Tipiṭaka Translation

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

Homenaje a Él, el Bendito, el Noble, el Perfectamente Iluminado por Sí Mismo.

සීමවිසොධනී

Purificación de los Límites

වරදං [Pg.5] වරදං අග්ගං, දිච්චං දිච්චංව වනජං;

බොධකං බොධකං පාණං, දෙව’දෙවං නමාම’හං.

Rindo homenaje al Dios de dioses, el Otorgador de lo mejor, el supremo otorgador de dones, radiante como el sol, nacido en el loto; el Despertador, aquel que despierta a los seres vivos.

සන්තං සන්තං සදා වට්ටං, පජං’භවෙ සුතං;

නිබ්බුදං නිබ්බුදං තාරං, ධම්මවරං නමාම’හං.

Rindo homenaje al Noble Dhamma, pacífico, siempre pacífico, que libera a los seres del ciclo de la existencia, extinguido, plenamente extinguido y salvador.

සුතං සුතං භවනෙ යං, නතනං නතනා’රහං;

නරා’නරා සදා’කංසු, සඞ්ඝවරං නමාම’හං.

Rindo homenaje al Noble Sangha, renombrado, muy renombrado en el mundo, ante quien se postran los que son dignos de reverencia, y a quien hombres y seres celestiales siempre rinden culto.

ඉච්චෙව’මච්චන්තනතස්සනෙය්‍යං, නතය්‍යමානො රතනත්තයං යං;

පුඤ්ඤාභිවඩ්ඪිං මහග්ඝං අලත්ථං, තස්සානුභාවෙන හතන්තරායො.

Habiendo rendido homenaje de este modo a la Triple Joya, que es digna de suma veneración, he obtenido un incremento de mérito de gran valor; por su poder, que se destruyan todos los obstáculos.

විනයෙ සති ඨිතෙ යං, සාසනං සණ්ඨිතං භවෙ;

විනයෙ සති නට්ඨෙ යං, විනට්ඨං සාසනං භවෙ.

Mientras el Vinaya permanezca firme, la Enseñanza permanecerá establecida; cuando el Vinaya se pierda, la Enseñanza se perderá.

තස්මා දිත්තං මමෙ’දානි, ජොතයිත්වාන සාසනෙ;

භින්දිත්වා ද්වෙළ්හකං වාදං, එකීභාවං කරොම’හං.

Por lo tanto, habiendo iluminado ahora mi mente en la Enseñanza, y habiendo disipado las opiniones divididas, estableceré la unidad.

අත්තුක්කංසන-භාවඤ්ච, පරවම්භනකම්පිච;

තෙසු චිත්තං අපෙසෙත්වා, සාසනස්ස සුවුඩ්ඪියා.

Sin dirigir la mente hacia la auto-exaltación ni hacia el desprecio de los demás, para el buen crecimiento de la Enseñanza.

යදි මෙ ඊදිසං චිත්තං, භවෙය්‍යුං පාපසඞ්කප්පා;

පච්චිස්සං නිරයෙ භයං, හීන’ජ්ඣාසයකාරණා.

Si tal fuera mi mente, llena de intenciones malvadas, caería en el terrible infierno debido a una disposición tan vil.

සාසනස්ස [Pg.6] සුලභං’ව පත්ථයන්තො සතා’චාරො;

සංසන්දිස්සමහං දානි, චිරං සද්ධම්ම’සුද්ධියා.

Anhelando el bienestar de la Enseñanza y manteniendo una conducta virtuosa, me esforzaré ahora por la pureza duradera del Verdadero Dhamma.

සුදුල්ලභං ලභිත්වාන, පබ්බජ්ජං ජිනසාසනෙ;

සම්බුද්ධස්ස වරං වාදං, කත්වා ද්වෙළ්හක’මෙකිකං.

Habiendo obtenido la renuncia, que es muy difícil de alcanzar, en la enseñanza del Vencedor, y habiendo unificado las opiniones divididas sobre la noble doctrina del Perfectamente Iluminado.

සීමවිසොධනිං නාම, නානාගන්ථසමාහටං;

කරිස්සං මෙ නිසාමෙන්තු, සාධවො කවිපුඞ්ගවා.

Compondré esta obra llamada Sīmavisodhanī, recopilada de diversos tratados; que los virtuosos y los sabios eminentes me escuchen.

පාළිං අට්ඨකථඤ්චෙව, මාතිකං පදභාජනිං;

ඔගාහෙත්වාන තං සබ්බං, පුනප්පුනං අසෙසතො.

Habiéndome sumergido completamente y repetidamente en el Canon, en los comentarios, en las matrices y en el análisis de las palabras sin omisión alguna.

අත්තනොමතිගන්ථෙසු, ටීකාගණ්ඨිපදෙසුච;

විනිච්ඡයවිමතීසු, මාතිකා’ට්ඨකථාසුපි.

Así como en los tratados de opiniones, los subcomentarios, las glosas, las decisiones sobre dudas, y también en las matrices y los comentarios.

සබ්බං අසෙසකං කත්වා, සංසන්දිත්වාන එකතො;

පවත්තා වණ්ණනා එසා, තොසයන්තී විචක්ඛණෙති.

Habiéndolo comparado y reunido todo exhaustivamente, se presenta esta explicación para deleite de los sabios.

බුද්ධුප්පාදො හි දුල්ලභො, තතො පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච, වුත්තඤ්හෙතං

En verdad, la aparición de un Buda es difícil de encontrar; asimismo, la renuncia y la ordenación completa. Pues así se ha dicho:

බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සද්ධම්මසවනම්පි ච;

සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සප්පූරිසා’තිදුල්ලභා.

Un Buda es difícil de encontrar en el mundo, así como la audición del Verdadero Dhamma; el Sangha es difícil de encontrar en el mundo, y los hombres de bien son sumamente difíciles de hallar.

දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තං, බුද්ධුප්පාදො ච දුල්ලභො;

දුල්ලභා ඛණසම්පත්ති, සද්ධම්මො පරමදුල්ලභො’ති.

Difícil es alcanzar la existencia humana, difícil es la aparición de un Buda; difícil es la obtención del momento oportuno, y el Verdadero Dhamma es sumamente difícil de encontrar.

1. උපසම්පදාකණ්ඩො

1. Capítulo sobre la Ordenación Completa

ඉමස්මිඤ්හි ඨානෙ ඨත්වා බුද්ධගුණපටිසංයුත්තාය කථාය වුච්චමානාය සාධූනං චිත්තසම්පහංසනඤ්චෙව, ඉමස්සෙව පකරණස්ස අනුම්මත්තවචනභාවො ච භවෙය්‍ය, අනුම්මත්තවචනත්තෙ ච සිද්ධෙ සොතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති, තස්මා බුද්ධගුණං වණ්ණයිස්සාම. අම්හාකං කිර භගවා බ්‍රහ්මදෙවබුද්ධමාදිං කත්වා යාව පොරාණසක්‍යගොතමා මනොපණිධිවසෙන, කට්ඨවාහනජාතකංආදිංකත්වා යාව මජ්ඣිමදීපඞ්කරා වාචඞ්ගවසෙන මජ්ඣිමදීපඞ්කරපාදමූලතො පට්ඨාය කායවාචඞ්ගවසෙන සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා යාව වෙස්සන්තරත්තභාවා වීසති අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පාරමියො පූරෙන්තස්ස සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණත්ථාය යෙව අලඞ්කතං සීසං ඡින්දිත්වා දෙන්තස්ස සබ්බඤ්ඤුබොධිසත්තස්ස සීසං ජම්බුදීපවාසීනං උද්ධනතොපි බහුතරං, අඤ්ජිතනයනං උප්පාටෙත්වා දෙන්තස්ස නයනං අජටාකාසෙ ගගනතලෙ තාරාගණතොපි බහුතරං, හදයමංසං වා දක්ඛිණබාහුං [Pg.7] වා ඡින්දිත්වා දෙන්තස්ස මංසං ඡනහුත අට්ඨස හස්සාධිකසතසහස්සපමාණසිනෙරුරාජතොපි බහුතරං, ලොහිතං උප්පාටෙත්වා දෙන්තස්ස රුහිරං චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකතොපි බහුතරං, මද්දීසදිසෙ ච භරියෙ ජාලීකණ්හාජිනසදිසෙ ච පුත්තෙ පරෙසං දාසත්ථාය දෙන්තස්ස ගණනපථං වීතිවත්තා. එවං පාරමියො පූරෙන්තස්සෙව.

Permaneciendo en este punto, al relatar este discurso relacionado con las cualidades del Buda, habrá regocijo en los corazones de los virtuosos y este tratado será reconocido como un discurso sensato. Al establecerse su sensatez, se considerará digno de ser escuchado; por lo tanto, describiremos las cualidades del Buda. Se dice que nuestro Bendito, comenzando con Su resolución mental ante el Buda Brahmadeva, y siguiendo con Su resolución verbal desde el Kaṭṭhavāhana Jātaka hasta el encuentro con el Buda Dīpaṅkara intermedio, y a partir de entonces, mediante el cuerpo y el habla, acumuló todas las perfecciones durante veinte incalculables eones hasta Su existencia como Vessantara. Por el bien del conocimiento de la omnisciencia, este Bodhisattva omnisciente entregó su cabeza adornada más veces que los soportes para cocinar de los habitantes de Jambudīpa. Arrancó y entregó sus ojos, ungidos con colirio, más veces que las estrellas en el firmamento. Cortó y entregó la carne de su corazón o su brazo derecho en una cantidad mayor que el gran monte Sineru, que mide un millón ochocientos ocho mil leguas. Derramó y entregó su sangre en una cantidad mayor que el agua de los cuatro grandes océanos. Entregó a otros para ser esclavos a su esposa, como Maddī, y a sus hijos, como Jālī y Kaṇhājina, en ocasiones que sobrepasan el cálculo. Así cumplió las perfecciones.

චින්තිතං සත්තසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, නවසඞ්ඛ්‍යෙය්‍ය’වාචකං;

කායවාචා චතුඛ්‍යාතං, බුද්ධත්තං සමුපාගමීති.

Durante siete incalculables eones lo pensó, durante nueve lo expresó verbalmente, y durante cuatro lo practicó mediante el cuerpo y el habla, hasta que alcanzó el estado de Buda.

ජාතත්තකීසොතත්තකියා වුත්තනයෙන අසූරො හුත්වා බුද්ධත්තං චින්තෙන්තස්සෙව සත්තඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. අතිසූරො අහුත්වා වාචාමත්තමෙව නව අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. අතිසූරො හුත්වා කායඞ්ගවාචඞ්ගවසෙන පූරෙන්තස්ස චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. ඉමානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි දීපඞ්කරපාදමූලතො පට්ඨාය වෙදිතබ්බානි. සතසහස්සකප්පමත්ථකෙ පන අජ්ඣත්තපාරමී පූරිතාති වෙදිතබ්බා. වෙස්සන්තරත්තභාවෙන ච සත්තකමහාදානං දත්වා සත්තක්ඛත්තුං පථවිං කම්පෙත්වා වඞ්කපබ්බතං ගන්ත්වා නයනසදිසෙ ද්වෙ පුත්තෙ බ්‍රාහ්මණස්ස දාසත්ථාය දත්වා දුතියදිවසෙ බ්‍රාහ්මණවණ්ණෙන ආගතස්ස සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො අත්තසමං මද්දිං නාම භරියං දත්වා තස්මිං භවෙ අපරිමෙය්‍යානි පුඤ්ඤානි කත්වා තතො තුසිතපුරං ගන්ත්වා තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා දසහි චක්කවාළසහස්සෙහි ආගන්ත්වා දෙවතාවිසෙසෙහි.

Según el método expuesto en los textos, mientras pensaba en el estado de Buda con heroísmo, transcurrieron siete incalculables eones. Sin ser aún sumamente heroico, solo mediante la palabra, transcurrieron nueve incalculables eones. Siendo sumamente heroico y cumpliendo las perfecciones mediante el cuerpo y el habla, transcurrieron cuatro incalculables eones. Estos cuatro incalculables eones deben entenderse a partir del encuentro a los pies del Buda Dīpaṅkara. Se debe saber que al final de cien mil eones se completaron las perfecciones internas. En su existencia como Vessantara, habiendo dado la gran limosna de los siete elementos y haciendo temblar la tierra siete veces, se dirigió al monte Vaṅka; allí entregó a sus dos hijos, que eran como sus ojos, para que fueran esclavos de un brahmán. Al día siguiente, entregó a su esposa, llamada Maddī, quien era como él mismo, al rey de los devas, Sakka, quien se presentó bajo la apariencia de un brahmán. Habiendo realizado méritos inconmensurables en esa existencia, fue al reino de Tusita, permaneció allí durante toda su vida, y luego fue invitado por las deidades especiales provenientes de diez mil sistemas de mundos:

කාලො දෙව මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං;

සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පදන්ති.

¡Es el momento, oh Deva, Gran Héroe! Nace en el vientre materno. Salvando al mundo junto con los devas, realiza el estado inmortal.

යාචියමානො කාලං දීපඤ්ච දෙසඤ්ච කුලං මාතරමෙවචාති ඉමානි පඤ්ච මහාවිලොකනානි විලොකෙත්වා තුසිතපුරතො චවිත්වා මහාසම්මතවංසජස්ස ඔක්කාකරඤ්ඤො පුත්තානං කුසලම්භෙදභයෙන භගිනීහියෙව සද්ධිං ආවාහකරණං සුත්වා සක්‍යා වත භො රාජකුමාරාති ඔක්කාකමහාරාජෙන වුත්තවචනං පවත්තනිමිත්තං කත්වා සක්‍යාති ලද්ධනාමානං රාජූනමබ්භන්තරෙ පවත්තස්ස සුද්ධොදනමහාරාජස්ස ජෙට්ඨමහෙසියා සිරිමහාමායාය කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තිත්වා දසමාසච්චයෙන දෙවදහනගරස්ස කපිලවත්ථුස්ස ච මජ්ඣෙ ලුම්බිනීවනෙ මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමිත්වා ජාතක්ඛණෙයෙව [Pg.8] උත්තරාභිමුඛං සත්තපදවීතිහාරෙන ගන්ත්වා අඡම්භිවාචං නිච්ඡාරෙත්වා පිතරං වන්දාපෙත්වා අනුක්කමෙන සොළසවස්සුද්දෙසිකකාලෙ රජ්ජසිරිං අනුභවිත්වා රාහුලභද්දස්ස ජාතදිවසෙ නික්ඛමිත්වා ඡබ්බස්සානි දුක්කරචරියං චරිත්වා වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා පඤ්චචත්තාලීස වස්සානි දෙවමනුස්සානං රතනදාමං ගන්ථෙන්තො විය ධම්මරතනවස්සං වස්සාපෙත්වා යාව සුභද්දපරිබ්බාජකවිනයනා කතබුද්ධකිච්චෙ කුසිනාරායඋපවට්ටනෙ මල්ලානං සාලවනෙ වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පච්චූසසමයෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතෙ භගවතිලොකනාථෙ සුභද්දෙන වුඩ්ඪපබ්බජිතෙන ‘‘අලං ආවුසො මා සොචිත්ථ මා පරිදෙවිත්ථ, සුමුත්තා මයං තෙන මහාසමණෙන, උපද්දුතා ච හොම’ඉදං වො කප්පති ඉදං වො න කප්පතී’ති. ඉදානි පන මයං යං ඉච්ඡිස්සාම තං කරිස්සාම, යං න ඉච්ඡිස්සාම න තං කරිස්සාමා’’ති වුත්තවචනං සල්ලක්ඛෙත්වා ගණපාමොක්ඛානං සත්තන්නං භික්ඛුසතසහස්සානං සඞ්ඝත්ථෙරො ආයස්මා මහාකස්සපො ධම්මසඞ්ගීතිං කත්වා පරිසුද්ධෙ ධම්මවිනයෙ තතො අපරභාගෙ වස්සසතස්ස අච්චයෙන වෙසාලියා වජ්ජිපුත්තකා දසවත්ථූනි දස්සෙත්වා සාසනවිපත්තිං කරොන්තෙ දිස්වා ආයස්මතා යසත්ථෙරෙන කාකණ්ඩකපුත්තෙන සමුස්සාහියමානො දුතියසඞ්ගීතිං කත්වා තතො අපරභාගෙ තථාගතස්ස පරිනිබ්බානතො ද්වින්නං වස්සසතානං උපරි අට්ඨාරසමෙ වස්සෙ ධම්මාසොකොනාම රාජා සකලජම්බුදීපතලෙ එකරජ්ජාභිසෙකං පාපුණිත්වා බුද්ධසාසනෙ මහන්තං ලාභසක්කාරං පවත්තෙත්වා පරිහීනලාභසක්කාරා තිත්ථියා අන්තමසො ඝාසච්ඡාදනමත්තම්පි අලභන්තා ලාභසක්කාරං පත්ථයමානා සාසනෙ පබ්බජිත්වා සකානි සකානි දිට්ඨිගතානි දීපෙත්වා සාසනෙ මහන්තං අබ්බුදඤ්ච මලඤ්ච පවත්තෙසුං. තදා ධම්මාසොකරඤ්ඤො පත්තාභිසෙකතො සත්තරසමෙ වස්සෙ සට්ඨිසතසහස්ස භික්ඛූසු සහස්සභික්ඛුං ගහෙත්වා මොග්ගලිපුත්තතිස්සො නාම සඞ්ඝත්ථෙරො මහාපවාරණාය පරප්පවාදං භින්දිත්වා කථාවත්ථුප්පකරණං දෙසෙත්වා තතියධම්මසඞ්ගීතිං කත්වා පරිසුද්ධෙ ධම්මවිනයෙ සාට්ඨකථෙබුද්ධවචනෙ ධරන්තෙව පාළියට්ඨකථාසු අත්ථච්ඡායං ගහෙත්වා අත්තනො මතිවසෙන නානාගන්ථවිසෙසානි කරොන්ති, තෙසු අත්තනොමතිවසෙන අත්ථච්ඡායං ගහෙත්වා කාරණපතිරූපකං කත්වා [Pg.9] වුත්තවචනං සාරතො සල්ලක්ඛෙත්වා සුත්ත-සුත්තානුලොමආචරියවාදෙ මුඤ්චිත්වා පාළියා අට්ඨකථං, අට්ඨකථාය ච පාළිං තබ්බිවරණභූතං සාරත්ථදීපනිඤ්ච අඤ්ඤානි ච ගන්ථවිසෙසානි අසංසන්දිත්වා අත්තනොමතියාපි පුබ්බාපරං අසමානෙත්වා වාදප්පකාසනමත්තමෙව ඨපෙත්වා ගරුකලහුකෙසු ගරුකෙයෙව ඨාතබ්බෙපි ගරුකෙ අට්ඨත්වා කෙචි භික්ඛූ නදියා උදකුක්ඛෙපං අකත්වා කරොන්ති. එවං සාසනෙ ද්විධා භින්නා හොන්ති. ඉදඤ්ච භින්දනං කොසම්බකක්ඛන්ධකෙ භින්නතොපි සතගුණෙන සහස්සගුණෙන බලවතරමෙව සාසනස්ස විපත්තිකාරණත්තා, තථා හි න ඉදං මනුස්සලොකෙ භික්ඛූනංයෙව හොති, භික්ඛූනං, උපාසකමනුස්සානං, ආරක්ඛකදෙවතානම්පි, තාසං සහායකානං භුම්මනිස්සිතදෙවතානම්පි තාසං සහායකානං රුක්ඛනිස්සිතදෙවතානම්පි තාසංසහායකානං ආකාසට්ඨකදෙවතානම්පි, තාසං සහායකානං චාතුමහාරාජිකදෙවතානම්පි, තාසං සහායකානං තාවතිංසදෙවතානම්පි, එවං මිත්තපරම්පරවසෙන ඡකාමාවචරදෙවතානම්පි තාසං මිත්තානං බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජානම්පීති එවං යාවඅකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා අරියපුග්ගලෙ ඨපෙත්වා සබ්බෙ පුථුජ්ජනා දෙවමනුස්සා භින්නා හොන්ති, තෙසං භින්නත්තා බහු ච පාපං පසවති, තස්මා පාළියා අට්ඨකථං, අට්ඨකථාය ච පාළිං සංසන්දිත්වා තානි තානි ගන්ථවිසෙසානි ච එකතො කත්වා ගඞ්ගොදකෙ න යමුනොදකං විය මිස්සිත්වා එකීභාවං කත්වා සීමවිසොධනිං නාම කරිස්සාමි, තං සුණාථ සාධුකං මනසිකරොථ ධම්මරාජස්ස සාවකාති.

Tras haber sido solicitado, habiendo observado las cinco grandes visiones —a saber: el tiempo, el continente, la región, el linaje y la madre—, habiendo descendido de la ciudad de Tusita, habiendo nacido en el vientre de Sirimahāmāyā, la reina principal del gran rey Suddhodana —quien pertenecía al linaje de Mahāsammata y de los reyes descendientes de Okkāka, que recibieron el nombre de «Sakyas» debido a que el gran rey Okkāka, al enterarse de que los hijos del rey Okkāka se casaban con sus propias hermanas por temor a la mezcla de linaje, exclamó: «¡Ciertamente, capaces son estos príncipes!»—; tras haber salido del vientre materno después de diez meses en el bosque de Lumbinī, situado entre la ciudad de Devadaha y Kapilavatthu; tras haber dado siete pasos hacia el norte en el instante mismo del nacimiento y haber pronunciado palabras de intrepidez; tras haber hecho que su padre le rindiera homenaje; tras haber disfrutado de la gloria del reino sucesivamente hacia los dieciséis años de edad; tras haber partido a la renuncia el día del nacimiento del noble Rāhula; tras haber practicado austeridades difíciles durante seis años; tras haber alcanzado la Suprema Iluminación el día de la luna llena de Vesākha; tras haber hecho llover la lluvia de la joya del Dhamma durante cuarenta y cinco años, como quien ensarta una guirnalda de joyas para deidades y humanos; tras haber realizado los deberes de un Buddha hasta la conversión del asceta errante Subhadda; tras el parinibbāna del Señor y Protector del Mundo en el elemento de Nibbāna sin remanente de sustrato, en el bosque de sales de los Mallas en el Upavaṭṭana de Kusinārā, al amanecer del día de la luna llena de Vesākha; habiendo notado las palabras dichas por Subhadda, ordenado en su vejez: «Basta, amigos, no se lamenten, no se aflijan; estamos bien liberados de ese Gran Asceta, pues nos oprimía diciendo: "esto les está permitido, esto no les está permitido". Ahora haremos lo que queramos y no haremos lo que no queramos»; el venerable Mahākassapa, el anciano de la Sangha entre setecientos mil monjes líderes de asambleas, realizó el recital del Dhamma y la Disciplina purificados; posteriormente, transcurrido un siglo, habiendo visto en Vesālī a los Vajjiputtakas causar la ruina de la Dispensación al presentar los diez puntos disciplinarios, el venerable monje Yasa, hijo de Kākaṇḍaka, los alentó a realizar el Segundo Concilio; posteriormente, dieciocho años después de transcurridos dos siglos desde el parinibbāna del Tathāgata, el rey llamado Dhammāsoka, habiendo alcanzado la consagración como monarca único en toda la tierra de Jambudīpa, habiendo promovido grandes ganancias y honores en la Dispensación del Buddha, los seguidores de otras doctrinas, al no obtener ni siquiera alimento ni vestido por la pérdida de sus ganancias y honores, y anhelando tales beneficios, se ordenaron en la Dispensación y expusieron sus propios puntos de vista erróneos, causando un gran conflicto y mancha en la Dispensación. Entonces, en el decimoséptimo año de la consagración del rey Dhammāsoka, el venerable Moggaliputtatissa, anciano de la Sangha, seleccionando a mil monjes de entre seiscientos mil, refutó las doctrinas ajenas, expuso el tratado Kathāvatthu y realizó el Tercer Recital del Dhamma; y mientras las palabras del Buddha junto con sus comentarios permanecían en la Disciplina y el Dhamma purificados, algunos toman la esencia de los comentarios de los textos Pāli y componen diversos tratados especiales según su propia opinión; tomando la esencia según su propia opinión en ellos y presentándola como algo razonable, considerando esencial lo dicho, apartándose del Sutta, de lo que es conforme al Sutta y de la tradición de los maestros, sin haber cotejado el comentario con el Pāli, ni el Pāli con el comentario que lo explica —el Sāratthadīpanī— ni otros tratados especiales; sin reconciliar lo anterior con lo posterior incluso según su propia opinión, y estableciendo meramente la exposición de su doctrina, incluso donde se debe permanecer firme en los asuntos graves de la disciplina, no permanecen en ellos, y algunos monjes realizan actos formales sin haber hecho la aspersión de agua en el río. Así, se dividen en dos grupos en la Dispensación. Y esta división, debido a que es causa de ruina para la Dispensación, es cien y mil veces más poderosa que la división descrita en el Kosambakakkhandhaka; pues esto no ocurre solo entre los monjes en el mundo humano, sino que los monjes, los laicos, las deidades protectoras, sus compañeras las deidades terrestres, sus compañeras las deidades de los árboles, sus compañeras las deidades del espacio, sus compañeras las deidades del reino de los Cuatro Grandes Reyes, sus compañeras las deidades de Tāvatiṃsa, y así sucesivamente por la cadena de amistades hasta las deidades de los seis cielos del deseo, y sus amigos los Brahmapārisajjas, hasta el mundo de Brahma Akaniṭṭha, a excepción de los nobles, todos los humanos y deidades mundanos se dividen. Debido a su división, se genera mucho demérito. Por lo tanto, cotejando el comentario con el Pāli y el Pāli con el comentario, reuniendo esos diversos tratados especiales, sin mezclarlos como el agua del Yamuna en el agua del Ganges, sino unificándolos, realizaré la obra llamada Sīmavisodhani. Escúchenla bien, apliquen su mente con cuidado, ¡oh discípulos del Rey del Dhamma!

තත්ථ බුද්ධුප්පාදො දුල්ලභො ති බුද්ධස්ස උප්පාදකාලො දුල්ලභො තථා හි අනුප්පන්නකාලෙ බුද්ධෙ බුද්ධොති සද්දම්පි අසුත්වා වීතිවත්තානං කප්පානං ගණනපථං වීතිවත්තා. බුද්ධකාරණස්ස දුක්කරත්තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව.

En ese contexto, «el surgimiento de un Buddha es difícil de obtener» significa que el tiempo del surgimiento de un Buddha es difícil de encontrar; pues en los tiempos en que un Buddha no ha surgido, han transcurrido eones que superan el cálculo sin haber escuchado siquiera el sonido de la palabra «Buddha». La dificultad de las causas para ser un Buddha ya ha sido mencionada anteriormente.

තතො පබ්බජා ච උපසම්පදාචා තිඑත්ථ තොපච්චයො ලාමකත්ථෙ, පඤ්චම්‍යත්ථෙ වා. බුද්ධුප්පාදො දුල්ලභො, තමනුපබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච දුල්ලභායෙවාති අධිප්පායො. යථා ච ලොකෙ කිඤ්චිදෙව මහග්ඝං අලභිතබ්බං ලභිත්වා වා තෙන සහකාරීකාරණභූතං අප්පග්ඝම්පි මහග්ඝං මහග්ඝං දුල්ලභං දුල්ලභන්ති වුච්චති, එවමෙව අතිදුල්ලභං බුද්ධුප්පාදං ආගම්ම තමනුපබ්බජිතම්පි දුල්ලභන්ති වුච්චති, යථා ච නිදියා උපරිමභාගෙ සත්තාහවට්ටලිකාදිභාවෙන උදකපූරණෙ හෙට්ඨා කිස්මිඤ්චි ඨානෙ තරිතුං අවිසහන්තා ඉදමෙව ඨානං [Pg.10] දුක්කරන්ති වුච්චති, එවමෙව බුද්ධකාරණස්ස දුක්කරභාවෙ න තමනුපබ්බජ්ජුපසම්පදාපි දුක්කරං දුල්ලභන්ති වුච්චති. අඤ්ඤථා බුද්ධභගවතො පි පබ්බජ්ජුපසම්පදභාවොයෙව සෙට්ඨො භවෙය්‍ය. අථවා කාරණූපචාරවසෙනාපි එවං වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, යථා සෙම්හොගුළොති තථා හි ගුළස්ස පි වනපච්චයා සෙම්හො උස්සන්නො, තං ජනො ගුළෙනසෙම්හොති වත්තබ්බෙපි කාරණස්මිං ගුළෙ ඵලභූතං සෙම්හං රොපෙත්වා සෙම්හො ගුළොති වුච්චති, එවං කාරණස්ස දුක්කරත්තා දුල්ලභෙ බුද්ධුප්පාදෙ තමනුක්‍රියා පබ්බජ්ජාපි තං මූලකාරණභූතෙ බුද්ධුප්පාදෙ රොපෙත්වා දුල්ලභා පබ්බජ්ජාති වුච්චති. බුද්ධුප්පාදකාලෙපි බුද්ධදස්සනං දුල්ලභමෙව, අනුප්පන්නකාලෙ පන පගෙව, සබ්බඛණෙසු නවමඛණත්තා ච තථා හි මිලක්ඛුදෙසඅරූපභූමිඅසඤ්ඤසත්තනිරයපෙතතිරච්ඡානභූමීසු ජායමානෙසු වා මජ්ඣිමදෙසෙ ජායමානොපි මිච්ඡාදිට්ඨිභූතා වා, සම්මාදිට්ඨිකුලෙ ජායමානාපි චක්ඛුසොත විකලභාවෙන අඞ්ගවිකලා වා බුද්ධදස්සනං න අරහන්ති, දස්සනම්පි දස්සනමත්තමෙව. සුපණ්ණනාගරාජාදීනං තස්මිං භවෙ මග්ගඵලභාගිනො න හොන්ති, හොන්ති චෙත්ථ.

Luego, en la expresión 'pabbajjā ca upasampadā ca' (la renuncia y la ordenación completa), el sufijo '-to' se emplea en un sentido de inferioridad o en el sentido del caso ablativo. El significado es que el surgimiento de un Buda es difícil de encontrar, y por lo tanto, la renuncia y la ordenación completa que lo siguen son igualmente difíciles de encontrar. Así como en el mundo, cuando algo muy valioso que es difícil de obtener es conseguido, aquello que actúa como su causa cooperativa, aunque sea de poco valor, se dice que es muy valioso y difícil de encontrar; del mismo modo, debido al extremadamente raro surgimiento de un Buda, la renuncia que lo sigue también se denomina difícil de encontrar. Y así como en una inundación, cuando la parte superior está llena de agua debido a una gran tormenta de siete días, y los seres son incapaces de cruzar en algún lugar más abajo, se dice que ese lugar mismo es difícil de atravesar; de igual manera, debido a la dificultad de la causa búdica, se dice que la renuncia y la ordenación completa que siguen a ella son difíciles y raras de encontrar. De lo contrario, incluso para el Bendito Buda, solo el estado de renuncia y ordenación sería lo supremo. O bien, debe considerarse que esto se dice por medio del uso metafórico de la causa, como en la expresión 'la flema es bola de azúcar' (semhoguḷo); pues aunque la flema aumenta debido al azúcar como condición de la herida, la gente, queriendo decir 'la flema proviene del azúcar', atribuye el efecto (la flema) a la causa (el azúcar) y dice 'la flema es azúcar'. Así, debido a la dificultad de la causa, que es el raro surgimiento de un Buda, la renuncia que se realiza en consecuencia se atribuye a esa causa raíz, el surgimiento del Buda, y se denomina 'difícil de encontrar la renuncia'. Incluso en el tiempo del surgimiento de un Buda, ver a un Buda es ciertamente difícil, pero en el tiempo en que no ha surgido, lo es aún más; y debido a que en todos los momentos inoportunos falta el noveno momento oportuno. Pues aquellos que nacen en regiones fronterizas, en los planos inmateriales, en el plano de los seres inconscientes, en el infierno, en el reino de los espíritus hambrientos o en el reino animal, o incluso naciendo en la región central son de visión incorrecta, o naciendo en una familia de visión correcta son deficientes en sus facultades por carecer de vista u oído, no son aptos para ver al Buda; e incluso ver es solo el acto de ver. Los reyes de los supaṇṇas, los nagas y otros, en esa existencia, no son partícipes de los senderos y sus frutos, aunque están presentes allí.

‘‘පච්චන්තජො අරූපිනො, විකලඞ්ගො අසඤ්ඤජො;

මිච්ඡාදිට්ඨි තිරච්ඡානො, පෙතො නෙරයිකොපිච.

"Aquel que nace en regiones fronterizas, el ser inmaterial, el que tiene facultades deficientes, el que nace como ser inconsciente, el de visión incorrecta, el animal, el espíritu hambriento y el que está en el infierno.

එතෙ අට්ඨක්ඛණා වුත්තා, බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනා;

බුද්ධුප්පාදො ඛණො එකො, නවමොති පවුච්චතීති’’.

Estos ocho momentos inoportunos han sido declarados por el Buda, el Pariente del Sol; el surgimiento de un Buda es el único momento oportuno, y se le llama el noveno".

පබ්බජ්ජා තිචෙත්ථ සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි සාමණෙරාව අධිප්පෙතා, උපසම්පදා චාති විසුං වුත්තත්තා. සාමණෙරා ච නාම බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමිත්‍යාදිනා තික්ඛත්තුං වත්වා උභතොසුද්ධිවසෙනෙව සාමණෙරභූමියං තිට්ඨන්ති. දසසීලානි පන තෙසං සික්ඛාපදමත්තමෙව. තානි පාළිවසෙන අසක්කොන්තො අත්ථවසෙන ‘‘ඉදඤ්ච සමාදාය වත්තෙහී’’ති ආචික්ඛිතුම්පි වට්ටතියෙව. ඉධ වත්තබ්බං නත්ථි. උපසම්පදා පන අට්ඨවිධා හොන්ති එහිභික්ඛූපසම්පදා, සරණගමනූපසම්පදා, ඔවාද පටිග්ගහණූපසම්පදා, පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා, අට්ඨගරුධම්මපටිග්ගහණූපසම්පදා, දූතෙනූපසම්පදා, අට්ඨවාචිකූපසම්පදා, ඤත්තිචතුත්ථූපසම්පදා චාති. තත්ථ භගවා එහි භික්ඛුභාවාය උපනිස්සයසම්පන්නං පුග්ගලං දිස්වා රත්තපංසුකූලන්තරතො සුවණ්ණවණ්ණං දක්ඛිණහත්ථං නීහරිත්වා බ්‍රහ්මඝොසං නිච්ඡාරෙන්තො ‘‘එහි භික්ඛු චර බ්‍රහ්මචරියං [Pg.11] සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’ති වදති. තස්සානන්තරමෙව ගිහිලිඞ්ගං අන්තරධායිත්වා.

En este contexto, aunque se menciona 'pabbajjā' (renuncia) en términos generales, se refiere específicamente a los novicios (sāmaṇeras), puesto que la ordenación completa (upasampadā) se menciona por separado. Los novicios, tras decir tres veces 'busco refugio en el Buda', etc., permanecen en el estado de novicio mediante la pureza de ambas partes. Los diez preceptos son solamente sus reglas de entrenamiento. Si uno no puede enseñarlos por medio del texto pali, es permisible enseñarlos por medio de su significado, diciendo: 'toma esto y practícalo'. No hay nada más que decir aquí. La ordenación completa (upasampadā), sin embargo, es de ocho tipos: la ordenación 'Ven, monje', la ordenación por ir a los refugios, la ordenación por la aceptación de una instrucción, la ordenación por responder a preguntas, la ordenación por la aceptación de las ocho reglas estrictas, la ordenación por un mensajero, la ordenación por un procedimiento de ocho declaraciones y la ordenación por una moción y tres proclamaciones (ñatticatuttha). Entre ellas, el Bendito, al ver a una persona dotada del apoyo necesario para el estado de monje de tipo 'Ven, monje', extiende su mano derecha de color dorado de entre sus mantos de trapos rojos y, emitiendo una voz de Brahma, dice: 'Ven, monje, lleva la vida santa para poner fin por completo al sufrimiento'. Inmediatamente después de esto, sus vestiduras de laico desaparecen.

තිචීවරඤ්ච පත්තො ච, වාසි සූචිච බන්ධනං;

පරිස්සාවනමට්ඨෙතෙ, යුත්තයොගස්ස භික්ඛුනොති.

"Los tres hábitos, el cuenco, la navaja, la aguja, el cinturón y el filtro de agua: estos son los ocho requisitos del monje dedicado a la práctica".

එවං වුත්තෙහි අට්ඨහිපරික්ඛාරෙහි සරීරෙ පටිමුත්තොයෙව වස්සසතිකත්ථෙරො විය ඉරියාපථසම්පන්නො බුද්ධාචරියකො බුද්ධුපජ්ඣායකො සම්මාසම්බුද්ධං වන්දමානොව තිට්ඨති. අයං එහි භික්ඛූපසම්පදා නාම. භගවා හි පඨමබොධියං එතස්මිං කාලෙ එහි භික්ඛුපසම්පදාය එව උපසම්පාදෙති. තානි පන පඤ්චවග්ගියාදයො අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරපරියොසානා.

Con estos ocho requisitos mencionados ya ajustados a su cuerpo, aparece con una conducta perfecta como la de un anciano de cien años de ordenación, teniendo al Buda como su maestro y preceptor, y permanece allí rindiendo homenaje al Completamente Iluminado. Esto se llama la ordenación 'Ven, monje' (ehi bhikkhūpasampadā). El Bendito, en el primer período de su iluminación, otorgó la ordenación completa únicamente mediante este método. Estos fueron los cinco monjes del grupo original y otros, terminando con el anciano Aṅgulimāla.

තීණිසතං සහස්සඤ්ච, චත්තාලීසං පුනාපරො;

එකො ච ථෙරො සප්පඤ්ඤො;

සබ්බෙ තෙ එහි භික්ඛුකාති.

"Mil trescientos cuarenta, y además un monje sabio; todos ellos fueron monjes de tipo 'Ven, monje'".

එතෙ විනයපිටකෙ නිද්දිට්ඨඑහිභික්ඛූ නාම විනයපිටකෙ අනිද්දිට්ඨා පන තිසතපරිවාරසෙලබ්‍රාහ්මණාදයො.

Estos son los llamados 'Ven, monje' que se especifican en el Vinaya Piṭaka; aquellos que no se especifican en el Vinaya Piṭaka son el brahmán Sela con su séquito de trescientos, y otros.

සත්තවීස සහස්සානි, තීණියෙව සතානි ච;

එතෙ හි සබ්බෙ සඞ්ඛාතා, සබ්බෙ තෙ එහිභික්ඛුකාති.

"Veintisiete mil y trescientos exactamente; todos estos han sido enumerados, todos ellos fueron monjes de tipo 'Ven, monje'".

තං සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසසහස්සානි ඡසතානි එකචත්තාලීසුත්තරානි ච හොන්ති. පඨමබොධිච නාමෙසා වීසතිවස්සානි හොන්ති.

Sumando todo esto, el total es de veintiocho mil seiscientos cuarenta y uno. El llamado primer período de iluminación (paṭhamabodhi) comprende veinte años.

භගවා හි අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා අට්ඨාරසකොටිබ්‍රාහ්මණානං අමතං පායෙත්වා පඨමවස්සං වසි. දුතියතතියචතුත්ථවස්සෙසු රාජගහෙ වෙළුවනවිහාරෙ වස්සං වසි, භගවා හි ආසාළ්හිනක්ඛත්තපුණ්ණමියං බාරාණසියා ඉසිපතනෙ මිගදායෙ පඨමවස්සං වසිත්වා ඵග්ගුණමාසෙ ඵග්ගුණපුණ්ණමියං රාජගහං පත්වා බිම්බිසාරරඤ්ඤා කාරිතෙ වෙළුවන විහාරෙ එකමාසමත්තං වසිත්වා චිත්‍රමාසෙ වීසතිඛීණාසවසහස්සපරිවුතො කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා අසීතියා ඤාතිසහස්සානං මජ්ඣෙ විප්පටිපන්නානං රාජූනං මත්ථකෙ පංසුරජං ඔකිරිත්වා තෙ වන්දාපෙත්වා පොක්ඛරවස්සඤ්ච වස්සාපෙත්වා තමාගම්ම අසීතියා ඤාතිසහස්සානං වෙස්සන්තර ජාතකං කථෙත්වා රාහුලමාතරමාගම්ම චන්දකින්නරීජාතකඤ්ච කථෙත්වා පිතරං අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා රාජගහමෙව ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙසි, තෙන වුත්තං දුතිය තතිය චතුත්ථ වස්සෙසු රාජගහෙ වෙළුවනවිහාරෙ වස්සං වසී’’ති[Pg.12]. පඤ්චමෙ පන වෙසාලියං එකවාසං වසි. ඡට්ඨෙ මකුළපබ්බතෙ එකවාසං වසි. පුණ්ණො වා තත්ථ. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා සුනාපරන්තරට්ඨෙ කිර එකස්මිං වාණිජකගාමෙ ද්වෙ භාතරො. තෙසු කදාචි ජෙට්ඨො පඤ්චසකටසතානි ගහෙත්වා ජනපදං ගන්ත්වා භණ්ඩං ආහරති, කදාචි කනිට්ඨො. ඉමස්මිං පන සමයෙ කනිට්ඨං ඝරෙ ඨපෙත්වා ජෙට්ඨභාතිකො පඤ්ච සකටසතානි ගහෙත්වා ජනපදචාරිකං චරන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං පත්වා ජෙතවනස්ස අවිදූරෙ පඤ්චසකටසතානි ඨපෙත්වා භුත්තපාතරාසො පරිජනපරිවුතො ඵාසුකට්ඨානෙ නිසීදි. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථිවාසිනො භුත්තපාතරාසා උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය සුට්ඨුත්තරාසඞ්ගා ගන්ධපුප්ඵාදිහත්ථා යෙනබුද්ධො, යෙනධම්මො, යෙනසඞ්ඝො, තන්නින්නා තප්පොණා තප්පබ්භරා හුත්වා දික්ඛිණද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ජෙතවනං ගච්ඡන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘කහං ඉමෙ ගච්ඡන්තී’’ති එකං මනුස්සං පුච්ඡි. කිං ත්වං අය්‍යො න ජානාසි, ලොකෙ බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි නාම උප්පන්නානි, ඉච්චෙව මහාජනො සත්ථුසන්තිකෙ ධම්මකථං සොතුං ගච්ඡතීති. තස්ස ‘‘බුද්ධො’’ති වචනං ඡවිචම්මාදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච අට්ඨාසි. අථ අත්තනො පරිජනපරිවුතො තාය පරිසායසද්ධිං විහාරං ගන්ත්වා සත්ථාමධුරස්සරෙන ධම්මං දෙසෙන්තස්ස පරිස පරියන්තෙ ඨිතො ධම්මං සුත්වා පබ්බජ්ජාය චිත්තං උප්පාදෙසි. අථ තථාගතෙන කාලං විදිත්වා පරිසාය උය්‍යොජිතාය සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා දුතියදිවසෙ මණ්ඩපං කරෙත්වා ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ භගවා අනුමොදනං කත්වා පක්කමි. භුත්තපාතරසො උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය භණ්ඩාගාරිකං පක්කොසාපෙත්වා ‘‘එත්තකං භණ්ඩං විස්සජ්ජිතං එත්තකං පන න විස්සජ්ජිත’’න්ති සබ්බං ආචික්ඛිත්වා ‘‘ඉමං සාපතෙය්‍යං මය්හං කනිට්ඨස්ස දෙහී’’ති සබ්බං නිය්‍යොතෙත්වා සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා කම්මට්ඨාන පරායණො අහොසි. අථස්ස කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තස්ස කම්මට්ඨානං න උපට්ඨාති, තතො චින්තෙසි ‘‘අයං ජනපදො මය්හං අසප්පායො, යංනූනාහං සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සකට්ඨානමෙව ගච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ පුබ්බණ්හසමයෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා සායන්හසමයෙ පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා කම්මට්ඨානං කථාපෙත්වා සත්ථා සීහනාදං නදිත්වා පක්කමි. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො සූනාපරන්තරට්ඨං [Pg.13] පත්වා සම්මතපබ්බතං නාම පවිසිත්වා වාණිජකගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ නං කනිට්ඨභාතා සගෙහං නෙත්වා භික්ඛං දත්වා ‘‘භන්තෙ අඤ්ඤත්ථ අගන්ත්වා ඉධෙව වසථා’’ති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා වසාපෙසි. තතො සමුද්දගිරිවිහාරං නාම අගමාසි. තත්ථ සමුද්දවීචියො ආගන්ත්වා අයකණ්ටපාසාණෙසු පහරිත්වා මහාසද්දං කරොන්ති. ථෙරො කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො න ඵාසුවිහාරො හොතීති සමුද්දං නිසද්දං කත්වා අධිට්ඨාසි. තතො මාතුලගිරිං නාම ආගමාසි. තත්ථ සකුණසඞ්ඝො උස්සන්නො රත්තිඤ්ච දිවා ච සද්දො එකො බද්ධො හොති. ථෙරො ‘‘ඉදං ඨානං අඵාසුකන්ති තතො මකුළකාරාමවිහාරං නාම ගතො. සො වාණිජගාමස්ස නාතිදූරො නාච්චාසන්නො ගමනාගමනසම්පන්නො විවිත්තො අප්පසද්දො. ථෙරො ‘‘ඉදං ඨානං ඵාසුක’’න්ති තත්ථ රත්තිට්ඨානදිවාඨානෙ චඞ්කමනාදීනි කාරෙත්වා වස්සං උපගච්ඡති. එවං චතූසු ඨානෙසු විහාසි. අථෙකදිවසං තස්මිංයෙව අන්තොවස්සෙ පඤ්ච වාණිජකසතානි ‘‘පරසමුද්දං ගච්ඡාමා’’ති නාවාය භණ්ඩං පක්ඛිපිංසු. නාවාරොහනදිවසෙ ථෙරස්ස කනිට්ඨභාතා ථෙරං භොජෙත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාපදානි ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො ‘‘භන්තෙ මහාසමුද්දො නාම අස්සද්ධෙය්‍යො චානෙකන්තරායො ච, අම්හෙ ආවජ්ජෙය්‍යාථා’’ති වත්වා නාවං ආරූය්හි. නාවා ඌමිජවෙන ගච්ඡමානා අඤ්ඤතරං දීපං පාපුණි. මනුස්සා ‘‘පාතරාසං කරිස්සාමා’’ති දීපකෙ ඔතිණ්ණා. තස්මිං දීපකෙ අඤ්ඤං කිඤ්චි නත්ථි, චන්දනවනමෙව අහොසි. අථෙකො වා සියා රුක්ඛං ආකොටෙත්වා ලොහිතචන්දනභාවං ඤත්වා ‘‘භො මයං ලාභත්ථාය පරසමුද්දං ගච්ඡාම, ඉතො ච උත්තරි ලාභා නාම නත්ථි, චතුරඞ්ගුල මත්තාපි ඝටිකා සතසහස්සං අග්ඝති, සංහාරෙතබ්බකයුත්තං භණ්ඩං හාරෙත්වා ගච්ඡාමා’’ති. තෙ තථා කරිංසු චන්දනවනෙ අධිවත්ථා අමනුස්සා කුජ්ඣිත්වා ඉමෙහි අම්හාකං චන්දනවනං නාසිතං, ඝාතෙස්සාම නෙ’’ති චින්තෙත්වා න ඉමෙසු ඝාටිතෙසු සබ්බං එකකුණපං භවිස්සති, සමුද්දමජ්ඣෙ නෙසං නාවං ඔසීදෙස්සාමා’’ති ආහංසු. අථ තෙසං නාවං ආරූය්හ මුහුත්තං ගතකාලෙයෙව උප්පාදිකං උපට්ඨාපෙත්වා සයම්පි තෙ අමනුස්සා භයානකානි රූපානි දස්සයිංසු. භීතා මනුස්සා අත්තනො දෙවතා නමස්සන්ති. ථෙරස්ස කනිට්ඨො චූළපුණ්ණකුටුම්බිකො ‘‘මය්හං භාතා අවස්සයො හොතූ’’ති ථෙරස්ස නමස්සමානො අට්ඨාසි. ථෙරො පි කිර තස්මිංයෙව ඛණෙ [Pg.14] ආවජ්ජෙත්වා තෙසං බ්‍යසනප්පත්තිං ඤත්වා වෙහාසං උප්පතිත්වා අභිමුඛො අට්ඨාසි. අමනුස්සා ථෙරං දිස්වාව ‘‘අය්‍යපුණ්ණත්ථෙරො එහී’’ ති පක්කමිංසු. උප්පාදිකං සන්නිසීදි. ථෙරො ‘‘මා භායථා’’ති තෙසං අස්සාසෙත්වාව කහං ගන්තුකාමත්ථා’’ති පුච්ඡි. ‘‘භන්තෙ අම්හාකං සකට්ඨානමෙව ගච්ඡාමා’’ති ථෙරො නාවං ඵලෙ අක්කමිත්වා ‘‘එතෙසං ඉච්ඡිතට්ඨානං ගච්ඡතූ’’ති අධිට්ඨාති. වාණිජා සකට්ඨානං ගන්ත්වා තං පවත්තිං පුත්තදාරස්ස ආරොචෙත්වා ‘‘එථ ථෙරං සරණං ගච්ඡාමා’’ති පඤ්චසතානි අත්තනො අත්තනො පඤ්චමාතුගාමසතෙහි සද්ධිං තීසු සරණෙසු පතිට්ඨාය උපාසකත්තං පටිවෙදෙසුං. තතො නාවාය භණ්ඩං ඔතාරෙත්වා ථෙරස්ස එකං කොට්ඨාසං කත්වා ‘‘අයං භන්තෙ තුම්හාකං කොට්ඨාසො’’ති ආහංසු. ථෙරො ‘‘මය්හං විසුං කොට්ඨාස කිච්චං නත්ථි’’. සත්ථා පන තුම්හෙහි දිට්ඨපුබ්බො’ති. න දිට්ඨපුබ්බො භන්තෙ’ති, තෙනහි ඉමිනා සත්ථු මණ්ඩලමාළං කරොථ. එවං සත්ථාරං පස්සිස්සථාති තෙ සාධු භන්තෙ’ති තෙන ච කොට්ඨාසෙන අත්තනො ච කොට්ඨාසෙන මණ්ඩලමාළං කාතුං ආරභිංසු. සත්ථා කිරස්ස ආරද්ධකාලතො පට්ඨාය පරිභොගං අකාසි. තථො මනුස්සා රත්තිං ඔභාසං දිස්වා ‘‘මහෙසක්ඛා දෙවතා අත්ථී’’ති සඤ්ඤංකරිංසු. උපාසකා මණ්ඩලමාළඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස සෙනාසනානි ච නිට්ඨපෙත්වා දානසම්භාරං සජ්ජෙත්වා ‘‘කතං භන්තෙ අම්හෙහි අත්තනොකිච්චං, සත්ථාරං පක්කොසථා’’ති ථෙරස්ස ආරොචෙසුං. ථෙරො සායන්හසමයෙ ඉද්ධියාසාවත්ථිං පත්වා ‘‘භන්තෙ වාණිජගාමවාසිනො තුම්හෙ දට්ඨුකාමා, තෙසං අනුකම්පං කරොථා’’ති. භගවා අධිවාසෙසි. ථෙරො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා සකට්ඨානමෙව පච්චාගතො. භගවා ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි ‘‘ආනන්ද ස්වෙ සූනාපරන්තෙ වාණිජගාමෙ පිණ්ඩාය චරිස්සාම, ත්වං එකූනපඤ්චසතානං භික්ඛූනං සලාකං දෙහී’’ති. ථෙරො සාධු භන්තෙ’ති භික්ඛුසඞ්ඝස්ස තමත්ථං ආරොචෙත්වා ‘‘චාරිකා සලාකං ගණ්හන්තූ’’ති ආහ. තං දිවසං කුණ්ඩධානත්ථෙරො පඨමං සලාකං අග්ගහොති. වාණිජගාමවාසිනොපි ‘‘ස්වෙ කිර සත්ථා ආගමිස්සතී’’ති ගාමමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානග්ගං සජ්ජයිංසු. භගවා පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා ඵලසමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදි. සක්කස්ස පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හං අහොසි. සො කිං ඉදන්ති ආවජ්ජෙත්වා සත්ථු සූනාපරන්තගමනං දිස්වා විසුකම්මං ආමන්තෙසි [Pg.15] ‘‘තාත අජ්ජ භගවා තීණිමත්තානි යොජනසතානි පිණ්ඩාචාරං ගමිස්සති, පඤ්ච කූටාගාරසතානි මාපෙත්වා ජෙතවනද්වාර කොට්ඨමත්ථකෙ ගමනසජ්ජානිං කත්වා ඨපෙහී’’ති, සො තථා අකාසි. භගවතො කූටාගාරං චතුමුඛං අහොසි, ද්වින්නං අග්ගසාවකානං ද්විමුඛං, සෙසානං එකමුඛං, සත්ථා ගන්ධකුටිතො නික්ඛම්ම පටිපාටියා ඨපිත කූටාගාරෙසු ධුරකූටාගාරං පාවිසි. ද්වෙ අග්ගසාවකෙ ආදිං කත්වා එකූනපඤ්චභික්ඛුසතානිපි කූටාගාරං ගන්ත්වා නිසින්නා අහෙසුං, එකං තුච්ඡකූටාගාරං අහොසි. පඤ්චපි කූටාගාරසතානි ආකාසෙ උප්පතිංසු. සත්ථා සච්චබන්ධපබ්බතං නාම පත්වා කූටාගාරං ආකාසෙ ඨපෙත්වා තස්මිං පබ්බතෙ සච්චබන්ධො නාම මිච්ඡාදිට්ඨි, සො මහාජනං මිච්ඡාදිට්ඨිං උග්ගණ්හාපෙන්තො ලාභග්ගයසග්ගප්පත්තො හුත්වා වසති. අබ්භන්තරෙ චස්ස අන්තොචාටියං පදීපො විය අරහත්තස්ස උපනිස්සයො ජලති, තං දිස්වා ‘‘ධම්මමස්ස කථෙස්සාමී’’ති ගන්ත්වා ධම්මං දෙසෙති. තාපසො දෙසනාපරියොසානෙ අරහත්තං පාපුණි. මග්ගෙනෙවස්ස අභිඤ්ඤා ආගතා, එහි භික්ඛු හුත්වා ඉද්ධිමයපත්තචීවරො කූටාගාරං පාවිසි. භගවා කූටාගාරගතෙහි පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහිසද්ධිං වාණිජගාමං ගන්ත්වා කූටාගාරානි අදිස්සමානානි කත්වා වාණිජගාමං පාවිසි. වාණිජා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා සසත්ථාරං මකුළකාරාමං නයිංසු. සත්ථා මණ්ඩලමාළං පාවිසි. මහාජනො යාව සත්ථා භත්තදරථං පටිප්පස්සම්භෙති, තාව පාතරාසං කත්වා උපොසථඞ්ගානි සමාදාය ගන්ධඤ්ච පුප්ඵඤ්ච ආදාය ධම්මසවනත්ථාය ආරාමං පච්චාගමාසි. සත්ථා ධම්මං දෙසෙසි. මහාජනස්ස බන්ධනා මොක්ඛො ජාතො, මහන්ත බුද්ධකොලාහලං අහොසි. සත්ථා මහාජනස්ස සඞ්ගහත්ථං කතිපාහං තත්ථෙව වසි, අරුණං පන මහාගන්ධකුටියංයෙව උට්ඨපෙසි. තත්ථ කතිපාහං වසිත්වා වාණිජගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා ‘‘ත්වං ඉධෙව වසාහී’’ති පුණ්ණත්ථෙරං නිවත්තෙත්වා අන්තරෙ නම්මදානදී නාම අත්ථි, තස්සා තීරං අගමාසි. නම්මදානාගරාජා සත්ථු පච්චුග්ගන්ත්වා නාගභවනං පවෙසෙත්වා තිණ්ණං රතනානං සක්කාරං අකාසි. සත්ථා තස්ස ධම්මං කථෙත්වා නාගභවනා නික්ඛමි. සො ‘‘මය්හං භන්තෙ පරිචරිතබ්බං දෙථා’’ති යාචි. භගවා නම්මදානදීතීරෙ පදචෙතියං දස්සෙසි. තං වීචීසු ආගහාසු පිධියති වීචීසු ගතාසු විවරති, මහාසක්කාරප්පත්තං අහොසි. සත්ථා තතො නික්ඛම්ම සච්චබන්ධපබ්බතං ගන්ත්වා [Pg.16] සච්චබන්ධං ආහ ‘‘තයා මහාජනො අපායමග්ගෙ ඔතාරිතො. ත්වං ඉධෙව වසිත්වා එතෙසං ලද්ධිං විස්සජ්ජාපෙත්වා නිබ්බානමග්ගෙ පතිට්ඨාපෙහී’’ති. සොපි පරිචරිතබ්බං යාචි. සත්ථා ඝනපිට්ඨිපාසාණෙ අල්ලමත්තිකපිණ්ඩම්හි ලඤ්ඡනං විය පදචෙතියං දස්සෙසි. එවං සූනාපරන්තරට්ඨෙයෙව ද්වෙ චක්කරතනචෙතියානි යාවසාසනන්තරධානං පතිට්ඨාපෙසි. සත්තමෙ පන වස්සෙ සාවත්ථියං කණ්ඩම්බරුක්ඛමූලෙ තිත්ථි මද්දනං කරොන්තො යමකපාටිහාරියං කත්වා දසහි චක්කවාළ සහස්සෙහි ආගතානං දෙවතානං මාතරං කායසක්ඛිං කත්වා අභිධම්මං දෙසෙන්තෙ තාවතිංසභවනෙ පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පණ්ඩුකම්බලසිලායං වස්සං වසි. අට්ඨමෙ සංසුමාරනගරෙ එකවස්සං වසි. නවමෙ කොසම්බියං එකවස්සං වසි. තදා භද්දියො, කිමිලො, භගු, ආනන්දො, අනුරුද්ධො, දෙවදත්තො, චාති ඡ ඛත්තියා පබ්බජිංසු. තෙසං විත්ථාරො ධම්මපදෙ ආගතො. දසමෙ පන වස්සෙ පාලිලෙය්‍යාගාමෙ දක්ඛිණවනසණ්ඩෙ භද්දසාලමූලෙ පාලිලෙය්‍යකෙන හත්ථිනා උපට්ඨියමානො ඵාසුකං වස්සාවාසං වසි. එකාදසමෙ නාලන්ධබ්‍රාහ්මණගාමෙ එකවාසං වසි. ද්වාදසමෙ වෙරඤ්ජායං එකවාසං වසි දුච්චරිතස්ස විපාකං අනුභවමානො, භගවතා කිර ඵුස්සස්ස භගවතො කාලෙ සාවකානං වචීදුච්චරිතවසෙන කතුපචිතස්ස අකුසලකම්මස්ස තදා ලද්ධොකාසවසෙන උපට්ඨිතත්තා වෙරඤ්ජබ්‍රාහ්මණෙන නිමන්තිතොපි සමානො මාරාවට්ටන වසෙන අසල්ලක්ඛෙත්වා අස්සවාණිජකානං නිබද්ධවත්තසඞ්ඛෙපෙන පඤ්ඤත්තං පත්ථපත්ථමූලකං යවතණ්ඩුලමෙව තෙමාසං භුඤ්ජති, වුත්තඤ්හෙතං අපදානෙ.

El Bienaventurado, habiendo puesto en marcha la suprema Rueda del Dhamma y habiendo dado a beber el néctar de la inmortalidad a dieciocho millones de brahmanes, residió allí su primer retiro de lluvias. Durante el segundo, tercer y cuarto retiro de lluvias, residió en el monasterio Veluvana en Rājagaha. En efecto, el Bienaventurado, habiendo residido su primer retiro de lluvias en el parque de los ciervos en Isipatana, Bārāṇasī, durante la luna llena del asterismo de Āsāḷha, llegó a Rājagaha en el mes de Phagguṇa, en el día de la luna llena de Phagguṇa. Tras haber residido durante aproximadamente un mes en el monasterio Veluvana construido por el rey Bimbisāra, partió hacia Kapilavatthu en el mes de Citta, rodeado por veinte mil que habían extinguido las impurezas (arahants). En medio de ochenta mil parientes, habiendo esparcido polvo sobre las cabezas de los reyes que se portaban mal, haciendo que le rindieran homenaje e invocando una lluvia de flores (pokkharavassa), relató el Vessantara Jātaka ante esos ochenta mil parientes. Habiendo visitado a la madre de Rāhula, relató el Candakinnari Jātaka y, tras establecer a su padre en el fruto de quien no regresa (anāgāmiphala), regresó a Rājagaha para establecer allí su residencia; por eso se dice: «Residió en el monasterio Veluvana en Rājagaha durante el segundo, tercer y cuarto retiro de lluvias». En el quinto año, residió en Vesāli. En el sexto, residió en el monte Makuḷa. O bien, Puṇṇa estuvo allí. Esta es la narración sucesiva al respecto: se dice que en una aldea de comerciantes en la región de Sunāparanta vivían dos hermanos. A veces el mayor tomaba quinientas carretas y partía hacia el campo para traer mercancías; a veces el menor. En esta ocasión, dejando al menor en casa, el hermano mayor tomó quinientas carretas y, recorriendo el campo, llegó sucesivamente a Sāvatthī. Cerca de Jetavana, detuvo las quinientas carretas y, tras desayunar, se sentó en un lugar cómodo rodeado de sus sirvientes. En aquel tiempo, los habitantes de Sāvatthī, tras haber desayunado, asumiendo los preceptos del Uposatha, vestidos con sus mantos superiores y portando perfumes, flores y demás, se dirigían a Jetavana con la mente inclinada, volcada y dirigida hacia el Buddha, el Dhamma y el Saṅgha, saliendo por la puerta sur. Al verlos, preguntó a un hombre: «¿A dónde van estos?». «¿Acaso no sabe, señor, que han surgido en el mundo las joyas del Buddha, el Dhamma y el Saṅgha? Por eso esta gran multitud va a escuchar la charla del Dhamma ante el Maestro». Al escuchar la palabra «Buddha», esta atravesó su piel y carne y llegó hasta la médula de sus huesos. Entonces, rodeado de sus sirvientes, fue al monasterio con esa asamblea y, escuchando el Dhamma predicado por el Maestro con su dulce voz, surgió en él el deseo de ordenarse. El Maestro, conociendo el momento adecuado, tras despedir a la asamblea, fue abordado por él, quien le rindió homenaje y le invitó para el día siguiente. Al día siguiente, habiendo preparado un pabellón y dispuesto los asientos, ofreció una gran donación al Saṅgha encabezado por el Buddha. Al finalizar la comida, el Bienaventurado expresó su regocijo (anumodana) y se marchó. El comerciante, tras desayunar y asumir los preceptos del Uposatha, llamó a su tesorero y, tras indicarle todo lo que había sido vendido y lo que no, entregó toda la propiedad diciendo: «Da esto a mi hermano menor». Tras renunciar a todo, se ordenó ante el Maestro y se dedicó al objeto de meditación (kammaṭṭhāna). Sin embargo, mientras reflexionaba, el objeto de meditación no se establecía. Entonces pensó: «Esta región me es desfavorable. Sería mejor que tomara un objeto de meditación ante el Maestro y regresara a mi tierra natal». Luego, por la mañana, tras pedir limosna, y por la tarde, habiendo salido de su meditación solitaria, se acercó al Bienaventurado, solicitó instrucciones sobre el objeto de meditación y el Maestro, habiendo rugido su rugido de león, le permitió partir. El venerable Puṇṇa, habiendo llegado a la región de Sunāparanta, entró en el monte llamado Sammata y luego en la aldea de comerciantes por limosna. Su hermano menor lo llevó a su casa, le ofreció comida y le pidió que se quedara allí: «Venerable, no vaya a otro lugar, resida aquí mismo». Luego se dirigió al monasterio de Samuddagiri. Allí, las olas del mar golpeaban las rocas de hierro produciendo un gran ruido. El monje, al reflexionar sobre su objeto de meditación, no encontraba bienestar, por lo que determinó que el mar se quedara en silencio. Después fue al monte llamado Mātulagiri. Allí, la multitud de aves era inmensa y había un ruido constante día y noche. Pensando: «Este lugar es desfavorable», fue al monasterio de Makuḷakārāma. Este no estaba ni muy lejos ni muy cerca de la aldea de comerciantes, era accesible, solitario y de poco ruido. El monje pensó: «Este lugar es favorable», y tras preparar senderos para caminar (caṅkamanādi) para el día y la noche, entró en el retiro de lluvias. Así habitó en cuatro lugares. Un día, durante ese mismo retiro de lluvias, quinientos comerciantes cargaron mercancías en un barco diciendo: «Iremos al otro lado del mar». El día de embarcar, el hermano menor del monje le ofreció comida, tomó los preceptos ante él y, al marcharse, dijo: «Venerable, el gran océano es traicionero y lleno de peligros, por favor, piense en nosotros», y subió al barco. El barco, impulsado por las olas, llegó a una isla. Los hombres desembarcaron para desayunar. En esa isla no había nada más que un bosque de sándalo. Uno de ellos, tras golpear un árbol y darse cuenta de que era sándalo rojo, dijo: «Amigos, vamos al otro lado del mar en busca de ganancias, pero no hay mayor ganancia que esta; un trozo de solo cuatro pulgadas vale cien mil. Dejemos las mercancías que traemos y llevemos esto». Así lo hicieron. Los seres no humanos (amanussā) que habitaban en el bosque de sándalo se enojaron pensando: «Estos han destruido nuestro bosque de sándalo, los mataremos». Pero luego pensaron: «Si los matamos aquí, todo será un montón de cadáveres; hundiremos su barco en medio del océano». Cuando el barco hubo avanzado un momento tras partir, los seres no humanos provocaron una tormenta y mostraron formas aterradoras. Los hombres, aterrorizados, rezaban a sus propias deidades. Cūḷapuṇṇa, el hermano menor del monje, se mantuvo rindiendo homenaje al monje diciendo: «¡Que mi hermano sea mi refugio!». El monje, en ese mismo instante, tras reflexionar y conocer su desgracia, se elevó por el aire y apareció ante ellos. Al ver al monje, los seres no humanos se marcharon diciendo: «Viene el venerable Puṇṇa». La tormenta se calmó. El monje los consoló diciendo: «No teman», y preguntó: «¿A dónde desean ir?». «Venerable, queremos regresar a nuestro lugar». El monje pisó el borde del barco y determinó: «Que llegue al lugar deseado por ellos». Los comerciantes, al llegar a su lugar, informaron de lo sucedido a sus familias y dijeron: «Vengan, busquemos refugio en el monje». Quinientos hombres junto con sus quinientas esposas se establecieron en los tres refugios. Luego, tras descargar la mercancía del barco, separaron una parte para el monje y dijeron: «Venerable, esta es su parte». El monje dijo: «No necesito una parte para mí. ¿Han visto ustedes antes al Maestro?». «No, venerable». «Entonces, con esta parte construyan una sala circular (maṇḍalamāḷa) para el Maestro. Así podrán verlo». Ellos aceptaron y comenzaron a construir la sala con esa parte y con las suyas propias. Se dice que el Maestro hizo uso de ella desde que comenzó la construcción. Los hombres, al ver un resplandor por la noche, pensaron que había deidades de gran poder. Una vez terminada la sala y los alojamientos para el Saṅgha, prepararon las ofrendas y comunicaron al monje: «Venerable, nuestra tarea está terminada, invite al Maestro». El monje, al atardecer, llegó a Sāvatthī por poderes psíquicos y dijo: «Señor, los habitantes de la aldea de comerciantes desean veros, tened compasión de ellos». El Bienaventurado aceptó. El monje, sabiendo que el Bienaventurado había aceptado, regresó a su lugar. El Bienaventurado llamó al venerable Ānanda: «Ānanda, mañana iremos por limosna a la aldea de comerciantes en Sunāparanta; entrega los boletos (salāka) para cuatrocientos noventa y nueve monjes». El monje aceptó y anunció al Saṅgha: «Tomen sus boletos para el viaje». Ese día, el venerable Kuṇḍadhāna tomó el primer boleto. Los habitantes de la aldea, sabiendo que el Maestro vendría al día siguiente, prepararon un pabellón en medio de la aldea y el lugar de las ofrendas. El Bienaventurado, tras realizar sus deberes corporales temprano, entró en su fragante cámara (gandhakuṭi) y permaneció en la absorción de los frutos (phalasamāpatti). El asiento de piedra de Sakka se calentó. Tras reflexionar sobre por qué ocurría esto, vio el viaje del Maestro a Sunāparanta y llamó a Vissakamma: «Querido, hoy el Bienaventurado viajará trescientas leguas por limosna; crea quinientos pabellones voladores (kūṭāgāra) y ponlos sobre el pórtico de Jetavana listos para partir». Él lo hizo así. El pabellón del Bienaventurado tenía cuatro frentes, los de los dos discípulos principales tenían dos frentes, y los de los demás tenían un frente. El Maestro, saliendo de la cámara fragante, entró en el pabellón principal. Los cuatrocientos noventa y nueve monjes, encabezados por los dos discípulos principales, entraron en los pabellones. Un pabellón quedó vacío. Los quinientos pabellones se elevaron al aire. El Maestro, al llegar al monte Saccabandha, detuvo los pabellones en el aire. En ese monte vivía Saccabandha, un asceta de visión errónea que había alcanzado gran fama enseñando visiones erróneas a la multitud. En su interior brillaba la predisposición para el estado de arahant como una lámpara dentro de una vasija. Al verlo, el Maestro pensó: «Le predicaré el Dhamma», y fue a enseñarle. El asceta alcanzó el estado de arahant al final de la enseñanza. Sus conocimientos superiores (abhiññā) surgieron en ese mismo camino; convertido en monje, con cuenco y mantos creados por poder psíquico, entró en el pabellón vacío. El Bienaventurado, junto con los quinientos monjes en los pabellones, llegó a la aldea de comerciantes, hizo invisibles los pabellones y entró en la aldea. Los comerciantes ofrecieron una gran donación al Saṅgha encabezado por el Buddha y los llevaron al monasterio Makuḷakārāma. El Maestro entró en la sala circular. Mientras el Maestro descansaba tras la comida, la multitud desayunó, asumió los preceptos y, llevando perfumes y flores, regresó al monasterio para escuchar el Dhamma. El Maestro predicó el Dhamma. La multitud se liberó de sus ataduras y hubo una gran conmoción búdica. El Maestro residió allí unos días para favorecer a la multitud, pero se despertaba siempre en su gran cámara fragante (en Jetavana). Tras residir allí unos días y pedir limosna en la aldea, despidió al venerable Puṇṇa diciendo: «Quédate tú aquí», y se dirigió a la orilla del río Nammadā. El rey naga Nammadā salió al encuentro del Maestro, lo llevó a su palacio naga y rindió homenaje a las Tres Joyas. El Maestro le predicó el Dhamma y salió del palacio. Él rogó: «Señor, dadme algo para adorar». El Bienaventurado dejó su huella en la orilla del río Nammadā. Esta huella se cubre cuando vienen las olas y se descubre cuando se retiran; recibió grandes honores. El Maestro, saliendo de allí hacia el monte Saccabandha, dijo a Saccabandha: «Por ti, mucha gente cayó en el camino del infortunio. Reside aquí mismo, haz que abandonen sus malas creencias y establécelos en el camino del Nibbāna». Él también pidió algo para adorar. El Maestro dejó su huella en una roca sólida como un sello en arcilla húmeda. Así, estableció dos monumentos de las huellas de sus pies en la región de Sunāparanta hasta la desaparición de la enseñanza. En el séptimo año, tras realizar el milagro doble (yamakapāṭihāriya) bajo el árbol de mango Kaṇḍamba en Sāvatthī para someter a los ascetas de otras sectas, y teniendo a su madre como testigo ante las deidades que acudieron de diez mil mundos, predicó el Abhidhamma en el reino de Tāvatiṃsa, residiendo sobre la piedra Paṇḍukambala al pie del árbol Pāricchattaka. En el octavo año, residió en Saṃsumāranagara. En el noveno, residió en Kosambi. En ese tiempo, seis nobles: Bhaddiya, Kimila, Bhagu, Ānanda, Anuruddha y Devadatta se ordenaron; su relato detallado aparece en el Dhammapada. En el décimo año, residió cómodamente en la arboleda de Dakkhiṇavana, en la aldea de Pālileyyaka, al pie del árbol Bhaddasāla, siendo servido por el elefante Pālileyyaka. En el undécimo año, residió en la aldea brahmánica de Nālandha. En el duodécimo año, residió en Verañjā, experimentando el resultado de una acción pasada: se dice que, debido a un karma perjudicial acumulado por el Bienaventurado en tiempos del Buddha Phussa por un lenguaje incorrecto hacia los discípulos, y aprovechando que se presentó la oportunidad, a pesar de haber sido invitado por el brahmán de Verañjā, por la distracción causada por Māra no se dio cuenta de la invitación y comió durante tres meses solamente cebada cruda medida por raciones mínimas proporcionada por comerciantes de caballos; esto se menciona en el Apadāna.

‘‘ඵුස්සස්සාහං පාවචනෙ, සාවකෙ පරිභාසිස්සං;

යවං ඛාදථ භුඤ්ජථ, මාච භුඤ්ජථ සාලිනො.

"En la enseñanza de Phussa, insulté a los discípulos: 'Comed cebada, alimentaos de ella, no comáis arroz de grano fino'."

තෙන කම්මවිපාකෙන, තෙමාසං ඛාදිතං යවං;

නිමන්තිතො බ්‍රාහ්මණෙන, වෙරඤ්ජායං වසිං තදාති’’.

"Como resultado de esa acción, comí cebada durante tres meses; habiendo sido invitado por un brahmán, residí entonces en Verañjā."

තෙන වුත්තං ‘‘ද්වාදසමෙ වෙරඤ්ජායං එකවාසං වසි දුච්චරිතස්ස විපාකං අනුභවමානො’’ති. තෙරසමෙ ජාලියපබ්බතෙ එකවාසං වසි. චතුද්දසමෙ සාවත්ථියං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ ජෙතවනවිහාරෙ පඨමවාසං වසිත්වා පන්නරසමෙ වස්සෙ ඤාතිජනසඞ්ගහත්ථං කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා එකමෙව වාසං කප්පෙසි[Pg.17]. සොළසමෙ වස්සෙ ආළවකයක්ඛදමනත්ථං අග්ගාළවීනගරෙ එකවාසං වසි. සත්තරසමෙ වස්සෙ රාජගහමෙව නිවත්තිත්වා වාසං කප්පෙසි. අට්ඨාරසමෙ වස්සෙ ජාලියපබ්බතමෙව නිවත්තිත්වා වසි. එකූනවීසතිමෙපි වස්සෙ තත්ථෙව ජාලියපබ්බතමෙව වසි. වීසතිමෙ වස්සෙ රාජගහස්ස අවිදූරෙ භීසනකෙ භෙසකලවනසණ්ඩෙ වාසං කප්පෙසී’’ති ඉමානි වීසති වස්සානි පඨමබොධීති වෙදිතබ්බානි. එතස්මිං කාලෙ එහිභික්ඛූපසම්පදායඑව උපසම්පාදෙසීති යෙභුය්‍යෙන භගවන්තංයෙව උද්දිස්ස ආචරියුපජ්ඣායං කත්වා එහිභික්ඛු භාවමාපන්නෙ පුඤ්ඤවන්තපුග්ගලෙයෙව සන්ධාය වුත්තං, අඤ්ඤෙසම්පි අරියභාවමනාපන්නානං සුදින්නාදීනං වා යමකපාටිහාරියෙ පසීදිත්වා ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිතානං පුබ්බෙ කස්සපබුද්ධකාලෙ වග්ගුලිභූතපුබ්බානං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං ථෙරස්සෙව සන්තිකෙ පබ්බජිතභාවස්ස දිස්සනතො තෙන වුත්තං ‘‘භගවා හි පඨමබොධියං එතස්මිං කාලෙ එහි භික්ඛූපසම්පදාය එව උපසම්පාදෙසී’’ති. ඉතො පරෙසු පන පඤ්චවීසතිවස්සෙසු අනාථපිණ්ඩිකෙන කාරිතෙ ජෙතවනමහාවිහාරෙ එකූනවීසතිවස්සා වාසං වසි. විසාඛාය සත්තවීසති කොටිධනපරිච්චාගෙන කාරිතෙ පුබ්බාරාමෙ ඡබ්බස්සානි වසි. ද්වින්නං කුලානං ගුණමහත්තං පටිච්ච සාවත්ථියං නිස්සාය පඤ්චවීසති වස්සානි වාසං වසි. අන්තිමෙ පන වස්සෙ බෙළුවගාමෙ වසිත්වා මරණන්තිකා වෙදනා උප්පජ්ජි, ආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජනඤ්ච තත්ථ අකාසි. ඉමානි ඉධ නාධිප්පෙතානි, භගවතො වස්සක්කමජානනත්ථංයෙව වුත්තන්ති.

"Por eso se dijo: 'En el duodécimo año residió durante un retiro en Verañjā, experimentando el resultado de su mala conducta'. En el decimotercero residió un retiro en la montaña Jāliya. En el decimocuarto, tras haber residido su primer retiro en el monasterio Jetavana, en el parque de Anāthapiṇḍika en Sāvatthī, en el decimoquinto año fue a Kapilavatthu para favorecer a sus parientes y allí realizó un solo retiro. En el decimosexto año, para domar al yakkhā Āḷavaka, residió un retiro en la ciudad de Aggāḷavī. En el decimoséptimo año, regresando a Rājagaha, realizó un retiro. En el decimoctavo año, regresando a la montaña Jāliya, residió allí. Incluso en el decimonoveno año, residió allí mismo en la montaña Jāliya. En el vigésimo año, realizó un retiro en el aterrador bosque de Bhesakalā, no lejos de Rājagaha. Estos veinte años deben conocerse como el periodo del despertar inicial. En ese tiempo, realizaba la ordenación solo mediante la ordenación 'Ven, monje', refiriéndose principalmente a personas meritorias que alcanzaban la condición de 'Ven, monje' teniendo al mismo Bienaventurado como preceptor y maestro; pero también se ve que otros que no habían alcanzado el estado de Noble, como Sudinna y otros, o los quinientos monjes que anteriormente habían sido murciélagos en tiempos del Buda Kassapa y se ordenaron ante el venerable anciano Sāriputta tras ser inspirados por el Milagro por Parejas, por eso se dijo: 'Pues en el periodo del despertar inicial, el Bienaventurado ordenaba solo mediante la ordenación Ven, monje'. De los veinticinco años siguientes a estos, residió diecinueve años en el Mahāvihāra de Jetavana, construido por Anāthapiṇḍika. Residió seis años en el Pubbārāma, construido por Visākhā con un gasto de doscientos setenta millones. Debido a la gran virtud de estas dos familias, residió veinticinco años en dependencia de Sāvatthī. Pero en el último año, habiendo residido en la aldea de Beḷuva, surgió una sensación dolorosa cercana a la muerte, y allí realizó la renuncia a las formaciones de la vida. Estas cosas no se pretenden tratar aquí; se han mencionado solo para conocer la secuencia de los retiros anuales del Bienaventurado."

සරණගමනූපසම්පදා නාම ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි’’ත්‍යාදිනා තික්ඛත්තුං වාචං භින්දිත්වා වුත්තෙහි තීහි සරණගමනෙහි උපසම්පන්නො.

"La llamada ordenación por ir a los refugios es la ordenación de quien la recibe mediante los tres refugios, expresados al romper el silencio tres veces con las palabras 'Voy al Buda por refugio', etc."

ඔවාදපටිග්ගහණූපසම්පදා නාම ‘‘තස්මා තිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං තිබ්බමෙව හිරොත්තප්පං පච්චුපට්ඨිතං භවිස්සති ථෙරෙසු නවෙසු මජ්ඣිමෙසු චාති, එවඤ්හි තෙ කස්සප සික්ඛිතබ්බං තස්මා තිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං යං කිඤ්චි ධම්මං සොස්සාමි කුසලූපසඤ්හිතං සබ්බන්තං අට්ඨිං කත්වා මනසිකත්වා සබ්බමෙව චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සොස්සාමීති, එවඤ්හි තෙ කස්සප සික්ඛිතබ්බං තස්මා තිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං සාතසහගතං මෙ කායගතා සතිං න ජහිස්සතීති[Pg.18], එවඤ්හි තෙ කස්සප සික්ඛිතබ්බන්ති ඉමිනා ඔවාදපටිග්ගණෙන මහාකස්සපත්ථෙරස්ස අනුඤ්ඤාතඋපසම්පදා නාම.

"La llamada ordenación por aceptación de una exhortación es la ordenación autorizada para el venerable Mahākassapa mediante esta aceptación de una exhortación: 'Por lo tanto, Kassapa, así debes entrenarte: una intensa vergüenza y temor moral estarán presentes ante los monjes ancianos, nuevos y medianos; así, Kassapa, debes entrenarte. Por lo tanto, Kassapa, así debes entrenarte: cualquier Dhamma que escuche que esté relacionado con lo beneficioso, lo escucharé prestando toda mi atención, aplicándolo a mi mente, concentrando todo mi pensamiento y con los oídos atentos; así, Kassapa, debes entrenarte. Por lo tanto, Kassapa, así debes entrenarte: la atención plena al cuerpo unida al gozo no me abandonará; así, Kassapa, debes entrenarte'."

පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා නාම සොපාකස්ස අනුඤ්ඤාතඋපසම්පදා, භගවා කිර පුබ්බාරාමෙ අනුචඞ්කමන්තො සොපාකසාමණෙරං ‘‘උද්ධුමාතකසඤ්ඤාති වා සොපාක රූපසඤ්ඤාති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්‍යඤ්ජනා, උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති දසඅසුභනිස්සිතෙ පඤ්හෙ පුච්ඡි. සො තෙ බ්‍යාකාසි. භගවා තස්ස සාධුකාරං දත්වා ‘‘කතිවස්සොසි ත්වං සොපාකා’’ති පුච්ඡි. ‘‘සත්තවස්සො අහං භගවා’’ති, ‘‘සොපාක ත්වං මම සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සද්ධිං සංසන්දිත්වා පඤ්හෙ බ්‍යාකාසී’’ති ආරද්ධචිත්තො උපසම්පදං අනුජානාති, අයං පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා.

"La llamada ordenación por responder preguntas es la ordenación autorizada para Sopāka. Se dice que el Bienaventurado, mientras caminaba de un lado a otro en el Pubbārāma, le preguntó al novicio Sopāka diez preguntas basadas en lo impuro: '¿Son estas cosas, la percepción de lo hinchado o la percepción de la forma, diferentes en significado y diferentes en fraseo, o tienen el mismo significado y solo difieren en el fraseo?'. Él las respondió. El Bienaventurado, dándole su aprobación, preguntó: '¿Cuántos años tienes, Sopāka?'. 'Tengo siete años, Señor'. Con el corazón complacido: 'Sopāka, has respondido las preguntas comparándolas con mi conocimiento de la omnisciencia', y autorizó la ordenación. Esta es la ordenación por responder preguntas."

අට්ඨවාචිකූපසම්පදා නාම භික්ඛුනියා භික්ඛුනිසඞ්ඝතො ඤත්තිචතුත්ථෙන භික්ඛුසඞ්ඝතො ඤත්තිචතුත්ථෙනාති ඉමෙහි ද්වීහි කම්මෙහි උපසම්පදා. ඤත්තිචතුත්ථකම්මූපසම්පදා නාම භික්ඛූනං එතරහි උපසම්පදා, අයමෙව ඉධාධිප්පෙතා, සම්පත්තිවිපත්තිවසෙන සම්භවතො. කස්මා හෙස උපසම්පන්නො නාමාති. සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන අකුප්පෙන ඨානාරහෙන උපරිභාවං සමාපන්නො පත්තොති උපසම්පන්නො, සෙට්ඨභාවං පත්තොතිඅත්ථො තථා හි ගිහිභාවතො සාමණෙරභාවො සෙට්ඨො නාම, තතොපි උපසම්පන්නභාවොයෙව සෙට්ඨො. තත්ථ සමග්ගෙන සඞ්ඝෙනාති සබ්බන්තිමෙන පරියායෙන පඤ්චවග්ගකරණීයෙ කම්මෙ යාවතිකා භික්ඛූ කම්මප්පත්තා, තෙසං ආගතත්තා ඡන්දාරහානං ඡන්දස්ස ආහටත්තා, සම්මුඛීභූතානඤ්ච අප්පටික්කොසනතො එතස්මිං කම්මෙ සමග්ගභාවං උපගතෙන. ඤත්තිචතුත්ථෙනාති තීහි අනුසාවනාහි එකාය ච ඤත්තියා කත්තබ්බෙන. එත්ථ ච කිඤ්චාපි ඤත්ති සබ්බපඨමං වුත්තා, තිස්සන්නං පන අනුසාවනානං අත්ථබ්‍යඤ්ජනභෙදාභාවතො අත්ථබ්‍යඤ්ජනභින්නා ඤත්ති තාසං චතුත්ථන්ති කත්වා ඤත්තිචතුත්ථන්ති වුච්චති. කම්මෙනා ති ධම්මිකෙන කම්මෙන, විනයකම්මෙනාතිඅත්ථො. අකුප්පෙනා ති වත්ථු ඤත්ති අනුසාවන සීම පරිසසම්පත්ති සම්පන්නත්තා අකොපෙතබ්බතං අප්පටික්කොසිතබ්බතඤ්ච උපගතෙන. ඨානාරහෙනා ති කාරණාරහෙන, සත්ථුසාසනාරහෙනාති අත්ථො. එතෙහි කාරණෙහි සෙට්ඨභාවමාපන්නොති අත්ථො. තත්ථ සම්පත්තිවිපත්තිවසෙන සම්භවතො ති වත්ථුසම්පත්ති ඤත්තිසම්පත්ති අනුසාවනසම්පත්තිසීමසම්පත්තිපරිසසම්පත්තිවසෙන [Pg.19] පඤ්චහි සම්පත්තීහි උපසම්පදකම්මස්ස සිජ්ඣනතොති අත්ථො. තත්ථ වත්ථු සම්පත්තිනාම පරිපුණ්ණවීසතිවස්සභාවො ඉදානි පුරිසත්තභාවො ච. උන්නවීසතිවස්සං, අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නපුබ්බං, පණ්ඩකො, ථෙය්‍යසංවාසකො, තිත්ථියපක්කන්තකො, තිරච්ඡානගතො, මාතුඝාතකො, පිතුඝාතකො, අරහන්තඝාතකො, භික්ඛුනිදූසකො, සඞ්ඝභෙදකො, ලොහිතුප්පාදකො, උභතොබ්‍යඤ්ජනකො, ති ඉමෙ තෙරස පුග්ගලා උපසම්පදාය අවත්ථු. තත්ථ ඌනවීසතිවස්සන්ති සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමනතො පට්ඨාය එකූනවීසපරිපුණ්ණො පුරිසපුග්ගලො උපසම්පදාය වත්ථු, තතො ඔරං න උපසම්පදාය වත්ථු තථො හි එකස්මිං සංවච්ඡරෙ හෙමන්තගිම්හවස්සවසෙන තිණ්ණං උතූනං සම්භවත්තා තයො උතූ හොන්ති, හොන්ති චෙත්ථ.

La ordenación por ocho declaraciones se refiere a la ordenación de una monja mediante dos actos: un procedimiento de una moción y tres anuncios por parte del Sangha de monjas y un procedimiento de una moción y tres anuncios por parte del Sangha de monjes. La ordenación mediante el acto de una moción y tres anuncios es la ordenación de los monjes en la actualidad; esta es precisamente la que se pretende aquí, ya que se produce en virtud del éxito o del fracaso. ¿Por qué se le llama 'ordenado'? Se dice que es ordenado aquel que ha alcanzado el estado superior, habiendo llegado a él mediante un acto de una moción y tres anuncios por un Sangha armonioso, un acto inalterable y válido; el significado es que ha alcanzado el estado de excelencia, pues así como el estado de novicio es superior al de laico, el estado de ordenado es el más excelente. En este contexto, 'por un Sangha armonioso' significa que, en última instancia, en un acto que requiere un grupo de cinco, han asistido todos los monjes con derecho a participar, se ha traído el consentimiento de quienes tienen derecho a darlo, y por la falta de oposición de los presentes, se ha alcanzado la armonía en dicho acto. 'Por una moción y tres anuncios' significa aquello que debe realizarse mediante tres proclamaciones y una moción. Y aquí, aunque la moción se menciona primero, dado que las tres proclamaciones no difieren en significado ni en redacción, la moción —que sí difiere— se considera la cuarta después de ellas, por lo que se denomina 'una moción y tres anuncios'. 'Por un acto' significa por un acto conforme al Dhamma, es decir, un acto del Vinaya. 'Inalterable' significa que, por la perfección del objeto, la moción, la proclamación, el límite y la asamblea, ha alcanzado una condición que no puede ser invalidada ni rechazada. 'Válido' significa apropiado por su causa, adecuado para la enseñanza del Maestro. Por estas razones, se dice que ha alcanzado el estado de excelencia. Allí, 'debido a su ocurrencia en términos de éxito y fracaso' significa que el acto de ordenación se logra mediante cinco éxitos: el éxito del objeto, de la moción, de la proclamación, del límite y de la asamblea. El 'éxito del objeto' consiste en tener los veinte años cumplidos y ser varón. Un menor de veinte años, alguien que haya cometido anteriormente una ofensa extrema, un eunuco, un infiltrado, uno que se ha pasado a otra secta, un animal, un matricida, un parricida, un asesino de un Arahant, un violador de una monja, un cismático, uno que ha herido a un Buda y un hermafrodita; estas trece personas no son objetos válidos para la ordenación. Aunque se diga de forma general 'menor de veinte años', un varón que ha completado diecinueve años desde que salió del vientre materno es un objeto válido para la ordenación, pero no antes de eso. Pues en un año, por la sucesión de invierno, verano y lluvias, existen tres estaciones; y aquí las hay.

‘‘කත්තිකන්තිකපක්ඛම්හා, හෙමං ඵග්ගුණපුණ්ණමා;

තස්සන්ති කපක්ඛම්හා, ගිම්හං ආසාළ්හිපුණ්ණමා;

වස්සකාලං තතො සෙසං, චතුවීසතූපොසථා.

“Desde la quincena posterior a Kattika, el invierno llega hasta la luna llena de Phagguṇa; desde la quincena posterior a esta, el verano llega hasta la luna llena de Āsāḷha; el resto es la temporada de lluvias; hay veinticuatro días de observancia.”

චාතුද්දසී ඡ එතෙසු, පක්ඛා තතියසත්තමා;

සෙසා පන්නරසී ඤෙය්‍යා, අට්ඨාරස උපොසථාති’’.

“De estos, seis son en el decimocuarto día, en las quincenas tercera y séptima; el resto debe saberse que son en el decimoquinto día, sumando dieciocho días de observancia”.

එත්ථ ච කත්තිකස්ස කාළපක්ඛපාටිපදතො පට්ඨාය යාව ඵග්ගුණපුණ්ණමා චත්තාරො මාසා හෙමඋතු නාම. ඵග්ගුණස්ස කාළපක්ඛපාටිපදතො පට්ඨාය යාව ආසාළ්හීපුණ්ණමා චත්තාරො මාසා ගිම්හඋතු නාම. අසාළ්හකාළපක්ඛපාටිපදතො පට්ඨාය යාව අපරකත්තිකපුණ්ණමා චත්තාරො මාසා වස්සඋතු නාම. එවං එකස්මිං සංවච්ඡරෙ තයො උතූ හොන්ති. තත්ථ එකස්මිං උතුම්හි පක්ඛස්ස තතියසත්තමෙසු ද්වෙ ද්වෙ කත්වා ඡ චතුද්දසිකා, පඨමදුතියචතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨඅට්ඨමෙසු ඡ ඡ කත්වා අට්ඨාරස පන්නරසිකාති එවං එකසංවච්ඡරෙ චතුවීසති උපොසථා හොන්ති. ඉමෙසු චතුවීසතුපොසථෙසු චාතුද්දසියා එකූනතිංස දිවසා හොන්තීති කත්වා එකසංවච්ඡරෙ ඡ ඌනා දිවසා හොන්ති. ඉමිනා නයෙන එකූනවීසතිමෙ වස්සෙ ඡමාසාධිකානි අට්ඨාරසවස්සානි හොන්ති. තස්මිං මාතුකුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තකාලෙ දසමාසෙ පක්ඛිපිත්වා චත්තාරි මාසාධිකානි එකූනවීසවස්සානි පරිපුණ්ණානි. රාජානො පන තිණ්ණං තිණ්ණං වස්සානං අච්චයෙන මාසං ආකඩ්ඪන්ති[Pg.20], දිවසෙන සහ මාසම්පි, තස්මා අට්ඨාරසවස්සෙ යෙව ඡ මාසාධිකානි හොන්ති. තං හෙට්ඨාචතුමාසාධික එකූනවීසතිමෙ වස්සෙ පක්ඛිපිත්වා එකමාසාධිකානි වීසතිවස්සානි සබ්බසො පරිපුණ්ණානි හොන්ති. එවං එකූනවීසතිවස්සතො පට්ඨාය ගබ්භවීසො උපසම්පදාය වත්ථූති වෙදිතබ්බො. ඉදානි පුරිසත්තභාවො ති භික්ඛුනියා අභාවතො පුරිසපුග්ගලොව ඉදානි වට්ටතීති අධිප්පෙතො තථා හි මාතුගාමස්ස පබ්බජිතත්ථා පඤ්චවස්සසතානි සද්ධම්මො තිට්ඨෙය්‍ය, පඤ්ඤත්තත්තා පන අපරානි පඤ්චවස්සසතානි ඨස්සතීති එවං වස්සසහස්සමෙව පටිසම්භිදාප්පත්තසද්ධම්මස්ස පතිට්ඨිතභාවො වුත්තො. මාතුගාමා ච නාම දුප්පඤ්ඤා තිබ්බකිලෙසා ලාමකා ච. භගවතා ච පඨමබොධියං ආදිතො පට්ඨායමෙව මහාපජාපතියා ගොතමියා අට්ඨගරුධම්මපටිග්ගහණෙන උපසම්පදත්තෙ අනුඤ්ඤාතෙපි සාසනස්ස අචිරට්ඨිතිකභාවො වුත්තො. දුප්පඤ්ඤත්තා ඉත්ථියො සාසනෙ චිරං න තිට්ඨන්ති, තිබ්බකිලෙසත්තා යථා පඤ්ඤත්ත සික්ඛාපදානුරූපං සංවරම්පි රක්ඛිතුං න සක්කොන්ති. ලාමකත්තාපි තා අට්ඨසමාපත්තිං ලභන්තාපි බ්‍රාහ්මපාරිසජ්ජං නාතික්කමන්ති, එවං භික්ඛුනියා අභාවතො ඉදානි පුරිසපුග්ගලොති වුත්තං. ඉමස්මිං ඨානෙ ඨත්වා චත්තාරි ඛෙත්තානි වෙදිතබ්බානි තථා හි මාතුගාමස්ස පබ්බජිතත්තා වස්සසහස්සමෙව ඨස්සතීති චෙතං පටිසම්භිදාප්පත්තඛීණාසවවසෙන වුත්තං, තතො පරං උත්තරිපි සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවවසෙන වස්සසහස්සං, අනාගාමිවසෙන වස්සසහස්සං, සකදාගාමිවසෙන වස්සසහස්සං, සොතාපන්නවසෙන වස්සසහස්සන්ති එවං පඤ්චවස්සසහස්සානි පටිවෙධසද්ධම්මො තිට්ඨති. පරියත්තිසද්ධම්මොපි තානියෙව න හි පරියත්තියා අසති පටිවෙධො අත්ථි. නාපි පරියත්තියා සති පටිවෙධො න හොති. ලිඞ්ගං පන පරියත්තියා අන්තරහිතාය චිරං පවත්තිස්සති, ඉදං ඛන්ධකභාණකානං මතෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. දීඝනිකායට්ඨකථායං පන එවං වුත්තං ‘‘පටිසම්භිදාප්පත්තෙහි වස්සසහස්සං අට්ඨාසි, ඡළභිඤ්ඤෙහි වස්සසහස්සං, තෙවිජ්ජෙහි වස්සසහස්සං, සුක්ඛවිපස්සකෙහි වස්සසහස්සං, පාතිමොක්ඛෙන වස්සසහස්සං අට්ඨාසී’’ති. ඉදම්පි දීඝභාණකත්ථෙරානං මතෙන වුත්තං. අඞ්ගුත්තරනිකායට්ඨකථායම්පි බුද්ධානං පරිනිබ්බානතො වස්සසහස්සමෙව පටිසම්භිදා නිබ්බත්තෙතුං සක්කොන්ති, තතො පරං ඡ අභිඤ්ඤා[Pg.21], තතො තාපි අසක්කොන්තා තිස්සො විජ්ජා නිබ්බත්තන්ති. ගච්ඡන්තෙකාලෙ තානිපි නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තා සුක්ඛවිපස්සකා හොන්ති. එතෙනෙව උපායෙන අනාගාමිනො සකදාගිමිනො, සොතාපන්නාති වුත්තං. ඉදම්පි අඞ්ගුත්තරනිකායෙ වුත්තං. සංයුත්තනිකායට්ඨකථායං පන පඨමබොධියං භික්ඛූ පටිසම්භිදාප්පත්තා. අථ කාලෙ ගච්ඡන්තෙ පටිසම්භිදා පාපුණිතුං න සක්ඛිංසු, ඡළභිඤ්ඤා අහෙසුං. තතො ඡපි අභිඤ්ඤා පත්තුං අසක්කොන්තා තිස්සො විජ්ජා පාපුණිංසු. ඉදානි කාලෙ ගච්ඡන්තෙ තිස්සො විජ්ජා පාපුණිතුං අසක්කොන්තා ආසවක්ඛයං පාපුණිස්සන්ති, තම්පි අසක්කොන්තා අනාගාමිඵලං, තම්පි අසක්කොන්තා සකදාගාමිඵලං, තම්පි අසක්කොන්තා සොතාපත්තිඵලං. ගච්ඡන්තෙකාලෙ සොතාපත්තිඵලම්පි පත්තුං න සක්ඛිස්සන්තී’ති වුත්තං. යස්මා චෙ තෙ ආචරියා භින්නවාදා, තස්මා තෙසං ආචරියානං භාණකානං මතමෙව බුද්ධඝොසාචරියෙන තත්ථ තත්ථ ලිඛිතන්ති ගහෙතබ්බං, අඤ්ඤථා ආචරියස්සෙව පුබ්බාපරවිරොධප්පසඞ්ගො සියා ආචරියබුද්ධඝොසෙනෙව හි සීහළභාසං අපනෙත්වා මාගධභාසාය සාට්ඨකථං බුද්ධවචනං ලිඛිතං, න අඤ්ඤෙන ආචරියෙන තස්මා අට්ඨකථාය වුත්තවචනමෙව පමාණන්ති ගහෙතබ්බං. නනු චත්තාරොපි නිකායට්ඨකථාසඞ්ගීතිං ආරූළ්හා, අථ කස්මා එවං භින්නාති. සච්චං, තථාපි කෙසඤ්චි ථෙරානං වාදප්පකාසනත්ථං වුත්තං. න සඞ්ගාහකත්ථෙරානං, තස්මා අට්ඨකථාවචනමෙව පමාණන්ති වුත්තං.

En este contexto, a partir del primer día de la quincena oscura del mes de Kattika hasta la luna llena de Phagguṇa, los cuatro meses se denominan la estación fría (hemautu). A partir del primer día de la quincena oscura de Phagguṇa hasta la luna llena de Āsāḷha, los cuatro meses se denominan la estación calurosa (gimhautu). A partir del primer día de la quincena oscura de Āsāḷha hasta la luna llena del posterior Kattika, los cuatro meses se denominan la estación de las lluvias (vassautu). De este modo, en un solo año hay tres estaciones. Allí, en una sola estación, realizando dos [Uposathas] de catorce días en el tercer y séptimo periodo de quince días, hay seis de catorce días; realizando seis en el primer, segundo, cuarto, quinto, sexto y octavo [periodo], hay dieciocho de quince días; así, en un solo año hay veinticuatro Uposathas. En estos veinticuatro Uposathas, considerando que en el de catorce días hay veintinueve días, en un solo año hay seis días de menos. Por este método, en el decimonoveno año, hay dieciocho años y seis meses adicionales. Sumando los diez meses del tiempo de gestación en el vientre materno, se completan diecinueve años y cuatro meses. Sin embargo, los reyes, al transcurrir cada tres años, intercalan un mes, a veces un mes junto con un día; por lo tanto, en dieciocho años ya hay seis meses adicionales. Sumando eso al decimonoveno año con sus cuatro meses adicionales previos, se completan totalmente veinte años con un mes adicional. Así, debe entenderse que a partir de los diecinueve años de edad, los veinte años contando el periodo de gestación son el fundamento para la ordenación completa (upasampadā). Ahora, con respecto a 'un individuo masculino', ante la inexistencia de la comunidad de monjas (bhikkhunī), se entiende que ahora solo es apto un individuo varón. Pues, debido a la ordenación de las mujeres, se dijo que el Verdadero Dhamma permanecería quinientos años, pero al haberse prescrito las reglas, permanecerá otros quinientos años; así, se mencionan mil años para la estabilidad del Verdadero Dhamma de aquellos que alcanzan las discriminaciones analíticas (paṭisambhidā). Las mujeres son conocidas por tener poca sabiduría, intensas impurezas y ser de naturaleza inferior. Y aunque el Bienaventurado, desde el inicio del primer despertar, permitió la ordenación completa de Mahāpajāpati Gotamī mediante la aceptación de las ocho reglas estrictas (garudhamma), se predijo que la Dispensación no duraría mucho tiempo. Las mujeres de poca sabiduría no permanecen mucho tiempo en la Dispensación; debido a sus intensas impurezas, no pueden mantener ni siquiera el autocontrol de acuerdo con las reglas de entrenamiento prescritas. Debido a su naturaleza inferior, incluso obteniendo las ocho realizaciones (samāpatti), no superan la asamblea de Brahmā. De este modo, debido a la ausencia de monjas, ahora se dice 'un individuo masculino'. En este punto, deben conocerse los cuatro campos: pues se dijo que, debido a la ordenación de las mujeres, el Dhamma permanecería mil años solo en términos de los liberados que alcanzan las discriminaciones analíticas; después de eso, además, permanecerá mil años en términos de los liberados que son observadores secos (sukkhavipassaka), mil años en términos de los anāgāmīs (los que no regresan), mil años en términos de los sakadāgāmīs (los que regresan una vez) y mil años en términos de los sotāpannas (los que entran en la corriente); de esta manera, el Verdadero Dhamma de la realización (paṭivedhasaddhamma) permanece durante cinco mil años. El Verdadero Dhamma del estudio (pariyattisaddhamma) también permanece ese mismo tiempo, pues no hay realización si no hay estudio. Ni tampoco ocurre que habiendo estudio no haya realización. Sin embargo, los signos externos (liṅga) persistirán por mucho tiempo tras la desaparición del estudio; debe entenderse que esto se ha expresado según la opinión de los recitadores de los Khandhakas. No obstante, en el Comentario del Dīgha Nikāya se dice: 'Permaneció mil años por los que alcanzaron las discriminaciones analíticas, mil años por los de las seis facultades superiores (abhiññā), mil años por los de los tres conocimientos (tevijja), mil años por los observadores secos y mil años por el Pātimokkha'. Esto también se dijo según la opinión de los ancianos recitadores del Dīgha. En el Comentario del Aṅguttara Nikāya también se dice que, tras el parinibbāna de los Budas, solo durante mil años pueden surgir las discriminaciones analíticas; después de eso, las seis facultades superiores; después, no pudiendo alcanzarlas, surgen los tres conocimientos. Con el paso del tiempo, no pudiendo alcanzar ni siquiera esos, son observadores secos. Por este mismo método se habla de los anāgāmīs, sakadāgāmīs y sotāpannas. Esto también se dice en el Aṅguttara Nikāya. En el Comentario del Saṃyutta Nikāya, sin embargo, se dice que en el primer despertar los monjes alcanzaban las discriminaciones analíticas. Luego, con el paso del tiempo, no pudieron alcanzar las discriminaciones analíticas y fueron poseedores de las seis facultades superiores. Después, no pudiendo alcanzar ni siquiera las seis facultades superiores, alcanzaron los tres conocimientos. Ahora, con el paso del tiempo, no pudiendo alcanzar los tres conocimientos, alcanzarán la destrucción de las impurezas (āsavakkhaya); no pudiendo ni siquiera eso, el fruto de no-regreso; no pudiendo ni siquiera eso, el fruto de una sola vez; no pudiendo ni siquiera eso, el fruto de entrada en la corriente. Con el paso del tiempo, ni siquiera podrán alcanzar el fruto de entrada en la corriente. Puesto que esos maestros sostienen opiniones divergentes, debe aceptarse que el maestro Buddhaghosa registró las opiniones de esos maestros recitadores en diversos lugares; de lo contrario, resultaría en una contradicción entre lo anterior y lo posterior por parte del propio maestro. Pues fue el propio maestro Buddhaghosa quien, eliminando la lengua cingalesa, escribió el comentario de la palabra del Buda en lengua māgadha, y no otro maestro; por lo tanto, debe aceptarse como autoridad la palabra expresada en el Comentario. ¿Acaso no se incluyeron los cuatro comentarios de los Nikāyas en el Concilio? Entonces, ¿por qué son diferentes? Es cierto, sin embargo, se dijo así para expresar la opinión de ciertos ancianos (theras), no de los ancianos recopiladores; por ello se dice que la palabra del Comentario es la autoridad.

අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නපුබ්බන්ති පාරාජිකභික්ඛු, සො අභබ්බො සාසනෙ උපසම්පදකම්මස්ස ලද්ධුං.

«Aquel que previamente ha incurrido en una ofensa extrema» se refiere a un monje pārājika; él es incapaz de recibir el acto de la ordenación completa (upasampadā) en la Dispensación.

පණ්ඩකොතිචෙත්ත පඤ්චවිධො හොති ආසිත්තපණ්ඩකො, උස්සූයපණ්ඩකො, ඔපක්කමිකපණ්ඩකො, නපුංසකො, පක්ඛපණ්ඩකොති. තත්ථ යස්ස පරෙසං අඞ්ගජාතං මුඛෙන ගණ්හිත්වා අසුචිනා ආසිත්තස්ස පරිළාහො වූපසමති, අයං ආසිත්තපණ්ඩකො නාම. යස්ස පරෙසං අජ්ඣාචාරං පස්සතො උස්සූයාය උප්පන්නාය පරිළාහො වූපසමති, අයං උස්සූයපණ්ඩකො නාම. යස්ස උපක්කමෙන බීජානි අපනීතානි හොන්ති, අයං ඔපක්කමිකපණ්ඩකො නාම. යො පන පටිසන්ධියං යෙව අභාවකො උප්පන්නො හොති, අයං නපුංසකො නාම. එකච්චො පන අකුසලවිපාකානුභාවෙන කාළපක්ඛෙ පණ්ඩකො හොති, ජුණ්හපක්ඛෙ පනස්ස පරිළාහොවූපසමති[Pg.22], අයං පක්ඛපණ්ඩකො නාම, කෙචි පන යො කාළපක්ඛෙ ඉත්ථී හොති, ජුණ්හපක්ඛෙ පුරිසො, අයං පක්ඛපණ්ඩකොති වදන්ති, තං තෙසං මතිමත්තමෙව. එතෙසු ආසිත්තපණ්ඩකස්ස ච උස්සූයපණ්ඩකස්ස ච පබ්බජ්ජා න වාරිතා. ඔපක්කමිකනපුංසකපක්ඛපණ්ඩකානං පන වාරිතා. තෙසුපි පක්ඛපණ්ඩකස්ස යස්මිං පක්ඛෙ පණ්ඩකො හොති, තස්මිංයෙව පබ්බජ්ජා වාරිතා. එත්ථ ච අපණ්ඩකපක්ඛෙ පබ්බජිත්වා පණ්ඩකපක්ඛෙ නාසෙතබ්බොති තීසුපි ගණ්ඨිපදෙසු වුත්තං. කෙචි පන ‘‘අපණ්ඩකපක්ඛෙපබ්බජිතො සතො කිලෙසක්ඛයං පාපුණාති, න නාසෙතබ්බො’’ති වදන්ති, තං තෙසං මතිමත්තමෙව, පණ්ඩකස්ස කිලෙසක්ඛයා සම්භවතො ඛීණකිලෙසස්ස ච පණ්ඩකභාවානුපපත්තිතො අහෙතුක පටිසන්ධිකථායඤ්හි අවිසෙසෙන පණ්ඩකස්ස අහෙතුකපටිසන්ධි කතා වුත්තා, ආසිත්ත උස්සූයපක්ඛපණ්ඩකානඤ්ච පටිසන්ධිතො පට්ඨායෙව පණ්ඩකභාවො, න පවත්තියංයෙවාති වදන්ති. තෙනෙව අහෙතුකපටිසන්ධිනිද්දෙසෙ ජච්චන්ධ-ජච්චබධිරාදයො විය පණ්ඩකො ජාතිසද්දෙන විසෙසෙත්වා නිද්දිට්ඨො. චතුත්ථපාරාජිකසංවණ්ණනායං පන අභබ්බපුග්ගලෙ දස්සෙන්තෙන පණ්ඩකතිරච්ඡානගතඋභතො බ්‍යඤ්ජනකා තයො වත්ථුවිපන්නා අහෙතුකපටිසන්ධිකා, තෙසං සග්ගො අවාරිතොති අවිසෙසෙන වුත්තං, එවං පඤ්චවිධා පණ්ඩකා තෙ පණ්ඩකසාමඤ්ඤෙන අවිසෙසෙත්වා ‘‘පණ්ඩකාති එවමෙව වත්වා පණ්ඩකො භික්ඛවෙ න උපසම්පාදෙතබ්බො’’ති වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං.

En cuanto al término paṇḍaka, existen cinco tipos: el paṇḍaka por aspersión (āsittapaṇḍako), el paṇḍaka por envidia (ussūyapaṇḍako), el paṇḍaka por intervención (opakkamikapaṇḍako), el neutro (napuṃsako) y el paṇḍaka por quincena (pakkhapaṇḍako). Entre ellos, aquel cuya excitación se calma tras recibir en su boca el órgano genital de otros y ser rociado por su impureza se llama paṇḍaka por aspersión. Aquel cuya excitación se calma por la envidia surgida al observar la conducta sexual de otros se llama paṇḍaka por envidia. Aquel cuyos testículos han sido removidos mediante una intervención se llama paṇḍaka por intervención. Aquel que nace sin facultades sexuales desde el momento mismo del renacimiento se llama neutro (napuṃsako). Sin embargo, hay quien, debido al efecto de un kamma desfavorable, es un paṇḍaka durante la quincena oscura, pero su excitación se calma durante la quincena brillante; este se llama paṇḍaka por quincena. Algunos dicen que aquel que es mujer durante la quincena oscura y hombre durante la quincena brillante es un paṇḍaka por quincena, pero esto es solo su opinión. Entre estos, la ordenación (pabbajjā) no está prohibida para el paṇḍaka por aspersión ni para el paṇḍaka por envidia. Sin embargo, está prohibida para los paṇḍakas por intervención, los neutros y los paṇḍakas por quincena. Incluso entre estos, para el paṇḍaka por quincena, la ordenación está prohibida únicamente durante la quincena en la que actúa como paṇḍaka. En los tres Gaṇṭhipada se menciona que, si se ordena durante la quincena en que no es paṇḍaka, debe ser expulsado durante la quincena en que sí lo es. Algunos, no obstante, dicen: 'Si alguien ordenado durante la quincena en que no es paṇḍaka alcanza la extinción de las impurezas (kilesakkhaya) estando atento, no debe ser expulsado', pero esto es solo su opinión; dado que no es posible que un paṇḍaka alcance la extinción de las impurezas, ni que alguien que ha extinguido las impurezas sea un paṇḍaka. En el discurso sobre el renacimiento sin raíces (ahetuka paṭisandhi), se dice que el estado de paṇḍaka es, sin distinción, un renacimiento sin raíces. Se afirma que para los paṇḍakas por aspersión, por envidia y por quincena, la condición de paṇḍaka existe desde el momento del renacimiento y no surge posteriormente durante la vida. Por ello, en la explicación del renacimiento sin raíces, el término paṇḍaka se especifica como una condición de nacimiento, al igual que los ciegos o sordos de nacimiento. En el comentario del cuarto Pārājika, al mostrar a las personas incapaces, se dice de forma general que los tres tipos de personas con facultades defectuosas —el paṇḍaka, el animal y el hermafrodita (ubhatobyañjanaka)— poseen un renacimiento sin raíces, y que para ellos el cielo no está vedado. Así, debe entenderse que existen cinco tipos de paṇḍakas y, sin diferenciarlos en su generalidad, se ha dicho: 'Monjes, un paṇḍaka no debe ser ordenado'.

ථෙය්‍යසංවාසකො ති යො සයමෙව පබ්බජ්ජාලිඞ්ගං ගහෙත්වා භික්ඛුවස්සං ගණෙත්වා භික්ඛූති පටිඤ්ඤං සම්පටිච්ඡති, යථාවුඩ්ඪං වන්දනං සාදියති, සො ලිඞ්ගස්ස සංවාසස්ස ච ථෙනත්තා උභයත්ථෙනකො නාම. යො පන යථාවුඩ්ඪං වන්දනං න සාදියති, අසුද්ධචිත්තවසෙන ලිඞ්ගස්සථෙනත්තාලිඞ්ගත්ථෙනකො නාම. යො වා පන සාමණෙරභූමියං ඨත්වා මුසාවාදෙන භික්ඛුති පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා භික්ඛුවස්සග්ගෙන වන්දනාදිං සාදියති, සො භික්ඛූහි දින්නලිඞ්ගත්තා ලිඞ්ගත්ථෙනකො න හොති, සංවාසස්ස ථෙනත්තා සංවාසත්ථෙනකො නාම. එත්ථ ච උභයත්ථෙනකොපි අසුද්ධචිත්තෙන ලිඞ්ගත්ථෙනකෙඑව පවිට්ඨොති වෙදිතබ්බො. යොපි සාමණෙරො වුඩ්ඪසාමණෙරානං වන්දනං සාදියති, දහරභික්ඛූපි වුඩ්ඪභික්ඛූනං වන්දනං සාදියති, සොපි ථෙය්‍යසංවාසකො නාපි හොති, අථෙනත්තා. යො වා පන භික්ඛුපාරාජිකමාපන්නොව භික්ඛුලිඞ්ගෙ [Pg.23] ඨිතො යාව පටිජානාති, තාව අත්ථෙව තස්ස භික්ඛුභාවො, න සො අනුපසම්පන්නසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තථා හි සො සංවාසං සාදියන්තොපි ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති, සො සහසෙය්‍යාදිආපත්තිම්පි න ජනෙති, ඔමසවාදෙ පාචිත්තියඤ්ච න ජනෙති තෙනෙව ‘‘අසුද්ධො හොති පුග්ගලො අඤ්ඤතරං පාරාජිකං ධම්මං අජ්ඣාපන්නො, තඤ්චෙ සුද්ධදිට්ඨි සමානො ඔකාසං කාරාපෙත්වා අක්කොසාධිප්පායො වදති ආපත්ති ඔමසවාදස්සා’’ති ඔමසවාදෙ පාචිත්තියං වුත්තං. අසති හි භික්ඛුභාවෙ දුක්කටං වදෙය්‍ය. යො පන සාමණෙරො සාමණෙරලිඞ්ගෙනෙව පාණාතිපාතාදිපඤ්චවිධං සිලවිපත්තිං පාපුණාති, සොපි ආගතො ලිඞ්ගනාසනාය නාසෙත්වා සරණසීලං දාතබ්බං, අථෙනත්තා උපසම්පදාය අවත්ථුභාවම්පි න පාපුණාති. විකාලභොජනාදිකං කරොන්තස්ස පන ‘‘අච්චයො මං භන්තෙ අච්චාගමා’’ත්‍යාදිනා සඞ්ඝමජ්ඣෙ අච්චයං දෙසාපෙත්වා වා දණ්ඩකම්මං වා කත්වා සීලං දාතබ්බමෙව. තිත්ථියපක්කන්තකො උත්තානොයෙව.

Se denomina 'aquel que convive por robo' (theyyasaṃvāsako) a quien toma por sí mismo los atributos de la ordenación, cuenta sus años de monje y acepta el reconocimiento como tal, recibiendo el saludo de respeto según la antigüedad; debido al robo tanto de los atributos como de la comunión, se le llama 'ladrón de ambos'. Por otro lado, aquel que no acepta el saludo por antigüedad, pero toma los atributos con una mente impura, se llama 'ladrón de los atributos' (liṅgatthenako). O bien, aquel que, permaneciendo en el estado de novicio (sāmaṇera), mediante la mentira acepta el reconocimiento de ser un bhikkhu y recibe el saludo y otros honores según la cuenta de años de monje; debido a que sus atributos le fueron otorgados por los bhikkhus, no es un ladrón de atributos, sino que se llama 'ladrón de la comunión' (saṃvāsatthenako) por el robo de la vida en común. Aquí debe entenderse que el 'ladrón de ambos' también se incluye dentro del 'ladrón de atributos' por su mente impura. Aquel novicio que acepta el saludo de novicios más antiguos, o un monje joven que acepta el saludo de monjes mayores, no es un conviviente por robo, ya que no hay intención de hurto. O bien, un bhikkhu que ha incurrido en un Pārājika pero permanece con los atributos de monje; mientras no lo confiese, conserva su estado de bhikkhu y no se cuenta entre los no ordenados. Por lo tanto, aunque acepte la comunión, no es un conviviente por robo; no incurre en ofensas como dormir en el mismo lugar ni en la ofensa de pācittiya por insulto. Por esto se dice respecto al omasavāda: 'Si una persona es impura por haber incurrido en una ofensa Pārājika, y alguien con visión pura, habiendo pedido permiso, le habla con la intención de insultar, incurre en una ofensa de omasavāda'. Si no hubiera estado de bhikkhu, se declararía una falta menor (dukkaṭa). En cuanto al novicio que, manteniendo los atributos de novicio, incurre en la ruina de la moralidad en los cinco aspectos como el de quitar la vida, se le debe expulsar mediante la pérdida de los atributos y luego otorgarle los refugios y los preceptos; como no es un ladrón, no llega a ser una base inválida para la ordenación completa. Sin embargo, para aquel que consume alimentos en horas prohibidas y faltas similares, se le debe hacer confesar su falta en medio de la comunidad diciendo 'Venerable, una falta me ha vencido', o tras imponerle un acto disciplinario, se le deben otorgar los preceptos. El caso del que se ha pasado a otra secta (titthiyapakkantako) es evidente.

තිරච්ඡානගතොති යොකොචි අමනුස්සභූතො චත්තාරො අපායිකාපි උපසම්පදාය අවත්ථුයෙව. තෙ පටිසන්ධියා ලාමකත්තා අභබ්බා සාසනෙ පබ්බජිතුං. යදි චත්තාරො අපායිකා උපසම්පදාය අවත්ථු භවෙය්‍ය, අථ කස්මා සෙසෙ අනපදිසිත්වා තිරච්ඡානගතොව අවත්ථූති වුත්තන්ති. සෙසානං අපාකටවත්ථුත්තා, තථා හි සම්බුද්ධකාලෙ තිරච්ඡානයොනියං නිබ්බත්තො එකො නාගරාජා නාගයොනියා අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති. අථඛො තස්ස නාගස්ස එතදහොසි කෙනනුඛො අහං උපායෙන නාගයොනියා පරිමුච්චෙය්‍යං ඛිප්පඤ්ච මනුස්සත්තං ලභෙය්‍යන්ති. අථඛො තස්ස නාගස්ස එතදහොසි ‘‘ඉමෙ ඛො සමණාසක්‍යපුත්තියා ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා සචෙ ඛො අහං සමණෙසු සක්‍යපුත්තියෙසු පබ්බජෙය්‍යං, එවාහං නාගයොනියා පරිමුච්චෙය්‍යං ඛිප්පඤ්ච මනුස්සත්තං පටිලභෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො සො නාගො මාණවකවණ්ණෙන භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. තං භික්ඛූ පබ්බාජෙසුං උපසම්පාදෙසුං. තෙන ඛො පන සමයෙන සො නාගො අඤ්ඤතරෙන භික්ඛුනා සද්ධිං පච්චන්තිමෙ විහාරෙ පටිවසති. අථ ඛො සො භික්ඛු රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චූට්ඨාය අජ්ඣොකාසෙ [Pg.24] චඞ්කමති. අථ ඛො සො නාගො තස්ස භික්ඛුනො නික්ඛන්තෙ විස්සට්ඨො නිද්දං ඔක්කමෙසි. සබ්බො විහාරො අහිනා පුණ්ණො, වාතපානෙහි භොගා නික්ඛන්තා හොන්ති. අථඛො සො භික්ඛු ‘‘විහාරං පවිසිස්සාමී’’ති කවාටං පණාමෙන්තො අද්දස සබ්බං විහාරං අහිනාපුණ්ණං වාතපානෙහි භොගෙ නික්ඛන්තෙ. දිස්වාන භීතො විස්සරමකාසි. භික්ඛූ උපධාවිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොචුං ‘‘කිස්ස ත්වං ආවුසො විස්සරමකාසී’’ති. අයං ආවුසො සබ්බො විහාරො අහිනා පුණ්ණො වාතපානෙහි භොගා නික්ඛන්තාති. අථ ඛො සො නාගො තෙන සද්දෙන පබුජ්ඣිත්වා සකෙ ආසනෙ නිසීදි. භික්ඛූ එවමාහංසු ‘‘කොචි ත්වං ආවුසො’’ති. ‘‘අහං භන්තෙ නාගො’’ති. ‘‘කිස්ස පන ත්වං ආවුසො එවරූපං අකාසී’’ති. අථ ඛො සො නාගො භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසී. භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා තං නාගං එතදවොච ‘‘තුම්හෙ ඛ්වත්ථ නාගා අවිරූළ්හිධම්මා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, ගච්ඡ ත්වං නාග, තත්ථෙව චාතුද්දසෙ පන්නරසෙ අට්ඨමියා ච පක්ඛස්ස උපොසථං උපවස, එවං ත්වං නාගයොනියා පරිමුච්චිස්සසි ඛිප්පඤ්ච මනුස්සත්තං පටිලභිස්සසී’’ති. අථ ඛො සො නාගො ‘‘අවිරූළ්හධම්මො කිරාහං ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙති දුක්ඛී දුම්මනො අස්සූනි පවත්තයමානො විස්සරං කත්වා පක්කමි. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘‘ද්වෙ මෙ භික්ඛවෙ පච්චයා නාගස්ස සභාවපාතුකම්මාය. යදා ච සජාතියා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවති, යදා ච විස්සට්ඨො නිද්දං ඔක්කමති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ ද්වෙ පච්චයා නාගස්ස සභාව පාතුකම්මාය. තිරච්ඡානගතො භික්ඛවෙ න උපසම්පාදෙතබ්බො, උපසම්පන්නො නාසෙතබ්බො’’ති එවං තිරච්ඡානස්සෙව පාකටවත්තුත්තාති. එත්ථ ච පවත්තියං අභිණ්හං සභාවපාතුකම්මදස්සනවසෙන ‘‘ද්වෙ පච්චයා’’ති වුත්තං. නාගස්ස පන පඤ්චසු කාලෙසු සභාවපාතුකම්මං හොති පටිසන්ධිකාලෙ, තචපජහනනකාලෙ, සජාතියා මෙථුනකාලෙ, විස්සට්ඨ නිද්දොක්කමනකාලෙ, චුතිකාලෙති. නනු ච දෙවාපි උපසම්පදාය අවත්ථුයෙව, අථ කස්මා චත්තාරො අපායිකාව උපසම්පදාය අවත්ථූති වුත්තන්ති. සච්චං, තථාපි දෙවානං අභබ්බත්තා පටිවෙධසාසනස්ස ඨිතත්තා තෙ අභබ්බතො විසුං කරණත්ථාය එවං වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. වක්ඛති හි සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය මහාවග්ගෙ ‘‘තිරච්ඡානගතො භික්ඛවෙති [Pg.25] එත්ථ නාගො වා හොතු සුපණ්ණමාණවකාදීනං වා අඤ්ඤතරො අන්තමසො සක්කං දෙවරාජානං උපාදාය යො කොචි අමනුස්සජාතියො සබ්බොව ඉමස්මිං අත්ථෙ තිරච්ඡානගතොති වෙදිතබ්බො’’ති, තෙන ‘‘තිරච්ඡානගතොති යොකොචි අමනුස්සභූතො’’ති වුත්තන්ති. එත්ථ චාහ යදි නාගසුපණ්ණා පටිසන්ධියා ලාමකා භවෙය්‍ය, අථ කස්මා විධුරජාතකෙ චත්තාරො ජනා නාගසුපණ්ණසක්කධනඤ්චයකොරබ්‍යෙසු භවනෙසු තං තදෙව ඨානං පත්ථෙන්තා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කරොන්ති, තෙසු එකො ආයුපරියොසානෙ සපුත්තදාරො නාගභවනෙ නාගරාජා හුත්වා නිබ්බත්ති, එකො සුපණ්ණභවනෙ සිම්බලිවිමානෙ සුපණ්ණරාජා හුත්වා නිබ්බත්ති, එකො තාවතිංසභවනෙ සක්කො හුත්වා නිබ්බත්ති, එකො ධනඤ්චයකොරබ්‍යරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තීති චතුන්නම්පි ජනානං පටිසන්ධියං කුසලකම්මෙනෙව පවත්තභාවො වුත්තො යදි කුසලකම්මෙන භවෙය්‍ය, ‘‘කුසලා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො’’ති ඉමිස්සාපි පට්ඨානපාළියා අහෙතුකානම්පි පටිසන්ධික්ඛණෙ කම්මපච්චයභාවො වුත්තො භවෙය්‍ය, න පනෙවං වත්තබ්බං අථ කථඤ්චිදං පච්චෙතබ්බන්ති. වුච්චතෙ, නිකන්තියා බලවත්තා සත්තවිධමෙථුනසංයොගත්තා ච අපරිසුද්ධා තෙසං කුසලචෙතනා, අපරිසුද්ධායෙව සුගතිභූමියං ජනෙතුං න සක්කොන්ති. දුග්ගතිභූමියං පවත්තමානාපි කම්මා යූහනකාලෙ තං තං භූමිපත්ථනා තණ්හාසම්පයුත්තාපුබ්බභාගචෙතනා බලෙන තෙසු තිරච්ඡානභූමීසු නිබ්බත්තන්ති, න අඤ්ඤෙන අකුසලෙන. එවඤ්හි පත්ථිතපත්ථනා සිද්ධාපි භවෙය්‍ය. යදි අඤ්ඤෙන අකුසලකම්මෙන භවෙය්‍ය, ඉච්ඡිතපත්ථනාපි අසිද්ධාව භවෙය්‍ය. නිකන්තිච නාමෙසා බලවඣානසම්පයුත්තචෙතනාපි පටිබාහිතුං සක්කා තථා හි ගොපකදෙවදත්තස්ස ආචරියසමණො ඣානබලෙන බ්‍රහ්මභූමීසු අනිබ්බත්තිත්වා ඣානං පටිබාහිත්වා අඤ්ඤකම්මෙන ගන්ධබ්බදෙවෙසුයෙව උප්පජ්ජති ‘‘සීලවතො හි භික්ඛවෙ චෙතොපණිධි සමිජ්ඣති විසුද්ධත්තා’’ති තෙසං විත්ථාරො දීඝනිකායෙ ආගතො, අත්ථිකෙහි තත්ථ ඔලොකෙතබ්බො. සත්තවිධමෙථුනසංයොගවසෙනාපි සත්තා දුක්ඛතො න මුච්චන්ති වුත්තඤ්හි භගවතා ‘‘ඉධ බ්‍රාහ්මණ එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා සම්මා බ්‍රහ්මචාරී පටිජානමානො න හෙව ඛො මාතුගාමෙන සද්ධිං ද්වයංද්වය සමාපත්තිං සමාපජ්ජති, අපි [Pg.26] ච ඛො මාතුගාමස්ස උච්ඡාදනං න්හාපනං පරිමද්දනං සම්බාහනං සාදියති, සො තදස්සාදෙති තං නිකාමෙති, තෙනචවිත්තිං ආපජ්ජති. ඉදම්පිඛො බ්‍රාහ්මණබ්‍රහ්මචරියස්ස ඛණ්ඩම්පි ඡිද්දම්පි සබලම්පි කම්මාසම්පි. අයං වුච්චති බ්‍රාහ්මණ අපරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරති. සංයුත්තො මෙථුනසංයොගෙන න පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන…පෙ… න පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණොවා…පෙ… පටිජානමානො. න හෙව ඛො මාතුගාමෙනසද්ධිං ද්වයංද්වයසමාපත්තිං සමාපජ්ජති, න පි මාතුගාමස්ස උච්ඡාදනං…පෙ… සාදියති, අපි ච ඛො මාතුගාමෙන සද්ධිං සංජග්ඝති සංකීළති සංකෙළායති, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණො වා…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන සද්ධිං සමාපජ්ජති. නපි මාතුගාමස්ස උච්ඡාදනං සාදියති. නපි මාතුගාමෙන සද්ධිං සංජග්ඝති සංකීළති සංකෙළායති. අපිච ඛො මාතුගාමස්ස චක්ඛුං උපනිජ්ඣායති පෙක්ඛති, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණොවා බ්‍රාහ්මණො වා…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන, න මාතුගාමස්ස, නපි මාතුගාමෙන පෙක්ඛති. අපි ච ඛො මාතුගාමස්ස සද්දං සුණාති තිරොකුට්ටංවා තිරොපාකාරංවා හසන්තියා වා භණන්තියා වා ගායන්තියා වා රොදන්තියා වා, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණො වා බ්‍රහ්මණො වා…පෙ… නහෙව ඛො මාතුගාමෙන, නපි මාතුගාමස්ස, නපි මාතුගාමෙන, නපි මාතුගාමස්ස රොදන්තියා වා…පෙ… අපි ච ඛො යානිතානි පුබ්බෙ මාතුගාමෙන සද්ධිං හසිතලපිතකීළිතානි අනුස්සරති. සො තදස්සා දෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණො වා බ්‍රහ්මණො වා…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන, නපි මාතුගාමස්ස…පෙ… න පි යානි තානි පුබ්බෙ මාතුගාමෙන සද්ධිං හසිතලපිතකීළිතානි අනුස්සරති, අපි ච ඛො ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සහිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන…පෙ… නපි අනුස්සරති ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පරිචාරයමානං, අපි ච ඛො අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙනවා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වාති, සො තදස්සාදෙති[Pg.27], තං නිකාමෙති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති. ඉදං ඛො බ්‍රාහ්මණ බ්‍රහ්මචරියස්ස ඛණ්ඩම්පි ඡිද්දම්පි සබලම්පි කම්මාසම්පී’’ති එවං ලාභාදිහෙතුකෙන භෙදෙන ච සත්තවිධමෙථුනසංයොගෙන ඛණ්ඩාදිභාවො සඞ්ගහිතොති වෙදිතබ්බො.

«Nacido como un animal» se refiere a cualquier ser no humano. Los cuatro tipos de seres de los reinos de desdicha no son aptos para la ordenación superior. Debido a la inferioridad de su renacimiento, son incapaces de renunciar a la vida mundana en la Dispensación. Si los cuatro tipos de seres de los reinos de desdicha no son aptos para la ordenación superior, ¿por qué se menciona específicamente solo al animal como no apto, sin señalar a los demás? Se debe a que el estado de los demás no es tan evidente. Así, en tiempos del Buda, un rey naga nacido en la matriz de los nagas estaba afligido, avergonzado y disgustado con su condición de naga. Entonces, este naga pensó: «¿Por qué medios podría liberarme de la matriz de los nagas y obtener rápidamente la forma humana?». Entonces, este naga pensó: «Estos ascetas hijos del Sakya son practicantes del Dhamma, practicantes de la rectitud, practicantes de la vida santa, veraces, virtuosos y de naturaleza noble. Si me ordenara entre los ascetas hijos del Sakya, así me liberaría de la matriz de los nagas y recuperaría rápidamente la forma humana». Entonces, aquel naga, bajo la apariencia de un joven, se acercó a los monjes y pidió la ordenación. Los monjes le dieron la ordenación inicial y la ordenación superior. En aquella ocasión, el naga residía con cierto monje en un monasterio fronterizo. Un día, aquel monje, levantándose al amanecer, caminaba de un lado a otro al aire libre. Entonces, aquel naga, al salir el monje, se quedó profundamente dormido confiadamente. Todo el monasterio se llenó con la serpiente; sus anillos salían por las ventanas. Entonces, aquel monje, pensando «entraré en el monasterio», al empujar la puerta, vio todo el monasterio lleno con la serpiente y sus anillos saliendo por las ventanas. Al verlo, asustado, gritó. Los monjes acudieron corriendo y le dijeron a aquel monje: «¿Por qué has gritado, amigo?». «Amigos, todo este monasterio está lleno con una serpiente, sus anillos salen por las ventanas». Entonces, aquel naga, despertado por ese ruido, se sentó en su propio asiento. Los monjes le preguntaron: «¿Quién eres tú, amigo?». «Soy un naga, venerables». «¿Y por qué, amigo, has actuado de esta manera?». Entonces, aquel naga informó de este asunto a los monjes. Los monjes informaron de este asunto al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, con motivo de este incidente y en esta circunstancia, hizo reunir a la comunidad de monjes y dijo a aquel naga: «Ustedes, los nagas, no son capaces de crecimiento en este Dhamma y Vinaya. Ve tú, naga, y observa el ayuno de los días de observancia (Uposatha) en el decimocuarto, decimoquinto y octavo día de la quincena; así te liberarás de la matriz de los nagas y recuperarás rápidamente la forma humana». Entonces aquel naga, pensando: «Realmente no soy capaz de crecimiento en este Dhamma y Vinaya», triste y desconsolado, derramando lágrimas y lanzando un grito, se marchó. Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «Monjes, hay dos causas para que se manifieste la verdadera naturaleza de un naga: cuando tiene relaciones sexuales con uno de su propia especie y cuando cae en un sueño profundo. Estas son, monjes, las dos causas para que se manifieste la verdadera naturaleza de un naga. Monjes, un animal no debe recibir la ordenación superior; si ya la ha recibido, debe ser expulsado». Así se dijo, debido a que la condición de animal es evidente. Y en este relato, debido a la frecuente observación de la manifestación de la naturaleza original, se mencionan «dos causas». Sin embargo, la manifestación de la naturaleza original de un naga ocurre en cinco momentos: en el momento del renacimiento, en el momento de mudar la piel, en el momento de la relación sexual con su propia especie, en el momento del sueño profundo y en el momento de la muerte. ¿Acaso no son también los devas no aptos para la ordenación superior? Entonces, ¿por qué se dice que solo los cuatro tipos de seres de los reinos de desdicha no son aptos? Es verdad, pero debe entenderse que se ha dicho así para distinguir a aquellos que son incapaces porque la dispensación de la penetración (paṭivedhasāsana) es estable para otros, mientras que ellos son incapaces por naturaleza. Pues se dirá en el Samantapāsādikā, el comentario al Vinaya, en el Mahāvagga: «Monjes, un animal: en este contexto, ya sea un naga, un supaṇṇa o cualquier otro tipo de ser no humano, incluso incluyendo a Sakka el rey de los devas, debe entenderse que todo aquel de origen no humano es considerado nacido como un animal en este sentido». Por ello se dijo: «Nacido como un animal se refiere a cualquier ser no humano». Aquí se plantea: si los nagas y supaṇṇas fueran inferiores por su renacimiento, ¿por qué en el Vidhurajātaka cuatro personas en las mansiones de los nagas, supaṇṇas, Sakka y Dhanañjaya Korabya, deseando ese mismo estado, realizaron méritos como la generosidad y otros? Entre ellos, uno al final de su vida renació como rey naga con hijos y esposa en la mansión de los nagas; uno renació como rey supaṇṇa en la mansión de los supaṇṇas en el palacio Simbali; uno renació como Sakka en la mansión de Tāvatiṃsa; y uno renació en el vientre de la reina principal del rey Dhanañjaya Korabya. Así, se dice que el proceso de renacimiento de las cuatro personas ocurrió por una acción kármica meritoria. Si ocurre por una acción meritoria, según el texto del Paṭṭhāna: «La voluntad saludable es condición por el karma para los agregados resultantes y para las formas materiales producidas por el karma», incluso para los seres sin raíces (ahetuka) en el momento del renacimiento, se habría dicho que existe la condición del karma; pero esto no debe decirse así. Entonces, ¿cómo debe entenderse esto? Se responde: debido a la fuerza del apego (nikanti) y por estar asociados con los siete tipos de vínculos sexuales, sus voluntades saludables son impuras, y siendo impuras, no pueden engendrarlos en una tierra de buen destino (sugati). Incluso las acciones que se realizan hacia una tierra de mal destino en el momento de la acumulación, por la fuerza de la voluntad previa asociada con la sed (taṇhā) que anhela tal o cual tierra, renacen en esas tierras animales, y no por otro karma insalubre. De esta manera, el anhelo deseado se cumple. Si fuera por otro karma insalubre, incluso el anhelo deseado no se cumpliría. Este apego (nikanti) puede incluso obstaculizar una voluntad asociada con una absorción meditativa (jhāna) poderosa. Así, el maestro asceta de Gopakadevadatta, por el poder de la absorción, no renació en las tierras de Brahma, sino que, tras obstaculizar la absorción por otro karma, renació entre los devas gandhabbas. «Monjes, la resolución de la mente de un virtuoso se cumple debido a su pureza»; los detalles de esto se encuentran en el Dīgha Nikāya y deben ser consultados allí por los interesados. También debido a los siete tipos de vínculos sexuales, los seres no se liberan del sufrimiento. Pues el Bienaventurado dijo: «Aquí, brahmán, cierto asceta o brahmán que afirma vivir una vida santa completa, aunque no llega a la copulación con una mujer, consiente en que una mujer lo unja, lo bañe, lo masajee y lo frote; él disfruta de ello, lo desea y encuentra satisfacción en ello. Esto, brahmán, es una rotura, una fisura, una mancha y un defecto en la vida santa. De este se dice, brahmán, que lleva una vida santa impura. Estando atado por el vínculo sexual, no se libera del nacimiento, de la vejez, de la muerte... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... aunque no consiente en el ungirlo, etc., bromea, juega y se divierte con una mujer... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... aunque no bromea ni juega con una mujer, contempla y clava sus ojos en los de una mujer... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... aunque no contempla a una mujer, escucha el sonido de una mujer a través de una pared o un muro, ya sea que ría, hable, cante o llore... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... recuerda cómo en el pasado reía, hablaba y jugaba con una mujer... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... observa a un amo de casa o al hijo de un amo de casa provisto y rodeado de los cinco placeres de los sentidos... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... lleva la vida santa con el anhelo de renacer en cierto reino de los devas, pensando: 'Por esta virtud, práctica, ascetismo o vida santa, me convertiré en un deva o en uno de los devas'. Él disfruta de ello, lo desea y encuentra satisfacción en ello. Esto, brahmán, es una rotura, una fisura, una mancha y un defecto en la vida santa». Así, por la distinción de causas como la ganancia y otros, debe entenderse que el estado de tener roturas y demás está incluido en los siete tipos de vínculos sexuales».

මාතුඝාතකෙ පන යෙන මනුස්සිත්ථිභූතාපි අජනිකා පොසා වනිකා මාතා වා මහාමාතා වා චූළමාතා වා ජනිකාපි අමනුස්සිත්ථිභූතා මාතා ඝාතිතා, තස්ස පබ්බජ්ජා න වාරිතා, න ච අනන්තරිකො හොති. තිරච්ඡානිත්ථියොපි මනුස්සපුරිසමාගම්ම මනුස්සභූතං පුත්තං විජායන්ති කොන්තපුත්තා ද්වෙභාතිකත්ථෙරා විය තෙපි හි අණ්ඩජායෙව, තථා හි පෙතලොකෙ තිරච්ඡානෙ මනුස්සෙ චාති ඉමෙසු තීසු භූමීසු චතස්සො යොනියො සම්භවන්ති. මනුස්සෙසු පනෙත්ථ කෙචිදෙව ඔපපාතිකා හොන්ති, සෙය්‍යථාපි මහාපදුමකුමාරාදයො. අණ්ඩජාපි කොන්ත පුත්තා ද්වෙභාතිකත්ථෙරා විය. විත්ථාරො පන සීහළවත්ථුස්මිං ඔලොකෙතබ්බො. එත්ථ ච කොන්තාති කින්නරී, තස්සා පුත්තා කොන්තපුත්තා, සා හි රඤ්ඤො අසොකධම්මරාජස්ස කාලෙ වනචරකෙන ලභිත්වා මනුස්සසංවාසමාගම්ම ද්වෙ පුත්තෙ විජායිත්වා ‘‘ඉදානි දාරකෙ පහාය න ගමිස්සතී’’ති සඤ්ඤාය වනචරකො තස්සා පොත්ථං අදාසි, සා පොත්ථං ලභිත්වා පක්ඛන්දිත්වා සකට්ඨානමෙව ගතා කින්නරියො හි පොත්ථං විනා පක්ඛන්දිතුං න සක්කොන්ති, තෙනෙව තාපසො ‘‘මා පොත්ථං අස්සා අදාසී’’ති ආහ. කම්මපච්චය උතුසමුට්ඨානඤ්හි තාසං පොත්ථං, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස චක්කරතනං විය, තථා හි චක්කවත්තිනො වෙහාසගමනාදි පුඤ්ඤවතො ඉද්ධිනාම, න තෙන චක්කරතනං වා හත්ථිඅස්සරතනං වා විනා අත්තනො සභාවෙනෙව ගන්තුං සක්කොන්ති. තත්ථ චක්කරතනං රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස කම්මබලෙන නිබ්බත්තත්තා සමුද්දමජ්ඣෙ ජායමානම්පි කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානං නාම. හත්ථිඅස්සරතනානි පන කම්මපච්චයකම්මසමුට්ඨානානි නාම. පක්ඛීනං වෙහාසගමනාදිකා කම්මවිපාකජා ඉද්ධි. කින්නරියො පන පොත්ථං විනා අත්තනො සභාවෙන පක්ඛන්දිතුං න සක්කොන්ති, තස්මා තාසං පොත්ථං කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානන්ති දට්ඨබ්බං. කෙචි පන දෙවානං අලඞ්කාරා විය පටිසන්ධියා සහ ආගතොති වදන්ති, න තං පච්චෙතබ්බං, අණ්ඩජජලාබුජානං තථා අසම්භවතො. කෙචිපි පවත්ති කාලෙ කතන්ති වදන්ති, තම්පි අයුත්තමෙව, සංසෙදජාපි පදුමගබ්භෙවා වෙළුගබ්භෙ [Pg.28] වා නිබ්බත්තා පොක්ඛරසාතිබ්‍රාහ්මණපදුමවතීවෙළුවතීදෙවීආදයො විය. ජලාබුජා පන පාකටායෙව. යෙන සයං තිරච්ඡානභූතෙන මනුස්සිත්ථිභූතා මාතා ඝාතිතා, සොපි ආනන්තරිකො න හොති තිරච්ඡානගතත්තා පනස්ස පබ්බජ්ජා පටික්ඛිත්තා, කම්මං පනස්ස භාරියං හොති, ආනන්තරියං ආහච්ච තිට්ඨති. මනුස්සිත්ථියොපි තිරච්ඡානමාගම්ම ගබ්භං ජනෙන්ති, සෙය්‍යථාපි භූරිදත්තස්ස මාතා ඉත්ථියො හි අට්ඨහි කාරණෙහි ගබ්භග්ගහණං හොති - අජ්ඣාචාරෙන, කායසංසග්ගෙන, චොළග්ගහණෙන, අසුචිපානෙන, නාභිපරාමසනෙන, රූපදස්සනෙන, සද්දෙන ගන්ධෙනාති. තත්ථ අජ්ඣාචාරෙන සුදින්නස්ස පුරාණදුතියිකා ගබ්භං ගණ්හිත්වා පච්ඡිමභවිකං සුවණ්ණබිම්බසදිසං බීජකං නාම පුත්තං විජායි. කදාචි එකච්චා උතුසමයෙ ඡන්දරාගරත්තා පුරිසානං හත්ථගාහවෙණිගාහඅඞ්ගපච්චඞ්ගපරාමසනං සාදියන්තියොපි ගබ්භං ගණ්හන්ති. එවං කායසංසග්ගෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. උදායිත්ථෙරස්ස පන පුරාණදුතියිකා භික්ඛුනී තං අසුචිං එකදෙසං මුඛෙන අග්ගහෙසි, එකදෙසං චොළකෙනෙව සද්ධිං අඞ්ගජාතෙ පක්ඛිපි, සා තෙන ගබ්භං ගණ්හි. එවං චොළග්ගහණෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. මිගසිඞ්ගතාපසස්ස මාතා මිගී උතුසමයෙ තාපසස්ස පස්සාවට්ඨානං ආගන්ත්වා සසම්භවං පිවි, සා තෙන ගබ්භං ගණ්හිත්වා මිගසිඞ්ගං නාම තාපසදාරකං විජායි. එවං අසුචිපානෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. සාමස්ස පන බොධිසත්තස්ස මාතා උතුසමයෙ නාභිපරාමසනෙන ගබ්භං ගණ්හිත්වා සාමතාපසදාරකං විජායි, එවං මණ්ඩබ්‍යස්ස ච චණ්ඩපජ්ජො තස්ස ච මාතා උතුසමයෙ නාභිපරාමසනවසෙන, තත්ථ ච දිට්ඨමඞ්ගලිකාය නාභිපරාමසනෙන මණ්ඩබ්‍යස්ස නිබ්බත්ති අහොසි. චණ්ඩපජ්ජොතස්ස මාතු නාභියං විච්ඡිකො ඵරිත්වා ගතො, තෙන චණ්ඩපජ්ජොතස්ස නිබ්බත්ති අහොසි. ඉධෙකච්චා ඉත්ථී උතුසමයෙ පුරිසසංසග්ගං අලභමානා ඡන්දරාගවසෙන අන්තොගෙහෙගතාව පුරිසං උපනිජ්ඣායති, රාජොරොධො විය, සා තෙන ගබ්භං ගණ්හාති. එවං රූපදස්සනෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. බලාකාසු පන පුරිසොනාම නත්ථි, තා උතුසමයෙ මෙඝසද්දං සුත්වා ගබ්භං ගණ්හන්ති. ගාවීඑව වා කදාචි උසභගන්ධෙන ගබ්භං ගණ්හන්ති. එවං ගන්ධෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. එවං අට්ඨහි කාරණෙහි ඉත්ථියො ගබ්භං ගණ්හන්ති. එත්ථ ච පිතුසදිසායෙව [Pg.29] පුත්තා හොන්ති, තස්මා භූරිදත්තාදයො ධතරට්ඨං නාගරාජානං පටිච්ච නාගායෙව හොන්ති. චණ්ඩපජ්ජොතස්ස පන විච්ඡිකං පටිච්ච මනුස්සො ජාතො, සම්භවෙන අජාතත්තා. පිතුඝාතකෙපි එසෙව නයො.

En cuanto al asesino de la madre (mātughātaka), aquel por quien es matada una mujer humana que no es su madre biológica —ya sea una madre adoptiva, una nodriza, una abuela o una tía— o incluso su madre biológica que no es humana, su ordenación no está prohibida ni comete un kamma de retribución inmediata (ānantarika). Incluso las hembras de animales, al unirse con un hombre humano, pueden dar a luz a un hijo humano, como los dos hermanos ancianos (Theras) hijos de Kontā; pues ellos nacieron de un huevo (aṇḍaja). Así, en estos tres planos —el mundo de los petas, el de los animales y el de los humanos— ocurren las cuatro formas de nacimiento (yoniyo). Entre los humanos, sin embargo, solo algunos son de nacimiento espontáneo (opapātika), como el príncipe Mahāpaduma y otros. También los hay nacidos de un huevo, como los ancianos hijos de Kontā. La explicación detallada debe buscarse en el Sīhaḷavatthu. En este contexto, 'Kontā' es una kinnarī, y sus hijos son los hijos de Kontā. Ella, en tiempos del rey Asoka Dhammarāja, fue capturada por un habitante del bosque, tuvo contacto con un humano y dio a luz a dos hijos. Pensando: 'ahora no se irá dejando a los niños', el hombre del bosque le devolvió su manto (potthaṃ). Al recuperarlo, ella voló de regreso a su lugar de origen, pues las kinnarīs no pueden volar sin su manto; por eso el asceta dijo: 'no le des el manto'. Ese manto es para ellas resultado del kamma y se origina por las condiciones físicas (kammapaccaya utusamuṭṭhāna), similar a la Joya de la Rueda de un rey Cakkavatti. Pues el poder de desplazarse por el aire de un Cakkavatti es debido a su mérito (iddhi), pero sin la Joya de la Rueda o las joyas del elefante y el caballo, no pueden desplazarse por su propia naturaleza. Allí, la Joya de la Rueda, por surgir debido al poder del kamma del rey Cakkavatti, aunque nazca en medio del océano, se llama 'originada por las condiciones físicas bajo la condición del kamma'. En cambio, las joyas del elefante y el caballo se llaman 'originadas por el kamma bajo la condición del kamma'. El vuelo de las aves y otros es un poder nacido del resultado del kamma (kammavipākajā iddhi). Las kinnarīs, sin embargo, no pueden volar por su propia naturaleza sin el manto, por lo tanto, debe entenderse que su manto es originado por las condiciones físicas bajo la condición del kamma. Algunos dicen que aparece junto con el renacimiento, como los adornos de los devas, pero esto no debe aceptarse, pues no ocurre así en los nacidos de huevo o de útero. Otros dicen que se fabrica durante la vida, pero eso tampoco es correcto; son como los seres de nacimiento espontáneo que surgen en el cáliz de un loto o de un bambú, como Pokkharasāti, Padumavatī o Veḷuvatī. Los nacidos del útero (jalābuja) son bien conocidos. Si un animal mata a su madre humana, tampoco comete un kamma ānantarika, pero su ordenación está prohibida por ser un animal; sin embargo, su kamma es grave y se asemeja a un ānantarika. También las mujeres humanas conciben de animales, como la madre de Bhūridatta. Las mujeres pueden concebir por ocho causas: por relación sexual, por contacto físico, por el uso de una prenda, por beber semen, por tocar el ombligo, por la vista, por el sonido o por el olfato. En cuanto a la relación sexual, la antigua esposa de Sudinna concibió y dio a luz a un hijo llamado Bījaka, quien fue un ser en su última existencia y era como una imagen de oro. A veces, algunas mujeres en su período, impulsadas por el deseo, conciben al ser tocadas por hombres en las manos, el cabello o las extremidades. Así ocurre la concepción por contacto físico. La antigua esposa del Thera Udāyi, siendo monja, tomó una parte del semen con la boca y otra parte la introdujo en sus genitales con un paño; ella concibió por eso. Así ocurre la concepción por el uso de una prenda. La madre del asceta Migasiṅga, una cierva, fue al lugar donde el asceta orinaba durante su período y bebió el fluido; ella concibió y dio a luz al niño asceta llamado Migasiṅga. Así ocurre la concepción por beber semen. La madre del Bodhisatta Sāma concibió durante su período al tocarle el ombligo y dio a luz al niño asceta Sāma. Lo mismo ocurrió con Maṇḍabya y Caṇḍapajjota: sus madres concibieron por el toque del ombligo. En el caso de Maṇḍabya, su nacimiento ocurrió cuando Diṭṭhamaṅgalikā le tocó el ombligo. En cuanto a Caṇḍapajjota, un escorpión se arrastró sobre el ombligo de su madre y por eso ocurrió su nacimiento. Aquí, alguna mujer en su período, al no obtener contacto con un hombre, debido al deseo y estando en su casa, contempla intensamente a un hombre, como en el harén real, y concibe por ello. Así ocurre la concepción por la vista. Entre las garzas no existen machos; ellas conciben al escuchar el sonido de los truenos en su período. O incluso las vacas a veces conciben por el olor del toro. Así ocurre la concepción por el olfato. De estas ocho maneras conciben las mujeres. En estos casos, los hijos suelen ser semejantes al padre; por eso Bhūridatta y otros, descendientes del rey naga Dhataraṭṭha, son nagas. Pero en el caso de Caṇḍapajjota, nació un humano a causa del escorpión, debido a que no nació de semen. El mismo principio se aplica al asesino del padre (pitughātaka).

අරහන්තඝාතකො පන අමනුස්ස අරහන්තදෙවතං වා මනුස්සජාතියං වා අවසෙසං අරියපුග්ගලං ඝාතෙත්වා අනන්තරියො න හොති, පබ්බජ්ජාපිස්ස න වාරිතා, කම්මං පන බලවං හොති. තිරච්ඡානො පන අමනුස්සඅරහන්තම්පි ඝාතෙත්වා ආනන්තරිකො න හොති, කම්මං පන භාරියං තිරච්ඡානගතත්තා පනස්ස පබ්බජ්ජා වාරිතා. භික්ඛුනිදූසකසඞ්ඝභෙදකානි පාකටායෙව.

En cuanto al asesino de un Arahant (arahantaghātaka), si alguien mata a una deidad Arahant que no es humana, o a cualquier otra persona noble (ariya) de la raza humana que no sea un Arahant, no comete un kamma ānantarika. Su ordenación no está prohibida, pero el kamma es poderoso. Un animal, aunque mate a un Arahant no humano, no comete un kamma ānantarika, pero su kamma es grave; además, su ordenación está prohibida por ser un animal. Los casos de quien viola a una monja (bhikkhunidūsaka) y de quien causa el cisma de la Sangha (saṅghabhedaka) son bien conocidos.

ලොහිතුප්පාදකො පන යො තථාගතස්ස අභෙජ්ජකායතාය පරූපක්කමෙන චම්මං ඡින්දිත්වා ලොහිතං පග්ඝරිතුං න සක්කොති, සරීරස්ස පන අන්තොයෙව එකස්මිං ඨානෙ ලොහිතං සමොසරති, ආඝාතෙන පතුබ්බනමානං සඤ්චිතං හොති, තස්ස බහු අපුඤ්ඤං පසවති, ආනන්තරිකො ච හොති, පබ්බජ්ජාපිස්ස වාරිතා, සෙය්‍යථාපි දෙවදත්තො. යො පන ජීවකො විය රොගවූපසමනත්ථං ඵාලෙත්වා පූතිමංසඤ්ච ලොහිතඤ්ච නීහරිත්වා ඵාසුං කරොති, අයං ලොහිතුප්පාදකො න හොති, බහුපුඤ්ඤං පසවති බ්‍රහ්මපුඤ්ඤං පසවති, සෙය්‍යථාපි ජීවකොකොමාරභච්චො.

En cuanto al que derrama la sangre [de un Buda]: dado que el cuerpo del Tathāgata es indestructible, si alguien, mediante un asalto externo, corta la piel pero no logra que la sangre fluya hacia afuera, sino que la sangre se acumula en un solo lugar dentro del cuerpo, hinchándose y concentrándose debido a la malicia, esa persona genera mucho demerito y comete un kamma ānantarika (un crimen de retribución inmediata). Su ordenación queda prohibida, tal como ocurrió con Devadatta. Sin embargo, aquel que, como Jīvaka, realiza una incisión con el fin de curar una enfermedad, extrayendo carne putrefacta y sangre para traer alivio, este no es considerado un derramador de sangre; por el contrario, genera mucho mérito, incluso un mérito vasto (brahmapuñña), tal como Jīvaka Komārabhacca.

උබ්භතොබ්‍යඤ්ජනකො පන ඉත්ථි-පුරිසවසෙන දුවිධො තත්ථ ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථිනිමිත්තං පාකටං, පුරිසනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසනිමිත්තං පාකටං, ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං. ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථීසු පුරිසත්තං කරොන්තස්ස ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං හොති, පුරිසනිමිත්තං පාකටං හොති. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසානං ඉත්ථිභාවං උපගච්ඡන්තස්ස පුරිසනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං හොති, ඉත්ථිනිමිත්තං පාකටං. ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො සයඤ්ච ගබ්භං ගණ්හාති, පරඤ්ච ගණ්හාපෙති. පුරිස උභතො බ්‍යඤ්ජනකො පන සයං න ගණ්හාති, පරං ගණ්හාපෙති. ඉදමෙව තෙසං නානාකරණං. උභතොබ්‍යඤ්ජනන්ති චෙත්ථ ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්ති නිමිත්තං. උභතො බ්‍යඤ්ජනං අස්ස අත්ථීති විග්ගහෙන ‘‘උභතොබ්‍යඤ්ජ’’න්ති වක්ඛථ, එකස්ස ද්වෙ ඉන්ද්‍රියානි හොන්ති, අථ එකමෙවාති. එකමෙව න ද්වෙ, ‘‘යස්ස ඉත්ථින්ද්‍රියං උප්පජ්ජති, තස්ස පුරිසින්ද්‍රියං උප්පජ්ජතීති නො. යස්ස වා පන පුරිසින්ද්‍රියං [Pg.30] උප්පජ්ජති, තස්ස ඉත්ථින්ද්‍රියං උප්පජ්ජතීති නොති එකස්මිං සන්තානෙ ඉන්ද්‍රිය ද්වයස්ස පටිසෙවිතත්තා. තඤ්ච ඛො ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථින්ද්‍රියං, පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසින්ද්‍රියමෙවාති. යදි එකමෙව ඉන්ද්‍රියං, එවං උභතොබ්‍යඤ්ජනකභාවො කථං සියා. ඉන්ද්‍රියං බ්‍යඤ්ජනකාරණන්ති වුත්තං, තඤ්ච තස්ස නත්ථීති. වුච්චතෙ න ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසබ්‍යඤ්ජනස්ස කාරණං, තථා පුරිසින්ද්‍රියම්පි ඉත්ථිබ්‍යඤ්ජනකස්ස, කස්මා සදා අභාවතොති, තථා හි ඉත්ථි උභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස යදා ඉත්ථියා රත්තං හොති, තදා පුරිසබ්‍යඤ්ජනං පාකටං හොති, ඉත්ථිබ්‍යඤ්ජනං පටිච්ඡන්නං තථා පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්සපි. යදි තෙසං ඉන්ද්‍රියද්වයං බ්‍යඤ්ජනානං කාරණං භවෙය්‍ය, සදා බ්‍යඤ්ජන ද්වයං එකතො තිට්ඨෙය්‍ය න පන තිට්ඨති, තස්මා එකමෙව ඉන්ද්‍රියන්ති නිට්ඨමෙත්ථාව ගන්තබ්බං. බ්‍යඤ්ජනකාරණං ඉන්ද්‍රියං පහාය රාගචිත්තමෙවෙත්ථ බ්‍යඤ්ජනද්වයස්ස කාරණන්ති දට්ඨබ්බං, තස්මා ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො සයම්පි ගබ්භං ගණ්හාති, පරම්පි ගණ්හාපෙති, පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො පරං ගණ්හාපෙති, සයං පන න ගණ්හාති, ඉත්ථින්ද්‍රියසමඞ්ගිස්සෙව ගබ්භසම්භවතොති. කුරුන්දියං පන ‘‘යදි පටිසන්ධියං පුරිසලිඞ්ගං, පවත්තෙ ඉත්ථිලිඞ්ගං නිබ්බත්තති, යදි පටිසන්ධියං ඉත්ථිලිඞ්ගං, පවත්තෙ පුරිසලිඞ්ගං නිබ්බතී’’ති පටිසන්ධියං ලිඞ්ගසම්භවො වුත්තො, සො අයුත්තොව. කස්මා, පවත්තියංයෙව ඉත්ථිලිඞ්ගාදීනි සමුට්ඨහන්ති. පටිසන්ධියමෙව සමුට්ඨාති, න ලිඞ්ගාදීනි. ඉන්ද්‍රියමෙව ලිඞ්ගන්ති න සක්කා වත්තුං, ඉන්ද්‍රියලිඞ්ගානං භින්නසභාවත්තා, යථා ච බීජෙ සති රුක්ඛො සම්භවති, නාසති, එවමෙව ඉන්ද්‍රියෙ සති ලිඞ්ගාදීනි සම්භවන්ති බීජසදිසඤ්හි ඉන්ද්‍රියං, රුක්ඛසදිසානි ලිඞ්ගාදීනි එවමෙව තෙසු පුග්ගලෙසු පණ්ඩකාදයො එකාදසපුග්ගලා තස්මිං යෙව භවෙ නියාමං ඔක්කමිතුං න අරහන්ති, තස්මා අභබ්බා නාම. ඌනවීසති අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නපුබ්බා ද්වෙ උපසම්පදාය අවත්ථුමත්තමෙව, උපනිස්සයෙ සති තස්මිංයෙව භවෙ නියාමං ඔක්කමිතුං අරහන්ති, තස්මා භබ්බානාම හොන්ති.

El hermafrodita (ubhatobyañjanako) es de dos tipos según el sexo femenino o masculino. En el hermafrodita femenino, el signo femenino es manifiesto y el masculino está oculto. En el hermafrodita masculino, el signo masculino es manifiesto y el femenino está oculto. Cuando un hermafrodita femenino actúa como hombre con las mujeres, su signo femenino se oculta y el masculino se manifiesta. Cuando un hermafrodita masculino adopta el estado de mujer con los hombres, su signo masculino se oculta y el femenino se manifiesta. El hermafrodita femenino puede tanto concebir por sí mismo como dejar encinta a otra persona. El hermafrodita masculino no puede concebir por sí mismo, pero puede dejar encinta a otra persona. Esta es la diferencia entre ambos. En el término 'ubhatobyañjana', 'byañjana' significa el signo u órgano. Se dice que alguien es 'ubhatobyañjana' porque posee ambos signos. Surge la pregunta: ¿tiene dos facultades (indriya) o solo una? Solo una, no dos. No ocurre que quien desarrolla la facultad femenina desarrolle también la masculina, ni viceversa, pues dos facultades de distinto sexo no pueden coexistir en una misma continuidad. En el hermafrodita femenino existe solo la facultad femenina, y en el masculino solo la masculina. Si hay solo una facultad, ¿cómo puede darse la condición de hermafrodita? Se ha dicho que la facultad es la causa del signo, pero este no posee la otra facultad. Se responde que la facultad femenina no es la causa del signo masculino, ni la facultad masculina es la causa del signo femenino, porque no siempre están presentes. Por lo tanto, cuando un hermafrodita femenino siente deseo como mujer, el signo masculino se manifiesta y el femenino se oculta; lo mismo ocurre con el hermafrodita masculino. Si ambas facultades fueran la causa de los signos, ambos signos estarían siempre presentes simultáneamente, pero no lo están. Por lo tanto, debe concluirse que solo existe una facultad. Debe entenderse que, dejando de lado la facultad como causa del signo, es la mente impulsada por el deseo (rāgacitta) la causa de la alternancia de los dos signos. Por esto, el hermafrodita femenino concibe y hace concebir, mientras que el masculino solo hace concebir pero no puede concebir él mismo, pues la concepción solo es posible para quien posee la facultad femenina. En el comentario Kurundī se dice que si en el momento del renacimiento el sexo es masculino, en el curso de la vida puede surgir el femenino, y viceversa; pero esto es incorrecto. ¿Por qué? Porque los signos de género surgen en el curso de la vida misma, mientras que en el renacimiento surge la facultad, no el signo externo todavía desarrollado. No se puede decir que la facultad sea idéntica al signo, pues tienen naturalezas distintas. Así como el árbol surge si hay semilla y no surge si no la hay, así también los signos surgen si existe la facultad; la facultad es como la semilla y los signos son como el árbol. Por lo tanto, estas once clases de personas, incluyendo a los eunucos (paṇḍaka) y demás, son incapaces de alcanzar la determinación (niyāma) en esta misma existencia; por eso se les llama incapaces (abhabbā). En cambio, aquellos que anteriormente cometieron una de las ofensas capitales o aquellos cuya ordenación fue simplemente inválida por falta de requisitos, si poseen el soporte adecuado (upanissaya), aún son capaces de alcanzar la determinación en esta misma vida; por eso se les llama capaces (bhabbā).

වත්ථුසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación sobre la perfección de la base (vatthusampatti).

ඤත්තිසම්පත්ති නාම.

Acerca de la perfección de la moción (ñattisampatti).

‘‘සිථිලං ධනිතඤ්ච දීඝරස්සං, ගරුකං ලහුකඤ්ච නිග්ගහිතං;

සම්බන්ධං වවත්ථිතං විමුත්තං, දසධා බ්‍යඤ්ජනබුද්ධියා පභෙදො’’ති.

«Suave y fuerte, largo y corto, pesado y ligero, nasalizado; conectado, delimitado y liberado: así es la división de diez partes en el conocimiento de la articulación (byañjana)».

එවං [Pg.31] වුත්තං දසවිධං බ්‍යඤ්ජනං අපෙක්ඛිත්වා වා එවං අසක්කොන්තෙනාපි සිථිලධනිත විමුත්තනිග්ගහිතවසෙන වුත්තානි බ්‍යඤ්ජනානි අකොපෙත්වා වා දුරුත්තං වා අකත්වා වුත්තං ඤත්තිසම්පත්ති නාම. ඤත්තිවිපත්ති නාම සබ්බසො ඤත්තිං අට්ඨපෙත්වා වා වත්ථුසඞ්ඝපුග්ගලඤත්තීනං අපරාමසනානි පච්ඡා ඤත්තිට්ඨපනඤ්චාති ඉමෙ තාව පඤ්ච ඤත්තිදොසා. තත්ථ අයං ඉත්ථනාමොති උපසම්පදාපෙක්ඛස්ස අපි අකිත්තනං වත්ථුඅපරාමසනං නාම. සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝොති එත්ථ සුණාතු මෙ භන්තෙති වත්වා සඞ්ඝොති අභණනං සඞ්ඝඅපරාමසනං නාම. ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛොති උපජ්ඣායස්ස අකිත්තනං පුග්ගලඅපරාමසනං නාම. සබ්බෙන සබ්බං ඤත්තියා අනුච්චාරණං ඤත්තිඅපරාමසනං නාම. පඨමං කම්මවාචං නිට්ඨාපෙත්වා එසා ඤත්තීති වත්වා ඛමති සඞ්ඝස්සාති එවං ඤත්ති කිත්තනං පච්ඡා ඤත්තිට්ඨපනං නාම. ඉති ඉමෙ පඤ්ච ඤත්තිදොසා ඤත්තිවිපත්ති නාම. ඉමෙහි දොසෙහි විමුත්තාය ඤත්තියා සම්පන්නං ඤත්තිසම්පත්ති නාම.

