hữu của ngươi) – mặc dù từ theo sau hiện hữu, sự biến đổi vẫn xảy ra bằng cách dựa vào hình thức đứng trước. – Tại sao nói ‘danh từ chung’? (Ví dụ:) ‘Devadatta māṇavaka tava pariggaho’ (này Devadatta, này chàng trai, vật sở hữu của ngươi). Tại sao nói ‘đồng nhất nghĩa’? (Ví dụ:) ‘Devadatta yaññadatta tumhaṃ pariggaho’ (này Devadatta, này Yaññadatta, vật sở hữu của các ngươi).

ဗဟုသု ဝါ-.

Hoặc trong trường hợp số nhiều.

ဗဟုသု ဝတ္တမာနမာမန္တဏံ သာမညဝစနမေကတ္ထေ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝိယ ဝါ န ဟောတိ; ဗြာဟ္မဏာ ဂုဏဝန္တော တုမှာကံ ပရိဂ္ဂဟော; ဗြာဟ္မဏာ ဂုဏဝန္တော ဝေါ ပရိဂ္ဂဟော.

Hô cách là danh từ chung ở số nhiều, trong trường hợp đồng nhất nghĩa, có thể tùy chọn không được xem như không hiện hữu. Ví dụ: ‘brāhmaṇā guṇavanto tumhākaṃ pariggaho’ (này các vị Bà-la-môn có đức hạnh, vật sở hữu của các vị); hoặc ‘brāhmaṇā guṇavanto vo pariggaho’.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ သျာဒိကဏ္ဍော ဒုတိယော.

Như vậy là kết thúc chương thứ hai, chương Syādi, trong phần chú giải của ngữ pháp Moggallāna.

သျာဒိ သျာဒိနေကတ္ထံ-.

Từ biến cách (kết hợp) với từ biến cách thành một nghĩa.

သျာဒျန္တံ သျာဒျာန္တေန သဟေကတ္ထံ ဟောတီတိ-ဣဒမဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ; သော စ ဘိန္နတ္ထာနမေကတ္ထိဘာဝေါ သမာသောတိ ဝုစ္စတေ.

Nên hiểu rằng đây là quy tắc chính: ‘Một từ tận cùng bằng biến cách vĩ tự kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách vĩ tự để trở thành một nghĩa duy nhất’. Và sự hợp nhất thành một nghĩa của các từ có nghĩa khác nhau đó được gọi là ‘samāsa’ (hợp thể).

အသံချံ ဝိဘတ္တိသမ္ပတ္တိသမီပသာကလျာဘာဝယထာ ပစ္ဆာယုဂပဒတ္ထေ-.

Bất biến từ (kết hợp) trong các nghĩa: biến cách, thành tựu, gần gũi, toàn thể, không có, ‘yathā’ (tương xứng), sau, và đồng thời.

အသံချံ သျျာဒျန္တံ ဝိဘတျာဒီနမတ္ထေ ဝတ္တမာနံ သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထံ ဘဝတိ; တတ္ထ ဝိဘတျတ္ထေ တာဝ-ဣတ္ထိသု ကထာ ပဝတ္တာ အဓိတ္ထိ–-သမ္ပတ္တိ ဒွိဓာ အတ္တသမ္ပတ္တိ သမိဒ္ဓိ စသမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ, လိစ္ဆဝီနံ; သမိဒ္ဓိ ဘိက္ခာနံ သုဘိက္ခံ. သမီပေ-ကုမ္ဘဿ သမီပမုပကုမ္ဘံ–-သာကလျေ-သတိဏမဇ္ဈော ဟရတိ; သာဂ္ဂျဓီတေ–-အဘာဝေါ သမ္ဗန္ဓိဘေဒါ ဗဟုဝိဓော; တတြ ဣဒ္ဓါဘာဝေ-ဝိဂတာ ဣဒ္ဓိ သဒ္ဒိကာနံ ဒုဿဒ္ဒိကံ; အတ္ထာဘာဝေ-အဘာဝေါ မက္ခိကာနံ နိမ္မက္ခိကံ; အတိက္ကမာဘာဝေ-အတိဂတာနိ တိဏာနိ နိတ္တိဏံ; သမ္ပတာဘာဝေ-အတိဂတံ လဟုပါပုရဏံ အတိ လဟုပါပုရဏံ; လဟုပါပုရဏဿ နာယမုပဘောဂကာလောတိ အတ္ထော. ယယထာတ္ထော’နေကဝိဓော; တတြ ယောဂ္ဂတာယံ-အနုရူပံ သုရူပေါ ဝဟတိ; ဝိစ္ဆာယံ -အနွဒ္ဓမာသံ; အတ္ထာနတိဝတ္တိယံ- ယထာသတ္တိ; သဒိသတ္တေ- သဒိသော ကိခိယာ[ ] သကိခိ; အာနုပုဗ္ဗိယံ- အနုဇေဋ္ဌံ; ပစ္ဆာတ္ထေ [ -]အနုရထံ; ယုဂပဒတ္ထေ-သစက္ကံ နိဓိ.

Một bất biến từ có nghĩa là biến cách v.v. kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Trong đó, trước hết là về nghĩa biến cách: ‘itthisu kathā pavattā’ (câu chuyện diễn ra giữa những người phụ nữ) thành ‘adhitthi’. – Về nghĩa thành tựu, có hai loại: tự thân thành tựu và sung túc. Ví dụ: ‘sampannaṃ brahmaṃ’ (Brahma thành tựu) thành ‘sabrahmaṃ’; ‘samiddhi licchavīnaṃ’ (sự sung túc của dòng họ Licchavi). ‘samiddhi bhikkhānaṃ’ (sự sung túc của các Tỳ-kheo) thành ‘subhikkhaṃ’ (vật thực dồi dào). Về nghĩa gần gũi: ‘kumbhassa samīpam’ (gần cái bình) thành ‘upakumbhaṃ’. – Về nghĩa toàn thể: ‘satiṇamajjho harati’ (ăn cả cỏ); ‘sāggyadhīte’. – Về nghĩa không có, có nhiều loại do sự khác biệt của đối tượng liên quan. Trong đó, về nghĩa không có sự thịnh vượng: ‘vigatā iddhi saddikānaṃ’ (sự thịnh vượng của các nhà ngữ pháp đã mất) thành ‘dussaddikaṃ’. Về nghĩa không có sự vật: ‘abhāvo makkhikānaṃ’ (không có ruồi) thành ‘nimmakkhikaṃ’. Về nghĩa không có sự vượt qua: ‘atigatāni tiṇāni’ (vượt qua khỏi cỏ) thành ‘nittiṇaṃ’. Về nghĩa không đến lúc: ‘atigataṃ lahupāpuraṇaṃ’ (đã qua thời của áo choàng nhẹ) thành ‘atilahupāpuraṇaṃ’; nghĩa là ‘đây không phải là lúc để dùng áo choàng nhẹ’. Nghĩa của ‘Yathā’ có nhiều loại. Trong đó, về nghĩa tương xứng: ‘anurūpaṃ’ (phù hợp với hình dáng). Về nghĩa liên tục: ‘anvaddhamāsaṃ’ (mỗi nửa tháng). Về nghĩa không vượt quá: ‘yathāsatti’ (tùy theo sức). Về nghĩa tương tự: ‘sadiso kikhiyā’ (tương tự chim trĩ) thành ‘sakikhi’. Về nghĩa thứ tự: ‘anujeṭṭhaṃ’ (theo thứ tự tuổi tác). Về nghĩa sau: ‘anurathaṃ’ (sau cỗ xe). Về nghĩa đồng thời: ‘sacakkaṃ nidhi’ (kho báu cùng với bánh xe).

ယထာ န တုလျေ-.

Từ ‘yathā’ không (tạo hợp thể) trong nghĩa tương đương.

ယထာသဒ္ဒေါတုလျတ္ထေ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထော န ဘဝတိ; ယထာ ဒေဝဒတ္တော တထာ ယညဒတ္တော.

Từ ‘yathā’ khi được dùng trong nghĩa tương đương thì không kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘yathā devadatto tathā yaññadatto’ (Devadatta thế nào, Yaññadatta thế ấy).

ယာဝါဝဓာရဏေ-.

Từ ‘yāva’ (tạo hợp thể) trong nghĩa giới hạn.

ယာဝသဒ္ဒေါ’ဝဓာရဏေ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထော ဘဝတိ; အဝဓာရဏမေတ္တကတာ ပရိစ္ဆေဒေါ; ယာဝါမတ္တံ ဗြာဟ္မဏေ အာမန္တယ; ယာဝဇီဝံ–-အဝဓာရဏေတိ-ကိံ, ယာဝ ဒိန္နံတာဝ ဘုတ္တံ နာဝဓာရယာမိ ကိတ္တကံ မယာ ဘုတ္တန္တိ.

Từ ‘yāva’ khi được dùng trong nghĩa giới hạn thì kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. ‘Giới hạn’ là sự xác định chừng mực. Ví dụ: ‘yāvāmattaṃ brāhmaṇe āmantaya’ (hãy mời các vị Bà-la-môn vừa đủ); ‘yāvajīvaṃ’ (cho đến trọn đời). – Tại sao nói ‘trong nghĩa giới hạn’? (Ví dụ:) ‘yāva dinnaṃ tāva bhuttaṃ, nāvadhārayāmi kittakaṃ mayā bhuttanti’ (cho bao nhiêu thì ăn bấy nhiêu, tôi không xác định được mình đã ăn bao nhiêu).

ပယျပါဗဟိတိရောပုရေပစ္ဆာဝါ ပဉ္စမျာ-.

Các từ ‘pari’, ‘apa’, ‘ā’, ‘bahi’, ‘tiro’, ‘pure’, và ‘pacchā’ tùy chọn (tạo hợp thể) với (từ ở) biến cách thứ năm.

ပရိအာဒယော ဝဉ္စမျန္တေန သဟေကတ္ထာ ဟောန္တိ ဝါ; ပရိ ပဗ္ဗတံ ဝဿိ ဒေဝေါ, ပရိပဗ္ဗတာ; အပပဗ္ဗတံ ဝဿိ ဒေဝေါ, အပ ပဗ္ဗတာ; အာပါဋလိပုတ္တံ ဝဿိဒေဝေါ, အာပါဋလိပုတ္တာ; ဗဟိဂါမံ, ဗဟိဂါမာ; တိရောပဗ္ဗတံ, တိရောပဗ္ဗတာ; ပုရေဘတ္တံ, ပုရေဘတ္တာ; ပစ္ဆာဘတ္တံ, ပစ္ဆာဘတ္တာ–-ဝေတာဓိကာရော

Các từ ‘pari’ v.v. tùy chọn kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách thứ năm để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘pari pabbataṃ vassi devo’ (trời mưa quanh núi), hoặc ‘paripabbatā’; ‘apapabbataṃ vassi devo’ (trời mưa xa núi), hoặc ‘apa pabbatā’; ‘āpāṭaliputtaṃ vassi devo’ (trời mưa đến thành Pāṭaliputta), hoặc ‘āpāṭaliputtā’; ‘bahigāmaṃ’ (ngoài làng), hoặc ‘bahigāmā’; ‘tiropabbataṃ’ (bên kia núi), hoặc ‘tiropabbatā’; ‘purebhattaṃ’ (trước bữa ăn), hoặc ‘purebhattā’; ‘pacchābhattaṃ’ (sau bữa ăn), hoặc ‘pacchābhattā’. – Đây là quy tắc tùy chọn.

သမီပါယာမေသွနု-.

Từ ‘anu’ (tạo hợp thể) trong nghĩa gần gũi và chiều dài.

အနုသဒ္ဒေါ သာမီပျေ အာယာမေ စ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထော ဟောတီ ဝါ; အနုဝနမသနိ ဂတာ; အနုဂင်္ဂံ ဗာရာဏသီ–-သမီပါယာမေသွိတိ-ကိံ, ရုက္ခမနုဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု.

Từ ‘anu’ khi được dùng trong nghĩa gần gũi và chiều dài thì tùy chọn kết hợp với một từ biến cách để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘anuvanam asani gatā’ (sét đánh gần khu rừng); ‘anugaṅgaṃ bārāṇasī’ (thành Bārāṇasī nằm dọc theo sông Hằng). – Tại sao nói ‘trong nghĩa gần gũi và chiều dài’? (Ví dụ:) ‘rukkham anuvijjotate vijju’ (sét chiếu sáng trên cây).

တိဋ္ဌဂွာဒိနိ-.

(Các hợp thể như) ‘tiṭṭhagu’ và các từ tương tự.

တိဋ္ဌဂုပ္ပဘုတီနိ, ဧကတ္ထိဘာဝဝိသယေ နိပါတီယန္တေ;’တိဋ္ဌန္တီ ဂါဝေါ ယသ္မိံ ကာလေ’တိဋ္ဌဂု, ကာလော; ဝဟဂ္ဂု, ကာလော; အာယတိဂဝံ, ခလေယဝံ, လူနယဝံ, လူယမာနယဝမိစ္စာဒိ–-ဝျန္တော’ပေတ္ထ; ကေသာကေသိ; ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ–-တထာ ဝေလာပ္ပဘာဝနတ္ထော’ပိ; ပါတော နဟာနံ ပါတနဟာနံ; သာယံ နဟာနံ သာယနဟာနံ; ပါတကာလံ, သာယကာလံ; ပါတမေဃံ, သာယမေဃံ; ပါတမဂ္ဂံ, သာယမဂ္ဂံ.

Các từ như ‘tiṭṭhagu’ v.v. được hình thành một cách bất quy tắc trong trường hợp hợp thể. Ví dụ: ‘tiṭṭhanti gāvo yasmiṃ kāle’ (thời gian mà bò đứng) là ‘tiṭṭhagu’, một khoảng thời gian; ‘vahaggu’, một khoảng thời gian; ‘āyatigavaṃ’, ‘khaleyavaṃ’, ‘lūnayavaṃ’, ‘lūyamānayavam’ v.v. – Ở đây cũng bao gồm (các hợp thể) tận cùng bằng ‘vya’: ‘kesākesi’ (nắm tóc nhau); ‘daṇḍādaṇḍi’ (đánh nhau bằng gậy). – Tương tự, cũng có những từ có nghĩa chỉ thời gian: ‘pāto nahānaṃ’ (tắm buổi sáng) thành ‘pātanahānaṃ’; ‘sāyaṃ nahānaṃ’ (tắm buổi tối) thành ‘sāyanahānaṃ’; ‘pātakālaṃ’ (thời gian buổi sáng), ‘sāyakālaṃ’ (thời gian buổi tối); ‘pātameghaṃ’ (mây buổi sáng), ‘sāyameghaṃ’ (mây buổi tối); ‘pātamaggaṃ’ (đường buổi sáng), ‘sāyamaggaṃ’ (đường buổi tối).

ဩရေပရိပဋိပါရေမဇ္ဈေဟေဌုဒ္ဓါဓောန္တော ဝါ ဆဋ္ဌီယာ-.

Các từ ‘ora’, ‘pari’, ‘paṭi’, ‘pāra’, ‘majjhe’, ‘heṭṭhā’, ‘uddha’, ‘adho’, ‘anto’ tùy chọn (tạo hợp thể) với (từ ở) biến cách thứ sáu.

ဩရာဒယော သဒ္ဒါ ဆဋ္ဌိယန္တေန သဟေကတ္ထာ ဝါ ဟောန္တိ; ဧကာရန္တတ္တံ နိပါတနတော–-ဩရေဂင်္ဂံ; ဥပရိသိခရံ; ပဋိ သောတံ; ပါရေယမုနံ; မဇ္ဈေဂင်္ဂံ; ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ; ဥဒ္ဓဂင်္ဂံ; အဓောဂင်္ဂံ; အန္တောပါသာဒံ–-ပုန ဝါဝိဓာနာ ဂင်္ဂါဩရမိစ္စာ ဒိပိ ဟောတိ.

Các từ ‘ora’ v.v. tùy chọn kết hợp với một từ tận cùng bằng biến cách thứ sáu để trở thành một nghĩa duy nhất; việc tận cùng bằng ‘e’ là do bất quy tắc. – Ví dụ: ‘oregaṅgaṃ’ (bên này sông Hằng); ‘uparisikharaṃ’ (trên đỉnh núi); ‘paṭisotaṃ’ (ngược dòng); ‘pāreyamunaṃ’ (bên kia sông Yamunā); ‘majjhegaṅgaṃ’ (giữa sông Hằng); ‘heṭṭhāpāsādaṃ’ (bên dưới lâu đài); ‘uddhagaṅgaṃ’ (phía trên sông Hằng); ‘adhogaṅgaṃ’ (phía dưới sông Hằng); ‘antopāsādaṃ’ (bên trong lâu đài). – Do quy tắc tùy chọn được nêu lại, các hình thức như ‘gaṅgā oram’ v.v. cũng xảy ra.

တံ နပုံသကံ-.

Hợp thể ấy là trung tính.

ယဒေတမတက္ကန္တမေကတ္ထံ တံ နပုံသကလိင်္ဂံ ဝေဒိတဗ္ဗံ; တထာ ဝေဝေါဒါဟဋံ; ဝါ ကွစိ ဗဟုလာဓိကာရာ–-ယထာပရိသံ, ယထာ ပရိသာယ; သကာယ သကာယ ပရိသာယာတိ အတ္ထော.

Hợp thể nào đã được đề cập đến đây nên được hiểu là thuộc trung tính. Các ví dụ đã được nêu ra tương ứng. – Đôi khi là tùy chọn, do quy tắc chính ‘bahula’ (đa dạng). Ví dụ: ‘yathāparisaṃ’, hoặc ‘yathā parisāya’; nghĩa là ‘tùy theo mỗi hội chúng’.

အမာဒိ-.

(Từ ở biến cách) thứ hai, v.v.

အမာဒိသျာဒျန္တံ သျာဒျာန္တေန သဟ ဗဟုလမေကတ္ထံ ဟောတိ;’ဂါမံ ဂတော’ ဂါမဂတော;’မုဟုတ္တံ သုခံ’ မုဟုတ္တသုခံ. ဝုတ္တိယေ ဝေါပပဒသမာသေ-ကုမ္ဘကာရော; သပါကော; တန္တဝါယော; စရာ ဟရော–-န္တမာနက္တဝန္တုဟိ ဝါကျမေဝ; ဓမ္မံ သုဏန္တော; ဓမ္မံ သုဏမာနော; ဩဒနံ ဘုတ္တဝါ.’

Một từ tận cùng bằng biến cách thứ hai v.v. kết hợp một cách đa dạng với một từ biến cách khác để trở thành một nghĩa duy nhất. Ví dụ: ‘gāmaṃ gato’ (đi đến làng) thành ‘gāmagato’; ‘muhuttaṃ sukhaṃ’ (hạnh phúc trong chốc lát) thành ‘muhuttasukhaṃ’. Trong phần chú giải, cũng có hợp thể Upapada: ‘kumbhakāro’ (người làm nồi); ‘sapāko’ (người nấu thịt chó); ‘tantavāyo’ (người thợ dệt); ‘carā haro’. – Với (phân từ) tận cùng bằng ‘-nta’, ‘-māna’, ‘-kta’, ‘-vant’ thì chỉ là câu. Ví dụ: ‘dhammaṃ suṇanto’ (đang nghe Pháp); ‘dhammaṃ suṇamāno’ (đang nghe Pháp); ‘odanaṃ bhuttavā’ (đã ăn cơm).

ရညာ ဟတော’ ရာဇဟတော;’အသိနာ ဆိန္နော’ အသိစ္ဆိန္နော; ပိတုသဒိသော; ပိတုသမော; သုခသဟဂတံ;’ဒဓိနာ ဥပသိတ္တံ ဘောဇနံ’ဒဓိဘောဇနံ;’ဂုဠေန မိဿော ဩဒနော’ ဂုဠောဒနော. ဝုတ္တိ ပဒေနေဝေါပသိတ္တာဒိကြိယာယာချာပနတော နတ္ထာယုတ္တတ္ထတာ.

‘Raññā hato’ (bị vua giết) thành ‘rājahato’; ‘asinā chinno’ (bị chém bằng gươm) thành ‘asicchinno’; ‘pitusadiso’ (giống như cha); ‘pitusamo’ (bằng với cha); ‘sukhasahagataṃ’ (đi cùng với hạnh phúc); ‘dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ’ (thức ăn được rưới sữa đông) thành ‘dadhibhojanaṃ’; ‘guḷena misso odano’ (cơm trộn với mật đường) thành ‘guḷodano’. Vì hành động ‘rưới’ v.v. đã được diễn tả ngay trong từ hợp thể, nên không có sự bất hợp lý về nghĩa.

ကွဝိ ဝုတ္တိယေဝ; ဥရဂေါ ပါဒပေါ–-ကွဝိ ဝါကျမေဝ; ဖရသုနာ ဆိန္နဝါ; ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ.’

Đôi khi chỉ có hợp thể; urago pādapo – đôi khi chỉ có câu; pharasunā chinnavā; dassanena pahātabbā.’

ဗုဒ္ဓဿဒေယျံ’ ဗုဒ္ဓဒေယျံ;’ယူပါယ ဒါရု’ ယူပဒါရု;’ရဇနာယ ဒေါဏိ’ ရဇနဒေါဏိ; ဣဓ န ဟောတိ-သံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ–-ကထံ, ဧတဒတ္ထော ဧတဒတ္ထန္တိ-အညပဒတ္ထေ ဘဝိဿတိ.’

‘Buddhassadeyyaṃ’ (là) buddhadeyyaṃ; ‘yūpāya dāru’ (là) yūpadāru; ‘rajanāya doṇi’ (là) rajanadoṇi; ở đây không có (hợp thể) trong (trường hợp) saṅghassa dātabbaṃ – tại sao, (vì) etadattho etadatthanti sẽ có trong hợp thể có nghĩa của từ khác (aññapadatthe).’

သဝရေဟိ ဘယံ’ သဝရဘယံ; ဂါမနိဂ္ဂတော, မေထုနာပေတော. ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ; ကမ္မဇံ, စိတ္တဇံ–-ဣဓ န ဟောတိ-ရုက္ခာ ပတိတော.’

‘Savarehi bhayaṃ’ (là) savarabhayaṃ; gāmaniggato, methunāpeto. Đôi khi chỉ có hợp thể; kammajaṃ, cittajaṃ – ở đây không có (hợp thể) trong (trường hợp) rukkhā patito.’

ရညော ပုရိသော’ ရာဇပုရိသော–-ဗဟုလာဓိကာရာ န္တမာန နိဒ္ဓါရိယပူရဏဘာဝတိတ္တတ္ထေဟိ န ဟောတိ; မမာနုကုဗ္ဗံ; မမာနု ကုရုမာနော; ဂုန္နံ ကဏှာ သမ္ပန္နခီရတမာ; သိဿာနံ ပဉ္စမော; ပဋဿ သုက္ကတာ–-ကွစိ ဟောတေဝ; ဝတ္တမာနသာမီပျံ–-ကထံ ဗြာဟ္မဏဿ သုက္ကာ ဒန္တာတိ-သာပေက္ခတာယ န ဟောတိ–-ဣဓ ပနဟောတေဝ စန္ဒနဂန္ဓော; နဒီဃောသော; ကညာရူပံ; ကာယသမ္ဖဿော?ဖလရသောတိ [ –-]ဖလာနံတိတ္တော; ဖလာနမာသိတော[ ] ဖလာနံ သုဟိတော; ဗြာဟ္မဏဿ္ौစ္စံ ဂေဟန္တိ; သာပေက္ခ တာယ န ဟောတိ–-ရညောပါဋလိပုတ္တကဿဓနန္တိ–-ဓန သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီတိ ပါဋလိပုတ္တက္ैနသမ္ဗန္ဓာဘာဝါ နဟေဿတိ; ရညော’ဂေါဝ အဿော စ ပုရိသော စာ’တိ ဘီန္နတ္ထတာယံ [ ] ဝါကျ မေဝ–-’ရညော ဂဝါဿပုရိသာ ရာဇဂဝါဿပုရိသာတိ ဝုတ္တိ ဟောတေဝေကတ္ထိဘာဝေ.’ဒါနေသောဏ္ဍော’ ဒါနသောဏ္ဍော; ဓမ္မရတော; ဒါနဘိရတော–-ကွစိဝုတ္တိယေဝ; ကုစ္ဆိသယော; ထလဋ္ဌော; ပင်္ကဇံ; သရောရုဟံ ဣဓ န ဟောတိ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ; ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ; အာသနေ နိသိန္နော အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

‘Rañño puriso’ (là) rājapuriso – do quyền hạn của từ bahula, không có hợp thể với (các từ có vĩ tố) -nta, -māna, (trong nghĩa) xác định, số thứ tự, trạng thái, và sự thỏa mãn; mamānukubbaṃ; mamānu kurumāno; gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā; sissānaṃ pañcamo; paṭassa sukkatā – đôi khi vẫn có; vattamānasāmīpyaṃ – tại sao (câu) ‘brāhmaṇassa sukkā dantā’ không thành hợp thể? – do có sự phụ thuộc – nhưng ở đây lại có (hợp thể): candanagandho; nadīghoso; kaññārūpaṃ; kāyasamphasso? (Trong câu) Phalarasoti – phalānaṃ titto; phalānamāsito; phalānaṃ suhito; brāhmaṇassa uccaṃ gehanti; không thành hợp thể do có sự phụ thuộc – (trong câu) ‘rañño pāṭaliputtakassa dhanaṃ’, vì sở thuộc cách liên quan đến ‘dhana’, sẽ không có hợp thể do không có sự liên quan với ‘pāṭaliputtaka’; (câu) ‘rañño go va asso ca puriso cā’ti chỉ là một câu do có ý nghĩa khác nhau – (câu) ‘rañño gavāssapurisā’ trở thành hợp thể ‘rājagavāssapurisā’ khi có sự thống nhất về ý nghĩa. ‘Dānesoṇḍo’ (là) dānasoṇḍo; dhammarato; dānabhirato – đôi khi chỉ có hợp thể; kucchisayo; thalaṭṭho; paṅkajaṃ; saroruhaṃ; ở đây không có hợp thể: bhojane mattaññutā; indriyesu guttadvāratā; āsane nisinno; āsane nisīditabbaṃ.

ဝိသေသနမေကတ္ထေန-.

Tính từ (kết hợp) với (danh từ) có cùng một nghĩa.

ဝိသေသနံ သျာဒျန္တံ ဝိသေဿေန သျာဒျာန္တေန သမာနာဓိကရဏေနသဟေကတ္ထံ ဟောတိ;’နီလဉ္စ တံ ဥပ္ပလဉ္စေ’တိ နိလုပ္ပလံ,’ဆိန္နဉ္စ တံ ပရူဠှဉ္စေ’တိ ဆိန္နပရူဠှံ; သတ္ထိဝ သတ္ထီ,’သတ္ထီ စ သာသာမာ စေ’တိ သတ္ထိသာမာ; သီဟောဝ သီဟော,’မုနိ စ သောသီဟော ဝါ’တိမုနိသီဟော;’သီလမေဝ ဓနံ’ သီလဓနံ–-က္စိ ဝါကျမေဝ, ပုဏ္ဏော မန္တာဏိပုတ္တော; စိတ္တော ဂဟပတိ.–-ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ; ကဏှသပ္ပော; လောဟိတသာလိ. ဝိသေသနန္တိ-ကိံ? တစ္ဆကော သပ္ပော. ဧကတ္ထေနေတိ-ကိံ? ကာဠမှာ အညော–-ကထံ, ပတ္တ ဇီဝိကော အာပန္နဇီဝိကော[ ] မာသဇာတောတိ-အညပဒတ္ထေ ဘဝိဿတိ.

Một tính từ biến cách được hợp nhất với một danh từ biến cách có cùng cách và cùng đối tượng; ‘nīlañca taṃ uppalañce’ti (là) niluppalaṃ, ‘chinnañca taṃ parūḷhañce’ti (là) chinnaparūḷhaṃ; satthiva satthī, ‘satthī ca sā sāmā ce’ti (là) satthisāmā; sīhova sīho, ‘muni ca so sīho vā’ti (là) munisīho; ‘sīlameva dhanaṃ’ (là) sīladhanaṃ – đôi khi chỉ là câu, puṇṇo mantāṇiputto; citto gahapati. – Đôi khi chỉ có hợp thể; kaṇhasappo; lohitasāli. (Tại sao nói) Visesanaṃ? (Để loại trừ) Tacchako sappo. (Tại sao nói) Ekatthena? (Để loại trừ) Kāḷamhā añño – tại sao (có các hợp thể) pattajīviko, āpannajīviko, māsajāto? – (Vì) chúng sẽ có trong hợp thể có nghĩa của từ khác.

နဉ-.

Tiểu từ na.

နဉိစ္စေတံ သျာဒျန္တံ သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထံ ဟောတိ; န ဗြာဟ္မဏော အဗြာဟ္မဏော–-ဗဟုလာဓိကာရတော အသမတ္ထေဟိပိ ကေဟိစိ ဟောတိ; အပုနဂေယျာ, ဂါထာ–-အနောကာသံ ကာရေတွာ အမူလာမူလံ ဂန္တွာ–-ဤသကဠာရော ဤသပိင်္ဂလောတိ-သျာဒိ သျာဒိနေကတ္ထန္တိ သမာသော; ဝါကျမေဝ ဝါတိပ္ပသင်္ဂါဘာဝါ.

Tiểu từ na biến cách này được hợp nhất với một từ biến cách khác; na brāhmaṇo (là) abrāhmaṇo – do quyền hạn của từ bahula, đôi khi nó (kết hợp) với một số từ không tương hợp; apunageyyā, gāthā – anokāsaṃ kāretvā, amūlāmūlaṃ gantvā – (trong các trường hợp) īsakaḷāro, īsapiṅgalo, hợp thể là sự hợp nhất của một từ biến cách với một từ biến cách khác; hoặc nó chỉ là một câu do không có sự vi phạm (quy tắc).

ကုပါဒယော နိစ္စမသျာဒိဝိဓိမှိ-.

Ku, pa, v.v. (hợp thể) một cách bắt buộc trong (phạm vi) không phải quy tắc của từ biến cách.

ကုသဒ္ဒေါ ပါဒယော စ သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထာ ဟောန္တိ နိစ္စံ သျဒိဝိဓိဝိသယတော’ညတ္ထ;’ကုစ္ဆိတော ဗြာဟ္မဏော’ ကုဗြာဟ္မဏော,’ဤသကံ ဥဏှံ’ ကဒုဏှံ; ပနာယကော, အဘိသေကော, ပကရိတ္တွာ, ပကတံ, ဒုပ္ပုရိသော, ဒုက္ကတံ, သုပုရိသော, သုကတံ, အဘိတ္ထုတံ, အတိတ္ထုတံ, အာကဠာရော, အာဗဒ္ဓေါ. ပါဒယော ဂတာဒျတ္ထေ ပဌမာယ()’ ပဂတော အာစရိယော’ ပါစရိယော; ပန္တေဝါသီ–-အစ္စာဒယော ကန္တာဒျတ္ထေ ဒုတိယာယ;()’အတိက္ကန္တော မစ’မတိမဉ္စော; အတိမာလော. အဝါဒယော ကုဋ္ဌာဒျတ္ထေ တတိယာယ;()’အဝကုဋ္ဌံ ကောကိလာယ ဝန’မဝကောကိလံ; အဝမယယူရံ. ပရိယာဒယော ဂိလာနာဒျတ္ထေ စတုတ္ထိယာ; ()’ပရိဂိလ နော’ဇ္ဈေနာယ’ ပရိယဇ္ဈေနော–-နျာဒယော ကန္နာဒျတ္ထေ ပဉ္စမိယာ()’နိက္ခန္တောကောသမ္ဗိယာ’ နိက္ကောသမ္ဗိ–-အသျာဒိဝိဓိမှီတိ ကိံရုက္ခမ္ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ.

Từ ku và các tiền tố pa, v.v. được hợp nhất một cách bắt buộc với một từ biến cách ở ngoài phạm vi quy tắc của từ biến cách; ‘kucchito brāhmaṇo’ (là) kubrāhmaṇo, ‘īsakaṃ uṇhaṃ’ (là) kaduṇhaṃ; panāyako, abhiseko, pakarittvā, pakataṃ, duppuriso, dukkataṃ, supuriso, sukataṃ, abhitthutaṃ, atitthutaṃ, ākaḷāro, ābaddho. Các tiền tố pa, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ nhất trong nghĩa ‘đã đi’, v.v.; ‘pagato ācariyo’ (là) pācariyo; pantevāsī – các tiền tố acci, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ hai trong nghĩa ‘đã vượt qua’, v.v.; ‘atikkanto mañcaṃ’ (là) atimañco; atimālo. Các tiền tố ava, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ ba trong nghĩa ‘bị chê bai’, v.v.; ‘avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ’ (là) avakokilaṃ; avamayayūraṃ. Các tiền tố pari, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ tư trong nghĩa ‘mệt mỏi’, v.v.; ‘parigilāno ajjhenāya’ (là) pariyajjheno – các tiền tố ni, v.v. (kết hợp) với (từ ở) biến cách thứ năm trong nghĩa ‘đã ra khỏi’, v.v.; ‘nikkhanto kosambiyā’ (là) nikkosambi – (tại sao nói) asyādividhimhi? (Để loại trừ) rukkhaṃ pati vijjotate.

စီ ကြိယတ္ထေဟိ-.

(Vĩ tố) cī (kết hợp) với các từ có nghĩa động từ.

စီပ္ပစ္စယန္တော ကြိယတ္ထေဟိ သျဒျန္တေဟိ သဟေကတ္ထော ဟောတိ; မလိနီ ကရိယ.

(Một từ) có vĩ tố cī được hợp nhất với các từ biến cách có nghĩa động từ; malinī kariya.

ဘုသနာဒရာနာဒရေသွလံသာသာ-.

(Các từ) alaṃ, sa, asā (kết hợp) trong nghĩa trang hoàng, tôn trọng, và không tôn trọng.

ဘုသနာဒိသွတ္ထေသွလမာဒယော သဒ္ဒါ ကြိယာတ္ထေဟိ သျာဒျန္တေဟိ သဟေကတ္ထာ ဟောန္တိ; အလံကရိယ; သက္ကစ္စ; အသက္ကစ္စ–-ဘုသနာဒီသူတိ-ကိံ? အလံ ဘုတွာ ဂတော; သက္ကတွာ ဂတော; အသက္ကတွာ ဂတော; ပရိယတ္တံ သောဘနမသောဘနန္တိ အတ္ထော.

Các từ alaṃ, v.v. được hợp nhất với các từ biến cách có nghĩa động từ trong các nghĩa trang hoàng, v.v.; alaṃkariya; sakkacca; asakkacca – (tại sao nói) bhusanādīsu? (Để loại trừ) Alaṃ bhutvā gato; sakkatvā gato; asakkatvā gato; có nghĩa là đủ, tốt, không tốt.

အညေ စ-.

Và các từ khác.

အညေ စ သဒ္ဒါ ကြိယတ္ထေဟိ သျာဒျန္တေဟိ သဟ ဗဟုလမေကတ္ထာ ဘဝန္တိ; ပုရောဘုယ; တိရောဘုယ;တိရောကရိယ; ဥရသိကရိယ; မနသိကရိယ; မဇ္ဈေကရိယ; တုဏှိဘုယ.

Và các từ khác cũng được hợp nhất một cách đa dạng với các từ biến cách có nghĩa động từ; purobhuya; tirobhuya; tirokariya; urasikariya; manasikariya; majjhekariya; tuṇhibhuya.

ဝါနေကညတ္ထေ-.

(Hợp thể) tùy chọn trong nghĩa nhiều và khác.

အနေကံ သျာဒျန္တမညဿ ပဒဿတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဟောတိ; ဗဟူနိ ဓနာနိ ယဿသော’ဗဟုဓနော;’လမ္ဗာ ကဏ္ဏာ ယဿ သော’ လမ္ဗကဏ္ဏော;’ဝဇိရံ ပါဏိမှိ ယဿသော’ယံ’ ဝဇိရပါဏိ;’မတ္တာဗဟဝေါ မာတင်္ဂါ ဧတ္ထ’ မတ္တဗဟုမာတင်္ဂံ, ဝနံ;’အာရူဠှော ဝါနရောယံ ရုက္ခံ သော’ အာရူဠှဝါနရော;’ဇိတာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ယေနသော’ ဇိတိန္ဒြိယော;’ဒိန္နံ ဘောဇနံ ယဿသော’ ဒိန္နဘောဇနော;’အပဂတံ ကာဠကံ ယသ္မာ ပဋာ သော’ယ’ မပဂတကာဠကော;’ဥပဂတာဒသ ယေသံ တေ’ ဥပဒသာ; အာသန္နဒသာ; အဒူရဒသာ? အဓိက ဒသာ;’တယော ဒသ ပရိမာဏမေသံ) တိဒသာ–-ကထံ, ဒသသဒ္ဒေါသံ ချာနေ ဝတ္တတေ ပရိမာဏသဒ္ဒသန္နိဓာနာ, ယထာ-ပဉ္စပရိမာဏ မေသံ’ ပဉ္စကာ သကုဏာတိ; ဒွေ ဝါ တယော ဝါပရိမာဏမေသ’ဒွတ္တယော;ဝါသဒ္ဒတ္ထေ ဝါ-’ဝေ ဝါ တယော ဝါ’ ဒွတ္တယော–-’ဒက္ခိဏဿာ စ ပုဗ္ဗဿာ စ ဒိသာယ ယဒန္တရာဠံ’ ဒက္ခိဏပုဗ္ဗာ, ဒိနာ;’ဒက္ခိဏာ ဝသာ ပုဗ္ဗာ စာ’တိ ဝါ;’သဟ ပုတ္တေနာဂတော’ သပုတ္တော သလောမကော, ဝိဇ္ဇမာနလောမကောတိ အတ္ထော ဧဝံ သပက္ခကော; အတ္ထိခီရာ, ဗြာဟ္မဏိတိ-အတ္ထိသဒ္ဒေါ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထေ နိပါတော–-ကွစိ ဂတတ္ထတာယ ပဒန္တရာနမပ္ပယောဂေါ, ကဏ္ဌဋ္ဌာ ကာဠာ အဿ ကဏ္ဌေကာဠော; [ ] ဩဋ္ဌမုခမိစ မုခမဿဩဋ္ဌမုခေါ; ကေသသံဃာတော စူဠာ အဿ ကေသစူဠော; သုဝဏ္ဏဝိကာရော အလင်္ကာရော အဿသုဝဏ္ဏာလင်္ကာရော;’ ပပတိတံ ပဏ္ဏမဿ’ ပပတိတပဏ္ဏော, ပပဏ္ဏော;’အဝိဇ္ဇမာနာ ပုတ္တာ အဿ’ အဝိဇ္ဇမာနပုတ္တော;’န သန္တိ ပုတ္တာ အဿ’ အပုတ္တော–-ကွစိ န ဟောတိပဉ္စဘုတ္တဝန္တော အဿ, ဘာတုနော ပုတ္တော အဿ အတ္ထိတိ ဗဟုလာဓိကာရတော.

Nhiều từ có biến cách syādi trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của một từ khác; (ví dụ) người có nhiều của cải là ‘bahudhano’; người có tai dài là ‘lambakaṇṇo’; vị có chày kim cương trong tay là ‘vajirapāṇi’; nơi có nhiều voi say là ‘mattabahumātaṅgaṃ’, (khu) rừng; cây có khỉ đã leo lên là ‘ārūḷhavānaro’; người đã chế ngự được các căn là ‘jitindriyo’; người đã được cho thức ăn là ‘dinnabhojano’; tấm vải đã bay mất màu đen là ‘apagatakāḷako’; những người đã đến gần mười là ‘upadasā’; āsannadasā; adūradasā? Hơn mười; những vị có số lượng ba lần mười là ‘tidasā’ – làm thế nào (vậy)? Từ ‘dasa’ được dùng với nghĩa số đếm khi đi cùng với từ chỉ số lượng, ví dụ: ‘những con chim có số lượng là năm’ là ‘pañcakā’; ‘số lượng của chúng là hai hoặc ba’ là ‘dvattayo’; hoặc trong ý nghĩa của từ ‘vā’: ‘hai hoặc ba’ là ‘dvattayo’ – ‘khoảng giữa của phương nam và phương đông’ là ‘dakkhiṇapubbā’, (phương); hoặc là ‘phương nam và phương đông’; ‘đã đến cùng với con trai’ là ‘saputto’, ‘salomako’, có nghĩa là ‘người có lông hiện hữu’, tương tự là ‘sapakkho’; ‘atthikhīrā, brāhmaṇi’ – từ ‘atthi’ là một tiểu từ có nghĩa là ‘hiện hữu’ – Đôi khi, do ý nghĩa đã được hiểu, các từ khác không được sử dụng, (vị) có màu đen ở cổ là ‘kaṇṭhekāḷo’; (con vật) có miệng giống như môi là ‘oṭṭhamukho’; (người) có búi tóc là chỏm đầu là ‘kesacūḷo’; (người) có trang sức làm bằng vàng là ‘suvaṇṇālaṅkāro’; (cây) có lá đã rụng là ‘papatitapaṇṇo’, ‘papaṇṇo’; (người) không có con trai hiện hữu là ‘avijjamānaputto’; (người) không có con trai là ‘aputto’ – Đôi khi (hợp từ) không được thành lập, (ví dụ) ‘người có năm người đã ăn’, ‘người có con trai của anh trai’, do quy tắc về tính đa dạng.

တတ္ထ ဂဟေတွာ တေန ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓေ သရူပံ-.

Về (hợp từ được thành lập) trong ý nghĩa 'nắm lấy', 'dùng nó để đánh', 'trong trận chiến', và (khi các từ) có cùng hình thức.

သတ္တမျန္တံ တတိယန္တဉ္စ သရူပမနေကံ တတ္ထ ဂဟေတွာ တေန ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓေ’ညပဒတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဟောတိ;’ကေသေသု စ ကေသေသု စ ဂဟေတွာ ယုဒ္ဓမ္ပဝတ္တံ’ ကေသာကေသိ;’ဒဏ္ဍေဟိ စ ဒဏ္ဍေဟိ စ ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓမ္ပဝတ္တံ’ ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ; မုဋ္ဌာမုဋ္ဌိ ‘‘စိ ဝီတိ ဟာရေ’တိ. စိ သမာသန္တော [’]စိသ္မိ. န္တျာကာရော–-တတ္ထ တေနေတိ-ကိံ? ကာယဒွ ကာယဒွ [ ] ဂဟေတွာ ယုဒ္ဓံ ပဝတ္တံ; ဂဟေတွာ ပဟရိတွာတိ- ကိံ? ရထေ စ ရထေ စ ဌတွာ ယုဒ္ဓံပဝတ္တံ; ယုဒ္ဓေတိကိံ? ဟတ္ထေ စ ဟတ္ထေ စ ဂဟေတွာ သချံ ပစတ္တံ; သရူပန္တိကိံ? ဒဏ္ဍေဟိ စ မုသလေဟိစ ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓံ ပဝတ္တံ.

Nhiều từ cùng hình thức, có biến cách thứ bảy và biến cách thứ ba, trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của một từ khác, khi có nghĩa là ‘nắm lấy’, ‘dùng nó để đánh’, ‘trong trận chiến’; (ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách nắm tóc và tóc của nhau’ là ‘kesākesi’; ‘trận chiến diễn ra bằng cách dùng gậy và gậy đánh nhau’ là ‘daṇḍādaṇḍi’; ‘muṭṭhāmuṭṭhi’. (Theo quy tắc) ‘ci vīti hāre’. ‘Ci’ là hậu tố của hợp từ. Nguyên âm cuối trở thành ‘ā’. – Tại sao lại nói ‘nắm lấy’, ‘dùng nó’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách nắm lấy hai thân thể’. Tại sao lại nói ‘nắm lấy’, ‘đánh’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách đứng trên xe và xe’. Tại sao lại nói ‘trong trận chiến’? (Ví dụ) ‘tình bạn được thiết lập bằng cách nắm tay và tay’. Tại sao lại nói ‘cùng hình thức’? (Ví dụ) ‘trận chiến diễn ra bằng cách dùng gậy và chày đánh nhau’.

စတ္ထေ-.

Trong ý nghĩa của ‘ca’.

အနေကံ သျာဒျန္တံ စတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဘဝတိ–-သမုစ္စယော’ဏွာစယော ဣတရီတရယောဂေါ သမာဟာရော စ စသဒ္ဒတ္ထာ, တတ္ထ သမုစ္စယာဏွာစယေသု နေကတ္ထိဘာဝေါ သမ္ဘဝတိ- တေသု ဟိ သမုစ္စယော အညမညနိရပေက္ခာနမတ္တပ္ပဓာနာနံ ကတ္ထစိ ကြိယာဝိသေသေ စီယမာနတာ-ယထာ-ဓဝေ စ ခဒိရေ စ ပလာသေ စ ဆိန္ဒာတိ; အနွာစယောဝ ယတ္ထေကော ပဓာနဘာဝေန ဝိဓိယတေ အပရော စဂုဏဘာဝေန-ယထာ-ဘိက္ခံ စရ ဂါဝေါ ဝါနယေတိ–-ဣတရဉ္စယယ တု သမ္ဘဝတိ, တေသု ဟိ အညမညသာပေက္ခာနမဝ ယဝဘေဒါနုဂတော ဣတရီတရယောဂေါ- ယထာ- သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာတိအဿာဝယဝပ္ပဓာနတ္တာ ဗဟုဝစနမေဝ; အညမည သာပေက္ခာနမေဝ တိရောဟိတာဝယဝဘေဒေါ သမုဒါယပ္ပဓာနော သမာဟာရော-ယထာ-ဆတ္တုပါဟနန္တိ-အဿ ပန သမုဒါယပ္ပဓာနတ္တာ ဧကဝစနမေဝ; တေ စ သမာဟာရီတရီတရယောဂါ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ နိယတဝိသယာယေဝ ဟောန္တိ, တတြာယံ ဝိသယဝိဘာဂေါ နိရုတ္တိ ပိဋကာဂတော.

Nhiều từ có biến cách syādi trở thành một từ duy nhất trong ý nghĩa của ‘ca’ – Samuccaya (tập hợp), anvācaya (kết hợp phụ), itarītarayoga (kết hợp tương hỗ), và samāhāra (tổng hợp) là những ý nghĩa của từ ‘ca’. Trong số đó, sự hợp nhất thành một từ không xảy ra trong samuccaya và anvācaya. Bởi vì trong số đó, samuccaya là sự tập hợp các từ độc lập với nhau, tự chúng là chính, trong một hành động cụ thể nào đó - ví dụ: ‘hãy chặt cây dhava, cây khadira, và cây palāsa’. Anvācaya là khi một từ được quy định là chính và từ kia là phụ - ví dụ: ‘hãy đi khất thực và dắt bò về’. – Nhưng (sự hợp nhất) xảy ra trong itarītarayoga. Trong đó, itarītarayoga là sự kết hợp các từ phụ thuộc lẫn nhau, theo sự phân biệt của các thành phần - ví dụ: ‘Sāriputta và Moggallāna’. Vì các thành phần là chính, nên (hợp từ) chỉ ở số nhiều. Samāhāra là sự kết hợp của các từ phụ thuộc lẫn nhau, trong đó sự phân biệt của các thành phần bị che khuất, và toàn thể là chính - ví dụ: ‘dù và dép’. Vì toàn thể là chính, nên (hợp từ) chỉ ở số ít. Và những hợp từ samāhāra và itarītarayoga này, do có nhiều quy tắc, chỉ có phạm vi áp dụng nhất định. Sau đây là sự phân chia phạm vi đến từ Niruttipiṭaka.

ပါဏိတုရိယယောဂ္ဂသေနင်္ဂါနံ; နိစ္စဝေရီနံ; သံချာပရိ မာဏသညာနံ; ခုဒ္ဒဇန္တုကာနံ; ပစနဝဒ္ဓါလာနံ; စရဏသာဓာရဏာနံ; ဧက္ဈာယနပါဝစနာနံ; လိင်္ဂဝိသေသာနံ; ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓါနံ; ဒိသာနံ; နဒီနဉ္စ; နိစ္စံ သမာဟာရေကတ္ထံ ဘဝတိ.

(Các từ chỉ) các bộ phận cơ thể, nhạc cụ, nông cụ, và quân đội; những kẻ thù truyền kiếp; số đếm, số lượng, và tên gọi; các loài sinh vật nhỏ; những người nấu ăn và những người bán thịt; những gì chung cho hạnh kiểm; những gì thuộc cùng một trường phái và giáo pháp; các giới tính khác nhau; những thứ đối lập khác nhau; các phương hướng; và các con sông; luôn trở thành một từ duy nhất theo kiểu samāhāra.

တိဏရုက္ခပသုသကုဏဓနဓညဝျဉ္ဇနဇနပဒါနံဝါ အညေ သမိတရီတရယောဂေါဝ.

(Các từ chỉ) cỏ, cây, gia súc, chim, của cải, ngũ cốc, gia vị, và xứ sở thì (tạo hợp từ samāhāra) một cách tùy chọn. Những (từ) khác thì chỉ tạo hợp từ itarītarayoga.

ပါဏျင်္ဂါနံ–-စက္ခုသောတံ; မုခနာသိက; ဟနုဂီဝံ; ဆဝိ မံသလောဟိတံ; နာမရူပံ; ဇရာမရဏံ;–-တုရိယင်္ဂါနံ–-အလသတာဠမ္ဗရံ;မုရဇဂေါမုခံ; သံခဒေဒ္ဓိမံ; [ ] မဒ္ဒဝိကပါဏဝိကံ; ဂီတဝါဒတံ?သမ္မတာဠံ–-ယောဂ္ဂင်္ဂါနံ–-ဖာလပါစနံ; ယုဂနင်္ဂလံ–-သေနင်္ဂါနံ–-အသိသတ္တိတောမရပိဏ္ဍံ;[ ] အသိစမ္မံ; ဗီဠာရမူသိကံ; ကာကောလူကံ; နာဂသုပဏ္ဏံ–-သံချာပရိမာဏ သညာနံ–-ဧကကဒုကံ, ဒုကတိကံ; တိကစတုက္ကံ, စတုက္ကပဉ္စကံ; ဒသေကာဒသကံ –- ခုဒ္ဒဇန္တုကာနံ–-ကီဋပဋင်္ဂံ; ကုတ္ထကိပိလ္လိကံ; ဍံသမကသံ; မက္ခိကကိပိလ္လိကံ–-ပဝနဝဒ္ဓါလာနံ–-ဩရရဗ္ဂိကသုကရိကံ; သာကုန္တိကမာဂဝိကံ;သပါကဝဒ္ဓါလံ;ဝေန

Các bộ phận cơ thể – mắt và tai; miệng và mũi; hàm và cổ; da, thịt và máu; danh và sắc; già và chết. – Các bộ phận nhạc cụ – alasa và tāḷambara; trống muraja và tù và gomukha; tù và và trống deddhima; maddavika và pāṇavika; hát và chơi nhạc; sammatāḷa. – Các bộ phận nông cụ – lưỡi cày và roi; ách và cày. – Các bộ phận quân đội – gươm, giáo, lao và chùy; gươm và khiên. (Kẻ thù truyền kiếp) – mèo và chuột; quạ và cú; rồng và chim garuḍa. – Số đếm, số lượng, tên gọi – một và hai, hai và ba; ba và bốn, bốn và năm; mười và mười một. – Các loài sinh vật nhỏ – sâu bọ và bướm đêm; côn trùng kuttha và kiến; ruồi và muỗi; nhặng và kiến. – Những người nấu ăn và bán thịt – người bán cừu và người bán heo; người bẫy chim và thợ săn; sapāka và vaddhāla; vena.

ရထကာရံ; ပုက္ကုသဆဝဍာဟကံ–-စရဏသာဓာရဏာနံ–-အတိသဘာရဒွါဇံ; ကဌကာလာပံ; သီလပညာဏံ; သမထဝိပဿနံ; ဝိဇ္ဇာစရဏံ–-ဧကဇ္ဈာယနပါဝစနာနံ–-ဒီဃမဇ္ဈိမံ; ဧကုတ္တရသံယုတ္တကံ; ခန္ဓကဝိဘင်္ဂံ–-လိင်္ဂဝိသေသာနံ–-ဣတ္ထိပုမံ; ဒါသိဒါသံ; စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရရိက္ခာရံ; တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ; ‘‘လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန‘‘န္တိပိ ဒိဿတိ–-ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓါနံ–-ကုသလာကုသလံ; သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇံ; ဟီနပ္ပဏိတံ; ကဏ္ဘသုက္ကံ; ဆေကပါပကံ; အဓရုတ္တရံ–-ဒိသာနံ–-ပုဗ္ဗာပရံ; ဒက္ခိဏုတ္တရံ; ပုဗ္ဗဒက္ခိဏံ; ပုဗ္ဗုတ္တရံ; အပရ ဒက္ခိဏံ; အပရုတ္တရံ–-နဒီနံ–-ဂင်္ဂါယမုနံ, မဟီသရဘု.

Rathakāraṃ (người làm xe); pukkusachavaḍāhakaṃ (người đổ rác và người hỏa táng) – caraṇasādhāraṇānaṃ (của những người có cùng hạnh kiểm) – atisabhāradvājaṃ (Atisa và Bhāradvāja); kaṭhakālāpaṃ (Kaṭha và Kālāpa); sīlapaññāṇaṃ (giới và tuệ); samathavipassanaṃ (chỉ và quán); vijjācaraṇaṃ (minh và hạnh) – ekajjhāyanapāvacanānaṃ (của những kinh điển được cùng nhau tụng đọc) – dīghamajjhimaṃ (Trường bộ và Trung bộ); ekuttarasaṃyuttakaṃ (Tăng chi bộ và Tương ưng bộ); khandhakavibhaṅgaṃ (Khandhaka và Vibhaṅga) – liṅgavisesānaṃ (của các giới tính khác nhau) – itthipumaṃ (nữ và nam); dāsidāsaṃ (nữ tỳ và nam nô); cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjapararikkhāraṃ (y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh); tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ (cỏ, củi, cành và lá); ‘‘lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna‘‘ntipi dissati (cũng được thấy là "vị ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh") – vividhaviruddhānaṃ (của những thứ đối lập khác nhau) – kusalākusalaṃ (thiện và bất thiện); sāvajjānavajjaṃ (có tội và không có tội); hīnappaṇitaṃ (thấp kém và cao thượng); kaṇbhasukkaṃ (đen và trắng); chekapāpakaṃ (khéo léo và xấu ác); adharuttaraṃ (dưới và trên) – disānaṃ (của các phương hướng) – pubbāparaṃ (đông và tây); dakkhiṇuttaraṃ (nam và bắc); pubbadakkhiṇaṃ (đông và nam); pubbuttaraṃ (đông và bắc); apara dakkhiṇaṃ (tây và nam); aparuttaraṃ (tây và bắc) – nadīnaṃ (của các con sông) – gaṅgāyamunaṃ (sông Gaṅgā và sông Yamunā), mahīsarabhu (sông Mahī và sông Sarabhu).

တိဏဝိသေသာနံ–-ကာသကုသံ, ကာသကုသာ; ဥသီရဗီရဏံ, ဥသီ ရဗီရဏာ; မုဇဗဗ္ဗဇံ, မုဉ္ဇဗဗ္ဗဇာ–-ရုက္ခဝသေသာနံ–-ခဒိရပလာသံ, ခဒိရပလာသာ; ဓဝါဿကဏ္ဏံ, ဓဝါဿကဏ္ဏာ; ပိလက္ခနိဂြောဓံ, ပိလက္ခနဂြောဓာ; အဿတ္ထကပိတ္ထနံ, အဿတ္ထ ကပိတ္ထနာ; သာကသာလံ, သာကသာလာ–-ပသုဝိသေသာနံ–-ဂဇ ဂဝဇံ,ဂဇဂဝဇာ; ဂေါဝဟိသံ, ဂေါမဟိသာ;ဧဏေယျဂေါမဟိသံ, ဧဏေယျဂေါမဟိသာ; ဧဏေယျဝရာဟံ, ဧဏေယျဝရာဟာ; အဇေ

Tiṇavisesānaṃ (của các loại cỏ đặc biệt) – kāsakusaṃ, kāsakusā (cỏ kāsa và cỏ kusa); usīrabīraṇaṃ, usīrabīraṇā (cỏ usīra và cỏ bīraṇa); mujababbajaṃ, muñjababbajā (cỏ muñja và cỏ babbaja) – rukkhavasesānaṃ (của các loại cây đặc biệt) – khadirapalāsaṃ, khadirapalāsā (cây khadira và cây palāsa); dhavāssakaṇṇaṃ, dhavāssakaṇṇā (cây dhava và cây assakaṇṇa); pilakkhanigrodhaṃ, pilakkhanagrodhā (cây pilakkha và cây nigrodha); assatthakapitthanaṃ, assatthakapitthanā (cây assattha và cây kapitthana); sākasālaṃ, sākasālā (cây sāka và cây sāla) – pasuvisesānaṃ (của các loại thú đặc biệt) – gajagavajaṃ, gajagavajā (voi và bò); govahisaṃ, gomahisā (bò và trâu); eṇeyyagomahisaṃ, eṇeyyagomahisā (nai, bò và trâu); eṇeyyavarāhaṃ, eṇeyyavarāhā (nai và heo rừng); aje

ဠကံ, အဇေဠကာ; ကုက္ကုရသူကရံ, ကုက္ကုရသူကရာ; ဟတ္ထိဂဝါဿ ဝဠဝံ, ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ–-သကုဏဝိသေသာနံ–-ဟံသဗလာဝံ, ဟံသဗလာဝါ; ကာရဏ္ဍဝဝက္ကဝါကံ, ကာရဏ္ဍဝဝက္ကဝါကာ; ဗကဗလာကံ, ဗကဗလာကာ–-ဓနာနံ–-ဟိရညသုဝဏ္ဏံ, ဟိရည သုဝဏ္ဏာ;မဏိသံခမုတ္တာဝေဖဖရိယံ, မဏိသံခမုတ္တာဝေဠုရိယာ; ဇာတရူပရဇတံ, ဇာတရူပရဇတာ–-ဓညာနံ–-သာလိယဝကံ, သာလိယဝကာ; တိလမုဂ္ဂမာသံ, တိလမဂ္ဂမာသာ; နိပ္ဖာဝကုလတ္ထံ, နိပ္ဖာဝကုလတ္ထာ–-ဗျဉ္ဇနာနံ–-သာကသုဝံ, သာကသုဝါ; ဂဗျမာဟိသံ, ဂဗျမာဟိသာ; ဧဏေယျဝါရာဟံ, ဧဏေယျဝါရာဟာ; မိဂမာယူရံ, မိဂမာယူရာ–-ဇနပဒါနံ–ကာသိကောသလံ, ကာသိကောသလာ; ဝဇ္ဇိမလ္လံ, ဝဇ္ဇိမလ္လာ; စေတိဝီသံ, စေတိဝီသာ; မစ္ဆသုရသေနံ, မစ္ဆသူရသေနာ; ကုရုပဉ္စာလံ, ကုရုပဉ္စာလာ.

Ḷakaṃ, ajeḷakā (dê và cừu); kukkurasūkaraṃ, kukkurasūkarā (chó và heo); hatthigavāssavaḷavaṃ, hatthigavāssavaḷavā (voi, bò, ngựa đực và ngựa cái) – sakuṇavisesānaṃ (của các loại chim đặc biệt) – haṃsabalāvaṃ, haṃsabalāvā (ngỗng và hạc); kāraṇḍavavakkavākaṃ, kāraṇḍavavakkavākā (vịt và cò); bakabalākaṃ, bakabalākā (diệc và cò) – dhanānaṃ (của các loại tài sản) – hiraññasuvaṇṇaṃ, hiraññasuvaṇṇā (vàng và bạc); maṇisaṃkhamuttāvephaphariyaṃ, maṇisaṃkhamuttāveḷuriyā (ngọc, ốc xà cừ, ngọc trai, lưu ly và pha lê); jātarūparajataṃ, jātarūparajatā (vàng và bạc) – dhaññānaṃ (của các loại ngũ cốc) – sāliyavakaṃ, sāliyavakā (lúa và lúa mạch); tilamuggamāsaṃ, tilamaggamāsā (mè, đậu xanh và đậu đen); nipphāvakulatthaṃ, nipphāvakulatthā (đậu và đậu ngựa) – byañjanānaṃ (của các loại thức ăn kèm) – sākasuvaṃ, sākasuvā (rau và súp); gabyamāhisaṃ, gabyamāhisā (thịt bò và thịt trâu); eṇeyyavārāhaṃ, eṇeyyavārāhā (thịt nai và thịt heo rừng); migamāyūraṃ, migamāyūrā (thịt thú rừng và thịt công) – janapadānaṃ (của các xứ sở) – kāsikosalaṃ, kāsikosalā (xứ Kāsi và xứ Kosala); vajjimallaṃ, vajjimallā (xứ Vajji và xứ Malla); cetivīsaṃ, cetivīsā (xứ Ceti và xứ Vaṃsa); macchasurasenaṃ, macchasūrasenā (xứ Maccha và xứ Sūrasena); kurupañcālaṃ, kurupañcālā (xứ Kuru và xứ Pañcāla).

