မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ.

မောဂ္ဂလ္လာနဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ။

ဝုတ္တိသမေတာ.

ဝုတ္တိနှင့်တကွ ဖြစ်သော။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်ဖြင့် တရားအလုံးစုံကို ကိုယ်တိုင်မှန်ကန်စွာ သိမြင်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။

သဒ္ဓမိဒ္ဓဂုဏံ သာဓု နမဿိတွာ တထာဂတံ,သဓမ္မသံဃံ ဘာသိဿံ မာဂဓံ သဒ္ဒလက္ခဏံ.

သူတော်ကောင်းတရားတော်တည်းဟူသော ပြီးပြည့်စုံသော ဂုဏ်တော်ရှိတော်မူသော တထာဂတမြတ်စွာဘုရားကို၎င်း၊ သူတော်ကောင်းတရားနှင့် သံဃာတော်ကို၎င်း ကောင်းစွာ ရှိခိုး၍ မာဂဓဘာသာ ဖြစ်သော သဒ္ဒါကျမ်း (သဒ္ဒလက္ခဏာ) ကို ဟောကြားပါအံ့။

အကာရာဒယော နိဂ္ဂဟီတန္တာ တေစတ္တာလီသက္ခရာ ဝဏ္ဏာ နာမ ဟောန္တိ, အ အာ ဣ ဤ ဥ ဦ ဧ ऐ ဩ औ က ခ ဂ ဃ င စ ဆ ဇ ဈ ဉ ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ တ ထ ဒ ဓ န ပ ဖ ဗ ဘ မ ယ ရ လ ဝ သ ဟ ဠ အံ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဉောနမ ဝဏ္ဏေ‘‘. တိတာလီသာတိ ဝစနံ ကတ္ထဝိ ဝဏ္ဏလောပံ ဉာပေတိ; တေန-ပဋိသင်္ခါယောနိ သောတိ-အာဒိ သိဒ္ဓံ.

အ-အက္ခရာ အစရှိ၍ နိဂ္ဂဟိတ် အဆုံးရှိသော ထိုလေးဆယ်သုံးလုံးသော အက္ခရာတို့သည် ဝဏ္ဏ မည်ကုန်၏။ အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ဧ၊ အဲ၊ ဩ၊ ဪ၊ က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င၊ စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ဈ၊ ည၊ ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ၊ တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န၊ ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ၊ ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ သ၊ ဟ၊ ဠ၊ အံ။ ထိုဝဏ္ဏသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဉောနမ ဝဏ္ဏေ' ဟူသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။ 'လေးဆယ်သုံးလုံး' ဟူသော စကားသည် အချို့သောအရပ်၌ ဝဏ္ဏ (အက္ခရာ) ကျေခြင်းကို သိစေ၏။ ထို့ကြောင့် 'ပဋိသင်္ခါယောနိ သော' အစရှိသည်တို့သည် ပြီး၏။

ဒသာဒေါ သရာ-.

အစ၌ရှိသော ဆယ်လုံးတို့သည် သရ မည်ကုန်၏။

တတ္ထာဒိမှိ ဒသ ဝဏ္ဏာ သရာ နာမ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘သရော လောပေါ သရေ‘‘. စ္စာဒိ.

ထိုဝဏ္ဏတို့တွင် အစ၌ရှိသော ဆယ်လုံးသော အက္ခရာတို့သည် သရ မည်ကုန်၏။ ထိုသရသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'သရော လောပေါ သရေ' အစရှိသော သုတ်တို့၌ အကျိုးရှိ၏။

ဒွေဒွေ သဝဏ္ဏာ-.

နှစ်လုံးနှစ်လုံးစီတို့သည် သဝဏ် (သဝဏ္ဏ) မည်ကုန်၏။

တေသု ဒွေဒွေ သရာ သဝဏ္ဏာ နာမ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဝဏ္ဏပရေဏ သဝဏ္ဏောပိ‘‘

ထိုသရတို့တွင် နှစ်လုံးနှစ်လုံးစီသော သရတို့သည် သဝဏ် (သဝဏ္ဏ) မည်ကုန်၏။ ထိုသဝဏ္ဏသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဝဏ္ဏပရေဏ သဝဏ္ဏောပိ' ဟူသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

၁.၂.

ပုဗ္ဗော ရဿော-.

ရှေ့၌ရှိသော အက္ခရာသည် ရဿ မည်၏။

တေသု ဒွီသု ယော ယော ပုဗ္ဗော သော သော ရဿသညော ဟောတိ; တေသု ဧ ဩ သံယောဂတော ပုဗ္ဗာဝ ဒိဿန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ရဿော ဝေ‘‘.စ္စာဒိ.

ထိုနှစ်လုံးနှစ်လုံးစီတို့တွင် ရှေ့ရှေ့၌ရှိသော အက္ခရာသည် ရဿအမည် ရှိ၏။ ထိုသရတို့တွင် ဧ နှင့် ဩ သည် သံယုတ် (ဗျည်းဆင့်) ၏ ရှေ့၌သာလျှင် ရဿအဖြစ် ထင်ရှားကုန်၏။ ထိုရဿသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ရဿော ဝေ' အစရှိသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

ပရော ဒီဃော-.

နောက်၌ရှိသော အက္ခရာသည် ဒီဃ မည်၏။

တေသွေဝ ဒွီသု ယော ယော ပရော သော သော ဒီဃသညော ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော’ယောလောပနိသု ဒီဃော‘‘.စ္စာဒိ.

ထိုနှစ်လုံးနှစ်လုံးစီတို့တွင် နောက်နောက်၌ရှိသော အက္ခရာသည် ဒီဃအမည် ရှိ၏။ ထိုဒီဃသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ယောလောပနီသု ဒီဃော' အစရှိသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

ကာဒယော ဗျဇနာ-.

က-အက္ခရာ အစရှိသည်တို့သည် ဗျည်း မည်ကုန်၏။

ကကာရာဒယော ဝဏ္ဏာ နိဂ္ဂဟီတပရိယန္တာ ဗျဇနသညာ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဗျဇနေ ဒီဃရဿာ‘‘.စ္စာဒိ.

ကကာရ အစရှိ၍ နိဂ္ဂဟိတ် အဆုံးရှိကုန်သော ဝဏ္ဏ (အက္ခရာ) တို့သည် ဗျည်းအမည် ရှိကုန်၏။ ထိုဗျည်းသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဗျဇနေ ဒီဃရဿာ' အစရှိသော သုတ်တို့၌ အကျိုးရှိ၏။

ပဉ္စ ပဉ္စကာ ဝဂ္ဂါ-.

ငါးလုံးစီရှိသော အစုငါးခုတို့သည် ဝဂ် မည်ကုန်၏။

ကာဒယော ပဉ္စကာ ပဉ္စ ဝဂ္ဂါ နာမ ဟောန္တီ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော‘‘. စ္စာဒိ.

ကကာရ အစရှိသော ငါးလုံးစီရှိသော အစုငါးခုတို့သည် ဝဂ်မည်ကုန်၏။ ထိုဝဂ်သညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော' အစရှိသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

ဗိန္ဒု နိဂ္ဂဟီတံ-.

အစက်သည် နိဂ္ဂဟိတ် မည်၏။

ယွာယံ ဝဏ္ဏေ ဗိန္ဒုမတ္တော သော နိဂ္ဂဟီတသညော ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘နိဂ္ဂဟီတမိ‘‘. စ္စာဒိ; ဂရုသညာ ကရဏံ အနွတ္ထသညတ္ထံ.

အက္ရာတို့၌ အစက်မျှသာ ဖြစ်သော အက္ခရာသည် နိဂ္ဂဟိတ်အမည် ရှိ၏။ ထိုနိဂ္ဂဟိတ်သညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'နိဂ္ဂဟီတမိ' အစရှိသော သုတ်တို့၌ အကျိုးရှိ၏။ ဂရုအမည်ကို ပြုခြင်းသည် အနွတ္ထသညာ (သဘောတူအမည်) အကျိုးငှာ ဖြစ်၏။

ဣယုဝဏ္ဏာ ဇ္ဈလာ နာမဿန္တေ-.

နာမ်အဆုံး၌ရှိသော ဣဝဏ္ဏ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဇ၊ လ (ဇ္ဟလ) အမည် ရှိကုန်၏။

နာမံ ပါဋိပဒိကံ တဿ အန္တေ ဝတ္တမာနာ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ ဈလသညာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တေန ကွတ္ထော‘‘ဈလာ ဝေ‘‘. စ္စာဒိ.

နာမ်ဟူသည် ပဒပိဋိပတ် (ပါဋိပဒိက) တည်း။ ထိုနာမ်၏ အဆုံး၌ ဖြစ်ကုန်သော ဣဝဏ္ဏ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဇ၊ လ (ဇ္ဟလ) အမည် ရှိကုန်၏။ ထိုဇ္ဟလသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဇ္ဟလာ ဝေ' အစရှိသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

ပိတ္ထိယံ-.

ဣတ္ထိလိင်၌ ပ-အမည် ရှိ၏။

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနဿ နာမဿန္တေ ဝတ္တမာနာ ဣဝဏ္ဏု ဝဏ္ဏာ ပသညာ ဟောန္တိ; တေန ကွတ္ထာ ‘‘ယေ ပဿိဝဏ္ဏဿ‘‘. ဣစ္စာဒိ.

ဣတ္ထိလိင်၌ ဖြစ်သော နာမ်၏ အဆုံး၌ ရှိကုန်သော ဣဝဏ္ဏ ဥဝဏ္ဏတို့သည် ပ-အမည် ရှိကုန်၏။ ထိုပသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ယေ ပဿိဝဏ္ဏဿ' အစရှိသော သုတ်တို့၌ အကျိုးရှိ၏။

ဃာ-.

ဣတ္ထိလိင်၌ အာ-သည် ဃ မည်၏။

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနဿ နာမဿန္တေ ဝတ္တမာနော အာကာရော ဃသဉေညာ ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဃဗြဟ္မာဒိတေ‘‘.စ္စာဒိ.

ဣတ္ထိလိင်၌ ဖြစ်သော နာမ်၏ အဆုံး၌ရှိသော အာကာရ (အာ-အက္ခရာ) သည် ဃ-အမည် ရှိ၏။ ထိုဃသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဃဗြဟ္မာဒိတေ' အစရှိသော သုတ်တို့၌ အကျိုးရှိ၏။

ဂေါသျာလပနေ-.

ဂေါ-သဒ္ဒါနောင် အာလပန၌ သိ-ဝိဘတ်သည် ဂ-အမည် ရှိ၏။

အာလပနေ သိ ဂသညော ဟောတိ; တေန ကွတ္ထော ‘‘ဂေ ဝေ‘‘.စ္စာဒိ.

အာလပန၌ သိ-ဝိဘတ်သည် ဂ-အမည် ရှိ၏။ ထိုဂသညာကြောင့် အဘယ်အကျိုးရှိသနည်းဟူမူ - 'ဂေ ဝေ' အစရှိသော သုတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

သညာဓိကာရော.

သညာအာဏာ ပျံ့နှံ့ရာအပိုင်း (သညာဓိကာရ) ပြီး၏။

ဝိဓိဗ္ဗိသေသနန္တဿ-.

ဝိသေသန၏ အဆုံးရှိသော ပုဒ်အား ဝိဓိ (စီရင်ထုံး) ကို သိအပ်၏။

ယံ ဝိသေသနံ တဒန္တဿ ဝိဓိ ဉာတဗ္ဗော; ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ‘‘. နရာ နရေ.

အကြင် ဝိသေသနသည် ရှိ၏၊ ထိုဝိသေသန အဆုံးရှိသော ပုဒ်အား ဝိဓိကို သိအပ်၏။ ဥပမာ - 'အတော ယောနံ ဋာဋေ' ဟူသော သုတ်၌ကဲ့သို့တည်း။ နရာ၊ နရေ။

သတ္တမိယံ ပုဗ္ဗဿ-.

သတ္တမီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သည်ရှိသော် ရှေ့၌ရှိသော အက္ခရာအားသာ စီရင်ခြင်းကို သိအပ်၏။

သတ္တမီနိဒ္ဒေသေ ပုဗ္ဗဿေဝ ကာရိယံ ဉတဗ္ဗံ; ‘‘သရော လောပေါ သရေ‘‘. ဝေဠဂ္ဂံ; တမဟန္တီဓ ကသ္မာ န ဟောတိ; သရေတောပသိလေသိကာဓာရော တတ္ထေတာဝ ဝုစ္စတေ ပုဗ္ဗဿေဝ ဟောတိ န ပရဿာတိ.

သတ္တမီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြချက်၌ ရှေ့၌ရှိသော အက္ခရာအားသာလျှင် အမှုကိစ္စကို သိအပ်၏။ ဥပမာ - 'သရော လောပေါ သရေ' ဟူသော သုတ်၌ကဲ့သို့တည်း။ ဝေဠဂ္ဂံ။ 'တမဟန္တိ' ဟူသော ဤအရပ်၌ အဘယ်ကြောင့် မဖြစ်သနည်းဟူမူ - 'သရေ' ဟူသော ဤသတ္တမီသည် ဥပသိလေသိကာဓာရ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ထိုအရပ်၌ ရှေ့အက္ခရာအားသာ ဖြစ်၏၊ နောက်အက္ခရာအား မဖြစ်ဟု ဆိုအပ်၏။

ပဉ္စမိယံ ပရဿ-.

ပဉ္စမီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သည်ရှိသော် နောက်၌ရှိသော အက္ခရာအား စီရင်ခြင်းကို သိအပ်၏။

ပဉ္စမီနိဒ္ဒေသေ ပရဿ ကာရိယံ ဉတဗ္ဗံ; ‘‘အတော ယောနံ ဋာဋေ‘‘. နရာ နရေ; ဣဓ န ဟောတိ ဇန္တုယော အနန္တာ; ဣဓ ကသ္မာ န ဟောတိ; ဩသဓျော အနန္တရေ ကတတ္ထတာယ န ဝျဝ ဟိတဿ ကာရိယံ.

ပဉ္စမီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြချက်၌ နောက်၌ရှိသော အက္ခရာအား အမှုကိစ္စကို သိအပ်၏။ ဥပမာ - 'အတော ယောနံ ဋာဋေ' ဟူသော သုတ်၌ကဲ့သို့တည်း။ နရာ၊ နရေ။ 'ဇန္တုယော အနန္တာ' ဟူသော ဤအရပ်၌ မဖြစ်။ 'ဩသဓယော' ဟူသော ဤအရပ်၌ အဘယ်ကြောင့် မဖြစ်သနည်းဟူမူ - အကြားမရှိ (အနန္တရ) စပ်လျက်ရှိသော အရာ၌သာ အမှုကိစ္စကို ပြုအပ်သောကြောင့် ခြားနားသော (ဗျဝဟိတ) အရာ၌ အမှုကိစ္စကို မပြုရ။

အာဒိဿ-.

နောက်အက္ခရာအား စီရင်အပ်သော အမှုသည် အစအက္ခရာ၏ အမှုဟု သိအပ်၏။

ပရဿ သိဿမာနံ ကာရိယမာဒိဝဏ္ဏဿ ဉာတဗ္ဗံ; ‘‘ရ သင်္ချာတော ဝါ‘‘. ရာဇိနာ.

နောက်ဖြစ်သော ပုဒ်အား စီရင်အပ်သော အမှုကိစ္စကို ထိုပုဒ်၏ အစအက္ခရာအား ပြုအပ်၏ဟု သိအပ်၏။ ဥပမာ - 'ရ သင်္ချာတော ဝါ' ဟူသော သုတ်၌ကဲ့သို့တည်း။ ရာဇိနာ။

ဆဋ္ဌိယန္တဿ-.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော အမှုသည် ထိုပုဒ်၏ အဆုံးအက္ခရာအား ဖြစ်၏ဟု သိအပ်၏။

ဆဋ္ဌိနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ယံ ကာရိယံ တဒန္တဿ ဝဏ္ဏဿ ဝိညေယျံ ‘‘ရာဇဿိ နာမှိ‘‘. ရာဇိနာ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော အမှုကိစ္စကို ထိုပုဒ်၏ အဆုံးရှိသော အက္ခရာအား ပြုအပ်၏ဟု သိအပ်၏။ ဥပမာ - 'ရာဇဿိ နာမှိ' ဟူသော သုတ်၌ကဲ့သို့တည်း။ ရာဇိနာ။

ငနုဗန္ဓော-.

င-သက္ကေတ အဆက်ရှိသော အမှုသည် အဆုံးအက္ခရာအား ဖြစ်၏။

ငကာရော’နုဗန္ဓော ယဿ သော’န္တဿ ဟောတိ; ‘‘ဂေါဿာဝငိ‘‘. ဂဝါဿံ.

င-အက္ခရာ အဆက် (အနုဗန္ဓ) ရှိသော အမှုသည် ထိုပုဒ်၏ အဆုံးအက္ခရာအား ဖြစ်၏။ ဥပမာ - 'ဂေါဿာဝၚိ' ဟူသော သုတ်၌ကဲ့သို့တည်း။ ဂဝါဿံ။

ဋနုဗန္ဓာနေကဝဏ္ဏာ သဗ္ဗဿ-.

ဋအနုဗန္ဓရှိသော အာဒေသနှင့် များစွာသောအက္ခရာရှိသော အာဒေသသည် အလုံးစုံ၏နေရာ၌ ဖြစ်သည်။

ဋကာရော’နုဗန္ဓော ယဿ သော’နေကက္ခရော စာဒေသော သဗ္ဗဿ ဟောတိ; ‘‘ဣမဿာနိတ္ထိယံ ဋေ‘‘. ဧသု ‘‘နာမှနိမိ‘‘. အနေန.

ဋကာရသည် အနုဗန္ဓဖြစ်သဖြင့် ရှိသောအာဒေသ၊ ထိုမှတစ်ပါး များစွာသောအက္ခရာရှိသော အာဒေသသည် အလုံးစုံသော သဒ္ဒါ၏နေရာ၌ ဖြစ်၏။ 'imassānitthiyaṃ ṭe' ဟူသော သုတ်ဖြင့် ဋေအာဒေသဖြစ်ရာ၌၎င်း၊ 'esu'၊ 'nāmhanimi' ဟူသော သုတ်၌ 'အနေန' ဟု ဖြစ်ရာ၌၎င်း ရှုပါ။

ဉကာနုဗန္ဓာဒျန္တာ-.

ညအနုဗန္ဓရှိသော အာဂမနှင့် ကအနုဗန္ဓရှိသော အာဂမတို့သည် အစနှင့် အဆုံး၌ ဖြစ်ကုန်၏။

ဆဋ္ဌိနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဉာနုဗန္ဓကာနုဗန္ဓာ အာဒျန္တာ ဟောန္တိ; ‘‘ဗြုတော တိဿီဉ‘‘. ဗြဝီတိ, ‘‘ဘုဿ ဝုက‘‘. ဗဘုဝ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော သဒ္ဒါ၏ ညအနုဗန္ဓရှိသော အာဂမသည် အစ၌၎င်း၊ ကအနုဗန္ဓရှိသော အာဂမသည် အဆုံး၌၎င်း ဖြစ်ကုန်၏။ 'bruto tissīña' သုတ်ဖြင့် 'bravīti' ဖြစ်ရာ၌၎င်း၊ 'bhussa vuka' သုတ်ဖြင့် 'babhuva' ဖြစ်ရာ၌၎င်း ရှုပါ။

မနုဗန္ဓော သရာနမန္တာ ပရော-.

မအနုဗန္ဓရှိသော အာဂမသည် သရတို့တွင် အဆုံးသရ၏နောက်၌ ဖြစ်သည်။

မကာရော’နုဗန္ဓော ယဿ သော သရာနမန္တာ သရာ ပရော ဟောတီ; ‘‘မဉ္စ ရုဓာဒီနံ‘‘. ရုန္ဓတိ.

မကာရ အနုဗန္ဓရှိသော အာဂမသည် သရတို့တွင် အဆုံးသရ၏နောက်၌ ဖြစ်၏။ 'mañca rudhādīnaṃ' ဟူသောသုတ်ဖြင့် 'rundhati' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။

ဝိပ္ပဋိသေဓေ-.

ဝိပ္ပဋိသေဓ (အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ရာ) ၌ (နောင်ဖြစ်သော သုတ်သည်သာ အားရှိ၏။ သို့မဟုတ် နောက်ပုရစ်သည်သာ အားရှိ၏။)

ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ပုရိသာနံ သဟပ္ပတ္တိယံ ပရော; သော စ ဂစ္ဆတိ တွဉ္စ ဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ; သော စ ဂစ္ဆတိ တွဉ္စ ဂစ္ဆသိ အဟဉ္စ ဂစ္ဆာမိ, မယံ ဂစ္ဆာမ.

ပုရစ် (ပုဂ္ဂိုလ်) နှစ်ပါး သို့မဟုတ် သုံးပါးတို့ အတူတကွ ဖြစ်ရာ၌ နောက်နောက်သော ပုရစ်သည် အားရှိ၏။ 'so ca gacchati tvañca gacchasi' (သူလည်းသွား၏၊ သင်လည်းသွား၏) ဟု ဖြစ်ရာ၌ 'tumhe gacchatha' (သင်တို့ သွားကြကုန်၏) ဟု၎င်း၊ 'so ca gacchati tvañca gacchasi ahañca gacchāmi' (သူလည်းသွား၏၊ သင်လည်းသွား၏၊ ငါလည်းသွား၏) ဟု ဖြစ်ရာ၌ 'mayaṃ gacchāma' (ငါတို့ သွားကြကုန်၏) ဟု၎င်း ဖြစ်၏။

သင်္ကေတော’နဝယဝေါ’နုဗန္ဓော-.

အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်သော အမှတ်သင်္ကေတသည် အနုဗန္ဓမည်၏။

ယော’နဝယဝဘုတော သင်္ကေတော သော’နုဗန္ဓောတိ ဉတဗ္ဗော;လတုပိတာဒီနမာသိမှိ. ကတ္တာ, သင်္ကေတဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ပကတီယာဒိသမုဒါယဿာနုဗန္ဓတာ မာ ဟောတုတိ; အနဝယဝေါ ဟိ သမုဒါယော သမုဒါယရူပတ္တာယေဝ; အနဝယဝဂ္ဂဟဏံ ကိံ?’အတေန’. ဇနေန; ဣမိနာဝ လောပဿာဝဂတတ္တာ နာနုဗန္ဓလောပါယ ဝစနမာရဒ္ဓံ.

အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ပါဘဲလျက် ဖြစ်သော အမှတ်သင်္ကေတကို အနုဗန္ဓဟု သိအပ်၏။ 'latupitādīnamāsimhi' ဟူသော သုတ်၌ 'kattā' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။ 'သကေင်္တ' (အမှတ်သင်္ကေတ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ယူသနည်း? ပကတိအစရှိသော အပေါင်းစုအား အနုဗန္ဓအဖြစ် မဖြစ်စေလိုသောကြောင့်တည်း။ အပေါင်းစုသည် အပေါင်းစု၏ သဘောမျှသာ ဖြစ်သောကြောင့် အအစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ပေ။ 'အနဝယဝ' (အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်သော) ဟု အဘယ်ကြောင့် ယူသနည်း? 'atena' (janena) ဟု ဖြစ်ရာ၌ ဤမျှဖြင့်ပင် ချေဖျက်ခြင်းကို သိရသဖြင့် အနုဗန္ဓချေခြင်းအတွက် သီးခြားစကားကို မပြုတော့ပြီ။

ဝဏ္ဏပရေန သဝဏ္ဏော’ပိ-.

ဝဏ္ဏသဒ္ဒါ နောက်၌ရှိသောကြောင့် သဝဏ် (အသံတူ) ကိုလည်း မိမိ၏သဘောအတိုင်း ယူအပ်၏။

ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ပရော ယသ္မာ တေန သဝဏ္ဏော’ပိ ဂယှတိ သံဝ ရူပံ; ယုဝဏ္ဏာနမ္ဉော လုတ္တာ‘‘. ဝါတေရိတံ, သမောနာ.

ဝဏ္ဏသဒ္ဒါသည် အကြင်ကြောင့် နောက်၌ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ သဘောတူဖြစ်သော သဝဏ်ကိုလည်း ယူအပ်၏။ 'yuvaṇṇānamño luttā' သုတ်ဖြင့် 'vāteritaṃ'၊ 'samonā' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။

န္တု ဝန္တုမနတွာဝန္တုတဝန္တုသမ္ဗန္ဓိ-.

န္တုသဒ္ဒါသည် ဝန္တု၊ မန္တု၊ အနတု၊ အာဝန္တု၊ တဝန္တု တို့နှင့် စပ်ဆိုင်သော 'န္တု' သဒ္ဒါကိုသာ ယူအပ်၏။

ဝန္တွာဒိသမ္ဗန္ဓိယေဝ န္တု ဂယှတိ, ‘‘န္တန္တုနံ န္တော ယောမှိ ပဌမေ‘‘. ဂုဏဝန္တော; ဝန္တွာဒိသမ္ဗန္ဓီတိ ကိံ; ဇန္တု တန္တု.

ဝန္တုအစရှိသည်နှင့် စပ်ဆိုင်သော 'န္တု' သဒ္ဒါကိုသာ ယူအပ်၏။ 'ntantunaṃ nto yomhi paṭhame' သုတ်ဖြင့် 'guṇavanto' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။ ဝန္တုအစရှိသည်နှင့် စပ်ဆိုင်သော ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'jantu' 'tantu' (စသည်တို့၌ မယူလိုသောကြောင့်တည်း)။

ပရိဘာသာယော.

ပရိဘာသာ (စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်) တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

သရော လောပေါ သရေ-.

သရနောင်သော် ရှေ့သရကို ချေအပ်၏။

သရေ သရော လောပနီယော ဟောတိ; တတြိမေ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, နော ဟေတံ, ဘိက္ခုနောဝါဒေါ, သမေတာယသ္မာ, အဘိဘာယတနံ, ပုတ္တာ မတ္ထိ, အသန္တေတ္ထ.

သရနောင်သော် ရှေ့သရကို ချေအပ်၏။ 'tatrime' (tatra + ime)၊ 'saddhindriyaṃ' (saddhā + indriyaṃ)၊ 'no hetaṃ' (no + hi + etaṃ)၊ 'bhikkhunovādo' (bhikkhunī + ovādo)၊ 'sametāyasmā' (sametu + āyasmā)၊ 'abhibhāyatanaṃ' (abhibhū + āyatanaṃ)၊ 'puttā matthi' (puttā me + atthi)၊ 'asantettha' (asanti + ettha) ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။

ပရော ကွစိ လောပနီယော ဟောတိ; သော’ပိ, သာဝ, ယတောဒကံ, တတောဝ; ကွဝီတိ ကိံ? သဒ္ဓိန္ဒုယံ အယမဓိကာရော အာပရိစ္ဆေဒါဝသာနာ တေန နာတိပ္ပသင်္ဂေါ.

အချို့သော နေရာ၌ နောက်သရကိုလည်း ချေအပ်၏။ 'so'pi' (so + api)၊ 'sāva' (sā + eva)၊ 'yatodakaṃ' (yato + udakaṃ)၊ 'tatova' (tato + eva) ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'ကွစိ' (အချို့သော နေရာ၌) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'saddhindriyaṃ' (စသည်တို့၌ နောက်သရကို မချေစေလိုသောကြောင့်တည်း)။ ဤအာဏာသည် ပိုင်းခြားမှု အဆုံးတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့၏၊ ထို့ကြောင့် လွန်ကဲစွာ ဖြစ်ခြင်း မရှိပေ။

နဒွေဝါ-.

ရှေ့သရနှင့် နောက်သရ နှစ်ခုလုံးကို အချို့သော နေရာ၌ မချေအပ်။

ပုဗ္ဗပရသရာ ဒွေ’ပိ ဝါ ကွစိ န လုပျန္တေ; လတာ ဣဝ လတေဝ လတာဝ.

ရှေ့သရ၊ နောက်သရ နှစ်ခုလုံးကိုလည်း အချို့သောနေရာ၌ မချေအပ်။ 'latā iva' သည် 'lateva' သို့မဟုတ် 'latāva' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။

ယုဝဏ္ဏနမ္ဉော လုတ္တာ-.

သရကို ချေအပ်ပြီးသောအခါ နောက်၌ရှိသော ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဧ၊ ဩ ဖြစ်ကုန်၏။

လုတ္တာ သရာ ပရေသံ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ဉော ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; တဿေဒံ, ဝါတေရိတံ, နောပေတိ, ဝါမောရု, အတေဝ’ညေ, ဝေါဒကံ; ကထံ ပစ္စောရသ္မန္တိ; ယောဂဝိဘဂါ, ဝါတွေဝ တဿိဒံ; လုတ္တေတိ ကိံ? လတာ ဣဝ.

သရကို ချေအပ်ပြီးသောအခါ နောက်၌ရှိကုန်သော ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဧ၊ ဩ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ 'tassedaṃ'၊ 'vāteritaṃ'၊ 'nopeti'၊ 'vāmoru'၊ 'ateva'ññe'၊ 'vodakaṃ' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'paccorasmiṃ' ဟု အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း? ယောဂဝိဘာဂ (သုတ်ကို ခွဲခြားခြင်း) အားဖြင့် ဖြစ်၏။ 'vātveva' (သုတ်ဖြင့်) 'tassidaṃ' ဟု ဖြစ်၏။ 'လုတ္တာ' (ချေအပ်ပြီးသော) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'latā iva' (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

ယဝါ သရေ-.

သရနောင်သော် ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ယကာရ၊ ဝကာရ ဖြစ်ကုန်၏။

သရေ ပရေ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံ ယကာရဝကာရာ ဟောန္တိဝ ယထာက္ကမံ; ဝျာကတော, ဣစ္စဿ, အဇ္ဈိဏမုတ္တော, သွာဂတံ, ဘဝါပနလာနီလံ; ဝါတ္ထေဝ-ဣတိဿ; ကွစီတွေဝ-ယာနီဓ, သူပဋ္ဌိတံ.

သရနောင်သော် ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ယကာရ၊ ဝကာရ ဖြစ်ကုန်၏။ 'vyākato'၊ 'iccassa'၊ 'ajjhiṇamutto'၊ 'svāgataṃ'၊ 'bhavāpanalānīlaṃ' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'ဝါ' ဟူသော သဒ္ဒါဖြင့် 'itissa' ဟု ဖြစ်၏။ 'ကွစိ' ဟူသော သဒ္ဒါဖြင့် 'yānīdha'၊ 'sūpaṭṭhitaṃ' ဟု ဖြစ်၏။

ဉောနံ-.

ဧ၊ ဩ တို့သည် သရနောင်သော် အစဉ်အတိုင်း ယ၊ ဝ ဖြစ်ကုန်၏။

ဉောနံ ယဝါ ဟောန္တိ ဝါ သရေ ယထာက္ကမံ; တျဇ္ဇ တေ’ဇ္ဇ သွာဟံ သော’ဟံ,ကွစိတွေဝ-ပုတ္တာမတ္ထိ အသန္တေတ္ထ.

ဧ၊ ဩ တို့သည် သရနောင်သော် အစဉ်အတိုင်း ယကာရ၊ ဝကာရ ဖြစ်ကုန်၏။ 'tyajja' (te + ajja)၊ 'te'jja'၊ 'svāhaṃ' (so + ahaṃ)၊ 'so'haṃ' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'ကွစိ' ဟူသော သဒ္ဒါဖြင့် 'puttāmatthi' 'asantettha' (စသည်တို့၌ မဖြစ်ပေ)။

ဂေါဿာဝငိ-.

သရနောင်သော် 'ဂေါ' သဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ 'အဝ' အာဒေသ ဖြစ်၏။

သရေ ဂေါဿ အဝငိ ဟောတိ; ဂဝါဿံ; ယထရိဝ တထရိဝေတိနိပါတာဝ; ဘုသာမိဝေတိ ဣဝသဒ္ဒေါ ဧဝတ္ထော.

သရနောင်သော် 'ဂေါ' သဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ 'အဝ' ဖြစ်၏။ 'gavāssaṃ' (go + assaṃ) ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။ 'yathariva'၊ 'tathariva' တို့သည် နိပါတ်သက်သက်တို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။ 'bhusāmiva' ဟု ဖြစ်ရာ၌ 'iva' သဒ္ဒါသည် 'eva' သဒ္ဒါ၏ အနက်ရှိ၏။

ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ-.

ဗျည်းနောင်သော် အချို့သော နေရာ၌ ရဿသရသည် ဒီဃ ဖြစ်၍၊ ဒီဃသရသည် ရဿ ဖြစ်၏။

ရဿဒီဃာနံ ကွစိ ဒီဃရဿာ ဟောန္တိ ဗျဉ္ဇနေ; တတြာယံ, မုနီဝရေ, သမ္မဒေဝ, မာလဟာရီ.

ဗျည်းနောင်သော် အချို့သောနေရာ၌ ရဿ၊ ဒီဃသရတို့သည် ဒီဃ၊ ရဿ ဖြစ်ကုန်၏။ 'tatrāyaṃ'၊ 'munīvare'၊ 'sammadeva'၊ 'mālahārī' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။

သရမှာ ဒွေ-

သရ၏နောက်ရှိ ဗျည်းကို အချို့သော နေရာ၌ ဒွေးဘော် (နှစ်ခု) ပြုအပ်၏။

သရမှာ ပရဿ ဗျဉ္ဇနဿ ကွစိ ဒွေ ရူပါ ဟောန္တိ; ပဂ္ဂဟော; သရမှာတိ-ကိံ? တံခဏံ.

သရ၏နောက်ရှိ ဗျည်းအား အချို့သောနေရာ၌ နှစ်ခုသော အဖြစ် (ဒွေးဘော်) တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ 'paggaho' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။ 'သရမှ' (သရ၏နောက်မှ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'taṃkhaṇaṃ' (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

စတုတ္ထဒုတိယေသွေယံ တတိယပဌာမာ-.

စတုတ္ထနှင့် ဒုတိယအက္ခရာတို့ နောင်သော် ထိုစတုတ္ထနှင့် ဒုတိယအက္ခရာတို့၏ နေရာ၌ မိမိတို့ဝဂ်၏ တတိယနှင့် ပထမအက္ခရာတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

စတုတ္ထဒုတိယေသု ပရေသွေသံ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တဗ္ဗဂ္ဂေ တတိယပဌမာ ဟောန္တိ ပစ္စာသတ္တျ; မဟဒ္ဓနော, ယသ တ္ထေရော, အပ္ဖုဋံ, အဗ္ဘုဂ္ဂတော; ဧသွိတိ-ကိံ? ထေရော; ဧသန္တိကိံ?ပတ္ထော.

စတုတ္ထနှင့် ဒုတိယအက္ခရာတို့ နောင်သော် ထိုစတုတ္ထနှင့် ဒုတိယအက္ခရာတို့၏ နေရာ၌ မိမိတို့ဝဂ်၏ တတိယနှင့် ပထမအက္ခရာတို့သည် နီးစပ်မှုအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ 'mahaddhano'၊ 'yasatthero'၊ 'apphuṭaṃ'၊ 'abbhuggato' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'ဧသု' (စတုတ္ထဒုတိယတို့၌) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'thero' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။ 'ဧသံ' (ထိုသူတို့၏) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'pattho' ဟု ဖြစ်ရာ၌ကဲ့သို့တည်း။

ဝိတိဿေဝေ ဝါ-.

ဧဝသဒ္ဒါနောင်သော် ဣတိသဒ္ဒါ၏ တကာရကို ဝကာရ ပြုအပ်၏။

ဧဝသဒ္ဒေ ပရေ ဣတိဿ ဝေါ ဟောတိ ဝါ; ဣတ္ထေဝ ဣစ္စေဝ; ဧဝေတိ-ကိံ,ဣစ္စာဟ.

ဧဝသဒ္ဒါနောင်သော် ဣတိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ ဝကာရသည် ဖြစ်၏။ 'ittheva' 'icceva' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'ဧဝေ' (ဧဝသဒ္ဒါနောင်သော်) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'iccāha' (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

ဉောနမ ဝဏ္ဏေ-.

ဧ၊ ဩ တို့သည် အချို့သော နေရာ၌ အဝဏ္ဏ (အသံ) ဖြစ်ကုန်၏။

ဉောနံ ဝဏ္ဏေ ကွစိ အ ဟောတိ ဝါ; ဒိသွာ ယာစကမာဂတေ, အကရမ္ဘသတေ,ဧသအတ္ထော, ဧသဓမ္မော, မဂ္ဂေါ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, သွာယတနံ, ဟိယျတ္တနံ, ကရဿု; ဝါတွေဝ-ယာစကေ အာဂတေ, ဧသော ဓမ္မော; ဝဏ္ဏေတိ ကိံ?သော.

ဧ၊ ဩ တို့သည် အချို့သောနေရာ၌ အဝဏ္ဏ ဖြစ်ကုန်၏။ 'disvā yācakamāgate'၊ 'akarambhasate'၊ 'esa attho'၊ 'esa dhammo'၊ 'maggo aggamakkhāyati'၊ 'svāyatanaṃ'၊ 'hiyyattanaṃ'၊ 'karassu' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'ဝါ' ဟူသော သဒ္ဒါဖြင့် 'yācake āgate'၊ 'eso dhammo' ဟုလည်း ဖြစ်၏။ 'ဝဏ္ဏေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'so' (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

နိဂ္ဂဟီတံ-.

နိဂ္ဂဟိတ် အာဂမသည် အချို့သော နေရာ၌ ဖြစ်၏။

နိဂ္ဂဘီတမာဂမော ဟောတိ ဝါ ကွစိ; စက္ခုံ ဥဒပါဒိ စက္ခု ဥဒပါဒိ, ပုရိမံဇာတိ ပုရိမဇာတိ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ. အဝံ သိရောတိ-အာဒိသု နိစ္စံ ဝဝတ္ထီတဝိဘာသတ္တာ ဝါဓိကာရဿ; သာမတ္ထီ ယေနာဂမောဝ သ စ ရဿသရဿေဝ ဟောတိ တဿ ရဿာနုဂတတ္တာ.

နိဂ္ဂဟိတ် အာဂမသည် အချို့သောနေရာ၌ ဖြစ်၏။ 'cakkhuṃ udapādi' (သို့မဟုတ်) 'cakkhu udapādi'၊ 'purimaṃjāti' (သို့မဟုတ်) 'purimajāti'၊ 'kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ' ဟု ဖြစ်ရာ၌ ရှုပါ။ 'avaṃ siro' အစရှိသည်တို့၌ ဝါသဒ္ဒါ၏ အာဏာဖြင့် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားသော ဝိဘာသာဖြစ်၍ အမြဲဖြစ်၏။ အစွမ်းအားဖြင့် အာဂမသည်သာ ဖြစ်၏၊ ထိုအာဂမသည်လည်း ရဿသရ၏ နောက်၌သာ ဖြစ်၏၊ ရဿနှင့် အစဉ်လိုက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

လောပေါ-.

(နိဂ္ဂဟိတ်ကို) ချေခြင်း။

နိဂ္ဂဟီတဿ လောပေါ ဟောတိ ဝါ ကွစိ; ကျာဟံ ကီမဟံ, သာ ရတ္တော သံရတ္တော; သလ္လေခေါ-ဂတ္တုကာမော-ဂန္တုမနောတိအာဒိသု နိစ္စံ.

အချို့သော နေရာတို့၌ နိဂ္ဂဟိတ်ကို အနည်းငယ် (ဝါ) အချို့သော သရ၊ ဗျည်းတို့၏ ရှေ့၌ ချေရ၏။ kyāhaṃ (ကျာဟံ)၊ kīmahaṃ (ကီမဟံ)၊ sā ratto (သာ ရတ္တော)၊ saṃratto (သံရတ္တော) ဟု ရှိရာ၌ sallekho (သလ္လေခေါ)၊ gattukāmo (ဂန္တုကာမော)၊ gantumano (ဂန္တုမနော) စသည်တို့၌ (လောပပြုခြင်းသည်) အမြဲ (နိစ္စ) ဖြစ်၏။

ပရသရဿ-

နောက်သရ၏ (ချေခြင်း)။

နိဂ္ဂဟီတမှာ ပရဿ သရဿ လောပေါ ဟောတိ ဝါ ကွစိ; တွံသိ တွမသိ.

နိဂ္ဂဟိတ်၏ နောက်၌ ရှိသော သရကို အချို့သော နေရာ၌ ချေရ၏။ သာဓက - tvaṃsi (တွံသိ)၊ tvamasi (တွမသိ)။

ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော-

ဝဂ်ဗျည်း၏ ရှေ့၌ ဝဂ်အဆုံးဗျည်း (ပြုခြင်း)။

နိဂ္ဂဟီတဿ ခေါ ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော ဝါ ဟောတိ ပစ္စာ သတျာ; တင်္ကရောတိ တံ ကရောတိ, တဉ္စရတိ တံ စရတိ, တဏ္ဌာနံ တံ ဌာနံ, တန္ဓနံ တံ ဓနံ, တမ္ပာတိ တံ ပါတိ; နိစ္စံ ပဒ မဇ္ဈေ, ဂန္တွာ; ကွစညတြာပိ, သန္တိဋ္ဌတိ.

ဝဂ်ဗျည်း၏ ရှေ့၌ ရှိသော နိဂ္ဂဟိတ်ကို သင့်လျော်သလို ဝဂ်အဆုံးဗျည်းသို့ (ဝါ) အချို့ ပြုရ၏။ သာဓက - taṅkaroti (တင်္ကရောတိ) - taṃ karoti (တံ ကရောတိ)၊ tañcarati (တဉ္စရတိ) - taṃ carati (တံ စရတိ)၊ taṇṭhānaṃ (တဏ္ဌာနံ) - taṃ ṭhānaṃ (တံ ဌာနံ)၊ tandhanaṃ (တန္ဓနံ) - taṃ dhanaṃ (တံ ဒဟနံ)၊ tampāti (တမ္ပါတိ) - taṃ pāti (တံ ပါတိ)။ ပုဒ်၏အလယ်၌မူ အမြဲ (နိစ္စ) ပြုရ၏။ သာဓက - gantvā (ဂန္တွာ)။ အခြားသော နေရာတို့၌လည်း အချို့ ပြုရသေး၏။ သာဓက - santiṭṭhati (သန္တိဋ္ဌတိ)။

ယေဝဟိသုညော-.

ယ၊ ဧဝ၊ ဟိ သဒ္ဒါတို့၏ ရှေ့၌ (နိဂ္ဂဟိတ်ကို) ဉ (သို့မဟုတ် ည) ပြုခြင်း။

ယဧဝဟိသဒ္ဒေသု နိဂ္ဂဟီတဿ ဝါ ဉော ဟောတိ; ယယညဒေဝ, တညေဝ, တဉ္ဘိ; ဝါတွေဝ-ယံယဒေဝ.

ယ၊ ဧဝ၊ ဟိ သဒ္ဒါတို့၏ ရှေ့၌ ရှိသော နိဂ္ဂဟိတ်ကို ဉ (ဝါ) ည ပြုရ၏။ သာဓက - yayaññadeva (ယယည္ဉဒေဝ)၊ taññeva (တည္ဉေဝ)၊ tañbhi (တဉ္ဘိ)။ 'ဝါ' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မပြုသည်လည်း ရှိ၏) - yaṃyadeva (ယံယဒေဝ)။

ယေ သံဿ-

ယဗျည်း၏ ရှေ့၌ ရှိသော သံ-သဒ္ဒါ၏ (နိဂ္ဂဟိတ်ကို ဉ ပြုခြင်း)။

သံသဒ္ဒဿ ယံ နိဂ္ဂဟီတံ တဿ ဝါ ဉော ဟောတိ ယကာရေ; သညမော သံယမော.

ယဗျည်း၏ ရှေ့၌ ရှိသော သံသဒ္ဒါ၏ နိဂ္ဂဟိတ်ကို ဉ (ည) ပြုရ၏။ သာဓက - saññamo (သည္ဉမော)၊ (မပြုလျှင်) saṃyamo (သံယမော)။

မယဒါ သရေ-.

သရ၏ ရှေ့၌ (နိဂ္ဂဟိတ်ကို) မ၊ ယ၊ ဒ ပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) အာဂမ်လာခြင်း။

နိဂ္ဂဟီတဿ မယဒါ ဟောန္တိ ဝါ သရေ ကွစိ; တမဟံ, တယိဒံ, တဒလံ; ဝါတွေဝ-တံ အဟံ.

သရ၏ ရှေ့၌ ရှိသော နိဂ္ဂဟိတ်ကို မ၊ ယ၊ ဒ သို့ အချို့သော နေရာ၌ (ဝါ) ပြုရ၏။ သာဓက - tamahaṃ (တမဟံ)၊ tayidaṃ (တယိဒံ)၊ tadalaṃ (တဒလံ)။ 'ဝါ' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မပြုသည်လည်း ရှိ၏) - taṃ ahaṃ (တံ အဟံ)။

ဝနတရဂါ စာဂမာ-.

ဝ၊ န၊ တ၊ ရ၊ ဂ အက္ခရာတို့သည်လည်း (သရ၏ ရှေ့၌) အာဂမ်လာကုန်၏။

ဧတေ မယဒါ စာဂမာ ဟောန္တိ သရေ ဝါ ကွစိ; တိဝင်္ဂီကံ, ဣတော နာယတိ, စိနိတွာ, တသ္မာတိဟ, နိရောဇံ, ပုထဂေဝ, ဣဓမာဟု, ယထယိဒံ, အတ္တဒတ္ထံ; ဝါတွေဝ-အတ္တတ္ထံ; အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝါတိ-ပဌမန္တော ပဂသဒ္ဒေါဝ.

ဤ (မ၊ ယ၊ ဒ နှင့်တကွ ဝ၊ န၊ တ၊ ရ၊ ဂ) တို့သည် သရ၏ ရှေ့၌ အချို့သော နေရာတို့၌ အာဂမ် ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓက - tivaṅgīkaṃ (တိဝင်္ဂီကံ)၊ ito nāyati (ဣတော နာယတိ)၊ cinitvā (စိနိတွာ)၊ tasmātiha (တသ္မာတိဟ)၊ nirojaṃ (နိရောဇံ)၊ puthageva (ပုထဂေဝ)၊ idhamāhu (ဣဓမာဟု)၊ yathayidaṃ (ယထယိဒံ)၊ attadatthaṃ (အတ္တဒတ္ထံ)။ 'ဝါ' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မပြုသည်လည်း ရှိ၏) - attatthaṃ (အတ္တတ္ထံ)။ "atippago kho tāva" ဟူသော နေရာ၌ "ပဂ" သဒ္ဒါသည်သာ ပထမအဆုံးရှိ၏။

ဆာ ဠော-.

ဆ-သဒ္ဒါ၏ နောက်၌ (ရှိသော သရ၏ ရှေ့၌) ဠအက္ခရာ အာဂမ်လာခြင်း။

ဆသဒ္ဒါ ပရဿ သရဿ ဠကာရော အာဂမော ဟောတိ ဝါ; ဆဠဟံ, ဆဠာယတနံ; ဝါတွေဝ-ဆ အဘိညာ.

ဆ-သဒ္ဒါ၏ နောက်၌ ရှိသော သရ၏ ရှေ့၌ ဠ-အက္ခရာသည် အချို့သော နေရာ၌ အာဂမ် ဖြစ်၏။ သာဓက - chaḷahaṃ (ဆဠဟံ)၊ chaḷāyatanaṃ (ဆဠာယတနံ)။ 'ဝါ' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏) - cha abhiññā (ဆ အဘိညာ)။

တဒမိနာဒီနိ-

တဒမိနာ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည်။

တဒမိနာဒီနိ သာဓူနိ ဘဝန္တိ? တံ ဣမိနာ တဒမိနာ, သကိံ အာဂါမီ သကဒါဂါမီ, ဧကံ ဣဓ အဟံ ဧကမိဒါဟံ, သံဝိဓာယ အဝဟာရော သံဝိဒါဝဟာရော, ဝါရိနော ဝါဟကော ဝလာဟကော, ဇီဝနဿ မူတော ဇီမူတော, ဆဝဿ သယနံ သုသာနံ, ဥဒ္ဓံ ခမဿ ဥဒုက္ခလံ, ပိသိ တာသော ပိသာစော, မဟိယံ ရဝတီတိ မယူရော; ဧဝမညေပိ ပယောဂ တော’နုဂန္တဗ္ဗာ; ပရေသံ ပိသောဒရာဒိဝေဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

တဒမိနာ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် ပြီးကုန်၏ (စနစ်တကျ ပြီးစီးသော ပုဒ်များ ဖြစ်ကြ၏)။ သာဓက - taṃ iminā မှ tadaminā (တဒမိနာ)၊ sakiṃ āgāmī မှ sakadāgāmī (သကဒါဂါမီ)၊ ekaṃ idha ahaṃ မှ ekamidāhaṃ (ဧကမိဒါဟံ)၊ saṃvidhāya avahāro မှ saṃvidāvahāro (သံဝိဒါဝဟာရော)၊ vārino vāhako မှ valāhako (ဝလာဟကော)၊ jīvanassa mūto မှ jīmūto (ဇီမူတော)၊ chavassa sayanaṃ မှ susānaṃ (သုသာနံ)၊ uddhaṃ khamassa မှ udukkhalaṃ (ဥဒုက္ခလံ)၊ pisi tāso မှ pisāco (ပိသာစော)၊ mahiyaṃ ravatīti မှ mayūro (မယူရော)။ ဤနည်းတူစွာ အခြားသော ပုဒ်တို့ကိုလည်း အသုံးအနှုန်း (ပယောဂ) အားလျော်စွာ သိအပ်ကုန်၏။ အခြားသော ပုဒ်တို့ကိုလည်း ပိသောဒရာဒိဂိုဏ်းလာ နည်းလမ်းများအတိုင်း ရှုမြင်အပ်၏။

တဝဂ္ဂဝရဏာနံ ယေ စဝဂ္ဂဗယဉာ-.

ယ-ဗျည်း၏ ရှေ့၌ တဝဂ်ဗျည်းတို့ကို စဝဂ်ဗျည်း၊ ဗ၊ ယ၊ ဉ တို့သို့ (အသီးသီး) ပြုခြင်း။

တဝဂ္ဂဝရဏာနံ စဝဂ္ဂဗယဉာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ယကာရေ; အပူစ္စဏ္ဍကာယံ, တစ္ဆံ, ယဇ္ဇေဝံ, အဇ္ဈတ္တံ, ထဉညံ, ဒိဗ္ဗံ, ပယျေသနာ, ပေါက္ခရညော; ကွစီတွေဝ-ရတျာ.

ယ-ဗျည်း၏ ရှေ့၌ တဝဂ်ဗျည်းတို့သည် အစီအစဉ်အတိုင်း စဝဂ်ဗျည်း၊ ဗ၊ ယ၊ ဉ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓက - apūccaṇḍakāyaṃ (အပုစ္စဏ္ဍကာယံ)၊ tacchaṃ (တစ္ဆံ)၊ yajjevaṃ (ယဇ္ဇေဝံ)၊ ajjhattaṃ (အဇ္ဈတ္တံ)၊ thañaññaṃ (ထညညံ)၊ dibbaṃ (ဒိဗ္ဗံ)၊ payyesanā (ပယျေ သနာ)၊ pokkharañño (ပေါက္ခရညော)။ အချို့သော နေရာ၌ (မဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏)။ သာဓက - ratyā (ရတျာ)။

ဝဂ္ဂလသေဟိ တေ-

ဝဂ်ဗျည်း၊ လ၊ သ တို့၏ ရှေ့၌ ထို (ယ-ဗျည်း) ကို (ဝဂ်ဗျည်း၊ လ၊ သ အသီးသီး ပြုခြင်း)။

ဝဂ္ဂလသေဟိ ပရဿ ယကာရဿ ကွစိ တေ ဝဂ္ဂလသာ ဟောန္တိ; သက္ကတေ, ပစ္စတေ, အဋ္ဋတေ, ကုပ္ပတေ, ဖလ္လတေ, အဿတေ, ကွစီ တွေစ-ကျာဟံ.

ဝဂ်ဗျည်း၊ လ၊ သ တို့၏ နောက်၌ ရှိသော ယ-ဗျည်းကို အချို့သော နေရာ၌ ထို ဝဂ်ဗျည်း၊ လ၊ သ တို့အတိုင်း အသီးသီး ပြုရ၏။ သာဓက - sakkate (သက္ကတေ)၊ paccate (ပစ္စတေ)၊ aṭṭate (အဋ္ဋတေ)၊ kuppate (ကုပ္ပတေ)၊ phallate (ဖလ္လတေ)၊ assate (အဿတေ)။ 'အချို့သော နေရာ၌' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မပြုသည်လည်း ရှိ၏)။ သာဓက - kyāhaṃ (ကျာဟံ)။

ဟဿ ဝိပလ္လာသော-

ဟ-အက္ခရာ၏ (နေရာ) ပြောင်းပြန် ဖြစ်ခြင်း။

ဟဿ ဝိပလ္လာသော ဟောတိ ယကာရေ; ဂုယှံ.

ယ-ဗျည်း၏ ရှေ့၌ ရှိသော ဟ-အက္ခရာသည် နေရာပြောင်းပြန် ဖြစ်၏။ သာဓက - guyhaṃ (ဂုယှံ)။

ဝေ ဝါ-.

ဝ-ဗျည်း၏ ရှေ့၌ (ဟ-အက္ခရာ၏ နေရာပြောင်းပြန် ဖြစ်ခြင်းသည်) အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဟဿ ဝိပလ္လာသော ဟောတိ ဝါ ဝကာရေ; ဗဝှာဗာဓော ဗဟွာ ဗာဓော.

ဝ-ဗျည်း၏ ရှေ့၌ ရှိသော ဟ-အက္ခရာ၏ နေရာပြောင်းပြန် ဖြစ်ခြင်းသည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ သာဓက - bavhābādho (ဗဝှါဗာဓော)၊ (မဖြစ်လျှင်) bahvā bādho (ဗဟွာဗာဓော)။

တထနရာနံ ဋဌဏလာ-.

တ၊ ထ၊ န၊ ရ တို့ကို ဋ၊ ဌ၊ ဏ၊ ဠ ပြုခြင်း။

တထနရာနံ ဋဌဏလာ ဟောန္တီ ဝါ; ဒုက္ကဋံ, အဋ္ဌကထာ, ဂဟဏံ, ပလိဃော, ပလာယတိ, ဝါတွေစ-ဒုက္ကတံ; ကွစီတွေဝ-သုဂတော.

တ၊ ထ၊ န၊ ရ တို့ကို ဋ၊ ဌ၊ ဏ၊ ဠ တို့သို့ အချို့ (ဝါ) ပြုရ၏။ သာဓက - dukkaṭaṃ (ဒုက္ကဋံ)၊ aṭṭhakathā (အဋ္ဌကထာ)၊ gahaṇaṃ (ဂဟဏံ)၊ paligho (ပလိဃော)၊ palāyati (ပလာယတိ)။ 'ဝါ' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မပြုသည်လည်း ရှိ၏)။ သာဓက - dukkataṃ (ဒုက္ကတံ)။ 'အချို့သော နေရာ၌' ဟု ပါရှိသောကြောင့် (မဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏)။ သာဓက - sugato (သုဂတော)။

သံယောဂါဒိလောပေါ-

ဗျည်းတွဲ၏ အစဗျည်းကို ချေခြင်း။

သံယောဂဿ ယော အာဒိဘုတော’ဝယဝေါ တဿ ဝါ ကွစီ လောပေါ ဟောတိ; ပုပ္ဖံသာ, ဇာယတေ’ဂိနိ.

ဗျည်းတွဲ၏ အစဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်းဗျည်းကို အချို့သော နေရာတို့၌ (ဝါ) ချေရ၏။ သာဓက - pupphaṃsā (ပုပ္ဖံသာ)၊ jāyate'gini (ဇာယတေဂိနိ)။

ဝိစ္ဆာဘိက္ခညေသု ဒွေ-

ဝိစ္ဆာနှင့် အဘိက္ခည (ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ခြင်း) အနက်တို့၌ နှစ်ခု (ပွားခြင်း)။

ဝီစ္ဆာယမာဘိက္ခညေ စ ယံ ဝတ္တတေ တဿ ဒွေ ရူပါနိ ဟောန္တိ, ကြိယာယ ဂုဏေန ဒဗ္ဗေန ဝါ ဘိန္နေ အတ္ထေ ဝျာပိတု မိစ္ဆာ ဝီစ္ဆာ; ရုက္ခံရုက္ခံ သိဉ္စတိ, ဂါမောဂါမော ရမဏီယော, ဂါမေ ဂါမေ ပါနီယံ, ဂေဟေ ဂေဟေ ဣဿရော, ရသံ ရသံ ဘက္ခယတီ, ကိရိယံ ကိရိယမာရဟတေ.

ဝိစ္ဆာနှင့် အဘိက္ခည အနက်တို့၌ ဖြစ်သော ပုဒ်အား ပုဒ်နှစ်ခု (ဒွိတ္တ) ဖြစ်ကုန်၏။ ကြိယာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဂုဏ်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒြပ်အားဖြင့်လည်းကောင်း ကွဲပြားသော အနက်တို့ကို လွှမ်းခြုံလိုသော ဆန္ဒကို 'ဝိစ္ဆာ' ဟု ခေါ်၏။ သာဓက - rukkhaṃ rukkhaṃ siñcati (ရုက္ခံရုက္ခံ သိဉ္စတိ - သစ်ပင်တိုင်း သစ်ပင်တိုင်းကို ရေလောင်း၏)၊ gāmogāmo ramaṇīyo (ဂါမောဂါမော ရမဏီယော - ရွာတိုင်း ရွာတိုင်းသည် သာယာအပ်၏)၊ gāme gāme pānīyaṃ (ဂါမေ ဂါမေ ပါနီယံ - ရွာတိုင်း ရွာတိုင်း၌ သောက်ရေရှိ၏)၊ gehe gehe issaro (ဂေဟေ ဂေဟေ ဣဿရော - အိမ်တိုင်း အိမ်တိုင်း၌ အစိုးရသူ ရှိ၏)၊ rasaṃ rasaṃ bhakkhayatī (ရသံ ရသံ ဘက္ခယတိ - အရသာတိုင်း အရသာတိုင်းကို စား၏)၊ kiriyaṃ kiriyamārahate (ကိရိယံ ကိရိယမာရဟတေ - အလုပ်တိုင်း အလုပ်တိုင်းကို အားထုတ်၏)။

အတ္ထိယေဝါနုပုဗ္ဗိယေ’ပိ ဝီစ္ဆာ, မူလေ ထူလာ, အဂ္ဂေ အဂ္ဂေ သုခုမာ; ယဒိ ဟိ ဧတ္ထ မူလဂ္ဂဘေဒေါ န သိယာ အာနုပုဗ္ဗိယမ္ပိ န ဘဝေယျ, (ဇေဋ္ဌံ ဇေဋ္ဌမနုပ္ပဝေသယ) မာသကံ မာသကံ ဣမမှာ ကဟာပဏာ ဘဝန္တာနံ ဒွိန္နံ ဒေဟီတိ- မာသကံ မာသကမိစ္စေတသ္မာ ဝီစ္ဆာဝဂမျတေ သဒ္ဒန္တရတော ပန ဣမမှာ ကဟာပဏာတိ အဝဓာရဏံ; ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ပုပ္ဖန္တိ, ပဌမံ ပဌမံ ပစ္စန္တီတိ ဝီစ္ဆာဝ; ဣမေ ဥဘော အဍ္ဎာ ကတရာ ကတရာ ဧသံ ဒွိန္နမဍ္ဎတာ, သဗ္ဗေ ဣမေ အဍ္ဎာ ကတမာ ကတမာ ဣမေသံ အဍ္ဎတာ, ဣဟာပိ ဝီစ္ဆာဝ; အာဘိက္ခညံ-ပေါနောပုညံ, ပစတိ ပစတိ ပပစတိ ပပစတိ, လုနာဟိ လုနာဟိတွေဝါယံ လုနာတိ, ဘုတွာ ဘုတွာ ဂစ္ဆတိ, ပဋပဋာ ကရောတိ, ပဋပဋာယတိ.

အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ခြင်း (အနုပုဗ္ဗိယ) ၌လည်း ဝိစ္ဆာသည် ရှိသည်သာတည်း။ သာဓက - mūle thūlā, agge agge sukhumā (အခြေ၌ တုတ်၍ အဖျားတိုင်း အဖျားတိုင်း၌ သိမ်မွေ့၏)။ အကယ်၍ ဤနေရာ၌ အခြေနှင့် အဖျား ကွဲပြားမှု မရှိပါက အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ခြင်းသည်လည်း မရှိရာ။ (jeṭṭhaṃ jeṭṭhamanuppavesaya - အကြီးဆုံး အကြီးဆုံးကို အစဉ်အတိုင်း ဝင်စေလော့)။ "māsakaṃ māsakaṃ imamhā kahāpaṇā bhavantānaṃ dvinnaṃ dehīti" (ဤကဟာပဏာမှ မာသကတစ်ခုစီ မာသကတစ်ခုစီကို သင်တို့နှစ်ဦးအား ပေးလော့) ဟူရာ၌ "māsakaṃ māsakaṃ" ဟူသော စကားလုံးမှ ဝိစ္ဆာအနက်ကို သိရှိရပြီး အခြားသော စကားလုံးဖြစ်သော "imamhā kahāpaṇā" မှမူ သတ်မှတ်ခြင်း (အဝဓာရဏ) အနက်ကို သိရ၏။ "pubbaṃ pubbaṃ pupphanti" (ရှေးဦးစွာ ရှေးဦးစွာ ပွင့်ကုန်၏)၊ "paṭhamaṃ paṭhamaṃ paccanti" (ဦးစွာ ဦးစွာ မှည့်ကုန်၏) ဟူသည်တို့သည်လည်း ဝိစ္ဆာပင် ဖြစ်၏။ "ime ubho aḍḍhā katarā katarā esaṃ dvinnamaḍḍhatā, sabbe ime aḍḍhā katamā katamā imesaṃ aḍḍhatā" ဟူသော နေရာတို့၌လည်း ဝိစ္ဆာပင် ဖြစ်၏။ အဘိက္ခည ဟူသည် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် ဖြစ်ခြင်း (ပေါနောပုည) တည်း။ သာဓက - pacati pacati (ချက်၏ ချက်၏)၊ papacati papacati (အလွန်ချက်၏ အလွန်ချက်၏)၊ "lunāhi lunāhi" (ရိတ်လော့ ရိတ်လော့) ဟု ဆို၍ ရိတ်၏၊ bhutvā bhutvā gacchati (စားပြီး စားပြီး သွား၏)၊ paṭapaṭā karoti (ပဋပဋာ ဟု မြည်သံပြု၏)၊ paṭapaṭāyati (ပဋပဋာ မြည်၏)။

သျာဒိလောပေါ ပုဗ္ဗဿေကဿ-.

နှစ်ခုပွားသော ပုဒ်တို့တွင် ရှေ့ပုဒ်၏ သိ-အစရှိသော ဝိဘတ်ကို ချေခြင်း။

ဝီစ္ဆာမေကဿ ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ သျာဒိလောပေါ ဟောတိ, ဧကေကဿ, ကထံ မတ္ထကမတ္ထကေနာတိ? သျာဒိလောပေါ ပုဗ္ဗဿာတိ ယောဂဝိဘာဂါ; န စာတိပ္ပင်္ဂေါ ယောဂဝိဘာဂါ ဣဋ္ဌပ္ပသိဒ္ဓီတိ.

ဝိစ္ဆာအနက်၌ တစ်ခုတည်းသော ပုဒ်ကို နှစ်ခုပွား (ဒွိတ္တပြု) သောအခါ ရှေ့ပုဒ်၏ သိ-အစရှိသော ဝိဘတ်ကို ချေရ၏။ သာဓက - ekekassa (ဧကေကဿ)။ "matthakamatthakena" (မတ္ထကမတ္ထကေန) ဟူသော ပုဒ်၌ ရှေ့ဝိဘတ် မချေဘဲ အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း။ "Syādilopo pubbassa" ဟူ၍ သုတ္တန်ကို ခွဲခြားခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) ကြောင့် ပြီး၏။ သုတ္တန်ကို ခွဲခြားခြင်းဖြင့် အလိုရှိသော အရာကို ပြီးစေသော်လည်း အလွန်အကျွံ မဖြစ်စေအပ်။

သဗ္ဗာဒီနံ ဝီတိဟာရေ-.

သဗ္ဗ-အစရှိသော ပုဒ်တို့၏ အပြန်အလှန် (ဝီတိဟာရ) အနက်၌ (ပုဒ်နှစ်ခုပွားခြင်းနှင့် ရှေ့ဝိဘတ်ချေခြင်း)။

သဗ္ဗာဒီနံ ဝီတိဟာရေ ဒွေ ဘဝန္တိ ပုဗ္ဗဿ သျာဒိလောပေါ စ; အညမညဿ ဘောဇကာ, ဣတရီတရဿ ဘောဇကာ.

သဗ္ဗ-အစရှိသော ပုဒ်တို့၏ အပြန်အလှန် (ဝီတိဟာရ) အနက်၌ ပုဒ်နှစ်ခုပွားခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ရှေ့ပုဒ်၏ သိ-အစရှိသော ဝိဘတ်ကို ချေခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓက - aññamaññassa bhojakā (အညမညဿ ဘောဇကာ)၊ itarītarassa bhojakā (ဣတရီတရဿ ဘောဇကာ)။

ယာဝ ဗောဓံ သမ္ဘမေ-.

ထိတ်လန့်စောလျင်ခြင်း (သံဘမ) ရှိသော် သိနားလည်နိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး (ပုဒ်တို့ကို ပွားခြင်း)။

တုရိတေနာပါယဟေတုပဒဿနံ သမ္ဘမော, တသ္မိံ သတိ ဝတ္တု ယာဝန္တေဟ သဒ္ဒေဟိ သော’တ္ထော ဝိညာယတေ တာဝန္တော သဒ္ဒါ ပယုဇ္ဇန္တေ; သပ္ပော သပ္ပော သပ္ပော, ဗုဇ္ဈဿု ဗုဇ္ဈဿု ဗုဇ္ဈဿု, ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော.

အလျင်အမြန် ဘေးအန္တရာယ်၏ အကြောင်းကို ပြခြင်းသည် ထိတ်လန့်စောလျင်ခြင်း (သံဘမ) မည်၏။ ထိုသံဘမ ရှိသော် ထိုအနက်ကို သိနားလည်နိုင်သလောက် စကားလုံးပမာဏကို ပြောဆိုသူက သုံးစွဲအပ်၏။ သာဓက - sappo sappo sappo (မြွေ! မြွေ! မြွေ!)၊ bujjhassu bujjhassu bujjhassu (နိုးကြားလော့! နိုးကြားလော့! နိုးကြားလော့!)၊ bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅgho (သံဃာကွဲပြားပြီ! သံဃာကွဲပြားပြီ!)။

ဗဟုလံ-.

အဖန်ဖန် (ဝါ) များစွာ (ပြုခြင်း)။

အယမဓိကာရော အာသတ္ထပရိသမတ္တိယာ တေန နာတိပ္ပသင်္ဂေါ ဣဋ္ဌသိဒ္ဓိ စ.

ဤအဓိကာရ (လိုက်နက်ရာ အရပ်သို့ လိုက်စေခြင်း) သည် ကျမ်းပြီးဆုံးသည်အထိ တည်၏။ ထို့ကြောင့် လွန်ကဲသော အသုံးမရှိခြင်းနှင့် လိုလားအပ်သော အကျိုးပြီးမြောက်ခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနဝျာကရဏေ ဝုတ္တီယံ ပဌမော ကဏ္ဍော.

ဤသို့လျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်းဝုတ္တိ၌ ပထမကဏ္ဍ ပြီး၏။

ဒွေဒွေကာနေကေသု နာမသ္မာ သိယောအံယောနာဘိသနံ သ္မာဟိသနံသ္မိံသု-.

တစ်ခုဟော၊ များစွာဟော အနက်တို့၌ နာမ်မှ နှစ်ခုစီ နှစ်ခုစီဖြစ်ကုန်သော သိ-ယော၊ အံ-ယော၊ နာ-ဘိ၊ သ-နံ၊ သ္မာ-ဟိ၊ သ-နံ၊ သ္မိံ-သု တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ဧတေသံ ဒွေ ဒွေ ဟောန္တိ ဧကာနေကတ္ထေသု ဝတ္တမာနတော နာမသ္မာ; မုနိ မုနယော, မုနိံ မုနယော, မုနိနာ မုနီဟိ, မုနိဿ မုနီနံ, မုနိသ္မာ မုနီဟိ, မုနိဿ မုနီနံ, မုနိသ္မိံ မုနီသု, ဧဝံ ကုမာရီ ကုမာရိယော, ကညာ ကညာယောတိ; ဧတာနိ သတ္တ ဒုကာနိ သတ္တဝိဘတ္တိယော; ဝိဘာဂေါ ဝိဘတ္တီတိ ကတွာ-ဧတ္ထ သိအမိတီကာရာ ကာရာ ‘‘ကိမံသိသူ‘‘တိ. သံကေတတ္ထာ.

ထိုဝိဘတ်တို့တွင် တစ်ခုဟော များစွာဟော အနက်တို့၌ ဖြစ်သော နာမ်မှ နှစ်ခုစီ နှစ်ခုစီ ဖြစ်ကုန်၏။ မုနိ မုနယော၊ မုနိံ မုနယော၊ မုနိနာ မုနီဟိ၊ မုနိဿ မုနီနံ၊ မုနိသ္မာ မုနီဟိ၊ မုနိဿ မုနီနံ၊ မုနိသ္မိံ မုနီသု၊ ဤအတူ ကုမာရီ ကုမာရိယော၊ ကညာ ကညာယော စသည်တို့ ဖြစ်၏။ ဤနှစ်ခုအစု ခုနစ်ခုတို့သည် ဝိဘတ် ခုနစ်ပါးတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဝေဖန်ခြင်းသည် ဝိဘတ်မည်၏ဟု ပြု၍ - ဤသိ၊ အံ အစရှိသည်တို့၌ အက္ခရာတို့သည် 'ကိမံသိသု' စသည်တို့ကဲ့သို့ အမှတ်အသား အကျိုးရှိကုန်၏။

ကမ္မေ ဒုတိယာ-.

ကံအနက်၌ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။

ကရီယတိ ကတ္တုကြိယာယာဘီသမ္ဗန္ဓီယတီတိ ကမ္မံ, တသ္မိံ ဒုတိယာ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ကဋံ ကရောတိ, ဩဒနံ ပဝတိ, အာဒိစ္စံ ပဿတိ, ဩဒနော ပစ္စတီတိ-ဩဒနသဒ္ဒတော ကမ္မတာ နပ္ပတီယတေ, ကိံ စရဟိ? အာချာတတော; ကဋံ ကရောတိ ဝိပုလံ ဒဿနီယန္တိ- အတ္ထေဝ ဂုဏ ယုတ္တဿ ကမ္မတာ; ဣစ္ဆိတေ’ပိ ကမ္မတ္တာဝ ဒုတိယာ သိဒ္ဓ; ဂါဝုံ ပယော ဒေါဟတိ, ဂေါမန္တံ ဂါဝံ ယာဝတိ, ဂဝမဝရုန္ဓတိ ဝဇံ, မာဏဝကံ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆတိ, ဂေါမန္တံ ဂါဝံ ဘိက္ခတေ, ရုက္ခမဝ စိနာတိ ဖလာနိ, သိဿံ ဓမ္မံ ဗြူတေ, သိဿံ ဓမ္မမနုသာသတိ.

ကတ္တား၏ ပြုလုပ်ခြင်းကိရိယာဖြင့် ဆက်စပ်အပ်သောကြောင့် ကံမည်၏။ ထိုကံအနက်၌ ဒုတိယဝိဘတ်သည် ဖြစ်၏။ ဖျာကို ပြု၏၊ ဆွမ်းကို ချက်၏၊ နေမင်းကို ကြည့်၏။ 'ဆွမ်းကို ချက်အပ်၏' ဟု ဆိုရာ၌ အောဒနသဒ္ဒါမှ ကံအဖြစ်ကို မသိအပ်၊ သို့ဖြစ်လျှင် အဘယ်မှ သိအပ်သနည်း? အာချာတ် (ကြိယာ) မှ သိအပ်၏။ 'ကြီးကျယ်၍ ကြည့်ချင်စဖွယ်ဖြစ်သော ဖျာကို ပြု၏' ဟူရာ၌ ဂုဏ်နှင့်ယှဉ်သော အရာအား ကံအဖြစ်သည် ရှိသည်သာတည်း။ အလိုရှိအပ်သော အရာ၌လည်း ကံအဖြစ်ကြောင့်သာ ဒုတိယဝိဘတ် ပြီး၏။ နွားမကို နို့ညှစ်၏၊ နွားရှိသောသူအား နွားကို တောင်း၏၊ နွားတို့ကို ခြံ၌ ပိတ်လှောင်၏၊ လုလင်အား လမ်းကို မေး၏၊ နွားရှိသောသူအား နွားကို တောင်းခံ၏၊ သစ်ပင်မှ အသီးတို့ကို ဆွတ်၏၊ တပည့်အား တရားကို ဟော၏၊ တပည့်အား တရားကို ဆုံးမ၏။

ဧဝမနိစဆိတေ’ပိ; အဟိံ လင်္ဃယတိ, ဝီသံ ဘက္ခေတိ; ယန္နေ ဝိစ္ဆိတံ နာပိ အနိစ္ဆိတံ တတ္ထာပိ ဒုတီယာ သိဒ္ဓါ; ဂါမံ ဂစ္ဆန္တော ရုက္ခမူလမုပသပ္ပတိ, ပထဝိံ အဓိသေဿတိ, ဂါမမဓိတိဋ္ဌတိ, ရုက္ခ မဇ္ဈာသတေတိ-အဓိသီဌာသာနံ ပယောဂေ’ဓိကရဏေ ကမ္မဝစနိစ္ဆာ.

ဤသို့ အလိုမရှိအပ်သော အရာ၌လည်း (ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏)။ မြွေကို ကျော်နင်းမိ၏၊ အဆိပ်ကို စားမိ၏။ အလိုရှိအပ်သည်လည်းမဟုတ် အလိုမရှိအပ်သည်လည်းမဟုတ်သော အရာ၌လည်း ဒုတိယဝိဘတ်သည် ပြီး၏။ ရွာသို့ သွားစဉ် သစ်ပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်၏၊ မြေပေါ်၌ အိပ်လတ္တံ့၊ ရွာ၌ နေ၏၊ သစ်ပင်၌ နေ၏ ဟူ၍ ဖြစ်၏။ အဓိ-သီ၊ အဓိ-ဌာ၊ အဓိ-အာသ ဓာတ်တို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ အဓိကရဏ (တည်ရာ) ကို ကံအဖြစ်ဖြင့် ပြောဆိုလိုသောကြောင့် ဖြစ်၏။

ဝတ္တိစ္ဆာတော ဟိ ကာရကာနိ ဟောန္တိ; တံ ယထာ- ဝလာဟကာ ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကဿ ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကော ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကေ ဝိဇ္ဇောတတေ, ဝလာဟကေန ဝိဇ္ဇောတတေတိ.

ပြောဆိုလိုသော အလိုဆန္ဒကြောင့်သာလျှင် ကာရကတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ၎င်းသည် ဤသို့တည်း - မိုးတိမ်မှ ပြိုးပြိုးပြက် ပြက်၏၊ မိုးတိမ်၏ ပြိုးပြိုးပြက် ပြက်၏၊ မိုးတိမ်သည် ပြိုးပြိုးပြက် ပြက်၏၊ မိုးတိမ်၌ ပြိုးပြိုးပြက် ပြက်၏၊ မိုးတိမ်ဖြင့် ပြိုးပြိုးပြက် ပြက်၏ ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ဧဝမဘိနဝိသဿ ဝါ, ဓမ္မမဘိနိဝိသတေ ဓမ္မေ ဝါ, တထာ ဥပနွဇ္ဈာဝသဿာဘောဇနနဝုတ္တိစနဿ; ဂါမမုပဝသတိ, ဂါမ မနုဝသတိ, ပဗ္ဗတမဓိဝသတိ, ဃရမာဝသတိ; အဘောဇနနိဝုတ္တိဝစ နဿာတိ-ကိံ? ဂါမေ ဥပဝသတိ-ဘောဇနနိဝုတ္တိံ ကရောတီတိ အတ္ထော. တပ္ပာနာစာရေ’ပိ ကမ္မတ္တာဝ ဒုတိယာ သိဒ္ဓါ, နဒိမ္ပိဝတိ, ဂါမံ စရတိ; ဧဝံ သစေ မံ နာလပိဿတီတိ-အာဒိသုပိ.

ဤအတူ အဘိ-နိ-ဝိသ ဓာတ်နှင့် ယှဉ်လျှင်လည်းကောင်း (ဒုတိယဝိဘတ် သို့မဟုတ် သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏)၊ တရားကို သက်ဝင်၏ သို့မဟုတ် တရား၌ သက်ဝင်၏။ ထို့အတူ အစာရှောင်ခြင်းဟူသော အနက်ကို မဟောသော ဥပ-အနု-အဓိ-အာ-ဝသ ဓာတ်နှင့် ယှဉ်လျှင်လည်းကောင်း (ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏)။ ရွာ၌ နေ၏၊ ရွာသို့ အစဉ်လိုက်၍ နေ၏၊ တောင်၌ နေ၏၊ အိမ်၌ နေ၏။ 'အစာရှောင်ခြင်းဟူသော အနက်ကို မဟောသော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ရွာ၌ အစာရှောင်၏ - အစာရှောင်ခြင်းကို ပြု၏ဟု အနက်ရသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ထိုရေသောက်ခြင်း၊ လှည့်လည်ခြင်းတို့၌လည်း ကံအဖြစ်ကြောင့်သာ ဒုတိယဝိဘတ် ပြီး၏။ မြစ်ရေကို သောက်၏၊ ရွာသို့ လှည့်လည်၏။ ဤအတူ 'အကယ်၍ ငါ့ကို မနှုတ်ဆက်အံ့' အစရှိသည်တို့၌လည်း ဖြစ်၏။

ဝိဟိတာဝ ပဋိယောဂေ ဒုတိယာ, ပဋိဘန္တု တံ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ-တံ ပဋိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာသန္တူတိ အတ္ထော; ယဒါ တု ဓာတုနာ ယုတ္တော ပတိ တဒါ တေနာယောဂါ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ စ တဿ နပ္ပဋိ ဘာတီတိ? အက္ခေ ဒိဗ္ဗတိ, အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗတိ, အက္ခေသု ဒိဗ္ဗတီတိကမ္မကရဏာဓိကရဏဝစနိစ္ဆာ.

ပတိ သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်ရာ၌ ဒုတိယဝိဘတ်ကို ဝိဓိပြုအပ်သည်သာတည်း။ 'စုန်းမင်း၊ သင့်အား ဗောဇ္ဈင်တရားတို့သည် ထင်ရှားပါစေကုန်' - သင့်ကို ရည်မှတ်၍ ဗောဇ္ဈင်တရားတို့သည် ထင်ရှားပါစေကုန်ဟု အနက်ရ၏။ အကြင်အခါ၌မူကား ပတိ သဒ္ဒါသည် ဓာတ်နှင့်ယှဉ်၏၊ ထိုအခါ ထိုဓာတ်နှင့် ယှဉ်စပ်မှု မရှိသောကြောင့် ဆက်စပ်မှုအနက်၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ 'သူ့အား မထင်ရှား' ဟူ၍ ဖြစ်၏။ 'အန်စာတို့ကို ကစား၏'၊ 'အန်စာတို့ဖြင့် ကစား၏'၊ 'အန်စာတို့၌ ကစား၏' ဟု ကံ၊ ကရုဏ်း၊ အဓိကရဏ အနက်တို့ကို ပြောဆိုလိုသောကြောင့် ဖြစ်၏။

ကာလဒ္ဓါနမစ္စန္တသံယောဂေ-.

အလွန်အမင်း ဆက်စပ်ခြင်းရှိသော် အခါနှင့် ခရီးလမ်းကို ဟောသော သဒ္ဒါတို့၌ (ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏)။

ကြိယာဂုဏဒဗ္ဗေဟိ သာကလ္လေန ကာလဒ္ဓါနံ သမ္ဗန္ဓော အစ္စန္တသံယောဂေ, တသ္မိံ ဝိညာယမာနေ ကာလသဒ္ဒေဟိ အဒ္ဓ သဒ္ဒေဟိ စ ဒုတိယာ ဟောတိ; မာသမဓီတေ, မာသံ ကလျာဏိ. မာသံ ဂုဠဓာနာ, ကောသမဓီတေ, ကောသံ ကုဋိလာ နဒီ, ကောသံ ပဗ္ဗတော; အစ္စန္တသံယေဂေတိ ကိံ? မာသဿ ဒွီဟမဓီတေ; ကောသဿေက ဒေသေ ပဗ္ဗတော; ပုဗ္ဗနှသမယံ နိဝါသေတွာ, ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ, ဣမံ ရတ္တိံ စတ္တာရော မဟာရာဇာတိ; ဧဝမာဒိသု ကာလဝါစီဟိ အစ္စန္တသံယေဂတ္တာဝ ဒုတိယာ သိဒ္ဓါ, ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန ဝါ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ-

ကြိယာ၊ ဂုဏ်၊ ဒြပ်တို့နှင့် ကာလ၊ အဒ္ဓါ (ခရီးလမ်း) တို့၏ အလုံးစုံအားဖြင့် ဆက်စပ်ခြင်းသည် အစ္စန္တသံယောဂ မည်၏။ ထိုအစ္စန္တသံယောဂကို သိအပ်သည်ရှိသော် ကာလဝါစက သဒ္ဒါတို့နှင့် အဒ္ဓါဝါစက သဒ္ဒါတို့မှ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ တစ်လပတ်လုံး စာသင်၏၊ တစ်လပတ်လုံး တင့်တယ်၏၊ တစ်လပတ်လုံး တင်လဲမုန့် ရှိ၏၊ တစ်ယူဇနာပတ်လုံး စာသင်၏၊ တစ်ယူဇနာပတ်လုံး မြစ်သည် ကောက်၏၊ တစ်ယူဇနာပတ်လုံး တောင်သည် တည်၏။ 'အလွန်အမင်း ဆက်စပ်ခြင်းရှိသော်' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'တစ်လတွင် နှစ်ရက် စာသင်၏'၊ 'တစ်ယူဇနာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ၌ တောင်တည်၏' ဟူသော အနက်တို့ကြောင့်တည်း။ 'နံနက်အချိန်၌ ဝတ်ရုံ၍'၊ 'အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည်'၊ 'ဤညဉ့်ပတ်လုံး နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့သည်' အစရှိသည်တို့၌လည်း ကာလဝါစက သဒ္ဒါတို့မှ အစ္စန္တသံယောဂဖြစ်ခြင်းကြောင့်သာ ဒုတိယဝိဘတ်သည် ပြီး၏၊ သို့မဟုတ် ဝိဘတ်လွှဲခြင်းဖြင့် အများအားဖြင့် ပြုသောကြောင့် ဖြစ်၏။

ဖလပ္ပတ္တိယံ ကြိယာပရိသမတ္တျပဝဂ္ဂေါ တသ္မိံ ဝိညာယ မာနေ ကာလဒ္ဓါနံ ကြိယာယာစ္စန္တသံယောဂေ တတိယာဘိမတာ သာပိ ကရဏတ္တာဝ သိဒ္ဓါ; မာသေနာနုဝါကော’ဓီတော, ကောသေနာနုဝါ ကော’ဓီတောတိ; အနပဝဂ္ဂေတု အသာဓကတမတ္တာ ကရဏတ္တာဘဝေ ဒုတိယာဝ မာသမဓီတော’နုဝါကော, န စာနေန ဂဟိတောတိ.

အကျိုးတရားသို့ ရောက်ခြင်း၌ ကိရိယာ၏ ပြီးစီးခြင်းသည် 'အပဝဂ္ဂ' မည်၏။ ထိုအပဝဂ္ဂကို သိအပ်သည်ရှိသော် ကာလ၊ အဒ္ဓါနှင့် ကိရိယာတို့၏ အစ္စန္တသံယောဂ၌ တတိယဝိဘတ်ကို အလိုရှိအပ်၏။ ထိုတတိယဝိဘတ်သည်လည်း ကရုဏ်းအဖြစ်ကြောင့်သာ ပြီး၏။ တစ်လဖြင့် အနုဝါက (ကျမ်းစိတ်) ကို သင်အံ့ပြီး၏၊ တစ်ယူဇနာဖြင့် အနုဝါကကို သင်အံ့ပြီး၏။ ပြီးစီးခြင်း မရှိသော်မူကား အလွန်တတ်နိုင်သည်၏ အဖြစ်မရှိသဖြင့် ကရုဏ်းအဖြစ် မဖြစ်သောကြောင့် ဒုတိယဝိဘတ်သာ ဖြစ်၏။ တစ်လပတ်လုံး အနုဝါကကို သင်အပ်၏၊ သို့သော်လည်း ထိုသူသည် မရရှိအပ်သေး ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ကာရကမဇ္ဈေ ယေ ကာလဒ္ဓါနဝါစိနော တတော သတ္တမီပပဉ္စမိယော အဘိမတာ; အဇ္ဇ ဘုတွာ ဒေဝဒတ္တော ဒွီဟေ ဘုဉ္ဇိဿတိ ဒွီဟာ ဘုဉ္ဇိဿတိ, အတြဋ္ဌော’ယမိဿာသော ကောသေ လက္ခံ ဝိဇ္ဈတိ, ကောသာ လက္ခံ ဝိဇ္ဈတီတိ-တာပီဟ သကသကကာရကဝစနိစ္ဆာယေဝ သိဒ္ဓါ.

ကာရကတို့၏ အလယ်၌ အကြင် ကာလ၊ အဒ္ဓါကို ဟောသော သဒ္ဒါတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထိုသဒ္ဒါတို့မှ သတ္တမီဝိဘတ်နှင့် ပဉ္စမီဝိဘတ်တို့ကို အလိုရှိအပ်ကုန်၏။ ဒေဝဒတ်သည် ယနေ့စားပြီးလျှင် နှစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ စားလတ္တံ့ သို့မဟုတ် နှစ်ရက်လွန်မှ စားလတ္တံ့၊ ဤအရပ်၌ တည်သော ဤလေးသမားသည် တစ်ယူဇနာအရပ်၌ ပန်းတိုင်ကို မှန်အောင် ပစ်နိုင်၏ သို့မဟုတ် တစ်ယူဇနာမှ ပန်းတိုင်ကို မှန်အောင် ပစ်နိုင်၏။ ထိုဝိဘတ်တို့သည်လည်း ဤသဒ္ဒါ၌ မိမိမိမိတို့၏ ကာရကအနက်ကို ပြောဆိုလိုခြင်းကြောင့်သာ ပြီးကုန်၏။

ဂတိဗောဓာဟာရသဒ္ဒတ္ထကမ္မကဟဇ္ဇာဒီနံ ပယောဇ္ဇေ-.

သွားခြင်းအနက်ရှိသော ဓာတ်၊ သိခြင်းအနက်ရှိသော ဓာတ်၊ စားခြင်းအနက်ရှိသော ဓာတ်၊ အသံပြုခြင်းအနက်ရှိသော ဓာတ်၊ အကမ္မက (ကံမရှိသော) ဓာတ်နှင့် 'ဘဇ္ဇ' အစရှိသော ဓာတ်တို့၏ ပယောဇျကတ္တား (ခိုင်းစေအပ်သော ကတ္တား) ၌ (ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏)။

ဂမနတ္ထာနံ ဗောဓတ္ထာနံ အာဟာရတ္ထာနံ သဒ္ဒတ္ထာနမကမ္မကာနံ ဘဇ္ဇာဒီနဉ္စ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ ဟောတိ, သာမတ္ထိယာ စ ပယောဇကဝျာပါရေန ကမ္မတာဝဿ ဟောတီတိ ပတီယတေ; ဂမ ယတိ မာဏဝကံ ဂါမံ, ယာပယတိ မာဏဝကံ ဂါမံ, ဗောဓယတိ မာဏဝကံ ဓမ္မံ, ဝေဒယတိ မာဏဝကံ ဓမ္မံ, ဘောဇယတိ မာဏဝကမောဒနံ, အာသယတိ မာဏဝကမောဒနံ, အဇ္ဈာပယတိ မာဏဝကံ ဝေဒံ ပါဌယတိ မာဏဝကံ ဝေဒံ, အာသယတိ ဒေဝဒတ္တံ, သာယယတိ ဒေဝ ဒတ္တံ, အညံ ဘဇ္ဇာပေတိ, အညံ ကောဋ္ဋာပေတိ, အဉညံ သန္ထရာပေတိ. ဧတေသမေဝါတိ ကိံ?ပါစယတိ ဩဒနံ ဒေဝဒတ္တေန ယဉညဒတ္တော; ပယေ ပ္ပောတိ ကိံ?ဂစ္ဆတိ ဒေဝဒတ္တော, ယဒါ စရဟိဂမယတိ ဒေဝဒတ္တံ ယည ဒတ္တော, တမပရော ပယောဇယတိ တဒါ ဂမယတိ ဒေဝဒတ္တံ ယညဒတ္တေနေတိ - ဘဝိတဗ္ဗံ ဂမယတိဿာဂမနတ္ထတ္တာ.

လုလင်ကို ရွာသို့ သွားစေ၏၊ လုလင်ကို ရွာသို့ ရောက်စေ၏၊ လုလင်အား တရားကို သိစေ၏၊ လုလင်အား တရားကို သိစေ၏၊ လုလင်အား ဆွမ်းကို စားစေ၏၊ လုလင်အား ဆွမ်းကို စားစေ၏၊ လုလင်အား ဗေဒင်ကို သင်စေ၏၊ လုလင်အား ဗေဒင်ကို ရွတ်ဖတ်စေ၏၊ ဒေဝဒတ်ကို နေစေ၏၊ ဒေဝဒတ်ကို အိပ်စေ၏၊ သူတစ်ပါးကို ပူစေ၏၊ သူတစ်ပါးကို ထောင်းစေ၏၊ သူတစ်ပါးကို ခင်းစေ၏။ 'ထိုဓာတ်တို့၌သာ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ယညဒတ်သည် ဒေဝဒတ်ဖြင့် ဆွမ်းကို ချက်စေ၏' ဟူရာ၌ (တတိယဝိဘတ် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း)။ 'ပယောဇျ (စေခိုင်းအပ်သော) ကတ္တား၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ဒေဝဒတ်သည် သွား၏'။ အကြင်အခါ၌မူကား ယညဒတ်သည် ဒေဝဒတ်ကို သွားစေ၏၊ ထိုသူကို တစ်ပါးသောသူသည် စေခိုင်းအပ်၏၊ ထိုအခါ သွားစေအပ်သော အနက်ရှိသောကြောင့် 'ဒေဝဒတ်ကို ယညဒတ်ဖြင့် သွားစေ၏' ဟု ဖြစ်သင့်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

ဟရာဒီနံ ဝါ-.

'ဟရ' အစရှိသော ဓာတ်တို့၏ ပယောဇျကတ္တား၌ ဒုတိယဝိဘတ်သည် အလှည့်ကျ (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဟရာဒီနံ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ ဟောတိ ဝါ; ဟာရေတိ ဟာရံ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ, အဇ္ဈောဟာရေတိ သတ္တုံ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ, ကာရေတိ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ, ဒဿယတေ ဇနံ ရာဇာ ဇနေနေတိ ဝါ, အဘိဝါဒယတေ ဂုရုံ ဒေဝဒတ္တံ ဒေဝဒတ္တေနေတိ ဝါ.

ဒေဝဒတ်ကို ပုလဲကုံးကို ဆောင်စေ၏ သို့မဟုတ် ဒေဝဒတ်ဖြင့် ဆောင်စေ၏၊ ဒေဝဒတ်ကို မုန့်ကို စားစေ၏ သို့မဟုတ် ဒေဝဒတ်ဖြင့် စားစေ၏၊ ဒေဝဒတ်ကို ပြုစေ၏ သို့မဟုတ် ဒေဝဒတ်ဖြင့် ပြုစေ၏၊ မင်းသည် လူအပေါင်းအား ကိုယ်ကို ပြ၏ သို့မဟုတ် လူအပေါင်းဖြင့် ပြစေ၏၊ ဒေဝဒတ်ကို ဆရာအား ရှိခိုးစေ၏ သို့မဟုတ် ဒေဝဒတ်ဖြင့် ရှိခိုးစေ၏ ဟူ၍ ဖြစ်၏။

န ခါဒါဒီနံ-.

'ခါဒ' အစရှိသော ဓာတ်တို့၏ ပယောဇျကတ္တား၌ ဒုတိယဝိဘတ် မဖြစ်။

ခါဒါဒီနံ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ န ဟောတိ; ခါဒယတိ ဒေဝဒတ္တေန, အာဒယတိ ဒေဝဒတ္တေန, အဝှာပယတိ ဒေဝဒတ္တေန, သဒ္ဒါယတိ ဒေဝဒတ္တေန, ကန္ဒယတိ ဒေဝဒတ္တေန, နာယယတိ ဒေဝဒတ္တေန.

ဒေဝဒတ်ဖြင့် စားစေ၏၊ ဒေဝဒတ်ဖြင့် ယူစေ၏၊ ဒေဝဒတ်ဖြင့် ခေါ်စေ၏၊ ဒေဝဒတ်ဖြင့် အော်စေ၏၊ ဒေဝဒတ်ဖြင့် ငိုစေ၏၊ ဒေဝဒတ်ဖြင့် ဆောင်စေ၏ ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ဝဟိဿာနိယန္တုကေ-.()

ရထားထိန်း မဟုတ်သော အရာ၌ 'ဝဟ' ဓာတ်၏ ပယောဇျကတ္တား၌ (ဒုတိယဝိဘတ် မဖြစ်)။

ဝါဟယတိ ဘာရံ ဒေဝဒတ္တေန; အနိယန္တုကေတိ-ကိံ?ဝါဟယတိ ဂါရံ ဗလိဝဒ္ဒေ.

ဒေဝဒတ်ဖြင့် ဝန်ကို ရွက်စေ၏။ 'ရထားထိန်း မဟုတ်သော အရာ၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? နွားလားဥဿဘတို့ကို လှည်းကို ဆွဲစေ၏ ဟူသော အနက်ကြောင့်တည်း။

ဘက္ခိဿာဟိံသာယံ-.()

မညှင်းဆဲခြင်း အနက်၌ 'ဘက္ခ' ဓာတ်၏ ပယောဇျကတ္တား၌ (ဒုတိယဝိဘတ် မဖြစ်)။

ဘက္ခယတိ မောဒကေ ဒေဝဒတ္တေန; အဟိံသာယန္တိ ကိံ? ဘက္ခယတိ ဗလိဝဒ္ဒေ သဿံ.

ဒေဝဒတ်ဖြင့် မုန့်လုံးတို့ကို စားစေ၏။ 'မညှင်းဆဲခြင်းအနက်၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? နွားလားဥဿဘတို့ကို စပါးပင်တို့ကို စားစေ၏ ဟူသော အနက်ကြောင့်တည်း။

ဓျာဒီဟိ ယုတ္တာ-.

'ဓျ' အစရှိသော သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်လျှင်လည်း (ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏)။

ဓိအာဒီဟိ ယုတ္တတော ဒုတိယာ ဟောတိ? ဓိရတ္ထုမံ ပူတိကာယံ, အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ, အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ, သမာဓာနမန္တရေန, မုစလိန္ဒမဘိတော သရမိစ္စာဒိ-ဆဋ္ဌိယာပဝါဒေါ ယံ.

“Dhi” စသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်သလော။ (ဖြစ်၏။) “Dhiratthumaṃ pūtikāyaṃ” (စက်ဆုပ်ဖွယ်ရှိသော ဤကိုယ်ကို စက်ဆုပ်အပ်စွ)၊ “antarā ca rājagahaṃ, antarā ca nāḷandaṃ” (ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၏လည်းကောင်း၊ နာဠန္ဒာပြည်၏လည်းကောင်း အကြား၌)၊ “samādhānamantarena” (သမာဓိကို ချန်လှပ်၍)၊ “mucalindamabhito saram” (မုစလိန္ဒအိုင်၏ ထက်ဝန်းကျင်၌) စသည်တို့သည် ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ကို မြစ်ပယ်သော ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။

လက္ခဏိတ္ထမ္ဘုတဝီစ္ဆာသွဘိနာ-.

“လက္ခဏိတ္ထမ္ဘူတဝိစ္ဆာသွဘိနာ-” (လက္ခဏ၊ ဣတ္ထမ္ဘူတ၊ ဝိစ္ဆာ အနက်တို့၌ အဘိသဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်က-)

လက္ခဏာဒိသွတ္ထေသွဟိနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ရုက္ခ မဘိဝိဇ္ဇေတတေ ဝိဇ္ဇု, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရမဘိ, ရုက္ခံ ရုက္ခမဘိတိဋ္ဌတိ.

လက္ခဏစသော အနက်တို့၌ “အဘိ” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “rukkhamabhivijjotate vijju” (သစ်ပင်ကို အမှတ်ပြု၍ လျှပ်စစ်ပြက်၏)၊ “sādhu devadatto mātaramabhi” (ဒေဝဒတ်သည် မိခင်အပေါ်၌ ကောင်းမွန်စွာ ပြုစု၏)၊ “rukkhaṃ rukkhamabhitiṭṭhati” (သစ်ပင်တိုင်း သစ်ပင်တိုင်း၌ တည်၏)။

ပတိပရီဟိ ဘာဂေ စ-.

“ပတိပရီဟိ ဘာဂေ စ-” (“ပတိ”၊ “ပရိ” သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်က ဘာဂအနက်၌လည်းကောင်း-)

ပတိပရီဟိ ယုတ္တမှာ လက္ခဏာဒိသု ဘာဂေ ဝတ္ထေ ဒုတိယာ ဟောတိ; ရုက္ခမ္ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ ပတိ, ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပတိ တိဋ္ဌတိ, ယဒေတ္ထ မံ ပတိ သိယာ, ရုက္ခံ ပရိဝိဇ္ဇေတတေ ဝိဇ္ဇု, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ ပရိ, ရုက္ခံ ရုက္ခံ ပရိ တိဋ္ဌတိ, ယဒေတ္ထ မံ ပရိ သိယာ.

“ပတိ”၊ “ပရိ” သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ လက္ခဏစသော အနက်တို့၌လည်းကောင်း၊ ဘာဂ (အစုအဖို့) အနက်၌လည်းကောင်း ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “rukkhaṃ pati vijjotate vijju” (သစ်ပင်သို့ ဦးတည်၍ လျှပ်စစ်ပြက်၏)၊ “sādhu devadatto mātaraṃ pati” (ဒေဝဒတ်သည် မိခင်အပေါ်၌ ကောင်းမွန်စွာ ပြုစု၏)၊ “rukkhaṃ rukkhaṃ pati tiṭṭhati” (သစ်ပင်တိုင်း သစ်ပင်တိုင်း၌ တည်၏)၊ “yadettha maṃ pati siyā” (ဤအရာ၌ ငါ့ဖို့အစု ဖြစ်ရာ၏)၊ “rukkhaṃ parivijjotate vijju” (သစ်ပင်သို့ ဦးတည်၍ လျှပ်စစ်ပြက်၏)၊ “sādhu devadatto mātaraṃ pari” (ဒေဝဒတ်သည် မိခင်အပေါ်၌ ကောင်းမွန်စွာ ပြုစု၏)၊ “rukkhaṃ rukkhaṃ pari tiṭṭhati” (သစ်ပင်တိုင်း သစ်ပင်တိုင်း၌ တည်၏)၊ “yadettha maṃ pari siyā” (ဤအရာ၌ ငါ့ဖို့အစု ဖြစ်ရာ၏)။

အနုနာ-.

“အနုနာ-” (“အနု” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်က-)

လက္ခဏာဒိသွတ္ထေသွနုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ရုက္ခ မနုဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု, သစ္စကိရိယမနုပဝဿိ; ဟေတု စ လက္ခဏံ ဘဝတိ, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရမနု, ရုက္ခံ ရုက္ခမနု တိဋ္ဌတိ, ယဒေတ္ထ မံ အနုသိယာ.

လက္ခဏစသော အနက်တို့၌ “အနု” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “rukkhamanuvijjotate vijju” (သစ်ပင်ကို အမှတ်ပြု၍ လျှပ်စစ်ပြက်၏)၊ “saccakiriyamanupavassi” (သစ္စာပြုခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ မိုးရွာ၏ - ဤ၌ အကြောင်းသည် လက္ခဏ ဖြစ်၏)၊ “sādhu devadatto mātaramanu” (ဒေဝဒတ်သည် မိခင်အပေါ်၌ ကောင်းမွန်စွာ ပြုစု၏)၊ “rukkhaṃ rukkhamanu tiṭṭhati” (သစ်ပင်တိုင်း သစ်ပင်တိုင်း၌ တည်၏)၊ “yadettha maṃ anusiyā” (ဤအရာ၌ ငါ့ဖို့အစု ဖြစ်ရာ၏)။

သဟတ္ထေ-

“သဟတ္ထေ-” (သဟအနက်၌-)

သဟတ္ထေ’နုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ပဗ္ဗတမနုတိဋ္ဌတိ.

သဟ (အတူတကွဖြစ်ခြင်း) အနက်ရှိသော “အနု” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “pabbatamanutiṭṭhati” (တောင်တန်းနှင့်အမျှ လျှောက်၍တည်၏)။

ဟီနေ-

“ဟီနေ-” (ဟီနအနက်၌-)

ဟီနတ္ထေ’နုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; အနုသာရိပုတ္တံ ပညာဝန္တော.

ဟီန (ယုတ်ညံ့ခြင်း) အနက်ရှိသော “အနု” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “anusāriputtaṃ paññāvanto” (ပညာရှိတို့သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာထက် ပညာယုတ်ညံ့ကုန်၏)။

ပညဝန္တော-မ.

“ပညာဝန္တော” ဟူသော ပုဒ် ဖြစ်၏။

ဥပေန-.

“ဥပေန-” (“ဥပ” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်က-)

ဟိနတ္ထေ ဥပေန ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ; ဥပသာရိပုတ္တ ပညာဝန္တော.

ဟီနအနက်ရှိသော “ဥပ” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ ဒုတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “upasāriputtaṃ paññāvanto” (ပညာရှိတို့သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာထက် ပညာယုတ်ညံ့ကုန်၏)။

သတ္တမျာဓိကျေ-.

“သတ္တမျာဓိကျေ-” (အာဓိကျအနက်၌ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏-)

အာဓိကျတ္ထေ ဥပေန ယုတ္တမှာ သတ္တမီ ဟောတိ; ဥပခါရယံ ဒေါဏော.

အာဓိကျ (လွန်ကဲခြင်း) အနက်ရှိသော “ဥပ” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “upakhāriyaṃ doṇo” (ခါရီ၌ လွန်ကဲသော ဒေါဏ - ခါရီထက် သာလွန်သော ဒေါဏ)။

သာမိတ္တေ’ဓိနာ-.

“သာမိတ္တေဓိနာ-” (သာမိဘာဝအနက်၌ အဓိသဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်က-)

သာမိဘာဝတ္ထေ’ဓိနာ ယုတ္တမှာ သတ္တမီ ဟောတိ; အဓိဗြဟ္မဒတ္တေ ပဉ္စာလာ, အဓိပဉ္စာလေသု ဗြဟ္မဒတ္တော.

သာမိဘာဝ (အရှင်ဖြစ်ခြင်း) အနက်ရှိသော “အဓိ” သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သော ပုဒ်မှ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “adhibrahmadatte pañcālā” (ပဉ္စာလတိုင်းသားတို့သည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ လက်အောက်၌ ရှိကုန်၏)၊ “adhipañcālesu brahmadatto” (ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် ပဉ္စာလတိုင်းတို့၌ အစိုးရ၏)။

ကတ္တုကရဏေသု တတိယာ-.

“ကတ္တုကရဏေသု တတိယာ-” (ကတ္တားနှင့် ကရဏတို့၌ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။)

ကတ္တရိ ကရဏ စ္ैအ ကာရကေ တတိယာ ဟောတိ; ပုရိသေန ကတံ, အသိနာ ဆိန္ဒတိ, ပကတိယာဘိရူပေါ, ဂေါတ္တေန ဂေါတမော’သုမေဓော နာမ နာမေန, ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကောတိ-ဘူဓာတုဿ သမ္ဘဝါ ကရဏေ ဧဝ တတိယာ; ဧဝံ သမေန ဓာဝတိ, ဝိသမေန ဓာဝတိ, ဒွိဒေါဏေန ဓညံ ကိဏာတိ, ပဉ္စကေန ပသဝေါ ကိဏာတီတိ.

ကတ္တုကာရကနှင့် ကရဏကာရကတို့၌ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “purisena kataṃ” (ယောက်ျားသည် ပြုအပ်သော)၊ “asinā chindati” (ဓားဖြင့် ဖြတ်၏)၊ “pakatiyā abhirūpo” (အလေ့သဘာဝအားဖြင့် အဆင်းလှသော)၊ “gottena gotamo” (အနွယ်အားဖြင့် ဂေါတမဖြစ်သော)၊ “sumedho nāma nāmena” (အမည်အားဖြင့် သုမေဓအမည်ရှိသော)၊ “jātiyā sattavassiko” (အမျိုးဇာတ်အားဖြင့် ခုနစ်နှစ်ရှိသော)၊ “bhūdhātussa sambhavā” (ဘူဓာတ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့်) စသော ကရဏအနက်၌သာ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူစွာ “samena dhāvati” (ညီညာစွာ ပြေး၏)၊ “visamena dhāvati” (မညီမညာ ပြေး၏)၊ “dvidoṇena dhaññaṃ kiṇāti” (စပါးကို ဒေါဏနှစ်ဆယ်ဖြင့် ဝယ်၏)၊ “pañcakena pasavo kiṇāti” (တိရစ္ဆာန်တို့ကို ငါးခုသော သင်္ဂဟဖြင့် ဝယ်၏) စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

သဟတ္ထေန-

“သဟတ္ထေန-” (သဟပုဒ်နှင့် ယှဉ်က-)

သဟတ္ထေန ယောဂေ တတိယာ သိယာ; ပုတ္တေန သဟာဂတော, ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ အာဂတော? တတိယာပိ ဆဋ္ဌီဝ အပ္ပဓာနေ ဧဝ ဘဝတိ.

သဟအနက်ရှိသော ပုဒ်နှင့် ယှဉ်ရာ၌ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “puttena sahāgato” (သားနှင့်အတူ လာ၏)၊ “puttena saddhiṃ āgato” (သားနှင့်အတူ လာ၏)။ တတိယဝိဘတ်သည်လည်း ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ကဲ့သို့ အပဓာန (မပြဓာန်းသော) ပုဒ်၌သာ ဖြစ်၏။

လက္ခဏေ-.

“လက္ခဏေ-” (လက္ခဏအနက်၌-)

လက္ခဏေ ဝတ္တမာနတော တတိယာ သိယာ; တိဒဏ္ဍကေန ပရိဗ္ဗာဇကမဒ္ဒက္ခိ, အက္ခိနာ ကာဏော, တေန ဟိ အင်္ဂေန အင်္ဂိနော ဝိကာရော လက္ခီယတေ.

လက္ခဏ (အမှတ်အသား) အနက်၌ တည်သော ပုဒ်မှ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “tidaṇḍakena paribbājakamaddakkhi” (သုံးခွသော တောင်ဝှေးဖြင့် ပရိဗိုဇ်ကို မြင်၏)၊ “akkhinā kāṇo” (မျက်စိတစ်ဖက် ကန်းသော)၊ ထိုသို့ ကန်းသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းဖြင့် အင်္ဂါရှိသောသူ၏ ချို့ယွင်းချက်ကို သိရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

ဟေတုမှိ-.

“ဟေတုမှိ-” (ဟေတုအနက်၌-)

တက္ကိရိယာယောဂ္ဂေ တတိယာ သိယာ; အန္နေန ဝသတိ, ဝိဇ္ဇာယ ယသော.

ထိုအကြောင်းတရား၏ ပြုလုပ်မှုနှင့် ယှဉ်ရာ၌ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “annena vasati” (ဆွမ်းအာဟာရကြောင့် နေရ၏)၊ “vijjāya yaso” (ပညာကြောင့် အခြံအရံ ကျော်စောမှုရှိ၏)။

ပဉ္စမီဏေ ဝါ-.

“ပဉ္စမီဏေ ဝါ-” (ကြွေးမြီဟူသော အကြောင်း၌ ပဉ္စမီဝိဘတ်လည်း အချို့ (ဝါ) အားဖြင့် ဖြစ်၏။)

ဣဏေ ဟေတုမှီ ပဉ္စမီ ဟောတိ ဝါ;ဇဠတ္တာ ဗဒ္ဓေါ သတေန ဝါ.

ကြွေးမြီဟူသော အကြောင်းပြရာ၌ ပဉ္စမီဝိဘတ်သည် အချို့ (ဝါ) အားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “jaḷattā baddho satā vā satena vā” (မိုက်မဲမှုကြောင့် တုပ်နှောင်အပ်၏၊ သို့မဟုတ် အသပြာတစ်ရာသော ကြွေးမြီကြောင့် တုပ်နှောင်အပ်၏)။

ဂုဏေ-

“ဂုဏေ-” (ဂုဏ်အနက်၌-)

ပရာင်္ဂဘုတေ ဟေတုမှိ ပဉ္စမီ ဟောတိ ဝါ; ဇဠတ္တာ ဗဒ္ဓေါ ဇဠတ္တေန ဝါ, ပညာယ မုတ္တော, ဟုတွာ အဘာဝတော’နိစ္စာ, သင်္ခါရ နိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော.

အခြားသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော အကြောင်း (ဟေတု) ၌ ပဉ္စမီဝိဘတ်သည် အချို့ (ဝါ) အားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “jaḷattā baddho jaḷattena vā” (မိုက်မဲမှုကြောင့် တုပ်နှောင်အပ်၏)၊ “paññāya mutto” (ပညာကြောင့် လွတ်မြောက်အပ်၏)၊ “hutvā abhāvato aniccā” (ဖြစ်ပြီးနောက် ပျက်စီးတတ်သောကြောင့် အနိစ္စဖြစ်ကုန်၏)၊ “saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho” (သင်္ခါရချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဉ်ချုပ်၏)။

ဆဋ္ဌီ ဟေတွတ္ထေဟိ-.

“ဆဋ္ဌီ ဟေတွတ္ထေဟိ-” (“ဟေတု” အနက်ရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်က ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်၏။)

ဟေတွတ္ထဝစီဟိ ယေဂေ ဟေတုမှိ ဆဌီ သိယယာ; ဥဒရဿ ဟေတု, ဥဒရဿ ကာရဏာ.

“ဟေတု” အနက်ကို ဟောသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ အကြောင်းအနက်တွင် ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “udarassa hetu” (ဝမ်းဗိုက်၏ အကြောင်းကြောင့်)၊ “udarassa kāraṇā” (ဝမ်းဗိုက်၏ အကြောင်းကြောင့်)။

သဗ္ဗာဒိတော သဗ္ဗာ-.

“သဗ္ဗာဒိတော သဗ္ဗာ-” (သဗ္ဗစသော ပုဒ်တို့မှ ဝိဘတ်အားလုံး ဖြစ်ကုန်၏။)

ဟေတွတ္ထေဟိ ယောဂေ သဗ္ဗာဒီဟိ သဗ္ဗာ ဝိဘတ္တိယော ဟောန္တိ; ကော ဟေတု, ကံ ဟေတုံ, ကေန ဟေတုနာ, တဿ ဟေတုဿ, ကသ္မာ ဟေတုသ္မာ, ကဿ ဟေတုဿ, ကသ္မိံ ဟေတုသ္မိံ; ကိံ ကာရဏံ, ကေန ကာရဏေန; ကိံ နိမိတ္တံ, ကေန နိမိတ္တေန; ကိံ ပယောဇနံ, ကေန ပယောဇနေနေစ္စေဝမာဒိ –ဟေတွတ္ထေဟီတွေဝ-ကေန ကတံ.

“ဟေတု” အနက်ရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ သဗ္ဗစသော သဗ္ဗနာမ်ပုဒ်တို့မှ ဝိဘတ်အားလုံး ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပမာ - “ko hetu”၊ “kaṃ hetuṃ”၊ “kena hetunā”၊ “tassa hetussa”၊ “kasmā hetusmā”၊ “kassa hetussa”၊ “kasmiṃ hetusmiṃ” (အဘယ်အကြောင်းကြောင့်နည်း)၊ “kiṃ kāraṇaṃ”၊ “kena kāraṇena” (အဘယ်အကြောင်းကြောင့်နည်း)၊ “kiṃ nimittaṃ”၊ “kena nimittena” (အဘယ်နိမိတ်ကြောင့်နည်း)၊ “kiṃ payojanaṃ”၊ “kena payojonena” (အဘယ်အကျိုးကြောင့်နည်း) စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဤသို့ “ဟေတု” အနက်ရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်၏ - “kena kataṃ” (ဘယ်သူ ပြုသနည်း) စသော နေရာတို့၌ မဟုတ်ပေ။

စတုတ္ထိ သမ္ပဒါနေ-.

“စတုတ္ထိ သမ္ပဒါနေ-” (သမ္ပဒါန်ကာရက၌ စတုတ္ထီဝိဘတ် ဖြစ်၏။)

ယဿ သမ္မာ ပဒီယတေ တသ္မိံ စတုတ္ထိ သိယာ; သံဃဿ ဒဒါတိ, အာဓာရဝိစက္ခာယံ သတ္တမီပိ သိယာ, သံဃေ ဒေဟိ.

ကောင်းစွာ ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောသူ (အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်) ၌ စတုတ္ထီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “saṅghassa dadāti” (သံဃာအား ပေးလှူ၏)။ တည်ရာအာဓာရအဖြစ် ကောင်းစွာ ယူဆလိုပါက သတ္တမီဝိဘတ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ ဥပမာ - “saṅghe dehi” (သံဃာ၌ လှူဒါန်းလော့)။

တာဒတ္ထျေ-.

“တာဒတ္ထျေ-” (တာဒတ္ထျအနက်၌-)

တဿေဒံ တဒတ္ထံ တဒတ္ထဘာဝေ ဇောတနီယေ နာမသ္မာ စတုတ္ထီ သိယာ; သီတဿ ပဋိဃာတာယ, အတ္ထာယ ဟိတာယ ဒေဝမနုဿာနံ, နာလံ ဒါရဘရဏာယ, ယူပါယ ဒါရု, ပါကာယ ဝဇတီတွေဝမာဒိ.

ထိုအရာ၏ အကျိုးငှာ ဖြစ်သော အနက် (တာဒတ္ထျဘာဝ) ကို ပြလိုသော် နာမ်ပုဒ်မှ စတုတ္ထီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ - “sītassa paṭighātāya” (အအေးကို ကာကွယ်ခြင်းငှာ)၊ “atthāya hitāya devamanussānaṃ” (နတ်လူတို့၏ စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ)၊ “nālaṃ dārabharaṇāya” (မယားကို ကျွေးမွေးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်)၊ “yūpāya dāru” (တံခွန်တိုင်ပြုလုပ်ရန် သစ်သား)၊ “pākāya vajati” (ချက်ပြုတ်ခြင်းငှာ သွား၏) စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ကဿ သာဒုံ န ရုစ္စတိ, မာ အာယသ္မန္တာနမ္ပိ သံဃဘေဒေါ ရုစ္စတ္ထ, ခမတိ သံဃဿ, ဘတ္တမဿ နစ္ဆာဒေတီတိ-ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓ ဝစနိစ္ဆာယံ; န စေဝံ ဝိရောဓော သိယာ သဒိသရူပတ္တာ ဧဝံ ဝိဓေသု စ သမ္ဗန္ဓဿ သဒ္ဒိကာနုမတတ္တာ ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီတိ-အတ္ထမတ္တေ ပဌမာ.

“kassa sāduṃ na ruccati” (အဘယ်သူအား ချိုသောအရသာသည် မနှစ်သက်ဘဲ ရှိအံ့နည်း)၊ “mā āyasmantānampi saṅghabhedo ruccattha” (အရှင်ဘုရားတို့အားလည်း သံဃာပြိုကွဲခြင်းသည် မနှစ်သက်ပါစေလင့်)၊ “khamati saṅghassa” (သံဃာအား သည်းခံတော်မူ၏)၊ “bhattamassa nacchādeti” (သူ့အား ဆွမ်းသည် မနှစ်သက်) စသည်တို့၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်ခြင်းသည် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု (သမ္ဗန္ဓ) ကို ဖော်ပြလိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။ ပုံသဏ္ဌာန်ချင်း တူညီသောကြောင့် ဤသို့ဖြစ်ခြင်းသည် ဆန့်ကျင်မှုမရှိနိုင်ပေ။ ဤကဲ့သို့သော နေရာမျိုး၌ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှုကို သဒ္ဒါကျမ်းဆရာတို့က သဘောတူလက်ခံထားသောကြောင့် ဖြစ်၏။ “kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesi” ဟူသော နေရာ၌ကား အနက်သက်သက် (အတ္ထမတ္တ) မျှသာဖြစ်၍ ပထမဝိဘတ် ဖြစ်၏။

ဧဝမညာပိ ဝိညေယျာ ပရတော’ပိ ယထာဂမံ.

ဤနည်းတူစွာ အခြားသော ဝိဘတ်တို့ကိုလည်း ကျမ်းဂန်လာသည်နှင့်အညီ နောက်၌ သိအပ်ကုန်၏။

ရညော သတံ ဓာရေတိ, ရညော ဆတ္တံ ဓာရေတီတိ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ; ဧဝံ ရညော သိလာဃတေ, ရညော ဟနုတေ, ရညော ဥပ တိဋ္ဌတေ, ရညော သပတေ, ဒေဝါပိ တဿ ပိဟယန္တိ တာဒိနော, တဿ ကုဇ္ဈ မဟာဝီရ, ယဒိတံ တဿ ပကုပ္ပေယျံ, ဒုဘယတိ ဒိသာနံ မေဃော, ယော မိတ္တာနံ န ဒူဟတီ,[ ] ယော အပ္ပဒုဋ္ဌဿ နရဿ ဒုဿတိ, ကျာဟံ အယျာနံ အပရဇ္ဈာမိ, ဣဿယန္တိ သမဏာနံ တိတ္ထိယာ, ဓမ္မေန နယမာနာနံ ကာ ဥသူယ, [ ] ရညော ဘာဂျမာ ရဇ္ဈတိ, ရညော ဘာဂျမိက္ခတေ, တေန ယာစိတော အယာစိတော ဝါ တဿ ဂါဝေါ ပဋိသုဏာတိ, ဂါဝေါ အာသုဏာတိ, ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ, ဟောတု ပတိဂိဏာတိ, ဟောတွနုဂိဏာတိ, အာရောဝယာမိ ဝေါ, ပတိဝေဒယာမိ ဝေါ, ဓမ္မ တေ ဒေသိဿာမိ, ယထာ နော သတ္ထာ ဝျာကရေယျ, အလံ တေ ဣဓ ဝါသေန, ကိံ တေ ဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓ, အရဟတိ မလ္လော မလ္လဿာတိ –ဇီဝိတံ တိဏာယပိ န မညမနောတိ တာဒတ္ထျေ စတုတ္ထိ; တိဏေန ယော အတ္ထော တဒတ္ထာယပီတိ အတ္ထော;

«ရှင်ဘုရင်အား အသပြာတစ်ရာ တင်ရှိ၏၊ ရှင်ဘုရင်အား ထီးကို ဆောင်းမိုးပေး၏» ဟူသော ဆက်စပ်မှု (သမ္ဗန္ဓ) အနက်၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။ ထို့အတူ «ရှင်ဘုရင်အား ချီးမွမ်း၏၊ ရှင်ဘုရင်အား ဖုံးကွယ်၏၊ ရှင်ဘုရင်အား ဆည်းကပ်၏၊ ရှင်ဘုရင်အား ကျိန်ဆို၏၊ ထိုသို့သောသူကို နတ်တို့သည်လည်း အားကျနှစ်သက်ကုန်၏၊ အို-မြတ်သောသူရဲကောင်း... ထိုသူအား အမျက်ထွက်တော်မူပါ၊ အကယ်၍ ထိုသူအား ပြင်းစွာအမျက်ထွက်ရာအံ့၊ မိုးတိမ်သည် အရပ်မျက်နှာတို့အား ပြစ်မှား၏၊ အကြင်သူသည် အဆွေခင်ပွန်းတို့အား မပြစ်မှား၊ အကြင်သူသည် မပြစ်မှားသောသူအား ပြစ်မှား၏၊ အကျွန်ုပ်သည် အရှင်တို့အား အဘယ်အပြစ်ကို ပြစ်မှားမိပါသနည်း၊ တိတ္ထိတို့သည် ရဟန်းတို့အား ငြူစူကုန်၏၊ တရားသဖြင့် လမ်းညွှန်ပြသနေသောသူတို့အား အဘယ်ကြောင့် ငြူစူခြင်း ဖြစ်ရသနည်း၊ ရှင်ဘုရင်၏ ကံအကျိုးပေးကို အလိုရှိ၏၊ ရှင်ဘုရင်၏ ကံအကျိုးပေးကို မြော်လင့်၏၊ ထိုသူ တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်စေ မတောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်စေ ထိုသူအား နွားတို့ကို ဝန်ခံ၏၊ နွားတို့ကို နားထောင်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်လည်ဝန်ခံ (လျှောက်ထား) ကြကုန်၏၊ ဖြစ်ပါစေဟု ဝန်ခံ၏၊ ဖြစ်ပါစေဟု အစဉ်တစိုက် ဝန်ခံ၏၊ သင်တို့အား ကြားပြောပါအံ့၊ သင်တို့အား သိစေပါအံ့၊ သင်တို့အား တရားဟောပါအံ့၊ ငါတို့၏ ဆရာသမားသည် ဖြေကြားတော်မူသကဲ့သို့၊ သင်သည် ဤနေရာ၌ နေခြင်းဖြင့် လုံလောက်ပြီ၊ အို-ပညာမဲ့သောသူ... သင်၏ ဆံကျစ်တို့ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ နပန်းသမားသည် နပန်းသမားနှင့် ထိုက်တန်၏» ဟူသည်တို့၌လည်းကောင်း— «အသက်ကို မျက်ဖျားတစ်ပင်မျှပင် မမှတ်ထင်ဘဲ» ဟူရာ၌ ထိုအကျိုးငှာ (တာဒတ္ထျ) အနက်တွင် စတုတ္ထီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။ «မြက်ပင်ဖြင့် အကြင်အကျိုးရှိ၏၊ ထိုအကျိုးငှာလည်းကောင်း» ဟု အနက်ရ၏။

‘‘ယော စ သိတစ ဥဏှစ တိဏာ ဘိယျော န နမညတိ‘‘

«အကြင်သူသည် အအေးကိုလည်းကောင်း၊ အပူကိုလည်းကောင်း မြက်ပင်ထက် သာလွန်၍ (အရေးကြီးသည်ဟု) မမှတ်ထင်။»

တိဏမိဝ ဇီဝိတံ မညမာနောတိ-သဝိသယာဝ ဝိဘတ္တိယော; သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတီတိ-တာဒတ္ထျေ စတုတ္ထိ, ယော ဟိ သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ တဒတ္ထံ တဿ ဂမနန္တိ–-ကမ္မဝဝနိစ္ဆာယံ တု ဒုတိယာဝ - သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ; အာယုံ ဘောတော ဟောတု, စိရံ ဇီဝိတံ ဘဒ္ဒံ ကလျာဏံ အတ္ထံ ပယောဇနံ ကုသလံ အနာမယံ ဟိတံ ပထျံ သုခံ သာတံ ဘောတော ဟောတု; သာဓု သမ္မုတိ မေတဿ, ပုတ္တဿာဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထံ, တဿ မေ သက္ကော ပါတုရဟောသိ, တဿ ပဟိဏေယျ, ဘိက္ခူနံ ဒူတံ ပါဟေသိ, ကပ္ပတိ သမဏာနံ အာယောဂေါ, ဧကဿ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ပဟောတိ, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ, အဉ္ဇလိံ တေ ပဂဏှာမိ, တဿ ဖာသု, လောကဿတ္ထော, နမော တေ ပုရိသာဇည, သောတ္ထိ တဿ, အလံ မလ္လော မလ္လဿ, သမတ္ထော မလ္လော မိလ္လဿ, တဿ ဟိတံ တဿ သုခံ, သွာဂတံ တေ မဟာရာဇာတိ-သဗ္ဗတ္ထ ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓေ.