La perfección de la moción (ñattisampatti) se refiere a cuando se realiza la moción observando estas diez clases de articulación mencionadas o, si no se es capaz de tanto, al menos se recita sin corromper las articulaciones suaves, fuertes, liberadas y nasalizadas, y sin cometer errores de dicción. Por el contrario, el fallo de la moción (ñattivipatti) consiste en omitir la moción por completo, o en no mencionar adecuadamente la base, la comunidad, la persona o la moción misma, o en presentar la moción después de haber concluido la acción formal. Estos son los cinco fallos de la moción. En este contexto, no mencionar al candidato que busca la ordenación (itthanāmo) se llama 'no mencionar la base'. Decir 'escúchame, venerable' y omitir la palabra 'Sangha' se llama 'no mencionar a la comunidad'. No mencionar al preceptor del candidato se llama 'no mencionar a la persona'. No recitar la moción en absoluto se llama 'no mencionar la moción'. Y cuando se termina primero la declaración del acto (kammavāca) y luego se dice 'esta es la moción' o 'el Sangha lo aprueba', esto se llama 'establecer la moción posteriormente'. Estos cinco fallos constituyen el fracaso de la moción. Una moción libre de estos fallos se denomina perfección de la moción.

ඤත්තිසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා.

Aquí termina la explicación sobre la perfección de la moción.

අනුසාවනසම්පත්ති නාම වත්ථු සඞ්ඝපුග්ගලානං අපරාමසනානි, සාවනාය හාපනං, අකාලෙ සාවනන්ති ඉමෙ පඤ්ච අනුසාවනදොසෙ වජ්ජෙත්වා කථනං අනුසාවනසම්පත්ති නාම. තත්ථ වත්ථාදීනං අපරාමසනානි ඤත්තියං වුත්තසදිසානෙව. තීසු පන අනුසාවනාසු යත්ථ කත්ථචි එතෙසං අපරාමසනං අපරාමසනමෙව. සබ්බෙන සබ්බං පන කම්මවාචං අවත්වා චතුක්ඛත්තුං ඤත්තිකිත්තනමෙව වා කම්මවාචබ්භන්තරෙපි චත්තාරි බ්‍යඤ්ජනානි කොපෙත්වා වා අක්ඛරස්ස වා පදස්ස වා දුරුච්චාරණං වා කත්වා සාවනං සාවනාය හාපනං නාම, තථා හි සිථිලධනිතවිමුත්තනිග්ගහිතවසෙන චත්තාරි බ්‍යඤ්ජනානි අන්තොකම්මවාචාය කම්මං කොපෙන්ති. තත්ථ ‘‘සුණාතු මෙ ති සිථිලෙ වත්තබ්බෙ සුණාථු මෙ’’ති වචනං සිථිලෙ ධනිතං නාම. ‘‘භන්තෙ’’ති වත්තබ්බෙ භන්තෙති වචනං ධනිතෙ සිථිලං නාම. ‘‘සුණාතු එසා ඤත්තී’’ති වත්තබ්බෙ ‘‘සුණන්තු එසං ඤත්තී’’ති වචනං විමුත්තෙ නිග්ගහිතං නාම. ‘‘පත්තකල්ල’’න්ති වත්තබ්බෙ ‘‘පත්තකල්ලා’’ති වචනං නිග්ගහිතෙ විමුත්තං නාම. එවං ඉමානි චත්තාරි බ්‍යඤ්ජනානි අන්තොකම්මවාචාය කම්මං දූසෙන්ති. ඉමානි චත්තාරි අකොපෙත්වා වදන්තෙනාපි අඤ්ඤස්මිං අක්ඛරෙ [Pg.32] වත්තබ්බෙ අඤ්ඤං අක්ඛරං වදන්තො දුරුත්තං කරොති නාම. ඉතරෙසු දීඝරස්සාදීසු ඡසු ඨානෙසු දීඝට්ඨානෙ දීඝං, රස්සට්ඨානෙ රස්සමෙවාති එවං යථාඨානෙ තං තදෙව අක්ඛරං භාසන්තෙන අනුක්කමාගතං පවෙණිං අවිනාසෙත්වා කම්මවාචා කාතබ්බා. සචෙ පන එවං අකත්වා දීඝෙ වත්තබ්බෙ රස්සං, රස්සෙ වත්තබ්බෙ දීඝං වදති, තථා ගරුකෙ වත්තබ්බෙ ලහුකං, ලහුකෙ වත්තබ්බෙ ගරුකං වදති. සම්බන්ධෙ වා වත්තබ්බෙ වවත්ථිතං, වවත්ථිතෙ වා වත්තබ්බෙ සම්බන්ධං වදති, එවම්පි කම්මවාචා න කුප්පති. ඉමානි ඡ බ්‍යඤ්ජනානි කම්මං න කොපෙන්ති. ඉදමෙව ආචරියානං සමානකථා. අපරෙ පන ඉදානි බ්‍යඤ්ජනානි අන්තොකම්මවාචාය කම්මං දූසෙන්තීති වදන්ති, එවං සති අනුපසම්පන්නාව බහුතරා භවෙය්‍යුං, වීමංසිත්වා පන ගහෙතබ්බං. සුට්ඨුතරා වා කම්මවාචා සික්ඛිතබ්බා. සාවනාය අනොකාසෙ පඨමං ඤත්තිං අට්ඨපෙත්වා අනුසාවනං අකාලෙ සාවනං නාම. ඉති ඉමෙහි දොසෙහි විමුත්තාය අනුසාවනාය සම්පන්නං අනුසාවනසම්පත්තිසම්පන්නං නාම. යදි පත්තචීවරරහිතං පුග්ගලං උපසම්පාදෙති, ‘‘පරිපුණ්ණස්ස පත්තචීවර’’න්ති අනුසාවනාය කතත්තා කම්මකොපො න හොති, කාරකසඞ්ඝො පන සාතිසාරො තෙනෙවාහ විමතිවිනොදනියම්පි පත්තචීවරානං අභාවෙපි’පරිපුණ්ණස්ස පත්තචීවර’න්ති කම්මවාචාය සාවිතත්තා කම්මකොපං අවත්වා දුක්කටමෙව වුත්තන්ති. සචෙ අනුපජ්ඣායකො උපසම්පාදෙති, ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො, ඉත්ථන්නාමෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති වා උපජ්ඣායං සාවෙති, සූපසම්පන්නොව හොති. උපජ්ඣායං න සාවෙති නුපසම්පන්නො. වක්ඛති හි විමතිවිනොදනියං ‘‘කම්මං න කුප්පතීති ඉදං උපජ්ඣායාභාවෙපි ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො ඉත්ථන්නාමෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති මතස්ස වා විබ්භමන්තස්ස වා පුරාණඋපජ්ඣායස්ස වා යස්ස කස්සචි අවිජ්ජමානස්සාපි නාමෙන සබ්බත්ථ උපජ්ඣායකිත්තනස්ස කතත්තා වුත්තං. යදි හි උපජ්ඣායකිත්තනං න කරෙය්‍ය,’පුග්ගලං න පරාමසතී’ති වුත්තකම්මවිපත්තිඑව සියා, තෙනෙව පාළියං ‘‘අනුපජ්ඣායකන්ති වුත්ත’’න්ති. සචෙ සඞ්ඝුපජ්ඣායෙන ගණුපජ්ඣායෙන උපසම්පාදෙති, කාරකසඞ්ඝො සාතිසාරො, කම්මං පන න කුප්පති, වක්ඛති හි විමතිවිනොදනියං ‘‘සඞ්ඝෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති අයං ඉත්ථන්නාමො සඞ්ඝස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො, ඉත්ථන්නාමො සඞ්ඝං උපසම්පදං යාචති. සඞ්ඝෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති එවං කම්මවාචාය සඞ්ඝමෙව උපජ්ඣායං කිත්තෙත්වාති අත්ථො. එවං’ගණෙන උපජ්ඣායෙනා’ති එත්ථාපි අයං ඉත්ථන්නාමොගණස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො’ති ආදිනා යොජනා වෙදිතබ්බා. එවං වුත්තෙපි කම්මං න කුප්පති එව, දුක්කටස්සෙව වුත්තත්තා, අඤ්ඤථා සො ච පුග්ගලො අනුපසම්පන්නොති වදෙය්‍යා’ති. සචෙ පණ්ඩකාදිනා අනුපසම්පන්නකෙන උපජ්ඣායෙන උපසම්පාදෙති, තෙ වජ්ජෙත්වා පඤ්චවග්ගාදිගණො හත්ථපාසං අවිජහිත්වා පූරති, කම්මං න කුප්පති, කාරකසඞ්ඝො පන සාතිසාරො තෙන වුත්තං විමතිවිනොදනියං ‘‘පණ්ඩකාදීහි උපජ්ඣායෙහි කරියමානෙසු පණ්ඩකාදිකෙන විනාව පඤ්චවග්ගාදිගණො පූරති, කම්මං න කුප්පති. ඉතරථා කුප්පතී’’ති. සචෙ චත්තාරො ආචරියා එකතො අනුසාවෙන්ති, එත්ථ පන කථන්ති වුච්චතෙ, සබ්බඅට්ඨකථාසු ද්වීහි වා තීහි වා ආචරියෙහි විසුං විසුං එකෙන එකස්සාති එකප්පහාරෙනෙව ද්වෙ තිස්සො වා කම්මවාචා කාතබ්බා. සචෙ පන නානාචරියා නානුපජ්ඣායා හොන්ති, තිස්සත්ථෙරො සුමනත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං, සුමනත්ථෙරො තිස්සත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං අනුසාවෙති, ගණපූරකා හොන්ති වට්ටති. සචෙ පන නානුපජ්ඣායා හොන්ති, එකො ආචරියො හොති, නත්වෙව’නානුපජ්ඣායෙනා’ති පටික්ඛිත්තත්තා න වට්ටතීති එත්තකමෙව වුත්තං. චතුන්නං පන ජනානං විචාරණකථාය නාපි කම්මවිපත්තිඡායා දිස්සති, තථාපි න කත්තබ්බමෙව, සබ්බඅට්ඨකථාසු අවිචාරිතත්තා. සචෙ වත්ථාලඞ්කාරාදිසහිතපරූළ්හකෙසමස්සුං උපසම්පාදෙති, සූපසම්පන්නොව හොති, පච්ඡා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙතුං වට්ටති තෙරසවත්ථුවිමුත්තත්තා සම්පත්ති යෙවෙත්ථපමාණත්තා ච.

Se denomina perfección de la proclamación (anusāvanasampatti) a la enunciación realizada evitando los cinco defectos de la proclamación: la falta de mención del objeto, de la comunidad o de los individuos; la omisión en el anuncio; y el anuncio fuera de tiempo. En este contexto, la falta de mención del objeto y demás elementos es idéntica a lo que se ha dicho respecto a la moción (ñatti). Sin embargo, si en cualquiera de las tres proclamaciones no se mencionan estos elementos, se considera efectivamente una falta de mención. Por otra parte, no recitar la kammavācā en absoluto, o meramente repetir la moción (ñattikittana) cuatro veces, o corromper cuatro fonemas (byañjana) dentro de la kammavācā, o realizar una pronunciación incorrecta de una letra o de un término, se denomina omisión en el anuncio (sāvanāya hāpana). Pues así, debido a la confusión de los sonidos suaves (sithila), fuertes (dhanita), liberados (vimutta) y nasales (niggahita), cuatro fonemas corrompen el acto formal (kamma) dentro de la kammavācā. Al respecto, decir «suṇāthu me» cuando debe decirse el suave «suṇātu me» se denomina un sonido fuerte en lugar de uno suave. Decir «bante» cuando debe decirse «bhante» se denomina un sonido suave en lugar de uno fuerte. Decir «suṇantu esaṃ ñattī» cuando debe decirse «suṇātu esā ñattī» se denomina un sonido nasal en lugar de uno liberado. Decir «pattakallā» cuando debe decirse «pattakallaṃ» se denomina un sonido liberado en lugar de uno nasal. De este modo, estos cuatro fonemas dañan el acto formal dentro de la kammavācā. Incluso si alguien recita sin corromper estos cuatro, si dice una letra distinta cuando debe decir otra, comete una pronunciación incorrecta (durutta). En los otros seis casos, como largo y corto, etc., quien habla debe mantener la tradición transmitida sin destruirla, pronunciando la letra correspondiente en su lugar: lo largo donde es largo, y lo corto donde es corto. Sin embargo, si no lo hace así y pronuncia corto cuando debe ser largo, o largo cuando debe ser corto; o ligero (lahuka) cuando debe ser pesado (garuka), o pesado cuando debe ser ligero; o separado (vavatthita) cuando debe ser unido (sambandha), o unido cuando debe ser separado, aun así el acto formal no se invalida (na kuppati). Estos seis fonemas no invalidan el acto formal. Esta es la opinión unánime de los maestros (ācariyānaṃ samānakathā). Otros, no obstante, dicen que actualmente estos fonemas sí dañan el acto formal dentro de la kammavācā; si esto fuera así, la mayoría de los monjes no estarían ordenados (anupasampannā), por lo que este punto debe ser examinado antes de aceptarse. O bien, la kammavācā debe aprenderse con la mayor perfección. Realizar la proclamación en un momento inadecuado, sin haber establecido primero la moción (ñatti), se denomina anuncio fuera de tiempo (akāle sāvana). Así, la proclamación que está libre de estos defectos se denomina dotada de la perfección de la proclamación (anusāvanasampatti). Si se ordena a una persona que carece de cuenco y mantos, el acto formal no se invalida porque se ha declarado en la proclamación que posee el cuenco y los mantos; sin embargo, el Saṅgha oficiante incurre en una transgresión (sātisāro). Por ello, en la Vimativinodanī se dice que, aunque no haya cuenco y mantos, al haberse proclamado en la kammavācā que están «completos el cuenco y los mantos», no se declara la invalidez del acto formal, sino que se menciona únicamente una falta de tipo dukkaṭa. Si se ordena a alguien sin un preceptor presente, pero se anuncia al preceptor en la proclamación diciendo: «el aspirante a la ordenación de tal nombre, con tal nombre como preceptor», la ordenación es válida. Si no se anuncia al preceptor, no está ordenado. Pues la Vimativinodanī dirá: «el acto formal no se invalida»; esto se dice respecto a un preceptor que ha fallecido, que ha abandonado los hábitos o que es un antiguo preceptor, ya que en todas partes, incluso si el preceptor no está presente, se ha realizado la mención de su nombre. Pues si no se hiciera la mención del preceptor, se produciría la imperfección del acto formal descrita como «no mencionar al individuo»; por esta razón se dice en el Canon (Pāḷi): «sin preceptor». Si se realiza la ordenación con el Saṅgha o un grupo (gaṇa) como preceptor, el Saṅgha oficiante comete una transgresión, pero el acto formal no se invalida. Pues la Vimativinodanī dirá respecto a «con el Saṅgha como preceptor»: «este de tal nombre es un aspirante a la ordenación del Saṅgha, tal nombre solicita la ordenación al Saṅgha con el Saṅgha como preceptor», lo cual significa que en la kammavācā se ha designado al Saṅgha mismo como preceptor. De igual modo, en el caso de «con el grupo como preceptor», debe entenderse la construcción: «este de tal nombre es un aspirante a la ordenación del grupo», etc. Aunque se diga de esta manera, el acto formal no se invalida, puesto que solo se menciona una falta de tipo dukkaṭa; de lo contrario, se diría que esa persona no está ordenada. Si se realiza la ordenación con un preceptor que no puede ser ordenado, como un paṇḍaka o similares, pero excluyéndolos a ellos el grupo de cinco monjes o más completa el quórum sin abandonar el perímetro (hatthapāsa), el acto formal no se invalida, pero el Saṅgha oficiante incurre en una transgresión. Por ello se dice en la Vimativinodanī: «cuando la ordenación es realizada por preceptores como paṇḍakas, etc., si el grupo de cinco o más se completa sin contar al paṇḍaka, etc., el acto formal no se invalida; de lo contrario, se invalida». Si cuatro maestros (ācariya) proclaman juntos, se pregunta: ¿cómo es en este caso? En todos los Comentarios se dice que dos o tres maestros pueden realizar dos o tres kammavācās por separado, uno por cada aspirante, de manera simultánea. Pero si hay distintos maestros y distintos preceptores —por ejemplo, el Venerable Tissa proclama para el discípulo (saddhivihārika) del Venerable Sumana, y el Venerable Sumana proclama para el discípulo del Venerable Tissa—, esto es admisible si completan el quórum (gaṇapūrakā). Sin embargo, se ha dicho que si hay distintos preceptores pero un solo maestro, esto no es admisible, debido a la prohibición de realizarlo simultáneamente para distintos preceptores. En cuanto a la discusión sobre cuatro personas proclamando a la vez, no se percibe ni sombra de imperfección del acto formal; aun así, no debe hacerse, por no haber sido analizado en todos los Comentarios. Si se ordena a alguien que tiene el cabello y la barba crecidos, y que lleva adornos y vestiduras laicas, la ordenación es válida; después, es apropiado afeitarle el cabello y la barba y vestirlo con los mantos azafrán, debido a que está libre de los trece impedimentos y porque la perfección del acto formal es el criterio determinante en este caso.

අනුසාවනසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා.

Aquí concluye la explicación sobre la perfección de la proclamación.

ඉදානි සීමවිසොධනිං නාම, නානාගන්ථසමාහන්ති ඉමිස්සා ගාථාය සංවණ්ණනාක්කමො අනුප්පත්තො.

Ahora se ha llegado al orden del comentario de este verso: 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhanī), 'Reunión de Diversos Tratados' (Nānāganthasamāhanti).

පඤ්ඤාව සබ්බඤෙය්‍යෙසු, දයා යස්ස මහෙසිනො;

අනන්තෙසුපි සත්තෙසු, පවත්තිත්ථ යථාරුචි.

Aquella sabiduría de ese Gran Sabio sobre todo lo cognoscible, y su compasión hacia los infinitos seres, se manifestaron según su voluntad.

තාය උස්සාහිතො සත්ථා, භික්ඛූනං හිතකාරණං;

යං සීමං අනුජානාති, තත්ථ පඤ්හො පවත්තති.

Alentado por esa [compasión], el Maestro, con el fin del beneficio de los monjes, permitió aquel límite (sīmā); sobre ello surge una pregunta.

ද්වෙළ්හකා [Pg.34] සංසයා හොන්ති, දෙසෙ සබ්බත්ථ භික්ඛවො;

ගන්ථාපි විසමා හොන්ති, අත්තනොමතිකාරණා.

Existen dudas y vacilaciones en todas partes en la región entre los monjes; incluso los tratados son discordantes debido a las opiniones personales.

යදි මෙ ඊදිසං වාදං, සුත්වාවුපෙක්ඛකො භවෙ;

පබ්බජ්ජා නිප්ඵලා මය්හං, වරෙ සම්බුද්ධසාසනෙ;

ගම්භීරො නිපුණො අත්ථො, සබ්බඤ්ඤුජිනගොචරො.

Si, habiendo escuchado tal doctrina, yo permaneciera indiferente, mi ordenación (pabbajjā) sería infructuosa en la noble enseñanza del Buda; el significado es profundo y sutil, el dominio del Victorioso Omnisciente.

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, ථෙරස්සපි අවිසයො;

කථං ත්වං සක්කුණෙය්‍යාසි, සබ්බඤ්ඤුජිනගොචරෙ;

ඉති මෙ උපවදෙය්‍යුං, ධරතෙව මහාමුනි.

Sāriputta, el de gran sabiduría, incluso para tal anciano [esto] no es su dominio; '¿cómo podrías tú ser capaz en el dominio del Victorioso Omnisciente?'. Así podrían reprocharme, [como si] el Gran Sabio todavía viviera.

පාලිඵුල්ලො මහාසාලො, උච්චො මෙරුනගූපමො;

පරිනිබ්බානකාලම්හි, සම්බුද්ධො ඉච්චමබ්‍රවි.

Como un gran árbol Sāla en plena floración, alto como el monte Meru; en el momento del Parinibbāna, el Buda habló de esta manera:

මා ත්වං ආනන්ද රොදසි, මා ත්වං ආනන්ද සොචසි;

අහමෙකොව නිබ්බායි, ධරන්තෙව බහූ බුද්ධා.

“No llores, Ānanda; no te aflijas, Ānanda. Solo yo me extingo (nibbāyi), pero muchos Budas [aún] permanecen.

සම්බුද්ධා චතුරාසීති, සහස්සානි ඉමානි තෙ;

ඔවදිස්සන්ති ත්වං භික්ඛු, කතපුඤ්ඤොසි හොහිසි.

Estos ochenta y cuatro mil [Dhamma-khandhas] son tus Budas; ellos te aconsejarán, monje; tú eres alguien que ha acumulado méritos”.

වරෙ සාට්ඨකථෙ පාළි, ඨිතෙ සබ්බඤ්ඤුගොචරෙ;

නිබ්බුතොපි සම්බුද්ධො, අසුඤ්ඤොව පජං ඉමං.

Mientras el noble Pāḷi con su comentario permanezca, el dominio del Omnisciente, aunque el Buda se haya extinguido, este mundo no está vacío [de su presencia].

එවාහං චින්තයිත්වාන, රත්තිදිවං අතන්දිතො;

ධරන්තෙයෙව සම්බුද්ධෙ, භින්නවාදො අවිසයො.

Habiendo reflexionado así, diligente día y noche, [considero que] mientras el Buda permanece, la doctrina dividida (bhinnavāda) no tiene lugar.

තං වාදං භින්දයිත්වාන, ජහිත්වා වත්තනොමතිං;

විස්සජ්ජිස්සමහං දානි, චිරං සද්ධම්මසුද්ධියාති.

Habiendo refutado esa doctrina y abandonado la opinión personal, ahora daré la explicación para la pureza duradera del verdadero Dhamma.

තත්ථ සීමවිසොධනි'න්ති සීමවිපත්තිජහනං සීමවිපත්තිං පහාය සම්පත්තිලක්ඛණප්පකාසකං පකරණං කරිස්සන්ති අත්ථො. තත්ථ සීමාති පන්නරසවිධා සීමා. කතමෙ පන්නරස. ඛණ්ඩසීමා, උපචාරසීමා, සමානසංවාසසීමා, අවිප්පවාසසීමා, ලාභසීමා, ගාමසීමා, නිගමසීමා, නගරසීමා, අබ්භන්තරසීමා, උදකුක්ඛෙපසීමා, ජනපදසීමා, රට්ඨසීමා, රජ්ජසීමා, දීපසීමා, චක්කවාළසීමා’ති. තත්ථ ඛණ්ඩසීමා නාම පබ්බජ්ජුපසම්පදාදීනං සඞ්ඝකම්මානං සුඛකරණත්ථං මහාසීමාය වා ගාමඛෙත්තෙ වා ඛණ්ඩිත්වා පරිච්ඡින්දිත්වා සම්මතා. තස්සාවිත්ථාරො ''පඨමං නිමිත්තා කිත්තෙතබ්බා''ති ආදිනා ද්වාසත්තතිප්පභෙදාය සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය මහාවග්ගෙ වුත්තො, ඉධ වුත්තොපි තථෙව වුත්තො භවෙය්‍ය, තස්මා න [Pg.35] වක්ඛාම, දුවිඤ්ඤෙය්‍යට්ඨානමෙව කිඤ්චිඨානං නීහරිත්වා පාකටං කරිස්සාම. තත්ථ සචෙ පන හෙට්ඨා උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පරතො අන්තො ලෙණං හොති, බහි සීමා න ඔතරති. අථාපි උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරතො බහි ලෙණං හොති, අන්තොසීමා න ඔතරතීති ඉමෙ ද්වෙ එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. අයඤ්හෙත්ථත්ථොඋපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරිමභාගතො හෙට්ඨා පබ්බතපාදෙ උමඞ්ගසණ්ඨානෙන පබ්බතපස්සෙ විජ්ඣිත්වා ලෙණං හොති, සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පරතො ලෙණෙ ච ලෙණස්ස බහිභූතෙ හෙට්ඨා පබ්බතෙ ච භූමිභාගෙ සීමා න ඔතරති, ලෙණස්ස උපරියෙව සීමා හොතීති. තස්ස උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරිමභාගතො බහිභූතෙ හෙට්ඨා පබ්බතපාදෙ උමඞ්ගසණ්ඨානෙන විජ්ඣිත්වා පබ්බතපස්සෙ ලෙණං අථාපි හොති, ලෙණෙ ච ලෙණස්ස පරභූතෙ හෙට්ඨා පබ්බතෙ ච භූමිභාගෙ සීමා න ඔතරති, ලෙණස්ස උපරිභාගෙ ව සීමා හොතීති. එසා ච විචාරණා විමතිවිනොදනියම්පි කතා. අන්තො ති පබ්බතස්ස අන්තො, පබ්බතමූලෙති අත්ථො. තමෙව අන්තොසද්දං සීමාපරිච්ඡෙදෙන විසෙසෙතුං ‘‘උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පරතො’’ති වුත්තං. පබ්බතපාදං පන අපෙක්ඛිත්වා ‘‘ඔරතො’’ති වත්තබ්බෙපි සීමානිස්සයං පබ්බතග්ගං සන්ධාය ‘‘පරතො’’ති වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං තෙනෙව බහිලෙණන්ති එත්ථ බහිසද්දං විසෙසෙන්තො ‘‘උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරතො’’ති ආහ. බහි සීමා න ඔතරතීති එත්ථ බහී ති පබ්බතපාදෙලෙණං සන්ධාය වුත්තං. ලෙණස්ස බහිභූතෙ උපරි සීමාපරිච්ඡෙදස්ස හෙට්ඨාභාගෙ සීමා න ඔතරතීති අත්ථො. අන්තොසීමාති ලෙණස්ස ච පබ්බතපාදස්ස ච අන්තො අත්තනො ඔතරණාරහට්ඨානෙ න ඔතරතීති අත්ථො. බහි සීමා න ඔතරතීති අත්ථො, සීමා න ඔතරතී ති චෙත්ථ අත්තනො ඔතරණාරහට්ඨානෙ ලෙණභාවෙන සීමා සබ්බථා ‘‘අනොතරණමෙව දස්සිතන්ති ගහෙතබ්බං. තත්ථ පි අනොතරණන්ති උපරිඑව සීමා හොතී’’ති විමතිවිනොදනී. කෙචි පන වෙළුසුසිරො විය සුසිරමෙව ලෙණන්ති වදන්ති, තං අයුත්තං.

Allí, 'Sīmavisodhanī' significa el abandono de la imperfección del límite; el significado es que realizaré un tratado que, habiendo evitado la imperfección del límite, manifiesta las características de su perfección. Allí, el límite (sīmā) es de quince clases. ¿Cuáles son las quince? El límite fragmentado (khaṇḍasīmā), el límite de acceso (upacārasīmā), el límite de convivencia común (samānasaṃvāsasīmā), el límite de no separación de los mantos (avippavāsasīmā), el límite de las ganancias (lābhasīmā), el límite de la aldea (gāmasīmā), el límite del pueblo (nigamasīmā), el límite de la ciudad (nagarasīmā), el límite interior (abbhantarasīmā), el límite del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā), el límite de la provincia (janapadasīmā), el límite de la región (raṭṭhasīmā), el límite del reino (rajjasīmā), el límite de la isla (dīpasīmā) y el límite del universo (cakkavāḷasīmā). Allí, el llamado límite fragmentado es aquel designado y delimitado dentro de un gran límite o en el terreno de una aldea con el fin de facilitar los actos de la comunidad (saṅghakamma), tales como la ordenación y la ordenación completa. Su explicación detallada, comenzando con 'primero se deben anunciar las señales' (nimittā), se describe en las setenta y dos variaciones del Samantapāsādikā, el comentario del Vinaya, en el Mahāvagga; puesto que lo dicho aquí sería lo mismo, no lo repetiremos; solo aclararemos algunos puntos que son difíciles de comprender. Allí, si debajo de la demarcación superior del límite hay una cueva en el interior más allá [de dicha demarcación], el límite no desciende hacia afuera. O bien, si fuera de la demarcación superior del límite hay una cueva en este lado, el límite interno no desciende; estas dos frases expresan el mismo sentido, solo varía la redacción. Este es el significado aquí: si desde la parte cercana de la demarcación superior del límite, abajo en la base de la montaña, hay una cueva perforada en el costado de la montaña en forma de túnel; el límite no desciende a la cueva más allá de la demarcación del límite ni al terreno montañoso debajo de la cueva, sino que el límite se sitúa solo sobre la cueva. Y si desde la parte externa de la demarcación superior del límite, debajo en la base de la montaña, hay una cueva perforada en forma de túnel; el límite no desciende a la cueva ni al terreno montañoso debajo de la cueva más allá de ella, sino que el límite se sitúa solo en la parte superior de la cueva. Esta investigación también se realiza en el Vimativinodanī. 'Interior' significa el interior de la montaña, en su base. Para distinguir ese mismo término 'interior' mediante la demarcación del límite, se dijo 'más allá de la demarcación superior del límite'. Aunque debería decirse 'en este lado' (orato) respecto a la base de la montaña, se dijo 'más allá' (parato) refiriéndose a la cima de la montaña como soporte del límite; por eso, al distinguir la palabra 'exterior' en 'cueva exterior' (bahileṇa), se dijo 'en este lado de la demarcación superior del límite'. 'El límite no desciende afuera' se dice con referencia a la cueva en la base de la montaña. Significa que el límite no desciende a la parte inferior de la demarcación superior del límite que está fuera de la cueva. 'Límite interno' significa que no desciende al lugar apropiado para su descenso dentro de la cueva y de la base de la montaña. 'El límite no desciende' significa que, debido a la existencia de la cueva, se debe entender que se muestra la total 'no descendencia' del límite en su propio lugar de descenso. Al respecto, el Vimativinodanī dice: 'la no descendencia significa que el límite se sitúa solo arriba'. Algunos dicen que una cavidad como la de un bambú es una cueva (leṇa), pero eso es incorrecto.

උපචාරසීමා නාම ගාමාරඤ්ඤනිගමාදිවසා යාව බ්‍රහ්මලොකා තෙසං තෙසං සත්තානං නිවාසගෙහස්ස වා දෙවවිමානකප්පරුක්ඛාදීනං වා උපචාරාරහට්ඨානමෙව උපචාරසීමා තෙ ඉධ නාධිප්පෙතා, භික්ඛූනං අවිසයතාය[Pg.36]. යං පන පදෙසං පරිච්ඡින්දිත්වා පරිවෙණං කත්වා පාකාරාදිපරික්ඛිත්තං වා කත්වා අපරික්ඛිත්තෙපි උපචාරාරහට්ඨානං පරිච්ඡින්දිත්වා වා යස්මිං පදෙසෙ භික්ඛූ වසන්ති, අයමෙව උපචාරසීමාති අධිප්පෙතා. භික්ඛූනං වස්සූපගමනකථිනත්ථාරකරණට්ඨානත්තා, තථා හි ‘‘කථිනත්ථතසීමාය’’න්ති උපචාරසීමං සන්ධාය වුත්තං, ඛන්ධසීමාය තත්‍රුප්පාදාභාවතොති තීසුපි ගණ්ඨිපදෙසු වුත්තං. තත්‍රුප්පාදෙනා භතන්ති විහාරසන්තකෙන ඛෙත්තවත්ථුආදිනා ආභතං කිඤ්චි සඞ්ඝිකං චීවරං උප්පජ්ජති, තං තෙසං කථිනත්ථාරකභික්ඛූනං යෙව භවිස්සතීති යොජනා කාතබ්බා. ඛෙත්තවත්ථුආදිනා ති එත්ථ ආදිසද්දෙන මතකචීවරං වා හොතු සංඝං උද්දිස්ස දින්නං වා සඞ්ඝිකෙන වා ති මහාඅට්ඨකථායං වුත්තං. තස්මිං උපචාරසීමෙ පවත්තචීවරං සබ්බං සඞ්ගණ්හාති, තෙනෙව ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරෙන උපාසකෙන සඞ්ඝං උද්දිස්ස විහාරො කාරිතො හොති, සො තස්ස විහාරස්ස කතෙ උභතොසඞ්ඝස්ස අකාලචීවරං දාතුකාමො හොති. තෙන ඛො පන සමයෙන උභතොසඞ්ඝස්ස කථිනං අත්ථතං හොති. අථ ඛො සො උපාසකො සඞ්ඝං උපසඞ්කමිත්වා කථිනුද්ධාරං යාචී’’ති ඉමස්මිං වත්ථුස්මිං ආනිසංසපසම්භනත්ථං කථිනුද්ධාරං භගවතා පඤ්ඤත්තං, තෙනෙව ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී ආනිසංසං අප්පටිප්පස්සම්භෙන්තා චීවරං අම්හාකං භවිස්සතීති කථිනුද්ධාරං පටිබාහි, තස්මා කථිනත්ථතසීමායං අනුද්ධටෙ කථිනෙ යාව ඵග්ගුණපුණ්ණමා පඤ්ච මාසා එත්ථන්තරෙ මතකචීවරං වා හොතු චාතුද්දිසං සඞ්ඝං උද්දිස්ස මතානං ඤාතිජනානං වා, භික්ඛාපඤ්ඤත්තියා වා විහාරමහාදිකිච්චෙන වා යෙනකෙනචි ආකාරෙන සඞ්ඝිකං චීවරං දින්නං හොති, තං සබ්බං තෙසං කථිනත්ථාරකභික්ඛූනංයෙව හොති. ඡින්නවස්සානං වා පච්ඡිමිකාය උපගතානං වා තත්ථ සම්පත්තානං සීමට්ඨකභික්ඛූනං වා න හොති. අජානිත්වා චෙ ගණ්හන්ති දාතබ්බමෙව. යදි තං චීවරං තණ්ඩුලාදිඛාදනීයභොජනං කරොති, ඉතරෙසම්පි හොතියෙව. කස්මාති චෙ ආනිසංස විගතත්තා. තෙනෙව ගණපූරණවසෙන සම්පත්තානං ඡින්නං වස්සානං වා පච්ඡිමිකාය උපගතානං වා අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වුත්ථවස්සනං වා ඛාදනීයභොජනීයාදීනි පාපුණන්ති. කථිනත්ථතසාටකස්ස දානකම්මවාචා පන ඛණ්ඩසීමායමෙව වට්ටසි. තස්මිං විහාරෙ අසති අඤ්ඤවිහාරෙ බද්ධසීමාය වා උදකුක්ඛෙපසීමාදීසු වා කාතබ්බමෙව.

El llamado «límite de vecindad» (upacārasīmā) se refiere, según se trate de aldeas, bosques o poblaciones, al área circundante de las casas de habitación de diversos seres, o de las mansiones celestiales, árboles de los deseos, etc., hasta el mundo de Brahma. Estos no están previstos aquí, por estar fuera del ámbito de los monjes. Sin embargo, el lugar que, tras ser delimitado, se convierte en un recinto, ya sea rodeado por muros u otras cercas, o incluso si no está cercado, el área de proximidad delimitada donde residen los monjes, es lo que se entiende como «límite de vecindad». Esto es así por ser el lugar para entrar en el retiro de las lluvias y para la realización de la extensión del Kathina; de hecho, la expresión «dentro del límite de la extensión del Kathina» se dice refiriéndose al límite de vecindad, ya que en el «límite fragmentario» (khandhasīmā) no surge nada allí [en términos de propiedad colectiva], tal como se afirma en los tres Gaṇṭhipadas. «Traído por surgir allí» significa que cualquier manto perteneciente a la Sangha que surja a través de campos, tierras, etc., propiedad del monasterio, debe interpretarse que pertenecerá únicamente a aquellos monjes que realizaron la extensión del Kathina. En la expresión «campos, tierras, etc.», el término «etcétera» incluye el manto de un difunto o lo que se entrega dedicado a la Sangha, o por la comunidad, según se dice en el Gran Comentario (Mahāaṭṭhakathā). Dicho límite de vecindad abarca todos los mantos que allí se produzcan; por eso, en el caso de que «en aquella ocasión, un cierto seguidor laico hizo construir un monasterio para la Sangha y, una vez terminado, deseó entregar un manto fuera de temporada a ambas Sanghas. En aquel momento, ambas Sanghas habían extendido el Kathina. Entonces, aquel seguidor laico se acercó a la Sangha y solicitó la remoción del Kathina», el Bienaventurado prescribió la remoción del Kathina para suspender los beneficios. Por esta razón, la monja Thullanandā, al no querer que se suspendieran los beneficios para que el manto fuera de ellas, obstruyó la remoción del Kathina. Por lo tanto, mientras el Kathina no haya sido removido en el límite de su extensión, durante los cinco meses hasta la luna llena de Phagguna, ya sea el manto de un difunto, o lo entregado en nombre de parientes fallecidos dedicado a la Sangha de las cuatro direcciones, o mediante la distribución de limosnas, o por una gran ceremonia del monasterio, o cualquier manto entregado a la Sangha de cualquier forma, todo ello pertenece únicamente a los monjes que realizaron la extensión del Kathina. No pertenece a quienes interrumpieron el retiro, a quienes entraron en el retiro posterior, ni a los monjes que se encuentren dentro del límite y hayan llegado allí. Si lo toman por desconocimiento, debe ser devuelto. Si ese manto se convierte en comida como arroz, etc., entonces también pertenece a los otros. ¿Por qué? Porque el beneficio especial ha desaparecido. Por esta razón, aquellos que llegan para completar el quórum, los que interrumpieron el retiro, los que entraron en el retiro posterior o los que pasaron el retiro en otro monasterio, reciben alimentos y provisiones. Sin embargo, el acto ritual de donación de la tela para la extensión del Kathina es válido únicamente en el límite fragmentario (khaṇḍasīmā). Si no lo hubiera en ese monasterio, debe realizarse en otro monasterio, ya sea en un límite establecido (baddhasīmā) o en un límite de agua (udakukkhepasīmā), etc.

කස්මාති චෙ[Pg.37], තස්මිං විහාරෙ පුරිමිකාය උපගතා කථිනත්ථාරකුසලා න හොන්ති. අත්ථාරකුසලා ඛන්ධකභාණකත්ථෙරා පරියෙසිත්වා ආනෙතබ්බා. කම්මවාචං සාවෙත්වා කථිනං අත්ථරාපෙත්වා දානඤ්ච භුඤ්ජිත්වා ගමිස්සන්ති, ආනිසංසො පන ඉතරෙසං වහොතී’ති. අඤ්ඤසීමට්ඨකභික්ඛූනම්පි කම්මවාච සාවනස්ස අට්ඨකථායං වුත්තත්තා. ඡින්නවස්සාවා පච්ඡිමිකාය උපගතා වා අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වුත්ථවස්සාපි වා පුරිමිකාය උපගතානං ගණපූරණමත්තමෙව ලභන්ති, ආනිසංසො ඉතරෙසංයෙව හොති. සචෙපි තෙ ඡින්නවස්සාදයො අනුමොදෙන්ති, භින්නො කථිනත්ථාරො, ඉදං අට්ඨකථායං විචාරිතං. අපරෙ පන ‘‘කථිනත්ථතසීමන්ති උපචාරසීමං සන්ධාය වුත්ත’’න්ති වුත්තත්තා උපචාරසීමායමෙව කථිනනත්ථාරක ඤත්තිං කරොන්ති, තං අයුත්තං, සොධෙතුං දුක්කරත්තා. තථා හි උපචාරසීමායමෙව පවිට්ඨගාමසීමායං තත්ථ ඔතිණ්ණෙ භික්ඛූ තත්ථ පාසානයනං වා බහිසීමකරණං වා කො සක්ඛිස්සති. ‘‘කථිනත්ථතසීමාය’’න්ති ඉමිනාපිපදෙන කථිනත්ථතභාවොයෙව වුත්තො, න කථිනත්ථතසාටකස්ස දානකම්මවාචා, සා ච විචාරණා කම්මචතුක්කෙන දීපෙතබ්බා. තත්ථ අපලොකනකම්මං ඤත්තිකම්මං ඤත්තිදුතියකම්මං ඤත්තිචතුත්ථකම්මන්ති. තත්ථ අපලොකනකම්මං නාම සීමට්ඨකසඞ්ඝං සොධෙත්වා ඡන්දාරහානං ඡන්දං ආහරිත්වා සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා සඞ්ඝං කිත්තෙත්වා ‘‘රුච්චති සඞ්ඝස්සා’’ති තික්ඛුත්තුං අනුසාවෙත්වා කත්තබ්බං වුච්චති. ඤත්තිකම්මං නාම වුත්තනයෙනෙව සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා එකාය ඤත්තියා කත්තබ්බං කම්මං. ඤත්තිදුතියකම්මං නාම වුත්තනයෙනෙව සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා එකාය ඤත්තියා එකාය ච අනුසාවනායාති එවං ඤත්තිදුතියාය අනුසාවනාය කත්තබ්බං කම්මං. ඤත්තිචතුත්ථකම්මං නාම වුත්තනයෙනෙව සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා එකාය ඤත්තියා තීහි ච අනුසාවනාහීති එවං ඤත්තිචතුත්ථාහි තීහි අනුසාවනාහි කත්තබ්බං කම්මං. තත්ථ අපලොකනකම්මං ඵලභාජනකාලාදීසු ලහුකකම්මෙයෙව ලබ්භති. කථිනත්ථතසාටකදානෙපි අනත්ථතෙයෙව කථිනෙ තතො බහුආනිසංසචීවරසාටකං ලභිත්වා තෙනෙව සාටකෙන අත්ථරිතබ්බා, පුන කම්මවාචාය දානකිච්චං නත්ථි අපලොකනකම්මෙන සඞ්ඝස්ස අනුමතියා දාතබ්බං. කථිනත්ථතසාටකදානකම්මවාචා එකා චෙ වට්ටති. පුන කම්ම වාචායකිච්චං [Pg.38] නත්ථි. ඤත්තිකම්මං පන ධම්මසඞ්ගාහකකාලෙ මහාකස්සපත්ථෙරාදීහි අත්තනාව අත්තානං සම්මන්නනකාලෙ ලහුකකම්මෙයෙව ලබ්භති. ඤත්තිදුතියකම්මං පන සීමාසම්මුති, සීමාසමූහනං, කථිනදානං, කථිනුද්ධාරො, කුටිවත්ථුදෙසනා, විහාරවත්ථුදෙසනාති ඉමානි ඡ ගරුකම්මානි අපලොකෙත්වා කාතුං න වට්ටති. ඤත්තිදුතියකම්මවාචං සාවෙත්වාව කාතබ්බං. ඉතො පරෙසු චීවරවිප්පවාසසම්මුතිආදීසු ඤත්තිදුතියකම්මෙසු අපලොකෙත්වාපි කාතබ්බං, ලහුකකම්මත්තා. ඤත්තිචතුත්ථකම්මං පන ඉදානි උපසම්පදාකම්මං ඉදානි චත්තාරි කම්මානි බද්ධසීමාය වා, තස්මිං අසති උදකුක්ඛෙපසීමාය වා සොධෙතුං අසක්කොන්තෙ සති අබද්ධසීමාය වා කාතබ්බමෙව. අපරෙ එවං වදන්ති ‘‘කුටිවත්ථුකාරවිහාරවත්ථුකාරකාලෙ තානි කුටිවිහාරවත්ථූනි කථං සීමට්ඨා කාතුං සක්ඛිස්සන්ති, තස්මා තත්ථ තත්ථෙව කුටිවිහාරකරණට්ඨානෙයෙව කාතබ්බ’’න්ති, තං තෙසං වචනමත්තමෙව, න සාරතො පච්චෙතබ්බං. වත්ථුපරාමසනමෙවෙත්ථ පමාණං, තථා හි සඞ්ඝකුටිවත්ථුං ඔලොකෙන්තං යාචතිත්‍යාදිනා වත්ථුපරාමසනං කත්වා හෙට්ඨා වත්ථුඤත්තිදොසෙ ච විපත්ති ලක්ඛණෙ ච වජ්ජෙත්වා ඤත්තිදුතියකම්මෙන සම්මතභික්ඛූහි තත්ථ කුටිවිහාරට්ඨානං ගන්ත්වා ඔලොකෙතබ්බං තෙනෙව පාළියං ‘‘තෙහි සම්මතෙහි භික්ඛූහි තත්ථ ගන්ත්වා කුටිවත්ථු ඔලොකෙතබ්බ’’න්ති වුත්තං. අඤ්ඤථා පත්තචීවරවිරහිතං පුග්ගලං වා අනුපජ්ඣායකං වා කත්වා උපසම්පාදෙන්තෙහි ‘‘පරිපුණ්ණස්ස පත්තචීවර’’න්ති වා ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො, ඉත්ථන්නාමෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති කම්මවාචාය සාවිතෙපි කම්මස්ස අසිජ්ඣනං භවෙය්‍ය. අපරෙ එවං වදන්ති ‘‘සීමාසම්මුතිකාලෙ පන කතං, තථා හි සීමාසම්මුතිකාලෙ භික්ඛූ තස්මිං යෙව ඨානෙ ඨත්වා කම්මවාචං සාවෙන්ති, තස්මිම්පි ඨානෙ අබද්ධසීමාව හොති. යදි බද්ධසීමා භවෙය්‍ය, සීමජ්ඣොත්ථරණං වා සීමසම්භෙදො වා සියා’’ති. සච්චං, තථාපි තං සීමාසම්මුතිට්ඨානං භුජිස්සං කත්වා සීමසම්මුතිකම්මස්සකතත්තා විසුංගාමෙ සම්මතානං භික්ඛූනං ගාමසීමෙ ඨිතා භික්ඛූ කම්මං කොපෙතුං න සක්කොන්ති. යදි සීමසම්මුතිට්ඨානං භුජිස්සං කත්වාව සීමං සම්මන්නෙය්‍ය, කථං භගවතො ධරමානකාලෙ ඡබ්බග්ගියා භික්ඛු යථාසුඛං සීමං සම්මන්නිස්සන්තීති න පනෙවං දට්ඨබ්බං තථා හි වාසාඛා මිගාරමාතාපි නවකොටීහි භූමිං ගණ්හිත්වා පුබ්බාරාමං නාම මහා විහාරං [Pg.39] කාරෙසි, තථා අනාථපිණ්ඩිකො කහාපණසන්ථතෙන ජෙතස්ස රාජකුමාරස්ස උය්‍යානට්ඨානං කිණාපෙත්වා ගණ්හිත්වා ජෙතවනං නාම මහාවිහාරං කාරෙසි එවං පුඤ්ඤකාමා පරිවෙණං කත්වා විහාරං කරොන්ති තස්මා ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ යථාසුඛං සීමං බන්ධන්තීති දට්ඨබ්බන්ති. අයං උපචාරසීමාය විචාරණා.

Si se pregunta: ‘¿Por qué?’, es porque en ese monasterio, quienes han ingresado en la primera residencia de lluvias no son expertos en el procedimiento de extender el kathina. Se debe buscar y traer a ancianos expertos en la extensión que sean recitadores de los Khandhakas. Tras proclamar el acto formal (kammavāca), hacer que extiendan el kathina y disfrutar de la comida ofrecida, ellos partirán; sin embargo, el beneficio pertenece a los otros [los residentes]. También se ha dicho en el Comentario que es necesario proclamar el acto formal para los monjes que se encuentran dentro de otros límites. Aquellos que han interrumpido el retiro de lluvias, los que han ingresado en la segunda residencia o los que han pasado el retiro en otro monasterio, solo sirven para completar el quórum de los que ingresaron en la primera residencia; el beneficio es únicamente para estos últimos. Si los que interrumpieron el retiro y otros similares expresan su regocijo (anumodana), la extensión del kathina se invalida; esto ha sido analizado en el Comentario. Otros, sin embargo, dicen que ‘el límite del kathina extendido’ se refiere al límite de acceso (upacārasīma) y realizan la moción (ñatti) para la extensión del kathina solo en dicho límite de acceso; esto es incorrecto, pues es difícil de purificar. Pues, si monjes de un pueblo vecino entran en ese mismo límite de acceso cuando se ha llegado allí, ¿quién podrá remover las piedras o establecer un límite exterior? Con el término ‘en el límite del kathina extendido’ se describe simplemente el estado del kathina ya extendido, no el acto formal de donación de la tela para la extensión del kathina; y ese análisis debe esclarecerse mediante los cuatro tipos de actos formales. Estos son: el acto de anuncio (apalokanakamma), el acto de moción (ñattikamma), el acto de moción con una proclamación (ñattidutiyakamma) y el acto de moción con tres proclamaciones (ñatticatutthakamma). El ‘acto de anuncio’ se refiere a lo que debe hacerse tras purificar la asamblea dentro del límite, obtener el consentimiento de quienes tienen derecho a él y, con la aprobación de la Sangha unida, anunciar a la Sangha tres veces: ‘¿Es esto del agrado de la Sangha?’. El ‘acto de moción’ es el que se realiza con una sola moción y la aprobación de la Sangha unida, según el método ya mencionado. El ‘acto de moción con una proclamación’ es el que se realiza con una moción y una proclamación. El ‘acto de moción con tres proclamaciones’ es el que se realiza con una moción y tres proclamaciones. El acto de anuncio se permite solo en actos menores, como en el momento de la distribución de frutas. Incluso en la donación de la tela para el kathina, si este no ha sido extendido y se recibe una tela de gran beneficio, debe extenderse con esa misma tela; no es necesario realizar de nuevo el acto de donación mediante una moción formal, sino que debe entregarse con la aprobación de la Sangha mediante un anuncio. Si el acto formal de donación de la tela para el kathina ya se ha realizado una vez, es válido y no hay necesidad de repetir el acto formal. El acto de moción simple se permite en actos menores, como cuando el venerable Mahākassapa y otros ancianos se designaron a sí mismos durante el tiempo de la compilación del Dhamma. En cambio, los seis actos mayores —la designación de un límite (sīma), la eliminación de un límite, la donación del kathina, el retiro del kathina, la designación del sitio para una cabaña y la designación del sitio para un monasterio— no deben realizarse mediante anuncio; deben llevarse a cabo proclamando el acto formal de moción con una proclamación. En otros casos, como en la designación para el uso de túnicas fuera del recinto, aunque sean actos de moción con una proclamación, pueden realizarse mediante anuncio por ser actos menores. El acto de moción con tres proclamaciones debe realizarse necesariamente para la ordenación (upasampadā) y otros cuatro actos en un límite fijo (baddhasīma) o, de no haberlo, en un límite de agua (udakukkhepasīma), si no se puede purificar en un límite no fijo. Otros dicen: ‘Al designar el sitio para una cabaña o un monasterio, ¿cómo podrán esos sitios ser parte de un límite establecido? Por lo tanto, el acto debe realizarse en el lugar mismo donde se construirá la cabaña o el monasterio’; pero esto es mera opinión y no debe tomarse como esencia. Lo determinante aquí es la inspección del sitio; por ello, tras inspeccionar el sitio para la cabaña de la Sangha y habiendo evitado los defectos de la moción del sitio y las características de fallo, los monjes designados mediante un acto de moción con una proclamación deben ir allí e inspeccionar el lugar para la cabaña o el monasterio. Por eso se dice en el Canon: ‘Esos monjes designados deben ir allí e inspeccionar el sitio para la cabaña’. De lo contrario, si se ordenara a alguien que carece de cuenco y túnicas o que no tiene preceptor, aunque se proclame en el acto formal: ‘Tiene el cuenco y las túnicas completas’ o ‘Tal es el candidato a la ordenación, con tal persona como preceptor’, el acto sería inválido. Otros dicen: ‘En el momento de la designación del límite, los monjes proclaman el acto formal estando en ese mismo lugar, y en ese lugar todavía hay un límite no fijo. Si fuera un límite fijo, habría una superposición o una fractura del límite’. Es cierto, pero aun así, habiendo hecho libre ese lugar de designación y habiendo realizado el acto de designación del límite, los monjes de los pueblos vecinos no pueden invalidar el acto de los monjes designados que están en el límite del pueblo. Si se designara el límite solo después de haber hecho libre el lugar, ¿cómo es que en tiempos del Buddha el grupo de seis monjes designaba los límites a su conveniencia? No debe verse así; pues Visākhā, la madre de Migāra, compró el terreno por nueve millones y construyó el gran monasterio llamado Pubbārāma; asimismo, Anāthapiṇḍika compró el terreno del jardín del príncipe Jeta cubriéndolo con monedas y construyó el gran monasterio llamado Jetavana. De este modo, quienes desean mérito construyen celdas y monasterios; por lo tanto, debe entenderse que el grupo de seis monjes establecía los límites a su conveniencia [en terrenos ya adquiridos]. Este es el análisis sobre el límite de acceso.

සමානසංවාසසීමා නාම දිට්ඨිසීලසාමඤ්ඤසඞ්ඝාතසඞ්ඛාතෙහි භික්ඛුගණෙහි උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මෙන සමානං එකීභාවං හුත්වා වසිතුං සම්මතා සීමා. අවිප්පවාසසීමා නාම තිචීවරෙන විප්පවසිතුං සම්මතා සීමා, එතා ද්වෙසීමා තියොජනපරමතායපි සම්භවතො මහාසීමා තිපි නාමං ලභන්ති, තාසං විචාරණා මහාඅට්ඨකථායං සබ්බසො පරිපුණ්ණං කත්වා වුත්තා, තස්මා ඉධ න වක්ඛාම වුච්චමානම්පි අවිසෙසෙත්වා වුත්තං භවෙය්‍ය, තස්මා න වක්ඛාම.

El 'límite de comunión común' (samānasaṃvāsasīmā) es el límite acordado para vivir en unidad mediante actos formales de la comunidad (saṅghakamma), como el Uposatha y otros, por grupos de monjes caracterizados por la igualdad en la visión y en la virtud. El 'límite de no separación' (avippavāsasīmā) es el límite acordado para no estar separado de los tres mantos. Puesto que estos dos tipos de límites pueden extenderse hasta un máximo de tres yojanas, también reciben el nombre de 'grandes límites' (mahāsīmā). La explicación detallada de estos se ha expuesto de manera completa en el Gran Comentario (Mahā-aṭṭhakathā); por lo tanto, no se tratará aquí, ya que incluso si se expusiera, se diría sin distinción de lo ya mencionado; por eso, no lo trataremos.

ලාභසීමා නාම යං ගාමං වා නිගමං වා පොක්ඛරණීතළාකවනාදිකං වා යං යං පදෙසං සඞ්ඝස්ස චතුච්චප්පයත්ථාය රාජරාජමහාමත්තෙහි පරිච්ඡින්දිත්වා ඨපිතා, එසා ලාභසීමා නාම. නෙව සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුඤ්ඤාතා, න ධම්මසඞ්ගහකත්ථෙරෙහි ඨපිතා, අපි ච ඛො ලාභදායකෙහි ඨපිතාව. මාතිකාට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනියම්පි ලාභසීමාති යං රාජරාජමහාමත්තාදයො විහාරං කාරෙත්වා ගාවුතං වා අඩ්ඪයොජනං වා යොජනං වා සමන්තා පරිච්ඡින්දිත්වා ‘‘අයං අම්හාකං විහාරස්ස ලාභසීමා, යං එත්ථන්තරෙ උප්පජ්ජති, තං සබ්බං අම්හාකං විහාරස්ස දෙමා’’ති ඨපෙන්ති, අයං ලාභසීමා නාමා’ති වුත්තං. ඉමස්මිං ලාභසීමාධිකාරෙ රඤ්ඤො මහාචෙතියදායකස්ස දිවඞ්ගතකාලතො එකස්මිං සංවච්ඡරෙ අතීතෙ තස්ස ජෙට්ඨපුත්තස්ස ධම්මරඤ්ඤො කාලෙ ඊදිසං පුඤ්ඤං භූතපුබ්බං. යදි හි රාජරාජමහාමත්තාදීසු යො කොචි යස්ස විහාරස්ස යානි තළාකඛෙත්තවත්ථාදීනි දත්වා තං සහිතවිහාරං පුග්ගලස්ස දෙති, එවං සති කිං තස්ස පුග්ගලස්ස තං සහිතවිහාරං පුග්ගලිකභාවෙන පටිග්ගහෙතුං වට්ටති, උදාහු සඞ්ඝිකභාවෙනෙවාති තළාකඛෙත්තවත්ථාදිවිරහිතො පන කෙවලො පුග්ගලිකවිහාරො අඤ්ඤෙසං දම්මීති අදත්වා පුග්ගලෙ මතෙ සඞ්ඝිකො හොති, උදාහු පුග්ගලිකොයෙවාති. තත්‍රායං විස්සජ්ජනා, යදි හි රාජරාජමහාමත්තාදීසු යොකොචි විහාරස්ස තළාකඛෙත්තාවත්ථාදීනි [Pg.40] දෙති, එවං සති පටික්ඛිපිතුං න වට්ටතීතිදට්ඨබ්බං තෙන වුත්තං විනයට්ඨකථායං ‘‘ඉමං තළාකං, ඉමං ඛෙත්තං, ඉමං වත්ථුං විහාරස්ස දෙමාති වුත්තෙ පටික්ඛිපිතුං න ලබ්භතී’’ති. ‘‘පාසාදස්ස දාසිං, දාසං, ඛෙත්තං, වත්ථුං, ගොමහිංසං දෙමාති වදන්ති, පාටෙක්කං ගහණකිච්චං නත්ථි, පාසාදෙ පටිග්ගහිතෙ පටිග්ගහිතමෙව හොතී’’ති ච. විනයවිනිච්ඡයපකරණෙ ච.

Se llama 'límite de ingresos' (lābhasīmā) a cualquier pueblo, aldea, estanque, lago, bosque u otra región que haya sido delimitada y establecida por reyes o altos ministros reales para proveer los cuatro requisitos a la comunidad (Saṅgha). Esto no fue permitido por el Buda Perfectamente Iluminado ni establecido por los ancianos que compilaron el Dhamma, sino que fue establecido únicamente por los donantes de los beneficios. En el comentario al Mātikā y en la Līnatthappakāsanī se dice: 'Se denomina límite de ingresos a aquello que los reyes, ministros reales y otros delimitan alrededor de un monasterio que han mandado construir, ya sea una gāvuta, media yojana o una yojana, estableciendo: "Este es el límite de ingresos para nuestro monasterio; todo lo que se produzca dentro de este espacio, lo damos a nuestro monasterio"'. Respecto a este tema del límite de ingresos, un año después del fallecimiento del rey que donó la Gran Estupa (Mahācetiya), ocurrió tal acto meritorio durante el tiempo de su hijo mayor, el Rey del Dhamma. Si cualquier rey, ministro real, etc., otorga estanques, campos, terrenos, etc., a un monasterio y entrega dicho monasterio junto con estas propiedades a un individuo, ¿es lícito para ese individuo aceptar ese monasterio junto con las propiedades como propiedad personal (puggalika), o debe ser como propiedad de la comunidad (saṅghika)? Además, si un monasterio personal desprovisto de estanques, campos o terrenos es entregado por una persona que fallece sin haberlo dado a otros, ¿se convierte en propiedad de la comunidad o sigue siendo propiedad personal? Al respecto, esta es la resolución: si cualquier rey, ministro real, etc., otorga estanques, campos, terrenos, etc., a un monasterio, se debe considerar que no es lícito rechazarlos. Por ello se dice en el comentario del Vinaya: 'Cuando se dice "Damos este estanque, este campo, este terreno al monasterio", no es posible rechazarlo'. Y también: 'Cuando dicen "Damos una sirvienta, un sirviente, un campo, un terreno, ganado o búfalos para el edificio", no es necesaria una aceptación por separado; una vez que el edificio es aceptado, estos quedan aceptados'. Y en el tratado Vinayavinicchaya:

‘‘ඛෙත්තවත්ථුතළාකං වා, දෙම ගොඅජිකාදිකං;

විහාරස්සාති වුත්තෙපි, නිසෙධෙතුං න වට්ටතී’’ති.

'Incluso si se dice: "Damos un campo, un terreno o un estanque, ganado, cabras, etc., para el monasterio", no es lícito rechazarlo'.

ඛුද්දසික්ඛාපකරණෙ ච ‘‘ඛෙත්තාදීනි විහාරස්ස, වුත්තෙ දම්මීති වට්ටතී’’ති වුත්තං. ‘‘විහාරස්ස දෙමා’’ති චෙත්ථ සඞ්ඝිකවිහාරස්සෙව, න පුග්ගලිකවිහාරස්සාති දට්ඨබ්බං, තථා හි වුත්තං විමතිවිනොදනියං විහාරස්ස දෙමාති සඞ්ඝිකවිහාරං සන්ධාය වුත්තන්ති. ‘‘පාසාදස්සා’’ති ච සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන විසාඛා මිගාරමාතා සඞ්ඝස්ස අත්ථාය සාළින්දං පාසාදං කාරාපෙතුකාමො හොති හත්ථිනඛක’’න්ති ඉමස්මිං වත්ථුස්මිං පාසාදපරිභොගස්ස අනුඤ්ඤාතත්තා සඞ්ඝිකංයෙව පාසාදං සන්ධාය වුත්තන්ති විඤ්ඤායති තථා හි වුත්තං විමතිවිනොදනියං සබ්බං පාසාදපරිභොග’න්ති. පාළියා අට්ඨකථාය වණ්ණනාධිකාරෙ ‘‘සුවණ්ණරජතාදිවිචිත්‍රානී’’තිආදි සඞ්ඝිකසෙනාසනං සන්ධාය වුත්තං. පුග්ගලිකං පන සුවණ්ණාදිවිචිත්‍රං භික්ඛුස්ස සම්පටිච්ඡිතුමෙව න වට්ටති, ‘‘න කෙනචි පරියායෙන ජාතරූපජතං සාදියිතබ්බ’’න්ති වුත්තත්තා, තෙනෙවෙත්ථ අට්ඨකථායං සඞ්ඝිකවිහාරෙ වා පුග්ගලිකවිහාරෙ වාති න වුත්ත’න්ති. ‘‘භික්ඛූනං ධම්මවිනයවණ්ණනට්ඨානෙ’’ති වුත්තත්තා සඞ්ඝිකමෙව සුවණ්ණාදිමයං සෙනාසනං සෙනාසනපරික්ඛාරා ච වට්ටන්ති, න පුග්ගලිකානීති ගහෙතබ්බන්ති ච, තස්මා තළාකඛෙත්තවත්ථාදිසහිතවිහාරො සඞ්ඝිකොයෙව හොති, න පුග්ගලිකොති විනයකොවිදෙහි දට්ඨබ්බො. සචෙ පන රාජරාජමහාමත්තාදීසු යොකොචි තළාකඛෙත්තවත්ථාදිසහිතං විහාරං පුග්ගලස්ස තං සහිතවිහාරභාවමාරොචෙත්වා දෙති, එවං සති පුග්ගලස්ස සඞ්ඝිකවිහාරභාවෙනෙව පටිග්ගහෙතුං වට්ටති, න පුග්ගලිකවිහාරභාවෙනාති දට්ඨබ්බං. ‘‘කස්මා, විහාරස්ස දෙමා’’ති වත්වා දින්නානං තළාකඛෙත්තවත්ථාදීනං සඞ්ඝස්සෙව වට්ටමානත්තා. තෙනෙවාහ විමතිවිනොදනියං ‘‘විහාරස්ස දෙමාති වුත්තං සඞ්ඝස්ස වට්ටති, න පුග්ගලස්ස, ඛෙත්තාදි විය දට්ඨබ්බ’’න්ති. තත්‍රායං යොජනා [Pg.41] විහාරස්සාදෙමාති වත්වා දින්නං ඛෙත්තාදි සඞ්ඝස්ස වට්ටති, න පුග්ගලස්ස, එවං විහාරස්ස දෙමාති වුත්තං සුවණ්ණාදිවිචිත්තං අකප්පියමඤ්චං සඞ්ඝස්ස වට්ටති, න පුග්ගලස්සාති දට්ඨබ්බන්ති. සඞ්ඝස්සෙව කප්පියවොහාරෙන ඛෙත්තාදීනි පටිග්ගහෙතුං වට්ටති, තථා හි වුත්තං විමතිවිනොදනියං ‘‘චත්තාරොපච්චයෙ පරිභුඤ්ජතූති දෙති වට්ටතීතිඑත්ථ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස චතුපච්චයපරිභොගත්ථාය තළාකං දම්මීති වා භික්ඛුසඞ්ඝො චත්තාරො පච්චයෙ පරිභුඤ්ජිතුං තළාකං දම්මීති වා ඉතො තළාකතො උප්පන්නෙ චත්තාරො පච්චයෙ දම්මීති වා වුත්තම්පි වට්ටති. ඉදඤ්ච සඞ්ඝස්ස දිය්‍යමානඤ්ඤෙව සන්ධාය වුත්තං, පුග්ගලස්ස පන එවම්පි දින්නං තළාකඛෙත්තාදි න වට්ටති. සුද්ධචිත්තස්ස පන උදකපරිභොගත්ථං කූපපොක්ඛරණීආදයො වට්ටන්ති. සඞ්ඝස්සතළාකංඅත්ථි, තංකථන්තිආදිනාහිසබ්බත්ථ සඞ්ඝස්සවසෙනෙව වුත්තන්ති. ‘‘ඛෙත්තාදයො පන සබ්බෙසඞ්ඝස්සෙව වට්ටන්ති, පාළියං පුග්ගලිකවසෙන ගහෙතුං අනනුඤ්ඤාතත්තාති දට්ඨබ්බ’’න්ති ච. පුග්ගලස්ස පන පුග්ගලානඤ්ච ඛෙත්තවත්ථාදීනි කප්පියවොහාරෙනාපි පටිග්ගහෙතුං න වට්ටති. එවඤ්චකත්වා විමතිවිනොදනියං ‘‘ඛෙත්තවත්ථාදීනිපි කප්පියවොහාරෙනාපි පුග්ගලානං ගහෙතුං න වට්ටති, තථා අනුඤ්ඤාතත්තාති විඤ්ඤායති ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොතී’’ති ආදිනා හි පටික්ඛිත්තාසු එකස්සෙව පුග්ගලිකවසෙන ගහණෙ අනනුඤ්ඤාතෙ තදිතරානං තථාගහෙතබ්බතා සිද්ධාව හොතී’ති වුත්තං, තස්මා තළාකඛෙත්තවත්ථාදිසහිතස්ස විහාරස්ස සඞ්ඝිකභාවෙනෙව පටිග්ගහෙතබ්බතා සිද්ධා හොතීති දට්ඨබ්බා. අයං පඨමපඤ්හෙ විස්සජ්ජනා.

En el tratado Khuddasikkhā se dice: «En cuanto a campos y otros bienes pertenecientes a un monasterio, si se dice “los doy”, es válido». En este contexto, la expresión «damos al monasterio» debe entenderse referida exclusivamente a un monasterio de la comunidad (saṅghika), no a uno personal (puggalika); pues así se afirma en la Vimativinodanī: «“Damos al monasterio” se dice con referencia a un monasterio de la comunidad». Aunque se mencione genéricamente «a un palacio» (pāsāda), debe entenderse referido únicamente a un palacio de la comunidad, dado que en el relato donde Visākhā, la madre de Migāra, deseaba construir para la comunidad un palacio con un portal y un pórtico decorado con figuras de elefantes, se permitió el uso de dicho palacio. Así lo confirma la Vimativinodanī al decir: «Todo uso del palacio». En el contexto del comentario (Aṭṭhakathā) al Pāḷi, cuando se dice «ornamentados con oro, plata, etc.», se refiere a las viviendas de la comunidad. Pues a un monje no le es lícito recibir para uso personal algo ornamentado con oro y plata, ya que se ha dicho: «De ninguna manera debe aceptarse oro o plata»; por ello, el comentario no especifica aquí si se trata de un monasterio comunitario o personal. Debido a que se afirma: «En el lugar de la explicación del Dhamma y el Vinaya para los monjes», debe entenderse que las viviendas y los requisitos de las viviendas hechos de oro y otros materiales similares son lícitos para la comunidad, pero no para uso personal. Por lo tanto, los conocedores del Vinaya deben considerar que un monasterio provisto de tanques de agua, campos, terrenos y demás, es únicamente comunitario y no personal. Si algún rey o alto dignatario otorga a un individuo un monasterio que incluye tanques, campos y terrenos, informando de tal condición, dicho individuo debe aceptarlo solo bajo la condición de monasterio comunitario, no como monasterio personal. ¿Por qué? Porque los tanques, campos y terrenos dados tras decir «damos al monasterio» pertenecen solo a la comunidad. Por eso dice la Vimativinodanī: «Lo que se da diciendo “damos al monasterio” pertenece a la comunidad y no al individuo, debiendo considerarse igual que los campos y demás bienes». La conexión es la siguiente: un campo dado tras decir «damos al monasterio» pertenece a la comunidad y no al individuo; del mismo modo, debe entenderse que una cama no permitida (akappiya) ornamentada con oro y demás, dada tras decir «damos al monasterio», pertenece a la comunidad y no al individuo. Solo mediante el uso de expresiones permitidas (kappiya-vohāra) es lícito para la comunidad aceptar campos y bienes similares. Así lo afirma la Vimativinodanī: «Cuando se da diciendo “que se usen para los cuatro requisitos”, es válido. En este caso, expresiones como “doy este tanque para que la comunidad de monjes disponga de los cuatro requisitos”, o “doy este tanque para que la comunidad de monjes use los cuatro requisitos”, o “doy lo que se produzca de este tanque para los cuatro requisitos”, son válidas». Esto se dice con referencia a lo que se ofrece a la comunidad; sin embargo, para un individuo, no es lícito aceptar tanques, campos y demás, aunque se den de esa forma. No obstante, para alguien de corazón puro, son lícitos los pozos, estanques y demás para el uso del agua. En todas partes se menciona esto en relación con la comunidad, como en «la comunidad posee un tanque», etc. Y se añade: «Debe entenderse que los campos y demás bienes son lícitos solo para toda la comunidad, pues en el Pāḷi no está permitido tomarlos como propiedad personal». No es lícito que un individuo o varios individuos acepten campos, terrenos y demás, ni siquiera mediante expresiones permitidas. Por esta razón, la Vimativinodanī declara: «No es lícito para los individuos tomar campos, terrenos y demás, ni siquiera con expresiones permitidas, pues no hay tal autorización. Se entiende que uno “se abstiene de aceptar campos y terrenos”, etc. Al no estar permitido que un solo individuo los tome como propiedad personal, queda establecido que tampoco deben ser tomados así por otros individuos». Por lo tanto, debe considerarse establecido que un monasterio que incluya tanques, campos, terrenos y demás, solo puede ser aceptado como propiedad de la comunidad. Esta es la respuesta a la primera pregunta.

තළාකඛෙත්තවත්ථාදිවිරහිතං පන විහාරං පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතුං වට්ටති. සො ච විහාරො තස්මිං පුග්ගලෙ ජීවන්තෙ පුග්ගලිකො හොති. අඤ්ඤෙසං දම්මීති අදත්වා මතෙ අවිස්සජ්ජනීයො අවෙභඞ්ගියො, සඞ්ඝිකොයෙව හොතීති දට්ඨබ්බො. යථාහ, භික්ඛුස්ස භික්ඛවෙ කාලඞ්කතෙ සඞ්ඝො සාමි පත්තචීවරෙ. අපි ච ගිලානුපට්ඨාකා බහූපකාරා, අනුජානාමි භික්ඛවෙ සඞ්ඝෙන තිචීවරඤ්ච ගිලානුපට්ඨාකානං දාතුං. යං තත්ථ ලහුභණ්ඩං ලහුපරික්ඛාරං, තං සම්මුඛීභූතෙන සඞ්ඝෙන භාජෙතබ්බං. යං තත්ථ ගරුභණ්ඩංගරුපරික්ඛාරං තං ආගතානාගතස්ස චාතුද්දිසස්ස සඞ්ඝස්ස අවිස්සජ්ජියං අවෙභඞ්ගියන්ති. විනයට්ඨකථායඤ්ච ‘‘තස්මිං [Pg.42] ජීවන්තෙ පුග්ගලිකො, මතෙ සඞ්ඝිකොයෙවාති අඤ්ඤෙසං අදත්වා ඨපිතපරික්ඛාරාපි තත්ථ සඞ්ඝස්සෙව හොන්ති. ද්වින්නං සන්තකං හොති අවිභත්තං, එකස්මිං කාලඞ්කතෙ ඉතරො සාමි. බහූනං සන්තකෙපි එසෙව නයො, සබ්බෙසු මතෙසු සඞ්ඝිකං හොතී’’ති වුත්තං.

Sin embargo, un monasterio que carece de tanques, campos, terrenos y demás, puede ser aceptado incluso como propiedad personal. Dicho monasterio es propiedad personal mientras ese individuo esté vivo. Si fallece sin haberlo dado a otros, debe considerarse que se convierte en propiedad de la comunidad, siendo inalienable e indivisible. Como dijo el Bendito: «Monjes, cuando un monje fallece, la comunidad es la dueña de su cuenco y sus túnicas. Sin embargo, los cuidadores de enfermos son de gran ayuda; autorizo, monjes, que la comunidad entregue las tres túnicas y el cuenco a los cuidadores de enfermos. Los objetos ligeros (lahubhaṇḍa) y requisitos menores que haya allí deben ser distribuidos por la comunidad presente. Los objetos pesados (garubhaṇḍa) y requisitos mayores que haya allí son inalienables e indivisibles, pertenecientes a la comunidad de las cuatro direcciones, tanto presente como futura». Y en el Comentario al Vinaya se dice: «Es propiedad personal mientras él vive; al morir, es de la comunidad. Los requisitos que dejó sin haber entregado a otros pertenecen allí mismo a la comunidad. Si algo pertenece a dos y no ha sido dividido, al morir uno, el otro es el dueño. Lo mismo ocurre cuando pertenece a muchos: cuando todos han muerto, se convierte en propiedad de la comunidad».

එත්ථ ච යං තත්ථ ගරුභණ්ඩ’න්ති ආදීසු ගරුභණ්ඩං නාම රාසිවසෙන පඤ්චවිධං, සරූපවසෙන පන පඤ්චවීසතිවිධං හොති, තස්මා මතකසන්තකභූතස්සාපි විහාරස්ස ගරුභණ්ඩභාවො වෙදිතබ්බො, තෙනාහ අට්ඨකථායං ‘‘යං තත්ථ ලහුභණ්ඩං යං තත්ථ ගරුභණ්ඩ’’න්ති.

En este pasaje, respecto a «los objetos pesados (garubhaṇḍa) que haya allí», la propiedad pesada se divide en cinco categorías por grupos, pero consta de veinticinco tipos según su naturaleza específica. Por lo tanto, debe reconocerse que incluso un monasterio que ha pasado a ser propiedad de un difunto tiene la naturaleza de propiedad pesada. Por ello dice el Comentario: «los objetos ligeros que haya allí, los objetos pesados que haya allí».

ඉති පඤ්චහි රාසීහි, පඤ්චනිම්මලලොචනො;

පඤ්චවීසවිධං නාථො, ගරුභණ්ඩං පකාසයීති.

«Así, mediante cinco grupos, el Señor de visión pura reveló los veinticinco tipos de propiedad pesada».

එත්ථ විහාරස්ස ගරුභණ්ඩභාවො වෙදිතබ්බො. අයං දුතියපඤ්හෙ විස්සජ්ජනා.

Aquí debe entenderse la naturaleza del monasterio como propiedad pesada. Esta es la respuesta a la segunda pregunta.

අයං හංසාවතියා පාමොක්ඛමහාථෙරානං විස්සජ්ජනා. රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො පන මහාථෙරා පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතබ්බමෙවාති වදන්ති, තථා ජංමායරට්ඨවාසිනොපි මහාථෙරා, තථා සූනාපරන්තරට්ඨවාසිනොපි මහාථෙරා තථා ඉසිනගරවාසිනොපි මහාථෙරා පුග්ගලිකභාවෙන පටිග්ගහණෙ දොසො නත්ථී’ති වදන්ති තෙසං මහාථෙරානං අයමධිප්පායො ලාභසීමානාමෙසා නෙව සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුඤ්ඤාතා. න ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහිපි ඨපිතා. අපි ච ඛො පුඤ්ඤත්ථිකෙහි ලාභදායකෙහි ඨපිතා තස්මා පුඤ්ඤත්ථිකා රාජරාජමහාමත්තාදයො විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස විහාරස්ස ලාභත්ථාය පදෙසං පරිච්ඡින්දිත්වා ඨපෙන්ති ‘‘යං එත්ථන්තරෙ උප්පජ්ජති, තං සබ්බං අම්හාකං විහාරස්ස දෙමා’’ති. තං පන විහාරං අත්තනො රුචිතස්ස යස්සකස්සචි පුග්ගලස්ස ‘‘ඉමං විහාරං තුය්හං දම්මි, තව විහාරො හොතූ’’තිවා අත්තනො රුචියා දෙති සොපි පුග්ගලො ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ පඤ්චලෙණානි විහාර’’න්ති ආදිනා අනුඤ්ඤාතවිහාරමෙව පටිග්ගණ්හාති, භගවතො අනුඤ්ඤාතවිහාරමත්තස්සෙව පටිග්ගහිතත්තාති. තස්මිං විහාරෙ ඛෙත්තවත්ථාදීනි අත්ථීති චෙ. ‘‘ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොතී’’ති ආදිනා යං ඛෙත්තාදිවත්ථුපටිග්ගහණං පටික්ඛිත්තං, තස්ස ඛෙත්තාදිවත්ථුස්ස අප්පටිග්ගහිතත්තා විහාරමත්තමෙව හි පටිග්ගහිතෙ තප්පටිබද්ධා ඛෙත්තාදිවත්ථුස්මිං උප්පන්නචීවර පිණ්ඩපාතගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාපි [Pg.43] තස්සෙව පුග්ගලස්ස කප්පියභාවෙනෙව පවත්තන්ති, පුග්ගලස්ස පටිග්ගහණෙ වා පරිභුත්තෙ වා දොසො නත්ථි, භගවතා එව අනුඤ්ඤාතස්ස කප්පියපච්චයස්ස පරිභුඤ්ජිතත්තා. සුත්තං ආහරාති චෙ, ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති. නනු ච විසාඛා මිගාරමාතා සඞ්ඝස්සෙව අත්ථාය සාළින්දං පාසාදං හත්ථිනඛකන්ති. සච්චං, තථාපි පුග්ගලො සඞ්ඝපරියාපන්නො සඞ්ඝස්ස පාසාදපරිභොගෙ අනුඤ්ඤාතෙ තදන්තොගධස්සපි පුග්ගලස්ස අනුඤ්ඤාතමෙව හොති. අඤ්ඤථා පුග්ගලෙ අන්තොවිහාරෙ නිසින්නොයෙව සඞ්ඝො තස්මිං යෙව විහාරසීමෙ කම්මං කරොන්තොපි කම්මකොපො න භවෙය්‍ය, අවග්ගාරහත්තාති වක්ඛති ච සාරත්ථදීපනියං ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති වචනතො පුග්ගලිකෙපි සෙනාසනෙ සෙ නාසනපරිභොගවසෙන නියමිතං සුවණ්ණඝටාදිකං පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටමානම්පි කෙවලං අත්තනො සන්තකං කත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටතී’’ති, ඉමිනාපි වචනෙන පුග්ගලිකවිහාරස්සපි සබ්බකප්පියභාවො විඤ්ඤායති ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති ඤාපකස්ස දස්සනතො. සුවණ්ණඝටාදිකන්ති එත්ථ ආදිසද්දො මරියාදත්ථො, පකාරත්ථො වා, තෙන රජතහාරකූට-ජාතිඵලිකාදීනි අකප්පියඝටානි සුවණ්ණරජතහාරකූට ජාතිඵලිකාදිභාජනසරවාදීනි ච සෙනාසනපරික්ඛාරානි සඞ්ගණ්හාති, තානි භික්ඛුස්ස පරික්ඛාරභාවෙන න වට්ටන්ති තථා දාසිදාසගොමහිංසාපි, තථා ඛෙත්තාදිවත්ථුම්පි භික්ඛුස්ස අත්තනො සන්තකභාවෙන පටිග්ගහෙතුං න වට්ටන්ති, විහාරස්ස පන පටිසෙධෙතබ්බං නත්ථි, සබ්බසද්දස්ස දස්සනතො තෙනෙවාහ සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය ‘‘සෙනාසනෙ පන ද්වාරකවාට වාතපානකවාටාදීසු සබ්බං රතනමයම්පි වණ්ණමට්ඨකම්මං වට්ටති. සෙනාසනෙ කිඤ්චි පටිසෙධෙතබ්බං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර විරුද්ධසෙනාසනා’’ති, ඉමිනා ඨපෙත්වා’ගාමඤ්ච ගාමූපචාරඤ්චා’ති එත්ථ විරුද්ධසෙනාසනං ඨපෙත්වා සබ්බකප්පියාකප්පියං විහාරස්ස කප්පති, කිඤ්චිඅප්පමත්තකම්පි පටිසෙධෙතබ්බං නාම නත්ථීති විඤ්ඤායති, තෙනෙවාහ විනයවිනිච්ඡයෙ.

Esta es la respuesta de los principales grandes ancianos de Haṃsāvatī. Sin embargo, los grandes ancianos que residen en el reino de Rāmañña dicen que debe aceptarse incluso como propiedad personal (puggalika); asimismo lo dicen los grandes ancianos que residen en el reino de Jaṃmāya, los grandes ancianos que residen en el reino de Sūnāparanta y los grandes ancianos que residen en la ciudad de Isinagara, afirmando que no hay falta en la aceptación como propiedad personal. Esta es la opinión de esos grandes ancianos: estos llamados 'límites de ganancias' (lābhasīmā) no fueron autorizados por el Buda Completamente Iluminado, ni establecidos por los ancianos que compilaron el Dhamma. No obstante, fueron establecidos por donantes que buscaban méritos. Por lo tanto, reyes, grandes ministros y otros buscadores de méritos, tras hacer construir un monasterio, delimitan una zona para el beneficio de dicho monasterio y establecen: 'Cualquier cosa que se produzca en este espacio, todo eso lo damos a nuestro monasterio'. Si el donante da ese monasterio a cualquier individuo de su agrado por su propia voluntad, diciendo: 'Te doy este monasterio, que sea tu monasterio', ese individuo acepta solo un monasterio autorizado, de acuerdo con la autorización: 'Monjes, autorizo cinco tipos de moradas: el monasterio (vihāra)', etc., ya que solo se acepta el monasterio autorizado por el Bendito. Si se objeta: 'En ese monasterio hay campos, tierras, etc.', [se responde:] aunque la aceptación de campos y tierras está prohibida por pasajes como 'se abstiene de aceptar campos y tierras', dado que no se han aceptado los campos y tierras en sí, sino que se ha aceptado solo el monasterio, los requisitos de túnicas, comida de limosna, medicina para enfermos y utensilios que surgen en esos campos y tierras vinculados a él proceden como permitidos para ese individuo. No hay falta en la aceptación o el uso por parte del individuo, pues se están utilizando requisitos permitidos autorizados por el propio Bendito. Si se solicita una escritura (Sutta), se cita: 'Monjes, autorizo todo uso de la edificación (pāsāda)'. ¿Acaso no es cierto que Visākhā, la madre de Migāra, donó el palacio con terraza apoyado en pies de elefante solo para la Sangha? Es verdad; no obstante, el individuo está incluido en la Sangha, y cuando se autoriza el uso de la edificación para la Sangha, también queda autorizado para el individuo comprendido en ella. De lo contrario, si la Sangha estuviera sentada dentro del monasterio de un individuo y realizara un acto formal en ese mismo límite del monasterio, el acto no sería inválido por falta de quórum (avaggārahatta). Y se dirá en el Sāratthadīpanī: 'A partir de la declaración: «Monjes, autorizo todo uso de la edificación», aunque sea apropiado usar vasijas de oro y demás destinadas al uso de la morada incluso en una morada personal, no es apropiado usarlas tratándolas únicamente como propiedad personal'. Por estas palabras también se entiende que todo es permitido incluso para un monasterio personal, dada la instrucción: 'Monjes, autorizo todo uso de la edificación'. En la expresión 'vasijas de oro, etc.', el término 'etcétera' indica un límite o un tipo; por lo tanto, incluye vasijas no permitidas de plata, cobre o cristal, y cuencos, platos, etc., de oro, plata, cobre o cristal que son requisitos de la morada. Estos no son apropiados para un monje como posesiones personales; del mismo modo, no es apropiado que un monje acepte como propiedad personal sirvientes, esclavos, bueyes, búfalos, ni campos y tierras. Sin embargo, para el monasterio no hay prohibición, debido al uso de la palabra 'todo'. Por eso se dice en el Samantapāsādikā, el comentario del Vinaya: 'En la morada, en las puertas, contraventanas, ventanas, etc., todo trabajo de pulido y color, incluso si está hecho de gemas, es apropiado. No hay nada que deba prohibirse en una morada, a excepción de una morada inadecuada'. Con esto se entiende que, exceptuando lo que se define como morada inadecuada en 'la aldea y sus alrededores', todo lo permitido y no permitido es apto para el monasterio; no hay absolutamente nada, por pequeño que sea, que deba prohibirse. Por eso se dice en el Vinayavinicchaye:

‘‘ඛෙත්තවත්ථු තළාකංවා, දෙම ගොඅජිකාදිකං;

විහාරස්සාති වුත්තෙපි, නිසෙධෙතුං න වට්ටතී’’ති.

«Incluso si se dice: “Damos campos, tierras, un estanque, bueyes, cabras, etc., al monasterio”, no es apropiado rechazarlo».

නනුච [Pg.44] විහාරස්ස දෙමාති සඞ්ඝිකවිහාරං සන්ධාය වුත්තන්ති විමතිවිනොදනියං වුත්තන්ති. වුත්තං එත්ථ හි ආචරියස්සඅධිප්පායෙන භවිතබ්බං ‘‘ඛෙත්තවත්තාදීනිපුග්ගලිකවිහාරස්ස දෙමා’’ති වුත්තෙ ‘‘න කප්පති උපාසකා’’ති පටික්ඛිපිතබ්බං. කස්මා පුග්ගලො තස්ස විහාරස්ස සාමි, විහාරස්ස දින්නෙ පුග්ගලස්ස දින්නමෙව හොති, එවං සති ච ‘‘ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොතී’’ති ආදිනා වුත්තසික්ඛාපදෙන කාරෙතබ්බතං ආපජ්ජති. සඞ්ඝිකවිහාරස්ස පන න පටික්ඛිපිතබ්බං. කස්මා සො පුග්ගලො තස්ස සඞ්ඝිකවිහාරස්ස අනිස්සරො. චාතුද්දිසං සඞ්ඝං උද්දිස්ස දින්නං යංකිඤ්චි ඛුද්දකං වා මහන්තං වා පදෙසං අච්ඡින්දිත්වා ගණ්හන්තස්සපි පාරාජිකො න හොති, සබ්බස්සෙව චාතුද්දිසිකස්ස සඞ්ඝස්ස ධුරනික්ඛෙපස්ස අසම්භවතො තස්මා සඞ්ඝිකවිහාරස්ස දින්නෙ පටික්ඛිත්තෙ සඞ්ඝස්ස ලාභන්තරායකරො හොතීති. ඉමමෙවත්ථං සන්ධාය විහාරස්ස දෙමාති සඞ්ඝිකවිහාරං සන්ධාය වුත්ත’න්ති වුත්තං භවෙය්‍ය, න පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතබ්බන්ති. එවඤ්ච සති සාමිකානං ධුරනික්ඛෙපෙනා’ති එත්ථ එකස්ස සන්තකෙ තළාකෙ ඛෙත්තෙ ච ජාතෙ තස්සෙව ධුරනික්ඛෙපෙන පාරාජිකං. යදි පන තං තළාකං සබ්බසාධාරණං, ඛෙත්තානි පාටිපුග්ගලිකානි, තස්ස ච ධුරනික්ඛෙපෙ අවහාරො. අථ ඛෙත්තානිපි සබ්බසාධාරණානි, සබ්බෙසං ධුරනික්ඛෙපෙයෙව පාරාජිකං, නාසතීති දට්ඨබ්බන්ති විමතිවිනොදනියං වුත්තවචනෙන අවිරොධො සියා, තථා හි ඛෙත්තවත්ථාදිසහිතස්ස විහාරස්ස පුග්ගලිකභාවෙන අකප්පියෙ සති. කථං පුග්ගලස්ස ඛෙත්තවත්ථාදිකමාරබ්භ අභියුඤ්ජභාවො භවෙය්‍ය, එවඤ්ච පන වදෙය්‍ය ‘‘ධුරං නික්ඛිපතීති එත්ථ එකස්ස සන්තකෙ තළාකෙ ඛෙත්තෙ චාතිඑත්ථ ගිහිසන්තකමෙව සන්ධාය වුත්ත’’න්ති. තථාපි න වත්තබ්බං. කස්මා ‘‘ධුරං නික්ඛිපතීති යදා පන සාමිකො අයං ථද්ධො කක්ඛළො, ජීවිතබ්‍රහ්මචරියන්තරායම්පි මෙ කරෙය්‍ය, අලං දානි මය්හං ඉමිනා’’ති පදස්ස දිස්සනතො තෙනෙව ‘‘ඛෙත්තානි පාටිපුග්ගලිකානි, තස්ස ච ධුරනික්ඛෙපෙ’’ති විමතිවිනොදනියං වුත්තං. තථා ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති වචනතො පුග්ගලිකෙපි සෙනාසනෙ සෙනාසනපරිභොගවසෙන නියමිතං සුවණ්ණඝටාදිකං පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටමානම්පි කෙවලං අත්තනො සන්තකං කත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටතී’’ති සාරත්ථදීපනියං වුත්ත වචනෙනාපි අවිරොධො සියා, තථා ‘‘සෙනාසනෙ කිඤ්චි පටිසෙධෙතබ්බං [Pg.45] නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර විරුද්ධසෙනාසනනා’’ති අට්ඨකථාවචනෙනාපි සංසන්දමෙව. තථා ‘‘යං භික්ඛවෙ මයා ඉදං න කප්පතීති අප්පටික්ඛිත්තං, තං චෙ කප්පියං අනුලොමෙති, අකප්පියං පටිබාහති, තං වො කප්පතී’’ති ඉමිනා සුත්තානුලොමෙනපිසංන්දමෙව. කථං ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ පඤ්චලෙණානි විහාරන්ත්‍යා’’දිනා අනුඤ්ඤාතවිහාරස්ස පටිග්ගහිතත්ථා. තප්පටිබද්ධචීවරාදිකප්පියපච්චයස්සෙව පරිභුඤ්ජිතත්තා ච විහාරපිණ්ඩපාතගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාපි භික්ඛුස්ස සබ්බකප්පියා කප්පියානුලොමා ච හොන්ති. එවං සුත්තසුත්තානුලොමආචරියවාදඅත්තනොමතීහි සංසන්දනතො අඤ්ඤදත්ථු ගඞ්ගොදකෙන යමුනොදකං විය ඛෙත්තවත්ථාදිසහිතවිහාරො පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතබ්බොති කප්පියා කප්පියානි විනයකොවිදෙහි දට්ඨබ්බො. අයං ඉසිනගරවාසීනං මහාථෙරානං සමානවිස්සජ්ජනා.

¿No se ha dicho en la Vimativinodanī que cuando se dice 'lo damos al vihāra' se refiere a un vihāra de la Sangha? Aquí se explica que debe entenderse según la intención del maestro: cuando se dice 'damos campos, sitios y otros al vihāra personal', debe ser rechazado diciendo 'no es lícito, upasakas'. ¿Por qué? Porque el individuo es el dueño de ese vihāra; al darse al vihāra, se le da al individuo mismo, y al ser así, se incurre en la transgresión del precepto que dice 'se abstiene de recibir campos y sitios'. Pero tratándose de un vihāra de la Sangha, no debe rechazarse. ¿Por qué? Porque ese individuo no es el dueño de ese vihāra de la Sangha. Cuando se entrega algo, ya sea pequeño o grande, dedicado a la Sangha de las cuatro direcciones, no hay parajika para quien lo toma incluso si lo hace tras despojarlo de una parte, pues es imposible que toda la Sangha de las cuatro direcciones abandone su responsabilidad (dhuranikkhepa); por lo tanto, si se rechaza lo dado a un vihāra de la Sangha, se causa un obstáculo a los beneficios de la Sangha. Refiriéndose a este mismo asunto, se habría dicho: 'lo damos al vihāra' en referencia a un vihāra de la Sangha, y no que deba aceptarse como propiedad personal. Siendo así, en el pasaje 'por el abandono de la responsabilidad del dueño', en el caso de un estanque o un campo perteneciente a una sola persona, hay parajika por el abandono de su responsabilidad. Si ese estanque es común a todos pero los campos son individuales, hay hurto al abandonar su responsabilidad individual. Si los campos también son comunes a todos, solo hay parajika con el abandono de la responsabilidad de todos, y no de lo contrario; así debe verse para que no haya contradicción con lo dicho en la Vimativinodanī, pues cuando un vihāra posee campos, sitios, etc., no es lícito como propiedad personal. ¿Cómo podría un individuo ser el demandante con respecto a campos, sitios y demás? Y podría decirse: 'aquí, en el abandono de la responsabilidad sobre un estanque o campo de uno solo, se refiere únicamente a lo que pertenece a los laicos'. Sin embargo, no debe decirse así. ¿Por qué? Porque en el pasaje 'cuando el dueño abandona la responsabilidad pensando: este hombre es obstinado y rudo, podría incluso poner en peligro mi vida o mi vida espiritual, ya basta para mí con esto', se ve que por eso mismo la Vimativinodanī dice: 'los campos son individuales, y ante el abandono de su responsabilidad'. Asimismo, no habría contradicción con lo dicho en la Sāratthadīpanī: 'Por las palabras del Buda: "Permito, monjes, el uso de todo palacio", no es lícito usar vasijas de oro y otros objetos destinados al uso de un alojamiento, incluso si es un alojamiento personal, simplemente haciéndolos propiedad propia'. También concuerda con las palabras del Comentario: 'Nada debe prohibirse en un alojamiento, excepto en un alojamiento en disputa'. Del mismo modo, concuerda con este principio derivado de los Suttas: 'Monjes, aquello que no he prohibido diciendo "esto no es lícito", si concuerda con lo que es lícito y se opone a lo ilícito, eso es lícito para vosotros'. ¿Cómo? El propósito de aceptar un vihāra está permitido por el pasaje 'Permito, monjes, cinco tipos de moradas (pañcaleṇāni)', etc. Puesto que se usan requisitos permitidos como mantos y otros vinculados a ello, tanto el vihāra como el alimento de limosna, el alojamiento y las medicinas para los enfermos son para el monje todos lícitos o conformes a lo lícito. Así, por la concordancia con los Suttas, los principios derivados de los Suttas, las enseñanzas de los maestros y el propio juicio, tal como el agua del Yamuna se mezcla con el agua del Ganges, el vihāra junto con campos y sitios debe ser aceptado incluso como propiedad personal; esto debe ser visto por los expertos en el Vinaya como lícito o conforme a lo lícito. Esta es la resolución unánime de los Grandes Élderes que residen en Isinagara.

‘‘යෙ ච ජනා ගරුභණ්ඩං සංවිධාය අවහරුං. ධුරනික්ඛෙපො ච හොති, පාරාජිකමනාපන්නා, පඤ්හාමෙසා කුසලෙහි චින්තිතා’’ති.

'Aquellas personas que, habiendo dispuesto de los bienes comunales (garubhaṇḍa), los sustraen. Si hay abandono de la responsabilidad (dhuranikkhepa), no incurren en parajika; esta es una cuestión que debe ser reflexionada por los sabios'.

අයං පඤ්හා සඞ්ඝිකභූමිථෙනකෙ භික්ඛු සන්ධාය වුත්තා, තත්ථ හි පච්චුප්පන්නසඞ්ඝස්ස ධුරනික්ඛෙපෙන චාතුද්දිසිකසඞ්ඝස්ස ධුරනික්ඛෙපාභාවතො අවහාරො නත්ථීති. අයං ලාභසිමාය විචාරණා.

Esta cuestión se refiere a un monje que roba un terreno perteneciente a la Sangha; pues allí, debido al abandono de la responsabilidad de la Sangha presente pero a la ausencia del abandono de la responsabilidad de la Sangha de las cuatro direcciones, no hay hurto (parajika). Esta es la investigación sobre el límite de los beneficios (lābhasīmā).

ගාමසීමානිගමසීමානගරසීමා පන පාකටායෙව. තාසං පන විසෙසො එවං වෙදිතබ්බො යස්මිං පන පදෙසෙ ආපණමෙව අත්ථි, න පාකාරපරික්ඛිත්තං පාකාරපරික්ඛිත්තමෙව වා අත්ථි න ආපණං අයං පදෙසො ගාමො නාම. යස්මිං පන ට්ඨානෙ ගාමොයෙව අත්ථි, න පන ආපණපාකාරා සන්ති, අයං පදෙසො නිගමො නාම. යත්ථ පන ආපණම්පි අත්ථි පාකාරපරික්ඛිත්තම්පි, අයං පදෙසො නගරං නාම. අයං පදෙසො නාගාරවන්ති එත්ථාති වචනත්ථෙන රාජූනං වා මහාමත්තානං වා නිවාසනයොග්‍යට්ඨානත්තා නගරන්ති වුච්චති. ලොකියසත්ථෙ පන.

Los límites de la aldea (gāmasīmā), del pueblo comercial (nigamasīmā) y de la ciudad (nagarasīmā) son bien conocidos. Pero su distinción debe entenderse así: en aquel lugar donde solo hay un mercado (āpaṇa) pero no está rodeado por un muro, o está rodeado por un muro pero no hay mercado, ese lugar se llama aldea (gāma). En aquel lugar donde solo hay una aldea, pero no hay ni mercado ni muros, ese lugar se llama pueblo comercial (nigama). Donde hay tanto mercado como muros, ese lugar se llama ciudad (nagara). Se llama ciudad (nagara) por el significado de la palabra 'aquí existen ciudadanos' (nāgāravanti etthāti), o por ser un lugar apto para la residencia de reyes o ministros. En los tratados seculares se dice:

‘‘විචිත්තදෙවායතනං, පාසාදාපණමන්දිරං;

නගරං දස්සයෙ විද්වා, රාජමග්ගො පසොභිත’’න්ති.

'Con variados templos, palacios, mercados y mansiones; el sabio mostraría una ciudad, embellecida por el camino real'.

වුත්තං. එවං ගාමනිගමනගරානං විසෙසං ඤත්වා ගාමොයෙව ගාමසීමා, නිගමොයෙව නිගමසීමා, නගරමෙව නගරසීමාති තාසං වචනත්ථො වෙදිතබ්බො. තත්ථ යං පදෙසං අසම්මතාය භික්ඛවෙ සීමාය අඨපිතාය යං [Pg.46] ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති, යා තස්ස ගාමස්ස වා ගාමසීමා නිගමස්ස වා නිගමසීමා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’ති අනුඤ්ඤාතං, තස්මිං පදෙසෙ සබ්බොපි වා ගාමපදෙසො. යම්පි එකස්මිංයෙව ගාමඛෙත්තෙ එකං පදෙසං ‘‘අයං විසුං ගාමො හොතූ’’ති පරිච්ඡින්දිත්වා රාජා කස්සචි දෙති සොපි විසුංගාමසීමා හොතියෙව තස්මා සා ච ඉතරා ච පකතිගාමනගරනිගමසීමා බද්ධසීමාසදිසායෙව හොන්ති. කෙවලං පන තිචීවරවිප්පවාසපරිහාරං න ලභන්ති. එත්ථ ච අපරෙ එවං වදන්ති, ‘‘රාජා පසෙනදීකොසලාදයො පොක්ඛරසාතිපභුතීනං දක්ඛිණොදකපාතනවසෙන දෙන්ති විය බ්‍රහ්මදෙය්‍යවසෙන දින්නමෙව විසුං ගාමසීමා හොති, න ආයමත්තස්ස, ඡෙජ්ජභෙජ්ජස්ස අනිස්සරත්තා’’ති තං න පනෙවං දට්ඨබ්බං, ඡෙජ්ජභෙජ්ජස්ස රාජාරහත්තා තථා හි ලොකවොහාරසඞ්කෙතවසෙන අයං පදෙසො ඉමස්ස ගාමස්ස පරිච්ඡෙදො’’ති ඉස්සරෙහි කතපරිච්ඡින්නමෙව පමාණං හොති. යදි ඡෙජ්ජභෙජ්ජකරො භවෙය්‍ය, රාජාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. සොපි ගාමදෙසො නගරරජ්ජසීමා භවෙය්‍ය, න පන ගාමසීමාමත්තමෙව, තෙනෙවාහ සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය ‘‘යත්තකෙ පදෙසෙ තස්ස ගාමස්ස ගාමභොජකා බලිං ලභන්ති, සො පදෙසො අප්පො වා හොතු මහන්තො වා, ගාමසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. නගරනිගමසීමාසුපි එසෙව නයො’’ති. අයං ගාම නිගමනගරසීමානං විචාරණා.

Se ha dicho: habiendo conocido la distinción entre aldeas, poblados y ciudades, debe entenderse el significado de los términos de este modo: la aldea misma es el límite de la aldea (gāmasīmā), el poblado mismo es el límite del poblado (nigamasīmā) y la ciudad misma es el límite de la ciudad (nagarasīmā). Al respecto, en aquel lugar donde no se ha establecido una frontera formal (asammatāya sīmāya), el área que el monje habita dependiendo de una aldea o poblado, ya sea el límite de esa aldea o el límite de ese poblado, se ha permitido que sea allí de 'comunión común y un solo Uposatha'; en ese lugar se incluye todo el terreno de la aldea. Incluso si en el terreno de una sola aldea el rey delimita una zona diciendo: 'que esta sea una aldea aparte' y la entrega a alguien, esa área se convierte ciertamente en un límite de aldea independiente; por lo tanto, tanto esa como las otras fronteras naturales de aldeas, ciudades y poblados son similares a las fronteras formalmente vinculadas (baddhasīmā). Sin embargo, no gozan de la exención de la separación de los tres mantos (ticīvaravippavāsa). Al respecto, otros dicen lo siguiente: 'así como el rey Pasenadi de Kosala y otros entregan tierras a Pokkharasāti y otros mediante el rito de verter agua de donación, solo la que se entrega como una donación brahmánica (brahmadeyya) es una frontera de aldea independiente, no cualquier extensión de tierra, debido a la falta de autoridad para castigar o ejecutar (chejjabhejja)'; pero esto no debe verse así, pues la autoridad para castigar corresponde al rey. Por lo tanto, según la convención del uso mundano, el límite fijado por los gobernantes al decir 'este terreno es la delimitación de esta aldea' es la medida estándar. Si alguien tuviera el poder de castigar, se consideraría como un rey. Ese territorio de la aldea sería entonces el límite del reino de la ciudad, no simplemente el límite de la aldea; por ello se dice en el Samantapāsādikā, el Comentario del Vinaya: 'en cualquier extensión de terreno donde los recaudadores de esa aldea reciben el tributo (bali), ya sea ese terreno pequeño o grande, se clasifica simplemente como límite de la aldea. Este mismo principio se aplica a los límites de ciudades y poblados'. Este es el análisis de los límites de aldeas, poblados y ciudades.

අබ්භන්තරසීමා නාම යං පටපදෙසං අගාමකෙ භික්ඛවෙ අරඤ්ඤෙ සමන්තා සත්තබ්භන්තරා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’ති අනුඤ්ඤාතා අබ්භන්තරසීමා නාම. තත්ථ සමන්තා සත්තබ්භන්තරාති යස්මිං විඤ්ඣාටවිසදිසෙ අරඤ්ඤෙ භික්ඛු වසති, අථස්ස ඨිතොකාසතො සමන්තා පුරත්ථිමාය සත්තබ්භන්තරා පච්ඡිමාය සත්තබ්භන්තරා දක්ඛිණාය සත්තබ්භන්තරා උත්තරාය සත්තබ්භන්තරාති සමන්තා සත්තබ්භන්තරා. විනිබ්බෙධෙන චුද්දසා ති පුරත්ථිමපච්ඡිමවසෙන චුද්දසබ්භන්තරා, දක්ඛිණුත්තරවසෙනපි චුද්දසබ්භන්තරාති එවං නිබ්බෙධෙන චුද්දස චුද්දස කත්වා සමන්තා අට්ඨවීසති අබ්භන්තරා හොන්ති. එත්ථ ච එකං අබ්භන්තරං අට්ඨවීසති හත්ථප්පමාණං හොති, තස්මා පුරත්ථිමාය සත්තබ්භන්තරෙ ඡන්නවුතිසතහත්ථප්පමාණං හොති, එවං දක්ඛිණුත්තරපච්ඡිමෙසුපීති සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා චතුරාසීතිසත්තසතහත්ථප්පමාණං [Pg.47] හොති. පරිමණ්ඩලවසෙන පන සබ්බං ඡසත්තතිඑකසතුත්තරානි ච එකං සහස්සඤ්ච හොති. පකතිඅයනවසෙන මිනිතෙ පන –

Se denomina frontera interior (abbhantarasīmā) a aquella de la que se ha dicho: 'monjes, en un bosque sin aldeas, siete abbhantaras a la redonda'; esta es la frontera interior permitida allí para la 'comunión común y el Uposatha único'. Respecto a 'siete abbhantaras a la redonda', significa que en un bosque similar a la selva Viñjha donde reside un monje, desde el lugar donde está situado, hay siete abbhantaras hacia el este, siete abbhantaras hacia el oeste, siete abbhantaras hacia el sur y siete abbhantaras hacia el norte; esto constituye 'siete abbhantaras a la redonda'. 'Catorce en extensión transversal' significa que, considerando el eje este-oeste, hay catorce abbhantaras, y considerando el eje sur-norte, también hay catorce abbhantaras; así, haciendo catorce y catorce en extensión, resultan veintiocho abbhantaras en total a la redonda. En este contexto, un abbhantara tiene una medida de veintiocho codos (hattha); por lo tanto, en los siete abbhantaras hacia el este hay una medida de ciento noventa y seis codos, e igualmente hacia el sur, el norte y el oeste; sumándolo todo, resulta una medida de setecientos ochenta y cuatro codos. En cuanto a la circunferencia, el total es de mil ciento setenta y seis. Medido según el sistema de trayecto natural:

‘‘පඤ්චහත්ථො මතො දණ්ඩො, වීසදණ්ඩො උසභො;

අථීතිඋසභා ගාවී, චතුගාවී යොජන’’න්ති.

Se considera que cinco codos (hattha) son un bastón (daṇḍa), veinte bastones son un usabha; ochenta usabhas son un gāvuta, y cuatro gāvutas son un yojana.

වුත්තත්තා අයනවසෙන විනිබ්බෙධෙ චුද්දසබ්භන්තරෙ ද්වෙහත්ථාධිකඅට්ඨසත්තති හොති. සබ්බං අට්ඨවීසති අබ්භන්තරං සම්පිණ්ඩෙත්වා චතුහත්ථාධිකඡප්පඤ්ඤාසුත්තර එකසතං හොති. පරිමණ්ඩලවසෙන පන ඡහත්ථාධිකචතුතිංසුත්තරද්වෙසතානි හොන්ති, උසභවසෙන පන විනිබ්බෙධෙන චුද්දස අබ්භන්තරෙ ද්වෙහි ඌනානි චත්තාරි උසභානි ච ද්වෙරතනඤ්ච හොන්ති. සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසතියා අබ්භන්තරෙ චතුරතනඤ්ච සොළස අයනානි අධිකානි සත්ත උසභානි හොන්ති. පරිමණ්ඩලවසෙන පන ඡරතනඤ්ච චුද්දසඅයනානි ච අධිකානි එකාදස උසභානි හොන්ති. අයමෙත්ථ සාරතො විනිච්ඡයො. කෙචි පන අබ්භන්තරසද්දං හත්ථරතනවාචකං පරිකප්පෙත්වා එවං වදන්ති මජ්ඣෙ ඨිතස්ස සමන්තා සත්ත විනිබ්බෙධෙන චුද්දසා’ති වුත්තත්තා පුරත්ථිමාය සත්ත හත්ථා දක්ඛිණුත්තරපච්ඡිමෙසුපි සත්ත සත්ත හත්ථාති කත්වා එවං නිබ්බෙධෙන චුද්දස හත්ථා හොන්ති. සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසතිහත්ථං අබ්භන්තරන්ති තං තෙසං මතිමත්තමෙව, න සාරතො පච්චෙතබ්බං. කස්මා අට්ඨකථායං තත්ථ එකං අබ්භන්තරං අට්ඨවීසතිහත්ථ’න්ති වුත්තත්තා. යදි තෙසං මතෙන සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසතිහත්ථබ්භන්තරං භවෙය්‍ය, අට්ඨකථායං තත්ථ අබ්භන්තරං නාම අට්ඨවීසතිහත්ථප්පමාණං හොති, මජ්ඣෙ ඨිතස්ස සමන්තා සත්තවිනිබ්බෙධෙන චුද්දසා හොන්තී’ති වත්තබ්බං භවෙය්‍ය, න පනෙවං වුත්තං, තස්මා තං තෙසං මතිමත්තමෙවාති දට්ඨබ්බං. තත්ථ අයඤ්හෙත්ථත්ථො තත්ථ තත්ථා’ති නිද්ධාරණෙ භුම්මං. එකන්ති ගණනපරිච්ඡෙදො. අබ්භන්තරන්ති පරිච්ඡින්නනිද්දෙසො, නියමිතපරිදීපනං වා. අට්ඨවීසතිහත්ථප්පමාණන්ති පරිච්ඡින්දිතබ්බධම්මසමුදායනිද්දෙසො තත්ථ තෙසු සමන්තා සත්තබ්භන්තරෙසු එකං අබ්භන්තරං නාම අට්ඨවීසතිහත්ථප්පමාණං හොතීති අත්ථො දට්ඨබ්බො. එත්ථ පන සඞ්ඛ්‍යා කථෙතබ්බා. සා දුවිධා පරිමාණමිනනවසෙන. තත්ථ පරිමාණ සඞ්ඛ්‍යා එවං වෙදිතබ්බා චතස්සො මුට්ඨියො එකො කුඩුවො. චත්තාරො කුඩුවා එකො පත්ථො, චත්තාරො පත්ථා එකො ආළ්හකො. චත්තාරො ආළ්හකා එකං දොණං, චත්තාරි දොණානි එකා මානිකා. චතස්සො මානිකා [Pg.48] එකා ඛාරී. වීසති ඛාරිකා එකො වාහො. තදෙව එකං සකටන්ති සුත්තනිපාතට්ඨකථාදීසු වුත්තං. සාරත්ථදීපනියං පන නව වාහසහස්සානීති එත්ථ චතස්සො මුට්ඨියො කුඩුවො, චත්තාරො කුඩුවා එකො පත්ථො, චත්තාරො පත්ථා එකො ආළ්හකො. චත්තාරො ආළ්හකා එකං දොණං, චත්තාරි දොණානි එකා මානිකා, චත්තස්සො මානිකා එකා ඛාරී. වීසතිඛාරිකා එකො වාහො. තදෙව එකං සකටන්ති සුත්තනිපාතට්ඨකථාදීසු වුත්ත’න්ති වත්වා ‘‘ඉධ පන ද්වෙ සකටානි එකො වාහොති වදන්තී’’ති ලිඛිතං පච්චන්තවොහාරෙන මිනිතෙ පන සට්ඨිසතං එකො වාහොති රඤ්ඤො ධම්මාසොකස්ස සූවකාහතසාලියා මිනිතෙ පන පච්චන්තවොහාරෙන වීසාධිකතිසතං හොති එකො වාහොති වදන්ති. මිනන සඞ්ඛ්‍යා පන එවං වෙදිතබ්බා. තථා හි –

Dado que se ha afirmado que, en términos de extensión, el diámetro a través de catorce abbhantaras es de setenta y ocho más dos codos (80 codos). Sumando el total de veintiocho abbhantaras, resulta en ciento cincuenta y seis más cuatro codos (160 codos). Sin embargo, en términos de circunferencia, son doscientos treinta y cuatro más seis codos (240 codos). En términos de usabhas, el diámetro de catorce abbhantaras es de cuatro usabhas menos dos y dos ratanas. Sumando todo el total de veintiocho abbhantaras, son siete usabhas con cuatro ratanas y dieciséis ayanas adicionales. En términos de circunferencia, son once usabhas con seis ratanas y catorce ayanas adicionales. Esta es la conclusión esencial al respecto. Sin embargo, algunos, imaginando que la palabra 'abbhantara' es sinónimo de un codo (hattharatana), dicen lo siguiente: 'Debido a que se ha dicho que para alguien situado en el centro, el diámetro es de catorce en todas las direcciones, calculando siete codos hacia el este y siete codos hacia el sur, norte y oeste, así el diámetro es de catorce codos. Sumando todo, un abbhantara es de veintiocho codos'. Pero esto es mera opinión de ellos, no debe ser aceptado como la esencia. ¿Por qué? Porque en el Comentario (Aṭṭhakathā) se dice: 'allí un abbhantara es de veintiocho codos'. Si, según la opinión de ellos, el total sumado fuera un abbhantara de veintiocho codos, en el Comentario debería haberse dicho: 'allí lo llamado abbhantara tiene una medida de veintiocho codos; para uno situado en el centro, el diámetro en todas las direcciones sería de catorce'. Pero no se ha dicho así, por lo tanto, debe considerarse que aquello es solo su opinión personal. En este contexto, este es el significado: 'allí' (tattha) es un locativo de especificación. 'Uno' (ekaṃ) es la delimitación del número. 'Abbhantara' es la designación de lo delimitado, o la explicación de lo definido. 'Con una medida de veintiocho codos' es la designación del conjunto de cosas que deben ser delimitadas; entre esos siete abbhantaras en todas las direcciones, debe entenderse que el significado es que un abbhantara tiene una medida de veintiocho codos. Aquí, además, debe explicarse la numeración. Esta es de dos tipos: según la medida y según el pesaje. En cuanto a esto, la numeración de medida debe entenderse así: cuatro puñados (muṭṭhi) son un kuḍuva. Cuatro kuḍuvas son un pattha, cuatro patthas son un āḷhaka. Cuatro āḷhakas son un doṇa, cuatro doṇas son una mānikā. Cuatro mānikās son una khārī. Veinte khārīs son un vāha. Eso mismo es un carro (sakaṭa), según se dice en los comentarios del Sutta Nipāta y otros. En la Sāratthadīpanī, respecto a los 'nueve mil vāhas', se escribe que cuatro puñados son un kuḍuva, cuatro kuḍuvas un pattha, cuatro patthas un āḷhaka, cuatro āḷhakas un doṇa, cuatro doṇas una mānikā, cuatro mānikās una khārī, y veinte khārīs un vāha. Tras citar que 'eso mismo es un carro en los comentarios del Sutta Nipāta', se escribe que 'aquí, sin embargo, dicen que dos carros son un vāha'. En cuanto a lo medido por el uso regional, ciento sesenta es un vāha, pero en cuanto al arroz descascarado traído para el rey Dhammāsoka, dicen que por el uso regional trescientos veinte es un vāha. La numeración de la medida, por su parte, debe entenderse de la siguiente manera. A saber:

‘‘ඡත්තිංස පරමාණූනං, අණුමත්තන්ති වුච්චති;

ඡත්තිං සඅණුමත්තං, තජ්ජාරීති පවුච්චති.

«De treinta y seis paramāṇus se dice que hay un aṇumatta; de treinta y seis aṇumattas se dice que hay un tajjārī.

ඡත්තිං සමත්තාතජ්ජාරී, රථරෙණුපමාණං;

ඡත්තිංස රථරෙණූ ච, එකා ලික්ඛාති වුච්චති.

Treinta y seis tajjārīs son la medida de un rathareṇu; y treinta y seis rathareṇus se llaman una likkhā.

සත්තලික්ඛා ච එකූකා, සත්තූකා ධඤ්ඤමාසකො;

සත්තධඤ්ඤඞ්ගුලි එකා, විදත්ථි ද්වාදසඞ්ගුලි.

Siete likkhās son una ūkā, siete ūkās un dhaññamāsaka; siete dhaññas son un dedo (aṅguli), y doce dedos un palmo (vidatthi).

ද්වෙ විදත්ථිතු රතනං, සත්තහත්ථං එකයට්ඨි;

වීසයට්ඨිතු උසභං, උසභාසීති ගාවුතං;

ගාවුතානි චත්තාරි, මෙරුයොජනන්ති වුච්චතී’’ති.

Dos palmos son un codo (ratana), siete codos una vara (yaṭṭhi); veinte varas un usabha, ochenta usabhas un gāvuta; cuatro gāvutas se llaman un yojana de Meru».

වුත්තත්තා එකා රජො පරමාණු අතිසුඛුමා අචක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, සරීරම්පි ඝනසෙලමයං සිනෙරුපබ්බතරාජම්පි විනිජ්ඣිත්වා ගතා. තස්සා ඡත්තිංසපරිමාණං එකොඅණු තජ්ජාරිතස්ස ඡත්තිංසපරිමාණං එකාරථරෙණු. තස්සා ඡත්තිංසපරිමාණං එකලික්ඛා. සත්තලික්ඛා එකා ඌකා. සත්ත ඌකා එකං ධඤ්ඤං. සත්තධඤ්ඤං එකා අඞ්ගුලි, ද්වාදසඅඞ්ගුලි එකා විදත්ථි. ද්වෙ විදත්ථි එකරතනං. සත්තහත්ථං එකයට්ඨි, වීසයට්ඨි එකා උසභා, අසීති උසභා ගාවුතං. චත්තාරි ගාවුතානි මෙරුයොජනන්ති වුච්චති. තත්ථ අණුරජො කිළඤ්ජකුට්ටඡිද්දාදීසු වාතෙ පහටකාලෙ සූරියාලොකෙසු දිස්සති. තජ්ජාරී පන සකටමග්ගාදීසු දක්ඛිණවාම පස්සාදීසු දිස්සති[Pg.49]. රථරෙණු පන තස්සා අල්ලීයනට්ඨානෙසු දිස්සති. ලික්ඛා පන අතිඔළාරිකා පාකටා හොති. අයං මෙරුඅයනවසෙන වුත්තං.

Debido a lo dicho, un átomo (paramāṇu) es extremadamente sutil, imperceptible para la conciencia visual, y atraviesa incluso cuerpos sólidos de roca como la reina de las montañas, Sineru. La medida de treinta y seis de estos es un aṇu; la medida de treinta y seis tajjārīs es un rathareṇu. La medida de treinta y seis de estos es una likkhā (huevo de piojo). Siete likkhās son una ūkā (piojo). Siete ūkās son un grano (dhañña). Siete granos son un dedo, doce dedos un palmo. Dos palmos son un codo. Siete codos son una vara, veinte varas un usabha, ochenta usabhas un gāvuta. Cuatro gāvutas se llaman un yojana de Meru. Allí, el aṇurajo se ve en los rayos de sol cuando golpean a través de rendijas en esteras o grietas de paredes. El tajjārī, por su parte, se ve en los caminos de carros a los lados derecho e izquierdo. El rathareṇu se ve en sus lugares de adhesión. La likkhā, en cambio, es muy grosera y evidente. Esto se dice según el sistema de medida de Meru.

අපරම්පි

Además:

‘‘දස කෙසා එකතිලං, ඡතිලං යවකං භවෙ;

චතුයවඤ්ච අඞ්ගුලි, පඤ්චදස එකපාද’’න්ති.

«Diez cabellos son una semilla de sésamo (tila), seis sésamos serían un grano de cebada (yava); cuatro cebadas un dedo, y quince (dedos) un pie (pāda)».

වුත්තත්තා දස කෙසා එකතිලං නාම. ඡතිලං එකං යවං නාම. චතුයවං එකො අඞ්ගුලි නාම. පඤ්චදසඞ්ගුලියො එකො පාදොති වුච්චති. ඉදං තීසු වෙදෙසු ආගතවසෙන වුත්තං.

Debido a lo dicho, diez cabellos se llaman un sésamo. Seis sésamos se llaman una cebada. Cuatro cebadas se llaman un dedo. Quince dedos se llaman un pie. Esto se dice según lo que aparece en los tres Vedas.

අපරම්පි

Además:

‘‘දස කෙසා එකතිලං, ඡතිලං යවකං භවෙ;

චතුයවඤ්ච අඞ්ගුලි, අට්ඨඞ්ගුලි එකා මුට්ඨි, රතනං තිමුට්ඨි භවෙ’’ති.

«Diez cabellos son un sésamo, seis sésamos serían una cebada; cuatro cebadas un dedo, ocho dedos un puño (muṭṭhi), y un codo (ratana) serían tres puños».

වුත්තත්තා දසකෙසා එකං තිලං නාම. ඡතිලං එකං යවං නාම. චතුයවං එකාඅඞ්ගුලි නාම. අට්ඨඞ්ගුලං එකාමුට්ඨි. ත්‍රිමුට්ඨි එකරතනං. පඤ්ච රතනානි එකොදණ්ඩො. වීසති දණ්ඩානි එකොඋසභො. අසීති උසභා එකා ගාවී. චතස්සො ගාවියො එකයොජනන්ති වුත්තං, තෙනෙවාහ.

Debido a lo dicho, diez cabellos son un sésamo. Seis sésamos son una cebada. Cuatro cebadas son un dedo. Ocho dedos son un puño. Tres puños son un codo. Cinco codos son una vara (daṇḍa). Veinte varas son un usabha. Ochenta usabhas son una gāvī. Cuatro gāvīs se dice que son un yojana, por eso mismo dijo:

‘‘පඤ්චහත්ථො මතො දණ්ඩො, වීසදණ්ඩො ච උසභො;

අසීති උසභා ගාවී, චතුගාවී ච යොජන’’න්ති.

«Se considera que la vara tiene cinco codos, y veinte varas un usabha; ochenta usabhas una gāvī, y cuatro gāvīs un yojana».

ඉදං පකතිඅයනවසෙන වුත්තං. චක්කවාළඅයනයොජනවසෙන පන

Esto se dice según el sistema de medida ordinario. Sin embargo, según el yojana del sistema de medida del Cakkavāḷa (universo):

‘‘සත්තහත්ථො මතො දණ්ඩො, වීසදණ්ඩො ච උසභො;

අසීති උසභා ගාවී, චතුගාවී ච යොජන’’න්ති වුත්තං.

«Se considera que la vara tiene siete codos, y veinte varas un usabha; ochenta usabhas una gāvī, y cuatro gāvīs un yojana», así se ha dicho.

අපරම්පි.

Y otra vez.

‘‘දස කෙසා එකතිලං;

ඡතිලං එකං යවං;

චතුයවං එකඞ්ගුලි;

අට්ඨඞ්ගුලං එකාමුට්ඨි;

ත්‍රිමුට්ඨි එකරතනං, අට්ඨවීසතිරතනං එකංඅබ්භන්තරන්ති.

Diez cabellos equivalen a un grano de sésamo; seis granos de sésamo a uno de cebada; cuatro de cebada a un dedo (añgula); ocho dedos a un puño (muṭṭhi); tres puños a un codo (ratana); y veintiocho codos a un abbhantara.

වුත්තං. තෙනෙවාහ ‘‘තත්ථ එකං අට්ඨවීසතිහත්තප්පමාණං හොතී’’ති. එත්ථ ච අගාමකෙ චෙති එත්ථ අකාරො කතරත්ථොති, තථා හි අකාරො.

Así se ha dicho. Por esta razón se afirmó: «Allí, uno [un abbhantara] tiene la medida de veintiocho codos». Y en este contexto, en la palabra «agāmake» (en un lugar sin aldea), ¿en qué sentido se emplea el prefijo «a-»? Pues el prefijo «a-» se usa de la siguiente manera:

පටිසෙධෙ වුද්ධිතබ්භාවෙ, අඤ්ඤත්ථෙ සදිසෙපිච;

විරුද්ධෙ ගරහෙ සුඤ්ඤෙ, අකාරො විරහ’ප්පකෙ’ති.

En la negación, en el aumento, en la cualidad intrínseca, en lo diferente y en lo semejante; en lo opuesto, en el reproche, en el vacío, en la carencia y en lo escaso: así se emplea el prefijo «a-».

වුත්තෙසු දිස්සති තථා හි අජනෙත්වා තිආදීසු පටිසෙධෙ දිස්සති. ‘‘අපරිහානීයා ධම්මා’’ති ආදීසු වුද්ධිම්හි. ‘‘අනවජ්ජං භන්තෙ’’ති ආදීසු තබ්භාවෙ අක්ඛරා’ති ආදීසු [Pg.50] අඤ්ඤත්ථෙ. ‘‘අමරු රාජා’’තිආදීසු සදිසෙ. ‘‘අමල’’න්ති ආදීසු විරුද්ධෙ. ‘‘අසෙට්ඨොයං බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රහ්මචාරී’’ති ආදීසු ගරහෙ. ‘‘අගාමො’’ති ආදීසු සුඤ්ඤෙ. ‘‘අපතිකායංඉත්ථී’’ති ආදීසු විරහෙ. ‘‘අථ නායං කඤ්ඤා’’ති ආදීසු අප්පකෙ. ඉධ පන සුඤ්ඤෙ විරහෙ වා දට්ඨබ්බො. සුඤ්ඤත්ථෙන පන අගාමකෙ නිමනුස්සෙ කෙවලාරඤ්ඤෙති අත්ථො. විරහත්ථො වා අගාමකෙ ගාමවිරහිතෙ පදෙසෙති අත්ථො දට්ඨබ්බො. තෙනෙව සුඤ්ඤත්ථෙන විරහත්ථෙන ‘‘අගාමකෙ’’තිමිනාපදෙන ගාමනදීජාතස්සරසමුද්දෙ මුඤ්චිත්වා යං අනවසෙසං හෙට්ඨා පථවීසන්ධාරකඋදකම්පිඋදකසන්ධාරකො වාතොපි අජටාකාසම්පි, තථා යාව උපරිබ්‍රහ්මලොකං උපාදාය සබ්බං අසුරයක්ඛසුරාදිආකාසට්ඨකදෙවබ්‍රහ්මවිමානානිපි අරඤ්ඤන්ත්වෙව සඞ්ගහිතා. නදීසමුද්දන්තරෙසුපි මච්ඡබන්ධානං අගමනපථො දීපකො වා පබ්බතො වා, සොපි අරඤ්ඤසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තස්මා අයං සත්තබ්භන්තරසීමා නිමනුස්සෙ කෙවලාරඤ්ඤෙ පථවීමණ්ඩලෙපි දෙවලොකෙ විමානකප්පරුක්ඛාදීසුපි ලබ්භතෙව. පථවියං පන යස්මිං ගාමඛෙත්තෙ හෙට්ඨා පථවියා යත්ථ වා සුවණ්ණමණිආදීනි ඛණිත්වා ගහෙතුං සක්කොන්ති, තං පදෙසං ගාමඛෙත්තමෙව. තතො පරා යාව පථවීසන්ධාරකඋදකා අජටාකාසෙපි ලබ්භතෙව. නනු ඡකාමාවචර දෙවලොකෙසුපි දෙවවිමානකප්පරුක්ඛගාමනිගමාදයොපි අත්ථෙව. අථ කස්මා ‘‘අරඤ්ඤා’’ති කථිතාති අමනුස්සා වා සත්තා ජාතිභින්නත්තා ච තෙ අගාමායෙව, තෙනෙව ‘‘නිමනුස්සම්හි අරඤ්ඤම්හී’’ති වුත්තං. තිරච්ඡානවත්ථුස්මිම්පි ‘‘නාගො වා හොතු සුපණ්ණමාණවකාදීනං වා අඤ්ඤතරො අන්තමසො සක්කං දෙවරාජානං උපාදාය යො කොචි අමනුස්සජාතිකො සබ්බොව ඉමස්මිං අත්ථෙ තිරච්ඡානගතොති වෙදිතබ්බො’’ති වුත්තං, තස්මා ජාතිභින්නතාය අමනුස්සාවාසො අරඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බො. අබ්භන්තරසීමාය විචාරණා.

Entre estos casos, se observa el sentido de negación en palabras como «ajanetvā» (sin haber engendrado). En «aparihānīyā dhammā» (cualidades de no decadencia) se observa el sentido de aumento. En «anavajjaṃ bhante» (es irreprochable, señor) el sentido de cualidad intrínseca. En «akkhara» (sílaba) el sentido de algo diferente. En «amaru rājā» (un rey semejante a un dios) el sentido de semejanza. En «amala» (puro) el sentido de lo opuesto. En «aseṭṭhoyaṃ brāhmaṇo abrahmacārī» (este brāhmán no es excelente, es un no-célibe) el sentido de reproche. En «agāmo» (lugar sin aldea) el sentido de vacío. En «apatikāyaṃ itthī» (una mujer sin esposo) el sentido de carencia. En «atha nāyaṃ kaññā» (donde esta no es una niña [por ser pequeña]) el sentido de lo escaso. Aquí, sin embargo, debe entenderse en el sentido de vacío o de carencia. En el sentido de vacío, «agāmake» significa en un bosque absoluto donde no hay seres humanos. En el sentido de carencia, debe entenderse como «agāmake» en el sentido de lugares privados de aldeas. Por lo tanto, bajo este sentido de vacío o carencia, mediante el término «agāmake», excluyendo lo que se origina en aldeas, ríos, lagos naturales y el océano, todo lo demás —incluyendo el agua que sostiene la tierra debajo, o el viento que sostiene el agua, el espacio infinito e igualmente hasta el mundo de Brahmā arriba, abarcando todas las mansiones celestiales de los dioses y de los Brahmās que residen en el espacio, como los asuras y yakkhas— se incluye bajo la categoría de bosque (arañña). Incluso en medio de los ríos y océanos, un islote o una montaña donde no llegan los pescadores se cuenta dentro del límite del bosque. Por consiguiente, este límite de siete abbhantaras en un bosque absoluto sin seres humanos se aplica tanto en la superficie terrestre como en el mundo de los dioses, en sus mansiones y árboles de los deseos. Sin embargo, en la tierra, dentro del territorio de una aldea, donde bajo el suelo es posible excavar para obtener oro, gemas, etc., ese lugar se considera territorio de la aldea. Más allá de eso, hasta el agua que sostiene la tierra y en el espacio infinito, se aplica [el límite del bosque]. ¿Acaso no existen también mansiones celestiales, árboles de los deseos, aldeas y pueblos en los seis mundos celestiales del reino del deseo? ¿Por qué entonces se les llama «bosque»? Porque los seres no humanos, debido a la diferencia de su nacimiento, no tienen aldeas; por eso se dijo «en un bosque sin seres humanos». También respecto a los animales se dice: «Ya sea un nāga, o cualquiera de los vástagos de los supaṇṇas, etc., hasta el mismo Sakka, el rey de los dioses, cualquiera que sea de nacimiento no humano debe entenderse en este contexto como perteneciente al reino animal»; por lo tanto, debido a la diferencia de nacimiento, la morada de los seres no humanos debe entenderse como bosque. Este es el análisis sobre el límite del abbhantara.

ඉදානි උදකුක්ඛෙපසීමාය සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ ‘‘සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමා. සබ්බො සමුද්දො අසීමො. සබ්බො ජාතස්සරො අසීමො. නදියා වා භික්ඛවෙ සමුද්දෙ වා ජාතස්සරෙ වා යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’’ති පඤ්ඤත්තා, අයං උදකුක්ඛෙපසීමා නාම. තත්ථ ‘‘සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමා’’ති එත්ථ [Pg.51] අසීමසද්දෙ අකාරො විරහත්ථො, අසීමා බද්ධසීමා විරහිතාති අත්ථො. ඤත්තිදුතියකම්මවාචං සාවෙත්වාපි බන්ධසීමාවිරහිතාති වුත්තං හොති. පටිසෙධත්ථො වා, අසම්මන්නිතබ්බාති අත්ථො. වුඩ්ඪිඅත්ථො වා, ‘‘අසෙක්ඛා ධම්මා’’ති යථා සික්ඛිතසික්ඛා නිට්ඨිතසික්ඛාති වුත්තං හොති. එවං අසීමාසීමකිච්චනිට්ඨප්පත්තාති අත්ථො. ඤත්තිදුතියකම්ම වාචං සාවෙත්වා සම්මතාපි අසම්මතායෙව, අත්තනො සභාවෙනෙව ගාමසීමා විය බද්ධසීමාසදිසාති වුත්තං හොති. එතෙන නදීජාතස්සරසමුද්දානං බද්ධසීමාය අඛෙත්තභාවො දස්සිතො හොති. එවං ‘‘සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමා’’තිආදිනා නදීසමුද්දජාතස්සරානං බද්ධසීමාභාවං පටික්ඛිපිත්වා තත්ථ ලොකවොහාරසිද්ධාසු එතාසු නදීආදීසු අබද්ධසීමාසු පුන වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං වාලිකාදීහි සීමපරිච්ඡින්දනං කත්තුකාමො භගවා ‘‘නදියා වා භික්ඛවෙ සමුද්දෙ වා ජාතස්සරෙ වා යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති ආදිමාහ. තත්ථ මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්සති ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස තෙනෙවාහ සමන්තපාකාදිකාය විනයට්ඨකථායං ‘‘ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙනා’’ති. යදි වඩ්ඪකීපුරිසමිච්ඡෙය්‍ය, ‘‘වඩ්ඪකීපුරිසෙනා’’ති වුත්තං භවෙය්‍ය, න පනෙවං වුත්තං, තෙන ඤායති ‘‘ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්සා’’ති. තිවිධා හි පුරිසා උත්තමපුරිසො මජ්ඣිමපුරිසො පකතිපුරිසොති. තත්ථ උත්තමපුරිසො නාම සබ්බඤ්ඤු භගවා, සො හි භගවා සබ්බසත්තුත්තමො ථාමයසසම්පත්තිඉස්සරියාදීහි තථා හි තථාගතස්ස ථාමො.

Ahora ha llegado el orden de la explicación sobre el límite del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā). Al respecto: «Monjes, todo río carece de límite [fijo]. Todo océano carece de límite. Todo lago natural carece de límite. En un río, monjes, o en un océano, o en un lago natural, el espacio de un lanzamiento de agua por parte de un hombre medio a su alrededor constituye allí el territorio de vida en común y de un único Uposatha»; así fue prescrito, y esto se denomina límite del lanzamiento de agua. Allí, en la expresión «Monjes, todo río carece de límite», el prefijo «a-» en la palabra «asīma» tiene el sentido de carencia; significa «carente de un límite fijado» (baddhasīmā). Quiere decir que está exento de un límite fijado incluso tras proclamar el procedimiento formal (ñattidutiyakammavācā). O tiene el sentido de negación; es decir, que no debe ser delimitado formalmente. O tiene el sentido de aumento; del mismo modo que en «asekkha dhammā» (cualidades de quien ya no entrena) se dice que el entrenamiento ha sido aprendido o completado. Así, significa que las funciones del límite han alcanzado su culminación. Aunque se intente establecer mediante el procedimiento formal, se considera no establecido, pues por su propia naturaleza es similar a un límite de aldea o a un límite fijado. Con esto se muestra que los ríos, lagos naturales y océanos no son terrenos aptos para establecer un límite fijado (baddhasīmā). De esta manera, tras rechazar la posibilidad de un límite fijado en ríos, océanos y lagos naturales con la frase «Monjes, todo río carece de límite», el Bendito, con el fin de evitar la fragmentación de la comunidad (vaggakamma) en estos ríos y demás lugares que carecen de límites fijados pero que están establecidos por convención mundana, deseando que se realice la delimitación con arena o medios similares, dijo: «En un río, monjes, o en un océano, o en un lago natural, el espacio de un lanzamiento de agua por parte de un hombre medio a su alrededor». En este contexto, «de un hombre medio» se refiere a un hombre de fuerza media; por eso se afirmó en el comentario del Vinaya, la Samantapāsādikā: «por un hombre de fuerza media». Si se hubiese referido a un carpintero, se habría dicho «por un carpintero», pero no se dijo así, por lo que se entiende que es «de un hombre de fuerza media». Pues existen tres tipos de hombres: el hombre superior, el hombre medio y el hombre común. Allí, el hombre superior es el Bendito Omnisciente, pues el Bendito es el superior entre todos los seres por su fuerza, fama, logros y poder; tal es la fuerza del Tathāgata.

‘‘කාළාවකඤ්ච ගඞ්ගෙය්‍යං, පණ්ඩරං තම්බපිඞ්ගලං;

ගන්ධමඞ්ගලහෙමඤ්ච, උපොසථං ඡද්දන්තිමෙ’’ති.

«Kāḷāvaka, Gaṅgeyya, Paṇḍara, Tamba, Piṅgala, Gandha, Maṅgala, Hema, Uposatha y Chaddanta».

වුත්තානං දසන්නං හත්ථිකුලානං බලානුසාරෙන වෙදිතබ්බො. තත්ථ කාළාවක න්ති පකතිහත්ථිකුලං යං දසන්නං පුරිසානං කායබලං, තං එකස්ස කාළාවකස්ස හත්ථිනො බලං. යං දසන්නං කාළාවකානං බලං, තං එකස්ස ගඞ්ගෙය්‍යස්ස බලං. යං දසන්නං ගඞ්ගෙය්‍යානං බලං, තං එකස්ස පණ්ඩරස්ස බලං, යං දසන්නං පණ්ඩරානං බලං, තං එකස්ස තම්බස්ස බලං. යං දසන්නං තම්බානං බලං, තං එකස්ස පිඞ්ගලස්ස බලං. යං දසන්නං පිඞ්ගලානං බලං, තං එකස්ස ගන්ධහත්ථිනො බලං. යං දසන්නං ගන්ධහත්ථීනං බලං, තං එකස්ස මඞ්ගලස්ස බලං. යං දසන්නං මඞ්ගලානං බලං, තං එකස්ස හෙමස්ස බලං. යං දසන්නං හෙමවතානං බලං, තං එකස්ස [Pg.52] උපොසථස්ස බලං. යං දසන්නං උපොසථානං බලං, තං එකස්ස ඡද්දන්තස්ස බලං. යං දසන්නං ඡද්දන්තානං බලං, තං එකස්ස තථාගතස්ස කායබලං. ‘‘නාරායනසඞ්ඛාතං බල’’න්තිපි ඉදමෙව වුච්චති. තත්ථ නාරා වුච්චන්ති රස්මියො, තා බහූ නානාවිධා තතො උප්පජ්ජන්තීති නාරයනං, වජිරං, තස්මා වජිරසඞ්ඛාතං බලන්ති පි අත්ථො, තදෙතං පකතිහත්ථිගණනාය හත්ථිකොටිසහස්සං, පුරිසගණනාය දසන්නං පුරිසකොටිසහස්සානං බලං හොති, ඉදං තථාගතස්ස කායබලං. ඉස්සරියාදිබලවිධානං පන තංතං සුත්තානුසාරෙන වෙදිතබ්බං. මජ්ඣිමපුරිසො නාම වඩ්ඪකිපුරිසො සො හි තථාගතස්ස බලං පටිච්ච සිනෙරුපබ්බතරාජං සාසපබීජෙන මිනන්තො විය සතෙනපිසහස්සෙනපි සතසහස්සෙනපි මිනෙතුං අභබ්බො, අන්තමසො පාදඞ්ගුට්ඨ සො පාදඞ්ගුට්ඨකම්පි ගණ්හෙතුං අභබ්බොව. තස්ස පකතිපුරිසතො මහන්තභාවෙන මජ්ඣෙ භවත්තා මජ්ඣිමපුරිසො නාම ජාතො, තථා හි සුගතවිදත්ථි වඩ්ඪකිස්ස තිස්සො විදත්ථියො, වඩ්ඪකිහත්ථෙන දියඩ්ඪහත්ථො හොති, තථා වඩ්ඪකිවිදත්ථි පකතිපුරිසස්ස ද්වෙ විදත්ථියො, පකතිපුරිසහත්ථෙන පරිපුණ්ණහත්ථො හොති තථා හි සුගතවිදත්ථි නාම ඉදානි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස තිස්සො විදත්ථියො, වඩ්ඪකිහත්ථෙන දියඩ්ඪො හත්ථො හොතීති කුටිකාරසික්ඛාපදට්ඨකථායං වුත්තං. අයං ඉධ මජ්ඣිමපුරිසොති නාධිප්පෙතා. කස්මා කුටිකාරසික්ඛාපදෙයෙව තිහත්ථාති වඩ්ඪකිහත්ථෙන තිහත්ථා. පමාණයුත්තො මඤ්චොති පකතිවිදත්ථියා නවවිදත්ථිප්පමාණො මඤ්චොති වුච්චති යථා, එවං මජ්ඣිමපුරිසෙනා’ති ඉධ අවත්වා’ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙනා’ති අට්ඨකථායං වුත්තත්තා. පකතිපුරිසො නාම’යං දසන්නං පුරිසානං කායබලං, තං එකස්ස කාළාවකස්ස හත්ථිනො බල’න්ති වුත්තපුරිසො පකතිපුරිසො නාම. තත්ථ කිඤ්චාපි එකච්චෙ පුඤ්ඤවන්තා රාජා අජාතසත්තු ජීවකො කොමාරභච්චො ඉත්ථියාපි විසාඛා මිගාරමාතාති එවමාදයො පඤ්චන්නං හත්ථීනං බලං ධාරෙන්ති, න පන තෙ මජ්ඣිමපුරිසා නාම හොන්ති, පකතිපුරිසො යෙව, පුඤ්ඤවන්තභාවෙන විසෙසපුරිසත්තා. ඉධ පන පකතිපුරිසොයෙව ථාම මජ්ඣිමපුරිසොති අධිප්පෙතො. උදකුක්ඛෙපාති උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නා, තෙනෙවාහ මාතිකාට්ඨකථායං ලීනත්ථප්පකාසනියං උදකුක්ඛෙපාති කරණත්ථෙ නිස්සක්කවචනන්ති ආහ. උදකුක්ඛෙපෙනා’ති අයඤ්හෙත්ථත්ථො[Pg.53]. නදීසමුද්දජාතස්සරෙසු යංඨානං මජ්ජිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං, අයං තත්ථ නදීආදීසු ලොකවොහාර සිද්ධාසු තාසුඑව අබද්ධසීමාසු අපරාපි සමානසංවාසා එකූපොසථාති කඞ්ඛාවිතරණියං පන යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති යං ඨානං ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං. තත්ථ යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළං ඛිපන්ති, එවං උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා මජ්ඣිමෙන පුරිසෙන සබ්බථාමෙන ඛිපිතබ්බං. යත්ථ එවං ඛිත්තං උදකං වා වාලිකා පතති, අයං උදකුක්ඛෙපො නාම. අයං තත්ථ සමාන සංවාසා එකූපොසථාති, අයං තෙසු නදීආදීසු උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡින්නා සීමා සමානසංවාසාචෙව එකූපොසථාචා’ති අත්ථයොජනං කත්වා අයං එතෙසං නදීආදීනං අන්තොයෙව ලබ්භති, න බහි, තස්මා නදියා වා ජාතස්සරෙ වා යත්තකං පදෙසං පකතිවස්සකාලෙ චතූසු මාසෙසු උදකං ඔත්ථරති, සමුද්දෙ යස්මිං පදෙසෙ පකතිවීචියො ඔසරිත්වා සණ්ඨහන්ති, තතොපට්ඨාය කප්පියභූමි. දුබ්බුට්ඨිකාලෙ වා ගිම්හෙ වා නදීජාතස්සරෙසු සුක්ඛෙසුපි සාඑව කප්පියභූමි. සචෙ පන සුක්ඛෙ ජාතස්සරෙ වාපිං වා ඛණන්ති වප්පං වා කරොන්ති, තං ඨානං ගාමඛෙත්තං හොති. යා පනෙසා කප්පියභූමීති වුත්තා, තතො බහි උදකුක්ඛෙපසීමා න ගච්ඡති, අන්තොයෙව ගච්ඡති, තස්මා තෙසං අන්තොපරිසපරියන්තතො පට්ඨාය සමන්තාඋදකුක්ඛෙප පරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’’ති වුත්තං. ගණ්ඨිපදෙ පන යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති පන එතිස්සා නදියා චතුවග්ගාදීනං සඞ්ඝානං විසුං චතුවග්ගකරණීයාදිකම්මකරණකාලෙ සීමාපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං වුත්තං, තිචීවරෙන විප්පවාසපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථම්පි සත්තබ්භන්තරසීමාය පරිච්ඡෙදදස්සනං වියාති ආචරියා, තස්මා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදාභාවෙපි අන්තොනදියං කාතුං වට්ටතීති සිද්ධ’න්ති ලිඛිතං. තත්ථ උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදාභාවෙපී’ති ඉදං පදං සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්න’න්ති මහාඅට්ඨකථාවචනෙන වා සමන්තා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’ති මාතිකාට්ඨකථාය කඞ්ඛා විතරණියඤ්ච වුත්තවචනෙන වා, ‘‘තත්ථාපි හි මජ්ඣිමපුරිසො න ඤායති, තථා සබ්බථාමෙන ඛිපන’’න්ති වා, ‘‘එතදත්ථමෙව හි වාලිකාදීහි සීමපරිච්ඡින්දන’’න්ති වා විමතිවිනොදනීවචනෙහි වා න සමෙති. ගන්ථකාරෙනාපි පරූපවාදවිවජ්ජනත්ථං ‘‘අයං අම්හාකං ඛන්තී’’ති අවත්වා’අචරියා’ති [Pg.54] අඤ්ඤකත්තාරෙ නිදස්සිත්වා පරතො නිගමනෙ ‘‘ඉදං සබ්බං සුට්ඨු විචාරෙත්වා ගරුකුලෙ පයිරුපාසිත්වා ගහෙතබ්බං යුත්තං ගහෙතබ්බං, ඉතරං ඡඩ්ඩෙතබ්බ’’න්ති වුත්තං තස්මා අඤ්ඤෙසං ආචරියානං මතෙන ලිඛිතන්ති දට්ඨබ්බං. අඤ්ඤථා තිස්සොපි සඞ්ගීතියො ආරූළ්හෙ අට්ඨකථාවචනෙ ච කඞ්ඛාවිතරණී-විමතිවිනොදනීවචනානි ච මක්ඛෙතබ්බානි භවෙය්‍යුං, ගන්ථාපි අඤ්ඤමඤ්ඤවිරුද්ධා භවෙය්‍යුං, භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදම්පි සාවකානං මතෙන පටිසඞ්ඛරිතබ්බං භවෙය්‍ය භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදං පන න මක්ඛෙතබ්බං, යථා පඤ්ඤත්තෙයෙව වත්තිතබ්බං වක්ඛති හි වත්ථුං ජානිත්වාපි මජ්ජං පිවතො භික්ඛුස්ස පාචිත්තියං, සාමණෙරස්ස පන ජානිත්වා පිවතො සීලභෙදො, න අජානිත්වාති වුත්තං තත්ථ කාරණං මග්ගිතබ්බං, සික්ඛාපද පඤ්ඤත්තියා බුද්ධානමෙව විසයත්තා න වා මග්ගිතබ්බං, යථා පඤ්ඤත්තෙයෙව වත්තිතබ්බ’න්ති තස්මා සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නන්ති වා උදකං උක්ඛිපිතබ්බන්ති වා උදකුක්ඛෙපෙන පි පරිච්ඡින්නා සීමාතිවා සමන්තා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බොති වා වුත්තධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරානං වචනමෙව පමාණං තෙ හි බුද්ධමතඤ්ඤුනො, ඉදඤ්ච වචනං භගවතො න පච්චක්ඛවචනං නාපිසඞ්ගාහකත්ථෙරානං වචනං අථවා ‘‘යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති පන එතිස්සා නදියා…පෙ… සත්තබ්භන්තරසීමාය පරිච්ඡෙදදස්සනං විය සීමපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං වුත්ත’න්ති ආචරියා යස්මා වදන්ති, තස්මා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදාභාවෙපි අන්තොනදියං කාතුං වට්ටතීති සිද්ධන්ති ඉමිස්සා අත්ථයොජනාය න ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරාපි පවිට්ඨා, ගන්ථකාරොපි අපවිට්ඨො. කස්මාති චෙ තිස්සොපි සඞ්ගීතියො ආරූළ්හෙසු විනයට්ඨකථාසුචෙව තබ්බිවරණභූතාසු සිලොකටීකාසු ච ‘‘උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං, උදකං උක්ඛිපිතබ්බං, උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’’ති ආදිනා බහූහි ආකාරෙහි උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදමෙව ලිඛන්ති, තස්මා ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරාපි අප්පවිට්ඨාති විඤ්ඤායති ගන්ථකාරො පි පරූපවාදවිවජ්ජනත්ථං ‘‘ආචරියා’’ති අඤ්ඤකත්තාරෙ නිදස්සෙති, තස්මා ගන්ත්ථකාරොපි අප්පවිට්ඨොති විඤ්ඤායති, ඉදඤ්ච වචනං කෙසඤ්චි ථෙරානං අත්තනොමති, අත්තනොමතිච නාමෙසා සබ්බදුබ්බලා, සිනෙරුපබ්බතරාජං සාසපබීජෙන මිනෙන්තො විය සබ්බඤ්ඤුබුද්ධෙන පඤ්ඤත්තස්ස උදකුක්ඛෙපාති සික්ඛාපදස්ස අත්ථං වදන්තානං මහාකස්සපයසමොග්ගලිපුත්තතිස්සපභුතීනඤ්ච [Pg.55] තෙසං සිස්සානුසිස්සානං මහාවිහාරවාසීනඤ්ච වචනං කො නාම පුග්ගලො මක්ඛෙතුං සක්ඛිස්සති, උපසම්පදාදිකම්මස්ස ච ගරුකම්මත්තා සාසනස්ස මූලත්තා ච ගරුකෙයෙව ඨාතබ්බං. ‘‘යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති භගවතා පඤ්ඤත්තං, කථං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස උදකුක්ඛෙපාරහට්ඨානමෙව උදකුක්ඛෙපසීමා, උදාහු උදකුක්ඛෙපෙනෙව උදකුක්ඛෙපසීමාති චොදනං පරිහරන්තො අට්ඨකථාචරියො කථං පන උදකං උක්ඛිපිතබ්බන්ත්‍යාදිමාහ. තත්ථ කථන්ති කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡා, කථං කෙන කාරණෙන උදකං උක්ඛිපිතබ්බං උදකාසිඤ්චනසඞ්ඛෙපෙන උක්ඛිපිතබ්බං අථ ඛො ලෙඩ්ඩුඛිපනදාරුගුළඛිපනාකාරෙන උක්ඛිපිතබ්බන්ති අත්ථො. අක්ඛධුත්තාති සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි ‘‘සීහො ගායති නඞ්ගුට්ඨං, සීහො චාලෙති වාලධි’’න්ති එත්ථ විය දාරුගුළං ඛිපන්ති සද්දන්තරසන්නිධානතො අත්ථවසෙන දාරුගුළකීළකා ධුත්තජනාති විඤ්ඤායති අක්ඛසද්දො හි ජූතෙපි නිරූළ්හො. දාරුගුළන්ති භමං ආරොපෙත්වා ආරග්ගෙන කතදාරුවිකති අයඤ්හෙත්ථත්ථො… යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළකා ධුත්තජනා දාරුගුළං හත්ථෙන ගහෙත්වා අත්තනො බලං දස්සෙන්තා විය සබ්බථාමෙන අත්තානං ඔනමිත්වා ඛිපන්ති, එවමෙව ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා අත්තනො බලං දස්සෙන්තාවිය ඔනමිත්වා සබ්බථාමෙන නිසින්නස්ස වා ඨිතස්ස වා පරිසපරියන්තතො අනුපරියායිත්වා ඛිපිතබ්බං, එවං චිත්තං උදකං වා වාලිකං වා යත්ථ යස්මිං ඨානෙ පතති, අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො නාමාති ‘‘අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො’’ති ඉමිනා පදෙන ද්වින්නං සඞ්ඝානං විසුංවිසුං කම්මකරණාධිකාරෙ සීමන්තරිකත්තා අඤ්ඤස්සාපි උදකුක්ඛෙපස්ස සම්භවං දස්සෙති, තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං ‘‘සචෙ පන ද්වෙ සඞ්ඝා විසුංවිසුං උපොසථාදිකම්මං කරොන්ති, ද්වින්නං උදකුක්ඛෙපානං අන්තරෙ අඤ්ඤො එකො උදකුක්ඛෙපො උපචාරත්ථාය ඨපෙතබ්බො’’ති වුත්තං, විමතිවිනොදනියම්පි ‘‘තස්ස අන්තොති තස්ස උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡින්නස්ස ඨානස්ස අන්තො න කෙවලඤ්ච තස්සෙව අන්තො, තතො බහිපි එකස්ස උදකුක්ඛෙපස්ස අන්තො ඨාතුං න වට්ටතීති වචනං උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදස්ස දුබ්බිජානතො කම්මකොපසඞ්කා හොතී’’ති වුත්තං, සාරත්ථදීපනියං පන ‘‘තස්ස අන්තො හත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතො කම්මං කොපෙතීති ඉමිනා පරිච්ඡෙදතො බහි යත්ථ කත්ථචි ඨිතො කම්මං න කොපෙතීති දීපෙතී’’ති වත්වා මාතිකාට්ඨකථාවචනම්පි පටික්ඛිපි, තං එකසඞ්ඝං සන්නිපාතං [Pg.56] සන්ධාය වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, යථා ච මහාසීමාය ඛණ්ඩිත්වා බද්ධානං ඛණ්ඩසීමානං අඤ්ඤමඤ්ඤසඞ්කරවිවජ්ජනත්ථං සීමන්තරිකා ඨපිතා, එවමෙව අත්තනො සභාවෙන ගාමසීමා විය සයං ජාතසීමායං නදීසමුද්දජාතස්සරානං අතිමහන්තභාවෙන උදකුක්ඛෙපෙන උදකුක්ඛෙපසීමා භගවතා අනුඤ්ඤාතා, තථාපි ද්වින්නං බද්ධසීමානමිව අඤ්ඤමඤ්ඤසඞ්කරවිවජ්ජනත්ථං ද්වින්නං උදකුක්ඛෙපසීමානං අන්තරෙ සීමන්තරිකත්ථාය අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො ඨපෙතබ්බො’ති වුත්තං, සනිමිත්තා බද්ධසීමා, සඋදකුක්ඛෙපා උදකුක්ඛෙපසීමා, සීමන්තරිකා විය එකො උදකුක්ඛෙපො දට්ඨබ්බො, තෙනෙව විමතිවිනොදනියං ‘‘ඉදඤ්චෙත්ථ සීමන්තරිකාවිධානං ද්වින්නං බද්ධසීමානං සීමන්තරිකාඅනුජානනසුත්තානුලොමතො සිද්ධන්ති දට්ඨබ්බ’’න්ති වුත්තං, එකස්මිං සඞ්ඝසන්නිපාතෙ පන එකස්ස උදකුක්ඛෙපස්ස බහි තිට්ඨන්තොපි කම්මං න කොපෙතීති දට්ඨබ්බං වුත්තඤ්හි විමතිවිනොදනියං භගවතා නිදානවසෙන එකගාමසීමනිස්සිතානං එකසභාගානඤ්ච ද්වින්නං බද්ධසීමානමෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්භෙදජ්ඣොත්ථරණං සීමන්තරිකං විනා අබ්‍යවධානෙ ඨානඤ්ච භගවතා අනුමතමෙවාති ඤත්වා අට්ඨකථාචරියා ඉධාපි සීමන්තරිකාවිධානමකංසු විසභාගසීමානම්පි හි එකසීමනිස්සිතත්තං එකසභාවත්තඤ්චාති ද්වීහඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙ සති එව සීමන්තරිකං විනා ඨානං සම්භෙදාය හොති, නාසතීති දට්ඨබ්බ’න්ති. එවං නදීසමුද්දජාතස්සරෙසු සමන්තාඋදකුක්ඛෙපාති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා රස්සපභවෙ නදීජාතස්සරපදෙසෙ උදකුක්ඛෙපෙන විනාව අත්තනො සභාවෙන ගාමසීමායමිව සබ්බථා කප්පියභාවං දස්සෙතුං සචෙ පන නාතිදීඝා හොති, පභවතො පට්ඨාය ත්‍යාදිමාහ. තත්ථ පභවතො පට්ඨායාති යස්මිං පදෙසෙ චතුමාසපරමා නදී සන්දති, තස්ස උපරිමභාගතො පට්ඨායාති අත්ථො. යාව මුඛද්වාරා ති යාව නදීතීරමෙවෙත්ථ මුඛද්වාරාති අධිප්පෙතා. සබ්බත්ථා’ති සබ්බස්මිං නදීපදෙසෙ උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථී ති උදකුක්ඛෙපෙන පවත්තා සීමා උදකුක්ඛෙපසීමා. කරිතබ්බන්ති කම්මං, කරකරණෙති ධාතු, රම්මපච්චයො. කරණෙති මනොද්වාරවීථියා සත්තමකුසලජවනචිත්තසමුට්ඨාපිතවායොධාතුයා විකාරභූතො කායපයොගො, තෙන කායපයොගෙන ඛිපිතබ්බං උද්ධටං කම්මන්ති වුච්චති පරමත්ථවසෙන පන කායපයොගසඞ්ඛාතාය චිත්තං ජවායොධාතුයා විප්ඵාරෙන දෙසන්තරප්පත්තිසමුට්ඨාපිකා [Pg.57] අට්ඨකලාපපුඤ්ජායෙව. උදකුක්ඛෙපසීමාය කම්මං උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං තං එත්ථ රස්සපභවනදියා නත්ථීති අත්ථො. අයඤ්හෙත්ථත්ථො සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති අඩ්ඪයොජනං වා ගාවුතං වා අඩ්ඪගාවුතං වා, තස්සා පවත්තනට්ඨානතො පට්ඨාය යාව නදීතීරා සබ්බත්ථ නදීපදෙසෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා සඞ්ඝො නිසීදති, තත්ථ තස්මිං නදීපදෙසෙ සමන්තතො අවසෙසනදියා අභාවා වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන උදකුක්ඛෙපසීමා කම්මං නත්ථි, කෙවලා නදී සීමායෙවාති සාරත්ථදීපනියම්පි මාතිකාට්ඨකථායලීනත්ථප්පකාසනියම්පි එතදෙව සන්නිට්ඨානං වුත්තං විමතිවිනොදනියං පන යත්ථ ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙ මහන්තෙහි වා භික්ඛූහි පරිපුණ්ණතාය වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන සත්තබ්භන්තරසීමාපෙක්ඛා නත්ථි, තත්ථ සත්ථබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤසීමායෙව තත්ථ සඞ්ඝෙන කම්මං කාතබ්බං නදීආදීසුපි එසෙව නයො වක්ඛති හි සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති, පභවතො පට්ඨාය යාවමුඛද්වාරා සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථී’ති ආදි ච උභයත්ථාපි ච. යස්සං දිසායං සත්තබ්භන්තරස්ස වා උදකුක්ඛෙපස්ස වා ඔකාසො නප්පහොති, තත්ථ කථං මිනනං ඛිපනං වා භවෙය්‍ය, ගාමඛෙත්තාදීසු පවිසනතො අඛෙත්තෙ සීමා පවිට්ඨා නාමාතිසීමා විපජ්ජෙය්‍ය, අපෙක්ඛාය සීමුප්පත්තියං පන යතො පහොති, තත්ථ සත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා සයමෙව පරිපුණ්ණා ජායන්ති. යතො පන නප්පහොති, තත්ථ අත්තනො ඛෙත්තප්පමාණෙනෙව ජායන්ති, න බහීති වුත්තං, එත්ථ ච’සීමාපෙක්ඛාය සත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා සයමෙව පරිපුණ්ණා ජායන්තී’ති වුත්තත්තා උදකුක්ඛෙපං විනායෙව අපෙක්ඛාය සීමාය උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජතී’ති අත්ථං වදන්ති, තං අයුත්තරූපං විය දිස්සති. කස්මාති චෙ පාළිනයවිරොධතො විමතිවිනොදනියං පරතො වුත්තවචනෙනාපි විරොධතො ච. ඉදඤ්ච වචනං ආචරියස්ස කෙසඤ්චි පුග්ගලානං වාදප්පකාසනත්ථං වුත්තං භවෙය්‍ය. කස්මා පරතො වුත්තවචනෙන අඝටියත්තා ච පාළියට්ඨකථාටීකාවචනෙහිපි විරුජ්ඣනතො ච, තං පරතො වණ්ණයිස්සාම. යථා ච ලොකෙ වතිං අපරික්ඛිපිත්වා ‘‘ඉදං වතියා ඨාන’’න්ති ච යථා ච නඞ්ගලකොටියා අකසිත්වා ‘‘ඉදං කසිකට්ඨාන’’න්ති ච යථා ච වත්ථුං කරොන්තා මනුස්සා කුධාරීඵරසුආදිනා රුක්ඛෙ අච්ඡින්දිත්වා ‘‘ඉදං මම කුධාරිපතනට්ඨාන’’න්ති ච යථා ච දාත්තෙන අලායිත්වා ‘‘ඉදං මම ලායිතට්ඨාන’’න්ති [Pg.58] ච න සක්කා වත්තුං, එවමෙව උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන අඛිපිත්වා ‘‘අයමෙකො උදකුක්ඛෙපොති ච, උදකපතනට්ඨානන්ති ච න සක්කා වත්තුං. එත්ථ ච ද්වෙ භික්ඛූ එවං විවාදං කරොන්ති විමතිවිනොදනියං ‘‘යත්ථ ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙ මහන්තෙහි භික්ඛූහි පරිපුණ්ණතාය වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන සත්තබ්භන්තරසීමාපෙක්ඛා නත්ථි, තත්ථ සත්තබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤසීමායෙව තත්ථ සඞ්ඝෙන කම්මං කත්තබ්බං නදී ආදීසුපි එසෙව නයො. වක්ඛති හි සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති. පභවතො පට්ඨාය යාව මුඛද්වාරා සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථී’තිආදිං, ඉමිනා එව වචනෙන වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසීමා සත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජන්ති, නාසතීති දට්ඨබ්බ’න්ති වුත්තත්තා උදකුක්ඛෙපං විනාව පරිසපරියන්තතො පට්ඨාය සීමාපෙක්ඛාය සහෙව උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති තස්මා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථෙවාති තෙ එවං වත්තබ්බා ‘‘මා සප්පුරිසා එවං වදෙය්‍යාථ ආචරියවරඤ්ච මා අබ්භාචික්ඛථ ඉදඤ්ච වචනං ආචරියවරස්ස නෙය්‍යවචනං, පරතොපි ආචරියවරො සන්නිට්ඨානං වක්ඛති විනයට්ඨකථාසුචෙව සාරත්ථදීපනියඤ්ච වුත්තවචනෙහිපි තව වචනං අසංසන්දෙව, විමතිවිනොදනියමෙව පරතො වුත්තවචනෙනාපි න ඝටියති. කථං නෙය්‍යවචනං හොතීති. ‘‘සීමාපෙක්ඛාය සති එව…පෙ… නස්සතී’’ති එත්ථ සීමාපෙක්ඛාය විනා මග්ගගමනන්හානාදි අත්ථෙහි භික්ඛූහි අරඤ්ඤෙ වා නදීආදීසුපිවා පවිට්ඨක්ඛණෙයෙව නුප්පජ්ජති, සීමාපෙක්ඛාය සතිඑව අරඤ්ඤෙ සමන්තා සත්තබ්භන්තරා’ති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං අබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජති’ නදීසමුද්දජාතස්සරෙසුපි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙ’පාති පඤ්ඤත්ත සික්ඛාපදානුරූපං උදකුක්ඛෙපෙන සහ උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති, න උදකුක්ඛෙපෙන විනාති අයං නෙය්‍යත්ථො. නාසතීතිඑත්ථ උදකුක්ඛෙපෙන විනාති අත්ථොපි න ලබ්භතෙ. එවඤ්ච සති විමතිවිනොදනියං යෙව පුන තත්ථාති ලොකවොහාරසිද්ධාසු එතාසු නදීආදීසු තීසු අබද්ධසීමාසු පුනවග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සාසනවොහාරසිද්ධාය අබද්ධසීමාය පරිච්ඡෙදං දස්සෙන්තොති අධිප්පායො. පාළියං ‘‘යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්සා’’ති ආදීසු උදකං උක්ඛිපිත්වා ඛිපියති එත්ථාති උදකුක්ඛෙපො, උදකස්ස පථනොකාසො, තස්මා උදකුක්ඛෙපා. අයඤ්හෙත්ථ පදසම්බන්ධවසෙන අත්ථො… ‘‘පරිස පරියන්තතො පට්ඨාය සමන්තා යාව මජ්ඣිමස්ස [Pg.59] පුරිසස්ස උදකුක්ඛෙපො උදකපතනට්ඨානං, තාව යං තං පරිච්ඡින්නං ට්ඨානං, අයං තත්ථ නදීආදීසු අපරා සමානසංවාසා උදකුක්ඛෙපසීමා’’ති වුත්තඅත්ථපදෙහිපි සමානං භවෙය්‍ය ආචරියමෙව හි කෙචිපන සමන්තා අබ්භන්තරං මිනිත්වා පරිච්ඡෙදකරණෙනෙව සීමා සඤ්ජායති, න සයමෙවාති වදන්ති, තං න ගහෙතබ්භන්ත්‍යාදිනා කෙචිවාදං පටික්ඛිපිත්වා මිනනඛිපනෙ දොසං දස්සෙත්වා ච යං පනෙත්ථ අබ්භන්තරමිනනප්පමාණස්ස වාලිකාදිඛිපනකම්මස්ස ච දස්සනං, තං සයංජාතසීමානං ඨිතට්ඨානපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං කතං, ගාමූපචාරඝරූපචාරජානනත්ථං ලෙඩ්ඩුසුප්පාදිඛිපනවිජානනදස්සනං විය, තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං සීමං වා බන්ධන්ති උදකුක්ඛෙපං වා පරිච්ඡෙද’න්ති වුත්තං, එවං කතෙපි තස්ස පරිච්ඡෙදස්ස පභවතො ඤාතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තෙන ථූලතො ඤත්වා අන්තොතිට්ඨන්තෙහි නිරාසඞ්කට්ඨානෙ ඨාතබ්බං අඤ්ඤං බහිකරොන්තෙහි අතිදූරෙ නිරාසඞ්කට්ඨානෙ පෙසෙතබ්බන්ති වා, තස්මා යථා වුත්තසීමාපෙක්ඛවසෙනෙව තාසං සත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමානං උප්පත්ති, තබ්බිගමෙන විනාසො ච ගහෙතබ්බොති අම්හාකං ඛන්ති, වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බං, අඤ්ඤො වා පකාරො ඉතො යුත්තතරො ගවෙසිතබ්බො’ති ආහ. වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බං. අඤ්ඤො වා පකාරො ඉතො යුත්තතරො ගවෙසිතබ්බො’ති ඉමිනා ආචරියස්ස වචනෙන ඉමස්ස වචනස්ස අත්තනොමතිභාවඤ්ච ආචරියස්ස අපටිසම්භිදාපත්තභාවඤ්ච දස්සෙති. ඉදඤ්ච වචනං න භගවතො පච්චක්ඛවචනං, නාපිධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරානං වචනං, තිස්සොපි සඞ්ගීතියො අනාරූළ්හා, නාපි අට්ඨකථාය සංවණ්ණනාචරියස්ස වාදප්පකාසනමෙව තස්මා අසල්ලක්ඛිතබ්බමෙව සාරත්ථදීපනියම්පි සචෙ නදී නාතිදීඝා හොතීති ඉමිස්සා සංවණ්ණනාධිකාරෙ උදකුක්ඛෙපසීමා කම්මං නත්ථීති යස්මා සබ්බොපි නදීපදෙසො භික්ඛූහි අජ්ඣොත්ථටො, තස්මා සමන්තතො නදියා අභාවා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථී’ති වුත්තං තථා හි සමන්තතො නදියා අභාවා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථී’තිඉමස්ස අන්වයවසෙන වා අත්ථාපත්තිවසෙන වා සමන්තතො නදියා භාවෙ සති උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං අත්ථෙව වග්ගකම්මපරිහාරත්ථන්ති අත්ථො ලබ්භතෙ මාතිකාට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනියම්පි ‘‘සමන්තා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බොති පහොනකට්ඨානං සන්ධාය වුත්තං යත්ථ පන කුන්නදියං නප්පහොති. තත්ථ පහොනකට්ඨානෙ උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො [Pg.60] කාතබ්බො’තිවුත්තං. උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’ති ඉමිනා වචනෙන සීමාපෙක්ඛාය සහ උදකුක්ඛෙපං විනා අත්තනො සභාවෙනෙව නුප්පජ්ජතීති විඤ්ඤායති, තථා හි උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදකෙ කත්තාරෙ අසති කථං උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො භවෙය්‍ය තස්මා ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජන්ති, නාසතී’ති ඉදං වචනං සාරත්ථදීපනියඤ්ච මාතිකාට්ඨකථායඤ්ච වුත්තවචනෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤවිරුද්ධං විය දිස්සති විමතිවිනොදනියංයෙව ච ‘‘මහොඝෙන පන උන්නතට්ඨානතො නින්නට්ඨානෙ පතන්තෙන ඛතො ඛුද්දකො වා මහන්තො වා ලක්ඛණයුත්තො ජාතස්සරොව එත්ථාපි ඛුද්දකෙ උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථි සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බං, සොධෙතුං දුක්කරත්තා’’ති වුත්තං තථා හි අයමාචරියවරො පුබ්බෙ ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජන්ති, නාසතී’’ති වත්වා පරතො කථමාචරියවරෙන ‘‘එත්ථාපි ඛුද්දකෙ උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථි’’ත්‍යාදිවචනමුච්චතෙ, තත්ථායං විග්ගහො උදකං උක්ඛිපිත්වා ඛිපීයති එත්ථාති උදකුක්ඛෙපො උදකස්ස පතනොකාසො කින්තුං, ඨානං කරිතබ්බං කිච්චං කර කරණෙති ධාතු රිච්චපච්චයො යං. ‘‘අජ්ජෙව කිච්චං ආතප්ප’’න්ති යථා, උදකුක්ඛෙපස්ස කිච්චං කරණං උදකුක්ඛෙපකිච්චං. සමුද්දෙ පනා ති එත්ථ පන සද්දො විසෙසත්ථො, පක්ඛන්තරත්ථොතිපි අපරෙ විසෙසත්ථෙ පන නදීජාතස්සරෙසු මහන්තෙසු උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කාතබ්බං, ඛුද්දකෙ පන කෙවලෙ නදීජාතස්සරෙපි කාතබ්බං සමුද්දෙ පන විසෙසතො උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කාතබ්බන්ති අයං පන සද්දස්ස විසෙසත්ථො. සබ්බථා ති සබ්බෙන සබ්බං. උදකුක්ඛෙපසීමායමෙවා ති එත්ථ එවකාරො සන්නිට්ඨානත්ථො, උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බං, න සමුද්දසීමාය කදාචීති අත්ථො යුජ්ජතෙව. නදීජාතස්සරෙසු පන මහන්තෙසු උදකුක්ඛෙපසීමාය කාතබ්බං, ඛුද්දකෙ නදීජාතස්සරෙයෙව න කාතබ්බන්ති අයං අත්ථො සාමත්ථියතො ලබ්භතෙව නදීජාතස්සරෙසු ඛුද්දකමහන්තභාවෙන නදීජාතස්සරඋදකුක්ඛෙපාති ද්වෙ ද්වෙ සීමා ලබ්භන්ති සමුද්දෙ පන කස්මා සමුද්දඋදකුක්ඛෙපවසෙන ද්වෙ න ලබ්භන්තීති සමුද්දෙ පන කස්මා සමුද්දඋදකුක්ඛෙපවසෙන ද්වෙ න ලබ්භන්තීති චොදනං මනසිසන්ධායාහ ‘‘සොධෙතුං දුක්කරත්තා’’ති. තත්ථ සොධෙතුං දුක්කරත්තා ති සමුද්දස්ස අතිමහන්තභාවෙන සමුද්දමොතිණ්ණෙ භික්ඛූ [Pg.61] හත්ථපාසනයනං වා බහිසමුද්දකරණං වා කාතුං අතිදුක්කරං තස්මා සබ්බථා සබ්බෙන සබ්බං උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කාතබ්බන්ති අයමාචරියවරස්ස අධිප්පායො. යදි වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජෙය්‍ය, එවං සති සමුද්දමොතිණ්ණෙ භික්ඛුසමූහෙව හත්ථපාසතො බහි කරෙය්‍ය, එවඤ්ච සති සොධෙතුං දුක්කරත්තා’ති හෙතුපදම්පි නිරත්ථකං භවෙය්‍ය න පනෙවං සක්කා වත්තුං, තෙන ඤායති ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං උදකුක්ඛෙපපයොජන’’න්ති. අපිච තෙසං ආචරියානං අධිප්පායෙන ‘‘මයං උදකුක්ඛෙපසීමාය න කරොම, කෙවලං සමුද්දෙයෙව කරොමා’’ති ඉච්ඡමානෙ සති කථං කරිස්සන්ති. තස්මා තෙසං මතෙන සීමාපෙක්ඛාය සහෙව උදකුක්ඛෙපසීමාය සම්භවතො ගතගතට්ඨානෙ උදකුක්ඛෙපසීමා භවෙය්‍ය එවඤ්ච සති ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බං, සොධෙතුං දුක්කරත්තා’’ති වචනම්පි නිරත්ථකං භවෙය්‍ය එවඤ්ච පන වදෙය්‍ය… සබ්බසො සමුද්දසීමාය අලබ්භමානතං සන්ධාය ‘‘සමුද්දෙ පනා’’ත්‍යාදිවචනං ආචරියවරෙන වුත්තන්ති තථාපි න වත්තබ්බං කස්මා එවඤ්ච අත්ථෙ ඉච්ඡමානෙ සති ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බත්ථ උදකුක්ඛෙ පසීමාව ලබ්භතී’’ති වත්තබ්බං සියා නනෙවං වුත්තං. අථවා පකරණාදිවසෙන සද්දත්ථෙ විභජ්ජීයමානෙපි විරුජ්ඣතෙව කථං සංයොගවසෙන ‘‘සවච්ඡං ධෙනුමානෙහී’’ති වුත්තෙ ‘‘ගාවී’’ති විඤ්ඤායති, න වළවා. ‘‘අවච්ඡං ධෙනු’’න්ති වුත්තෙ ගාවීති විඤ්ඤායති, න වළවාති එත්ථ විය කදාචිපි එවසද්දෙන නිවත්තෙතබ්බස්ස සමුද්දස්ස නදියමිව නාතිදීඝභාවෙ අලබ්භමානෙ සති ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බ’’න්ති එවකාරෙන අවත්තබ්බං සියා, තථා හි සංයොගවිප්පයොගවසෙන ‘‘සවච්ඡං ධෙනුං, අවච්ඡං ධෙනු’’න්ති වුත්තෙ ගාවීති විඤ්ඤායති, න වළවා. වළවා ච නාම යොනිමග්ගස්ස අතිසම්බාධත්තා විජායිතුං න සක්කොන්ති, ගබ්භස්ස පරිණතකාලෙ කුච්ඡිං ඵාලෙත්වා ආජඤ්ඤපොතකං ගණ්හන්ති එවං එකගබ්භෙනෙව මරන්ති තස්මා ‘‘වළවං සවච්ඡ’’න්තිවා අවච්ඡ’’න්ති වා වත්තුං නාරහති එවමෙව කදාචිපි නාතිදීඝසමුද්දස්සපි අනුපලබ්භමානත්තා තං නිවත්තාපකෙන එවසද්දෙන ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බ’’න්ති අපදිසිතුං නාරහතියෙව තස්මා උදකුක්ඛෙපෙන සීමා උප්පජ්ජතීති නිට්ඨමෙත්ථාව ගන්තබ්බං තෙන වුත්තං ‘‘එවඤ්ච අත්ථෙ ඉච්ඡමානෙ සති සමුද්දෙ පන [Pg.62] සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමාව ලබ්භතීති වත්තබ්බං සියා න පනෙවං වුත්ත’’න්ති තෙන ඤායති වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං වාලිකාදීහි ඛිපනන්ති අපිච විමතිවිනොදනියංයෙව ‘‘ගච්ඡන්තියා පන නාවාය කාතුං න වට්ටති. කස්මා උදකුක්ඛෙපමත්තමෙව හි සීමා, තං නාවා සීඝමෙව අතික්කමෙති එවං සති අඤ්ඤිස්සා සීමාය ඤත්ති, අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනා හොතී’’ති ඉමස්ස සංවණ්ණනාධිකාරෙ තන්ති සීමං. සීඝමෙව අතික්කමෙතීති ඉමිනා තං අනතික්කමිත්වා අන්තො එව පරිවත්තමානාය කාතුං වට්ටතීති දස්සෙති. එතදත්ථමෙව හි වාලිකාදීහි සීමාපරිච්ඡින්දනං. ඉතරථා ‘‘බහිපරිවත්තා නුඛො නො වා’’ති කම්මකොපසඞ්කා භවෙය්‍ය. අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනාති කෙවලාය නදීසීමාය අනුසාවනා’ති ආචරියවරෙන වුත්තං. යදිසී මාපෙක්ඛාය සහ අත්තනො සභාවෙන උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජෙය්‍ය, එවං සති නාවාය ගතගතට්ඨානෙ සමන්තතො සභා විය පරිඛිපිත්වා උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජෙය්‍ය, උප්පජ්ජමානෙපි ච අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනාති ච අපරාය උදකුක්ඛෙපසීමාය අනුසාවනාති වත්තබ්බං භවෙය්‍ය න පනෙවං වුත්තං අථාපි වදෙය්‍ය ‘‘පඨමොතිණ්ණට්ඨානෙයෙව සීමාපෙක්ඛා හොති, ගතගතට්ඨානෙ නත්ථී’’ති, තම්පි වචනං අයුත්තමෙව. කස්මා යාව කම්මං න නිප්ඵන්නං, තාව සීමාපෙක්ඛාය විනා අසම්භවතො තෙන ඤායති ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං උදකුක්ඛෙපං විනා සීමාපෙක්ඛාය සහෙව අත්තනො සභාවෙන උදකුක්ඛෙපසීමා නුප්පජ්ජතී’’ති නිට්ඨමෙත්ථාව ගන්තබ්බං තස්මා නාවාය කම්මං කරොන්තෙහි ථිරතරං කත්වා නාවං අගමනීයං කත්වාව කාතබ්බං. සාරත්ථදීපනියම්පි ‘‘ගච්ඡන්තියා පන නාවාය කාතුංනවට්ටතීති එත්ථ උදකුක්ඛෙපං අනතික්කමිත්වා පරිවත්තමානාය කාතුං වට්ටතීති වෙදිතබ්බ’’න්ති වුත්තං. එවඤ්ච පන වදෙය්‍ය ‘‘යාව පරිසා වඩ්ඪති, තාව සීමාපි වඩ්ඪති පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණන්ති විනයට්ඨකථායං වුත්තත්තා පරිසවසෙන වඩ්ඪමානා උදකඛිපනං විනායෙව වඩ්ඪති උපචාරසීමා විය තස්මා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථෙවා’’ති. තං නු, අයඤ්හෙත්ථත්ථො… උදකුක්ඛෙපසීමා නාමෙසා වඩ්ඪමානා පරිසවසෙනෙව වඩ්ඪති බද්ධසීමායං පන වඩ්ඪමානා සමූහවසෙන වඩ්ඪති. කස්මා පරිසවසෙන වඩ්ඪමානා පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපො කාතබ්බොති. අපරෙ එවං වදන්ති පුබ්බෙ උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණං, පුන උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථි, කථිනත්ථතසාටකදානකම්මවාචාවිය [Pg.63] තථා හි කථිනත්ථතසාටකදානකාලෙ වුත්තකම්මවාචා එකායෙවවට්ටති, අත්ථතෙයෙව කථිනෙ පුන වරසාටකං ලභිත්වා කම්මවාචාය දානකිච්චං නත්ථි එවමෙව එත්ථාපි පුබ්බෙ උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණං, පුන උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථීති තෙ උපචාරසීමායමිව මඤ්ඤිත්වා වදන්ති උපචාරසීමායඤ්හි පුරිසාය නිසින්නට්ඨානමෙව උපචාරසීමාභාවෙන වඩ්ඪති ඉධ පන පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපප්පමාණෙන වඩ්ඪතියෙව න උදකුක්ඛෙපං විනාව ඉජ්ඣතෙ ‘‘කථං පන උදකං උක්ඛිපිතබ්බං යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළං ඛිපන්ති, එවං උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන සබ්බථාමෙන ඛිපිතබ්බං, යත්ථ එවං ඛිත්තං උදකං වා වාලිකං වා පතති, අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො’’ති අට්ඨකථාවචනං භින්දන්ති නාම. කිමිවාති චෙ, යෙ පන ‘‘කම්මමෙව කම්මකරණං කරොති, නත්ථි නිරයපාලා’’ති වදන්ති, තෙ ‘‘අත්ථි භික්ඛවෙ නිරයෙ නිරයපාලා’’ති දෙවදූතසුත්තං භින්දන්ති වියාති. එවඤ්චපන වදෙය්‍ය යෙ උදකුක්ඛෙපෙන සහ ඉජ්ඣන්ති, තෙපි ‘‘සචෙපි හි භික්ඛුසහස්සං තිට්ඨති, තස්ස ඨිතොකාසස්ස බාහිරන්තතො පට්ඨාය භික්ඛූනං වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය උප්පන්නාය තාය සහ සයමෙව සඤ්ජාතා සත්තබ්භන්තරසීමා සමානසංවාසකාති අධිප්පායො. යත්ථ පන ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙ මහන්තෙහි වා භික්ඛූහි පරිපුණ්ණතාය වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන සත්තබ්භන්තරසීමාපෙක්ඛා නත්ථි, තත්ථ සත්තබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤසීමායමෙව තත්ථ සඞ්ඝෙන කම්මං කාතබ්බං නදීආදීසුපි එසෙවනයො’’ති විමති විනොදනියං වුත්තවචනං භින්දන්ති නාමාති. තං න, තෙන නො කා හානි එවම්පි අම්හාකං වාදෙ කොචි විරොධො න විජ්ජතෙව. කස්මාති චෙ, ඉමෙ ද්වෙ සද්දරචනාපි අසම්බන්ධාව භින්නලක්ඛණා භින්නවිසයා චෙතා සීමා. කථං සද්දරචනා අසම්බන්ධා. යථා අරඤ්ඤෙ තත්ථ සත්තබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤමෙවාති වුච්චති, එව මෙව ‘‘නදියාපි සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමා නුප්පජ්ජතී’’ති අවත්වා ‘‘උදකුක්ඛෙපසීමා කම්මං නත්ථී’’ති ක්‍රියාපරාමසනවසෙන වුත්තං. කරිතබ්බං කම්මං. කිං තං, ඛිපනං. එවම්පි සද්දරචනා අසම්බන්ධාව. ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං…පෙ… උදකුක්ඛෙපසීමා සත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජති, නාසතී’’ති එත්ථ ‘‘නාසතී’’ති ඉමස්ස උදකුක්ඛෙපෙන විනාපීති අත්ථොපි යුජ්ජතෙව. කස්මාති චෙ ‘‘සීමාපෙක්ඛාය සතිඑවා’’ති ඉමිනා අනුලොමනයවසෙන ‘‘සීමාපෙක්ඛාය අසති [Pg.64] නුප්පජ්ජතී’’ති අත්ථො යුජ්ජතෙව. කෙචිපන ‘‘සමන්තා අබ්භන්තරං මිනිත්වා පරිච්ඡෙදකරණෙනෙව සීමා සඤ්ජායති, න සයමෙවා’’ති වදන්ති තං න ගහෙතබ්බං. යදි හි…පෙ… යථා චෙත්ථ, එවං උදකුක්ඛෙපසීමායපි නදීආදීසුපි තත්ථාපි හි මජ්ඣිමපුරිසො න ඤායති, තථා සබ්බථාමෙන ඛිපනන්ති ඉමිනාපි වචනෙන ආචරියවරස්ස උදකුක්ඛෙපෙන සහෙව සීමාපෙක්ඛාය සති උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති, නාසතීති අධිප්පායො ඤායති. කථං භින්නලක්ඛණා, ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා කිඤ්චාපි අබද්ධසීමසාමඤ්ඤෙන සමානා, න පන සමානලක්ඛණා තථා හි ‘‘අසම්මතාය භික්ඛවෙ සීමාය අට්ඨපිතාය යං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති, යා තස්ස ගාමස්ස වා ගාමසීමා, නිගමස්ස වා නිගමසීමා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’’ති ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙ ඛුද්දකො වා මහන්තො වා සබ්බොපි ගාමපදෙසො ගාමසීමාති අනුඤ්ඤාතා, න සත්තබ්භන්තරසීමාය විය සමන්තා ලෙඩ්ඩුපාතුක්ඛෙපෙන අනුඤ්ඤාතා අබ්භන්තරසීමායපි අගාමකෙ චෙ අරඤ්ඤෙ යං නිස්සාය විහරති, තස්ස අරඤ්ඤස්ස අරඤ්ඤසීමාති නානුඤ්ඤාතා තථා නදීසමුද්දජාතස්සරෙසුපි ගාමසීමායමිව සබ්බො නදීසමුද්දජාතස්සරපදෙසො නදීසමුද්දජාතස්ස රසීමාති එවමෙව න අනුඤ්ඤාතා තථා අබ්භන්තරසීමායමිව සමන්තා සත්තබ්භන්තරාති වා නානුඤ්ඤාතා එවමිමා ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා භින්නලක්ඛණා, තස්මා භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුසාරෙනෙව ගාමසීමායපි ඛුද්දකො වා මහන්තො වා සබ්බො ගාමපදෙසො ගාමසීමාව හොති, සත්තබ්භන්තරසීමායපි ‘‘සමන්තා සත්තබ්භන්තරා’’ති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුසාරෙන සමන්තා සත්තබ්භන්තරසීමා සීමාපෙක්ඛාය සහ සයමෙව උප්පජ්ජතී’’ති මිනනාමිනනවිචාරණා පන නිරත්ථකාව තථා උදකුක්ඛෙපසීමායපි ‘‘මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං උදකුක්ඛෙපෙන සහෙව උප්පජ්ජතීති නත්ථි ඛිපනාඛිපන විචාරණාය පයොජනන්ති. කථං භින්නවිසයා සත්තබ්භන්තරසීමා අරඤ්ඤවිසයා, උදකුක්ඛෙපසීමා නදීසමුද්දජාතස්සරවිසයා, එවම්පි එතා ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා භින්නවිසයාව තස්මා ‘‘නදීආදීසු එසෙව නයො’’ති වුත්තෙපි සත්තබ්භන්තරසීමා අපෙක්ඛාය සහෙව අත්තනො සභාවෙනෙව සත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජති යථා. එවමෙව උදකුක්ඛෙපසීමායපි [Pg.65] අපෙක්ඛාය සහ උදකුක්ඛෙපං කත්වාව වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති, න විනාති සන්නිට්ඨානං කාතබ්බං. නනු ච මාතිකාට්ඨකථායං පරිච්ඡෙදබ්භන්තරෙ හත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතොපි, පරිච්ඡෙදා බහි අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදං අනතික්කමිත්වා ඨිතොපි කම්මං කොපෙති, ඉදං සබ්බඅට්ඨකථාසු සින්නිට්ඨාන’න්ති වුත්තවචනෙ නවිරුජ්ඣතීති චෙ. තං න, මාතිකාට්ඨකථායං ‘‘සචෙ පන ද්වෙසඞ්ඝා විසුංවිසුං උපොසථාදිකම්මං කරොන්ති, ද්වින්නං උදකුක්ඛෙපානං අන්තරෙ අඤ්ඤො එකො උදකුක්ඛෙපො උපචාරත්ථාය ඨපෙතබ්බො’’ති ද්වින්නං සඞ්ඝානං විසුං විසුං කම්මකරණාධිකාරෙ වුත්තත්තා. සාරත්ථදීපනියම්පි ‘‘තත්ථ අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදං අනතික්කමිත්වා ඨිතොපි කම්මං කොපෙතීති ඉදං නෙව පාළියං, න අට්ඨකථායං උපලබ්භති. යදි චෙතං ද්වින්නං සඞ්ඝානං විසුංවිසුං උපොසථාදිකම්මකරණාධිකාරෙ වුත්තත්තා උදකුක්ඛෙපතො බහි අඤ්ඤං උදකුක්ඛෙපං අනතික්කමිත්වා උපොසථාදිකරණත්ථං. ඨිතො සඞ්ඝො සීමාසම්භෙදසම්භවතො කම්මං කොපෙතීති ඉමිනා අධිප්පායෙන වුත්තං සියා. එවං සති යුජ්ජෙය්‍ය, තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං ලීනත්ථප්පකාසනියං අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදන්ති දුතියං උදකුක්ඛෙපං අනතික්කමන්තොපි කොපෙති. කස්මා, අත්තනො උදකුක්ඛෙපසීමාය පරෙසං උදකුක්ඛෙපසීමාය අජ්ඣොත්ථතත්තා සීමාසම්භෙදො හොති, තස්මා කොපෙතී’ති ‘‘ඉදං සබ්බඅට්ඨකථාසු සන්නිට්ඨාන’’න්ති ච ඉමිනා අධිප්පායෙන වුත්තන්ති ගහෙතබ්බං. සබ්බාසුපි අට්ඨකථාසු සීමාසම්භෙදස්ස අනිච්ඡිතත්තා තෙනෙව අත්තනො ච අඤ්ඤෙසඤ්ච උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදස්ස අන්තරා අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො සීමන්තරිකත්ථාය ඨපෙතබ්බොති වුත්තං. අඤ්ඤෙ පනෙත්ථ අඤ්ඤථාපි පපඤ්චෙන්ති, තං න ගහෙතබ්බ’න්ති වත්වා පටික්ඛිත්තං. තස්ස ‘‘අන්තොහත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතො කම්මං කොපෙතී’’ති ඉමිනා පරිච්ඡෙදතො බහි යත්ථකත්ථචි ඨිතො කම්මං න කොපෙතීති දීපෙතීති සාරත්ථදීපනීවචනෙනාපි එකස්මිං සඞ්ඝසන්නිපාතෙ පරිච්ඡෙදතො බහි අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදං අනතික්කමිත්වා ඨිතොපි කම්මං න කොපෙතීති වෙදිතබ්බමෙතං සාරත්ථදීපනියංයෙව ඉමමත්ථං දළ්හිකරණවසෙන උදකුක්ඛෙපප්පමාණා සීමන්තරිකා සුවිඤ්ඤෙය්‍යතරා හොති, සීමාසම්භෙදසඞ්කා ච න සියාති සාමිචිදස්සනත්ථං අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො සීමන්තරිකත්ථාය ඨපෙතබ්බො’ති වුත්තං. යත්තකෙන පන සීමාසම්භෙදො න [Pg.66] හොති, තත්තකං ඨපෙතුං වට්ටතියෙව, තෙනාහු පොරාණා ‘‘යත්තකෙන සීමසඞ්කරො න හොති, තත්තකම්පි ඨපෙතුං වට්ටති. ඛුද්දකං පන න වට්ටතී’’ති ඉදම්පි උදකුක්ඛෙපසීමාය පරිසවසෙන වඩ්ඪනතො සීමසම්භෙදසඞ්කා සියා. තං නිවාරණත්ථමෙව වුත්තන්ති.