ဣတရီတရယောဂေါ-ယထာ-ဝန္ဒိမသူရိယာ, သမဏဗြာဟ္မဏာ, မာတာပိတရော, ဣစ္စာဒိ, ဧတသ္မိံ ဧကတ္ထိဘာဝကဏ္ဍေ ယံ ဝုတ္တံ ပုဗ္ဗံ တဒေဝ ပုဗ္ဗံ နိပတတိ ကမာတိက္ကမေ ပယောဇနာဘာဝါ ကွဝိ ဝိပလ္လာသော’ပိ ဟောတိ ဗဟုလာဓိကာရတော.’ ဒန္တာနံ ရာဇာ’ ရာဇဒန္တော. ကတ္ထစိ ကမမ္ပစ္စနာဒရာ ပုဗ္ဗကာလဿာပိ ပရနိပါတော. လိတ္တဝါသိတော, နဂ္ဂမုသိတော, သိတ္တသမ္မဋ္ဌော, ဘဋ္ဌလုဉ္စိတော–-စတ္ထေ ယဒေကတ္ထံ တတ္ထ ကေစိ ပုဗ္ဗပဒံ ဗဟုဓာ နိယမေန္တိ တဒိဟ ဝျဘိဝါရဒဿနာ န ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

Itarītarayogo (Hợp từ dị biệt) – ví dụ – vandimasūriyā (mặt trăng và mặt trời), samaṇabrāhmaṇā (sa-môn và bà-la-môn), mātāpitaro (mẹ và cha), v.v. Trong chương về hợp nhất nghĩa này, từ nào được nói trước thì từ đó đứng trước, vì không có mục đích gì trong việc vi phạm thứ tự. Đôi khi cũng có sự đảo ngược do quyền ưu tiên của từ có nhiều âm tiết. ‘Dantānaṃ rājā’ (vua của các răng) là rājadanto (răng cửa). Đôi khi, do không quan tâm đến thứ tự, ngay cả từ chỉ thời gian trước cũng được đặt sau. Littavāsito (được tô và được xông hương), naggamusito (trần truồng và bị cướp), sittasammaṭṭho (được tưới và được quét), bhaṭṭhaluñcito (được rang và được nhổ) – trong hợp nhất nghĩa với ý nghĩa 'và', một số người quy định từ đứng trước theo nhiều cách, điều đó ở đây không được nói đến vì thấy có sự sai khác, cần phải được hiểu như vậy.

သမာဟာရေ သပုံသကံ-.

Trong hợp từ tập hợp, (hợp từ ấy) là trung tánh.

ဝတ္ထေ သမာဟာရေ ယဒေကတ္ထံ တန္နပုံသကလိင်္ဂမှဝတိ; တထာ ဝေဝေါဒါဟဋံ–-ကတ္ထစိ န ဟောတိ သဘာပရိသာယာတိ ဉာပကာ; အာဓိ ပစ္စပရိဝါရော; ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ; ပဋိသန္ဓိပ္ပဝတ္တိယံ.

Trong hợp từ tập hợp về một sự vật, hợp từ đó có trung tánh; như đã được ví dụ – đôi khi không phải vậy, do chỉ dẫn từ (trường hợp) sabhāparisā; ādhipaccaparivāro (sự thống trị và đoàn tùy tùng); chandapārisuddhi (ý muốn và sự trong sạch); paṭisandhippavattiyaṃ (trong sự tái sanh và sự diễn tiến).

သံချာဒိ-.

(Hợp từ) bắt đầu bằng số từ.

ဧကတ္ထေ သမာဟာရေ သံချာဒိ နပုံသကလိင်္ဂမ္ဘဝတိ; ပဉ္စဂဝံ; စတုပ္ပထံ–-သမာဟာရဿေကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ ဟောတိ; သမာဟာရေတွေဝ-ပဉ္စကပါလော, ပူဝေါ; တိပုတ္တော.

Trong hợp từ tập hợp có một nghĩa, (hợp từ) bắt đầu bằng số từ có trung tánh; pañcagavaṃ (năm con bò); catuppathaṃ (ngã tư) – do tính chất đơn nhất của hợp từ tập hợp, nó chỉ ở số ít; (quy tắc này) chỉ (áp dụng) trong hợp từ tập hợp – pañcakapālo, pūvo (cái bánh được làm từ năm chén bột); tiputto (người có ba con trai).

ကွစေကတ္တဉ္စ ဆဋ္ဌိယာ-.

Đôi khi (hợp từ) sở hữu cách cũng (có trung tánh và) số ít.

ဆဋ္ဌိယေကတ္ထေ ကွစိ နပုံသကတ္တံ ဟောတေကတ္တဉ္စ;’သလဘာနံ ဆာယာ’ သလဟစ္ဆာယံ; ဧဝံ’သကုန္တာနံ ဆာယာ’ သကုန္တစ္ဆာယံ;

Trong hợp từ sở hữu cách có một nghĩa, đôi khi có trung tánh và số ít; ‘salabhānaṃ chāyā’ (bóng của những con châu chấu) là salahacchāyaṃ; tương tự ‘sakuntānaṃ chāyā’ (bóng của những con chim) là sakuntacchāyaṃ;

ပါသာဒစ္ဆာယယံ, ပါသာဒစ္ဆာယယာ; ဃရစ္ဆာယယံ, ဃရစ္ဆာယာ. အမနုဿာ သဘာယ နပုံသကေကတ္တမ္ဘဝတိ; ဗြဟ္မသဘံ; ဒေဝသဘံ; ဣန္ဒသဘံ; ယက္ခသဘံ; သရဘသဘံ–-မနုဿသဘာယံ–-ခတ္တိယသဘာ, ရာဇသဘာ ဣစ္စေဝမာဒိ–-ကွစီတိ ကိံ?ရာဇပုရိသော.

Pāsādacchāyayaṃ, pāsādacchāyayā (trong bóng của lâu đài); gharacchāyayaṃ, gharacchāyā (trong bóng của ngôi nhà). (Hợp từ với) sabhā của phi nhân có trung tánh và số ít; brahmasabhaṃ (hội chúng của Phạm thiên); devasabhaṃ (hội chúng của chư thiên); indasabhaṃ (hội chúng của trời Đế-thích); yakkhasabhaṃ (hội chúng của dạ-xoa); sarabhasabhaṃ (hội chúng của sarabha) – trong (trường hợp) hội chúng của con người – khattiyasabhā (hội chúng của Sát-đế-lỵ), rājasabhā (hội chúng của vua) v.v. như vậy – (từ) 'đôi khi' để làm gì? Rājapuriso (người của vua).

သျာဒိသု ရဿော-.

(Nguyên âm cuối) được rút ngắn trong các biến cách như si.

နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ ရဿော ဟောတိ သျာဒိသု; သလဘစ္ဆာယံ–-သျာဒိသူတိ-ကိံ?သလဘစ္ဆာယေ.

(Nguyên âm cuối) của (từ) ở trung tánh được rút ngắn trong các biến cách như si; salabhacchāyaṃ – (từ) 'trong các biến cách như si' để làm gì? Salabhacchāye.

ဃပဿာန္တဿာပ္ပဓာနဿ-.

Của (từ) nhóm gha không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ).

အန္တဘုတဿာပ္ပဓာနဿဃပဿသျာဒိသုရဿောဟောတိ; ဗဟုမာလော, ပေါသော; နိက္ကောသမ္ဗိ; အတိဝါမောရု–-အန္တဿာတိ-ကိံ? ကညာပိယော; အပ္ပဓာနဿာတိ-ကိံ? ရာဇကုမာရီ; ဗြဟ္မဗန္ဓူ.

(Nguyên âm cuối) của từ nhóm gha không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ) được rút ngắn trong các biến cách như si; bahumālo, poso (người đàn ông có nhiều vòng hoa); nikkosambi (người ra khỏi Kosambī); ativāmoru (người có đùi rất đẹp) – (từ) 'ở cuối' để làm gì? Kaññāpiyo (người yêu của cô gái); (từ) 'không phải là thành phần chính' để làm gì? Rājakumārī (công chúa của vua); brahmabandhū (bà con của Phạm thiên).

ဂေါဿု-.

(Từ) go (trở thành) u.

အန္တဘုတဿာပ္ပဓာနဿ ဂေါဿ သျာဒိသု ဥ ဟောတိ; စိတ္တဂု–-အပ္ပဓာနဿာတွေဝ - သုဂေါ;အန္တဿာတွေစဂေါကုလံ.

(Từ) go không phải là thành phần chính ở cuối (hợp từ) trở thành u trong các biến cách như si; cittagu (người có con bò đốm) – chỉ (khi) không phải là thành phần chính – sugo (con bò tốt); và chỉ (khi) ở cuối – gokulaṃ (đàn bò).

ဣတ္ထိယမတွာ-.

Trong giống cái, (hậu tố) ā (được thêm) sau (thân từ tận cùng bằng) a.

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနတော အကာရန္တတော နာမသ္မာ အာပ္ပစ္စယော ဟောတိ, ဓမ္မဒိန္နာ.

Hậu tố ā được thêm vào sau danh từ tận cùng bằng a để chỉ giống cái, (ví dụ) dhammadinnā.

နဒါဒိတော ဏ္ဍီ-.

Sau (các từ trong) nhóm nadī, (thêm hậu tố) ṇī.

နဒါဒီဟိ ဣတ္ထိယံ ဏ္ဍီပ္ပစ္စယော ဟောတိ; နဒီ, မဟီ, ကုမာရီ, တရုဏီ, ဝါရုဏီ, ဂေါတမီ.

Hậu tố ṇī được thêm vào sau các từ trong nhóm nadī để chỉ giống cái; nadī (sông), mahī (đất), kumārī (cô gái), taruṇī (thiếu nữ), vāruṇī (Vāruṇī), gotamī (Gotamī).

ဂေါတော ဝါ().

Sau (từ) go, (thêm ṇī) một cách tùy chọn.

ဂါဝီ, ဂေါ; အာကတိဂဏော’ယံ–-ငကာရော ‘‘န္တန္တုနံ ငိမှိ တော ဝါ‘‘တိ. ဝိသေသနတ္ထော.

Gāvī, go (con bò cái); đây là một nhóm không xác định – chữ ṅa dùng để phân biệt trong (quy tắc) ‘‘ntantunaṃ ṅimhi to vā‘‘.

ယက္ခာဒိတ္တွိတီ စ-.

Sau (các từ trong) nhóm yakkha, (thêm) inī và ī.

ယက္ခာဒိတော ဣတ္ထိယမိနီ ဟောတိ ငီ စ; ယက္ခိနီ, ယက္ခိ; နာဂိနီ, နာဂီ; သီဟိနီ, သီဟီ.

Sau (các từ trong) nhóm yakkha, (hậu tố) inī và ṅī được thêm vào để chỉ giống cái; yakkhinī, yakkhi (nữ dạ-xoa); nāginī, nāgī (nữ rồng); sīhinī, sīhī (sư tử cái).

အာရာမိကာဒီဟိ-.

Sau (các từ trong) nhóm ārāmika.

အာရာမိကာဒိတော ဣနီ ဟောတိတ္ထိယံ; အာရာမိကိနီ; အနန္တရာသိကိနီ; ရာဇိနီ.

Sau (các từ trong) nhóm ārāmika, (hậu tố) inī được thêm vào để chỉ giống cái; ārāmikinī (nữ người giữ vườn); anantarāsikinī (nữ người thừa kế trực tiếp); rājinī (hoàng hậu).

သညာယံ မာနုသော().

(Từ) mānusa, khi là danh từ riêng.

မာနုသိနီ; အညတြ မာနုသီ.

Mānusinī; trong trường hợp khác là mānusī.

ယုဝဏ္ဏောဟိ နီ-.

Sau (các từ tận cùng bằng) yu và vaṇṇa, (thêm) nī.

ဣတ္ထိယမိဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တေဟိ နီ ဟောတိ ဗဟုလံ; သဒါပယတ ပါဏိနီ; ဒဏ္ဍိနီ; ခတ္တဗန္ဓုနီ; ပရစိတ္တဝိဒုနီ–-မာတု အာဒိတော ကသ္မာ န ဟောတိ? ဣတ္ထိပ္ပစ္စယံ ဝိနာပိ ဣတ္ထတ္တာဟိ ဓာနတော.

Trong nữ tính, sau các từ tận cùng bằng i, u, và a, hậu tố nī thường được thêm vào; sadāpayata pāṇinī; daṇḍinī; khattabandhunī; paracittavidunī. – Tại sao không áp dụng cho các từ bắt đầu bằng mātu? Vì ngay cả khi không có hậu tố nữ tính, tính nữ đã được biểu thị bởi chính từ gốc.

က္တိမှာညတ္ထေ-.

Sau kti trong nghĩa khác.

က္တိမှာညတ္ထေယေဝ ဣတ္ထိယံ နီ ဟောတိ ဗဟုလံ; သာဟံ အဟိံသာရတိနီ; တဿာ မုဋ္ဌဿတိနိယာ; သာ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနီ–-အညတ္ထေတိ-ကိံ? ဓမ္မရတိ.

Sau kti trong nghĩa khác, trong nữ tính, hậu tố nī thường được thêm vào; sāhaṃ ahiṃsāratinī; tassā muṭṭhassatiniyā; sā vacchagiddhinī. – Trong nghĩa khác có nghĩa là gì? Dhammarati.

ဃရဏျာဒယော-.

Các từ gharaṇī, v.v.

ဃရဏီပ္ပဘုတယော နီပ္ပစ္စယန္တာ သာဓဝေါ ဘဝန္တိ; ဃရဏီ; ပေါက္ခရဏီ; ဤဿတ္တံ နိပါတနာ.

Các từ bắt đầu bằng gharaṇī tận cùng bằng hậu tố nī được xem là hợp lệ; gharaṇī; pokkharaṇī; trường âm ī là do bất quy tắc.

အာစရိယာ ဝါ ယလောပေါ စ(); အာစရိနီ; အာစရိယာ.

Đối với ācariya, tùy chọn có sự lược bỏ ya; ācarinī; ācariyā.

မာတုလာဒိတွာနီ ဘရိယာယံ-.

Sau mātula, v.v., hậu tố ānī với nghĩa là vợ.

မာတုလာဒိတော ဘရိယာယမာနီ ဟောတိ; မာတုလာနီ; ဝရုဏာနီ; ဂဟပတာနီ; အာစရိယာနီ.

Sau các từ mātula, v.v., hậu tố ānī được thêm vào với nghĩa là vợ; mātulānī; varuṇānī; gahapatānī; ācariyānī.

အဘရိယာယံ ခတ္တိယာ ဝါ() ခတ္တိယာနီ; ခတ္တိယာ –-နဒါ ဒီပါဌာ ဘရိယာယန္တု ခတ္တိယီ.

Khi không có nghĩa là vợ, khattiyā là dạng tùy chọn; khattiyānī; khattiyā. – nadā dīpāṭhā, nhưng với nghĩa là vợ thì là khattiyī.

ဥပမာသံဟိတသဟိတသညတသဟသဖဝါမလက္ခဏာဒိတုရုတု-.

Sau ūru được đi trước bởi upamā, saṃhita, sahita, saññata, saha, sapha, vāma, lakkhaṇa, v.v.

ဦရုသဒ္ဒါ ဥပမာနာဒိပုဗ္ဗာ ဣတ္ထိယမူ ဟောတိ; ကရဟောရူ; သံဟိတောရူ; သဟိတောရူ; သညတောရူ; သဟောရူ; သဖောရူ; ဝါမော ရူ; လက္ခဏောရူ–-’ဦ’တိ-ယောဂဝိဘာဂါ ဦ; ဗြဟ္မဗန္ဓု.

Từ ūru được đi trước bởi upamāna, v.v., trong nữ tính, được biến thành ū; karahorū; saṃhitorū; sahitorū; saññatorū; sahorū; saphorū; vāmorū; lakkhaṇorū. – Bằng cách tách quy tắc thành ‘ū’, ta có ū; brahmabandhu.

ယုဝါတိ -.

Từ yuvan là ti.

ယုဝသဒ္ဒတောတိ ဟောတိတ္ထိယံ; ယုဝတိ.

Sau từ yuvan, hậu tố ti được thêm vào trong nữ tính; yuvati.

န္တန္တုနံ ငီမှိ တော ဝါ-.

Đối với nta và ntu, t là tùy chọn trước ṅī.

ငီမှိ န္တန္တုနံ တော ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆတီ, ဂစ္ဆန္တီ; သီလဝတီ, သီလဝန္တီ.

Khi ṅī theo sau, đối với các từ tận cùng bằng nta và ntu, tùy chọn có t; gacchatī, gacchantī; sīlavatī, sīlavantī.

ဘဝတော ဘောတော-.

Đối với bhavant, là bhoto.

ငီမှိ ဘဝတော ဘောတာဒေသော ဟောတိ ဝါ; ဘောတီ; ဘဝန္တီ.

Khi ṅī theo sau, bhavant tùy chọn được thay thế bằng bhota; bhotī; bhavantī.

ဂေါဿာဝငိ-.

Đối với go, là āva trước ṅī.

ဂေါသဒ္ဒဿ ငီမှာဝငိ ဟောတိ; ဂါဝီ.

Đối với từ go, āva được thay thế khi ṅī theo sau; gāvī.

ပုထုဿပထဝပုထဝါ-.

Đối với puthu, là pathava và puthava.

ငီမှိ ပုထုဿ ပထဝပုထဝါ ဟောန္တိ; ပထဝီ; ပုထဝီ.–-ဌေ ပထဝီ.

Khi ṅī theo sau, puthu được thay thế bằng pathava và puthava; pathavī; puthavī. – Trong vị trí cách, là pathavī.

သမာသန္တွ-

Hậu tố a ở cuối hợp từ.

သမာသန္တော အ ဣတိ ဝါဓိကရီယန္တိ.

Quy tắc 'hậu tố a ở cuối hợp từ' từ đây được áp dụng.

ပါပါဒီဟိ ဘုမိယာ-.

Sau pāpa, v.v., đối với bhumi.

ပါပါဒီဟိ ပရာ ယာ ဘုမိ တဿာ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ပါပ ဘုမိံ; ဇာတိဘုမံ.

Đối với bhumi đi sau pāpa, v.v., cuối hợp từ là hậu tố a; pāpabhumiṃ; jātibhumaṃ.

သံချာဟိ-.

Sau các số từ.

သံချာဟိ ပရာ ယာ ဘုမိ တဿာ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ဒွိဘုမံ; တိဘုမံ

Đối với bhumi đi sau một số từ, cuối hợp từ là hậu tố a; dvibhumaṃ; tibhumaṃ.

နဒီဂေါဒါဝရီနံ-.

Đối với nadī và godāvarī.

သံချာဟိ ပရာသံ နဒီဂေါဒါဝရီနံ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ပဉ္စနဒံ, သတ္တဂေါဒါဝရံ.

Đối với nadī và godāvarī đi sau một số từ, cuối hợp từ là hậu tố a; pañcanadaṃ, sattagodāvaraṃ.

အသံချေဟိ စာင်္ဂုလျာနညာသံချတ္ထေသု-.

Và sau các từ không phải số từ, đối với aṅguli, khi không có nghĩa là số lượng.

အသံချေဟိ သံချာဟိ စ ပရာယ အင်္ဂုလျာ သမာသန္တော အဟောတိ နော စေ အညပဒတ္ထေ အသံချတ္ထေဝ သမာသော ဝတ္တိတေ.’နိဂ္ဂတမင်္ဂုလီဟိ’ နိရင်္ဂုလံ; အစ္စင်္ဂုလံ; ဒွေ အင်္ဂုလိယော သမာဟဋာ’ဒွင်္ဂုလံ–-အနညာသံချတ္ထေသူတိ-ကိံ? ပဉ္စင်္ဂုလိဟတ္ထော; ဥပင်္ဂုလိ–-ကထံ, ဒွ္ဉင်္ဂုလီ ပမာဏမဿာတိ ဒွင်္ဂုလန္တိ-နာတု သမာသော’ညပဒတ္ထေ ဝိဟိတော မတ္တာဒီနံ လောပေ ကတေ တတ္ထဝတ္တတေ; အင်္ဂုလသဒ္ဒေါဝါ ပမာဏဝါစီသဒ္ဒန္တရံ–-ယထာသေနာင်္ဂုလပ္ပမာဏေန အင်္ဂုလာနံ သတံ ပုဏ္ဏံ စတုဒ္ဒသ ဝါ အင်္ဂုလာနီတိ.

Và sau (từ) không phải số từ và (từ) là số từ, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) aṅguli trong một từ kép; nếu không phải là trường hợp từ kép có nghĩa chỉ sở hữu (aññapadattha) và có nghĩa không phải số từ. (Ví dụ:) ‘Niggatamaṅgulīhi’ (không có ngón tay) là niraṅgulaṃ; accaṅgulaṃ (vượt quá ngón tay); ‘dve aṅguliyo samāhaṭā’ (tập hợp hai ngón tay) là dvaṅgulaṃ. – Tại sao nói ‘không phải trong nghĩa sở hữu và không phải số từ’? (Ví dụ:) Pañcaṅgulihattho (bàn tay có năm ngón); upaṅguli (gần ngón tay). – Làm thế nào (có dạng) dvaṅgulaṃ (với nghĩa) ‘cái có số đo là hai ngón tay’? – Không phải vậy, từ kép được quy định trong nghĩa sở hữu, nó được áp dụng ở đó sau khi đã lược bỏ các từ như matta (số đo); hoặc từ aṅgula là một từ khác chỉ số đo. – Ví dụ: senāṅgulappamāṇena (với số đo một senāṅgula), aṅgulānaṃ sataṃ puṇṇaṃ (tròn một trăm aṅgula), hay catuddasa aṅgulāni (mười bốn aṅgula).

ဒီဃာဟောဝဿေကဒေသေဟိ စ ရတျာ-.

Và sau dīgha, aho, vassa, và các từ chỉ một phần, (vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) ratti.

ဒီဃာဒီဟိ အသံချေဟိ သံချာဟိ စ ပရာယ ရတ္တိယာ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ဒီဃရတ္တံ; အဟောရတ္တံ; ဝဿာရတ္တံ; ပုဗ္ဗရတ္တံ; အပရရတ္တံ; အဍ္ဎရတ္တံ;’အတိက္ကန္တော ရတ္တိံ’ အတိရတ္တော;’ဒွေ ရတ္တီ သမာဟဋာ’ ဒွိရတ္တံ–-ဝါ ကွစိ ဗဟုလာဓိကာရာဧကရတ္တံ; ဧကရတ္တိ–-အနညာသံချတ္ထေသုတွေဝ-ဒီဃရတ္တိ, ဟေမန္တော; ဥပရတ္တိ–-ကွစိ ဟောတေဝ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ;ယထာရတ္တံ.

Sau các từ như dīgha, các từ không phải số từ, và các từ là số từ, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) ratti trong một từ kép. (Ví dụ:) dīgharattaṃ (đêm dài); ahorattaṃ (ngày và đêm); vassārattaṃ (đêm mùa mưa); pubbarattaṃ (đêm trước); apararattaṃ (đêm sau); aḍḍharattaṃ (nửa đêm); ‘atikkanto rattiṃ’ (vượt quá đêm) là atiratto; ‘dve rattī samāhaṭā’ (tập hợp hai đêm) là dvirattaṃ. – Đôi khi là tùy chọn, do quyền hạn của quy tắc chung (bahula): ekarattaṃ; ekaratti. – Chỉ khi không ở trong nghĩa sở hữu và không phải số từ. (Ví dụ:) dīgharatti, hemanto (mùa đông, có những đêm dài); uparatti (gần đêm). – Đôi khi nó vẫn xảy ra do quy định chung; ví dụ: yathārattaṃ (tùy theo đêm).

ဂေါတွစတ္ထေ စာလောပေ-.

Và (vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) go, khi không có sự lược bỏ và không có nghĩa của (hậu tố) ‘ac’.

ဂေါသဒ္ဒါ အလောပဝိသယာ သမာသန္တော အဟောတိ န ဝေ ဝတ္ထေ သမာသော အညပဒတ္ထေ အသံချျတ္ထေ စ; ရာဇဂဝေါ; ပရမဂဝေါရ ပဉ္စဂဝဓနော; ဒသဂဝံ–-အလောပေတိ-ကိံ?ပဉ္စဟိ ဂေါဟိ ကီတော ပဉ္စဂု; အစတ္ထေတိ-ကိံ? အဇဿဂါဝေါ –-အနညာသံချတ္ထေသုတွေဝ-စိတ္တဂု;ဥပဂု.

Vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) từ go khi không có sự lược bỏ, nếu từ kép không có nghĩa sở hữu và không có nghĩa không phải số từ. (Ví dụ:) rājagavo (bò của vua); paramagavo (bò tốt nhất); pañcagavadhano (người có tài sản là năm con bò); dasagavaṃ (mười con bò). – Tại sao nói ‘khi không có sự lược bỏ’? (Ví dụ:) ‘Pañcahi gohi kīto’ (được mua bằng năm con bò) là pañcagu. – Tại sao nói ‘không có nghĩa của (hậu tố) ac’? (Ví dụ:) Ajassagāvo (dê và bò). – Chỉ khi không ở trong nghĩa sở hữu và không phải số từ. (Ví dụ:) cittagu (người có con bò lang); upagu (gần đàn bò).

ရတ္တိန္ဒိဝဒါရဂဝစတုရဿာ-.

(Các từ) rattindiva, dāragava, và caturassa (được hình thành bất quy tắc).

ဧတေ သဒ္ဒါ အ အန္တာ နိပစ္စန္တေ;’ရတ္တော စ ဒိဝါ စ’ ရတ္တိန္ဒိဝံ;’ ရတ္တိ စ ဒိဝါ စ’ရတ္တိန္ဒိဝံ;’ဒါရာ စ ဂါဝေါ စ’ ဒါရဂဝံ;’ ဝတဿော အဿိယော အဿ’ စတုရဿော.

Những từ này được hình thành bất quy tắc với vĩ ngữ ‘a’. (Ví dụ:) ‘ratto ca divā ca’ (đêm và ngày) là rattindivaṃ; ‘ratti ca divā ca’ (đêm và ngày) là rattindivaṃ; ‘dārā ca gāvo ca’ (vợ và bò) là dāragavaṃ; ‘catasso assiyo assa’ (cái có bốn góc) là caturasso.

အာယာမေ’နုဂဝံ-.

(Từ) anugavaṃ (được hình thành bất quy tắc) với nghĩa là chiều dài.

အနုဂဝန္တိ နိပစ္စတေ အာယာမေ ဂမျမာနေ; အနုဂဝံ, သကဋံ–-အာယာမေတိ-ကိံ? ဂုန္နံ ပစ္ဆာ အနုဂု.

Từ anugavaṃ được hình thành bất quy tắc khi có nghĩa là chiều dài được hiểu ngầm. (Ví dụ:) anugavaṃ sakaṭaṃ (chiếc xe bò dài bằng con bò). – Tại sao nói ‘với nghĩa là chiều dài’? (Ví dụ:) ‘Gunnaṃ pacchā’ (phía sau đàn bò) là anugu.

အက္ခိသ္မာညတ္ထေ-.

Sau (từ) akkhi, (vĩ ngữ ‘a’ được thêm vào) trong nghĩa khác (tức là nghĩa sở hữu).

အက္ခိသ္မာ သမာသန္တော အ ဟောတိ အညတ္ထေ စေ သမာသော; ဝိသာလက္ခော.

Sau (từ) akkhi, vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối) trong một từ kép, nếu từ kép đó có nghĩa khác (nghĩa sở hữu). (Ví dụ:) visālakkho (người có mắt to).

ဒါရုမ္ဘျင်္ဂုလျာ-.

(Vĩ ngữ ‘a’ thay cho nguyên âm cuối của) aṅguli khi (từ kép) chỉ một vật bằng gỗ.

အင်္ဂုလန္တာ အညပဒတ္ထေ ဒါရုမှိ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ဒွင်္ဂုလံ, ဒါရု; ပဉ္စင်္ဂုလံ–-အင်္ဂုလိသဒိသာဝယဝံ ဓညာဒီနံ ဝီက္ခေပကံ ဒါရူတိ ဝုစ္စတေ–-ပမာဏေ တု ပုဗ္ဗေ ဝိယ သိဒ္ဓံ; သခရာဇသဒ္ဒါအကာရန္တာဝ, သိဿော’ပိ န ဒိဿတိ–-ဂါဏ္ဍီဝဓတွာတိ ပကတန္တရေနသိဒ္ဓံ.

Vĩ ngữ ‘a’ thay cho (nguyên âm cuối của) một từ kép tận cùng bằng aṅguli trong nghĩa sở hữu khi chỉ một vật bằng gỗ. (Ví dụ:) dvaṅgulaṃ dāru (khúc gỗ dài hai ngón tay); pañcaṅgulaṃ. – Một dụng cụ bằng gỗ dùng để gieo rắc ngũ cốc v.v., có các bộ phận giống như ngón tay, được gọi là (dāru). – Nhưng trong nghĩa số đo, nó đã được xác định như trước. – Các từ sakha và rāja vốn đã tận cùng bằng ‘a’, (trường hợp) sisso cũng không thấy. – (Từ) gāṇḍīvadhanvā được hình thành bởi một quy tắc khác.

ဒွိ ဝီတိဟာရေ-.

(Hậu tố) ci (được thêm vào) trong nghĩa tương tác.

ကြိယာဝျတိဟာရေ ဂမျမာနေ အညပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနတော စိ ဟောတိ; ကေသာကေသိ; ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ–-စကာရော’စိသ္မိ’န္တိ. ဝိသေသနတ္ထော; သုဂန္ဓိ ဒုဂ္ဂန္ဓီတိ-ပယောဂေါ နဒိဿတေ.

Khi hành động tương tác được hiểu ngầm, hậu tố ‘ci’ được thêm vào (từ kép) trong nghĩa sở hữu. (Ví dụ:) kesākesi (nắm tóc nhau); daṇḍādaṇḍi (đánh nhau bằng gậy). – Từ ‘ca’ (trong cú pháp) có mục đích để chỉ rõ (hậu tố) ‘ci’. – Cách dùng sugandhi, duggandhi không được thấy.

လတွိတ္ထိယူဟိ ကော-.

Sau (các từ tận cùng bằng hậu tố) latu, và (các từ nữ tính tận cùng bằng) i và ū, (hậu tố) ka được thêm vào.

လတုပ္ပစ္စယန္တေဟိ ဣတ္ထိယမီကာရူကာရန္တေဟိ စဗဟုလံ ကပ္ပစ္စယော ဟောတိ အညပဒတ္ထေ; ဗဟုကတ္တုကော; ဗဟုကုမာရိကော; ဗဟုဗြဟ္မဗန္ဓုကော, ဗဟုလံတွေဝ-သုဗ္ဘု.

Sau các từ tận cùng bằng hậu tố latu, và các từ nữ tính tận cùng bằng ī và ū, hậu tố ka thường được thêm vào trong nghĩa sở hữu. (Ví dụ:) bahukattuko (người có nhiều người làm); bahukumāriko (người có nhiều thiếu nữ); bahubrahmabandhuko (người có nhiều bà con nữ Bà-la-môn). Do quy tắc chung, (có trường hợp không thêm, ví dụ:) subbhu (người có lông mày đẹp).

ဝါညတော-.

Tùy chọn sau các từ khác.

အညေဟိ အညပဒတ္ထေ ကော ဝါ ဗဟုလံ ဟောတိ; ဗဟု မာလကော; ဗဟုမာလော.

Sau các từ khác, trong nghĩa sở hữu, hậu tố ka được thêm vào một cách tùy chọn và phổ biến. (Ví dụ:) bahumālako; bahumālo (người có nhiều vòng hoa).

ဥတ္တရပဒေ-.

Khi có một từ theo sau.

ဧတမဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

Điều này cần được hiểu là một quy tắc chi phối.

ဣမဿိဒံ-.

(Từ) idaṃ thay cho (từ) ima.

ဥတ္တရပဒေ ပရတော ဣမဿ ဣဒံ ဟောတိ; ဣဒမဋ္ဌိတာ; ဣဒပ္ပစ္စယာ; နိဂ္ဂဟီတလောပေါ ပဿ စ ဒွိဘာဝေါ.

Khi có một từ theo sau, (từ) idaṃ thay cho (từ) ima. (Ví dụ:) idamaṭṭhitā; idappaccayā. (Trong idappaccayā) có sự lược bỏ niggahīta và điệp âm của pa.

ပုံ ပုမဿ ဝါ-.

(Từ) puṃ tùy chọn thay cho (từ) puma.

ပုမဿ ပုံဟောတုတ္တရပဒေ ဝိဘာသာ; ပုလ္လိင်္ဂံ; ပုံလိင်္ဂံ.

(Từ) puṃ tùy chọn thay cho (từ) puma khi có một từ theo sau. (Ví dụ:) pulliṅgaṃ; puṃliṅgaṃ (giống đực).

ဋ န္နန္တုနံ-.

(Phụ âm) ṭa (thay cho các từ tận cùng bằng) n và ntu.

ဧသံ ဋ ဟောတုတ္တရပဒေကွစိ ဝါ; ဘဝမ္ပတိဋ္ဌာ မယံ; ဘာဂဝမမူလကာ နော ဓမ္မာ–-ဗဟုလာဓိကာရာ တရာဒိသု စ; ပဂေဝ မဟတ္တရီ; ရတ္တညုမဟတ္တံ.

Đối với những (từ) này, (phụ âm) ṭa thay thế (vĩ ngữ) khi có một từ theo sau, đôi khi là tùy chọn. (Ví dụ:) bhavampatiṭṭhā mayaṃ (chúng tôi nương tựa vào ngài); bhāgavamamūlakā no dhammā (các pháp của chúng tôi có nguồn gốc từ Đức Thế Tôn). – Do quyền hạn của quy tắc chung, cũng (áp dụng) cho các từ như tara, v.v. (Ví dụ:) pageva mahattarī (người phụ nữ lớn hơn); rattaññumahattaṃ (sự vĩ đại của người biết nhiều).

အ-၅

A-5

.

.

ဧသံ အ ဟောတုတ္တရပဒေ; ဂုဏဝန္တပတိဋ္ဌော’သ္မိ.

Đối với những (từ) này, (nguyên âm) a thay thế (vĩ ngữ) khi có một từ theo sau. (Ví dụ:) guṇavantapatiṭṭho’smi (tôi được an lập trong đức hạnh).

[ဟှွ ပဂေ ]

[Trang Hhva]

မနာဒျာပါဒီနမော မယေ စ-.

O thay thế cho manas, āpa, v.v... khi maye theo sau.

မနာဒီနမာပါဒီနဉ္စ ဩ ဟောတုတ္တရပဒေ မယေ စ; မနော သေဋ္ဌာ; မနောမယာ; ရဇောဇလ္လံ; ရဇောမယံ; အာပေါဂတံ; အာပေါမယံ; အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

O thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ trong nhóm manas và nhóm āpa khi có một từ khác theo sau, và khi maye theo sau; ví dụ: mano seṭṭhā; manomayā; rajojallaṃ; rajomayaṃ; āpogataṃ; āpomayaṃ; anuyanti disodisaṃ.

ပရဿသံချာသု-.

Đối với para khi có số từ theo sau.

သံချာသုတ္တရပဒေသု ပရဿ ဩ ဟောတိ; ပရောသတံ, ပရောသဟဿံ–-သံချာသူတိ-ကိံ?ပရဒတ္တုပဇီဝိနော.

Khi các số từ là từ theo sau, o thay thế cho para; ví dụ: parosataṃ, parosahassaṃ. – Tại sao nói ‘khi có số từ theo sau’? (Để loại trừ trường hợp như:) Paradattupajīvino.

ဇနေ ဥတ္တရပဒေ ဖုထဿ ဥ ဟောတိ; အရိယေဟိ ပုထဂေဝါယံ ဇနောတိ ပုထုဇ္ဇနော.

Khi jana là từ theo sau, u thay thế cho puthu; ví dụ: ariyehi puthagevāyaṃ janoti puthujjano.

သော ဆဿာဟာယတနေ ဝါ-.

So thay thế cho cha, một cách tùy chọn, khi āha hoặc āyatana theo sau.

အဟေ အာယတနေ ဝုတ္တရပဒေ ဆဿ သော ဝါ ဟောတိ; သာဟံ, ဆာဟံ; သဠာယတနံ, ဆဠာယတနံ.

Khi āha hoặc āyatana là từ theo sau, so thay thế cho cha một cách tùy chọn; ví dụ: sāhaṃ, chāhaṃ; saḷāyatanaṃ, chaḷāyatanaṃ.

လ္တုပိတာဒီနမာရငရငိ-.

Đối với các từ tận cùng bằng tu, pitu, v.v... là āraṅ, araṅ, i.

လတုပ္ပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနဉ္စ ယထာက္ကမမာရငရငိ ဝါ ဟောန္တုတ္တရပဒေ; သတ္ထာရဒဿနံ; ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော; မာရတ ပိတရော–-ဝါတွေဝ-သတ္ထုဒဿနံ; မာတာပိတရော.

Đối với các từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ tu và các từ trong nhóm pitu, v.v..., āraṅ và araṅ là các hình thức thay thế tùy chọn theo thứ tự khi có một từ khác theo sau; ví dụ: satthāradassanaṃ; kattāraniddeso; mārata pitaro. – Do có từ vā (tùy chọn), nên cũng có dạng: satthudassanaṃ; mātāpitaro.

ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗာန္ဓနမာ တတြ စတ္ထေ-.

Ā thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống, trong chính trường hợp đó và trong ý nghĩa của ca (và).

လတုပိတာဒီနံ ဝိဇ္ဇာသမ္ဗန္ဓီနံ ယောနိသမ္ဗန္ဓီနဉ္စ တေသွေဝ လတုပိတာဒိသု ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗန္ဓိသုတ္တရပဒေသု စတ္ထဝိသယေ အာ ဟောတိ; ဟောတာပေါတာရော; မာတာပိတရော–-လတုပိတာဒီနန္တွေဝပုတ္တဘာတရော; တတြေတိ-ကိံ? ပိတုပိတာမဟာ; စတ္ထေတိ-ကိံ; မာတု ဘာတာ; ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗန္ဓာနန္တိ-ကိံ?ဒါတုဘာတရော.

Đối với các từ trong nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống, ā thay thế cho (nguyên âm cuối) khi một từ khác cũng thuộc nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống theo sau, và trong trường hợp có ý nghĩa của ca (và); ví dụ: hotāpotāro; mātāpitaro. – Tại sao nói ‘của nhóm tu-pitu, v.v...’? (Để loại trừ:) puttabhātaro. – Tại sao nói ‘trong chính trường hợp đó’? (Để loại trừ:) Pitupitāmahā. – Tại sao nói ‘trong ý nghĩa của ca’? (Để loại trừ:) mātu bhātā. – Tại sao nói ‘có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống’? (Để loại trừ:) Dātubhātaro.

ပုတ္တေ-.

Khi putte theo sau.

ပုတ္တေ ဥတ္တရပဒေ ဝတ္ထဝိသယေ လတုပိတာဒီနံဝိဇ္ဇာယောနိ သမ္ဗန္ဓာနမာ ဟောတိ; ပိတာပုတ္တာ; မာတာပုတ္တာ.

Khi putta là từ theo sau, ā thay thế cho (nguyên âm cuối của) các từ trong nhóm tu-pitu có quan hệ về học thuật hoặc huyết thống; ví dụ: pitāputtā; mātāputtā.

စိသ္မိံ-.

Khi ci theo sau.

စိပ္ပစ္စယန္တေ ဥတ္တရပဒေ အာ ဟောတိ; ကေသာကေသိ; မုဋ္ဌာမုဋ္ဌိ.

Khi một từ tận cùng bằng tiếp vị ngữ ci theo sau, ā là hình thức thay thế; ví dụ: kesākesi; muṭṭhāmuṭṭhi.

ဣတ္ထိယမှာသိတပုမိတ္ထိ ပုမေဝေကတ္ထေ-.

Trong giống cái, một từ nữ tính có dạng nam tính trở thành như nam tính trong một ý nghĩa duy nhất.

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနေ ဧကတ္ထေ သမာနာဓိကရဏေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ ဘာသိတပုမာ ဣတ္ထိ ပုမေဝ ဟောတိ; ကုရဘရိယော; ဒီဃ

Khi một từ theo sau đồng vị cách, có ý nghĩa duy nhất, và chỉ một vật nữ tính, thì một từ nữ tính có dạng nam tính tương ứng sẽ trở thành như nam tính; ví dụ: kurabhariyo; dīgha

ဇင်္ဃော; ယုဝဇာယော–-ဣတ္ထိယန္တိ-ကိံ?’ကလျာဏီ ပဓာနမေသံ’ ကလျျာဏိပ္ပဓာနာ; ဘာသိတပုမေတိ- ကိံ? ကညာဘရိယော; ဣတ္ထိတိ-ကိံ? ဂါမဏိကုလံ ဒိဋ္ဌိ အဿ’ ဂါမဏိဒိဋ္ဌိ; ဧကတ္ထေတိ-ကိံ?’ကလျာဏိယာ မာတာ’ ကလျာဏီမာတာ.

jaṅgho; yuvajāyo. – Tại sao nói ‘trong giống cái’? (Ví dụ:) ‘Kalyāṇī padhānamesaṃ’ kalyyāṇippadhānā. – Tại sao nói ‘có dạng nam tính’? (Ví dụ:) Kaññābhariyo. – Tại sao nói ‘từ nữ tính’? (Ví dụ:) ‘Gāmaṇikulaṃ diṭṭhi assa’ gāmaṇidiṭṭhi. – Tại sao nói ‘trong một ý nghĩa duy nhất’? (Ví dụ:) ‘Kalyāṇiyā mātā’ kalyāṇīmātā.

ကွစိပ္ပစ္စယေ-.

Đôi khi, khi có một tiếp vị ngữ theo sau.

ဘာသိတပုမိတ္ထိ ပစ္စယေ ကွစိ ပုမေဝ ဟောတိ; ဝျတ္တတရာ, ဝျတ္တတမာ.

Một từ nữ tính có dạng nam tính đôi khi trở thành như nam tính khi có một tiếp vị ngữ theo sau; ví dụ: vyattatarā, vyattatamā.

သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေ-.

Các từ sabba, v.v... chỉ trong một thành ngữ phức hợp.

ဣတ္ထိဝါစကာ သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေ ပုမေဝ ဟောန္တိ; တဿာ မုခံ’ တမ္မုခံ; တဿံ တတြ; တာယ တတော; တဿံဝေလာယံ တဒါ.

Các đại từ sabba, v.v..., khi chỉ giống cái, chỉ trở thành như nam tính trong một thành ngữ phức hợp; ví dụ: ‘tassā mukhaṃ’ thành tammukhaṃ; tassaṃ thành tatra; tāya thành tato; ‘tassaṃ velāyaṃ’ thành tadā.

ဆာယာယ ဇယံ ပတိမှိ-.

Jayaṃ thay thế cho jāyā khi pati theo sau.

ပတိမှိ ပရေ ဇာယာယ ဇယံ ဟောတိ; ဇယမ္ပတီ–-ဇာနိပတီတိပကတန္တရေန သိဒ္ဓံ; တထာ ဒမ္ပတီ ဇမ္ပတီတိ.

Khi pati theo sau, jayaṃ thay thế cho jāyā; ví dụ: jayampatī. – Dạng jānipatī được hình thành theo một quy tắc khác; tương tự như vậy là dampatī và jampatī.

သညာယမုဒေါဒကဿ-.

Trong một danh từ riêng, uda thay thế cho udaka.

သညာယမုဒကဿုတ္တရပဒေ ဥဒါဒေသော ဟောတိ; ဥဒဓီ; ဥဒပါနံ.

Trong một danh từ riêng, khi có một từ khác theo sau, uda là hình thức thay thế cho udaka; ví dụ: udadhī; udapānaṃ.

ကုမ္ဘာဒိသုဝါ-.

Tùy chọn, khi kumbha, v.v... theo sau.

ကုမ္ဘာဒသုတ္တရပဒေသု ဥဒကဿ ဥဒါဒေသော ဝါ ဟောတိ; ဥဒကုမ္ဘော, ဥဒကကုမ္ဘော; ဥဒပတ္တော, ဥဒကပတ္တော; ဥဒဗိန္ဒု, ဥကဗိန္ဒု–-အာကတိဂဏော’ယံ.

Khi các từ trong nhóm kumbha, v.v... là từ theo sau, uda là hình thức thay thế tùy chọn cho udaka; ví dụ: udakumbho, udakakumbho; udapatto, udakapatto; udabindu, udakabindu. – Đây là một nhóm không xác định (ākṛtigaṇa).

သောတာဒိသူလောပေါ-.

Khi sota, v.v... theo sau, có sự lược bỏ u.

သောတာဒိသုတ္တရပဒေသုဥဒကဿ ဥဿလောပေါ ဟောတိ; ဒကသောတံ; ဒကရက္ခသော.

Trong các hậu từ như sota v.v..., u của udaka bị xóa bỏ; ví dụ: dakasotaṃ; dakarakkhaso.

ဋ နဉ္ဿ-.

Ṭa của nañ.

ဥတ္တရပဒေနဉ္သဒ္ဒဿ ဋ ဟောတိ; အဗြာဟ္မဏော –-ဉကာရော ကိံ, ကေဝလဿမာ ဟောတု; ပါမနပုတ္တော.

Khi có hậu từ theo sau, nañ được biến thành ṭa (tức là a); ví dụ: abrāhmaṇo. – Tại sao lại có mẫu tự ñ? Để (sự biến đổi) không xảy ra cho (tiếp đầu ngữ na) đơn thuần; ví dụ: pāmanaputto.

အန သရေ-.

An khi có nguyên âm theo sau.

သရာဒေါ ဥတ္တရပဒေ နဉ္သဒ္ဒဿအန ဟောတိ; အနက္ခာတံ.

Khi hậu từ bắt đầu bằng một nguyên âm, nañ được biến thành an; ví dụ: anakkhātaṃ.

၂ ဉကာရောတိ-သဗ္ဗတ္ထ.

2. Về mẫu tự Ña trong mọi trường hợp.

နခါဒယော-.

Các từ như Nakha v.v...

နခါဒယော သဒ္ဒါ အကတဋာဒေသာ နိပစ္စန္တေ;’နာဿ ခမတ္ထိတိ’ နခေါ; အခမညံ–-သညာသဒ္ဒေသု စ နိပ္ဖတ္တိမတ္တံ ယထာကထစိ ကတ္တဗ္ဗံ.’

Các từ như nakha v.v... được thành lập một cách bất quy tắc mà không có sự biến đổi thành ṭa (tức là a); ‘nāssa khamatthiti’ (không có sự khoan dung đối với nó) là nakho (móng tay); akhamaññaṃ (cái khác không khoan dung) – và đối với các danh từ riêng, sự thành lập chỉ nên được thực hiện theo một cách nào đó.

နာဿ ကုလမတ္ထိ’တိ နကုလော; အကုလမညံ; နခ နကုလ နပုံသက နက္ခတ္တ နာက ဧဝမာဒိ.

‘Nāssa kulamatthi’ti’ (nó không có gia tộc) là nakulo (con cầy mangut); akulamaññaṃ (cái khác không có gia tộc); nakha, nakula, napuṃsaka, nakkhatta, nāka, v.v...

နဂေါ ဝါပ္ပာဏိနိ-.

Naga, một cách tùy chọn, khi không chỉ chúng sanh.

နဂ္ैစ္စပ္ပာဏိနိ ဝါ နိပစ္စတေ; နဂါ, ရုက္ခာ; နဂါ, ပဗ္ဗတာ; အဂါ, ရုက္ခာ; အဂါ ပဗ္ဗတာ–-အပ္ပာဏိနီတိ -ကိံ? အဂေါ ဝသလော သီတေန.

Từ naga được thành lập một cách bất quy tắc và tùy chọn khi không chỉ chúng sanh; ví dụ: nagā, rukkhā (cây cối); nagā, pabbatā (núi non); agā, rukkhā; agā pabbatā. – Tại sao lại nói ‘khi không chỉ chúng sanh’? (Ví dụ:) Ago vasalo sītena (kẻ hạ tiện không đi vì lạnh).

သဟဿ သော’ညတ္ထေ-.

Sa của saha trong nghĩa khác.

အညပဒတ္ထဝုတ္တိမှိ သမာသေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ သဟဿ သော ဝါ ဟောတိ; သပုတ္တော, သဟပုတ္တော; အညတ္ထေတိ-ကိံ? သဟကတွာ သဟယုဇ္ဈိတွာ.

Trong một phức hợp chủ ngoại (Bahubbīhi), khi có hậu từ theo sau, saha có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: saputto, sahaputto. – Tại sao lại nói ‘trong nghĩa khác’? (Ví dụ:) Sahakatvā, sahayujjhitvā.

သညာယံ-.

Trong danh từ riêng.

သဟဿုတ္တရပဒေ သော ဟေတိ သညာယံ; သာဿတ္ထံ; သပလာသံ.

Khi có hậu từ theo sau, saha biến thành sa trong một danh từ riêng; ví dụ: sāssatthaṃ; sapalāsaṃ.

အပစ္စက္ခေ-.

Khi không trực tiếp nhận biết.

အပစ္စက္ခေ ဂမျမာနေ သဟဿ သော ဟောတုတ္တရပဒေ; သာဂ္ဂိ, ကပေါတော; သပိသာဝါ, ဝါတမဏ္ဍလိကာ.

Khi ý nghĩa không được trực tiếp nhận biết, saha biến thành sa khi có hậu từ theo sau; ví dụ: sāggi, kapoto (chim bồ câu có lửa); sapisāvā, vātamaṇḍalikā (cơn gió lốc có quỷ).

အကာလေ သကတ္ထေ-.

Khi không chỉ thời gian, trong nghĩa của chính nó.

သကတ္ထပ္ပဓာနဿ သဟသဒ္ဒဿ အကာလေ ဥတ္တရပဒေ သော ဟောတိ; သမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ; သစက္ကံ နိဓေဟိ, သဓုရံ–-အကာလေတိ-ကိံ? သဟပုဗ္ဗနဟံ, သဟာပရနှံ.

Khi nghĩa của chính nó là chính (Tappurisa), saha biến thành sa khi hậu từ không chỉ thời gian; ví dụ: sampannaṃ brahmaṃ sabrahmaṃ; sacakkaṃ nidhehi, sadhuraṃ. – Tại sao lại nói ‘khi không chỉ thời gian’? (Ví dụ:) Sahapubbanahaṃ, sahāparanhaṃ.

ဂန္ထာန္တာဓိကျေ-.

Ở cuối sách và trong nghĩa dư thừa.

ဂန္ထာန္တေ အာဓိကျ စ္ैအ ဝတ္တမာနဿ သဟဿ သော ဟောတုတ္တရပဒေ; သကလံ ဇောတိမဓီတေ; သမုဟုတ္တံ–-ကာလတ္ထော အာရမ္ဘော; အာဓိကျေ-သဒေါဏာ ခါရီ; သမာသကော ကဟာပဏော; နိစ္စတ္ထော’ယမာရမှော.

Khi có hậu từ theo sau, saha biến thành sa khi nó có nghĩa là 'toàn bộ' (cuối sách) và 'dư thừa'; ví dụ: sakalaṃ jotimadhīte; samuhuttaṃ. – (Đây là) sự bắt đầu (áp dụng) cho ý nghĩa thời gian. Trong nghĩa dư thừa: sadoṇā khārī; samāsako kahāpaṇo. (Đây là) sự bắt đầu (áp dụng) cho ý nghĩa thường xuyên.

သမာနဿ ပက္ခာဒိသု ဝါ-.

Samāna, một cách tùy chọn, khi có pakkha v.v... theo sau.

ပက္ခာဒိသုတ္တရပဒေသု သမာနဿသော ဟောတိ ဝါ; သပက္ခော, သမာနပက္ခော; သဇောတိ, သမာနဇောတိ–-ပက္ခာဒိသူတိ-ကိံ? သမာနသီလော; ပက္ခ ဇောတိ ဇနပဒ ရတ္တိ ပတ္တိနီ ပတ္တီ နာဘီ ဗန္ဓု ဗြဟ္မစာရီ နာမ ဂေါတ္တ ရူပ ဌာနဝဏ္ဏ ဝယော ဝစန ဓမ္မ ဇာတိယ ဃစ္စ.

Khi các hậu từ như pakkha v.v... theo sau, samāna có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: sapakkho, samānapakkho; sajoti, samānajoti. – Tại sao lại nói ‘khi có pakkha v.v... theo sau’? (Ví dụ:) Samānasīlo; (danh sách:) pakkha, joti, janapada, ratti, pattinī, pattī, nābhī, bandhu, brahmacārī, nāma, gotta, rūpa, ṭhāna, vaṇṇa, vayo, vacana, dhamma, jātiya, ghacca.

ဥဒရေ ဣယေ-.

Khi có udara và tiếp vị ngữ iya.

ဥဒရေ ဣယပရေ ပရတော သမာနဿ သော ဝါ ဟောတိ; သောဒရိယော; သမာနောဒရိယော–-ဣယေတိ-ကိံ? သမာနောဒရတံ.

Khi udara được theo sau bởi tiếp vị ngữ iya, samāna có thể tùy chọn biến thành sa; ví dụ: sodariyo; samānodariyo. – Tại sao lại nói ‘khi có iya theo sau’? (Ví dụ:) Samānodarataṃ.

ရီရိက္ခကေသု-.

Khi có rī, rikkha, ka theo sau.

ဧတေသုသမာနဿ သော ဟောတိ; သရီ; သရိက္ခော; သရိသော.

Khi các (tiếp vị ngữ) này theo sau, samāna biến thành sa; ví dụ: sarī; sarikkho; sariso.

သဗ္ဗာဒိနမာ-.

Ā của sabba v.v...

ရီရိက္ခကေသုသဗ္ဗာဒီနမာ ဟောတိ; ယာဒီ, ယာဒိက္ခော, ယာဒိသော.

Khi có rī, rikkha, ka theo sau, (nguyên âm cuối) của sabba v.v... biến thành ā; ví dụ: yādī, yādikkho, yādiso.

န္တကိမိမာနံ ဋာကီဋီ-.

Ṭā, kī, ṭī của nta, kiṃ, và ima.

ရီရိက္ခကေသု န္တသဒ္ဒကိံသဒ္ဒ္ैမသဒ္ဒါနံ ဋာကီဋီ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဘဝါဒီ, ဘဝါဒိက္ခော, ဘဝါဒိသော; ကီဒီ, ကီဒိက္ခော, ကီဒိသော; ဤဒီ, ဤဒိက္ခော, ဤဒိသော.

Trong các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `nta`, `kiṃ`, và `ima` lần lượt trở thành `ṭā`, `kī`, và `ṭī`; ví dụ: `bhavādī`, `bhavādikkho`, `bhavādiso`; `kīdī`, `kīdikkho`, `kīdiso`; `īdī`, `īdikkho`, `īdiso`.

တုမှာမ္ဘာနံ တာမေကသ္မိံ-.

Của `tumha` và `amha` (thành) `tā` và `ma` trong một số trường hợp.

ရီရိက္ခကေသု တုမှာမှာနံ တာမာ ဟောန္တေကသ္မိံ ယထာက္ကမံ; တာဒီ, တာဒိက္ခော, တာဒိသော;မာဒီ, မာဒိက္ခော, မာဒိသော; –-ဧကသ္မိန္တိ-ကိံ? တုမှာဒီ, အမှာဒီ, တုမှာဒိက္ခော, အမှာဒိက္ခော, တုမှာဒိသော, အမှာဒိသော.

Trong các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `tumha` và `amha` lần lượt trở thành `tā` và `mā` trong một số trường hợp; ví dụ: `tādī`, `tādikkho`, `tādiso`; `mādī`, `mādikkho`, `mādiso`. – Tại sao nói 'trong một số trường hợp'? (Để có các dạng:) `Tumhādī`, `amhādī`, `tumhādikkho`, `amhādikkho`, `tumhādiso`, `amhādiso`.

တံမမညတြ-.

`Taṃ` và `maṃ` trong trường hợp khác.

ရီရိက္ခကန္တတော’ညသ္မိံ ဥတ္တရပဒေ တုမှာမှာနမေ ကသ္မိံ တံမံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တန္ဒီပါ; မန္ဒီပါ; တံ သရဏာ, မံသရဏာ; တယျောဂေါ မယျောဂေါတိ-ဗိန္ဒုလောပေါ.

Khi từ theo sau khác với các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, các từ `tumha` và `amha` trong một số trường hợp lần lượt trở thành `taṃ` và `maṃ`; ví dụ: `tandīpā`; `mandīpā`; `taṃ saraṇā`, `maṃsaraṇā`. Trong `tayyogo` và `mayyogo`, bindu (`ṃ`) đã được lược bỏ.

ဝေတဿေဋ-.

Tùy chọn, của `etassa` (thành) `e` và `etā`.

ရီရိက္ခကေသွေတဿေဋ ဝါ ဟောတိ; ဧဒီ, ဧတာဒီ; ဧဒိက္ခော, ဧတာဒိက္ခော; ဧဒိသော, ဧတာဒိသော.

Trước các hậu tố `rī`, `rikkha`, `ka`, từ `eta` có thể tùy chọn trở thành `e` hoặc `etā`; ví dụ: `edī`, `etādī`; `edikkho`, `etādikkho`; `ediso`, `etādiso`.

ဝိဓာဒိသု ဒွိဿ ဒု-.

Trước `vidha` v.v..., của `dvi` (thành) `du`.

ဒွိဿ ဒု ဟောတိ ဝိဓာဒိသု; ဒုဝိဓော, ဒုပဋ္ဋံ; ဧဝမာဒိ.

`Dvi` trở thành `du` trước `vidha` và các từ tương tự; ví dụ: `duvidho`, `dupaṭṭaṃ`; vân vân.

ဒိ ဂုဏာဒိသု-.

(`Dvi` thành) `di` trước `guṇa`, v.v...

ဂုဏာဒိသု ဒွိဿ ဒိ ဟောတိ; ဒိဂုဏံ, ဒိရတ္တံ, ဒိဂု; ဧဝမာဒိ

Trước `guṇa` và các từ tương tự, `dvi` trở thành `di`; ví dụ: `diguṇaṃ`, `dirattaṃ`, `digu`; vân vân.

တိသွ-.

Trước `ti`, (`dvi` thành) `a`.

တီသု ဒွိဿ အ ဟောတိ; ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ, ဒွတ္တိပတ္တပူရာ.

Trước `ti`, `dvi` trở thành `a`; ví dụ: `dvattikkhattuṃ`, `dvattipattapūrā`.

အာ သံချာယာသတာဒေါ’နညတ္ထေ-.

(`Dvi` thành) `ā` trước một số đếm, ngoại trừ `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác.

သံချာယမုတ္တရပဒေ ဒွိဿအာ ဟောတသဒါဒေါ’နညတ္ထေ; ဒွါဒသ, ဒွါဝီသတိ, ဒွတ္တိံသ; သံချာယန္တိ-ကိံ?’ဒိရတ္တံ; အသတာဒေါတိ-ကိံ? ဒွိသတံ, ဒွိသဟဿံ; အနညတ္ထေတိ-ကိံ?ဒွိဒသာ.

Khi một số đếm theo sau, `dvi` trở thành `ā`, ngoại trừ trước `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `dvādasa`, `dvāvīsati`, `dvattiṃsa`. – Tại sao nói 'khi một số đếm theo sau'? (Để có dạng:) `Dirattaṃ`. – Tại sao nói 'ngoại trừ `sata` v.v...'? (Để có dạng:) `Dvisataṃ`, `dvisahassaṃ`. – Tại sao nói 'khi không có nghĩa khác'? (Để có dạng:) `Dvidasā`.

တိဿေ-.

Của `ti` (thành) `e`.

သံချာယမုတ္တရပဒေ တိဿ ဧဟောတသတာဒေါ’နညတ္ထေ; တေရသ, တေဝိသ, တေတ္တိံသ–-သံချာယန္တွေဝ-တိရတ္တံ; အသတာဒေါတွေဝ-တိသတံ; အနညတ္ထေတွေဝ-တိဝတုကာ.

Khi một số đếm theo sau, `ti` trở thành `e`, ngoại trừ trước `sata` v.v..., và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `terasa`, `tevisa`, `tettiṃsa`. – (Điều kiện) 'khi một số đếm theo sau' là để có dạng: `tirattaṃ`. – (Điều kiện) 'ngoại trừ `sata` v.v...' là để có dạng: `tisataṃ`. – (Điều kiện) 'khi không có nghĩa khác' là để có dạng: `tivatukā`.

စတ္တာလိသာဒေါ ဝါ-.

Tùy chọn, từ bốn mươi trở đi.

တိဿေဝါ ဟောတိ စတ္တာလီသာဒေါ; တေစတ္တာလီသ, တိစတ္တာလီသ; တေပညာသ, တိပညာသ; တေသဋ္ဌိ, တိသဋ္ဌိ; တေသတ္တတိ, တီသတ္တတီ; တ္ဉသီတိ, တိယာသီတိ; တေနဝုတိ, တိနဝုတိ–-အသတာဒေါတွေဝ-တိသတံ.