«အသက်ကို မြက်ပင်ကဲ့သို့ မှတ်ထင်၏» ဟူသည်မှာ မိမိတို့ဆိုင်ရာ (ဝိဘတ်) များသာ ဖြစ်ကုန်၏။ «နတ်ပြည်သို့ လား၏» ဟူရာ၌ ထိုအကျိုးငှာ (တာဒတ္ထျ) အနက်တွင် စတုတ္ထီဝိဘတ် သက်ရောက်၏၊ အကြင်သူသည် နတ်ပြည်သို့ သွား၏၊ ထိုသူ၏ သွားခြင်းသည် နတ်ပြည်အကျိုးငှာ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ကံအနက်အဖြစ် ဆုံးဖြတ်ပါက ဒုတိယောဝိဘတ်ဖြင့်သာ «နတ်ပြည်သို့ (ကံ) သွား၏» ဟု ဖြစ်၏။ «အရှင်အား အသက်ရှည်ပါစေ၊ အရှင်အား အသက်ရှည်ခြင်း၊ ကောင်းခြင်း၊ ကောင်းမြတ်ခြင်း၊ စီးပွားရှိခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်း၊ ကုသိုလ်ရှိခြင်း၊ အနာကင်းခြင်း၊ အကျိုးစီးပွားရှိခြင်း၊ သင့်လျော်ခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်း၊ သာယာခြင်း ဖြစ်ပါစေ။ ဤသူအား ကောင်းစွာ သဘောတူညီချက် ရှိ၏၊ သားအား ဆန်းကြယ်သော လျှို့ဝှက်ချက်ကို ဖွင့်ဟရာအံ့၊ ထိုအကျွန်ုပ်အား သိကြားမင်းသည် ထင်ရှားဖြစ်လာ၏၊ ထိုသူအား စေလွှတ်ရာအံ့၊ ရဟန်းတို့အား တမန်ကို စေလွှတ်၏၊ ရဟန်းတို့အား လုံ့လပြုခြင်းသည် အပ်စပ်၏၊ တစ်ယောက်အား သော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ယောက်အား သော်လည်းကောင်း၊ သုံးယောက်အား သော်လည်းကောင်း လုံလောက်၏၊ သင့်အား ဥပမာပြုအံ့၊ သင့်အား လက်အုပ်ချီအံ့၊ ထိုသူအား သက်သာချောင်ချိမှု ဖြစ်၏၊ လောက၏ အကျိုးစီးပွား၊ ယောက်ျားမြတ်ဖြစ်သော သင့်အား ရှိခိုးပါ၏၊ ထိုသူအား ဘေးရန်ကင်းပါစေ၊ နပန်းသမားသည် နပန်းသမားနှင့် ထိုက်တန်၏၊ နပန်းသမားသည် နပန်းသမားကို ခုခံခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်၏၊ ထိုသူအား အကျိုးစီးပွားဖြစ်၏၊ ထိုသူအား ချမ်းသာခြင်းဖြစ်၏၊ မြတ်သောမင်းကြီး... သင်၏ လာခြင်းသည် ကောင်းသောလာခြင်း ဖြစ်ပါစေ» ဟူသော ဤအားလုံးတို့၌ ဆက်စပ်မှု (သမ္ဗန္ဓ) အနက်တွင် ဆဋ္ဌီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။

ဧဝံ ဝိဓမညမ္ပေဝံ ဝိညေယယျံ ယထာဂမံ.

ဤသို့ စသည်ဖြင့် အခြားသော ဝိဘတ်အသုံးပြုပုံများကိုလည်း ကျမ်းဂန်လာသည်နှင့်အညီ သိအပ်ကုန်၏။

ပဉ္စမျဝဓိသ္မာ-.

အတိုင်းအရှည် (အဝဓိ) အနက်၌ ပဉ္စမီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။

ပဒတ္ထာဝဓိသ္မာ ပဉ္စမီ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ဂါမသ္မာ အာဂစ္ဆတိ ဧဝံ စောရသ္မာ ဘာယတိ, စောရသ္မာ ဥတ္တသတိ, စောရသ္မာ တာယတိ စောရသ္မာ ရက္ခတီတိ.

ပုဒ်၏ အနက်ဖြစ်သော အတိုင်းအရှည် (အဝဓိ) အနက်၌ ပဉ္စမီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။ «ရွာမှ လာ၏»၊ ထို့အတူ «ခိုးသူမှ ကြောက်၏»၊ «ခိုးသူမှ ထိတ်လန့်၏»၊ «ခိုးသူမှ ကယ်တင်၏»၊ «ခိုးသူမှ စောင့်ရှောက်၏» ဟူ၍ ဖြစ်၏။

သဝေဘာယထ ဒုက္ခဿ, ပမာဒေ ဘယဒဿိဝါ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿာတိ,-ဆဋ္ဌိသတ္တမိယော’ပိ ဟောန္တေဝ သမ္ဗန္ဓာဓာရဝဝနိစ္ဆာယံ အဇ္ဈေနာ ပရာဇေတိ, ပဋိပက္ခေ ပရာဇေတီတိ-သဝီသယာဝ ဝိဘတ္တိယော; သစေ ကေဝဋ္ဋဿ ပရဇ္ဇိဿာမီတိ- ဆဋ္ဌီပိ ဟောတိ သမ္ဗန္ဓဝဝနိစ္ဆာယံ, ယဝေဟိ ဂါဝေါ ဝါရေတိ, ပါပါ စိတ္တံ နိဝါရယေ, ကာကေ ရက္ခတိ တဏ္ဍုလာတိ-သဝိသယေဝ ပဉ္စမီ? စိတ္တံ ရက္ခေထ မေဓာဝီတိ-ဒုတိယာဝ ဒိဿတိ ကမ္မတ္ထေ; ဥပဇ္ဈာယာ အန္တရဓာယတိ, ဥပဇ္ဈာယာ အဓီတေ; ကာမတော ဇာယတီ သောကောတိ-သဝိသယေဝ ပဉ္စမီ; တတ္ထေမိဆဒ္ဓယော’ပိ ဟောန္တေဝ သဝိသယေ; ဟိမစန္တာ ပဘဝတိ ဂင်္ဂါ, ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, အညော ဒေဝဒတ္တာ, ဘိန္နော ဒေဝဒတ္တာတိ-သမိသယေဝ ပဉ္စမီ; အညော ဒေဝဒတ္တာ, ဘိန္နော ဒေဝဒတ္တာတိ-သဝိသယေဝ ပဉ္စမိ; ဧဝံ အာရာ သော [ ] အာသဝက္ခယာ, ဣတရော ဒေဝဒတ္တာ, ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ, အဓော ကေသမတ္ထကာ, ပုဗ္ဗော ဂါမာ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ, တတော ပရံ, တတော အပရေန သမယေန, တတုတ္တရိန္တိ, သမ္ဗန္ဓ ဝစနိစ္ဆာယံ ဆဋ္ဌီပိ; ပုရတော ဂါမဿ, ဒက္ခိဏတော ဂါမဿ, ဥပရိ ပဗ္ဗတဿ, ဟေဋ္ဌာ ပါသာဒဿာတိ;ပါသာဒမာရုယှ ပေက္ခတိ, ပါသာဒါ ပေက္ခတိ, အာသနေ ဥပဝိသိတွာ ပေက္ခတိ အာသနာ ပေက္ခတီတိ-အဝဓိ ဝစနိစ္ဆာယံ ပဉ္စမီ; ပုစ္ဆနချာနေသုပိ; ကုတော ဘဝံ, ပါဋလိပုတ္တ သ္မာတိ; တထာ ဒေသကာလမာနေ’ပိ; ပါဋလိပုတ္တသ္မာ ရာဇဂဟံ သတ္တ ယောဇနာနိ သတ္တသု ယောဇနေသူတိ ဝါ; ဧဝမိတော တိဏ္ဏံ မာသာ နမစ္စယေနာတိ; ကိစ္ဆာ လဒ္ဓန္တီ-ဂုဏေ ပဉ္စမီ; ကစ္ဆေန မေ အဓိ ဂတန္တိ ဟေတုမှိ ကရဏေ ဝါ တတိယာ; ဧဝံ ထောကာ မုတ္တော, ထော ကေန မုတ္တောတိ, ထောကံ ဝလတီတိ-ကြိယာဝိသေသနေ ကမ္မနိ ဒုတိယာ; ဒူရန္တိကတ္ထယောဂေ’ပိ သဝိသယေဝ ပဉ္စမီဆဋ္ဌိယော သိယုံ; ဒူရံဂါမသ္မာ, အန္တိကံ ဂါမသ္မာ, ဒူရံ ဂါမဿ, အန္တိကံ ဂါမဿာတိ-ဒူရန္တိ ကတ္ထေ ဟီ တု သဗ္ဗာဝ သဝိသယေ သိယုံ ဗာဓကာဘာဝါ; ဒူရော ဂါမော, အန္တိကော ဂါမောတွေဝမာဒိ; ကေစိ ပနာဟု အသတ္တဝစနေဟေတေဟိ ပါဋိပဒိကတ္ထေ ဒုတိယာတတိယာပဉ္စမီသတ္တမိယော သတ္တဝစနေဟိ တု သဗ္ဗာဝ သဝိသယေတိ; တေ ပနညေဟေဝ ပဋိက္ခိတ္တာ; ဒူရံ မဂ္ဂေါ, အန္တိကံ မဂ္ဂေါတိ- ကြိယာဝိသေသနံ ဘုဓာတုဿ ဂမ္မ မာနတ္တာ; သုဒ္ဓေါ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ, ပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဂမ္ဘီရတော စ ပုထုလတော စ ယောဇနံ, အာယာမေန ယောဇနံ, တတောပ္ပဘုတိ, ယတော သရာမိ အတ္တာနန္တီ-သဝိသယေဝ ဝိဘတ္တိယော.

«သင်တို့သည် ဆင်းရဲခြင်းမှ ကြောက်ကြကုန်လော့»၊ «မေ့လျော့ခြင်း၌ ဘေးကို ရှုလေ့ရှိသောသူသည်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် တုတ် (ဒဏ်) မှ ထိတ်လန့်၏» ဟူရာ၌ ဆက်စပ်မှု (သမ္ဗန္ဓ) နှင့် တည်ရာ (အာဓာရ) အားဖြင့် ဆုံးဖြတ်ပါက ဆဋ္ဌီဝိဘတ်နှင့် သတ္တမီဝိဘတ်တို့သည်လည်း ဖြစ်ကုန်၏။ «စာသင်ခြင်းမှ ပျင်းရိငြီးငွေ့၏»၊ «ရန်ဘက်၌ ရှုံးနိမ့်၏» ဟူရာ၌ မိမိတို့ဆိုင်ရာ ဝိဘတ်များသာ ဖြစ်ကုန်၏။ «အကယ်၍ တံငါသည်အား ရှုံးနိမ့်အံ့» ဟု ဆက်စပ်မှုအဖြစ် ဆုံးဖြတ်ပါက ဆဋ္ဌီဝိဘတ်လည်း ဖြစ်၏။ «မုယောခင်းမှ နွားတို့ကို တားမြစ်၏»၊ «မကောင်းမှုမှ စိတ်ကို တားမြစ်ရာ၏»၊ «လူးဆန်မှ ကျီးတို့ကို စောင့်ရှောက်၏» ဟူသည်တို့၌ ဆိုင်ရာပဉ္စမီဝိဘတ် ဖြစ်သလော။ «ပညာရှိသည် စိတ်ကို စောင့်ရှောက်ရာ၏» ဟူရာ၌ ကံအနက်တွင် ဒုတိယောဝိဘတ်ကိုသာ တွေ့ရ၏။ «ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှ ကွယ်ပျောက်၏»၊ «ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာထံမှ သင်ယူ၏»၊ «ကာမဂုဏ်မှ စိုးရိမ်ခြင်း ဖြစ်၏» ဟူသည်တို့၌ ဆိုင်ရာပဉ္စမီဝိဘတ်သာ ဖြစ်၏။ ထိုအရာ၌ မိမိတို့ဆိုင်ရာ အနက်တို့တွင် အခြားဝိဘတ်တို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏။ «ဟိမဝန္တာမှ ဂင်္ဂါမြစ်သည် စီးဆင်း၏»၊ «သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ လျင်စွာ ရှောင်ကြဉ်လော့»၊ «ဒေဝဒတ်မှ တပါးသောသူ»၊ «ဒေဝဒတ်နှင့် ကွဲပြားသောသူ» ဟူသည်တို့၌ ဆိုင်ရာပဉ္စမီဝိဘတ်သာ ဖြစ်၏။ ထို့အတူ «ထိုသူသည် အာသဝေါကုန်ခန်းခြင်းမှ ဝေး၏»၊ «ဒေဝဒတ်မှ တပါးသောသူ»၊ «ခြေဖဝါးမှ အထက်»၊ «ဆံပင်ဦးခေါင်းမှ အောက်»၊ «ရွာမှ ရှေ့»၊ «ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ - ဘုရားမဖြစ်မီ ရှေး၌သာလျှင်»၊ «ထိုမှတစ်ပါး»၊ «ထိုမှ နောက်ထပ်သောအခါ၌»၊ «ထိုမှအလွန်» ဟူရာတို့၌လည်း ဆက်စပ်မှု (သမ္ဗန္ဓ) ကို အလိုရှိပါက ဆဋ္ဌီဝိဘတ်လည်း ဖြစ်၏။ «ရွာ၏ ရှေ့၌»၊ «ရွာ၏ တောင်ဘက်၌»၊ «တောင်၏ အထက်၌»၊ «ပြာသာဒ်၏ အောက်၌» ဟု ဖြစ်၏။ «ပြာသာဒ်သို့ တက်၍ ကြည့်၏၊ ပြာသာဒ်မှ ကြည့်၏»၊ «နေရာ၌ ထိုင်၍ ကြည့်၏၊ နေရာမှ ကြည့်၏» ဟူရာ၌ အတိုင်းအရှည် (အဝဓိ) ကို အလိုရှိပါက ပဉ္စမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ မေးမြန်းခြင်းနှင့် ပြောကြားခြင်းတို့၌လည်း - «အရှင်သည် အဘယ်မှ လာသနည်း၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ ဖြစ်ပါသည်» ဟု ဖြစ်၏။ ထို့အတူ အရပ်နှင့် အချိန်အတိုင်းအတာတို့၌လည်း - «ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သည် ခုနစ်ယူဇနာ ကွာဝေး၏» သို့မဟုတ် «ခုနစ်ယူဇနာတို့၌ ရှိ၏» ဟု ဖြစ်၏။ ထို့အတူ «ယခုမှစ၍ သုံးလလွန်သောအခါ၌» ဟု ဖြစ်၏။ «ငြိုငြင်ပင်ပန်းစွာ ရအပ်၏» ဟူရာ၌ ဂုဏ်အနက်တွင် ပဉ္စမီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။ «ငါသည် ခဲယဉ်းစွာ ရအပ်၏» ဟူရာ၌ အကြောင်း (ဟေတု) သို့မဟုတ် ကရိုဏ်း (ကရဏ) အနက်တွင် တတိယာဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ထို့အတူ «အနည်းငယ်မျှဖြင့် လွတ်မြောက်၏»၊ «နည်းပါးသော အကြောင်းဖြင့် လွတ်မြောက်၏»၊ «အနည်းငယ် လည်ပတ်၏» ဟူရာ၌ ကြိယာဝိသေသန ကံအနက်တွင် ဒုတိယောဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ဝေးခြင်း နီးခြင်းနှင့် စပ်ဆိုင်သော စကားလုံးတို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌လည်း ဆိုင်ရာ ပဉ္စမီနှင့် ဆဋ္ဌီဝိဘတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်ရာ၏။ «ရွာမှ ဝေးသောအရပ်၊ ရွာမှ နီးသောအရပ်»၊ «ရွာ၏ ဝေးသောအရပ်၊ ရွာ၏ နီးသောအရပ်» ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ဝေးခြင်း နီးခြင်း အနက်ရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌မူ ဆန့်ကျင်ဘက်မရှိသောကြောင့် အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့သည် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ဖြစ်ကုန်ရာ၏။ «ဝေးသောခရီး၊ နီးသောခရီး» စသည်ဖြင့် ဖြစ်၏။ အချို့သော ဆရာတို့ကမူ - ဒြပ်ကို မပြောသော စကားလုံးတို့၌ ဤပုဒ်များ၏ အနက်တွင် ဒုတိယ၊ တတိယ၊ ပဉ္စမီ၊ သတ္တမီဝိဘတ်တို့ ဖြစ်၍၊ ဒြပ်ကို ပြောသော စကားလုံးတို့၌မူ အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့သည် ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုစကားကို အခြားသော ဆရာတို့က ပယ်မြစ်ကုန်၏။ «ဝေးသောခရီး၊ နီးသောခရီး» ဟူရာ၌ «ဘူ» ဓာတ်မှ သွားအပ်သော အနက်ကို ပြသောကြောင့် ကြိယာဝိသေသန ဖြစ်၏။ «လောဘဖြစ်စေတတ်သော တရားတို့မှ စင်ကြယ်၏»၊ «ဆင်းရဲမှ ကာကွယ်လွတ်မြောက်၏»၊ «ကာမဂုဏ်တို့မှ ဆိတ်သုဉ်း၍သာလျှင်»၊ «အနက်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပြားအားဖြင့်လည်းကောင်း တစ်ယူဇနာ»၊ «အလျားအားဖြင့် တစ်ယူဇနာ»၊ «ထိုအခါမှစ၍»၊ «အကြင်အခါမှစ၍ ငါသည် မိမိကိုယ်ကို အောက်မေ့၏» ဟူသည်တို့၌ ဆိုင်ရာဝိဘတ်များသာ ဖြစ်ကုန်၏။

အပပရီဟိ ဝဇ္ဇနေ-.

ကြဉ်ဖယ်ခြင်းအနက်ကို ပြသော «အပ»၊ «ပရိ» သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ (ပဉ္စမီဝိဘတ် သက်ရောက်၏)။

ဝဇ္ဇနေ ဝတ္တမာနေဟိ အပပရီဟိ ယောဂေ ပဉ္စမီ ဟောတိ; အပသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ, ပရိသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ, သာလံ ဝဇ္ဇေတွာတိ အတ္ထော; ဝဇ္ဇနေတိ ကိံ? ရုက္ခံ ပရိဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု, အာပါဋလိပုတ္တသ္မာ ဝဿိ ဒေဝေါတိ-မရိယာဒါဘိဝိဓိမှိယေဝ ပဉ္စမ, ဝိနာ ပါဋလပုတ္တေန သဟ ဝေတိ-ဝိသေသော; ဧဝံ ယာဝ ပါဋလိပုတ္တသ္မ ဝဿိ ဒေဝေါတိ.

ကြဉ်ဖယ်ခြင်း (ဝဇ္ဇန) အနက်၌ ဖြစ်ကုန်သော «အပ»၊ «ပရိ» သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ ပဉ္စမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ «ကုန်သည်တို့သည် ဇရပ်ကို ကြဉ်၍ လာကုန်၏ (ဇရပ်မှတစ်ပါးသော အရပ်မှ လာကုန်၏)»၊ «ကုန်သည်တို့သည် ဇရပ်ကို ကြဉ်၍ လာကုန်၏»၊ ဇရပ်ကို ကြဉ်ဖယ်၍ဟု အနက်ရ၏။ «ကြဉ်ဖယ်ခြင်း၌» ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ «လျှပ်စီးသည် သစ်ပင်ကို ပတ်ပတ်လည် ထွန်းလင်းစေ၏» ဟူရာ၌ မသက်ဆိုင်သောကြောင့်တည်း။ «ပါဋလိပုတ်ပြည်တိုင်အောင် မိုးရွာ၏» ဟူရာ၌ အပိုင်းအခြား (မရိယာဒါ) နှင့် အလုံးစုံ ကျုံးသွင်းခြင်း (အဘိဝိဓိ) အနက်တို့၌သာ ပဉ္စမီဝိဘတ် ဖြစ်၏၊ «ပါဋလိပုတ်ပြည်ကို ကြဉ်၍ သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် ပါဋလိပုတ်ပြည်နှင့်တကွ သော်လည်းကောင်း» ဟု ထူးခြားမှုရှိ၏။ ထို့အတူ «ပါဋလိပုတ်ပြည်တိုင်အောင် မိုးရွာ၏» ဟု ဖြစ်၏။

ပဋိနိဓိပဋိဒါနေသု ပတိနာ-.

ကိုယ်စားပြုခြင်း (ပဋိနိဓိ) နှင့် အစားပြန်ပေးခြင်း (ပဋိဒါန) အနက်တို့၌ «ပတိ» သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်ရာ၌ (ပဉ္စမီဝိဘတ် သက်ရောက်၏)။

ပဋိနိဓိမှိ ပဋိဒါနေ စ ဝတ္တမာနေန ပတိနာ ယောဂေ နာမသ္မာ ပဉ္စမီ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ သာရိပုတ္တော, ဃတမဿ တေလသ္မာ ပတိ ဒဒါတိ, ပဋိနိဓိပဋိဒါနေသူတိ-ကိံ? ရုက္ခံ ပတိ ဝိပ္ပောတတေ.

ကိုယ်စားပြုခြင်း (ပဋိနိဓိ) နှင့် အစားပြန်ပေးခြင်း (ပဋိဒါန) အနက်၌ ဖြစ်သော «ပတိ» သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်ရာ၌ နာမ်ပုဒ်မှ ပဉ္စမီဝိဘတ် သက်ရောက်၏။ «မြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်စား ရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြစ်၏»၊ «ထိုသူအား ဆီ၏ အစား ထောပတ်ကို ပေး၏»။ «ကိုယ်စားပြုခြင်းနှင့် အစားပြန်ပေးခြင်းတို့၌» ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ «သစ်ပင်သို့ ညွတ်ကိုင်း၏» ဟူသော နေရာမျိုး၌ မသက်ဆိုင်စေရန် ဖြစ်၏။

ရိတေ ဒုတိယာ စ-

«ရိတေ» သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်ရာ၌ ဒုတိယောဝိဘတ်လည်းကောင်း၊ (ပဉ္စမီဝိဘတ်လည်းကောင်း သက်ရောက်၏)။

ရိတေ သဒ္ဒေန ယောဂေ နာမသ္မာ ဒုတိယာ ဟောတိ ပဉ္စမီ စ ရိတေ သဒ္ဓမ္မံ, ရိတေ သဒ္ဓမ္မာ.

«ရိတေ» သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်ရာ၌ နာမ်ပုဒ်မှ ဒုတိယောဝိဘတ်လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမီဝိဘတ်လည်းကောင်း သက်ရောက်၏။ «သူတော်ကောင်းတရားကို ကြဉ်၍ (မပါဘဲ)»၊ «သူတော်ကောင်းတရားမှ ကြဉ်၍ (မပါဘဲ)» ဟု ဖြစ်၏။

ဝိနာညတြ တတိယာ စ-.

«ဝိနာ»၊ «အညတြ» သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ တတိယာဝိဘတ်လည်းကောင်း၊ (ဒုတိယော၊ ပဉ္စမီဝိဘတ်တို့လည်းကောင်း သက်ရောက်၏)။

ဝိနာညတြသဒ္ဒေဟိ ယောဂေ နာမသ္မာ တတိယာ စ ဟောတိ, ဒုတိယာပဉ္စမိယော စ; ဝိနာ ဝါတေန, ဝိနာ ဝါတံ, ဝိနာ ဝါတသ္မာ, အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေန, အညတြ ဓမ္မံ, အညတြ ဓမ္မာ.

ဝိနာ၊ အညတြ သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ နာမ်မှ တတိယဝိဘတ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ၊ ပဉ္စမီဝိဘတ်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ) 'vinā vātena'၊ 'vinā vātaṃ'၊ 'vinā vātasmā' (လေမရှိဘဲ/လေမှတစ်ပါး)။ 'aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena' (ဆွမ်းဆောင်သူတစ်ဦးတည်းမှတစ်ပါး)။ 'aññatra dhammaṃ'၊ 'aññatra dhammā' (တရားမှတစ်ပါး)။

ပုထနာနာဟိ-.

ပုထနုာနာဟိ-။ (သုတ်)

ဧတေဟိ ယောဂေ တတိယာ ဟောတိ ပဉ္စမီ စ; ပုထဂေဝ ဇနေန, ပုထဂေဝ ဇနသ္မာ, ဇနေန နာနာ, ဇသန္မာ နာနာ.

ဤသဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ တတိယဝိဘတ်နှင့် ပဉ္စမီဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ) 'puthageva janena'၊ 'puthageva janasmā' (လူတို့မှ သီးခြားသာလျှင်)။ 'janena nānā'၊ 'janasmā nānā' (လူတို့နှင့် ကွဲပြားခြားနားစွာ/လူတို့မှ ကွဲပြားခြားနားစွာ)။

သတ္တမျာဓာရေ-.

သတ္တမျာဓာရေ-။ (သုတ်)

ကြိယာဓာရဘုတကတ္တုကမ္မာနံ ဓာရဏေန ယော ကြိယာယာဓာရော တသ္မိံ ကာရကေ နာမသ္မာ သတ္တမိ ဟောတိ; ကဋေ နိသီဒတိ, ထာလိယံ ဩဒနံ ပစတိ, အာကာသေ သကုဏာ, တိလေသု တေလံ, ဂင်္ဂါယံ ဝဇော.

ကြိယာ၏ တည်ရာဖြစ်ကုန်သော ကတ္တား၊ ကံတို့ကို ဆောင်ခြင်းဖြင့် ကြိယာ၏ တည်ရာ (အာဓာရ) ဖြစ်သော ထိုကာရက၌ နာမ်မှ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'kaṭe nisīdati' (ဖျာ၌ ထိုင်၏)၊ 'thāliyaṃ odanaṃ pacati' (အိုး၌ ထမင်းချက်၏)၊ 'ākāse sakuṇā' (ကောင်းကင်၌ ငှက်တို့သည် ရှိကုန်၏)၊ 'tilesu telaṃ' (နှမ်းတို့၌ ဆီသည် ရှိ၏)၊ 'gaṅgāyaṃ vajo' (ဂင်္ဂါမြစ်၌ နွားခြံသည် ရှိ၏)။

နိမိတ္တေ-.

နိမိတ္တေ-။ (သုတ်)

နိမိတ္တတ္ထေ သတ္တမီ ဟောတိ; အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, မုသာ ဝါဒေ ပါစိတ္တိယံ.

အကြောင်းအကျိုး (နိမိတ္တ) အနက်၌ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'ajinamhi haññate dīpi' (သစ်ရေအတွက်ကြောင့် သစ်ကျားသည် အသတ်ခံရ၏)၊ 'musā vāde pācittiyaṃ' (မုသာဝါဒ ပြောဆိုခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏)။

ယဗ္ဘာဝေါ ဘာဝလက္ခဏံ-.

ယဗ္ဘာဝေါ ဘာဝလက္ခဏံ-။ (သုတ်)

ယဿ ဘာဝေါ ဘာဝန္တရဿ လက္ခဏံ ဘဝတိ တတော သတ္တမီ ဟောတိ; ဂါဝီသု ဒုယှမာနာသု ဂတော, ဒုဒ္ဓါသု အာဂတော; ဘာဝေါတိ ကိံ? ယော ဇဋာဟိ သ ဘုဉ္ဇတိ; ဘာဝလက္ခဏန္တိ ကိံ;ယော ဘုဇတေ သော ဒေဝဒတ္တော? အကာလေ ဝဿတိ တဿ, ကာလေ တဿ န ဝဿတီတိ-ဝိသယသတ္တမီ.

အကြင် (ကတ္တား၊ ကံ၏) အမူအရာသည် အခြားသော အမူအရာ၏ မှတ်ကြောင်း (လက္ခဏာ) ဖြစ်အံ့၊ ထို (လက္ခဏာပြ ကရိယာနှင့် ယှဉ်သော နာမ်) မှ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'gāvīsu duyhamānāsu gato' (နွားမတို့ကို ညှစ်နေစဉ် သွားလေပြီ)၊ 'duddhāsu āgato' (ညှစ်ပြီးသည်ရှိသော် ပြန်လာပြီ)။ 'bhāvo' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'yo jaṭāhi sa bhuñjati' (အကြင်သူသည် ဆံကျစ်တို့ဖြင့် စား၏)။ 'bhāvalakkhaṇa' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'yo bhuñjate so devadatto' (အကြင်သူသည် စား၏၊ ထိုသူသည် ဒေဝဒတ်တည်း)။ 'akāle vassati tassa, kāle tassa na vassati' (အခါမဟုတ်ဘဲ ရွာသွန်း၏၊ အခါ၌ မရွာသွန်း) ဟူသည်မှာ ဝိသယသတ္တမီ ဖြစ်၏။

ဆဋ္ဌီ စာနာဒရေ-.

ဆဋ္ဌီ စာနာဒရေ-။ (သုတ်)

ယဿ ဘာဝေါ ဘာဝန္တရဿ လက္ခဏံ ဘဝတိ တတော ဆဋ္ဌီ ဘဝတိ သတ္တမီ စာနာဒရေ ဂမျာနေ.

အကြင် (ကတ္တား၊ ကံ၏) အမူအရာသည် အခြားသော အမူအရာ၏ မှတ်ကြောင်း ဖြစ်အံ့၊ မရိုသေခြင်း (အနာဒရ) အနက်ကို သိစေအပ်သည်ရှိသော် ထို (နာမ်) မှ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်လည်းကောင်း၊ သတ္တမီဝိဘတ်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။

‘‘အာကောဋယန္တော သော နေတိ သိဝိရာဇဿ ပေက္ခတော;

မစ္စု ဂစ္ဆတိ အာဒါယ ပေက္ခမာနေ မဟာဇနေ.

“သိဝိမင်းကြီး ကြည့်ရှုနေစဉ် (ငိုယိုမြည်တမ်း) ထုရိုက်လျက် သူသည် ခေါ်ဆောင်သွား၏၊ လူအများ ကြည့်ရှုနေစဉ် သေမင်းသည် (အသက်ကို) ယူဆောင်၍ သွား၏။”

ဂုန္နံ သာမီတိ-သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ, ဂေံသု သာမီတိ ဝိသယသတ္တမီ, ဧဝံ ဂုန္နမိဿရော ဂေါသိဿရော, ဂုန္နံ အဓိပတိ ဂေါသု အဓိပတိ, ဂုန္နံ ဒါယာဒေါ ဂေါသု ဒါယာဒေါ ဂုန္နံ သက္ခိ ဂေါသု သက္ခိ, ဂုန္နံ ပတိဘု ဂေါသုပတိဘု, ဂုန္နံ ပသူတော ဂေါသု ပသူတော, ကုသလာ နစ္စဂီတဿ ကုသလာ နစ္စဂီတေ, အာယုတ္တော ကဋကရဏဿ အာယုတ္တော ကဋကရဏေ, တထာဓာရဝစနိစ္ဆာယံ ပတ္တမီ; ဘိက္ခုသု အဘိဝါဒေန္တိ, မုဒ္ဓနိ စုမ္ဗိတွာ, ဗာဟာသု ဂဟေတွာ, ဟတ္ထေသု ပိဒ္ဓါယ စရန္တိ, ပထေသု ဂစ္ဆန္တိ, ကဒလီသု ဂဇေ ရက္ခန္တီတိ; ဉာဏသ္မိံ ပသန္နောတိဝိသယသတ္တမီ; ဉာဏေန ပသန္နောတိ-ကရဏေ တတိယာ; ဧဝံ ဉာဏသ္မိံ ဥဿုက္ကော ဉာဏေန ဥဿုက္ကောတိ.

'gunnaṃ sāmī' (နွားတို့၏အရှင်) ဟူသည် ဆက်စပ်ခြင်း (သမ္ဗန္ဓ) အနက်၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်၏၊ 'gosu sāmī' (နွားတို့၌ အရှင်) ဟူသည် ဝိသယသတ္တမီ ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူစွာ 'gunnamissaro gosissaro' (နွားတို့၏ အစိုးရသူ / နွားတို့၌ အစိုးရသူ)၊ 'gunnaṃ adhipati gosu adhipati' (နွားတို့၏/၌ အကြီးအမှူး)၊ 'gunnaṃ dāyādo gosu dāyādo' (နွားတို့၏/၌ အမွေခံ)၊ 'gunnaṃ sakkhi gosu sakkhi' (နွားတို့၏/၌ သက်သေ)၊ 'gunnaṃ patibhu gosupatibhu' (နွားတို့၏/၌ အာမခံ)၊ 'gunnaṃ pasūto gosu pasūto' (နွားတို့မှ/၌ ဖြစ်ထွန်းသူ)၊ 'kusalā naccagītassa kusalā naccagīte' (ကခြင်းသီခြင်း၌ ကျွမ်းကျင်သူ)၊ 'āyutto kaṭakaraṇassa āyutto kaṭakaraṇe' (ဖျာရက်ခြင်း၌ အားထုတ်သူ) တို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏။ ထို့ပြင် အာဓာရ (တည်ရာ) ကို ဖော်ပြလိုသောအခါ၌ သတ္တမီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'bhikkhusu abhivādenti' (ရဟန်းတို့အား ရှိခိုးကုန်၏)၊ 'muddhani cumbitvā' (ဦးခေါင်း၌ နမ်း၍)၊ 'bāhāsu gahetvā' (လက်မောင်းတို့၌ ကိုင်၍)၊ 'hatthesu piddhāya caranti' (လက်တို့ဖြင့် ပိတ်ဆို့လျက် သွားလာကုန်၏)၊ 'pathesu gacchanti' (ခရီးလမ်းတို့၌ သွားကုန်၏)၊ 'kadalīsu gaje rakkhanti' (ငှက်ပျောတောတို့၌ ဆင်တို့ကို စောင့်ကုန်၏)။ 'ñāṇasmiṃ pasanno' (ဉာဏ်၌ ကြည်ညိုသူ) ဟူသည် ဝိသယသတ္တမီ ဖြစ်၏၊ 'ñāṇena pasanno' (ဉာဏ်ဖြင့် ကြည်ညိုသူ) ဟူသည် ကရဏအနက်၌ တတိယဝိဘတ် ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူစွာ 'ñāṇasmiṃ ussukko'၊ 'ñāṇena ussukko' (ဉာဏ်၌/ဖြင့် အားထုတ်သူ) လည်း ဖြစ်၏။

ယတော နိဒ္ဓါရဏံ-.

ယတော နိဒ္ဓါရဏံ-။ (သုတ်)

ဇာတိဂုဏကြိယာဟိ သမုဒါယတေကဒေသဿ ပုထက္ကရဏံ နိဒ္ဓါရဏံ ယတော တံ ကရီယတိ တတော ဆဋ္ဌီသတ္တမိယော ဟောန္တိ; သာလိယော သူကဓညာနံ ပထျတမာ သာလိယော သူကဓညေသု ပထျ တမာ,ကဏ္ဘာ ဂါဝီနံ သမ္ပန္နခီရတမာ ကဏှာ ဂါဝီသု သမ္ပန္န ခီရတမာ, ဂစ္ဆတံ ဓာဝန္တော သီဃတမာ ဂစ္ဆန္တေသု ဓာဝန္တော သီဃတမာ –- သီလမေဝ သုတာ သေယျောတိ-အဝဓိမှိယေဝ ပဉ္စမီ.

ဇာတ် (အမျိုးအစား)၊ ဂုဏ်၊ ကရိယာတို့ဖြင့် အစုအပေါင်းမှ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ခွဲခြားထုတ်ယူခြင်းသည် နိဒ္ဓါရဏ မည်၏။ ထိုခွဲခြားထုတ်ယူရာ အစုအပေါင်းမှ ဆဋ္ဌီနှင့် သတ္တမီဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ) 'sāliyo sūkadhaññānaṃ pathyatamā'၊ 'sāliyo sūkadhaññesu pathyatamā' (မုယောစပါးတို့တွင် သလေးစပါးသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်၏)၊ 'kaṇhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā'၊ 'kaṇhā gāvīsu sampannakhīratamā' (နွားမတို့တွင် နွားမမည်းသည် နို့ရည်အထွက်ဆုံး ဖြစ်၏)၊ 'gacchataṃ dhāvanto sīghatamā'၊ 'gacchantesu dhāvanto sīghatamā' (သွားနေသူတို့တွင် ပြေးသူသည် အမြန်ဆုံး ဖြစ်၏)။ 'sīlameva sutā seyyo' (သီလသည်သာလျှင် အကြားအမြင်ထက် မြတ်၏) ဟူသော နေရာ၌ကား အပိုင်းအခြား (အဝဓိ) အနက်၌ ပဉ္စမီဝိဘတ်သာ ဖြစ်၏။

ပဌမာတ္ထမန္တေ -.

ပထမာတ္ထမန္တေ-။ (သုတ်)

နာမသ္မာဘိဓေယျမတ္တေ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ရုက္ခော, ဣတ္ထိ, ပုမာ နပုံသကန္တိ-လိင်္ဂမ္ပိ သဒ္ဒေါတ္ထောဝ, တထာ ဒေါဏော, ခါရီ အာဠဟကန္တိ-ပရိမာဏမ္ပိ သဒ္ဒတ္ထောဝ, ဧကော, ဒွေ, ဗဟဝေါတိ-သံချျာပိ သဒ္ဒတ္ထောဝ.

နာမ်၏ ဟောအပ်သော အနက်မျှ (အဘိဓေယျမတ္တ)၌ ပထမာဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'rukkho' (သစ်ပင်)၊ 'itthi' (မိန်းမ)၊ 'pumā' (ယောက်ျား)၊ 'napuṃsaka' (နပုန်း) ဟူသော နေရာ၌ လိင်သည်လည်း သဒ္ဒါ၏ အနက်သာလျှင် ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူစွာ 'doṇo'၊ 'khārī'၊ 'āḷahakanti' (ခြင်တွယ်စရာ တောင်း၊ စိတ်၊ ပြည်) ဟူသော အတိုင်းအတာ (ပရိမာဏ) သည်လည်း သဒ္ဒါ၏ အနက်သာလျှင် ဖြစ်၏။ 'eko'၊ 'dve'၊ 'bahavo' (တစ်ယောက်၊ နှစ်ယောက်၊ များစွာသောသူ) ဟူသော အရေအတွက် (သင်္ချာ) သည်လည်း သဒ္ဒါ၏ အနက်သာလျှင် ဖြစ်၏။

အာမန္တဏေ -.

အာမန္တဏေ-။ (သုတ်)

ယတော သဒ္ဒေနာဘိမုခီကရဏမာမန္တဏံ တသ္မိံ ဝိသယေ ပဌမာ ဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ဘော ပုရိသ, ဘော ဣတ္ထိ, ဘော နပုံသက. ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓေ-.

သဒ္ဒါဖြင့် မိမိထံ မျက်နှာမူစေခြင်းသည် အာမန္တန (ခေါ်တောက်ခြင်း) မည်၏၊ ထိုအရာ၌ ပထမာဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'bho purisa' (အချင်းယောက်ျား)၊ 'bho itthi' (အချင်းမိန်းမ)၊ 'bho napuṃsaka' (အချင်းနပုန်း)။ (နောက်သုတ်) 'ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓေ-။'

ကြိယာကာရကသဉ္ဇာတော အဿေဒမ္ဘာဝဟေတုကော သမ္ဗန္ဓော နာမ တသ္မိံ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ; ရညော ပုရိသော, သရတိ ရဇ္ဇဿာတိ- သမ္ဗန္ဓေ က္ဋ္ဌီ, ရဇဇ္ဇသမ္ဗန္ဓိနိံ သတိံ ကရောတီတိ အတ္ထော; ကမ္မဝစနိစ္ဆာယန္တု ဒုတိယာဝ; သရတိ ရဇ္ဇံ, တထာ ရဇကဿ ဝတ္ထံ ဒဒါတိ, ပဟရတောပိဋ္ဌိံ ဒဒါတိ ပူရတိ ဗာလော ပါပဿ,

ကြိယာနှင့် ကာရကတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ 'ဤသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်၏' ဟူသော အကြောင်းရှိသော ဆက်စပ်မှုသည် သမ္ဗန္ဓ မည်၏။ ထိုသမ္ဗန္ဓအနက်၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'rañño puriso' (မင်း၏ယောက်ျား)။ 'sarati rajjassa' (တိုင်းပြည်ကို အောက်မေ့၏) ဟူရာ၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ် ဖြစ်၏၊ တိုင်းပြည်နှင့် စပ်ဆိုင်သော အောက်မေ့ခြင်းကို ပြု၏ဟု အနက်ရ၏။ ကံအနက်ကို ဟောလိုသောအခါ၌ကား ဒုတိယဝိဘတ်သာ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'sarati rajjaṃ' (တိုင်းပြည်ကို အောက်မေ့၏)။ ထိုနည်းတူစွာ 'rajakassa vatthaṃ dadāti' (ခဝါသည်အား အဝတ်ကို ပေး၏/ခဝါသည်၏ အဝတ်ကို ပေး၏)၊ 'paharato piṭṭhiṃ dadāti' (ရိုက်ပုတ်သောသူအား ကျောကို ပေး၏)၊ 'pūrati bālo pāpassa' (လူမိုက်သည် မကောင်းမှုဖြင့် ပြည့်၏)။

‘‘အမစ္စေ တာတ ဇာနာဟိ ဓီရေ အတ္ထဿ ကောဝိဒေ’’

“ချစ်သား... ပညာရှိကုန်သော၊ အကျိုးစီးပွား၌ ကျွမ်းကျင်ကုန်သော အမတ်တို့ကို သိလော့။”

ဒိဝသဿ တိဈတ္တုံ, သကိံ ပက္ခဿ, ပူရံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ကုမ္ဘိံ တွေဝမာဒိ.

'divasassa tikkhattuṃ' (တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ်)၊ 'sakiṃ pakkhassa' (လခွဲလျှင် တစ်ကြိမ်)၊ 'pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ' (ရွှေငွေဖြင့် ပြည့်သော အိုး) စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ကိတကပ္ပယောဂေ ကတ္တုကမ္မေသု ဗဟုလံ သမ္ဗန္ဓဝစနိစ္ဆာယံ ဆဋ္ဌီ; သာဓု သမ္မတော ဗဟုဇနဿ, သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓါနံ ဓမ္မဓာတု, ဓမ္မဿ ဂုတ္တော မေဓာဝီ, အမတံ တေသံ ပရိဘုတ္တံ, တဿဘဝန္တိ ဝတ္တာရော, အဝိသံဝါဒကော လောကဿ, အလဇ္ဇီနံ နိဿာယ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံဥပါဒါယ ပသာဒေါတွေဝမာဒိ; ကတ္တုကမ္မ ဝစနိစ္ဆာယန္တု တတိယာဒုတိယာယောဝ သဉ္စတ္တော ပိတရာ အဟံ, သရသိ တွံ ဧဝရူပိံ ဝါစာ ဘာသိတာ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယတ္ထေမာဒိ.

ကိတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ယှဉ်ရာ၌ ကတ္တားနှင့် ကံတို့၌ ဆက်စပ်မှု (သမ္ဗန္ဓ) ကို ဖော်ပြလိုသောအခါ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်သည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'sādhu sammato bahujanassa' (လူအများ၏ ကောင်းစွာ ကြည်ညိုအပ်သူ)၊ 'suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātu' (မြတ်စွာဘုရားတို့၏ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိအပ်သော ဓမ္မဓာတ်)၊ 'dhammassa gutto medhāvī' (တရားကို စောင့်ရှောက်သော ပညာရှိ)၊ 'amataṃ tesaṃ paribhuttaံ' (ထိုသူတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကို ခံစားအပ်၏)၊ 'tassa bhavantivattāro' (ထိုသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းကို ပြောဆိုသူတို့)၊ 'avisaṃvādako lokassa' (လောကကို မလှည့်ပတ်သူ)၊ 'alajjīnaṃ nissāya' (အရှက်မရှိသူတို့ကို အမှီပြု၍)၊ 'catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo' (မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ကို မှီ၍ဖြစ်သော ကြည်လင်မှု-ပသာဒရုပ်) စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ကတ္တားနှင့် ကံအနက်ကို တိုက်ရိုက်ဟောလိုသောအခါ၌ကား တတိယဝိဘတ်၊ ဒုတိယဝိဘတ်တို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ) 'sañcatto pitarā ahaṃ' (ငါသည် ဖခင်ဖြင့် စွန့်ပယ်အပ်ပြီ)၊ 'sarasi tvaṃ evarūpiṃ vācaṃ bhāsitaṃ' (သင်သည် ဤသို့သော စကားကို ပြောဆိုခဲ့သည်ကို အောက်မေ့သလော)၊ 'bhagavantaṃ dassanāya' (မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ခြင်းငှာ) စသည်တို့တည်း။

တုလျတ္ထေန ဝါ တတိယာ-.

တုလျတ္ထေန ဝါ တတိယာ-။ (သုတ်)

တုလျတ္ထေန ယောဂေ ဆဋ္ဌီ ဟောတိ တတိယာ ဝါ; တုလျော ပိတု, တုလျော ပိတရာ; သဒိသော ပိတု, သဒိသော ပိတရာ –-ဣဟ ကထံ တတိယယာ န ဟောတိ; အဇ္ဇုနဿ တုလာ နတ္ထိ, ကေသဝဿုပမာ နစေတိနေတေ လျတ္ထာ ကိံ စရဟိ; တုလျာနမောပမ္မတ္ထာ.

တုလျအနက် (တူမျှခြင်း) ရှိသော သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်ရာ၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်လည်းကောင်း၊ တတိယဝိဘတ်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'tulyo pitu'၊ 'tulyo pitarā' (အဘနှင့် တူမျှသူ)၊ 'sadiso pitu'၊ 'sadiso pitarā' (အဘနှင့် တူသောသူ)။ ဤနေရာ၌ 'ajjunassa tulā natthi' (အဇ္ဇုနအား နှိုင်းယှဉ်စရာ မရှိ)၊ 'kesavassupamā na ca' (ကေသဝအား ဥပမာပြစရာ မရှိ) ဟူသော နေရာတို့၌ အဘယ်ကြောင့် တတိယဝိဘတ် မဖြစ်သနည်း? ထိုသဒ္ဒါတို့သည် တူမျှခြင်း (တုလျတ္ထ) အနက် မဟုတ်သလော? ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အဘယ်အနက် ဖြစ်သနည်း? ၎င်းတို့သည် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း (ဥပမတ္ထ) အနက်တို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။

အအတော ယောနံ ဋာဋေ-.

အတော ယောနံ ဌာဋေ-။ (သုတ်)

အကာရန္တတော နာမသ္မာ ယောနံ ဋာဋေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ဋကာရာ သဗ္ဗာဒေသတ္ထာ; ဗုဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓေ, အတောတိ-ကိံ? ကညာယော ဣတ္ထိယော, ဝဓုယော –- ဣဓ ကသ္မာ န ဘဝတိ အဂ္ဂယော, အဝိဓာန သာမတ္ထိယာ.

အကာရန္တ (အ-သရအဆုံးရှိသော) နာမ်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ အရပ်၌ အာ နှင့် ဧ အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (ဌာ၊ ဌေ တို့၌) ဌ-အက္ခရာသည် တစ်ခုလုံး အာဒေသပြုရန် (သဗ္ဗာဒေသ) အကျိုးရှိ၏။ (ဥပမာ) 'buddhā'၊ 'buddhe'။ 'ato' (အကာရန္တမှ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'kaññāyo' (အမျိုးသမီးငယ်တို့သည်)၊ 'itthiyo' (မိန်းမတို့သည်)၊ 'vadhuyo' (သတို့သမီးတို့သည်) ဟူသော နေရာတို့၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ဤ 'aggayo' (မီးတို့သည်) ဟူသော နေရာ၌ အဘယ်ကြောင့် မဖြစ်သနည်း? စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက် မရှိသောကြောင့်တည်း။

နီနံ ဝါ-.

နီနံ ဝါ-။ (သုတ်)

ကာရန္တတော နာမသ္မာ နီနံ ဋာဋေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္က မံ; ရူပါ, ရူပေ, ရူပါနိ; အတောတ္ထေဝ-အဋ္ဌီနိ.

အကာရန္တ နာမ်မှ နီ (နိ) ဝိဘတ်တို့၏ အရပ်၌ အာ နှင့် ဧ အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ) 'rūpā'၊ 'rūpe'၊ 'rūpāni'။ 'ato' (အကာရန္တမှ) ဟု ဆိုအပ်သည်သာတည်း။ (ဥပမာ) 'aṭṭhīni' (အရိုးတို့သည်)။

သ္မာသ္မိန္နံ-.

သ္မာသ္မိန္နံ-။ (သုတ်)

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သ္မာသ္မိန္နံ ဋာဋေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဗုဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓသ္မာ, ဗုဒ္ဓေ, ဗုဒ္ဓသ္မိံ; အတောတွေဝ-အဂ္ဂီသ္မာ အဂ္ဂိသ္မိံ.

အကာရန္တ နာမ်မှ သ္မာ နှင့် သ္မိံ ဝိဘတ်တို့၏ အရပ်၌ အာ နှင့် ဧ အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ) 'buddhā'၊ 'buddhasmā'၊ 'buddhe'၊ 'buddhasmiṃ'။ 'ato' (အကာရန္တမှ) ဟု ဆိုအပ်သည်သာတည်း။ (ဥပမာ) 'aggīsmā'၊ 'aggismiṃ'။

သဿာယ စတုတ္ထိယာ-.

သဿာယ စတုတ္ထိယာ-။ (သုတ်)

အကာရန္တတော ပရဿ သဿ စတုတ္ထိယာ အာယော ဟောတိ ဝါ; ဗုဒ္ဓါယ, ဗုဒ္ဓဿ, ဘိယျော တာဒတ္ထျေယေဝါယမာယော ဒိဿတေ ကွဝိ ဒေဝညတ္ထ; အတောတွေဝ-ဣသိဿ; စတုတ္ထိယာတိ-ကိံ? ဗုဒ္ဓဿ မုခံ –- အတ္တတ္ထန္တိ အတ္ထသဒ္ဒေန သမာသော; သဗ္ဗာဒိတော’ပိ သ္မာသ္မိံ သာနံ ဋာဋ္ဉာယာ ဟောန္တေဝ. နိရုတ္တိကာရာနုမတတ္တာ ဗုဒ္ဓ ဝစနေ သန္ဒဿနတော ဝ-တတြေဒမုဒါဟရဏံ?-

အကာရန္တမှ နောင်သော စတုတ္ထီ 'သ' ဝိဘတ်အား အာယ အာဒေသသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'buddhāya'၊ 'buddhassa'။ ထို 'အာယ' အာဒေသသည် အကျိုးစီးပွား (တာဒတ္ထျ) အနက်၌သာ အများအားဖြင့် ထင်ရှား၏၊ အခြားတစ်ပါးသော အနက်တို့၌လည်း အနည်းငယ် တွေ့ရ၏။ 'ato' (အကာရန္တမှ) ဟု ဆိုအပ်သည်သာတည်း။ (ဥပမာ) 'isissa'။ 'catutthiyā' (စတုတ္ထီဝိဘတ်၏) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'buddhassa mukhaṃ' (မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်နှာတော်)။ 'attattha' ဟူသည် အတ္ထသဒ္ဒါနှင့် စပ်သော သမာသ်တည်း။ သဗ္ဗာဒိ (သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်) တို့မှလည်း သ္မာ၊ သ္မိံ၊ သ ဝိဘတ်တို့သည် အာ၊ ဧ၊ အာယ အာဒေသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ နိရုတ္တိဆရာတို့ အလိုတူသဖြင့် ဘုရားဟောပါဠိတော်၌ တွေ့မြင်ရသည့်အတိုင်း ဖြစ်၏။ ထို၌ ဤဥပမာကား -

‘‘အသ္မာ လောကာ ပရမှာ စ ဥဘယာ ဓံသတေ နရော‘‘တျာဟံ မန္တေ ပရတ္ထဒ္ဓေါ; ယာယေဝ ခေါ ပနတ္ထာယ အာဂစ္ဆေယျာထော; တမေဝတ္ထံ သာဓုကံ မနသိ ကရေယျာထောတိ.

“ဤလောကမှလည်းကောင်း၊ ပရလောကမှလည်းကောင်း၊ နှစ်ပါးလုံးမှ လူသည် ပျက်စီး၏” ဟူ၍ ငါသည် ယူဆ၏။ “အကြင်အကျိုးငှာသာလျှင် လာကုန်ရာ၏၊ ထိုအကျိုးကိုသာလျှင် ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းကုန်ရာ၏။”

ဃပတေကသ္မိံ သာဒီနံ ယယာ-.

ဃပတေကသ္မိံ သာဒီနံ ယယာ-။ (သုတ်)

ဃပတော နာဒီနမေကသ္မိံ ယယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ကညာယ, ရတ္တိယာ, ဣတ္ထိယာ, ဓေနုယာ, ဝဓုယာ; ဧကသ္မိန္တိကိံ?ကညာဟိ, ရတ္တီဟိ.

ဃ၊ ပ သညာရှိသော (အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ အဆုံးရှိသော) နာမ်တို့မှ နောင်သော ဧကဝုစ်ဝိဘတ်တို့၏ အရပ်၌ 'ယာ' အာဒေသသည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်၏။ (ဥပမာ) 'kaññāya'၊ 'rattiyā'၊ 'itthiyā'၊ 'dhenuyā'၊ 'vadhuyā'။ 'ekasmiṃ' (ဧကဝုစ်၌) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'kaññāhi'၊ 'rattīhi' (ဗဟုဝုစ်၌ မဖြစ်စေရန်)။

ဿာ ဝါ တေတိမာမူဟိ-.

ဿာ ဝါ တေတိမာမူဟိ-။ (သုတ်)

ဃပသညေဟိ တေတိမာမူဟိ နာဒီနမေကသ္မိံ ဿာ ဝါ ဟောတိ; တဿာ ကတံ, တဿာ ဒီယတေ, တဿာ နိဿဋံ, တဿာ ပရိဂ္ဂဟော, တဿာ ပတိဋ္ဌိတံ, တာယ ဝါ; ဧဝံ ဧတိဿာ, ဧတာယ, ဣမိဿာ, ဣမာယ, အမုဿာ, အမုယာ; ဧတေဟီတိ-ကိံ? သဗ္ဗာယ, နာဒီနံတွေဝ-သာ, ဃပတောတွေဝတေန, ဧကသ္မိံတွေစ-တာဟိ, အမူဟိ.

ဃ၊ ပ အမည်ရှိသော ပုဒ်တို့မှလည်းကောင်း၊ တ၊ ဧတ၊ ဣမ၊ အမု သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း နာဒီအမည်ရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် ဧကဝုစ်၌ (သသ္စာဝိဘတ်သို့) "ဿာ" အဖြစ်သို့သော်လည်းကောင်း၊ "ယ" အဖြစ်သို့သော်လည်းကောင်း (ဝါ) ဖြစ်၏။ သာဓက - tassā kataṃ, tassā dīyate, tassā nissaṭaṃ, tassā pariggaho, tassā patiṭṭhitaṃ, (သို့မဟုတ်) tāya. ထို့အတူ etissā, etāya, imissā, imāya, amussā, amuyā တို့ဖြစ်သည်။ "etehi (ထိုသဒ္ဒါတို့မှ)" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Sabbāya ဟု ဖြစ်စေရန်တည်း။ "nādīnaṃ" ဟုသာ ဆိုသောကြောင့် sā ဖြစ်၏။ "ghapato" ဟုသာ ဆိုသောကြောင့် tena ဖြစ်၏။ "ekasmiṃ" ဟုသာ ဆိုသောကြောင့် tāhi, amūhi ဖြစ်၏။

နမှိ နုက ဒွါဒနံ သတ္တရသန္နံ-.

"ဏံ" ဝိဘတ်နောက်၌ ရှိသော် နှစ်မှစ၍ တစ်ဆယ့်ခုနစ်အထိ ရှိသော သင်္ချာသဒ္ဒါတို့အား "နုက" အာဂမ် ဖြစ်၏။

ဒွါဒီနံ သတ္တရသန္နံ သံချာနံ နုက ဟောတိ နမှိ ဝိဘတ္တိမှိ; ဒွိန္နံ, စတုန္နံ, ပဉ္စန္နံ, ဧဝံ ယာဝ အဋ္ဌာရသန္နံ; ဥကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော, ကကာရော အန္တာဝယဝတ္ထော, တေနနမှိ န ဒီဃော.

နှစ်မှစ၍ တစ်ဆယ့်ခုနစ်အထိ ရှိသော သင်္ချာသဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ရှိသော "ဏံ" ဝိဘတ်ကြောင့် "နုက" အာဂမ် ဖြစ်၏။ (သာဓက) dvinnaṃ, catunnaṃ, pañcannaṃ, ဤသို့ စသည်ဖြင့် aṭṭhārasannaṃ တိုင်အောင် ဖြစ်၏။ (နုက-၌) ဥကာရသည် အသံထွက်လွယ်ကူခြင်းအကျိုးရှိ၏၊ ကကာရသည် အဆုံး၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ခြင်း အကျိုးရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် "ဏံ" ဝိဘတ်၌ အသံရှည် (ဒီဃ) မဖြစ်ပေ။

ဗဟုကတိန္နံ-.

ဗဟု နှင့် ကတိ သဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌...

နမှိ ဗဟုနော ကတိဿ စ သုကက ဟောတိ? ဗဟုန္နံ, ကတိန္နံ.

"ဏံ" ဝိဘတ်ကြောင့် ဗဟုသဒ္ဒါနှင့် ကတိသဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ "နုက" (သို့မဟုတ် ကာဂမ်) ဖြစ်သလော? သာဓက - bahunnaṃ, katinnaṃ။

ဏ္ဏံဏ္ဏန္နံ တိတောဇ္ဈာ-.

ဈ-အမည်ရှိသော တိသဒ္ဒါ၏နောက်မှ "ဏံ" ဝိဘတ်အား "ဏ္ဏံ"၊ "ဏ္ဏန္နံ" အဖြစ်သို့ ရောက်၏။

ဈသညာ တိတော နံဝစနဿ ဏ္ဏံဏ္ဏန္နံ ဟောန္တိ; တိဏ္ဏံ, တိဏ္ဏန္နံ, ဈာတိ-ကိံ?တိဿန္နံ.

ဈ-အမည်ရှိသော တိသဒ္ဒါမှ "ဏံ" ဝိဘတ်အား "ဏ္ဏံ" နှင့် "ဏ္ဏန္နံ" တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) tiṇṇaṃ, tiṇṇannaṃ။ "jhā (ဈ-အမည်ရှိသော)" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Tissannaṃ (ဣတ္ထိလိင်၌ တိဿန္နံ ဟု ဖြစ်စေရန်)။

ဥဘိန္နံ-.

ဥဘသဒ္ဒါ၏...

ဥဘာ နံဝစနဿ ဣန္နံ ဟောတိ; ဥဘိန္နံ.

ဥဘသဒ္ဒါမှ "ဏံ" ဝိဘတ်အား "ဣန္နံ" ဖြစ်၏။ (သာဓက) ubhinnaṃ။

သုဉ္သဿ-.

သသန္ဓာန်၌ "သုဉ္စ" အာဒိ ဖြစ်၏။ (သို့မဟုတ် "သ" ဝိဘတ်ကို "သုဉ္စ" ပြု၏။)

နာမသ္မာ သဿ သုဉ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓဿ–-ဒွိသကာရပါဌေန သိဒ္ဓေ လာဃဝတ္ထမိဒံ.

နာမ်သဒ္ဒါမှ "သ" ဝိဘတ်အား "သုဉ္စ" (ဿ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) buddhassa။ ဤသုတ်သည် စာလုံးနှစ်လုံးတွဲ (ဿ) ဖတ်ရုံမျှဖြင့် ပြီးစီးနိုင်သော်လည်း လာဃဝ (အကျဉ်းချုံ့ခြင်း) အကျိုးငှာ ပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဿံဿာဿာယေသွိတရေကညေတိမာနမိ-.

ဿံ၊ ဿာ၊ ဿာယ ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ ရှိသော် ဣတရ စသော သဒ္ဒါတို့၏ (အဆုံး၌) "ဣ" ကာရ ဖြစ်၏။

ဿမာဒိသွိတရာဒီနမိ ဟောတိ; ဣတရိဿံ, ဣတရိဿာ, ဧကိဿံ, ဧကိဿာ, အညဿံ, အညဿာ, ဧတိဿံ, ဧတိဿာယ, ဣမိဿံ, ဣမိဿာ, ဣမဿာယ; ဧသွိတိ-ကိံ? ဣတရာယ, ဧသန္တိ-ကိံ? သဗ္ဗဿံ, သဗ္ဗဿာ.

"ဿံ" အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ ရှိသော် ဣတရ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ (အဆုံးသရအား) "ဣ" ကာရ ဖြစ်၏။ (သာဓက) itarissaṃ, itarissā, ekissaṃ, ekissā, aññassaṃ, aññassā, etissaṃ, etissāya, imissaṃ, imissā, imassāya။ "esviti (ဤဝိဘတ်တို့၌)" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Itarāya ဟု ဖြစ်စေရန်။ "esanti" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Sabbassaṃ, sabbassā။

တာယ ဝါ -.

တသဒ္ဒါ၏ နောက်၌လည်း အာဒိ...

ဿမာဒိသု တဿာ ဝါ ဣ ဟောတိ; တိဿံ, တဿံ, တိဿာ, တဿာ, တိဿာယ, တဿာယ; ဿံဿာဿာယေသွိတွေဝ-တာယ.

"ဿံ" အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ ရှိသော် တသဒ္ဒါ၏ (အဆုံးသရအား) "ဣ" ကာရသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) tissaṃ, tassaṃ, tissā, tassā, tissāya, tassāya။ "ssaṃssāssāyesu" ဟုလည်းကောင်း၊ "tāya" ဟုလည်းကောင်း စုပေါင်း၍ ဆိုင်ရာကို ယူရမည်။

တေတိမာတော ယဿ ဿာယ-.

တ၊ ဧတ၊ ဣမ သဒ္ဒါတို့၏ နောက်မှ "ယ" ဝိဘတ်အား "ဿာယ" ဖြစ်၏။

တာဧတာဣမာတော သဿဿာယော ဟောတိ ဝါ; တဿာယ, တာယ, ဧတိဿာယ, ဧတာယ, ဣမိဿာယ, ဣမာယ.

တ၊ ဧတ၊ ဣမ သဒ္ဒါတို့၏ နောက်မှ "သ" ဝိဘတ်အား "ဿာယ" သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) tassāya, tāya, etissāya, etāya, imissāya, imāya။

ရတျာဒီဟိ ဋော သ္မိနော-.

ရတ္တိ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ နောက်မှ "သ္မိံ" ဝိဘတ်အား "ဋော" ဖြစ်၏ (ဝါ)။

ရတျာဒီဟိ သ္မိနော ဋော ဟောတိ ဝါ; ရတ္တော, ရတ္တိယံ, အာဒေါ, အာဒိသ္မိံ.

ရတ္တိ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ နောက်မှ "သ္မိံ" ဝိဘတ်အား "ဋော" သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) ratto, rattiyaṃ, ādo, ādismiṃ။

သုဟိသုဘဿော-.

သု၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိသော် ဥဘသဒ္ဒါအား "ဩ" ဖြစ်၏။

ဥဘဿ သုဟိသွော ဟောတိ; ဥဘောသု, ဥဘောဟိ.

သု၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ ရှိသော် ဥဘသဒ္ဒါအား "ဩ" ဖြစ်၏။ (သာဓက) ubhosu, ubhohi။

လ္တုပိတာဒီနမာ သိမှိ-.

လတုပစ္စယန္တနှင့် ပိတု အစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ "သိ" ဝိဘတ်ရှိသော် "အာ" ဖြစ်၏။

လတုပ္ပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနဉ္စာ ဟောတိ သိမှိ; ကတ္တာ ပိတာ; ပိတု မာတု ဘာတု ဓီတု ဒုဟိတု ဇာမာတု နတ္တု ဟောတု ပေါတု.

လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့နှင့် ပိတုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့အား "သိ" ဝိဘတ်နောက်၌ ရှိသော် "အာ" ဖြစ်၏။ (သာဓက) kattā, pitā။ ပိတု၊ မာတု၊ ဘာတု၊ ဓီတု၊ ဒုဟိတု၊ ဇာမာတု၊ นတ္တု၊ ဟောတု၊ ပေါတု အစရှိသည်တို့တည်း။

ဂေ အ စ-.

"ဃေ" ဝိဘတ်၌လည်းကောင်း၊ "အ" နှင့် "အာ" လည်း ဖြစ်၏။

လတုပိတာဒီနံ အ ဟောတိ ဂေ အာ စ; ဘော ကတ္တ, ဘော ကတ္တာ, ဘော ပိတ, ဘော ပိတာ.

လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့နှင့် ပိတုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့အား "ဃေ" အာလုပ်ဝိဘတ် နောက်၌ရှိသော် "အ" လည်းကောင်း၊ "အာ" လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ (သာဓက) bho katta, bho kattā, bho pita, bho pitā။

အယူနံ ဝါ ဒီဃော-.

"အ၊ ဣ၊ ဥ" တို့၏ (ဃေ ဝိဘတ်ကြောင့်) ဒီဃ (အသံရှည်) သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

အ ဣ ဥ ဣစ္စေသံ ဝါ ဒီဃော ဟောတိ ဂေ ပရေ တိလိင်္ဂေ; ဘော ပုရိသာ, ဘော ပုရိသ, ဘော အဂ္ဂီ, ဘော အဂ္ဂိ, ဘော ဘိက္ခူ, ဘော ဘိက္ခူ.

သုံးပါးသော လိင်တို့၌ "ဃေ" အာလုပ်ဝိဘတ် နောက်၌ရှိသော် အ၊ ဣ၊ ဥ အက္ခရာတို့အား ဒီဃ (အသံရှည်) သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) bho purisā, bho purisa, bho aggī, bho aggi, bho bhikkhū, bho bhikkhu။

ဃဗြဟ္မာဒိတေ-.

ဃအမည်ရှိသော ပုဒ်နှင့် ဗြဟ္မ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ...

ဃတော ဗြဟ္မာဒိတော စ ဂဿေ ဝါ ဟောတိ; ဟောတိ ကညေ, ဟောတိ ကညာ, ဘော ဗြဟ္မေ, ဘော ဗြဟ္မ, ဘော ကတ္တေ, ဘော ကတ္တ,ဘော ဣသေ, ဘော ဣသိ, ဘော သခေ, ဘော သခ –- သခိ သခီတိ-ဣတ္ထိယံ သိဒ္ဓမေဝ; အာကတိဂဏောယံ; ဧဝမညတြာပိ.

ဃအမည်ရှိသော ပုဒ်မှလည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မ အစရှိသော ပုဒ်မှလည်းကောင်း "ဃေ" ဝိဘတ်အား "ဧ" သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) hoti kaññe, hoti kaññā, bho brahme, bho brahma, bho katte, bho katta, bho ise, bho isi, bho sakhe, bho sakha။ "sakhi, sakhī" ဟူသော ဣတ္ထိလိင်၌ကား ပြီးစီးပြီးသားသာ ဖြစ်၏။ ဤသည်ကား အာကတိဂိုဏ်း (ပုံစံတူစုစည်းရာဂိုဏ်း) ဖြစ်၏။ အခြားသော ပုဒ်တို့၌လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်၏။

နာမ္မာဒီဟိ-.

အမ္မာ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ...

အမ္မာဒီဟိ ဂဿေန ဟောတိ; ဘောတိ အမ္မာ; ဘောတိ အန္နာ, ဘောတိ အမ္ဗာ.

အမ္မာ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ "ဃေ" ဝိဘတ်အား "ဧ" ပြုခြင်း မဖြစ်ပေ။ (သာဓက) bhoti ammā; bhoti annā, bhoti ambā။

ရဿော ဝါ-.

ရဿ (အသံတို) သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

အမ္မာဒီနံ ဂေ ရဿော ဟောတိ ဝါ; ဘောတိ အမ္မ, ဘောတိ အမ္မာ.

အမ္မာ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့အား "ဃေ" ဝိဘတ် နောက်၌ရှိသော် ရဿ (အသံတို) သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) bhoti amma, bhoti ammā။

ဃော ဿံဿာဿာယံတိံသု-.

"ဿံ၊ ဿာ၊ ဿာယ၊ သံ၊ တိံ" ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ရှိသော် ဃအမည်ရှိသော ပုဒ်အား ရဿ (အသံတို) ဖြစ်၏။

ဿမာဒိသု ဃော ရဿော ဟောတိ; တဿံ, တဿာ, တဿာယ, တံ, သဘတိံ –-ဧသွိတိ-ကိံ? တာယ, သဟာယ.

"ဿံ" အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ ရှိသော် ဃအမည်ရှိသော ပုဒ်အား ရဿ (အသံတို) ဖြစ်၏။ (သာဓက) tassaṃ, tassā, tassāya, taṃ, sabhatiṃ။ "esviti (ဤဝိဘတ်တို့၌)" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Tāya, sahāya ဟု ဖြစ်စေရန်။

ဧကဝစနယောသွဃောနံ-.

ဧကဝုစ်ဝိဘတ်နှင့် "ယော" ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ရှိသော် အ-ဃ အက္ခရာအဆုံးမရှိသော...

ဧကဝစနေ ယောသုဝ ဃဩကာရန္တဝဇ္ဇိတာနံ နာမာနံ ရဿောဟောတိ တိလိင်္ဂေ; ဣတ္ထိံ, ဣတ္ထိယာ, ဣတ္ထိယော, ဝဓုံ, ဝဓုယာ, ဝဓုယော; ဒဒ္ဓိံ, ဒဒ္ဓိနာ, ဒဒ္ဓိနော, သယမ္ဘုံ, သယမဘုနာ, သယမဘုဝေါ –- အဃောနန္တိ-ကိံ? ကညာယ, ကညာယော; ဩဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ.

ဧကဝုစ်ဝိဘတ်နှင့် "ယော" ဝိဘတ်တို့သည် နောက်၌ရှိသော် ဃအမည်ရှိသော ပုဒ်နှင့် ဩကာရန္တပုဒ်တို့ကို ချန်လှပ်၍ သုံးပါးသော လိင်ရှိသော နာမ်သဒ္ဒါတို့အား ရဿ (အသံတို) ဖြစ်၏။ (သာဓက) itthiṃ, itthiyā, itthiyo, vadhuṃ, vadhuyā, vadhuyo; daddhiṃ, daddhinā, daddhino, sayambhuṃ, sayambhunā, sayambhuvo။ "aghonanti" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Kaññāya, kaññāyo ဟု ဖြစ်စေရန်။ (အောက်သုတ်၌) "ဩ" ဂဟဏသည် နောင်အကျိုးရှိစေရန် ဖြစ်သည်။

ဂေ ဝါ-.

"ဃေ" ဝိဘတ်၌လည်း (ဝါ) ဖြစ်၏။

အဃောနံ ဂေ ဝါ ရဿော ဟောတိ တိလိင်္ဂေ?ဣတ္ထိ, ဣတ္ထိ, ဝဓု, ဝဓု,ဒဒ္ဓိ, ဒဒ္ဓီ, သယမ္ဘု, သယမ္ဘု –- အဃောနံတွေဝ-ဟောတိ ကညာ, ဘော ဂေါ.

ဃအမည်မရှိသော သုံးပါးသော လိင်ရှိသော နာမ်သဒ္ဒါတို့အား "ဃေ" ဝိဘတ်နောက်၌ရှိသော် ရဿ (အသံတို) သည် (ဝါ) ဖြစ်သလော? (သာဓက) itthi, itthī, vadhu, vadhū, daddhi, daddhī, sayambhu, sayambhū။ "aghonaṃ" ဟုသာ ဆိုသောကြောင့် hoti kaññā, bho go ဖြစ်၏။

သိသ္မိံ နာနပုံသကဿ-.

"သိ" ဝိဘတ်နောက်၌ ရှိသော် နပုံသကလိင် မဟုတ်သော သဒ္ဒါ၏...

နပုံသကဝဇ္ဇိတဿ နာမဿ သိသ္မိံ ရဿော န ဟောတိ. ဣတ္ထိ, ဒဒ္ဓီ, ဝဓူ, သယမ္ဘု –-သိသ္မိန္တိ-ကိံ?ဣတ္ထိံ, အနပုံသကဿာတိ-ကိံ. ဒဒ္ဓိ, ကုလံ.

နပုံသကလိင်မှ ကြဉ်အပ်သော နာမ်၏ သိဝိဘတ်၌ ရဿသည် မဖြစ်။ ဣတ္ထိ၊ ဒဒ္ဓီ၊ ဝဓူ၊ သယမ္ဘူ။ 'သိသ္မိံ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဣတ္ထိံ။ 'အနပုံသကဿ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဒဒ္ဓိ (ဒဒ္ဓိ ကာယော)၊ ကုလံ။

ဂေါဿာဂသိဟိနံသု ဂါဝဂဝါ-.

ဂေါသဒ္ဒါ၏ အ၊ ဂ၊ သိ၊ ဟိ၊ နံ၊ သု ဝိဘတ်တို့မှ ကြဉ်အပ်သော ဝိဘတ်တို့၌ ဂါဝ၊ ဂဝ အပြုတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ဂသိဟိနံ စဇ္ဇိတာသု ဝိဘတ္တိသု ဂေါသဒ္ဒဿ ဂါဝဂဝါ ဟောန္တိ; ဂါဝေါ, ဂဝေါ, ဂါဝေန, ဂဝေန, ဂါဝဿ, ဂဝဿ, ဂါဝသ္မာ, ဂဝသ္မာ, ဂါဝေ, ဂဝေ; အဂသိဟိနံသူတိ-ကိံ? ဘော ဂေါ ဂေါ တိဋ္ဌတိ, ဂေါဟိ, ဂေါနံ.

အ, ဂ, သိ, ဟိ, နံ, သု ဝိဘတ်တို့မှ ကြဉ်အပ်သော ဝိဘတ်တို့၌ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဂါဝ၊ ဂဝ အပြုတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ဂါဝေါ၊ ဂဝေါ၊ ဂါဝေန၊ ဂဝေန၊ ဂါဝဿ၊ ဂဝဿ၊ ဂါဝသ္မာ၊ ဂဝသ္မာ၊ ဂါဝေ၊ ဂဝေ။ 'အဂသိဟိနံသု' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဘော ဂေါ၊ ဂေါ တိဋ္ဌတိ၊ ဂေါဟိ၊ ဂေါနံ။

သုမှိ ဝါ-.

သုဝိဘတ်၌လည်း (ဂါဝ၊ ဂဝ အပြုတို့သည်) ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။

ဂေါဿ သုမှိ ဂါဝဂဝါ ဟောန္တိ ဝါ; ဂါဝေသု, ဂဝေသု, ဂေါသု.

ဂေါသဒ္ဒါ၏ သုဝိဘတ်၌ ဂါဝ၊ ဂဝ အပြုတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ ဂါဝေသု၊ ဂဝေသု၊ ဂေါသု။

ဂဝံ သေန-.

သဝိဘတ်နှင့်တကွ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဂဝံ အပြုသည် (ဝါ ဖြစ်၏)။

ဂေါဿ သေ ဝါ ဂဝံ ဟောတိ သဟ သေန; ဂဝံ, ဂါဝဿ, ဂဝဿ.

ဂေါသဒ္ဒါ၏ သဝိဘတ်နှင့်တကွ ဂဝံ အပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဂဝံ၊ ဂါဝဿ၊ ဂဝဿ။

ဂုန္နဝ နံနာ-.

နံဝိဘတ်နှင့်တကွ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဂုန္နံ၊ ဂဝံ အပြုတို့သည် (ဝါ ဖြစ်ကုန်၏)။

နံဝစနေန သဟ ဂေါဿ ဂုန္နံ ဟောတိ ဂဝဉ္စ ဝါ; ဂုန္နံ, ဂဝံ, ဂေါနံ.

နံဝိဘတ်နှင့်တကွ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဂုန္နံ အပြု၊ ဂဝံ အပြုတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ ဂုန္နံ၊ ဂဝံ၊ ဂေါနံ။

နာဿာ-.

(ဂေါသဒ္ဒါမှ) နာဝိဘတ်၏ အာအပြုသည် (ဝါ ဖြစ်၏)။

ဂေါတော နာဿ အာ ဟောတိ ဝါ; ဂါဝါ, ဂဝါ, ဂါဝေန, ဂဝေန.

ဂေါသဒ္ဒါမှ နာဝိဘတ်၏ အာအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဂါဝါ၊ ဂဝါ၊ ဂါဝေန၊ ဂဝေန။

ဂါဝုမှိ-.

(အံဝိဘတ်၌ ဂေါသဒ္ဒါ၏) ဂါဝု အပြုသည် (ဝါ ဖြစ်၏)။

အံဝစနေ ဂေါဿ ဂါဝု ဝါ ဟောတိ; ဂါဝုံ, ဂါဝံ, ဂဝံ–-ဂေါဿ ဂေါဏာဒေသော န ကတော သဒ္ဒန္တရတ္တာ.

အံဝိဘတ်၌ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဂါဝု အပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဂါဝုံ၊ ဂါဝံ၊ ဂဝံ။ သဒ္ဒါခြားနားသောကြောင့် ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဂေါဏအပြုကို မပြုအပ်။

ယံ ပိတော-.

ဣသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ အံဝိဘတ်၏ ယံအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ပသညီတော အံဝစနဿ ယံ ဝါ ဟောတိ; ဣတ္ထိယံ, ဣတ္ထိံ–-ပိတောတိ-ကိံ?ဒဒ္ဓိံ, ရတ္တိံ.

ဣသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ အံဝိဘတ်၏ ယံအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဣတ္ထိယံ၊ ဣတ္ထိံ။ 'ပိတော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဒဒ္ဓိံ၊ ရတ္တိံ။

နံ ဈီတော-.

ဈသညာ၊ ဤသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ အံဝိဘတ်၏ နံအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ဈသညီတော အံဝစနဿ နံ ဝါ ဟောတိ; ဒဒ္ဓိနံ, ဒဒ္ဓိံ–- ကထံ? ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနန္တိ-ယောဂဝိဘာဂါ; ဈာတိ-ကိံ? ဣတ္ထိံ, ဤတောတိ -ကိံ?အဂ္ဂိံ

ဈသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ အံဝိဘတ်၏ နံအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဒဒ္ဓိနံ၊ ဒဒ္ဓိံ။ 'ဗုဒ္ဓံ အာဒိစ္စဗန္ဓုနံ' ဟု အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း? ယောဂဝိဘာဂကြောင့် ပြီး၏။ 'ဈ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဣတ္ထိံ။ 'ဤတော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? အဂ္ဂိံ။

ယောနံ နောနေ ပုမေ-.

ပုလ္လိင်၌ ဈသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်တို့၏ နော၊ နေ အပြုတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။

ဈိတော ယောနံ နောနေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပုလ္လိင်္ဂေ, ဒဒ္ဓိနော, ဒဒ္ဓိနေ, ဒဒ္ဓီ–-ဈီတောတွေဝ အဂ္ဂီ; ပုမေတိ-ကိံ?ဒဒ္ဓီနိ, ကုလာနိ.

ဈသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်တို့၏ နော၊ နေ အပြုတို့သည် ပုလ္လိင်၌ အစဉ်အတိုင်း ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ ဒဒ္ဓိနော၊ ဒဒ္ဓိနေ၊ ဒဒ္ဓီ။ 'ဈိတော' ဟုသာ ဆိုအပ်သောကြောင့် အဂ္ဂီ။ 'ပုမေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဒဒ္ဓီနိ၊ ကုလာနိ။

နော-.

(ပုလ္လိင်၌ ဈသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်တို့၏) နောအပြုသည် (ဝါ ဖြစ်၏)။

ဈိတော ယောနံ နော ဝါ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဒဒ္ဓိနော တိဋ္ဌန္တိ, ဒဒ္ဓိနော ပဿ, ဒဒ္ဓီ ဝါ.

ဈသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်တို့၏ နောအပြုသည် ပုလ္လိင်၌ ဝါ ဖြစ်၏။ ဒဒ္ဓိနော တိဋ္ဌန္တိ၊ ဒဒ္ဓိနော ပဿ၊ ဒဒ္ဓီ ဝါ။

သ္မိနော နိ-.

သ္မိံဝိဘတ်၏ နိအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ဈိတော သ္မိံဝစနဿ နိ ဟောတိ ဝါ; ဒဒ္ဓိနီ, ဒဒ္ဓိသ္မိံ, ဈိတော တွေဝ-အဂ္ဂိသ္မိံ.

ဈသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ သ္မိံဝိဘတ်၏ နိအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဒဒ္ဓိနီ၊ ဒဒ္ဓိသ္မိံ။ 'ဈိတော' ဟုသာ ဆိုအပ်သောကြောင့် အဂ္ဂိသ္မိံ။

အမ္ဗဝါဒီဟိ-.

အမ္ဗုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မိံဝိဘတ်၏ နိအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

အမ္ဗုအာဒီဟိ သ္မိနော နိ ဟောတိ ဝါ; ဖလံ ပတတိ အမ္ဗုနိ,’ပဒုမံ ယထာ ပံသုနိ အာတပေ ကတံ’, ဝါတွေဝ-အမ္ဗုမှ, ပံသုမှိ.

အမ္ဗုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မိံဝိဘတ်၏ နိအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဖလံ ပတတိ အမ္ဗုနိ၊ 'ပဒုမံ ယထာ ပံသုနိ အာတပေ ကတံ'။ 'ဝါ' ဟု ဆိုအပ်သောကြောင့် အမ္ဗုသ္မိံ၊ ပံသုသ္မိံ။

ကမ္မာဒိတော-.

ကမ္မအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မိံဝိဘတ်၏ နိအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ကမ္မာဒိတော သ္မိနော နိ ဟောတိ ဝါ; ကမ္မနီ, ကမ္မေ; ကမ္မ စမ္မ ဝေသ္မ ဘသ္မ ဗြဟ္မ အတ္တ အာတုမ ဃမ္မ မုဒ္ဓ–-ကမ္မာဒိတောတိ-ကိံ? ဗုဒ္ဓေ.

ကမ္မအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မိံဝိဘတ်၏ နိအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ကမ္မနီ၊ ကမ္မေ။ (ကမ္မအစရှိသည်တို့ကား) ကမ္မ၊ စမ္မ၊ ဝေဿ၊ ဘဿ၊ ဗြဟ္မ၊ အတ္တ၊ အာတုမ၊ ဃမ္မ၊ မုဒ္ဓ။ 'ကမ္မာဒိတော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဗုဒ္ဓေ။

နာဿေနော-.

(ကမ္မအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ) နာဝိဘတ်၏ ဧနောအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ကမ္မာဒိတော နာဝဝနဿ ဧနော ဝါ ဟောတိ; ကမ္မေန, ကမ္မနာ, စမ္မေန, စမ္မနာ–-ကမ္မာဒိတောတွေဝ-ဗုဒ္ဓေန.

ကမ္မအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နာဝိဘတ်၏ ဧနောအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ကမ္မေန၊ ကမ္မနာ၊ စမ္မေန၊ စမ္မနာ။ 'ကမ္မာဒိတော' ဟုသာ ဆိုအပ်သောကြောင့် ဗုဒ္ဓေန။

ဈလာ သဿ နော-.

ဈ၊ လ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သဝိဘတ်၏ နောအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ဈလတော သဿ နော ဝါ ဟောတိ; အဂ္ဂိနော, အဂ္ဂိဿ, ဒဒ္ဓိနော ဒဒ္ဓိဿ, ဘိက္ခုနော, ဘိက္ခုဿ, သယမ္ဘုနော, သယမ္ဘုဿ–-ကထံ?’ယော ဝါ သိဿော မဟာမုနေ’တိ.

ဈ၊ လ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သဝိဘတ်၏ နောအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အဂ္ဂိနော၊ အဂ္ဂိဿ၊ ဒဒ္ဓိနော၊ ဒဒ္ဓိဿ၊ ဘိက္ခုနော၊ ဘိက္ခုဿ၊ သယမ္ဘုနော၊ သယမ္ဘုဿ။ 'ယော ဝါ သိဿော မဟာမုနေ' ဟု အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း?

ဣတော ကွဝီ သဿ ဋာနုဗန္ဓေတိ -()

ဣသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ သဝိဘတ်၏ ဋာနုဗန္ဓရှိသော ဧအပြုသည် အချို့သောနေရာ၌ ဖြစ်၏။

ဗြဟ္မာဒိသု ပါဌာ သဿ ဧ ဋာနုဗန္ဓော.

ဗြဟ္မာအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၌ ရွတ်ဖတ်ခြင်းကြောင့် သဝိဘတ်၏ ဋာနုဗန္ဓရှိသော ဧအပြုသည် ဖြစ်၏။

နာ သ္မာဿ-.

ဈ၊ လ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မာဝိဘတ်၏ နာအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ဈလတော သ္မာဿ နာ ဟောတိ ဝါ; အအဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိသ္မာ ဒဒ္ဓိနာ, ဒဒ္ဓိသ္မာ, ဘိက္ခုနာ, ဘိက္ခုသ္မာ, သယမ္ဘုနာ, သယမ္ဘုသ္မာ.

ဈ၊ လ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မာဝိဘတ်၏ နာအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အဂ္ဂိနာ၊ အဂ္ဂိသ္မာ၊ ဒဒ္ဓိနာ၊ ဒဒ္ဓိသ္မာ၊ ဘိက္ခုနာ၊ ဘိက္ခုသ္မာ၊ သယမ္ဘုနာ၊ သယမ္ဘုသ္မာ။

လာ ယောနံ ဝေါ ပုမေ-.

ပုလ္လိင်၌ လသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ဝေါအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။

လတော ယောနံ ဝေါ ဟောတိ ဝါ ပလ္လိင်္ဂေ; ဘိက္ခဝေါ, ဘိက္ခူ, သယမ္ဘုဝေါ, သယမ္ဘု–-ပုမေတိ-ကိံ?အာယူနိ.

လသညာရှိသော သဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ဝေါအပြုသည် ပုလ္လိင်၌ ဝါ ဖြစ်၏။ ဘိက္ခဝေါ၊ ဘိက္ခူ၊ သယမ္ဘုဝေါ၊ သယမ္ဘူ။ 'ပုမေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? အာယူနိ။

ဇနတွာဒိတော နော စ-.

ဇန္တုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ နောအပြုသည်လည်းကောင်း၊ ဝေါအပြုသည်လည်းကောင်း ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။

ဇန္တွာဒိတော ယောနံ နော ဟောတိ ဝေါ စ ဝါ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဇန္တုနော, ဇန္တဝေါ, ဇန္တုယော, ဂေါတြဘုနော, ဂေါတြဘုဝေါ, ဂေါတြဘအ, သဟဘုနော, သဟဘုဝေါ, သဟဘု.

ဇန္တုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ နောအပြုသည်လည်းကောင်း၊ ဝေါအပြုသည်လည်းကောင်း ပုလ္လိင်၌ ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ ဇန္တုနော၊ ဇန္တဝေါ၊ ဇန္တုယော၊ ဂေါတြဘုနော၊ ဂေါတြဘုဝေါ၊ ဂေါတြဘူ၊ သဟဘုနော၊ သဟဘုဝေါ၊ သဟဘူ။

ကုတော-.

ကုသဒ္ဒါမှ။

ကုပ္ပစ္စယန္တတော ယောနံ နော ဝါ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဝိဒုနော, ဝိဒူ, ဝိညုနော, ဝိည, သဗ္ဗညုနော, သဗ္ဗည.

ပုလ္လိင်၌ ကုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော နာမ်ပုဒ်မှ နောက် ‘ယော’ ဝိဘတ်ကို ‘နော’ အပြုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဝိဒုနော၊ ဝိဒူ၊ ဝိညုနော၊ ဝိညူ၊ သဗ္ဗညုနော၊ သဗ္ဗညူ။

လောပေါ’မုသ္မာ-.

အမုသဒ္ဒါမှ နောက် ‘ယော’ ဝိဘတ်ကို ချေရမည်။

အမုသဒ္ဒတော ယောနံ လောပေါဝ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; အမူ ပုမေတွေဝ-အမုယော,အမူနိ; ဝေါ’ပဝါဒါ’ယံ.

ပုလ္လိင်၌ အမုသဒ္ဒါမှ နောက် ‘ယော’ ဝိဘတ်ကို ချေခြင်းသာ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) အမူ။ ‘ပုမေ’ (ပုလ္လိင်၌) ဟု ဆိုသဖြင့် ပုလ္လိင်၌သာ ဤသို့ဖြစ်၏။ (ထို့ကြောင့် ဣတ္ထိလ္လိင်၌) အမူယော၊ (နပုံသကလိင်၌) အမူနိ ဟု ရှိ၏။ ဤသုတ်သည် ‘ဝေါ’ ပြုခြင်းကို တားမြစ်သော သုတ်တည်း။

န နော သဿ-.

အမုသဒ္ဒါမှ နောက် ‘သ’ ဝိဘတ်ကို ‘နော’ မပြုရ။

အမုသ္မာ သဿ နော န ဟောတိ; အမုဿ, နောတိ-ကိံ? အမုယာ.

အမုသဒ္ဒါမှ နောက် ‘သ’ ဝိဘတ်ကို ‘နော’ အပြု မဖြစ်။ (ဥပမာ-) အမုဿ။ ‘နော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် တားမြစ်သနည်း။ အမုယာ (ဣတ္ထိလ္လိင်၌ ‘ယာ’ ပြုရန်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း)။

ယောလောပနိသု ဒီဃော-.

ယောဝိဘတ်ကို ချေရာ၌လည်းကောင်း၊ ‘နိ’ ဝိဘတ်၌လည်းကောင်း (နာမ်၏ အဆုံးသရကို) ဒီဃပြုရမည်။

ယောနံ လောပေ နိသုဝ ဒီဃော ဟောတိ; အဋ္ဌိ, အဋ္ဌီနိ; ယောလောပ နိသူတိ-ကိံ? ရတ္တိယော.

ယောဝိဘတ်ကို ချေရာ၌လည်းကောင်း၊ ‘နိ’ ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း ဒီဃ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) အဋ္ဌိ၊ အဋ္ဌီနိ။ ‘ယောလောပ နိသူ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ရတ္တိယော (၌ ဒီဃမဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

သုနံဟိသု-.

‘သု၊ နံ၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌ နာမ်၏အဆုံးသရကို ဒီဃပြုရမည်။

ဧသု နာမဿ ဒီဃော ဟောတိ; အဂ္ဂီသု, အဂ္ဂီနံ, အဂ္ဂီဟနိ.

ဤ ‘သု၊ နံ၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌ နာမ်၏အဆုံးသရကို ဒီဃပြုရမည်။ (ဥပမာ-) အဂ္ဂီသု၊ အဂ္ဂီနံ၊ အဂ္ဂီဟိ။

ပဉ္စာဒီနံ စုဒ္ဒသန္နမ-.

ပဉ္စအစရှိသော တစ်ဆယ့်လေးခုသော သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးသရကို ‘သု၊ နံ၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘အ’ ပြုရမည်။

ပဉ္စာဒီနံ ဝဒ္ဒသန္နံ သုနံဟိသွ ဟောတိ; ပဉ္စသု, ပဉ္စန္နံ, ပဉ္စဟိ, ဆသု, ဆန္န, ဆဟိ; ဧဝံ ယာဝ အဋ္ဌာရသာ.

ပဉ္စအစရှိသော တစ်ဆယ့်လေးခုသော သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးသရကို ‘သု၊ နံ၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘အ’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ပဉ္စသု၊ ပဉ္စန္နံ၊ ပဉ္စဟိ၊ ဆသု၊ ဆန္နံ၊ ဆဟိ။ ဤသို့လျှင် အဋ္ဌာရသ (တစ်ဆယ့်ရှစ်) တိုင်အောင် ဖြစ်၏။

ယဝါဒေါ န္တုဿ-.

‘ယ၊ ဝ’ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ ‘န္တု’ ပစ္စည်း၏ ‘န္တ’ ကို ‘အ’ ပြုရမည်။

ယဝါဒိသု န္တုဿ အ ဟောတိ; ဂုဏဝန္တာ, ဂုဏဝန္တံ, ဂုဏဝန္တေ, ဂုဏဝန္တေန, ဣစ္စာဒိ–-ယွာဒေါတိ-ကိံ? ဂုဏဝါ တိဋ္ဌတိ. အမုဿာ-မ.

‘ယ၊ ဝ’ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ ‘န္တု’ ပစ္စည်း၏ ‘န္တ’ ကို ‘အ’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဂုဏဝန္တာ၊ ဂုဏဝန္တံ၊ ဂုဏဝန္တေ၊ ဂုဏဝန္တေန စသည်တို့ ဖြစ်၏။ ‘ယဝါဒီသု’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဂုဏဝါ တိဋ္ဌတိ (ဟူသော နေရာ၌ ‘အ’ အပြု မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။ အမုဿာ-မ။

န္တဿ စ ဋ ဝံသေ-.

‘န္တ’ ပစ္စည်း၏ အဆုံးကို ‘အံ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘အ’ ပြုခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။

အံသေသု န္တပ္ပစ္စယယဿ ဋ ဟောတိ ဝါ န္တုဿ စိ;’ ယံ ယံ ဟိရာဇ ဘဇတိ သတံ ဝါ ယဒိ ဝါ အသံ’’ ကိစ္စာနိ ကုဗ္ဗဿ ကရေယျ ကိစ္စံ’’ဟိမဝံစ ပဗ္ဗတံ’,’သုဇာတိ မန္တော’ပိ အဇာတိမဿ’ ယောဂဝိဘာဂေနာညတြာပိ’စက္ခုမာ အန္ဓိတာ ဟောန္တိ’’ ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ပန ဘိက္ခူ ဝဏ္ဏဝါ ဟောန္တိ.’

‘အံ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘န္တ’ ပစ္စည်း၏ ‘န္တ’ ကို ‘အ’ အပြုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ ‘ယံ ယံ ဟိရာဇာ ဘဇတိ သတံ ဝါ ယဒိ ဝါ အသံ’၊ ‘ကိစ္စာနိ ကုဗ္ဗဿ ကရေယျ ကိစ္စံ’၊ ‘ဟိမဝဉ္စ ပဗ္ဗတံ’၊ ‘သုဇာတိ မန္တောပိ အဇာတိမဿ’။ ယောဂဝိဘာဂ (သုတ်ကို ခွဲခြားခြင်း) အားဖြင့် အခြားသော နေရာတို့၌လည်း ဖြစ်၏။ ‘စက္ခုမာ အန္ဓိတာ ဟောန္တိ’၊ ‘ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ပန ဘိက္ခု ဝဏ္ဏဝါ ဟောန္တိ’။

ယောသုဇ္ဈိဿ ပုမေ-.

ပုလ္လိင်၌ ‘ယော’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘ဈ’ သညာရှိသော (ဣ) သရကို ‘အေ’ ပြုရမည်။

ဈသညဿ ဣဿ ယောသု ဝါ ဋ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ;အဂ္ဂသော အဂ္ဂီ–-ဈဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ဣကာရန္တသမုဒါယဿ ဋော မာ သိယာတိရတ္တိယော; ဣဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ဒဏ္ဍိနော; ပုဝေတိ-ကိံ; အဋ္ဌိ.

ပုလ္လိင်၌ ‘ဈ’ သညာရှိသော (ဣ) သရကို ‘ယော’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘အေ’ အပြုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) အဂ္ဂယော၊ အဂ္ဂီ။ ‘ဈ’ ဟု ယူခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း။ ဣကာရန္တ အစုဖြစ်သော (ဣတ္ထိလ္လိင်၌) ‘အေ’ အပြု မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ရတ္တိယော။ ‘ဣ’ ဟု ယူခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း။ ဒဏ္ဍိနော (၌ ‘အေ’ မပြုရန် ဖြစ်၏)။ ‘ပုမေ’ (ပုလ္လိင်၌) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အဋ္ဌိ (နပုံသကလိင်၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

ဝေဝေါသု လုဿ-.

‘ဝေ’၊ ‘ဝေါ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘လု’ သညာရှိသော (ဥ) သရကို ‘အော’ ပြုရမည်။

လသညဿ ဥဿ ဒွေဝေါသု ဋ ဟောတိ; ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခဝေါ, ဝေဝေါသူတိ-ကိံ?စန္တုယော; ဥဂ္ဂဟဏံ ကိံ; သယမ္ဘုဝေါ.

‘လု’ သညာရှိသော ‘ဥ’ သရကို ‘ဝေ’၊ ‘ဝေါ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘အော’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခဝေါ။ ‘ဝေ’၊ ‘ဝေါ’ ဝိဘတ်တို့၌ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဇန္တုယော (၌ ‘အော’ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။ ‘ဥ’ ဟု ယူခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း။ သယမ္ဘုဝေါ (ဒီဃ ‘ဦ’ သရရှိသော ပုဒ်၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

ယောမှိ ဝါ ကွဝိ-.

‘ယော’ ဝိဘတ်၌လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ‘လု’ သညာရှိသော (ဥ) သရကို ‘အေ’ သို့မဟုတ် ‘အော’ ပြုရမည်။

ယောမှီ ကွစိ လသညဿ ဝါ ဋ ဟောတိ; ဟေတယော,’နန္ဒန္တိ တံ ကုရယော ဒဿနေန အဇ္ဇေဝ တံ ကုရယော ပါပယာတု’ ဝါတိ-ကိံ ဟေတုယော.

‘ယော’ ဝိဘတ်၌လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ‘လု’ သညာရှိသော နာမ်၏ အဆုံးသရ ‘ဥ’ ကို ‘အေ’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဟေတယော။ ‘နန္ဒန္တိ တံ ကုရယော ဒဿနေန အဇ္ဇေဝ တံ ကုရယော ပါပယာတု’။ ‘ဝါ’ (တစ်ခါတစ်ရံ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဟေတုယော (ဟု ‘အေ’ မပြုဘဲလည်း ရှိနိုင်စေရန် ဖြစ်၏)။

ပုမာလပနေ ဝေဝေါ-.

ပုလ္လိင်၌ အာလပန ‘ယော’ ဝိဘတ်ကို ‘ဝေ’၊ ‘ဝေါ’ ပြုရမည်။

လသညတော ဥတော ယောဿာလပနေ ဝေဝေါ ဟောန္တိ ဝါ ပုလ္လိင်္ဂေ; ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခဝေါ, ဘိက္ခူ–-ပုမေတိ-ကိံ; အာယူနိ; အာလပနေတိ-ကိံ?စန္တုယော တိဋ္ဌန္တိ; လုတာတွေဝ္ै-ဓေနုယော,သယမ္ဘုဝေါ.

ပုလ္လိင်၌ ‘လု’ သညာရှိသော ‘ဥ’ သရ၏ နောက် အာလပန ‘ယော’ ဝိဘတ်ကို ‘ဝေ’၊ ‘ဝေါ’ ပြုခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခဝေါ၊ ဘိက္ခူ။ ‘ပုမေ’ (ပုလ္လိင်၌) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အာယူနိ (နပုံသကလိင်၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။ ‘အာလပနေ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဇန္တုယော တိဋ္ဌန္တိ (ပထမာဝိဘတ်၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။ ‘လု’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဓေနုယော (ဣတ္ထိလ္လိင်၌)၊ သယမ္ဘုဝေါ (ဒီဃ ‘ဦ’ သရရှိသော ပုဒ်၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

သ္မာဟိသ္မိန္နံ မှာဘိမှိ-.

‘သ္မာ၊ ဟိ၊ သ္မိံ’ ဝိဘတ်တို့ကို ‘မှာ၊ ဘိ၊ မှိ’ အစဉ်အတိုင်း ပြုရမည်။

နာမသ္မာ ပရေသံ သ္မာဟိသ္မိန္နံ မှာဘိမှိ ဝါ ဟောန္တိ ယထာ က္ကမံ; ဗုဒ္ဓမှာ, ဗုဒ္ဓသ္မာ, ဗုဒ္ဓေဟိ, ဗုဒ္ဓမှိ, ဗုဒ္ဓသ္မိံ–-ဗဟုလာဓိကာရာပဝါဒဝီသယေ’ပိ; ဒသသဟဿိမှိ ဓာတုယာ.

နာမ်မှနောက်ရှိသော ‘သ္မာ၊ ဟိ၊ သ္မိံ’ ဝိဘတ်တို့ကို ‘မှာ၊ ဘိ၊ မှိ’ အစဉ်အတိုင်း တစ်ခါတစ်ရံ ပြုရမည်။ (ဥပမာ-) ဗုဒ္ဓမှာ၊ ဗုဒ္ဓသ္မာ၊ ဗုဒ္ဓေဟိ၊ ဗုဒ္ဓမှိ၊ ဗုဒ္ဓသ္မိံ။ ဗဟုလအာဏာကြောင့် ခြွင်းချက်ရှိသော နေရာ၌လည်း ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဒသသဟဿီမှိ ဓာတုယာ။

သုဟိသွဿေ-.

‘သု၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌ အကာရန္တ၏ အဆုံးသရကို ‘အေ’ ပြုရမည်။

အကာရန္တဿ သုဟိသွေ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓေသု, ဗုဒ္ဓေဟိ.

အကာရန္တနာမ်၏ အဆုံး ‘အ’ သရကို ‘သု၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌ ‘အေ’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ဗုဒ္ဓေသု၊ ဗုဒ္ဓေဟိ။

သဗ္ဗာဒီနံ နမှိ စ-.

သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့၏ အဆုံးသရကို ‘နံ’ ဝိဘတ်၌လည်းကောင်း၊ ‘သု၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း ‘အေ’ ပြုရမည်။

အကာရန္တာနံ သဗ္ဗာဒီနံ ဧ ဟောတိ နမှိ သုဟိသုစ; သဗ္ဗေသံ သဗ္ဗေသု, သဗ္ဗေဟိ–-သဗ္ဗာဒီနန္တိ-ကိံ?ဗုဒ္ဓါနံ; အဿေတွေဝ အမူသံ.

အကာရန္တဖြစ်ကုန်သော သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့၏ အဆုံး ‘အ’ သရကို ‘နံ’ ဝိဘတ်၌လည်းကောင်း၊ ‘သု၊ ဟိ’ ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း ‘အေ’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗေသု၊ သဗ္ဗေဟိ။ ‘သဗ္ဗာဒီနံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဗုဒ္ဓါနံ (သဗ္ဗနာမ်မဟုတ်သော နာမ်၌ ‘အေ’ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။ ‘အဿေဝ’ (အကာရန္တ၌သာ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အမူသံ (ဥကာရန္တ၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

သဗ္ဗ ကတရ ကတမ ဥဘယ ဣတရ အည အညတရ အညတမ;

သဗ္ဗ၊ ကတရ၊ ကတမ၊ ဥဘယ၊ ဣတရ၊ အည၊ အညတရ၊ အညတမ။

ပုဗ္ဗပရာပရဒက္ခိဏုတ္တရာဓရာနိ ဝဝတ္ထာယမသညာယံ-().

ပုဗ္ဗ၊ ပရ၊ အပရ၊ ဒက္ခိဏ၊ ဥတ္တရ၊ အဓရ သဒ္ဒါတို့သည် သညာ (အမည်) မဟုတ်ဘဲ တိုင်းတာပိုင်းခြားခြင်း အနက်၌ (သဗ္ဗနာမ် ဖြစ်ကုန်၏)။

ယတျ တ ဧတ ဣမ အမု ကိံ ဧက တုမှ အမှ (ဣစ္စေတေ သဗ္ဗာဒယော )

ယ၊ တ၊ ဧတ၊ ဣမ၊ အမု၊ ကိံ၊ ဧက၊ တုမှ၊ အမှ (ဤသည်တို့သည် သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့တည်း)။

သံသာနံ-.

သဗ္ဗနာမ်တို့မှ နောက် ‘နံ’ ဝိဘတ်ကို ‘သံ၊ သာနံ’ ပြုရမည်။

သဗ္ဗာဒိတော နံဝစနဿ သံသာနံ ဟောန္တိ; သဗ္ဗေသံ, သဗ္ဗေသာနံ.

သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့မှ နောက် ‘နံ’ ဝိဘတ်ကို ‘သံ၊ သာနံ’ အပြု ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗေသာနံ။

ဃပါ သဿ ဿာ ဝါ-.

ဃ၊ ပါ သညာရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့မှ နောက် ‘သ’ ဝိဘတ်ကို ‘ဿာ’ ပြုခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။

သဗ္ဗာဒီနံ ဃပတော သဿ ဿာ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဿာ, သဗ္ဗာယ, ပဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ.

သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့တွင် ‘ဃ၊ ပါ’ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက် ‘သ’ ဝိဘတ်ကို ‘ဿာ’ အပြုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) သဗ္ဗဿာ၊ သဗ္ဗာယ။ ‘ပ’ ဂြဟဏ (ပ ဟု ယူခြင်း) သည် နောက်သုတ်တို့၌ အကျိုးရှိစေရန် ဖြစ်၏။

သ္မိနော ဿံ-.

သဗ္ဗနာမ်တို့တွင် ‘ဃ၊ ပါ’ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက် ‘သ္မိံ’ ဝိဘတ်ကို ‘ဿံ’ ပြုရမည်။

သဗ္ဗာဒီနံ ဃပတော သ္မိနော ဿံ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဿံ, သဗ္ဗာယ; အမုဿံ, အမုယာ.

သဗ္ဗအစရှိသော သဗ္ဗနာမ်တို့တွင် ‘ဃ၊ ပါ’ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက် ‘သ္မိံ’ ဝိဘတ်ကို ‘ဿံ’ အပြုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) သဗ္ဗဿံ၊ သဗ္ဗာယ၊ အမုဿံ၊ အမုယာ။

ယံ-.

‘ဃ၊ ပါ’ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက် ‘သ္မိံ’ ဝိဘတ်ကို ‘ယံ’ ပြုရမည်။

ဃပတော သ္မိနော ယံ ဝါ ဟောတိ; ကညာယံ, ဒညာယ, ရတ္တိယံ, ရတ္တိယာ, ဝဓုယံ, ဝဓုယာ, သဗ္ဗာယံ, သဗ္ဗာယ, အမုယံ, အမုယာ.

‘ဃ၊ ပါ’ သညာရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက် ‘သ္မိံ’ ဝိဘတ်ကို ‘ယံ’ အပြုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ကညာယံ၊ ကညာယ၊ ရတ္တိယံ၊ ရတ္တိယာ၊ ဝဓုယံ၊ ဝဓုယာ၊ သဗ္ဗာယံ၊ သဗ္ဗာယ၊ အမုယံ၊ အမုယာ။

တိံ သဘာပရိသာယ-.

သဘာ၊ ပရိသာ တို့နောက်၌ ‘သ္မိံ’ ဝိဘတ်၏ ‘တိံ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

သဘာပရိသာဟိ သ္မိနော တိံ ဝါ ဟောတိ; သဘတိံ, သဟာယ, ပရိသတိံ, ပရိသာယ.

သဘာ၊ ပရိသာ ပုဒ်တို့နောက်မှ သ္မိံဝိဘတ်၏ ‘တိံ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ သဘတိံ၊ သဟာယ၊ ပရိသတိံ၊ ပရိသာယ။

ပဒါဒီဟိ သိ-.

ပဒ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ သ္မိံဝိဘတ်၏ ‘သိ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

ဧဟိ သ္မိနော သိ ဟောတိ ဝါ, ပဒသိ, ပဒသ္မိံ, ဗိလသိ, ဗိလသ္မိံ.

ဤ (ပဒအစရှိသော) ပုဒ်တို့နောက်မှ သ္မိံဝိဘတ်၏ ‘သိ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ပဒသိ၊ ပဒသ္မိံ၊ ဗိလသိ၊ ဗိလသ္မိံ။

နာဿ သာ-.

ပဒအစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ နာဝိဘတ်၏ ‘သာ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

ပဒါဒီဟိ နာဿ သာ ဟောတိ ဝါ; ပဒသာ, ပဒေန, ဗိလသာ, ဗိလေန.

ပဒအစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်မှ နာဝိဘတ်၏ ‘သာ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ပဒသာ၊ ပဒေန၊ ဗိလသာ၊ ဗိလေန။

ကောဓာဒီဟိ-.

ကောဓအစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ နာဝိဘတ်၏ ‘သာ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

ဧဟိ နာဿ သာ ဟောတိ ဝါ; ကောဓသာ, ကောဓေန, အတ္ထသာ, အတ္ထေန.

ဤ (ကောဓအစရှိသော) ပုဒ်တို့နောက်မှ နာဝိဘတ်၏ ‘သာ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ကောဓသာ၊ ကောဓေန၊ အတ္ထသာ၊ အတ္ထေန။

အတေန-.

အကာရန္တ၏ နောက်မှ နာဝိဘတ်၏ ‘ဧန’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

အကာရန္တတော ပရဿ နာဝဝနဿ ဧနာဒေသော ဟောတိ; ဗုဒ္ဓေန; အတောတိ-ကိံ?အဂ္ဂိနာ.

အကာရန္တဖြစ်သော နာမ်၏နောက်၌ ရှိသော နာဝိဘတ်၏ ‘ဧန’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။ ဗုဒ္ဓေန။ ‘အတော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အဂ္ဂိနာ။

သိဿော-.

အကာရန္တ၏ နောက်မှ သိဝိဘတ်၏ ‘ဩ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သိဿ ဩ ဟောတိ; ဗုဒ္ဓေါ; အတော တွေဝ-အဂ္ဂိ.

အကာရန္တဖြစ်သော နာမ်ပုဒ်၏နောက်မှ သိဝိဘတ်၏ ‘ဩ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။ ဗုဒ္ဓေါ။ ‘အတော’ ဟု ဆိုသဖြင့် သာလျှင် ဖြစ်၏။ အဂ္ဂိ (၌ မဖြစ်)။

ကွစေ ဝါ-.

အကာရန္တ၏ နောက်မှ သိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သိဿ ဧ ဟောတိ ဝါ ကွစိ;’ဝနပ္ပ ဂုမ္ဗေ ယထာ ဖုဿိတဂ္ဂေ’ အပဝါဒဝိသယေ’ပိ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ, သုခေ, ဒုက္ခေ–-ဝါတိ-ကိံ? ဝနပ္ပဂုမ္ဗော; ကွစီတိ-ကိံ? ပက္ခေ သဗ္ဗတ္ထ မာ ဟောတု.

အကာရန္တဖြစ်သော နာမ်ပုဒ်၏နောက်မှ သိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထာ ဖုဿိတဂ္ဂေ’ စသည်၌ အပဝါဒရာဇ်ဖြစ်သော်လည်း ‘ဗဟုလံ’ သတ်မှတ်ချက်ကြောင့် ဖြစ်၏။ သုခေ၊ ဒုက္ခေ။ ‘ဝါ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဝနပ္ပဂုမ္ဗော။ ‘ကွစိ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ တခြားဘက်၌ (အလုံးစုံသော နေရာ၌) မဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။

အံ နပုံသကေ-.

နပုံသကလိင်၌ အကာရန္တ၏ နောက်မှ သိဝိဘတ်၏ ‘အံ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

အကာရန္တတော နာမသ္မာ သဿ အံ ဟောတိ နပုံသကလိင်္ဂေ ရူပံ.

နပုံသကလိင်၌ အကာရန္တဖြစ်သော နာမ်ပုဒ်၏နောက်မှ သိဝိဘတ်၏ ‘အံ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။ (ဤသို့သော) ရူပသည် ရှိ၏။

ယောနံ နိ-.

နပုံသကလိင်၌ အကာရန္တ၏ နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘နိ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။

အကာရန္တတော နာမသ္မာ ယောနံ နိ ဟောတိ နပုံသကေ; သဗ္ဗာနိ, ရူပါနိ –-နိစ္စဝိဓာနေ ဖလမေကစ္စာဒိသဗ္ဗာဒနံ ပဌမာယ.

နပုံသကလိင်၌ အကာရန္တဖြစ်သော နာမ်ပုဒ်၏နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘နိ’ အမိန့်သည် ဖြစ်၏။ သဗ္ဗာနိ၊ ရူပါနိ။ အမြဲဖြစ်သော သတ်မှတ်ချက် (နိစ္စဝိဓာန) ၌ အချို့သော သဗ္ဗ-စသော ပုဒ်တို့၏ ပထမာဝိဘတ်၌ အကျိုးရှိ၏။

ဈလာ ဝါ-.

ဈ-လ သရတို့နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘နိ’ အမိန့်သည် နပုံသကလိင်၌ အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဈလတော ယောနံ နိ ဟောတိ ဝါ နပုံသကေ; အဋ္ဌိနိ, အဋ္ဌီ, အာယူနိ, အာယူ.

ဈ-လ သရတို့နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘နိ’ အမိန့်သည် နပုံသကလိင်၌ အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ အဋ္ဌိနိ၊ အဋ္ဌီ၊ အာယူနိ၊ အာယူ။

လောပေါ-.

ဈ-လ သရတို့နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဈလတော ယောနံ လောပေါ ဟောတိ; အဋ္ဌီ, အာယူ, အဂ္ဂီ, ဘိက္ခူ, ဈလာတွေဝ-အဂ္ဂယော; ပဂေဝ ကသ္မာ န ဟောတိ; အန္တရင်္ဂတ္တာ အာကရဿ.

ဈ-လ သရတို့နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ အဋ္ဌီ၊ အာယူ၊ အဂ္ဂီ၊ ဘိက္ခူ။ ‘ဈ-လ’ သရတို့၏ နောက်၌သာ ဖြစ်သဖြင့် အဂ္ဂယော။ အဘယ်ကြောင့် ရှေးဦးစွာ မဖြစ်သနည်း။ အာကာရ၏ အန္တရင်္ဂ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဇန္တုတွီဃေပေဟိ ဝါ-.

ဇန္တု၊ ဟေတု၊ ဤကာရန္တ၊ ဃ-ပ သညာရှိသော ပုဒ်တို့နောက်မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဇန္တုဟေတူဟိ ဤကာရန္တေဟိ ဃပသညောဟိဝ ပရေသံ ယောနံ ဝါ လောပေါ ဟောတိ; ဇန္တု ဇန္တုယော, ဟေတု ဟေတုယော, ဒဒ္ဓီ ဒဒ္ဓီယော, ကညာ ကညာယော, ရတ္တီ ရတ္တိယော, ဣတ္ထီ ဣတ္ထိယော, ဒေဏူ ဒေဏုယာ, ဝ္ैဓူ ဝဓုယော.

ဇန္တု၊ ဟေတု တို့နောက်မှလည်းကောင်း၊ ဤကာရန္တတို့နောက်မှလည်းကောင်း၊ ဃ-ပ သညာရှိသော ပုဒ်တို့နောက်မှလည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်သော ယောဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဇန္တု၊ ဇန္တုယော။ ဟေတု၊ ဟေတုယော။ ဒဒ္ဓီ၊ ဒဒ္ဓီယော။ ကညာ၊ ကညာယော။ ရတ္တီ၊ ရတ္တိယော။ ဣတ္ထီ၊ ဣတ္ထိယော။ ဒေဏူ၊ ဒေဏုယာ၊ ဝဓူ၊ ဝဓုယော။

ယေပဿိဝဏ္ဏဿ-.

ယကာရ၌ ပသညာရှိသော ဣဝဏ်၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ပသညဿ ဣဝဏ္ဏဿ လောပေါ ဟောတိ ဝါ ယကာရေ; ရတျော ရတျာ ရတျံ, ပေါက္ခရညော ပေါက္ခရည္ဉာ ပေါက္ခရညံ–-ဝါတွေဝ-ရတ္တိယော; ပဿာတိ-ကိံ?ဒဒ္ဓိယော; ဣဝဏ္ဏဿာတိ-ကိံ? ဓေနုယော ဝဓုယာ; က္ैထံ; အနုညာတော အဟံ မတျာတိ?’ ယေ ပဿာ’တိ-ယောဂဝိဘာဂါ.

ပသညာရှိသော ဣဝဏ်၏ ချေခြင်းသည် ယကာရ၌ အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ရတျော၊ ရတျာ၊ ရတျံ။ ပေါက္ခရညော၊ ပေါက္ခရညာ၊ ပေါက္ခရညံ။ ‘ဝါ’ ဟု ဆိုသဖြင့် သာလျှင် ‘ရတ္တိယော’ ဟု ဖြစ်၏။ ‘ပဿ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒဒ္ဓိယော။ ‘ဣဝဏ္ဏဿ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဓေနုယော၊ ဝဓုယာ။ ‘အနုညာတော အဟံ မတျာ’ ဟူသော စကားသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း။ ‘ယေ ပဿ’ ဟူ၍ သုတ်ကို ပိုင်းခြားခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) ကြောင့် ဖြစ်၏။

ဂသီနံ-.

နာမ်ပုဒ်၏နောက်မှ ဂ-သိ ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

နာမသ္မာ ဂသီနံ လောပေါ ဟောတိ ဝိဇ္ဈန္တရာဘာဝေ; ဘော ပုရိသ, အယံ ဒဒ္ဓီ.

နာမ်ပုဒ်၏နောက်မှ ဂ-သိ ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ကြားဝင်မှုမရှိသော် ဖြစ်၏။ ဘော ပုရိသ၊ အယံ ဒဒ္ဓီ။

အသံချေဟိ သဗ္ဗာသံ-.

သင်္ချာမရှိသော ပုဒ်တို့နောက်မှ အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

အဝိဇ္ဇမာနသင်္ချေဟိ ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါဟောတိ;ဝ ဝါ ဧဝဧဝံ. ဧတသ္မာယေဝ လိင်္ဂါ [ ] အသင်္ချေဟိ သျာထုပ္ပတ္တျနုမီယတေ.

သင်္ချာမရှိသော ပုဒ်တို့နောက်မှ ဖြစ်ကုန်သော အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ဝ၊ ဝါ၊ ဧဝ၊ ဧဝံ။ ဤလိင်ကြောင့်သာလျှင် သင်္ချာမရှိသော ပုဒ်တို့၌ သိ-စသော ဝိဘတ်တို့ သက်ခြင်းကို အနုမာနဖြင့် သိအပ်၏။

ဧကတ္ထတာယံ-.

တစ်တွဲတည်းသော အနက်ရှိသော အဖြစ်၌ အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဧကတ္ထီဘာဝေ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတိ ဗဟုလံ; ပုတ္တီယတိ, ရာဇပုရိသော, ဝါသိဋ္ဌော–- ကွဝိ န ဟောတိ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ; ပရန္တပေါ. ဘဂန္ဒရော, ပရဿပဒံ, အတ္တနောပဒံ, ဂဝမ္ပတိ, ဒေဝါနမ္ပိယတိဿော, အန္တေဝါသီ, ဇနေသုတော, မမတ္တံ, မာမကော.

တစ်တွဲတည်းသော အနက်ရှိသော အဖြစ်၌ အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ပုတ္တီယတိ၊ ရာဇပုရိသော၊ ဝါသိဋ္ဌော။ ‘ဗဟုလ’ သတ်မှတ်ချက်ကြောင့် အချို့သော နေရာ၌ မချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ပရန္တပေါ၊ ဘဂန္ဒရော၊ ပရဿပဒံ၊ အတ္တနောပဒံ၊ ဂဝမ္ပတိ၊ ဒေဝါနမ္ပိယတိဿော၊ အန္တေဝါသီ၊ ဇနေသုတော၊ မမတ္တံ၊ မာမကော။

ပုဗ္ဗသ္မာမာဒိတော-.