Debe entenderse conforme a la fuerza de las diez familias de elefantes mencionadas. Allí, 'Kāḷāvaka' se refiere a la familia de elefantes ordinarios: la fuerza física de diez hombres equivale a la fuerza de un solo elefante Kāḷāvaka. La fuerza de diez elefantes Kāḷāvaka equivale a la de un elefante Gaṅgeyya. La fuerza de diez elefantes Gaṅgeyya equivale a la de un elefante Paṇḍara. La fuerza de diez elefantes Paṇḍara equivale a la de un elefante Tamba. La fuerza de diez elefantes Tamba equivale a la de un elefante Piṅgala. La fuerza de diez elefantes Piṅgala equivale a la de un elefante Gandhahatthi. La fuerza de diez elefantes Gandhahatthi equivale a la de un elefante Maṅgala. La fuerza de diez elefantes Maṅgala equivale a la de un elefante Hema. La fuerza de diez elefantes Hemavata equivale a la de un elefante Uposatha. La fuerza de diez elefantes Uposatha equivale a la de un elefante Chaddanta. La fuerza de diez elefantes Chaddanta es la fuerza física de un solo Tathāgata. Esto también se denomina 'fuerza conocida como Nārāyana'. En este contexto, 'nārā' se refiere a los rayos, y puesto que surgen de allí diversos y múltiples tipos, se llama 'nārayana', que es el vajra; por lo tanto, el significado es también la fuerza conocida como vajra. En términos de la cuenta de elefantes ordinarios, esto equivale a la fuerza de diez mil millones de elefantes, y en términos de la cuenta de hombres, equivale a la fuerza de cien mil millones de hombres; esta es la fuerza física del Tathāgata. La disposición de sus poderes, como la soberanía y otros, debe entenderse de acuerdo con los respectivos suttas. El llamado 'hombre medio' es un hombre carpintero; pues, en comparación con la fuerza del Tathāgata, él es incapaz de medir el rey de las montañas Sineru incluso con cien, mil o cien mil semillas de mostaza, ni siquiera es capaz de agarrar su dedo gordo del pie. Debido a su gran tamaño en comparación con un hombre ordinario, por estar en el medio, se le llama 'hombre medio'; así, un palmo del Sugata equivale a tres palmos de carpintero, y un brazo de carpintero equivale a un brazo y medio ordinario. Asimismo, un palmo de carpintero equivale a dos palmos de un hombre ordinario, y un brazo de hombre ordinario es un brazo completo de carpintero. Por lo tanto, el llamado palmo del Sugata equivale ahora a tres palmos de un hombre medio, y un brazo de carpintero equivale a un brazo y medio, según se dice en el comentario del Kuṭikārasikkhāpada. Aquí, este 'hombre medio' no es el que se pretende. ¿Por qué? En el Kuṭikārasikkhāpada se dice 'tres brazos', es decir, tres brazos de carpintero. Una cama de dimensiones estándar se llama cama de nueve palmos según el palmo ordinario; de igual modo, en lugar de decir aquí 'por un hombre medio', el comentario dice 'por un hombre de fuerza media'. El llamado 'hombre ordinario' es el hombre mencionado en la frase 'la fuerza física de diez hombres es la fuerza de un elefante Kāḷāvaka'. Allí, aunque algunos individuos meritorios como el rey Ajātasattu, Jīvaka Komārabhacca, o mujeres como Visākhā Migāramātā y otros, poseen la fuerza de cinco elefantes, no se denominan hombres medios, sino simplemente hombres ordinarios, siendo hombres excepcionales por su mérito. Pero aquí, el hombre ordinario es el que se pretende como hombre de fuerza media. 'Udakukkhepa' significa delimitado por un lanzamiento de agua; por eso se dice en el Līnatthappakāsanī, el comentario de la Mātikā, que 'udakukkhepā' es un caso ablativo con sentido instrumental. 'Por el lanzamiento de agua' es el significado aquí. En ríos, mares y lagos naturales, el lugar que está delimitado por un lanzamiento de agua desde el borde de la asamblea en todas las direcciones por un hombre medio, esa es la frontera no vinculada (abaddhasīmā) establecida por el uso convencional del mundo, en la cual rige la comunión común y el Uposatha único. En la Kaṅkhāvitaraṇī se dice: 'lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua', es decir, el lugar delimitado por un lanzamiento de agua en todas las direcciones por un hombre de fuerza media. Allí, del mismo modo que los jugadores de dados lanzan un bloque de madera, así un hombre medio debe lanzar agua o arena con toda su fuerza tras tomarla con la mano. Donde cae el agua o la arena lanzada de esta manera, eso se llama udakukkhepa. 'Esa es allí la comunión común y el Uposatha único', significa que la frontera delimitada por el lanzamiento de agua en esos ríos y demás es de comunión común y Uposatha único; tras hacer esta conexión gramatical, esto se obtiene solo dentro de esos ríos y demás, no fuera. Por lo tanto, en un río o lago natural, en cualquier extensión que el agua cubra durante los cuatro meses de la estación lluviosa normal, y en el mar, en cualquier lugar donde las olas normales se retiran y se detienen, a partir de ahí es terreno lícito (kappiyabhūmi). Incluso en tiempos de sequía o en verano, cuando los ríos y lagos naturales se secan, ese mismo lugar sigue siendo terreno lícito. Pero si en un lago natural seco cavan un estanque o hacen un cultivo, ese lugar se convierte en terreno de aldea. En cuanto a lo que se llama terreno lícito, la frontera del lanzamiento de agua no va más allá de él, va solo hacia adentro; por lo tanto, se dice que debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones a partir del borde de su asamblea interior. En el Gaṇṭhipada se dice que 'lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua' se dijo para mostrar la delimitación de la frontera en el momento de realizar actos legales como los de un grupo de cuatro monjes en ese río; los maestros dicen que es como mostrar la delimitación de la frontera de siete abbhantaras para mostrar la delimitación de la separación de los tres mantos; por lo tanto, se escribe que 'es válido realizarlo dentro del río incluso en ausencia de la delimitación por lanzamiento de agua'. Allí, esta frase 'incluso en ausencia de la delimitación por lanzamiento de agua' no concuerda con las palabras del Mahā-aṭṭhakathā que dicen 'delimitado por un lanzamiento de agua en todas las direcciones', ni con las palabras de la Mātikāṭṭhakathā y la Kaṅkhāvitaraṇī que dicen 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones', ni con las palabras de la Vimativinodanī: 'allí tampoco se conoce al hombre medio, así es el lanzamiento con toda la fuerza' o 'precisamente con este propósito se delimita la frontera con arena y demás'. Incluso el autor del texto, para evitar la censura de otros, no dice 'esta es nuestra opinión', sino que señala a otros autores diciendo 'los maestros', y en la conclusión posterior dice: 'todo esto debe tomarse tras una cuidadosa investigación y tras servir a maestros respetados; lo que sea apropiado debe tomarse y lo demás debe descartarse'. Por lo tanto, debe considerarse que fue escrito según la opinión de otros maestros. De lo contrario, las palabras de los comentarios que han ascendido a los tres concilios y las palabras de la Kaṅkhāvitaraṇī y la Vimativinodanī serían invalidadas, los libros se contradirían entre sí, y la regla de entrenamiento prescrita por el Bienaventurado tendría que ser reformada según la opinión de los discípulos. Sin embargo, la regla de entrenamiento prescrita por el Bienaventurado no debe ser invalidada, sino que debe practicarse tal como fue prescrita. Pues se dirá que, incluso conociendo el hecho, el monje que bebe alcohol comete una falta de pācittiya; pero para un novicio que bebe conociendo el hecho hay una ruptura de la moralidad, no así si no lo conoce. Allí debe buscarse la razón; o quizás no deba buscarse, pues la prescripción de las reglas de entrenamiento es dominio exclusivo de los Budas; se debe actuar tal como ha sido prescrita. Por lo tanto, 'en todas las direcciones por un lanzamiento de agua' concuerda con la regla de entrenamiento prescrita, ya sea como 'delimitado por un lanzamiento de agua en todas las direcciones', o 'el agua debe ser lanzada', o 'la frontera delimitada por el lanzamiento de agua', o 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones'; las palabras de los ancianos que compilaron el Dhamma son la única autoridad, pues ellos conocían el pensamiento del Buda. Y esta declaración no es una palabra directa del Bienaventurado, ni es la palabra de los ancianos compiladores. O bien, cuando los maestros dicen: 'lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua en este río... para mostrar la delimitación de la frontera, como mostrar la delimitación de la frontera de siete abbhantaras', por lo tanto, en esta interpretación de que 'es válido realizarlo dentro del río incluso en ausencia de la delimitación por lanzamiento de agua', ni los ancianos compiladores del Dhamma han entrado, ni el autor del texto ha entrado. Si se pregunta por qué, es porque en los comentarios del Vinaya que ascendieron a los tres concilios, y en los subcomentarios que son sus explicaciones, escriben de muchas maneras: 'delimitado por un lanzamiento de agua', 'el agua debe ser lanzada', 'debe hacerse la delimitación por lanzamiento de agua', etc.; por lo tanto, se entiende que los ancianos compiladores del Dhamma no entraron en esa [otra interpretación]. El autor del texto también, para evitar la censura ajena, señala a otros autores como 'maestros', por lo que se entiende que el autor tampoco entró en ella. Y esta declaración es la opinión personal de ciertos ancianos, y la opinión personal es la más débil de todas. ¿Quién podrá invalidar las palabras de Mahākassapa, Yasa, Moggaliputtatissa y otros, y de sus discípulos y sucesores residentes del Mahāvihāra, quienes explican el significado de la regla de entrenamiento del 'lanzamiento de agua' prescrita por el Buda Omnisciente, como quien mide el rey de las montañas Sineru con semillas de mostaza? Debido a que actos como la ordenación (upasampadā) son actos graves y son la raíz de la religión, uno debe mantenerse en lo que es grave. 'Lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua' fue prescrito por el Bienaventurado. Ante la objeción de si el límite del lanzamiento de agua es solo el lugar apto para el lanzamiento de un hombre medio, o si el límite del lanzamiento de agua es por el lanzamiento de agua mismo, el maestro del comentario explicó cómo debe lanzarse el agua. Allí, 'cómo' es una pregunta con el deseo de explicar: ¿cómo, por qué razón debe lanzarse el agua? El significado es si debe lanzarse con una breve aspersión de agua o si debe lanzarse a la manera de lanzar un terrón o un bloque de madera. Aunque se mencione a los 'jugadores de dados' en general, al igual que en 'el león canta con la cola, el león mueve la cola', aquí, por la proximidad de otras palabras como 'lanzan un bloque de madera', se entiende por el sentido que son personas adictas al juego con el bloque de madera; pues la palabra 'akkha' es común en el juego de azar. 'Dāruguḷa' significa una manufactura de madera hecha con un punzón tras subirla a un torno; este es el significado aquí... Así como los jugadores de dados, hombres adictos al bloque de madera, toman el bloque de madera con la mano y, como mostrando su propia fuerza, se inclinan con todo su poder y lo lanzan; de la misma manera, un hombre de fuerza media, tomando agua o arena con la mano y como mostrando su propia fuerza, inclinándose con todo su poder, ya sea sentado o de pie, debe lanzarla rodeando el borde de la asamblea. Donde cae el agua o la arena lanzada de esta manera, ese lugar se llama un lanzamiento de agua. Con la frase 'este es un lanzamiento de agua', muestra la posibilidad de otro lanzamiento de agua por la existencia de un intervalo de frontera (sīmantarika) en el caso de realizar actos legales por separado por dos asambleas. Por eso se dice en el Mātikāṭṭhakathā: 'si dos asambleas realizan por separado actos de Uposatha y demás, debe dejarse otro lanzamiento de agua en el medio de los dos lanzamientos de agua a modo de espacio circundante'. En la Vimativinodanī también se dice: 'dentro de él significa dentro de ese lugar delimitado por el lanzamiento de agua, y no solo dentro de él, sino que fuera de él tampoco es válido estar dentro de un lanzamiento de agua; esta declaración se hace porque, al ser difícil de discernir la delimitación del lanzamiento de agua, existe el riesgo de invalidar el acto'. Sin embargo, en la Sāratthadīpanī, tras decir que 'estar fuera del palmo de la mano (hatthapāsa) dentro de él invalida el acto, lo cual indica que estar en cualquier lugar fuera de la delimitación no invalida el acto', rechazó las palabras de la Mātikāṭṭhakathā; debe considerarse que eso se dijo refiriéndose a la reunión de una sola asamblea. Y así como se establecen intervalos de frontera (sīmantarika) para evitar la confusión mutua de las fronteras parciales (khaṇḍasīmā) vinculadas dentro de una gran frontera, de la misma manera, en una frontera surgida naturalmente como una frontera de aldea, debido a la gran magnitud de los ríos, mares y lagos naturales, el Bienaventurado permitió la frontera de lanzamiento de agua mediante el lanzamiento de agua; aun así, se dice que para evitar la confusión mutua como en el caso de dos fronteras vinculadas, debe dejarse otro lanzamiento de agua como intervalo de frontera entre dos fronteras de lanzamiento de agua. Una frontera vinculada tiene marcas, una frontera de lanzamiento de agua tiene el lanzamiento de agua; un lanzamiento de agua debe considerarse como un intervalo de frontera. Por eso se dice en la Vimativinodanī: 'debe entenderse que esta disposición del intervalo de frontera se establece por analogía con el sutta que permite el intervalo de frontera para dos fronteras vinculadas'. Pero en la reunión de una sola asamblea, debe entenderse que incluso quien está fuera de un lanzamiento de agua no invalida el acto. Pues se dice en la Vimativinodanī que, sabiendo que el Bienaventurado permitió para aquellos que dependen de una sola frontera de aldea y para dos fronteras vinculadas de la misma naturaleza la unión y superposición mutua y el estar sin intervalo de frontera si no hay obstrucción, los maestros de los comentarios establecieron aquí también la disposición del intervalo de frontera. Debe entenderse que solo cuando se cumplen dos factores —depender de una misma frontera y ser de la misma naturaleza— el estar sin intervalo de frontera conduce a la confusión, no cuando faltan. Habiendo mostrado así la delimitación por lanzamiento de agua conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'en todas las direcciones por lanzamiento de agua' en ríos, mares y lagos naturales, para mostrar la total idoneidad, como en una frontera de aldea, sin necesidad de lanzamiento de agua en lugares de ríos y lagos naturales de origen corto, se dice 'pero si no es muy largo, desde su origen', etc. Allí, 'desde su origen' significa desde la parte superior del lugar donde el río fluye durante un máximo de cuatro meses. 'Hasta la desembocadura' significa que aquí se pretende hasta la orilla del río como desembocadura. 'En todas partes' significa que en todo el lugar del río no existe el acto de frontera de lanzamiento de agua; la frontera que procede por lanzamiento de agua es la frontera de lanzamiento de agua. 'Kamma' (acto) es lo que debe hacerse; la raíz es 'kara' (hacer) con el sufijo 'ramma'. En el sentido de hacer, es el esfuerzo físico que es una modificación del elemento aire originado por el séptimo pensamiento impulsivo (javana) saludable en el proceso de la puerta de la mente; por ese esfuerzo físico, el acto de lanzar se llama 'kamma' (acto) elevado; pero en sentido absoluto, son solo grupos de ocho elementos (aṭṭhakalāpa) que originan el desplazamiento a otro lugar por la difusión del elemento aire impulsado por la mente, lo cual se conoce como esfuerzo físico. El acto de la frontera de lanzamiento de agua no existe aquí en un río de origen corto, ese es el significado. Este es el significado aquí: si el río no es muy largo, ya sea media yojana, una gāvuta o media gāvuta, desde el lugar donde fluye hasta la orilla del río, la asamblea se sienta cubriendo todo el lugar del río; allí, en ese lugar del río, por no haber el resto del río alrededor, no hay sospecha de acto por una facción (vaggakamma), por lo que no existe el acto de frontera de lanzamiento de agua; el río entero es simplemente la frontera. Esta misma conclusión se da tanto en la Sāratthadīpanī como en el Līnatthappakāsanī del comentario de la Mātikā. Pero en la Vimativinodanī se dice que donde, en un bosque pequeño, por estar lleno de muchos monjes no hay sospecha de acto por una facción y por tanto no hay necesidad de la frontera de siete abbhantaras, allí no surge la frontera de siete abbhantaras, sino que es simplemente la frontera del bosque, y allí la asamblea debe realizar el acto legal; este mismo principio se aplica a los ríos y demás. Pues se dirá: 'si el río no es muy largo, desde su origen hasta la desembocadura, la asamblea se sienta en todas partes, no hay acto de frontera de lanzamiento de agua', etc., en ambos casos. En la dirección donde no hay espacio para los siete abbhantaras o para el lanzamiento de agua, ¿cómo podría haber medición o lanzamiento? Al entrar en campos de aldeas y demás, si la frontera entrara en un terreno ajeno, la frontera fallaría; pero al surgir la frontera por necesidad, donde es posible, las fronteras de siete abbhantaras o de lanzamiento de agua surgen completas por sí mismas. Donde no es posible, surgen solo con la medida de su propio campo, no más allá; así se dijo. Y aquí, debido a que se dijo que 'por la necesidad de la frontera, las fronteras de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua surgen completas por sí mismas', algunos interpretan que la frontera de lanzamiento de agua surge por la necesidad de la frontera incluso sin el lanzamiento de agua; eso parece inapropiado. ¿Por qué? Por la contradicción con el método de los textos canónicos y por la contradicción con las palabras dichas posteriormente en la Vimativinodanī. Y esta declaración puede haber sido dicha por el maestro para exponer la tesis de algunas personas. ¿Por qué? Por ser incompatible con lo que se dice después y por contradecir las palabras de los textos canónicos, comentarios y subcomentarios; eso lo describiremos más adelante. Así como en el mundo, sin haber colocado una cerca, no se puede decir 'este es el lugar de la cerca', y sin haber arado con la punta del arado, no se puede decir 'este es el lugar del arado', y así como los hombres que construyen una casa, sin haber cortado los árboles con hacha o azuela, no pueden decir 'este es el lugar donde cayó mi hacha', y sin haber segado con la hoz, no se puede decir 'este es mi lugar segado', de la misma manera, sin haber lanzado agua o arena con la mano, no se puede decir 'este es un lanzamiento de agua' o 'este es el lugar donde cayó el agua'. Y aquí, dos monjes debaten así: puesto que en la Vimativinodanī se dice: 'donde, en un bosque pequeño, por estar lleno de muchos monjes no hay sospecha de acto por una facción y por tanto no hay necesidad de la frontera de siete abbhantaras, allí no surge la frontera de siete abbhantaras, sino que es simplemente la frontera del bosque... este mismo principio se aplica a los ríos... se dirá que si el río no es muy largo... la asamblea se sienta en todas partes, no hay acto de frontera de lanzamiento de agua', etc., por esta misma declaración, debe entenderse que las fronteras de lanzamiento de agua y de siete abbhantaras surgen solo cuando hay necesidad de la frontera para evitar el acto por una facción, no cuando no la hay; por tanto, la frontera de lanzamiento de agua surge junto con la necesidad de la frontera a partir del borde de la asamblea sin necesidad de lanzar agua, por lo cual el lanzamiento de agua no tiene utilidad alguna. A ellos debe decírseles: '¡Oh buenos hombres, no habléis así, ni calumniéis al noble maestro! Esta declaración del noble maestro es un texto que requiere interpretación (neyyavattha); más adelante el noble maestro dará su conclusión. Incluso con las palabras de los comentarios del Vinaya y de la Sāratthadīpanī, tu declaración no concuerda, e incluso con las palabras dichas posteriormente en la misma Vimativinodanī no encaja'. ¿Cómo es un texto que requiere interpretación? 'Solo cuando hay necesidad de la frontera... desaparece', esto se refiere a que la frontera no surge en el momento en que los monjes entran en el bosque o en ríos y demás para viajar o bañarse, etc., sin necesidad de la frontera; solo cuando hay necesidad de la frontera surge la frontera interior conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'en todas las direcciones siete abbhantaras' en el bosque; y en ríos, mares y lagos naturales, surge la frontera de lanzamiento de agua junto con el lanzamiento de agua conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'en todas las direcciones por un lanzamiento de agua de un hombre medio', no sin el lanzamiento de agua; este es el sentido que debe interpretarse. En la frase 'no cuando no la hay', no se obtiene el significado de 'sin el lanzamiento de agua'. Siendo esto así, de nuevo en la Vimativinodanī, 'allí' se refiere a esas tres fronteras no vinculadas de ríos y demás establecidas por el uso convencional del mundo, con la intención de mostrar de nuevo la delimitación de la frontera no vinculada establecida por el uso de la religión para evitar el acto por una facción. En el canon, en frases como 'lo que es de un hombre medio', etc., el agua se lanza y se arroja en ella, por lo tanto es 'udakukkhepa', el espacio de caída del agua; de ahí, 'por lanzamientos de agua'. Este es el significado aquí por la conexión de las palabras... 'a partir del borde de la asamblea en todas las direcciones hasta donde llega el lanzamiento de agua, el lugar de caída del agua de un hombre medio, ese lugar que está delimitado, esa es allí, en ríos y demás, otra frontera de lanzamiento de agua de comunión común'; esto sería igual a las palabras interpretadas. Pues algunos dicen que la frontera se produce solo por la delimitación tras medir el interior en todas las direcciones, no por sí misma; tras rechazar esa opinión de algunos y mostrar el defecto de medir y lanzar, lo que se muestra allí sobre la medida del interior o el acto de lanzar arena y demás, se hizo para mostrar la delimitación del lugar donde se encuentran las fronteras surgidas naturalmente, como el conocimiento del lanzamiento de terrones o canastas para conocer el espacio circundante de la aldea o de la casa; por eso se dice en la Mātikāṭṭhakathā: 'ya sea que vinculen la frontera o delimiten el lanzamiento de agua'. Aun hecho esto, por la imposibilidad de conocer con precisión ese límite, tras conocerlo de forma general, quienes están dentro deben permanecer en un lugar libre de sospecha, y quienes excluyen a otros deben enviarlos a un lugar muy distante y libre de sospecha; por lo tanto, se dice: 'nuestra opinión es que el surgimiento de esas fronteras de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua debe tomarse según la necesidad de la frontera mencionada, y su desaparición sin ella; debe tomarse tras reflexionar, o debe buscarse otro modo más apropiado que este'. Con estas palabras del maestro: 'debe tomarse tras reflexionar, o debe buscarse otro modo más apropiado que este', muestra que esta declaración es su opinión personal y que el maestro no ha alcanzado el conocimiento analítico (paṭisambhidā). Y esta declaración no es una palabra directa del Bienaventurado, ni es la palabra de los ancianos compiladores del Dhamma, no ha ascendido a los tres concilios, ni es la explicación de los maestros de los comentarios, sino solo la exposición de una tesis; por tanto, no debe ser considerada. En la Sāratthadīpanī también, en el contexto de la explicación de 'si el río no es muy largo', se dice que 'el acto de frontera de lanzamiento de agua no existe porque todo el lugar del río está cubierto por los monjes; por lo tanto, al no haber río alrededor, el lanzamiento de agua no tiene utilidad'. Así, por implicación directa o indirecta de esta frase 'al no haber río alrededor, el lanzamiento de agua no tiene utilidad', se obtiene el sentido de que habiendo río alrededor, el lanzamiento de agua sí tiene utilidad para evitar el acto por una facción. En el Līnatthappakāsanī del comentario de la Mātikā también se dice: 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones', refiriéndose al lugar donde es posible; 'pero donde no es posible en un riachuelo, allí debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en el lugar donde sea posible'. Con esta frase 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua', se entiende que no surge por su propia naturaleza sin el lanzamiento de agua junto con la necesidad de la frontera; pues si no hubiera quien hiciera la delimitación del lanzamiento de agua, ¿cómo podría hacerse la delimitación del lanzamiento de agua? Por lo tanto, esta frase: 'para evitar el acto por una facción, las fronteras de lanzamiento de agua y de siete abbhantaras surgen solo cuando hay necesidad de la frontera, no cuando no la hay', parece ser mutuamente contradictoria con lo dicho en la Sāratthadīpanī y la Mātikāṭṭhakathā. En la misma Vimativinodanī se dice: 'pero un lago natural pequeño o grande excavado por una gran inundación al caer de un lugar alto a uno bajo, que posea las características, aquí también en uno pequeño no hay necesidad del acto de lanzamiento de agua; pero en el mar, el acto debe realizarse en todo caso solo en la frontera de lanzamiento de agua, por ser difícil de purificar'. Así, habiendo dicho este noble maestro anteriormente: 'para evitar el acto por una facción, las fronteras de lanzamiento de agua y de siete abbhantaras surgen solo cuando hay necesidad de la frontera, no cuando no la hay', ¿cómo es que después el noble maestro dice: 'aquí también en uno pequeño no hay necesidad del acto de lanzamiento de agua', etc.? Allí, esta es la etimología: el agua se lanza y se arroja allí, por lo tanto es 'udakukkhepa', el espacio de caída del agua; 'kicca' es lo que debe hacerse, el acto; la raíz es 'kara' (hacer) con el sufijo 'ricca'. Al igual que en 'hoy mismo debe hacerse el esfuerzo (kicca)', el acto de realizar el lanzamiento de agua es el acto de lanzamiento de agua (udakukkhepakicca). 'Pero en el mar', aquí la palabra 'pana' (pero) tiene un sentido de distinción, y según otros, de alternativa. El sentido de distinción es: en los ríos y lagos naturales grandes debe hacerse solo en la frontera de lanzamiento de agua, pero en los ríos y lagos naturales pequeños [puede hacerse] en todo el lugar; pero en el mar, especialmente, debe hacerse solo en la frontera de lanzamiento de agua; este es el sentido de distinción de la palabra 'pana'. 'En todo caso' (sabbathā) significa totalmente. 'Solo en la frontera de lanzamiento de agua' (udakukkhepasīmāyamevā), aquí la partícula 'eva' (solo) tiene un sentido de conclusión: el acto debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua, nunca en la frontera del mar; esto es lo apropiado. Pues el sentido de que en los ríos y lagos naturales grandes debe hacerse en la frontera de lanzamiento de agua, y en los pequeños no, se obtiene por la fuerza del contexto. Teniendo en cuenta la objeción de por qué en los ríos y lagos naturales se obtienen dos fronteras cada uno según sean pequeños o grandes —la del río/lago y la del lanzamiento de agua—, mientras que en el mar no se obtienen dos según el mar y el lanzamiento de agua, dijo: 'por ser difícil de purificar'. Allí, 'por ser difícil de purificar' significa que, debido a la inmensidad del mar, es extremadamente difícil llevar a los monjes que han entrado en el mar al palmo de la mano o sacarlos fuera del mar; por lo tanto, 'totalmente y en todo caso debe hacerse solo en la frontera de lanzamiento de agua', esta es la intención del noble maestro. Si la frontera de lanzamiento de agua surgiera solo por la necesidad de la frontera para evitar el acto por una facción, en tal caso, en el grupo de monjes que han entrado en el mar, simplemente se excluiría a quienes están fuera del palmo de la mano; y siendo así, la razón de que 'es difícil de purificar' sería inútil. Pero no se puede hablar así, por lo que se entiende que 'la utilidad del lanzamiento de agua es para evitar el acto por una facción'. Además, según la intención de esos maestros, si desearan: 'nosotros no lo hacemos en la frontera de lanzamiento de agua, sino solo en el mar', ¿cómo lo harían? Por lo tanto, según su opinión, puesto que la frontera de lanzamiento de agua surge junto con la necesidad de la frontera, en cualquier lugar al que vayan habría una frontera de lanzamiento de agua; y siendo así, la frase 'pero en el mar, en todo caso debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua por ser difícil de purificar' también sería inútil. Y además podría decirse... que la frase 'pero en el mar', etc., fue dicha por el noble maestro refiriéndose a la total inexistencia de la frontera del mar; aun así, no debe decirse. ¿Por qué? Porque si se deseara ese sentido, debería decirse: 'pero en el mar, en todas partes solo se obtiene la frontera de lanzamiento de agua'; pero no se dijo así. O bien, incluso si se analiza el significado de las palabras según el contexto, etc., hay contradicción. ¿Cómo? Por la fuerza de la asociación, cuando se dice 'trae la vaca con su ternero', se entiende 'vaca', no yegua. Al decir 'vaca sin ternero', se entiende vaca, no yegua; de igual modo aquí, si nunca se encontrara un mar que no fuera muy largo como un río, no debería decirse con la partícula restrictiva 'eva': 'pero en el mar, en todo caso debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua', pues mediante la asociación y disociación en 'vaca con ternero' y 'vaca sin ternero' se entiende la vaca, no la yegua. Y las yeguas, debido a la estrechez extrema de su canal de parto, no pueden parir; cuando el feto está maduro, desgarran el vientre y sacan la cría de raza; así mueren con un solo feto; por tanto, no es apropiado decir 'yegua con ternero' o 'sin ternero'. De la misma manera, puesto que nunca se encuentra un mar que no sea muy largo, no es apropiado señalar con la partícula restrictiva 'eva' que 'en el mar, en todo caso debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua' para excluirlo; por tanto, debe llegarse a la conclusión de que la frontera surge por el lanzamiento de agua. Por eso se dijo: 'si se deseara ese sentido, debería decirse que en el mar en todo caso solo se obtiene la frontera de lanzamiento de agua; pero no se dijo así'. Por eso se entiende que el lanzamiento con arena y demás es para evitar el acto por una facción. Además, en la misma Vimativinodanī, en la explicación de 'pero no es válido realizarlo en un barco en movimiento; ¿por qué? porque la frontera es solo la medida del lanzamiento de agua, y el barco la sobrepasa rápidamente; siendo así, hay una moción (ñatti) en una frontera y una proclamación (anusāvanā) en otra', con la frase 'lo sobrepasa rápidamente' indica que es válido realizarlo si se permanece dentro de ella sin sobrepasarla. 'Precisamente con este propósito se delimita la frontera con arena y demás'. De lo contrario, habría sospecha de invalidar el acto pensando: '¿habremos salido fuera o no?'. 'Una proclamación en otra' significa una proclamación en la simple frontera del río, según dijo el noble maestro. Si la frontera de lanzamiento de agua surgiera por su propia naturaleza junto con la necesidad de la frontera, en tal caso, en cualquier lugar al que fuera el barco, surgiría una frontera de lanzamiento de agua rodeándolo por su naturaleza en todas las direcciones; y aun surgiendo, debería decirse 'proclamación en otra frontera de lanzamiento de agua', no 'proclamación en otra'. O bien, si dijera 'la necesidad de la frontera ocurre solo en el primer lugar donde se entra, no en los lugares siguientes', esa declaración también sería inapropiada. ¿Por qué? Porque mientras el acto no se ha completado, es imposible sin la necesidad de la frontera; por eso se entiende que 'sin el lanzamiento de agua, la frontera de lanzamiento de agua no surge por su propia naturaleza junto con la necesidad de la frontera'; a esta conclusión debe llegarse aquí. Por lo tanto, quienes realizan el acto en un barco deben realizarlo solo tras estabilizar firmemente el barco e impedir que se mueva. En la Sāratthadīpanī también se dice: 'respecto a que no es válido realizarlo en un barco en movimiento, debe entenderse que es válido realizarlo si se permanece dentro sin sobrepasar el lanzamiento de agua'. Y además podría decirse: 'mientras la asamblea aumenta, la frontera también aumenta; puesto que en el comentario del Vinaya se dice que el lanzamiento de agua desde el borde de la asamblea es la medida, la frontera que aumenta según la asamblea aumenta sin necesidad de lanzar agua, como el espacio circundante de la frontera (upacārasīmā); por tanto, el lanzamiento de agua no tiene utilidad alguna'. A eso [se responde]: este es el significado aquí... la llamada frontera de lanzamiento de agua, al aumentar, aumenta según la asamblea; pero la frontera vinculada, al aumentar, aumenta según el grupo. ¿Por qué? Porque desde el borde de la asamblea debe hacerse el lanzamiento de agua. Otros dicen así: 'al principio el lanzamiento de agua es la medida, después no hay necesidad de acto de lanzamiento de agua, como en el acto de dar el manto para los beneficios del Kaṭhina'; pues al dar el manto para los beneficios del Kaṭhina, el acto formal (kammavācā) dicho una vez es válido; una vez que el Kaṭhina ha sido extendido, aunque se obtenga de nuevo un manto excelente, no hay necesidad de acto formal para darlo. De la misma manera, dicen aquí que al principio el lanzamiento de agua es la medida y después no hay necesidad de acto de lanzamiento de agua, pensando que es como el espacio circundante de la frontera; pues en el espacio circundante de la frontera, el lugar mismo donde la asamblea se sienta aumenta en calidad de espacio circundante; pero aquí aumenta por la medida del lanzamiento de agua desde el borde de la asamblea, no se logra sin el lanzamiento de agua. '¿Cómo debe lanzarse el agua? Como los jugadores de dados lanzan un bloque de madera, así un hombre de fuerza media debe lanzar agua o arena con la mano con toda su fuerza; donde cae el agua o la arena lanzada de esta manera, ese es un lanzamiento de agua'; quienes dicen esto invalidan las palabras del comentario. ¿A qué se parece? A quienes dicen que 'el kamma mismo realiza la ejecución del kamma, no existen guardianes del infierno', quienes invalidan el Devadūta Sutta que dice: 'monjes, existen los guardianes del infierno en el infierno'. Y además podría decirse que quienes sostienen que [la frontera] se logra con el lanzamiento de agua, también invalidan la declaración de la Vimativinodanī: 'incluso si hay mil monjes, la intención es que a partir del borde exterior del lugar donde están, al surgir la necesidad de la frontera para evitar el acto por una facción de los monjes, la frontera de siete abbhantaras surge por sí misma junto con ella como comunión común. Pero donde, en un bosque pequeño, por estar lleno de muchos monjes no hay sospecha de acto por una facción y por tanto no hay necesidad de la frontera de siete abbhantaras, allí no surge la frontera de siete abbhantaras, sino que es simplemente la frontera del bosque, y allí la asamblea debe realizar el acto formal; este mismo principio se aplica a los ríos', etc. Eso no es así; ¿qué pérdida hay para nosotros con eso? Incluso así, en nuestra tesis no existe contradicción alguna. ¿Por qué? Estas dos composiciones de palabras no están relacionadas, pues estas fronteras tienen características diferentes y ámbitos diferentes. ¿Cómo es que las composiciones de palabras no están relacionadas? Así como en el bosque se dice 'allí no surge la frontera de siete abbhantaras, es simplemente el bosque', de la misma manera, en lugar de decir 'en el río también la asamblea se sienta en todas partes, la frontera de lanzamiento de agua no surge', se dice con referencia a la acción: 'no existe el acto de frontera de lanzamiento de agua'. El acto que debe realizarse. ¿Cuál es? El lanzamiento. Incluso así, las composiciones de palabras no están relacionadas. 'Para evitar el acto por una facción... surge la frontera de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua, no cuando no la hay', aquí en 'no cuando no la hay' también es apropiado el sentido de 'incluso sin el lanzamiento de agua'. ¿Por qué? Con la frase 'solo cuando hay necesidad de la frontera', por el método directo, se obtiene el sentido de 'no surge cuando no hay necesidad de la frontera'. Algunos dicen que 'la frontera se produce solo por la delimitación tras medir el interior en todas las direcciones, no por sí misma'; eso no debe tomarse. Si... así como allí, también en la frontera de lanzamiento de agua en ríos y demás; 'allí tampoco se conoce al hombre medio, así es el lanzamiento con toda la fuerza', con esta frase también se entiende la intención del noble maestro de que la frontera de lanzamiento de agua surge junto con el lanzamiento de agua cuando hay necesidad de la frontera, no sin él. ¿Cómo tienen características diferentes? La frontera de aldea, la de siete abbhantaras y la de lanzamiento de agua, aunque son similares por ser fronteras no vinculadas en general, no tienen la misma característica. Pues en esta regla de entrenamiento: 'Monjes, en una frontera no señalada ni establecida, donde se reside dependiendo de una aldea o poblado, la frontera de esa aldea o la frontera de ese poblado es allí la comunión común y el Uposatha único', se permite que todo el terreno de la aldea, sea pequeño o grande, sea la frontera de aldea; no se permite la frontera interior como rodeada por el lanzamiento de un terrón en todas las direcciones como en los siete abbhantaras. En la frontera interior también, en un bosque sin aldeas, no se permite que la frontera de ese bosque sea la frontera del bosque dependiendo de la cual se reside; de la misma manera, en ríos, mares y lagos naturales, no se permite simplemente que todo el lugar del río, mar o lago natural sea la frontera del río, mar o lago natural, como en la frontera de aldea; ni se permite como en la frontera interior que sean siete abbhantaras en todas las direcciones. Así, estas fronteras de aldea, de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua tienen características diferentes; por tanto, conforme a la regla de entrenamiento prescrita por el Bienaventurado, en la frontera de aldea todo el terreno de la aldea, pequeño o grande, es la frontera de aldea; en la frontera de siete abbhantaras, conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'siete abbhantaras en todas las direcciones', la frontera de siete abbhantaras surge por sí misma junto con la necesidad de la frontera; la discusión sobre medir o no medir es inútil. De igual modo, en la frontera de lanzamiento de agua, conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'lanzamientos de agua en todas las direcciones de un hombre medio', surge junto con el lanzamiento de agua; no hay utilidad en la discusión sobre lanzar o no lanzar. ¿Cómo tienen ámbitos diferentes? La frontera de siete abbhantaras tiene como ámbito el bosque, la de lanzamiento de agua tiene como ámbito ríos, mares y lagos naturales; así, estas fronteras de aldea, de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua tienen ámbitos diferentes. Por lo tanto, aunque se diga 'este mismo principio se aplica a los ríos', del mismo modo que la frontera de siete abbhantaras surge por su propia naturaleza junto con la necesidad [en el bosque], así también en la frontera de lanzamiento de agua debe llegarse a la conclusión de que la frontera de lanzamiento de agua surge para evitar el acto por una facción habiendo realizado el lanzamiento de agua junto con la necesidad, no sin él. ¿Acaso no se contradice con lo dicho en el comentario de la Mātikā: 'quien está dentro de la delimitación habiendo dejado el palmo de la mano, y quien está fuera de la delimitación sin sobrepasar otra delimitación de igual medida, ambos invalidan el acto; esta es la conclusión de todos los comentarios'? Eso no es así, porque en el comentario de la Mātikā se dijo: 'si dos asambleas realizan por separado actos de Uposatha y demás, debe dejarse otro lanzamiento de agua en el medio de los dos lanzamientos de agua como espacio circundante', refiriéndose al caso de realizar actos legales por separado por dos asambleas. En la Sāratthadīpanī también se dice: 'allí, que incluso quien está fuera de la delimitación sin sobrepasar otra delimitación de igual medida invalida el acto, esto no se encuentra ni en el canon ni en los comentarios. Y si esto se dijo refiriéndose al caso de realizar actos de Uposatha por separado por dos asambleas, para realizar el Uposatha fuera de un lanzamiento de agua sin sobrepasar otro lanzamiento de agua, la asamblea invalida el acto por la posibilidad de confusión de fronteras (sīmāsambheda). Siendo así, sería apropiado; por eso en el Līnatthappakāsanī del comentario de la Mātikā se dice que incluso quien no sobrepasa la otra delimitación de igual medida, es decir, un segundo lanzamiento de agua, invalida el acto. ¿Por qué? Porque al estar superpuesta la frontera de lanzamiento de agua propia con la de otros, hay confusión de fronteras, por lo cual se invalida el acto'. 'Esta es la conclusión en todos los comentarios', esto debe tomarse con esta intención. En todos los comentarios no se desea la confusión de fronteras; por eso se dijo que entre el límite del lanzamiento de agua propio y el de otros debe dejarse otro lanzamiento de agua como intervalo de frontera. Otros aquí se extienden de otra manera, lo cual fue rechazado diciendo 'eso no debe tomarse'. Con la frase 'estar fuera del palmo de la mano dentro de él invalida el acto, lo cual indica que estar en cualquier lugar fuera de la delimitación no invalida el acto', según estas palabras de la Sāratthadīpanī, debe entenderse que en la reunión de una sola asamblea, incluso quien está fuera de la delimitación sin sobrepasar otra delimitación de igual medida no invalida el acto. Esta misma Sāratthadīpanī, para reforzar este sentido, dijo que para mostrar lo que es apropiado, para que el intervalo de frontera de la medida de un lanzamiento de agua sea más fácil de discernir y no haya sospecha de confusión de fronteras, 'debe dejarse otro lanzamiento de agua como intervalo de frontera'. Es válido dejar cualquier medida con la que no haya confusión de fronteras; por eso dijeron los antiguos: 'es válido dejar cualquier medida con la que no haya confusión de fronteras; pero una medida pequeña no es válida'. Esto también se dijo solo para evitar la sospecha de confusión de fronteras, dado que la frontera de lanzamiento de agua aumenta según la asamblea.

පාළිං අට්ඨකථඤ්චෙව, ටීකාවිමතිආදිකෙ;

ඔලොකෙත්වා පුනප්පුනං, මඤ්ඤන්තු කවිපුඞ්ගවාති;

අයමෙත්ථ උදකුක්ඛෙපසීමාය විචාරණා.

Habiendo consultado repetidamente el Canon (Pāḷi), los Comentarios, los Sub-comentarios, las aclaraciones sobre las dudas y otros textos; que los eminentes sabios consideren [este trabajo]. Esta es la investigación sobre la frontera del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā) en este contexto.

ජනපදසීමා නාම එකස්ස රඤ්ඤො විජිතෙ පවත්තො මහාමච්චානං නිවාසභූතො එකමෙකො පදෙසො ජනපදසීමා නාම.

Lo que se llama frontera de distrito (janapadasīmā) es cada región individual situada dentro del dominio de un soberano que sirve como lugar de residencia de los grandes ministros.

රට්ඨසීමා නාම කාසිකොසලාදිකා සොළස මහාජනපදා. ‘‘සොළසමහානගර’’න්තිපි තෙසං නාමං. තත්ථ සොළස මහාජනපදානි නාම. අඞ්ගරට්ඨං, මගධරට්ඨං, කොසලරට්ඨං, වජ්ජිරට්ඨං, චෙතියරට්ඨං, කුරුරට්ඨං, පඤ්චාලරට්ඨං, මජ්ඣරට්ඨං, සුරසෙනරට්ඨං, අස්සකරට්ඨං, අවන්තිරට්ඨං, ගන්ධාලරට්ඨං, මල්ලරට්ඨං, කම්බොජරට්ඨන්ති ඉමානි සොළසමහාජනපදානි නාම. ඉමෙ සොළසමහාජනපදා මජ්ඣිමපදෙසෙයෙව පවත්තා මහාරට්ඨා නාම තදඤ්ඤෙපි සුනාපරන්තරට්ඨාදිකා බහුතරාව. තථා පච්චන්තවිසයෙපි රාමඤ්ඤාදිකා අනෙකප්පභෙදා මහාරට්ඨා අත්ථෙව තෙපි සබ්බෙ රට්ඨසීමා නාම. ලොකියසත්ථෙසු පන යස්මිං පදෙසෙ ඛත්තියබ්‍රාහ්මණවෙස්සසුද්දවසෙන චතුවණ්ණානි වසන්ති, සො පදෙසො ‘‘මහාරට්ඨො’’ති පවුච්චති. වුත්තඤ්හෙ තං පොරාණෙහි.

Lo que se llama frontera nacional (raṭṭhasīmā) son las dieciséis grandes naciones como Kāsi y Kosala. También se les conoce como las 'dieciséis grandes ciudades'. Allí, las dieciséis grandes naciones son: Aṅga, Magadha, Kosala, Vajji, Cetiya, Kuru, Pañcāla, Majjha, Surasena, Assaka, Avanti, Gandhāra, Malla y Kamboja. Estas dieciséis grandes naciones existen únicamente en la región media (Majjhimapadesa) y son llamadas grandes reinos; pero hay muchas otras fuera de ellas, como Sunāparanta. Asimismo, en las regiones fronterizas, existen ciertamente varios tipos de grandes reinos como Rāmañña; todos ellos se llaman fronteras nacionales. Sin embargo, en los tratados mundanos, se dice que una región es una 'gran nación' (mahāraṭṭha) cuando en ella residen las cuatro castas: Khattiya (nobles), Brāhmaṇa (sacerdotes), Vessa (comerciantes) y Sudda (siervos). Así fue dicho por los antiguos:

‘‘පවත්තා චතුවණ්ණානං, යස්මිං පදෙසෙ න විජ්ජතෙ;

සො මිලක්ඛුදෙසො වුත්තො, පුඤ්ඤභූමි තතො පර’’න්ති.

«Aquella región donde no existen las cuatro castas se llama tierra bárbara (milakkhudesa); más allá de eso está la tierra del mérito (puññabhūmi)».

රජ්ජසීමා නාම එකස්ස රඤ්ඤො ආණාපවත්තට්ඨානං රජ්ජසීමා නාම.

Lo que se llama frontera real (rajjasīmā) es el lugar donde se extiende la autoridad de un solo rey.

දීපසීමා නාම සමුද්දන්තරෙ වා නදිමජ්ඣෙ වා පවත්තා දීපා දීපසීමා නාම. යස්මිං පන දීපෙ ගාමා වසන්ති, සො ගාමසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, වක්ඛති හි සුක්ඛෙ ජාතස්සරෙ වාපිං වා ඛණන්ති වප්පං වා කරොන්ති, තං ඨානං ගාමඛෙත්තං හොතීති.

Lo que se llama frontera de isla (dīpasīmā) son las islas situadas en medio del mar o de un río. Sin embargo, si en una isla residen aldeas, esta se cuenta simplemente como una frontera de aldea (gāmasīmā). Pues se dirá: 'Si cavan un estanque o cultivan en un lago natural seco, ese lugar se convierte en un campo de la aldea'.

චක්කවාළසීමා නාම ‘‘ආයාමතො ච විත්ථාරතො ච යොජනානං ද්වාදසසතසහස්සානි තීණිසහස්සානි චත්තාරිසතානි පඤ්ඤාසඤ්චයොජනානි.

Lo que se llama frontera del sistema de mundos (cakkavāḷasīmā) tiene «en longitud y anchura un millón doscientas tres mil cuatrocientas cincuenta yojanas».

පරික්ඛෙපතො

En circunferencia:

‘‘සබ්බං [Pg.67] සතසහස්සානි, ඡත්තිංසපරිමණ්ඩලං;

දසඤ්චෙව සහස්සානි, අඩ්ඪුඩ්ඪානි සතානිචා’’ති.

«En total, tres millones seiscientos diez mil trescientos cincuenta [yojanas] en todo el contorno».

වුත්තං එකං චක්කවාළං චක්කවාළසීමා නාම. එවං පන්නරසප්පභෙදා හොති සීමා. තත්ථ ඉද්ධිමා පුග්ගලො යස්මිං යස්මිං වා සීමෙ උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කරොති, තත්ථ තත්ථ ගතෙ භික්ඛූ හත්ථපාසනයනං වා බහිසීමකරණං වා කාතුං ඡන්දාරහානං, ඡන්දං ආහරිත්වා කාතුං සක්කුණෙය්‍යභාවොයෙව පමාණං. එවමසක්කොන්තෙ අනිද්ධිමපුග්ගලෙ සන්ධාය අතිමහන්තාරඤ්ඤෙ සමන්තා සත්තබ්භන්තරසීමා අනුඤ්ඤාතා. තත්ථ සීමාපෙක්ඛාය සහ සමන්තා සත්තබ්භන්තරසීමා අත්තනො සභාවෙනෙව ජාතා තථා නදීසමුද්දජාතස්සරෙසුපි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපසීමා අනුඤ්ඤාතා තත්ථපි වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛං කත්වා උදකුක්ඛෙපෙන සහ උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති තථා ගාමනිගමජනපදනගරරට්ඨරජ්ජසීමාසුපි වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං බද්ධසීමා අනුඤ්ඤාතා. තතො පරෙසු පන ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා නුඤ්ඤාතසුත්තානුලොමනයසාමත්ථියතො ඛුද්දකෙසු ගාමනිගමජනපදනගරෙසු තත්ථ තත්ථ ගතෙ භික්ඛූ සොධෙත්වා ඡන්දාරහානං ඡන්දං ආහරිත්වා සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියාව උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කාතබ්බමෙව තථා ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙපි නදීජාතස්සරෙපි යථාසුඛං උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කාතබ්බමෙවාති.

Se dice que un solo sistema de mundos es la frontera del sistema de mundos. De este modo, la frontera es de quince tipos. Allí, una persona con poderes psíquicos (iddhimā), en cualquier frontera donde realice un acto del Saṅgha como el Uposatha, el criterio es simplemente la capacidad de traer el consentimiento (chanda) de los monjes allí presentes que son aptos para darlo, ya sea manteniéndolos al alcance de la mano (hatthapāsa) o excluyéndolos de la frontera. Para una persona sin poderes psíquicos en el gran bosque, se ha permitido la frontera de los siete abbhantaras a la redonda. Allí, considerando la frontera, los siete abbhantaras circundantes surgen por su propia naturaleza. Asimismo, en los ríos, mares y lagos naturales, se ha permitido la frontera del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā) a la redonda de un hombre promedio; allí también, para evitar un acto realizado por un grupo incompleto (vaggakamma), habiendo delimitado la frontera, surge la frontera del lanzamiento de agua junto con el lanzamiento del agua. Del mismo modo, en las fronteras de aldeas, municipios, distritos, ciudades, naciones y reinos, se ha permitido la frontera establecida (baddhasīmā) para evitar actos de grupos incompletos. Sin embargo, más allá de eso, por la autoridad del método conforme a lo permitido en los suttas sobre fronteras de aldea, siete abbhantaras y lanzamientos de agua, en aldeas, municipios, distritos y ciudades pequeñas, habiendo verificado a los monjes que han ido allí y trayendo el consentimiento de los aptos para darlo, el acto del Saṅgha como el Uposatha debe realizarse solo con la unanimidad de un Saṅgha completo. Asimismo, en bosques pequeños, ríos y lagos naturales, el acto del Saṅgha como el Uposatha debe realizarse según sea conveniente.

එවං පරිච්ඡින්දනලක්ඛණෙන අභෙදෙපි බද්ධාබද්ධවසෙන දුවිධා. තප්පභෙදෙන පන්නරසවිධා, සරූපවසෙන පන ඛණ්ඩසීමා, උපචාරසීමා, සමානසංවාසසීමා, අවිප්පවාසසීමා, ලාභසීමා, ගාමසීමා. නිගමසීමා, නගරසීමා, අබ්භන්තරසීමා, අරඤ්ඤසීමා, උදකුක්ඛෙපසීමා, නදීසීමා, ජාතස්සරසීමා, සමුද්දසීමා, ජනපදසීමා, රට්ඨසීමා, රජ්ජසීමා, දීපසීමා, චක්කවාළසීමාතිඑකූනවීසප්පභෙදෙ පි සීමෙ විපත්තිලක්ඛණං පහාය සම්පත්තිලක්ඛණප්පකාසකං සීමවිසොධනීනාම පකරණං සමත්තං.

De este modo, aunque no hay diferencia en la característica de delimitación, es de dos tipos según sea establecida (baddhā) o no establecida (abaddhā). Según sus divisiones, es de quince tipos, pero según su propia naturaleza son: frontera parcial (khaṇḍasīmā), frontera de proximidad (upacārasīmā), frontera de comunión común (samānasaṃvāsasīmā), frontera de no-separación [de los mantos] (avippavāsasīmā), frontera de ganancias (lābhasīmā), frontera de aldea (gāmasīmā), frontera de municipio (nigamasīmā), frontera de ciudad (nagarasīmā), frontera interior (abbhantarasīmā), frontera de bosque (araññasīmā), frontera de lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā), frontera de río (nadīsīmā), frontera de lago natural (jātassarasīmā), frontera de mar (samuddasīmā), frontera de distrito (janapadasīmā), frontera nacional (raṭṭhasīmā), frontera real (rajjasīmā), frontera de isla (dīpasīmā) y frontera del sistema de mundos (cakkavāḷasīmā). El tratado llamado Sīmavisodhanī (La Purificación de las Fronteras), que eliminando las características de imperfección expone las características de perfección en estas diecinueve clases de fronteras, está completo.

ඉති

Así:

‘‘සීමවිසොධනිං නාම, නානාගන්ථසමාහටං;

කරිස්සං මෙ නිසාමෙන්තු, සාධවො කවිපුඞ්ගවා.

«Que los hombres virtuosos y los eminentes sabios escuchen mi obra, llamada Sīmavisodhanī, recopilada de diversos tratados».

පාළිං [Pg.68] අට්ඨකථඤ්චෙව, මාතිකාපදභාජනිං;

ඔගාහෙත්වාන තං සබ්බං, පුනප්පුනමසෙසතො.

«Habiéndome sumergido en el Canon (Pāḷi), en los Comentarios y en el desglose de los términos de la Matriz (mātikāpadabhājanī), en todo ello, repetidamente y por completo».

අත්තනොමතිගන්ථෙසු, ටීකාගණ්ඨිපදෙසු ච;

විනිච්ඡයවිමතීසු, මාතිකාට්ඨකථාසුපි.

«En los textos de opiniones personales, en los sub-comentarios y glosarios, en las decisiones sobre dudas, y también en los comentarios a la Matriz».

සබ්බං අසෙසකං කත්වා, සංසන්දිත්වාන එකතො;

පවත්තා වණ්ණනා එසා, තොසයන්තී විචක්ඛණෙ’’ති.

«Habiendo reunido y comparado todo sin excepción, esta explicación ha sido presentada, complaciendo a los sabios».

ඉමෙසං ගාථාපදානං අත්ථො සබ්බසො සංවණ්ණිතො හොති.

El significado de estos versos ha sido explicado detalladamente en todos sus aspectos.

සීමසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා.

Aquí concluye la exposición sobre la perfección de las fronteras (sīmasampatti).

පරිසසම්පත්තිනාම එකවීසතිවජ්ජනීයපුග්ගලෙ වජ්ජෙත්වා එතරහි ඤත්තිචතුත්ථකම්මෙන උපසම්පන්නා භික්ඛූ පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු පඤ්චවග්ගතො පට්ඨාය, මජ්ඣිමෙසු ජනපදෙසු දසවග්ගතො පට්ඨාය සබ්බෙ හත්ථපාසං අවිජහිත්වා නිසින්නා හොන්ති, අයං පරිසසම්පත්ති නාම. තත්ථ එකවීසති වජ්ජනීයා නාම ‘‘න භික්ඛවෙ සග ට්ඨාය පරිසායා’’ති වචනතො හෙට්ඨා ‘‘න භික්ඛවෙ භික්ඛුනියා නිසින්නපරිසාය පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතබ්බ’’න්ති ආදිනානයෙන වුත්තා භික්ඛුනී, සික්ඛමානා, සාමණෙරො, සාමණෙරී, සික්ඛාපච්චක්ඛාතකො, අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නකො, ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිත්තකො, ආපත්තියා අප්පටිකම්මෙ උක්ඛිත්තකො, පාපිකාය දිට්ඨියා අප්පටිනිස්සග්ගෙ උක්ඛිත්තකො, පණ්ඩකො, ථෙය්‍යසංවාසකො, තිත්ථියපක්කන්තකො, තිරච්ඡානගතො, මාඝාතුතකො, පිතුඝාතකො, අරහන්තඝාතකො, භික්ඛුනිදූසකො, සඞ්ඝභෙදකො, ලොහිතුප්පාදකො, උභතොබ්‍යඤ්ජනකොති තෙ බහිසීමකරණවසෙන නිසින්නාති අත්ථො. යදි තෙ හත්ථපාසෙ වා සීමෙයෙව වා හොන්ති, තෙ අවජ්ජෙත්වා පඤ්චවග්ගාදිකො පකතත්තගණො හත්ථපාසං අවිජහිත්වා නිසින්නො හොති, කාරකසඞ්ඝො සාවජ්ජො, කම්මංපන න කුප්පති කස්මා අවග්ගාරහත්තා. අපරෙපන එවං වදන්ති අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නස්ස අවන්දනීයෙසු අවුත්තත්තා, තෙන සද්ධිං සයන්තස්ස සහසෙය්‍යාපත්තියා අභාවතො තස්ස ච පටිග්ගහණස්ස රූහනතොති තදෙව යුත්තතරන්ති විඤ්ඤායති, කිඤ්චාපි යාව සො භික්ඛුභාවං පටිජානාති, තාව වන්දිතබ්බො. යදා පන ‘‘අස්සමණොම්හී’’ති [Pg.69] පටිජානාති, තදා න වන්දිතබ්බොති අයමෙත්ථ විසෙසො වෙදිතබ්බො. අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නස්ස හි භික්ඛුභාවං පටිජානන්තස්සෙව භික්ඛුභාවො, න තතොපරං. භික්ඛුභාවං අප්පටිජානන්තො හි අනුපසම්පන්නපක්ඛං භජතීති මජ්ඣිමගණ්ඨිපදෙ සාරත්ථදීපනියඤ්ච වුත්තත්තා අන්තිමවත්ථු අජ්ඣාපන්නපුබ්බො භික්ඛු අත්තනො කාරණං අජානිත්වාව තෙන සහ පඤ්චවග්ගගණො උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කරොති, කාරකසඞ්ඝො අනවජ්ජො, කම්මම්පි න කුප්පතීති, තෙසං මතිමත්තමෙව. කස්මා සහසෙය්‍යාපත්ති අභාවොපි තස්ස භික්ඛුසඤ්ඤාය පතිට්ඨිතත්තා, පටිග්ගහණරුහණස්ස ච තස්මිං පුග්ගලෙ භික්ඛූති සද්දහිතත්තා තෙන පුග්ගලෙන සහසෙය්‍යාපත්තිපි නත්ථි, පටිග්ගහණඤ්ච රුහති, එකවීසතිවජ්ජනීයපුග්ගලෙපි තථාවිධස්ස අවිචාරිකත්තා තෙන සහ පඤ්චවග්ගගණො උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කරොන්තො කාරකසඞ්ඝො අසඤ්චිච්ච අනුපවජ්ජො. කම්මං පන කුප්පතීති අම්හාකං ඛන්ති, ඉතො යුත්තතරො ලබ්භමානො පරියෙසිතබ්බොව.

La denominada perfección de la asamblea (parisasampatti) consiste en que, habiendo excluido a las veintiuna personas que deben ser evitadas, los monjes que actualmente han sido ordenados mediante un acto formal de una moción y tres proclamaciones (ñatticatutthakamma) se sientan sin abandonar el alcance de la mano (hatthapāsa), comenzando por un grupo de cinco en las regiones remotas y por un grupo de diez en las regiones centrales; esto es lo que se conoce como perfección de la asamblea. En este contexto, las veintiuna personas que deben ser evitadas son aquellas mencionadas bajo el principio de 'monjes, la asamblea no debe estar en su lugar habitual' y pasajes como 'monjes, el Pātimokkha no debe ser recitado ante una asamblea donde esté sentada una monja', etc.; a saber: una monja (bhikkhunī), una aprendiz (sikkhamānā), un novicio (sāmaṇera), una novicia (sāmaṇerī), quien ha renunciado al entrenamiento, quien ha cometido una ofensa extrema (parajika), quien ha sido suspendido por no reconocer una ofensa, quien ha sido suspendido por no expiar una ofensa, quien ha sido suspendido por no abandonar un punto de vista pernicioso, un eunuco (paṇḍaka), quien vive ocultando su falta de ordenación (theyyasaṃvāsaka), quien se ha pasado a otra secta, un animal, un matricida, un patricida, un asesino de un Arahant, un violador de una monja, un cismático de la Sangha, quien ha herido a un Buddha derramando su sangre y un hermafrodita (ubhatobyañjanaka); el sentido es que estos están sentados funcionando como una obstrucción fuera del límite. Si estos estuvieran dentro del alcance de la mano o dentro del límite mismo, y si, sin haberlos excluido, un grupo regular de cinco o más se sienta sin abandonar el alcance de la mano, la comunidad ejecutora incurre en falta, pero el acto formal no se invalida, debido a que no hay fragmentación del grupo (avaggārahatta). Otros, sin embargo, dicen lo siguiente: puesto que aquel que ha cometido una ofensa extrema no ha sido mencionado entre los que no deben ser saludados, y puesto que no hay una ofensa de compartir el lecho (sahaseyyāpatti) al dormir con él, y debido a que su aceptación de los requisitos es efectiva, se entiende que esto es lo más apropiado; mientras él mismo reconozca su condición de monje, debe ser saludado. Sin embargo, cuando admite 'no soy un asceta', entonces no debe ser saludado; esta es la distinción que debe conocerse aquí. Pues para quien ha cometido una ofensa extrema, su condición de monje persiste solo mientras él mismo se reconozca como monje, no después de eso. Debido a lo expresado en el Majjhima-gaṇṭhipada y en el Sāratthadīpanī: 'Quien no reconoce su condición de monje pertenece al bando de los no ordenados', si un monje que previamente ha cometido una ofensa extrema, sin que se conozca su situación, realiza un acto de la Sangha como el Uposatha con un grupo de cinco, la comunidad ejecutora está libre de falta y el acto tampoco se invalida; pero esto es meramente su opinión. ¿Por qué? Debido a que incluso la ausencia de la ofensa de compartir el lecho se debe a que la percepción de que es un monje permanece establecida, y la efectividad de la aceptación [de dones] se basa en la confianza de que esa persona es un monje, por lo que no hay ofensa de compartir el lecho con ella y la aceptación es efectiva. Dado que las veintiuna personas que deben ser evitadas son de tal índole que no son investigadas, la comunidad ejecutora que realiza actos de la Sangha como el Uposatha con tal grupo de cinco no comete falta al no haber intención (asañcicca). Sin embargo, nuestra opinión es que el acto formal se invalida; si se encontrara una posición más adecuada que esta, debe ser buscada.

පරිසසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා.

Aquí concluye la explicación sobre la perfección de la asamblea.

එවං වත්ථුඤත්තිඅනුසාවනසීමපරිසසම්පත්තිවසෙන පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සම්පන්නොති පඤ්චඞ්ගොති වා සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන අකුප්පෙන ඨානාරහෙන උපරිභාවං සමාපන්නොති වා ද්වීහි කාරණෙහි ලද්ධනාමො ඤත්ති චතුත්ථඋපසම්පන්නභාවො අතිදුල්ලභොව.

Así, el estado de la ordenación superior mediante una moción y tres proclamaciones (ñatticatutthaupasampadā) es extremadamente difícil de alcanzar; recibe su nombre por dos razones: bien por estar dotada de cinco factores —a saber, la perfección del objeto (vatthu), de la moción (ñatti), de la proclamación (anusāvana), del límite (sīmā) y de la asamblea (parisa)— denominándose 'de cinco factores'; o bien por haber alcanzado el estado superior mediante un acto formal inquebrantable y válido de una comunidad en armonía consistente en una moción y tres proclamaciones.

එවං බුද්ධුප්පාදො දුල්ලභො, තතො පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා චා ති ඉමෙසං තිණ්ණං පදානං අත්තො වුත්තොයෙව හොති.

De este modo, ya se ha explicado el significado de estos tres términos: la aparición de un Buddha es difícil, y a partir de ello, la salida a la vida sin hogar (pabbajjā) y la ordenación superior (upasampadā).

ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ

Así [termina], en la 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhana) compuesta por el Thera Sāgarabuddhi,

උපසම්පදාකණ්ඩො පඨමො පරිච්ඡෙදො.

la sección sobre la ordenación superior, que constituye el primer capítulo.

2. කප්පවිනාසකණ්ඩො

2. Sección sobre la destrucción del eón.

ඉදානි බුද්ධුප්පාදදුල්ලභකථා

Ahora sigue la explicación sobre la dificultad de la aparición de un Buddha.

‘‘බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සද්ධම්මසවනම්පි ච;

සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සප්පුරිසාති දුල්ලභා’’ති.

"Difícil es la aparición de un Buddha en el mundo, y difícil la audición del Verdadero Dhamma; difícil es la aparición de la Sangha en el mundo, y difíciles de encontrar son las personas íntegras (sappurisa)".

ඉමිස්සා [Pg.70] ගාථාය සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ ඉමස්මිං සත්තලොකෙ ඔකාසලොකෙ වා සබ්බඤ්ඤුසම්මාසම්බුද්ධො දුල්ලභොව තථා හෙස ලොකො සඞ්ඛාරලොකො, සත්තලොකො, ඔකාසලොකොති තිප්පභෙදො හොති තෙසං සම්පත්තිවිපත්ති ච එවං වෙදිතබ්බා තත්ථ ලුජ්ජති පලුජ්ජතීති ලොකොති වචනත්ථෙන සත්තලොකො වෙදිතබ්බො. ලොකියන්ති පතිට්ඨහන්ති එත්ථ සත්තනිකායාති වචනත්ථෙන ඔකාසලොකො වෙදිතබ්බො. තථා හෙස සත්තා අවකසන්ති එත්ථාතිඔකාසොති වුච්චති සො භූමිවසෙන අපායභූමි, කාමසුගතිභූමි, රූපාවචරභූමි, අරූපාවචරභූමිචෙති චතුබ්බිධා හොති. තත්ථ නිරයං, තිරච්ඡානයොනි, පෙත්තිවිසයො, අසුරකායො, ති චතස්සො අපායභූමි නාම. මනුස්සා, චාතුමහාරාජිකා, තාවතිංසා, යාමා, තුසිතා, නිම්මානරති, පරනිම්මිතවසවත්තී චෙති සත්තවිධා හොති කාමසුගතිභූමි සාපනායං එකාදසවිධාපි කාමතණ්හා අවචරති එත්ථාති වචනත්ථෙන කාමාවචරභූමි නාම. බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා, බ්‍රහ්මපුරොහිතා, මහාබ්‍රහ්මා ච පඨමජ්ඣානභූමි ඉදං අග්ගිනා පරිග්ගහිතට්ඨානං. පරිත්තාභා, අප්පමාණාභා, ආභස්සරා ච දුතියජ්ඣානභූමි ඉදං ආපෙන පරිග්ගහිතට්ඨානං. පරිත්තසුභා, අප්පමාණසුභා, සුභකිණ්හා ච තතියජ්ඣානභූමි ඉදං වාතෙන පරිග්ගහිතට්ඨානං, තෙසං විපත්තිං පරතො වණ්ණයිස්සාම. වෙහප්ඵලා, අසඤ්ඤසත්තා, සුද්ධාවාසා ච චතුත්ථජ්ඣානභූමිචෙති රූපාවචරභූමි සොළසවිධා හොති. අවිහා, අතප්පා, සුදස්සා, සුදස්සී, අකනිට්ඨාචෙති සුද්ධාවාසභූමි පඤ්චවිධා හොති. ආකාසානඤ්චායතනභූමි, විඤ්ඤාණඤ්චායතනභූමි, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනභූමි, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනභූමිචෙති චතුබ්බිධා හොති අරූපභූමි. එත්තාවතා එකතිංසප්පභෙදාපි භූමි අවකසන්ති එත්ථ සත්තනිකායාති වචනත්ථෙන ඔකාසොති වුච්චති. තත්ථ අට්ඨ මහානිරයානි අපායභූමි නාම. තිරච්ඡානං පෙත්තිවිසයො අසුරකායොති ඉමෙසං විසුං භූමි නාම නත්ථි, මනුස්සභූමියංයෙව යත්ථ කත්ථචි අරඤ්ඤවනපත්ථාදීසු නිබද්ධවාසං වසන්ති සොයෙව පදෙසො තෙසං භූමි. මනුස්සභූමිතො ද්විතාලීසසහස්සයොජනො යුගන්ධරප්පමාණො සිනෙරුනො පඤ්චමාළින්ධො චාතුමහාරාජිකභූමි. තතුපරි ද්විතාලීසසහස්සයොජනං සිනෙරුමත්ථකං තාවතිංසානං [Pg.71] භූමි. තතුපරි ද්වෙතාලීසසහස්සයොජනං ඨානං යාමානං භූමි. ඉමිනා නයෙන යාව වසවත්තිභූමි ද්විතාලීසසහස්සයොජනෙ තිට්ඨති, තස්මා මනුස්සභූමිතො යාව වසවත්තිභූමි ද්වෙසහස්සානිපඤ්චන හුතානි දුවෙසතසහස්සානි යොජනානි හොන්ති, තෙනෙතං වුච්චති.

El orden de la explicación de este verso ha llegado. En este mundo de los seres (sattaloka) o mundo de las localizaciones (okāsaloka), un Buda perfectamente iluminado omnisciente es difícil de encontrar; pues este mundo es de tres tipos: el mundo de las formaciones (saṅkhāraloka), el mundo de los seres (sattaloka) y el mundo de las localizaciones (okāsaloka). Sus logros y fracasos deben entenderse de la siguiente manera: se entiende como 'mundo de los seres' (sattaloka) en el sentido de que 'se desintegra y se destruye' (lujjati palujjati). Se entiende como 'mundo de las localizaciones' (okāsaloka) en el sentido de que 'aquí es donde las multitudes de seres se establecen' (lokiyanti). Pues este se llama 'okāsa' (espacio/localización) porque 'aquí es donde los seres aparecen'; y según sus planos, es de cuatro tipos: el plano de privación (apāyabhūmi), el plano sensual de destino feliz (kāmasugatibhūmi), el plano de la esfera de la materia sutil (rūpāvacarabhūmi) y el plano de la esfera inmaterial (arūpāvacarabhūmi). Entre ellos, el infierno, el reino animal, el reino de los espectros (petas) y la hueste de los asuras son los cuatro llamados planos de privación. Los seres humanos, los devas de los Cuatro Reyes Cardinales, los de los Treinta y Tres, los Yāma, los Tusita, los que se deleitan en la creación (Nimmānarati) y los que controlan las creaciones de otros (Paranimmitavasavattī) constituyen el plano sensual de destino feliz, que es de siete tipos; y este plano de once niveles se llama esfera del deseo (kāma-avacarabhūmi) porque en él vaga el deseo sensual. El séquito de Brahma, los ministros de Brahma y el Gran Brahma constituyen el plano del primer jhana, un lugar rodeado por el fuego. El de Luz Limitada, el de Luz Infinita y el de Luz Radiante constituyen el plano del segundo jhana, un lugar rodeado por el agua. El de Belleza Limitada, el de Belleza Infinita y el de Belleza Resplandeciente constituyen el plano del tercer jhana, un lugar rodeado por el viento; describiremos su destrucción más adelante. El de Gran Fruto, el de los Seres Inconscientes y las Moradas Puras constituyen el plano del cuarto jhana; así, el plano de la esfera de la materia sutil es de dieciséis tipos. Las Moradas Puras son de cinco tipos: Avihā, Atappā, Sudassā, Sudassī y Akaniṭṭhā. El plano de la esfera de la infinitud del espacio, el de la infinitud de la conciencia, el de la nada y el de la ni-percepción-ni-no-percepción constituyen los cuatro tipos del plano inmaterial. Hasta aquí, estos treinta y un planos se llaman 'okāsa' (espacio/localización) en el sentido de que 'aquí es donde las multitudes de seres aparecen'. Allí, los ocho grandes infiernos se llaman planos de privación. Para los animales, los espectros y los asuras no hay un plano separado; dondequiera que habiten permanentemente en bosques, selvas o montes del plano humano, ese lugar es su plano. A cuarenta y dos mil yojanas del plano humano se encuentra el quinto saliente del monte Sineru, del tamaño del monte Yugandhara, que es el plano de los Cuatro Reyes Cardinales. Por encima de eso, a cuarenta y dos mil yojanas, en la cima del Sineru, está el plano de los Treinta y Tres. Por encima de eso, a una distancia de cuarenta y dos mil yojanas, está el plano de los Yāma. Siguiendo este método hasta el plano de los Vasavattī, cada uno se sitúa a cuarenta y dos mil yojanas de distancia; por lo tanto, desde el plano humano hasta el plano de los Vasavattī hay doscientos cincuenta y dos mil yojanas, y por eso se ha dicho:

‘‘මනුස්සභූමිතො යාව, භූමි වසවත්තන්තරා;

දුවෙ සතසහස්සානි, පඤ්චනහුතමෙව ච.

«Desde el plano humano hasta el plano de los Vasavattī, hay doscientas mil y cincuenta mil [yojanas].

ද්වෙසහස්සඤ්ච මධිකං, යොජනානං පමාණතො;

ගණනා නාම භූමීසු, සඞ්ඛ්‍යා එවං පකාසිතා’’ති.

Y dos mil yojanas más en medida; así se ha declarado el cómputo de los planos».

තතුපරි බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජාදයො තයො බ්‍රහ්මුනො පඤ්චපඤ්ඤාසසතසහස්ස අට්ඨසහස්සයොජනෙ සමතලෙ ඨානෙ තිට්ඨන්ති. දුතියතතියභූමීබ්‍රහ්මුනොපි තප්පමාණෙසු සමතලෙසු තිට්ඨන්ති. චතුත්ථභූමියං පන වෙහප්ඵලඅසඤ්ඤසත්තා තප්පමාණෙ සමතලෙ ඨානෙ තිට්ඨන්ති. තතුපරිසුද්ධාවාසභූමියො තංතං පමාණෙ ඨානෙ උපරූපරි තිට්ඨන්ති. චතස්සොපි අරූපභූමියො තප්පමාණෙ ඨානෙ උපරූපරි තිට්ඨන්ති. එත්තාවතා ච මනුස්සභූමිතො යාව භවග්ගා යොජනානං සත්තකොටි ච අට්ඨාරසලක්ඛා ච පඤ්චනහුතානි ච ඡසහස්සානි ච හොන්ති තෙනෙතං වුච්චති පොරාණෙහි.

Por encima de eso, los tres niveles de Brahma, comenzando por el séquito de Brahma, se sitúan en un lugar nivelado a cinco millones quinientos ocho mil yojanas. Los niveles de Brahma del segundo y tercer plano también se sitúan en lugares nivelados de esa misma medida. En el cuarto plano, los seres de Gran Fruto y los Seres Inconscientes se sitúan en un lugar nivelado de esa misma medida. Por encima de eso, los planos de las Moradas Puras se sitúan unos sobre otros a esas mismas distancias. También los cuatro planos inmateriales se sitúan unos sobre otros a esas mismas distancias. De este modo, desde el plano humano hasta la cima de la existencia (bhavagga), hay setenta y un millones ochocientos cincuenta y seis mil yojanas; por eso ha sido dicho por los antiguos:

‘‘හෙට්ඨිමා බ්‍රහ්මලොකම්හා, පතිතා මහතී සිලා;

අහොරත්තෙන එකෙන, උග්ගතා අට්ඨතාලීසං.

«Una gran piedra caída desde el mundo de Brahma más bajo, en un solo día y una noche, desciende cuarenta y ocho

යොජනානං සහස්සානි, චාතුමාසෙහි භූමි;

එවං වුත්තප්පමාණෙන, සායං හෙට්ඨිමභූමි.

mil yojanas; en cuatro meses llega a la tierra. Según esta medida mencionada, así es el plano inferior.

ඉතො සතසහස්සානි, සත්තපඤ්ඤාස චාපරං;

සට්ඨි චෙව සහස්සානි, උබ්බෙධෙන පකාසිතා.

Desde aquí, otros cien mil, cincuenta y siete mil y sesenta mil se declaran como la altura.

යොජනෙසුපි වුත්තෙසු, හිත්වා කාමප්පමාණකං;

සෙසානි වසවත්තීනං, පාරිසජ්ජාන මන්තරං.

En cuanto a las yojanas mencionadas, excluyendo la medida del plano sensual, el resto es la distancia entre los Vasavattī y el séquito de Brahma.

තඤ්ච පඤ්චහි පඤ්ඤාස, සතසහස්සානි චාපරං;

අට්ඨ චෙව සහස්සානි, යොජනානි පවුච්චරෙ.

Y esa distancia se dice que es de cinco millones quinientos mil y otros ocho mil yojanas.

ඉතො පරාසු සබ්බාසු, බ්‍රහ්මභූමීසු යොජනා;

තප්පමාණාව දට්ඨබ්බා, නයග්ගාහෙන ධීමතා.

A partir de aquí, en todos los planos de Brahma superiores, las yojanas deben ser vistas de la misma medida por el sabio mediante el razonamiento.

භූමිතො [Pg.72] ආභවග්ගම්හා, සත්තකොටි අට්ඨාරස;

ලක්ඛා පඤ්ච නහුතානි, ඡසහස්සානි සබ්බදාති.

Desde la tierra hasta la cima de la existencia, hay siempre setenta y un millones ochocientos cincuenta y seis mil yojanas».

එසා ච විචාරණා ටීකා චරියමතෙන කතා;

ඉදමෙව සන්ධාය, යාවතා චන්දිමසූරියා.

Esta investigación fue realizada según la opinión del maestro de la Ṭīkā. Refiriéndose a esto mismo, se ha dicho:

පරිහරන්ති දිසා භන්ති, විරොචමානා යාවතා;

තාව සහස්සධා ලොකෙ, එත්ථ තෙ වත්තතී වසො’’ති.

«Hasta donde el sol y la luna giran e iluminan las direcciones con su resplandor, hasta ese punto se extiende el mundo por mil veces; allí se ejerce tu poder».

වුත්තං. එත්ථන්තරෙ සත්තා තිට්ඨන්ති, තෙසං විත්ථාරො අපුබ්බං කත්වා කථෙතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා න වක්ඛාම ඉමස්මිං සත්තලොකෙ ඔකාසලොකෙ ච සබ්බඤ්ඤුසම්මාසම්බුද්ධොව දුල්ලභො, තථා හි චත්තාරො බුද්ධා අනුබුද්ධො, සාවකබුද්ධො, පච්චෙකබුද්ධො, සම්මාසම්බුද්ධොති. තත්ථ බහුස්සුතං භික්ඛුං පසංසන්තෙන ච න සො තුම්හාකං සාවකො නාම, බුද්ධොනාමෙස චුන්දාති බහුස්සුතස්ස භික්ඛුනො බුද්ධභාවං අනුජානන්තෙන ච.

En este intervalo residen los seres; no hablaremos de ellos en detalle pues es imposible describirlos sin haberlo hecho antes. En este mundo de los seres y mundo de las localizaciones, un Buda perfectamente iluminado omnisciente es difícil de encontrar; pues hay cuatro tipos de Budas: el Buda por seguimiento (anubuddho), el Buda discípulo (sāvakabuddho), el Buda solitario (paccekabuddho) y el Buda perfectamente iluminado (sammāsambuddho). Allí, al elogiar a un monje de gran conocimiento, se dice: 'Él no es solo vuestro discípulo, Cunda, es un Buda', reconociendo así la condición de Buda de un monje de gran conocimiento.

ධම්මකායො යතො සත්ථා, ධම්මො සත්ථුකායො මතො;

ධම්මාසිකොසො සඞ්ඝො ච, සත්ථුසඞ්ඛ්‍යම්පි ගච්ඡතීති.

«Puesto que el Maestro es el Cuerpo del Dhamma, se considera al Dhamma como el cuerpo del Maestro; la Sangre es el tesoro del Dhamma y también se incluye en la denominación de Maestro».

වුත්තෙ පුථුජ්ජනොපි උපචාරවසෙන වාචනාමග්ගස්ස බොධත්තා අනුබුද්ධො නාම. අරියසාවකො පන පරතො යොසවසෙන චත්තාරි සච්චානි බුජ්ඣති බුජ්ඣනමත්තමෙව වාති වචනත්ථෙන බුජ්ඣනසභාවත්තා සාවකබුද්ධො නාම. යො පන ඛග්ගවිසාණකප්පො සයම්භූඤාණෙන අනඤ්ඤබොධකො හුත්වා සාමං බුජ්ඣනත්ථෙන පච්චෙකබුජ්ඣත්තා පච්චෙකබුද්ධො නාම. සම්බුද්ධොතිපි එතස්සෙව නාමං. යො පන සඞ්ඛතාසඞ්ඛතප්පභෙදං සකලම්පි ධම්මජාතං යාථාවසරසලක්ඛණප්පටිවෙධවසෙන සම්මා පකාරෙන සයං පචිතුපාරමිතාසයම්භූතෙන සයම්භූඤාණෙන සයමෙව අනඤ්ඤබොධිතො හුත්වා සවාසනසම්මොහනිද්දාය අච්චන්තං විගතො දිනකරකිරණසමාගමෙන පරමරුචිරසිරීසොභග්ගප්පත්තියා විකසිතමිව පදුමං අග්ගමග්ගඤාණසමාගමෙන අපරිමිතගුණගණාලඞ්කතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණප්පත්තියා සබ්බධම්මෙ බුජ්ඣි අබුජ්ඣි අඤ්ඤාසීති සම්මාසම්බුද්ධො, භගවා, සොව ලොකෙ දුල්ලභො පච්චෙකසම්බුද්ධානම්පි හි එකස්මිං කාලෙ සතසහස්සාදිවසෙන එකතො පවත්තත්තා තෙ දුල්ලභාපි අනච්ඡරියජාතත්තා පරෙසං මග්ගඵලාධිගමාය උපනිස්සයරහිතත්තා ච සම්මාසම්බුද්ධොව ලොකෙ දුල්ලභො, අයං ලොකසම්පත්තිවිචාරණා.

Se dice que incluso una persona común, en un sentido figurado, debido a su despertar por medio del camino de la instrucción, es llamada anubuddha. El noble discípulo, sin embargo, comprende las cuatro verdades por medio de la voz de otro; por el hecho de poseer la naturaleza del despertar, en el sentido de simplemente despertar, es llamado sāvakabuddha. Pero aquel que, como el cuerno de un rinoceronte, habiéndose vuelto independiente en su despertar mediante el conocimiento de la iluminación propia sin ser instruido por otro, y debido a que despierta por sí mismo, es llamado paccekabuddha. 'Sambuddha' es también un nombre para este mismo. Sin embargo, aquel que ha comprendido correctamente y por sí mismo toda la totalidad de los fenómenos en sus divisiones de lo condicionado y lo incondicionado, mediante la penetración de sus características reales y esenciales; que habiendo sido despertado por sí mismo sin instrucción ajena a través del conocimiento de la iluminación propia surgido de las perfecciones acumuladas por él mismo; que está completamente libre del sueño de la delusión junto con sus impresiones latentes, como un loto que florece al contacto con los rayos del sol; que mediante el logro del conocimiento omnisciente, adornado con una multitud de cualidades infinitas al alcanzar el conocimiento del camino supremo, comprendió, despertó y conoció todos los fenómenos: él es el Sammāsambuddha, el Bienaventurado. Él solo es difícil de encontrar en el mundo. Pues aunque los Paccekasambuddhas también son difíciles de encontrar —ya que pueden aparecer juntos por cientos de miles en un mismo periodo—, debido a que no poseen una naturaleza extraordinaria para guiar a otros y carecen de la condición de apoyo necesaria para que los demás alcancen los senderos y sus frutos, solo el Sammāsambuddha es verdaderamente difícil de encontrar en el mundo; esta es la reflexión sobre la prosperidad del mundo.

කථං [Pg.73] ලොකස්ස විපත්ති වෙදිතබ්බා තථා හෙස ලොකො විනස්සමානො තෙජෙනපි ආපෙනපි වායුනාපි විනස්සති. තස්ස විත්ථාරො විසුද්ධිමග්ගාදීසු වුච්චමානොපි කෙසඤ්චි පුග්ගලානං මතෙන මිච්ඡාගාහත්තා බ්‍රහ්මූනං ආයුනා මිනිතෙපි අසමානං සංවට්ටසීමාපි විරුද්ධා, තස්මා තෙසං වාදං අපනෙත්වා ගන්ථතො සමානෙත්වා වක්ඛාම. තත්ථ චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි. කතමානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි සංවට්ටො, සංවට්ටට්ඨායී, විවට්ටො, වට්ටට්ඨායීති. තයො සංවට්ටා ආපොසංවට්ටො, තෙජොසංවට්ටො, වායොසංවට්ටො. තිස්සො සංවට්ටසීමා ආභස්සරා, සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලාති. අයමෙත්ථ උද්දෙසො. තත්ථ සංවට්ටො නාම පරිහායමානො කප්පො. තෙන සංවට්ටට්ඨායීපි ගහිතො හොති, තං මූලකත්තා. වඩ්ඪයමානො විවට්ටකප්පො නාම. තෙන විවට්ටට්ඨායීපි ගහිතො තං මූලකත්තා. තත්ථ සංවට්ටොති විනාසො. යදා කප්පො විනස්සමානො තෙජෙන සංවට්ටති, ආභස්සරතො හෙට්ඨා පඨමජ්ඣානභූමි අග්ගිනා දය්හති. යදා ආපෙන සංවට්ටති, සුභකිණ්හතො හෙට්ඨා යාව දුතියජ්ඣානභූමි උදකෙන විලීයති. යදා වායුනා සංවට්ටති, වෙහප්ඵලතො හෙට්ඨා යාව තතියජ්ඣානභූමි වාතෙන සංවට්ටති. විත්ථාරතො පන ජාතිඛෙත්ත ආණාඛෙත්තවිසයඛෙත්තවසෙන තිණ්ණං බුද්ධඛෙත්තානං ආණාඛෙත්තං විනස්සති. තස්මිං විනට්ඨෙ ජාතිඛෙත්තම්පි විනස්සතෙව. තත්ථ ජාතිඛෙත්තං දසසහස්සචක්කවාළපරියන්තං හොති. තං තථාගතස්ස පටිසන්ධිග්ගහණආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජනාදිකාලෙසුපි කම්පති. ආණාඛෙත්තං කොටිසතසහස්සචක්කවාළපරියන්තං. යත්ථ රතනසුත්තං ඛන්ධපරිත්තං ධජග්ගපරිත්තං ආටානාටියපරිත්තං මොරපරිත්තන්ති ඉමෙසං පරිත්තානං ආනුභාවො පවත්තති. විසයඛෙත්තං අනන්තං අපරිමාණං. තත්ථ ජාතිඛෙත්තආණාඛෙත්තාවසෙන ද්වෙ ඛෙත්තානි එකතො විනස්සන්ති. සණ්ඨහන්තම්පි එකතො සණ්ඨහති. තස්ස විනාසොච සණ්ඨහන්තඤ්ච එවං වෙදිතබ්බං යස්මිං සමයෙ කප්පො අග්ගිනා නස්සති, තදා ආදිතො කප්පවිනාසකමහාමෙඝො වුට්ඨහිත්වා කොටිසතසහස්සචක්කවාළං එකමෙඝවස්සං වසි, තුට්ඨා මනුස්සා බීජානි වප්පෙන්ති, සස්සෙසු ගොඛායිතමත්තෙසු ජාතෙසු ගද්‍රභරවං විරවන්තො එකබින්දුපි න පතති. යදා පච්ඡින්නමෙව හොති තදා වස්සූපජීවිනො සත්තා කාලං කත්වා පරිත්තාභෙසු බ්‍රහ්මභූමීසු [Pg.74] උප්පජ්ජන්ති පුඤ්ඤඵලූපජීවිනොපි දෙවතා තත්ථෙව බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජන්ති, එවං දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තත්ථ තත්ථ උදකං පරික්ඛයං ගච්ඡති, මච්ඡකච්ඡපාදි උදකනිස්සිතා පාණා කාලං කත්වා මනුස්සදෙවලොකෙසු නිබ්බත්තිත්වා ඣානං උප්පාදෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තන්ති. නෙරයිකසත්තාපි සත්තමසූරියපාතුභාවා විනස්සන්ති, තෙපි දෙවලොකෙ පටිලද්ධජ්ඣානවසෙන බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජන්ති, තදා හි ලොකබ්‍යූහා නාම කාමාවචරදෙවා උක්ඛිත්තසිරා විකිණ්ණකෙසා රුදමුඛා අස්සූනි හත්ථෙහි මුඤ්චමානා රත්තවත්ථනිවත්ථා අතිවිය විරූපවෙසධාරිනො හුත්වා මනුස්සපථෙ විචරන්තා එවං ආරොචෙන්ති ‘‘මාරිසා භො ඉතො වස්සසත සහස්සච්චයෙන කප්පවුට්ඨානං භවිස්සති අයං ලොකො විනස්සිස්සති මහාසමුද්දොපිසුස්සිස්සති අයඤ්ච මහාපථවී සිනෙරුපබ්බතරාජා ඩය්හිස්සති විනස්සිස්සති යාවබ්‍රහ්මලොකා විනාසො භවිස්සති මෙත්තං මාරිසා භාවෙථ. කරුණං, මුදිතං, උපෙක්ඛං මාරිසා භාවෙථ මාතරං උපට්ඨහථ, පිතරං උපට්ඨහථ, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනො හොථා’’ති. තෙසං වචනං සුත්වා යෙභුය්‍යෙන මනුස්සා ච භුම්මදෙවතා ච සංවෙගජාතා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුදුචිත්තා හුත්වා මෙත්තාදීනි පුඤ්ඤානි කරිත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තන්ති. තත්ථ සුධාභොජනං භුඤ්ජිත්වා වායො පරිකම්මං කත්වා ඣානං පටිලභන්ති, එවං නෙරයිකසත්තාපි අපරාපරියකම්මෙන දෙවලොකං නිබ්බත්තන්ති. යෙ පන නියතමිච්ඡාදිට්ඨිකා තෙසං කම්මස්ස අපරික්ඛයා අඤ්ඤචක්කවාළෙසු අත්තනො කම්මානුරූපං විපාකමනුභොන්ති. තෙනෙව අහොසිකම්මෙ මිච්ඡාදිට්ඨිවසෙන අකත්තබ්බං නාම පාපං නත්ථි, යතො සංසාරඛාණුභාවොව නාම හොතීති ආහ ‘‘දිට්ඨි පරමානි භික්ඛවෙ වජ්ජානී’’ති. ‘‘අපරාපරියවෙදනීයකම්මරහිතොපි සංසරන්තො සත්තො නාම නත්ථී’’ති වුත්තත්තා. ‘‘අපරාපරියකම්මවසෙන යතො මිච්ඡාදිට්ඨිසමාදානතො සප්පුරිසූපනිස්සයවසෙන විරාජෙත්වා භවතො වුට්ඨානං නාම භවෙය්‍යාති අම්හාකං ඛන්ති. එවං දෙවලොකෙ පටිලද්ධජ්ඣානවසෙන සබ්බෙපි බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තන්ති. වස්සුපච්ඡෙදතො පන උද්ධං දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන දුතියො සූරියො පාතුභවති. පාතුභූතෙ ච තස්මිං නෙව රත්තිපරිච්ඡෙදො, න දිවා පරිච්ඡෙදො පඤ්ඤායති, එකො සූරියො උට්ඨෙති, එකො සූරියො අත්ථං ගච්ඡති. අවිච්ඡින්නසූරියසන්තාපොව ලොකො හොති.

¿Cómo debe entenderse la ruina del mundo? Pues este mundo, al perecer, se destruye por el fuego, por el agua o por el viento. Aunque su explicación se menciona en el Visuddhimagga y otros textos, debido a la errónea comprensión de algunas personas, existe una discrepancia respecto a la medición de la vida de los Brahmas y los límites de la destrucción (saṃvaṭṭasīmā); por lo tanto, descartando sus opiniones y reuniendo lo que dicen los textos, lo explicaremos. En este contexto, hay cuatro eones incalculables (asaṅkhyeyya). ¿Cuáles son los cuatro? El eón de la destrucción (saṃvaṭṭa), el de la permanencia de la destrucción (saṃvaṭṭaṭṭhāyī), el de la evolución (vivaṭṭa) y el de la permanencia de la evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī). Existen tres tipos de destrucción: por agua, por fuego y por viento. Los tres límites de la destrucción son: el reino de los dioses Ābhassara, el de los Subhakiṇha y el de los Vehapphala. Esta es la enumeración general. El término 'saṃvaṭṭa' se refiere al eón que está disminuyendo; por este término también se incluye el 'saṃvaṭṭaṭṭhāyī', por ser su base. El eón que se está expandiendo se llama 'vivaṭṭa'; por este también se incluye el 'vivaṭṭaṭṭhāyī', por ser su base. 'Saṃvaṭṭa' significa destrucción. Cuando el eón se destruye por el fuego, las tierras del primer jhāna por debajo de los Ābhassara son consumidas por las llamas. Cuando se destruye por el agua, las tierras hasta el segundo jhāna por debajo de los Subhakiṇha son disueltas por el agua. Cuando se destruye por el viento, las tierras hasta el tercer jhāna por debajo de los Vehapphala son desintegradas por el viento. En detalle, de los tres campos de un Buddha —el campo de nacimiento (jātikhetta), el campo de autoridad (āṇākhetta) y el campo de alcance (visayakhetta)— el campo de autoridad es el que se destruye. Cuando este se destruye, el campo de nacimiento también se destruye inevitablemente. El campo de nacimiento abarca diez mil sistemas de mundos; este tiembla en momentos como la concepción del Tathāgata o la renuncia a su principio vital. El campo de autoridad abarca cien mil millones de sistemas de mundos, donde prevalece la eficacia de protecciones (paritta) como el Ratana Sutta, Khandha Paritta, Dhajagga Paritta, Āṭānāṭiya Paritta y Mora Paritta. El campo de alcance es infinito e inconmensurable. De estos, los campos de nacimiento y de autoridad se destruyen juntos y se restablecen juntos. Su destrucción y restablecimiento deben entenderse así: cuando el eón va a perecer por el fuego, primero surge una gran nube de destrucción que derrama lluvia sobre los cien mil millones de sistemas de mundos. Los seres humanos, regocijados, siembran semillas, pero cuando los cultivos han crecido lo suficiente como para ser comidos por el ganado, se escucha un sonido como el de un asno y no cae ni una gota más. Cuando la lluvia cesa por completo, los seres que dependen de ella mueren y renacen en los reinos de Brahma de luz limitada (parittābha); las deidades que viven de los frutos de sus méritos también renacen allí en el mundo de Brahma. Así, tras el paso de un largo tiempo, el agua se agota en diversos lugares; los seres acuáticos como peces y tortugas mueren, renacen en los mundos humano o celestial y, tras desarrollar el jhāna, renacen en el mundo de Brahma. Incluso los seres de los infiernos perecen ante la aparición del séptimo sol; ellos también, mediante el jhāna obtenido en el mundo celestial, renacen en el mundo de Brahma. En aquel tiempo, los dioses del reino del deseo llamados Lokabyūha, con el cabello desordenado, rostros llorosos, limpiándose las lágrimas con las manos, vestidos con ropas rojas y con apariencias muy desfiguradas, recorren los caminos humanos anunciando: '¡Oh señores!, de aquí a cien mil años ocurrirá el fin del eón. Este mundo perecerá, el gran océano se secará, esta gran tierra y Sineru, el rey de las montañas, serán consumidos y destruidos. La destrucción llegará hasta el mundo de Brahma. Cultiven la benevolencia (mettā), la compasión, la alegría altruista y la ecuanimidad. Cuiden de su madre, cuiden de su padre y respeten a los mayores de su familia'. Al escuchar sus palabras, la mayoría de los seres humanos y deidades terrestres se llenan de urgencia espiritual (saṃvega), se vuelven amables entre sí, realizan méritos como la benevolencia y renacen en el mundo celestial. Allí, tras alimentarse de comida ambrosial y practicar la meditación sobre el elemento aire, obtienen el jhāna. Así, incluso los seres de los infiernos renacen en el mundo celestial mediante el karma de efecto sucesivo. Sin embargo, aquellos que poseen visiones erróneas fijas (niyatamicchādiṭṭhika), debido a que su karma no se ha agotado, experimentan el resultado en otros sistemas de mundos según sus acciones. Por eso se dice que, debido al poder de la visión errónea, no hay mal que no pueda cometerse, convirtiéndose en un obstáculo en el saṃsāra, como dijo el Buddha: 'Monjes, las visiones erróneas son las faltas supremas'. Se ha dicho que no existe ser que transite por el saṃsāra que esté libre de karma de efecto sucesivo (aparāpariyavedanīya). Nuestra convicción es que, mediante dicho karma, tras abandonar la adhesión a las visiones erróneas gracias a la influencia de personas virtuosas, puede ocurrir la liberación de la existencia. De este modo, mediante el jhāna obtenido en el mundo celestial, todos renacen en el mundo de Brahma. Tras el cese de las lluvias y el paso de un largo tiempo, aparece un segundo sol. Al aparecer este, ya no se distingue la noche del día; un sol sale y otro se pone. El mundo queda bajo un calor solar incesante.

පකතිසූරියෙ [Pg.75] සූරියදෙවපුත්තො අත්ථි කප්පවිනාසකසූරියෙ පන නත්ථි. පකතිසූරියොභාසෙන ආකාසෙ වලාහකා ධූමසිඛාපි චරන්ති. කප්පවිනාසකසූරියොභාසෙන විගතධූමවලාහකං ආදාසමණ්ඩලං විය නිම්මලං හොති නභං ඨපෙත්වා ගඞ්ගා, යමුනා, සරභූ, අචිරවතී, මහීති, ඉමා පඤ්ච මහානදියො ඨපෙත්වා අවසෙසපඤ්චසතකුන්නදීආදීසු උදකං සුස්සති තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තතියො සූරියො පාතුභවති තස්මිං පාතුභූතෙ පඤ්ච මහානදියොපි සුස්සන්ති. තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන චතුත්ථො සූරියො පාතුභවති. යස්ස පාතුභාවා හිමවතී මහානදීනං පභවා සීහපතනො, හංසපතනො, මන්දාකිනී, කණ්ණමුණ්ඩකො, රථකාරදහො, අනොතත්තදහො, ඡද්දන්තදහො, කුණාලදහොති ඉමෙ සත්ත මහාසරා සුස්සන්ති. තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන පඤ්චමො සූරියො පාතුභවති, යස්ස පාතුභාවා අනුපුබ්බෙන මහාසමුද්දො අඞ්ගුලිපබ්බතෙමනමත්තම්පි උදකං න සණ්ඨාති. තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන ඡට්ඨො සූරියො පාතුභවති, යස්මිං පාතුභාවෙ සකලචක්කවාළං එකධූමං හොති, පරියාදින්නසිනෙහධූමෙන යථා ච එවං කොටිසතසහස්සචක්කවාළම්පි. තතොපි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන සත්තමො සූරියො පාතුභවති, යස්ස පාතුභාවා සකලචක්කවාළං එකජාලං හොති සද්ධිං කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙහි යොජනසතිකාදිභෙදා සිනෙරුකූටානි පලුජ්ජිත්වා ආකාසෙයෙව අන්තරධායන්ති. සාපි අග්ගිජාලා උට්ඨහිත්වා චාතුමහාරාජිකෙ ගණ්හාති, තත්ථ කනකවිමානරතනවිමානානි ඣාපෙත්වා තාවතිංසභවනං ගණ්හාති එතෙනූපායෙන යාව පඨමජ්ඣානභූමි ගණ්හාති. තත්ථ තයොපි බ්‍රහ්මලොකෙ ඣාපෙත්වා ආභස්සරෙ ආහච්ච අට්ඨාසි. සා යාව අණුමත්තම්පි සඞ්ඛාරගතං අත්ථි, තාව නනිබ්බායි. සබ්බසඞ්ඛාරපරික්ඛයා පන සප්පිතෙලඣාපනඅග්ගිසිඛා විය ඡාරිකම්පි අනවසෙසෙත්වා නිබ්බායි. හෙට්ඨා ආකාසෙන සහ උපරි ආකාසො එකො හොති මහන්ධකාරො. එවං කප්පවිනාසකමහාමෙඝතො යාවජාලපරිච්ඡෙදා සංවට්ටො නාම එකමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. අථ දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මහාමෙඝො වුට්ඨහිත්වා පඨමං සුඛුමං වස්සති. අනුපුබ්බෙන කුමුදනාළයට්ඨිමුසලතාලක්ඛන්ධාදිප්පමාණාහි ධාරාහි වස්සන්තො [Pg.76] කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙසු සබ්බඩඩ්ඪට්ඨානං පූරෙත්වා අන්තරධායති. තං උදකං හෙට්ඨා ච තිරියඤ්ච වාතො සමුට්ඨහිත්වා ඝනං කරොති. පරිවටුමං පදුමිනිපත්තෙ උදකබින්දුසදිසං. එවං අග්ගිජාලනිබ්බායනතො යාව කොටිසතසහස්සචක්කවාළපරිපූරතො සම්පත්තිමහාමෙඝො, ඉදං සංවට්ටට්ඨායී නාම, දුතියමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. කථං තාව මහන්තං උදකරාසිං වාතො ඝනං කරොතීති චෙ. විවරසම්පදානතො තං වා තෙන පිණ්ඩියමානං ඝනං කරියමානං පරික්ඛයමානං අනුපුබ්බෙන හෙට්ඨා ඔතරති. ඔතිණ්ණොතිණ්ණෙ උදකෙ පුබ්බෙ බ්‍රහ්මලොකට්ඨානෙ බ්‍රහ්මපාරි සජ්ජ-බ්‍රහ්මපුරොහිතමහාබ්‍රහ්මාවසෙන පඨමජ්ඣානභූමි පඨමං පාතුභවති. තතො ඔතිණ්ණොතිණ්ණෙ උදකෙ චතුකාමාවචරදෙවලොකට්ඨානෙ අනුක්කමෙන පරනිම්මිතවසවත්තී, නිම්මානරතී, තුසිතා, යාමාති චත්තාරො කාමාවචරදෙවලොකා පාතුභවන්ති. තතො පුරිමපථවිට්ඨානං ඔතිණ්ණෙ පන උදකෙ බලවවාතා උප්පජ්ජන්ති. තෙ තං පිදහිතද්වාරෙ ධමකරණෙ ඨිතඋදකමිව නිරුස්සාසං කත්වා නිරුජ්ඣන්ති. මධුරොදකං පරික්ඛයං ගච්ඡමානං උපරි රසපථවිං සමුට්ඨාපෙති සා වණ්ණසම්පන්නාචෙව හොති ගන්ධරසසම්පන්නා ච, නිරුදකපායාසස්ස උපරි පටලං විය තදා ච ආභස්සරබ්‍රහ්මලොකෙ පඨමතරාභිනිබ්බත්තා සත්තා ආයුක්ඛයා වා පුඤ්ඤක්ඛයා වා තතො චවිත්වා ඉධූපපජ්ජන්ති. ‘‘පුඤ්ඤක්ඛයා වා’’ති ඉමිනා බ්‍රහ්මූනං ආයුපරිච්ඡෙදං අප්පත්වාව කම්මක්ඛයෙන මරණං විඤ්ඤායති. තෙ හොන්ති සයංපභා අන්තලික්ඛචරා. තෙ අග්ගඤ්ඤසුත්තෙ වුත්තනයෙන තං රසපථවිං සායිත්වා තණ්හාභිභූතා ආලුප්පකාරං පරිභුඤ්ජිතුං උපක්කමන්ති. අථ නෙසං සයං පභා අන්තරධායති, අන්ධකාරො හොති තෙ අන්ධකාරං දිස්වා භායන්ති. තතො නෙසං භයං නාසෙත්වා සූරභාවං ජනයන්තං පරිපුණ්ණපණ්ණාසයොජනං සූරියමණ්ඩලං වා පාතුභවති. තෙ තං දිස්වා ‘‘ආලොකං පටිලභිම්හා’’ති හට්ඨතුට්ඨා හුත්වා ‘‘අම්හාකං භයං නාසෙත්වා සූරභාවං ජනයන්තො උට්ඨිතො, තස්මා සූරියො හොතූ’’ති සූරියො ත්වෙවස්ස නාමං කරොන්ති. අථ සූරියෙ දිවසං ආලොකං කත්වා අත්ථඞ්ගතෙ ‘‘යම්පි ආලොකං ලභිම්හා, සොපි නො නට්ඨො’’ති පුන භීතා හොන්ති. තෙසං එවං හොති ‘‘සාධුවතස්ස අඤ්ඤං ආලොකං ලභෙය්‍යාමා’’ති. තෙසං චිත්තං ඤත්වා විය එකූනපඤ්ඤාසයොජනං චන්දමණ්ඩලං පාතුභවති[Pg.77]. තෙ තං දිස්වා භිය්‍යොසොමත්තාය හට්ඨතුට්ඨා හුත්වා ‘‘අම්හාකං ඡන්දං ඤත්වා විය උට්ඨිතො, තස්මා චන්දො හොතූ’’ති චන්දොත්වෙවස්ස නාමං කරොන්ති. තතො පභුති රත්තිදිවා පඤ්ඤායන්ති. අනුක්කමෙන ච මාසද්ධමාසඋතුසංවච්ඡරා. චන්දිමසූරියානං පන පාතුභූතදිවසෙයෙව සිනෙරුචක්කවාළහිමවන්තපබ්බතා පාතුභවන්ති, තෙ ච ඛො අපුබ්බං අචරිමං ඵග්ගුණපුණ්ණමදිවසෙයෙව පාතුභවන්ති. කථං යථානාම කඞ්ගුභත්තෙ පච්චමානෙ එකප්පහාරෙනෙව බුබ්බුළකානි උට්ඨහන්ති. එකෙ පදෙසා ථූපථූපා හොන්ති, එකෙ නින්නනින්නා, එකෙ සමසමා එවමෙව ථූපථූපට්ඨානෙ පබ්බතා හොන්ති, නින්නනින්නට්ඨානෙ සමුද්දා, සමසමට්ඨානෙ දීපාති එවං මනුස්සලොකෙ සණ්ඨිතෙ චාතුමහාරාජිකා, තාවතිංසාති ද්වෙ කාමාවචරදෙවලොකා පච්ඡතො පාතුභවන්ති. භූමනිස්සිතා නාම හෙතෙ ද්වෙ දෙවලොකා. එවං සම්පත්තිමහාමෙඝතො යාව චන්දිමසූරියපාතුභාවො, ඉදං විවට්ටො නාම තතියමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. අථ තෙසං සත්තානං රසපථවිං පරිභුඤ්ජන්තානං කම්මෙන එකච්චෙ වණ්ණවන්තො, එකච්චෙ දුබ්බණ්ණා හොන්ති තත්ථ වණ්ණවන්තො දුබ්බණ්ණෙ අතිමඤ්ඤන්ති. තෙසං මානාතිමානපච්චයා සාපි රසපථවී අන්තරධායති. භූමිපප්පටකො පාතුභවති අථ නෙසං තෙනෙව නයෙන සොපි අන්තරධායති, පතාලතා පාතුභවති, තෙනෙව නයෙන සාපි අන්තරධායති. අකට්ඨපාකො සාලි පාතුභවති අකණො අථුසො සුද්ධො සුගන්ධො තණ්ඩුලප්ඵලො. තතො නෙසං භාජනානි උප්පජ්ජන්ති තෙ සාලී භාජනෙ ඨපෙත්වා පාසාණපිට්ඨියා ඨපෙන්ති, සයමෙව ජාලසිඛා උට්ඨහිත්වා පචති. සො හොති ඔදනො සුමනජාතිපුප්ඵසදිසො, න තස්ස සූපෙන වා බ්‍යඤ්ජනෙන වා කරණීයං අත්ථි. යංයං රසං භුඤ්ජිතුකාමා හොන්ති, තංතං රසොව හොති. තෙසං තං ඔළාරිකං ආහාරං ආහරතං තතො පභුති මුත්තකරීසං සඤ්ජායති. අථ නෙසං තස්ස නික්ඛමනත්ථාය වණමුඛානි පභිජ්ජන්ති. පුරිසස්ස පුරිසභාවො, ඉත්ථියා ඉත්ථිභාවො පාතුභවති. තත්‍රසුදං ඉත්ථී පුරිසං, පුරිසො ච ඉත්ථිං අතිවෙලං උපනිජ්ඣායති. තෙසං අතිවෙලං උපනිජ්ඣායනභාවා කාමපරිළාහො උප්පජ්ජති. තතො මෙථුනධම්මං පටිසෙවන්ති. තෙ අසද්ධම්මපටිසෙවනපච්චයා විඤ්ඤූහි ගරහියමානා විහෙඨියමානා තස්ස අසද්ධම්මස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු අගාරානි කරොන්ති.

En el sol ordinario reside el hijo del deva del sol, pero en los soles que destruyen el eón no hay tal deidad. Bajo la luz del sol ordinario, incluso nubes y estelas de humo se desplazan en el espacio. Bajo la luz de los soles de destrucción del eón, el cielo queda libre de humo y nubes, tan puro como la superficie de un espejo; exceptuando los cinco grandes ríos —Ganges, Yamunā, Sarabhū, Aciravatī y Mahī— el agua en los restantes quinientos ríos menores y demás fuentes se seca; tras el paso de un largo periodo, aparece un tercer sol; con su aparición, incluso los cinco grandes ríos se secan. Tras otro largo periodo, aparece un cuarto sol; con su aparición, se secan los siete grandes lagos que son las fuentes de los grandes ríos del Himalaya: Sīhapatano, Haṃsapatano, Mandākinī, Kaṇṇamuṇḍako, Rathakāradaho, Anotattadaho, Chaddantadaho y Kuṇāladaho. Tras otro largo periodo, aparece un quinto sol; con su aparición, el gran océano se agota gradualmente hasta que no queda agua ni siquiera del tamaño de la falange de un dedo. Tras otro largo periodo, aparece un sexto sol; con su aparición, todo el sistema de mundos se envuelve en una sola masa de humo; así como este sistema de mundos se llena de humo al agotarse la humedad, así ocurre en cien mil millones de sistemas de mundos. Tras otro largo periodo, aparece un séptimo sol; con su aparición, todo el sistema de mundos se convierte en una sola llama junto con cien mil millones de sistemas de mundos; los picos del Monte Sineru, de cien ligas o más de altura, se derrumban y desaparecen en el espacio. Esa llama de fuego se eleva y alcanza el reino de los Cuatro Grandes Reyes; habiendo quemado allí los palacios de oro y de joyas, alcanza el reino de los Treinta y Tres; de esta manera, alcanza hasta el plano del primer jhāna. Tras haber quemado los tres mundos de Brahma allí presentes, se detiene al llegar al reino de los Ābhassara. Mientras quede incluso una partícula minúscula de formaciones, el fuego no se extingue. Pero con la extinción de todas las formaciones, se apaga sin dejar siquiera cenizas, como una llama de fuego que ha consumido mantequilla clarificada o aceite. El espacio de abajo y el de arriba se vuelven uno solo en una gran oscuridad. Así, desde la gran nube de destrucción del eón hasta el cese de las llamas, se denomina Saṃvaṭṭa (Disolución), un periodo incalculable. Luego, tras el paso de un largo periodo, surge una gran nube y primero llueve finamente. Aumentando gradualmente el tamaño de las gotas hasta ser como tallos de loto, mazas o troncos de palmera, llueve sobre los cien mil millones de sistemas de mundos, llenando todo el lugar quemado, y luego desaparece. Vientos que surgen por debajo y por los lados compactan esa agua, volviéndola redonda, como una gota de agua sobre una hoja de loto. Así, desde la extinción de las llamas hasta la gran nube que llena los cien mil millones de sistemas de mundos, se denomina Saṃvaṭṭaṭṭhāyī (Continuación de la disolución), el segundo periodo incalculable. Si se pregunta cómo el viento compacta esa gran masa de agua: debido a la formación de huecos, el agua, al ser comprimida y compactada por el viento, disminuye y desciende gradualmente. A medida que el agua desciende, aparece primero el plano del primer jhāna en el antiguo lugar de los mundos de Brahma, según las categorías de Brahmapārisajja, Brahmapurohita y Mahābrahmā. Luego, a medida que el agua sigue descendiendo, en los lugares de los cuatro cielos del reino de los sentidos, aparecen gradualmente los cuatro mundos celestiales: Paranimmitavasavattī, Nimmānaratī, Tusitā y Yāmā. Cuando el agua desciende al lugar de la tierra anterior, surgen vientos poderosos. Estos detienen el agua como en un recipiente de agua con el orificio tapado, cesando el movimiento. Mientras el agua dulce se agota, surge arriba una esencia terrestre que posee color, aroma y sabor, similar a la nata que se forma sobre el arroz con leche sin agua. En ese momento, los seres que habían nacido primero en el mundo de Brahma Ābhassara, al agotarse su vida o sus méritos, mueren de allí y renacen aquí. Por la expresión 'o por el agotamiento de sus méritos', se entiende la muerte debida al fin del karma antes de alcanzar el límite de la vida de los Brahmas. Ellos son luminosos por sí mismos y viajan por el espacio. Tal como se describe en el Aggañña Sutta, tras probar esa esencia terrestre, vencidos por el deseo, comienzan a consumirla en bocados. Entonces, su luz propia desaparece y surge la oscuridad; al ver la oscuridad, sienten miedo. Luego, para disipar su miedo y generar valor, aparece el disco solar de cincuenta leguas. Al verlo, se regocijan y dicen: 'Hemos recuperado la luz; ha surgido para disipar nuestro miedo y darnos valor (sūrabhāva), por tanto, que se llame Sol (Sūriya)'. Así le dan el nombre de Sūriya. Cuando el sol se pone tras haber iluminado el día, vuelven a tener miedo, pensando: 'La luz que obtuvimos se ha perdido'. Entonces piensan: '¡Ojalá obtuviéramos otra luz!'. Como si conociera su pensamiento, aparece el disco lunar de cuarenta y nueve leguas. Al verlo, se regocijan aún más y dicen: 'Ha surgido como si conociera nuestro deseo (chanda), por tanto, que se llame Luna (Canda)'. Así le dan el nombre de Canda. A partir de entonces, se distinguen la noche y el día, y gradualmente los meses, quincenas, estaciones y años. El mismo día en que aparecen el sol y la luna, aparecen el Monte Sineru, los sistemas de mundos y las montañas del Himalaya; todos aparecen simultáneamente en el día de luna llena de Phagguna. Del mismo modo que cuando se cocina arroz mijo surgen burbujas al mismo tiempo, algunas partes quedan elevadas, otras bajas y otras niveladas; así mismo, en los lugares elevados surgieron las montañas, en los lugares bajos los océanos y en los nivelados las islas. Una vez establecida la tierra de los hombres, aparecen después los dos mundos celestiales vinculados a la tierra: los Cuatro Grandes Reyes y los Treinta y Tres. Estos dos mundos celestiales se denominan vinculados a la tierra. Así, desde la gran nube hasta la aparición del sol y la luna, se denomina Vivaṭṭa (Evolución), el tercer periodo incalculable. Entonces, mientras esos seres consumían la esencia terrestre, por su karma, algunos se volvieron de apariencia hermosa y otros de apariencia fea; allí, los hermosos despreciaban a los feos. Debido a su orgullo y arrogancia, esa esencia terrestre desapareció. Apareció entonces un hongo terrestre; luego, del mismo modo, este desapareció y apareció una enredadera; y del mismo modo, esta también desapareció. Apareció el arroz que madura sin ser cultivado, sin cascarilla ni salvado, puro, fragante y de grano limpio. Entonces surgieron recipientes; ponían el arroz en el recipiente sobre una piedra y, por sí sola, surgía una llama que lo cocinaba. Se convertía en un arroz cocido similar a la flor de jazmín, que no necesitaba sopa ni condimento. Cualquier sabor que desearan probar, en ese mismo sabor se convertía. Al consumir ese alimento sólido, a partir de entonces surgieron los excrementos y la orina. Para la salida de estos, se abrieron los orificios corporales. Apareció la masculinidad en el hombre y la feminidad en la mujer. Entonces, la mujer observaba al hombre y el hombre a la mujer intensamente por largo tiempo. Debido a esa observación prolongada, surgió el ardor de la pasión sensual. Luego, se entregaron a la práctica sexual. Siendo censurados y acosados por los sabios debido a esa práctica inmunda, construyeron casas con el fin de ocultar esa conducta inapropiada.

තෙ [Pg.78] අගාරං අජ්ඣාවසමානා අනුක්කමෙන අඤ්ඤතරස්ස අලසජාතිකස්ස සත්තස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්තා සන්නිධිං කරොන්ති. තතො පභුති කණොපි ථුසොපි තණ්ඩුලං පරියොනද්ධන්ති, ලායිතට්ඨානම්පි නප්පටිවිරූහති. තෙ සන්නිපතිත්වා අනුට්ඨුනන්ති ‘‘පාපකා වත භො ධම්මා සත්තෙසු පාතුභූතා, මයං පුබ්බෙ මනොමයා අහුම්හා’’ති. අග්ගඤ්ඤසුත්තෙ වුත්තනයෙන විත්ථරෙතබ්බං. තතො මරියාදං ඨපෙන්ති. අථඤ්ඤතරො සත්තො අඤ්ඤස්ස භාගං අදින්නං ආදියති. තං ද්වික්ඛත්තුං පරිභාසිත්වා තතියවාරෙ ලෙඩ්ඩුදණ්ඩෙහි පහරන්ති. තෙ එවං අදින්නාදානකලහමුසාවාදදණ්ඩදානෙසු උප්පන්නෙසු සන්නිපතිත්වා චින්තයන්ති, ‘‘යංනූන මයං එකං සත්තං සම්මන්නෙය්‍යාම, යො නො සම්මා ඛියිතබ්බං ඛියෙය්‍ය, ගරහිතබ්බං ගරහෙය්‍ය, පබ්බාජෙතබ්බං පබ්බාජෙය්‍ය, මයං පනස්ස සාලීනං භාගං අනුපදස්සාමා’’ති. එවං කතසන්නිට්ඨානෙසු පන සත්තෙසු ඉමස්මිං තාව කප්පෙ අයමෙව භගවා බොධිසත්තභූතො තෙන සමයෙන තෙසු සත්තෙසු අභිරූපතරො ච දස්සනීයතරො ච මහෙසක්ඛතරො ච බුද්ධිසම්පන්නො පටිබලො නිග්ගහපග්ගහං කාතුං තෙ තං උපසඞ්කමිත්වා යාචිත්වා සම්මනිංසු. සො තෙන මහාජනෙන සම්මතොතිපි මහාසම්මතො, ඛෙත්තානං අධිපතීති ඛත්තියො, ධම්මෙන සමෙන පරෙසං රඤ්ජෙතීති රාජාති, තීහි නාමෙහි පඤ්ඤායිත්ථ. යඤ්හි ලොකෙ අච්ඡරියං ඨානං බොධිසත්තොව තත්ථ ආදි පුරිසොති එවං බොධිසත්තං ආදිං කත්වා ඛත්තියමණ්ඩලෙ සණ්ඨිතෙ අනුපුබ්බෙන බ්‍රාහ්මණාදයොපි වණ්ණා සණ්ඨහිංසු. එවං චන්දිමසූරියපාතු භාවතො යාව පුන කප්පවිනාසකමහාමෙඝො, ඉදං විවට්ටට්ඨායී නාම චතුත්ථමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. තෙනෙතං වුච්චති මෙඝො ජාලපරිච්ඡින්නො සංවට්ටොති ජාලා මෙඝපරිච්ඡින්නො සංවට්ටට්ඨායීති වුච්චති. මෙඝා සූරියපරිච්ඡින්නො විවට්ටොති වුච්චති. සූරියා මෙඝපරිච්ඡින්නො විවට්ටට්ඨායීති වුච්චති. චත්තාරි ඉමානි කප්පානි මහාකප්පොති වුච්චති. විවට්ටට්ඨායිකප්පෙයෙව උප්පජ්ජන්ති බුද්ධාදයොති. තථා හි ඉමස්මිංයෙව විවට්ටට්ඨායිඅසඞ්ඛ්‍යය්‍යකප්පෙ බුද්ධපච්චෙක බුද්ධසාවකචක්කවත්තිනො උප්පජ්ජන්ති, න තීසු අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පෙසු. තඤ්ච ඛො අසුඤ්ඤකප්පෙයෙව, න සුඤ්ඤකප්පෙ. තත්ථ බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකචක්කවත්තීහි පුඤ්ඤවන්තපුග්ගලෙහි අසුඤ්ඤත්තා අසුඤ්ඤකප්පො නාම. තබ්බිගමෙන සුඤ්ඤකප්පො වෙදිතබ්බො. තෙසුපි අසුඤ්ඤකප්පො පඤ්චවිධො හොති සාරකප්පො[Pg.79], මණ්ඩකප්පො, වරකප්පො, සාරමණ්ඩකප්පො, භද්දකප්පොති, තෙසු යස්මිං කප්පෙ එකොව බුද්ධො උප්පජ්ජති, සො සාරකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ ද්වෙ බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, සො මණ්ඩකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ තයො උප්පජ්ජන්ති, සො වරකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ චත්තාරො බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, සො සාරමණ්ඩකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ පඤ්ච බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, සො භද්දකප්පොනාම. ඉමානි පඤ්චකප්පානියෙව සහෙව සමොධානෙත්වා ජාතත්තකීසොතත්තකියා නිදානෙ.

Ellos, viviendo en hogares, gradualmente siguiendo el ejemplo de un ser perezoso, comenzaron a almacenar provisiones. Desde entonces, el salvado y la cáscara envolvieron al grano de arroz, y el lugar donde se cosechaba no volvía a crecer. Reuniéndose, se lamentaron: '¡Oh, malas cosas han aparecido entre los seres! Antes éramos hechos de mente'. Se debe detallar según el método expuesto en el Aggañña Sutta. Luego establecieron límites. Entonces, cierto ser tomó la porción de otro que no le había sido dada. Habiéndolo reprendido dos veces, a la tercera vez lo golpearon con terrones y palos. Surgidos así el robo, las disputas, la mentira y el castigo, se reunieron y pensaron: '¿Qué tal si designamos a un ser que reprenda con razón a quien deba ser reprendido, que censure a quien deba ser censurado y que destierre a quien deba ser desterrado? Nosotros, a cambio, le daremos una porción de nuestro arroz'. Habiendo tomado esta resolución entre los seres, en este eón, el propio Bienaventurado en su estado de Bodhisattva, siendo en aquel tiempo entre esos seres el más bello, el más agradable a la vista, el más majestuoso y dotado de sabiduría, capaz de ejercer la disciplina y el elogio, fue abordado por ellos, quienes le rogaron y lo designaron. Él fue conocido por tres nombres: 'Mahāsammata' por haber sido elegido por la gran multitud, 'Khattiya' por ser señor de los campos, y 'Rājā' porque complace a otros con rectitud. Dondequiera que ocurra un evento maravilloso en el mundo, el Bodhisattva es el primer hombre allí; habiéndose establecido así el círculo de los Khattiyas con el Bodhisattva a la cabeza, gradualmente se establecieron los Brahmanes y las otras castas. Así, desde la aparición del sol y la luna hasta el gran megacloud de la destrucción del eón, este es el cuarto periodo incalculable llamado de permanencia de la evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī). Por eso se dice: 'el eón de disolución está definido por la nube y el fuego; el de permanencia de la disolución está definido por el fuego y la nube; el de evolución está definido por la nube y el sol; el de permanencia de la evolución está definido por el sol y la nube'. Estos cuatro eones se denominan un Mahākappa (Gran Eón). Solo en el eón de permanencia de la evolución aparecen los Budas y otros seres ilustres. Pues en este mismo periodo incalculable de permanencia de la evolución aparecen los Budas, los Paccekabuddhas, los discípulos de los Budas y los Monarcas Universales, y no en los otros tres periodos incalculables. Y esto solo ocurre en un eón no vacío (asuññakappa), no en un eón vacío. Allí, por no estar vacío de personas meritorias como Budas, Paccekabuddhas, discípulos de los Budas y Monarcas Universales, se llama eón no vacío. El eón vacío debe entenderse por su ausencia. Entre estos, el eón no vacío es de cinco tipos: Sārakappa, Maṇḍakappa, Varakappa, Sāramaṇḍakappa y Bhaddakappa. Entre ellos, el eón en el que surge un solo Buda se llama Sārakappa. El eón en el que surgen dos Budas se llama Maṇḍakappa. El eón en el que surgen tres se llama Varakappa. El eón en el que surgen cuatro Budas se llama Sāramaṇḍakappa. El eón en el que surgen cinco Budas se llama Bhaddakappa. Estos cinco eones se han unido aquí en la introducción de la historia del nacimiento (Jātaka).

‘‘නන්දො සුනන්දො පථවී, මණ්ඩො ධරණී සාගරො;

පුණ්ඩරීකො ඉමෙ සත්ත, අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා පකාසිතා.

Nanda, Sunanda, Pathavī, Maṇḍa, Dharaṇī, Sāgara y Puṇḍarīka: estos siete incalculables han sido proclamados.

පඤ්ච බුද්ධසහස්සානි, හොන්ති නන්දෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

නව බුද්ධසහස්සානි, සුනන්දම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Cinco mil Budas hubo en el incalculable Nanda; nueve mil Budas en el incalculable Sunanda.

දස බුද්ධසහස්සානි, පථවිම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

එකාදස සහස්සානි, තම්හි මණ්ඩෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Diez mil Budas en el incalculable Pathavī; once mil en ese incalculable Maṇḍa.

වීසති බුද්ධසහස්සානි, ධරණිම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

තිංස බුද්ධසහස්සානි, සාගරම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Veinte mil Budas en el incalculable Dharaṇī; treinta mil Budas en el incalculable Sāgara.

චත්තාලීස සහස්සානි, පුණ්ඩරීකෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙසු සත්තසු, එත්තකාති පවුච්චති.

Cuarenta mil en el incalculable Puṇḍarīka; en los siete incalculables se dice que hubo tal cantidad.

එකංසතසහස්සානි, වීසති ච සහස්සඤ්ච;

සෙසා පඤ්චසහස්සානි, සබ්බබුද්ධෙහි මණ්ඩිතා’’ති.

Ciento veinte mil y los cinco mil restantes, todos fueron adornados por todos los Budas.

වුත්තං. අපරම්පි වුත්තං.

Se ha dicho. Y también se ha dicho:

‘‘භද්දො සබ්බඵුල්ලො, සබ්බරතනො උසභක්ඛන්ධො;

මානිතභද්දො ච පදුමො, උසභක්ඛන්තුත්තමෙව ච;

සබ්බභාසො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො, නවමොති පවුච්චති.

Bhaddo, Sabbaphullo, Sabbaratano, Usabhakkhandho, Mānitabhaddo, Padumo, Usabham, Khantuttamo y Sabbabhāso se dice que es el noveno incalculable.

පණ්ණාස බුද්ධසහස්සානි, සබ්බභද්දෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

සට්ඨි බුද්ධසහස්සානි, සබ්බඵුල්ලෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Cincuenta mil Budas en el incalculable Sabbabhadda; sesenta mil Budas en el incalculable Sabbaphulle.

සත්තති බුද්ධසහස්සානි, සබ්බරතනෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

අසීති බුද්ධසහස්සානි, උසභක්ඛන්ධෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Setenta mil Budas en el incalculable Sabbaratana; ochenta mil Budas en el incalculable Usabhakkhandha.

නවුති බුද්ධසහස්සානි, මානිතභද්දෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

වීසති බුද්ධසහස්සානි, පදුමම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Noventa mil Budas en el incalculable Mānitabhadda; veinte mil Budas en el incalculable Paduma.

දස [Pg.80] බුද්ධසහස්සානි උසභම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

පඤ්ච බුද්ධසහස්සානි, ඛන්තුත්තමෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

Diez mil Budas en el incalculable Usabha; cinco mil Budas en el incalculable Khantuttama.

ද්වෙ ච බුද්ධසහස්සානි, සබ්බභාසෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ;

අඞ්ඛ්‍යෙයෙ නවස්මිං, එත්තකාති පවුච්චති.

Y dos mil Budas en el incalculable Sabbabhāsa; en los nueve incalculables se dice que hubo tal cantidad.

තීණි සතසහස්සානි, සත්තාසීතිසහස්සඤ්ච;

ගණනානඤ්ච බුද්ධානං, සබ්බබුද්ධෙහි මණ්ඩිතා’’ති.

Trescientos ochenta y siete mil es la cuenta de los Budas, [el mundo] fue adornado por todos los Budas.

තෙ සබ්බෙපි සම්මාසම්බුද්ධෙ යාව අරිමෙත්තෙය්‍යා සමොධානෙත්වා

Habiendo reunido a todos ellos, desde los Budas Perfectamente Iluminados hasta Arimetteyya:

‘‘සම්බුද්ධෙ අට්ඨවීසඤ්ච, ද්වාදසඤ්ච සහස්සකෙ;

පඤ්චසතසහස්සානි, නමාමි සිරසා මහං;

තෙසං ධම්මඤ්ච සඞ්ඝඤ්ච, ආදරෙන නමාමහං.

A los quinientos doce mil veintiocho Sambuddhas rindo homenaje con mi cabeza; rindo homenaje con devoción a su Dhamma y a su Sangha.

නමක්කාරානුභාවෙන, හිත්වා සබ්බෙ උපද්දවෙ;

අනෙකඅන්තරායාපි, විනස්සන්තු අසෙසතො’’ති.

Por el poder de este homenaje, habiendo abandonado todas las desgracias, que los muchos obstáculos también sean destruidos por completo.

නමස්සනගාථා පවත්තා සා ඌනසඞ්ඛ්‍යාවසෙනෙව කතාව භවිතබ්බං, තථා හි අම්හාකං භගවා පොරාණබ්‍රහ්මදෙවබුද්ධං ආදිං කත්වා යාව පොරාණසක්‍යගොතමා මනසාව චින්තෙන්තස්ස සත්තඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි පොරාණසක්‍යගොතමබුද්ධං ආදිං කත්වා යාව මජ්ඣිමදීපඞ්කරා වාචාමත්තෙන නව අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. මජ්ඣිමදීපඞ්කරතො පට්ඨාය යාව පදුමුත්තරබුද්ධා කායඞ්ගවාචඞ්ගවසෙන චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. පදුමුත්තරබුද්ධතො යාව කකුසන්ධා එකමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං වීතිවත්තං. එවමිමෙසු වීසතිඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙසු බ්‍රහ්මදෙවපොරාණසක්‍යගොතමබුද්ධානමන්තරෙ සත්ත අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා එකසතසහස්සඤ්ච වීසති සහස්සඤ්ච පඤ්චසහස්සානි ච හොන්ති. පොරාණසක්‍යගොතමමජ්ඣිමදීපඞ්කරානමන්තරෙ නව අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා තීණිසතසහස්සානි සත්තාසීතිසහස්සානි ච හොන්ති. මජ්ඣිමදීපඞ්කරතො යාව මෙත්තෙය්‍යා අට්ඨවීසාති සබ්බං සමොධානෙත්වා අට්ඨවීසඤ්ච ද්වාදසසහස්සඤ්ච පඤ්චසතසහස්සානි ච හොන්ති තස්මා ඌනසඞ්ඛ්‍යාති වෙදිතබ්බා. පරිපුණ්ණසඞ්ඛ්‍යාවසෙන ඉච්ඡමානෙහි චින්තෙතබ්බාව. එසා ච සඞ්ඛ්‍යාවිචාරණා නිදානෙ වුත්තාව.

Estos Versos de Reverencia que se han recitado deben entenderse como realizados según una cifra reducida; pues así, nuestro Bienaventurado, comenzando desde el antiguo Buda Brahmadeva hasta el antiguo Sakya Gotama, mientras resolvía mentalmente, transcurrieron siete asankhyeyyas. Comenzando desde el antiguo Buda Sakya Gotama hasta el Dīpaṅkara medio, solo de palabra, transcurrieron nueve asankhyeyyas. Desde el Dīpaṅkara medio hasta el Buda Padumuttara, mediante acciones de cuerpo y habla, transcurrieron cuatro asankhyeyyas. Desde el Buda Padumuttara hasta Kakusandha, transcurrió un asankhyeyya. Así, en estos veinte asankhyeyyas, en el intervalo de los siete asankhyeyyas entre los budas Brahmadeva y el antiguo Sakya Gotama, el total acumulado es de ciento veinticinco mil. En el intervalo de los nueve asankhyeyyas entre el antiguo Sakya Gotama y el Dīpaṅkara medio, el total acumulado es de trescientos ochenta y siete mil. Desde el Dīpaṅkara medio hasta Metteyya, sumando todos los veintiocho, el total es de quinientos doce mil veintiocho; por lo tanto, debe conocerse como una cifra reducida. Para aquellos que lo deseen según la cifra completa, debe ser reflexionado de esa manera. Y esta investigación de las cifras ya ha sido expuesta en el Nidāna.

එවං ‘‘චින්තිතං සත්තසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, නවසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යවාචකං;

කායවාචා චතුසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, බුද්ධත්තංසමුපාගමී’’ති.

Así: “Siete asankhyeyyas de resolución mental, nueve asankhyeyyas de palabra; cuatro asankhyeyyas de cuerpo y habla, así alcanzó la Budeidad”.

වුත්තෙසු [Pg.81] වීසතිඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙසු පවත්තඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙනෙව කතා. අත්ථතො පන සාරකප්පමණ්ඩකප්පවරකප්පසාරමණ්ඩකප්පභද්දකප්පවසෙන පඤ්චවිධාති වෙදිතබ්බා. ඉමානි පඤ්චනාමානි බුද්ධුප්පාදකප්පෙයෙව ලබ්භන්ති, අනුප්පන්නකප්පෙ පන සුඤ්ඤකප්පොත්වෙව නාමං ලබ්භති තථා හි කප්පසණ්ඨහනකාලෙ සබ්බපඨමං මහාබොධිපල්ලඞ්කට්ඨානෙයෙව පදුමිනිගබ්භා උප්පජ්ජති. සා යස්මිං කාලෙ එකො බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සති, එකො පදුමිනිගබ්භො අට්ඨපරික්ඛාරෙහි සහ උප්පජ්ජති. තං දිස්වා සුද්ධාවාසබ්‍රහ්මුනො නෙමිත්තපාඨකා අරහන්තො ඉමස්මිං කප්පෙ එකො බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සතීති සඤ්ජාතපීතිසොමනස්සා හුත්වා අට්ඨපරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ ඨපෙන්ති ‘‘යදා බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සති, තදා දස්සාමා’’ති. එවං ද්වෙ තයො චත්තාරො පඤ්ච බුද්ධා උප්පජ්ජිස්සන්ති, තදා ද්වෙ තීණි චත්තාරි පඤ්ච පදුමිනිගබ්භා අට්ඨපරික්ඛාරෙහි සහ උප්පජ්ජන්ති. තඤ්ච ඛො එකස්මිං යෙව නාළෙකෙක බද්ධා හුත්වා උප්පජ්ජන්ති. එවං කප්පසණ්ඨහනකාලතො පට්ඨායෙව ඉමානි පඤ්ච නාමානි ලබ්භන්තීති වෙදිතබ්බානි. එත්තාවතා ඉමස්මිංයෙව විවට්ටට්ඨායීඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පෙ බුද්ධාදයො මහෙසක්ඛා පුඤ්ඤවන්තො චක්කවත්තිරාජානො උප්පජ්ජන්ති, තථා ආයුකප්පන්තරකප්පානිපි. තත්ථ ආයුකප්පො නාම තෙසං තෙසං සත්තානං ආයුපරිච්ඡෙදො. අන්තරකප්පො නාම තත්ථ සත්ථරොගදුබ්භික්ඛානං අඤ්ඤතරසංවට්ටනෙන බහූසු විනාසමුපගතෙසු අවසිට්ඨසත්තසන්තා නප්පවත්තකුසලකම්මානුභාවෙන දසවස්සතො පට්ඨාය අනුක්කමෙන අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යායුකප්පප්පමාණෙසු සත්තෙසු පන අධම්මසමාදානවසෙන කමෙන පරිහායිත්වා දසවස්සායුකෙසු ජාතෙසු රොගාදීනමඤ්ඤතරසංවට්ටනෙන සත්තානං විනාසප්පත්ති යාව අයමෙකො අන්තරකප්පො. එවං පරිච්ඡින්නඅන්තරකප්පවසෙන චතුසට්ඨිඅන්තරකප්පො එකො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පො වීසති අන්තරකප්පප්පමාණොති අපරෙ වදන්ති. ඉමානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පානි එකො මහාකප්පො නාම. එවං තෙජො සංවට්ටවසෙන තාව මහාකප්පානං අන්තරං අග්ගිනාව විනස්සති. යස්මිං පන සමයෙ කප්පො උදකෙන නස්සති, තදා ආදිතොව කප්පවිනාසකමහාමෙඝො වුට්ඨහිත්වාති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව විත්ථාරෙතබ්බං අයං පන විසෙසො යථා තත්ථ දුතියසූරියො, එවමිධපි කප්පවිනාසකො ඛාරුදකමහාමෙඝො වුට්ඨාති සො ආදිතො සුඛුමං වස්සන්තො අනුක්කමෙන මහාධාරාහි කොටිසතසහස්සචක්කවාළං [Pg.82] පූරෙන්තො වස්සති. ඛාරුදකෙන ඵුට්ඨඵුට්ඨා පථවීපබ්බතාදයො විලීයන්ති තං උදකං වාතෙන සමන්තතො ධාරිතං පථවිතො යාව පරිත්තාභා අප්පමාණාභා ආභස්සරාති තයොපි දුතියජ්ඣානභූමි උදකං ගණ්හාති. තත්ථ තයොපි බ්‍රහ්මලොකෙ විලීයාපෙත්වා සුභ කිණ්හෙ ආහච්ච තිට්ඨති යාව අණුමත්තං සඞ්ඛාරගතං අත්ථි, තාව න වූපසමති. උදකානුගතං පන සබ්බසඞ්ඛාරගතං අභිභවිත්වා සහසා වූපසමති අන්තරධානං ගච්ඡති, හෙට්ඨා ආකාසෙන සහ උපරි ආකාසො එකො හොති මහන්ධකාරොති සබ්බං වුත්තසදිසමෙව. කෙවලං පනිධ ඔතිණ්ණොතිණ්ණෙ උදකෙ ආභස්සරබ්‍රහ්මලොකං ආදිං කත්වා ලොකපාතුභාවො වෙදිතබ්බො. සුභකිණ්හතො චවිත්වා ආභස්සරට්ඨානාදීසු සත්තා නිබ්බත්තන්ති එත්ථාපි කප්පවිනාසකමහාමෙඝතො යාව කප්පවිනාසකඋදකපරිච්ඡෙදො සංවට්ටො නාම පඨමමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පො නාමාති චත්තාරිඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පානි වුත්තසදිසානි එවං සත්ත මහාකප්පානි සත්තක්ඛත්තුං අග්ගිනා විලීයිත්වා අට්ඨමෙ මහාකප්පෙ උදකෙනපි විනාසො ච සණ්ඨහනඤ්ච වෙදිතබ්බං, එවං සත්තසත්තමහාකප්පො සත්තසත්තවාරං අග්ගිනා විලීයිත්වා අට්ඨමෙ අට්ඨමෙ වාරෙ ආපෙන විලීයිත්වා අනුක්කමෙන තෙසට්ඨිමහාකප්පානි පරිපුණ්ණානි තදා ආපවාරං පටිබාහිත්වා චතුසට්ඨිමෙ මහාකප්පෙ වාතෙන විනස්සති තදා ආදිතො කප්පවිනාසකමහාවාතො වුට්ඨහිත්වාති සබ්බං පුබ්බෙ වුත්තනයමෙව. අයං පන විසෙසො යථා අග්ගිනා විනාසකප්පෙ දුතියසූරියො, එවමිධාපි කප්පවිනාසනත්ථං වාතො සමුට්ඨාති සො පඨමං සුඛුමරජං උට්ඨාපෙති, තතො ථූලරජං සණ්හරජං සුඛුමවාලිකං සක්ඛරපාසාණාදයොති යාව කූටාගාරමත්තෙ පාසාණෙපි විසමට්ඨානෙ ඨිතමහාරුක්ඛෙච උට්ඨාපෙති, තෙ පථවිතො නභමුග්ගතා න පුන පතන්ති, තත්ථෙව චුණ්ණවිචුණ්ණා හුත්වා අභාවං ගච්ඡන්ති. යථානුක්කමෙන හෙට්ඨා මහාපථවියා වාතො සමුට්ඨහිත්වා පථවිං පරිවත්තෙත්වා උද්ධංමූලං කත්වා ආකාසෙ ඛිපති යොජනසතප්පමාණාපි පථවිප්පදෙසා ද්වියොජනතියොජනචතුයොජනපඤ්චයොජනඡයොජනසත්තයොජනප්පමාණාපි භිජ්ජිත්වා තෙ වෙගක්ඛිත්තා ආකාසෙයෙව චුණ්ණවිචුණ්ණා හුත්වා අභාවං ගච්ඡන්ති චක්කවාළපබ්බතම්පි වාතො උක්ඛිපිත්වා ආකාසෙ ඛිපති තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝට්ටයන්තා චුණ්ණවිචුණ්ණා [Pg.83] හුත්වා විනස්සන්ති එතෙනෙව භූමට්ඨකවිමානානි ආකාසට්ඨකවිමානානි ච විනාසෙන්තො ඡකාමාවචරදෙවලොකෙ නාසෙත්වා කොටිසතසහස්සචක්කවාළානි විනාසෙති. තත්ථ චක්කවාළා චක්කවාළෙහි, හිමවන්තා හිමවන්තෙහි, සිනෙරූ සිනෙරූහි අඤ්ඤමඤ්ඤං සමාගන්ත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණා හුත්වා විනස්සන්ති. පථවිතො යාව පරිත්තසුභා, අප්පමාණසුභා, සුභණිණ්හාති තයොපි තතියජ්ඣානභූමී වාතො ගණ්හාති තත්ථ තයොපි බ්‍රහ්මලොකෙ විනාසෙත්වා වෙහප්ඵලං ආහච්ච අට්ඨාසි. එවං සබ්බං සඞ්ඛාරගතං විනාසෙත්වා සයං විනස්සති, හෙට්ඨා ආකාසෙන සහ උපරි ආකාසො එකො හොති මහන්ධකාරොති සබ්බං වුත්තසදිසං. ඉධ පන සුභකිණ්හබ්‍රහ්මලොකං ආදිං කත්වා ලොකො පාතුභවති. වෙහප්ඵලතො චවිත්වා සුභකිණ්හාදීසු සත්තා නිබ්බත්තන්ති, තත්ථකප්පවිනා සකමහාමෙඝතො යාව කප්පවිනාසකවාතුපච්ඡෙදො, ඉදං සංවට්ටො නාම, පඨමමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාමාති චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පානි එකො මහාකප්පො නාමාති සබ්බං තෙජොසංවට්ටෙ වුත්තනයමෙව.