Từ bốn mươi trở đi, `ti` có thể tùy chọn trở thành `e`; ví dụ: `tecattālīsa`, `ticattālīsa`; `tepaññāsa`, `tipaññāsa`; `tesaṭṭhi`, `tisaṭṭhi`; `tesattati`, `tīsattati`; `teāsīti`, `tiyāsīti`; `tenavuti`, `tinavuti`. – (Điều kiện) 'ngoại trừ `sata` v.v...' vẫn áp dụng, do đó có `tisataṃ`.

ဒွိဿာ စ-.

Và của `dvi` (thành) `ā`.

အသတာဒေါ’နညတ္ထေ စတ္တာလီသာဒေါ ဒွိဿေ ဝါ ဟောတိ အာဝ ဒွေစတ္တာလီသံ, ဒွါစတ္တာသံ, ဒွိစတ္တာလီသံ; ဒွေပညာသံ, ဒွါပညာသံ, ဒွိပညာသံ; ဣစ္စာဒိ.

Từ bốn mươi trở đi, ngoại trừ trước `sata` v.v... và khi không có nghĩa khác, `dvi` có thể tùy chọn trở thành `e` hoặc `ā`; ví dụ: `dvecattālīsaṃ`, `dvācattāsaṃ`, `dvicattālīsaṃ`; `dvepaññāsaṃ`, `dvāpaññāsaṃ`, `dvipaññāsaṃ`; vân vân.

ဗာစတ္တာလိသာဒေါ-.

(`Dvi` thành) `bā` trước các số không phải từ bốn mươi trở đi.

ဒွိဿ ဗာ ဝါ ဟောတစတ္တာလီသာဒေါ’နညတ္ထေ; ဗာရသ, ဒွါဒသ; ဗာဝီသတိ, ဒွါဝီသတိ; ဗတ္တိံသ, ဒွတ္တိံသ–-အစတ္တာလီသာဒေါတိ-ကိံ? ဒွိစတ္တာလီသ.

`Dvi` có thể tùy chọn trở thành `bā` trước các số đếm không phải từ bốn mươi trở đi, và khi không có nghĩa khác; ví dụ: `bārasa`, `dvādasa`; `bāvīsati`, `dvāvīsati`; `battiṃsa`, `dvattiṃsa`. – Tại sao nói 'không phải từ bốn mươi trở đi'? (Để có dạng:) `Dvicattālīsa`.

ဒွိသတိဒသေသု ပဉ္စဿ ပဏ္ဏုပန္နာ -.

Trước `vīsati` và `dasa`, của `pañca` (thành) `paṇṇu` và `pannā`.

ဝီသတိဒသေသု ပရေသု ပဉ္စဿ ပဏ္ဏုပန္နာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; ပဏ္ဏုဝီသတိ, ပဉ္စဝီသတိ;ပန္နရသ, ပဉ္စဒသ.

Khi `vīsati` và `dasa` theo sau, `pañca` có thể tùy chọn trở thành `paṇṇu` và `panna` một cách tương ứng; ví dụ: `paṇṇuvīsati`, `pañcavīsati`; `pannarasa`, `pañcadasa`.

စတုဿ စုတော ဒသေ-.

Của `catu` (thành) `cu` và `co` trước `dasa`.

စတုဿ စုစော ဟောန္တိ ဝါ ဒသသဒ္ဒေ ပရေ; စုဒ္ဒသ, စောဒ္ဒသ, စတုဒ္ဒသ.

Khi từ `dasa` theo sau, `catu` có thể tùy chọn trở thành `cu` hoặc `co`; ví dụ: `cuddasa`, `coddasa`, `catuddasa`.

ဆဿ သော-.

Của `cha` (thành) `so`.

ဆဿ သော ဣစ္စယမာဒေသော ဟောတိ ဒသသဒ္ဒေ ပရေ; သောဠသ.

`Cha` được thay thế bằng `so` khi từ `dasa` theo sau; ví dụ: `soḷasa`.

ဧကဋ္ဌာနမာ-.

Của `eka` và `aṭṭha` (thành) `ā`.

ဧကအဋ္ဌာနံ အာ ဟောတိ ဒသေ ပရေ; ဧကာဒသ, အဋ္ဌာရသ.

Ā được dùng thay cho (nguyên âm cuối của) eka và aṭṭha khi dasa theo sau; (ví dụ:) ekādasa, aṭṭhārasa.

ရ သံချာတော ဝါ-.

Ra của số đếm, tùy chọn.

သံချာတော ပရဿ ဒသဿရ ဟောတိ ဝိဘာသာ; ဧကာရသ, ဧကာဒသ; ဗာရသ, ဒွါဒသ; ပန္နရသ, ပဉ္စဒသ; သတ္တရသ, သတ္တဒသ; အဋ္ဌာရသ, အဋ္ဌာဒသ–-ပန္နဗာဒေသေသု နိစ္စံ, ဣဓ န ဟောတိ စတုဒ္ဒသ.

Sa của dasa theo sau một số đếm được tùy chọn biến đổi thành ra; (ví dụ:) ekārasa, ekādasa; bārasa, dvādasa; pannarasa, pañcadasa; sattarasa, sattadasa; aṭṭhārasa, aṭṭhādasa – đối với panna và bā thì luôn luôn (biến đổi), ở đây không xảy ra (biến đổi) đối với catuddasa.

ဆတီဟိ ဠော စ-

Sau cha và ti, (da) cũng thành ḷo.

ဆတီဟိ ပရဿ ဒသဿ ဠော ဟောတိ ရော စ; သောဠသ, သောရသ; တေဠသ, တေရသ.

Sau cha và ti, (da) của dasa trở thành ḷo và ro; (ví dụ:) soḷasa, sorasa; teḷasa, terasa.

စတုတ္ထတတိယာနမဍ္ဎုဍ္ဎတိယာ-.

Aḍḍha, uḍḍha, tiya (thay cho) catuttha và tatiya.

အဍ္ဎာ ပရေသံ စတုတ္ထတတိယာနံ ဥဍ္ဎတိယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ;’အဍ္ဎန စတုတ္ထော’ အဍ္ဎုဍ္ဎော,’အဍ္ဎေန တတိယော’ အဍ္ဎတိယော–-ကထံ?အဍ္ဎတေယျောတိ-သကတ္ထေ ဏျေ ဥတ္တရ ပဒဝုဒ္ဓိ.

Sau aḍḍha, catuttha và tatiya lần lượt trở thành uḍḍha và tiya; ‘aḍḍhena catuttho’ (ba rưỡi) là aḍḍhuḍḍho, ‘aḍḍhena tatiyo’ (hai rưỡi) là aḍḍhatiyo – Tại sao có dạng aḍḍhateyyo? – Do tiếp vị ngữ ṇya trong ý nghĩa của chính nó, có sự tăng trưởng nguyên âm của từ sau.

ဒုတိယဿ သဟ ဒိယဍ္ဎဒိဝဍ္ဎာ-.

Diyaḍḍha và divaḍḍha (thay cho) dutiya cùng với (aḍḍha).

အဍ္ဎာ ပရဿ ဒုတိယဿ သဟအဍ္ဎသဒ္ဒေန ဒိယဍ္ဎဒိဝဍ္ဎာ ဟောန္တိ;’ အဍ္ဎေန ဒုတိယော’ ဒိယဍ္ဎော, ဒိဝဍ္ဎော ဝါ.

Sau aḍḍha, dutiya cùng với từ aḍḍha trở thành diyaḍḍha và divaḍḍha; ‘aḍḍhena dutiyo’ (một rưỡi) là diyaḍḍho, hoặc divaḍḍho.

သရေ ကဒ ကုဿုန္တရတ္ထေ-.

Kada (thay cho) ku khi một nguyên âm theo sau, trong ý nghĩa xấu.

ကုဿုတ္တရပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ သရာဒေါ ဥတ္တရပဒေ ကဒါ ဒေသောဟောတိ; ကဒန္နံ, ကဒသနံ–-သရေတိ-ကိံ? ကုပုတ္တော; ဥတ္တရတ္ထေတိ-ကိံ? ကုဩဋ္ဌော; ရာဇာ.

Ku, khi được dùng với ý nghĩa xấu, được thay thế bằng kada khi từ sau bắt đầu bằng một nguyên âm; (ví dụ:) kadannaṃ, kadasanaṃ – Tại sao nói ‘khi nguyên âm theo sau’? (Ví dụ:) Kuputto; Tại sao nói ‘với ý nghĩa xấu’? (Ví dụ:) Kuoṭṭho; rājā.

ကာပ္ပတ္ထေ-.

Kā trong ý nghĩa nhỏ/ít.

အပ္ပတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ ကုဿကာ ဟောတုတ္တရပဒတ္ထေ;’အပ္ပကံ လဝဏံ’ ကာလဝဏံ.

Ku, mang ý nghĩa nhỏ/ít, trở thành kā trước từ sau; ‘appakaṃ lavaṇaṃ’ (một ít muối) là kālavaṇaṃ.

ပုရိသေဝါ-.

Trước purisa, một cách tùy chọn.

ကုဿ ပုရိသေကာ ဟောတိ ဝါ; ကာပုရိသော, ကုပုရိသော–-အယမပ္ပတ္တဝိဘာသာ–-အပ္ပတ္ထေ တုပုဗ္ဗေနနိစ္စံဟောတိ;’ဤသံ ပုရိသော’ ကာပုရိသော.

Ku trở thành kā một cách tùy chọn trước purisa; (ví dụ:) kāpuriso, kupuriso – đây là sự tùy chọn không có được (từ quy tắc trước) – nhưng trong ý nghĩa nhỏ/ít, nó luôn luôn (trở thành kā) theo quy tắc trước; ‘īsaṃ puriso’ (người đàn ông đáng khinh) là kāpuriso.

ပုဗ္ဗာဒီဟုတ္တရပဒဿအဟဿ အနှာဒေသော ဟောတိ; ပုဗ္ဗနှော; အပရနှော; အဇဇနှော; သာယနှော; မဇ္ဈနှော.

Sau pubba và các từ tương tự, aha ở từ sau được thay thế bằng anha; (ví dụ:) pubbanho; aparanho; ajajanho; sāyanho; majjhanho.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ သမာသကဏ္ဍော တတိယော.

Như vậy, trong chú giải ngữ pháp Moggallāna, chương thứ ba về Phức hợp từ (Samāsa) đã kết thúc.

ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာ ဝါ ဏပ္ပစ္စယော ဟောတပစ္စေ’ဘိဓေယေ; ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော; ဧဝမညတြာပိ,’ဝသိဋ္ဌဿာပစ္စံ’ ဝါသိဋ္ဌော, ဝါသိဋ္ဌီ ဝါ; ဩပဂဝေါ, ဩပဂဝီ ဝါ –-ဝေတိ-ဝါကျ သမာသဝိကပ္ပတ္ထံ တဿာဓိကာရော သကတ္ထာဝဓိ.

Sau một danh từ ở sở hữu cách, tiếp vị ngữ ṇa được tùy chọn dùng trong ý nghĩa ‘con cháu’; ký tự ṇ có mục đích tăng trưởng (nguyên âm đầu); điều này cũng tương tự ở những nơi khác, ‘con cháu của Vasiṭṭha’ là vāsiṭṭho, hoặc vāsiṭṭhī; opagavo, hoặc opagavī – từ vā (tùy chọn) có mục đích lựa chọn giữa một câu và một phức hợp từ, và quyền hạn của nó kéo dài đến hết phần của nó.

ဝစ္ဆာဒိတောဏာနဏာယနာ-.

Sau vaccha v.v... (là các tiếp vị ngữ) ṇāna, ṇāyana.

ဝစ္ဆာဒီဟိ အပစ္စပ္ပစ္စယန္တေဟိ ဟောတ္တာဒီဟိစ သဒ္ဒေဟိ ဏာနဏာယနပ္ပစ္စယာ ဝါ ဟောန္တပစ္စေ. ဝစ္ဆာနော ဝစ္ဆာယနော; ကစ္စာနော, ကစ္စာယနော–-ယာဂမေ-ကာတိယာနော; မောဂ္ဂလ္လာနော, မောဂ္ဂလ္လာယနော; သာကဋာနော, သာကဋာယနော; ကဏ္ဘာနော, ကဏ္ဘာယနော; ဣစ္စာဒိ.

Sau các từ như vaccha kết thúc bằng tiếp vị ngữ chỉ con cháu, và sau các từ như hotta, các tiếp vị ngữ ṇāna và ṇāyana được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Vacchāno, vacchāyano; kaccāno, kaccāyano – với sự xen vào của y: kātiyāno; moggallāno, moggallāyano; sākaṭāno, sākaṭāyano; kaṇbhāno, kaṇbhāyano; v.v...

ကတ္တိကာဒီဟိ ဝိဓဝါဒီဟိ စ ဏေယျဏေရာ ဝါ ယထာက္ကမံ ဟောန္တပစ္စေ. ကတ္တိကေယျော. ဝေနတေယျော; ဘာဂီနေယျော ဣစ္စာဒိ–-ဝေဓဝေရော; ဝန္ဓကေရော; နာဠိကေရော; သာမဏေရော ဣစ္စာဒိ.

Sau kattikā v.v... và sau vidhavā v.v..., các tiếp vị ngữ ṇeyya và ṇera được tùy chọn dùng lần lượt trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Kattikeyyo. Venateyyo; bhāgīneyyo v.v... – vedhavero; vandhakero; nāḷikero; sāmaṇero v.v...

ဏျ ဒိစ္စာဒီဟိ-.

Ṇya sau diti v.v...

ဒိတိပ္ပဘုတီဟိ ဏျော ဝါ ဟောတပစ္စေ. ဒေစ္စော; အာဒိစ္စော; ကောဏ္ဍညော; ဂဂ္ဂျော; ဘာတဗ္ဗော; ဣစ္စာဒိ

Sau diti và các từ tương tự, ṇya được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) Decco; ādicco; koṇḍañño; gaggyo; bhātabbo; v.v...

အာ ဏိ-.

Sau a, (là tiếp vị ngữ) ṇi.

အကာရန္တတော ဏိ ဝါ ဟောတပစ္စေ ဒက္ခိ; ဒေါဏိ; ဝါသဝိ; ဝါရုဏိစ္စာဒိ.

Sau một từ tận cùng bằng a, ṇi được tùy chọn dùng trong ý nghĩa con cháu. (Ví dụ:) dakkhi; doṇi; vāsavi; vāruṇi v.v...

ရာဇတော ညော ဇာတိယံ-.

Sau rāja, (là tiếp vị ngữ) ñño trong ý nghĩa giai cấp.

ရာဇသဒ္ဒတော ညော ဝါ ဟောတပစ္စေ ဇာတိယံ ဂမျမာနာယံ. ရာဇညော–-ဇာတိယန္တိ ကိံ?ရာဇာပစ္စံ.

Sau từ rāja, ñño được tùy chọn dùng cho con cháu khi ý nghĩa giai cấp được ngụ ý. (Ví dụ:) Rājañño – Tại sao nói ‘trong ý nghĩa giai cấp’? (Ví dụ:) Rājāpaccaṃ.

ခတ္တာ ယိယာ-. ခတ္တသဒ္ဒါ ယေယာ ဟောန္တပစ္စေ ဇာတိယံ ခတျော; ခတ္တိယော ဇာတိယယန္တွေ-ခတ္တိ.

Sau khatta, (là tiếp vị ngữ) ya, iya. Sau từ khatta, ya và iya được dùng cho con cháu trong ý nghĩa giai cấp. (Ví dụ:) khatyo; khattiyo. Khi không có ý nghĩa giai cấp: khatti.

မနုတော ဿသဏိ-.

Sau manu, (là tiếp vị ngữ) ssa, aṇa.

မနုသဒ္ဒတော ဇာတိယံ ဿသဏ ဟောန္တပစ္စေ. မနုဿော; မာနုသော? ဣတ္ထိယံ-မနုဿာ; မာနုသီ–-ဇာတိယန္တွေဝ-မာဏဝေါ.

Sau từ manu, trong ý nghĩa chủng tộc, ssa và aṇa được dùng cho con cháu. (Ví dụ:) Manusso; mānuso. Ở giống cái: manussā; mānusī – Khi không có ý nghĩa chủng tộc: māṇavo.

ဇနပဒနာမသ္မာ ခတ္တိယာ ရညော စ ဏော-.

Sau tên quốc độ, (để chỉ hậu duệ) của Sát-đế-lỵ và của vua, (có hậu tố) ṇo.

ဇနပဒဿ ယံ နာမံ တန္နာမသ္မာ ခတ္တိယာပစ္စေ ရညောဝ ဏော ဟောတိ. ပဉ္စာလော; ကောသလော; မာဂဓော; ဩက္ကာကော–-ဇနပဒနာမသ္မာတိ-ကိံ? ဒါသရထိ; ခတ္တိယာတိ-ကိံ?’ပဉ္စာလဿ ဗြာဟ္မဏဿာပစ္စံ’ ပဉ္စာလ.

Tên nào là tên của quốc độ, sau tên ấy, để chỉ hậu duệ của vua thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: Pañcālo; kosalo; māgadho; okkāko. – Tại sao nói ‘sau tên quốc độ’? (Để loại trừ trường hợp như) Dāsarathi. – Tại sao nói ‘của Sát-đế-lỵ’? (Ví dụ) ‘hậu duệ của một vị Bà-la-môn ở xứ Pañcāla’ là pañcāla.

ဏျ ကုရုသိဝီဟီ-.

Sau Kuru và Sivi, (có hậu tố) ṇya.

ကုရုသိဝီဟပစ္စေ ရညေ စ ဏျော ဟောတိ; ကောရဗျော သေဗျော.

Để chỉ hậu duệ của vua thuộc dòng dõi Kuru và Sivi, thì có hậu tố ṇyo. Ví dụ: korabyo, sebyo.

ဏ ရာဂါ တေန ရတ္တံ-.

Sau (danh từ chỉ) vật nhuộm, (trong ý nghĩa) ‘được nhuộm bởi cái đó’, (có hậu tố) ṇa.

ရာဂဝါစိတတိယန္တတော ရတ္တမိစ္စေတသ္မိံ အတ္ထေ ဏော ဟောတိ’ကသာဝေန ရတ္တံ’ ကာသာဝံ;ကောသုမ္ဘံ; ဟာလိဒ္ဒံ–-ရာဂါတိ ကိံ? ဒေဝဒတ္တေန ရတ္တံ ဝတ္ထံ; ဣဓ ကသ္မာ နဟောတိ? နီလံ ပီတန္တိ–-ဂုဏဝစနတ္တာ ဝိနာပိ ဏေန ဏတ္ထဿာဘိဓာနတော.

Sau một từ ở biến cách thứ ba chỉ vật nhuộm, trong ý nghĩa ‘được nhuộm’, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘được nhuộm bằng kasāva’ là kāsāvaṃ; kosumbhaṃ; hāliddaṃ. – Tại sao nói ‘vật nhuộm’? (Để loại trừ trường hợp như) Devadattena rattaṃ vatthaṃ (tấm y được nhuộm bởi Devadatta). – Tại sao ở đây không có (hậu tố)? (Trong các trường hợp như) nīlaṃ, pītaṃ. – Vì chúng là những từ chỉ phẩm chất, nên ý nghĩa của hậu tố ṇa đã được biểu thị ngay cả khi không có hậu tố ṇa.

နက္ခတ္တေနိန္ဒုယုတ္တေန ကာလေ-.

Sau (danh từ chỉ) chòm sao đi cùng với mặt trăng, (trong ý nghĩa) về thời gian, (có hậu tố ṇa).

တတိယန္တတော နက္ခတ္တာ တေန လက္ခိတေ ကာလေ ဏော ဟောတိ; တံ စေ နက္ခန္တမိန္ဒုယုတ္တံ ဟောတိ. ဖုဿီ, ရတ္တီ; ဖုဿော, အဟော–-နက္ခတ္တေနေတိ-ကိံ? ဂုရုနာ လက္ခိတာ ရတ္တိ; ဣန္ဒု ယနုတ္တေနေတိ-ကိံ? ကတ္တိကာယ လက္ခိတော မုဟုတ္တော; ကာလေတိ-ကိံ? ဖုဿေနလက္ခိတာ အတ္ထသိဒ္ဓိ–-အဇ္ဇကတ္တိကာတိ ကတ္တိကာ ယုတ္တေ စန္ဒေ ကတ္တိကာသဒ္ဒေါ ဝတ္တတေ.

Sau một từ ở biến cách thứ ba chỉ chòm sao, trong ý nghĩa về thời gian được đánh dấu bởi nó, thì có hậu tố ṇo; nếu chòm sao ấy đi cùng với mặt trăng. Ví dụ: Phussī, rattī (đêm Phussa); phusso, aho (ngày Phussa). – Tại sao nói ‘bởi chòm sao’? (Để loại trừ) Gurunā lakkhitā ratti (đêm được đánh dấu bởi vị thầy). – Tại sao nói ‘đi cùng với mặt trăng’? (Để loại trừ) Kattikāya lakkhito muhutto (khoảnh khắc được đánh dấu bởi sao Kattikā). – Tại sao nói ‘về thời gian’? (Để loại trừ) Phussenalakkhitā atthasiddhi (sự thành tựu mục đích được đánh dấu bởi sao Phussa). – (Câu) ajjakattikā có nghĩa là từ kattikā chỉ mặt trăng đi cùng với (chòm sao) Kattikā.

သာဿ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမံသိ-.

(Trong ý nghĩa) ‘đó là vị trời của nó’ và ‘(đó là) ngày rằm (của nó)’, (có hậu tố ṇa).

သေတိ ပဌမန္တာ အဿာတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ ဏော ဘဝတိ ယံ ပဌမန္တံ သာ ဝေ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမာသီ ဝါ.’သုဂတော ဒေဝတာ အဿာ’တိ သောဂတော; မာဟိန္ဒော; ယာမော; ဝါရုဏော; ဖုဿီ ပုဏ္ဏမာသီ အဿ သမ္ဗန္ဓိနီ’တိ ဖုဿော, မာဃော; မာဃော; ဖဂ္ဂုနော; စိတ္တော; ဝေသာခေါ;ပေဋ္ဌမုလော; အာသာဠှော; သာဝဏော; ပေါဋ္ဌပါဒေါ; အဿယုဇော; ကတ္တိကော; မာဂသိရော–-ပုဏ္ဏမာသီတိ-ကိံ, ဖုဿိ ပဉ္စမီ အဿ–-ပုဏ္ဏမာသီဝ ဂတကမာသသမ္ဗန္ဓိနီ န ဟောတိ;’ပုဏ္ဏော မာ အဿန္တိ’ နိဗ္ဗစနာ–-အတော ဧဝ နိပါတနာ ဏော, သာဂမော စ, မာသသုတီယာဝ နပပဉ္စဒသရတ္တာဒေါ ဝိဓိ.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất (trong câu có dạng) ‘sā’, trong ý nghĩa của biến cách thứ sáu ‘assa’, thì có hậu tố ṇo; từ ở biến cách thứ nhất đó hoặc là một vị trời hoặc là ngày rằm. Ví dụ: ‘Sugato devatā assa’ (Đấng Thiện Thệ là vị trời của người ấy) thành sogato; māhindo; yāmo; vāruṇo. (Ví dụ:) ‘phussī puṇṇamāsī assa sambandhinī’ (ngày rằm liên quan đến sao Phussa là của tháng ấy) thành phusso, māgho; phagguno; citto; vesākho; jeṭṭhamūlo; āsāḷho; sāvaṇo; poṭṭhapādo; assayujo; kattiko; māgasiro. – Tại sao nói ‘ngày rằm’? (Để loại trừ) phussī pañcamī assa (ngày mồng năm liên quan đến sao Phussa là của tháng ấy). – (Từ) puṇṇamāsī (được hình thành từ câu) ‘puṇṇo mā assaṃ’ (mặt trăng tròn đầy trong ngày ấy). Do đó, theo quy tắc đặc biệt, có hậu tố ṇo và sự thêm vào của ‘sa’. Quy tắc này chỉ áp dụng cho tên tháng, không phải cho mười lăm đêm v.v...

တမဓီတေ တံ ဇာနာတိ ကဏိကာ စ-.

(Trong ý nghĩa) ‘học cái đó’, ‘biết cái đó’, (có hậu tố) ka và ṇika.

ဒုတိယန္တတော တမဓီတေ တံ ဇာနာတီတိ ဧတေသ္ဖတ္ထေသုဏော ဟောတိ ကော ဏိကောဝ.’ ဝျာကရဏမဓီတေ ဇာနာတိ ဝါ’ ဝေယျာကရဏော; ဆာန္ဒသော; ကမကော; ပဒကော; ဝေနယိကော; သုတ္တန္တိကော–-ဒွိတဂ္ဂဟဏံ ပုထဂေဝ ဝိဓာနတ္ထံ ဇာနနဿစ အဇ္ဈေနဝိသယဘာဝဒဿနတ္ထံ ပသိမ္ဗုပသံဂဟတ္ထဉ္စ.

Sau một từ ở biến cách thứ hai, trong những ý nghĩa ‘học cái đó’ và ‘biết cái đó’, thì có hậu tố ṇo, ka, hoặc ṇika. Ví dụ: ‘học hoặc biết ngữ pháp’ là veyyākaraṇo; chāndaso; kamako; padako; venayiko; suttantiko. – Việc nêu ra hai (động từ) là để quy định riêng biệt, để cho thấy rằng đối tượng của việc biết chính là việc học, và cũng để bao gồm các (ý nghĩa) tương tự.

တဿ ဝိသယေ ဒေသေ.-.

(Trong ý nghĩa) ‘lãnh địa của nó, là một xứ sở’, (có hậu tố ṇa).

ဆဌိယန္တာ ဝိသယေ ဒေသရူပေ ဏော ဟောတိ.’ဝသာတီနံ ဝိသယော ဒေသော’ဝါသာတော–-ဒေသေတိ ကိံ? စက္ခုဿ ဝိသယော ရူပံ, ဒေဝဒတ္တဿ ဝိသယော’နုဝါကော.

Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa lãnh địa có hình thức là một xứ sở, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘xứ sở là lãnh địa của dòng họ Vasāti’ là vāsāto. – Tại sao nói ‘xứ sở’? (Để loại trừ) Cakkhussa visayo rūpaṃ (đối tượng của mắt là sắc), devadattassa visayo’nuvāko (phạm vi (hiểu biết) của Devadatta là một chương).

နိဝါသေ တန္နာမေ-.

(Trong ý nghĩa) nơi ở, khi nó là tên (của nơi đó), (có hậu tố ṇa).

ဆဋ္ဌိယန္တာ နိဝါသေ ဒေသေ တန္နာမေ ဏော ဟောတိ;’သိဝီနံ နိဝါသော ဒေသောသေဗျော; ဝါသာတော.

Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa nơi ở là một xứ sở, khi nó là tên của nơi đó, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘xứ sở là nơi ở của dòng họ Sivi’ là sebyo; vāsāto.

အဒူရဘဝေ-.

(Trong ý nghĩa) sinh ra không xa, (có hậu tố ṇa).

ဆဋ္ဌိယန္တာ အဒူရဘဝေ ဒေသေတန္နာမေ ဏော ဟောတိ;’ဝိဒသာယ အဒုရဘဝံ’ ဝေဒိသံ.

Sau một từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa một xứ sở sinh ra không xa (nơi đó), khi nó là tên của xứ sở ấy, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘(thành phố) sinh ra không xa (sông) Vidasā’ là vedisaṃ.

တေနတိဗ္ဗတ္တေ-.

(Trong ý nghĩa) được tạo ra bởi cái đó, (có hậu tố ṇa).

တတိယန္တာ နိဗ္ဗတ္တေ ဒေသေတန္နာမေ ဏော ဟောတိ; ကုသမ္ဗေန နိဗ္ဗတ္တာ ကောသမ္ဗီ, နဂရီ; ကာကန္ဒီ, မာကန္ဒီ,’သဟဿေန နိဗ္ဗတ္တာ’ သာဟဿီ, ပရိခါ–-ဟေတုမှိ ကတ္တရိကရဏေ စ ယထာယောဂံ တတိယာ.

Sau một từ ở biến cách thứ ba, trong ý nghĩa một xứ sở được tạo ra (bởi nó), khi nó là tên của xứ sở ấy, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: kusambena nibbattā kosambī, nagarī (thành phố được tạo ra bởi Kusamba); kākandī, mākandī. ‘sahassena nibbattā’ sāhassī, parikhā (hào được đào với giá một ngàn). – Biến cách thứ ba được dùng tùy theo trường hợp với ý nghĩa nguyên nhân, tác nhân, và công cụ.

တမိဓတ္ထိ-.

(Trong ý nghĩa) ‘cái đó có ở đây’, (có hậu tố ṇa).

တန္တိ ပဌမန္တာ ဣဓာတိ သတ္တမျတ္ထေ ဒေသေ တန္နာမေ ဏော ဟောတိ, ယန္တံ ပဌမန္တမတ္ထိ စေ;’ဥဒုမ္ဗရာ အသ္မိံ ဒေသေ သန္တီ’တိ ဩဒုမ္ဗရော, ဗာဒရော, ဗဗ္ဗဇော.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất (trong câu có dạng) ‘taṃ’, trong ý nghĩa của biến cách thứ bảy ‘idha’, để chỉ một xứ sở và là tên của xứ sở đó, thì có hậu tố ṇo, nếu cái ở biến cách thứ nhất đó có tồn tại. Ví dụ: ‘udumbarā asmiṃ dese santi’ (cây sung có ở xứ này) thành odumbaro; bādaro; babbajo.

တတြ ဘဝေ-.

(Trong ý nghĩa) sinh ra ở đó, (có hậu tố ṇa).

သတ္တမျန္တာ ဘဝတ္ထေ ဏော ဟောတိ;’ဥဒကေ ဘဝေါ’ဩဒကော, ဩရသော, ဇာနပဒေါ, မာဂဓော, ကာပိလဝတ္ထဝေါ, ကောသမ္ဗော.

Sau một từ ở biến cách thứ bảy, trong ý nghĩa ‘sinh ra’, thì có hậu tố ṇo. Ví dụ: ‘udake bhavo’ (sinh ra trong nước) là odako; oraso; jānapado; māgadho; kāpilavatthavo; kosambo.

အဇ္ဇာဒီဟိ တတော-.

Sau ajja v.v..., (có hậu tố) tana.

ဘဝတ္ထေ အဇ္ဇာဒီဟိ တနော ဟောတိ;’အဇ္ဇ ဘဝေါ’ အဇ္ဇတနော, သွာတနော, ဟိယျတ္တနော.

Trong ý nghĩa ‘sinh ra’, sau ajja v.v..., có hậu tố tano. Ví dụ: ‘ajja bhavo’ (sinh ra hôm nay) là ajjatano; svātano; hiyyattano.

ပုရာတော ဏော စ-.

Sau purā, (có hậu tố) ṇo và (tano).

ပုရာ ဣစ္စသ္မာ ဘဝတ္ထေ ဏော ဟောတိ တနော စ; ပုရာဏော, ပုရာတနော.

Sau từ purā này, trong ý nghĩa ‘sinh ra’, có hậu tố ṇo và tano. Ví dụ: purāṇo, purātano.

အမာတ္ထစ္စော-. အမာသဒ္ဒတော အစ္စော ဟောတိ ဘဝတ္ထေ; အမစ္စော.

Amātthacco-. Sau từ amā, có hậu tố acco trong ý nghĩa ‘sinh ra’; (ví dụ:) amacco.

မဇ္ဈာဒိတွိမော-.

Sau majjha v.v..., (có hậu tố) ima.

မဇ္ဈာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ ဘဝတ္ထေ ဣမော ဟောတိ; မဇ္ဈိမော, အန္တိမော–-မဇ္က္ဇ္ဓအန္တ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ ဩရ ပါရ ပစ္ဆာ အဗ္ဘန္တရ ပစ္စန္တ.

Hậu tố `ima` được dùng sau các từ ở thất cách bắt đầu bằng `majjha` trong ý nghĩa ‘hiện hữu’; `majjhimo`, `antimo` – `majjha`, `anta`, `heṭṭhā`, `upari`, `ora`, `pāra`, `pacchā`, `abbhantara`, `paccanta`.

ကဏ္ဏေယျဏေယျကယိယာ-.

Các hậu tố `ka`, `ṇeyya`, `ṇeyyaka`, `ya`, `iya`.

သတ္တမျန္တာ ဧတေ ပစ္စယာ ဟောန္တိ ဘဝတ္ထေ; ကဏ-’ကုသိနာရာယံ ဘဝေါ’ ကောသိနာရကော, မာဂဓကော, အာရညကေ, ဝိဟာရော–-ဏေယျ-ဂင်္ဂေယျော, ပဗ္ဗတေယျော, ဝါနေယေယျာ–-ဏေယျက-ကောလေယျကော, ဗာရာဏသေယျကော, စမ္ပေယျကော; မိထိလေယျကောတိ-ဧယျကော–-ယ-ဂမ္မော, ဒိဗ္ဗော; ဣယဂါမိယော, ဥဒရိယော, ဒိဝိယော, ပဉ္စာလိယော, ဗောဓပက္ခီယော, လောကိယော.

Các hậu tố này được dùng sau các từ ở thất cách trong ý nghĩa ‘hiện hữu’. Hậu tố `ka`: ‘`kusinārāyaṃ bhavo`’ (hiện hữu ở Kusinārā) thành `kosinārako`, `māgadhako`, `āraññake vihāro`. Hậu tố `ṇeyya`: `gaṅgeyyo`, `pabbateyyo`, `vāneyeyyā`. Hậu tố `ṇeyyaka`: `koleyyako`, `bārāṇaseyyako`, `campeyyako`; `mithileyyako` là từ hậu tố `eyyako`. Hậu tố `ya`: `gammo`, `dibbo`. Hậu tố `iya`: `gāmiyo`, `udariyo`, `diviyo`, `pañcāliyo`, `bodhapakkhīyo`, `lokiyo`.

ဏိကော-.

Hậu tố `ṇika`.

သတ္တမျန္တာ ဘဝတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ; သာရဒိကော, ဒိဝသော; သာရဒိကာ, ရတ္တိ.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau từ ở thất cách trong ý nghĩa ‘hiện hữu’; `sāradiko divaso`; `sāradikā ratti`.

တမဿ သိပ္ပံ သီလံ ပဏျံ ပဟရဏံ ပယောဇနံ-.

Trong ý nghĩa: ‘đó là nghề nghiệp, giới hạnh, hàng hóa, vũ khí, mục đích của người ấy’.

ပဌမန္တာ သိပ္ပာဒိဝါစကာ အဿေတိ ဆဎတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ;’ဝီဏာဝါဒနံ သိပ္ပမဿ’ ဝေဏိကော, မောဒင်္ဂိကော, ဝံသိကော;’ပံသုကူလဓာရဏံ သီလမဿ’ ပံသုကူလိကော, တေစီဝရိကော;’ဂန္ဓောပဏျမဿ’ ဂန္ဓိကော, တေလိကော, ဂေါဠိကော’စာပေါ ပဟရဏမဿ’ စာပိကော, တောမရိကော, မုဂ္ဂရိကော;’ဥပဓိပ္ပ ယောဇနမဿ’ ဩပဓိကံ, သာတိကံ, သာဟဿိကံ.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở nhất cách chỉ nghề nghiệp v.v... trong ý nghĩa của sở thuộc cách ‘của người ấy’. Ví dụ: ‘`vīṇāvādanaṃ sippamassa`’ (chơi đàn tỳ bà là nghề của người ấy) thành `veṇiko`, `modaṅgiko`, `vaṃsiko`; ‘`paṃsukūladhāraṇaṃ sīlamassa`’ (mặc y phấn tảo là giới hạnh của người ấy) thành `paṃsukūliko`, `tecīvariko`; ‘`gandho paṇyamassa`’ (hương liệu là hàng hóa của người ấy) thành `gandhiko`, `teliko`, `goḷiko`; ‘`cāpo paharaṇamassa`’ (cung là vũ khí của người ấy) thành `cāpiko`, `tomariko`, `muggariko`; ‘`upadhi payojanamassa`’ (sanh y là mục đích của người ấy) thành `opadhikaṃ`, `sātikaṃ`, `sāhassikaṃ`.

တံ ဟန္တရဟတိ ဂစ္ဆတုဉ္ဆတိ စရတိ-. ဒုတိယန္တာ ဟန္တီတိ ဧဝမာဒိသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ; ပက္ခီဟိ-’ပက္ခိနော ဟန္တီ’တိ ပက္ခိကော, သာကုဏိကော, မာယုရိကော–-မစ္ဆေဟိ- မစ္ဆိကော, မေနိကော–-မိဂေဟိ မာဂဝိကော, ဟာရိဏိကော, - သူကရိကောတိ- ဣကော;’သတမရဟတီ’တိ သာတိကံ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ;’ဧဟိ ပဿ ဝိဓိံ ရဟတီ’တိ ဧဟိပဿိကော, သာဟဿိကော–-သဟဿိယောတီဓ ဣယော;’ပရဒါရံ ဂစ္ဆတီ’တိ ပါရဒါရိကော, မဂ္ဂိကော, ပညာသယောဇနိကော;’ ဗဒရေ ဥဉ္ဆတီ’တိ ဗာဒရိကော, သာမာကိကော;’ဓမ္မံ စရတီ’တိ ဓမ္မိကော, အဓမ္မိကော.

Trong ý nghĩa: ‘người ấy giết, xứng đáng, đi đến, lượm lặt, thực hành cái đó’. Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở nhị cách trong các ý nghĩa như ‘giết’ v.v... Ví dụ: `pakkhīhi` – ‘`pakkhino hanti`’ (giết các loài chim) thành `pakkhiko`, `sākuṇiko`, `māyuriko`; `macchehi` – `macchiko`, `meniko`; `migehi` – `māgaviko`, `hāriṇiko`, `sūkariko` là từ hậu tố `ika`; ‘`satam arahati`’ (xứng đáng một trăm) thành `sātikaṃ`, `sandiṭṭhikaṃ`; ‘`ehi passa vidhiṃ arahati`’ (xứng đáng với pháp ‘hãy đến để thấy’) thành `ehipassiko`, `sāhassiko` – ở đây `sahassiyo` có hậu tố `iyo`; ‘`paradāraṃ gacchati`’ (đi đến vợ người) thành `pāradāriko`, `maggiko`, `paññāsayojaniko`; ‘`badare uñchati`’ (lượm lặt táo) thành `bādariko`, `sāmākiko`; ‘`dhammaṃ carati`’ (thực hành pháp) thành `dhammiko`, `adhammiko`.

တေန ကတံ ကီတံ ဗဒ္ဓမဟိသင်္ခတံ သံသဎံ ဟတံ ဟန္တိ ဇိတံ ဇယတိ ဒိဗ္ဗတိ ခဏတိ တရတိ စရတိ ဝဟတိ ဇိဝတိ-.

Trong ý nghĩa: ‘được làm, được mua, được buộc, được chế biến, được trộn lẫn, bị giết, giết, được thắng, thắng, chơi, đào, vượt qua, đi, mang, sống bằng cái đó’.

တတိယန္တာ ကတာဒိသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ;’ကာယေန ကတံ’ ကာယိကံ, ဝါစသိကံ, မာနသိကံ;’ဝါတေနကတော အာဗာဓော’ ဝါတိကော–-’သတေန ကီတံ’ သာတိကံ, သာဟဿိကံ, မူလတောဝ-ဒေဝဒတ္တေန ကီတောတိ န ဟောတိ တဒတ္ထာပ္ပတီတိယာ–-’ဝရတ္တာယ ဗဒ္ဓေါ’ ဝါရတ္တိကော, အာယသိကော, ပါသိကော; –-’ဃတေန အဘိသင်္ခတံ သံသဋ္ဌံ ဝါ’ ဃာတိကံ, ဂေါဠိကံ, ဒါဓိကံ, မာရိစိကံ–-’ဇာလေန ဟတော ဟန္တီတိ ဝါ’ ဇာလိကော, ဗာဠိသိကော–-’အက္ခောဟိ ဇိတ’မက္ခိကံ, သာလာကိကံ–-’အက္ခေဟိ ဇယတိ ဒိဗ္ဗတိ ဝါ’ အက္ခိကော–-’ခဏိတ္တိယာ ခဏတီ’တိ ခါဏိတ္တိကော, ကုဒ္ဒါလိကော-ဒေဝဒတ္တေန ဇိတမင်္ဂုလျာ ခဏတီတိ န ဟောတိ တဒတ္ထာ နဝဂမာ–-’ဥဠုမ္ပေန တရတီ’တိ ဩဠုမ္ပိကော; ဥဠုမ္ပိကောတိ-ဣကော; ဂေါပုစ္ဆိကော; နာဝိကော–-’သကဋေန စရတီ’တိ သာကဋိကော. ရထိကော–-ပရပ္ပိကောတိ ဣကော-’ခန္ဓေန ဝဟတီ’တိ ခန္ဓိကော, အံသိကော; သီသိကောတိ-ဣကော–-’ဝေတတေန ဇီဝတီ’တိ ခန္ဓိကော, အံသိကော; သီသိကောတိ-ဣကော–-’ဝေတနေန ဇီဝတီ’တိ ဝေတနိကော, ဘတိကော, ကယိကော, ဝိက္ကယိကော; ကယဝိက္ကယယိကောတိ-ဣကော.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở tam cách trong các ý nghĩa như ‘được làm’ v.v... Ví dụ: ‘`kāyena kataṃ`’ (được làm bởi thân) thành `kāyikaṃ`, `vācasikaṃ`, `mānasikaṃ`; ‘`vātena kato ābādho`’ (bệnh do gió) thành `vātiko`; ‘`satena kītaṃ`’ (được mua với giá một trăm) thành `sātikaṃ`, `sāhassikaṃ`, nhưng không thành lập từ `devadattena kīto` vì không thể hiện ý nghĩa đó; ‘`varattāya baddho`’ (bị buộc bằng dây da) thành `vārattiko`, `āyasiko`, `pāsiko`; ‘`ghatena abhisaṅkhataṃ saṃsaṭṭhaṃ vā`’ (được chế biến hoặc trộn với bơ sữa) thành `ghātikaṃ`, `goḷikaṃ`, `dādhikaṃ`, `māricikaṃ`; ‘`jālena hato hantīti vā`’ (bị giết hoặc giết bằng lưới) thành `jāliko`, `bāḷisiko`; ‘`akkhehi jitaṃ`’ (thắng bằng súc sắc) thành `akkhikaṃ`, `sālākikaṃ`; ‘`akkhehi jayati dibbati vā`’ (thắng hoặc chơi bằng súc sắc) thành `akkhiko`; ‘`khaṇittiyā khaṇati`’ (đào bằng cuốc) thành `khāṇittiko`, `kuddāliko`, nhưng không thành lập từ `devadattena jitaṃ` hay `aṅgulyā khaṇati` vì không hiểu được ý nghĩa đó; ‘`uḷumpena tarati`’ (vượt qua bằng bè) thành `oḷumpiko`; `uḷumpiko` là từ hậu tố `ika`; `gopucchiko`; `nāviko`; ‘`sakaṭena carati`’ (đi bằng xe) thành `sākaṭiko`, `rathiko`; `parappiko` là từ hậu tố `ika`; ‘`khandhena vahati`’ (mang trên vai) thành `khandhiko`, `aṃsiko`; `sīsiko` là từ hậu tố `ika`; ‘`vetanena jīvati`’ (sống bằng tiền lương) thành `vetaniko`, `bhatiko`, `kayiko`, `vikkayiko`; `kayavikkayiko` là từ hậu tố `ika`.

တဿ သံဝတ္တတိ-.

Trong ý nghĩa: ‘dẫn đến điều đó’.

စတုတ္ထျန္တာ သံဝတ္တတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ;’ပုနဗ္ဘဝါယ သံဝတ္တတီ’တိ ပေါနောဘဝိကော, ဣတ္ထိယံ-ပေါနောဘဝိကာ;’လောကာယ သံဝတ္တတီ’တိ လောကိကော,’ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါ’တိ သဂ္ဂေါ,’သဂ္ဂါယ သံဝတ္တတီ’တိ သောဝဂ္ဂိကော, သဿာဝ္ैက တဒမိနာဒိ ပါဌာ–-’ဓနာယ သံဝတ္တတီ’တိ ဓညံ-ယော.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở tứ cách trong ý nghĩa ‘dẫn đến’. Ví dụ: ‘`punabbhavāya saṃvattati`’ (dẫn đến tái sanh) thành `ponobhaviko`, giống cái là `ponobhavikā`; ‘`lokāya saṃvattati`’ (dẫn đến thế gian) thành `lokiko`; ‘`suṭṭhu aggo’ti saggo`’, ‘`saggāya saṃvattati`’ (dẫn đến thiên giới) thành `sovaggiko`; ‘`dhanāya saṃvattati`’ (dẫn đến tài sản) thành `dhaññaṃ` với hậu tố `yo`.

တတော သမ္ဘုတမာဂတံ-.

Trong ý nghĩa: ‘sanh ra từ, đến từ đó’.

ပဉ္စမျန္တာ သမ္ဘုတမာဂတန္တိဧတေသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ;’မာတိတော သမ္ဘုတမာဂတန္တိ ဝါ’ မတ္တိကံ, ပေတ္တိကံ–-ဏျရိယဏြျာပိ ဒိဿန္တိ–-’သုရဘိတော သမ္ဘုတံ’ သောရဘျံ;’ထနတော သမ္ဘုတံ’ ထညံ;’ပိတိတော သမ္ဘုတော’ ပေတ္တိယော, မာတိယော, မတ္တိယော; မစ္စော ဝါ.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở ngũ cách trong các ý nghĩa ‘sanh ra từ’ hoặc ‘đến từ’. Ví dụ: ‘`mātito sambhutaṃ āgataṃ vā`’ (sanh ra hoặc đến từ mẹ) thành `mattikaṃ`, `pettikaṃ`. Các hậu tố `ṇya`, `iya` cũng được thấy. Ví dụ: ‘`surabhito sambhutaṃ`’ (sanh ra từ hương thơm) thành `sorabhyaṃ`; ‘`thanato sambhutaṃ`’ (sanh ra từ vú) thành `thaññaṃ`; ‘`pitito sambhuto`’ (sanh ra từ cha) thành `pettiyo`, `mātiyo`, `mattiyo`; hoặc `macco`.

တတ္ထ ဝသတိ ဝိဒိတော ဘတ္တော နိယုတ္တော-.

Trong ý nghĩa: ‘sống ở đó, được biết ở đó, trung thành ở đó, được bổ nhiệm ở đó’.

သတ္တမျန္တာ ဝသတီတွေဝမာဒိသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ;’ရုက္ခမူလေ ဝသတီ’တိ ရုက္ခမုလိကော,အာရညိကော, သောသာနိကော;’လောကေ ဝိဒိတော’ လောကိကော;’စတုမဟာရာဇေသု ဘတ္တာ’ စာတုမ္မဟာရာဇိကာ;;ဒွါရေ နိယုတ္တော’ ဒေါဝါရိကော; ဒဿောက တဒမိနာဒိပါဌာ,ဘဏ္ဍာဂါရိကော;-ဣကော နဝကမ္မိကော–-ကိယော-ဇာတိကိယော, အန္ဓကိယော.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở thất cách trong các ý nghĩa như ‘sống ở đó’ v.v... Ví dụ: ‘`rukkhamūle vasati`’ (sống ở gốc cây) thành `rukkhamuliko`, `āraññiko`, `sosāniko`; ‘`loke vidito`’ (được biết đến trong đời) thành `lokiko`; ‘`catumahārājesu bhattā`’ (trung thành với Tứ Đại Thiên Vương) thành `cātummahārājikā`; ‘`dvāre niyutto`’ (được bổ nhiệm ở cổng) thành `dovāriko`; `bhaṇḍāgāriko`; `navakammiko` có hậu tố `ika`. Hậu tố `kiyo`: `jātikiyo`, `andhakiyo`.

တဿိဒံ-.

Trong ý nghĩa: ‘cái này của người đó/cái đó’.

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဣဒမိစ္စသ္မိံအတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ;’သံဃဿ ဣဒံ’ သံဃိကံ, ပုဂ္ဂလိကံ, သကျပုတ္တိကော, နာထပုတ္တိကော, ဇေနဒတ္တိကော–-ကိယေ-သကိယော, ပရကိယော; နိယေ-အတ္တနိယံ;ကေ-သကော, ရာဇကံ, ဘဒ္ဓံ.

Hậu tố `ṇika` được dùng sau các từ ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`saṅghassa idaṃ`’ (cái này của Tăng đoàn) thành `saṅghikaṃ`, `puggalikaṃ`, `sakyaputtiko`, `nāthaputtiko`, `jenadattiko`. Hậu tố `kiye`: `sakiyo`, `parakiyo`. Hậu tố `niye`: `attaniyaṃ`. Hậu tố `ke`: `sako`, `rājakaṃ`, `bhaddhaṃ`.

ဏော-.

Hậu tố `ṇa`.

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဣဒမိစ္စသ္မိံ အတ္ထေ ဏော ဟောတိ;’ကစ္စာယနဿ္ैဒံ’ ကစ္စာယနံ, ဝျာကရဏံ; သောဂတံ, သာသနံ; မာဟိသံ, မံသာဒိ.

Hậu tố `ṇa` được dùng sau các từ ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`kaccāyanassa idaṃ`’ (cái này của ngài Kaccāyana) thành `kaccāyanaṃ vyākaraṇaṃ`; `sogataṃ sāsanaṃ`; `māhisaṃ maṃsādi`.

ဂဝါဒီဟိ ယော-.

Hậu tố `yo` sau các từ `go` v.v...

ဂဝါဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ ဣဒမိစ္စသ္မိံ အတ္ထေ ယော ဟောတိ;’ဂုန္နံ ဣဒံ’ဂဗျံ, မံသာဒိ; ကဗျံ, ဒဗ္ဗံ.

Hậu tố `yo` được dùng sau các từ như `go` v.v... ở sở thuộc cách trong ý nghĩa ‘cái này là của...’. Ví dụ: ‘`gunnaṃ idaṃ`’ (cái này của những con bò) thành `gabyaṃ maṃsādi`; `kabyaṃ`, `dabbaṃ`.

ပိတိတော ဘာတရိ ရေယျဏ-.

Hậu tố `eyya` sau `pitu` trong ý nghĩa ‘anh/em trai’.

ပိတုသဒ္ဒါ တဿ ဘာတရိ ရေယျဏ ဟောတိ;’ပိတုဘာတာ’ ပေတ္တေယျော.

Sau từ `pitu`, hậu tố `eyya` được dùng trong ý nghĩa ‘anh/em trai của người ấy’. Ví dụ: ‘`pitu bhātā`’ (anh/em trai của cha) thành `petteyyo`.

မာတိတော စ ဘဂိနိယံ ဆော-.

Và hậu tố `cha` sau `mātu` trong ý nghĩa ‘chị/em gái’.

မာတိတော ပိတိတော စ တေသံ ဘဂိနီယံ ဆော ဟောတိ;’မာတု ဘဂိနိ’ မာတုစ္ဆာ;’ပိတုဘဂိနီ’ ပိတုစ္ဆာ–-ကထံ မာတုလောတု?’မာတုလာဒိတွာနီ’တိ နိပါတနာ.

Sau `mātu` và `pitu`, hậu tố `cha` được dùng trong ý nghĩa ‘chị/em gái của họ’. Ví dụ: ‘`mātu bhaginī`’ (chị/em gái của mẹ) thành `mātucchā`; ‘`pitu bhaginī`’ (chị/em gái của cha) thành `pitucchā`. Nhưng làm thế nào có từ `mātulo`? Do sự thành lập bất quy tắc trong nhóm `mātulādi`.

မာတာပိတုသွာမဟော-.

Hậu tố `āmaha` sau `mātā` và `pitu`.

မာတာပိတူဟိ တေသံ မာတာပိတုသွာမဟော ဟောတိ;’မာတုမာတာ’ မာတာမဟီ;’မာတုပိတာ’ မာတာမဟော;’ပိတုမာတာ’ ပတာမဟီ;’ပိတုပိတာ’ ပိတာမဟော–-န ယထာသံချံ ပစ္စေကာဘိသမ္ဗန္ဓာ.

Sau `mātā` và `pitu`, hậu tố `āmaha` được dùng trong ý nghĩa ‘mẹ và cha của họ’. Ví dụ: ‘`mātu mātā`’ (mẹ của mẹ) thành `mātāmahī`; ‘`mātu pitā`’ (cha của mẹ) thành `mātāmaho`; ‘`pitu mātā`’ (mẹ của cha) thành `pitāmahī`; ‘`pitu pitā`’ (cha của cha) thành `pitāmaho`. Không theo thứ tự tương ứng vì có sự liên hệ riêng biệt.

နဟိတေ ရေယျဏ-.

Hậu tố reyyaṇa không theo nghĩa lợi ích-.

မာတာပိတုဟိ ဟိတေ ရေယျဏ ဟောတိ; မတ္တေယျော, ပေတ္တေယျော.

Sau mātā và pitu, hậu tố reyyaṇa được dùng theo nghĩa là hita (lợi ích); ví dụ: matteyyo, petteyyo.

နိန္ဒာညာတပ္ပပဋိဘာဂရဿဒယာသညာသု ကော-.

Hậu tố ko (ka) được dùng theo các nghĩa: khiển trách, không biết, nhỏ bé, tương tự, ngắn, thương mến, và danh xưng-.

နိန္ဒာဒီသွတ္ထေသု နာမသ္မာ ကော ဟောတိ; နိန္ဒာယံ-မုဏ္ဍကော, သမဏကော; အညာတေ-’ကဿာယံ အဿော’တိ အဿကော–-

Sau danh từ, hậu tố ko (ka) được dùng theo các nghĩa là khiển trách, v.v...; theo nghĩa khiển trách: muṇḍako, samaṇako; theo nghĩa không biết: ‘kassāyaṃ asso’ti (con ngựa này của ai) là assako–-

ပယောဂသာမတ္ထိယာ သမ္ဗန္ဓိဝိသေသာနဝဂမော’ဝဂမျတေ–-အပ္ပတ္ထေ-တေလကံ, ဃတကံ–-ပဋိဘာဂတ္ထေ-’ဟတ္ထိ ဝိယ’ ဟတ္ထိကော, အဿကော, ဗလိဝဒ္ဒကော–-ရဿေ-မာနုသကော, ရုက္ခကော, ပိလက္ခကော–-ဒယာယံ-ပုတ္တကော, ဝစ္ဆကော–-သညာယံ-’မောရောဝိယ’ မောရကော.

Do năng lực của cách dùng, sự không liễu tri về mối liên hệ đặc biệt được hiểu ngầm–-theo nghĩa nhỏ bé: telakaṃ, ghatakaṃ–-theo nghĩa tương tự: ‘hatthi viya’ (như con voi) là hatthiko, assako, balivaddako–-theo nghĩa ngắn: mānusako, rukkhako, pilakkhako–-theo nghĩa thương mến: puttako, vacchako–-theo nghĩa danh xưng: ‘moroviya’ (như con công) là morako.

တမဿ ပရိမာဏံ ဏိကော စ-.

Hậu tố ṇiko và ko (ka) được dùng theo nghĩa ‘đó là số lượng của nó’-.

ပဌမန္တာ အဿေတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ ကော စ, တံ စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’ပရိမိယတေ’တေနေ’တိ ပရိမာဏံ–-’ဒေါဏော ပရိမာဏမဿ’ ဒေါဏိကော, ဝီဟိ; ခါရသတိကော, ခါရသဟဿိကော, အာသီတိကော, ဝယော; ဥပဍ္ဎကာယိကံ, ဗိမ္ဗောဟနံ; ပဉ္စကံ,ဆက္ကံ.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất, hậu tố ṇiko và ko (ka) được dùng theo nghĩa là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ‘parimiyate’tene’ti parimāṇaṃ (cái dùng để đo được gọi là đơn vị đo lường)–-ví dụ: ‘doṇo parimāṇamassa’ (một doṇa là số lượng của nó) thành doṇiko, vīhi; khārasatiko, khārasahassiko, āsītiko, vayo; upaḍḍhakāyikaṃ, bimbohanaṃ; pañcakaṃ, chakkaṃ.

သတေတေဟိ တ္တကော-.

Sau sa, ta, và eta, hậu tố ttako (ttaka) được dùng-.

ယာဒီဟိ ပဌမန္တေဟိအဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေတ္တကော ဟောတိ, တံ ဝေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’ယံ ပရမာဏမဿ ယန္တကံ, တတ္တကံ, ဧတ္တကံ; အာဝတကေ-ယာဝတကော, တာဝတကော.

Sau các từ như ya, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố ttako (ttaka) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘yaṃ paramāṇamassa’ (cái gì là số lượng của nó) thành yantakaṃ, tattakaṃ, ettakaṃ; theo nghĩa āvanta: yāvatako, tāvatako.

သဗ္ဗာ စာဝန္တု-.

Sau sabba và các từ trước, hậu tố āvantu được dùng-.

သဗ္ဗတော ပဌမန္တေဟိ ယာဒီဟိ စ အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ အာဝန္တု ဟောတိ, တံ ဝေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’သဗ္ဗံ ပရိမာဏမဿ’ သဗ္ဗာဝန္တံ, ယာဝန္တံ, တာဝန္တံ, ဧတာဝန္တံ.

Sau sabba và các từ như ya, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố āvantu được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘sabbaṃ parimāṇamassa’ (tất cả là số lượng của nó) thành sabbāvantaṃ, yāvantaṃ, tāvantaṃ, etāvantaṃ.

ကိမှာ ရတိရိဝရီဝတကရိတ္တကာ-.

Sau kim, các hậu tố ratirivarīvatakarittakā được dùng-.

ကိမှာ ပဌမန္တာ အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ ရတိရီဝရီဝတကရိတ္တကာ ဟောန္တိ, တံ စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’ကိံ သံချာနံ ပရိမာဏမေသံ’ ကတိ, ဧတေ; ကိဝ, ကီဝတကံ, ကိတ္တကံ–-ရီဝန္တော သဘာဝတော အသံချော.

Sau kim ở biến cách thứ nhất, các hậu tố ratirīvarīvatakarittakā được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu từ ở biến cách thứ nhất đó là một đơn vị đo lường; ví dụ: ‘kiṃ saṃkhyānaṃ parimāṇamesaṃ’ (số nào là số lượng của chúng) thành kati, ete; kiva, kīvatakaṃ, kittakaṃ–-rīvanto tự bản chất không phải là số đếm.

သံဇာတံ တာရကာဒိတွိတော-.

Theo nghĩa ‘đã sanh khởi’, hậu tố ito (ita) được dùng sau tārakā, v.v...-.

တာရကာဒီဟိ ပဌမန္တေဟိအဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေဣတော ဟောတိ, တေ ဝေ သံဇာတာ ဟောန္တိ;’တာရကာသံဇာတာ အဿ’ တာရကိတံ, ဂဂနံ; ပုပ္ဖီတော, ရုက္ခော; ပလ္လဝိတာ, လတာ.

Sau các từ như tārakā, v.v... ở biến cách thứ nhất, hậu tố ito (ita) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, nếu chúng đã sanh khởi; ví dụ: ‘tārakāsaṃjātā assa’ (các vì sao đã sanh khởi nơi nó) thành tārakitaṃ, gaganaṃ; pupphīto, rukkho; pallavitā, latā.

မာနေ မတ္တော-.

Theo nghĩa đo lường, hậu tố matto (matta) được dùng-.

ပဌမန္တာ မာနဝုတ္တိတော အဿေတိ အသ္မိံ အတ္ထေ မတ္တောဟောတိ;’ပလံ ဥမ္မာနမဿ’ ပလမတ္တံ,’ဟတ္ထော ပမာဏမဿ’ ဟတ္ထမတ္တံ,’သတံ မာနမဿ’ သတမတ္တံ,’ဒေါဏော ပရိမာဏမဿ’ ဒေါဏမတ္တံ–-အဘေဒေါပဝါရာ ဒေါဏောတိပိ ဟောတိ.

Sau một từ ở biến cách thứ nhất chỉ sự đo lường, hậu tố matto (matta) được dùng theo nghĩa là ‘của nó’; ví dụ: ‘palaṃ ummānamassa’ (một pala là trọng lượng của nó) thành palamattaṃ, ‘hattho pamāṇamassa’ (một gang tay là chiều dài của nó) thành hatthamattaṃ, ‘sataṃ mānamassa’ (một trăm là số lượng của nó) thành satamattaṃ, ‘doṇo parimāṇamassa’ (một doṇa là thể tích của nó) thành doṇamattaṃ–-do phép tu từ không phân biệt, cũng có thể dùng là doṇo.

တဂ္ဃော ဝုဒ္ဓံ-.

Hậu tố taggho (taggha) được dùng theo nghĩa chiều cao-.

ဥဒ္ဓမာနဝုတ္တိတော အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ တဂ္ဃာ ဟောတီမ္ैတ္တော စ; ဇဏ္ဏုတဂ္ဃံ, ဇဏ္ဏုမတ္တံ.