အံ-စသည်နှင့် တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော အစပုဒ်၏နောက်၌ အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

အမာဒေကတ္ထာ ပုဗ္ဗံ ယဒေကတ္ထံ တတော ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ ဟောတိ; အဓိတ္ထီ–-ဣဓ န ဟောတိ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ, ယထာပတ္တိယာ, ယယထာပရိသာယ; ပုဗ္ဗသ္မာတိ-ကိံ?ဂါမံ ဂတော.

အံ-ဝိဘတ်နှင့် တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏ ရှေ့၌ ဖြစ်သော တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏နောက်မှ ဖြစ်ကုန်သော အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ အဓိတ္ထီ။ ‘ဗဟုလ’ သတ်မှတ်ချက်ကြောင့် ဤ၌ မချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ Yathāpattiyā (ယထာပတ္တိယာ)၊ Yathāparisāya (ယထာပရိသာယ)။ ‘ပုဗ္ဗသ္မာ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဂါမံ ဂတော။

နာတောမပဉ္စမိယာ-.

အကာရန္တပုဒ်၏နောက်မှ ဖြစ်ကုန်သော ပဉ္စမီဝိဘတ်မှတစ်ပါး အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် မဖြစ်။

အမာဒေကတ္ထာ ပုဗ္ဗံ ယဒေကတ္ထမကာရန္တံ တတော ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ လောပေါ န ဟောတိ အသ္တု ဘဝတျပဉ္စမျာ; ဥပကုမ္ဘံ, အပဉ္စမိယာတိ-ကိံ? ဥပကုမ္ဘာ အာနယ.

အံ-ဝိဘတ်နှင့် တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏ ရှေ့၌ ဖြစ်သော အကာရန္တ ဖြစ်သော တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏နောက်မှ ဖြစ်ကုန်သော အလုံးစုံသော ဝိဘတ်တို့၏ ချေခြင်းသည် ပဉ္စမီဝိဘတ်မှတစ်ပါး မဖြစ်။ ဥပကုမ္ဘံ။ ‘အပဉ္စမိယာ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဥပကုမ္ဘာ အာနယ။

ဝါ တနိယာသတ္တမိနံ-

အကာရန္တ ဖြစ်သော တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏နောက်မှ တတိယာနှင့် သတ္တမီဝိဘတ်တို့၏ ‘အံ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။

အမာဒေကတ္ထာ ပုဗ္ဗံ ယဒေကတ္ထမကာရန္တံ တတော ပရာသံ တတိယာသတ္တမိနံ ဝါ အံ ဟောတိ; ဥပကုမ္ဘေန ကတံ, ဥပကုမ္ဘံ ကတံ, ဥပကုမ္ဘေ နိဓေဟိ, ဥပကုမ္ဘံ နိဓေဟိ.

အံ-ဝိဘတ်နှင့် တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏ ရှေ့၌ ဖြစ်သော အကာရန္တ ဖြစ်သော တစ်ပါးတည်းသော အနက်ရှိသော ပုဒ်၏နောက်မှ ဖြစ်ကုန်သော တတိယာနှင့် သတ္တမီဝိဘတ်တို့၏ ‘အံ’ အမိန့်သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဥပကုမ္ဘေန ကတံ၊ ဥပကုမ္ဘံ ကတံ။ ဥပကုမ္ဘေ နိဓေဟိ၊ ဥပကုမ္ဘံ နိဓေဟိ။

ရာဇဿိ နာမှိ-.

နာဝိဘတ်၌ ရာဇသဒ္ဒါ၏ ‘သိ’ (ရာဇိသဒ္ဒါ ဖြစ်ခြင်း) သည် ဖြစ်၏။

နာမှိ ရာဇဿိ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဒတ္တေန ရာဇိနာ; ဝါတွေ ဝရညာ.

နာဝိဘတ်၌ ရာဇသဒ္ဒါ၏ ‘ရာဇိ’ (ရာဇိသဒ္ဒါ ဖြစ်ခြင်း) သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်၏။ သဗ္ဗဒတ္တေန ရာဇိနာ။ ‘ဝါ’ ဟူ၍သာ လျှင် ရညှာ ဖြစ်၏။

သုနံဟိသူ-.

သုနံဟိသူ-။ (သုတ်)

ရာဇဿ ဦ ဟောတိ ဝါ သုနံဟိသု; ရာဇူသု ရာဇေသု, ရာဇူနံ ရညံ, ရာဇူဘိ ရာဇေဘိ.

ရာဇသဒ္ဒါ၏ အဆုံးသရသည် သု၊ နံ၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့နောက်၌ ‘ဦ’ ဝါ ဖြစ်၏။ ရာဇူသု၊ ရာဇေသု၊ ရာဇူနံ၊ ရညံ၊ ရာဇူဘိ၊ ရာဇေဘိ။

ဣမဿာနိတ္ထိယံ ဋေ-.

ဣမသဒ္ဒါ၏ အနိတ္ထိလိင်၌ ‘ဧ’ ဖြစ်၏။

ဣမသဒ္ဒဿာနိတ္ထိယံ ဋေ ဟောတိ ဝါ သုနံဟိသု; ဧသု ဣမေသု, ဧသံ ဣမေသံ, ဧဟိ ဣမေဟိ–-အနိတ္ထိယန္တိ-ကိံ? ဣမာသု, ဣမာယံ, ဣမာဟိ.

ဣမသဒ္ဒါ၏ အနိတ္ထိလိင်၌ သု၊ နံ၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့နောက်၌ ‘ဧ’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဧသု၊ ဣမေသု၊ ဧသံ၊ ဣမေသံ၊ ဧဟိ၊ ဣမေဟိ။ ‘အနိတ္ထိယံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဣမာသု၊ ဣမာယံ၊ ဣမာဟိ။

နာမ္ဘနိမိ-.

နာဝိဘတ်၌ ‘အန’၊ ‘ဣမိ’ ဖြစ်ကုန်၏။

ဣမသဒ္ဒဿာနိတ္ထိယံ နာမှိ အန္ैမိ ဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ; အနေန, ဣမိနာ; အနိတ္ထိယံတွေဝ-ဣမာယ.

ဣမသဒ္ဒါ၏ အနိတ္ထိလိင်၌ နာဝိဘတ်နောက်၌ ‘အန’၊ ‘ဣမိ’ ဟူသော အာဒေသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အနေန၊ ဣမိနာ။ ‘အနိတ္ထိယံ’ ဟုသာ ဆိုသဖြင့် (ဣတ္ထိလိင်၌ မဖြစ်ရာ) - ဣမာယ။

သီမ္ဘနပုံသကဿာယံ-.

သိဝိဘတ်၌ အနပုံသကလိင်၏ ‘အယံ’ ဖြစ်၏။

ဣမသဒ္ဒဿာနပုံသကဿ အယံ ဟောတိ သိမှိ; အယံ ပုရိသော, အယံ ဣတ္ထီ; အနပုံသကဿာတိ-ကိံ?ဣမံ.

ဣမသဒ္ဒါ၏ အနပုံသကလိင်၌ သိဝိဘတ်နောက်၌ ‘အယံ’ ဖြစ်၏။ အယံ ပုရိသော၊ အယံ ဣတ္ထီ။ ‘အနပုံသကဿ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဣမံ။

တျတေတာနံ တဿ သော-

တျ၊ တ၊ ဧတ သဒ္ဒါတို့၏ တကာရအား သိဝိဘတ်၌ ‘သ’ ဖြစ်၏။

တျတေတာနမနပုံသကာနံ တဿ သော ဟောတိ သိမှိ; သျော ပုရိသော, သျာ ဣတ္ထိ; ဧဝံ သော, သာ, ဧသော, ဧသာ –-အနပုံသက ဿေတွ္ैဝ-တျံ, တံ, ဧတံ.

တျ၊ တ၊ ဧတ ဟူသော အနပုံသကလိင်တို့၏ တကာရအား သိဝိဘတ်၌ ‘သ’ ဖြစ်၏။ သျော ပုရိသော၊ သျာ ဣတ္ထိ။ ဤနည်းတူ သော၊ သာ၊ ဧသော၊ ဧသာ။ ‘အနပုံသကဿ’ ဟုသာ ဆိုသဖြင့် - တျံ၊ တံ၊ ဧတံ။

မဿာမုဿ-.

အမုသဒ္ဒါ၏ မကာရအား ‘သ’ ဖြစ်၏။

အနပုံသကဿာမုဿ မကာရဿ သော ဟောတိ သိမှိ; အသု ပုရိသော, အသု ဣတ္ထိ.

အနပုံသကလိင်ရှိသော အမုသဒ္ဒါ၏ မကာရအား သိဝိဘတ်၌ ‘သ’ ဖြစ်၏။ အသု ပုရိသော၊ အသု ဣတ္ထိ။

ကေ ဝါ-.

‘က’ ဖြစ်၏ ဝါ။

အမုဿ မဿ ကေ ဝါ သော ဟောတိ; အသုကော အမုကော, အသုကာ အမုကာ, အသုကံ အမုကံ, အသုကာနိ အမုကာနိ.

အမုသဒ္ဒါ၏ မကာရအား ‘က’ ဖြစ်၏ ဝါ၊ (သကာရလည်း) ဖြစ်၏။ အသုကော၊ အမုကော၊ အသုကာ၊ အမုကာ၊ အသုကံ၊ အမုကံ၊ အသုကာနိ၊ အမုကာနိ။

တတဿ နော သဗ္ဗာသု-.

တသဒ္ဒါ၏ တကာရအား ခပ်သိမ်းသော ဝိဘတ်တို့၌ ‘န’ ဖြစ်၏။

တသဒ္ဒဿ တဿ နော ဝါ ဟောတိ သဗ္ဗာသုဝိဘတ္တီသု; နေ, တေ, နာယော, တာယော, နံ, တံ, နာနိ, တာနိ ဣစ္စာဒိ.

တသဒ္ဒါ၏ တကာရအား ခပ်သိမ်းသော ဝိဘတ်တို့၌ ‘န’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။ နေ၊ တေ၊ နာယော၊ တာယော၊ နံ၊ တံ၊ နာနိ၊ တာနိ စသည်တို့တည်း။

ဋ သသ္မာသ္မိံဿာယယဿံဿာသံမ္ဘာမှိသဝိမဿ စ-.

သ၊ သ္မာ၊ သ္မိံ၊ သ္သာယ၊ ယဿံ၊ သ္သာ၊ သံ၊ မ္ဟာ၊ မ္ဟိ ဝိဘတ်တို့၌ ဣမသဒ္ဒါ၏၎င်း၊ တသဒ္ဒါ၏၎င်း ‘တ’ ဖြစ်၏။

သာဒိသွိမဿ တတဿ စ ဋော ဝါ ဟောတိ; အဿ္ैမဿ, အသ္မာ, ဣမသ္မာ, အသ္မိံ ဣမသ္မိံ,အဿာယ ဣမိဿာယ, အဿံ ဣမဿံ, အဿာ ဣမိဿာ, အာသံ ဣမာသံ, အမှာ ဣမမှာ, အမှိ ဣမမှိ; အဿ တဿ, အသ္မာ တသ္မာ, အသ္မိံ တသ္မိံ, အဿာယ တဿာယ, အဿံ တဿံ, အဿာ တဿာ, အာသံ တာသံ, အမှာ တမှာ, အမှိ တမှိ. ဿာယာဒိဂ္ဂဟဏ မာဒေသန္တရေ မာ ဟောတုတီ.

သဝိဘတ်အစရှိသည်တို့၌ ဣမသဒ္ဒါနှင့် တသဒ္ဒါတို့၏ (အစအက္ခရာသည်) ‘တ’ ဝါ ဖြစ်၏။ အဿ၊ ဣမဿ၊ အသ္မာ၊ ဣမသ္မာ၊ အသ္မိံ၊ ဣမသ္မိံ၊ အဿာယ၊ ဣမိဿာယ၊ အဿံ၊ ဣမဿံ၊ အဿာ၊ ဣမိဿာ၊ အာသံ၊ ဣမာသံ၊ အမှာ၊ ဣမမှာ၊ အမှိ၊ ဣမမှိ။ အဿ၊ တဿ၊ အသ္မာ၊ တသ္မာ၊ အသ္မိံ၊ တသ္မိံ၊ အဿာယ၊ တဿာယ၊ အဿံ၊ တဿံ၊ အဿာ၊ တဿာ၊ အာသံ၊ တာသံ၊ အမှာ၊ တမှာ၊ အမှိ၊ တမှိ။ ‘ဿာယ’ အစရှိသည်တို့ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းသည် အခြားသောအာဒေသတို့၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏။

ဋာ သိဿိသိသ္မာ-.

ဣသိသဒ္ဒါမှ သိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ ဖြစ်၏။

ဣသိသ္မာ သိဿ ဋေ ဝါ ဟောတိ;’ ယောနဇ္ဇ ဝိနယေ ကင်္ခံ အတ္ထဓမ္မဝိဒူ ဣသေ’ ဝါတွေဝ-ဣသိ.

ဣသိသဒ္ဒါမှ နောက်၌ရှိသော သိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ‘ယောနဇ္ဇ ဝိနယေ ကင်္ခံ အတ္ထဓမ္မဝိဒူ ဣသေ’။ ‘ဝါ’ ဟုသာ ဆိုသဖြင့် - ‘ဣသိ’။

ဒုတိယဿ ယောဿ-.

ဒုတိယဝိဘတ်ဖြစ်သော ယောဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ ဖြစ်၏။

ဣသိသ္မာ ပရဿ ဒုယာယောဿ ဋေ ဝါ ဟောတိ;’ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝန္ဒေ သမ္ပန္နစရဏေ ဣသေ’ ဝါတွေဝ-ဣသယော ပဿ; ဒုတိယဿာတိ-ကိံ?ဣသယော တိဋ္ဌန္တိ.

ဣသိသဒ္ဒါမှ နောက်၌ရှိသော ဒုတိယဖြစ်သော ယောဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ ဝန္ဒေ သမ္ပန္နစရဏေ ဣသေ’။ ‘ဝါ’ ဟုသာ ဆိုသဖြင့် - ‘ဣသယော ပဿ’။ ‘ဒုတိယဿ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ‘ဣသယော တိဋ္ဌန္တိ’။

ဧကစ္စာဒိဂတော-.

ဧကစ္စအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ (ယောဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ ဖြစ်၏)။

အကာရန္တေဟိ ဧကစ္စာဒီဟိ ယောနံ ဋေ ဟောတိ; ဧကစ္စေ တိဋ္ဌန္တိ, ဧကစ္စေ ပဿ–-အတောတိ-ကိံ? ဧကစ္စာယော; ဧဝံ ဧသသ ပဌမ.

အကာရန္တဖြစ်ကုန်သော ဧကစ္စအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ရှိသော ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘ဧ’ ဖြစ်၏။ ဧကစ္စေ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧကစ္စေ ပဿ။ ‘အတော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဧကစ္စာယော။ ဤနည်းတူ ဧသ၊ သ၊ ပဌမ။

န နိဿ ဋာ-.

နိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ မဖြစ်။

ဧကစ္စာဒီဟိ ပရဿ နိဿ ဋာ န ဟောတိ; ဧကစ္စာနိ.

ဧကစ္စအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ရှိသော နိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ သည် မဖြစ်။ ဧကစ္စာနိ။

သဗ္ဗာဒီဟိ ပရဿ နိဿ ဋာ န ဟောတိ; သဗ္ဗာနိ.

သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ရှိသော နိဝိဘတ်၏ ‘ဧ’ သည် မဖြစ်။ သဗ္ဗာနိ။

ယေယာနမေဋ-.

ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘ဧ’ ဖြစ်၏။

အကာရန္တေဟိ သဗ္ဗာဒီဟိ ယောနမေဋ ဟောတိ; သဗ္ဗေ တိဋ္ဌန္တိ သဗ္ဗေ ပဿ; အတောတွေဝ-သဗ္ဗာယော.

အကာရန္တဖြစ်ကုန်သော သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ရှိသော ယောဝိဘတ်တို့၏ ‘ဧ’ ဖြစ်၏။ သဗ္ဗေ တိဋ္ဌန္တိ၊ သဗ္ဗေ ပဿ။ ‘အတော’ ဟုသာ ဆိုသဖြင့် - သဗ္ဗာယော။

နာညဉ္စ နာမပ္ပဓာနာ-.

နာမ်ဖြစ်ကုန်သော၊ အပဓာနဖြစ်ကုန်သော (သဗ္ဗာဒိတို့အား အခြားသောကိစ္စ မဖြစ်)။

နာမဘုတေဟိ အပ္ပဓာနေဟိ စ သဗ္ဗာဒီဟိ ယံ ဝုတ္တံ ယံ စညံ သဗ္ဗာဒိကာရိယန္တံ န ဟောတိ; တေ သဗ္ဗာ, တေ ပိယသဗ္ဗာ, တေ အတိ သဗ္ဗာ.

နာမ်သဒ္ဒါသက်သက် ဖြစ်ကုန်သော၊ အပဓာနဖြစ်ကုန်သော သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ဆိုအပ်ပြီးသော ကိစ္စနှင့် အခြားသော သဗ္ဗာဒိကိစ္စသည် မဖြစ်။ တေ သဗ္ဗာ၊ တေ ပိယသဗ္ဗာ၊ တေ အတိ သဗ္ဗာ။

တတိယတ္ထယောဂေ-.

တတိယောဝိဘတ်အနက်နှင့် ယှဉ်သော် (သဗ္ဗာဒိကိစ္စ မဖြစ်)။

တတိယတ္ထေန ယောဂေ သဗ္ဗာဒီဟိ ယံ ဝုတ္တံ ယံ စညံ သဗ္ဗာဒိ ကာရိယန္တံ န ဟောတိ; မာသေနပုဗ္ဗာနံ မာသပုဗ္ဗာနံ.

တတိယောဝိဘတ်အနက်နှင့် ယှဉ်ခြင်းရှိသော သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ဆိုအပ်ပြီးသော ကိစ္စနှင့် အခြားသော သဗ္ဗာဒိကိစ္စသည် မဖြစ်။ မာသေနပုဗ္ဗာနံ၊ မာသပုဗ္ဗာနံ။

စတ္ထသမာသေ-.

စအနက်ရှိသော သမာသ်၌ (သဗ္ဗာဒိကိစ္စ မဖြစ်)။

စတ္ထသမာသဝိသယေ သဗ္ဗာဒီဟိ ယံ ဝုတ္တံ ယံ စညံ သဗ္ဗာဒိ ကာရိယန္တံ န ဟောတိ; ဒက္ခိဏုတ္တရပုဗ္ဗာနံ–-သမာသေတိ-ကိံ?အမုသဉ္စ တေသဉ္စ ဒေဟိ.

စအနက်ရှိသော သမာသ်အရာ၌ သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ဆိုအပ်ပြီးသော ကိစ္စနှင့် အခြားသော သဗ္ဗာဒိကိစ္စသည် မဖြစ်။ ဒက္ခိဏုတ္တရပုဗ္ဗာနံ။ ‘သမာသေ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? အမုသဉ္စ တေသဉ္စ ဒေဟိ။

ဝေဋ-.

‘ဧ’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။

စတ္ထသမာသဝိသယေ သဗ္ဗာဒီဟိ ယဿေဋ ဝုတ္တော တဿ ဝါ ဟောတိ; ပုဗ္ဗုတ္တရေ, ပုဗ္ဗုတ္တရာ.

စအနက်ရှိသော သမာသ်အရာ၌ သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ယင်း ‘ဧ’ ကို ဆိုအပ်၏၊ ထို ‘ဧ’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုဗ္ဗုတ္တရေ၊ ပုဗ္ဗုတ္တရာ။

ပုဗ္ဗာဒီဟိ ဇဟိ-

ပုဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါခြောက်ခုတို့မှ (ဧသည် ဝါ ဖြစ်၏)။

ဧတေဟိ ပုဗ္ဗာဒီဟိ ဆဟိ သဝိသယေ ဧဋ ဝါ ဟောတိ?ပုဗ္ဗေ ပုဗ္ဗာ, ပရေ ပရာ, အပရေ အပရာ,ဒက္ခိဏေ ဒက္ခိဏာ, ဥတ္တရေ ဥတ္တရာ, အဓရေ အဓရာ–-ဆဟီတိ-ကိံ?ယေ.[ ]

ဤပုဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါခြောက်ခုတို့မှ မိမိတို့အရာ၌ ‘ဧ’ သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုဗ္ဗေ၊ ပုဗ္ဗာ၊ ပရေ၊ ပရာ၊ အပရေ၊ အပရာ၊ ဒက္ခိဏေ၊ ဒက္ခိဏာ၊ ဥတ္တရေ၊ ဥတ္တရာ၊ အဓရေ၊ အဓရာ။ ‘ခြောက်ခုတို့မှ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ယေ။

မနာဒီဟိ သ္မိံသံနာသ္မာနံ သိသောဩသာသာ-.

မနအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မိံ၊ သ၊ နာ၊ သ္မာ ဝိဘတ်တို့၏ သိ၊ သော၊ ဩ၊ သာ၊ သာ ဖြစ်ကုန်၏။

မနာဒီဟိ သမီမာဒီနံ သိသောဩသာသာ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကံ; မနသိ မနသ္မိံ, မနသော မနဿ, မနော မနံ, မနသာ မနေန, မနသာ မနသ္မာ–-ကထံ? ပုတ္တော ဇာတော အဝေတသော, ဟိတွာ ယာတိ သုမေဓသော; သုဒ္ဓုတ္တရဝါသသာ, ဟေမကပက္ပဏဝါသသေတိ-သကတ္ထေ ဏန္တာ.

မနအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သ္မိံအစရှိသော ဝိဘတ်တို့၏ သိ၊ သော၊ ဩ၊ သာ အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ မနသိ၊ မနသ္မိံ၊ မနသော၊ မနဿ၊ မနော၊ မနံ၊ မနသာ၊ မနေန၊ မနသာ၊ မနသ္မာ။ ‘ပုတ္တော ဇာတော အဝေတသော၊ ဟိတွာ ယာတိ သုမေဓသော၊ သုဒ္ဓုတ္တရဝါသသာ၊ ဟေမကပက္ပဏဝါသသေ’ ဟူ၍ အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း? မိမိအနက်၌ ‘ဏ’ ပစ္စည်း သက်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

မန တမ တပ တေဇ သိရ ဥရ ဝစ ဩဇ ရဇ ယသ ပယ

မန၊ တမ၊ တပ၊ တေဇ၊ သိရ၊ ဥရ၊ ဝစ၊ ဩဇ၊ ရဇ၊ ယသ၊ ပယ (အစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည်)။

သရဝယယာယဝါသစေတာ ဇလာသယာက္ခယလောဟပဋမနေသု-().

သရဝယ၊ ယာယ၊ ဝါသ၊ စေတာ၊ ဇလာသယ၊ အက္ခယ၊ လောဟ၊ ပဋမန သဒ္ဒါတို့၌။

သတော သဗ္ဘေ-.

သန္တသဒ္ဒါ၏ (သကို) ဘကာရ ရှိသော် သဗ (ဟု ပြု၏)။

သန္တသဒ္ဒဿ သဗ ဘဝတိ ဘကာရေ; သဗ္ဘိ.

သန္တသဒ္ဒါ၏ ‘သ’ အက္ခရာကို ဘကာရ ရှိသော် ‘သဗ’ ပြု၏။ ပုံစံ - သဗ္ဘိ။

ဘဝတော ဝါ ဟောန္တော ဂယောနာသေ-.

ဘဝန္တသဒ္ဒါ၏ (ဘောန္တ အာဒေသသည်) ဂ-ယော-ဏာသ တို့၌ ဝါ (ဖြစ်၏)။

ဘဝန္တသဒ္ဒဿ ဘောန္တာဒေသော ဝါ ဟောတိ ဂယောနာသေ; ဘောန္တ, ဘဝံ, ဘောန္တော, ဘဝန္တော, ဘောတာ, ဘဝတာ, ဘောတော, ဘဝတော–-ဘော ဣတိ-အာမန္တဏေ နိပါတော’ကုတောနု အာဂစ္ဆထ ဘော တယော ဇနာ’ဧဝံ ဘန္တေတိ-ဘဒ္ဒေတိ-သဒ္ဒန္တရေန သိဒ္ဓံ;ဘဒ္ဒန္တ ဣတိ-ဒဿ ဒွိဘာဝေန.

ဘဝန္တသဒ္ဒါ၏ ဘောန္တအာဒေသသည် ဂ-ယော-ဏာသ တို့၌ ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ဘောန္တ၊ ဘဝံ၊ ဘောန္တော၊ ဘဝန္တော၊ ဘောတာ၊ ဘဝတာ၊ ဘောတော၊ ဘဝတော။ ‘ဘော’ ဟူသည် အာမန္တနနိပါတ်တည်း။ “ကုတော နု အာဂစ္ဆထ ဘော တယော ဇနာ” (အချင်းတို့၊ သင်သုံးယောက်တို့သည် အဘယ်မှ လာကြသနည်း) ဟု ရှိ၏။ ဤသို့ ‘ဘန္တေ’၊ ‘ဘဒ္ဒေ’ ဟူသော အခြားသဒ္ဒါတို့ဖြင့်လည်း ပြီး၏။ ‘ဘဒ္ဒန္တ’ ဟူသော သဒ္ဒါ၌ ‘ဒ’ ကာရကို ဒွေးဘော်ပြုခြင်းဖြင့် ပြီး၏။

သိဿာဂ္ဂိတော နိ-.

အဂ္ဂိသဒ္ဒါမှ သိဝိဘတ်၏ နိအာဒေသသည် ဝါ (ဖြစ်၏)။

အဂ္ဂိသ္မာ သိဿ နိ ဟောတိ ဝါ; အဂ္ဂိနီ,အဂ္ဂိ.

အဂ္ဂိသဒ္ဒါမှ သိဝိဘတ်၏ နိအာဒေသသည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - အဂ္ဂိနီ၊ အဂ္ဂိ။

န္တဿံ-.

အန္တပစ္စည်း၏ အံအာဒေသ (ဖြစ်၏)။

သိမှိ န္တပ္ပစ္စယဿ အံ ဟောတိ ဝါ; ဂစ္ဆံ, ဂစ္ဆန္တော.

သိဝိဘတ်၌ အန္တပစ္စည်း၏ အံအာဒေသသည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ဂစ္ဆံ၊ ဂစ္ဆန္တော။

ဘုတော-.

ဘူဓာတ်မှ ဖြစ်သော (အန္တပစ္စည်းအား)။

ဘုဓာတုတော န္တဿ အံ ဟောတိ သိမှိ နိစ္စံ ပုနဗ္ဗိဓာနာ; ဘဝံ.

ဘူဓာတ်မှ ဖြစ်သော အန္တပစ္စည်း၏ အံအာဒေသသည် သိဝိဘတ်၌ အမြဲ (နိစ္စ) ဖြစ်၏၊ တစ်ဖန် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကြောင့်တည်း။ ပုံစံ - ဘဝံ။

မဟန္တရဟတ္တာနံ ဋာ ဝါ-.

မဟန္တသဒ္ဒါ၊ အရဟန္တသဒ္ဒါတို့၏ အန္တပစ္စည်းအား သိဝိဘတ်၌ အာ (ဝါ ဖြစ်၏)။

သိမှိ မဟန္တာရဟန္တာနံ န္တဿ ဋာ ဝါ ဟောတိ; မဟာ, မဟံ, အရဟာ, အရဟံ.

သိဝိဘတ်၌ မဟန္တသဒ္ဒါ၊ အရဟန္တသဒ္ဒါတို့၏ အန္တပစ္စည်းအား အာအာဒေသသည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - မဟာ၊ မဟံ၊ အရဟာ၊ အရဟံ။

န္တုဿ-.

(ဝန္တု၊ မန္တု စသော) န္တုပစ္စည်း၏ (အာ ဖြစ်၏)။

သိမှိ န္တုဿဋာ ဟောတိ; ဂုဏဝါ.

သိဝိဘတ်၌ န္တုပစ္စည်း၏ အာအာဒေသ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ဂုဏဝါ။

အံငံ နပုံသကေ-.

နပုလ္လိင်၌ န္တုပစ္စည်းအား အံနှင့် အ (အာဒေသ ဖြစ်၏)။

န္တုဿ အံငံ ဟောန္တိ သိမှိ နပုံသကေ; ဂုဏဝံ ကုလံ, ဂုဏဉ္စ န္တံ ကုလံ–-နပုံသကေတိ ကိံ? သီလဝါ ဘိက္ခု.

နပုလ္လိင်၌ သိဝိဘတ်ရှိသော် န္တုပစ္စည်း၏ အံနှင့် အ အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ - ဂုဏဝံ ကုလံ၊ ဂုဏဉ္စ န္တံ ကုလံ။ “နပုလ္လိင်၌” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သီလဝါ ဘိက္ခု (ဟူသော ပုလ္လိင်၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

ဟိမဝတော ဝါ ဩ-.

ဟိမဝန္တသဒ္ဒါ၏ သိဝိဘတ်၌ န္တုပစ္စည်းအား ဩအာဒေသသည် ဝါ (ဖြစ်၏)။

ဟိမဝတော သိမှိ န္တုဿ ဩ ဝါ ဟောတိ; ဟိမဝန္တော, ဟိမဝါ.

ဟိမဝန္တသဒ္ဒါ၏ သိဝိဘတ်၌ န္တုပစ္စည်း၏ ဩအာဒေသသည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ဟိမဝန္တော၊ ဟိမဝါ။

ရာဇာဒိယုဝါဒိတွာ -.

ရာဇအစရှိသော သဒ္ဒါ၊ ယုဝအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ဖြစ်သော သိဝိဘတ်အား (အာ ဖြစ်၏)။

ရာဇာဒီဟိ ယယုဝါဒီဟိ စ သိဿ အာ ဟောတိ; ရာဇာ, ယယုဝါ–-ရာဇ ဗြဟ္မ သခ အတ္တ အာတုမ.

ရာဇအစရှိသော သဒ္ဒါတို့နှင့် ယုဝအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သိဝိဘတ်၏ အာအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ရာဇာ၊ ယုဝါ။ (၎င်းတို့ကား) ရာဇ၊ ဗြဟ္မ၊ သခ၊ အတ္တ၊ အာတုမ သဒ္ဒါတို့တည်း။

ဓမ္မော ဝါညတ္ထေ-().

အခြားအနက်၌ ဓမ္မသဒ္ဒါသည် ဝါ (အာအာဒေသ ဖြစ်၏)။

ဒဠှဓမ္မာ; (ဒဠှဓမ္မော) အသ္မာ.

ပုံစံ - ဒဠှဓမ္မာ၊ (ဒဠှဓမ္မော) အသ္မာ။

ဣမော ဘာဝေ-().

ဘာဝအနက်၌ ဣမအာဒေသ (ဖြစ်၏)။

အဏိမာ, လဃိမာ–-ယုဝ သာ သုဝါ မဃဝ ပုမ ဝတ္တဟ.

ပုံစံ - အဏိမာ၊ လဃိမာ။ (၎င်းတို့ကား) ယုဝ၊ သာ၊ သုဝါ၊ မဃဝ၊ ပုမ၊ ဝတ္တဟ သဒ္ဒါတို့တည်း။

ဝါမ္ဘာနဒ္ဓ -.

အံဝိဘတ်၌ အာနံအာဒေသသည် ဝါ (ဖြစ်၏)။

ရာဇာဒီနံ ယုဝါဒီနံ စာနငိ ဟောတိ ဝါမှိ; [ ] ရာဇာနံ, ရာဇံ, ယုဝါနံ, ယုဝံ.

ရာဇအစရှိသော သဒ္ဒါတို့နှင့် ယုဝအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ အံဝိဘတ်၌ အာနံအာဒေသသည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ရာဇာနံ၊ ရာဇံ၊ ယုဝါနံ၊ ယုဝံ။

ယောနမာနော-.

ယောဝိဘတ်တို့၏ အာနောအာဒေသသည် (ဖြစ်၏)။

ရာဇာဒီဟိ ယုဝါဒီဟိ စ ယောနမာနော ဝါ ဟောတိ; ရာဇာနော, ယုဝါနော–-ဝါတွေဝ-ရာဇာ,ရာဇေ, ယုဝါ, ယုဝေ.

ရာဇအစရှိသော သဒ္ဒါတို့နှင့် ယုဝအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ယောဝိဘတ်တို့၏ အာနောအာဒေသသည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ရာဇာနော၊ ယုဝါနော။ “ဝါ” ဟု အလိုအလျောက် ပြုနိုင်သောကြောင့် - ရာဇာ၊ ရာဇေ၊ ယုဝါ၊ ယုဝေ ဟုလည်း ရှိ၏။

အာယော နော စ သခါ-.

သခသဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်၏ အာယောနှင့် နောအာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏၊ အာနောလည်း ဖြစ်၏။

သခတော ယောနမာယောနော ဟောန္တိ ဝါ အာနော စ; သခါယော, သခိနော, သခါနော?ဝါတွေဝ-သခါ, သခေ.

သခသဒ္ဒါမှ ယောဝိဘတ်၏ အာယောနှင့် နောအာဒေသတို့သည် ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်ကုန်၏၊ အာနောလည်း ဖြစ်၏။ ပုံစံ - သခါယော၊ သခိနော၊ သခါနော။ “ဝါ” ဟု အလိုအလျောက် ပြုနိုင်သောကြောင့် - သခါ၊ သခေ ဟုလည်း ရှိ၏။

ဋေ သ္မိနော-.

သ္မိံဝိဘတ်၏ ဧအာဒေသ (ဖြစ်၏)။

သခတော သ္မိနော ဋေ ဟောတိ; သခေ နိစ္စတ္ထော’ယမာရမ္ဘော.

သခသဒ္ဒါမှ သ္မိံဝိဘတ်၏ ဧအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ပုံစံ - သခေ။ ဤလုပ်ငန်းသည် အမြဲတမ်းဖြစ်စေရန် စတင်ခြင်းဖြစ်၏။

နောနာသေသွိ-.

နော၊ နာ၊ သ ဝိဘတ်တို့၌ (သခသဒ္ဒါ၏) ဣကာရ (ဖြစ်၏)။

သခဿ ဣ ဟောတိ နောနာသေသု; သခိနော, သခိနာ, သခိဿ.

သခသဒ္ဒါ၏ ဣကာရသည် နော၊ နာ၊ သ ဝိဘတ်တို့၌ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - သခိနော၊ သခိနာ၊ သခိဿ။

သ္မာနံသု ဝါ-.

သ္မာ၊ နံ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌ ဝါ (ဣကာရ ဖြစ်၏)။

သခဿ ဝါ ဣ ဟောတီ သ္မာနံသု; သခိသ္မာ, သခသ္မာ, သခီနံ, သခါနံ.

သခသဒ္ဒါ၏ ဣကာရသည် သ္မာ၊ နံ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌ ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - သခိသ္မာ၊ သခသ္မာ၊ သခီနံ၊ သခါနံ။

ယောသွံဟိသု စာရငိ-.

ယော၊ သု၊ အံ၊ ဟိ တို့၌လည်းကောင်း၊ သ္မာ၊ နံ တို့၌လည်းကောင်း အာရံအာဒေသ ဖြစ်၏။

သခဿ ဝါ အာရငိ ဟောတိ ယောသွံဟိသုသ္မာနံသု စ; သခါရော သခါယော, သခါရေသု, သခေသု,သခါရံ, သခံ, သခါရေဟိ, သခေဟိ, သခါရာ, သခါရသ္မာ, သခါရာနံ, သခါနံ.

သခသဒ္ဒါ၏ အာရံအာဒေသသည် ယော၊ သု၊ အံ၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း၊ သ္မာ၊ နံ ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း ဝါ (အလိုအလျောက်) ဖြစ်၏။ ပုံစံ - သခါရော၊ သခါယော၊ သခါရေသု၊ သခေသု၊ သခါရံ၊ သခံ၊ သခါရေဟိ၊ သခေဟိ၊ သခါရာ၊ သခါရသ္မာ၊ သခါရာနံ၊ သခါနံ။

လတုပိတာဒိနမသေ-.

လတုပိတာဒီနမသေ-။

လတုပ္ပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနံ စာရငိ ဘောတိ သတော’ညတြ; ကတ္တာရော, ပိတရော, ကတ္တာရံ, ပိတရံ, ကတ္တာရာ, ပိတရာ, ကတ္တရိ, ပိတရိ–-အသေတိ-ကိံ?ကတ္တုနော, ပိတုနော.

လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာရ' အပြုသည် သဝိဘတ်မှတစ်ပါးသော ဝိဘတ်တို့၌ ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattāro (ကတ္တာရော)၊ pitaro (ပိတရော)၊ kattāraṃ (ကတ္တာရံ)၊ pitaraṃ (ပိတရံ)၊ kattārā (ကတ္တာရာ)၊ pitarā (ပိတရာ)၊ kattari (ကတ္တရိ)၊ pitari (ပိတရိ)။ 'အသေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သဝိဘတ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ (သာဓက -) kattuno (ကတ္တုနော)၊ pituno (ပိတုနော)။

နမှိ ဝါ-.

နမှိ ဝါ-။

နမှိ လတုပိတာဒီနမာရငိ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တာရာနံ, ကတ္တုနံ, ပိတရာနံ, ပိတုန္နံ.

ဏံဝိဘတ်၌ လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာရ' အပြုသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattārānaṃ (ကတ္တာရာနံ)၊ kattunaṃ (ကတ္တုနံ)၊ pitarānaṃ (ပိတရာနံ)၊ pitunnaṃ (ပိတုန္နံ)။

အာ-၁

အာ-။

.

နမှိ လတုပိတာဒီနမာ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တာနံ, ကတ္တူနံ, ပိတာနံ, ပိတုန္နံ.

ဏံဝိဘတ်၌ လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာ' အပြုသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattānaṃ (ကတ္တာနံ)၊ kattūnaṃ (ကတ္တူနံ)၊ pitānaṃ (ပိတာနံ)၊ pitunnaṃ (ပိတုန္နံ)။

သလောပေါ-.

သလောပေါ-။

လတုပိတာဒီဟိ သဿ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တု, ကတ္တုနော, သကမန္ဓာတု, သကမန္ဓာတုနော, ပိတု, ပိတုနော.

လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်မှ သဝိဘတ်ကို ဝိကပ်အားဖြင့် ချေ၏။ (သာဓက -) kattu (ကတ္တု)၊ kattuno (ကတ္တုနော)၊ sakamandhātu (သကမန္ဓာတု)၊ sakamandhātuno (သကမန္ဓာတုနော)၊ pitu (ပိတု)၊ pituno (ပိတုနော)။

သုဟိသွာရငိ-.

သုဟိသွာရငိ-။

သုဟိသု လတုပိတာဒီနမရငိ ဝါ ဟောတိ; ကတ္တာရေသု, ကတ္တုသု, ပိတရေသု, ပိတုသု, ကတ္တာရေဟိ, ကတ္တုဟိ, ပိတရေဟိ, ပိတုဟိ.

သု၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့၌ လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာရ' အပြုသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattāresu (ကတ္တာရေသု)၊ kattusu (ကတ္တုသု)၊ pitaresu (ပိတရေသု)၊ pitusu (ပိတုသု)၊ kattārehi (ကတ္တာရေဟိ)၊ kattuhi (ကတ္တုဟိ)၊ pitarehi (ပိတရေဟိ)၊ pituhi (ပိတုဟိ)။

နဇ္ဇာယောသွာမ-.

နဇ္ဇာယောသွာမ-။

ယောသု နဒီသဒ္ဒဿ အာမိ ဝါ ဟောတိ; နဇ္ဇာယော, နဒိယော.

ယောဝိဘတ်တို့၌ နဒီသဒ္ဒါ၏ 'အာမ' အပြုသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ (သာဓက -) najjāyo (နဇ္ဇာယော)၊ nadiyo (နဒိယော)။

ဋိ ကတိမှာ-.

ဋိ ကတိမှာ-။

ကတိမှာ ယောနံ ဋိ ဟောတိ; ကတိ တိဋ္ဌန္တိ, ကတိ ပဿ.

ကတိသဒ္ဒါမှနောက်၌ ယောဝိဘတ်တို့၏ 'ဋိ' အပြု (ချေခြင်း) ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kati tiṭṭhanti (ကတိ တိဋ္ဌန္တိ)၊ kati passa (ကတိ ပဿ)။

ဋ ပဉ္စာဒိဟိ စုဒ္ဒသဟိ-.

ဋ ပဉ္စာဒီဟိ စုဒ္ဒသဟိ-။

ပဉ္စာဒီဟိ စုဒ္ဒသဟိ သံချာဟိ ယောနံ ဋော ဟောတိ; ပဉ္စ ပဉ္စ, ဧဝံ ယာဝ အဋ္ဌာရသာ–-ပဉ္စာဒီဟီကိ-ကိံ? ဒွေ တယော စတ္တာရော; စုဒ္ဒသဘီတိ-ကိံ? ဒွေဝီသတိယော.

ပဉ္စအစရှိသော ၁၄ လုံးသော သင်္ချာတို့မှနောက်၌ ယောဝိဘတ်တို့၏ 'ဋ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) pañca pañca (ပဉ္စ ပဉ္စ)၊ ဤနည်းအတိုင်း အဋ္ဌာရသ (၁၈) အထိ ဖြစ်၏။ 'ပဉ္စာဒီဟိ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ dve (ဒွေ)၊ tayo (တယော)၊ cattāro (စတ္တာရော) တို့၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ 'စုဒ္ဒသဟိ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ dvevīsatiyo (ဒွေဝီသတိယော) ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ဥဘဂေါဟိ ဋော-.

ဥဘဂေါဟိ ဋော-။

ဥဘဂေါဟိ ယောနံ ဋော ဟောတိ; ဥဘော, ဥဘော, ဂါဝေါ, ဂါဝေါ–-ကထံ? ဣမေကရတ္တိံ ဥဘယော ဝသာမာတိ- ဋောမှိ ယကာရာဂမော.

ဥဘသဒ္ဒါ၊ ဂေါသဒ္ဒါတို့မှနောက်၌ ယောဝိဘတ်တို့၏ 'ဋ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) ubho (ဥဘော)၊ ubho (ဥဘော)၊ gāvo (ဂါဝေါ)၊ gāvo (ဂါဝေါ)။ သို့ဖြစ်လျှင် 'Imekarattiṃ ubhayo vasāma' ဟူသော စကား၌ မည်သို့ဖြစ်သနည်း။ 'ဋ' အပြု၌ ယကာရလာတ် (ယ-အက္ခရာ) သက်ခြင်း ဖြစ်၏။

အာရငိသ္မာ-.

အာရငိသ္မာ-။

အာရငါဒေသတော ပရေသံ ယောနံ ဋော ဟောတိ; သခါရော, ကတ္တာရော, ပတရော.

အာရအပြုမှနောက်ရှိသော ယောဝိဘတ်တို့၏ 'ဋ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) sakhāro (သခါရော)၊ kattāro (ကတ္တာရော)၊ pataro (ပတရော)။

ဋောဋေ ဝါ-.

ဋောဋေ ဝါ-။

အာရငါဒေသမှာ ယောနံ ဋောဋေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; သခါရော, သခါရေ, သခါရော–-ဋောဂ္ဂဟဏံ လာဃဝတ္ထံ.

အာရအပြုမှနောက်ရှိသော ယောဝိဘတ်တို့၏ 'ဋော' နှင့် 'ဋေ' အပြုတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက -) sakhāro (သခါရော)၊ sakhāre (သခါရေ)၊ sakhāro (သခါရော)။ 'ဋ' ကို ယူခြင်းသည် ရွတ်ဖတ်ရ လွယ်ကူစေရန် ဖြစ်၏။

ဋာ နာသ္မာနံ-.

ဋာ နာသ္မာနံ-။

အာရငါဒေသမှာ နာသ္မာနံ ဋာ ဟောတိ; ကတ္တာရာ, ကတ္တာရာ, ကွစိ ဝါ ဟောတိ ဗဟကုလာဓိကာရာ; ဧတာဒိသာ သခါရသ္မာ

အာရအပြုမှနောက်ရှိသော နာဝိဘတ်၊ သ္မာဝိဘတ်တို့၏ 'ဋာ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattārā (ကတ္တာရာ)၊ kattārā (ကတ္တာရာ)။ ဗဟုကုလာဓိကာရ ဖြစ်သောကြောင့် အချို့နေရာ၌ ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ သခါရသဒ္ဒါမှလည်း ဤကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

ဋိ သ္မိနော-.

ဋိ သ္မိနော-။

အာရငါဒေသမှာ သ္မိနော ဋိ ဟောတိ; ကတ္တရိ, ပိတရိ.

အာရအပြုမှနောက်ရှိသော သ္မိံဝိဘတ်၏ 'ဋိ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattari (ကတ္တရိ)၊ pitari (ပိတရိ)။

ဒိဝါဒိတော-.

ဒိဝါဒိတော-။

ဒိဝါဒီဟိ နာမေဟိ သ္မိနော ဋိ ဟောတိ; ဒိဝိ, ဘုဝိ–-နိစ္စံ ဝကာရာဂမော.

ဒိဝအစရှိသော နာမ်တို့မှနောက်၌ သ္မိံဝိဘတ်၏ 'ဋိ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) divi (ဒိဝိ)၊ bhuvi (ဘုဝိ)။ ဝကာရလာတ် (ဝ-အက္ခရာ) သည် အမြဲ သက်၏။

ရဿာရငိ-.

ရဿာရငိ-။

သ္မိမှိ အာရော ရဿော ဟောတိ; ကတ္တရိ, နတ္တရိ.

သ္မိံဝိဘတ်၌ 'အာရ' သည် ရဿ ဖြစ်၏။ (သာဓက -) kattari (ကတ္တရိ)၊ nattari (နတ္တရိ)။

ပိတာဒီနမနတ္တွာဒီနံ-.

ပိတာဒီနမနတ္တာဒီနံ-။

နတ္တွာဒိဝဇ္ဇိတာနံ ပိတာဒီနမာရော ရဿော ဟောတိ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တိသု; ပိတရော, ပိတရံ–-အနတ္တွာဒီနန္တိ ကိံ? နတ္တာရော.

နတ္တုအစရှိသော ပုဒ်တို့ကို ချန်လှပ်၍ ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာရ' သည် ခပ်သိမ်းသော ဝိဘတ်တို့၌ ရဿဖြစ်၏။ (သာဓက -) pitaro (ပိတရော)၊ pitaraṃ (ပိတရံ)။ 'အနတ္တာဒီနံ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ nattāro (နတ္တာရော) ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ယုဝါဒီနံ သုဟိသွာနငိ-.

ယုဝါဒီနံ သုဟိသွာနငိ-။

သုဟိသု ယုဝါဒီနံ အာနငိ ဟောတိ; ယယုဝါနေသု, ယုဝါနေဟိ.

သု၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့၌ ယုဝအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာနင်' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) yayuvānesu (ယယုဝါနေသု)၊ yuvānehi (ယုဝါနေဟိ)။

နောနာနေသွာ-.

နောနာနေသွာ-။

ဧသု ယုဝါဒီနမာ ဟောတိ; ယုဝါနော, ယုဝါနာ, ယုဝါနေ.

ထို (နော၊ နာ၊ နေ) ဝိဘတ်တို့၌ ယုဝအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ 'အာ' အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက -) yuvāno (ယုဝါနော)၊ yuvānā (ယုဝါနာ)၊ yuvāne (ယုဝါနေ)။

သ္မာသ္မိန္နံ နာနေ-.

သ္မာသ္မိန္နံ နာနေ-။

ယုဝါဒီဟိံ သ္မာသ္မိန္နံ နာနေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ယုဝါနာ, ယုဝါနေ.

ယုဝအစရှိသော ပုဒ်တို့မှနောက်ရှိသော သ္မာဝိဘတ်၊ သ္မိံဝိဘတ်တို့၏ 'နာ' နှင့် 'နေ' အပြုတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက -) yuvānā (ယုဝါနာ)၊ yuvāne (ယုဝါနေ)။

ယောနံ နောနေ ဝါ-.

ယောနံ နောနေ ဝါ-။

ယုဝါဒီဟိ ယောနံ နောနေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမိံ; ယုဝါနော ယုဝါနေ–-ဝါတိ-ကိံ?ယုဝေ ပဿ;နောဂ္ဂဟဏံ လာဃဝတ္ထံ.

ယုဝအစရှိသော ပုဒ်တို့မှနောက်ရှိသော ယောဝိဘတ်တို့၏ 'နော' နှင့် 'နေ' အပြုတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက -) yuvāno (ယုဝါနော)၊ yuvāne (ယုဝါနေ)။ 'ဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ 'Yuve passa' (ယုဝေ ပဿ) ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ 'န' ကို ယူခြင်းသည် ရွတ်ဖတ်ရ လွယ်ကူစေရန် ဖြစ်၏။

ဣတော’ညတ္ထေ ပုမေ-.

ဣကာရန္တမှနောက် အခြားအနက်၌ တည်သော ပုလ္လိင်၌။

အညပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနာ ဣကာရန္တတော နာမသ္မာ ယောနံ နောနေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပုလ္လိင်္ဂေ, တောမရံကုသ ပါဏိနော, တောမရံကုသပါဏိနေ, ဝါတွေဝ-တောမရံကုသပါဏယော; အညတ္ထေတိ-ကိံ?ပါဏယော.

အခြားသောပုဒ်၏ အနက်၌ တည်သော ဣကာရန္တ နာမ်သဒ္ဒါမှ နောက်၌ ယောဝိဘတ်တို့သည် ပုလ္လိင်၌ အစဉ်အတိုင်း နော၊ နေ အာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ - tomaraṃkusapāṇino၊ tomaraṃkusapāṇine၊ ဝါ - tomaraṃkusapāṇayo။ အခြားသော အနက်၌ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? pāṇayo။

နေ သ္မိနော ကွဝိ-.

သ္မိံဝိဘတ်၏ နေအာဒေသသည် အချို့၌ ဖြစ်၏။

အညပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနာ ဣကာရန္တတော နာမသ္မာ သ္မိနော နေ ဟောတိ ဝါ ကွစိ;’ ကတညုမှိ စ ပေါသမှိ သီလဝန္တေ အရိယဝုတ္တိနေ’ ဝါတွေဝ-အရိယဝုတ္တိမှိ; ပုမေတွေဝ-အရိယယဝုတ္တိယာ.

အခြားသောပုဒ်၏ အနက်၌ တည်သော ဣကာရန္တ နာမ်သဒ္ဒါမှ နောက်၌ သ္မိံဝိဘတ်၏ နေအာဒေသသည် အချို့၌ ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - 'kataññumhi ca posamhi sīlavante ariyavuttine'။ ဝါ - ariyavuttimhi။ ပုလ္လိင်၌ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ariyavuttiyā။

ပုမာ-.

ပုမသဒ္ဒါမှ နောက်၌ (သ္မိံဝိဘတ်၏ အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏)။

ပုမသဒ္ဒတော သ္မိနော ယံ ဝုတ္တံ တံ ဝါ ဟောတိ; ပုမာနေပုမေ.

ပုမသဒ္ဒါမှ နောက်၌ သ္မိံဝိဘတ်၏ ရှေ့၌ဆိုအပ်သော (နေအာဒေသ) သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - pumāne၊ pume။

နာမှိ-.

နာဝိဘတ်၌။

ပုမဿ နာမှိ ယံ ဝုတ္တံ တံ ဝါ ဟောတိ; ပုမာနာ ပုမေန.

ပုမသဒ္ဒါ၏ နာဝိဘတ်၌ ရှေ့၌ဆိုအပ်သော (အာဒေသ) သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - pumānā၊ pumena။

သုမှာ စ-.

သုဝိဘတ်၌လည်းကောင်း။

ပုမဿ သုမှိ ယံ ဝုတ္တံ တံ အာ စ ဝါ ဟောတိ; ပုမာနေသု, ပုမေသု, ပုမာသု.

ပုမသဒ္ဒါ၏ သုဝိဘတ်၌ ရှေ့၌ဆိုအပ်သော (အာဒေသ) သည်လည်းကောင်း၊ အာကာရသည်လည်းကောင်း ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - pumānesu၊ pumesu၊ pumāsu။

ဂဿံ-.

ဂဝိဘတ်၏ အံအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

ပုမသဒ္ဒတော ဂဿ အံ ဝါ ဟောတိ; ဘော ပုမံ, ဘော ပုမ, ဘော ဣတ္ထိပုမံ, ဘော ဣတ္ထိပုမ.

ပုမသဒ္ဒါမှ နောက်၌ ဂဝိဘတ်၏ အံအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - bho pumaṃ၊ bho puma၊ bho itthipumaṃ၊ bho itthipuma။

သာဿံသေ စာနငိ-.

သာသဒ္ဒါ၏ အာနင်အာဒေသသည် အံသဝိဘတ်နှင့် ဂဝိဘတ်တို့၌ ဖြစ်၏။

သာသဒ္ဒဿ အာနငိ ဟောတိ အံသေ ဂေ စ; သာနံ, သာနဿ, ဘော သာန.

သာသဒ္ဒါ၏ အာနင်အာဒေသသည် အံသဝိဘတ်နှင့် ဂဝိဘတ်တို့၌ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - sānaṃ၊ sānassa၊ bho sāna။

ဝတ္တဟာ သနန္နံ နောနာနံ-.

ဝတ္တ၊ ဟာ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ သ၊ နံ ဝိဘတ်တို့၏ နော၊ နံ အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ဝတ္တဟာ သနန္နံ နောနာနံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမ; ဝတ္တဟာ နော, ဝတ္တဟာနာနံ.

ဝတ္တ၊ ဟာ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ သ၊ နံ ဝိဘတ်တို့၏ နော၊ နံ အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ - vattahā no၊ vattahānānaṃ။

ဗြဟ္မဿု ဝါ-.

ဗြဟ္မသဒ္ဒါ၏ ဥအက္ခရာသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ဗြဟ္မဿု ဝါ ဟောတိ သနံသု; ဗြဟ္မုနော, ဗြဟ္မဿ, ဗြဟ္မူနံ ဗြဟ္မာနံ.

ဗြဟ္မသဒ္ဒါ၏ သ၊ နံ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌ ဥအက္ခရာသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - brahmuno၊ brahmassa၊ brahmūnaṃ၊ brahmānaṃ။

နာမှိ-.

နာဝိဘတ်၌။

ဗြဟ္မဿု ဟောတိ နာမှိ; ဗြဟ္မုနာ,

ဗြဟ္မသဒ္ဒါ၏ နာဝိဘတ်၌ ဥအက္ခရာသည် ဖြစ်၏။ ပုံစံ - brahmunā။

ပုမကမ္မထာမဒ္ဓါနံ ဝါ သသ္မာသု စ-.

ပုမ၊ ကမ္မ၊ ထာမ၊ အဒ္ဓါန သဒ္ဒါတို့၏ (ဥအက္ခရာသည်) သ၊ သ္မာ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း၊ နာဝိဘတ်၌လည်းကောင်း ဝါ ဖြစ်၏။

ပုဒီနမု ဟောတိ ဝါ သသ္မာသု နာမှိ စ; ပုမုနော, ပုမဿ; ပုမုနာ, ပုမာနာ, ပုမုနာ, ပုမာနာ; ကမ္မုနော, ကမ္မဿ; ကမ္မုနာ ကမ္မသ္မာ; ကမ္မုနာ, ကမ္မနာ; ဌာမုနော, ဌာမဿ;ဌာမုနာ, ဌာမသ္မာ; ဌာမုနာ, ဌာမေန; အဒ္ဓုနော, အဒ္ဓဿ; အဒ္ဓုနာ, အဒ္ဓသ္မာ;အဒ္ဓုနာ, အဒ္ဓနာ.

ပုမအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ ဥအက္ခရာသည် သ၊ သ္မာ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌လည်းကောင်း၊ နာဝိဘတ်၌လည်းကောင်း ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - pumuno၊ pumassa၊ pumunā၊ pumānā၊ pumunā၊ pumānā၊ kammuno၊ kammassa၊ kammunā၊ kammasmā၊ kammunā၊ kammanā၊ ṭhāmuno၊ ṭhāmassa၊ ṭhāmunā၊ ṭhāmasmā၊ ṭhāmunā၊ ṭhāmena၊ addhuno၊ addhassa၊ addhunā၊ addhasmā၊ addhunā၊ addhanā။

ယုဝါ သဿနော-.

ယုဝါသဒ္ဒါမှ နောက်၌ သဝိဘတ်၏ အိနအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

ယုဝါ သဿဝါ ဣနော ဟောတိ, ယုဝိနော, ယုဝဿ.

ယုဝါသဒ္ဒါမှ နောက်၌ သဝိဘတ်၏ အိနအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - yuvino၊ yuvassa။

နောတ္တာတုမာ-.

အတ္တ၊ အာတုမ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ သဝိဘတ်၏ နောအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

အတ္တာတုမေဟိ သဿ နော ဟောတိ ဝါ; အတ္တနော, အတ္တဿ; အာတုမနော, အာတုမဿ.

အတ္တ၊ အာတုမ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ သဝိဘတ်၏ နောအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - attano၊ attassa၊ ātumano၊ ātumassa။

သုဟိသု နက-.

သု၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့၌ နက ဖြစ်၏။

အတ္တအာတုမာနံ သုဟိသု ဝါ နက ဟောတိ; အတ္တနေသု, အတ္တေသု, အာတုမနေသု, အာတုမေသု; အတ္တနေဟိ, အတ္တေဟိ; အာတုမနေဟိ, အာတုမေဟိ–-ကထံ?ဝေရိနေသူတိ-နက ဣတိ ယောဂဝိဘာဂါ.

အတ္တ၊ အာတုမ သဒ္ဒါတို့၏ သု၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့၌ နကအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - attanesu၊ attesu၊ ātumanesu၊ ātumesu၊ attanehi၊ attehi၊ ātumanehi၊ ātumehi။ (မေး) 'verinesu' ဟူ၍ အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း? (ဖြေ) 'naka' ဟူသော သုတ်ခွဲခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) ကြောင့် ဖြစ်၏။

သ္မာဿနာ ဗြဟ္မာ စ-.

ဗြဟ္မ၊ အတ္တ၊ အာတုမ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ သ္မာဝိဘတ်၏ နာအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

ဗြဟ္မ အတ္တအာတုမေဟိ စ သ္မာဿ နာ ဟောတိ; ဗြဟ္မုနာ, အတ္တနာ, အာတုမနာ.

ဗြဟ္မ၊ အတ္တ၊ အာတုမ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်၌ သ္မာဝိဘတ်၏ နာအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ပုံစံ - brahmunā၊ attanā၊ ātumanā။

ဣမေတာနမေနာဏွာဒေသေ ဒုတိယာယံ-.

ဣမ၊ ဧတ သဒ္ဒါတို့၏ ဒုတိယာဝိဘတ်၌ အနွါဒေသဖြစ်ရာ၌ ဧနအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

ဣမဧတသဒ္ဒါနံ ကထိတာနုကထနဝိသယေ ဒုတိယာယမေနာဒေသော ဟောတိ; ဣမံ ဘိက္ခုံ ဝိနယမဇ္ဈာပယအထော ဧနံ ဓမ္မမဇ္ဈာပယ, ဣမေ ဘိက္ခူ ဝိနယမဇ္ဈာပယ အထော ဧနေ ဓမ္မမဇ္ဈာပယ; ဧဝမေ တဿ စ ယောဇနီယံ.

ပြောဆိုပြီးသည်ကို ထပ်မံပြောဆိုရာ (အနွါဒေသ) အရာ၌ ဣမ၊ ဧတ သဒ္ဒါတို့၏ ဒုတိယာဝိဘတ်၌ ဧနအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ပုံစံ - imaṃ bhikkhuṃ vinayamajjhāpaya atho enaṃ dhammamajjhāpaya၊ ime bhikkhū vinayamajjhāpaya atho ene dhammamajjhāpaya။ ဤနည်းတူစွာ ဧတသဒ္ဒါ၌လည်း ယှဉ်စပ်အပ်၏။

ကိဿ ကော သဗ္ဗာသု-.

ခပ်သိမ်းသော ဝိဘတ်တို့၌ ကိသဒ္ဒါ၏ ကောအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တိသုကိဿကော ဟောတိ; ကော, ကေ, ကာ, ကာယော, ကံ, ကာနိ, ကေနေစ္စာဒိ.

ခပ်သိမ်းသော ဝိဘတ်တို့၌ ကိသဒ္ဒါ၏ ကောအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ပုံစံ - ko၊ ke၊ kā၊ kāyo၊ kaṃ၊ kāni၊ keneccādi။

ကိ သသ္မိံသုဝါနိတ္ထိယံ-.

ဣတ္ထိလိင်မဟုတ်သည်၌ သ၊ သ္မိံ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌ ကိသဒ္ဒါ၏ ကိအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။

အနိတ္ထိယံ ကိဿ ကိ ဝါ ဟောတိ သသ္မိံသု; ကိဿ, ကဿ, ကိသ္မိံ, ကသ္မိံ; အနိတ္ထိယန္တိ-ကိံ? ကော, ကံ.

ဣတ္ထိလိင်မဟုတ်သည်၌ သ၊ သ္မိံ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌ ကိသဒ္ဒါ၏ ကိအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - kissa၊ kassa၊ kismiṃ၊ kasmiṃ။ ဣတ္ထိလိင်မဟုတ်သည်၌ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ko၊ kaṃ။

ဣမဿိဒံ ဝါ-.

ဣမသဒ္ဒါ၏ ဣဒံအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။

အံသိသု သဟ တေဟိဣမဿိဒံ ဟောတိ ဝါ နပုံသကေ; ဣဒံ, ဣမံ; ဣဒံ,ဣမံ.

နပုံသကလိင်၌ အံ၊ သိ ဝိဘတ်တို့နှင့်တကွ ထိုဣမသဒ္ဒါ၏ ဣဒံအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - idaṃ၊ imaṃ၊ idaṃ၊ imaṃ။

အမုဿာဒုံ-.

အမုသဒ္ဒါ၏ အဒုံအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

အံသိသု သဟ တေဟိ အမုဿ အဒုံ ဟောတိ ဝါ နပုံသကေ; အဒုံ, အမုံ; အဒုံ, အမုံ.

နပုံသကလိင်၌ အံ၊ သိ ဝိဘတ်တို့နှင့်တကွ ထိုအမုသဒ္ဒါ၏ အဒုံအာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပုံစံ - aduṃ၊ amuṃ၊ aduṃ၊ amuṃ။

သုမ္ဘာမ္ဘဿာသ္မာ-

သုဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော အမှသဒ္ဒါအား အသ္မာ ဖြစ်၏။

အဟ္မဿ အသ္မာ ဟောတိ ဝါ သုမှိ; ဘတ္တီရသ္မာသု သာ တဝ; ဝါတွေဝ-အမှေသု.

သုဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော အမှသဒ္ဒါအား အသ္မာသည် အချို့ ဖြစ်၏၊ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော အသ္မာသဒ္ဒါတို့၌ ထိုအသ္မာသဒ္ဒါသည် ဖြစ်၏၊ အမှသဒ္ဒါတို့၌ 'ဝါ' သဒ္ဒါသည် အစဉ်လိုက်၏။

နမှိ တိစတုန္တမိတ္ထိယံ တိဿစတဿာ-.

ဏံဝိဘတ်၌ ဣတ္ထိလိင်၌ တိ၊ စတုသဒ္ဒါတို့အား တိဿ၊ စတဿ ဖြစ်ကုန်၏။

နမှိ တိစတုန္နံ တိဿဝတဿာ ဟောန္တိတ္ထိယံ ယထာက္ကမံ; တိဿန္နံ, ဝတဿန္နံ; ဣတ္ထိယန္တိ-ကိံ? တိဏ္ဏံ, စတုန္နံ.

ဏံဝိဘတ်၌ ဣတ္ထိလိင်၌ တိ၊ စတုသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း တိဿ၊ စတဿ တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တိဿန္နံ၊ စတဿန္နံ။ 'ဣတ္ထိယံ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? တိဏ္ဏံ၊ စတုန္နံ။

တိဿောစတဿော ယောမှိ သဝိဘတ္တီနံ-. ဝိဘတ္တိသဟိတာနံ တိဝတုန္နံ ယောမှိ တိဿော စတဿော ဟောန္တိတ္ထိယံ ယထာက္ကမံ; တိဿော,စတဿော

ယောဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော တိ၊ စတုသဒ္ဒါတို့အား ဣတ္ထိလိင်၌ အစဉ်အတိုင်း တိဿော၊ စတဿော တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တိဿော၊ စတဿော။

တီဏိစတ္တာရိ နပုံသကေ-.

နပုံလိင်၌ တီဏိ၊ စတ္တာရိ ဖြစ်ကုန်၏။

ယောမှိသဝိဘတ္တီနံ တိစတုန္နံ ယထာက္ကမံတီဏိ စတ္တာရိ ဟောန္တိ နပုံသကေ; တီဏိ, စတ္တာရိ.

ယောဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော တိ၊ စတုသဒ္ဒါတို့အား နပုံလိင်၌ အစဉ်အတိုင်း တီဏိ၊ စတ္တာရိ တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တီဏိ၊ စတ္တာရိ။

ပုမေ တယောစတ္တာရော-.

ပုလ္လိင်၌ တယော၊ စတ္တာရော ဖြစ်ကုန်၏။

ယောမှိ သဝိဘတ္တီနံ တိစတုန္နံ တယောစတ္တာရော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပုလ္လိင်္ဂေ; တယော, စတ္တာရော.

ယောဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော တိ၊ စတုသဒ္ဒါတို့အား ပုလ္လိင်၌ အစဉ်အတိုင်း တယော၊ စတ္တာရော တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တယော၊ စတ္တာရော။

စတုရောဝါ စတုဿ-.

စတုသဒ္ဒါအား စတုရောသည်လည်း ဖြစ်၏။

စတုသဒ္ဒဿ သဝိဘတ္တိဿ ယောမ္ဘိ စတုရော ဝါ ဟောတိ ပုလ္လိင်္ဂေ; စတုရော ဇနာ သံဝိဓာယ; ကထံ? စတုရော နိမိတ္တေနာဒ္ဒသာသိန္တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသာ.

ယောဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော စတုသဒ္ဒါအား ပုလ္လိင်၌ စတုရောသည် အချို့ ဖြစ်၏။ စတုရော ဇနာ သံဝိဓာယ။ အဘယ်သို့နည်း? စတုရော နိမိတ္တေနာဒ္ဒသာသိန္တိ ဟူသည် လိင်ချော်ခြင်း (လိင်္ဂဝိပလ္လာသ) တို့တည်း။

မယမသ္မာမှဿ-.

အမှသဒ္ဒါအား မယံ၊ အသ္မာကံ၊ အမှာကံ ဖြစ်ကုန်၏။

ယေယာသွမှဿ သဝိဘတ္တိဿအသ္မာကံမမံ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; အသ္မာကံ, အမှာကံ; မမံ, မမ.

ယေ၊ ယာ၊ သု ဝိဘတ်တို့၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော အမှသဒ္ဒါအား အစဉ်အတိုင်း အသ္မာကံ၊ မမံ တို့သည် အချို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အသ္မာကံ၊ အမှာကံ၊ မမံ၊ မမ။

သိမ္ဘဟံ-.

သိဝိဘတ်၌ အဟံ ဖြစ်၏။

သိမှိ အမှဿ သဝိဘတ္တိဿ အဟံ ဟောတိ; အဟံ.

သိဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော အမှသဒ္ဒါအား အဟံ ဖြစ်၏။ အဟံ။

တုမှဿ တုဝံတွမမှိ စ-.

အံဝိဘတ်၌လည်းကောင်း၊ သိဝိဘတ်၌လည်းကောင်း တုမှသဒ္ဒါအား တုဝံ၊ တွံ ဖြစ်ကုန်၏။

အမှီ သိမှိ စ တုဟ္မဿ သဝိဘတ္တိဿ တုဝံတွံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တုဝံ, တွံ.

အံဝိဘတ်၌လည်းကောင်း၊ သိဝိဘတ်၌လည်းကောင်း ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှသဒ္ဒါအား အစဉ်အတိုင်း တုဝံ၊ တွံ တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တုဝံ၊ တွံ။

တယာတယီနံ တွံ ဝါ တဿ-.

တယာ၊ တယိ သဒ္ဒါတို့၏ တကာရအား တွသည် အချို့ ဖြစ်၏။

တုမှဿတယာတယီနံ တကာရဿတွ ဟောတိ ဝါ; တွယာ, တယာ; တွယိ, တယိ.

တုမှသဒ္ဒါ၏ တယာ၊ တယိ ဟူသော ရုပ်တို့၌ တကာရအား တွသည် အချို့ ဖြစ်၏။ တွယာ၊ တယာ၊ တွယိ၊ တယိ။

သ္မာမှိ တွမှာ-.

သ္မာဝိဘတ်၌ တွမှာ ဖြစ်၏။

သ္မာမှိ တုမှဿ သဝိဘတ္တိဿ တွမှာ ဟောတိ ဝါ; ပတ္တာ နိဿံသယံ [ ] တွမှာ–-ဝါတွေဝ-တွယာ.

သ္မာဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှသဒ္ဒါအား တွမှာသည် အချို့ ဖြစ်၏။ ပတ္တာ နိဿံသယံ... တွမှာ။ 'ဝါ' သဒ္ဒါ အစဉ်လိုက်သောကြောင့်— တွယာ။

န္တန္တုနံ န္တော ယောမှိ ပဌမေ-.

ပထမယောဝိဘတ်၌ အန္တပစ္စည်းဆုံးသော သဒ္ဒါတို့အား န္တော ဖြစ်၏။

ပဌမေ ယောမှိ န္တန္တုနံ သဝိဘတ္တိနံ န္တော ဣစ္စာဒေသော ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆန္တော, ဂစ္ဆန္တာ; ဂုဏဝန္တော, ဂုဏဝန္တာ.

ပထမယောဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော အန္တပစ္စည်းဆုံးသော သဒ္ဒါတို့အား န္တော ဟူသော အာဒေသသည် အချို့ ဖြစ်၏။ ဂစ္ဆန္တော၊ ဂစ္ဆန္တာ၊ ဂုဏဝန္တော၊ ဂုဏဝန္တာ။

တံ နမှိ-.

ဏံဝိဘတ်၌ တံ ဖြစ်၏။

နမှိ န္တန္တုနံ သဝိဘတ္တိနံ တံ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆတံ, ဂစ္ဆန္တာနံ; ဂုဏဝတံ, ဂုဏဝန္တာနံ.

ဏံဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော အန္တပစ္စည်းဆုံးသော သဒ္ဒါတို့အား တံသည် အချို့ ဖြစ်၏။ ဂစ္ဆတံ၊ ဂစ္ဆန္တာနံ၊ ဂုဏဝတံ၊ ဂုဏဝန္တာနံ။

တောတာတိတာ သသ္မာသ္မိံနာသု-.

သ၊ သ္မာ၊ သ္မိံ၊ နာ ဝိဘတ်တို့၌ တော၊ တာ၊ တိ၊ တာ ဖြစ်ကုန်၏။

သာဒိသုန္တန္တုနံ သဝိဘတ္တိနံ တောတာတိတာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; ဂစ္ဆတော, ဂစ္ဆန္တဿ; ဂုဏဝတော, ဂုဏဝန္တဿ; ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တမှာ; ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တမှာ; ဂစ္ဆတိ, ဂစ္ဆန္တေ;ဂုဏဝတိ, ဂုဏဝန္တေ; ဂစ္ဆတာ, ဂစ္ဆန္တေန; ဂုဏဝတာ, ဂုဏဝန္တေန.

သ-စသော ဝိဘတ်တို့၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော အန္တပစ္စည်းဆုံးသော သဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း တော၊ တာ၊ တိ၊ တာ တို့သည် အချို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဂစ္ဆတော၊ ဂစ္ဆန္တဿ၊ ဂုဏဝတော၊ ဂုဏဝန္တဿ၊ ဂစ္ဆတာ၊ ဂစ္ဆန္တမှာ၊ ဂုဏဝတာ၊ ဂုဏဝန္တမှာ၊ ဂစ္ဆတိ၊ ဂစ္ဆန္တေ၊ ဂုဏဝတိ၊ ဂုဏဝန္တေ၊ ဂစ္ဆတာ၊ ဂစ္ဆန္တေန၊ ဂုဏဝတာ၊ ဂုဏဝန္တေန။

ဋဋာအံ ဂေ-.

ဂေဝိဘတ်၌ ဋ၊ ဋာ၊ အံ ဖြစ်ကုန်၏။

ဂေ ပရေ န္တန္တုနံ သဝိဘတ္တီနံ ဋဋာအံ ဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ; ဘော ဂစ္ဆ, ဘော ဂစ္ဆာ, ဘောက ဂစ္ဆံ; ဘော ဂုဏဝ, ဘော ဂုဏဝါ, ဘော ဂုဏဝံ.

ဂေဝိဘတ်သည် နောက်၌ရှိသော် ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော အန္တပစ္စည်းဆုံးသော သဒ္ဒါတို့အား ဋ၊ ဋာ၊ အံ ဟူသော အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ဘော ဂစ္ဆ၊ ဘော ဂစ္ဆာ၊ ဘော ဂစ္ဆံ၊ ဘော ဂုဏဝ၊ ဘော ဂုဏဝါ၊ ဘော ဂုဏဝံ။

ယောမှိ ဒွိန္နံ ဒုဝေဉ္စေ-.

ယောဝိဘတ်၌ ဒွိသဒ္ဒါအား ဒုဝေလည်းကောင်း ဖြစ်၏။

ယောမှိ ဒွိဿ သဝိဘတ္တိဿ ဒုဝေဒွေ ဟောန္တိ ပစ္စေကံ; ဒုဝေ, ဒွေ.

ယောဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဒွိသဒ္ဒါအား ဒုဝေ၊ ဒွေ တို့သည် အသီးသီး ဖြစ်ကုန်၏။ ဒုဝေ၊ ဒွေ။

ဒုဝိန္နံ နမှိ ဝါ-.

ဏံဝိဘတ်၌ ဒုဝိန္နံသည် အချို့ ဖြစ်၏။

နမှိ ဒွိဿ သဝိဘတ္တိဿ ဒုဝိန္နံ ဟောတိ ဝါ; ဒုဝိန္နံ, ဒွိန္နံ.

ဏံဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဒွိသဒ္ဒါအား ဒုဝိန္နံသည် အချို့ ဖြစ်၏။ ဒုဝိန္နံ၊ ဒွိန္နံ။

ရာဇဿ ရညံ-.

ရာဇသဒ္ဒါအား ရညံ ဖြစ်၏။

နမှိ ရာဇသဒ္ဒဿသဝိဘတ္တိဿရညံ ဟောတိ ဝါ; ရညံ, ရဇာနံ

ဏံဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ရာဇသဒ္ဒါအား ရညံသည် အချို့ ဖြစ်၏။ ရညံ၊ ရာဇာနံ။

နာသ္မာသု ရညာ-.

နာ၊ သ္မာ ဝိဘတ်တို့၌ ရညာ ဖြစ်၏။

နာသ္မာသု ရာဇဿ သဝိဘတ္တိဿရညာ ဟောတိ, ရညာ ကတံ, ရညာနိဿဋံ.

နာ၊ သ္မာ ဝိဘတ်တို့၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ရာဇသဒ္ဒါအား ရညာ ဖြစ်၏။ ရညာ ကတံ၊ ရညာ နိဿဋံ။

ရညောရညဿရာဇိနော သေ-.

သဝိဘတ်၌ ရညော၊ ရညဿ၊ ရာဇိနော ဖြစ်ကုန်၏။

သေ ရာဇဿ သဝိဘတ္တိဿ ရညောရညဿရာဇိနော ဟောန္တီ; ရညော, ရညဿ, ရာဇိနော.

သဝိဘတ်၌ ဝိဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ရာဇသဒ္ဒါအား ရညော၊ ရညဿ၊ ရာဇိနော တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ရညော၊ ရညဿ၊ ရာဇိနော။

သ္မိမှိ ရညေရာဇိနိ-.

သ္မိံဝိဘတ်၌ ရညေ၊ ရာဇိနိ ဖြစ်ကုန်၏။

သ္မိမှိ ရာဇဿ သဝိဘတ္တိဿ ရညေရာဇိနိ ဟောန္တိ; ရညေ,ရာဇိနိ.

Smim-vibhakti ၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ရာဇသဒ္ဒါအား raññe, rājini ဟူသော အာဒေသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ raññe, rājini။

သမာသေ ဝါ-.

သမာသ်၌ ဝါ (အချို့ ဖြစ်ကုန်၏)။

သမာသဝိသယေ ဧတေ အာဒေသာ ရာဇဿဝါ ဟောန္တိ; ကာသိရညာ, ကာသိရာဇေန; ကာသိရညာ, ကာသိရာဇသ္မာ; ကာသိရညော, ကာသိရာဇဿ; ကာသိရညေ, ကာသိရာဇေ.

သမာသ်၏ အရာ၌ ဤအာဒေသတို့သည် ရာဇသဒ္ဒါအား ဝါ (အချို့) ဖြစ်ကုန်၏။ kāsiraññā, kāsirājena။ kāsiraññā, kāsirājasmā။ kāsirañño, kāsirājassa။ kāsirañge, kāsirāje။

သ္မိမှိ တုမှာမှာနံတယိမယိ-.

Smim-vibhakti ၌ တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား tayi, mayi တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

သ္မိမှိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တယိမယိ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တယိ,မယယိ.

Smim-vibhakti ၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း tayi, mayi တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ tayi, mayi။

အမှိ တံမံတဝံမမံ-.

Am-vibhakti ၌ taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

အမှိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တံမံတဝံမမံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တံ, မံ, တဝံ, မမံ.

Am-vibhakti ၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ taṃ, maṃ, tavaṃ, mamaṃ။

နာသ္မာသုတယာမယာ-.

Nā-vibhakti, Smā-vibhakti တို့၌ tayā, mayā တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

နာသ္မာသု တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တယာမယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တယာ ကတံ, မယာ ကတံ; တယာ နိဿဋံ, မယာ နိဿဋံ.

Nā-vibhakti, Smā-vibhakti တို့၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း tayā, mayā တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ tayā kataṃ, mayā kataṃ။ tayā nissaṭaṃ, mayā nissaṭaṃ။

တဝမမတုယှံမယှံ သေ-.

Sa-vibhakti ၌ tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

သေတုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တဝမမတုယှံမယှံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တဝ, တုယှံ; မမ,မယှံ.

Sa-vibhakti ၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ tava, tuyhaṃ။ mama, mayhaṃ။

ငံငကံ နမှိ-.

Naṃ-vibhakti ၌ ṅaṃ, ṅākaṃ တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

နမှိ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ ငံငါကံ ဟောန္တိ ပစ္စေကံ; တုမှံ, တုမှာကံ, အမှံ, အမှာကံ–-ယထာသင်္ချမတြ န ဝိဝစ္ဆတေ.

Naṃ-vibhakti ၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား တစ်ပါးစီ (အသီးသီး) ṅaṃ, ṅākaṃ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ။ ဤ၌ အစဉ်အတိုင်း ယူခြင်းကို မအလိုရှိအပ်။

ဒုတိယေ ယောမှိ ဝါ-.

ဒုတိယမြောက် Yo-vibhakti ၌ ဝါ (အချို့ ဖြစ်ကုန်၏)။

တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ ပစ္စေကံ ငံငါကံ ဝါ ဟောန္တိ ယောမှိ ဒုတိယေ; တုမှံ’တုမှာကံ, တုမှေ; အမှံ,အမှာကံ,အမှေ.

ဒုတိယမြောက် Yo-vibhakti ၌ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား တစ်ပါးစီ (အသီးသီး) ṅaṃ, ṅākaṃ တို့သည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်ကုန်၏။ tumhaṃ, tumhākaṃ, tumhe။ amhaṃ, amhākaṃ, amhe။

အပါဒါဒေါ ပဒတေကဝါကျေ-.

ဂါထာ/ဝါကျ၏ အစ၌ မဟုတ်သော၊ ပုဒ်၏နောက်၌ ရှိသော၊ တစ်ခုတည်းသော ဝါကျ၌ (ဖြစ်ကုန်၏)။

ဣဒမဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ; ပဇ္ဇတေ’နေနတ္ထောတိ-ပဒံ, သျာဒျန္တံ တျာဒျာန္တဉ္စ; ပဒသမူဟော ဝါကျံ.

ဤသည်ကား အာဏာပျံ့နှံ့ရာ (အဓိကာရ) ဟု သိအပ်၏။ အနက်ကို ၎င်းဖြင့် သိစေတတ်သောကြောင့် ပုဒ် (pada) မည်၏၊ (ထိုပုဒ်သည်) သိအဆုံးရှိသော ပုဒ်နှင့် တိအဆုံးရှိသော ပုဒ်လည်း ဖြစ်၏။ ပုဒ်တို့၏ အပေါင်းသည် ဝါကျ (vākya) မည်၏။

ယောနံဟိသွပဉ္စမျာ ဝေါနော-.

ပဉ္စမီဝိဘတ်မှတစ်ပါးသော Yo, Naṃ, Hi တို့၌ vo, no တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

အပဉ္စမိယာ ယောနံဟိသွပါဒါဒေါ ဝတ္တမာနာနံ ပဒသ္မာ ပရေသံ ဧကဝါကျေ ဌိတာနံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ ဝေါ နော ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; တိဋ္ဌထ ဝေါ, တိဋ္ဌထ တုမှေ; တိဋ္ဌာမ နော, တိဋ္ဌာမ မယံ; ပဿတိ ဝေါ, ပဿတိ တုမှေ; ပဿတိ နော, ပဿတိအမှေ; ဒီယတေ ဝေါ, ဒီယတေ တုမှံ; ဒီယတေ နော,

ပဉ္စမီဝိဘတ်မှတစ်ပါးသော Yo, Naṃ, Hi ဝิဘတ်တို့၌၊ ဂါထာ/ဝါကျ၏အစ၌ မဟုတ်ဘဲ တည်ကုန်သော၊ ပုဒ်၏နောက်၌ ရှိကုန်သော၊ တစ်ခုတည်းသော ဝါကျ၌ တည်ကုန်သော၊ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း vo, no တို့သည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်ကုန်၏။ tiṭṭhatha vo, tiṭṭhatha tumhe။ tiṭṭhāma no, tiṭṭhāma mayaṃ။ passati vo, passati tumhe။ passati no, passati amhe။ dīyate vo, dīyate tumhaṃ။ dīyate no,

ဒီယတေ အမှံ; ဓနံ ဝေါ, ဓနံ တုမှံ; ဓနံ နော, ဓနံ အမှံ; ကတံ ဝေါ, ကတံ တုမှေဟိ; ကတံ နော, ကတံ အမှေဟိ–-အပဉ္စမျာတိ-ကိံ?နိဿဋံ တုမှေဟိ, နိဿဋံ အမှေဟိ; အပါဒါဒေါတွေဝ

dīyate amhaṃ။ dhanaṃ vo, dhanaṃ tumhaṃ။ dhanaṃ no, dhanaṃ amhaṃ။ kataṃ vo, kataṃ tumhehi။ kataṃ no, kataṃ amhehi။ 'ပဉ္စမီဝိဘတ်မှတစ်ပါးသော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? nissaṭaṃ tumhehi, nissaṭaṃ amhehi ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။ 'ဂါထာ/ဝါကျ၏အစ၌ မဟုတ်သော' ဟုသာလျှင်တည်း။

‘‘ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ,တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကံ’’;

“ဗိုလ်ခြေအားလည်း ရဟန်းတို့အား ပေးလှူအပ်ပြီ၊ သင်တို့သည် များစွာသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးအပ်ပြီ။”

ပဒတောတွေဝ- တုမှေ တိဋ္ဌထ; ဧကဝါကျေတွေဝ- ဒေဝဒတ္တော တိဋ္ဌတိ ဂါမေ, တုမှေ တိဋ္ဌထနဂရေ; သဝိဘတ္တီနံတွေဝ- အရဟတိ ဓမ္မော တုမှာဒိနံ; အရဟတိ ဓမ္မော အမှာဒိသာနံ.

'ပုဒ်၏နောက်၌ ရှိသော' ဟုသာလျှင်တည်း - tumhe tiṭṭhatha။ 'တစ်ခုတည်းသော ဝါကျ၌' ဟုသာလျှင်တည်း - devadatto tiṭṭhati gāme, tumhe tiṭṭhatha nagare။ 'ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော' ဟုသာလျှင်တည်း - arahati dhammo tumhādinaṃ, arahati dhammo amhādisānaṃ။

တေမေ နာသေ-.

Nā, Sa ဝิဘတ်တို့၌ te, me တို့ (ဖြစ်ကုန်၏)။

နာမှိ သေ စ အပါဒါဒေါ ဝတ္တမာနာနံ ပဒသ္မာ ပရေသံ ဧက ဝါကျေ ဌိတာနံ တုမှအမ္ဘသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တီနံ တေမေ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ကတံ တေ, ကတံ တယာ; ကတံမေ, ကတံ မယာ; ဒီယတေ တေ, ဒီယတေ တဝ; ဒီယတေ မေ, ဒီယယတေ မမ; ဓနံ တေ, ဓနံမေ, ဓနံ မမ.

Nā-vibhakti နှင့် Sa-vibhakti တို့၌၊ ဂါထာ/ဝါကျ၏အစ၌ မဟုတ်ဘဲ တည်ကုန်သော၊ ပုဒ်၏နောက်၌ ရှိကုန်သော၊ တစ်ခုတည်းသော ဝါကျ၌ တည်ကုန်သော၊ ဝิဘတ်နှင့်တကွဖြစ်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား အစဉ်အတိုင်း te, me တို့သည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်ကုန်၏။ kataṃ te, kataṃ tayā။ kataṃ me, kataṃ mayā။ dīyate te, dīyate tava။ dīyate me, dīyate mama။ dhanaṃ te, dhanaṃ me, dhanaṃ mama။

အနွာဒေသေ-.

နောက်ထပ်ညွှန်ပြခြင်း (အနွာဒေသ) ၌ (မြဲကုန်၏)။

ကထိတာနုကထနဝိသယေ တုမှအမှသဒ္ဒါနမာဒေသာ နိစ္စံ ဘဝန္တိ ပုနဗ္ဗိဓာနာ; ဂါမော တုမှံ ပရိဂ္ဂဟော, အထော ဇနပဒေါ ဝေါ ပရိဂ္ဂဟော.

ပြောဆိုအပ်ပြီးသည်ကို ထပ်မံ၍ ပြောဆိုခြင်း၏ အရာ၌ တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ အာဒေသတို့သည် တစ်ဖန်ပြန်လည်စီရင်ခြင်းကြောင့် အမြဲဖြစ်ကုန်၏။ gāmo tumhaṃ pariggaho, atho janapado vo pariggaho။

သပုဗ္ဗာ ပဌမန္တာ ဝါ-.

ရှေ့၌ရှိသောပုဒ်ရှိသော ပဌမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်မှ (နောက်၌ရှိသော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့အား) ဝါ (ဖြစ်ကုန်၏)။

ဝိဇ္ဇမာနပုဗ္ဗသ္မာ ပဌမန္တာ ပရေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနမာ ဒေသာ ဝါ ဟောန္တိ အနွာဒေသေ’ပိ; ဂါမေ ပဋော တုမှာကံ, အထော နဂရေ ကမ္ဗလော ဝေါ; အထော နဂရေ ကမ္ဗလော တုမှာကံ; သပုဗ္ဗာတိ-ကိံ? ပဋော တုမှာကံ, အထော ကမ္ဗလော ဝေါ; ပဌ မန္တာတိ-ကိံ-ပဋော နဂရေ တုမှာကံ, အထော ကမ္ဗလော ဂါမေ ဝေါ.

ထင်ရှားရှိသော ရှေ့ပုဒ်ရှိသော ပဌမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်မှ နောက်၌ရှိကုန်သော တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ အာဒေသတို့သည် အနွာဒေသ (နောက်ထပ်ညွှန်ပြခြင်း) ၌ပင်သော်လည်း ဝါ (အချို့) ဖြစ်ကုန်၏။ gāme paṭo tumhākaṃ, atho nagare kambalo vo; atho nagare kambalo tumhākaṃ။ 'ရှေ့၌ရှိသောပုဒ်ရှိသော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? paṭo tumhākaṃ, atho kambalo vo ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။ 'ပဌမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? paṭo nagare tumhākaṃ, atho kambalo gāme vo ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

န ဝဝါဟာဟေဝယောဂေ-.

va, vā, ha, aha, eva တို့နှင့် ယှဉ်သော် (မဖြစ်ကုန်)။

စာဒီဟိ ယောဂေ တုမှအမှသဒ္ဒါနမာဒေသာ န ဟောန္တိ; ဂါမော တဝ စ ပရိဂ္ဂဟော, မမ စ ပရိဂ္ဂဟော; ဂါမော တဝ ဝါ ပရိဂ္ဂဟော, မမ ဝါ ပရိဂ္ဂဟော; ဂါမော တဝဟ ပရိဂ္ဂဟော, မမဟ ပရိဂ္ဂဟော; ဂါမော တဝါဟ ပရိဂ္ဂဟော, မမာဟ ပရိဂ္ဂ ဟော; ဂါမာ တဝေဝ ပရိဂ္ဂဟော, မမေဝ ပရိဂ္ဂဟော; ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဥဒါဟရရိတဗ္ဗံ–-ယောဂေတိ ကိံ? ဂါမောစ တေ ပရိဂ္ဂဟော, နဂရဉ္စ မေ ပရိဂ္ဂဟော.

စသဒ္ဒါအစရှိသည်တို့နှင့် ယှဉ်သော် တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ အာဒေသတို့သည် မဖြစ်ကုန်။ gāmo tava ca pariggaho, mama ca pariggaho။ gāmo tava vā pariggaho, mama vā pariggaho။ gāmo tavaha pariggaho, mamaha pariggaho။ gāmo tavāha pariggaho, mamāha pariggaho။ gāmo taveva pariggaho, mameva pariggaho။ ဤသို့ ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ ဥဒါဟရုဏ်ထုတ်အပ်၏။ 'ယှဉ်သော်' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? gāmo ca te pariggaho, nagarañca me pariggaho ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

ဒဿနတ္ထေနာလောစနေ-.

ရှုမြင်ခြင်းကို မပြုသော၊ ဖူးမြင်ခြင်းအနက်ရှိသော သဒ္ဒါနှင့် (ယှဉ်သော် မဖြစ်ကုန်)။

ဒဿနတ္ထေသု အာလောစနဝဇ္ဇိတေသု ပယုဇ္ဇမာနေသု တုမှ အမှသဒ္ဒါနမာဒေသာ န ဟောန္တိ; ဂါမော တုမှေ ဥဒ္ဒိဿာဂတော, ဂါမော အမှေ ဥဒ္ဒိဿာဂတော–-အနာလောစနေတိ-ကိံ? ဂါမော ဝေါ အာလောဝေတိ, ဂါမော နော အာလောစေတိ.

ရှုမြင်ခြင်း (အာလောစန) ကို ဖယ်ချန်၍ ဖူးမြင်ခြင်း (ဒဿန) အနက်ရှိသော သဒ္ဒါတို့ကို သုံးစွဲအပ်ကုန်သည်ရှိသော် တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ အာဒေသတို့သည် မဖြစ်ကုန်။ gāmo tumhe uddissāgato, gāmo amhe uddissāgato။ 'ရှုမြင်ခြင်းကို မပြုသော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? gāmo vo āloceti, gāmo no āloceti ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

အာမန္တဏံ ပုဗ္ဗမသန္တံဝ-.

ရှေ့၌ရှိသော အာမန္တန (ဟိတ်ခေါ်ခြင်း) သည် မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

အာမန္တဏံ ပုဗ္ဗမဝိဇ္ဇမာနံ ဝိယ ဟောတိ တုမှအမှသဒ္ဒါန မာဒေသဝိသယေ; ဒေဝဒတ္တ တဝ ပရိဂ္ဂဟော–-အာမန္တဏန္တိကိံ? ကမ္ဗလော တေ ပရိဂ္ဂဟော; ပုဗ္ဗန္တိ-ကိံ?’မယေတံ သဗ္ဗ မက္ခာတံ တုမှာကံ ဒွိဇပုင်္ဂဝါ’ ပရဿ ဟိ [ ] အဝိဇ္ဇမာနန္တာ အပါဒါဒေါတိ-ပဋိသေဓောန သိယာ? ဣဝါတိ-ကိံ? သဝနံ[ ] ယထာ သိယာ.

ရှေ့၌ရှိသော အာမန္တနသည် တုမှ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ အာဒေသပြုရာအရာ၌ မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ devadatta tava pariggaho။ 'အာမန္တန' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? kambalo te pariggaho ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။ 'ရှေ့၌ရှိသော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'mayetaṃ sabba makkhātaṃ tumhākaṃ dvijapuṅgavā' ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

န သာမညဝစနမေကတ္ထေ-.

အနက်တစ်ခုတည်း၌ သာမညဝစန (ယေဘုယျစကား) ဖြစ်သော အာမန္တနသည် မရှိသကဲ့သို့ မဖြစ်။

သမာနာဓိကရဏေ ပရတော သာမညဝစနမာမန္တဏမသန္တံ ဝိယ န ဟောတိ; မာဏဝက ဇဋိလက တေပရိဂ္ဂဟော–-ပရဿာ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေ’ပိ ပုဗ္ဗရူပမုပါဒါယာဒေသော ဟောတိ; သာမည ဝစနန္တိ-ကိံ? ဒေဝဒတ္တ မာဏဝက တဝ ပရိဂ္ဂဟော; ဧကတ္ထေတိကိံ? ဒေဝဒတ္တ ယညဒတ္တ တုမှံ ပရိဂ္ဂဟော.

သမာနာဓိကရုဏ်းပုဒ်သည် နောက်၌ ရှိလတ်သော် သာမညဝစန (ယေဘုယျစကား) ဖြစ်သော အာမန္တနသည် မရှိသကဲ့သို့ မဖြစ်။ māṇavaka jaṭilaka te pariggaho။ (ဤ၌) နောက်ပုဒ်သည် မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း ရှေ့ရူပကို စွဲ၍ အာဒေသဖြစ်၏။ 'သာမညဝစန' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? devadatta māṇavaka tava pariggaho ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။ 'အနက်တစ်ခုတည်း၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? devadatta yaññadatta tumhaṃ pariggaho ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

ဗဟုသု ဝါ-.

အများကိန်း၌ တည်သော အာမန္တနသည် ဝါ (မရှိသကဲ့သို့ မဖြစ်)။

ဗဟုသု ဝတ္တမာနမာမန္တဏံ သာမညဝစနမေကတ္ထေ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝိယ ဝါ န ဟောတိ; ဗြာဟ္မဏာ ဂုဏဝန္တော တုမှာကံ ပရိဂ္ဂဟော; ဗြာဟ္မဏာ ဂုဏဝန္တော ဝေါ ပရိဂ္ဂဟော.

အများကိန်း၌ ဖြစ်သော သာမညဝစန ဖြစ်သော အာမန္တနသည် အနက်တစ်ခုတည်း၌ မရှိသကဲ့သို့ ဝါ (အချို့) မဖြစ်။ brāhmaṇā guṇavanto tumhākaṃ pariggaho။ brāhmaṇā guṇavanto vo pariggaho။

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ သျာဒိကဏ္ဍော ဒုတိယော.

ဤသို့ မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်း ဝုတ္တိ၌ ဒုတိယမြောက် သျာဒိကဏ်း ပြီး၏။

သျာဒိ သျာဒိနေကတ္ထံ-.

သျာဒိ (သိအစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည်) တစ်ခုမကသော အနက်၌ (ဖြစ်ကုန်၏)။

သျာဒျန္တံ သျာဒျာန္တေန သဟေကတ္ထံ ဟောတီတိ-ဣဒမဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ; သော စ ဘိန္နတ္ထာနမေကတ္ထိဘာဝေါ သမာသောတိ ဝုစ္စတေ.

ဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ဝိဘတ်အဆုံးရှိသော အခြားပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်၏ဟူသော ဤအရာကို အာဏာပျံ့နှံ့ရာ (အဓိကာရ) ဟု သိအပ်၏။ ထိုသို့ အနက်ကွဲပြားသော ပုဒ်တို့၏ အနက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်ခြင်းကို 'သမာသ်' (သမာသ) ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။

အသံချံ ဝိဘတ္တိသမ္ပတ္တိသမီပသာကလျာဘာဝယထာ ပစ္ဆာယုဂပဒတ္ထေ-.

အဝျယီဘာဝသမာသ်သည် ဝိဘတ်၊ ပြည့်စုံခြင်း (သမ္ပတ္တိ)၊ အနီး (သမီပ)၊ အကြွင်းမဲ့ပတ်လုံး (သာကလျ)၊ မရှိခြင်း (အဘာဝ)၊ လျောက်ပတ်ခြင်းစသော 'ယထာ' အနက်၊ နောက်၌ဖြစ်ခြင်း (ပစ္ဆာ)၊ တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်ခြင်း (ယုဂပဒ) အနက်တို့၌ ဖြစ်၏။

အသံချံ သျျာဒျန္တံ ဝိဘတျာဒီနမတ္ထေ ဝတ္တမာနံ သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထံ ဘဝတိ; တတ္ထ ဝိဘတျတ္ထေ တာဝ-ဣတ္ထိသု ကထာ ပဝတ္တာ အဓိတ္ထိ–-သမ္ပတ္တိ ဒွိဓာ အတ္တသမ္ပတ္တိ သမိဒ္ဓိ စသမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ, လိစ္ဆဝီနံ; သမိဒ္ဓိ ဘိက္ခာနံ သုဘိက္ခံ. သမီပေ-ကုမ္ဘဿ သမီပမုပကုမ္ဘံ–-သာကလျေ-သတိဏမဇ္ဈော ဟရတိ; သာဂ္ဂျဓီတေ–-အဘာဝေါ သမ္ဗန္ဓိဘေဒါ ဗဟုဝိဓော; တတြ ဣဒ္ဓါဘာဝေ-ဝိဂတာ ဣဒ္ဓိ သဒ္ဒိကာနံ ဒုဿဒ္ဒိကံ; အတ္ထာဘာဝေ-အဘာဝေါ မက္ခိကာနံ နိမ္မက္ခိကံ; အတိက္ကမာဘာဝေ-အတိဂတာနိ တိဏာနိ နိတ္တိဏံ; သမ္ပတာဘာဝေ-အတိဂတံ လဟုပါပုရဏံ အတိ လဟုပါပုရဏံ; လဟုပါပုရဏဿ နာယမုပဘောဂကာလောတိ အတ္ထော. ယယထာတ္ထော’နေကဝိဓော; တတြ ယောဂ္ဂတာယံ-အနုရူပံ သုရူပေါ ဝဟတိ; ဝိစ္ဆာယံ -အနွဒ္ဓမာသံ; အတ္ထာနတိဝတ္တိယံ- ယထာသတ္တိ; သဒိသတ္တေ- သဒိသော ကိခိယာ[ ] သကိခိ; အာနုပုဗ္ဗိယံ- အနုဇေဋ္ဌံ; ပစ္ဆာတ္ထေ [ -]အနုရထံ; ယုဂပဒတ္ထေ-သစက္ကံ နိဓိ.

အဝျယီဘာဝ ဟူသော ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်သည် ဝိဘတ်စသည်တို့၏ အနက်၌ ရှိသည်ဖြစ်၍ ဝိဘတ်အဆုံးရှိသော အခြားပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်၏။ ထိုအနက်တို့တွင် ဝိဘတ်အနက်၌ ကနဦးအားဖြင့်- အမျိုးသမီးတို့၌ စကားသည် ဖြစ်၏ဟူသော အနက်၌ 'အဓိတ္ထိ' ဟု ရှိ၏။ ပြည့်စုံခြင်း (သမ္ပတ္တိ) သည် အတ္တသမ္ပတ္တိ (မိမိပြည့်စုံခြင်း) နှင့် သမိဒ္ဓိ (ပေါများခြင်း) ဟု နှစ်ပါးရှိ၏။ မြတ်သော ဗြဟ္မာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းသည် 'သဗြဟ္မံ'။ လိစ္ဆဝီတို့၏ ဆွမ်းရိက္ခာ ပေါများခြင်းသည် 'သုဘိက္ခံ'။ အနီးအနက်၌- အိုး၏အနီးသည် 'ဥပကုမ္ဘံ'။ အကြွင်းမဲ့ပတ်လုံး (သာကလျ) အနက်၌- မြက်နှင့်တကွသော အရာအားလုံးကို ယူဆောင်၏ဟူသော အနက်၌ 'သတိဏမဇ္ဈံ'၊ မီးနှင့်တကွ သင်အံ့ဟူသော အနက်၌ 'သဂ္ဂိ'။ မရှိခြင်း (အဘာဝ) သည် ဆက်စပ်မှုကွဲပြားခြားနားခြင်းကြောင့် များစွာသော အပြားရှိ၏။ ထိုမရှိခြင်းတို့တွင် စည်းစိမ်ချမ်းသာ မရှိခြင်း (ဣဒ္ဓါဘာဝ) ၌- သဒ္ဒိကတိုင်းသားတို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာ ကင်းခြင်းသည် 'ဒုဿဒ္ဒိကံ'။ အရာဝတ္ထုမရှိခြင်း (အတ္ထာဘာဝ) ၌- ယင်ကောင်တို့၏ မရှိခြင်းသည် 'နိမ္မက္ခိကံ'။ လွန်မြောက်၍ မရှိခြင်း (အတိက္ကမာဘာဝ) ၌- မြက်တို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းသည် 'နိတ္တိဏံ'။ ယခုအခါ၌ မလျောက်ပတ်ခြင်း (သမ္ပတာဘာဝ) ၌- ပါးလွှာသော ခြုံထည်ကို လွန်မြောက်ခြင်းသည် 'အတိလဟုပါပုရဏံ'၊ ပါးလွှာသော ခြုံထည်ကို သုံးစွဲရန် အချိန်မဟုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ 'ယထာ' အနက်သည် များစွာသောအပြားရှိ၏။ ထိုအနက်တို့တွင် လျောက်ပတ်ခြင်း (ယောဂ္ဂတာ) ၌- ရူပသမ္ပတ္တိနှင့် လျောက်ပတ်စွာ ဆောင်ရွက်အပ်သောကြောင့် 'အနုရူပံ'။ အဖန်တလဲလဲဖြစ်ခြင်း (ဝိစ္ဆာ) ၌- လခွဲတိုင်း လခွဲတိုင်း ဖြစ်သောကြောင့် 'အနွဒ္ဓမာသံ'။ အနက်ကို မလွန်ခြင်း (အတ္ထာနတိဝတ္တိ) ၌- စွမ်းအားရှိသရွေ့ဖြစ်သောကြောင့် 'ယထာသတ္တိ'။ တူသောအဖြစ် (သဒိသတ္တ) ၌- ကိကီငှက်နှင့် တူသောကြောင့် 'သကိခိ'။ အစဉ်အတိုင်းဖြစ်ခြင်း (အာနုပုဗ္ဗီ) ၌- အကြီးဆုံး၏ အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်သောကြောင့် 'အနုဇေဋ္ဌံ'။ နောက်၌ ဖြစ်ခြင်း (ပစ္ဆာ) အနက်၌- ရထား၏ နောက်၌ ဖြစ်သောကြောင့် 'အနုရထံ'။ တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်ခြင်း (ယုဂပဒ) အနက်၌- စက်နှင့်တကွ ဖြစ်သော သိုက်သည် 'သစက္ကံ' (သစက္ကံ နိဓိ)။

ယထာ န တုလျေ-.

'ယထာ' သဒ္ဒါသည် တူသောအနက် (တုလျ) ၌ (သမာသ်) မဖြစ်။

ယထာသဒ္ဒေါတုလျတ္ထေ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထော န ဘဝတိ; ယထာ ဒေဝဒတ္တော တထာ ယညဒတ္တော.

'ယထာ' သဒ္ဒါသည် တူသောအနက် (တုလျ) ၌ ဖြစ်သည်ရှိသော် ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း (သမာသ်) မဖြစ်။ ပုံစံကား- ဒေဝဒတ်သည် အဘယ်သို့နည်း၊ ယညဒတ်သည်လည်း ထိုသို့တည်း (ယထာ ဒေဝဒတ္တော တထာ ယညဒတ္တော)။

ယာဝါဝဓာရဏေ-.

'ယာဝ' သဒ္ဒါသည် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်း (အဝဓာရဏ) အနက်၌ (သမာသ် ဖြစ်၏)။

ယာဝသဒ္ဒေါ’ဝဓာရဏေ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထော ဘဝတိ; အဝဓာရဏမေတ္တကတာ ပရိစ္ဆေဒေါ; ယာဝါမတ္တံ ဗြာဟ္မဏေ အာမန္တယ; ယာဝဇီဝံ–-အဝဓာရဏေတိ-ကိံ, ယာဝ ဒိန္နံတာဝ ဘုတ္တံ နာဝဓာရယာမိ ကိတ္တကံ မယာ ဘုတ္တန္တိ.

'ယာဝ' သဒ္ဒါသည် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်း (အဝဓာရဏ) အနက်၌ ဖြစ်သည်ရှိသော် ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်၏။ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်း (အဝဓာရဏ) ဟူသည် ဤမျှသာဟု အတိုင်းအတာကို ပိုင်းခြားခြင်းတည်း။ ပုံစံကား- ခွက်အရေအတွက်နှင့်အမျှသော ပုဏ္ဏားတို့ကို ပင့်ဖိတ်လော့ (ယာဝါမတ္တံ ဗြာဟ္မဏေ အာမန္တယ)။ အသက်ထက်ဆုံး (ယာဝဇီဝံ)။ 'ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်းအနက်၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပုံစံကား- ပေးသလောက် စားအပ်၏၊ ငါ အဘယ်မျှ စားအပ်သနည်းဟု မပိုင်းခြားအပ် (ယာဝ ဒိန္နံ တာဝ ဘုတ္တံ နာဝဓာရယာမိ ကိတ္တကံ မယာ ဘုတ္တန္တိ) ဟူသော နေရာမျိုး၌ သမာသ်မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏။

ပယျပါဗဟိတိရောပုရေပစ္ဆာဝါ ပဉ္စမျာ-.

'ပရိ'၊ 'အပ'၊ 'အာ'၊ 'ဗဟိ'၊ 'တိရော'၊ 'ပုရေ'၊ 'ပစ္ဆာ' သဒ္ဒါတို့သည် ပဉ္စမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း (သမာသ်) ဝိကပ် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

ပရိအာဒယော ဝဉ္စမျန္တေန သဟေကတ္ထာ ဟောန္တိ ဝါ; ပရိ ပဗ္ဗတံ ဝဿိ ဒေဝေါ, ပရိပဗ္ဗတာ; အပပဗ္ဗတံ ဝဿိ ဒေဝေါ, အပ ပဗ္ဗတာ; အာပါဋလိပုတ္တံ ဝဿိဒေဝေါ, အာပါဋလိပုတ္တာ; ဗဟိဂါမံ, ဗဟိဂါမာ; တိရောပဗ္ဗတံ, တိရောပဗ္ဗတာ; ပုရေဘတ္တံ, ပုရေဘတ္တာ; ပစ္ဆာဘတ္တံ, ပစ္ဆာဘတ္တာ–-ဝေတာဓိကာရော

'ပရိ' အစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ပဉ္စမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဝိကပ် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံကား- တောင်၏ ပတ်ပတ်လည်၌ မိုးရွာ၏ဟူသော အနက်၌ 'ပရိပဗ္ဗတံ ဝဿိ ဒေဝေါ' သို့မဟုတ် 'ပရိပဗ္ဗတာ'။ တောင်မှ ကင်းရာ၌ မိုးရွာ၏ဟူသော အနက်၌ 'အပပဗ္ဗတံ' သို့မဟုတ် 'အပပဗ္ဗတာ'။ ပါဋလိပုတ်ပြည်တိုင်အောင် မိုးရွာ၏ဟူသော အနက်၌ 'အာပါဋလိပုတ္တံ' သို့မဟုတ် 'အာပါဋလိပုတ္တာ'။ ရွာ၏ပြင်ပဟူသော အနက်၌ 'ဗဟိဂါမံ' သို့မဟုတ် 'ဗဟိဂါမာ'။ တောင်၏တစ်ဖက်ဟူသော အနက်၌ 'တိရောပဗ္ဗတံ' သို့မဟုတ် 'တိရောပဗ္ဗတာ'။ ဆွမ်းမစားမီဟူသော အနက်၌ 'ပုရေဘတ္တံ' သို့မဟုတ် 'ပုရေဘတ္တာ'။ ဆွမ်းစားပြီးနောက်ဟူသော အနက်၌ 'ပစ္ဆာဘတ္တံ' သို့မဟုတ် 'ပစ္ဆာဘတ္တာ'။ ဤ 'ဝါ' ဟူသော သဒ္ဒါသည် နောက်နောင်သော သုတ်တို့၌ လိုက်မည့် အာဏာပျံ့နှံ့ရာ (အဓိကာရ) ဖြစ်၏။

သမီပါယာမေသွနု-.

'အနု' သဒ္ဒါသည် အနီး (သမီးပ) နှင့် အလျား (အာယာမ) အနက်တို့၌ (သမာသ် ဖြစ်၏)။

အနုသဒ္ဒေါ သာမီပျေ အာယာမေ စ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထော ဟောတီ ဝါ; အနုဝနမသနိ ဂတာ; အနုဂင်္ဂံ ဗာရာဏသီ–-သမီပါယာမေသွိတိ-ကိံ, ရုက္ခမနုဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု.

'အနု' သဒ္ဒါသည် အနီး (သာမီပျ) နှင့် အလျား (အာယာမ) အနက်တို့၌ ဖြစ်သည်ရှိသော် ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဝိကပ် (ဝါ) ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- တော၏အနီး၌ မိုးကြိုးကျ၏ဟူသော အနက်၌ 'အနုဝနံ အသနိ ဂတာ'။ ဂင်္ဂါမြစ်၏ အလျားတစ်လျှောက်၌ ဗာရာဏသီပြည် တည်ရှိ၏ဟူသော အနက်၌ 'အနုဂင်္ဂံ ဗာရာဏသီ'။ 'အနီးနှင့် အလျားအနက်တို့၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပုံစံကား- လျှပ်စီးသည် သစ်ပင်သို့ ဦးတည်၍ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် လင်း၏ (ရုက္ခမနု ဝိဇ္ဇောတတေ ဝိဇ္ဇု) ဟူသော နေရာမျိုး၌ သမာသ်မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏။

တိဋ္ဌဂွာဒိနိ-.

'တိဋ္ဌဂု' အစရှိသော ပုဒ်တို့ကို (နိပါတနနည်းဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏)။

တိဋ္ဌဂုပ္ပဘုတီနိ, ဧကတ္ထိဘာဝဝိသယေ နိပါတီယန္တေ;’တိဋ္ဌန္တီ ဂါဝေါ ယသ္မိံ ကာလေ’တိဋ္ဌဂု, ကာလော; ဝဟဂ္ဂု, ကာလော; အာယတိဂဝံ, ခလေယဝံ, လူနယဝံ, လူယမာနယဝမိစ္စာဒိ–-ဝျန္တော’ပေတ္ထ; ကေသာကေသိ; ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ–-တထာ ဝေလာပ္ပဘာဝနတ္ထော’ပိ; ပါတော နဟာနံ ပါတနဟာနံ; သာယံ နဟာနံ သာယနဟာနံ; ပါတကာလံ, သာယကာလံ; ပါတမေဃံ, သာယမေဃံ; ပါတမဂ္ဂံ, သာယမဂ္ဂံ.

'တိဋ္ဌဂု' အစရှိသော ပုဒ်တို့ကို သမာသ်ဖြစ်ခြင်း၏ အရာ၌ နိပါတနနည်းဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။ ပုံစံကား- နွားတို့ ရပ်တည်ကုန်သော အခါသည် 'တိဋ္ဌဂု' (နွားနို့ညှစ်ချိန်)။ နွားတို့ကို မောင်းနှင်သော အခါသည် 'ဝဟဂု'။ နွားတို့ ပြန်လာသော အခါသည် 'အာယတိဂဝံ'။ ကောက်နယ်တလင်း၌ မုယောစပါး ရှိသော အခါသည် 'ခလေယဝံ'။ ရိတ်သိမ်းပြီးသော မုယောစပါးရှိသော အခါသည် 'လူနယဝံ'။ ရိတ်သိမ်းဆဲဖြစ်သော မုယောစပါးရှိသော အခါသည် 'လူယမာနယဝံ' အစရှိသည်တို့ ဖြစ်၏။ ဤသမာသ်၌ အပြန်အလှန်ပြုခြင်း အနက်ရှိသော ပုဒ်တို့လည်း ပါဝင်ကုန်၏။ ပုံစံကား- ဆံပင်ချင်း ဆွဲကိုင်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် 'ကေသာကေသိ'။ တုတ်ချင်း ရိုက်နှက်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် 'ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ'။ ထို့အတူ အချိန်ကာလကို ထင်ရှားစေသော အနက်တို့၌လည်း ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံကား- နံနက်၌ ရေချိုးခြင်းသည် 'ပါတနဟာနံ'။ ညနေ၌ ရေချိုးခြင်းသည် 'သာယနဟာနံ'။ 'ပါတကာလံ'၊ 'သာယကာလံ'။ 'ပါတမေဃံ'၊ 'သာယမေဃံ'။ 'ပါတမဂ္ဂံ'၊ 'သာယမဂ္ဂံ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဩရေပရိပဋိပါရေမဇ္ဈေဟေဌုဒ္ဓါဓောန္တော ဝါ ဆဋ္ဌီယာ-.

'ဩရ'၊ 'ပရိ'၊ 'ပဋိ'၊ 'ပါရ'၊ 'မဇ္ဈေ'၊ 'ဟေဋ္ဌာ'၊ 'ဥဒ္ဓ'၊ 'အဓေါ' နှင့် 'အန္တော' သဒ္ဒါတို့သည် ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဝိကပ် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

ဩရာဒယော သဒ္ဒါ ဆဋ္ဌိယန္တေန သဟေကတ္ထာ ဝါ ဟောန္တိ; ဧကာရန္တတ္တံ နိပါတနတော–-ဩရေဂင်္ဂံ; ဥပရိသိခရံ; ပဋိ သောတံ; ပါရေယမုနံ; မဇ္ဈေဂင်္ဂံ; ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ; ဥဒ္ဓဂင်္ဂံ; အဓောဂင်္ဂံ; အန္တောပါသာဒံ–-ပုန ဝါဝိဓာနာ ဂင်္ဂါဩရမိစ္စာ ဒိပိ ဟောတိ.

'ဩရ' အစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း ဝိကပ် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။ ဧကာရန္တအဆုံးရှိခြင်းသည် နိပါတနနည်းဖြင့် ပြီး၏။ ပုံစံကား- ဂင်္ဂါမြစ်၏ ဤဘက်ဟူသော အနက်၌ 'ဩရေဂင်္ဂံ'။ တောင်ထိပ်၏အထက်ဟူသော အနက်၌ 'ဥပရိသိခရံ'။ ရေအယဉ်ကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဟူသော အနက်၌ 'ပဋိသောတံ'။ ယမုနာမြစ်၏ ဟိုဘက်ဟူသော အနက်၌ 'ပါရေယမုနံ'။ ဂင်္ဂါမြစ်၏ အလယ်ဟူသော အနက်၌ 'မဇ္ဈေဂင်္ဂံ'။ ပြာသာဒ်၏အောက်ဟူသော အနက်၌ 'ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ'။ ဂင်္ဂါမြစ်၏အထက်ဟူသော အနက်၌ 'ဥဒ္ဓဂင်္ဂံ'။ ဂင်္ဂါမြစ်၏အောက်ဟူသော အနက်၌ 'အဓေါဂင်္ဂံ'။ ပြာသာဒ်၏အတွင်းဟူသော အနက်၌ 'အန္တောပါသာဒံ'။ တစ်ဖန် 'ဝါ' ဟု ဝိကပ်ပြုသောကြောင့် 'ဂင်္ဂါဩရံ' စသည်ဖြင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သေး၏။

တံ နပုံသကံ-.

ထို (အဝျယီဘာဝသမာသ်) သည် နပုမ်လိင် (နပုံသကလိင်္ဂ) ဖြစ်၏။

ယဒေတမတက္ကန္တမေကတ္ထံ တံ နပုံသကလိင်္ဂံ ဝေဒိတဗ္ဗံ; တထာ ဝေဝေါဒါဟဋံ; ဝါ ကွစိ ဗဟုလာဓိကာရာ–-ယထာပရိသံ, ယထာ ပရိသာယ; သကာယ သကာယ ပရိသာယာတိ အတ္ထော.

အနက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်သော ထိုဆိုအပ်ပြီးသော သမာသ်ကို နပုမ်လိင်ဟု သိအပ်၏။ ထို့အတူ သာဓကပြအပ်ပြီးတည်း။ အချို့သောနေရာ၌ 'ဗဟုလ' အာဏာကြောင့် ဝိကပ် (ဝါ) ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- 'ယထာပရိသံ' သို့မဟုတ် 'ယထာ ပရိသာယ'၊ မိမိမိမိ၏ ပရိသတ်အားလျော်စွာဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။

အမာဒိ-.

'အံ' (ဒုတိယဝိဘတ်) အစရှိသော ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်သည် (သမာသ် ဖြစ်၏)။

အမာဒိသျာဒျန္တံ သျာဒျာန္တေန သဟ ဗဟုလမေကတ္ထံ ဟောတိ;’ဂါမံ ဂတော’ ဂါမဂတော;’မုဟုတ္တံ သုခံ’ မုဟုတ္တသုခံ. ဝုတ္တိယေ ဝေါပပဒသမာသေ-ကုမ္ဘကာရော; သပါကော; တန္တဝါယော; စရာ ဟရော–-န္တမာနက္တဝန္တုဟိ ဝါကျမေဝ; ဓမ္မံ သုဏန္တော; ဓမ္မံ သုဏမာနော; ဩဒနံ ဘုတ္တဝါ.’

'အံ' စသော ဒုတိယဝိဘတ်အစရှိသော အဆုံးရှိသောပုဒ်သည် ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်နှင့် အနက်တစ်ခုတည်း (သမာသ်) ဗဟုလ (များစွာသောနည်းဖြင့်) ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- ရွာသို့ သွားသောသူဟူသော အနက်၌ 'ဂါမဂတော'။ ခဏမျှ ချမ်းသာခြင်းဟူသော အနက်၌ 'မုဟုတ္တသုခံ'။ ဥပပဒသမာသ်၌ ဝုတ္တိ (သမာသ်ပုဒ်) သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- အိုးလုပ်တတ်သောသူ 'ကုမ္ဘကာရော'။ ခွေးသားချက်တတ်သောသူ 'သပါကော'။ ရက်ကန်းသည် 'တန္တဝါယော'။ သတင်းစကားကို ဆောင်တတ်သောသူ 'စရာဟရော'။ 'န္တ'၊ 'မာန'၊ 'က္တဝန္တု' ပစ္စည်းတို့နှင့်ကား ဝါကျ (ဝိဂြိုဟ်ပုဒ်စု) သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- တရားကို နာသောသူ 'ဓမ္မံ သုဏန္တော'။ တရားကို နာဆဲဖြစ်သောသူ 'ဓမ္မံ သုဏမာနော'။ ထမင်းကို စားပြီးသောသူ 'ဩဒနံ ဘုတ္တဝါ'။

ရညာ ဟတော’ ရာဇဟတော;’အသိနာ ဆိန္နော’ အသိစ္ဆိန္နော; ပိတုသဒိသော; ပိတုသမော; သုခသဟဂတံ;’ဒဓိနာ ဥပသိတ္တံ ဘောဇနံ’ဒဓိဘောဇနံ;’ဂုဠေန မိဿော ဩဒနော’ ဂုဠောဒနော. ဝုတ္တိ ပဒေနေဝေါပသိတ္တာဒိကြိယာယာချာပနတော နတ္ထာယုတ္တတ္ထတာ.

မင်းသည် သတ်အပ်သောသူ 'ရာဇဟတော'။ ဓားဖြင့် ဖြတ်အပ်သောပစ္စည်း 'အသိစ္ဆိန္နော'။ အဘနှင့်တူသောသူ 'ပိတုသဒိသော'။ အဘနှင့်တူသောသူ 'ပိတုသမော'။ ချမ်းသာနှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်စသည် 'သုခသဟဂတံ'။ ဒိန်ချဉ်ဖြင့် ဆွတ်ဖျန်းအပ်သော ဘောဇဉ် 'ဒဓိဘောဇနံ'။ တင်လဲဖြင့် ရောနှောအပ်သော ဆွမ်း 'ဂုဠောဒနော'။ သမာသ်ပုဒ်ဖြင့်ပင် ဆွတ်ဖျန်းခြင်းစသော ကိရိယာကို ပြပြီးဖြစ်သောကြောင့် မလျောက်ပတ်သော အနက်ရှိသည်မဟုတ်။

ကွဝိ ဝုတ္တိယေဝ; ဥရဂေါ ပါဒပေါ–-ကွဝိ ဝါကျမေဝ; ဖရသုနာ ဆိန္နဝါ; ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ.’

အချို့သောနေရာ၌ သမာသ် (ဝုတ္တိ) သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- ရင်ဘတ်ဖြင့် သွားတတ်သော မြွေ 'ဥရဂေါ'။ ခြေထောက်ဖြင့် သောက်တတ်သော သစ်ပင် 'ပါဒပေါ'။ အချို့သောနေရာ၌ ဝါကျသာ ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- ပုဆိန်ဖြင့် ဖြတ်ဖူးသောသူ 'ဖရသုနာ ဆိန္နဝါ'။ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ပယ်အပ်ကုန်သော ကိလေသာတို့ 'ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ'။

ဗုဒ္ဓဿဒေယျံ’ ဗုဒ္ဓဒေယျံ;’ယူပါယ ဒါရု’ ယူပဒါရု;’ရဇနာယ ဒေါဏိ’ ရဇနဒေါဏိ; ဣဓ န ဟောတိ-သံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ–-ကထံ, ဧတဒတ္ထော ဧတဒတ္ထန္တိ-အညပဒတ္ထေ ဘဝိဿတိ.’