Habiéndose mencionado las veinte edades incalculables, estas se llevan a cabo mediante la duración de los eones incalculables que ocurren. En esencia, deben conocerse como de cinco tipos, a saber: Sārakappa, Maṇḍakappa, Varakappa, Sāramaṇḍakappa y Bhaddakappa. Estos cinco nombres se obtienen únicamente en los eones en los que surge un Buda; en un eón en el que no surge ningún Buda, se obtiene solamente el nombre de «Suññakappa» (eón vacío). Pues, en el momento del establecimiento del eón, antes que nada, surgen capullos de loto precisamente en el lugar del trono del Gran Bodhi. En el tiempo en que un Buda va a surgir, aparece un capullo de loto junto con los ocho requisitos monásticos. Al ver esto, los Arhats de los Brahma de las Moradas Puras, expertos en presagios, se llenan de alegría y gozo pensando: «En este eón surgirá un Buda», y tomando los ocho requisitos, los guardan en el mundo de Brahma diciendo: «Cuando el Buda surja, se los daremos». Así, si van a surgir dos, tres, cuatro o cinco Budas, entonces surgen dos, tres, cuatro o cinco capullos de loto junto con los ocho requisitos. Y estos surgen unidos a un solo tallo. Se debe saber que estos cinco nombres se obtienen desde el mismo momento del establecimiento del eón. Hasta este punto, en este mismo eón incalculable que permanece en evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī), surgen los Budas y otros seres de gran poder y mérito, como los reyes universales (cakkavattirājāno), así como los periodos de vida (āyukappa) y los eones intermedios (antarakappa). Allí, el «āyukappa» es la duración de vida de los respectivos seres. El «antarakappa» se refiere al periodo en el que, tras la destrucción de muchos seres por la espada, la enfermedad o el hambre, debido al poder de las acciones meritorias de los seres restantes, la vida aumenta desde los diez años hasta una duración incalculable, y luego, por el apego a lo que no es el Dhamma, disminuye gradualmente hasta los diez años; la destrucción de los seres por enfermedad, etc., constituye un eón intermedio. Otros dicen que sesenta y cuatro eones intermedios constituyen un eón incalculable, y que un eón incalculable tiene la medida de veinte eones intermedios. Estos cuatro eones incalculables se denominan un «Gran Eón» (mahākappo). De este modo, mediante la destrucción por fuego, el intervalo de los Grandes Eones se destruye solo por fuego. Pero cuando el eón se destruye por agua, debe explicarse detalladamente según el método mencionado anteriormente sobre la gran nube de destrucción del eón; no obstante, hay esta diferencia: así como allí hubo un segundo sol, aquí surge una gran nube de agua alcalina destructora del eón. Al principio llueve finamente y gradualmente cae en grandes torrentes, llenando cien mil millones de sistemas solares. La tierra, las montañas, etc., tocadas por el agua alcalina, se disuelven. Esa agua, sostenida por el viento por todos lados, sube desde la tierra hasta alcanzar los tres planos del segundo Jhana: Parittābhā, Appamāṇābhā y Ābhassara. Tras disolver esos tres mundos de Brahma, se detiene al llegar al reino de Subhakiṇha. Mientras quede el más mínimo rastro de formaciones condicionadas, el agua no cesa. Pero una vez que ha subyugado todas las formaciones sumergidas en ella, desaparece de repente; la oscuridad total reina y el espacio inferior y superior se vuelven uno solo, tal como se describió anteriormente. Se debe entender que la manifestación del mundo comienza desde el mundo de los Brahma Ābhassara a medida que el agua desciende. Los seres mueren en el reino de Subhakiṇha y renacen en el de Ābhassara. Aquí también, desde la gran nube de destrucción hasta el cese del agua de destrucción, se llama el primer eón incalculable de disolución (saṃvaṭṭa); los cuatro eones incalculables son como se describieron. Siete Grandes Eones se disuelven por fuego siete veces, y en el octavo Gran Eón, ocurre la destrucción y el establecimiento por agua. Así, habiéndose disuelto por fuego siete veces siete Grandes Eones, y habiéndose disuelto por agua cada octava vez hasta completar sesenta y tres Grandes Eones, entonces, omitiendo el turno del agua, en el sexagésimo cuarto Gran Eón se destruye por viento. En ese momento, surge el gran viento destructor del eón, siguiendo el método ya descrito. La diferencia es que, para la destrucción del eón, surge un viento que levanta primero polvo fino, luego polvo grueso, arena fina, gravilla y piedras, hasta rocas del tamaño de palacios y grandes árboles situados en terrenos desiguales; estos, lanzados al cielo desde la tierra, no vuelven a caer, sino que se pulverizan allí mismo hasta desaparecer. Gradualmente, el viento surge desde abajo de la gran tierra, volteándola de raíz y lanzándola al espacio. Fragmentos de tierra de cientos de yojanas de extensión, o de dos, tres, cuatro, cinco, seis o siete yojanas, se rompen y, lanzados con fuerza, se pulverizan en el espacio hasta desaparecer. El viento también lanza las montañas de los sistemas solares al espacio, donde chocan entre sí y se pulverizan. De este modo, destruye los palacios terrestres y celestiales, los seis mundos celestiales del deseo y cien mil millones de sistemas solares. Allí, los sistemas solares chocan con otros sistemas solares, los Himavantas con otros Himavantas y los Sinerus con otros Sinerus, pulverizándose mutuamente. El viento alcanza los tres planos del tercer Jhana: Parittasubha, Appamāṇasubha y Subhakiṇha, y tras destruir estos tres mundos de Brahma, se detiene al llegar al reino de Vehapphala. Habiendo destruido todas las formaciones, el viento mismo cesa. El resto es igual a lo ya descrito: el espacio inferior y superior se vuelven uno solo en gran oscuridad. Pero en este caso, la manifestación del mundo comienza desde el mundo de los Brahma Subhakiṇha. Los seres mueren en el reino de Vehapphala y renacen en Subhakiṇha y otros reinos. En este contexto, desde la gran nube de destrucción hasta el cese del viento destructor, esto se llama el primer incalculable de disolución (saṃvaṭṭa); que cuatro eones incalculables constituyen un Gran Eón se entiende según lo explicado en la disolución por fuego».

වුත්තම්පි චෙතං.

Esto también ha sido dicho:

‘‘සත්ත සත්ත ග්ගිනා වාරා, අට්ඨමෙ අට්ඨමෙ දකා;

චතුසට්ඨි යදා පුණ්ණා, එකො වායුවරො සියා.

«Siete veces siete por el fuego, la octava cada vez por el agua; cuando se completan sesenta y cuatro, ocurre una vez por el viento.

අග්ගිනා’භස්සරා හෙට්ඨා, ආපෙන සුභකිණ්හතො;

වෙහප්ඵලතො වාතෙන, එවං ලොකො විනස්සතී’’ති.

Por el fuego [se destruye todo] por debajo de los Ábhassara, por el agua por debajo de los Subhakiṇha, y por el viento por debajo de los Vehapphala; así es como el mundo se destruye».

තස්මා තිණ්ණම්පි පඨමජ්ඣානතලානං එකකප්පෙපි අවිනාසාභාවතො සකලකප්පෙ තෙසං සම්භවො නත්ථීති අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍ය කප්පවසෙන තෙසං ආයුපරිච්ඡෙදො දට්ඨබ්බො. දුතියජ්ඣානතලතො පට්ඨාය පන පරිපුණ්ණමහාකප්පවසෙන ආයුපරිච්ඡෙදො දට්ඨබ්බො, න අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙන. යදි දුතියජ්ඣානතලතො පට්ඨාය පරිපුණ්ණමහාකප්පවසෙන ආයුපරිච්ඡෙදො සියා, කථං ආභස්සරාදීසු බ්‍රහ්මූනං අට්ඨමහාකප්පාදිවසෙන ආයු පරිපුණ්ණං සියා, තථා හි පඨමජ්ඣානතලං සත්තසු වාරෙසු අග්ගිනා විනස්සති. අට්ඨමෙ වාරෙ යාව ආභස්සරා උදකෙන විනස්සති පුන සත්තවාරෙසු අග්ගිනා පඨමජ්ඣානතලං, පුන අට්ඨමෙවාරෙ උදකෙන දුතියජ්ඣානතලං විනස්සතීති එවං අට්ඨමෙ වාරෙ ආපවාරං පටිබාහිත්වා යාව සුභකිණ්හා වාතෙන විනස්සති එවං චතුසට්ඨි පරිපුණ්ණා හොතීති සච්චං[Pg.84], හෙට්ඨාවිවට්ටට්ඨායී අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙන එකො සත්ත මහාකප්පානි චාති අට්ඨ කප්පානි ආභස්සරබ්‍රහ්මූනං ආයුප්පමාණං හොති. චතුසට්ඨිකප්පෙසුපි විවට්ටට්ඨායීඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙන එකො තෙ සට්ඨිමහාකප්පානි චාති චතුසට්ඨිකප්පානි සුභකිණ්හානං බ්‍රහ්මූනං ආයුප්පමාණං හොති තෙන වුත්තං පොරාණෙහි.

Por lo tanto, debido a que los tres niveles del primer jhāna no permanecen sin ser destruidos ni siquiera en un solo eón, no existe su presencia durante la totalidad de un eón; su límite de vida debe ser considerado en términos de eones incalculables (asaṅkhyeyya kappa). Sin embargo, a partir de los niveles del segundo jhāna, el límite de vida debe ser considerado en términos de grandes eones completos (mahākappa), no en términos de eones incalculables. Si el límite de vida a partir del segundo jhāna fuera en términos de grandes eones completos, ¿cómo podría la vida de los Brahmas en los planos de Ábhassara y otros ser completa en términos de ocho grandes eones y demás? Pues bien, el nivel del primer jhāna es destruido por el fuego siete veces. En la octava vez, es destruido por el agua hasta los Ábhassara. De nuevo, durante siete veces el nivel del primer jhāna [es destruido] por el fuego, y nuevamente en la octava vez el nivel del segundo jhāna es destruido por el agua. Así, habiendo evitado el turno del agua en la octava vez, es destruido por el viento hasta los Subhakiṇha; de esta manera, es verdad que se completan los sesenta y cuatro. El límite de vida de los Brahmas Ábhassara es de ocho eones, consistiendo en un eón incalculable que permanece durante la evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī) —como ocurre en los niveles inferiores— y siete grandes eones más. Incluso en los sesenta y cuatro eones, el límite de vida de los Brahmas Subhakiṇha es de sesenta y cuatro eones, consistiendo en un eón incalculable que permanece durante la evolución y sesenta y tres grandes eones más. Por esto fue dicho por los antiguos:

සත්ත සත්ත’ග්ගිනා වාරා, අට්ඨමෙ අට්ඨමෙ දකා;

චතුසට්ඨි යදා පුණ්ණා, එකො වායුවරො සියා’ති.

«Siete veces siete por el fuego, la octava cada vez por el agua; cuando se completan sesenta y cuatro, ocurre una vez por el viento».

කෙචි පන.

Sin embargo, algunos [dicen]:

‘‘අග්ගිනා’භස්සරා හෙට්ඨා, ආපෙන සුභකිණ්හතො;

වෙහප්ඵලතො වාතෙන, එවං ලොකො විනස්සතී’’ති.

«Por el fuego [se destruye] por debajo de los Ábhassara, por el agua por debajo de los Subhakiṇha, y por el viento por debajo de los Vehapphala; así se destruye el mundo».

ඉමිස්සා ගාථාය ‘‘ආභස්සරාති’’ච ‘‘සුභකිණ්හතො’’ති ච ‘‘වෙහප්ඵලතො’’ති ච අභිවිධිවසෙන වුත්තභාවඤ්ච සමතලභාවෙපි සෙට්ඨභූමිත්තා පට්ඨානවසෙන වුත්තභාවඤ්ච අමඤ්ඤිත්වා සුද්ධාවාසභූමීසු විය උපරූපරිවසෙන භූමික්කමොති මඤ්ඤිත්වා.

Sin comprender que en este verso los términos 'Ábhassara', 'Subhakiṇha' y 'Vehapphala' se usan de manera inclusiva (abhividhivasena), y que se mencionan de acuerdo con su posición de partida (paṭṭhānavasena) por ser los más excelentes a pesar de estar en el mismo nivel; y pensando erróneamente que hay una secuencia de niveles uno encima del otro, como en las moradas Suddhāvāsa, [dicen]:

‘‘පඤ්චභූමි නට්ඨා අග්ගි, අට්ඨ භූමි නට්ඨා දකා;

නවභූමි නට්ඨා වාතා, ලොකනට්ඨා තදා සියුං.

«Cinco niveles destruidos por el fuego, ocho niveles destruidos por el agua; nueve niveles destruidos por el viento, entonces los mundos serían destruidos.

පඨමෙ අග්ගි ද්වත්තිංස, දුතියෙ ආදි සොළස;

දුතියභූමෙ මජ්ඣෙ අට්ඨමං, තං ඡප්පඤ්ඤාස වාරකං.

Treinta y dos veces el fuego en el primero, dieciséis en el inicio del segundo; el octavo en medio del segundo nivel, ese es el turno cincuenta y seis.

ආභස්සරම්හි චතුත්ථං, පරිත්තසුභම්හි ද්වෙ ජලං;

අප්පමාණසුභං එකවාරං, මතං උදකසත්තම’’න්ති.

El cuarto en los Ábhassara, dos de agua en los Parittasubha; una vez en los Appamāṇasubha, se considera el séptimo de agua».

වදන්ති තෙසං වාදෙ ආභස්සරතො හෙට්ඨා පඤ්චභූමි අග්ගිනට්ඨා, සුභකිණ්හතො හෙට්ඨා අට්ඨභූමි උදකනට්ඨාති වදන්ති. සමතලදීපනත්ථං සන්දෙහච්ඡෙදනත්ථං එවං ගහිතාති එකභවපරියොසානං සන්ධාය පටිසන්ධිභවඤ්චාති ආදි වුත්තන්ති. ඉමිස්සාපි අත්ථං දුග්ගහිතෙන ගහෙත්වා පටිසන්ධිභවඞ්ගවසෙන සදිසභාවමෙව සන්ධාය වුත්තන්ති පරිකප්පෙන්ති සො අයුත්තරූපො විය දිස්සති අතිවිය මිච්ඡාගාහො ච හොති අග්ගඤ්ඤසුත්තවිසුද්ධිමග්ගාදීහි විරුජ්ඣනතො සංවට්ටසීමාපි විරුද්ධා තත්ථ පඨමජ්ඣානතලං උපාදාය අග්ගිනා, දුතියජ්ඣානතලං උපාදාය උදකෙන, චතුත්ථජ්ඣානතලං උපාදාය වාතෙන විනස්සතීති වුත්තවචනෙනාපි විරුජ්ඣතෙව තස්මා [Pg.85] ‘‘ආභස්සරා’’ති ච ‘‘සුභකිණ්හතො’’ති ච ‘‘වෙහප්ඵලතො’’ති ච එත්ථාභිවිධිවසෙන අත්ථො ගහෙතබ්බො. අඤ්ඤථා ‘‘උපරි පබ්බතා දෙවො වස්සතී’’ති එත්ථ විය ආභස්සරසුභකිණ්හවෙහප්ඵලානං තෙන තෙන සංවට්ටෙන විනාසොපි න භවෙය්‍ය. අයං ලොකවිපත්තිපරිච්ඡෙදො. එවං බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ ති ඉමස්ස අත්ථො වුත්තොයෙව.

Ellos dicen que, en su doctrina, los cinco niveles por debajo de Ábhassara son destruidos por el fuego, y los ocho niveles por debajo de Subhakiṇha son destruidos por el agua. Afirman que estas divisiones se han tomado así para ilustrar la igualdad de nivel y para resolver dudas, refiriéndose al final de una sola existencia y a la existencia del renacimiento, etc. Habiendo captado erróneamente el significado de esto, especulan que se dice refiriéndose simplemente a la similitud en términos del renacimiento y del continuo vital (bhavaṅga). Esto parece ser inapropiado y es una visión sumamente errónea, ya que contradice el Aggañña Sutta, el Visuddhimagga y otros textos. Los límites de la destrucción también son contradictorios. Contradice incluso la declaración que dice que el mundo es destruido por el fuego comenzando desde el nivel del primer jhāna, por el agua comenzando desde el nivel del segundo jhāna, y por el viento comenzando desde el nivel del cuarto jhāna. Por lo tanto, en los términos 'Ábhassara', 'Subhakiṇha' y 'Vehapphala', el significado debe tomarse de manera inclusiva. De lo contrario, como en la frase 'llueve sobre la montaña', tampoco habría destrucción de los Ábhassara, Subhakiṇha y Vehapphala por sus respectivas catástrofes. Esta es la delimitación de la calamidad del mundo. El significado de 'un Buda es difícil de encontrar en el mundo' ya ha sido explicado.

ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ

Así concluye, en la 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhana) compuesta por el Thera Sāgarabuddhi,

කප්පවිනාසකණ්ඩො දුතියො පරිච්ඡෙදො.

la segunda sección, el capítulo sobre la destrucción del eón.

3. නිබ්බානකණ්ඩො

3. Capítulo sobre el Nibbāna.

ඉදානි ‘‘සද්ධම්මසවනම්පි චාති ඉමස්ස සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො තත්ථ සද්ධම්මසවනම්පි ච ලොකෙ දුල්ලභමෙව තථා හි සද්ධම්මො නාම තිවිධො හොති. පරියත්තිසද්ධම්මො, පටිපත්තිසද්ධම්මො, පටිවෙධසද්ධම්මොති. තත්ථ පරියත්තිසද්ධම්මො නාම තෙපිටකං බුද්ධවචනං. පටිපත්තිසද්ධම්මො නාම තෙරසධුතඞ්ගානි අසීති ඛන්ධකවත්තාදයො අභිසමාචාරවත්තාදීනි. පටිවෙධසද්ධම්මො නාම චතුසච්චප්පටිවෙධො. තෙසු පරියත්තිසද්ධම්මො ද්වින්නං සද්ධම්මානං පුබ්බඞ්ගමොයෙව පදට්ඨානඤ්ච. කස්මා තංමූලකත්තා තථා හි පරියත්තියා අසති පටිවෙධො නාම නත්ථි. පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිපත්ති, පටිපත්තියා අන්තරහිතාය අධිගමො අන්තරධායති. කිං කාරණා අයඤ්හි පරියත්ති පටිපත්තියා පච්චයො හොති. පටිපත්තිඅධිගමස්සාපි පරියත්තියෙව පමාණං. තත්ථ පටිවෙධො ච පටිපත්ති ච හොතිපි නහොතිපි. එකස්මිඤ්හි කාලෙ පටිවෙධධරා භික්ඛූ බහූ හොන්ති, ‘‘එස භික්ඛු පුථුජ්ජනො’’ති අඞ්ගුලිං පහරිත්වා දස්සෙතබ්බො හොති. ඉමස්මිං යෙව දීපෙ එකවාරං පුථුජ්ජනභික්ඛුනාම නාහොසි. පටිපත්තිපූරකාපි කදාචි බහූ හොන්ති කදාචි අප්පා. ඉති පටිවෙධො ච පටිපත්ති ච හොතිපි න හොතිපි. සාසනස්ස ඨිතියා පන පරියත්තියෙව පමාණං පණ්ඩිතො හි තෙපිටකං සුත්වා ද්වෙපි පූරෙති, යථා අම්හාකං බොධිසත්තො ආළාරස්ස සන්තිකෙ පඤ්ච අභිඤ්ඤා සත්ත ච සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියා පරිකම්මං පුච්ඡි. සො ‘‘න ජානාමී’’ති ආහ. තතො උදකස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා අධිගතවිසෙසං සංසන්දිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං පුච්ඡි. සො ආචික්ඛි, තස්ස වචනසමනන්තරමෙව මහාසත්තො තං [Pg.86] සම්පාදෙසි එවමෙව පඤ්ඤවා භික්ඛු පරියත්තිං සුත්වා ද්වෙපි පූරෙති තස්මා පරියත්තියා ඨිතාය සාසනං ඨිතං හොති යථා මහාතළාකස්ස පාළියා ථිරාය උදකං න ඨස්සතීති න වත්තබ්බං උදකෙ සති පදුමාදීනි පුප්ඵානි න පුප්ඵිස්සන්තීති න වත්තබ්බං එවමෙව මහාතළාකස්ස ථිරපාළිසදිසෙ තෙපිටකෙ බුද්ධවචනෙ සති මහාතළාකෙ උදකසදිසා පටිපත්තිපූරකා කුලපුත්තා නත්ථීති න වත්තබ්බං. තෙසු සති මහාතළාකෙසු පදුමාදීනි පුප්ඵානි විය සොතාපන්නාදයො අරියපුග්ගලා නත්ථීති න වත්තබ්බං, එකන්තතො පරියත්තියෙව පමාණං පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිපත්තිපටිවෙධානං අන්තරධානතො. තත්ථ පරියත්තිනාම තෙපිටකං බුද්ධවචනං සාට්ඨකථා පාළියාව සා තිට්ඨති, තාව පරියත්ති පරිපුණ්ණා හොති. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ කලියුගරාජානො අධම්මිකා හොන්ති තෙසු අධම්මිකෙසු රාජාමච්චාදයො අධම්මිකා හොන්ති තථා රට්ඨජනපදවාසිනොපි අධම්මිකා එතෙසං අධම්මිකතාය න දෙවො සම්මා වස්සති, තතො සස්සානි න සම්පජ්ජන්ති. තෙසු සම්පජ්ජන්තෙසු පච්චයදායකා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පච්චයෙ දාතුං න සක්කොන්ති. භික්ඛූ පච්චයෙහි කිලමන්තා අන්තෙවාසිකෙ සඞ්ගහෙතුං න සක්කොන්ති. ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තෙ කාලෙ පරියත්ති පරිහායති, අත්ථවසෙන ධාරෙතුං න සක්කොන්ති, පාළිවසෙනෙව ධාරෙන්ති. තතො කාලෙ ගච්ඡන්තෙ පාළිම්පි සකලං ධාරෙතුං න සක්කොන්ති පඨමං අභිධම්මපිටකං පරිහායති. පරිහායමානං මත්ථකතො පට්ඨාය පරියත්ති හායති පඨමඤ්හි මහාපකරණං පරිහායති. තස්මිං පරිහායමානෙ යමකං, කථාවත්ථු, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති, ධාතුකථා, විභඞ්ගො, ධම්මසඞ්ගහොති එවං අභිධම්මපිටකෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය සුත්තන්තපිටකං පරිහායති. පඨමඤ්හි අඞ්ගුත්තරනිකායො පරිහායති. තස්මිම්පි පඨමං එකාදසනිපාතො…පෙ… තතො එකනිපාතොති එවං අඞ්ගුත්තරෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය සංයුත්තනිකායො පරිහායති, පඨමං මහාවග්ගො පරිහායති. තතො පට්ඨාය සළායතනවග්ගො, ඛන්ධවග්ගො, නිදානවග්ගො, සගාථාවග්ගොති එවං සංයුත්තනිකායෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය මජ්ඣිමනිකායො පරිහායති පඨමඤ්හි උපරිපණ්ණාසකො පරිහායති. තතො මජ්ඣිමපණ්ණාසකො, තතො මූලපණ්ණාසකොති එවං මජ්ඣිමනිකායෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය දීඝනිකායො පරිහායති, පඨමඤ්හි පාථියවග්ගො [Pg.87] පරිහායති තතො මහාවග්ගො, තතො ඛන්ධකවග්ගොති දීඝනිකායෙ පරිහීනෙ සුත්තන්තපිටකං පරිහීනං නාම හොති. විනයපිටකෙන සද්ධිං ජාතකමෙව ධාරෙන්ති. විනයපිටකං ලජ්ජිනො ධාරෙන්ති. ලාභකාමා පන සුත්තන්තෙ කථිතෙපි සල්ලක්ඛෙන්තා නත්ථීති ජාතකමෙව ධාරෙන්ති. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ ජාතකම්පි ධාරෙතුං න සක්කොන්ති. අථ නෙසං පඨමං වෙස්සන්තරජාතකං පරිහායති. තතො පටිලොමක්කමෙන පුණ්ණකජාකතකං, මහානාරදකස්සපජාතකං පරිහායති. විනයපිටකමෙව ධාරෙන්ති. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ තම්පි මත්ථකතො පරිහායති පඨමඤ්හි පරිවාරො පරිහායති, තතො ඛන්ධකො භික්ඛුනීවිභඞ්ගො මහාවිභඞ්ගොති අනුක්කමෙන උපොසථක්ඛන්ධකමත්තමෙව ධාරෙන්ති, තදා පරියත්ති අනන්තරහිතාව හොති. යාව පන මනුස්සෙසු චතුප්පදිකගාථාපි පවත්තති, තාව පරියත්ති අනන්තරහිතාව හොති. යදා සද්ධො පසන්නො රාජා හත්ථික්ඛන්ධෙ සුවණ්ණචඞ්කොටකම්හි සහස්සත්ථවිකං ඨපාපෙත්වා ‘‘බුද්ධෙහි කථිතං චතුප්පදිකං ගාථං ජානන්තො ඉමං සහස්සං ගණ්හතූ’’ති නගරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා ගණ්හකං අලභිත්වා එකවාරං චරාපිතෙ න සුණන්තාපි හොන්ති අසුණන්තාපි, යාව තතියං චරාපෙත්වා ගණ්හකං අලභිත්වා රාජපුරිසා සහස්සත්ථවිකං පුන රාජකුලං පවෙසෙන්ති, තදා පරියත්තිඅන්තරහිතා නාම හොති. එවං පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිපත්තිපි පටිවෙධොපි අන්තරහිතොව හොති. සද්ධම්මසවනස්ස දුල්ලභභාවො ධම්මසොණ්ඩකවත්ථුනා දීපෙතබ්බො අම්හාකං කිර සම්මාසම්බුද්ධො කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස ධම්මරාජස්ස සාසනන්තරධානතො නචිරෙනෙව කාලෙන බාරාණසිරඤ්ඤො පුත්තො ධම්මසොණ්ඩකරාජකුමාරො හුත්වා පිතුඅච්චයෙන රජ්ජෙ පතිට්ඨාය කස්සපදසබලෙන දෙසිතං ධම්මං සොතුකාමො හුත්වා මාසමත්තං රජ්ජං කත්වා අම්හාකං සම්මාසම්බුද්ධො ඉමස්මිං යෙව භද්දකප්පෙ රජ්ජං කාරෙත්වා දෙවනගරසදිසෙ බාරාණසිනගරෙ චක්කවත්තිරජ්ජසදිසං රජ්ජං කරොන්තො එවං චින්තෙසි… ‘‘මය්හං එවරූපං රජ්ජං කිං විලාසං රජ්ජානුභාවං සද්ධම්මවියොගෙන, දිවාකරවිරහිතො ආකාසො විය, සසඞ්කවිරහිතරත්ති විය, දාඨාවිරහිතගජො විය, වෙලන්තවිරහිතමහාසමුද්දො විය චක්ඛුවිරහිත සුසජ්ජිතවදනං විය, සුගන්ධවිරහිතපාරිඡත්තපුප්ඵං විය, චතුඅක්ඛරනියමිතධම්මදෙසනාවියොගෙන මය්හං ඉදං රජ්ජං න සොභතී’’ති [Pg.88] චින්තෙත්වා සුවණ්ණචඞ්කොටකෙන සහස්සත්ථවිකං භණ්ඩකං සුසජ්ජිතං මඞ්ගලහත්ථිකුම්භෙ ඨපෙත්වා බාරාණසීනගරෙ මහාවීථියං භෙරිං චරාපෙති ‘‘එකපදිකං වා ද්විපදිකං වා තිපදිකං වා චතුප්පදිකං වා ධම්මපදං ජානන්තස්ස දම්මී’’ති එවං භෙරිං චරාපෙත්වා ධම්මජානනකං අලභිත්වා පුනප්පුනං ද්විසහස්සං තිසහස්සං යාව සතසහස්සං කොටි ද්වෙ සහස්සකොටි, සතසහස්සකොටි ගාමනිගමජනපදසෙනාපතිට්ඨානං උපරාජට්ඨානං. පරියොසානෙ ධම්මදෙසකං අලභිත්වා අත්තනො සුවණ්ණපීඨකං සෙතච්ඡත්තං චජිත්වාපි ධම්මදෙසකං අලභිත්වා රජ්ජසිරිං පහාය අත්තානං චජිත්වා ‘‘ධම්මදෙසකස්ස දාසො හුත්වාපි ධම්මං සොස්සාමී’’ති වත්වා එවම්පි ධම්ම දෙසකං අලභිත්වා විප්පටිසාරී හුත්වා ‘‘කිං මෙ සද්ධම්මවියොගෙන රජ්ජෙනාති අමච්චානං රජ්ජං නිය්‍යාතෙත්වා සද්ධම්මගවෙසකො හුත්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා මහාවනං පාවිසි ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජස්ස සද්ධම්මසවනං සන්ධාය පවිට්ඨක්ඛකෙ සක්කදෙවමහාරාජස්ස වෙජයන්තපාසාදො සහෙව කිණ්ණිකාය කම්පො අහොසි, පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං අහොසි. සක්කොදෙවරාජා කෙනකාරණෙන පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං අහොසී’’ති චින්තෙත්වා අත්තනො සහස්සනෙත්තෙන දෙවමනුස්සෙසු විත්ථාරෙත්වා ඔලොකෙන්තො ධම්මගවෙසකො හුත්වා වනං පවිට්ඨං ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජානං දිස්වා චින්තෙසි… ‘‘අජ්ජ මෙ අත්තානම්පි ජහාය රක්ඛසවෙසං මාපෙත්වා එතං අනිච්චපරිදීපනං ජාතිජරාබ්‍යාධිමරණං සකලසරීරෙ දොසං දස්සෙත්වා ධම්මං දෙසෙත්වා එතං සකරජ්ජෙයෙව පතිට්ඨාපෙතබ්බ’’න්ති චින්තෙත්වා සක්කො දෙවරාජා යක්ඛසරූපං මාපෙත්වා බොධිසත්තස්ස අභිමුඛො අවිදූරෙ අත්තානං දස්සෙසි. තං දිස්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා එවං චින්තෙසි… ‘‘එවංරූපො නාම රක්ඛසො ධම්මං ජානෙය්‍යා’’ති, චින්තෙත්වා අවිදූරෙ ඨානෙ ඨත්වා පුච්ඡාමීති රක්ඛසෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො ආහ ‘‘සාමිපුඤ්ඤදෙවරාජ ඉමස්මිං පන වනඝනෙ වසනකදෙවරාජා කිං නුඛො ධම්මං ජානාසී’’ති, දෙවතා ‘‘මහාරාජ ධම්මං ජානාමී’’ති ආහ. ‘‘යදි ධම්මං ජානාසි, මය්හං ධම්මකථං කථෙථා’’ති ආහ. ‘‘අහං තුය්හං ධම්මං කථෙස්සාමි, ත්වං මය්හං කීදිසං ධම්මකථිකස්ස සක්කාරං කරිස්සසී’’ති ආහ. ‘‘එවං සන්තෙ මය්හං ධම්මං කථෙත්වා පච්ඡා මය්හං සරීරෙ මංසං ඛාදිස්සසී’’ති ආහ. ‘‘අහං මහාරාජ ඡාතො හුත්වා ධම්මං කථෙතුං න සක්කොමී’’ති ආහ. ‘‘යදි තුම්හෙ [Pg.89] පඨමං මංසං ඛාදථ, ධම්මං කො සුණිස්සතී’’ති ආහ. පුන සො රක්ඛසො ‘‘නාහං ධම්මං දෙසෙතුං සක්කොමී’’ති. පුන රාජා ‘‘මය්හං ධම්මපටිලාභඤ්ච තුම්හාකං මංසපටිලාභඤ්ච තුම්හෙ ජානිත්වා මය්හං ධම්මං දෙසෙථා’’ති ආහ. අථ සක්කො දෙවරාජා ‘‘සාධු හොථා’’ති වත්වා අවිදූරෙ ඨානෙ උබ්බෙධෙන තිගාවුතමත්තං මහන්තං අඤ්ජනපබ්බතං මාපෙත්වා එවමාහ… ‘‘සචෙ මහාරාජ ඉමං පබ්බතමුද්ධනිං ආරූය්හ ආකාසා උප්පතිත්වා ත්වං මම මුඛෙ පතිස්සසි, අහං තෙ ආකාසගතකාලෙ ධම්මං දෙසෙස්සාමි, එවං සන්තෙ තුය්හඤ්ච ධම්මප්පලාභො මය්හඤ්ච මංසපටිලාභො භවිස්සතී’’ති ආහ. තස්ස කථං සුත්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා ‘‘අනමතග්ගෙ සංසාරෙ පුරිසො හුත්වා අධම්මසමඞ්ගී හුත්වා අධම්මස්සෙව අත්ථාය පාණාතිපාතො අදින්නාදානො කාමෙසුමිච්ඡාචාරො සූකරිකො ඔරබ්භිකො සාකුණි කො චොරො පරදාරිකො තං ගහෙත්වා සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකතොපි බහුතරං මාතාපිතුආදීනම්පි මනාපානං අත්ථාය රොදන්තානං අස්සු චතූසුමහාසමුද්දෙසු උදකතොපි බහුතරං, ඉමං පන සරීරං ධම්මස්ස අත්ථාය වික්කිණාමි තං මහප්ඵලඤ්ච මනාපඤ්චා’’ති චින්තෙත්වා ‘‘සාධු මාරිස එවං කරොමී’’ති පබ්බතං ආරූය්හ පබ්බතග්ගෙ ඨිතො ‘‘මම රජ්ජෙන සද්ධිං මය්හං සජීවසරීරං සද්ධම්මස්සත්ථාය දස්සාමී’’ති සොමනස්සො හුත්වා ‘‘ධම්මං කථෙථා’’ති සද්ධම්මත්ථාය ජීවිතං පරිච්චජිත්වා ආකාසතො උප්පතිත්වා ධම්මං කථෙථාති ආහ. අථ සක්කො දෙවරාජා සකත්තභාවෙන සබ්බාලඞ්කාරෙහි පටිමණ්ඩිතො අතිවිය සොතුං සොමනස්සො ආකාසතො පතන්තං දිබ්බඵස්සෙන පරාමසන්තො උරෙන පටිග්ගණ්හිත්වා දෙවලොකං නෙත්වා පණ්ඩුකම්බලසිලාසනෙ නිසීදාපෙත්වා මාලාගන්ධාදීහි පූජෙත්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජස්ස ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං ගාථමාහ.

Ahora, respecto a la expresión «y también escuchar el Verdadero Dhamma», este es el orden de la explicación: en este mundo, escuchar el Verdadero Dhamma es ciertamente algo difícil de obtener. Pues el llamado Verdadero Dhamma (Saddhamma) es de tres tipos: el Dhamma del estudio (pariyatti-saddhamma), el Dhamma de la práctica (paṭipatti-saddhamma) y el Dhamma de la realización (paṭivedha-saddhamma). Entre ellos, el Dhamma del estudio consiste en la Palabra del Buddha contenida en el Tipiṭaka. El Dhamma de la práctica consiste en los trece factores ascéticos y los ochenta deberes de los capítulos, como los deberes de conducta adecuada. El Dhamma de la realización es la penetración de las Cuatro Nobles Verdades. De estos, el Dhamma del estudio es el precursor y la condición necesaria para los otros dos. ¿Por qué? Porque tiene su raíz en él; pues, si no hay estudio, no hay realización. Cuando el estudio desaparece, la práctica desaparece; cuando la práctica desaparece, el logro se desvanece. ¿Por qué razón? Porque este estudio es la condición para la práctica. El estudio es la medida tanto para la práctica como para el logro. En este contexto, la realización y la práctica pueden existir o no. En una época, puede haber muchos monjes que poseen la realización, mientras que en otra, habría que señalar con el dedo diciendo: «Ese monje es un hombre común (puthujjana)». Hubo un tiempo en esta misma isla en que no existía ni un solo monje que fuera un hombre común. Los que cumplen la práctica también son a veces muchos y a veces pocos. Así, la realización y la práctica pueden estar presentes o ausentes. Sin embargo, para la estabilidad de la Dispensación (Sāsana), el estudio es la única medida; pues el sabio, tras escuchar el Tipiṭaka, cumple con ambos. Así como nuestro Bodhisatta, estando ante Āḷāra, tras alcanzar las cinco facultades superiores y las siete absorciones, preguntó por la preparación para la absorción de la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción. Él dijo: «No lo sé». Luego, yendo ante Udaka y comparando la distinción alcanzada, preguntó por la preparación para la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción. Él se lo explicó, y el Gran Ser lo logró inmediatamente después de sus palabras. Del mismo modo, un monje sabio, tras escuchar el estudio, cumple con ambos. Por lo tanto, mientras permanezca el estudio, la Dispensación permanece. Es como un gran estanque con un dique firme: no se puede decir que el agua no permanecerá, ni que, habiendo agua, los lotos y otras flores no florecerán. De igual modo, mientras exista la Palabra del Buddha del Tipiṭaka, que es como el dique firme de un gran estanque, no se puede decir que no habrá hijos de buena familia que cumplan la práctica, similar al agua; y mientras estos existan, no se puede decir que no habrá personas nobles, como los que han entrado en la corriente, similares a los lotos del estanque. Definitivamente, el estudio es la medida, porque con la desaparición del estudio, desaparecen la práctica y la realización. El estudio es el Tipiṭaka, la Palabra del Buddha; mientras permanezca con sus comentarios, el estudio está completo. Con el paso del tiempo, los reyes de la era de la decadencia (Kali Yuga) se vuelven injustos; cuando ellos son injustos, sus ministros se vuelven injustos, y así también los habitantes de las regiones. Debido a su injusticia, la lluvia no cae debidamente y las cosechas no prosperan. Al no prosperar estas, los donantes no pueden ofrecer requisitos a la comunidad de monjes. Los monjes, afligidos por la falta de requisitos, no pueden instruir a sus discípulos. Con el paso del tiempo, el estudio declina; no pueden retenerlo por su significado y solo lo retienen por el texto. Luego, no pueden retener ni siquiera el texto completo. Primero desaparece el Abhidhamma-piṭaka; al desaparecer, el estudio declina desde la cima, desapareciendo primero el Gran Tratado (Paṭṭhāna). Al desaparecer este, desaparecen el Yamaka, Kathāvatthu, Puggalapaññatti, Dhātukathā, Vibhaṅga y Dhammasaṅgaṇī. Una vez desaparecido el Abhidhamma-piṭaka, el Suttanta-piṭaka declina desde la cima. Primero desaparece el Aṅguttara-nikāya, empezando por el Libro de los Onces... hasta el Libro de los Unos. Al desaparecer el Aṅguttara, desaparece el Saṃyutta-nikāya, empezando por el Mahāvaggo, seguido por el Saḷāyatanavaggo, Khandhavaggo, Nidānavaggo y Sagāthāvaggo. Al desaparecer el Saṃyutta-nikāya, desaparece el Majjhima-nikāya, empezando por el Uparipaṇṇāsaka, luego el Majjhimapaṇṇāsaka y el Mūlapaṇṇāsaka. Al desaparecer el Majjhima, desaparece el Dīgha-nikāya, empezando por el Pāthiyavaggo, luego el Mahāvaggo y el Sīlakkhandhavaggo. Al desaparecer el Dīgha-nikāya, se considera desaparecido el Suttanta-piṭaka. Junto con el Vinaya-piṭaka, solo retienen los Jātakas. Los monjes con vergüenza moral retienen el Vinaya-piṭaka, pero aquellos que desean ganancias, al no prestar atención incluso cuando se recitan los Suttas, solo retienen los Jātakas. Con el tiempo, tampoco pueden retener los Jātakas; primero desaparece el Vessantara-jātaka, y luego, en orden inverso, el Puṇṇaka-jātaka y el Mahānāradakassapa-jātaka. Solo retienen el Vinaya-piṭaka. Con el tiempo, este también desaparece desde la cima: primero el Parivāra, luego el Khandhaka, el Bhikkhunī-vibhaṅga y el Mahā-vibhaṅga, hasta que, gradualmente, solo retienen las reglas del Uposatha. En ese momento, el estudio aún no ha desaparecido del todo. Mientras entre los hombres persista aunque sea una estrofa de cuatro versos, el estudio no ha desaparecido. Pero llegará un día en que un rey fiel y devoto haga colocar una bolsa de mil monedas en un cofre de oro sobre el lomo de un elefante y haga proclamar por la ciudad: «Quien conozca una estrofa de cuatro versos dicha por los Buddhas, que tome estos mil». Si tras proclamarlo una, dos y hasta tres veces no se encuentra a nadie que la conozca, y los oficiales del rey devuelven la bolsa al palacio, entonces se considera que el estudio ha desaparecido. Así, al desaparecer el estudio, también desaparecen la práctica y la realización. La rareza de escuchar el Verdadero Dhamma se ilustra con la historia de Dhammasoṇḍaka: Se cuenta que nuestro Sammasambuddha, poco después de la desaparición de la religión del Rey del Dhamma Kassapa Sammasambuddha, nació como el príncipe Dhammasoṇḍaka, hijo del rey de Bārāṇasī. Al suceder a su padre en el trono, tras gobernar un mes, sintió el deseo de escuchar el Dhamma enseñado por el Poseedor de las Diez Fuerzas, Kassapa. Nuestro Sammasambuddha, habiendo reinado en esta misma era afortunada (Bhaddakappa) en la ciudad de Bārāṇasī, semejante a una ciudad celestial, con un poder similar al de un monarca universal, pensó: «¿De qué me sirve tal reino y tal esplendor real sin el Verdadero Dhamma? Mi reino no brilla sin la enseñanza del Dhamma limitada a cuatro letras, como el cielo sin sol, la noche sin luna, el elefante sin colmillos, el gran océano sin orilla, un rostro adornado sin ojos o una flor de Parichatta sin fragancia». Tras pensar esto, colocó una bolsa de mil monedas en un cofre de oro sobre el elefante de ceremonia e hizo proclamar por las grandes calles de Bārāṇasī: «Daré esto a quien conozca un verso del Dhamma, ya sea de una, dos, tres o cuatro líneas». Al no encontrar a nadie y tras aumentar la recompensa repetidamente hasta cien mil, un millón, diez millones y ofrecer incluso el puesto de general o de virrey, y no encontrar a nadie que predicara el Dhamma, estuvo dispuesto a renunciar a su trono y a sí mismo, diciendo: «Escucharé el Dhamma aunque sea convirtiéndome en esclavo del predicador». Al no encontrarlo aun así, se llenó de remordimiento y, pensando «¿qué gano con un reino privado del Dhamma?», entregó el reino a sus ministros y entró en la gran selva en busca del Verdadero Dhamma. Debido a la entrada del Gran Rey Dhammasoṇḍaka en el bosque con el fin de escuchar el Dhamma, el palacio Vejayanta de Sakka, el rey de los dioses, se estremeció y su trono de piedra Pandukambala se calentó. Sakka, preguntándose la razón, observó con sus mil ojos y, viendo al rey convertido en buscador del Dhamma, pensó: «Hoy, mostrándole la falta de un cuerpo permanente y los defectos de todo el cuerpo como el nacimiento, la vejez, la enfermedad y la muerte, le enseñaré el Dhamma y lo estableceré de nuevo en su reino». Sakka tomó la forma de un ogro (rakkhasa) y se mostró ante el Bodhisatta. Al verlo, Dhammasoṇḍaka pensó: «¿Acaso un ogro así conocerá el Dhamma?». Acercándose, le preguntó: «Señor, rey de los dioses, que habitas en este denso bosque, ¿acaso conoces el Dhamma?». El ogro respondió: «Rey, conozco el Dhamma». El rey dijo: «Si lo conoces, predícame el Dhamma». El ogro replicó: «Yo te predicaré el Dhamma, pero ¿qué honor me darás a mí, el predicador?». El rey dijo: «Siendo así, predícame el Dhamma y luego podrás comer la carne de mi cuerpo». El ogro dijo: «Rey, tengo hambre y no puedo predicar así». El rey preguntó: «Si me comes primero, ¿quién escuchará el Dhamma?». El ogro insistió: «No puedo predicar». Entonces el rey dijo: «Considera tanto mi obtención del Dhamma como tu obtención de carne, y predícame el Dhamma». Sakka dijo: «Está bien», y creó un gran monte de piedra negra de tres leguas de altura y dijo: «Rey, si subes a la cima de este monte y saltas al vacío para caer en mi boca, te predicaré el Dhamma mientras estés en el aire; así tú obtendrás el Dhamma y yo obtendré la carne». Al oír esto, Dhammasoṇḍaka pensó: «En el ciclo de renacimientos sin fin, este cuerpo ha cometido actos injustos y ha perdido la vida por motivos mundanos; la sangre derramada por las decapitaciones es más que el agua de los cuatro océanos, y las lágrimas de los padres que lloran son también más que el agua de los mares. Ahora venderé este cuerpo por el Dhamma; eso será de gran fruto y bendición». Diciendo «Está bien, amigo, así lo haré», subió al monte y desde la cima declaró: «Doy mi vida y mi cuerpo junto con mi reino por el Verdadero Dhamma». Con alegría, se lanzó al vacío pidiendo: «¡Predica el Dhamma!». Entonces Sakka, en su forma divina y adornado con todos sus ornamentos, lo atrapó en el aire con un toque celestial, lo llevó al mundo de los dioses, lo sentó en el trono Pandukambala, lo honró con flores y perfumes, y predicando el Dhamma al Gran Rey Dhammasoṇḍaka, pronunció esta estrofa..."

‘‘අනිච්චා වත සඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛො’’ති.

«¡Impermanentes son, en verdad, las formaciones! Tienen la naturaleza de surgir y desaparecer. Habiendo surgido, cesan; su apaciguamiento es la verdadera felicidad».

එවං සක්කො ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජස්ස ධම්මං දෙසෙත්වා දෙවලොකසම්පත්තිං දස්සෙත්වා දෙවලොකතො ආනෙත්වා සකරජ්ජෙ පතිට්ඨාපෙත්වා අප්පමාදෙන ඔවදිත්වා දෙවලොකමෙව අගමාසි එවං සද්ධම්මසවනස්සාපි දුල්ලභභාවො වෙදිතබ්බො. එවං පරියත්තිඅන්තරධානෙන පටිපත්ති පටිවෙධාපි [Pg.90] අන්තරධායන්ති. එත්ථ ච තීණි පරිනිබ්බානානි වෙදිතබ්බානි කතමානි තීණි පරිනිබ්බානානි. කිලෙසපරිනිබ්බානං, ඛන්ධපරිනිබ්බානං, ධාතුපරිනිබ්බානන්ති. තත්ථ කිලෙසපරිනිබ්බානං බොධිමණ්ඩෙයෙව හොති, භගවා හි බොධිමණ්ඩෙයෙව වීරියපාදෙහි සීලපථවියං පතිට්ඨාය සද්ධාහත්ථෙන කම්මක්ඛයකරං ඤාණඵරසුං ගහෙත්වා සබ්බො ලොභදොසමොහවිපරීතමනසිකාරඅහිරීකානොත්තප්පකොධූපනාහමක්ඛපළාස- ඉස්සාමච්ඡරියමායාසාඨෙය්‍යථම්භසාරම්භමානාති මානමදපමාදතණ්හා’විජ්ජාතිවිධාකුසලමූලදුච්චරිතසංකිලෙසමලවිසමසඤ්ඤාවිතක්ක පපඤ්චචතුබ්බිධවිපරියෙසආසවගන්ථඔඝයොගා’ගතිගන්ථු’ පාදානපඤ්චචෙතොඛිලවිනිබන්ධනීවරණා’භිනන්දන ඡවිවාදමූලතණ්හාකායසත්තානුසය අට්ඨමිච්ඡත්තනවතණ්හාමූලකදසාකුසලකම්මපථ ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගත අට්ඨසතතණ්හාවිචරිතප්ප භෙද සබ්බදරථපරිළාහකිලෙසසතසහස්සානි, සඞ්ඛෙපතො වා පඤ්ච කිලෙසඅභිසඞ්ඛාරඛන්ධමච්චුදෙවපුත්තමාරෙ අසෙසතො හතා විහතා අනභාවංකතා තස්මා සබ්බෙපි කිලෙසා බොධිමණ්ඩෙයෙව නිබ්බානං නිරොධං ගච්ඡන්තීති කිලෙසනිබ්බානං බොධිමණ්ඩෙයෙව හොති එත්ථ ච බොධීති අරහත්තමග්ගඤ්ඤාණං අධිප්පෙතං තථා හි සබ්බෙසම්පි බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකානං අරහත්තමග්ගක්ඛණෙයෙව සබ්බෙපි කිලෙසා අසෙසං නිරොධං නිබ්බානං ගච්ඡන්ති තෙපි බුද්ධා උග්ඝටිතවිඤ්ඤූවිභජ්ජිතඤ්ඤූනෙය්‍යවසෙන තිවිධා හොන්ති වුත්තඤ්හෙතං ජාතත්තකීසොතත්තකීනිදානෙ.

Así, tras haber enseñado el Dhamma al gran rey Dhammasoṇḍaka, haberle mostrado la gloria de los reinos celestiales, haberle traído de vuelta de los mundos celestiales y haberle restablecido en su propio reino, y tras haberle aconsejado con diligencia, Sakka regresó al mundo de los devas. De esta manera, debe entenderse la dificultad de encontrar la oportunidad de escuchar el Saddhamma. Asimismo, con la desaparición del estudio de los textos (pariyatti), también desaparecen la práctica (paṭipatti) y la realización (paṭivedha). Y aquí deben conocerse tres tipos de Parinibbāna. ¿Cuáles son los tres? El Parinibbāna de las impurezas (kilesaparinibbāna), el Parinibbāna de los agregados (khandhaparinibbāna) y el Parinibbāna de las reliquias (dhātuparinibbāna). Entre ellos, el Parinibbāna de las impurezas ocurre precisamente en el Bodhimaṇḍa (el lugar de la iluminación); pues el Bienaventurado, permaneciendo en el Bodhimaṇḍa sobre el suelo de la virtud con los pies del esfuerzo, tomando con la mano de la fe el hacha del conocimiento que pone fin a la acción kármica, destruyó y aniquiló por completo, sin dejar rastro, los cientos de miles de impurezas que causan angustia y tormento: codicia, odio, ilusión, atención perversa, falta de vergüenza moral, falta de temor moral, ira, rencor, desprecio, arrogancia, envidia, avaricia, engaño, hipocresía, obstinación, impulsividad, orgullo, soberbia, vanidad, negligencia, deseo e ignorancia; las tres raíces de lo perjudicial, las malas conductas, las corrupciones, las manchas, las percepciones desiguales, los pensamientos, las proliferaciones, las cuatro inversiones, los eflujos, las ataduras, las inundaciones, los yugos, las desviaciones, los nudos, los apegos, los cinco desiertos del corazón, los vínculos, los obstáculos, el regocijo en lo mundano, las seis raíces de disputa, el deseo, las siete tendencias latentes, los ocho senderos erróneos, las nueve raíces del deseo, los diez caminos de acción perjudicial, las sesenta y dos visiones erróneas, las ciento ocho variedades de la oscilación del deseo; y en resumen, los cinco Maras: de las impurezas, de las formaciones, de los agregados, de la muerte y de la deidad Mara. Por lo tanto, dado que todas las impurezas alcanzan el Nibbāna y la cesación precisamente en el Bodhimaṇḍa, el Parinibbāna de las impurezas ocurre allí mismo. Aquí, por «Bodhi», se entiende el conocimiento del camino del Arahant (arahattamaggaññāṇa); pues, del mismo modo, para todos los Buddhas, Buddhas Pacceka y nobles discípulos, en el momento mismo del camino del Arahant, todas las impurezas alcanzan la cesación y el Nibbāna sin resto. Estos Buddhas son de tres tipos según sus capacidades: de entendimiento rápido, de entendimiento mediante el análisis y aquellos que requieren guía; como se ha dicho en el Jātattakīsotattakīnidāna.

‘‘උග්ඝටිතඤ්ඤුනාමකො, විභජ්ජිතඤ්ඤුනො දුවෙ;

තතියො නෙය්‍යො නාමෙන, බොධිසත්තො තිධා මතො.

«Aquel llamado de entendimiento rápido, y el de entendimiento mediante el análisis son dos; el tercero es por nombre el que requiere guía; se considera que el Bodhisatta es de tres tipos».

උග්ඝටිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, පඤ්ඤාධිකොති නාමසො;

විභජ්ජිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, වුත්තො වීරියාධිකො.

«El Bodhisatta de entendimiento rápido es llamado 'predominante en sabiduría'; el Bodhisatta de entendimiento mediante el análisis es dicho ser 'predominante en energía'».

මතො නෙය්‍යො සද්ධාධිකො නාම, බොධිසත්තා ඉමෙ තයො;

කප්පෙච සතසහස්සෙ, චතුරො ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

«Se considera que el que requiere guía es 'predominante en fe'; estos son los tres tipos de Bodhisattas. Durante cien mil eones y cuatro incalculables (asaṅkhyeyyas)»,

පූරෙත්වා බොධිසම්භාරෙ, ලද්ධබ්‍යාකරණො පුරෙ;

උග්ඝටිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

«tras haber completado las provisiones para la iluminación y habiendo recibido previamente la profecía, el Bodhisatta de entendimiento rápido alcanzó la suprema iluminación».

අට්ඨමෙ [Pg.91] ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ, කප්පෙ ච සතසහස්සෙ;

පූරෙත්වා බොධිසම්භාරෙ, ලද්ධබ්‍යාකරණො පුරෙ.

«Y en ocho incalculables y cien mil eones, habiendo completado las provisiones para la iluminación y habiendo recibido previamente la profecía»,

විපඤ්චිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

නෙය්‍යො තු බොධිසත්තො ච, සොළසෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ.

«el Bodhisatta de entendimiento detallado alcanzó la suprema iluminación. Pero el Bodhisatta que requiere guía, en dieciséis incalculables»,

කප්පෙ ච සතසහස්සෙ, ලද්ධබ්‍යාකරණො පුරෙ;

පූරෙත්වා බොධිසම්භාරෙ, පත්තො සම්බොධිමුත්තම’’ න්ති.

«y cien mil eones, tras haber recibido previamente la profecía y completado las provisiones para la iluminación, alcanzó la suprema iluminación».

සුත්තනිපාතඅපදානට්ඨකථාසු පන ‘‘බුද්ධානං ආනන්ද හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, මජ්ඣිමපරිච්ඡෙදෙන අට්ඨ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, උපරිමපරිච්ඡෙදෙන සොළසාසඞ්ඛ්‍ය්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච. එතෙච පඤ්ඤාධිකසද්ධාධිකවීරියාධිකවසෙන වෙදිතබ්බාති වුත්තං තෙසු පඤ්ඤාධිකො චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, සද්ධාධිකො අට්ඨඅසඞ්ඛෙය්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, වීරියාධිකො සොළසඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්චාති වෙදිතබ්බං. තත්ථ පඤ්ඤාධිකො යොනිගතිවිඤ්ඤාණට්ඨිතිසත්තාවාසෙසු සංසරන්තොපි පඤ්ඤාබහුල්ලවසෙන සම්පන්නජ්ඣාසය සම්භවතො ඛිප්පඤ්ඤෙව තස්ස සම්බොධි. සද්ධාධිකො පන මන්දපඤ්ඤත්තා අස්සද්දහිතබ්බෙපි සද්දහති, තස්මා තස්ස මන්දඤ්ඤෙව සම්බොධි. වීරියාධිකො පන උභයමන්දො අස්සද්දහිතබ්බම්පි සද්දහති, අකත්තබ්බම්පි කරොති, රාජා පස්සෙනදීකොසලො යථා සො හි සබ්බඤ්ඤුබුද්ධෙ ධරමානෙයෙව අගමනීයම්පි පරදාරං ගන්තුං චිත්තං උප්පාදෙත්වා පරං ජීවිතා වොරොපෙතුං ආරද්ධො නෙරයිකානං විරවන්තානං දු-ස-න-සොති සද්දම්පි සුත්වා අතිවිමූළ්හො සබ්බඤ්ඤුබුද්ධං ඨපෙත්වා මිච්ඡාදිට්ඨිබ්‍රාහ්මණං පුච්ඡිත්වා තස්ස වචනෙන සබ්බජනානං යඤ්ඤත්ථාය දුක්ඛං උප්පාදෙසි කො පනවාදො අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ, තථා හි එස කස්සපභගවතො සාසනන්තරධානෙන අන්ධභූතෙ ලොකෙ බාරාණසියං රාජා හුත්වාපි නිග්‍රොධරුක්ඛදෙවතාය යඤ්ඤත්ථාය එකසතරාජානො මහෙසීහි සද්ධිං මාරෙතුං ආරද්ධො. එවං වීරියාධිකො උභයමන්දො, තස්මා තස්ස සම්බොධි අතිමන්දොති එවං පඤ්ඤාධිකසද්ධාධිකවීරියාධිකවසෙන කාලස්සාපි රස්සදීඝභාවො වෙදිතබ්බොති. පච්ඡිමනයොඑව පසංසිතබ්බොති අයමෙත්ථ අම්හාකං අත්තනොමති. ඛන්ධපරිනිබ්බානං පන කුසිනාරාය උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ යමකසාලානමන්තරෙ [Pg.92] වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පච්චූසසමයෙ එකූනවීසතියා චුතිචිත්තෙසු මෙත්තාපුබ්බභාගස්ස සොමනස්සඤාණසම්පයුත්තඅසඞ්ඛාරිකකුසලචිත්තසදිසෙන මහාවිපාකචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන චරිමකං කත්වා කත්ථචි භවෙ පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණස්ස අනන්තරපච්චයො හුත්වා කම්මතණ්හාකිලෙසෙහි අනුපාදානො සබ්බුපධිපටිනිස්සග්ගො උපාදින්නකක්ඛන්ධපරිච්චාගො හොතීති වෙදිතබ්බං. විත්ථාරො පන දීඝනිකායෙ මහාවග්ගෙ මහාපරිනිබ්බානසුත්තවණ්ණනායං ඔලොකෙතබ්බො. තත්ථ විදෙසං ගච්ඡන්තො පුරිසො සබ්බං ඤාතිජනං ආලිඞ්ගෙත්වා සීසෙ චුම්බිත්වා ගච්ඡති විය භගවාපි නිබ්බානපුරං පවිසන්තො සබ්බෙපි චතුවීසතිකොටිසතසහස්සසමාපත්තියො අනවසෙසං සමාපජ්ජිත්වා යාව සඤ්ඤාවෙදයිතං, තතොපි වුට්ඨාය යාව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන පරිනිබ්බායි. පාළියං පන ‘‘චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා සමනන්තරා භගවා පරිනිබ්බායී’’ති වුත්තං තත්ථ ද්වෙ සමනන්තරා ඣානසමනන්තරා, පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරාති. තත්ථ ඣානා වුට්ඨාය භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං ඣානසමනන්තරං නාම. ඣානා වුට්ඨහිත්වා පුන ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරං නාම. භගවා පන ඣානසමනන්තරා අපරි නිබ්බායිත්තා පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරමෙව පරිනිබ්බායීති වෙදිතබ්බං, තෙනෙවාහ ‘‘භගවා පන ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඣානා වුට්ඨාය ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන පරිනිබ්බායී’’ති. එත්ථ භගවතො පරිනිබ්බානචිත්තස්ස කිං ආරම්මණං කම්මං වා හොති, උදාහු කම්මනිමිත්තගතිනිමිත්තානි, අථ නිබ්බානන්ති අපරෙ එවං වදන්ති.

En los comentarios del Suttanipāta y el Apadāna se afirma: «Para los Buddhas, por el límite inferior son cuatro incalculables (asaṅkhyeyyas) y cien mil eones (kappas); por el límite medio, ocho incalculables y cien mil eones; por el límite superior, dieciséis incalculables y cien mil eones». Debe entenderse que esto se dice en virtud de aquellos que tienen predominio de la sabiduría, de la fe o de la energía. Entre ellos, debe saberse que el de sabiduría predominante (paññādhika) tarda cuatro incalculables y cien mil eones; el de fe predominante (saddhādhika), ocho incalculables y cien mil eones; y el de energía predominante (vīriyādhika), dieciséis incalculables y cien mil eones. En este contexto, el de sabiduría predominante, aunque transite por las matrices, los destinos, las estaciones de la conciencia y las moradas de los seres, debido a la abundancia de su sabiduría y al nacimiento con una disposición perfecta, alcanza el despertar rápidamente. En cambio, el de fe predominante, debido a su débil sabiduría, tiene fe incluso en lo que no es digno de fe; por lo tanto, su despertar es lento. El de energía predominante, siendo débil en ambas facultades (sabiduría y fe), tiene fe incluso en lo que no es digno de fe y realiza incluso lo que no debe hacerse, como el rey Pasenadi de Kosala; pues él, aun viviendo en tiempos de un Buddha omnisciente, habiendo concebido el deseo de ir tras la esposa de otro, se dispuso a quitarle la vida a otro; pero al oír los sonidos ‘du-sa-na-so’ de los seres en el infierno que gritaban, quedó sumamente aterrado y, dejando a un lado al Buddha omnisciente, consultó a un brahmán de visión errónea y, por su palabra, causó sufrimiento a toda la gente con el fin de realizar un sacrificio. ¿Qué decir entonces cuando no ha aparecido un Buddha? Así, este, siendo rey en Benarés cuando el mundo estaba en tinieblas por la desaparición de la enseñanza del Bienaventurado Kassapa, se dispuso a matar a cien reyes junto con sus reinas para un sacrificio a la deidad de un árbol nigrodha. Así, el de energía predominante es débil en ambas facultades, por lo tanto, su despertar es extremadamente lento. De esta manera debe entenderse la brevedad o longitud del tiempo según el predominio de la sabiduría, la fe o la energía. De estos, el último método es el que debe ser elogiado; esta es nuestra propia opinión al respecto. En cuanto a la extinción final de los agregados (khandhaparinibbāna), debe entenderse que ocurrió en Kusinārā, en el bosque de sálalos de los Mallas, en Upavattana, entre los sálalos gemelos, en el día de luna llena de Vesākha, al amanecer, habiendo hecho de la última conciencia —entre las diecinueve conciencias de muerte (cuticitta)— una conciencia de gran maduración (mahāvipākacitta) indeterminada (abyākata), similar a la conciencia saludable no provocada asociada con el conocimiento y el gozo del estado previo de amor universal, convirtiéndose en la condición inmediata para la conciencia de renacimiento en cualquier existencia; sin apego por el cese de los deseos y las impurezas, es la renuncia a todo fundamento de la existencia y el abandono de los agregados aferrados. Los detalles deben observarse en el comentario del Mahāparinibbāna Sutta en el Mahāvagga del Dīgha Nikāya. Allí, al igual que un hombre que parte hacia un país extranjero abraza a todos sus parientes y les besa la cabeza antes de irse, el Bienaventurado, al entrar en la ciudad del Nibbāna, entró sucesivamente en las doscientas cuarenta mil millones de absorciones meditativas sin excepción hasta la cesación de la percepción y el sentimiento; surgiendo de allí, entró hasta la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción, surgiendo de la cual revisó los factores de las absorciones (jhānaṅgāni) y, con la conciencia del continuo vital (bhavaṅgacitta) indeterminada, que es la verdad del sufrimiento, alcanzó la extinción final. En el Canon se dice: «Surgiendo de la cuarta absorción, inmediatamente después, el Bienaventurado alcanzó la extinción final». En este contexto, ‘inmediatamente después’ (samanantarā) es de dos tipos: inmediatamente después de la absorción e inmediatamente después de la revisión. Entre ellos, la extinción final de quien, habiendo surgido de la absorción, entra en el continuo vital y allí mismo se extingue, se llama ‘inmediatamente después de la absorción’. La extinción final de quien, habiendo surgido de la absorción, revisa nuevamente los factores de la absorción y entra en el continuo vital, extinguiéndose allí mismo, se llama ‘inmediatamente después de la revisión’. Debe saberse que el Bienaventurado no se extinguió inmediatamente después de la absorción, sino precisamente inmediatamente después de la revisión. Por eso se dijo: «El Bienaventurado, habiendo entrado en la absorción, surgiendo de la absorción y revisando los factores de la absorción, se extinguió con la conciencia del continuo vital indeterminada, que es la verdad del sufrimiento». En este punto, otros dicen lo siguiente sobre cuál es el objeto de la conciencia de la extinción final del Bienaventurado: ¿es el kamma, el signo del kamma (kammanimitta), el signo del destino (gatinimitta), o bien el Nibbāna?

නාහු අස්සාසපස්සාසා, ඨිතචිත්තස්ස තාදිනො;

අනෙජො සන්ති’මාරබ්භ, යංකාල’මකරී මුනි.

No hubo inhalación ni exhalación para aquel de mente firme y ecuánime; inamovible, con el propósito puesto en la paz, en ese momento el Sabio falleció.

අසල්ලීනෙන චිත්තෙන, වෙදනං අජ්ඣවාසයි;

පජ්ජොතස්සෙ’ව නිබ්බානං, විමොක්ඛො චෙතසො අහූ’ති.

Con mente imperturbable soportó el sentimiento; como la extinción de una lámpara, así fue la liberación de su mente.

ඉමිස්සාගාථාය ‘‘යං යො මුනි අනෙජො සන්ති නිබ්බානං ආරබ්භ කාලං අකරී’’ති යොජෙත්වා භගවතො පරිනිබ්බානචිත්තස්ස නිබ්බානාරම්මණන්ති තමයුත්තං, පටිසන්ධිභවඞ්ගචුතීනං නිබ්බානාරම්මණස්ස අනාරහත්තා ‘‘නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස වොදානස්ස මග්ගස්ස ආරම්මණපච්චයෙනපච්චයො, නිබ්බානං ඵලස්ස [Pg.93] ආවජ්ජනායා’’ති පට්ඨානපාළියා ජවනආවජ්ජනානමෙව අධිප්පෙතත්තා තස්මා එත්ථ ‘‘යං යො මුනි ඵලසමාපත්තියා අනෙජො අනෙජසඞ්ඛාතො තණ්හාරහිතො සන්තිං නිබ්බානං ආරබ්භ ආරම්මණං කත්වා කාලං අසීතිවස්සපරිමාණං අකරි අතික්කමී’’ති යොජනා කාතබ්බා. කෙචි පන එවං වදන්ති… ‘‘කත්ථචි පන අනුප්පජ්ජමානස්ස ඛීණාසවස්ස යථොපට්ඨිතං නාමරූපධම්මාදිකමෙව චුතිපරියොසානානං ගොචරභාවං ගච්ඡති, න කම්ම-කම්මනිමිත්තාදයො’’ති වුත්තත්තා කම්මනිත්තගතිනිමිත්තානි අරහතො චුතිචිත්තස්ස ආරම්මණභාවං න ගච්ඡන්තීති තම්පි අයුත්තමෙව අයඤ්හෙත්ථත්ථො කත්ථචි පන භවෙ අනුප්පජ්ජමානස්ස ඛීණාසවස්ස අරහතො යථා යථා යෙන යෙන පකාරෙන උපට්ඨිතං නාමරූපධම්මාදිකමෙව චුතිපරියොසානං ආවජ්ජනජවනචිත්තානං ගොචරභාවං ගච්ඡති, පුන භවාභිනිබ්බත්තියා අභාවතො. කිං කාරණං භූතානි කම්මකම්මනිමිත්තගතිනිමිත්තානි ගොචරභාවං න ගච්ඡන්තීති. චුතිචිත්තස්ස පන පටිසන්ධිචිත්තෙන ගහිතං අතීතාරම්මණමෙව ගොචරභාවං ගච්ඡති. ‘‘නාමරූපාදිකමෙවා ති එත්ථ නාම’’න්ති චිත්තචෙතසිකනිබ්බානං රූපන්ති අට්ඨාරසවිධං රූපං සඞ්ගණ්හාති. නාමඤ්ච රූපඤ්ච නාමරූපා. නාමරූපා ච තෙ ධම්මා චෙති තථා. තෙ ආදි යෙසං තෙති නාමරූපධම්මාදි තමෙව නාමරූපධම්මාදිකං. ආදිසද්දෙන ඡ පඤ්ඤත්තියො සඞ්ගණ්හාති, තෙන නිබ්බානම්පි අරහතො මරණාසන්නකාලෙ ක්‍රියජවනස්සපි ආරම්මණභාවො භවෙය්‍යාති අම්හාකං ඛන්ති වීමංසිත්වා පන ගහෙතබ්බං. භගවතො නිබ්බානචිත්තස්ස පන තුසිතපුරතො චවිත්වා සිරීමහාමායාය කුච්ඡිම්හි වසිතපටිසන්ධිචිත්තෙන ගහිතාරම්මණමෙව ආරම්මණං හොතීති දට්ඨබ්බං තඤ්ච ඛො ගතිනිමිත්තමෙව, න කම්මකම්මනිමිත්තානි. යුත්තිතොපි ආගමතොපි ගතිනිමිත්තමෙව යුජ්ජති තථා හි තුසිතපුරෙයෙව සෙතකෙතුදෙවපුත්තො හුත්වා දිබ්බගණනාය චත්තාරි සහස්සානි, මනුස්සගණනාය සත්තපඤ්ඤාසවස්සකොටි,සට්ඨිවස්සසතසහස්සානි ඨත්වා පරියොසානෙ පඤ්ච පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා සුද්ධාවාසෙ අරහන්තබ්‍රහ්මුනා දසහි චක්කවාළසහස්සෙහි ආගම්ම දෙවතාවිසෙසෙහි ච.

En relación a este verso, al conectar las palabras 'aquel sabio que es impasible (aneja), habiéndose dirigido hacia el pacífico Nibbāna, puso fin al tiempo', decir que el Nibbāna es el objeto de la conciencia de parinibbāna del Bienaventurado es incorrecto, ya que el Nibbāna no es un objeto para las conciencias de renacimiento (paṭisandhi), del continuo vital (bhavaṅga) o de muerte (cuti). Como dice el Paṭṭhāna Pāḷi: 'el Nibbāna es una condición por vía de condición de objeto para el cambio de linaje (gotrabhū), la purificación (vodāna) y el camino (magga); el Nibbāna es para la advertencia (āvajjanā) del fruto (phala)', lo cual significa que se refiere únicamente a las conciencias de javana y de advertencia. Por lo tanto, aquí la conexión debe hacerse así: 'el sabio que, a través del logro del fruto (phalasamāpatti), es impasible, es decir, carente de deseo (taṇhārahita), habiendo tomado el pacífico Nibbāna como su objeto, completó el tiempo de su vida, medido en ochenta años'. Algunos, sin embargo, dicen: 'Para un Arahant que no ha de renacer en ninguna parte, solo los fenómenos de mente y materia (nāmarūpa), etc., tal como se presentan, se convierten en el dominio de las conciencias finales de la muerte, y no el kamma ni los signos del kamma, etc.'; al decir esto, afirman que los signos del kamma y los signos del destino no se convierten en objetos de la conciencia de muerte de un Arahant. Eso también es incorrecto. Pues este es el significado aquí: para un Arahant cuyos influjos se han extinguido (khīṇāsava) y que no ha de renacer en ninguna existencia, de cualquier manera o forma que se presenten los fenómenos de mente y materia, etc., estos se convierten en el dominio de las conciencias de advertencia y javana al final de la muerte, debido a la ausencia de un futuro renacimiento. ¿Por qué razón? Porque el kamma, los signos del kamma y los signos del destino no se convierten en el dominio de esas conciencias. Sin embargo, para la conciencia de muerte, solo el objeto pasado captado por la conciencia de renacimiento se convierte en su dominio. En la frase 'mente y materia, etc.', el término 'mente' (nāma) incluye la conciencia, los factores mentales y el Nibbāna; 'materia' (rūpa) incluye los dieciocho tipos de materia concreta. Mente y materia son 'nāmarūpa'. Esos son fenómenos (dhamma). Aquellos que comienzan con estos son 'nāmarūpadhammādi'. Con la palabra 'etc.' (ādi), se incluyen las seis designaciones (paññatti); por ello, el Nibbāna también podría ser el objeto del javana funcional (kriyajavana) de un Arahant en el momento cercano a la muerte. Esta es nuestra postura, pero debe aceptarse tras haber sido investigada. En cuanto a la conciencia de muerte (nibbānacitta) del Bienaventurado, debe entenderse que su objeto es precisamente el mismo objeto captado por la conciencia de renacimiento al transmigrar desde el reino Tusita y residir en el vientre de Sirī Mahāmāyā. Y ese objeto fue ciertamente un signo de destino (gatinimitta), no kamma ni signos de kamma. Tanto por la lógica como por la tradición, solo un signo de destino es apropiado. Pues, habiendo sido el joven de los devas Setaketu en el reino Tusita durante cuatro mil años divinos —que son 576,000,000 años humanos—, al ver al final los cinco signos premonitorios, fue abordado por el Brahma Arahant de los Suddhāvāsa desde diez mil sistemas de mundos junto con deidades distinguidas.

‘‘කාලො දෙව මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡයං;

සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පද’’න්ති.

«Es el momento, oh Deva, Gran Héroe, surge en el vientre materno; rescatando al mundo junto con sus devas, ¡despierta al estado inmortal!».

යාචියමානො [Pg.94] ‘‘කාලං දීපඤ්ච දෙසඤ්ච, කුලං මාතරමෙව චා’’ති වුත්තානි පඤ්ච මහාවිලොකනානි විලොකෙත්වා තුසිතපුරතො චවිත්වා ආසාළ්හීපුණ්ණමායං උත්තරාසාළ්හනක්ඛත්තෙනෙව සද්ධිං එකූනවීසතියා පටිසන්ධිචිත්තෙසු මෙත්තාපුබ්බභාගමස්ස සොමනස්සඤාණසම්පයුත්තඅසඞ්ඛාරිකකුසලචිත්තස්ස සදිසෙන මහාවිපාකචිත්තෙන පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. තදාරම්මණාසන්නවීථිතො පුබ්බභාගෙ ආලොකිතානි කාලදීපදෙසකුලමාතරවසෙන ඉමානි පඤ්ච පටිසන්ධිචිත්තස්ස ගතිනිමිත්තාරම්මණභාවෙන ගොචරභාවං ගච්ඡන්තීති අම්හාකං ඛන්ති තන්නින්නතප්පොණතප්පබ්භාරවසෙන බාහුල්ලප්පවත්තිතො තෙනෙව අභිධම්මත්ථසඞ්ගහාදීසු අභිධම්මත්ථ විභාවනියං ‘‘මරණකාලෙ යථාරහං අභිමුඛීභූතං භවන්තරෙ පටිසන්ධිජනකං කම්මං වා තං කම්මකරණකාලෙ රූපාදිකමුපලද්ධපුබ්බමුපකරණභූතඤ්ච කම්මනිමිත්තං වා අනන්තරමුප්පජ්ජමානභවෙ උපලභිතබ්බං උපභොගභූතං ගතිනිමිත්තං වා කම්මබලෙන ඡන්නං ද්වාරානමඤ්ඤතරස්මිං පච්චුපට්ඨාසි, තතො පරං තමෙව තථොපට්ඨිතමාලම්බණං ආරබ්භ විපච්චමානකකම්මානුරූපං පරිසුද්ධං වා, උපක්කිලිට්ඨං වා උපපජ්ජිතබ්බභවානුරූපං තත්ථොණතංව චිත්තසන්තානමභිණ්හං පවත්තති බාහුල්ලෙන. තමෙව වා පන ජනකභූතං කම්මං අභිනවකරණවසෙන ද්වාරප්පත්තං හොති. පච්චාසන්නමරණස්ස පන තස්ස වීථිචිත්තාවසානෙ භවඞ්ගක්ඛයෙවා චවනවසෙන පච්චුප්පන්නභවපරියොසානභූතං චුතිචිත්තං උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣති. තස්මිං නිරුද්ධාවසානෙ තස්සානන්තරමෙව තථා ගහිතමාලම්බණමාරබ්භ සවත්ථුකමවත්ථුකමෙව වා යථාරහං අවිජ්ජානුසයපරික්ඛිත්තෙන තණ්හානුසයමූලකෙන සඞ්ඛාරෙන ජනියමානං සම්පයුත්තෙහි පරිග්ගය්හමානං සහජාතානමධිට්ඨානභාවෙන පුබ්බඞ්ගමභූතං භවන්තරපටිසන්ධානවසෙන පටිසන්ධිසඞ්ඛාතං මානසමුප්පජ්ජමානමෙව පතිට්ඨාති භවන්තරෙ’’ති වුත්තං. තත්ථ ‘‘තත්ථොණතංව චිත්තසන්තානමභිණ්හං පවත්තති බාහුල්ලෙනා’’ති ඉමිනා කම්මබලෙන උපට්ඨිතං ගතිනිමිත්තං මරණාසන්නවීථිතො පුබ්බෙ එකාහද්වීහාදිවසෙන සත්තාහම්පි, සත්තාහතො උත්තරිපි උප්පජ්ජතෙ වාති දස්සෙති තථා හි පරිසුද්ධං වා උපක්කිලිට්ඨං වා විපච්චමානකකම්මානුරූපං ගතිනිමිත්තං චිරකාලම්පි තිට්ඨති, අරියගාලතිස්සචොරඝාතකාදයො විය තථා හි අරියගාලතිස්සො නාම උපාසකො සීහළදීපෙ අත්තනො භරියාය සුමනාය සද්ධිං යාවජීවං දානාදි පුඤ්ඤකම්මානි [Pg.95] කත්වා ආයූහපරියොසානෙ අරියගාලතිස්සස්ස මරණමඤ්චෙ නිපන්නස්ස ඡදෙවලොකතො රථං ආනෙත්වා අත්තනො අත්තනො දෙවලොකං වණ්ණෙසුං. උපාසකො දෙවතානං කථං සුත්වා තුසිතපුරතො ආහටරථං ඨපෙත්වා අවසෙසරථෙ ‘‘ගහෙත්වා ගච්ඡථා’’ති ආහ. සුමනා පන අත්තනො සාමිකස්ස වචනං සුත්වා ‘‘කිං තිස්ස මරණාසන්නෙ විලාපං අකාසී’’ති ආහ. තිස්සො අත්තනො භරියාය කථං සුත්වා ආහ… ‘‘අහං විලාපං න කරොමි, දෙවලොකතො දෙවතා ඡ රථෙ ආනෙසුං තාහි දෙවතාහි සද්ධං කථෙමී’’ති. තං නපස්සාමි කුහි’’න්ති වුත්තෙ පුප්ඵදාමං ආහරාපෙත්වා ආකාසෙ ඛිපාපෙසි. සා තං පුප්ඵදාමං රථසීසෙ ඔලම්බමානං දිස්වා ගබ්භං පවිසිත්වා සයනෙ සයිත්වා නාසිකවාතං සන්නිරුජ්ඣිත්වා චවිත්වා පාතුරහොසි. සා අත්තනො සාමිකස්ස සාසනං පෙසෙසි… ‘‘අහං පන පඨමං ආගතොම්හි, ත්වං කස්මා චිරායසී’’ති. උභොපි රථෙ ඨත්වා සබ්බෙ ඔලොකෙන්තානංයෙව තුසිතපුරං අගමංසු. ඉමස්මිඤ්හි වත්ථුස්මිං සාමිකස්ස උපට්ඨිතගතිනිමිත්තං භරියාය පාකටං හුත්වා පුරෙතරතුසිතපුරෙ නිබ්බත්තිත්වා සාමිකස්ස සාසනං පෙසෙසි තෙන අරියගාලතිස්සස්ස චිරකාලං ගතිනිමිත්තං උපට්ඨාතීති වෙදිතබ්බං. මනුස්සලොකෙ හි චිරකාලං තුසිතපුරෙ මුහුත්තංව හොති. එවං පරිසුද්ධං විපච්චමානකකම්මානුරූපං ගතිනිමිත්තං චිරකාලං පවත්තති ඉමිනා නයෙන දුට්ඨගාමණිඅභයධම්මිකඋප්සකාදීනම්පි වත්ථු විත්ථාරෙතබ්බං. චොරඝාතකස්ස පන මහානිරයෙ විපච්චමානකකම්මානුරූපං නෙරයග්ගිජාලාදිකං සත්තාහං උපට්ඨාති. සාවත්ථිනගරෙ කිර පඤ්චසතා චොරා බහිනගරෙ චොරකම්මං කරොන්ති. අථෙකදිවසං ජනපදපුරිසො තෙසං අබ්භන්තරො හුත්වා චොරකම්මං අකාසි, තදා තෙ සබ්බෙපි රාජපුරිසා අග්ගහෙසුං. රාජා තෙ දිස්වා ‘‘තුම්හාකං අන්තරෙ ඉමෙ සබ්බෙ මාරෙතුං සමත්ථස්ස ජීවිතං දම්මී’’ති ආහ. පඤ්චසතා චොරා අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්බන්ධා අඤ්ඤමඤ්ඤං සහායකාති අඤ්ඤමඤ්ඤං මාරෙතුං න ඉච්ඡිංසු, ජනපදමනුස්සො පන ‘‘අහං මාරෙමී’’ති වත්වා සබ්බෙ මාරෙසි. රාජා තස්ස තුස්සිත්වා චොරඝාතකකම්මං අදාසි. සො පඤ්චවීසතිවස්සානි චොරඝාතකකම්මං ආකාසි. රාජා තස්ස මහල්ලකොති වත්වා අඤ්ඤස්ස චොරඝාතක කම්මං දාපෙසි. සො චොරඝාතකකම්මා අපනීතො අඤ්ඤතරස්ස සන්තිකෙ [Pg.96] නාසිකවාතං උග්ගණ්හිත්වා හත්ථපාදකණ්ණනාසාදීහි ඡින්දිතබ්බානං ඌරූථනකට්ඨානං භින්දන්තමාරෙතබ්බයුත්තානං නාසිකවාතං විස්සජ්ජෙත්වා මාරෙතබ්බං මන්තං ලභි. සො රාජානං ආරොචෙත්වා නාසිකවාතෙන චොරඝාතකකම්මං කරොන්තස්සෙව තිංස වස්සානි අතික්කමි. සො පච්ඡා මහල්ලකො හුත්වා මරණමඤ්චෙ නිපජ්ජි ‘‘සත්තදිවසෙන කාලං කරිස්සතී’’ති. මරණකාලෙ මහන්තං වෙදනං අහොසි. සො මහානිරයෙ නිබ්බත්තො විය මහාසද්දං කත්වා දුක්ඛිතො හොති. තස්ස සද්දෙන භීතා මනුස්සා උභතොපස්සෙ ගෙහං ඡඩ්ඩෙත්වා පලායිංසු. තස්ස මරණදිවසෙ සාරිපුත්තත්ථෙරො දිබ්බචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙන්තො එතස්ස කාලං කත්වා මහානිරයෙ නිබ්බත්තමානං දිස්වා තස්ස අනුකම්පං පටිච්ච ගෙහද්වාරෙ පාකටො අහොසි. සො කුජ්ඣිත්වා නාසිකවාතං විස්සජ්ජෙසි. යාව තතියං විස්සජ්ජමානොපි විස්සජ්ජාපෙතුං අසක්කොන්තො ථෙරං අතිරෙකෙන විරොචමානං දිස්වා චිත්තං පසාදෙත්වා පායාසං ථෙරස්ස දාපෙසි. ථෙරො මඞ්ගලං වඩ්ඪෙත්වා අගමාසි. චොරඝාතකො ථෙරස්ස දින්නදානං අනුස්සරිත්වා චවිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්ති, නිරයජාලාදයො අන්තරධායන්ති. සො අනාගතෙපි පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සති. එවං උපක්කිලිට්ඨං වා විපච්චමාන කකම්මානුරූපං ගතිනිමිත්තම්පි සත්තාහපරමං උපට්ඨාති. අත්ථිකෙහි පන සහස්සවත්ථු සගාථාවග්ගෙසු ඔලොකෙතබ්බො. භගවතො පන පරිසුද්ධං මෙත්තාපුබ්බභාගස්ස සොමනස්ස ඤාණසම්පයුත්තකුසලස්ස කම්මස්ස වෙගෙන කාලදීපදෙසකුලමාතරවසෙන ඉමානි පඤ්චගතිනිමිත්තානි චිරකාලං හුත්වා උපට්ඨහන්ති. චිරකාලන්ති මනුස්සලොකෙ සත්තාහමත්තං, තුසිතපුරෙමුහුත්තමෙව, තථාපි මනුස්සලොකෙ සත්තාහමත්තෙ කාලෙ දෙවතානං පඤ්චපුබ්බනිමිත්තානි පඤ්ඤායන්ති තඤ්ච ඛො පුඤ්ඤවන්තානංයෙව පඤ්ඤායන්ති, න සබ්බෙසං මනුස්සලොකෙ පුඤ්ඤවන්තානං රාජරාජමහාමත්තාදීනං විය තං දිස්වා මහෙසක්ඛා දෙවතා ජානන්ති, න අප්පෙසක්ඛා, මනුස්සලොකෙ නෙමිත්තකා බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාදයොවිය. මහෙසක්ඛා දෙවතා තං පුබ්බනිමිත්තං දිස්වා නන්දවනං නෙත්වා ‘‘කාලො දෙවා’’ති ආදීහි යාචන්ති. මහාසක්කො තත්ථෙව නන්දවනුය්‍යානෙ කාලදීපදෙසකුලමාතරවසෙන පඤ්ච විලොකෙත්වා චවිත්වා තමාරම්මණං කත්වා මහාමායාය කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං අග්ගහෙසීති සන්නිට්ඨානමවගන්තබ්බං.

Siendo solicitado, y habiendo realizado las cinco grandes observaciones indicadas como «el tiempo, el continente, la región, el linaje y la madre», tras fallecer en la ciudad de Tusita en la luna llena de Āsāḷha bajo la constelación de Uttarāsāḷha, entre las diecinueve conciencias de renacimiento, [el Bodhisatta] tomó la reconexión (paṭisandhi) mediante una gran conciencia resultante (mahāvipākacitta) semejante a la conciencia meritoria espontánea, asociada al conocimiento y acompañada de alegría (somanassa-ñāṇa-sampayutta-asaṅkhārika-kusalacitta), la cual tuvo como fase previa la bondad amorosa (mettā). En la fase previa al proceso cognitivo cercano a la muerte (tadārammaṇāsannavīthi), estas cinco observaciones —el tiempo, el continente, la región, el linaje y la madre— se convirtieron en el objeto en forma de señal de destino (gatinimitta) para la conciencia de renacimiento; esta es nuestra aceptación basada en la inclinación, tendencia y propensión del flujo mental, tal como se establece mayoritariamente. Por ello, en el Abhidhammattha Vibhāvaniya, comentando el Abhidhammatthasaṅgaha, se dice: «En el momento de la muerte, según corresponda, se presenta ante una de las seis puertas, por el poder del kamma, ya sea el kamma que genera el renacimiento en la existencia siguiente, o el signo del kamma (kammanimitta), que consiste en objetos como formas percibidas previamente en el momento de realizar dicho kamma, o bien el signo del destino (gatinimitta), que es lo que se ha de experimentar o disfrutar en la existencia que está por surgir. Tras esto, tomando ese mismo objeto así presentado, el flujo de la conciencia fluye repetidamente y por lo general se inclina hacia allí, ya sea de forma pura o impura, conforme al renacimiento correspondiente y de acuerdo con el kamma que está madurando. O bien, ese mismo kamma generador llega a la puerta de los sentidos como una acción renovada. Al final del proceso cognitivo (vīthicitta) de aquel que está próximo a morir, al agotarse el continuo vital (bhavaṅga), surge y cesa la conciencia de muerte (cuticitta) como acto final de la existencia presente. Inmediatamente después de su cese, tomando el objeto así captado, surge la conciencia llamada renacimiento (paṭisandhi), con o sin base física según corresponda, producida por las formaciones (saṅkhāra) que tienen su raíz en la tendencia latente de la sed (taṇhānusaya) y están rodeadas por la tendencia latente de la ignorancia (avijjānusaya). Esta conciencia, abrazada por sus factores asociados y actuando como precursora y fundamento de los fenómenos coexistentes, se establece en la siguiente existencia uniendo ambos estados de ser». En este pasaje, la frase «el flujo de la conciencia fluye repetidamente y por lo general se inclina hacia allí» indica que la señal de destino (gatinimitta) presentada por el poder del kamma puede surgir un día, dos días o hasta siete días antes del proceso cognitivo de la muerte, o incluso más de siete días. Pues la señal de destino, pura o impura según el kamma que madura, puede permanecer por largo tiempo, como en los casos de Ariyagālatissa o del verdugo de ladrones. Ariyagālatissa fue un devoto en la isla de Sri Lanka que, junto a su esposa Sumanā, realizó actos meritorios como donaciones durante toda su vida. Al final de su vida, estando en su lecho de muerte, carros de los seis mundos celestiales fueron traídos y cada deidad alabó su propio mundo. El devoto, al oír a las deidades, dijo: «Tomad los otros carros y marchaos», dejando solo el carro venido de la ciudad de Tusita. Sumanā, al oír las palabras de su esposo, dijo: «¿Por qué, Tissa, deliras estando cerca de la muerte?». Tissa le respondió: «No estoy delirando; las deidades han traído seis carros desde los mundos celestiales y estoy hablando con ellas». Ella dijo: «Yo no los veo, ¿dónde están?». Entonces él pidió una guirnalda de flores y la lanzó al aire. Ella, al ver la guirnalda colgando del frente del carro, entró en su habitación, se recostó en el lecho, detuvo su respiración, falleció y apareció allí mismo. Ella envió un mensaje a su esposo: «Yo he llegado primero, ¿por qué tardas tanto?». Ambos, montados en el carro a la vista de todos, partieron hacia la ciudad de Tusita. En este relato, la señal de destino del esposo se hizo visible para la esposa, quien renació antes en Tusita y envió un mensaje; por esto se debe saber que la señal de destino de Ariyagālatissa se presentó por largo tiempo. Lo que es mucho tiempo en el mundo humano es apenas un instante en Tusita. De esta manera, la señal de destino pura fluye por largo tiempo conforme al kamma; este método debe aplicarse también a las historias de Duṭṭhagāmaṇi Abhaya y el devoto Dhammika. En el caso del verdugo de ladrones, debido al kamma que maduraba para el gran infierno, las llamas del infierno y otros signos se le presentaron durante siete días. Se cuenta que en Sāvatthi quinientos ladrones cometían delitos fuera de la ciudad. Un hombre del campo se unió a ellos y todos fueron capturados por los hombres del rey. El rey dijo: «Daré la vida a aquel de entre vosotros que sea capaz de matar a todos los demás». Los quinientos ladrones, siendo amigos y compañeros, no quisieron matarse entre sí, pero el hombre del campo aceptó y los mató a todos. El rey, complacido, le dio el cargo de verdugo, el cual ejerció por cincuenta y cinco años. Cuando envejeció, el rey dio el cargo a otro. Retirado de su oficio, aprendió de alguien un mantra para matar sin causar agonía innecesaria. Tras informar al rey, pasó otros treinta años ejerciendo como verdugo con ese método. Al envejecer, cayó en su lecho de muerte y se predijo que moriría en siete días. Al momento de morir, sufrió un gran dolor. Gritaba como si ya hubiera nacido en el gran infierno y estaba angustiado. La gente, asustada por sus gritos, abandonó las casas de ambos lados y huyó. En el día de su muerte, el Thera Sāriputta, observando el mundo con su ojo divino, vio que este moriría y renacería en el gran infierno, y por compasión se presentó en la puerta de su casa. El hombre, enfadado, intentó usar su método de muerte, pero al ver al Thera resplandeciente, su mente se calmó y le ofreció gachas de leche (pāyāsa). El Thera le dio una bendición y se marchó. El verdugo, recordando la donación hecha al Thera, falleció y renació en el cielo; las llamas del infierno desaparecieron. En el futuro, incluso llegará a ser un Paccekabuddha. Así, la señal de destino impura conforme al kamma que madura se presenta por un máximo de siete días. Quienes deseen saber más deben consultar el Sahassavatthu y el Sagāthāvagga. Para el Bienaventurado, por el poder de su kamma meritorio puro precedido por la bondad amorosa y asociado al conocimiento y la alegría, estas cinco señales de destino —tiempo, continente, región, linaje y madre— se presentaron por largo tiempo. «Largo tiempo» significa unos siete días en el mundo humano, lo cual es apenas un momento en la ciudad de Tusita. Aun así, en el periodo de siete días en el mundo humano, las cinco señales previas de las deidades se manifiestan, y esto solo es perceptible para los seres meritorios, no para todos; es como los reyes y grandes ministros meritorios en el mundo humano. Al ver esto, las deidades de gran poder (mahesakkhā) lo saben, no así las de poco poder, de forma similar a los brāhmanas expertos en presagios en el mundo humano. Las deidades de gran poder, al ver esas señales previas, lo llevaron al bosque de Nandavana y le suplicaron diciendo: «Es el tiempo, señor». El Gran Ser, allí mismo en el bosque de Nandavana, tras observar las cinco condiciones de tiempo, continente, región, linaje y madre, falleció y, tomando aquello como objeto, tomó el renacimiento en el vientre de Mahāmāyā; así debe entenderse la conclusión.

තත්ථ [Pg.97] කාලන්ති මනුස්සලොකෙ එකූනතිංසතිමෙ වස්සෙ වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ බුද්ධො භවිස්සාමීති කාලං ඔලොකෙසි. දීපන්ති ජම්බුදීපෙයෙව භවිස්සාමි, න අඤ්ඤදීපෙසූති දීපං ඔලොකෙසි. දෙසන්ති මජ්ඣිමදෙසෙයෙව, තඤ්ච ඛො මහාබොධිමණ්ඩෙයෙව, න අඤ්ඤදෙසෙති දෙසං ඔලොකෙසි. කුලන්ති ද්වෙ කුලානි ඛත්තියකුලබ්‍රාහ්මණකුලවසෙන. තත්ථ යස්මිං කාලෙ ඛත්තියකුලං ලොකෙ සෙට්ඨභාවෙන ‘‘අයමෙව ලොකෙ අග්ගො’’ති සම්මන්නති, තදා ඛත්තියකුලෙයෙව බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති. යස්මිං පන කාලෙ බ්‍රාහ්මණකුලං අයමෙව ලොකෙ අග්ගොති, තදා බ්‍රාහ්මණකුලෙයෙව බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති. ඉදානි පන ඛත්තියකුලමෙව අග්ගොති සම්මන්නන්ති. ඛත්තියකුලෙපි සක්‍යරාජානොව ලොකෙ උත්තමා, අසම්භින්නඛත්තියකුලත්තා තස්මා සක්‍යරාජකුලෙයෙව භවිස්සාමීති කුලං ඔලොකෙසි. මාතරන්ති මම මාතරං දස මාසානි සත්ත ච දිවසානි ඨස්සති, එත්ථන්තරෙ මම මාතුයා අරොගො භවිස්සතීති මාතරම්පි ඔලොකෙසි. බොධිසත්තමාතා පන පච්ඡිමවයෙ ඨිතා. එවං යුත්තිතොපි ආගමතොපි භගවතො නිබ්බානචිත්තස්ස පටසන්ධිචිත්තෙන ගහිතනිමිත්තමෙව ආරම්මණං හොතීති වෙදිතබ්බං.

Respecto a eso, 'tiempo' significa que Él examinó el tiempo pensando: 'Me convertiré en un Buddha en el mundo de los hombres en el vigésimo noveno año de mi vida actual, en el día de luna llena de Vesākha'. 'Continente' significa que examinó el continente pensando: 'Naceré únicamente en Jambudīpa, no en otros continentes'. 'Lugar' significa que examinó el lugar pensando: 'Sólo en la Región Media (Majjhimadesa), y específicamente en el recinto del Gran Bodhi (Mahābodhimaṇḍa), no en otro lugar'. 'Linaje' se refiere a los dos linajes: el de los guerreros (khattiya) y el de los brahmanes. En esto, en el tiempo en que el linaje khattiya es considerado como el mejor del mundo, diciendo 'este es verdaderamente el supremo en el mundo', entonces los Buddhas nacen únicamente en el linaje khattiya. Pero en el tiempo en que el linaje brahmán es el supremo, entonces los Buddhas nacen únicamente en el linaje brahmán. Ahora, sin embargo, consideran que el linaje khattiya es el supremo. Incluso entre los khattiya, solo los reyes Sakya son los más excelsos del mundo debido a su linaje khattiya puro; por lo tanto, examinó el linaje pensando: 'Naceré únicamente en el linaje de los reyes Sakya'. 'Madre' significa que también examinó a la madre pensando: 'Mi madre vivirá diez meses y siete días después de la concepción, y durante este intervalo mi madre estará libre de enfermedades'. Sin embargo, la madre del Bodhisatta se encontraba en la última etapa de su vida. Así, debe entenderse que, tanto por lógica como por tradición, el objeto captado por la consciencia de renacimiento del Bendito es idéntico al objeto de su consciencia de Nibbāna final.

සබ්බඤ්ඤුජිනනිබ්බාන, චිත්තස්ස ගොචරං සුභං;

විඤ්ඤෙය්‍යං ගතිනිමිත්තං, ගන්ථෙහි අවිරොධතො.

El Nibbāna del Vencedor Omnisciente es el dominio auspicioso de la consciencia; la señal del destino debe ser comprendida sin contradicción con los textos.

ධාතුපරිනිබ්බානම්පි බොධිමණ්ඩෙයෙව භවිස්සති වුත්තඤ්හෙතං උපරිපණ්ණාසකෙ ‘‘ධාතුපරිනිබ්බානං අනාගතෙ භවිස්සති සාසනස්ස හි ඔසක්කනකාලෙ ඉමස්මිං තම්බපණ්ණිදීපෙ ධාතුයො සන්නිපතිත්වා මහාචෙතියතො නාගදීපෙ රාජායතනචෙතියං, තතො මහාබොධිපල්ලඞ්කං ගමිස්සන්ති. නාගභවනතොපි දෙවලොකතොපි ධාතුයො මහාබොධිපල්ලඞ්කමෙව ගමිස්සන්ති සාසපමත්තාපි ධාතුයො අන්තරා න නස්සිස්සන්ති, සබ්බා ධාතුයො මහාබොධිපල්ලඞ්කෙ රාසිභූතා සුවණ්ණක්ඛන්ධා විය එකග්ඝනා හුත්වා ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජිස්සන්ති, තා දසසහස්සලොකධාතුං ඵරිස්සන්ති. තතො දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා සන්නිපතිත්වා ''අජ්ජ සත්ථා පරිනිබ්බායති අජ්ජ සාසනං ඔසක්කති පච්ඡිමදස්සනං ඉදං අම්හාක’’න්ති දසබලස්ස පරිනිබ්බුතදිවසතො මහන්තතරං කාරුඤ්ඤං කරිස්සන්ති ඨපෙත්වා අනාගාමිඛීණාසවෙ අවසෙසා සකත්තභාවෙන සන්ධාරෙතුං [Pg.98] නාසක්ඛිංසු, ධාතුසරීරතො තෙජොධාතු උට්ඨහිත්වා යාව බ්‍රහ්මලොකා උග්ගච්ඡිස්සති. සාසපමත්තායපි ධාතුයා සති එකජාලා භවිස්සති ධාතූසු පරියාදානං ගතාසු පච්ඡිජ්ජිස්සති. එවං මහන්තං ආනුභාවං දස්සෙත්වා ධාතූසු අන්තරහිතාසු සාසනං අන්තරහිතං නාම හොති. යාව එවං න අන්තරධායති, තාව අනන්තරධානමෙව සාසනං. පරිනිබ්බානකාලතො පට්ඨාය යාව සාසපමත්තා ධාතු තිට්ඨති, තාව බුද්ධකාලතො පච්ඡාති න වෙදිතබ්බං ධාතූසු හි ඨිතාසු බුද්ධා ඨිතා ව හොන්ති, තස්මා එත්ථන්තරෙ අඤ්ඤස්ස බුද්ධස්ස උප්පත්ති නිවාරිතාව හොති. තෙනෙව වදාම.

El Parinibbāna de las reliquias también ocurrirá únicamente en el recinto del Bodhi. Pues se ha dicho en el Uparipaṇṇāsaka: 'El Parinibbāna de las reliquias ocurrirá en el futuro. En el momento en que la enseñanza decline, las reliquias en esta isla de Tambapaṇṇi se reunirán y, desde el Mahācetiya, irán al Rājāyatanacetiya en Nāgadīpa, y de allí al asiento del Gran Bodhi. Las reliquias desde el reino de los Nāgas y desde el mundo de los Devas también irán al asiento del Gran Bodhi. Ni siquiera una reliquia del tamaño de una semilla de mostaza perecerá en el intervalo. Todas las reliquias, reunidas en el asiento del Gran Bodhi, se convertirán en una masa compacta como un bloque de oro y emitirán rayos de seis colores que impregnarán los diez mil sistemas de mundos. Entonces, las deidades en los diez mil universos se reunirán, pensando: "Hoy el Maestro entra en el Parinibbāna final, hoy la enseñanza declina, esta es nuestra última visión de Él". Mostrarán una compasión mayor que el día en que el Poseedor de los Diez Poderes entró en el Parinibbāna. A excepción de los Anāgāmīs y los Arahants, los demás no podrán contenerse en sus cuerpos. Del cuerpo de las reliquias surgirá un elemento de fuego que ascenderá hasta el mundo de Brahmā. Mientras exista una reliquia del tamaño de una semilla de mostaza, habrá una sola llama; cuando las reliquias se hayan consumido, se extinguirá. Después de mostrar tan gran poder de esta manera, cuando las reliquias desaparezcan, se dice que la enseñanza ha desaparecido. Mientras no desaparezca así, la enseñanza se considera no desaparecida. Desde el momento del Parinibbāna hasta que quede una reliquia del tamaño de una semilla de mostaza, no debe considerarse como "después del tiempo del Buddha". Pues mientras las reliquias permanezcan, los Buddhas están presentes; por lo tanto, en este intervalo, el surgimiento de otro Buddha está impedido. Por eso decimos:'

පරිනිබ්බානකාලතො, පච්ඡා ධරන්ති ධාතුයො;

අනිබ්බුතොව සම්බුද්ධො, අඤ්ඤබුද්ධස්ස වාරිතා.

'Después del tiempo del Parinibbāna, las reliquias permanecen; el Completamente Despierto es como si no se hubiera extinguido, por lo que el surgimiento de otro Buddha está impedido'.

ජීවමානෙපි සම්බුද්ධෙ, නිබ්බුතෙ වා තථාගතෙ;

යො කරොති සමං පූජං, ඵලං තාස සමං සියා’ති.

'Ya sea para el Completamente Despierto mientras vive, o para el Tathāgata que ha entrado en el Nibbāna; aquel que realiza una ofrenda igual, el fruto de ambas será el mismo'.

ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිචරිතෙ සීමවිසොධනෙ ධම්මවණ්ණනාය

Así concluye el comentario sobre el Dhamma en la Purificación de los Límites, compuesto por el Thera Sāgarabuddhi.

නිබ්බානකණ්ඩො තතියො පරිච්ඡෙදො.

Tercer capítulo: La sección sobre el Nibbāna.

4. සමසීසිකණ්ඩො

4. Sección sobre el Samasīsī.

ඉදානි සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙති පදස්ස වණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ සඞ්ඝොති පරමත්ථසම්මුතිවසෙන දුවිධො හොති. තෙසු පරමත්ථසඞ්ඝො චත්තාරි පුරිසයුගානි, අට්ඨපුරිසපුග්ගලා, චත්තාලීසම්පි පුග්ගලා, අට්ඨසතම්පි පුරිසපුග්ගලාති චතුබ්බිධො හොති. තත්ථ සඞ්ඛෙපවසෙන සොතාපත්තිමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං යුගං, සකදාමිමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං, අනාගාමිමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං, අරහත්තමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකන්ති චත්තාරි පුරිසයුගානි හොන්ති. චත්තාරො මග්ගට්ඨා චත්තාරො ඵලට්ඨාති අට්ඨපුරිසපුග්ගලා හොන්ති. චත්තාලීසම්පි පුග්ගලාති සොතාපත්තිමග්ගට්ඨො පඨමඣානිකාදිවසෙන පඤ්ච, තථා සකදාගාමිඅනාගාමිඅරහත්තමග්ගට්ඨාපි පඤ්ච පඤ්චාති වීසති මග්ගට්ඨපුග්ගලා, තථා ඵලට්ඨාපි සොතපත්තිඵලට්ඨාදිවසෙන පඤ්ච පඤ්චාති වීසති ඵලට්ඨාති චත්තාලීසපුග්ගලා හොන්ති. එත්ථ ච මග්ගස්ස එකචිත්තක්ඛණිකත්තා කථං වීසතිමග්ගට්ඨා පුග්ගලා භවෙය්‍යුන්ති.

Ahora ha llegado el orden de la explicación de las palabras 'y el Saṅgha es difícil de encontrar en el mundo'. En ese contexto, el 'Saṅgha' es de dos tipos: según el sentido último (paramattha) y según la convención (sammuti). Entre ellos, el Saṅgha en sentido último es de cuatro tipos: las cuatro parejas de personas, los ocho individuos, los cuarenta individuos y los ciento ocho individuos. Allí, de forma abreviada, el que está en el camino de la entrada en la corriente y el que está en su fruto forman una pareja; el que está en el camino del que retorna una sola vez y el que está en su fruto, otra; el que está en el camino del que no retorna y el que está en su fruto, otra; y el que está en el camino de la santidad y el que está en su fruto, otra; estas son las cuatro parejas de personas. Los cuatro que están en los caminos y los cuatro que están en los frutos son los ocho individuos. En cuanto a los cuarenta individuos: son cinco según el primer jhana, etc., para el que está en el camino de la entrada en la corriente, y de igual manera hay cinco para cada uno de los caminos del que retorna una vez, del que no retorna y de la santidad; así son veinte personas en los caminos. Del mismo modo, hay cinco para cada uno de los frutos; así son veinte personas en los frutos, sumando un total de cuarenta individuos. Y aquí surge la pregunta: dado que el camino dura un solo momento mental, ¿cómo puede haber veinte personas en los caminos?

වුච්චතෙපාදකජ්ඣානසම්මසිතජ්ඣානපුග්ගලජ්ඣාසයෙසුපි [Pg.99] හි අඤ්ඤතරවසෙන තං තං ඣානසදිසවිතක්කාදිඅඞ්ගපාතුභාවෙන චත්තාරොපි මග්ගට්ඨා පඨමජ්ඣානිකාදිවොහාරං ලභන්තා පච්චෙකං පඤ්චපඤ්චධා විභජියන්ති, තස්මා වීසති මග්ගට්ඨා හොන්ති. තත්ථ පඨමජ්ඣානාදීසු යං යං ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨාය සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තස්ස වුට්ඨානගාමිනීවිපස්සනා පවත්තා, තං පාදකජ්ඣානං වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනාය පදට්ඨානභාවතො. යං යං ඣානං සම්මසන්තස්ස සා පවත්තා, තං සම්මසිතජ්ඣානං. ‘‘අහො වත මෙ පඨමජ්ඣානසදිසො මග්ගො පඤ්චඞ්ගිකො, දුතියජ්ඣානාදීසු වා අඤ්ඤතරසදිසො චතුරඞ්ගිකාදිභෙදො මග්ගො භවෙය්‍යා’’ති එවං යොගාවචරස්ස උප්පන්නජ්ඣාසයො පුග්ගලජ්ඣාසයො නාම. තත්ථ යෙන පඨමජ්ඣානාදීසු අඤ්ඤතරං ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨාය පකිණ්ණකසඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා මග්ගො උප්පාදිතො හොති, තස්ස සො මග්ගො පඨමජ්ඣානාදි තං තං පාදකජ්ඣානසදිසො හොති. සචෙ පන විපස්සනාපාදකං කිඤ්චිඣානං නත්ථි, කෙවලං පඨමජ්ඣානාදීසු අඤ්ඤතරං ඣානං සම්මසිත්වා මග්ගො උප්පාදිතො හොති, තස්ස සො සම්මසිතජ්ඣානසදිසො හොති. යදා පනයං කිඤ්චි ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො අඤ්ඤං සම්මසිත්වා මග්ගො උප්පාදිතො හොති, තදා පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන ද්වීසු අඤ්ඤතරසදිසො හොති. එවං සමථයානිකස්ස පුථුජ්ජනස්ස අරියානං වා පාදකජ්ඣානසම්මසිතජ්ඣානපුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන පඨමජ්ඣානාදීනං අඤ්ඤතරඣානසදිසස්ස මග්ගඞ්ගිකස්ස පවත්තනතො පුග්ගලභෙදවසෙන වීසති මග්ගට්ඨා පුග්ගලා හොන්ති, තථා ඵලට්ඨාපි වීසතීති චත්තාලීසඅරියපුග්ගලා හොන්ති. අපරම්පි සචෙ පන පුග්ගලස්ස තථා විධො අජ්ඣාසයො නත්ථි, අනුලොමවසෙන හෙට්ඨිමහෙට්ඨිමඣානතො වුට්ඨාය උපරූපරිඣානධම්මෙ සම්මසිත්වා උප්පාදිතමග්ගො පාදකජ්ඣානමනපෙක්ඛිත්වා සම්මසිතජ්ඣානසදිසො හොති. පටිලොමවසෙන උපරූපරිඣානතො වුට්ඨාය හෙට්ඨිමහෙට්ඨිමඣානධම්මෙ සම්මසිත්වා උප්පාදිතමග්ගො සම්මසිතජ්ඣානමනපෙක්ඛිත්වා පාදකජ්ඣානසදිසො හොති, හෙට්ඨිමහෙට්ඨිමඣානතො හි උපරූපරිඣානං බලවතරන්ති, අට්ඨසතම්පි පුරිසපුග්ගලාති තත්ථ එකබීජී, කොලංකොලො, සත්තක්ඛත්තුපරමොති තයො සොතාපන්නා. කාමරූපාරූපභවෙසු අධිගතඵලා තයො සකදාගාමිනොති තෙ සබ්බෙපි දුක්ඛපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤං, දුක්ඛපටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤං, සුඛාපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤං, සුඛාපටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤන්ති [Pg.100] චතුන්නං පටිපදානං වසෙන චතුවීසති, අන්තරාපරිනිබ්බායී, උපහච්චපරි නිබ්බායී, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමීති අවිහාසු පඤ්ච අනාමිගානො, තථා අතප්පාසුදස්සාසුදස්සීසුපි පඤ්ච. අකනිට්ඨෙසු පන උද්ධංසොතවජ්ජා අන්තරාපරිනිබ්බායී, උපහච්චපරිනිබ්බායී, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, අසඞ්ඛාරපරිබ්බායීති චත්තාරොති චතුවීසති අනාගාමිනො. සුක්ඛවිපස්සකො, සමථයානිකොති ද්වෙ අරහන්තො, චත්තාරො මග්ගට්ඨාති චතුපඤ්ඤාස තෙ සබ්බෙපි සද්ධාධුරපඤ්ඤාධුරානංවසෙන ද්වෙගුණෙ හුත්වා අට්ඨසතං අරියපුග්ගලා හොන්ති. තෙ සබ්බෙපි ‘‘අට්ඨසතං වා’’ති විත්ථාරවසෙන උද්දිට්ඨා අරියපුග්ගලා තෙ සඞ්ඛෙපතො යුගවසෙන සොතාපත්ති මග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං යුගන්ත්‍යාදිනා චත්තාරොව හොන්ති. තෙනෙවාහ රතනපරිත්තෙ ‘‘යෙ පුග්ගලා අට්ඨසතං පසත්ථා, චත්තාරි එතානි යුගානි හොන්තී’’ති අයං පභෙදොමග්ගට්ඨඵලට්ඨෙසු මිස්සකවසෙන ලබ්භති ඣානිකවිපස්සකපභෙදො පන ඵලට්ඨෙයෙව ලබ්භති මග්ගස්ස එකචිත්තක්ඛතිකත්තා මග්ගට්ඨෙසු න ලබ්භති. තත්ථ සොතාපත්තිඵලට්ඨො ඣානිකසුක්ඛවිපස්සකවසෙන දුවිධො. තෙසු ඣානිකො පුග්ගලො තස්මිං භවෙ අරහත්තප්පත්තො පරිනිබ්බායති. අප්පත්තො බ්‍රහ්මලොකගතො හොති, සො ඣානිකො නාම. මූලටීකායං පන නිකන්තියා සති පුථුජ්ජනාදයො යථාලද්ධජ්ඣානස්ස භූමිභූතෙ සුද්ධාවාසවජ්ජිතෙ යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තන්ති තථා කාමභවෙපි කාමාවචරකම්මබලෙන ‘‘ඉජ්ඣති හි භික්ඛවෙ සීලවතො චෙතොපණිධි විසුද්ධත්තා’’ති වුත්තං. අනාගාමිනො පන කාමරාගස්ස සබ්බසො පහීනත්තා කාමභවෙසු නිකන්තිං න උප්පාදෙන්තීති කාමලොකවජ්ජිතෙ යථාලද්ධස්ස භූමි භූතෙ යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තන්තී’ති වුත්තං තථා හි අනාගාමිස්සෙව කාමභවෙ නිකන්තියා පහීනත්තා සොතාපන්නසකදාගාමීනම්පි නිකන්තියා සති කාමභවෙ කාමාවචරකම්මබලෙන උප්පත්තිභාවො අවාරිතොව හොතීති විඤ්ඤායති තස්මා ‘‘අප්පත්තෙ බ්‍රහ්මලොකගතො හොති, සො ඣානිකො නාමාති ඉදං යෙභුය්‍යවසෙන වුත්ත’’න්ති දට්ඨබ්බං. සුක්ඛවිපස්සකො පන තිවිධො එකබීජී, කොලංකොලො, සත්තක්ඛත්තුපරමොති. තත්ථ එකො මනුස්සලොකෙ වා හොතු ඡදෙවලොකෙ වා, එකපටිසන්ධිකො හුත්වා අරහත්තං පත්වා පරිනිබ්බායති, අයං එකබීජී නාම එකො [Pg.101] මනුස්සලොකෙ එකා පටිසන්ධි දෙවලොකෙ එකාති ද්වෙපටිසන්ධිකො වා, එවං තිචතුපඤ්චඡපරමො හුත්වා අරහත්තං පත්වා පරිනිබ්බායති, අයං කොලංකොලො නාම. එකො මනුස්සලොකෙ සොතාපන්නො හුත්වා දෙවලොකෙ එකා පටිසන්ධි තතො පුනාගන්ත්වා මනුස්සලොකෙ එකාති එවං මනුස්සදෙවලොකමිස්සකවසෙන තත්ථ චත්තාරි ඉධ තීණිත්‍යාදිනා තත්ථ ඡ, ඉධ එකොති යාව සත්තපටිසන්ධිකො හුත්වා පරිනිබ්බායති, අයං සත්තක්ඛත්තුපරමො නාම. කෙවලං පන මනුස්සලොකෙ යෙව සත්ත දෙවලොකෙයෙව වා සත්තාති එවං අමිස්සො හුත්වා පටිසන්ධිකො ගහෙතබ්බො අපරෙ පන ‘‘ඉතො සත්ත, තතො සත්ත සංසාරෙ විචරන්තී’’ති වුත්තත්තා මනුස්සලොකසත්තපටිසන්ධිදෙවලොක සත්තපටිසන්ධිවසෙන සත්තක්ඛත්තුපරමං වදන්ති. තං අයුත්තං කස්මා ‘‘කිඤ්චාපි තෙ හොන්ති භුසංපමත්තා, න තෙ භවං අට්ඨමමාදියන්තී’’ති පාළියා විරොධත්තා. අපිච ද්විභවපරිච්ඡින්නො සකදාගාමීපි ද්වික්ඛත්තුං මනුස්සලොකං ආගතො භවෙය්‍ය, තස්සපි තත්ථ එකං, ඉධ එකන්ති වාරස්ස ලබ්භිතබ්බතො න පනෙවං දට්ඨබ්බං. සකිං ඉමං මනුස්සලොකං ආගච්ඡතීති සකදාගාමී ඉධ පත්වා ඉධ පරිනිබ්බායී, තත්ථ පත්වා තත්ථ පරිනිබ්බායී, තත්ථ පත්වා ඉධ පරිනිබ්බායී, ඉධ පත්වා තත්ථ පරිනිබ්බායීති පඤ්චසු සකදාගාමීසු පඤ්චමකො ඉධ අධිප්පෙතො. යදි එවං ඉධ පත්වා ඉධ පරිනිබ්බායීති ආදයො චත්තාරො කථං සකදාගාමීනාමාති. තෙ සකිං පුන ආගච්ඡතීති වචනත්ථෙන සකදාගාමී නාම. කාමතණ්හාය සබ්බසො පහීනත්තා ඉමං කාමධාතුං අනාගච්ඡතීති අනාගාමී, නිච්චං බ්‍රහ්මලොකෙයෙව පටිසන්ධි වසෙන ආගච්ඡතීති අධිප්පායො. ඣානිකස්ස එවං හොතු, සුක්ඛවිපස්සකස්ස කථන්ති සොපි ඣානිකොව හුත්වා ගච්ඡති තස්ස හි මග්ගන්තරෙ සීහබ්‍යග්ඝාදීහි හතස්සාපි ලක්ඛණත්තයං ආරොපෙත්වා ඣානිකො හුත්වාව මරණං හොති අයං පන රූපාරූපභවෙන එකක්ඛත්තුපරමො නාම. සත්තක්ඛත්තුපරමාදයො අරියා රූපාරූපලොකෙසු අනෙකක්ඛත්තුපටිසන්ධිකාපි බ්‍රහ්මලොකසාමඤ්ඤෙන එකපටිසන්ධිකා නාම හොන්ති. අරහා පන පාපකරණෙ රහාභාවා දක්ඛිණං අරහත්තා පුන භවා භිනිබ්බත්තියාරහාභාවාත්‍යාදිනා වචනත්ථෙන අරහා නාම. සොපි තිවිධො ඣානික සුක්ඛවිපස්සක සමසීසීවසෙන. තත්ථ ඣානිකො මග්ගෙනෙව ආගතො[Pg.102], සො පටිසම්භිදාප්පත්තො නාම. අපරොපි පුථුජ්ජනසෙක්ඛසන්තානෙ ඣානිකො හුත්වා ඣානං පාදකං කත්වා මග්ගං උප්පාදෙති, සොපි ඣානිකොව. සුක්ඛවිපස්සකො පන කිලෙසක්ඛයමත්තමෙව මග්ගෙන සහ අනාගතඣානං නාම නත්ථි, තං පච්ඡා පරිහායතීතිපි වදන්ති. සමසීසී පන තිවිධො හොති ඉරියාපථසමසීසී, රොගසමසීසී, ජීවිතසමසීසීති. තත්ථ යො ඨානාදීසු ඉරියාපථෙසු යෙනෙව ඉරියපථෙන සමන්නාගතො හුත්වා විපස්සනං ආරභති, තෙනෙව ඉරියාපථෙන අරහත්තං පත්වා පරිනිබ්බායති අයං ඉරියාපථසමසීසී නාම. යො පන එකං රොගං පත්වා අන්තොරොගෙ එව විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා අරහත්තං පත්වා තෙනෙව රොගෙන පරිනිබ්බායති අයං රොගසමසීසි නාම. යො පන තෙරසසු සීසෙසු කිලෙසසීසං අවිජ්ජං අරහත්තමග්ගො පරියාදියති, පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං පරියාදියති, අයං ජීවිතසමසීසීනාම. තත්ථ තෙරස සීසානි කතමානි තෙරස සීසානි. පලිබොධසීසං, තණ්හාබන්ධනසීසං, මානපරාමාසසීසං, දිට්ඨිවික්ඛෙපසීසං, උද්ධච්චකිලෙසසීසං, අවිජ්ජාඅධිමොක්ඛසීසං, සද්ධාපග්ගහසීසං, වීරියඋපට්ඨානසීසං, සතිඅවික්ඛෙපසීසං, සමාධිදස්සනසීසං, පඤ්ඤාපවත්තිසීසං, ජීවිතින්ද්‍රියගොචරසීසං, විමොක්ඛසඞ්ඛාරසීසන්ති. එත්ථ ච අවිජ්ජා පරියාදායකං මග්ගචිත්තං ජීවිතින්ද්‍රියං පරියාදාතුං සක්කොති, ජීවිතපරියාදායකං චුතිචිත්තං අවිජ්ජං පරියාදාතුං න සක්කොති, අවිජ්ජා පරියාදායකං චිත්තං අඤ්ඤං, ජීවිතින්ද්‍රියපරියාදායකං චිත්තං අඤ්ඤං. කථං පනිදං සීසං සමං හොතීති. වාරසමතාය, යස්මිඤ්හි වාරෙ මග්ගවුට්ඨානං හොති, සොතාපත්තිමග්ගෙ මග්ගඵලනිබ්බානපහීනසෙසකිලෙසපච්චවෙක්ඛණාවසෙන පඤ්ච පච්චවෙක්ඛණානි, තථා සකදාමිමග්ගෙ පඤ්ච, අනාගාමිමග්ගෙ පඤ්ච, අරහත්තමග්ගෙ සෙසකිලෙසාභාවා චත්තාරීති එකූනවීසතිමෙ පච්චවෙක්ඛණඤාණෙ පතිට්ඨාය භවඞ්ගං ඔතරිත්වා පරිනිබ්බායතො ඉමාය වාරසමතාය ඉදං උභයසීස පරියාදානම්පි සමං හොති නාම. අරහත්තමග්ගෙ ච පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තිතො වුට්ඨහන්තො මග්ගො චුතිතො උද්ධං අප්පවත්තිකරණවසෙන යදිපි පරියාදියති. යාව පන චුති, තාව පවත්තිසභාවතො පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං පරියාදියති නාම. කිලෙසපරියාදානෙන මග්ගචිත්තෙන අත්තනො අනන්තරං විය නිප්ඵාදෙතබ්බා පච්චවෙක්ඛණවාරාව [Pg.103] පරිපුණ්ණා. පරිපුණ්ණවසෙන පහීනකිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛණතො කිලෙසපරියාදානස්සෙව වාරාති වත්තබ්බතං අරහන්ති, තෙනෙව කිලෙසසීසං අවිජ්ජාපරියාදානඤ්ච පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියපරියාදානඤ්ච සමං කත්වා ඉමාය වාරසමතාය කිලෙසපරියාදානං ජීවිතපරියාදානානං අපුබ්බචරිමතා වෙදිතබ්බාති වුත්තං. සංයුත්තඨකථායං පන යස්ස පුග්ගලස්ස අපුබ්බං අචරිමං ආසවපරියාදානඤ්ච හොති ජීවිතපරියාදානඤ්ච, අයංති පුග්ගලො සමසීසී. එත්ථ ච පවත්තිසීසං කිලෙසසීසන්ති ද්වෙ සීසානි. තත්ථ පවත්තිසීසං නාම ජීවිතින්ද්‍රියං. කිලෙසසීසං නාම අවිජ්ජා. තෙසු ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං ඛෙපෙති. අවිජ්ජං මග්ගචිත්තං. ද්වින්නං චිත්තානං එකතො උප්පාදො නත්ථි. මග්ගානන්තරං පන ඵලං, ඵලානන්තරං භවඞ්ගං, භවඞ්ගතො වුට්ඨාය පච්චවෙක්ඛණං පරිපුණ්ණං හොති, තං අපරිපුණ්ණං වාති. තිඛිණෙන අසිනා සීසෙ ඡින්දන්තෙපි හි එකො වා ද්වෙ වා පච්චවෙක්ඛණවාරා අවස්සං උප්පජ්ජන්තියෙව, චිත්තානං පන ලහුපරිවත්තිතාය ආසවක්ඛයො ච ජීවිතපරියාදානඤ්ච එකක්ඛණෙ විය සඤ්ජායතී’ති වුත්තං. තට්ටීකායඤ්ච ‘‘ද්වින්නං චිත්තානන්ති චුතිචිත්තමග්ගචිත්තානං. තන්ති පච්චයවෙකල්ලං. පරිපුණ්ණං ජවනචිත්තානං සත්තක්ඛත්තුං පවත්තියා. අපරිපුණ්ණං පඤ්චක්ඛත්තුං පවත්තියා. කිඤ්චාපි එකො වා ද්වෙ වා ති වුත්තං, තං පන වචන සිලිට්ඨවසෙන වුත්තං. යාව එකං වා ද්වෙ වා තදාරම්මණචිත්තානීති හෙට්ඨිමන්තෙන ද්වෙ පවත්තන්තීති වදන්තී’’ති වුත්තං. එත්ථ ච ‘‘පරිපුණ්ණං ජවනචිත්තානං සත්තක්ඛත්තුං පවත්තියා, අපරිපුණ්ණං පඤ්ඡක්ඛත්තුං පවත්තියා’’ති ඉමිනා අට්ඨකථාටීකාවචනෙන සමසීසීනං පච්චවෙක්ඛණාවසෙන මරණාසන්නවීථියං පරිපුණ්ණවසෙන සත්තක්ඛත්තුං, අපරිපුණ්ණවසෙන පඤ්චක්ඛත්තුං ක්‍රියජවනානි ජවන්තීති සන්නිට්ඨානමෙත්ථාව ගන්තබ්බං. ‘‘අසම්මූළ්හො කාලං කරොතී’’ති වුත්තත්තා ච විඤ්ඤායති සත්තක්ඛත්තුං පරිපුණ්ණවසෙන මරණාසන්නකාලෙ ජවනපවත්ති. එවඤ්ච සති ‘‘මන්දප්පවත්තියං පන මරණකාලාදීසු පඤ්චවාරමෙවා’’ති එත්ථ ‘‘මන්දප්පවත්තිය’’න්ති විසෙසනං සාත්ථකං සියා. ‘‘පඤ්චවාරමෙවා’’ති එත්ථ එවකාරෙන මන්දප්පවත්තිකාලෙ ඡසත්තක්ඛත්තුං නිවත්තෙති. අසම්මූළ්හකාලෙ පන ඡසත්තක්ඛත්තුම්පි අනුජානාති. කාමාවචරජවනානඤ්ච අනියතපරිමාණා බලවකාලෙපි පරිසම්පුණ්ණභාවා තථා හි ‘‘කාමාවචරජවනානිබලවකාලෙ සත්තක්ඛත්තුං ඡක්ඛත්තුං වා, මන්දප්පවත්තියං පන මරණකාලාදීසු පඤ්චවාරමෙව. භගවතො යමකපාටිහාරියකාලාදීසු ලහුකප්පවත්තියං චත්තාරි පඤ්චවා [Pg.104] පච්චවෙක්ඛණජවනචිත්තානි භවන්තී’’ති අනියමිතප්පමාණවසෙන උප්පත්තිභාවො ආගතො ඉමස්මිං සමසීසිනිද්දෙසවාරෙපි මරණාසන්නවීථිචිත්තස්ස විසුං අලබ්භනතො පච්චවෙක්ඛණන්තෙයෙව භවඞ්ගචිත්තෙන පරිනිබ්බානතො පරිපුණ්ණවසෙන සත්ත ජවනචිත්තානි පාටිකඞ්ඛිතබ්බානීති අම්හාකං ඛන්ති වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බො ඉතො යුත්තතරො වා පකාරො ලබ්භමානො ගවෙසිතබ්බො. එවං පරමත්ථසඞ්ඝවසෙන චත්තාරි පුරිසයුගානි, අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා, චත්තාලීසම්පිපුග්ගලා අට්ඨසතම්පි පුරිසපුග්ගලාති සබ්බං සමොධානෙත්වා ඉමස්මිං ලොකෙ සඞ්ඝොපි දුල්ලභොති වෙදිතබ්බො තථා හි අරියපුග්ගලා අතිදුල්ලභාව සාසනස්ස විජ්ජමානකාලෙපි ඉදානි සොතාපන්නස්සාපි අවිජ්ජමානතො අයං පරමත්ථසඞ්ඝවිචාරණා. සම්මුතිසඞ්ඝො පන ඤත්තිචතුත්ථෙන උපසම්පන්නො පුථුජ්ජනසඞ්ඝොව, සොපි දුල්ලභොයෙව. කස්මා බුද්ධුප්පාදකාලෙයෙව ලබ්භනතො තථා හි අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ පච්චෙකබුද්ධානං සතසහස්සාදිගණනෙ උප්පජ්ජමානෙපි තෙසං සන්තිකෙ උපසම්පදාභාවස්ස අලබ්භමානතො පච්චෙකබුද්ධානඤ්හි සන්තිකෙ පබ්බජිතානං කුලපුත්තානං සරණගමනකම්මට්ඨානස්සාපි දාතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා. පච්චෙකබුද්ධා ච නාම මූගස්ස සුපිනදස්සනං විය අත්තනා පටිලද්ධසච්චධම්මෙ පරෙසං ආචික්ඛිතුං න සක්කොන්ති, තස්මා තෙ පබ්බාජෙත්වා කම්මට්ඨානෙ නියොජෙතුං අසමත්ථා ‘‘එවං තෙ නිවාසෙතබ්බං, එවං තෙ පාරුපිතබ්බ’’න්ති ආදිනානයෙන අභිසමාචාරිකමෙව සික්ඛාපෙසුං තස්මා බුද්ධුප්පාදකාලෙයෙව සම්මුතිසඞ්ඝො ලබ්භති. අපිච න තෙ දුල්ලභායෙව හොන්ති, අථ ඛො තස්මිං උද්දිස්ස අප්පමත්තකස්සාපි කතාකාරස්ස අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යඵලාපි හොන්ති වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘භවිස්සන්ති ඛො පනානන්ද අනාගතමද්ධානං ගොත්‍රභුනො කාසාවකණ්ඨා දුස්සීලා පාපධම්මා තෙසු දුස්සීලෙසු සඞ්ඝං උද්දිස්ස දානං දස්සන්ති, තදා පාහං ආනන්ද සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං අප්පමෙය්‍යං වදාමි න ත්වෙවාහං ආනන්ද කෙනචි පරියායෙන සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා පාටිපුග්ගලිකං දක්ඛිණං මහප්ඵලන්ති වදාමී’’ති. තථා හි උපරිපණ්ණාසකෙ දක්ඛිණවිභඞ්ගවණ්ණනායං ‘‘කාසාවකණ්ඨානං සඞ්ඝෙ දින්නෙ දක්ඛිණාපි ගුණාසඞ්ඛ්‍යාය අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා’’ති වුත්තං. සඞ්ඝගතදක්ඛිණා හි සඞ්ඝෙ චිත්තීකාරං කාතුං සක්කොන්තස්ස හොති. සඞ්ඝෙ පන චිත්තීකාරො දුක්කරො යො හි ‘‘සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං දස්සාමී’’ති දෙය්‍යධම්මං පටියාදෙත්වා [Pg.105] විහාරං ගන්ත්වා භන්තෙ සඞ්ඝං උද්දිස්ස එකං ථෙරං දෙථා’ති වදති, අථ සඞ්ඝතො සාමණෙරං ලභිත්වා ‘‘සාමණෙරො මෙ ලද්ධො’’ති අඤ්ඤථත්තං ආපජ්ජති, තස්ස දක්ඛිණා සඞ්ඝගතා න හොති. මහාථෙරං ලභිත්වා පි ‘‘මහාථෙරො මෙ ලද්ධො’’ති සොමනස්සං උප්පාදෙන්තස්සාපි න හොතියෙව. තස්ස දක්ඛිණා සඞ්ඝගතා න හොති. යො පන සාමණෙරං උපසම්පන්නං වා දහරං වා ථෙරං වා බාලං වා පණ්ඩිතං වා යංකිඤ්චි සඞ්ඝතො ලභිත්වා නිබ්බෙමතිකො හුත්වා ‘‘සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති සඞ්ඝෙ චිත්තීකාරං කාතුං සක්කොති, තස්ස දක්ඛිණා සඞ්ඝගතා නාම හොති. පරසමුද්දවාසිනො කිර එවං කරොන්ති තත්ථ හි එකො විහාරස්සාමිකුටුම්බිකො ‘‘සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං දස්සාමී’’ති සඞ්ඝතො උද්දිසිත්වා ‘‘එකං භික්ඛුං දෙථා’’ති යාචිත්වා සො එකං දුස්සීලභික්ඛුං ලභිත්වා නිසීදනට්ඨානං ඔපුඤ්ජාපෙත්වා ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා උපරි විතානං බන්ධිත්වා ගන්ධධූමපුප්ඵෙහි පූජෙත්වා පාදෙ ධොවිත්වා මක්ඛෙත්වා බුද්ධස්ස නිපච්චකාරං කරොන්තො විය සඞ්ඝෙ චිත්තීකාරෙන දෙය්‍යධම්මං අදාසි සො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං විහාරං ජග්ගනත්ථාය ‘‘කුදාලකං දෙථා’’ති ඝරද්වාරං ආගතො උපාසකො නිසින්නොව කුදාලං පාදෙන ඛිපිත්වා ‘‘ගණ්හා’’ති අදාසි තමෙනං මනුස්සා ආහංසු ‘‘තුම්හෙහි පාතොව එතස්ස කතසක්කාරො වත්තුං න සක්කා, ඉදානි අපචයමත්තකම්පි නත්ථි, කිං නාමෙත’’න්ති. උපාසකො ‘‘සඞ්ඝස්ස සො අය්‍යො චිත්තීකාරො, න එතස්සා’’ති ආහ. කාසාවකණ්ඨසඞ්ඝදින්නදක්ඛිණං පන කො සොධෙති, සාරිපුත්තමොග්ගලානාදයො අසීතිමහාථෙරා සොධෙන්ති අපි ච ථෙරා චිරපරිනිබ්බුතා, ථෙරෙ ආදිං කත්වා යාවජ්ජතනා ධරමානඛීණාසවා සොධෙන්තියෙව, තථා හි දායකතො පටිග්ගාහතොපි මහප්ඵලං හොති දානං. දායකතො වෙස්සන්තරජාතකං කථෙතබ්බං වෙස්සන්තරො හි දුස්සීලස්ස ජූජකාබ්‍රාහ්මණස්ස නයනසදිසෙ ද්වෙ ජාලීකණ්හාජිනෙ පුත්තෙ දත්වා පථවිං කම්පෙසි. සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං ආරබ්භ පවත්තචෙතනාය මහන්තභාවෙන පථවිං කම්පෙසි. එවං දායකතොපි මහප්ඵලං හොති. පටිග්ගාහකතො පන සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස දින්නචොරඝාතකවත්ථු කථෙතබ්බං චොරඝාතකො නාම හි සාවත්ථියං එකො ජනපදපුරිසො පඤ්චවීසති වස්සානි චොරඝාතකකම්මං කත්වා මහල්ලකකාලෙපි තිංස වස්සානි නාසිකවාතෙනෙව කණ්ණනාසාදීනි ඡින්දිත්වා චොරඝාතකකම්මං [Pg.106] කරොන්තස්සෙව පඤ්චපඤ්ඤාස වස්සානි වීතිවත්තානි. සො මරණ මඤ්චෙ නිපන්නොව අත්තනො කම්මබලෙන මහානිරයෙ නිබ්බත්තො විය මහාසද්දං කත්වා දුක්ඛිතො හොති, තස්ස සද්දෙන භීතා මනුස්සා උභතො පස්සෙ ගෙහං ඡඩ්ඩෙත්වා පලායිංසු. තදා සාරිපුත්තත්ථෙරො දිබ්බචක්ඛු නා ලොකං වොලොකෙන්තො තං දිස්වා තස්ස අනුකම්පං පටිච්ච තස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි. සො කුජ්ඣිත්වා තික්ඛත්තුං නාසිකවාතෙන විස්සජ්ජමානොපි විස්සජ්ජිතුං අසක්කොන්තො අතිවිරොචමානං ථෙරං දිස්වා අතිවිය පසීදිත්වා අත්තනො අත්ථාය සම්පාදිතං පායාසං අදාසි. ථෙරොපි මඞ්ගලං වඩ්ඪෙත්වා පක්කමි. චොරඝාතකො ථෙරස්ස දින්නදානං අනුස්සරිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්ති, එවං පටිග්ගාහකතොපි මහප්ඵලං හොති. උභයතොපි මහප්ඵලං, අනාථපිණ්ඩිකවිසාඛාදයො බුද්ධප්පමුඛස්ස දින්නදානං වෙදිතබ්බං.

Se dice que, debido a la influencia del jhana de base (pādakajjhāna), del jhana investigado (sammasitajjhāna) y de la inclinación de la persona (puggalajjhāsaya), los cuatro que se establecen en el camino se dividen cada uno en cinco tipos, debido a la manifestación de factores como el vitakka, etc., similares a los del primer jhana, etc. Por lo tanto, hay veinte personas en el camino. Entre ellos, el jhana de base es aquel que, habiendo entrado en el primer jhana u otros, y habiendo surgido de él, se convierte en el fundamento para la visión cabal que conduce al surgimiento (vuṭṭhānagāminīvipassanā) del que contempla las formaciones. El jhana investigado es aquel jhana que el practicante está contemplando mientras surge dicha visión cabal. La inclinación de la persona se refiere a la aspiración que surge en el practicante (yogāvacara) cuando piensa: ‘¡Oh, que mi camino sea de cinco factores, similar al primer jhana!’ o ‘que sea un camino de cuatro factores, similar a alguno de los otros jhanas’. En ese contexto, aquel que ha entrado en uno de los jhanas, ha surgido de él y ha alcanzado el camino tras contemplar diversas formaciones, posee un camino similar a ese jhana de base. Si no posee un jhana que sirva de base para la visión cabal, pero ha alcanzado el camino contemplando únicamente uno de los jhanas, su camino es similar al jhana investigado. Sin embargo, cuando ha entrado en un jhana y luego contempla otro diferente para alcanzar el camino, entonces su camino es similar a uno de los dos por la fuerza de su inclinación personal. De este modo, debido a la influencia del jhana de base, del jhana investigado y de la inclinación de la persona, tanto para el individuo común como para los nobles que siguen el vehículo de la tranquilidad (samathayānika), el camino surge con factores similares a uno de los jhanas; así, según la distinción de personas, hay veinte en el estado del camino y veinte en el estado del fruto, sumando cuarenta personas nobles. Además, si la persona no posee tal inclinación, el camino alcanzado tras surgir de un jhana inferior y contemplar los factores de un jhana superior en orden directo es similar al jhana investigado, sin considerar el jhana de base. En orden inverso, el camino alcanzado tras surgir de un jhana superior y contemplar los factores de un jhana inferior es similar al jhana de base, sin considerar el jhana investigado, pues el jhana superior es más poderoso que el inferior. Respecto a las ciento ocho personas, se clasifican en tres tipos de sotāpannas: ekabījī, kolaṃkolo y sattakkhattuparamo. Los sakadāgāmīs que han alcanzado el fruto en los reinos del deseo, la forma y la ausencia de forma son todos clasificados según las cuatro sendas: práctica penosa con conocimiento lento, práctica penosa con conocimiento rápido, práctica agradable con conocimiento lento y práctica agradable con conocimiento rápido, sumando veinticuatro. En los mundos de los anāgāmīs, en las esferas Avihā, hay cinco tipos: antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī y uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī; e igualmente cinco en las esferas Atappa, Sudassa y Sudassī. En las esferas Akaniṭṭha, exceptuando al uddhaṃsoto, hay cuatro tipos, sumando en total veinticuatro anāgāmīs. Hay dos tipos de arahants: el de visión cabal pura (sukkhavipassako) y el del vehículo de la tranquilidad, más los cuatro en el camino, sumando cincuenta y cuatro; y dado que todos estos se duplican según si su facultad predominante es la fe o la sabiduría, resultan ciento ocho personas nobles. Todos ellos son los nobles mencionados en detalle como ‘los ciento ocho’, pero abreviadamente, por pares, como ‘el que está en el camino de la entrada en la corriente y el que está en su fruto’, son solo cuatro pares. Por eso se dice en el Ratanaparitta: ‘Las ocho personas elogiadas por los virtuosos constituyen estos cuatro pares’. Esta distinción entre el meditador jhanico y el de visión cabal pura se encuentra mezclada en los estados del camino y del fruto, pero dado que el camino dura un solo momento de consciencia, en los que están en el camino no se aplica propiamente, sino solo en los que están en el fruto. Allí, el que está en el fruto de la entrada en la corriente es de dos tipos: jhanico y de visión cabal pura. El jhanico es aquel que, habiendo alcanzado el arahantado en esa misma existencia, se extingue, o si no lo alcanza, renace en el mundo de Brahmā. En la Mūlaṭīkā se menciona que los individuos comunes, debido a su apego (nikanti), renacen en cualquier lugar correspondiente al jhana obtenido, excepto en las Moradas Puras; e incluso en el reino del deseo por el poder del kamma, según las palabras del Buda: ‘La aspiración mental de un hombre virtuoso se cumple debido a su pureza’. Sin embargo, los anāgāmīs, al haber abandonado por completo el deseo sensorial, no renacen en los mundos del deseo, sino en cualquier lugar correspondiente a su nivel de jhana fuera del mundo sensorial. Dado que el anāgāmī ha erradicado el apego a la existencia sensorial, mientras que el sotāpanna y el sakadāgāmī aún pueden tenerlo, su renacimiento en el mundo sensorial por el poder del kamma no está impedido. El de visión cabal pura es de tres tipos: ekabījī, kolaṃkolo y sattakkhattuparamo. El ekabījī renace una vez, ya sea en el mundo humano o en uno de los seis cielos, alcanza el arahantado y se extingue. El kolaṃkolo puede renacer dos veces o hasta seis veces antes de extinguirse. El sattakkhattuparamo renace hasta siete veces mezclando nacimientos en el mundo humano y en los cielos antes de su extinción final. Algunos dicen que renacen siete veces en el mundo humano y siete en el de los devas, pero esto es incorrecto, pues contradice el canon que dice: ‘Aunque sean muy negligentes, no toman una octava existencia’. El sakadāgāmī, definido por dos existencias, regresa a este mundo humano una sola vez. Entre los cinco tipos de sakadāgāmīs, el quinto es el que se considera aquí: aquel que habiendo alcanzado el fruto aquí, se extingue aquí. El anāgāmī se llama así porque no regresa a esta esfera del deseo, habiendo abandonado por completo el deseo sensorial, y generalmente renace en el mundo de Brahmā. El arahant se llama así por estar alejado (raha) de las malas acciones y por no ser digno (arahā) de renacer de nuevo. Él también es de tres tipos: jhanico, de visión cabal pura y samasīsī. El jhanico es el que ha alcanzado las discriminaciones analíticas a través del camino. El de visión cabal pura solo alcanza la extinción de las impurezas con el camino, sin poseer jhanas. El samasīsī es de tres tipos: por la postura (iriyāpatha), por la enfermedad (roga) y por la vida (jīvita). El samasīsī por la vida es aquel en quien el camino del arahant agota la 'cabeza de las impurezas' (la ignorancia) al mismo tiempo que la 'cabeza de la continuidad' (la facultad vital y la consciencia de muerte) se agotan. Las trece 'cabezas' mencionadas incluyen obstáculos, deseos, orgullo, visiones, agitación, ignorancia, fe, energía, atención, concentración, sabiduría, facultad vital y liberaciones. La igualdad (sama) se refiere a la paridad en la secuencia (vāra): en el momento en que surge del camino de arahant, tras las diecinueve clases de conocimiento de revisión y habiendo caído en el proceso vital subconsciente (bhavaṅga), se extingue; por esta paridad de secuencia, el agotamiento de ambas cabezas se llama igual. Aunque el camino de arahant, al surgir, corta la continuidad de la facultad vital para que no siga tras la muerte, el agotamiento de las impurezas por el camino y el agotamiento de la vida por la consciencia de muerte ocurren de forma virtualmente simultánea debido a la rapidez de los procesos mentales. Así, se entiende que todas estas personas nobles son difíciles de encontrar en este mundo. El Sangha convencional, formado por individuos comunes ordenados mediante el procedimiento formal (ñatticatuttha), también es difícil de encontrar, pues solo existe cuando un Buda aparece. Los Budas Pacceka no pueden enseñar el Dhamma a otros ni ordenar monjes, por lo que el Sangha solo se encuentra en la época de un Buda. Sin embargo, incluso una pequeña ofrenda dirigida al Sangha, aunque sus miembros sean inmorales (kāsāvakaṇṭhā), produce frutos incalculables e inconmensurables, como dijo el Bienaventurado a Ānanda. La eficacia de la ofrenda al Sangha depende de la actitud del donante (dāyaka) y de la pureza del receptor (paṭiggāhaka). Se ilustra la importancia del donante con la historia de Vessantara, quien hizo temblar la tierra al dar a sus hijos; y la del receptor con la historia de un ejecutor de ladrones que, tras ofrecer alimento al venerable Sāriputta, renació en el cielo a pesar de su pasado violento. Por lo tanto, una ofrenda es de gran fruto cuando ambos, donante y receptor, poseen virtudes, como en el caso de las donaciones de Anāthapiṇḍika y Visākhā al Buda y su Sangha."

වුත්තඤ්හෙතං භගවතා.

Esto fue dicho por el Bienaventurado.

‘‘තථාගතෙ ච සම්බුද්ධෙ, අථවා තස්ස සාවකෙ;

නත්ථි චිත්තෙ පසන්නම්හි, අප්පකා නාම දක්ඛිණා.

«Hacia el Tathāgata, el plenamente Despierto, o hacia sus discípulos; cuando la mente está llena de fe, ninguna ofrenda es pequeña».

එවං අචින්තියා බුද්ධා, බුද්ධධම්මා අචින්තියා;

අචින්තියෙ පසන්නානං, විපාකො හොති අචින්තියො’’ති.

«Así, los Buddhas son inconcebibles, las enseñanzas de los Buddhas son inconcebibles; para quienes tienen fe en lo inconcebible, el resultado es inconcebible».

එවං උභයවසෙන මහප්ඵලභාවො වෙදිතබ්බො. දායකතොපි පටිග්ගාහකතොපි නිප්ඵලමෙව. සෙය්‍යථාපි මක්ඛලිගොසාලඡසත්ථාරාදීනං අත්තනො උපාසකමිච්ඡාදිට්ඨීහි පූජාවිසෙසා වුත්තඤ්හෙතං භගවතා.

Así, el estado de gran fruto debe entenderse por ambas vías. [De lo contrario], tanto para el donante como para el receptor, carece de fruto. Tal como las ofrendas especiales a Makkhali Gosāla y a los otros seis maestros por parte de sus seguidores de visión errónea; esto fue dicho por el Bienaventurado.

‘‘මාසෙ මාසෙ කුසග්ගෙන, බාලො භුඤ්ජෙය්‍ය භොජනං;

න සො සඞ්ඛතධම්මානං, කලං නාග්ඝති සොළසි’’න්ති.

«Mes tras mes, el necio podría comer su alimento con la punta de una brizna de hierba kusa; sin embargo, no vale ni una dieciseisava parte de quienes han comprendido el Dhamma».

තෙනෙවාහ භගවා චත්තාරිමානි ආනන්ද දක්ඛිණවිසුද්ධියො’’ති. ඉමානි තීණි බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි සාධූනං රතිජනනත්ථෙන රතනානි නාම.

Por eso el Bienaventurado dijo: «Ānanda, existen estas cuatro purificaciones de las ofrendas». Estas tres joyas —Buddha, Dhamma y Saṅgha— se llaman joyas porque producen deleite en los virtuosos.

වුත්තඤ්හෙතං.

Esto fue dicho.

‘‘චිත්තීකතං මහග්ඝඤ්ච, අතුලං දුල්ලභදස්සනං;

අනොමසත්තපරිභොගං, රතනං තෙන වුච්චතී’’ති.

«Venerada, de gran valor, incomparable, difícil de ver, y utilizada por seres superiores; por eso se la llama joya».

රතනඤ්ච නාම දුවිධං සවිඤ්ඤාණකාවිඤ්ඤාණකවසෙන. තත්ථ අවිඤ්ඤාණකං චක්කරතනං, මණිරතනං යං වා පනඤ්ඤම්පි අනින්ද්‍රියබද්ධසුවණ්ණරජතාදි. සවිඤ්ඤාණකං හත්ථිඅස්සරතනාදිපරිණායකරතනපරියොසානං, යං වා [Pg.107] පනඤ්ඤම්පි ඉන්ද්‍රියබද්ධං. එවං දුවිධෙ චෙත්ථ සවිඤ්ඤාණකරතනං අග්ගමක්ඛායති, කස්මා යස්මා අවිඤ්ඤාණකං සුවණ්ණරජතමණිමුත්තාදිරතනං සවිඤ්ඤාණකානං හත්තිරතනාදීනං අලඞ්කාරත්ථාය උපනීයති. සවිඤ්ඤාණකරතනම්පි දුවිධං තිරච්ඡානගතරතනං මනුස්සරතනඤ්ච. තත්ථ මනුස්සරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා යස්මා තිරච්ඡානගතරතනං මනුස්සරතනස්ස ඔපවය්හං හොති. මනුස්සරතනම්පි දුවිධං ඉත්ථිරතනං පුරිසරතනඤ්ච. තත්ථ පුරිසරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා යස්මා ඉත්ථිරතනං පුරිසරතනස්ස පරිචාරිකත්තං ආපජ්ජති. පුරිසරතනම්පි දුවිධං අගාරිකරතනං අනගාරිකරතනඤ්ච තත්ථ අනගාරිකරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා යස්මා අගාරිකරතනෙසු අග්ගො චක්කවත්තීපි සීලාදිගුණයුත්තං අනගාරිකරතනං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා උපට්ඨහිත්වා පයිරුපාසිත්වා දිබ්බමානුස්සිකා සම්පත්තියො පාපුණිත්වා අන්තෙ නිබ්බානසම්පත්තිං පාපුණාති. අනගාරිකරතනම්පි දුවිධං අරියපුථුජ්ජනවසෙන. අරියරතනම්පි දුවිධං සෙක්ඛාසෙක්ඛවසෙන. අසෙක්ඛරතනම්පි දුවිධං සුක්ඛවිපස්සකසමථයානිකවසෙන. සමථයානිකරතනම්පි දුවිධං සාවකපාරමිප්පත්තමපත්තඤ්ච. තත්ථ සාවකපාරමිප්පත්තං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා ගුණමහත්තතාය. සාවකපාරමිප්පත්තරතනතොපි පච්චෙකබුද්ධරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා ගුණමහත්තතාය. සාරිපුත්තමොග්ගලානසදිසාපි හි අනෙකසතා සාවකා පච්චෙකබුද්ධස්ස ගුණානං සතභාගම්පි න උපනෙන්ති. පච්චෙකබුද්ධතො සම්බුද්ධරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා ගුණමහත්තතාය සකලම්පි ජම්බුදීපං පල්ලඞ්කෙ න පල්ලඞ්කං ඝට්ටෙන්තො නිසින්නා පච්චෙකසම්බුද්ධා එකස්ස ගුණානං නෙව සඞ්ඛ්‍යං කලං ගණනභාගං උපනෙන්ති, වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘යාවතා භික්ඛවෙ සත්තා අපදා වා…පෙ… තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’ති ආදි. එවං ‘‘බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සද්ධම්මසවනම්පි ච, සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙ’’ති ඉමෙසං තිණ්ණං පදානං අත්ථුද්ධාරවසෙන සබ්බසො අත්ථො වුත්තොයෙව හොති.

Se dice que la joya es de dos clases: consciente e inconsciente. Entre ellas, la inconsciente es la joya de la rueda, la joya de la gema, o cualquier otra como el oro y la plata que no está vinculada a las facultades sensoriales. La consciente abarca desde la joya del elefante y del caballo hasta la joya del consejero, o cualquier otra vinculada a las facultades sensoriales. De estas dos, la joya consciente se declara suprema; ¿por qué? Porque las joyas inconscientes como el oro, la plata, las gemas y las perlas se ofrecen para el adorno de los seres conscientes, como la joya del elefante. La joya consciente también es de dos clases: la joya animal y la joya humana. Entre ellas, la joya humana se declara suprema. ¿Por qué? Porque la joya animal sirve de montura para la joya humana. La joya humana también es de dos clases: la joya de la mujer y la joya del hombre. Entre ellas, la joya del hombre se declara suprema. ¿Por qué? Porque la joya de la mujer se convierte en servidora de la joya del hombre. La joya del hombre también es de dos clases: la joya del laico y la joya del renunciante. Entre ellas, la joya del renunciante se declara suprema. ¿Por qué? Porque incluso un monarca universal, el supremo entre los laicos, después de haber rendido homenaje con los cinco puntos de apoyo, servido y honrado a una joya del renunciante dotada de virtudes como la conducta moral, alcanza prosperidades celestiales y humanas, y finalmente alcanza la perfección del Nibbāna. La joya del renunciante también es de dos clases: el noble (ariya) y la persona común (puthujjana). La joya noble también es de dos clases: el que está en formación (sekha) y el que ya no está en formación (asekha). La joya asekha también es de dos clases: el practicante de la visión cabal pura (sukkhavipassaka) y el practicante de la tranquilidad (samathayānika). La joya del practicante de la tranquilidad también es de dos clases: aquel que ha alcanzado la perfección de un discípulo y aquel que no. Entre ellos, el que ha alcanzado la perfección de un discípulo se declara supremo debido a la grandeza de sus cualidades. Por encima de la joya de aquel que ha alcanzado la perfección de un discípulo, la joya del Paccekabuddha se declara suprema debido a la grandeza de sus cualidades. Pues incluso cientos de discípulos como Sāriputta y Moggallāna no alcanzan ni una centésima parte de las cualidades de un Paccekabuddha. Por encima del Paccekabuddha, la joya del Sambuddha se declara suprema debido a la grandeza de sus cualidades. Aunque todos los Paccekabuddhas de toda la isla de Jambudīpa estuvieran sentados en tronos sin tocarse entre sí, no alcanzarían ni una fracción, ni una parte, ni una medida de las cualidades de un solo [Sambuddha]; pues el Bienaventurado dijo: «Monjes, en la medida en que hay seres, ya sean sin pies... etc... el Tathāgata es declarado el supremo entre ellos». Así, mediante la extracción del significado de estas tres frases: «un Buddha es difícil de encontrar en el mundo, escuchar el verdadero Dhamma es difícil, y el Saṅgha es difícil de encontrar en el mundo», el sentido queda completamente explicado.

ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ සඞ්ඝවණ්ණනාය

Así concluye, en la «Purificación de los Límites» (Sīmavisodhana) compuesta por el Thera Sāgarabuddhi, el comentario sobre el Saṅgha.

සමසීසිකණ්ඩො චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො.

Cuarto capítulo: La sección sobre los Samasīsī.

පකිණ්ණකකණ්ඩො

Sección Miscelánea

ඉදානි [Pg.108] සප්පුරිසාති දුල්ලභාති ඉමස්ස සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො තථා හි ලොකෙ සප්පුරිසාපි අතිදුල්ලභායෙව. සප්පුරිසාති කල්‍යාණගුණසම්පන්නා උත්තමපුරිසා. තෙ නිස්සාය ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා, මරණධම්මා සත්තා මරණතො මුච්චන්ති වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘මමඤ්හි ආනන්ද කල්‍යාණමිත්තං ආගම්ම ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය මුච්චන්තී’’ති ආදි වචනතො පන සම්මාසම්බුද්ධොයෙව සබ්බාකාරසම්පන්නො කල්‍යාණමිත්තො නාම. තං අලභන්තෙන සාරිපුත්තමොග්ගලානාදයො අරියපුග්ගලා වා. තෙපි අලභන්තෙන එකන්තජහිතං සිවට්ඨිකං කල්‍යාණමිත්තං ලභිතබ්බං, වුත්තඤ්හෙතං පොරාණෙහි.

Ahora ha llegado el turno del comentario sobre «las personas íntegras (sappurisā) son difíciles de encontrar»; pues, ciertamente, en el mundo las personas íntegras son extremadamente raras. Las personas íntegras son hombres superiores dotados de nobles cualidades. Apoyándose en ellos, los seres sujetos al nacimiento se liberan del nacimiento, y los seres sujetos a la muerte se liberan de la muerte. Por las palabras del Bienaventurado: «En verdad, Ānanda, apoyándose en mí como un amigo admirable (kalyāṇamitta), los seres se liberan del nacimiento; los seres sujetos a la vejez se liberan de la vejez», solo el Plenamente Despierto es el amigo admirable perfecto en todos sus aspectos. Si no se le encuentra a él, entonces a personas nobles como Sāriputta y Moggallāna. Si tampoco se les encuentra a ellos, debe buscarse un amigo admirable que haya abandonado todo por completo, como un morador de cementerios; así fue dicho por los antiguos.

‘‘පියො ගරු භාවනීයො, වත්තා ච වචනක්ඛමො;

ගම්භීරඤ්ච කථං කත්තා, නොචාඨානෙ නියොජයෙ’’ති.

«Querido, respetable, digno de estima, consejero y paciente ante las críticas; habla de temas profundos y no incita a lo que es incorrecto».

එවමාදිගුණසමන්නාගතො වඩ්ඪිපක්ඛෙ ඨිතපණ්ඩිතපුග්ගලො ලොකෙ දුල්ලභොව. කතමො පණ්ඩිතපුග්ගලො බුද්ධපච්චෙකබුද්ධා අසීති ච මහාසාවකා අඤ්ඤෙ ච තථාගතස්ස සාවකා සුනෙත්තමහාගොවින්දවිධුරසරභඞ්ගමහොසධසුතසොමනිමිරාජඅයොඝරකුමාරක අකත්තිපණ්ඩිතාදයො ච පණ්ඩිතාති වෙදිතබ්බා. තෙ භයෙ විය රක්ඛා, අන්ධකාරෙ විය පදීපා, ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛාභිභවෙ විය අන්නපානාදිපටිලාභො, අත්තනො වචනකරානං සබ්බභයඋපද්දවූපසග්ගවිද්ධංසනසමත්ථා හොන්ති තථා හි තථාගතං ආගම්ම අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා අපරිමාණා දෙවමනුස්සා ආසවක්ඛයං පත්තා බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨිතා, දෙවලොකෙ උප්පන්නා. සාරිපුත්තත්ථෙරෙ චිත්තං පසාදෙත්වා චතූහි ච පච්චයෙහි ථෙරං උපට්ඨහිත්වා අසීති කුසලහස්සානි සග්ගෙ නිබ්බත්තානි, තථා මහාමොග්ගලානමහාකස්සපපභුති සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො සාවකා අප්පෙකච්චෙ බ්‍රහ්මලොකෙ උපපජ්ජිංසු, අප්පෙකච්චෙ පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං සහබ්‍යතං…පෙ… අප්පෙකච්චෙ ගහපතිමහාසාලකුලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජිංසු, වුත්තඤ්හෙතං ‘‘නත්ථි භික්ඛවෙ පණ්ඩිතතො භයං, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපද්දවො, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපසග්ගො’’ති. අපිච තග්ගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩසදිසො පණ්ඩිතො, තග්ගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩපලිවෙඨනපත්තසදිසො තදුපසෙවී වුත්තඤ්හෙතං නාරදජාතකෙ.

Una persona sabia, dotada de tales cualidades y establecida en el lado del crecimiento, es verdaderamente difícil de encontrar en el mundo. ¿Quién es la persona sabia? Debe entenderse que los sabios son los Buddhas, los Paccekabuddhas, los ochenta grandes discípulos y otros discípulos del Tathāgata, así como el sabio Akatti y otros como Sunetta, Mahāgovinda, Vidhura, Sarabhaṅga, Mahosadha, Sutasoma, el rey Nimi, el príncipe Ayoghara y otros. Ellos son como una protección en medio del miedo, como lámparas en la oscuridad, como la obtención de comida y bebida cuando se es abrumado por el sufrimiento del hambre y la sed; son capaces de disipar todos los miedos, peligros y calamidades de quienes siguen sus palabras. Pues ciertamente, gracias al Tathāgata, innumerables e infinitos dioses y seres humanos han alcanzado la destrucción de las impurezas, se han establecido en el mundo de Brahmā o han nacido en el mundo de los deidades. Habiendo purificado su mente hacia el anciano Sāriputta y habiéndole servido con los cuatro requisitos, ochenta mil seres meritorios renacieron en el cielo. Del mismo modo, algunos discípulos del maestro Sunetta, como Mahāmoggallāna y Mahākassapa, renacieron en el mundo de Brahmā, otros en la compañía de los dioses Paranimmitavasavatti... y otros renacieron en familias de grandes señores de la casa. Pues esto fue dicho: 'Monjes, no hay miedo que provenga del sabio, no hay peligro que provenga del sabio, no hay calamidad que provenga del sabio'. Además, el sabio es semejante a un recipiente de perfumes de incienso tagara y otros, y quien lo frecuenta es semejante a la hoja que envuelve dicho recipiente de incienso; esto fue dicho en el Nārada Jātaka:

‘‘තග්ගරඤ්ච [Pg.109] පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති;

පත්තාපි සුරභි වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා’’ති.

'Aquel hombre que envuelve incienso tagara con una hoja de palāsa, hace que incluso las hojas emitan una fragancia deliciosa; así es el asociarse con los sabios'.

අකිත්තිපණ්ඩිතො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ

El sabio Akitti, cuando Sakka, el señor de los dioses, le ofrecía un deseo, habló así:

‘‘ධීරං පස්සෙ සුණෙ ධීරං, ධීරෙන සහ සංවසෙ;

ධීරෙනා’ලාපසල්ලාපං, තං කරෙ තඤ්ච රොචයෙ.

'Que vea al sabio, que escuche al sabio, que viva con el sabio; que mantenga conversación con el sabio, que haga eso y que se deleite en ello'.

කිං නු තෙ අකරං ධීරො, වද කස්සප කාරණං;

කෙන කස්සප ධීරස්ස, දස්සනං අභිකඞ්ඛසි.

'¿Qué te ha hecho el sabio? Di, Kassapa, la razón; ¿por qué, Kassapa, anhelas la visión del sabio?'.

නයං නයති මෙධාවී, අදුරායං න යුඤ්ජති;

සනරො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො න කුප්පති;

විනයං සො පජානාති, සාධු තෙන සමාගමො’’ති.

'El inteligente conduce por el buen camino, no se une a lo que no conduce al bien; con él, el hombre se vuelve mejor, y cuando se le habla correctamente, no se enoja; él conoce la disciplina, por lo cual es bueno encontrarse con él'.

අපිච තෙපි සප්පුරිසෙ සඞ්ගම්ම අස්සුතපුබ්බම්පි උභයලොකහිතාවහං වාචං සුය්‍යතෙව, වුත්තම්පි චෙතං.

Además, al asociarse con tales personas íntegras, uno escucha palabras que traen bienestar para ambos mundos, incluso aquellas nunca antes oídas; y esto también ha sido dicho:

‘‘සුභාසිතං උත්තමමාහු සන්තො, ධම්මං භණෙ නාධම්මං තං දුතියං;

පියං භණෙ නාප්පියං තං තතියං, සච්චං භණෙ නාලීකං තං චතුත්ථ’’න්ති ච.

'Los virtuosos dicen que lo bien hablado es lo supremo; que uno hable el Dhamma y no lo que no es Dhamma, eso es lo segundo; que hable lo agradable y no lo desagradable, eso es lo tercero; que hable la verdad y no la mentira, eso es lo cuarto'.

‘‘යං බුද්ධො භාසති වාචං, ඛෙමං නිබ්බානපත්තියා;

දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, සා වෙ වාචානමුත්තමා’’ති.

'La palabra que el Buddha pronuncia, segura para alcanzar el Nibbāna y para poner fin al sufrimiento, esa es verdaderamente la suprema de las palabras'.