Sau một từ chỉ chiều cao, theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’, hậu tố tagghā (taggha) và matto (matta) được dùng; ví dụ: jaṇṇutagghaṃ, jaṇṇumattaṃ.

ဏော စ ပုရိသာ-.

Và hậu tố ṇo (ṇa) được dùng sau purisa-.

ပုရိသာ ပဌမန္တာ ဥဒ္ဓမာနဝုတ္တိတော ဏော ဟောတိ မတ္တာဒယော စ; ပေါရိသံ, ပုရိသမတ္တံ, ပုရိသတဂ္ဃံ.

Sau từ purisa ở biến cách thứ nhất chỉ chiều cao, hậu tố ṇo (ṇa) và matta, v.v... được dùng; ví dụ: porisaṃ, purisamattaṃ, purisatagghaṃ.

အယုဘဝီတီဟံသေ-.

Về hậu tố ayo sau ubha, dvi, ti theo nghĩa là phần-.

ဥဗဝိတီဟိ အဝယဝဝုတ္တီဟိ ပဌမန္တေဟိ အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ အယော ဟောတိ;’ ဥဘော အံသာ အဿ’ ဥဘယံ, ဒွယံ, တယံ.

Sau ubha, dvi, ti là những từ chỉ thành phần ở biến cách thứ nhất, hậu tố ayo (aya) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ sáu là ‘của nó’; ví dụ: ‘ubho aṃsā assa’ (nó có hai phần) thành ubhayaṃ, dvayaṃ, tayaṃ.

သံချာယ သစ္စုတီသသဒသန္တာဓကာသ္မိံ သတသဟဿေဍော-.

Sau một số từ tận cùng bằng sacca, uti, īsa, dasa, theo nghĩa ‘thêm vào đó’ là một trăm hoặc một ngàn, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng-.

သတျန္တာယ ဥတျန္တာယ ဤသန္တာယ အာသန္တာယ ဒသန္တာယ စ သံချာယ ပဌမန္တာယ အသ္မိန္တိ သတ္တမျတ္ထေ ဍော ဟောတိ, သာ စေ သံချာ အဓိကာ ဟောတိ, ယဒသ္မိန္တိ တံ စေ သတံ သဟဿံသတ

Sau một số từ ở biến cách thứ nhất tận cùng bằng sati, uti, īsa, āsa, và dasa, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ bảy là ‘trong đó’, nếu số từ đó là phần hơn, và nếu cái ‘trong đó’ là một trăm, một ngàn, một trăm

သဟဿံ ဝါ ဟောတိ;’ဝီသတိ အဓိကာ အသ္မိံ သတေ’တိ ဝီသံသတံ, ဧကဝီသံသတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-တိံသံသတံ, ဧကတိံသံ သတံ –-ဥတျန္တာယ -နဝုတံသတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ –-ဤသန္တိယ-စတ္တာရီသံသတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-အာသန္တာယ-ပညာသံသတံ သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-ဒသန္တာယ-ဧကာဒသံ သတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-သစ္စုတီသာသဒသန္တေတိ ကိံ?ဆာဓိကာ အသ္မိံ သတေ; အဓိကေတိ ကိံ? ပဉ္စဒသဟီနာ အသ္မိံ သတေ; အသ္မိန္တိ ကိံ? ဝီသတျဓိကာ ဧတသ္မာသတာ; သတသဟဿေတိ ကိံ? ဧကာဒသအဓိကာ အဿံ ဝီသတိယံ.

hoặc là một ngàn; ví dụ: ‘vīsati adhikā asmiṃ sate’ti (hai mươi cộng thêm vào một trăm này) thành vīsaṃsataṃ, ekavīsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ–-tiṃsaṃsataṃ, ekatiṃsaṃ sataṃ –-với từ tận cùng bằng uti: navutaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng īsa: cattārīsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng āsa: paññāsaṃsataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ –-với từ tận cùng bằng dasa: ekādasaṃ sataṃ, hoặc sahassaṃ, hoặc satasahassaṃ–-Tại sao nói ‘tận cùng bằng sa, ti, uti, īsa, āsa, dasa’? Ví dụ: Chādhikā asmiṃ sate; Tại sao nói ‘thêm vào’? Ví dụ: Pañcadasahīnā asmiṃ sate; Tại sao nói ‘trong đó’? Ví dụ: Vīsatyadhikā etasmāsatā; Tại sao nói ‘một trăm hoặc một ngàn’? Ví dụ: Ekādasaadhikā assaṃ vīsatiyaṃ.

တဿ ပူရေဏေကာဒသာဒိတော ဝါ-.

Theo nghĩa là số thứ tự của nó, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng tùy chọn sau ekādasa, v.v...-.

ဆဋ္ဌီယန္တာယေကာဒသာဒိကာယ သံချာယ ဍော ဟောတိ ပူရဏတ္ထေ ဝိဘာသာ; သာ သံချာပူရီယတေယေနတံ ပူရဏံ’ဧကာဒသန္နံ ပူရဏော’ဧကာဒသော, ဧကာဒသမော; ဝီသော, ဝီသတိမော; တိံသော, တီံသတိမော; စတ္တာလီသော, ပညာသော.

Sau một số từ từ mười một trở đi ở biến cách thứ sáu, hậu tố ḍo (ḍa) được dùng tùy chọn theo nghĩa là số thứ tự; ‘sā saṃkhyāpūrīyateyenataṃ pūraṇaṃ’ (cái mà làm cho đủ số lượng được gọi là số thứ tự); ví dụ: ‘ekādasannaṃ pūraṇo’ (thứ làm cho đủ mười một) thành ekādaso, hoặc ekādasamo; vīso, vīsatimo; tiṃso, tīṃsatimo; cattālīso, paññāso.

မ ပံစာဒိကတီဟိ-.

Hậu tố mo (ma) được dùng sau pañca, v.v... và kati-.

ဆဋ္ဌီယန္တာယ ပံစာဒိကာယ သံချာယကတိသ္မာ စ မော ဟောတိ ပူရဏတ္ထေ; ပဉ္စမော, သတ္တမော, အဋ္ဌမော; ကတိမော, ကတိမီ.

Sau một số từ từ năm trở đi ở biến cách thứ sáu và sau kati, hậu tố mo (ma) được dùng theo nghĩa là số thứ tự; ví dụ: pañcamo, sattamo, aṭṭhamo; katimo, katimī.

သတာဒီနမိ စ-.

Và của các (số) bắt đầu bằng sata.

သတာဒိကာယ သံချာယ ဆဋ္ဌိယန္တာယ ပုရဏတ္ထေ မော ဟောတိ, သတာဒိနမိစာန္တာဒေသော; သတိမော, သဟဿိမော.

Sau số từ bắt đầu bằng sata ở biến cách thứ sáu, hậu tố ma được dùng trong ý nghĩa số thứ tự, và i thay thế cho nguyên âm cuối của các số bắt đầu bằng sata. Ví dụ: satimo (thứ một trăm), sahassimo (thứ một ngàn).

ဆာ ဒ္ဓဒ္ဓမာ -.

Sau (số) cha (sáu), (có các hậu tố) ṭha và ṭhama.

ဆသဒ္ဒါဋ္ဌဋ္ဌမာဟောန္တိ တဿ ပူရဏတ္ထေ; ဆဋ္ဌော, ဆဋ္ဌမော; ဣတ္ထီယ-ဆဋ္ဌိ ဆဋ္ဌမိ–-ကထံ,ဒုတိယံ တတိယံ စတုတ္ထန္တိ? ဒုတိယဿ-စတုတ္ထတတိယာနန္တိ-နိပါတနာ.

Sau từ cha, các hậu tố ṭha và ṭhama được dùng trong ý nghĩa số thứ tự của nó. Ví dụ: chaṭṭho, chaṭṭhamo (thứ sáu); ở nữ tính: chaṭṭhī, chaṭṭhamī. – Hỏi: thế còn các dạng dutiyaṃ, tatiyaṃ, catutthaṃ thì sao? Đáp: (Các từ) dutiya, catuttha, và tatiya là do bất định thức (nipātana).

ဧကာ ကာကျသဟာယေ-.

Sau (số) eka, (có các hậu tố) ka và ākī trong ý nghĩa không có bạn đồng hành.

ဧကသ္မာ အသဟာယတ္ထေ ကအာကိ ဟောန္တိ ဝါ; ဧကကော, ဧကာကိ, ဧကော.

Sau eka, trong ý nghĩa không có bạn đồng hành, các hậu tố ka và ākī được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: ekako, ekāki, eko (một mình, đơn độc).

ဝစ္ဆာဒီဟိ တနုတ္တေ တရော-.

Sau các từ bắt đầu bằng vaccha, (hậu tố) tara được dùng trong ý nghĩa non trẻ.

ဝစ္ဆာဒီနံ သဘာဝဿ တနုတ္တေ ဂမျမာနေတရော ဟောတိ; သုသုတ္တဿ တနုတ္တေ-ဝစ္ဆတရော; ဣတ္ထိယံ-ဝစ္ဆတရီ; ယောဗ္ဗနဿတနုတ္တ္ै-ဩက္ခတရော; အဿဘာဝဿ တနုတ္တေ-အဿတရော; သာမတ္ထိယဿ တနုတ္တ္ै-ဥသဘတရော.

Khi ý nghĩa non trẻ về bản chất của các từ bắt đầu bằng vaccha được hiểu, hậu tố tara được dùng. Ví dụ: trong ý nghĩa non trẻ của một đứa bé - vacchataro (con bê non, đứa trẻ non); ở nữ tính - vacchatarī; trong ý nghĩa non trẻ của tuổi trẻ - okkhataro; trong ý nghĩa non trẻ của loài ngựa - assataro (con la); trong ý nghĩa non trẻ của năng lực - usabhataro (con bò tơ).

ကိမှာ နိဓာရဏေ ရတရရတမာ-.

Sau kiṃ, trong ý nghĩa xác định, (có các hậu tố) ratara và ratama.

ကိံသဒ္ဒါ နိဒ္ဓါရဏေ ရတရရတမာ ဟောန္တီ; ကတရော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော; ကတရော ဘဝတံ ကဌော; ကတမော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော; ကတမော ဘဝတံ ကဌော; ဘာရဒွါဇာနံ ကတမော’သိ ဗြဟ္မေ.

Sau từ kiṃ, trong ý nghĩa xác định, các hậu tố ratara và ratama được dùng. Ví dụ: kataro bhavataṃ devadatto (trong hai ngài, ai là Devadatta?); kataro bhavataṃ kaṭho (trong hai ngài, ai là Kaṭha?); katamo bhavataṃ devadatto (trong các ngài, ai là Devadatta?); katamo bhavataṃ kaṭho (trong các ngài, ai là Kaṭha?); bhāradvājānaṃ katamo’si brahme (này Bà-la-môn, ngài là ai trong dòng họ Bhāradvāja?).

တေန ဒတ္တေ လိယာ-.

Sau (danh từ ở biến cách thứ ba), trong ý nghĩa 'được cho bởi', (có các hậu tố) la và iya.

တတိယန္တာ ဒတ္တေ’ဘိဓေယေ လ္ैယာ ဟောန္တိ;’ဒေဝေနဒတ္တော; ဒေဝလော; ဒေဝိယော; ဗြဟ္မလော; ဗြဟ္မယော–-သိဝါ-သီဝလော; သီဝိယော; သိဿ ဒီဃော.

Sau từ ở biến cách thứ ba, trong ý nghĩa 'được cho', các hậu tố la và iya được dùng. Ví dụ: devena datto (được cho bởi trời); devalo; deviyo; brahmalo; brahmayo; từ siva (thành) sīvalo; sīviyo; (nguyên âm) i của siva được trường hóa.

တဿ ဘာဝကမ္မေသု တ္တတာတ္တနဏျဏေယျ ဏိယဏိယယာ-.

Sau (danh từ ở biến cách thứ sáu), trong ý nghĩa trạng thái (bhāva) và hành động (kamma), (có các hậu tố) tta, tā, ttana, ṇya, ṇeyya, ṇa, iya, ṇiya, và yā.

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဘာဝေ ကမ္မေ စ တ္တာဒယော ဟောန္တိ ဗဟုလံ; န စ သဗ္ဗေ သဗ္ဗတော ဟောန္တိ,အဉညတြ တ္တတာဟိ–-’ဘဝန္တိ ဧတသ္မာဗုဒ္ဓိသဒ္ဒါ’တိ ဘာဝေါ, သဒ္ဒဿ ပဝတ္တိနိတ္တံ–-’နီလဿပဋဿ ဘာဝေါ’ နီလတ္တံ, နီလတာတိ ဂုဏော ဘာဝေါ–-’နီလဿဂုဏဿ ဘာဝေါ နီလတ္တံ, နီလတာတီ နီလဂုဏဇာတိ; ဂေါတ္တံ ဂေါတာတိ, ဂေါဇာတိ–-ပါစကတ္တံ ဒဏ္ဍိတ္တံ ဝိသာဏိတ္တံ ရာဇပုရိသတ္တန္တိ ကြိယာဒိသမ္ဗန္ဓိတ္တံ–-ဒေဝဒတ္တတ္တ စန္ဒတ္တံ သူရိယတ္တန္တီတဒဝတ္ထာဝိသေသသာမညံ–-အာကာသတ္တံ အဘာစတ္တန္တိ ဥပစရိတဘေဒသာမညံ–-တ္တန-ပုထုဇ္ဇနတ္တနံ; ဝေဒနတ္တနံ; ဇာယတ္တနံ ဇာရတ္တနံ–-ဏျ-အာလသျံ ဗြဟ္မညံ စာပလျံ နေပုညံပေသုညံ ရဇ္ဇံ အာဓိပစ္စံ ဒါယဇ္ဇံ ဝေသမ္မံ; ဝေသမန္တိ ကေစိ, သချံ ဝါဏိဇ္ဇံ–-ဏေယျ-သောစေယျံ, အာဓိပတေယျံ–-ဏ-ဂါရဝံ ပါဋဝံ အဇ္ဇဝံ မဒ္ဒဝံ–-ဣယ-အဓိပတိယံ ပဏ္ဍိတိယံ ဗဟုဿုတိယံနဂ္ဂိယံ သူရိယံ –-ဏိယ-အာလသိယံ ကာလုသိယံ မန္ဒိယံ ဒက္ခိယံ ပေါရောဟိတိယံ ဝေယျတ္တိယံ–-ကထံ, ရာမဏီယကန္တိ-သကတ္ထေ ကန္တာဏေန သိဒ္ဓံ–-ကမ္မံ ကြိယာ; တတ္ထ.’အလသဿ ကမ္မံ’ အလသတ္တံ, အလသတာ, အလသတ္တနံ; အာလသျံ အာလသိယံဝါ–-’သကတ္ထေ’တိ. သကတ္ထေ’ပိ ယထာဘုစ္စံကာရုညံ ပတ္တကလ္လံ အာကာသာနဉ္စံ, ကာယပဂုညတာ.

Sau từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái (bhāva) và hành động (kamma), các hậu tố bắt đầu bằng tta được dùng một cách phổ biến; và không phải tất cả các hậu tố đều được dùng sau tất cả các từ, ngoại trừ tta và tā. – ‘Bhāva’ là cái mà từ đó các khái niệm và từ ngữ phát sinh, là nguyên nhân cho sự áp dụng của một từ. – Ví dụ: ‘trạng thái của tấm vải màu xanh’ là nīlattaṃ, nīlatā (tính chất xanh), đây là trạng thái của một phẩm chất. – ‘Trạng thái của phẩm chất xanh’ là nīlattaṃ, nīlatā, đây là bản chất chung của phẩm chất xanh. – gottaṃ, gotā là bản chất của con bò. – pācakattaṃ (tính chất đầu bếp), daṇḍittaṃ (tính chất người cầm gậy), visāṇittaṃ (tính chất loài có sừng), rājapurisattaṃ (tính chất người của vua) là trạng thái liên quan đến hành động, v.v. – devadattattaṃ (tính chất Devadatta), candattaṃ (tính chất mặt trăng), sūriyattaṃ (tính chất mặt trời) là bản chất chung của một trạng thái cụ thể đó. – ākāsattaṃ (tính chất không gian), abhāvattaṃ (tính chất không tồn tại) là bản chất chung của một sự phân biệt mang tính ẩn dụ. – (Hậu tố) ttana: puthujjanattanaṃ (tính phàm phu); vedanattanaṃ (tính cảm thọ); jāyattanaṃ (tính làm vợ), jārattanaṃ (tính làm tình nhân). – (Hậu tố) ṇya: ālasyaṃ (sự lười biếng), brahmaññaṃ (phẩm hạnh Bà-la-môn), cāpalyaṃ (sự nông nổi), nepuññaṃ (sự khéo léo), pesuññaṃ (sự nói đâm thọc), rajjaṃ (vương vị), ādhipaccaṃ (quyền tối thượng), dāyajjaṃ (sự thừa kế), vesammaṃ (sự không bình đẳng); một số người nói vesamaṃ; sakhyaṃ (tình bạn), vāṇijjaṃ (việc buôn bán). – (Hậu tố) ṇeyya: soceyyaṃ (sự trong sạch), ādhipateyyaṃ (quyền thủ lĩnh). – (Hậu tố) ṇa: gāravaṃ (sự kính trọng), pāṭavaṃ (sự lanh lợi), ajjavaṃ (sự ngay thẳng), maddavaṃ (sự mềm mại). – (Hậu tố) iya: adhipatiyaṃ (quyền thủ lĩnh), paṇḍitiyaṃ (sự thông thái), bahussutiyaṃ (sự đa văn), naggiyaṃ (sự trần truồng), sūriyaṃ (sự anh hùng). – (Hậu tố) ṇiya: ālasiyaṃ (sự lười biếng), kālusiyaṃ (sự ô uế), mandiyaṃ (sự chậm chạp), dakkhiyaṃ (sự khéo léo), porohitiyaṃ (chức tư tế), veyyattiyaṃ (sự hùng biện). – Hỏi: thế còn (dạng) rāmaṇīyakaṃ thì sao? Đáp: nó được hình thành từ kanta với hậu tố ṇa trong ý nghĩa riêng của nó. – Kamma là hành động; ở đó, ‘hành động của người lười’ là alasattaṃ, alasatā, alasattanaṃ; hoặc ālasyaṃ, ālasiyaṃ. – ‘Trong ý nghĩa riêng của nó’. Cũng trong ý nghĩa riêng của nó, theo cách dùng: kāruññaṃ (lòng bi mẫn), pattakallaṃ (sự đúng lúc), ākāsānañcaṃ (không vô biên), kāyapāguññatā (sự lanh lợi của thân).

ဗျ ဝဒ္ဓဒါသာ ဝါ-.

Sau vaddha và dāsa, (hậu tố) bya (được dùng) một cách tùy chọn.

ဆဋ္ဌယန္တာ ဝဒ္ဓါ ဒါသာ စ ဗျော ဝါဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု; ဝဒ္ဓချံ, ဝဒ္ဓတာ; ဒါသဗျံ; ဒါသတာ–-ကထံ, ဝဒ္ဓဝန္တိ ဏေ ဝါဂမော.

Sau vaddha và dāsa ở biến cách thứ sáu, hậu tố bya được dùng một cách tùy chọn trong ý nghĩa trạng thái và hành động. Ví dụ: vaddhabyaṃ, vaddhatā (tuổi già); dāsabyaṃ, dāsatā (sự nô lệ). – Hỏi: thế còn (dạng) vaddhavaṃ thì sao? Đáp: đó là do sự thêm vào của va với hậu tố ṇa.

နဏ ယုဝါ ခေါ စဝဿ-.

Sau yuvan, (có các hậu tố) na và ṇa, và kho và vassa (là các từ thay thế).

ဆဋ္ဌိယန္တာ ယုဝသ္ဒါ ဘာဝကမ္မေသုနဏ ဝါ ဟောတိ, ဝဿဗော စ; ယောဗ္ဗနံ; ဝါတွေဝ-ယုဝတ္တံ, ယုဝတာ.

Sau từ yuvan ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái và hành động, các hậu tố na và ṇa được dùng một cách tùy chọn, và (yuvan) được thay thế bằng vassa. Ví dụ: yobbanaṃ (tuổi trẻ); vì là tùy chọn, nên cũng có các dạng: yuvattaṃ, yuvatā.

အဏွာဒိတွိမော-.

Sau các từ bắt đầu bằng aṇu, (có hậu tố) ima.

အဏုအာဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ ဘာဝေ ဝါ ဣမေ ဟောတိ; အဏိမာ; လဃိမာ; မဟိမာ;ကသိမာ–-ဝါတွေဝ-အဏုတ္တံ; အဏုတာ.

Sau các từ bắt đầu bằng aṇu ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa trạng thái, hậu tố ima được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: aṇimā (sự nhỏ bé); laghimā (sự nhẹ nhàng); mahimā (sự to lớn); kasimā (sự toàn thể). – Vì là tùy chọn, nên cũng có các dạng: aṇuttaṃ; aṇutā.

ဘာဝါ တေန နိဗ္ဗတ္တေ-.

Sau từ chỉ trạng thái, trong ý nghĩa 'được tạo ra bởi cái đó'.

ဘာဝဝါစကာ သဒ္ဒါ တေန နိဗ္ဗတ္တေ’ဘိဓေယေ ဣမော ဟောတိ;’ပါကေန နိဗ္ဗတ္တံ’ ပါကိမံ; သေကိမံ.

Sau từ chỉ trạng thái, khi ý nghĩa là 'được tạo ra bởi cái đó', hậu tố ima được dùng. Ví dụ: ‘pākena nibbattaṃ’ (được tạo ra bởi sự nấu nướng) là pākimaṃ; sekimaṃ (được tạo ra bởi sự rưới nước).

တရတမိဿိကိယိဋ္ဌာတိသယေ-.

Trong ý nghĩa vượt trội, (có các hậu tố) tara, tama, issika, iya, và iṭṭha.

အတိသယေ ဝတ္တမာနတော ဟောန္တေတေ ပစ္စယာ;’အတိသယေန ပါပေါ’ ပါပတရော; ပါပတမော, ပါပိဿိကော, ပါပိယော, ပါပိဋ္ဌော–-ဣတ္ထိယံ-ပါပတရာ–-အတိသယန္တာပိ အတိသယပ္ပစ္စယော;’အတိသယေန ပါပိဋ္ဌော’ ပါပိဋ္ဌတရော.

Sau từ được dùng trong ý nghĩa vượt trội, các hậu tố này được dùng. Ví dụ: ‘atisayena pāpo’ (cực kỳ xấu ác) thành pāpataro (xấu ác hơn); pāpatamo (xấu ác nhất), pāpissiko (rất xấu ác), pāpiyo (xấu ác hơn), pāpiṭṭho (xấu ác nhất). – Ở nữ tính: pāpatarā. – Hậu tố chỉ sự vượt trội cũng được dùng sau một từ đã có hậu tố chỉ sự vượt trội. Ví dụ: ‘atisayena pāpiṭṭho’ (cực kỳ xấu ác nhất) thành pāpiṭṭhataro (còn xấu ác hơn cả mức xấu ác nhất).

တန္နိဿိတေ လ္လော-.

Trong ý nghĩa 'dựa vào đó', (có hậu tố) lla.

ဒုတိယန္တာ လ္လပ္ပစ္စယော ဟောတိ နိဿိတတ္ထေ;’ဝေဒနိဿိတံ’ ဝေဒလ္လံ;’ ဒုဌုနိဿိတံ’ ဒုဋ္ဌုလ္လံ–-ဣလ္လေ-သင်္ခါရိလ္လံ.

Sau từ ở biến cách thứ hai, hậu tố lla được dùng trong ý nghĩa 'dựa vào'. Ví dụ: ‘vedaṃ nissitaṃ’ (dựa vào tri kiến) là vedallaṃ; ‘duṭṭhu nissitaṃ’ (dựa vào sự xấu xa) là duṭṭhullaṃ. – (Hậu tố) illa: saṅkhārillaṃ.

တဿ ဝိကာရာဝယဝေသု ဏ္ဏိကဏေယျမယာ-.

Sau (danh từ ở biến cách thứ sáu), trong ý nghĩa sản phẩm biến chế (vikāra) và bộ phận (avayava), (có các hậu tố) ṇa, ṇika, ṇeyya, và maya.

ပကတိယာ ဥတ္တရမဝတ္ထန္တရံ ဝိကာရော–-ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာ ဝိကာရေ’ဝယဝေ စ ဏာဒယောဟောန္တိဗဟုလံ; ဏ-အာယသံ, ဗန္ဓနံ; ဩဒုမ္ဗရံ, ပဏ္ဏံ; ဩဒုမ္ဗရံ, ဘသ္မံ; ကာပါတ္ैံ, မံသံ; ကာပေါတံ, သတ္ထိ –-ဏိက-ကပ္ပာသိကံ, ဝတ္ထံ; ဏေယျ-ဧဏေယျံ,မံသံ; ဧဏေယျံ, သတ္ထိ; ကောသေယျံ, ဝတ္ထံ–-မယ-တိဏမယံ; ဒါရုမယံ, နဠမယံ; မတ္တိကာမယံ–-’အညသ္မိန္တိ’. ဂုန္နံကရီသေ’ပိ မယော; ဂေါမယံ.

Sản phẩm biến chế (vikāra) là một trạng thái khác sau trạng thái tự nhiên ban đầu. – Sau danh từ ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa sản phẩm biến chế và bộ phận, các hậu tố bắt đầu bằng ṇa được dùng một cách phổ biến. – (Hậu tố) ṇa: āyasaṃ, bandhanaṃ (cái cùm bằng sắt); odumbaraṃ, paṇṇaṃ (lá cây udumbara); odumbaraṃ, bhasmaṃ (tro của cây udumbara); kāpotaṃ, maṃsaṃ (thịt chim bồ câu); kāpotaṃ, satthi (đùi chim bồ câu). – (Hậu tố) ṇika: kappāsikaṃ, vatthaṃ (vải bông). – (Hậu tố) ṇeyya: eṇeyyaṃ, maṃsaṃ (thịt nai); eṇeyyaṃ, satthi (đùi nai); koseyyaṃ, vatthaṃ (vải lụa). – (Hậu tố) maya: tiṇamayaṃ (làm bằng cỏ); dārumayaṃ (làm bằng gỗ); naḷamayaṃ (làm bằng sậy); mattikāmayaṃ (làm bằng đất sét). – ‘Trong ý nghĩa khác’. Hậu tố maya cũng được dùng trong ý nghĩa phân của bò; gomayaṃ (phân bò).

ဇတုတော ဿဏွာ-.

Sau jatu, (có các hậu tố) ssa và ṇa một cách tùy chọn.

ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာဇတုတော ဝိကာရဝယဝေသုဿဏွာ ဟောတိ;’ဇတုနော ဝိကာရော’ ဇာတုဿံဇာတုမယံ–-‘‘လောပေါ‘‘တိ. ဗဟုလံ ပစ္စယလောပေါ’ပိ ဖလပုပ္ဖမူလေသုဝိကာရာဝယဝေသု;’ ပိယာလဿ ဖလာနိ’ ပိယာလာနိ;’မလ္လိကာယ ပုပ္ဖာနိ’ ပလ္လိကာ;’ဥသီရဿ မူလံ’ဥသီရံ–-တံသဒ္ဒေနဝါ တဒဘိဓာနံ.

Sau danh từ jatu ở biến cách thứ sáu, trong ý nghĩa sản phẩm biến chế và bộ phận, các hậu tố ssa và ṇa được dùng một cách tùy chọn. Ví dụ: ‘jatuno vikāro’ (sản phẩm biến chế của nhựa cây) là jātussaṃ, jātumayaṃ. – ‘Sự lược bỏ’. Hậu tố cũng thường bị lược bỏ trong trường hợp trái cây, hoa, và rễ cây là sản phẩm biến chế hoặc bộ phận. Ví dụ: ‘piyālassa phalāni’ (trái của cây piyāla) là piyālāni; ‘mallikāya pupphāni’ (hoa của cây mallikā) là mallikā; ‘usīrassa mūlaṃ’ (rễ của cỏ usīra) là usīraṃ. – Hoặc, sự chỉ định được thực hiện bằng chính từ đó.

သမူဟေ ကဏ္ဏဏိကာ-.

Trong ý nghĩa tập hợp, (sử dụng các hậu tố) ka, ṇa, ṇikā.

ဆဋ္ဌိယန္တာ သမူဟေ ကဏ္ဏဏိကာ ဟောန္တိ; ဂေါတ္တပ္ပစ္စယန္တာ ကဏ-ရာဇညကံ; မာနုဿကံ–-ဥက္ခာဒီဟိ-ဩက္ခကံ; ဩဋ္ဌကံ; ဩရဗ္ဘကံ; ရာဇကံ; ရာဇပုတ္တကံ; ဟတ္ထိကံ; ဓေနုကံ–-ဏ-ကာကံ; ဘိက္ခံ; ဏိက-အစိတ္တာ-အာပူပိကံ; သံကုလိကံ.

Các hậu tố ka, ṇa, ṇikā được dùng sau một danh từ ở sở hữu cách trong ý nghĩa tập hợp; sau một danh từ tận cùng bằng hậu tố gotta, (dùng) hậu tố ka, ṇa: rājaññakaṃ; mānussakaṃ. Sau nhóm ukkhādi, (dùng hậu tố ka): okkhakaṃ; oṭṭhakaṃ; orabbhakaṃ; rājakaṃ; rājaputtakaṃ; hatthikaṃ; dhenukaṃ. (Hậu tố) ṇa: kākaṃ; bhikkhaṃ. (Hậu tố) ṇika, sau nhóm acitta: āpūpikaṃ; saṃkulikaṃ.

ဇနာဒီဟိ တာ-.

Sau nhóm janādi, (dùng hậu tố) tā.

ဇနာဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ သမူဟေ တာ ဟောတိ; ဇနတာ; ဂဇတာ; ဗန္ဓုတာ; ဂါမတာ; သဟာယတာ; နာဂရတာ–-တာန္တာ သဘာဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂါ–-မဒနီယန္တိ-ကရဏေ’ဓိကရဏေ ဝါ အနီယေနသိဒ္ဓံ –-ဓုမာယိတတ္တန္တိ-က္တာန္တာ နာမဓာတုတော တေတ္တန သိဒ္ဓံ.

Sau nhóm janādi ở sở hữu cách, hậu tố tā được dùng trong ý nghĩa tập hợp; (ví dụ:) janatā; gajatā; bandhutā; gāmatā; sahāyatā; nāgaratā. Các từ tận cùng bằng tā tự bản chất là nữ tính. (Từ) madanīya được hình thành với hậu tố anīya trong ý nghĩa công cụ hoặc nơi chốn. (Từ) dhumāyitatta được hình thành từ một danh động từ tận cùng bằng kta với hậu tố tta.

ဣယော ဟိတေ-.

Trong ý nghĩa lợi ích, (dùng hậu tố) iya.

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဟိတေ ဣယော ဟောတိ; ဥပါဒါနိယံ–-အညတြာပိ’သမာနာဒ္ैရေ သယိတော’ သောဒရိယော.

Sau một danh từ ở sở hữu cách, hậu tố iya được dùng trong ý nghĩa lợi ích; (ví dụ:) upādāniyaṃ. Cũng ở nơi khác, từ samāna (cùng) + udara (bụng mẹ) (thành) sodariyo.

စက္ခဝါဒိတော ဿော-.

Sau cakkhu v.v..., (dùng hậu tố) ssa.

ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ စက္ခုအာဒီဟိ ဟိတေ ဿောဟောတိ; စက္ခူဿံ; အာယုဿံ.

Sau nhóm cakkhuādi ở sở hữu cách, hậu tố ssa được dùng trong ý nghĩa lợi ích; (ví dụ:) cakkhussaṃ; āyussaṃ.

ဏျော တတ္ထ သာဓု-.

Trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', (dùng hậu tố) ṇya.

သတ္တမျန္တာ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏျျော ဟောတိ; သဗ္ဘော; ပါရိသဇ္ဇော–-သာဓူတိ-ကုသလော ယောဂ္ဂေါ ဟိတော ဝါ–-အညတြာပိ-’ရထံ ဝဟန္တီ’တိ ရစ္ဆာ.

Sau một danh từ ở vị trí cách, hậu tố ṇya được dùng trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó'; (ví dụ:) sabbho; pārisajjo. Sādhu có nghĩa là thiện xảo, thích hợp, hoặc lợi ích. Cũng ở nơi khác, 'cái chuyên chở xe' là racchā.

ကမ္မာ နိယညာ-.

Sau kamma, (dùng hậu tố) niya, ñña.

သတ္တမျန္တာ ကမ္မသဒဒါ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ နိယညာ ဟောန္တိ;’ ကမ္မေ သာဓု’ ကမ္မနိယံ; ကမ္မညံ.

Sau từ kamma ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', các hậu tố niya, ñña được dùng; 'thành thạo trong công việc' (là) kammaniyaṃ; kammaññaṃ.

ကထာဒိတွိကော-.

Sau nhóm kathādi, (dùng hậu tố) ika.

ကထာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဣကော ဟောတိ; ကထိကော; ဓမ္မကထိကော; သင်္ဂါမိကော; ပဝါသိကော; ဥပဝါသိကော.

Sau nhóm kathādi ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo ở đó', hậu tố ika được dùng; (ví dụ:) kathiko; dhammakathiko; saṅgāmiko; pavāsiko; upavāsiko.

ပထာဒီဟိ ဏေယျော-.

Sau nhóm pathādi, (dùng hậu tố) ṇeyya.

ပထာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏေယျော ဟောတိ; ပါထေယျံ; သာပတေယျံ.

Sau nhóm pathādi ở vị trí cách, trong ý nghĩa 'thành thạo/tốt ở đó', hậu tố ṇeyya được dùng; (ví dụ:) pātheyyaṃ; sāpateyyaṃ.

ဒက္ခိဏာယာရဟေ-.

Sau dakkhiṇā, trong ý nghĩa 'xứng đáng'.

ဒက္ခိဏာသဒ္ဒတော အရဟတ္ထေ ဏေယျော ဟောတိ;’ဒက္ခိဏံ အရဟတီ’တိ ဒက္ခိဏေယျော.

Sau từ dakkhiṇā, trong ý nghĩa xứng đáng, hậu tố ṇeyya được dùng; 'người xứng đáng nhận vật cúng dường' là dakkhiṇeyyo.

ရာယော တုမန္တာ-.

Sau một từ tận cùng bằng tuṃ, (dùng hậu tố) rāya.

တုမန္တတော အရဟတ္ထေ ရာယောဟောတိ; ‘‘ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ, ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ, ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ‘‘.

Sau một từ tận cùng bằng tuṃ, trong ý nghĩa xứng đáng, hậu tố rāya được dùng; 'người này đáng bị hành quyết' hoặc 'để hành quyết', 'người này đáng bị khiển trách' hoặc 'để khiển trách', 'người này đáng bị trục xuất' hoặc 'để trục xuất'.

တမေတ္ထဿတ္ထိတိ မန္တု-.

Trong ý nghĩa 'cái đó có ở đây' hoặc 'cái đó là của người ấy', (dùng hậu tố) mantu.

ပဌမန္တာ ဧတ္ထ အဿ အတ္ထိတိ ဧတေသွတ္ထေသု မန္တု ဟောတိ;’ဂါမော ဧတ္ထ ဒေသေ အဿ ဝါ ပုရိသဿ သန္တီတိ’ ဂေါမာ–-အတ္ထိတိ ဝတ္တမာနကာလောပါဒါနတော ဘုတာဟိ ဘဝိဿန္တီဟိ ဝါ ဂေါဟိ န ဂေါမာ. ကထံ ဂေါမာ အာသိ ဂေါမာ ဘဝိဿတီတိ? တဒါပိ ဝတ္တမာနာဟိယေဝ ဂေါဟိ ဂေါမာ; အာသိ ဘဝိဿတီတိ ပဒန္တရာ ကာလန္တရံ; ဣတိကရဏတော ဝိသယနိယမော.

Sau một danh từ ở chủ cách, trong các ý nghĩa 'có ở đây' hoặc 'là của người ấy', hậu tố mantu được dùng; 'những con bò có ở nơi này hoặc thuộc về người này' (nên gọi là) gomā. Do từ atthi (có) chỉ thời hiện tại, nên không gọi là gomā vì những con bò đã có trong quá khứ hoặc sẽ có trong tương lai. Vậy làm thế nào (nói được) gomā āsi (người ấy đã có bò), gomā bhavissati (người ấy sẽ có bò)? Khi ấy, người đó vẫn là gomā vì những con bò hiện hữu tại thời điểm đó; āsi và bhavissati là những từ khác chỉ thời gian khác. Do việc sử dụng từ iti, phạm vi được giới hạn.

ပဟူတေ စ ပသံသာယံ နိန္ဒာယဉ္စာတိသာယနေ နိစ္စယောဂေ စ သံသဂ္ဂေ ဟောန္တိမေ မန္တုအာဒယော.

Các hậu tố mantu v.v... này được dùng trong ý nghĩa nhiều, tán thán, chê bai, vượt trội, liên tục và liên hệ.

ဂေါအဿောတိ-ဇာတိသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗာဘိဓာနသာမတ္ထိယာ မန္တွာ ဒယော နဟောန္တိ; တထာ ဂုဏသဒ္ဒါနံ သေတော ပဋောတိ; ယေ သတ္တု ဂုဏသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗာဘိဓာနသာမတ္ထိယံ နတ္ထိ တေဟိ ဟောန္တေဝ–-ဗုဓိမာ ရူပဝါ ရသဝါ ဂန္ဓဝါ ဧဿဝါ သဒ္ဒဝါ; ရသီရသိကော; ရူပိ ရူပိကော; ဂန္ဓီ ဂန္ဓိကောတိ.

Đối với các từ chỉ chủng loại như go, assa, có khả năng chỉ một thực thể, các hậu tố mantu v.v... không được dùng; tương tự đối với các từ chỉ phẩm chất như seto paṭo. Nhưng đối với những từ chỉ phẩm chất không có khả năng chỉ một thực thể, chúng vẫn được dùng: buddhimā, rūpavā, rasavā, gandhavā, phassavā, saddavā; rasī, rasiko; rūpī, rūpiko; gandhī, gandhiko.

ဝန္တွဝဏ္ဏာ-.

Sau một từ tận cùng bằng a, (dùng hậu tố) vantu.

ပဌမန္တတော အဝဏ္ဏန္တာ မန္တွတ္ထေ ဝန္တု ဟောတိ; သီလဝါ; ပညဝါ–-အဝဏ္ဏာတိ-ကိံ? သတိမာ; ဗန္ဓုမာ.

Sau một danh từ ở chủ cách tận cùng bằng a, hậu tố vantu được dùng trong ý nghĩa của mantu; (ví dụ:) sīlavā; paññavā. Tại sao (nói) 'tận cùng bằng a'? (Để có các dạng) satimā; bandhumā.

ဒဏ္ဍာဒိတွိကဤ ဝါ-.

Sau nhóm daṇḍādi, (các hậu tố) ika, ī được dùng tùy chọn.

ဒဏ္ဍာဒီဟိ ဣကဤ ဟောန္တိ ဝါ မန္တ္တွတ္ထေ; ဗဟုလံ ဝိဓာနာ ကုတောဝိ ဒွေ ဟောန္တိ; ကုတောစေကမေကံဝ. ဒဏ္ဍကော, ဒဏ္ဍိ, ဒဏ္ဍဝါ; ဂန္ဓိကော, ဂန္ဓီ, ဂန္ဓဝါ; ရူပိကော, ရူပီ, ရူပဝါ–-ဥတ္တမိဏေဝ ဓနာ ဣကော () ဓနိကော; ဓနီ ဓနဝါညော –-အသန္နိတ္ဉတ္ထာ () အတ္ထိကော အတ္ထိ; အညတြ အတ္ထဝါ

Sau nhóm daṇḍādi, các hậu tố ika, ī được dùng tùy chọn trong ý nghĩa của mantu; do quy tắc này linh hoạt, đôi khi cả hai được dùng, đôi khi chỉ một. (Ví dụ:) Daṇḍako, daṇḍi, daṇḍavā; gandhiko, gandhī, gandhavā; rūpiko, rūpī, rūpavā. Chỉ sau dhana trong ý nghĩa 'chủ nợ', (dùng) ika: dhaniko; (trường hợp) khác là dhanī, dhanavā. Trong ý nghĩa 'người có nhu cầu', (dùng) atthiko, atthī; trường hợp khác là atthavā.

–-တဒန္တာ စ;() ပုညတ္ထိကော, ပုညတ္ထိ–-ဝဏ္ဏန္တာ ဤယေဝ() ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဒေဝဝဏ္ဏီ–-ဟတ္ထဒန္တေဟိ ဇာတိယံ () ဟတ္ထီ; ဒန္တီ; အညတြ ဟတ္ထဝါ; ဒန္တဝါ–-ဝဏ္ဏတော ဗြဟ္မစာရိမှိ; () ဝဏ္ဏီ, ဗုဟ္မစာရီ; ဝဏ္ဏဝါညော–-ပေါက္ခရာဒိတော ဒေသေ() ပေါက္ခရဏီ ဥပ္ပလိနီ ကုမုဒိနီ ဘိသိနီ မုဠာလိနီ သာလုကိနီ –-ကွာဝါဒေသေ’ပိ-ပဒုမနီ, ပဒုမိနီပဏ္ဏံ; အညတြ ပေါက္ခရဝါ, ဟတ္ထိ–-နာဝါယိကော () နာဝိကော; –-သုခဒုက္ခာ ဤ() သုခ ဒုက္ခီ–-(သိခါဒိဟီ ဝါ)() သိခိ သိခါဝါ မာလီ မကာလာဝါ သီလိ သီလဝါ ဗလီ ဗလဝါ –-ဗလာ ဗာဟူရုပုဗ္ဗာ စ() ဗာဟုဗလီ; ဦရုဗလီ.

Và sau các từ tận cùng bằng tad (tức là attha): puññatthiko, puññatthi. Sau các từ tận cùng bằng vaṇṇa, chỉ dùng ī: brahmavaṇṇī, devavaṇṇī. Sau hattha và danta trong ý nghĩa chủng loại: hatthī; dantī; trường hợp khác là hatthavā; dantavā. Sau vaṇṇa trong ý nghĩa brahmacārī: vaṇṇī, brahmacārī; trường hợp khác là vaṇṇavā. Sau nhóm pokkharādi trong ý nghĩa nơi chốn: pokkharaṇī, uppalinī, kumudinī, bhisinī, muḷālinī, sālukinī. Đôi khi ở nơi khác cũng vậy: padumanī, paduminīpaṇṇaṃ; trường hợp khác là pokkharavā, hatthī. Sau nāvā, (dùng) ika: nāviko. Sau sukha, dukkha, (dùng) ī: sukhī, dukkhī. Sau nhóm sikhādi, (dùng) tùy chọn: sikhi, sikhāvā; mālī, mālāvā; sīlī, sīlavā; balī, balavā. Và sau bala được đi trước bởi bāhu, ūru: bāhubalī; ūrubalī.

တပါဒီဟိ ဿီ-.

Sau nhóm tapādi, (dùng hậu tố) ssī.

တပါဒိတော မန္တွတ္ထေ ဝါ ဿိ ဟောတိ; တပဿိ, ယသဿီ, တေဇဿီ, မနဿီ, ပယဿီ –-ဝါတွေဝ-ယသဝါ.

Sau (nhóm từ) `tapa`, v.v... hậu tố `ssī` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tapassī`, `yasassī`, `tejassī`, `manassī`, `payassī` – cũng như `yasavā` (là dạng tùy chọn).

မုခါဒိတော ရော-.

Sau (nhóm từ) `mukha`, v.v... (là hậu tố) `ro`.

မုခါဒီဟိ မန္တွတ္ထ ရော ဟ္ैဩတိ; မုခရော, သုသိရော ဦသရော, မဓုရော, ခရော, ကုဇရော, နဂရော –-ဒန္တဿု စ ဥတ္တတဒန္တေ () ဒန္တုရော.

Sau (nhóm từ) `mukha`, v.v... hậu tố `ro` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `mukharo`, `susiro`, `ūsaro`, `madhuro`, `kharo`, `kujaro`, `nagaro` – và sau `danta` (thành) `danturo` khi có nghĩa là 'răng nhô ra'.

တုဏ္ဍျာဒီဟိ ဘော-.

Sau (nhóm từ) `tuṇḍi`, v.v... (là hậu tố) `bho`.

တုဏ္ဍိအာဒီဟိ မန္တွတ္ထေ ဘော ဝါ ဟောတိ; တုဏ္ဍိဘော, သာဠိဘော,ဝလိဘော, ဝါတွေဝ-တုဏ္ဍိမာ.

Sau (nhóm từ) `tuṇḍi`, v.v... hậu tố `bho` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tuṇḍibho`, `sāḷibho`, `valibho`, cũng như `tuṇḍimā` (là dạng tùy chọn).

သဒ္ဓါဒိတွ-.

Sau (nhóm từ) `saddhā`, v.v... (là hậu tố) `a`.

သဒ္ဓါဒီဟိ မန္တွတ္ထေ အ ဟောတိ ဝါ; သန္ဒ္ဓေါ, ပညော; ဣတ္ထိယံ-သဒ္ဓါ; ဝါတွေဝ-ပညဝါ.

Sau (nhóm từ) `saddhā`, v.v... hậu tố `a` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `saddho`, `pañño`; ở nữ tính là `saddhā`; cũng như `paññavā` (là dạng tùy chọn).

ဏော တပါ-.

Sau `tapa` (là hậu tố) `ṇa`.

တပါ ဏော ဟောတိ မန္တွတ္ထေ; တာပသော; ဣတ္ထိယံ-တာပသီ.

Sau `tapa`, hậu tố `ṇa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `tāpaso`; ở nữ tính là `tāpasī`.

အာလွာဟိဇ္ဈာဒီဟိ-. အဘိဇ္ဈာဒီဟိ အာလု ဟောတိမန္တွတ္ထေ; အဘိဇ္ဈာလု, သီတာလု, ဓဇာလု, ဒယာလု–-ဝါတွေဝ-ဒယာဝါ.

Sau (nhóm từ) `abhijjhā`, v.v... (là hậu tố) `ālu`. Sau (nhóm từ) `abhijjhā`, v.v... hậu tố `ālu` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `abhijjhālu`, `sītālu`, `dhajālu`, `dayālu` – cũng như `dayāvā` (là dạng tùy chọn).

ပိစ္ဆာဒိတွိလော-.

Sau (nhóm từ) `piccha`, v.v... (là hậu tố) `ila`.

ပိစ္ဆာဒီဟိ ဣလော ဟောတိ စာ မန္တွတ္ထေ; ပိစ္ဆိလော, ပိစ္ဆဝါ; ဖေဏိလော, ဖေဏဝါ; ဇဋိလော, ဇဋာဝါ;–-ကထံ ဝါဝါလောတိ? နိန္ဒာယမိလဿာဒိလောပေ ‘‘ပရော ကွစီ‘‘တိ.

Sau (nhóm từ) `piccha`, v.v... hậu tố `ila` cũng được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `picchilo`, `picchavā`; `pheṇilo`, `pheṇavā`; `jaṭilo`, `jaṭāvā`; – Làm thế nào (có dạng) `vāvālo`? (Do) sự lược bỏ phần đầu của `ila` trong ý nghĩa khiển trách (và) theo quy tắc '`paro kvaci`'.

သိလာဒိတာ ဝေါ-.

Sau (nhóm từ) `sīla`, v.v... (là hậu tố) `va`.

သီလာဒိဟိ ဝေါ ဟောတိ ဝါ မ္ैန္တွတ္ထေ; သီလဝေါ, သီလဝါ; ကေသဝေါ, ကေသဝါ–-အဏ္ဏာ နိစ္စံ;() အဏ္ဏဝေါ–-ဂါဏ္ဍိ ရာဇီဟိ သညာယံ; () ဂါဏ္ဍိဝံ, ဓနု; ရာဇိဝံ, ပင်္ကဇံ.

Sau (nhóm từ) `sīla`, v.v... hậu tố `va` được dùng tùy chọn trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `sīlavo`, `sīlavā`; `kesavo`, `kesavā` – sau `aṇṇa` thì luôn luôn (dùng `va`); (ví dụ:) `aṇṇavo` – sau `gāṇḍi` và `rāji` khi có nghĩa là danh từ riêng; (ví dụ:) `gāṇḍivaṃ`, (nghĩa là) cây cung; `rājivaṃ`, (nghĩa là) hoa sen.

မာယာမေဓာဟိ ဝီ-.

Sau `māyā` và `medhā` (là hậu tố) `vī`.

ဧတေဟိ ဒွီဟိ ဝီ ဟောတိ မန္တွတ္ထေ; မာယာဝိ, မေဓာဝီ.

Sau hai (từ) này, hậu tố `vī` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `māyāvi`, `medhāvī`.

သိဿရေ အာမျုဝါမီ-.

Sau `sa` (khi có nghĩa là) 'chúa tể' (là hậu tố) `āmi` và `uvāmī`.

သသဒ္ဒါ အာမျုဝါမီ ဟောန္တိဿရေ’ဘိဓေယေ မန္တွတ္ထေ;’သမဿတ္ထိတိ’ သာမီ, သုဝါမီ.

Sau từ `sa`, các hậu tố `āmi` và `uvāmī` được dùng khi có nghĩa là 'chúa tể' trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `sāmī` (có nghĩa là) 'người sở hữu'; `suvāmī`.

လက္ချာ ဏော အ စ-.

Sau `lakkhī` (là hậu tố) `ṇa` và (nguyên âm cuối được thay bằng) `a`.

လက္ခီသဒ္ဒါဏော ဟောတ မန္တွတ္ထေ; အ စန္တဿ; ဏကာရော’ဝ သဝေါ; လက္ခဏော.

Sau từ `lakkhī`, hậu tố `ṇa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); và `a` (thay cho) nguyên âm cuối; chính chữ `ṇ` là hậu tố đó; (ví dụ:) `lakkhaṇo`.

အင်္ဂါ နော ကလျာဏေ-.

Sau `aṅga` (là hậu tố) `na` khi có nghĩa là 'xinh đẹp'.

ကလျာဏေ ဂမျမာန္ဉင်္ဂသ္မာနောဟောတိ မန္တွတ္ထေ; အင်္ဂနာ.

Khi có nghĩa là 'xinh đẹp' được hiểu ngầm, sau `aṅga`, hậu tố `na` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `aṅganā`.

သော လောမာ-.

Sau `loma` (là hậu tố) `sa`.

လောမာ သောဟောတိ မန္တွတ္ထေ; လောမသော; ဣတ္ထိယံ-လောမသာ.

Sau `loma`, hậu tố `sa` được dùng trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`); (ví dụ:) `lomaso`; ở nữ tính là `lomasā`.

ဣမိယာ-.

(Các hậu tố) `ima`, `iya`.

မန္တွတ္ထေ ဣမ္ैယာ ဟောန္တိ ဗဟုလံ; ပုတ္တိမော, ကိတ္တိမော, ပုတ္တိယော, ကပ္ပိယော, ဇဋိယော,ဟာနဘာဂိယော, သေနိယော.

Trong ý nghĩa sở hữu (`mantvatthe`), các hậu tố `ima` và `iya` được dùng một cách đa dạng; (ví dụ:) `puttimo`, `kittimo`, `puttiyo`, `kappiyo`, `jaṭiyo`, `hānabhāgiyo`, `seniyo`.

တော ပဉ္စမျာ-.-

(Hậu tố) `to` (được thêm vào) sau cách năm (`pañcamyā`).

ပဉ္စဝျန္တာ ဗဟုလံ တော ဟောတိ ဝါ; ဂါမတော အာဂစ္ဆတိ, ဂါမသ္မာအာဂစ္ဆတိ; စောရတော ဘာယတိ, စောရေဟိ ဘာယတိ; သတ္ထတောပရိဟီနော, သတ္ထာ ပရိဟီနော.

Sau một từ ở cách năm, hậu tố `to` được dùng tùy chọn và đa dạng; (ví dụ:) `gāmato āgacchati` (tương đương) `gāmasmā āgacchati`; `corato bhāyati` (tương đương) `corehi bhāyati`; `satthatoparihīno` (tương đương) `satthā parihīno`.

ဣတောတေတ္တောကုတော-.

(Các dạng bất quy tắc) `ito`, `ato`, `etto`, `kuto`.

တောမှိ ဣမဿ ဋိ နိပစ္စတေ ဧတဿ ဋ ဧတ ကိံသဒ္ဒဿ ကုတ္တစ; ဣတော, ဣမသ္မာ; အတော, ဧတ္တော, ဧတသ္မာ; ကုတော, ကသ္မာ.

Khi có hậu tố `to`, `ima` được thay thế bất quy tắc bằng `i`; `eta` được thay thế bằng `a` và `eta`; và từ `kiṃ` được thay thế bằng `ku`; (ví dụ:) `ito` (tương đương) `imasmā`; `ato`, `etto` (tương đương) `etasmā`; `kuto` (tương đương) `kasmā`.

အဘျာဒီဟိ-.

Từ abhyādi.

အဘိအာဒီဟိ တော ဟောတိ; အဘိတော, ပရိတော, ပစ္ဆတော, ဟေဋ္ဌတော.

Hậu tố to được dùng sau các từ abhi, v.v...; abhito, parito, pacchato, heṭṭhato.

အာဒျာဒီဟိ-.

Từ ādyādi.

အာဒိပ္ပဘုတီဟိ တော ဝါ ဟောတိ; အာဒေါ, အာဒိတော; မဇ္ဈတော, အန္တတော, ပိဋ္ဌိတော, ပဿတော, မုခတော–-ယတောဒကံ တဒါ ဒိတ္တံ, ယံ ဥဒကံ တဒေဝါဒိတ္တန္တိ အတ္ထော.

Hậu tố to được tùy chọn dùng sau các từ ādi, v.v...; ādo, ādito; majjhato, antato, piṭṭhito, passato, mukhato–-yatodakaṃ tadā dittaṃ, có nghĩa là yaṃ udakaṃ tadevādittanti (nước nào, chính nước ấy đang cháy).

သဗ္ဗာဒိတော သတ္တမျာ တြတ္ထာ-.

Sau sabbādi ở cách bảy là tra và thā.

သဗ္ဗာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တြတ္ထာ ဝါ ဟောန္တိ; သဗ္ဗတြ, သဗ္ဗတ္ထ, သဗ္ဗသ္မိံ; ယတြ, ယတ္ထ, ယသ္မိံ–-ဗဟုလာဓိကာရာ န တုမှာမှေဟိ.

Các hậu tố tra và thā được tùy chọn dùng sau các từ sabba, v.v... ở biến cách thứ bảy; sabbatra, sabbattha, sabbasmiṃ; yatra, yattha, yasmiṃ–-do quyền của quy tắc đa dạng, (quy tắc này) không áp dụng cho tumha và amha.

ကတ္ထေတ္ထ ကုတြာတြကွေဟိဓ-.

Kattha, ettha, kutra, atra, kva, iha, idha.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ; ကသ္မိံ ကတ္ထ, ကုတြ, ကွ; ဧတသ္မိံ ဧတ္ထ, အတြ; အသ္မိံ ဣဟ, ဣဓ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc; (thay cho) kasmiṃ là kattha, kutra, kva; (thay cho) etasmiṃ là ettha, atra; (thay cho) asmiṃ là iha, idha.

ဓိ သဗ္ဗာ ဝါ-

Sau sabba, dhi được dùng tùy chọn.

သတ္တမျန္တတော သဗ္ဗသ္မာဓိ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဓိ; သဗ္ဗတ္ထ.

Hậu tố dhi được tùy chọn dùng sau từ sabba ở biến cách thứ bảy; sabbadhi; sabbattha.

ယာ ဟိံ-.

Sau ya là hiṃ.

သတ္တမျန္တာ ယတော ဟိံ ဝါ ဟောတိ; ယဟိံ, ယတြ.

Hậu tố hiṃ được tùy chọn dùng sau từ ya ở biến cách thứ bảy; yahiṃ, yatra.

တာ ဟံ စ-.

Sau ta là haṃ và...

သတ္တမျန္တာ တတော ဝါ ဟံ ဟောတိ ဟိဉ္စ; တဟံ, တဟိံ, တတြ.

Sau từ ta ở biến cách thứ bảy, hậu tố haṃ và hiṃ được tùy chọn dùng; tahaṃ, tahiṃ, tatra.

ကုဟိံကဟံ-.

Kuhiṃ, kahaṃ.

ကိံသဒ္ဒါ သတ္တမျန္တာ ဟိံဟံ နိပစ္စန္တေ ကိဿ ကုကာ စ; ကိဟိံ, ကဟံ, ကထံ ကုဟိဒွနန္တိ? စနံ ဣတိ နိပါတန္တရံ; ကိဟိဒွီတိ-ဧတ္ထ ဝိသဒ္ဒေါဝိယ.

Từ đại từ kiṃ ở biến cách thứ bảy, các hậu tố hiṃ và haṃ được hình thành bất quy tắc, và ki cũng được thay bằng ku; kihiṃ, kahaṃ, kathaṃ kuhidvananti? Canaṃ là một bất biến từ khác; trong từ kihidvīti, nó giống như từ vi.

သဗ္ဗေကညယတေဟိ ကာလေ ဒါ-.

Sau sabba, eka, añña, ya, ta (chỉ) thời gian, (dùng) dā.

ဧတေဟိ သတ္တမျန္တေဟိ စတ္တမာနေဟိ ကာလေ ဒါ ဟောတိ; သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဗ္ဗဒါ; ဧကဒါ, အညဒါ, ယဒါ, တဒါ–-ကာလေတိ-ကိံ? သဗ္ဗတ္ထဒေသေ.

Sau những (đại từ) này ở biến cách thứ bảy, khi chỉ thời gian, hậu tố dā được dùng; sabbasmiṃ kāle thành sabbadā; ekadā, aññadā, yadā, tadā–-(Tại sao phải nói) 'khi chỉ thời gian'? (Để loại trừ trường hợp chỉ) nơi chốn, (như trong) sabbattha.

ကဒါကုဒါသဒါဓုနေဒါတိ-.

Kadā, kudā, sadā, adhunā, idāni.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ; တသ္မိံ ကာလေ ကဒါ, ကုဒါ; သမ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဒါ; ဣမသ္မိံ ကာလေ အဓုနာ, ဣဒါနိ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc; (với nghĩa) tasmiṃ kāle là kadā, kudā; (với nghĩa) sabbasmiṃ kāle là sadā; (với nghĩa) imasmiṃ kāle là adhunā, idāni.

အဇ္ဇသဇ္ဇဝပရဇ္ဇွေတရဟိကရဟာ-.

Ajja, sajju, aparajju, etarahi, karaha.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ; ဧကတိပ္ပစ္စယော အာဒေသော ကာလ ဝိသေသောတိ သဗ္ဗမေတံ နိပါတနာ လဗ္ဘတိ; ဣမဿ ဝေါ ဇ္ဇော စာဟနိ နိပစ္စတေ; အသ္မိံ အဟနိ အဇ္ဇ–-သမာနဿ သဘာဝေါဇ္ဇု စာဟနိ–-သမာနေ အဘနိ သဇ္ဇု–-အပရသ္မာ ဇ္ဇု–-အပရသ္မိံ အဟနိအပရဇ္ဇု–-ဣမဿေတောကာလေ ရဟိ ဝ–-ဣမသ္မိံ ကာလေ ဧတရဟိ–-ကိံသဒ္ဒဿ ကော ရဟ စာနဇ္ဇတနေ–-တသ္မိံ ကာလေ ကရဟ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc; một hậu tố nào đó, một sự thay thế, một thời gian cụ thể, tất cả những điều này đều có được nhờ sự hình thành bất quy tắc; từ ima, jja được hình thành bất quy tắc với nghĩa là 'ngày' (ahani); asmiṃ ahani thành ajja. – Từ samāna, sajju được hình thành với nghĩa là 'ngày'; samāne ahani thành sajju. – Sau apara là jju; aparasmiṃ ahani thành aparajju. – Sau ima (eta) với nghĩa là 'thời gian', là rahi; imasmiṃ kāle thành etarahi. – Từ đại từ kiṃ, là ka và raha với nghĩa là 'thời gian không phải hiện tại'; tasmiṃ kāle thành karaha.

သဗ္ဗာဒီဟိ ပကာရေ ထာ-.

Sau sabbādi (chỉ) cách thức, (dùng) thā.

သာမညဿ ဘေဒကော ဝိသေသော ပကာရော, တတ္ထ ဝတ္တမာနေဟိ သဗ္ဗာဒီဟိ ထာ ဟောတိ သဗ္ဗေနပကာရေန သဗ္ဗထာ; ယထာ, တထာ.

Pakāra (cách thức) là một đặc điểm phân biệt cái chung; khi chỉ ý nghĩa đó, hậu tố thā được dùng sau các từ sabba, v.v...; sabbenapakārena thành sabbathā; yathā, tathā.

ကထမိတ္ထံ-.