မြတ်စွာဘုရားအား လှူအပ်သော အလှူဝတ္ထု 'ဗုဒ္ဓဒေယျံ'။ တံခွန်တိုင်အတွက် သစ်သား 'ယူပဒါရု'။ ဆိုးရည်အတွက် စည်ပိုင်း 'ရဇနဒေါဏိ'။ 'သံဃာအား ပေးလှူအပ်သော အရာ' (သံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ) ဟူသော နေရာမျိုး၌ သမာသ်မဖြစ်။ 'ဧတဒတ္ထော'၊ 'ဧတဒတ္ထံ' (ဤအကျိုးရှိသော) ဟူသော ပုဒ်တို့သည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း။ အခြားပုဒ်၏ အနက် (အညပဒတ္ထ) ၌ ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ်ဖြင့် ဖြစ်လိမ့်မည်။

သဝရေဟိ ဘယံ’ သဝရဘယံ; ဂါမနိဂ္ဂတော, မေထုနာပေတော. ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ; ကမ္မဇံ, စိတ္တဇံ–-ဣဓ န ဟောတိ-ရုက္ခာ ပတိတော.’

တောသားတို့ကြောင့် ဘေးဖြစ်ခြင်း 'သဝရဘယံ'။ ရွာမှ ထွက်သွားသောသူ 'ဂါမနိဂ္ဂတော'။ မေထုန်မှ ကင်းသောသူ 'မေထုနာပေတော'။ အချို့သောနေရာ၌ သမာသ်သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- ကံကြောင့် ဖြစ်သောရုပ် 'ကမ္မဇံ'။ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သောရုပ် 'စိတ္တဇံ'။ 'သစ်ပင်မှ ကျသောသူ' (ရုက္ခာ ပတိတော) ဟူသော နေရာမျိုး၌ သမာသ်မဖြစ်။

ရညော ပုရိသော’ ရာဇပုရိသော–-ဗဟုလာဓိကာရာ န္တမာန နိဒ္ဓါရိယပူရဏဘာဝတိတ္တတ္ထေဟိ န ဟောတိ; မမာနုကုဗ္ဗံ; မမာနု ကုရုမာနော; ဂုန္နံ ကဏှာ သမ္ပန္နခီရတမာ; သိဿာနံ ပဉ္စမော; ပဋဿ သုက္ကတာ–-ကွစိ ဟောတေဝ; ဝတ္တမာနသာမီပျံ–-ကထံ ဗြာဟ္မဏဿ သုက္ကာ ဒန္တာတိ-သာပေက္ခတာယ န ဟောတိ–-ဣဓ ပနဟောတေဝ စန္ဒနဂန္ဓော; နဒီဃောသော; ကညာရူပံ; ကာယသမ္ဖဿော?ဖလရသောတိ [ –-]ဖလာနံတိတ္တော; ဖလာနမာသိတော[ ] ဖလာနံ သုဟိတော; ဗြာဟ္မဏဿ္ौစ္စံ ဂေဟန္တိ; သာပေက္ခ တာယ န ဟောတိ–-ရညောပါဋလိပုတ္တကဿဓနန္တိ–-ဓန သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီတိ ပါဋလိပုတ္တက္ैနသမ္ဗန္ဓာဘာဝါ နဟေဿတိ; ရညော’ဂေါဝ အဿော စ ပုရိသော စာ’တိ ဘီန္နတ္ထတာယံ [ ] ဝါကျ မေဝ–-’ရညော ဂဝါဿပုရိသာ ရာဇဂဝါဿပုရိသာတိ ဝုတ္တိ ဟောတေဝေကတ္ထိဘာဝေ.’ဒါနေသောဏ္ဍော’ ဒါနသောဏ္ဍော; ဓမ္မရတော; ဒါနဘိရတော–-ကွစိဝုတ္တိယေဝ; ကုစ္ဆိသယော; ထလဋ္ဌော; ပင်္ကဇံ; သရောရုဟံ ဣဓ န ဟောတိ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ; ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ; အာသနေ နိသိန္နော အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

မင်း၏ လုလင် 'ရာဇပုရိသော'။ 'ဗဟုလ' အာဏာကြောင့် 'န္တ'၊ 'မာန' ပစ္စည်းတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ သီးခြားခွဲထုတ်ခြင်း (နိဒ္ဓါရိယ)၊ အပြည့်ဟောကိန်း (ပူရဏ)၊ အဖြစ်ဟောပုဒ် (ဘာဝ)၊ တင်းတိမ်ခြင်းအနက်ရှိသောပုဒ် (တိတ်တတ္ထ) တို့နှင့် သမာသ်မဖြစ်။ ပုံစံကား- ငါ့ကို အတုပြုသောသူ 'မမ အနုကုဗ္ဗံ'။ ငါ့ကို အတုပြုဆဲဖြစ်သောသူ 'မမ အနုကုရုမာနော'။ နွားတို့တွင် အမည်းမသည် နို့ရည်အများဆုံး ထွက်၏ 'ဂုန္နံ ကဏှာ သမ္ပန္နခီရတမာ'။ တပည့်တို့တွင် ငါးယောက်မြောက်သောသူ 'သိဿာနံ ပဉ္စမော'။ ပိတ်စ၏ ဖြူသောအဖြစ် 'ပဋဿ သုက္ကတာ'။ အချို့သောနေရာ၌ ဖြစ်သည်သာတည်း။ ပုံစံကား- ပစ္စုပ္ပန်၏ အနီးအဖြစ် 'ဝတ္တမာနသာမိပျံ'။ 'ပုဏ္ဏား၏ ဖြူသော သွားတို့' (ဗြာဟ္မဏဿ သုက္ကာ ဒန္တာ) ဟူသော နေရာ၌ အဘယ်သို့နည်း။ အခြားပုဒ်သို့ ရှေးရှုတောင့်တခြင်း (သာပေက္ခတ္တ) ရှိသောကြောင့် သမာသ်မဖြစ်။ ဤနေရာတို့၌ကား သမာသ်ဖြစ်သည်သာတည်း။ ပုံစံကား- စန္ဒကူးနံ့ 'စန္ဒနဂန္ဓော'။ မြစ်သံ 'နဒီဃောသော'။ သမီးပျို၏ အဆင်း 'ကညာရူပံ'။ ကိုယ်၏ ထိတွေ့ခြင်း 'ကာယသမ္ဖဿော'။ 'သစ်သီးဖျော်ရည်' (ဖလရသော) ဟူသော ပုဒ်၌လည်း သမာသ်ဖြစ်၏။ သို့သော် တင်းတိမ်ခြင်း အနက်ရှိသောပုဒ်တို့၌ကား- သစ်သီးတို့ဖြင့် တင်းတိမ်သောသူ 'ဖလာနံ တိတ္တော'။ သစ်သီးတို့ဖြင့် ဝပြောသောသူ 'ဖလာနံ အာသိတော'။ သစ်သီးတို့ဖြင့် ဝလင်သောသူ 'ဖလာနံ သုဟိတော' ဟူ၍ သမာသ်မဖြစ်။ 'ပုဏ္ဏား၏ မြင့်သော အိမ်' (ဗြာဟ္မဏဿ ဥစ္စံ ဂေဟံ) ဟူသော နေရာ၌ သာပေက္ခတ္တရှိသောကြောင့် သမာသ်မဖြစ်။ 'ပါဋလိပုတ်ပြည်သားဖြစ်သော မင်း၏ ဥစ္စာ' (ရညော ပါဋလိပုတ္တကဿ ဓနံ) ဟူသော နေရာ၌ 'ဥစ္စာ' နှင့်သာ ဆဋ္ဌီပတ်သက်ပြီး ပါဋလိပုတ်ပြည်သားနှင့် တိုက်ရိုက်မပတ်သက်သောကြောင့် သမာသ်မဖြစ်။ 'မင်း၏ နွားသော်လည်းကောင်း၊ မြင်းလည်းကောင်း၊ လူလည်းကောင်း' (ရညော ဂေါ ဝါ အဿော စ ပုရိသော စာ) ဟု အနက်ကွဲပြားခြားနားသောအခါ၌ ဝါကျသာ ဖြစ်၏။ အနက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်သောအခါ (ဧကတ္ထိဘာဝ) ၌ကား- 'ရညော ဂဝါဿပုရိသာ' သို့မဟုတ် 'ရာဇဂဝါဿပုရိသာ' ဟု သမာသ်ဖြစ်သည်သာတည်း။ သတ္တမီတပ္ပုရိသ၌- အလှူဒါန၌ ရဲတင်းသောသူ 'ဒါနသောဏ္ဍော'။ တရား၌ မွေ့လျော်သောသူ 'ဒဟမ္မရတော'။ အလှူ၌ အလွန်မွေ့လျော်သောသူ 'ဒါနဘိရတော'။ အချို့သောနေရာ၌ သမာသ်သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံကား- ဝမ်းတိုက်၌ အိပ်တတ်သောသူ 'ကုစ္ဆိသယော'။ ကုန်းပေါ်၌ တည်သောသူ 'ထလဋ္ဌော'။ ညွန်၌ ဖြစ်သော ကြာ 'ပက္ကဇံ'။ ရေကန်၌ ပေါက်သော ကြာ 'သရောရုဟံ'။ 'စားဖွယ်၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိခြင်း' (ဘောဇနေ မတ္တညုတာ)။ 'ဣန္ဒြေတို့၌ ပိတ်အပ်သော တံခါးရှိသည်အဖြစ်' (ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ)။ 'နေရာ၌ ထိုင်သောသူ' (အာသနေ နိသိန္နော)။ 'နေရာ၌ ထိုင်အပ်သောသူ' (အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ) ဟူသော နေရာမျိုးတို့၌ သမာသ်မဖြစ်။

ဝိသေသနမေကတ္ထေန-.

ဝိသေသနပုဒ်သည် အနက်တူသောပုဒ် (ဝိသေသျပုဒ်) နှင့် (သမာသ် ဖြစ်၏)။

ဝိသေသနံ သျာဒျန္တံ ဝိသေဿေန သျာဒျာန္တေန သမာနာဓိကရဏေနသဟေကတ္ထံ ဟောတိ;’နီလဉ္စ တံ ဥပ္ပလဉ္စေ’တိ နိလုပ္ပလံ,’ဆိန္နဉ္စ တံ ပရူဠှဉ္စေ’တိ ဆိန္နပရူဠှံ; သတ္ထိဝ သတ္ထီ,’သတ္ထီ စ သာသာမာ စေ’တိ သတ္ထိသာမာ; သီဟောဝ သီဟော,’မုနိ စ သောသီဟော ဝါ’တိမုနိသီဟော;’သီလမေဝ ဓနံ’ သီလဓနံ–-က္စိ ဝါကျမေဝ, ပုဏ္ဏော မန္တာဏိပုတ္တော; စိတ္တော ဂဟပတိ.–-ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ; ကဏှသပ္ပော; လောဟိတသာလိ. ဝိသေသနန္တိ-ကိံ? တစ္ဆကော သပ္ပော. ဧကတ္ထေနေတိ-ကိံ? ကာဠမှာ အညော–-ကထံ, ပတ္တ ဇီဝိကော အာပန္နဇီဝိကော[ ] မာသဇာတောတိ-အညပဒတ္ထေ ဘဝိဿတိ.

ဝိသေသနဖြစ်သော သိပတ်ဆုံသောပုဒ်သည် အနက်တူညီသော (သမာနာဓိကရဏဖြစ်သော) ဝိသေသျဖြစ်သော သိပတ်ဆုံသောပုဒ်နှင့်အတူ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) ဖြစ်၏။ 'nīlañca taṃ uppalañce' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'niluppalaṃ' (ကြာညို) ဟု လည်းကောင်း၊ 'chinnañca taṃ parūḷhañce' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'chinnaparūḷhaṃ' (ပြတ်၍ တစ်ဖန်ပြန်ပေါက်သောအရာ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'satthī ca sāsāmā ce' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'satthisāmā' (သူငယ်ချင်းဖြစ်သော သာမာမည်သော မိန်းမ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'muni ca sosīho vā' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'munisīho' (မုနိခြင်္သေ့) ဟု လည်းကောင်း၊ 'sīlameva dhanaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'sīladhanaṃ' (သီလတည်းဟူသော ဥစ္စာ) ဟု လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ အချို့နေရာ၌ ဝါကျမျှသာဖြစ်၍ သမာသ်မဖြစ်ပေ၊ သာဓက - 'puṇṇo mantāṇiputto' (မန္တာဏီပုတ္တဖြစ်သော ပုဏ္ဏ)၊ 'citto gahapati' (စိတ္တသူကြွယ်)။ အချို့နေရာ၌ ဝုတ္တိ (သမာသ်) မျှသာဖြစ်၍ ဝါကျမရှိပေ၊ သာဓက - 'kaṇhasappo' (မြွေဟောက်)၊ 'lohitasāli' (စပါးနီ)။ 'ဝိသေသနံ' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Tacchako sappo' (လက်သမားဖြစ်သော မြွေ) ၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ 'ဧကတ္ထေ' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Kāḷamhā añño' (မည်းသောသူမှ တစ်ပါးသောသူ) ဟူရာ၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်လျှင် 'patta jīviko' (အသက်မွေးမှုကို ရရှိသောသူ)၊ 'āpannajīviko' (အသက်မွေးမှုကို ရောက်သောသူ)၊ 'māsajāto' (တစ်လမွေးဖွားပြီးသောသူ) ဟူသော ပုဒ်တို့သည် အဘယ်သို့ဖြစ်သနည်း။ ထိုပုဒ်တို့သည် အခြားပုဒ်၏ အနက်၌ ဖြစ်သော (ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ်) ဖြစ်လတ္တံ့။

နဉ-.

Nañ (နဉ့်) သဒ္ဒါသည် (နောက်ပုဒ်နှင့် သမာသ်ဖြစ်၏)။

နဉိစ္စေတံ သျာဒျန္တံ သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထံ ဟောတိ; န ဗြာဟ္မဏော အဗြာဟ္မဏော–-ဗဟုလာဓိကာရတော အသမတ္ထေဟိပိ ကေဟိစိ ဟောတိ; အပုနဂေယျာ, ဂါထာ–-အနောကာသံ ကာရေတွာ အမူလာမူလံ ဂန္တွာ–-ဤသကဠာရော ဤသပိင်္ဂလောတိ-သျာဒိ သျာဒိနေကတ္ထန္တိ သမာသော; ဝါကျမေဝ ဝါတိပ္ပသင်္ဂါဘာဝါ.

Nañ ဟုဆိုအပ်သော သိပတ်ဆုံသောပုဒ်သည် သိပတ်ဆုံသောပုဒ်နှင့်တကွ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) ဖြစ်၏။ 'na brāhmaṇo' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'abrāhmaṇo' (ပုဏ္ဏားမဟုတ်သောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ ဗဟုလသဒ္ဒါကို အခွင့်ပြုထားသောကြောင့် မစွမ်းနိုင်သော (အနက်မဆက်စပ်သော) အချို့သော ပုဒ်တို့နှင့်လည်း သမာသ်ဖြစ်၏။ သာဓက - 'apunageyyā gāthā' (တစ်ဖန်မသီဆိုအပ်သော ဂါထာ)၊ 'anokāsaṃ kāretvā' (အခွင့်မပြုဘဲ ပြု၍)၊ 'amūlāmūlaṃ gantvā' (မူလမဟုတ်သော အရင်းအမြစ်သို့ သွား၍)။ 'īsakaḷāro īsapiṅgalo' ဟူသည်တို့၌ သိပတ်ဆုံသောပုဒ်သည် သိပတ်ဆုံသောပုဒ်နှင့် တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသော သမာသ်ဖြစ်၏။ လွန်ကဲစွာ ကျရောက်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဝါကျမျှသာ ဖြစ်၏။

ကုပါဒယော နိစ္စမသျာဒိဝိဓိမှိ-.

ကုသဒ္ဒါနှင့် ပအစရှိသော ပုဒ်တို့သည် သိပတ်ဝိဘတ်ကို ခြေခြင်း အစရှိသော ဝိဓိမှတစ်ပါး အခြား၌ သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်နှင့်တကွ အမြဲ သမာသ်ဖြစ်ကြကုန်၏။

ကုသဒ္ဒေါ ပါဒယော စ သျာဒျန္တေန သဟေကတ္ထာ ဟောန္တိ နိစ္စံ သျဒိဝိဓိဝိသယတော’ညတ္ထ;’ကုစ္ဆိတော ဗြာဟ္မဏော’ ကုဗြာဟ္မဏော,’ဤသကံ ဥဏှံ’ ကဒုဏှံ; ပနာယကော, အဘိသေကော, ပကရိတ္တွာ, ပကတံ, ဒုပ္ပုရိသော, ဒုက္ကတံ, သုပုရိသော, သုကတံ, အဘိတ္ထုတံ, အတိတ္ထုတံ, အာကဠာရော, အာဗဒ္ဓေါ. ပါဒယော ဂတာဒျတ္ထေ ပဌမာယ()’ ပဂတော အာစရိယော’ ပါစရိယော; ပန္တေဝါသီ–-အစ္စာဒယော ကန္တာဒျတ္ထေ ဒုတိယာယ;()’အတိက္ကန္တော မစ’မတိမဉ္စော; အတိမာလော. အဝါဒယော ကုဋ္ဌာဒျတ္ထေ တတိယာယ;()’အဝကုဋ္ဌံ ကောကိလာယ ဝန’မဝကောကိလံ; အဝမယယူရံ. ပရိယာဒယော ဂိလာနာဒျတ္ထေ စတုတ္ထိယာ; ()’ပရိဂိလ နော’ဇ္ဈေနာယ’ ပရိယဇ္ဈေနော–-နျာဒယော ကန္နာဒျတ္ထေ ပဉ္စမိယာ()’နိက္ခန္တောကောသမ္ဗိယာ’ နိက္ကောသမ္ဗိ–-အသျာဒိဝိဓိမှီတိ ကိံရုက္ခမ္ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ.

ကုသဒ္ဒါနှင့် ပအစရှိသော ပုဒ်တို့သည် သိပတ်ဝိဘတ်ကို ခြေခြင်း အစရှိသော ဝိဓိ၏ အာရုံဖြစ်သော အရာမှတစ်ပါး အခြားသော အရပ်၌ သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်နှင့်တကွ အမြဲ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်ဖြစ်သည်) ဖြစ်ကုန်၏။ 'kucchito brāhmaṇo' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'kubrāhmaṇo' (စက်ဆုပ်အပ်သော ပုဏ္ဏား) ဟု လည်းကောင်း၊ 'īsakaṃ uṇhaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'kaduṇhaṃ' (နည်းငယ်ပူသော အရာ) ဟု လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ သာဓကများ - 'panāyako'၊ 'abhiseko'၊ 'pakarittvā'၊ 'pakataṃ'၊ 'duppuriso'၊ 'dukkataṃ'၊ 'supuriso'၊ 'sukataṃ'၊ 'abhitthutaṃ'၊ 'atitthutaṃ'၊ 'ākaḷāro'၊ 'ābaddho'။ ပ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် ဖဲသွားခြင်း အစရှိသော အနက်၌ ပထမာဝိဘတ်နှင့် သမာသ်ဖြစ်၏၊ 'pagato ācariyo' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'pācariyo' (ဖဲသွားသော ဆရာ) ဟု ဖြစ်၏။ 'pantevāsī' (နီးကပ်စွာနေသော တပည့်) ဟုလည်း ဖြစ်၏။ အတိ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် လွန်မြောက်ခြင်း အစရှိသော အနက်၌ ဒုတိယာဝိဘတ်နှင့် သမာသ်ဖြစ်၏၊ 'atikkanto mañcaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'atimañco' (ညောင်စောင်းကို လွန်သောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ 'atimālo' (ပန်းကို လွန်သောသူ) ဟုလည်း ဖြစ်၏။ အဝ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် စက်ဆုပ်ခြင်း အစရှိသော အနက်၌ တတိယာဝိဘတ်နှင့် သမာသ်ဖြစ်၏၊ 'avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'avakokilaṃ' (ဥဩငက် စက်ဆုပ်အပ်သော တော) ဟု ဖြစ်၏။ 'avamayūraṃ' (ဥဒေါင်း စက်ဆုပ်အပ်သော တော) ဟုလည်း ဖြစ်၏။ ပရိ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် ပင်ပန်းခြင်း အစရှိသော အနက်၌ စတုတ္ထီဝိဘတ်နှင့် သမာသ်ဖြစ်၏၊ 'parigilāno ujjhenāya' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'pariyajjheno' (သင်အံခြင်း၌ ပင်ပန်းသောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ နိ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည် ထွက်သွားခြင်း အစရှိသော အနက်၌ ပဉ္စမီဝိဘတ်နှင့် သမာသ်ဖြစ်၏၊ 'nikkhanto kosambiyā' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'nikkosambi' (ကောသမ္ဘီပြည်မှ ထွက်သွားသောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ 'သိပတ်ဝိဘတ်ကို ခြေခြင်း အစရှိသော ဝိဓိမှတစ်ပါး' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'rukkhaṃ pati vijjotate' (သစ်ပင်သို့ ဦးတည်၍ တောက်ပ၏) ၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။

စီ ကြိယတ္ထေဟိ-.

စီ (cī) ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ကရိယာအနက်ရှိသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့နှင့်တကွ (သမာသ်ဖြစ်၏)။

စီပ္ပစ္စယန္တော ကြိယတ္ထေဟိ သျဒျန္တေဟိ သဟေကတ္ထော ဟောတိ; မလိနီ ကရိယ.

စီပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ကရိယာအနက်ရှိသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့နှင့်တကွ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) ဖြစ်၏။ သာဓက - 'malinī kariya' (ညစ်နွမ်းအောင် ပြု၍)။

ဘုသနာဒရာနာဒရေသွလံသာသာ-.

တန်ဆာဆင်ခြင်း၊ အရိုအသေပြုခြင်း၊ အရိုအသေမပြုခြင်း အနက်တို့၌ အလံ၊ သက္ကစ္စ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ကရိယာအနက်ရှိသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့နှင့်တကွ (သမာသ်ဖြစ်ကုန်၏)။

ဘုသနာဒိသွတ္ထေသွလမာဒယော သဒ္ဒါ ကြိယာတ္ထေဟိ သျာဒျန္တေဟိ သဟေကတ္ထာ ဟောန္တိ; အလံကရိယ; သက္ကစ္စ; အသက္ကစ္စ–-ဘုသနာဒီသူတိ-ကိံ? အလံ ဘုတွာ ဂတော; သက္ကတွာ ဂတော; အသက္ကတွာ ဂတော; ပရိယတ္တံ သောဘနမသောဘနန္တိ အတ္ထော.

တန်ဆာဆင်ခြင်း (အလွန်ပြုခြင်း) အစရှိသော အနက်တို့၌ 'alaṃ' အစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ကရိယာအနက်ရှိသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့နှင့်တကွ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓက - 'alaṃkariya' (တန်ဆာဆင်၍)၊ 'sakkacca' (ရိုသေစွာ)၊ 'asakkacca' (မရိုသေစွာ)။ 'တန်ဆာဆင်ခြင်း အစရှိသော အနက်တို့၌' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Alaṃ bhutvā gato' (လောက်အောင် စား၍ သွားပြီ)၊ 'sakkatvā gato' (ပူဇော်၍ သွားပြီ)၊ 'asakkatvā gato' (မပူဇော်ဘဲ သွားပြီ) ဟူသော နေရာတို့၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ (ဤ၌ အလံသဒ္ဒါသည်) ပြီးပြည့်စုံခြင်း၊ တင့်တယ်ခြင်း၊ မတင့်တယ်ခြင်း အနက်ကို ပြ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။

အညေ စ-.

အခြားသော သဒ္ဒါတို့သည်လည်း (ကရိယာအနက်ရှိသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့နှင့်တကွ အများအားဖြင့် သမာသ်ဖြစ်ကုန်၏)။

အညေ စ သဒ္ဒါ ကြိယတ္ထေဟိ သျာဒျန္တေဟိ သဟ ဗဟုလမေကတ္ထာ ဘဝန္တိ; ပုရောဘုယ; တိရောဘုယ;တိရောကရိယ; ဥရသိကရိယ; မနသိကရိယ; မဇ္ဈေကရိယ; တုဏှိဘုယ.

အခြားသော သဒ္ဒါတို့သည်လည်း ကရိယာအနက်ရှိသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့နှင့်တကွ အများအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓက - 'purobhuya' (ရှေ့၌ဖြစ်၍)၊ 'tirobhuya' (ကွယ်ပျောက်၍)၊ 'tirokariya' (ကွယ်ရာ၌ပြု၍)၊ 'urasikariya' (ရင်၌ထား၍/တန်ဖိုးထား၍)၊ 'manasikariya' (နှလုံးသွင်း၍)၊ 'majjhekariya' (အလယ်၌ပြု၍)၊ 'tuṇhibhuya' (ဆိတ်ဆိတ်နေ၍)။

ဝါနေကညတ္ထေ-.

များစွာသော သိပတ်ဆုံသော ပုဒ်တို့သည် အခြားပုဒ်၏ အနက်၌ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ်) အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။

အနေကံ သျာဒျန္တမညဿ ပဒဿတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဟောတိ; ဗဟူနိ ဓနာနိ ယဿသော’ဗဟုဓနော;’လမ္ဗာ ကဏ္ဏာ ယဿ သော’ လမ္ဗကဏ္ဏော;’ဝဇိရံ ပါဏိမှိ ယဿသော’ယံ’ ဝဇိရပါဏိ;’မတ္တာဗဟဝေါ မာတင်္ဂါ ဧတ္ထ’ မတ္တဗဟုမာတင်္ဂံ, ဝနံ;’အာရူဠှော ဝါနရောယံ ရုက္ခံ သော’ အာရူဠှဝါနရော;’ဇိတာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ယေနသော’ ဇိတိန္ဒြိယော;’ဒိန္နံ ဘောဇနံ ယဿသော’ ဒိန္နဘောဇနော;’အပဂတံ ကာဠကံ ယသ္မာ ပဋာ သော’ယ’ မပဂတကာဠကော;’ဥပဂတာဒသ ယေသံ တေ’ ဥပဒသာ; အာသန္နဒသာ; အဒူရဒသာ? အဓိက ဒသာ;’တယော ဒသ ပရိမာဏမေသံ) တိဒသာ–-ကထံ, ဒသသဒ္ဒေါသံ ချာနေ ဝတ္တတေ ပရိမာဏသဒ္ဒသန္နိဓာနာ, ယထာ-ပဉ္စပရိမာဏ မေသံ’ ပဉ္စကာ သကုဏာတိ; ဒွေ ဝါ တယော ဝါပရိမာဏမေသ’ဒွတ္တယော;ဝါသဒ္ဒတ္ထေ ဝါ-’ဝေ ဝါ တယော ဝါ’ ဒွတ္တယော–-’ဒက္ခိဏဿာ စ ပုဗ္ဗဿာ စ ဒိသာယ ယဒန္တရာဠံ’ ဒက္ခိဏပုဗ္ဗာ, ဒိနာ;’ဒက္ခိဏာ ဝသာ ပုဗ္ဗာ စာ’တိ ဝါ;’သဟ ပုတ္တေနာဂတော’ သပုတ္တော သလောမကော, ဝိဇ္ဇမာနလောမကောတိ အတ္ထော ဧဝံ သပက္ခကော; အတ္ထိခီရာ, ဗြာဟ္မဏိတိ-အတ္ထိသဒ္ဒေါ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထေ နိပါတော–-ကွစိ ဂတတ္ထတာယ ပဒန္တရာနမပ္ပယောဂေါ, ကဏ္ဌဋ္ဌာ ကာဠာ အဿ ကဏ္ဌေကာဠော; [ ] ဩဋ္ဌမုခမိစ မုခမဿဩဋ္ဌမုခေါ; ကေသသံဃာတော စူဠာ အဿ ကေသစူဠော; သုဝဏ္ဏဝိကာရော အလင်္ကာရော အဿသုဝဏ္ဏာလင်္ကာရော;’ ပပတိတံ ပဏ္ဏမဿ’ ပပတိတပဏ္ဏော, ပပဏ္ဏော;’အဝိဇ္ဇမာနာ ပုတ္တာ အဿ’ အဝိဇ္ဇမာနပုတ္တော;’န သန္တိ ပုတ္တာ အဿ’ အပုတ္တော–-ကွစိ န ဟောတိပဉ္စဘုတ္တဝန္တော အဿ, ဘာတုနော ပုတ္တော အဿ အတ္ထိတိ ဗဟုလာဓိကာရတော.

များစွာသော သိပတ်ဆုံသောပုဒ်တို့သည် အခြားပုဒ်၏ အနက်၌ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓက - 'bahūni dhanāni yassaso' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'bahudhano' (များစွာသော ဥစ္စာရှိသောသူ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'lambā kaṇṇā yassa so' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'lambakaṇṇo' (နားရွက်ရှည်သောသူ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'vajiraṃ pāṇimhi yassaso' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'vajirapāṇi' (လက်၌ဝရဇိန်ရှိသောသူ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'mattābahavo mātaṅgā ettha' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'mattabahumātaṅgaṃ vanaṃ' (ယစ်မူးသောဆင်များစွာရှိသော တော) ဟု လည်းကောင်း၊ 'ārūḷho vānaroyaṃ rukkhaṃ so' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'ārūḷhavānaro' (မျောက်တက်ပြီးသော သစ်ပင်) ဟု လည်းကောင်း၊ 'jitāni indriyāni yenaso' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'jitindriyo' (အောင်အပ်သော ဣန္ဒြေရှိသောသူ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'dinnaṃ bhojanaṃ yassaso' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'dinnbhojano' (ပေးအပ်သော ဆွမ်းရှိသောသူ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'apagataṃ kāḷakaṃ yasmā paṭā so' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'apagatakāḷako' (အမည်းစက်ကင်းသော ပုဆိုး) ဟု လည်းကောင်း၊ 'upagatādasa yesaṃ te' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'upadasā' (ဆယ်ခုနီးပါးရှိသောသူများ) ဟု လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ 'āsannadasā' (ဆယ်ခုနီးပါး)၊ 'adūradasā' (ဆယ်ခုမှမဝေးသော)၊ 'adhikadasā' (ဆယ်ခုထက်ပိုသော) ဟုလည်း ဖြစ်၏။ 'tayo dasa parimāṇamesaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'tidasā' (သုံးဆယ်သော နတ်များ) ဟု ဖြစ်၏။ (အဘယ်သို့နည်း၊ 'ဒသ' သဒ္ဒါသည် အတိုင်းအရှည်ပြသဒ္ဒါ၏ အနီး၌ရှိခြင်းကြောင့် အရေအတွက်၌ ဖြစ်၏၊ ပုံစံအားဖြင့် - 'pañcaparimāṇamesaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'pañcakā sakuṇā' (ငါးကောင်စု ငှက်များ) ဟု ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏)။ 'dve vā tayo vā parimāṇamesaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'dvattayo' (နှစ်ဦး သို့မဟုတ် သုံးဦး) ဟု ဖြစ်၏။ သို့မဟုတ် ဝါသဒ္ဒါ၏ အနက်၌သော်လည်းကောင်း 'dve vā tayo vā' ဟူ၍ 'dvattayo' ဖြစ်၏။ 'dakkhiṇassā ca pubbassā ca disāya yadantarāḷaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'dakkhiṇapubbā disā' (တောင်အရှေ့ထောင့်အရပ်) ဟု လည်းကောင်း၊ 'dakkhiṇā vasā pubbā cā' ဟူ၍လည်းကောင်း ဝိဂြိုဟ်ဆိုအပ်၏။ 'saha puttenāgato' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'saputto' (သားနှင့်တကွသောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ 'salomako' (အမွေးနှင့်တကွသောသူ) ဟူသည်မှာ 'ထင်ရှားရှိသော အမွေးရှိသောသူ' ဟု အနက်ရ၏။ ထိုနည်းတူ 'sapakkhako' (အတောင်ပံရှိသောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ 'atthikhīrā brāhmaṇī' ဟူရာ၌ 'atthi' သဒ္ဒါသည် ထင်ရှားရှိခြင်းအနက်၌ နိပါတ်ဖြစ်၏။ အချို့သောနေရာတို့၌ အနက်သိသာပြီးဖြစ်သောကြောင့် အခြားပုဒ်တို့ကို မသုံးစွဲတော့ပေ၊ သာဓက - 'kaṇṭhaṭṭhā kāḷā assa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'kaṇṭhekāḷo' (လည်ပင်း၌ရှိသော အမည်းရောင်ရှိသူ/လည်ပင်းမည်းသောသူ)၊ 'oṭṭhamukhamiva mukhamassa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'oṭṭhamukho' (ကုလားအုတ်မျက်နှာကဲ့သို့သော မျက်နှာရှိသူ)၊ 'kesasaṅghāto cūḷā assa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'kesacūḷo' (ဆံပင်စုသည် သျှောင်ဖြစ်သောသူ)၊ 'suvaṇṇavikāro alaṅkāro assa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'suvaṇṇālaṅkāro' (ရွှေတန်ဆာရှိသောသူ)၊ 'papatitaṃ paṇṇamassa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'papatitapaṇṇo' သို့မဟုတ် 'papaṇṇo' (ကြွေကျအပ်သော သစ်ရွက်ရှိသော သစ်ပင်)၊ 'avijjamānā puttā assa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'avijjamānaputto' (ထင်ရှားမရှိသော သားရှိသူ)၊ 'na santi puttā assa' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'aputto' (သားမရှိသောသူ) ဟု ဖြစ်၏။ အချို့၌မူ ဗဟုလသဒ္ဒါကို အခွင့်ပြုထားသောကြောင့် သမာသ်မဖြစ်ပေ၊ သာဓက - 'pañcabhuttavanto assa'၊ 'bhātuno putto assa atthi'။

တတ္ထ ဂဟေတွာ တေန ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓေ သရူပံ-.

ထိုအရပ်၌ ဆွဲကိုင်၍လည်းကောင်း၊ ထိုအရာဖြင့် ရိုက်နှက်၍လည်းကောင်း တိုက်ခိုက်ခြင်း အနက်၌ ပုံသဏ္ဌာန်တူသော (သရူပဖြစ်သော ပုဒ်တို့သည် သမာသ်ဖြစ်ကုန်၏)။

သတ္တမျန္တံ တတိယန္တဉ္စ သရူပမနေကံ တတ္ထ ဂဟေတွာ တေန ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓေ’ညပဒတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဟောတိ;’ကေသေသု စ ကေသေသု စ ဂဟေတွာ ယုဒ္ဓမ္ပဝတ္တံ’ ကေသာကေသိ;’ဒဏ္ဍေဟိ စ ဒဏ္ဍေဟိ စ ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓမ္ပဝတ္တံ’ ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ; မုဋ္ဌာမုဋ္ဌိ ‘‘စိ ဝီတိ ဟာရေ’တိ. စိ သမာသန္တော [’]စိသ္မိ. န္တျာကာရော–-တတ္ထ တေနေတိ-ကိံ? ကာယဒွ ကာယဒွ [ ] ဂဟေတွာ ယုဒ္ဓံ ပဝတ္တံ; ဂဟေတွာ ပဟရိတွာတိ- ကိံ? ရထေ စ ရထေ စ ဌတွာ ယုဒ္ဓံပဝတ္တံ; ယုဒ္ဓေတိကိံ? ဟတ္ထေ စ ဟတ္ထေ စ ဂဟေတွာ သချံ ပစတ္တံ; သရူပန္တိကိံ? ဒဏ္ဍေဟိ စ မုသလေဟိစ ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓံ ပဝတ္တံ.

သတ္တမီဝိဘတ်ဆုံ ပုဒ်နှင့် တတိယာဝိဘတ်ဆုံ ပုဒ်ဖြစ်ကုန်သော၊ ပုံသဏ္ဌာန်တူကုန်သော များစွာသောပုဒ်တို့သည် ထိုအရပ်၌ ကိုင်ဆွဲ၍လည်းကောင်း၊ ထိုအရာဖြင့် ရိုက်နှက်၍လည်းကောင်း တိုက်ခိုက်ခြင်း အနက်ရှိသော အခြားပုဒ်၏ အနက်၌ တစ်ခုတည်းသော အနက်ရှိသည် (သမာသ်) အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ 'kesesu ca kesesu ca java gahetvā yuddhampavattaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'kesākesi' (ဆံပင်ချင်းဆွဲ၍ တိုက်ပွဲ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'daṇḍehi ca daṇḍehi ca paharitvā yuddhampavattaṃ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် 'daṇḍādaṇḍi' (တုတ်ချင်းရိုက်၍ တိုက်ပွဲ) ဟု လည်းကောင်း၊ 'muṭṭhāmuṭṭhi' (လက်သီးချင်းထိုး၍ တိုက်ပွဲ) ဟု လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ 'ci vīti hāre' ဟူသော သုတ်ဖြင့် သမာသန္တပစ္စည်း 'ci' သက်၏။ 'ci' ပစ္စည်း၌ အဆုံးအက္ခရာသည် အာကာရ (ဒီဃ) ဖြစ်၏။ 'ထိုအရပ်၌၊ ထိုအရာဖြင့်' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Kāyena ca kāyena ca (kāyadva kāyadva) gahetvā yuddhaṃ pavattaṃ' (ကိုယ်ချင်း ကိုယ်ချင်း ကိုင်ဆွဲ၍ တိုက်ခိုက်ခြင်း) ၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ 'ကိုင်ဆွဲ၍၊ ရိုက်နှက်၍' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Rathe ca rathe ca ṭhatvā yuddhaṃ pavattaṃ' (ရထား၌လည်းကောင်း ရထား၌လည်းကောင်း တည်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်း) ၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ 'တိုက်ခိုက်ခြင်း၌' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Hatthe ca hatthe ca gahetvā sakhyaṃ pavattaṃ' (လက်ချင်း လက်ချင်း ကိုင်ဆွဲ၍ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်ခြင်းကို ပြုကုန်၏) ဟူသော နေရာ၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ 'ပုံသဏ္ဌာန်တူသော ပုဒ်တို့၌' ဟု အဘယ်ကြောင့်ဆိုသနည်း။ 'Daṇḍehi ca musalehi ca paharitvā yuddhaṃ pavattaṃ' (တုတ်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျည်ပွေ့တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ရိုက်နှက်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်း) ဟူသော ရုပ်မတူသော ပုဒ်တို့၌ သမာသ်မဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။

စတ္ထေ-.

စ (ca) သဒ္ဒါ၏ အနက်၌ (သမာသ်ဖြစ်၏)။

အနေကံ သျာဒျန္တံ စတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဘဝတိ–-သမုစ္စယော’ဏွာစယော ဣတရီတရယောဂေါ သမာဟာရော စ စသဒ္ဒတ္ထာ, တတ္ထ သမုစ္စယာဏွာစယေသု နေကတ္ထိဘာဝေါ သမ္ဘဝတိ- တေသု ဟိ သမုစ္စယော အညမညနိရပေက္ခာနမတ္တပ္ပဓာနာနံ ကတ္ထစိ ကြိယာဝိသေသေ စီယမာနတာ-ယထာ-ဓဝေ စ ခဒိရေ စ ပလာသေ စ ဆိန္ဒာတိ; အနွာစယောဝ ယတ္ထေကော ပဓာနဘာဝေန ဝိဓိယတေ အပရော စဂုဏဘာဝေန-ယထာ-ဘိက္ခံ စရ ဂါဝေါ ဝါနယေတိ–-ဣတရဉ္စယယ တု သမ္ဘဝတိ, တေသု ဟိ အညမညသာပေက္ခာနမဝ ယဝဘေဒါနုဂတော ဣတရီတရယောဂေါ- ယထာ- သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာတိအဿာဝယဝပ္ပဓာနတ္တာ ဗဟုဝစနမေဝ; အညမည သာပေက္ခာနမေဝ တိရောဟိတာဝယဝဘေဒေါ သမုဒါယပ္ပဓာနော သမာဟာရော-ယထာ-ဆတ္တုပါဟနန္တိ-အဿ ပန သမုဒါယပ္ပဓာနတ္တာ ဧကဝစနမေဝ; တေ စ သမာဟာရီတရီတရယောဂါ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ နိယတဝိသယာယေဝ ဟောန္တိ, တတြာယံ ဝိသယဝိဘာဂေါ နိရုတ္တိ ပိဋကာဂတော.

ဝိဘတ်အဆုံးရှိသော (သိအစရှိသော ဝိဘတ်အဆုံးရှိသော) များစွာသောပုဒ်တို့သည် ‘စ’သဒ္ဒါ၏ အနက်၌ တစ်ခုတည်းသောအနက်ရှိသည် (ဧကတ္ထီဘာဝ) ဖြစ်ကုန်၏။ သမုစ္စည်း၊ အနွာစယ၊ ဣတရီတရယောဂနှင့် သမာဟာရတို့သည် ‘စ’သဒ္ဒါ၏ အနက်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုလေးပါးတို့တွင် သမုစ္စည်းနှင့် အနွာစယတို့၌ တစ်ခုတည်းသောအနက်ဖြစ်ခြင်း (ဧကတ္ထီဘာဝ) မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် သမုစ္စည်းဟူသည် အချင်းချင်း ငဲ့ကွက်ခြင်းမရှိဘဲ မိမိကိုယ်တိုင်သာ ပဓာနဖြစ်ကုန်သော ပုဒ်တို့၏ တစ်စုံတစ်ခုသော ကိရိယာထူး၌ စုစည်းစုပေါင်း၍ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်၏။ သာဓကအားဖြင့်- 'dhave ca khadire ca palāse ca chindāhi' (သစ်ဖျောက်ပင်ကိုလည်းကောင်း၊ ရှားပင်ကိုလည်းကောင်း၊ ပေါက်ပင်ကိုလည်းကောင်း ခုတ်လော့) ဟု ဆိုအပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ တစ်ခုကို ပဓာနအဖြစ်ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းအပ်ပြီး အခြားတစ်ခုကို အင်္ဂါ (အပဓာန) အဖြစ်ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းအပ်သောအနက်သည် အနွာစယမည်၏။ သာဓကအားဖြင့်- 'bhikkhaṃ cara gāvo vānaya' (ဆွမ်းခံလော့၊ နွားတို့ကိုလည်း မောင်းခဲ့လော့) ဟု ဆိုအပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ဣတရီတရယောဂနှင့် သမာဟာရ (အခြားသော နှစ်မျိုး) တို့၌မူ (ဧကတ္ထီဘာဝ) ဖြစ်နိုင်၏။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် အချင်းချင်း ငဲ့ကွက်မှုရှိလျက် အစိတ်အပိုင်းကွဲပြားမှုကို လိုက်ပါစေတတ်သော အနက်သည် ဣတရီတရယောဂ မည်၏။ သာဓကအားဖြင့်- 'sāriputtamoggallānā' (သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန်တို့) ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ဤ၌ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ပုဒ်တို့ ပဓာနဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဗဟုဝုစ်ကိန်းသာ ဖြစ်၏။ အချင်းချင်း ငဲ့ကွက်မှုရှိလျက်ပင် အစိတ်အပိုင်းကွဲပြားမှုကို ဖုံးကွယ်ထား၍ အစုအပေါင်းကို ပဓာနပြုသော အနက်သည် သမာဟာရ မည်၏။ သာဓကအားဖြင့်- 'chattupāhanaṃ' (ထီးနှင့်ဖိနပ်) ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ဤ၌ အစုအပေါင်း ပဓာနဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဧကဝုစ်ကိန်းသာ ဖြစ်၏။ ထိုသမာဟာရနှင့် ဣတရီတရယောဂတို့သည် များစွာသော အဆုံးအဖြတ်တို့ကြောင့် အပိုင်းအခြား သတ်မှတ်ထားသော နယ်ပယ်ရှိကုန်၏။ ထိုရာ၌ ဤနယ်ပယ်ခွဲခြားမှုသည် နိရုတ္တိကျမ်းနှင့် ပိဋကတ်တော်မှ လာသတည်း။

ပါဏိတုရိယယောဂ္ဂသေနင်္ဂါနံ; နိစ္စဝေရီနံ; သံချာပရိ မာဏသညာနံ; ခုဒ္ဒဇန္တုကာနံ; ပစနဝဒ္ဓါလာနံ; စရဏသာဓာရဏာနံ; ဧက္ဈာယနပါဝစနာနံ; လိင်္ဂဝိသေသာနံ; ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓါနံ; ဒိသာနံ; နဒီနဉ္စ; နိစ္စံ သမာဟာရေကတ္ထံ ဘဝတိ.

သတ္တဝါတို့၏အင်္ဂါ (ပါဏင်္ဂ)၊ တူရိယာတို့၏အင်္ဂါ (တုရိယင်္ဂ)၊ ရထားစသည်တို့၏အင်္ဂါ (ယောဂ္ဂင်္ဂ)၊ စစ်အင်္ဂါ (သေနင်္ဂ) တို့၏လည်းကောင်း၊ အမြဲရန်ဘက်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ (နိစ္စဝေရီ) ၏လည်းကောင်း၊ သင်္ချာပမာဏအမည်ရှိသော ပုဒ်တို့၏လည်းကောင်း၊ သတ္တဝါငယ်တို့ (ခုဒ္ဒဇန္တုက) ၏လည်းကောင်း၊ ချက်ပြုတ်သူနှင့် ဆံပင်ရိတ်သူစသည် (ပစနဝဒ္ဓါလ) တို့၏လည်းကောင်း၊ အပြုအမူအလေ့အထတူညီသူတို့ (စရဏသာဓာရဏ) ၏လည်းကောင်း၊ တစ်ပေါင်းတည်းသင်ယူအပ်သော ကျမ်းစာတို့ (ဧကဇ္ဈာယနပါဝစန) ၏လည်းကောင်း၊ လိင်ထူးခြားသော ပုဒ်တို့ (လိင်္ဂဝိသေသ) ၏လည်းကောင်း၊ အမျိုးမျိုးဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ပုဒ်တို့ (ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓ) ၏လည်းကောင်း၊ အရပ်မျက်နှာတို့ (ဒိသာ) ၏လည်းကောင်း၊ မြစ်တို့ (နဒီ) ၏လည်းကောင်း အနက်၌ အမြဲတမ်း သမာဟာရဧကဝုစ် နပုံသကလိင် ဖြစ်၏။

တိဏရုက္ခပသုသကုဏဓနဓညဝျဉ္ဇနဇနပဒါနံဝါ အညေ သမိတရီတရယောဂေါဝ.

မြက်၊ သစ်ပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ ငှက်၊ ရတနာ (ဥစ္စာ)၊ ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ဟင်းလျာ (ဗျည်း)၊ တိုင်းနိုင်ငံတို့၏ အနက်၌မူ အခြားပုဒ်တို့သည် သမာဟာရသော်လည်းကောင်း၊ ဣတရီတရယောဂသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်၏။

ပါဏျင်္ဂါနံ–-စက္ခုသောတံ; မုခနာသိက; ဟနုဂီဝံ; ဆဝိ မံသလောဟိတံ; နာမရူပံ; ဇရာမရဏံ;–-တုရိယင်္ဂါနံ–-အလသတာဠမ္ဗရံ;မုရဇဂေါမုခံ; သံခဒေဒ္ဓိမံ; [ ] မဒ္ဒဝိကပါဏဝိကံ; ဂီတဝါဒတံ?သမ္မတာဠံ–-ယောဂ္ဂင်္ဂါနံ–-ဖာလပါစနံ; ယုဂနင်္ဂလံ–-သေနင်္ဂါနံ–-အသိသတ္တိတောမရပိဏ္ဍံ;[ ] အသိစမ္မံ; ဗီဠာရမူသိကံ; ကာကောလူကံ; နာဂသုပဏ္ဏံ–-သံချာပရိမာဏ သညာနံ–-ဧကကဒုကံ, ဒုကတိကံ; တိကစတုက္ကံ, စတုက္ကပဉ္စကံ; ဒသေကာဒသကံ –- ခုဒ္ဒဇန္တုကာနံ–-ကီဋပဋင်္ဂံ; ကုတ္ထကိပိလ္လိကံ; ဍံသမကသံ; မက္ခိကကိပိလ္လိကံ–-ပဝနဝဒ္ဓါလာနံ–-ဩရရဗ္ဂိကသုကရိကံ; သာကုန္တိကမာဂဝိကံ;သပါကဝဒ္ဓါလံ;ဝေန

သတ္တဝါတို့၏အင်္ဂါ (ပါဏင်္ဂ) တို့၌- cakkhusotaṃ (မျက်စိနှင့်နား)၊ mukhanāsikaṃ (ခံတွင်းနှင့်နှာခေါင်း)၊ hanugīvaṃ (မေးစေ့နှင့်လည်ပင်း)၊ chavimaṃsalohitaṃ (အရေ၊ အသားနှင့် အသွေး)၊ nāmarūpaṃ (နာမ်နှင့်ရုပ်)၊ jarāmaraṇaṃ (အိုခြင်းနှင့်သေခြင်း) တို့ဖြစ်၏။ တူရိယာတို့၏အင်္ဂါ (တုရိယင်္ဂ) တို့၌- alasatāḷambaraṃ (စည်ကြီးနှင့်မုရိုးစည်)၊ murajagomukhaṃ (မုရိုးစည်နှင့် နွားမျက်နှာသဏ္ဌာန်စည်)၊ saṅkhadeddhimaṃ (ခရုသင်းနှင့် လေမှုတ်တူရိယာ)၊ maddavikapāṇavikaṃ (ပတ်မနှင့် စောင်းညှင်း)၊ gītavādataṃ (သီချင်းဆိုခြင်းနှင့် တီးမှုတ်ခြင်း)၊ sammatāḷaṃ (လင်းကွင်းနှင့် ဝါးလက်ခုပ်) တို့ဖြစ်၏။ ရထားစသည်တို့၏အင်္ဂါ (ယောဂ္ဂင်္ဂ) တို့၌- phālapācanaṃ (ထွန်သွားနှင့် နှင်တံ)၊ yuganaṅgalaṃ (ထမ်းပိုးနှင့် ထွန်တုံး) တို့ဖြစ်၏။ စစ်အင်္ဂါ (သေနင်္ဂ) တို့၌- asisattitomarapiṇḍaṃ (သန်လျက်၊ လှံ၊ ကန်တော့မြှားအစု)၊ asicammaṃ (ဓားနှင့် ဒိုင်းသားရေ) တို့ဖြစ်၏။ အမြဲရန်ဘက်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့၌- bīḷāramūsikaṃ (ကြောင်နှင့်ကြွက်)၊ kākolūkaṃ (ကျီးနှင့်ဇီးကွက်)၊ nāgasupaṇṇaṃ (နဂါးနှင့်ဂဠုန်) တို့ဖြစ်၏။ သင်္ချာပမာဏအမည်တို့၌- ekakadukaṃ (တစ်ခုနှင့်နှစ်ခု အစု)၊ dukatikaṃ (နှစ်ခုနှင့်သုံးခု အစု)၊ tikacatukkaṃ (သုံးခုနှင့်လေးခု အစု)၊ catukkapañcakaṃ (လေးခုနှင့်ငါးခု အစု)၊ dasekādasakaṃ (ဆယ်ခုနှင့်ဆယ့်တစ်ခု အစု) တို့ဖြစ်၏။ သတ္တဝါငယ်တို့ (ခုဒ္ဒဇန္တုက) တို့၌- kīṭapaṭaṅgaṃ (ပိုးကောင်နှင့် နှံကောင်)၊ kutthakipillikaṃ (မွှားနှင့်ပုရွက်ဆိတ်)၊ ḍaṃsamakasaṃ (ခြင်နှင့် မှက်)၊ makkhikakipillikaṃ (ယင်ကောင်နှင့်ပုရွက်ဆိတ်) တို့ဖြစ်၏။ ချက်ပြုတ်သူနှင့် ဆံပင်ရိတ်သူစသည် (ပစနဝဒ္ဓါလ) တို့၌- orabbhikasūkarikaṃ (သိုးသတ်သမားနှင့် ဝက်သတ်သမား)၊ sākuntikamāgavikaṃ (ငှက်မုဆိုးနှင့် သားကောင်မုဆိုး)၊ sapākavaddhālaṃ (ခွေးစားတတ်သော စဏ္ဍာလနှင့် ဆံပင်ရိတ်သမား)၊ vena... (ဗေဏုကာရခေါ် ဝါးပန်းချီသမား)...

ရထကာရံ; ပုက္ကုသဆဝဍာဟကံ–-စရဏသာဓာရဏာနံ–-အတိသဘာရဒွါဇံ; ကဌကာလာပံ; သီလပညာဏံ; သမထဝိပဿနံ; ဝိဇ္ဇာစရဏံ–-ဧကဇ္ဈာယနပါဝစနာနံ–-ဒီဃမဇ္ဈိမံ; ဧကုတ္တရသံယုတ္တကံ; ခန္ဓကဝိဘင်္ဂံ–-လိင်္ဂဝိသေသာနံ–-ဣတ္ထိပုမံ; ဒါသိဒါသံ; စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရရိက္ခာရံ; တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ; ‘‘လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန‘‘န္တိပိ ဒိဿတိ–-ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓါနံ–-ကုသလာကုသလံ; သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇံ; ဟီနပ္ပဏိတံ; ကဏ္ဘသုက္ကံ; ဆေကပါပကံ; အဓရုတ္တရံ–-ဒိသာနံ–-ပုဗ္ဗာပရံ; ဒက္ခိဏုတ္တရံ; ပုဗ္ဗဒက္ခိဏံ; ပုဗ္ဗုတ္တရံ; အပရ ဒက္ခိဏံ; အပရုတ္တရံ–-နဒီနံ–-ဂင်္ဂါယမုနံ, မဟီသရဘု.

rathakāraṃ (ရထားလုပ်သမား)၊ pukkusachavaḍāhakaṃ (ပုက္ကုသနှင့် လူသေမီးရှို့သမား) တို့ဖြစ်၏။ အပြုအမူအလေ့အထတူညီသူတို့ (စရဏသာဓာရဏ) တို့၌- atisabhāradvājaṃ (အတိသနှင့် ဘာရဒွါဇဂိုဏ်း)၊ kaṭhakālāpaṃ (ကဌနှင့် ကာလာပဂိုဏ်း)၊ sīlapaññāṇaṃ (သီလနှင့် ပညာ)၊ samathavipassanaṃ (သမထနှင့် ဝိပဿနာ)၊ vijjācaraṇaṃ (ဝိဇ္ဇာနှင့် စရဏ) တို့ဖြစ်၏။ တစ်ပေါင်းတည်းသင်ယူအပ်သော ကျမ်းစာတို့ (ဧကဇ္ဈာယနပါဝစန) တို့၌- dīghamajjhimaṃ (ဒီဃနိကာယ်နှင့် မဇ္ဈိမနိကာယ်)၊ ekuttarasaṃyuttakaṃ (အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်နှင့် သံယုတ္တနိကာယ်)၊ khandhakavibhaṅgaṃ (ခန္ဓကနှင့် ဝိဘင်း) တို့ဖြစ်၏။ လိင်ထူးခြားသော ပုဒ်တို့ (လိင်္ဂဝိသေသ) တို့၌- itthipumaṃ (မိန်းမနှင့်ယောက်ျား)၊ dāsidāsaṃ (ကျွန်မိန်းမနှင့် ကျွန်ယောက်ျား)၊ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjapararikkhāraṃ (သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ပရိက္ခရာ)၊ tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ (မြက်၊ ထင်း၊ သစ်ကိုင်းနှင့် သစ်ရွက်) တို့ဖြစ်၏။ 'lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ' ဟူ၍ ဗဟုဝုစ်ဖြင့်လည်း တွေ့ရတတ်၏။ အမျိုးမျိုးဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ပုဒ်တို့ (ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓ) တို့၌- kusalākusalaṃ (ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်)၊ sāvajjānavajjaṃ (အပြစ်ရှိခြင်းနှင့် အပြစ်မရှိခြင်း)၊ hīnappaṇītaṃ (ယုတ်ညံ့ခြင်းနှင့် မြတ်ခြင်း)၊ kaṇhasukkaṃ (မည်းညစ်ခြင်းနှင့် ဖြူစင်ခြင်း)၊ chekapāpakaṃ (လိမ္မာသူနှင့် မိုက်မဲသူ)၊ adharuttaraṃ (အောက်နှင့်အထက်) တို့ဖြစ်၏။ အရပ်မျက်နှာတို့ (ဒိသာ) တို့၌- pubbāparaṃ (ရှေ့အရပ်နှင့် နောက်အရပ်)၊ dakkhiṇuttaraṃ (တောင်အရပ်နှင့် မြောက်အရပ်)၊ pubbadakkhiṇaṃ (အရှေ့တောင်အရပ်)၊ pubbuttaraṃ (အရှေ့မြောက်အရပ်)၊ aparadakkhiṇaṃ (အနောက်တောင်အရပ်)၊ aparuttaraṃ (အနောက်မြောက်အရပ်) တို့ဖြစ်၏။ မြစ်တို့ (နဒီ) တို့၌- gaṅgāyamunaṃ (ဂင်္ဂါနှင့် ယမုနာမြစ်)၊ mahīsarabhu (မဟီနှင့် သရဘူမြစ်) တို့ဖြစ်၏။

တိဏဝိသေသာနံ–-ကာသကုသံ, ကာသကုသာ; ဥသီရဗီရဏံ, ဥသီ ရဗီရဏာ; မုဇဗဗ္ဗဇံ, မုဉ္ဇဗဗ္ဗဇာ–-ရုက္ခဝသေသာနံ–-ခဒိရပလာသံ, ခဒိရပလာသာ; ဓဝါဿကဏ္ဏံ, ဓဝါဿကဏ္ဏာ; ပိလက္ခနိဂြောဓံ, ပိလက္ခနဂြောဓာ; အဿတ္ထကပိတ္ထနံ, အဿတ္ထ ကပိတ္ထနာ; သာကသာလံ, သာကသာလာ–-ပသုဝိသေသာနံ–-ဂဇ ဂဝဇံ,ဂဇဂဝဇာ; ဂေါဝဟိသံ, ဂေါမဟိသာ;ဧဏေယျဂေါမဟိသံ, ဧဏေယျဂေါမဟိသာ; ဧဏေယျဝရာဟံ, ဧဏေယျဝရာဟာ; အဇေ

မြက်ထူးခြားမှုတို့၌- kāsakusaṃ (သမာဟာရ)၊ kāsakusā (ဣတရီတရ) (ကသမြက်နှင့် သက်ငယ်မြက်)၊ usīrabīraṇaṃ၊ usīrabīraṇā (ပန်းရင်းမြက်နှင့် ဖျက်မြက်)၊ muñjababbajaṃ၊ muñjababbajā (မုဉ္ဇမြက်နှင့် ဗဗ္ဗဇမြက်) တို့ဖြစ်၏။ သစ်ပင်ထူးခြားမှုတို့၌- khadirapalāsaṃ၊ khadirapalāsā (ရှားပင်နှင့် ပေါက်ပင်)၊ dhavāssakaṇṇaṃ၊ dhavāssakaṇṇā (သစ်ဖျောက်ပင်နှင့် သစ်တောက်ပင်)၊ pilakkhanigrodhaṃ၊ pilakkhanigrodhā (ညောင်ကြပ်ပင်နှင့် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်)၊ assatthakapitthanaṃ၊ assatthakapitthanā (ညောင်ဗောဓိပင်နှင့် သီးပင်)၊ sākasālaṃ၊ sākasālā (ကျွန်းပင်နှင့် အင်ကြင်းပင်) တို့ဖြစ်၏။ တိရစ္ဆာန်ထူးခြားမှုတို့၌- gajagavajaṃ၊ gajagavajā (ဆင်နှင့် ပြောင်)၊ gomahisaṃ၊ gomahisā (နွားနှင့် ကျွဲ)၊ eṇeyyagomahisaṃ၊ eṇeyyagomahisā (တောဆိတ်၊ နွားနှင့် ကျွဲ)၊ eṇeyyavarāhaṃ၊ eṇeyyavarāhā (တောဆိတ်နှင့် တောဝက်)၊ aje...

ဠကံ, အဇေဠကာ; ကုက္ကုရသူကရံ, ကုက္ကုရသူကရာ; ဟတ္ထိဂဝါဿ ဝဠဝံ, ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ–-သကုဏဝိသေသာနံ–-ဟံသဗလာဝံ, ဟံသဗလာဝါ; ကာရဏ္ဍဝဝက္ကဝါကံ, ကာရဏ္ဍဝဝက္ကဝါကာ; ဗကဗလာကံ, ဗကဗလာကာ–-ဓနာနံ–-ဟိရညသုဝဏ္ဏံ, ဟိရည သုဝဏ္ဏာ;မဏိသံခမုတ္တာဝေဖဖရိယံ, မဏိသံခမုတ္တာဝေဠုရိယာ; ဇာတရူပရဇတံ, ဇာတရူပရဇတာ–-ဓညာနံ–-သာလိယဝကံ, သာလိယဝကာ; တိလမုဂ္ဂမာသံ, တိလမဂ္ဂမာသာ; နိပ္ဖာဝကုလတ္ထံ, နိပ္ဖာဝကုလတ္ထာ–-ဗျဉ္ဇနာနံ–-သာကသုဝံ, သာကသုဝါ; ဂဗျမာဟိသံ, ဂဗျမာဟိသာ; ဧဏေယျဝါရာဟံ, ဧဏေယျဝါရာဟာ; မိဂမာယူရံ, မိဂမာယူရာ–-ဇနပဒါနံ–ကာသိကောသလံ, ကာသိကောသလာ; ဝဇ္ဇိမလ္လံ, ဝဇ္ဇိမလ္လာ; စေတိဝီသံ, စေတိဝီသာ; မစ္ဆသုရသေနံ, မစ္ဆသူရသေနာ; ကုရုပဉ္စာလံ, ကုရုပဉ္စာလာ.

Ḷ ...kaṃ၊ ajeḷakā (ဆိတ်နှင့် သိုး)၊ kukkurasūkaraṃ၊ kukkurasūkarā (ခွေးနှင့် ဝက်)၊ hatthigavāssavaḷavaṃ၊ hatthigavāssavaḷavā (ဆင်၊ နွား၊ မြင်း၊ မြင်းမ) တို့ဖြစ်၏။ ငှက်ထူးခြားမှုတို့၌- haṃsabalākaṃ၊ haṃsabalākā (ဟင်္သာနှင့် တောငန်း)၊ kāraṇḍavacakravākaṃ၊ kāraṇḍavacakravākā (စက္ကဝက်ငှက်နှင့် ရေကြက်)၊ bakabalākaṃ၊ bakabalākā (ဗျိုင်းနှင့် ဥဗျိုင်း) တို့ဖြစ်၏။ ရတနာ (ဥစ္စာ) တို့၌- hiraññasuvaṇṇaṃ၊ hiraññasuvaṇṇā (ရွှေအသပြာနှင့် ရွှေစင်)၊ maṇisaṅkhamuttāveḷuriyaṃ၊ maṇisaṅkhamuttāveḷuriyā (ပတ္တမြား၊ ခရုသင်း၊ ပုလဲ၊ ကြောင်မျက်ရွဲ)၊ jātarūparajataṃ၊ jātarūparajatā (ရွှေနှင့် ငွေ) တို့ဖြစ်၏။ ကောက်ပဲသီးနှံတို့၌- sāliyavakaṃ၊ sāliyavakā (သလေးစပါးနှင့် မုယောစပါး)၊ tilamuggamāsaṃ၊ tilamuggamāsā (နှမ်း၊ ပဲနောက်နှင့် ပဲတီစိမ်း)၊ nipphāvakulatthaṃ၊ nipphāvakulatthā (ပဲကြီးနှင့် ပဲနောက်) တို့ဖြစ်၏။ ဟင်းလျာ (ဗျည်း) တို့၌- sākasūpaṃ၊ sākasūpā (ဟင်းရွက်နှင့် ဟင်းချို)၊ gavyamāhisaṃ၊ gavyamāhisā (နွားနို့နှင့် ကျွဲနို့)၊ eṇeyyavārāhaṃ၊ eṇeyyavārāhā (တောဆိတ်သားနှင့် တောဝက်သား)၊ migamāyūraṃ၊ migamāyūrā (သမင်သားနှင့် ဒေါင်းသား) တို့ဖြစ်၏။ တိုင်းနိုင်ငံတို့၌- kāsikosalaṃ၊ kāsikosalā (ကာသိတိုင်းနှင့် ကောသလတိုင်း)၊ vajjimallaṃ၊ vajjimallā (ဝဇ္ဇီတိုင်းနှင့် မလ္လတိုင်း)၊ cetivīsaṃ၊ cetivīsā (စေတိတိုင်းနှင့် ဝံသတိုင်း)၊ macchasūrasenaṃ၊ macchasūrasenā (မစ္ဆတိုင်းနှင့် သူရသေနတိုင်း)၊ kurupañcālaṃ၊ kurupañcālā (ကုရုတိုင်းနှင့် ပဉ္စာလတိုင်း) တို့ဖြစ်၏။

ဣတရီတရယောဂေါ-ယထာ-ဝန္ဒိမသူရိယာ, သမဏဗြာဟ္မဏာ, မာတာပိတရော, ဣစ္စာဒိ, ဧတသ္မိံ ဧကတ္ထိဘာဝကဏ္ဍေ ယံ ဝုတ္တံ ပုဗ္ဗံ တဒေဝ ပုဗ္ဗံ နိပတတိ ကမာတိက္ကမေ ပယောဇနာဘာဝါ ကွဝိ ဝိပလ္လာသော’ပိ ဟောတိ ဗဟုလာဓိကာရတော.’ ဒန္တာနံ ရာဇာ’ ရာဇဒန္တော. ကတ္ထစိ ကမမ္ပစ္စနာဒရာ ပုဗ္ဗကာလဿာပိ ပရနိပါတော. လိတ္တဝါသိတော, နဂ္ဂမုသိတော, သိတ္တသမ္မဋ္ဌော, ဘဋ္ဌလုဉ္စိတော–-စတ္ထေ ယဒေကတ္ထံ တတ္ထ ကေစိ ပုဗ္ဗပဒံ ဗဟုဓာ နိယမေန္တိ တဒိဟ ဝျဘိဝါရဒဿနာ န ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဣတရီတရယောဂ၌ သာဓကအားဖြင့်- candimasūriyā (လနှင့် နေ)၊ samaṇabrāhmaṇā (သမဏနှင့် ဗြာဟ္မဏ)၊ mātāpitaro (မိဘနှစ်ပါး) စသည်တို့ဖြစ်၏။ ဤဧကတ္ထီဘာဝအခန်း၌ ရှေ့၌ ဆိုအပ်ပြီးသော ပုဒ်သည်သာလျှင် ရှေ့၌ ကျရာ၏။ အစဉ်ကို ကျော်လွန်ခြင်း၌ အကျိုးထူးမရှိသောကြောင့် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ‘ဗဟုလ’ အာဏာကြောင့် အချို့နေရာ၌ ရှေ့နောက် ပြောင်းပြန်ဖြစ်ခြင်း (ဝိပလ္လာသ) လည်း ဖြစ်တတ်၏။ သာဓကအားဖြင့်- 'dantānaṃ rājā' ဟူသော ဝိဂ္ဂဟ၌ 'rājadanto' ဟု ဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။ အချို့နေရာတို့၌ အစဉ်ကို မရိုသေသောကြောင့် ရှေ့၌ ဖြစ်ထိုက်သောပုဒ်သည်လည်း နောက်၌ ကျတတ်၏။ သာဓကအားဖြင့်- littavāsito, naggamusito, sittasammaṭṭho, bhaṭṭhaluñcito (လိမ်းကျံပြီး နံ့သာပျံ့စေအပ်သော၊ အဝတ်မရှိဘဲ လုယက်အပ်သော၊ ရေဖျန်းပြီး တံမြက်လှည်းအပ်သော၊ ကျဆင်းပြီး နုတ်အပ်သော စသည်) တို့ကဲ့သို့တည်း။ ‘စ’ သဒ္ဒါ၏အနက်၌ တစ်ခုတည်းသော အနက်ဖြစ်ခြင်း (ဧကတ္ထီဘာဝ) ရှိရာ၌ အချို့သော ဆရာတို့သည် ရှေ့ပုဒ်ကို များစွာသော နည်းတို့ဖြင့် သတ်မှတ်ကြကုန်၏။ ထိုသတ်မှတ်ချက်သည် ဤနေရာ၌ ဖောက်ပြန်မှု (ချွင်းချက်) များကို တွေ့မြင်ရသောကြောင့် မဟောအပ် (မပြအပ်) ဟု မှတ်အပ်၏။

သမာဟာရေ သပုံသကံ-.

သမာဟာရ၌ နပုံသကလိင် ဖြစ်၏။

ဝတ္ထေ သမာဟာရေ ယဒေကတ္ထံ တန္နပုံသကလိင်္ဂမှဝတိ; တထာ ဝေဝေါဒါဟဋံ–-ကတ္ထစိ န ဟောတိ သဘာပရိသာယာတိ ဉာပကာ; အာဓိ ပစ္စပရိဝါရော; ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ; ပဋိသန္ဓိပ္ပဝတ္တိယံ.

ဒွန္ဒသမသ်၌ သမာဟာရအနက်ဖြင့် တစ်ခုတည်းသောအနက်ရှိသည်ဖြစ်အံ့၊ ထိုပုဒ်သည် နပုံသကလိင် ဖြစ်၏။ ထိုသို့လည်း သာဓကဆောင်ခဲ့အပ်ပြီ။ အချို့သောနေရာ၌ နပုံသကလိင် မဖြစ်ပေ။ 'sabhāparisāyaṃ' (သဘသဘင်နှင့် ပရိသတ်၌) ဟူသော အသုံးသည် သက်သေ (ဉာပက) ဖြစ်၏။ သာဓကအားဖြင့်- ādhipaccaparivāro (အစိုးရခြင်းနှင့် အခြံအရံ)၊ chandapārisuddhi (ဆန္ဒနှင့် ပါရိသုဒ္ဓိ)၊ paṭisandhippavattiyaṃ (ပဋိသန္ဓေနှင့် ပဝတ္တိ၌) စသည်တို့ ဖြစ်၏။

သံချာဒိ-.

သင်္ချာအစရှိသော ပုဒ် (ဒွိဂုသမာသ်) သည်...

ဧကတ္ထေ သမာဟာရေ သံချာဒိ နပုံသကလိင်္ဂမ္ဘဝတိ; ပဉ္စဂဝံ; စတုပ္ပထံ–-သမာဟာရဿေကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ ဟောတိ; သမာဟာရေတွေဝ-ပဉ္စကပါလော, ပူဝေါ; တိပုတ္တော.

တစ်ခုတည်းသောအနက်ဖြစ်သော သမာဟာရ၌ သင်္ချာပုဒ်ရှေ့ရှိသောပုဒ် (ဒွိဂုသမာသ်) သည် နပုံသကလိင် ဖြစ်၏။ သာဓကအားဖြင့်- pañcagavaṃ (နွားငါးကောင်အစု)၊ catuppathaṃ (လမ်းလေးခွဆုံ) တို့ဖြစ်၏။ သမာဟာရအနက်သည် တစ်ခုတည်းသော သဘောရှိသောကြောင့် ဧကဝုစ်ကိန်းသာ ဖြစ်၏။ သမာဟာရဖြစ်မှသာ ဤသို့ ဖြစ်၏။ သမာဟာရမဟုတ်လျှင်မူ- pañcakapālo pūvo (အိုးခြမ်းကွဲငါးခုဖြင့် ဖုတ်အပ်သော မုန့်)၊ tiputto (သားသုံးယောက်ရှိသောသူ) စသည်ဖြင့် ဖြစ်၏။

ကွစေကတ္တဉ္စ ဆဋ္ဌိယာ-.

အချို့နေရာ၌ ဆဋ္ဌီတပုရိသ၌ ဧကဝုစ်နှင့် နပုံသကလိင် ဖြစ်၏။

ဆဋ္ဌိယေကတ္ထေ ကွစိ နပုံသကတ္တံ ဟောတေကတ္တဉ္စ;’သလဘာနံ ဆာယာ’ သလဟစ္ဆာယံ; ဧဝံ’သကုန္တာနံ ဆာယာ’ သကုန္တစ္ဆာယံ;

ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသသမသ်၌ တစ်ခုတည်းသောအနက်ဖြစ်ရာ၌ အချို့နေရာ၌ နပုံသကလိင်နှင့် ဧကဝုစ် ဖြစ်၏။ သာဓကအားဖြင့်- ‘salabhānaṃ chāyā’ = salahacchāyaṃ (နှံကောင်တို့၏ အရိပ်)၊ ထို့အတူ ‘sakuntānaṃ chāyā’ = sakuntacchāyaṃ (ငှက်တို့၏ အရိပ်) ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ပါသာဒစ္ဆာယယံ, ပါသာဒစ္ဆာယယာ; ဃရစ္ဆာယယံ, ဃရစ္ဆာယာ. အမနုဿာ သဘာယ နပုံသကေကတ္တမ္ဘဝတိ; ဗြဟ္မသဘံ; ဒေဝသဘံ; ဣန္ဒသဘံ; ယက္ခသဘံ; သရဘသဘံ–-မနုဿသဘာယံ–-ခတ္တိယသဘာ, ရာဇသဘာ ဣစ္စေဝမာဒိ–-ကွစီတိ ကိံ?ရာဇပုရိသော.

pāsādacchāyayaṃ၊ pāsādacchāyayā၊ gharacchāyayaṃ၊ gharacchāyā (ဟူသော ပုဒ်တို့ ရှိကုန်၏)။ အမနုဿ (လူမဟုတ်သော ပရိသတ်) အနက်၌ ‘သဘာ’ သဒ္ဒါသည် နပုံလိင် ဧကဝုစ် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- brahmasabhaṃ (ဗြဟ္မာတို့၏ သဘင်)၊ devasabhaṃ (နတ်တို့၏ သဘင်)၊ indasabhaṃ (သိကြားတို့၏ သဘင်)၊ yakkhasabhaṃ (ဘီလူးတို့၏ သဘင်)၊ sarabhasabhaṃ (သရဘတို့၏ သဘင်)။ လူပရိသတ်အနက်၌မူ- khattiyasabhā (မင်းမျိုးတို့၏ သဘင်)၊ rājasabhā (မင်းတို့၏ သဘင်) စသည်ဖြင့် ဖြစ်၏။ သုတ်၌ ‘ကွစိ’ (အချို့) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? rājapuriso (မင်း၏ ယောက်ျား၊ ဤ၌ နပုံလိင် ဧကဝုစ် မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏)။

သျာဒိသု ရဿော-.

သိ-စသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိသောအခါ ရဿ (အသံတို) ဖြစ်ခြင်း။

နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ ရဿော ဟောတိ သျာဒိသု; သလဘစ္ဆာယံ–-သျာဒိသူတိ-ကိံ?သလဘစ္ဆာယေ.

နပုံလိင်၌ တည်ရှိသော သဒ္ဒါ၏ (အဆုံးသရကို) သိ-စသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိသောအခါ ရဿ ပြုအပ်၏။ ဥပမာ- salabhacchāyaṃ။ ‘သိစသော ဝိဘတ်တို့၌’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? salabhacchāye (သိစသော ဝိဘတ်တို့ မဟုတ်သောအခါ ရဿမပြုရန် ဖြစ်၏)။

ဃပဿာန္တဿာပ္ပဓာနဿ-.

ဃ၊ ပ၊ သ အဆုံးရှိသော၊ အပဓာနဖြစ်သော သဒ္ဒါ၏ (ရဿဖြစ်ခြင်း)။

အန္တဘုတဿာပ္ပဓာနဿဃပဿသျာဒိသုရဿောဟောတိ; ဗဟုမာလော, ပေါသော; နိက္ကောသမ္ဗိ; အတိဝါမောရု–-အန္တဿာတိ-ကိံ? ကညာပိယော; အပ္ပဓာနဿာတိ-ကိံ? ရာဇကုမာရီ; ဗြဟ္မဗန္ဓူ.

အဆုံး၌ဖြစ်သော၊ အပဓာနဖြစ်သော ဃသဒ္ဒါ၊ ပသဒ္ဒါ၊ သသဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးသရကို သိစသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိသောအခါ ရဿ ပြုအပ်၏။ ဥပမာ- bahumālo၊ poso၊ nikkosambi၊ ativāmoru။ ‘အဆုံးသရ၏’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? kaññāpiyo။ ‘အပဓာနဖြစ်သော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? rājakumārī၊ brahmabandhū။

ဂေါဿု-.

ဂေါ-သဒ္ဒါအား ဥ-ပြုခြင်း။

အန္တဘုတဿာပ္ပဓာနဿ ဂေါဿ သျာဒိသု ဥ ဟောတိ; စိတ္တဂု–-အပ္ပဓာနဿာတွေဝ - သုဂေါ;အန္တဿာတွေစဂေါကုလံ.

အဆုံး၌ဖြစ်သော၊ အပဓာနဖြစ်သော ဂေါ-သဒ္ဒါအား သိစသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိသောအခါ ‘ဥ’ ပြုအပ်၏။ ဥပမာ- cittagu။ ‘အပဓာနဖြစ်သော’ ဟူသော စကားဖြင့်သာ အကျုံးဝင်သဖြင့်- sugo။ ‘အဆုံး၌ဖြစ်သော’ ဟူသော စကားဖြင့်သာ အကျုံးဝင်သဖြင့်- gokulaṃ။

ဣတ္ထိယမတွာ-.

ဣတ္ထိလိင်၌ ‘အာ’ ပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း။

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနတော အကာရန္တတော နာမသ္မာ အာပ္ပစ္စယော ဟောတိ, ဓမ္မဒိန္နာ.

ဣတ္ထိလိင်၌ တည်ရှိသော အကာရန္တ နာမ်သဒ္ဒါမှ ‘အာ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- dhammadinnā။

နဒါဒိတော ဏ္ဍီ-.

နဒီ-စသော သဒ္ဒါတို့မှ ဏီပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း။

နဒါဒီဟိ ဣတ္ထိယံ ဏ္ဍီပ္ပစ္စယော ဟောတိ; နဒီ, မဟီ, ကုမာရီ, တရုဏီ, ဝါရုဏီ, ဂေါတမီ.

နဒီစသော သဒ္ဒါတို့မှ ဣတ္ထိလိင်၌ ဏီပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- nadī၊ mahī၊ kumārī၊ taruṇī၊ vāruṇī၊ gotamī။

ဂေါတော ဝါ().

ဂေါ-သဒ္ဒါမှ ဝိကပ်အားဖြင့် (ဏီပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း)။

ဂါဝီ, ဂေါ; အာကတိဂဏော’ယံ–-ငကာရော ‘‘န္တန္တုနံ ငိမှိ တော ဝါ‘‘တိ. ဝိသေသနတ္ထော.

gāvī၊ go (ဟူ၍ ဖြစ်၏)။ ဤအစုသည် အာကတိဂိုဏ်း (ပုံသဏ္ဌာန်တူ စုပေါင်းထားသော အုပ်စု) ဖြစ်၏။ ‘င’ အက္ခရာသည် ‘ntantunaṃ ṅimhi to vā’ သုတ်၌ ထူးခြားသော အနက်ကို ပြရန် ဖြစ်၏။

ယက္ခာဒိတ္တွိတီ စ-.

ယက္ခ-စသော သဒ္ဒါတို့မှ ဣတ္ထိလိင်၌ ဣနီပစ္စည်းနှင့် ဤပစ္စည်းလည်း ဖြစ်ခြင်း။

ယက္ခာဒိတော ဣတ္ထိယမိနီ ဟောတိ ငီ စ; ယက္ခိနီ, ယက္ခိ; နာဂိနီ, နာဂီ; သီဟိနီ, သီဟီ.

ယက္ခစသော သဒ္ဒါတို့မှ ဣတ္ထိလိင်၌ ‘ဣနီ’ ပစ္စည်းလည်းကောင်း၊ ‘ဤ’ ပစ္စည်းလည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- yakkhinī၊ yakkhi၊ nāginī၊ nāgī၊ sīhinī၊ sīhī။

အာရာမိကာဒီဟိ-.

အာရာမိက-စသော သဒ္ဒါတို့မှ (ဣနီပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း)။

အာရာမိကာဒိတော ဣနီ ဟောတိတ္ထိယံ; အာရာမိကိနီ; အနန္တရာသိကိနီ; ရာဇိနီ.

အာရာမိကစသော သဒ္ဒါတို့မှ ဣတ္ထိလိင်၌ ‘ဣနီ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ārāmikinī၊ anantarāsikinī၊ rājinī။

သညာယံ မာနုသော().

အမည် (သညာ) ဖြစ်သောအခါ မာနုသ-သဒ္ဒါမှ (ဣနီပစ္စည်း ဖြစ်၏)။

မာနုသိနီ; အညတြ မာနုသီ.

mānusinī (ဟူ၍ ဖြစ်၏)။ အခြားသော (အမည်မဟုတ်သော) အရာ၌ ‘mānusī’ ဟု ဖြစ်၏။

ယုဝဏ္ဏောဟိ နီ-.

ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏ အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ‘နီ’ ပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း။

ဣတ္ထိယမိဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တေဟိ နီ ဟောတိ ဗဟုလံ; သဒါပယတ ပါဏိနီ; ဒဏ္ဍိနီ; ခတ္တဗန္ဓုနီ; ပရစိတ္တဝိဒုနီ–-မာတု အာဒိတော ကသ္မာ န ဟောတိ? ဣတ္ထိပ္ပစ္စယံ ဝိနာပိ ဣတ္ထတ္တာဟိ ဓာနတော.

ဣတ္ထိလိင်၌ ဣဝဏ္ဏ (ဣ၊ ဤ) နှင့် ဥဝဏ္ဏ (ဥ၊ ဦ) အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ‘နီ’ ပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- sadāpayata pāṇinī၊ daṇḍinī၊ khattabandhunī၊ paracittavidunī။ မာတု-စသော သဒ္ဒါတို့မှ အဘယ်ကြောင့် မဖြစ်သနည်း? ဣတ္ထိပစ္စည်း မပါဘဲလည်း ဣတ္ထိလိင်အနက်ကို ဆောင်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

က္တိမှာညတ္ထေ-.

တခြားအနက်ရှိသော တိ-ပစ္စည်းမှ ‘နီ’ ပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း။

က္တိမှာညတ္ထေယေဝ ဣတ္ထိယံ နီ ဟောတိ ဗဟုလံ; သာဟံ အဟိံသာရတိနီ; တဿာ မုဋ္ဌဿတိနိယာ; သာ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနီ–-အညတ္ထေတိ-ကိံ? ဓမ္မရတိ.

တခြားအနက်ရှိသော တိ-ပစ္စည်းမှသာလျှင် ဣတ္ထိလိင်၌ ‘နီ’ ပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- sāhaṃ ahiṃsāratinī၊ tassā muṭṭhassatiniyā၊ sā vacchagiddhinī။ ‘တခြားအနက်၌’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? dhammarati။

ဃရဏျာဒယော-.

ဃရဏီ-စသော သဒ္ဒါတို့ ဖြစ်ခြင်း။

ဃရဏီပ္ပဘုတယော နီပ္ပစ္စယန္တာ သာဓဝေါ ဘဝန္တိ; ဃရဏီ; ပေါက္ခရဏီ; ဤဿတ္တံ နိပါတနာ.

ဃရဏီ အစရှိသော ‘နီ’ ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ကောင်းစွာ ပြီးကုန်၏။ ဥပမာ- gharaṇī၊ pokkharaṇī။ ‘ဤ’ အက္ခရာ ဖြစ်ခြင်းသည် နိပါတ်အဖြစ်ဖြင့် ပြီး၏။

အာစရိယာ ဝါ ယလောပေါ စ(); အာစရိနီ; အာစရိယာ.

အာစရိယ သဒ္ဒါမှ (ဣနီပစ္စည်း ဖြစ်၍) ‘ယ’ လုံး ချေခြင်းသည်လည်း ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ācarinī၊ ācariyā။

မာတုလာဒိတွာနီ ဘရိယာယံ-.

မာတုလ-စသော သဒ္ဒါတို့မှ မယားအနက်၌ ‘အာနီ’ ပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း။

မာတုလာဒိတော ဘရိယာယမာနီ ဟောတိ; မာတုလာနီ; ဝရုဏာနီ; ဂဟပတာနီ; အာစရိယာနီ.

မာတုလစသော သဒ္ဒါတို့မှ မယားအနက်၌ ‘အာနီ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- mātulānī (ဦးရီးတော်၏ဇနီး/အရီး)၊ varuṇānī (ဝရုဏနတ်မင်း၏မိဖုရား)၊ gahapatānī (အိမ်ရှင်မ)၊ ācariyānī (ဆရာကတော်)။

အဘရိယာယံ ခတ္တိယာ ဝါ() ခတ္တိယာနီ; ခတ္တိယာ –-နဒါ ဒီပါဌာ ဘရိယာယန္တု ခတ္တိယီ.

မယားမဟုတ်သော အနက်၌ ‘ခတ္တိယ’ သဒ္ဒါမှ ဝိကပ်အားဖြင့် (အာနီပစ္စည်း ဖြစ်၏)။ ဥပမာ- khattiyānī၊ khattiyā။ နဒီစသော ပါဌ်တို့၌ မယားအနက်၌မူ ‘khattiyī’ ဟု ဖြစ်၏။

ဥပမာသံဟိတသဟိတသညတသဟသဖဝါမလက္ခဏာဒိတုရုတု-.

ဥပမာ၊ သံဟိတ၊ သဟိတ၊ သညတ၊ သဟ၊ သဖ၊ ဝါမ၊ လက္ခဏ-စသော ပုဒ်တို့ ရှေ့ကရှိသော ဥရုသဒ္ဒါမှ (ဦ-ပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း)။

ဦရုသဒ္ဒါ ဥပမာနာဒိပုဗ္ဗာ ဣတ္ထိယမူ ဟောတိ; ကရဟောရူ; သံဟိတောရူ; သဟိတောရူ; သညတောရူ; သဟောရူ; သဖောရူ; ဝါမော ရူ; လက္ခဏောရူ–-’ဦ’တိ-ယောဂဝိဘာဂါ ဦ; ဗြဟ္မဗန္ဓု.

ဥပမာစသည်တို့ ရှေ့ကရှိသော ‘ဥရု’ သဒ္ဒါမှ ဣတ္ထိလိင်၌ ‘ဦ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- karahorū၊ saṃhitorū၊ sahitorū၊ saññatorū၊ sahorū၊ saphorū၊ vāmorū၊ lakkhaṇorū။ ‘ဦ’ ဟု သုတ်ခွဲခြားခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) အားဖြင့် ‘ဦ’ ဖြစ်၏။ ဥပမာ- brahmabandhu။

ယုဝါတိ -.

ယုဝ-သဒ္ဒါမှ တိ-ပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်း။

ယုဝသဒ္ဒတောတိ ဟောတိတ္ထိယံ; ယုဝတိ.

ယုဝသဒ္ဒါမှ ဣတ္ထိလိင်၌ ‘တိ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- yuvati။

န္တန္တုနံ ငီမှိ တော ဝါ-.

ငီပစ္စည်း နောက်၌ ရှိသောအခါ အန္တ-အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ ‘နတ’ အဆုံးကို ‘တ’ ပြုခြင်းသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။

ငီမှိ န္တန္တုနံ တော ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆတီ, ဂစ္ဆန္တီ; သီလဝတီ, သီလဝန္တီ.

ငီပစ္စည်း နောက်၌ ရှိသောအခါ အန္တ-အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ ‘နတ’ အဆုံးကို ‘တ’ ပြုခြင်းသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- gacchatī၊ gacchantī၊ sīlavatī၊ sīlavantī။

ဘဝတော ဘောတော-.

ဘဝန္တသဒ္ဒါအား ဘောတ-အာဒေသ ပြုခြင်း။

ငီမှိ ဘဝတော ဘောတာဒေသော ဟောတိ ဝါ; ဘောတီ; ဘဝန္တီ.

ငီပစ္စည်း နောက်၌ ရှိသောအခါ ဘဝန္တသဒ္ဒါအား ‘ဘောတ’ အာဒေသပြုခြင်းသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- bhotī၊ bhavantī။

ဂေါဿာဝငိ-.

ဂေါ-သဒ္ဒါအား ငီပစ္စည်းနောက်၌ အာဝဏ်-အာဒေသ ဖြစ်ခြင်း။

ဂေါသဒ္ဒဿ ငီမှာဝငိ ဟောတိ; ဂါဝီ.

ဂေါ-သဒ္ဒါအား ငီပစ္စည်းနောက်၌ ‘အာဝဏ်’ (āvaṅ) အာဒေသ ဖြစ်၏။ ဥပမာ- gāvī။

ပုထုဿပထဝပုထဝါ-.

ပုထု-သဒ္ဒါအား ပထဝ၊ ပုထဝ-အာဒေသ ဖြစ်ခြင်း။

ငီမှိ ပုထုဿ ပထဝပုထဝါ ဟောန္တိ; ပထဝီ; ပုထဝီ.–-ဌေ ပထဝီ.

Ṅီပစ္စည်းနောင်သောအခါ (ပုထုသဒ္ဒါ၏) "ပုထု" အား "ပထဝ"၊ "ပုထဝ" တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ pathavī၊ puthavī။ ဋ္ဌေ-၌ pathavī။

သမာသန္တွ-

သမာသန္တအပိုင်း

သမာသန္တော အ ဣတိ ဝါဓိကရီယန္တိ.

"Samāsanto" ဟူသော ပုဒ်နှင့် "a" ဟူသော ပုဒ်တို့သည် လိုက်ရာ (အာဓိကာရ) ပုဒ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ပါပါဒီဟိ ဘုမိယာ-.

Pāpādīhi bhumiyā- သုတ်။

ပါပါဒီဟိ ပရာ ယာ ဘုမိ တဿာ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ပါပ ဘုမိံ; ဇာတိဘုမံ.

ပါပ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ရှိသော ဘူမိ သဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ pāpa bhumiṃ၊ jātibhumaṃ။

သံချာဟိ-.

Saṃkhyāhi- သုတ်။

သံချာဟိ ပရာ ယာ ဘုမိ တဿာ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ဒွိဘုမံ; တိဘုမံ

သင်္ချာသဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ရှိသော ဘူမိ သဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ dvibhumaṃ၊ tibhumaṃ။

နဒီဂေါဒါဝရီနံ-.

Nadīgodāvarīnaṃ- သုတ်။

သံချာဟိ ပရာသံ နဒီဂေါဒါဝရီနံ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ပဉ္စနဒံ, သတ္တဂေါဒါဝရံ.

သင်္ချာသဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ရှိသော နဒီ၊ ဂေါဒါဝရီ သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ pañcanadaṃ၊ sattagodāvaraṃ။

အသံချေဟိ စာင်္ဂုလျာနညာသံချတ္ထေသု-.

Asaṃkhyehi cāṅgulyānaññāsaṃkhyatthesu- သုတ်။

အသံချေဟိ သံချာဟိ စ ပရာယ အင်္ဂုလျာ သမာသန္တော အဟောတိ နော စေ အညပဒတ္ထေ အသံချတ္ထေဝ သမာသော ဝတ္တိတေ.’နိဂ္ဂတမင်္ဂုလီဟိ’ နိရင်္ဂုလံ; အစ္စင်္ဂုလံ; ဒွေ အင်္ဂုလိယော သမာဟဋာ’ဒွင်္ဂုလံ–-အနညာသံချတ္ထေသူတိ-ကိံ? ပဉ္စင်္ဂုလိဟတ္ထော; ဥပင်္ဂုလိ–-ကထံ, ဒွ္ဉင်္ဂုလီ ပမာဏမဿာတိ ဒွင်္ဂုလန္တိ-နာတု သမာသော’ညပဒတ္ထေ ဝိဟိတော မတ္တာဒီနံ လောပေ ကတေ တတ္ထဝတ္တတေ; အင်္ဂုလသဒ္ဒေါဝါ ပမာဏဝါစီသဒ္ဒန္တရံ–-ယထာသေနာင်္ဂုလပ္ပမာဏေန အင်္ဂုလာနံ သတံ ပုဏ္ဏံ စတုဒ္ဒသ ဝါ အင်္ဂုလာနီတိ.

သင်္ချာမဟုတ်သော သဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌လည်းကောင်း၊ သင်္ချာသဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌လည်းကောင်း ရှိသော အင်္ဂုလိသဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အခြားပုဒ်၏ အနက် (အညပဒတ္ထ) ၌လည်းကောင်း၊ သင်္ချာအနက်၌လည်းကောင်း သမာသ်မဖြစ်ခဲ့သော်။ 'Niggatamaṅgulīhi' niraṅgulaṃ၊ accaṅgulaṃ၊ 'dve aṅguliyo samāhaṭā' dvaṅgulaṃ။ "anaññāsaṃkhyatthesu" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Pañcaṅgulihattho၊ upaṅguli။ "dve aṅgulī pamāṇamassāti dvaṅgulaṃ" ဟူ၍ အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း? အညပဒတ္ထ၌ ဝိဟိတဖြစ်သော သမာသ်သည် မတ္တအစရှိသည်တို့ ကျေသောအခါ ထိုအနက်၌ ဖြစ်၏။ သို့မဟုတ် အင်္ဂုလိသဒ္ဒါသည်သာ အတိုင်းအတာကို ပြသော အခြားသဒ္ဒါ ဖြစ်၏။ ဥပမာ- senāṅgulappamāṇena aṅgulānaṃ sataṃ puṇṇaṃ catuddasa vā aṅgulānī ဟူသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

ဒီဃာဟောဝဿေကဒေသေဟိ စ ရတျာ-.

Dīghāhovassekadesehi ca ratyā- သုတ်။

ဒီဃာဒီဟိ အသံချေဟိ သံချာဟိ စ ပရာယ ရတ္တိယာ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ဒီဃရတ္တံ; အဟောရတ္တံ; ဝဿာရတ္တံ; ပုဗ္ဗရတ္တံ; အပရရတ္တံ; အဍ္ဎရတ္တံ;’အတိက္ကန္တော ရတ္တိံ’ အတိရတ္တော;’ဒွေ ရတ္တီ သမာဟဋာ’ ဒွိရတ္တံ–-ဝါ ကွစိ ဗဟုလာဓိကာရာဧကရတ္တံ; ဧကရတ္တိ–-အနညာသံချတ္ထေသုတွေဝ-ဒီဃရတ္တိ, ဟေမန္တော; ဥပရတ္တိ–-ကွစိ ဟောတေဝ ဗဟုလံ ဝိဓာနာ;ယထာရတ္တံ.

ဒီဃအစရှိသော သင်္ချာမဟုတ်သော သဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌လည်းကောင်း၊ သင်္ချာသဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌လည်းကောင်း ရှိသော ရတ္တိသဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ dīgharattaṃ၊ ahorattaṃ၊ vassārattaṃ၊ pubbarattaṃ၊ apararattaṃ၊ aḍḍharattaṃ၊ 'atikkanto rattiṃ' atiratto၊ 'dve rattī samāhaṭā' dvirattaṃ။ ဗဟုလာဓိကာရကြောင့် အချို့နေရာ၌ ဝါ ekarattaṃ၊ ekaratti ဖြစ်၏။ "anaññāsaṃkhyatthesu" ဟုသာ လိုက်သဖြင့် dīgharatti (ဥပမာ- dīgharatti, hemanto)၊ uparatti။ ဗဟုလဝိဓာနကြောင့် အချို့နေရာ၌ ဖြစ်သည်သာတည်း။ ဥပမာ- yathārattaṃ။

ဂေါတွစတ္ထေ စာလောပေ-.

Gotvacatthe cālope- သုတ်။

ဂေါသဒ္ဒါ အလောပဝိသယာ သမာသန္တော အဟောတိ န ဝေ ဝတ္ထေ သမာသော အညပဒတ္ထေ အသံချျတ္ထေ စ; ရာဇဂဝေါ; ပရမဂဝေါရ ပဉ္စဂဝဓနော; ဒသဂဝံ–-အလောပေတိ-ကိံ?ပဉ္စဟိ ဂေါဟိ ကီတော ပဉ္စဂု; အစတ္ထေတိ-ကိံ? အဇဿဂါဝေါ –-အနညာသံချတ္ထေသုတွေဝ-စိတ္တဂု;ဥပဂု.

အလောပဝိသယရှိသော ဂေါသဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အဝတ်အနက်၌လည်းကောင်း၊ အညပဒတ္ထ၌လည်းကောင်း၊ အသင်္ချာအနက်၌လည်းကောင်း သမာသ်မဖြစ်ခဲ့သော်။ rājagavo၊ paramagavo၊ pañcagavadhano၊ dasagavaṃ။ "alope" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Pañcahi gohi kīto pañcagu။ "acatthe" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Ajassagāvo။ "anaññāsaṃkhyatthesu" ဟုသာ လိုက်သဖြင့် cittagu၊ upagu။

ရတ္တိန္ဒိဝဒါရဂဝစတုရဿာ-.

Rattindivadāragavacaturassā- သုတ်။

ဧတေ သဒ္ဒါ အ အန္တာ နိပစ္စန္တေ;’ရတ္တော စ ဒိဝါ စ’ ရတ္တိန္ဒိဝံ;’ ရတ္တိ စ ဒိဝါ စ’ရတ္တိန္ဒိဝံ;’ဒါရာ စ ဂါဝေါ စ’ ဒါရဂဝံ;’ ဝတဿော အဿိယော အဿ’ စတုရဿော.

ဤသဒ္ဒါတို့သည် "အ" အဆုံးရှိကုန်လျက် နိပါတ်အဖြစ် ပြီးကုန်၏။ 'ratto ca divā ca' rattindivaṃ၊ 'ratti ca divā ca' rattindivaṃ၊ 'dārā ca gāvo ca' dāragavaṃ၊ 'catasso assiyo assa' caturasso။

အာယာမေ’နုဂဝံ-.

Āyāme’nugavaṃ- သုတ်။

အနုဂဝန္တိ နိပစ္စတေ အာယာမေ ဂမျမာနေ; အနုဂဝံ, သကဋံ–-အာယာမေတိ-ကိံ? ဂုန္နံ ပစ္ဆာ အနုဂု.

အလျားအနက် ထင်ရှားသောအခါ "Anugavaṃ" ဟု နိပါတ်အဖြစ် ပြီး၏။ anugavaṃ sakaṭaṃ။ "āyāme" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Gunnaṃ pacchā anugu။

အက္ခိသ္မာညတ္ထေ-.

Akkhismāññatthe- သုတ်။

အက္ခိသ္မာ သမာသန္တော အ ဟောတိ အညတ္ထေ စေ သမာသော; ဝိသာလက္ခော.

အခြားအနက် (အညပဒတ္ထ) ၌ သမာသ်ဖြစ်ခဲ့သော် အက္ခိသဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ visālakkho။

ဒါရုမ္ဘျင်္ဂုလျာ-.

Dārumbhyaṅgulyā- သုတ်။

အင်္ဂုလန္တာ အညပဒတ္ထေ ဒါရုမှိ သမာသန္တော အ ဟောတိ; ဒွင်္ဂုလံ, ဒါရု; ပဉ္စင်္ဂုလံ–-အင်္ဂုလိသဒိသာဝယဝံ ဓညာဒီနံ ဝီက္ခေပကံ ဒါရူတိ ဝုစ္စတေ–-ပမာဏေ တု ပုဗ္ဗေ ဝိယ သိဒ္ဓံ; သခရာဇသဒ္ဒါအကာရန္တာဝ, သိဿော’ပိ န ဒိဿတိ–-ဂါဏ္ဍီဝဓတွာတိ ပကတန္တရေနသိဒ္ဓံ.

အညပဒတ္ထ၌ အင်္ဂုလိအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ သစ်သားအနက်၌ သမာသန္တ "အ" ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ dvaṅgulaṃ dāru၊ pañcaṅgulaṃ။ လက်ချောင်းနှင့်တူသော အစိတ်အပိုင်းရှိ၍ စပါးအစရှိသည်တို့ကို လှေ့ဖြန့်တတ်သော သစ်သားကို dāru (သစ်သား) ဟု ဆိုအပ်၏။ အတိုင်းအတာ၌မူကား ရှေး၌ကဲ့သို့ပင် ပြီး၏။ သခ၊ ရာဇ သဒ္ဒါတို့သည် အကာရန္တတို့သာတည်း၊ သိဿသဒ္ဒါလည်း မထင်ရှား။ gāṇḍīvadhanvā ဟူသော ပုဒ်သည် အခြားမူလပကတိဖြင့် ပြီး၏။

ဒွိ ဝီတိဟာရေ-.

Dvi vītihāre- သုတ်။

ကြိယာဝျတိဟာရေ ဂမျမာနေ အညပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနတော စိ ဟောတိ; ကေသာကေသိ; ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍိ–-စကာရော’စိသ္မိ’န္တိ. ဝိသေသနတ္ထော; သုဂန္ဓိ ဒုဂ္ဂန္ဓီတိ-ပယောဂေါ နဒိဿတေ.

ကြိယာလွန်ကဲခြင်း (ကရိယာဗျတိဟာရ) အနက် ထင်ရှားသောအခါ အညပဒတ္ထ၌ ဖြစ်သော သမာသ်မှ "စိ" (ci) ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ kesākesi၊ daṇḍādaṇḍi။ "စ" အက္ခရာသည် "ci-၌" ဟု အထူးပြုရန် အနက်ရှိ၏။ sugandhi၊ duggandhī ဟူသော သုံးနှုန်းပုံကို မတွေ့ရ။

လတွိတ္ထိယူဟိ ကော-.

Latvitthiyūhi ko- သုတ်။

လတုပ္ပစ္စယန္တေဟိ ဣတ္ထိယမီကာရူကာရန္တေဟိ စဗဟုလံ ကပ္ပစ္စယော ဟောတိ အညပဒတ္ထေ; ဗဟုကတ္တုကော; ဗဟုကုမာရိကော; ဗဟုဗြဟ္မဗန္ဓုကော, ဗဟုလံတွေဝ-သုဗ္ဘု.

အညပဒတ္ထ၌ လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း၊ ဣတ္ထိလိင် ဤကာရန္တ ဥူကာရန္တ သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း သမာသန္တ "က" ပစ္စည်းသည် ဗဟုလအားဖြင့် ဖြစ်၏။ bahukattuko၊ bahukumāriko၊ bahubrahmabandhuko။ ဗဟုလ ဟု ဆိုသဖြင့် subbhu။

ဝါညတော-.

Vāññato- သုတ်။

အညေဟိ အညပဒတ္ထေ ကော ဝါ ဗဟုလံ ဟောတိ; ဗဟု မာလကော; ဗဟုမာလော.

အခြားသော သဒ္ဒါတို့မှ အညပဒတ္ထ၌ "က" ပစ္စည်းသည် ဝါ (ဗဟုလအားဖြင့်) ဖြစ်၏။ bahumālako၊ bahumālo။

ဥတ္တရပဒေ-.

Uttarapade- သုတ်။

ဧတမဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဤသုတ်သည် လိုက်ရာ (အာဓိကာရ) သုတ် ဖြစ်ကြောင်း သိအပ်၏။

ဣမဿိဒံ-.

Imassidaṃ- သုတ်။

ဥတ္တရပဒေ ပရတော ဣမဿ ဣဒံ ဟောတိ; ဣဒမဋ္ဌိတာ; ဣဒပ္ပစ္စယာ; နိဂ္ဂဟီတလောပေါ ပဿ စ ဒွိဘာဝေါ.

ဥတ္တရပုဒ် နောင်သောအခါ ဣမသဒ္ဒါအား ဣဒံ ဖြစ်၏။ idamaṭṭhitā၊ idappaccayā။ နိဂ္ဂဟိတကျေခြင်းနှင့် ပ-အက္ခရာ ဒွေးဘော်ဖြစ်ခြင်း။

ပုံ ပုမဿ ဝါ-.

Puṃ pumassa vā- သုတ်။

ပုမဿ ပုံဟောတုတ္တရပဒေ ဝိဘာသာ; ပုလ္လိင်္ဂံ; ပုံလိင်္ဂံ.

ဥတ္တရပုဒ် နောင်သောအခါ ပုမသဒ္ဒါအား ပုံ (puṃ) သည် ဝါ (ဝိဘာသာအားဖြင့်) ဖြစ်၏။ pulliṅgaṃ၊ puṃliṅgaṃ။

ဋ န္နန္တုနံ-.

Ṭa nnantunaṃ- သုတ်။

ဧသံ ဋ ဟောတုတ္တရပဒေကွစိ ဝါ; ဘဝမ္ပတိဋ္ဌာ မယံ; ဘာဂဝမမူလကာ နော ဓမ္မာ–-ဗဟုလာဓိကာရာ တရာဒိသု စ; ပဂေဝ မဟတ္တရီ; ရတ္တညုမဟတ္တံ.

ဤသဒ္ဒါတို့၏ အဆုံး၌ ဥတ္တရပုဒ် နောင်သောအခါ အချို့နေရာ၌ "ဋ" ဖြစ်၏။ bhavampatiṭṭhā mayaṃ၊ bhāgavamamūlakā no dhammā။ ဗဟုလာဓိကာရကြောင့် တရပစ္စည်း အစရှိသည်တို့၌လည်း ဖြစ်၏။ pageva mahattarī၊ rattaññumahattaṃ။

အ-၅

A-5 သုတ်။

.

ဧသံ အ ဟောတုတ္တရပဒေ; ဂုဏဝန္တပတိဋ္ဌော’သ္မိ.

ဤသဒ္ဒါတို့အား ဥတ္တရပုဒ် နောင်သောအခါ "အ" ဖြစ်၏။ guṇavantapatiṭṭho’smi။

[ဟှွ ပဂေ ]

[ဟွ-စာမျက်နှာ]

မနာဒျာပါဒီနမော မယေ စ-.

မနအစရှိသော သဒ္ဒါနှင့် အာပအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးသရသည် မယပစ္စည်းနောင်ရှိသော်လည်းကောင်း၊ (နောက်ပုဒ်နောင်ရှိသော်လည်းကောင်း) "အို" ဖြစ်၏။

မနာဒီနမာပါဒီနဉ္စ ဩ ဟောတုတ္တရပဒေ မယေ စ; မနော သေဋ္ဌာ; မနောမယာ; ရဇောဇလ္လံ; ရဇောမယံ; အာပေါဂတံ; အာပေါမယံ; အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ.

မနအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏လည်းကောင်း၊ အာပအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏လည်းကောင်း အဆုံးသရသည် နောက်ပုဒ်နောင်ရှိသော်လည်းကောင်း၊ မယပစ္စည်းနောင်ရှိသော်လည်းကောင်း "အို" ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- mano seṭṭhā (မနောသေဋ္ဌာ)၊ manomayā (မနောမယာ)၊ rajojallaṃ (ရဇောဇလ္လံ)၊ rajomayaṃ (ရဇောမယံ)၊ āpogataṃ (အာပေါဂတံ)၊ āpomayaṃ (အာပေါမယံ)၊ anuyanti disodisaṃ (အနုယန္တိ ဒိသောဒိသံ) တို့ ဖြစ်သည်။

ပရဿသံချာသု-.

သင်္ချာပုဒ်တို့နောက်၌ ရှိသော် "ပရ" သဒ္ဒါ၏ (အဆုံးသရသည် "အို" ဖြစ်၏)။

သံချာသုတ္တရပဒေသု ပရဿ ဩ ဟောတိ; ပရောသတံ, ပရောသဟဿံ–-သံချာသူတိ-ကိံ?ပရဒတ္တုပဇီဝိနော.

သင်္ချာပုဒ်တို့ နောက်၌ ရှိသော် "ပရ" သဒ္ဒါ၏ (အဆုံးသရသည်) "အို" ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- parosataṃ (ပရောသတံ)၊ parosahassaṃ (ပရောသဟဿံ) တို့ဖြစ်သည်။ "သင်္ချာသဒ္ဒါတို့ နောက်၌ ရှိသော်" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ Paradattupajīvino (ပရဒတ္တုပဇီဝိနော) ၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။

ဇနေ ဥတ္တရပဒေ ဖုထဿ ဥ ဟောတိ; အရိယေဟိ ပုထဂေဝါယံ ဇနောတိ ပုထုဇ္ဇနော.

"ဇန" ဟူသော နောက်ပုဒ်ရှိသော် "ပုထု" သဒ္ဒါ၏ (အဆုံးသရသည်) "ဥ" ဖြစ်၏။ ဝိဂြိုဟ်မှာ- "အရိယေဟိ ပုထဂေဝါယံ ဇနောတိ ပုထုဇ္ဇနော" (အရိယာတို့မှ သီးခြား ကွဲပြားစွာ တည်သောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏)။

သော ဆဿာဟာယတနေ ဝါ-.

အဟပုဒ်၊ အာယတနပုဒ် နောက်ရှိသော် "ဆ" သဒ္ဒါသည် အချို့အရာ၌ "သ" (သို့မဟုတ် "သဠ်") ဖြစ်၏။

အဟေ အာယတနေ ဝုတ္တရပဒေ ဆဿ သော ဝါ ဟောတိ; သာဟံ, ဆာဟံ; သဠာယတနံ, ဆဠာယတနံ.

အဟပုဒ်၊ အာယတနပုဒ် နောက်၌ ရှိသော် "ဆ" သဒ္ဒါ၏ (ကိုယ်စား) "သ" သို့မဟုတ် "သဠ်" သည် အချို့အရာ၌ ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- sāhaṃ (သာဟံ)၊ chāhaṃ (ဆာဟံ)၊ saḷāyatanaṃ (သဠာယတနံ)၊ chaḷāyatanaṃ (ဆဠာယတနံ) တို့ ဖြစ်သည်။

လ္တုပိတာဒီနမာရငရငိ-.

"လတု" ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နှင့် ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏ (အဆုံးသရသည်) နောက်ပုဒ်နောက်ရှိသော် "အာရံ"၊ "အာရဉ္"၊ "အာရိ" တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကုန်၏။

လတုပ္ပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနဉ္စ ယထာက္ကမမာရငရငိ ဝါ ဟောန္တုတ္တရပဒေ; သတ္ထာရဒဿနံ; ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော; မာရတ ပိတရော–-ဝါတွေဝ-သတ္ထုဒဿနံ; မာတာပိတရော.

လတုပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့၏လည်းကောင်း၊ ပိတုအစရှိသော ပုဒ်တို့၏လည်းကောင်း (အဆုံးသရသည်) နောက်ပုဒ်ရှိသော် "အာရံ"၊ "အာရဉ္"၊ "အာရိ" တို့သည် အစဉ်အတိုင်း အချို့အရာ၌ ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံများမှာ- satthāradassanaṃ (သတ္ထာရဒဿနံ)၊ kattāraniddeso (ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော)၊ mātāpitaro (မာတာပိတရော - အာရိ ပြုခြင်းဖြင့်)။ "အချို့အရာ၌" ဟု ဆိုသဖြင့် satthudassanaṃ (သတ္ထုဒဿနံ)၊ mātāpitaro (မဒီပိတရော / မာတာပိတရော အာရိမပြုသောပုံစံ) စသည်တို့လည်း ရှိ၏။

ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗာန္ဓနမာ တတြ စတ္ထေ-.

ထို (လတု၊ ပိတု အစရှိသော) ပုဒ်တို့တွင် ပညာဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမျိုးအနွယ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း စပ်ယှဉ်အပ်သော ပုဒ်တို့၏ (အဆုံးသရသည်) "စ" အနက်ရှိသော သမာသ်၌ "အာ" ဖြစ်၏။

လတုပိတာဒီနံ ဝိဇ္ဇာသမ္ဗန္ဓီနံ ယောနိသမ္ဗန္ဓီနဉ္စ တေသွေဝ လတုပိတာဒိသု ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗန္ဓိသုတ္တရပဒေသု စတ္ထဝိသယေ အာ ဟောတိ; ဟောတာပေါတာရော; မာတာပိတရော–-လတုပိတာဒီနန္တွေဝပုတ္တဘာတရော; တတြေတိ-ကိံ? ပိတုပိတာမဟာ; စတ္ထေတိ-ကိံ; မာတု ဘာတာ; ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗန္ဓာနန္တိ-ကိံ?ဒါတုဘာတရော.

လတု-ပိတု အစရှိသော ပညာဖြင့် စပ်ယှဉ်သူ၊ အမျိုးဖြင့် စပ်ယှဉ်သူတို့၏ ထို လတု-ပိတု အစရှိသည်တို့နှင့်ပင် ပညာ၊ အမျိုး စပ်ယှဉ်သော နောက်ပုဒ်တို့ရှိသော် "စ" အနက်ရှိသော (ဒွန္ဒသမာသ်) နယ်ပယ်၌ "အာ" ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- hotāpotāro (ဟောတာပေါတာရော)၊ mātāpitaro (မာတာပိတရော)။ "လတု-ပိတု အစရှိသည်တို့၏" ဟု ဆိုသဖြင့် puttabhātaro (ပုတ္တဘာတရော) ၌ မဖြစ်။ "ထိုပုဒ်တို့၌" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ Pitupitāmahā (ပိတုပိတာမဟာ) ၌ မဖြစ်စေရန်။ "စ အနက်၌" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ Mātu bhātā (မာတု ဘာတာ) ၌ မဖြစ်စေရန်။ "ပညာ၊ အမျိုး စပ်ယှဉ်သူတို့၏" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ Dātubhātaro (ဒါတုဘာတရော) ၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။

ပုတ္တေ-.

"ပုတ္တ" ပုဒ် နောက်၌ ရှိသော် (ပညာ၊ အမျိုး စပ်ယှဉ်သော လတု-ပိတု အစရှိသည်တို့၏ အဆုံးသရသည် "အာ" ဖြစ်၏)။

ပုတ္တေ ဥတ္တရပဒေ ဝတ္ထဝိသယေ လတုပိတာဒီနံဝိဇ္ဇာယောနိ သမ္ဗန္ဓာနမာ ဟောတိ; ပိတာပုတ္တာ; မာတာပုတ္တာ.

"ပုတ္တ" ဟူသော နောက်ပုဒ်ရှိသော် "စ" အနက်ရှိသော သမာသ်၌ ပညာ၊ အမျိုး စပ်ယှဉ်သော လတု-ပိတု အစရှိသည်တို့၏ (အဆုံးသရသည်) "အာ" ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- pitāputtā (ပိတာပုတ္တာ)၊ mātāputtā (မာတာပုတ္တာ) တို့ ဖြစ်သည်။

စိသ္မိံ-.

"စိ" ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော နောက်ပုဒ် ရှိသော် (အဆုံးသရသည်) "အာ" ဖြစ်၏။

စိပ္ပစ္စယန္တေ ဥတ္တရပဒေ အာ ဟောတိ; ကေသာကေသိ; မုဋ္ဌာမုဋ္ဌိ.

"စိ" ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော နောက်ပုဒ် ရှိသော် "အာ" ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- kesākesi (ကေသာကေသိ)၊ muṭṭhāmuṭṭhi (မုဋ္ဌာမုဋ္ဌိ) တို့ ဖြစ်သည်။

ဣတ္ထိယမှာသိတပုမိတ္ထိ ပုမေဝေကတ္ထေ-.

ဣတ္ထိလိင်၌ ရှိသော၊ ယောက်ျားကဲ့သို့ ပြောအပ်ပြီးသော ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်သည် အနက်တူ နောက်ပုဒ်နောက်၌ ရှိသော် ယောက်ျားပုဒ်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်၏။

ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနေ ဧကတ္ထေ သမာနာဓိကရဏေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ ဘာသိတပုမာ ဣတ္ထိ ပုမေဝ ဟောတိ; ကုရဘရိယော; ဒီဃ

ဣတ္ထိလိင်၌ ဖြစ်သော၊ အနက်တူသော (သမာနာဓိကရဏ) နောက်ပုဒ် နောက်ရှိသော်၊ ယောက်ျားကဲ့သို့ ပြောအပ်ပြီးသော ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်သည် ယောက်ျားပုဒ်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- kurabhariyo (ကုရဘရိယော - ကုရုအမျိုးသမီးဖြစ်သော ဇနီး)၊ dīgha (ဒီဃ-)

ဇင်္ဃော; ယုဝဇာယော–-ဣတ္ထိယန္တိ-ကိံ?’ကလျာဏီ ပဓာနမေသံ’ ကလျျာဏိပ္ပဓာနာ; ဘာသိတပုမေတိ- ကိံ? ကညာဘရိယော; ဣတ္ထိတိ-ကိံ? ဂါမဏိကုလံ ဒိဋ္ဌိ အဿ’ ဂါမဏိဒိဋ္ဌိ; ဧကတ္ထေတိ-ကိံ?’ကလျာဏိယာ မာတာ’ ကလျာဏီမာတာ.

(ဒီဃ) jaṅgho (ဒီဃဇင်္ဃော)၊ yuvajāyo (ယုဝဇာယော)။ "ဣတ္ထိလိင်၌" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ "Kalyāṇī padhānamesaṃ" (ကလျာဏီ ပဓာနမေသာံ - ကလျာဏီသည် ၎င်းတို့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်၏) ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ kalyāṇippadhānā (ကလျာဏိပ္ပဓာနာ) ဖြစ်သောကြောင့်။ "ယောက်ျားကဲ့သို့ ပြောအပ်ပြီးသော" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ Kaññābhariyo (ကညာဘရိယော)။ "ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်သည်" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ "Gāmaṇikulaṃ diṭṭhi assa" ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ gāmaṇidiṭṭhi (ဂါမဏိဒိဋ္ဌိ) ဖြစ်သောကြောင့်။ "အနက်တူသော" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ "Kalyāṇiyā mātā" ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ kalyāṇīmātā (ကလျာဏီမာတာ) ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကွစိပ္ပစ္စယေ-.

ပစ္စည်းနောင်ရှိသော်လည်း ယောက်ျားကဲ့သို့ ပြောအပ်ပြီးသော ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်သည် အချို့အရာ၌ ယောက်ျားပုဒ်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်၏။

ဘာသိတပုမိတ္ထိ ပစ္စယေ ကွစိ ပုမေဝ ဟောတိ; ဝျတ္တတရာ, ဝျတ္တတမာ.

ယောက်ျားကဲ့သို့ ပြောအပ်ပြီးသော ဣတ္ထိလိင်ပုဒ်သည် ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် အချို့အရာ၌ ယောက်ျားပုဒ်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- vyattatarā (ဗျတ္တတရာ)၊ vyattatamā (ဗျတ္တတမာ) တို့ ဖြစ်သည်။

သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေ-.

ဝုတ္တိမျှ၌ ဣတ္ထိလိင်ကို ဟောသော "သဗ္ဗ" အစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ယောက်ျားပုဒ်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။

ဣတ္ထိဝါစကာ သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေ ပုမေဝ ဟောန္တိ; တဿာ မုခံ’ တမ္မုခံ; တဿံ တတြ; တာယ တတော; တဿံဝေလာယံ တဒါ.

ဣတ္ထိလိင်ကို ဟောကုန်သော သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ဝုတ္တိမျှ၌ ယောက်ျားပုဒ်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံများမှာ- "tassā mukhaṃ" ဟု ဖြစ်ရာ၌ tammukhaṃ (တမ္မုခံ)၊ "tassaṃ" ဖြစ်ရာ၌ tatra (တတြ)၊ "tāya" ဖြစ်ရာ၌ tato (တတော)၊ "tassaṃ velāyaṃ" ဖြစ်ရာ၌ tadā (တဒါ) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ဆာယာယ ဇယံ ပတိမှိ-.

"ပတိ" ပုဒ် နောက်၌ ရှိသော် "ဇာယာ" သဒ္ဒါ၏ ကိုယ်စား "ဇယံ" ဖြစ်၏။

ပတိမှိ ပရေ ဇာယာယ ဇယံ ဟောတိ; ဇယမ္ပတီ–-ဇာနိပတီတိပကတန္တရေန သိဒ္ဓံ; တထာ ဒမ္ပတီ ဇမ္ပတီတိ.

"ပတိ" ပုဒ် နောက်၌ ရှိသော် "ဇာယာ" သဒ္ဒါ၏ (ကိုယ်စား) "ဇယံ" ဖြစ်၏။ ပုံစံမှာ- jayampatī (ဇယမ္ပတီ) ဖြစ်သည်။ "ဇာနိပတိ" (jānipatī) ဟူသော ပုံစံသည် အခြားကျမ်းတို့၌ ပြီးသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ "ဒမ္ပတီ" (dampatī)၊ "ဇမ္ပတီ" (jampatī) တို့သည်လည်း ပြီးကုန်၏။

သညာယမုဒေါဒကဿ-.

အမည်ဟောရာ၌ နောက်ပုဒ်ရှိသော် "ဥဒက" သဒ္ဒါ၏ ကိုယ်စား "ဥဒ" ဖြစ်၏။

သညာယမုဒကဿုတ္တရပဒေ ဥဒါဒေသော ဟောတိ; ဥဒဓီ; ဥဒပါနံ.

အမည်အနက်၌ "ဥဒက" သဒ္ဒါ၏ နောက်၌ ပုဒ်ရှိသော် "ဥဒ" အစားထိုးခြင်း ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- udadhī (ဥဒဓီ)၊ udapānaṃ (ဥဒပါနံ) တို့ ဖြစ်သည်။

ကုမ္ဘာဒိသုဝါ-.

ကုမ္ဘအစရှိသော နောက်ပုဒ်တို့ ရှိသော် "ဥဒက" သဒ္ဒါ၏ ကိုယ်စား "ဥဒ" ဖြစ်ခြင်းသည် အချို့အရာ၌ ဖြစ်၏။

ကုမ္ဘာဒသုတ္တရပဒေသု ဥဒကဿ ဥဒါဒေသော ဝါ ဟောတိ; ဥဒကုမ္ဘော, ဥဒကကုမ္ဘော; ဥဒပတ္တော, ဥဒကပတ္တော; ဥဒဗိန္ဒု, ဥကဗိန္ဒု–-အာကတိဂဏော’ယံ.