සප්පුරිසූපනිස්සයසෙවනපච්චයායෙව දානාදිකුසලසමායොගෙන අපායදුක්ඛතො මුච්චන්ති වුත්තඤ්හෙතං ‘‘අපිච නෙරයිකාදිදුක්ඛපරිත්තාණතො පුඤ්ඤානි එව පාණීනං බහූපකාරානි, යතො තෙසම්පි උපකාරානුස්සරණතා කතඤ්ඤුතා සප්පුරිසෙහි පසංසනීයාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතූච හොන්ති වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, ‘‘ද්වෙ මෙ භික්ඛවෙ පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං, කතමෙ ද්වෙ, යො ච පුබ්බකාරී, යො ච කතඤ්ඤු කතවෙදී’’ති. අපිච විධුරමහොසධජාතකාදිකාලෙපි ඉධලොකපරලොකසම්පත්තිඅත්ථමෙව අත්තනො වචනකරෙ සම්මා යොජෙන්ති. අනාකුලකම්මන්තාධිට්ඨානෙන කාලඤ්ඤුතාය පතිරූපකාරිතාය අනලසතාය උට්ඨානවීරියසමතාය අබ්‍යසනියතාච කාලානතික්කමනඅප්පතිරූපකරණඅකරණසිථිලකරණාහි අකුසලාදීහි රහිතකසිගොරක්ඛවාණිජ්ජාදයො කම්මන්තා, එතෙ අත්තනො වා පුත්තදාරස්ස වා දාසකම්මකරානං වා බ්‍යත්තතාය එවං පයොජිතා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ධනධඤ්ඤවිත්ති පටිලාභහෙතූ හොන්ති, වුත්තඤ්හෙතං භගවතා.

Solo mediante la condición de depender y asociarse con personas íntegras, y mediante la práctica del mérito como la generosidad, los seres se liberan del sufrimiento de los estados de miseria. Por lo tanto, se ha dicho: 'Además, los méritos son de gran ayuda para los seres vivos, pues los protegen de sufrimientos como los del infierno; de ahí que el recuerdo de tales beneficios, la gratitud y el logro de diversas distinciones alabadas por los hombres íntegras sean la causa'. El Bienaventurado dijo: 'Monjes, estas dos personas son difíciles de encontrar en el mundo. ¿Qué dos? Aquel que es el primero en hacer un favor y aquel que es agradecido y reconoce el favor recibido'. Además, en tiempos de los Jātakas de Vidhura y Mahosadha, ellos guiaban correctamente a quienes seguían sus palabras con el fin de obtener la prosperidad tanto en este mundo como en el siguiente. Mediante la determinación en ocupaciones no confusas, el conocimiento del momento oportuno, el actuar de manera apropiada, la diligencia, la perfección del esfuerzo persistente y la ausencia de vicios; evitando las acciones perjudiciales como el retraso, el actuar de forma inapropiada, la negligencia o la pereza, las ocupaciones como la agricultura, la ganadería y el comercio, cuando son llevadas a cabo con destreza por uno mismo, por sus hijos y esposa, o por sus sirvientes y trabajadores, son la causa para obtener riqueza y abundancia de grano en esta misma vida; pues así fue dicho por el Bienaventurado:

පතිරූපකාරීරි [Pg.110] ධුරවා, උට්ඨානතා වින්දතෙ ධනන්ති ච;

න දිවා සොප්පසීලෙ, රත්තිං උට්ඨානදස්සිනා;

නිච්චප්පමත්තෙන සොණ්ඩෙන, සක්කා ආවසිතුං ඝරං.

'Aquel que actúa de manera apropiada, que es responsable y diligente, encuentra la riqueza. Pero aquel que acostumbra a dormir durante el día, que no se levanta por la noche, que es siempre negligente y dado a la embriaguez, no es capaz de mantener un hogar'.

අතීසිතං අතිඋණ්හං, අතිසාරමිදං අහු;

ඉති විස්සට්ඨකම්මන්තෙ, අත්ථා අච්චෙන්ති මාණවෙ.

'Hace demasiado frío, hace demasiado calor, es demasiado tarde'; diciendo esto y abandonando el trabajo, las oportunidades pasan de largo para los jóvenes.

යො ච සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච;

තිණානි යො න මඤ්ඤති;

සප්පුරිසකිච්චානි, සො සුඛං න විහායතී’’ති ච.

'Pero aquel que no considera ni el frío ni el calor más que una brizna de hierba, y cumple con los deberes de un hombre íntegro, no se verá privado de la felicidad'.

භොගෙ සංහරමානස්ස, පරස්සෙව ඉරයතො;

භොගා සන්නිචයං යන්ති, වම්මිකොවූපචීයතීති.

'Para aquel que acumula riquezas como una abeja que recolecta polen, sus riquezas crecen constantemente, amontonándose como un hormiguero'.

එවමාදිප්පභෙදා සප්පුරිසා ලොකෙ අතිදුල්ලභාව. තබ්බිගමෙන දුප්පුරිසා බාලජනා අගවෙසන්තොපි ලබ්භන්තෙව තෙ බාලා අත්තානං සෙවමානෙ පරජනෙ සංසාරදුක්ඛෙයෙව ඔසීදෙන්ති භවතො වුට්ඨානං න දෙන්ති තථා හි පූරණකස්සපාදයො ඡසත්ථාරා දෙවදත්තකොකාලික-මොදකතිස්ස ඛණ්ඩදෙවියාපුත්තසමුද්දදත්තචිඤ්චමාණවිකාදයො අතීතකාලෙ ච දීඝදුක්ඛස්ස ලාභාති ඉමෙ අඤ්ඤෙ ච එවරූපා සත්තා බාලා අග්ගිපදිත්තමිව අගාරං අත්තනා දුග්ගහිතෙන අත්තානඤ්ච අත්තනො වචනකාරකෙ ච විනාසෙන්ති තථා හි දෙවදත්තමාගම්ම රාජා අජාතසත්තු-කොකාලිකාදයො තදඤ්ඤෙපි පුග්ගලා අපායෙ නිබ්බත්තන්ති. රාජා අජාතසත්තු සාමඤ්ඤඵලසුත්තන්තසවනකාලෙ යදි පිතරං අඝාතෙය්‍ය, සොතාපන්නො භවෙය්‍ය පිතරං ඝාතිතත්තා මග්ගඵලම්පි අප්පත්වා ලොහකුම්භියං සට්ඨිවස්සසහස්සානි පච්චිත්වා මුච්චිස්සති අනාගතෙපි පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සති. කොකාලිකොපි සාරිපුත්තමොග්ගලානත්ථෙරෙ අනපචායිත්වා මහානිරයෙ පදුමගණනාය පච්චනොකාසෙ නිරයපදෙසෙ පදුමනිරයෙ…පෙ… පදුමං ඛො පන අඤ්ඤතරො භික්ඛු නිරයං කොකාලිකො භික්ඛු උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’’ති ආහ. තත්ථ අඤ්ඤතරො භික්ඛූති නාමගොත්තෙන අපාකටං ‘‘කිං ව දීඝං නුඛො භන්තෙ පදුමෙ නිරයෙ ආයුප්පමාණ’’න්ති පඤ්හං පුච්ඡිත්වා නිසින්නං එකං භික්ඛුං එවමාහ ‘‘දීඝං ඛො භික්ඛු නිරයෙ ආයුප්පමාණං, තං න සුකරං සඞ්ඛාතුං එත්තකානි වස්සානීති වා එත්තකානි වස්සසතානීති වා එත්තකානි වස්සසහස්සානීති වා එත්තකානි වස්සසතසහස්සානී’’ති [Pg.111] වා සක්කා පන භන්තෙ උපමං කාතුන්ති. ‘‘සක්කා භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච. සෙය්‍යථාපි භික්ඛු වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො හොති, තතො පුරිසො වස්සසතස්ස වස්සසහස්සස්ස අච්චයෙන එකමෙකං තිලං උද්ධරෙය්‍ය, ඛිප්පතරං ඛො සො භික්ඛු වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො ඉමිනා උපක්කමෙන පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව එකො අබ්බුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි භික්ඛු වීස අබ්බුදො නිරයො, එවමෙකො නිරබ්බුදො නිරයො’’ති ආදි. වීසතිඛාරිකො ති මාගධිකෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා කොසලරට්ඨෙ එකො පත්ථො හොති. තෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා ආළ්හකං. චත්තාරි ආළ්හකානි දොණං. චතුදොණා මානිකා. චතුමානිකා ඛාරී. තායඛාරියා වීසතිඛාරිකො තිලවාහො. තිලවාහොති තිලසකටං. අබ්බුදො නිරයොති අබ්බුදො නාම එකො පච්චෙකනිරයො නත්ථි, අවීචිම්හි එව පන අබ්බුදගණනාය පච්චනොකාසො ‘‘අබ්බුදො නිරයො’’ති වුත්තො. එස නයො නිරබ්බුදාදීසුපි. තත්ථ වස්සගණනාපි එවං වෙදිතබ්බා යථාහ ‘‘සතංසතසහස්සානි කොටි හොති එවං සතංසහස්සකොටියො පකොටි නාම. සතංසතසහස්සපකොටියො කොටිපකොටි නාම. සතං සතසහස්සකොටිපකොටියො නහුතං. සතංසතසහස්සනහුතානි නින්නහුතං. සතංසතසහස්සනින්නහුතානි එකො අබ්බුදො. තතො වීසතිගුණො නිරබ්බුදො. එස නයො සබ්බත්ථ අයඤ්ච ගණනා අපරිචිතානං දුක්කරා’’ති වුත්තං තං න සුකරං සඞ්ඛාතු’න්ති කෙචි පන තත්ථ පරිදෙවනානත්තෙනපි කම්මකරණනානත්තෙනපි ඉමානි නාමානි ලද්ධානීති වදන්ති. අපරෙපි වානකාරණෙහීති ටීකානෙත්ති. යථා ච දීඝවිදස්සආඝාතා ච බුද්ධන්තරං සට්ඨියොජනමත්තෙන අත්තභාවෙන උත්තානො පතිතො මහානිරයෙ පච්චති යථා ච, තස්ස දිට්ඨිඅභිරුචිතානි පඤ්ච කුලසතානි තස්සෙව සහබ්‍යතං උප්පන්නානි මහානිරයෙ පච්චන්ති. වුත්තඤ්චෙතං භගවතා ‘‘සෙය්‍යථාපි භික්ඛවෙ නළාගාරං වා තිණාගාරං වා අග්ගිඵුට්ඨො කූටාගාරානි දහති උල්ලිත්තාවලිත්තානි නිවාතානි ඵුසිතග්ගළානි පිහිත වාතපානානි එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ යානිකානිචි භයානි උප්පජ්ජන්ති, සබ්බානි බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො යෙකෙචි උපද්දවා උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො, යෙකෙචි උපසග්ගා…පෙ… නො පණ්ඩිතතො. ඉති ඛො භික්ඛවෙ සප්පටිභයො [Pg.112] බාලො අප්පටිභයො පණ්ඩිතො සඋපද්දවො බාලො අනුපද්දවො පණ්ඩිතො, සඋපසග්ගො බාලො අනුපසග්ගො පණ්ඩිතොති. අපි ච පූතිමච්ඡසදිසො බාලො, පූතිමච්ඡබද්ධපත්ත පුතිසදිසො හොති තදුපසෙවී. ඡඩ්ඩනීයතං ජිගුච්ඡනීයතඤ්ච ආපජ්ජති විඤ්ඤූනං වුත්තම්පි චෙතං නාරදජාතකෙ.

Las personas íntegras con tales distinciones son extremadamente raras en el mundo. Ante su ausencia, las personas malvadas y necias se encuentran incluso sin buscarlas; esos necios hunden a las personas que les sirven en el sufrimiento mismo del samsara y no permiten la liberación de la existencia. Así, los seis maestros como Pūraṇa Kassapa y otros, Devadatta, Kokālika, Modakatissa, el hijo de Khaṇḍadeviyā, Samuddadatta, Ciñcamāṇavikā y otros, en el pasado obtuvieron un largo sufrimiento. Estos y otros seres de tal naturaleza necia, como una casa envuelta en llamas, se destruyen a sí mismos y a quienes siguen sus palabras debido a su mala comprensión. Así, debido a Devadatta, el rey Ajātasattu, Kokālika y otros renacieron en estados de privación. Si el rey Ajātasattu, en el momento de escuchar el Sāmaññaphalasuttanta, no hubiera matado a su padre, se habría convertido en un sotāpanna; pero por haber matado a su padre, sin alcanzar siquiera el camino ni el fruto, tras cocinarse en el infierno de la olla de cobre por sesenta mil años, se liberará y en el futuro será un Pacceka-Buddha. Kokālika también, por faltar al respeto a los venerables Sāriputta y Moggallāna, en una región del gran infierno llamada Paduma, por un periodo de tiempo calculado como Paduma... se dice que 'el monje Kokālika ha renacido en el infierno Paduma tras haber albergado odio contra Sāriputta y Moggallāna'. Allí, a un monje no muy conocido por su nombre o clan que preguntó: '¿cuán larga es la medida de la vida en el infierno Paduma?', el Bendito le dijo: 'Es larga, monje, la medida de la vida en el infierno; no es fácil de calcular diciendo que son tantos años, tantos cientos de años, tantos miles de años o tantos cientos de miles de años'. '¿Es posible, Señor, dar una comparación?'. 'Es posible, monje', dijo el Bendito. 'Imagina, monje, una carga de veinte khāris de sésamo de Kosala; si un hombre, al transcurrir cien años o mil años, extrajera una sola semilla de sésamo, esa carga de veinte khāris de sésamo de Kosala se agotaría y terminaría antes con ese método que un solo Abbuda Niraya. Monje, así como son veinte Abbuda Niraya, así es un Nirabbuda Niraya', etc. Veinte khāris significa que, según la medida de Magadha, cuatro patthas hacen un pattha en el reino de Kosala. Con ese pattha, cuatro patthas son un āḷhaka. Cuatro āḷhakas son un doṇa. Cuatro doṇas son una mānikā. Cuatro mānikās son una khārī. Con esa khārī se mide la carga de veinte khāris de sésamo. Una carga de sésamo es un carro de sésamo. El infierno Abbuda no es un infierno independiente, sino un espacio en el Avīci calculado por la medida Abbuda. Este método se aplica también a Nirabbuda y otros. Allí, el cálculo de años debe entenderse así: cien veces cien mil es una koṭi; así, cien mil koṭis es una pakoṭi; cien mil pakoṭis es una koṭipakoṭi; cien mil koṭipakoṭis es un nahuta; cien mil nahutas es un ninnahuta; cien mil ninnahutas es un abbuda. De ahí, veinte veces eso es un nirabbuda. Este método se aplica a todos, y se ha dicho que 'este cálculo es difícil para los no familiarizados, por lo que no es fácil de calcular'. Algunos dicen que esos nombres se deben a la diversidad de lamentos o de castigos. Otros, en el Ṭīkānetti, dicen que se deben a las causas de la obstrucción. Y así como Dīghavidassa, por su odio, arde en el gran infierno habiendo caído de espaldas con un cuerpo de sesenta yojanas de tamaño en el intervalo entre Buddhas, también las quinientas familias que se complacieron en su visión renacieron en su misma compañía y se cocinan en el gran infierno. Esto fue dicho por el Bendito: 'Monjes, así como una chispa de fuego de una choza de cañas o de paja quema casas de techos elevados, enlucidas por dentro y por fuera, protegidas del viento, con cerrojos bien ajustados y ventanas cerradas; de la misma manera, monjes, cualquier peligro que surge, surge del necio, no del sabio; cualquier calamidad... cualquier obstáculo... Así, monjes, el necio es temible y el sabio es seguro; el necio es propenso a las calamidades y el sabio no; el necio es propenso a los obstáculos y el sabio no'. Además, el necio es como un pescado podrido, y quien lo sirve es como la hoja envuelta que huele a podrido. Incurre en la repulsión y el desprecio de los sabios; esto también se dice en el Nārada Jātaka.

‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති;

කුසාපි පූති වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා’’ති.

Aquel hombre que envuelve un pescado podrido con briznas de hierba kusa, hace que incluso la hierba huela a podrido; tal es el efecto de asociarse con necios.

අකත්තිපණ්ඩිතොචාපි සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ

Y el sabio Akatti, cuando Sakka, el rey de los dioses, le ofrecía un deseo, dijo:

‘‘බාලං න පස්සෙ න සුණෙ, න ච බාලෙන සංවසෙ;

බාලෙනා’ල්ලාපසල්ලාපං, න කරෙ න ච රොචයෙ.

Que no vea al necio, que no lo escuche, que no viva con él; que no entable conversación con el necio ni encuentre placer en él.

කිංනු තෙ අකරං බාලො, වද කස්සප කාරණං;

කෙන කස්සප බාලස්ස, දස්සනං නාභිකඞ්ඛසි.

¿Qué te ha hecho el necio? Di, Kassapa, la razón. ¿Por qué, Kassapa, no deseas ver al necio?

අනයං නයති දුම්මෙධො, අධුරායං නියුඤ්ජති;

දුන්නයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො පකුප්පති;

විනයං සො න ජානාති, සාධු තස්ස අදස්සන’’න්ති.

El de poca inteligencia guía hacia lo que no es provechoso, se ocupa de lo que no es su responsabilidad; su mal consejo le parece lo mejor, y se enfurece cuando se le habla con rectitud. Él no conoce la disciplina; es mejor no verlo.

එවං බාලදුජ්ජනසංසග්ගවසෙනෙව සබ්බානි භයුපද්දවානි උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතසෙවනවසෙනාතිසබ්බසො සප්පුරිසා අතිදුල්ලභාව.

Así, todos los peligros y calamidades surgen únicamente por la asociación con necios y personas malvadas, no por la asociación con los sabios. Por completo, las personas íntegras son extremadamente raras.

ඉදානි.

Ahora.

‘‘දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තං, බුද්ධුප්පාදො ච දුල්ලභො;

දුල්ලභා ඛණසම්පත්ති, සද්ධම්මො පරමදුල්ලභො’’ති.

Difícil de obtener es la existencia humana, difícil es el surgimiento de un Buddha; difícil es la perfección de la oportunidad, y el Verdadero Dhamma es sumamente difícil de encontrar.

ඉමිස්සා ගාථාය වණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තන්ති මනුස්සභාවොපි දුල්ලභොයෙව මනුස්සස්ස දුල්ලභභාවො කාණකච්ඡපොපමාදීහි වෙදිතබ්බො එකො කිර කස්සකො ගඞ්ගාතීරෙ තීණි සංවච්ඡරානි කසිත්වා කිඤ්චිමත්තම්පි අලභිත්වා නඞ්ගලඵාලං ද්වෙධා භින්දිත්වා ගඞ්ගායං ඛිපි තෙන ගඞ්ගානදියා වාහෙන එකො උද්ධං එකො හෙට්ඨාති එවං ද්වෙ නඞ්ගලඵාලකා ගඞ්ගායං වුය්හන්තා චිරෙන එකො උද්ධං එකො හෙට්ඨාති ද්වෙ එකතො හුත්වා පාකතිකා යුජ්ජන්ති තස්මිං ඛණෙ වස්සසතවස්සසහස්සච්චයෙන එකවාරං උම්මුජ්ජමානො කාණකච්ඡපො උම්මුජ්ජමානක්ඛණෙ තස්ස ගීවා ද්වින්නං නඞ්ගලඵාලානමන්තරෙ හොති අයං කාලො [Pg.113] දුල්ලභොව එවමෙව මනුස්සත්තභාවොපි දුල්ලභොයෙව තථාහි මනුස්සත්තභාවං අලභිත්වාව නිරයපෙතඅසුරකායතිරච්ඡානභූමීසුයෙව සංසරිත්වා සීසම්පි උක්ඛිපිතුං අලභන්තා එකබුද්ධන්තරා ද්වෙ බුද්ධන්තරා තයො බුද්ධන්තරා චත්තාරො බුද්ධන්තරා එකාසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යවසෙන නිරයෙ පච්චනකසත්තානං ගණනපථං වීතිවත්තා, තථා පෙතඅසුරකායතිරච්ඡානභූමීසුපි අතිඛුද්දකෙන අත්තභාවෙන තිලබීජසාසපබීජස්ස චතුපඤ්චඡසත්තඅට්ඨකලභාගමත්තෙනෙව අඞ්ගුලියා පතිට්ඨිතට්ඨානමත්තෙයෙව භූමිපදෙසෙ නිසින්නානං අතිඛුද්දකසත්තානං ගණනපථම්පි වීතිවත්තා තෙ හි ගණිතුං ඉද්ධිමන්තපුග්ගලෙ ඨපෙත්වා අඤ්ඤො කො නාම සක්ඛිස්සති තෙහි මොහන්ධභාවෙන කණ්හසුක්කපක්ඛම්පි අජානන්තා අනෙකෙසු බුද්ධසතෙසු වා බුද්ධසහස්සෙසු වා උප්පජ්ජමානෙසුපි බුද්ධොතිසද්දං අසුත්වා වීතිවත්තා, එවං මනුස්සත්තභාවොපි දුල්ලභොයෙව. මනුස්සත්තභාවෙ ලභමානෙපි බුද්ධුප්පාදකාලො අතිදුල්ලභොව. බුද්ධුප්පාදකාලෙපි සම්මාදිට්ඨි හුත්වා කුසලූපපත්තිසඞ්ඛාතා ඛණසම්පත්ති දුල්ලභාව, සද්ධම්මදෙසකස්සාපි දුල්ලභත්තා, තස්මිම්පි සති අඞ්ගවිකලභාවෙන සද්ධම්මසවනස්සාපි දුල්ලභත්තාති එවමාදිප්පභෙදා මනුස්සත්තභාවාදිකා ඛණසම්පත්තියො දුල්ලභාති වෙදිතබ්බා. දුල්ලභා ඛණසම්පත්තීති කුසලූපපත්තිසඞ්ඛාතා ඛණසම්පත්ති දුල්ලභායෙව තථා හි පච්චන්තවිසය අරූපඅසඤ්ඤසත්තතිරච්ඡානපෙතනෙරයිකකාලෙ වා මජ්ඣිමදෙසෙපි චක්ඛාදිඅඞ්ගවිකලෙවා පරිපුණ්ණඅඞ්ගභාවෙපි මිච්ඡාදිට්ඨිභූතා වා කුසලූපපත්තිසඞ්ඛාතා ඛණා න හොන්ති පච්චන්තවිසයෙ හි පවත්තා ජනා පාණාතිපාතාදිදසඅකුසලකම්මපථෙයෙව රමන්ති අභිරමන්ති, චණ්ඩසභාවා ච තෙ හොන්ති, රතනත්තයගුණම්පි න ජානන්ති. අරූපිනොපි පුග්ගලා පරතොඝොසවිරහිතත්තා සොතාපත්තිමග්ගපටිලාභොපි තෙසං නත්ථි, බුද්ධදස්සනාදීනිපි න ලභන්ති. අසඤ්ඤසත්තතිරච්ඡානපෙතනෙරයිකකාලෙසු පන පගෙව පූරිතපාරමීනං සත්තානං පවත්තනම්පි අබ්බොහාරිකං, සම්මාදිට්ඨිකුලෙ ජායමානාපි චක්ඛුවිකලෙන බුද්ධසඞ්ඝරතනානං අදස්සනං, සොතවිකලෙන ධම්මසවනතොපි හායති එළමූගාදිභාවෙන කුසලසමාදානා න හොන්ති. අඞ්ගසම්පන්නෙපි මිච්ඡාදිට්ඨිභාවෙන ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණඅසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනබ්‍යාමප්පභාපරික්ඛිත්තං සබ්බජනානං [Pg.114] නයනරසායතනභූතං සබ්බඤ්ඤුබුද්ධම්පි දිස්වා පසාදසොම්මෙන චක්ඛුනා ඔලොකෙතබ්බම්පි න මඤ්ඤන්ති මනොපදොසවසෙනෙව යුගග්ගාහා හුත්වා යමකපාටිහාරියකාලාදීසු අනෙකෙපි මිච්ඡාදිට්ඨිනො මහානිරයෙ උප්පජ්ජන්ති. එවං කුසලූපපත්තිඛණසම්පත්තිපි දුල්ලභායෙව.

Ha llegado el orden de la descripción de este verso. Allí, 'difícil de obtener es el estado humano' significa que la condición humana es ciertamente muy rara; la rareza del estado humano debe entenderse a través del símil de la tortuga ciega y otros. Se dice que un agricultor, tras arar en la orilla del Ganges durante tres años sin obtener nada en absoluto, rompió la reja del arado en dos y la arrojó al Ganges. Debido a la corriente del río Ganges, una parte fue hacia arriba y la otra hacia abajo. Así, las dos partes de la reja del arado, siendo arrastradas por el Ganges, después de mucho tiempo, una desde arriba y otra desde abajo, se unieron volviéndose una sola pieza normal. En ese momento, una tortuga ciega que emerge una vez cada cien o mil años, en el instante de emerger, mete su cuello entre las dos partes de la reja del arado. Este momento es ciertamente difícil de obtener; del mismo modo, el estado humano es ciertamente muy difícil de obtener. Pues, sin obtener el estado humano, transmigrando en los reinos de los infiernos, los pretas, los asuras y los animales, sin poder siquiera levantar la cabeza, los seres que sufren en el infierno por un intervalo entre Budas, dos, tres, cuatro intervalos, o incluso por la medida de un asaṅkhyeyya, superan toda capacidad de conteo. Asimismo, en los reinos de los pretas, asuras y animales, los seres extremadamente pequeños, con cuerpos del tamaño de una fracción de una semilla de sésamo o de mostaza, o de la medida de un dedo apoyado en el suelo, superan también toda capacidad de conteo. ¿Quién, excepto alguien con poderes psíquicos, podría contarlos? Cegados por la oscuridad de la ignorancia, sin conocer ni el lado oscuro ni el claro, incluso cuando surgen cientos o miles de Budas, transcurren sin haber oído siquiera el sonido de la palabra 'Buda'. Así, el estado humano es difícil de obtener. Incluso obteniendo el estado humano, el tiempo de la aparición de un Buda es extremadamente difícil. Incluso en el tiempo de la aparición de un Buda, la oportunidad del momento propicio, caracterizada por tener visión correcta y renacer en condiciones favorables para el mérito, es difícil de obtener, debido también a la rareza de quien enseñe el Verdadero Dhamma. Existiendo esto, debido a la discapacidad física, incluso escuchar el Verdadero Dhamma es difícil de obtener. De esta manera y otras divisiones, debe entenderse que las oportunidades del momento, como el estado humano, son difíciles de obtener. 'Difícil es la oportunidad del momento' significa que la oportunidad del momento definida por el renacimiento favorable para el mérito es ciertamente difícil. Pues, en tiempos de renacer en regiones fronterizas, en los reinos sin forma, entre los seres inconscientes, animales, pretas o en los infiernos; o incluso en la región central, teniendo órganos sensoriales defectuosos como los ojos; o incluso teniendo órganos completos, pero poseyendo una visión incorrecta, no hay momentos caracterizados por el renacimiento favorable para el mérito. En las regiones fronterizas, las personas se deleitan y se regocijan solo en los diez caminos de acción no saludable, como el matar seres vivos; son de naturaleza violenta y no conocen las cualidades de las Tres Joyas. Los seres en los reinos sin forma, al estar privados de la voz de otros, no pueden alcanzar el camino de la entrada en la corriente, ni obtienen la visión de los Budas. En cuanto a los tiempos entre los seres inconscientes, animales, pretas y seres infernales, ni hablar de los seres que han perfeccionado las paramis; su existencia es insignificante. Incluso naciendo en una familia de visión correcta, por la falta de visión no ven a las joyas del Buda y el Sangha; por la falta de audición se privan de escuchar el Dhamma; por ser mudos o estúpidos, no pueden emprender acciones meritorias. Aun con los órganos completos, debido a la visión incorrecta, habiendo visto incluso a un Buda Omnisciente, que posee las treinta y dos marcas del gran hombre, los ochenta signos secundarios y el aura de un braza, siendo el deleite visual para todos los seres, no consideran necesario mirarlo con ojos de fe y serenidad. Debido a la corrupción de la mente, volviéndose hostiles, incluso en momentos como el del Gran Milagro Doble, muchos de visión incorrecta renacen en el gran infierno. Así, la oportunidad del momento del renacimiento favorable para el mérito es ciertamente difícil de obtener.

‘‘දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තං, බුද්ධුප්පාදො ච දුල්ලභො;

දුල්ලභා ඛණසම්පත්ති, සද්ධම්මො පරමදුල්ලභො’’ති.

Dificultoso es obtener la condición humana, y difícil es la aparición de un Buda; difícil es la oportunidad del momento propicio, y el Verdadero Dhamma es sumamente difícil de obtener.

ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථො වුත්තොයෙව.

El significado de este verso ya ha sido explicado.

ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ

Así concluye, en la 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhanī) compuesta por el thera Sāgarabuddhi,

පකිණ්ණකකණ්ඩො නාම පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො.

el quinto capítulo llamado 'Sección de Temas Varios'.

එවං සත්ථුපරිනිබ්බානතො වස්සසතච්චයෙන පතිට්ඨිතෙ ඉසිනා කාරිතත්තා’ ඉසිනගර’න්ති ලද්ධනාමෙ ද්වත්තපාදිභූපාලානං නිවාසට්ඨානභූතෙ සීරිඛෙත්තනගරෙ එරාවතියා නදියා පාරිමතීරභූතෙ පබ්බතසානුම්හි පතිට්ඨිතස්ස කඤ්චනවරමහාථූපස්ස දායකස්ස සත්විවමහාධම්මරඤ්ඤො කාලෙ සාසනස්ස ද්විසහස්සසතාධිකඑකතිංසතිමෙ වස්සෙ සාසනෙ පටිලද්ධසද්ධානං කුලපුත්තානං මහාජානිකරණවසෙන විමතිවිනොදනියා වුත්තවචනං සද්දයුත්තිඅත්ථයුත්තිවසෙන සාධුකං අවිචිනිත්වා නදියා උදකුක්ඛෙපං අකත්වා උපසම්පදා කම්මස්ස කාරිතත්තා සාසනෙ පරාජයමාපන්නෙ කුලපුත්තෙ උපාරම්භකරණවසෙන සීමවිපත්තිහාරකො සීමසම්පත්තිප්පකාසකො ගන්ථො පවත්තති.

Así, transcurridos cien años desde el parinibbāna del Maestro, en la ciudad de Sirikhetta —conocida como 'Isinagara' por haber sido fundada por un sabio, y lugar de residencia de reyes como Dvattapādi— situada en la orilla opuesta del río Erāvatī y establecida en la ladera de una montaña, en tiempos del gran rey Satvivamahādhammarājā, donante de la gran estupa de oro, en el año dos mil ciento treinta y uno de la Dispensación. Debido a que los hijos de buena familia que habían obtenido fe en la Dispensación enfrentaron grandes dudas al no considerar debidamente las palabras expresadas en la Vimativinodanī según la gramática y el significado, y al realizar actos de ordenación sin efectuar el acto de 'lanzamiento al agua' en el río, lo cual provocó declive en la Dispensación; para instruir a dichos hijos de buena familia, surge este tratado que elimina las imperfecciones de los límites y declara la perfección de los mismos.

එත්තාවතා ච සිරිඛෙත්තනගරගොචරගාමෙන සත්විවමහාධම්මරාජගුරුභූතෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙන තිපිටකධරෙන’සද්ධම්මකොවිදො’ති පාකට නාමධෙය්‍යෙන මහාථෙරෙන උපජ්ඣායො හුත්වා පඤ්ඤාධිපතීනං නිවාසභූතෙ පච්ඡිමජිනචක්කසාසනවරෙ වාසිගණාචරියෙන ගණවාචකෙන විනයධරෙන මහාසාමිනා ච, රාජගුරුනා තිපිටකනාගත්ථෙරෙන ච ආචරියො හුත්වා වෙජ්ජකම්මජඞ්ඝපෙසනකම්මාදිවසෙන අනෙසනං පහාය සම්මා ආජීවෙන විසුද්ධාජීවෙහි සඞ්ඝගණෙහි කාරකසඞ්ඝා හුත්වා සිරිඛෙත්තනගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ දීඝපබ්බතසානුම්හි එරාවතියා නදියා තීරෙ වාලිකපුළිනෙ සීමාපෙක්ඛාය සහ උදකුක්ඛෙපං [Pg.115] කත්වා පවත්තාය උදකුක්ඛෙපසීමාය දසධා බ්‍යඤ්ජනවිපත්තිං අකත්වා ඨානාරහෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන උපසම්පදාය වීසතිවස්සෙන සාගරබුද්ධීති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන භික්ඛුනා රචිතො සාසනවිපත්තිහාරකො සීමවිසොධනී නාම ගන්ථො සමත්තො.

Y hasta aquí, el gran thera de la aldea de sustento de la ciudad de Sirikhetta, que fue el maestro real del gran rey Satvivamahādhammarājā, un gran gramático, conocedor del Tipiṭaka y famoso con el nombre de 'Saddhammakovido', actuando como preceptor; junto con el maestro del grupo de residentes en la excelente Dispensación de la Rueda del Vencedor en Occidente, que es morada de los señores de la sabiduría, el líder del grupo y experto en Vinaya, el gran señor; y junto con el maestro real y thera Tipitakanāga, actuando como maestros; habiendo abandonado los medios de vida incorrectos como la práctica de la medicina o el servicio de mensajería, subsistiendo mediante un sustento puro, formando un grupo de monjes ejecutores, en la dirección sur de la ciudad de Sirikhetta, en la ladera de la montaña larga y en la orilla arenosa del río Erāvatī, con el propósito de establecer el límite, habiendo realizado el lanzamiento al agua, sin cometer las diez imperfecciones de la articulación fonética en el acto de la moción y las tres proclamaciones según corresponde al lugar para la ordenación; el libro llamado Sīmavisodhanī, que elimina el declive de la Dispensación, compuesto por el bhikkhu que a los veinte años de edad recibió el nombre de Sāgarabuddhi de manos de sus venerables maestros, queda completado.

එත්තාවතා විභත්තා හි, සප්පභෙදප්පවත්තිකා;

සීමවිසොධනීහෙසා, නිපුණා සාධුචින්තිතා.

Hasta aquí ha sido explicada, con sus diversas clasificaciones y aplicaciones; esta es la 'Purificación de los Límites', sutil y bien reflexionada.

සිරිඛෙත්තාති පඤ්ඤාතෙ, පුරෙ අපරනාමකෙ;

දක්ඛිණෙය්‍යදිසාභාගෙ, උච්චනෙන කතාලයෙ.

En la ciudad conocida como Sirikhetta, que tiene otro nombre; en la dirección sur, en una morada construida en un lugar elevado.

වසන්තො භික්ඛු නාමෙන, සාගරබුද්ධීති විස්සුතො;

පුණ්ණෙ වීසතිවස්සම්හි, ගන්ථොයං සාධුචින්තිතො.

Un monje residente allí, conocido como Sāgarabuddhi; al cumplirse el vigésimo año de su ordenación, este texto ha sido bien reflexionado.

මයායං රචිතො ගන්ථො, නිට්ඨප්පත්තො අනාකුලො;

එවං පාණිනං සබ්බෙ, සීඝං සිජ්ඣන්තු සඞ්කප්පා.

Este texto compuesto por mí ha llegado a su fin con claridad; que del mismo modo, todos los propósitos de los seres vivos se cumplan prontamente.

යාව බුද්ධොතිනාමම්පි ලොකජෙට්ඨස්ස තාදිනො;

තාව තිට්ඨතු යං ගන්ථො, සාසනෙ හාරයං තමං.

Mientras el nombre de 'Buda', el más excelso del mundo e Inmutable, perdure; que este texto permanezca en la Enseñanza, disipando la oscuridad.

උද්ධං යාව භවග්ගා ච, අධො යාව අවීචිතො;

සමන්තා චක්කවාළෙසු, යෙ සත්තා පථවීචරා.

Hacia arriba hasta la cima de la existencia, y hacia abajo hasta el Avīci; en todos los sistemas de mundos circundantes, todos los seres que habitan la tierra.

තෙපි සබ්බෙ මයා හොන්තු, සමසමවිපාකිනො;

චිරං ජීවතු නො රාජා, සාසනස්ස උජ්ජොතකො.

Que todos ellos también compartan conmigo los mismos frutos del mérito; que nuestro rey, iluminador de la Enseñanza, viva por mucho tiempo.

දිබ්බන්තො රාජධම්මෙන, අරොගො සහ ඤාතිභි;

අනෙන පුඤ්ඤකම්මෙන, භවෙය්‍යං ජාතිජාතියං.

Resplandeciendo con las virtudes reales, libre de enfermedad junto con sus parientes; por esta acción meritoria, que yo pueda en cada nacimiento...

සාසනං ජොතයන්තොව, සක්‍යපුත්තස්ස සාසනෙ;

යදා නස්සති සද්ධම්මො, අන්ධීභූතො මහීතලෙ;

දෙවලොකෙ තදා හෙස්සං, තුසිතෙ ඨානමුත්තමෙති.

...seguir iluminando la Enseñanza del Hijo de los Sakyas. Cuando el verdadero Dharma desaparezca y el mundo quede en tinieblas, que entonces alcance la morada suprema en el mundo celestial de Tusita.

සීමවිසොධනී නිට්ඨිතා.