Kathaṃ, itthaṃ.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ ပကာရေ; ကိမိမေဟိ ထံ ပစ္စယော, က္ैစ္စ တေသံ ယထာက္ကမံ; ကထမိတ္ထံ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc với nghĩa là 'cách thức'; sau kiṃ và ima là hậu tố thaṃ, và chúng lần lượt được thay thế bằng ka và it; kathaṃ, itthaṃ.

ဓာ သင်္ချာဟိ-.

Sau số từ, (dùng) dhā.

သင်္ချာဝါစီဟိ ပကာရေ ဓာ ပရော ဟောတိ;’ဒွီဟိ ပကာရေဟိ ဒွေ ဝါ ပကာရေကရောတိ’ ဝိဓာကရောတိ; ဗဟုဓာ ကရောတိ;’ဧကံ ရာသိံ ပဉ္စပ္ပကာရံ ကရောတိ’ ပဉ္စဓာ ကရောတိ?ပဉ္စပ္ပကာရမေကပ္ပကာရံ ကရောတိ’ ဧကဓာကရောတိ.

Sau các từ chỉ số đếm, với nghĩa là 'cách thức', hậu tố dhā được dùng theo sau; 'làm theo hai cách hoặc làm thành hai loại' thành vidhākaroti; bahudhā karoti; 'làm một đống thành năm loại' thành pañcadhā karoti; 'làm năm loại thành một loại' thành ekadhākaroti.

ဝေကာဇ္ဈံ-.

Sau eka, (dùng) jjhaṃ tùy chọn.

ဧကသ္မာ ပကာရေ ဇ္ဈံ ဝါ ဟောတိ; ဧကဇ္ကွင်္ကရောတိ; ဧကဓာ ကရောတိ.

Sau từ eka, với nghĩa là 'cách thức', hậu tố jjhaṃ được tùy chọn dùng; ekajjhaṃ karoti; ekadhā karoti.

ဒွိတီဟေဓာ-.

Về dhā sau dvi và ti.

ဒွီတိဟိ ပကာရေ ဧဓာဝါ ဟောတိ; ဝေဓာ, တေဓာ; ဒွိဓာ, တိဓာ.

Sau (các từ) dvi và ti, (tiếp vị ngữ) dhā được dùng trong ý nghĩa cách thức; (ví dụ:) vedhā, tedhā; dvidhā, tidhā.

တဗ္ဗတိ ဇာတိယော-.

Về jātiyo sau từ chỉ loại.

ပကာရဝတိ တံသာမညဝါစကာ သဒ္ဒါဇာတိယော ဟောတိ; ပဋု ဇာတိယော, မုဒုဇာတိယော.

Sau từ chỉ loại chung, có (tiếp vị ngữ) jātiyo; (ví dụ:) paṭu jātiyo (loại lanh lợi), mudujātiyo (loại mềm mỏng).

ဝါရသံချာယ က္ခတ္တုံ-

Về kkhattuṃ sau số từ chỉ lần.

ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ သံချာယ က္ခတ္တုံ ဟောတိ;’ဒွေ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ’ ဒွိက္ခတ္တုံ ဒိဝသဿ ဘုဉ္ဇတိ; ဝါရဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ပဉစ ဘိဉ္ဇတိ; သင်္ချာယာတိ-ကိံ? ပဟူတေ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ.

Sau số từ có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) kkhattuṃ; (ví dụ:) ‘dve vāre bhuñjati’ (ăn hai lần) (trở thành) dvikkhattuṃ divasassa bhuñjati (ăn hai lần một ngày); tại sao nói ‘lần’? (Để loại trừ trường hợp như) Pañaca bhiñjati (bẻ năm cái); tại sao nói ‘số từ’? (Để loại trừ trường hợp như) Pahūte vāre bhuñjati (ăn nhiều lần).

ကတိမှာ-.

Sau kati.

ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ ကတိသံချာယ က္ခတ္တုံ ဟောတိ;’ကတိ ဝါရေ ဘုဉ္ဇနိ’ကတိက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ.

Sau số từ kati có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) kkhattuṃ; (ví dụ:) ‘kati vāre bhuñjati’ (ăn mấy lần) (trở thành) katikkhattuṃ bhuñjati (ăn mấy lần).

ဗဟုမ္ဘာ ဓာ စ ပစ္စာသတ္တိယံ-.

Sau bahu, về dhā và (kkhattuṃ) trong ý nghĩa gần gũi.

ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ ဗဟုသံချာယ ဓာဟောတိ က္ခတ္တုဉ္စ; ဝါရာနဉ္စေ ပစ္စာသတ္တိ ဟောတိ; ဗဟုဓာ ဒိဝသဿ ဗုဉ္ဇတိ ဗဟုက္ခတ္တုံ–-ပစ္စာသတ္တိယန္တိ ကိံ? ဗဟုက္ခတ္တုံ မာသဿ ဘုဉ္ဇတိ.

Sau số từ bahu có liên quan đến lần, có (tiếp vị ngữ) dhā và kkhattuṃ; nếu những lần ấy có sự gần gũi (thường xuyên); (ví dụ:) bahudhā divasassa buñjati (ăn nhiều lần trong ngày) hoặc bahukkhattuṃ. Tại sao nói ‘gần gũi’? (Để loại trừ trường hợp như) Bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati (ăn nhiều lần trong tháng).

သကိံ ဝါ-.

Hoặc là sakiṃ.

ဧကံ ဝါရမိစ္စသ္မိံ အတ္ထေ သကိန္တိ ဝါ နိပစ္စတေ;’ဧကံ ဝါရံ ဘုဉ္ဇတိ’–-ဝါတိ ကိံ?ဧကက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ.

Trong ý nghĩa ‘một lần’, bất biến từ sakiṃ được thành lập một cách tùy chọn; (ví dụ:) ‘ekaṃ vāraṃ bhuñjati’ (ăn một lần). Tại sao nói ‘tùy chọn’? (Vì cũng có thể nói) Ekakkhattuṃ bhuñjati.

သော ဝိစ္ဆာပ္ပကာရေသု-.

Về so trong ý nghĩa lặp lại và cách thức.

ဝီစ္ဆာယံ ပကာရေ စ သော ဟောတိ ဗဟုလံ; ဝီစ္ဆာယံ-ခဏ္ဍသော, ဗိလသော; ပကာရေ-ပုထုသော,သဗ္ဗသော.

Trong ý nghĩa lặp lại và cách thức, (tiếp vị ngữ) so được dùng một cách phổ biến; trong ý nghĩa lặp lại: khaṇḍaso (từng mảnh), bilaso (từng phần); trong ý nghĩa cách thức: puthuso (riêng lẻ), sabbaso (mọi cách).

အဘိတတဗ္ဘာဝေ ကရာသဘုယောဂေ ဝိကာရာ စီ-.

Về cī sau từ chỉ sự biến đổi, trong ý nghĩa ‘trở thành cái chưa từng là’, khi kết hợp với (động từ căn) kar, as, bhū.

အဝတ္ထာဝတော ဝတ္ထန္တရေနာဘုတဿ တာယာဝတ္ထာယ ဘာဝေ ကရာသဘုဟိ သမ္ဗန္ဓေသတိ ဝိကာရဝါစကာစီ ဟောတိ;’အဓဝလံ ဓဝလံ ကရောတိ’ ဓဝလီ ကရောတိ; အဓဝလော ဓဝလော သိယာ ဓဝလီ သိယာ; အဓဝလော ဓဝလော ဘဝတိ ဓဝလီ ဘဝတိ–-အဘတတဗ္ဘာဝေတိ-ကိံ? ဃဋံ ကရောတိ, ဒဓိအတ္ထိ, ဃဋော ဘဝတိ–-ကရာသဘုယောဂေတိ ကိံ? အဓဝလာ ဓွအဣလော ဇာယတေ–-ဝိကာရာတိ-ကိံ? ပကတိယာ မာ ဟောတု; သုဝဏ္ဏံ ကုဏ္ဍလီ ကရောတိ.

Khi một vật chưa ở trong một trạng thái nào đó mà trở thành trạng thái ấy, và có sự liên kết với (các động từ căn) kar, as, bhū, thì (tiếp vị ngữ) cī được thêm vào sau từ chỉ sự biến đổi; (ví dụ:) ‘adhavalaṃ dhavalaṃ karoti’ (làm cho cái không trắng trở nên trắng) (trở thành) dhavalīkaroti; adhavalo dhavalo siyā (cái không trắng mong rằng trở nên trắng) (trở thành) dhavalīsiyā; adhavalo dhavalo bhavati (cái không trắng trở thành trắng) (trở thành) dhavalībhavati. Tại sao nói ‘trở thành cái chưa từng là’? (Để loại trừ) Ghaṭaṃ karoti (làm cái bình), dadhi atthi (có sữa chua), ghaṭo bhavati (cái bình được sinh ra). Tại sao nói ‘khi kết hợp với kar, as, bhū’? (Để loại trừ) Adhavalo dhavalo jāyate (cái không trắng được sinh ra là trắng). Tại sao nói ‘sau từ chỉ sự biến đổi’? Để không áp dụng cho từ ở trạng thái tự nhiên; (ví dụ:) suvaṇṇaṃ kuṇḍalī karoti (làm vàng thành bông tai).

ဒိဿန္တညေ’ပိ ပစ္စယာ-.

Các tiếp vị ngữ khác cũng được thấy.

ဝုတ္တတော’ညေ’ပိ ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ ဝုတ္တာဝုတ္တတ္ထေသု;’ဝိဝိဓာ မာတရော’ ဝိမာတရော,’တာသံ ပုတ္တာ’ ဝေမာတီကာ-ရိကဏ;’ပထံ ဂစ္ဆန္တီတိ’ ပထာဝိနော-အာဝီ;’ ဣဿာ အဿ အတ္ထိတိ’ ဣဿုကီ-ဥကီ?’ဓုရံ ဝဟန္တီတိ’ ဓောရယှာ-ယှဏ.-

Các tiếp vị ngữ khác ngoài những gì đã được đề cập cũng được thấy, trong những ý nghĩa đã nói và chưa nói; (ví dụ:) ‘vividhā mātaro’ (những người mẹ khác nhau) (trở thành) vimātaro (mẹ kế), ‘tāsaṃ puttā’ (con của họ) (trở thành) vemātīkā (con của mẹ kế) - (tiếp vị ngữ) rikaṇa; ‘pathaṃ gacchantīti’ (những người đi trên đường) (trở thành) pathāvino - (tiếp vị ngữ) āvī; ‘issā assa atthiti’ (người có lòng ganh tị) (trở thành) issukī - (tiếp vị ngữ) ukī; ‘Dhuraṃ vahantīti’ (những người mang ách) (trở thành) dhorayhā - (tiếp vị ngữ) yhaṇa.

အညသ္မိံ-.

Trong ý nghĩa khác.

ဝုတ္တတော’ညသ္မိမ္ပိ အတ္ထေ ဝုတ္တပ္ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ;’မဂဓာနံ ဣဿရော’ မာဂဓော-ဏော;’ကာသီတိ သဟဿံ, တမဂ္ဃတီတိ ကာသိယော-ဣယော.

Các tiếp vị ngữ đã được đề cập cũng được thấy trong ý nghĩa khác với những gì đã nói; (ví dụ:) ‘magadhānaṃ issaro’ (vua của xứ Magadha) (trở thành) māgadho - (tiếp vị ngữ) ṇo; ‘kāsīti sahassaṃ, tamagghatīti’ (một ngàn đồng gọi là kāsī, người ấy đáng giá chừng đó) (trở thành) kāsiyo - (tiếp vị ngữ) iyo.

သကတ္ထ-.

Trong chính ý nghĩa của nó.

သကတ္ထေ’ပိ ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ; ဟီနကော, ပေါတကော, ကိစစယယံ.

Các tiếp vị ngữ cũng được thấy trong chính ý nghĩa (của từ gốc); (ví dụ:) hīnako, potako, kicacayayaṃ.

လောပေါ-.

Sự lược bỏ.

ပစ္စယာနံ လောပေါ’ပိ ဒိဿတိ; ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ, စက္ခုံ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေယန ဝါတိ ဘာဝပ္ပစ္စယ လောပေါ.

Sự lược bỏ của các tiếp vị ngữ cũng được thấy; (ví dụ:) buddhe ratanaṃ paṇītaṃ (báu vật nơi Đức Phật là thù thắng), cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā (mắt thì không có tự ngã hay những gì thuộc về tự ngã), như vậy là sự lược bỏ của tiếp vị ngữ chỉ trạng thái (bhāva).

သရာနမာဒိဿာယုဝဏ္ဏဿာဉော ဏာနုဗန္ဓေ-.

Về sự thay thế a, i, u đầu tiên của các nguyên âm thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ.

သရာနမာဒိဘုတာ ယေ အကာရိဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ တေသံ အာဉော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ဏာနုဗန္ဓေ; ရာဃဝေါ, ဝ္ैနတေယျော, မေနိကော, ဩဠုမ္ပိကော, ဒေါဟဂ္ဂံ–-ဏာနုဗန္ဓေတိ-ကိံ? ပုရာတနော.

Đối với các nguyên âm a, i, u đứng đầu (của từ), chúng lần lượt trở thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ theo sau; (ví dụ:) rāghavo, venateyyo, meniko, oḷumpiko, dohaggaṃ. Tại sao nói ‘khi có chỉ tố ṇ’? (Để loại trừ) Purātano.

သံယောဂေ ကွစိ-.

Đôi khi, khi có phụ âm kép.

သရာနမာဒိဘုတာ ယေ အယုဝဏ္ဏာ တေသံ အာဉော ဟောန္တိ ကွစိ ဒေဝ သံယောဂဝိသယေ ဏာနုဗန္ဓေ;ဒေစ္စော, ကောဏ္ဍညော –-ကွစီတိ-ကိံ? ကတ္တိကေယျော.

Đối với các nguyên âm a, i, u đứng đầu, chúng đôi khi trở thành ā, e, o khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ theo sau, trong trường hợp (nguyên âm đó) đứng trước một phụ âm kép; (ví dụ:) decco, koṇḍañño. Tại sao nói ‘đôi khi’? (Để loại trừ) Kattikeyyo.

မဇ္ဈေ-.

Ở giữa.

မဇ္ဈေ ဝတ္တမာနာနမ္ပိ အယုဝဏ္ဏာနံ အာဉော ဟောန္တိ ကွစိ; အဍ္ဎတေယျာ, ဝါသေဋ္ဌော.

Các nguyên âm a, i, u ở giữa (từ) cũng đôi khi trở thành ā, e, o; (ví dụ:) aḍḍhateyyā, vāseṭṭho.

ကောသ္ဇ္ैဇာဇ္ဇဝပါရိသဇ္ဇသုဘဇ္ဇမဒ္ဒဝါရိဿာသဘာဇည ထေယျဗာဟုသစ္စာ-.

Kosajja, ājjava, pārisajja, suhajja, maddava, ārissa, āsabha, ājañña, theyya, bāhusacca-.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ ဏာနုဗန္ဓေ;’ကုသီတဿ ဘာဝေါ’ ကောသဇ္ဇဇံ;’ ဥဇုနော ဘာဝေါ’ အပ္ပဝံ;’ပရိသာသု သာဓု’ ပါရိသဇ္ဇော;’သုဟဒယောစ’ သုဟဇ္ဇော,’တဿ ပန ဘာဝေါ သောဟဇ္ဇံ;’မုဒုနော ဘာဝေါ’မဒ္ဒဝံ;’ဣသိနော ဣဒံ, ဘာဝေါ ဝါ’ အာရိဿံ;’ဥသဘဿ ဣဒံ, ဘာဝေါ ဝါ’ အာသဘံ;’အာဇာနီယဿ ဘာဝေါ’ သော ဧဝ ဝါ’ အာဇညံ;’ထေနဿ ဘာဝေါ, ကမ္မံ ဝါ’ ထေယျံ;’ဗဟုဿုတဿ ဘာဝေါ’ ဗာဟုသစ္စံ–-ဧတေသု ယမလက္ခဏိကံ တံ နိပါတနာ.

Những từ này được hình thành một cách bất quy tắc khi đi với hậu tố có anubandha ṇa: ‘trạng thái của người lười biếng (kusīta)’ là kosajjaṃ; ‘trạng thái của người ngay thẳng (uju)’ là ajjavaṃ; ‘người tốt trong hội chúng (parisāsu sādhu)’ là pārisajjo; ‘người có tâm tốt (suhadayo)’ là suhajjo, và ‘trạng thái của người đó’ là sohajjaṃ; ‘trạng thái mềm mại (mudu)’ là maddavaṃ; ‘cái này của vị ẩn sĩ (isi), hoặc trạng thái’ là ārissaṃ; ‘cái này của con bò đực (usabha), hoặc trạng thái’ là āsabhaṃ; ‘trạng thái của con ngựa thuần chủng (ājānīya), hoặc chính nó’ là ājaññaṃ; ‘trạng thái của kẻ trộm (thena), hoặc hành vi’ là theyyaṃ; ‘trạng thái của người học rộng (bahussuta)’ là bāhusaccaṃ – trong những trường hợp này, đặc điểm phụ âm kép là do sự hình thành bất quy tắc.

မနာဒီနံ သက-.

Sự thay thế saka của nhóm từ manādi.

မနာဒီနံ သက ဟောတိ ဏာနုဗန္ဓေ;’မနသိ ဘဝံ’ မာနသံ;’ဒုမ္မနသော ဘာဝေါ’ ဒေါမနဿံ; သောမနဿံ.

Đối với nhóm từ manādi, sự thay thế saka xảy ra khi có hậu tố anubandha ṇa theo sau: ‘sinh ra trong tâm (manasi bhavaṃ)’ là mānasaṃ; ‘trạng thái của tâm buồn (dummanaso bhāvo)’ là domanassaṃ; somanassaṃ.

ဥဝဏ္ဏဿာဝငိ ဟောတိ; ရာဃဝေါ, ဇာမ္ဗဝံ.

Nguyên âm u được thay thế bằng ava; ví dụ: rāghavo, jāmbavaṃ.

ယမှိ ဂေါဿ စ-.

Và của go khi ya theo sau.

ယကာရာဒေါ ပစ္စယ ဂ္ैဩဿုဝဏ္ဏဿ စ အဝငိ ဟောတိ; ဂဗျံ, ဂါတဗျော.

Khi một hậu tố bắt đầu bằng ya theo sau, go và nguyên âm u được thay thế bằng ava; ví dụ: gabyaṃ, gātabyo.

လောပေါ’ဝဏ္ဏိဝဏ္ဏာနံ-.

Sự lược bỏ của các nguyên âm a và i.

ယကာရာဒေါ ပစ္စယေ အဝဏ္ဏိဝဏ္ဏာနံ လာပေါ ဟောတိ, ဒါယ္ဇ္ैဇံ, ကာရုညံ, အာဓိပစ္စံ, ဒေပ္ပံ–-ဗဟကုလံဝိဓာနံ ကွစိ န ဟောတိ; ကိစ္စယံ.

Khi một hậu tố bắt đầu bằng ya theo sau, các nguyên âm a và i bị lược bỏ, ví dụ: dāyajjaṃ, kāruññaṃ, ādhipaccaṃ, deppaṃ – do quy tắc này có tính phổ quát (bahulaṃ) nên đôi khi không được áp dụng; ví dụ: kiccayaṃ.

ရာနုဗန္ဓေ’န္တသရာဒိဿ-.

Khi có anubandha ra, (sự lược bỏ) của âm tiết cuối.

အန္တော သရော အာဒိ ယဿာဝယဝဿ တဿ လောပေါ ဟောတိ ရာနုဗန္ဓေ; ကိတ္တကံ, ပေတ္တေယျံ.

Khi có hậu tố anubandha ra, phần (âm tiết) bắt đầu bằng nguyên âm cuối sẽ bị lược bỏ; ví dụ: kittakaṃ, petteyyaṃ.

ကိသမဟတမိမေ ကသ္မဟာ-.

Kisa, mahat, ima (trở thành) kas, mahā.

ကိသဿ မဟတော ဣမေ ကသ္မဟာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ကသိမာ, မဟိမာ.

Kisa và mahat lần lượt trở thành kas và mah; ví dụ: kasimā, mahimā.

အာယုဿာယသ မန္တုမှိ-.

Āyus (trở thành) āyas khi mantu theo sau.

အာယုဿ အာယသာဒေသော ဟောတိ မန္တုမှိ; အာယသ္မာ.

Đối với āyus, sự thay thế āyas xảy ra khi mantu theo sau; ví dụ: āyasmā.

ဇော ဝုဒ္ဓဿိယိဎေသု-.

Vuddha (trở thành) ja khi iya và iṭṭha theo sau.

ဝုဒ္ဓဿ ဇော ဟောတိ ဣယ္ैဋ္ဌေသု; ဇေယျော, ဇေဋ္ဌော.

Đối với vuddha, sự thay thế ja xảy ra khi iya và iṭṭha theo sau; ví dụ: jeyyo, jeṭṭho.

ဗာဠှန္တိကပသတ္ထာနံ သာဓနေဒသာ-.

Của bāḷha, antika, pasattha (là) sādha, neda, sā.

ဣယေဋ္ဌေသု ဗာဠှန္တိကပသတ္ထာနံ သာဓနေဒသာ ဟောန္တီ ယထာက္ကမံ; သာဓိယော, သာဓိဋ္ဌော; နေဒိယော, နေဒိဋ္ဌော; သေယျော, သေဋ္ဌော

Khi iya và iṭṭha theo sau, bāḷha, antika, và pasattha lần lượt trở thành sādha, neda, và sā; ví dụ: sādhiyo, sādhiṭṭho; nediyo, nediṭṭho; seyyo, seṭṭho.

ကဏ္ကနာပ္ပယုဝါနံ-.

Của appa và yuva (là) kaṇ và kana.

ဣယေဋ္ဌေသု အပ္ပယုဝါနံ ကဏ္ကနာ ဟောန္တိ ယယထာက္ကမံ; ကဏိယော, ကဏိဋ္ဌော; ကနိယော, ကနိဋ္ဌော.

Khi iya và iṭṭha theo sau, appa và yuva lần lượt trở thành kaṇ và kana; ví dụ: kaṇiyo, kaṇiṭṭho; kaniyo, kaniṭṭho.

လောပေါ ဝီမန္တုဝတ္တုနံ-.

Sự lược bỏ của vī, mantu, vantu.

ဝီမန္တုဝန္တုနံ လောပေါ ဟောတိ ဣယ္ैဋ္ဌေသု?’အတိသယေန မေဓာဝီ’ မေဓိယော, မေဓိဋ္ဌော;’အတိသယေနသတိမာ’သတိယော, သတိဋ္ဌော;’အတိသယေန ဂုဏဝါ’ ဂုဏိယာ, ဂုဏိဋ္ဌော.

Vī, mantu, và vantu bị lược bỏ khi iya và iṭṭha theo sau: ‘người có trí tuệ vượt trội (atisayena medhāvī)’ là medhiyo, medhiṭṭho; ‘người có niệm vượt trội (atisayena satimā)’ là satiyo, satiṭṭho; ‘người có đức hạnh vượt trội (atisayena guṇavā)’ là guṇiya, guṇiṭṭho.

သေ သ္တိအဣဿ တိဿ-.

Khi sa theo sau, ti của sati (bị lược bỏ).

သေ ပရေ သတျန္တဿ တိကာရဿ လောပေါ ဟောတိ; ဝီသံ သတံ, တိံသံ သတံ.

Khi sa theo sau, âm ti ở cuối (của các từ kết thúc bằng sati) bị lược bỏ; ví dụ: vīsaṃ sataṃ, tiṃsaṃ sataṃ.

ဧတဿေဋ တ္တကေ-.

Eta (trở thành) eṭa khi ttaka theo sau.

တ္တကေ ပရေ ဧတဿ ဧဋ ဟေနာတိ; ဧတ္တကံ.

Khi ttaka theo sau, eta trở thành eṭa; ví dụ: ettakaṃ.

ဏိကဿိယော ဝါ-.

Ṇika (trở thành) iya, một cách tùy chọn.

ဏိကဿဝါ ဣယော ဟောတိ; သကျပုတ္တိယော, သကျပုတ္တိကော.

Đối với hậu tố ṇika, sự thay thế iyo xảy ra một cách tùy chọn; ví dụ: sakyaputtiyo, sakyaputtiko.

အဓာတုဿ ကေ’သျာဒိတော ဃေ’ဿီ-.

Đối với một từ không phải là ngữ căn, khi có ka, của a đứng đầu, trong nữ tính, là ī.

ဃေ ပရေ အဓာတုဿ ယော ကကာရော တတော ပုဗ္ဗဿ အကာရဿ ဗကဟုလံ ဣ ဟောတိ, သဝေ ဃောန သျာဒိတော ပရော ဟောတိ; ဗာလိကာ, ကာရိကာ–-အဓာတုဿာတိ-ကိံ? သကာ; ကေတိ-ကိံ?နန္ဒနာ; အသျာဒိတောတိ-ကိံ? ဗဟုပရိဗ္ဗာဇကာ, မဓုရာ –-ဗဟုစမ္မိကာတိ ကကာရေန သျာဒိနော ဗျဝဟိတတ္တာ သိဒ္ဓံ–-ဃေတိ-ကိံ? ဗာလကော; အဿာတိ-ကိံ? ဗဟုကတ္တုကာ,သာလာ.

Khi hậu tố `gha` (chỉ nữ tính) theo sau, nguyên âm `a` đứng trước phụ âm `ka` (không thuộc về ngữ căn) thường được biến đổi thành `i`, nếu hậu tố `gha` ấy không đi liền sau một biến cách vị `syādi`. Ví dụ: `bālikā`, `kārikā`. – Tại sao nói "không thuộc về ngữ căn"? Ví dụ: `sakā`. Tại sao nói `ka`? Ví dụ: `nandanā`. Tại sao nói "không đi liền sau một biến cách vị `syādi`"? Ví dụ: `bahuparibbājakā`, `madhurā`. – Trong trường hợp `bahucammikā`, quy tắc được áp dụng vì biến cách vị bị ngăn cách bởi `ka`. – Tại sao nói `gha`? Ví dụ: `bālako`. Tại sao nói `a`? Ví dụ: `bahukattukā`, `sālā`.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ ဏာဒိကဏ္ဍော စတုတ္ထော.

Như vậy là kết thúc chương thứ tư, phẩm về các hậu tố `ṇādi`, trong tập chú giải ngữ pháp Moggallāna.

တိဇမာနေဟိ ခသာ ခမာဝီမံသာသု-.

Sau (các ngữ căn) `tij` và `mān`, (các hậu tố) `kha` và `sa` được dùng theo thứ tự trong các nghĩa là kham nhẫn và thẩm sát.

ခန္တိယံ တိဇာ ဝီမံသာယံ မာနာ စ ခသပ္ပစ္စယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တိတိက္ခာ, ဝီမံသာ–-တိတိက္ခတိ, ဝီမံသတိ. ခမာဝီမံသာ သုတိ-ကိံ? တေဇနံ, တေဇော, တေဇယတိ, မာနနံ, မာနော, မာနေတိ.

Sau ngữ căn `tij` trong nghĩa kham nhẫn, và sau ngữ căn `mān` trong nghĩa thẩm sát, các hậu tố `kha` và `sa` được dùng theo thứ tự. Ví dụ: `titikkhā`, `vīmaṃsā` – (động từ) `titikkhati`, `vīmaṃsati`. Tại sao nói "trong các nghĩa là kham nhẫn và thẩm sát"? (Để loại trừ các trường hợp như:) `tejanaṃ`, `tejo`, `tejayati`, `mānanaṃ`, `māno`, `māneti`.

ကိတာ တိကိစ္ဆာသံသယေသု ဇော-.

Sau (ngữ căn) `kit`, (hậu tố) `ja` được dùng trong các nghĩa là trị liệu và hoài nghi.

တိကိစ္ဆာယံ သံသယေ စ ဝတ္တမာနာ ကိတာ ဇော ဟောတိ–-တိကိစ္ဆာ, ဝိစိကိစ္ဆာ–-တိကိစ္ဆတိ, ဝိစိကိစ္ဆတိ–-အညတြနိကေတော, သံကေတော, ကေတနံ, ကေတော, ကေတယတိ.

Sau ngữ căn `kit` khi có nghĩa là trị liệu và hoài nghi, hậu tố `ja` được dùng. Ví dụ: `tikicchā`, `vicikicchā` – (động từ) `tikicchati`, `vicikicchati`. – Ở các nghĩa khác (thì không dùng, ví dụ): `niketo`, `saṃketo`, `ketanaṃ`, `keto`, `ketayati`.

နိန္ဒာယံ ဂုပဗဓာ ဗဿဘော စ-.

Sau (các ngữ căn) `gup` và `badh` trong nghĩa chê bai, (hậu tố `ja` được dùng), và `ba` (của `badh`) biến thành `bha`.

နိန္ဒာယံ ဝတ္တမာနေဟိ ဂုပဗဓေဟိ ဇော ဟောတိ; ဗဿ ဘော စ–-ဇိဂုစ္ဆာ, ဗီဘစ္ဆာ–-ဇိဂုစ္ဆတိ, ဗီဘစ္ဆတိ–-အညတြဂေါပနံ, ဂေါပေ, ပေါပေတိ, ဗဓကော.

Sau các ngữ căn `gup` và `badh` khi có nghĩa là chê bai, hậu tố `ja` được dùng; và `ba` (của `badh`) biến thành `bha`. Ví dụ: `jigucchā`, `bībhacchā` – (động từ) `jigucchati`, `bībhacchati`. – Ở các nghĩa khác (thì không dùng, ví dụ): `gopanaṃ`, `gope`, `popeti`, `badhako`.

တုံသ္မာ လောပေါ ဝိစ္ဆာယံတေ-.

Sau hậu tố `tuṃ`, (hậu tố này) bị xóa bỏ khi các hậu tố `te` (`kha`, `sa`, `cha`) theo sau trong nghĩa mong muốn.

တုမန္တတော ဣစ္ဆာယမတ္ထေ တေ ခသဆာ ဟောန္တိဗဟကုလံ; လောပေါ စ တုံပစ္စယဿဟောတိ သုတတ္တာ–-ဗုဘုက္ခာ, ဇိဂိံသာ, ဇိဃစ္ဆာ–-ဗုဘုက္ခတိ, ဇိဂိံသတိ, ဇိဃစ္ဆတိ–-ဣဓကသ္မာ န ဟောတိဘောတ္တုမိစ္ဆတီတိ? ပဒန္တရေနာဘိဓာနာ. တုံသ္မာတိ-ကိံ? ဘောဇနမိစ္ဆတိ. ဣစ္ဆာယန္တိ ကိံ? ဘုဉ္ဇိတုံ ဂစ္ဆတိ. ကထံ ကုလံ ပိပတိသတီတိ? ယထာ ကုလံ ပတိတုမိစ္ဆတီတိဝါကျံ ဟောတိ, ဧဝံ ဝုတ္တိပိ ဟေဿတိ; ဝါကျမေဝစရဟိ ကထံ ဟောတိ? လောကဿ တထာ ဝစနိစ္ဆာယ.

Sau một từ tận cùng bằng `tuṃ`, trong nghĩa mong muốn, các hậu tố `kha`, `sa`, `cha` thường được dùng; và hậu tố `tuṃ` bị xóa bỏ theo như quy tắc đã nêu. Ví dụ: `bubhukkhā`, `jigiṃsā`, `jighacchā` – (động từ) `bubhukkhati`, `jigiṃsati`, `jighacchati`. – Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `bhottum icchati`? Vì ý nghĩa đã được diễn đạt bằng một từ khác. Tại sao nói "sau `tuṃ`"? Ví dụ: `bhojanam icchati`. Tại sao nói "trong nghĩa mong muốn"? Ví dụ: `bhuñjituṃ gacchati`. Làm thế nào có hình thức `kulaṃ pipatisati`? Giống như có câu `kulaṃ patitum icchati`, thì cũng sẽ có hình thức phái sinh. Vậy thì tại sao lại có câu (dài) đó? Do ý muốn nói như vậy của người đời.

ဤယော ကမ္မာ-.

Sau một túc từ, (hậu tố) `īya` được dùng (trong nghĩa mong muốn).

ဣစ္ဆာကမ္မတော ဣစ္ဆာယမတ္ထေ ဤယပ္ပစ္စယော ဟောတိ;’ပုတ္တမိစ္ဆတိ’ ပုတ္တီယတိ–-ကမ္မာတိ-ကိံ? အအသိနေစ္ဆတိ; ဣဓ ကသ္မာ န ဟောတိ ရညော ပုတ္တမိစ္ဆတီတိ? သာပေက္ခတ္တာ; န ဟိ အညမပေက္ခမာနော အညေနသဟေကတ္ထိဘာဝမနုဘဝိတုံ သက္ကောတိ; ဣဓာပိ စရဟိ န သိယာ အတ္တနောပုတ္တမိစ္ဆတီတိ; နေဝေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗံ; န ဟိ ဘဝတိ အတ္တနောပုတ္တိယတီတိ; ကထံ စရဟိ ဝုတ္တဿ အတ္တတိယတာဝဂမျတေ? အညဿာသုတတ္တာ, ဣစ္ဆာယ စ တဗ္ဗိသယတ္တာ.

Sau một túc từ của động từ 'mong muốn', trong nghĩa mong muốn, hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `puttam icchati` (mong muốn có con trai) trở thành `puttīyati`. – Tại sao nói "sau một túc từ"? Ví dụ: `āsinena icchati` (mong muốn bằng cái ghế). Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `rañño puttam icchati`? Vì có sự phụ thuộc (vào từ `rañño`). Một từ phụ thuộc vào từ khác thì không thể cùng với một từ khác nữa tạo thành một đơn vị ý nghĩa duy nhất. Vậy thì ở đây cũng không nên có: `attano puttam icchati`. Đúng là không nên có; và thực tế là không có hình thức `attano puttīyati`. Vậy thì làm thế nào để hiểu được ý nghĩa 'của chính mình' trong hình thức đã nói (`puttīyati`)? Do không nghe nói đến người (sở hữu) nào khác, và do sự mong muốn có đối tượng là người con trai đó.

ဥပမာနာစာရေ-.

(Hậu tố `īya` cũng được dùng) sau một đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như'.

ကမ္မတော ဥပမာနာ အာဝါရတ္ထေ ဤယော ဟောတိ;’ပုတ္တမဝါ စရတိ’ ပုတ္တီယတိ မာဏဝကံ; ဥပမာနာတိ ကိံ? ပုတ္တမာစရတိ.

Sau một đối tượng so sánh ở dạng túc từ, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `puttam iva ācarati` (hành xử như với con trai) trở thành `puttīyati māṇavakaṃ` (đối xử với cậu thanh niên như con trai). Tại sao nói "sau một đối tượng so sánh"? Ví dụ: `puttam ācarati` (đối xử với con trai).

အာဓာရာ-.

(Hậu tố `īya` cũng được dùng) sau một nơi chốn (làm đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như trong').

အာဓာရတုပမာနာအာဝါရတ္ထေ ဤယော ဟောတိ;’ကုဋိယမိဝါစရတိ’ ကုဋိယတိ ပါသာဒေ, ပါသာဒီယတိ ကုဋိယံ.

Sau một đối tượng so sánh là nơi chốn, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `īya` được dùng. Ví dụ: `kuṭiyam iva ācarati` (hành xử như ở trong lều) trở thành `kuṭiyati pāsāde` (hành xử trong cung điện như ở trong lều), `pāsādīyati kuṭiyaṃ` (hành xử trong lều như ở trong cung điện).

ကတ္တုတာယော-.

Sau một chủ từ (làm đối tượng so sánh, trong nghĩa là 'hành xử như'), (hậu tố) `āya` được dùng.

ကတ္တတုပမာနာ အာစာရတ္ထေ အာယော ဟောတိ;’ပဗ္ဗတောဝါ စရတိ’ပဗ္ဗတာယတိ.

Sau một đối tượng so sánh là chủ từ, trong nghĩa là 'hành xử như', hậu tố `āya` được dùng. Ví dụ: `pabbato iva ācarati` (hành xử như một ngọn núi) trở thành `pabbatāyati`.

စျတ္ထေ-.

(Hậu tố `āya` cũng được dùng) trong nghĩa của `cvi` (trở thành cái mà trước đó không phải).

ကတ္တုတော အဘုတတဗ္ဘာဝေ အာယော ဟောတိ ဗဟုလံ; ဘုသာယတိ, ပဋပဋာယတိ, လောဟိတာယတိ–-ကတ္တုတောတွေဝ-ဘုသံကရောတီတိ; ဣဟ ကသ္မာ န ဟောတိ ဘုသိ ဘဝတီတိ? ဝုတ္တတ္ထတာယ.

Sau một chủ từ, trong nghĩa 'trở thành cái mà trước đó không phải', hậu tố `āya` thường được dùng. Ví dụ: `bhusāyati`, `paṭapaṭāyati`, `lohitāyati`. – (Quy tắc này chỉ áp dụng) cho chủ từ mà thôi, (không áp dụng cho túc từ như trong) `bhusaṃ karoti`. Tại sao quy tắc không áp dụng ở đây: `bhusi bhavati`? Vì ý nghĩa đã được diễn đạt rồi.

သဒ္ဒါဒီတိ ကရောတိ-.

Sau các từ như `sadda`, v.v., (hậu tố `āya` được dùng) trong nghĩa là 'làm ra, tạo ra'.

သဒ္ဒါဒီဟိ ဒုတိယန္တေဟိ ကရောတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေ အာယော ဟောတိ; သဒ္ဒါယတိ, ဝေရာယတိ, ကလဟာယတိ, ဓူပါယတိ.

Sau các từ như `sadda`, v.v., ở dạng đối cách, trong nghĩa là 'làm ra, tạo ra', hậu tố `āya` được dùng. Ví dụ: `saddāyati`, `verāyati`, `kalahāyati`, `dhūpāyati`.

နမောတွဿော-.

Nhưng sau từ `namo`, (hậu tố) `assa` được dùng (trong nghĩa là 'làm').

နမော ဣစ္စသ္မာ ကရောတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေ အဿော ဟောတိ; နမဿတိ တထာဂတံ.

Sau từ `namo`, trong nghĩa là 'làm, thực hiện', hậu tố `assa` được dùng. Ví dụ: `namassati tathāgataṃ`.

ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မိ-.

Sau một danh từ, (hậu tố `i` được dùng) trong nghĩa của một động từ.

နာမသ္မာ ဓာတွတ္ထေ ဗဟုလမိ ဟောတိ;’ဟတ္ထိနာ အတိက္ကမတိ’အတိ ဟတ္ထယတိ;’ ဝီဏာယ ဥပဂါယတိ’ ဥပဝီဏယတိ;’ဒဠဟံ ကရောတိ’ ဝိနယံ ဒဠဟယတိ;’ ဝိသုဒ္ဓါ ဟောတိ’ ရတ္တိ ဝိသုဒ္ဓယတိ;’ကုသလံ ပုစ္ဆတိ’ကုသလယတိ.

Sau một danh từ, trong nghĩa của một động từ, hậu tố `i` thường được dùng. Ví dụ: `hatthinā atikkamati` trở thành `atihatthayati`; `vīṇāya upagāyati` trở thành `upavīṇayati`; `daḷhaṃ karoti vinayaṃ` trở thành `daḷhayati`; `visuddhā hoti ratti` trở thành `visuddhayati`; `kusalaṃ pucchati` trở thành `kusalayati`.

သစ္စာဒီဟာပိ-.

Sau các từ như `sacca`, v.v., (hậu tố) `āpi` được dùng (trong nghĩa của một động từ).

သစ္စာဒီဟိ ဓာတွတ္ထေ အာပိ ဟောတိ; သစ္စာပေတိ, အတ္ထာပေတိ, ဝေဒါပေတိ, သုက္ခာပေတိ သုခါပေတိ, ဒုက္ခာပေတိ.

Sau các từ như `sacca`, v.v., trong nghĩa của một động từ, hậu tố `āpi` được dùng. Ví dụ: `saccāpeti`, `atthāpeti`, `vedāpeti`, `sukkhāpeti`, `sukhāpeti`, `dukkhāpeti`.

ကြိယတ္ထာ-.

(Phần nói về các hậu tố được dùng) với nghĩa của một hành động.

အယမဓိကာရော အာ သတ္ထပရိသမတ္တိယာ;’ကြိယာ အတ္ထော ယဿသော ကြိယတ္ထော’,ဓာတု.

Đây là một đề mục có hiệu lực cho đến cuối bộ luận. 'Cái có ý nghĩa là một hành động thì được gọi là `kriyattha`', tức là một ngữ căn.

စုရာဒိတော ဏိ-.

Sau nhóm Curādi là ṇi.

စုရာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ သကတ္ထေ ဏိ ပရော ဟောတိ ဗဟုလံ; ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော–-ဧဝမညတြာပိ–-စောရယတိ, လာဠယတိ. ကထံ ရဇ္ဇံ ကာရေတီတိ? ယောဂဝိဘာဂတော.

Sau các động từ căn nhóm Curādi, trong nghĩa riêng của chúng, thường có tiếp vị ngữ ṇi theo sau; mẫu tự ṇ có mục đích là vṛddhi – cũng như vậy ở những nơi khác – (ví dụ:) corayati, lāḷayati. (Câu hỏi:) 'rajjaṃ kāreti' (làm cho trị vì) thì như thế nào? (Trả lời:) Do sự phân chia quy tắc.

ပယောဇကဗျာပါရေ ဏာပိ စ-.

Và ṇāpi trong hành động của tác nhân sai khiến.

ကတ္တာရံ ယော ပယောဇယတိ တဿ ဗျာပါရေ ကြိယတ္ထာ ဏိဏာပီ ဟောန္တိ ဗဟုလံ; ကာရေတိ, ကာရာပေတိ–-နနု စ ကတ္တာပိ ကရဏာဒီနံပယောဇကောတိ တဗျာပါရေ?ပိ ဏိဏာပီ ပါပုဏန္တိ? ပယောဇကဂ္ဂဟဏသာမတ္ထိယာ န ဘဝိဿန္တိ, စုရာဒီဟိ ဝိသုံ ဝစနသာမတ္ထိယာ စ–-အာတော ဘိယျော ဏာပိယေဝ, ဏိယေ ဝုဝဏ္ဏတော, ဒွယမေဝညေဟိ.

Trong hành động của người sai khiến tác nhân, các tiếp vị ngữ ṇi và ṇāpi thường theo sau động từ căn; (ví dụ:) kāreti, kārāpeti. – (Câu hỏi:) Chẳng phải tác nhân cũng là người sai khiến các công cụ v.v. hay sao? Trong hành động đó, ṇi và ṇāpi có được áp dụng không? (Trả lời:) Chúng sẽ không được áp dụng, do hiệu lực của việc dùng từ 'payojaka' (tác nhân sai khiến), và do hiệu lực của quy tắc riêng cho nhóm Curādi. – Hơn nữa, sau (động từ căn tận cùng bằng) 'ā' chỉ có ṇāpi; sau 'u' và 'ū' là ṇi; sau các (nguyên âm) khác là cả hai.

ကျော ဘာဝကမ္မေသွပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒိသု-

Kyo trong nghĩa trạng thái và đối tượng, ở thì hiện tại, khi có māna, nta, ti v.v. theo sau.

ဘာဝကမ္မဝိဟိတေသု ပရောက္ခာဝဇ္ဇိတေသု မာနန္တတျာဒိသု ပရေသုကျော ဟောတိ ကြယတ္ထာ–-န္တဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ; ကကာရော အဝုဒ္ဓျတ္ထော; ဧဝမုတ္တရတြာပိ–-ဌိယမာနံ, ဌိယတေ; သူယမာနံ, သူယတေ–-အပရောက္ခေသူတိ-ကိံ? ဗဘုဝ ဒေဝဒတ္တေန; ဗိဘိဒ ကုသူလော. ဘိဇ္ဇတေ ကုသူလော သယမေဝါတိဘိဇ္ဇတေတိ သဝနာ ကမ္မတာဝဂမျတေ, သယမေဝါတိ သဝနတော ကတ္တုတာ; ကတ္တုတာဝစနိစ္ဆာယန္တု-ဘိန္ဒတိကုသုလော အတ္တာနန္တိ ဘဝတိ; ဧဝမညမ္ပိ ယထာဂမမနုဂန္တဗ္ဗံ. ‘‘အပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒိသူ’တိ-အယမဓိကာရော အာ‘‘တနာဒိတွော‘‘အပိဝဧတေ တျာဒယော တျာဒိသု ပရဘုတေသု ကတ္တုကမ္မဘာဝဝိဟိတေသု ကျလာဒီနံ ဝိဓာနတော တေသွေဝ ဝိညယန္တီတိ-အကမ္မကေဟိ ဓာတုဟိ ကတ္တုဘာဝေသု သကမ္မကေဟိ ကတ္တုကမ္မေသုကမ္မာဝစနိစ္ဆာယံ ဘာဝေဝ ဘဝန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ–-ယဿပနဓာတုဿ ကြိယာ ကမ္မမပေက္ခတေ သောသကမ္မကော? ယဿ တု ကြိယာ ကတ္တုမတ္တမပေက္ခတေ သော အကမ္မကောတိ ဉာတဗ္ဗံ.

Khi các (tiếp vị ngữ) māna, nta, ti v.v. theo sau, được quy định trong nghĩa trạng thái và đối tượng, ngoại trừ thì quá khứ, tiếp vị ngữ kyo theo sau động từ căn – việc dùng 'nta' là cho quy tắc sau; mẫu tự 'k' có mục đích là không vṛddhi; cũng như vậy ở các trường hợp sau – (ví dụ:) ṭhiyamānaṃ, ṭhiyate; sūyamānaṃ, sūyate. – (Hỏi:) Tại sao nói 'ở thì hiện tại'? (Đáp:) (Để loại trừ các trường hợp như) Babhuva devadattena; bibhida kusūlo. Trong câu 'Bhijjate kusūlo' (cái kho bị vỡ), do nghe nói 'sayameva atibhijjate' (nó tự vỡ ra), nghĩa đối tượng được hiểu; do nghe nói 'sayameva' (tự nó), nghĩa tác nhân được hiểu; nhưng khi có ý muốn diễn tả tác nhân, câu trở thành 'bhindati kusulo attānaṃ' (cái kho tự làm vỡ chính nó); các trường hợp khác cũng nên được hiểu theo kinh điển. 'Aparokkhesu mānantatyādisū'ti – đây là quy tắc chính cho đến 'tanādito o'. Cũng vậy, các (tiếp vị ngữ) ti v.v. này, khi theo sau, được quy định trong nghĩa tác nhân, đối tượng, và trạng thái, do sự quy định của kya v.v., chúng được hiểu chỉ trong các trường hợp đó. Cần biết rằng: với các động từ bất cập vật, (các tiếp vị ngữ này) dùng trong nghĩa tác nhân và trạng thái; với các động từ cập vật, (chúng) dùng trong nghĩa tác nhân và đối tượng; khi có ý muốn diễn tả đối tượng, chúng trở thành nghĩa trạng thái. Cần biết rằng: động từ nào mà hành động của nó đòi hỏi một đối tượng thì là động từ cập vật; còn động từ nào mà hành động của nó chỉ đòi hỏi một tác nhân thì là động từ bất cập vật.

ကတ္တရိ လော-.

Lo trong nghĩa tác nhân.

ကတ္တရိ လော-.

Lo trong nghĩa tác nhân.

ကြိယတ္ထတော အပရောက္ခေသု ကတ္တုဝိတမာနန္တတျာဒိသု လော ဟောတိ; လကာရော ‘‘ဉိလဿေ’တိ. ဝိသေသနတ္ထော–-ပစမာနော, ပစန္တော; ပဝတိ.

Sau động từ căn, khi các (tiếp vị ngữ) māna, nta, ti v.v. theo sau ở thì hiện tại, được quy định cho tác nhân, thì có 'lo'; mẫu tự 'l' có mục đích phân biệt trong quy tắc 'ñilassa e'. – (Ví dụ:) pacamāno, pacanto; pavati.

မဉ္စ ရုဓာဒီနံ-.

Và ma của nhóm Rudhādi.

ရုဓာဒိတော ကတ္တုဝိဟိတမာနာဒိသု လော ဟောတိ; မံ ဝါန္တ သရာ ပရော; မကာရော’နုဗန္ဓော; အကာရော ဥစ္စာရဏတွော–-ရုန္ဓမာနော, ရုန္ဓန္တော, ရုန္ဓတိ.

Sau nhóm Rudhādi, khi māna v.v. được quy định cho tác nhân theo sau, thì có 'lo'; và 'maṃ' được chèn vào sau nguyên âm (của động từ căn); mẫu tự 'm' là một anubandha; mẫu tự 'a' là để phát âm. – (Ví dụ:) rundhamāno, rundhanto, rundhati.

ဏဏာပျာပီဟိ ဝါ-.

Sau ṇi, ṇāpi, āpi, một cách tùy chọn.

ဏိဏာပျာဖီဟိ ကတ္တုဝိဟိတမာနာဒိသု လော ဟောတိ ဝိဘာသာ; စောရယန္တော, စောရေန္တော; ကာရယန္တာ, ကာရေန္တော; ကာရာပ္ैယန္တော, ကာရာပေန္တော; သစ္စာပယန္တော, သစ္စာပေန္တော; စောရယတိ, စောရေတိ; ကာရယတိ, ကာရေတိ; ကာရာပယတိ, ကာရာပေတိ; သစ္စာပယတိ, သစ္စာပေတိ–-ဝစတ္ထိတဝိဘာသတ္ထော’ယံ ဝါ သဒ္ဒေါ; တေန မာနေ နိစ္စံ; စောရယမာနော, ကာရယမာနော, ကာရာပယမာနော, သစ္စာပယမာနော.

Sau ṇi, ṇāpi, āpi, khi māna v.v. được quy định cho tác nhân theo sau, thì 'lo' xuất hiện một cách tùy chọn; (ví dụ:) corayanto, corento; kārayantā, kārento; kārāpैyanto, kārāpento; saccāpayanto, saccāpento; corayati, coreti; kārayati, kāreti; kārāpayati, kārāpeti; saccāpayati, saccāpeti. – Từ 'vā' này có nghĩa là tùy chọn có hệ thống; do đó, với 'māna', nó là bắt buộc; (ví dụ:) corayamāno, kārayamāno, kārāpayamāno, saccāpayamāno.

ဒိပါဒီဟိ ယယက-.

Sau nhóm Divādi là yaka.

ဒိဝါဒီဟိ လဝီသယေ ယက ဟောတိ; ဒိဗ္ဗန္တော; ဒိဗ္ဗတိ.

Sau nhóm Divādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'yaka'; (ví dụ:) dibbanto; dibbati.

တုဒါဒီဟိ ကော-.

Sau nhóm Tudādi là ko.

တုဒါဒီဟိ လဝီသယေ ကော ဟောတိ; တုဒမာနော, တုဒန္တော; ကုဒတိ.

Sau nhóm Tudādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'ko'; (ví dụ:) tudamāno, tudanto; tudati.

ဇျာဒီဟိ က္နာ-.

Sau nhóm Jiādi là knā.

ဇိအာဒီဟိ လဝိသယေ က္နာ ဟောတိ; ဇိနန္တော, ဇိနာတိ–-ကထံ ဇယန္တော, ဇယတီနိ? ဘုဝါဒိပါဌာ.

Sau nhóm Jiādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'knā'; (ví dụ:) jinanto, jināti. – (Hỏi:) Các dạng jayanto, jayati thì như thế nào? (Đáp:) Do được đọc trong nhóm Bhūvādi.

ကျာဒီဟီ က္ဏာ-.

Sau nhóm Kīādi là kṇā.

ကီအာဒီဟိ လဝိသယေ က္ဏာ ဟောတိ; ကိဏန္တော, ကိဏာတိ.

Sau nhóm Kīādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'kṇā'; (ví dụ:) kiṇanto, kiṇāti.

သွာဒီဟီ က္ဏော-.

Sau nhóm Suādi là kṇo.

သုအာဒီဟိ လဝိသယေ က္ဏော ဟောတိ; သုဏမာနော, သုဏန္တော, သုဏောတိ; ကထံ သုဏာတီတိ? ကျာဒိပါဌာ.

Sau nhóm Suādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'kṇo'; (ví dụ:) suṇamāno, suṇanto, suṇoti. – (Hỏi:) Dạng suṇāti thì như thế nào? (Đáp:) Do được đọc trong nhóm Kyādi.

တနာဒိတွော-.

Sau nhóm Tanādi là o.

တနာဒိတော လဝိသယေ ဩ ဟောတိ; တနောတိ.

Sau nhóm Tanādi, trong trường hợp của 'la', thì có 'o'; (ví dụ:) tanoti.

ဘာဝကမ္မေသု တဗ္ဗာနီယာ-.

Tabba và anīya trong nghĩa trạng thái và đối tượng.

တဗ္ဗအနီယာ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဘာဝကမ္မေသု ဗဟုလမ္ဘဝန္တိ; ကတ္တဗ္ဗံ, ကရဏီယံ; ကတ္တဗ္ဗော ကဋော; ကရဏီယော–-ဗဟုလာ

Các tiếp vị ngữ tabba và anīya thường theo sau động từ căn trong nghĩa trạng thái và đối tượng; (ví dụ:) kattabbaṃ, karaṇīyaṃ; kattabbo kaṭo; karaṇīyo. – Do quy tắc 'bahula'...

ဓိကာရာ ကရဏာဒိသုပိ ဘဝန္တိ–-သိနာနီယံ, စုဏ္ဏံ; ဒါနီယော, ဗြာဟ္မဏော; သမာဝတ္တနီယော, ဂုရု; ပဝစနီယော, ဥပဇ္ဈာယော; ဥပဋ္ဌာနီယော, သိဿော.

...(tiếp theo câu trước) do sự mở rộng, chúng cũng xuất hiện trong nghĩa công cụ v.v. – (ví dụ:) sinānīyaṃ cuṇṇaṃ (bột để tắm); dānīyo brāhmaṇo (vị Bà-la-môn đáng được cúng dường); samāvattanīyo guru (vị thầy đáng được quay về); pavacanīyo upajjhāyo (vị thầy tế độ đáng được thưa hỏi); upaṭṭhānīyo sisso (người đệ tử đáng được chăm sóc).

ဃျဏ-.

Ghyaṇa.

ဘာဝကမ္မေသု ကြိယတ္ထာ ပရော ဃျဏ ဟောတိ ဗဟုလံ; ဝါကျံ, ကာရိယံ, ဝေယျံ, ဇေယျံ.

Trong nghĩa trạng thái và đối tượng, tiếp vị ngữ ghyaṇa thường theo sau động từ căn; (ví dụ:) vākyaṃ, kāriyaṃ, veyyaṃ, jeyyaṃ.

အာဿေ စ-.

Và hậu tố āsse.

အာတော ဃျဏ ဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု အာဿ ဧ စ; ဒေယျံ.

Sau (căn) tận cùng bằng 'ā', hậu tố 'ya' được dùng trong nghĩa bhāva và kamma, và 'ā' được đổi thành 'e'; ví dụ: deyyaṃ.

ဝဒါဒီဟိ ယော-.

Sau nhóm vadā, hậu tố ya.

ဝဒါဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ယော ဟောတိ ဗဟုလမှာဝကမ္မေသု; ဝဇ္ဇံ, မဇ္ဇံ, ဂမ္မံ–-ဘုဇာန္တေ () ဘောဇ္ဇော, ဩဒနော; ဘောဇ္ဇာ, ယာဂု; ဘောဂ္ဂမညံ.

Sau nhóm căn vadā, trong nghĩa hành động, hậu tố 'ya' được dùng một cách đa dạng trong nghĩa bhāva và kamma; ví dụ: vajjaṃ, majjaṃ, gammaṃ. Sau căn bhuj, (có dạng) bhojjo, (nghĩa là) cơm; bhojjā, (nghĩa là) cháo; bhoggaṃ aññaṃ (vật khác có thể hưởng dụng).

ကိစ္စဃစ္စဘစ္စဘဗ္ဗလေယျာ-.

Các từ kicca, ghacca, bhacca, bhabba, leyya.

ဧတေ သဒ္ဒါ ယပ္ပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ.

Những từ này được hình thành bất quy tắc với hậu tố 'ya'.

ဂုဟာဒီဟိ ယက-.

Sau nhóm guhā, hậu tố yaka.

ဂုဟာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ဘာဝကမ္မေသု ယက ဟောတိ; ဂုယှံ, ဒုယှံ, သိဿော; သိဒ္ဓါ ဧဝေတေ တဗ္ဗာဒယော ပေသာတိသဂ္ဂပတ္တကာလေသုပိ ဂမျမာနေသု သာမညေန ဝိဓာနတော–-ဟောတာ ခလု ကဋော ကတ္တဗ္ဗော, ကရဏီယော, ကာရိယော, ကိစ္စော-ဧဝံ တွယာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော; ဟောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော, ဟောတော ဟိ ပတ္တော ကာလော ကဋကရဏေ–-ဧဝံ ဥဒ္ဓမုဟုတ္တိကေ’ပိ ဝတ္တမာနတော ပေသာဒိသု သိဒ္ဓါ ဧဝ–-တထာ အရဟေ ကတ္တရိ သတ္တိဝိသိဋ္ဌေ စ ပတီယမာနေ အာဝဿကာဓမိဏတာဝိသိဋ္ဌေဝ ဘာဝါဒေါ သိဒ္ဓါ–-ဥဒ္ဓ မုဟုတ္တိကတော-ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော; ဘောတာ ရဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗံ, ဘဝံ အရဟော; ဘောတာ ဘာရော ဝဟိတဗ္ဗော, ဘဝံ သတ္တော; ဘောတာ အဝဿံ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော; ဘောတာ နိက္ခော ဒါတဗ္ဗော.

Sau nhóm căn guhā, trong nghĩa hành động, hậu tố 'yaka' được dùng trong nghĩa bhāva và kamma; ví dụ: guyhaṃ, duyhaṃ, sisso. Các hậu tố như tabba v.v... đã được xác lập theo quy tắc chung khi có nghĩa thúc giục, cho phép, và đúng thời điểm. Ví dụ: 'hotā khalu kaṭo kattabbo, karaṇīyo, kāriyo, kicco' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài); 'evaṃ tvayā kaṭo kattabbo' (như vậy, chiếc chiếu nên được làm bởi bạn); 'hotā kaṭo kattabbo, hoto hi patto kālo kaṭakaraṇe' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài, vì đã đến lúc thích hợp để làm chiếu). Như vậy, ngay cả trong tương lai gần, chúng cũng được xác lập trong nghĩa thúc giục v.v... Tương tự, khi tác nhân có nghĩa là 'xứng đáng' hoặc 'có khả năng', và khi có nghĩa là 'cần thiết' hoặc 'mắc nợ' được chỉ định, chúng được xác lập trong nghĩa bhāva v.v... Ví dụ: 'bhotā kaṭo kattabbo' (chiếc chiếu nên được làm bởi ngài); 'bhotā rajjaṃ kātabbaṃ, bhavaṃ araho' (vương quốc nên được cai trị bởi ngài, ngài là người xứng đáng); 'bhotā bhāro vahitabbo, bhavaṃ satto' (gánh nặng nên được mang bởi ngài, ngài là người có khả năng); 'bhotā avassaṃ kaṭo kattabbo' (chiếc chiếu nhất định phải được làm bởi ngài); 'bhotā nikkho dātabbo' (một đồng tiền vàng nên được trao bởi ngài - như một món nợ).

ကတ္တရိ လတုဏကာ-.

Trong nghĩa tác nhân, các hậu tố la, tu, ṇa, ka.

ကတ္တရိ ကာရကေ ကြိယတ္ထာ လတုဏကာ ဘောန္တီ; ပဌိတာ, ပါဌကော–-ဗဟုလမိတွေဝ-ပါဒေဟိ ဟရီယတီ’တိ ပါဒဟာရကေ;’ဂလေစုပ္ပတီ’တိ ဂလေစောပကော–-သဒ္ဓေါ ဧဝ လတုအရဟေ သီလသာဓု ဓမ္မေသု စ သာမညဝိဟိတတတ္တာ; ဘဝံ ဗလု ကညာယ ပရိဂ္ဂယိတာ, ဘဝမေတံ အရဟတိ; သီလာဒိသု-ခလွပိ ဥပါဒါတာ ကုမာရကေ; ဂန္တာခေလော; မုဏ္ဍယိတာရော သာဝိဋ္ဌာယနာ ဝဓုံ ကတပရိဂဟံ.

Trong tác nhân cách, sau căn, các hậu tố la, tu, ṇa, ka được dùng; ví dụ: paṭhitā, pāṭhako. Do quy tắc 'bahulaṃ' (đa dạng), (có những trường hợp như): 'pādehi harīyatī’ti pādahārake' (được mang bằng chân); 'galecuppatī’ti galecopako' (người bóp cổ). Hậu tố 'tu' cũng được dùng trong nghĩa 'xứng đáng' và trong các nghĩa về thói quen, sự khéo léo, và bản chất, vì nó được quy định chung. Ví dụ: 'bhavaṃ balu kaññāya pariggayitā, bhavametaṃ arahati' (ngài xứng đáng nhận cô gái); về thói quen v.v...: 'upādātā kumārake' (người có thói quen bắt các cậu bé); 'gantākhelo' (người có thói quen đi đến làng); 'muṇḍayitāro sāviṭṭhāyanā vadhuṃ kataparigahaṃ' (những người Sāviṭṭhāyana có thói quen cạo đầu cho cô dâu đã được chấp nhận).