ကုမ္ဘအစရှိသော နောက်ပုဒ်တို့ ရှိသော် "ဥဒက" သဒ္ဒါ၏ ကိုယ်စား "ဥဒ" ဖြစ်ခြင်းသည် အချို့အရာ၌ ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- udakumbho (ဥဒကုမ္ဘော)၊ udakakumbho (ဥဒကကုမ္ဘော)၊ udapatto (ဥဒပတ္တော)၊ udakapatto (ဥဒကပတ္တော)၊ udabindu (ဥဒဗိန္ဒု)၊ udakabindu (ဥဒကဗိန္ဒု - ပါဠိ၌ ukabindu ဟု ရှိသည်) တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအစုသည် အာကတိဂိုဏ်း ဖြစ်သည်။

သောတာဒိသူလောပေါ-.

သောတအစရှိသော နောက်ပုဒ်တို့ ရှိသော် "ဥဒက" သဒ္ဒါ၏ "ဥ" အက္ခရာကို ချေ၏။

သောတာဒိသုတ္တရပဒေသုဥဒကဿ ဥဿလောပေါ ဟောတိ; ဒကသောတံ; ဒကရက္ခသော.

သောတအစရှိသော နောက်ပုဒ်တို့ ရှိသော် "ဥဒက" သဒ္ဒါ၏ "ဥ" အက္ခရာကို ချေခြင်း ဖြစ်၏။ ပုံစံများမှာ- dakasotaṃ (ဒကသောတံ)၊ dakarakkhaso (ဒကရက္ခသော) တို့ ဖြစ်သည်။

ဋ နဉ္ဿ-.

နောက်ပုဒ်ရှိသော် "နဉ့်" သဒ္ဒါ၏ ကိုယ်စား "အ" (သို့မဟုတ် "တ" သို့ ပြောင်းလဲခြင်း) ဖြစ်၏။

ဥတ္တရပဒေနဉ္သဒ္ဒဿ ဋ ဟောတိ; အဗြာဟ္မဏော –-ဉကာရော ကိံ, ကေဝလဿမာ ဟောတု; ပါမနပုတ္တော.

နောက်ပုဒ်ရှိသော် "နဉ့်" သဒ္ဒါ၏ (ကိုယ်စား) "အ" ဖြစ်၏။ ပုံစံမှာ- abrāhmaṇo (အဗြာဟ္မဏော)။ ညအက္ခရာကို အဘယ်ကြောင့် ထည့်သနည်း။ (ညအက္ခရာမပါဘဲ) သီးခြား "န" သဒ္ဒါမျှသာ ဖြစ်ပါက "အ" မဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ ပုံစံမှာ- pāmanaputto (ပါမနပုတ္တော) ဖြစ်သည်။

အန သရေ-.

သရနောက်ပုဒ် ရှိသော် "နဉ့်" သဒ္ဒါ၏ (ကိုယ်စား) "အန" ဖြစ်၏။

သရာဒေါ ဥတ္တရပဒေ နဉ္သဒ္ဒဿအန ဟောတိ; အနက္ခာတံ.

သရအစရှိသော နောက်ပုဒ်ရှိသော် "နဉ့်" သဒ္ဒါ၏ ကိုယ်စား "အန" ဖြစ်၏။ ပုံစံမှာ- anakkhātaṃ (အနက္ခာတံ) ဖြစ်သည်။

၂ ဉကာရောတိ-သဗ္ဗတ္ထ.

၂ "ညအက္ခရာ" ဟူသော သတ်မှတ်ချက်သည် ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ (သက်ရောက်မှုရှိ၏)။

နခါဒယော-.

နခအစရှိသော သဒ္ဒါတို့ကို "အ" ပြုခြင်းကို မပြုဘဲ နိပါတ်အဖြစ် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။

နခါဒယော သဒ္ဒါ အကတဋာဒေသာ နိပစ္စန္တေ;’နာဿ ခမတ္ထိတိ’ နခေါ; အခမညံ–-သညာသဒ္ဒေသု စ နိပ္ဖတ္တိမတ္တံ ယထာကထစိ ကတ္တဗ္ဗံ.’

နခအစရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် "အ" ပြုခြင်းကို မပြုဘဲ နိပါတ်အဖြစ် ပြီးကုန်၏။ ဝိဂြိုဟ်မှာ- "နဿ ခမတ္ထိတိ" ဟူ၍ nakho (နခေါ)၊ akhamaññaṃ (အခမညံ)။ အမည်ဟောသော သဒ္ဒါတို့၌လည်း ပြီးမြောက်ရုံမျှကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် ပြုအပ်၏။

နာဿ ကုလမတ္ထိ’တိ နကုလော; အကုလမညံ; နခ နကုလ နပုံသက နက္ခတ္တ နာက ဧဝမာဒိ.

ဝိဂြိုဟ်မှာ- "နဿ ကုလမတ္ထိတိ" ဟူ၍ nakulo (နကုလော)၊ akulamaññaṃ (အကုလမညံ)။ nakha (နခ)၊ nakula (နကုလ)၊ napuṃsaka (နပုံသက)၊ nakkhatta (နက္ခတ္တ)၊ nāka (နာက) စသည်တို့သည် ဤသို့သော သဒ္ဒါမျိုး ဖြစ်ကုန်၏။

နဂေါ ဝါပ္ပာဏိနိ-.

သက်မဲ့အရာ၌ "နဂ" သဒ္ဒါသည် အချို့အရာ၌ နိပါတ်အဖြစ် ပြီး၏။

နဂ္ैစ္စပ္ပာဏိနိ ဝါ နိပစ္စတေ; နဂါ, ရုက္ခာ; နဂါ, ပဗ္ဗတာ; အဂါ, ရုက္ခာ; အဂါ ပဗ္ဗတာ–-အပ္ပာဏိနီတိ -ကိံ? အဂေါ ဝသလော သီတေန.

သက်မဲ့အရာ၌ "နဂ" ဟူသော သဒ္ဒါသည် အချို့အရာ၌ နိပါတ်အဖြစ် ပြီး၏။ ပုံစံများမှာ- nagā (နဂါ - သစ်ပင်များ)၊ rukkhā (ရုက္ခာ)၊ nagā (နဂါ - တောင်များ)၊ pabbatā (ပဗ္ဗတာ)၊ agā (အဂါ - သစ်ပင်များ)၊ agā (အဂါ - တောင်များ)။ "သက်မဲ့အရာ၌" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ "Ago vasalo sītena" (အဂေါ ဝသလော သီတေန) ၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။

သဟဿ သော’ညတ္ထေ-.

သဟဿ သောညတ္ထေ။

အညပဒတ္ထဝုတ္တိမှိ သမာသေ ဥတ္တရပဒေ ပရေ သဟဿ သော ဝါ ဟောတိ; သပုတ္တော, သဟပုတ္တော; အညတ္ထေတိ-ကိံ? သဟကတွာ သဟယုဇ္ဈိတွာ.

အခြားပုဒ်၏ အနက်ကို ဟောသော သမာသ်၌ နောက်ပုဒ်သည် နောက်၌ ရှိလတ်သော် သဟသဒ္ဒါ၏ သအပြုသည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်၏။ သပုတ္တော၊ သဟပုတ္တော (သားနှင့်တကွ ရှိသောသူ)။ အညတ္ထေ (အခြားအနက်ရှိသောအခါ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သဟकတွာ၊ သဟယုဇ္ဈိတွာ (တကွပြု၍၊ တကွတိုက်ခိုက်၍) ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

သညာယံ-.

သညာယံ။

သဟဿုတ္တရပဒေ သော ဟေတိ သညာယံ; သာဿတ္ထံ; သပလာသံ.

အမည် (သညာ) ဟောသောအခါ နောက်ပုဒ်၌ ရှိသော သဟသဒ္ဒါ၏ သအပြုသည် ဖြစ်၏။ သာဿတ္ထံ၊ သပလာသံ။

အပစ္စက္ခေ-.

အပစ္စက္ခေ။

အပစ္စက္ခေ ဂမျမာနေ သဟဿ သော ဟောတုတ္တရပဒေ; သာဂ္ဂိ, ကပေါတော; သပိသာဝါ, ဝါတမဏ္ဍလိကာ.

မျက်မှောက်မဟုတ်သည် (မထင်ရှားသည်) ကို သိအပ်သည်ရှိသော် နောက်ပုဒ်၌ ရှိသော သဟသဒ္ဒါ၏ သအပြုသည် ဖြစ်၏။ သာဂ္ဂိ (ခိုးသား)၊ ကပေါတော (ခို)၊ သပိသာဝါ၊ ဝါတမဏ္ဍလိကာ (လေဝရဇိန်)။

အကာလေ သကတ္ထေ-.

အကာလေ သကတ္ထေ။

သကတ္ထပ္ပဓာနဿ သဟသဒ္ဒဿ အကာလေ ဥတ္တရပဒေ သော ဟောတိ; သမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ; သစက္ကံ နိဓေဟိ, သဓုရံ–-အကာလေတိ-ကိံ? သဟပုဗ္ဗနဟံ, သဟာပရနှံ.

မိမိအနက်သာ အဓိကရှိသော သဟသဒ္ဒါ၏ ကာလမဟုတ်သော နောက်ပုဒ်၌ သအပြုသည် ဖြစ်၏။ သမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ၊ သစက္ကံ နိဓေဟိ၊ သဓုရံ။ အကာလေဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သဟပုဗ္ဗဏှံ၊ သဟာပရဏှံ ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ဂန္ထာန္တာဓိကျေ-.

ဂန္ထန္တာဓိကျေ။

ဂန္ထာန္တေ အာဓိကျ စ္ैအ ဝတ္တမာနဿ သဟဿ သော ဟောတုတ္တရပဒေ; သကလံ ဇောတိမဓီတေ; သမုဟုတ္တံ–-ကာလတ္ထော အာရမ္ဘော; အာဓိကျေ-သဒေါဏာ ခါရီ; သမာသကော ကဟာပဏော; နိစ္စတ္ထော’ယမာရမှော.

ကျမ်း၏အဆုံးနှင့် လွန်ကဲခြင်း၌ ဖြစ်သော သဟသဒ္ဒါ၏ နောက်ပုဒ်၌ သအပြုသည် ဖြစ်၏။ သကလံ ဇောတိမဓီတေ (ကလာပကျမ်းအဆုံးတိုင်အောင် နက္ခတ်ကို သင်အံ့၏)။ သမုဟုတ္တံ - ကာလအနက်ဖြင့် အစပြုခြင်းဖြစ်၏။ လွန်ကဲခြင်း၌- သဒေါဏာ ခါရီ၊ သမာသကော ကဟာပဏော၊ ဤအစပြုခြင်းသည် အမြဲတစေဟောသောအနက် ဖြစ်၏။

သမာနဿ ပက္ခာဒိသု ဝါ-.

သမာနဿ ပက္ခာဒီသု ဝါ။

ပက္ခာဒိသုတ္တရပဒေသု သမာနဿသော ဟောတိ ဝါ; သပက္ခော, သမာနပက္ခော; သဇောတိ, သမာနဇောတိ–-ပက္ခာဒိသူတိ-ကိံ? သမာနသီလော; ပက္ခ ဇောတိ ဇနပဒ ရတ္တိ ပတ္တိနီ ပတ္တီ နာဘီ ဗန္ဓု ဗြဟ္မစာရီ နာမ ဂေါတ္တ ရူပ ဌာနဝဏ္ဏ ဝယော ဝစန ဓမ္မ ဇာတိယ ဃစ္စ.

ပက္ခအစရှိသော နောက်ပုဒ်တို့၌ သမာနသဒ္ဒါ၏ သအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ သပက္ခော၊ သမာနပက္ခော၊ သဇောတိ၊ သမာနဇောတိ။ ပက္ခာဒီသုဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သမာနသီလော (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။ ပက္ခ၊ ဇောတိ၊ ဇနပဒ၊ ရတ္တိ၊ ပတ္တိနီ၊ ပတ္တီ၊ နာဘီ၊ ဗန္ဓု၊ ဗြဟ္မစာရီ၊ နာမ၊ ဂေါတ္တ၊ ရူပ၊ ဌာန၊ ဝဏ္ဏ၊ ဝယ၊ ဝစန၊ ဓမ္မ၊ ဇာတိယ၊ ဃစ္စ (တို့တည်း)။

ဥဒရေ ဣယေ-.

ဥဒရေ ဣယေ။

ဥဒရေ ဣယပရေ ပရတော သမာနဿ သော ဝါ ဟောတိ; သောဒရိယော; သမာနောဒရိယော–-ဣယေတိ-ကိံ? သမာနောဒရတံ.

ဣယပစ္စည်းနောက်၌ရှိသော ဥဒရသဒ္ဒါ နောက်၌ ရှိလတ်သော် သမာနသဒ္ဒါ၏ သအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ သောဒရိယော၊ သမာနောဒရိယော။ ဣယေတိဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သမာနောဒရတံ (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

ရီရိက္ခကေသု-.

ရီရိက္ခကေသု။

ဧတေသုသမာနဿ သော ဟောတိ; သရီ; သရိက္ခော; သရိသော.

ထို (ရီ၊ ရိက္ခ၊ က) တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် သမာနသဒ္ဒါ၏ သအပြုသည် ဖြစ်၏။ သရီ၊ သရိက္ခော၊ သရိသော။

သဗ္ဗာဒိနမာ-.

သဗ္ဗာဒီနမာ။

ရီရိက္ခကေသုသဗ္ဗာဒီနမာ ဟောတိ; ယာဒီ, ယာဒိက္ခော, ယာဒိသော.

ရီ၊ ရိက္ခ၊ က တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် သဗ္ဗအစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ အာအပြုသည် ဖြစ်၏။ ယာဒီ၊ ယာဒိက္ခော၊ ယာဒိသော။

န္တကိမိမာနံ ဋာကီဋီ-.

န္တကိမိမာနံ ဋာကီဋီ။

ရီရိက္ခကေသု န္တသဒ္ဒကိံသဒ္ဒ္ैမသဒ္ဒါနံ ဋာကီဋီ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဘဝါဒီ, ဘဝါဒိက္ခော, ဘဝါဒိသော; ကီဒီ, ကီဒိက္ခော, ကီဒိသော; ဤဒီ, ဤဒိက္ခော, ဤဒိသော.

ရီ၊ ရိက္ခ၊ က တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် န္တသဒ္ဒါ၊ ကိံသဒ္ဒါ၊ ဣမသဒ္ဒါတို့၏ နေရာ၌ အစဉ်အတိုင်း ဋာ၊ ကီ၊ ဋီ အပြုတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဘဝါဒီ၊ ဘဝါဒိက္ခော၊ ဘဝါဒိသော။ ကီဒီ၊ ကီဒိက္ခော၊ ကီဒိသော။ အီဒီ၊ အီဒိက္ခော၊ အီဒိသော။

တုမှာမ္ဘာနံ တာမေကသ္မိံ-.

တုမှံဘာနံ တာမေကသ္မိံ။

ရီရိက္ခကေသု တုမှာမှာနံ တာမာ ဟောန္တေကသ္မိံ ယထာက္ကမံ; တာဒီ, တာဒိက္ခော, တာဒိသော;မာဒီ, မာဒိက္ခော, မာဒိသော; –-ဧကသ္မိန္တိ-ကိံ? တုမှာဒီ, အမှာဒီ, တုမှာဒိက္ခော, အမှာဒိက္ခော, တုမှာဒိသော, အမှာဒိသော.

ရီ၊ ရိက္ခ၊ က တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဧကဝုစ် (တစ်ဦးတည်းကို ဟောသောအခါ) ၌ တုမှသဒ္ဒါ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ နေရာ၌ အစဉ်အတိုင်း တာ၊ မာ အပြုတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ တာဒီ၊ တာဒိက္ခော၊ တာဒိသော။ မာဒီ၊ မာဒိက္ခော၊ မာဒိသော။ ဧကသ္မိံဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ တုမှာဒီ၊ အမှာဒီ၊ တုမှာဒိက္ခော၊ အမှာဒိက္ခော၊ တုမှာဒိသော၊ အမှာဒိသော (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

တံမမညတြ-.

တံမမညတြ။

ရီရိက္ခကန္တတော’ညသ္မိံ ဥတ္တရပဒေ တုမှာမှာနမေ ကသ္မိံ တံမံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တန္ဒီပါ; မန္ဒီပါ; တံ သရဏာ, မံသရဏာ; တယျောဂေါ မယျောဂေါတိ-ဗိန္ဒုလောပေါ.

ရီ၊ ရိက္ခ၊ က တို့မှ တစ်ပါးသော နောက်ပုဒ်သည် နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဧကဝုစ်၌ တုမှသဒ္ဒါ၊ အမှသဒ္ဒါတို့၏ နေရာ၌ အစဉ်အတိုင်း တံ၊ မံ အပြုတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ တန္ဒီပါ၊ မန္ဒီပါ၊ တံသရဏာ၊ မံသရဏာ။ တယျောဂေါ၊ မယျောဂေါ ဟူသော နေရာ၌ကား နိဂ္ဂဟိတ်ကျေခြင်း (ဗိန္ဒုလောပ) ဖြစ်၏။

ဝေတဿေဋ-.

ဝေတဿေဋ။

ရီရိက္ခကေသွေတဿေဋ ဝါ ဟောတိ; ဧဒီ, ဧတာဒီ; ဧဒိက္ခော, ဧတာဒိက္ခော; ဧဒိသော, ဧတာဒိသော.

ရီ၊ ရိက္ခ၊ က တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဧတသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ ဧ အပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဧဒီ၊ ဧတာဒီ၊ ဧဒိက္ခော၊ ဧတာဒိက္ခော၊ ဧဒိသော၊ ဧတာဒိသော။

ဝိဓာဒိသု ဒွိဿ ဒု-.

ဝိဓာဒီသု ဒွိဿ ဒု။

ဒွိဿ ဒု ဟောတိ ဝိဓာဒိသု; ဒုဝိဓော, ဒုပဋ္ဋံ; ဧဝမာဒိ.

ဝိဓအစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဒွိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ ဒုအပြုသည် ဖြစ်၏။ ဒုဝိဓော၊ ဒုပဋ္ဋံ။ ဤသို့စသည်တည်း။

ဒိ ဂုဏာဒိသု-.

ဒိ ဂုဏာဒီသု။

ဂုဏာဒိသု ဒွိဿ ဒိ ဟောတိ; ဒိဂုဏံ, ဒိရတ္တံ, ဒိဂု; ဧဝမာဒိ

ဂုဏအစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဒွိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ ဒိအပြုသည် ဖြစ်၏။ ဒိဂုဏံ၊ ဒိရတ္တံ၊ ဒိဂု။ ဤသို့စသည်တည်း။

တိသွ-.

တိသွ။

တီသု ဒွိဿ အ ဟောတိ; ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ, ဒွတ္တိပတ္တပူရာ.

တိ (သုံးခု) နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဒွိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ အအပြုသည် ဖြစ်၏။ ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ၊ ဒွတ္တိပတ္တပူရာ။

အာ သံချာယာသတာဒေါ’နညတ္ထေ-.

အာ သင်္ချာယာသတာဒေါနညတ္ထေ။

သံချာယမုတ္တရပဒေ ဒွိဿအာ ဟောတသဒါဒေါ’နညတ္ထေ; ဒွါဒသ, ဒွါဝီသတိ, ဒွတ္တိံသ; သံချာယန္တိ-ကိံ?’ဒိရတ္တံ; အသတာဒေါတိ-ကိံ? ဒွိသတံ, ဒွိသဟဿံ; အနညတ္ထေတိ-ကိံ?ဒွိဒသာ.

အခြားသော အနက်မရှိသောအခါ သတ (ရာ) အစရှိသည်တို့မှတစ်ပါးသော သင်္ချာနောက်ပုဒ်သည် နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဒွိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ အာအပြုသည် ဖြစ်၏။ ဒွါဒသ၊ ဒွါဝီသတိ၊ ဒွတ္တိံသ။ သင်္ချာယံဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒိရတ္တံ (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။ အသတာဒေါဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒွိသတံ၊ ဒွိသဟဿံ (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။ အနညတ္ထေဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒွိဒသာ (၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

တိဿေ-.

တိဿေ။

သံချာယမုတ္တရပဒေ တိဿ ဧဟောတသတာဒေါ’နညတ္ထေ; တေရသ, တေဝိသ, တေတ္တိံသ–-သံချာယန္တွေဝ-တိရတ္တံ; အသတာဒေါတွေဝ-တိသတံ; အနညတ္ထေတွေဝ-တိဝတုကာ.

အခြားသော အနက်မရှိသောအခါ သတ (ရာ) အစရှိသည်တို့မှတစ်ပါးသော သင်္ချာနောက်ပုဒ်သည် နောက်၌ ရှိလတ်သော် တိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ ဧအပြုသည် ဖြစ်၏။ တေရသ၊ တေဝီသ၊ တေတ္တိံသ။ သင်္ချာယံဟူသည်သာလျှင် ဖြစ်၏- တိရတ္တံ။ အသတာဒေါဟူသည်သာလျှင် ဖြစ်၏- တိသတံ။ အနညတ္ထေဟူသည်သာလျှင် ဖြစ်၏- တိဝတုကာ။

စတ္တာလိသာဒေါ ဝါ-.

စတ္တာလီသာဒေါ ဝါ။

တိဿေဝါ ဟောတိ စတ္တာလီသာဒေါ; တေစတ္တာလီသ, တိစတ္တာလီသ; တေပညာသ, တိပညာသ; တေသဋ္ဌိ, တိသဋ္ဌိ; တေသတ္တတိ, တီသတ္တတီ; တ္ဉသီတိ, တိယာသီတိ; တေနဝုတိ, တိနဝုတိ–-အသတာဒေါတွေဝ-တိသတံ.

စတ္တာလီသ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် တိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ ဧအပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ တေစတ္တာလီသ၊ တိစတ္တာလီသ။ တေပညှာသ၊ တိပညှာသ။ တေသဋ္ဌိ၊ တိသဋ္ဌိ။ တေသတ္တတိ၊ တီသတ္တတိ။ တေအသီတိ၊ တိယာသီတိ။ တေနဝုတိ၊ တိနဝုတိ။ အသတာဒေါဟူသည်သာလျှင် ဖြစ်၏- တိသတံ။

ဒွိဿာ စ-.

ဒွိဿာ စ။

အသတာဒေါ’နညတ္ထေ စတ္တာလီသာဒေါ ဒွိဿေ ဝါ ဟောတိ အာဝ ဒွေစတ္တာလီသံ, ဒွါစတ္တာသံ, ဒွိစတ္တာလီသံ; ဒွေပညာသံ, ဒွါပညာသံ, ဒွိပညာသံ; ဣစ္စာဒိ.

သတ အစရှိသည်တို့မှတစ်ပါးသော အခြားအနက်မရှိသောအခါ စတ္တာလီသ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ ရှိလတ်သော် ဒွိသဒ္ဒါ၏ နေရာ၌ အာအပြု (သို့မဟုတ် ဒွေ၊ ဒွိ) သည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဒွေစတ္တာလီသံ၊ ဒွါစတ္တာသံ၊ ဒွိစတ္တာလီသံ။ ဒွေပညှာသံ၊ ဒွါပညှာသံ၊ ဒွိပညှာသံ။ ဤသို့စသည်တည်း။

ဗာစတ္တာလိသာဒေါ-.

ဗာစတ္တာလီသာဒေါ။

ဒွိဿ ဗာ ဝါ ဟောတစတ္တာလီသာဒေါ’နညတ္ထေ; ဗာရသ, ဒွါဒသ; ဗာဝီသတိ, ဒွါဝီသတိ; ဗတ္တိံသ, ဒွတ္တိံသ–-အစတ္တာလီသာဒေါတိ-ကိံ? ဒွိစတ္တာလီသ.

‘စတ္တာလီသ’ စသည်မှတစ်ပါးသော သဒ္ဒါတို့၏ ရှေ့၌ ‘ဒွိ’သဒ္ဒါ၏ ‘ဗာ’အပြုသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဗာရသ၊ ဒွါဒသ။ ဗာဝီသတိ၊ ဒွါဝီသတိ။ ဗတ္တိံသ၊ ဒွတ္တိံသ။ ‘အစတ္တာလီသာဒေါ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဒွိစတ္တာလီသ။

ဒွိသတိဒသေသု ပဉ္စဿ ပဏ္ဏုပန္နာ -.

ဒွိသတိဒသေသု ပဉ္စဿ ပဏ္ဏုပန္နာ။

ဝီသတိဒသေသု ပရေသု ပဉ္စဿ ပဏ္ဏုပန္နာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ; ပဏ္ဏုဝီသတိ, ပဉ္စဝီသတိ;ပန္နရသ, ပဉ္စဒသ.

‘ဝီသတိ၊ ဒသ’သဒ္ဒါတို့သည် နောက်၌ ရှိကုန်သည်ရှိသော် ‘ပဉ္စ’သဒ္ဒါ၏ ‘ပဏ္ဏု၊ ပန္န’အပြုတို့သည် အစဉ်အတိုင်း အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။ ပဏ္ဏုဝီသတိ၊ ပဉ္စဝီသတိ။ ပန္နရသ၊ ပဉ္စဒသ။

စတုဿ စုတော ဒသေ-.

စတုဿ စုတော ဒသေ။

စတုဿ စုစော ဟောန္တိ ဝါ ဒသသဒ္ဒေ ပရေ; စုဒ္ဒသ, စောဒ္ဒသ, စတုဒ္ဒသ.

ဒသသဒ္ဒါသည် နောက်၌ ရှိသော် ‘စတု’ သဒ္ဒါ၏ ‘စု၊ စော’ အပြုတို့သည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။ စုဒ္ဒသ၊ စောဒ္ဒသ၊ စတုဒ္ဒသ။

ဆဿ သော-.

ဆဿ သော။

ဆဿ သော ဣစ္စယမာဒေသော ဟောတိ ဒသသဒ္ဒေ ပရေ; သောဠသ.

ဒသသဒ္ဒါသည် နောက်၌ ရှိသော် ‘ဆ’သဒ္ဒါ၏ ‘သော’ဟူသော ဤအပြုသည် ဖြစ်၏။ သောဠသ။

ဧကဋ္ဌာနမာ-.

ဧကဋ္ဌာနမာ။

ဧကအဋ္ဌာနံ အာ ဟောတိ ဒသေ ပရေ; ဧကာဒသ, အဋ္ဌာရသ.

ဒသသဒ္ဒါသည် နောက်၌ ရှိသော် ‘ဧက၊ အဋ္ဌ’ သဒ္ဒါတို့၏ ‘အာ’ အပြုသည် ဖြစ်၏။ ဧကာဒသ၊ အဋ္ဌာရသ။

ရ သံချာတော ဝါ-.

ရ သံချာတော ဝါ။

သံချာတော ပရဿ ဒသဿရ ဟောတိ ဝိဘာသာ; ဧကာရသ, ဧကာဒသ; ဗာရသ, ဒွါဒသ; ပန္နရသ, ပဉ္စဒသ; သတ္တရသ, သတ္တဒသ; အဋ္ဌာရသ, အဋ္ဌာဒသ–-ပန္နဗာဒေသေသု နိစ္စံ, ဣဓ န ဟောတိ စတုဒ္ဒသ.

သင်္ချာသဒ္ဒါမှ နောက်ဖြစ်သော ‘ဒသ’ သဒ္ဒါ၏ ‘ဒ’ အက္ခရာအား ‘ရ’ အပြုသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဧကာရသ၊ ဧကာဒသ။ ဗာရသ၊ ဒွါဒသ။ ပန္နရသ၊ ပဉ္စဒသ။ သတ္တရသ၊ သတ္တဒသ။ အဋ္ဌာရသ၊ အဋ္ဌာဒသ။ ပန္န၊ ဗာ အပြုတို့ရှိရာ၌ မြဲ၏။ ဤ စတုဒ္ဒသ ၌ မဖြစ်။

ဆတီဟိ ဠော စ-

ဆတီဟိ ဠော စ။

ဆတီဟိ ပရဿ ဒသဿ ဠော ဟောတိ ရော စ; သောဠသ, သောရသ; တေဠသ, တေရသ.

‘ဆ၊ တိ’ သဒ္ဒါတို့မှ နောက်ဖြစ်သော ‘ဒသ’ သဒ္ဒါ၏ ‘ဒ’ အက္ခရာအား ‘ဠ’ အပြုသည်လည်းကောင်း၊ ‘ရ’ အပြုသည်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ သောဠသ၊ သောရသ။ တေဠသ၊ တေရသ။

စတုတ္ထတတိယာနမဍ္ဎုဍ္ဎတိယာ-.

စတုတ္ထတတိယာနမဍ္ဎုဍ္ဎတိယာ။

အဍ္ဎာ ပရေသံ စတုတ္ထတတိယာနံ ဥဍ္ဎတိယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ;’အဍ္ဎန စတုတ္ထော’ အဍ္ဎုဍ္ဎော,’အဍ္ဎေန တတိယော’ အဍ္ဎတိယော–-ကထံ?အဍ္ဎတေယျောတိ-သကတ္ထေ ဏျေ ဥတ္တရ ပဒဝုဒ္ဓိ.

‘အဍ္ဎ’သဒ္ဒါမှ နောက်ဖြစ်ကုန်သော စတုတ္ထ၊ တတိယ သဒ္ဒါတို့အား ‘ဥဍ္ဎ၊ တိယ’ အပြုတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။ ‘အဍ္ဎေန စတုတ္ထော’ အဍ္ဎုဍ္ဎော၊ ‘အဍ္ဎေန တတိယော’ အဍ္ဎတိယော။ ‘အဍ္ဎတေယျော’ ဟု အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း? မိမိနက်၌ ‘ဏျ’ပစ္စည်း သက်၍ နောက်ပုဒ်၌ ဝုဒ္ဓိပြုခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။

ဒုတိယဿ သဟ ဒိယဍ္ဎဒိဝဍ္ဎာ-.

ဒုတိယဿ သဟ ဒိယဍ္ဎဒိဝဍ္ဎာ။

အဍ္ဎာ ပရဿ ဒုတိယဿ သဟအဍ္ဎသဒ္ဒေန ဒိယဍ္ဎဒိဝဍ္ဎာ ဟောန္တိ;’ အဍ္ဎေန ဒုတိယော’ ဒိယဍ္ဎော, ဒိဝဍ္ဎော ဝါ.

‘အဍ္ဎ’ သဒ္ဒါမှ နောက်ဖြစ်သော ဒုတိယ သဒ္ဒါအား အဍ္ဎသဒ္ဒါနှင့်တကွ ‘ဒိယဍ္ဎ၊ ဒိဝဍ္ဎ’ အပြုတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ‘အဍ္ဎေန ဒုတိယော’ ဒိယဍ္ဎော၊ ဒိဝဍ္ဎော ဝါ။

သရေ ကဒ ကုဿုန္တရတ္ထေ-.

သရေ ကဒ ကုဿုန္တရတ္ထေ။

ကုဿုတ္တရပဒတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ သရာဒေါ ဥတ္တရပဒေ ကဒါ ဒေသောဟောတိ; ကဒန္နံ, ကဒသနံ–-သရေတိ-ကိံ? ကုပုတ္တော; ဥတ္တရတ္ထေတိ-ကိံ? ကုဩဋ္ဌော; ရာဇာ.

နောက်ပုဒ်၏ အနက်၌ ဖြစ်သော ‘ကု’ သဒ္ဒါ၏ သရလျှင် အစရှိသော နောက်ပုဒ်၌ ‘ကဒ’ အပြုသည် ဖြစ်၏။ ကဒန္နံ၊ ကဒသနံ။ ‘သရေ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ကုပုတ္တော။ ‘ဥတ္တရတ္ထေ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ကုဩဋ္ဌော၊ ရာဇာ။

ကာပ္ပတ္ထေ-.

ကာပ္ပတ္ထေ။

အပ္ပတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ ကုဿကာ ဟောတုတ္တရပဒတ္ထေ;’အပ္ပကံ လဝဏံ’ ကာလဝဏံ.

နည်းသော အနက်၌ ဖြစ်သော နောက်ပုဒ်အနက်ရှိသော ‘ကု’ သဒ္ဒါ၏ ‘ကာ’ အပြုသည် ဖြစ်၏။ ‘အပ္ပကံ လဝဏံ’ ကာလဝဏံ။

ပုရိသေဝါ-.

ပုရိသေဝါ။

ကုဿ ပုရိသေကာ ဟောတိ ဝါ; ကာပုရိသော, ကုပုရိသော–-အယမပ္ပတ္တဝိဘာသာ–-အပ္ပတ္ထေ တုပုဗ္ဗေနနိစ္စံဟောတိ;’ဤသံ ပုရိသော’ ကာပုရိသော.

ပုရိသသဒ္ဒါ နောက်၌ ရှိသော် ‘ကု’ သဒ္ဒါ၏ ‘ကာ’ အပြုသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) ဖြစ်၏။ ကာပုရိသော၊ ကုပုရိသော။ ဤသည်ကား မရောက်သေးသော ဝိဘာသာတည်း။ နည်းသော အနက်၌ကား ရှေးသုတ်ဖြင့် မြဲစွာ ဖြစ်၏။ ‘ဤသံ ပုရိသော’ ကာပုရိသော။

ပုဗ္ဗာဒီဟုတ္တရပဒဿအဟဿ အနှာဒေသော ဟောတိ; ပုဗ္ဗနှော; အပရနှော; အဇဇနှော; သာယနှော; မဇ္ဈနှော.

ပုဗ္ဗ စသည်တို့မှ နောက်ဖြစ်သော နောက်ပုဒ်ဖြစ်သော ‘အဟ’ သဒ္ဒါအား ‘အနှ’ အပြုသည် ဖြစ်၏။ ပုဗ္ဗဏှော၊ အပရဏှော၊ အဇ္ဇဏှော၊ သာယဏှော၊ မဇ္ဈဏှော။

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ သမာသကဏ္ဍော တတိယော.

ဤသို့ မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်း ဝုတ္တိ၌ သုံးခုမြောက်သော သမာသကဏ်း ပြီး၏။

ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာ ဝါ ဏပ္ပစ္စယော ဟောတပစ္စေ’ဘိဓေယေ; ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော; ဧဝမညတြာပိ,’ဝသိဋ္ဌဿာပစ္စံ’ ဝါသိဋ္ဌော, ဝါသိဋ္ဌီ ဝါ; ဩပဂဝေါ, ဩပဂဝီ ဝါ –-ဝေတိ-ဝါကျ သမာသဝိကပ္ပတ္ထံ တဿာဓိကာရော သကတ္ထာဝဓိ.

သားသမီး (အနွယ်) အနက်ကို ပြောလိုအပ်သော် ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော နာမ်သဒ္ဒါမှ ‘ဏ’ ပစ္စည်းသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) သက်၏။ ‘ဏ’ ကာရသည် ဝုဒ္ဓိပြုခြင်းအကျိုး ရှိ၏။ ဤသို့ အခြားနေရာတို့၌လည်းတည်း။ ‘ဝသိဋ္ဌဿ အပစ္စံ’ ဝါသိဋ္ဌော၊ ဝါသိဋ္ဌီ ဝါ။ ‘ဥပဂဝဿ အပစ္စံ’ ဩပဂဝေါ၊ ဩပဂဝီ ဝါ။ ‘ဝါ’ ဟူသော ပုဒ်သည် ဝါကျနှင့် သမာသ်တို့ကို ဆန်းကျင်စေရန် အကျိုးရှိ၏၊ ထို ‘ဝါ’ သဒ္ဒါ၏ အာဏာသည် ‘သကတ္ထ’တိုင်အောင် လိုက်၏။

ဝစ္ဆာဒိတောဏာနဏာယနာ-.

ဝစ္ဆာဒိတောဏာနဏာယနာ။

ဝစ္ဆာဒီဟိ အပစ္စပ္ပစ္စယန္တေဟိ ဟောတ္တာဒီဟိစ သဒ္ဒေဟိ ဏာနဏာယနပ္ပစ္စယာ ဝါ ဟောန္တပစ္စေ. ဝစ္ဆာနော ဝစ္ဆာယနော; ကစ္စာနော, ကစ္စာယနော–-ယာဂမေ-ကာတိယာနော; မောဂ္ဂလ္လာနော, မောဂ္ဂလ္လာယနော; သာကဋာနော, သာကဋာယနော; ကဏ္ဘာနော, ကဏ္ဘာယနော; ဣစ္စာဒိ.

ဝစ္ဆစသော သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း၊ အပစ္စပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း၊ ဥတ္တစသော သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ ‘ဏာန၊ ဏာယန’ ပစ္စည်းတို့သည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) သက်ကုန်၏။ ဝစ္ဆာနော၊ ဝစ္ဆာယနော။ ကစ္စာနော၊ ကစ္စာယနော။ ယ-အာဂမ်လာသော် ကာတိယာနော။ မောဂ္ဂလ္လာနော၊ မောဂ္ဂလ္လာယနော။ သာကဋာနော၊ သာကဋာယနော။ ကဏှာနော၊ ကဏှာယနော။ ဤသို့ စသည်တို့တည်း။

ကတ္တိကာဒီဟိ ဝိဓဝါဒီဟိ စ ဏေယျဏေရာ ဝါ ယထာက္ကမံ ဟောန္တပစ္စေ. ကတ္တိကေယျော. ဝေနတေယျော; ဘာဂီနေယျော ဣစ္စာဒိ–-ဝေဓဝေရော; ဝန္ဓကေရော; နာဠိကေရော; သာမဏေရော ဣစ္စာဒိ.

ကတ္တိကာစသော သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝိဓဝါစသော သဒ္ဒါတို့မှလည်းကောင်း သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ ‘ဏေယျ၊ ဏေရ’ ပစ္စည်းတို့သည် အစဉ်အတိုင်း အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) သက်ကုန်၏။ ကတ္တိကေယျော။ ဝေနတေယျော၊ ဘာဂိနေယျော စသည်တည်း။ ဝေဓဝေရော၊ ဝန္ဓကေရော၊ နာဠိကေရော၊ သာမဏေရော စသည်တည်း။

ဏျ ဒိစ္စာဒီဟိ-.

ဏျ ဒိစ္စာဒီဟိ။

ဒိတိပ္ပဘုတီဟိ ဏျော ဝါ ဟောတပစ္စေ. ဒေစ္စော; အာဒိစ္စော; ကောဏ္ဍညော; ဂဂ္ဂျော; ဘာတဗ္ဗော; ဣစ္စာဒိ

ဒိတိ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ ‘ဏျ’ ပစ္စည်းသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) သက်၏။ ဒေစ္စော၊ အာဒိစ္စော၊ ကောဏ္ဍညော၊ ဂဂ္ဂေါ၊ ဘာတဗ္ဗော၊ ဤသို့ စသည်တည်း။

အာ ဏိ-.

အာ ဏိ။

အကာရန္တတော ဏိ ဝါ ဟောတပစ္စေ ဒက္ခိ; ဒေါဏိ; ဝါသဝိ; ဝါရုဏိစ္စာဒိ.

အကာရန္တသဒ္ဒါမှ သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ ‘ဏိ’ ပစ္စည်းသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) သက်၏။ ဒက္ခိ၊ ဒေါဏိ၊ ဝါသဝိ၊ ဝါရုဏိ စသည်တည်း။

ရာဇတော ညော ဇာတိယံ-.

ရာဇတော ညော ဇာတိယံ။

ရာဇသဒ္ဒတော ညော ဝါ ဟောတပစ္စေ ဇာတိယံ ဂမျမာနာယံ. ရာဇညော–-ဇာတိယန္တိ ကိံ?ရာဇာပစ္စံ.

အမျိုးအနွယ် (ဇာတိ) ကို သိစေအပ်သည်ရှိသော် ‘ရာဇ’ သဒ္ဒါမှ သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ ‘ည’ ပစ္စည်းသည် အပုဒ်တိုင်း (ဝါ) သက်၏။ ရာဇညော။ ‘ဇာတိယံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ရာဇာပစ္စံ။

ခတ္တာ ယိယာ-. ခတ္တသဒ္ဒါ ယေယာ ဟောန္တပစ္စေ ဇာတိယံ ခတျော; ခတ္တိယော ဇာတိယယန္တွေ-ခတ္တိ.

ခတ္တာ ယိယာ။ ခတ္တသဒ္ဒါမှ သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ အမျိုးအနွယ် (ဇာတိ) ဖြစ်သော် ‘ယိယ’ ပစ္စည်းသည် သက်၏။ ခတျော၊ ခတ္တိယော။ ‘ဇာတိယံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ခတ္တိ။

မနုတော ဿသဏိ-.

မနုတောဿသဏိ။

မနုသဒ္ဒတော ဇာတိယံ ဿသဏ ဟောန္တပစ္စေ. မနုဿော; မာနုသော? ဣတ္ထိယံ-မနုဿာ; မာနုသီ–-ဇာတိယန္တွေဝ-မာဏဝေါ.

မနုသဒ္ဒါမှ အမျိုးအနွယ် (ဇာတိ) အနက်၌ ‘ဿ၊ သဏ’ ပစ္စည်းတို့သည် သားသမီး (အနွယ်) အနက်၌ သက်ကုန်၏။ မနုဿော၊ မာနုသော။ ဣတ္ထိလိင်၌ ‘မနုဿာ၊ မာနုသီ’။ ‘ဇာတိယံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? မာဏဝေါ။

ဇနပဒနာမသ္မာ ခတ္တိယာ ရညော စ ဏော-.

ဇနပဒနာမသ္မာ ခတ္တိယာ ရညော စ ဏော။

ဇနပဒဿ ယံ နာမံ တန္နာမသ္မာ ခတ္တိယာပစ္စေ ရညောဝ ဏော ဟောတိ. ပဉ္စာလော; ကောသလော; မာဂဓော; ဩက္ကာကော–-ဇနပဒနာမသ္မာတိ-ကိံ? ဒါသရထိ; ခတ္တိယာတိ-ကိံ?’ပဉ္စာလဿ ဗြာဟ္မဏဿာပစ္စံ’ ပဉ္စာလ.

ဇနပုဒ်၏ အမည်ဖြစ်သော ထိုဇနပုဒ်အမည်ရှိသော ပုဒ်မှ မင်းမျိုးဖြစ်သော သားအရာ၌လည်းကောင်း၊ မင်းအရာ၌လည်းကောင်း 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ ပဉ္စာလော (ပဉ္စာလမင်း သို့မဟုတ် ပဉ္စာလမင်း၏သား)၊ ကောသလော (ကောသလမင်း သို့မဟုတ် ကောသလမင်း၏သား)၊ မာဂဓော (မဂဓမင်း သို့မဟုတ် မဂဓမင်း၏သား)၊ ဩက္ကာကော (ဩက္ကာကမင်း သို့မဟုတ် ဩက္ကာကမင်း၏သား)။ 'ဇနပဒနာမသ္မာ' (ဇနပုဒ်အမည်မှ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဒါသရထိ (ဒသရထမင်း၏ သား)။ 'ခတ္တိယာ' (မင်းမျိုးဟူသည်) အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ပဉ္စာလဿ ဗြာဟ္မဏဿာပစ္စံ - ပဉ္စာလပုဏ္ဏား၏သား' ဟူသော အနက်၌ 'ပဉ္စာလ' ဟု ဖြစ်၏။

ဏျ ကုရုသိဝီဟီ-.

'ဏျ ကုရုသိဝီဟိ-'။ ကုရု၊ သိဝိ ပုဒ်တို့မှ 'ဏျ' ပစ္စည်း သက်၏။

ကုရုသိဝီဟပစ္စေ ရညေ စ ဏျော ဟောတိ; ကောရဗျော သေဗျော.

ကုရု၊ သိဝိ ပုဒ်တို့မှ သားအရာ၌လည်းကောင်း၊ မင်းအရာ၌လည်းကောင်း 'ဏျ' ပစ္စည်း သက်၏။ ကောရဗျော (ကုရုမင်း သို့မဟုတ် ကုရုမင်း၏သား)၊ သေဗျော (သိဝိမင်း သို့မဟုတ် သိဝိမင်း၏သား)။

ဏ ရာဂါ တေန ရတ္တံ-.

'ဏာ ရာဂါ တေန ရတ္တံ-'။ ဆိုးဆေးဟူသော အနက်ရှိသော တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ထိုဆိုးဆေးဖြင့် ဆိုးအပ်သော အရည်ဟူသော အနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

ရာဂဝါစိတတိယန္တတော ရတ္တမိစ္စေတသ္မိံ အတ္ထေ ဏော ဟောတိ’ကသာဝေန ရတ္တံ’ ကာသာဝံ;ကောသုမ္ဘံ; ဟာလိဒ္ဒံ–-ရာဂါတိ ကိံ? ဒေဝဒတ္တေန ရတ္တံ ဝတ္ထံ; ဣဓ ကသ္မာ နဟောတိ? နီလံ ပီတန္တိ–-ဂုဏဝစနတ္တာ ဝိနာပိ ဏေန ဏတ္ထဿာဘိဓာနတော.

ဆိုးဆေးကို ဟောတတ်သော တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ထိုဆိုးဆေးဖြင့် ဆိုးအပ်၏' ဟူသော ဤအနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ 'ကသာဝေန ရတ္တံ - ဖန်ရည်ဖြင့် ဆိုးအပ်သော' ကာသာဝံ (ဖန်ရည်စွန်းသော အဝတ်)၊ ကောသုမ္ဘံ (ကုသုမ္ဘပန်းဖြင့် ဆိုးအပ်သော အဝတ်)၊ ဟာလိဒ္ဒံ (နနွင်းဖြင့် ဆိုးအပ်သော အဝတ်)။ 'ရာဂါတိ' (ဆိုးဆေးမှ) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဒေဝဒတ္တေန ရတ္တံ ဝတ္ထံ (ဒေဝဒတ် ဆိုးအပ်သော အဝတ်)။ ဤအရပ်၌ အဘယ်ကြောင့် ပစ္စည်းမသက်သနည်း? နီလံ၊ ပီတံ ဟူ၍ ဂုဏ်ဟောပုဒ်ဖြစ်သောကြောင့် 'ဏ' ပစ္စည်း မရှိသော်လည်း ဏပစ္စည်း၏ အနက်ကို သိနိုင်သောကြောင့်တည်း။

နက္ခတ္တေနိန္ဒုယုတ္တေန ကာလေ-.

'နက္ခတ္တေနိန္ဒုယုတ္တေန ကာလေ-'။ လနှင့်ယှဉ်သော နက္ခတ်ကို ဟောသော တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ထိုနက္ခတ်ဖြင့် မှတ်အပ်သော အခါကာလဟူသော အနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

တတိယန္တတော နက္ခတ္တာ တေန လက္ခိတေ ကာလေ ဏော ဟောတိ; တံ စေ နက္ခန္တမိန္ဒုယုတ္တံ ဟောတိ. ဖုဿီ, ရတ္တီ; ဖုဿော, အဟော–-နက္ခတ္တေနေတိ-ကိံ? ဂုရုနာ လက္ခိတာ ရတ္တိ; ဣန္ဒု ယနုတ္တေနေတိ-ကိံ? ကတ္တိကာယ လက္ခိတော မုဟုတ္တော; ကာလေတိ-ကိံ? ဖုဿေနလက္ခိတာ အတ္ထသိဒ္ဓိ–-အဇ္ဇကတ္တိကာတိ ကတ္တိကာ ယုတ္တေ စန္ဒေ ကတ္တိကာသဒ္ဒေါ ဝတ္တတေ.

တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော နက္ခတ်ပုဒ်မှ ထိုနက္ခတ်ဖြင့် မှတ်အပ်သော အခါကာလဟူသော အနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ ထိုနက္ခတ်သည် လနှင့် ယှဉ်အပ်သည် ဖြစ်အံ့။ ဖုဿီ ရတ္တီ (ဖုဿနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်သော ညဉ့်)၊ ဖုဿော အဟော (ဖုဿနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်သော နေ့)။ 'နက္ခတ္တေန' (နက္ခတ်ဖြင့်) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဂုရုနာ လက္ခိတာ ရတ္တိ (ကြာသပတေးဂြိုဟ်ဖြင့် မှတ်အပ်သော ညဉ့်)။ 'ဣန္ဒုယုတ္တေန' (လနှင့် ယှဉ်အပ်သည်) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ကတ္တိကာယ လက္ခိတော မုဟုတ္တော (ကတ္တိကာနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်သော မုဟုတ္တ)။ 'ကာလေ' (အခါကာလ၌) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Phussenalakkhita (ဖုဿနက္ခတ်ဖြင့် ပြီးအပ်သော အကျိုးကိစ္စ)။ 'အဇ္ဇကတ္တိကာ' (ယနေ့သည် ကတ္တိကာနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်သောနေ့) ဟု ဆိုရာ၌ လနှင့်ယှဉ်သော ကတ္တိကာနက္ခတ်၌ 'ကတ္တိကာ' သဒ္ဒါသည် ဖြစ်၏။

သာဿ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမံသိ-.

'သာဿ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမာသီ-'။ ထိုနတ်သည် ဤသူ၏ ကိုးကွယ်အပ်သော နတ်တည်း သို့မဟုတ် လပြည့်နေ့တည်းဟူသော အနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

သေတိ ပဌမန္တာ အဿာတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ ဏော ဘဝတိ ယံ ပဌမန္တံ သာ ဝေ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမာသီ ဝါ.’သုဂတော ဒေဝတာ အဿာ’တိ သောဂတော; မာဟိန္ဒော; ယာမော; ဝါရုဏော; ဖုဿီ ပုဏ္ဏမာသီ အဿ သမ္ဗန္ဓိနီ’တိ ဖုဿော, မာဃော; မာဃော; ဖဂ္ဂုနော; စိတ္တော; ဝေသာခေါ;ပေဋ္ဌမုလော; အာသာဠှော; သာဝဏော; ပေါဋ္ဌပါဒေါ; အဿယုဇော; ကတ္တိကော; မာဂသိရော–-ပုဏ္ဏမာသီတိ-ကိံ, ဖုဿိ ပဉ္စမီ အဿ–-ပုဏ္ဏမာသီဝ ဂတကမာသသမ္ဗန္ဓိနီ န ဟောတိ;’ပုဏ္ဏော မာ အဿန္တိ’ နိဗ္ဗစနာ–-အတော ဧဝ နိပါတနာ ဏော, သာဂမော စ, မာသသုတီယာဝ နပပဉ္စဒသရတ္တာဒေါ ဝိဓိ.

'သာ' ဟု ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'အဿ' ဟု ဆဋ္ဌီအနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ ထိုပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ကိုးကွယ်ရာနတ်သော်လည်းကောင်း၊ လပြည့်နေ့သော်လည်းကောင်း ဖြစ်အံ့။ 'သုဂတော ဒေဝတာ အဿ' ဟု သောဂတော (မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်သောသူ)၊ မာဟိန္ဒော (မဟိန္ဒနတ်ကို ကိုးကွယ်သောသူ)၊ ယာမော၊ ဝါရုဏော။ 'ဖုဿီ ပုဏ္ဏမာသီ အဿ သမ္ဗန္ဓိနီ' ဟူ၍ ဖုဿော (ဖုဿလပြည့်နှင့် ယှဉ်သောလ)၊ မာဃော (မာဃလပြည့်နှင့် ယှဉ်သောလ)၊ ဖဂ္ဂုနော၊ စိတ္တော၊ ဝေသာခေါ၊ ပေဋ္ဌမူလော၊ အာသာဠှော၊ သာဝဏော၊ ပေါဋ္ဌပါဒေါ၊ အဿယုဇော၊ ကတ္တိကော၊ မာဂသီရော။ 'ပုဏ္ဏမာသီ' (လပြည့်) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဖုဿီ ပဉ္စမီ အဿ (ဖုဿနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်သော ငါးရက်မြောက်နေ့)။ လပြည့်နေ့သည်သာ ထိုလနှင့် ဆက်စပ်သည် ဖြစ်၍ အခြားနေ့သည် မဖြစ်နိုင်။ 'ပုဏ္ဏော မာ အဿ' ဟူသော နိရုတ္တိဝိဂြိုဟ်ကြောင့် ထိုသို့သော နိပါတ်အစီအရင်ဖြင့် 'ဏ' ပစ္စည်း သက်ခြင်း၊ 'သ' အာဂမ်လာခြင်းတို့သည် လပြည့်နေ့မှစ၍ တစ်ဆယ့်ငါးရက်မြောက်သော ညဉ့် စသည်တို့၌ ဝိဓိနည်းတည်း။

တမဓီတေ တံ ဇာနာတိ ကဏိကာ စ-.

'တမဓီတေ တံ ဇာနာတိ ကဏိကာ စ-'။ ဒုတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ထိုကျမ်းစာကို သင်အံလေ့လာအပ်၏ သို့မဟုတ် သိအပ်၏ဟူသော အနက်တို့၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သို့မဟုတ် 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။

ဒုတိယန္တတော တမဓီတေ တံ ဇာနာတီတိ ဧတေသ္ဖတ္ထေသုဏော ဟောတိ ကော ဏိကောဝ.’ ဝျာကရဏမဓီတေ ဇာနာတိ ဝါ’ ဝေယျာကရဏော; ဆာန္ဒသော; ကမကော; ပဒကော; ဝေနယိကော; သုတ္တန္တိကော–-ဒွိတဂ္ဂဟဏံ ပုထဂေဝ ဝိဓာနတ္ထံ ဇာနနဿစ အဇ္ဈေနဝိသယဘာဝဒဿနတ္ထံ ပသိမ္ဗုပသံဂဟတ္ထဉ္စ.

'ဗျာကရဏံ အဓီတေ ဇာနာတိ ဝါ - သဒ္ဒါကျမ်းကို သင်အံလေ့လာအပ်၏ သို့မဟုတ် သိအပ်၏' ဟူသော အနက်၌ ဝေယျာကရဏော (သဒ္ဒါတတ်သောသူ)၊ ဆန္ဒသော (ဆန်းကျမ်းတတ်သူ)၊ ကမကော (ကမ္မဝါစာတတ်သူ)၊ ပဒကော (ပဒကျမ်းတတ်သူ)၊ ဝေနယိကော (ဝိနည်းကျမ်းတတ်သူ)၊ သုတ္တန္တိကော (သုတ္တန်ကျမ်းတတ်သူ)။ ဤသုတ်၌ နှစ်ကြိမ်ဂြဟဏ်ပြုခြင်းသည် အသီးသီး သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းရန် အလို့ငှာလည်းကောင်း၊ သိခြင်းအရာသည် သင်အံခြင်း၏ အရာဖြစ်သည်ကို ပြသရန် အလို့ငှာလည်းကောင်း၊ တပါးသောအနက်တို့ကို သိမ်းကျုံးယူရန် အလို့ငှာလည်းကောင်း ဖြစ်သည်။

တဿ ဝိသယေ ဒေသေ.-.

'တဿ ဝိသယေ ဒေသေ-'။ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ထိုသူ၏ ကျက်စားရာအရပ် ဖြစ်သော ဒေသဟူသော အနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

ဆဌိယန္တာ ဝိသယေ ဒေသရူပေ ဏော ဟောတိ.’ဝသာတီနံ ဝိသယော ဒေသော’ဝါသာတော–-ဒေသေတိ ကိံ? စက္ခုဿ ဝိသယော ရူပံ, ဒေဝဒတ္တဿ ဝိသယော’နုဝါကော.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ကျက်စားရာဖြစ်သော ဒေသဟူသော အနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ 'ဝသာတီနံ ဝိသယော ဒေသော' ဝါသာတော (ဝသာတမင်းတို့၏ ကျက်စားရာဒေသ)။ 'ဒေသေ' (ဒေသဟူသည်) အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? စက္ခုဿ ဝိသယော ရူပံ (မျက်စိ၏ ကျက်စားရာ အာရုံသည် ရူပါရုံ ဖြစ်၏)၊ ဒေဝဒတ္တဿ ဝိသယော အနုဝါကော (ဒေဝဒတ်၏ သင်ယူရာကျမ်းစာ)။

နိဝါသေ တန္နာမေ-.

'နိဝါသေ တန္နာမေ-'။ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ နေထိုင်ရာအရပ် ဖြစ်သော ထိုဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

ဆဋ္ဌိယန္တာ နိဝါသေ ဒေသေ တန္နာမေ ဏော ဟောတိ;’သိဝီနံ နိဝါသော ဒေသောသေဗျော; ဝါသာတော.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ နေထိုင်ရာဖြစ်သော ထိုဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ 'သိဝီနံ နိဝါသော ဒေသော' သေဗျော (သိဝိတိုင်းပြည်)၊ ဝါသာတော။

အဒူရဘဝေ-.

'အဒူရဘဝေ-'။ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ မနီးမဝေးသောအရပ်၌ ဖြစ်သော ထိုဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

ဆဋ္ဌိယန္တာ အဒူရဘဝေ ဒေသေတန္နာမေ ဏော ဟောတိ;’ဝိဒသာယ အဒုရဘဝံ’ ဝေဒိသံ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ မနီးမဝေးသောအရပ်၌ ဖြစ်သော ထိုဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ 'ဝိဒသာယ အဒူရဘဝံ' ဝေဒိသံ (ဝိဒိသာမြို့နှင့် မနီးမဝေး၌ ဖြစ်သော ဒေသ)။

တေနတိဗ္ဗတ္တေ-.

'တေန နိဗ္ဗတ္တေ-'။ တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ထိုသူ သို့မဟုတ် ထိုအရာဖြင့် ပြီးစေအပ်သော ဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

တတိယန္တာ နိဗ္ဗတ္တေ ဒေသေတန္နာမေ ဏော ဟောတိ; ကုသမ္ဗေန နိဗ္ဗတ္တာ ကောသမ္ဗီ, နဂရီ; ကာကန္ဒီ, မာကန္ဒီ,’သဟဿေန နိဗ္ဗတ္တာ’ သာဟဿီ, ပရိခါ–-ဟေတုမှိ ကတ္တရိကရဏေ စ ယထာယောဂံ တတိယာ.

တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ပြီးစေအပ်သော ထိုဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ 'ကုသမ္ဗေန နိဗ္ဗတ္တာ' ကောသမ္ဗီ နဂရီ (ကုသမ္ဗမင်းကြီး တည်ထောင်အပ်သော ကောသမ္ဗီမြို့)၊ ကာကန္ဒီ၊ မာကန္ဒီ။ 'သဟဿေန နိဗ္ဗတ္တာ' သာဟဿီ ပရိခါ (အသပြာတစ်ထောင်ဖြင့် တူးလုပ်အပ်သော ကျုံး)။ ဟိတ်အနက်၌လည်းကောင်း၊ ကတ္တုအနက်၌လည်းကောင်း၊ ကရဏအနက်၌လည်းကောင်း သင့်လျော်သလို တတိယာဝိဘတ် သက်၏။

တမိဓတ္ထိ-.

'တမိဓတ္ထိ-'။ ထိုအရာသည် ဤအရပ်၌ ရှိ၏ဟူသော သတ္တမီအနက်ရှိသော ဒေသအမည်၌ ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

တန္တိ ပဌမန္တာ ဣဓာတိ သတ္တမျတ္ထေ ဒေသေ တန္နာမေ ဏော ဟောတိ, ယန္တံ ပဌမန္တမတ္ထိ စေ;’ဥဒုမ္ဗရာ အသ္မိံ ဒေသေ သန္တီ’တိ ဩဒုမ္ဗရော, ဗာဒရော, ဗဗ္ဗဇော.

ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ဤအရပ်၌ ရှိ၏' ဟူသော သတ္တမီအနက်ရှိသော ဒေသအမည်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ အကယ်၍ ထိုပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ရှိသည်ဖြစ်အံ့။ 'ဥဒုမ္ဗရာ အသ္မိံ ဒေသေ သန္တိ' ဟု ဩဒုမ္ဗရော (ရေသဖန်းပင်များ ရှိသော အရပ်ဒေသ)၊ ဗာဒရော (ဆီးပင်များ ရှိသော ဒေသ)၊ ဗဗ္ဗဇော (မြက်ပင်များ ရှိသော ဒေသ)။

တတြ ဘဝေ-.

'တတြ ဘဝေ-'။ ထိုအရပ်၌ ဖြစ်၏ဟူသော သတ္တမီအနက်၌ သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။

သတ္တမျန္တာ ဘဝတ္ထေ ဏော ဟောတိ;’ဥဒကေ ဘဝေါ’ဩဒကော, ဩရသော, ဇာနပဒေါ, မာဂဓော, ကာပိလဝတ္ထဝေါ, ကောသမ္ဗော.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း သက်၏။ 'ဥဒကေ ဘဝေါ' ဩဒကော (ရေ၌ဖြစ်သော)၊ သြရသော (ရင်၌ဖြစ်သော သား)၊ ဇာနပဒေါ (ဇနပုဒ်၌ဖြစ်သော)၊ မာဂဓော (မဂဓတိုင်း၌ဖြစ်သော)၊ ကာပိလဝတ္ထဝေါ (ကပိလဝတ်ပြည်၌ဖြစ်သော)၊ ကောသမ္ဗော (ကောသမ္ဗီပြည်၌ဖြစ်သော)။

အဇ္ဇာဒီဟိ တတော-.

'အဇ္ဇာဒီဟိ တတော-'။ အဇ္ဇ အစရှိသော သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'တန' ပစ္စည်း သက်၏။

ဘဝတ္ထေ အဇ္ဇာဒီဟိ တနော ဟောတိ;’အဇ္ဇ ဘဝေါ’ အဇ္ဇတနော, သွာတနော, ဟိယျတ္တနော.

ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ အဇ္ဇအစရှိသော ပုဒ်တို့မှ 'တန' ပစ္စည်း သက်၏။ 'အဇ္ဇ ဘဝေါ' အဇ္ဇတနော (ယနေ့ ဖြစ်သော)၊ သွာတနော (နက်ဖြန် ဖြစ်သော)၊ ဟိယျတ္တနော (မနေ့က ဖြစ်သော)။

ပုရာတော ဏော စ-.

'ပုရာတော ဏော စ-'။ ပုရာ သဒ္ဒါမှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်းနှင့် 'တန' ပစ္စည်း သက်၏။

ပုရာ ဣစ္စသ္မာ ဘဝတ္ထေ ဏော ဟောတိ တနော စ; ပုရာဏော, ပုရာတနော.

ပုရာ ဟူသော ပုဒ်မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်းလည်းကောင်း၊ 'တန' ပစ္စည်းလည်းကောင်း သက်၏။ ပုရာဏော၊ ပုရာတနော (ရှေး၌ ဖြစ်သော)။

အမာတ္ထစ္စော-. အမာသဒ္ဒတော အစ္စော ဟောတိ ဘဝတ္ထေ; အမစ္စော.

'အမာတ္ထစ္စော-'။ အမာ သဒ္ဒါမှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'အစ္စ' ပစ္စည်း သက်၏။ အမစ္စော (အနီးအပါး၌ ဖြစ်သော အမတ်)။

မဇ္ဈာဒိတွိမော-.

'မဇ္ဈာဒိတ္ဝိမော-'။ မဇ္ဈ အစရှိသော သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဣမ' ပစ္စည်း သက်၏။

မဇ္ဈာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ ဘဝတ္ထေ ဣမော ဟောတိ; မဇ္ဈိမော, အန္တိမော–-မဇ္က္ဇ္ဓအန္တ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ ဩရ ပါရ ပစ္ဆာ အဗ္ဘန္တရ ပစ္စန္တ.

မဇ္ဈအစရှိသော သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဣမ' ပစ္စည်း သက်၏။ မဇ္ဈိမော (အလယ်၌ ဖြစ်သော)၊ အန္တိမော (အဆုံး၌ ဖြစ်သော)။ မဇ္ဈ၊ အန္တ၊ ဟေဋ္ဌာ၊ ဥပရိ၊ ဩရ၊ ပါရ၊ ပစ္ဆာ၊ အဗ္ဘန္တရ၊ ပစ္စန္တ ပုဒ်တို့သည် မဇ္ဈာဒိဂိုဏ်းဝင် ဖြစ်ကြသည်။

ကဏ္ဏေယျဏေယျကယိယာ-.

'ကဏ္ဏေယျဏေယျကယိယာ-'။ သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ ဏ၊ ဏေယျ၊ ဏေယျက၊ ယ၊ ဣယ ပစ္စည်းတို့ သက်ကြကုန်၏။

သတ္တမျန္တာ ဧတေ ပစ္စယာ ဟောန္တိ ဘဝတ္ထေ; ကဏ-’ကုသိနာရာယံ ဘဝေါ’ ကောသိနာရကော, မာဂဓကော, အာရညကေ, ဝိဟာရော–-ဏေယျ-ဂင်္ဂေယျော, ပဗ္ဗတေယျော, ဝါနေယေယျာ–-ဏေယျက-ကောလေယျကော, ဗာရာဏသေယျကော, စမ္ပေယျကော; မိထိလေယျကောတိ-ဧယျကော–-ယ-ဂမ္မော, ဒိဗ္ဗော; ဣယဂါမိယော, ဥဒရိယော, ဒိဝိယော, ပဉ္စာလိယော, ဗောဓပက္ခီယော, လောကိယော.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ ဤပစ္စည်းတို့ သက်ကုန်၏။ 'ကဏ' ပစ္စည်း - 'ကုသိနာရာယံ ဘဝေါ' ကောသိနာရကော (ကုသိနာရုံ၌ ဖြစ်သော)၊ မာဂဓကော (မဂဓ၌ ဖြစ်သော)၊ အာရညကော ဝိဟာရော (တော၌ဖြစ်သော ကျောင်း)။ 'ဏေယျ' ပစ္စည်း - ဂင်္ဂေယျော (ဂင်္ဂါမြစ်၌ ဖြစ်သော)၊ ပဗ္ဗတေယျော (တောင်၌ ဖြစ်သော)၊ ဝါနေယျော (တော၌ ဖြစ်သော)။ 'ဏေယျက' ပစ္စည်း - ကောလေယျကော၊ ဗာရာဏသေယျကော (ဗာရာဏသီ၌ ဖြစ်သော)၊ စမ္ပေယျကော (စမ္ပါ၌ ဖြစ်သော)၊ မိထိလေယျကော။ 'ယ' ပစ္စည်း - ဂမ္မော (ရွာ၌ ဖြစ်သော)၊ ဒိဗ္ဗော (နတ်ပြည်၌ ဖြစ်သော)။ 'ဣယ' ပစ္စည်း - ဂါမိယော (ရွာ၌ ဖြစ်သော)၊ ဥဒရိယော (ဝမ်း၌ ဖြစ်သော)၊ ဒိဝိယော (ကောင်းကင်၌ ဖြစ်သော)၊ ပဉ္စာလိယော၊ ဗောဓိပက္ခိယော (ဗောဓိ၏ အဖို့၌ ဖြစ်သော)၊ လောကိယော (လောက၌ ဖြစ်သော)။

ဏိကော-.

'ဏိကော-'။ သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။

သတ္တမျန္တာ ဘဝတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ; သာရဒိကော, ဒိဝသော; သာရဒိကာ, ရတ္တိ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။ သာရဒိကော ဒိဝသော (ဆောင်းဦးအခါ၌ ဖြစ်သော နေ့)၊ သာရဒိကာ ရတ္တိ (ဆောင်းဦးအခါ၌ ဖြစ်သော ညဉ့်)။

တမဿ သိပ္ပံ သီလံ ပဏျံ ပဟရဏံ ပယောဇနံ-.

'တမဿ သိပ္ပံ သီလံ ပဏျံ ပဟရဏံ ပယောဇနံ-'။ ဤသူ၏ အတတ်ပညာ၊ အလေ့အကျင့်၊ ကုန်စည်၊ လက်နက်၊ အသုံးအဆောင် ဖြစ်၏ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။

ပဌမန္တာ သိပ္ပာဒိဝါစကာ အဿေတိ ဆဎတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ;’ဝီဏာဝါဒနံ သိပ္ပမဿ’ ဝေဏိကော, မောဒင်္ဂိကော, ဝံသိကော;’ပံသုကူလဓာရဏံ သီလမဿ’ ပံသုကူလိကော, တေစီဝရိကော;’ဂန္ဓောပဏျမဿ’ ဂန္ဓိကော, တေလိကော, ဂေါဠိကော’စာပေါ ပဟရဏမဿ’ စာပိကော, တောမရိကော, မုဂ္ဂရိကော;’ဥပဓိပ္ပ ယောဇနမဿ’ ဩပဓိကံ, သာတိကံ, သာဟဿိကံ.

အတတ်ပညာစသည်ကို ဟောသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ 'ဤသူ၏' ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။ 'ဝီဏာဝါဒနံ သိပ္ပမဿ' ဝေဏိကော (စောင်းတီးတတ်သောသူ)၊ မောဒင်္ဂိကော (ပတ်သာတီးတတ်သောသူ)၊ ဝံသိကော (ပုလွေမှုတ်တတ်သောသူ)။ 'ပံသုကူလဓာရဏံ သီလမဿ' ပံသုကူလိကော (ပံ့သုကူဆောင်သော သီလရှိသောသူ)၊ တေစီဝရိကော (တိစီဝရိက်ဆောင်သော သီလရှိသောသူ)။ 'gandhopanyamassa' ဂန္ဓိကော (ပန်းနံ့သာ ရောင်းသောသူ)၊ တေလိကော (ဆီရောင်းသောသူ)၊ ဂေါဠိကော (တင်လဲရောင်းသောသူ)။ 'စာပေါ ပဟရဏမဿ' စာပိကော (လေးလက်နက်ရှိသောသူ)၊ တောမရိကော၊ မုဂ္ဂရိကော။ 'ဥပဓိ ပယောဇနမဿ' ဩပဓိကံ (ဥပဓိအသုံးအဆောင်ရှိသော အလှူ)၊ သာတိကံ၊ သာဟဿိကံ။

တံ ဟန္တရဟတိ ဂစ္ဆတုဉ္ဆတိ စရတိ-. ဒုတိယန္တာ ဟန္တီတိ ဧဝမာဒိသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ; ပက္ခီဟိ-’ပက္ခိနော ဟန္တီ’တိ ပက္ခိကော, သာကုဏိကော, မာယုရိကော–-မစ္ဆေဟိ- မစ္ဆိကော, မေနိကော–-မိဂေဟိ မာဂဝိကော, ဟာရိဏိကော, - သူကရိကောတိ- ဣကော;’သတမရဟတီ’တိ သာတိကံ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ;’ဧဟိ ပဿ ဝိဓိံ ရဟတီ’တိ ဧဟိပဿိကော, သာဟဿိကော–-သဟဿိယောတီဓ ဣယော;’ပရဒါရံ ဂစ္ဆတီ’တိ ပါရဒါရိကော, မဂ္ဂိကော, ပညာသယောဇနိကော;’ ဗဒရေ ဥဉ္ဆတီ’တိ ဗာဒရိကော, သာမာကိကော;’ဓမ္မံ စရတီ’တိ ဓမ္မိကော, အဓမ္မိကော.

ထိုအရာကို သတ်တတ်၏၊ ထိုက်တန်၏၊ သွားတတ်၏၊ ရှာဖွေတတ်၏၊ ကျင့်တတ်၏ဟူသော အနက်တို့၌ ဒုတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။ ငှက်တို့ကို သတ်တတ်သောအနက်၌ 'ပက္ခိနော ဟန္တိ' ပက္ခိကော (ငှက်သတ်သမား)၊ သာကုဏိကော၊ မာယုရိကော။ ငါးတို့ကို သတ်တတ်သောအနက်၌ မစ္ဆိကော (ငါးဖမ်းသမား)၊ မေနိကော။ သမင်တို့ကို သတ်တတ်သောအနက်၌ မာဂဝိကော (မုဆိုး)၊ ဟာရိဏိကော၊ သူကရိကော ဟု ဣက ပစ္စည်း သက်၏။ 'သတံ အရဟတိ' သာတိကံ (အသပြာတစ်ရာထိုက်သော အရာ)၊ သန္ဒိဋ္ဌိကံ။ 'ဧဟိ ပဿ ဝိဓိံ အရဟတိ' ဧဟိပဿိကော (လာ၍ကြည့်ရှုရန် ထိုက်တန်သော တရား)၊ သာဟဿိကော (ဤ၌ သာဟဿိယော ဟု ဣယ ပစ္စည်းလည်း ရှိ၏)။ 'ပရဒါရံ ဂစ္ဆတိ' ပါရဒါရိကော (သူတစ်ပါးမယားကို သွားလာကျူးလွန်သူ)၊ မဂ္ဂိကော (ခရီးသွားသူ)၊ ပညာသယောဇနိကော (ယူဇနာငါးဆယ် ခရီးကို သွားသောသူ)။ 'ဗဒရေ ဥဉ္ဆတိ' ဗာဒရိကော (ဆီးသီးတို့ကို ကောက်ယူရှာဖွေသူ)၊ သာမာကိကော (နှံစားပြောင်းကို ရှာဖွေသူ)။ 'ဓမ္မံ စရတိ' ဓမ္မိကော (တရားကို ကျင့်သောသူ)၊ အဓမ္မိကော (တရားကို မကျင့်သောသူ)။

တေန ကတံ ကီတံ ဗဒ္ဓမဟိသင်္ခတံ သံသဎံ ဟတံ ဟန္တိ ဇိတံ ဇယတိ ဒိဗ္ဗတိ ခဏတိ တရတိ စရတိ ဝဟတိ ဇိဝတိ-.

ထိုအရာဖြင့် ပြုအပ်၏၊ ဝယ်အပ်၏၊ ဖွဲ့ချည်အပ်၏၊ ပြုပြင်အပ်၏၊ ရောနှောအပ်၏၊ သတ်အပ်၏၊ သတ်တတ်၏၊ အောင်အပ်၏၊ အောင်တတ်၏၊ ကစားတတ်၏၊ တူးတတ်၏၊ ကူးတတ်၏၊ ကျင့်တတ်၏၊ ဆောင်တတ်၏၊ အသက်မွေးတတ်၏ဟူသော အနက်တို့၌ တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ 'ဏိက' ပစ္စည်း သက်၏။

တတိယန္တာ ကတာဒိသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ;’ကာယေန ကတံ’ ကာယိကံ, ဝါစသိကံ, မာနသိကံ;’ဝါတေနကတော အာဗာဓော’ ဝါတိကော–-’သတေန ကီတံ’ သာတိကံ, သာဟဿိကံ, မူလတောဝ-ဒေဝဒတ္တေန ကီတောတိ န ဟောတိ တဒတ္ထာပ္ပတီတိယာ–-’ဝရတ္တာယ ဗဒ္ဓေါ’ ဝါရတ္တိကော, အာယသိကော, ပါသိကော; –-’ဃတေန အဘိသင်္ခတံ သံသဋ္ဌံ ဝါ’ ဃာတိကံ, ဂေါဠိကံ, ဒါဓိကံ, မာရိစိကံ–-’ဇာလေန ဟတော ဟန္တီတိ ဝါ’ ဇာလိကော, ဗာဠိသိကော–-’အက္ခောဟိ ဇိတ’မက္ခိကံ, သာလာကိကံ–-’အက္ခေဟိ ဇယတိ ဒိဗ္ဗတိ ဝါ’ အက္ခိကော–-’ခဏိတ္တိယာ ခဏတီ’တိ ခါဏိတ္တိကော, ကုဒ္ဒါလိကော-ဒေဝဒတ္တေန ဇိတမင်္ဂုလျာ ခဏတီတိ န ဟောတိ တဒတ္ထာ နဝဂမာ–-’ဥဠုမ္ပေန တရတီ’တိ ဩဠုမ္ပိကော; ဥဠုမ္ပိကောတိ-ဣကော; ဂေါပုစ္ဆိကော; နာဝိကော–-’သကဋေန စရတီ’တိ သာကဋိကော. ရထိကော–-ပရပ္ပိကောတိ ဣကော-’ခန္ဓေန ဝဟတီ’တိ ခန္ဓိကော, အံသိကော; သီသိကောတိ-ဣကော–-’ဝေတတေန ဇီဝတီ’တိ ခန္ဓိကော, အံသိကော; သီသိကောတိ-ဣကော–-’ဝေတနေန ဇီဝတီ’တိ ဝေတနိကော, ဘတိကော, ကယိကော, ဝိက္ကယိကော; ကယဝိက္ကယယိကောတိ-ဣကော.

တတိယဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ပြုအပ်သော စသည်တို့၏ အနက်၌ ဏိက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘ကိုယ်ဖြင့် ပြုအပ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ကာယိက၊ ဝါစသိက၊ မာနသိက။ ‘လေဖြင့် ပြုအပ်သော (ဖြစ်စေအပ်သော) အနာ’ ဟူသော အနက်၌ ဝါတိက။ ‘အသပြာတစ်ရာဖြင့် ဝယ်အပ်သော’ ဟူသော အနက်၌ သာတိက၊ သာဟဿိက။ ‘ဒေဝဒတ္တေန ကီတော (ဒေဝဒတ် ဝယ်အပ်သော)’ ဟူသော ဝါကျ၌ ‘မူလတော’ အစရှိသော အနက် မထင်ရှားသောကြောင့် ဤပစ္စည်း မသက်ရ။ ‘သားရေလွန်ဖြင့် ချည်နှောင်အပ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ဝါရတ္တိက၊ အာယသိက၊ ပါသိက။ ‘ထောပတ်ဖြင့် စီရင်အပ်သော သို့မဟုတ် ရောနှောအပ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ဃာတိက၊ ဂေါဠိက၊ ဒါဓိက၊ မာရိစိက။ ‘ပိုက်ကွန်ဖြင့် သတ်အပ်သော သို့မဟုတ် သတ်တတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ဇာလိက၊ ဗာဠိသိက။ ‘အန်စာတို့ဖြင့် အောင်အပ်သော’ ဟူသော အနက်၌ အက္ခိက၊ သာလာကိက။ ‘အန်စာတို့ဖြင့် နိုင်တတ်သော သို့မဟုတ် ကစားတတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ အက္ခိက။ ‘တူးရွင်းဖြင့် တူးတတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ခါဏိတ္တိက၊ ကုဒ္ဒါလိက။ ‘ဒေဝဒတ်သည် အောင်အပ်သော လက်ချောင်းဖြင့် တူးတတ်၏’ ဟူသော အနက်၌ မထင်ရှားသောကြောင့် ပစ္စည်းမသက်ရ။ ‘ဖောင်ဖြင့် ကူးတတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ သြဠုမ္ပိက။ ၎င်း၌ ဣက ပစ္စည်း သက်၍ သြဠုမ္ပိက၊ ဂေါပုစ္ဆိက၊ နာဝိက ဟု ရှိ၏။ ‘လှည်းဖြင့် သွားတတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ သာကဋိက၊ ရထိက။ ပရပ္ပိက ဟူသော ပုဒ်၌ ဣက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘ပခုံးဖြင့် ရွက်ဆောင်တတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ခန္ဓိက၊ အံသိက။ သီသိက ဟူသော ပုဒ်၌ ဣက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘အခဖြင့် အသက်မွေးတတ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ဝေတနိက၊ ဘတိက၊ ကယိက၊ ဝိက္ကယိက။ ကယဝိက္ကယိက ဟူသော ပုဒ်၌ ဣက ပစ္စည်း သက်၏။

တဿ သံဝတ္တတိ-.

(သုတ်) ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းငှာ လျော်၏။

စတုတ္ထျန္တာ သံဝတ္တတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ;’ပုနဗ္ဘဝါယ သံဝတ္တတီ’တိ ပေါနောဘဝိကော, ဣတ္ထိယံ-ပေါနောဘဝိကာ;’လောကာယ သံဝတ္တတီ’တိ လောကိကော,’ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါ’တိ သဂ္ဂေါ,’သဂ္ဂါယ သံဝတ္တတီ’တိ သောဝဂ္ဂိကော, သဿာဝ္ैက တဒမိနာဒိ ပါဌာ–-’ဓနာယ သံဝတ္တတီ’တိ ဓညံ-ယော.

စတုတ္ထီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဖြစ်ခြင်းငှာ လျော်၏ ဟူသော ဤအနက်၌ ဏိက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘နောက်ထပ်တစ်ဖန် ဘဝသစ်ဖြစ်ခြင်းငှာ လျော်၏’ ဟူသော အနက်၌ ပေါနောဗ္ဘဝိက၊ ဣတ္ထိလိန်၌ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ။ ‘လောကအကျိုးငှာ လျော်၏’ ဟူသော အနက်၌ လောကိက။ ‘ကောင်းစွာ မြတ်သောအရပ်သည် သဂ္ဂ (နတ်ပြည်) မည်၏၊ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ခြင်းငှာ လျော်၏’ ဟူသော အနက်၌ သောဝဂ္ဂိက။ ‘သဿာဝဲက သဒမိနာဒိ ပါဌာ’ ဟူသော ပါဌ်ကြောင့် ‘စပါးအကျိုးငှာ လျော်၏’ ဟူသော အနက်၌ ဓည ဟု ဖြစ်ပြီး ယ ပစ္စည်း သက်၏။

တတော သမ္ဘုတမာဂတံ-.

(သုတ်) ထိုမှ ဖြစ်သော၊ ထိုမှ လာသော။

ပဉ္စမျန္တာ သမ္ဘုတမာဂတန္တိဧတေသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ;’မာတိတော သမ္ဘုတမာဂတန္တိ ဝါ’ မတ္တိကံ, ပေတ္တိကံ–-ဏျရိယဏြျာပိ ဒိဿန္တိ–-’သုရဘိတော သမ္ဘုတံ’ သောရဘျံ;’ထနတော သမ္ဘုတံ’ ထညံ;’ပိတိတော သမ္ဘုတော’ ပေတ္တိယော, မာတိယော, မတ္တိယော; မစ္စော ဝါ.

ပဉ္စမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ထိုမှဖြစ်သော သို့မဟုတ် ထိုမှလာသော ဟူသော ဤအနက်တို့၌ ဏိက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘မိခင်မှ ဖြစ်သော သို့မဟုတ် လာသော’ ဟူသော အနက်၌ မတ္တိက။ ‘ဖခင်မှ ဖြစ်သော သို့မဟုတ် လာသော’ ဟူသော အနက်၌ ပေတ္တိက။ ဏျ၊ အရိယ၊ ဏျ ပစ္စည်းများကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ‘အနံ့ကောင်းမှ ဖြစ်သော’ ဟူသော အနက်၌ သောရဘျ။ ‘နို့ရည်မှ ဖြစ်သော’ ဟူသော အနက်၌ သည။ ‘ဖခင်မှ ဖြစ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ပေတ္တိယ၊ မာတိယ၊ မတ္တိယ သို့မဟုတ် မစ္စ ဟု ဖြစ်၏။

တတ္ထ ဝသတိ ဝိဒိတော ဘတ္တော နိယုတ္တော-.

(သုတ်) ထိုအရပ်၌ နေတတ်၏၊ ထိုအရပ်၌ ထင်ရှားကျော်စော၏၊ ထိုအရပ်၌ သက်ဝင်ယုံကြည်၏၊ ထိုအမှု၌ ခန့်အပ်အပ်၏။

သတ္တမျန္တာ ဝသတီတွေဝမာဒိသွတ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ;’ရုက္ခမူလေ ဝသတီ’တိ ရုက္ခမုလိကော,အာရညိကော, သောသာနိကော;’လောကေ ဝိဒိတော’ လောကိကော;’စတုမဟာရာဇေသု ဘတ္တာ’ စာတုမ္မဟာရာဇိကာ;;ဒွါရေ နိယုတ္တော’ ဒေါဝါရိကော; ဒဿောက တဒမိနာဒိပါဌာ,ဘဏ္ဍာဂါရိကော;-ဣကော နဝကမ္မိကော–-ကိယော-ဇာတိကိယော, အန္ဓကိယော.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ နေတတ်၏ စသော ဤအနက်တို့၌ ဏိက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘သစ်ပင်ရင်း၌ နေတတ်သောသူ’ ဟူသော အနက်၌ ရုက္ခမူလိက၊ အာရညိက၊ သောသာနိက။ ‘လောက၌ ထင်ရှားကျော်စောသော’ ဟူသော အနက်၌ လောကိက။ ‘စတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူ’ ဟူသော အနက်၌ စာတုမ္မဟာရာဇိက။ ‘တံခါး၌ ခန့်အပ်အပ်သောသူ’ ဟူသော အနက်၌ ဒေါဝါရိက။ ‘ဒဿောက သဒမိနာဒိ ပါဌာ’ ဟူသော ပါဌ်ကြောင့် ဘဏ္ဍာဂါရိက ဟု ဖြစ်၏။ ဣက ပစ္စည်း သက်သော် နဝကမ္မိက ဟု ဖြစ်၏။ ကိယ ပစ္စည်း သက်သော် ဇာတိကိယ၊ အန္ဓကိယ ဟု ဖြစ်၏။

တဿိဒံ-.

(သုတ်) ထိုသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ဤအရာ။

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဣဒမိစ္စသ္မိံအတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ;’သံဃဿ ဣဒံ’ သံဃိကံ, ပုဂ္ဂလိကံ, သကျပုတ္တိကော, နာထပုတ္တိကော, ဇေနဒတ္တိကော–-ကိယေ-သကိယော, ပရကိယော; နိယေ-အတ္တနိယံ;ကေ-သကော, ရာဇကံ, ဘဒ္ဓံ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်၏ ဟူသော အနက်၌ ဏိက ပစ္စည်း သက်၏။ ‘သံဃာ၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ဤအရာ’ ဟူသော အနက်၌ သံဃိက၊ ပုဂ္ဂလိက၊ သကျပုတ္တိက၊ နာထပုတ္တိက၊ ဇေနဒတ္တိက။ ကိယ ပစ္စည်း သက်သော် သကိယ၊ ပရကိယ။ နိယ ပစ္စည်း သက်သော် အတ္တနိယ။ က ပစ္စည်း သက်သော် သက၊ ရာဇက၊ ဘဒ္ဒက။

ဏော-.

(သုတ်) ဏ ပစ္စည်း သက်၏။

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဣဒမိစ္စသ္မိံ အတ္ထေ ဏော ဟောတိ;’ကစ္စာယနဿ္ैဒံ’ ကစ္စာယနံ, ဝျာကရဏံ; သောဂတံ, သာသနံ; မာဟိသံ, မံသာဒိ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်၏ ဟူသော အနက်၌ ဏ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘ကစ္စည်း၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ဤသဒ္ဒါကျမ်း’ ဟူသော အနက်၌ ကစ္စာယန (ဗျာကရဏ)။ ‘မြတ်စွာဘုရား၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရားတော်’ ဟူသော အနက်၌ သောဂတ (သာသန)။ ‘ကျွဲ၏ ဖြစ်သော အသား’ ဟူသော အနက်၌ မာဟိသ (မံသ) စသည် ဖြစ်၏။

ဂဝါဒီဟိ ယော-.

(သုတ်) ဂေါအစရှိသော ပုဒ်တို့မှ ယ ပစ္စည်း သက်၏။

ဂဝါဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ ဣဒမိစ္စသ္မိံ အတ္ထေ ယော ဟောတိ;’ဂုန္နံ ဣဒံ’ဂဗျံ, မံသာဒိ; ကဗျံ, ဒဗ္ဗံ.

ဂေါအစရှိသော ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်၏ ဟူသော အနက်၌ ယ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘နွားတို့၏ ဖြစ်သော အသား’ ဟူသော အနက်၌ ဂဗျ (မံသ)။ ကဗျ၊ ဒဗျ။

ပိတိတော ဘာတရိ ရေယျဏ-.

(သုတ်) ပိတုသဒ္ဒါမှ ထိုဖခင်၏ ညီနောင်အနက်၌ ရေယျဏပစ္စည်း သက်၏။

ပိတုသဒ္ဒါ တဿ ဘာတရိ ရေယျဏ ဟောတိ;’ပိတုဘာတာ’ ပေတ္တေယျော.

ပိတုသဒ္ဒါမှ ထိုဖခင်၏ ညီနောင် (ဘကြီး၊ ဦးရီး) အနက်၌ ရေယျဏ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘ဖခင်၏ ညီနောင်’ ဟူသော အနက်၌ ပေတ္တေယျ။

မာတိတော စ ဘဂိနိယံ ဆော-.

(သုတ်) မာတုသဒ္ဒါနှင့် ပိတုသဒ္ဒါတို့မှ ၎င်းတို့၏ နှမ (အစ်မ) အနက်၌ ဆ ပစ္စည်း သက်၏။

မာတိတော ပိတိတော စ တေသံ ဘဂိနီယံ ဆော ဟောတိ;’မာတု ဘဂိနိ’ မာတုစ္ဆာ;’ပိတုဘဂိနီ’ ပိတုစ္ဆာ–-ကထံ မာတုလောတု?’မာတုလာဒိတွာနီ’တိ နိပါတနာ.

မာတုသဒ္ဒါနှင့် ပိတုသဒ္ဒါတို့မှ ၎င်းတို့၏ နှမ (အစ်မ) အနက်၌ ဆ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘မိခင်၏ နှမ (အစ်မ)’ ဟူသော အနက်၌ မာတုစ္ဆာ (မိကြီး၊ မိထွေး)။ ‘ဖခင်၏ နှမ (အစ်မ)’ ဟူသော အနက်၌ ပိတုစ္ဆာ (အရီး)။ မာတုလ (ဦးလေး) ဟူသော ပုဒ်သည် အသို့ဖြစ်သနည်း။ ‘မာတုလာဒိတွာနီ’ ဟူသော နိပါတနနည်းဖြင့် ပြီး၏။

မာတာပိတုသွာမဟော-.

(သုတ်) မာတာသဒ္ဒါ၊ ပိတုသဒ္ဒါတို့မှ ၎င်းတို့၏ မိခင် ဖခင်အနက်၌ အာမဟ ပစ္စည်း သက်၏။

မာတာပိတူဟိ တေသံ မာတာပိတုသွာမဟော ဟောတိ;’မာတုမာတာ’ မာတာမဟီ;’မာတုပိတာ’ မာတာမဟော;’ပိတုမာတာ’ ပတာမဟီ;’ပိတုပိတာ’ ပိတာမဟော–-န ယထာသံချံ ပစ္စေကာဘိသမ္ဗန္ဓာ.

မာတာသဒ္ဒါ၊ ပိတုသဒ္ဒါတို့မှ ၎င်းတို့၏ မိခင် ဖခင် (ဘိုးဘွား) အနက်၌ အာမဟ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘မိခင်၏ မိခင်’ ဟူသော အနက်၌ မာတာမဟီ။ ‘မိခင်၏ ဖခင်’ ဟူသော အနက်၌ မာတာမဟော။ ‘ဖခင်၏ မိခင်’ ဟူသော အနက်၌ ပတာမဟီ။ ‘ဖခင်၏ ဖခင်’ ဟူသော အနက်၌ ပိတာမဟော။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်အတိုင်းမဟုတ်ဘဲ တစ်ခုချင်း ဆက်စပ်အပ်ကုန်၏။

နဟိတေ ရေယျဏ-.

(သုတ်) မာတာသဒ္ဒါ၊ ပိတုသဒ္ဒါတို့မှ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်တတ်သောသူ အနက်၌ ရေယျဏပစ္စည်း သက်၏။

မာတာပိတုဟိ ဟိတေ ရေယျဏ ဟောတိ; မတ္တေယျော, ပေတ္တေယျော.

မာတာသဒ္ဒါ၊ ပိတုသဒ္ဒါတို့မှ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်တတ်သောသူ (လုပ်ကျွေးတတ်သောသူ) အနက်၌ ရေယျဏ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘မိခင်အား ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးတတ်သူ’ ဟူသော အနက်၌ မတ္တေယျ။ ‘ဖခင်အား ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးတတ်သူ’ ဟူသော အနက်၌ ပေတ္တေယျ။

နိန္ဒာညာတပ္ပပဋိဘာဂရဿဒယာသညာသု ကော-.

(သုတ်) ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ မသိအပ်ခြင်း၊ နည်းငယ်ခြင်း၊ တူခြင်း၊ တိုခြင်း၊ သနားခြင်း၊ အမှတ်သညာပြုခြင်းတို့၌ က ပစ္စည်း သက်၏။

နိန္ဒာဒီသွတ္ထေသု နာမသ္မာ ကော ဟောတိ; နိန္ဒာယံ-မုဏ္ဍကော, သမဏကော; အညာတေ-’ကဿာယံ အဿော’တိ အဿကော–-

ကဲ့ရဲ့ခြင်း စသော အနက်တို့၌ နာမ်ပုဒ်မှ က ပစ္စည်း သက်၏။ ကဲ့ရဲ့ခြင်း၌ - မုဏ္ဍက၊ သမဏက။ မသိအပ်သော အရာ၌ - ‘ဤမြင်းသည် အဘယ်သူ၏ မြင်းနည်း’ ဟု မြင်းကို မသိအပ်သောအခါ အဿက ဟု သုံး၏။

ပယောဂသာမတ္ထိယာ သမ္ဗန္ဓိဝိသေသာနဝဂမော’ဝဂမျတေ–-အပ္ပတ္ထေ-တေလကံ, ဃတကံ–-ပဋိဘာဂတ္ထေ-’ဟတ္ထိ ဝိယ’ ဟတ္ထိကော, အဿကော, ဗလိဝဒ္ဒကော–-ရဿေ-မာနုသကော, ရုက္ခကော, ပိလက္ခကော–-ဒယာယံ-ပုတ္တကော, ဝစ္ဆကော–-သညာယံ-’မောရောဝိယ’ မောရကော.

ဝါကျသုံးစွဲမှု၏ စွမ်းအားကြောင့် ဆက်စပ်အပ်သော အနက်ထူးကို သိရ၏။ နည်းငယ်သောအနက် (အပ္ပတ္ထ)၌ - တေလက (ဆီအနည်းငယ်)၊ ဃတက (ထောပတ်အနည်းငယ်)။ တူခြင်းအနက် (ပဋိဘာဂတ္ထ)၌ - ‘ဆင်နှင့် တူသော’ ဟူသော အနက်၌ ဟတ္ထိက။ အဿက၊ ဗလိဝဒ္ဒက။ တိုခြင်းအနက် (ရဿ)၌ - မာနုသက (လူပု)၊ ရုက္ခက၊ ပိလက္ခက။ သနားခြင်းအနက် (ဒယာ)၌ - ပုတ္တက (သားငယ်လေး)၊ ဝစ္ဆက (နွားငယ်လေး)။ သညာအနက်၌ - ‘ဒေါင်းကဲ့သို့သော (ဒေါင်းဟူသော အမှတ်သညာရှိသော)’ ဟူသော အနက်၌ မောရက။

တမဿ ပရိမာဏံ ဏိကော စ-.

(သုတ်) ထိုအရာသည် ဤသူ၏ ပမာဏတည်းဟူသော အနက်၌ ဏိက ပစ္စည်းနှင့် က ပစ္စည်း သက်ကုန်၏။

ပဌမန္တာ အဿေတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ ကော စ, တံ စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’ပရိမိယတေ’တေနေ’တိ ပရိမာဏံ–-’ဒေါဏော ပရိမာဏမဿ’ ဒေါဏိကော, ဝီဟိ; ခါရသတိကော, ခါရသဟဿိကော, အာသီတိကော, ဝယော; ဥပဍ္ဎကာယိကံ, ဗိမ္ဗောဟနံ; ပဉ္စကံ,ဆက္ကံ.

ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ပမာဏတည်း ဟူသော အနက်၌ ဏိက ပစ္စည်းနှင့် က ပစ္စည်း သက်ကုန်၏။ ထိုပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ပမာဏ ဖြစ်ရအံ့။ ‘ထိုအရာဖြင့် နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာအပ်၏’ ဟူသည် ပမာဏတည်း။ ‘ဒေါနစိတ်သည် ၎င်း၏ ပမာဏဖြစ်သော (စပါး)’ ဟူသော အနက်၌ ဒေါဏိက (ဝီဟိ)။ ခါရသတိက၊ ခါရသဟဿိက။ ‘ရှစ်ဆယ်သည် ၎င်း၏ ပမာဏဖြစ်သော (အသက်အရွယ်)’ ဟူသော အနက်၌ အာသီတိက (ဝယော)။ ဥပဍ္ဎကာယိက (ဗိမ္ဗောဟနံ)။ ပဉ္စက၊ ဆက္က။

သတေတေဟိ တ္တကော-.

(သုတ်) ယအစရှိသော ပုဒ်တို့မှ တ္တက ပစ္စည်း သက်၏။

ယာဒီဟိ ပဌမန္တေဟိအဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေတ္တကော ဟောတိ, တံ ဝေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’ယံ ပရမာဏမဿ ယန္တကံ, တတ္တကံ, ဧတ္တကံ; အာဝတကေ-ယာဝတကော, တာဝတကော.

ယအစရှိသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ပမာဏတည်း ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ တ္တက ပစ္စည်း သက်၏။ ထိုပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ပမာဏ ဖြစ်ရအံ့။ ‘အကြင်ရွေ့သည် ၎င်း၏ ပမာဏဖြစ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ယန္တက၊ တတ္တက၊ ဧတ္တက။ အတိုင်းအရှည် (အာဝတက) အနက်၌ - ယာဝတက၊ တာဝတက။

သဗ္ဗာ စာဝန္တု-.

(သုတ်) သဗ္ဗသဒ္ဒါမှ အာဝန္တု ပစ္စည်း သက်၏။

သဗ္ဗတော ပဌမန္တေဟိ ယာဒီဟိ စ အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ အာဝန္တု ဟောတိ, တံ ဝေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’သဗ္ဗံ ပရိမာဏမဿ’ သဗ္ဗာဝန္တံ, ယာဝန္တံ, တာဝန္တံ, ဧတာဝန္တံ.

သဗ္ဗသဒ္ဒါနှင့် ယအစရှိသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ပမာဏတည်း ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ အာဝန္တု ပစ္စည်း သက်၏။ ထိုပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ပမာဏ ဖြစ်ရအံ့။ ‘အားလုံးသည် ၎င်း၏ ပမာဏဖြစ်သော’ ဟူသော အနက်၌ သဗ္ဗာဝန္တ၊ ယာဝန္တ၊ တာဝန္တ၊ ဧတာဝန္တ။

ကိမှာ ရတိရိဝရီဝတကရိတ္တကာ-.

(သုတ်) ကိံသဒ္ဒါမှ ရတိ၊ ရီဝရီ၊ ဝတက၊ ရိတ္တက ပစ္စည်းတို့ သက်ကုန်၏။

ကိမှာ ပဌမန္တာ အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ ရတိရီဝရီဝတကရိတ္တကာ ဟောန္တိ, တံ စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ;’ကိံ သံချာနံ ပရိမာဏမေသံ’ ကတိ, ဧတေ; ကိဝ, ကီဝတကံ, ကိတ္တကံ–-ရီဝန္တော သဘာဝတော အသံချော.

ကိံသဒ္ဒါဟူသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ ဤအရာသည် ထိုသူတို့၏ ပမာဏတည်း ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ ရတိ၊ ရီဝရီ၊ ဝတက၊ ရိတ္တက ပစ္စည်းတို့ သက်ကုန်၏။ ထိုပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် ပမာဏ ဖြစ်ရအံ့။ ‘အဘယ် အရေအတွက် ပမာဏရှိသနည်း’ ဟူသော အနက်၌ ကတိ (ဧတေ)။ ကီဝ၊ ကီဝတက၊ ကိတ္တက။ ‘ရီ’ အဆုံးရှိသော ပုဒ်သည် သဘာဝအားဖြင့် အရေအတွက် မရှိချေ။

သံဇာတံ တာရကာဒိတွိတော-.

(သုတ်) တာရကာအစရှိသော ပုဒ်တို့မှ အိတ ပစ္စည်း သက်၏။

တာရကာဒီဟိ ပဌမန္တေဟိအဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေဣတော ဟောတိ, တေ ဝေ သံဇာတာ ဟောန္တိ;’တာရကာသံဇာတာ အဿ’ တာရကိတံ, ဂဂနံ; ပုပ္ဖီတော, ရုက္ခော; ပလ္လဝိတာ, လတာ.

တာရကာအစရှိသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤအရာသည် ထိုသူ၏ ဥစ္စာဖြစ်၏ ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ အိတ ပစ္စည်း သက်၏။ ထိုတာရကာ စသည်တို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော အရာ ဖြစ်ရအံ့။ ‘ကြယ်တို့ ထွက်ပေါ်လာသော’ ဟူသော အနက်၌ တာရကိတ (ဂဂနံ)။ ပုပ္ဖိတ (ရုက္ခော)၊ ပလ္လဝိတ (လတာ)။

မာနေ မတ္တော-.

(သုတ်) နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာခြင်း အနက်၌ မတ္တပစ္စည်း သက်၏။

ပဌမန္တာ မာနဝုတ္တိတော အဿေတိ အသ္မိံ အတ္ထေ မတ္တောဟောတိ;’ပလံ ဥမ္မာနမဿ’ ပလမတ္တံ,’ဟတ္ထော ပမာဏမဿ’ ဟတ္ထမတ္တံ,’သတံ မာနမဿ’ သတမတ္တံ,’ဒေါဏော ပရိမာဏမဿ’ ဒေါဏမတ္တံ–-အဘေဒေါပဝါရာ ဒေါဏောတိပိ ဟောတိ.

တိုင်းတာခြင်း အနက်ကို ဟောသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့မှ ဤမျှသော အတိုင်းအရှည်ရှိ၏ ဟူသော အနက်၌ မတ္တ ပစ္စည်း သက်၏။ ‘တစ်ကျပ်သား နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာအပ်သော’ ဟူသော အနက်၌ ပလမတ္တ။ ‘တစ်တောင် အတိုင်းအရှည်ရှိသော’ ဟူသော အနက်၌ ဟတ္ထမတ္တ။ ‘တစ်ရာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော’ ဟူသော အနက်၌ သတမတ္တ။ ‘တစ်ဒေါန ပမာဏရှိသော’ ဟူသော အနက်၌ ဒေါဏမတ္တ။ (ထူးခြားစွာ တိုက်ရိုက်ခေါ်ဝေါ်သောနည်းဖြင့် ဒေါဏ ဟုလည်း သုံး၏။)

တဂ္ဃော ဝုဒ္ဓံ-.

(သုတ်) အထက်သို့ တိုင်းတာခြင်း အနက်၌ တဂ္ဃ ပစ္စည်း သက်၏။

ဥဒ္ဓမာနဝုတ္တိတော အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ တဂ္ဃာ ဟောတီမ္ैတ္တော စ; ဇဏ္ဏုတဂ္ဃံ, ဇဏ္ဏုမတ္တံ.

အထက်သို့ တိုင်းတာခြင်း အနက်ကို ဟောသော ပုဒ်တို့မှ ဤမျှသော အတိုင်းအရှည်ရှိ၏ ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ တဂ္ဃ ပစ္စည်းနှင့် မတ္တ ပစ္စည်း သက်ကုန်၏။ ‘ဒူးဆစ်ခန့် အမြင့်ရှိသော’ ဟူသော အနက်၌ ဇဏ္ဏုတဂ္ဃ၊ ဇဏ္ဏုမတ္တ။

ဏော စ ပုရိသာ-.

(သုတ်) ပုရိသသဒ္ဒါမှ ဏ ပစ္စည်း သက်၏။

ပုရိသာ ပဌမန္တာ ဥဒ္ဓမာနဝုတ္တိတော ဏော ဟောတိ မတ္တာဒယော စ; ပေါရိသံ, ပုရိသမတ္တံ, ပုရိသတဂ္ဃံ.

ပုရိသဟူသော ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော အထက်သို့ တိုင်းတာခြင်းကို ဟောသော ပုဒ်မှ ဏ ပစ္စည်းနှင့် မတ္တ အစရှိသော ပစ္စည်းတို့ သက်ကုန်၏။ ‘ယောက်ျားတစ်ရပ် အမြင့်ရှိသော’ ဟူသော အနက်၌ ပေါရိသ၊ ပုရိသမတ္တ၊ ပုရိသတဂ္ဃ။

အယုဘဝီတီဟံသေ-.

အယုဘဝိတီဟံသေ -

ဥဗဝိတီဟိ အဝယဝဝုတ္တီဟိ ပဌမန္တေဟိ အဿေတိ ဆဋ္ဌတ္ထေ အယော ဟောတိ;’ ဥဘော အံသာ အဿ’ ဥဘယံ, ဒွယံ, တယံ.

အစိတ်အပိုင်းဟူသော အနက်ကို ဟောတတ်ကုန်သော၊ ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိကုန်သော 'ဥဘ၊ ဒွိ၊ တိ' ဟူသော သဒ္ဒါတို့နောင်၌ 'အဿ' ဟူသော ဆဋ္ဌီအနက်၌ 'အယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'ဥဘော အံသာ အဿ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ဥဘယံ၊ ဒွယံ၊ တယံ (ဟု ပြီး၏)။

သံချာယ သစ္စုတီသသဒသန္တာဓကာသ္မိံ သတသဟဿေဍော-.

သံချာယ သစ္စုတီသသဒသန္တာဓကာသ္မိံ သတသဟဿေဍော -

သတျန္တာယ ဥတျန္တာယ ဤသန္တာယ အာသန္တာယ ဒသန္တာယ စ သံချာယ ပဌမန္တာယ အသ္မိန္တိ သတ္တမျတ္ထေ ဍော ဟောတိ, သာ စေ သံချာ အဓိကာ ဟောတိ, ယဒသ္မိန္တိ တံ စေ သတံ သဟဿံသတ

'သတိ' အဆုံးရှိသော၊ 'ဥတိ' အဆုံးရှိသော၊ 'ဤသ' အဆုံးရှိသော၊ 'အာသ' အဆုံးရှိသော၊ 'ဒသ' အဆုံးရှိသော၊ ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သင်္ချာသဒ္ဒါနောင်၌ 'အသ္မိံ' ဟူသော သတ္တမီအနက်၌ 'ဍ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အကယ်၍ ထိုသင်္ချာသည် လွန်ကဲ (ပိုမို) သည် ဖြစ်အံ့၊ ထို 'အသ္မိံ' ဟူသော အနက်ရှိသော အရာသည် အကယ်၍ ရာ-ထောင် ဖြစ်အံ့၊

သဟဿံ ဝါ ဟောတိ;’ဝီသတိ အဓိကာ အသ္မိံ သတေ’တိ ဝီသံသတံ, ဧကဝီသံသတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-တိံသံသတံ, ဧကတိံသံ သတံ –-ဥတျန္တာယ -နဝုတံသတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ –-ဤသန္တိယ-စတ္တာရီသံသတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-အာသန္တာယ-ပညာသံသတံ သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-ဒသန္တာယ-ဧကာဒသံ သတံ, သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ–-သစ္စုတီသာသဒသန္တေတိ ကိံ?ဆာဓိကာ အသ္မိံ သတေ; အဓိကေတိ ကိံ? ပဉ္စဒသဟီနာ အသ္မိံ သတေ; အသ္မိန္တိ ကိံ? ဝီသတျဓိကာ ဧတသ္မာသတာ; သတသဟဿေတိ ကိံ? ဧကာဒသအဓိကာ အဿံ ဝီသတိယံ.

သို့မဟုတ် ထောင်ဖြစ်အံ့။ 'ဝီသတိ အဓိကာ အသ္မိံ သတေ' ဟူ၍ ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သော် 'ဝီသံသတံ'၊ 'ဧကဝီသံသတံ'၊ သဟဿံ (သို့မဟုတ်) သတသဟဿံ (ပြီး၏)။ 'တိံသံသတံ'၊ 'ဧကတိံသံ သတံ' (စသည်)။ 'ဥတိ' အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါကြောင့် - 'နဝုတံသတံ'၊ သဟဿံ (သို့မဟုတ်) သတသဟဿံ (ပြီး၏)။ 'ဤသ' အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါကြောင့် - 'စတ္တာရီသံသတံ'၊ သဟဿံ (သို့မဟုတ်) သတသဟဿံ (ပြီး၏)။ 'အာသ' အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါကြောင့် - 'ပညာသံသတံ'၊ သဟဿံ (သို့မဟုတ်) သတသဟဿံ (ပြီး၏)။ 'ဒသ' အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါကြောင့် - 'ဧကာဒသံ သတံ'၊ သဟဿံ (သို့မဟုတ်) သတသဟဿံ (ပြီး၏)။ 'သစ္စုတီသာသဒသန္တေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ဆာဓိကာ အသ္မိံ သတေ' ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ 'အဓိကေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ပဉ္စဒသဟီနာ အသ္မိံ သတေ' ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ 'အသ္မိံ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ဝီသတျဓိကာ ဧတသ္မာ သတာ' ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ 'သတသဟဿေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'ဧကာဒသအဓိကာ အဿံ ဝီသတိယံ' ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

တဿ ပူရေဏေကာဒသာဒိတော ဝါ-.

တဿ ပူရေဏေကာဒသာဒိတော ဝါ -

ဆဋ္ဌီယန္တာယေကာဒသာဒိကာယ သံချာယ ဍော ဟောတိ ပူရဏတ္ထေ ဝိဘာသာ; သာ သံချာပူရီယတေယေနတံ ပူရဏံ’ဧကာဒသန္နံ ပူရဏော’ဧကာဒသော, ဧကာဒသမော; ဝီသော, ဝီသတိမော; တိံသော, တီံသတိမော; စတ္တာလီသော, ပညာသော.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'ဧကာဒသ' အစရှိသော သင်္ချာသဒ္ဒါနောင်၌ ပြည့်ကြောင်း (ပူရဏ) အနက်၌ 'ဍ' ပစ္စည်းသည် အလှည့်ကျ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ထိုသင်္ချာသည် အကြင်အရာဖြင့် ပြည့်အပ်၏၊ ထိုအရာသည် ပြည့်ကြောင်း (ပူရဏ) မည်၏။ 'ဧကာဒသန္နံ ပူရဏော' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ဧကာဒသော၊ ဧကာဒသမော (ဟု ပြီး၏)။ ဝီသော၊ ဝီသတိမော။ တိံသော၊ တိံသတိမော။ စတ္တာလီသော၊ ပညာသော (ဟု ပြီး၏)။

မ ပံစာဒိကတီဟိ-.

မ ပဉ္စာဒိကတီဟိ -

ဆဋ္ဌီယန္တာယ ပံစာဒိကာယ သံချာယကတိသ္မာ စ မော ဟောတိ ပူရဏတ္ထေ; ပဉ္စမော, သတ္တမော, အဋ္ဌမော; ကတိမော, ကတိမီ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'ပဉ္စ' အစရှိသော သင်္ချာသဒ္ဒါနောင်၌လည်းကောင်း၊ 'ကတိ' သဒ္ဒါနောင်၌လည်းကောင်း ပြည့်ကြောင်း (ပူရဏ) အနက်၌ 'မ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ပဉ္စမော၊ သတ္တမော၊ အဋ္ဌမော။ ကတိမော၊ ကတိမီ (ဟု ပြီး၏)။

သတာဒီနမိ စ-.

သတာဒီနမိ စ -

သတာဒိကာယ သံချာယ ဆဋ္ဌိယန္တာယ ပုရဏတ္ထေ မော ဟောတိ, သတာဒိနမိစာန္တာဒေသော; သတိမော, သဟဿိမော.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'သတ' အစရှိသော သင်္ချာသဒ္ဒါနောင်၌ ပြည့်ကြောင်း (ပူရဏ) အနက်၌ 'မ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ သတစသော သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးအက္ခရာကိုလည်း 'ဣ' အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ၏။ သတိမော၊ သဟဿိမော (ဟု ပြီး၏)။

ဆာ ဒ္ဓဒ္ဓမာ -.

ဆာ ဒ္ဓဒ္ဓမာ -

ဆသဒ္ဒါဋ္ဌဋ္ဌမာဟောန္တိ တဿ ပူရဏတ္ထေ; ဆဋ္ဌော, ဆဋ္ဌမော; ဣတ္ထီယ-ဆဋ္ဌိ ဆဋ္ဌမိ–-ကထံ,ဒုတိယံ တတိယံ စတုတ္ထန္တိ? ဒုတိယဿ-စတုတ္ထတတိယာနန္တိ-နိပါတနာ.

'ဆ' သဒ္ဒါနောင်၌ ပြည့်ကြောင်း (ပူရဏ) အနက်၌ 'ဋ္ဌ' နှင့် 'ဋ္ဌမ' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဆဋ္ဌော၊ ဆဋ္ဌမော။ ဣတ္ထိလိင်၌ - ဆဋ္ဌီ၊ ဆဋ္ဌမီ (ဟု ပြီး၏)။ 'ဒုတိယံ၊ တတိယံ၊ စတုတ္ထံ' ဟူသော ပုဒ်တို့သည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း? 'ဒုတိယဿ-စတုတ္ထတတိယာနံ' စသည်ဖြင့် နိပါတ အဖြစ်ဖြင့် ပြီးကုန်၏။

ဧကာ ကာကျသဟာယေ-.

ဧကာ ကာကျသဟာယေ -

ဧကသ္မာ အသဟာယတ္ထေ ကအာကိ ဟောန္တိ ဝါ; ဧကကော, ဧကာကိ, ဧကော.

'ဧက' သဒ္ဒါနောင်၌ အဖော်မရှိခြင်း (တစ်ဦးတည်းဖြစ်ခြင်း) အနက်၌ 'က' နှင့် 'အာကိ' ပစ္စည်းတို့သည် အလှည့်ကျ (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။ ဧကကော၊ ဧကာကိ၊ ဧကော (ဟု ပြီး၏)။

ဝစ္ဆာဒီဟိ တနုတ္တေ တရော-.

ဝစ္ဆာဒီဟိ တနုတ္ေ တရော -

ဝစ္ဆာဒီနံ သဘာဝဿ တနုတ္တေ ဂမျမာနေတရော ဟောတိ; သုသုတ္တဿ တနုတ္တေ-ဝစ္ဆတရော; ဣတ္ထိယံ-ဝစ္ဆတရီ; ယောဗ္ဗနဿတနုတ္တ္ै-ဩက္ခတရော; အဿဘာဝဿ တနုတ္တေ-အဿတရော; သာမတ္ထိယဿ တနုတ္တ္ै-ဥသဘတရော.

'ဝစ္ဆ' အစရှိသော သဒ္ဒါတို့၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝ၏ နုနယ်ငယ်လှသော (လျော့နည်းသော) အနက်ကို သိစေအပ်သည်ရှိသော် 'တရ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ငယ်ရွယ်သော သဘာဝ၏ နုနယ်ခြင်းအနက်၌ - ဝစ္ဆတရော (နွားသငယ်ထက် ငယ်သော နွားကလေး)။ ဣတ္ထိလိင်၌ - ဝစ္ဆတရီ။ ပျိုရွယ်ခြင်းသဘာဝ၏ နုနယ်ခြင်းအနက်၌ - အုက္ခတရော။ မြင်းသဘာဝ၏ လျော့နည်းခြင်း (နုနယ်ခြင်း) အနက်၌ - အဿတရော (မြည်း)။ စွမ်းရည်သတ္တိ၏ လျော့နည်းခြင်းအနက်၌ - ဥသဘတရော။

ကိမှာ နိဓာရဏေ ရတရရတမာ-.

ကိမှာ နိဓာရဏေ ရတရရတမာ -

ကိံသဒ္ဒါ နိဒ္ဓါရဏေ ရတရရတမာ ဟောန္တီ; ကတရော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော; ကတရော ဘဝတံ ကဌော; ကတမော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော; ကတမော ဘဝတံ ကဌော; ဘာရဒွါဇာနံ ကတမော’သိ ဗြဟ္မေ.

'ကိံ' သဒ္ဒါနောင်၌ သီးခြားထုတ်နုတ်ခြင်း (နိဒ္ဓါရဏ) အနက်၌ 'တရ' နှင့် 'တမ' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ကတရော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော (သင်တို့တွင် ဒေဝဒတ်သည် အဘယ်သူနည်း)။ ကတရော ဘဝတံ ကဌော။ ကတမော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော။ ကတမော ဘဝတံ ကဌော။ ဘာရဒွါဇာနံ ကတမောသိ ဗြဟ္မေ (အို-ဗြာဟ္မဏ၊ ဘာရဒွါဇအနွယ်တို့တွင် သင်သည် အဘယ်သူဖြစ်သနည်း)။

တေန ဒတ္တေ လိယာ-.

တေန ဒတ္တေ လိယာ -

တတိယန္တာ ဒတ္တေ’ဘိဓေယေ လ္ैယာ ဟောန္တိ;’ဒေဝေနဒတ္တော; ဒေဝလော; ဒေဝိယော; ဗြဟ္မလော; ဗြဟ္မယော–-သိဝါ-သီဝလော; သီဝိယော; သိဿ ဒီဃော.

တတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါနောင်၌ 'ပေးအပ်သော' (ဒတ္တ) ဟူသော ဟောအပ်သောအနက်၌ 'လ' နှင့် 'ဣယ' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ 'ဒေဝေန ဒတ္တော' (နတ်ပေးအပ်သောသူ) ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ဒေဝလော၊ ဒေဝိယော။ ဗြဟ္မလော၊ ဗြဟ္မယော။ 'သိဝ' သဒ္ဒါနောင်၌ သိဝဿ၏ အစ 'သိ' ကို အာဒိဒီဃပြု၍ - သီဝလော၊ သီဝိယော (ဟု ပြီး၏)။

တဿ ဘာဝကမ္မေသု တ္တတာတ္တနဏျဏေယျ ဏိယဏိယယာ-.

တဿ ဘာဝကမ္မေသု တ္တတာတ္တနဏျဏေယျ ဏိယဏိယယာ -

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဘာဝေ ကမ္မေ စ တ္တာဒယော ဟောန္တိ ဗဟုလံ; န စ သဗ္ဗေ သဗ္ဗတော ဟောန္တိ,အဉညတြ တ္တတာဟိ–-’ဘဝန္တိ ဧတသ္မာဗုဒ္ဓိသဒ္ဒါ’တိ ဘာဝေါ, သဒ္ဒဿ ပဝတ္တိနိတ္တံ–-’နီလဿပဋဿ ဘာဝေါ’ နီလတ္တံ, နီလတာတိ ဂုဏော ဘာဝေါ–-’နီလဿဂုဏဿ ဘာဝေါ နီလတ္တံ, နီလတာတီ နီလဂုဏဇာတိ; ဂေါတ္တံ ဂေါတာတိ, ဂေါဇာတိ–-ပါစကတ္တံ ဒဏ္ဍိတ္တံ ဝိသာဏိတ္တံ ရာဇပုရိသတ္တန္တိ ကြိယာဒိသမ္ဗန္ဓိတ္တံ–-ဒေဝဒတ္တတ္တ စန္ဒတ္တံ သူရိယတ္တန္တီတဒဝတ္ထာဝိသေသသာမညံ–-အာကာသတ္တံ အဘာစတ္တန္တိ ဥပစရိတဘေဒသာမညံ–-တ္တန-ပုထုဇ္ဇနတ္တနံ; ဝေဒနတ္တနံ; ဇာယတ္တနံ ဇာရတ္တနံ–-ဏျ-အာလသျံ ဗြဟ္မညံ စာပလျံ နေပုညံပေသုညံ ရဇ္ဇံ အာဓိပစ္စံ ဒါယဇ္ဇံ ဝေသမ္မံ; ဝေသမန္တိ ကေစိ, သချံ ဝါဏိဇ္ဇံ–-ဏေယျ-သောစေယျံ, အာဓိပတေယျံ–-ဏ-ဂါရဝံ ပါဋဝံ အဇ္ဇဝံ မဒ္ဒဝံ–-ဣယ-အဓိပတိယံ ပဏ္ဍိတိယံ ဗဟုဿုတိယံနဂ္ဂိယံ သူရိယံ –-ဏိယ-အာလသိယံ ကာလုသိယံ မန္ဒိယံ ဒက္ခိယံ ပေါရောဟိတိယံ ဝေယျတ္တိယံ–-ကထံ, ရာမဏီယကန္တိ-သကတ္ထေ ကန္တာဏေန သိဒ္ဓံ–-ကမ္မံ ကြိယာ; တတ္ထ.’အလသဿ ကမ္မံ’ အလသတ္တံ, အလသတာ, အလသတ္တနံ; အာလသျံ အာလသိယံဝါ–-’သကတ္ထေ’တိ. သကတ္ထေ’ပိ ယထာဘုစ္စံကာရုညံ ပတ္တကလ္လံ အာကာသာနဉ္စံ, ကာယပဂုညတာ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါနောင်၌ အဖြစ် (ဘာဝ) နှင့် အမှုကိစ္စ (ကမ္မ) အနက်တို့၌ တ္တ၊ တာ စသော ပစ္စည်းတို့သည် များစွာ ဖြစ်ကုန်၏။ 'တ္တ' နှင့် 'တာ' ပစ္စည်းတို့မှတစ်ပါး အလုံးစုံသော ပစ္စည်းတို့သည် အလုံးစုံသော သဒ္ဒါတို့နောင်၌ မဖြစ်ကုန်။ 'ထိုတရားကြောင့် အသိဉာဏ်သဒ္ဒါတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏' ဟု ဘာဝ (အဖြစ်) မည်၏၊ သဒ္ဒါ၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းအကြောင်းတည်း။ 'နီလဿ ပဋဿ ဘာဝေါ' (ညိုသော ပုဆိုး၏အဖြစ်) ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ နီလတ္တံ၊ နီလတာ (ဂုဏ်အဖြစ်)။ 'နီလဿ ဂုဏဿ ဘာဝေါ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ နီလတ္တံ၊ နီလတာ (ညိုသော ဂုဏ်၏အမျိုးအစား)။ ဂေါတ္တံ၊ ဂေါတာ (နွားအဖြစ်)။ ပါစကတ္တံ၊ ဒဏ္ဍိတ္တံ၊ ဝိသာဏိတ္တံ၊ ရာဇပုရိသတ္တံ (ကိရိယာနှင့် ဆက်စပ်သောအဖြစ်)။ ဒေဝဒတ္တတ္တံ၊ စန္ဒတ္တံ၊ သူရိယတ္တံ (ထိုထို အခြေအနေထူး၏ ယေဘုယျအဖြစ်)။ အာကာသတ္တံ၊ အဘာဝတ္တံ (တင်စားအပ်သော ကွဲပြားမှု၏ ယေဘုယျအဖြစ်)။ 'တ္တန' ပစ္စည်းကြောင့် - ပုထုဇ္ဇနတ္တနံ၊ ဝေဒနတ္တနံ၊ ဇာယတ္တနံ၊ ဇာရတ္တနံ။ 'ဏျ' ပစ္စည်းကြောင့် - အာလသျံ၊ ဗြဟ္မညံ၊ စာပလျံ၊ နေပုညံ၊ ပေသုညံ၊ ရဇ္ဇံ၊ အာဓိပစ္စံ၊ ဒါယဇ္ဇံ၊ ဝေသာမံ၊ (အချို့က ဝေသမ္မံ ဟု ဆို၏)၊ သချံ၊ ဝါဏိဇ္ဇံ။ 'ဏေယျ' ပစ္စည်းကြောင့် - သောစေယျံ၊ အာဓိပတေယျံ။ 'ဏ' ပစ္စည်းကြောင့် - ဂါရဝံ၊ ပါဋဝံ၊ အဇ္ဇဝံ၊ မဒ္ဒဝံ။ 'ဣယ' ပစ္စည်းကြောင့် - အဓိပတိယံ၊ ပဏ္ဍိတိယံ၊ ဗဟုဿုတိယံ၊ နဂ္ဂိယံ၊ သူရိယံ။ 'ဏိယ' ပစ္စည်းကြောင့် - အာလသိယံ၊ ကာလုသိယံ၊ မန္ဒိယံ၊ ဒက္ခိယံ၊ ပေါရောဟိတိယံ၊ ဝေယျတ္တိယံ။ 'ရာမဏီယကံ' ဟူသော ပုဒ်သည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း? မိမိအနက် (သကတ္ထ) ၌ 'က' ပစ္စည်း သက်၍ ပြီး၏။ 'ကမ္မ' ဆိုသည်မှာ အမှုကိရိယာတည်း။ ထိုအမှု၌ - 'အလသဿ ကမ္မံ' (ပျင်းရိသောသူ၏ အမှု) ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုသော် အလသတ္တံ၊ အလသတာ၊ အလသတ္တနံ၊ အာလသျံ သို့မဟုတ် အာလသိယံ။ 'သကတ္ထေ' (မိမိအနက်) ၌လည်းကောင်း - ယထာဘုစ္စံ၊ ကာရုညံ၊ ပတ္တကလ္လံ၊ အာကာသာနဉ္စံ၊ ကာယပဂုညတာ (စသည်ဖြင့် ပြီး၏)။

ဗျ ဝဒ္ဓဒါသာ ဝါ-.