Concluye la Purificación de los Límites.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. Homenaje a Él, el Bendito, el Noble, el Perfectamente Iluminado por Sí Mismo. සීමවිසොධනී Purificación de los Límites වරදං [Pg.5] වරදං අග්ගං, දිච්චං දිච්චංව වනජං; බොධකං බොධකං පාණං, දෙව’දෙවං නමාම’හං. Rindo homenaje al Dios de dioses, el Otorgador de lo mejor, el supremo otorgador de dones, radiante como el sol, nacido en el loto; el Despertador, aquel que despierta a los seres vivos. සන්තං සන්තං සදා වට්ටං, පජං’භවෙ සුතං; නිබ්බුදං නිබ්බුදං තාරං, ධම්මවරං නමාම’හං. Rindo homenaje al Noble Dhamma, pacífico, siempre pacífico, que libera a los seres del ciclo de la existencia, extinguido, plenamente extinguido y salvador. සුතං සුතං භවනෙ යං, නතනං නතනා’රහං; නරා’නරා සදා’කංසු, සඞ්ඝවරං නමාම’හං. Rindo homenaje al Noble Sangha, renombrado, muy renombrado en el mundo, ante quien se postran los que son dignos de reverencia, y a quien hombres y seres celestiales siempre rinden culto. ඉච්චෙව’මච්චන්තනතස්සනෙය්‍යං, නතය්‍යමානො රතනත්තයං යං; පුඤ්ඤාභිවඩ්ඪිං මහග්ඝං අලත්ථං, තස්සානුභාවෙන හතන්තරායො. Habiendo rendido homenaje de este modo a la Triple Joya, que es digna de suma veneración, he obtenido un incremento de mérito de gran valor; por su poder, que se destruyan todos los obstáculos. විනයෙ සති ඨිතෙ යං, සාසනං සණ්ඨිතං භවෙ; විනයෙ සති නට්ඨෙ යං, විනට්ඨං සාසනං භවෙ. Mientras el Vinaya permanezca firme, la Enseñanza permanecerá establecida; cuando el Vinaya se pierda, la Enseñanza se perderá. තස්මා දිත්තං මමෙ’දානි, ජොතයිත්වාන සාසනෙ; භින්දිත්වා ද්වෙළ්හකං වාදං, එකීභාවං කරොම’හං. Por lo tanto, habiendo iluminado ahora mi mente en la Enseñanza, y habiendo disipado las opiniones divididas, estableceré la unidad. අත්තුක්කංසන-භාවඤ්ච, පරවම්භනකම්පිච; තෙසු චිත්තං අපෙසෙත්වා, සාසනස්ස සුවුඩ්ඪියා. Sin dirigir la mente hacia la auto-exaltación ni hacia el desprecio de los demás, para el buen crecimiento de la Enseñanza. යදි මෙ ඊදිසං චිත්තං, භවෙය්‍යුං පාපසඞ්කප්පා; පච්චිස්සං නිරයෙ භයං, හීන’ජ්ඣාසයකාරණා. Si tal fuera mi mente, llena de intenciones malvadas, caería en el terrible infierno debido a una disposición tan vil. සාසනස්ස [Pg.6] සුලභං’ව පත්ථයන්තො සතා’චාරො; සංසන්දිස්සමහං දානි, චිරං සද්ධම්ම’සුද්ධියා. Anhelando el bienestar de la Enseñanza y manteniendo una conducta virtuosa, me esforzaré ahora por la pureza duradera del Verdadero Dhamma. සුදුල්ලභං ලභිත්වාන, පබ්බජ්ජං ජිනසාසනෙ; සම්බුද්ධස්ස වරං වාදං, කත්වා ද්වෙළ්හක’මෙකිකං. Habiendo obtenido la renuncia, que es muy difícil de alcanzar, en la enseñanza del Vencedor, y habiendo unificado las opiniones divididas sobre la noble doctrina del Perfectamente Iluminado. සීමවිසොධනිං නාම, නානාගන්ථසමාහටං; කරිස්සං මෙ නිසාමෙන්තු, සාධවො කවිපුඞ්ගවා. Compondré esta obra llamada Sīmavisodhanī, recopilada de diversos tratados; que los virtuosos y los sabios eminentes me escuchen. පාළිං අට්ඨකථඤ්චෙව, මාතිකං පදභාජනිං; ඔගාහෙත්වාන තං සබ්බං, පුනප්පුනං අසෙසතො. Habiéndome sumergido completamente y repetidamente en el Canon, en los comentarios, en las matrices y en el análisis de las palabras sin omisión alguna. අත්තනොමතිගන්ථෙසු, ටීකාගණ්ඨිපදෙසුච; විනිච්ඡයවිමතීසු, මාතිකා’ට්ඨකථාසුපි. Así como en los tratados de opiniones, los subcomentarios, las glosas, las decisiones sobre dudas, y también en las matrices y los comentarios. සබ්බං අසෙසකං කත්වා, සංසන්දිත්වාන එකතො; පවත්තා වණ්ණනා එසා, තොසයන්තී විචක්ඛණෙති. Habiéndolo comparado y reunido todo exhaustivamente, se presenta esta explicación para deleite de los sabios. බුද්ධුප්පාදො හි දුල්ලභො, තතො පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච, වුත්තඤ්හෙතං En verdad, la aparición de un Buda es difícil de encontrar; asimismo, la renuncia y la ordenación completa. Pues así se ha dicho: බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සද්ධම්මසවනම්පි ච; සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සප්පූරිසා’තිදුල්ලභා. Un Buda es difícil de encontrar en el mundo, así como la audición del Verdadero Dhamma; el Sangha es difícil de encontrar en el mundo, y los hombres de bien son sumamente difíciles de hallar. දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තං, බුද්ධුප්පාදො ච දුල්ලභො; දුල්ලභා ඛණසම්පත්ති, සද්ධම්මො පරමදුල්ලභො’ති. Difícil es alcanzar la existencia humana, difícil es la aparición de un Buda; difícil es la obtención del momento oportuno, y el Verdadero Dhamma es sumamente difícil de encontrar. 1. උපසම්පදාකණ්ඩො 1. Capítulo sobre la Ordenación Completa ඉමස්මිඤ්හි ඨානෙ ඨත්වා බුද්ධගුණපටිසංයුත්තාය කථාය වුච්චමානාය සාධූනං චිත්තසම්පහංසනඤ්චෙව, ඉමස්සෙව පකරණස්ස අනුම්මත්තවචනභාවො ච භවෙය්‍ය, අනුම්මත්තවචනත්තෙ ච සිද්ධෙ සොතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති, තස්මා බුද්ධගුණං වණ්ණයිස්සාම. අම්හාකං කිර භගවා බ්‍රහ්මදෙවබුද්ධමාදිං කත්වා යාව පොරාණසක්‍යගොතමා මනොපණිධිවසෙන, කට්ඨවාහනජාතකංආදිංකත්වා යාව මජ්ඣිමදීපඞ්කරා වාචඞ්ගවසෙන මජ්ඣිමදීපඞ්කරපාදමූලතො පට්ඨාය කායවාචඞ්ගවසෙන සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා යාව වෙස්සන්තරත්තභාවා වීසති අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පාරමියො පූරෙන්තස්ස සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණත්ථාය යෙව අලඞ්කතං සීසං ඡින්දිත්වා දෙන්තස්ස සබ්බඤ්ඤුබොධිසත්තස්ස සීසං ජම්බුදීපවාසීනං උද්ධනතොපි බහුතරං, අඤ්ජිතනයනං උප්පාටෙත්වා දෙන්තස්ස නයනං අජටාකාසෙ ගගනතලෙ තාරාගණතොපි බහුතරං, හදයමංසං වා දක්ඛිණබාහුං [Pg.7] වා ඡින්දිත්වා දෙන්තස්ස මංසං ඡනහුත අට්ඨස හස්සාධිකසතසහස්සපමාණසිනෙරුරාජතොපි බහුතරං, ලොහිතං උප්පාටෙත්වා දෙන්තස්ස රුහිරං චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකතොපි බහුතරං, මද්දීසදිසෙ ච භරියෙ ජාලීකණ්හාජිනසදිසෙ ච පුත්තෙ පරෙසං දාසත්ථාය දෙන්තස්ස ගණනපථං වීතිවත්තා. එවං පාරමියො පූරෙන්තස්සෙව. Permaneciendo en este punto, al relatar este discurso relacionado con las cualidades del Buda, habrá regocijo en los corazones de los virtuosos y este tratado será reconocido como un discurso sensato. Al establecerse su sensatez, se considerará digno de ser escuchado; por lo tanto, describiremos las cualidades del Buda. Se dice que nuestro Bendito, comenzando con Su resolución mental ante el Buda Brahmadeva, y siguiendo con Su resolución verbal desde el Kaṭṭhavāhana Jātaka hasta el encuentro con el Buda Dīpaṅkara intermedio, y a partir de entonces, mediante el cuerpo y el habla, acumuló todas las perfecciones durante veinte incalculables eones hasta Su existencia como Vessantara. Por el bien del conocimiento de la omnisciencia, este Bodhisattva omnisciente entregó su cabeza adornada más veces que los soportes para cocinar de los habitantes de Jambudīpa. Arrancó y entregó sus ojos, ungidos con colirio, más veces que las estrellas en el firmamento. Cortó y entregó la carne de su corazón o su brazo derecho en una cantidad mayor que el gran monte Sineru, que mide un millón ochocientos ocho mil leguas. Derramó y entregó su sangre en una cantidad mayor que el agua de los cuatro grandes océanos. Entregó a otros para ser esclavos a su esposa, como Maddī, y a sus hijos, como Jālī y Kaṇhājina, en ocasiones que sobrepasan el cálculo. Así cumplió las perfecciones. චින්තිතං සත්තසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, නවසඞ්ඛ්‍යෙය්‍ය’වාචකං; කායවාචා චතුඛ්‍යාතං, බුද්ධත්තං සමුපාගමීති. Durante siete incalculables eones lo pensó, durante nueve lo expresó verbalmente, y durante cuatro lo practicó mediante el cuerpo y el habla, hasta que alcanzó el estado de Buda. ජාතත්තකීසොතත්තකියා වුත්තනයෙන අසූරො හුත්වා බුද්ධත්තං චින්තෙන්තස්සෙව සත්තඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. අතිසූරො අහුත්වා වාචාමත්තමෙව නව අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. අතිසූරො හුත්වා කායඞ්ගවාචඞ්ගවසෙන පූරෙන්තස්ස චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. ඉමානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි දීපඞ්කරපාදමූලතො පට්ඨාය වෙදිතබ්බානි. සතසහස්සකප්පමත්ථකෙ පන අජ්ඣත්තපාරමී පූරිතාති වෙදිතබ්බා. වෙස්සන්තරත්තභාවෙන ච සත්තකමහාදානං දත්වා සත්තක්ඛත්තුං පථවිං කම්පෙත්වා වඞ්කපබ්බතං ගන්ත්වා නයනසදිසෙ ද්වෙ පුත්තෙ බ්‍රාහ්මණස්ස දාසත්ථාය දත්වා දුතියදිවසෙ බ්‍රාහ්මණවණ්ණෙන ආගතස්ස සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො අත්තසමං මද්දිං නාම භරියං දත්වා තස්මිං භවෙ අපරිමෙය්‍යානි පුඤ්ඤානි කත්වා තතො තුසිතපුරං ගන්ත්වා තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා දසහි චක්කවාළසහස්සෙහි ආගන්ත්වා දෙවතාවිසෙසෙහි. Según el método expuesto en los textos, mientras pensaba en el estado de Buda con heroísmo, transcurrieron siete incalculables eones. Sin ser aún sumamente heroico, solo mediante la palabra, transcurrieron nueve incalculables eones. Siendo sumamente heroico y cumpliendo las perfecciones mediante el cuerpo y el habla, transcurrieron cuatro incalculables eones. Estos cuatro incalculables eones deben entenderse a partir del encuentro a los pies del Buda Dīpaṅkara. Se debe saber que al final de cien mil eones se completaron las perfecciones internas. En su existencia como Vessantara, habiendo dado la gran limosna de los siete elementos y haciendo temblar la tierra siete veces, se dirigió al monte Vaṅka; allí entregó a sus dos hijos, que eran como sus ojos, para que fueran esclavos de un brahmán. Al día siguiente, entregó a su esposa, llamada Maddī, quien era como él mismo, al rey de los devas, Sakka, quien se presentó bajo la apariencia de un brahmán. Habiendo realizado méritos inconmensurables en esa existencia, fue al reino de Tusita, permaneció allí durante toda su vida, y luego fue invitado por las deidades especiales provenientes de diez mil sistemas de mundos: කාලො දෙව මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං; සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පදන්ති. ¡Es el momento, oh Deva, Gran Héroe! Nace en el vientre materno. Salvando al mundo junto con los devas, realiza el estado inmortal. යාචියමානො කාලං දීපඤ්ච දෙසඤ්ච කුලං මාතරමෙවචාති ඉමානි පඤ්ච මහාවිලොකනානි විලොකෙත්වා තුසිතපුරතො චවිත්වා මහාසම්මතවංසජස්ස ඔක්කාකරඤ්ඤො පුත්තානං කුසලම්භෙදභයෙන භගිනීහියෙව සද්ධිං ආවාහකරණං සුත්වා සක්‍යා වත භො රාජකුමාරාති ඔක්කාකමහාරාජෙන වුත්තවචනං පවත්තනිමිත්තං කත්වා සක්‍යාති ලද්ධනාමානං රාජූනමබ්භන්තරෙ පවත්තස්ස සුද්ධොදනමහාරාජස්ස ජෙට්ඨමහෙසියා සිරිමහාමායාය කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තිත්වා දසමාසච්චයෙන දෙවදහනගරස්ස කපිලවත්ථුස්ස ච මජ්ඣෙ ලුම්බිනීවනෙ මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමිත්වා ජාතක්ඛණෙයෙව [Pg.8] උත්තරාභිමුඛං සත්තපදවීතිහාරෙන ගන්ත්වා අඡම්භිවාචං නිච්ඡාරෙත්වා පිතරං වන්දාපෙත්වා අනුක්කමෙන සොළසවස්සුද්දෙසිකකාලෙ රජ්ජසිරිං අනුභවිත්වා රාහුලභද්දස්ස ජාතදිවසෙ නික්ඛමිත්වා ඡබ්බස්සානි දුක්කරචරියං චරිත්වා වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා පඤ්චචත්තාලීස වස්සානි දෙවමනුස්සානං රතනදාමං ගන්ථෙන්තො විය ධම්මරතනවස්සං වස්සාපෙත්වා යාව සුභද්දපරිබ්බාජකවිනයනා කතබුද්ධකිච්චෙ කුසිනාරායඋපවට්ටනෙ මල්ලානං සාලවනෙ වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පච්චූසසමයෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතෙ භගවතිලොකනාථෙ සුභද්දෙන වුඩ්ඪපබ්බජිතෙන ‘‘අලං ආවුසො මා සොචිත්ථ මා පරිදෙවිත්ථ, සුමුත්තා මයං තෙන මහාසමණෙන, උපද්දුතා ච හොම’ඉදං වො කප්පති ඉදං වො න කප්පතී’ති. ඉදානි පන මයං යං ඉච්ඡිස්සාම තං කරිස්සාම, යං න ඉච්ඡිස්සාම න තං කරිස්සාමා’’ති වුත්තවචනං සල්ලක්ඛෙත්වා ගණපාමොක්ඛානං සත්තන්නං භික්ඛුසතසහස්සානං සඞ්ඝත්ථෙරො ආයස්මා මහාකස්සපො ධම්මසඞ්ගීතිං කත්වා පරිසුද්ධෙ ධම්මවිනයෙ තතො අපරභාගෙ වස්සසතස්ස අච්චයෙන වෙසාලියා වජ්ජිපුත්තකා දසවත්ථූනි දස්සෙත්වා සාසනවිපත්තිං කරොන්තෙ දිස්වා ආයස්මතා යසත්ථෙරෙන කාකණ්ඩකපුත්තෙන සමුස්සාහියමානො දුතියසඞ්ගීතිං කත්වා තතො අපරභාගෙ තථාගතස්ස පරිනිබ්බානතො ද්වින්නං වස්සසතානං උපරි අට්ඨාරසමෙ වස්සෙ ධම්මාසොකොනාම රාජා සකලජම්බුදීපතලෙ එකරජ්ජාභිසෙකං පාපුණිත්වා බුද්ධසාසනෙ මහන්තං ලාභසක්කාරං පවත්තෙත්වා පරිහීනලාභසක්කාරා තිත්ථියා අන්තමසො ඝාසච්ඡාදනමත්තම්පි අලභන්තා ලාභසක්කාරං පත්ථයමානා සාසනෙ පබ්බජිත්වා සකානි සකානි දිට්ඨිගතානි දීපෙත්වා සාසනෙ මහන්තං අබ්බුදඤ්ච මලඤ්ච පවත්තෙසුං. තදා ධම්මාසොකරඤ්ඤො පත්තාභිසෙකතො සත්තරසමෙ වස්සෙ සට්ඨිසතසහස්ස භික්ඛූසු සහස්සභික්ඛුං ගහෙත්වා මොග්ගලිපුත්තතිස්සො නාම සඞ්ඝත්ථෙරො මහාපවාරණාය පරප්පවාදං භින්දිත්වා කථාවත්ථුප්පකරණං දෙසෙත්වා තතියධම්මසඞ්ගීතිං කත්වා පරිසුද්ධෙ ධම්මවිනයෙ සාට්ඨකථෙබුද්ධවචනෙ ධරන්තෙව පාළියට්ඨකථාසු අත්ථච්ඡායං ගහෙත්වා අත්තනො මතිවසෙන නානාගන්ථවිසෙසානි කරොන්ති, තෙසු අත්තනොමතිවසෙන අත්ථච්ඡායං ගහෙත්වා කාරණපතිරූපකං කත්වා [Pg.9] වුත්තවචනං සාරතො සල්ලක්ඛෙත්වා සුත්ත-සුත්තානුලොමආචරියවාදෙ මුඤ්චිත්වා පාළියා අට්ඨකථං, අට්ඨකථාය ච පාළිං තබ්බිවරණභූතං සාරත්ථදීපනිඤ්ච අඤ්ඤානි ච ගන්ථවිසෙසානි අසංසන්දිත්වා අත්තනොමතියාපි පුබ්බාපරං අසමානෙත්වා වාදප්පකාසනමත්තමෙව ඨපෙත්වා ගරුකලහුකෙසු ගරුකෙයෙව ඨාතබ්බෙපි ගරුකෙ අට්ඨත්වා කෙචි භික්ඛූ නදියා උදකුක්ඛෙපං අකත්වා කරොන්ති. එවං සාසනෙ ද්විධා භින්නා හොන්ති. ඉදඤ්ච භින්දනං කොසම්බකක්ඛන්ධකෙ භින්නතොපි සතගුණෙන සහස්සගුණෙන බලවතරමෙව සාසනස්ස විපත්තිකාරණත්තා, තථා හි න ඉදං මනුස්සලොකෙ භික්ඛූනංයෙව හොති, භික්ඛූනං, උපාසකමනුස්සානං, ආරක්ඛකදෙවතානම්පි, තාසං සහායකානං භුම්මනිස්සිතදෙවතානම්පි තාසං සහායකානං රුක්ඛනිස්සිතදෙවතානම්පි තාසංසහායකානං ආකාසට්ඨකදෙවතානම්පි, තාසං සහායකානං චාතුමහාරාජිකදෙවතානම්පි, තාසං සහායකානං තාවතිංසදෙවතානම්පි, එවං මිත්තපරම්පරවසෙන ඡකාමාවචරදෙවතානම්පි තාසං මිත්තානං බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජානම්පීති එවං යාවඅකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා අරියපුග්ගලෙ ඨපෙත්වා සබ්බෙ පුථුජ්ජනා දෙවමනුස්සා භින්නා හොන්ති, තෙසං භින්නත්තා බහු ච පාපං පසවති, තස්මා පාළියා අට්ඨකථං, අට්ඨකථාය ච පාළිං සංසන්දිත්වා තානි තානි ගන්ථවිසෙසානි ච එකතො කත්වා ගඞ්ගොදකෙ න යමුනොදකං විය මිස්සිත්වා එකීභාවං කත්වා සීමවිසොධනිං නාම කරිස්සාමි, තං සුණාථ සාධුකං මනසිකරොථ ධම්මරාජස්ස සාවකාති. Tras haber sido solicitado, habiendo observado las cinco grandes visiones —a saber: el tiempo, el continente, la región, el linaje y la madre—, habiendo descendido de la ciudad de Tusita, habiendo nacido en el vientre de Sirimahāmāyā, la reina principal del gran rey Suddhodana —quien pertenecía al linaje de Mahāsammata y de los reyes descendientes de Okkāka, que recibieron el nombre de «Sakyas» debido a que el gran rey Okkāka, al enterarse de que los hijos del rey Okkāka se casaban con sus propias hermanas por temor a la mezcla de linaje, exclamó: «¡Ciertamente, capaces son estos príncipes!»—; tras haber salido del vientre materno después de diez meses en el bosque de Lumbinī, situado entre la ciudad de Devadaha y Kapilavatthu; tras haber dado siete pasos hacia el norte en el instante mismo del nacimiento y haber pronunciado palabras de intrepidez; tras haber hecho que su padre le rindiera homenaje; tras haber disfrutado de la gloria del reino sucesivamente hacia los dieciséis años de edad; tras haber partido a la renuncia el día del nacimiento del noble Rāhula; tras haber practicado austeridades difíciles durante seis años; tras haber alcanzado la Suprema Iluminación el día de la luna llena de Vesākha; tras haber hecho llover la lluvia de la joya del Dhamma durante cuarenta y cinco años, como quien ensarta una guirnalda de joyas para deidades y humanos; tras haber realizado los deberes de un Buddha hasta la conversión del asceta errante Subhadda; tras el parinibbāna del Señor y Protector del Mundo en el elemento de Nibbāna sin remanente de sustrato, en el bosque de sales de los Mallas en el Upavaṭṭana de Kusinārā, al amanecer del día de la luna llena de Vesākha; habiendo notado las palabras dichas por Subhadda, ordenado en su vejez: «Basta, amigos, no se lamenten, no se aflijan; estamos bien liberados de ese Gran Asceta, pues nos oprimía diciendo: "esto les está permitido, esto no les está permitido". Ahora haremos lo que queramos y no haremos lo que no queramos»; el venerable Mahākassapa, el anciano de la Sangha entre setecientos mil monjes líderes de asambleas, realizó el recital del Dhamma y la Disciplina purificados; posteriormente, transcurrido un siglo, habiendo visto en Vesālī a los Vajjiputtakas causar la ruina de la Dispensación al presentar los diez puntos disciplinarios, el venerable monje Yasa, hijo de Kākaṇḍaka, los alentó a realizar el Segundo Concilio; posteriormente, dieciocho años después de transcurridos dos siglos desde el parinibbāna del Tathāgata, el rey llamado Dhammāsoka, habiendo alcanzado la consagración como monarca único en toda la tierra de Jambudīpa, habiendo promovido grandes ganancias y honores en la Dispensación del Buddha, los seguidores de otras doctrinas, al no obtener ni siquiera alimento ni vestido por la pérdida de sus ganancias y honores, y anhelando tales beneficios, se ordenaron en la Dispensación y expusieron sus propios puntos de vista erróneos, causando un gran conflicto y mancha en la Dispensación. Entonces, en el decimoséptimo año de la consagración del rey Dhammāsoka, el venerable Moggaliputtatissa, anciano de la Sangha, seleccionando a mil monjes de entre seiscientos mil, refutó las doctrinas ajenas, expuso el tratado Kathāvatthu y realizó el Tercer Recital del Dhamma; y mientras las palabras del Buddha junto con sus comentarios permanecían en la Disciplina y el Dhamma purificados, algunos toman la esencia de los comentarios de los textos Pāli y componen diversos tratados especiales según su propia opinión; tomando la esencia según su propia opinión en ellos y presentándola como algo razonable, considerando esencial lo dicho, apartándose del Sutta, de lo que es conforme al Sutta y de la tradición de los maestros, sin haber cotejado el comentario con el Pāli, ni el Pāli con el comentario que lo explica —el Sāratthadīpanī— ni otros tratados especiales; sin reconciliar lo anterior con lo posterior incluso según su propia opinión, y estableciendo meramente la exposición de su doctrina, incluso donde se debe permanecer firme en los asuntos graves de la disciplina, no permanecen en ellos, y algunos monjes realizan actos formales sin haber hecho la aspersión de agua en el río. Así, se dividen en dos grupos en la Dispensación. Y esta división, debido a que es causa de ruina para la Dispensación, es cien y mil veces más poderosa que la división descrita en el Kosambakakkhandhaka; pues esto no ocurre solo entre los monjes en el mundo humano, sino que los monjes, los laicos, las deidades protectoras, sus compañeras las deidades terrestres, sus compañeras las deidades de los árboles, sus compañeras las deidades del espacio, sus compañeras las deidades del reino de los Cuatro Grandes Reyes, sus compañeras las deidades de Tāvatiṃsa, y así sucesivamente por la cadena de amistades hasta las deidades de los seis cielos del deseo, y sus amigos los Brahmapārisajjas, hasta el mundo de Brahma Akaniṭṭha, a excepción de los nobles, todos los humanos y deidades mundanos se dividen. Debido a su división, se genera mucho demérito. Por lo tanto, cotejando el comentario con el Pāli y el Pāli con el comentario, reuniendo esos diversos tratados especiales, sin mezclarlos como el agua del Yamuna en el agua del Ganges, sino unificándolos, realizaré la obra llamada Sīmavisodhani. Escúchenla bien, apliquen su mente con cuidado, ¡oh discípulos del Rey del Dhamma! තත්ථ බුද්ධුප්පාදො දුල්ලභො ති බුද්ධස්ස උප්පාදකාලො දුල්ලභො තථා හි අනුප්පන්නකාලෙ බුද්ධෙ බුද්ධොති සද්දම්පි අසුත්වා වීතිවත්තානං කප්පානං ගණනපථං වීතිවත්තා. බුද්ධකාරණස්ස දුක්කරත්තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව. En ese contexto, «el surgimiento de un Buddha es difícil de obtener» significa que el tiempo del surgimiento de un Buddha es difícil de encontrar; pues en los tiempos en que un Buddha no ha surgido, han transcurrido eones que superan el cálculo sin haber escuchado siquiera el sonido de la palabra «Buddha». La dificultad de las causas para ser un Buddha ya ha sido mencionada anteriormente. තතො පබ්බජා ච උපසම්පදාචා තිඑත්ථ තොපච්චයො ලාමකත්ථෙ, පඤ්චම්‍යත්ථෙ වා. බුද්ධුප්පාදො දුල්ලභො, තමනුපබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච දුල්ලභායෙවාති අධිප්පායො. යථා ච ලොකෙ කිඤ්චිදෙව මහග්ඝං අලභිතබ්බං ලභිත්වා වා තෙන සහකාරීකාරණභූතං අප්පග්ඝම්පි මහග්ඝං මහග්ඝං දුල්ලභං දුල්ලභන්ති වුච්චති, එවමෙව අතිදුල්ලභං බුද්ධුප්පාදං ආගම්ම තමනුපබ්බජිතම්පි දුල්ලභන්ති වුච්චති, යථා ච නිදියා උපරිමභාගෙ සත්තාහවට්ටලිකාදිභාවෙන උදකපූරණෙ හෙට්ඨා කිස්මිඤ්චි ඨානෙ තරිතුං අවිසහන්තා ඉදමෙව ඨානං [Pg.10] දුක්කරන්ති වුච්චති, එවමෙව බුද්ධකාරණස්ස දුක්කරභාවෙ න තමනුපබ්බජ්ජුපසම්පදාපි දුක්කරං දුල්ලභන්ති වුච්චති. අඤ්ඤථා බුද්ධභගවතො පි පබ්බජ්ජුපසම්පදභාවොයෙව සෙට්ඨො භවෙය්‍ය. අථවා කාරණූපචාරවසෙනාපි එවං වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, යථා සෙම්හොගුළොති තථා හි ගුළස්ස පි වනපච්චයා සෙම්හො උස්සන්නො, තං ජනො ගුළෙනසෙම්හොති වත්තබ්බෙපි කාරණස්මිං ගුළෙ ඵලභූතං සෙම්හං රොපෙත්වා සෙම්හො ගුළොති වුච්චති, එවං කාරණස්ස දුක්කරත්තා දුල්ලභෙ බුද්ධුප්පාදෙ තමනුක්‍රියා පබ්බජ්ජාපි තං මූලකාරණභූතෙ බුද්ධුප්පාදෙ රොපෙත්වා දුල්ලභා පබ්බජ්ජාති වුච්චති. බුද්ධුප්පාදකාලෙපි බුද්ධදස්සනං දුල්ලභමෙව, අනුප්පන්නකාලෙ පන පගෙව, සබ්බඛණෙසු නවමඛණත්තා ච තථා හි මිලක්ඛුදෙසඅරූපභූමිඅසඤ්ඤසත්තනිරයපෙතතිරච්ඡානභූමීසු ජායමානෙසු වා මජ්ඣිමදෙසෙ ජායමානොපි මිච්ඡාදිට්ඨිභූතා වා, සම්මාදිට්ඨිකුලෙ ජායමානාපි චක්ඛුසොත විකලභාවෙන අඞ්ගවිකලා වා බුද්ධදස්සනං න අරහන්ති, දස්සනම්පි දස්සනමත්තමෙව. සුපණ්ණනාගරාජාදීනං තස්මිං භවෙ මග්ගඵලභාගිනො න හොන්ති, හොන්ති චෙත්ථ. Luego, en la expresión 'pabbajjā ca upasampadā ca' (la renuncia y la ordenación completa), el sufijo '-to' se emplea en un sentido de inferioridad o en el sentido del caso ablativo. El significado es que el surgimiento de un Buda es difícil de encontrar, y por lo tanto, la renuncia y la ordenación completa que lo siguen son igualmente difíciles de encontrar. Así como en el mundo, cuando algo muy valioso que es difícil de obtener es conseguido, aquello que actúa como su causa cooperativa, aunque sea de poco valor, se dice que es muy valioso y difícil de encontrar; del mismo modo, debido al extremadamente raro surgimiento de un Buda, la renuncia que lo sigue también se denomina difícil de encontrar. Y así como en una inundación, cuando la parte superior está llena de agua debido a una gran tormenta de siete días, y los seres son incapaces de cruzar en algún lugar más abajo, se dice que ese lugar mismo es difícil de atravesar; de igual manera, debido a la dificultad de la causa búdica, se dice que la renuncia y la ordenación completa que siguen a ella son difíciles y raras de encontrar. De lo contrario, incluso para el Bendito Buda, solo el estado de renuncia y ordenación sería lo supremo. O bien, debe considerarse que esto se dice por medio del uso metafórico de la causa, como en la expresión 'la flema es bola de azúcar' (semhoguḷo); pues aunque la flema aumenta debido al azúcar como condición de la herida, la gente, queriendo decir 'la flema proviene del azúcar', atribuye el efecto (la flema) a la causa (el azúcar) y dice 'la flema es azúcar'. Así, debido a la dificultad de la causa, que es el raro surgimiento de un Buda, la renuncia que se realiza en consecuencia se atribuye a esa causa raíz, el surgimiento del Buda, y se denomina 'difícil de encontrar la renuncia'. Incluso en el tiempo del surgimiento de un Buda, ver a un Buda es ciertamente difícil, pero en el tiempo en que no ha surgido, lo es aún más; y debido a que en todos los momentos inoportunos falta el noveno momento oportuno. Pues aquellos que nacen en regiones fronterizas, en los planos inmateriales, en el plano de los seres inconscientes, en el infierno, en el reino de los espíritus hambrientos o en el reino animal, o incluso naciendo en la región central son de visión incorrecta, o naciendo en una familia de visión correcta son deficientes en sus facultades por carecer de vista u oído, no son aptos para ver al Buda; e incluso ver es solo el acto de ver. Los reyes de los supaṇṇas, los nagas y otros, en esa existencia, no son partícipes de los senderos y sus frutos, aunque están presentes allí. ‘‘පච්චන්තජො අරූපිනො, විකලඞ්ගො අසඤ්ඤජො; මිච්ඡාදිට්ඨි තිරච්ඡානො, පෙතො නෙරයිකොපිච. "Aquel que nace en regiones fronterizas, el ser inmaterial, el que tiene facultades deficientes, el que nace como ser inconsciente, el de visión incorrecta, el animal, el espíritu hambriento y el que está en el infierno. එතෙ අට්ඨක්ඛණා වුත්තා, බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනා; බුද්ධුප්පාදො ඛණො එකො, නවමොති පවුච්චතීති’’. Estos ocho momentos inoportunos han sido declarados por el Buda, el Pariente del Sol; el surgimiento de un Buda es el único momento oportuno, y se le llama el noveno". පබ්බජ්ජා තිචෙත්ථ සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි සාමණෙරාව අධිප්පෙතා, උපසම්පදා චාති විසුං වුත්තත්තා. සාමණෙරා ච නාම බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමිත්‍යාදිනා තික්ඛත්තුං වත්වා උභතොසුද්ධිවසෙනෙව සාමණෙරභූමියං තිට්ඨන්ති. දසසීලානි පන තෙසං සික්ඛාපදමත්තමෙව. තානි පාළිවසෙන අසක්කොන්තො අත්ථවසෙන ‘‘ඉදඤ්ච සමාදාය වත්තෙහී’’ති ආචික්ඛිතුම්පි වට්ටතියෙව. ඉධ වත්තබ්බං නත්ථි. උපසම්පදා පන අට්ඨවිධා හොන්ති එහිභික්ඛූපසම්පදා, සරණගමනූපසම්පදා, ඔවාද පටිග්ගහණූපසම්පදා, පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා, අට්ඨගරුධම්මපටිග්ගහණූපසම්පදා, දූතෙනූපසම්පදා, අට්ඨවාචිකූපසම්පදා, ඤත්තිචතුත්ථූපසම්පදා චාති. තත්ථ භගවා එහි භික්ඛුභාවාය උපනිස්සයසම්පන්නං පුග්ගලං දිස්වා රත්තපංසුකූලන්තරතො සුවණ්ණවණ්ණං දක්ඛිණහත්ථං නීහරිත්වා බ්‍රහ්මඝොසං නිච්ඡාරෙන්තො ‘‘එහි භික්ඛු චර බ්‍රහ්මචරියං [Pg.11] සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’ති වදති. තස්සානන්තරමෙව ගිහිලිඞ්ගං අන්තරධායිත්වා. En este contexto, aunque se menciona 'pabbajjā' (renuncia) en términos generales, se refiere específicamente a los novicios (sāmaṇeras), puesto que la ordenación completa (upasampadā) se menciona por separado. Los novicios, tras decir tres veces 'busco refugio en el Buda', etc., permanecen en el estado de novicio mediante la pureza de ambas partes. Los diez preceptos son solamente sus reglas de entrenamiento. Si uno no puede enseñarlos por medio del texto pali, es permisible enseñarlos por medio de su significado, diciendo: 'toma esto y practícalo'. No hay nada más que decir aquí. La ordenación completa (upasampadā), sin embargo, es de ocho tipos: la ordenación 'Ven, monje', la ordenación por ir a los refugios, la ordenación por la aceptación de una instrucción, la ordenación por responder a preguntas, la ordenación por la aceptación de las ocho reglas estrictas, la ordenación por un mensajero, la ordenación por un procedimiento de ocho declaraciones y la ordenación por una moción y tres proclamaciones (ñatticatuttha). Entre ellas, el Bendito, al ver a una persona dotada del apoyo necesario para el estado de monje de tipo 'Ven, monje', extiende su mano derecha de color dorado de entre sus mantos de trapos rojos y, emitiendo una voz de Brahma, dice: 'Ven, monje, lleva la vida santa para poner fin por completo al sufrimiento'. Inmediatamente después de esto, sus vestiduras de laico desaparecen. තිචීවරඤ්ච පත්තො ච, වාසි සූචිච බන්ධනං; පරිස්සාවනමට්ඨෙතෙ, යුත්තයොගස්ස භික්ඛුනොති. "Los tres hábitos, el cuenco, la navaja, la aguja, el cinturón y el filtro de agua: estos son los ocho requisitos del monje dedicado a la práctica". එවං වුත්තෙහි අට්ඨහිපරික්ඛාරෙහි සරීරෙ පටිමුත්තොයෙව වස්සසතිකත්ථෙරො විය ඉරියාපථසම්පන්නො බුද්ධාචරියකො බුද්ධුපජ්ඣායකො සම්මාසම්බුද්ධං වන්දමානොව තිට්ඨති. අයං එහි භික්ඛූපසම්පදා නාම. භගවා හි පඨමබොධියං එතස්මිං කාලෙ එහි භික්ඛුපසම්පදාය එව උපසම්පාදෙති. තානි පන පඤ්චවග්ගියාදයො අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරපරියොසානා. Con estos ocho requisitos mencionados ya ajustados a su cuerpo, aparece con una conducta perfecta como la de un anciano de cien años de ordenación, teniendo al Buda como su maestro y preceptor, y permanece allí rindiendo homenaje al Completamente Iluminado. Esto se llama la ordenación 'Ven, monje' (ehi bhikkhūpasampadā). El Bendito, en el primer período de su iluminación, otorgó la ordenación completa únicamente mediante este método. Estos fueron los cinco monjes del grupo original y otros, terminando con el anciano Aṅgulimāla. තීණිසතං සහස්සඤ්ච, චත්තාලීසං පුනාපරො; එකො ච ථෙරො සප්පඤ්ඤො; සබ්බෙ තෙ එහි භික්ඛුකාති. "Mil trescientos cuarenta, y además un monje sabio; todos ellos fueron monjes de tipo 'Ven, monje'". එතෙ විනයපිටකෙ නිද්දිට්ඨඑහිභික්ඛූ නාම විනයපිටකෙ අනිද්දිට්ඨා පන තිසතපරිවාරසෙලබ්‍රාහ්මණාදයො. Estos son los llamados 'Ven, monje' que se especifican en el Vinaya Piṭaka; aquellos que no se especifican en el Vinaya Piṭaka son el brahmán Sela con su séquito de trescientos, y otros. සත්තවීස සහස්සානි, තීණියෙව සතානි ච; එතෙ හි සබ්බෙ සඞ්ඛාතා, සබ්බෙ තෙ එහිභික්ඛුකාති. "Veintisiete mil y trescientos exactamente; todos estos han sido enumerados, todos ellos fueron monjes de tipo 'Ven, monje'". තං සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසසහස්සානි ඡසතානි එකචත්තාලීසුත්තරානි ච හොන්ති. පඨමබොධිච නාමෙසා වීසතිවස්සානි හොන්ති. Sumando todo esto, el total es de veintiocho mil seiscientos cuarenta y uno. El llamado primer período de iluminación (paṭhamabodhi) comprende veinte años. භගවා හි අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා අට්ඨාරසකොටිබ්‍රාහ්මණානං අමතං පායෙත්වා පඨමවස්සං වසි. දුතියතතියචතුත්ථවස්සෙසු රාජගහෙ වෙළුවනවිහාරෙ වස්සං වසි, භගවා හි ආසාළ්හිනක්ඛත්තපුණ්ණමියං බාරාණසියා ඉසිපතනෙ මිගදායෙ පඨමවස්සං වසිත්වා ඵග්ගුණමාසෙ ඵග්ගුණපුණ්ණමියං රාජගහං පත්වා බිම්බිසාරරඤ්ඤා කාරිතෙ වෙළුවන විහාරෙ එකමාසමත්තං වසිත්වා චිත්‍රමාසෙ වීසතිඛීණාසවසහස්සපරිවුතො කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා අසීතියා ඤාතිසහස්සානං මජ්ඣෙ විප්පටිපන්නානං රාජූනං මත්ථකෙ පංසුරජං ඔකිරිත්වා තෙ වන්දාපෙත්වා පොක්ඛරවස්සඤ්ච වස්සාපෙත්වා තමාගම්ම අසීතියා ඤාතිසහස්සානං වෙස්සන්තර ජාතකං කථෙත්වා රාහුලමාතරමාගම්ම චන්දකින්නරීජාතකඤ්ච කථෙත්වා පිතරං අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා රාජගහමෙව ආගන්ත්වා වාසං කප්පෙසි, තෙන වුත්තං දුතිය තතිය චතුත්ථ වස්සෙසු රාජගහෙ වෙළුවනවිහාරෙ වස්සං වසී’’ති[Pg.12]. පඤ්චමෙ පන වෙසාලියං එකවාසං වසි. ඡට්ඨෙ මකුළපබ්බතෙ එකවාසං වසි. පුණ්ණො වා තත්ථ. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා සුනාපරන්තරට්ඨෙ කිර එකස්මිං වාණිජකගාමෙ ද්වෙ භාතරො. තෙසු කදාචි ජෙට්ඨො පඤ්චසකටසතානි ගහෙත්වා ජනපදං ගන්ත්වා භණ්ඩං ආහරති, කදාචි කනිට්ඨො. ඉමස්මිං පන සමයෙ කනිට්ඨං ඝරෙ ඨපෙත්වා ජෙට්ඨභාතිකො පඤ්ච සකටසතානි ගහෙත්වා ජනපදචාරිකං චරන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං පත්වා ජෙතවනස්ස අවිදූරෙ පඤ්චසකටසතානි ඨපෙත්වා භුත්තපාතරාසො පරිජනපරිවුතො ඵාසුකට්ඨානෙ නිසීදි. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථිවාසිනො භුත්තපාතරාසා උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය සුට්ඨුත්තරාසඞ්ගා ගන්ධපුප්ඵාදිහත්ථා යෙනබුද්ධො, යෙනධම්මො, යෙනසඞ්ඝො, තන්නින්නා තප්පොණා තප්පබ්භරා හුත්වා දික්ඛිණද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ජෙතවනං ගච්ඡන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘කහං ඉමෙ ගච්ඡන්තී’’ති එකං මනුස්සං පුච්ඡි. කිං ත්වං අය්‍යො න ජානාසි, ලොකෙ බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි නාම උප්පන්නානි, ඉච්චෙව මහාජනො සත්ථුසන්තිකෙ ධම්මකථං සොතුං ගච්ඡතීති. තස්ස ‘‘බුද්ධො’’ති වචනං ඡවිචම්මාදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච අට්ඨාසි. අථ අත්තනො පරිජනපරිවුතො තාය පරිසායසද්ධිං විහාරං ගන්ත්වා සත්ථාමධුරස්සරෙන ධම්මං දෙසෙන්තස්ස පරිස පරියන්තෙ ඨිතො ධම්මං සුත්වා පබ්බජ්ජාය චිත්තං උප්පාදෙසි. අථ තථාගතෙන කාලං විදිත්වා පරිසාය උය්‍යොජිතාය සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා දුතියදිවසෙ මණ්ඩපං කරෙත්වා ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ භගවා අනුමොදනං කත්වා පක්කමි. භුත්තපාතරසො උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය භණ්ඩාගාරිකං පක්කොසාපෙත්වා ‘‘එත්තකං භණ්ඩං විස්සජ්ජිතං එත්තකං පන න විස්සජ්ජිත’’න්ති සබ්බං ආචික්ඛිත්වා ‘‘ඉමං සාපතෙය්‍යං මය්හං කනිට්ඨස්ස දෙහී’’ති සබ්බං නිය්‍යොතෙත්වා සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා කම්මට්ඨාන පරායණො අහොසි. අථස්ස කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තස්ස කම්මට්ඨානං න උපට්ඨාති, තතො චින්තෙසි ‘‘අයං ජනපදො මය්හං අසප්පායො, යංනූනාහං සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සකට්ඨානමෙව ගච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ පුබ්බණ්හසමයෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා සායන්හසමයෙ පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා කම්මට්ඨානං කථාපෙත්වා සත්ථා සීහනාදං නදිත්වා පක්කමි. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො සූනාපරන්තරට්ඨං [Pg.13] පත්වා සම්මතපබ්බතං නාම පවිසිත්වා වාණිජකගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ නං කනිට්ඨභාතා සගෙහං නෙත්වා භික්ඛං දත්වා ‘‘භන්තෙ අඤ්ඤත්ථ අගන්ත්වා ඉධෙව වසථා’’ති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා වසාපෙසි. තතො සමුද්දගිරිවිහාරං නාම අගමාසි. තත්ථ සමුද්දවීචියො ආගන්ත්වා අයකණ්ටපාසාණෙසු පහරිත්වා මහාසද්දං කරොන්ති. ථෙරො කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තො න ඵාසුවිහාරො හොතීති සමුද්දං නිසද්දං කත්වා අධිට්ඨාසි. තතො මාතුලගිරිං නාම ආගමාසි. තත්ථ සකුණසඞ්ඝො උස්සන්නො රත්තිඤ්ච දිවා ච සද්දො එකො බද්ධො හොති. ථෙරො ‘‘ඉදං ඨානං අඵාසුකන්ති තතො මකුළකාරාමවිහාරං නාම ගතො. සො වාණිජගාමස්ස නාතිදූරො නාච්චාසන්නො ගමනාගමනසම්පන්නො විවිත්තො අප්පසද්දො. ථෙරො ‘‘ඉදං ඨානං ඵාසුක’’න්ති තත්ථ රත්තිට්ඨානදිවාඨානෙ චඞ්කමනාදීනි කාරෙත්වා වස්සං උපගච්ඡති. එවං චතූසු ඨානෙසු විහාසි. අථෙකදිවසං තස්මිංයෙව අන්තොවස්සෙ පඤ්ච වාණිජකසතානි ‘‘පරසමුද්දං ගච්ඡාමා’’ති නාවාය භණ්ඩං පක්ඛිපිංසු. නාවාරොහනදිවසෙ ථෙරස්ස කනිට්ඨභාතා ථෙරං භොජෙත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාපදානි ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො ‘‘භන්තෙ මහාසමුද්දො නාම අස්සද්ධෙය්‍යො චානෙකන්තරායො ච, අම්හෙ ආවජ්ජෙය්‍යාථා’’ති වත්වා නාවං ආරූය්හි. නාවා ඌමිජවෙන ගච්ඡමානා අඤ්ඤතරං දීපං පාපුණි. මනුස්සා ‘‘පාතරාසං කරිස්සාමා’’ති දීපකෙ ඔතිණ්ණා. තස්මිං දීපකෙ අඤ්ඤං කිඤ්චි නත්ථි, චන්දනවනමෙව අහොසි. අථෙකො වා සියා රුක්ඛං ආකොටෙත්වා ලොහිතචන්දනභාවං ඤත්වා ‘‘භො මයං ලාභත්ථාය පරසමුද්දං ගච්ඡාම, ඉතො ච උත්තරි ලාභා නාම නත්ථි, චතුරඞ්ගුල මත්තාපි ඝටිකා සතසහස්සං අග්ඝති, සංහාරෙතබ්බකයුත්තං භණ්ඩං හාරෙත්වා ගච්ඡාමා’’ති. තෙ තථා කරිංසු චන්දනවනෙ අධිවත්ථා අමනුස්සා කුජ්ඣිත්වා ඉමෙහි අම්හාකං චන්දනවනං නාසිතං, ඝාතෙස්සාම නෙ’’ති චින්තෙත්වා න ඉමෙසු ඝාටිතෙසු සබ්බං එකකුණපං භවිස්සති, සමුද්දමජ්ඣෙ නෙසං නාවං ඔසීදෙස්සාමා’’ති ආහංසු. අථ තෙසං නාවං ආරූය්හ මුහුත්තං ගතකාලෙයෙව උප්පාදිකං උපට්ඨාපෙත්වා සයම්පි තෙ අමනුස්සා භයානකානි රූපානි දස්සයිංසු. භීතා මනුස්සා අත්තනො දෙවතා නමස්සන්ති. ථෙරස්ස කනිට්ඨො චූළපුණ්ණකුටුම්බිකො ‘‘මය්හං භාතා අවස්සයො හොතූ’’ති ථෙරස්ස නමස්සමානො අට්ඨාසි. ථෙරො පි කිර තස්මිංයෙව ඛණෙ [Pg.14] ආවජ්ජෙත්වා තෙසං බ්‍යසනප්පත්තිං ඤත්වා වෙහාසං උප්පතිත්වා අභිමුඛො අට්ඨාසි. අමනුස්සා ථෙරං දිස්වාව ‘‘අය්‍යපුණ්ණත්ථෙරො එහී’’ ති පක්කමිංසු. උප්පාදිකං සන්නිසීදි. ථෙරො ‘‘මා භායථා’’ති තෙසං අස්සාසෙත්වාව කහං ගන්තුකාමත්ථා’’ති පුච්ඡි. ‘‘භන්තෙ අම්හාකං සකට්ඨානමෙව ගච්ඡාමා’’ති ථෙරො නාවං ඵලෙ අක්කමිත්වා ‘‘එතෙසං ඉච්ඡිතට්ඨානං ගච්ඡතූ’’ති අධිට්ඨාති. වාණිජා සකට්ඨානං ගන්ත්වා තං පවත්තිං පුත්තදාරස්ස ආරොචෙත්වා ‘‘එථ ථෙරං සරණං ගච්ඡාමා’’ති පඤ්චසතානි අත්තනො අත්තනො පඤ්චමාතුගාමසතෙහි සද්ධිං තීසු සරණෙසු පතිට්ඨාය උපාසකත්තං පටිවෙදෙසුං. තතො නාවාය භණ්ඩං ඔතාරෙත්වා ථෙරස්ස එකං කොට්ඨාසං කත්වා ‘‘අයං භන්තෙ තුම්හාකං කොට්ඨාසො’’ති ආහංසු. ථෙරො ‘‘මය්හං විසුං කොට්ඨාස කිච්චං නත්ථි’’. සත්ථා පන තුම්හෙහි දිට්ඨපුබ්බො’ති. න දිට්ඨපුබ්බො භන්තෙ’ති, තෙනහි ඉමිනා සත්ථු මණ්ඩලමාළං කරොථ. එවං සත්ථාරං පස්සිස්සථාති තෙ සාධු භන්තෙ’ති තෙන ච කොට්ඨාසෙන අත්තනො ච කොට්ඨාසෙන මණ්ඩලමාළං කාතුං ආරභිංසු. සත්ථා කිරස්ස ආරද්ධකාලතො පට්ඨාය පරිභොගං අකාසි. තථො මනුස්සා රත්තිං ඔභාසං දිස්වා ‘‘මහෙසක්ඛා දෙවතා අත්ථී’’ති සඤ්ඤංකරිංසු. උපාසකා මණ්ඩලමාළඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස සෙනාසනානි ච නිට්ඨපෙත්වා දානසම්භාරං සජ්ජෙත්වා ‘‘කතං භන්තෙ අම්හෙහි අත්තනොකිච්චං, සත්ථාරං පක්කොසථා’’ති ථෙරස්ස ආරොචෙසුං. ථෙරො සායන්හසමයෙ ඉද්ධියාසාවත්ථිං පත්වා ‘‘භන්තෙ වාණිජගාමවාසිනො තුම්හෙ දට්ඨුකාමා, තෙසං අනුකම්පං කරොථා’’ති. භගවා අධිවාසෙසි. ථෙරො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා සකට්ඨානමෙව පච්චාගතො. භගවා ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි ‘‘ආනන්ද ස්වෙ සූනාපරන්තෙ වාණිජගාමෙ පිණ්ඩාය චරිස්සාම, ත්වං එකූනපඤ්චසතානං භික්ඛූනං සලාකං දෙහී’’ති. ථෙරො සාධු භන්තෙ’ති භික්ඛුසඞ්ඝස්ස තමත්ථං ආරොචෙත්වා ‘‘චාරිකා සලාකං ගණ්හන්තූ’’ති ආහ. තං දිවසං කුණ්ඩධානත්ථෙරො පඨමං සලාකං අග්ගහොති. වාණිජගාමවාසිනොපි ‘‘ස්වෙ කිර සත්ථා ආගමිස්සතී’’ති ගාමමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානග්ගං සජ්ජයිංසු. භගවා පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා ඵලසමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදි. සක්කස්ස පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හං අහොසි. සො කිං ඉදන්ති ආවජ්ජෙත්වා සත්ථු සූනාපරන්තගමනං දිස්වා විසුකම්මං ආමන්තෙසි [Pg.15] ‘‘තාත අජ්ජ භගවා තීණිමත්තානි යොජනසතානි පිණ්ඩාචාරං ගමිස්සති, පඤ්ච කූටාගාරසතානි මාපෙත්වා ජෙතවනද්වාර කොට්ඨමත්ථකෙ ගමනසජ්ජානිං කත්වා ඨපෙහී’’ති, සො තථා අකාසි. භගවතො කූටාගාරං චතුමුඛං අහොසි, ද්වින්නං අග්ගසාවකානං ද්විමුඛං, සෙසානං එකමුඛං, සත්ථා ගන්ධකුටිතො නික්ඛම්ම පටිපාටියා ඨපිත කූටාගාරෙසු ධුරකූටාගාරං පාවිසි. ද්වෙ අග්ගසාවකෙ ආදිං කත්වා එකූනපඤ්චභික්ඛුසතානිපි කූටාගාරං ගන්ත්වා නිසින්නා අහෙසුං, එකං තුච්ඡකූටාගාරං අහොසි. පඤ්චපි කූටාගාරසතානි ආකාසෙ උප්පතිංසු. සත්ථා සච්චබන්ධපබ්බතං නාම පත්වා කූටාගාරං ආකාසෙ ඨපෙත්වා තස්මිං පබ්බතෙ සච්චබන්ධො නාම මිච්ඡාදිට්ඨි, සො මහාජනං මිච්ඡාදිට්ඨිං උග්ගණ්හාපෙන්තො ලාභග්ගයසග්ගප්පත්තො හුත්වා වසති. අබ්භන්තරෙ චස්ස අන්තොචාටියං පදීපො විය අරහත්තස්ස උපනිස්සයො ජලති, තං දිස්වා ‘‘ධම්මමස්ස කථෙස්සාමී’’ති ගන්ත්වා ධම්මං දෙසෙති. තාපසො දෙසනාපරියොසානෙ අරහත්තං පාපුණි. මග්ගෙනෙවස්ස අභිඤ්ඤා ආගතා, එහි භික්ඛු හුත්වා ඉද්ධිමයපත්තචීවරො කූටාගාරං පාවිසි. භගවා කූටාගාරගතෙහි පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහිසද්ධිං වාණිජගාමං ගන්ත්වා කූටාගාරානි අදිස්සමානානි කත්වා වාණිජගාමං පාවිසි. වාණිජා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා සසත්ථාරං මකුළකාරාමං නයිංසු. සත්ථා මණ්ඩලමාළං පාවිසි. මහාජනො යාව සත්ථා භත්තදරථං පටිප්පස්සම්භෙති, තාව පාතරාසං කත්වා උපොසථඞ්ගානි සමාදාය ගන්ධඤ්ච පුප්ඵඤ්ච ආදාය ධම්මසවනත්ථාය ආරාමං පච්චාගමාසි. සත්ථා ධම්මං දෙසෙසි. මහාජනස්ස බන්ධනා මොක්ඛො ජාතො, මහන්ත බුද්ධකොලාහලං අහොසි. සත්ථා මහාජනස්ස සඞ්ගහත්ථං කතිපාහං තත්ථෙව වසි, අරුණං පන මහාගන්ධකුටියංයෙව උට්ඨපෙසි. තත්ථ කතිපාහං වසිත්වා වාණිජගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා ‘‘ත්වං ඉධෙව වසාහී’’ති පුණ්ණත්ථෙරං නිවත්තෙත්වා අන්තරෙ නම්මදානදී නාම අත්ථි, තස්සා තීරං අගමාසි. නම්මදානාගරාජා සත්ථු පච්චුග්ගන්ත්වා නාගභවනං පවෙසෙත්වා තිණ්ණං රතනානං සක්කාරං අකාසි. සත්ථා තස්ස ධම්මං කථෙත්වා නාගභවනා නික්ඛමි. සො ‘‘මය්හං භන්තෙ පරිචරිතබ්බං දෙථා’’ති යාචි. භගවා නම්මදානදීතීරෙ පදචෙතියං දස්සෙසි. තං වීචීසු ආගහාසු පිධියති වීචීසු ගතාසු විවරති, මහාසක්කාරප්පත්තං අහොසි. සත්ථා තතො නික්ඛම්ම සච්චබන්ධපබ්බතං ගන්ත්වා [Pg.16] සච්චබන්ධං ආහ ‘‘තයා මහාජනො අපායමග්ගෙ ඔතාරිතො. ත්වං ඉධෙව වසිත්වා එතෙසං ලද්ධිං විස්සජ්ජාපෙත්වා නිබ්බානමග්ගෙ පතිට්ඨාපෙහී’’ති. සොපි පරිචරිතබ්බං යාචි. සත්ථා ඝනපිට්ඨිපාසාණෙ අල්ලමත්තිකපිණ්ඩම්හි ලඤ්ඡනං විය පදචෙතියං දස්සෙසි. එවං සූනාපරන්තරට්ඨෙයෙව ද්වෙ චක්කරතනචෙතියානි යාවසාසනන්තරධානං පතිට්ඨාපෙසි. සත්තමෙ පන වස්සෙ සාවත්ථියං කණ්ඩම්බරුක්ඛමූලෙ තිත්ථි මද්දනං කරොන්තො යමකපාටිහාරියං කත්වා දසහි චක්කවාළ සහස්සෙහි ආගතානං දෙවතානං මාතරං කායසක්ඛිං කත්වා අභිධම්මං දෙසෙන්තෙ තාවතිංසභවනෙ පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පණ්ඩුකම්බලසිලායං වස්සං වසි. අට්ඨමෙ සංසුමාරනගරෙ එකවස්සං වසි. නවමෙ කොසම්බියං එකවස්සං වසි. තදා භද්දියො, කිමිලො, භගු, ආනන්දො, අනුරුද්ධො, දෙවදත්තො, චාති ඡ ඛත්තියා පබ්බජිංසු. තෙසං විත්ථාරො ධම්මපදෙ ආගතො. දසමෙ පන වස්සෙ පාලිලෙය්‍යාගාමෙ දක්ඛිණවනසණ්ඩෙ භද්දසාලමූලෙ පාලිලෙය්‍යකෙන හත්ථිනා උපට්ඨියමානො ඵාසුකං වස්සාවාසං වසි. එකාදසමෙ නාලන්ධබ්‍රාහ්මණගාමෙ එකවාසං වසි. ද්වාදසමෙ වෙරඤ්ජායං එකවාසං වසි දුච්චරිතස්ස විපාකං අනුභවමානො, භගවතා කිර ඵුස්සස්ස භගවතො කාලෙ සාවකානං වචීදුච්චරිතවසෙන කතුපචිතස්ස අකුසලකම්මස්ස තදා ලද්ධොකාසවසෙන උපට්ඨිතත්තා වෙරඤ්ජබ්‍රාහ්මණෙන නිමන්තිතොපි සමානො මාරාවට්ටන වසෙන අසල්ලක්ඛෙත්වා අස්සවාණිජකානං නිබද්ධවත්තසඞ්ඛෙපෙන පඤ්ඤත්තං පත්ථපත්ථමූලකං යවතණ්ඩුලමෙව තෙමාසං භුඤ්ජති, වුත්තඤ්හෙතං අපදානෙ. El Bienaventurado, habiendo puesto en marcha la suprema Rueda del Dhamma y habiendo dado a beber el néctar de la inmortalidad a dieciocho millones de brahmanes, residió allí su primer retiro de lluvias. Durante el segundo, tercer y cuarto retiro de lluvias, residió en el monasterio Veluvana en Rājagaha. En efecto, el Bienaventurado, habiendo residido su primer retiro de lluvias en el parque de los ciervos en Isipatana, Bārāṇasī, durante la luna llena del asterismo de Āsāḷha, llegó a Rājagaha en el mes de Phagguṇa, en el día de la luna llena de Phagguṇa. Tras haber residido durante aproximadamente un mes en el monasterio Veluvana construido por el rey Bimbisāra, partió hacia Kapilavatthu en el mes de Citta, rodeado por veinte mil que habían extinguido las impurezas (arahants). En medio de ochenta mil parientes, habiendo esparcido polvo sobre las cabezas de los reyes que se portaban mal, haciendo que le rindieran homenaje e invocando una lluvia de flores (pokkharavassa), relató el Vessantara Jātaka ante esos ochenta mil parientes. Habiendo visitado a la madre de Rāhula, relató el Candakinnari Jātaka y, tras establecer a su padre en el fruto de quien no regresa (anāgāmiphala), regresó a Rājagaha para establecer allí su residencia; por eso se dice: «Residió en el monasterio Veluvana en Rājagaha durante el segundo, tercer y cuarto retiro de lluvias». En el quinto año, residió en Vesāli. En el sexto, residió en el monte Makuḷa. O bien, Puṇṇa estuvo allí. Esta es la narración sucesiva al respecto: se dice que en una aldea de comerciantes en la región de Sunāparanta vivían dos hermanos. A veces el mayor tomaba quinientas carretas y partía hacia el campo para traer mercancías; a veces el menor. En esta ocasión, dejando al menor en casa, el hermano mayor tomó quinientas carretas y, recorriendo el campo, llegó sucesivamente a Sāvatthī. Cerca de Jetavana, detuvo las quinientas carretas y, tras desayunar, se sentó en un lugar cómodo rodeado de sus sirvientes. En aquel tiempo, los habitantes de Sāvatthī, tras haber desayunado, asumiendo los preceptos del Uposatha, vestidos con sus mantos superiores y portando perfumes, flores y demás, se dirigían a Jetavana con la mente inclinada, volcada y dirigida hacia el Buddha, el Dhamma y el Saṅgha, saliendo por la puerta sur. Al verlos, preguntó a un hombre: «¿A dónde van estos?». «¿Acaso no sabe, señor, que han surgido en el mundo las joyas del Buddha, el Dhamma y el Saṅgha? Por eso esta gran multitud va a escuchar la charla del Dhamma ante el Maestro». Al escuchar la palabra «Buddha», esta atravesó su piel y carne y llegó hasta la médula de sus huesos. Entonces, rodeado de sus sirvientes, fue al monasterio con esa asamblea y, escuchando el Dhamma predicado por el Maestro con su dulce voz, surgió en él el deseo de ordenarse. El Maestro, conociendo el momento adecuado, tras despedir a la asamblea, fue abordado por él, quien le rindió homenaje y le invitó para el día siguiente. Al día siguiente, habiendo preparado un pabellón y dispuesto los asientos, ofreció una gran donación al Saṅgha encabezado por el Buddha. Al finalizar la comida, el Bienaventurado expresó su regocijo (anumodana) y se marchó. El comerciante, tras desayunar y asumir los preceptos del Uposatha, llamó a su tesorero y, tras indicarle todo lo que había sido vendido y lo que no, entregó toda la propiedad diciendo: «Da esto a mi hermano menor». Tras renunciar a todo, se ordenó ante el Maestro y se dedicó al objeto de meditación (kammaṭṭhāna). Sin embargo, mientras reflexionaba, el objeto de meditación no se establecía. Entonces pensó: «Esta región me es desfavorable. Sería mejor que tomara un objeto de meditación ante el Maestro y regresara a mi tierra natal». Luego, por la mañana, tras pedir limosna, y por la tarde, habiendo salido de su meditación solitaria, se acercó al Bienaventurado, solicitó instrucciones sobre el objeto de meditación y el Maestro, habiendo rugido su rugido de león, le permitió partir. El venerable Puṇṇa, habiendo llegado a la región de Sunāparanta, entró en el monte llamado Sammata y luego en la aldea de comerciantes por limosna. Su hermano menor lo llevó a su casa, le ofreció comida y le pidió que se quedara allí: «Venerable, no vaya a otro lugar, resida aquí mismo». Luego se dirigió al monasterio de Samuddagiri. Allí, las olas del mar golpeaban las rocas de hierro produciendo un gran ruido. El monje, al reflexionar sobre su objeto de meditación, no encontraba bienestar, por lo que determinó que el mar se quedara en silencio. Después fue al monte llamado Mātulagiri. Allí, la multitud de aves era inmensa y había un ruido constante día y noche. Pensando: «Este lugar es desfavorable», fue al monasterio de Makuḷakārāma. Este no estaba ni muy lejos ni muy cerca de la aldea de comerciantes, era accesible, solitario y de poco ruido. El monje pensó: «Este lugar es favorable», y tras preparar senderos para caminar (caṅkamanādi) para el día y la noche, entró en el retiro de lluvias. Así habitó en cuatro lugares. Un día, durante ese mismo retiro de lluvias, quinientos comerciantes cargaron mercancías en un barco diciendo: «Iremos al otro lado del mar». El día de embarcar, el hermano menor del monje le ofreció comida, tomó los preceptos ante él y, al marcharse, dijo: «Venerable, el gran océano es traicionero y lleno de peligros, por favor, piense en nosotros», y subió al barco. El barco, impulsado por las olas, llegó a una isla. Los hombres desembarcaron para desayunar. En esa isla no había nada más que un bosque de sándalo. Uno de ellos, tras golpear un árbol y darse cuenta de que era sándalo rojo, dijo: «Amigos, vamos al otro lado del mar en busca de ganancias, pero no hay mayor ganancia que esta; un trozo de solo cuatro pulgadas vale cien mil. Dejemos las mercancías que traemos y llevemos esto». Así lo hicieron. Los seres no humanos (amanussā) que habitaban en el bosque de sándalo se enojaron pensando: «Estos han destruido nuestro bosque de sándalo, los mataremos». Pero luego pensaron: «Si los matamos aquí, todo será un montón de cadáveres; hundiremos su barco en medio del océano». Cuando el barco hubo avanzado un momento tras partir, los seres no humanos provocaron una tormenta y mostraron formas aterradoras. Los hombres, aterrorizados, rezaban a sus propias deidades. Cūḷapuṇṇa, el hermano menor del monje, se mantuvo rindiendo homenaje al monje diciendo: «¡Que mi hermano sea mi refugio!». El monje, en ese mismo instante, tras reflexionar y conocer su desgracia, se elevó por el aire y apareció ante ellos. Al ver al monje, los seres no humanos se marcharon diciendo: «Viene el venerable Puṇṇa». La tormenta se calmó. El monje los consoló diciendo: «No teman», y preguntó: «¿A dónde desean ir?». «Venerable, queremos regresar a nuestro lugar». El monje pisó el borde del barco y determinó: «Que llegue al lugar deseado por ellos». Los comerciantes, al llegar a su lugar, informaron de lo sucedido a sus familias y dijeron: «Vengan, busquemos refugio en el monje». Quinientos hombres junto con sus quinientas esposas se establecieron en los tres refugios. Luego, tras descargar la mercancía del barco, separaron una parte para el monje y dijeron: «Venerable, esta es su parte». El monje dijo: «No necesito una parte para mí. ¿Han visto ustedes antes al Maestro?». «No, venerable». «Entonces, con esta parte construyan una sala circular (maṇḍalamāḷa) para el Maestro. Así podrán verlo». Ellos aceptaron y comenzaron a construir la sala con esa parte y con las suyas propias. Se dice que el Maestro hizo uso de ella desde que comenzó la construcción. Los hombres, al ver un resplandor por la noche, pensaron que había deidades de gran poder. Una vez terminada la sala y los alojamientos para el Saṅgha, prepararon las ofrendas y comunicaron al monje: «Venerable, nuestra tarea está terminada, invite al Maestro». El monje, al atardecer, llegó a Sāvatthī por poderes psíquicos y dijo: «Señor, los habitantes de la aldea de comerciantes desean veros, tened compasión de ellos». El Bienaventurado aceptó. El monje, sabiendo que el Bienaventurado había aceptado, regresó a su lugar. El Bienaventurado llamó al venerable Ānanda: «Ānanda, mañana iremos por limosna a la aldea de comerciantes en Sunāparanta; entrega los boletos (salāka) para cuatrocientos noventa y nueve monjes». El monje aceptó y anunció al Saṅgha: «Tomen sus boletos para el viaje». Ese día, el venerable Kuṇḍadhāna tomó el primer boleto. Los habitantes de la aldea, sabiendo que el Maestro vendría al día siguiente, prepararon un pabellón en medio de la aldea y el lugar de las ofrendas. El Bienaventurado, tras realizar sus deberes corporales temprano, entró en su fragante cámara (gandhakuṭi) y permaneció en la absorción de los frutos (phalasamāpatti). El asiento de piedra de Sakka se calentó. Tras reflexionar sobre por qué ocurría esto, vio el viaje del Maestro a Sunāparanta y llamó a Vissakamma: «Querido, hoy el Bienaventurado viajará trescientas leguas por limosna; crea quinientos pabellones voladores (kūṭāgāra) y ponlos sobre el pórtico de Jetavana listos para partir». Él lo hizo así. El pabellón del Bienaventurado tenía cuatro frentes, los de los dos discípulos principales tenían dos frentes, y los de los demás tenían un frente. El Maestro, saliendo de la cámara fragante, entró en el pabellón principal. Los cuatrocientos noventa y nueve monjes, encabezados por los dos discípulos principales, entraron en los pabellones. Un pabellón quedó vacío. Los quinientos pabellones se elevaron al aire. El Maestro, al llegar al monte Saccabandha, detuvo los pabellones en el aire. En ese monte vivía Saccabandha, un asceta de visión errónea que había alcanzado gran fama enseñando visiones erróneas a la multitud. En su interior brillaba la predisposición para el estado de arahant como una lámpara dentro de una vasija. Al verlo, el Maestro pensó: «Le predicaré el Dhamma», y fue a enseñarle. El asceta alcanzó el estado de arahant al final de la enseñanza. Sus conocimientos superiores (abhiññā) surgieron en ese mismo camino; convertido en monje, con cuenco y mantos creados por poder psíquico, entró en el pabellón vacío. El Bienaventurado, junto con los quinientos monjes en los pabellones, llegó a la aldea de comerciantes, hizo invisibles los pabellones y entró en la aldea. Los comerciantes ofrecieron una gran donación al Saṅgha encabezado por el Buddha y los llevaron al monasterio Makuḷakārāma. El Maestro entró en la sala circular. Mientras el Maestro descansaba tras la comida, la multitud desayunó, asumió los preceptos y, llevando perfumes y flores, regresó al monasterio para escuchar el Dhamma. El Maestro predicó el Dhamma. La multitud se liberó de sus ataduras y hubo una gran conmoción búdica. El Maestro residió allí unos días para favorecer a la multitud, pero se despertaba siempre en su gran cámara fragante (en Jetavana). Tras residir allí unos días y pedir limosna en la aldea, despidió al venerable Puṇṇa diciendo: «Quédate tú aquí», y se dirigió a la orilla del río Nammadā. El rey naga Nammadā salió al encuentro del Maestro, lo llevó a su palacio naga y rindió homenaje a las Tres Joyas. El Maestro le predicó el Dhamma y salió del palacio. Él rogó: «Señor, dadme algo para adorar». El Bienaventurado dejó su huella en la orilla del río Nammadā. Esta huella se cubre cuando vienen las olas y se descubre cuando se retiran; recibió grandes honores. El Maestro, saliendo de allí hacia el monte Saccabandha, dijo a Saccabandha: «Por ti, mucha gente cayó en el camino del infortunio. Reside aquí mismo, haz que abandonen sus malas creencias y establécelos en el camino del Nibbāna». Él también pidió algo para adorar. El Maestro dejó su huella en una roca sólida como un sello en arcilla húmeda. Así, estableció dos monumentos de las huellas de sus pies en la región de Sunāparanta hasta la desaparición de la enseñanza. En el séptimo año, tras realizar el milagro doble (yamakapāṭihāriya) bajo el árbol de mango Kaṇḍamba en Sāvatthī para someter a los ascetas de otras sectas, y teniendo a su madre como testigo ante las deidades que acudieron de diez mil mundos, predicó el Abhidhamma en el reino de Tāvatiṃsa, residiendo sobre la piedra Paṇḍukambala al pie del árbol Pāricchattaka. En el octavo año, residió en Saṃsumāranagara. En el noveno, residió en Kosambi. En ese tiempo, seis nobles: Bhaddiya, Kimila, Bhagu, Ānanda, Anuruddha y Devadatta se ordenaron; su relato detallado aparece en el Dhammapada. En el décimo año, residió cómodamente en la arboleda de Dakkhiṇavana, en la aldea de Pālileyyaka, al pie del árbol Bhaddasāla, siendo servido por el elefante Pālileyyaka. En el undécimo año, residió en la aldea brahmánica de Nālandha. En el duodécimo año, residió en Verañjā, experimentando el resultado de una acción pasada: se dice que, debido a un karma perjudicial acumulado por el Bienaventurado en tiempos del Buddha Phussa por un lenguaje incorrecto hacia los discípulos, y aprovechando que se presentó la oportunidad, a pesar de haber sido invitado por el brahmán de Verañjā, por la distracción causada por Māra no se dio cuenta de la invitación y comió durante tres meses solamente cebada cruda medida por raciones mínimas proporcionada por comerciantes de caballos; esto se menciona en el Apadāna. ‘‘ඵුස්සස්සාහං පාවචනෙ, සාවකෙ පරිභාසිස්සං; යවං ඛාදථ භුඤ්ජථ, මාච භුඤ්ජථ සාලිනො. "En la enseñanza de Phussa, insulté a los discípulos: 'Comed cebada, alimentaos de ella, no comáis arroz de grano fino'." තෙන කම්මවිපාකෙන, තෙමාසං ඛාදිතං යවං; නිමන්තිතො බ්‍රාහ්මණෙන, වෙරඤ්ජායං වසිං තදාති’’. "Como resultado de esa acción, comí cebada durante tres meses; habiendo sido invitado por un brahmán, residí entonces en Verañjā." තෙන වුත්තං ‘‘ද්වාදසමෙ වෙරඤ්ජායං එකවාසං වසි දුච්චරිතස්ස විපාකං අනුභවමානො’’ති. තෙරසමෙ ජාලියපබ්බතෙ එකවාසං වසි. චතුද්දසමෙ සාවත්ථියං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ ජෙතවනවිහාරෙ පඨමවාසං වසිත්වා පන්නරසමෙ වස්සෙ ඤාතිජනසඞ්ගහත්ථං කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා එකමෙව වාසං කප්පෙසි[Pg.17]. සොළසමෙ වස්සෙ ආළවකයක්ඛදමනත්ථං අග්ගාළවීනගරෙ එකවාසං වසි. සත්තරසමෙ වස්සෙ රාජගහමෙව නිවත්තිත්වා වාසං කප්පෙසි. අට්ඨාරසමෙ වස්සෙ ජාලියපබ්බතමෙව නිවත්තිත්වා වසි. එකූනවීසතිමෙපි වස්සෙ තත්ථෙව ජාලියපබ්බතමෙව වසි. වීසතිමෙ වස්සෙ රාජගහස්ස අවිදූරෙ භීසනකෙ භෙසකලවනසණ්ඩෙ වාසං කප්පෙසී’’ති ඉමානි වීසති වස්සානි පඨමබොධීති වෙදිතබ්බානි. එතස්මිං කාලෙ එහිභික්ඛූපසම්පදායඑව උපසම්පාදෙසීති යෙභුය්‍යෙන භගවන්තංයෙව උද්දිස්ස ආචරියුපජ්ඣායං කත්වා එහිභික්ඛු භාවමාපන්නෙ පුඤ්ඤවන්තපුග්ගලෙයෙව සන්ධාය වුත්තං, අඤ්ඤෙසම්පි අරියභාවමනාපන්නානං සුදින්නාදීනං වා යමකපාටිහාරියෙ පසීදිත්වා ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිතානං පුබ්බෙ කස්සපබුද්ධකාලෙ වග්ගුලිභූතපුබ්බානං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං ථෙරස්සෙව සන්තිකෙ පබ්බජිතභාවස්ස දිස්සනතො තෙන වුත්තං ‘‘භගවා හි පඨමබොධියං එතස්මිං කාලෙ එහි භික්ඛූපසම්පදාය එව උපසම්පාදෙසී’’ති. ඉතො පරෙසු පන පඤ්චවීසතිවස්සෙසු අනාථපිණ්ඩිකෙන කාරිතෙ ජෙතවනමහාවිහාරෙ එකූනවීසතිවස්සා වාසං වසි. විසාඛාය සත්තවීසති කොටිධනපරිච්චාගෙන කාරිතෙ පුබ්බාරාමෙ ඡබ්බස්සානි වසි. ද්වින්නං කුලානං ගුණමහත්තං පටිච්ච සාවත්ථියං නිස්සාය පඤ්චවීසති වස්සානි වාසං වසි. අන්තිමෙ පන වස්සෙ බෙළුවගාමෙ වසිත්වා මරණන්තිකා වෙදනා උප්පජ්ජි, ආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජනඤ්ච තත්ථ අකාසි. ඉමානි ඉධ නාධිප්පෙතානි, භගවතො වස්සක්කමජානනත්ථංයෙව වුත්තන්ති. "Por eso se dijo: 'En el duodécimo año residió durante un retiro en Verañjā, experimentando el resultado de su mala conducta'. En el decimotercero residió un retiro en la montaña Jāliya. En el decimocuarto, tras haber residido su primer retiro en el monasterio Jetavana, en el parque de Anāthapiṇḍika en Sāvatthī, en el decimoquinto año fue a Kapilavatthu para favorecer a sus parientes y allí realizó un solo retiro. En el decimosexto año, para domar al yakkhā Āḷavaka, residió un retiro en la ciudad de Aggāḷavī. En el decimoséptimo año, regresando a Rājagaha, realizó un retiro. En el decimoctavo año, regresando a la montaña Jāliya, residió allí. Incluso en el decimonoveno año, residió allí mismo en la montaña Jāliya. En el vigésimo año, realizó un retiro en el aterrador bosque de Bhesakalā, no lejos de Rājagaha. Estos veinte años deben conocerse como el periodo del despertar inicial. En ese tiempo, realizaba la ordenación solo mediante la ordenación 'Ven, monje', refiriéndose principalmente a personas meritorias que alcanzaban la condición de 'Ven, monje' teniendo al mismo Bienaventurado como preceptor y maestro; pero también se ve que otros que no habían alcanzado el estado de Noble, como Sudinna y otros, o los quinientos monjes que anteriormente habían sido murciélagos en tiempos del Buda Kassapa y se ordenaron ante el venerable anciano Sāriputta tras ser inspirados por el Milagro por Parejas, por eso se dijo: 'Pues en el periodo del despertar inicial, el Bienaventurado ordenaba solo mediante la ordenación Ven, monje'. De los veinticinco años siguientes a estos, residió diecinueve años en el Mahāvihāra de Jetavana, construido por Anāthapiṇḍika. Residió seis años en el Pubbārāma, construido por Visākhā con un gasto de doscientos setenta millones. Debido a la gran virtud de estas dos familias, residió veinticinco años en dependencia de Sāvatthī. Pero en el último año, habiendo residido en la aldea de Beḷuva, surgió una sensación dolorosa cercana a la muerte, y allí realizó la renuncia a las formaciones de la vida. Estas cosas no se pretenden tratar aquí; se han mencionado solo para conocer la secuencia de los retiros anuales del Bienaventurado." සරණගමනූපසම්පදා නාම ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි’’ත්‍යාදිනා තික්ඛත්තුං වාචං භින්දිත්වා වුත්තෙහි තීහි සරණගමනෙහි උපසම්පන්නො. "La llamada ordenación por ir a los refugios es la ordenación de quien la recibe mediante los tres refugios, expresados al romper el silencio tres veces con las palabras 'Voy al Buda por refugio', etc." ඔවාදපටිග්ගහණූපසම්පදා නාම ‘‘තස්මා තිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං තිබ්බමෙව හිරොත්තප්පං පච්චුපට්ඨිතං භවිස්සති ථෙරෙසු නවෙසු මජ්ඣිමෙසු චාති, එවඤ්හි තෙ කස්සප සික්ඛිතබ්බං තස්මා තිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං යං කිඤ්චි ධම්මං සොස්සාමි කුසලූපසඤ්හිතං සබ්බන්තං අට්ඨිං කත්වා මනසිකත්වා සබ්බමෙව චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සොස්සාමීති, එවඤ්හි තෙ කස්සප සික්ඛිතබ්බං තස්මා තිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං සාතසහගතං මෙ කායගතා සතිං න ජහිස්සතීති[Pg.18], එවඤ්හි තෙ කස්සප සික්ඛිතබ්බන්ති ඉමිනා ඔවාදපටිග්ගණෙන මහාකස්සපත්ථෙරස්ස අනුඤ්ඤාතඋපසම්පදා නාම. "La llamada ordenación por aceptación de una exhortación es la ordenación autorizada para el venerable Mahākassapa mediante esta aceptación de una exhortación: 'Por lo tanto, Kassapa, así debes entrenarte: una intensa vergüenza y temor moral estarán presentes ante los monjes ancianos, nuevos y medianos; así, Kassapa, debes entrenarte. Por lo tanto, Kassapa, así debes entrenarte: cualquier Dhamma que escuche que esté relacionado con lo beneficioso, lo escucharé prestando toda mi atención, aplicándolo a mi mente, concentrando todo mi pensamiento y con los oídos atentos; así, Kassapa, debes entrenarte. Por lo tanto, Kassapa, así debes entrenarte: la atención plena al cuerpo unida al gozo no me abandonará; así, Kassapa, debes entrenarte'." පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා නාම සොපාකස්ස අනුඤ්ඤාතඋපසම්පදා, භගවා කිර පුබ්බාරාමෙ අනුචඞ්කමන්තො සොපාකසාමණෙරං ‘‘උද්ධුමාතකසඤ්ඤාති වා සොපාක රූපසඤ්ඤාති වා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්‍යඤ්ජනා, උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති දසඅසුභනිස්සිතෙ පඤ්හෙ පුච්ඡි. සො තෙ බ්‍යාකාසි. භගවා තස්ස සාධුකාරං දත්වා ‘‘කතිවස්සොසි ත්වං සොපාකා’’ති පුච්ඡි. ‘‘සත්තවස්සො අහං භගවා’’ති, ‘‘සොපාක ත්වං මම සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සද්ධිං සංසන්දිත්වා පඤ්හෙ බ්‍යාකාසී’’ති ආරද්ධචිත්තො උපසම්පදං අනුජානාති, අයං පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා. "La llamada ordenación por responder preguntas es la ordenación autorizada para Sopāka. Se dice que el Bienaventurado, mientras caminaba de un lado a otro en el Pubbārāma, le preguntó al novicio Sopāka diez preguntas basadas en lo impuro: '¿Son estas cosas, la percepción de lo hinchado o la percepción de la forma, diferentes en significado y diferentes en fraseo, o tienen el mismo significado y solo difieren en el fraseo?'. Él las respondió. El Bienaventurado, dándole su aprobación, preguntó: '¿Cuántos años tienes, Sopāka?'. 'Tengo siete años, Señor'. Con el corazón complacido: 'Sopāka, has respondido las preguntas comparándolas con mi conocimiento de la omnisciencia', y autorizó la ordenación. Esta es la ordenación por responder preguntas." අට්ඨවාචිකූපසම්පදා නාම භික්ඛුනියා භික්ඛුනිසඞ්ඝතො ඤත්තිචතුත්ථෙන භික්ඛුසඞ්ඝතො ඤත්තිචතුත්ථෙනාති ඉමෙහි ද්වීහි කම්මෙහි උපසම්පදා. ඤත්තිචතුත්ථකම්මූපසම්පදා නාම භික්ඛූනං එතරහි උපසම්පදා, අයමෙව ඉධාධිප්පෙතා, සම්පත්තිවිපත්තිවසෙන සම්භවතො. කස්මා හෙස උපසම්පන්නො නාමාති. සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන අකුප්පෙන ඨානාරහෙන උපරිභාවං සමාපන්නො පත්තොති උපසම්පන්නො, සෙට්ඨභාවං පත්තොතිඅත්ථො තථා හි ගිහිභාවතො සාමණෙරභාවො සෙට්ඨො නාම, තතොපි උපසම්පන්නභාවොයෙව සෙට්ඨො. තත්ථ සමග්ගෙන සඞ්ඝෙනාති සබ්බන්තිමෙන පරියායෙන පඤ්චවග්ගකරණීයෙ කම්මෙ යාවතිකා භික්ඛූ කම්මප්පත්තා, තෙසං ආගතත්තා ඡන්දාරහානං ඡන්දස්ස ආහටත්තා, සම්මුඛීභූතානඤ්ච අප්පටික්කොසනතො එතස්මිං කම්මෙ සමග්ගභාවං උපගතෙන. ඤත්තිචතුත්ථෙනාති තීහි අනුසාවනාහි එකාය ච ඤත්තියා කත්තබ්බෙන. එත්ථ ච කිඤ්චාපි ඤත්ති සබ්බපඨමං වුත්තා, තිස්සන්නං පන අනුසාවනානං අත්ථබ්‍යඤ්ජනභෙදාභාවතො අත්ථබ්‍යඤ්ජනභින්නා ඤත්ති තාසං චතුත්ථන්ති කත්වා ඤත්තිචතුත්ථන්ති වුච්චති. කම්මෙනා ති ධම්මිකෙන කම්මෙන, විනයකම්මෙනාතිඅත්ථො. අකුප්පෙනා ති වත්ථු ඤත්ති අනුසාවන සීම පරිසසම්පත්ති සම්පන්නත්තා අකොපෙතබ්බතං අප්පටික්කොසිතබ්බතඤ්ච උපගතෙන. ඨානාරහෙනා ති කාරණාරහෙන, සත්ථුසාසනාරහෙනාති අත්ථො. එතෙහි කාරණෙහි සෙට්ඨභාවමාපන්නොති අත්ථො. තත්ථ සම්පත්තිවිපත්තිවසෙන සම්භවතො ති වත්ථුසම්පත්ති ඤත්තිසම්පත්ති අනුසාවනසම්පත්තිසීමසම්පත්තිපරිසසම්පත්තිවසෙන [Pg.19] පඤ්චහි සම්පත්තීහි උපසම්පදකම්මස්ස සිජ්ඣනතොති අත්ථො. තත්ථ වත්ථු සම්පත්තිනාම පරිපුණ්ණවීසතිවස්සභාවො ඉදානි පුරිසත්තභාවො ච. උන්නවීසතිවස්සං, අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නපුබ්බං, පණ්ඩකො, ථෙය්‍යසංවාසකො, තිත්ථියපක්කන්තකො, තිරච්ඡානගතො, මාතුඝාතකො, පිතුඝාතකො, අරහන්තඝාතකො, භික්ඛුනිදූසකො, සඞ්ඝභෙදකො, ලොහිතුප්පාදකො, උභතොබ්‍යඤ්ජනකො, ති ඉමෙ තෙරස පුග්ගලා උපසම්පදාය අවත්ථු. තත්ථ ඌනවීසතිවස්සන්ති සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමනතො පට්ඨාය එකූනවීසපරිපුණ්ණො පුරිසපුග්ගලො උපසම්පදාය වත්ථු, තතො ඔරං න උපසම්පදාය වත්ථු තථො හි එකස්මිං සංවච්ඡරෙ හෙමන්තගිම්හවස්සවසෙන තිණ්ණං උතූනං සම්භවත්තා තයො උතූ හොන්ති, හොන්ති චෙත්ථ. La ordenación por ocho declaraciones se refiere a la ordenación de una monja mediante dos actos: un procedimiento de una moción y tres anuncios por parte del Sangha de monjas y un procedimiento de una moción y tres anuncios por parte del Sangha de monjes. La ordenación mediante el acto de una moción y tres anuncios es la ordenación de los monjes en la actualidad; esta es precisamente la que se pretende aquí, ya que se produce en virtud del éxito o del fracaso. ¿Por qué se le llama 'ordenado'? Se dice que es ordenado aquel que ha alcanzado el estado superior, habiendo llegado a él mediante un acto de una moción y tres anuncios por un Sangha armonioso, un acto inalterable y válido; el significado es que ha alcanzado el estado de excelencia, pues así como el estado de novicio es superior al de laico, el estado de ordenado es el más excelente. En este contexto, 'por un Sangha armonioso' significa que, en última instancia, en un acto que requiere un grupo de cinco, han asistido todos los monjes con derecho a participar, se ha traído el consentimiento de quienes tienen derecho a darlo, y por la falta de oposición de los presentes, se ha alcanzado la armonía en dicho acto. 'Por una moción y tres anuncios' significa aquello que debe realizarse mediante tres proclamaciones y una moción. Y aquí, aunque la moción se menciona primero, dado que las tres proclamaciones no difieren en significado ni en redacción, la moción —que sí difiere— se considera la cuarta después de ellas, por lo que se denomina 'una moción y tres anuncios'. 'Por un acto' significa por un acto conforme al Dhamma, es decir, un acto del Vinaya. 'Inalterable' significa que, por la perfección del objeto, la moción, la proclamación, el límite y la asamblea, ha alcanzado una condición que no puede ser invalidada ni rechazada. 'Válido' significa apropiado por su causa, adecuado para la enseñanza del Maestro. Por estas razones, se dice que ha alcanzado el estado de excelencia. Allí, 'debido a su ocurrencia en términos de éxito y fracaso' significa que el acto de ordenación se logra mediante cinco éxitos: el éxito del objeto, de la moción, de la proclamación, del límite y de la asamblea. El 'éxito del objeto' consiste en tener los veinte años cumplidos y ser varón. Un menor de veinte años, alguien que haya cometido anteriormente una ofensa extrema, un eunuco, un infiltrado, uno que se ha pasado a otra secta, un animal, un matricida, un parricida, un asesino de un Arahant, un violador de una monja, un cismático, uno que ha herido a un Buda y un hermafrodita; estas trece personas no son objetos válidos para la ordenación. Aunque se diga de forma general 'menor de veinte años', un varón que ha completado diecinueve años desde que salió del vientre materno es un objeto válido para la ordenación, pero no antes de eso. Pues en un año, por la sucesión de invierno, verano y lluvias, existen tres estaciones; y aquí las hay. ‘‘කත්තිකන්තිකපක්ඛම්හා, හෙමං ඵග්ගුණපුණ්ණමා; තස්සන්ති කපක්ඛම්හා, ගිම්හං ආසාළ්හිපුණ්ණමා; වස්සකාලං තතො සෙසං, චතුවීසතූපොසථා. “Desde la quincena posterior a Kattika, el invierno llega hasta la luna llena de Phagguṇa; desde la quincena posterior a esta, el verano llega hasta la luna llena de Āsāḷha; el resto es la temporada de lluvias; hay veinticuatro días de observancia.” චාතුද්දසී ඡ එතෙසු, පක්ඛා තතියසත්තමා; සෙසා පන්නරසී ඤෙය්‍යා, අට්ඨාරස උපොසථාති’’. “De estos, seis son en el decimocuarto día, en las quincenas tercera y séptima; el resto debe saberse que son en el decimoquinto día, sumando dieciocho días de observancia”. එත්ථ ච කත්තිකස්ස කාළපක්ඛපාටිපදතො පට්ඨාය යාව ඵග්ගුණපුණ්ණමා චත්තාරො මාසා හෙමඋතු නාම. ඵග්ගුණස්ස කාළපක්ඛපාටිපදතො පට්ඨාය යාව ආසාළ්හීපුණ්ණමා චත්තාරො මාසා ගිම්හඋතු නාම. අසාළ්හකාළපක්ඛපාටිපදතො පට්ඨාය යාව අපරකත්තිකපුණ්ණමා චත්තාරො මාසා වස්සඋතු නාම. එවං එකස්මිං සංවච්ඡරෙ තයො උතූ හොන්ති. තත්ථ එකස්මිං උතුම්හි පක්ඛස්ස තතියසත්තමෙසු ද්වෙ ද්වෙ කත්වා ඡ චතුද්දසිකා, පඨමදුතියචතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨඅට්ඨමෙසු ඡ ඡ කත්වා අට්ඨාරස පන්නරසිකාති එවං එකසංවච්ඡරෙ චතුවීසති උපොසථා හොන්ති. ඉමෙසු චතුවීසතුපොසථෙසු චාතුද්දසියා එකූනතිංස දිවසා හොන්තීති කත්වා එකසංවච්ඡරෙ ඡ ඌනා දිවසා හොන්ති. ඉමිනා නයෙන එකූනවීසතිමෙ වස්සෙ ඡමාසාධිකානි අට්ඨාරසවස්සානි හොන්ති. තස්මිං මාතුකුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තකාලෙ දසමාසෙ පක්ඛිපිත්වා චත්තාරි මාසාධිකානි එකූනවීසවස්සානි පරිපුණ්ණානි. රාජානො පන තිණ්ණං තිණ්ණං වස්සානං අච්චයෙන මාසං ආකඩ්ඪන්ති[Pg.20], දිවසෙන සහ මාසම්පි, තස්මා අට්ඨාරසවස්සෙ යෙව ඡ මාසාධිකානි හොන්ති. තං හෙට්ඨාචතුමාසාධික එකූනවීසතිමෙ වස්සෙ පක්ඛිපිත්වා එකමාසාධිකානි වීසතිවස්සානි සබ්බසො පරිපුණ්ණානි හොන්ති. එවං එකූනවීසතිවස්සතො පට්ඨාය ගබ්භවීසො උපසම්පදාය වත්ථූති වෙදිතබ්බො. ඉදානි පුරිසත්තභාවො ති භික්ඛුනියා අභාවතො පුරිසපුග්ගලොව ඉදානි වට්ටතීති අධිප්පෙතො තථා හි මාතුගාමස්ස පබ්බජිතත්ථා පඤ්චවස්සසතානි සද්ධම්මො තිට්ඨෙය්‍ය, පඤ්ඤත්තත්තා පන අපරානි පඤ්චවස්සසතානි ඨස්සතීති එවං වස්සසහස්සමෙව පටිසම්භිදාප්පත්තසද්ධම්මස්ස පතිට්ඨිතභාවො වුත්තො. මාතුගාමා ච නාම දුප්පඤ්ඤා තිබ්බකිලෙසා ලාමකා ච. භගවතා ච පඨමබොධියං ආදිතො පට්ඨායමෙව මහාපජාපතියා ගොතමියා අට්ඨගරුධම්මපටිග්ගහණෙන උපසම්පදත්තෙ අනුඤ්ඤාතෙපි සාසනස්ස අචිරට්ඨිතිකභාවො වුත්තො. දුප්පඤ්ඤත්තා ඉත්ථියො සාසනෙ චිරං න තිට්ඨන්ති, තිබ්බකිලෙසත්තා යථා පඤ්ඤත්ත සික්ඛාපදානුරූපං සංවරම්පි රක්ඛිතුං න සක්කොන්ති. ලාමකත්තාපි තා අට්ඨසමාපත්තිං ලභන්තාපි බ්‍රාහ්මපාරිසජ්ජං නාතික්කමන්ති, එවං භික්ඛුනියා අභාවතො ඉදානි පුරිසපුග්ගලොති වුත්තං. ඉමස්මිං ඨානෙ ඨත්වා චත්තාරි ඛෙත්තානි වෙදිතබ්බානි තථා හි මාතුගාමස්ස පබ්බජිතත්තා වස්සසහස්සමෙව ඨස්සතීති චෙතං පටිසම්භිදාප්පත්තඛීණාසවවසෙන වුත්තං, තතො පරං උත්තරිපි සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවවසෙන වස්සසහස්සං, අනාගාමිවසෙන වස්සසහස්සං, සකදාගාමිවසෙන වස්සසහස්සං, සොතාපන්නවසෙන වස්සසහස්සන්ති එවං පඤ්චවස්සසහස්සානි පටිවෙධසද්ධම්මො තිට්ඨති. පරියත්තිසද්ධම්මොපි තානියෙව න හි පරියත්තියා අසති පටිවෙධො අත්ථි. නාපි පරියත්තියා සති පටිවෙධො න හොති. ලිඞ්ගං පන පරියත්තියා අන්තරහිතාය චිරං පවත්තිස්සති, ඉදං ඛන්ධකභාණකානං මතෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. දීඝනිකායට්ඨකථායං පන එවං වුත්තං ‘‘පටිසම්භිදාප්පත්තෙහි වස්සසහස්සං අට්ඨාසි, ඡළභිඤ්ඤෙහි වස්සසහස්සං, තෙවිජ්ජෙහි වස්සසහස්සං, සුක්ඛවිපස්සකෙහි වස්සසහස්සං, පාතිමොක්ඛෙන වස්සසහස්සං අට්ඨාසී’’ති. ඉදම්පි දීඝභාණකත්ථෙරානං මතෙන වුත්තං. අඞ්ගුත්තරනිකායට්ඨකථායම්පි බුද්ධානං පරිනිබ්බානතො වස්සසහස්සමෙව පටිසම්භිදා නිබ්බත්තෙතුං සක්කොන්ති, තතො පරං ඡ අභිඤ්ඤා[Pg.21], තතො තාපි අසක්කොන්තා තිස්සො විජ්ජා නිබ්බත්තන්ති. ගච්ඡන්තෙකාලෙ තානිපි නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තා සුක්ඛවිපස්සකා හොන්ති. එතෙනෙව උපායෙන අනාගාමිනො සකදාගිමිනො, සොතාපන්නාති වුත්තං. ඉදම්පි අඞ්ගුත්තරනිකායෙ වුත්තං. සංයුත්තනිකායට්ඨකථායං පන පඨමබොධියං භික්ඛූ පටිසම්භිදාප්පත්තා. අථ කාලෙ ගච්ඡන්තෙ පටිසම්භිදා පාපුණිතුං න සක්ඛිංසු, ඡළභිඤ්ඤා අහෙසුං. තතො ඡපි අභිඤ්ඤා පත්තුං අසක්කොන්තා තිස්සො විජ්ජා පාපුණිංසු. ඉදානි කාලෙ ගච්ඡන්තෙ තිස්සො විජ්ජා පාපුණිතුං අසක්කොන්තා ආසවක්ඛයං පාපුණිස්සන්ති, තම්පි අසක්කොන්තා අනාගාමිඵලං, තම්පි අසක්කොන්තා සකදාගාමිඵලං, තම්පි අසක්කොන්තා සොතාපත්තිඵලං. ගච්ඡන්තෙකාලෙ සොතාපත්තිඵලම්පි පත්තුං න සක්ඛිස්සන්තී’ති වුත්තං. යස්මා චෙ තෙ ආචරියා භින්නවාදා, තස්මා තෙසං ආචරියානං භාණකානං මතමෙව බුද්ධඝොසාචරියෙන තත්ථ තත්ථ ලිඛිතන්ති ගහෙතබ්බං, අඤ්ඤථා ආචරියස්සෙව පුබ්බාපරවිරොධප්පසඞ්ගො සියා ආචරියබුද්ධඝොසෙනෙව හි සීහළභාසං අපනෙත්වා මාගධභාසාය සාට්ඨකථං බුද්ධවචනං ලිඛිතං, න අඤ්ඤෙන ආචරියෙන තස්මා අට්ඨකථාය වුත්තවචනමෙව පමාණන්ති ගහෙතබ්බං. නනු චත්තාරොපි නිකායට්ඨකථාසඞ්ගීතිං ආරූළ්හා, අථ කස්මා එවං භින්නාති. සච්චං, තථාපි කෙසඤ්චි ථෙරානං වාදප්පකාසනත්ථං වුත්තං. න සඞ්ගාහකත්ථෙරානං, තස්මා අට්ඨකථාවචනමෙව පමාණන්ති වුත්තං. En este contexto, a partir del primer día de la quincena oscura del mes de Kattika hasta la luna llena de Phagguṇa, los cuatro meses se denominan la estación fría (hemautu). A partir del primer día de la quincena oscura de Phagguṇa hasta la luna llena de Āsāḷha, los cuatro meses se denominan la estación calurosa (gimhautu). A partir del primer día de la quincena oscura de Āsāḷha hasta la luna llena del posterior Kattika, los cuatro meses se denominan la estación de las lluvias (vassautu). De este modo, en un solo año hay tres estaciones. Allí, en una sola estación, realizando dos [Uposathas] de catorce días en el tercer y séptimo periodo de quince días, hay seis de catorce días; realizando seis en el primer, segundo, cuarto, quinto, sexto y octavo [periodo], hay dieciocho de quince días; así, en un solo año hay veinticuatro Uposathas. En estos veinticuatro Uposathas, considerando que en el de catorce días hay veintinueve días, en un solo año hay seis días de menos. Por este método, en el decimonoveno año, hay dieciocho años y seis meses adicionales. Sumando los diez meses del tiempo de gestación en el vientre materno, se completan diecinueve años y cuatro meses. Sin embargo, los reyes, al transcurrir cada tres años, intercalan un mes, a veces un mes junto con un día; por lo tanto, en dieciocho años ya hay seis meses adicionales. Sumando eso al decimonoveno año con sus cuatro meses adicionales previos, se completan totalmente veinte años con un mes adicional. Así, debe entenderse que a partir de los diecinueve años de edad, los veinte años contando el periodo de gestación son el fundamento para la ordenación completa (upasampadā). Ahora, con respecto a 'un individuo masculino', ante la inexistencia de la comunidad de monjas (bhikkhunī), se entiende que ahora solo es apto un individuo varón. Pues, debido a la ordenación de las mujeres, se dijo que el Verdadero Dhamma permanecería quinientos años, pero al haberse prescrito las reglas, permanecerá otros quinientos años; así, se mencionan mil años para la estabilidad del Verdadero Dhamma de aquellos que alcanzan las discriminaciones analíticas (paṭisambhidā). Las mujeres son conocidas por tener poca sabiduría, intensas impurezas y ser de naturaleza inferior. Y aunque el Bienaventurado, desde el inicio del primer despertar, permitió la ordenación completa de Mahāpajāpati Gotamī mediante la aceptación de las ocho reglas estrictas (garudhamma), se predijo que la Dispensación no duraría mucho tiempo. Las mujeres de poca sabiduría no permanecen mucho tiempo en la Dispensación; debido a sus intensas impurezas, no pueden mantener ni siquiera el autocontrol de acuerdo con las reglas de entrenamiento prescritas. Debido a su naturaleza inferior, incluso obteniendo las ocho realizaciones (samāpatti), no superan la asamblea de Brahmā. De este modo, debido a la ausencia de monjas, ahora se dice 'un individuo masculino'. En este punto, deben conocerse los cuatro campos: pues se dijo que, debido a la ordenación de las mujeres, el Dhamma permanecería mil años solo en términos de los liberados que alcanzan las discriminaciones analíticas; después de eso, además, permanecerá mil años en términos de los liberados que son observadores secos (sukkhavipassaka), mil años en términos de los anāgāmīs (los que no regresan), mil años en términos de los sakadāgāmīs (los que regresan una vez) y mil años en términos de los sotāpannas (los que entran en la corriente); de esta manera, el Verdadero Dhamma de la realización (paṭivedhasaddhamma) permanece durante cinco mil años. El Verdadero Dhamma del estudio (pariyattisaddhamma) también permanece ese mismo tiempo, pues no hay realización si no hay estudio. Ni tampoco ocurre que habiendo estudio no haya realización. Sin embargo, los signos externos (liṅga) persistirán por mucho tiempo tras la desaparición del estudio; debe entenderse que esto se ha expresado según la opinión de los recitadores de los Khandhakas. No obstante, en el Comentario del Dīgha Nikāya se dice: 'Permaneció mil años por los que alcanzaron las discriminaciones analíticas, mil años por los de las seis facultades superiores (abhiññā), mil años por los de los tres conocimientos (tevijja), mil años por los observadores secos y mil años por el Pātimokkha'. Esto también se dijo según la opinión de los ancianos recitadores del Dīgha. En el Comentario del Aṅguttara Nikāya también se dice que, tras el parinibbāna de los Budas, solo durante mil años pueden surgir las discriminaciones analíticas; después de eso, las seis facultades superiores; después, no pudiendo alcanzarlas, surgen los tres conocimientos. Con el paso del tiempo, no pudiendo alcanzar ni siquiera esos, son observadores secos. Por este mismo método se habla de los anāgāmīs, sakadāgāmīs y sotāpannas. Esto también se dice en el Aṅguttara Nikāya. En el Comentario del Saṃyutta Nikāya, sin embargo, se dice que en el primer despertar los monjes alcanzaban las discriminaciones analíticas. Luego, con el paso del tiempo, no pudieron alcanzar las discriminaciones analíticas y fueron poseedores de las seis facultades superiores. Después, no pudiendo alcanzar ni siquiera las seis facultades superiores, alcanzaron los tres conocimientos. Ahora, con el paso del tiempo, no pudiendo alcanzar los tres conocimientos, alcanzarán la destrucción de las impurezas (āsavakkhaya); no pudiendo ni siquiera eso, el fruto de no-regreso; no pudiendo ni siquiera eso, el fruto de una sola vez; no pudiendo ni siquiera eso, el fruto de entrada en la corriente. Con el paso del tiempo, ni siquiera podrán alcanzar el fruto de entrada en la corriente. Puesto que esos maestros sostienen opiniones divergentes, debe aceptarse que el maestro Buddhaghosa registró las opiniones de esos maestros recitadores en diversos lugares; de lo contrario, resultaría en una contradicción entre lo anterior y lo posterior por parte del propio maestro. Pues fue el propio maestro Buddhaghosa quien, eliminando la lengua cingalesa, escribió el comentario de la palabra del Buda en lengua māgadha, y no otro maestro; por lo tanto, debe aceptarse como autoridad la palabra expresada en el Comentario. ¿Acaso no se incluyeron los cuatro comentarios de los Nikāyas en el Concilio? Entonces, ¿por qué son diferentes? Es cierto, sin embargo, se dijo así para expresar la opinión de ciertos ancianos (theras), no de los ancianos recopiladores; por ello se dice que la palabra del Comentario es la autoridad. අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නපුබ්බන්ති පාරාජිකභික්ඛු, සො අභබ්බො සාසනෙ උපසම්පදකම්මස්ස ලද්ධුං. «Aquel que previamente ha incurrido en una ofensa extrema» se refiere a un monje pārājika; él es incapaz de recibir el acto de la ordenación completa (upasampadā) en la Dispensación. පණ්ඩකොතිචෙත්ත පඤ්චවිධො හොති ආසිත්තපණ්ඩකො, උස්සූයපණ්ඩකො, ඔපක්කමිකපණ්ඩකො, නපුංසකො, පක්ඛපණ්ඩකොති. තත්ථ යස්ස පරෙසං අඞ්ගජාතං මුඛෙන ගණ්හිත්වා අසුචිනා ආසිත්තස්ස පරිළාහො වූපසමති, අයං ආසිත්තපණ්ඩකො නාම. යස්ස පරෙසං අජ්ඣාචාරං පස්සතො උස්සූයාය උප්පන්නාය පරිළාහො වූපසමති, අයං උස්සූයපණ්ඩකො නාම. යස්ස උපක්කමෙන බීජානි අපනීතානි හොන්ති, අයං ඔපක්කමිකපණ්ඩකො නාම. යො පන පටිසන්ධියං යෙව අභාවකො උප්පන්නො හොති, අයං නපුංසකො නාම. එකච්චො පන අකුසලවිපාකානුභාවෙන කාළපක්ඛෙ පණ්ඩකො හොති, ජුණ්හපක්ඛෙ පනස්ස පරිළාහොවූපසමති[Pg.22], අයං පක්ඛපණ්ඩකො නාම, කෙචි පන යො කාළපක්ඛෙ ඉත්ථී හොති, ජුණ්හපක්ඛෙ පුරිසො, අයං පක්ඛපණ්ඩකොති වදන්ති, තං තෙසං මතිමත්තමෙව. එතෙසු ආසිත්තපණ්ඩකස්ස ච උස්සූයපණ්ඩකස්ස ච පබ්බජ්ජා න වාරිතා. ඔපක්කමිකනපුංසකපක්ඛපණ්ඩකානං පන වාරිතා. තෙසුපි පක්ඛපණ්ඩකස්ස යස්මිං පක්ඛෙ පණ්ඩකො හොති, තස්මිංයෙව පබ්බජ්ජා වාරිතා. එත්ථ ච අපණ්ඩකපක්ඛෙ පබ්බජිත්වා පණ්ඩකපක්ඛෙ නාසෙතබ්බොති තීසුපි ගණ්ඨිපදෙසු වුත්තං. කෙචි පන ‘‘අපණ්ඩකපක්ඛෙපබ්බජිතො සතො කිලෙසක්ඛයං පාපුණාති, න නාසෙතබ්බො’’ති වදන්ති, තං තෙසං මතිමත්තමෙව, පණ්ඩකස්ස කිලෙසක්ඛයා සම්භවතො ඛීණකිලෙසස්ස ච පණ්ඩකභාවානුපපත්තිතො අහෙතුක පටිසන්ධිකථායඤ්හි අවිසෙසෙන පණ්ඩකස්ස අහෙතුකපටිසන්ධි කතා වුත්තා, ආසිත්ත උස්සූයපක්ඛපණ්ඩකානඤ්ච පටිසන්ධිතො පට්ඨායෙව පණ්ඩකභාවො, න පවත්තියංයෙවාති වදන්ති. තෙනෙව අහෙතුකපටිසන්ධිනිද්දෙසෙ ජච්චන්ධ-ජච්චබධිරාදයො විය පණ්ඩකො ජාතිසද්දෙන විසෙසෙත්වා නිද්දිට්ඨො. චතුත්ථපාරාජිකසංවණ්ණනායං පන අභබ්බපුග්ගලෙ දස්සෙන්තෙන පණ්ඩකතිරච්ඡානගතඋභතො බ්‍යඤ්ජනකා තයො වත්ථුවිපන්නා අහෙතුකපටිසන්ධිකා, තෙසං සග්ගො අවාරිතොති අවිසෙසෙන වුත්තං, එවං පඤ්චවිධා පණ්ඩකා තෙ පණ්ඩකසාමඤ්ඤෙන අවිසෙසෙත්වා ‘‘පණ්ඩකාති එවමෙව වත්වා පණ්ඩකො භික්ඛවෙ න උපසම්පාදෙතබ්බො’’ති වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. En cuanto al término paṇḍaka, existen cinco tipos: el paṇḍaka por aspersión (āsittapaṇḍako), el paṇḍaka por envidia (ussūyapaṇḍako), el paṇḍaka por intervención (opakkamikapaṇḍako), el neutro (napuṃsako) y el paṇḍaka por quincena (pakkhapaṇḍako). Entre ellos, aquel cuya excitación se calma tras recibir en su boca el órgano genital de otros y ser rociado por su impureza se llama paṇḍaka por aspersión. Aquel cuya excitación se calma por la envidia surgida al observar la conducta sexual de otros se llama paṇḍaka por envidia. Aquel cuyos testículos han sido removidos mediante una intervención se llama paṇḍaka por intervención. Aquel que nace sin facultades sexuales desde el momento mismo del renacimiento se llama neutro (napuṃsako). Sin embargo, hay quien, debido al efecto de un kamma desfavorable, es un paṇḍaka durante la quincena oscura, pero su excitación se calma durante la quincena brillante; este se llama paṇḍaka por quincena. Algunos dicen que aquel que es mujer durante la quincena oscura y hombre durante la quincena brillante es un paṇḍaka por quincena, pero esto es solo su opinión. Entre estos, la ordenación (pabbajjā) no está prohibida para el paṇḍaka por aspersión ni para el paṇḍaka por envidia. Sin embargo, está prohibida para los paṇḍakas por intervención, los neutros y los paṇḍakas por quincena. Incluso entre estos, para el paṇḍaka por quincena, la ordenación está prohibida únicamente durante la quincena en la que actúa como paṇḍaka. En los tres Gaṇṭhipada se menciona que, si se ordena durante la quincena en que no es paṇḍaka, debe ser expulsado durante la quincena en que sí lo es. Algunos, no obstante, dicen: 'Si alguien ordenado durante la quincena en que no es paṇḍaka alcanza la extinción de las impurezas (kilesakkhaya) estando atento, no debe ser expulsado', pero esto es solo su opinión; dado que no es posible que un paṇḍaka alcance la extinción de las impurezas, ni que alguien que ha extinguido las impurezas sea un paṇḍaka. En el discurso sobre el renacimiento sin raíces (ahetuka paṭisandhi), se dice que el estado de paṇḍaka es, sin distinción, un renacimiento sin raíces. Se afirma que para los paṇḍakas por aspersión, por envidia y por quincena, la condición de paṇḍaka existe desde el momento del renacimiento y no surge posteriormente durante la vida. Por ello, en la explicación del renacimiento sin raíces, el término paṇḍaka se especifica como una condición de nacimiento, al igual que los ciegos o sordos de nacimiento. En el comentario del cuarto Pārājika, al mostrar a las personas incapaces, se dice de forma general que los tres tipos de personas con facultades defectuosas —el paṇḍaka, el animal y el hermafrodita (ubhatobyañjanaka)— poseen un renacimiento sin raíces, y que para ellos el cielo no está vedado. Así, debe entenderse que existen cinco tipos de paṇḍakas y, sin diferenciarlos en su generalidad, se ha dicho: 'Monjes, un paṇḍaka no debe ser ordenado'. ථෙය්‍යසංවාසකො ති යො සයමෙව පබ්බජ්ජාලිඞ්ගං ගහෙත්වා භික්ඛුවස්සං ගණෙත්වා භික්ඛූති පටිඤ්ඤං සම්පටිච්ඡති, යථාවුඩ්ඪං වන්දනං සාදියති, සො ලිඞ්ගස්ස සංවාසස්ස ච ථෙනත්තා උභයත්ථෙනකො නාම. යො පන යථාවුඩ්ඪං වන්දනං න සාදියති, අසුද්ධචිත්තවසෙන ලිඞ්ගස්සථෙනත්තාලිඞ්ගත්ථෙනකො නාම. යො වා පන සාමණෙරභූමියං ඨත්වා මුසාවාදෙන භික්ඛුති පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා භික්ඛුවස්සග්ගෙන වන්දනාදිං සාදියති, සො භික්ඛූහි දින්නලිඞ්ගත්තා ලිඞ්ගත්ථෙනකො න හොති, සංවාසස්ස ථෙනත්තා සංවාසත්ථෙනකො නාම. එත්ථ ච උභයත්ථෙනකොපි අසුද්ධචිත්තෙන ලිඞ්ගත්ථෙනකෙඑව පවිට්ඨොති වෙදිතබ්බො. යොපි සාමණෙරො වුඩ්ඪසාමණෙරානං වන්දනං සාදියති, දහරභික්ඛූපි වුඩ්ඪභික්ඛූනං වන්දනං සාදියති, සොපි ථෙය්‍යසංවාසකො නාපි හොති, අථෙනත්තා. යො වා පන භික්ඛුපාරාජිකමාපන්නොව භික්ඛුලිඞ්ගෙ [Pg.23] ඨිතො යාව පටිජානාති, තාව අත්ථෙව තස්ස භික්ඛුභාවො, න සො අනුපසම්පන්නසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තථා හි සො සංවාසං සාදියන්තොපි ථෙය්‍යසංවාසකො න හොති, සො සහසෙය්‍යාදිආපත්තිම්පි න ජනෙති, ඔමසවාදෙ පාචිත්තියඤ්ච න ජනෙති තෙනෙව ‘‘අසුද්ධො හොති පුග්ගලො අඤ්ඤතරං පාරාජිකං ධම්මං අජ්ඣාපන්නො, තඤ්චෙ සුද්ධදිට්ඨි සමානො ඔකාසං කාරාපෙත්වා අක්කොසාධිප්පායො වදති ආපත්ති ඔමසවාදස්සා’’ති ඔමසවාදෙ පාචිත්තියං වුත්තං. අසති හි භික්ඛුභාවෙ දුක්කටං වදෙය්‍ය. යො පන සාමණෙරො සාමණෙරලිඞ්ගෙනෙව පාණාතිපාතාදිපඤ්චවිධං සිලවිපත්තිං පාපුණාති, සොපි ආගතො ලිඞ්ගනාසනාය නාසෙත්වා සරණසීලං දාතබ්බං, අථෙනත්තා උපසම්පදාය අවත්ථුභාවම්පි න පාපුණාති. විකාලභොජනාදිකං කරොන්තස්ස පන ‘‘අච්චයො මං භන්තෙ අච්චාගමා’’ත්‍යාදිනා සඞ්ඝමජ්ඣෙ අච්චයං දෙසාපෙත්වා වා දණ්ඩකම්මං වා කත්වා සීලං දාතබ්බමෙව. තිත්ථියපක්කන්තකො උත්තානොයෙව. Se denomina 'aquel que convive por robo' (theyyasaṃvāsako) a quien toma por sí mismo los atributos de la ordenación, cuenta sus años de monje y acepta el reconocimiento como tal, recibiendo el saludo de respeto según la antigüedad; debido al robo tanto de los atributos como de la comunión, se le llama 'ladrón de ambos'. Por otro lado, aquel que no acepta el saludo por antigüedad, pero toma los atributos con una mente impura, se llama 'ladrón de los atributos' (liṅgatthenako). O bien, aquel que, permaneciendo en el estado de novicio (sāmaṇera), mediante la mentira acepta el reconocimiento de ser un bhikkhu y recibe el saludo y otros honores según la cuenta de años de monje; debido a que sus atributos le fueron otorgados por los bhikkhus, no es un ladrón de atributos, sino que se llama 'ladrón de la comunión' (saṃvāsatthenako) por el robo de la vida en común. Aquí debe entenderse que el 'ladrón de ambos' también se incluye dentro del 'ladrón de atributos' por su mente impura. Aquel novicio que acepta el saludo de novicios más antiguos, o un monje joven que acepta el saludo de monjes mayores, no es un conviviente por robo, ya que no hay intención de hurto. O bien, un bhikkhu que ha incurrido en un Pārājika pero permanece con los atributos de monje; mientras no lo confiese, conserva su estado de bhikkhu y no se cuenta entre los no ordenados. Por lo tanto, aunque acepte la comunión, no es un conviviente por robo; no incurre en ofensas como dormir en el mismo lugar ni en la ofensa de pācittiya por insulto. Por esto se dice respecto al omasavāda: 'Si una persona es impura por haber incurrido en una ofensa Pārājika, y alguien con visión pura, habiendo pedido permiso, le habla con la intención de insultar, incurre en una ofensa de omasavāda'. Si no hubiera estado de bhikkhu, se declararía una falta menor (dukkaṭa). En cuanto al novicio que, manteniendo los atributos de novicio, incurre en la ruina de la moralidad en los cinco aspectos como el de quitar la vida, se le debe expulsar mediante la pérdida de los atributos y luego otorgarle los refugios y los preceptos; como no es un ladrón, no llega a ser una base inválida para la ordenación completa. Sin embargo, para aquel que consume alimentos en horas prohibidas y faltas similares, se le debe hacer confesar su falta en medio de la comunidad diciendo 'Venerable, una falta me ha vencido', o tras imponerle un acto disciplinario, se le deben otorgar los preceptos. El caso del que se ha pasado a otra secta (titthiyapakkantako) es evidente. තිරච්ඡානගතොති යොකොචි අමනුස්සභූතො චත්තාරො අපායිකාපි උපසම්පදාය අවත්ථුයෙව. තෙ පටිසන්ධියා ලාමකත්තා අභබ්බා සාසනෙ පබ්බජිතුං. යදි චත්තාරො අපායිකා උපසම්පදාය අවත්ථු භවෙය්‍ය, අථ කස්මා සෙසෙ අනපදිසිත්වා තිරච්ඡානගතොව අවත්ථූති වුත්තන්ති. සෙසානං අපාකටවත්ථුත්තා, තථා හි සම්බුද්ධකාලෙ තිරච්ඡානයොනියං නිබ්බත්තො එකො නාගරාජා නාගයොනියා අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති. අථඛො තස්ස නාගස්ස එතදහොසි කෙනනුඛො අහං උපායෙන නාගයොනියා පරිමුච්චෙය්‍යං ඛිප්පඤ්ච මනුස්සත්තං ලභෙය්‍යන්ති. අථඛො තස්ස නාගස්ස එතදහොසි ‘‘ඉමෙ ඛො සමණාසක්‍යපුත්තියා ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා සචෙ ඛො අහං සමණෙසු සක්‍යපුත්තියෙසු පබ්බජෙය්‍යං, එවාහං නාගයොනියා පරිමුච්චෙය්‍යං ඛිප්පඤ්ච මනුස්සත්තං පටිලභෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො සො නාගො මාණවකවණ්ණෙන භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. තං භික්ඛූ පබ්බාජෙසුං උපසම්පාදෙසුං. තෙන ඛො පන සමයෙන සො නාගො අඤ්ඤතරෙන භික්ඛුනා සද්ධිං පච්චන්තිමෙ විහාරෙ පටිවසති. අථ ඛො සො භික්ඛු රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චූට්ඨාය අජ්ඣොකාසෙ [Pg.24] චඞ්කමති. අථ ඛො සො නාගො තස්ස භික්ඛුනො නික්ඛන්තෙ විස්සට්ඨො නිද්දං ඔක්කමෙසි. සබ්බො විහාරො අහිනා පුණ්ණො, වාතපානෙහි භොගා නික්ඛන්තා හොන්ති. අථඛො සො භික්ඛු ‘‘විහාරං පවිසිස්සාමී’’ති කවාටං පණාමෙන්තො අද්දස සබ්බං විහාරං අහිනාපුණ්ණං වාතපානෙහි භොගෙ නික්ඛන්තෙ. දිස්වාන භීතො විස්සරමකාසි. භික්ඛූ උපධාවිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොචුං ‘‘කිස්ස ත්වං ආවුසො විස්සරමකාසී’’ති. අයං ආවුසො සබ්බො විහාරො අහිනා පුණ්ණො වාතපානෙහි භොගා නික්ඛන්තාති. අථ ඛො සො නාගො තෙන සද්දෙන පබුජ්ඣිත්වා සකෙ ආසනෙ නිසීදි. භික්ඛූ එවමාහංසු ‘‘කොචි ත්වං ආවුසො’’ති. ‘‘අහං භන්තෙ නාගො’’ති. ‘‘කිස්ස පන ත්වං ආවුසො එවරූපං අකාසී’’ති. අථ ඛො සො නාගො භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසී. භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා තං නාගං එතදවොච ‘‘තුම්හෙ ඛ්වත්ථ නාගා අවිරූළ්හිධම්මා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, ගච්ඡ ත්වං නාග, තත්ථෙව චාතුද්දසෙ පන්නරසෙ අට්ඨමියා ච පක්ඛස්ස උපොසථං උපවස, එවං ත්වං නාගයොනියා පරිමුච්චිස්සසි ඛිප්පඤ්ච මනුස්සත්තං පටිලභිස්සසී’’ති. අථ ඛො සො නාගො ‘‘අවිරූළ්හධම්මො කිරාහං ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙති දුක්ඛී දුම්මනො අස්සූනි පවත්තයමානො විස්සරං කත්වා පක්කමි. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘‘ද්වෙ මෙ භික්ඛවෙ පච්චයා නාගස්ස සභාවපාතුකම්මාය. යදා ච සජාතියා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවති, යදා ච විස්සට්ඨො නිද්දං ඔක්කමති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ ද්වෙ පච්චයා නාගස්ස සභාව පාතුකම්මාය. තිරච්ඡානගතො භික්ඛවෙ න උපසම්පාදෙතබ්බො, උපසම්පන්නො නාසෙතබ්බො’’ති එවං තිරච්ඡානස්සෙව පාකටවත්තුත්තාති. එත්ථ ච පවත්තියං අභිණ්හං සභාවපාතුකම්මදස්සනවසෙන ‘‘ද්වෙ පච්චයා’’ති වුත්තං. නාගස්ස පන පඤ්චසු කාලෙසු සභාවපාතුකම්මං හොති පටිසන්ධිකාලෙ, තචපජහනනකාලෙ, සජාතියා මෙථුනකාලෙ, විස්සට්ඨ නිද්දොක්කමනකාලෙ, චුතිකාලෙති. නනු ච දෙවාපි උපසම්පදාය අවත්ථුයෙව, අථ කස්මා චත්තාරො අපායිකාව උපසම්පදාය අවත්ථූති වුත්තන්ති. සච්චං, තථාපි දෙවානං අභබ්බත්තා පටිවෙධසාසනස්ස ඨිතත්තා තෙ අභබ්බතො විසුං කරණත්ථාය එවං වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. වක්ඛති හි සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය මහාවග්ගෙ ‘‘තිරච්ඡානගතො භික්ඛවෙති [Pg.25] එත්ථ නාගො වා හොතු සුපණ්ණමාණවකාදීනං වා අඤ්ඤතරො අන්තමසො සක්කං දෙවරාජානං උපාදාය යො කොචි අමනුස්සජාතියො සබ්බොව ඉමස්මිං අත්ථෙ තිරච්ඡානගතොති වෙදිතබ්බො’’ති, තෙන ‘‘තිරච්ඡානගතොති යොකොචි අමනුස්සභූතො’’ති වුත්තන්ති. එත්ථ චාහ යදි නාගසුපණ්ණා පටිසන්ධියා ලාමකා භවෙය්‍ය, අථ කස්මා විධුරජාතකෙ චත්තාරො ජනා නාගසුපණ්ණසක්කධනඤ්චයකොරබ්‍යෙසු භවනෙසු තං තදෙව ඨානං පත්ථෙන්තා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කරොන්ති, තෙසු එකො ආයුපරියොසානෙ සපුත්තදාරො නාගභවනෙ නාගරාජා හුත්වා නිබ්බත්ති, එකො සුපණ්ණභවනෙ සිම්බලිවිමානෙ සුපණ්ණරාජා හුත්වා නිබ්බත්ති, එකො තාවතිංසභවනෙ සක්කො හුත්වා නිබ්බත්ති, එකො ධනඤ්චයකොරබ්‍යරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තීති චතුන්නම්පි ජනානං පටිසන්ධියං කුසලකම්මෙනෙව පවත්තභාවො වුත්තො යදි කුසලකම්මෙන භවෙය්‍ය, ‘‘කුසලා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො’’ති ඉමිස්සාපි පට්ඨානපාළියා අහෙතුකානම්පි පටිසන්ධික්ඛණෙ කම්මපච්චයභාවො වුත්තො භවෙය්‍ය, න පනෙවං වත්තබ්බං අථ කථඤ්චිදං පච්චෙතබ්බන්ති. වුච්චතෙ, නිකන්තියා බලවත්තා සත්තවිධමෙථුනසංයොගත්තා ච අපරිසුද්ධා තෙසං කුසලචෙතනා, අපරිසුද්ධායෙව සුගතිභූමියං ජනෙතුං න සක්කොන්ති. දුග්ගතිභූමියං පවත්තමානාපි කම්මා යූහනකාලෙ තං තං භූමිපත්ථනා තණ්හාසම්පයුත්තාපුබ්බභාගචෙතනා බලෙන තෙසු තිරච්ඡානභූමීසු නිබ්බත්තන්ති, න අඤ්ඤෙන අකුසලෙන. එවඤ්හි පත්ථිතපත්ථනා සිද්ධාපි භවෙය්‍ය. යදි අඤ්ඤෙන අකුසලකම්මෙන භවෙය්‍ය, ඉච්ඡිතපත්ථනාපි අසිද්ධාව භවෙය්‍ය. නිකන්තිච නාමෙසා බලවඣානසම්පයුත්තචෙතනාපි පටිබාහිතුං සක්කා තථා හි ගොපකදෙවදත්තස්ස ආචරියසමණො ඣානබලෙන බ්‍රහ්මභූමීසු අනිබ්බත්තිත්වා ඣානං පටිබාහිත්වා අඤ්ඤකම්මෙන ගන්ධබ්බදෙවෙසුයෙව උප්පජ්ජති ‘‘සීලවතො හි භික්ඛවෙ චෙතොපණිධි සමිජ්ඣති විසුද්ධත්තා’’ති තෙසං විත්ථාරො දීඝනිකායෙ ආගතො, අත්ථිකෙහි තත්ථ ඔලොකෙතබ්බො. සත්තවිධමෙථුනසංයොගවසෙනාපි සත්තා දුක්ඛතො න මුච්චන්ති වුත්තඤ්හි භගවතා ‘‘ඉධ බ්‍රාහ්මණ එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා සම්මා බ්‍රහ්මචාරී පටිජානමානො න හෙව ඛො මාතුගාමෙන සද්ධිං ද්වයංද්වය සමාපත්තිං සමාපජ්ජති, අපි [Pg.26] ච ඛො මාතුගාමස්ස උච්ඡාදනං න්හාපනං පරිමද්දනං සම්බාහනං සාදියති, සො තදස්සාදෙති තං නිකාමෙති, තෙනචවිත්තිං ආපජ්ජති. ඉදම්පිඛො බ්‍රාහ්මණබ්‍රහ්මචරියස්ස ඛණ්ඩම්පි ඡිද්දම්පි සබලම්පි කම්මාසම්පි. අයං වුච්චති බ්‍රාහ්මණ අපරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරති. සංයුත්තො මෙථුනසංයොගෙන න පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන…පෙ… න පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණොවා…පෙ… පටිජානමානො. න හෙව ඛො මාතුගාමෙනසද්ධිං ද්වයංද්වයසමාපත්තිං සමාපජ්ජති, න පි මාතුගාමස්ස උච්ඡාදනං…පෙ… සාදියති, අපි ච ඛො මාතුගාමෙන සද්ධිං සංජග්ඝති සංකීළති සංකෙළායති, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණො වා…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන සද්ධිං සමාපජ්ජති. නපි මාතුගාමස්ස උච්ඡාදනං සාදියති. නපි මාතුගාමෙන සද්ධිං සංජග්ඝති සංකීළති සංකෙළායති. අපිච ඛො මාතුගාමස්ස චක්ඛුං උපනිජ්ඣායති පෙක්ඛති, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණොවා බ්‍රාහ්මණො වා…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන, න මාතුගාමස්ස, නපි මාතුගාමෙන පෙක්ඛති. අපි ච ඛො මාතුගාමස්ස සද්දං සුණාති තිරොකුට්ටංවා තිරොපාකාරංවා හසන්තියා වා භණන්තියා වා ගායන්තියා වා රොදන්තියා වා, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණො වා බ්‍රහ්මණො වා…පෙ… නහෙව ඛො මාතුගාමෙන, නපි මාතුගාමස්ස, නපි මාතුගාමෙන, නපි මාතුගාමස්ස රොදන්තියා වා…පෙ… අපි ච ඛො යානිතානි පුබ්බෙ මාතුගාමෙන සද්ධිං හසිතලපිතකීළිතානි අනුස්සරති. සො තදස්සා දෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ ඉධෙකච්චො සමණො වා බ්‍රහ්මණො වා…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන, නපි මාතුගාමස්ස…පෙ… න පි යානි තානි පුබ්බෙ මාතුගාමෙන සද්ධිං හසිතලපිතකීළිතානි අනුස්සරති, අපි ච ඛො ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සහිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං, සො තදස්සාදෙති…පෙ… දුක්ඛස්මාති වදාමි. පුනච පරං බ්‍රාහ්මණ…පෙ… න හෙව ඛො මාතුගාමෙන…පෙ… නපි අනුස්සරති ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පරිචාරයමානං, අපි ච ඛො අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙනවා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වාති, සො තදස්සාදෙති[Pg.27], තං නිකාමෙති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති. ඉදං ඛො බ්‍රාහ්මණ බ්‍රහ්මචරියස්ස ඛණ්ඩම්පි ඡිද්දම්පි සබලම්පි කම්මාසම්පී’’ති එවං ලාභාදිහෙතුකෙන භෙදෙන ච සත්තවිධමෙථුනසංයොගෙන ඛණ්ඩාදිභාවො සඞ්ගහිතොති වෙදිතබ්බො. «Nacido como un animal» se refiere a cualquier ser no humano. Los cuatro tipos de seres de los reinos de desdicha no son aptos para la ordenación superior. Debido a la inferioridad de su renacimiento, son incapaces de renunciar a la vida mundana en la Dispensación. Si los cuatro tipos de seres de los reinos de desdicha no son aptos para la ordenación superior, ¿por qué se menciona específicamente solo al animal como no apto, sin señalar a los demás? Se debe a que el estado de los demás no es tan evidente. Así, en tiempos del Buda, un rey naga nacido en la matriz de los nagas estaba afligido, avergonzado y disgustado con su condición de naga. Entonces, este naga pensó: «¿Por qué medios podría liberarme de la matriz de los nagas y obtener rápidamente la forma humana?». Entonces, este naga pensó: «Estos ascetas hijos del Sakya son practicantes del Dhamma, practicantes de la rectitud, practicantes de la vida santa, veraces, virtuosos y de naturaleza noble. Si me ordenara entre los ascetas hijos del Sakya, así me liberaría de la matriz de los nagas y recuperaría rápidamente la forma humana». Entonces, aquel naga, bajo la apariencia de un joven, se acercó a los monjes y pidió la ordenación. Los monjes le dieron la ordenación inicial y la ordenación superior. En aquella ocasión, el naga residía con cierto monje en un monasterio fronterizo. Un día, aquel monje, levantándose al amanecer, caminaba de un lado a otro al aire libre. Entonces, aquel naga, al salir el monje, se quedó profundamente dormido confiadamente. Todo el monasterio se llenó con la serpiente; sus anillos salían por las ventanas. Entonces, aquel monje, pensando «entraré en el monasterio», al empujar la puerta, vio todo el monasterio lleno con la serpiente y sus anillos saliendo por las ventanas. Al verlo, asustado, gritó. Los monjes acudieron corriendo y le dijeron a aquel monje: «¿Por qué has gritado, amigo?». «Amigos, todo este monasterio está lleno con una serpiente, sus anillos salen por las ventanas». Entonces, aquel naga, despertado por ese ruido, se sentó en su propio asiento. Los monjes le preguntaron: «¿Quién eres tú, amigo?». «Soy un naga, venerables». «¿Y por qué, amigo, has actuado de esta manera?». Entonces, aquel naga informó de este asunto a los monjes. Los monjes informaron de este asunto al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, con motivo de este incidente y en esta circunstancia, hizo reunir a la comunidad de monjes y dijo a aquel naga: «Ustedes, los nagas, no son capaces de crecimiento en este Dhamma y Vinaya. Ve tú, naga, y observa el ayuno de los días de observancia (Uposatha) en el decimocuarto, decimoquinto y octavo día de la quincena; así te liberarás de la matriz de los nagas y recuperarás rápidamente la forma humana». Entonces aquel naga, pensando: «Realmente no soy capaz de crecimiento en este Dhamma y Vinaya», triste y desconsolado, derramando lágrimas y lanzando un grito, se marchó. Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «Monjes, hay dos causas para que se manifieste la verdadera naturaleza de un naga: cuando tiene relaciones sexuales con uno de su propia especie y cuando cae en un sueño profundo. Estas son, monjes, las dos causas para que se manifieste la verdadera naturaleza de un naga. Monjes, un animal no debe recibir la ordenación superior; si ya la ha recibido, debe ser expulsado». Así se dijo, debido a que la condición de animal es evidente. Y en este relato, debido a la frecuente observación de la manifestación de la naturaleza original, se mencionan «dos causas». Sin embargo, la manifestación de la naturaleza original de un naga ocurre en cinco momentos: en el momento del renacimiento, en el momento de mudar la piel, en el momento de la relación sexual con su propia especie, en el momento del sueño profundo y en el momento de la muerte. ¿Acaso no son también los devas no aptos para la ordenación superior? Entonces, ¿por qué se dice que solo los cuatro tipos de seres de los reinos de desdicha no son aptos? Es verdad, pero debe entenderse que se ha dicho así para distinguir a aquellos que son incapaces porque la dispensación de la penetración (paṭivedhasāsana) es estable para otros, mientras que ellos son incapaces por naturaleza. Pues se dirá en el Samantapāsādikā, el comentario al Vinaya, en el Mahāvagga: «Monjes, un animal: en este contexto, ya sea un naga, un supaṇṇa o cualquier otro tipo de ser no humano, incluso incluyendo a Sakka el rey de los devas, debe entenderse que todo aquel de origen no humano es considerado nacido como un animal en este sentido». Por ello se dijo: «Nacido como un animal se refiere a cualquier ser no humano». Aquí se plantea: si los nagas y supaṇṇas fueran inferiores por su renacimiento, ¿por qué en el Vidhurajātaka cuatro personas en las mansiones de los nagas, supaṇṇas, Sakka y Dhanañjaya Korabya, deseando ese mismo estado, realizaron méritos como la generosidad y otros? Entre ellos, uno al final de su vida renació como rey naga con hijos y esposa en la mansión de los nagas; uno renació como rey supaṇṇa en la mansión de los supaṇṇas en el palacio Simbali; uno renació como Sakka en la mansión de Tāvatiṃsa; y uno renació en el vientre de la reina principal del rey Dhanañjaya Korabya. Así, se dice que el proceso de renacimiento de las cuatro personas ocurrió por una acción kármica meritoria. Si ocurre por una acción meritoria, según el texto del Paṭṭhāna: «La voluntad saludable es condición por el karma para los agregados resultantes y para las formas materiales producidas por el karma», incluso para los seres sin raíces (ahetuka) en el momento del renacimiento, se habría dicho que existe la condición del karma; pero esto no debe decirse así. Entonces, ¿cómo debe entenderse esto? Se responde: debido a la fuerza del apego (nikanti) y por estar asociados con los siete tipos de vínculos sexuales, sus voluntades saludables son impuras, y siendo impuras, no pueden engendrarlos en una tierra de buen destino (sugati). Incluso las acciones que se realizan hacia una tierra de mal destino en el momento de la acumulación, por la fuerza de la voluntad previa asociada con la sed (taṇhā) que anhela tal o cual tierra, renacen en esas tierras animales, y no por otro karma insalubre. De esta manera, el anhelo deseado se cumple. Si fuera por otro karma insalubre, incluso el anhelo deseado no se cumpliría. Este apego (nikanti) puede incluso obstaculizar una voluntad asociada con una absorción meditativa (jhāna) poderosa. Así, el maestro asceta de Gopakadevadatta, por el poder de la absorción, no renació en las tierras de Brahma, sino que, tras obstaculizar la absorción por otro karma, renació entre los devas gandhabbas. «Monjes, la resolución de la mente de un virtuoso se cumple debido a su pureza»; los detalles de esto se encuentran en el Dīgha Nikāya y deben ser consultados allí por los interesados. También debido a los siete tipos de vínculos sexuales, los seres no se liberan del sufrimiento. Pues el Bienaventurado dijo: «Aquí, brahmán, cierto asceta o brahmán que afirma vivir una vida santa completa, aunque no llega a la copulación con una mujer, consiente en que una mujer lo unja, lo bañe, lo masajee y lo frote; él disfruta de ello, lo desea y encuentra satisfacción en ello. Esto, brahmán, es una rotura, una fisura, una mancha y un defecto en la vida santa. De este se dice, brahmán, que lleva una vida santa impura. Estando atado por el vínculo sexual, no se libera del nacimiento, de la vejez, de la muerte... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... aunque no consiente en el ungirlo, etc., bromea, juega y se divierte con una mujer... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... aunque no bromea ni juega con una mujer, contempla y clava sus ojos en los de una mujer... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... aunque no contempla a una mujer, escucha el sonido de una mujer a través de una pared o un muro, ya sea que ría, hable, cante o llore... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... recuerda cómo en el pasado reía, hablaba y jugaba con una mujer... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... observa a un amo de casa o al hijo de un amo de casa provisto y rodeado de los cinco placeres de los sentidos... digo que no se libera del sufrimiento. Además, brahmán, aquí cierto asceta o brahmán... lleva la vida santa con el anhelo de renacer en cierto reino de los devas, pensando: 'Por esta virtud, práctica, ascetismo o vida santa, me convertiré en un deva o en uno de los devas'. Él disfruta de ello, lo desea y encuentra satisfacción en ello. Esto, brahmán, es una rotura, una fisura, una mancha y un defecto en la vida santa». Así, por la distinción de causas como la ganancia y otros, debe entenderse que el estado de tener roturas y demás está incluido en los siete tipos de vínculos sexuales». මාතුඝාතකෙ පන යෙන මනුස්සිත්ථිභූතාපි අජනිකා පොසා වනිකා මාතා වා මහාමාතා වා චූළමාතා වා ජනිකාපි අමනුස්සිත්ථිභූතා මාතා ඝාතිතා, තස්ස පබ්බජ්ජා න වාරිතා, න ච අනන්තරිකො හොති. තිරච්ඡානිත්ථියොපි මනුස්සපුරිසමාගම්ම මනුස්සභූතං පුත්තං විජායන්ති කොන්තපුත්තා ද්වෙභාතිකත්ථෙරා විය තෙපි හි අණ්ඩජායෙව, තථා හි පෙතලොකෙ තිරච්ඡානෙ මනුස්සෙ චාති ඉමෙසු තීසු භූමීසු චතස්සො යොනියො සම්භවන්ති. මනුස්සෙසු පනෙත්ථ කෙචිදෙව ඔපපාතිකා හොන්ති, සෙය්‍යථාපි මහාපදුමකුමාරාදයො. අණ්ඩජාපි කොන්ත පුත්තා ද්වෙභාතිකත්ථෙරා විය. විත්ථාරො පන සීහළවත්ථුස්මිං ඔලොකෙතබ්බො. එත්ථ ච කොන්තාති කින්නරී, තස්සා පුත්තා කොන්තපුත්තා, සා හි රඤ්ඤො අසොකධම්මරාජස්ස කාලෙ වනචරකෙන ලභිත්වා මනුස්සසංවාසමාගම්ම ද්වෙ පුත්තෙ විජායිත්වා ‘‘ඉදානි දාරකෙ පහාය න ගමිස්සතී’’ති සඤ්ඤාය වනචරකො තස්සා පොත්ථං අදාසි, සා පොත්ථං ලභිත්වා පක්ඛන්දිත්වා සකට්ඨානමෙව ගතා කින්නරියො හි පොත්ථං විනා පක්ඛන්දිතුං න සක්කොන්ති, තෙනෙව තාපසො ‘‘මා පොත්ථං අස්සා අදාසී’’ති ආහ. කම්මපච්චය උතුසමුට්ඨානඤ්හි තාසං පොත්ථං, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස චක්කරතනං විය, තථා හි චක්කවත්තිනො වෙහාසගමනාදි පුඤ්ඤවතො ඉද්ධිනාම, න තෙන චක්කරතනං වා හත්ථිඅස්සරතනං වා විනා අත්තනො සභාවෙනෙව ගන්තුං සක්කොන්ති. තත්ථ චක්කරතනං රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස කම්මබලෙන නිබ්බත්තත්තා සමුද්දමජ්ඣෙ ජායමානම්පි කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානං නාම. හත්ථිඅස්සරතනානි පන කම්මපච්චයකම්මසමුට්ඨානානි නාම. පක්ඛීනං වෙහාසගමනාදිකා කම්මවිපාකජා ඉද්ධි. කින්නරියො පන පොත්ථං විනා අත්තනො සභාවෙන පක්ඛන්දිතුං න සක්කොන්ති, තස්මා තාසං පොත්ථං කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානන්ති දට්ඨබ්බං. කෙචි පන දෙවානං අලඞ්කාරා විය පටිසන්ධියා සහ ආගතොති වදන්ති, න තං පච්චෙතබ්බං, අණ්ඩජජලාබුජානං තථා අසම්භවතො. කෙචිපි පවත්ති කාලෙ කතන්ති වදන්ති, තම්පි අයුත්තමෙව, සංසෙදජාපි පදුමගබ්භෙවා වෙළුගබ්භෙ [Pg.28] වා නිබ්බත්තා පොක්ඛරසාතිබ්‍රාහ්මණපදුමවතීවෙළුවතීදෙවීආදයො විය. ජලාබුජා පන පාකටායෙව. යෙන සයං තිරච්ඡානභූතෙන මනුස්සිත්ථිභූතා මාතා ඝාතිතා, සොපි ආනන්තරිකො න හොති තිරච්ඡානගතත්තා පනස්ස පබ්බජ්ජා පටික්ඛිත්තා, කම්මං පනස්ස භාරියං හොති, ආනන්තරියං ආහච්ච තිට්ඨති. මනුස්සිත්ථියොපි තිරච්ඡානමාගම්ම ගබ්භං ජනෙන්ති, සෙය්‍යථාපි භූරිදත්තස්ස මාතා ඉත්ථියො හි අට්ඨහි කාරණෙහි ගබ්භග්ගහණං හොති - අජ්ඣාචාරෙන, කායසංසග්ගෙන, චොළග්ගහණෙන, අසුචිපානෙන, නාභිපරාමසනෙන, රූපදස්සනෙන, සද්දෙන ගන්ධෙනාති. තත්ථ අජ්ඣාචාරෙන සුදින්නස්ස පුරාණදුතියිකා ගබ්භං ගණ්හිත්වා පච්ඡිමභවිකං සුවණ්ණබිම්බසදිසං බීජකං නාම පුත්තං විජායි. කදාචි එකච්චා උතුසමයෙ ඡන්දරාගරත්තා පුරිසානං හත්ථගාහවෙණිගාහඅඞ්ගපච්චඞ්ගපරාමසනං සාදියන්තියොපි ගබ්භං ගණ්හන්ති. එවං කායසංසග්ගෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. උදායිත්ථෙරස්ස පන පුරාණදුතියිකා භික්ඛුනී තං අසුචිං එකදෙසං මුඛෙන අග්ගහෙසි, එකදෙසං චොළකෙනෙව සද්ධිං අඞ්ගජාතෙ පක්ඛිපි, සා තෙන ගබ්භං ගණ්හි. එවං චොළග්ගහණෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. මිගසිඞ්ගතාපසස්ස මාතා මිගී උතුසමයෙ තාපසස්ස පස්සාවට්ඨානං ආගන්ත්වා සසම්භවං පිවි, සා තෙන ගබ්භං ගණ්හිත්වා මිගසිඞ්ගං නාම තාපසදාරකං විජායි. එවං අසුචිපානෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. සාමස්ස පන බොධිසත්තස්ස මාතා උතුසමයෙ නාභිපරාමසනෙන ගබ්භං ගණ්හිත්වා සාමතාපසදාරකං විජායි, එවං මණ්ඩබ්‍යස්ස ච චණ්ඩපජ්ජො තස්ස ච මාතා උතුසමයෙ නාභිපරාමසනවසෙන, තත්ථ ච දිට්ඨමඞ්ගලිකාය නාභිපරාමසනෙන මණ්ඩබ්‍යස්ස නිබ්බත්ති අහොසි. චණ්ඩපජ්ජොතස්ස මාතු නාභියං විච්ඡිකො ඵරිත්වා ගතො, තෙන චණ්ඩපජ්ජොතස්ස නිබ්බත්ති අහොසි. ඉධෙකච්චා ඉත්ථී උතුසමයෙ පුරිසසංසග්ගං අලභමානා ඡන්දරාගවසෙන අන්තොගෙහෙගතාව පුරිසං උපනිජ්ඣායති, රාජොරොධො විය, සා තෙන ගබ්භං ගණ්හාති. එවං රූපදස්සනෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. බලාකාසු පන පුරිසොනාම නත්ථි, තා උතුසමයෙ මෙඝසද්දං සුත්වා ගබ්භං ගණ්හන්ති. ගාවීඑව වා කදාචි උසභගන්ධෙන ගබ්භං ගණ්හන්ති. එවං ගන්ධෙන ගබ්භග්ගහණං හොති. එවං අට්ඨහි කාරණෙහි ඉත්ථියො ගබ්භං ගණ්හන්ති. එත්ථ ච පිතුසදිසායෙව [Pg.29] පුත්තා හොන්ති, තස්මා භූරිදත්තාදයො ධතරට්ඨං නාගරාජානං පටිච්ච නාගායෙව හොන්ති. චණ්ඩපජ්ජොතස්ස පන විච්ඡිකං පටිච්ච මනුස්සො ජාතො, සම්භවෙන අජාතත්තා. පිතුඝාතකෙපි එසෙව නයො. En cuanto al asesino de la madre (mātughātaka), aquel por quien es matada una mujer humana que no es su madre biológica —ya sea una madre adoptiva, una nodriza, una abuela o una tía— o incluso su madre biológica que no es humana, su ordenación no está prohibida ni comete un kamma de retribución inmediata (ānantarika). Incluso las hembras de animales, al unirse con un hombre humano, pueden dar a luz a un hijo humano, como los dos hermanos ancianos (Theras) hijos de Kontā; pues ellos nacieron de un huevo (aṇḍaja). Así, en estos tres planos —el mundo de los petas, el de los animales y el de los humanos— ocurren las cuatro formas de nacimiento (yoniyo). Entre los humanos, sin embargo, solo algunos son de nacimiento espontáneo (opapātika), como el príncipe Mahāpaduma y otros. También los hay nacidos de un huevo, como los ancianos hijos de Kontā. La explicación detallada debe buscarse en el Sīhaḷavatthu. En este contexto, 'Kontā' es una kinnarī, y sus hijos son los hijos de Kontā. Ella, en tiempos del rey Asoka Dhammarāja, fue capturada por un habitante del bosque, tuvo contacto con un humano y dio a luz a dos hijos. Pensando: 'ahora no se irá dejando a los niños', el hombre del bosque le devolvió su manto (potthaṃ). Al recuperarlo, ella voló de regreso a su lugar de origen, pues las kinnarīs no pueden volar sin su manto; por eso el asceta dijo: 'no le des el manto'. Ese manto es para ellas resultado del kamma y se origina por las condiciones físicas (kammapaccaya utusamuṭṭhāna), similar a la Joya de la Rueda de un rey Cakkavatti. Pues el poder de desplazarse por el aire de un Cakkavatti es debido a su mérito (iddhi), pero sin la Joya de la Rueda o las joyas del elefante y el caballo, no pueden desplazarse por su propia naturaleza. Allí, la Joya de la Rueda, por surgir debido al poder del kamma del rey Cakkavatti, aunque nazca en medio del océano, se llama 'originada por las condiciones físicas bajo la condición del kamma'. En cambio, las joyas del elefante y el caballo se llaman 'originadas por el kamma bajo la condición del kamma'. El vuelo de las aves y otros es un poder nacido del resultado del kamma (kammavipākajā iddhi). Las kinnarīs, sin embargo, no pueden volar por su propia naturaleza sin el manto, por lo tanto, debe entenderse que su manto es originado por las condiciones físicas bajo la condición del kamma. Algunos dicen que aparece junto con el renacimiento, como los adornos de los devas, pero esto no debe aceptarse, pues no ocurre así en los nacidos de huevo o de útero. Otros dicen que se fabrica durante la vida, pero eso tampoco es correcto; son como los seres de nacimiento espontáneo que surgen en el cáliz de un loto o de un bambú, como Pokkharasāti, Padumavatī o Veḷuvatī. Los nacidos del útero (jalābuja) son bien conocidos. Si un animal mata a su madre humana, tampoco comete un kamma ānantarika, pero su ordenación está prohibida por ser un animal; sin embargo, su kamma es grave y se asemeja a un ānantarika. También las mujeres humanas conciben de animales, como la madre de Bhūridatta. Las mujeres pueden concebir por ocho causas: por relación sexual, por contacto físico, por el uso de una prenda, por beber semen, por tocar el ombligo, por la vista, por el sonido o por el olfato. En cuanto a la relación sexual, la antigua esposa de Sudinna concibió y dio a luz a un hijo llamado Bījaka, quien fue un ser en su última existencia y era como una imagen de oro. A veces, algunas mujeres en su período, impulsadas por el deseo, conciben al ser tocadas por hombres en las manos, el cabello o las extremidades. Así ocurre la concepción por contacto físico. La antigua esposa del Thera Udāyi, siendo monja, tomó una parte del semen con la boca y otra parte la introdujo en sus genitales con un paño; ella concibió por eso. Así ocurre la concepción por el uso de una prenda. La madre del asceta Migasiṅga, una cierva, fue al lugar donde el asceta orinaba durante su período y bebió el fluido; ella concibió y dio a luz al niño asceta llamado Migasiṅga. Así ocurre la concepción por beber semen. La madre del Bodhisatta Sāma concibió durante su período al tocarle el ombligo y dio a luz al niño asceta Sāma. Lo mismo ocurrió con Maṇḍabya y Caṇḍapajjota: sus madres concibieron por el toque del ombligo. En el caso de Maṇḍabya, su nacimiento ocurrió cuando Diṭṭhamaṅgalikā le tocó el ombligo. En cuanto a Caṇḍapajjota, un escorpión se arrastró sobre el ombligo de su madre y por eso ocurrió su nacimiento. Aquí, alguna mujer en su período, al no obtener contacto con un hombre, debido al deseo y estando en su casa, contempla intensamente a un hombre, como en el harén real, y concibe por ello. Así ocurre la concepción por la vista. Entre las garzas no existen machos; ellas conciben al escuchar el sonido de los truenos en su período. O incluso las vacas a veces conciben por el olor del toro. Así ocurre la concepción por el olfato. De estas ocho maneras conciben las mujeres. En estos casos, los hijos suelen ser semejantes al padre; por eso Bhūridatta y otros, descendientes del rey naga Dhataraṭṭha, son nagas. Pero en el caso de Caṇḍapajjota, nació un humano a causa del escorpión, debido a que no nació de semen. El mismo principio se aplica al asesino del padre (pitughātaka). අරහන්තඝාතකො පන අමනුස්ස අරහන්තදෙවතං වා මනුස්සජාතියං වා අවසෙසං අරියපුග්ගලං ඝාතෙත්වා අනන්තරියො න හොති, පබ්බජ්ජාපිස්ස න වාරිතා, කම්මං පන බලවං හොති. තිරච්ඡානො පන අමනුස්සඅරහන්තම්පි ඝාතෙත්වා ආනන්තරිකො න හොති, කම්මං පන භාරියං තිරච්ඡානගතත්තා පනස්ස පබ්බජ්ජා වාරිතා. භික්ඛුනිදූසකසඞ්ඝභෙදකානි පාකටායෙව. En cuanto al asesino de un Arahant (arahantaghātaka), si alguien mata a una deidad Arahant que no es humana, o a cualquier otra persona noble (ariya) de la raza humana que no sea un Arahant, no comete un kamma ānantarika. Su ordenación no está prohibida, pero el kamma es poderoso. Un animal, aunque mate a un Arahant no humano, no comete un kamma ānantarika, pero su kamma es grave; además, su ordenación está prohibida por ser un animal. Los casos de quien viola a una monja (bhikkhunidūsaka) y de quien causa el cisma de la Sangha (saṅghabhedaka) son bien conocidos. ලොහිතුප්පාදකො පන යො තථාගතස්ස අභෙජ්ජකායතාය පරූපක්කමෙන චම්මං ඡින්දිත්වා ලොහිතං පග්ඝරිතුං න සක්කොති, සරීරස්ස පන අන්තොයෙව එකස්මිං ඨානෙ ලොහිතං සමොසරති, ආඝාතෙන පතුබ්බනමානං සඤ්චිතං හොති, තස්ස බහු අපුඤ්ඤං පසවති, ආනන්තරිකො ච හොති, පබ්බජ්ජාපිස්ස වාරිතා, සෙය්‍යථාපි දෙවදත්තො. යො පන ජීවකො විය රොගවූපසමනත්ථං ඵාලෙත්වා පූතිමංසඤ්ච ලොහිතඤ්ච නීහරිත්වා ඵාසුං කරොති, අයං ලොහිතුප්පාදකො න හොති, බහුපුඤ්ඤං පසවති බ්‍රහ්මපුඤ්ඤං පසවති, සෙය්‍යථාපි ජීවකොකොමාරභච්චො. En cuanto al que derrama la sangre [de un Buda]: dado que el cuerpo del Tathāgata es indestructible, si alguien, mediante un asalto externo, corta la piel pero no logra que la sangre fluya hacia afuera, sino que la sangre se acumula en un solo lugar dentro del cuerpo, hinchándose y concentrándose debido a la malicia, esa persona genera mucho demerito y comete un kamma ānantarika (un crimen de retribución inmediata). Su ordenación queda prohibida, tal como ocurrió con Devadatta. Sin embargo, aquel que, como Jīvaka, realiza una incisión con el fin de curar una enfermedad, extrayendo carne putrefacta y sangre para traer alivio, este no es considerado un derramador de sangre; por el contrario, genera mucho mérito, incluso un mérito vasto (brahmapuñña), tal como Jīvaka Komārabhacca. උබ්භතොබ්‍යඤ්ජනකො පන ඉත්ථි-පුරිසවසෙන දුවිධො තත්ථ ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථිනිමිත්තං පාකටං, පුරිසනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසනිමිත්තං පාකටං, ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං. ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථීසු පුරිසත්තං කරොන්තස්ස ඉත්ථිනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං හොති, පුරිසනිමිත්තං පාකටං හොති. පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසානං ඉත්ථිභාවං උපගච්ඡන්තස්ස පුරිසනිමිත්තං පටිච්ඡන්නං හොති, ඉත්ථිනිමිත්තං පාකටං. ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො සයඤ්ච ගබ්භං ගණ්හාති, පරඤ්ච ගණ්හාපෙති. පුරිස උභතො බ්‍යඤ්ජනකො පන සයං න ගණ්හාති, පරං ගණ්හාපෙති. ඉදමෙව තෙසං නානාකරණං. උභතොබ්‍යඤ්ජනන්ති චෙත්ථ ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්ති නිමිත්තං. උභතො බ්‍යඤ්ජනං අස්ස අත්ථීති විග්ගහෙන ‘‘උභතොබ්‍යඤ්ජ’’න්ති වක්ඛථ, එකස්ස ද්වෙ ඉන්ද්‍රියානි හොන්ති, අථ එකමෙවාති. එකමෙව න ද්වෙ, ‘‘යස්ස ඉත්ථින්ද්‍රියං උප්පජ්ජති, තස්ස පුරිසින්ද්‍රියං උප්පජ්ජතීති නො. යස්ස වා පන පුරිසින්ද්‍රියං [Pg.30] උප්පජ්ජති, තස්ස ඉත්ථින්ද්‍රියං උප්පජ්ජතීති නොති එකස්මිං සන්තානෙ ඉන්ද්‍රිය ද්වයස්ස පටිසෙවිතත්තා. තඤ්ච ඛො ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස ඉත්ථින්ද්‍රියං, පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස පුරිසින්ද්‍රියමෙවාති. යදි එකමෙව ඉන්ද්‍රියං, එවං උභතොබ්‍යඤ්ජනකභාවො කථං සියා. ඉන්ද්‍රියං බ්‍යඤ්ජනකාරණන්ති වුත්තං, තඤ්ච තස්ස නත්ථීති. වුච්චතෙ න ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසබ්‍යඤ්ජනස්ස කාරණං, තථා පුරිසින්ද්‍රියම්පි ඉත්ථිබ්‍යඤ්ජනකස්ස, කස්මා සදා අභාවතොති, තථා හි ඉත්ථි උභතොබ්‍යඤ්ජනකස්ස යදා ඉත්ථියා රත්තං හොති, තදා පුරිසබ්‍යඤ්ජනං පාකටං හොති, ඉත්ථිබ්‍යඤ්ජනං පටිච්ඡන්නං තථා පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකස්සපි. යදි තෙසං ඉන්ද්‍රියද්වයං බ්‍යඤ්ජනානං කාරණං භවෙය්‍ය, සදා බ්‍යඤ්ජන ද්වයං එකතො තිට්ඨෙය්‍ය න පන තිට්ඨති, තස්මා එකමෙව ඉන්ද්‍රියන්ති නිට්ඨමෙත්ථාව ගන්තබ්බං. බ්‍යඤ්ජනකාරණං ඉන්ද්‍රියං පහාය රාගචිත්තමෙවෙත්ථ බ්‍යඤ්ජනද්වයස්ස කාරණන්ති දට්ඨබ්බං, තස්මා ඉත්ථිඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො සයම්පි ගබ්භං ගණ්හාති, පරම්පි ගණ්හාපෙති, පුරිසඋභතොබ්‍යඤ්ජනකො පරං ගණ්හාපෙති, සයං පන න ගණ්හාති, ඉත්ථින්ද්‍රියසමඞ්ගිස්සෙව ගබ්භසම්භවතොති. කුරුන්දියං පන ‘‘යදි පටිසන්ධියං පුරිසලිඞ්ගං, පවත්තෙ ඉත්ථිලිඞ්ගං නිබ්බත්තති, යදි පටිසන්ධියං ඉත්ථිලිඞ්ගං, පවත්තෙ පුරිසලිඞ්ගං නිබ්බතී’’ති පටිසන්ධියං ලිඞ්ගසම්භවො වුත්තො, සො අයුත්තොව. කස්මා, පවත්තියංයෙව ඉත්ථිලිඞ්ගාදීනි සමුට්ඨහන්ති. පටිසන්ධියමෙව සමුට්ඨාති, න ලිඞ්ගාදීනි. ඉන්ද්‍රියමෙව ලිඞ්ගන්ති න සක්කා වත්තුං, ඉන්ද්‍රියලිඞ්ගානං භින්නසභාවත්තා, යථා ච බීජෙ සති රුක්ඛො සම්භවති, නාසති, එවමෙව ඉන්ද්‍රියෙ සති ලිඞ්ගාදීනි සම්භවන්ති බීජසදිසඤ්හි ඉන්ද්‍රියං, රුක්ඛසදිසානි ලිඞ්ගාදීනි එවමෙව තෙසු පුග්ගලෙසු පණ්ඩකාදයො එකාදසපුග්ගලා තස්මිං යෙව භවෙ නියාමං ඔක්කමිතුං න අරහන්ති, තස්මා අභබ්බා නාම. ඌනවීසති අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නපුබ්බා ද්වෙ උපසම්පදාය අවත්ථුමත්තමෙව, උපනිස්සයෙ සති තස්මිංයෙව භවෙ නියාමං ඔක්කමිතුං අරහන්ති, තස්මා භබ්බානාම හොන්ති. El hermafrodita (ubhatobyañjanako) es de dos tipos según el sexo femenino o masculino. En el hermafrodita femenino, el signo femenino es manifiesto y el masculino está oculto. En el hermafrodita masculino, el signo masculino es manifiesto y el femenino está oculto. Cuando un hermafrodita femenino actúa como hombre con las mujeres, su signo femenino se oculta y el masculino se manifiesta. Cuando un hermafrodita masculino adopta el estado de mujer con los hombres, su signo masculino se oculta y el femenino se manifiesta. El hermafrodita femenino puede tanto concebir por sí mismo como dejar encinta a otra persona. El hermafrodita masculino no puede concebir por sí mismo, pero puede dejar encinta a otra persona. Esta es la diferencia entre ambos. En el término 'ubhatobyañjana', 'byañjana' significa el signo u órgano. Se dice que alguien es 'ubhatobyañjana' porque posee ambos signos. Surge la pregunta: ¿tiene dos facultades (indriya) o solo una? Solo una, no dos. No ocurre que quien desarrolla la facultad femenina desarrolle también la masculina, ni viceversa, pues dos facultades de distinto sexo no pueden coexistir en una misma continuidad. En el hermafrodita femenino existe solo la facultad femenina, y en el masculino solo la masculina. Si hay solo una facultad, ¿cómo puede darse la condición de hermafrodita? Se ha dicho que la facultad es la causa del signo, pero este no posee la otra facultad. Se responde que la facultad femenina no es la causa del signo masculino, ni la facultad masculina es la causa del signo femenino, porque no siempre están presentes. Por lo tanto, cuando un hermafrodita femenino siente deseo como mujer, el signo masculino se manifiesta y el femenino se oculta; lo mismo ocurre con el hermafrodita masculino. Si ambas facultades fueran la causa de los signos, ambos signos estarían siempre presentes simultáneamente, pero no lo están. Por lo tanto, debe concluirse que solo existe una facultad. Debe entenderse que, dejando de lado la facultad como causa del signo, es la mente impulsada por el deseo (rāgacitta) la causa de la alternancia de los dos signos. Por esto, el hermafrodita femenino concibe y hace concebir, mientras que el masculino solo hace concebir pero no puede concebir él mismo, pues la concepción solo es posible para quien posee la facultad femenina. En el comentario Kurundī se dice que si en el momento del renacimiento el sexo es masculino, en el curso de la vida puede surgir el femenino, y viceversa; pero esto es incorrecto. ¿Por qué? Porque los signos de género surgen en el curso de la vida misma, mientras que en el renacimiento surge la facultad, no el signo externo todavía desarrollado. No se puede decir que la facultad sea idéntica al signo, pues tienen naturalezas distintas. Así como el árbol surge si hay semilla y no surge si no la hay, así también los signos surgen si existe la facultad; la facultad es como la semilla y los signos son como el árbol. Por lo tanto, estas once clases de personas, incluyendo a los eunucos (paṇḍaka) y demás, son incapaces de alcanzar la determinación (niyāma) en esta misma existencia; por eso se les llama incapaces (abhabbā). En cambio, aquellos que anteriormente cometieron una de las ofensas capitales o aquellos cuya ordenación fue simplemente inválida por falta de requisitos, si poseen el soporte adecuado (upanissaya), aún son capaces de alcanzar la determinación en esta misma vida; por eso se les llama capaces (bhabbā). වත්ථුසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා. Aquí termina la explicación sobre la perfección de la base (vatthusampatti). ඤත්තිසම්පත්ති නාම. Acerca de la perfección de la moción (ñattisampatti). ‘‘සිථිලං ධනිතඤ්ච දීඝරස්සං, ගරුකං ලහුකඤ්ච නිග්ගහිතං; සම්බන්ධං වවත්ථිතං විමුත්තං, දසධා බ්‍යඤ්ජනබුද්ධියා පභෙදො’’ති. «Suave y fuerte, largo y corto, pesado y ligero, nasalizado; conectado, delimitado y liberado: así es la división de diez partes en el conocimiento de la articulación (byañjana)». එවං [Pg.31] වුත්තං දසවිධං බ්‍යඤ්ජනං අපෙක්ඛිත්වා වා එවං අසක්කොන්තෙනාපි සිථිලධනිත විමුත්තනිග්ගහිතවසෙන වුත්තානි බ්‍යඤ්ජනානි අකොපෙත්වා වා දුරුත්තං වා අකත්වා වුත්තං ඤත්තිසම්පත්ති නාම. ඤත්තිවිපත්ති නාම සබ්බසො ඤත්තිං අට්ඨපෙත්වා වා වත්ථුසඞ්ඝපුග්ගලඤත්තීනං අපරාමසනානි පච්ඡා ඤත්තිට්ඨපනඤ්චාති ඉමෙ තාව පඤ්ච ඤත්තිදොසා. තත්ථ අයං ඉත්ථනාමොති උපසම්පදාපෙක්ඛස්ස අපි අකිත්තනං වත්ථුඅපරාමසනං නාම. සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝොති එත්ථ සුණාතු මෙ භන්තෙති වත්වා සඞ්ඝොති අභණනං සඞ්ඝඅපරාමසනං නාම. ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛොති උපජ්ඣායස්ස අකිත්තනං පුග්ගලඅපරාමසනං නාම. සබ්බෙන සබ්බං ඤත්තියා අනුච්චාරණං ඤත්තිඅපරාමසනං නාම. පඨමං කම්මවාචං නිට්ඨාපෙත්වා එසා ඤත්තීති වත්වා ඛමති සඞ්ඝස්සාති එවං ඤත්ති කිත්තනං පච්ඡා ඤත්තිට්ඨපනං නාම. ඉති ඉමෙ පඤ්ච ඤත්තිදොසා ඤත්තිවිපත්ති නාම. ඉමෙහි දොසෙහි විමුත්තාය ඤත්තියා සම්පන්නං ඤත්තිසම්පත්ති නාම. La perfección de la moción (ñattisampatti) se refiere a cuando se realiza la moción observando estas diez clases de articulación mencionadas o, si no se es capaz de tanto, al menos se recita sin corromper las articulaciones suaves, fuertes, liberadas y nasalizadas, y sin cometer errores de dicción. Por el contrario, el fallo de la moción (ñattivipatti) consiste en omitir la moción por completo, o en no mencionar adecuadamente la base, la comunidad, la persona o la moción misma, o en presentar la moción después de haber concluido la acción formal. Estos son los cinco fallos de la moción. En este contexto, no mencionar al candidato que busca la ordenación (itthanāmo) se llama 'no mencionar la base'. Decir 'escúchame, venerable' y omitir la palabra 'Sangha' se llama 'no mencionar a la comunidad'. No mencionar al preceptor del candidato se llama 'no mencionar a la persona'. No recitar la moción en absoluto se llama 'no mencionar la moción'. Y cuando se termina primero la declaración del acto (kammavāca) y luego se dice 'esta es la moción' o 'el Sangha lo aprueba', esto se llama 'establecer la moción posteriormente'. Estos cinco fallos constituyen el fracaso de la moción. Una moción libre de estos fallos se denomina perfección de la moción. ඤත්තිසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා. Aquí termina la explicación sobre la perfección de la moción. අනුසාවනසම්පත්ති නාම වත්ථු සඞ්ඝපුග්ගලානං අපරාමසනානි, සාවනාය හාපනං, අකාලෙ සාවනන්ති ඉමෙ පඤ්ච අනුසාවනදොසෙ වජ්ජෙත්වා කථනං අනුසාවනසම්පත්ති නාම. තත්ථ වත්ථාදීනං අපරාමසනානි ඤත්තියං වුත්තසදිසානෙව. තීසු පන අනුසාවනාසු යත්ථ කත්ථචි එතෙසං අපරාමසනං අපරාමසනමෙව. සබ්බෙන සබ්බං පන කම්මවාචං අවත්වා චතුක්ඛත්තුං ඤත්තිකිත්තනමෙව වා කම්මවාචබ්භන්තරෙපි චත්තාරි බ්‍යඤ්ජනානි කොපෙත්වා වා අක්ඛරස්ස වා පදස්ස වා දුරුච්චාරණං වා කත්වා සාවනං සාවනාය හාපනං නාම, තථා හි සිථිලධනිතවිමුත්තනිග්ගහිතවසෙන චත්තාරි බ්‍යඤ්ජනානි අන්තොකම්මවාචාය කම්මං කොපෙන්ති. තත්ථ ‘‘සුණාතු මෙ ති සිථිලෙ වත්තබ්බෙ සුණාථු මෙ’’ති වචනං සිථිලෙ ධනිතං නාම. ‘‘භන්තෙ’’ති වත්තබ්බෙ භන්තෙති වචනං ධනිතෙ සිථිලං නාම. ‘‘සුණාතු එසා ඤත්තී’’ති වත්තබ්බෙ ‘‘සුණන්තු එසං ඤත්තී’’ති වචනං විමුත්තෙ නිග්ගහිතං නාම. ‘‘පත්තකල්ල’’න්ති වත්තබ්බෙ ‘‘පත්තකල්ලා’’ති වචනං නිග්ගහිතෙ විමුත්තං නාම. එවං ඉමානි චත්තාරි බ්‍යඤ්ජනානි අන්තොකම්මවාචාය කම්මං දූසෙන්ති. ඉමානි චත්තාරි අකොපෙත්වා වදන්තෙනාපි අඤ්ඤස්මිං අක්ඛරෙ [Pg.32] වත්තබ්බෙ අඤ්ඤං අක්ඛරං වදන්තො දුරුත්තං කරොති නාම. ඉතරෙසු දීඝරස්සාදීසු ඡසු ඨානෙසු දීඝට්ඨානෙ දීඝං, රස්සට්ඨානෙ රස්සමෙවාති එවං යථාඨානෙ තං තදෙව අක්ඛරං භාසන්තෙන අනුක්කමාගතං පවෙණිං අවිනාසෙත්වා කම්මවාචා කාතබ්බා. සචෙ පන එවං අකත්වා දීඝෙ වත්තබ්බෙ රස්සං, රස්සෙ වත්තබ්බෙ දීඝං වදති, තථා ගරුකෙ වත්තබ්බෙ ලහුකං, ලහුකෙ වත්තබ්බෙ ගරුකං වදති. සම්බන්ධෙ වා වත්තබ්බෙ වවත්ථිතං, වවත්ථිතෙ වා වත්තබ්බෙ සම්බන්ධං වදති, එවම්පි කම්මවාචා න කුප්පති. ඉමානි ඡ බ්‍යඤ්ජනානි කම්මං න කොපෙන්ති. ඉදමෙව ආචරියානං සමානකථා. අපරෙ පන ඉදානි බ්‍යඤ්ජනානි අන්තොකම්මවාචාය කම්මං දූසෙන්තීති වදන්ති, එවං සති අනුපසම්පන්නාව බහුතරා භවෙය්‍යුං, වීමංසිත්වා පන ගහෙතබ්බං. සුට්ඨුතරා වා කම්මවාචා සික්ඛිතබ්බා. සාවනාය අනොකාසෙ පඨමං ඤත්තිං අට්ඨපෙත්වා අනුසාවනං අකාලෙ සාවනං නාම. ඉති ඉමෙහි දොසෙහි විමුත්තාය අනුසාවනාය සම්පන්නං අනුසාවනසම්පත්තිසම්පන්නං නාම. යදි පත්තචීවරරහිතං පුග්ගලං උපසම්පාදෙති, ‘‘පරිපුණ්ණස්ස පත්තචීවර’’න්ති අනුසාවනාය කතත්තා කම්මකොපො න හොති, කාරකසඞ්ඝො පන සාතිසාරො තෙනෙවාහ විමතිවිනොදනියම්පි පත්තචීවරානං අභාවෙපි’පරිපුණ්ණස්ස පත්තචීවර’න්ති කම්මවාචාය සාවිතත්තා කම්මකොපං අවත්වා දුක්කටමෙව වුත්තන්ති. සචෙ අනුපජ්ඣායකො උපසම්පාදෙති, ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො, ඉත්ථන්නාමෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති වා උපජ්ඣායං සාවෙති, සූපසම්පන්නොව හොති. උපජ්ඣායං න සාවෙති නුපසම්පන්නො. වක්ඛති හි විමතිවිනොදනියං ‘‘කම්මං න කුප්පතීති ඉදං උපජ්ඣායාභාවෙපි ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො ඉත්ථන්නාමෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති මතස්ස වා විබ්භමන්තස්ස වා පුරාණඋපජ්ඣායස්ස වා යස්ස කස්සචි අවිජ්ජමානස්සාපි නාමෙන සබ්බත්ථ උපජ්ඣායකිත්තනස්ස කතත්තා වුත්තං. යදි හි උපජ්ඣායකිත්තනං න කරෙය්‍ය,’පුග්ගලං න පරාමසතී’ති වුත්තකම්මවිපත්තිඑව සියා, තෙනෙව පාළියං ‘‘අනුපජ්ඣායකන්ති වුත්ත’’න්ති. සචෙ සඞ්ඝුපජ්ඣායෙන ගණුපජ්ඣායෙන උපසම්පාදෙති, කාරකසඞ්ඝො සාතිසාරො, කම්මං පන න කුප්පති, වක්ඛති හි විමතිවිනොදනියං ‘‘සඞ්ඝෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති අයං ඉත්ථන්නාමො සඞ්ඝස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො, ඉත්ථන්නාමො සඞ්ඝං උපසම්පදං යාචති. සඞ්ඝෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති එවං කම්මවාචාය සඞ්ඝමෙව උපජ්ඣායං කිත්තෙත්වාති අත්ථො. එවං’ගණෙන උපජ්ඣායෙනා’ති එත්ථාපි අයං ඉත්ථන්නාමොගණස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො’ති ආදිනා යොජනා වෙදිතබ්බා. එවං වුත්තෙපි කම්මං න කුප්පති එව, දුක්කටස්සෙව වුත්තත්තා, අඤ්ඤථා සො ච පුග්ගලො අනුපසම්පන්නොති වදෙය්‍යා’ති. සචෙ පණ්ඩකාදිනා අනුපසම්පන්නකෙන උපජ්ඣායෙන උපසම්පාදෙති, තෙ වජ්ජෙත්වා පඤ්චවග්ගාදිගණො හත්ථපාසං අවිජහිත්වා පූරති, කම්මං න කුප්පති, කාරකසඞ්ඝො පන සාතිසාරො තෙන වුත්තං විමතිවිනොදනියං ‘‘පණ්ඩකාදීහි උපජ්ඣායෙහි කරියමානෙසු පණ්ඩකාදිකෙන විනාව පඤ්චවග්ගාදිගණො පූරති, කම්මං න කුප්පති. ඉතරථා කුප්පතී’’ති. සචෙ චත්තාරො ආචරියා එකතො අනුසාවෙන්ති, එත්ථ පන කථන්ති වුච්චතෙ, සබ්බඅට්ඨකථාසු ද්වීහි වා තීහි වා ආචරියෙහි විසුං විසුං එකෙන එකස්සාති එකප්පහාරෙනෙව ද්වෙ තිස්සො වා කම්මවාචා කාතබ්බා. සචෙ පන නානාචරියා නානුපජ්ඣායා හොන්ති, තිස්සත්ථෙරො සුමනත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං, සුමනත්ථෙරො තිස්සත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං අනුසාවෙති, ගණපූරකා හොන්ති වට්ටති. සචෙ පන නානුපජ්ඣායා හොන්ති, එකො ආචරියො හොති, නත්වෙව’නානුපජ්ඣායෙනා’ති පටික්ඛිත්තත්තා න වට්ටතීති එත්තකමෙව වුත්තං. චතුන්නං පන ජනානං විචාරණකථාය නාපි කම්මවිපත්තිඡායා දිස්සති, තථාපි න කත්තබ්බමෙව, සබ්බඅට්ඨකථාසු අවිචාරිතත්තා. සචෙ වත්ථාලඞ්කාරාදිසහිතපරූළ්හකෙසමස්සුං උපසම්පාදෙති, සූපසම්පන්නොව හොති, පච්ඡා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙතුං වට්ටති තෙරසවත්ථුවිමුත්තත්තා සම්පත්ති යෙවෙත්ථපමාණත්තා ච. Se denomina perfección de la proclamación (anusāvanasampatti) a la enunciación realizada evitando los cinco defectos de la proclamación: la falta de mención del objeto, de la comunidad o de los individuos; la omisión en el anuncio; y el anuncio fuera de tiempo. En este contexto, la falta de mención del objeto y demás elementos es idéntica a lo que se ha dicho respecto a la moción (ñatti). Sin embargo, si en cualquiera de las tres proclamaciones no se mencionan estos elementos, se considera efectivamente una falta de mención. Por otra parte, no recitar la kammavācā en absoluto, o meramente repetir la moción (ñattikittana) cuatro veces, o corromper cuatro fonemas (byañjana) dentro de la kammavācā, o realizar una pronunciación incorrecta de una letra o de un término, se denomina omisión en el anuncio (sāvanāya hāpana). Pues así, debido a la confusión de los sonidos suaves (sithila), fuertes (dhanita), liberados (vimutta) y nasales (niggahita), cuatro fonemas corrompen el acto formal (kamma) dentro de la kammavācā. Al respecto, decir «suṇāthu me» cuando debe decirse el suave «suṇātu me» se denomina un sonido fuerte en lugar de uno suave. Decir «bante» cuando debe decirse «bhante» se denomina un sonido suave en lugar de uno fuerte. Decir «suṇantu esaṃ ñattī» cuando debe decirse «suṇātu esā ñattī» se denomina un sonido nasal en lugar de uno liberado. Decir «pattakallā» cuando debe decirse «pattakallaṃ» se denomina un sonido liberado en lugar de uno nasal. De este modo, estos cuatro fonemas dañan el acto formal dentro de la kammavācā. Incluso si alguien recita sin corromper estos cuatro, si dice una letra distinta cuando debe decir otra, comete una pronunciación incorrecta (durutta). En los otros seis casos, como largo y corto, etc., quien habla debe mantener la tradición transmitida sin destruirla, pronunciando la letra correspondiente en su lugar: lo largo donde es largo, y lo corto donde es corto. Sin embargo, si no lo hace así y pronuncia corto cuando debe ser largo, o largo cuando debe ser corto; o ligero (lahuka) cuando debe ser pesado (garuka), o pesado cuando debe ser ligero; o separado (vavatthita) cuando debe ser unido (sambandha), o unido cuando debe ser separado, aun así el acto formal no se invalida (na kuppati). Estos seis fonemas no invalidan el acto formal. Esta es la opinión unánime de los maestros (ācariyānaṃ samānakathā). Otros, no obstante, dicen que actualmente estos fonemas sí dañan el acto formal dentro de la kammavācā; si esto fuera así, la mayoría de los monjes no estarían ordenados (anupasampannā), por lo que este punto debe ser examinado antes de aceptarse. O bien, la kammavācā debe aprenderse con la mayor perfección. Realizar la proclamación en un momento inadecuado, sin haber establecido primero la moción (ñatti), se denomina anuncio fuera de tiempo (akāle sāvana). Así, la proclamación que está libre de estos defectos se denomina dotada de la perfección de la proclamación (anusāvanasampatti). Si se ordena a una persona que carece de cuenco y mantos, el acto formal no se invalida porque se ha declarado en la proclamación que posee el cuenco y los mantos; sin embargo, el Saṅgha oficiante incurre en una transgresión (sātisāro). Por ello, en la Vimativinodanī se dice que, aunque no haya cuenco y mantos, al haberse proclamado en la kammavācā que están «completos el cuenco y los mantos», no se declara la invalidez del acto formal, sino que se menciona únicamente una falta de tipo dukkaṭa. Si se ordena a alguien sin un preceptor presente, pero se anuncia al preceptor en la proclamación diciendo: «el aspirante a la ordenación de tal nombre, con tal nombre como preceptor», la ordenación es válida. Si no se anuncia al preceptor, no está ordenado. Pues la Vimativinodanī dirá: «el acto formal no se invalida»; esto se dice respecto a un preceptor que ha fallecido, que ha abandonado los hábitos o que es un antiguo preceptor, ya que en todas partes, incluso si el preceptor no está presente, se ha realizado la mención de su nombre. Pues si no se hiciera la mención del preceptor, se produciría la imperfección del acto formal descrita como «no mencionar al individuo»; por esta razón se dice en el Canon (Pāḷi): «sin preceptor». Si se realiza la ordenación con el Saṅgha o un grupo (gaṇa) como preceptor, el Saṅgha oficiante comete una transgresión, pero el acto formal no se invalida. Pues la Vimativinodanī dirá respecto a «con el Saṅgha como preceptor»: «este de tal nombre es un aspirante a la ordenación del Saṅgha, tal nombre solicita la ordenación al Saṅgha con el Saṅgha como preceptor», lo cual significa que en la kammavācā se ha designado al Saṅgha mismo como preceptor. De igual modo, en el caso de «con el grupo como preceptor», debe entenderse la construcción: «este de tal nombre es un aspirante a la ordenación del grupo», etc. Aunque se diga de esta manera, el acto formal no se invalida, puesto que solo se menciona una falta de tipo dukkaṭa; de lo contrario, se diría que esa persona no está ordenada. Si se realiza la ordenación con un preceptor que no puede ser ordenado, como un paṇḍaka o similares, pero excluyéndolos a ellos el grupo de cinco monjes o más completa el quórum sin abandonar el perímetro (hatthapāsa), el acto formal no se invalida, pero el Saṅgha oficiante incurre en una transgresión. Por ello se dice en la Vimativinodanī: «cuando la ordenación es realizada por preceptores como paṇḍakas, etc., si el grupo de cinco o más se completa sin contar al paṇḍaka, etc., el acto formal no se invalida; de lo contrario, se invalida». Si cuatro maestros (ācariya) proclaman juntos, se pregunta: ¿cómo es en este caso? En todos los Comentarios se dice que dos o tres maestros pueden realizar dos o tres kammavācās por separado, uno por cada aspirante, de manera simultánea. Pero si hay distintos maestros y distintos preceptores —por ejemplo, el Venerable Tissa proclama para el discípulo (saddhivihārika) del Venerable Sumana, y el Venerable Sumana proclama para el discípulo del Venerable Tissa—, esto es admisible si completan el quórum (gaṇapūrakā). Sin embargo, se ha dicho que si hay distintos preceptores pero un solo maestro, esto no es admisible, debido a la prohibición de realizarlo simultáneamente para distintos preceptores. En cuanto a la discusión sobre cuatro personas proclamando a la vez, no se percibe ni sombra de imperfección del acto formal; aun así, no debe hacerse, por no haber sido analizado en todos los Comentarios. Si se ordena a alguien que tiene el cabello y la barba crecidos, y que lleva adornos y vestiduras laicas, la ordenación es válida; después, es apropiado afeitarle el cabello y la barba y vestirlo con los mantos azafrán, debido a que está libre de los trece impedimentos y porque la perfección del acto formal es el criterio determinante en este caso. අනුසාවනසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා. Aquí concluye la explicación sobre la perfección de la proclamación. ඉදානි සීමවිසොධනිං නාම, නානාගන්ථසමාහන්ති ඉමිස්සා ගාථාය සංවණ්ණනාක්කමො අනුප්පත්තො. Ahora se ha llegado al orden del comentario de este verso: 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhanī), 'Reunión de Diversos Tratados' (Nānāganthasamāhanti). පඤ්ඤාව සබ්බඤෙය්‍යෙසු, දයා යස්ස මහෙසිනො; අනන්තෙසුපි සත්තෙසු, පවත්තිත්ථ යථාරුචි. Aquella sabiduría de ese Gran Sabio sobre todo lo cognoscible, y su compasión hacia los infinitos seres, se manifestaron según su voluntad. තාය උස්සාහිතො සත්ථා, භික්ඛූනං හිතකාරණං; යං සීමං අනුජානාති, තත්ථ පඤ්හො පවත්තති. Alentado por esa [compasión], el Maestro, con el fin del beneficio de los monjes, permitió aquel límite (sīmā); sobre ello surge una pregunta. ද්වෙළ්හකා [Pg.34] සංසයා හොන්ති, දෙසෙ සබ්බත්ථ භික්ඛවො; ගන්ථාපි විසමා හොන්ති, අත්තනොමතිකාරණා. Existen dudas y vacilaciones en todas partes en la región entre los monjes; incluso los tratados son discordantes debido a las opiniones personales. යදි මෙ ඊදිසං වාදං, සුත්වාවුපෙක්ඛකො භවෙ; පබ්බජ්ජා නිප්ඵලා මය්හං, වරෙ සම්බුද්ධසාසනෙ; ගම්භීරො නිපුණො අත්ථො, සබ්බඤ්ඤුජිනගොචරො. Si, habiendo escuchado tal doctrina, yo permaneciera indiferente, mi ordenación (pabbajjā) sería infructuosa en la noble enseñanza del Buda; el significado es profundo y sutil, el dominio del Victorioso Omnisciente. සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, ථෙරස්සපි අවිසයො; කථං ත්වං සක්කුණෙය්‍යාසි, සබ්බඤ්ඤුජිනගොචරෙ; ඉති මෙ උපවදෙය්‍යුං, ධරතෙව මහාමුනි. Sāriputta, el de gran sabiduría, incluso para tal anciano [esto] no es su dominio; '¿cómo podrías tú ser capaz en el dominio del Victorioso Omnisciente?'. Así podrían reprocharme, [como si] el Gran Sabio todavía viviera. පාලිඵුල්ලො මහාසාලො, උච්චො මෙරුනගූපමො; පරිනිබ්බානකාලම්හි, සම්බුද්ධො ඉච්චමබ්‍රවි. Como un gran árbol Sāla en plena floración, alto como el monte Meru; en el momento del Parinibbāna, el Buda habló de esta manera: මා ත්වං ආනන්ද රොදසි, මා ත්වං ආනන්ද සොචසි; අහමෙකොව නිබ්බායි, ධරන්තෙව බහූ බුද්ධා. “No llores, Ānanda; no te aflijas, Ānanda. Solo yo me extingo (nibbāyi), pero muchos Budas [aún] permanecen. සම්බුද්ධා චතුරාසීති, සහස්සානි ඉමානි තෙ; ඔවදිස්සන්ති ත්වං භික්ඛු, කතපුඤ්ඤොසි හොහිසි. Estos ochenta y cuatro mil [Dhamma-khandhas] son tus Budas; ellos te aconsejarán, monje; tú eres alguien que ha acumulado méritos”. වරෙ සාට්ඨකථෙ පාළි, ඨිතෙ සබ්බඤ්ඤුගොචරෙ; නිබ්බුතොපි සම්බුද්ධො, අසුඤ්ඤොව පජං ඉමං. Mientras el noble Pāḷi con su comentario permanezca, el dominio del Omnisciente, aunque el Buda se haya extinguido, este mundo no está vacío [de su presencia]. එවාහං චින්තයිත්වාන, රත්තිදිවං අතන්දිතො; ධරන්තෙයෙව සම්බුද්ධෙ, භින්නවාදො අවිසයො. Habiendo reflexionado así, diligente día y noche, [considero que] mientras el Buda permanece, la doctrina dividida (bhinnavāda) no tiene lugar. තං වාදං භින්දයිත්වාන, ජහිත්වා වත්තනොමතිං; විස්සජ්ජිස්සමහං දානි, චිරං සද්ධම්මසුද්ධියාති. Habiendo refutado esa doctrina y abandonado la opinión personal, ahora daré la explicación para la pureza duradera del verdadero Dhamma. තත්ථ සීමවිසොධනි'න්ති සීමවිපත්තිජහනං සීමවිපත්තිං පහාය සම්පත්තිලක්ඛණප්පකාසකං පකරණං කරිස්සන්ති අත්ථො. තත්ථ සීමාති පන්නරසවිධා සීමා. කතමෙ පන්නරස. ඛණ්ඩසීමා, උපචාරසීමා, සමානසංවාසසීමා, අවිප්පවාසසීමා, ලාභසීමා, ගාමසීමා, නිගමසීමා, නගරසීමා, අබ්භන්තරසීමා, උදකුක්ඛෙපසීමා, ජනපදසීමා, රට්ඨසීමා, රජ්ජසීමා, දීපසීමා, චක්කවාළසීමා’ති. තත්ථ ඛණ්ඩසීමා නාම පබ්බජ්ජුපසම්පදාදීනං සඞ්ඝකම්මානං සුඛකරණත්ථං මහාසීමාය වා ගාමඛෙත්තෙ වා ඛණ්ඩිත්වා පරිච්ඡින්දිත්වා සම්මතා. තස්සාවිත්ථාරො ''පඨමං නිමිත්තා කිත්තෙතබ්බා''ති ආදිනා ද්වාසත්තතිප්පභෙදාය සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය මහාවග්ගෙ වුත්තො, ඉධ වුත්තොපි තථෙව වුත්තො භවෙය්‍ය, තස්මා න [Pg.35] වක්ඛාම, දුවිඤ්ඤෙය්‍යට්ඨානමෙව කිඤ්චිඨානං නීහරිත්වා පාකටං කරිස්සාම. තත්ථ සචෙ පන හෙට්ඨා උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පරතො අන්තො ලෙණං හොති, බහි සීමා න ඔතරති. අථාපි උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරතො බහි ලෙණං හොති, අන්තොසීමා න ඔතරතීති ඉමෙ ද්වෙ එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. අයඤ්හෙත්ථත්ථොඋපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරිමභාගතො හෙට්ඨා පබ්බතපාදෙ උමඞ්ගසණ්ඨානෙන පබ්බතපස්සෙ විජ්ඣිත්වා ලෙණං හොති, සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පරතො ලෙණෙ ච ලෙණස්ස බහිභූතෙ හෙට්ඨා පබ්බතෙ ච භූමිභාගෙ සීමා න ඔතරති, ලෙණස්ස උපරියෙව සීමා හොතීති. තස්ස උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරිමභාගතො බහිභූතෙ හෙට්ඨා පබ්බතපාදෙ උමඞ්ගසණ්ඨානෙන විජ්ඣිත්වා පබ්බතපස්සෙ ලෙණං අථාපි හොති, ලෙණෙ ච ලෙණස්ස පරභූතෙ හෙට්ඨා පබ්බතෙ ච භූමිභාගෙ සීමා න ඔතරති, ලෙණස්ස උපරිභාගෙ ව සීමා හොතීති. එසා ච විචාරණා විමතිවිනොදනියම්පි කතා. අන්තො ති පබ්බතස්ස අන්තො, පබ්බතමූලෙති අත්ථො. තමෙව අන්තොසද්දං සීමාපරිච්ඡෙදෙන විසෙසෙතුං ‘‘උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස පරතො’’ති වුත්තං. පබ්බතපාදං පන අපෙක්ඛිත්වා ‘‘ඔරතො’’ති වත්තබ්බෙපි සීමානිස්සයං පබ්බතග්ගං සන්ධාය ‘‘පරතො’’ති වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං තෙනෙව බහිලෙණන්ති එත්ථ බහිසද්දං විසෙසෙන්තො ‘‘උපරිමස්ස සීමාපරිච්ඡෙදස්ස ඔරතො’’ති ආහ. බහි සීමා න ඔතරතීති එත්ථ බහී ති පබ්බතපාදෙලෙණං සන්ධාය වුත්තං. ලෙණස්ස බහිභූතෙ උපරි සීමාපරිච්ඡෙදස්ස හෙට්ඨාභාගෙ සීමා න ඔතරතීති අත්ථො. අන්තොසීමාති ලෙණස්ස ච පබ්බතපාදස්ස ච අන්තො අත්තනො ඔතරණාරහට්ඨානෙ න ඔතරතීති අත්ථො. බහි සීමා න ඔතරතීති අත්ථො, සීමා න ඔතරතී ති චෙත්ථ අත්තනො ඔතරණාරහට්ඨානෙ ලෙණභාවෙන සීමා සබ්බථා ‘‘අනොතරණමෙව දස්සිතන්ති ගහෙතබ්බං. තත්ථ පි අනොතරණන්ති උපරිඑව සීමා හොතී’’ති විමතිවිනොදනී. කෙචි පන වෙළුසුසිරො විය සුසිරමෙව ලෙණන්ති වදන්ති, තං අයුත්තං. Allí, 'Sīmavisodhanī' significa el abandono de la imperfección del límite; el significado es que realizaré un tratado que, habiendo evitado la imperfección del límite, manifiesta las características de su perfección. Allí, el límite (sīmā) es de quince clases. ¿Cuáles son las quince? El límite fragmentado (khaṇḍasīmā), el límite de acceso (upacārasīmā), el límite de convivencia común (samānasaṃvāsasīmā), el límite de no separación de los mantos (avippavāsasīmā), el límite de las ganancias (lābhasīmā), el límite de la aldea (gāmasīmā), el límite del pueblo (nigamasīmā), el límite de la ciudad (nagarasīmā), el límite interior (abbhantarasīmā), el límite del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā), el límite de la provincia (janapadasīmā), el límite de la región (raṭṭhasīmā), el límite del reino (rajjasīmā), el límite de la isla (dīpasīmā) y el límite del universo (cakkavāḷasīmā). Allí, el llamado límite fragmentado es aquel designado y delimitado dentro de un gran límite o en el terreno de una aldea con el fin de facilitar los actos de la comunidad (saṅghakamma), tales como la ordenación y la ordenación completa. Su explicación detallada, comenzando con 'primero se deben anunciar las señales' (nimittā), se describe en las setenta y dos variaciones del Samantapāsādikā, el comentario del Vinaya, en el Mahāvagga; puesto que lo dicho aquí sería lo mismo, no lo repetiremos; solo aclararemos algunos puntos que son difíciles de comprender. Allí, si debajo de la demarcación superior del límite hay una cueva en el interior más allá [de dicha demarcación], el límite no desciende hacia afuera. O bien, si fuera de la demarcación superior del límite hay una cueva en este lado, el límite interno no desciende; estas dos frases expresan el mismo sentido, solo varía la redacción. Este es el significado aquí: si desde la parte cercana de la demarcación superior del límite, abajo en la base de la montaña, hay una cueva perforada en el costado de la montaña en forma de túnel; el límite no desciende a la cueva más allá de la demarcación del límite ni al terreno montañoso debajo de la cueva, sino que el límite se sitúa solo sobre la cueva. Y si desde la parte externa de la demarcación superior del límite, debajo en la base de la montaña, hay una cueva perforada en forma de túnel; el límite no desciende a la cueva ni al terreno montañoso debajo de la cueva más allá de ella, sino que el límite se sitúa solo en la parte superior de la cueva. Esta investigación también se realiza en el Vimativinodanī. 'Interior' significa el interior de la montaña, en su base. Para distinguir ese mismo término 'interior' mediante la demarcación del límite, se dijo 'más allá de la demarcación superior del límite'. Aunque debería decirse 'en este lado' (orato) respecto a la base de la montaña, se dijo 'más allá' (parato) refiriéndose a la cima de la montaña como soporte del límite; por eso, al distinguir la palabra 'exterior' en 'cueva exterior' (bahileṇa), se dijo 'en este lado de la demarcación superior del límite'. 'El límite no desciende afuera' se dice con referencia a la cueva en la base de la montaña. Significa que el límite no desciende a la parte inferior de la demarcación superior del límite que está fuera de la cueva. 'Límite interno' significa que no desciende al lugar apropiado para su descenso dentro de la cueva y de la base de la montaña. 'El límite no desciende' significa que, debido a la existencia de la cueva, se debe entender que se muestra la total 'no descendencia' del límite en su propio lugar de descenso. Al respecto, el Vimativinodanī dice: 'la no descendencia significa que el límite se sitúa solo arriba'. Algunos dicen que una cavidad como la de un bambú es una cueva (leṇa), pero eso es incorrecto. උපචාරසීමා නාම ගාමාරඤ්ඤනිගමාදිවසා යාව බ්‍රහ්මලොකා තෙසං තෙසං සත්තානං නිවාසගෙහස්ස වා දෙවවිමානකප්පරුක්ඛාදීනං වා උපචාරාරහට්ඨානමෙව උපචාරසීමා තෙ ඉධ නාධිප්පෙතා, භික්ඛූනං අවිසයතාය[Pg.36]. යං පන පදෙසං පරිච්ඡින්දිත්වා පරිවෙණං කත්වා පාකාරාදිපරික්ඛිත්තං වා කත්වා අපරික්ඛිත්තෙපි උපචාරාරහට්ඨානං පරිච්ඡින්දිත්වා වා යස්මිං පදෙසෙ භික්ඛූ වසන්ති, අයමෙව උපචාරසීමාති අධිප්පෙතා. භික්ඛූනං වස්සූපගමනකථිනත්ථාරකරණට්ඨානත්තා, තථා හි ‘‘කථිනත්ථතසීමාය’’න්ති උපචාරසීමං සන්ධාය වුත්තං, ඛන්ධසීමාය තත්‍රුප්පාදාභාවතොති තීසුපි ගණ්ඨිපදෙසු වුත්තං. තත්‍රුප්පාදෙනා භතන්ති විහාරසන්තකෙන ඛෙත්තවත්ථුආදිනා ආභතං කිඤ්චි සඞ්ඝිකං චීවරං උප්පජ්ජති, තං තෙසං කථිනත්ථාරකභික්ඛූනං යෙව භවිස්සතීති යොජනා කාතබ්බා. ඛෙත්තවත්ථුආදිනා ති එත්ථ ආදිසද්දෙන මතකචීවරං වා හොතු සංඝං උද්දිස්ස දින්නං වා සඞ්ඝිකෙන වා ති මහාඅට්ඨකථායං වුත්තං. තස්මිං උපචාරසීමෙ පවත්තචීවරං සබ්බං සඞ්ගණ්හාති, තෙනෙව ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරෙන උපාසකෙන සඞ්ඝං උද්දිස්ස විහාරො කාරිතො හොති, සො තස්ස විහාරස්ස කතෙ උභතොසඞ්ඝස්ස අකාලචීවරං දාතුකාමො හොති. තෙන ඛො පන සමයෙන උභතොසඞ්ඝස්ස කථිනං අත්ථතං හොති. අථ ඛො සො උපාසකො සඞ්ඝං උපසඞ්කමිත්වා කථිනුද්ධාරං යාචී’’ති ඉමස්මිං වත්ථුස්මිං ආනිසංසපසම්භනත්ථං කථිනුද්ධාරං භගවතා පඤ්ඤත්තං, තෙනෙව ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී ආනිසංසං අප්පටිප්පස්සම්භෙන්තා චීවරං අම්හාකං භවිස්සතීති කථිනුද්ධාරං පටිබාහි, තස්මා කථිනත්ථතසීමායං අනුද්ධටෙ කථිනෙ යාව ඵග්ගුණපුණ්ණමා පඤ්ච මාසා එත්ථන්තරෙ මතකචීවරං වා හොතු චාතුද්දිසං සඞ්ඝං උද්දිස්ස මතානං ඤාතිජනානං වා, භික්ඛාපඤ්ඤත්තියා වා විහාරමහාදිකිච්චෙන වා යෙනකෙනචි ආකාරෙන සඞ්ඝිකං චීවරං දින්නං හොති, තං සබ්බං තෙසං කථිනත්ථාරකභික්ඛූනංයෙව හොති. ඡින්නවස්සානං වා පච්ඡිමිකාය උපගතානං වා තත්ථ සම්පත්තානං සීමට්ඨකභික්ඛූනං වා න හොති. අජානිත්වා චෙ ගණ්හන්ති දාතබ්බමෙව. යදි තං චීවරං තණ්ඩුලාදිඛාදනීයභොජනං කරොති, ඉතරෙසම්පි හොතියෙව. කස්මාති චෙ ආනිසංස විගතත්තා. තෙනෙව ගණපූරණවසෙන සම්පත්තානං ඡින්නං වස්සානං වා පච්ඡිමිකාය උපගතානං වා අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වුත්ථවස්සනං වා ඛාදනීයභොජනීයාදීනි පාපුණන්ති. කථිනත්ථතසාටකස්ස දානකම්මවාචා පන ඛණ්ඩසීමායමෙව වට්ටසි. තස්මිං විහාරෙ අසති අඤ්ඤවිහාරෙ බද්ධසීමාය වා උදකුක්ඛෙපසීමාදීසු වා කාතබ්බමෙව. El llamado «límite de vecindad» (upacārasīmā) se refiere, según se trate de aldeas, bosques o poblaciones, al área circundante de las casas de habitación de diversos seres, o de las mansiones celestiales, árboles de los deseos, etc., hasta el mundo de Brahma. Estos no están previstos aquí, por estar fuera del ámbito de los monjes. Sin embargo, el lugar que, tras ser delimitado, se convierte en un recinto, ya sea rodeado por muros u otras cercas, o incluso si no está cercado, el área de proximidad delimitada donde residen los monjes, es lo que se entiende como «límite de vecindad». Esto es así por ser el lugar para entrar en el retiro de las lluvias y para la realización de la extensión del Kathina; de hecho, la expresión «dentro del límite de la extensión del Kathina» se dice refiriéndose al límite de vecindad, ya que en el «límite fragmentario» (khandhasīmā) no surge nada allí [en términos de propiedad colectiva], tal como se afirma en los tres Gaṇṭhipadas. «Traído por surgir allí» significa que cualquier manto perteneciente a la Sangha que surja a través de campos, tierras, etc., propiedad del monasterio, debe interpretarse que pertenecerá únicamente a aquellos monjes que realizaron la extensión del Kathina. En la expresión «campos, tierras, etc.», el término «etcétera» incluye el manto de un difunto o lo que se entrega dedicado a la Sangha, o por la comunidad, según se dice en el Gran Comentario (Mahāaṭṭhakathā). Dicho límite de vecindad abarca todos los mantos que allí se produzcan; por eso, en el caso de que «en aquella ocasión, un cierto seguidor laico hizo construir un monasterio para la Sangha y, una vez terminado, deseó entregar un manto fuera de temporada a ambas Sanghas. En aquel momento, ambas Sanghas habían extendido el Kathina. Entonces, aquel seguidor laico se acercó a la Sangha y solicitó la remoción del Kathina», el Bienaventurado prescribió la remoción del Kathina para suspender los beneficios. Por esta razón, la monja Thullanandā, al no querer que se suspendieran los beneficios para que el manto fuera de ellas, obstruyó la remoción del Kathina. Por lo tanto, mientras el Kathina no haya sido removido en el límite de su extensión, durante los cinco meses hasta la luna llena de Phagguna, ya sea el manto de un difunto, o lo entregado en nombre de parientes fallecidos dedicado a la Sangha de las cuatro direcciones, o mediante la distribución de limosnas, o por una gran ceremonia del monasterio, o cualquier manto entregado a la Sangha de cualquier forma, todo ello pertenece únicamente a los monjes que realizaron la extensión del Kathina. No pertenece a quienes interrumpieron el retiro, a quienes entraron en el retiro posterior, ni a los monjes que se encuentren dentro del límite y hayan llegado allí. Si lo toman por desconocimiento, debe ser devuelto. Si ese manto se convierte en comida como arroz, etc., entonces también pertenece a los otros. ¿Por qué? Porque el beneficio especial ha desaparecido. Por esta razón, aquellos que llegan para completar el quórum, los que interrumpieron el retiro, los que entraron en el retiro posterior o los que pasaron el retiro en otro monasterio, reciben alimentos y provisiones. Sin embargo, el acto ritual de donación de la tela para la extensión del Kathina es válido únicamente en el límite fragmentario (khaṇḍasīmā). Si no lo hubiera en ese monasterio, debe realizarse en otro monasterio, ya sea en un límite establecido (baddhasīmā) o en un límite de agua (udakukkhepasīmā), etc. කස්මාති චෙ[Pg.37], තස්මිං විහාරෙ පුරිමිකාය උපගතා කථිනත්ථාරකුසලා න හොන්ති. අත්ථාරකුසලා ඛන්ධකභාණකත්ථෙරා පරියෙසිත්වා ආනෙතබ්බා. කම්මවාචං සාවෙත්වා කථිනං අත්ථරාපෙත්වා දානඤ්ච භුඤ්ජිත්වා ගමිස්සන්ති, ආනිසංසො පන ඉතරෙසං වහොතී’ති. අඤ්ඤසීමට්ඨකභික්ඛූනම්පි කම්මවාච සාවනස්ස අට්ඨකථායං වුත්තත්තා. ඡින්නවස්සාවා පච්ඡිමිකාය උපගතා වා අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වුත්ථවස්සාපි වා පුරිමිකාය උපගතානං ගණපූරණමත්තමෙව ලභන්ති, ආනිසංසො ඉතරෙසංයෙව හොති. සචෙපි තෙ ඡින්නවස්සාදයො අනුමොදෙන්ති, භින්නො කථිනත්ථාරො, ඉදං අට්ඨකථායං විචාරිතං. අපරෙ පන ‘‘කථිනත්ථතසීමන්ති උපචාරසීමං සන්ධාය වුත්ත’’න්ති වුත්තත්තා උපචාරසීමායමෙව කථිනනත්ථාරක ඤත්තිං කරොන්ති, තං අයුත්තං, සොධෙතුං දුක්කරත්තා. තථා හි උපචාරසීමායමෙව පවිට්ඨගාමසීමායං තත්ථ ඔතිණ්ණෙ භික්ඛූ තත්ථ පාසානයනං වා බහිසීමකරණං වා කො සක්ඛිස්සති. ‘‘කථිනත්ථතසීමාය’’න්ති ඉමිනාපිපදෙන කථිනත්ථතභාවොයෙව වුත්තො, න කථිනත්ථතසාටකස්ස දානකම්මවාචා, සා ච විචාරණා කම්මචතුක්කෙන දීපෙතබ්බා. තත්ථ අපලොකනකම්මං ඤත්තිකම්මං ඤත්තිදුතියකම්මං ඤත්තිචතුත්ථකම්මන්ති. තත්ථ අපලොකනකම්මං නාම සීමට්ඨකසඞ්ඝං සොධෙත්වා ඡන්දාරහානං ඡන්දං ආහරිත්වා සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා සඞ්ඝං කිත්තෙත්වා ‘‘රුච්චති සඞ්ඝස්සා’’ති තික්ඛුත්තුං අනුසාවෙත්වා කත්තබ්බං වුච්චති. ඤත්තිකම්මං නාම වුත්තනයෙනෙව සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා එකාය ඤත්තියා කත්තබ්බං කම්මං. ඤත්තිදුතියකම්මං නාම වුත්තනයෙනෙව සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා එකාය ඤත්තියා එකාය ච අනුසාවනායාති එවං ඤත්තිදුතියාය අනුසාවනාය කත්තබ්බං කම්මං. ඤත්තිචතුත්ථකම්මං නාම වුත්තනයෙනෙව සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියා එකාය ඤත්තියා තීහි ච අනුසාවනාහීති එවං ඤත්තිචතුත්ථාහි තීහි අනුසාවනාහි කත්තබ්බං කම්මං. තත්ථ අපලොකනකම්මං ඵලභාජනකාලාදීසු ලහුකකම්මෙයෙව ලබ්භති. කථිනත්ථතසාටකදානෙපි අනත්ථතෙයෙව කථිනෙ තතො බහුආනිසංසචීවරසාටකං ලභිත්වා තෙනෙව සාටකෙන අත්ථරිතබ්බා, පුන කම්මවාචාය දානකිච්චං නත්ථි අපලොකනකම්මෙන සඞ්ඝස්ස අනුමතියා දාතබ්බං. කථිනත්ථතසාටකදානකම්මවාචා එකා චෙ වට්ටති. පුන කම්ම වාචායකිච්චං [Pg.38] නත්ථි. ඤත්තිකම්මං පන ධම්මසඞ්ගාහකකාලෙ මහාකස්සපත්ථෙරාදීහි අත්තනාව අත්තානං සම්මන්නනකාලෙ ලහුකකම්මෙයෙව ලබ්භති. ඤත්තිදුතියකම්මං පන සීමාසම්මුති, සීමාසමූහනං, කථිනදානං, කථිනුද්ධාරො, කුටිවත්ථුදෙසනා, විහාරවත්ථුදෙසනාති ඉමානි ඡ ගරුකම්මානි අපලොකෙත්වා කාතුං න වට්ටති. ඤත්තිදුතියකම්මවාචං සාවෙත්වාව කාතබ්බං. ඉතො පරෙසු චීවරවිප්පවාසසම්මුතිආදීසු ඤත්තිදුතියකම්මෙසු අපලොකෙත්වාපි කාතබ්බං, ලහුකකම්මත්තා. ඤත්තිචතුත්ථකම්මං පන ඉදානි උපසම්පදාකම්මං ඉදානි චත්තාරි කම්මානි බද්ධසීමාය වා, තස්මිං අසති උදකුක්ඛෙපසීමාය වා සොධෙතුං අසක්කොන්තෙ සති අබද්ධසීමාය වා කාතබ්බමෙව. අපරෙ එවං වදන්ති ‘‘කුටිවත්ථුකාරවිහාරවත්ථුකාරකාලෙ තානි කුටිවිහාරවත්ථූනි කථං සීමට්ඨා කාතුං සක්ඛිස්සන්ති, තස්මා තත්ථ තත්ථෙව කුටිවිහාරකරණට්ඨානෙයෙව කාතබ්බ’’න්ති, තං තෙසං වචනමත්තමෙව, න සාරතො පච්චෙතබ්බං. වත්ථුපරාමසනමෙවෙත්ථ පමාණං, තථා හි සඞ්ඝකුටිවත්ථුං ඔලොකෙන්තං යාචතිත්‍යාදිනා වත්ථුපරාමසනං කත්වා හෙට්ඨා වත්ථුඤත්තිදොසෙ ච විපත්ති ලක්ඛණෙ ච වජ්ජෙත්වා ඤත්තිදුතියකම්මෙන සම්මතභික්ඛූහි තත්ථ කුටිවිහාරට්ඨානං ගන්ත්වා ඔලොකෙතබ්බං තෙනෙව පාළියං ‘‘තෙහි සම්මතෙහි භික්ඛූහි තත්ථ ගන්ත්වා කුටිවත්ථු ඔලොකෙතබ්බ’’න්ති වුත්තං. අඤ්ඤථා පත්තචීවරවිරහිතං පුග්ගලං වා අනුපජ්ඣායකං වා කත්වා උපසම්පාදෙන්තෙහි ‘‘පරිපුණ්ණස්ස පත්තචීවර’’න්ති වා ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො, ඉත්ථන්නාමෙන උපජ්ඣායෙනා’’ති කම්මවාචාය සාවිතෙපි කම්මස්ස අසිජ්ඣනං භවෙය්‍ය. අපරෙ එවං වදන්ති ‘‘සීමාසම්මුතිකාලෙ පන කතං, තථා හි සීමාසම්මුතිකාලෙ භික්ඛූ තස්මිං යෙව ඨානෙ ඨත්වා කම්මවාචං සාවෙන්ති, තස්මිම්පි ඨානෙ අබද්ධසීමාව හොති. යදි බද්ධසීමා භවෙය්‍ය, සීමජ්ඣොත්ථරණං වා සීමසම්භෙදො වා සියා’’ති. සච්චං, තථාපි තං සීමාසම්මුතිට්ඨානං භුජිස්සං කත්වා සීමසම්මුතිකම්මස්සකතත්තා විසුංගාමෙ සම්මතානං භික්ඛූනං ගාමසීමෙ ඨිතා භික්ඛූ කම්මං කොපෙතුං න සක්කොන්ති. යදි සීමසම්මුතිට්ඨානං භුජිස්සං කත්වාව සීමං සම්මන්නෙය්‍ය, කථං භගවතො ධරමානකාලෙ ඡබ්බග්ගියා භික්ඛු යථාසුඛං සීමං සම්මන්නිස්සන්තීති න පනෙවං දට්ඨබ්බං තථා හි වාසාඛා මිගාරමාතාපි නවකොටීහි භූමිං ගණ්හිත්වා පුබ්බාරාමං නාම මහා විහාරං [Pg.39] කාරෙසි, තථා අනාථපිණ්ඩිකො කහාපණසන්ථතෙන ජෙතස්ස රාජකුමාරස්ස උය්‍යානට්ඨානං කිණාපෙත්වා ගණ්හිත්වා ජෙතවනං නාම මහාවිහාරං කාරෙසි එවං පුඤ්ඤකාමා පරිවෙණං කත්වා විහාරං කරොන්ති තස්මා ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ යථාසුඛං සීමං බන්ධන්තීති දට්ඨබ්බන්ති. අයං උපචාරසීමාය විචාරණා. Si se pregunta: ‘¿Por qué?’, es porque en ese monasterio, quienes han ingresado en la primera residencia de lluvias no son expertos en el procedimiento de extender el kathina. Se debe buscar y traer a ancianos expertos en la extensión que sean recitadores de los Khandhakas. Tras proclamar el acto formal (kammavāca), hacer que extiendan el kathina y disfrutar de la comida ofrecida, ellos partirán; sin embargo, el beneficio pertenece a los otros [los residentes]. También se ha dicho en el Comentario que es necesario proclamar el acto formal para los monjes que se encuentran dentro de otros límites. Aquellos que han interrumpido el retiro de lluvias, los que han ingresado en la segunda residencia o los que han pasado el retiro en otro monasterio, solo sirven para completar el quórum de los que ingresaron en la primera residencia; el beneficio es únicamente para estos últimos. Si los que interrumpieron el retiro y otros similares expresan su regocijo (anumodana), la extensión del kathina se invalida; esto ha sido analizado en el Comentario. Otros, sin embargo, dicen que ‘el límite del kathina extendido’ se refiere al límite de acceso (upacārasīma) y realizan la moción (ñatti) para la extensión del kathina solo en dicho límite de acceso; esto es incorrecto, pues es difícil de purificar. Pues, si monjes de un pueblo vecino entran en ese mismo límite de acceso cuando se ha llegado allí, ¿quién podrá remover las piedras o establecer un límite exterior? Con el término ‘en el límite del kathina extendido’ se describe simplemente el estado del kathina ya extendido, no el acto formal de donación de la tela para la extensión del kathina; y ese análisis debe esclarecerse mediante los cuatro tipos de actos formales. Estos son: el acto de anuncio (apalokanakamma), el acto de moción (ñattikamma), el acto de moción con una proclamación (ñattidutiyakamma) y el acto de moción con tres proclamaciones (ñatticatutthakamma). El ‘acto de anuncio’ se refiere a lo que debe hacerse tras purificar la asamblea dentro del límite, obtener el consentimiento de quienes tienen derecho a él y, con la aprobación de la Sangha unida, anunciar a la Sangha tres veces: ‘¿Es esto del agrado de la Sangha?’