အာဝီ-.

Hậu tố āvī.

ကြိယယတ္ထာ အာဝီ ဟောတိ ဗဟုလံ ကတ္တရိ; ဘယဒဿာဝီ–-အပ္ပဝီသယတာဉာပနတ္ထံ ဘိန္နယောဂကရဏံ; သာမညဝိဟိတတ္တာ သီလာဒိသု စ ဟောတေဝ.

Sau căn, hậu tố 'āvī' được dùng một cách đa dạng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: bhayadassāvī. Việc lập một quy tắc riêng là để chỉ ra phạm vi áp dụng hạn chế của nó. Vì được quy định chung, nó cũng được dùng trong nghĩa về thói quen v.v...

အာသိံသာယမကော-. အာသိံသာယံ ဂမျမာနာယံ ကြိယတ္ထာ အကော ဟောတိ ကတ္တရိ;’ဇီဝတုတိ’ ဇီဝကော; နန္ဒတုတိ’ နန္ဒကော;’ဘဝတုတိ’ ဘဝကော.

Hậu tố ako trong nghĩa mong ước. Khi nghĩa mong ước được hiểu ngầm, hậu tố 'ako' được dùng sau căn trong nghĩa tác nhân; ví dụ: 'jīvatuti' (cầu cho sống lâu) thành jīvako; 'nandatuti' (cầu cho hoan hỷ) thành nandako; 'bhavatuti' (cầu cho được thành) thành bhavako.

ကရာ ဏနော-.

Sau căn kar, hậu tố ṇana.

ကရတော ကတ္တရိ ဏနော ဟောတိ;’ကရောတီ’တိ ကာရဏံ; ကတ္တရီတိ-ကိံ? ကရဏံ.

Sau căn 'kar', hậu tố 'ṇana' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: 'karotī’ti kāraṇaṃ' (người làm). Tại sao nói 'trong nghĩa tác nhân'? Để (phân biệt với) karaṇaṃ (sự làm, công cụ).

ဟာတော ဝီဟိကာလေသု-.

Sau căn hā, trong nghĩa lúa và thời gian.

ဟာတော ဝီဟိသိံ ကာလေ စဏနော ဟောတီ ကတ္တရိ; ဟာယနာ နာမ ဝီဟယော; ဟာယနော သံဝစ္ဆရော; ဝီဟိကာလေသူတိ - ကိံ? ဟာတာ.

Sau căn 'hā', trong nghĩa một loại lúa và thời gian, hậu tố 'ṇana' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: hāyanā là tên một loại lúa; hāyano là một năm. Tại sao nói 'trong nghĩa lúa và thời gian'? Để (phân biệt với) hātā (người từ bỏ).

ဝီဒါ ကု -.

Sau căn vid, hậu tố ku.

ဝိဒသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ; ဝိဒူ, လောကဝိဒူ.

Sau căn 'vid', hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: vidū, lokavidū.

ဝိတော ဉာတော-.

Sau 'vi' và căn ñā.

ဝိပုဗ္ဗာ ဉာဣစ္စသ္မာ ကု ဟောတိ ကတ္တရိ; ဝိည; ဝိတောတိ-ကိံ? ပညော.

Sau căn 'ñā' có tiền tố 'vi', hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: viññū. Tại sao nói 'có tiền tố vi'? Để (phân biệt với) pañño.

ကမ္မာ-.

Sau một túc từ.

ကမ္မတော ပရာ ဉာဣစ္စသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ; သဗ္ဗည, ကာလည.

Sau căn 'ñā' đi sau một túc từ, hậu tố 'ku' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: sabbaññū, kālaññū.

ကွစဏ-.

Đôi khi là hậu tố aṇa.

ကမ္မတော ပရာ ကြိယတ္ထာ ကွစိ အဏ ဟောတိ ကတ္တရိ; ကုမ္ဘကာရော, သရလာဝေါ, မဝ္တဇ္ဈာယော–-ဗဟကုလာဓိကာရာ ဣဟ န ဟောတိ, အာဒိစ္စံ ပဿတိ, ဟိမဝန္တံ သုဏောတိ, ဂါမံ ဂစ္ဆတိ. ကွစီတိ ကိံ? ကမ္မကရော.

Sau một căn đi sau một túc từ, đôi khi hậu tố 'aṇa' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: kumbhakāro, saralāvo, mantajjhāyo. Do quy tắc 'bahulaṃ' chi phối, nó không xảy ra ở đây: ādiccaṃ passati, himavantaṃ suṇoti, gāmaṃ gacchati. Tại sao nói 'đôi khi'? Để (phân biệt với) kammakaro.

ဂမာ ရူ-.

Sau căn gam, hậu tố rū.

ကမ္မတော ပရံ ဂမာ ရူ ဟောတိ ကတ္တရိ; ဝေဒဂု, ပါရဂု.

Sau căn 'gam' đi sau một túc từ, hậu tố 'rū' được dùng trong nghĩa tác nhân; ví dụ: vedagu, pāragu.

သမာနညဘဝန္တယာဒိတုပမာနာ ဒိသာ ကမ္မေ ရီရိက္ခကာ-.

Sau các từ so sánh samāna, añña, bhavanta, ya, ta, v.v... đi với căn dis trong nghĩa đối cách, có các hậu tố rī, rikkha, ka.

သမာနာဒီဟိ ယာဒီဟိစောပမာနေဟိ ပရာ ဒိသာ ကမ္မကာရကေ ရီရိက္ခကာ ဟောန္တိ;’ သမာနော ဝိယ ဒိဿတီ’တိ သဒီ, သဒိက္ခော, သဒိသော; အညာဒီ, အညာဒိက္ခော, အညာဒိသော; ဘဝါဒီ, ဘဝါဒိက္ခော, ဘဝါဒိသော; ယာဒီ, ယာဒိက္ခော, ယာဒိသော; တျာဒီ, တျျာဒိက္ခော, တျာဒိသော –-သမာနာဒီဟီတိ ကိံ? ရုက္ခော ဝိယ ဒိဿတိ. ဥပမာနာတိ ကိံ? သော ဒိဿတိ ကမ္မေတိ ကိံ? သော ဝိယ ပဿတီ–-ရကာရာ အန္တသရာဒိလောပတ္ထာ. ကကာရော ဧကာရာဘာဝတ္ထော.

Sau căn 'dis' đi sau các từ so sánh như samāna v.v... và ya v.v..., trong đối cách, các hậu tố rī, rikkha, và ka được dùng; ví dụ: 'samāno viya dissatī’ti' (trông giống như người ngang hàng) thành sadī, sadikkho, sadiso; (tương tự) aññādī, aññādikkho, aññādiso; bhavādī, bhavādikkho, bhavādiso; yādī, yādikkho, yādiso; tyādī, tādikkho, tādiso. Tại sao nói 'sau samāna v.v...'? Để (loại trừ) 'rukkho viya dissati'. Tại sao nói 'khi là từ so sánh'? Để (loại trừ) 'so dissati'. Tại sao nói 'trong đối cách'? Để (loại trừ) 'so viya passatī'. Chữ 'r' dùng để lược bỏ nguyên âm cuối và phụ âm đầu (của căn). Chữ 'k' dùng để ngăn sự biến đổi thành 'e'.

ဘာဝကာရကေသွဃဏ္ဃကာ-.

Trong nghĩa trạng thái (bhāva) và cách (kāraka), các hậu tố a, ghaṇ, gha, ka.

ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အဃဏ္ဃကာ ဟောန္တိ ဗဟကုလံ; အပဂ္ဂဟော, နိဂ္ဂဟော, ကရော, ဂရော, စယော, ဇယော, ရဝေါ, ဘဝေါ, ပစော, ဝစော, အန္နဒေါ, ပုရိန္ဒဒေါ, ဤသက္ကရော, ဒုက္ကရော, သုကရော–-ဃဏ-ဘာဝေ-ပါကော- ဝါဂေါ, ဘာဝေါ. ကာရကေ’ပိ သညာယံ တာဝ-’ပဇ္ဇတေ’နေနေ’တိ ပါဒေါ;’ရုဇတီ’တိ ရောဂေါ;’ဝီသတီတိ ဝေသော;’သရတိ ကာလန္တရ’န္တိ သာရော, ထိရတ္ထော;’ဒရီယန္တေ ဧတေဘီ’တိ ဒါရာ;’ဇီရယတိ ဧတေနာ’တိ ဇာရော–-အသညာယမ္ပိ-ဒါယော, ဒတ္တော; လာဘော, လဒ္ဓေါ–-ဃ-ဝကောနိပကော–-က-ပိယော, ခိပေါ, ဘုဇော, အာယုဓံ.

Trong nghĩa bhāva (hành động) và kāraka (tác nhân), sau gốc động từ, các tiếp vị ngữ a, gha, ṇa, và ghaka được dùng một cách rộng rãi; (ví dụ cho a:) apaggaho, niggaho, karo, garo, cayo, jayo, ravo, bhavo, paco, vaco, annado, purindado, īsakkaro, dukkaro, sukaro. (Ví dụ cho gha, ṇa) trong nghĩa bhāva: pāko, vāgo, bhāvo. Cũng trong nghĩa kāraka, trước hết là trong saññā (danh từ riêng): pādo (cái chân) từ ‘pajjate’nena’ti (người ta đi bằng cái này); rogo (bệnh tật) từ ‘rujatī’ti (nó gây đau đớn); veso (nhà) từ ‘vīsatīti (người ta đi vào); sāro (cốt lõi) từ ‘sarati kālantara’nti (nó tồn tại qua thời gian khác), có nghĩa là vững chắc; dārā (vợ) từ ‘darīyante etebhī’ti (họ được nâng đỡ bởi những người này); jāro (tình nhân) từ ‘jīrayati etenā’ti (người ta bị hao mòn bởi người này). Cũng trong asaññā (danh từ chung): dāyo, datto; lābho, laddho. (Ví dụ cho gha:) vako, nipako. (Ví dụ cho ka:) piyo, khipo, bhujo, āyudhaṃ.

ဒါဓာတွိ-.

Sau gốc dā và dhā là i.

ဒါဓာဟိ ဗဟုလမိ ဟောတိဘာဝကာရကေသု; အာဒိ, နိဓိ. ဝါလဓိ.

Sau các gốc dā và dhā, tiếp vị ngữ i được dùng một cách rộng rãi trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) ādi, nidhi. Vāladhi.

ဝမာဒီဟထု-.

Sau vam và các gốc tương tự là thu.

ဝမာဒိဟိ ဘာဝကာရကေသွထု ဟောတိ; ဝမထု, ဝေပထု.

Sau vam và các gốc tương tự, tiếp vị ngữ athu được dùng trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) vamathu, vepathu.

ကွိ-.

Tiếp vị ngữ kvi.

ကြိယတ္ထာ ကွိ ဟောတိ ဗဟုလံ ဘာဝကာရကေသု–-ကကာရော ကာနု ဗန္ဓကာရိယတ္ထော–-အဘိဘု, သယမ္ဘု, ဘတ္တဂ္ဂံ, သလာကဂ္ဂံ, သဘာ, ပဘာ.

Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ kvi được dùng một cách rộng rãi trong nghĩa bhāva và kāraka – chữ k là để chỉ tác dụng của anubandha k – (ví dụ:) abhibhu, sayambhu, bhattaggaṃ, salākaggaṃ, sabhā, pabhā.

အနော-..

Tiếp vị ngữ ana.

ကြိယတ္ထာ ဘာဝကာရကေသွနော ဟောတိ; ဂမနံ, ဒါနံ, သမ္ပဒါနံ, အပါဒါနံ, အဓိကရဏံ, စလနော, ဇလနော, ကောဓနော, ကောပနော, မဏ္ဍနော, ဘုသနော.

Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ ana được dùng trong nghĩa bhāva và kāraka; (ví dụ:) gamanaṃ, dānaṃ, sampadānaṃ, apādānaṃ, adhikaraṇaṃ, calano, jalano, kodhano, kopano, maṇḍano, bhusano.

ဣတ္ထိယမဏက္တိကယကျာ. စ-.

Trong giống cái, các tiếp vị ngữ a, ṇa, kti, ka, ya, và kyā.

ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တ နော စ ဗဟုလံ–-အ-တိတိက္ခာ. ဝီမံသာ, ဇိဂုစ္ဆာ, ပိပါသာ, ပုတ္တီယာ, ဤဟာ, ဘိက္ခာ, အာပဒါ, မေဓာ, ဂေါဓာ–-ဏ-ကာရာ, ဟာရာ, တာရာ, ဓာရာ, အာရာ–-က္တိ-ဣဋ္ဌိ, သိဋ္ဌိ, ဘိတ္တိ, ဘတ္တိ, တန္တိ, ဘုတိ –-က- ဥဟာ, ရုဇာ, မုဒါ,–-ယက-ဝိဇ္ဇာ, ဣဇ္ဇာ–-ယ-သေယျာ, သမဇ္ဇာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ပရိစရိယာ, ဇာဂရိယာ–-အန-ကာရဏာ, ဟာရဏာ, ဝေဒနာ, ဝန္ဒနာ, ဥပါသနာ.

Trong giống cái, trong nghĩa bhāva và kāraka, sau gốc động từ, các tiếp vị ngữ bắt đầu bằng a được dùng, nhưng không phải một cách rộng rãi – (ví dụ cho a:) titikkhā, vīmaṃsā, jigucchā, pipāsā, puttīyā, īhā, bhikkhā, āpadā, medhā, godhā; (ví dụ cho ṇa:) kārā, hārā, tārā, dhārā, ārā; (ví dụ cho kti:) iṭṭhi, siṭṭhi, bhitti, bhatti, tanti, bhuti; (ví dụ cho ka:) uhā, rujā, mudā; (ví dụ cho yaka:) vijjā, ijjā; (ví dụ cho ya:) seyyā, samajjā, pabbajjā, paricariyā, jāgariyā; (ví dụ cho ana:) kāraṇā, hāraṇā, vedanā, vandanā, upāsanā.

ဇာဟာဟ-.

Sau jā và hā.

ဇာဟာ ဣစ္စေတေဟိ နိ ဟောတိတ္ထိယံ; ဇာနိ, ဟာနိ.

Sau các gốc jā và hā này, tiếp vị ngữ ni được dùng trong giống cái; (ví dụ:) jāni, hāni.

ကရာ ရိရိယော-.

Sau kar là riri và ya.

ကရတော ရိရိယော ဟောတိတ္ထိယံ;’ကရဏံ’ ကိရိယာ–-ကထံ ကြိယာတိ?’ကြိယာယ’န္တိ နိပါတနာ.

Sau gốc kar, các tiếp vị ngữ riri và ya được dùng trong giống cái; ‘karaṇaṃ’ là kiriyā. – Làm thế nào để thành kriyā? – Nó là ‘kriyā’ do sự thành lập bất quy tắc.

ဣကိတီ သရူပေ-.

Các tiếp vị ngữ i, ki, tī trong nghĩa hình thái của chính nó.

ကြိယတ္ထဿ သရူပေ’ဘိဓေယေ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဣကိတီ ဟောန္တိ; ဝစိ, ယုဓိ. ပစတိ.–-အကာရော ကကာရောတိအာဒိသု ကာရသဒ္ဒေန သမာသော, ယထာ ဧဝကာရောတိ.

Khi ý nghĩa cần diễn đạt là hình thái của chính gốc động từ, các tiếp vị ngữ i, ki, tī được dùng sau gốc động từ; (ví dụ:) vaci, yudhi. Pacati. – Trong các từ như akāro, kakāro, v.v., có sự kết hợp với từ kāra, giống như trong evakāro.

သီလာဘိက္ခညာဝဿကေသု ဏိ-.

Trong nghĩa sīla (thói quen), ābhikkhañña (sự lặp lại), và āvassaka (sự cần thiết), dùng tiếp vị ngữ ṇi.

ကြိယတ္ထာ ဏီ ဟောတိ သီလာဒိသု ပတီယမာနေသု; ဥဏှဘောဇိ, ခီရပါယီ, အဝဿကာရီ, သတတ္ဒါယီ.

Sau gốc động từ, tiếp vị ngữ ṇī được dùng khi các nghĩa như sīla (thói quen), v.v. được hiểu ngầm; (ví dụ:) uṇhabhoji (người có thói quen ăn đồ nóng), khīrapāyī (người có thói quen uống sữa), avassakārī (người phải làm), satatadāyī (người thường xuyên cho).

ထာဝရိတ္တရဘင်္ဂုရဘိဒုရဘာသုရဘဿရာ-.

Các từ thāvara, ittara, bhaṅgura, bhidura, bhāsura, bhassara.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ သီလေ ဂမျမာနေ.

Những từ này được thành lập một cách bất quy tắc khi nghĩa thói quen (sīla) được ngụ ý.

ကတ္တရိ ဘုတေ က္တဝန္တုက္တာဝီ-.

Trong nghĩa chủ động (kattari) ở thời quá khứ (bhūta), dùng các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī.

ဘုတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ က္တဝန္တုက္တာဝီ ဟောန္တီ ကတ္တရိ; ဝိဇိတဝါ, ဝိဇိတာဝီ; ဘုတေတိ အဓိကာရော ယာဝ အာဟာရတ္ထာတိ.

Sau gốc động từ có nghĩa quá khứ, các tiếp vị ngữ ktavantu và ktāvī được dùng trong nghĩa chủ động; (ví dụ:) vijitavā, vijitāvī; quy tắc ‘bhute’ (trong quá khứ) có hiệu lực cho đến sūtra ‘āhāratthā’.

က္တော ဘာဝကမ္မေသု-.

Tiếp vị ngữ kta trong nghĩa bhāva và kamma.

ဘာဝေ ကမ္မေ စ ဘုတေ က္တော ဟောတိ; အာသိတံ ဘဝတာ; ကတော ကဋော ဘဝတာ.

Trong nghĩa bhāva và kamma ở thời quá khứ, tiếp vị ngữ kta được dùng; (ví dụ bhāva:) āsitaṃ bhavatā (việc ngồi đã được thực hiện bởi ngài); (ví dụ kamma:) kato kaṭo bhavatā (chiếc chiếu đã được làm bởi ngài).

ကတ္တရီ စာရမှေ-.

Và trong nghĩa chủ động (kattari) khi bắt đầu hành động (ārambha).

ကြိယာရမ္ဘေ ကတ္တရိ က္တော ဟောတ, ယထာပတ္တဉ္စ; ပကတော ဘဝံ ကဋံ; ပကတော ကဋော ဘဝတာ; ပသုတ္တော ဘဝံ; ပသုတ္တံ ဘဝတာ.

Khi bắt đầu hành động, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa chủ động, và cũng theo cách thích hợp (trong các nghĩa khác); (ví dụ:) pakato bhavaṃ kaṭaṃ (ngài đã bắt đầu làm chiếc chiếu); pakato kaṭo bhavatā (chiếc chiếu đã được ngài bắt đầu làm); pasutto bhavaṃ (ngài đã ngủ); pasuttaṃ bhavatā (việc ngủ đã được thực hiện bởi ngài).

ဌာသဝသသိလိသဃိရုဟဇရဇနီဟိ-.

Sau các gốc ṭhā, āsa, vasa, silisa, aghi, ruha, jara, và janī.

ဌာဒီဟိ ကတ္တရိ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ; ဥပဋ္ဌိတော ဂုရုမ္ဘဝံ, ဥပဋ္ဌိတော ဂုရု ဘောတာ; ဥပါသိတော ဂုရုမ္ဘဝံ, ဥပါသိတော ဂုရု ဘောတာ; အနုဝုသိတော ဂုရုမ္ဘဝံ, အနုဝုသိတော ဂုရု ဘောတာ; အာသိလိဋ္ဌော ဂုရုမ္ဘဝံ, အာသိလိဋ္ဌော ဂုရု ဘောတာ;

Sau các gốc ṭhā và các gốc tương tự, tiếp vị ngữ kta được dùng trong nghĩa chủ động, và cũng theo cách thích hợp; (ví dụ:) upaṭṭhito gurum bhavaṃ (ngài đã hầu thầy), upaṭṭhito guru bhotā (vị thầy đã được ngài hầu); upāsito gurum bhavaṃ (ngài đã phục vụ thầy), upāsito guru bhotā (vị thầy đã được ngài phục vụ); anuvusito gurum bhavaṃ (ngài đã sống gần thầy), anuvusito guru bhotā (vị thầy đã được ngài sống gần); āsiliṭṭho gurum bhavaṃ (ngài đã ôm thầy), āsiliṭṭho guru bhotā (vị thầy đã được ngài ôm);

အဓိသယိတော ခဋောပိကံ ဘဝံ, အဓိသယိတာ ခဋောပိကာ ဘောတာ; အာရုဠှော ရုက္ခံ ဘဝံ, အာရုဠှော ရုက္ခော ဘာတာ; အနုဇိဏ္ဏော ဝသလိံ ဒေဝဒတ္တော, အနုဇိဏ္ဏာ ဝသလီ ဒေဝဒတ္တေန; အနုဇာတော မာဏဝကော မာဏဝိကံ, အနုဇာတာ မာဏဝိကာ မာဏဝကေန.

Ngài đã nằm trên giường, chiếc giường đã được ngài nằm lên; ngài đã trèo lên cây, cái cây đã được ngài trèo lên; Devadatta đã theo sau người phụ nữ hạ tiện, người phụ nữ hạ tiện đã được Devadatta theo sau; chàng trai sinh ra giống cô gái trẻ, cô gái trẻ được sinh ra giống chàng trai trẻ.

ဂမနတ္ထာကမ္မကာဓာရေ စ-.

Và trong nghĩa vị trí cách của các động từ có nghĩa là đi và các động từ bất cập vật.

ဂမနတ္ထတော အကမ္မကတော စ ကြိယတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ကတ္တရိ စ ယထာပတ္တဉ္စ; ဣဒမေသံ ယာတံ, ဣဟ တေ ယာတံ, ဣဟတေဟိ ယာတံ, အယံ တေဟိ ယာတော ပထော, ဣဒမေသမာသိတံ, ဣဟ တေ အာသိတာ, ဣဟ တေဟိ အာသိတံ, ဒေဝေါ စေ ဝဋ္ဌော သမ္ပန္နာ သာလယောတိ -ကာရဏ သာမဂ္ဂိသမ္ပတ္တိ ဧတ္ထာဘိမတာ.

Biến tố kta được dùng theo nghĩa vị trí cách (adhāra) và theo nghĩa chủ cách (kattari) tùy theo trường hợp, sau các động từ căn có nghĩa là đi và các động từ căn bất cập vật. Ví dụ: idamesaṃ yātaṃ (đây là nơi họ đã đi), iha te yātaṃ (nơi đây bạn đã đi), iha tehi yātaṃ (nơi đây họ đã đi), ayaṃ tehi yāto patho (con đường này đã được họ đi qua). idamesamāsitaṃ (đây là nơi họ đã ngồi), iha te āsitā (nơi đây bạn đã ngồi), iha tehi āsitaṃ (nơi đây họ đã ngồi). devo ce vaṭṭho sampannā sālayo'ti (nếu trời đã mưa, lúa thóc được sung mãn) – ở đây, ý muốn nói đến sự hoàn tất của tập hợp các nguyên nhân.

အာဟာရတ္ထာ-.

(Đối với các động từ) có nghĩa là ăn uống.

အဇ္ဈောဟာရတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ; ဣဒမေသံ ဘုတ္တံ, ဣဒမေသံ ပီတံ, ဣဟ တေဟိ ဘုတ္တံ, ဣဟ တေဟိ ပီတံ, ဩဒနော တေဟိ ဘုတ္တော, ပီတမုဒကံ–-အကတ္တတ္ထော ယောဂဝိဘာဂေါ; ကထံ ပီတာ ဂါဝေါတိ?’ပီတမေသံ ဝိဇ္ဇတီ’တိပီတာ?ဗာဟုလကာ ဝါ–-ပဿိန္နောတိ ယာ ဧတ္ထ ဘုတကာလတာ တနြ က္တော; ဧဝံ ရညမ္မတော, ရညမိဋ္ဌော,ရညမ္ဗုဒ္ဓေါ, ရညံ ပူဇိတော–-ဧဝံ သီလိတော, ရက္ခိတော, ခန္တော, အာကုဋ္ဌော, ရုဋ္ဌော, ရုသိတော, အဘိဝျာဟဋော, ဒယိတော, ဟဋ္ဌော, ကန္တော, သံယတော,အမတော–-ကဋ္ဌန္တိ ဘုတတာယမေဝ; ဟေတုနော ဖလံ တွတြ ဘာဝိ.

Biến tố kta được dùng theo nghĩa vị trí cách (adhāra) và tùy theo trường hợp, sau các động từ căn có nghĩa là ăn uống. Ví dụ: idamesaṃ bhuttaṃ (đây là nơi họ đã ăn), idamesaṃ pītaṃ (đây là nơi họ đã uống), iha tehi bhuttaṃ (nơi đây đã được ăn bởi họ), iha tehi pītaṃ (nơi đây đã được uống bởi họ), odano tehi bhutto (cơm đã được ăn bởi họ), pītamudakaṃ (nước đã được uống). Việc phân chia quy tắc này là cho nghĩa phi chủ cách. Làm thế nào (giải thích) pītā gāvo (những con bò đã uống)? Có phải là pītā vì 'pītamesaṃ vijjati' (việc uống của chúng hiện hữu)? Hoặc là do quy tắc đa dạng (bāhulaka). Ở đây, tính chất quá khứ được thấy qua biến tố kta. Tương tự: raññam mato (được vua nghĩ đến), raññam iṭṭho (được vua mong muốn), raññam buddho (được vua biết đến), raññam pūjito (được vua tôn kính). Tương tự: sīlito, rakkhito, khanto, ākuṭṭho, ruṭṭho, rusito, abhivyāhaṭo, dayito, haṭṭho, kanto, saṃyato, amato. Ý nghĩa chỉ đơn thuần là ở tính quá khứ. Tuy nhiên, ở đây kết quả của nguyên nhân lại ở tương lai.

တုံတာယေတဝေ ဘာဝေ ဘဝိဿတိ ကြိယာယံ တဒတ္ထာယံ-.

(Các biến tố) tuṃ, tāye, tave được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva), trong thì tương lai, khi có một hành động khác với mục đích đó.

ဘဝိဿတိအတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြယတ္ထာ ဘာဝေ တုံတာယေ တဝေ ဟောန္တိ ကြိယာယံ တဒတ္ထာယံ ပတီယမာနာယံ; ကာတုံ ဂစ္ဆတိ; ကတ္တာယေ ဂစ္ဆတိ; ကာတဝေ ဂစ္ဆတိ–-ဣစ္ဆတိ ဘောတ္တုံ ကာမေတိ ဘောတ္တုန္တိ ဣမိနာဝ သိဒ္ဓံပုနဗ္ဗိဓာနေတွိဟာပိ သိယာ ဣစ္ဆန္တော ကရောတီတိ–-ဧဝံ သက္ကောတိဘောတ္တုံ, ဇာနာတိ ဘောတ္တုံ, ဂိလာယတိ ဘောတ္တုံ, ဃဋတေ ဘောတ္တုံ, အာရဘတေ ဘောတ္တုံ, လဘတေ ဘောတ္တုံ, ပက္ကမတိ ဘောတ္တုံ, ဥဿဟတီ ဘောန္တုံ, အရဟတိ ဘောတ္တုံ, အတ္ထိ ဘောတ္တုံ, ဝိဇ္ဇတိ ဘောတ္တုံ, ဝဋ္ဋတိ ဘောတ္တုံ, ကပ္ပတိ ဘောတ္တုန္တိ–-တထာ ပါရယတိ ဘောတ္တုံ, ပဟု ဘောတ္တုံ, သမတ္ထော ဘောတ္တုံ, ပရိယတ္တော ဘောတ္တုံ, အလံ ဘောတ္တုန္တိ; ဘဝတိဿ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါ–-တထာ ကာလော ဘောတ္တုံ, သမယော ဘောတ္တုံ, ဝေလာ ဘောတ္တုန္တိ–-ယထာ-ဘောတ္တုမနော, သောတုံ သောတော, ဒဋ္ဌုံ စက္ခု. ယုဇ္ဈိတုံ ဓနု, ဝတ္တု ဇဠော, ဂန္တုံ မနော, ကတ္တုမလသောတိ–-ဥစ္စာရဏန္တု ဝတ္တာယတ္တံ–-ဘာဝေတိ ကိံ? ကရိဿာမိတိ ဂစ္ဆတိ; ကြိယာယန္တိ ကိံ? ဘိက္ခိဿံ ဣစ္စဿ ဇဋာ; တဒတ္ထာယန္တိ ကိံ ဂစ္ဆိဿတော တေ ဘဝိဿတိ ဘတ္တံ ဘောဇနာယ.

Các biến tố tuṃ, tāye, tave được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa tương lai, khi một hành động khác nhằm mục đích đó được ngụ ý. Ví dụ: kātuṃ gacchati (anh ta đi để làm); kattāye gacchati (anh ta đi để làm); kātave gacchati (anh ta đi để làm). Các câu như 'icchati bhottuṃ' (anh ta muốn ăn), 'kāmeti bhottuṃ' (anh ta ham muốn ăn) được hình thành bởi chính quy tắc này. Việc quy định lại là để có thể áp dụng ở đây: 'icchanto karoti' (mong muốn, anh ta làm). Tương tự: sakkoti bhottuṃ (có thể ăn), jānāti bhottuṃ (biết ăn), gilāyati bhottuṃ (ngán ăn), ghaṭate bhottuṃ (cố gắng ăn), ārabhate bhottuṃ (bắt đầu ăn), labhate bhottuṃ (được phép ăn), pakkamati bhottuṃ (bước đi để ăn), ussahati bhottuṃ (nỗ lực ăn), arahati bhottuṃ (xứng đáng ăn), atthi bhottuṃ (có để ăn), vijjati bhottuṃ (có sẵn để ăn), vaṭṭati bhottuṃ (thích hợp để ăn), kappati bhottuṃ (được phép ăn). Tương tự: pārayati bhottuṃ (có thể ăn), pahu bhottuṃ (có khả năng ăn), samattho bhottuṃ (có khả năng ăn), pariyatto bhottuṃ (đủ để ăn), alaṃ bhottuṃ (đủ để ăn); vì động từ 'bhavati' (là, có) có thể có mặt ở khắp nơi. Tương tự: kālo bhottuṃ (thời gian để ăn), samayo bhottuṃ (thời điểm để ăn), velā bhottuṃ (lúc để ăn). Ví dụ: bhottumano (tâm muốn ăn), sotuṃ soto (tai để nghe), daṭṭhuṃ cakkhu (mắt để thấy), yujjhituṃ dhanu (cung để chiến đấu), vattu jaḷo (kẻ ngu để nói), gantuṃ mano (tâm để đi), kattum alaso (lười biếng để làm). Việc phát âm thì tùy thuộc vào người nói. Tại sao nói 'theo nghĩa trừu tượng (bhāva)'? (Để loại trừ) 'Karissāmi'ti gacchati (Anh ta đi với ý nghĩ 'tôi sẽ làm'). Tại sao nói 'khi có một hành động (kriyāyaṃ)'? (Để loại trừ) Bhikkhissaṃ iccassa jaṭā (Búi tóc của anh ta là để khất thực). Tại sao nói 'nhằm mục đích đó (tadatthāyaṃ)'? (Để loại trừ) gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya (Đối với bạn là người sẽ đi, sẽ có cơm để ăn).

ပဋိသေဓေ’လံခလူနံ တူနက္တွာနက္တွာ ဝါ-.

Khi có các từ cấm đoán (paṭisedha) là alaṃ và khalu, các biến tố tūna, ktvāna, và ktvā được dùng một cách tùy chọn.

အလံခလုသဒ္ဒါနံ ပဋိသေဓတ္ထာနံပယောဂေ တုနာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ဘာဝေ; အလံ သောတုန, ခလု သောတုန; အလံ သုတွာန, ခလု သုတွာန; အလံ သုတွာ, ခလု သုတွာ; လံ သုတေန, ခလု သုတေန–-အလံ ခလူနန္တိ ကိံ? မာ ဟောတု; ပဋိသေဓေတိ ကိံ? အလံကာရော.

Khi các từ alaṃ và khalu có nghĩa cấm đoán được sử dụng, các biến tố như tuna, v.v. được dùng một cách tùy chọn theo nghĩa trừu tượng (bhāva). Ví dụ: alaṃ sotuna (đừng nghe nữa), khalu sotuna (thật vậy, đừng nghe nữa); alaṃ sutvāna, khalu sutvāna; alaṃ sutvā, khalu sutvā; alaṃ sutena, khalu sutena. Tại sao nói 'khi có alaṃ và khalu'? (Để loại trừ) Mā hotu (Mong rằng không phải vậy). Tại sao nói 'có nghĩa cấm đoán'? (Để loại trừ) Alaṃkāro (sự trang hoàng).

ပုဗ္ဗေကကတ္တုကာနံ-.

(Đối với các hành động) có cùng một chủ thể và một hành động xảy ra trước.

ဧကော ကတ္တာ ယေသံ ဝျာပါရာနံ တေသုယော ပုဗ္ဗော တဒတ္ထတော ကြိယတ္ထာ တုနာဒယော ဟောန္တိ ဘာဝေ; သောတုန ယာတိ, သုတွာန, သုတွာဝါ–-ဧကကတ္တုကာနန္တိ ကိံ ဘုတ္တသ္မိံ ဒေဝဒတ္တေ ယညဒတ္တော ဝဇတိ; ပုဗ္ဗာတိ ကိံ? ဘုဉ္ဇတိ စ ပစတိ စ–-အပ္ပတ္တွာ နဒိံ ပဗ္ဗတော, အတိက္ကမ္မ ပဗ္ဗတံ နဒီတိ ဘုဓာတုဿ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါ ဧကကတ္တုကတာ ပုဗ္ဗကာလတာ စ ဂမျတေ. ဘုတွာ ဘုတွာ ဂစ္ဆတီတိ ဣမိနာဝ သိဒ္ဓမာဘိက္ခညန္တု ဒိဗ္ဗစနာဝဂမျတေ–-ကထံ ဇီဝဂါဟံ အဂါဟသိ, ကာယပ္ပစာလကံ ဂစ္ဆန္တီတိအာဒိ? ဃဏန္တေန ကြိယာဝိသေသနေန သိဒ္ဓံ; ယထာ ဩဒနပါကံ သယတီတိ.

Khi các hành động có cùng một chủ thể, các biến tố như tuna, v.v. được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) sau động từ căn chỉ hành động xảy ra trước. Ví dụ: sotuna yāti (nghe xong, anh ta đi), sutvāna (y vậy), hoặc sutvā (y vậy). Tại sao nói 'có cùng một chủ thể'? (Để loại trừ) bhuttasmiṃ devadatte yaññadatto vajati (Khi Devadatta đã ăn xong, Yaññadatta đi). Tại sao nói 'xảy ra trước'? (Để loại trừ) Bhuñjati ca pacati ca (Anh ta vừa ăn vừa nấu). Trong các câu 'appattvā nadiṃ pabbato' (ngọn núi chưa đến dòng sông) và 'atikkamma pabbataṃ nadī' (dòng sông vượt qua ngọn núi), vì động từ căn bhū (là, có) có thể hiện hữu ở khắp nơi, nên tính chất cùng chủ thể và tính chất xảy ra trước được hiểu ngầm. Câu 'Bhutvā bhutvā gacchati' (ăn đi ăn lại rồi đi) được hình thành bởi chính quy tắc này; sự lặp lại được hiểu qua việc lặp lại từ. Làm thế nào (giải thích) các câu như 'jīvagāhaṃ agāhasi' (bắt sống), 'kāyappacālakaṃ gacchanti' (cô ấy đi trong khi lắc người)? Chúng được hình thành bởi trạng từ hành động có biến tố ṇa; ví dụ như 'odanapākaṃ sayati' (anh ta nằm trong khi nấu cơm).

န္တော ကတ္တရိ ဝတ္တမာနေ-.

(Biến tố) nta được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) trong thì hiện tại.

စတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ န္တော ဟောတိ ကတ္တရိ; တိဋ္ဌန္တော.

Biến tố nta được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: tiṭṭhanto (người đang đứng).

မာနော-.

(Biến tố) māna (cũng vậy).

ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ မာနော ဟောတိ ကတ္တရိ; တိဋ္ဌမာနော.

Biến tố māna được dùng theo nghĩa chủ cách (kattari) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: tiṭṭhamāno (người đang đứng).

ဘာဝကမ္မေသု -.

Trong nghĩa trừu tượng (bhāva) và bị động (kamma).

ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဘာဝေ ကမ္မေ စ မာနော ဟောတိ; ဌီယမာနံ, ပစ္စမာနော ဩဒနော.

Biến tố māna được dùng theo nghĩa trừu tượng (bhāva) và bị động (kamma) sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa hiện tại. Ví dụ: ṭhīyamānaṃ (việc đang được đứng), paccamāno odano (cơm đang được nấu).

တေ ဿပုဗ္ဗာနာဂတေ-.

Các biến tố ấy (nta và māna) được đi trước bởi ssa trong thì tương lai.

အနာဂတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယန္ထာ တေ န္တမာနာ ဿပုဗ္ဗာ ဟောန္တိ; ဌဿန္တော, ဌဿမာနော, ဌိသိဿမာနံ, ပစ္စဿမာနော ဩဒနော.

Sau một động từ căn hiện hữu trong nghĩa tương lai, các biến tố nta và māna ấy được đi trước bởi ssa. Ví dụ: ṭhassanto (người sẽ đứng), ṭhassamāno (người sẽ đứng), ṭhisissamānaṃ (việc sẽ được đứng), paccassamāno odano (cơm sẽ được nấu).

ဏွာဒယော-.

(Các biến tố) ṇva, v.v.

ကြိယတ္ထာ ပရေ ဗဟကုလံ ဏွာဒယော ဟောန္တိ; စာရု, ဒါရု.

Sau một động từ căn, các biến tố như ṇva, v.v. được dùng một cách đa dạng. Ví dụ: cāru (duyên dáng), dāru (gỗ).

ခဇယာနမေကဿရောဒိ ဒွေ-.

Âm tiết đơn đầu tiên của các động từ căn có biến tố kha, ja, ya được lặp lại.

ခဆသပ္ပစ္စယန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ပဌမမေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ; တိတိက္ခာ, ဇိဂုစ္ဆာ, ဝီမံသာ.

Hình thái âm thanh đơn âm tiết đầu tiên của các động từ căn có các biến tố kha, cha, sa được lặp lại. Ví dụ: titikkhā (sự nhẫn nại), jigucchā (sự ghê tởm), vīmaṃsā (sự thẩm sát).

ပရောက္ခာယဉ္စ-.

Và trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha).

ပရောက္ခာယံ ပဌမမေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ; ဇဂါမ–-စကာရော အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထော; တေနညတြာပိ ယထာဂမံ.

Trong thì quá khứ hoàn thành (parokkha), hình thái âm thanh đơn âm tiết đầu tiên được lặp lại. Ví dụ: jagāma (nó đã đi). Từ 'ca' có nghĩa là bao gồm cả những trường hợp không được nêu ra; do đó, trong các trường hợp khác cũng vậy, tùy theo truyền thống.

ဇဟာတိ, ဇဟိတဗ္ဗံ, ဇဟိတုံ, ဒဒ္ဒလ္လတိ, ဝင်္ကမတိ–-လောလုပေါ, မောမုဟောတိ ဩတ္တံ’တဒမိနာဒိ’ ပါသာ.

(Ví dụ:) jahāti (nó từ bỏ), jahitabbaṃ (cần được từ bỏ), jahituṃ (để từ bỏ), daddallati (nó chiếu sáng rực rỡ), vaṅkamati (nó đi quanh co) – lolupo (kẻ tham lam), momuho (kẻ si mê). (Trong các trường hợp như) ottaṃ, tadaminādi, pāsā.

အာဒိသ္မာ သရာ-.

Sau nguyên âm đứng đầu.

အာဒိဘုတာ သရာ ပရမေကဿရံ ဒွေ ဟောတိ; အသိသိသတိ–-အာဒိသ္မာတိ ကိံ? ဇဇာဂါရ; သရာတိ ကိံ? ပပါစ.

Một âm tiết đơn sau nguyên âm đứng đầu được lặp lại. Ví dụ: asisisati (nó muốn ăn). Tại sao nói 'sau nguyên âm đứng đầu'? (Để loại trừ) Jajāgāra (nó đã tỉnh thức). Tại sao nói 'nguyên âm'? (Để loại trừ) Papāca (nó đã nấu).

န ပုန-.

Không (lặp lại) lần nữa.

ဂံ ဒွိဘုတံ န တံ ပုန ဒွတ္တမာပဇ္ဇတေ; တိတိက္ခသတိ, ဇိဂုစ္ဆိသတိ.

Cái đã được lặp lại thì không bị lặp lại lần nữa. Ví dụ: titikkhasati (nó muốn nhẫn nại), jigucchisati (nó muốn ghê tởm).

ယထိဋ္ဌံ သျာဒိနော-.

(Các biến tố) si, v.v. (được dùng) theo ý muốn.

သျာဒျန္တဿ ယထိဋ္ဌမေကဿရမာဒိဘုတမညံ ဝါ ယထာဂမံ ဒွိတ္တမာပဇ္ဇတေ; ပုပုတ္တိယိသတိ, ပုတိတ္တီယိသတီ, ပုတ္တီယိယိသတိ.

Đối với (căn) có phụ âm kép ở đầu, phụ âm đầu tiên có một nguyên âm hoặc một phụ âm khác được lặp lại theo quy tắc một cách tùy ý; ví dụ: puputtiyisati, putittīyisatī, puttīyiyisati.

ရဿော ပုဗ္ဗဿ-.

Nguyên âm của phần trước được rút ngắn.

စိတ္တေ ပုဗ္ဗဿလရော ရဿော ဟောတိ; ဒဒါတိ.

Khi lặp lại, nguyên âm của phần trước được rút ngắn; ví dụ: dadāti.

လောပေါ’နာဒိဗျဉ္ဇနဿ-.

Phụ âm không phải ở đầu bị lược bỏ.

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿာဒိတော’ညဿဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ; အသိသိသတိ.

Khi lặp lại, phụ âm khác với phụ âm đầu của phần trước bị lược bỏ; ví dụ: asisisati.

ခဇသေသွဿိ -.

Khi có các tiếp vị ngữ kha, ja, sa, nguyên âm a trở thành i.

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ အဿ ဣ ဟောတိ ခဆသေသု; ပိပါသတိ–-ခဆ သေသူတိ ကိံ? ဇဟာတိ; အဿာတိ ကိံ? ဗုဘုက္ခတိ.

Khi lặp lại, nguyên âm a của phần trước trở thành i khi các tiếp vị ngữ kha, cha, sa theo sau; ví dụ: pipāsati. – Tại sao nói 'khi kha, cha, sa theo sau'? Ví dụ: jahāti. – Tại sao nói 'nguyên âm a'? Ví dụ: bubhukkhati.

ဂုပိဿုဿ -.

Nguyên âm u của (căn) gup (trở thành i).

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ဂုပိဿ ဥဿ ဣ ဟောတိ ခဆသေသု; ဇိဂုစ္ဆတိ.

Khi lặp lại, nguyên âm u của phần trước của (căn) gup trở thành i khi các tiếp vị ngữ kha, cha, sa theo sau; ví dụ: jigucchati.

စတုတ္ထဒုတိယယာနံ တတိယပဌမာ-.

Phụ âm thứ tư và thứ hai (của một phẩm) trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất.

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗေသံ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တတိယပဌမာ ဟောန္တိ; ဗုဘုက္ခတိ. စိစ္ဆေဒ.

Khi lặp lại, phụ âm thứ tư và thứ hai của phần trước trở thành phụ âm thứ ba và thứ nhất; ví dụ: bubhukkhati, ciccheda.

ကဝဂ္ဂဟာနံ စဝဂ္ဂဇာ-.

Phụ âm vòm mềm và h trở thành phụ âm vòm cứng và j.

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗေသံ ကဝဂ္ဂဟာနံ ဝဝဂ္ဂဇာဟောန္တိ ယထာ က္ကမံ; စုကောပ, ဇဟာတိ.

Khi lặp lại, các phụ âm vòm mềm và h của phần trước lần lượt trở thành các phụ âm vòm cứng và j; ví dụ: cukopa, jahāti.

မာနဿဝီ ပရဿ စ မံ-.

Đối với (căn) mān, (phần trước) là vī, và (phần) sau là maṃ.

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿမာနဿ ဝီ ဟောတိ, ပရဿစ မံ; ဝီမံသတိ.

Khi lặp lại, phần trước của (căn) mān trở thành vī, và phần sau trở thành maṃ; ví dụ: vīmaṃsati.

ကိတဿာသံသယေတိ ဝါ-.

Đối với (căn) kit không có nghĩa là nghi ngờ, (sự thay thế) là ti một cách tùy ý.

သံသယတော’ညသ္မိံ စတ္တမာနဿဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ကိတဿဝါတိ ဟောတိ; တိကိစ္ဆတိ. စိကိစ္ဆတိ–-အသံသယေတိ ကိံ? ဝိစိကိစ္ဆတိ.

Khi lặp lại, trong trường hợp khác với nghĩa nghi ngờ, phần trước của (căn) kit trở thành ti một cách tùy ý; ví dụ: tikicchati, cikicchati. – Tại sao nói 'khác với nghĩa nghi ngờ'? Ví dụ: vicikicchati.

ယုဝဏ္ဏာနမ္ဉောပ္ပစ္စယေ-.

Các nguyên âm i và u (trở thành e và o) khi một tiếp vị ngữ theo sau.

ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ဉော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပစ္စယေ; စေတဗ္ဗံ, နေတဗ္ဗံ, သောတဗ္ဗံ, ဘဝိတဗ္ဗံ.

Các nguyên âm i và u ở cuối của các động từ lần lượt trở thành e và o khi một tiếp vị ngữ theo sau; ví dụ: cetabbaṃ, netabbaṃ, sotabbaṃ, bhavitabbaṃ.

လဟုဿုပန္တဿ-.

Của nguyên âm nhẹ ở vị trí áp cuối.

လဟုဘုတဿ ဥပန္တဿ ယုဝဏ္ဏဿ ဉော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဧသိတဗ္ဗံ, ကောသိတဗ္ဗံ–-လဟုဿာတိကိံ? ဓူပိတာ; ဥပန္တဿာတိ-ကိံ? ရုန္ဓတိ.

Nguyên âm i và u nhẹ ở vị trí áp cuối lần lượt trở thành e và o; ví dụ: esitabbaṃ, kositabbaṃ. – Tại sao nói 'nhẹ'? Ví dụ: dhūpitā. – Tại sao nói 'áp cuối'? Ví dụ: rundhati.

အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ -.

Nguyên âm a trở thành ā khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố ṇ.

ဏကာရာနုဗန္ဓေ ပစ္စယေ ပရေ ဥပန္တဿ အကာရဿ အာဟောတိ; ကာရကော.

Khi một tiếp vị ngữ có chỉ tố ṇ theo sau, nguyên âm a ở vị trí áp cuối trở thành ā; ví dụ: kārako.

န တေ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသု-.

Những (thay đổi) đó không xảy ra khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố k hoặc khi có sự tăng âm na.

တေ ဉောအာ ကာနုဗန္ဓေ နာဂမေ စ န ဟောန္တိ; စိတော, သုတော, ဒိဋ္ဌော, ပုဋ္ဌော–-နာဂမေ ဝနာဒိနာ. –-စိနိတဗ္ဗံ, ဝိနိတုံ; သုဏိတဗ္ဗံ, သုဏိတုံ; ပါပုဏိတဗ္ဗံ, ပါပုဏိတုံ; ဓုနိတဗ္ဗံ, ဓုနိတုံ, ဓုနနံ, ဓုနယိတဗ္ဗံ, ဓုနာပေတဗ္ဗံ, ဓုနယိတုံ,ဓုနာပေတုံ, ဓုနယနံ, ဓုနာပနံ, ဓုနယတိ, ဓုနာပေတိ; ပီနေတဗ္ဗံ, ပီနယိတုံ, ပီနနံ, ပီနိတုံ, ပီနယတိ; သုနောတိ; သိနောတိ; ဒုနောတိ; ဟိနောတိ; ပဟိဏိတဗ္ဗံ, ပဟိဏိတုံ, ပဟိဏနံ.

Những thay đổi thành e, o, ā đó không xảy ra khi có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và khi có sự tăng âm na; ví dụ: cito, suto, diṭṭho, puṭṭho. – Về sự tăng âm na, (ví dụ) bằng (quy tắc) vanādinā. – Cinitabbaṃ, vinituṃ; suṇitabbaṃ, suṇituṃ; pāpuṇitabbaṃ, pāpuṇituṃ; dhunitabbaṃ, dhunituṃ, dhunanaṃ, dhunayitabbaṃ, dhunāpetabbaṃ, dhunayituṃ,dhunāpetuṃ, dhunayanaṃ, dhunāpanaṃ, dhunayati, dhunāpeti; pīnetabbaṃ, pīnayituṃ, pīnanaṃ, pīnituṃ, pīnayati; sunoti; sinoti; dunoti; hinoti; pahiṇitabbaṃ, pahiṇituṃ, pahiṇanaṃ.

ဝါ ကွဝိ-.

Đôi khi một cách tùy ý.

တေ ကွစိ ဝါ န ဟောန္တိ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသု; မုဒိတော မောဒိတော; ရုဒိတံ, ရောဒိတံ.

Đôi khi những (thay đổi) đó không xảy ra một cách tùy ý trong trường hợp có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và sự tăng âm na; ví dụ: mudito, modito; ruditaṃ, roditaṃ.

အညတြာပိ-.

Cũng ở những nơi khác.

ကာနုဗန္ဓနာဂမတော’ညသ္မိမ္ပိ တေ ကွစိ န ဟောန္တိ; ခိပကော, ပနုဒနံ, ဝဓကော.

Cũng ở những nơi khác ngoài trường hợp có tiếp vị ngữ với chỉ tố k và sự tăng âm na, những (thay đổi) đó đôi khi không xảy ra; ví dụ: khipako, panudanaṃ, vadhako.

ပျေ သိဿာ-.

Khi pya theo sau, ā (là thế từ) cho sissa.

သိဿ အာတိ ပျာဒေသေ; နိဿာယ.

Si được biến thành ā khi có tiếp vĩ ngữ pya theo sau; ví dụ: nissāya.

ဉောနမယဝါ သရေ-.

Các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, ya khi có nguyên âm theo sau.

သရေ ပရေ ဉောနမယဝါ ဟောန္တိ; ဇယော, ဘဝေါ–-သရေတိ ကိံ? ဇေတိ; အနုဘောတိ.

Khi một nguyên âm theo sau, các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, ya được thêm vào; ví dụ: jayo, bhavo. Tại sao nói 'khi có nguyên âm theo sau'? Ví dụ: jeti; anubhoti.

အာယာဝါ ဏာနုဗန္ဓေ-.

Āya và āva khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa.

ဉောနမာယာဝါ ဟောန္တိ သရာဒေါဏာနုဗန္ဓေ; နာယယတိ, ဘာဝယတိ. သယာပေတွာတိအာဒိသုရဿတ္တံ.

Các tiếp vĩ ngữ ño, ṇa, ma, āya, āva được thêm vào trước một tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa bắt đầu bằng nguyên âm; ví dụ: nāyayati, bhāvayati. Trong các từ như sayāpetvā, nguyên âm được rút ngắn.

အာဿာဏာပိမှိ ယုက-.

Yuka sau (căn) tận cùng bằng ā, khi không phải là ṇāpi.

အာကာရန္တဿ ကြိယတ္ထဿ ယုက ဟောတိ ဏာပိတော’ညသ္မိံ ဏာနုဗန္ဓေ; ဒါယကော–-ဏာနုဗန္ဓေတွေဝ? ဒါနံ. အဏာပိမှီတိ ကိံ? ဒါပယတိ.

Tiếp vĩ ngữ yuka được thêm vào sau một động từ căn tận cùng bằng ā, trước một tiếp vĩ ngữ khác có chỉ tố ṇa mà không phải là ṇāpi; ví dụ: dāyako. Tại sao nói 'trước một tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa'? Ví dụ: dānaṃ. Tại sao nói 'mà không phải là ṇāpi'? Ví dụ: dāpayati.

ပဒါဒီနံ ကွစိ-.

Đôi khi đối với (các căn) pada v.v...

ပဒါဒီနံ ယုက ဟောတိ ကွစိ; နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, နိပဇ္ဇိတုံ, နိပဇ္ဇနံ, ပမဇ္ဇိတဗ္ဗံ, ပမဇ္ဇိတုံ, ပမဇ္ဇနံ–-ကွစီတိ ကိံ? ပါဒေါ.

Tiếp vĩ ngữ yuka đôi khi được thêm vào sau các động từ căn pada v.v...; ví dụ: nipajjitabbaṃ, nipajjituṃ, nipajjanaṃ, pamajjitabbaṃ, pamajjituṃ, pamajjanaṃ. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: pādo.

မံ ဝါ ရုဓာဒီနံ-.

Ma một cách tùy chọn sau (các căn) rudh v.v...

ရုဓာဒီနံ ကွစိ မံ ဝါ ဟောတိ; ရုန္ဓိတုံ, ရုဇ္ဈိတုံ–-ကွစိတွေဝ? နိရောဓော.

Tiếp vĩ ngữ ma đôi khi được thêm vào một cách tùy chọn sau các động từ căn rudh v.v...; ví dụ: rundhituṃ, rujjhituṃ. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: nirodho.

ကွမှိ လောပေါ’န္တဗျဉ္ဇနဿ-.

Lược bỏ phụ âm cuối khi có tiếp vĩ ngữ kvi.

အန္တဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ ကွမှိ;’ဘတ္တံ ဃသန္တိ, ဂဏှန္တိ ဝါဧတ္ထာ’တိ ဘတ္တဂ္ဂံ.

Phụ âm cuối (của động từ căn) bị lược bỏ khi có tiếp vĩ ngữ kvi theo sau; ví dụ: 'nơi người ta ăn hoặc nhận thức ăn' là bhattaggaṃ.

ပရရူပမယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ-.

Đồng hóa với phụ âm sau, khi không phải là ya.

ကြိယတ္ထာနမန္တဗျဉ္ဇနဿ ပရရူပံ ဟောတိ ယကာရတော’ညသ္မိံ ဗျဉ္ဇနေ; ဟေတ္တဗ္ဗံ; ဗျဉ္ဇနေတိ ကိံ? ဘိန္ဒိတဗ္ဗံ. အယကာရေတိ ကိံ? ဘိဇ္ဇတိ.

Phụ âm cuối của một động từ căn được đồng hóa với phụ âm theo sau, nếu phụ âm đó không phải là ya; ví dụ: hettabbaṃ. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: bhinditabbaṃ. Tại sao nói 'không phải là ya'? Ví dụ: bhijjati.

မနာနံ နိဂ္ဂဟီတံ-.

(Phụ âm cuối) m và n trở thành niggahīta.

မကာရနကာရန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ နိဂ္ဂဟီတံ ဟောတယယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ; ဂန္တဗ္ဗံ, ဇင်္ဃာ. ဗျဉ္ဇနေတွေဝ? ဂမနံ; အယ ကာရေတွေဝ? ဂမျတေ.

Phụ âm cuối m và n của động từ căn trở thành niggahīta (ṃ) khi có một phụ âm không phải là ya theo sau; ví dụ: gantabbaṃ, jaṅghā. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: gamanaṃ. Tại sao nói 'không phải là ya'? Ví dụ: gamyate.

န ဗြူဿော-.

Không có o cho (căn) brū.

ဗြူဿ ဩ န ဟောတိ ဗျဉ္ဇနေ; ဗြူမိ. ဗျဉ္ဇနေတွေဝ? အဗြဝိ.

Không có sự thay thế bằng o cho (căn) brū khi có phụ âm theo sau; ví dụ: brūmi. Tại sao nói 'khi có phụ âm theo sau'? Ví dụ: abravi.

ကဂါ စဇာနံ ဃာနုဗန္ဓေ-.

C và j trở thành k và g khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố gha.

ဃာနုဗန္ဓေ စကာရဇကာရန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ကဂါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဝါကျံ, ဘာဂျံ.

Khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố gha theo sau, phụ âm cuối c và j của động từ căn lần lượt trở thành k và g; ví dụ: vākyaṃ, bhāgyaṃ.

ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ-.

(Căn) han trở thành ghāta khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa.

ဟနဿ ဃာတော ဟောတိ ဏာနုဗန္ဓေ; အာဃာတော.

Động từ căn han trở thành ghāta khi có tiếp vĩ ngữ có chỉ tố ṇa theo sau; ví dụ: āghāto.

ကွိမှီ ဃော ပရိပစ္စသမောဟိ-.

(Han) trở thành gha sau pari, paṭi, saṃ, o, khi có tiếp vĩ ngữ kvi.

ပဌျာဒီဟိ ပရဿဟနဿဃော ဟောတိ ကွိမှိ; ပလိဃော, ပဋိဃော, အဃံ-ရဿတ္တံ နိပါတနာ;သံဃော, ဩဃော.

Sau các tiếp đầu ngữ paṭi v.v..., động từ căn han trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ kvi theo sau; ví dụ: paligho, paṭigho, aghaṃ - sự rút ngắn nguyên âm là do bất quy tắc; saṅgho, ogho.

ပရဿ ဃံ သေ-.

(Han) theo sau trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ sa.

ဒွိတ္တေ ပရဿ ဟနဿ ဃံ ဟောတိ သေ; ဇိဃံသာ.

Trong sự lặp lại, động từ căn han theo sau trở thành gha khi có tiếp vĩ ngữ sa; ví dụ: jighaṃsā.

ဇိဟရာနံ ဂိံ-.

(Ji và har) trở thành gi.

ဒွိတ္တေ ပရေသံ ဇိဟရာနံ ဂိံ ဟောတိ သေ; ဝိဇိဂိံသာ, ဇိဂိံသာ.

Trong sự lặp lại, các động từ căn ji và har theo sau trở thành gi khi có tiếp vĩ ngữ sa; ví dụ: vijigiṃsā, jigiṃsā.

ဓာဿ ဟော-.

(Căn) dhā trở thành ha.

ဒွိတ္တေ ပရဿ ဓာဿ ဟ ဟောတိ; ဒဟတိ.

Khi được điệp lại, ha thay thế cho dhā của từ đi sau; (ví dụ:) dahati.

ဏိမှိ ဒီဃော ဒုသဿ-.

Nguyên âm của dus được trường hóa khi ṇi theo sau.

ဒုသဿဒီဃော ဟောတိ ဏိမှီ; ဒူသိတော–-ဏိမှီတိ ကိံ? ဒုဋ္ဌော.

Nguyên âm của dus được trường hóa khi ṇi theo sau; (ví dụ:) dūsito. – Tại sao nói ‘khi ṇi theo sau’? (Ví dụ:) Duṭṭho.

ဂုဟိဿ သရေ-

Của (căn) guh khi một nguyên âm theo sau.

ဂုဟိဿ ဒီဃော ဟောတိ သရေ; နိဂုဟနံ–-သရေတိ ကိံ? ဂုယှံ.

Nguyên âm của guh được trường hóa khi một nguyên âm theo sau; (ví dụ:) niguhanaṃ. – Tại sao nói ‘khi một nguyên âm theo sau’? (Ví dụ:) Guyhaṃ.

မုဟဗဟာနဉ္စ တေ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ-.

Và của (các căn) muha và baha, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve.

မုဟဗဟာနံ ဂုဟိဿ စ ဒီဃော ဟောတိ တကာရာဒေါ ကာနုဗန္ဓေတွာနတွာဝဇ္ဇိတေ; မူဠှော, ဗာဠေဟာ, ဂုဠှော–-နေတိ ကိံ? မုယဟတိ. ကာနုဗန္ဓေတိ ကိံ? မု-ဟိတဗ္ဗံ. အတွေတိ ကိံ? မုယှိတွာန, မုယှိတွာ, ကာနုဗန္ဓေတွေတိ အယမဓိကာရော ယာဝ သာသဿသိသွေ‘‘တိ.

Nguyên âm của muha, baha và guha được trường hóa khi một (hậu tố) bắt đầu bằng takāra có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) mūḷho, bāḷehā, guḷho. – Tại sao nói ‘khi t theo sau’? (Ví dụ:) Muyahati. Tại sao nói ‘có phụ âm tùy dẫn ka’? (Ví dụ:) Muhitabbaṃ. Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Muyhitvāna, muyhitvā. Quyền chi phối này ‘khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka, ngoại trừ tve’ kéo dài cho đến sutta ‘sāsassasisve’.

ဝဟဿုဿ-.

Của (căn) vah, u (được thay thế).

ဝဟဿ္ौဿ ဒီဃော ဟောတိ တေ ကာနုဗန္ဓေ တွာနတွာဝဇ္ဇိတေ; စူဠှော.