ဗျ ဝဒ္ဓဒါသာ ဝါ -

ဆဋ္ဌယန္တာ ဝဒ္ဓါ ဒါသာ စ ဗျော ဝါဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု; ဝဒ္ဓချံ, ဝဒ္ဓတာ; ဒါသဗျံ; ဒါသတာ–-ကထံ, ဝဒ္ဓဝန္တိ ဏေ ဝါဂမော.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'ဝဒ္ဓ' နှင့် 'ဒါသ' သဒ္ဒါတို့နောင်၌ အဖြစ်နှင့် အမှုအနက်တို့၌ 'ဗျ' ပစ္စည်းသည် အလှည့်ကျ (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဝဒ္ဓဗျံ၊ ဝဒ္ဓတာ။ ဒါသဗျံ၊ ဒါသတာ။ 'ဝဒ္ဓဝံ' ဟူသော ပုဒ်သည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း? 'ဏေ' ပစ္စည်း၌ 'ဝ' အက္ခရာ လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။

နဏ ယုဝါ ခေါ စဝဿ-.

နဏ ယုဝါ ခေါ စဝဿ -

ဆဋ္ဌိယန္တာ ယုဝသ္ဒါ ဘာဝကမ္မေသုနဏ ဝါ ဟောတိ, ဝဿဗော စ; ယောဗ္ဗနံ; ဝါတွေဝ-ယုဝတ္တံ, ယုဝတာ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'ယုဝ' သဒ္ဒါနောင်၌ အဖြစ်နှင့် အမှုအနက်တို့၌ 'နဏ' ပစ္စည်းသည် အလှည့်ကျ (ဝါ) ဖြစ်၏၊ 'ယုဝ' ၏ 'ဝ' ကို 'ဗ္ဗ' သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲ၏။ ယောဗ္ဗနံ။ ဝါ-ဟု ဆိုသောကြောင့် - ယုဝတ္တံ၊ ယုဝတာ (ဟုလည်း ပြီး၏)။

အဏွာဒိတွိမော-.

အဏွာဒိတ္ဝိမော -

အဏုအာဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ ဘာဝေ ဝါ ဣမေ ဟောတိ; အဏိမာ; လဃိမာ; မဟိမာ;ကသိမာ–-ဝါတွေဝ-အဏုတ္တံ; အဏုတာ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'အဏု' အစရှိသော သဒ္ဒါတို့နောင်၌ အဖြစ် (ဘာဝ) အနက်၌ 'ဣမ' ပစ္စည်းသည် အလှည့်ကျ (ဝါ) ဖြစ်၏။ အဏိမာ၊ လဃိမာ၊ မဟိမာ၊ ကသိမာ။ ဝါ-ဟု ဆိုသောကြောင့် - အဏုတ္တံ၊ အဏုတာ (ဟုလည်း ပြီး၏)။

ဘာဝါ တေန နိဗ္ဗတ္တေ-.

ဘာဝါ တေန နိဗ္ဗတ္တေ -

ဘာဝဝါစကာ သဒ္ဒါ တေန နိဗ္ဗတ္တေ’ဘိဓေယေ ဣမော ဟောတိ;’ပါကေန နိဗ္ဗတ္တံ’ ပါကိမံ; သေကိမံ.

အဖြစ်ကို ဟောတတ်သော သဒ္ဒါတို့နောင်၌ 'ထိုအရာဖြင့် ပြီးစေအပ်သော' (တေန နိဗ္ဗတ္တ) ဟူသော ဟောအပ်သောအနက်၌ 'ဣမ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'ပါကေန နိဗ္ဗတ္တံ' (ချက်ပြုတ်ခြင်းဖြင့် ပြီးစေအပ်သော) ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ပါကိမံ။ သေကိမံ (စသည်ဖြင့် ပြီး၏)။

တရတမိဿိကိယိဋ္ဌာတိသယေ-.

တရတမိဿိကိယိဋ္ဌာတိသယေ -

အတိသယေ ဝတ္တမာနတော ဟောန္တေတေ ပစ္စယာ;’အတိသယေန ပါပေါ’ ပါပတရော; ပါပတမော, ပါပိဿိကော, ပါပိယော, ပါပိဋ္ဌော–-ဣတ္ထိယံ-ပါပတရာ–-အတိသယန္တာပိ အတိသယပ္ပစ္စယော;’အတိသယေန ပါပိဋ္ဌော’ ပါပိဋ္ဌတရော.

လွန်ကဲသော (အတိသယ) အနက်၌ ဖြစ်သော သဒ္ဒါတို့နောင်၌ ဤ (တရ၊ တမ၊ ဣဿိက၊ ဣယ၊ ဣဋ္ဌ) ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ 'အတိသယေန ပါပေါ' (အလွန် ယုတ်မာသောသူ) ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ပါပတရော၊ ပါပတမော၊ ပါပိဿိကော၊ ပါပိယော၊ ပါပိဋ္ဌော။ ဣတ္ထိလိင်၌ - ပါပတရာ။ လွန်ကဲသောအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါနောင်၌လည်း လွန်ကဲသောပစ္စည်း ထပ်၍ ဖြစ်နိုင်၏၊ 'အတိသယေန ပါပိဋ္ဌော' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ပါပိဋ္ဌတရော (ဟု ပြီး၏)။

တန္နိဿိတေ လ္လော-.

တန္နိဿိတေ လ္လော -

ဒုတိယန္တာ လ္လပ္ပစ္စယော ဟောတိ နိဿိတတ္ထေ;’ဝေဒနိဿိတံ’ ဝေဒလ္လံ;’ ဒုဌုနိဿိတံ’ ဒုဋ္ဌုလ္လံ–-ဣလ္လေ-သင်္ခါရိလ္လံ.

ဒုတိယာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါနောင်၌ 'မှီသော' (နိဿိတ) အနက်၌ 'လ္လ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'ဝေဒနိဿိတံ' (ဝေဒကိုမှီသော) ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ဝေဒလ္လံ။ 'ဒုဌုနိဿိတံ' ဟူသော ဝိဂြိုဟ်၌ ဒုဋ္ဌုလ္လံ။ 'ဣလ္လ' ပစ္စည်းဖြင့် - သင်္ခါရိလ္လံ (ဟု ပြီး၏)။

တဿ ဝိကာရာဝယဝေသု ဏ္ဏိကဏေယျမယာ-.

တဿ ဝိကာရာဝယဝေသု ဏ္ဏိကဏေယျမယာ -

ပကတိယာ ဥတ္တရမဝတ္ထန္တရံ ဝိကာရော–-ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာ ဝိကာရေ’ဝယဝေ စ ဏာဒယောဟောန္တိဗဟုလံ; ဏ-အာယသံ, ဗန္ဓနံ; ဩဒုမ္ဗရံ, ပဏ္ဏံ; ဩဒုမ္ဗရံ, ဘသ္မံ; ကာပါတ္ैံ, မံသံ; ကာပေါတံ, သတ္ထိ –-ဏိက-ကပ္ပာသိကံ, ဝတ္ထံ; ဏေယျ-ဧဏေယျံ,မံသံ; ဧဏေယျံ, သတ္ထိ; ကောသေယျံ, ဝတ္ထံ–-မယ-တိဏမယံ; ဒါရုမယံ, နဠမယံ; မတ္တိကာမယံ–-’အညသ္မိန္တိ’. ဂုန္နံကရီသေ’ပိ မယော; ဂေါမယံ.

မူလသဘာဝ (ပကတိ) ၏ နောက်ထပ် အခြေအနေတစ်မျိုးသို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် 'ဝိကာရ' မည်၏။ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော နာမ်သဒ္ဒါနောင်၌ ပြောင်းလဲခြင်း (ဝိကာရ) နှင့် အစိတ်အပိုင်း (အဝယဝ) အနက်တို့၌ 'ဏ' စသော ပစ္စည်းတို့သည် များစွာ ဖြစ်ကုန်၏။ 'ဏ' ပစ္စည်းကြောင့် - အာယသံ ဗန္ဓနံ (သံဖြင့်ပြီးသော အနှောင်အဖွဲ့)၊ ဥဒုမ္ဗရံ ပဏ္ဏံ (ရေသဖန်းရွက်)၊ ဥဒုမ္ဗရံ ဘသ္မံ (ရေသဖန်းပြာ)၊ ကာပေါတံ မံသံ (ခိုသား)၊ ကာပေါတံ သတ္ထိ။ 'ဏိက' ပစ္စည်းကြောင့် - ကပ္ပါသိကံ ဝတ္ထံ (ဝါဂွမ်းဖြင့်ပြီးသော အထည်)။ 'ဏေယျ' ပစ္စည်းကြောင့် - ဧဏေယျံ မံသံ (တောဆိတ်သား)၊ ဧဏေယျံ သတ္ထိ၊ ကောသေယျံ ဝတ္ထံ (ပိုးချည်ဖြင့်ပြီးသော အထည်)။ 'မယ' ပစ္စည်းကြောင့် - တိဏမယံ (မြက်ဖြင့်ပြီးသော)၊ ဒါရုမယံ (သစ်သားဖြင့်ပြီးသော)၊ နဠမယံ (ကျူဖြင့်ပြီးသော)၊ မတ္တိကာမယံ (ရွှံ့စေးဖြင့်ပြီးသော)။ 'အခြားသဒ္ဒါနောင်၌လည်း ဖြစ်၏' ဟု ဆိုသောကြောင့် နွားချေး၌လည်း 'မယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၍ - ဂေါမယံ (ဟု ပြီး၏)။

ဇတုတော ဿဏွာ-.

ဇတုတော ဿဏ္ဝါ -

ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာဇတုတော ဝိကာရဝယဝေသုဿဏွာ ဟောတိ;’ဇတုနော ဝိကာရော’ ဇာတုဿံဇာတုမယံ–-‘‘လောပေါ‘‘တိ. ဗဟုလံ ပစ္စယလောပေါ’ပိ ဖလပုပ္ဖမူလေသုဝိကာရာဝယဝေသု;’ ပိယာလဿ ဖလာနိ’ ပိယာလာနိ;’မလ္လိကာယ ပုပ္ဖာနိ’ ပလ္လိကာ;’ဥသီရဿ မူလံ’ဥသီရံ–-တံသဒ္ဒေနဝါ တဒဘိဓာနံ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော 'ဇတု' (ချိပ်) သဒ္ဒါမှ ပြောင်းလဲခြင်း (ဝိကာရ)၊ အစိတ်အပိုင်း (အဝယဝ) အနက်တို့၌ 'ဿဏ' နှင့် 'ဝ' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ 'ဇတုနော ဝိကာရော' (ချိပ်၏ ပြောင်းလဲမှု) ဟူသော အနက်၌ ဿဏပစ္စည်းသက်၍ 'ဇာတုဿံ'၊ ဝပစ္စည်းသက်၍ 'ဇာတုမယံ' ဟု ဖြစ်၏။ 'လောပေါ' သုတ်အရ အသီး၊ အပွင့်၊ အမြစ်ဟူသော ဝိကာရ၊ အဝယဝအနက်တို့၌ ပစ္စည်းကျေခြင်း (လောပ) သည်လည်း အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ 'ပိယာလဿ ဖလာနိ' ဟူသော အနက်၌ 'ပိယာလာနိ'၊ 'မလ္လိကာယ ပုပ္ဖါနိ' ဟူသော အနက်၌ 'ပလ္လိကာ' (မလ္လိကာ)၊ 'ဥသီရဿ မူလံ' ဟူသော အနက်၌ 'ဥသီရံ' ဟု ရှိရာ ထိုသဒ္ဒါတို့ဖြင့်ပင် ထိုအနက်ကို ဟောခြင်း ဖြစ်၏။

သမူဟေ ကဏ္ဏဏိကာ-.

အပေါင်း (သမူဟ) အနက်၌ 'က'၊ 'ဏ'၊ 'ဏိက' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။

ဆဋ္ဌိယန္တာ သမူဟေ ကဏ္ဏဏိကာ ဟောန္တိ; ဂေါတ္တပ္ပစ္စယန္တာ ကဏ-ရာဇညကံ; မာနုဿကံ–-ဥက္ခာဒီဟိ-ဩက္ခကံ; ဩဋ္ဌကံ; ဩရဗ္ဘကံ; ရာဇကံ; ရာဇပုတ္တကံ; ဟတ္ထိကံ; ဓေနုကံ–-ဏ-ကာကံ; ဘိက္ခံ; ဏိက-အစိတ္တာ-အာပူပိကံ; သံကုလိကံ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ အပေါင်း (သမူဟ) အနက်၌ က၊ ဏ၊ ဏိက ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ဂေါတြပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ (ကပစ္စည်းသက်၍) 'ရာဇညကံ'၊ 'မာနုဿကံ' ဟု ဖြစ်၏။ ဥက္ခအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ (ကပစ္စည်းသက်၍) 'ဥက္ခကံ'၊ 'ဩဋ္ဌကံ'၊ 'ဩရဗ္ဘကံ'၊ 'ရာဇကံ'၊ 'ရာဇပုတ္တကံ'၊ 'ဟတ္ထိကံ'၊ 'ဓေနုကံ' ဟု ဖြစ်ကုန်၏။ ဏပစ္စည်းသက်ခြင်းကြောင့် 'ကာကံ'၊ 'ဘိက္ခံ' ဟု ဖြစ်၏။ သက်မဲ့ (အစိတ္တက) သဒ္ဒါတို့မှ ဏိကပစ္စည်းသက်ခြင်းကြောင့် 'အာပူပိကံ'၊ 'သံကုလိကံ' ဟု ဖြစ်၏။

ဇနာဒီဟိ တာ-.

ဇနအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'တာ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဇနာဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ သမူဟေ တာ ဟောတိ; ဇနတာ; ဂဇတာ; ဗန္ဓုတာ; ဂါမတာ; သဟာယတာ; နာဂရတာ–-တာန္တာ သဘာဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂါ–-မဒနီယန္တိ-ကရဏေ’ဓိကရဏေ ဝါ အနီယေနသိဒ္ဓံ –-ဓုမာယိတတ္တန္တိ-က္တာန္တာ နာမဓာတုတော တေတ္တန သိဒ္ဓံ.

ဇနအစရှိသော ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ အပေါင်း (သမူဟ) အနက်၌ 'တာ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'ဇနတာ'၊ 'ဂဇတာ'၊ 'ဗန္ဓုတာ'၊ 'ဂါမတာ'၊ 'သဟာယတာ'၊ 'နာဂရတာ'။ တာပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့သည် ပင်ကိုယ်သဘောအားဖြင့် ဣတ္ထိလိင် ဖြစ်ကြကုန်၏။ 'မဒနီယံ' ဟူသော ပုဒ်သည် ကရဏအနက် သို့မဟုတ် အဓိကရဏအနက်၌ အနီယပစ္စည်းဖြင့် ပြီး၏။ 'ဓူမာယိတတ္တံ' ဟူသော ပုဒ်သည် က္တပစ္စည်းအဆုံးရှိသော နာမဓာတ်မှ တ၊ တ္တန ပစ္စည်းတို့ဖြင့် ပြီး၏။

ဣယော ဟိတေ-.

အကျိုးရှိခြင်း (ဟိတ) အနက်၌ 'ဣယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဆဋ္ဌိယန္တာ ဟိတေ ဣယော ဟောတိ; ဥပါဒါနိယံ–-အညတြာပိ’သမာနာဒ္ैရေ သယိတော’ သောဒရိယော.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ အကျိုးရှိခြင်း (ဟိတ) အနက်၌ 'ဣယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'ဥပါဒါနိယံ'။ အခြားနေရာတို့၌လည်း 'သမာနုဒရေ သယိတော' (တစ်ဝမ်းတည်း၌ အတူအိပ်ရသောသူ) ဟူသော အနက်၌ 'သောဒရိယော' ဟု ဖြစ်၏။

စက္ခဝါဒိတော ဿော-.

စက္ခုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ဿ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ စက္ခုအာဒီဟိ ဟိတေ ဿောဟောတိ; စက္ခူဿံ; အာယုဿံ.

ဆဋ္ဌီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော စက္ခုအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ အကျိုးရှိခြင်း (ဟိတ) အနက်၌ 'ဿ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'စက္ခူဿံ'၊ 'အာယုဿံ'။

ဏျော တတ္ထ သာဓု-.

"ထိုအရာ၌ ကောင်း၏ (တတ္ထ သာဓု)" ဟူသော အနက်၌ 'ဏျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

သတ္တမျန္တာ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏျျော ဟောတိ; သဗ္ဘော; ပါရိသဇ္ဇော–-သာဓူတိ-ကုသလော ယောဂ္ဂေါ ဟိတော ဝါ–-အညတြာပိ-’ရထံ ဝဟန္တီ’တိ ရစ္ဆာ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ "ထိုအရာ၌ ကောင်း၏ (တတ္ထ သာဓု)" ဟူသော ဤအနက်၌ 'ဏျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'သဗ္ဘော'၊ 'ပါရိသဇ္ဇော'။ 'သာဓု' ဟူသည်မှာ လိမ္မာကျွမ်းကျင်ခြင်း (ကုသလ)၊ ထိုက်တန်ခြင်း (ယောဂ္ဂ) သို့မဟုတ် အကျိုးရှိခြင်း (ဟိတ) ကို ဆိုလိုသည်။ အခြားနေရာတို့၌လည်း 'ရထံ ဝဟန္တိ' (ရထားကို ဆွဲကုန်၏) ဟူသော အနက်၌ 'ရစ္ဆာ' ဟု ဖြစ်၏။

ကမ္မာ နိယညာ-.

'ကမ္မ' သဒ္ဒါမှ 'နိယ' နှင့် 'ည' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။

သတ္တမျန္တာ ကမ္မသဒဒါ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ နိယညာ ဟောန္တိ;’ ကမ္မေ သာဓု’ ကမ္မနိယံ; ကမ္မညံ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ကမ္မသဒ္ဒါမှ "ထိုအရာ၌ ကောင်း၏ (တတ္ထ သာဓု)" ဟူသော ဤအနက်၌ 'နိယ' နှင့် 'ည' ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ 'ကမ္မေ သာဓု' (အမှုလုပ်ငန်း၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်၏) ဟူသော အနက်၌ 'ကမ္မနီယံ'၊ 'ကမ္မညံ' ဟု ဖြစ်ကုန်၏။

ကထာဒိတွိကော-.

ကထာအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ဣက' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ကထာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဣကော ဟောတိ; ကထိကော; ဓမ္မကထိကော; သင်္ဂါမိကော; ပဝါသိကော; ဥပဝါသိကော.

ကထာအစရှိသော သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ "ထိုအရာ၌ ကောင်း၏ (တတ္ထ သာဓု)" ဟူသော ဤအနက်၌ 'ဣက' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'ကထိကော'၊ 'ဓမ္မကထိကော'၊ 'သင်္ဂါမိကော'၊ 'ပဝါသိကော'၊ 'ဥပဝါသိကော'။

ပထာဒီဟိ ဏေယျော-.

ပထအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ဏေယျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ပထာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏေယျော ဟောတိ; ပါထေယျံ; သာပတေယျံ.

ပထအစရှိသော သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ "ထိုအရာ၌ ကောင်း၏ (တတ္ထ သာဓု)" ဟူသော ဤအနက်၌ 'ဏေယျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'ပါထေယျံ'၊ 'သာပတေယျံ'။

ဒက္ခိဏာယာရဟေ-.

ဒက္ခိဏာသဒ္ဒါမှ ထိုက်တန်ခြင်း (အရဟ) အနက်၌ 'ဏေယျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဒက္ခိဏာသဒ္ဒတော အရဟတ္ထေ ဏေယျော ဟောတိ;’ဒက္ခိဏံ အရဟတီ’တိ ဒက္ခိဏေယျော.

ဒက္ခိဏာသဒ္ဒါမှ ထိုက်တန်ခြင်း (အရဟ) အနက်၌ 'ဏေယျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'ဒက္ခိဏံ အရဟတိ' (အလှူကို ခံယူထိုက်၏) ဟူသော အနက်၌ 'ဒက္ခိဏေယျော' ဟု ဖြစ်၏။

ရာယော တုမန္တာ-.

တုမ္ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော (တုမန္တ) သဒ္ဒါမှ ထိုက်တန်ခြင်း (အရဟ) အနက်၌ 'ရာယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

တုမန္တတော အရဟတ္ထေ ရာယောဟောတိ; ‘‘ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ, ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ, ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ‘‘.

တုမ္ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ ထိုက်တန်ခြင်း (အရဟ) အနက်၌ 'ရာယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- "သတ်ထိုက်သောသူ (ဃာတေတာယံ) သို့မဟုတ် သတ်ခြင်းငှာ (ဃာတေတုံ)၊ ရှုံးစေထိုက်သောသူ (ဇာပေတာယံ) သို့မဟုတ် ရှုံးစေခြင်းငှာ (ဇာပေတုံ)၊ နှင်ထုတ်ထိုက်သောသူ (ပဗ္ဗာဇေတာယံ) သို့မဟုတ် နှင်ထုတ်ခြင်းငှာ (ပဗ္ဗာဇေတုံ)" ဟူ၍ ဖြစ်၏။

တမေတ္ထဿတ္ထိတိ မန္တု-.

"ထိုအရာသည် ဤ၌ ရှိ၏ သို့မဟုတ် ထိုသူအား ရှိ၏" ဟူသော အနက်တို့၌ ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ 'မန္တု' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ပဌမန္တာ ဧတ္ထ အဿ အတ္ထိတိ ဧတေသွတ္ထေသု မန္တု ဟောတိ;’ဂါမော ဧတ္ထ ဒေသေ အဿ ဝါ ပုရိသဿ သန္တီတိ’ ဂေါမာ–-အတ္ထိတိ ဝတ္တမာနကာလောပါဒါနတော ဘုတာဟိ ဘဝိဿန္တီဟိ ဝါ ဂေါဟိ န ဂေါမာ. ကထံ ဂေါမာ အာသိ ဂေါမာ ဘဝိဿတီတိ? တဒါပိ ဝတ္တမာနာဟိယေဝ ဂေါဟိ ဂေါမာ; အာသိ ဘဝိဿတီတိ ပဒန္တရာ ကာလန္တရံ; ဣတိကရဏတော ဝိသယနိယမော.

ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ "ဤ၌ ရှိ၏ (ဧတ္ထ အတ္ထိ)" သို့မဟုတ် "ထိုသူအား ရှိ၏ (အဿ အတ္ထိ)" ဟူသော အနက်တို့၌ 'မန္တု' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'ဂါဝေါ ဧတ္ထ ဒေသေ အဿ ဝါ ပုရိသဿ သန္တီတိ ဂေါမာ' (နွားတို့သည် ဤအရပ်၌ ရှိကုန်၏ သို့မဟုတ် ဤယောက်ျားအား ရှိကုန်၏ဟူသော အနက်၌ 'ဂေါမာ' - နွားရှိသောသူ ဟု ဖြစ်၏)။ 'အတ္ထိ' ဟု ပစ္စုပ္ပန်ကာလကို ယူခြင်းကြောင့် အတိတ်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော နွားတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ 'ဂေါမာ' ဟု မသုံးရပေ။ "ဂေါမာ အာသိ" (နွားရှိသောသူ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏)၊ "ဂေါမာ ဘဝိဿတိ" (နွားရှိသောသူ ဖြစ်လတ္တံ့) ဟု မည်သို့ သုံးနိုင်သနည်းဟူမူ- ထိုအခါ၌လည်း ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော နွားတို့ကြောင့်သာလျှင် 'ဂေါမာ' ဖြစ်၍၊ 'အာသိ' နှင့် 'ဘဝိဿတိ' ဟူသော အခြားပုဒ်တို့ကြောင့်သာ အခြားသော ကာလများကို ပြခြင်း ဖြစ်၏။ 'ဣတိ' သဒ္ဒါကို သုံးခြင်းဖြင့် အနက်နယ်ပယ်ကို ကန့်သတ်ခြင်း (ဝိသယနိယမ) ကို ပြု၏။

ပဟူတေ စ ပသံသာယံ နိန္ဒာယဉ္စာတိသာယနေ နိစ္စယောဂေ စ သံသဂ္ဂေ ဟောန္တိမေ မန္တုအာဒယော.

များပြားခြင်း (ပဟူတ)၊ ချီးမွမ်းခြင်း (ပသံသာ)၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်း (နိန္ဒာ)၊ လွန်ကဲခြင်း (အတိသာယန)၊ အမြဲယှဉ်ခြင်း (နိစ္စယောဂ)၊ စပ်ယှဉ်ခြင်း (သံသဂ္ဂ) အနက်တို့၌ ဤ မန္တုအစရှိသော ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။

ဂေါအဿောတိ-ဇာတိသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗာဘိဓာနသာမတ္ထိယာ မန္တွာ ဒယော နဟောန္တိ; တထာ ဂုဏသဒ္ဒါနံ သေတော ပဋောတိ; ယေ သတ္တု ဂုဏသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗာဘိဓာနသာမတ္ထိယံ နတ္ထိ တေဟိ ဟောန္တေဝ–-ဗုဓိမာ ရူပဝါ ရသဝါ ဂန္ဓဝါ ဧဿဝါ သဒ္ဒဝါ; ရသီရသိကော; ရူပိ ရူပိကော; ဂန္ဓီ ဂန္ဓိကောတိ.

'ဂေါ' (နွား)၊ 'အဿ' (မြင်း) စသော ဇာတိသဒ္ဒါတို့သည် ဒြပ်ကိုသာ တိုက်ရိုက်ဟောနိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့် 'မန္တု' အစရှိသော ပစ္စည်းတို့ မသက်ကုန်။ ထို့အတူ 'သေတော ပဋော' (ဖြူသောအဝတ်) ဟူသော ဂုဏ်သဒ္ဒါတို့မှလည်း မသက်ကုန်။ သို့သော် ဒြပ်ကို တိုက်ရိုက်ဟောနိုင်စွမ်းမရှိသော ဂုဏ်သဒ္ဒါတို့မှမူ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ဥပမာ- 'ဗုဒ္ဓိမာ'၊ 'ရူပဝါ'၊ 'ရသဝါ'၊ 'ဂန္ဓဝါ'၊ 'ယသဝါ'၊ 'သဒ္ဒဝါ'၊ 'ရသီ'၊ 'ရသိကော'၊ 'ရူပီ'၊ 'ရူပိကော'၊ 'ဂန္ဓီ'၊ 'ဂန္ဓိကော' တို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။

ဝန္တွဝဏ္ဏာ-.

အဝဏ္ဏ (အ၊ အာ) အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ မန္တုအနက်၌ 'ဝန္တု' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ပဌမန္တတော အဝဏ္ဏန္တာ မန္တွတ္ထေ ဝန္တု ဟောတိ; သီလဝါ; ပညဝါ–-အဝဏ္ဏာတိ-ကိံ? သတိမာ; ဗန္ဓုမာ.

ပထမာဝိဘတ်အဆုံးရှိသော အဝဏ္ဏ (အ၊ အာ) အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါမှ မန္တုအနက်၌ 'ဝန္တု' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'သီလဝါ'၊ 'ပညာဝါ'။ "အဝဏ္ဏ (အ၊ အာ အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါ)" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဥပမာ- 'သတိမာ'၊ 'ဗန္ဓုမာ' (တို့၌ အဝဏ္ဏ မဟုတ်သောကြောင့် မန္တုပစ္စည်းသာ ဖြစ်သည်ကို ပြလိုသောကြောင့်တည်း)။

ဒဏ္ဍာဒိတွိကဤ ဝါ-.

ဒဏ္ဍအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ မန္တုအနက်၌ 'ဣက' နှင့် 'ဤ' ပစ္စည်းတို့သည် အလိုအလျောက် (ဝါ) ဖြစ်ကြကုန်၏။

ဒဏ္ဍာဒီဟိ ဣကဤ ဟောန္တိ ဝါ မန္တ္တွတ္ထေ; ဗဟုလံ ဝိဓာနာ ကုတောဝိ ဒွေ ဟောန္တိ; ကုတောစေကမေကံဝ. ဒဏ္ဍကော, ဒဏ္ဍိ, ဒဏ္ဍဝါ; ဂန္ဓိကော, ဂန္ဓီ, ဂန္ဓဝါ; ရူပိကော, ရူပီ, ရူပဝါ–-ဥတ္တမိဏေဝ ဓနာ ဣကော () ဓနိကော; ဓနီ ဓနဝါညော –-အသန္နိတ္ဉတ္ထာ () အတ္ထိကော အတ္ထိ; အညတြ အတ္ထဝါ

ဒဏ္ဍအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ မန္တုအနက်၌ 'ဣက' နှင့် 'ဤ' ပစ္စည်းတို့သည် အလိုအလျောက် (ဝါ) ဖြစ်ကြကုန်၏။ ဗဟုလဝိဓာန (အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ခြင်း) ကြောင့် အချို့သော သဒ္ဒါတို့မှ ပစ္စည်းနှစ်မျိုးစလုံး ဖြစ်၍ အချို့မှ တစ်မျိုးစီသာ ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပမာ- 'ဒဏ္ဍိကော' (ဒဏ္ဍကော)၊ 'ဒဏ္ဍီ'၊ 'ဒဏ္ဍဝါ'။ 'ဂန္ဓိကော'၊ 'ဂန္ဓီ'၊ 'ဂန္ဓဝါ'။ 'ရူပိကော'၊ 'ရူပီ'၊ 'ရူပဝါ'။ ကြွေးရှင် (ဥတ္တမဏ) အနက်၌သာ 'ဓန' သဒ္ဒါမှ ဣကပစ္စည်းဖြစ်၍ 'ဓနိကော' ဟု ဖြစ်၏။ အခြားအနက်၌မူ 'ဓနီ'၊ 'ဓနဝါ' ဟု ဖြစ်၏။ ထင်ရှားမရှိသော အနက်၌ 'အတ္ထ' သဒ္ဒါမှ 'အတ္ထိကော'၊ 'အတ္ထီ' ဟု ဖြစ်၍ အခြားအနက်၌ 'အတ္ထဝါ' ဟု ဖြစ်၏။

–-တဒန္တာ စ;() ပုညတ္ထိကော, ပုညတ္ထိ–-ဝဏ္ဏန္တာ ဤယေဝ() ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဒေဝဝဏ္ဏီ–-ဟတ္ထဒန္တေဟိ ဇာတိယံ () ဟတ္ထီ; ဒန္တီ; အညတြ ဟတ္ထဝါ; ဒန္တဝါ–-ဝဏ္ဏတော ဗြဟ္မစာရိမှိ; () ဝဏ္ဏီ, ဗုဟ္မစာရီ; ဝဏ္ဏဝါညော–-ပေါက္ခရာဒိတော ဒေသေ() ပေါက္ခရဏီ ဥပ္ပလိနီ ကုမုဒိနီ ဘိသိနီ မုဠာလိနီ သာလုကိနီ –-ကွာဝါဒေသေ’ပိ-ပဒုမနီ, ပဒုမိနီပဏ္ဏံ; အညတြ ပေါက္ခရဝါ, ဟတ္ထိ–-နာဝါယိကော () နာဝိကော; –-သုခဒုက္ခာ ဤ() သုခ ဒုက္ခီ–-(သိခါဒိဟီ ဝါ)() သိခိ သိခါဝါ မာလီ မကာလာဝါ သီလိ သီလဝါ ဗလီ ဗလဝါ –-ဗလာ ဗာဟူရုပုဗ္ဗာ စ() ဗာဟုဗလီ; ဦရုဗလီ.

–- ထို 'အတ္ထ' သဒ္ဒါအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှလည်း (ဣက၊ ဤ ဖြစ်၏)။ ဥပမာ- 'ပုညတ္ထိကော'၊ 'ပုညတ္ထီ'။ 'ဝဏ္ဏ' သဒ္ဒါအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ဤ' ပစ္စည်းသာ ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ'၊ 'ဒေဝဝဏ္ဏီ'။ 'ဟတ္ထ'၊ 'ဒန္တ' သဒ္ဒါတို့မှ ဇာတိအနက်၌ 'ဟတ္ထီ'၊ 'ဒန္တီ' ဟု ဖြစ်၏။ အခြားအနက်၌မူ 'ဟတ္ထဝါ'၊ 'ဒန္တဝါ' ဟု ဖြစ်၏။ 'ဝဏ္ဏ' သဒ္ဒါမှ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သူ (ဗြဟ္မစာရီ) အနက်၌ 'ဝဏ္ဏီ' (ဗြဟ္မစာရီ) ဟု ဖြစ်၏။ အခြားအနက်၌ 'ဝဏ္ဏဝါ' ဟု ဖြစ်၏။ ပေါက္ခရအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ အရပ်ဒေသအနက်၌ 'ပေါက္ခရဏီ'၊ 'ဥပ္ပလိနီ'၊ 'ကုမုဒိနီ'၊ 'ဘိသိနီ'၊ 'မုဠာလိနီ'၊ 'သာလုကိနီ' ဟု ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့နေရာတို့၌ အာဒေသပြုခြင်းလည်း ရှိရာ 'ပဒုမနီ'၊ 'ပဒုမိနီပဏ္ဏံ' ဟု ရှိ၏။ အခြားအနက်၌ 'ပေါက္ခရဝါ'၊ 'ဟတ္ထိ' ဟု ရှိ၏။ 'နာဝါ' သဒ္ဒါမှ 'နာဝါယိကော'၊ 'နာဝိကော' ဟု ဖြစ်၏။ 'သုခ'၊ 'ဒုက္ခ' သဒ္ဒါတို့မှ 'ဤ' ပစ္စည်းဖြစ်၍ 'သုခီ'၊ 'ဒုက္ခီ' ဟု ဖြစ်၏။ သိခါအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ ဝါပစ္စည်း ဖြစ်ခြင်းကြောင့် 'သိခီ'၊ 'သိခါဝါ'၊ 'မာလီ'၊ 'မာလာဝါ'၊ 'သီလီ'၊ 'သီလဝါ'၊ 'ဗလီ'၊ 'ဗလဝါ' ဟု ဖြစ်ကုန်၏။ 'ဗာဟု' သို့မဟုတ် 'ဥရု' ပုဒ်တို့ ရှေ့က ရှိသော 'ဗလ' သဒ္ဒါမှ 'ဗာဟုဗလီ'၊ 'ဥရုဗလီ' ဟု ဖြစ်ကုန်၏။

တပါဒီဟိ ဿီ-.

တပအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ဿီ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

တပါဒိတော မန္တွတ္ထေ ဝါ ဿိ ဟောတိ; တပဿိ, ယသဿီ, တေဇဿီ, မနဿီ, ပယဿီ –-ဝါတွေဝ-ယသဝါ.

တပအစရှိသော သဒ္ဒါမှ မန္တုအနက်၌ 'ဿီ' ပစ္စည်းသည် အလိုအလျောက် (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'တပဿီ'၊ 'ယသဿီ'၊ 'တေဇဿီ'၊ 'မနဿီ'၊ 'ပယဿီ'။ 'ဝါ' (အလိုအလျောက်) ဟု ဆိုခြင်းကြောင့် 'ယသဝါ' ဟုလည်း ဖြစ်၏။

မုခါဒိတော ရော-.

မုခအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ရ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

မုခါဒီဟိ မန္တွတ္ထ ရော ဟ္ैဩတိ; မုခရော, သုသိရော ဦသရော, မဓုရော, ခရော, ကုဇရော, နဂရော –-ဒန္တဿု စ ဥတ္တတဒန္တေ () ဒန္တုရော.

မုခအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ မန္တုအနက်၌ 'ရ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'မုခရော'၊ 'သုသိရော'၊ 'ဦသရော'၊ 'မဓုရော'၊ 'ခရော'၊ 'ကုဉ္ဇရော'၊ 'နဂရော'။ ထို့ပြင် 'ဒန္တ' သဒ္ဒါမှ အစွန်းထွက်သော သွား (ဥတ္တရဒန္တ) အနက်၌ သွားသဒ္ဒါ၏အဆုံးကို 'ဥ' ပြုလျက် 'ရ' ပစ္စည်းသက်၍ 'ဒန္တုရော' ဟု ဖြစ်၏။

တုဏ္ဍျာဒီဟိ ဘော-.

တုဏ္ဍိအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'ဘ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

တုဏ္ဍိအာဒီဟိ မန္တွတ္ထေ ဘော ဝါ ဟောတိ; တုဏ္ဍိဘော, သာဠိဘော,ဝလိဘော, ဝါတွေဝ-တုဏ္ဍိမာ.

တုဏ္ဍိအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ မန္တုအနက်၌ 'ဘ' ပစ္စည်းသည် အလိုအလျောက် (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'တုဏ္ဍိဘော'၊ 'သာဠိဘော'၊ 'ဝလိဘော'။ 'ဝါ' ဟု ဆိုခြင်းကြောင့် 'တုဏ္ဍိမာ' ဟုလည်း ဖြစ်၏။

သဒ္ဓါဒိတွ-.

သဒ္ဓါအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ 'အ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

သဒ္ဓါဒီဟိ မန္တွတ္ထေ အ ဟောတိ ဝါ; သန္ဒ္ဓေါ, ပညော; ဣတ္ထိယံ-သဒ္ဓါ; ဝါတွေဝ-ပညဝါ.

သဒ္ဓါအစရှိသော သဒ္ဒါတို့မှ မန္တုအနက်၌ 'အ' ပစ္စည်းသည် အလိုအလျောက် (ဝါ) ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'သဒ္ဓေါ'၊ 'ပညော'။ ဣတ္ထိလိင်၌ 'သဒ္ဓါ' ဟု ဖြစ်၏။ 'ဝါ' ဟု ဆိုခြင်းကြောင့် 'ပညာဝါ' ဟုလည်း ဖြစ်၏။

ဏော တပါ-.

'တပ' သဒ္ဒါမှ 'ဏ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

တပါ ဏော ဟောတိ မန္တွတ္ထေ; တာပသော; ဣတ္ထိယံ-တာပသီ.

'တပ' သဒ္ဒါမှ မန္တုအနက်၌ 'ဏ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- 'တာပသော'။ ဣတ္ထိလိင်၌ 'တာပသီ' ဟု ဖြစ်၏။

အာလွာဟိဇ္ဈာဒီဟိ-. အဘိဇ္ဈာဒီဟိ အာလု ဟောတိမန္တွတ္ထေ; အဘိဇ္ဈာလု, သီတာလု, ဓဇာလု, ဒယာလု–-ဝါတွေဝ-ဒယာဝါ.

အာလု-ပစ္စည်း။ အဘိဇ္ဈာ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ "ထိုတရား ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ အာလု ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အဘိဇ္ဈာလု၊ သီတာလု၊ ဓဇာလု၊ ဒယာလု။ ဝါ သဒ္ဒါကြောင့် ဒယာဝါ ဟုလည်း ဖြစ်၏။

ပိစ္ဆာဒိတွိလော-.

ပိစ္ဆာဒိတ္ဝိလော။

ပိစ္ဆာဒီဟိ ဣလော ဟောတိ စာ မန္တွတ္ထေ; ပိစ္ဆိလော, ပိစ္ဆဝါ; ဖေဏိလော, ဖေဏဝါ; ဇဋိလော, ဇဋာဝါ;–-ကထံ ဝါဝါလောတိ? နိန္ဒာယမိလဿာဒိလောပေ ‘‘ပရော ကွစီ‘‘တိ.

ပိစ္ဆာ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ ဣလ ပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ "စ" သဒ္ဒါကြောင့် ဝန္တုပစ္စည်းလည်း ဖြစ်၏။ ပိစ္ဆိလ၊ ပိစ္ဆဝါ၊ ဖေဏိလ၊ ဖေဏဝါ၊ ဇဋိလ၊ ဇဋာဝါ။ ဝါဝါလော ဟူသော ရုပ်သည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း။ ကဲ့ရဲ့ခြင်းအနက်၌ ဣလပစ္စည်း၏ အစကို ချေ၍ (လုပ္ကဲသို့ပြု၍) "ပရော ကွစိ" သုတ်ဖြင့် ပြီး၏။

သိလာဒိတာ ဝေါ-.

သီလာဒိတာ ဝေါ။

သီလာဒိဟိ ဝေါ ဟောတိ ဝါ မ္ैန္တွတ္ထေ; သီလဝေါ, သီလဝါ; ကေသဝေါ, ကေသဝါ–-အဏ္ဏာ နိစ္စံ;() အဏ္ဏဝေါ–-ဂါဏ္ဍိ ရာဇီဟိ သညာယံ; () ဂါဏ္ဍိဝံ, ဓနု; ရာဇိဝံ, ပင်္ကဇံ.

သီလ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ ဝေါ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ သီလဝေါ၊ သီလဝါ၊ ကေသဝေါ၊ ကေသဝါ။ အဏ္ဏသဒ္ဒါနောက်၌ အမြဲ ဖြစ်၍ အဏ္ဏဝေါ ဟု ဖြစ်၏။ ဂဏ္ဍိ၊ ရာဇိ သဒ္ဒါတို့နောက်၌ အမည်ဟော (သညာ) အနက်၌ ဂဏ္ဍိဝံ (လေးတော်)၊ ရာဇီဝံ (ကြာညို) ဟု ဖြစ်၏။

မာယာမေဓာဟိ ဝီ-.

မာယာမေဓာဟိ ဝီ။

ဧတေဟိ ဒွီဟိ ဝီ ဟောတိ မန္တွတ္ထေ; မာယာဝိ, မေဓာဝီ.

ဤနှစ်ပါးသော သဒ္ဒါတို့နောက်၌ "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ ဝီ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ မာယာဝီ၊ မေဓာဝီ။

သိဿရေ အာမျုဝါမီ-.

သိဿရေ အာမျုဝါမီ။

သသဒ္ဒါ အာမျုဝါမီ ဟောန္တိဿရေ’ဘိဓေယေ မန္တွတ္ထေ;’သမဿတ္ထိတိ’ သာမီ, သုဝါမီ.

သ သဒ္ဒါနောက်၌ အစိုးရသူ (အရှင်) ဟု ဟောလိုသော် "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ အာမိ၊ ဥဝါမိ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ "သဿ အတ္ထိတိ" ဝိဂြိုဟ်အရ သာမီ၊ သုဝါမီ ဟု ဖြစ်၏။

လက္ချာ ဏော အ စ-.

လက္ခယာ ဏော အ စ။

လက္ခီသဒ္ဒါဏော ဟောတ မန္တွတ္ထေ; အ စန္တဿ; ဏကာရော’ဝ သဝေါ; လက္ခဏော.

လက္ခီသဒ္ဒါနောက်၌ "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ ဏ ပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ ထိုသဒ္ဒါ၏ အဆုံး၌ အ သရ ဖြစ်၏၊ ဏကာရသည် အသံဗျည်းမျှသာ ဖြစ်၏၊ လက္ခဏော ဟု ဖြစ်၏။

အင်္ဂါ နော ကလျာဏေ-.

အင်္ဂါ နော ကလျာဏေ။

ကလျာဏေ ဂမျမာန္ဉင်္ဂသ္မာနောဟောတိ မန္တွတ္ထေ; အင်္ဂနာ.

ကောင်းမြတ်ခြင်း အနက်ကို သိစေအပ်သည်ရှိသော် အင်္ဂသဒ္ဒါနောက်၌ "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ နာ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အင်္ဂနာ။

သော လောမာ-.

သော လောမာ။

လောမာ သောဟောတိ မန္တွတ္ထေ; လောမသော; ဣတ္ထိယံ-လောမသာ.

လောမသဒ္ဒါနောက်၌ "ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ သော ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ လောမသော၊ ဣတ္ထိလိင်၌ လောမသာ ဟု ဖြစ်၏။

ဣမိယာ-.

ဣမိယာ။

မန္တွတ္ထေ ဣမ္ैယာ ဟောန္တိ ဗဟုလံ; ပုတ္တိမော, ကိတ္တိမော, ပုတ္တိယော, ကပ္ပိယော, ဇဋိယော,ဟာနဘာဂိယော, သေနိယော.

"ရှိ၏" ဟူသော (မတွတ်) အနက်၌ ဣမ၊ ဣယ ပစ္စည်းတို့သည် အများအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုတ္တိမော၊ ကိတ္တိမော၊ ပုတ္တိယော၊ ကပ္ပိယော၊ ဇဋိယော၊ ဟာနဘာဂိယော၊ သေနိယော။

တော ပဉ္စမျာ-.-

တော ပဉ္စမျာ။

ပဉ္စဝျန္တာ ဗဟုလံ တော ဟောတိ ဝါ; ဂါမတော အာဂစ္ဆတိ, ဂါမသ္မာအာဂစ္ဆတိ; စောရတော ဘာယတိ, စောရေဟိ ဘာယတိ; သတ္ထတောပရိဟီနော, သတ္ထာ ပရိဟီနော.

ပဉ္စမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ တော ပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဂါမတော အာဂစ္ဆတိ၊ ဂါမသ္မာ အာဂစ္ဆတိ ဟုလည်း ဖြစ်၏။ စောရတော ဘာယတိ၊ စောရေဟိ ဘာယတိ ဟုလည်း ဖြစ်၏။ သတ္ထတော ပရိဟီနော၊ သတ္ထာ ပရိဟီနော ဟုလည်း ဖြစ်၏။

ဣတောတေတ္တောကုတော-.

ဣတောတေတ္တောကုတော။

တောမှိ ဣမဿ ဋိ နိပစ္စတေ ဧတဿ ဋ ဧတ ကိံသဒ္ဒဿ ကုတ္တစ; ဣတော, ဣမသ္မာ; အတော, ဧတ္တော, ဧတသ္မာ; ကုတော, ကသ္မာ.

တော ပစ္စည်းနောင်သောအခါ ဣမသဒ္ဒါ၏ ဣ အခရာကို (ဣတော ဟု) အထူးပြု၏၊ ဧတသဒ္ဒါကို ဧတ္တော ဟုလည်းကောင်း၊ ကိံသဒ္ဒါကို ကု ဟုလည်းကောင်း အထူးပြု၏။ ဣတော၊ ဣမသ္မာ။ အတော၊ ဧတ္တော၊ ဧတသ္မာ။ ကုတော၊ ကသ္မာ။

အဘျာဒီဟိ-.

အဘျာဒီဟိ။

အဘိအာဒီဟိ တော ဟောတိ; အဘိတော, ပရိတော, ပစ္ဆတော, ဟေဋ္ဌတော.

အဘိ အစရှိသော ပုဒ်တို့နောက်၌ တော ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အဘိတော၊ ပရိတော၊ ပစ္ဆတော၊ ဟေဋ္ဌတော။

အာဒျာဒီဟိ-.

အာဒျာဒီဟိ။

အာဒိပ္ပဘုတီဟိ တော ဝါ ဟောတိ; အာဒေါ, အာဒိတော; မဇ္ဈတော, အန္တတော, ပိဋ္ဌိတော, ပဿတော, မုခတော–-ယတောဒကံ တဒါ ဒိတ္တံ, ယံ ဥဒကံ တဒေဝါဒိတ္တန္တိ အတ္ထော.

အာဒိ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့နောက်၌ တော ပစ္စည်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အာဒေါ၊ အာဒိတော၊ မဇ္ဈတော၊ အန္တတော၊ ပိဋ္ဌိတော၊ ပဿတော၊ မုခတော။ "ယတောဒကံ တဒါ ဒိတ္တံ" ဟူရာ၌ "အကြင်ရေသည် ရှိ၏၊ ထိုရေသည်ပင် ပူလောင်အပ်၏" ဟု အနက်ရ၏။

သဗ္ဗာဒိတော သတ္တမျာ တြတ္ထာ-.

သဗ္ဗာဒိတော သတ္တမျာ တြတ္ထာ။

သဗ္ဗာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တြတ္ထာ ဝါ ဟောန္တိ; သဗ္ဗတြ, သဗ္ဗတ္ထ, သဗ္ဗသ္မိံ; ယတြ, ယတ္ထ, ယသ္မိံ–-ဗဟုလာဓိကာရာ န တုမှာမှေဟိ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဗ္ဗ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့နောက်၌ တြ၊ တ္ထ ပစ္စည်းတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ သဗ္ဗတြ၊ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗသ္မိံ။ ယတြ၊ ယတ္ထ၊ ယသ္မိံ။ "ဗဟုလ" အာဏာကြောင့် တုမှ၊ အမှ သဒ္ဒါတို့နောက်၌ မဖြစ်ကုန်။

ကတ္ထေတ္ထ ကုတြာတြကွေဟိဓ-.

ကတ္ထေတ္ထ ကုတြာတြကွေဟိဓ။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ; ကသ္မိံ ကတ္ထ, ကုတြ, ကွ; ဧတသ္မိံ ဧတ္ထ, အတြ; အသ္မိံ ဣဟ, ဣဓ.

ဤသဒ္ဒါတို့ကို အထူးပြီးစေအပ်ကုန်၏။ ကသ္မိံ ဟူသော အနက်၌ ကတ္ထ၊ ကုတြ၊ ကွ။ ဧတသ္မိံ ဟူသော အနက်၌ ဧတ္ထ၊ အတြ။ အသ္မိံ ဟူသော အနက်၌ ဣဟ၊ ဣဓ ဟု ဖြစ်ကုန်၏။

ဓိ သဗ္ဗာ ဝါ-

ဓိ သဗ္ဗာ ဝါ။

သတ္တမျန္တတော သဗ္ဗသ္မာဓိ ဝါ ဟောတိ; သဗ္ဗဓိ; သဗ္ဗတ္ထ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော သဗ္ဗသဒ္ဒါနောက်၌ ဓိ ပစ္စည်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ သဗ္ဗဓိ၊ သဗ္ဗတ္ထ။

ယာ ဟိံ-.

ယာ ဟိံ။

သတ္တမျန္တာ ယတော ဟိံ ဝါ ဟောတိ; ယဟိံ, ယတြ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ယသဒ္ဒါနောက်၌ ဟိံ ပစ္စည်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ယဟိံ၊ ယတြ။

တာ ဟံ စ-.

တာ ဟံ စ။

သတ္တမျန္တာ တတော ဝါ ဟံ ဟောတိ ဟိဉ္စ; တဟံ, တဟိံ, တတြ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော တသဒ္ဒါနောက်၌ ဟံ ပစ္စည်းနှင့် ဟိံ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ တဟံ၊ တဟိံ၊ တတြ။

ကုဟိံကဟံ-.

ကုဟိံကဟံ။

ကိံသဒ္ဒါ သတ္တမျန္တာ ဟိံဟံ နိပစ္စန္တေ ကိဿ ကုကာ စ; ကိဟိံ, ကဟံ, ကထံ ကုဟိဒွနန္တိ? စနံ ဣတိ နိပါတန္တရံ; ကိဟိဒွီတိ-ဧတ္ထ ဝိသဒ္ဒေါဝိယ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ကိံသဒ္ဒါနောက်၌ ဟိံ၊ ဟံ ပစ္စည်းတို့သည် အထူးဖြစ်ကုန်၏၊ ကိံသဒ္ဒါ၏ ကိ အခရာကို ကု အခရာ ပြု၏။ ကုဟိံ၊ ကဟံ။ "ကုဟိဇ္ဇနံ" ဟူသည် အဘယ်နည်း။ "စနံ" ဟူသော တစ်ပါးသော နိပါတ်တည်း။ "ကိဟိဇ္ဇီ" ဟူရာ၌ "ဝိ" သဒ္ဒါကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

သဗ္ဗေကညယတေဟိ ကာလေ ဒါ-.

သဗ္ဗေကညယတေဟိ ကာလေ ဒါ။

ဧတေဟိ သတ္တမျန္တေဟိ စတ္တမာနေဟိ ကာလေ ဒါ ဟောတိ; သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဗ္ဗဒါ; ဧကဒါ, အညဒါ, ယဒါ, တဒါ–-ကာလေတိ-ကိံ? သဗ္ဗတ္ထဒေသေ.

သတ္တမီဝိဘတ်အဆုံးရှိသော ဤ (သဗ္ဗ၊ ဧက၊ အည၊ ယ၊ တ) သဒ္ဒါတို့နောက်၌ ကာလအနက်၌ ဒါ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ ဟူသော အနက်၌ သဗ္ဗဒါ၊ ဧကဒါ၊ အညဒါ၊ ယဒါ၊ တဒါ။ ကာလအနက်၌ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သဗ္ဗတ္ထ ဟူသော အရပ်အနက်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ကဒါကုဒါသဒါဓုနေဒါတိ-.

ကဒါကုဒါသဒါဓုနေဒါတိ။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ; တသ္မိံ ကာလေ ကဒါ, ကုဒါ; သမ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဒါ; ဣမသ္မိံ ကာလေ အဓုနာ, ဣဒါနိ.

ဤသဒ္ဒါတို့ကို နိပါတ်အဖြစ်ဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။ ထိုအခါ၌ “ကဒါ၊ ကုဒါ”၊ ခပ်သိမ်းသော အခါ၌ “သဒါ”၊ ဤအခါ၌ “အဓုနာ၊ ဣဒါနိ”။

အဇ္ဇသဇ္ဇဝပရဇ္ဇွေတရဟိကရဟာ-.

အဇ္ဇ၊ သဇ္ဇု၊ အပရဇ္ဇု၊ ဧတရဟိ၊ ကရဟ-။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ; ဧကတိပ္ပစ္စယော အာဒေသော ကာလ ဝိသေသောတိ သဗ္ဗမေတံ နိပါတနာ လဗ္ဘတိ; ဣမဿ ဝေါ ဇ္ဇော စာဟနိ နိပစ္စတေ; အသ္မိံ အဟနိ အဇ္ဇ–-သမာနဿ သဘာဝေါဇ္ဇု စာဟနိ–-သမာနေ အဘနိ သဇ္ဇု–-အပရသ္မာ ဇ္ဇု–-အပရသ္မိံ အဟနိအပရဇ္ဇု–-ဣမဿေတောကာလေ ရဟိ ဝ–-ဣမသ္မိံ ကာလေ ဧတရဟိ–-ကိံသဒ္ဒဿ ကော ရဟ စာနဇ္ဇတနေ–-တသ္မိံ ကာလေ ကရဟ.

ဤသဒ္ဒါတို့ကို နိပါတ်အဖြစ်ဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။ ဧကတိပစ္စည်း၊ အာဒေသ၊ ကာလအထူးဟူသော ဤအားလုံးကို နိပါတနအားဖြင့် ရအပ်၏။ ဣမသဒ္ဒါ၏ ဧတအမိန့်၊ နေ့၌ ဇ္ဇောပစ္စည်းကို နိပါတ်ပြုအပ်၏။ ဤနေ့၌ - အဇ္ဇ။ သမာနသဒ္ဒါ၏ သအဖြစ်၊ နေ့၌ ဇ္ဇုပစ္စည်းကို နိပါတ်ပြုအပ်၏။ ညီတူညီမျှသောနေ့၌ - သဇ္ဇု။ အပရသဒ္ဒါမှ ဇ္ဇုပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ အခြားသောနေ့၌ - အပရဇ္ဇု။ ဣမသဒ္ဒါ၏ ဧတအဖြစ်၊ အခါ၌ ရဟိပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဤအခါ၌ - ဧတရဟိ။ ကိံသဒ္ဒါ၏ ကောအာဒေသ၊ ယနေ့မှတစ်ပါးသော ကာလ၌ ရဟပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ ထိုအခါ၌ - ကရဟ။

သဗ္ဗာဒီဟိ ပကာရေ ထာ-.

သဗ္ဗာဒိဂိုဏ်းဝင် သဒ္ဒါတို့မှ အပြား (အခြင်းအရာ) အနက်၌ “ထာ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

သာမညဿ ဘေဒကော ဝိသေသော ပကာရော, တတ္ထ ဝတ္တမာနေဟိ သဗ္ဗာဒီဟိ ထာ ဟောတိ သဗ္ဗေနပကာရေန သဗ္ဗထာ; ယထာ, တထာ.

အများဆိုင်ရာအနက်ကို ခွဲခြားတတ်သော အထူးသည် အပြား (အခြင်းအရာ) မည်၏။ ထိုအပြားအနက်၌ ဟောကုန်သော သဗ္ဗာဒိဂိုဏ်းဝင် သဒ္ဒါတို့မှ “ထာ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် - သဗ္ဗထာ။ ယထာ၊ တထာ။

ကထမိတ္ထံ-.

ကထံ၊ ဣတ္ထံ-။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ ပကာရေ; ကိမိမေဟိ ထံ ပစ္စယော, က္ैစ္စ တေသံ ယထာက္ကမံ; ကထမိတ္ထံ.

ဤသဒ္ဒါတို့ကို အပြားအနက်၌ နိပါတ်အဖြစ်ဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။ ကိံ၊ ဣမ သဒ္ဒါတို့မှ “ထံ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ ထိုသဒ္ဒါတို့၏ အစဥ်အတိုင်း “က” နှင့် “ဣ” အမိန့် ဖြစ်၏။ ကထံ၊ ဣတ္ထံ။

ဓာ သင်္ချာဟိ-.

သင်္ချာဝါစကသဒ္ဒါတို့မှ အပြားအနက်၌ “ဓာ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

သင်္ချာဝါစီဟိ ပကာရေ ဓာ ပရော ဟောတိ;’ဒွီဟိ ပကာရေဟိ ဒွေ ဝါ ပကာရေကရောတိ’ ဝိဓာကရောတိ; ဗဟုဓာ ကရောတိ;’ဧကံ ရာသိံ ပဉ္စပ္ပကာရံ ကရောတိ’ ပဉ္စဓာ ကရောတိ?ပဉ္စပ္ပကာရမေကပ္ပကာရံ ကရောတိ’ ဧကဓာကရောတိ.

သင်္ချာဟောသဒ္ဒါတို့မှ အပြားအနက်၌ “ဓာ” ပစ္စည်း နောက်မှ ဖြစ်၏။ “နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် သို့မဟုတ် နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာကို ပြု၏” - ဝိဓာကရောတိ၊ “များစွာသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြု၏” - ဗဟုဓာကရောတိ၊ “တစ်ခုသော အစုကို ငါးပါးသော အခြင်းအရာရှိအောင် ပြု၏” - ပဉ္စဓာကရောတိ၊ “ငါးပါးသော အခြင်းအရာကို တစ်ခုသော အခြင်းအရာဖြစ်အောင် ပြု၏” - ဧကဓာကရောတိ။

ဝေကာဇ္ဈံ-.

ဝေကဇ္ဈံ-။

ဧကသ္မာ ပကာရေ ဇ္ဈံ ဝါ ဟောတိ; ဧကဇ္ကွင်္ကရောတိ; ဧကဓာ ကရောတိ.

ဧကသဒ္ဒါမှ အပြားအနက်၌ “ဇ္ဈံ” ပစ္စည်းသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ တစ်ခုသော အပြားအားဖြင့် ပြု၏ - ဧကဇ္ဈံကရောတိ၊ ဧကဓာကရောတိ။

ဒွိတီဟေဓာ-.

ဒွိတီဟေဓာ-။

ဒွီတိဟိ ပကာရေ ဧဓာဝါ ဟောတိ; ဝေဓာ, တေဓာ; ဒွိဓာ, တိဓာ.

ဒွိ၊ တိ သဒ္ဒါတို့မှ အပြားအနက်၌ “ဧဓာ” ပစ္စည်းသည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဝေဓာ၊ တေဓာ၊ (ဧဓာပစ္စည်းမဖြစ်လျှင်) ဒွိဓာ၊ တိဓာ။

တဗ္ဗတိ ဇာတိယော-.

တဗ္ဗတိ ဇာတိယော-။

ပကာရဝတိ တံသာမညဝါစကာ သဒ္ဒါဇာတိယော ဟောတိ; ပဋု ဇာတိယော, မုဒုဇာတိယော.

အပြားရှိသောအနက် (ထိုအပြားရှိသော သာမညအနက်) ကို ဟောတတ်သော သဒ္ဒါမှ “ဇာတိယ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ လိမ္မာတတ်သော အပြားရှိသောသူ - ပဋုဇာတိယော။ နူးညံ့သော အပြားရှိသောသူ - မုဒုဇာတိယော။

ဝါရသံချာယ က္ခတ္တုံ-

ဝါရနှင့်စပ်သော သင်္ချာဝါစကသဒ္ဒါမှ “က္ခတ္တုံ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ သံချာယ က္ခတ္တုံ ဟောတိ;’ဒွေ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ’ ဒွိက္ခတ္တုံ ဒိဝသဿ ဘုဉ္ဇတိ; ဝါရဂ္ဂဟဏံ ကိံ? ပဉစ ဘိဉ္ဇတိ; သင်္ချာယာတိ-ကိံ? ပဟူတေ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ.

ဝါရနှင့်စပ်သော သင်္ချာဟောသဒ္ဒါမှ “က္ခတ္တုံ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ “နှစ်ကြိမ် စား၏” - တစ်နေ့လျှင် နှစ်ကြိမ် စား၏ (ဒွိက္ခတ္တုံ ဒိဝသဿ ဘုဉ္ဇတိ)။ “ဝါရ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ငါးခုကို စား၏ (ပဉ္စ ဘုဉ္ဇတိ) ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်။ “သင်္ချာယာ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ များစွာသော အကြိမ်တို့၌ စား၏ ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်။

ကတိမှာ-.

ကတိမှာ-။

ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ ကတိသံချာယ က္ခတ္တုံ ဟောတိ;’ကတိ ဝါရေ ဘုဉ္ဇနိ’ကတိက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ.

ဝါရနှင့်စပ်သော “ကတိ” သင်္ချာသဒ္ဒါမှ “က္ခတ္တုံ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ “ဘယ်နှစ်ကြိမ် စားသနည်း” - ကတိက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ။

ဗဟုမ္ဘာ ဓာ စ ပစ္စာသတ္တိယံ-.

ဗဟူမှ ဓာ စ ပစ္စာသတ္တိယံ-။

ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ ဗဟုသံချာယ ဓာဟောတိ က္ခတ္တုဉ္စ; ဝါရာနဉ္စေ ပစ္စာသတ္တိ ဟောတိ; ဗဟုဓာ ဒိဝသဿ ဗုဉ္ဇတိ ဗဟုက္ခတ္တုံ–-ပစ္စာသတ္တိယန္တိ ကိံ? ဗဟုက္ခတ္တုံ မာသဿ ဘုဉ္ဇတိ.

ဝါရနှင့်စပ်သော “ဗဟု” သင်္ချာသဒ္ဒါမှ (ဝါရတို့၏ အပတ်တကုတ် နီးကပ်ခြင်းရှိသော်) “ဓာ” ပစ္စည်းနှင့် “က္ခတ္တုံ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ တစ်နေ့လျှင် အကြိမ်များစွာ စား၏ - ဗဟုဓာ ဒိဝသဿ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဗဟုက္ခတ္တုံ။ “ပစ္စာသတ္တိယံ (အပတ်တကုတ် နီးကပ်ခြင်း၌)” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ တစ်လလျှင် အကြိမ်များစွာ စား၏ (ဗဟုက္ခတ္တုံ မာသဿ ဘုဉ္ဇတိ) ဟူသော နေရာ၌ ဓာပစ္စည်း မဖြစ်စေရန်။

သကိံ ဝါ-.

သကိံ ဝါ-။

ဧကံ ဝါရမိစ္စသ္မိံ အတ္ထေ သကိန္တိ ဝါ နိပစ္စတေ;’ဧကံ ဝါရံ ဘုဉ္ဇတိ’–-ဝါတိ ကိံ?ဧကက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ.

“တစ်ကြိမ်” ဟူသော အနက်၌ “သကိံ” ဟူ၍ ဝိကပ်အားဖြင့် နိပါတ်ပြုအပ်၏။ “တစ်ကြိမ် စား၏” - သကိံ ဘုဉ္ဇတိ။ “ဝါ (ဝိကပ်)” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဧကက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ (တစ်ကြိမ်စား၏) ဟုလည်း ရှိစေရန်။

သော ဝိစ္ဆာပ္ပကာရေသု-.

သော ဝိစ္ဆာပကာရေသု-။

ဝီစ္ဆာယံ ပကာရေ စ သော ဟောတိ ဗဟုလံ; ဝီစ္ဆာယံ-ခဏ္ဍသော, ဗိလသော; ပကာရေ-ပုထုသော,သဗ္ဗသော.

အဖန်တလဲလဲဖြစ်ခြင်း (ဝိစ္ဆာ) အနက်နှင့် အပြား (အခြင်းအရာ) အနက်တို့၌ “သော” ပစ္စည်းသည် များသောအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဝိစ္ဆာအနက်၌ - ခဏ္ဍသော (တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့်)၊ ဗိလသော (တွင်းအလိုက်)။ အပြားအနက်၌ - ပုထုသော (အသီးအသီးအားဖြင့်)၊ သဗ္ဗသော (ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်)။

အဘိတတဗ္ဘာဝေ ကရာသဘုယောဂေ ဝိကာရာ စီ-.

မဖြစ်ဖူးသေးသော သဘာဝသည် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဟူသော အနက်၌ ကရ၊ အသ၊ ဘူ ဓာတ်တို့နှင့် ယှဥ်စပ်သည်ရှိသော် ဝိကာရ (ပြောင်းလဲခြင်း) ကို ဟောသော သဒ္ဒါမှ “စီ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

အဝတ္ထာဝတော ဝတ္ထန္တရေနာဘုတဿ တာယာဝတ္ထာယ ဘာဝေ ကရာသဘုဟိ သမ္ဗန္ဓေသတိ ဝိကာရဝါစကာစီ ဟောတိ;’အဓဝလံ ဓဝလံ ကရောတိ’ ဓဝလီ ကရောတိ; အဓဝလော ဓဝလော သိယာ ဓဝလီ သိယာ; အဓဝလော ဓဝလော ဘဝတိ ဓဝလီ ဘဝတိ–-အဘတတဗ္ဘာဝေတိ-ကိံ? ဃဋံ ကရောတိ, ဒဓိအတ္ထိ, ဃဋော ဘဝတိ–-ကရာသဘုယောဂေတိ ကိံ? အဓဝလာ ဓွအဣလော ဇာယတေ–-ဝိကာရာတိ-ကိံ? ပကတိယာ မာ ဟောတု; သုဝဏ္ဏံ ကုဏ္ဍလီ ကရောတိ.

တစ်ခုသော အခြေအနေမှ အခြားသော အခြေအနေသို့ မဖြစ်ဖူးသေးဘဲ ထိုအခြေအနေသို့ ဖြစ်ခြင်းအနက်၌ ကရ၊ အသ၊ ဘူ ဓာတ်တို့နှင့် ယှဥ်စပ်ခြင်းရှိသော် ဝိကာရကို ဟောတတ်သော သဒ္ဒါမှ “စီ” ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ “ဖြူဆွတ်ခြင်းမရှိသည်ကို ဖြူဆွတ်အောင် ပြု၏” - ဓဝလီကရောတိ။ “ဖြူဆွတ်ခြင်းမရှိသည်သည် ဖြူဆွတ်သည် ဖြစ်ရာ၏” - ဓဝလီ သိယာ။ “ဖြူဆွတ်ခြင်းမရှိသည်သည် ဖြူဆွတ်သည် ဖြစ်၏” - ဓဝလီ ဘဝတိ။ “မဖြစ်ဖူးသေးသော သဘာဝသည် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အိုးကို ပြု၏ (ဃဋံ ကရောတိ)၊ သာဓိရှိ၏ (ဒဓိ အတ္ထိ)၊ အိုး ဖြစ်၏ (ဃဋော ဘဝတိ) ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်။ “ကရ၊ အသ၊ ဘူ ဓာတ်တို့နှင့် ယှဥ်စပ်ခြင်း၌” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ မဖြူသည်သည် ဖြူသည် ဖြစ်၍ ပေါ်လာ၏ (အဓဝလော ဓဝလော ဇာယတေ) ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်။ “ဝိကာရ (ပြောင်းလဲခြင်း)” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပကတိသဘာဝ၌ မဖြစ်စေရန်။ ရွှေကို နားတောင်း ဖြစ်အောင် ပြု၏ - သုဝဏ္ဏံ ကုဏ္ဍလီ ကရောတိ။

ဒိဿန္တညေ’ပိ ပစ္စယာ-.

အခြားသော ပစ္စည်းတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။

ဝုတ္တတော’ညေ’ပိ ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ ဝုတ္တာဝုတ္တတ္ထေသု;’ဝိဝိဓာ မာတရော’ ဝိမာတရော,’တာသံ ပုတ္တာ’ ဝေမာတီကာ-ရိကဏ;’ပထံ ဂစ္ဆန္တီတိ’ ပထာဝိနော-အာဝီ;’ ဣဿာ အဿ အတ္ထိတိ’ ဣဿုကီ-ဥကီ?’ဓုရံ ဝဟန္တီတိ’ ဓောရယှာ-ယှဏ.-

ဆိုအပ်ပြီးသော ပစ္စည်းတို့ထက် အခြားသော ပစ္စည်းတို့ကိုလည်း ဆိုအပ်ပြီး၊ မဆိုအပ်သေးသော အနက်တို့၌ တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။ “အထူးထူးသော မိခင်တို့” - ဝိမာတရော၊ “ထိုမိခင်တို့၏ သားတို့” - ဝေမာတိကာ (ရိကဏပစ္စည်း)။ “ခရီးလမ်းသို့ သွားတတ်ကုန်၏” - ပထာဝိနော (အာဝီပစ္စည်း)။ “ထိုသူအား ငြူစူခြင်း ရှိ၏” - ဣဿုကီ (ဥကီပစ္စည်း)။ “ဝန်ကို ဆောင်တတ်ကုန်၏” - ဓေါရယှာ (ယှဏပစ္စည်း)။

အညသ္မိံ-.

အခြားသော အနက်၌လည်း-။

ဝုတ္တတော’ညသ္မိမ္ပိ အတ္ထေ ဝုတ္တပ္ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ;’မဂဓာနံ ဣဿရော’ မာဂဓော-ဏော;’ကာသီတိ သဟဿံ, တမဂ္ဃတီတိ ကာသိယော-ဣယော.

ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ထက် အခြားသော အနက်၌လည်း ဆိုအပ်ပြီးသော ပစ္စည်းတို့ကို တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။ “မဂဓတိုင်းသားတို့၏ အရှင်” - မာဂဓော (ဏပစ္စည်း)။ “ကသီတိုင်းဖြစ် အဝတ်သည် တစ်ထောင် ထိုက်၏၊ ထိုတစ်ထောင်ထိုက်သော အဝတ်သည်” - ကာသိယော (ဣယပစ္စည်း)။

သကတ္ထ-.

မိမိအနက်၌လည်း-။

သကတ္ထေ’ပိ ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ; ဟီနကော, ပေါတကော, ကိစစယယံ.

မိမိ (မူရင်း) အနက်၌လည်း ပစ္စည်းတို့ကို တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။ ဟီနကော၊ ပေါတကော၊ ကိစ္စယံ။

လောပေါ-.

ချေခြင်း (လုဒ်) လည်း ရှိ၏။

ပစ္စယာနံ လောပေါ’ပိ ဒိဿတိ; ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ, စက္ခုံ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေယန ဝါတိ ဘာဝပ္ပစ္စယ လောပေါ.

ပစ္စည်းတို့ကို ချေခြင်း (လုဒ်) ကိုလည်း တွေ့မြင်အပ်၏။ “ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ”၊ “စက္ခုံ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ” စသည်တို့၌ ဘာဝပစ္စည်းကို ချေခြင်း ဖြစ်၏။

သရာနမာဒိဿာယုဝဏ္ဏဿာဉော ဏာနုဗန္ဓေ-.

“ဏ” အနုဗန္ဓ (ပစ္စည်းကိုယ်ရံ) ရှိသော ပစ္စည်းတို့ နောက်မှ ဖြစ်သော် သရတို့၏ အစဖြစ်သော အ၊ ဣ၊ ဥ သရတို့သည် အစဥ်အတိုင်း အာ၊ ဧ၊ ဩ အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏။

သရာနမာဒိဘုတာ ယေ အကာရိဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ တေသံ အာဉော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ဏာနုဗန္ဓေ; ရာဃဝေါ, ဝ္ैနတေယျော, မေနိကော, ဩဠုမ္ပိကော, ဒေါဟဂ္ဂံ–-ဏာနုဗန္ဓေတိ-ကိံ? ပုရာတနော.

သရတို့၏ ရှေ့ဦးအစဖြစ်သော အသရ၊ ဣဝဏ္ဏ (ဣ၊ ဤ)၊ ဥဝဏ္ဏ (ဥ၊ ဦ) တို့သည် အစဥ်အတိုင်း အာ၊ ဧ၊ ဩ အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏။ ရာဃဝေါ၊ ဝေနတေယျော၊ မေနိကော၊ ဩဠုမ္ပိကော၊ ဒေါဟဂ္ဂံ။ “ဏအနုဗန္ဓရှိသော်” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပုရာတနော ဟူသော နေရာ၌ သရကို ဝုဒ္ဓိမပြုစေရန်။

သံယောဂေ ကွစိ-.

သံယုတ် (ဗျည်းဆင့်) ရှိသော် အချို့သော နေရာ၌လည်း-။

သရာနမာဒိဘုတာ ယေ အယုဝဏ္ဏာ တေသံ အာဉော ဟောန္တိ ကွစိ ဒေဝ သံယောဂဝိသယေ ဏာနုဗန္ဓေ;ဒေစ္စော, ကောဏ္ဍညော –-ကွစီတိ-ကိံ? ကတ္တိကေယျော.

သံယုတ် (ဗျည်းဆင့်) ရှိသော နေရာ၌လည်း သရတို့၏ ရှေ့ဦးအစဖြစ်သော အသရ၊ ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏတို့သည် အချို့သော နေရာ၌သာ “ဏ” အနုဗန္ဓရှိသော် အာ၊ ဧ၊ ဩ အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏။ ဒေစ္စော၊ ကောဏ္ဍညော။ “အချို့သောနေရာ၌ (ကွစိ)” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ကတ္တိကေယျော ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်။

မဇ္ဈေ-.

အလယ်၌လည်း-။

မဇ္ဈေ ဝတ္တမာနာနမ္ပိ အယုဝဏ္ဏာနံ အာဉော ဟောန္တိ ကွစိ; အဍ္ဎတေယျာ, ဝါသေဋ္ဌော.

အလယ်၌ ဖြစ်ကုန်သောလည်း အ, ဥ ဝဏ္ဏတို့၏ အချို့သောနေရာ၌ အာ, ဉ တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏၊ အဍ္ဎတေယျာ၊ ဝါသေဋ္ဌော။

ကောသ္ဇ္ैဇာဇ္ဇဝပါရိသဇ္ဇသုဘဇ္ဇမဒ္ဒဝါရိဿာသဘာဇည ထေယျဗာဟုသစ္စာ-.

ကောသဇ္ဇ၊ အဇ္ဇဝ၊ ပါရိသဇ္ဇ၊ သုဟဇ္ဇ၊ မဒ္ဒဝ၊ အာရိဿ၊ အာသဘ၊ အာဇည၊ ထေယျ၊ ဗာဟုသစ္စ...။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ ဏာနုဗန္ဓေ;’ကုသီတဿ ဘာဝေါ’ ကောသဇ္ဇဇံ;’ ဥဇုနော ဘာဝေါ’ အပ္ပဝံ;’ပရိသာသု သာဓု’ ပါရိသဇ္ဇော;’သုဟဒယောစ’ သုဟဇ္ဇော,’တဿ ပန ဘာဝေါ သောဟဇ္ဇံ;’မုဒုနော ဘာဝေါ’မဒ္ဒဝံ;’ဣသိနော ဣဒံ, ဘာဝေါ ဝါ’ အာရိဿံ;’ဥသဘဿ ဣဒံ, ဘာဝေါ ဝါ’ အာသဘံ;’အာဇာနီယဿ ဘာဝေါ’ သော ဧဝ ဝါ’ အာဇညံ;’ထေနဿ ဘာဝေါ, ကမ္မံ ဝါ’ ထေယျံ;’ဗဟုဿုတဿ ဘာဝေါ’ ဗာဟုသစ္စံ–-ဧတေသု ယမလက္ခဏိကံ တံ နိပါတနာ.

ဤသဒ္ဒါတို့ကို ဏအနုဗန္ဓပစ္စည်းတို့၌ နိပါတနအဖြစ်ဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။ 'ကုသီတဿ ဘာဝေါ' ကောသဇ္ဇံ၊ 'ဥဇုနော ဘာဝေါ' အဇ္ဇဝံ၊ 'ပရိသာသု သာဓု' ပါရိသဇ္ဇော၊ 'သုဟဒယော စ' သုဟဇ္ဇော၊ 'တဿ ပန ဘာဝေါ' သောဟဇ္ဇံ၊ 'မုဒုနော ဘာဝေါ' မဒ္ဒဝံ၊ 'ဣသိနော ဣဒံ၊ ဘာဝေါ ဝါ' အာရိဿံ၊ 'ဥသဘဿ ဣဒံ၊ ဘာဝေါ ဝါ' အာသဘံ၊ 'အာဇာနီယဿ ဘာဝေါ' သော ဧဝ ဝါ 'အာဇညံ'၊ 'ထေနဿ ဘာဝေါ၊ ကမ္မံ ဝါ' ထေယျံ၊ 'ဗဟုဿုတဿ ဘာဝေါ' ဗာဟုသစ္စံ။ ဤသဒ္ဒါတို့၌ အစုံရှိသော သဘောလက္ခဏာသည် နိပါတနကြောင့် ဖြစ်၏။

မနာဒီနံ သက-.

မနစသောပုဒ်တို့၏ သကာရသည် ကကာရ ဖြစ်၏။

မနာဒီနံ သက ဟောတိ ဏာနုဗန္ဓေ;’မနသိ ဘဝံ’ မာနသံ;’ဒုမ္မနသော ဘာဝေါ’ ဒေါမနဿံ; သောမနဿံ.

ဏအနုဗန္ဓရှိသော ပစ္စည်း၌ မနစသောပုဒ်တို့၏ သကာရသည် ကကာရ ဖြစ်၏။ 'မနသိ ဘဝံ' မာနသံ၊ 'ဒုမ္မနသော ဘာဝေါ' ဒေါမနဿံ၊ သောမနဿံ။

ဥဝဏ္ဏဿာဝငိ ဟောတိ; ရာဃဝေါ, ဇာမ္ဗဝံ.

ဥဝဏ္ဏ၏ ‘အဝ’ အာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ရာဃဝေါ၊ ဇာမ္ဗဝံ။

ယမှိ ဂေါဿ စ-.

ယပစ္စည်း၌ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဥဝဏ္ဏအားလည်းကောင်း...

ယကာရာဒေါ ပစ္စယ ဂ္ैဩဿုဝဏ္ဏဿ စ အဝငိ ဟောတိ; ဂဗျံ, ဂါတဗျော.

ယကာရအစရှိသော ပစ္စည်း၌ ဂေါသဒ္ဒါ၏ ဥဝဏ္ဏအားလည်းကောင်း ‘အဝ’ အာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ဂဗျံ၊ ဂါတဗျော။

လောပေါ’ဝဏ္ဏိဝဏ္ဏာနံ-.

အဝဏ္ဏ၊ ဣဝဏ္ဏတို့၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ယကာရာဒေါ ပစ္စယေ အဝဏ္ဏိဝဏ္ဏာနံ လာပေါ ဟောတိ, ဒါယ္ဇ္ैဇံ, ကာရုညံ, အာဓိပစ္စံ, ဒေပ္ပံ–-ဗဟကုလံဝိဓာနံ ကွစိ န ဟောတိ; ကိစ္စယံ.

ယကာရအစရှိသော ပစ္စည်း၌ အဝဏ္ဏ၊ ဣဝဏ္ဏတို့၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ဒါယဇ္ဇံ၊ ကာရုညံ၊ အာဓိပစ္စံ၊ ဒေပ္ပံ။ ဗဟုလဝိဓာနကြောင့် အချို့သောနေရာ၌ မဖြစ်။ ကိစ္စယံ။

ရာနုဗန္ဓေ’န္တသရာဒိဿ-.

ရအနုဗန္ဓရှိသော ပစ္စည်း၌ အဆုံးသရလျှင် အစရှိသော အစိတ်အပိုင်း၏...

အန္တော သရော အာဒိ ယဿာဝယဝဿ တဿ လောပေါ ဟောတိ ရာနုဗန္ဓေ; ကိတ္တကံ, ပေတ္တေယျံ.

ရအနုဗန္ဓရှိသော ပစ္စည်း၌ အဆုံးသရလျှင် အစရှိသော အစိတ်အပိုင်း၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ကိတ္တကံ၊ ပေတ္တေယျံ။

ကိသမဟတမိမေ ကသ္မဟာ-.

ကိသ၊ မဟတ သဒ္ဒါတို့၏ ကသ၊ မဟာ အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ကိသဿ မဟတော ဣမေ ကသ္မဟာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ကသိမာ, မဟိမာ.

ဣမပစ္စည်း၌ ကိသသဒ္ဒါ၊ မဟတသဒ္ဒါတို့၏ အစဉ်အတိုင်း ကသ၊ မဟာ အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ကသိမာ၊ မဟိမာ။

အာယုဿာယသ မန္တုမှိ-.

မန္တုပစ္စည်း၌ အာယုသဒ္ဒါ၏ အာယသအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

အာယုဿ အာယသာဒေသော ဟောတိ မန္တုမှိ; အာယသ္မာ.

မန္တုပစ္စည်း၌ အာယုသဒ္ဒါ၏ အာယသအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ အာယသ္မာ။

ဇော ဝုဒ္ဓဿိယိဎေသု-.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ ဝုဒ္ဓသဒ္ဒါ၏ ဇအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

ဝုဒ္ဓဿ ဇော ဟောတိ ဣယ္ैဋ္ဌေသု; ဇေယျော, ဇေဋ္ဌော.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ ဝုဒ္ဓသဒ္ဒါ၏ ဇအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ဇေယျော၊ ဇေဋ္ဌော။

ဗာဠှန္တိကပသတ္ထာနံ သာဓနေဒသာ-.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ ဗာဠှ၊ အန္တိက၊ ပသတ္ထ သဒ္ဒါတို့၏ သာဓ၊ နေဒ၊ သာ အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ဣယေဋ္ဌေသု ဗာဠှန္တိကပသတ္ထာနံ သာဓနေဒသာ ဟောန္တီ ယထာက္ကမံ; သာဓိယော, သာဓိဋ္ဌော; နေဒိယော, နေဒိဋ္ဌော; သေယျော, သေဋ္ဌော

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ ဗာဠှ၊ အန္တိက၊ ပသတ္ထ သဒ္ဒါတို့၏ အစဉ်အတိုင်း သာဓ၊ နေဒ၊ သာ အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ သာဓိယော၊ သာဓိဋ္ဌော၊ နေဒိယော၊ နေဒိဋ္ဌော၊ သေယျော၊ သေဋ္ဌော။

ကဏ္ကနာပ္ပယုဝါနံ-.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ အပ္ပ၊ ယုဝ သဒ္ဒါတို့၏ ကဏ၊ ကန အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ဣယေဋ္ဌေသု အပ္ပယုဝါနံ ကဏ္ကနာ ဟောန္တိ ယယထာက္ကမံ; ကဏိယော, ကဏိဋ္ဌော; ကနိယော, ကနိဋ္ဌော.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ အပ္ပ၊ ယုဝ သဒ္ဒါတို့၏ အစဉ်အတိုင်း ကဏ၊ ကန အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ကဏိယော၊ ကဏိဋ္ဌော၊ ကနိယော၊ ကနိဋ္ဌော။

လောပေါ ဝီမန္တုဝတ္တုနံ-.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ ဝီ၊ မန္တု၊ ဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဝီမန္တုဝန္တုနံ လောပေါ ဟောတိ ဣယ္ैဋ္ဌေသု?’အတိသယေန မေဓာဝီ’ မေဓိယော, မေဓိဋ္ဌော;’အတိသယေနသတိမာ’သတိယော, သတိဋ္ဌော;’အတိသယေန ဂုဏဝါ’ ဂုဏိယာ, ဂုဏိဋ္ဌော.

ဣယျ၊ ဣဋ္ဌ ပစ္စည်းတို့၌ ဝီ၊ မန္တု၊ ဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ 'အတိသယေန မေဓာဝီ' မေဓိယော၊ မေဓိဋ္ဌော။ 'အတိသယေန သတိမာ' သတိယော၊ သတိဋ္ဌော။ 'အတိသယေန ဂုဏဝါ' ဂုဏိယော၊ ဂုဏိဋ္ဌော။

သေ သ္တိအဣဿ တိဿ-.

သေပစ္စည်းနောက်ရှိသော် တိကာရ၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

သေ ပရေ သတျန္တဿ တိကာရဿ လောပေါ ဟောတိ; ဝီသံ သတံ, တိံသံ သတံ.

သေပစ္စည်းနောက်ရှိသော် တိအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါ၏ တိကာရ၏ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ဝီသံ သတံ၊ တိံသံ သတံ။

ဧတဿေဋ တ္တကေ-.

တ္တကပစ္စည်းနောက်ရှိသော် ဧတသဒ္ဒါ၏ ဧတ္တအာဒေသသည် ဖြစ်၏။

တ္တကေ ပရေ ဧတဿ ဧဋ ဟေနာတိ; ဧတ္တကံ.

တ္တကပစ္စည်းနောက်ရှိသော် ဧတသဒ္ဒါ၏ ဧတ္တအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ ဧတ္တကံ။

ဏိကဿိယော ဝါ-.

ဏိကပစ္စည်း၏ ဣယအာဒေသသည် အပြောင်းအလဲအားဖြင့် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဏိကဿဝါ ဣယော ဟောတိ; သကျပုတ္တိယော, သကျပုတ္တိကော.

ဏိကပစ္စည်း၏ အပြောင်းအလဲအားဖြင့် (ဝါ) ဣယအာဒေသသည် ဖြစ်၏။ သကျပုတ္တိယော၊ သကျပုတ္တိကော။

အဓာတုဿ ကေ’သျာဒိတော ဃေ’ဿီ-.

ဃေပစ္စည်းနောက်ရှိသော် ဓာတ်မဟုတ်သော ကကာရ၏ ရှေး၌ရှိသော အကာရအား ဣကာရသည် ဖြစ်၏။

ဃေ ပရေ အဓာတုဿ ယော ကကာရော တတော ပုဗ္ဗဿ အကာရဿ ဗကဟုလံ ဣ ဟောတိ, သဝေ ဃောန သျာဒိတော ပရော ဟောတိ; ဗာလိကာ, ကာရိကာ–-အဓာတုဿာတိ-ကိံ? သကာ; ကေတိ-ကိံ?နန္ဒနာ; အသျာဒိတောတိ-ကိံ? ဗဟုပရိဗ္ဗာဇကာ, မဓုရာ –-ဗဟုစမ္မိကာတိ ကကာရေန သျာဒိနော ဗျဝဟိတတ္တာ သိဒ္ဓံ–-ဃေတိ-ကိံ? ဗာလကော; အဿာတိ-ကိံ? ဗဟုကတ္တုကာ,သာလာ.

ဃေပစ္စည်းနောက်ရှိသော် ဓာတ်မဟုတ်သော ကကာရ၏ ရှေး၌ရှိသော အကာရအား ဗဟုလဝိဓာနဖြင့် ဣကာရသည် ဖြစ်၏။ ထိုကကာရသည် သျာဒိမှ နောင်သည် ဖြစ်အံ့။ ဗာလိကာ၊ ကာရိကာ။ 'ဓာတ်မဟုတ်သော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? သကာ။ 'ကေပစ္စည်းနောက်ရှိသော်' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? နန္ဒနာ။ 'သျာဒိမှ နောင်သော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဗဟုပရိဗ္ဗာဇကာ၊ မဓုရာ။ 'ဗဟုစမ္မိကာ' ဟူသော သဒ္ဒါ၌ ကကာရသည် သျာဒိနှင့် ခြားနားသောကြောင့် ပြီး၏။ 'ဃေပစ္စည်းနောက်ရှိသော်' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဗာလကော။ 'အကာရအား' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဗဟုကတ္တုကာ၊ သာလာ။

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ ဏာဒိကဏ္ဍော စတုတ္ထော.

ဤသို့ မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်း ဝုတ္တိ၌ စတုတ္ထမြောက် ဏာဒိကဏ်းသည် ပြီး၏။

တိဇမာနေဟိ ခသာ ခမာဝီမံသာသု-.

ခန္တီနှင့် ဝီမံသာတို့၌ တိဇ၊ မာန ဓာတ်တို့၏ ခသ ပစ္စည်းတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

ခန္တိယံ တိဇာ ဝီမံသာယံ မာနာ စ ခသပ္ပစ္စယာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တိတိက္ခာ, ဝီမံသာ–-တိတိက္ခတိ, ဝီမံသတိ. ခမာဝီမံသာ သုတိ-ကိံ? တေဇနံ, တေဇော, တေဇယတိ, မာနနံ, မာနော, မာနေတိ.

ခန္တီ၌ တိဇဓာတ်၏လည်းကောင်း၊ ဝီမံသာ၌ မာနဓာတ်၏လည်းကောင်း အစဉ်အတိုင်း ခသပစ္စည်းတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တိတိက္ခာ၊ ဝီမံသာ — တိတိက္ခတိ၊ ဝီမံသတိ။ 'ခမာဝီမံသာသု' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? တေဇနံ၊ တေဇော၊ တေဇယတိ၊ မာနနံ၊ မာနော၊ မာနေတိ။

ကိတာ တိကိစ္ဆာသံသယေသု ဇော-.

ဆေးကုခြင်း၊ ယုံမှားခြင်းတို့၌ ဖြစ်သော ကိတဓာတ်၏ ဇပစ္စည်းသည် ဖြစ်၏။

တိကိစ္ဆာယံ သံသယေ စ ဝတ္တမာနာ ကိတာ ဇော ဟောတိ–-တိကိစ္ဆာ, ဝိစိကိစ္ဆာ–-တိကိစ္ဆတိ, ဝိစိကိစ္ဆတိ–-အညတြနိကေတော, သံကေတော, ကေတနံ, ကေတော, ကေတယတိ.

ဆေးကုခြင်းနှင့် ယုံမှားခြင်းတို့၌ ဖြစ်သော ကိတဓာတ်၏ ဇပစ္စည်းသည် ဖြစ်၏။ တိကိစ္ဆာ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ — တိကိစ္ဆတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆတိ။ အခြားသော အရပ်၌ — နိကေတော၊ သံကေတော၊ ကေတနံ၊ ကေတော၊ ကေတယတိ။

နိန္ဒာယံ ဂုပဗဓာ ဗဿဘော စ-.

ကဲ့ရဲ့ခြင်း၌ ဂုပ၊ ဗဓ ဓာတ်တို့၏ ဇပစ္စည်းနှင့် ဗကာရ၏ ဘကာရ အာဒေသသည် ဖြစ်၏။

နိန္ဒာယံ ဝတ္တမာနေဟိ ဂုပဗဓေဟိ ဇော ဟောတိ; ဗဿ ဘော စ–-ဇိဂုစ္ဆာ, ဗီဘစ္ဆာ–-ဇိဂုစ္ဆတိ, ဗီဘစ္ဆတိ–-အညတြဂေါပနံ, ဂေါပေ, ပေါပေတိ, ဗဓကော.

ကဲ့ရဲ့ခြင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော ဂုပ၊ ဗဓ ဓာတ်တို့၏ ဇပစ္စည်းသည် ဖြစ်၏၊ ဗကာရ၏ ဘကာရ အာဒေသသည်လည်း ဖြစ်၏။ ဇိဂုစ္ဆာ၊ ဗီဘစ္ဆာ — ဇိဂုစ္ဆတိ၊ ဗီဘစ္ဆတိ။ အခြားသော အရပ်၌ — ဂေါပနံ၊ ဂေါပေါ၊ ဂေါပေတိ၊ ဗာဓကော။

တုံသ္မာ လောပေါ ဝိစ္ဆာယံတေ-.

တုံပစ္စည်းမှ ဝိစ္ဆာ၌ ကျေခြင်းသည် ဖြစ်၏။

တုမန္တတော ဣစ္ဆာယမတ္ထေ တေ ခသဆာ ဟောန္တိဗဟကုလံ; လောပေါ စ တုံပစ္စယဿဟောတိ သုတတ္တာ–-ဗုဘုက္ခာ, ဇိဂိံသာ, ဇိဃစ္ဆာ–-ဗုဘုက္ခတိ, ဇိဂိံသတိ, ဇိဃစ္ဆတိ–-ဣဓကသ္မာ န ဟောတိဘောတ္တုမိစ္ဆတီတိ? ပဒန္တရေနာဘိဓာနာ. တုံသ္မာတိ-ကိံ? ဘောဇနမိစ္ဆတိ. ဣစ္ဆာယန္တိ ကိံ? ဘုဉ္ဇိတုံ ဂစ္ဆတိ. ကထံ ကုလံ ပိပတိသတီတိ? ယထာ ကုလံ ပတိတုမိစ္ဆတီတိဝါကျံ ဟောတိ, ဧဝံ ဝုတ္တိပိ ဟေဿတိ; ဝါကျမေဝစရဟိ ကထံ ဟောတိ? လောကဿ တထာ ဝစနိစ္ဆာယ.

တုံအဆုံးရှိသော ပုဒ်မှ အလိုရှိခြင်းအနက်၌ ထို 'ခ' 'သ' 'ဆ' ပစ္စည်းတို့သည် အများအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ သုတ်၌ 'တုံ' ဟု ကြားရခြင်းကြောင့် တုံပစ္စည်းကို ချေခြင်းသည်လည်း ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) bubhukkhā, jigiṃsā, jighacchā၊ bubhukkhati, jigiṃsati, jighacchati တို့ ဖြစ်သည်။ 'bhottumicchati' ဟူသော ဤနေရာ၌ အဘယ်ကြောင့် (ခ သ ဆ ပစ္စည်း) မဖြစ်သနည်း ဟူမူ— အခြားပုဒ်ဖြင့် (အလိုရှိခြင်းအနက်ကို) ဟောသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ 'တုံမှ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ 'bhojanamicchati' (ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်)။ 'အလိုရှိခြင်း၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ 'bhuñjituṃ gacchati' (ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်)။ 'kulaṃ pipatisati' ဟူသော ပုဒ်သည် အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း။ 'kulaṃ patitumicchati' ဟူသော ဝါကျသည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ (pipatisati ဟူသော) ဝုတ္တိသည်လည်း ဖြစ်လိမ့်မည်။ သို့သော် ဝါကျသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း။ လောက၌ ထိုသို့ ပြောဆိုလိုခြင်း အလိုကြောင့် ဖြစ်၏။

ဤယော ကမ္မာ-.

'ကမ္မတော ဤယော' သုတ်။

ဣစ္ဆာကမ္မတော ဣစ္ဆာယမတ္ထေ ဤယပ္ပစ္စယော ဟောတိ;’ပုတ္တမိစ္ဆတိ’ ပုတ္တီယတိ–-ကမ္မာတိ-ကိံ? အအသိနေစ္ဆတိ; ဣဓ ကသ္မာ န ဟောတိ ရညော ပုတ္တမိစ္ဆတီတိ? သာပေက္ခတ္တာ; န ဟိ အညမပေက္ခမာနော အညေနသဟေကတ္ထိဘာဝမနုဘဝိတုံ သက္ကောတိ; ဣဓာပိ စရဟိ န သိယာ အတ္တနောပုတ္တမိစ္ဆတီတိ; နေဝေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗံ; န ဟိ ဘဝတိ အတ္တနောပုတ္တိယတီတိ; ကထံ စရဟိ ဝုတ္တဿ အတ္တတိယတာဝဂမျတေ? အညဿာသုတတ္တာ, ဣစ္ဆာယ စ တဗ္ဗိသယတ္တာ.

အလိုရှိခြင်းအနက်ရှိသော ကံပုဒ်မှ အလိုရှိခြင်းအနက်၌ 'ဤယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'puttamicchati' = puttīyati (သားကို အလိုရှိ၏)။ 'ကံမှ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ 'āsine icchati' (နေရာ၌ တောင့်တ၏ - ဤနေရာ၌ မဖြစ်စေရန်)။ 'rañño puttamicchati' (မင်း၏ သားကို အလိုရှိ၏) ဟူသော ဤနေရာ၌ အဘယ်ကြောင့် (ဤယပစ္စည်း) မဖြစ်သနည်း ဟူမူ— အခြားသော စကားလုံးကို ငဲ့ကွက်ရခြင်း (သာပေက္ခဖြစ်ခြင်း) ကြောင့်တည်း။ စင်စစ်သော်ကား အခြားစကားလုံးကို ငဲ့ကွက်သော ပုဒ်သည် အခြားပုဒ်နှင့် တစ်ခုတည်းသော အနက်ဖြစ်ခြင်း (ဧကတ္ထီဘာဝ) သို့ ရောက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ပေ။ သို့ဖြစ်လျှင် 'attano puttamicchati' (မိမိ၏သားကို အလိုရှိ၏) ဟူသော ဤနေရာ၌လည်း (ဤယပစ္စည်း) မဖြစ်ရာသည် မဟုတ်လော။ ဤနေရာ၌ အမှန်ပင် မဖြစ်အပ်ပေ။ 'attano puttīyati' ဟူ၍ မဖြစ်နိုင်ပေ။ သို့ဖြစ်လျှင် ပြောဆိုအပ်သော 'မိမိ၏ သားဟူသော အဖြစ်' (အတ္တတိယတာ) ကို အဘယ်သို့ သိနိုင်ပါအံ့နည်း။ အခြားသူကို မကြားရခြင်းကြောင့်၎င်း၊ အလိုရှိခြင်းသည် ထိုမိမိ၏သားကို အာရုံပြုခြင်းကြောင့်၎င်း (သိရ၏)။

ဥပမာနာစာရေ-.

'ဥပမာနာစာရေ' သုတ်။

ကမ္မတော ဥပမာနာ အာဝါရတ္ထေ ဤယော ဟောတိ;’ပုတ္တမဝါ စရတိ’ ပုတ္တီယတိ မာဏဝကံ; ဥပမာနာတိ ကိံ? ပုတ္တမာစရတိ.

နှိုင်းယှဉ်အပ်သော ကံပုဒ်မှ အလေ့အကျင့် (အာစာရ) အနက်၌ 'ဤယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'puttamiva carati' (သားကဲ့သို့ ကျင့်၏) = puttīyati māṇavakaṃ (လုလင်ကို သားကဲ့သို့ ကျင့်၏)။ 'နှိုင်းယှဉ်အပ်သော' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ 'puttamācarati' (သား၌ ကျင့်၏ - ဤ၌ မဖြစ်စေရန်)။

အာဓာရာ-.

'အာဓာရာ' သုတ်။

အာဓာရတုပမာနာအာဝါရတ္ထေ ဤယော ဟောတိ;’ကုဋိယမိဝါစရတိ’ ကုဋိယတိ ပါသာဒေ, ပါသာဒီယတိ ကုဋိယံ.

နှိုင်းယှဉ်အပ်သော အာဓာရ (တည်ရာ) ပုဒ်မှ အလေ့အကျင့် (အာစာရ) အနက်၌ 'ဤယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'kuṭiyamiva carati' = kuṭiyati pāsāde (ပြာသာဒ်၌ ကျောင်းကုဋီကဲ့သို့ ကျင့်၏)၊ pāsādīyati kuṭiyaṃ (ကျောင်းကုဋီ၌ ပြာသာဒ်ကဲ့သို့ ကျင့်၏)။

ကတ္တုတာယော-.

'ကတ္တုတာယော' သုတ်။

ကတ္တတုပမာနာ အာစာရတ္ထေ အာယော ဟောတိ;’ပဗ္ဗတောဝါ စရတိ’ပဗ္ဗတာယတိ.

နှိုင်းယှဉ်အပ်သော ကတ္တုပုဒ်မှ အလေ့အကျင့် (အာစာရ) အနက်၌ 'အာယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'pabbatova carati' = pabbatāyati (တောင်ကဲ့သို့ ကျင့်၏)။

စျတ္ထေ-.

'စျတ္ထေ' သုတ်။

ကတ္တုတော အဘုတတဗ္ဘာဝေ အာယော ဟောတိ ဗဟုလံ; ဘုသာယတိ, ပဋပဋာယတိ, လောဟိတာယတိ–-ကတ္တုတောတွေဝ-ဘုသံကရောတီတိ; ဣဟ ကသ္မာ န ဟောတိ ဘုသိ ဘဝတီတိ? ဝုတ္တတ္ထတာယ.

ကတ္တုပုဒ်မှ မဖြစ်ဖူးသေးသောအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း (အဘူတတဗ္ဘာဝ) အနက်၌ 'အာယ' ပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) bhusāyati (များစွာဖြစ်၏)၊ paṭapaṭāyati (ပဋပဋ မြည်၏)၊ lohitāyati (နီမြန်းလာ၏)။ 'ကတ္တုပုဒ်မှ' ဟု အမှန်ပင် ဆိုအပ်သောကြောင့် 'bhusaṃ karoti' ဟူသော နေရာ၌ (အာယပစ္စည်းမဖြစ်)။ 'bhusi bhavati' ဟူသော ဤနေရာ၌ အဘယ်ကြောင့် (အာယပစ္စည်း) မဖြစ်သနည်း ဟူမူ— ဟောပြီးသားအနက်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်၏ (ဝုတ္တတ္ထဖြစ်သောကြောင့်တည်း)။

သဒ္ဒါဒီတိ ကရောတိ-.

'သဒ္ဒါဒီတိ ကရောတိ' သုတ်။

သဒ္ဒါဒီဟိ ဒုတိယန္တေဟိ ကရောတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေ အာယော ဟောတိ; သဒ္ဒါယတိ, ဝေရာယတိ, ကလဟာယတိ, ဓူပါယတိ.

ဒုတိယကာရံ အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါစသော ပုဒ်တို့မှ 'ပြု၏' ဟူသော ဤအနက်၌ 'အာယ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) saddāyati (အသံပြု၏)၊ verāyati (ရန်ပြု၏)၊ kalahāyati (ခလုတ်ကန်သင်းပြု၏/ရန်ဖြစ်၏)၊ dhūpāyati (အငွေ့ထုတ်၏/မှိုင်းတိုက်၏)။

နမောတွဿော-.

'နမောတွဿော' သုတ်။

နမော ဣစ္စသ္မာ ကရောတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေ အဿော ဟောတိ; နမဿတိ တထာဂတံ.

'နမော' ဟူသော ပုဒ်မှ 'ပူဇော်မှုပြု၏' ဟူသော ဤအနက်၌ 'အဿ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'namassati tathāgataṃ' (မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပူဇော်၏)။

ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မိ-.

'ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မိံ' သုတ်။

နာမသ္မာ ဓာတွတ္ထေ ဗဟုလမိ ဟောတိ;’ဟတ္ထိနာ အတိက္ကမတိ’အတိ ဟတ္ထယတိ;’ ဝီဏာယ ဥပဂါယတိ’ ဥပဝီဏယတိ;’ဒဠဟံ ကရောတိ’ ဝိနယံ ဒဠဟယတိ;’ ဝိသုဒ္ဓါ ဟောတိ’ ရတ္တိ ဝိသုဒ္ဓယတိ;’ကုသလံ ပုစ္ဆတိ’ကုသလယတိ.

နာမ်ပုဒ်မှ ဓာတ်၏အနက်၌ 'ဣ' ပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ 'hatthinā atikkamati' = atihatthayati (ဆင်ဖြင့် လွန်မြောက်၏)၊ 'vīṇāya upagāyati' = upavīṇayati (စောင်းဖြင့် တွဲဖက်၍ သီဆို၏)၊ 'daḷahaṃ karoti' = vinayaṃ daḷahayati (ဝိနည်းကို မြဲမြံအောင် ပြု၏)၊ 'visuddhā hoti ratti' = visuddhayati (ညဉ့်သည် ကြည်လင်၏)၊ 'kusalaṃ pucchati' = kusalayati (သတင်းမေးမြန်း၏/ကျန်းမာရေးမေး၏)။

သစ္စာဒီဟာပိ-.

'သစ္စာဒီဟာပိ' သုတ်။

သစ္စာဒီဟိ ဓာတွတ္ထေ အာပိ ဟောတိ; သစ္စာပေတိ, အတ္ထာပေတိ, ဝေဒါပေတိ, သုက္ခာပေတိ သုခါပေတိ, ဒုက္ခာပေတိ.

သစ္စာစသော နာမ်ပုဒ်တို့မှ ဓာတ်၏အနက်၌ 'အာပိ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) saccāpeti (မှန်ကန်စေ၏)၊ atthāpeti (အနက်ကို ထင်ရှားစေ၏)၊ vedāpeti (သိစေ၏)၊ sukkhāpeti (ခြောက်သွေ့စေ၏)၊ sukhāpeti (ချမ်းသာစေ၏)၊ dukkhāpeti (ဆင်းရဲစေ၏)။

ကြိယတ္ထာ-.

'ကြိယတ္ထာ' သုတ်။

အယမဓိကာရော အာ သတ္ထပရိသမတ္တိယာ;’ကြိယာ အတ္ထော ယဿသော ကြိယတ္ထော’,ဓာတု.

ဤသုတ်သည် ကျမ်းပြီးဆုံးသည်တိုင်အောင် အာဏာပျံ့နှံ့သော အဓိကာရသုတ် ဖြစ်၏။ 'ကြိယာသည် အနက်ရှိသဖြင့် ကြိယတ္ထမည်၏'၊ ၎င်းသည် ဓာတ်တည်း။

စုရာဒိတော ဏိ-.

'စုရာဒိတော ဏိ' သုတ်။

စုရာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ သကတ္ထေ ဏိ ပရော ဟောတိ ဗဟုလံ; ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော–-ဧဝမညတြာပိ–-စောရယတိ, လာဠယတိ. ကထံ ရဇ္ဇံ ကာရေတီတိ? ယောဂဝိဘာဂတော.

ကြိယာအနက်ရှိသော စုရဓာတ် အစရှိသည်တို့မှ ကိုယ်ပိုင်အနက် (သကတ္ထ) ၌ 'ဏိ' ပစ္စည်းသည် နောက်၌ အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဏကာရသည် ဝုဒ္ဓိပြုခြင်း အကျိုးရှိ၏။ အခြားနေရာတို့၌လည်း ထို့အတူတည်း။ (ပုံစံများကား) corayati (ခိုး၏)၊ lāḷayati (ပွတ်သပ်၏/သာယာစေ၏)။ 'rajjaṃ kāreti' (မင်းပြု၏) ဟူသော ပုဒ်သည် အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း ဟူမူ— ယောဂဝိဘာဂ (သုတ်ကို ခွဲခြားခြင်း) အားဖြင့် ဖြစ်၏။

ပယောဇကဗျာပါရေ ဏာပိ စ-.

'ပယောဇကဗျာပါရေ ဏာပိ စ' သုတ်။

ကတ္တာရံ ယော ပယောဇယတိ တဿ ဗျာပါရေ ကြိယတ္ထာ ဏိဏာပီ ဟောန္တိ ဗဟုလံ; ကာရေတိ, ကာရာပေတိ–-နနု စ ကတ္တာပိ ကရဏာဒီနံပယောဇကောတိ တဗျာပါရေ?ပိ ဏိဏာပီ ပါပုဏန္တိ? ပယောဇကဂ္ဂဟဏသာမတ္ထိယာ န ဘဝိဿန္တိ, စုရာဒီဟိ ဝိသုံ ဝစနသာမတ္ထိယာ စ–-အာတော ဘိယျော ဏာပိယေဝ, ဏိယေ ဝုဝဏ္ဏတော, ဒွယမေဝညေဟိ.

ပြုလုပ်သူ (ကတ္တု) ကို စေခိုင်းတတ်သော စေခိုင်းသူ (ပယောဇက) ၏ လုံ့လရှိလတ်သော် ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့မှ 'ဏိ' 'ဏာပိ' ပစ္စည်းတို့သည် အများအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ (ပုံစံများကား) kāreti, kārāpeti။ ကတ္တုသည်လည်း ကရဏစသည်တို့ကို စေခိုင်းတတ်သည်ဖြစ်ရာ ထိုကတ္တု၏ လုံ့လရှိလတ်သော်လည်း 'ဏိ' 'ဏာပိ' ပစ္စည်းတို့သည် ရောက်ကုန်သည် မဟုတ်လော။ 'ပယောဇက' ဟူ၍ ကောက်ယူသော စွမ်းအားကြောင့်၎င်း၊ စုရဓာတ်စသည်တို့မှ သီးခြားဆိုအပ်သော စွမ်းအားကြောင့်၎င်း (ကတ္တု၏ လုံ့လ၌) မဖြစ်ကုန်။ အာကာရအဆုံးရှိသော ဓာတ်မှလွန်၍ 'ဏာပိ' ပစ္စည်းသာလျှင် အဖြစ်များ၏။ ဝုဝဏ္ဏ (ဥ၊ ဦ) အဆုံးရှိသော ဓာတ်မှလွန်၍ 'ဏိ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ အခြားဓာတ်တို့မှလွန်၍ ပစ္စည်းနှစ်ပါးလုံး ဖြစ်ကုန်၏။

ကျော ဘာဝကမ္မေသွပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒိသု-

'ကျော ဘာဝကမ္မေသွပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒိသု' သုတ်။

ဘာဝကမ္မဝိဟိတေသု ပရောက္ခာဝဇ္ဇိတေသု မာနန္တတျာဒိသု ပရေသုကျော ဟောတိ ကြယတ္ထာ–-န္တဂ္ဂဟဏမုတ္တရတ္ထံ; ကကာရော အဝုဒ္ဓျတ္ထော; ဧဝမုတ္တရတြာပိ–-ဌိယမာနံ, ဌိယတေ; သူယမာနံ, သူယတေ–-အပရောက္ခေသူတိ-ကိံ? ဗဘုဝ ဒေဝဒတ္တေန; ဗိဘိဒ ကုသူလော. ဘိဇ္ဇတေ ကုသူလော သယမေဝါတိဘိဇ္ဇတေတိ သဝနာ ကမ္မတာဝဂမျတေ, သယမေဝါတိ သဝနတော ကတ္တုတာ; ကတ္တုတာဝစနိစ္ဆာယန္တု-ဘိန္ဒတိကုသုလော အတ္တာနန္တိ ဘဝတိ; ဧဝမညမ္ပိ ယထာဂမမနုဂန္တဗ္ဗံ. ‘‘အပရောက္ခေသု မာနန္တတျာဒိသူ’တိ-အယမဓိကာရော အာ‘‘တနာဒိတွော‘‘အပိဝဧတေ တျာဒယော တျာဒိသု ပရဘုတေသု ကတ္တုကမ္မဘာဝဝိဟိတေသု ကျလာဒီနံ ဝိဓာနတော တေသွေဝ ဝိညယန္တီတိ-အကမ္မကေဟိ ဓာတုဟိ ကတ္တုဘာဝေသု သကမ္မကေဟိ ကတ္တုကမ္မေသုကမ္မာဝစနိစ္ဆာယံ ဘာဝေဝ ဘဝန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ–-ယဿပနဓာတုဿ ကြိယာ ကမ္မမပေက္ခတေ သောသကမ္မကော? ယဿ တု ကြိယာ ကတ္တုမတ္တမပေက္ခတေ သော အကမ္မကောတိ ဉာတဗ္ဗံ.

ဘာဝနှင့် ကမ္မတို့၌ ဝိဟိတ်အပ်ကုန်သော၊ ပရောက္ခာ (အတိတ်ဝိဘတ်) မှ ကြဉ်အပ်ကုန်သော မာန၊ အန္တ၊ တိ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိလတ်သော် ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့မှ 'ကျ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ 'အန္တ' (န္တ) ဟူ၍ ကောက်ယူခြင်းသည် အထက်သုတ်အကျိုးငှာ ဖြစ်၏။ ကကာရသည် ဝုဒ္ဓိမပြုခြင်း အကျိုးရှိ၏။ နောင်လာမည့် သုတ်တို့၌လည်း ထို့အတူတည်း။ (ပုံစံများကား) ṭhiyamānaṃ, ṭhiyate၊ sūyamānaṃ, sūyate တို့ ဖြစ်သည်။ 'အပရောက္ခေသု' (ပရောက္ခာမှ ကြဉ်အပ်သော) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ 'babhūva devadattena'၊ 'bibhida kusūlo' (ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်)။ 'bhijjate kusūlo sayameva' (စပါးကျီသည် မိမိအလိုလို ကွဲအက်၏) ဟူသော နေရာ၌ 'sayameva' ဟု ကြားရခြင်းကြောင့် ကမ္မအနက်ကို သိရ၏။ 'sayameva' ဟု ကြားရခြင်းကြောင့်ပင် ကတ္တုအဖြစ်ကိုလည်း သိရ၏။ ကတ္တုအနက်ကို ပြောဆိုလိုသော် 'bhindati kusūlo attānaṃ' (စပါးကျီသည် မိမိကိုယ်ကို ခွဲ၏) ဟု ဖြစ်၏။ ထို့အတူ အခြားအရာတို့ကိုလည်း ပါဠိတော်နည်းစနစ်အတိုင်း လိုက်နာမှတ်သားအပ်၏။ 'Aparokkhesu mānantatyādisu' ဟူသော ဤအဓိကာရ (အာဏာပျံ့နှံ့သော ပုဒ်) သည် 'tanāditvo' သုတ်တိုင်အောင် တည်၏။ ကတ္တု၊ ကမ္မ၊ ဘာဝတို့၌ ဝိဟိတ်အပ်သော 'တိ' အစရှိသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိလတ်သော် 'ကျ' အစရှိသော ပစ္စည်းတို့ကို ပြုခြင်းကြောင့် ထိုဝိဘတ်တို့၌ပင်လျှင် (ကတ္တုစသည်တို့ကို) သိအပ်ကုန်၏။ သို့ဖြစ်၍ အကမ္မကဓာတ်တို့မှ ကတ္တုနှင့် ဘာဝတို့၌၎င်း၊ သကမ္မကဓာတ်တို့မှ ကတ္တုနှင့် ကမ္မတို့၌၎င်း၊ ကမ္မကို မဟောလိုသောအခါ ဘာဝ၌သာ၎င်း ဖြစ်ကုန်၏ဟု သိအပ်ကုန်၏။ အကြင်ဓာတ်၏ ကြိယာသည် ကံကို ငဲ့ကွက်အပ်၏၊ ထိုဓာတ်သည် သကမ္မကမည်၏။ အကြင်ဓာတ်၏ ကြိယာသည် ကတ္တုမျှကိုသာ ငဲ့ကွက်အပ်၏၊ ထိုဓာတ်သည် အကမ္မကမည်၏ဟု သိအပ်၏။

ကတ္တရိ လော-.

'ကတ္တရိ လော' သုတ်။

ကတ္တရိ လော-.

'ကတ္တရိ လော' သုတ်။

ကြိယတ္ထတော အပရောက္ခေသု ကတ္တုဝိတမာနန္တတျာဒိသု လော ဟောတိ; လကာရော ‘‘ဉိလဿေ’တိ. ဝိသေသနတ္ထော–-ပစမာနော, ပစန္တော; ပဝတိ.

ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့မှ ပရောက္ခာမှ ကြဉ်အပ်ကုန်သော ကတ္တုအနက်၌ ဝိဟိတ်အပ်ကုန်သော မာန၊ အန္တ၊ တိ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိလတ်သော် 'လ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ လကာရသည် 'ñilassa' သုတ်၌ ထူးခြားစေခြင်း အကျိုးရှိ၏။ (ပုံစံများကား) pacamāno, pacanto၊ pavati (ချက်ဆဲ၊ ချက်သော၊ ချက်၏)။

မဉ္စ ရုဓာဒီနံ-.

'မဉ္စ ရုဓာဒီနံ' သုတ်။

ရုဓာဒိတော ကတ္တုဝိဟိတမာနာဒိသု လော ဟောတိ; မံ ဝါန္တ သရာ ပရော; မကာရော’နုဗန္ဓော; အကာရော ဥစ္စာရဏတွော–-ရုန္ဓမာနော, ရုန္ဓန္တော, ရုန္ဓတိ.

ရုဓစသော ဓာတ်တို့မှ ကတ္တုအနက်၌ ဝိဟိတ်အပ်သော မာနစသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိလတ်သော် 'လ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ သရ၏ နောက်၌ 'မံ' (နိဂ္ဂဟိတ်) သည်လည်း ဖြစ်၏။ မကာရသည် အနုဗန္ဓ (တွဲဖက်) ဖြစ်၏။ အကာရသည် ရွတ်ဆိုခြင်း အကျိုးရှိ၏။ (ပုံစံများကား) rundhamāno, rundhanto, rundhati (ပိတ်ဆို့ဆဲ၊ ပိတ်ဆို့သော၊ ပိတ်ဆို့၏)။

ဏဏာပျာပီဟိ ဝါ-.

'ဏဏာပျာပီဟိ ဝါ' သုတ်။

ဏိဏာပျာဖီဟိ ကတ္တုဝိဟိတမာနာဒိသု လော ဟောတိ ဝိဘာသာ; စောရယန္တော, စောရေန္တော; ကာရယန္တာ, ကာရေန္တော; ကာရာပ္ैယန္တော, ကာရာပေန္တော; သစ္စာပယန္တော, သစ္စာပေန္တော; စောရယတိ, စောရေတိ; ကာရယတိ, ကာရေတိ; ကာရာပယတိ, ကာရာပေတိ; သစ္စာပယတိ, သစ္စာပေတိ–-ဝစတ္ထိတဝိဘာသတ္ထော’ယံ ဝါ သဒ္ဒေါ; တေန မာနေ နိစ္စံ; စောရယမာနော, ကာရယမာနော, ကာရာပယမာနော, သစ္စာပယမာနော.

ဏိ၊ ဏာပိ၊ အာပိ ပစ္စည်းတို့မှ ကတ္တုအနက်၌ ဝိဟိတ်အပ်သော မာနစသော ဝိဘတ်တို့ နောက်၌ ရှိလတ်သော် 'လ' ပစ္စည်းသည် အလှည့်ကျ (ဝိဘာသာ) အားဖြင့် ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) corayanto, corento၊ kārayanto, kārento၊ kārāpayanto, kārāpento၊ saccāpayanto, saccāpento၊ corayati, coreti၊ kārayati, kāreti၊ kārāpayati, kārāpeti၊ saccāpayati, saccāpeti။ ဤသုတ်၌ 'ဝါ' သဒ္ဒါသည် ကွဲပြားသော ဝိဘာသာအနက် ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် 'မာန' ဝိဘတ် နောက်၌ ရှိလတ်သော် (လပစ္စည်းသည်) အမြဲ (နိစ္စ) ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) corayamāno, kārayamāno, kārāpayamāno, saccāpayamāno ဖြစ်၏။

ဒိပါဒီဟိ ယယက-.

'ဒိပါဒီဟိ ယယက' သုတ်။

ဒိဝါဒီဟိ လဝီသယေ ယက ဟောတိ; ဒိဗ္ဗန္တော; ဒိဗ္ဗတိ.

ဒိဝစသော ဓာတ်တို့မှ လပစ္စည်း၏ အရာ၌ 'ယက' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) dibbanto (ကစားဆဲ/ကစားသော)၊ dibbati (ကစား၏)။

တုဒါဒီဟိ ကော-.

'တုဒါဒီဟိ ကော' သုတ်။

တုဒါဒီဟိ လဝီသယေ ကော ဟောတိ; တုဒမာနော, တုဒန္တော; ကုဒတိ.

တုဒစသော ဓာတ်တို့မှ လပစ္စည်း၏ အရာ၌ 'ကော' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) tudamāno, tudanto (ထိုးဆဲ၊ ထိုးသော)၊ tudati (ထိုး၏)။

ဇျာဒီဟိ က္နာ-.