Đối với vah, u được thay thế và được trường hóa, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) cūḷho.

ဓာဿ ဟိ-.

Của (căn) dhā, hi (được thay thế).

ဓာ ဓာရဏေနိမဿ ဟိ ဟောတိ တေ ကာနုဗန္ဓေ တွာနတွာ ဝဇ္ဇိတေ; နိဟိတော, နိဟိတဝါ.

Đối với căn dhā này có nghĩa là ‘giữ gìn’, hi được thay thế, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) nihito, nihitavā.

ဟမာဒိရာနံ လောပေါ’န္တဿ -.

Sự lược bỏ (âm) cuối của (các căn) hamādi.

ဟမာဒီနံ ရကာရန္တာနံ ဝါန္တဿလောပေါ ဟောတိ တေ ကာနုဗန္ဓေ တွာနတွာဝဇ္ဇိတေ; ဂတော, ခတော, ဟတော, မတော, တတော, သညတော, ရတော, ကတော–-တေတွေစ? ဂမျတေ. ကာနုဗန္ဓေတွေဝ. ဂန္တဗ္ဗံ. အတွေတွေဝ? ဂန္တွာန, ဂန္တွာ.

Sự lược bỏ âm cuối của các căn hamādi và các căn tận cùng bằng ra xảy ra một cách tùy chọn, khi te có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tvāna và tvā; (ví dụ:) gato, khato, hato, mato, tato, saññato, rato, kato. – Tại sao nói ‘khi te và tve’? (Ví dụ:) Gamyate. Tại sao nói ‘có phụ âm tùy dẫn ka’? (Ví dụ:) Gantabbaṃ. Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Gantvāna, gantvā.

ဝစာဒိနံ ဝဿုဋ ဝါ-.

Đối với (các căn) vacādi, uṭa được thay thế một cách tùy chọn cho va.

ဝစာဒီနံ ဝဿ ဝါ ဥဋ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဥတ္တာ, ဝုတ္တံ; ဥတ္ထံ, ဝုတ္ထံ; အတွေတွေဝ? ဝတွာန, ဝတွာ.

Đối với các căn vacādi, uṭa được thay thế một cách tùy chọn cho va, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) uttā, vuttaṃ; utthaṃ, vutthaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Vatvāna, vatvā.

အဿု-.

u (thay thế) cho a.

ဝစာဒီနမဿ ဥ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဝုတ္တံ, ဝုတ္ထံ.

Đối với các căn vacādi, u được thay thế cho a, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) vuttaṃ, vutthaṃ.

ဝဒ္ဓဿ ဝါ-.

Đối với vaddha, một cách tùy chọn.

ဝဒ္ဓဿ အဿ ဝါ ဥ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဝုဒ္ဓေါ, ဝဒ္ဓေါ–-အတွေတွဝ? ဝဒ္ဓိတွာန; ဝဒ္ဓိတွာ. ကထံ ဝုတ္တီတိ?’ဝုတ္တိ မတ္တေ’တိ. နိပါတနာ; ဝတ္တီတိ ဟောတေဝ ယထာလက္ခဏံ.

Đối với vaddha, u được thay thế một cách tùy chọn cho a, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) vuddho, vaddho. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Vaddhitvāna; vaddhitvā. (Dạng) vutti được hình thành như thế nào? ‘Vutti matte’ti. (Đây là) dạng bất quy tắc. (Dạng) vatti thì được hình thành theo quy tắc.

ယဇဿယဿ ဋိယီ-.

Của (căn) yaja, ṭiyī (thay thế) cho ya.

ယဇဿ ယဿ ဋိယီ ဟောန္တီ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဣဋ္ဌံ, သိဋ္ဌံ, အတွေတွေဝ? ယဇိတွာန, ယဇိတွာ.

Đối với yaja, ṭiyī được thay thế cho ya, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) iṭṭhaṃ, siṭṭhaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Yajitvāna, yajitvā.

ဌာဿိ-.

Của (căn) ṭhā, i (được thay thế).

ဌာဿိ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဌိတော. အတွေတွေဝ? ဌတွာန, ဌတွာ.

Đối với ṭhā, i được thay thế, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) ṭhito. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Ṭhatvāna, ṭhatvā.

ဂါပါနမိ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဂီတံ, ပီတံ. အတွေတွေဝ? ဂါယိတွာ; နိစ္စံ ယာဂမော; ပါဿ တု ပီတွာနိ ဗဟုလာဓိကာရာ.

i được thay thế cho (các căn) gā và pā, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) gītaṃ, pītaṃ. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Gāyitvā; (ở đây) phụ âm tăng y luôn được chèn vào; nhưng đối với pā (thì có dạng) pītvā do quyền chi phối của bahula.

ဇနိဿာ-.

Của (căn) jan, ā (được thay thế).

ဇနိဿ အာ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဇာတော. အတွေတွေဝ? ဇနိတွာ.

Đối với jan, ā được thay thế, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) jāto. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Janitvā.

သာသဿသိသွာ-.

Của (căn) sās, sis (được thay thế) một cách tùy chọn.

သာသဿ ဝါ သိသှောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; သိဋ္ဌံ, သတ္ထံ; သိဿော, သာသိယော. အတွေတွေဝ? အနုသာသိတွာန.

Đối với sās, sis được thay thế một cách tùy chọn, khi (hậu tố) có phụ âm tùy dẫn ka theo sau, ngoại trừ tve; (ví dụ:) siṭṭhaṃ, satthaṃ; sisso, sāsiyo. – Tại sao nói ‘ngoại trừ tve’? (Ví dụ:) Anusāsitvāna.

ကရဿာတဝေ-.

Của (căn) kar, ā (được thay thế), khi tave theo sau.

ကရဿအာ ဟောတိ တဝေ; ကာတဝေ.

Đối với kar, ā được thay thế (cho a) khi tave theo sau; (ví dụ:) kātave.

တုံတုနတဗ္ဗေသုဝါ-.

Trong các hậu tố tuṃ, tuna, tabba, thì có vā (tùy chọn).

တုမာဒိသု ဝါ ကရဿာ ဟောတိ; ကာတုံ, ကတ္တုံ, ကာတုန, ကတ္တုန; ကာတဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ.

Trong các hậu tố bắt đầu bằng tuṃ, v.v., ā của căn kar được biến đổi tùy chọn; ví dụ: kātuṃ, kattuṃ, kātuna, kattuna; kātabbaṃ, kattabbaṃ.

ဉဿ နေ ဇာ-.

Căn ñā (biến thành) jā khi có na theo sau.

ဉဓာတုဿ ဇာ ဟောတိ နကာရေ; ဇာနိတုံ, ဇာနတ္တော. နေတိ ကိံ? ဉာတော.

Căn ñā được biến thành jā khi có phụ âm na theo sau; ví dụ: jānituṃ, jānatto. Tại sao nói 'khi có na'? Để không áp dụng cho ñāto.

သကာပါနံ ကုက္ကု ဏေ-.

Các căn sak và āp (có sự thêm vào) kuk và ku khi có ṇa theo sau.

သကအာပါနံ ကုက္ကု ဣစ္စေတေ အာဂမာ ဟောန္တိ ဏကာရေ. သက္ကုဏန္တော, ပါပုဏန္တော; သက္ကုဏောတိ, ပါပုဏောတိ. ဏေတိ ကိံ? သက္ကောတိ, ပါပေတိ.

Các căn sak và āp có sự thêm vào của kuk và ku khi có phụ âm ṇa theo sau. Ví dụ: sakkuṇanto, pāpuṇanto; sakkuṇoti, pāpuṇoti. Tại sao nói 'khi có ṇa'? Để không áp dụng cho sakkoti, pāpeti.

နိတော စိဿ ဇော-.

Sau ni, ca được biến thành cha.

နိသ္မာ ပရဿ စိဿ ဆော ဟောတိ; နိစ္ဆယော.

Sau ni, ca được biến thành cha; ví dụ: nicchayo.

ဇရသဒါနမိမ ဝါ-.

Các căn jara và sad có sự thêm vào īma tùy chọn.

ဇရသဒါနမန္တသရာ ပရော ဤမ ဟောတိ ဝိဘာသာ; ဇီရဏာ, ဇီရတိ, ဇီရာပေတိ; နိသီဒိတဗ္ဗံ, နိသီဒနံ, နိသီဒိတုံ, နိသီဒတိ–-ဝါတိ ကိံ? ဇရာ, နိသဇ္ဇာ;’ဤမ ဝေတိ ယောဂဝိဘာဂါ အညေသမ္ပိ?အဘိရထ, သံယောဂါဒိလောပေါ’တ္ထဿ.

Sau nguyên âm cuối của các căn jara và sad, īma được thêm vào một cách tùy chọn; ví dụ: jīraṇā, jīrati, jīrāpeti; nisīditabbaṃ, nisīdanaṃ, nisīdituṃ, nisīdati. Tại sao nói 'tùy chọn'? Để có các dạng jarā, nisajjā. Do sự phân chia quy tắc 'īma vā', có áp dụng cho các căn khác không? Có, ví dụ: abhiratha, và sự lược bỏ phụ âm đầu của cụm phụ âm của căn as.

ဒိသဿ ပဿဒဿဒသ္ဒဒက္ခာ-.

Căn dis (có các dạng thay thế là) passa, dassa, das, da, dakkha.

ဒိသဿ ပဿာဒယော ဟောန္တိ ဝိဘာသာ; ဝိပဿနာ, ဝိပဿိတုံ, ဝိပဿတိ; သုဒဿီ, ပိယဒဿီ, ဓမ္မဒဿီ, သုဒဿံ, ဒဿနံ, ဒဿေတိ; ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဒဋ္ဌာ, ဒဋ္ဌုံ, ဒုဒ္ဒသော, အဒ္ဒသ; အဒ္ဒါ, အဒ္ဒံ; အဒ္ဒက္ခိ, ဒက္ခိဿတိ–-ဝါတွေဝ? ဒိဿန္တိ ဗာလာ.

Căn dis có các dạng thay thế bắt đầu bằng passa một cách tùy chọn; ví dụ: vipassanā, vipassituṃ, vipassati; sudassī, piyadassī, dhammadassī, sudassaṃ, dassanaṃ, dasseti; daṭṭhabbaṃ, daṭṭhā, daṭṭhuṃ, duddaso, addasa; addā, addaṃ; addakkhi, dakkhissati. Tại sao vẫn nói 'tùy chọn'? Để có dạng dissanti bālā.

သမာနာ ရော ရီရိက္ခကေသု -.

Sau samāna, (dis) thành ra trong các hậu tố rī, rikkha, ka.

သမာနသဒ္ဒတော ပရဿ ဒိသဿ ရ ဟောတိ ဝါ ရီရိက္ခကေသု; သရီ, သဒီ; သရိက္ခော, သဒိက္ခော; သရိသော, သဒိသော.

Sau từ samāna, căn dis được biến thành ra một cách tùy chọn khi có các hậu tố rī, rikkha, ka theo sau; ví dụ: sarī, sadī; sarikkho, sadikkho; sariso, sadiso.

ဒဟဿ ဒဿဍော-.

Căn dah (biến thành) dassa và ḍa.

ဒဟဿ ဒဿဍော ဟောတိ ဝါ; ဍာနေဟာ, ဒါဟော; ဍဟတိ, ဒဟတိ.

Căn dah được biến thành dassa và ḍa một cách tùy chọn; ví dụ: ḍānehā, dāho; ḍahati, dahati.

အနဃဏ္သွာပရီဟိ ဠော-.

Sau ā và pari, (dah) thành ḷa, không phải trong trường hợp aṇa và gha.

အာပရီဟိ ပရဿ ဒဟဿ ဒဿ ဠော ဟောတနဃဏ္သု; အာဏာဟနံ, ပရိဠာဟော.

Sau ā và pari, căn dah và dassa được biến thành ḷa, không phải trong các hậu tố aṇa và gha; ví dụ: āṇāhanaṃ, pariḷāho.

အတျာဒိန္တေသွတ္ထိဿ ဘု-.

Căn as (biến thành) bhu, ngoại trừ trong các hậu tố bắt đầu bằng ti.

တျာဒိန္နဝဇ္ဇိတေသု ပစ္စယေသု အသ ဘုဝိစ္စဿ ဘု ဟောတိ; ဘဝိတဗ္ဗံ.

Trong các hậu tố ngoại trừ chín hậu tố bắt đầu bằng ti, căn as có nghĩa là 'bhū' được biến thành bhu; ví dụ: bhavitabbaṃ.

အာဒေသဝိဓာနမသဿာပ္ပယောဂတ္ထမေတသ္မိံ ဝိသယေ–-ဧတေန ကတ္ထစိ ကဿစိ ဓာတုဿာပ္ပယောဂေါ’ပိ ဉာပိတော ဟောတိ–-အတျာဒိန္တေသူတိ ကိံ? အတ္ထိ, သန္တော. အတ္ထိဿာတိ ကိံ? အဿတိဿ မာ ဟောတု.

Việc quy định sự thay thế này là để căn as không được sử dụng trong phạm vi này – bằng điều này, đôi khi sự không sử dụng của một căn nào đó cũng được chỉ ra – Tại sao nói 'ngoại trừ trong các hậu tố bắt đầu bằng ti'? Để có các dạng atthi, santo. Tại sao nói 'của căn as'? Để không xảy ra với căn asati.

အအာဿအာဒိသု -.

Trong các thì a, ā, ssā, v.v.

အအာဒေါ အာအာဒေါ ဿအာဒေါ စ အတ္ထဿ ဘု ဟောတိ; ဗဘုဝ, အဘဝါ, အဘဝိဿာ, ဘဝိဿတိ.

Trong các thì bắt đầu bằng a, bắt đầu bằng ā, và bắt đầu bằng ssā, căn as được biến thành bhu; ví dụ: babhuva, abhavā, abhavissā, bhavissati.

န္တမာနာန္တိယိယုံသွာဒိလောပေါ-.

Trong các hậu tố nta, māna, nti, yuṃ, có sự lược bỏ phụ âm đầu (của as).

န္တာဒီသွတ္ထိဿာဒိလောပေါ ဟောတိ; သန္တော, သမာနော, သန္တိ, သန္တု, သိယာ, သိယုံ–-ဧတေသွိတိ ကိံ? အတ္ထိ.

Trong các hậu tố bắt đầu bằng nta, v.v., có sự lược bỏ phụ âm đầu của căn as; ví dụ: santo, samāno, santi, santu, siyā, siyuṃ. Tại sao nói 'trong những hậu tố này'? Để có dạng atthi.

ပါဒိတော ဌာဿ ဝါ ဌဂေါ ကွစိ-.

Sau pa, v.v., căn ṭhā đôi khi được biến thành ṭhaha một cách tùy chọn.

ပါဒီဟိ ကြိယာဝိသေသဇောတကေဟိ သဒ္ဒေဟိ ပရဿ ဌာဿ ကွစိ ဌဟော ဝါ ဟောတိ; သဏ္ဌဟန္တော, သန္တိဋ္ဌန္တော; သဏ္ဌဟတိ, သန္တိဋ္ဌတိ–-ပ ပရာ အပ သံအနု အဝ ဩ နိ ဒု ဝိ အဓိ အပိ အတိ သု ဥအဘိပတိ ပရိ ဥပ အာ ပါဒိ; ကွစီတိ ကိံ? သဏ္ဌိတိ.

Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., là những từ chỉ rõ đặc tính của hành động, căn ṭhā đôi khi được biến thành ṭhaha một cách tùy chọn; ví dụ: saṇṭhahanto, santiṭṭhanto; saṇṭhahati, santiṭṭhati. Các từ bắt đầu bằng pa là: pa, parā, apa, saṃ, anu, ava, o, ni, du, vi, adhi, api, ati, su, u, abhi, pati, pari, upa, ā. Tại sao nói 'đôi khi'? Để có dạng saṇṭhiti.

ဒါဿိယငိ-.

Căn dā (biến thành) iya khi có ṅi theo sau.

ပါဒိတော ပရဿ ဒါဿ ဣယငိ ဟေနာတိ ကွစိ; အနာဒိသိတွာ, သမာဒိယတိ; ကွစီတွေဝ? အာဒါယ.

Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., căn dā đôi khi được biến thành iya khi có ṅi theo sau; ví dụ: anādisitvā, samādiyati. Tại sao vẫn nói 'đôi khi'? Để có dạng ādāya.

ပါဒိတော ပရဿကရဿ ကွစိခ ဟောတိ; သင်္ခါရော, သင်္ခရီ ယတိ –-ကရဿာတိ အဝတွာ ကရောတိဿာတိ ဝစနံ တိမှိ စ ဝိကရဏုပ္ပတ္တိ ဉာပေတုံ.

Sau các từ bắt đầu bằng pa, v.v., căn kar đôi khi được biến thành kha; ví dụ: saṅkhāro, saṅkharīyati. Thay vì nói 'của căn kar', việc nói 'của động từ karoti' là để chỉ ra sự xuất hiện của dấu hiệu chia động từ ngay cả trong hậu tố ti.

ပုရသ္မာ-.

Từ 'pura'-.

ပုရ ဣစ္စသ္မာ နိပါတာ ပရဿ ကရဿခ ဟောတိ; ပုရက္ခတွာ, ပုရေက္ခာရော, ဧတ္တံ တဒမိနာဒိပါဌာ.

Sau bất biến từ 'pura', 'ka' của (căn) 'kara' theo sau được đổi thành 'kha'; ví dụ: purakkhatvā, purekkhāro. Đây là theo cách đọc của tadaminādi.

တိတော ကမဿ-.

Của 'kam' sau 'ti'-.

နိသ္မာ ပရဿ ကမဿ ကွစိ ခ ဟောတိ; ပုရက္ခတွာ, ပုရေက္ခာရော, ဧတ္တံ တဒမိနာဒိပါဌာ.

Sau 'ni', 'ka' của (căn) 'kam' theo sau đôi khi được đổi thành 'kha'; ví dụ: purakkhatvā, purekkhāro. Đây là theo cách đọc của tadaminādi.

နိတော ကမဿ-.

Của 'kam' sau 'ni'-.

နိသ္မာ ပရဿ ကမဿ ကွစိ ခ ဟောတိ; နိက္ခမတိ; ကွစိတွေဝ? နိက္ကမော.

Sau 'ni', 'ka' của (căn) 'kam' theo sau đôi khi được đổi thành 'kha'; ví dụ: nikkhamati. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: Nikkamo.

ယုဝဏ္ဏာနမိယငုဝငိ သရေ-.

Iyaṅ và uvaṅ cho i-vowel và u-vowel khi một nguyên âm theo sau-.

ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တာနံ ကြိယတ္ထာနမိယငုဝငိ ဟောန္တိ သရေ ကွဝိ;ဝေဒိယတိ, ဗြုဝန္တိ; သရေတိ ကိံ? နိဝေဒေတိ, ဗြူတိ; ကွစီတွေဝ? ဇယတိ, ဘဝတိ.

Đối với các căn động từ tận cùng bằng i-vowel và u-vowel, đôi khi có sự thay thế bằng 'iyaṅ' và 'uvaṅ' khi một nguyên âm theo sau; ví dụ: vediyati, bruvanti. Tại sao nói 'khi một nguyên âm theo sau'? Ví dụ: Nivedeti, brūti. Tại sao nói 'đôi khi'? Ví dụ: Jayati, bhavati.

အညာဒိဿာဿီ ကျေ-.

Trường hợp 'kya', 'ī' thay cho 'ā' của (căn) khác với 'ñā'-.

ဉာဒိတော’ညဿ အာကာရန္တဿ ကြိယတ္ထဿ ဤ ဟောတိ ကျေ; ဒိယတိ; အညာဒိဿာတိ ကိံ? ဉာယတိ, တာယတိ.

Đối với căn động từ tận cùng bằng 'ā' khác với 'ñā' v.v..., 'ī' được thay thế khi 'kya' theo sau; ví dụ: diyati. Tại sao nói 'khác với ñā v.v...'? Ví dụ: Ñāyati, tāyati.

တနဿာ ဝါ-.

Đối với (căn) 'tan', tùy chọn có 'ā'-.

တနဿ အာ ဟောတိ ဝါ ကျေ; တာယတေ, တညတေ.

Đối với (căn) 'tan', 'ā' được thay thế một cách tùy chọn khi 'kya' theo sau; ví dụ: tāyate, taññate.

ဒီဃော သရဿ-.

Trường hóa nguyên âm-.

သရန္တဿ ကြိယတ္ထဿဒီဃော ဟောတိ ကျေ; စီယတေ, သူယတေ. သာနန္တရဿ တဿ ဌော-.

Đối với căn động từ tận cùng bằng một nguyên âm, sự trường hóa xảy ra khi 'kya' theo sau; ví dụ: cīyate, sūyate. Đối với 'ta' ngay sau 'sa', có 'ṭha'-.

သကာရန္တတော ကြိယတ္ထာ ပရဿာနန္တရဿတကာရဿ ဌ ဟောတိ; ကုဋ္ဌော, တုဋ္ဌဝါ, တုဋ္ဌဗ္ဗံ, တုဋ္ဌီ; အနနတရသာတိ ကိံ? တုဿိတွာ.

Đối với 'ta-kāra' ngay sau một căn động từ tận cùng bằng 'sa-kāra', 'ṭha' được thay thế; ví dụ: kuṭṭho, tuṭṭhavā, tuṭṭhabbaṃ, tuṭṭhī. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Tussitvā.

ကသဿိမ စ ဝါ-.

Đối với (căn) 'kas', cũng tùy chọn có 'ima'-.

ကသသ္မာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဌ ဟောတိ, ကသဿ ဝါ ဣမ စ; ကိဋ္ဌံ, ကဋ္ဌံ–-အနန္တရဿာတွေဝ? ကသိတဗ္ဗံ.

Sau (căn) 'kas', 'ta' ngay sau được đổi thành 'ṭha', và nguyên âm của 'kas' cũng tùy chọn đổi thành 'i'; ví dụ: kiṭṭhaṃ, kaṭṭhaṃ. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Kasitabbaṃ.

ဓသ္တောတြသ္တာ -.

Dhasta, otrasta-.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ.

Những từ này được hình thành một cách bất quy tắc.

ပုစ္ဆာဒိတော-.

Từ (căn) 'pucch' v.v...-.

ပုစ္ဆာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ပရဿာနန္တရဿ တကာရဿဌ ဟောတိ; ပုဋ္ဌော, ဘဋ္ဌော, ယိဋ္ဌော–-အနန္တရဿာတွေဝ? ပုစ္ဆိတွာ.

Sau các căn động từ 'pucch' v.v..., 'ta-kāra' ngay sau được đổi thành 'ṭha'; ví dụ: puṭṭho, bhaṭṭho, yiṭṭho. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Pucchitvā.

သာသဝသသံသသသာ ထော-.

Đối với (các căn) 'sās', 'vas', 'saṃs', 'sas', có 'tha'-.

ဧတေဟိ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ထ ဟောတိ; သတ္ထံ, ဝုတ္ထံ, ပသတ္ထံ, သတ္ထံ–-ကထမနုသိဋ္ဌောတိ? ‘‘ကထနရာနံ ဋဌဏလာ‘‘တိ. ဌော. အနန္တရဿာတွေဝ? သာသတုံ.

Sau những (căn) này, 'ta' ngay sau được đổi thành 'tha'; ví dụ: satthaṃ, vutthaṃ, pasatthaṃ, satthaṃ. Làm thế nào có (dạng) 'anusiṭṭho'? (Theo quy tắc) 'Kathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā'ti. Ṭho. Tại sao nói 'ngay sau'? Ví dụ: Sāsatuṃ.

ဓော ဒဟဘေဟိ-.

Có 'dha' sau (các căn tận cùng bằng) 'da', 'ha', 'bha'-.

ဓကာရဟကာရဘကာရန္တေဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဓ ဟောတိ; ဝုဒ္ဓေါ, ဒုဒ္ဓံ,လဒ္ဓံ.

Sau các căn động từ tận cùng bằng 'dha-kāra', 'ha-kāra', 'bha-kāra', 'ta' ngay sau được đổi thành 'dha'; ví dụ: vuddho, duddhaṃ, laddhaṃ.

ဒဟာ ဎော-.

Sau (căn) 'dah', có 'ḍha'-.

ဒဟာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဎ ဟောတိ; ဒင်္ဎော.

Sau (căn) 'dah', 'ta' ngay sau được đổi thành 'ḍha'; ví dụ: daṅḍho.

ဗဟဿုမ စ-.

Đối với 'baha', cũng có 'uma'-.

ဗဟာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ သော ဟောတိ, ဗဟဿုမ စ သသန္တယောဂေန; ဗုဍ္ဎော.

Sau (căn) 'bah', 'ta' ngay sau được đổi thành 'so', và đối với 'bah' cũng có 'uma' khi kết hợp với 'sa' cuối cùng; ví dụ: buḍḍho.

ရုဟာဒီဟိ ဟော ဠ စ -.

Sau (các căn) 'ruh' v.v..., 'ha' cũng (đổi thành) 'ḷa'-.

ရုဟာဒီဟိ ပရဿာနန္တရဿတဿ ဟ ဟောတိ, ဠော စာန္တဿ; အာရုဠှော, ဂုဠှော, ဝုဠှော, ဗာဠှော; အနန္တရဿာတွေဝ? အာရောဂတုံ.

Sau nhóm (động từ căn) ruh, ta của (hậu tố) không đi liền sau được biến thành ha, và phụ âm cuối (của động từ căn) được biến thành ḷa. Ví dụ: āruḷho, guḷho, vuḷho, bāḷho. Tại sao lại nói 'không đi liền sau'? Ví dụ: Ārogatuṃ.

မုဟာ ဝါ-.

Sau muh, tùy chọn.

မုဟာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဟ ဟောတိ ဝါ, ဠော စာန္တဿ ဟသန္တိယောဂေန; မုဠှော, မုဒ္ဓေါ.

Sau muh, ta không đi liền sau được tùy chọn biến thành ha, và phụ âm cuối (của động từ căn) được biến thành ḷa khi đi cùng với ha. Ví dụ: muḷho, muddho.

ဘိဒါဒိတော နော က္တက္ကဝန္တုနံ-. ဘိဒါဒိတော ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿနော ဟောတိ; ဘိန္နော, ဘိန္နဝါ, ဆိန္နော, ဆိန္နဝါ, ဆန္နော, ဆန္နဝါ, ခိန္နော, ခိန္နဝါ, ဥပ္ပန္နော, ဥပ္ပနနဝါ, သိန္နော, သိန္နဝါ, သနေနာ, သန္နဝါ, ပီနော, ပီနဝါ, သူနော, သူနဝါ, ဒီနော, ဒီနဝါ, ဍီနော, ဍီနဝါ, လီနော, လီနဝါ, လူနော, လူနဝါ–-က္တက္တဝန္တုနတ္တိ ကိံ? ဘိတ္တိ; ဆိတ္တိ, ဘောတ္တုံ, ဆေတ္တုံ.

Sau nhóm (động từ căn) bhid, na (thay cho ta) của kta và ktavantu. Sau nhóm (động từ căn) bhid, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành na. Ví dụ: bhinno, bhinnavā, chinno, chinnavā, channo, channavā, khinno, khinnavā, uppanno, uppannavā, sinno, sinnavā, sanno, sannavā, pīno, pīnavā, sūno, sūnavā, dīno, dīnavā, ḍīno, ḍīnavā, līno, līnavā, lūno, lūnavā. Tại sao lại nói 'của kta và ktavantu'? Ví dụ: Bhitti; chitti, bhottuṃ, chettuṃ.

ဒါတ္ထီန္နော-.

Sau dā, (là) inna.

ဒါတော ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿ ဣန္နော ဟောတိ; ဒိန္နော, ဒိန္နဝါ.

Sau (động từ căn) dā, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành inna. Ví dụ: dinno, dinnavā.

ကိရာဒီဟိ ဏော-.

Sau nhóm (động từ căn) kir, (là) ṇa.

ကိရာဒီဟိ ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿာနန္တရဿ ဏ ဟောတိ; ကိဏ္ဏော, ကိဏ္ဏဝါ, ပုဏ္ဏော, ပုဏ္ဏဝါ, ခီဏော, ခီဏဝါ.

Sau nhóm (động từ căn) kir, ta không đi liền sau của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ṇa. Ví dụ: kiṇṇo, kiṇṇavā, puṇṇo, puṇṇavā, khīṇo, khīṇavā.

တရာဒီဟ ရိဏ္ဏော-.

Sau nhóm (động từ căn) tar, (là) riṇṇa.

တရာဒီဟိ ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿရဏ္ဏော ဟောတိ; တိဏ္ဏော, တိဏ္ဏဝါ, ဇိဏ္ဏော, ဇိဏ္ဏဝါ, စိဏ္ဏော, စိဏ္ဏဝါ.

Sau nhóm (động từ căn) tar, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành raṇṇa. Ví dụ: tiṇṇo, tiṇṇavā, jiṇṇo, jiṇṇavā, ciṇṇo, ciṇṇavā.

ဂေါ ဘဉ္ဇာဒီဟိ-.

Sau nhóm (động từ căn) bhañj, (là) ga.

ဘဉ္ဇာဒီဟိ ပရေသံက္တက္တဝန္တုနံ တဿာနန္တရဿဂ ဟောတိ; ဘဂ္ဂေါ, ဘဂ္ဂဝါ, လဂ္ဂေါ, လဂ္ဂဝါ, နိမုဂ္ဂေါ, နိမုဂ္ဂဝါ, သံဝိဂ္ဂေါ, သံဝိဂ္ဂဝါ.

Sau nhóm (động từ căn) bhañj, ta không đi liền sau của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ga. Ví dụ: bhaggo, bhaggavā, laggo, laggavā, nimuggo, nimuggavā, saṃviggo, saṃviggavā.

သုသာ ခေါ-.

Sau sus, (là) kha.

သုသာ ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿ ခေါ ဟောတိ; သုက္ခေံ, သုက္ခဝါ.

Sau (động từ căn) sus, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành kha. Ví dụ: sukkho, sukkhavā.

ပစာ ကော-.

Sau pac, (là) ka.

ပစာ ပရေသံ က္တက္ကဝန္တုနံ တဿ ကော ဟောတိ; ပက္ကော, ပက္ကဝါ.

Sau (động từ căn) pac, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được biến thành ka. Ví dụ: pakko, pakkavā.

မုစာ ဝါ-.

Sau muc, tùy chọn.

မုစာ ပရေသံက္တက္တဝန္တုနံ တဿ ကော ဝါ ဟောတိ; မုက္ကော, မုတ္တော; မုက္ကဝါ, မုတ္တဝါ–-သက္ကောတိ ဏွာဒိသု သိဒ္ဓံ–-က္တက္တဝန္တုသု သတ္တော သတ္တဝါတွေဝ ဟောတိ.

Sau (động từ căn) muc, ta của (hậu tố) kta và ktavantu được tùy chọn biến thành ka. Ví dụ: mukko, mutto; mukkavā, muttavā. (Dạng) sakko được thành lập trong (chương) về ṇva v.v... Với (hậu tố) kta và ktavantu, chỉ có dạng satto và sattavā.

လောပေါ ဝဍ္ဎာ က္တိဿ-.

Sự lược bỏ (phụ âm ta) của kti sau vaḍḍh.

ဝဍ္ဎာ ပရဿက္တိဿ တဿ လောပေါ ဟောတိ; ဝဍ္ဎိ.

Sau (động từ căn) vaḍḍh, có sự lược bỏ ta của (hậu tố) kti. Ví dụ: vaḍḍhi.

ကွိဿ-.

Của (hậu tố) kvi.

ကြိယတ္ထာ ပရဿ ကွိဿ လောပေါ ဟောတိ; အဘိဘု.

Sau một động từ căn, có sự lược bỏ (hậu tố) kvi. Ví dụ: abhibhu.

ဏိဏာပီနံ တေသု-.

Của ṇi, ṇā, pī trong chúng.

ဏိဏာပီနံ လောပေါ ဟောတိ တေသု ဏိဏာပီသု;’ကာရေန္တံ ပယောဇယယတိ’ကာရေတိ, ကာရာပေတိ.

Có sự lược bỏ ṇi, ṇā, pī khi (các hậu tố) ṇi, ṇā, pī ấy đi theo sau. Ví dụ: 'người khiến cho làm' (nghĩa là) kāreti, kārāpeti.

ကွစီ ဝိကရဏာနံ-.

Đôi khi, của các dấu hiệu chia động từ.

ဝိကရဏာနံ ကွစိ လောပေါ ဟောတ; ဥဒပါဒိ, ဟန္တိ.

Đôi khi có sự lược bỏ các dấu hiệu chia động từ. Ví dụ: udapādi, hanti.

မာနဿ မဿ-.

Của ma trong (hậu tố) māna.

ကြိယတ္ထာ ပရဿ မာနဿ မကာရဿ လောပေါ ဟောတိ ကွစိ; ကရာဏော; ကွစတိ ကိံ? ကုရုမာနော.

Sau một động từ căn, đôi khi có sự lược bỏ phụ âm ma của (hậu tố) māna. Ví dụ: karāṇo. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Kurumāno.

ဧဣလဿေ-.

Của e và i, (là) e.

ဧဣလာနမေ ဟောတ ကွစီ; ဂဟေတွာ, အဒေန္တိ; ကွစီတွေဝ? ဝပိတွာ.

Đôi khi e (thay thế) cho i và ī. Ví dụ: gahetvā, adenti. Tại sao lại nói 'đôi khi'? Ví dụ: Vapitvā.

ပျော ဝါ တွာဿ သမာသေ-.

Trong hợp thể, `tvā` tùy chọn biến thành `pya`.

တွာဿဝါ ပျော ဟောတ သမာသေ; ပကာရော’ပျေ သဿာ’တိ. ဝိသေသနတ္ထာ; အဘိဘူယ, အဘိဘဝိတွာ–-သမာသေတိ ကိံ? ပတွာ; ကွဝါသမာသေ’ပိ ဗဟကုလာဓိကာရာ?လတံ ဒန္တေဟိ ဆိန္ဒိယ.

Trong hợp thể, `tvā` tùy chọn biến thành `pya`. Chữ `p` cũng là của `ssa` này. Nhằm mục đích đặc biệt hóa. Ví dụ: `abhibhūya` (sau khi chinh phục), `abhibhavitvā`. Tại sao nói 'trong hợp thể'? Ví dụ: `patvā` (sau khi đạt đến). Do quyền hạn của từ `bahula` (đa dạng), đôi khi cũng xảy ra ở trường hợp không phải hợp thể chăng? Ví dụ: `Lataṃ dantehi chindiya` (sau khi dùng răng cắt dây leo).

တုံယာနာ-.

`Tuṃ` và `yāna`.

တွာဿ ဝါ တုံယာနာ ဟောန္တိ သမာသေ ကွစိ; အဘိဟဌူံ, အဘိဟရိတွာ; အနုမောဒိယာန, အနုမောဒိတွာ–-အသမာသေ-ပိ ဗဟုလာဓိကာရာ? ဒဌုံ; ဒိသွာ–-ဧသမပ္ပဝိသယတာဉာပနတ္ထော ယောဂဝိဘာဂေါ.

Trong hợp thể, đôi khi `tvā` tùy chọn biến thành `tuṃ` và `yāna`. Ví dụ: `abhihaṭhūṃ` (sau khi mang lại), `abhiharitvā`; `anumodiyāna` (sau khi tùy hỷ), `anumoditvā`. Do quyền hạn của từ `bahula`, cũng xảy ra ở trường hợp không phải hợp thể chăng? Ví dụ: `Daṭhuṃ` (sau khi thấy); `disvā`. Việc tách quy tắc này là để chỉ ra phạm vi áp dụng hạn hẹp của chúng.

ဟနာ ရစ္စော-.

Sau `han`, (biến thành) `racca`.

ဟနသ္မာ ပရဿ တွာဿ ရစ္စော ဝါ ဟောတိ သမာသေ; အဟစ္စ, အဟနိတွာ.

Trong hợp thể, sau căn `han`, `tvā` tùy chọn biến thành `racca`. Ví dụ: `ahacca` (sau khi không đả thương), `ahanitvā`.

သာသာဓိကရာ စစရိစ္စာ-.

Sau `sa`, `asa`, `adhi` và `kara`, (biến thành) `cca` và `ricca`.

သာသာဓီဟိ ပရာ ကရာ ပရဿ တွာဿ စစရိစ္စာ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; သက္ကစ္စ, သက္ကရိတွာ, အသက္ကစ္စ, အသက္ကရိတွာ, အဓိကိစ္စ, အဓိကရိတွာ,

Sau `sa`, `asa`, `adhi` đi trước căn `kara`, `tvā` theo sau tùy chọn biến thành `cca` và `ricca` theo thứ tự. Ví dụ: `sakkacca` (một cách kính trọng), `sakkaritvā`; `asakkacca` (một cách không kính trọng), `asakkaritvā`; `adhikicca` (liên quan đến), `adhikaritvā`.

ဣတော စ္စော-.

Sau `i`, (biến thành) `cca`.

ဣဣစ္စသ္မာ ပရဿ တွာဿ စ္စော ဝါ ဟောတိ; အဓိစ္စ, အဓိယိတွာ, သမေစ္စ, သမေတွာ.

Sau căn `i`, `tvā` tùy chọn biến thành `cca`. Ví dụ: `adhicca` (sau khi học hỏi), `adhiyitvā`; `samecca` (sau khi hội họp), `sametvā`.

ဒိသာ ဝါနဝါ သ စ-.

Sau `dis`, (biến thành) `vāna`, và `sa` (thay cho `dis`).

ဒိသတော တွာဿ ဝါနဝါ ဟောန္တိ ဝါ, ဒိသဿ စ သကာရော တံ သန္တိယောဂေန; သဿ သဝိဓာနံ ပရရူပဗာဓနတ္ထံ; ဒိသွာန, ဒိသွာ, ပဿိတွာ–-ကထံ နာဒဋ္ဌာ ပရတော ဒေါသန္တိ? ဉာပကာတွာဿ ဝလောပေါ; ဧဝံ လဒ္ဓါ(န) ဓနန္တိအာဒိသု.

Sau căn `dis`, `tvā` tùy chọn biến thành `vāna`, và chữ `sa` của `dis` (vẫn là `sa`). Việc quy định `sa` thay cho `sa` là để ngăn cản sự biến đổi thành hình thức sau. Ví dụ: `disvāna` (sau khi thấy), `disvā`, `passitvā`. Vậy câu 'nādaṭṭhā parato dosanti' (không thấy lỗi nơi người khác) được giải thích thế nào? Do sự gợi ý, `va` của `tvā` bị lược bỏ. Tương tự trong các trường hợp như `laddhā(na) dhanaṃ` (sau khi nhận được tài sản).

ဧဣ ဗျဉ္ဇနဿ-.

Của phụ âm, `e` và `i`.

ကြိယတ္ထာ ပရဿ ဗျဉ္ဇနာဒိပ္ပစ္စယဿ ဉိ ဝါ ဟောတိ; ဘုဉ္ဇိတုံ, ဟောတ္တု; ဗျဉ္ဇနဿာတိ ကိံ? ပါစကော.

Sau một căn, một tiếp vị ngữ bắt đầu bằng phụ âm và có ý nghĩa mục đích của hành động (bất định từ), tùy chọn có thể có `ñi` (tức là `i`). Ví dụ: `bhuñjituṃ` (để ăn), `hotuṃ` (để là). Tại sao nói 'của phụ âm'? Ví dụ: `pācako` (người nấu ăn).

ရာ နဿ ဏော-.

Sau `r`, `n` thành `ṇa`.

ရာန္တတော ကြိယတ္ထာ ပရဿ ပစ္စယနကာရဿ ဏော ဟောတိ; အရဏံ, သရဏံ.

Sau một từ tận cùng bằng `r`, chữ `n` của một tiếp vị ngữ có ý nghĩa mục đích của hành động sẽ biến thành `ṇa`. Ví dụ: `araṇaṃ` (sự không đấu tranh), `saraṇaṃ` (nơi nương tựa).

န န္တမာနတျျာဒိနံ-.

Không (áp dụng) cho `nta`, `māna`, `tya`, v.v.

ရာန္တတော ပရေသံ န္တမာနတျာဒီနံ နဿ ဏော န ဟောတိ; ကရောန္တော, ကုရုမာနော; ကရောန္တိ.

Sau một từ tận cùng bằng `r`, chữ `n` của các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, `tya`, v.v. theo sau sẽ không biến thành `ṇa`. Ví dụ: `karonto` (đang làm), `kurumāno`; `karonti` (họ làm).

ဂမယမိသာသဒိသာနံ ဝါ စ္ဆငိ-.

Của các căn `gam`, `yam`, `is`, `ās`, `dis`, tùy chọn (biến thành) `ccha`.

ဧတေသံ ဝါ စ္ဆငိ ဟောတိ န္တမာနတျာဒိသု; ဂစ္ဆန္တော, ဂစ္ဆမာနော, ဂစ္ဆတိ; ယစ္ဆန္တော, ယစ္ဆမာနော, ယစ္ဆတိ; ဣစ္ဆန္တော, ဣစ္ဆမာနော, ဣစ္ဆတိ; အစ္ဆန္တော, အစ္ဆမာနော, အစ္ဆတိ; ဒိစ္ဆန္တော, ဒိစ္ဆမာနော, ဒိစ္ဆတိ. ဝါတိ ကိံ? ဂမိဿတိ; ဝဝတ္ထိတ ဝိဟာသတ္တေနညေသု စ ကွစိ? ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, ဣစ္ဆာ, ဣစ္ဆိတုံ; အစ္ဆိတဗ္ဗံ, အစ္ဆတုံ; အညေသဉ္စ ယောဂဝိဘာဂါ? ပဝေစ္ဆတိ.

Đối với các căn này, `ccha` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `gacchanto` (đang đi), `gacchamāno`, `gacchati`; `yacchanto` (đang cho), `yacchamāno`, `yacchati`; `icchanto` (đang mong muốn), `icchamāno`, `icchati`; `acchanto` (đang ngồi), `acchamāno`, `acchati`; `dicchanto` (đang thấy), `dicchamāno`, `dicchati`. Tại sao nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Gamissati` (sẽ đi). Do đây là tùy chọn có quy định, đôi khi cũng áp dụng ở nơi khác chăng? Ví dụ: `Icchitabbaṃ` (nên được mong muốn), `icchā` (sự mong muốn), `icchituṃ` (để mong muốn); `acchitabbaṃ` (nên ngồi), `acchatuṃ` (để ngồi). Do việc tách quy tắc, cũng áp dụng cho các căn khác chăng? Ví dụ: `Pavecchati` (đi vào).

ဇရမရာနမီယငိ-.

Của `jara` và `mara`, (biến thành) `īya`.

ဧတေသမီယငိ ဝါ ဟောတိ န္တမာနတျာဒိသု; ဇီယန္တော, ဇီရန္တော; ဇီယမာနော, ဇီရမာနော; ဇီယတိ, ဇီရတိ; မီယန္တော, မရန္တော; မီယမာနော, မရမာနော; မီယတိ, မရတိ.

Đối với các căn này, `īya` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `jīyanto` (đang già đi), `jīranto`; `jīyamāno`, `jīramāno`; `jīyati` (già đi), `jīrati`; `mīyanto` (đang chết), `maranto`; `mīyamāno`, `maramāno`; `mīyati` (chết), `marati`.

ဌာပါနံ တိဋ္ဌပိဝါ-.

Của `ṭhā` và `pā`, (biến thành) `tiṭṭha` và `piva`.

ဌပါနံ တိဋ္ဌပိဝါ ဟောန္တိ ဝါ န္တမာနတျာဒိသု; တိဋ္ဌန္တော, တိဋ္ဌမာနော, တိဋ္ဌတိ; ပိဝန္တော, ပိဝတိ; ဝါတွေဝ? ဌာတိ, ပါတိ.

Đối với `ṭhā` và `pā`, `tiṭṭha` và `piva` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `tiṭṭhanto` (đang đứng), `tiṭṭhamāno`, `tiṭṭhati` (đứng); `pivanto` (đang uống), `pivati` (uống). Tại sao lại nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Ṭhāti` (đứng), `pāti` (uống).

ဂမဝဒဒါနံ ဃမ္မဝဇ္ဇဒဇ္ဇာ-.

Của `gam`, `vad`, `dā`, (biến thành) `ghamma`, `vajja`, `dajja`.

ဂမာဒီနံ ဃမ္မာဒယော ဝါ ဟောန္တိ န္တမာနတျျာဒိသု; ဃမ္မန္တော, ဂစ္ဆန္တော; ဝဇ္ဇန္တော, ဝဒန္တော; ဒဇ္ဇန္တော, ဒဒန္တော.

Đối với `gam`, v.v., `ghamma`, v.v. tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `ghammanto` (đang đi), `gacchanto`; `vajjanto` (đang nói), `vadanto`; `dajjanto` (đang cho), `dadanto`.

ကရဿ သောဿ ကုဗ္ဗကုရုကယိရာ-.

Của `kara` với `o`, (biến thành) `kubba`, `kuru`, `kayirā`.

ကရဿ သဩကာရဿ ကုဗ္ဗာဒယော ဝါ ဟောန္တိ န္တမာနတျာဒိသု; ကုဗ္ဗန္တော, ကယိရန္တော, ကရောန္တော; ကုဗ္ဗမာနော, ကုရုမာနော, ကယိရမာနော, ကရာဏော; ကုဗ္ဗတိ, ကယိရတိ, ကရောတိ; ကုဗ္ဗတေ, ကုရုတေ, ကယိရတေ–-ဝစတ္ထိတဝိဘာသတ္တာ ဝါဓိကာရဿ ဘိယျော မာနပရစ္ဆက္ကေသုကုရု, ကွဝိဒေဝ ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကေ? အဂ္ဃံ ကုရုတု နော ဘဝံ; သောဿာတိ ဝုတ္တတ္တာ ကတ္တရိ ယေဝိမေ.

Đối với căn `kara` với `o`, `kubba`, v.v. tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `kubbanto` (đang làm), `kayiranto`, `karonto`; `kubbamāno`, `kurumāno`, `kayiramāno`, `karāṇo`; `kubbati` (làm), `kayirati`, `karoti`; `kubbate`, `kurute`, `kayirate`. Do quyền hạn của `vā` là tùy chọn có quy định, hình thức `kuru` được dùng nhiều hơn trong sáu đuôi từ sau `māna`, và chỉ đôi khi trong sáu đuôi từ đầu. Ví dụ: `Agghaṃ kurutu no bhavaṃ` (Mong ngài hãy định giá cho chúng tôi). Do đã nói 'với `o`', nên những hình thức này chỉ dùng trong thể chủ động (kattari).

ဂဟဿ ဃေပ္ပော-.

Của `gaha`, (biến thành) `gheppa`.

ဂဟဿ ဝါ ဃေပ္ပောတိ န္တမာနတျာဒိသု; ဃေပ္ပန္တော, ဃေပ္ပမာနော, ဃေပ္ပတိ–-ဝါတွေဝ? ဂဏှာတိ.

Đối với căn `gaha`, `gheppa` tùy chọn xuất hiện khi có các tiếp vị ngữ `nta`, `māna`, v.v. theo sau. Ví dụ: `gheppanto` (đang lấy), `gheppamāno`, `gheppati` (lấy). Tại sao lại nói 'tùy chọn'? Ví dụ: `Gaṇhāti` (lấy).

ဏော နိဂ္ဂဟိတဿ-.

Không của sự chế ngự-.

ဂဟဿ နိဂ္ဂဟတဿ ဏော ဟောတိ; ဂဏှိတဗ္ဗံ, ဂဏှိတုံ, ဂဏှန္တော.

Không (áp dụng) cho (gốc) gah đã bị chế ngự; (ví dụ:) gaṇhitabbaṃ, gaṇhituṃ, gaṇhanto.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ ခါဒိကဏ္ဍော ပဉ္စမော.

Dứt chương thứ năm là chương Khādi trong Vutti của ngữ pháp Moggallāna.

ဝတ္တမာနေ တိအန္တိသိထမိမတ္ဉန္တေ သေဝှ္ဉေမှေ-.

Trong thì hiện tại (vattamāna), (các vĩ ngữ là) ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe.

ဝတ္တမာန္ဉာရဒ္ဓါပရိသမတ္တေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ တျာဒယော ဟောန္တီ; ဂစ္ဆတိ, ဂစ္ဆန္တိ, ဂစ္ဆသိ, ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆာမိ, ဂစ္ဆာမ; ဂစ္ဆတေ, ဂစ္ဆန္တေ, ဂစ္ဆသေ, ဂစ္ဆဝှေ, ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆမှေ –-ကထံ ပုရေ အဓမ္မော ဒိပ္ပတိ, ပုရာ မရာမိတိ? ဝတ္တမာနဿေဝ ဝတ္တုမိဋ္ဌတ္တာ, တံသမီပဿတဂ္ဂဟဏေန ဂဟဏာ; ပုရေပုရာသဒ္ဒေဟိ ဝါ အနာဂတတ္တာဝဂမျတေ, တဒါ တဿ ဝတ္တမာနတ္တာ; ကာလဝျတ္တယော ဝါ ဧသော; ဘဝန္တေဝ ဟိ ကာလန္တရေ’ပိ တျာဒယော ဗာဟုလကာ?‘‘သန္တေသု ပရိဂုဟာမိ မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒံ, ကာယယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ သဟဝျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿ, အနေကဇာတိသံသာရံ သန္ဓာဝိဿံ, အတိဝေလံ နမဿိဿန္တိ‘‘.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ti’ được dùng sau gốc động từ trong thì hiện tại (vattamāna), với ý nghĩa một hành động đã bắt đầu nhưng chưa kết thúc; (ví dụ:) gacchati, gacchanti, gacchasi, gacchatha, gacchāmi, gacchāma; gacchate, gacchante, gacchase, gacchavhe, gacche, gacchamhe. -- (Hỏi:) Tại sao (lại có những cách dùng như) ‘pure adhammo dippati’ (thuở xưa, phi pháp hưng thịnh), ‘purā marāmi’ (trước khi ta chết)? (Đáp:) Do muốn nói như thể là hiện tại, và do được dùng để chỉ (thời gian) gần với hiện tại; hoặc do các từ ‘pure’, ‘purā’ mà ý nghĩa vị lai được hiểu, khi đó nó là thì hiện tại (so với thời điểm đó); hoặc đây là sự chuyển đổi thì (kālavyattayo). Chẳng phải các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ti’ cũng thường được dùng trong các thì khác sao? (Ví dụ:) ‘Santesu pariguhāmi mā ca kiñci ito adaṃ’ (Giữa những người tốt, tôi che giấu và đã không cho gì từ đây), ‘kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ sahavyataṃ gacchati vāsavassa’ (Sau khi thân hoại, trong đời sau, vị ấy đi đến đồng bạn với trời Vāsava), ‘anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissaṃ’ (Ta sẽ lang thang trong vô số kiếp luân hồi), ‘ativelaṃ namassissanti’ (Họ sẽ đảnh lễ quá mức).

ဘဝဿတိ ဿတိဿန္တိဿသိဿထဿာမိဿာမဿတေဿန္တေ ဿသေဿဝှေဿံဿာမှေ-.

Trong thì tương lai (bhavissati), (các vĩ ngữ là) ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe.

ဘဝိဿတိ အနာရဒ္ဓေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဿတျာဒယော ဟောန္တိ; ဂမိဿတိ, ဂမိဿန္တိ, ဂမိဿသိ, ဂမိဿထ, ဂမိဿာမိ, ဂမိဿာမ; ဂမိဿတေ, ဂမိဿန္တေ, ဂမိဿသေ, ဂမိဿဝှေ, ဂမိဿံ, ဂမိဿာမှေ.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssati’ được dùng sau gốc động từ trong thì tương lai (bhavissati), với ý nghĩa một hành động chưa bắt đầu; (ví dụ:) gamissati, gamissanti, gamissasi, gamissatha, gamissāmi, gamissāma; gamissate, gamissante, gamissase, gamissavhe, gamissaṃ, gamissāmhe.

နာမေ ဂရဟာဝိမ္ဘယေသု-.

Khi có (bất biến từ) ‘nāma’, (thì tương lai được dùng) trong ý nghĩa khiển trách và kinh ngạc.

နာမသဒ္ဒေ နိပါတေ သတိ ဂရဟာယံ ဝိမ္ဘယေ စ ဂမျမာနေဿတျာဒယော ဟောန္တိ; ဣမေ ဟိ နာမ ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ; န ဟိ နာမ ဘိက္ခဝေ တဿ မောဃပုရိသဿပါဏေသု အနုဒ္ဒယာ ဘဝိဿတိ; ကထဉှိ နာမ သော ဘိက္ခဝေ မောဃပုရိသော သဗ္ဗမတ္တိကာမယံ ကုဋိကံ ကရိဿတိ; တတ္ထ နာမ တွံ မောဃပုရိသမယာ ဝိရာဂါယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သရာဂါယ ဝေတေဿသိ, အတ္ထိ နာမတာတ သုဒိန္န အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ, အတ္ထိယေဝိဟာပိ နိန္ဒာဝဂမော. ဝိမ္ဘယေ?- အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော အဗ္ဘူတံ ဝတ ဘော သန္တေန ဝတ ဘော ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေနဝိရန္တိ, ယတြ ဟိ နာမ သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနီ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ ဒက္ခိတိ, န ပန သဒ္ဒံ သောဿတိ; အစ္ဆရိယံ အန္ဓော နာမ ပဗ္ဗတမာရောဟိဿတိ; ဗဓိရော နာမ သဒ္ဒံ သောဿတိ.

Khi có bất biến từ ‘nāma’, và khi ý nghĩa khiển trách hoặc kinh ngạc được hiểu, các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssati’ được dùng. (Ví dụ về) khiển trách: ‘ime hi nāma kalyāṇadhammā paṭijānissanti’ (Chắc những người tự cho là có thiện pháp này sẽ hứa hẹn đây!); ‘na hi nāma bhikkhave tassa moghapurisassapāṇesu anuddayā bhavissati’ (Này các Tỳ khưu, chắc kẻ ngu si kia sẽ không có lòng thương xót chúng sanh đâu!); ‘kathañhi nāma so bhikkhave moghapuriso sabbamattikāmayaṃ kuṭikaṃ karissati’ (Này các Tỳ khưu, làm sao mà kẻ ngu si kia lại có thể làm một cái am toàn bằng đất sét được!); ‘tattha nāma tvaṃ moghapurisamayā virāgāya dhamme desite sarāgāya vetessasi’ (Này kẻ ngu si, ở đó, khi Pháp được ta thuyết vì ly tham, ngươi lại hướng đến tham ái sao!); ‘atthi nāmatāta sudinna ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhuñjissasi’ (Này Sudinna, có thật là con sẽ ăn cháo từ chiều hôm qua sao!), ở đây cũng hàm ý khiển trách. (Ví dụ về) kinh ngạc: ‘Acchariyaṃ vata bho abbhūtaṃ vata bho santena vata bho pabbajitā vihārenaviranti, yatra hi nāma saññī samāno jāgaro pañcamattānī sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva dakkhiti, na pana saddaṃ sossati’ (Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! ... ở nơi mà một người có tri giác, tỉnh táo, sẽ không thấy năm trăm cỗ xe đi qua sát bên, cũng sẽ không nghe thấy tiếng động); ‘acchariyaṃ andho nāma pabbatamārohissati’ (Thật kỳ diệu, người mù sẽ leo lên núi!); ‘badhiro nāma saddaṃ sossati’ (Người điếc sẽ nghe thấy âm thanh!).

ဘုတေ ဤဥံဩတ္ထေမ္ဘာအာဦသေဝှံအမ္ဘေ-.

Trong thì quá khứ (bhūta), (các vĩ ngữ là) ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā, ā, ū, se, vhaṃ, a, mhe.

ဘုတေ ပရိသမတ္တ္ဉတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဤအာဒယော ဟောန္တိ; အဂမီ, အဂမုံ, အဂမော, အဂမိတ္ထ, အဂမိံ, အဂမိမှာ; အဂမာ, အဂမူ, အဂမိသေ, အဂမိဝှံ, အဂမ, အဂမိမှေ–-ဘုတ သာမညဝစနိစ္ဆာယမနဇ္ဇတနေပိ? သုဝေါ အဟောသိ အာနန္ဒော.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ī’ được dùng sau gốc động từ trong thì quá khứ (bhūta), với ý nghĩa một hành động đã hoàn tất; (ví dụ:) agamī, agamuṃ, agamo, agamittha, agamiṃ, agamimhā; agamā, agamū, agamise, agamivhaṃ, agama, agamimhe. -- (Hỏi:) Có phải (thì này được dùng) ngay cả trong (thì) quá khứ không phải hôm nay (anajjatanī), do muốn nói về quá khứ một cách tổng quát? (Đáp:) ‘Suvo ahosi ānando’ (Ngày mai đã có niềm vui).

အနဇ္ဇတနေ အာဦဩတ္ထအမှာတ္ထတ္ထုံသေဝှံဣံမ္ဘသေ-.

Trong thì quá khứ không phải hôm nay (anajjatanī), (các vĩ ngữ là) ā, ū, o, ttha, a, mhā, ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase.

အဝိဇ္ဇမာနဇ္ဇတနေ ဘုတေ’တ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အာအာဒယော ဟောန္တိ.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ā’ được dùng sau gốc động từ với ý nghĩa quá khứ không phải của ngày hôm nay.

အာဉာယျာ စ ဥဋ္ဌာနာ အာဉာယျာ စ သံဝေသနာ,ဧသဇ္ဇတနော ကာလော အဟရူဘယတဍ္ဎရတ္တံ ဝါ;

Từ lúc mặt trời mọc được biết đến cho đến lúc mặt trời lặn được biết đến, đó là khoảng thời gian của ngày hôm nay (ajjatana); hoặc là ban ngày và nửa đêm về hai phía.

အဂမာ, အဂမူ, အဂမော, အဂမတ္ထ, အဂမ, အဂမမှာ; အဂမိတ္ထ, အဂမတ္ထုံ, အဂမသေ, အဂမဝှံ, ဂမိံ, အဂမမှသေ; အညပဒတ္ထော ကိံ? အဇ္ဇ ဟိယျော ဝါ အဂမာသိ.

(Ví dụ:) Agamā, agamū, agamo, agamattha, agama, agamamhā; agamittha, agamatthuṃ, agamase, agamavhaṃ, gamiṃ, agamamhase. -- Mục đích của từ khác (tức là ‘anajjatane’) là gì? (Để loại trừ trường hợp như:) ‘Ajja hiyyo vā agamāsi’ (Bạn đã đi hôm nay hoặc hôm qua).

ပရောက္ခေ ဩဧတ္ထအမ္ဘတ္ထရေတ္ထောဝှောဣမှေ-.

Trong thì quá khứ vị kiến (parokkha), (các vĩ ngữ là) a, u, e, ttha, a, mha, ttha, re, ttho, vho, i, mhe.

အပစ္စက္ခေ ဘုတာနဇ္ဇတနေ’တ္ထေ စတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တိ; ဇဂါမ, ဇဂမု, ဇဂမေ, ဇဂမိတ္ထ, ဇဂမ, ဇဂမိမှ; ဇဂမိတ္ထ, ဇဂမိရေ, ဇဂမိတ္ထော, ဇဂမိဝှော, ဇဂမိ, ဇဂမိမှေ. –––––––––––––––––––-

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘a’ được dùng sau gốc động từ với ý nghĩa quá khứ không phải của ngày hôm nay và không được chứng kiến trực tiếp (apaccakkha); (ví dụ:) jagāma, jagamu, jagame, jagamittha, jagama, jagamimha; jagamittha, jagamire, jagamittho, jagamivho, jagami, jagamimhe.

မူဠှဝိက္ခိတ္တဗျာသတ္တစိတ္တောနတ္တနာပိ ကြိယာ ကတာဘိနိဗ္ဗတ္တိကာလေ’နုပလဒ္ဓါ သမာနာ ဧလေနာနုမီယမာနာ ပရောက္ခာစ ဝတ္ထုတော; တေနုတ္တမဝ္သယေ’ပိ ပယောဂသမ္ဘဝေါ.

Ngay cả khi hành động do chính mình thực hiện, nhưng không được nhận biết vào lúc diễn ra do tâm bị si mê, tán loạn, hoặc bị trói buộc, và sau đó được suy luận ra, thì về bản chất nó cũng là (hành động) vị kiến (parokkha); do đó, cũng có thể sử dụng (thì này) ở ngôi thứ nhất.

ဧယျာဒေါ ဝါတိပတ္တိယယံ ဿာဿံသုဿေဿထဿံဿမှာဿထ ဿိံသုဿသေဿဝှေဿိံဿာမ အသေ-.

Trong (thì) điều kiện quá khứ (kriyātipatti), (các vĩ ngữ là) ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssamhā, ssatha, ssiṃsu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase.