'ဇျာဒီဟိ က္ဏာ' သုတ်။

ဇိအာဒီဟိ လဝိသယေ က္နာ ဟောတိ; ဇိနန္တော, ဇိနာတိ–-ကထံ ဇယန္တော, ဇယတီနိ? ဘုဝါဒိပါဌာ.

ဇိစသော ဓာတ်တို့မှ လပစ္စည်း၏ အရာ၌ 'က္ဏာ' ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ပုံစံများကား) jinanto (အောင်ဆဲ/အောင်သော)၊ jināti (အောင်၏)။ 'jayanto, jayati' ဟူသော ပုဒ်တို့သည် အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း ဟူမူ— ဘူဝါဒိဂိုဏ်း၌ ရွတ်ဖတ်ခြင်း (ဘူဝါဒိပါဌ) ကြောင့် ဖြစ်၏။

ကျာဒီဟီ က္ဏာ-.

ကျာဒီဟိ ကဏာ။

ကီအာဒီဟိ လဝိသယေ က္ဏာ ဟောတိ; ကိဏန္တော, ကိဏာတိ.

ကီအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် လဝိဘတ်၏ အရာ၌ ကဏာပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ကိဏန္တော၊ ကိဏာတိ။

သွာဒီဟီ က္ဏော-.

သွာဒီဟိ ကဏော။

သုအာဒီဟိ လဝိသယေ က္ဏော ဟောတိ; သုဏမာနော, သုဏန္တော, သုဏောတိ; ကထံ သုဏာတီတိ? ကျာဒိပါဌာ.

သုအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် လဝိဘတ်၏ အရာ၌ ကဏောပစ္စည်း ဖြစ်၏။ သုဏမာနော၊ သုဏန္တော၊ သုဏောတိ။ သုဏာတိ ဟူသော ပုဒ်သည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်းဟူမူ ကျာဒိဂိုဏ်း၌ ဖတ်ခြင်းကြောင့် (ကျာဒိဂိုဏ်းဝင်အဖြစ် ကဏာပစ္စည်း သက်ရောက်၍) ပြီး၏။

တနာဒိတွော-.

တနာဒိတွော။

တနာဒိတော လဝိသယေ ဩ ဟောတိ; တနောတိ.

တနအစရှိသော ဓာတ်ထက် လဝိဘတ်၏ အရာ၌ ဩပစ္စည်း ဖြစ်၏။ တနောတိ။

ဘာဝကမ္မေသု တဗ္ဗာနီယာ-.

ဘာဝကမ္မေသု တဗ္ဗာနီယာ။

တဗ္ဗအနီယာ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဘာဝကမ္မေသု ဗဟုလမ္ဘဝန္တိ; ကတ္တဗ္ဗံ, ကရဏီယံ; ကတ္တဗ္ဗော ကဋော; ကရဏီယော–-ဗဟုလာ

တဗ္ဗ၊ အနီယ ပစ္စည်းတို့သည် ဓာတ်နက်၏ နောက်၌ ဘာဝကာရက၊ ကမ္မကာရကတို့၌ အများအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ကရဏီယံ၊ ကတ္တဗ္ဗော ကဋော၊ ကရဏီယော။ (ဗဟုလဂြဟဏကြောင့် အခြားကာရကတို့၌လည်း ဖြစ်၏။)

ဓိကာရာ ကရဏာဒိသုပိ ဘဝန္တိ–-သိနာနီယံ, စုဏ္ဏံ; ဒါနီယော, ဗြာဟ္မဏော; သမာဝတ္တနီယော, ဂုရု; ပဝစနီယော, ဥပဇ္ဈာယော; ဥပဋ္ဌာနီယော, သိဿော.

အာဓိကာရ (ဗဟုလဂြဟဏ) ကြောင့် ကရဏအစရှိသော ကာရကတို့၌လည်း ဖြစ်ကုန်၏။ သိနာနီယံ စုဏ္ဏံ (ရေချိုးစရာမှုန့်)၊ ဒါနီယော ဗြာဟ္မဏော (ပေးလှူထိုက်သော ပုဏ္ဏား)၊ သမာဝတ္တနီယော ဂုရု (ဆည်းကပ်ထိုက်သော ဆရာ)၊ ပဝစနီယော ဥပဇ္ဈာယော (ပြောဆိုထိုက်သော ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ)၊ ဥပဋ္ဌာနီယော သိဿော (လုပ်ကျွေးထိုက်သော တပည့်)။

ဃျဏ-.

ဃျဏ။

ဘာဝကမ္မေသု ကြိယတ္ထာ ပရော ဃျဏ ဟောတိ ဗဟုလံ; ဝါကျံ, ကာရိယံ, ဝေယျံ, ဇေယျံ.

ဓာတ်နက်၏ နောက်၌ ဘာဝကာရက၊ ကမ္မကာရကတို့၌ ဃျဏပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဝါကျံ၊ ကာရိယံ၊ ဝေယျံ၊ ဇေယျံ။

အာဿေ စ-.

အာဿေ စ။

အာတော ဃျဏ ဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု အာဿ ဧ စ; ဒေယျံ.

အာအဆုံးရှိသော ဓာတ်ထက် ဘာဝကာရက၊ ကမ္မကာရကတို့၌ ဃျဏပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ ထိုအာအက္ခရာ၏ ဧအက္ခရာအဖြစ်လည်း ဖြစ်၏။ ဒေယျံ။

ဝဒါဒီဟိ ယော-.

ဝဒါဒီဟိ ယော။

ဝဒါဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ယော ဟောတိ ဗဟုလမှာဝကမ္မေသု; ဝဇ္ဇံ, မဇ္ဇံ, ဂမ္မံ–-ဘုဇာန္တေ () ဘောဇ္ဇော, ဩဒနော; ဘောဇ္ဇာ, ယာဂု; ဘောဂ္ဂမညံ.

ဝဒအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ဘာဝကာရက၊ ကမ္မကာရကတို့၌ ယပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဝဇ္ဇံ၊ မဇ္ဇံ၊ ဂမ္မံ။ ဘုဇဓာတ်၏ အဆုံး၌- ဘောဇ္ဇော သြဒနော၊ ဘောဇ္ဇာ ယာဂု၊ ဘောဂ္ဂမညံ။

ကိစ္စဃစ္စဘစ္စဘဗ္ဗလေယျာ-.

ကိစ္စဃစ္စဘစ္စဘဗ္ဗလေယျာ။

ဧတေ သဒ္ဒါ ယပ္ပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ.

ဤ ကိစ္စ၊ ဃစ္စ၊ ဘစ္စ၊ ဘဗ္ဗ၊ လေယျ ဟူသော သဒ္ဒါတို့သည် ယပစ္စည်းအဆုံးရှိကုန်လျက် နิပါတနအဖြစ်ဖြင့် ပြီးကုန်၏။

ဂုဟာဒီဟိ ယက-.

ဂုဟာဒီဟိ ယက။

ဂုဟာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ဘာဝကမ္မေသု ယက ဟောတိ; ဂုယှံ, ဒုယှံ, သိဿော; သိဒ္ဓါ ဧဝေတေ တဗ္ဗာဒယော ပေသာတိသဂ္ဂပတ္တကာလေသုပိ ဂမျမာနေသု သာမညေန ဝိဓာနတော–-ဟောတာ ခလု ကဋော ကတ္တဗ္ဗော, ကရဏီယော, ကာရိယော, ကိစ္စော-ဧဝံ တွယာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော; ဟောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော, ဟောတော ဟိ ပတ္တော ကာလော ကဋကရဏေ–-ဧဝံ ဥဒ္ဓမုဟုတ္တိကေ’ပိ ဝတ္တမာနတော ပေသာဒိသု သိဒ္ဓါ ဧဝ–-တထာ အရဟေ ကတ္တရိ သတ္တိဝိသိဋ္ဌေ စ ပတီယမာနေ အာဝဿကာဓမိဏတာဝိသိဋ္ဌေဝ ဘာဝါဒေါ သိဒ္ဓါ–-ဥဒ္ဓ မုဟုတ္တိကတော-ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော; ဘောတာ ရဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗံ, ဘဝံ အရဟော; ဘောတာ ဘာရော ဝဟိတဗ္ဗော, ဘဝံ သတ္တော; ဘောတာ အဝဿံ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော; ဘောတာ နိက္ခော ဒါတဗ္ဗော.

ဂုဟအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ဘာဝကာရက၊ ကမ္မကာရကတို့၌ ယကပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဂုယှံ၊ ဒုယှံ၊ သိဿော။ ထို တဗ္ဗအစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည် စေခိုင်းခြင်း (ပေသ)၊ ခွင့်ပြုခြင်း (အတိသဂ္ဂ)၊ ရောက်ဆဲကာလ (ပတ္တကာလ) တို့ကို သိစေအပ်ကုန်သောအခါ၌လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကြောင့် ပြီးကုန်သည်သာ ဖြစ်၏။ "ဘောတာ ခလု ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ကရဏီယော၊ ကာရိယော၊ ကိစ္စော။ ဤသို့ သင်သည် ဖျာကို ပြုအပ်၏။ ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဖျာပြုရန် အချိန်ကျရောက်လေပြီ။" ဤသို့ အနာဂတ် (ဥဒ္ဓံမုဟုတ္တိက) ၌လည်းကောင်း၊ ပစ္စုပ္ပန် (ဝတ္တမာန) ၌လည်းကောင်း၊ စေခိုင်းခြင်း စသည်တို့၌ ပြီးသည်သာ ဖြစ်၏။ ထိုနည်းတူစွာ ထိုက်တန်သော ကတ္တား (အရဟ) ၌လည်းကောင်း၊ စွမ်းအားထူးရှိသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ မုချလိုအပ်ခြင်း (အာဝဿက)၊ ကြွေးမြီရှိခြင်း (ဓမိဏတာ) ထူးခြားသော ဘာဝစသည်တို့၌ ပြီးကုန်၏။ အနာဂတ်ကာလမှ စ၍- "ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဘောတာ ရဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗံ (အရှင်သည် မင်းအဖြစ်ကို ပြုထိုက်၏၊ အရှင်သည် ထိုက်တန်၏)၊ ဘောတာ ဘာရော ဝဟိတဗ္ဗော (အရှင်သည် ဝန်ကို ဆောင်ထိုက်၏၊ အရှင်သည် စွမ်းဆောင်နိုင်သူ ဖြစ်၏)၊ ဘောတာ အဝဿံ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော (အရှင်သည် မုချ ဖျာကို ပြုအပ်၏)၊ ဘောတာ နိက္ခော ဒါတဗ္ဗော (အရှင်သည် ရွှေဒင်္ဂါးကို ပေးရန် ကြွေးရှိ၏)။"

ကတ္တရိ လတုဏကာ-.

ကတ္တရိ လတုဏကာ။

ကတ္တရိ ကာရကေ ကြိယတ္ထာ လတုဏကာ ဘောန္တီ; ပဌိတာ, ပါဌကော–-ဗဟုလမိတွေဝ-ပါဒေဟိ ဟရီယတီ’တိ ပါဒဟာရကေ;’ဂလေစုပ္ပတီ’တိ ဂလေစောပကော–-သဒ္ဓေါ ဧဝ လတုအရဟေ သီလသာဓု ဓမ္မေသု စ သာမညဝိဟိတတတ္တာ; ဘဝံ ဗလု ကညာယ ပရိဂ္ဂယိတာ, ဘဝမေတံ အရဟတိ; သီလာဒိသု-ခလွပိ ဥပါဒါတာ ကုမာရကေ; ဂန္တာခေလော; မုဏ္ဍယိတာရော သာဝိဋ္ဌာယနာ ဝဓုံ ကတပရိဂဟံ.

ကတ္တုကာရက၌ ဓာတ်တို့ထက် လတု (တု) နှင့် ဏက ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ပဌိတာ၊ ပါဌကော။ ဗဟုလဂြဟဏကြောင့်ပင်- "ပါဒေဟိ ဟရီယတိ" ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် ပါဒဟာရကော၊ "ဂလေ စုပ္ပတိ" ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် ဂလေစောပကော။ လတုပစ္စည်းသည် ထိုက်တန်ခြင်း (အရဟ)၊ သီလရှိခြင်း၊ ကောင်းစွာပြုတတ်ခြင်း (သာဓုကာရီ) သဘောတို့၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းအပ်သောကြောင့် ဖြစ်၏။ "ဘဝံ ခလု ကညာယ ပရိဂ္ဂဟိတာ (အရှင်သည် သတို့သမီးကို သိမ်းပိုက်ခြင်းငှာ ထိုက်တန်၏၊ အရှင်သည် ဤအမှုကို ထိုက်တန်၏)။" သီလအစရှိသော အနက်တို့၌လည်း- "ဥပါဒါတာ ကုမာရကေ၊ ဂန္တာခေလော၊ မုဏ္ဍယိတာရော သာဝိဋ္ဌာယနာ ဝဓုံ ကတပရိဂဟံ။"

အာဝီ-.

အာဝီ။

ကြိယယတ္ထာ အာဝီ ဟောတိ ဗဟုလံ ကတ္တရိ; ဘယဒဿာဝီ–-အပ္ပဝီသယတာဉာပနတ္ထံ ဘိန္နယောဂကရဏံ; သာမညဝိဟိတတ္တာ သီလာဒိသု စ ဟောတေဝ.

ဓာတ်တို့ထက် ကတ္တုကာရက၌ အာဝီပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဘယဒဿာဝီ။ အခြားအရာသို့ မပြန့်ပွားစေခြင်းကို သိစေရန် သုတ္တန်ကို ခွဲခြား၍ ပြုရ၏။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းသောကြောင့် သီလအစရှိသော အနက်တို့၌လည်း ဖြစ်သည်သာတည်း။

အာသိံသာယမကော-. အာသိံသာယံ ဂမျမာနာယံ ကြိယတ္ထာ အကော ဟောတိ ကတ္တရိ;’ဇီဝတုတိ’ ဇီဝကော; နန္ဒတုတိ’ နန္ဒကော;’ဘဝတုတိ’ ဘဝကော.

အာသိံသာယမကော။ တောင့်တခြင်း (အာသိံသာ) အနက်ကို သိစေအပ်သည်ရှိသော် ကတ္တုကာရက၌ ဓာတ်တို့ထက် အကပစ္စည်း ဖြစ်၏။ "ဇီဝတု" ဟူသော အနက်ကြောင့် ဇီဝကော၊ "နန္ဒတု" ဟူသော အနက်ကြောင့် နန္ဒကော၊ "ဘဝတု" ဟူသော အနက်ကြောင့် ဘဝကော။

ကရာ ဏနော-.

ကရာ ဏနော။

ကရတော ကတ္တရိ ဏနော ဟောတိ;’ကရောတီ’တိ ကာရဏံ; ကတ္တရီတိ-ကိံ? ကရဏံ.

ကရဓာတ်ထက် ကတ္တုကာရက၌ ဏနပစ္စည်း ဖြစ်၏။ "ကရောတိ" ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုသဖြင့် ကာရဏံ။ ကတ္တား၌ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ကရဏံ (ပြုကြောင်းတရား) ၌ မဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏။

ဟာတော ဝီဟိကာလေသု-.

ဟာတော ဝီဟိကာလေသု။

ဟာတော ဝီဟိသိံ ကာလေ စဏနော ဟောတီ ကတ္တရိ; ဟာယနာ နာမ ဝီဟယော; ဟာယနော သံဝစ္ဆရော; ဝီဟိကာလေသူတိ - ကိံ? ဟာတာ.

ဟာဓာတ်ထက် စပါး (ဝီဟိ) နှင့် ကာလအနက်တို့၌ ကတ္တုကာရက၌ ဏနပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဟာယနာ ဟူသည် စပါးမျိုးတည်း၊ ဟာယနော ဟူသည် နှစ် (သံဝစ္ဆရ) ဖြစ်၏။ စပါးနှင့် ကာလတို့၌ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဟာတာ။

ဝီဒါ ကု -.

ဝီဒါ ကု။

ဝိဒသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ; ဝိဒူ, လောကဝိဒူ.

ဝိဒဓာတ်ထက် ကတ္တုကာရက၌ ကုပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဝိဒူ၊ လောကဝိဒူ။

ဝိတော ဉာတော-.

ဝိတော ဉာတော။

ဝိပုဗ္ဗာ ဉာဣစ္စသ္မာ ကု ဟောတိ ကတ္တရိ; ဝိည; ဝိတောတိ-ကိံ? ပညော.

ဝိပုဒ်ရှေ့ရှိသော ဉာဓာတ်ထက် ကတ္တုကာရက၌ ကုပစ္စည်း ဖြစ်၏ (ကု၌ ကချေ၍ ဉာကို ဉ္ညပြု)။ ဝိညူ။ ဝိပုဒ်ရှေ့ရှိသောဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပညော။

ကမ္မာ-.

ကမ္မာ။

ကမ္မတော ပရာ ဉာဣစ္စသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ; သဗ္ဗည, ကာလည.

ကမ္မပုဒ်၏ နောက်၌ရှိသော ဉာဓာတ်ထက် ကတ္တုကာရက၌ ကုပစ္စည်း ဖြစ်၏။ သဗ္ဗညူ၊ ကာလညူ။

ကွစဏ-.

ကွစဏ။

ကမ္မတော ပရာ ကြိယတ္ထာ ကွစိ အဏ ဟောတိ ကတ္တရိ; ကုမ္ဘကာရော, သရလာဝေါ, မဝ္တဇ္ဈာယော–-ဗဟကုလာဓိကာရာ ဣဟ န ဟောတိ, အာဒိစ္စံ ပဿတိ, ဟိမဝန္တံ သုဏောတိ, ဂါမံ ဂစ္ဆတိ. ကွစီတိ ကိံ? ကမ္မကရော.

ကမ္မပုဒ်၏ နောက်၌ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ကတ္တုကာရက၌ အချို့သော နေရာတို့၌ အဏပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ကုမ္ဘကာရော၊ သရလာဝေါ၊ မန္တဇ္ဈာယော။ ဗဟုလာဓိကာရ (ဗဟုလဂြဟဏ) ကြောင့် ဤအရာတို့၌ မဖြစ်ကုန်- "အာဒိစ္စံ ပဿတိ၊ ဟိမဝန္တံ သုဏောတိ၊ ဂါမံ ဂစ္ဆတိ"။ ကွစိ (အချို့) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ကမ္မကရော။

ဂမာ ရူ-.

ဂမာ ရူ။

ကမ္မတော ပရံ ဂမာ ရူ ဟောတိ ကတ္တရိ; ဝေဒဂု, ပါရဂု.

ကမ္မပုဒ်၏ နောက်၌ရှိသော ဂမုဓာတ်ထက် ကတ္တုကာရက၌ ရူပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဝေဒဂူ၊ ပါရဂူ။

သမာနညဘဝန္တယာဒိတုပမာနာ ဒိသာ ကမ္မေ ရီရိက္ခကာ-.

သမာနညဘဝန္တယာဒိတုပမာနာ ဒိသာ ကမ္မေ ရီရိက္ခကာ။

သမာနာဒီဟိ ယာဒီဟိစောပမာနေဟိ ပရာ ဒိသာ ကမ္မကာရကေ ရီရိက္ခကာ ဟောန္တိ;’ သမာနော ဝိယ ဒိဿတီ’တိ သဒီ, သဒိက္ခော, သဒိသော; အညာဒီ, အညာဒိက္ခော, အညာဒိသော; ဘဝါဒီ, ဘဝါဒိက္ခော, ဘဝါဒိသော; ယာဒီ, ယာဒိက္ခော, ယာဒိသော; တျာဒီ, တျျာဒိက္ခော, တျာဒိသော –-သမာနာဒီဟီတိ ကိံ? ရုက္ခော ဝိယ ဒိဿတိ. ဥပမာနာတိ ကိံ? သော ဒိဿတိ ကမ္မေတိ ကိံ? သော ဝိယ ပဿတီ–-ရကာရာ အန္တသရာဒိလောပတ္ထာ. ကကာရော ဧကာရာဘာဝတ္ထော.

သမာနအစရှိသော ပုဒ်တို့ထက်လည်းကောင်း၊ ယာအစရှိသော ပုဒ်တို့ထက်လည်းကောင်း၊ ဥပမာအနက်ရှိသော ပုဒ်တို့ထက်လည်းကောင်း နောက်၌ရှိသော ဒိသဓာတ်ထက် ကမ္မကာရက၌ ရီ၊ ရိက္ခ၊ က ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ "သမာနော ဝိယ ဒိဿတိ" ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုသဖြင့် သဒီ၊ သဒိက္ခော၊ သဒိသော။ အညာဒီ၊ အညာဒိက္ခော၊ အညာဒိသော။ ဘဝါဒီ၊ ဘဝါဒိက္ခော၊ ဘဝါဒိသော။ ယာဒီ၊ ယာဒိက္ခော၊ ယာဒိသော။ တျာဒီ၊ တျာဒိက္ခော၊ တျာဒိသော။ သမာနအစရှိသော ပုဒ်တို့ထက်ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ရုက္ခော ဝိယ ဒိဿတိ။ ဥပမာနတို့ထက်ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သော ဒိဿတိ။ ကမ္မကာရက၌ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သော ဝိယ ပဿတိ။ ရကာရသည် အဆုံးသရနှင့် အစသရကို ဖျက်ခြင်းအကျိုးရှိ၏။ ကကာရသည် ဧကာရမဖြစ်ခြင်း အကျိုးရှိ၏။

ဘာဝကာရကေသွဃဏ္ဃကာ-.

ဘာဝနှင့် ကာရကတို့၌ အ၊ ဃ၊ ဏ္ဃ၊ က ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အဃဏ္ဃကာ ဟောန္တိ ဗဟကုလံ; အပဂ္ဂဟော, နိဂ္ဂဟော, ကရော, ဂရော, စယော, ဇယော, ရဝေါ, ဘဝေါ, ပစော, ဝစော, အန္နဒေါ, ပုရိန္ဒဒေါ, ဤသက္ကရော, ဒုက္ကရော, သုကရော–-ဃဏ-ဘာဝေ-ပါကော- ဝါဂေါ, ဘာဝေါ. ကာရကေ’ပိ သညာယံ တာဝ-’ပဇ္ဇတေ’နေနေ’တိ ပါဒေါ;’ရုဇတီ’တိ ရောဂေါ;’ဝီသတီတိ ဝေသော;’သရတိ ကာလန္တရ’န္တိ သာရော, ထိရတ္ထော;’ဒရီယန္တေ ဧတေဘီ’တိ ဒါရာ;’ဇီရယတိ ဧတေနာ’တိ ဇာရော–-အသညာယမ္ပိ-ဒါယော, ဒတ္တော; လာဘော, လဒ္ဓေါ–-ဃ-ဝကောနိပကော–-က-ပိယော, ခိပေါ, ဘုဇော, အာယုဓံ.

ဘာဝအနက်နှင့် ကာရကအနက်တို့၌ ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် အ၊ ဃ၊ ဏ္ဃ၊ က ပစ္စည်းတို့သည် အများအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပမာ- အပဂ္ဂဟ၊ နိဂ္ဂဟ၊ ကရ၊ ဂရ၊ စယ၊ ဇယ၊ ရဝ၊ ဘဝ၊ ပစ၊ ဝစ၊ အန္နဒ၊ ပုရိန္ဒဒ၊ ဤသက္ကရ၊ ဒုက္ကရ၊ သုကရ။ ဃ၊ ဏ္ဃ ပစ္စည်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သော ဘာဝအနက်၌- ပါက၊ ဝါဂ၊ ဘာဝ။ ကာရက၌လည်း အမည် (သညာ) အနက်၌ ရှေးဦးစွာ- ‘ပဇ္ဇတေ အနေန’ ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သောကြောင့် ‘ပါဒ’ (ခြေ) မည်၏။ ‘ရုဇတိ’ ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သောကြောင့် ‘ရောဂ’ မည်၏။ ‘ဝီသတိ’ ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သောကြောင့် ‘ဝေသ’ မည်၏။ ‘သရတိ ကာလန္တရံ’ ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သောကြောင့် ခိုင်ခံ့သောအနက်ရှိသော ‘သာရ’ မည်၏။ ‘ဒရီယန္တေ ဧတေဟိ’ ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သောကြောင့် ‘ဒါရာ’ (မယား) မည်၏။ ‘ဇီရယတိ ဧတေန’ ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုအပ်သောကြောင့် ‘ဇာရ’ (လင်ငယ်) မည်၏။ အမည်မဟုတ်သော အနက် (အသညာ) ၌လည်း- ဒါယ၊ ဒတ္တ၊ လာဘ၊ လဒ္ဓ။ ဃပစ္စည်း၊ ဝကပစ္စည်း၊ နိပကပစ္စည်း၊ ကပစ္စည်းတို့၌- ပိယ၊ ခိပ၊ ဘုဇ၊ အာယုဓ။

ဒါဓာတွိ-.

ဒါဓာတ်၊ ဓာဓာတ်တို့ထက် ဣပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဒါဓာဟိ ဗဟုလမိ ဟောတိဘာဝကာရကေသု; အာဒိ, နိဓိ. ဝါလဓိ.

ဒါဓာတ်၊ ဓာဓာတ်တို့ထက် ဘာဝအနက် ကာရကအနက်တို့၌ ဣပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ- အာဒိ၊ နိဓိ၊ ဝါလဓိ။

ဝမာဒီဟထု-.

ဝမအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် အထုပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဝမာဒိဟိ ဘာဝကာရကေသွထု ဟောတိ; ဝမထု, ဝေပထု.

ဝမအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ဘာဝအနက် ကာရကအနက်တို့၌ အထုပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဝမထု၊ ဝေပထု။

ကွိ-.

ကွိပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ကြိယတ္ထာ ကွိ ဟောတိ ဗဟုလံ ဘာဝကာရကေသု–-ကကာရော ကာနု ဗန္ဓကာရိယတ္ထော–-အဘိဘု, သယမ္ဘု, ဘတ္တဂ္ဂံ, သလာကဂ္ဂံ, သဘာ, ပဘာ.

ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ဘာဝအနက် ကာရကအနက်တို့၌ ကွိပစ္စည်းသည် အများအားဖြင့် ဖြစ်၏။ ကအက္ခရာသည် ကာနုဗန္ဓ (အနုဗန္ဓဖြစ်သော ကအက္ခရာ) ၏ အကျိုးငှာ ဖြစ်၏။ ဥပမာ- အဘိဘူ၊ သယမ္ဘူ၊ ဘတ္တဂ္ဂ၊ သလာကဂ္ဂ၊ သဘာ၊ ပဘာ။

အနော-..

အနပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ကြိယတ္ထာ ဘာဝကာရကေသွနော ဟောတိ; ဂမနံ, ဒါနံ, သမ္ပဒါနံ, အပါဒါနံ, အဓိကရဏံ, စလနော, ဇလနော, ကောဓနော, ကောပနော, မဏ္ဍနော, ဘုသနော.

ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ဘာဝအနက် ကာရကအနက်တို့၌ အနပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဂမန၊ ဒါန၊ သမ္ပဒါန၊ အပါဒါန၊ အဓိကရဏ၊ စလန၊ ဇလန၊ ကောဓန၊ ကောပန၊ မဏ္ဍန၊ ဘူသန။

ဣတ္ထိယမဏက္တိကယကျာ. စ-.

ဣတ္ထိလိင်၌ အ၊ ဏ၊ တိ၊ က၊ ယ၊ ကယ၊ အာ ပစ္စည်းတို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏။

ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တ နော စ ဗဟုလံ–-အ-တိတိက္ခာ. ဝီမံသာ, ဇိဂုစ္ဆာ, ပိပါသာ, ပုတ္တီယာ, ဤဟာ, ဘိက္ခာ, အာပဒါ, မေဓာ, ဂေါဓာ–-ဏ-ကာရာ, ဟာရာ, တာရာ, ဓာရာ, အာရာ–-က္တိ-ဣဋ္ဌိ, သိဋ္ဌိ, ဘိတ္တိ, ဘတ္တိ, တန္တိ, ဘုတိ –-က- ဥဟာ, ရုဇာ, မုဒါ,–-ယက-ဝိဇ္ဇာ, ဣဇ္ဇာ–-ယ-သေယျာ, သမဇ္ဇာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ပရိစရိယာ, ဇာဂရိယာ–-အန-ကာရဏာ, ဟာရဏာ, ဝေဒနာ, ဝန္ဒနာ, ဥပါသနာ.

ဣတ္ထိလိင်၌ ဘာဝအနက်နှင့် ကာရကအနက်တို့၌ ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် အစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည် အများအားဖြင့် ဖြစ်ကုန်၏။ အပစ္စည်း၌- တိတိက္ခာ၊ ဝီမံသာ၊ ဇိဂုစ္ဆာ၊ ပိပါသာ၊ ပုတ္တီယာ၊ ဤဟာ၊ ဘိက္ခာ၊ အာပဒါ၊ မေဓာ၊ ဂေါဓာ။ ဏပစ္စည်း၌- ကာရာ၊ ဟာရာ၊ တာရာ၊ ဓာရာ၊ အာရာ။ တိပစ္စည်း၌- ဣဋ္ဌိ၊ သိဋ္ဌိ၊ ဘိတ္တိ၊ ဘတ္တိ၊ တန္တိ၊ ဘူတိ။ ကပစ္စည်း၌- ဦဟာ၊ ရုဇာ၊ မုဒါ။ ယကပစ္စည်း၌- ဝိဇ္ဇာ၊ ဣဇ္ဇာ။ ယပစ္စည်း၌- သေယျာ၊ သမဇ္ဇာ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ ပရိစရိယာ၊ ဇာဂရိယာ။ အနပစ္စည်း၌- ကာရဏာ၊ ဟာရဏာ၊ ဝေဒနာ၊ ဝန္ဒနာ၊ ဥပါသနာ။

ဇာဟာဟ-.

ဇာဓာတ်၊ ဟာဓာတ်တို့ထက် နိပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဇာဟာ ဣစ္စေတေဟိ နိ ဟောတိတ္ထိယံ; ဇာနိ, ဟာနိ.

ဇာ၊ ဟာ ဤဓာတ်တို့ထက် ဣတ္ထိလိင်၌ နိပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဇာနိ၊ ဟာနိ။

ကရာ ရိရိယော-.

ကရဓာတ်ထက် ရိရိယပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ကရတော ရိရိယော ဟောတိတ္ထိယံ;’ကရဏံ’ ကိရိယာ–-ကထံ ကြိယာတိ?’ကြိယာယ’န္တိ နိပါတနာ.

ကရဓာတ်ထက် ဣတ္ထိလိင်၌ ရိရိယပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ‘ကရဏ’ အနက်၌ ‘ကိရိယာ’ ဟု ပြီး၏။ ‘ကြိယာ’ ဟု အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း? ‘ကြိယာယံ’ ဟူသော နိပါတနနည်းဖြင့် ပြီး၏။

ဣကိတီ သရူပေ-.

သရူပအနက်၌ ဣ၊ ကိ၊ တိ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ကြိယတ္ထဿ သရူပေ’ဘိဓေယေ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဣကိတီ ဟောန္တိ; ဝစိ, ယုဓိ. ပစတိ.–-အကာရော ကကာရောတိအာဒိသု ကာရသဒ္ဒေန သမာသော, ယထာ ဧဝကာရောတိ.

ကြိယာ၏ မိမိသဘာဝ (သရူပ) အနက်ကို ဟောအပ်သည်ရှိသော် ကြိယာဓာတ်တို့၏ နောက်၌ ဣ၊ ကိ၊ တိ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပမာ- ဝစိ၊ ယုဓိ၊ ပစတိ။ အကာရ၊ ကကာရ စသည်တို့၌ ကာရသဒ္ဒါနှင့် သမတ်ပြုအပ်၏၊ ဥပမာ- ဧဝကာရ ဟု ပြုသကဲ့သို့တည်း။

သီလာဘိက္ခညာဝဿကေသု ဏိ-.

သီလ (လေ့ကျင့်ခြင်း)၊ အဘိက္ခည (အဖန်တလဲလဲ ပြုခြင်း)၊ အာဝဿက (မချွတ်မလွဲ ပြုခြင်း) တို့၌ ဏိပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ကြိယတ္ထာ ဏီ ဟောတိ သီလာဒိသု ပတီယမာနေသု; ဥဏှဘောဇိ, ခီရပါယီ, အဝဿကာရီ, သတတ္ဒါယီ.

သီလ အစရှိသောအနက်တို့ ထင်ရှားသည်ရှိသော် ကြိယာဓာတ်တို့ထက် ဏိပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဥဏှဘောဇီ၊ ခီရပါယီ၊ အဝဿကာရီ၊ သတတ်ဒါယီ။

ထာဝရိတ္တရဘင်္ဂုရဘိဒုရဘာသုရဘဿရာ-.

ထာဝရ၊ ဣတ္တရ၊ ဘင်္ဂုရ၊ ဘိဒုရ၊ ဘာသုရ၊ ဘဿရ ဟူသော ပုဒ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ သီလေ ဂမျမာနေ.

သီလအနက်ကို သိအပ်သည်ရှိသော် ဤသဒ္ဒါတို့ကို နိပါတနနည်းဖြင့် ပြီးစေအပ်ကုန်၏။

ကတ္တရိ ဘုတေ က္တဝန္တုက္တာဝီ-.

အတိတ်ကာလရှိ ကတ္တားအနက်၌ တဝန္တု၊ တာဝီ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဘုတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ က္တဝန္တုက္တာဝီ ဟောန္တီ ကတ္တရိ; ဝိဇိတဝါ, ဝိဇိတာဝီ; ဘုတေတိ အဓိကာရော ယာဝ အာဟာရတ္ထာတိ.

အတိတ်အနက်၌ တည်သော ကြိယာဓာတ်တို့ထက် ကတ္တားအနက်၌ တဝန္တု၊ တာဝီ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပမာ- ဝိဇိတဝါ၊ ဝိဇိတာဝီ။ ‘ဘူတေ’ ဟူသော အာဏာသည် ‘အာဟာရတ္ထာ’ သုတ်တိုင်အောင် အုပ်စိုး၏။

က္တော ဘာဝကမ္မေသု-.

ဘာဝအနက်နှင့် ကမ္မအနက်တို့၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဘာဝေ ကမ္မေ စ ဘုတေ က္တော ဟောတိ; အာသိတံ ဘဝတာ; ကတော ကဋော ဘဝတာ.

အတိတ်ကာလရှိ ဘာဝအနက်နှင့် ကမ္မအနက်တို့၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- အာသိတံ ဘဝတာ၊ ကတော ကဋော ဘဝတာ။

ကတ္တရီ စာရမှေ-.

ကြိယာ၏ အစပြုခြင်း၌လည်း ကတ္တားအနက်၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ကြိယာရမ္ဘေ ကတ္တရိ က္တော ဟောတ, ယထာပတ္တဉ္စ; ပကတော ဘဝံ ကဋံ; ပကတော ကဋော ဘဝတာ; ပသုတ္တော ဘဝံ; ပသုတ္တံ ဘဝတာ.

ကြိယာ၏ အစပြုခြင်း၌ ကတ္တားအနက်၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ သင့်လျော်သလိုလည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ပကတော ဘဝံ ကဋံ၊ ပကတော ကဋော ဘဝတာ၊ ပသုတ္တော ဘဝံ၊ ပသုတ္တံ ဘဝတာ။

ဌာသဝသသိလိသဃိရုဟဇရဇနီဟိ-.

ဌာ၊ အာသ၊ ဝသ၊ သိလိ၊ သဃိ၊ ရုဟ်၊ ဇရ၊ ဇနီ ဓာတ်တို့ထက် တပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဌာဒီဟိ ကတ္တရိ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ; ဥပဋ္ဌိတော ဂုရုမ္ဘဝံ, ဥပဋ္ဌိတော ဂုရု ဘောတာ; ဥပါသိတော ဂုရုမ္ဘဝံ, ဥပါသိတော ဂုရု ဘောတာ; အနုဝုသိတော ဂုရုမ္ဘဝံ, အနုဝုသိတော ဂုရု ဘောတာ; အာသိလိဋ္ဌော ဂုရုမ္ဘဝံ, အာသိလိဋ္ဌော ဂုရု ဘောတာ;

ဌာအစရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ကတ္တားအနက်၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ သင့်လျော်သလိုလည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဥပဋ္ဌိတော ဂုရုံ ဘဝံ၊ ဥပဋ္ဌိတော ဂုရု ဘောတာ၊ ဥပါသိတော ဂုရုံ ဘဝံ၊ ဥပါသိတော ဂုရု ဘောတာ၊ အနုဝုသိတော ဂုရုံ ဘဝံ၊ အနုဝုသိတော ဂုရု ဘောတာ၊ အာသိလိဋ္ဌော ဂုရုံ ဘဝံ၊ အာသိလိဋ္ဌော ဂုရု ဘောတာ။

အဓိသယိတော ခဋောပိကံ ဘဝံ, အဓိသယိတာ ခဋောပိကာ ဘောတာ; အာရုဠှော ရုက္ခံ ဘဝံ, အာရုဠှော ရုက္ခော ဘာတာ; အနုဇိဏ္ဏော ဝသလိံ ဒေဝဒတ္တော, အနုဇိဏ္ဏာ ဝသလီ ဒေဝဒတ္တေန; အနုဇာတော မာဏဝကော မာဏဝိကံ, အနုဇာတာ မာဏဝိကာ မာဏဝကေန.

ဥပမာ- အဓိသယိတော ခဋောပိကံ ဘဝံ၊ အဓိသယိတာ ခဋောပိကာ ဘောတာ၊ အာရုဠှော ရုက္ခံ ဘဝံ၊ အာရုဠှော ရုက္ခော ဘောတာ၊ အနုဇိဏ္ဏော ဝသလိံ ဒေဝဒတ္တော၊ အနုဇိဏ္ဏာ ဝသလီ ဒေဝဒတ္တေန၊ အနုဇာတော မာဏဝကော မာဏဝိကံ၊ အနုဇာတာ မာဏဝိကာ မာဏဝကေန။

ဂမနတ္ထာကမ္မကာဓာရေ စ-.

သွားခြင်းအနက်ရှိသော ဓာတ်၊ အကမ္မကဓာတ်တို့ထက် အာဓာရအနက်၌လည်းကောင်း၊ ကတ္တားအနက်၌လည်းကောင်း တပစ္စည်း ဖြစ်၏။

ဂမနတ္ထတော အကမ္မကတော စ ကြိယတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ကတ္တရိ စ ယထာပတ္တဉ္စ; ဣဒမေသံ ယာတံ, ဣဟ တေ ယာတံ, ဣဟတေဟိ ယာတံ, အယံ တေဟိ ယာတော ပထော, ဣဒမေသမာသိတံ, ဣဟ တေ အာသိတာ, ဣဟ တေဟိ အာသိတံ, ဒေဝေါ စေ ဝဋ္ဌော သမ္ပန္နာ သာလယောတိ -ကာရဏ သာမဂ္ဂိသမ္ပတ္တိ ဧတ္ထာဘိမတာ.

သွားခြင်းအနက်ရှိသော ဓာတ်၊ အကမ္မကဓာတ်တို့ထက် အာဓာရအနက်၌လည်းကောင်း၊ ကတ္တားအနက်၌လည်းကောင်း တပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ သင့်လျော်သလိုလည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဣဒမေသာံ ယာတံ၊ ဣဟ တေ ယာတံ၊ ဣဟ တေဟိ ယာတံ၊ အယံ တေဟိ ယာတော ပထော၊ ဣဒမေသာမာသိတံ၊ ဣဟ တေ အာသိတာ၊ ဣဟ တေဟိ အာသိတံ။ ‘ဒေဝေါ စေ ဝဋ္ဌော သမ္ပန္နာ သာလယော’ ဟူရာ၌ အကြောင်းတရားတို့၏ ညီညွတ်ပြည့်စုံခြင်းကို ဤနေရာ၌ အလိုရှိအပ်၏။

အာဟာရတ္ထာ-.

အာဟာရအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် တပစ္စည်း ဖြစ်၏။

အဇ္ဈောဟာရတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ; ဣဒမေသံ ဘုတ္တံ, ဣဒမေသံ ပီတံ, ဣဟ တေဟိ ဘုတ္တံ, ဣဟ တေဟိ ပီတံ, ဩဒနော တေဟိ ဘုတ္တော, ပီတမုဒကံ–-အကတ္တတ္ထော ယောဂဝိဘာဂေါ; ကထံ ပီတာ ဂါဝေါတိ?’ပီတမေသံ ဝိဇ္ဇတီ’တိပီတာ?ဗာဟုလကာ ဝါ–-ပဿိန္နောတိ ယာ ဧတ္ထ ဘုတကာလတာ တနြ က္တော; ဧဝံ ရညမ္မတော, ရညမိဋ္ဌော,ရညမ္ဗုဒ္ဓေါ, ရညံ ပူဇိတော–-ဧဝံ သီလိတော, ရက္ခိတော, ခန္တော, အာကုဋ္ဌော, ရုဋ္ဌော, ရုသိတော, အဘိဝျာဟဋော, ဒယိတော, ဟဋ္ဌော, ကန္တော, သံယတော,အမတော–-ကဋ္ဌန္တိ ဘုတတာယမေဝ; ဟေတုနော ဖလံ တွတြ ဘာဝိ.

မျိုချခြင်း အာဟာရအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် အာဓာရအနက်၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏၊ သင့်လျော်သလိုလည်း ဖြစ်၏။ ဥပမာ- ဣဒမေသာံ ဘုတ္တံ၊ ဣဒမေသာံ ပီတံ၊ ဣဟ တေဟိ ဘုတ္တံ၊ ဣဟ တေဟိ ပီတံ၊ ဩဒနော တေဟိ ဘုတ္တော၊ ပီတမုဒကံ။ ကတ္တားမဟုတ်သောအနက်၌ သုတ်ကို ခွဲခြားခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) ပြုအပ်၏။ ‘ပီတာ ဂါဝေါ’ ဟူရာ၌ အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း? ‘ပီတမေသာံ ဝိဇ္ဇတိ’ ဟု ပီတာ ပြီးသလော? သို့မဟုတ် ဗာဟုလကနည်းဖြင့် ပြီးသလော? ‘ပဿိန္နော’ ဟူသော ဤပုဒ်၌ အကြင် အတိတ်ကာလရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် ထိုအတိတ်ကာလ၌ တပစ္စည်း ဖြစ်၏။ ဤအတူ- ရညံ မတော၊ ရညံ ဣဋ္ဌော၊ ရညံ ဗုဒ္ဓေါ၊ ရညံ ပူဇိတော၊ သီလိတော၊ ရက္ခိတော၊ ခန္တော၊ အာကုဋ္ဌော၊ ရုဋ္ဌော၊ ရုသိတော၊ အဘိဗျာဟတော၊ ဒယိတော၊ ဟဋ္ဌော၊ ကန္တော၊ သံယတော၊ အမတော။ ‘ကဋ္ဌံ’ ဟူရာ၌လည်း အတိတ်ကာလ၌သာ ဖြစ်၏။ အကြောင်းတရား၏ အကျိုးသည်ကား ဤနေရာ၌ အနာဂတ် ဖြစ်လတ္တံ့။

တုံတာယေတဝေ ဘာဝေ ဘဝိဿတိ ကြိယာယံ တဒတ္ထာယံ-.

အနာဂတ်ကာလအနက်၌ ဘာဝအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့ထက် ထိုအကျိုးငှာ ဖြစ်သော ကြိယာ၌ တုံ၊ တာယေ၊ တဝေ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဘဝိဿတိအတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြယတ္ထာ ဘာဝေ တုံတာယေ တဝေ ဟောန္တိ ကြိယာယံ တဒတ္ထာယံ ပတီယမာနာယံ; ကာတုံ ဂစ္ဆတိ; ကတ္တာယေ ဂစ္ဆတိ; ကာတဝေ ဂစ္ဆတိ–-ဣစ္ဆတိ ဘောတ္တုံ ကာမေတိ ဘောတ္တုန္တိ ဣမိနာဝ သိဒ္ဓံပုနဗ္ဗိဓာနေတွိဟာပိ သိယာ ဣစ္ဆန္တော ကရောတီတိ–-ဧဝံ သက္ကောတိဘောတ္တုံ, ဇာနာတိ ဘောတ္တုံ, ဂိလာယတိ ဘောတ္တုံ, ဃဋတေ ဘောတ္တုံ, အာရဘတေ ဘောတ္တုံ, လဘတေ ဘောတ္တုံ, ပက္ကမတိ ဘောတ္တုံ, ဥဿဟတီ ဘောန္တုံ, အရဟတိ ဘောတ္တုံ, အတ္ထိ ဘောတ္တုံ, ဝိဇ္ဇတိ ဘောတ္တုံ, ဝဋ္ဋတိ ဘောတ္တုံ, ကပ္ပတိ ဘောတ္တုန္တိ–-တထာ ပါရယတိ ဘောတ္တုံ, ပဟု ဘောတ္တုံ, သမတ္ထော ဘောတ္တုံ, ပရိယတ္တော ဘောတ္တုံ, အလံ ဘောတ္တုန္တိ; ဘဝတိဿ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါ–-တထာ ကာလော ဘောတ္တုံ, သမယော ဘောတ္တုံ, ဝေလာ ဘောတ္တုန္တိ–-ယထာ-ဘောတ္တုမနော, သောတုံ သောတော, ဒဋ္ဌုံ စက္ခု. ယုဇ္ဈိတုံ ဓနု, ဝတ္တု ဇဠော, ဂန္တုံ မနော, ကတ္တုမလသောတိ–-ဥစ္စာရဏန္တု ဝတ္တာယတ္တံ–-ဘာဝေတိ ကိံ? ကရိဿာမိတိ ဂစ္ဆတိ; ကြိယာယန္တိ ကိံ? ဘိက္ခိဿံ ဣစ္စဿ ဇဋာ; တဒတ္ထာယန္တိ ကိံ ဂစ္ဆိဿတော တေ ဘဝိဿတိ ဘတ္တံ ဘောဇနာယ.

အနာဂတ်အနက်၌ တည်သော ကြိယာဓာတ်တို့ထက် ထိုအကျိုးငှာ ဖြစ်သော ကြိယာကို သိအပ်သည်ရှိသော် ဘာဝအနက်၌ တုံ၊ တာယေ၊ တဝေ ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပမာ- ကာတုံ ဂစ္ဆတိ (ပြုခြင်းငှာ သွား၏)၊ ကတ္တာယေ ဂစ္ဆတိ၊ ကာတဝေ ဂစ္ဆတိ။ ‘ဣစ္ဆတိ ဘောတ္တုံ’ (စားခြင်းငှာ အလိုရှိ၏)၊ ‘ကာမေတိ ဘောတ္တုံ’ ဟု ဤသုတ်ဖြင့်ပင် ပြီး၏။ တစ်ဖန် ပြုလုပ်အပ်သော ဝိဓိကြောင့် ‘ဣစ္ဆန္တော ကရောတိ’ ဟု ဤနေရာ၌လည်း ဖြစ်ရာ၏။ ဤအတူ သက္ကောတိ ဘောတ္တုံ (စားခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်၏)၊ ဇာနာတိ ဘောတ္တုံ၊ ဂိလာယတိ ဘောတ္တုံ၊ ဃဋတေ ဘောတ္တုံ၊ အာရဘတေ ဘောတ္တုံ၊ လဘတေ ဘောတ္တုံ၊ ပက္ကမတိ ဘောတ္တုံ၊ ဥဿဟတိ ဘောတ္တုံ၊ အရဟတိ ဘောတ္တုံ၊ အတ္ထိ ဘောတ္တုံ၊ ဝိဇ္ဇတိ ဘောတ္တုံ၊ ဝတ္တတိ ဘောတ္တုံ၊ ကပ္ပတိ ဘောတ္တုံ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ ပါရယတိ ဘောတ္တုံ၊ pahu ဘောတ္တုံ၊ သမတ္ထော ဘောတ္တုံ၊ ပရိယတ္တော ဘောတ္တုံ၊ အလံ ဘောတ္တုံ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ‘ဘဝတိ’ သဒ္ဒါသည် ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။ ထို့အတူ ကာလော ဘောတ္တုံ၊ သမယော ဘောတ္တုံ၊ ဝေလာ ဘောတ္တုံ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဥပမာ- ဘောတ္တုမနော၊ သောတုံ သောတော၊ ဒဋ္ဌုံ စက္ခု၊ ယုဇ္ဈိတုံ ဓနု၊ ဝတ္တု ဇဠော၊ ဂန္တုံ မနော၊ ကတ္တုမလသော ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ရွတ်ဆိုခြင်း (ဥစ္စာရဏ) သည်ကား ပြောဆိုသူအပေါ်၌ တည်၏။ ‘ဘာဝေ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ‘ကရိဿာမိ’ ဟု သွား၏ (ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။ ‘ကြိယာယံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ‘ဘိက္ခိဿံ’ ဟူသော ဤသူ၏ အရှုပ်အထွေး (ဇဋာ) ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ‘တဒတ္ထာယံ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? သွားလတ္တံ့သော သင့်အား စားဖွယ်ရာ ဆွမ်းသည် စားခြင်းငှာ ဖြစ်လတ္တံ့ (ဟူသော နေရာ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း)။

ပဋိသေဓေ’လံခလူနံ တူနက္တွာနက္တွာ ဝါ-.

တားမြစ်ခြင်းအနက်ရှိသော အလံ၊ ခလု သဒ္ဒါတို့၏ နောက်၌ တူန၊ တွာန၊ တွာ ပစ္စည်းတို့သည်လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်၏။

အလံခလုသဒ္ဒါနံ ပဋိသေဓတ္ထာနံပယောဂေ တုနာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ဘာဝေ; အလံ သောတုန, ခလု သောတုန; အလံ သုတွာန, ခလု သုတွာန; အလံ သုတွာ, ခလု သုတွာ; လံ သုတေန, ခလု သုတေန–-အလံ ခလူနန္တိ ကိံ? မာ ဟောတု; ပဋိသေဓေတိ ကိံ? အလံကာရော.

တားမြစ်ခြင်းအနက်ရှိသော ‘အလံ’ ‘ခလု’ သဒ္ဒါတို့နှင့် ယှဉ်စပ်ရာ၌ တုံအစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည် ဘာဝအနက်၌ အဖြစ်များကုန်၏။ (ဥပမာ-) alaṃ sotuna, khalu sotuna; alaṃ sutvāna, khalu sutvāna; alaṃ sutvā, khalu sutvā; alaṃ sutena, khalu sutena။ ‘အလံ၊ ခလု’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘Mā hotu’ (မဖြစ်ပါစေနှင့်) ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ‘တားမြစ်ခြင်းအနက်၌’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘Alaṃkāro’ (တန်ဆာဆင်ခြင်း) ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ပုဗ္ဗေကကတ္တုကာနံ-.

(ကတ္တားတစ်ခုတည်းရှိ၍ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သော ကြိယာတို့၌ တုံအစရှိသော ပစ္စည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။)

ဧကော ကတ္တာ ယေသံ ဝျာပါရာနံ တေသုယော ပုဗ္ဗော တဒတ္ထတော ကြိယတ္ထာ တုနာဒယော ဟောန္တိ ဘာဝေ; သောတုန ယာတိ, သုတွာန, သုတွာဝါ–-ဧကကတ္တုကာနန္တိ ကိံ ဘုတ္တသ္မိံ ဒေဝဒတ္တေ ယညဒတ္တော ဝဇတိ; ပုဗ္ဗာတိ ကိံ? ဘုဉ္ဇတိ စ ပစတိ စ–-အပ္ပတ္တွာ နဒိံ ပဗ္ဗတော, အတိက္ကမ္မ ပဗ္ဗတံ နဒီတိ ဘုဓာတုဿ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဘဝါ ဧကကတ္တုကတာ ပုဗ္ဗကာလတာ စ ဂမျတေ. ဘုတွာ ဘုတွာ ဂစ္ဆတီတိ ဣမိနာဝ သိဒ္ဓမာဘိက္ခညန္တု ဒိဗ္ဗစနာဝဂမျတေ–-ကထံ ဇီဝဂါဟံ အဂါဟသိ, ကာယပ္ပစာလကံ ဂစ္ဆန္တီတိအာဒိ? ဃဏန္တေန ကြိယာဝိသေသနေန သိဒ္ဓံ; ယထာ ဩဒနပါကံ သယတီတိ.

ကတ္တားတစ်ဦးတည်းရှိသော ကြိယာလုပ်ငန်းတို့တွင် ရှေးဦးစွာဖြစ်သော ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့၌ တုံအစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည် ဘာဝအနက်၌ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) sotuna yāti, sutvāna (yāti), sutvā vā (yāti)။ ‘ကတ္တားတစ်ခုတည်းရှိသော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘bhuttasmiṃ devadatte yaññadatto vajati’ (ဒေဝဒတ် စားအပ်သည်ရှိသော် ယညဒတ် သွား၏) ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ‘ရှေးဦးစွာဖြစ်သော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘bhuñjati ca pacati ca’ (စားလည်းစား၏ ချက်လည်းချက်၏) ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ‘appattvā nadiṃ pabbato’ (မြစ်သို့မရောက်ဘဲ တောင်သည်...)၊ ‘atikkamma pabbataṃ nadī’ (တောင်ကိုလွန်၍ မြစ်သည်...) ဟူသော နေရာတို့၌ ‘ဘူ’ ဓာတ်သည် ခပ်သိမ်းသောနေရာ၌ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ကတ္တားတစ်ခုတည်းဖြစ်ခြင်းနှင့် ရှေးဦးစွာဖြစ်သောကာလ ဖြစ်ခြင်းတို့ကို သိအပ်၏။ ‘Bhutvā bhutvā gacchati’ (ဖန်ဖန်စား၍ သွား၏) ဟူသောအနက်ကို ဤသုတ်ဖြင့်ပင် ပြီးစေအပ်၏။ ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်း (အာဘိက္ခည) အနက်ကိုကား နှစ်ကြိမ်ရွတ်ဆိုခြင်းဖြင့် သိအပ်၏။ ‘Jīvagāhaṃ agāhasi’ (အရှင်ဖမ်းယူ၏)၊ ‘kāyappacālakaṃ gacchanti’ (ကိုယ်ကိုလှုပ်၍ သွားကြကုန်၏) စသည်တို့သည် အသို့ပြီးသနည်း။ (ဏပစ္စည်း) အဆုံးရှိသော ကြိယာဝိသေသနဖြင့် ပြီးအပ်၏။ (ဥပမာ-) ‘odanapākaṃ sayati’ (ထမင်းချက်စဉ် အိပ်၏) ဟူသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

န္တော ကတ္တရိ ဝတ္တမာနေ-.

ပစ္စုပ္ပန်အနက်၌ ကတ္တားအနက်၌ ‘န္တ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။

စတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ န္တော ဟောတိ ကတ္တရိ; တိဋ္ဌန္တော.

ပစ္စုပ္ပန်အနက်ရှိသော ကြိယာ၌ ကတ္တားအနက်၌ ‘န္တ’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) tiṭṭhanto။

မာနော-.

‘မာန’ ပစ္စည်းလည်း (ကတ္တား၌ ပစ္စုပ္ပန်အနက်၌ ဖြစ်၏)။

ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ မာနော ဟောတိ ကတ္တရိ; တိဋ္ဌမာနော.

ပစ္စုပ္ပန်အနက်ရှိသော ကြိယာ၌ ကတ္တားအနက်၌ ‘မာန’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) tiṭṭhamāno။

ဘာဝကမ္မေသု -.

ဘာဝအနက်နှင့် ကမ္မအနက်တို့၌လည်းကောင်း (မာနပစ္စည်း ဖြစ်၏)။

ဝတ္တမာနတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဘာဝေ ကမ္မေ စ မာနော ဟောတိ; ဌီယမာနံ, ပစ္စမာနော ဩဒနော.

ပစ္စုပ္ပန်အနက်ရှိသော ကြိယာ၌ ဘာဝအနက်နှင့် ကမ္မအနက်တို့၌ ‘မာန’ ပစ္စည်း ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) ṭhīyamānaṃ, paccamāno odano။

တေ ဿပုဗ္ဗာနာဂတေ-.

အနာဂတ်အနက်၌ ထို (န္တ၊ မာန) ပစ္စည်းတို့သည် ‘သ္သ’ (ssa) ရှေ့ရှိကုန်လျက် ဖြစ်ကုန်၏။

အနာဂတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယန္ထာ တေ န္တမာနာ ဿပုဗ္ဗာ ဟောန္တိ; ဌဿန္တော, ဌဿမာနော, ဌိသိဿမာနံ, ပစ္စဿမာနော ဩဒနော.

အနာဂတ်အနက်၌ ထို ‘န္တ’ ‘မာန’ ပစ္စည်းတို့သည် ‘သ္သ’ (ssa) ရှေ့ရှိကုန်လျက် ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) ṭhassanto, ṭhassamāno, ṭhisissamānaṃ, paccassamāno odano။

ဏွာဒယော-.

ဏွုအစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည်လည်း ဖြစ်ကုန်၏။

ကြိယတ္ထာ ပရေ ဗဟကုလံ ဏွာဒယော ဟောန္တိ; စာရု, ဒါရု.

ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောက်၌ ဏွုအစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည် များစွာ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) cāru, dāru။

ခဇယာနမေကဿရောဒိ ဒွေ-.

ခ၊ ဆ၊ သ ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့၏ ရှေးဦးစွာသော ဧကဿရရုပ်သည် နှစ်ခု (ဒွိတ္တ) ဖြစ်၏။

ခဆသပ္ပစ္စယန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ပဌမမေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ; တိတိက္ခာ, ဇိဂုစ္ဆာ, ဝီမံသာ.

ခ၊ ဆ၊ သ ပစ္စည်းအဆုံးရှိသော ကြိယာဓာတ်တို့၏ ရှေးဦးစွာသော ဧကဿရသဒ္ဒါရုပ်သည် နှစ်ခု (ဒွိတ္တ) ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) titikkhā, jigucchā, vīmaṃsā။

ပရောက္ခာယဉ္စ-.

ပရောက္ခာဝိဘတ်၌လည်းကောင်း (ဧကဿရရုပ်သည် နှစ်ခုဖြစ်၏)။

ပရောက္ခာယံ ပဌမမေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ; ဇဂါမ–-စကာရော အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထော; တေနညတြာပိ ယထာဂမံ.

ပရောက္ခာဝိဘတ်နှိုက်လည်း ရှေးဦးစွာသော ဧကဿရသဒ္ဒါရုပ်သည် နှစ်ခု (ဒွိတ္တ) ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) jagāma။ စသဒ္ဒါသည် မဆိုအပ်သည်ကို သိမ်းဆည်းခြင်း အနက်ရှိ၏။ ထိုကြောင့် အခြားသော နေရာတို့၌လည်း သင့်သလို (ဒွိတ္တဖြစ်၏)။

ဇဟာတိ, ဇဟိတဗ္ဗံ, ဇဟိတုံ, ဒဒ္ဒလ္လတိ, ဝင်္ကမတိ–-လောလုပေါ, မောမုဟောတိ ဩတ္တံ’တဒမိနာဒိ’ ပါသာ.

(ဥပမာ-) jahāti, jahitabbaṃ, jahituṃ, daddallati, vaṅkamati–-lolupo, momuhoti။ ‘tadaminādi’ သုတ်ဖြင့် ‘ဩ’ အက္ခရာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း (ဒွိတ္တဖြစ်၏)။

အာဒိသ္မာ သရာ-.

အစ၌ရှိသော သရ၏ နောက်၌ရှိသော ဧကဿရသည် နှစ်ခု (ဒွိတ္ต) ဖြစ်၏။

အာဒိဘုတာ သရာ ပရမေကဿရံ ဒွေ ဟောတိ; အသိသိသတိ–-အာဒိသ္မာတိ ကိံ? ဇဇာဂါရ; သရာတိ ကိံ? ပပါစ.

အစဦး၌ဖြစ်သော သရ၏ နောက်၌ရှိသော ဧကဿရသည် နှစ်ခု (ဒွိတ္တ) ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) asisisati။ ‘အစမှ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘jajāgāra’ ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ‘သရမှ’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘papāca’ ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

န ပုန-.

တစ်ဖန် ထပ်၍ (ဒွိတ္တ) မဖြစ်။

ဂံ ဒွိဘုတံ န တံ ပုန ဒွတ္တမာပဇ္ဇတေ; တိတိက္ခသတိ, ဇိဂုစ္ဆိသတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ပြီးသော ရုပ်သည် တစ်ဖန် ထပ်၍ ဒွိတ္တအဖြစ်သို့ မရောက်။ (ဥပမာ-) titikkhasati, jigucchisati။

ယထိဋ္ဌံ သျာဒိနော-.

သျှာဒိပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါ၏ အလိုရှိအပ်သကဲ့သို့ ရှေးဦးစွာသော ဧကဿရသော်လည်းကောင်း၊ အခြားသော ဧကဿရသော်လည်းကောင်း သင့်သလို ဒွိတ္တဖြစ်၏။

သျာဒျန္တဿ ယထိဋ္ဌမေကဿရမာဒိဘုတမညံ ဝါ ယထာဂမံ ဒွိတ္တမာပဇ္ဇတေ; ပုပုတ္တိယိသတိ, ပုတိတ္တီယိသတီ, ပုတ္တီယိယိသတိ.

သျှာဒိပစ္စည်းအဆုံးရှိသော သဒ္ဒါ၏ အလိုရှိအပ်သကဲ့သို့ အစဦး၌ဖြစ်သော ဧကဿရသော်လည်းကောင်း၊ အခြားသော ဧကဿရသော်လည်းကောင်း သင့်သလို ဒွိတ္တအဖြစ်သို့ ရောက်၏။ (ဥပမာ-) puputtiyisati, putittīyisatī, puttīyiyisati။

ရဿော ပုဗ္ဗဿ-.

(ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌) ရှေ့အက္ခရာ၏ သရသည် ရဿ ဖြစ်၏။

စိတ္တေ ပုဗ္ဗဿလရော ရဿော ဟောတိ; ဒဒါတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ရှေ့အက္ခရာ၏ သရသည် ရဿ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) dadāti။

လောပေါ’နာဒိဗျဉ္ဇနဿ-.

(ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌) ရှေ့အက္ခရာ၏ အစမဟုတ်သော ဗျည်းကို ချေရ၏။

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿာဒိတော’ညဿဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ; အသိသိသတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ရှေ့အက္ခရာ၏ အစဦးမှတစ်ပါး အခြားသော ဗျည်းကို ချေရ၏။ (ဥပမာ-) asisisati။

ခဇသေသွဿိ -.

ခ၊ ဆ၊ သ ပစ္စည်းတို့၌ ရှေ့အက္ခရာ၏ ‘အ’သရသည် ‘ဣ’သရ ဖြစ်၏။

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ အဿ ဣ ဟောတိ ခဆသေသု; ပိပါသတိ–-ခဆ သေသူတိ ကိံ? ဇဟာတိ; အဿာတိ ကိံ? ဗုဘုက္ခတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ခ၊ ဆ၊ သ ပစ္စည်းတို့သည် နောက်၌ ရှိကုန်သော် ရှေ့အက္ခရာ၏ ‘အ’သရသည် ‘ဣ’သရ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) pipāsati။ ‘ခ၊ ဆ၊ သ ပစ္စည်းတို့၌’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘jahāti’ ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ ‘အ-သရ၏’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘bubhukkhati’ ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ဂုပိဿုဿ -.

‘ဂုပ္’ ဓာတ်၏ ‘ဥ’သရသည် ‘ဣ’သရ ဖြစ်၏။

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ဂုပိဿ ဥဿ ဣ ဟောတိ ခဆသေသု; ဇိဂုစ္ဆတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ခ၊ ဆ၊ သ ပစ္စည်းတို့သည် နောက်၌ ရှိကုန်သော် ရှေ့ရှိ ‘ဂုပ္’ ဓာတ်၏ ‘ဥ’သရသည် ‘ဣ’သရ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) jigucchati။

စတုတ္ထဒုတိယယာနံ တတိယပဌမာ-.

(ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌) စတုတ္ထဗျည်းနှင့် ဒုတိယဗျည်းတို့၏ အရပ်၌ တတိယဗျည်းနှင့် ပထမဗျည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗေသံ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တတိယပဌမာ ဟောန္တိ; ဗုဘုက္ခတိ. စိစ္ဆေဒ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ရှေ့အက္ခရာတို့၏ စတုတ္ထဗျည်းနှင့် ဒုတိယဗျည်းတို့၏ အရပ်၌ တတိယဗျည်းနှင့် ပထမဗျည်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) bubhukkhati, ciccheda။

ကဝဂ္ဂဟာနံ စဝဂ္ဂဇာ-.

(ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌) ရှေ့ရှိ ကဝဂ်ဗျည်းနှင့် ဟအက္ခရာတို့သည် စဝဂ်ဗျည်း ဖြစ်ကုန်၏။

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗေသံ ကဝဂ္ဂဟာနံ ဝဝဂ္ဂဇာဟောန္တိ ယထာ က္ကမံ; စုကောပ, ဇဟာတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ရှေ့အက္ခရာတို့၏ ကဝဂ်ဗျည်းနှင့် ဟအက္ခရာတို့သည် အစဉ်အတိုင်း စဝဂ်ဗျည်း ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) cukopa, jahāti။

မာနဿဝီ ပရဿ စ မံ-.

(ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌) ရှေ့အက္ခရာဖြစ်သော ‘မာန’ ၏ အရပ်၌ ‘ဝီ’ ဖြစ်၏၊ နောက်အက္ခရာ၏ အရပ်၌လည်း ‘မံ’ ဖြစ်၏။

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿမာနဿ ဝီ ဟောတိ, ပရဿစ မံ; ဝီမံသတိ.

ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ရှေ့အက္ခရာဖြစ်သော ‘မာန’ ၏ အရပ်၌ ‘ဝီ’ ဖြစ်၏၊ နောက်အက္ခရာ၏ အရပ်၌လည်း ‘မံ’ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) vīmaṃsati။

ကိတဿာသံသယေတိ ဝါ-.

ယုံမှားခြင်း (သံသယ) မှတစ်ပါးသော အနက်၌ ‘ကိတ်’ ဓာတ်၏ ရှေ့အက္ခရာသည် ဝါ ဒွိတ္တဖြစ်၏။

သံသယတော’ညသ္မိံ စတ္တမာနဿဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ကိတဿဝါတိ ဟောတိ; တိကိစ္ဆတိ. စိကိစ္ဆတိ–-အသံသယေတိ ကိံ? ဝိစိကိစ္ဆတိ.

ယုံမှားခြင်း (သံသယ) မှတစ်ပါးသော အနက်၌ ဒွိတ္တဖြစ်ရာ၌ ရှေ့အက္ခရာဖြစ်သော ‘ကိတ်’ ဓာတ်၏ အရပ်၌ ‘တိ’ (သို့မဟုတ် ‘စိ’) ဝါ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) tikicchati, cikicchati။ ‘ယုံမှားခြင်းမဟုတ်သော အနက်၌’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ‘vicikicchati’ (ယုံမှားခြင်းရှိ၏) ဟူသော နေရာမျိုး၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ယုဝဏ္ဏာနမ္ဉောပ္ပစ္စယေ-.

(သုတ်နက်) ယုဝဏ္ဏာနမညောပ္ပစ္စယေ။

ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ဉော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပစ္စယေ; စေတဗ္ဗံ, နေတဗ္ဗံ, သောတဗ္ဗံ, ဘဝိတဗ္ဗံ.

ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ဣဝဏ္ဏ ဥဝဏ္ဏအဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့၏ (ဣဝဏ္ဏ ဥဝဏ္ဏတို့သည်) အစဉ်အတိုင်း အေ ဩ ဟူသော ဂုဏ်ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) စေတဗ္ဗံ၊ နေတဗ္ဗံ၊ သောတဗ္ဗံ၊ ဘဝိတဗ္ဗံ။

လဟုဿုပန္တဿ-.

(သုတ်နက်) လဟုဿုပန္တဿ။

လဟုဘုတဿ ဥပန္တဿ ယုဝဏ္ဏဿ ဉော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဧသိတဗ္ဗံ, ကောသိတဗ္ဗံ–-လဟုဿာတိကိံ? ဓူပိတာ; ဥပန္တဿာတိ-ကိံ? ရုန္ဓတိ.

လဟုဖြစ်သော ဥပဓာတ် (နောင်ဖျား၌ရှိသော အက္ခရာ) ဖြစ်သော ဣဝဏ္ဏ ဥဝဏ္ဏတို့၏ အစဉ်အတိုင်း အေ ဩ တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) ဧသိတဗ္ဗံ၊ ကောသိတဗ္ဗံ။ “လဟုဿ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဓူပိတာ (ဂုဏ်မဖြစ်)။ “ဥပန္တဿ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ရုန္ဓတိ။

အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ -.

(သုတ်နက်) အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ။

ဏကာရာနုဗန္ဓေ ပစ္စယေ ပရေ ဥပန္တဿ အကာရဿ အာဟောတိ; ကာရကော.

ဏကာရ အနုဗန္ဓ (ဏသတ်) ရှိသော ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ဥပဓာတ်ဖြစ်သော အကာရ၏ အာကာရ (ဝုဒ္ဓိ) သည် ဖြစ်၏။ (သာဓက) ကာရကော။

န တေ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသု-.

(သုတ်နက်) န တေ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသု။

တေ ဉောအာ ကာနုဗန္ဓေ နာဂမေ စ န ဟောန္တိ; စိတော, သုတော, ဒိဋ္ဌော, ပုဋ္ဌော–-နာဂမေ ဝနာဒိနာ. –-စိနိတဗ္ဗံ, ဝိနိတုံ; သုဏိတဗ္ဗံ, သုဏိတုံ; ပါပုဏိတဗ္ဗံ, ပါပုဏိတုံ; ဓုနိတဗ္ဗံ, ဓုနိတုံ, ဓုနနံ, ဓုနယိတဗ္ဗံ, ဓုနာပေတဗ္ဗံ, ဓုနယိတုံ,ဓုနာပေတုံ, ဓုနယနံ, ဓုနာပနံ, ဓုနယတိ, ဓုနာပေတိ; ပီနေတဗ္ဗံ, ပီနယိတုံ, ပီနနံ, ပီနိတုံ, ပီနယတိ; သုနောတိ; သိနောတိ; ဒုနောတိ; ဟိနောတိ; ပဟိဏိတဗ္ဗံ, ပဟိဏိတုံ, ပဟိဏနံ.

ထို ဂုဏ် (အေ၊ ဩ) နှင့် ဝုဒ္ဓိ (အာ) တို့သည် ကသတ်ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ ဣဒါဂမနှောင်းသောအခါ၌လည်းကောင်း မဖြစ်ကုန်။ (ကသတ်ပစ္စည်း၌ သာဓက) စိတော၊ သုတော၊ ဒိဋ္ဌော၊ ပုဋ္ဌော။ “ဝနာဒိနာ” စသည်ဖြင့် ဣဒါဂမရှိသောအခါ၌လည်းကောင်း မဖြစ်ကုန်။ (သာဓက) စိနိတဗ္ဗံ၊ ဝိနိတုံ၊ သုဏိတဗ္ဗံ၊ သုဏိတုံ၊ ပါပုဏိတဗ္ဗံ၊ ပါပုဏိတုံ၊ ဓုနိတဗ္ဗံ၊ ဓုနိတုံ၊ ဓုနနံ၊ ဓုနယိတဗ္ဗံ၊ ဓုနာပေတဗ္ဗံ၊ ဓုနယိတုံ၊ ဓုနာပေတုံ၊ ဓုနယနံ၊ ဓုနာပနံ၊ ဓုနယတိ၊ ဓုနာပေတိ၊ ပီနေတဗ္ဗံ၊ ပီနယိတုံ၊ ပီနနံ၊ ပီနိတုံ၊ ပီနယတိ၊ သုဏောတိ၊ သိဏောတိ၊ ဒုဏောတိ၊ ဟိဏောတိ၊ ပဟိဏိတဗ္ဗံ၊ ပဟိဏိတုံ၊ ပဟိဏနံ။

ဝါ ကွဝိ-.

(သုတ်နက်) ဝါ ကွစိ။

တေ ကွစိ ဝါ န ဟောန္တိ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသု; မုဒိတော မောဒိတော; ရုဒိတံ, ရောဒိတံ.

ထိုဂုဏ်နှင့် ဝုဒ္ဓိတို့သည် ကသတ်ပစ္စည်းနှင့် ဣဒါဂမတို့၌ အချို့သောနေရာ၌ ဝိကပ်အားဖြင့် မဖြစ်ကုန်။ (သာဓက) မုဒိတော - မောဒိတော၊ ရုဒိတံ - ရောဒိတံ။

အညတြာပိ-.

(သုတ်နက်) အညတြာပိ။

ကာနုဗန္ဓနာဂမတော’ညသ္မိမ္ပိ တေ ကွစိ န ဟောန္တိ; ခိပကော, ပနုဒနံ, ဝဓကော.

ကသတ်ပစ္စည်းနှင့် ဣဒါဂမတို့မှ တစ်ပါးသော နေရာ၌လည်း ထိုဂုဏ်နှင့် ဝုဒ္ဓိတို့သည် အချို့၌ မဖြစ်ကုန်။ (သာဓက) ခိပကော၊ ပနုဒနံ၊ ဝဓကော။

ပျေ သိဿာ-.

(သုတ်နက်) ပျေ သိဿာ။

သိဿ အာတိ ပျာဒေသေ; နိဿာယ.

ပျပစ္စည်း အာဒေသဖြစ်သောအခါ သိဓာတ်၏ (အန္တအက္ခရာသည်) အာကာရ ဖြစ်၏။ (သာဓက) နိဿာယ။

ဉောနမယဝါ သရေ-.

(သုတ်နက်) ညောနမယဝါ သရေ။

သရေ ပရေ ဉောနမယဝါ ဟောန္တိ; ဇယော, ဘဝေါ–-သရေတိ ကိံ? ဇေတိ; အနုဘောတိ.

သရနှောင်းသောအခါ ဂုဏ်ဖြစ်သော အေ ဩ တို့၏ အယ အဝ တို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) ဇယော၊ ဘဝေါ။ “သရေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဇေတိ၊ အနုဘောတိ။

အာယာဝါ ဏာနုဗန္ဓေ-.

(သုတ်နက်) အာယာဝါ ဏာနုဗန္ဓေ။

ဉောနမာယာဝါ ဟောန္တိ သရာဒေါဏာနုဗန္ဓေ; နာယယတိ, ဘာဝယတိ. သယာပေတွာတိအာဒိသုရဿတ္တံ.

သရအစရှိသော ဏသတ်ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ညော (အေ ဩ) တို့၏ အာယ အာဝ တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) နာယယတိ၊ ဘာဝယတိ။ “သယာပေတွာ” စသည်တို့၌ကား ရဿဖြစ်ခြင်း ဖြစ်၏။

အာဿာဏာပိမှိ ယုက-.

(သုတ်နက်) အာဿာဏာပိမှိ ယုက။

အာကာရန္တဿ ကြိယတ္ထဿ ယုက ဟောတိ ဏာပိတော’ညသ္မိံ ဏာနုဗန္ဓေ; ဒါယကော–-ဏာနုဗန္ဓေတွေဝ? ဒါနံ. အဏာပိမှီတိ ကိံ? ဒါပယတိ.

ဏာပိပစ္စည်းမှတစ်ပါးသော ဏသတ်ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ အာကာရအဆုံးရှိသော ဓာတ်၏ ယုကာဂမသည် ဖြစ်၏။ (သာဓက) ဒါယကော။ “ဏာနုဗန္ဓေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒါနံ။ “အဏာပိမှိ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒါပယတိ။

ပဒါဒီနံ ကွစိ-.

(သုတ်နက်) ပဒါဒီနံ ကွစိ။

ပဒါဒီနံ ယုက ဟောတိ ကွစိ; နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, နိပဇ္ဇိတုံ, နိပဇ္ဇနံ, ပမဇ္ဇိတဗ္ဗံ, ပမဇ္ဇိတုံ, ပမဇ္ဇနံ–-ကွစီတိ ကိံ? ပါဒေါ.

ပဒအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ ယုကာဂမသည် အချို့သောနေရာ၌ ဖြစ်၏။ (သာဓက) နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ နိပဇ္ဇိတုံ၊ နိပဇ္ဇနံ၊ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ပမဇ္ဇိတုံ၊ ပမဇ္ဇနံ။ “ကွစိ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပါဒေါ။

မံ ဝါ ရုဓာဒီနံ-.

(သုတ်နက်) မံ ဝါ ရုဓာဒီနံ။

ရုဓာဒီနံ ကွစိ မံ ဝါ ဟောတိ; ရုန္ဓိတုံ, ရုဇ္ဈိတုံ–-ကွစိတွေဝ? နိရောဓော.

ရုဓအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ အချို့သောနေရာ၌ ‘မံ’ (နိဂ္ဂဟိတ်) သည် ဝိကပ်အားဖြင့် ဖြစ်၏။ (သာဓက) ရုန္ဓိတုံ၊ ရုဇ္ဈိတုံ။ “ကွစိ” ဟုသာ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ နိရောဓော။

ကွမှိ လောပေါ’န္တဗျဉ္ဇနဿ-.

(သုတ်နက်) ကွမှိ လောပေါန္တဗျဉ္ဇနဿ။

အန္တဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ ကွမှိ;’ဘတ္တံ ဃသန္တိ, ဂဏှန္တိ ဝါဧတ္ထာ’တိ ဘတ္တဂ္ဂံ.

ကွပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ဓာတ်၏ အဆုံးဗျည်းကို ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ “ဘတ္တံ ဃသန္တိ၊ ဂဏှန္တိ ဝါ ဧတ္ထာ” ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ကြောင့် “ဘတ္တဂ္ဂံ” ဟု ဖြစ်၏။

ပရရူပမယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ-.

(သုတ်နက်) ပရရူပမယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ။

ကြိယတ္ထာနမန္တဗျဉ္ဇနဿ ပရရူပံ ဟောတိ ယကာရတော’ညသ္မိံ ဗျဉ္ဇနေ; ဟေတ္တဗ္ဗံ; ဗျဉ္ဇနေတိ ကိံ? ဘိန္ဒိတဗ္ဗံ. အယကာရေတိ ကိံ? ဘိဇ္ဇတိ.

ယကာရမှတစ်ပါးသော ဗျည်းနှောင်းသောအခါ ဓာတ်တို့၏ အဆုံးဗျည်းသည် ပရရူပ (နောက်ဗျည်းနှင့် တူသောပုံစံ) ဖြစ်၏။ (သာဓက) ဟေတ္တဗ္ဗံ။ “ဗျဉ္ဇနေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဘိန္ဒိတဗ္ဗံ။ “အယကာရေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဘိဇ္ဇတိ။

မနာနံ နိဂ္ဂဟီတံ-.

(သုတ်နက်) မနာနံ နိဂ္ဂဟီတံ။

မကာရနကာရန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ နိဂ္ဂဟီတံ ဟောတယယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ; ဂန္တဗ္ဗံ, ဇင်္ဃာ. ဗျဉ္ဇနေတွေဝ? ဂမနံ; အယ ကာရေတွေဝ? ဂမျတေ.

မကာရ နကာရ အဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့၏ ယကာရမှတစ်ပါးသော ဗျည်းနှောင်းသောအခါ နိဂ္ဂဟိတ်သည် ဖြစ်၏။ (သာဓက) ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဇင်္ဃာ။ “ဗျဉ္ဇနေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဂမနံ။ “အယကာရေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဂမျတေ။

န ဗြူဿော-.

(သုတ်နက်) န ဗြူဿော။

ဗြူဿ ဩ န ဟောတိ ဗျဉ္ဇနေ; ဗြူမိ. ဗျဉ္ဇနေတွေဝ? အဗြဝိ.

ဗျည်းနှောင်းသောအခါ ဗြူဓာတ်၏ ဩဂုဏ်သည် မဖြစ်။ (သာဓက) ဗြူမိ။ “ဗျဉ္ဇနေ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အဗြဝိ။

ကဂါ စဇာနံ ဃာနုဗန္ဓေ-.

(သုတ်နက်) ကဂါ စဇာနံ ဃာနုဗန္ဓေ။

ဃာနုဗန္ဓေ စကာရဇကာရန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ ကဂါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; ဝါကျံ, ဘာဂျံ.

ဃသတ်ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ စကာရ ဇကာရအဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့၏ (စကာရ ဇကာရတို့သည်) အစဉ်အတိုင်း ကကာရ ဂကာရ ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) ဝါကျံ၊ ဘာဂျံ။

ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ-.

(သုတ်နက်) ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ။

ဟနဿ ဃာတော ဟောတိ ဏာနုဗန္ဓေ; အာဃာတော.

ဏသတ်ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ဟနဓာတ်၏ ဃာတ (အာဒေသ) သည် ဖြစ်၏။ (သာဓက) အာဃာတော။

ကွိမှီ ဃော ပရိပစ္စသမောဟိ-.

(သုတ်နက်) ကွိမှီ ဃော ပရိပစ္စသမောဟိ။

ပဌျာဒီဟိ ပရဿဟနဿဃော ဟောတိ ကွိမှိ; ပလိဃော, ပဋိဃော, အဃံ-ရဿတ္တံ နိပါတနာ;သံဃော, ဩဃော.

ပတိ (ပဠိ) အစရှိသည်တို့၏ နောက်၌ရှိသော ဟနဓာတ်၏ ကွိပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ‘ဃ’ (ဃော) အာဒေသသည် ဖြစ်၏။ (သာဓက) ပလိဃော၊ ပဋိဃော၊ အဃံ (နိပါတအားဖြင့် ရဿဖြစ်ခြင်း)၊ သံဃော၊ ဩဃော။

ပရဿ ဃံ သေ-.

(သုတ်နက်) ပရဿ ဃံ သေ။

ဒွိတ္တေ ပရဿ ဟနဿ ဃံ ဟောတိ သေ; ဇိဃံသာ.

ဒွေးဘော်ဖြစ်ပြီးနောက် နောက်၌ရှိသော ဟနဓာတ်၏ ‘သ’ ပစ္စည်းနှောင်းသောအခါ ‘ဃံ’ ဖြစ်၏။ (သာဓက) ဇိဃံသာ။

ဇိဟရာနံ ဂိံ-.

ဇိဟရ်ဓာတ်တို့၏ (ဒွေဘော်၌ ရှေ့အက္ခရာအား) ဂိ အပြု ဖြစ်၏။

ဒွိတ္တေ ပရေသံ ဇိဟရာနံ ဂိံ ဟောတိ သေ; ဝိဇိဂိံသာ, ဇိဂိံသာ.

ဒွေဘော်ရှိလတ်သော် နောက်၌ရှိကုန်သော ဇိဟရ်ဓာတ်တို့၏ (ရှေ့အက္ခရာအား) သ ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဂိ အပြု ဖြစ်၏။ ဝိဇိဂီသာ၊ ဇိဂီသာ။

ဓာဿ ဟော-.

ဓာဓာတ်၏ (ရှေ့အက္ခရာအား) ဟ အပြု ဖြစ်၏။

ဒွိတ္တေ ပရဿ ဓာဿ ဟ ဟောတိ; ဒဟတိ.

ဒွေဘော်ရှိလတ်သော် နောက်၌ရှိသော ဓာဓာတ်၏ (ရှေ့အက္ခရာအား) ဟ အပြု ဖြစ်၏။ ဒဟတိ။

ဏိမှိ ဒီဃော ဒုသဿ-.

ဏ ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဒုသ်ဓာတ်၏ (အက္ခရာအား) ဒီဃ ဖြစ်၏။

ဒုသဿဒီဃော ဟောတိ ဏိမှီ; ဒူသိတော–-ဏိမှီတိ ကိံ? ဒုဋ္ဌော.

ဏ ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဒုသ်ဓာတ်၏ (အက္ခရာအား) ဒီဃ ဖြစ်၏။ ဒူသိတော။ "ဏိမှီ" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဒုဋ္ဌော။

ဂုဟိဿ သရေ-

သရနောင်ရှိသော် ဂုဟ်ဓာတ်၏ (အက္ခရာအား ဒီဃ ဖြစ်၏)။

ဂုဟိဿ ဒီဃော ဟောတိ သရေ; နိဂုဟနံ–-သရေတိ ကိံ? ဂုယှံ.

သရနောင်ရှိသော် ဂုဟ်ဓာတ်၏ (အက္ခရာအား) ဒီဃ ဖြစ်၏။ နိဂူဟနံ။ "သရေ" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဂုယှံ။

မုဟဗဟာနဉ္စ တေ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ-.

မုဟ်ဓာတ်၊ ဗဟ်ဓာတ်တို့၏လည်းကောင်း၊ တအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် တွာန၊ တွာပစ္စည်းတို့ကို ကြဉ်၍ (ဒီဃ ဖြစ်၏)။

မုဟဗဟာနံ ဂုဟိဿ စ ဒီဃော ဟောတိ တကာရာဒေါ ကာနုဗန္ဓေတွာနတွာဝဇ္ဇိတေ; မူဠှော, ဗာဠေဟာ, ဂုဠှော–-နေတိ ကိံ? မုယဟတိ. ကာနုဗန္ဓေတိ ကိံ? မု-ဟိတဗ္ဗံ. အတွေတိ ကိံ? မုယှိတွာန, မုယှိတွာ, ကာနုဗန္ဓေတွေတိ အယမဓိကာရော ယာဝ သာသဿသိသွေ‘‘တိ.

မုဟ်ဓာတ်၊ ဗဟ်ဓာတ်တို့၏လည်းကောင်း၊ ဂုဟ်ဓာတ်၏လည်းကောင်း တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော၊ တွာနနှင့် တွာပစ္စည်းတို့ကို ကြဉ်အပ်သော ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဒီဃ ဖြစ်၏။ မူဠှော၊ ဗါဠှော၊ ဂူဠှော။ "န" ဟု အဘယ်ကြောင့် (ကြဉ်) သနည်း။ မုယှတိ။ "ကာနုဗန္ဓေ" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ မုဟိတဗ္ဗံ။ "အတွေ" ဟု အဘယ်ကြောင့် (ကြဉ်) သနည်း။ မုယှိတွာန၊ မုယှိတွာ။ "ကာနုဗန္ဓေ တွေ" ဟူသော ဤအဓိကာရသည် "သာသဿ သိသွေ" ဟူသော သုတ်တိုင်အောင် (ပျံ့နှံ့) ၏။

ဝဟဿုဿ-.

ဝဟ်ဓာတ်၏ (အ) အား ဥ အပြုနှင့် ဒီဃ ဖြစ်၏။

ဝဟဿ္ौဿ ဒီဃော ဟောတိ တေ ကာနုဗန္ဓေ တွာနတွာဝဇ္ဇိတေ; စူဠှော.

တအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော၊ တွာနနှင့် တွာပစ္စည်းတို့ကို ကြဉ်အပ်သော ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဝဟ်ဓာတ်၏ (အ) အား ဥ အပြုနှင့် ဒီဃ ဖြစ်၏။ စူဠှော။

ဓာဿ ဟိ-.

ဓာဓာတ်၏ (အာ) အား ဟိ အပြု ဖြစ်၏။

ဓာ ဓာရဏေနိမဿ ဟိ ဟောတိ တေ ကာနုဗန္ဓေ တွာနတွာ ဝဇ္ဇိတေ; နိဟိတော, နိဟိတဝါ.

ဆောင်ခြင်းအနက်ရှိသော ဤဓာဓာတ်၏ (အာ) အား တအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော၊ တွာနနှင့် တွာပစ္စည်းတို့ကို ကြဉ်အပ်သော ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဟိ အပြု ဖြစ်၏။ နိဟိတော၊ နိဟိတဝါ။

ဟမာဒိရာနံ လောပေါ’န္တဿ -.

ဟအစရှိသော ရကာရအဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့၏ အဆုံးအက္ခရာကို ချေ၏။

ဟမာဒီနံ ရကာရန္တာနံ ဝါန္တဿလောပေါ ဟောတိ တေ ကာနုဗန္ဓေ တွာနတွာဝဇ္ဇိတေ; ဂတော, ခတော, ဟတော, မတော, တတော, သညတော, ရတော, ကတော–-တေတွေစ? ဂမျတေ. ကာနုဗန္ဓေတွေဝ. ဂန္တဗ္ဗံ. အတွေတွေဝ? ဂန္တွာန, ဂန္တွာ.

ဟအစရှိသော ရကာရအဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့၏ အဆုံးအက္ခရာကို တအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော၊ တွာနနှင့် တွာပစ္စည်းတို့ကို ကြဉ်အပ်သော ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဝါ (အချို့) ချေခြင်း ဖြစ်၏။ ဂတော၊ ခတော၊ ဟတော၊ မတော၊ တတော၊ သညတော၊ ရတော၊ ကတော။ "တေ" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဂမ္မတေ။ "ကာနုဗန္ဓေ" သာလျှင်လော။ ဂန္တဗ္ဗံ။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ဂန္တွာန၊ ဂန္တွာ။

ဝစာဒိနံ ဝဿုဋ ဝါ-.

ဝစအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ ဝအား ဝါ (အချို့) ဥ၊ ဥတ အပြု ဖြစ်၏။

ဝစာဒီနံ ဝဿ ဝါ ဥဋ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဥတ္တာ, ဝုတ္တံ; ဥတ္ထံ, ဝုတ္ထံ; အတွေတွေဝ? ဝတွာန, ဝတွာ.

ဝစအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ ဝအား တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဝါ (အချို့) ဥ၊ ဥတ အပြု ဖြစ်၏။ ဥတ္တာ၊ ဝုတ္တံ၊ ဥတ္ထံ၊ ဝုတ္ထံ။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ဝတွာန၊ ဝတွာ။

အဿု-.

ဝစအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ အအား ဥ အပြု ဖြစ်၏။

ဝစာဒီနမဿ ဥ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဝုတ္တံ, ဝုတ္ထံ.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဝစအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ အအား ဥ အပြု ဖြစ်၏။ ဝုတ္တံ၊ ဝုတ္ထံ။

ဝဒ္ဓဿ ဝါ-.

ဝဒ္ဓ်ဓာတ်၏ အအား ဝါ (အချို့) ဥ ဖြစ်၏။

ဝဒ္ဓဿ အဿ ဝါ ဥ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဝုဒ္ဓေါ, ဝဒ္ဓေါ–-အတွေတွဝ? ဝဒ္ဓိတွာန; ဝဒ္ဓိတွာ. ကထံ ဝုတ္တီတိ?’ဝုတ္တိ မတ္တေ’တိ. နိပါတနာ; ဝတ္တီတိ ဟောတေဝ ယထာလက္ခဏံ.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဝဒ္ဓ်ဓာတ်၏ အအား ဝါ (အချို့) ဥ အပြု ဖြစ်၏။ ဝုဒ္ဓေါ၊ ဝဒ္ဓေါ။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ဝဒ္ဓိတွာန၊ ဝဒ္ဓိတွာ။ "ဝုတ္တိ" ဟု အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း။ "ဝုတ္တိမတ္တေ" ဟူသော နိပါသ်ဖြင့် ပြီး၏။ သဒ္ဒါကျမ်းလာ လက္ခဏာအတိုင်း "ဝတ္တိ" ဟုလည်း ဖြစ်၏။

ယဇဿယဿ ဋိယီ-.

ယဇ်ဓာတ်၏ ယအား ဣ အပြု ဖြစ်၏။

ယဇဿ ယဿ ဋိယီ ဟောန္တီ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဣဋ္ဌံ, သိဋ္ဌံ, အတွေတွေဝ? ယဇိတွာန, ယဇိတွာ.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ယဇ်ဓာတ်၏ ယအား ဣ အပြု ဖြစ်၏။ ဣဋ္ဌံ၊ သိဋ္ဌံ။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ယဇိတွာန၊ ယဇိတွာ။

ဌာဿိ-.

ဌာဓာတ်၏ (အာ) အား ဣ အပြု ဖြစ်၏။

ဌာဿိ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဌိတော. အတွေတွေဝ? ဌတွာန, ဌတွာ.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဌာဓာတ်၏ (အာ) အား ဣ အပြု ဖြစ်၏။ ဌိတော။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ဌတွာန၊ ဌတွာ။

ဂါပါနမိ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဂီတံ, ပီတံ. အတွေတွေဝ? ဂါယိတွာ; နိစ္စံ ယာဂမော; ပါဿ တု ပီတွာနိ ဗဟုလာဓိကာရာ.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဂါဓာတ်၊ ပါဓာတ်တို့၏ (အာ) အား ဣ (ဒီဃပြု၍ ဤ) အပြု ဖြစ်၏။ ဂီတံ၊ ပီတံ။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ဂါယိတွာ။ ယအက္ခရာ အာဂုံသည် အမြဲ ဖြစ်၏။ ပါဓာတ်အားမူကား "ဗဟုလ" အာဏာကြောင့် "ပီတွာ" ဟုလည်း ဖြစ်၏။

ဇနိဿာ-.

ဇန်ဓာတ်၏ (အ) အား အာ အပြု ဖြစ်၏။

ဇနိဿ အာ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; ဇာတော. အတွေတွေဝ? ဇနိတွာ.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ဇန်ဓာတ်၏ (အ) အား အာ အပြု ဖြစ်၏။ ဇာတော။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ ဇနိတွာ။

သာသဿသိသွာ-.

သာသ်ဓာတ်အား ဝါ (အချို့) သိသ် အပြု ဖြစ်၏။

သာသဿ ဝါ သိသှောတိ ကာနုဗန္ဓေ’တွေ; သိဋ္ဌံ, သတ္ထံ; သိဿော, သာသိယော. အတွေတွေဝ? အနုသာသိတွာန.

တကာရအစရှိသော ကအနုဗန္ဓရှိသော (တွာန၊ တွာကို ကြဉ်အပ်သော) ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် သာသ်ဓာတ်အား ဝါ (အချို့) သိသ် အပြု ဖြစ်၏။ သိဋ္ဌံ၊ သတ္ထံ၊ သိဿော၊ သာသိယော။ "အတွေ" သာလျှင်လော။ အနုသာသိတွာန။

ကရဿာတဝေ-.

တဝေ ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ကရ်ဓာတ်၏ (အဆုံးအက္ခရာ) အား အာ ဖြစ်၏။

ကရဿအာ ဟောတိ တဝေ; ကာတဝေ.

တဝေ ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် ကရ်ဓာတ်၏ (အဆုံးအက္ခရာ) အား အာ အပြု ဖြစ်၏။ ကာတဝေ။

တုံတုနတဗ္ဗေသုဝါ-.

တုံ၊ တုန၊ တဗ္ဗ ပစ္စည်းတို့နောင်ရှိသော် ကရ်ဓာတ်၏ (အဆုံးအက္ခရာ) အား ဝါ (အချို့) အာ ဖြစ်၏။

တုမာဒိသု ဝါ ကရဿာ ဟောတိ; ကာတုံ, ကတ္တုံ, ကာတုန, ကတ္တုန; ကာတဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ.

တုံအစရှိသော ပစ္စည်းတို့နောင်ရှိသော် ကရ်ဓာတ်၏ (အဆုံးအက္ခရာ) အား ဝါ (အချို့) အာ အပြု ဖြစ်၏။ ကာတုံ၊ ကတ္တုံ၊ ကာတုန၊ ကတ္တုန၊ ကာတဗ္ဗံ၊ ကတ္တဗ္ဗံ။

ဉဿ နေ ဇာ-.

နကာရနောင်ရှိသော် ဉာဓာတ်အား ဇာ ဖြစ်၏။

ဉဓာတုဿ ဇာ ဟောတိ နကာရေ; ဇာနိတုံ, ဇာနတ္တော. နေတိ ကိံ? ဉာတော.

နကာရနောင်ရှိသော် ဉာဓာတ်အား ဇာ အပြု ဖြစ်၏။ ဇာနိတုံ၊ ဇာနန္တော။ "နေ" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဉာတော။

သကာပါနံ ကုက္ကု ဏေ-.

ဏကာရနောင်ရှိသော် သက္ကဓာတ်၊ အာပ္ဓာတ်တို့အား ကု၊ ကု အာဂုံ ဖြစ်၏။

သကအာပါနံ ကုက္ကု ဣစ္စေတေ အာဂမာ ဟောန္တိ ဏကာရေ. သက္ကုဏန္တော, ပါပုဏန္တော; သက္ကုဏောတိ, ပါပုဏောတိ. ဏေတိ ကိံ? သက္ကောတိ, ပါပေတိ.

ဏကာရနောင်ရှိသော် သက္ကဓာတ်၊ အာပ္ဓာတ်တို့အား ကု၊ ကု ဟူသော ဤအာဂုံတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ သက္ကုဏန္တော၊ ပါပုဏန္တော၊ သက္ကုဏောတိ၊ ပါပုဏောတိ။ "ဏေ" ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သက္ကောတိ၊ ပါပေတိ။

နိတော စိဿ ဇော-.

နိ ပစ္စည်းနောင်ရှိသော် စိဓာတ်အား ဇော ဖြစ်၏။

နိသ္မာ ပရဿ စိဿ ဆော ဟောတိ; နိစ္ဆယော.

နိ-မှ နောက်၌ရှိသော စ-အား ဆ ဖြစ်၏၊ (သာဓက) nicchayo ဟူ၍ ဖြစ်၏။

ဇရသဒါနမိမ ဝါ-.

ဇရ-သဒ္ဒါ၊ သဒ-သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးသရနှင့်တကွ နောက်၌ ဤမ ဖြစ်၏ ဝါ (အချို့)။

ဇရသဒါနမန္တသရာ ပရော ဤမ ဟောတိ ဝိဘာသာ; ဇီရဏာ, ဇီရတိ, ဇီရာပေတိ; နိသီဒိတဗ္ဗံ, နိသီဒနံ, နိသီဒိတုံ, နိသီဒတိ–-ဝါတိ ကိံ? ဇရာ, နိသဇ္ဇာ;’ဤမ ဝေတိ ယောဂဝိဘာဂါ အညေသမ္ပိ?အဘိရထ, သံယောဂါဒိလောပေါ’တ္ထဿ.

ဇရ-သဒ္ဒါ၊ သဒ-သဒ္ဒါတို့၏ အဆုံးသရနှင့်တကွ နောက်၌ ဤမ အပြုသည် အချို့သော အရာ၌ ဖြစ်၏။ (သာဓက) jīraṇā, jīrati, jīrāpeti; nisīditabbaṃ, nisīdanaṃ, nisīdituṃ, nisīdati။ 'ဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? jarā, nisajjā ဟူသော ရုပ်များ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ 'īma ve' ဟူသော သုတ်ခွဲခြင်းဖြင့် အခြားသော ပုဒ်များ၌လည်း ဖြစ်၏။ abhiratha၊ သံယောဂ၏ အစကို ချေခြင်းသည် ဤအရာ၌ ရှိ၏။

ဒိသဿ ပဿဒဿဒသ္ဒဒက္ခာ-.

ဒိသ်ဓာတ်၏ ပဿ၊ ဒဿ၊ ဒသ၊ ဒက္ခ အပြုတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏ ဝါ (အချို့)။

ဒိသဿ ပဿာဒယော ဟောန္တိ ဝိဘာသာ; ဝိပဿနာ, ဝိပဿိတုံ, ဝိပဿတိ; သုဒဿီ, ပိယဒဿီ, ဓမ္မဒဿီ, သုဒဿံ, ဒဿနံ, ဒဿေတိ; ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဒဋ္ဌာ, ဒဋ္ဌုံ, ဒုဒ္ဒသော, အဒ္ဒသ; အဒ္ဒါ, အဒ္ဒံ; အဒ္ဒက္ခိ, ဒက္ခိဿတိ–-ဝါတွေဝ? ဒိဿန္တိ ဗာလာ.

ဒိသ်ဓာတ်၏ ပဿ-စသော အပြုတို့သည် အချို့သော အရာ၌ ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) vipassanā, vipassituṃ, vipassati; sudassī, piyadassī, dhammadassī, sudassaṃ, dassanaṃ, dasseti; daṭṭhabbaṃ, daṭṭhā, daṭṭhuṃ, duddaso, addasa; addā, addaṃ; addakkhi, dakkhissati။ 'ဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? dissanti bālā ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

သမာနာ ရော ရီရိက္ခကေသု -.

သမာနသဒ္ဒါမှ နောက်၌ရှိသော ဒိသ်ဓာတ်၏ ရ-ကာရ အပြုသည် ရိက္ခ၊ ဣက္ခ၊ က-တို့၌ ဝါ (အချို့) ဖြစ်၏။

သမာနသဒ္ဒတော ပရဿ ဒိသဿ ရ ဟောတိ ဝါ ရီရိက္ခကေသု; သရီ, သဒီ; သရိက္ခော, သဒိက္ခော; သရိသော, သဒိသော.

သမာနသဒ္ဒါမှ နောက်၌ရှိသော ဒိသ်ဓာတ်၏ ရ-ကာရ အပြုသည် ရိက္ခ၊ ဣက္ခ၊ က-တို့၌ အချို့ ဖြစ်၏။ (သာဓက) sarī, sadī; sarikkho, sadikkho; sariso, sadiso။

ဒဟဿ ဒဿဍော-.

ဒဟ်ဓာတ်၏ ဒ-ကာရအား ဍ-ကာရ အပြုသည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်၏။

ဒဟဿ ဒဿဍော ဟောတိ ဝါ; ဍာနေဟာ, ဒါဟော; ဍဟတိ, ဒဟတိ.

ဒဟ်ဓာတ်၏ ဒ-ကာရအား ဍ-ကာရ အပြုသည် အချို့ ဖြစ်၏။ (သာဓက) ḍānehā, dāho; ḍahati, dahati။

အနဃဏ္သွာပရီဟိ ဠော-.

အာ၊ ပရိ-တို့မှ နောက်၌ရှိသော ဒဟ်ဓာတ်၏ ဒ-ကာရအား အ၊ န၊ ဃဉ်း ပစ္စည်းတို့မှတစ်ပါးသော ပစ္စည်းတို့၌ ဠ ဖြစ်၏။

အာပရီဟိ ပရဿ ဒဟဿ ဒဿ ဠော ဟောတနဃဏ္သု; အာဏာဟနံ, ပရိဠာဟော.

အာ၊ ပရိ-တို့မှ နောက်၌ရှိသော ဒဟ်ဓာတ်၏ ဒ-ကာရအား အ၊ န၊ ဃဉ်း ပစ္စည်းတို့မှတစ်ပါးသော ပစ္စည်းတို့၌ ဠ ဖြစ်၏။ (သာဓက) āṇāhanaṃ, pariḷāho။

အတျာဒိန္တေသွတ္ထိဿ ဘု-.

တျာဒိပစ္စည်းတို့မှတစ်ပါးသော ပစ္စည်းတို့၌ အသ်ဓာတ်အား ဘူ အပြု ဖြစ်၏။

တျာဒိန္နဝဇ္ဇိတေသု ပစ္စယေသု အသ ဘုဝိစ္စဿ ဘု ဟောတိ; ဘဝိတဗ္ဗံ.

တိ-စသော ပစ္စည်းတို့မှတစ်ပါးသော ပစ္စည်းတို့၌ အသ်ဓာတ်အား ဘူ အပြု ဖြစ်၏။ (သာဓက) bhavitabbaṃ။

အာဒေသဝိဓာနမသဿာပ္ပယောဂတ္ထမေတသ္မိံ ဝိသယေ–-ဧတေန ကတ္ထစိ ကဿစိ ဓာတုဿာပ္ပယောဂေါ’ပိ ဉာပိတော ဟောတိ–-အတျာဒိန္တေသူတိ ကိံ? အတ္ထိ, သန္တော. အတ္ထိဿာတိ ကိံ? အဿတိဿ မာ ဟောတု.

ဤအရာ၌ အသ်ဓာတ်၏ မသုံးစွဲအပ်သော အဖြစ်ကို တားမြစ်ရန် ဤအပြုစနစ်ကို ပြုလုပ်ရခြင်း ဖြစ်၏။ ဤသုတ်ဖြင့် အချို့သော အရပ်၌ အချို့သော ဓာတ်တို့၏ မသုံးစွဲအပ်သော အဖြစ်ကိုလည်း သိစေအပ်၏။ တျာဒိပစ္စည်းတို့၌ မဟုတ်သော် ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? atthi, santo ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။ အတ္ထိဿ (အသ်ဓာတ်၏) ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? အဿတိ (အဿ်ဓာတ်) အား မဖြစ်စေရန်တည်း။

အအာဿအာဒိသု -.

အ၊ အာ၊ ဿ၊ အာ စသည်တို့၌ (အသ်ဓာတ်အား ဘူ အပြု ဖြစ်၏။)

အအာဒေါ အာအာဒေါ ဿအာဒေါ စ အတ္ထဿ ဘု ဟောတိ; ဗဘုဝ, အဘဝါ, အဘဝိဿာ, ဘဝိဿတိ.

အ-အစရှိသည်၊ အာ-အစရှိသည်၊ ဿ-အစရှိသည်တို့၌ အသ်ဓာတ်အား ဘူ ဖြစ်၏။ (သာဓက) babhuva, abhavā, abhavissā, bhavissati။

န္တမာနာန္တိယိယုံသွာဒိလောပေါ-.

န္တ၊ မာန၊ အန္တိ၊ ယိ၊ ယုံ-တို့၌ (အသ်ဓာတ်၏) အစသရကို ချေ၏။

န္တာဒီသွတ္ထိဿာဒိလောပေါ ဟောတိ; သန္တော, သမာနော, သန္တိ, သန္တု, သိယာ, သိယုံ–-ဧတေသွိတိ ကိံ? အတ္ထိ.

န္တ-စသော ပစ္စည်းတို့၌ အသ်ဓာတ်၏ အစသရကို ချေခြင်း ဖြစ်၏။ (သာဓက) santo, samāno, santi, santu, siyā, siyuṃ။ ဤပစ္စည်းတို့၌ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? atthi ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

ပါဒိတော ဌာဿ ဝါ ဌဂေါ ကွစိ-.

ပ-စသော ဥပသာ်တို့မှ နောက်ရှိသော ဌာ-ဓာတ်အား အချို့သော အရာ၌ ဌဟ ဖြစ်၏ ဝါ (အချို့)။

ပါဒီဟိ ကြိယာဝိသေသဇောတကေဟိ သဒ္ဒေဟိ ပရဿ ဌာဿ ကွစိ ဌဟော ဝါ ဟောတိ; သဏ္ဌဟန္တော, သန္တိဋ္ဌန္တော; သဏ္ဌဟတိ, သန္တိဋ္ဌတိ–-ပ ပရာ အပ သံအနု အဝ ဩ နိ ဒု ဝိ အဓိ အပိ အတိ သု ဥအဘိပတိ ပရိ ဥပ အာ ပါဒိ; ကွစီတိ ကိံ? သဏ္ဌိတိ.

ကြိယာ၏ ထူးခြားသော အနက်ကို ပြတတ်ကုန်သော ပ-စသော ဥပသာ်တို့မှ နောက်၌ရှိသော ဌာ-ဓာတ်၏ (ဌာ-အား) အချို့သော အရာ၌ ဌဟ-အပြုသည် အချို့ ဖြစ်၏။ (သာဓက) saṇṭhahanto, santiṭṭhanto; saṇṭhahati, santiṭṭhati။ (ပ-စသည်တို့ဟူသည်) ပ၊ ပရာ၊ အပ၊ သံ၊ အနု၊ အဝ၊ သြ၊ နိ၊ ဒု၊ ဝိ၊ အဓိ၊ အပိ၊ အတိ၊ သု၊ ဥ၊ အဘိ၊ ပတိ၊ ပရိ၊ ဥပ၊ အာ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? saṇṭhiti ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ဒါဿိယငိ-.

ပ-စသော ဥပသာ်မှ နောက်ရှိသော ဒါ-ဓာတ်အား အချို့၌ ဣယင် ဖြစ်၏။

ပါဒိတော ပရဿ ဒါဿ ဣယငိ ဟေနာတိ ကွစိ; အနာဒိသိတွာ, သမာဒိယတိ; ကွစီတွေဝ? အာဒါယ.

ပ-စသော ဥပသာ်မှ နောက်၌ရှိသော ဒါ-ဓာတ်အား ဣယင် ဖြစ်၏ ဟု အချို့သော အရာ၌ (ဆိုအပ်၏)။ (သာဓက) anādisitvā, samādiyati။ အချို့ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ādāya ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ပါဒိတော ပရဿကရဿ ကွစိခ ဟောတိ; သင်္ခါရော, သင်္ခရီ ယတိ –-ကရဿာတိ အဝတွာ ကရောတိဿာတိ ဝစနံ တိမှိ စ ဝိကရဏုပ္ပတ္တိ ဉာပေတုံ.

ပ-စသော ဥပသာ်မှ နောက်၌ရှိသော ကရ်ဓာတ်အား အချို့သော အရာ၌ ခ ဖြစ်၏။ (သာဓက) saṅkhāro, saṅkharīyati။ ကရဿ (ကရ်ဓာတ်၏) ဟု မဆိုဘဲ ကရောတိဿ ဟု ဆိုခြင်းသည် တိ-ပစ္စည်း၌လည်း ဝိကရုဏ်းပစ္စည်း သက်ရောက်ပုံကို သိစေရန် ဖြစ်၏။

ပုရသ္မာ-.

ပုရာ-ဟူသော နိပါတ်မှ နောက်၌ (ကရ်ဓာတ်အား ခ ဖြစ်၏။)

ပုရ ဣစ္စသ္မာ နိပါတာ ပရဿ ကရဿခ ဟောတိ; ပုရက္ခတွာ, ပုရေက္ခာရော, ဧတ္တံ တဒမိနာဒိပါဌာ.

ပုရာ ဟူသော နိပါတ်မှ နောက်၌ရှိသော ကရ်ဓာတ်အား ခ ဖြစ်၏။ (သာဓက) purakkhatvā, purekkhāro။ ဧ-ကာရ ဖြစ်ခြင်းသည် 'တဒမိနာဒိ' ပါဌ်ကြောင့်တည်း။

တိတော ကမဿ-.

တိ-မှ နောက်ရှိသော ကမ်ဓာတ်၏ (ကမ်ဓာတ်အား ခ ဖြစ်၏။)

နိသ္မာ ပရဿ ကမဿ ကွစိ ခ ဟောတိ; ပုရက္ခတွာ, ပုရေက္ခာရော, ဧတ္တံ တဒမိနာဒိပါဌာ.

နိ-မှ နောက်၌ရှိသော ကမ်ဓာတ်အား အချို့သော အရာ၌ ခ ဖြစ်၏။ (သာဓက) purakkhatvā, purekkhāro။ ဧ-ကာရ ဖြစ်ခြင်းသည် 'တဒမိနာဒိ' ပါဌ်ကြောင့်တည်း။

နိတော ကမဿ-.

နိ-မှ နောက်ရှိသော ကမ်ဓာတ်၏ (ကမ်ဓာတ်အား ခ ဖြစ်၏။)

နိသ္မာ ပရဿ ကမဿ ကွစိ ခ ဟောတိ; နိက္ခမတိ; ကွစိတွေဝ? နိက္ကမော.

နိ-မှ နောက်၌ရှိသော ကမ်ဓာတ်အား အချို့သော အရာ၌ ခ ဖြစ်၏။ (သာဓက) nikkhamati။ အချို့ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? nikkamo ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ယုဝဏ္ဏာနမိယငုဝငိ သရေ-.

ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏ အဆုံးရှိသော ဓာတ်တို့အား သရနောက်၌ရှိသော် ဣယင်၊ ဥဝင် ဖြစ်ကုန်၏။

ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တာနံ ကြိယတ္ထာနမိယငုဝငိ ဟောန္တိ သရေ ကွဝိ;ဝေဒိယတိ, ဗြုဝန္တိ; သရေတိ ကိံ? နိဝေဒေတိ, ဗြူတိ; ကွစီတွေဝ? ဇယတိ, ဘဝတိ.

ဣဝဏ္ဏ၊ ဥဝဏ္ဏ အဆုံးရှိသော ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်တို့အား သရနောက်၌ရှိသော် ဣယင်၊ ဥဝင် ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) vediyati, bruvanti။ သရနောက်၌ရှိသော် ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? nivedeti, brūti ဟူသော ရုပ်များ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။ အချို့ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? jayati, bhavati ဟူသော ရုပ်များ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

အညာဒိဿာဿီ ကျေ-.

ဉာ-ဓာတ်မှတစ်ပါးသော အာ-ကာရ အဆုံးရှိသော ဓာတ်အား ကျ-ပစ္စည်း၌ ဤ ဖြစ်၏။

ဉာဒိတော’ညဿ အာကာရန္တဿ ကြိယတ္ထဿ ဤ ဟောတိ ကျေ; ဒိယတိ; အညာဒိဿာတိ ကိံ? ဉာယတိ, တာယတိ.

ဉာ-ဓာတ်မှတစ်ပါးသော အာ-ကာရ အဆုံးရှိသော ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်အား ကျ-ပစ္စည်း၌ ဤ ဖြစ်၏။ (သာဓက) diyati။ ဉာ-ဓာတ်မှတစ်ပါးသော ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ñāyati, tāyati ဟူသော ရုပ်များ၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

တနဿာ ဝါ-.

တန်ဓာတ်၏ အ-ကာရအား ကျ-ပစ္စည်း၌ ဝါ (အချို့) အာ ဖြစ်၏။

တနဿ အာ ဟောတိ ဝါ ကျေ; တာယတေ, တညတေ.

တန်ဓာတ်အား ကျ-ပစ္စည်း၌ အချို့ အာ ဖြစ်၏။ (သာဓက) tāyate, taññate။

ဒီဃော သရဿ-.

သရအဆုံးရှိသော ဓာတ်၏သရသည် ကျ-ပစ္စည်း၌ ဒီဃ ဖြစ်၏။

သရန္တဿ ကြိယတ္ထဿဒီဃော ဟောတိ ကျေ; စီယတေ, သူယတေ. သာနန္တရဿ တဿ ဌော-.

သရအဆုံးရှိသော ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်၏သရသည် ကျ-ပစ္စည်း၌ ဒီဃ ဖြစ်၏။ (သာဓက) cīyate, sūyate။ သ-ကာရ အဆုံးရှိသော ဓာတ်မှ နောက်၌ရှိသော တ-ကာရအား ဌ ဖြစ်၏။

သကာရန္တတော ကြိယတ္ထာ ပရဿာနန္တရဿတကာရဿ ဌ ဟောတိ; ကုဋ္ဌော, တုဋ္ဌဝါ, တုဋ္ဌဗ္ဗံ, တုဋ္ဌီ; အနနတရသာတိ ကိံ? တုဿိတွာ.

သ-ကာရ အဆုံးရှိသော ကြိယာအနက်ရှိသော ဓာတ်မှ ကြားမခြား နောက်၌ရှိသော တ-ကာရအား ဌ ဖြစ်၏။ (သာဓက) kuṭṭho, tuṭṭhavā, tuṭṭhabbaṃ, tuṭṭhī။ ကြားမခြား နောက်၌ရှိသော ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? tussitvā ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ကသဿိမ စ ဝါ-.

ကသ်ဓာတ်မှ နောက်၌ရှိသော တ-ကာရအား ဌ ဖြစ်၍ ကသ်ဓာတ်အားလည်း ဣမ အပြုသည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်၏။

ကသသ္မာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဌ ဟောတိ, ကသဿ ဝါ ဣမ စ; ကိဋ္ဌံ, ကဋ္ဌံ–-အနန္တရဿာတွေဝ? ကသိတဗ္ဗံ.

ကသ်ဓာတ်မှ ကြားမခြား နောက်၌ရှိသော တ-ကာရအား ဌ ဖြစ်၏၊ ကသ်ဓာတ်၏ အဖို့အားလည်း အချို့ ဣမ ဖြစ်၏။ (သာဓက) kiṭṭhaṃ, kaṭṭhaṃ။ ကြားမခြား နောက်၌ရှိသော ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? kasitabbaṃ ဟူသော ရုပ်၌ မဖြစ်စေရန်တည်း။

ဓသ္တောတြသ္တာ -.

ဓသ္တောတြသ္တာ။

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ.

ဤသဒ္ဒါတို့ကို အထူးပြီးစေအပ်ကုန်၏။

ပုစ္ဆာဒိတော-.

ပုစ္ဆာဒိတော။

ပုစ္ဆာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ပရဿာနန္တရဿ တကာရဿဌ ဟောတိ; ပုဋ္ဌော, ဘဋ္ဌော, ယိဋ္ဌော–-အနန္တရဿာတွေဝ? ပုစ္ဆိတွာ.

ပုစ္ဆာအစရှိသော ကြိယာနက်ရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဌ ဖြစ်၏။ ပုဋ္ဌော၊ ဘဋ္ဌော၊ ယိဋ္ဌော။ ကြားမခြားသော ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ပုစ္ဆိတွာ။

သာသဝသသံသသသာ ထော-.

သာသဝသသံသသသာ ထော။

ဧတေဟိ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ထ ဟောတိ; သတ္ထံ, ဝုတ္ထံ, ပသတ္ထံ, သတ္ထံ–-ကထမနုသိဋ္ဌောတိ? ‘‘ကထနရာနံ ဋဌဏလာ‘‘တိ. ဌော. အနန္တရဿာတွေဝ? သာသတုံ.

ဤဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ထ ဖြစ်၏။ သတ္ထံ၊ ဝုတ္ထံ၊ ပသတ္ထံ၊ သတ္ထံ။ အနုသိဋ္ဌောဟူသော သဒ္ဒါသည် အဘယ်သို့ ပြီးသနည်း။ 'ကထနရာနံ ဋဌဏလာ' ဟူသောသုတ်ဖြင့် ဌ ဖြစ်၏။ ကြားမခြားသော ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ သာသတုံ။

ဓော ဒဟဘေဟိ-.

ဓော ဒဟဗှေဟိ။

ဓကာရဟကာရဘကာရန္တေဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဓ ဟောတိ; ဝုဒ္ဓေါ, ဒုဒ္ဓံ,လဒ္ဓံ.

ဓကာရ၊ ဟကာရ၊ ဘကာရ အဆုံးရှိကုန်သော ကြိယာနက်ရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဓ ဖြစ်၏။ ဝုဒ္ဓေါ၊ ဒုဒ္ဓံ၊ လဒ္ဓံ။

ဒဟာ ဎော-.

ဒဟာ ဎော။

ဒဟာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဎ ဟောတိ; ဒင်္ဎော.

ဒဟဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဎ ဖြစ်၏။ ဒဍ္ဎော။

ဗဟဿုမ စ-.

ဗဟဿုမ စ။

ဗဟာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ သော ဟောတိ, ဗဟဿုမ စ သသန္တယောဂေန; ဗုဍ္ဎော.

ဗဟဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ သ (ဎ) ဖြစ်၏၊ ဗဟဿုမသုတ်၏ သန္တယောဂဖြင့်လည်း (ဥ ဖြစ်ခြင်း) ဖြစ်၏။ ဗုဒ္ဎော။

ရုဟာဒီဟိ ဟော ဠ စ -.

ရုဟာဒီဟိ ဟော ဠ စ။

ရုဟာဒီဟိ ပရဿာနန္တရဿတဿ ဟ ဟောတိ, ဠော စာန္တဿ; အာရုဠှော, ဂုဠှော, ဝုဠှော, ဗာဠှော; အနန္တရဿာတွေဝ? အာရောဂတုံ.

ရုဟအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဟ ဖြစ်၏၊ ဓာတ်အဆုံး၏လည်း ဠ ဖြစ်၏။ အာရုဠှော၊ ဂုဠှော၊ ဝုဠှော၊ ဗာဠှော။ ကြားမခြားသော ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ အာရောဂတုံ။

မုဟာ ဝါ-.

မုဟာ ဝါ။

မုဟာ ပရဿာနန္တရဿ တဿ ဟ ဟောတိ ဝါ, ဠော စာန္တဿ ဟသန္တိယောဂေန; မုဠှော, မုဒ္ဓေါ.

မုဟဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်သော၊ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဟ ဖြစ်၏ (ဝါ)၊ ဟသန္တယောဂဖြင့် ဓာတ်အဆုံး၏ ဠ ဖြစ်၏။ မုဠှော၊ မုဒ္ဓေါ။

ဘိဒါဒိတော နော က္တက္ကဝန္တုနံ-. ဘိဒါဒိတော ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿနော ဟောတိ; ဘိန္နော, ဘိန္နဝါ, ဆိန္နော, ဆိန္နဝါ, ဆန္နော, ဆန္နဝါ, ခိန္နော, ခိန္နဝါ, ဥပ္ပန္နော, ဥပ္ပနနဝါ, သိန္နော, သိန္နဝါ, သနေနာ, သန္နဝါ, ပီနော, ပီနဝါ, သူနော, သူနဝါ, ဒီနော, ဒီနဝါ, ဍီနော, ဍီနဝါ, လီနော, လီနဝါ, လူနော, လူနဝါ–-က္တက္တဝန္တုနတ္တိ ကိံ? ဘိတ္တိ; ဆိတ္တိ, ဘောတ္တုံ, ဆေတ္တုံ.

ဘိဒါဒိတော နော က္တက္တဝန္တုနံ။ ဘိဒ်ဓာတ်အစရှိသည်တို့၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ တကာရ၏ န ဖြစ်၏။ ဘိန္နော၊ ဘိန္နဝါ၊ ဆိန္နော၊ ဆိန္နဝါ၊ ဆန္နော၊ ဆန္နဝါ၊ ခိန္နော၊ ခိန္နဝါ၊ ဥပ္ပန္နော၊ ဥပ္ပန္နဝါ၊ သိန္နော၊ သိန္နဝါ၊ သန္နော၊ သန္နဝါ၊ ပီနော၊ ပီနဝါ၊ သူနော၊ သူနဝါ၊ ဒီနော၊ ဒီနဝါ၊ ဍီနော၊ ဍီနဝါ၊ လီနော၊ လီနဝါ၊ လူနော၊ လူနဝါ။ က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း။ ဘိတ္တိ၊ ဆိတ္တိ၊ ဘောတ္တုံ၊ ဆေတ္တုံ။

ဒါတ္ထီန္နော-.