ဧယျာဒေါ ဝိသယေ ကြိယာတိပတ္တိယံ ဿာဒယော ဟောန္တိ ဝိဘာသာ; ဝိဓုရပ္ပစ္စယောပနိပါတတော ကာရဏဝေကလ္လတော ဝါ ကြိယာယာတိ ပတနမနိပ္ဖတ္တိ ကြိယာတိပတ္တိ; ဧတေ စ ဿာဒယော သာမတ္ထိယာတီတာနာဂတေသွေဝ ဟောန္တိ, န ဝတ္တမာနေ, တတြ ကြိယာတိပတ္တျ သမ္ဘဝါ.

Trong phạm vi của (các vĩ ngữ) bắt đầu bằng ‘eyya’, các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssā’ được dùng tùy chọn trong (thì) điều kiện quá khứ (kriyātipatti). Điều kiện quá khứ là sự không xảy ra, sự không hoàn thành của một hành động, do sự xuất hiện của một điều kiện cản trở hoặc do thiếu nguyên nhân. Và các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘ssā’ này, theo năng lực của chúng, chỉ xảy ra trong quá khứ và tương lai, không xảy ra trong hiện tại, vì ở đó không thể có sự không hoàn thành của hành động.

သစေ ပဌမဝယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘိဿာ, အရဟာ အဘဝိဿာ; ဒက္ခိဏေန စေ အဂမိဿာ, န သကဋံ ပရိယာဘဝိဿာ- ဒက္ခိဏေန စေ အဂမိဿံသု, အဂမိဿေ, အဂမိဿထ, အဂမိဿံ, အဂမိဿမှာ, အဂမိဿထ, အဂမိဿိံသု, အဂမိဿသေ, အဂမိဿဝှေ,အဂမိဿိံ, အဂမိဿာမ အသေ- န သကဋံ ပရိယာဘဝိဿာ. ဝါတိ ကိံ? ဒက္ခိဏေန စေ ဂမိဿတိ, န သကဋံ ပရိယာဘဝိဿတိ.

(Ví dụ:) ‘Sace paṭhamavaye pabbajjaṃ alabhissā, arahā abhavissā’ (Nếu tôi đã xuất gia trong thời thanh xuân, tôi đã trở thành A-la-hán); ‘dakkhiṇena ce agamissā, na sakaṭaṃ pariyābhavissā’ (Nếu ông ấy đã đi về phía nam, cỗ xe đã không bị lật) - (tương tự với) dakkhiṇena ce agamissaṃsu, agamisse, agamissatha, agamissaṃ, agamissamhā, agamissatha, agamissiṃsu, agamissase, agamissavhe,agamissiṃ, agamissāma ase- na sakaṭaṃ pariyābhavissā. (Hỏi:) Từ ‘vā’ (tùy chọn) có mục đích gì? (Đáp:) (Để cho phép cách dùng khác như:) ‘Dakkhiṇena ce gamissati, na sakaṭaṃ pariyābhavissati’ (Nếu ông ấy đi về phía nam, cỗ xe sẽ không bị lật).

ဟေတုဖလေသွေယျဧယျုံဧယျာသဧယျာထဧယျာမိဧယျာမဧထ ဧရံဧထောဧယျဝှောဧယျံဧယျာမှေ-.

Trong (ý nghĩa) nhân và quả (hetuphala), (các vĩ ngữ là) eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyavho, eyyaṃ, eyyāmhe.

ဟေတုဘုတာယံ ဖလဘုတာယဉ္စ ကြိယာယံ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာဧယျာဒယော ဝါ ဟောန္တိ.

Các vĩ ngữ bắt đầu bằng ‘eyya’ được dùng tùy chọn sau gốc động từ trong một hành động là nguyên nhân và trong một hành động là kết quả.

သစေ သံခါရာ နိစ္စာ ဘဝေယျုံ, န နိရုဇ္ဈေယျုံ; ဒက္ခိနေဏန စေ ဂစ္ဆေယျ, န သကဋံ ပရိယာဘဝေယျ-ဒက္ခိဏေန စေ ဂစ္ဆေယျုံ, ဂစ္ဆေယျာသိ, ဂစ္ဆေယျာထ, ဂစ္ဆေယျာမိ, ဂစ္ဆေယယျာမ; ဂစ္ဆေထ, ဂစ္ဆေရံ, ဂစ္ဆေထော, ဂစ္ဆေယျဝှော, ဂစ္ဆေယျံ, ဂစ္ဆေယျာမှေ- န သကဋံ ပရိယာဘဝေယျ; ဘဝနံ ဂမနဉ္စ ဟေတု, အနိရုဇ္ဈနံ ပရိယာဘဝနဉ္စ ဖလံ–-ဣဟ ကသ္မာ န ဟောတိ?- ဟန္တီတိ ပလာယတိ, ဝဿတီတိ ဓာဝတိ, ဟနိဿတီတိ ပလာယိဿတီတိ? ဣတိသဒ္ဒေနေဝ ဟေတုဟေတုမန္တတာယယ ဇောတိတတ္တာ ဝါတိ ကိံ ဒက္ခိဏေန စေ ဂမိဿတိ, န သကဋံ ပရိယာ ဘဝိဿတိ.

Nếu các pháp hữu vi là thường hằng, chúng sẽ không bị diệt; nếu đi về phía nam, chiếc xe sẽ không bị lật - nếu chúng đi về phía nam, ngươi sẽ đi, các ngươi sẽ đi, tôi sẽ đi, chúng tôi sẽ đi; ngươi hãy đi, tôi sẽ đi, hai ngươi sẽ đi, các ngươi sẽ đi, tôi sẽ đi, chúng tôi sẽ đi - chiếc xe sẽ không bị lật; sự hiện hữu và sự đi là nhân, sự không diệt và sự không bị lật là quả – tại sao ở đây lại không như vậy? - (Nó) bỏ chạy vì (nghĩ rằng) 'nó đánh', (nó) chạy vì (nghĩ rằng) 'trời mưa', (nó) sẽ bỏ chạy vì (nghĩ rằng) 'nó sẽ đánh' phải không? Hay là do chính từ 'iti' đã làm sáng tỏ mối quan hệ nhân quả? Hoặc là: nếu nó sẽ đi về phía nam, chiếc xe sẽ không bị lật.

ပဉှပတ္ထနာဝိဓိသူ-.

Trong (các ý nghĩa) câu hỏi, thỉnh nguyện, và mệnh lệnh.

ပဉှော-သမ္ပုစ္ဆနံ သမ္ပဓာရဏာ နိရူပနာ ကာရိယနိစ္ဆယနံ; ပတ္ထနာ-ယာဝနမိဋ္ဌာသိံသနဉ္စ; ဝိဓာနံ ဝိဓိ နိယောဇနံ ကြိယာသု ဝျာပါရဏာ; သာ စ ဒုဝိဓာဝ?- သာဒရာနာဒရဝသေန, ဝိသယဘေဒေန ဘိန္နာယပိ တဒုဘယာနတိဝတ္တနတော.

Câu hỏi là sự hỏi han, sự xem xét, sự xác định, sự quyết định về việc cần làm; thỉnh nguyện là sự yêu cầu và sự mong muốn điều tốt đẹp; mệnh lệnh là quy tắc, sự chỉ định, sự sai khiến trong các hành động; và điều đó có hai loại phải không? - Theo cách tôn trọng và không tôn trọng, mặc dù được phân biệt bởi sự khác biệt về đối tượng, nhưng không vượt ra ngoài hai loại đó.

ဧတေသု ပဉှာဒိသု ကြိယတ္ထတော ဧယျာဒယော ဟောန္တိ; ပဉှေ?-ကိမာယသ္မာ ဝိနယမ္ပရိယာပုဏေယျ,ဥဒါဟု ဓမ္မံ?; ဂစ္ဆေယျံ ဝါဟံ ဥပေါသထံ, န ဝါ ဂစ္ဆေယျံ?, ပတ္ထနာယံ?- လဘေယျာဟကကမ္ဘန္တေ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒံ; ပဿေယျံ တံ ဝဿသတံ အရောဂံ. ဝိဓိမှိ?-ဘဝံ ပတ္တံ ပစေယျ, ဘဝံ ပုညံ ကရေယျ, ဣဟ ဘဝံ ဘုဉ္ဇေယျ, ဣဟ ဘဝံ နိသီဒေယျ, မာဏဝကံ ဘဝံ အဇ္ဈာပေယျ–-အနုညာပတ္တကာလေသုပိ သိဒ္ဓါဝ, တတ္ထာပိ ဝိဓိပ္ပတီတိတော; အနုညာယံ?ဧဝံကရေယျာသိ. ပတ္တကာလေ?- ကဋံ ကရေယျာသိ, ပတ္တော တေ ကာလော ကဋကရဏေ; ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ သံဃော ဥပေါသထံ ကရေယျ; ဧတဿ ဘဂဝါ ကာလော, ဧတဿ သုဂတ ကာလော, ယမ္ဘဂဝါ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညပေယျ–-ပေသနေ’ပိစ္ဆန္တိ?- ဂါမံ တွံ ဘဏေ ဂစ္ဆေယျာသိ.

Trong những (ý nghĩa) câu hỏi v.v... này, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng theo ý nghĩa của động từ; trong (ý nghĩa) câu hỏi? - Tôn giả nên học Luật hay là học Pháp?; Tôi có nên đi dự lễ Bố-tát hay không? Trong (ý nghĩa) thỉnh nguyện? - Bạch ngài, mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi đức Thế Tôn; mong rằng tôi được thấy ngài sống trăm năm không bệnh tật. Trong (ý nghĩa) mệnh lệnh? - Ngài nên nấu cơm, ngài nên làm phước, ngài nên dùng bữa ở đây, ngài nên ngồi ở đây, ngài nên dạy cho cậu thanh niên – cũng được thành tựu trong (ý nghĩa) cho phép và đúng thời điểm, vì ở đó ý nghĩa mệnh lệnh cũng được nhận thấy; trong (ý nghĩa) cho phép? Ngươi nên làm như vậy. Trong (ý nghĩa) đúng thời điểm? - Ngươi nên làm chiếu, đã đến lúc ngươi làm chiếu; nếu Tăng chúng thấy là hợp thời, Tăng chúng nên làm lễ Bố-tát; bạch đức Thế Tôn, đây là thời, bạch đức Thiện Thệ, đây là thời, để đức Thế Tôn chế định học giới cho các vị đệ tử – họ cũng muốn (dùng) trong (ý nghĩa) sai khiến phải không? - Này anh, anh nên đi đến làng.

တုအတ္တုဟိထမိမတံအန္တံဿုဝှောဉာမသေ-.

(Các vĩ tố) tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase.

ပဉှာဒိသွေတေ ဟောန္တိ ကြိယတ္ထတော; ကြိယတ္ထတော; ယစ္ဆတု, ဂစ္ဆန္တု, ဂစ္ဆာဟိ, ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆာမိ, ဂစ္ဆာမ, ဂစ္ဆတံ, ဂစ္ဆန္တံ, ဂစ္ဆဿု, ဂစ္ဆဝှော, ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆာမသေ–-ပဉှေ?- ကိန္နု ဗလု ဟော ဝျာကရဏမဓိယဿု?. ပတ္ထနာယံ?- ဒဒါဟိ မေ, ဇိဝတု ဘဝံ. ဝိသိမှိ?-ကဋံ ကရောတု ဘဝံ, ပုညံ ကရောတု ဘဝံ, ဣဟ ဘဝံ ဘုဉ္ဇတု, ဣဟဘဝံ နိသီဒတု, ဥဒ္ဒိသတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ပါတိမောက္ခာ. ပေသနေ?- ဂစ္ဆ ဘဏေ ဂါမံ. အနုမတိယံ?ဧဝံ ကရောဟိ. ပတ္တကာလေ?-ကာလော’ယံ တေ မဟာဝီရ ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆိယံ.

Những (vĩ tố) này được dùng trong (ý nghĩa) câu hỏi v.v... theo ý nghĩa của động từ; theo ý nghĩa của động từ; nó hãy cho, họ hãy đi, ngươi hãy đi, các ngươi hãy đi, tôi hãy đi, chúng tôi hãy đi, nó hãy đi, chúng hãy đi, ngươi hãy đi, các ngươi hãy đi, tôi hãy đi, chúng tôi hãy đi – trong (ý nghĩa) câu hỏi? - Này, vậy ngươi hãy học ngữ pháp đi? Trong (ý nghĩa) thỉnh nguyện? - Xin hãy cho tôi, mong ngài được sống lâu. Trong (ý nghĩa) mệnh lệnh? - Ngài hãy làm chiếu, ngài hãy làm phước, ngài hãy dùng bữa ở đây, ngài hãy ngồi ở đây, bạch ngài, đức Thế Tôn hãy thuyết Pātimokkha. Trong (ý nghĩa) sai khiến? - Này anh, hãy đi đến làng. Trong (ý nghĩa) cho phép? - Hãy làm như vậy. Trong (ý nghĩa) đúng thời điểm? - Này bậc Đại Hùng, đây là lúc ngài hãy sinh vào lòng mẹ.

သတ္တျရဟေသွေယျာဒိ-.

Trong (ý nghĩa) khả năng và thích hợp, (dùng) 'eyya' v.v...

သတ္တိယံ အရဟတ္ထေ စ ကြိယတ္ထာ. ဧယျာဒယော ဟောန္တိ; ဘဝံ ခလု ရဇ္ဇံ ကရေယျ, ဘဝံ သတ္တော; အရဘော.

Trong ý nghĩa khả năng và thích hợp, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng theo ý nghĩa của động từ. Ngài quả thật có thể cai trị vương quốc, ngài có khả năng; ngài xứng đáng.

သမ္ဘာဝနေ ဝါ-.

Hoặc trong (ý nghĩa) phỏng đoán.

သမ္ဘာဝနေ ဂမျမာနေ ဓာတုနာ ဝုစ္စမာနေ စ ဧယျာဒယောဟောန္တိ ဝိဘာသာ; အပိ ပဗ္ဗတံ သိရသာ ဘိန္ဒေယျ. ကြိယာတိပတ္တိယန္တုဿာဒိ?- အသနိယာပိ ဟတော နာပတိဿာ သမ္ဘာဝေမိ သဒ္ဒဟာမိအဝကပ္ပေမိ ဘုဉ္ဇေယျ ဘဝံ; ဘုဇိဿတိ ဘဝံ, အဘုဉ္ဇိ ဘဝံ. ကြယာတိပတ္တိယန္တုဿာဒိ-သမ္ဘာဝေမိ နာဘုဇိဿံ ဘဝံ.

Khi ý nghĩa phỏng đoán được hiểu ngầm hoặc được diễn đạt bởi động từ, các (vĩ tố) 'eyya' v.v... được dùng một cách tùy chọn; có lẽ nó có thể dùng đầu phá vỡ ngọn núi. Trong (ý nghĩa) hành động không xảy ra (quá khứ điều kiện), (dùng) 'ssa' v.v...? - Dù bị sét đánh, nó cũng sẽ không ngã. Tôi phỏng đoán, tôi tin, tôi cho rằng ngài sẽ ăn; (tương đương với) ngài sẽ ăn, ngài đã ăn. Trong (ý nghĩa) hành động không xảy ra (quá khứ điều kiện), (dùng) 'ssa' v.v... - Tôi phỏng đoán ngài đã không ăn.

မာယောဂေ ဤအာအာဒိ-.

Khi kết hợp với 'mā', (dùng) 'ī', 'ā' v.v...

မာယောဂေ သတိ ဤအာဒယော အာအာဒယော စ ဝါ ဟောန္တိ; မာဿုပုနပိ ဧဝရူပမကာသိ, မာ ဘဝံ အဂမာ ဝနံ; ဝါတိ ကိံ? မာ တေကာမဂုဏေ ဘမဿု စိတ္တံ, မာ တွံ ကရိဿသိ, မာ တွံ ကရေယျာသိ–-အသကကာလတ္ထော’ယမာရမ္ဘော; ဗုဒ္ဓေါ’ဘဝိဿတီတိ ပဒန္တရ သမ္ဗန္ဓေန အနာဂတကာလတာ ပတိယတေ, ဧဝံ ကတော ကဋော သွေဘဝိဿတိ, ဘာဝိ ကစ္စမာသီတိ; လုနာဟိ လုနာဟိတွေဝါယံ လုနာတိ, လုနဿု လုနဿုတွေဝါယံ လုနာတီတိ တွာဒီနမေဝေတံ မဇ္ဈိမပုရိ သေကဝစနာနမာဘိက္ခညေ ဝိဗ္ဗဝနံ; ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ?-ဧဝမေသ တုရိတော အညေ’ပိ နိယောဇေန္တော ဝိယ ကိရိယံ ကရောတီတိ; ဧဝံ လုနာထ လုနာထာတွေဝါယံ လုနာတိ, လုနဝှော လုနဝှော တွေဝါယံ လုနာတိ; တထာ ကာလတ္တရေသုပိ လုနာဟိ လုနာဟိတွေဝါယံ အလုနိ, အလုနာ, လုလာဝ, လုနိဿတီတိ; ဧဝံ ဿုမှိ စ ယောဇနီယံ–-တထာ သမုစ္စယေ’ပိ မဌမဋ, ဝိဟာရမဋေတွေဝါယမဋတိ; မဌမဋဿု, ဝိဟာရမဋဿုတွေဝါယမဋတိ–-ဗျာပါရဘေဒေ တု သာမညဝစနဿေဝ ဗျာပကတ္တာ အနုပ္ပယောဂေါ ဘဝတိ? ဩဒနံ ဘုဉ္ဇ, ယာဂုမ္ပိဝ, ဓာနာ ခါဒေတွာဝါယမဇ္ဈောဟရတိ.

Khi kết hợp với 'mā', các (vĩ tố) 'ī' v.v... và 'ā' v.v... được dùng một cách tùy chọn; mong rằng ngươi đừng làm việc như vậy nữa, mong rằng ngài đừng đi vào rừng; tại sao nói 'tùy chọn'? - Tâm ngươi chớ lang thang trong các dục; ngươi chớ làm, ngươi chớ nên làm – sự khởi đầu này có ý nghĩa không giới hạn về thời gian; thời tương lai được nhận biết qua mối liên hệ với từ khác, như trong 'vị ấy sẽ thành Phật', tương tự 'chiếc chiếu đã được làm sẽ có vào ngày mai', 'công việc sắp tới đã có'; nó cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi', nó cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi' - đây là sự giải thích về sự lặp lại của các (vĩ tố) 'tva' v.v... ở ngôi thứ hai số ít; điều này có nghĩa là gì? - Nó làm hành động một cách vội vã như thể đang sai khiến cả những người khác; tương tự, nó cắt giống như (ra lệnh) 'các ngươi hãy cắt, các ngươi hãy cắt', nó cắt giống như (ra lệnh) 'các ngươi hãy cắt, các ngươi hãy cắt'; cũng vậy, trong cả ba thời, nó đã cắt, đã cắt, đã cắt, sẽ cắt giống như (ra lệnh) 'cắt đi, cắt đi'; tương tự, cũng cần được áp dụng với (vĩ tố) 'ssu' – cũng vậy trong (ý nghĩa) tập hợp: nó đi lang thang giống như (nói) 'hãy đi lang thang ở tịnh xá, hãy đi lang thang ở tu viện'; nó đi lang thang giống như (nói) 'ngươi hãy đi lang thang ở tịnh xá, ngươi hãy đi lang thang ở tu viện' – nhưng khi có sự khác biệt về hành động, việc sử dụng một từ chung chung là thích hợp vì tính bao quát của nó phải không? Nó ăn (nhiều thứ) giống như (nói) 'hãy ăn cơm, hãy uống cháo, hãy ăn ngũ cốc rang'.

ပုဗ္ဗပရစ္ဆက္ကာနမေကာနေကေသု တုမှာမှသေသေသု ဒွေဒွေ မဇ္ဈိမုတ္တမပဌမာ-.

Đối với sáu (vĩ tố) đầu và sáu (vĩ tố) sau, khi (chủ từ) là 'ngươi' (số ít và số nhiều), 'ta' (số ít và số nhiều), và những (đại từ) còn lại (số ít và số nhiều), (thì có) hai và hai (vĩ tố) của ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất, và ngôi thứ ba (tương ứng).

ဧကနေကေသုတုမှာမှသဒ္ဒဝစနီယေသု တဒညသဒ္ဒဝစနီယေသု စ ကာရကေသုပုဗ္ဗစ္ဆက္ကာနံ ပရစ္ဆက္ကာနံ မဇ္ဈိမုတ္တမပဌမာ ဒွေ ဒွေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ကြိယတ္ထာ; ဥတ္တမသဒ္ဒေါ’ယံ သဘာဝတော တတိယဒုကေ ရုဠှော–-တွံ ဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ, တွံ ဂစ္ဆသေ, တုမှေ ဂစ္ဆဝှေ; တွံဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ, တွံ ဂစ္ဆသေ, တုမှေ ဂစ္ဆဝှေ; အဟံဂစ္ဆာမိ, မယံ ဂစ္ဆာမ,အဟံ ဂစ္ဆေ, မယံ ဂစ္ဆာမှေ; သော ဂစ္ဆတိ, တေ ဂစ္ဆန္တိ, သော ဂစ္ဆတေ, တေ ဂစ္ဆန္တေ.

Khi các tác nhân được biểu thị bởi từ 'tumha' và 'amha' ở số ít và số nhiều, và bởi các từ khác, thì hai và hai (vĩ tố) của ngôi thứ hai, ngôi thứ nhất, và ngôi thứ ba của nhóm sáu (vĩ tố) đầu và nhóm sáu (vĩ tố) sau được dùng làm (vĩ tố) động từ theo thứ tự; từ 'uttama' (thứ nhất) này, theo quy ước, được dùng cho bộ ba thứ ba – ngươi đi, các ngươi đi, ngươi đi, các ngươi đi; ngươi đi, các ngươi đi, ngươi đi, các ngươi đi; tôi đi, chúng tôi đi, tôi đi, chúng tôi đi; nó đi, chúng đi, nó đi, chúng đi.

သာမတ္ထိယာ လဒ္ဓန္တာ အပ္ပဌုဇ္ဇမာနေသုပိ တုမှာမှသေသေသု ဘဝန္တိ–-ဂစ္ဆသီ, ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆသေ, ဂစ္ဆဝှေ; ဂစ္ဆာမိ, ဂစ္ဆာမ, ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆာမှေ; ဂစ္ဆတိ,ဂစ္ဆန္တိ, ဂစ္ဆတေ, ဂစ္ဆန္တေ.

Các vĩ tố được nhận lấy theo khả năng, ngay cả khi không được dạy một cách riêng biệt, cũng được dùng cho các trường hợp còn lại của `tumha` và `amha` – `gacchasī, gacchatha, gacchase, gacchavhe; gacchāmi, gacchāma, gacche, gacchāmhe; gacchati, gacchanti, gacchate, gacchante`.

အာဤဿာဒိသွဉ ဝါ-.

Hoặc `añña` trong các (thì) bắt đầu bằng `ā`, `ī`, `ssā`.

အာအာဒေါ ဤအာဒေါ ဿာအာဒေါ စ ကြိယတ္ထဿ ဝါ အဉ ဟောတိ, ဉကာရော’နုဗန္ဓော–-အဂမာ, ဂမာ; အဂမီ, ဂမီ; အဂမိဿာ, ဂမိဿာ.

Trong các thì bắt đầu bằng `ā`, `ī`, và `ssā`, vĩ tố của động từ tùy chọn trở thành `aña`, với `ñ` là một chỉ tố – `agamā, gamā; agamī, gamī; agamissā, gamissā`.

အအာဒိသွာဟော ဗြူဿ-. ဗြူဿ အာဟော ဟောတိ အအာဒိသု; အာဟ, အာဟု.

Đối với `brū`, `āha` được dùng trong các (thì) bắt đầu bằng `a`; `āha, āhu`.

ဘုဿ စုက-.

Đối với `bhū` là `cuka`.

အအာဒိသု ဘုဿ စုက ဟောတိ; ကကာရော’နုဗန္ဓော; ဥကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော; ဗဘုဝ.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `a`, đối với `bhū` là `cuka`; `k` là chỉ tố; `u` là để phát âm; `babhuva`.

ပုဗ္ဗဿ အ-.

Đối với (âm tiết) trước là `a`.

အအာဒိသု ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ဘုဿအ ဟောတိ; ဗဘုဝ.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `a`, khi lặp lại, (âm tiết) trước của `bhū` trở thành `a`; `babhuva`.

ဥဿံသွာဟာ ဝါ-.

Hoặc `aṃsu` cho `u` sau `āha`.

အာဟာဒေသာ ပရဿ္ौဿအံသုဝါ ဟောတိ; အာဟံသု အာဟု.

Sau từ thay thế `āha`, `u` tùy chọn trở thành `aṃsu`; `āhaṃsu, āhu`.

တျန္တီနံ ဋဋူ-.

Đối với `ti` và `anti` là `ṭa` và `ṭū`.

အာဟာ ပရေသံ တိအန္တီနံ ဋဋူ ဟောန္တိ; ဋကာရာ သဗ္ဗာဒေသတ္ထာ; အာဟ, အာဟု. အတောယေဝ စ ဉာပကာ တိအန္တိသု စ ဗြူဿာဟော.

Sau `āha`, `ti` và `anti` trở thành `ṭa` và `ṭū`; chữ `ṭ` có nghĩa là thay thế toàn bộ; `āha, āhu`. Và chính từ chỉ dấu này, được biết rằng `āha` cũng thay thế cho `brū` trong trường hợp của `ti` và `anti`.

ဤအာဒေါဝစဿောမ-.

Trong (thì) bắt đầu bằng `ī`, đối với `vac` là `oma`.

ဤအာဒိသုဝစဿ ဩမ ဟောတိ; မကာရော’နုဗန္ဓာ; အဝေါစ; ဤအာဒေါတိ ကိံ? အဝစ.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`, đối với `vac` là `oma`; `m` là chỉ tố; `avoca`; tại sao nói 'trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`'? (Để có) `Avaca`.

ဒါဿ ဒံ ဝါ မမေသွဒွိတ္တေ-.

Đối với `dā` không lặp lại, `daṃ` được thay thế tùy chọn trước `mi` và `ma`.

အဒွိတ္တေ ဝတ္တမာနဿ ဒါဿ ဒံ ဝါ ဟောတိ မိမေသု; ဒမ္မိ,ဒေမိ; ဒမ္မ, ဒေမ. အဉ္စိတ္တေတိ ကိံ? ဒဒါမိ. ဒဒါမ.

Đối với `dā` hiện tại không lặp lại, `daṃ` tùy chọn được dùng trước `mi` và `ma`; `dammi, demi; damma, dema`. Tại sao nói 'không lặp lại'? (Để có) `Dadāmi. Dadāma`.

ကရဿ သောဿကုံ-.

Đối với `kar` có `u`, là `kuṃ`.

ကရဿ သဩကာရဿ ကုံ ဝါ ဟောတိ မိမေသု; ကုမ္မိ, ကုမ္မ; ကရောမိ, ကရောမ.

Đối với `kar` có `o`, `kuṃ` tùy chọn được dùng trước `mi` và `ma`; `kummi, kumma; karomi, karoma`.

ကာ ဤအာဒိသု-.

`kā` trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`.

ကရဿ သဩကာရဿကာ ဟောတိ ဝါ ဤအာဒိသု; အကာသိ, အကရိ; အကံသု, အကရိံသု; အကာ, အကရာ.

Đối với `kar` có `o`, `kā` tùy chọn được dùng trong các (thì) bắt đầu bằng `ī`; `akāsi, akari; akaṃsu, akariṃsu; akā, akarā`.

ဟာဿစာဟငိ ဿေန-.

Và `hā` cho `ssa` trong thì Bhavissanti, cùng với `ssa`.

ကရဿသောဿဟာဿစ အာဟငိ ဝါ ဟောတိ ဿေန သဟ; ကာဟတိ, ကရိဿတိ; အကာဟာ, အကရိဿာ;ဟာဟတီ, ဟာယိဿတိ; အာဟာဟာ, အဟာယိဿာ.

Đối với (căn) `kar` và `hā`, trong thì Bhavissanti, `hā` tùy chọn được thay thế cho `ssa`; `kāhati, karissati; akāhā, akarissā; hāhatī, hāyissati; āhāhā, ahāyissā`.

လဘဝသစ္ဆိဒဘိဒရုဒါနံ စ္ဆငိ-.

Đối với `labh`, `vas`, `chid`, `bhid`, và `rud`, `ccha` được dùng trong thì Bhavissanti.

လဘာဒီနံ စ္ဆငိ ဝါ ဟောတိ ဿေန သဟ; အလစ္ဆာ, အလဘိဿာ, လစ္ဆတိ, လဘိဿတိ; အဝစ္ဆာ, အဝသိဿာ; ဝစ္ဆတိ, ဝသိဿတိ; စ္ဆေစ္ဆာ, အစ္ဆိန္ဒိဿာ; ဆေစ္ဆတိ. ဆိန္ဒိဿတိ; ဟေစ္ဆာ, ဘိန္ဒိဿာ; ဘေစ္ဆတိ,ဘိန္ဒိဿတိ; အရုစ္ဆာ, အရောဒိဿာ; ရုစ္ဆတိ, ရောဒိဿတိ. အညသ္မိမ္ပိ ဆိဒဿ ဝါ စ္ဆငိ ယောဂဝိဘာဂါ?- အစ္ဆေစ္ဆုံ, အစ္ဆိန္ဒိံသု. အညေသံ ဝ?-ဂစ္ဆံ, ဂစ္ဆိဿံ.

Đối với `labh` và các căn khác, `ccha` tùy chọn được dùng trong thì Bhavissanti cùng với `ssa` (tức là thay cho `ssa`); `alacchā, alabhissā, lacchati, labhissati; avacchā, avasissā; vacchati, vasissati; cchecchā, acchindissā; checchati, chindissati; hecchā, bhindissā; bhecchati, bhindissati; arucchā, arodissā; rucchati, rodissati`. Do sự phân chia quy tắc, `ccha` cũng tùy chọn được dùng cho `chid` trong trường hợp khác phải không? - `Acchecchuṃ, acchindiṃsu`. Và cho các căn khác? - `Gacchaṃ, gacchissaṃ`.

ဘုဇမုစဝစဝိသာနံ က္ခငိ-.

Đối với `bhuj`, `muc`, `vac`, và `vis`, `kkha` được dùng trong thì Bhavissanti.

ဘုဇာဒီနံ က္ခငိ ဝါ ဟောတိ ဿေန သဟ; အဘောက္ခာ, အဘုဉ္ဇိဿာ; ဘောက္ခတိ, ဘုဇိဿတိ; အမောက္ခာ, အမုဉ္စိဿာ; မောက္ခတိံ မုဉ္စိဿတိ; အစက္ခာ, အဝစိဿာ; စက္ခတိ. ဝစိဿတိ; ပါဝေက္ခာ, ပါဝိသိဿာ; ပဝေက္ခတိ, ပဝိသိဿတိ. ဝိသဿာညသ္မိမ္ပိ ဝါ က္ခငိ ယောဂဝိဘာဂါ?-ပါဝေက္ခိ, ပါဝိသိ.

Đối với `bhuj` và các căn khác, `kkha` tùy chọn được dùng trong thì Bhavissanti cùng với `ssa` (tức là thay cho `ssa`); `abhokkhā, abhuñjissā; bhokkhati, bhujissati; amokkhā, amuñcissā; mokkhati, muñcissati; acakkhā, avacissā; cakkhati, vacissati; pāvekkhā, pāvisissā; pavekkhati, pavisissati`. Do sự phân chia quy tắc, `kkha` cũng tùy chọn được dùng cho `vis` trong trường hợp khác phải không? - `Pāvekkhi, pāvisi`.

အာဤအာဒိသု ဟရဿာ-.

Trong các (thì) bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `har` là `ā`.

အာအာဒေါဤအာဒေါ စ ဟရဿအာ ဟောတိစာ; အဟာ, အဟရာ; အဘာသိ, အဘရိ.

Trong các thì bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `har` cũng có `ā`; `ahā, aharā; ahāsi, abhari`.

ဂမိဿ-.

Đối với `gam` cũng vậy.

အာအာဒေါဤအာဒေါ စ ဂမိဿာ ဟောတိ ဝါ; အဂါ, အဂမာ; အဂါ,အဂမိ. သံသဿ စ ဆငိ-.

Trong các thì bắt đầu bằng `ā` và `ī`, đối với `gam`, `ā` tùy chọn được dùng; `agā, agamā; agā, agami`. Và đối với `saṃs`, `cha` trong thì Bhavissanti.

သံသဿ စ ဂမိဿ စ ဆငိ ဝါ ဟောတိ အာဤအာဒိသု; အဍဉ္ဆာ, အဍံသာ; အဍဉ္ဆိ,အဍံသိ; အဂဉ္ဆာ, အဂစ္ဆာ, အဂဉ္ဆိ, အဂစ္ဆိ.

Đối với (căn) `saṃs` và `gam`, (phụ âm cuối) tùy chọn trở thành `cha` khi đi với các (biến vị) `ā`, `ī`, v.v...; ví dụ: `aḍañchā, aḍaṃsā; aḍañchi, aḍaṃsi; agañchā, agacchā, agañchi, agacchi`.

ဟူဿဟေဟေဟိဟောဟီ ဿစ္စာဒေါ-.

Đối với (căn) `hū`, (sẽ có các biến đổi thành) `he`, `hehi`, `ho`, `hī` khi đi với `ssa`, v.v...

ဟူဿ ဟ္ဉာဒယော ဟောန္တိ ဿစ္စာဒေါ; ဟေဿတိ, ဟေဟိဿတိ, ဟောဟိဿတိ.

Đối với (căn) `hū`, (căn này) trở thành `he`, v.v... khi đi với `ssa`, v.v...; ví dụ: `hessati, hehissati, hohissati`.

ဏာနာသု ရဿော-.

Trong (các nhóm động từ) `ṇā` và `nā`, (nguyên âm) được rút ngắn.

ကဏကနာသု ကြိယတ္ထဿရဿော ဟောတိ; ကိဏာတိ, ဓုနာတိ.

Trong các nhóm (động từ có dấu hiệu) `ṇā` và `nā`, nguyên âm của động từ được rút ngắn; ví dụ: `kiṇāti, dhunāti`.

အာဤဦမှာဿာဿမှာနံ ဝါ-.

Đối với các (biến vị) `ā, ī, ū, mhā, ssā, ssamhā`, (nguyên âm dài) tùy chọn (được rút ngắn).

ဧသံ ဝါ ရဿော ဟောတိ; ဂမ, ဂမာ; ဂမိ, ဂမီ; ဂမု; ဂမိမှ, ဂမိမှာ; ဂမိဿ, ဂမိဿာ; ဂမိဿမှ, ဂမိဿမှာ.

Đối với những (biến vị) này, việc rút ngắn nguyên âm xảy ra tùy chọn; ví dụ: `gama, gamā; gami, gamī; gamu; gamimha, gamimhā; gamissa, gamissā; gamissamha, gamissamhā`.

ကုသရုဟေဟိဿ ဆိ-.

Sau (các căn) `kus` và `ruh`, `ī` (được đổi thành) `chi`.

ကုသာ ရုဟာ စ ပရဿ ဤဿ ဆိ ဝါ ဟောတိ; အက္ကောစ္ဆိ, အက္ကောသိ; အဘိရုစ္ဆိ, အဘိရုဟိ.

Sau (căn) `kus` và `ruh`, (biến vị) `ī` tùy chọn trở thành `chi`; ví dụ: `akkocchi, akkosi; abhirucchi, abhiruhi`.

အဤဿအာဒီနံ ဗျဉ္ဇနဿိဉ-.

Trước phụ âm của (các biến vị) `a, ī, ssa`, v.v..., `i` (được chèn vào).

ကြိယတ္ထာ ပရေသံ အအာဒီနံ ဤအာဒိနံ ဿအာဒီနဝ ဗျဉ္ဇနဿ္ैဉ ဟောတိ ဝိဘာသာ; ဗဘုဝိတ္ထ,အဘဝိတ္ထ, အဘဝိဿာ, အနုဘဝိဿာ, အနုဘဝိဿတိ, အနုဘောဿတိ, (ဟရိဿတိ) ဟဿတိ. ဧတေသန္တိ ကိံ? ဘဝတိ; ဗျဉ္ဇနဿာတိ ကိံ? ဗဘုဝ.

Sau một động từ, trước phụ âm của các (biến vị) `a`, `ī`, `ssa`, v.v..., `i` được chèn vào một cách tùy chọn; ví dụ: `babhuvittha, abhavittha, abhavissā, anubhavissā, anubhavissati, anubhossati, (harissati) hassati`. (Nói) 'của những biến vị này' để làm gì? (Để loại trừ trường hợp như) `bhavati`. (Nói) 'của phụ âm' để làm gì? (Để loại trừ trường hợp như) `babhūva`.

ဗြူတော တိဿီဉ-.

Sau (căn) `brū`, `ti` (được đổi thành) `ī`.

ဗြူတော ပရဿ တိဿ ဤဉ ဝါ ဟောတိ; ဗြဝီတိ, ဗြူတိ.

Sau (căn) `brū`, (biến vị) `ti` tùy chọn trở thành `ī`; ví dụ: `bravīti, brūti`.

ကျဿ-.

Đối với (dấu hiệu thụ động) `kya`, (`ya` được đổi thành) `ī`.

ကြိယတ္ထာ ပရဿကျဿ ဤဉွာ ဟောတိ; ပစီယတိ ပစ္စတိ.

Sau một động từ, (dấu hiệu thụ động) `kya` tùy chọn trở thành `ī`; ví dụ: `pacīyati, paccati`.

ဧယျာထဿ္ဉအာဤထာနံ ဩအအံတ္ထတ္ထောဝှောက-.

Đối với `eyyātha, ssa, aṃ, ā, ī, tha`, các thay thế là `o, a, a, ttha, ttho, vho`.

ဧယျာထာဒီနံ ဩအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တုမှေ ဘဝေယျာထော, ဘဝေယျာထ; တွံ အဘဝိဿ, အဘဝိဿေ; အဟံ အဘဝံ, အဘဝ; သော အဘဝိတ္ထ, အဘဝါ; သော အဘဝိတ္ထော, အဘဝီ; တုမှေ ဘဝထဝှော, ဘဝထ–-အာသဟဝရိတောဝ အကာရော ဂယှတေ–-ထော ပနန္တေ နိဒ္ဒေသာ တွာဒိသမ္ဗန္ဓီယေဝ, တဿေဝ ဝါ နိဿီတတ္တာ; နိဿယယကရဏမ္ပိ ဟိ သုတ္တကာရာဝိဏ္ဏံ.

Đối với `eyyātha`, v.v..., `o`, v.v... tùy chọn trở thành các thay thế theo thứ tự; ví dụ: `tumhe bhaveyyātho, bhaveyyātha; tvaṃ abhavissa, abhavisse; ahaṃ abhavaṃ, abhava; so abhavittha, abhavā; so abhavittho, abhavī; tumhe bhavathavho, bhavatha`. – Nguyên âm `a` được hiểu là đi cùng với `ā`. – Hơn nữa, chỉ định `tho` ở cuối chỉ liên quan đến `tvā`, v.v..., vì nó phụ thuộc vào chính điều đó; quả thực, việc tạo ra sự phụ thuộc cũng được các nhà soạn kinh biết đến.

ဥံဿိံသွံသု -.

Đối với (biến vị) `uṃ`, (các thay thế là) `iṃsu` và `aṃsu`.

ဥမိစ္စဿ ဣံသုအံသု ဝါ ဟောန္တိ; အဂမိံသု, အဂမံသု, အဂမုံ.

Đối với (biến vị) `uṃ`, nó tùy chọn trở thành `iṃsu` và `aṃsu`; ví dụ: `agamiṃsu, agamaṃsu, agamuṃ`.

ဧမန္တာ သုံ-.

Sau (một căn) kết thúc bằng `e` hoặc `o` đã được biến đổi, (`uṃ` được đổi thành) `suṃ`.

ဉာဒေသတော ဩအာဒေသတော စ ပရဿ ဥမိစ္စဿ သုံ ဝါ ဟောတိ; နေသုံ, နယိံသု; အဿောသုံ, အဿုံ–-အာဒေသတ္တာချာ ပနတ္ထံ တ္တဂ္ဂဟဏံ.

Sau một (căn) đã được biến đổi thành `e` hoặc `o`, (biến vị) `uṃ` tùy chọn trở thành `suṃ`; ví dụ: `nesuṃ, nayiṃsu; assosuṃ, assuṃ`. – Việc đề cập đến 'sự biến đổi' là nhằm mục đích xác định rõ.

ဟူတော ရေသုံ-.

Sau (căn) `hū`, (`uṃ` được đổi thành) `resuṃ`.

ဟူတော ပရဿ ဥမိစ္စဿ ရေသုံ ဝါ ဟောတိ; အဟေသုံ, အဟဝုံ.

Sau (căn) `hū`, (biến vị) `uṃ` tùy chọn trở thành `resuṃ`; ví dụ: `ahesuṃ, ahavuṃ`.

ဩဿ ऐတ္ထတ္ထော-.

Đối với (biến vị) `o`, (các thay thế là) `a, ittha, ittho`.

ဩဿ အအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ; တွံ အဘဝ, အဘဝိ, အဘဝိတ္ထ, အဘဝိတ္ထော, အဘဝေါ.

Đối với (biến vị) `o`, `a` v.v... tùy chọn trở thành các thay thế; ví dụ: `tvaṃ abhava, abhavi, abhavittha, abhavittho, abhavo`.

သိ-.

(`o` được đổi thành) `si`.

ဩဿ သိ ဝါ ဟောတိ; အဟောသိ တွံ အဟုဝေါ.

Đối với (biến vị) `o`, `si` tùy chọn trở thành thay thế; ví dụ: `ahosi tvaṃ, ahuvo`.

ဒီဃာ ဤဿ-.

Sau một nguyên âm dài, `ī` (được đổi thành `si`).

ဒီဃတော ပရဿ ဤဿ သိ ဝါ ဟောတိ; အကာသိ, အကာ; အဒါသိ, အဒါ.

Sau một nguyên âm dài, (biến vị) `ī` tùy chọn trở thành `si`; ví dụ: `akāsi, akā; adāsi, adā`.

မှာတ္ထာနမုဉ-.

Đối với (các biến vị) `mhā` và `ttha`, (`u` là thay thế).

မှာတ္ထာနမုဉ္ဒွါ ဟောတိ; အဂမုမှာ, အဂမိမှာ; အဂမုတ္ထ, အဂမိတ္ထ.

Đối với mhā và ttha, (i) được đổi thành u một cách tùy chọn; agamumhā, agamimhā; agamuttha, agamittha.

ဣံဿ စ သိဉ-.

Và iṃ thành siñ.

ဣမိစ္စဿ သိဉ ဝါ ဟောတိ မှာတ္ထာနဉ္စ ဗဟုလံ; အကာသိံ, အကရိံ; အအကာသိမှာ, အကရိမှာ;အကာသိတ္ထ, အကရိတ္ထ.

Trước vĩ ngữ iṃ, siñ (tức s) được thêm vào một cách tùy chọn, và thường xuyên được thêm vào trước mhā và ttha; akāsiṃ, akariṃ; akāsimhā, akarimhā; akāsittha, akarittha.

ဧယျုံဿုံ-.

Eyyuṃ thành uṃ.

ဧယျုမိစ္စဿ ဥံ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆုံ, ဂစ္ဆေယျုံ.

Vĩ ngữ eyyuṃ đôi khi được đổi thành uṃ; gacchuṃ, gaccheyyuṃ.

ဟိဿတော လောပေါ-.

Sự lược bỏ hi sau a.

အတော ပရဿ ဟိဿ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆ, ဂစ္ဆာဟိ–-အတောတိ ကိံ? ကရောဟိ.

Vĩ ngữ hi đứng sau a đôi khi bị lược bỏ; gaccha, gacchāhi. Tại sao nói sau a? Karohi.

ကျဿ ဿေ-.

Kya thành sse.

ကျဿ ဝါ လောပေါ ဟောတိ ဿေ; အန္ဓဘဝိဿာ, အနွဘုယိဿာ, အနုဘဝိဿတိ, အနုဘုယိဿတိ.

Đối với kya, đôi khi có sự lược bỏ và (thay bằng) sse; andhabhavissā, anvabhuyissā, anubhavissati, anubhuyissati.

အတ္ထိတေယျာဒိစ္ဆန္တံ ဿုသသထသံသာမ -.

Sau (căn) atthi, sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā được đổi thành ssu, sa, satha, saṃ, sāma.

အသ-ဘုဝီစ္စသ္မာ ပရေသံဧယျာဒိစ္ဆန္နံ သာဒယော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; အဿ, အဿု, အဿ, အဿထ, အဿံ, အဿာမ.

Sau các căn as và bhū, sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā lần lượt trở thành sā, v.v...; assa, assu, assa, assatha, assaṃ, assāma.

အာဒိဒွီန္နမိယာဣယုံ-.

Hai vĩ ngữ đầu thành iyā và iyuṃ.

အတ္ထိတေယျာဒိစ္ဆန္နံ အာဒိဘူတာနံ ဒွိန္နံ ဣယာဣသုံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; သိယာ, သိယုံ.

Sau căn atthi (as), hai vĩ ngữ đầu tiên trong sáu vĩ ngữ bắt đầu bằng eyyā lần lượt trở thành iyā và iyuṃ; siyā, siyuṃ.

တဿထော-.

Ta thành tho.

အတ္ထိတော ပရဿ တကာရဿ ထော ဟောတိ; အတ္ထ, အတ္ထု.

Sau căn atthi (as), phụ âm t trở thành th; attha, atthu.

သိဟိသွဋ-.

Đối với si và hi, (as) thành a (aṭa).

အတ္ထိဿ အဋ ဟောတိ သိဟိသု; ဋော သဗ္ဗာဒေသတ္ထော; အသိ, အဟိ.

Căn atthi (as) được đổi thành a (aṭa) khi các vĩ ngữ si và hi theo sau; ṭa có nghĩa là thay thế toàn bộ; asi, ahi.

မိမာနံ ဝါ မှိမှာ စ-.

Mi và ma tùy chọn thành mhi và mha.

အတ္ထိသ္မာ ပရေသံ မိမာနံ မှိမှာ ဝါ ဟောန္တိ, တံသန္တိယော ဂေန တ္ထိဿ အဋ စ; အမှိ,အသ္မိ; အမှ, အသ္မ.

Sau căn as, các vĩ ngữ mi và ma đôi khi trở thành mhi và mha, và do liên hệ với chúng, căn tthi (as) cũng được đổi thành a (aṭa); amhi, asmi; amha, asma.

ဧသု သ-.

Trong những trường hợp này, (as) thành sa.

ဧသု မိမေသုအတ္ထိဿ သကာရော ဟောတိ; အသ္မိ, အသ္မ; ပရရူပဗာဓနတ္ထံ.

Khi các vĩ ngữ mi và ma này theo sau, căn atthi (as) có dạng sa; asmi, asma; điều này là để ngăn chặn quy tắc pararūpa.

ဤအာဒေါ ဒီဃော-.

Trường hóa khi ī, v.v... theo sau.

အတ္ထိဿ ဒီဃော ဟောတိ ဤအာဒိမှိ; အာသိ, အာသုံ, အာသိ, အာသိတ္ထ, အာသိံ, အာသိမှာ.

Căn atthi (as) được trường hóa khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī theo sau; āsi, āsuṃ, āsi, āsittha, āsiṃ, āsimhā.

ဟိမိမေသွဿ-. အကာရဿ ဒီဃော ဟောတိ ဟိမိမေသု; ပဝါဟိ, ပဝါမိ, ပဝါမ; မုယှာမိ.

Nguyên âm a được trường hóa khi các vĩ ngữ hi, mi, ma theo sau; pavāhi, pavāmi, pavāma; muyhāmi.

သကာ ဏာဿ ခ ဤအာဒေါ-.

Sau sak, ṇā thành kha khi ī, v.v... theo sau.

သကသ္မာ ကဏာဿ ခေါ ဟောတိ ဤ အာဒိသု; အသက္ခိ, အသက္ခိံသု.

Sau căn sak, vĩ tố kaṇā (ṇā) trở thành kh khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī theo sau; asakkhi, asakkhiṃsu.

ဿေ ဝါ-.

Tùy chọn trước sse.

သကသ္မာ ကဏာဿ ခေါ ဝါ ဘောတိ ဿေ; သက္ခိဿာ, သက္ကုဏိဿာ; သက္ခိဿတိ, သက္ကုဏိဿတိ.

Sau căn sak, vĩ tố kaṇā (ṇā) đôi khi trở thành kh trước sse; sakkhissā, sakkuṇissā; sakkhissati, sakkuṇissati.

တေသု သုတော ကေဏာကဏာနံ ရောဋ-.

Sau su, eṇā và ṇā thành ro (roṭa).

တေသု ဤအာဒိဿေသု သုတော ပရေသံ ကေဏာကဏာနံ ရောဋ ဟောတိ; အဿောသိ, အသုဏိ; အဿောဿာ, အသုဏိဿာ; သောဿတိ, သုဏိဿတိ.

Khi các vĩ ngữ bắt đầu bằng ī và sse theo sau, các vĩ tố eṇā và ṇā đứng sau căn su được đổi thành ro (roṭa); assosi, asuṇi; assossā, asuṇissā; sossati, suṇissati.

ဉာဿ သနာဿ နာယော တိမှိ-.

Của (căn) ñā với (a túc từ) sanā, (thay thế bằng) nā khi có ti theo sau.

သနာဿ ဉာဿ နာယော ဝါ ဟောတိ တိမှိ; နာယတိ. ဇာနာတိ.

Của (căn) ñā với (a túc từ) sanā, được thay thế bằng nā một cách tùy chọn khi có ti theo sau; (ví dụ:) nāyati. (Nghĩa là) Jānāti.

ဉမှိ ဇံ-.

Khi có (căn) ñā, (thay thế bằng) jaṃ.

ဉာဒေသေ သနာဿ ဉာဿ ဇံ ဝါ ဟောတိ; ဇညာ, ဇာနေယျ.

Trong sự thay thế cho (căn) ñā với (a túc từ) sanā, được thay thế bằng jaṃ một cách tùy chọn; (ví dụ:) jaññā, jāneyya.

ဧယျဿိယာဉာ ဝါ-.

Của (túc từ) eyyassa, (thay thế bằng) iyā (và) ñā một cách tùy chọn.

ဉာတော ဧယျဿ ဣယာဉာ ဟောန္တိ ဝါ; ဇာနိယာ, ဇညာ, ဇာနေယျ.

Sau (căn) ñā, (túc từ) eyyassa được thay thế bằng iyā (và) ñā một cách tùy chọn; (ví dụ:) jāniyā, jaññā, jāneyya.

ဤဿစ္စာဒိသု ကနာ လောပေါ-.

Trong (các túc từ) ī, ssa, v.v., có sự lược bỏ ka (và) nā.

ဤအာဒေါ ဿစ္စာဒေါ စ ဉာတော ကနာ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; အညသိ, အဇာနိ; ဉဿတိ, ဇာနိဿတိ.

Trong (các túc từ) bắt đầu bằng ī và bắt đầu bằng ssa, cca, sau (căn) ñā, có sự lược bỏ ka (và) nā một cách tùy chọn; (ví dụ:) aññasi, ajāni; ñassati, jānissati.

ဿဿ ဟိ ကမ္မေ-.

Của (túc từ) ssa, (thay thế bằng) hi trong thể thụ động.

ဉာတော ပရဿဿဿ ဟိ ဝါ ဟောတိ ကမ္မေ; ပညာယိဟိတိ, ပညာယိဿတီ,

Sau (căn) ñā, (túc từ) ssa được thay thế bằng hi một cách tùy chọn trong thể thụ động; (ví dụ:) paññāyihiti, paññāyissatī.

ဧတိသ္မာ-.

Sau (căn) này (i).

ဧတိသ္မာ ပရဿဿဿဟိ ဟောတိ ဝါ; ဧဟိတိ, ဧဿတိ.

Sau (căn) này (i), (túc từ) ssa được thay thế bằng hi một cách tùy chọn; (ví dụ:) ehiti, essati.

ဟနာ ဆေခါ-.

Sau (căn) han, (ssa biến thành) che (và) khā.

ဟနာ ဿဿ ဆေခါ ဝါ ဟောန္တိ; ဟဉ္ဆေမ, ဟနိဿာမ; ပဋိဟံခါမိ, ပဋိဟနိဿာမိ.

Sau (căn) han, (túc từ) ssa được thay thế bằng che (và) khā một cách tùy chọn; (ví dụ:) hañchema, hanissāma; paṭihaṃkhāmi, paṭihanissāmi.

ဟာတော ဟ-.

Sau (căn) hā, (ssa biến thành) ha.

ဟာတော ပရဿ ဿဿ ဟ ဟောတိ ဝါ; ဟာဟတိ, ဆဟိဿတိ.

Sau (căn) hā, (túc từ) ssa được thay thế bằng ha một cách tùy chọn; (ví dụ:) hāhati, chahissati.

ဒက္ခခဟေဟိဟောဟီဟိ လောပေါ-.

Sau (các biến thể) dakkha, kha, he, hi, ho, hī, có sự lược bỏ.

ဒက္ခာဒီဟိ အာဒေသေဟိ ပရဿဿဿ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; ဒက္ခတိ. ဒက္ခိဿတိ; သက္ခတိ, သက္ခိဿတိ; ဟေဟိတိ, ဟေဟိဿတိ; ဟောဟိတိ, ဟောဟိဿတိ.

Sau các sự thay thế bắt đầu bằng dakkha, có sự lược bỏ (túc từ) ssa một cách tùy chọn; (ví dụ:) dakkhati. Dakkhissati; sakkhati, sakkhissati; hehiti, hehissati; hohiti, hohissati.

ကယိရေယျဿေယျုမာဒီနံ-.

Của (các túc từ) eyyassa, eyyuṃ, v.v. (sau) kayirā.

ကယိရာ ပရဿေယျုမာဒီနမေယျဿ လောပေါ ဟောတိ; ကယိရုံ, ကယိရာသိ, ကယိရာထ, ကယိရာမိ, ကယိရာမ.

Sau kayirā, có sự lược bỏ eyya của (các túc từ) bắt đầu bằng eyyuṃ; (ví dụ:) kayiruṃ, kayirāsi, kayirātha, kayirāmi, kayirāma.

ဋာ-.

(eyya biến thành) ā.

ကယိရာ ပရဿ ဧယျဿဋာ ဟောတိ; သောကယိရာ.

Sau kayirā, (túc từ) eyyassa biến thành ā; (ví dụ:) so kayirā.

ဧထဿာ-.

Của (túc từ) etha, (biến thành) ā.

ကယိရာ ပရဿေထဿ အာ ဟောတိ; ကယိရာထ.

Sau kayirā, (túc từ) etha biến thành ā; (ví dụ:) kayirātha.

လဘာ ဣံဤနံ ထံထာ ဝါ-.

Sau (căn) labh, của (các túc từ) iṃ (và) ī, (biến thành) thaṃ (và) thā một cách tùy chọn.

လဘသ္မာ ဣံဤဣစ္စေသံ ထံထာ ဟောန္တိ ဝါ; အလတ္ထံ, အလဘိံ; အလတ္ထ, အလဘိ.

Sau (căn) labh, của những (túc từ) này là iṃ (và) ī, được thay thế bằng thaṃ (và) thā một cách tùy chọn; (ví dụ:) alatthaṃ, alabhiṃ; alattha, alabhi.

ဂုရုပုဗ္ဗာ ရဿာ ရေ န္တေန္တီနံ-.

Sau (nguyên âm) ngắn có trường âm đứng trước, của (các túc từ) nte (và) nti, (biến thành) re.

ဂုရုပုဗ္ဗသ္မာ ရဿာ ပရေသံ န္တေန္တီနံ ရေ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆရေ, ဂစ္ဆန္တိ; ဂစ္ဆရေ, ဂစ္ဆန္တေ; ဂမိဿရေ, ဂမိဿန္တိ; ဂမိဿရေ, ဂမိဿန္တေ–-ဂုရုပုဗ္ဗာတိ ကိံ? ပစန္တိ. ရဿာတိ ကိံ? ဟောန္တိ

Sau (nguyên âm) ngắn được đứng trước bởi một trường âm, các (túc từ) nte và nti này được thay thế bằng re một cách tùy chọn; (ví dụ:) gacchare, gacchanti; gacchare, gacchante; gamissare, gamissanti; gamissare, gamissante –– Tại sao nói 'có trường âm đứng trước'? (Ví dụ:) Pacanti. Tại sao nói '(nguyên âm) ngắn'? (Ví dụ:) Honti.

ဧယျေယျာသေယျန္တံ ဋေ-.

Của (các túc từ) eyya, eyyāsi, eyyaṃ, (biến thành) e.

ဧယျာဒီနံ ဋေ ဝါ ဟောတိ; သော ကရေ, သော ကရေယျ; တွံ, ကရေ, တွံ ကရေယျာသိ; အဟံ ကရေ, အဟံ ကရေယျံ.

Của (các túc từ) bắt đầu bằng eyya, được thay thế bằng e một cách tùy chọn; (ví dụ:) so kare, so kareyya; tvaṃ kare, tvaṃ kareyyāsi; ahaṃ kare, ahaṃ kareyyaṃ.

ဩဝိကရဏဿု ပရစ္ဆက္ကေ-.

U của Ovikaraṇa ở Paracchakka.

ဩဝိကရဏဿ ဥ ဟောတိ ပရစ္ဆက္ကဝိသယေ; တနုတေ.

Ovikaraṇa được biến thành u trong phạm vi paracchakka; ví dụ: tanute.

ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကေ ဝါ ကွစိ-.

Hoặc đôi khi ở Pubbacchakka.

ဩဝိကရဏဿ ဥ ဟောတိ ဝါ ကွစိ ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကေ; ဝနုတိ, ဝနောတိ.

Ovikaraṇa đôi khi cũng được biến thành u một cách tùy chọn ở pubbacchakka; ví dụ: vanuti, vanoti.

ဧယျာမဿေမု စ-.

Và emu của eyyāma.

ဧယျာမဿေမု ဝါ ဟောတိ, ဥ စ; ဘဝေမု, ဘဝေယျာမု, ဘဝေယျာမ.

Eyyāma được biến thành emu một cách tùy chọn, và u; ví dụ: bhavemu, bhaveyyāmu, bhaveyyāma.

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ တျာဒိကဏ္ဍော ဆဋ္ဌော.

Như vậy là kết thúc chương thứ sáu, chương Tyādikaṇḍa, trong tập chú giải về ngữ pháp Moggallāna.

သမတ္တာ စာယံ မောဂ္ဂလ္လာနဝုတ္တိ ဆဟိ ဘာဏဝါရေဟိ.

Và tập chú giải Moggallāna này được hoàn tất với sáu tụng phẩm.

ယဿ ရညော ပဘာဝေန ဘာဝိတတ္တသမာကုလံ,အနာကုလံ ဒုလဒ္ဓီဟိ ပါပဘိက္ခူဟိ သဗ္ဗသော;

Nhờ oai lực của vị vua mà (giáo pháp) vốn đầy dẫy những bậc đã tu tập, đã hoàn toàn không còn bị khuấy động bởi các tà kiến và các tỳ khưu ác;

လင်္ကာယ မုနိရာဇဿ သာသနံ သာဓု သဏ္ဌိတံ,ပုဏ္ဏဝန္ဒသမာယောဂါ ဝါရိဓီစ ဝိဝဒ္ဓတေ;

Giáo pháp của đức Phật Vương tại Laṅkā được khéo thiết lập, và tăng trưởng như biển cả khi trăng tròn hội đủ;

ပရက္ကမဘုဇေ တသ္မိံ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဂုဏောဒိတေ,မနုဝံသဒ္ဓဇာကာရေ လင်္ကာဒီပံ ပသာသတိ;

Khi vua Parakkamabhuja ấy, người được tôn vinh bởi các đức tính như đức tin và trí tuệ, người là ngọn cờ của dòng dõi Manu, đang trị vì đảo Laṅkā;

မာဂ္ဂလ္လာနေန ထေရေန ဓီမတာ သုစိဝုတ္တိနံ,ရစိတံ ယံ သုဝိညေယျမသန္ဒိဒ္ဓမနာကုလံ;

(Tác phẩm) nào đã được trưởng lão Moggallāna, bậc trí tuệ, có hạnh thanh tịnh, sáng tác, là tác phẩm dễ hiểu, không mơ hồ, không rối rắm;

အသေသဝိသယဝျာပိ ဇိနဝျပ္ပထနိဿယံ,သဒ္ဒသတ္ထမနာယာသသာဓိယံ ဗုဒ္ဓိဝဒ္ဓနံ;

Là ngữ pháp bao trùm mọi lĩnh vực, dựa trên lời dạy của bậc Chiến Thắng, có thể thành tựu không khó nhọc, và làm tăng trưởng trí tuệ;

တဿ ဝုတ္တိ သမာသေန ဝိပုလတ္ထပ္ပကာသနီ,ရစိတာ ပုန တေနေဝ သာသနုဇ္ဇောတကာရိနာတိ;

Bản chú giải của tác phẩm ấy, giải thích ý nghĩa sâu rộng một cách tóm tắt, lại được chính vị ấy, người làm cho giáo pháp được tỏa sáng, sáng tác.