ဒါတ္ထီန္နော။

ဒါတော ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿ ဣန္နော ဟောတိ; ဒိန္နော, ဒိန္နဝါ.

ဒါဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ တကာရ၏ ဣန္န ဖြစ်၏။ ဒိန္နော၊ ဒိန္နဝါ။

ကိရာဒီဟိ ဏော-.

ကိရာဒီဟိ ဏော။

ကိရာဒီဟိ ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿာနန္တရဿ ဏ ဟောတိ; ကိဏ္ဏော, ကိဏ္ဏဝါ, ပုဏ္ဏော, ပုဏ္ဏဝါ, ခီဏော, ခီဏဝါ.

ကိရအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဏ ဖြစ်၏။ ကိဏ္ဏော၊ ကိဏ္ဏဝါ၊ ပုဏ္ဏော၊ ပုဏ္ဏဝါ၊ ခီဏော၊ ခီဏဝါ။

တရာဒီဟ ရိဏ္ဏော-.

တရာဒီဟ ရိဏ္ဏော။

တရာဒီဟိ ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿရဏ္ဏော ဟောတိ; တိဏ္ဏော, တိဏ္ဏဝါ, ဇိဏ္ဏော, ဇိဏ္ဏဝါ, စိဏ္ဏော, စိဏ္ဏဝါ.

တရအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ တကာရ၏ ရိဏ္ဏ ဖြစ်၏။ တိဏ္ဏော၊ တိဏ္ဏဝါ၊ ဇိဏ္ဏော၊ ဇိဏ္ဏဝါ၊ စိဏ္ဏော၊ စိဏ္ဏဝါ။

ဂေါ ဘဉ္ဇာဒီဟိ-.

ဂေါ ဘဉ္ဇာဒီဟိ။

ဘဉ္ဇာဒီဟိ ပရေသံက္တက္တဝန္တုနံ တဿာနန္တရဿဂ ဟောတိ; ဘဂ္ဂေါ, ဘဂ္ဂဝါ, လဂ္ဂေါ, လဂ္ဂဝါ, နိမုဂ္ဂေါ, နိမုဂ္ဂဝါ, သံဝိဂ္ဂေါ, သံဝိဂ္ဂဝါ.

ဘဉ္ဇအစရှိသော ဓာတ်တို့၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ ကြားမခြားသော တကာရ၏ ဂ ဖြစ်၏။ ဘဂ္ဂေါ၊ ဘဂ္ဂဝါ၊ လဂ္ဂေါ၊ လဂ္ဂဝါ၊ နိမုဂ္ဂေါ၊ နိမုဂ္ဂဝါ၊ သံဝိဂ္ဂေါ၊ သံဝိဂ္ဂဝါ။

သုသာ ခေါ-.

သုသာ ခေါ။

သုသာ ပရေသံ က္တက္တဝန္တုနံ တဿ ခေါ ဟောတိ; သုက္ခေံ, သုက္ခဝါ.

သုသဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ တကာရ၏ ခ ဖြစ်၏။ သုက္ခော၊ သုက္ခဝါ။

ပစာ ကော-.

ပစာ ကော။

ပစာ ပရေသံ က္တက္ကဝန္တုနံ တဿ ကော ဟောတိ; ပက္ကော, ပက္ကဝါ.

ပစဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ တကာရ၏ က ဖြစ်၏။ ပက္ကော၊ ပက္ကဝါ။

မုစာ ဝါ-.

မုစာ ဝါ။

မုစာ ပရေသံက္တက္တဝန္တုနံ တဿ ကော ဝါ ဟောတိ; မုက္ကော, မုတ္တော; မုက္ကဝါ, မုတ္တဝါ–-သက္ကောတိ ဏွာဒိသု သိဒ္ဓံ–-က္တက္တဝန္တုသု သတ္တော သတ္တဝါတွေဝ ဟောတိ.

မုစဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်ကုန်သော က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၏ တကာရ၏ က ဖြစ်၏ (ဝါ)။ မုက္ကော၊ မုတ္တော။ မုက္ကဝါ၊ မုတ္တဝါ။ 'သက္ကော' ဟူသော သဒ္ဒါသည် ဏွာဒိပစ္စည်းတို့၌ ပြီး၏။ က္တ၊ က္တဝန္တု ပစ္စည်းတို့၌မူကား သတ္တော၊ သတ္တဝါ ဟူ၍သာ ဖြစ်၏။

လောပေါ ဝဍ္ဎာ က္တိဿ-.

လောပေါ ဝဍ္ဎာ က္တိဿ။

ဝဍ္ဎာ ပရဿက္တိဿ တဿ လောပေါ ဟောတိ; ဝဍ္ဎိ.

ဝဍ္ဎဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်သော က္တိပစ္စည်း၏ တကာရ၏ ချေခြင်း ဖြစ်၏။ ဝဍ္ဎိ။

ကွိဿ-.

ကွိဿ။

ကြိယတ္ထာ ပရဿ ကွိဿ လောပေါ ဟောတိ; အဘိဘု.

ကြိယာနက်ရှိသော ဓာတ်၏ နောင် ဖြစ်သော ကွိပစ္စည်း၏ ချေခြင်း ဖြစ်၏။ အဘိဘူ။

ဏိဏာပီနံ တေသု-.

ဏိဏာပီနံ တေသု။

ဏိဏာပီနံ လောပေါ ဟောတိ တေသု ဏိဏာပီသု;’ကာရေန္တံ ပယောဇယယတိ’ကာရေတိ, ကာရာပေတိ.

ထို ဏိ၊ ဏာပေ ပစ္စည်းတို့၌ ဏိ၊ ဏာပေ ပစ္စည်းတို့၏ ချေခြင်း ဖြစ်၏။ 'ကာရင်တံ ပယောဇယတိ' (ပြုလုပ်စေသူကို စေခိုင်း၏) ကာရေတိ၊ ကာရာပေတိ။

ကွစီ ဝိကရဏာနံ-.

ကွစိ ဝိကရဏာနံ။

ဝိကရဏာနံ ကွစိ လောပေါ ဟောတ; ဥဒပါဒိ, ဟန္တိ.

ဝိကရဏပစ္စည်းတို့၏ အချို့သော နေရာ၌ ချေခြင်း ဖြစ်၏။ ဥဒပါဒိ၊ ဟန္တိ။

မာနဿ မဿ-.

မာနဿ မဿ။

ကြိယတ္ထာ ပရဿ မာနဿ မကာရဿ လောပေါ ဟောတိ ကွစိ; ကရာဏော; ကွစတိ ကိံ? ကုရုမာနော.

ကြိယာဝါစက (ဓာတ်) ၏နောက်၌ ဖြစ်သော မာနပစ္စည်း၏ မအက္ခရာကို အချို့သောနေရာ၌ ချေ၏။ ပုံစံ- ကရာဏော။ “ကွစိ” ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ကုရုမာနော။

ဧဣလဿေ-.

ဣလဿ-။

ဧဣလာနမေ ဟောတ ကွစီ; ဂဟေတွာ, အဒေန္တိ; ကွစီတွေဝ? ဝပိတွာ.

အချို့သော နေရာ၌ (တွာပစ္စည်း၏ ရှေ့၌) ဣ ဖြစ်ခြင်း၊ (တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌) လာ ဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- ဂဟေတွာ၊ အဒေန္တိ။ “ကွစိ” ဟူသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း? ဝပိတွာ။

ပျော ဝါ တွာဿ သမာသေ-.

ပျော ဝါ တွာဿ သမာသေ-။

တွာဿဝါ ပျော ဟောတ သမာသေ; ပကာရော’ပျေ သဿာ’တိ. ဝိသေသနတ္ထာ; အဘိဘူယ, အဘိဘဝိတွာ–-သမာသေတိ ကိံ? ပတွာ; ကွဝါသမာသေ’ပိ ဗဟကုလာဓိကာရာ?လတံ ဒန္တေဟိ ဆိန္ဒိယ.

သမာသ်၌ တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌ ပျ-ပြုခြင်းသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ 'ပျေ' ၌ ပ-ကာရသည် သသ (ဆန်း) အတွက် ဖြစ်၏ ဟူသည်မှာ ထူးခြားသော အနက်ရှိရန်တည်း။ ပုံစံ- အဘိဘူယ၊ အဘိဘဝိတွာ။ 'သမာသေ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ပတွာ။ ဗဟုလာဓိကာရကြောင့် သမာသ်မဟုတ်သော အရပ်၌လည်း ဖြစ်သလော? လတံ ဒန္တေဟိ ဆိန္ဒိယ (နွယ်ပင်ကို သွားတို့ဖြင့် ကိုက်ဖြတ်၍)။

တုံယာနာ-.

တုံယာနာ-။

တွာဿ ဝါ တုံယာနာ ဟောန္တိ သမာသေ ကွစိ; အဘိဟဌူံ, အဘိဟရိတွာ; အနုမောဒိယာန, အနုမောဒိတွာ–-အသမာသေ-ပိ ဗဟုလာဓိကာရာ? ဒဌုံ; ဒိသွာ–-ဧသမပ္ပဝိသယတာဉာပနတ္ထော ယောဂဝိဘာဂေါ.

သမာသ်၌ တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌ 'တုံ' နှင့် 'ယာန' တို့သည် အချို့သော နေရာ၌ ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- အဘိဟဋ္ဌုံ၊ အဘိဟရိတွာ၊ အနုမောဒိယာန၊ အနုမောဒိတွာ။ ဗဟုလာဓိကာရကြောင့် သမာသ်မဟုတ်သော နေရာ၌လည်း ဖြစ်သလော? ဒဋ္ဌုံ၊ ဒိသွာ။ ဤသို့ တွာပစ္စည်း၏ အရာမဟုတ်သော အရပ်၌ ဖြစ်ခြင်းကို သိစေရန် သုတ်ကို ခွဲခြားခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) ပြုရ၏။

ဟနာ ရစ္စော-.

ဟနာ ရစ္စော-။

ဟနသ္မာ ပရဿ တွာဿ ရစ္စော ဝါ ဟောတိ သမာသေ; အဟစ္စ, အဟနိတွာ.

ဟန်ဓာတ်၏ နောက်၌ ရှိသော တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌ သမာသ်၌ ရစ္စ-ပြုခြင်းသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- အဟစ္စ၊ အဟနိတွာ။

သာသာဓိကရာ စစရိစ္စာ-.

သာသာဓိကရာ စစရိစ္စာ-။

သာသာဓီဟိ ပရာ ကရာ ပရဿ တွာဿ စစရိစ္စာ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; သက္ကစ္စ, သက္ကရိတွာ, အသက္ကစ္စ, အသက္ကရိတွာ, အဓိကိစ္စ, အဓိကရိတွာ,

သ၊ အသ၊ အဓိ ဟူသော ရှေ့ပုဒ်တို့၏ နောက်၌ ရှိသော ကရ်ဓာတ်၏ နောက်မှ တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌ စစ္စ နှင့် ရိစ္စ တို့သည် အစဉ်အတိုင်း အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- သက္ကစ္စ၊ သက္ကရိတွာ၊ အသက္ကစ္စ၊ အသက္ကရိတွာ၊ အဓိကိစ္စ၊ အဓိကရိတွာ။

ဣတော စ္စော-.

ဣတော စ္စော-။

ဣဣစ္စသ္မာ ပရဿ တွာဿ စ္စော ဝါ ဟောတိ; အဓိစ္စ, အဓိယိတွာ, သမေစ္စ, သမေတွာ.

ဣဟူသော ဓာတ်၏ နောက်၌ ရှိသော တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌ စ္စ-ပြုခြင်းသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- အဓိစ္စ၊ အဓိယိတွာ၊ သမေစ္စ၊ သမေတွာ။

ဒိသာ ဝါနဝါ သ စ-.

ဒိသာ ဝါနဝါ သ စ-။

ဒိသတော တွာဿ ဝါနဝါ ဟောန္တိ ဝါ, ဒိသဿ စ သကာရော တံ သန္တိယောဂေန; သဿ သဝိဓာနံ ပရရူပဗာဓနတ္ထံ; ဒိသွာန, ဒိသွာ, ပဿိတွာ–-ကထံ နာဒဋ္ဌာ ပရတော ဒေါသန္တိ? ဉာပကာတွာဿ ဝလောပေါ; ဧဝံ လဒ္ဓါ(န) ဓနန္တိအာဒိသု.

ဒိသ်ဓာတ်၏ နောက်မှ တွာပစ္စည်း၏ နေရာ၌ 'ဝါန' ဖြစ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ဒိသ်ဓာတ်၏ နေရာ၌ 'သ' ဖြစ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ထိုသုတ်၏ ယှဉ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။ 'သ' ကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် နောက်ရူပ (ပရရူပ) ကို တားမြစ်ရန် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- ဒိသွာန၊ ဒိသွာ၊ ပဿိတွာ။ 'နာဒဋ္ဌာ ပရတော ဒေါသံ' စသော နေရာ၌ အပြစ်မရှိဘဲ အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း? (တွာပစ္စည်း၏) ဝ-အက္ခရာကို ချေခြင်းသည် ဉာပကကြောင့် ဖြစ်၏။ ဤနည်းတူစွာ 'လဒ္ဓါ(န) ဓနံ' စသည်တို့၌လည်း ဖြစ်၏။

ဧဣ ဗျဉ္ဇနဿ-.

ဣ ဗျဉ္ဇနဿ-။

ကြိယတ္ထာ ပရဿ ဗျဉ္ဇနာဒိပ္ပစ္စယဿ ဉိ ဝါ ဟောတိ; ဘုဉ္ဇိတုံ, ဟောတ္တု; ဗျဉ္ဇနဿာတိ ကိံ? ပါစကော.

ဓာတ်၏ နောက်၌ ရှိသော ဗျည်းအစရှိသော ပစ္စည်းအား ဣ (ဣလာဂုံး) သည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- ဘုဉ္ဇိတုံ၊ ဟောတု။ 'ဗျဉ္ဇနဿ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ပါစကော။

ရာ နဿ ဏော-.

ရာ နဿ ဏော-။

ရာန္တတော ကြိယတ္ထာ ပရဿ ပစ္စယနကာရဿ ဏော ဟောတိ; အရဏံ, သရဏံ.

ရေ-အဆုံးရှိသော ဓာတ်၏ နောက်၌ ရှိသော ပစ္စည်း၏ န-အက္ခရာကို ဏ-ပြု၏။ ပုံစံ- အရဏံ၊ သရဏံ။

န န္တမာနတျျာဒိနံ-.

န န္တမာနတျာဒီနံ-။

ရာန္တတော ပရေသံ န္တမာနတျာဒီနံ နဿ ဏော န ဟောတိ; ကရောန္တော, ကုရုမာနော; ကရောန္တိ.

ရေ-အဆုံးရှိသော ဓာတ်၏ နောက်၌ ဖြစ်ကုန်သော န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ န-အက္ခရာကို ဏ-မပြုရ။ ပုံစံ- ကရောန္တော၊ ကုရုမာနော၊ ကရောန္တိ။

ဂမယမိသာသဒိသာနံ ဝါ စ္ဆငိ-.

ဂမယမိသာသဒိသာနံ ဝါ စ္ဆငိ-။

ဧတေသံ ဝါ စ္ဆငိ ဟောတိ န္တမာနတျာဒိသု; ဂစ္ဆန္တော, ဂစ္ဆမာနော, ဂစ္ဆတိ; ယစ္ဆန္တော, ယစ္ဆမာနော, ယစ္ဆတိ; ဣစ္ဆန္တော, ဣစ္ဆမာနော, ဣစ္ဆတိ; အစ္ဆန္တော, အစ္ဆမာနော, အစ္ဆတိ; ဒိစ္ဆန္တော, ဒိစ္ဆမာနော, ဒိစ္ဆတိ. ဝါတိ ကိံ? ဂမိဿတိ; ဝဝတ္ထိတ ဝိဟာသတ္တေနညေသု စ ကွစိ? ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, ဣစ္ဆာ, ဣစ္ဆိတုံ; အစ္ဆိတဗ္ဗံ, အစ္ဆတုံ; အညေသဉ္စ ယောဂဝိဘာဂါ? ပဝေစ္ဆတိ.

ဤ (ဂမ် စသော) ဓာတ်တို့၏ နေရာ၌ န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ ရှေ့၌ စ္ဆ-ပြုခြင်းသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- ဂစ္ဆန္တော၊ ဂစ္ဆမာနော၊ ဂစ္ဆတိ၊ ယစ္ဆန္တော၊ ယစ္ဆမာနော၊ ယစ္ဆတိ၊ ဣစ္ဆန္တော၊ ဣစ္ဆမာနော၊ ဣစ္ဆတိ၊ အစ္ဆန္တော၊ အစ္ဆမာနော၊ အစ္ဆတိ၊ ဒိစ္ဆန္တော၊ ဒိစ္ဆမာနော၊ ဒိစ္ဆတိ။ 'ဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဂမိဿတိ။ စနစ်တကျ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှု (ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာ) အားဖြင့် အခြားသော နေရာတို့၌လည်း အချို့ ဖြစ်သလော? ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ဣစ္ဆာ၊ ဣစ္ဆိတုံ၊ အစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ အစ္ဆတုံ။ အခြားသော ဓာတ်တို့၌လည်း သုတ်ခွဲခြင်း (ယောဂဝိဘာဂ) ကြောင့် ဖြစ်သလော? ပဝေစ္ဆတိ။

ဇရမရာနမီယငိ-.

ဇရမရာနမီယငိ-။

ဧတေသမီယငိ ဝါ ဟောတိ န္တမာနတျာဒိသု; ဇီယန္တော, ဇီရန္တော; ဇီယမာနော, ဇီရမာနော; ဇီယတိ, ဇီရတိ; မီယန္တော, မရန္တော; မီယမာနော, မရမာနော; မီယတိ, မရတိ.

ဤ (ဇရ် နှင့် မရ်) ဓာတ်တို့၏ နေရာ၌ န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ ရှေ့၌ ဤယ-ပြုခြင်းသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- ဇီယန္တော၊ ဇီရန္တော၊ ဇီယမာနော၊ ဇီရမာနော၊ ဇီယတိ၊ ဇီရတိ၊ မီယန္တော၊ မရန္တော၊ မီယမာနော၊ မရမာနော၊ မီယတိ၊ မရတိ။

ဌာပါနံ တိဋ္ဌပိဝါ-.

ဌာပါနံ တိဋ္ဌပိဝါ-။

ဌပါနံ တိဋ္ဌပိဝါ ဟောန္တိ ဝါ န္တမာနတျာဒိသု; တိဋ္ဌန္တော, တိဋ္ဌမာနော, တိဋ္ဌတိ; ပိဝန္တော, ပိဝတိ; ဝါတွေဝ? ဌာတိ, ပါတိ.

ဌာ နှင့် ပါ ဓာတ်တို့၏ နေရာ၌ န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ ရှေ့၌ တိဋ္ဌ နှင့် ပိဝ ပြုခြင်းတို့သည် အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- တိဋ္ဌန္တော၊ တိဋ္ဌမာနော၊ တိဋ္ဌတိ၊ ပိဝန္တော၊ ပိဝတိ။ 'ဝါ' ဟူသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း? ဌာတိ၊ ပါတိ။

ဂမဝဒဒါနံ ဃမ္မဝဇ္ဇဒဇ္ဇာ-.

ဂမဝဒဒါနံ ဃမ္မဝဇ္ဇဒဇ္ဇာ-။

ဂမာဒီနံ ဃမ္မာဒယော ဝါ ဟောန္တိ န္တမာနတျျာဒိသု; ဃမ္မန္တော, ဂစ္ဆန္တော; ဝဇ္ဇန္တော, ဝဒန္တော; ဒဇ္ဇန္တော, ဒဒန္တော.

ဂမ် အစရှိသော ဓာတ်တို့၏ နေရာ၌ န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ ရှေ့၌ ဃမ္မ အစရှိသည်တို့သည် အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- ဃမ္မန္တော (ဂစ္ဆန္တော)၊ ဝဇ္ဇန္တော (ဝဒန္တော)၊ ဒဇ္ဇန္တော (ဒဒန္တော)။

ကရဿ သောဿ ကုဗ္ဗကုရုကယိရာ-.

ကရဿ သောဿ ကုဗ္ဗကုရုကယိရာ-။

ကရဿ သဩကာရဿ ကုဗ္ဗာဒယော ဝါ ဟောန္တိ န္တမာနတျာဒိသု; ကုဗ္ဗန္တော, ကယိရန္တော, ကရောန္တော; ကုဗ္ဗမာနော, ကုရုမာနော, ကယိရမာနော, ကရာဏော; ကုဗ္ဗတိ, ကယိရတိ, ကရောတိ; ကုဗ္ဗတေ, ကုရုတေ, ကယိရတေ–-ဝစတ္ထိတဝိဘာသတ္တာ ဝါဓိကာရဿ ဘိယျော မာနပရစ္ဆက္ကေသုကုရု, ကွဝိဒေဝ ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကေ? အဂ္ဃံ ကုရုတု နော ဘဝံ; သောဿာတိ ဝုတ္တတ္တာ ကတ္တရိ ယေဝိမေ.

သ-ဥပါဒ် (သို့မဟုတ် အိုကာရနှင့်တကွဖြစ်သော) ကရ်ဓာတ်၏ နေရာ၌ န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ ရှေ့၌ ကုဗ္ဗ အစရှိသည်တို့သည် အလိုအလျောက် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- ကုဗ္ဗန္တော၊ ကယိရန္တော၊ ကရောန္တော၊ ကုဗ္ဗမာနော၊ ကုရုမာနော၊ ကယိရမာနော၊ ကရာဏော၊ ကုဗ္ဗတိ၊ ကယိရတိ၊ ကရောတိ၊ ကုဗ္ဗတေ၊ ကုရုတေ၊ ကယိရတေ။ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် 'ဝါ' အာဏာဖြင့် မာနပစ္စည်းနှင့် နောက်ခြောက်လုံး (ပရစ္ဆက္က) တို့၏ ရှေ့၌ 'ကုရု' သည် အလွန်အမင်း ဖြစ်၏။ ရှေ့ခြောက်လုံး (ပုဗ္ဗစ္ဆက္က) ၌ အချို့သော နေရာ၌ ဖြစ်သလော? အဂ္ဃံ ကုရုတု နော ဘဝံ။ 'သောဿ' ဟု ဆိုအပ်သောကြောင့် ဤသည်တို့သည် ကတ္တုကာရက၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။

ဂဟဿ ဃေပ္ပော-.

ဂဟဿ ဃေပ္ပေါ-။

ဂဟဿ ဝါ ဃေပ္ပောတိ န္တမာနတျာဒိသု; ဃေပ္ပန္တော, ဃေပ္ပမာနော, ဃေပ္ပတိ–-ဝါတွေဝ? ဂဏှာတိ.

ဂဟ်ဓာတ်၏ နေရာ၌ န္တ၊ မာန၊ တိ စသော ပစ္စည်းတို့၏ ရှေ့၌ ဃေပ္ပ-ပြုခြင်းသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်၏။ ပုံစံ- ဃေပ္ပန္တော၊ ဃေပ္ပမာနော၊ ဃေပ္ပတိ။ 'ဝါ' ဟူသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း? ဂဏှာတိ။

ဏော နိဂ္ဂဟိတဿ-.

ဏော နိဂ္ဂဟိတဿ-။

ဂဟဿ နိဂ္ဂဟတဿ ဏော ဟောတိ; ဂဏှိတဗ္ဗံ, ဂဏှိတုံ, ဂဏှန္တော.

ဂဟ်ဓာတ်၏ နိဂ္ဂဟိတ်၏ နေရာ၌ ဏ-ပြုခြင်း ဖြစ်၏။ ပုံစံ- ဂဏှိတဗ္ဗံ၊ ဂဏှိတုံ၊ ဂဏှန္တော။

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ ခါဒိကဏ္ဍော ပဉ္စမော.

ဤသို့ လျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်း ဝုတ္တိ၌ ငါးခုမြောက်သော ခါဒိကဏ္ဍ ပြီး၏။

ဝတ္တမာနေ တိအန္တိသိထမိမတ္ဉန္တေ သေဝှ္ဉေမှေ-.

ဝတ္တမာနေ တိ-အန္တိ-သိ-ထ-မိ-မ၊ တေ-အန္တေ-သေ-ဝှေ-ဧ-မှေ-။

ဝတ္တမာန္ဉာရဒ္ဓါပရိသမတ္တေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ တျာဒယော ဟောန္တီ; ဂစ္ဆတိ, ဂစ္ဆန္တိ, ဂစ္ဆသိ, ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆာမိ, ဂစ္ဆာမ; ဂစ္ဆတေ, ဂစ္ဆန္တေ, ဂစ္ဆသေ, ဂစ္ဆဝှေ, ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆမှေ –-ကထံ ပုရေ အဓမ္မော ဒိပ္ပတိ, ပုရာ မရာမိတိ? ဝတ္တမာနဿေဝ ဝတ္တုမိဋ္ဌတ္တာ, တံသမီပဿတဂ္ဂဟဏေန ဂဟဏာ; ပုရေပုရာသဒ္ဒေဟိ ဝါ အနာဂတတ္တာဝဂမျတေ, တဒါ တဿ ဝတ္တမာနတ္တာ; ကာလဝျတ္တယော ဝါ ဧသော; ဘဝန္တေဝ ဟိ ကာလန္တရေ’ပိ တျာဒယော ဗာဟုလကာ?‘‘သန္တေသု ပရိဂုဟာမိ မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒံ, ကာယယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ သဟဝျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿ, အနေကဇာတိသံသာရံ သန္ဓာဝိဿံ, အတိဝေလံ နမဿိဿန္တိ‘‘.

စတင်အပ်သော်လည်း မပြီးဆုံးသေးသော ပစ္စုပ္ပန်အနက်၌ ဓာတ်၏နောက်မှ တိ စသော ဝိဘတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- ဂစ္ဆတိ၊ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဂစ္ဆသိ၊ ဂစ္ဆထ၊ ဂစ္ဆာမိ၊ ဂစ္ဆာမ၊ ဂစ္ဆတေ၊ ဂစ္ဆန္တေ၊ ဂစ္ဆသေ၊ ဂစ္ဆဝှေ၊ ဂစ္ဆေ၊ ဂစ္ဆမှေ။ 'ပုရေ အဓမ္မော ဒိပ္ပတိ'၊ 'ပုရာ မရာမိ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ပစ္စုပ္ပန်ကိုသာ ဆိုလိုသောကြောင့် ဖြစ်၏၊ ထိုပစ္စုပ္ပန်နှင့် နီးစပ်သောအရာကို ယူခြင်းဖြင့် ယူအပ်၏။ သို့မဟုတ် ပုရေ၊ ပုရာ သဒ္ဒါတို့ဖြင့် အနာဂတ်အနက်ကို သိစေအပ်၏၊ ထိုအခါ၌ ၎င်းသည် ပစ္စုပ္ပန်သဘော ဖြစ်၏။ သို့မဟုတ် ဤသည်မှာ ကာလဖောက်ပြန်ခြင်း (ကာလဝျတ္တယ) ဖြစ်၏။ ဗဟုလအာဏာကြောင့် အခြားကာလ၌လည်း တိ စသော ဝိဘတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်လော? 'သန္တေသု ပရိဂုဟာမိ မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒံ၊ ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿ၊ အနေကဇာတိသံသာရံ သန္ဓာဝိဿံ၊ အတိဝေလံ နမဿိဿန္တိ'။

ဘဝဿတိ ဿတိဿန္တိဿသိဿထဿာမိဿာမဿတေဿန္တေ ဿသေဿဝှေဿံဿာမှေ-.

ဘဝိဿတေ ဿတိ-ဿန္တိ-ဿသိ-ဿထ-ဿာမိ-ဿာမ၊ ဿတေ-ဿန္တေ-ဿသေ-ဿဝှေ-ဿံ-ဿာမှေ-။

ဘဝိဿတိ အနာရဒ္ဓေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဿတျာဒယော ဟောန္တိ; ဂမိဿတိ, ဂမိဿန္တိ, ဂမိဿသိ, ဂမိဿထ, ဂမိဿာမိ, ဂမိဿာမ; ဂမိဿတေ, ဂမိဿန္တေ, ဂမိဿသေ, ဂမိဿဝှေ, ဂမိဿံ, ဂမိဿာမှေ.

မစတင်ရသေးသော အနာဂတ်အနက်၌ ဓာတ်၏ နောက်မှ ဿတိ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ပုံစံ- ဂမိဿတိ၊ ဂမိဿန္တိ၊ ဂမိဿသိ၊ ဂမိဿထ၊ ဂမိဿာမိ၊ ဂမိဿာမ၊ ဂမိဿတေ၊ ဂမိဿန္တေ၊ ဂမိဿသေ၊ ဂမိဿဝှေ၊ ဂမိဿံ၊ ဂမိဿမှေ။

နာမေ ဂရဟာဝိမ္ဘယေသု-.

နာမသဒ္ဒါရှိသော် ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ အံ့ဩခြင်းတို့၌ (ဿတျာဒီဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏)။

နာမသဒ္ဒေ နိပါတေ သတိ ဂရဟာယံ ဝိမ္ဘယေ စ ဂမျမာနေဿတျာဒယော ဟောန္တိ; ဣမေ ဟိ နာမ ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ; န ဟိ နာမ ဘိက္ခဝေ တဿ မောဃပုရိသဿပါဏေသု အနုဒ္ဒယာ ဘဝိဿတိ; ကထဉှိ နာမ သော ဘိက္ခဝေ မောဃပုရိသော သဗ္ဗမတ္တိကာမယံ ကုဋိကံ ကရိဿတိ; တတ္ထ နာမ တွံ မောဃပုရိသမယာ ဝိရာဂါယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သရာဂါယ ဝေတေဿသိ, အတ္ထိ နာမတာတ သုဒိန္န အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ, အတ္ထိယေဝိဟာပိ နိန္ဒာဝဂမော. ဝိမ္ဘယေ?- အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော အဗ္ဘူတံ ဝတ ဘော သန္တေန ဝတ ဘော ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေနဝိရန္တိ, ယတြ ဟိ နာမ သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနီ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ ဒက္ခိတိ, န ပန သဒ္ဒံ သောဿတိ; အစ္ဆရိယံ အန္ဓော နာမ ပဗ္ဗတမာရောဟိဿတိ; ဗဓိရော နာမ သဒ္ဒံ သောဿတိ.

နာမသဒ္ဒါဟူသော နိပါတ်ရှိလတ်သော် ကဲ့ရဲ့ခြင်းနှင့် အံ့ဩခြင်းတို့ကို သိစေအပ်သည်ရှိသော် ဿတျာဒီ (ဘဝိဿန္တီ) ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ပုံစံအားဖြင့်-) 'ဤသူတို့သည် ကောင်းသောတရားတို့ကို ဝန်ခံကြကုန်အံ့တကား (ime hi nāma kalyāṇadhammā paṭijānissanti)'။ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုမောဃပုရိသအား သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ သနားစောင့်ရှောက်ခြင်းသည် မရှိလတ္တံ့တကား (na hi nāma bhikkhave tassa moghapurisassapāṇesu anuddayā bhavissati)'။ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုမောဃပုရိသသည် အလုံးစုံ မြေညက်ဖြင့်ပြီးသော ကျောင်းငယ်ကို အဘယ်သို့လျှင် ပြုလတ္တံ့နည်း (kathañhi nāma so bhikkhave moghapuriso sabbamattikāmayaṃ kuṭikaṃ karissati)'။ 'မောဃပုရိသ၊ ထိုရာဂကင်းရာတရားကို ငါဟောကြားအပ်ပါလျက်နှင့် သင်သည် ရာဂရှိရန် အားထုတ်လတ္တံ့တကား (tattha nāma tvaṃ moghapurisamayā virāgāya dhamme desite sarāgāya vetessasi)'။ 'ချစ်သား သုဒိန်၊ မနေ့ညဉ့်က ကြွင်းကျန်သော မုန့်ဆန်းကို စားလတ္တံ့တကား (atthi nāmatāta sudinna ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhuñjissasi)' ဟူသည်လည်း ရှိ၏။ ဤ၌လည်း ကဲ့ရဲ့ခြင်းသို့ ရောက်သည်သာတည်း။ အံ့ဩခြင်း၌ကား - 'အချင်းတို့ အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ အချင်းတို့ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေစွ၊ ကိလေသာ ငြိမ်းအေးကုန်သော ရဟန်းတို့သည် (ဆူညံသံရှိသော်လည်း) မတုန်မလှုပ် နေနိုင်ကြကုန်စွတကား။ သတိရှိလျက် နိုးကြားလျက်ရှိပါသော်လည်း လှည်းငါးရာတို့သည် မိမိ၏အပါးသို့ ကပ်လျက် ဖြတ်သန်းသွားကြကုန်သည်ရှိသော် လှည်းတို့ကိုလည်း မမြင်၊ အသံကိုလည်း မကြားလတ္တံ့တကား (yatra hi nāma saññī samāno jāgaro pañcamattānī sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva dakkhiti, na pana saddaṃ sossati)'။ 'အံ့ဩဖွယ်ဖြစ်ပေစွ၊ မျက်စိကန်းသောသူသည် တောင်သို့ တက်လတ္တံ့တကား (acchariyaṃ andho nāma pabbatamārohissati)'။ 'နားပင်းသောသူသည် အသံကို ကြားလတ္တံ့တကား (badhiro nāma saddaṃ sossati)' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ဘုတေ ဤဥံဩတ္ထေမ္ဘာအာဦသေဝှံအမ္ဘေ-.

အတိတ်အနက်၌ ဤ၊ ဥံ၊ အို၊ တ္ထ၊ အ၊ ေမှ၊ အာ၊ ဦ၊ သေ၊ ဝှံ၊ အံ၊ ေမှ ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဘုတေ ပရိသမတ္တ္ဉတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဤအာဒယော ဟောန္တိ; အဂမီ, အဂမုံ, အဂမော, အဂမိတ္ထ, အဂမိံ, အဂမိမှာ; အဂမာ, အဂမူ, အဂမိသေ, အဂမိဝှံ, အဂမ, အဂမိမှေ–-ဘုတ သာမညဝစနိစ္ဆာယမနဇ္ဇတနေပိ? သုဝေါ အဟောသိ အာနန္ဒော.

လွန်လေပြီးသော ကိစ္စပြီးသော အနက်၌ ဖြစ်သော ကြိယာတို့မှ ဤ-စသော (အဇ္ဇတနီ) ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ agamī၊ agamuṃ၊ agamo၊ agamittha၊ agamiṃ၊ agamimhā; agamā၊ agamū၊ agamise၊ agamivhaṃ၊ agama၊ agamimhe တို့ ဖြစ်သည်။ အတိတ်သာမညကို ပြောလိုသဖြင့် ယနေ့မဟုတ်သော အတိတ်ကာလ၌ပင် ဖြစ်နိုင်သလော? 'မနက်ဖြန် အာနန္ဒာသည် ရှိခဲ့ပြီ (suvo ahosi ānando)' ဟူသကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

အနဇ္ဇတနေ အာဦဩတ္ထအမှာတ္ထတ္ထုံသေဝှံဣံမ္ဘသေ-.

ယနေ့မဟုတ်သော အတိတ်အနက်၌ အာ၊ ဦ၊ အို၊ တ္ထ၊ အ၊ အမှာ၊ တ္ထ၊ တ္ထုံ၊ သေ၊ ဝှံ၊ အိံ၊ မှသေ ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

အဝိဇ္ဇမာနဇ္ဇတနေ ဘုတေ’တ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အာအာဒယော ဟောန္တိ.

ယနေ့မရှိသော (ယနေ့မဟုတ်သော) အတိတ်အနက်၌ ဖြစ်သော ကြိယာတို့မှ အာ-စသော (ဟိယတ္တနီ) ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

အာဉာယျာ စ ဥဋ္ဌာနာ အာဉာယျာ စ သံဝေသနာ,ဧသဇ္ဇတနော ကာလော အဟရူဘယတဍ္ဎရတ္တံ ဝါ;

နိုးထခြင်းကို သိအပ်သည်မှစ၍လည်းကောင်း၊ အိပ်ပျော်ခြင်းကို သိအပ်သည်တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် နေ့ညနှစ်ဖက်၏ သန်းခေါင်ယံတိုင်အောင်သည်လည်းကောင်း ဤအချိန်သည် ယနေ့ (အဇ္ဇတန) ကာလ မည်၏။

အဂမာ, အဂမူ, အဂမော, အဂမတ္ထ, အဂမ, အဂမမှာ; အဂမိတ္ထ, အဂမတ္ထုံ, အဂမသေ, အဂမဝှံ, ဂမိံ, အဂမမှသေ; အညပဒတ္ထော ကိံ? အဇ္ဇ ဟိယျော ဝါ အဂမာသိ.

agamā၊ agamū၊ agamo၊ agamattha၊ agama၊ agamamhā; agamittha၊ agamatthuṃ၊ agamase၊ agamavhaṃ၊ gamiṃ၊ agamamhase တို့တည်း။ 'ယနေ့မဟုတ်သော' ဟူသော အခြားပုဒ်၏ အနက်သည် အဘယ်နည်း? 'ယနေ့သော်လည်းကောင်း၊ မနေ့ကသော်လည်းကောင်း သွားခဲ့ပြီ (ajja hiyyo vā agamāsi)' ဟူသော နေရာမျိုး၌ ဖြစ်စေရန် ဖြစ်၏။

ပရောက္ခေ ဩဧတ္ထအမ္ဘတ္ထရေတ္ထောဝှောဣမှေ-.

မျက်မှောက်မဟုတ်သော အတိတ်အနက်၌ အို၊ ဧတ္ထ၊ အ၊ အမှာ၊ ရေ၊ တ်ထော၊ ဝှော၊ ဣံ၊ မှေ ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

အပစ္စက္ခေ ဘုတာနဇ္ဇတနေ’တ္ထေ စတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တိ; ဇဂါမ, ဇဂမု, ဇဂမေ, ဇဂမိတ္ထ, ဇဂမ, ဇဂမိမှ; ဇဂမိတ္ထ, ဇဂမိရေ, ဇဂမိတ္ထော, ဇဂမိဝှော, ဇဂမိ, ဇဂမိမှေ. –––––––––––––––––––-

မျက်မှောက်မဟုတ်သော ယနေ့မဟုတ်သော အတိတ်အနက်၌ ဖြစ်သော ကြိယာတို့မှ အ-စသော (ပရောက္ခာ) ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ jagāma၊ jagamu၊ jagame၊ jagamittha၊ jagama၊ jagamimha; jagamittha၊ jagamire၊ jagamittho၊ jagamivho၊ jagami၊ jagamimhe တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

မူဠှဝိက္ခိတ္တဗျာသတ္တစိတ္တောနတ္တနာပိ ကြိယာ ကတာဘိနိဗ္ဗတ္တိကာလေ’နုပလဒ္ဓါ သမာနာ ဧလေနာနုမီယမာနာ ပရောက္ခာစ ဝတ္ထုတော; တေနုတ္တမဝ္သယေ’ပိ ပယောဂသမ္ဘဝေါ.

တွေဝေသော၊ ပျံ့လွင့်သော၊ တစ်ပါးသို့ စိတ်ရောက်သော စိတ်ရှိသူသည် မိမိကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်အပ်သော ကြိယာသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်ပြီးမြောက်ဆဲကာလ၌ မသိအပ်သည်ဖြစ်၍ ထိုအချင်းအရာအားဖြင့် မှန်းဆအပ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် အစစ်အမှန်အားဖြင့် မျက်ကွယ် (ပရောက္ခာ) မည်၏။ ထို့ကြောင့် ဥတ္တမပုရိသ၏ အရာ၌လည်း (ပရောက္ခာဝိဘတ်) သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်နိုင်၏။

ဧယျာဒေါ ဝါတိပတ္တိယယံ ဿာဿံသုဿေဿထဿံဿမှာဿထ ဿိံသုဿသေဿဝှေဿိံဿာမ အသေ-.

ဧယျစသော ဝိဘတ်တို့၏ အရာ၌ ကြိယာမပြီးမြောက်ခြင်း (ကိရိယာတိပတ္တိ) ရှိသော် ဿာ၊ ဿံ၊ သုဿံ၊ ဿထ၊ ဿံ၊ ဿမှာ၊ ဿထ၊ ဿိံ၊ သုဿ၊ သေသ၊ ဝှေ၊ ဿိံ၊ ဿာမ၊ အသေ ဝိဘတ်တို့သည် အချို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဧယျာဒေါ ဝိသယေ ကြိယာတိပတ္တိယံ ဿာဒယော ဟောန္တိ ဝိဘာသာ; ဝိဓုရပ္ပစ္စယောပနိပါတတော ကာရဏဝေကလ္လတော ဝါ ကြိယာယာတိ ပတနမနိပ္ဖတ္တိ ကြိယာတိပတ္တိ; ဧတေ စ ဿာဒယော သာမတ္ထိယာတီတာနာဂတေသွေဝ ဟောန္တိ, န ဝတ္တမာနေ, တတြ ကြိယာတိပတ္တျ သမ္ဘဝါ.

ဧယျစသော ဝိဘတ်တို့၏ အရာ၌ ကြိယာမပြီးမြောက်ခြင်းရှိသော် ဿာ-စသော ဝိဘတ်တို့သည် အချို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဆန့်ကျင်ဘက် အကြောင်းတရားနှင့် တွေ့ကြုံခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းတရား ချို့ယွင်းခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကြိယာ၏ မပြီးမြောက်ခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းသည် 'ကိရိယာတိပတ္တိ' မည်၏။ ထို ဿာ-စသော ဝိဘတ်တို့သည် အစွမ်းအားဖြင့် အတိတ်နှင့် အနာဂတ်တို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏၊ ပစ္စုပ္ပန်၌ မဖြစ်ကုန်၊ ပစ္စုပ္ပန်၌ ကြိယာမပြီးမြောက်ခြင်း (ကိရိယာတိပတ္တိ) မဖြစ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။

သစေ ပဌမဝယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘိဿာ, အရဟာ အဘဝိဿာ; ဒက္ခိဏေန စေ အဂမိဿာ, န သကဋံ ပရိယာဘဝိဿာ- ဒက္ခိဏေန စေ အဂမိဿံသု, အဂမိဿေ, အဂမိဿထ, အဂမိဿံ, အဂမိဿမှာ, အဂမိဿထ, အဂမိဿိံသု, အဂမိဿသေ, အဂမိဿဝှေ,အဂမိဿိံ, အဂမိဿာမ အသေ- န သကဋံ ပရိယာဘဝိဿာ. ဝါတိ ကိံ? ဒက္ခိဏေန စေ ဂမိဿတိ, န သကဋံ ပရိယာဘဝိဿတိ.

အကယ်၍ ပထမအရွယ်၌ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရခဲ့ပါမူ၊ ရဟန္တာ ဖြစ်ပေလတ္တံ့ (sace paṭhamavaye pabbajjaṃ alabhissā, arahā abhavissā)။ အကယ်၍ တောင်ဘက်ခရီးဖြင့် သွားခဲ့ပါမူ၊ လှည်းသည် မှောက်ပေလတ္တံ့မဟုတ် (dakkhiṇena ce agamissā, na sakaṭaṃ pariyābhavissā) - dakkhiṇena ce agamissaṃsu၊ agamisse၊ agamissatha၊ agamissaṃ၊ agamissamhā၊ agamissatha၊ agamissiṃsu၊ agamissase၊ agamissavhe၊ agamissiṃ၊ agamissāma၊ ase (အကယ်၍ တောင်ဘက်ခရီးဖြင့် သွားခဲ့ကြပါမူ...)- na sakaṭaṃ pariyābhavissā။ 'အချို့ (ဝါ)' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'အကယ်၍ တောင်ဘက်ခရီးဖြင့် သွားလတ္တံ့၊ လှည်းသည် မှောက်လတ္တံ့မဟုတ် (dakkhiṇena ce gamissati, na sakaṭaṃ pariyābhavissati)' ဟူသော ကာလမျိုး၌ ဘဝိဿန္တီဝိဘတ် ဖြစ်စေရန်တည်း။

ဟေတုဖလေသွေယျဧယျုံဧယျာသဧယျာထဧယျာမိဧယျာမဧထ ဧရံဧထောဧယျဝှောဧယျံဧယျာမှေ-.

အကြောင်းနှင့် အကျိုးဖြစ်သော ကြိယာတို့၌ ဧယျ၊ ဧယျုံ၊ ဧယျာသ၊ ဧယျာထ၊ ဧယျာမိ၊ ဧယျာမ၊ ဧထ၊ ဧရံ၊ ဧထော၊ ဧယျဝှေါ၊ ဧယျံ၊ ဧယျမှေ ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဟေတုဘုတာယံ ဖလဘုတာယဉ္စ ကြိယာယံ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာဧယျာဒယော ဝါ ဟောန္တိ.

အကြောင်းဖြစ်သော ကြိယာနှင့် အကျိုးဖြစ်သော ကြိယာတို့၌ ဖြစ်သော ကြိယာတို့မှ ဧယျ-စသော ဝိဘတ်တို့သည် အချို့ ဖြစ်ကုန်၏။

သစေ သံခါရာ နိစ္စာ ဘဝေယျုံ, န နိရုဇ္ဈေယျုံ; ဒက္ခိနေဏန စေ ဂစ္ဆေယျ, န သကဋံ ပရိယာဘဝေယျ-ဒက္ခိဏေန စေ ဂစ္ဆေယျုံ, ဂစ္ဆေယျာသိ, ဂစ္ဆေယျာထ, ဂစ္ဆေယျာမိ, ဂစ္ဆေယယျာမ; ဂစ္ဆေထ, ဂစ္ဆေရံ, ဂစ္ဆေထော, ဂစ္ဆေယျဝှော, ဂစ္ဆေယျံ, ဂစ္ဆေယျာမှေ- န သကဋံ ပရိယာဘဝေယျ; ဘဝနံ ဂမနဉ္စ ဟေတု, အနိရုဇ္ဈနံ ပရိယာဘဝနဉ္စ ဖလံ–-ဣဟ ကသ္မာ န ဟောတိ?- ဟန္တီတိ ပလာယတိ, ဝဿတီတိ ဓာဝတိ, ဟနိဿတီတိ ပလာယိဿတီတိ? ဣတိသဒ္ဒေနေဝ ဟေတုဟေတုမန္တတာယယ ဇောတိတတ္တာ ဝါတိ ကိံ ဒက္ခိဏေန စေ ဂမိဿတိ, န သကဋံ ပရိယာ ဘဝိဿတိ.

အကယ်၍ သင်္ခါရတို့သည် မြဲကုန်ငြားအံ့၊ မချုပ်ပျောက်ကုန်ရာ (sace saṃkhārā niccā bhaveyyuṃ, na nirujjheyyuṃ)။ အကယ်၍ တောင်ဘက်ခရီးဖြင့် သွားငြားအံ့၊ လှည်းသည် မှောက်မသွားရာ (dakkhiṇena ce gaccheyya, na sakaṭaṃ pariyābheyya) - dakkhiṇena ce gaccheyyuṃ၊ gaccheyyāsi၊ gaccheyyātha၊ gaccheyyāmi၊ gaccheyyāma; gacchetha၊ gaccheraṃ၊ gacchetho၊ gaccheyyavho၊ gaccheyyaṃ၊ gaccheyyāmhe - na sakaṭaṃ pariyābheyya။ ဖြစ်ခြင်းနှင့် သွားခြင်းသည် အကြောင်း (ဟေတု) ဖြစ်၍၊ မချုပ်ပျောက်ခြင်းနှင့် မမှောက်ခြင်းသည် အကျိုး (ဖလ) ဖြစ်၏။ ဤနေရာ၌ အဘယ်ကြောင့် ဧယျ-စသော ဝိဘတ်တို့ မဖြစ်သနည်း? 'သတ်သောကြောင့် ပြေး၏ (hantīti palāyati)'၊ 'မိုးရွာသောကြောင့် ပြေး၏ (vassatīti dhāvati)'၊ 'သတ်လတ္တံ့ဖြစ်သောကြောင့် ပြေးလတ္တံ့ (hanissatīti palāyissatīti)' ဟူသော နေရာမျိုး၌တည်း။ 'ဣတိ' သဒ္ဒါဖြင့်သာလျှင် အကြောင်းအကျိုးရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ထင်ရှားစေအပ်သောကြောင့်တည်း။ 'အချို့ (ဝါ)' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'အကယ်၍ တောင်ဘက်ခရီးဖြင့် သွားလတ္တံ့၊ လှည်းသည် မှောက်လတ္တံ့မဟုတ် (dakkhiṇena ce gamissati, na sakaṭaṃ pariyābhavissati)' ဟူသော နေရာမျိုး၌ ဖြစ်စေရန်တည်း။

ပဉှပတ္ထနာဝိဓိသူ-.

မေးမြန်းခြင်း၊ တောင်းပန်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ဆုတောင်းခြင်း၊ အမိန့်ပေးခြင်း (ဝိဓိ) တို့၌ (ဧယျစသော ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏)။

ပဉှော-သမ္ပုစ္ဆနံ သမ္ပဓာရဏာ နိရူပနာ ကာရိယနိစ္ဆယနံ; ပတ္ထနာ-ယာဝနမိဋ္ဌာသိံသနဉ္စ; ဝိဓာနံ ဝိဓိ နိယောဇနံ ကြိယာသု ဝျာပါရဏာ; သာ စ ဒုဝိဓာဝ?- သာဒရာနာဒရဝသေန, ဝိသယဘေဒေန ဘိန္နာယပိ တဒုဘယာနတိဝတ္တနတော.

မေးမြန်းခြင်း (ပဥှ) ဟူသည် ကောင်းစွာ မေးမြန်းခြင်း၊ ဆင်ခြင်ခြင်း၊ စူးစမ်းခြင်း၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းတည်း။ တောင်းပန်ခြင်း (ပတ္ထနာ) ဟူသည် တောင်းပန်ခြင်းနှင့် လိုလားတောင့်တခြင်းတည်း။ စီမံခြင်း (ဝိဓိ) ဟူသည် အမိန့်ပေးခြင်း၊ ကြိယာတို့၌ တိုက်တွန်းစေခိုင်းခြင်းတည်း။ ထိုဝိဓိသည် ရိုသေခြင်းနှင့် မရိုသေခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် နှစ်ပါးသာလျှင် ဖြစ်၏။ အရာဌာန ကွဲပြားခြင်းကြောင့် ကွဲပြားသော်လည်း ထိုနှစ်ပါးထက် မကျော်လွန်နိုင်သောကြောင့်တည်း။

ဧတေသု ပဉှာဒိသု ကြိယတ္ထတော ဧယျာဒယော ဟောန္တိ; ပဉှေ?-ကိမာယသ္မာ ဝိနယမ္ပရိယာပုဏေယျ,ဥဒါဟု ဓမ္မံ?; ဂစ္ဆေယျံ ဝါဟံ ဥပေါသထံ, န ဝါ ဂစ္ဆေယျံ?, ပတ္ထနာယံ?- လဘေယျာဟကကမ္ဘန္တေ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒံ; ပဿေယျံ တံ ဝဿသတံ အရောဂံ. ဝိဓိမှိ?-ဘဝံ ပတ္တံ ပစေယျ, ဘဝံ ပုညံ ကရေယျ, ဣဟ ဘဝံ ဘုဉ္ဇေယျ, ဣဟ ဘဝံ နိသီဒေယျ, မာဏဝကံ ဘဝံ အဇ္ဈာပေယျ–-အနုညာပတ္တကာလေသုပိ သိဒ္ဓါဝ, တတ္ထာပိ ဝိဓိပ္ပတီတိတော; အနုညာယံ?ဧဝံကရေယျာသိ. ပတ္တကာလေ?- ကဋံ ကရေယျာသိ, ပတ္တော တေ ကာလော ကဋကရဏေ; ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ သံဃော ဥပေါသထံ ကရေယျ; ဧတဿ ဘဂဝါ ကာလော, ဧတဿ သုဂတ ကာလော, ယမ္ဘဂဝါ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညပေယျ–-ပေသနေ’ပိစ္ဆန္တိ?- ဂါမံ တွံ ဘဏေ ဂစ္ဆေယျာသိ.

ထိုမေးမြန်းခြင်းစသည်တို့၌ ကြိယာတို့မှ ဧယျ-စသော ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ မေးမြန်းခြင်း (ပဥှ) ၌ကား - 'အရှင်ဘုရားသည် ဝိနည်းကို သင်ယူတော်မူသလော၊ သို့မဟုတ် တရားကို သင်ယူတော်မူသလော (kimāyasmā vinayampariyāpuṇeyya, udāhu dhammaṃ?)'၊ 'ငါသည် ဥပုသ်ဆောက်တည်ရန် သွားရအံ့လော၊ သို့မဟုတ် မသွားဘဲ နေရအံ့လော (gaccheyyaṃ vāhaṃ uposathaṃ, na vā gaccheyyaṃ?)' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ တောင်းပန်ခြင်း (ပတ္ထနာ) ၌ကား - 'အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ရပါမူ ကောင်းလေစွ၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရပါမူ ကောင်းလေစွ (labheyyāhaṃ bhante bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadaṃ)'၊ 'သင့်ကို ကျန်းမာစွာဖြင့် အနှစ်တစ်ရာ ပတ်လုံး မြင်ရပါမူ ကောင်းလေစွ (passeyyaṃ taṃ vassasataṃ arogaṃ)' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အမိန့်ပေးခြင်း (ဝိဓိ) ၌ကား - 'အရှင်သည် ဆွမ်းကို ချက်ပါလော့ (bhavaṃ pattaṃ paceyya)'၊ 'အရှင်သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပါလော့ (bhavaṃ puññaṃ kareyya)'၊ 'ဤ၌ အရှင်သည် စားတော်မူပါလော့ (iha bhavaṃ bhuñjeyya)'၊ 'ဤ၌ အရှင်သည် ထိုင်တော်မူပါလော့ (iha bhavaṃ nisīdeyya)'၊ 'အရှင်သည် လုလင်ကို စာပေသင်ကြားပေးပါလော့ (māṇavakaṃ bhavaṃ ajjhāpeyya)' တို့တည်း။ ခွင့်ပြုခြင်း (အနုညာ)၊ လျောက်ပတ်သော ကာလ (ပတ္တကာလ) တို့၌လည်း ဧယျဝိဘတ်သည် ပြီးသည်သာ ဖြစ်၏၊ ထို၌လည်း ဝိဓိအနက် ထင်ရှားသောကြောင့်တည်း။ ခွင့်ပြုခြင်း (အနုညာ) ၌ကား - 'ဤသို့ ပြုအပ်၏ (evaṃ kareyyāsi)'။ လျောက်ပတ်သော ကာလ (ပတ္တကာလ) ၌ကား - 'ဖျာကို ပြုပါလော့၊ သင့်အား ဖျာပြုရန် အချိန်တန်ပြီ (kaṭaṃ kareyyāsi, patto te kālo kaṭakaraṇe)'၊ 'အကယ်၍ သံဃာတော်အား လျောက်ပတ်သော အချိန်ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာတော်သည် ဥပုသ်ပြုရာ၏ (yadi saṅghassa pattakallaṃ saṅgho uposathaṃ kareyya)'၊ 'မြတ်စွာဘုရား၊ ဤအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား တပည့်သားတို့အား သိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရန် အချိန်တန်ပါပြီ (etassa bhagavā kālo...)' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ စေခိုင်းခြင်း (ပေသန) ၌လည်း အလိုရှိအပ်၏ - 'ဟဲ့ မောင်မင်း၊ သင်သည် ရွာသို့ သွားပါလော့ (gāmaṃ tvaṃ bhaṇe gaccheyyāsi)'။

တုအတ္တုဟိထမိမတံအန္တံဿုဝှောဉာမသေ-.

တု၊ အန္တု၊ ဟိ၊ ထ၊ မိ၊ မ၊ တံ၊ အန္တံ၊ ဿု၊ ဝှေါ၊ ဧ၊ အာမသေ ဝိဘတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ပဉှာဒိသွေတေ ဟောန္တိ ကြိယတ္ထတော; ကြိယတ္ထတော; ယစ္ဆတု, ဂစ္ဆန္တု, ဂစ္ဆာဟိ, ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆာမိ, ဂစ္ဆာမ, ဂစ္ဆတံ, ဂစ္ဆန္တံ, ဂစ္ဆဿု, ဂစ္ဆဝှော, ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆာမသေ–-ပဉှေ?- ကိန္နု ဗလု ဟော ဝျာကရဏမဓိယဿု?. ပတ္ထနာယံ?- ဒဒါဟိ မေ, ဇိဝတု ဘဝံ. ဝိသိမှိ?-ကဋံ ကရောတု ဘဝံ, ပုညံ ကရောတု ဘဝံ, ဣဟ ဘဝံ ဘုဉ္ဇတု, ဣဟဘဝံ နိသီဒတု, ဥဒ္ဒိသတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ပါတိမောက္ခာ. ပေသနေ?- ဂစ္ဆ ဘဏေ ဂါမံ. အနုမတိယံ?ဧဝံ ကရောဟိ. ပတ္တကာလေ?-ကာလော’ယံ တေ မဟာဝီရ ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆိယံ.

အမေးစသည်တို့၌ ကြိယာ၏ အနက်ကြောင့် ဤ(တု စသော ပဉ္စမီဝိဘတ်)တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ (နမူနာများမှာ-) yacchatu, gacchantu, gacchāhi, gacchatha, gacchāmi, gacchāma, gacchataṃ, gacchantaṃ, gacchassu, gacchavho, gacche, gacchāmase တို့ ဖြစ်သည်။ အမေး (Pañha) ၌မူကား- 'Kinnu balu ho vyākaraṇamadhiyassu?' (အို-ချင်းတို့၊ သင်သည် သဒ္ဒါကျမ်းကို အကယ်စင်စစ် သင်အံသလော) ဟု ဖြစ်သည်။ တောင်းဆုပြုခြင်း (Patthanā) ၌မူကား- 'Dadāhi me' (ငါ့အား ပေးပါလော့)၊ 'jīvatu bhavaṃ' (အရှင် မြတ်စွာ အသက်ရှည်ပါစေသတည်း) ဟု ဖြစ်သည်။ ဖိတ်မန်ခြင်း (Visimha/Vīsā) ၌မူကား- 'Kaṭaṃ karotu bhavaṃ' (အရှင်သည် ဖျာကို ပြုလုပ်ပါလော့)၊ 'puññaṃ karotu bhavaṃ' (အရှင်သည် ကုသိုလ်ကို ပြုလုပ်ပါလော့)၊ 'iha bhavaṃ bhuñjatu' (အရှင်သည် ဤ၌ စားတော်မူပါ)၊ 'ihabhavaṃ nisīdatu' (အရှင်သည် ဤ၌ သီတင်းသုံးတော်မူပါ)၊ 'uddisatu bhante bhagavā pātimokkhā' (အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ပါတိမောက်ကို ပြသတော်မူပါ) ဟု ဖြစ်သည်။ စေခိုင်းခြင်း (Pesana) ၌မူကား- 'Gaccha bhaṇe gāmaṃ' (အချင်း... ရွာသို့ သွားလော့) ဟု ဖြစ်သည်။ ခွင့်ပြုခြင်း (Anumati) ၌မူကား- 'Evaṃ karohi' (ဤသို့ ပြုလော့) ဟု ဖြစ်သည်။ လျောက်ပတ်သော အခါ (Pattakāla) ၌မူကား- 'Kālo’yaṃ te mahāvīra uppajja mātukucchiyaṃ' (မဟာဝီရ-မြတ်သောသူရဲကောင်း... သင်၏ အမိဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းငှာ ဤအချိန်သည် လျောက်ပတ်သော အခါဖြစ်၏) ဟု ဖြစ်သည်။

သတ္တျရဟေသွေယျာဒိ-.

စွမ်းနိုင်ခြင်း (Satti) နှင့် ထိုက်တန်ခြင်း (Arahatā) အနက်တို့၌ 'eyya' စသော (သတ္တမီဝိဘတ်) တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

သတ္တိယံ အရဟတ္ထေ စ ကြိယတ္ထာ. ဧယျာဒယော ဟောန္တိ; ဘဝံ ခလု ရဇ္ဇံ ကရေယျ, ဘဝံ သတ္တော; အရဘော.

စွမ်းနိုင်ခြင်း အနက်နှင့် ထိုက်တန်ခြင်း အနက်တို့၌ ကြိယာ၏ အနက်ရှိကုန်သည် ဖြစ်သော် 'eyya' စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) 'bhavaṃ khalu rajjaṃ kareyya' (အရှင်သည် မင်းအဖြစ်ကို အကယ်စင်စစ် ပြုထိုက်၏)၊ 'bhavaṃ satto' (အရှင်သည် စွမ်းနိုင်၏)၊ 'arabho' (ထိုက်တန်၏) ဟု ဖြစ်သည်။

သမ္ဘာဝနေ ဝါ-.

သို့မဟုတ် ကြံဆခြင်း (Sambhāvana) အနက်၌လည်း (ဝိဘတ်တို့သည်) ဖြစ်ကုန်၏။

သမ္ဘာဝနေ ဂမျမာနေ ဓာတုနာ ဝုစ္စမာနေ စ ဧယျာဒယောဟောန္တိ ဝိဘာသာ; အပိ ပဗ္ဗတံ သိရသာ ဘိန္ဒေယျ. ကြိယာတိပတ္တိယန္တုဿာဒိ?- အသနိယာပိ ဟတော နာပတိဿာ သမ္ဘာဝေမိ သဒ္ဒဟာမိအဝကပ္ပေမိ ဘုဉ္ဇေယျ ဘဝံ; ဘုဇိဿတိ ဘဝံ, အဘုဉ္ဇိ ဘဝံ. ကြယာတိပတ္တိယန္တုဿာဒိ-သမ္ဘာဝေမိ နာဘုဇိဿံ ဘဝံ.

ကြံဆခြင်း (Sambhāvana) အနက်ကို သိအပ်သည်ရှိသော် လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ဖြင့် ဟောအပ်သည်ရှိသော် လည်းကောင်း 'eyya' စသော ဝိဘတ်တို့သည် အနည်းငယ် (ဝါ- လိုသလို) ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) 'api pabbataṃ sirasā bhindeyya' (တောင်ကို ဦးခေါင်းဖြင့်လည်း ခွဲနိုင်ရာ၏)။ ကြိယာမပြီးမြောက်ခြင်း (Kriyātipatti) အစရှိသည်တို့၌ကား အဘယ်နည်း? 'Asaniyāpi hato nāpatissā' (မိုးကြိုးဖြင့် ထိမှန်သော်လည်း မလဲကျပေ)။ 'sambhāvemi saddahāmi avakappemi bhuñjeyya bhavaṃ' (အရှင်သည် စားလိမ့်မည်ဟု ငါကြံဆ၏၊ ယုံကြည်၏၊ သက်ဝင်၏)၊ 'bhujissati bhavaṃ' (အရှင်သည် စားလိမ့်မည်)၊ 'abhuñji bhavaṃ' (အရှင်သည် စားခဲ့ပြီ) ဟု ဖြစ်သည်။ ကြိယာမပြီးမြောက်ခြင်း အစရှိသည်တို့၌ 'sambhāvemi nābhujissaṃ bhavaṃ' (အရှင်သည် စားခဲ့မည်မဟုတ်ဟု ငါကြံဆ၏) ဟု ဖြစ်သည်။

မာယောဂေ ဤအာအာဒိ-.

Mā (မ) အနက်နှင့် ယှဉ်သော် 'ī' အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

မာယောဂေ သတိ ဤအာဒယော အာအာဒယော စ ဝါ ဟောန္တိ; မာဿုပုနပိ ဧဝရူပမကာသိ, မာ ဘဝံ အဂမာ ဝနံ; ဝါတိ ကိံ? မာ တေကာမဂုဏေ ဘမဿု စိတ္တံ, မာ တွံ ကရိဿသိ, မာ တွံ ကရေယျာသိ–-အသကကာလတ္ထော’ယမာရမ္ဘော; ဗုဒ္ဓေါ’ဘဝိဿတီတိ ပဒန္တရ သမ္ဗန္ဓေန အနာဂတကာလတာ ပတိယတေ, ဧဝံ ကတော ကဋော သွေဘဝိဿတိ, ဘာဝိ ကစ္စမာသီတိ; လုနာဟိ လုနာဟိတွေဝါယံ လုနာတိ, လုနဿု လုနဿုတွေဝါယံ လုနာတီတိ တွာဒီနမေဝေတံ မဇ္ဈိမပုရိ သေကဝစနာနမာဘိက္ခညေ ဝိဗ္ဗဝနံ; ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ?-ဧဝမေသ တုရိတော အညေ’ပိ နိယောဇေန္တော ဝိယ ကိရိယံ ကရောတီတိ; ဧဝံ လုနာထ လုနာထာတွေဝါယံ လုနာတိ, လုနဝှော လုနဝှော တွေဝါယံ လုနာတိ; တထာ ကာလတ္တရေသုပိ လုနာဟိ လုနာဟိတွေဝါယံ အလုနိ, အလုနာ, လုလာဝ, လုနိဿတီတိ; ဧဝံ ဿုမှိ စ ယောဇနီယံ–-တထာ သမုစ္စယေ’ပိ မဌမဋ, ဝိဟာရမဋေတွေဝါယမဋတိ; မဌမဋဿု, ဝိဟာရမဋဿုတွေဝါယမဋတိ–-ဗျာပါရဘေဒေ တု သာမညဝစနဿေဝ ဗျာပကတ္တာ အနုပ္ပယောဂေါ ဘဝတိ? ဩဒနံ ဘုဉ္ဇ, ယာဂုမ္ပိဝ, ဓာနာ ခါဒေတွာဝါယမဇ္ဈောဟရတိ.

Mā နှင့် ယှဉ်ခြင်းရှိသော် 'ī' အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် လည်းကောင်း၊ 'ā' အစရှိသော ဝိဘတ်တို့သည် လည်းကောင်း ဝါ (အချို့) ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) 'māssupunapi evarūpamakāsi' (နောက်ထပ်တစ်ဖန် ဤသို့သော အမှုကို မပြုလင့်)၊ 'mā bhavaṃ agamā vanaṃ' (အရှင်သည် တောသို့ မသွားပါလင့်) ဟု ဖြစ်သည်။ 'ဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'Mā te kāmaguṇe bhamassu cittaṃ' (သင်၏စိတ်သည် ကာမဂုဏ်တို့၌ မလည်ပတ်ပါစေလင့်)၊ 'mā tvaṃ karissasi' (သင်သည် မပြုလတ္တံ့)၊ 'mā tvaṃ kareyyāsi' (သင်သည် မပြုရာ) ဟု ဖြစ်သည်။ ဤအစပြုခြင်းသည် မိမိ၏ ကာလအနက် မဟုတ်ပေ။ 'buddho’bhavissati' (ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့) ဟု အခြားပုဒ်၏ ဆက်စပ်မှုကြောင့် အနာဂတ်ကာလအဖြစ်ကို သိအပ်၏။ ဤသို့လျှင် 'kato kaṭo sve bhavissati' (ပြုအပ်သော ဖျာသည် နက်ဖြန် ဖြစ်လတ္တံ့)၊ 'bhāvi kaccamāsီti' ဟု ဖြစ်သည်။ 'lunāhi lunāhi' ဟုသာ ရိတ်ဖြတ်၏၊ 'lunassu lunassu' ဟုသာ ရိတ်ဖြတ်၏ ဟူ၍ 'tu' အစရှိသော မဇ္ဈိမပုရစ် ဧကဝုစ်တို့၌ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ခြင်းကို ပြဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဆိုလိုချက်မှာ- ဤသူသည် လျင်မြန်စွာ အခြားသူတို့ကို စေခိုင်းသကဲ့သို့ ကြိယာကို ပြုလုပ်၏ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဤသို့လျှင် 'lunātha lunātha' ဟုသာ ရိတ်ဖြတ်၏၊ 'lunavho lunavho' ဟုသာ ရိတ်ဖြတ်၏ ဟု ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အခြားသော ကာလတို့၌လည်း 'lunāhi lunāhi' ဟုသာ ရိတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီ၊ ရိတ်ဖြတ်လတ္တံ့ ဟု ဖြစ်သည်။ 'su' ဝိဘတ်၌လည်း ဤသို့လျှင် ယှဉ်အပ်၏။ ထို့အတူ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Samuccaya) ၌လည်း 'maṭhamaṭa, vihāramaṭa' ဟုသာ လည်ပတ်၏၊ 'maṭhamaṭassu, vihāramaṭassu' ဟုသာ လည်ပတ်၏ ဟု ဖြစ်သည်။ အမှုကိစ္စ ကွဲပြားခြင်း၌ကား သာမန်စကားသည်သာ ပျံ့နှံ့သဖြင့် နောက်မှ လိုက်၍ သုံးစွဲခြင်း မဖြစ်ပေ။ 'Odanaṃ bhuñja, yāgumpiva, dhānā khādetvā vāyamajjhoharati' (ထမင်းကို စားလော့၊ ယာဂုကို သောက်လော့၊ ပဲနောက်တို့ကို စား၍ ဤသူသည် မျိုချ၏) ဟု ဖြစ်သည်။

ပုဗ္ဗပရစ္ဆက္ကာနမေကာနေကေသု တုမှာမှသေသေသု ဒွေဒွေ မဇ္ဈိမုတ္တမပဌမာ-.

ရှေးခြောက်ခု (ပရဿပုဒ်) နှင့် နောက်ခြောက်ခု (အတ္တနောပုဒ်) တို့၌ 'tumha' (သင်)၊ 'amha' (ငါ) နှင့် ကြွင်းသော (sesa) သဒ္ဒါတို့၏ ဧကဝုစ်၊ ဗဟုဝုစ်တို့ကို ဟောရာ၌ နှစ်ခုစီ နှစ်ခုစီသော မဇ္ဈိမပုရစ်၊ ဥတ္တမပုရစ်၊ ပထမပုရစ်တို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။

ဧကနေကေသုတုမှာမှသဒ္ဒဝစနီယေသု တဒညသဒ္ဒဝစနီယေသု စ ကာရကေသုပုဗ္ဗစ္ဆက္ကာနံ ပရစ္ဆက္ကာနံ မဇ္ဈိမုတ္တမပဌမာ ဒွေ ဒွေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ကြိယတ္ထာ; ဥတ္တမသဒ္ဒေါ’ယံ သဘာဝတော တတိယဒုကေ ရုဠှော–-တွံ ဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ, တွံ ဂစ္ဆသေ, တုမှေ ဂစ္ဆဝှေ; တွံဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ, တွံ ဂစ္ဆသေ, တုမှေ ဂစ္ဆဝှေ; အဟံဂစ္ဆာမိ, မယံ ဂစ္ဆာမ,အဟံ ဂစ္ဆေ, မယံ ဂစ္ဆာမှေ; သော ဂစ္ဆတိ, တေ ဂစ္ဆန္တိ, သော ဂစ္ဆတေ, တေ ဂစ္ဆန္တေ.

ဧကဝုစ် ဗဟုဝုစ်ရှိသော 'tumha' 'amha' သဒ္ဒါတို့ဖြင့် ဟောအပ်သော အနက်တို့၌ လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါးသော သဒ္ဒါတို့ဖြင့် ဟောအပ်သော ကာရကတို့၌ လည်းကောင်း ရှေးခြောက်ခုနှင့် နောက်ခြောက်ခုတို့၏ မဇ္ဈိမ၊ ဥတ္တမ၊ ပထမပုရစ်တို့သည် နှစ်ခုစီ နှစ်ခုစီ အစဉ်အတိုင်း ကြိယာ၏ အနက်ရှိကုန်သည် ဖြစ်သော် ဖြစ်ကုန်၏။ ဤ၌ ဥတ္တမသဒ္ဒါသည် သဘောအားဖြင့် တတိယမြောက် အစုံ (ဥတ္တမပုရစ်) ၌ ရူဠှီအားဖြင့် တည်၏။ (ဥပမာ-) 'tvaṃ gacchasi' (သင်သည် သွား၏)၊ 'tumhe gacchatha' (သင်တို့သည် သွားကုန်၏)၊ 'tvaṃ gacchase' (သင်သည် သွား၏)၊ 'tumhe gacchavhe' (သင်တို့သည် သွားကုန်၏)၊ 'ahaṃ gacchāmi' (ငါသည် သွား၏)၊ 'mayaṃ gacchāma' (ငါတို့သည် သွားကုန်၏)၊ 'ahaṃ gacche' (ငါသည် သွား၏)၊ 'mayaṃ gacchāmhe' (ငါတို့သည် သွားကုန်၏)၊ 'so gacchati' (သူသည် သွား၏)၊ 'te gacchanti' (သူတို့သည် သွားကုန်၏)၊ 'so gacchate' (သူသည် သွား၏)၊ 'te gacchante' (သူတို့သည် သွားကုန်၏) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

သာမတ္ထိယာ လဒ္ဓန္တာ အပ္ပဌုဇ္ဇမာနေသုပိ တုမှာမှသေသေသု ဘဝန္တိ–-ဂစ္ဆသီ, ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆသေ, ဂစ္ဆဝှေ; ဂစ္ဆာမိ, ဂစ္ဆာမ, ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆာမှေ; ဂစ္ဆတိ,ဂစ္ဆန္တိ, ဂစ္ဆတေ, ဂစ္ဆန္တေ.

စွမ်းနိုင်ခြင်း (အနက်အဓိပ္ပာယ်၏ စွမ်းအား) ကြောင့် ရအပ်သော အနက်ရှိသဖြင့် 'tumha' 'amha' နှင့် ကြွင်းသော ပုဒ်တို့ကို မရွတ်ဆိုအပ်သော်လည်း (ဝိဘတ်တို့သည်) ဖြစ်ကုန်၏။ (ဥပမာ-) gacchasi (သွား၏)၊ gacchatha (သွားကုန်၏)၊ gacchase (သွား၏)၊ gacchavhe (သွားကုန်၏)၊ gacchāmi (သွားအံ့)၊ gacchāma (သွားကုန်အံ့)၊ gacche (သွားအံ့)၊ gacchāmhe (သွားကုန်အံ့)၊ gacchati (သွား၏)၊ gacchanti (သွားကုန်၏)၊ gacchate (သွား၏)၊ gacchante (သွားကုန်၏) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

အာဤဿာဒိသွဉ ဝါ-.

ā, ī, ssā စသည်တို့၌ ကြိယာ၏ အနက်ရှိသော ဓာတ်အား 'aña' (အည) ပြုခြင်းသည် ဝါ (အချို့) ဖြစ်၏။ 'ña' ကာရသည် အနုဗန္ဓ (အမှတ်အသား) ဖြစ်၏။

အာအာဒေါ ဤအာဒေါ ဿာအာဒေါ စ ကြိယတ္ထဿ ဝါ အဉ ဟောတိ, ဉကာရော’နုဗန္ဓော–-အဂမာ, ဂမာ; အဂမီ, ဂမီ; အဂမိဿာ, ဂမိဿာ.

ā အစရှိသည်၊ ī အစရှိသည်၊ ssā အစရှိသည်တို့၌ ကြိယာ၏ အနက်ရှိသော ဓာတ်အား 'aña' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ 'ña' ကာရသည် အနုဗန္ဓ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) agamā, gamā; agamī, gamī; agamissā, gamissā တို့ ဖြစ်သည်။

အအာဒိသွာဟော ဗြူဿ-. ဗြူဿ အာဟော ဟောတိ အအာဒိသု; အာဟ, အာဟု.

a အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'brū' ဓာတ်အား 'āho' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။ 'brū' ဓာတ်အား a အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'āho' ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) āha (သူသည် ပြောခဲ့ပြီ)၊ āhu (သူတို့သည် ပြောခဲ့ကုန်ပြီ)။

ဘုဿ စုက-.

a အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'bhū' ဓာတ်အား 'cuka' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

အအာဒိသု ဘုဿ စုက ဟောတိ; ကကာရော’နုဗန္ဓော; ဥကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော; ဗဘုဝ.

a အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'bhū' ဓာတ်အား 'cuka' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။ 'ka' ကာရသည် အနုဗန္ဓ ဖြစ်၏။ 'u' ကာရသည် အသံထွက်ရုံမျှ အကျိုးရှိ၏။ (ပုံစံကား-) babhūva (ဖြစ်ခဲ့ပြီ) ဖြစ်သည်။

ပုဗ္ဗဿ အ-.

a အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ နှစ်ပတ် (ဒွိတ္တ) ပြုရာတွင် ရှေ့ပုဒ်အား 'a' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

အအာဒိသု ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ဘုဿအ ဟောတိ; ဗဘုဝ.

a အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ နှစ်ပတ် (ဒွိတ္တ) ရှိသော် ရှေ့ဖြစ်သော 'bhū' ဓာတ်၏ အစိတ်အပိုင်းအား 'a' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) babhūva ဖြစ်သည်။

ဥဿံသွာဟာ ဝါ-.

āha အပြုမှ နောက်၌ရှိသော 'u' နှင့် 'aṃsu' ဝိဘတ်တို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။

အာဟာဒေသာ ပရဿ္ौဿအံသုဝါ ဟောတိ; အာဟံသု အာဟု.

āha အပြုမှ နောက်၌ရှိသော 'u' နှင့် 'aṃsu' တို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ (ပုံစံကား-) āhaṃsu, āhu ဟု ဖြစ်သည်။

တျန္တီနံ ဋဋူ-.

ti နှင့် anti ဝိဘတ်တို့အား 'ṭa' နှင့် 'ṭū' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်ကုန်၏။

အာဟာ ပရေသံ တိအန္တီနံ ဋဋူ ဟောန္တိ; ဋကာရာ သဗ္ဗာဒေသတ္ထာ; အာဟ, အာဟု. အတောယေဝ စ ဉာပကာ တိအန္တိသု စ ဗြူဿာဟော.

āha မှ နောက်၌ရှိကုန်သော ti နှင့် anti ဝိဘတ်တို့အား 'ṭa' နှင့် 'ṭū' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်ကုန်၏။ 'ṭa' ကာရသည် အလုံးစုံကို အစားထိုးခြင်း (သဗ္ဗာဒေသ) အကျိုးရှိ၏။ (ပုံစံကား-) āha, āhu ဟု ဖြစ်သည်။ ထို (ညွှန်ပြချက်) ကြောင့်ပင်လျှင် ti, anti တို့၌လည်း 'brū' ဓာတ်အား 'āho' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဤအာဒေါဝစဿောမ-.

ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'vaca' ဓာတ်အား 'oma' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဤအာဒိသုဝစဿ ဩမ ဟောတိ; မကာရော’နုဗန္ဓာ; အဝေါစ; ဤအာဒေါတိ ကိံ? အဝစ.

ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'vaca' ဓာတ်အား 'oma' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။ 'ma' ကာရသည် အနုဗန္ဓ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) avoca ဟု ဖြစ်သည်။ 'ī အစရှိသည်တို့၌' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? 'avaca' (ပြောခဲ့ပြီ) ဟု ရှိသောကြောင့်တည်း။

ဒါဿ ဒံ ဝါ မမေသွဒွိတ္တေ-.

နှစ်ပတ် (ဒွိတ္တ) မရှိသည်ရှိသော် 'mi' 'ma' ဝိဘတ်တို့၌ 'dā' ဓာတ်အား 'daṃ' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။

အဒွိတ္တေ ဝတ္တမာနဿ ဒါဿ ဒံ ဝါ ဟောတိ မိမေသု; ဒမ္မိ,ဒေမိ; ဒမ္မ, ဒေမ. အဉ္စိတ္တေတိ ကိံ? ဒဒါမိ. ဒဒါမ.

နှစ်ပတ်မရှိဘဲ ဖြစ်ဆဲရှိသော 'dā' ဓာတ်အား 'mi' 'ma' ဝိဘတ်တို့၌ 'daṃ' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) dammi, demi; damma, dema တို့ ဖြစ်သည်။ 'နှစ်ပတ်မရှိသော်' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? dadāmi, dadāma တို့ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

ကရဿ သောဿကုံ-.

'o' ကာရနှင့်တကွဖြစ်သော 'kara' ဓာတ်အား 'mi' 'ma' ဝိဘတ်တို့၌ 'kuṃ' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ကရဿ သဩကာရဿ ကုံ ဝါ ဟောတိ မိမေသု; ကုမ္မိ, ကုမ္မ; ကရောမိ, ကရောမ.

'o' ကာရနှင့်တကွဖြစ်သော 'kara' ဓာတ်အား 'mi' 'ma' ဝိဘတ်တို့၌ 'kuṃ' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) kummi, kumma; karomi, karoma တို့ ဖြစ်သည်။

ကာ ဤအာဒိသု-.

ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ (kara ဓာတ်အား) 'kā' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ကရဿ သဩကာရဿကာ ဟောတိ ဝါ ဤအာဒိသု; အကာသိ, အကရိ; အကံသု, အကရိံသု; အကာ, အကရာ.

'o' ကာရနှင့်တကွဖြစ်သော 'kara' ဓာတ်အား ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'kā' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) akāsi, akari; akaṃsu, akariṃsu; akā, akarā တို့ ဖြစ်သည်။

ဟာဿစာဟငိ ဿေန-.

'kara' ဓာတ်၏ အပိုင်းနှင့် 'hā' ဓာတ်၏ အပိုင်းအား 'ssa' ဝိဘတ်နှင့်တကွ 'kā' နှင့် 'hā' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ကရဿသောဿဟာဿစ အာဟငိ ဝါ ဟောတိ ဿေန သဟ; ကာဟတိ, ကရိဿတိ; အကာဟာ, အကရိဿာ;ဟာဟတီ, ဟာယိဿတိ; အာဟာဟာ, အဟာယိဿာ.

'kara' ဓာတ်၏ အပိုင်းနှင့် 'hā' ဓာတ်၏ အပိုင်းအား 'ssa' ဝိဘတ်နှင့်တကွ 'kā' နှင့် 'hā' အပြုသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) kāhati, karissati; akāhā, akarissā; hāhati, hāyissati; ahāhā, ahāyissā တို့ ဖြစ်သည်။

လဘဝသစ္ဆိဒဘိဒရုဒါနံ စ္ဆငိ-.

labha, vasa, chida, bhida, ruda ဓာတ်တို့အား 'ssa' ဝိဘတ်နှင့်တကွ 'ccha' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

လဘာဒီနံ စ္ဆငိ ဝါ ဟောတိ ဿေန သဟ; အလစ္ဆာ, အလဘိဿာ, လစ္ဆတိ, လဘိဿတိ; အဝစ္ဆာ, အဝသိဿာ; ဝစ္ဆတိ, ဝသိဿတိ; စ္ဆေစ္ဆာ, အစ္ဆိန္ဒိဿာ; ဆေစ္ဆတိ. ဆိန္ဒိဿတိ; ဟေစ္ဆာ, ဘိန္ဒိဿာ; ဘေစ္ဆတိ,ဘိန္ဒိဿတိ; အရုစ္ဆာ, အရောဒိဿာ; ရုစ္ဆတိ, ရောဒိဿတိ. အညသ္မိမ္ပိ ဆိဒဿ ဝါ စ္ဆငိ ယောဂဝိဘာဂါ?- အစ္ဆေစ္ဆုံ, အစ္ဆိန္ဒိံသု. အညေသံ ဝ?-ဂစ္ဆံ, ဂစ္ဆိဿံ.

labha အစရှိသော ဓာတ်တို့အား 'ssa' ဝိဘတ်နှင့်တကွ 'ccha' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) alacchā, alabhissā; lacchati, labhissati; avacchā, avasissā; vacchati, vasissati; checchā, acchindissā; checchati, chindissati; bhecchā, bhindissā; bhecchati, bhindissati; arucchā, arodissā; rucchati, rodissati တို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော နေရာ၌လည်း 'chida' ဓာတ်အား ယောဂဝိဘာဂ (သုတ်ကို ခွဲခြားခြင်း) ဖြင့် 'ccha' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) acchecchuṃ, acchindiṃsu။ အခြားသော ဓာတ်တို့အားလည်း ဖြစ်သလော? (ဥပမာ-) gacchaṃ, gacchissaṃ ဟု ဖြစ်သည်။

ဘုဇမုစဝစဝိသာနံ က္ခငိ-.

bhuja, muca, vaca, visa ဓာတ်တို့အား 'ssa' ဝိဘတ်နှင့်တကွ 'kkha' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

ဘုဇာဒီနံ က္ခငိ ဝါ ဟောတိ ဿေန သဟ; အဘောက္ခာ, အဘုဉ္ဇိဿာ; ဘောက္ခတိ, ဘုဇိဿတိ; အမောက္ခာ, အမုဉ္စိဿာ; မောက္ခတိံ မုဉ္စိဿတိ; အစက္ခာ, အဝစိဿာ; စက္ခတိ. ဝစိဿတိ; ပါဝေက္ခာ, ပါဝိသိဿာ; ပဝေက္ခတိ, ပဝိသိဿတိ. ဝိသဿာညသ္မိမ္ပိ ဝါ က္ခငိ ယောဂဝိဘာဂါ?-ပါဝေက္ခိ, ပါဝိသိ.

bhuja အစရှိသော ဓာတ်တို့အား 'ssa' ဝိဘတ်နှင့်တကွ 'kkha' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) abhokkhā, abhuñjissā; bhokkhati, bhujissati; amokkhā, amuñcissā; mokkhati, muñcissati; acakkhā, avacissā; cakkhati, vacissati; pāvekkhā, pāvisissā; pavekkhati, pavisissati တို့ ဖြစ်သည်။ 'visa' ဓာတ်အား အခြားသော နေရာ၌လည်း ယောဂဝိဘာဂဖြင့် 'kkha' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ဥပမာ-) pāvekkhi, pāvisi ဟု ဖြစ်သည်။

အာဤအာဒိသု ဟရဿာ-.

ā, ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'hara' ဓာတ်အား 'ā' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

အာအာဒေါဤအာဒေါ စ ဟရဿအာ ဟောတိစာ; အဟာ, အဟရာ; အဘာသိ, အဘရိ.

ā အစရှိသည်၊ ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'hara' ဓာတ်အား 'ā' ပြုခြင်းသည် လည်းကောင်း၊ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) ahā, aharā; abhāsi, abhari တို့ ဖြစ်သည်။

ဂမိဿ-.

ā, ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'gamu' ဓာတ်အား 'ā' ပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏။

အာအာဒေါဤအာဒေါ စ ဂမိဿာ ဟောတိ ဝါ; အဂါ, အဂမာ; အဂါ,အဂမိ. သံသဿ စ ဆငိ-.

ā အစရှိသည်၊ ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'gamu' ဓာတ်အား 'ā' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) agā, agamā; agā, agami တို့ ဖြစ်သည်။ 'saṃsa' ဓာတ်နှင့် 'gamu' ဓာတ်တို့အား 'cha' ပြုခြင်းသည်လည်း ဖြစ်၏။

သံသဿ စ ဂမိဿ စ ဆငိ ဝါ ဟောတိ အာဤအာဒိသု; အဍဉ္ဆာ, အဍံသာ; အဍဉ္ဆိ,အဍံသိ; အဂဉ္ဆာ, အဂစ္ဆာ, အဂဉ္ဆိ, အဂစ္ဆိ.

'saṃsa' ဓာတ်နှင့် 'gamu' ဓာတ်တို့အား ā, ī အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'cha' ပြုခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (ပုံစံကား-) aḍañchā, aḍaṃsā; aḍañchi, aḍaṃsi; agañchā, agacchi (သို့မဟုတ် acchā), agañchi, agacchi တို့ ဖြစ်သည်။

ဟူဿဟေဟေဟိဟောဟီ ဿစ္စာဒေါ-.

ဟူ-ဓာတ်၏ ‘ဿ’အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ ဟေဟေ၊ ဟိ၊ ဟော၊ ဟီ-အာဒေသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဟူဿ ဟ္ဉာဒယော ဟောန္တိ ဿစ္စာဒေါ; ဟေဿတိ, ဟေဟိဿတိ, ဟောဟိဿတိ.

ဟူ-ဓာတ်၏ ‘ဿ’အစရှိသော ဝိဘတ်တို့ကြောင့် ဟေဟေ-အစရှိသော အာဒေသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဟေဿတိ၊ ဟေဟိဿတိ၊ ဟောဟိဿတိ။

ဏာနာသု ရဿော-.

ဏ-ပစ္စည်း၊ နာ-ပစ္စည်းတို့၌ (ဓာတ်သရသည်) ရဿ ဖြစ်၏။

ကဏကနာသု ကြိယတ္ထဿရဿော ဟောတိ; ကိဏာတိ, ဓုနာတိ.

ဏ-ပစ္စည်း၊ နာ-ပစ္စည်းတို့၌ ကြိယာဓာတ်၏ သရသည် ရဿ ဖြစ်၏။ ကိဏာတိ၊ ဓုနာတိ။

အာဤဦမှာဿာဿမှာနံ ဝါ-.

အာ၊ ဤ၊ ဦ၊ မှာ၊ ဿာ၊ ဿမှာ-တို့၏ ရဿသည် ဝါ ဖြစ်၏။

ဧသံ ဝါ ရဿော ဟောတိ; ဂမ, ဂမာ; ဂမိ, ဂမီ; ဂမု; ဂမိမှ, ဂမိမှာ; ဂမိဿ, ဂမိဿာ; ဂမိဿမှ, ဂမိဿမှာ.

ဤ(အာ ဤ ဦ အစရှိသည်)တို့၏ သရသည် ဝါ-အားဖြင့် ရဿ ဖြစ်၏။ ဂမ၊ ဂမာ၊ ဂမိ၊ ဂမီ၊ ဂမု၊ ဂမိမှ၊ ဂမိမှာ၊ ဂမိဿ၊ ဂမိဿာ၊ ဂမိဿမှ၊ ဂမိဿမှာ။

ကုသရုဟေဟိဿ ဆိ-.

ကုသ်-ဓာတ်၊ ရုဟ်-ဓာတ်တို့၏ နောက်၌ရှိသော ဤ-ဝိဘတ်၏ ချိ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ကုသာ ရုဟာ စ ပရဿ ဤဿ ဆိ ဝါ ဟောတိ; အက္ကောစ္ဆိ, အက္ကောသိ; အဘိရုစ္ဆိ, အဘိရုဟိ.

ကုသ်-ဓာတ်၊ ရုဟ်-ဓာတ်တို့၏ နောက်၌ရှိသော ဤ-ဝိဘတ်၏ ချိ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အက္ကောစ္ဆိ၊ အက္ကောသိ၊ အဘိရုစ္ဆိ၊ အဘိရုဟိ။

အဤဿအာဒီနံ ဗျဉ္ဇနဿိဉ-.

အ၊ ဤ၊ ဿ-အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၏ ဗျည်းအား အိဉာ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ကြိယတ္ထာ ပရေသံ အအာဒီနံ ဤအာဒိနံ ဿအာဒီနဝ ဗျဉ္ဇနဿ္ैဉ ဟောတိ ဝိဘာသာ; ဗဘုဝိတ္ထ,အဘဝိတ္ထ, အဘဝိဿာ, အနုဘဝိဿာ, အနုဘဝိဿတိ, အနုဘောဿတိ, (ဟရိဿတိ) ဟဿတိ. ဧတေသန္တိ ကိံ? ဘဝတိ; ဗျဉ္ဇနဿာတိ ကိံ? ဗဘုဝ.

ကြိယာဓာတ်တို့၏ နောက်၌ရှိသော အ-အစရှိသော၊ ဤ-အစရှိသော၊ ဿ-အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၏ ဗျည်းအား အိဉာ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဗဘူဝိတ္ထ၊ အဘဝိတ္ထ၊ အဘဝိဿာ၊ အနုဘဝိဿာ၊ အနုဘဝိဿတိ၊ အနုဘောဿတိ၊ (ဟရိဿတိ) ဟဿတိ။ 'ဧတေသံ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဘဝတိ။ 'ဗျဉ္ဇနဿ' ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ဗဘူဝ။

ဗြူတော တိဿီဉ-.

ဗြူ-ဓာတ်၏ နောက်၌ရှိသော တိ-ဝိဘတ်၏ ဤဉာ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဗြူတော ပရဿ တိဿ ဤဉ ဝါ ဟောတိ; ဗြဝီတိ, ဗြူတိ.

ဗြူ-ဓာတ်၏ နောက်၌ရှိသော တိ-ဝိဘတ်၏ ဤဉာ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဗြဝီတိ၊ ဗြူတိ။

ကျဿ-.

ကျ-ပစ္စည်း၏လည်းကောင်း... (အထက်သုတ်အတိုင်း ဤဉာ-အာဒေသ ဖြစ်၏။)

ကြိယတ္ထာ ပရဿကျဿ ဤဉွာ ဟောတိ; ပစီယတိ ပစ္စတိ.

ကြိယာဓာတ်၏ နောက်၌ရှိသော ကျ-ပစ္စည်း၏ ဤဉာ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ပစီယတိ၊ ပစ္စတိ။

ဧယျာထဿ္ဉအာဤထာနံ ဩအအံတ္ထတ္ထောဝှောက-.

ဧယျာထ၊ ဿ၊ ဉာ၊ အာ၊ ဤ၊ ထ-တို့၏ အို၊ အ၊ အံ၊ တ္ထ၊ တ္ထော၊ ဝှော၊ က-အာဒေသတို့သည် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

ဧယျာထာဒီနံ ဩအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; တုမှေ ဘဝေယျာထော, ဘဝေယျာထ; တွံ အဘဝိဿ, အဘဝိဿေ; အဟံ အဘဝံ, အဘဝ; သော အဘဝိတ္ထ, အဘဝါ; သော အဘဝိတ္ထော, အဘဝီ; တုမှေ ဘဝထဝှော, ဘဝထ–-အာသဟဝရိတောဝ အကာရော ဂယှတေ–-ထော ပနန္တေ နိဒ္ဒေသာ တွာဒိသမ္ဗန္ဓီယေဝ, တဿေဝ ဝါ နိဿီတတ္တာ; နိဿယယကရဏမ္ပိ ဟိ သုတ္တကာရာဝိဏ္ဏံ.

ဧယျာထ-အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၏ အို-အစရှိသော အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ တုမှေ ဘဝေယျာထော၊ ဘဝေယျာထ။ တွံ အဘဝိဿ၊ အဘဝိဿေ။ အဟံ အဘဝံ၊ အဘဝ။ သော အဘဝိတ္ထ၊ အဘဝါ။ သော အဘဝိတ္ထော၊ အဘဝီ။ တုမှေ ဘဝထဝှော၊ ဘဝထ။ ‘အာ’ နှင့် တကွဖြစ်သော ‘အ’ အက္ခရာကိုသာ ယူအပ်၏။ ‘ထော’ ဟူသော အဆုံး၌ ညွှန်ပြခြင်းသည် တွံ-အစရှိသည်နှင့်သာ သက်ဆိုင်၏၊ သို့မဟုတ် ထိုတွံနှင့်သာ မှီတွယ်သောကြောင့်တည်း။ မှီရာကို ပြုခြင်းသည်လည်း သုတ်ဆရာတို့၏ အလိုတည်း။

ဥံဿိံသွံသု -.

ဥံ-ဝိဘတ်၏ ဣံသု၊ အံသု-အာဒေသတို့သည် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

ဥမိစ္စဿ ဣံသုအံသု ဝါ ဟောန္တိ; အဂမိံသု, အဂမံသု, အဂမုံ.

ဥံ-ဝိဘတ်၏ ဣံသု၊ အံသု-အာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ အဂမိံသု၊ အဂမံသု၊ အဂမုံ။

ဧမန္တာ သုံ-.

ဧ-အက္ခရာ၊ ဩ-အက္ခရာတို့၏ နောက်၌ရှိသော ဥံ-ဝိဘတ်၏ သုံ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဉာဒေသတော ဩအာဒေသတော စ ပရဿ ဥမိစ္စဿ သုံ ဝါ ဟောတိ; နေသုံ, နယိံသု; အဿောသုံ, အဿုံ–-အာဒေသတ္တာချာ ပနတ္ထံ တ္တဂ္ဂဟဏံ.

ဉေ-အာဒေသ၊ ဩ-အာဒေသတို့၏ နောက်၌ရှိသော ဥံ-ဝိဘတ်၏ သုံ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ နေသုံ၊ နယိံသု။ အဿောသုံ၊ အဿုံ။ အာဒေသ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝိဘတ်ဟု ဟောရန် ဤနေရာ၌ တ-အက္ခရာကို ယူခြင်းဖြစ်၏။

ဟူတော ရေသုံ-.

ဟူ-ဓာတ်၏ နောက်၌ရှိသော ဥံ-ဝိဘတ်၏ ရေသုံ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဟူတော ပရဿ ဥမိစ္စဿ ရေသုံ ဝါ ဟောတိ; အဟေသုံ, အဟဝုံ.

ဟူ-ဓာတ်၏ နောက်၌ရှိသော ဥံ-ဝိဘတ်၏ ရေသုံ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အဟေသုံ၊ အဟဝုံ။

ဩဿ ऐတ္ထတ္ထော-.

ဩ-ဝိဘတ်၏ အ၊ ဣတ္ထ၊ တ္ထော-အာဒေသတို့သည် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

ဩဿ အအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ; တွံ အဘဝ, အဘဝိ, အဘဝိတ္ထ, အဘဝိတ္ထော, အဘဝေါ.

ဩ-ဝိဘတ်၏ အ-အစရှိသော အာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ တွံ အဘဝ၊ အဘဝိ၊ အဘဝိတ္ထ၊ အဘဝိတ္ထော၊ အဘဝေါ။

သိ-.

ဩ-ဝိဘတ်၏ သိ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဩဿ သိ ဝါ ဟောတိ; အဟောသိ တွံ အဟုဝေါ.

ဩ-ဝိဘတ်၏ သိ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အဟောသိ၊ တွံ အဟူဝေါ။

ဒီဃာ ဤဿ-.

ဒီဃသရ၏ နောက်၌ရှိသော ဤ-ဝိဘတ်၏ သိ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဒီဃတော ပရဿ ဤဿ သိ ဝါ ဟောတိ; အကာသိ, အကာ; အဒါသိ, အဒါ.

ဒီဃသရ၏ နောက်၌ရှိသော ဤ-ဝိဘတ်၏ သိ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အကာသိ၊ အကာ။ အဒါသိ၊ အဒါ။

မှာတ္ထာနမုဉ-.

မှာ၊ တ္ထ-ဝိဘတ်တို့၏ ဥဉာ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

မှာတ္ထာနမုဉ္ဒွါ ဟောတိ; အဂမုမှာ, အဂမိမှာ; အဂမုတ္ထ, အဂမိတ္ထ.

မှာ၊ တ္ထ-ဝိဘတ်တို့၏ ဥဉာ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အဂမုမှာ၊ အဂမိမှာ။ အဂမုတ္ထ၊ အဂမိတ္ထ။

ဣံဿ စ သိဉ-.

ဣံ-ဝိဘတ်၏ သိဉာ-အာဒေသသည်လည်းကောင်း၊ မှာ၊ တ္ထ-ဝိဘတ်တို့၏ ဥဉာ-အာဒေသသည်လည်းကောင်း အလွန်အကျွံ (ဗဟုလံ) ဖြစ်၏။

ဣမိစ္စဿ သိဉ ဝါ ဟောတိ မှာတ္ထာနဉ္စ ဗဟုလံ; အကာသိံ, အကရိံ; အအကာသိမှာ, အကရိမှာ;အကာသိတ္ထ, အကရိတ္ထ.

ဣံ-ဝိဘတ်၏ သိဉာ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏၊ မှာ၊ တ္ထ-ဝိဘတ်တို့၏ ဥဉာ-အာဒေသသည်လည်း ဗဟုလ ဖြစ်၏။ အကာသိံ၊ အကရိံ။ အကာသိမှာ၊ အကရိမှာ။ အကာသိတ္ထ၊ အကရိတ္ထ။

ဧယျုံဿုံ-.

ဧယျုံ-ဝိဘတ်၏ ဥံ-အာဒေသသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဧယျုမိစ္စဿ ဥံ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆုံ, ဂစ္ဆေယျုံ.

ဧယျုံ-ဝိဘတ်၏ ဥံ-အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဂစ္ဆုံ၊ ဂစ္ဆေယျုံ။

ဟိဿတော လောပေါ-.

အ-သရ၏ နောက်၌ရှိသော ဟိ-ဝိဘတ်ကို ချေခြင်းသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

အတော ပရဿ ဟိဿ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆ, ဂစ္ဆာဟိ–-အတောတိ ကိံ? ကရောဟိ.

အ-သရ၏ နောက်၌ရှိသော ဟိ-ဝိဘတ်ကို ချေခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ ဂစ္ဆ၊ ဂစ္ဆာဟိ။ ‘အတော’ ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? ကရောဟိ။

ကျဿ ဿေ-.

‘ဿေ’ ရှိသော် ကျ-ပစ္စည်းကို ချေခြင်းသည် (ဝါ) ဖြစ်၏။

ကျဿ ဝါ လောပေါ ဟောတိ ဿေ; အန္ဓဘဝိဿာ, အနွဘုယိဿာ, အနုဘဝိဿတိ, အနုဘုယိဿတိ.

‘ဿေ’ ရှိသော် ကျ-ပစ္စည်းကို ချေခြင်းသည် ဝါ ဖြစ်၏။ အနုဘဝိဿာ၊ အနုဘုယိဿာ၊ အနုဘဝိဿတိ၊ အနုဘုယိဿတိ။

အတ္ထိတေယျာဒိစ္ဆန္တံ ဿုသသထသံသာမ -.

အသ်-ဓာတ်၊ ဘူ-ဓာတ်တို့၏ နောက်၌ရှိသော ဧယျာဒိ-ဝိဘတ်ခြောက်ခုတို့၏ သ၊ သု၊ သ၊ သထ၊ သံ၊ သာမ-အာဒေသတို့သည် (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

အသ-ဘုဝီစ္စသ္မာ ပရေသံဧယျာဒိစ္ဆန္နံ သာဒယော ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; အဿ, အဿု, အဿ, အဿထ, အဿံ, အဿာမ.

အသ်-ဓာတ်၊ ဘူ-ဓာတ်တို့၏ နောက်၌ရှိသော ဧယျာဒိ-ဝိဘတ်ခြောက်ခုတို့၏ သ-အစရှိသော အာဒေသတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကုန်၏။ အဿ၊ အဿု၊ အဿ၊ အဿထ၊ အဿံ၊ အဿာမ။

အာဒိဒွီန္နမိယာဣယုံ-.

အာဒိဒွီန္နမိယာဣယုံ။

အတ္ထိတေယျာဒိစ္ဆန္နံ အာဒိဘူတာနံ ဒွိန္နံ ဣယာဣသုံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ; သိယာ, သိယုံ.

အတ္ထိဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်ကုန်သော ဧယျအစရှိသော ခြောက်ခုသော ဝိဘတ်တို့တွင် အစဦးဖြစ်ကုန်သော ဝိဘတ်နှစ်ခုတို့အား အစဉ်အတိုင်း 'အိယာ'၊ 'အိယုံ' အာဒေသတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) siyā၊ siyuṃ။

တဿထော-.

တဿထော။

အတ္ထိတော ပရဿ တကာရဿ ထော ဟောတိ; အတ္ထ, အတ္ထု.

အတ္ထိဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော တကာရ (တ-ဝိဘတ်) အား 'ထ' အာဒေသ ဖြစ်၏။ (သာဓက) attha၊ atthu။

သိဟိသွဋ-.

သိဟိသွဋ။

အတ္ထိဿ အဋ ဟောတိ သိဟိသု; ဋော သဗ္ဗာဒေသတ္ထော; အသိ, အဟိ.

သိ၊ ဟိ ဝိဘတ်တို့၌ အတ္ထိဓာတ်အား 'အဋ' အာဒေသ ဖြစ်၏။ ဋကာရကို ပြုခြင်းသည် အလုံးစုံကို အာဒေသပြုရန် အကျိုးရှိ၏။ (သာဓက) asi၊ ahi။

မိမာနံ ဝါ မှိမှာ စ-.

မိမာနံ ဝါ မှိမှာ စ။

အတ္ထိသ္မာ ပရေသံ မိမာနံ မှိမှာ ဝါ ဟောန္တိ, တံသန္တိယော ဂေန တ္ထိဿ အဋ စ; အမှိ,အသ္မိ; အမှ, အသ္မ.

အတ္ထိဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်ကုန်သော မိ၊ မ ဝိဘတ်တို့အား 'မှိ'၊ 'မှာ' အာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုဝိဘတ်တို့၏ တည်ရှိခြင်းကြောင့် 'တ္ထိ' အား 'အဋ' အာဒေသ ပြုခြင်းလည်း ဖြစ်၏။ (သာဓက) amhi၊ asmi၊ amha၊ asma။

ဧသု သ-.

ဧသု သ။

ဧသု မိမေသုအတ္ထိဿ သကာရော ဟောတိ; အသ္မိ, အသ္မ; ပရရူပဗာဓနတ္ထံ.

ထို မိ၊ မ ဝိဘတ်တို့၌ အတ္ထိဓာတ်အား 'သ' ကာရ ဖြစ်၏။ (သာဓက) asmi၊ asma။ (ဤသည်ကား) ပရရူပပြုခြင်းကို တားမြစ်ရန် ဖြစ်၏။

ဤအာဒေါ ဒီဃော-.

ဤအာဒေါ ဒီဃော။

အတ္ထိဿ ဒီဃော ဟောတိ ဤအာဒိမှိ; အာသိ, အာသုံ, အာသိ, အာသိတ္ထ, အာသိံ, အာသိမှာ.

ဤ အစရှိသော ဝိဘတ်၌ အတ္ထိဓာတ်၏ (အ သို့မဟုတ် ဣ ကို) ဒီဃပြု၏။ (သာဓက) āsi၊ āsuṃ၊ āsi၊ āsittha၊ āsiṃ၊ āsimhā။

ဟိမိမေသွဿ-. အကာရဿ ဒီဃော ဟောတိ ဟိမိမေသု; ပဝါဟိ, ပဝါမိ, ပဝါမ; မုယှာမိ.

ဟိမိမေသွဿ။ ဟိ၊ မိ၊ မ ဝိဘတ်တို့၌ အကာရအား ဒီဃ ဖြစ်၏။ (သာဓက) pavāhi၊ pavāmi၊ pavāma၊ muyhāmi။

သကာ ဏာဿ ခ ဤအာဒေါ-.

သကာ ဏာဿ ခ ဤအာဒေါ။

သကသ္မာ ကဏာဿ ခေါ ဟောတိ ဤ အာဒိသု; အသက္ခိ, အသက္ခိံသု.

သကဓာတ်မှ 'ကဏ' ပစ္စည်းအား ဤ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ 'ခ' အာဒေသ ဖြစ်၏။ (သာဓက) asakkhi၊ asakkhiṃsu။

ဿေ ဝါ-.

ဿေ ဝါ။

သကသ္မာ ကဏာဿ ခေါ ဝါ ဘောတိ ဿေ; သက္ခိဿာ, သက္ကုဏိဿာ; သက္ခိဿတိ, သက္ကုဏိဿတိ.

သကဓာတ်မှ 'ကဏ' ပစ္စည်းအား ဿေ ဝိဘတ်၌ 'ခ' အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) sakkhissā၊ sakkuṇissā၊ sakkhissati၊ sakkuṇissati။

တေသု သုတော ကေဏာကဏာနံ ရောဋ-.

တေသု သုတော ကေဏာကဏာနံ ရောဋ။

တေသု ဤအာဒိဿေသု သုတော ပရေသံ ကေဏာကဏာနံ ရောဋ ဟောတိ; အဿောသိ, အသုဏိ; အဿောဿာ, အသုဏိဿာ; သောဿတိ, သုဏိဿတိ.

ထို ဤ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၌ သုဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်ကုန်သော 'ကေဏ'၊ 'ကဏ' ပစ္စည်းတို့အား 'ရော' အာဒေသ ဖြစ်၏။ (သာဓက) assosi၊ asuṇi၊ assossā၊ asuṇissā၊ sossati၊ suṇissati။

ဉာဿ သနာဿ နာယော တိမှိ-.

ဉာဿ သဏာဿ နာယော တိမှိ။

သနာဿ ဉာဿ နာယော ဝါ ဟောတိ တိမှိ; နာယတိ. ဇာနာတိ.

တိဝိဘတ်၌ သဏပစ္စည်းနှင့်တကွဖြစ်သော ဉာဓာတ်အား 'နာယ' အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) nāyati၊ jānāti။

ဉမှိ ဇံ-.

ဉမှိ ဇံ။

ဉာဒေသေ သနာဿ ဉာဿ ဇံ ဝါ ဟောတိ; ဇညာ, ဇာနေယျ.

ဉ အာဒေသ ပြုရာ၌ သဏပစ္စည်းနှင့်တကွဖြစ်သော ဉာဓာတ်အား 'ဇံ' အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) jaññā၊ jāneyya။

ဧယျဿိယာဉာ ဝါ-.

ဧယျဿိယာဉာ ဝါ။

ဉာတော ဧယျဿ ဣယာဉာ ဟောန္တိ ဝါ; ဇာနိယာ, ဇညာ, ဇာနေယျ.

ဉာဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော ဧယျဝိဘတ်အား 'အိယာ'၊ 'ဉာ' အာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) jāniyā၊ jaññā၊ jāneyya။

ဤဿစ္စာဒိသု ကနာ လောပေါ-.

ဤဿစ္စာဒီသု ကနာ လောပေါ။

ဤအာဒေါ ဿစ္စာဒေါ စ ဉာတော ကနာ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; အညသိ, အဇာနိ; ဉဿတိ, ဇာနိဿတိ.

ဤအစရှိသော ဝိဘတ်၌လည်းကောင်း၊ ဿစ္စအစရှိသော ဝိဘတ်၌လည်းကောင်း ဉာဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော ကနာပစ္စည်းကို ချေခြင်း (လောပ) သည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) aññasi၊ ajāni၊ ñassati၊ jānissati။

ဿဿ ဟိ ကမ္မေ-.

ဿဿ ဟိ ကမ္မေ။

ဉာတော ပရဿဿဿ ဟိ ဝါ ဟောတိ ကမ္မေ; ပညာယိဟိတိ, ပညာယိဿတီ,

ကံဟော၌ ဉာဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော ဿဝိဘတ်အား 'ဟိ' အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) paññāyihiti၊ paññāyissatī။

ဧတိသ္မာ-.

ဧတိသ္မာ။

ဧတိသ္မာ ပရဿဿဿဟိ ဟောတိ ဝါ; ဧဟိတိ, ဧဿတိ.

ဧတဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော ဿဝိဘတ်အား 'ဟိ' အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) ehiti၊ essati။

ဟနာ ဆေခါ-.

ဟနာ ဆေခါ။

ဟနာ ဿဿ ဆေခါ ဝါ ဟောန္တိ; ဟဉ္ဆေမ, ဟနိဿာမ; ပဋိဟံခါမိ, ပဋိဟနိဿာမိ.

ဟနဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော ဿဝိဘတ်အား 'ဆေ'၊ 'ခ' အာဒေသတို့သည် ဝါ ဖြစ်ကုန်၏။ (သာဓက) hañchema၊ hanissāma၊ paṭihaṃkhāmi၊ paṭihanissāmi။

ဟာတော ဟ-.

ဟာတော ဟ။

ဟာတော ပရဿ ဿဿ ဟ ဟောတိ ဝါ; ဟာဟတိ, ဆဟိဿတိ.

ဟာဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်သော ဿဝိဘတ်အား 'ဟ' အာဒေသသည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) hāhati၊ chahissati။

ဒက္ခခဟေဟိဟောဟီဟိ လောပေါ-.

ဒက္ခခဟေဟိဟောဟီဟိ လောပေါ။

ဒက္ခာဒီဟိ အာဒေသေဟိ ပရဿဿဿ လောပေါ ဝါ ဟောတိ; ဒက္ခတိ. ဒက္ခိဿတိ; သက္ခတိ, သက္ခိဿတိ; ဟေဟိတိ, ဟေဟိဿတိ; ဟောဟိတိ, ဟောဟိဿတိ.

ဒက္ခအစရှိသော အာဒေသတို့မှ နောင်ဖြစ်သော ဿဝိဘတ်ကို ချေခြင်း (လောပ) သည် ဝါ ဖြစ်၏။ (သာဓက) dakkhati၊ dakkhissati၊ sakkhati၊ sakkhissati၊ hehiti၊ hehissati၊ hohiti၊ hohissati။

ကယိရေယျဿေယျုမာဒီနံ-.

ကယိရေယျဿေယျုမာဒီနံ။

ကယိရာ ပရဿေယျုမာဒီနမေယျဿ လောပေါ ဟောတိ; ကယိရုံ, ကယိရာသိ, ကယိရာထ, ကယိရာမိ, ကယိရာမ.

ကယိရဓာတ်မှ နောင်ဖြစ်ကုန်သော ဧယျုံ အစရှိသော ဝိဘတ်တို့၏ 'ဧယျ' ကို ချေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ (သာဓက) kayiruṃ၊ kayirāsi၊ kayirātha၊ kayirāmi၊ kayirāma။

ဋာ-.

ဋာ။

ကယိရာ ပရဿ ဧယျဿဋာ ဟောတိ; သောကယိရာ.

kayirā ဟူသောပုဒ်၌ နောက်ဖြစ်သော eyya ဝိဘတ်အား ṭā ဖြစ်၏၊ (နမူနာ) so kayirā။

ဧထဿာ-.

etha ဝိဘတ်အားလည်း ā ဖြစ်၏။

ကယိရာ ပရဿေထဿ အာ ဟောတိ; ကယိရာထ.

kayirā ဟူသောပုဒ်၌ နောက်ဖြစ်သော etha ဝိဘတ်အား ā ဖြစ်၏၊ (နမူနာ) kayirātha။

လဘာ ဣံဤနံ ထံထာ ဝါ-.

labh ဓာတ်နောက်၌ iṃ နှင့် ī ဝိဘတ်တို့အား thaṃ နှင့် thā တို့သည် အချို့ (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။

လဘသ္မာ ဣံဤဣစ္စေသံ ထံထာ ဟောန္တိ ဝါ; အလတ္ထံ, အလဘိံ; အလတ္ထ, အလဘိ.

labh ဓာတ်မှနောက်ဖြစ်ကုန်သော iṃ, ī ဟူသော ဤဝိဘတ်တို့အား thaṃ, thā တို့သည် (ဝါ) ဖြစ်ကြကုန်၏။ alatthaṃ, alabhiṃ; alattha, alabhi။

ဂုရုပုဗ္ဗာ ရဿာ ရေ န္တေန္တီနံ-.

ဂရုအက္ခရာရှေ့ရှိသော ရဿအက္ခရာမှ နောက်ဖြစ်ကုန်သော nti, ante တို့အား re ဖြစ်၏။

ဂုရုပုဗ္ဗသ္မာ ရဿာ ပရေသံ န္တေန္တီနံ ရေ ဝါ ဟောတိ; ဂစ္ဆရေ, ဂစ္ဆန္တိ; ဂစ္ဆရေ, ဂစ္ဆန္တေ; ဂမိဿရေ, ဂမိဿန္တိ; ဂမိဿရေ, ဂမိဿန္တေ–-ဂုရုပုဗ္ဗာတိ ကိံ? ပစန္တိ. ရဿာတိ ကိံ? ဟောန္တိ

ဂရုအက္ခရာရှေ့ရှိသော ရဿအက္ခရာမှ နောက်ဖြစ်ကုန်သော nti, ante တို့အား re သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ gacchare, gacchanti; gacchare, gacchante; gamissare, gamissanti; gamissare, gamissante။ gurupubbā ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Pacanti။ rassā ဟု အဘယ်ကြောင့် ဆိုသနည်း? Honti။

ဧယျေယျာသေယျန္တံ ဋေ-.

eyya, eyyāsi, eyyaṃ တို့အား ṭe ဖြစ်၏။

ဧယျာဒီနံ ဋေ ဝါ ဟောတိ; သော ကရေ, သော ကရေယျ; တွံ, ကရေ, တွံ ကရေယျာသိ; အဟံ ကရေ, အဟံ ကရေယျံ.

eyya အစရှိသော ဝိဘတ်တို့အား ṭe သည် (ဝါ) ဖြစ်၏။ so kare, so kareyya; tvaṃ kare, tvaṃ kareyyāsi; ahaṃ kare, ahaṃ kareyyaṃ။

ဩဝိကရဏဿု ပရစ္ဆက္ကေ-.

နောက်ခြောက်ခု (paracchakka) ရှိသော် o ဝိကရုဏ်းအား u ဖြစ်၏။

ဩဝိကရဏဿ ဥ ဟောတိ ပရစ္ဆက္ကဝိသယေ; တနုတေ.

paracchakka အရာ၌ o ဝိကရုဏ်းအား u ဖြစ်၏။ tanute။

ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကေ ဝါ ကွစိ-.

ရှေ့ခြောက်ခု (pubbacchakka) ၌ အချို့အခါ (ဝါ) ဖြစ်၏။

ဩဝိကရဏဿ ဥ ဟောတိ ဝါ ကွစိ ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကေ; ဝနုတိ, ဝနောတိ.

pubbacchakka ၌ o ဝိကရုဏ်းအား u သည် အချို့အခါ (ဝါ) ဖြစ်၏။ vanuti, vanoti။

ဧယျာမဿေမု စ-.

eyyāma အား emu လည်းကောင်း ဖြစ်၏။

ဧယျာမဿေမု ဝါ ဟောတိ, ဥ စ; ဘဝေမု, ဘဝေယျာမု, ဘဝေယျာမ.

eyyāma အား emu သည်လည်းကောင်း၊ u သည်လည်းကောင်း (ဝါ) ဖြစ်ကုန်၏။ bhavemu, bhaveyyāmu, bhaveyyāma။

ဣတိ မောဂ္ဂလ္လာနေ ဝျာကရဏေ ဝုတ္တိယံ တျာဒိကဏ္ဍော ဆဋ္ဌော.

ဤသို့လျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်းကျမ်း၏ အဖွင့်ဝုတ္တိ၌ တျာဒိကဏ်းဟူသော ဆဋ္ဌမအခန်း ပြီး၏။

သမတ္တာ စာယံ မောဂ္ဂလ္လာနဝုတ္တိ ဆဟိ ဘာဏဝါရေဟိ.

ခြောက်ခုသော ဘာဏဝါရတို့ဖြင့် ဤမောဂ္ဂလ္လာန်ဝုတ္တိကျမ်းသည် ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်၏။

ယဿ ရညော ပဘာဝေန ဘာဝိတတ္တသမာကုလံ,အနာကုလံ ဒုလဒ္ဓီဟိ ပါပဘိက္ခူဟိ သဗ္ဗသော;

အကြင်မင်းကြီး၏ တန်ခိုးအာနုဘော်တော်ကြောင့် (မိမိကိုယ်ကို ပွားများအပ်သော) သီလရှိသောသူတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ ယုတ်ညံ့သော မိစ္ဆာအယူရှိသော ယုတ်မာသောရဟန်းတို့ကြောင့် အလုံးစုံ ရှုပ်ထွေးမှုမရှိဘဲ၊

လင်္ကာယ မုနိရာဇဿ သာသနံ သာဓု သဏ္ဌိတံ,ပုဏ္ဏဝန္ဒသမာယောဂါ ဝါရိဓီစ ဝိဝဒ္ဓတေ;

လင်္ကာကျွန်း၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သည် ကောင်းစွာ တည်တံ့လေ၏။ လပြည့်ဝန်းနှင့် တွေ့ဆုံခြင်းကြောင့် သမုဒ္ဒရာသည် တိုးပွားသကဲ့သို့ (သာသနာတော်သည် တိုးပွား၏)။

ပရက္ကမဘုဇေ တသ္မိံ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဂုဏောဒိတေ,မနုဝံသဒ္ဓဇာကာရေ လင်္ကာဒီပံ ပသာသတိ;

သဒ္ဓါတရား၊ ပညာတရား အစရှိသော ဂုဏ်တို့ဖြင့် ထင်ရှား၍ မနုမင်းမျိုး၏ တံခွန်သဖွယ်ဖြစ်သော ထို ပရက္ကမဗာဟု မင်းကြီးသည် လင်္ကာကျွန်းကို အုပ်စိုးစဉ်ကာလ၌၊

မာဂ္ဂလ္လာနေန ထေရေန ဓီမတာ သုစိဝုတ္တိနံ,ရစိတံ ယံ သုဝိညေယျမသန္ဒိဒ္ဓမနာကုလံ;

ပညာရှိ၍ စင်ကြယ်သော အကျင့်ရှိသော မောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ်သည် အလွယ်တကူ သိရှိနားလည်နိုင်သော၊ ယုံမှားကင်းသော၊ ရှုပ်ထွေးမှုကင်းသော၊

အသေသဝိသယဝျာပိ ဇိနဝျပ္ပထနိဿယံ,သဒ္ဒသတ္ထမနာယာသသာဓိယံ ဗုဒ္ဓိဝဒ္ဓနံ;

အလုံးစုံသော အရာအရပ်သို့ ပျံ့နှံ့၍ ဘုရားရှင်၏ စကားတော်ကို အမှီပြုကာ အပင်ပန်းမခံဘဲ ပြီးမြောက်နိုင်သော၊ ပညာကို တိုးပွားစေတတ်သော သဒ္ဒါကျမ်းကို စီရင်တော်မူ၏။

တဿ ဝုတ္တိ သမာသေန ဝိပုလတ္ထပ္ပကာသနီ,ရစိတာ ပုန တေနေဝ သာသနုဇ္ဇောတကာရိနာတိ;

သာသနာတော်ကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေတတ်သော ထိုကျမ်း၏ ကျယ်ပြန့်သော အနက်ကို အကျဉ်းချုံး၍ ပြသတတ်သော အဖွင့် 'ဝုတ္တိ' ကိုလည်း ထိုမထေရ်သည်ပင် တစ်ဖန် ထပ်မံ၍ စီရင်တော်မူအပ်သတည်း။