. El ‘acto de moción’ es el que se realiza con una sola moción y la aprobación de la Sangha unida, según el método ya mencionado. El ‘acto de moción con una proclamación’ es el que se realiza con una moción y una proclamación. El ‘acto de moción con tres proclamaciones’ es el que se realiza con una moción y tres proclamaciones. El acto de anuncio se permite solo en actos menores, como en el momento de la distribución de frutas. Incluso en la donación de la tela para el kathina, si este no ha sido extendido y se recibe una tela de gran beneficio, debe extenderse con esa misma tela; no es necesario realizar de nuevo el acto de donación mediante una moción formal, sino que debe entregarse con la aprobación de la Sangha mediante un anuncio. Si el acto formal de donación de la tela para el kathina ya se ha realizado una vez, es válido y no hay necesidad de repetir el acto formal. El acto de moción simple se permite en actos menores, como cuando el venerable Mahākassapa y otros ancianos se designaron a sí mismos durante el tiempo de la compilación del Dhamma. En cambio, los seis actos mayores —la designación de un límite (sīma), la eliminación de un límite, la donación del kathina, el retiro del kathina, la designación del sitio para una cabaña y la designación del sitio para un monasterio— no deben realizarse mediante anuncio; deben llevarse a cabo proclamando el acto formal de moción con una proclamación. En otros casos, como en la designación para el uso de túnicas fuera del recinto, aunque sean actos de moción con una proclamación, pueden realizarse mediante anuncio por ser actos menores. El acto de moción con tres proclamaciones debe realizarse necesariamente para la ordenación (upasampadā) y otros cuatro actos en un límite fijo (baddhasīma) o, de no haberlo, en un límite de agua (udakukkhepasīma), si no se puede purificar en un límite no fijo. Otros dicen: ‘Al designar el sitio para una cabaña o un monasterio, ¿cómo podrán esos sitios ser parte de un límite establecido? Por lo tanto, el acto debe realizarse en el lugar mismo donde se construirá la cabaña o el monasterio’; pero esto es mera opinión y no debe tomarse como esencia. Lo determinante aquí es la inspección del sitio; por ello, tras inspeccionar el sitio para la cabaña de la Sangha y habiendo evitado los defectos de la moción del sitio y las características de fallo, los monjes designados mediante un acto de moción con una proclamación deben ir allí e inspeccionar el lugar para la cabaña o el monasterio. Por eso se dice en el Canon: ‘Esos monjes designados deben ir allí e inspeccionar el sitio para la cabaña’. De lo contrario, si se ordenara a alguien que carece de cuenco y túnicas o que no tiene preceptor, aunque se proclame en el acto formal: ‘Tiene el cuenco y las túnicas completas’ o ‘Tal es el candidato a la ordenación, con tal persona como preceptor’, el acto sería inválido. Otros dicen: ‘En el momento de la designación del límite, los monjes proclaman el acto formal estando en ese mismo lugar, y en ese lugar todavía hay un límite no fijo. Si fuera un límite fijo, habría una superposición o una fractura del límite’. Es cierto, pero aun así, habiendo hecho libre ese lugar de designación y habiendo realizado el acto de designación del límite, los monjes de los pueblos vecinos no pueden invalidar el acto de los monjes designados que están en el límite del pueblo. Si se designara el límite solo después de haber hecho libre el lugar, ¿cómo es que en tiempos del Buddha el grupo de seis monjes designaba los límites a su conveniencia? No debe verse así; pues Visākhā, la madre de Migāra, compró el terreno por nueve millones y construyó el gran monasterio llamado Pubbārāma; asimismo, Anāthapiṇḍika compró el terreno del jardín del príncipe Jeta cubriéndolo con monedas y construyó el gran monasterio llamado Jetavana. De este modo, quienes desean mérito construyen celdas y monasterios; por lo tanto, debe entenderse que el grupo de seis monjes establecía los límites a su conveniencia [en terrenos ya adquiridos]. Este es el análisis sobre el límite de acceso. සමානසංවාසසීමා නාම දිට්ඨිසීලසාමඤ්ඤසඞ්ඝාතසඞ්ඛාතෙහි භික්ඛුගණෙහි උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මෙන සමානං එකීභාවං හුත්වා වසිතුං සම්මතා සීමා. අවිප්පවාසසීමා නාම තිචීවරෙන විප්පවසිතුං සම්මතා සීමා, එතා ද්වෙසීමා තියොජනපරමතායපි සම්භවතො මහාසීමා තිපි නාමං ලභන්ති, තාසං විචාරණා මහාඅට්ඨකථායං සබ්බසො පරිපුණ්ණං කත්වා වුත්තා, තස්මා ඉධ න වක්ඛාම වුච්චමානම්පි අවිසෙසෙත්වා වුත්තං භවෙය්‍ය, තස්මා න වක්ඛාම. El 'límite de comunión común' (samānasaṃvāsasīmā) es el límite acordado para vivir en unidad mediante actos formales de la comunidad (saṅghakamma), como el Uposatha y otros, por grupos de monjes caracterizados por la igualdad en la visión y en la virtud. El 'límite de no separación' (avippavāsasīmā) es el límite acordado para no estar separado de los tres mantos. Puesto que estos dos tipos de límites pueden extenderse hasta un máximo de tres yojanas, también reciben el nombre de 'grandes límites' (mahāsīmā). La explicación detallada de estos se ha expuesto de manera completa en el Gran Comentario (Mahā-aṭṭhakathā); por lo tanto, no se tratará aquí, ya que incluso si se expusiera, se diría sin distinción de lo ya mencionado; por eso, no lo trataremos. ලාභසීමා නාම යං ගාමං වා නිගමං වා පොක්ඛරණීතළාකවනාදිකං වා යං යං පදෙසං සඞ්ඝස්ස චතුච්චප්පයත්ථාය රාජරාජමහාමත්තෙහි පරිච්ඡින්දිත්වා ඨපිතා, එසා ලාභසීමා නාම. නෙව සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුඤ්ඤාතා, න ධම්මසඞ්ගහකත්ථෙරෙහි ඨපිතා, අපි ච ඛො ලාභදායකෙහි ඨපිතාව. මාතිකාට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනියම්පි ලාභසීමාති යං රාජරාජමහාමත්තාදයො විහාරං කාරෙත්වා ගාවුතං වා අඩ්ඪයොජනං වා යොජනං වා සමන්තා පරිච්ඡින්දිත්වා ‘‘අයං අම්හාකං විහාරස්ස ලාභසීමා, යං එත්ථන්තරෙ උප්පජ්ජති, තං සබ්බං අම්හාකං විහාරස්ස දෙමා’’ති ඨපෙන්ති, අයං ලාභසීමා නාමා’ති වුත්තං. ඉමස්මිං ලාභසීමාධිකාරෙ රඤ්ඤො මහාචෙතියදායකස්ස දිවඞ්ගතකාලතො එකස්මිං සංවච්ඡරෙ අතීතෙ තස්ස ජෙට්ඨපුත්තස්ස ධම්මරඤ්ඤො කාලෙ ඊදිසං පුඤ්ඤං භූතපුබ්බං. යදි හි රාජරාජමහාමත්තාදීසු යො කොචි යස්ස විහාරස්ස යානි තළාකඛෙත්තවත්ථාදීනි දත්වා තං සහිතවිහාරං පුග්ගලස්ස දෙති, එවං සති කිං තස්ස පුග්ගලස්ස තං සහිතවිහාරං පුග්ගලිකභාවෙන පටිග්ගහෙතුං වට්ටති, උදාහු සඞ්ඝිකභාවෙනෙවාති තළාකඛෙත්තවත්ථාදිවිරහිතො පන කෙවලො පුග්ගලිකවිහාරො අඤ්ඤෙසං දම්මීති අදත්වා පුග්ගලෙ මතෙ සඞ්ඝිකො හොති, උදාහු පුග්ගලිකොයෙවාති. තත්‍රායං විස්සජ්ජනා, යදි හි රාජරාජමහාමත්තාදීසු යොකොචි විහාරස්ස තළාකඛෙත්තාවත්ථාදීනි [Pg.40] දෙති, එවං සති පටික්ඛිපිතුං න වට්ටතීතිදට්ඨබ්බං තෙන වුත්තං විනයට්ඨකථායං ‘‘ඉමං තළාකං, ඉමං ඛෙත්තං, ඉමං වත්ථුං විහාරස්ස දෙමාති වුත්තෙ පටික්ඛිපිතුං න ලබ්භතී’’ති. ‘‘පාසාදස්ස දාසිං, දාසං, ඛෙත්තං, වත්ථුං, ගොමහිංසං දෙමාති වදන්ති, පාටෙක්කං ගහණකිච්චං නත්ථි, පාසාදෙ පටිග්ගහිතෙ පටිග්ගහිතමෙව හොතී’’ති ච. විනයවිනිච්ඡයපකරණෙ ච. Se llama 'límite de ingresos' (lābhasīmā) a cualquier pueblo, aldea, estanque, lago, bosque u otra región que haya sido delimitada y establecida por reyes o altos ministros reales para proveer los cuatro requisitos a la comunidad (Saṅgha). Esto no fue permitido por el Buda Perfectamente Iluminado ni establecido por los ancianos que compilaron el Dhamma, sino que fue establecido únicamente por los donantes de los beneficios. En el comentario al Mātikā y en la Līnatthappakāsanī se dice: 'Se denomina límite de ingresos a aquello que los reyes, ministros reales y otros delimitan alrededor de un monasterio que han mandado construir, ya sea una gāvuta, media yojana o una yojana, estableciendo: "Este es el límite de ingresos para nuestro monasterio; todo lo que se produzca dentro de este espacio, lo damos a nuestro monasterio"'. Respecto a este tema del límite de ingresos, un año después del fallecimiento del rey que donó la Gran Estupa (Mahācetiya), ocurrió tal acto meritorio durante el tiempo de su hijo mayor, el Rey del Dhamma. Si cualquier rey, ministro real, etc., otorga estanques, campos, terrenos, etc., a un monasterio y entrega dicho monasterio junto con estas propiedades a un individuo, ¿es lícito para ese individuo aceptar ese monasterio junto con las propiedades como propiedad personal (puggalika), o debe ser como propiedad de la comunidad (saṅghika)? Además, si un monasterio personal desprovisto de estanques, campos o terrenos es entregado por una persona que fallece sin haberlo dado a otros, ¿se convierte en propiedad de la comunidad o sigue siendo propiedad personal? Al respecto, esta es la resolución: si cualquier rey, ministro real, etc., otorga estanques, campos, terrenos, etc., a un monasterio, se debe considerar que no es lícito rechazarlos. Por ello se dice en el comentario del Vinaya: 'Cuando se dice "Damos este estanque, este campo, este terreno al monasterio", no es posible rechazarlo'. Y también: 'Cuando dicen "Damos una sirvienta, un sirviente, un campo, un terreno, ganado o búfalos para el edificio", no es necesaria una aceptación por separado; una vez que el edificio es aceptado, estos quedan aceptados'. Y en el tratado Vinayavinicchaya: ‘‘ඛෙත්තවත්ථුතළාකං වා, දෙම ගොඅජිකාදිකං; විහාරස්සාති වුත්තෙපි, නිසෙධෙතුං න වට්ටතී’’ති. 'Incluso si se dice: "Damos un campo, un terreno o un estanque, ganado, cabras, etc., para el monasterio", no es lícito rechazarlo'. ඛුද්දසික්ඛාපකරණෙ ච ‘‘ඛෙත්තාදීනි විහාරස්ස, වුත්තෙ දම්මීති වට්ටතී’’ති වුත්තං. ‘‘විහාරස්ස දෙමා’’ති චෙත්ථ සඞ්ඝිකවිහාරස්සෙව, න පුග්ගලිකවිහාරස්සාති දට්ඨබ්බං, තථා හි වුත්තං විමතිවිනොදනියං විහාරස්ස දෙමාති සඞ්ඝිකවිහාරං සන්ධාය වුත්තන්ති. ‘‘පාසාදස්සා’’ති ච සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන විසාඛා මිගාරමාතා සඞ්ඝස්ස අත්ථාය සාළින්දං පාසාදං කාරාපෙතුකාමො හොති හත්ථිනඛක’’න්ති ඉමස්මිං වත්ථුස්මිං පාසාදපරිභොගස්ස අනුඤ්ඤාතත්තා සඞ්ඝිකංයෙව පාසාදං සන්ධාය වුත්තන්ති විඤ්ඤායති තථා හි වුත්තං විමතිවිනොදනියං සබ්බං පාසාදපරිභොග’න්ති. පාළියා අට්ඨකථාය වණ්ණනාධිකාරෙ ‘‘සුවණ්ණරජතාදිවිචිත්‍රානී’’තිආදි සඞ්ඝිකසෙනාසනං සන්ධාය වුත්තං. පුග්ගලිකං පන සුවණ්ණාදිවිචිත්‍රං භික්ඛුස්ස සම්පටිච්ඡිතුමෙව න වට්ටති, ‘‘න කෙනචි පරියායෙන ජාතරූපජතං සාදියිතබ්බ’’න්ති වුත්තත්තා, තෙනෙවෙත්ථ අට්ඨකථායං සඞ්ඝිකවිහාරෙ වා පුග්ගලිකවිහාරෙ වාති න වුත්ත’න්ති. ‘‘භික්ඛූනං ධම්මවිනයවණ්ණනට්ඨානෙ’’ති වුත්තත්තා සඞ්ඝිකමෙව සුවණ්ණාදිමයං සෙනාසනං සෙනාසනපරික්ඛාරා ච වට්ටන්ති, න පුග්ගලිකානීති ගහෙතබ්බන්ති ච, තස්මා තළාකඛෙත්තවත්ථාදිසහිතවිහාරො සඞ්ඝිකොයෙව හොති, න පුග්ගලිකොති විනයකොවිදෙහි දට්ඨබ්බො. සචෙ පන රාජරාජමහාමත්තාදීසු යොකොචි තළාකඛෙත්තවත්ථාදිසහිතං විහාරං පුග්ගලස්ස තං සහිතවිහාරභාවමාරොචෙත්වා දෙති, එවං සති පුග්ගලස්ස සඞ්ඝිකවිහාරභාවෙනෙව පටිග්ගහෙතුං වට්ටති, න පුග්ගලිකවිහාරභාවෙනාති දට්ඨබ්බං. ‘‘කස්මා, විහාරස්ස දෙමා’’ති වත්වා දින්නානං තළාකඛෙත්තවත්ථාදීනං සඞ්ඝස්සෙව වට්ටමානත්තා. තෙනෙවාහ විමතිවිනොදනියං ‘‘විහාරස්ස දෙමාති වුත්තං සඞ්ඝස්ස වට්ටති, න පුග්ගලස්ස, ඛෙත්තාදි විය දට්ඨබ්බ’’න්ති. තත්‍රායං යොජනා [Pg.41] විහාරස්සාදෙමාති වත්වා දින්නං ඛෙත්තාදි සඞ්ඝස්ස වට්ටති, න පුග්ගලස්ස, එවං විහාරස්ස දෙමාති වුත්තං සුවණ්ණාදිවිචිත්තං අකප්පියමඤ්චං සඞ්ඝස්ස වට්ටති, න පුග්ගලස්සාති දට්ඨබ්බන්ති. සඞ්ඝස්සෙව කප්පියවොහාරෙන ඛෙත්තාදීනි පටිග්ගහෙතුං වට්ටති, තථා හි වුත්තං විමතිවිනොදනියං ‘‘චත්තාරොපච්චයෙ පරිභුඤ්ජතූති දෙති වට්ටතීතිඑත්ථ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස චතුපච්චයපරිභොගත්ථාය තළාකං දම්මීති වා භික්ඛුසඞ්ඝො චත්තාරො පච්චයෙ පරිභුඤ්ජිතුං තළාකං දම්මීති වා ඉතො තළාකතො උප්පන්නෙ චත්තාරො පච්චයෙ දම්මීති වා වුත්තම්පි වට්ටති. ඉදඤ්ච සඞ්ඝස්ස දිය්‍යමානඤ්ඤෙව සන්ධාය වුත්තං, පුග්ගලස්ස පන එවම්පි දින්නං තළාකඛෙත්තාදි න වට්ටති. සුද්ධචිත්තස්ස පන උදකපරිභොගත්ථං කූපපොක්ඛරණීආදයො වට්ටන්ති. සඞ්ඝස්සතළාකංඅත්ථි, තංකථන්තිආදිනාහිසබ්බත්ථ සඞ්ඝස්සවසෙනෙව වුත්තන්ති. ‘‘ඛෙත්තාදයො පන සබ්බෙසඞ්ඝස්සෙව වට්ටන්ති, පාළියං පුග්ගලිකවසෙන ගහෙතුං අනනුඤ්ඤාතත්තාති දට්ඨබ්බ’’න්ති ච. පුග්ගලස්ස පන පුග්ගලානඤ්ච ඛෙත්තවත්ථාදීනි කප්පියවොහාරෙනාපි පටිග්ගහෙතුං න වට්ටති. එවඤ්චකත්වා විමතිවිනොදනියං ‘‘ඛෙත්තවත්ථාදීනිපි කප්පියවොහාරෙනාපි පුග්ගලානං ගහෙතුං න වට්ටති, තථා අනුඤ්ඤාතත්තාති විඤ්ඤායති ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොතී’’ති ආදිනා හි පටික්ඛිත්තාසු එකස්සෙව පුග්ගලිකවසෙන ගහණෙ අනනුඤ්ඤාතෙ තදිතරානං තථාගහෙතබ්බතා සිද්ධාව හොතී’ති වුත්තං, තස්මා තළාකඛෙත්තවත්ථාදිසහිතස්ස විහාරස්ස සඞ්ඝිකභාවෙනෙව පටිග්ගහෙතබ්බතා සිද්ධා හොතීති දට්ඨබ්බා. අයං පඨමපඤ්හෙ විස්සජ්ජනා. En el tratado Khuddasikkhā se dice: «En cuanto a campos y otros bienes pertenecientes a un monasterio, si se dice “los doy”, es válido». En este contexto, la expresión «damos al monasterio» debe entenderse referida exclusivamente a un monasterio de la comunidad (saṅghika), no a uno personal (puggalika); pues así se afirma en la Vimativinodanī: «“Damos al monasterio” se dice con referencia a un monasterio de la comunidad». Aunque se mencione genéricamente «a un palacio» (pāsāda), debe entenderse referido únicamente a un palacio de la comunidad, dado que en el relato donde Visākhā, la madre de Migāra, deseaba construir para la comunidad un palacio con un portal y un pórtico decorado con figuras de elefantes, se permitió el uso de dicho palacio. Así lo confirma la Vimativinodanī al decir: «Todo uso del palacio». En el contexto del comentario (Aṭṭhakathā) al Pāḷi, cuando se dice «ornamentados con oro, plata, etc.», se refiere a las viviendas de la comunidad. Pues a un monje no le es lícito recibir para uso personal algo ornamentado con oro y plata, ya que se ha dicho: «De ninguna manera debe aceptarse oro o plata»; por ello, el comentario no especifica aquí si se trata de un monasterio comunitario o personal. Debido a que se afirma: «En el lugar de la explicación del Dhamma y el Vinaya para los monjes», debe entenderse que las viviendas y los requisitos de las viviendas hechos de oro y otros materiales similares son lícitos para la comunidad, pero no para uso personal. Por lo tanto, los conocedores del Vinaya deben considerar que un monasterio provisto de tanques de agua, campos, terrenos y demás, es únicamente comunitario y no personal. Si algún rey o alto dignatario otorga a un individuo un monasterio que incluye tanques, campos y terrenos, informando de tal condición, dicho individuo debe aceptarlo solo bajo la condición de monasterio comunitario, no como monasterio personal. ¿Por qué? Porque los tanques, campos y terrenos dados tras decir «damos al monasterio» pertenecen solo a la comunidad. Por eso dice la Vimativinodanī: «Lo que se da diciendo “damos al monasterio” pertenece a la comunidad y no al individuo, debiendo considerarse igual que los campos y demás bienes». La conexión es la siguiente: un campo dado tras decir «damos al monasterio» pertenece a la comunidad y no al individuo; del mismo modo, debe entenderse que una cama no permitida (akappiya) ornamentada con oro y demás, dada tras decir «damos al monasterio», pertenece a la comunidad y no al individuo. Solo mediante el uso de expresiones permitidas (kappiya-vohāra) es lícito para la comunidad aceptar campos y bienes similares. Así lo afirma la Vimativinodanī: «Cuando se da diciendo “que se usen para los cuatro requisitos”, es válido. En este caso, expresiones como “doy este tanque para que la comunidad de monjes disponga de los cuatro requisitos”, o “doy este tanque para que la comunidad de monjes use los cuatro requisitos”, o “doy lo que se produzca de este tanque para los cuatro requisitos”, son válidas». Esto se dice con referencia a lo que se ofrece a la comunidad; sin embargo, para un individuo, no es lícito aceptar tanques, campos y demás, aunque se den de esa forma. No obstante, para alguien de corazón puro, son lícitos los pozos, estanques y demás para el uso del agua. En todas partes se menciona esto en relación con la comunidad, como en «la comunidad posee un tanque», etc. Y se añade: «Debe entenderse que los campos y demás bienes son lícitos solo para toda la comunidad, pues en el Pāḷi no está permitido tomarlos como propiedad personal». No es lícito que un individuo o varios individuos acepten campos, terrenos y demás, ni siquiera mediante expresiones permitidas. Por esta razón, la Vimativinodanī declara: «No es lícito para los individuos tomar campos, terrenos y demás, ni siquiera con expresiones permitidas, pues no hay tal autorización. Se entiende que uno “se abstiene de aceptar campos y terrenos”, etc. Al no estar permitido que un solo individuo los tome como propiedad personal, queda establecido que tampoco deben ser tomados así por otros individuos». Por lo tanto, debe considerarse establecido que un monasterio que incluya tanques, campos, terrenos y demás, solo puede ser aceptado como propiedad de la comunidad. Esta es la respuesta a la primera pregunta. තළාකඛෙත්තවත්ථාදිවිරහිතං පන විහාරං පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතුං වට්ටති. සො ච විහාරො තස්මිං පුග්ගලෙ ජීවන්තෙ පුග්ගලිකො හොති. අඤ්ඤෙසං දම්මීති අදත්වා මතෙ අවිස්සජ්ජනීයො අවෙභඞ්ගියො, සඞ්ඝිකොයෙව හොතීති දට්ඨබ්බො. යථාහ, භික්ඛුස්ස භික්ඛවෙ කාලඞ්කතෙ සඞ්ඝො සාමි පත්තචීවරෙ. අපි ච ගිලානුපට්ඨාකා බහූපකාරා, අනුජානාමි භික්ඛවෙ සඞ්ඝෙන තිචීවරඤ්ච ගිලානුපට්ඨාකානං දාතුං. යං තත්ථ ලහුභණ්ඩං ලහුපරික්ඛාරං, තං සම්මුඛීභූතෙන සඞ්ඝෙන භාජෙතබ්බං. යං තත්ථ ගරුභණ්ඩංගරුපරික්ඛාරං තං ආගතානාගතස්ස චාතුද්දිසස්ස සඞ්ඝස්ස අවිස්සජ්ජියං අවෙභඞ්ගියන්ති. විනයට්ඨකථායඤ්ච ‘‘තස්මිං [Pg.42] ජීවන්තෙ පුග්ගලිකො, මතෙ සඞ්ඝිකොයෙවාති අඤ්ඤෙසං අදත්වා ඨපිතපරික්ඛාරාපි තත්ථ සඞ්ඝස්සෙව හොන්ති. ද්වින්නං සන්තකං හොති අවිභත්තං, එකස්මිං කාලඞ්කතෙ ඉතරො සාමි. බහූනං සන්තකෙපි එසෙව නයො, සබ්බෙසු මතෙසු සඞ්ඝිකං හොතී’’ති වුත්තං. Sin embargo, un monasterio que carece de tanques, campos, terrenos y demás, puede ser aceptado incluso como propiedad personal. Dicho monasterio es propiedad personal mientras ese individuo esté vivo. Si fallece sin haberlo dado a otros, debe considerarse que se convierte en propiedad de la comunidad, siendo inalienable e indivisible. Como dijo el Bendito: «Monjes, cuando un monje fallece, la comunidad es la dueña de su cuenco y sus túnicas. Sin embargo, los cuidadores de enfermos son de gran ayuda; autorizo, monjes, que la comunidad entregue las tres túnicas y el cuenco a los cuidadores de enfermos. Los objetos ligeros (lahubhaṇḍa) y requisitos menores que haya allí deben ser distribuidos por la comunidad presente. Los objetos pesados (garubhaṇḍa) y requisitos mayores que haya allí son inalienables e indivisibles, pertenecientes a la comunidad de las cuatro direcciones, tanto presente como futura». Y en el Comentario al Vinaya se dice: «Es propiedad personal mientras él vive; al morir, es de la comunidad. Los requisitos que dejó sin haber entregado a otros pertenecen allí mismo a la comunidad. Si algo pertenece a dos y no ha sido dividido, al morir uno, el otro es el dueño. Lo mismo ocurre cuando pertenece a muchos: cuando todos han muerto, se convierte en propiedad de la comunidad». එත්ථ ච යං තත්ථ ගරුභණ්ඩ’න්ති ආදීසු ගරුභණ්ඩං නාම රාසිවසෙන පඤ්චවිධං, සරූපවසෙන පන පඤ්චවීසතිවිධං හොති, තස්මා මතකසන්තකභූතස්සාපි විහාරස්ස ගරුභණ්ඩභාවො වෙදිතබ්බො, තෙනාහ අට්ඨකථායං ‘‘යං තත්ථ ලහුභණ්ඩං යං තත්ථ ගරුභණ්ඩ’’න්ති. En este pasaje, respecto a «los objetos pesados (garubhaṇḍa) que haya allí», la propiedad pesada se divide en cinco categorías por grupos, pero consta de veinticinco tipos según su naturaleza específica. Por lo tanto, debe reconocerse que incluso un monasterio que ha pasado a ser propiedad de un difunto tiene la naturaleza de propiedad pesada. Por ello dice el Comentario: «los objetos ligeros que haya allí, los objetos pesados que haya allí». ඉති පඤ්චහි රාසීහි, පඤ්චනිම්මලලොචනො; පඤ්චවීසවිධං නාථො, ගරුභණ්ඩං පකාසයීති. «Así, mediante cinco grupos, el Señor de visión pura reveló los veinticinco tipos de propiedad pesada». එත්ථ විහාරස්ස ගරුභණ්ඩභාවො වෙදිතබ්බො. අයං දුතියපඤ්හෙ විස්සජ්ජනා. Aquí debe entenderse la naturaleza del monasterio como propiedad pesada. Esta es la respuesta a la segunda pregunta. අයං හංසාවතියා පාමොක්ඛමහාථෙරානං විස්සජ්ජනා. රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො පන මහාථෙරා පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතබ්බමෙවාති වදන්ති, තථා ජංමායරට්ඨවාසිනොපි මහාථෙරා, තථා සූනාපරන්තරට්ඨවාසිනොපි මහාථෙරා තථා ඉසිනගරවාසිනොපි මහාථෙරා පුග්ගලිකභාවෙන පටිග්ගහණෙ දොසො නත්ථී’ති වදන්ති තෙසං මහාථෙරානං අයමධිප්පායො ලාභසීමානාමෙසා නෙව සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුඤ්ඤාතා. න ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහිපි ඨපිතා. අපි ච ඛො පුඤ්ඤත්ථිකෙහි ලාභදායකෙහි ඨපිතා තස්මා පුඤ්ඤත්ථිකා රාජරාජමහාමත්තාදයො විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස විහාරස්ස ලාභත්ථාය පදෙසං පරිච්ඡින්දිත්වා ඨපෙන්ති ‘‘යං එත්ථන්තරෙ උප්පජ්ජති, තං සබ්බං අම්හාකං විහාරස්ස දෙමා’’ති. තං පන විහාරං අත්තනො රුචිතස්ස යස්සකස්සචි පුග්ගලස්ස ‘‘ඉමං විහාරං තුය්හං දම්මි, තව විහාරො හොතූ’’තිවා අත්තනො රුචියා දෙති සොපි පුග්ගලො ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ පඤ්චලෙණානි විහාර’’න්ති ආදිනා අනුඤ්ඤාතවිහාරමෙව පටිග්ගණ්හාති, භගවතො අනුඤ්ඤාතවිහාරමත්තස්සෙව පටිග්ගහිතත්තාති. තස්මිං විහාරෙ ඛෙත්තවත්ථාදීනි අත්ථීති චෙ. ‘‘ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොතී’’ති ආදිනා යං ඛෙත්තාදිවත්ථුපටිග්ගහණං පටික්ඛිත්තං, තස්ස ඛෙත්තාදිවත්ථුස්ස අප්පටිග්ගහිතත්තා විහාරමත්තමෙව හි පටිග්ගහිතෙ තප්පටිබද්ධා ඛෙත්තාදිවත්ථුස්මිං උප්පන්නචීවර පිණ්ඩපාතගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාපි [Pg.43] තස්සෙව පුග්ගලස්ස කප්පියභාවෙනෙව පවත්තන්ති, පුග්ගලස්ස පටිග්ගහණෙ වා පරිභුත්තෙ වා දොසො නත්ථි, භගවතා එව අනුඤ්ඤාතස්ස කප්පියපච්චයස්ස පරිභුඤ්ජිතත්තා. සුත්තං ආහරාති චෙ, ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති. නනු ච විසාඛා මිගාරමාතා සඞ්ඝස්සෙව අත්ථාය සාළින්දං පාසාදං හත්ථිනඛකන්ති. සච්චං, තථාපි පුග්ගලො සඞ්ඝපරියාපන්නො සඞ්ඝස්ස පාසාදපරිභොගෙ අනුඤ්ඤාතෙ තදන්තොගධස්සපි පුග්ගලස්ස අනුඤ්ඤාතමෙව හොති. අඤ්ඤථා පුග්ගලෙ අන්තොවිහාරෙ නිසින්නොයෙව සඞ්ඝො තස්මිං යෙව විහාරසීමෙ කම්මං කරොන්තොපි කම්මකොපො න භවෙය්‍ය, අවග්ගාරහත්තාති වක්ඛති ච සාරත්ථදීපනියං ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති වචනතො පුග්ගලිකෙපි සෙනාසනෙ සෙ නාසනපරිභොගවසෙන නියමිතං සුවණ්ණඝටාදිකං පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටමානම්පි කෙවලං අත්තනො සන්තකං කත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටතී’’ති, ඉමිනාපි වචනෙන පුග්ගලිකවිහාරස්සපි සබ්බකප්පියභාවො විඤ්ඤායති ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති ඤාපකස්ස දස්සනතො. සුවණ්ණඝටාදිකන්ති එත්ථ ආදිසද්දො මරියාදත්ථො, පකාරත්ථො වා, තෙන රජතහාරකූට-ජාතිඵලිකාදීනි අකප්පියඝටානි සුවණ්ණරජතහාරකූට ජාතිඵලිකාදිභාජනසරවාදීනි ච සෙනාසනපරික්ඛාරානි සඞ්ගණ්හාති, තානි භික්ඛුස්ස පරික්ඛාරභාවෙන න වට්ටන්ති තථා දාසිදාසගොමහිංසාපි, තථා ඛෙත්තාදිවත්ථුම්පි භික්ඛුස්ස අත්තනො සන්තකභාවෙන පටිග්ගහෙතුං න වට්ටන්ති, විහාරස්ස පන පටිසෙධෙතබ්බං නත්ථි, සබ්බසද්දස්ස දස්සනතො තෙනෙවාහ සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය ‘‘සෙනාසනෙ පන ද්වාරකවාට වාතපානකවාටාදීසු සබ්බං රතනමයම්පි වණ්ණමට්ඨකම්මං වට්ටති. සෙනාසනෙ කිඤ්චි පටිසෙධෙතබ්බං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර විරුද්ධසෙනාසනා’’ති, ඉමිනා ඨපෙත්වා’ගාමඤ්ච ගාමූපචාරඤ්චා’ති එත්ථ විරුද්ධසෙනාසනං ඨපෙත්වා සබ්බකප්පියාකප්පියං විහාරස්ස කප්පති, කිඤ්චිඅප්පමත්තකම්පි පටිසෙධෙතබ්බං නාම නත්ථීති විඤ්ඤායති, තෙනෙවාහ විනයවිනිච්ඡයෙ. Esta es la respuesta de los principales grandes ancianos de Haṃsāvatī. Sin embargo, los grandes ancianos que residen en el reino de Rāmañña dicen que debe aceptarse incluso como propiedad personal (puggalika); asimismo lo dicen los grandes ancianos que residen en el reino de Jaṃmāya, los grandes ancianos que residen en el reino de Sūnāparanta y los grandes ancianos que residen en la ciudad de Isinagara, afirmando que no hay falta en la aceptación como propiedad personal. Esta es la opinión de esos grandes ancianos: estos llamados 'límites de ganancias' (lābhasīmā) no fueron autorizados por el Buda Completamente Iluminado, ni establecidos por los ancianos que compilaron el Dhamma. No obstante, fueron establecidos por donantes que buscaban méritos. Por lo tanto, reyes, grandes ministros y otros buscadores de méritos, tras hacer construir un monasterio, delimitan una zona para el beneficio de dicho monasterio y establecen: 'Cualquier cosa que se produzca en este espacio, todo eso lo damos a nuestro monasterio'. Si el donante da ese monasterio a cualquier individuo de su agrado por su propia voluntad, diciendo: 'Te doy este monasterio, que sea tu monasterio', ese individuo acepta solo un monasterio autorizado, de acuerdo con la autorización: 'Monjes, autorizo cinco tipos de moradas: el monasterio (vihāra)', etc., ya que solo se acepta el monasterio autorizado por el Bendito. Si se objeta: 'En ese monasterio hay campos, tierras, etc.', [se responde:] aunque la aceptación de campos y tierras está prohibida por pasajes como 'se abstiene de aceptar campos y tierras', dado que no se han aceptado los campos y tierras en sí, sino que se ha aceptado solo el monasterio, los requisitos de túnicas, comida de limosna, medicina para enfermos y utensilios que surgen en esos campos y tierras vinculados a él proceden como permitidos para ese individuo. No hay falta en la aceptación o el uso por parte del individuo, pues se están utilizando requisitos permitidos autorizados por el propio Bendito. Si se solicita una escritura (Sutta), se cita: 'Monjes, autorizo todo uso de la edificación (pāsāda)'. ¿Acaso no es cierto que Visākhā, la madre de Migāra, donó el palacio con terraza apoyado en pies de elefante solo para la Sangha? Es verdad; no obstante, el individuo está incluido en la Sangha, y cuando se autoriza el uso de la edificación para la Sangha, también queda autorizado para el individuo comprendido en ella. De lo contrario, si la Sangha estuviera sentada dentro del monasterio de un individuo y realizara un acto formal en ese mismo límite del monasterio, el acto no sería inválido por falta de quórum (avaggārahatta). Y se dirá en el Sāratthadīpanī: 'A partir de la declaración: «Monjes, autorizo todo uso de la edificación», aunque sea apropiado usar vasijas de oro y demás destinadas al uso de la morada incluso en una morada personal, no es apropiado usarlas tratándolas únicamente como propiedad personal'. Por estas palabras también se entiende que todo es permitido incluso para un monasterio personal, dada la instrucción: 'Monjes, autorizo todo uso de la edificación'. En la expresión 'vasijas de oro, etc.', el término 'etcétera' indica un límite o un tipo; por lo tanto, incluye vasijas no permitidas de plata, cobre o cristal, y cuencos, platos, etc., de oro, plata, cobre o cristal que son requisitos de la morada. Estos no son apropiados para un monje como posesiones personales; del mismo modo, no es apropiado que un monje acepte como propiedad personal sirvientes, esclavos, bueyes, búfalos, ni campos y tierras. Sin embargo, para el monasterio no hay prohibición, debido al uso de la palabra 'todo'. Por eso se dice en el Samantapāsādikā, el comentario del Vinaya: 'En la morada, en las puertas, contraventanas, ventanas, etc., todo trabajo de pulido y color, incluso si está hecho de gemas, es apropiado. No hay nada que deba prohibirse en una morada, a excepción de una morada inadecuada'. Con esto se entiende que, exceptuando lo que se define como morada inadecuada en 'la aldea y sus alrededores', todo lo permitido y no permitido es apto para el monasterio; no hay absolutamente nada, por pequeño que sea, que deba prohibirse. Por eso se dice en el Vinayavinicchaye: ‘‘ඛෙත්තවත්ථු තළාකංවා, දෙම ගොඅජිකාදිකං; විහාරස්සාති වුත්තෙපි, නිසෙධෙතුං න වට්ටතී’’ති. «Incluso si se dice: “Damos campos, tierras, un estanque, bueyes, cabras, etc., al monasterio”, no es apropiado rechazarlo». නනුච [Pg.44] විහාරස්ස දෙමාති සඞ්ඝිකවිහාරං සන්ධාය වුත්තන්ති විමතිවිනොදනියං වුත්තන්ති. වුත්තං එත්ථ හි ආචරියස්සඅධිප්පායෙන භවිතබ්බං ‘‘ඛෙත්තවත්තාදීනිපුග්ගලිකවිහාරස්ස දෙමා’’ති වුත්තෙ ‘‘න කප්පති උපාසකා’’ති පටික්ඛිපිතබ්බං. කස්මා පුග්ගලො තස්ස විහාරස්ස සාමි, විහාරස්ස දින්නෙ පුග්ගලස්ස දින්නමෙව හොති, එවං සති ච ‘‘ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොතී’’ති ආදිනා වුත්තසික්ඛාපදෙන කාරෙතබ්බතං ආපජ්ජති. සඞ්ඝිකවිහාරස්ස පන න පටික්ඛිපිතබ්බං. කස්මා සො පුග්ගලො තස්ස සඞ්ඝිකවිහාරස්ස අනිස්සරො. චාතුද්දිසං සඞ්ඝං උද්දිස්ස දින්නං යංකිඤ්චි ඛුද්දකං වා මහන්තං වා පදෙසං අච්ඡින්දිත්වා ගණ්හන්තස්සපි පාරාජිකො න හොති, සබ්බස්සෙව චාතුද්දිසිකස්ස සඞ්ඝස්ස ධුරනික්ඛෙපස්ස අසම්භවතො තස්මා සඞ්ඝිකවිහාරස්ස දින්නෙ පටික්ඛිත්තෙ සඞ්ඝස්ස ලාභන්තරායකරො හොතීති. ඉමමෙවත්ථං සන්ධාය විහාරස්ස දෙමාති සඞ්ඝිකවිහාරං සන්ධාය වුත්ත’න්ති වුත්තං භවෙය්‍ය, න පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතබ්බන්ති. එවඤ්ච සති සාමිකානං ධුරනික්ඛෙපෙනා’ති එත්ථ එකස්ස සන්තකෙ තළාකෙ ඛෙත්තෙ ච ජාතෙ තස්සෙව ධුරනික්ඛෙපෙන පාරාජිකං. යදි පන තං තළාකං සබ්බසාධාරණං, ඛෙත්තානි පාටිපුග්ගලිකානි, තස්ස ච ධුරනික්ඛෙපෙ අවහාරො. අථ ඛෙත්තානිපි සබ්බසාධාරණානි, සබ්බෙසං ධුරනික්ඛෙපෙයෙව පාරාජිකං, නාසතීති දට්ඨබ්බන්ති විමතිවිනොදනියං වුත්තවචනෙන අවිරොධො සියා, තථා හි ඛෙත්තවත්ථාදිසහිතස්ස විහාරස්ස පුග්ගලිකභාවෙන අකප්පියෙ සති. කථං පුග්ගලස්ස ඛෙත්තවත්ථාදිකමාරබ්භ අභියුඤ්ජභාවො භවෙය්‍ය, එවඤ්ච පන වදෙය්‍ය ‘‘ධුරං නික්ඛිපතීති එත්ථ එකස්ස සන්තකෙ තළාකෙ ඛෙත්තෙ චාතිඑත්ථ ගිහිසන්තකමෙව සන්ධාය වුත්ත’’න්ති. තථාපි න වත්තබ්බං. කස්මා ‘‘ධුරං නික්ඛිපතීති යදා පන සාමිකො අයං ථද්ධො කක්ඛළො, ජීවිතබ්‍රහ්මචරියන්තරායම්පි මෙ කරෙය්‍ය, අලං දානි මය්හං ඉමිනා’’ති පදස්ස දිස්සනතො තෙනෙව ‘‘ඛෙත්තානි පාටිපුග්ගලිකානි, තස්ස ච ධුරනික්ඛෙපෙ’’ති විමතිවිනොදනියං වුත්තං. තථා ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති වචනතො පුග්ගලිකෙපි සෙනාසනෙ සෙනාසනපරිභොගවසෙන නියමිතං සුවණ්ණඝටාදිකං පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටමානම්පි කෙවලං අත්තනො සන්තකං කත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටතී’’ති සාරත්ථදීපනියං වුත්ත වචනෙනාපි අවිරොධො සියා, තථා ‘‘සෙනාසනෙ කිඤ්චි පටිසෙධෙතබ්බං [Pg.45] නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර විරුද්ධසෙනාසනනා’’ති අට්ඨකථාවචනෙනාපි සංසන්දමෙව. තථා ‘‘යං භික්ඛවෙ මයා ඉදං න කප්පතීති අප්පටික්ඛිත්තං, තං චෙ කප්පියං අනුලොමෙති, අකප්පියං පටිබාහති, තං වො කප්පතී’’ති ඉමිනා සුත්තානුලොමෙනපිසංන්දමෙව. කථං ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ පඤ්චලෙණානි විහාරන්ත්‍යා’’දිනා අනුඤ්ඤාතවිහාරස්ස පටිග්ගහිතත්ථා. තප්පටිබද්ධචීවරාදිකප්පියපච්චයස්සෙව පරිභුඤ්ජිතත්තා ච විහාරපිණ්ඩපාතගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාපි භික්ඛුස්ස සබ්බකප්පියා කප්පියානුලොමා ච හොන්ති. එවං සුත්තසුත්තානුලොමආචරියවාදඅත්තනොමතීහි සංසන්දනතො අඤ්ඤදත්ථු ගඞ්ගොදකෙන යමුනොදකං විය ඛෙත්තවත්ථාදිසහිතවිහාරො පුග්ගලිකභාවෙනාපි පටිග්ගහෙතබ්බොති කප්පියා කප්පියානි විනයකොවිදෙහි දට්ඨබ්බො. අයං ඉසිනගරවාසීනං මහාථෙරානං සමානවිස්සජ්ජනා. ¿No se ha dicho en la Vimativinodanī que cuando se dice 'lo damos al vihāra' se refiere a un vihāra de la Sangha? Aquí se explica que debe entenderse según la intención del maestro: cuando se dice 'damos campos, sitios y otros al vihāra personal', debe ser rechazado diciendo 'no es lícito, upasakas'. ¿Por qué? Porque el individuo es el dueño de ese vihāra; al darse al vihāra, se le da al individuo mismo, y al ser así, se incurre en la transgresión del precepto que dice 'se abstiene de recibir campos y sitios'. Pero tratándose de un vihāra de la Sangha, no debe rechazarse. ¿Por qué? Porque ese individuo no es el dueño de ese vihāra de la Sangha. Cuando se entrega algo, ya sea pequeño o grande, dedicado a la Sangha de las cuatro direcciones, no hay parajika para quien lo toma incluso si lo hace tras despojarlo de una parte, pues es imposible que toda la Sangha de las cuatro direcciones abandone su responsabilidad (dhuranikkhepa); por lo tanto, si se rechaza lo dado a un vihāra de la Sangha, se causa un obstáculo a los beneficios de la Sangha. Refiriéndose a este mismo asunto, se habría dicho: 'lo damos al vihāra' en referencia a un vihāra de la Sangha, y no que deba aceptarse como propiedad personal. Siendo así, en el pasaje 'por el abandono de la responsabilidad del dueño', en el caso de un estanque o un campo perteneciente a una sola persona, hay parajika por el abandono de su responsabilidad. Si ese estanque es común a todos pero los campos son individuales, hay hurto al abandonar su responsabilidad individual. Si los campos también son comunes a todos, solo hay parajika con el abandono de la responsabilidad de todos, y no de lo contrario; así debe verse para que no haya contradicción con lo dicho en la Vimativinodanī, pues cuando un vihāra posee campos, sitios, etc., no es lícito como propiedad personal. ¿Cómo podría un individuo ser el demandante con respecto a campos, sitios y demás? Y podría decirse: 'aquí, en el abandono de la responsabilidad sobre un estanque o campo de uno solo, se refiere únicamente a lo que pertenece a los laicos'. Sin embargo, no debe decirse así. ¿Por qué? Porque en el pasaje 'cuando el dueño abandona la responsabilidad pensando: este hombre es obstinado y rudo, podría incluso poner en peligro mi vida o mi vida espiritual, ya basta para mí con esto', se ve que por eso mismo la Vimativinodanī dice: 'los campos son individuales, y ante el abandono de su responsabilidad'. Asimismo, no habría contradicción con lo dicho en la Sāratthadīpanī: 'Por las palabras del Buda: "Permito, monjes, el uso de todo palacio", no es lícito usar vasijas de oro y otros objetos destinados al uso de un alojamiento, incluso si es un alojamiento personal, simplemente haciéndolos propiedad propia'. También concuerda con las palabras del Comentario: 'Nada debe prohibirse en un alojamiento, excepto en un alojamiento en disputa'. Del mismo modo, concuerda con este principio derivado de los Suttas: 'Monjes, aquello que no he prohibido diciendo "esto no es lícito", si concuerda con lo que es lícito y se opone a lo ilícito, eso es lícito para vosotros'. ¿Cómo? El propósito de aceptar un vihāra está permitido por el pasaje 'Permito, monjes, cinco tipos de moradas (pañcaleṇāni)', etc. Puesto que se usan requisitos permitidos como mantos y otros vinculados a ello, tanto el vihāra como el alimento de limosna, el alojamiento y las medicinas para los enfermos son para el monje todos lícitos o conformes a lo lícito. Así, por la concordancia con los Suttas, los principios derivados de los Suttas, las enseñanzas de los maestros y el propio juicio, tal como el agua del Yamuna se mezcla con el agua del Ganges, el vihāra junto con campos y sitios debe ser aceptado incluso como propiedad personal; esto debe ser visto por los expertos en el Vinaya como lícito o conforme a lo lícito. Esta es la resolución unánime de los Grandes Élderes que residen en Isinagara. ‘‘යෙ ච ජනා ගරුභණ්ඩං සංවිධාය අවහරුං. ධුරනික්ඛෙපො ච හොති, පාරාජිකමනාපන්නා, පඤ්හාමෙසා කුසලෙහි චින්තිතා’’ති. 'Aquellas personas que, habiendo dispuesto de los bienes comunales (garubhaṇḍa), los sustraen. Si hay abandono de la responsabilidad (dhuranikkhepa), no incurren en parajika; esta es una cuestión que debe ser reflexionada por los sabios'. අයං පඤ්හා සඞ්ඝිකභූමිථෙනකෙ භික්ඛු සන්ධාය වුත්තා, තත්ථ හි පච්චුප්පන්නසඞ්ඝස්ස ධුරනික්ඛෙපෙන චාතුද්දිසිකසඞ්ඝස්ස ධුරනික්ඛෙපාභාවතො අවහාරො නත්ථීති. අයං ලාභසිමාය විචාරණා. Esta cuestión se refiere a un monje que roba un terreno perteneciente a la Sangha; pues allí, debido al abandono de la responsabilidad de la Sangha presente pero a la ausencia del abandono de la responsabilidad de la Sangha de las cuatro direcciones, no hay hurto (parajika). Esta es la investigación sobre el límite de los beneficios (lābhasīmā). ගාමසීමානිගමසීමානගරසීමා පන පාකටායෙව. තාසං පන විසෙසො එවං වෙදිතබ්බො යස්මිං පන පදෙසෙ ආපණමෙව අත්ථි, න පාකාරපරික්ඛිත්තං පාකාරපරික්ඛිත්තමෙව වා අත්ථි න ආපණං අයං පදෙසො ගාමො නාම. යස්මිං පන ට්ඨානෙ ගාමොයෙව අත්ථි, න පන ආපණපාකාරා සන්ති, අයං පදෙසො නිගමො නාම. යත්ථ පන ආපණම්පි අත්ථි පාකාරපරික්ඛිත්තම්පි, අයං පදෙසො නගරං නාම. අයං පදෙසො නාගාරවන්ති එත්ථාති වචනත්ථෙන රාජූනං වා මහාමත්තානං වා නිවාසනයොග්‍යට්ඨානත්තා නගරන්ති වුච්චති. ලොකියසත්ථෙ පන. Los límites de la aldea (gāmasīmā), del pueblo comercial (nigamasīmā) y de la ciudad (nagarasīmā) son bien conocidos. Pero su distinción debe entenderse así: en aquel lugar donde solo hay un mercado (āpaṇa) pero no está rodeado por un muro, o está rodeado por un muro pero no hay mercado, ese lugar se llama aldea (gāma). En aquel lugar donde solo hay una aldea, pero no hay ni mercado ni muros, ese lugar se llama pueblo comercial (nigama). Donde hay tanto mercado como muros, ese lugar se llama ciudad (nagara). Se llama ciudad (nagara) por el significado de la palabra 'aquí existen ciudadanos' (nāgāravanti etthāti), o por ser un lugar apto para la residencia de reyes o ministros. En los tratados seculares se dice: ‘‘විචිත්තදෙවායතනං, පාසාදාපණමන්දිරං; නගරං දස්සයෙ විද්වා, රාජමග්ගො පසොභිත’’න්ති. 'Con variados templos, palacios, mercados y mansiones; el sabio mostraría una ciudad, embellecida por el camino real'. වුත්තං. එවං ගාමනිගමනගරානං විසෙසං ඤත්වා ගාමොයෙව ගාමසීමා, නිගමොයෙව නිගමසීමා, නගරමෙව නගරසීමාති තාසං වචනත්ථො වෙදිතබ්බො. තත්ථ යං පදෙසං අසම්මතාය භික්ඛවෙ සීමාය අඨපිතාය යං [Pg.46] ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති, යා තස්ස ගාමස්ස වා ගාමසීමා නිගමස්ස වා නිගමසීමා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’ති අනුඤ්ඤාතං, තස්මිං පදෙසෙ සබ්බොපි වා ගාමපදෙසො. යම්පි එකස්මිංයෙව ගාමඛෙත්තෙ එකං පදෙසං ‘‘අයං විසුං ගාමො හොතූ’’ති පරිච්ඡින්දිත්වා රාජා කස්සචි දෙති සොපි විසුංගාමසීමා හොතියෙව තස්මා සා ච ඉතරා ච පකතිගාමනගරනිගමසීමා බද්ධසීමාසදිසායෙව හොන්ති. කෙවලං පන තිචීවරවිප්පවාසපරිහාරං න ලභන්ති. එත්ථ ච අපරෙ එවං වදන්ති, ‘‘රාජා පසෙනදීකොසලාදයො පොක්ඛරසාතිපභුතීනං දක්ඛිණොදකපාතනවසෙන දෙන්ති විය බ්‍රහ්මදෙය්‍යවසෙන දින්නමෙව විසුං ගාමසීමා හොති, න ආයමත්තස්ස, ඡෙජ්ජභෙජ්ජස්ස අනිස්සරත්තා’’ති තං න පනෙවං දට්ඨබ්බං, ඡෙජ්ජභෙජ්ජස්ස රාජාරහත්තා තථා හි ලොකවොහාරසඞ්කෙතවසෙන අයං පදෙසො ඉමස්ස ගාමස්ස පරිච්ඡෙදො’’ති ඉස්සරෙහි කතපරිච්ඡින්නමෙව පමාණං හොති. යදි ඡෙජ්ජභෙජ්ජකරො භවෙය්‍ය, රාජාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. සොපි ගාමදෙසො නගරරජ්ජසීමා භවෙය්‍ය, න පන ගාමසීමාමත්තමෙව, තෙනෙවාහ සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය ‘‘යත්තකෙ පදෙසෙ තස්ස ගාමස්ස ගාමභොජකා බලිං ලභන්ති, සො පදෙසො අප්පො වා හොතු මහන්තො වා, ගාමසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. නගරනිගමසීමාසුපි එසෙව නයො’’ති. අයං ගාම නිගමනගරසීමානං විචාරණා. Se ha dicho: habiendo conocido la distinción entre aldeas, poblados y ciudades, debe entenderse el significado de los términos de este modo: la aldea misma es el límite de la aldea (gāmasīmā), el poblado mismo es el límite del poblado (nigamasīmā) y la ciudad misma es el límite de la ciudad (nagarasīmā). Al respecto, en aquel lugar donde no se ha establecido una frontera formal (asammatāya sīmāya), el área que el monje habita dependiendo de una aldea o poblado, ya sea el límite de esa aldea o el límite de ese poblado, se ha permitido que sea allí de 'comunión común y un solo Uposatha'; en ese lugar se incluye todo el terreno de la aldea. Incluso si en el terreno de una sola aldea el rey delimita una zona diciendo: 'que esta sea una aldea aparte' y la entrega a alguien, esa área se convierte ciertamente en un límite de aldea independiente; por lo tanto, tanto esa como las otras fronteras naturales de aldeas, ciudades y poblados son similares a las fronteras formalmente vinculadas (baddhasīmā). Sin embargo, no gozan de la exención de la separación de los tres mantos (ticīvaravippavāsa). Al respecto, otros dicen lo siguiente: 'así como el rey Pasenadi de Kosala y otros entregan tierras a Pokkharasāti y otros mediante el rito de verter agua de donación, solo la que se entrega como una donación brahmánica (brahmadeyya) es una frontera de aldea independiente, no cualquier extensión de tierra, debido a la falta de autoridad para castigar o ejecutar (chejjabhejja)'; pero esto no debe verse así, pues la autoridad para castigar corresponde al rey. Por lo tanto, según la convención del uso mundano, el límite fijado por los gobernantes al decir 'este terreno es la delimitación de esta aldea' es la medida estándar. Si alguien tuviera el poder de castigar, se consideraría como un rey. Ese territorio de la aldea sería entonces el límite del reino de la ciudad, no simplemente el límite de la aldea; por ello se dice en el Samantapāsādikā, el Comentario del Vinaya: 'en cualquier extensión de terreno donde los recaudadores de esa aldea reciben el tributo (bali), ya sea ese terreno pequeño o grande, se clasifica simplemente como límite de la aldea. Este mismo principio se aplica a los límites de ciudades y poblados'. Este es el análisis de los límites de aldeas, poblados y ciudades. අබ්භන්තරසීමා නාම යං පටපදෙසං අගාමකෙ භික්ඛවෙ අරඤ්ඤෙ සමන්තා සත්තබ්භන්තරා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’ති අනුඤ්ඤාතා අබ්භන්තරසීමා නාම. තත්ථ සමන්තා සත්තබ්භන්තරාති යස්මිං විඤ්ඣාටවිසදිසෙ අරඤ්ඤෙ භික්ඛු වසති, අථස්ස ඨිතොකාසතො සමන්තා පුරත්ථිමාය සත්තබ්භන්තරා පච්ඡිමාය සත්තබ්භන්තරා දක්ඛිණාය සත්තබ්භන්තරා උත්තරාය සත්තබ්භන්තරාති සමන්තා සත්තබ්භන්තරා. විනිබ්බෙධෙන චුද්දසා ති පුරත්ථිමපච්ඡිමවසෙන චුද්දසබ්භන්තරා, දක්ඛිණුත්තරවසෙනපි චුද්දසබ්භන්තරාති එවං නිබ්බෙධෙන චුද්දස චුද්දස කත්වා සමන්තා අට්ඨවීසති අබ්භන්තරා හොන්ති. එත්ථ ච එකං අබ්භන්තරං අට්ඨවීසති හත්ථප්පමාණං හොති, තස්මා පුරත්ථිමාය සත්තබ්භන්තරෙ ඡන්නවුතිසතහත්ථප්පමාණං හොති, එවං දක්ඛිණුත්තරපච්ඡිමෙසුපීති සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා චතුරාසීතිසත්තසතහත්ථප්පමාණං [Pg.47] හොති. පරිමණ්ඩලවසෙන පන සබ්බං ඡසත්තතිඑකසතුත්තරානි ච එකං සහස්සඤ්ච හොති. පකතිඅයනවසෙන මිනිතෙ පන – Se denomina frontera interior (abbhantarasīmā) a aquella de la que se ha dicho: 'monjes, en un bosque sin aldeas, siete abbhantaras a la redonda'; esta es la frontera interior permitida allí para la 'comunión común y el Uposatha único'. Respecto a 'siete abbhantaras a la redonda', significa que en un bosque similar a la selva Viñjha donde reside un monje, desde el lugar donde está situado, hay siete abbhantaras hacia el este, siete abbhantaras hacia el oeste, siete abbhantaras hacia el sur y siete abbhantaras hacia el norte; esto constituye 'siete abbhantaras a la redonda'. 'Catorce en extensión transversal' significa que, considerando el eje este-oeste, hay catorce abbhantaras, y considerando el eje sur-norte, también hay catorce abbhantaras; así, haciendo catorce y catorce en extensión, resultan veintiocho abbhantaras en total a la redonda. En este contexto, un abbhantara tiene una medida de veintiocho codos (hattha); por lo tanto, en los siete abbhantaras hacia el este hay una medida de ciento noventa y seis codos, e igualmente hacia el sur, el norte y el oeste; sumándolo todo, resulta una medida de setecientos ochenta y cuatro codos. En cuanto a la circunferencia, el total es de mil ciento setenta y seis. Medido según el sistema de trayecto natural: ‘‘පඤ්චහත්ථො මතො දණ්ඩො, වීසදණ්ඩො උසභො; අථීතිඋසභා ගාවී, චතුගාවී යොජන’’න්ති. Se considera que cinco codos (hattha) son un bastón (daṇḍa), veinte bastones son un usabha; ochenta usabhas son un gāvuta, y cuatro gāvutas son un yojana. වුත්තත්තා අයනවසෙන විනිබ්බෙධෙ චුද්දසබ්භන්තරෙ ද්වෙහත්ථාධිකඅට්ඨසත්තති හොති. සබ්බං අට්ඨවීසති අබ්භන්තරං සම්පිණ්ඩෙත්වා චතුහත්ථාධිකඡප්පඤ්ඤාසුත්තර එකසතං හොති. පරිමණ්ඩලවසෙන පන ඡහත්ථාධිකචතුතිංසුත්තරද්වෙසතානි හොන්ති, උසභවසෙන පන විනිබ්බෙධෙන චුද්දස අබ්භන්තරෙ ද්වෙහි ඌනානි චත්තාරි උසභානි ච ද්වෙරතනඤ්ච හොන්ති. සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසතියා අබ්භන්තරෙ චතුරතනඤ්ච සොළස අයනානි අධිකානි සත්ත උසභානි හොන්ති. පරිමණ්ඩලවසෙන පන ඡරතනඤ්ච චුද්දසඅයනානි ච අධිකානි එකාදස උසභානි හොන්ති. අයමෙත්ථ සාරතො විනිච්ඡයො. කෙචි පන අබ්භන්තරසද්දං හත්ථරතනවාචකං පරිකප්පෙත්වා එවං වදන්ති මජ්ඣෙ ඨිතස්ස සමන්තා සත්ත විනිබ්බෙධෙන චුද්දසා’ති වුත්තත්තා පුරත්ථිමාය සත්ත හත්ථා දක්ඛිණුත්තරපච්ඡිමෙසුපි සත්ත සත්ත හත්ථාති කත්වා එවං නිබ්බෙධෙන චුද්දස හත්ථා හොන්ති. සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසතිහත්ථං අබ්භන්තරන්ති තං තෙසං මතිමත්තමෙව, න සාරතො පච්චෙතබ්බං. කස්මා අට්ඨකථායං තත්ථ එකං අබ්භන්තරං අට්ඨවීසතිහත්ථ’න්ති වුත්තත්තා. යදි තෙසං මතෙන සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා අට්ඨවීසතිහත්ථබ්භන්තරං භවෙය්‍ය, අට්ඨකථායං තත්ථ අබ්භන්තරං නාම අට්ඨවීසතිහත්ථප්පමාණං හොති, මජ්ඣෙ ඨිතස්ස සමන්තා සත්තවිනිබ්බෙධෙන චුද්දසා හොන්තී’ති වත්තබ්බං භවෙය්‍ය, න පනෙවං වුත්තං, තස්මා තං තෙසං මතිමත්තමෙවාති දට්ඨබ්බං. තත්ථ අයඤ්හෙත්ථත්ථො තත්ථ තත්ථා’ති නිද්ධාරණෙ භුම්මං. එකන්ති ගණනපරිච්ඡෙදො. අබ්භන්තරන්ති පරිච්ඡින්නනිද්දෙසො, නියමිතපරිදීපනං වා. අට්ඨවීසතිහත්ථප්පමාණන්ති පරිච්ඡින්දිතබ්බධම්මසමුදායනිද්දෙසො තත්ථ තෙසු සමන්තා සත්තබ්භන්තරෙසු එකං අබ්භන්තරං නාම අට්ඨවීසතිහත්ථප්පමාණං හොතීති අත්ථො දට්ඨබ්බො. එත්ථ පන සඞ්ඛ්‍යා කථෙතබ්බා. සා දුවිධා පරිමාණමිනනවසෙන. තත්ථ පරිමාණ සඞ්ඛ්‍යා එවං වෙදිතබ්බා චතස්සො මුට්ඨියො එකො කුඩුවො. චත්තාරො කුඩුවා එකො පත්ථො, චත්තාරො පත්ථා එකො ආළ්හකො. චත්තාරො ආළ්හකා එකං දොණං, චත්තාරි දොණානි එකා මානිකා. චතස්සො මානිකා [Pg.48] එකා ඛාරී. වීසති ඛාරිකා එකො වාහො. තදෙව එකං සකටන්ති සුත්තනිපාතට්ඨකථාදීසු වුත්තං. සාරත්ථදීපනියං පන නව වාහසහස්සානීති එත්ථ චතස්සො මුට්ඨියො කුඩුවො, චත්තාරො කුඩුවා එකො පත්ථො, චත්තාරො පත්ථා එකො ආළ්හකො. චත්තාරො ආළ්හකා එකං දොණං, චත්තාරි දොණානි එකා මානිකා, චත්තස්සො මානිකා එකා ඛාරී. වීසතිඛාරිකා එකො වාහො. තදෙව එකං සකටන්ති සුත්තනිපාතට්ඨකථාදීසු වුත්ත’න්ති වත්වා ‘‘ඉධ පන ද්වෙ සකටානි එකො වාහොති වදන්තී’’ති ලිඛිතං පච්චන්තවොහාරෙන මිනිතෙ පන සට්ඨිසතං එකො වාහොති රඤ්ඤො ධම්මාසොකස්ස සූවකාහතසාලියා මිනිතෙ පන පච්චන්තවොහාරෙන වීසාධිකතිසතං හොති එකො වාහොති වදන්ති. මිනන සඞ්ඛ්‍යා පන එවං වෙදිතබ්බා. තථා හි – Dado que se ha afirmado que, en términos de extensión, el diámetro a través de catorce abbhantaras es de setenta y ocho más dos codos (80 codos). Sumando el total de veintiocho abbhantaras, resulta en ciento cincuenta y seis más cuatro codos (160 codos). Sin embargo, en términos de circunferencia, son doscientos treinta y cuatro más seis codos (240 codos). En términos de usabhas, el diámetro de catorce abbhantaras es de cuatro usabhas menos dos y dos ratanas. Sumando todo el total de veintiocho abbhantaras, son siete usabhas con cuatro ratanas y dieciséis ayanas adicionales. En términos de circunferencia, son once usabhas con seis ratanas y catorce ayanas adicionales. Esta es la conclusión esencial al respecto. Sin embargo, algunos, imaginando que la palabra 'abbhantara' es sinónimo de un codo (hattharatana), dicen lo siguiente: 'Debido a que se ha dicho que para alguien situado en el centro, el diámetro es de catorce en todas las direcciones, calculando siete codos hacia el este y siete codos hacia el sur, norte y oeste, así el diámetro es de catorce codos. Sumando todo, un abbhantara es de veintiocho codos'. Pero esto es mera opinión de ellos, no debe ser aceptado como la esencia. ¿Por qué? Porque en el Comentario (Aṭṭhakathā) se dice: 'allí un abbhantara es de veintiocho codos'. Si, según la opinión de ellos, el total sumado fuera un abbhantara de veintiocho codos, en el Comentario debería haberse dicho: 'allí lo llamado abbhantara tiene una medida de veintiocho codos; para uno situado en el centro, el diámetro en todas las direcciones sería de catorce'. Pero no se ha dicho así, por lo tanto, debe considerarse que aquello es solo su opinión personal. En este contexto, este es el significado: 'allí' (tattha) es un locativo de especificación. 'Uno' (ekaṃ) es la delimitación del número. 'Abbhantara' es la designación de lo delimitado, o la explicación de lo definido. 'Con una medida de veintiocho codos' es la designación del conjunto de cosas que deben ser delimitadas; entre esos siete abbhantaras en todas las direcciones, debe entenderse que el significado es que un abbhantara tiene una medida de veintiocho codos. Aquí, además, debe explicarse la numeración. Esta es de dos tipos: según la medida y según el pesaje. En cuanto a esto, la numeración de medida debe entenderse así: cuatro puñados (muṭṭhi) son un kuḍuva. Cuatro kuḍuvas son un pattha, cuatro patthas son un āḷhaka. Cuatro āḷhakas son un doṇa, cuatro doṇas son una mānikā. Cuatro mānikās son una khārī. Veinte khārīs son un vāha. Eso mismo es un carro (sakaṭa), según se dice en los comentarios del Sutta Nipāta y otros. En la Sāratthadīpanī, respecto a los 'nueve mil vāhas', se escribe que cuatro puñados son un kuḍuva, cuatro kuḍuvas un pattha, cuatro patthas un āḷhaka, cuatro āḷhakas un doṇa, cuatro doṇas una mānikā, cuatro mānikās una khārī, y veinte khārīs un vāha. Tras citar que 'eso mismo es un carro en los comentarios del Sutta Nipāta', se escribe que 'aquí, sin embargo, dicen que dos carros son un vāha'. En cuanto a lo medido por el uso regional, ciento sesenta es un vāha, pero en cuanto al arroz descascarado traído para el rey Dhammāsoka, dicen que por el uso regional trescientos veinte es un vāha. La numeración de la medida, por su parte, debe entenderse de la siguiente manera. A saber: ‘‘ඡත්තිංස පරමාණූනං, අණුමත්තන්ති වුච්චති; ඡත්තිං සඅණුමත්තං, තජ්ජාරීති පවුච්චති. «De treinta y seis paramāṇus se dice que hay un aṇumatta; de treinta y seis aṇumattas se dice que hay un tajjārī. ඡත්තිං සමත්තාතජ්ජාරී, රථරෙණුපමාණං; ඡත්තිංස රථරෙණූ ච, එකා ලික්ඛාති වුච්චති. Treinta y seis tajjārīs son la medida de un rathareṇu; y treinta y seis rathareṇus se llaman una likkhā. සත්තලික්ඛා ච එකූකා, සත්තූකා ධඤ්ඤමාසකො; සත්තධඤ්ඤඞ්ගුලි එකා, විදත්ථි ද්වාදසඞ්ගුලි. Siete likkhās son una ūkā, siete ūkās un dhaññamāsaka; siete dhaññas son un dedo (aṅguli), y doce dedos un palmo (vidatthi). ද්වෙ විදත්ථිතු රතනං, සත්තහත්ථං එකයට්ඨි; වීසයට්ඨිතු උසභං, උසභාසීති ගාවුතං; ගාවුතානි චත්තාරි, මෙරුයොජනන්ති වුච්චතී’’ති. Dos palmos son un codo (ratana), siete codos una vara (yaṭṭhi); veinte varas un usabha, ochenta usabhas un gāvuta; cuatro gāvutas se llaman un yojana de Meru». වුත්තත්තා එකා රජො පරමාණු අතිසුඛුමා අචක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, සරීරම්පි ඝනසෙලමයං සිනෙරුපබ්බතරාජම්පි විනිජ්ඣිත්වා ගතා. තස්සා ඡත්තිංසපරිමාණං එකොඅණු තජ්ජාරිතස්ස ඡත්තිංසපරිමාණං එකාරථරෙණු. තස්සා ඡත්තිංසපරිමාණං එකලික්ඛා. සත්තලික්ඛා එකා ඌකා. සත්ත ඌකා එකං ධඤ්ඤං. සත්තධඤ්ඤං එකා අඞ්ගුලි, ද්වාදසඅඞ්ගුලි එකා විදත්ථි. ද්වෙ විදත්ථි එකරතනං. සත්තහත්ථං එකයට්ඨි, වීසයට්ඨි එකා උසභා, අසීති උසභා ගාවුතං. චත්තාරි ගාවුතානි මෙරුයොජනන්ති වුච්චති. තත්ථ අණුරජො කිළඤ්ජකුට්ටඡිද්දාදීසු වාතෙ පහටකාලෙ සූරියාලොකෙසු දිස්සති. තජ්ජාරී පන සකටමග්ගාදීසු දක්ඛිණවාම පස්සාදීසු දිස්සති[Pg.49]. රථරෙණු පන තස්සා අල්ලීයනට්ඨානෙසු දිස්සති. ලික්ඛා පන අතිඔළාරිකා පාකටා හොති. අයං මෙරුඅයනවසෙන වුත්තං. Debido a lo dicho, un átomo (paramāṇu) es extremadamente sutil, imperceptible para la conciencia visual, y atraviesa incluso cuerpos sólidos de roca como la reina de las montañas, Sineru. La medida de treinta y seis de estos es un aṇu; la medida de treinta y seis tajjārīs es un rathareṇu. La medida de treinta y seis de estos es una likkhā (huevo de piojo). Siete likkhās son una ūkā (piojo). Siete ūkās son un grano (dhañña). Siete granos son un dedo, doce dedos un palmo. Dos palmos son un codo. Siete codos son una vara, veinte varas un usabha, ochenta usabhas un gāvuta. Cuatro gāvutas se llaman un yojana de Meru. Allí, el aṇurajo se ve en los rayos de sol cuando golpean a través de rendijas en esteras o grietas de paredes. El tajjārī, por su parte, se ve en los caminos de carros a los lados derecho e izquierdo. El rathareṇu se ve en sus lugares de adhesión. La likkhā, en cambio, es muy grosera y evidente. Esto se dice según el sistema de medida de Meru. අපරම්පි Además: ‘‘දස කෙසා එකතිලං, ඡතිලං යවකං භවෙ; චතුයවඤ්ච අඞ්ගුලි, පඤ්චදස එකපාද’’න්ති. «Diez cabellos son una semilla de sésamo (tila), seis sésamos serían un grano de cebada (yava); cuatro cebadas un dedo, y quince (dedos) un pie (pāda)». වුත්තත්තා දස කෙසා එකතිලං නාම. ඡතිලං එකං යවං නාම. චතුයවං එකො අඞ්ගුලි නාම. පඤ්චදසඞ්ගුලියො එකො පාදොති වුච්චති. ඉදං තීසු වෙදෙසු ආගතවසෙන වුත්තං. Debido a lo dicho, diez cabellos se llaman un sésamo. Seis sésamos se llaman una cebada. Cuatro cebadas se llaman un dedo. Quince dedos se llaman un pie. Esto se dice según lo que aparece en los tres Vedas. අපරම්පි Además: ‘‘දස කෙසා එකතිලං, ඡතිලං යවකං භවෙ; චතුයවඤ්ච අඞ්ගුලි, අට්ඨඞ්ගුලි එකා මුට්ඨි, රතනං තිමුට්ඨි භවෙ’’ති. «Diez cabellos son un sésamo, seis sésamos serían una cebada; cuatro cebadas un dedo, ocho dedos un puño (muṭṭhi), y un codo (ratana) serían tres puños». වුත්තත්තා දසකෙසා එකං තිලං නාම. ඡතිලං එකං යවං නාම. චතුයවං එකාඅඞ්ගුලි නාම. අට්ඨඞ්ගුලං එකාමුට්ඨි. ත්‍රිමුට්ඨි එකරතනං. පඤ්ච රතනානි එකොදණ්ඩො. වීසති දණ්ඩානි එකොඋසභො. අසීති උසභා එකා ගාවී. චතස්සො ගාවියො එකයොජනන්ති වුත්තං, තෙනෙවාහ. Debido a lo dicho, diez cabellos son un sésamo. Seis sésamos son una cebada. Cuatro cebadas son un dedo. Ocho dedos son un puño. Tres puños son un codo. Cinco codos son una vara (daṇḍa). Veinte varas son un usabha. Ochenta usabhas son una gāvī. Cuatro gāvīs se dice que son un yojana, por eso mismo dijo: ‘‘පඤ්චහත්ථො මතො දණ්ඩො, වීසදණ්ඩො ච උසභො; අසීති උසභා ගාවී, චතුගාවී ච යොජන’’න්ති. «Se considera que la vara tiene cinco codos, y veinte varas un usabha; ochenta usabhas una gāvī, y cuatro gāvīs un yojana». ඉදං පකතිඅයනවසෙන වුත්තං. චක්කවාළඅයනයොජනවසෙන පන Esto se dice según el sistema de medida ordinario. Sin embargo, según el yojana del sistema de medida del Cakkavāḷa (universo): ‘‘සත්තහත්ථො මතො දණ්ඩො, වීසදණ්ඩො ච උසභො; අසීති උසභා ගාවී, චතුගාවී ච යොජන’’න්ති වුත්තං. «Se considera que la vara tiene siete codos, y veinte varas un usabha; ochenta usabhas una gāvī, y cuatro gāvīs un yojana», así se ha dicho. අපරම්පි. Y otra vez. ‘‘දස කෙසා එකතිලං; ඡතිලං එකං යවං; චතුයවං එකඞ්ගුලි; අට්ඨඞ්ගුලං එකාමුට්ඨි; ත්‍රිමුට්ඨි එකරතනං, අට්ඨවීසතිරතනං එකංඅබ්භන්තරන්ති. Diez cabellos equivalen a un grano de sésamo; seis granos de sésamo a uno de cebada; cuatro de cebada a un dedo (añgula); ocho dedos a un puño (muṭṭhi); tres puños a un codo (ratana); y veintiocho codos a un abbhantara. වුත්තං. තෙනෙවාහ ‘‘තත්ථ එකං අට්ඨවීසතිහත්තප්පමාණං හොතී’’ති. එත්ථ ච අගාමකෙ චෙති එත්ථ අකාරො කතරත්ථොති, තථා හි අකාරො. Así se ha dicho. Por esta razón se afirmó: «Allí, uno [un abbhantara] tiene la medida de veintiocho codos». Y en este contexto, en la palabra «agāmake» (en un lugar sin aldea), ¿en qué sentido se emplea el prefijo «a-»? Pues el prefijo «a-» se usa de la siguiente manera: පටිසෙධෙ වුද්ධිතබ්භාවෙ, අඤ්ඤත්ථෙ සදිසෙපිච; විරුද්ධෙ ගරහෙ සුඤ්ඤෙ, අකාරො විරහ’ප්පකෙ’ති. En la negación, en el aumento, en la cualidad intrínseca, en lo diferente y en lo semejante; en lo opuesto, en el reproche, en el vacío, en la carencia y en lo escaso: así se emplea el prefijo «a-». වුත්තෙසු දිස්සති තථා හි අජනෙත්වා තිආදීසු පටිසෙධෙ දිස්සති. ‘‘අපරිහානීයා ධම්මා’’ති ආදීසු වුද්ධිම්හි. ‘‘අනවජ්ජං භන්තෙ’’ති ආදීසු තබ්භාවෙ අක්ඛරා’ති ආදීසු [Pg.50] අඤ්ඤත්ථෙ. ‘‘අමරු රාජා’’තිආදීසු සදිසෙ. ‘‘අමල’’න්ති ආදීසු විරුද්ධෙ. ‘‘අසෙට්ඨොයං බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රහ්මචාරී’’ති ආදීසු ගරහෙ. ‘‘අගාමො’’ති ආදීසු සුඤ්ඤෙ. ‘‘අපතිකායංඉත්ථී’’ති ආදීසු විරහෙ. ‘‘අථ නායං කඤ්ඤා’’ති ආදීසු අප්පකෙ. ඉධ පන සුඤ්ඤෙ විරහෙ වා දට්ඨබ්බො. සුඤ්ඤත්ථෙන පන අගාමකෙ නිමනුස්සෙ කෙවලාරඤ්ඤෙති අත්ථො. විරහත්ථො වා අගාමකෙ ගාමවිරහිතෙ පදෙසෙති අත්ථො දට්ඨබ්බො. තෙනෙව සුඤ්ඤත්ථෙන විරහත්ථෙන ‘‘අගාමකෙ’’තිමිනාපදෙන ගාමනදීජාතස්සරසමුද්දෙ මුඤ්චිත්වා යං අනවසෙසං හෙට්ඨා පථවීසන්ධාරකඋදකම්පිඋදකසන්ධාරකො වාතොපි අජටාකාසම්පි, තථා යාව උපරිබ්‍රහ්මලොකං උපාදාය සබ්බං අසුරයක්ඛසුරාදිආකාසට්ඨකදෙවබ්‍රහ්මවිමානානිපි අරඤ්ඤන්ත්වෙව සඞ්ගහිතා. නදීසමුද්දන්තරෙසුපි මච්ඡබන්ධානං අගමනපථො දීපකො වා පබ්බතො වා, සොපි අරඤ්ඤසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තස්මා අයං සත්තබ්භන්තරසීමා නිමනුස්සෙ කෙවලාරඤ්ඤෙ පථවීමණ්ඩලෙපි දෙවලොකෙ විමානකප්පරුක්ඛාදීසුපි ලබ්භතෙව. පථවියං පන යස්මිං ගාමඛෙත්තෙ හෙට්ඨා පථවියා යත්ථ වා සුවණ්ණමණිආදීනි ඛණිත්වා ගහෙතුං සක්කොන්ති, තං පදෙසං ගාමඛෙත්තමෙව. තතො පරා යාව පථවීසන්ධාරකඋදකා අජටාකාසෙපි ලබ්භතෙව. නනු ඡකාමාවචර දෙවලොකෙසුපි දෙවවිමානකප්පරුක්ඛගාමනිගමාදයොපි අත්ථෙව. අථ කස්මා ‘‘අරඤ්ඤා’’ති කථිතාති අමනුස්සා වා සත්තා ජාතිභින්නත්තා ච තෙ අගාමායෙව, තෙනෙව ‘‘නිමනුස්සම්හි අරඤ්ඤම්හී’’ති වුත්තං. තිරච්ඡානවත්ථුස්මිම්පි ‘‘නාගො වා හොතු සුපණ්ණමාණවකාදීනං වා අඤ්ඤතරො අන්තමසො සක්කං දෙවරාජානං උපාදාය යො කොචි අමනුස්සජාතිකො සබ්බොව ඉමස්මිං අත්ථෙ තිරච්ඡානගතොති වෙදිතබ්බො’’ති වුත්තං, තස්මා ජාතිභින්නතාය අමනුස්සාවාසො අරඤ්ඤන්ති වෙදිතබ්බො. අබ්භන්තරසීමාය විචාරණා. Entre estos casos, se observa el sentido de negación en palabras como «ajanetvā» (sin haber engendrado). En «aparihānīyā dhammā» (cualidades de no decadencia) se observa el sentido de aumento. En «anavajjaṃ bhante» (es irreprochable, señor) el sentido de cualidad intrínseca. En «akkhara» (sílaba) el sentido de algo diferente. En «amaru rājā» (un rey semejante a un dios) el sentido de semejanza. En «amala» (puro) el sentido de lo opuesto. En «aseṭṭhoyaṃ brāhmaṇo abrahmacārī» (este brāhmán no es excelente, es un no-célibe) el sentido de reproche. En «agāmo» (lugar sin aldea) el sentido de vacío. En «apatikāyaṃ itthī» (una mujer sin esposo) el sentido de carencia. En «atha nāyaṃ kaññā» (donde esta no es una niña [por ser pequeña]) el sentido de lo escaso. Aquí, sin embargo, debe entenderse en el sentido de vacío o de carencia. En el sentido de vacío, «agāmake» significa en un bosque absoluto donde no hay seres humanos. En el sentido de carencia, debe entenderse como «agāmake» en el sentido de lugares privados de aldeas. Por lo tanto, bajo este sentido de vacío o carencia, mediante el término «agāmake», excluyendo lo que se origina en aldeas, ríos, lagos naturales y el océano, todo lo demás —incluyendo el agua que sostiene la tierra debajo, o el viento que sostiene el agua, el espacio infinito e igualmente hasta el mundo de Brahmā arriba, abarcando todas las mansiones celestiales de los dioses y de los Brahmās que residen en el espacio, como los asuras y yakkhas— se incluye bajo la categoría de bosque (arañña). Incluso en medio de los ríos y océanos, un islote o una montaña donde no llegan los pescadores se cuenta dentro del límite del bosque. Por consiguiente, este límite de siete abbhantaras en un bosque absoluto sin seres humanos se aplica tanto en la superficie terrestre como en el mundo de los dioses, en sus mansiones y árboles de los deseos. Sin embargo, en la tierra, dentro del territorio de una aldea, donde bajo el suelo es posible excavar para obtener oro, gemas, etc., ese lugar se considera territorio de la aldea. Más allá de eso, hasta el agua que sostiene la tierra y en el espacio infinito, se aplica [el límite del bosque]. ¿Acaso no existen también mansiones celestiales, árboles de los deseos, aldeas y pueblos en los seis mundos celestiales del reino del deseo? ¿Por qué entonces se les llama «bosque»? Porque los seres no humanos, debido a la diferencia de su nacimiento, no tienen aldeas; por eso se dijo «en un bosque sin seres humanos». También respecto a los animales se dice: «Ya sea un nāga, o cualquiera de los vástagos de los supaṇṇas, etc., hasta el mismo Sakka, el rey de los dioses, cualquiera que sea de nacimiento no humano debe entenderse en este contexto como perteneciente al reino animal»; por lo tanto, debido a la diferencia de nacimiento, la morada de los seres no humanos debe entenderse como bosque. Este es el análisis sobre el límite del abbhantara. ඉදානි උදකුක්ඛෙපසීමාය සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ ‘‘සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමා. සබ්බො සමුද්දො අසීමො. සබ්බො ජාතස්සරො අසීමො. නදියා වා භික්ඛවෙ සමුද්දෙ වා ජාතස්සරෙ වා යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’’ති පඤ්ඤත්තා, අයං උදකුක්ඛෙපසීමා නාම. තත්ථ ‘‘සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමා’’ති එත්ථ [Pg.51] අසීමසද්දෙ අකාරො විරහත්ථො, අසීමා බද්ධසීමා විරහිතාති අත්ථො. ඤත්තිදුතියකම්මවාචං සාවෙත්වාපි බන්ධසීමාවිරහිතාති වුත්තං හොති. පටිසෙධත්ථො වා, අසම්මන්නිතබ්බාති අත්ථො. වුඩ්ඪිඅත්ථො වා, ‘‘අසෙක්ඛා ධම්මා’’ති යථා සික්ඛිතසික්ඛා නිට්ඨිතසික්ඛාති වුත්තං හොති. එවං අසීමාසීමකිච්චනිට්ඨප්පත්තාති අත්ථො. ඤත්තිදුතියකම්ම වාචං සාවෙත්වා සම්මතාපි අසම්මතායෙව, අත්තනො සභාවෙනෙව ගාමසීමා විය බද්ධසීමාසදිසාති වුත්තං හොති. එතෙන නදීජාතස්සරසමුද්දානං බද්ධසීමාය අඛෙත්තභාවො දස්සිතො හොති. එවං ‘‘සබ්බා භික්ඛවෙ නදී අසීමා’’තිආදිනා නදීසමුද්දජාතස්සරානං බද්ධසීමාභාවං පටික්ඛිපිත්වා තත්ථ ලොකවොහාරසිද්ධාසු එතාසු නදීආදීසු අබද්ධසීමාසු පුන වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං වාලිකාදීහි සීමපරිච්ඡින්දනං කත්තුකාමො භගවා ‘‘නදියා වා භික්ඛවෙ සමුද්දෙ වා ජාතස්සරෙ වා යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති ආදිමාහ. තත්ථ මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්සති ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස තෙනෙවාහ සමන්තපාකාදිකාය විනයට්ඨකථායං ‘‘ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙනා’’ති. යදි වඩ්ඪකීපුරිසමිච්ඡෙය්‍ය, ‘‘වඩ්ඪකීපුරිසෙනා’’ති වුත්තං භවෙය්‍ය, න පනෙවං වුත්තං, තෙන ඤායති ‘‘ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්සා’’ති. තිවිධා හි පුරිසා උත්තමපුරිසො මජ්ඣිමපුරිසො පකතිපුරිසොති. තත්ථ උත්තමපුරිසො නාම සබ්බඤ්ඤු භගවා, සො හි භගවා සබ්බසත්තුත්තමො ථාමයසසම්පත්තිඉස්සරියාදීහි තථා හි තථාගතස්ස ථාමො. Ahora ha llegado el orden de la explicación sobre el límite del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā). Al respecto: «Monjes, todo río carece de límite [fijo]. Todo océano carece de límite. Todo lago natural carece de límite. En un río, monjes, o en un océano, o en un lago natural, el espacio de un lanzamiento de agua por parte de un hombre medio a su alrededor constituye allí el territorio de vida en común y de un único Uposatha»; así fue prescrito, y esto se denomina límite del lanzamiento de agua. Allí, en la expresión «Monjes, todo río carece de límite», el prefijo «a-» en la palabra «asīma» tiene el sentido de carencia; significa «carente de un límite fijado» (baddhasīmā). Quiere decir que está exento de un límite fijado incluso tras proclamar el procedimiento formal (ñattidutiyakammavācā). O tiene el sentido de negación; es decir, que no debe ser delimitado formalmente. O tiene el sentido de aumento; del mismo modo que en «asekkha dhammā» (cualidades de quien ya no entrena) se dice que el entrenamiento ha sido aprendido o completado. Así, significa que las funciones del límite han alcanzado su culminación. Aunque se intente establecer mediante el procedimiento formal, se considera no establecido, pues por su propia naturaleza es similar a un límite de aldea o a un límite fijado. Con esto se muestra que los ríos, lagos naturales y océanos no son terrenos aptos para establecer un límite fijado (baddhasīmā). De esta manera, tras rechazar la posibilidad de un límite fijado en ríos, océanos y lagos naturales con la frase «Monjes, todo río carece de límite», el Bendito, con el fin de evitar la fragmentación de la comunidad (vaggakamma) en estos ríos y demás lugares que carecen de límites fijados pero que están establecidos por convención mundana, deseando que se realice la delimitación con arena o medios similares, dijo: «En un río, monjes, o en un océano, o en un lago natural, el espacio de un lanzamiento de agua por parte de un hombre medio a su alrededor». En este contexto, «de un hombre medio» se refiere a un hombre de fuerza media; por eso se afirmó en el comentario del Vinaya, la Samantapāsādikā: «por un hombre de fuerza media». Si se hubiese referido a un carpintero, se habría dicho «por un carpintero», pero no se dijo así, por lo que se entiende que es «de un hombre de fuerza media». Pues existen tres tipos de hombres: el hombre superior, el hombre medio y el hombre común. Allí, el hombre superior es el Bendito Omnisciente, pues el Bendito es el superior entre todos los seres por su fuerza, fama, logros y poder; tal es la fuerza del Tathāgata. ‘‘කාළාවකඤ්ච ගඞ්ගෙය්‍යං, පණ්ඩරං තම්බපිඞ්ගලං; ගන්ධමඞ්ගලහෙමඤ්ච, උපොසථං ඡද්දන්තිමෙ’’ති. «Kāḷāvaka, Gaṅgeyya, Paṇḍara, Tamba, Piṅgala, Gandha, Maṅgala, Hema, Uposatha y Chaddanta». වුත්තානං දසන්නං හත්ථිකුලානං බලානුසාරෙන වෙදිතබ්බො. තත්ථ කාළාවක න්ති පකතිහත්ථිකුලං යං දසන්නං පුරිසානං කායබලං, තං එකස්ස කාළාවකස්ස හත්ථිනො බලං. යං දසන්නං කාළාවකානං බලං, තං එකස්ස ගඞ්ගෙය්‍යස්ස බලං. යං දසන්නං ගඞ්ගෙය්‍යානං බලං, තං එකස්ස පණ්ඩරස්ස බලං, යං දසන්නං පණ්ඩරානං බලං, තං එකස්ස තම්බස්ස බලං. යං දසන්නං තම්බානං බලං, තං එකස්ස පිඞ්ගලස්ස බලං. යං දසන්නං පිඞ්ගලානං බලං, තං එකස්ස ගන්ධහත්ථිනො බලං. යං දසන්නං ගන්ධහත්ථීනං බලං, තං එකස්ස මඞ්ගලස්ස බලං. යං දසන්නං මඞ්ගලානං බලං, තං එකස්ස හෙමස්ස බලං. යං දසන්නං හෙමවතානං බලං, තං එකස්ස [Pg.52] උපොසථස්ස බලං. යං දසන්නං උපොසථානං බලං, තං එකස්ස ඡද්දන්තස්ස බලං. යං දසන්නං ඡද්දන්තානං බලං, තං එකස්ස තථාගතස්ස කායබලං. ‘‘නාරායනසඞ්ඛාතං බල’’න්තිපි ඉදමෙව වුච්චති. තත්ථ නාරා වුච්චන්ති රස්මියො, තා බහූ නානාවිධා තතො උප්පජ්ජන්තීති නාරයනං, වජිරං, තස්මා වජිරසඞ්ඛාතං බලන්ති පි අත්ථො, තදෙතං පකතිහත්ථිගණනාය හත්ථිකොටිසහස්සං, පුරිසගණනාය දසන්නං පුරිසකොටිසහස්සානං බලං හොති, ඉදං තථාගතස්ස කායබලං. ඉස්සරියාදිබලවිධානං පන තංතං සුත්තානුසාරෙන වෙදිතබ්බං. මජ්ඣිමපුරිසො නාම වඩ්ඪකිපුරිසො සො හි තථාගතස්ස බලං පටිච්ච සිනෙරුපබ්බතරාජං සාසපබීජෙන මිනන්තො විය සතෙනපිසහස්සෙනපි සතසහස්සෙනපි මිනෙතුං අභබ්බො, අන්තමසො පාදඞ්ගුට්ඨ සො පාදඞ්ගුට්ඨකම්පි ගණ්හෙතුං අභබ්බොව. තස්ස පකතිපුරිසතො මහන්තභාවෙන මජ්ඣෙ භවත්තා මජ්ඣිමපුරිසො නාම ජාතො, තථා හි සුගතවිදත්ථි වඩ්ඪකිස්ස තිස්සො විදත්ථියො, වඩ්ඪකිහත්ථෙන දියඩ්ඪහත්ථො හොති, තථා වඩ්ඪකිවිදත්ථි පකතිපුරිසස්ස ද්වෙ විදත්ථියො, පකතිපුරිසහත්ථෙන පරිපුණ්ණහත්ථො හොති තථා හි සුගතවිදත්ථි නාම ඉදානි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස තිස්සො විදත්ථියො, වඩ්ඪකිහත්ථෙන දියඩ්ඪො හත්ථො හොතීති කුටිකාරසික්ඛාපදට්ඨකථායං වුත්තං. අයං ඉධ මජ්ඣිමපුරිසොති නාධිප්පෙතා. කස්මා කුටිකාරසික්ඛාපදෙයෙව තිහත්ථාති වඩ්ඪකිහත්ථෙන තිහත්ථා. පමාණයුත්තො මඤ්චොති පකතිවිදත්ථියා නවවිදත්ථිප්පමාණො මඤ්චොති වුච්චති යථා, එවං මජ්ඣිමපුරිසෙනා’ති ඉධ අවත්වා’ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙනා’ති අට්ඨකථායං වුත්තත්තා. පකතිපුරිසො නාම’යං දසන්නං පුරිසානං කායබලං, තං එකස්ස කාළාවකස්ස හත්ථිනො බල’න්ති වුත්තපුරිසො පකතිපුරිසො නාම. තත්ථ කිඤ්චාපි එකච්චෙ පුඤ්ඤවන්තා රාජා අජාතසත්තු ජීවකො කොමාරභච්චො ඉත්ථියාපි විසාඛා මිගාරමාතාති එවමාදයො පඤ්චන්නං හත්ථීනං බලං ධාරෙන්ති, න පන තෙ මජ්ඣිමපුරිසා නාම හොන්ති, පකතිපුරිසො යෙව, පුඤ්ඤවන්තභාවෙන විසෙසපුරිසත්තා. ඉධ පන පකතිපුරිසොයෙව ථාම මජ්ඣිමපුරිසොති අධිප්පෙතො. උදකුක්ඛෙපාති උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නා, තෙනෙවාහ මාතිකාට්ඨකථායං ලීනත්ථප්පකාසනියං උදකුක්ඛෙපාති කරණත්ථෙ නිස්සක්කවචනන්ති ආහ. උදකුක්ඛෙපෙනා’ති අයඤ්හෙත්ථත්ථො[Pg.53]. නදීසමුද්දජාතස්සරෙසු යංඨානං මජ්ජිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං, අයං තත්ථ නදීආදීසු ලොකවොහාර සිද්ධාසු තාසුඑව අබද්ධසීමාසු අපරාපි සමානසංවාසා එකූපොසථාති කඞ්ඛාවිතරණියං පන යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති යං ඨානං ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං. තත්ථ යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළං ඛිපන්ති, එවං උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා මජ්ඣිමෙන පුරිසෙන සබ්බථාමෙන ඛිපිතබ්බං. යත්ථ එවං ඛිත්තං උදකං වා වාලිකා පතති, අයං උදකුක්ඛෙපො නාම. අයං තත්ථ සමාන සංවාසා එකූපොසථාති, අයං තෙසු නදීආදීසු උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡින්නා සීමා සමානසංවාසාචෙව එකූපොසථාචා’ති අත්ථයොජනං කත්වා අයං එතෙසං නදීආදීනං අන්තොයෙව ලබ්භති, න බහි, තස්මා නදියා වා ජාතස්සරෙ වා යත්තකං පදෙසං පකතිවස්සකාලෙ චතූසු මාසෙසු උදකං ඔත්ථරති, සමුද්දෙ යස්මිං පදෙසෙ පකතිවීචියො ඔසරිත්වා සණ්ඨහන්ති, තතොපට්ඨාය කප්පියභූමි. දුබ්බුට්ඨිකාලෙ වා ගිම්හෙ වා නදීජාතස්සරෙසු සුක්ඛෙසුපි සාඑව කප්පියභූමි. සචෙ පන සුක්ඛෙ ජාතස්සරෙ වාපිං වා ඛණන්ති වප්පං වා කරොන්ති, තං ඨානං ගාමඛෙත්තං හොති. යා පනෙසා කප්පියභූමීති වුත්තා, තතො බහි උදකුක්ඛෙපසීමා න ගච්ඡති, අන්තොයෙව ගච්ඡති, තස්මා තෙසං අන්තොපරිසපරියන්තතො පට්ඨාය සමන්තාඋදකුක්ඛෙප පරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’’ති වුත්තං. ගණ්ඨිපදෙ පන යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති පන එතිස්සා නදියා චතුවග්ගාදීනං සඞ්ඝානං විසුං චතුවග්ගකරණීයාදිකම්මකරණකාලෙ සීමාපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං වුත්තං, තිචීවරෙන විප්පවාසපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථම්පි සත්තබ්භන්තරසීමාය පරිච්ඡෙදදස්සනං වියාති ආචරියා, තස්මා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදාභාවෙපි අන්තොනදියං කාතුං වට්ටතීති සිද්ධ’න්ති ලිඛිතං. තත්ථ උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදාභාවෙපී’ති ඉදං පදං සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්න’න්ති මහාඅට්ඨකථාවචනෙන වා සමන්තා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’ති මාතිකාට්ඨකථාය කඞ්ඛා විතරණියඤ්ච වුත්තවචනෙන වා, ‘‘තත්ථාපි හි මජ්ඣිමපුරිසො න ඤායති, තථා සබ්බථාමෙන ඛිපන’’න්ති වා, ‘‘එතදත්ථමෙව හි වාලිකාදීහි සීමපරිච්ඡින්දන’’න්ති වා විමතිවිනොදනීවචනෙහි වා න සමෙති. ගන්ථකාරෙනාපි පරූපවාදවිවජ්ජනත්ථං ‘‘අයං අම්හාකං ඛන්තී’’ති අවත්වා’අචරියා’ති [Pg.54] අඤ්ඤකත්තාරෙ නිදස්සිත්වා පරතො නිගමනෙ ‘‘ඉදං සබ්බං සුට්ඨු විචාරෙත්වා ගරුකුලෙ පයිරුපාසිත්වා ගහෙතබ්බං යුත්තං ගහෙතබ්බං, ඉතරං ඡඩ්ඩෙතබ්බ’’න්ති වුත්තං තස්මා අඤ්ඤෙසං ආචරියානං මතෙන ලිඛිතන්ති දට්ඨබ්බං. අඤ්ඤථා තිස්සොපි සඞ්ගීතියො ආරූළ්හෙ අට්ඨකථාවචනෙ ච කඞ්ඛාවිතරණී-විමතිවිනොදනීවචනානි ච මක්ඛෙතබ්බානි භවෙය්‍යුං, ගන්ථාපි අඤ්ඤමඤ්ඤවිරුද්ධා භවෙය්‍යුං, භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදම්පි සාවකානං මතෙන පටිසඞ්ඛරිතබ්බං භවෙය්‍ය භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදං පන න මක්ඛෙතබ්බං, යථා පඤ්ඤත්තෙයෙව වත්තිතබ්බං වක්ඛති හි වත්ථුං ජානිත්වාපි මජ්ජං පිවතො භික්ඛුස්ස පාචිත්තියං, සාමණෙරස්ස පන ජානිත්වා පිවතො සීලභෙදො, න අජානිත්වාති වුත්තං තත්ථ කාරණං මග්ගිතබ්බං, සික්ඛාපද පඤ්ඤත්තියා බුද්ධානමෙව විසයත්තා න වා මග්ගිතබ්බං, යථා පඤ්ඤත්තෙයෙව වත්තිතබ්බ’න්ති තස්මා සමන්තා උදකුක්ඛෙපාති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං සමන්තතො උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නන්ති වා උදකං උක්ඛිපිතබ්බන්ති වා උදකුක්ඛෙපෙන පි පරිච්ඡින්නා සීමාතිවා සමන්තා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බොති වා වුත්තධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරානං වචනමෙව පමාණං තෙ හි බුද්ධමතඤ්ඤුනො, ඉදඤ්ච වචනං භගවතො න පච්චක්ඛවචනං නාපිසඞ්ගාහකත්ථෙරානං වචනං අථවා ‘‘යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති පන එතිස්සා නදියා…පෙ… සත්තබ්භන්තරසීමාය පරිච්ඡෙදදස්සනං විය සීමපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං වුත්ත’න්ති ආචරියා යස්මා වදන්ති, තස්මා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදාභාවෙපි අන්තොනදියං කාතුං වට්ටතීති සිද්ධන්ති ඉමිස්සා අත්ථයොජනාය න ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරාපි පවිට්ඨා, ගන්ථකාරොපි අපවිට්ඨො. කස්මාති චෙ තිස්සොපි සඞ්ගීතියො ආරූළ්හෙසු විනයට්ඨකථාසුචෙව තබ්බිවරණභූතාසු සිලොකටීකාසු ච ‘‘උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡින්නං, උදකං උක්ඛිපිතබ්බං, උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’’ති ආදිනා බහූහි ආකාරෙහි උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදමෙව ලිඛන්ති, තස්මා ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරාපි අප්පවිට්ඨාති විඤ්ඤායති ගන්ථකාරො පි පරූපවාදවිවජ්ජනත්ථං ‘‘ආචරියා’’ති අඤ්ඤකත්තාරෙ නිදස්සෙති, තස්මා ගන්ත්ථකාරොපි අප්පවිට්ඨොති විඤ්ඤායති, ඉදඤ්ච වචනං කෙසඤ්චි ථෙරානං අත්තනොමති, අත්තනොමතිච නාමෙසා සබ්බදුබ්බලා, සිනෙරුපබ්බතරාජං සාසපබීජෙන මිනෙන්තො විය සබ්බඤ්ඤුබුද්ධෙන පඤ්ඤත්තස්ස උදකුක්ඛෙපාති සික්ඛාපදස්ස අත්ථං වදන්තානං මහාකස්සපයසමොග්ගලිපුත්තතිස්සපභුතීනඤ්ච [Pg.55] තෙසං සිස්සානුසිස්සානං මහාවිහාරවාසීනඤ්ච වචනං කො නාම පුග්ගලො මක්ඛෙතුං සක්ඛිස්සති, උපසම්පදාදිකම්මස්ස ච ගරුකම්මත්තා සාසනස්ස මූලත්තා ච ගරුකෙයෙව ඨාතබ්බං. ‘‘යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති භගවතා පඤ්ඤත්තං, කථං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස උදකුක්ඛෙපාරහට්ඨානමෙව උදකුක්ඛෙපසීමා, උදාහු උදකුක්ඛෙපෙනෙව උදකුක්ඛෙපසීමාති චොදනං පරිහරන්තො අට්ඨකථාචරියො කථං පන උදකං උක්ඛිපිතබ්බන්ත්‍යාදිමාහ. තත්ථ කථන්ති කථෙතුකම්‍යතා පුච්ඡා, කථං කෙන කාරණෙන උදකං උක්ඛිපිතබ්බං උදකාසිඤ්චනසඞ්ඛෙපෙන උක්ඛිපිතබ්බං අථ ඛො ලෙඩ්ඩුඛිපනදාරුගුළඛිපනාකාරෙන උක්ඛිපිතබ්බන්ති අත්ථො. අක්ඛධුත්තාති සාමඤ්ඤෙන වුත්තෙපි ‘‘සීහො ගායති නඞ්ගුට්ඨං, සීහො චාලෙති වාලධි’’න්ති එත්ථ විය දාරුගුළං ඛිපන්ති සද්දන්තරසන්නිධානතො අත්ථවසෙන දාරුගුළකීළකා ධුත්තජනාති විඤ්ඤායති අක්ඛසද්දො හි ජූතෙපි නිරූළ්හො. දාරුගුළන්ති භමං ආරොපෙත්වා ආරග්ගෙන කතදාරුවිකති අයඤ්හෙත්ථත්ථො… යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළකා ධුත්තජනා දාරුගුළං හත්ථෙන ගහෙත්වා අත්තනො බලං දස්සෙන්තා විය සබ්බථාමෙන අත්තානං ඔනමිත්වා ඛිපන්ති, එවමෙව ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා අත්තනො බලං දස්සෙන්තාවිය ඔනමිත්වා සබ්බථාමෙන නිසින්නස්ස වා ඨිතස්ස වා පරිසපරියන්තතො අනුපරියායිත්වා ඛිපිතබ්බං, එවං චිත්තං උදකං වා වාලිකං වා යත්ථ යස්මිං ඨානෙ පතති, අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො නාමාති ‘‘අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො’’ති ඉමිනා පදෙන ද්වින්නං සඞ්ඝානං විසුංවිසුං කම්මකරණාධිකාරෙ සීමන්තරිකත්තා අඤ්ඤස්සාපි උදකුක්ඛෙපස්ස සම්භවං දස්සෙති, තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං ‘‘සචෙ පන ද්වෙ සඞ්ඝා විසුංවිසුං උපොසථාදිකම්මං කරොන්ති, ද්වින්නං උදකුක්ඛෙපානං අන්තරෙ අඤ්ඤො එකො උදකුක්ඛෙපො උපචාරත්ථාය ඨපෙතබ්බො’’ති වුත්තං, විමතිවිනොදනියම්පි ‘‘තස්ස අන්තොති තස්ස උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡින්නස්ස ඨානස්ස අන්තො න කෙවලඤ්ච තස්සෙව අන්තො, තතො බහිපි එකස්ස උදකුක්ඛෙපස්ස අන්තො ඨාතුං න වට්ටතීති වචනං උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදස්ස දුබ්බිජානතො කම්මකොපසඞ්කා හොතී’’ති වුත්තං, සාරත්ථදීපනියං පන ‘‘තස්ස අන්තො හත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතො කම්මං කොපෙතීති ඉමිනා පරිච්ඡෙදතො බහි යත්ථ කත්ථචි ඨිතො කම්මං න කොපෙතීති දීපෙතී’’ති වත්වා මාතිකාට්ඨකථාවචනම්පි පටික්ඛිපි, තං එකසඞ්ඝං සන්නිපාතං [Pg.56] සන්ධාය වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, යථා ච මහාසීමාය ඛණ්ඩිත්වා බද්ධානං ඛණ්ඩසීමානං අඤ්ඤමඤ්ඤසඞ්කරවිවජ්ජනත්ථං සීමන්තරිකා ඨපිතා, එවමෙව අත්තනො සභාවෙන ගාමසීමා විය සයං ජාතසීමායං නදීසමුද්දජාතස්සරානං අතිමහන්තභාවෙන උදකුක්ඛෙපෙන උදකුක්ඛෙපසීමා භගවතා අනුඤ්ඤාතා, තථාපි ද්වින්නං බද්ධසීමානමිව අඤ්ඤමඤ්ඤසඞ්කරවිවජ්ජනත්ථං ද්වින්නං උදකුක්ඛෙපසීමානං අන්තරෙ සීමන්තරිකත්ථාය අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො ඨපෙතබ්බො’ති වුත්තං, සනිමිත්තා බද්ධසීමා, සඋදකුක්ඛෙපා උදකුක්ඛෙපසීමා, සීමන්තරිකා විය එකො උදකුක්ඛෙපො දට්ඨබ්බො, තෙනෙව විමතිවිනොදනියං ‘‘ඉදඤ්චෙත්ථ සීමන්තරිකාවිධානං ද්වින්නං බද්ධසීමානං සීමන්තරිකාඅනුජානනසුත්තානුලොමතො සිද්ධන්ති දට්ඨබ්බ’’න්ති වුත්තං, එකස්මිං සඞ්ඝසන්නිපාතෙ පන එකස්ස උදකුක්ඛෙපස්ස බහි තිට්ඨන්තොපි කම්මං න කොපෙතීති දට්ඨබ්බං වුත්තඤ්හි විමතිවිනොදනියං භගවතා නිදානවසෙන එකගාමසීමනිස්සිතානං එකසභාගානඤ්ච ද්වින්නං බද්ධසීමානමෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්භෙදජ්ඣොත්ථරණං සීමන්තරිකං විනා අබ්‍යවධානෙ ඨානඤ්ච භගවතා අනුමතමෙවාති ඤත්වා අට්ඨකථාචරියා ඉධාපි සීමන්තරිකාවිධානමකංසු විසභාගසීමානම්පි හි එකසීමනිස්සිතත්තං එකසභාවත්තඤ්චාති ද්වීහඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙ සති එව සීමන්තරිකං විනා ඨානං සම්භෙදාය හොති, නාසතීති දට්ඨබ්බ’න්ති. එවං නදීසමුද්දජාතස්සරෙසු සමන්තාඋදකුක්ඛෙපාති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං උදකුක්ඛෙපෙන පරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා රස්සපභවෙ නදීජාතස්සරපදෙසෙ උදකුක්ඛෙපෙන විනාව අත්තනො සභාවෙන ගාමසීමායමිව සබ්බථා කප්පියභාවං දස්සෙතුං සචෙ පන නාතිදීඝා හොති, පභවතො පට්ඨාය ත්‍යාදිමාහ. තත්ථ පභවතො පට්ඨායාති යස්මිං පදෙසෙ චතුමාසපරමා නදී සන්දති, තස්ස උපරිමභාගතො පට්ඨායාති අත්ථො. යාව මුඛද්වාරා ති යාව නදීතීරමෙවෙත්ථ මුඛද්වාරාති අධිප්පෙතා. සබ්බත්ථා’ති සබ්බස්මිං නදීපදෙසෙ උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථී ති උදකුක්ඛෙපෙන පවත්තා සීමා උදකුක්ඛෙපසීමා. කරිතබ්බන්ති කම්මං, කරකරණෙති ධාතු, රම්මපච්චයො. කරණෙති මනොද්වාරවීථියා සත්තමකුසලජවනචිත්තසමුට්ඨාපිතවායොධාතුයා විකාරභූතො කායපයොගො, තෙන කායපයොගෙන ඛිපිතබ්බං උද්ධටං කම්මන්ති වුච්චති පරමත්ථවසෙන පන කායපයොගසඞ්ඛාතාය චිත්තං ජවායොධාතුයා විප්ඵාරෙන දෙසන්තරප්පත්තිසමුට්ඨාපිකා [Pg.57] අට්ඨකලාපපුඤ්ජායෙව. උදකුක්ඛෙපසීමාය කම්මං උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං තං එත්ථ රස්සපභවනදියා නත්ථීති අත්ථො. අයඤ්හෙත්ථත්ථො සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති අඩ්ඪයොජනං වා ගාවුතං වා අඩ්ඪගාවුතං වා, තස්සා පවත්තනට්ඨානතො පට්ඨාය යාව නදීතීරා සබ්බත්ථ නදීපදෙසෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා සඞ්ඝො නිසීදති, තත්ථ තස්මිං නදීපදෙසෙ සමන්තතො අවසෙසනදියා අභාවා වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන උදකුක්ඛෙපසීමා කම්මං නත්ථි, කෙවලා නදී සීමායෙවාති සාරත්ථදීපනියම්පි මාතිකාට්ඨකථායලීනත්ථප්පකාසනියම්පි එතදෙව සන්නිට්ඨානං වුත්තං විමතිවිනොදනියං පන යත්ථ ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙ මහන්තෙහි වා භික්ඛූහි පරිපුණ්ණතාය වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන සත්තබ්භන්තරසීමාපෙක්ඛා නත්ථි, තත්ථ සත්ථබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤසීමායෙව තත්ථ සඞ්ඝෙන කම්මං කාතබ්බං නදීආදීසුපි එසෙව නයො වක්ඛති හි සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති, පභවතො පට්ඨාය යාවමුඛද්වාරා සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථී’ති ආදි ච උභයත්ථාපි ච. යස්සං දිසායං සත්තබ්භන්තරස්ස වා උදකුක්ඛෙපස්ස වා ඔකාසො නප්පහොති, තත්ථ කථං මිනනං ඛිපනං වා භවෙය්‍ය, ගාමඛෙත්තාදීසු පවිසනතො අඛෙත්තෙ සීමා පවිට්ඨා නාමාතිසීමා විපජ්ජෙය්‍ය, අපෙක්ඛාය සීමුප්පත්තියං පන යතො පහොති, තත්ථ සත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා සයමෙව පරිපුණ්ණා ජායන්ති. යතො පන නප්පහොති, තත්ථ අත්තනො ඛෙත්තප්පමාණෙනෙව ජායන්ති, න බහීති වුත්තං, එත්ථ ච’සීමාපෙක්ඛාය සත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා සයමෙව පරිපුණ්ණා ජායන්තී’ති වුත්තත්තා උදකුක්ඛෙපං විනායෙව අපෙක්ඛාය සීමාය උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජතී’ති අත්ථං වදන්ති, තං අයුත්තරූපං විය දිස්සති. කස්මාති චෙ පාළිනයවිරොධතො විමතිවිනොදනියං පරතො වුත්තවචනෙනාපි විරොධතො ච. ඉදඤ්ච වචනං ආචරියස්ස කෙසඤ්චි පුග්ගලානං වාදප්පකාසනත්ථං වුත්තං භවෙය්‍ය. කස්මා පරතො වුත්තවචනෙන අඝටියත්තා ච පාළියට්ඨකථාටීකාවචනෙහිපි විරුජ්ඣනතො ච, තං පරතො වණ්ණයිස්සාම. යථා ච ලොකෙ වතිං අපරික්ඛිපිත්වා ‘‘ඉදං වතියා ඨාන’’න්ති ච යථා ච නඞ්ගලකොටියා අකසිත්වා ‘‘ඉදං කසිකට්ඨාන’’න්ති ච යථා ච වත්ථුං කරොන්තා මනුස්සා කුධාරීඵරසුආදිනා රුක්ඛෙ අච්ඡින්දිත්වා ‘‘ඉදං මම කුධාරිපතනට්ඨාන’’න්ති ච යථා ච දාත්තෙන අලායිත්වා ‘‘ඉදං මම ලායිතට්ඨාන’’න්ති [Pg.58] ච න සක්කා වත්තුං, එවමෙව උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන අඛිපිත්වා ‘‘අයමෙකො උදකුක්ඛෙපොති ච, උදකපතනට්ඨානන්ති ච න සක්කා වත්තුං. එත්ථ ච ද්වෙ භික්ඛූ එවං විවාදං කරොන්ති විමතිවිනොදනියං ‘‘යත්ථ ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙ මහන්තෙහි භික්ඛූහි පරිපුණ්ණතාය වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන සත්තබ්භන්තරසීමාපෙක්ඛා නත්ථි, තත්ථ සත්තබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤසීමායෙව තත්ථ සඞ්ඝෙන කම්මං කත්තබ්බං නදී ආදීසුපි එසෙව නයො. වක්ඛති හි සචෙ නදී නාතිදීඝා හොති. පභවතො පට්ඨාය යාව මුඛද්වාරා සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමාකම්මං නත්ථී’තිආදිං, ඉමිනා එව වචනෙන වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසීමා සත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජන්ති, නාසතීති දට්ඨබ්බ’න්ති වුත්තත්තා උදකුක්ඛෙපං විනාව පරිසපරියන්තතො පට්ඨාය සීමාපෙක්ඛාය සහෙව උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති තස්මා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථෙවාති තෙ එවං වත්තබ්බා ‘‘මා සප්පුරිසා එවං වදෙය්‍යාථ ආචරියවරඤ්ච මා අබ්භාචික්ඛථ ඉදඤ්ච වචනං ආචරියවරස්ස නෙය්‍යවචනං, පරතොපි ආචරියවරො සන්නිට්ඨානං වක්ඛති විනයට්ඨකථාසුචෙව සාරත්ථදීපනියඤ්ච වුත්තවචනෙහිපි තව වචනං අසංසන්දෙව, විමතිවිනොදනියමෙව පරතො වුත්තවචනෙනාපි න ඝටියති. කථං නෙය්‍යවචනං හොතීති. ‘‘සීමාපෙක්ඛාය සති එව…පෙ… නස්සතී’’ති එත්ථ සීමාපෙක්ඛාය විනා මග්ගගමනන්හානාදි අත්ථෙහි භික්ඛූහි අරඤ්ඤෙ වා නදීආදීසුපිවා පවිට්ඨක්ඛණෙයෙව නුප්පජ්ජති, සීමාපෙක්ඛාය සතිඑව අරඤ්ඤෙ සමන්තා සත්තබ්භන්තරා’ති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං අබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජති’ නදීසමුද්දජාතස්සරෙසුපි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙ’පාති පඤ්ඤත්ත සික්ඛාපදානුරූපං උදකුක්ඛෙපෙන සහ උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති, න උදකුක්ඛෙපෙන විනාති අයං නෙය්‍යත්ථො. නාසතීතිඑත්ථ උදකුක්ඛෙපෙන විනාති අත්ථොපි න ලබ්භතෙ. එවඤ්ච සති විමතිවිනොදනියං යෙව පුන තත්ථාති ලොකවොහාරසිද්ධාසු එතාසු නදීආදීසු තීසු අබද්ධසීමාසු පුනවග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සාසනවොහාරසිද්ධාය අබද්ධසීමාය පරිච්ඡෙදං දස්සෙන්තොති අධිප්පායො. පාළියං ‘‘යං මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්සා’’ති ආදීසු උදකං උක්ඛිපිත්වා ඛිපියති එත්ථාති උදකුක්ඛෙපො, උදකස්ස පථනොකාසො, තස්මා උදකුක්ඛෙපා. අයඤ්හෙත්ථ පදසම්බන්ධවසෙන අත්ථො… ‘‘පරිස පරියන්තතො පට්ඨාය සමන්තා යාව මජ්ඣිමස්ස [Pg.59] පුරිසස්ස උදකුක්ඛෙපො උදකපතනට්ඨානං, තාව යං තං පරිච්ඡින්නං ට්ඨානං, අයං තත්ථ නදීආදීසු අපරා සමානසංවාසා උදකුක්ඛෙපසීමා’’ති වුත්තඅත්ථපදෙහිපි සමානං භවෙය්‍ය ආචරියමෙව හි කෙචිපන සමන්තා අබ්භන්තරං මිනිත්වා පරිච්ඡෙදකරණෙනෙව සීමා සඤ්ජායති, න සයමෙවාති වදන්ති, තං න ගහෙතබ්භන්ත්‍යාදිනා කෙචිවාදං පටික්ඛිපිත්වා මිනනඛිපනෙ දොසං දස්සෙත්වා ච යං පනෙත්ථ අබ්භන්තරමිනනප්පමාණස්ස වාලිකාදිඛිපනකම්මස්ස ච දස්සනං, තං සයංජාතසීමානං ඨිතට්ඨානපරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං කතං, ගාමූපචාරඝරූපචාරජානනත්ථං ලෙඩ්ඩුසුප්පාදිඛිපනවිජානනදස්සනං විය, තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං සීමං වා බන්ධන්ති උදකුක්ඛෙපං වා පරිච්ඡෙද’න්ති වුත්තං, එවං කතෙපි තස්ස පරිච්ඡෙදස්ස පභවතො ඤාතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තෙන ථූලතො ඤත්වා අන්තොතිට්ඨන්තෙහි නිරාසඞ්කට්ඨානෙ ඨාතබ්බං අඤ්ඤං බහිකරොන්තෙහි අතිදූරෙ නිරාසඞ්කට්ඨානෙ පෙසෙතබ්බන්ති වා, තස්මා යථා වුත්තසීමාපෙක්ඛවසෙනෙව තාසං සත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමානං උප්පත්ති, තබ්බිගමෙන විනාසො ච ගහෙතබ්බොති අම්හාකං ඛන්ති, වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බං, අඤ්ඤො වා පකාරො ඉතො යුත්තතරො ගවෙසිතබ්බො’ති ආහ. වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බං. අඤ්ඤො වා පකාරො ඉතො යුත්තතරො ගවෙසිතබ්බො’ති ඉමිනා ආචරියස්ස වචනෙන ඉමස්ස වචනස්ස අත්තනොමතිභාවඤ්ච ආචරියස්ස අපටිසම්භිදාපත්තභාවඤ්ච දස්සෙති. ඉදඤ්ච වචනං න භගවතො පච්චක්ඛවචනං, නාපිධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරානං වචනං, තිස්සොපි සඞ්ගීතියො අනාරූළ්හා, නාපි අට්ඨකථාය සංවණ්ණනාචරියස්ස වාදප්පකාසනමෙව තස්මා අසල්ලක්ඛිතබ්බමෙව සාරත්ථදීපනියම්පි සචෙ නදී නාතිදීඝා හොතීති ඉමිස්සා සංවණ්ණනාධිකාරෙ උදකුක්ඛෙපසීමා කම්මං නත්ථීති යස්මා සබ්බොපි නදීපදෙසො භික්ඛූහි අජ්ඣොත්ථටො, තස්මා සමන්තතො නදියා අභාවා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථී’ති වුත්තං තථා හි සමන්තතො නදියා අභාවා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථී’තිඉමස්ස අන්වයවසෙන වා අත්ථාපත්තිවසෙන වා සමන්තතො නදියා භාවෙ සති උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං අත්ථෙව වග්ගකම්මපරිහාරත්ථන්ති අත්ථො ලබ්භතෙ මාතිකාට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනියම්පි ‘‘සමන්තා උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බොති පහොනකට්ඨානං සන්ධාය වුත්තං යත්ථ පන කුන්නදියං නප්පහොති. තත්ථ පහොනකට්ඨානෙ උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො [Pg.60] කාතබ්බො’තිවුත්තං. උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො’ති ඉමිනා වචනෙන සීමාපෙක්ඛාය සහ උදකුක්ඛෙපං විනා අත්තනො සභාවෙනෙව නුප්පජ්ජතීති විඤ්ඤායති, තථා හි උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදකෙ කත්තාරෙ අසති කථං උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදො කාතබ්බො භවෙය්‍ය තස්මා ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජන්ති, නාසතී’ති ඉදං වචනං සාරත්ථදීපනියඤ්ච මාතිකාට්ඨකථායඤ්ච වුත්තවචනෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤවිරුද්ධං විය දිස්සති විමතිවිනොදනියංයෙව ච ‘‘මහොඝෙන පන උන්නතට්ඨානතො නින්නට්ඨානෙ පතන්තෙන ඛතො ඛුද්දකො වා මහන්තො වා ලක්ඛණයුත්තො ජාතස්සරොව එත්ථාපි ඛුද්දකෙ උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථි සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බං, සොධෙතුං දුක්කරත්තා’’ති වුත්තං තථා හි අයමාචරියවරො පුබ්බෙ ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජන්ති, නාසතී’’ති වත්වා පරතො කථමාචරියවරෙන ‘‘එත්ථාපි ඛුද්දකෙ උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථි’’ත්‍යාදිවචනමුච්චතෙ, තත්ථායං විග්ගහො උදකං උක්ඛිපිත්වා ඛිපීයති එත්ථාති උදකුක්ඛෙපො උදකස්ස පතනොකාසො කින්තුං, ඨානං කරිතබ්බං කිච්චං කර කරණෙති ධාතු රිච්චපච්චයො යං. ‘‘අජ්ජෙව කිච්චං ආතප්ප’’න්ති යථා, උදකුක්ඛෙපස්ස කිච්චං කරණං උදකුක්ඛෙපකිච්චං. සමුද්දෙ පනා ති එත්ථ පන සද්දො විසෙසත්ථො, පක්ඛන්තරත්ථොතිපි අපරෙ විසෙසත්ථෙ පන නදීජාතස්සරෙසු මහන්තෙසු උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කාතබ්බං, ඛුද්දකෙ පන කෙවලෙ නදීජාතස්සරෙපි කාතබ්බං සමුද්දෙ පන විසෙසතො උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කාතබ්බන්ති අයං පන සද්දස්ස විසෙසත්ථො. සබ්බථා ති සබ්බෙන සබ්බං. උදකුක්ඛෙපසීමායමෙවා ති එත්ථ එවකාරො සන්නිට්ඨානත්ථො, උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බං, න සමුද්දසීමාය කදාචීති අත්ථො යුජ්ජතෙව. නදීජාතස්සරෙසු පන මහන්තෙසු උදකුක්ඛෙපසීමාය කාතබ්බං, ඛුද්දකෙ නදීජාතස්සරෙයෙව න කාතබ්බන්ති අයං අත්ථො සාමත්ථියතො ලබ්භතෙව නදීජාතස්සරෙසු ඛුද්දකමහන්තභාවෙන නදීජාතස්සරඋදකුක්ඛෙපාති ද්වෙ ද්වෙ සීමා ලබ්භන්ති සමුද්දෙ පන කස්මා සමුද්දඋදකුක්ඛෙපවසෙන ද්වෙ න ලබ්භන්තීති සමුද්දෙ පන කස්මා සමුද්දඋදකුක්ඛෙපවසෙන ද්වෙ න ලබ්භන්තීති චොදනං මනසිසන්ධායාහ ‘‘සොධෙතුං දුක්කරත්තා’’ති. තත්ථ සොධෙතුං දුක්කරත්තා ති සමුද්දස්ස අතිමහන්තභාවෙන සමුද්දමොතිණ්ණෙ භික්ඛූ [Pg.61] හත්ථපාසනයනං වා බහිසමුද්දකරණං වා කාතුං අතිදුක්කරං තස්මා සබ්බථා සබ්බෙන සබ්බං උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කාතබ්බන්ති අයමාචරියවරස්ස අධිප්පායො. යදි වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය සති එව උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජෙය්‍ය, එවං සති සමුද්දමොතිණ්ණෙ භික්ඛුසමූහෙව හත්ථපාසතො බහි කරෙය්‍ය, එවඤ්ච සති සොධෙතුං දුක්කරත්තා’ති හෙතුපදම්පි නිරත්ථකං භවෙය්‍ය න පනෙවං සක්කා වත්තුං, තෙන ඤායති ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං උදකුක්ඛෙපපයොජන’’න්ති. අපිච තෙසං ආචරියානං අධිප්පායෙන ‘‘මයං උදකුක්ඛෙපසීමාය න කරොම, කෙවලං සමුද්දෙයෙව කරොමා’’ති ඉච්ඡමානෙ සති කථං කරිස්සන්ති. තස්මා තෙසං මතෙන සීමාපෙක්ඛාය සහෙව උදකුක්ඛෙපසීමාය සම්භවතො ගතගතට්ඨානෙ උදකුක්ඛෙපසීමා භවෙය්‍ය එවඤ්ච සති ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බං, සොධෙතුං දුක්කරත්තා’’ති වචනම්පි නිරත්ථකං භවෙය්‍ය එවඤ්ච පන වදෙය්‍ය… සබ්බසො සමුද්දසීමාය අලබ්භමානතං සන්ධාය ‘‘සමුද්දෙ පනා’’ත්‍යාදිවචනං ආචරියවරෙන වුත්තන්ති තථාපි න වත්තබ්බං කස්මා එවඤ්ච අත්ථෙ ඉච්ඡමානෙ සති ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බත්ථ උදකුක්ඛෙ පසීමාව ලබ්භතී’’ති වත්තබ්බං සියා නනෙවං වුත්තං. අථවා පකරණාදිවසෙන සද්දත්ථෙ විභජ්ජීයමානෙපි විරුජ්ඣතෙව කථං සංයොගවසෙන ‘‘සවච්ඡං ධෙනුමානෙහී’’ති වුත්තෙ ‘‘ගාවී’’ති විඤ්ඤායති, න වළවා. ‘‘අවච්ඡං ධෙනු’’න්ති වුත්තෙ ගාවීති විඤ්ඤායති, න වළවාති එත්ථ විය කදාචිපි එවසද්දෙන නිවත්තෙතබ්බස්ස සමුද්දස්ස නදියමිව නාතිදීඝභාවෙ අලබ්භමානෙ සති ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බ’’න්ති එවකාරෙන අවත්තබ්බං සියා, තථා හි සංයොගවිප්පයොගවසෙන ‘‘සවච්ඡං ධෙනුං, අවච්ඡං ධෙනු’’න්ති වුත්තෙ ගාවීති විඤ්ඤායති, න වළවා. වළවා ච නාම යොනිමග්ගස්ස අතිසම්බාධත්තා විජායිතුං න සක්කොන්ති, ගබ්භස්ස පරිණතකාලෙ කුච්ඡිං ඵාලෙත්වා ආජඤ්ඤපොතකං ගණ්හන්ති එවං එකගබ්භෙනෙව මරන්ති තස්මා ‘‘වළවං සවච්ඡ’’න්තිවා අවච්ඡ’’න්ති වා වත්තුං නාරහති එවමෙව කදාචිපි නාතිදීඝසමුද්දස්සපි අනුපලබ්භමානත්තා තං නිවත්තාපකෙන එවසද්දෙන ‘‘සමුද්දෙ පන සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමායමෙව කම්මං කාතබ්බ’’න්ති අපදිසිතුං නාරහතියෙව තස්මා උදකුක්ඛෙපෙන සීමා උප්පජ්ජතීති නිට්ඨමෙත්ථාව ගන්තබ්බං තෙන වුත්තං ‘‘එවඤ්ච අත්ථෙ ඉච්ඡමානෙ සති සමුද්දෙ පන [Pg.62] සබ්බථා උදකුක්ඛෙපසීමාව ලබ්භතීති වත්තබ්බං සියා න පනෙවං වුත්ත’’න්ති තෙන ඤායති වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං වාලිකාදීහි ඛිපනන්ති අපිච විමතිවිනොදනියංයෙව ‘‘ගච්ඡන්තියා පන නාවාය කාතුං න වට්ටති. කස්මා උදකුක්ඛෙපමත්තමෙව හි සීමා, තං නාවා සීඝමෙව අතික්කමෙති එවං සති අඤ්ඤිස්සා සීමාය ඤත්ති, අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනා හොතී’’ති ඉමස්ස සංවණ්ණනාධිකාරෙ තන්ති සීමං. සීඝමෙව අතික්කමෙතීති ඉමිනා තං අනතික්කමිත්වා අන්තො එව පරිවත්තමානාය කාතුං වට්ටතීති දස්සෙති. එතදත්ථමෙව හි වාලිකාදීහි සීමාපරිච්ඡින්දනං. ඉතරථා ‘‘බහිපරිවත්තා නුඛො නො වා’’ති කම්මකොපසඞ්කා භවෙය්‍ය. අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනාති කෙවලාය නදීසීමාය අනුසාවනා’ති ආචරියවරෙන වුත්තං. යදිසී මාපෙක්ඛාය සහ අත්තනො සභාවෙන උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජෙය්‍ය, එවං සති නාවාය ගතගතට්ඨානෙ සමන්තතො සභා විය පරිඛිපිත්වා උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජෙය්‍ය, උප්පජ්ජමානෙපි ච අඤ්ඤිස්සා අනුසාවනාති ච අපරාය උදකුක්ඛෙපසීමාය අනුසාවනාති වත්තබ්බං භවෙය්‍ය න පනෙවං වුත්තං අථාපි වදෙය්‍ය ‘‘පඨමොතිණ්ණට්ඨානෙයෙව සීමාපෙක්ඛා හොති, ගතගතට්ඨානෙ නත්ථී’’ති, තම්පි වචනං අයුත්තමෙව. කස්මා යාව කම්මං න නිප්ඵන්නං, තාව සීමාපෙක්ඛාය විනා අසම්භවතො තෙන ඤායති ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං උදකුක්ඛෙපං විනා සීමාපෙක්ඛාය සහෙව අත්තනො සභාවෙන උදකුක්ඛෙපසීමා නුප්පජ්ජතී’’ති නිට්ඨමෙත්ථාව ගන්තබ්බං තස්මා නාවාය කම්මං කරොන්තෙහි ථිරතරං කත්වා නාවං අගමනීයං කත්වාව කාතබ්බං. සාරත්ථදීපනියම්පි ‘‘ගච්ඡන්තියා පන නාවාය කාතුංනවට්ටතීති එත්ථ උදකුක්ඛෙපං අනතික්කමිත්වා පරිවත්තමානාය කාතුං වට්ටතීති වෙදිතබ්බ’’න්ති වුත්තං. එවඤ්ච පන වදෙය්‍ය ‘‘යාව පරිසා වඩ්ඪති, තාව සීමාපි වඩ්ඪති පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණන්ති විනයට්ඨකථායං වුත්තත්තා පරිසවසෙන වඩ්ඪමානා උදකඛිපනං විනායෙව වඩ්ඪති උපචාරසීමා විය තස්මා උදකුක්ඛෙපෙන පයොජනං නත්ථෙවා’’ති. තං නු, අයඤ්හෙත්ථත්ථො… උදකුක්ඛෙපසීමා නාමෙසා වඩ්ඪමානා පරිසවසෙනෙව වඩ්ඪති බද්ධසීමායං පන වඩ්ඪමානා සමූහවසෙන වඩ්ඪති. කස්මා පරිසවසෙන වඩ්ඪමානා පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපො කාතබ්බොති. අපරෙ එවං වදන්ති පුබ්බෙ උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණං, පුන උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථි, කථිනත්ථතසාටකදානකම්මවාචාවිය [Pg.63] තථා හි කථිනත්ථතසාටකදානකාලෙ වුත්තකම්මවාචා එකායෙවවට්ටති, අත්ථතෙයෙව කථිනෙ පුන වරසාටකං ලභිත්වා කම්මවාචාය දානකිච්චං නත්ථි එවමෙව එත්ථාපි පුබ්බෙ උදකුක්ඛෙපොයෙව පමාණං, පුන උදකුක්ඛෙපකිච්චං නත්ථීති තෙ උපචාරසීමායමිව මඤ්ඤිත්වා වදන්ති උපචාරසීමායඤ්හි පුරිසාය නිසින්නට්ඨානමෙව උපචාරසීමාභාවෙන වඩ්ඪති ඉධ පන පරිසපරියන්තතො උදකුක්ඛෙපප්පමාණෙන වඩ්ඪතියෙව න උදකුක්ඛෙපං විනාව ඉජ්ඣතෙ ‘‘කථං පන උදකං උක්ඛිපිතබ්බං යථා අක්ඛධුත්තා දාරුගුළං ඛිපන්ති, එවං උදකං වා වාලිකං වා හත්ථෙන ගහෙත්වා ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන සබ්බථාමෙන ඛිපිතබ්බං, යත්ථ එවං ඛිත්තං උදකං වා වාලිකං වා පතති, අයමෙකො උදකුක්ඛෙපො’’ති අට්ඨකථාවචනං භින්දන්ති නාම. කිමිවාති චෙ, යෙ පන ‘‘කම්මමෙව කම්මකරණං කරොති, නත්ථි නිරයපාලා’’ති වදන්ති, තෙ ‘‘අත්ථි භික්ඛවෙ නිරයෙ නිරයපාලා’’ති දෙවදූතසුත්තං භින්දන්ති වියාති. එවඤ්චපන වදෙය්‍ය යෙ උදකුක්ඛෙපෙන සහ ඉජ්ඣන්ති, තෙපි ‘‘සචෙපි හි භික්ඛුසහස්සං තිට්ඨති, තස්ස ඨිතොකාසස්ස බාහිරන්තතො පට්ඨාය භික්ඛූනං වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛාය උප්පන්නාය තාය සහ සයමෙව සඤ්ජාතා සත්තබ්භන්තරසීමා සමානසංවාසකාති අධිප්පායො. යත්ථ පන ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙ මහන්තෙහි වා භික්ඛූහි පරිපුණ්ණතාය වග්ගකම්මසඞ්කාභාවෙන සත්තබ්භන්තරසීමාපෙක්ඛා නත්ථි, තත්ථ සත්තබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤසීමායමෙව තත්ථ සඞ්ඝෙන කම්මං කාතබ්බං නදීආදීසුපි එසෙවනයො’’ති විමති විනොදනියං වුත්තවචනං භින්දන්ති නාමාති. තං න, තෙන නො කා හානි එවම්පි අම්හාකං වාදෙ කොචි විරොධො න විජ්ජතෙව. කස්මාති චෙ, ඉමෙ ද්වෙ සද්දරචනාපි අසම්බන්ධාව භින්නලක්ඛණා භින්නවිසයා චෙතා සීමා. කථං සද්දරචනා අසම්බන්ධා. යථා අරඤ්ඤෙ තත්ථ සත්තබ්භන්තරසීමා න උප්පජ්ජති, කෙවලාරඤ්ඤමෙවාති වුච්චති, එව මෙව ‘‘නදියාපි සබ්බත්ථ සඞ්ඝො නිසීදති, උදකුක්ඛෙපසීමා නුප්පජ්ජතී’’ති අවත්වා ‘‘උදකුක්ඛෙපසීමා කම්මං නත්ථී’’ති ක්‍රියාපරාමසනවසෙන වුත්තං. කරිතබ්බං කම්මං. කිං තං, ඛිපනං. එවම්පි සද්දරචනා අසම්බන්ධාව. ‘‘වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං…පෙ… උදකුක්ඛෙපසීමා සත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජති, නාසතී’’ති එත්ථ ‘‘නාසතී’’ති ඉමස්ස උදකුක්ඛෙපෙන විනාපීති අත්ථොපි යුජ්ජතෙව. කස්මාති චෙ ‘‘සීමාපෙක්ඛාය සතිඑවා’’ති ඉමිනා අනුලොමනයවසෙන ‘‘සීමාපෙක්ඛාය අසති [Pg.64] නුප්පජ්ජතී’’ති අත්ථො යුජ්ජතෙව. කෙචිපන ‘‘සමන්තා අබ්භන්තරං මිනිත්වා පරිච්ඡෙදකරණෙනෙව සීමා සඤ්ජායති, න සයමෙවා’’ති වදන්ති තං න ගහෙතබ්බං. යදි හි…පෙ… යථා චෙත්ථ, එවං උදකුක්ඛෙපසීමායපි නදීආදීසුපි තත්ථාපි හි මජ්ඣිමපුරිසො න ඤායති, තථා සබ්බථාමෙන ඛිපනන්ති ඉමිනාපි වචනෙන ආචරියවරස්ස උදකුක්ඛෙපෙන සහෙව සීමාපෙක්ඛාය සති උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති, නාසතීති අධිප්පායො ඤායති. කථං භින්නලක්ඛණා, ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා කිඤ්චාපි අබද්ධසීමසාමඤ්ඤෙන සමානා, න පන සමානලක්ඛණා තථා හි ‘‘අසම්මතාය භික්ඛවෙ සීමාය අට්ඨපිතාය යං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති, යා තස්ස ගාමස්ස වා ගාමසීමා, නිගමස්ස වා නිගමසීමා, අයං තත්ථ සමානසංවාසා එකූපොසථා’’ති ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙ ඛුද්දකො වා මහන්තො වා සබ්බොපි ගාමපදෙසො ගාමසීමාති අනුඤ්ඤාතා, න සත්තබ්භන්තරසීමාය විය සමන්තා ලෙඩ්ඩුපාතුක්ඛෙපෙන අනුඤ්ඤාතා අබ්භන්තරසීමායපි අගාමකෙ චෙ අරඤ්ඤෙ යං නිස්සාය විහරති, තස්ස අරඤ්ඤස්ස අරඤ්ඤසීමාති නානුඤ්ඤාතා තථා නදීසමුද්දජාතස්සරෙසුපි ගාමසීමායමිව සබ්බො නදීසමුද්දජාතස්සරපදෙසො නදීසමුද්දජාතස්ස රසීමාති එවමෙව න අනුඤ්ඤාතා තථා අබ්භන්තරසීමායමිව සමන්තා සත්තබ්භන්තරාති වා නානුඤ්ඤාතා එවමිමා ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා භින්නලක්ඛණා, තස්මා භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුසාරෙනෙව ගාමසීමායපි ඛුද්දකො වා මහන්තො වා සබ්බො ගාමපදෙසො ගාමසීමාව හොති, සත්තබ්භන්තරසීමායපි ‘‘සමන්තා සත්තබ්භන්තරා’’ති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුසාරෙන සමන්තා සත්තබ්භන්තරසීමා සීමාපෙක්ඛාය සහ සයමෙව උප්පජ්ජතී’’ති මිනනාමිනනවිචාරණා පන නිරත්ථකාව තථා උදකුක්ඛෙපසීමායපි ‘‘මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපා’’ති පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදානුරූපං උදකුක්ඛෙපෙන සහෙව උප්පජ්ජතීති නත්ථි ඛිපනාඛිපන විචාරණාය පයොජනන්ති. කථං භින්නවිසයා සත්තබ්භන්තරසීමා අරඤ්ඤවිසයා, උදකුක්ඛෙපසීමා නදීසමුද්දජාතස්සරවිසයා, එවම්පි එතා ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා භින්නවිසයාව තස්මා ‘‘නදීආදීසු එසෙව නයො’’ති වුත්තෙපි සත්තබ්භන්තරසීමා අපෙක්ඛාය සහෙව අත්තනො සභාවෙනෙව සත්තබ්භන්තරසීමා උප්පජ්ජති යථා. එවමෙව උදකුක්ඛෙපසීමායපි [Pg.65] අපෙක්ඛාය සහ උදකුක්ඛෙපං කත්වාව වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති, න විනාති සන්නිට්ඨානං කාතබ්බං. නනු ච මාතිකාට්ඨකථායං පරිච්ඡෙදබ්භන්තරෙ හත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතොපි, පරිච්ඡෙදා බහි අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදං අනතික්කමිත්වා ඨිතොපි කම්මං කොපෙති, ඉදං සබ්බඅට්ඨකථාසු සින්නිට්ඨාන’න්ති වුත්තවචනෙ නවිරුජ්ඣතීති චෙ. තං න, මාතිකාට්ඨකථායං ‘‘සචෙ පන ද්වෙසඞ්ඝා විසුංවිසුං උපොසථාදිකම්මං කරොන්ති, ද්වින්නං උදකුක්ඛෙපානං අන්තරෙ අඤ්ඤො එකො උදකුක්ඛෙපො උපචාරත්ථාය ඨපෙතබ්බො’’ති ද්වින්නං සඞ්ඝානං විසුං විසුං කම්මකරණාධිකාරෙ වුත්තත්තා. සාරත්ථදීපනියම්පි ‘‘තත්ථ අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදං අනතික්කමිත්වා ඨිතොපි කම්මං කොපෙතීති ඉදං නෙව පාළියං, න අට්ඨකථායං උපලබ්භති. යදි චෙතං ද්වින්නං සඞ්ඝානං විසුංවිසුං උපොසථාදිකම්මකරණාධිකාරෙ වුත්තත්තා උදකුක්ඛෙපතො බහි අඤ්ඤං උදකුක්ඛෙපං අනතික්කමිත්වා උපොසථාදිකරණත්ථං. ඨිතො සඞ්ඝො සීමාසම්භෙදසම්භවතො කම්මං කොපෙතීති ඉමිනා අධිප්පායෙන වුත්තං සියා. එවං සති යුජ්ජෙය්‍ය, තෙනෙව මාතිකාට්ඨකථායං ලීනත්ථප්පකාසනියං අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදන්ති දුතියං උදකුක්ඛෙපං අනතික්කමන්තොපි කොපෙති. කස්මා, අත්තනො උදකුක්ඛෙපසීමාය පරෙසං උදකුක්ඛෙපසීමාය අජ්ඣොත්ථතත්තා සීමාසම්භෙදො හොති, තස්මා කොපෙතී’ති ‘‘ඉදං සබ්බඅට්ඨකථාසු සන්නිට්ඨාන’’න්ති ච ඉමිනා අධිප්පායෙන වුත්තන්ති ගහෙතබ්බං. සබ්බාසුපි අට්ඨකථාසු සීමාසම්භෙදස්ස අනිච්ඡිතත්තා තෙනෙව අත්තනො ච අඤ්ඤෙසඤ්ච උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡෙදස්ස අන්තරා අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො සීමන්තරිකත්ථාය ඨපෙතබ්බොති වුත්තං. අඤ්ඤෙ පනෙත්ථ අඤ්ඤථාපි පපඤ්චෙන්ති, තං න ගහෙතබ්බ’න්ති වත්වා පටික්ඛිත්තං. තස්ස ‘‘අන්තොහත්ථපාසං විජහිත්වා ඨිතො කම්මං කොපෙතී’’ති ඉමිනා පරිච්ඡෙදතො බහි යත්ථකත්ථචි ඨිතො කම්මං න කොපෙතීති දීපෙතීති සාරත්ථදීපනීවචනෙනාපි එකස්මිං සඞ්ඝසන්නිපාතෙ පරිච්ඡෙදතො බහි අඤ්ඤං තත්තකංයෙව පරිච්ඡෙදං අනතික්කමිත්වා ඨිතොපි කම්මං න කොපෙතීති වෙදිතබ්බමෙතං සාරත්ථදීපනියංයෙව ඉමමත්ථං දළ්හිකරණවසෙන උදකුක්ඛෙපප්පමාණා සීමන්තරිකා සුවිඤ්ඤෙය්‍යතරා හොති, සීමාසම්භෙදසඞ්කා ච න සියාති සාමිචිදස්සනත්ථං අඤ්ඤො උදකුක්ඛෙපො සීමන්තරිකත්ථාය ඨපෙතබ්බො’ති වුත්තං. යත්තකෙන පන සීමාසම්භෙදො න [Pg.66] හොති, තත්තකං ඨපෙතුං වට්ටතියෙව, තෙනාහු පොරාණා ‘‘යත්තකෙන සීමසඞ්කරො න හොති, තත්තකම්පි ඨපෙතුං වට්ටති. ඛුද්දකං පන න වට්ටතී’’ති ඉදම්පි උදකුක්ඛෙපසීමාය පරිසවසෙන වඩ්ඪනතො සීමසම්භෙදසඞ්කා සියා. තං නිවාරණත්ථමෙව වුත්තන්ති. Debe entenderse conforme a la fuerza de las diez familias de elefantes mencionadas. Allí, 'Kāḷāvaka' se refiere a la familia de elefantes ordinarios: la fuerza física de diez hombres equivale a la fuerza de un solo elefante Kāḷāvaka. La fuerza de diez elefantes Kāḷāvaka equivale a la de un elefante Gaṅgeyya. La fuerza de diez elefantes Gaṅgeyya equivale a la de un elefante Paṇḍara. La fuerza de diez elefantes Paṇḍara equivale a la de un elefante Tamba. La fuerza de diez elefantes Tamba equivale a la de un elefante Piṅgala. La fuerza de diez elefantes Piṅgala equivale a la de un elefante Gandhahatthi. La fuerza de diez elefantes Gandhahatthi equivale a la de un elefante Maṅgala. La fuerza de diez elefantes Maṅgala equivale a la de un elefante Hema. La fuerza de diez elefantes Hemavata equivale a la de un elefante Uposatha. La fuerza de diez elefantes Uposatha equivale a la de un elefante Chaddanta. La fuerza de diez elefantes Chaddanta es la fuerza física de un solo Tathāgata. Esto también se denomina 'fuerza conocida como Nārāyana'. En este contexto, 'nārā' se refiere a los rayos, y puesto que surgen de allí diversos y múltiples tipos, se llama 'nārayana', que es el vajra; por lo tanto, el significado es también la fuerza conocida como vajra. En términos de la cuenta de elefantes ordinarios, esto equivale a la fuerza de diez mil millones de elefantes, y en términos de la cuenta de hombres, equivale a la fuerza de cien mil millones de hombres; esta es la fuerza física del Tathāgata. La disposición de sus poderes, como la soberanía y otros, debe entenderse de acuerdo con los respectivos suttas. El llamado 'hombre medio' es un hombre carpintero; pues, en comparación con la fuerza del Tathāgata, él es incapaz de medir el rey de las montañas Sineru incluso con cien, mil o cien mil semillas de mostaza, ni siquiera es capaz de agarrar su dedo gordo del pie. Debido a su gran tamaño en comparación con un hombre ordinario, por estar en el medio, se le llama 'hombre medio'; así, un palmo del Sugata equivale a tres palmos de carpintero, y un brazo de carpintero equivale a un brazo y medio ordinario. Asimismo, un palmo de carpintero equivale a dos palmos de un hombre ordinario, y un brazo de hombre ordinario es un brazo completo de carpintero. Por lo tanto, el llamado palmo del Sugata equivale ahora a tres palmos de un hombre medio, y un brazo de carpintero equivale a un brazo y medio, según se dice en el comentario del Kuṭikārasikkhāpada. Aquí, este 'hombre medio' no es el que se pretende. ¿Por qué? En el Kuṭikārasikkhāpada se dice 'tres brazos', es decir, tres brazos de carpintero. Una cama de dimensiones estándar se llama cama de nueve palmos según el palmo ordinario; de igual modo, en lugar de decir aquí 'por un hombre medio', el comentario dice 'por un hombre de fuerza media'. El llamado 'hombre ordinario' es el hombre mencionado en la frase 'la fuerza física de diez hombres es la fuerza de un elefante Kāḷāvaka'. Allí, aunque algunos individuos meritorios como el rey Ajātasattu, Jīvaka Komārabhacca, o mujeres como Visākhā Migāramātā y otros, poseen la fuerza de cinco elefantes, no se denominan hombres medios, sino simplemente hombres ordinarios, siendo hombres excepcionales por su mérito. Pero aquí, el hombre ordinario es el que se pretende como hombre de fuerza media. 'Udakukkhepa' significa delimitado por un lanzamiento de agua; por eso se dice en el Līnatthappakāsanī, el comentario de la Mātikā, que 'udakukkhepā' es un caso ablativo con sentido instrumental. 'Por el lanzamiento de agua' es el significado aquí. En ríos, mares y lagos naturales, el lugar que está delimitado por un lanzamiento de agua desde el borde de la asamblea en todas las direcciones por un hombre medio, esa es la frontera no vinculada (abaddhasīmā) establecida por el uso convencional del mundo, en la cual rige la comunión común y el Uposatha único. En la Kaṅkhāvitaraṇī se dice: 'lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua', es decir, el lugar delimitado por un lanzamiento de agua en todas las direcciones por un hombre de fuerza media. Allí, del mismo modo que los jugadores de dados lanzan un bloque de madera, así un hombre medio debe lanzar agua o arena con toda su fuerza tras tomarla con la mano. Donde cae el agua o la arena lanzada de esta manera, eso se llama udakukkhepa. 'Esa es allí la comunión común y el Uposatha único', significa que la frontera delimitada por el lanzamiento de agua en esos ríos y demás es de comunión común y Uposatha único; tras hacer esta conexión gramatical, esto se obtiene solo dentro de esos ríos y demás, no fuera. Por lo tanto, en un río o lago natural, en cualquier extensión que el agua cubra durante los cuatro meses de la estación lluviosa normal, y en el mar, en cualquier lugar donde las olas normales se retiran y se detienen, a partir de ahí es terreno lícito (kappiyabhūmi). Incluso en tiempos de sequía o en verano, cuando los ríos y lagos naturales se secan, ese mismo lugar sigue siendo terreno lícito. Pero si en un lago natural seco cavan un estanque o hacen un cultivo, ese lugar se convierte en terreno de aldea. En cuanto a lo que se llama terreno lícito, la frontera del lanzamiento de agua no va más allá de él, va solo hacia adentro; por lo tanto, se dice que debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones a partir del borde de su asamblea interior. En el Gaṇṭhipada se dice que 'lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua' se dijo para mostrar la delimitación de la frontera en el momento de realizar actos legales como los de un grupo de cuatro monjes en ese río; los maestros dicen que es como mostrar la delimitación de la frontera de siete abbhantaras para mostrar la delimitación de la separación de los tres mantos; por lo tanto, se escribe que 'es válido realizarlo dentro del río incluso en ausencia de la delimitación por lanzamiento de agua'. Allí, esta frase 'incluso en ausencia de la delimitación por lanzamiento de agua' no concuerda con las palabras del Mahā-aṭṭhakathā que dicen 'delimitado por un lanzamiento de agua en todas las direcciones', ni con las palabras de la Mātikāṭṭhakathā y la Kaṅkhāvitaraṇī que dicen 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones', ni con las palabras de la Vimativinodanī: 'allí tampoco se conoce al hombre medio, así es el lanzamiento con toda la fuerza' o 'precisamente con este propósito se delimita la frontera con arena y demás'. Incluso el autor del texto, para evitar la censura de otros, no dice 'esta es nuestra opinión', sino que señala a otros autores diciendo 'los maestros', y en la conclusión posterior dice: 'todo esto debe tomarse tras una cuidadosa investigación y tras servir a maestros respetados; lo que sea apropiado debe tomarse y lo demás debe descartarse'. Por lo tanto, debe considerarse que fue escrito según la opinión de otros maestros. De lo contrario, las palabras de los comentarios que han ascendido a los tres concilios y las palabras de la Kaṅkhāvitaraṇī y la Vimativinodanī serían invalidadas, los libros se contradirían entre sí, y la regla de entrenamiento prescrita por el Bienaventurado tendría que ser reformada según la opinión de los discípulos. Sin embargo, la regla de entrenamiento prescrita por el Bienaventurado no debe ser invalidada, sino que debe practicarse tal como fue prescrita. Pues se dirá que, incluso conociendo el hecho, el monje que bebe alcohol comete una falta de pācittiya; pero para un novicio que bebe conociendo el hecho hay una ruptura de la moralidad, no así si no lo conoce. Allí debe buscarse la razón; o quizás no deba buscarse, pues la prescripción de las reglas de entrenamiento es dominio exclusivo de los Budas; se debe actuar tal como ha sido prescrita. Por lo tanto, 'en todas las direcciones por un lanzamiento de agua' concuerda con la regla de entrenamiento prescrita, ya sea como 'delimitado por un lanzamiento de agua en todas las direcciones', o 'el agua debe ser lanzada', o 'la frontera delimitada por el lanzamiento de agua', o 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones'; las palabras de los ancianos que compilaron el Dhamma son la única autoridad, pues ellos conocían el pensamiento del Buda. Y esta declaración no es una palabra directa del Bienaventurado, ni es la palabra de los ancianos compiladores. O bien, cuando los maestros dicen: 'lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua en este río... para mostrar la delimitación de la frontera, como mostrar la delimitación de la frontera de siete abbhantaras', por lo tanto, en esta interpretación de que 'es válido realizarlo dentro del río incluso en ausencia de la delimitación por lanzamiento de agua', ni los ancianos compiladores del Dhamma han entrado, ni el autor del texto ha entrado. Si se pregunta por qué, es porque en los comentarios del Vinaya que ascendieron a los tres concilios, y en los subcomentarios que son sus explicaciones, escriben de muchas maneras: 'delimitado por un lanzamiento de agua', 'el agua debe ser lanzada', 'debe hacerse la delimitación por lanzamiento de agua', etc.; por lo tanto, se entiende que los ancianos compiladores del Dhamma no entraron en esa [otra interpretación]. El autor del texto también, para evitar la censura ajena, señala a otros autores como 'maestros', por lo que se entiende que el autor tampoco entró en ella. Y esta declaración es la opinión personal de ciertos ancianos, y la opinión personal es la más débil de todas. ¿Quién podrá invalidar las palabras de Mahākassapa, Yasa, Moggaliputtatissa y otros, y de sus discípulos y sucesores residentes del Mahāvihāra, quienes explican el significado de la regla de entrenamiento del 'lanzamiento de agua' prescrita por el Buda Omnisciente, como quien mide el rey de las montañas Sineru con semillas de mostaza? Debido a que actos como la ordenación (upasampadā) son actos graves y son la raíz de la religión, uno debe mantenerse en lo que es grave. 'Lo que rodea a un hombre medio por un lanzamiento de agua' fue prescrito por el Bienaventurado. Ante la objeción de si el límite del lanzamiento de agua es solo el lugar apto para el lanzamiento de un hombre medio, o si el límite del lanzamiento de agua es por el lanzamiento de agua mismo, el maestro del comentario explicó cómo debe lanzarse el agua. Allí, 'cómo' es una pregunta con el deseo de explicar: ¿cómo, por qué razón debe lanzarse el agua? El significado es si debe lanzarse con una breve aspersión de agua o si debe lanzarse a la manera de lanzar un terrón o un bloque de madera. Aunque se mencione a los 'jugadores de dados' en general, al igual que en 'el león canta con la cola, el león mueve la cola', aquí, por la proximidad de otras palabras como 'lanzan un bloque de madera', se entiende por el sentido que son personas adictas al juego con el bloque de madera; pues la palabra 'akkha' es común en el juego de azar. 'Dāruguḷa' significa una manufactura de madera hecha con un punzón tras subirla a un torno; este es el significado aquí... Así como los jugadores de dados, hombres adictos al bloque de madera, toman el bloque de madera con la mano y, como mostrando su propia fuerza, se inclinan con todo su poder y lo lanzan; de la misma manera, un hombre de fuerza media, tomando agua o arena con la mano y como mostrando su propia fuerza, inclinándose con todo su poder, ya sea sentado o de pie, debe lanzarla rodeando el borde de la asamblea. Donde cae el agua o la arena lanzada de esta manera, ese lugar se llama un lanzamiento de agua. Con la frase 'este es un lanzamiento de agua', muestra la posibilidad de otro lanzamiento de agua por la existencia de un intervalo de frontera (sīmantarika) en el caso de realizar actos legales por separado por dos asambleas. Por eso se dice en el Mātikāṭṭhakathā: 'si dos asambleas realizan por separado actos de Uposatha y demás, debe dejarse otro lanzamiento de agua en el medio de los dos lanzamientos de agua a modo de espacio circundante'. En la Vimativinodanī también se dice: 'dentro de él significa dentro de ese lugar delimitado por el lanzamiento de agua, y no solo dentro de él, sino que fuera de él tampoco es válido estar dentro de un lanzamiento de agua; esta declaración se hace porque, al ser difícil de discernir la delimitación del lanzamiento de agua, existe el riesgo de invalidar el acto'. Sin embargo, en la Sāratthadīpanī, tras decir que 'estar fuera del palmo de la mano (hatthapāsa) dentro de él invalida el acto, lo cual indica que estar en cualquier lugar fuera de la delimitación no invalida el acto', rechazó las palabras de la Mātikāṭṭhakathā; debe considerarse que eso se dijo refiriéndose a la reunión de una sola asamblea. Y así como se establecen intervalos de frontera (sīmantarika) para evitar la confusión mutua de las fronteras parciales (khaṇḍasīmā) vinculadas dentro de una gran frontera, de la misma manera, en una frontera surgida naturalmente como una frontera de aldea, debido a la gran magnitud de los ríos, mares y lagos naturales, el Bienaventurado permitió la frontera de lanzamiento de agua mediante el lanzamiento de agua; aun así, se dice que para evitar la confusión mutua como en el caso de dos fronteras vinculadas, debe dejarse otro lanzamiento de agua como intervalo de frontera entre dos fronteras de lanzamiento de agua. Una frontera vinculada tiene marcas, una frontera de lanzamiento de agua tiene el lanzamiento de agua; un lanzamiento de agua debe considerarse como un intervalo de frontera. Por eso se dice en la Vimativinodanī: 'debe entenderse que esta disposición del intervalo de frontera se establece por analogía con el sutta que permite el intervalo de frontera para dos fronteras vinculadas'. Pero en la reunión de una sola asamblea, debe entenderse que incluso quien está fuera de un lanzamiento de agua no invalida el acto. Pues se dice en la Vimativinodanī que, sabiendo que el Bienaventurado permitió para aquellos que dependen de una sola frontera de aldea y para dos fronteras vinculadas de la misma naturaleza la unión y superposición mutua y el estar sin intervalo de frontera si no hay obstrucción, los maestros de los comentarios establecieron aquí también la disposición del intervalo de frontera. Debe entenderse que solo cuando se cumplen dos factores —depender de una misma frontera y ser de la misma naturaleza— el estar sin intervalo de frontera conduce a la confusión, no cuando faltan. Habiendo mostrado así la delimitación por lanzamiento de agua conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'en todas las direcciones por lanzamiento de agua' en ríos, mares y lagos naturales, para mostrar la total idoneidad, como en una frontera de aldea, sin necesidad de lanzamiento de agua en lugares de ríos y lagos naturales de origen corto, se dice 'pero si no es muy largo, desde su origen', etc. Allí, 'desde su origen' significa desde la parte superior del lugar donde el río fluye durante un máximo de cuatro meses. 'Hasta la desembocadura' significa que aquí se pretende hasta la orilla del río como desembocadura. 'En todas partes' significa que en todo el lugar del río no existe el acto de frontera de lanzamiento de agua; la frontera que procede por lanzamiento de agua es la frontera de lanzamiento de agua. 'Kamma' (acto) es lo que debe hacerse; la raíz es 'kara' (hacer) con el sufijo 'ramma'. En el sentido de hacer, es el esfuerzo físico que es una modificación del elemento aire originado por el séptimo pensamiento impulsivo (javana) saludable en el proceso de la puerta de la mente; por ese esfuerzo físico, el acto de lanzar se llama 'kamma' (acto) elevado; pero en sentido absoluto, son solo grupos de ocho elementos (aṭṭhakalāpa) que originan el desplazamiento a otro lugar por la difusión del elemento aire impulsado por la mente, lo cual se conoce como esfuerzo físico. El acto de la frontera de lanzamiento de agua no existe aquí en un río de origen corto, ese es el significado. Este es el significado aquí: si el río no es muy largo, ya sea media yojana, una gāvuta o media gāvuta, desde el lugar donde fluye hasta la orilla del río, la asamblea se sienta cubriendo todo el lugar del río; allí, en ese lugar del río, por no haber el resto del río alrededor, no hay sospecha de acto por una facción (vaggakamma), por lo que no existe el acto de frontera de lanzamiento de agua; el río entero es simplemente la frontera. Esta misma conclusión se da tanto en la Sāratthadīpanī como en el Līnatthappakāsanī del comentario de la Mātikā. Pero en la Vimativinodanī se dice que donde, en un bosque pequeño, por estar lleno de muchos monjes no hay sospecha de acto por una facción y por tanto no hay necesidad de la frontera de siete abbhantaras, allí no surge la frontera de siete abbhantaras, sino que es simplemente la frontera del bosque, y allí la asamblea debe realizar el acto legal; este mismo principio se aplica a los ríos y demás. Pues se dirá: 'si el río no es muy largo, desde su origen hasta la desembocadura, la asamblea se sienta en todas partes, no hay acto de frontera de lanzamiento de agua', etc., en ambos casos. En la dirección donde no hay espacio para los siete abbhantaras o para el lanzamiento de agua, ¿cómo podría haber medición o lanzamiento? Al entrar en campos de aldeas y demás, si la frontera entrara en un terreno ajeno, la frontera fallaría; pero al surgir la frontera por necesidad, donde es posible, las fronteras de siete abbhantaras o de lanzamiento de agua surgen completas por sí mismas. Donde no es posible, surgen solo con la medida de su propio campo, no más allá; así se dijo. Y aquí, debido a que se dijo que 'por la necesidad de la frontera, las fronteras de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua surgen completas por sí mismas', algunos interpretan que la frontera de lanzamiento de agua surge por la necesidad de la frontera incluso sin el lanzamiento de agua; eso parece inapropiado. ¿Por qué? Por la contradicción con el método de los textos canónicos y por la contradicción con las palabras dichas posteriormente en la Vimativinodanī. Y esta declaración puede haber sido dicha por el maestro para exponer la tesis de algunas personas. ¿Por qué? Por ser incompatible con lo que se dice después y por contradecir las palabras de los textos canónicos, comentarios y subcomentarios; eso lo describiremos más adelante. Así como en el mundo, sin haber colocado una cerca, no se puede decir 'este es el lugar de la cerca', y sin haber arado con la punta del arado, no se puede decir 'este es el lugar del arado', y así como los hombres que construyen una casa, sin haber cortado los árboles con hacha o azuela, no pueden decir 'este es el lugar donde cayó mi hacha', y sin haber segado con la hoz, no se puede decir 'este es mi lugar segado', de la misma manera, sin haber lanzado agua o arena con la mano, no se puede decir 'este es un lanzamiento de agua' o 'este es el lugar donde cayó el agua'. Y aquí, dos monjes debaten así: puesto que en la Vimativinodanī se dice: 'donde, en un bosque pequeño, por estar lleno de muchos monjes no hay sospecha de acto por una facción y por tanto no hay necesidad de la frontera de siete abbhantaras, allí no surge la frontera de siete abbhantaras, sino que es simplemente la frontera del bosque... este mismo principio se aplica a los ríos... se dirá que si el río no es muy largo... la asamblea se sienta en todas partes, no hay acto de frontera de lanzamiento de agua', etc., por esta misma declaración, debe entenderse que las fronteras de lanzamiento de agua y de siete abbhantaras surgen solo cuando hay necesidad de la frontera para evitar el acto por una facción, no cuando no la hay; por tanto, la frontera de lanzamiento de agua surge junto con la necesidad de la frontera a partir del borde de la asamblea sin necesidad de lanzar agua, por lo cual el lanzamiento de agua no tiene utilidad alguna. A ellos debe decírseles: '¡Oh buenos hombres, no habléis así, ni calumniéis al noble maestro! Esta declaración del noble maestro es un texto que requiere interpretación (neyyavattha); más adelante el noble maestro dará su conclusión. Incluso con las palabras de los comentarios del Vinaya y de la Sāratthadīpanī, tu declaración no concuerda, e incluso con las palabras dichas posteriormente en la misma Vimativinodanī no encaja'. ¿Cómo es un texto que requiere interpretación? 'Solo cuando hay necesidad de la frontera... desaparece', esto se refiere a que la frontera no surge en el momento en que los monjes entran en el bosque o en ríos y demás para viajar o bañarse, etc., sin necesidad de la frontera; solo cuando hay necesidad de la frontera surge la frontera interior conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'en todas las direcciones siete abbhantaras' en el bosque; y en ríos, mares y lagos naturales, surge la frontera de lanzamiento de agua junto con el lanzamiento de agua conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'en todas las direcciones por un lanzamiento de agua de un hombre medio', no sin el lanzamiento de agua; este es el sentido que debe interpretarse. En la frase 'no cuando no la hay', no se obtiene el significado de 'sin el lanzamiento de agua'. Siendo esto así, de nuevo en la Vimativinodanī, 'allí' se refiere a esas tres fronteras no vinculadas de ríos y demás establecidas por el uso convencional del mundo, con la intención de mostrar de nuevo la delimitación de la frontera no vinculada establecida por el uso de la religión para evitar el acto por una facción. En el canon, en frases como 'lo que es de un hombre medio', etc., el agua se lanza y se arroja en ella, por lo tanto es 'udakukkhepa', el espacio de caída del agua; de ahí, 'por lanzamientos de agua'. Este es el significado aquí por la conexión de las palabras... 'a partir del borde de la asamblea en todas las direcciones hasta donde llega el lanzamiento de agua, el lugar de caída del agua de un hombre medio, ese lugar que está delimitado, esa es allí, en ríos y demás, otra frontera de lanzamiento de agua de comunión común'; esto sería igual a las palabras interpretadas. Pues algunos dicen que la frontera se produce solo por la delimitación tras medir el interior en todas las direcciones, no por sí misma; tras rechazar esa opinión de algunos y mostrar el defecto de medir y lanzar, lo que se muestra allí sobre la medida del interior o el acto de lanzar arena y demás, se hizo para mostrar la delimitación del lugar donde se encuentran las fronteras surgidas naturalmente, como el conocimiento del lanzamiento de terrones o canastas para conocer el espacio circundante de la aldea o de la casa; por eso se dice en la Mātikāṭṭhakathā: 'ya sea que vinculen la frontera o delimiten el lanzamiento de agua'. Aun hecho esto, por la imposibilidad de conocer con precisión ese límite, tras conocerlo de forma general, quienes están dentro deben permanecer en un lugar libre de sospecha, y quienes excluyen a otros deben enviarlos a un lugar muy distante y libre de sospecha; por lo tanto, se dice: 'nuestra opinión es que el surgimiento de esas fronteras de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua debe tomarse según la necesidad de la frontera mencionada, y su desaparición sin ella; debe tomarse tras reflexionar, o debe buscarse otro modo más apropiado que este'. Con estas palabras del maestro: 'debe tomarse tras reflexionar, o debe buscarse otro modo más apropiado que este', muestra que esta declaración es su opinión personal y que el maestro no ha alcanzado el conocimiento analítico (paṭisambhidā). Y esta declaración no es una palabra directa del Bienaventurado, ni es la palabra de los ancianos compiladores del Dhamma, no ha ascendido a los tres concilios, ni es la explicación de los maestros de los comentarios, sino solo la exposición de una tesis; por tanto, no debe ser considerada. En la Sāratthadīpanī también, en el contexto de la explicación de 'si el río no es muy largo', se dice que 'el acto de frontera de lanzamiento de agua no existe porque todo el lugar del río está cubierto por los monjes; por lo tanto, al no haber río alrededor, el lanzamiento de agua no tiene utilidad'. Así, por implicación directa o indirecta de esta frase 'al no haber río alrededor, el lanzamiento de agua no tiene utilidad', se obtiene el sentido de que habiendo río alrededor, el lanzamiento de agua sí tiene utilidad para evitar el acto por una facción. En el Līnatthappakāsanī del comentario de la Mātikā también se dice: 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en todas las direcciones', refiriéndose al lugar donde es posible; 'pero donde no es posible en un riachuelo, allí debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua en el lugar donde sea posible'. Con esta frase 'debe hacerse la delimitación del lanzamiento de agua', se entiende que no surge por su propia naturaleza sin el lanzamiento de agua junto con la necesidad de la frontera; pues si no hubiera quien hiciera la delimitación del lanzamiento de agua, ¿cómo podría hacerse la delimitación del lanzamiento de agua? Por lo tanto, esta frase: 'para evitar el acto por una facción, las fronteras de lanzamiento de agua y de siete abbhantaras surgen solo cuando hay necesidad de la frontera, no cuando no la hay', parece ser mutuamente contradictoria con lo dicho en la Sāratthadīpanī y la Mātikāṭṭhakathā. En la misma Vimativinodanī se dice: 'pero un lago natural pequeño o grande excavado por una gran inundación al caer de un lugar alto a uno bajo, que posea las características, aquí también en uno pequeño no hay necesidad del acto de lanzamiento de agua; pero en el mar, el acto debe realizarse en todo caso solo en la frontera de lanzamiento de agua, por ser difícil de purificar'. Así, habiendo dicho este noble maestro anteriormente: 'para evitar el acto por una facción, las fronteras de lanzamiento de agua y de siete abbhantaras surgen solo cuando hay necesidad de la frontera, no cuando no la hay', ¿cómo es que después el noble maestro dice: 'aquí también en uno pequeño no hay necesidad del acto de lanzamiento de agua', etc.? Allí, esta es la etimología: el agua se lanza y se arroja allí, por lo tanto es 'udakukkhepa', el espacio de caída del agua; 'kicca' es lo que debe hacerse, el acto; la raíz es 'kara' (hacer) con el sufijo 'ricca'. Al igual que en 'hoy mismo debe hacerse el esfuerzo (kicca)', el acto de realizar el lanzamiento de agua es el acto de lanzamiento de agua (udakukkhepakicca). 'Pero en el mar', aquí la palabra 'pana' (pero) tiene un sentido de distinción, y según otros, de alternativa. El sentido de distinción es: en los ríos y lagos naturales grandes debe hacerse solo en la frontera de lanzamiento de agua, pero en los ríos y lagos naturales pequeños [puede hacerse] en todo el lugar; pero en el mar, especialmente, debe hacerse solo en la frontera de lanzamiento de agua; este es el sentido de distinción de la palabra 'pana'. 'En todo caso' (sabbathā) significa totalmente. 'Solo en la frontera de lanzamiento de agua' (udakukkhepasīmāyamevā), aquí la partícula 'eva' (solo) tiene un sentido de conclusión: el acto debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua, nunca en la frontera del mar; esto es lo apropiado. Pues el sentido de que en los ríos y lagos naturales grandes debe hacerse en la frontera de lanzamiento de agua, y en los pequeños no, se obtiene por la fuerza del contexto. Teniendo en cuenta la objeción de por qué en los ríos y lagos naturales se obtienen dos fronteras cada uno según sean pequeños o grandes —la del río/lago y la del lanzamiento de agua—, mientras que en el mar no se obtienen dos según el mar y el lanzamiento de agua, dijo: 'por ser difícil de purificar'. Allí, 'por ser difícil de purificar' significa que, debido a la inmensidad del mar, es extremadamente difícil llevar a los monjes que han entrado en el mar al palmo de la mano o sacarlos fuera del mar; por lo tanto, 'totalmente y en todo caso debe hacerse solo en la frontera de lanzamiento de agua', esta es la intención del noble maestro. Si la frontera de lanzamiento de agua surgiera solo por la necesidad de la frontera para evitar el acto por una facción, en tal caso, en el grupo de monjes que han entrado en el mar, simplemente se excluiría a quienes están fuera del palmo de la mano; y siendo así, la razón de que 'es difícil de purificar' sería inútil. Pero no se puede hablar así, por lo que se entiende que 'la utilidad del lanzamiento de agua es para evitar el acto por una facción'. Además, según la intención de esos maestros, si desearan: 'nosotros no lo hacemos en la frontera de lanzamiento de agua, sino solo en el mar', ¿cómo lo harían? Por lo tanto, según su opinión, puesto que la frontera de lanzamiento de agua surge junto con la necesidad de la frontera, en cualquier lugar al que vayan habría una frontera de lanzamiento de agua; y siendo así, la frase 'pero en el mar, en todo caso debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua por ser difícil de purificar' también sería inútil. Y además podría decirse... que la frase 'pero en el mar', etc., fue dicha por el noble maestro refiriéndose a la total inexistencia de la frontera del mar; aun así, no debe decirse. ¿Por qué? Porque si se deseara ese sentido, debería decirse: 'pero en el mar, en todas partes solo se obtiene la frontera de lanzamiento de agua'; pero no se dijo así. O bien, incluso si se analiza el significado de las palabras según el contexto, etc., hay contradicción. ¿Cómo? Por la fuerza de la asociación, cuando se dice 'trae la vaca con su ternero', se entiende 'vaca', no yegua. Al decir 'vaca sin ternero', se entiende vaca, no yegua; de igual modo aquí, si nunca se encontrara un mar que no fuera muy largo como un río, no debería decirse con la partícula restrictiva 'eva': 'pero en el mar, en todo caso debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua', pues mediante la asociación y disociación en 'vaca con ternero' y 'vaca sin ternero' se entiende la vaca, no la yegua. Y las yeguas, debido a la estrechez extrema de su canal de parto, no pueden parir; cuando el feto está maduro, desgarran el vientre y sacan la cría de raza; así mueren con un solo feto; por tanto, no es apropiado decir 'yegua con ternero' o 'sin ternero'. De la misma manera, puesto que nunca se encuentra un mar que no sea muy largo, no es apropiado señalar con la partícula restrictiva 'eva' que 'en el mar, en todo caso debe realizarse solo en la frontera de lanzamiento de agua' para excluirlo; por tanto, debe llegarse a la conclusión de que la frontera surge por el lanzamiento de agua. Por eso se dijo: 'si se deseara ese sentido, debería decirse que en el mar en todo caso solo se obtiene la frontera de lanzamiento de agua; pero no se dijo así'. Por eso se entiende que el lanzamiento con arena y demás es para evitar el acto por una facción. Además, en la misma Vimativinodanī, en la explicación de 'pero no es válido realizarlo en un barco en movimiento; ¿por qué? porque la frontera es solo la medida del lanzamiento de agua, y el barco la sobrepasa rápidamente; siendo así, hay una moción (ñatti) en una frontera y una proclamación (anusāvanā) en otra', con la frase 'lo sobrepasa rápidamente' indica que es válido realizarlo si se permanece dentro de ella sin sobrepasarla. 'Precisamente con este propósito se delimita la frontera con arena y demás'. De lo contrario, habría sospecha de invalidar el acto pensando: '¿habremos salido fuera o no?'. 'Una proclamación en otra' significa una proclamación en la simple frontera del río, según dijo el noble maestro. Si la frontera de lanzamiento de agua surgiera por su propia naturaleza junto con la necesidad de la frontera, en tal caso, en cualquier lugar al que fuera el barco, surgiría una frontera de lanzamiento de agua rodeándolo por su naturaleza en todas las direcciones; y aun surgiendo, debería decirse 'proclamación en otra frontera de lanzamiento de agua', no 'proclamación en otra'. O bien, si dijera 'la necesidad de la frontera ocurre solo en el primer lugar donde se entra, no en los lugares siguientes', esa declaración también sería inapropiada. ¿Por qué? Porque mientras el acto no se ha completado, es imposible sin la necesidad de la frontera; por eso se entiende que 'sin el lanzamiento de agua, la frontera de lanzamiento de agua no surge por su propia naturaleza junto con la necesidad de la frontera'; a esta conclusión debe llegarse aquí. Por lo tanto, quienes realizan el acto en un barco deben realizarlo solo tras estabilizar firmemente el barco e impedir que se mueva. En la Sāratthadīpanī también se dice: 'respecto a que no es válido realizarlo en un barco en movimiento, debe entenderse que es válido realizarlo si se permanece dentro sin sobrepasar el lanzamiento de agua'. Y además podría decirse: 'mientras la asamblea aumenta, la frontera también aumenta; puesto que en el comentario del Vinaya se dice que el lanzamiento de agua desde el borde de la asamblea es la medida, la frontera que aumenta según la asamblea aumenta sin necesidad de lanzar agua, como el espacio circundante de la frontera (upacārasīmā); por tanto, el lanzamiento de agua no tiene utilidad alguna'. A eso [se responde]: este es el significado aquí... la llamada frontera de lanzamiento de agua, al aumentar, aumenta según la asamblea; pero la frontera vinculada, al aumentar, aumenta según el grupo. ¿Por qué? Porque desde el borde de la asamblea debe hacerse el lanzamiento de agua. Otros dicen así: 'al principio el lanzamiento de agua es la medida, después no hay necesidad de acto de lanzamiento de agua, como en el acto de dar el manto para los beneficios del Kaṭhina'; pues al dar el manto para los beneficios del Kaṭhina, el acto formal (kammavācā) dicho una vez es válido; una vez que el Kaṭhina ha sido extendido, aunque se obtenga de nuevo un manto excelente, no hay necesidad de acto formal para darlo. De la misma manera, dicen aquí que al principio el lanzamiento de agua es la medida y después no hay necesidad de acto de lanzamiento de agua, pensando que es como el espacio circundante de la frontera; pues en el espacio circundante de la frontera, el lugar mismo donde la asamblea se sienta aumenta en calidad de espacio circundante; pero aquí aumenta por la medida del lanzamiento de agua desde el borde de la asamblea, no se logra sin el lanzamiento de agua. '¿Cómo debe lanzarse el agua? Como los jugadores de dados lanzan un bloque de madera, así un hombre de fuerza media debe lanzar agua o arena con la mano con toda su fuerza; donde cae el agua o la arena lanzada de esta manera, ese es un lanzamiento de agua'; quienes dicen esto invalidan las palabras del comentario. ¿A qué se parece? A quienes dicen que 'el kamma mismo realiza la ejecución del kamma, no existen guardianes del infierno', quienes invalidan el Devadūta Sutta que dice: 'monjes, existen los guardianes del infierno en el infierno'. Y además podría decirse que quienes sostienen que [la frontera] se logra con el lanzamiento de agua, también invalidan la declaración de la Vimativinodanī: 'incluso si hay mil monjes, la intención es que a partir del borde exterior del lugar donde están, al surgir la necesidad de la frontera para evitar el acto por una facción de los monjes, la frontera de siete abbhantaras surge por sí misma junto con ella como comunión común. Pero donde, en un bosque pequeño, por estar lleno de muchos monjes no hay sospecha de acto por una facción y por tanto no hay necesidad de la frontera de siete abbhantaras, allí no surge la frontera de siete abbhantaras, sino que es simplemente la frontera del bosque, y allí la asamblea debe realizar el acto formal; este mismo principio se aplica a los ríos', etc. Eso no es así; ¿qué pérdida hay para nosotros con eso? Incluso así, en nuestra tesis no existe contradicción alguna. ¿Por qué? Estas dos composiciones de palabras no están relacionadas, pues estas fronteras tienen características diferentes y ámbitos diferentes. ¿Cómo es que las composiciones de palabras no están relacionadas? Así como en el bosque se dice 'allí no surge la frontera de siete abbhantaras, es simplemente el bosque', de la misma manera, en lugar de decir 'en el río también la asamblea se sienta en todas partes, la frontera de lanzamiento de agua no surge', se dice con referencia a la acción: 'no existe el acto de frontera de lanzamiento de agua'. El acto que debe realizarse. ¿Cuál es? El lanzamiento. Incluso así, las composiciones de palabras no están relacionadas. 'Para evitar el acto por una facción... surge la frontera de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua, no cuando no la hay', aquí en 'no cuando no la hay' también es apropiado el sentido de 'incluso sin el lanzamiento de agua'. ¿Por qué? Con la frase 'solo cuando hay necesidad de la frontera', por el método directo, se obtiene el sentido de 'no surge cuando no hay necesidad de la frontera'. Algunos dicen que 'la frontera se produce solo por la delimitación tras medir el interior en todas las direcciones, no por sí misma'; eso no debe tomarse. Si... así como allí, también en la frontera de lanzamiento de agua en ríos y demás; 'allí tampoco se conoce al hombre medio, así es el lanzamiento con toda la fuerza', con esta frase también se entiende la intención del noble maestro de que la frontera de lanzamiento de agua surge junto con el lanzamiento de agua cuando hay necesidad de la frontera, no sin él. ¿Cómo tienen características diferentes? La frontera de aldea, la de siete abbhantaras y la de lanzamiento de agua, aunque son similares por ser fronteras no vinculadas en general, no tienen la misma característica. Pues en esta regla de entrenamiento: 'Monjes, en una frontera no señalada ni establecida, donde se reside dependiendo de una aldea o poblado, la frontera de esa aldea o la frontera de ese poblado es allí la comunión común y el Uposatha único', se permite que todo el terreno de la aldea, sea pequeño o grande, sea la frontera de aldea; no se permite la frontera interior como rodeada por el lanzamiento de un terrón en todas las direcciones como en los siete abbhantaras. En la frontera interior también, en un bosque sin aldeas, no se permite que la frontera de ese bosque sea la frontera del bosque dependiendo de la cual se reside; de la misma manera, en ríos, mares y lagos naturales, no se permite simplemente que todo el lugar del río, mar o lago natural sea la frontera del río, mar o lago natural, como en la frontera de aldea; ni se permite como en la frontera interior que sean siete abbhantaras en todas las direcciones. Así, estas fronteras de aldea, de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua tienen características diferentes; por tanto, conforme a la regla de entrenamiento prescrita por el Bienaventurado, en la frontera de aldea todo el terreno de la aldea, pequeño o grande, es la frontera de aldea; en la frontera de siete abbhantaras, conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'siete abbhantaras en todas las direcciones', la frontera de siete abbhantaras surge por sí misma junto con la necesidad de la frontera; la discusión sobre medir o no medir es inútil. De igual modo, en la frontera de lanzamiento de agua, conforme a la regla de entrenamiento prescrita de 'lanzamientos de agua en todas las direcciones de un hombre medio', surge junto con el lanzamiento de agua; no hay utilidad en la discusión sobre lanzar o no lanzar. ¿Cómo tienen ámbitos diferentes? La frontera de siete abbhantaras tiene como ámbito el bosque, la de lanzamiento de agua tiene como ámbito ríos, mares y lagos naturales; así, estas fronteras de aldea, de siete abbhantaras y de lanzamiento de agua tienen ámbitos diferentes. Por lo tanto, aunque se diga 'este mismo principio se aplica a los ríos', del mismo modo que la frontera de siete abbhantaras surge por su propia naturaleza junto con la necesidad [en el bosque], así también en la frontera de lanzamiento de agua debe llegarse a la conclusión de que la frontera de lanzamiento de agua surge para evitar el acto por una facción habiendo realizado el lanzamiento de agua junto con la necesidad, no sin él. ¿Acaso no se contradice con lo dicho en el comentario de la Mātikā: 'quien está dentro de la delimitación habiendo dejado el palmo de la mano, y quien está fuera de la delimitación sin sobrepasar otra delimitación de igual medida, ambos invalidan el acto; esta es la conclusión de todos los comentarios'? Eso no es así, porque en el comentario de la Mātikā se dijo: 'si dos asambleas realizan por separado actos de Uposatha y demás, debe dejarse otro lanzamiento de agua en el medio de los dos lanzamientos de agua como espacio circundante', refiriéndose al caso de realizar actos legales por separado por dos asambleas. En la Sāratthadīpanī también se dice: 'allí, que incluso quien está fuera de la delimitación sin sobrepasar otra delimitación de igual medida invalida el acto, esto no se encuentra ni en el canon ni en los comentarios. Y si esto se dijo refiriéndose al caso de realizar actos de Uposatha por separado por dos asambleas, para realizar el Uposatha fuera de un lanzamiento de agua sin sobrepasar otro lanzamiento de agua, la asamblea invalida el acto por la posibilidad de confusión de fronteras (sīmāsambheda). Siendo así, sería apropiado; por eso en el Līnatthappakāsanī del comentario de la Mātikā se dice que incluso quien no sobrepasa la otra delimitación de igual medida, es decir, un segundo lanzamiento de agua, invalida el acto. ¿Por qué? Porque al estar superpuesta la frontera de lanzamiento de agua propia con la de otros, hay confusión de fronteras, por lo cual se invalida el acto'. 'Esta es la conclusión en todos los comentarios', esto debe tomarse con esta intención. En todos los comentarios no se desea la confusión de fronteras; por eso se dijo que entre el límite del lanzamiento de agua propio y el de otros debe dejarse otro lanzamiento de agua como intervalo de frontera. Otros aquí se extienden de otra manera, lo cual fue rechazado diciendo 'eso no debe tomarse'. Con la frase 'estar fuera del palmo de la mano dentro de él invalida el acto, lo cual indica que estar en cualquier lugar fuera de la delimitación no invalida el acto', según estas palabras de la Sāratthadīpanī, debe entenderse que en la reunión de una sola asamblea, incluso quien está fuera de la delimitación sin sobrepasar otra delimitación de igual medida no invalida el acto. Esta misma Sāratthadīpanī, para reforzar este sentido, dijo que para mostrar lo que es apropiado, para que el intervalo de frontera de la medida de un lanzamiento de agua sea más fácil de discernir y no haya sospecha de confusión de fronteras, 'debe dejarse otro lanzamiento de agua como intervalo de frontera'. Es válido dejar cualquier medida con la que no haya confusión de fronteras; por eso dijeron los antiguos: 'es válido dejar cualquier medida con la que no haya confusión de fronteras; pero una medida pequeña no es válida'. Esto también se dijo solo para evitar la sospecha de confusión de fronteras, dado que la frontera de lanzamiento de agua aumenta según la asamblea. පාළිං අට්ඨකථඤ්චෙව, ටීකාවිමතිආදිකෙ; ඔලොකෙත්වා පුනප්පුනං, මඤ්ඤන්තු කවිපුඞ්ගවාති; අයමෙත්ථ උදකුක්ඛෙපසීමාය විචාරණා. Habiendo consultado repetidamente el Canon (Pāḷi), los Comentarios, los Sub-comentarios, las aclaraciones sobre las dudas y otros textos; que los eminentes sabios consideren [este trabajo]. Esta es la investigación sobre la frontera del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā) en este contexto. ජනපදසීමා නාම එකස්ස රඤ්ඤො විජිතෙ පවත්තො මහාමච්චානං නිවාසභූතො එකමෙකො පදෙසො ජනපදසීමා නාම. Lo que se llama frontera de distrito (janapadasīmā) es cada región individual situada dentro del dominio de un soberano que sirve como lugar de residencia de los grandes ministros. රට්ඨසීමා නාම කාසිකොසලාදිකා සොළස මහාජනපදා. ‘‘සොළසමහානගර’’න්තිපි තෙසං නාමං. තත්ථ සොළස මහාජනපදානි නාම. අඞ්ගරට්ඨං, මගධරට්ඨං, කොසලරට්ඨං, වජ්ජිරට්ඨං, චෙතියරට්ඨං, කුරුරට්ඨං, පඤ්චාලරට්ඨං, මජ්ඣරට්ඨං, සුරසෙනරට්ඨං, අස්සකරට්ඨං, අවන්තිරට්ඨං, ගන්ධාලරට්ඨං, මල්ලරට්ඨං, කම්බොජරට්ඨන්ති ඉමානි සොළසමහාජනපදානි නාම. ඉමෙ සොළසමහාජනපදා මජ්ඣිමපදෙසෙයෙව පවත්තා මහාරට්ඨා නාම තදඤ්ඤෙපි සුනාපරන්තරට්ඨාදිකා බහුතරාව. තථා පච්චන්තවිසයෙපි රාමඤ්ඤාදිකා අනෙකප්පභෙදා මහාරට්ඨා අත්ථෙව තෙපි සබ්බෙ රට්ඨසීමා නාම. ලොකියසත්ථෙසු පන යස්මිං පදෙසෙ ඛත්තියබ්‍රාහ්මණවෙස්සසුද්දවසෙන චතුවණ්ණානි වසන්ති, සො පදෙසො ‘‘මහාරට්ඨො’’ති පවුච්චති. වුත්තඤ්හෙ තං පොරාණෙහි. Lo que se llama frontera nacional (raṭṭhasīmā) son las dieciséis grandes naciones como Kāsi y Kosala. También se les conoce como las 'dieciséis grandes ciudades'. Allí, las dieciséis grandes naciones son: Aṅga, Magadha, Kosala, Vajji, Cetiya, Kuru, Pañcāla, Majjha, Surasena, Assaka, Avanti, Gandhāra, Malla y Kamboja. Estas dieciséis grandes naciones existen únicamente en la región media (Majjhimapadesa) y son llamadas grandes reinos; pero hay muchas otras fuera de ellas, como Sunāparanta. Asimismo, en las regiones fronterizas, existen ciertamente varios tipos de grandes reinos como Rāmañña; todos ellos se llaman fronteras nacionales. Sin embargo, en los tratados mundanos, se dice que una región es una 'gran nación' (mahāraṭṭha) cuando en ella residen las cuatro castas: Khattiya (nobles), Brāhmaṇa (sacerdotes), Vessa (comerciantes) y Sudda (siervos). Así fue dicho por los antiguos: ‘‘පවත්තා චතුවණ්ණානං, යස්මිං පදෙසෙ න විජ්ජතෙ; සො මිලක්ඛුදෙසො වුත්තො, පුඤ්ඤභූමි තතො පර’’න්ති. «Aquella región donde no existen las cuatro castas se llama tierra bárbara (milakkhudesa); más allá de eso está la tierra del mérito (puññabhūmi)». රජ්ජසීමා නාම එකස්ස රඤ්ඤො ආණාපවත්තට්ඨානං රජ්ජසීමා නාම. Lo que se llama frontera real (rajjasīmā) es el lugar donde se extiende la autoridad de un solo rey. දීපසීමා නාම සමුද්දන්තරෙ වා නදිමජ්ඣෙ වා පවත්තා දීපා දීපසීමා නාම. යස්මිං පන දීපෙ ගාමා වසන්ති, සො ගාමසීමාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, වක්ඛති හි සුක්ඛෙ ජාතස්සරෙ වාපිං වා ඛණන්ති වප්පං වා කරොන්ති, තං ඨානං ගාමඛෙත්තං හොතීති. Lo que se llama frontera de isla (dīpasīmā) son las islas situadas en medio del mar o de un río. Sin embargo, si en una isla residen aldeas, esta se cuenta simplemente como una frontera de aldea (gāmasīmā). Pues se dirá: 'Si cavan un estanque o cultivan en un lago natural seco, ese lugar se convierte en un campo de la aldea'. චක්කවාළසීමා නාම ‘‘ආයාමතො ච විත්ථාරතො ච යොජනානං ද්වාදසසතසහස්සානි තීණිසහස්සානි චත්තාරිසතානි පඤ්ඤාසඤ්චයොජනානි. Lo que se llama frontera del sistema de mundos (cakkavāḷasīmā) tiene «en longitud y anchura un millón doscientas tres mil cuatrocientas cincuenta yojanas». පරික්ඛෙපතො En circunferencia: ‘‘සබ්බං [Pg.67] සතසහස්සානි, ඡත්තිංසපරිමණ්ඩලං; දසඤ්චෙව සහස්සානි, අඩ්ඪුඩ්ඪානි සතානිචා’’ති. «En total, tres millones seiscientos diez mil trescientos cincuenta [yojanas] en todo el contorno». වුත්තං එකං චක්කවාළං චක්කවාළසීමා නාම. එවං පන්නරසප්පභෙදා හොති සීමා. තත්ථ ඉද්ධිමා පුග්ගලො යස්මිං යස්මිං වා සීමෙ උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කරොති, තත්ථ තත්ථ ගතෙ භික්ඛූ හත්ථපාසනයනං වා බහිසීමකරණං වා කාතුං ඡන්දාරහානං, ඡන්දං ආහරිත්වා කාතුං සක්කුණෙය්‍යභාවොයෙව පමාණං. එවමසක්කොන්තෙ අනිද්ධිමපුග්ගලෙ සන්ධාය අතිමහන්තාරඤ්ඤෙ සමන්තා සත්තබ්භන්තරසීමා අනුඤ්ඤාතා. තත්ථ සීමාපෙක්ඛාය සහ සමන්තා සත්තබ්භන්තරසීමා අත්තනො සභාවෙනෙව ජාතා තථා නදීසමුද්දජාතස්සරෙසුපි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සමන්තා උදකුක්ඛෙපසීමා අනුඤ්ඤාතා තත්ථපි වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං සීමාපෙක්ඛං කත්වා උදකුක්ඛෙපෙන සහ උදකුක්ඛෙපසීමා උප්පජ්ජති තථා ගාමනිගමජනපදනගරරට්ඨරජ්ජසීමාසුපි වග්ගකම්මපරිහාරත්ථං බද්ධසීමා අනුඤ්ඤාතා. තතො පරෙසු පන ගාමසීමසත්තබ්භන්තරඋදකුක්ඛෙපසීමා නුඤ්ඤාතසුත්තානුලොමනයසාමත්ථියතො ඛුද්දකෙසු ගාමනිගමජනපදනගරෙසු තත්ථ තත්ථ ගතෙ භික්ඛූ සොධෙත්වා ඡන්දාරහානං ඡන්දං ආහරිත්වා සමග්ගස්ස සඞ්ඝස්ස අනුමතියාව උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කාතබ්බමෙව තථා ඛුද්දකෙ අරඤ්ඤෙපි නදීජාතස්සරෙපි යථාසුඛං උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කාතබ්බමෙවාති. Se dice que un solo sistema de mundos es la frontera del sistema de mundos. De este modo, la frontera es de quince tipos. Allí, una persona con poderes psíquicos (iddhimā), en cualquier frontera donde realice un acto del Saṅgha como el Uposatha, el criterio es simplemente la capacidad de traer el consentimiento (chanda) de los monjes allí presentes que son aptos para darlo, ya sea manteniéndolos al alcance de la mano (hatthapāsa) o excluyéndolos de la frontera. Para una persona sin poderes psíquicos en el gran bosque, se ha permitido la frontera de los siete abbhantaras a la redonda. Allí, considerando la frontera, los siete abbhantaras circundantes surgen por su propia naturaleza. Asimismo, en los ríos, mares y lagos naturales, se ha permitido la frontera del lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā) a la redonda de un hombre promedio; allí también, para evitar un acto realizado por un grupo incompleto (vaggakamma), habiendo delimitado la frontera, surge la frontera del lanzamiento de agua junto con el lanzamiento del agua. Del mismo modo, en las fronteras de aldeas, municipios, distritos, ciudades, naciones y reinos, se ha permitido la frontera establecida (baddhasīmā) para evitar actos de grupos incompletos. Sin embargo, más allá de eso, por la autoridad del método conforme a lo permitido en los suttas sobre fronteras de aldea, siete abbhantaras y lanzamientos de agua, en aldeas, municipios, distritos y ciudades pequeñas, habiendo verificado a los monjes que han ido allí y trayendo el consentimiento de los aptos para darlo, el acto del Saṅgha como el Uposatha debe realizarse solo con la unanimidad de un Saṅgha completo. Asimismo, en bosques pequeños, ríos y lagos naturales, el acto del Saṅgha como el Uposatha debe realizarse según sea conveniente. එවං පරිච්ඡින්දනලක්ඛණෙන අභෙදෙපි බද්ධාබද්ධවසෙන දුවිධා. තප්පභෙදෙන පන්නරසවිධා, සරූපවසෙන පන ඛණ්ඩසීමා, උපචාරසීමා, සමානසංවාසසීමා, අවිප්පවාසසීමා, ලාභසීමා, ගාමසීමා. නිගමසීමා, නගරසීමා, අබ්භන්තරසීමා, අරඤ්ඤසීමා, උදකුක්ඛෙපසීමා, නදීසීමා, ජාතස්සරසීමා, සමුද්දසීමා, ජනපදසීමා, රට්ඨසීමා, රජ්ජසීමා, දීපසීමා, චක්කවාළසීමාතිඑකූනවීසප්පභෙදෙ පි සීමෙ විපත්තිලක්ඛණං පහාය සම්පත්තිලක්ඛණප්පකාසකං සීමවිසොධනීනාම පකරණං සමත්තං. De este modo, aunque no hay diferencia en la característica de delimitación, es de dos tipos según sea establecida (baddhā) o no establecida (abaddhā). Según sus divisiones, es de quince tipos, pero según su propia naturaleza son: frontera parcial (khaṇḍasīmā), frontera de proximidad (upacārasīmā), frontera de comunión común (samānasaṃvāsasīmā), frontera de no-separación [de los mantos] (avippavāsasīmā), frontera de ganancias (lābhasīmā), frontera de aldea (gāmasīmā), frontera de municipio (nigamasīmā), frontera de ciudad (nagarasīmā), frontera interior (abbhantarasīmā), frontera de bosque (araññasīmā), frontera de lanzamiento de agua (udakukkhepasīmā), frontera de río (nadīsīmā), frontera de lago natural (jātassarasīmā), frontera de mar (samuddasīmā), frontera de distrito (janapadasīmā), frontera nacional (raṭṭhasīmā), frontera real (rajjasīmā), frontera de isla (dīpasīmā) y frontera del sistema de mundos (cakkavāḷasīmā). El tratado llamado Sīmavisodhanī (La Purificación de las Fronteras), que eliminando las características de imperfección expone las características de perfección en estas diecinueve clases de fronteras, está completo. ඉති Así: ‘‘සීමවිසොධනිං නාම, නානාගන්ථසමාහටං; කරිස්සං මෙ නිසාමෙන්තු, සාධවො කවිපුඞ්ගවා. «Que los hombres virtuosos y los eminentes sabios escuchen mi obra, llamada Sīmavisodhanī, recopilada de diversos tratados». පාළිං [Pg.68] අට්ඨකථඤ්චෙව, මාතිකාපදභාජනිං; ඔගාහෙත්වාන තං සබ්බං, පුනප්පුනමසෙසතො. «Habiéndome sumergido en el Canon (Pāḷi), en los Comentarios y en el desglose de los términos de la Matriz (mātikāpadabhājanī), en todo ello, repetidamente y por completo». අත්තනොමතිගන්ථෙසු, ටීකාගණ්ඨිපදෙසු ච; විනිච්ඡයවිමතීසු, මාතිකාට්ඨකථාසුපි. «En los textos de opiniones personales, en los sub-comentarios y glosarios, en las decisiones sobre dudas, y también en los comentarios a la Matriz». සබ්බං අසෙසකං කත්වා, සංසන්දිත්වාන එකතො; පවත්තා වණ්ණනා එසා, තොසයන්තී විචක්ඛණෙ’’ති. «Habiendo reunido y comparado todo sin excepción, esta explicación ha sido presentada, complaciendo a los sabios». ඉමෙසං ගාථාපදානං අත්ථො සබ්බසො සංවණ්ණිතො හොති. El significado de estos versos ha sido explicado detalladamente en todos sus aspectos. සීමසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා. Aquí concluye la exposición sobre la perfección de las fronteras (sīmasampatti). පරිසසම්පත්තිනාම එකවීසතිවජ්ජනීයපුග්ගලෙ වජ්ජෙත්වා එතරහි ඤත්තිචතුත්ථකම්මෙන උපසම්පන්නා භික්ඛූ පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු පඤ්චවග්ගතො පට්ඨාය, මජ්ඣිමෙසු ජනපදෙසු දසවග්ගතො පට්ඨාය සබ්බෙ හත්ථපාසං අවිජහිත්වා නිසින්නා හොන්ති, අයං පරිසසම්පත්ති නාම. තත්ථ එකවීසති වජ්ජනීයා නාම ‘‘න භික්ඛවෙ සග ට්ඨාය පරිසායා’’ති වචනතො හෙට්ඨා ‘‘න භික්ඛවෙ භික්ඛුනියා නිසින්නපරිසාය පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතබ්බ’’න්ති ආදිනානයෙන වුත්තා භික්ඛුනී, සික්ඛමානා, සාමණෙරො, සාමණෙරී, සික්ඛාපච්චක්ඛාතකො, අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නකො, ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිත්තකො, ආපත්තියා අප්පටිකම්මෙ උක්ඛිත්තකො, පාපිකාය දිට්ඨියා අප්පටිනිස්සග්ගෙ උක්ඛිත්තකො, පණ්ඩකො, ථෙය්‍යසංවාසකො, තිත්ථියපක්කන්තකො, තිරච්ඡානගතො, මාඝාතුතකො, පිතුඝාතකො, අරහන්තඝාතකො, භික්ඛුනිදූසකො, සඞ්ඝභෙදකො, ලොහිතුප්පාදකො, උභතොබ්‍යඤ්ජනකොති තෙ බහිසීමකරණවසෙන නිසින්නාති අත්ථො. යදි තෙ හත්ථපාසෙ වා සීමෙයෙව වා හොන්ති, තෙ අවජ්ජෙත්වා පඤ්චවග්ගාදිකො පකතත්තගණො හත්ථපාසං අවිජහිත්වා නිසින්නො හොති, කාරකසඞ්ඝො සාවජ්ජො, කම්මංපන න කුප්පති කස්මා අවග්ගාරහත්තා. අපරෙපන එවං වදන්ති අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නස්ස අවන්දනීයෙසු අවුත්තත්තා, තෙන සද්ධිං සයන්තස්ස සහසෙය්‍යාපත්තියා අභාවතො තස්ස ච පටිග්ගහණස්ස රූහනතොති තදෙව යුත්තතරන්ති විඤ්ඤායති, කිඤ්චාපි යාව සො භික්ඛුභාවං පටිජානාති, තාව වන්දිතබ්බො. යදා පන ‘‘අස්සමණොම්හී’’ති [Pg.69] පටිජානාති, තදා න වන්දිතබ්බොති අයමෙත්ථ විසෙසො වෙදිතබ්බො. අන්තිමවත්ථුඅජ්ඣාපන්නස්ස හි භික්ඛුභාවං පටිජානන්තස්සෙව භික්ඛුභාවො, න තතොපරං. භික්ඛුභාවං අප්පටිජානන්තො හි අනුපසම්පන්නපක්ඛං භජතීති මජ්ඣිමගණ්ඨිපදෙ සාරත්ථදීපනියඤ්ච වුත්තත්තා අන්තිමවත්ථු අජ්ඣාපන්නපුබ්බො භික්ඛු අත්තනො කාරණං අජානිත්වාව තෙන සහ පඤ්චවග්ගගණො උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කරොති, කාරකසඞ්ඝො අනවජ්ජො, කම්මම්පි න කුප්පතීති, තෙසං මතිමත්තමෙව. කස්මා සහසෙය්‍යාපත්ති අභාවොපි තස්ස භික්ඛුසඤ්ඤාය පතිට්ඨිතත්තා, පටිග්ගහණරුහණස්ස ච තස්මිං පුග්ගලෙ භික්ඛූති සද්දහිතත්තා තෙන පුග්ගලෙන සහසෙය්‍යාපත්තිපි නත්ථි, පටිග්ගහණඤ්ච රුහති, එකවීසතිවජ්ජනීයපුග්ගලෙපි තථාවිධස්ස අවිචාරිකත්තා තෙන සහ පඤ්චවග්ගගණො උපොසථාදිසඞ්ඝකම්මං කරොන්තො කාරකසඞ්ඝො අසඤ්චිච්ච අනුපවජ්ජො. කම්මං පන කුප්පතීති අම්හාකං ඛන්ති, ඉතො යුත්තතරො ලබ්භමානො පරියෙසිතබ්බොව. La denominada perfección de la asamblea (parisasampatti) consiste en que, habiendo excluido a las veintiuna personas que deben ser evitadas, los monjes que actualmente han sido ordenados mediante un acto formal de una moción y tres proclamaciones (ñatticatutthakamma) se sientan sin abandonar el alcance de la mano (hatthapāsa), comenzando por un grupo de cinco en las regiones remotas y por un grupo de diez en las regiones centrales; esto es lo que se conoce como perfección de la asamblea. En este contexto, las veintiuna personas que deben ser evitadas son aquellas mencionadas bajo el principio de 'monjes, la asamblea no debe estar en su lugar habitual' y pasajes como 'monjes, el Pātimokkha no debe ser recitado ante una asamblea donde esté sentada una monja', etc.; a saber: una monja (bhikkhunī), una aprendiz (sikkhamānā), un novicio (sāmaṇera), una novicia (sāmaṇerī), quien ha renunciado al entrenamiento, quien ha cometido una ofensa extrema (parajika), quien ha sido suspendido por no reconocer una ofensa, quien ha sido suspendido por no expiar una ofensa, quien ha sido suspendido por no abandonar un punto de vista pernicioso, un eunuco (paṇḍaka), quien vive ocultando su falta de ordenación (theyyasaṃvāsaka), quien se ha pasado a otra secta, un animal, un matricida, un patricida, un asesino de un Arahant, un violador de una monja, un cismático de la Sangha, quien ha herido a un Buddha derramando su sangre y un hermafrodita (ubhatobyañjanaka); el sentido es que estos están sentados funcionando como una obstrucción fuera del límite. Si estos estuvieran dentro del alcance de la mano o dentro del límite mismo, y si, sin haberlos excluido, un grupo regular de cinco o más se sienta sin abandonar el alcance de la mano, la comunidad ejecutora incurre en falta, pero el acto formal no se invalida, debido a que no hay fragmentación del grupo (avaggārahatta). Otros, sin embargo, dicen lo siguiente: puesto que aquel que ha cometido una ofensa extrema no ha sido mencionado entre los que no deben ser saludados, y puesto que no hay una ofensa de compartir el lecho (sahaseyyāpatti) al dormir con él, y debido a que su aceptación de los requisitos es efectiva, se entiende que esto es lo más apropiado; mientras él mismo reconozca su condición de monje, debe ser saludado. Sin embargo, cuando admite 'no soy un asceta', entonces no debe ser saludado; esta es la distinción que debe conocerse aquí. Pues para quien ha cometido una ofensa extrema, su condición de monje persiste solo mientras él mismo se reconozca como monje, no después de eso. Debido a lo expresado en el Majjhima-gaṇṭhipada y en el Sāratthadīpanī: 'Quien no reconoce su condición de monje pertenece al bando de los no ordenados', si un monje que previamente ha cometido una ofensa extrema, sin que se conozca su situación, realiza un acto de la Sangha como el Uposatha con un grupo de cinco, la comunidad ejecutora está libre de falta y el acto tampoco se invalida; pero esto es meramente su opinión. ¿Por qué? Debido a que incluso la ausencia de la ofensa de compartir el lecho se debe a que la percepción de que es un monje permanece establecida, y la efectividad de la aceptación [de dones] se basa en la confianza de que esa persona es un monje, por lo que no hay ofensa de compartir el lecho con ella y la aceptación es efectiva. Dado que las veintiuna personas que deben ser evitadas son de tal índole que no son investigadas, la comunidad ejecutora que realiza actos de la Sangha como el Uposatha con tal grupo de cinco no comete falta al no haber intención (asañcicca). Sin embargo, nuestra opinión es que el acto formal se invalida; si se encontrara una posición más adecuada que esta, debe ser buscada. පරිසසම්පත්තිකථා නිට්ඨිතා. Aquí concluye la explicación sobre la perfección de la asamblea. එවං වත්ථුඤත්තිඅනුසාවනසීමපරිසසම්පත්තිවසෙන පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සම්පන්නොති පඤ්චඞ්ගොති වා සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන අකුප්පෙන ඨානාරහෙන උපරිභාවං සමාපන්නොති වා ද්වීහි කාරණෙහි ලද්ධනාමො ඤත්ති චතුත්ථඋපසම්පන්නභාවො අතිදුල්ලභොව. Así, el estado de la ordenación superior mediante una moción y tres proclamaciones (ñatticatutthaupasampadā) es extremadamente difícil de alcanzar; recibe su nombre por dos razones: bien por estar dotada de cinco factores —a saber, la perfección del objeto (vatthu), de la moción (ñatti), de la proclamación (anusāvana), del límite (sīmā) y de la asamblea (parisa)— denominándose 'de cinco factores'; o bien por haber alcanzado el estado superior mediante un acto formal inquebrantable y válido de una comunidad en armonía consistente en una moción y tres proclamaciones. එවං බුද්ධුප්පාදො දුල්ලභො, තතො පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා චා ති ඉමෙසං තිණ්ණං පදානං අත්තො වුත්තොයෙව හොති. De este modo, ya se ha explicado el significado de estos tres términos: la aparición de un Buddha es difícil, y a partir de ello, la salida a la vida sin hogar (pabbajjā) y la ordenación superior (upasampadā). ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ Así [termina], en la 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhana) compuesta por el Thera Sāgarabuddhi, උපසම්පදාකණ්ඩො පඨමො පරිච්ඡෙදො. la sección sobre la ordenación superior, que constituye el primer capítulo. 2. කප්පවිනාසකණ්ඩො 2. Sección sobre la destrucción del eón. ඉදානි බුද්ධුප්පාදදුල්ලභකථා Ahora sigue la explicación sobre la dificultad de la aparición de un Buddha. ‘‘බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සද්ධම්මසවනම්පි ච; සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සප්පුරිසාති දුල්ලභා’’ති. "Difícil es la aparición de un Buddha en el mundo, y difícil la audición del Verdadero Dhamma; difícil es la aparición de la Sangha en el mundo, y difíciles de encontrar son las personas íntegras (sappurisa)". ඉමිස්සා [Pg.70] ගාථාය සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ ඉමස්මිං සත්තලොකෙ ඔකාසලොකෙ වා සබ්බඤ්ඤුසම්මාසම්බුද්ධො දුල්ලභොව තථා හෙස ලොකො සඞ්ඛාරලොකො, සත්තලොකො, ඔකාසලොකොති තිප්පභෙදො හොති තෙසං සම්පත්තිවිපත්ති ච එවං වෙදිතබ්බා තත්ථ ලුජ්ජති පලුජ්ජතීති ලොකොති වචනත්ථෙන සත්තලොකො වෙදිතබ්බො. ලොකියන්ති පතිට්ඨහන්ති එත්ථ සත්තනිකායාති වචනත්ථෙන ඔකාසලොකො වෙදිතබ්බො. තථා හෙස සත්තා අවකසන්ති එත්ථාතිඔකාසොති වුච්චති සො භූමිවසෙන අපායභූමි, කාමසුගතිභූමි, රූපාවචරභූමි, අරූපාවචරභූමිචෙති චතුබ්බිධා හොති. තත්ථ නිරයං, තිරච්ඡානයොනි, පෙත්තිවිසයො, අසුරකායො, ති චතස්සො අපායභූමි නාම. මනුස්සා, චාතුමහාරාජිකා, තාවතිංසා, යාමා, තුසිතා, නිම්මානරති, පරනිම්මිතවසවත්තී චෙති සත්තවිධා හොති කාමසුගතිභූමි සාපනායං එකාදසවිධාපි කාමතණ්හා අවචරති එත්ථාති වචනත්ථෙන කාමාවචරභූමි නාම. බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා, බ්‍රහ්මපුරොහිතා, මහාබ්‍රහ්මා ච පඨමජ්ඣානභූමි ඉදං අග්ගිනා පරිග්ගහිතට්ඨානං. පරිත්තාභා, අප්පමාණාභා, ආභස්සරා ච දුතියජ්ඣානභූමි ඉදං ආපෙන පරිග්ගහිතට්ඨානං. පරිත්තසුභා, අප්පමාණසුභා, සුභකිණ්හා ච තතියජ්ඣානභූමි ඉදං වාතෙන පරිග්ගහිතට්ඨානං, තෙසං විපත්තිං පරතො වණ්ණයිස්සාම. වෙහප්ඵලා, අසඤ්ඤසත්තා, සුද්ධාවාසා ච චතුත්ථජ්ඣානභූමිචෙති රූපාවචරභූමි සොළසවිධා හොති. අවිහා, අතප්පා, සුදස්සා, සුදස්සී, අකනිට්ඨාචෙති සුද්ධාවාසභූමි පඤ්චවිධා හොති. ආකාසානඤ්චායතනභූමි, විඤ්ඤාණඤ්චායතනභූමි, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනභූමි, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනභූමිචෙති චතුබ්බිධා හොති අරූපභූමි. එත්තාවතා එකතිංසප්පභෙදාපි භූමි අවකසන්ති එත්ථ සත්තනිකායාති වචනත්ථෙන ඔකාසොති වුච්චති. තත්ථ අට්ඨ මහානිරයානි අපායභූමි නාම. තිරච්ඡානං පෙත්තිවිසයො අසුරකායොති ඉමෙසං විසුං භූමි නාම නත්ථි, මනුස්සභූමියංයෙව යත්ථ කත්ථචි අරඤ්ඤවනපත්ථාදීසු නිබද්ධවාසං වසන්ති සොයෙව පදෙසො තෙසං භූමි. මනුස්සභූමිතො ද්විතාලීසසහස්සයොජනො යුගන්ධරප්පමාණො සිනෙරුනො පඤ්චමාළින්ධො චාතුමහාරාජිකභූමි. තතුපරි ද්විතාලීසසහස්සයොජනං සිනෙරුමත්ථකං තාවතිංසානං [Pg.71] භූමි. තතුපරි ද්වෙතාලීසසහස්සයොජනං ඨානං යාමානං භූමි. ඉමිනා නයෙන යාව වසවත්තිභූමි ද්විතාලීසසහස්සයොජනෙ තිට්ඨති, තස්මා මනුස්සභූමිතො යාව වසවත්තිභූමි ද්වෙසහස්සානිපඤ්චන හුතානි දුවෙසතසහස්සානි යොජනානි හොන්ති, තෙනෙතං වුච්චති. El orden de la explicación de este verso ha llegado. En este mundo de los seres (sattaloka) o mundo de las localizaciones (okāsaloka), un Buda perfectamente iluminado omnisciente es difícil de encontrar; pues este mundo es de tres tipos: el mundo de las formaciones (saṅkhāraloka), el mundo de los seres (sattaloka) y el mundo de las localizaciones (okāsaloka). Sus logros y fracasos deben entenderse de la siguiente manera: se entiende como 'mundo de los seres' (sattaloka) en el sentido de que 'se desintegra y se destruye' (lujjati palujjati). Se entiende como 'mundo de las localizaciones' (okāsaloka) en el sentido de que 'aquí es donde las multitudes de seres se establecen' (lokiyanti). Pues este se llama 'okāsa' (espacio/localización) porque 'aquí es donde los seres aparecen'; y según sus planos, es de cuatro tipos: el plano de privación (apāyabhūmi), el plano sensual de destino feliz (kāmasugatibhūmi), el plano de la esfera de la materia sutil (rūpāvacarabhūmi) y el plano de la esfera inmaterial (arūpāvacarabhūmi). Entre ellos, el infierno, el reino animal, el reino de los espectros (petas) y la hueste de los asuras son los cuatro llamados planos de privación. Los seres humanos, los devas de los Cuatro Reyes Cardinales, los de los Treinta y Tres, los Yāma, los Tusita, los que se deleitan en la creación (Nimmānarati) y los que controlan las creaciones de otros (Paranimmitavasavattī) constituyen el plano sensual de destino feliz, que es de siete tipos; y este plano de once niveles se llama esfera del deseo (kāma-avacarabhūmi) porque en él vaga el deseo sensual. El séquito de Brahma, los ministros de Brahma y el Gran Brahma constituyen el plano del primer jhana, un lugar rodeado por el fuego. El de Luz Limitada, el de Luz Infinita y el de Luz Radiante constituyen el plano del segundo jhana, un lugar rodeado por el agua. El de Belleza Limitada, el de Belleza Infinita y el de Belleza Resplandeciente constituyen el plano del tercer jhana, un lugar rodeado por el viento; describiremos su destrucción más adelante. El de Gran Fruto, el de los Seres Inconscientes y las Moradas Puras constituyen el plano del cuarto jhana; así, el plano de la esfera de la materia sutil es de dieciséis tipos. Las Moradas Puras son de cinco tipos: Avihā, Atappā, Sudassā, Sudassī y Akaniṭṭhā. El plano de la esfera de la infinitud del espacio, el de la infinitud de la conciencia, el de la nada y el de la ni-percepción-ni-no-percepción constituyen los cuatro tipos del plano inmaterial. Hasta aquí, estos treinta y un planos se llaman 'okāsa' (espacio/localización) en el sentido de que 'aquí es donde las multitudes de seres aparecen'. Allí, los ocho grandes infiernos se llaman planos de privación. Para los animales, los espectros y los asuras no hay un plano separado; dondequiera que habiten permanentemente en bosques, selvas o montes del plano humano, ese lugar es su plano. A cuarenta y dos mil yojanas del plano humano se encuentra el quinto saliente del monte Sineru, del tamaño del monte Yugandhara, que es el plano de los Cuatro Reyes Cardinales. Por encima de eso, a cuarenta y dos mil yojanas, en la cima del Sineru, está el plano de los Treinta y Tres. Por encima de eso, a una distancia de cuarenta y dos mil yojanas, está el plano de los Yāma. Siguiendo este método hasta el plano de los Vasavattī, cada uno se sitúa a cuarenta y dos mil yojanas de distancia; por lo tanto, desde el plano humano hasta el plano de los Vasavattī hay doscientos cincuenta y dos mil yojanas, y por eso se ha dicho: ‘‘මනුස්සභූමිතො යාව, භූමි වසවත්තන්තරා; දුවෙ සතසහස්සානි, පඤ්චනහුතමෙව ච. «Desde el plano humano hasta el plano de los Vasavattī, hay doscientas mil y cincuenta mil [yojanas]. ද්වෙසහස්සඤ්ච මධිකං, යොජනානං පමාණතො; ගණනා නාම භූමීසු, සඞ්ඛ්‍යා එවං පකාසිතා’’ති. Y dos mil yojanas más en medida; así se ha declarado el cómputo de los planos». තතුපරි බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජාදයො තයො බ්‍රහ්මුනො පඤ්චපඤ්ඤාසසතසහස්ස අට්ඨසහස්සයොජනෙ සමතලෙ ඨානෙ තිට්ඨන්ති. දුතියතතියභූමීබ්‍රහ්මුනොපි තප්පමාණෙසු සමතලෙසු තිට්ඨන්ති. චතුත්ථභූමියං පන වෙහප්ඵලඅසඤ්ඤසත්තා තප්පමාණෙ සමතලෙ ඨානෙ තිට්ඨන්ති. තතුපරිසුද්ධාවාසභූමියො තංතං පමාණෙ ඨානෙ උපරූපරි තිට්ඨන්ති. චතස්සොපි අරූපභූමියො තප්පමාණෙ ඨානෙ උපරූපරි තිට්ඨන්ති. එත්තාවතා ච මනුස්සභූමිතො යාව භවග්ගා යොජනානං සත්තකොටි ච අට්ඨාරසලක්ඛා ච පඤ්චනහුතානි ච ඡසහස්සානි ච හොන්ති තෙනෙතං වුච්චති පොරාණෙහි. Por encima de eso, los tres niveles de Brahma, comenzando por el séquito de Brahma, se sitúan en un lugar nivelado a cinco millones quinientos ocho mil yojanas. Los niveles de Brahma del segundo y tercer plano también se sitúan en lugares nivelados de esa misma medida. En el cuarto plano, los seres de Gran Fruto y los Seres Inconscientes se sitúan en un lugar nivelado de esa misma medida. Por encima de eso, los planos de las Moradas Puras se sitúan unos sobre otros a esas mismas distancias. También los cuatro planos inmateriales se sitúan unos sobre otros a esas mismas distancias. De este modo, desde el plano humano hasta la cima de la existencia (bhavagga), hay setenta y un millones ochocientos cincuenta y seis mil yojanas; por eso ha sido dicho por los antiguos: ‘‘හෙට්ඨිමා බ්‍රහ්මලොකම්හා, පතිතා මහතී සිලා; අහොරත්තෙන එකෙන, උග්ගතා අට්ඨතාලීසං. «Una gran piedra caída desde el mundo de Brahma más bajo, en un solo día y una noche, desciende cuarenta y ocho යොජනානං සහස්සානි, චාතුමාසෙහි භූමි; එවං වුත්තප්පමාණෙන, සායං හෙට්ඨිමභූමි. mil yojanas; en cuatro meses llega a la tierra. Según esta medida mencionada, así es el plano inferior. ඉතො සතසහස්සානි, සත්තපඤ්ඤාස චාපරං; සට්ඨි චෙව සහස්සානි, උබ්බෙධෙන පකාසිතා. Desde aquí, otros cien mil, cincuenta y siete mil y sesenta mil se declaran como la altura. යොජනෙසුපි වුත්තෙසු, හිත්වා කාමප්පමාණකං; සෙසානි වසවත්තීනං, පාරිසජ්ජාන මන්තරං. En cuanto a las yojanas mencionadas, excluyendo la medida del plano sensual, el resto es la distancia entre los Vasavattī y el séquito de Brahma. තඤ්ච පඤ්චහි පඤ්ඤාස, සතසහස්සානි චාපරං; අට්ඨ චෙව සහස්සානි, යොජනානි පවුච්චරෙ. Y esa distancia se dice que es de cinco millones quinientos mil y otros ocho mil yojanas. ඉතො පරාසු සබ්බාසු, බ්‍රහ්මභූමීසු යොජනා; තප්පමාණාව දට්ඨබ්බා, නයග්ගාහෙන ධීමතා. A partir de aquí, en todos los planos de Brahma superiores, las yojanas deben ser vistas de la misma medida por el sabio mediante el razonamiento. භූමිතො [Pg.72] ආභවග්ගම්හා, සත්තකොටි අට්ඨාරස; ලක්ඛා පඤ්ච නහුතානි, ඡසහස්සානි සබ්බදාති. Desde la tierra hasta la cima de la existencia, hay siempre setenta y un millones ochocientos cincuenta y seis mil yojanas». එසා ච විචාරණා ටීකා චරියමතෙන කතා; ඉදමෙව සන්ධාය, යාවතා චන්දිමසූරියා. Esta investigación fue realizada según la opinión del maestro de la Ṭīkā. Refiriéndose a esto mismo, se ha dicho: පරිහරන්ති දිසා භන්ති, විරොචමානා යාවතා; තාව සහස්සධා ලොකෙ, එත්ථ තෙ වත්තතී වසො’’ති. «Hasta donde el sol y la luna giran e iluminan las direcciones con su resplandor, hasta ese punto se extiende el mundo por mil veces; allí se ejerce tu poder». වුත්තං. එත්ථන්තරෙ සත්තා තිට්ඨන්ති, තෙසං විත්ථාරො අපුබ්බං කත්වා කථෙතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා න වක්ඛාම ඉමස්මිං සත්තලොකෙ ඔකාසලොකෙ ච සබ්බඤ්ඤුසම්මාසම්බුද්ධොව දුල්ලභො, තථා හි චත්තාරො බුද්ධා අනුබුද්ධො, සාවකබුද්ධො, පච්චෙකබුද්ධො, සම්මාසම්බුද්ධොති. තත්ථ බහුස්සුතං භික්ඛුං පසංසන්තෙන ච න සො තුම්හාකං සාවකො නාම, බුද්ධොනාමෙස චුන්දාති බහුස්සුතස්ස භික්ඛුනො බුද්ධභාවං අනුජානන්තෙන ච. En este intervalo residen los seres; no hablaremos de ellos en detalle pues es imposible describirlos sin haberlo hecho antes. En este mundo de los seres y mundo de las localizaciones, un Buda perfectamente iluminado omnisciente es difícil de encontrar; pues hay cuatro tipos de Budas: el Buda por seguimiento (anubuddho), el Buda discípulo (sāvakabuddho), el Buda solitario (paccekabuddho) y el Buda perfectamente iluminado (sammāsambuddho). Allí, al elogiar a un monje de gran conocimiento, se dice: 'Él no es solo vuestro discípulo, Cunda, es un Buda', reconociendo así la condición de Buda de un monje de gran conocimiento. ධම්මකායො යතො සත්ථා, ධම්මො සත්ථුකායො මතො; ධම්මාසිකොසො සඞ්ඝො ච, සත්ථුසඞ්ඛ්‍යම්පි ගච්ඡතීති. «Puesto que el Maestro es el Cuerpo del Dhamma, se considera al Dhamma como el cuerpo del Maestro; la Sangre es el tesoro del Dhamma y también se incluye en la denominación de Maestro». වුත්තෙ පුථුජ්ජනොපි උපචාරවසෙන වාචනාමග්ගස්ස බොධත්තා අනුබුද්ධො නාම. අරියසාවකො පන පරතො යොසවසෙන චත්තාරි සච්චානි බුජ්ඣති බුජ්ඣනමත්තමෙව වාති වචනත්ථෙන බුජ්ඣනසභාවත්තා සාවකබුද්ධො නාම. යො පන ඛග්ගවිසාණකප්පො සයම්භූඤාණෙන අනඤ්ඤබොධකො හුත්වා සාමං බුජ්ඣනත්ථෙන පච්චෙකබුජ්ඣත්තා පච්චෙකබුද්ධො නාම. සම්බුද්ධොතිපි එතස්සෙව නාමං. යො පන සඞ්ඛතාසඞ්ඛතප්පභෙදං සකලම්පි ධම්මජාතං යාථාවසරසලක්ඛණප්පටිවෙධවසෙන සම්මා පකාරෙන සයං පචිතුපාරමිතාසයම්භූතෙන සයම්භූඤාණෙන සයමෙව අනඤ්ඤබොධිතො හුත්වා සවාසනසම්මොහනිද්දාය අච්චන්තං විගතො දිනකරකිරණසමාගමෙන පරමරුචිරසිරීසොභග්ගප්පත්තියා විකසිතමිව පදුමං අග්ගමග්ගඤාණසමාගමෙන අපරිමිතගුණගණාලඞ්කතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණප්පත්තියා සබ්බධම්මෙ බුජ්ඣි අබුජ්ඣි අඤ්ඤාසීති සම්මාසම්බුද්ධො, භගවා, සොව ලොකෙ දුල්ලභො පච්චෙකසම්බුද්ධානම්පි හි එකස්මිං කාලෙ සතසහස්සාදිවසෙන එකතො පවත්තත්තා තෙ දුල්ලභාපි අනච්ඡරියජාතත්තා පරෙසං මග්ගඵලාධිගමාය උපනිස්සයරහිතත්තා ච සම්මාසම්බුද්ධොව ලොකෙ දුල්ලභො, අයං ලොකසම්පත්තිවිචාරණා. Se dice que incluso una persona común, en un sentido figurado, debido a su despertar por medio del camino de la instrucción, es llamada anubuddha. El noble discípulo, sin embargo, comprende las cuatro verdades por medio de la voz de otro; por el hecho de poseer la naturaleza del despertar, en el sentido de simplemente despertar, es llamado sāvakabuddha. Pero aquel que, como el cuerno de un rinoceronte, habiéndose vuelto independiente en su despertar mediante el conocimiento de la iluminación propia sin ser instruido por otro, y debido a que despierta por sí mismo, es llamado paccekabuddha. 'Sambuddha' es también un nombre para este mismo. Sin embargo, aquel que ha comprendido correctamente y por sí mismo toda la totalidad de los fenómenos en sus divisiones de lo condicionado y lo incondicionado, mediante la penetración de sus características reales y esenciales; que habiendo sido despertado por sí mismo sin instrucción ajena a través del conocimiento de la iluminación propia surgido de las perfecciones acumuladas por él mismo; que está completamente libre del sueño de la delusión junto con sus impresiones latentes, como un loto que florece al contacto con los rayos del sol; que mediante el logro del conocimiento omnisciente, adornado con una multitud de cualidades infinitas al alcanzar el conocimiento del camino supremo, comprendió, despertó y conoció todos los fenómenos: él es el Sammāsambuddha, el Bienaventurado. Él solo es difícil de encontrar en el mundo. Pues aunque los Paccekasambuddhas también son difíciles de encontrar —ya que pueden aparecer juntos por cientos de miles en un mismo periodo—, debido a que no poseen una naturaleza extraordinaria para guiar a otros y carecen de la condición de apoyo necesaria para que los demás alcancen los senderos y sus frutos, solo el Sammāsambuddha es verdaderamente difícil de encontrar en el mundo; esta es la reflexión sobre la prosperidad del mundo. කථං [Pg.73] ලොකස්ස විපත්ති වෙදිතබ්බා තථා හෙස ලොකො විනස්සමානො තෙජෙනපි ආපෙනපි වායුනාපි විනස්සති. තස්ස විත්ථාරො විසුද්ධිමග්ගාදීසු වුච්චමානොපි කෙසඤ්චි පුග්ගලානං මතෙන මිච්ඡාගාහත්තා බ්‍රහ්මූනං ආයුනා මිනිතෙපි අසමානං සංවට්ටසීමාපි විරුද්ධා, තස්මා තෙසං වාදං අපනෙත්වා ගන්ථතො සමානෙත්වා වක්ඛාම. තත්ථ චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි. කතමානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි සංවට්ටො, සංවට්ටට්ඨායී, විවට්ටො, වට්ටට්ඨායීති. තයො සංවට්ටා ආපොසංවට්ටො, තෙජොසංවට්ටො, වායොසංවට්ටො. තිස්සො සංවට්ටසීමා ආභස්සරා, සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලාති. අයමෙත්ථ උද්දෙසො. තත්ථ සංවට්ටො නාම පරිහායමානො කප්පො. තෙන සංවට්ටට්ඨායීපි ගහිතො හොති, තං මූලකත්තා. වඩ්ඪයමානො විවට්ටකප්පො නාම. තෙන විවට්ටට්ඨායීපි ගහිතො තං මූලකත්තා. තත්ථ සංවට්ටොති විනාසො. යදා කප්පො විනස්සමානො තෙජෙන සංවට්ටති, ආභස්සරතො හෙට්ඨා පඨමජ්ඣානභූමි අග්ගිනා දය්හති. යදා ආපෙන සංවට්ටති, සුභකිණ්හතො හෙට්ඨා යාව දුතියජ්ඣානභූමි උදකෙන විලීයති. යදා වායුනා සංවට්ටති, වෙහප්ඵලතො හෙට්ඨා යාව තතියජ්ඣානභූමි වාතෙන සංවට්ටති. විත්ථාරතො පන ජාතිඛෙත්ත ආණාඛෙත්තවිසයඛෙත්තවසෙන තිණ්ණං බුද්ධඛෙත්තානං ආණාඛෙත්තං විනස්සති. තස්මිං විනට්ඨෙ ජාතිඛෙත්තම්පි විනස්සතෙව. තත්ථ ජාතිඛෙත්තං දසසහස්සචක්කවාළපරියන්තං හොති. තං තථාගතස්ස පටිසන්ධිග්ගහණආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජනාදිකාලෙසුපි කම්පති. ආණාඛෙත්තං කොටිසතසහස්සචක්කවාළපරියන්තං. යත්ථ රතනසුත්තං ඛන්ධපරිත්තං ධජග්ගපරිත්තං ආටානාටියපරිත්තං මොරපරිත්තන්ති ඉමෙසං පරිත්තානං ආනුභාවො පවත්තති. විසයඛෙත්තං අනන්තං අපරිමාණං. තත්ථ ජාතිඛෙත්තආණාඛෙත්තාවසෙන ද්වෙ ඛෙත්තානි එකතො විනස්සන්ති. සණ්ඨහන්තම්පි එකතො සණ්ඨහති. තස්ස විනාසොච සණ්ඨහන්තඤ්ච එවං වෙදිතබ්බං යස්මිං සමයෙ කප්පො අග්ගිනා නස්සති, තදා ආදිතො කප්පවිනාසකමහාමෙඝො වුට්ඨහිත්වා කොටිසතසහස්සචක්කවාළං එකමෙඝවස්සං වසි, තුට්ඨා මනුස්සා බීජානි වප්පෙන්ති, සස්සෙසු ගොඛායිතමත්තෙසු ජාතෙසු ගද්‍රභරවං විරවන්තො එකබින්දුපි න පතති. යදා පච්ඡින්නමෙව හොති තදා වස්සූපජීවිනො සත්තා කාලං කත්වා පරිත්තාභෙසු බ්‍රහ්මභූමීසු [Pg.74] උප්පජ්ජන්ති පුඤ්ඤඵලූපජීවිනොපි දෙවතා තත්ථෙව බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජන්ති, එවං දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තත්ථ තත්ථ උදකං පරික්ඛයං ගච්ඡති, මච්ඡකච්ඡපාදි උදකනිස්සිතා පාණා කාලං කත්වා මනුස්සදෙවලොකෙසු නිබ්බත්තිත්වා ඣානං උප්පාදෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තන්ති. නෙරයිකසත්තාපි සත්තමසූරියපාතුභාවා විනස්සන්ති, තෙපි දෙවලොකෙ පටිලද්ධජ්ඣානවසෙන බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජන්ති, තදා හි ලොකබ්‍යූහා නාම කාමාවචරදෙවා උක්ඛිත්තසිරා විකිණ්ණකෙසා රුදමුඛා අස්සූනි හත්ථෙහි මුඤ්චමානා රත්තවත්ථනිවත්ථා අතිවිය විරූපවෙසධාරිනො හුත්වා මනුස්සපථෙ විචරන්තා එවං ආරොචෙන්ති ‘‘මාරිසා භො ඉතො වස්සසත සහස්සච්චයෙන කප්පවුට්ඨානං භවිස්සති අයං ලොකො විනස්සිස්සති මහාසමුද්දොපිසුස්සිස්සති අයඤ්ච මහාපථවී සිනෙරුපබ්බතරාජා ඩය්හිස්සති විනස්සිස්සති යාවබ්‍රහ්මලොකා විනාසො භවිස්සති මෙත්තං මාරිසා භාවෙථ. කරුණං, මුදිතං, උපෙක්ඛං මාරිසා භාවෙථ මාතරං උපට්ඨහථ, පිතරං උපට්ඨහථ, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනො හොථා’’ති. තෙසං වචනං සුත්වා යෙභුය්‍යෙන මනුස්සා ච භුම්මදෙවතා ච සංවෙගජාතා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුදුචිත්තා හුත්වා මෙත්තාදීනි පුඤ්ඤානි කරිත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තන්ති. තත්ථ සුධාභොජනං භුඤ්ජිත්වා වායො පරිකම්මං කත්වා ඣානං පටිලභන්ති, එවං නෙරයිකසත්තාපි අපරාපරියකම්මෙන දෙවලොකං නිබ්බත්තන්ති. යෙ පන නියතමිච්ඡාදිට්ඨිකා තෙසං කම්මස්ස අපරික්ඛයා අඤ්ඤචක්කවාළෙසු අත්තනො කම්මානුරූපං විපාකමනුභොන්ති. තෙනෙව අහොසිකම්මෙ මිච්ඡාදිට්ඨිවසෙන අකත්තබ්බං නාම පාපං නත්ථි, යතො සංසාරඛාණුභාවොව නාම හොතීති ආහ ‘‘දිට්ඨි පරමානි භික්ඛවෙ වජ්ජානී’’ති. ‘‘අපරාපරියවෙදනීයකම්මරහිතොපි සංසරන්තො සත්තො නාම නත්ථී’’ති වුත්තත්තා. ‘‘අපරාපරියකම්මවසෙන යතො මිච්ඡාදිට්ඨිසමාදානතො සප්පුරිසූපනිස්සයවසෙන විරාජෙත්වා භවතො වුට්ඨානං නාම භවෙය්‍යාති අම්හාකං ඛන්ති. එවං දෙවලොකෙ පටිලද්ධජ්ඣානවසෙන සබ්බෙපි බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තන්ති. වස්සුපච්ඡෙදතො පන උද්ධං දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන දුතියො සූරියො පාතුභවති. පාතුභූතෙ ච තස්මිං නෙව රත්තිපරිච්ඡෙදො, න දිවා පරිච්ඡෙදො පඤ්ඤායති, එකො සූරියො උට්ඨෙති, එකො සූරියො අත්ථං ගච්ඡති. අවිච්ඡින්නසූරියසන්තාපොව ලොකො හොති. ¿Cómo debe entenderse la ruina del mundo? Pues este mundo, al perecer, se destruye por el fuego, por el agua o por el viento. Aunque su explicación se menciona en el Visuddhimagga y otros textos, debido a la errónea comprensión de algunas personas, existe una discrepancia respecto a la medición de la vida de los Brahmas y los límites de la destrucción (saṃvaṭṭasīmā); por lo tanto, descartando sus opiniones y reuniendo lo que dicen los textos, lo explicaremos. En este contexto, hay cuatro eones incalculables (asaṅkhyeyya). ¿Cuáles son los cuatro? El eón de la destrucción (saṃvaṭṭa), el de la permanencia de la destrucción (saṃvaṭṭaṭṭhāyī), el de la evolución (vivaṭṭa) y el de la permanencia de la evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī). Existen tres tipos de destrucción: por agua, por fuego y por viento. Los tres límites de la destrucción son: el reino de los dioses Ābhassara, el de los Subhakiṇha y el de los Vehapphala. Esta es la enumeración general. El término 'saṃvaṭṭa' se refiere al eón que está disminuyendo; por este término también se incluye el 'saṃvaṭṭaṭṭhāyī', por ser su base. El eón que se está expandiendo se llama 'vivaṭṭa'; por este también se incluye el 'vivaṭṭaṭṭhāyī', por ser su base. 'Saṃvaṭṭa' significa destrucción. Cuando el eón se destruye por el fuego, las tierras del primer jhāna por debajo de los Ābhassara son consumidas por las llamas. Cuando se destruye por el agua, las tierras hasta el segundo jhāna por debajo de los Subhakiṇha son disueltas por el agua. Cuando se destruye por el viento, las tierras hasta el tercer jhāna por debajo de los Vehapphala son desintegradas por el viento. En detalle, de los tres campos de un Buddha —el campo de nacimiento (jātikhetta), el campo de autoridad (āṇākhetta) y el campo de alcance (visayakhetta)— el campo de autoridad es el que se destruye. Cuando este se destruye, el campo de nacimiento también se destruye inevitablemente. El campo de nacimiento abarca diez mil sistemas de mundos; este tiembla en momentos como la concepción del Tathāgata o la renuncia a su principio vital. El campo de autoridad abarca cien mil millones de sistemas de mundos, donde prevalece la eficacia de protecciones (paritta) como el Ratana Sutta, Khandha Paritta, Dhajagga Paritta, Āṭānāṭiya Paritta y Mora Paritta. El campo de alcance es infinito e inconmensurable. De estos, los campos de nacimiento y de autoridad se destruyen juntos y se restablecen juntos. Su destrucción y restablecimiento deben entenderse así: cuando el eón va a perecer por el fuego, primero surge una gran nube de destrucción que derrama lluvia sobre los cien mil millones de sistemas de mundos. Los seres humanos, regocijados, siembran semillas, pero cuando los cultivos han crecido lo suficiente como para ser comidos por el ganado, se escucha un sonido como el de un asno y no cae ni una gota más. Cuando la lluvia cesa por completo, los seres que dependen de ella mueren y renacen en los reinos de Brahma de luz limitada (parittābha); las deidades que viven de los frutos de sus méritos también renacen allí en el mundo de Brahma. Así, tras el paso de un largo tiempo, el agua se agota en diversos lugares; los seres acuáticos como peces y tortugas mueren, renacen en los mundos humano o celestial y, tras desarrollar el jhāna, renacen en el mundo de Brahma. Incluso los seres de los infiernos perecen ante la aparición del séptimo sol; ellos también, mediante el jhāna obtenido en el mundo celestial, renacen en el mundo de Brahma. En aquel tiempo, los dioses del reino del deseo llamados Lokabyūha, con el cabello desordenado, rostros llorosos, limpiándose las lágrimas con las manos, vestidos con ropas rojas y con apariencias muy desfiguradas, recorren los caminos humanos anunciando: '¡Oh señores!, de aquí a cien mil años ocurrirá el fin del eón. Este mundo perecerá, el gran océano se secará, esta gran tierra y Sineru, el rey de las montañas, serán consumidos y destruidos. La destrucción llegará hasta el mundo de Brahma. Cultiven la benevolencia (mettā), la compasión, la alegría altruista y la ecuanimidad. Cuiden de su madre, cuiden de su padre y respeten a los mayores de su familia'. Al escuchar sus palabras, la mayoría de los seres humanos y deidades terrestres se llenan de urgencia espiritual (saṃvega), se vuelven amables entre sí, realizan méritos como la benevolencia y renacen en el mundo celestial. Allí, tras alimentarse de comida ambrosial y practicar la meditación sobre el elemento aire, obtienen el jhāna. Así, incluso los seres de los infiernos renacen en el mundo celestial mediante el karma de efecto sucesivo. Sin embargo, aquellos que poseen visiones erróneas fijas (niyatamicchādiṭṭhika), debido a que su karma no se ha agotado, experimentan el resultado en otros sistemas de mundos según sus acciones. Por eso se dice que, debido al poder de la visión errónea, no hay mal que no pueda cometerse, convirtiéndose en un obstáculo en el saṃsāra, como dijo el Buddha: 'Monjes, las visiones erróneas son las faltas supremas'. Se ha dicho que no existe ser que transite por el saṃsāra que esté libre de karma de efecto sucesivo (aparāpariyavedanīya). Nuestra convicción es que, mediante dicho karma, tras abandonar la adhesión a las visiones erróneas gracias a la influencia de personas virtuosas, puede ocurrir la liberación de la existencia. De este modo, mediante el jhāna obtenido en el mundo celestial, todos renacen en el mundo de Brahma. Tras el cese de las lluvias y el paso de un largo tiempo, aparece un segundo sol. Al aparecer este, ya no se distingue la noche del día; un sol sale y otro se pone. El mundo queda bajo un calor solar incesante. පකතිසූරියෙ [Pg.75] සූරියදෙවපුත්තො අත්ථි කප්පවිනාසකසූරියෙ පන නත්ථි. පකතිසූරියොභාසෙන ආකාසෙ වලාහකා ධූමසිඛාපි චරන්ති. කප්පවිනාසකසූරියොභාසෙන විගතධූමවලාහකං ආදාසමණ්ඩලං විය නිම්මලං හොති නභං ඨපෙත්වා ගඞ්ගා, යමුනා, සරභූ, අචිරවතී, මහීති, ඉමා පඤ්ච මහානදියො ඨපෙත්වා අවසෙසපඤ්චසතකුන්නදීආදීසු උදකං සුස්සති තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තතියො සූරියො පාතුභවති තස්මිං පාතුභූතෙ පඤ්ච මහානදියොපි සුස්සන්ති. තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන චතුත්ථො සූරියො පාතුභවති. යස්ස පාතුභාවා හිමවතී මහානදීනං පභවා සීහපතනො, හංසපතනො, මන්දාකිනී, කණ්ණමුණ්ඩකො, රථකාරදහො, අනොතත්තදහො, ඡද්දන්තදහො, කුණාලදහොති ඉමෙ සත්ත මහාසරා සුස්සන්ති. තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන පඤ්චමො සූරියො පාතුභවති, යස්ස පාතුභාවා අනුපුබ්බෙන මහාසමුද්දො අඞ්ගුලිපබ්බතෙමනමත්තම්පි උදකං න සණ්ඨාති. තතො දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන ඡට්ඨො සූරියො පාතුභවති, යස්මිං පාතුභාවෙ සකලචක්කවාළං එකධූමං හොති, පරියාදින්නසිනෙහධූමෙන යථා ච එවං කොටිසතසහස්සචක්කවාළම්පි. තතොපි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන සත්තමො සූරියො පාතුභවති, යස්ස පාතුභාවා සකලචක්කවාළං එකජාලං හොති සද්ධිං කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙහි යොජනසතිකාදිභෙදා සිනෙරුකූටානි පලුජ්ජිත්වා ආකාසෙයෙව අන්තරධායන්ති. සාපි අග්ගිජාලා උට්ඨහිත්වා චාතුමහාරාජිකෙ ගණ්හාති, තත්ථ කනකවිමානරතනවිමානානි ඣාපෙත්වා තාවතිංසභවනං ගණ්හාති එතෙනූපායෙන යාව පඨමජ්ඣානභූමි ගණ්හාති. තත්ථ තයොපි බ්‍රහ්මලොකෙ ඣාපෙත්වා ආභස්සරෙ ආහච්ච අට්ඨාසි. සා යාව අණුමත්තම්පි සඞ්ඛාරගතං අත්ථි, තාව නනිබ්බායි. සබ්බසඞ්ඛාරපරික්ඛයා පන සප්පිතෙලඣාපනඅග්ගිසිඛා විය ඡාරිකම්පි අනවසෙසෙත්වා නිබ්බායි. හෙට්ඨා ආකාසෙන සහ උපරි ආකාසො එකො හොති මහන්ධකාරො. එවං කප්පවිනාසකමහාමෙඝතො යාවජාලපරිච්ඡෙදා සංවට්ටො නාම එකමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. අථ දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මහාමෙඝො වුට්ඨහිත්වා පඨමං සුඛුමං වස්සති. අනුපුබ්බෙන කුමුදනාළයට්ඨිමුසලතාලක්ඛන්ධාදිප්පමාණාහි ධාරාහි වස්සන්තො [Pg.76] කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙසු සබ්බඩඩ්ඪට්ඨානං පූරෙත්වා අන්තරධායති. තං උදකං හෙට්ඨා ච තිරියඤ්ච වාතො සමුට්ඨහිත්වා ඝනං කරොති. පරිවටුමං පදුමිනිපත්තෙ උදකබින්දුසදිසං. එවං අග්ගිජාලනිබ්බායනතො යාව කොටිසතසහස්සචක්කවාළපරිපූරතො සම්පත්තිමහාමෙඝො, ඉදං සංවට්ටට්ඨායී නාම, දුතියමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. කථං තාව මහන්තං උදකරාසිං වාතො ඝනං කරොතීති චෙ. විවරසම්පදානතො තං වා තෙන පිණ්ඩියමානං ඝනං කරියමානං පරික්ඛයමානං අනුපුබ්බෙන හෙට්ඨා ඔතරති. ඔතිණ්ණොතිණ්ණෙ උදකෙ පුබ්බෙ බ්‍රහ්මලොකට්ඨානෙ බ්‍රහ්මපාරි සජ්ජ-බ්‍රහ්මපුරොහිතමහාබ්‍රහ්මාවසෙන පඨමජ්ඣානභූමි පඨමං පාතුභවති. තතො ඔතිණ්ණොතිණ්ණෙ උදකෙ චතුකාමාවචරදෙවලොකට්ඨානෙ අනුක්කමෙන පරනිම්මිතවසවත්තී, නිම්මානරතී, තුසිතා, යාමාති චත්තාරො කාමාවචරදෙවලොකා පාතුභවන්ති. තතො පුරිමපථවිට්ඨානං ඔතිණ්ණෙ පන උදකෙ බලවවාතා උප්පජ්ජන්ති. තෙ තං පිදහිතද්වාරෙ ධමකරණෙ ඨිතඋදකමිව නිරුස්සාසං කත්වා නිරුජ්ඣන්ති. මධුරොදකං පරික්ඛයං ගච්ඡමානං උපරි රසපථවිං සමුට්ඨාපෙති සා වණ්ණසම්පන්නාචෙව හොති ගන්ධරසසම්පන්නා ච, නිරුදකපායාසස්ස උපරි පටලං විය තදා ච ආභස්සරබ්‍රහ්මලොකෙ පඨමතරාභිනිබ්බත්තා සත්තා ආයුක්ඛයා වා පුඤ්ඤක්ඛයා වා තතො චවිත්වා ඉධූපපජ්ජන්ති. ‘‘පුඤ්ඤක්ඛයා වා’’ති ඉමිනා බ්‍රහ්මූනං ආයුපරිච්ඡෙදං අප්පත්වාව කම්මක්ඛයෙන මරණං විඤ්ඤායති. තෙ හොන්ති සයංපභා අන්තලික්ඛචරා. තෙ අග්ගඤ්ඤසුත්තෙ වුත්තනයෙන තං රසපථවිං සායිත්වා තණ්හාභිභූතා ආලුප්පකාරං පරිභුඤ්ජිතුං උපක්කමන්ති. අථ නෙසං සයං පභා අන්තරධායති, අන්ධකාරො හොති තෙ අන්ධකාරං දිස්වා භායන්ති. තතො නෙසං භයං නාසෙත්වා සූරභාවං ජනයන්තං පරිපුණ්ණපණ්ණාසයොජනං සූරියමණ්ඩලං වා පාතුභවති. තෙ තං දිස්වා ‘‘ආලොකං පටිලභිම්හා’’ති හට්ඨතුට්ඨා හුත්වා ‘‘අම්හාකං භයං නාසෙත්වා සූරභාවං ජනයන්තො උට්ඨිතො, තස්මා සූරියො හොතූ’’ති සූරියො ත්වෙවස්ස නාමං කරොන්ති. අථ සූරියෙ දිවසං ආලොකං කත්වා අත්ථඞ්ගතෙ ‘‘යම්පි ආලොකං ලභිම්හා, සොපි නො නට්ඨො’’ති පුන භීතා හොන්ති. තෙසං එවං හොති ‘‘සාධුවතස්ස අඤ්ඤං ආලොකං ලභෙය්‍යාමා’’ති. තෙසං චිත්තං ඤත්වා විය එකූනපඤ්ඤාසයොජනං චන්දමණ්ඩලං පාතුභවති[Pg.77]. තෙ තං දිස්වා භිය්‍යොසොමත්තාය හට්ඨතුට්ඨා හුත්වා ‘‘අම්හාකං ඡන්දං ඤත්වා විය උට්ඨිතො, තස්මා චන්දො හොතූ’’ති චන්දොත්වෙවස්ස නාමං කරොන්ති. තතො පභුති රත්තිදිවා පඤ්ඤායන්ති. අනුක්කමෙන ච මාසද්ධමාසඋතුසංවච්ඡරා. චන්දිමසූරියානං පන පාතුභූතදිවසෙයෙව සිනෙරුචක්කවාළහිමවන්තපබ්බතා පාතුභවන්ති, තෙ ච ඛො අපුබ්බං අචරිමං ඵග්ගුණපුණ්ණමදිවසෙයෙව පාතුභවන්ති. කථං යථානාම කඞ්ගුභත්තෙ පච්චමානෙ එකප්පහාරෙනෙව බුබ්බුළකානි උට්ඨහන්ති. එකෙ පදෙසා ථූපථූපා හොන්ති, එකෙ නින්නනින්නා, එකෙ සමසමා එවමෙව ථූපථූපට්ඨානෙ පබ්බතා හොන්ති, නින්නනින්නට්ඨානෙ සමුද්දා, සමසමට්ඨානෙ දීපාති එවං මනුස්සලොකෙ සණ්ඨිතෙ චාතුමහාරාජිකා, තාවතිංසාති ද්වෙ කාමාවචරදෙවලොකා පච්ඡතො පාතුභවන්ති. භූමනිස්සිතා නාම හෙතෙ ද්වෙ දෙවලොකා. එවං සම්පත්තිමහාමෙඝතො යාව චන්දිමසූරියපාතුභාවො, ඉදං විවට්ටො නාම තතියමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. අථ තෙසං සත්තානං රසපථවිං පරිභුඤ්ජන්තානං කම්මෙන එකච්චෙ වණ්ණවන්තො, එකච්චෙ දුබ්බණ්ණා හොන්ති තත්ථ වණ්ණවන්තො දුබ්බණ්ණෙ අතිමඤ්ඤන්ති. තෙසං මානාතිමානපච්චයා සාපි රසපථවී අන්තරධායති. භූමිපප්පටකො පාතුභවති අථ නෙසං තෙනෙව නයෙන සොපි අන්තරධායති, පතාලතා පාතුභවති, තෙනෙව නයෙන සාපි අන්තරධායති. අකට්ඨපාකො සාලි පාතුභවති අකණො අථුසො සුද්ධො සුගන්ධො තණ්ඩුලප්ඵලො. තතො නෙසං භාජනානි උප්පජ්ජන්ති තෙ සාලී භාජනෙ ඨපෙත්වා පාසාණපිට්ඨියා ඨපෙන්ති, සයමෙව ජාලසිඛා උට්ඨහිත්වා පචති. සො හොති ඔදනො සුමනජාතිපුප්ඵසදිසො, න තස්ස සූපෙන වා බ්‍යඤ්ජනෙන වා කරණීයං අත්ථි. යංයං රසං භුඤ්ජිතුකාමා හොන්ති, තංතං රසොව හොති. තෙසං තං ඔළාරිකං ආහාරං ආහරතං තතො පභුති මුත්තකරීසං සඤ්ජායති. අථ නෙසං තස්ස නික්ඛමනත්ථාය වණමුඛානි පභිජ්ජන්ති. පුරිසස්ස පුරිසභාවො, ඉත්ථියා ඉත්ථිභාවො පාතුභවති. තත්‍රසුදං ඉත්ථී පුරිසං, පුරිසො ච ඉත්ථිං අතිවෙලං උපනිජ්ඣායති. තෙසං අතිවෙලං උපනිජ්ඣායනභාවා කාමපරිළාහො උප්පජ්ජති. තතො මෙථුනධම්මං පටිසෙවන්ති. තෙ අසද්ධම්මපටිසෙවනපච්චයා විඤ්ඤූහි ගරහියමානා විහෙඨියමානා තස්ස අසද්ධම්මස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු අගාරානි කරොන්ති. En el sol ordinario reside el hijo del deva del sol, pero en los soles que destruyen el eón no hay tal deidad. Bajo la luz del sol ordinario, incluso nubes y estelas de humo se desplazan en el espacio. Bajo la luz de los soles de destrucción del eón, el cielo queda libre de humo y nubes, tan puro como la superficie de un espejo; exceptuando los cinco grandes ríos —Ganges, Yamunā, Sarabhū, Aciravatī y Mahī— el agua en los restantes quinientos ríos menores y demás fuentes se seca; tras el paso de un largo periodo, aparece un tercer sol; con su aparición, incluso los cinco grandes ríos se secan. Tras otro largo periodo, aparece un cuarto sol; con su aparición, se secan los siete grandes lagos que son las fuentes de los grandes ríos del Himalaya: Sīhapatano, Haṃsapatano, Mandākinī, Kaṇṇamuṇḍako, Rathakāradaho, Anotattadaho, Chaddantadaho y Kuṇāladaho. Tras otro largo periodo, aparece un quinto sol; con su aparición, el gran océano se agota gradualmente hasta que no queda agua ni siquiera del tamaño de la falange de un dedo. Tras otro largo periodo, aparece un sexto sol; con su aparición, todo el sistema de mundos se envuelve en una sola masa de humo; así como este sistema de mundos se llena de humo al agotarse la humedad, así ocurre en cien mil millones de sistemas de mundos. Tras otro largo periodo, aparece un séptimo sol; con su aparición, todo el sistema de mundos se convierte en una sola llama junto con cien mil millones de sistemas de mundos; los picos del Monte Sineru, de cien ligas o más de altura, se derrumban y desaparecen en el espacio. Esa llama de fuego se eleva y alcanza el reino de los Cuatro Grandes Reyes; habiendo quemado allí los palacios de oro y de joyas, alcanza el reino de los Treinta y Tres; de esta manera, alcanza hasta el plano del primer jhāna. Tras haber quemado los tres mundos de Brahma allí presentes, se detiene al llegar al reino de los Ābhassara. Mientras quede incluso una partícula minúscula de formaciones, el fuego no se extingue. Pero con la extinción de todas las formaciones, se apaga sin dejar siquiera cenizas, como una llama de fuego que ha consumido mantequilla clarificada o aceite. El espacio de abajo y el de arriba se vuelven uno solo en una gran oscuridad. Así, desde la gran nube de destrucción del eón hasta el cese de las llamas, se denomina Saṃvaṭṭa (Disolución), un periodo incalculable. Luego, tras el paso de un largo periodo, surge una gran nube y primero llueve finamente. Aumentando gradualmente el tamaño de las gotas hasta ser como tallos de loto, mazas o troncos de palmera, llueve sobre los cien mil millones de sistemas de mundos, llenando todo el lugar quemado, y luego desaparece. Vientos que surgen por debajo y por los lados compactan esa agua, volviéndola redonda, como una gota de agua sobre una hoja de loto. Así, desde la extinción de las llamas hasta la gran nube que llena los cien mil millones de sistemas de mundos, se denomina Saṃvaṭṭaṭṭhāyī (Continuación de la disolución), el segundo periodo incalculable. Si se pregunta cómo el viento compacta esa gran masa de agua: debido a la formación de huecos, el agua, al ser comprimida y compactada por el viento, disminuye y desciende gradualmente. A medida que el agua desciende, aparece primero el plano del primer jhāna en el antiguo lugar de los mundos de Brahma, según las categorías de Brahmapārisajja, Brahmapurohita y Mahābrahmā. Luego, a medida que el agua sigue descendiendo, en los lugares de los cuatro cielos del reino de los sentidos, aparecen gradualmente los cuatro mundos celestiales: Paranimmitavasavattī, Nimmānaratī, Tusitā y Yāmā. Cuando el agua desciende al lugar de la tierra anterior, surgen vientos poderosos. Estos detienen el agua como en un recipiente de agua con el orificio tapado, cesando el movimiento. Mientras el agua dulce se agota, surge arriba una esencia terrestre que posee color, aroma y sabor, similar a la nata que se forma sobre el arroz con leche sin agua. En ese momento, los seres que habían nacido primero en el mundo de Brahma Ābhassara, al agotarse su vida o sus méritos, mueren de allí y renacen aquí. Por la expresión 'o por el agotamiento de sus méritos', se entiende la muerte debida al fin del karma antes de alcanzar el límite de la vida de los Brahmas. Ellos son luminosos por sí mismos y viajan por el espacio. Tal como se describe en el Aggañña Sutta, tras probar esa esencia terrestre, vencidos por el deseo, comienzan a consumirla en bocados. Entonces, su luz propia desaparece y surge la oscuridad; al ver la oscuridad, sienten miedo. Luego, para disipar su miedo y generar valor, aparece el disco solar de cincuenta leguas. Al verlo, se regocijan y dicen: 'Hemos recuperado la luz; ha surgido para disipar nuestro miedo y darnos valor (sūrabhāva), por tanto, que se llame Sol (Sūriya)'. Así le dan el nombre de Sūriya. Cuando el sol se pone tras haber iluminado el día, vuelven a tener miedo, pensando: 'La luz que obtuvimos se ha perdido'. Entonces piensan: '¡Ojalá obtuviéramos otra luz!'. Como si conociera su pensamiento, aparece el disco lunar de cuarenta y nueve leguas. Al verlo, se regocijan aún más y dicen: 'Ha surgido como si conociera nuestro deseo (chanda), por tanto, que se llame Luna (Canda)'. Así le dan el nombre de Canda. A partir de entonces, se distinguen la noche y el día, y gradualmente los meses, quincenas, estaciones y años. El mismo día en que aparecen el sol y la luna, aparecen el Monte Sineru, los sistemas de mundos y las montañas del Himalaya; todos aparecen simultáneamente en el día de luna llena de Phagguna. Del mismo modo que cuando se cocina arroz mijo surgen burbujas al mismo tiempo, algunas partes quedan elevadas, otras bajas y otras niveladas; así mismo, en los lugares elevados surgieron las montañas, en los lugares bajos los océanos y en los nivelados las islas. Una vez establecida la tierra de los hombres, aparecen después los dos mundos celestiales vinculados a la tierra: los Cuatro Grandes Reyes y los Treinta y Tres. Estos dos mundos celestiales se denominan vinculados a la tierra. Así, desde la gran nube hasta la aparición del sol y la luna, se denomina Vivaṭṭa (Evolución), el tercer periodo incalculable. Entonces, mientras esos seres consumían la esencia terrestre, por su karma, algunos se volvieron de apariencia hermosa y otros de apariencia fea; allí, los hermosos despreciaban a los feos. Debido a su orgullo y arrogancia, esa esencia terrestre desapareció. Apareció entonces un hongo terrestre; luego, del mismo modo, este desapareció y apareció una enredadera; y del mismo modo, esta también desapareció. Apareció el arroz que madura sin ser cultivado, sin cascarilla ni salvado, puro, fragante y de grano limpio. Entonces surgieron recipientes; ponían el arroz en el recipiente sobre una piedra y, por sí sola, surgía una llama que lo cocinaba. Se convertía en un arroz cocido similar a la flor de jazmín, que no necesitaba sopa ni condimento. Cualquier sabor que desearan probar, en ese mismo sabor se convertía. Al consumir ese alimento sólido, a partir de entonces surgieron los excrementos y la orina. Para la salida de estos, se abrieron los orificios corporales. Apareció la masculinidad en el hombre y la feminidad en la mujer. Entonces, la mujer observaba al hombre y el hombre a la mujer intensamente por largo tiempo. Debido a esa observación prolongada, surgió el ardor de la pasión sensual. Luego, se entregaron a la práctica sexual. Siendo censurados y acosados por los sabios debido a esa práctica inmunda, construyeron casas con el fin de ocultar esa conducta inapropiada. තෙ [Pg.78] අගාරං අජ්ඣාවසමානා අනුක්කමෙන අඤ්ඤතරස්ස අලසජාතිකස්ස සත්තස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්තා සන්නිධිං කරොන්ති. තතො පභුති කණොපි ථුසොපි තණ්ඩුලං පරියොනද්ධන්ති, ලායිතට්ඨානම්පි නප්පටිවිරූහති. තෙ සන්නිපතිත්වා අනුට්ඨුනන්ති ‘‘පාපකා වත භො ධම්මා සත්තෙසු පාතුභූතා, මයං පුබ්බෙ මනොමයා අහුම්හා’’ති. අග්ගඤ්ඤසුත්තෙ වුත්තනයෙන විත්ථරෙතබ්බං. තතො මරියාදං ඨපෙන්ති. අථඤ්ඤතරො සත්තො අඤ්ඤස්ස භාගං අදින්නං ආදියති. තං ද්වික්ඛත්තුං පරිභාසිත්වා තතියවාරෙ ලෙඩ්ඩුදණ්ඩෙහි පහරන්ති. තෙ එවං අදින්නාදානකලහමුසාවාදදණ්ඩදානෙසු උප්පන්නෙසු සන්නිපතිත්වා චින්තයන්ති, ‘‘යංනූන මයං එකං සත්තං සම්මන්නෙය්‍යාම, යො නො සම්මා ඛියිතබ්බං ඛියෙය්‍ය, ගරහිතබ්බං ගරහෙය්‍ය, පබ්බාජෙතබ්බං පබ්බාජෙය්‍ය, මයං පනස්ස සාලීනං භාගං අනුපදස්සාමා’’ති. එවං කතසන්නිට්ඨානෙසු පන සත්තෙසු ඉමස්මිං තාව කප්පෙ අයමෙව භගවා බොධිසත්තභූතො තෙන සමයෙන තෙසු සත්තෙසු අභිරූපතරො ච දස්සනීයතරො ච මහෙසක්ඛතරො ච බුද්ධිසම්පන්නො පටිබලො නිග්ගහපග්ගහං කාතුං තෙ තං උපසඞ්කමිත්වා යාචිත්වා සම්මනිංසු. සො තෙන මහාජනෙන සම්මතොතිපි මහාසම්මතො, ඛෙත්තානං අධිපතීති ඛත්තියො, ධම්මෙන සමෙන පරෙසං රඤ්ජෙතීති රාජාති, තීහි නාමෙහි පඤ්ඤායිත්ථ. යඤ්හි ලොකෙ අච්ඡරියං ඨානං බොධිසත්තොව තත්ථ ආදි පුරිසොති එවං බොධිසත්තං ආදිං කත්වා ඛත්තියමණ්ඩලෙ සණ්ඨිතෙ අනුපුබ්බෙන බ්‍රාහ්මණාදයොපි වණ්ණා සණ්ඨහිංසු. එවං චන්දිමසූරියපාතු භාවතො යාව පුන කප්පවිනාසකමහාමෙඝො, ඉදං විවට්ටට්ඨායී නාම චතුත්ථමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාම. තෙනෙතං වුච්චති මෙඝො ජාලපරිච්ඡින්නො සංවට්ටොති ජාලා මෙඝපරිච්ඡින්නො සංවට්ටට්ඨායීති වුච්චති. මෙඝා සූරියපරිච්ඡින්නො විවට්ටොති වුච්චති. සූරියා මෙඝපරිච්ඡින්නො විවට්ටට්ඨායීති වුච්චති. චත්තාරි ඉමානි කප්පානි මහාකප්පොති වුච්චති. විවට්ටට්ඨායිකප්පෙයෙව උප්පජ්ජන්ති බුද්ධාදයොති. තථා හි ඉමස්මිංයෙව විවට්ටට්ඨායිඅසඞ්ඛ්‍යය්‍යකප්පෙ බුද්ධපච්චෙක බුද්ධසාවකචක්කවත්තිනො උප්පජ්ජන්ති, න තීසු අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පෙසු. තඤ්ච ඛො අසුඤ්ඤකප්පෙයෙව, න සුඤ්ඤකප්පෙ. තත්ථ බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකචක්කවත්තීහි පුඤ්ඤවන්තපුග්ගලෙහි අසුඤ්ඤත්තා අසුඤ්ඤකප්පො නාම. තබ්බිගමෙන සුඤ්ඤකප්පො වෙදිතබ්බො. තෙසුපි අසුඤ්ඤකප්පො පඤ්චවිධො හොති සාරකප්පො[Pg.79], මණ්ඩකප්පො, වරකප්පො, සාරමණ්ඩකප්පො, භද්දකප්පොති, තෙසු යස්මිං කප්පෙ එකොව බුද්ධො උප්පජ්ජති, සො සාරකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ ද්වෙ බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, සො මණ්ඩකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ තයො උප්පජ්ජන්ති, සො වරකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ චත්තාරො බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, සො සාරමණ්ඩකප්පො නාම. යස්මිං කප්පෙ පඤ්ච බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති, සො භද්දකප්පොනාම. ඉමානි පඤ්චකප්පානියෙව සහෙව සමොධානෙත්වා ජාතත්තකීසොතත්තකියා නිදානෙ. Ellos, viviendo en hogares, gradualmente siguiendo el ejemplo de un ser perezoso, comenzaron a almacenar provisiones. Desde entonces, el salvado y la cáscara envolvieron al grano de arroz, y el lugar donde se cosechaba no volvía a crecer. Reuniéndose, se lamentaron: '¡Oh, malas cosas han aparecido entre los seres! Antes éramos hechos de mente'. Se debe detallar según el método expuesto en el Aggañña Sutta. Luego establecieron límites. Entonces, cierto ser tomó la porción de otro que no le había sido dada. Habiéndolo reprendido dos veces, a la tercera vez lo golpearon con terrones y palos. Surgidos así el robo, las disputas, la mentira y el castigo, se reunieron y pensaron: '¿Qué tal si designamos a un ser que reprenda con razón a quien deba ser reprendido, que censure a quien deba ser censurado y que destierre a quien deba ser desterrado? Nosotros, a cambio, le daremos una porción de nuestro arroz'. Habiendo tomado esta resolución entre los seres, en este eón, el propio Bienaventurado en su estado de Bodhisattva, siendo en aquel tiempo entre esos seres el más bello, el más agradable a la vista, el más majestuoso y dotado de sabiduría, capaz de ejercer la disciplina y el elogio, fue abordado por ellos, quienes le rogaron y lo designaron. Él fue conocido por tres nombres: 'Mahāsammata' por haber sido elegido por la gran multitud, 'Khattiya' por ser señor de los campos, y 'Rājā' porque complace a otros con rectitud. Dondequiera que ocurra un evento maravilloso en el mundo, el Bodhisattva es el primer hombre allí; habiéndose establecido así el círculo de los Khattiyas con el Bodhisattva a la cabeza, gradualmente se establecieron los Brahmanes y las otras castas. Así, desde la aparición del sol y la luna hasta el gran megacloud de la destrucción del eón, este es el cuarto periodo incalculable llamado de permanencia de la evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī). Por eso se dice: 'el eón de disolución está definido por la nube y el fuego; el de permanencia de la disolución está definido por el fuego y la nube; el de evolución está definido por la nube y el sol; el de permanencia de la evolución está definido por el sol y la nube'. Estos cuatro eones se denominan un Mahākappa (Gran Eón). Solo en el eón de permanencia de la evolución aparecen los Budas y otros seres ilustres. Pues en este mismo periodo incalculable de permanencia de la evolución aparecen los Budas, los Paccekabuddhas, los discípulos de los Budas y los Monarcas Universales, y no en los otros tres periodos incalculables. Y esto solo ocurre en un eón no vacío (asuññakappa), no en un eón vacío. Allí, por no estar vacío de personas meritorias como Budas, Paccekabuddhas, discípulos de los Budas y Monarcas Universales, se llama eón no vacío. El eón vacío debe entenderse por su ausencia. Entre estos, el eón no vacío es de cinco tipos: Sārakappa, Maṇḍakappa, Varakappa, Sāramaṇḍakappa y Bhaddakappa. Entre ellos, el eón en el que surge un solo Buda se llama Sārakappa. El eón en el que surgen dos Budas se llama Maṇḍakappa. El eón en el que surgen tres se llama Varakappa. El eón en el que surgen cuatro Budas se llama Sāramaṇḍakappa. El eón en el que surgen cinco Budas se llama Bhaddakappa. Estos cinco eones se han unido aquí en la introducción de la historia del nacimiento (Jātaka). ‘‘නන්දො සුනන්දො පථවී, මණ්ඩො ධරණී සාගරො; පුණ්ඩරීකො ඉමෙ සත්ත, අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා පකාසිතා. Nanda, Sunanda, Pathavī, Maṇḍa, Dharaṇī, Sāgara y Puṇḍarīka: estos siete incalculables han sido proclamados. පඤ්ච බුද්ධසහස්සානි, හොන්ති නන්දෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; නව බුද්ධසහස්සානි, සුනන්දම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Cinco mil Budas hubo en el incalculable Nanda; nueve mil Budas en el incalculable Sunanda. දස බුද්ධසහස්සානි, පථවිම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; එකාදස සහස්සානි, තම්හි මණ්ඩෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Diez mil Budas en el incalculable Pathavī; once mil en ese incalculable Maṇḍa. වීසති බුද්ධසහස්සානි, ධරණිම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; තිංස බුද්ධසහස්සානි, සාගරම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Veinte mil Budas en el incalculable Dharaṇī; treinta mil Budas en el incalculable Sāgara. චත්තාලීස සහස්සානි, පුණ්ඩරීකෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙසු සත්තසු, එත්තකාති පවුච්චති. Cuarenta mil en el incalculable Puṇḍarīka; en los siete incalculables se dice que hubo tal cantidad. එකංසතසහස්සානි, වීසති ච සහස්සඤ්ච; සෙසා පඤ්චසහස්සානි, සබ්බබුද්ධෙහි මණ්ඩිතා’’ති. Ciento veinte mil y los cinco mil restantes, todos fueron adornados por todos los Budas. වුත්තං. අපරම්පි වුත්තං. Se ha dicho. Y también se ha dicho: ‘‘භද්දො සබ්බඵුල්ලො, සබ්බරතනො උසභක්ඛන්ධො; මානිතභද්දො ච පදුමො, උසභක්ඛන්තුත්තමෙව ච; සබ්බභාසො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො, නවමොති පවුච්චති. Bhaddo, Sabbaphullo, Sabbaratano, Usabhakkhandho, Mānitabhaddo, Padumo, Usabham, Khantuttamo y Sabbabhāso se dice que es el noveno incalculable. පණ්ණාස බුද්ධසහස්සානි, සබ්බභද්දෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; සට්ඨි බුද්ධසහස්සානි, සබ්බඵුල්ලෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Cincuenta mil Budas en el incalculable Sabbabhadda; sesenta mil Budas en el incalculable Sabbaphulle. සත්තති බුද්ධසහස්සානි, සබ්බරතනෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; අසීති බුද්ධසහස්සානි, උසභක්ඛන්ධෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Setenta mil Budas en el incalculable Sabbaratana; ochenta mil Budas en el incalculable Usabhakkhandha. නවුති බුද්ධසහස්සානි, මානිතභද්දෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; වීසති බුද්ධසහස්සානි, පදුමම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Noventa mil Budas en el incalculable Mānitabhadda; veinte mil Budas en el incalculable Paduma. දස [Pg.80] බුද්ධසහස්සානි උසභම්හි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; පඤ්ච බුද්ධසහස්සානි, ඛන්තුත්තමෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. Diez mil Budas en el incalculable Usabha; cinco mil Budas en el incalculable Khantuttama. ද්වෙ ච බුද්ධසහස්සානි, සබ්බභාසෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ; අඞ්ඛ්‍යෙයෙ නවස්මිං, එත්තකාති පවුච්චති. Y dos mil Budas en el incalculable Sabbabhāsa; en los nueve incalculables se dice que hubo tal cantidad. තීණි සතසහස්සානි, සත්තාසීතිසහස්සඤ්ච; ගණනානඤ්ච බුද්ධානං, සබ්බබුද්ධෙහි මණ්ඩිතා’’ති. Trescientos ochenta y siete mil es la cuenta de los Budas, [el mundo] fue adornado por todos los Budas. තෙ සබ්බෙපි සම්මාසම්බුද්ධෙ යාව අරිමෙත්තෙය්‍යා සමොධානෙත්වා Habiendo reunido a todos ellos, desde los Budas Perfectamente Iluminados hasta Arimetteyya: ‘‘සම්බුද්ධෙ අට්ඨවීසඤ්ච, ද්වාදසඤ්ච සහස්සකෙ; පඤ්චසතසහස්සානි, නමාමි සිරසා මහං; තෙසං ධම්මඤ්ච සඞ්ඝඤ්ච, ආදරෙන නමාමහං. A los quinientos doce mil veintiocho Sambuddhas rindo homenaje con mi cabeza; rindo homenaje con devoción a su Dhamma y a su Sangha. නමක්කාරානුභාවෙන, හිත්වා සබ්බෙ උපද්දවෙ; අනෙකඅන්තරායාපි, විනස්සන්තු අසෙසතො’’ති. Por el poder de este homenaje, habiendo abandonado todas las desgracias, que los muchos obstáculos también sean destruidos por completo. නමස්සනගාථා පවත්තා සා ඌනසඞ්ඛ්‍යාවසෙනෙව කතාව භවිතබ්බං, තථා හි අම්හාකං භගවා පොරාණබ්‍රහ්මදෙවබුද්ධං ආදිං කත්වා යාව පොරාණසක්‍යගොතමා මනසාව චින්තෙන්තස්ස සත්තඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි පොරාණසක්‍යගොතමබුද්ධං ආදිං කත්වා යාව මජ්ඣිමදීපඞ්කරා වාචාමත්තෙන නව අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. මජ්ඣිමදීපඞ්කරතො පට්ඨාය යාව පදුමුත්තරබුද්ධා කායඞ්ගවාචඞ්ගවසෙන චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි වීතිවත්තානි. පදුමුත්තරබුද්ධතො යාව කකුසන්ධා එකමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං වීතිවත්තං. එවමිමෙසු වීසතිඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙසු බ්‍රහ්මදෙවපොරාණසක්‍යගොතමබුද්ධානමන්තරෙ සත්ත අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා එකසතසහස්සඤ්ච වීසති සහස්සඤ්ච පඤ්චසහස්සානි ච හොන්ති. පොරාණසක්‍යගොතමමජ්ඣිමදීපඞ්කරානමන්තරෙ නව අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා තීණිසතසහස්සානි සත්තාසීතිසහස්සානි ච හොන්ති. මජ්ඣිමදීපඞ්කරතො යාව මෙත්තෙය්‍යා අට්ඨවීසාති සබ්බං සමොධානෙත්වා අට්ඨවීසඤ්ච ද්වාදසසහස්සඤ්ච පඤ්චසතසහස්සානි ච හොන්ති තස්මා ඌනසඞ්ඛ්‍යාති වෙදිතබ්බා. පරිපුණ්ණසඞ්ඛ්‍යාවසෙන ඉච්ඡමානෙහි චින්තෙතබ්බාව. එසා ච සඞ්ඛ්‍යාවිචාරණා නිදානෙ වුත්තාව. Estos Versos de Reverencia que se han recitado deben entenderse como realizados según una cifra reducida; pues así, nuestro Bienaventurado, comenzando desde el antiguo Buda Brahmadeva hasta el antiguo Sakya Gotama, mientras resolvía mentalmente, transcurrieron siete asankhyeyyas. Comenzando desde el antiguo Buda Sakya Gotama hasta el Dīpaṅkara medio, solo de palabra, transcurrieron nueve asankhyeyyas. Desde el Dīpaṅkara medio hasta el Buda Padumuttara, mediante acciones de cuerpo y habla, transcurrieron cuatro asankhyeyyas. Desde el Buda Padumuttara hasta Kakusandha, transcurrió un asankhyeyya. Así, en estos veinte asankhyeyyas, en el intervalo de los siete asankhyeyyas entre los budas Brahmadeva y el antiguo Sakya Gotama, el total acumulado es de ciento veinticinco mil. En el intervalo de los nueve asankhyeyyas entre el antiguo Sakya Gotama y el Dīpaṅkara medio, el total acumulado es de trescientos ochenta y siete mil. Desde el Dīpaṅkara medio hasta Metteyya, sumando todos los veintiocho, el total es de quinientos doce mil veintiocho; por lo tanto, debe conocerse como una cifra reducida. Para aquellos que lo deseen según la cifra completa, debe ser reflexionado de esa manera. Y esta investigación de las cifras ya ha sido expuesta en el Nidāna. එවං ‘‘චින්තිතං සත්තසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, නවසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යවාචකං; කායවාචා චතුසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, බුද්ධත්තංසමුපාගමී’’ති. Así: “Siete asankhyeyyas de resolución mental, nueve asankhyeyyas de palabra; cuatro asankhyeyyas de cuerpo y habla, así alcanzó la Budeidad”. වුත්තෙසු [Pg.81] වීසතිඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙසු පවත්තඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙනෙව කතා. අත්ථතො පන සාරකප්පමණ්ඩකප්පවරකප්පසාරමණ්ඩකප්පභද්දකප්පවසෙන පඤ්චවිධාති වෙදිතබ්බා. ඉමානි පඤ්චනාමානි බුද්ධුප්පාදකප්පෙයෙව ලබ්භන්ති, අනුප්පන්නකප්පෙ පන සුඤ්ඤකප්පොත්වෙව නාමං ලබ්භති තථා හි කප්පසණ්ඨහනකාලෙ සබ්බපඨමං මහාබොධිපල්ලඞ්කට්ඨානෙයෙව පදුමිනිගබ්භා උප්පජ්ජති. සා යස්මිං කාලෙ එකො බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සති, එකො පදුමිනිගබ්භො අට්ඨපරික්ඛාරෙහි සහ උප්පජ්ජති. තං දිස්වා සුද්ධාවාසබ්‍රහ්මුනො නෙමිත්තපාඨකා අරහන්තො ඉමස්මිං කප්පෙ එකො බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සතීති සඤ්ජාතපීතිසොමනස්සා හුත්වා අට්ඨපරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ ඨපෙන්ති ‘‘යදා බුද්ධො උප්පජ්ජිස්සති, තදා දස්සාමා’’ති. එවං ද්වෙ තයො චත්තාරො පඤ්ච බුද්ධා උප්පජ්ජිස්සන්ති, තදා ද්වෙ තීණි චත්තාරි පඤ්ච පදුමිනිගබ්භා අට්ඨපරික්ඛාරෙහි සහ උප්පජ්ජන්ති. තඤ්ච ඛො එකස්මිං යෙව නාළෙකෙක බද්ධා හුත්වා උප්පජ්ජන්ති. එවං කප්පසණ්ඨහනකාලතො පට්ඨායෙව ඉමානි පඤ්ච නාමානි ලබ්භන්තීති වෙදිතබ්බානි. එත්තාවතා ඉමස්මිංයෙව විවට්ටට්ඨායීඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පෙ බුද්ධාදයො මහෙසක්ඛා පුඤ්ඤවන්තො චක්කවත්තිරාජානො උප්පජ්ජන්ති, තථා ආයුකප්පන්තරකප්පානිපි. තත්ථ ආයුකප්පො නාම තෙසං තෙසං සත්තානං ආයුපරිච්ඡෙදො. අන්තරකප්පො නාම තත්ථ සත්ථරොගදුබ්භික්ඛානං අඤ්ඤතරසංවට්ටනෙන බහූසු විනාසමුපගතෙසු අවසිට්ඨසත්තසන්තා නප්පවත්තකුසලකම්මානුභාවෙන දසවස්සතො පට්ඨාය අනුක්කමෙන අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යායුකප්පප්පමාණෙසු සත්තෙසු පන අධම්මසමාදානවසෙන කමෙන පරිහායිත්වා දසවස්සායුකෙසු ජාතෙසු රොගාදීනමඤ්ඤතරසංවට්ටනෙන සත්තානං විනාසප්පත්ති යාව අයමෙකො අන්තරකප්පො. එවං පරිච්ඡින්නඅන්තරකප්පවසෙන චතුසට්ඨිඅන්තරකප්පො එකො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පො වීසති අන්තරකප්පප්පමාණොති අපරෙ වදන්ති. ඉමානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පානි එකො මහාකප්පො නාම. එවං තෙජො සංවට්ටවසෙන තාව මහාකප්පානං අන්තරං අග්ගිනාව විනස්සති. යස්මිං පන සමයෙ කප්පො උදකෙන නස්සති, තදා ආදිතොව කප්පවිනාසකමහාමෙඝො වුට්ඨහිත්වාති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව විත්ථාරෙතබ්බං අයං පන විසෙසො යථා තත්ථ දුතියසූරියො, එවමිධපි කප්පවිනාසකො ඛාරුදකමහාමෙඝො වුට්ඨාති සො ආදිතො සුඛුමං වස්සන්තො අනුක්කමෙන මහාධාරාහි කොටිසතසහස්සචක්කවාළං [Pg.82] පූරෙන්තො වස්සති. ඛාරුදකෙන ඵුට්ඨඵුට්ඨා පථවීපබ්බතාදයො විලීයන්ති තං උදකං වාතෙන සමන්තතො ධාරිතං පථවිතො යාව පරිත්තාභා අප්පමාණාභා ආභස්සරාති තයොපි දුතියජ්ඣානභූමි උදකං ගණ්හාති. තත්ථ තයොපි බ්‍රහ්මලොකෙ විලීයාපෙත්වා සුභ කිණ්හෙ ආහච්ච තිට්ඨති යාව අණුමත්තං සඞ්ඛාරගතං අත්ථි, තාව න වූපසමති. උදකානුගතං පන සබ්බසඞ්ඛාරගතං අභිභවිත්වා සහසා වූපසමති අන්තරධානං ගච්ඡති, හෙට්ඨා ආකාසෙන සහ උපරි ආකාසො එකො හොති මහන්ධකාරොති සබ්බං වුත්තසදිසමෙව. කෙවලං පනිධ ඔතිණ්ණොතිණ්ණෙ උදකෙ ආභස්සරබ්‍රහ්මලොකං ආදිං කත්වා ලොකපාතුභාවො වෙදිතබ්බො. සුභකිණ්හතො චවිත්වා ආභස්සරට්ඨානාදීසු සත්තා නිබ්බත්තන්ති එත්ථාපි කප්පවිනාසකමහාමෙඝතො යාව කප්පවිනාසකඋදකපරිච්ඡෙදො සංවට්ටො නාම පඨමමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පො නාමාති චත්තාරිඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පානි වුත්තසදිසානි එවං සත්ත මහාකප්පානි සත්තක්ඛත්තුං අග්ගිනා විලීයිත්වා අට්ඨමෙ මහාකප්පෙ උදකෙනපි විනාසො ච සණ්ඨහනඤ්ච වෙදිතබ්බං, එවං සත්තසත්තමහාකප්පො සත්තසත්තවාරං අග්ගිනා විලීයිත්වා අට්ඨමෙ අට්ඨමෙ වාරෙ ආපෙන විලීයිත්වා අනුක්කමෙන තෙසට්ඨිමහාකප්පානි පරිපුණ්ණානි තදා ආපවාරං පටිබාහිත්වා චතුසට්ඨිමෙ මහාකප්පෙ වාතෙන විනස්සති තදා ආදිතො කප්පවිනාසකමහාවාතො වුට්ඨහිත්වාති සබ්බං පුබ්බෙ වුත්තනයමෙව. අයං පන විසෙසො යථා අග්ගිනා විනාසකප්පෙ දුතියසූරියො, එවමිධාපි කප්පවිනාසනත්ථං වාතො සමුට්ඨාති සො පඨමං සුඛුමරජං උට්ඨාපෙති, තතො ථූලරජං සණ්හරජං සුඛුමවාලිකං සක්ඛරපාසාණාදයොති යාව කූටාගාරමත්තෙ පාසාණෙපි විසමට්ඨානෙ ඨිතමහාරුක්ඛෙච උට්ඨාපෙති, තෙ පථවිතො නභමුග්ගතා න පුන පතන්ති, තත්ථෙව චුණ්ණවිචුණ්ණා හුත්වා අභාවං ගච්ඡන්ති. යථානුක්කමෙන හෙට්ඨා මහාපථවියා වාතො සමුට්ඨහිත්වා පථවිං පරිවත්තෙත්වා උද්ධංමූලං කත්වා ආකාසෙ ඛිපති යොජනසතප්පමාණාපි පථවිප්පදෙසා ද්වියොජනතියොජනචතුයොජනපඤ්චයොජනඡයොජනසත්තයොජනප්පමාණාපි භිජ්ජිත්වා තෙ වෙගක්ඛිත්තා ආකාසෙයෙව චුණ්ණවිචුණ්ණා හුත්වා අභාවං ගච්ඡන්ති චක්කවාළපබ්බතම්පි වාතො උක්ඛිපිත්වා ආකාසෙ ඛිපති තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝට්ටයන්තා චුණ්ණවිචුණ්ණා [Pg.83] හුත්වා විනස්සන්ති එතෙනෙව භූමට්ඨකවිමානානි ආකාසට්ඨකවිමානානි ච විනාසෙන්තො ඡකාමාවචරදෙවලොකෙ නාසෙත්වා කොටිසතසහස්සචක්කවාළානි විනාසෙති. තත්ථ චක්කවාළා චක්කවාළෙහි, හිමවන්තා හිමවන්තෙහි, සිනෙරූ සිනෙරූහි අඤ්ඤමඤ්ඤං සමාගන්ත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණා හුත්වා විනස්සන්ති. පථවිතො යාව පරිත්තසුභා, අප්පමාණසුභා, සුභණිණ්හාති තයොපි තතියජ්ඣානභූමී වාතො ගණ්හාති තත්ථ තයොපි බ්‍රහ්මලොකෙ විනාසෙත්වා වෙහප්ඵලං ආහච්ච අට්ඨාසි. එවං සබ්බං සඞ්ඛාරගතං විනාසෙත්වා සයං විනස්සති, හෙට්ඨා ආකාසෙන සහ උපරි ආකාසො එකො හොති මහන්ධකාරොති සබ්බං වුත්තසදිසං. ඉධ පන සුභකිණ්හබ්‍රහ්මලොකං ආදිං කත්වා ලොකො පාතුභවති. වෙහප්ඵලතො චවිත්වා සුභකිණ්හාදීසු සත්තා නිබ්බත්තන්ති, තත්ථකප්පවිනා සකමහාමෙඝතො යාව කප්පවිනාසකවාතුපච්ඡෙදො, ඉදං සංවට්ටො නාම, පඨමමසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං නාමාති චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පානි එකො මහාකප්පො නාමාති සබ්බං තෙජොසංවට්ටෙ වුත්තනයමෙව. Habiéndose mencionado las veinte edades incalculables, estas se llevan a cabo mediante la duración de los eones incalculables que ocurren. En esencia, deben conocerse como de cinco tipos, a saber: Sārakappa, Maṇḍakappa, Varakappa, Sāramaṇḍakappa y Bhaddakappa. Estos cinco nombres se obtienen únicamente en los eones en los que surge un Buda; en un eón en el que no surge ningún Buda, se obtiene solamente el nombre de «Suññakappa» (eón vacío). Pues, en el momento del establecimiento del eón, antes que nada, surgen capullos de loto precisamente en el lugar del trono del Gran Bodhi. En el tiempo en que un Buda va a surgir, aparece un capullo de loto junto con los ocho requisitos monásticos. Al ver esto, los Arhats de los Brahma de las Moradas Puras, expertos en presagios, se llenan de alegría y gozo pensando: «En este eón surgirá un Buda», y tomando los ocho requisitos, los guardan en el mundo de Brahma diciendo: «Cuando el Buda surja, se los daremos». Así, si van a surgir dos, tres, cuatro o cinco Budas, entonces surgen dos, tres, cuatro o cinco capullos de loto junto con los ocho requisitos. Y estos surgen unidos a un solo tallo. Se debe saber que estos cinco nombres se obtienen desde el mismo momento del establecimiento del eón. Hasta este punto, en este mismo eón incalculable que permanece en evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī), surgen los Budas y otros seres de gran poder y mérito, como los reyes universales (cakkavattirājāno), así como los periodos de vida (āyukappa) y los eones intermedios (antarakappa). Allí, el «āyukappa» es la duración de vida de los respectivos seres. El «antarakappa» se refiere al periodo en el que, tras la destrucción de muchos seres por la espada, la enfermedad o el hambre, debido al poder de las acciones meritorias de los seres restantes, la vida aumenta desde los diez años hasta una duración incalculable, y luego, por el apego a lo que no es el Dhamma, disminuye gradualmente hasta los diez años; la destrucción de los seres por enfermedad, etc., constituye un eón intermedio. Otros dicen que sesenta y cuatro eones intermedios constituyen un eón incalculable, y que un eón incalculable tiene la medida de veinte eones intermedios. Estos cuatro eones incalculables se denominan un «Gran Eón» (mahākappo). De este modo, mediante la destrucción por fuego, el intervalo de los Grandes Eones se destruye solo por fuego. Pero cuando el eón se destruye por agua, debe explicarse detalladamente según el método mencionado anteriormente sobre la gran nube de destrucción del eón; no obstante, hay esta diferencia: así como allí hubo un segundo sol, aquí surge una gran nube de agua alcalina destructora del eón. Al principio llueve finamente y gradualmente cae en grandes torrentes, llenando cien mil millones de sistemas solares. La tierra, las montañas, etc., tocadas por el agua alcalina, se disuelven. Esa agua, sostenida por el viento por todos lados, sube desde la tierra hasta alcanzar los tres planos del segundo Jhana: Parittābhā, Appamāṇābhā y Ābhassara. Tras disolver esos tres mundos de Brahma, se detiene al llegar al reino de Subhakiṇha. Mientras quede el más mínimo rastro de formaciones condicionadas, el agua no cesa. Pero una vez que ha subyugado todas las formaciones sumergidas en ella, desaparece de repente; la oscuridad total reina y el espacio inferior y superior se vuelven uno solo, tal como se describió anteriormente. Se debe entender que la manifestación del mundo comienza desde el mundo de los Brahma Ābhassara a medida que el agua desciende. Los seres mueren en el reino de Subhakiṇha y renacen en el de Ābhassara. Aquí también, desde la gran nube de destrucción hasta el cese del agua de destrucción, se llama el primer eón incalculable de disolución (saṃvaṭṭa); los cuatro eones incalculables son como se describieron. Siete Grandes Eones se disuelven por fuego siete veces, y en el octavo Gran Eón, ocurre la destrucción y el establecimiento por agua. Así, habiéndose disuelto por fuego siete veces siete Grandes Eones, y habiéndose disuelto por agua cada octava vez hasta completar sesenta y tres Grandes Eones, entonces, omitiendo el turno del agua, en el sexagésimo cuarto Gran Eón se destruye por viento. En ese momento, surge el gran viento destructor del eón, siguiendo el método ya descrito. La diferencia es que, para la destrucción del eón, surge un viento que levanta primero polvo fino, luego polvo grueso, arena fina, gravilla y piedras, hasta rocas del tamaño de palacios y grandes árboles situados en terrenos desiguales; estos, lanzados al cielo desde la tierra, no vuelven a caer, sino que se pulverizan allí mismo hasta desaparecer. Gradualmente, el viento surge desde abajo de la gran tierra, volteándola de raíz y lanzándola al espacio. Fragmentos de tierra de cientos de yojanas de extensión, o de dos, tres, cuatro, cinco, seis o siete yojanas, se rompen y, lanzados con fuerza, se pulverizan en el espacio hasta desaparecer. El viento también lanza las montañas de los sistemas solares al espacio, donde chocan entre sí y se pulverizan. De este modo, destruye los palacios terrestres y celestiales, los seis mundos celestiales del deseo y cien mil millones de sistemas solares. Allí, los sistemas solares chocan con otros sistemas solares, los Himavantas con otros Himavantas y los Sinerus con otros Sinerus, pulverizándose mutuamente. El viento alcanza los tres planos del tercer Jhana: Parittasubha, Appamāṇasubha y Subhakiṇha, y tras destruir estos tres mundos de Brahma, se detiene al llegar al reino de Vehapphala. Habiendo destruido todas las formaciones, el viento mismo cesa. El resto es igual a lo ya descrito: el espacio inferior y superior se vuelven uno solo en gran oscuridad. Pero en este caso, la manifestación del mundo comienza desde el mundo de los Brahma Subhakiṇha. Los seres mueren en el reino de Vehapphala y renacen en Subhakiṇha y otros reinos. En este contexto, desde la gran nube de destrucción hasta el cese del viento destructor, esto se llama el primer incalculable de disolución (saṃvaṭṭa); que cuatro eones incalculables constituyen un Gran Eón se entiende según lo explicado en la disolución por fuego». වුත්තම්පි චෙතං. Esto también ha sido dicho: ‘‘සත්ත සත්ත ග්ගිනා වාරා, අට්ඨමෙ අට්ඨමෙ දකා; චතුසට්ඨි යදා පුණ්ණා, එකො වායුවරො සියා. «Siete veces siete por el fuego, la octava cada vez por el agua; cuando se completan sesenta y cuatro, ocurre una vez por el viento. අග්ගිනා’භස්සරා හෙට්ඨා, ආපෙන සුභකිණ්හතො; වෙහප්ඵලතො වාතෙන, එවං ලොකො විනස්සතී’’ති. Por el fuego [se destruye todo] por debajo de los Ábhassara, por el agua por debajo de los Subhakiṇha, y por el viento por debajo de los Vehapphala; así es como el mundo se destruye». තස්මා තිණ්ණම්පි පඨමජ්ඣානතලානං එකකප්පෙපි අවිනාසාභාවතො සකලකප්පෙ තෙසං සම්භවො නත්ථීති අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍ය කප්පවසෙන තෙසං ආයුපරිච්ඡෙදො දට්ඨබ්බො. දුතියජ්ඣානතලතො පට්ඨාය පන පරිපුණ්ණමහාකප්පවසෙන ආයුපරිච්ඡෙදො දට්ඨබ්බො, න අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙන. යදි දුතියජ්ඣානතලතො පට්ඨාය පරිපුණ්ණමහාකප්පවසෙන ආයුපරිච්ඡෙදො සියා, කථං ආභස්සරාදීසු බ්‍රහ්මූනං අට්ඨමහාකප්පාදිවසෙන ආයු පරිපුණ්ණං සියා, තථා හි පඨමජ්ඣානතලං සත්තසු වාරෙසු අග්ගිනා විනස්සති. අට්ඨමෙ වාරෙ යාව ආභස්සරා උදකෙන විනස්සති පුන සත්තවාරෙසු අග්ගිනා පඨමජ්ඣානතලං, පුන අට්ඨමෙවාරෙ උදකෙන දුතියජ්ඣානතලං විනස්සතීති එවං අට්ඨමෙ වාරෙ ආපවාරං පටිබාහිත්වා යාව සුභකිණ්හා වාතෙන විනස්සති එවං චතුසට්ඨි පරිපුණ්ණා හොතීති සච්චං[Pg.84], හෙට්ඨාවිවට්ටට්ඨායී අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙන එකො සත්ත මහාකප්පානි චාති අට්ඨ කප්පානි ආභස්සරබ්‍රහ්මූනං ආයුප්පමාණං හොති. චතුසට්ඨිකප්පෙසුපි විවට්ටට්ඨායීඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යකප්පවසෙන එකො තෙ සට්ඨිමහාකප්පානි චාති චතුසට්ඨිකප්පානි සුභකිණ්හානං බ්‍රහ්මූනං ආයුප්පමාණං හොති තෙන වුත්තං පොරාණෙහි. Por lo tanto, debido a que los tres niveles del primer jhāna no permanecen sin ser destruidos ni siquiera en un solo eón, no existe su presencia durante la totalidad de un eón; su límite de vida debe ser considerado en términos de eones incalculables (asaṅkhyeyya kappa). Sin embargo, a partir de los niveles del segundo jhāna, el límite de vida debe ser considerado en términos de grandes eones completos (mahākappa), no en términos de eones incalculables. Si el límite de vida a partir del segundo jhāna fuera en términos de grandes eones completos, ¿cómo podría la vida de los Brahmas en los planos de Ábhassara y otros ser completa en términos de ocho grandes eones y demás? Pues bien, el nivel del primer jhāna es destruido por el fuego siete veces. En la octava vez, es destruido por el agua hasta los Ábhassara. De nuevo, durante siete veces el nivel del primer jhāna [es destruido] por el fuego, y nuevamente en la octava vez el nivel del segundo jhāna es destruido por el agua. Así, habiendo evitado el turno del agua en la octava vez, es destruido por el viento hasta los Subhakiṇha; de esta manera, es verdad que se completan los sesenta y cuatro. El límite de vida de los Brahmas Ábhassara es de ocho eones, consistiendo en un eón incalculable que permanece durante la evolución (vivaṭṭaṭṭhāyī) —como ocurre en los niveles inferiores— y siete grandes eones más. Incluso en los sesenta y cuatro eones, el límite de vida de los Brahmas Subhakiṇha es de sesenta y cuatro eones, consistiendo en un eón incalculable que permanece durante la evolución y sesenta y tres grandes eones más. Por esto fue dicho por los antiguos: සත්ත සත්ත’ග්ගිනා වාරා, අට්ඨමෙ අට්ඨමෙ දකා; චතුසට්ඨි යදා පුණ්ණා, එකො වායුවරො සියා’ති. «Siete veces siete por el fuego, la octava cada vez por el agua; cuando se completan sesenta y cuatro, ocurre una vez por el viento». කෙචි පන. Sin embargo, algunos [dicen]: ‘‘අග්ගිනා’භස්සරා හෙට්ඨා, ආපෙන සුභකිණ්හතො; වෙහප්ඵලතො වාතෙන, එවං ලොකො විනස්සතී’’ති. «Por el fuego [se destruye] por debajo de los Ábhassara, por el agua por debajo de los Subhakiṇha, y por el viento por debajo de los Vehapphala; así se destruye el mundo». ඉමිස්සා ගාථාය ‘‘ආභස්සරාති’’ච ‘‘සුභකිණ්හතො’’ති ච ‘‘වෙහප්ඵලතො’’ති ච අභිවිධිවසෙන වුත්තභාවඤ්ච සමතලභාවෙපි සෙට්ඨභූමිත්තා පට්ඨානවසෙන වුත්තභාවඤ්ච අමඤ්ඤිත්වා සුද්ධාවාසභූමීසු විය උපරූපරිවසෙන භූමික්කමොති මඤ්ඤිත්වා. Sin comprender que en este verso los términos 'Ábhassara', 'Subhakiṇha' y 'Vehapphala' se usan de manera inclusiva (abhividhivasena), y que se mencionan de acuerdo con su posición de partida (paṭṭhānavasena) por ser los más excelentes a pesar de estar en el mismo nivel; y pensando erróneamente que hay una secuencia de niveles uno encima del otro, como en las moradas Suddhāvāsa, [dicen]: ‘‘පඤ්චභූමි නට්ඨා අග්ගි, අට්ඨ භූමි නට්ඨා දකා; නවභූමි නට්ඨා වාතා, ලොකනට්ඨා තදා සියුං. «Cinco niveles destruidos por el fuego, ocho niveles destruidos por el agua; nueve niveles destruidos por el viento, entonces los mundos serían destruidos. පඨමෙ අග්ගි ද්වත්තිංස, දුතියෙ ආදි සොළස; දුතියභූමෙ මජ්ඣෙ අට්ඨමං, තං ඡප්පඤ්ඤාස වාරකං. Treinta y dos veces el fuego en el primero, dieciséis en el inicio del segundo; el octavo en medio del segundo nivel, ese es el turno cincuenta y seis. ආභස්සරම්හි චතුත්ථං, පරිත්තසුභම්හි ද්වෙ ජලං; අප්පමාණසුභං එකවාරං, මතං උදකසත්තම’’න්ති. El cuarto en los Ábhassara, dos de agua en los Parittasubha; una vez en los Appamāṇasubha, se considera el séptimo de agua». වදන්ති තෙසං වාදෙ ආභස්සරතො හෙට්ඨා පඤ්චභූමි අග්ගිනට්ඨා, සුභකිණ්හතො හෙට්ඨා අට්ඨභූමි උදකනට්ඨාති වදන්ති. සමතලදීපනත්ථං සන්දෙහච්ඡෙදනත්ථං එවං ගහිතාති එකභවපරියොසානං සන්ධාය පටිසන්ධිභවඤ්චාති ආදි වුත්තන්ති. ඉමිස්සාපි අත්ථං දුග්ගහිතෙන ගහෙත්වා පටිසන්ධිභවඞ්ගවසෙන සදිසභාවමෙව සන්ධාය වුත්තන්ති පරිකප්පෙන්ති සො අයුත්තරූපො විය දිස්සති අතිවිය මිච්ඡාගාහො ච හොති අග්ගඤ්ඤසුත්තවිසුද්ධිමග්ගාදීහි විරුජ්ඣනතො සංවට්ටසීමාපි විරුද්ධා තත්ථ පඨමජ්ඣානතලං උපාදාය අග්ගිනා, දුතියජ්ඣානතලං උපාදාය උදකෙන, චතුත්ථජ්ඣානතලං උපාදාය වාතෙන විනස්සතීති වුත්තවචනෙනාපි විරුජ්ඣතෙව තස්මා [Pg.85] ‘‘ආභස්සරා’’ති ච ‘‘සුභකිණ්හතො’’ති ච ‘‘වෙහප්ඵලතො’’ති ච එත්ථාභිවිධිවසෙන අත්ථො ගහෙතබ්බො. අඤ්ඤථා ‘‘උපරි පබ්බතා දෙවො වස්සතී’’ති එත්ථ විය ආභස්සරසුභකිණ්හවෙහප්ඵලානං තෙන තෙන සංවට්ටෙන විනාසොපි න භවෙය්‍ය. අයං ලොකවිපත්තිපරිච්ඡෙදො. එවං බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ ති ඉමස්ස අත්ථො වුත්තොයෙව. Ellos dicen que, en su doctrina, los cinco niveles por debajo de Ábhassara son destruidos por el fuego, y los ocho niveles por debajo de Subhakiṇha son destruidos por el agua. Afirman que estas divisiones se han tomado así para ilustrar la igualdad de nivel y para resolver dudas, refiriéndose al final de una sola existencia y a la existencia del renacimiento, etc. Habiendo captado erróneamente el significado de esto, especulan que se dice refiriéndose simplemente a la similitud en términos del renacimiento y del continuo vital (bhavaṅga). Esto parece ser inapropiado y es una visión sumamente errónea, ya que contradice el Aggañña Sutta, el Visuddhimagga y otros textos. Los límites de la destrucción también son contradictorios. Contradice incluso la declaración que dice que el mundo es destruido por el fuego comenzando desde el nivel del primer jhāna, por el agua comenzando desde el nivel del segundo jhāna, y por el viento comenzando desde el nivel del cuarto jhāna. Por lo tanto, en los términos 'Ábhassara', 'Subhakiṇha' y 'Vehapphala', el significado debe tomarse de manera inclusiva. De lo contrario, como en la frase 'llueve sobre la montaña', tampoco habría destrucción de los Ábhassara, Subhakiṇha y Vehapphala por sus respectivas catástrofes. Esta es la delimitación de la calamidad del mundo. El significado de 'un Buda es difícil de encontrar en el mundo' ya ha sido explicado. ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ Así concluye, en la 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhana) compuesta por el Thera Sāgarabuddhi, කප්පවිනාසකණ්ඩො දුතියො පරිච්ඡෙදො. la segunda sección, el capítulo sobre la destrucción del eón. 3. නිබ්බානකණ්ඩො 3. Capítulo sobre el Nibbāna. ඉදානි ‘‘සද්ධම්මසවනම්පි චාති ඉමස්ස සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො තත්ථ සද්ධම්මසවනම්පි ච ලොකෙ දුල්ලභමෙව තථා හි සද්ධම්මො නාම තිවිධො හොති. පරියත්තිසද්ධම්මො, පටිපත්තිසද්ධම්මො, පටිවෙධසද්ධම්මොති. තත්ථ පරියත්තිසද්ධම්මො නාම තෙපිටකං බුද්ධවචනං. පටිපත්තිසද්ධම්මො නාම තෙරසධුතඞ්ගානි අසීති ඛන්ධකවත්තාදයො අභිසමාචාරවත්තාදීනි. පටිවෙධසද්ධම්මො නාම චතුසච්චප්පටිවෙධො. තෙසු පරියත්තිසද්ධම්මො ද්වින්නං සද්ධම්මානං පුබ්බඞ්ගමොයෙව පදට්ඨානඤ්ච. කස්මා තංමූලකත්තා තථා හි පරියත්තියා අසති පටිවෙධො නාම නත්ථි. පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිපත්ති, පටිපත්තියා අන්තරහිතාය අධිගමො අන්තරධායති. කිං කාරණා අයඤ්හි පරියත්ති පටිපත්තියා පච්චයො හොති. පටිපත්තිඅධිගමස්සාපි පරියත්තියෙව පමාණං. තත්ථ පටිවෙධො ච පටිපත්ති ච හොතිපි නහොතිපි. එකස්මිඤ්හි කාලෙ පටිවෙධධරා භික්ඛූ බහූ හොන්ති, ‘‘එස භික්ඛු පුථුජ්ජනො’’ති අඞ්ගුලිං පහරිත්වා දස්සෙතබ්බො හොති. ඉමස්මිං යෙව දීපෙ එකවාරං පුථුජ්ජනභික්ඛුනාම නාහොසි. පටිපත්තිපූරකාපි කදාචි බහූ හොන්ති කදාචි අප්පා. ඉති පටිවෙධො ච පටිපත්ති ච හොතිපි න හොතිපි. සාසනස්ස ඨිතියා පන පරියත්තියෙව පමාණං පණ්ඩිතො හි තෙපිටකං සුත්වා ද්වෙපි පූරෙති, යථා අම්හාකං බොධිසත්තො ආළාරස්ස සන්තිකෙ පඤ්ච අභිඤ්ඤා සත්ත ච සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියා පරිකම්මං පුච්ඡි. සො ‘‘න ජානාමී’’ති ආහ. තතො උදකස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා අධිගතවිසෙසං සංසන්දිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං පුච්ඡි. සො ආචික්ඛි, තස්ස වචනසමනන්තරමෙව මහාසත්තො තං [Pg.86] සම්පාදෙසි එවමෙව පඤ්ඤවා භික්ඛු පරියත්තිං සුත්වා ද්වෙපි පූරෙති තස්මා පරියත්තියා ඨිතාය සාසනං ඨිතං හොති යථා මහාතළාකස්ස පාළියා ථිරාය උදකං න ඨස්සතීති න වත්තබ්බං උදකෙ සති පදුමාදීනි පුප්ඵානි න පුප්ඵිස්සන්තීති න වත්තබ්බං එවමෙව මහාතළාකස්ස ථිරපාළිසදිසෙ තෙපිටකෙ බුද්ධවචනෙ සති මහාතළාකෙ උදකසදිසා පටිපත්තිපූරකා කුලපුත්තා නත්ථීති න වත්තබ්බං. තෙසු සති මහාතළාකෙසු පදුමාදීනි පුප්ඵානි විය සොතාපන්නාදයො අරියපුග්ගලා නත්ථීති න වත්තබ්බං, එකන්තතො පරියත්තියෙව පමාණං පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිපත්තිපටිවෙධානං අන්තරධානතො. තත්ථ පරියත්තිනාම තෙපිටකං බුද්ධවචනං සාට්ඨකථා පාළියාව සා තිට්ඨති, තාව පරියත්ති පරිපුණ්ණා හොති. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ කලියුගරාජානො අධම්මිකා හොන්ති තෙසු අධම්මිකෙසු රාජාමච්චාදයො අධම්මිකා හොන්ති තථා රට්ඨජනපදවාසිනොපි අධම්මිකා එතෙසං අධම්මිකතාය න දෙවො සම්මා වස්සති, තතො සස්සානි න සම්පජ්ජන්ති. තෙසු සම්පජ්ජන්තෙසු පච්චයදායකා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පච්චයෙ දාතුං න සක්කොන්ති. භික්ඛූ පච්චයෙහි කිලමන්තා අන්තෙවාසිකෙ සඞ්ගහෙතුං න සක්කොන්ති. ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තෙ කාලෙ පරියත්ති පරිහායති, අත්ථවසෙන ධාරෙතුං න සක්කොන්ති, පාළිවසෙනෙව ධාරෙන්ති. තතො කාලෙ ගච්ඡන්තෙ පාළිම්පි සකලං ධාරෙතුං න සක්කොන්ති පඨමං අභිධම්මපිටකං පරිහායති. පරිහායමානං මත්ථකතො පට්ඨාය පරියත්ති හායති පඨමඤ්හි මහාපකරණං පරිහායති. තස්මිං පරිහායමානෙ යමකං, කථාවත්ථු, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති, ධාතුකථා, විභඞ්ගො, ධම්මසඞ්ගහොති එවං අභිධම්මපිටකෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය සුත්තන්තපිටකං පරිහායති. පඨමඤ්හි අඞ්ගුත්තරනිකායො පරිහායති. තස්මිම්පි පඨමං එකාදසනිපාතො…පෙ… තතො එකනිපාතොති එවං අඞ්ගුත්තරෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය සංයුත්තනිකායො පරිහායති, පඨමං මහාවග්ගො පරිහායති. තතො පට්ඨාය සළායතනවග්ගො, ඛන්ධවග්ගො, නිදානවග්ගො, සගාථාවග්ගොති එවං සංයුත්තනිකායෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය මජ්ඣිමනිකායො පරිහායති පඨමඤ්හි උපරිපණ්ණාසකො පරිහායති. තතො මජ්ඣිමපණ්ණාසකො, තතො මූලපණ්ණාසකොති එවං මජ්ඣිමනිකායෙ පරිහීනෙ මත්ථකතො පට්ඨාය දීඝනිකායො පරිහායති, පඨමඤ්හි පාථියවග්ගො [Pg.87] පරිහායති තතො මහාවග්ගො, තතො ඛන්ධකවග්ගොති දීඝනිකායෙ පරිහීනෙ සුත්තන්තපිටකං පරිහීනං නාම හොති. විනයපිටකෙන සද්ධිං ජාතකමෙව ධාරෙන්ති. විනයපිටකං ලජ්ජිනො ධාරෙන්ති. ලාභකාමා පන සුත්තන්තෙ කථිතෙපි සල්ලක්ඛෙන්තා නත්ථීති ජාතකමෙව ධාරෙන්ති. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ ජාතකම්පි ධාරෙතුං න සක්කොන්ති. අථ නෙසං පඨමං වෙස්සන්තරජාතකං පරිහායති. තතො පටිලොමක්කමෙන පුණ්ණකජාකතකං, මහානාරදකස්සපජාතකං පරිහායති. විනයපිටකමෙව ධාරෙන්ති. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ තම්පි මත්ථකතො පරිහායති පඨමඤ්හි පරිවාරො පරිහායති, තතො ඛන්ධකො භික්ඛුනීවිභඞ්ගො මහාවිභඞ්ගොති අනුක්කමෙන උපොසථක්ඛන්ධකමත්තමෙව ධාරෙන්ති, තදා පරියත්ති අනන්තරහිතාව හොති. යාව පන මනුස්සෙසු චතුප්පදිකගාථාපි පවත්තති, තාව පරියත්ති අනන්තරහිතාව හොති. යදා සද්ධො පසන්නො රාජා හත්ථික්ඛන්ධෙ සුවණ්ණචඞ්කොටකම්හි සහස්සත්ථවිකං ඨපාපෙත්වා ‘‘බුද්ධෙහි කථිතං චතුප්පදිකං ගාථං ජානන්තො ඉමං සහස්සං ගණ්හතූ’’ති නගරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා ගණ්හකං අලභිත්වා එකවාරං චරාපිතෙ න සුණන්තාපි හොන්ති අසුණන්තාපි, යාව තතියං චරාපෙත්වා ගණ්හකං අලභිත්වා රාජපුරිසා සහස්සත්ථවිකං පුන රාජකුලං පවෙසෙන්ති, තදා පරියත්තිඅන්තරහිතා නාම හොති. එවං පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිපත්තිපි පටිවෙධොපි අන්තරහිතොව හොති. සද්ධම්මසවනස්ස දුල්ලභභාවො ධම්මසොණ්ඩකවත්ථුනා දීපෙතබ්බො අම්හාකං කිර සම්මාසම්බුද්ධො කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස ධම්මරාජස්ස සාසනන්තරධානතො නචිරෙනෙව කාලෙන බාරාණසිරඤ්ඤො පුත්තො ධම්මසොණ්ඩකරාජකුමාරො හුත්වා පිතුඅච්චයෙන රජ්ජෙ පතිට්ඨාය කස්සපදසබලෙන දෙසිතං ධම්මං සොතුකාමො හුත්වා මාසමත්තං රජ්ජං කත්වා අම්හාකං සම්මාසම්බුද්ධො ඉමස්මිං යෙව භද්දකප්පෙ රජ්ජං කාරෙත්වා දෙවනගරසදිසෙ බාරාණසිනගරෙ චක්කවත්තිරජ්ජසදිසං රජ්ජං කරොන්තො එවං චින්තෙසි… ‘‘මය්හං එවරූපං රජ්ජං කිං විලාසං රජ්ජානුභාවං සද්ධම්මවියොගෙන, දිවාකරවිරහිතො ආකාසො විය, සසඞ්කවිරහිතරත්ති විය, දාඨාවිරහිතගජො විය, වෙලන්තවිරහිතමහාසමුද්දො විය චක්ඛුවිරහිත සුසජ්ජිතවදනං විය, සුගන්ධවිරහිතපාරිඡත්තපුප්ඵං විය, චතුඅක්ඛරනියමිතධම්මදෙසනාවියොගෙන මය්හං ඉදං රජ්ජං න සොභතී’’ති [Pg.88] චින්තෙත්වා සුවණ්ණචඞ්කොටකෙන සහස්සත්ථවිකං භණ්ඩකං සුසජ්ජිතං මඞ්ගලහත්ථිකුම්භෙ ඨපෙත්වා බාරාණසීනගරෙ මහාවීථියං භෙරිං චරාපෙති ‘‘එකපදිකං වා ද්විපදිකං වා තිපදිකං වා චතුප්පදිකං වා ධම්මපදං ජානන්තස්ස දම්මී’’ති එවං භෙරිං චරාපෙත්වා ධම්මජානනකං අලභිත්වා පුනප්පුනං ද්විසහස්සං තිසහස්සං යාව සතසහස්සං කොටි ද්වෙ සහස්සකොටි, සතසහස්සකොටි ගාමනිගමජනපදසෙනාපතිට්ඨානං උපරාජට්ඨානං. පරියොසානෙ ධම්මදෙසකං අලභිත්වා අත්තනො සුවණ්ණපීඨකං සෙතච්ඡත්තං චජිත්වාපි ධම්මදෙසකං අලභිත්වා රජ්ජසිරිං පහාය අත්තානං චජිත්වා ‘‘ධම්මදෙසකස්ස දාසො හුත්වාපි ධම්මං සොස්සාමී’’ති වත්වා එවම්පි ධම්ම දෙසකං අලභිත්වා විප්පටිසාරී හුත්වා ‘‘කිං මෙ සද්ධම්මවියොගෙන රජ්ජෙනාති අමච්චානං රජ්ජං නිය්‍යාතෙත්වා සද්ධම්මගවෙසකො හුත්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා මහාවනං පාවිසි ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජස්ස සද්ධම්මසවනං සන්ධාය පවිට්ඨක්ඛකෙ සක්කදෙවමහාරාජස්ස වෙජයන්තපාසාදො සහෙව කිණ්ණිකාය කම්පො අහොසි, පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං අහොසි. සක්කොදෙවරාජා කෙනකාරණෙන පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං අහොසී’’ති චින්තෙත්වා අත්තනො සහස්සනෙත්තෙන දෙවමනුස්සෙසු විත්ථාරෙත්වා ඔලොකෙන්තො ධම්මගවෙසකො හුත්වා වනං පවිට්ඨං ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජානං දිස්වා චින්තෙසි… ‘‘අජ්ජ මෙ අත්තානම්පි ජහාය රක්ඛසවෙසං මාපෙත්වා එතං අනිච්චපරිදීපනං ජාතිජරාබ්‍යාධිමරණං සකලසරීරෙ දොසං දස්සෙත්වා ධම්මං දෙසෙත්වා එතං සකරජ්ජෙයෙව පතිට්ඨාපෙතබ්බ’’න්ති චින්තෙත්වා සක්කො දෙවරාජා යක්ඛසරූපං මාපෙත්වා බොධිසත්තස්ස අභිමුඛො අවිදූරෙ අත්තානං දස්සෙසි. තං දිස්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා එවං චින්තෙසි… ‘‘එවංරූපො නාම රක්ඛසො ධම්මං ජානෙය්‍යා’’ති, චින්තෙත්වා අවිදූරෙ ඨානෙ ඨත්වා පුච්ඡාමීති රක්ඛසෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො ආහ ‘‘සාමිපුඤ්ඤදෙවරාජ ඉමස්මිං පන වනඝනෙ වසනකදෙවරාජා කිං නුඛො ධම්මං ජානාසී’’ති, දෙවතා ‘‘මහාරාජ ධම්මං ජානාමී’’ති ආහ. ‘‘යදි ධම්මං ජානාසි, මය්හං ධම්මකථං කථෙථා’’ති ආහ. ‘‘අහං තුය්හං ධම්මං කථෙස්සාමි, ත්වං මය්හං කීදිසං ධම්මකථිකස්ස සක්කාරං කරිස්සසී’’ති ආහ. ‘‘එවං සන්තෙ මය්හං ධම්මං කථෙත්වා පච්ඡා මය්හං සරීරෙ මංසං ඛාදිස්සසී’’ති ආහ. ‘‘අහං මහාරාජ ඡාතො හුත්වා ධම්මං කථෙතුං න සක්කොමී’’ති ආහ. ‘‘යදි තුම්හෙ [Pg.89] පඨමං මංසං ඛාදථ, ධම්මං කො සුණිස්සතී’’ති ආහ. පුන සො රක්ඛසො ‘‘නාහං ධම්මං දෙසෙතුං සක්කොමී’’ති. පුන රාජා ‘‘මය්හං ධම්මපටිලාභඤ්ච තුම්හාකං මංසපටිලාභඤ්ච තුම්හෙ ජානිත්වා මය්හං ධම්මං දෙසෙථා’’ති ආහ. අථ සක්කො දෙවරාජා ‘‘සාධු හොථා’’ති වත්වා අවිදූරෙ ඨානෙ උබ්බෙධෙන තිගාවුතමත්තං මහන්තං අඤ්ජනපබ්බතං මාපෙත්වා එවමාහ… ‘‘සචෙ මහාරාජ ඉමං පබ්බතමුද්ධනිං ආරූය්හ ආකාසා උප්පතිත්වා ත්වං මම මුඛෙ පතිස්සසි, අහං තෙ ආකාසගතකාලෙ ධම්මං දෙසෙස්සාමි, එවං සන්තෙ තුය්හඤ්ච ධම්මප්පලාභො මය්හඤ්ච මංසපටිලාභො භවිස්සතී’’ති ආහ. තස්ස කථං සුත්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා ‘‘අනමතග්ගෙ සංසාරෙ පුරිසො හුත්වා අධම්මසමඞ්ගී හුත්වා අධම්මස්සෙව අත්ථාය පාණාතිපාතො අදින්නාදානො කාමෙසුමිච්ඡාචාරො සූකරිකො ඔරබ්භිකො සාකුණි කො චොරො පරදාරිකො තං ගහෙත්වා සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකතොපි බහුතරං මාතාපිතුආදීනම්පි මනාපානං අත්ථාය රොදන්තානං අස්සු චතූසුමහාසමුද්දෙසු උදකතොපි බහුතරං, ඉමං පන සරීරං ධම්මස්ස අත්ථාය වික්කිණාමි තං මහප්ඵලඤ්ච මනාපඤ්චා’’ති චින්තෙත්වා ‘‘සාධු මාරිස එවං කරොමී’’ති පබ්බතං ආරූය්හ පබ්බතග්ගෙ ඨිතො ‘‘මම රජ්ජෙන සද්ධිං මය්හං සජීවසරීරං සද්ධම්මස්සත්ථාය දස්සාමී’’ති සොමනස්සො හුත්වා ‘‘ධම්මං කථෙථා’’ති සද්ධම්මත්ථාය ජීවිතං පරිච්චජිත්වා ආකාසතො උප්පතිත්වා ධම්මං කථෙථාති ආහ. අථ සක්කො දෙවරාජා සකත්තභාවෙන සබ්බාලඞ්කාරෙහි පටිමණ්ඩිතො අතිවිය සොතුං සොමනස්සො ආකාසතො පතන්තං දිබ්බඵස්සෙන පරාමසන්තො උරෙන පටිග්ගණ්හිත්වා දෙවලොකං නෙත්වා පණ්ඩුකම්බලසිලාසනෙ නිසීදාපෙත්වා මාලාගන්ධාදීහි පූජෙත්වා ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජස්ස ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං ගාථමාහ. Ahora, respecto a la expresión «y también escuchar el Verdadero Dhamma», este es el orden de la explicación: en este mundo, escuchar el Verdadero Dhamma es ciertamente algo difícil de obtener. Pues el llamado Verdadero Dhamma (Saddhamma) es de tres tipos: el Dhamma del estudio (pariyatti-saddhamma), el Dhamma de la práctica (paṭipatti-saddhamma) y el Dhamma de la realización (paṭivedha-saddhamma). Entre ellos, el Dhamma del estudio consiste en la Palabra del Buddha contenida en el Tipiṭaka. El Dhamma de la práctica consiste en los trece factores ascéticos y los ochenta deberes de los capítulos, como los deberes de conducta adecuada. El Dhamma de la realización es la penetración de las Cuatro Nobles Verdades. De estos, el Dhamma del estudio es el precursor y la condición necesaria para los otros dos. ¿Por qué? Porque tiene su raíz en él; pues, si no hay estudio, no hay realización. Cuando el estudio desaparece, la práctica desaparece; cuando la práctica desaparece, el logro se desvanece. ¿Por qué razón? Porque este estudio es la condición para la práctica. El estudio es la medida tanto para la práctica como para el logro. En este contexto, la realización y la práctica pueden existir o no. En una época, puede haber muchos monjes que poseen la realización, mientras que en otra, habría que señalar con el dedo diciendo: «Ese monje es un hombre común (puthujjana)». Hubo un tiempo en esta misma isla en que no existía ni un solo monje que fuera un hombre común. Los que cumplen la práctica también son a veces muchos y a veces pocos. Así, la realización y la práctica pueden estar presentes o ausentes. Sin embargo, para la estabilidad de la Dispensación (Sāsana), el estudio es la única medida; pues el sabio, tras escuchar el Tipiṭaka, cumple con ambos. Así como nuestro Bodhisatta, estando ante Āḷāra, tras alcanzar las cinco facultades superiores y las siete absorciones, preguntó por la preparación para la absorción de la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción. Él dijo: «No lo sé». Luego, yendo ante Udaka y comparando la distinción alcanzada, preguntó por la preparación para la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción. Él se lo explicó, y el Gran Ser lo logró inmediatamente después de sus palabras. Del mismo modo, un monje sabio, tras escuchar el estudio, cumple con ambos. Por lo tanto, mientras permanezca el estudio, la Dispensación permanece. Es como un gran estanque con un dique firme: no se puede decir que el agua no permanecerá, ni que, habiendo agua, los lotos y otras flores no florecerán. De igual modo, mientras exista la Palabra del Buddha del Tipiṭaka, que es como el dique firme de un gran estanque, no se puede decir que no habrá hijos de buena familia que cumplan la práctica, similar al agua; y mientras estos existan, no se puede decir que no habrá personas nobles, como los que han entrado en la corriente, similares a los lotos del estanque. Definitivamente, el estudio es la medida, porque con la desaparición del estudio, desaparecen la práctica y la realización. El estudio es el Tipiṭaka, la Palabra del Buddha; mientras permanezca con sus comentarios, el estudio está completo. Con el paso del tiempo, los reyes de la era de la decadencia (Kali Yuga) se vuelven injustos; cuando ellos son injustos, sus ministros se vuelven injustos, y así también los habitantes de las regiones. Debido a su injusticia, la lluvia no cae debidamente y las cosechas no prosperan. Al no prosperar estas, los donantes no pueden ofrecer requisitos a la comunidad de monjes. Los monjes, afligidos por la falta de requisitos, no pueden instruir a sus discípulos. Con el paso del tiempo, el estudio declina; no pueden retenerlo por su significado y solo lo retienen por el texto. Luego, no pueden retener ni siquiera el texto completo. Primero desaparece el Abhidhamma-piṭaka; al desaparecer, el estudio declina desde la cima, desapareciendo primero el Gran Tratado (Paṭṭhāna). Al desaparecer este, desaparecen el Yamaka, Kathāvatthu, Puggalapaññatti, Dhātukathā, Vibhaṅga y Dhammasaṅgaṇī. Una vez desaparecido el Abhidhamma-piṭaka, el Suttanta-piṭaka declina desde la cima. Primero desaparece el Aṅguttara-nikāya, empezando por el Libro de los Onces... hasta el Libro de los Unos. Al desaparecer el Aṅguttara, desaparece el Saṃyutta-nikāya, empezando por el Mahāvaggo, seguido por el Saḷāyatanavaggo, Khandhavaggo, Nidānavaggo y Sagāthāvaggo. Al desaparecer el Saṃyutta-nikāya, desaparece el Majjhima-nikāya, empezando por el Uparipaṇṇāsaka, luego el Majjhimapaṇṇāsaka y el Mūlapaṇṇāsaka. Al desaparecer el Majjhima, desaparece el Dīgha-nikāya, empezando por el Pāthiyavaggo, luego el Mahāvaggo y el Sīlakkhandhavaggo. Al desaparecer el Dīgha-nikāya, se considera desaparecido el Suttanta-piṭaka. Junto con el Vinaya-piṭaka, solo retienen los Jātakas. Los monjes con vergüenza moral retienen el Vinaya-piṭaka, pero aquellos que desean ganancias, al no prestar atención incluso cuando se recitan los Suttas, solo retienen los Jātakas. Con el tiempo, tampoco pueden retener los Jātakas; primero desaparece el Vessantara-jātaka, y luego, en orden inverso, el Puṇṇaka-jātaka y el Mahānāradakassapa-jātaka. Solo retienen el Vinaya-piṭaka. Con el tiempo, este también desaparece desde la cima: primero el Parivāra, luego el Khandhaka, el Bhikkhunī-vibhaṅga y el Mahā-vibhaṅga, hasta que, gradualmente, solo retienen las reglas del Uposatha. En ese momento, el estudio aún no ha desaparecido del todo. Mientras entre los hombres persista aunque sea una estrofa de cuatro versos, el estudio no ha desaparecido. Pero llegará un día en que un rey fiel y devoto haga colocar una bolsa de mil monedas en un cofre de oro sobre el lomo de un elefante y haga proclamar por la ciudad: «Quien conozca una estrofa de cuatro versos dicha por los Buddhas, que tome estos mil». Si tras proclamarlo una, dos y hasta tres veces no se encuentra a nadie que la conozca, y los oficiales del rey devuelven la bolsa al palacio, entonces se considera que el estudio ha desaparecido. Así, al desaparecer el estudio, también desaparecen la práctica y la realización. La rareza de escuchar el Verdadero Dhamma se ilustra con la historia de Dhammasoṇḍaka: Se cuenta que nuestro Sammasambuddha, poco después de la desaparición de la religión del Rey del Dhamma Kassapa Sammasambuddha, nació como el príncipe Dhammasoṇḍaka, hijo del rey de Bārāṇasī. Al suceder a su padre en el trono, tras gobernar un mes, sintió el deseo de escuchar el Dhamma enseñado por el Poseedor de las Diez Fuerzas, Kassapa. Nuestro Sammasambuddha, habiendo reinado en esta misma era afortunada (Bhaddakappa) en la ciudad de Bārāṇasī, semejante a una ciudad celestial, con un poder similar al de un monarca universal, pensó: «¿De qué me sirve tal reino y tal esplendor real sin el Verdadero Dhamma? Mi reino no brilla sin la enseñanza del Dhamma limitada a cuatro letras, como el cielo sin sol, la noche sin luna, el elefante sin colmillos, el gran océano sin orilla, un rostro adornado sin ojos o una flor de Parichatta sin fragancia». Tras pensar esto, colocó una bolsa de mil monedas en un cofre de oro sobre el elefante de ceremonia e hizo proclamar por las grandes calles de Bārāṇasī: «Daré esto a quien conozca un verso del Dhamma, ya sea de una, dos, tres o cuatro líneas». Al no encontrar a nadie y tras aumentar la recompensa repetidamente hasta cien mil, un millón, diez millones y ofrecer incluso el puesto de general o de virrey, y no encontrar a nadie que predicara el Dhamma, estuvo dispuesto a renunciar a su trono y a sí mismo, diciendo: «Escucharé el Dhamma aunque sea convirtiéndome en esclavo del predicador». Al no encontrarlo aun así, se llenó de remordimiento y, pensando «¿qué gano con un reino privado del Dhamma?», entregó el reino a sus ministros y entró en la gran selva en busca del Verdadero Dhamma. Debido a la entrada del Gran Rey Dhammasoṇḍaka en el bosque con el fin de escuchar el Dhamma, el palacio Vejayanta de Sakka, el rey de los dioses, se estremeció y su trono de piedra Pandukambala se calentó. Sakka, preguntándose la razón, observó con sus mil ojos y, viendo al rey convertido en buscador del Dhamma, pensó: «Hoy, mostrándole la falta de un cuerpo permanente y los defectos de todo el cuerpo como el nacimiento, la vejez, la enfermedad y la muerte, le enseñaré el Dhamma y lo estableceré de nuevo en su reino». Sakka tomó la forma de un ogro (rakkhasa) y se mostró ante el Bodhisatta. Al verlo, Dhammasoṇḍaka pensó: «¿Acaso un ogro así conocerá el Dhamma?». Acercándose, le preguntó: «Señor, rey de los dioses, que habitas en este denso bosque, ¿acaso conoces el Dhamma?». El ogro respondió: «Rey, conozco el Dhamma». El rey dijo: «Si lo conoces, predícame el Dhamma». El ogro replicó: «Yo te predicaré el Dhamma, pero ¿qué honor me darás a mí, el predicador?». El rey dijo: «Siendo así, predícame el Dhamma y luego podrás comer la carne de mi cuerpo». El ogro dijo: «Rey, tengo hambre y no puedo predicar así». El rey preguntó: «Si me comes primero, ¿quién escuchará el Dhamma?». El ogro insistió: «No puedo predicar». Entonces el rey dijo: «Considera tanto mi obtención del Dhamma como tu obtención de carne, y predícame el Dhamma». Sakka dijo: «Está bien», y creó un gran monte de piedra negra de tres leguas de altura y dijo: «Rey, si subes a la cima de este monte y saltas al vacío para caer en mi boca, te predicaré el Dhamma mientras estés en el aire; así tú obtendrás el Dhamma y yo obtendré la carne». Al oír esto, Dhammasoṇḍaka pensó: «En el ciclo de renacimientos sin fin, este cuerpo ha cometido actos injustos y ha perdido la vida por motivos mundanos; la sangre derramada por las decapitaciones es más que el agua de los cuatro océanos, y las lágrimas de los padres que lloran son también más que el agua de los mares. Ahora venderé este cuerpo por el Dhamma; eso será de gran fruto y bendición». Diciendo «Está bien, amigo, así lo haré», subió al monte y desde la cima declaró: «Doy mi vida y mi cuerpo junto con mi reino por el Verdadero Dhamma». Con alegría, se lanzó al vacío pidiendo: «¡Predica el Dhamma!». Entonces Sakka, en su forma divina y adornado con todos sus ornamentos, lo atrapó en el aire con un toque celestial, lo llevó al mundo de los dioses, lo sentó en el trono Pandukambala, lo honró con flores y perfumes, y predicando el Dhamma al Gran Rey Dhammasoṇḍaka, pronunció esta estrofa..." ‘‘අනිච්චා වත සඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො; උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛො’’ති. «¡Impermanentes son, en verdad, las formaciones! Tienen la naturaleza de surgir y desaparecer. Habiendo surgido, cesan; su apaciguamiento es la verdadera felicidad». එවං සක්කො ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජස්ස ධම්මං දෙසෙත්වා දෙවලොකසම්පත්තිං දස්සෙත්වා දෙවලොකතො ආනෙත්වා සකරජ්ජෙ පතිට්ඨාපෙත්වා අප්පමාදෙන ඔවදිත්වා දෙවලොකමෙව අගමාසි එවං සද්ධම්මසවනස්සාපි දුල්ලභභාවො වෙදිතබ්බො. එවං පරියත්තිඅන්තරධානෙන පටිපත්ති පටිවෙධාපි [Pg.90] අන්තරධායන්ති. එත්ථ ච තීණි පරිනිබ්බානානි වෙදිතබ්බානි කතමානි තීණි පරිනිබ්බානානි. කිලෙසපරිනිබ්බානං, ඛන්ධපරිනිබ්බානං, ධාතුපරිනිබ්බානන්ති. තත්ථ කිලෙසපරිනිබ්බානං බොධිමණ්ඩෙයෙව හොති, භගවා හි බොධිමණ්ඩෙයෙව වීරියපාදෙහි සීලපථවියං පතිට්ඨාය සද්ධාහත්ථෙන කම්මක්ඛයකරං ඤාණඵරසුං ගහෙත්වා සබ්බො ලොභදොසමොහවිපරීතමනසිකාරඅහිරීකානොත්තප්පකොධූපනාහමක්ඛපළාස- ඉස්සාමච්ඡරියමායාසාඨෙය්‍යථම්භසාරම්භමානාති මානමදපමාදතණ්හා’විජ්ජාතිවිධාකුසලමූලදුච්චරිතසංකිලෙසමලවිසමසඤ්ඤාවිතක්ක පපඤ්චචතුබ්බිධවිපරියෙසආසවගන්ථඔඝයොගා’ගතිගන්ථු’ පාදානපඤ්චචෙතොඛිලවිනිබන්ධනීවරණා’භිනන්දන ඡවිවාදමූලතණ්හාකායසත්තානුසය අට්ඨමිච්ඡත්තනවතණ්හාමූලකදසාකුසලකම්මපථ ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගත අට්ඨසතතණ්හාවිචරිතප්ප භෙද සබ්බදරථපරිළාහකිලෙසසතසහස්සානි, සඞ්ඛෙපතො වා පඤ්ච කිලෙසඅභිසඞ්ඛාරඛන්ධමච්චුදෙවපුත්තමාරෙ අසෙසතො හතා විහතා අනභාවංකතා තස්මා සබ්බෙපි කිලෙසා බොධිමණ්ඩෙයෙව නිබ්බානං නිරොධං ගච්ඡන්තීති කිලෙසනිබ්බානං බොධිමණ්ඩෙයෙව හොති එත්ථ ච බොධීති අරහත්තමග්ගඤ්ඤාණං අධිප්පෙතං තථා හි සබ්බෙසම්පි බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකානං අරහත්තමග්ගක්ඛණෙයෙව සබ්බෙපි කිලෙසා අසෙසං නිරොධං නිබ්බානං ගච්ඡන්ති තෙපි බුද්ධා උග්ඝටිතවිඤ්ඤූවිභජ්ජිතඤ්ඤූනෙය්‍යවසෙන තිවිධා හොන්ති වුත්තඤ්හෙතං ජාතත්තකීසොතත්තකීනිදානෙ. Así, tras haber enseñado el Dhamma al gran rey Dhammasoṇḍaka, haberle mostrado la gloria de los reinos celestiales, haberle traído de vuelta de los mundos celestiales y haberle restablecido en su propio reino, y tras haberle aconsejado con diligencia, Sakka regresó al mundo de los devas. De esta manera, debe entenderse la dificultad de encontrar la oportunidad de escuchar el Saddhamma. Asimismo, con la desaparición del estudio de los textos (pariyatti), también desaparecen la práctica (paṭipatti) y la realización (paṭivedha). Y aquí deben conocerse tres tipos de Parinibbāna. ¿Cuáles son los tres? El Parinibbāna de las impurezas (kilesaparinibbāna), el Parinibbāna de los agregados (khandhaparinibbāna) y el Parinibbāna de las reliquias (dhātuparinibbāna). Entre ellos, el Parinibbāna de las impurezas ocurre precisamente en el Bodhimaṇḍa (el lugar de la iluminación); pues el Bienaventurado, permaneciendo en el Bodhimaṇḍa sobre el suelo de la virtud con los pies del esfuerzo, tomando con la mano de la fe el hacha del conocimiento que pone fin a la acción kármica, destruyó y aniquiló por completo, sin dejar rastro, los cientos de miles de impurezas que causan angustia y tormento: codicia, odio, ilusión, atención perversa, falta de vergüenza moral, falta de temor moral, ira, rencor, desprecio, arrogancia, envidia, avaricia, engaño, hipocresía, obstinación, impulsividad, orgullo, soberbia, vanidad, negligencia, deseo e ignorancia; las tres raíces de lo perjudicial, las malas conductas, las corrupciones, las manchas, las percepciones desiguales, los pensamientos, las proliferaciones, las cuatro inversiones, los eflujos, las ataduras, las inundaciones, los yugos, las desviaciones, los nudos, los apegos, los cinco desiertos del corazón, los vínculos, los obstáculos, el regocijo en lo mundano, las seis raíces de disputa, el deseo, las siete tendencias latentes, los ocho senderos erróneos, las nueve raíces del deseo, los diez caminos de acción perjudicial, las sesenta y dos visiones erróneas, las ciento ocho variedades de la oscilación del deseo; y en resumen, los cinco Maras: de las impurezas, de las formaciones, de los agregados, de la muerte y de la deidad Mara. Por lo tanto, dado que todas las impurezas alcanzan el Nibbāna y la cesación precisamente en el Bodhimaṇḍa, el Parinibbāna de las impurezas ocurre allí mismo. Aquí, por «Bodhi», se entiende el conocimiento del camino del Arahant (arahattamaggaññāṇa); pues, del mismo modo, para todos los Buddhas, Buddhas Pacceka y nobles discípulos, en el momento mismo del camino del Arahant, todas las impurezas alcanzan la cesación y el Nibbāna sin resto. Estos Buddhas son de tres tipos según sus capacidades: de entendimiento rápido, de entendimiento mediante el análisis y aquellos que requieren guía; como se ha dicho en el Jātattakīsotattakīnidāna. ‘‘උග්ඝටිතඤ්ඤුනාමකො, විභජ්ජිතඤ්ඤුනො දුවෙ; තතියො නෙය්‍යො නාමෙන, බොධිසත්තො තිධා මතො. «Aquel llamado de entendimiento rápido, y el de entendimiento mediante el análisis son dos; el tercero es por nombre el que requiere guía; se considera que el Bodhisatta es de tres tipos». උග්ඝටිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, පඤ්ඤාධිකොති නාමසො; විභජ්ජිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, වුත්තො වීරියාධිකො. «El Bodhisatta de entendimiento rápido es llamado 'predominante en sabiduría'; el Bodhisatta de entendimiento mediante el análisis es dicho ser 'predominante en energía'». මතො නෙය්‍යො සද්ධාධිකො නාම, බොධිසත්තා ඉමෙ තයො; කප්පෙච සතසහස්සෙ, චතුරො ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. «Se considera que el que requiere guía es 'predominante en fe'; estos son los tres tipos de Bodhisattas. Durante cien mil eones y cuatro incalculables (asaṅkhyeyyas)», පූරෙත්වා බොධිසම්භාරෙ, ලද්ධබ්‍යාකරණො පුරෙ; උග්ඝටිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං. «tras haber completado las provisiones para la iluminación y habiendo recibido previamente la profecía, el Bodhisatta de entendimiento rápido alcanzó la suprema iluminación». අට්ඨමෙ [Pg.91] ච අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ, කප්පෙ ච සතසහස්සෙ; පූරෙත්වා බොධිසම්භාරෙ, ලද්ධබ්‍යාකරණො පුරෙ. «Y en ocho incalculables y cien mil eones, habiendo completado las provisiones para la iluminación y habiendo recibido previamente la profecía», විපඤ්චිතඤ්ඤුබොධිසත්තො, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං; නෙය්‍යො තු බොධිසත්තො ච, සොළසෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ. «el Bodhisatta de entendimiento detallado alcanzó la suprema iluminación. Pero el Bodhisatta que requiere guía, en dieciséis incalculables», කප්පෙ ච සතසහස්සෙ, ලද්ධබ්‍යාකරණො පුරෙ; පූරෙත්වා බොධිසම්භාරෙ, පත්තො සම්බොධිමුත්තම’’ න්ති. «y cien mil eones, tras haber recibido previamente la profecía y completado las provisiones para la iluminación, alcanzó la suprema iluminación». සුත්තනිපාතඅපදානට්ඨකථාසු පන ‘‘බුද්ධානං ආනන්ද හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, මජ්ඣිමපරිච්ඡෙදෙන අට්ඨ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, උපරිමපරිච්ඡෙදෙන සොළසාසඞ්ඛ්‍ය්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච. එතෙච පඤ්ඤාධිකසද්ධාධිකවීරියාධිකවසෙන වෙදිතබ්බාති වුත්තං තෙසු පඤ්ඤාධිකො චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, සද්ධාධිකො අට්ඨඅසඞ්ඛෙය්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච, වීරියාධිකො සොළසඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්චාති වෙදිතබ්බං. තත්ථ පඤ්ඤාධිකො යොනිගතිවිඤ්ඤාණට්ඨිතිසත්තාවාසෙසු සංසරන්තොපි පඤ්ඤාබහුල්ලවසෙන සම්පන්නජ්ඣාසය සම්භවතො ඛිප්පඤ්ඤෙව තස්ස සම්බොධි. සද්ධාධිකො පන මන්දපඤ්ඤත්තා අස්සද්දහිතබ්බෙපි සද්දහති, තස්මා තස්ස මන්දඤ්ඤෙව සම්බොධි. වීරියාධිකො පන උභයමන්දො අස්සද්දහිතබ්බම්පි සද්දහති, අකත්තබ්බම්පි කරොති, රාජා පස්සෙනදීකොසලො යථා සො හි සබ්බඤ්ඤුබුද්ධෙ ධරමානෙයෙව අගමනීයම්පි පරදාරං ගන්තුං චිත්තං උප්පාදෙත්වා පරං ජීවිතා වොරොපෙතුං ආරද්ධො නෙරයිකානං විරවන්තානං දු-ස-න-සොති සද්දම්පි සුත්වා අතිවිමූළ්හො සබ්බඤ්ඤුබුද්ධං ඨපෙත්වා මිච්ඡාදිට්ඨිබ්‍රාහ්මණං පුච්ඡිත්වා තස්ස වචනෙන සබ්බජනානං යඤ්ඤත්ථාය දුක්ඛං උප්පාදෙසි කො පනවාදො අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ, තථා හි එස කස්සපභගවතො සාසනන්තරධානෙන අන්ධභූතෙ ලොකෙ බාරාණසියං රාජා හුත්වාපි නිග්‍රොධරුක්ඛදෙවතාය යඤ්ඤත්ථාය එකසතරාජානො මහෙසීහි සද්ධිං මාරෙතුං ආරද්ධො. එවං වීරියාධිකො උභයමන්දො, තස්මා තස්ස සම්බොධි අතිමන්දොති එවං පඤ්ඤාධිකසද්ධාධිකවීරියාධිකවසෙන කාලස්සාපි රස්සදීඝභාවො වෙදිතබ්බොති. පච්ඡිමනයොඑව පසංසිතබ්බොති අයමෙත්ථ අම්හාකං අත්තනොමති. ඛන්ධපරිනිබ්බානං පන කුසිනාරාය උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ යමකසාලානමන්තරෙ [Pg.92] වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පච්චූසසමයෙ එකූනවීසතියා චුතිචිත්තෙසු මෙත්තාපුබ්බභාගස්ස සොමනස්සඤාණසම්පයුත්තඅසඞ්ඛාරිකකුසලචිත්තසදිසෙන මහාවිපාකචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන චරිමකං කත්වා කත්ථචි භවෙ පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණස්ස අනන්තරපච්චයො හුත්වා කම්මතණ්හාකිලෙසෙහි අනුපාදානො සබ්බුපධිපටිනිස්සග්ගො උපාදින්නකක්ඛන්ධපරිච්චාගො හොතීති වෙදිතබ්බං. විත්ථාරො පන දීඝනිකායෙ මහාවග්ගෙ මහාපරිනිබ්බානසුත්තවණ්ණනායං ඔලොකෙතබ්බො. තත්ථ විදෙසං ගච්ඡන්තො පුරිසො සබ්බං ඤාතිජනං ආලිඞ්ගෙත්වා සීසෙ චුම්බිත්වා ගච්ඡති විය භගවාපි නිබ්බානපුරං පවිසන්තො සබ්බෙපි චතුවීසතිකොටිසතසහස්සසමාපත්තියො අනවසෙසං සමාපජ්ජිත්වා යාව සඤ්ඤාවෙදයිතං, තතොපි වුට්ඨාය යාව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන පරිනිබ්බායි. පාළියං පන ‘‘චතුත්ථජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා සමනන්තරා භගවා පරිනිබ්බායී’’ති වුත්තං තත්ථ ද්වෙ සමනන්තරා ඣානසමනන්තරා, පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරාති. තත්ථ ඣානා වුට්ඨාය භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං ඣානසමනන්තරං නාම. ඣානා වුට්ඨහිත්වා පුන ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගං ඔතිණ්ණස්ස තත්ථෙව පරිනිබ්බානං පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරං නාම. භගවා පන ඣානසමනන්තරා අපරි නිබ්බායිත්තා පච්චවෙක්ඛණසමනන්තරමෙව පරිනිබ්බායීති වෙදිතබ්බං, තෙනෙවාහ ‘‘භගවා පන ඣානං සමාපජ්ජිත්වා ඣානා වුට්ඨාය ඣානඞ්ගානි පච්චවෙක්ඛිත්වා භවඞ්ගචිත්තෙන අබ්‍යාකතෙන දුක්ඛසච්චෙන පරිනිබ්බායී’’ති. එත්ථ භගවතො පරිනිබ්බානචිත්තස්ස කිං ආරම්මණං කම්මං වා හොති, උදාහු කම්මනිමිත්තගතිනිමිත්තානි, අථ නිබ්බානන්ති අපරෙ එවං වදන්ති. En los comentarios del Suttanipāta y el Apadāna se afirma: «Para los Buddhas, por el límite inferior son cuatro incalculables (asaṅkhyeyyas) y cien mil eones (kappas); por el límite medio, ocho incalculables y cien mil eones; por el límite superior, dieciséis incalculables y cien mil eones». Debe entenderse que esto se dice en virtud de aquellos que tienen predominio de la sabiduría, de la fe o de la energía. Entre ellos, debe saberse que el de sabiduría predominante (paññādhika) tarda cuatro incalculables y cien mil eones; el de fe predominante (saddhādhika), ocho incalculables y cien mil eones; y el de energía predominante (vīriyādhika), dieciséis incalculables y cien mil eones. En este contexto, el de sabiduría predominante, aunque transite por las matrices, los destinos, las estaciones de la conciencia y las moradas de los seres, debido a la abundancia de su sabiduría y al nacimiento con una disposición perfecta, alcanza el despertar rápidamente. En cambio, el de fe predominante, debido a su débil sabiduría, tiene fe incluso en lo que no es digno de fe; por lo tanto, su despertar es lento. El de energía predominante, siendo débil en ambas facultades (sabiduría y fe), tiene fe incluso en lo que no es digno de fe y realiza incluso lo que no debe hacerse, como el rey Pasenadi de Kosala; pues él, aun viviendo en tiempos de un Buddha omnisciente, habiendo concebido el deseo de ir tras la esposa de otro, se dispuso a quitarle la vida a otro; pero al oír los sonidos ‘du-sa-na-so’ de los seres en el infierno que gritaban, quedó sumamente aterrado y, dejando a un lado al Buddha omnisciente, consultó a un brahmán de visión errónea y, por su palabra, causó sufrimiento a toda la gente con el fin de realizar un sacrificio. ¿Qué decir entonces cuando no ha aparecido un Buddha? Así, este, siendo rey en Benarés cuando el mundo estaba en tinieblas por la desaparición de la enseñanza del Bienaventurado Kassapa, se dispuso a matar a cien reyes junto con sus reinas para un sacrificio a la deidad de un árbol nigrodha. Así, el de energía predominante es débil en ambas facultades, por lo tanto, su despertar es extremadamente lento. De esta manera debe entenderse la brevedad o longitud del tiempo según el predominio de la sabiduría, la fe o la energía. De estos, el último método es el que debe ser elogiado; esta es nuestra propia opinión al respecto. En cuanto a la extinción final de los agregados (khandhaparinibbāna), debe entenderse que ocurrió en Kusinārā, en el bosque de sálalos de los Mallas, en Upavattana, entre los sálalos gemelos, en el día de luna llena de Vesākha, al amanecer, habiendo hecho de la última conciencia —entre las diecinueve conciencias de muerte (cuticitta)— una conciencia de gran maduración (mahāvipākacitta) indeterminada (abyākata), similar a la conciencia saludable no provocada asociada con el conocimiento y el gozo del estado previo de amor universal, convirtiéndose en la condición inmediata para la conciencia de renacimiento en cualquier existencia; sin apego por el cese de los deseos y las impurezas, es la renuncia a todo fundamento de la existencia y el abandono de los agregados aferrados. Los detalles deben observarse en el comentario del Mahāparinibbāna Sutta en el Mahāvagga del Dīgha Nikāya. Allí, al igual que un hombre que parte hacia un país extranjero abraza a todos sus parientes y les besa la cabeza antes de irse, el Bienaventurado, al entrar en la ciudad del Nibbāna, entró sucesivamente en las doscientas cuarenta mil millones de absorciones meditativas sin excepción hasta la cesación de la percepción y el sentimiento; surgiendo de allí, entró hasta la esfera de la ni-percepción-ni-no-percepción, surgiendo de la cual revisó los factores de las absorciones (jhānaṅgāni) y, con la conciencia del continuo vital (bhavaṅgacitta) indeterminada, que es la verdad del sufrimiento, alcanzó la extinción final. En el Canon se dice: «Surgiendo de la cuarta absorción, inmediatamente después, el Bienaventurado alcanzó la extinción final». En este contexto, ‘inmediatamente después’ (samanantarā) es de dos tipos: inmediatamente después de la absorción e inmediatamente después de la revisión. Entre ellos, la extinción final de quien, habiendo surgido de la absorción, entra en el continuo vital y allí mismo se extingue, se llama ‘inmediatamente después de la absorción’. La extinción final de quien, habiendo surgido de la absorción, revisa nuevamente los factores de la absorción y entra en el continuo vital, extinguiéndose allí mismo, se llama ‘inmediatamente después de la revisión’. Debe saberse que el Bienaventurado no se extinguió inmediatamente después de la absorción, sino precisamente inmediatamente después de la revisión. Por eso se dijo: «El Bienaventurado, habiendo entrado en la absorción, surgiendo de la absorción y revisando los factores de la absorción, se extinguió con la conciencia del continuo vital indeterminada, que es la verdad del sufrimiento». En este punto, otros dicen lo siguiente sobre cuál es el objeto de la conciencia de la extinción final del Bienaventurado: ¿es el kamma, el signo del kamma (kammanimitta), el signo del destino (gatinimitta), o bien el Nibbāna? නාහු අස්සාසපස්සාසා, ඨිතචිත්තස්ස තාදිනො; අනෙජො සන්ති’මාරබ්භ, යංකාල’මකරී මුනි. No hubo inhalación ni exhalación para aquel de mente firme y ecuánime; inamovible, con el propósito puesto en la paz, en ese momento el Sabio falleció. අසල්ලීනෙන චිත්තෙන, වෙදනං අජ්ඣවාසයි; පජ්ජොතස්සෙ’ව නිබ්බානං, විමොක්ඛො චෙතසො අහූ’ති. Con mente imperturbable soportó el sentimiento; como la extinción de una lámpara, así fue la liberación de su mente. ඉමිස්සාගාථාය ‘‘යං යො මුනි අනෙජො සන්ති නිබ්බානං ආරබ්භ කාලං අකරී’’ති යොජෙත්වා භගවතො පරිනිබ්බානචිත්තස්ස නිබ්බානාරම්මණන්ති තමයුත්තං, පටිසන්ධිභවඞ්ගචුතීනං නිබ්බානාරම්මණස්ස අනාරහත්තා ‘‘නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස වොදානස්ස මග්ගස්ස ආරම්මණපච්චයෙනපච්චයො, නිබ්බානං ඵලස්ස [Pg.93] ආවජ්ජනායා’’ති පට්ඨානපාළියා ජවනආවජ්ජනානමෙව අධිප්පෙතත්තා තස්මා එත්ථ ‘‘යං යො මුනි ඵලසමාපත්තියා අනෙජො අනෙජසඞ්ඛාතො තණ්හාරහිතො සන්තිං නිබ්බානං ආරබ්භ ආරම්මණං කත්වා කාලං අසීතිවස්සපරිමාණං අකරි අතික්කමී’’ති යොජනා කාතබ්බා. කෙචි පන එවං වදන්ති… ‘‘කත්ථචි පන අනුප්පජ්ජමානස්ස ඛීණාසවස්ස යථොපට්ඨිතං නාමරූපධම්මාදිකමෙව චුතිපරියොසානානං ගොචරභාවං ගච්ඡති, න කම්ම-කම්මනිමිත්තාදයො’’ති වුත්තත්තා කම්මනිත්තගතිනිමිත්තානි අරහතො චුතිචිත්තස්ස ආරම්මණභාවං න ගච්ඡන්තීති තම්පි අයුත්තමෙව අයඤ්හෙත්ථත්ථො කත්ථචි පන භවෙ අනුප්පජ්ජමානස්ස ඛීණාසවස්ස අරහතො යථා යථා යෙන යෙන පකාරෙන උපට්ඨිතං නාමරූපධම්මාදිකමෙව චුතිපරියොසානං ආවජ්ජනජවනචිත්තානං ගොචරභාවං ගච්ඡති, පුන භවාභිනිබ්බත්තියා අභාවතො. කිං කාරණං භූතානි කම්මකම්මනිමිත්තගතිනිමිත්තානි ගොචරභාවං න ගච්ඡන්තීති. චුතිචිත්තස්ස පන පටිසන්ධිචිත්තෙන ගහිතං අතීතාරම්මණමෙව ගොචරභාවං ගච්ඡති. ‘‘නාමරූපාදිකමෙවා ති එත්ථ නාම’’න්ති චිත්තචෙතසිකනිබ්බානං රූපන්ති අට්ඨාරසවිධං රූපං සඞ්ගණ්හාති. නාමඤ්ච රූපඤ්ච නාමරූපා. නාමරූපා ච තෙ ධම්මා චෙති තථා. තෙ ආදි යෙසං තෙති නාමරූපධම්මාදි තමෙව නාමරූපධම්මාදිකං. ආදිසද්දෙන ඡ පඤ්ඤත්තියො සඞ්ගණ්හාති, තෙන නිබ්බානම්පි අරහතො මරණාසන්නකාලෙ ක්‍රියජවනස්සපි ආරම්මණභාවො භවෙය්‍යාති අම්හාකං ඛන්ති වීමංසිත්වා පන ගහෙතබ්බං. භගවතො නිබ්බානචිත්තස්ස පන තුසිතපුරතො චවිත්වා සිරීමහාමායාය කුච්ඡිම්හි වසිතපටිසන්ධිචිත්තෙන ගහිතාරම්මණමෙව ආරම්මණං හොතීති දට්ඨබ්බං තඤ්ච ඛො ගතිනිමිත්තමෙව, න කම්මකම්මනිමිත්තානි. යුත්තිතොපි ආගමතොපි ගතිනිමිත්තමෙව යුජ්ජති තථා හි තුසිතපුරෙයෙව සෙතකෙතුදෙවපුත්තො හුත්වා දිබ්බගණනාය චත්තාරි සහස්සානි, මනුස්සගණනාය සත්තපඤ්ඤාසවස්සකොටි,සට්ඨිවස්සසතසහස්සානි ඨත්වා පරියොසානෙ පඤ්ච පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා සුද්ධාවාසෙ අරහන්තබ්‍රහ්මුනා දසහි චක්කවාළසහස්සෙහි ආගම්ම දෙවතාවිසෙසෙහි ච. En relación a este verso, al conectar las palabras 'aquel sabio que es impasible (aneja), habiéndose dirigido hacia el pacífico Nibbāna, puso fin al tiempo', decir que el Nibbāna es el objeto de la conciencia de parinibbāna del Bienaventurado es incorrecto, ya que el Nibbāna no es un objeto para las conciencias de renacimiento (paṭisandhi), del continuo vital (bhavaṅga) o de muerte (cuti). Como dice el Paṭṭhāna Pāḷi: 'el Nibbāna es una condición por vía de condición de objeto para el cambio de linaje (gotrabhū), la purificación (vodāna) y el camino (magga); el Nibbāna es para la advertencia (āvajjanā) del fruto (phala)', lo cual significa que se refiere únicamente a las conciencias de javana y de advertencia. Por lo tanto, aquí la conexión debe hacerse así: 'el sabio que, a través del logro del fruto (phalasamāpatti), es impasible, es decir, carente de deseo (taṇhārahita), habiendo tomado el pacífico Nibbāna como su objeto, completó el tiempo de su vida, medido en ochenta años'. Algunos, sin embargo, dicen: 'Para un Arahant que no ha de renacer en ninguna parte, solo los fenómenos de mente y materia (nāmarūpa), etc., tal como se presentan, se convierten en el dominio de las conciencias finales de la muerte, y no el kamma ni los signos del kamma, etc.'; al decir esto, afirman que los signos del kamma y los signos del destino no se convierten en objetos de la conciencia de muerte de un Arahant. Eso también es incorrecto. Pues este es el significado aquí: para un Arahant cuyos influjos se han extinguido (khīṇāsava) y que no ha de renacer en ninguna existencia, de cualquier manera o forma que se presenten los fenómenos de mente y materia, etc., estos se convierten en el dominio de las conciencias de advertencia y javana al final de la muerte, debido a la ausencia de un futuro renacimiento. ¿Por qué razón? Porque el kamma, los signos del kamma y los signos del destino no se convierten en el dominio de esas conciencias. Sin embargo, para la conciencia de muerte, solo el objeto pasado captado por la conciencia de renacimiento se convierte en su dominio. En la frase 'mente y materia, etc.', el término 'mente' (nāma) incluye la conciencia, los factores mentales y el Nibbāna; 'materia' (rūpa) incluye los dieciocho tipos de materia concreta. Mente y materia son 'nāmarūpa'. Esos son fenómenos (dhamma). Aquellos que comienzan con estos son 'nāmarūpadhammādi'. Con la palabra 'etc.' (ādi), se incluyen las seis designaciones (paññatti); por ello, el Nibbāna también podría ser el objeto del javana funcional (kriyajavana) de un Arahant en el momento cercano a la muerte. Esta es nuestra postura, pero debe aceptarse tras haber sido investigada. En cuanto a la conciencia de muerte (nibbānacitta) del Bienaventurado, debe entenderse que su objeto es precisamente el mismo objeto captado por la conciencia de renacimiento al transmigrar desde el reino Tusita y residir en el vientre de Sirī Mahāmāyā. Y ese objeto fue ciertamente un signo de destino (gatinimitta), no kamma ni signos de kamma. Tanto por la lógica como por la tradición, solo un signo de destino es apropiado. Pues, habiendo sido el joven de los devas Setaketu en el reino Tusita durante cuatro mil años divinos —que son 576,000,000 años humanos—, al ver al final los cinco signos premonitorios, fue abordado por el Brahma Arahant de los Suddhāvāsa desde diez mil sistemas de mundos junto con deidades distinguidas. ‘‘කාලො දෙව මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡයං; සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පද’’න්ති. «Es el momento, oh Deva, Gran Héroe, surge en el vientre materno; rescatando al mundo junto con sus devas, ¡despierta al estado inmortal!». යාචියමානො [Pg.94] ‘‘කාලං දීපඤ්ච දෙසඤ්ච, කුලං මාතරමෙව චා’’ති වුත්තානි පඤ්ච මහාවිලොකනානි විලොකෙත්වා තුසිතපුරතො චවිත්වා ආසාළ්හීපුණ්ණමායං උත්තරාසාළ්හනක්ඛත්තෙනෙව සද්ධිං එකූනවීසතියා පටිසන්ධිචිත්තෙසු මෙත්තාපුබ්බභාගමස්ස සොමනස්සඤාණසම්පයුත්තඅසඞ්ඛාරිකකුසලචිත්තස්ස සදිසෙන මහාවිපාකචිත්තෙන පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. තදාරම්මණාසන්නවීථිතො පුබ්බභාගෙ ආලොකිතානි කාලදීපදෙසකුලමාතරවසෙන ඉමානි පඤ්ච පටිසන්ධිචිත්තස්ස ගතිනිමිත්තාරම්මණභාවෙන ගොචරභාවං ගච්ඡන්තීති අම්හාකං ඛන්ති තන්නින්නතප්පොණතප්පබ්භාරවසෙන බාහුල්ලප්පවත්තිතො තෙනෙව අභිධම්මත්ථසඞ්ගහාදීසු අභිධම්මත්ථ විභාවනියං ‘‘මරණකාලෙ යථාරහං අභිමුඛීභූතං භවන්තරෙ පටිසන්ධිජනකං කම්මං වා තං කම්මකරණකාලෙ රූපාදිකමුපලද්ධපුබ්බමුපකරණභූතඤ්ච කම්මනිමිත්තං වා අනන්තරමුප්පජ්ජමානභවෙ උපලභිතබ්බං උපභොගභූතං ගතිනිමිත්තං වා කම්මබලෙන ඡන්නං ද්වාරානමඤ්ඤතරස්මිං පච්චුපට්ඨාසි, තතො පරං තමෙව තථොපට්ඨිතමාලම්බණං ආරබ්භ විපච්චමානකකම්මානුරූපං පරිසුද්ධං වා, උපක්කිලිට්ඨං වා උපපජ්ජිතබ්බභවානුරූපං තත්ථොණතංව චිත්තසන්තානමභිණ්හං පවත්තති බාහුල්ලෙන. තමෙව වා පන ජනකභූතං කම්මං අභිනවකරණවසෙන ද්වාරප්පත්තං හොති. පච්චාසන්නමරණස්ස පන තස්ස වීථිචිත්තාවසානෙ භවඞ්ගක්ඛයෙවා චවනවසෙන පච්චුප්පන්නභවපරියොසානභූතං චුතිචිත්තං උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣති. තස්මිං නිරුද්ධාවසානෙ තස්සානන්තරමෙව තථා ගහිතමාලම්බණමාරබ්භ සවත්ථුකමවත්ථුකමෙව වා යථාරහං අවිජ්ජානුසයපරික්ඛිත්තෙන තණ්හානුසයමූලකෙන සඞ්ඛාරෙන ජනියමානං සම්පයුත්තෙහි පරිග්ගය්හමානං සහජාතානමධිට්ඨානභාවෙන පුබ්බඞ්ගමභූතං භවන්තරපටිසන්ධානවසෙන පටිසන්ධිසඞ්ඛාතං මානසමුප්පජ්ජමානමෙව පතිට්ඨාති භවන්තරෙ’’ති වුත්තං. තත්ථ ‘‘තත්ථොණතංව චිත්තසන්තානමභිණ්හං පවත්තති බාහුල්ලෙනා’’ති ඉමිනා කම්මබලෙන උපට්ඨිතං ගතිනිමිත්තං මරණාසන්නවීථිතො පුබ්බෙ එකාහද්වීහාදිවසෙන සත්තාහම්පි, සත්තාහතො උත්තරිපි උප්පජ්ජතෙ වාති දස්සෙති තථා හි පරිසුද්ධං වා උපක්කිලිට්ඨං වා විපච්චමානකකම්මානුරූපං ගතිනිමිත්තං චිරකාලම්පි තිට්ඨති, අරියගාලතිස්සචොරඝාතකාදයො විය තථා හි අරියගාලතිස්සො නාම උපාසකො සීහළදීපෙ අත්තනො භරියාය සුමනාය සද්ධිං යාවජීවං දානාදි පුඤ්ඤකම්මානි [Pg.95] කත්වා ආයූහපරියොසානෙ අරියගාලතිස්සස්ස මරණමඤ්චෙ නිපන්නස්ස ඡදෙවලොකතො රථං ආනෙත්වා අත්තනො අත්තනො දෙවලොකං වණ්ණෙසුං. උපාසකො දෙවතානං කථං සුත්වා තුසිතපුරතො ආහටරථං ඨපෙත්වා අවසෙසරථෙ ‘‘ගහෙත්වා ගච්ඡථා’’ති ආහ. සුමනා පන අත්තනො සාමිකස්ස වචනං සුත්වා ‘‘කිං තිස්ස මරණාසන්නෙ විලාපං අකාසී’’ති ආහ. තිස්සො අත්තනො භරියාය කථං සුත්වා ආහ… ‘‘අහං විලාපං න කරොමි, දෙවලොකතො දෙවතා ඡ රථෙ ආනෙසුං තාහි දෙවතාහි සද්ධං කථෙමී’’ති. තං නපස්සාමි කුහි’’න්ති වුත්තෙ පුප්ඵදාමං ආහරාපෙත්වා ආකාසෙ ඛිපාපෙසි. සා තං පුප්ඵදාමං රථසීසෙ ඔලම්බමානං දිස්වා ගබ්භං පවිසිත්වා සයනෙ සයිත්වා නාසිකවාතං සන්නිරුජ්ඣිත්වා චවිත්වා පාතුරහොසි. සා අත්තනො සාමිකස්ස සාසනං පෙසෙසි… ‘‘අහං පන පඨමං ආගතොම්හි, ත්වං කස්මා චිරායසී’’ති. උභොපි රථෙ ඨත්වා සබ්බෙ ඔලොකෙන්තානංයෙව තුසිතපුරං අගමංසු. ඉමස්මිඤ්හි වත්ථුස්මිං සාමිකස්ස උපට්ඨිතගතිනිමිත්තං භරියාය පාකටං හුත්වා පුරෙතරතුසිතපුරෙ නිබ්බත්තිත්වා සාමිකස්ස සාසනං පෙසෙසි තෙන අරියගාලතිස්සස්ස චිරකාලං ගතිනිමිත්තං උපට්ඨාතීති වෙදිතබ්බං. මනුස්සලොකෙ හි චිරකාලං තුසිතපුරෙ මුහුත්තංව හොති. එවං පරිසුද්ධං විපච්චමානකකම්මානුරූපං ගතිනිමිත්තං චිරකාලං පවත්තති ඉමිනා නයෙන දුට්ඨගාමණිඅභයධම්මිකඋප්සකාදීනම්පි වත්ථු විත්ථාරෙතබ්බං. චොරඝාතකස්ස පන මහානිරයෙ විපච්චමානකකම්මානුරූපං නෙරයග්ගිජාලාදිකං සත්තාහං උපට්ඨාති. සාවත්ථිනගරෙ කිර පඤ්චසතා චොරා බහිනගරෙ චොරකම්මං කරොන්ති. අථෙකදිවසං ජනපදපුරිසො තෙසං අබ්භන්තරො හුත්වා චොරකම්මං අකාසි, තදා තෙ සබ්බෙපි රාජපුරිසා අග්ගහෙසුං. රාජා තෙ දිස්වා ‘‘තුම්හාකං අන්තරෙ ඉමෙ සබ්බෙ මාරෙතුං සමත්ථස්ස ජීවිතං දම්මී’’ති ආහ. පඤ්චසතා චොරා අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්බන්ධා අඤ්ඤමඤ්ඤං සහායකාති අඤ්ඤමඤ්ඤං මාරෙතුං න ඉච්ඡිංසු, ජනපදමනුස්සො පන ‘‘අහං මාරෙමී’’ති වත්වා සබ්බෙ මාරෙසි. රාජා තස්ස තුස්සිත්වා චොරඝාතකකම්මං අදාසි. සො පඤ්චවීසතිවස්සානි චොරඝාතකකම්මං ආකාසි. රාජා තස්ස මහල්ලකොති වත්වා අඤ්ඤස්ස චොරඝාතක කම්මං දාපෙසි. සො චොරඝාතකකම්මා අපනීතො අඤ්ඤතරස්ස සන්තිකෙ [Pg.96] නාසිකවාතං උග්ගණ්හිත්වා හත්ථපාදකණ්ණනාසාදීහි ඡින්දිතබ්බානං ඌරූථනකට්ඨානං භින්දන්තමාරෙතබ්බයුත්තානං නාසිකවාතං විස්සජ්ජෙත්වා මාරෙතබ්බං මන්තං ලභි. සො රාජානං ආරොචෙත්වා නාසිකවාතෙන චොරඝාතකකම්මං කරොන්තස්සෙව තිංස වස්සානි අතික්කමි. සො පච්ඡා මහල්ලකො හුත්වා මරණමඤ්චෙ නිපජ්ජි ‘‘සත්තදිවසෙන කාලං කරිස්සතී’’ති. මරණකාලෙ මහන්තං වෙදනං අහොසි. සො මහානිරයෙ නිබ්බත්තො විය මහාසද්දං කත්වා දුක්ඛිතො හොති. තස්ස සද්දෙන භීතා මනුස්සා උභතොපස්සෙ ගෙහං ඡඩ්ඩෙත්වා පලායිංසු. තස්ස මරණදිවසෙ සාරිපුත්තත්ථෙරො දිබ්බචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙන්තො එතස්ස කාලං කත්වා මහානිරයෙ නිබ්බත්තමානං දිස්වා තස්ස අනුකම්පං පටිච්ච ගෙහද්වාරෙ පාකටො අහොසි. සො කුජ්ඣිත්වා නාසිකවාතං විස්සජ්ජෙසි. යාව තතියං විස්සජ්ජමානොපි විස්සජ්ජාපෙතුං අසක්කොන්තො ථෙරං අතිරෙකෙන විරොචමානං දිස්වා චිත්තං පසාදෙත්වා පායාසං ථෙරස්ස දාපෙසි. ථෙරො මඞ්ගලං වඩ්ඪෙත්වා අගමාසි. චොරඝාතකො ථෙරස්ස දින්නදානං අනුස්සරිත්වා චවිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්ති, නිරයජාලාදයො අන්තරධායන්ති. සො අනාගතෙපි පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සති. එවං උපක්කිලිට්ඨං වා විපච්චමාන කකම්මානුරූපං ගතිනිමිත්තම්පි සත්තාහපරමං උපට්ඨාති. අත්ථිකෙහි පන සහස්සවත්ථු සගාථාවග්ගෙසු ඔලොකෙතබ්බො. භගවතො පන පරිසුද්ධං මෙත්තාපුබ්බභාගස්ස සොමනස්ස ඤාණසම්පයුත්තකුසලස්ස කම්මස්ස වෙගෙන කාලදීපදෙසකුලමාතරවසෙන ඉමානි පඤ්චගතිනිමිත්තානි චිරකාලං හුත්වා උපට්ඨහන්ති. චිරකාලන්ති මනුස්සලොකෙ සත්තාහමත්තං, තුසිතපුරෙමුහුත්තමෙව, තථාපි මනුස්සලොකෙ සත්තාහමත්තෙ කාලෙ දෙවතානං පඤ්චපුබ්බනිමිත්තානි පඤ්ඤායන්ති තඤ්ච ඛො පුඤ්ඤවන්තානංයෙව පඤ්ඤායන්ති, න සබ්බෙසං මනුස්සලොකෙ පුඤ්ඤවන්තානං රාජරාජමහාමත්තාදීනං විය තං දිස්වා මහෙසක්ඛා දෙවතා ජානන්ති, න අප්පෙසක්ඛා, මනුස්සලොකෙ නෙමිත්තකා බ්‍රාහ්මණපණ්ඩිතාදයොවිය. මහෙසක්ඛා දෙවතා තං පුබ්බනිමිත්තං දිස්වා නන්දවනං නෙත්වා ‘‘කාලො දෙවා’’ති ආදීහි යාචන්ති. මහාසක්කො තත්ථෙව නන්දවනුය්‍යානෙ කාලදීපදෙසකුලමාතරවසෙන පඤ්ච විලොකෙත්වා චවිත්වා තමාරම්මණං කත්වා මහාමායාය කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං අග්ගහෙසීති සන්නිට්ඨානමවගන්තබ්බං. Siendo solicitado, y habiendo realizado las cinco grandes observaciones indicadas como «el tiempo, el continente, la región, el linaje y la madre», tras fallecer en la ciudad de Tusita en la luna llena de Āsāḷha bajo la constelación de Uttarāsāḷha, entre las diecinueve conciencias de renacimiento, [el Bodhisatta] tomó la reconexión (paṭisandhi) mediante una gran conciencia resultante (mahāvipākacitta) semejante a la conciencia meritoria espontánea, asociada al conocimiento y acompañada de alegría (somanassa-ñāṇa-sampayutta-asaṅkhārika-kusalacitta), la cual tuvo como fase previa la bondad amorosa (mettā). En la fase previa al proceso cognitivo cercano a la muerte (tadārammaṇāsannavīthi), estas cinco observaciones —el tiempo, el continente, la región, el linaje y la madre— se convirtieron en el objeto en forma de señal de destino (gatinimitta) para la conciencia de renacimiento; esta es nuestra aceptación basada en la inclinación, tendencia y propensión del flujo mental, tal como se establece mayoritariamente. Por ello, en el Abhidhammattha Vibhāvaniya, comentando el Abhidhammatthasaṅgaha, se dice: «En el momento de la muerte, según corresponda, se presenta ante una de las seis puertas, por el poder del kamma, ya sea el kamma que genera el renacimiento en la existencia siguiente, o el signo del kamma (kammanimitta), que consiste en objetos como formas percibidas previamente en el momento de realizar dicho kamma, o bien el signo del destino (gatinimitta), que es lo que se ha de experimentar o disfrutar en la existencia que está por surgir. Tras esto, tomando ese mismo objeto así presentado, el flujo de la conciencia fluye repetidamente y por lo general se inclina hacia allí, ya sea de forma pura o impura, conforme al renacimiento correspondiente y de acuerdo con el kamma que está madurando. O bien, ese mismo kamma generador llega a la puerta de los sentidos como una acción renovada. Al final del proceso cognitivo (vīthicitta) de aquel que está próximo a morir, al agotarse el continuo vital (bhavaṅga), surge y cesa la conciencia de muerte (cuticitta) como acto final de la existencia presente. Inmediatamente después de su cese, tomando el objeto así captado, surge la conciencia llamada renacimiento (paṭisandhi), con o sin base física según corresponda, producida por las formaciones (saṅkhāra) que tienen su raíz en la tendencia latente de la sed (taṇhānusaya) y están rodeadas por la tendencia latente de la ignorancia (avijjānusaya). Esta conciencia, abrazada por sus factores asociados y actuando como precursora y fundamento de los fenómenos coexistentes, se establece en la siguiente existencia uniendo ambos estados de ser». En este pasaje, la frase «el flujo de la conciencia fluye repetidamente y por lo general se inclina hacia allí» indica que la señal de destino (gatinimitta) presentada por el poder del kamma puede surgir un día, dos días o hasta siete días antes del proceso cognitivo de la muerte, o incluso más de siete días. Pues la señal de destino, pura o impura según el kamma que madura, puede permanecer por largo tiempo, como en los casos de Ariyagālatissa o del verdugo de ladrones. Ariyagālatissa fue un devoto en la isla de Sri Lanka que, junto a su esposa Sumanā, realizó actos meritorios como donaciones durante toda su vida. Al final de su vida, estando en su lecho de muerte, carros de los seis mundos celestiales fueron traídos y cada deidad alabó su propio mundo. El devoto, al oír a las deidades, dijo: «Tomad los otros carros y marchaos», dejando solo el carro venido de la ciudad de Tusita. Sumanā, al oír las palabras de su esposo, dijo: «¿Por qué, Tissa, deliras estando cerca de la muerte?». Tissa le respondió: «No estoy delirando; las deidades han traído seis carros desde los mundos celestiales y estoy hablando con ellas». Ella dijo: «Yo no los veo, ¿dónde están?». Entonces él pidió una guirnalda de flores y la lanzó al aire. Ella, al ver la guirnalda colgando del frente del carro, entró en su habitación, se recostó en el lecho, detuvo su respiración, falleció y apareció allí mismo. Ella envió un mensaje a su esposo: «Yo he llegado primero, ¿por qué tardas tanto?». Ambos, montados en el carro a la vista de todos, partieron hacia la ciudad de Tusita. En este relato, la señal de destino del esposo se hizo visible para la esposa, quien renació antes en Tusita y envió un mensaje; por esto se debe saber que la señal de destino de Ariyagālatissa se presentó por largo tiempo. Lo que es mucho tiempo en el mundo humano es apenas un instante en Tusita. De esta manera, la señal de destino pura fluye por largo tiempo conforme al kamma; este método debe aplicarse también a las historias de Duṭṭhagāmaṇi Abhaya y el devoto Dhammika. En el caso del verdugo de ladrones, debido al kamma que maduraba para el gran infierno, las llamas del infierno y otros signos se le presentaron durante siete días. Se cuenta que en Sāvatthi quinientos ladrones cometían delitos fuera de la ciudad. Un hombre del campo se unió a ellos y todos fueron capturados por los hombres del rey. El rey dijo: «Daré la vida a aquel de entre vosotros que sea capaz de matar a todos los demás». Los quinientos ladrones, siendo amigos y compañeros, no quisieron matarse entre sí, pero el hombre del campo aceptó y los mató a todos. El rey, complacido, le dio el cargo de verdugo, el cual ejerció por cincuenta y cinco años. Cuando envejeció, el rey dio el cargo a otro. Retirado de su oficio, aprendió de alguien un mantra para matar sin causar agonía innecesaria. Tras informar al rey, pasó otros treinta años ejerciendo como verdugo con ese método. Al envejecer, cayó en su lecho de muerte y se predijo que moriría en siete días. Al momento de morir, sufrió un gran dolor. Gritaba como si ya hubiera nacido en el gran infierno y estaba angustiado. La gente, asustada por sus gritos, abandonó las casas de ambos lados y huyó. En el día de su muerte, el Thera Sāriputta, observando el mundo con su ojo divino, vio que este moriría y renacería en el gran infierno, y por compasión se presentó en la puerta de su casa. El hombre, enfadado, intentó usar su método de muerte, pero al ver al Thera resplandeciente, su mente se calmó y le ofreció gachas de leche (pāyāsa). El Thera le dio una bendición y se marchó. El verdugo, recordando la donación hecha al Thera, falleció y renació en el cielo; las llamas del infierno desaparecieron. En el futuro, incluso llegará a ser un Paccekabuddha. Así, la señal de destino impura conforme al kamma que madura se presenta por un máximo de siete días. Quienes deseen saber más deben consultar el Sahassavatthu y el Sagāthāvagga. Para el Bienaventurado, por el poder de su kamma meritorio puro precedido por la bondad amorosa y asociado al conocimiento y la alegría, estas cinco señales de destino —tiempo, continente, región, linaje y madre— se presentaron por largo tiempo. «Largo tiempo» significa unos siete días en el mundo humano, lo cual es apenas un momento en la ciudad de Tusita. Aun así, en el periodo de siete días en el mundo humano, las cinco señales previas de las deidades se manifiestan, y esto solo es perceptible para los seres meritorios, no para todos; es como los reyes y grandes ministros meritorios en el mundo humano. Al ver esto, las deidades de gran poder (mahesakkhā) lo saben, no así las de poco poder, de forma similar a los brāhmanas expertos en presagios en el mundo humano. Las deidades de gran poder, al ver esas señales previas, lo llevaron al bosque de Nandavana y le suplicaron diciendo: «Es el tiempo, señor». El Gran Ser, allí mismo en el bosque de Nandavana, tras observar las cinco condiciones de tiempo, continente, región, linaje y madre, falleció y, tomando aquello como objeto, tomó el renacimiento en el vientre de Mahāmāyā; así debe entenderse la conclusión. තත්ථ [Pg.97] කාලන්ති මනුස්සලොකෙ එකූනතිංසතිමෙ වස්සෙ වෙසාඛපුණ්ණමදිවසෙ බුද්ධො භවිස්සාමීති කාලං ඔලොකෙසි. දීපන්ති ජම්බුදීපෙයෙව භවිස්සාමි, න අඤ්ඤදීපෙසූති දීපං ඔලොකෙසි. දෙසන්ති මජ්ඣිමදෙසෙයෙව, තඤ්ච ඛො මහාබොධිමණ්ඩෙයෙව, න අඤ්ඤදෙසෙති දෙසං ඔලොකෙසි. කුලන්ති ද්වෙ කුලානි ඛත්තියකුලබ්‍රාහ්මණකුලවසෙන. තත්ථ යස්මිං කාලෙ ඛත්තියකුලං ලොකෙ සෙට්ඨභාවෙන ‘‘අයමෙව ලොකෙ අග්ගො’’ති සම්මන්නති, තදා ඛත්තියකුලෙයෙව බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති. යස්මිං පන කාලෙ බ්‍රාහ්මණකුලං අයමෙව ලොකෙ අග්ගොති, තදා බ්‍රාහ්මණකුලෙයෙව බුද්ධා උප්පජ්ජන්ති. ඉදානි පන ඛත්තියකුලමෙව අග්ගොති සම්මන්නන්ති. ඛත්තියකුලෙපි සක්‍යරාජානොව ලොකෙ උත්තමා, අසම්භින්නඛත්තියකුලත්තා තස්මා සක්‍යරාජකුලෙයෙව භවිස්සාමීති කුලං ඔලොකෙසි. මාතරන්ති මම මාතරං දස මාසානි සත්ත ච දිවසානි ඨස්සති, එත්ථන්තරෙ මම මාතුයා අරොගො භවිස්සතීති මාතරම්පි ඔලොකෙසි. බොධිසත්තමාතා පන පච්ඡිමවයෙ ඨිතා. එවං යුත්තිතොපි ආගමතොපි භගවතො නිබ්බානචිත්තස්ස පටසන්ධිචිත්තෙන ගහිතනිමිත්තමෙව ආරම්මණං හොතීති වෙදිතබ්බං. Respecto a eso, 'tiempo' significa que Él examinó el tiempo pensando: 'Me convertiré en un Buddha en el mundo de los hombres en el vigésimo noveno año de mi vida actual, en el día de luna llena de Vesākha'. 'Continente' significa que examinó el continente pensando: 'Naceré únicamente en Jambudīpa, no en otros continentes'. 'Lugar' significa que examinó el lugar pensando: 'Sólo en la Región Media (Majjhimadesa), y específicamente en el recinto del Gran Bodhi (Mahābodhimaṇḍa), no en otro lugar'. 'Linaje' se refiere a los dos linajes: el de los guerreros (khattiya) y el de los brahmanes. En esto, en el tiempo en que el linaje khattiya es considerado como el mejor del mundo, diciendo 'este es verdaderamente el supremo en el mundo', entonces los Buddhas nacen únicamente en el linaje khattiya. Pero en el tiempo en que el linaje brahmán es el supremo, entonces los Buddhas nacen únicamente en el linaje brahmán. Ahora, sin embargo, consideran que el linaje khattiya es el supremo. Incluso entre los khattiya, solo los reyes Sakya son los más excelsos del mundo debido a su linaje khattiya puro; por lo tanto, examinó el linaje pensando: 'Naceré únicamente en el linaje de los reyes Sakya'. 'Madre' significa que también examinó a la madre pensando: 'Mi madre vivirá diez meses y siete días después de la concepción, y durante este intervalo mi madre estará libre de enfermedades'. Sin embargo, la madre del Bodhisatta se encontraba en la última etapa de su vida. Así, debe entenderse que, tanto por lógica como por tradición, el objeto captado por la consciencia de renacimiento del Bendito es idéntico al objeto de su consciencia de Nibbāna final. සබ්බඤ්ඤුජිනනිබ්බාන, චිත්තස්ස ගොචරං සුභං; විඤ්ඤෙය්‍යං ගතිනිමිත්තං, ගන්ථෙහි අවිරොධතො. El Nibbāna del Vencedor Omnisciente es el dominio auspicioso de la consciencia; la señal del destino debe ser comprendida sin contradicción con los textos. ධාතුපරිනිබ්බානම්පි බොධිමණ්ඩෙයෙව භවිස්සති වුත්තඤ්හෙතං උපරිපණ්ණාසකෙ ‘‘ධාතුපරිනිබ්බානං අනාගතෙ භවිස්සති සාසනස්ස හි ඔසක්කනකාලෙ ඉමස්මිං තම්බපණ්ණිදීපෙ ධාතුයො සන්නිපතිත්වා මහාචෙතියතො නාගදීපෙ රාජායතනචෙතියං, තතො මහාබොධිපල්ලඞ්කං ගමිස්සන්ති. නාගභවනතොපි දෙවලොකතොපි ධාතුයො මහාබොධිපල්ලඞ්කමෙව ගමිස්සන්ති සාසපමත්තාපි ධාතුයො අන්තරා න නස්සිස්සන්ති, සබ්බා ධාතුයො මහාබොධිපල්ලඞ්කෙ රාසිභූතා සුවණ්ණක්ඛන්ධා විය එකග්ඝනා හුත්වා ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජිස්සන්ති, තා දසසහස්සලොකධාතුං ඵරිස්සන්ති. තතො දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා සන්නිපතිත්වා ''අජ්ජ සත්ථා පරිනිබ්බායති අජ්ජ සාසනං ඔසක්කති පච්ඡිමදස්සනං ඉදං අම්හාක’’න්ති දසබලස්ස පරිනිබ්බුතදිවසතො මහන්තතරං කාරුඤ්ඤං කරිස්සන්ති ඨපෙත්වා අනාගාමිඛීණාසවෙ අවසෙසා සකත්තභාවෙන සන්ධාරෙතුං [Pg.98] නාසක්ඛිංසු, ධාතුසරීරතො තෙජොධාතු උට්ඨහිත්වා යාව බ්‍රහ්මලොකා උග්ගච්ඡිස්සති. සාසපමත්තායපි ධාතුයා සති එකජාලා භවිස්සති ධාතූසු පරියාදානං ගතාසු පච්ඡිජ්ජිස්සති. එවං මහන්තං ආනුභාවං දස්සෙත්වා ධාතූසු අන්තරහිතාසු සාසනං අන්තරහිතං නාම හොති. යාව එවං න අන්තරධායති, තාව අනන්තරධානමෙව සාසනං. පරිනිබ්බානකාලතො පට්ඨාය යාව සාසපමත්තා ධාතු තිට්ඨති, තාව බුද්ධකාලතො පච්ඡාති න වෙදිතබ්බං ධාතූසු හි ඨිතාසු බුද්ධා ඨිතා ව හොන්ති, තස්මා එත්ථන්තරෙ අඤ්ඤස්ස බුද්ධස්ස උප්පත්ති නිවාරිතාව හොති. තෙනෙව වදාම. El Parinibbāna de las reliquias también ocurrirá únicamente en el recinto del Bodhi. Pues se ha dicho en el Uparipaṇṇāsaka: 'El Parinibbāna de las reliquias ocurrirá en el futuro. En el momento en que la enseñanza decline, las reliquias en esta isla de Tambapaṇṇi se reunirán y, desde el Mahācetiya, irán al Rājāyatanacetiya en Nāgadīpa, y de allí al asiento del Gran Bodhi. Las reliquias desde el reino de los Nāgas y desde el mundo de los Devas también irán al asiento del Gran Bodhi. Ni siquiera una reliquia del tamaño de una semilla de mostaza perecerá en el intervalo. Todas las reliquias, reunidas en el asiento del Gran Bodhi, se convertirán en una masa compacta como un bloque de oro y emitirán rayos de seis colores que impregnarán los diez mil sistemas de mundos. Entonces, las deidades en los diez mil universos se reunirán, pensando: "Hoy el Maestro entra en el Parinibbāna final, hoy la enseñanza declina, esta es nuestra última visión de Él". Mostrarán una compasión mayor que el día en que el Poseedor de los Diez Poderes entró en el Parinibbāna. A excepción de los Anāgāmīs y los Arahants, los demás no podrán contenerse en sus cuerpos. Del cuerpo de las reliquias surgirá un elemento de fuego que ascenderá hasta el mundo de Brahmā. Mientras exista una reliquia del tamaño de una semilla de mostaza, habrá una sola llama; cuando las reliquias se hayan consumido, se extinguirá. Después de mostrar tan gran poder de esta manera, cuando las reliquias desaparezcan, se dice que la enseñanza ha desaparecido. Mientras no desaparezca así, la enseñanza se considera no desaparecida. Desde el momento del Parinibbāna hasta que quede una reliquia del tamaño de una semilla de mostaza, no debe considerarse como "después del tiempo del Buddha". Pues mientras las reliquias permanezcan, los Buddhas están presentes; por lo tanto, en este intervalo, el surgimiento de otro Buddha está impedido. Por eso decimos:' පරිනිබ්බානකාලතො, පච්ඡා ධරන්ති ධාතුයො; අනිබ්බුතොව සම්බුද්ධො, අඤ්ඤබුද්ධස්ස වාරිතා. 'Después del tiempo del Parinibbāna, las reliquias permanecen; el Completamente Despierto es como si no se hubiera extinguido, por lo que el surgimiento de otro Buddha está impedido'. ජීවමානෙපි සම්බුද්ධෙ, නිබ්බුතෙ වා තථාගතෙ; යො කරොති සමං පූජං, ඵලං තාස සමං සියා’ති. 'Ya sea para el Completamente Despierto mientras vive, o para el Tathāgata que ha entrado en el Nibbāna; aquel que realiza una ofrenda igual, el fruto de ambas será el mismo'. ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිචරිතෙ සීමවිසොධනෙ ධම්මවණ්ණනාය Así concluye el comentario sobre el Dhamma en la Purificación de los Límites, compuesto por el Thera Sāgarabuddhi. නිබ්බානකණ්ඩො තතියො පරිච්ඡෙදො. Tercer capítulo: La sección sobre el Nibbāna. 4. සමසීසිකණ්ඩො 4. Sección sobre el Samasīsī. ඉදානි සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙති පදස්ස වණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ සඞ්ඝොති පරමත්ථසම්මුතිවසෙන දුවිධො හොති. තෙසු පරමත්ථසඞ්ඝො චත්තාරි පුරිසයුගානි, අට්ඨපුරිසපුග්ගලා, චත්තාලීසම්පි පුග්ගලා, අට්ඨසතම්පි පුරිසපුග්ගලාති චතුබ්බිධො හොති. තත්ථ සඞ්ඛෙපවසෙන සොතාපත්තිමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං යුගං, සකදාමිමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං, අනාගාමිමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං, අරහත්තමග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකන්ති චත්තාරි පුරිසයුගානි හොන්ති. චත්තාරො මග්ගට්ඨා චත්තාරො ඵලට්ඨාති අට්ඨපුරිසපුග්ගලා හොන්ති. චත්තාලීසම්පි පුග්ගලාති සොතාපත්තිමග්ගට්ඨො පඨමඣානිකාදිවසෙන පඤ්ච, තථා සකදාගාමිඅනාගාමිඅරහත්තමග්ගට්ඨාපි පඤ්ච පඤ්චාති වීසති මග්ගට්ඨපුග්ගලා, තථා ඵලට්ඨාපි සොතපත්තිඵලට්ඨාදිවසෙන පඤ්ච පඤ්චාති වීසති ඵලට්ඨාති චත්තාලීසපුග්ගලා හොන්ති. එත්ථ ච මග්ගස්ස එකචිත්තක්ඛණිකත්තා කථං වීසතිමග්ගට්ඨා පුග්ගලා භවෙය්‍යුන්ති. Ahora ha llegado el orden de la explicación de las palabras 'y el Saṅgha es difícil de encontrar en el mundo'. En ese contexto, el 'Saṅgha' es de dos tipos: según el sentido último (paramattha) y según la convención (sammuti). Entre ellos, el Saṅgha en sentido último es de cuatro tipos: las cuatro parejas de personas, los ocho individuos, los cuarenta individuos y los ciento ocho individuos. Allí, de forma abreviada, el que está en el camino de la entrada en la corriente y el que está en su fruto forman una pareja; el que está en el camino del que retorna una sola vez y el que está en su fruto, otra; el que está en el camino del que no retorna y el que está en su fruto, otra; y el que está en el camino de la santidad y el que está en su fruto, otra; estas son las cuatro parejas de personas. Los cuatro que están en los caminos y los cuatro que están en los frutos son los ocho individuos. En cuanto a los cuarenta individuos: son cinco según el primer jhana, etc., para el que está en el camino de la entrada en la corriente, y de igual manera hay cinco para cada uno de los caminos del que retorna una vez, del que no retorna y de la santidad; así son veinte personas en los caminos. Del mismo modo, hay cinco para cada uno de los frutos; así son veinte personas en los frutos, sumando un total de cuarenta individuos. Y aquí surge la pregunta: dado que el camino dura un solo momento mental, ¿cómo puede haber veinte personas en los caminos? වුච්චතෙපාදකජ්ඣානසම්මසිතජ්ඣානපුග්ගලජ්ඣාසයෙසුපි [Pg.99] හි අඤ්ඤතරවසෙන තං තං ඣානසදිසවිතක්කාදිඅඞ්ගපාතුභාවෙන චත්තාරොපි මග්ගට්ඨා පඨමජ්ඣානිකාදිවොහාරං ලභන්තා පච්චෙකං පඤ්චපඤ්චධා විභජියන්ති, තස්මා වීසති මග්ගට්ඨා හොන්ති. තත්ථ පඨමජ්ඣානාදීසු යං යං ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨාය සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තස්ස වුට්ඨානගාමිනීවිපස්සනා පවත්තා, තං පාදකජ්ඣානං වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනාය පදට්ඨානභාවතො. යං යං ඣානං සම්මසන්තස්ස සා පවත්තා, තං සම්මසිතජ්ඣානං. ‘‘අහො වත මෙ පඨමජ්ඣානසදිසො මග්ගො පඤ්චඞ්ගිකො, දුතියජ්ඣානාදීසු වා අඤ්ඤතරසදිසො චතුරඞ්ගිකාදිභෙදො මග්ගො භවෙය්‍යා’’ති එවං යොගාවචරස්ස උප්පන්නජ්ඣාසයො පුග්ගලජ්ඣාසයො නාම. තත්ථ යෙන පඨමජ්ඣානාදීසු අඤ්ඤතරං ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨාය පකිණ්ණකසඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා මග්ගො උප්පාදිතො හොති, තස්ස සො මග්ගො පඨමජ්ඣානාදි තං තං පාදකජ්ඣානසදිසො හොති. සචෙ පන විපස්සනාපාදකං කිඤ්චිඣානං නත්ථි, කෙවලං පඨමජ්ඣානාදීසු අඤ්ඤතරං ඣානං සම්මසිත්වා මග්ගො උප්පාදිතො හොති, තස්ස සො සම්මසිතජ්ඣානසදිසො හොති. යදා පනයං කිඤ්චි ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො අඤ්ඤං සම්මසිත්වා මග්ගො උප්පාදිතො හොති, තදා පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන ද්වීසු අඤ්ඤතරසදිසො හොති. එවං සමථයානිකස්ස පුථුජ්ජනස්ස අරියානං වා පාදකජ්ඣානසම්මසිතජ්ඣානපුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන පඨමජ්ඣානාදීනං අඤ්ඤතරඣානසදිසස්ස මග්ගඞ්ගිකස්ස පවත්තනතො පුග්ගලභෙදවසෙන වීසති මග්ගට්ඨා පුග්ගලා හොන්ති, තථා ඵලට්ඨාපි වීසතීති චත්තාලීසඅරියපුග්ගලා හොන්ති. අපරම්පි සචෙ පන පුග්ගලස්ස තථා විධො අජ්ඣාසයො නත්ථි, අනුලොමවසෙන හෙට්ඨිමහෙට්ඨිමඣානතො වුට්ඨාය උපරූපරිඣානධම්මෙ සම්මසිත්වා උප්පාදිතමග්ගො පාදකජ්ඣානමනපෙක්ඛිත්වා සම්මසිතජ්ඣානසදිසො හොති. පටිලොමවසෙන උපරූපරිඣානතො වුට්ඨාය හෙට්ඨිමහෙට්ඨිමඣානධම්මෙ සම්මසිත්වා උප්පාදිතමග්ගො සම්මසිතජ්ඣානමනපෙක්ඛිත්වා පාදකජ්ඣානසදිසො හොති, හෙට්ඨිමහෙට්ඨිමඣානතො හි උපරූපරිඣානං බලවතරන්ති, අට්ඨසතම්පි පුරිසපුග්ගලාති තත්ථ එකබීජී, කොලංකොලො, සත්තක්ඛත්තුපරමොති තයො සොතාපන්නා. කාමරූපාරූපභවෙසු අධිගතඵලා තයො සකදාගාමිනොති තෙ සබ්බෙපි දුක්ඛපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤං, දුක්ඛපටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤං, සුඛාපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤං, සුඛාපටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤන්ති [Pg.100] චතුන්නං පටිපදානං වසෙන චතුවීසති, අන්තරාපරිනිබ්බායී, උපහච්චපරි නිබ්බායී, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමීති අවිහාසු පඤ්ච අනාමිගානො, තථා අතප්පාසුදස්සාසුදස්සීසුපි පඤ්ච. අකනිට්ඨෙසු පන උද්ධංසොතවජ්ජා අන්තරාපරිනිබ්බායී, උපහච්චපරිනිබ්බායී, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, අසඞ්ඛාරපරිබ්බායීති චත්තාරොති චතුවීසති අනාගාමිනො. සුක්ඛවිපස්සකො, සමථයානිකොති ද්වෙ අරහන්තො, චත්තාරො මග්ගට්ඨාති චතුපඤ්ඤාස තෙ සබ්බෙපි සද්ධාධුරපඤ්ඤාධුරානංවසෙන ද්වෙගුණෙ හුත්වා අට්ඨසතං අරියපුග්ගලා හොන්ති. තෙ සබ්බෙපි ‘‘අට්ඨසතං වා’’ති විත්ථාරවසෙන උද්දිට්ඨා අරියපුග්ගලා තෙ සඞ්ඛෙපතො යුගවසෙන සොතාපත්ති මග්ගට්ඨො ඵලට්ඨොති එකං යුගන්ත්‍යාදිනා චත්තාරොව හොන්ති. තෙනෙවාහ රතනපරිත්තෙ ‘‘යෙ පුග්ගලා අට්ඨසතං පසත්ථා, චත්තාරි එතානි යුගානි හොන්තී’’ති අයං පභෙදොමග්ගට්ඨඵලට්ඨෙසු මිස්සකවසෙන ලබ්භති ඣානිකවිපස්සකපභෙදො පන ඵලට්ඨෙයෙව ලබ්භති මග්ගස්ස එකචිත්තක්ඛතිකත්තා මග්ගට්ඨෙසු න ලබ්භති. තත්ථ සොතාපත්තිඵලට්ඨො ඣානිකසුක්ඛවිපස්සකවසෙන දුවිධො. තෙසු ඣානිකො පුග්ගලො තස්මිං භවෙ අරහත්තප්පත්තො පරිනිබ්බායති. අප්පත්තො බ්‍රහ්මලොකගතො හොති, සො ඣානිකො නාම. මූලටීකායං පන නිකන්තියා සති පුථුජ්ජනාදයො යථාලද්ධජ්ඣානස්ස භූමිභූතෙ සුද්ධාවාසවජ්ජිතෙ යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තන්ති තථා කාමභවෙපි කාමාවචරකම්මබලෙන ‘‘ඉජ්ඣති හි භික්ඛවෙ සීලවතො චෙතොපණිධි විසුද්ධත්තා’’ති වුත්තං. අනාගාමිනො පන කාමරාගස්ස සබ්බසො පහීනත්තා කාමභවෙසු නිකන්තිං න උප්පාදෙන්තීති කාමලොකවජ්ජිතෙ යථාලද්ධස්ස භූමි භූතෙ යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තන්තී’ති වුත්තං තථා හි අනාගාමිස්සෙව කාමභවෙ නිකන්තියා පහීනත්තා සොතාපන්නසකදාගාමීනම්පි නිකන්තියා සති කාමභවෙ කාමාවචරකම්මබලෙන උප්පත්තිභාවො අවාරිතොව හොතීති විඤ්ඤායති තස්මා ‘‘අප්පත්තෙ බ්‍රහ්මලොකගතො හොති, සො ඣානිකො නාමාති ඉදං යෙභුය්‍යවසෙන වුත්ත’’න්ති දට්ඨබ්බං. සුක්ඛවිපස්සකො පන තිවිධො එකබීජී, කොලංකොලො, සත්තක්ඛත්තුපරමොති. තත්ථ එකො මනුස්සලොකෙ වා හොතු ඡදෙවලොකෙ වා, එකපටිසන්ධිකො හුත්වා අරහත්තං පත්වා පරිනිබ්බායති, අයං එකබීජී නාම එකො [Pg.101] මනුස්සලොකෙ එකා පටිසන්ධි දෙවලොකෙ එකාති ද්වෙපටිසන්ධිකො වා, එවං තිචතුපඤ්චඡපරමො හුත්වා අරහත්තං පත්වා පරිනිබ්බායති, අයං කොලංකොලො නාම. එකො මනුස්සලොකෙ සොතාපන්නො හුත්වා දෙවලොකෙ එකා පටිසන්ධි තතො පුනාගන්ත්වා මනුස්සලොකෙ එකාති එවං මනුස්සදෙවලොකමිස්සකවසෙන තත්ථ චත්තාරි ඉධ තීණිත්‍යාදිනා තත්ථ ඡ, ඉධ එකොති යාව සත්තපටිසන්ධිකො හුත්වා පරිනිබ්බායති, අයං සත්තක්ඛත්තුපරමො නාම. කෙවලං පන මනුස්සලොකෙ යෙව සත්ත දෙවලොකෙයෙව වා සත්තාති එවං අමිස්සො හුත්වා පටිසන්ධිකො ගහෙතබ්බො අපරෙ පන ‘‘ඉතො සත්ත, තතො සත්ත සංසාරෙ විචරන්තී’’ති වුත්තත්තා මනුස්සලොකසත්තපටිසන්ධිදෙවලොක සත්තපටිසන්ධිවසෙන සත්තක්ඛත්තුපරමං වදන්ති. තං අයුත්තං කස්මා ‘‘කිඤ්චාපි තෙ හොන්ති භුසංපමත්තා, න තෙ භවං අට්ඨමමාදියන්තී’’ති පාළියා විරොධත්තා. අපිච ද්විභවපරිච්ඡින්නො සකදාගාමීපි ද්වික්ඛත්තුං මනුස්සලොකං ආගතො භවෙය්‍ය, තස්සපි තත්ථ එකං, ඉධ එකන්ති වාරස්ස ලබ්භිතබ්බතො න පනෙවං දට්ඨබ්බං. සකිං ඉමං මනුස්සලොකං ආගච්ඡතීති සකදාගාමී ඉධ පත්වා ඉධ පරිනිබ්බායී, තත්ථ පත්වා තත්ථ පරිනිබ්බායී, තත්ථ පත්වා ඉධ පරිනිබ්බායී, ඉධ පත්වා තත්ථ පරිනිබ්බායීති පඤ්චසු සකදාගාමීසු පඤ්චමකො ඉධ අධිප්පෙතො. යදි එවං ඉධ පත්වා ඉධ පරිනිබ්බායීති ආදයො චත්තාරො කථං සකදාගාමීනාමාති. තෙ සකිං පුන ආගච්ඡතීති වචනත්ථෙන සකදාගාමී නාම. කාමතණ්හාය සබ්බසො පහීනත්තා ඉමං කාමධාතුං අනාගච්ඡතීති අනාගාමී, නිච්චං බ්‍රහ්මලොකෙයෙව පටිසන්ධි වසෙන ආගච්ඡතීති අධිප්පායො. ඣානිකස්ස එවං හොතු, සුක්ඛවිපස්සකස්ස කථන්ති සොපි ඣානිකොව හුත්වා ගච්ඡති තස්ස හි මග්ගන්තරෙ සීහබ්‍යග්ඝාදීහි හතස්සාපි ලක්ඛණත්තයං ආරොපෙත්වා ඣානිකො හුත්වාව මරණං හොති අයං පන රූපාරූපභවෙන එකක්ඛත්තුපරමො නාම. සත්තක්ඛත්තුපරමාදයො අරියා රූපාරූපලොකෙසු අනෙකක්ඛත්තුපටිසන්ධිකාපි බ්‍රහ්මලොකසාමඤ්ඤෙන එකපටිසන්ධිකා නාම හොන්ති. අරහා පන පාපකරණෙ රහාභාවා දක්ඛිණං අරහත්තා පුන භවා භිනිබ්බත්තියාරහාභාවාත්‍යාදිනා වචනත්ථෙන අරහා නාම. සොපි තිවිධො ඣානික සුක්ඛවිපස්සක සමසීසීවසෙන. තත්ථ ඣානිකො මග්ගෙනෙව ආගතො[Pg.102], සො පටිසම්භිදාප්පත්තො නාම. අපරොපි පුථුජ්ජනසෙක්ඛසන්තානෙ ඣානිකො හුත්වා ඣානං පාදකං කත්වා මග්ගං උප්පාදෙති, සොපි ඣානිකොව. සුක්ඛවිපස්සකො පන කිලෙසක්ඛයමත්තමෙව මග්ගෙන සහ අනාගතඣානං නාම නත්ථි, තං පච්ඡා පරිහායතීතිපි වදන්ති. සමසීසී පන තිවිධො හොති ඉරියාපථසමසීසී, රොගසමසීසී, ජීවිතසමසීසීති. තත්ථ යො ඨානාදීසු ඉරියාපථෙසු යෙනෙව ඉරියපථෙන සමන්නාගතො හුත්වා විපස්සනං ආරභති, තෙනෙව ඉරියාපථෙන අරහත්තං පත්වා පරිනිබ්බායති අයං ඉරියාපථසමසීසී නාම. යො පන එකං රොගං පත්වා අන්තොරොගෙ එව විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා අරහත්තං පත්වා තෙනෙව රොගෙන පරිනිබ්බායති අයං රොගසමසීසි නාම. යො පන තෙරසසු සීසෙසු කිලෙසසීසං අවිජ්ජං අරහත්තමග්ගො පරියාදියති, පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං පරියාදියති, අයං ජීවිතසමසීසීනාම. තත්ථ තෙරස සීසානි කතමානි තෙරස සීසානි. පලිබොධසීසං, තණ්හාබන්ධනසීසං, මානපරාමාසසීසං, දිට්ඨිවික්ඛෙපසීසං, උද්ධච්චකිලෙසසීසං, අවිජ්ජාඅධිමොක්ඛසීසං, සද්ධාපග්ගහසීසං, වීරියඋපට්ඨානසීසං, සතිඅවික්ඛෙපසීසං, සමාධිදස්සනසීසං, පඤ්ඤාපවත්තිසීසං, ජීවිතින්ද්‍රියගොචරසීසං, විමොක්ඛසඞ්ඛාරසීසන්ති. එත්ථ ච අවිජ්ජා පරියාදායකං මග්ගචිත්තං ජීවිතින්ද්‍රියං පරියාදාතුං සක්කොති, ජීවිතපරියාදායකං චුතිචිත්තං අවිජ්ජං පරියාදාතුං න සක්කොති, අවිජ්ජා පරියාදායකං චිත්තං අඤ්ඤං, ජීවිතින්ද්‍රියපරියාදායකං චිත්තං අඤ්ඤං. කථං පනිදං සීසං සමං හොතීති. වාරසමතාය, යස්මිඤ්හි වාරෙ මග්ගවුට්ඨානං හොති, සොතාපත්තිමග්ගෙ මග්ගඵලනිබ්බානපහීනසෙසකිලෙසපච්චවෙක්ඛණාවසෙන පඤ්ච පච්චවෙක්ඛණානි, තථා සකදාමිමග්ගෙ පඤ්ච, අනාගාමිමග්ගෙ පඤ්ච, අරහත්තමග්ගෙ සෙසකිලෙසාභාවා චත්තාරීති එකූනවීසතිමෙ පච්චවෙක්ඛණඤාණෙ පතිට්ඨාය භවඞ්ගං ඔතරිත්වා පරිනිබ්බායතො ඉමාය වාරසමතාය ඉදං උභයසීස පරියාදානම්පි සමං හොති නාම. අරහත්තමග්ගෙ ච පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියං පවත්තිතො වුට්ඨහන්තො මග්ගො චුතිතො උද්ධං අප්පවත්තිකරණවසෙන යදිපි පරියාදියති. යාව පන චුති, තාව පවත්තිසභාවතො පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං පරියාදියති නාම. කිලෙසපරියාදානෙන මග්ගචිත්තෙන අත්තනො අනන්තරං විය නිප්ඵාදෙතබ්බා පච්චවෙක්ඛණවාරාව [Pg.103] පරිපුණ්ණා. පරිපුණ්ණවසෙන පහීනකිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛණතො කිලෙසපරියාදානස්සෙව වාරාති වත්තබ්බතං අරහන්ති, තෙනෙව කිලෙසසීසං අවිජ්ජාපරියාදානඤ්ච පවත්තිසීසං ජීවිතින්ද්‍රියපරියාදානඤ්ච සමං කත්වා ඉමාය වාරසමතාය කිලෙසපරියාදානං ජීවිතපරියාදානානං අපුබ්බචරිමතා වෙදිතබ්බාති වුත්තං. සංයුත්තඨකථායං පන යස්ස පුග්ගලස්ස අපුබ්බං අචරිමං ආසවපරියාදානඤ්ච හොති ජීවිතපරියාදානඤ්ච, අයංති පුග්ගලො සමසීසී. එත්ථ ච පවත්තිසීසං කිලෙසසීසන්ති ද්වෙ සීසානි. තත්ථ පවත්තිසීසං නාම ජීවිතින්ද්‍රියං. කිලෙසසීසං නාම අවිජ්ජා. තෙසු ජීවිතින්ද්‍රියං චුතිචිත්තං ඛෙපෙති. අවිජ්ජං මග්ගචිත්තං. ද්වින්නං චිත්තානං එකතො උප්පාදො නත්ථි. මග්ගානන්තරං පන ඵලං, ඵලානන්තරං භවඞ්ගං, භවඞ්ගතො වුට්ඨාය පච්චවෙක්ඛණං පරිපුණ්ණං හොති, තං අපරිපුණ්ණං වාති. තිඛිණෙන අසිනා සීසෙ ඡින්දන්තෙපි හි එකො වා ද්වෙ වා පච්චවෙක්ඛණවාරා අවස්සං උප්පජ්ජන්තියෙව, චිත්තානං පන ලහුපරිවත්තිතාය ආසවක්ඛයො ච ජීවිතපරියාදානඤ්ච එකක්ඛණෙ විය සඤ්ජායතී’ති වුත්තං. තට්ටීකායඤ්ච ‘‘ද්වින්නං චිත්තානන්ති චුතිචිත්තමග්ගචිත්තානං. තන්ති පච්චයවෙකල්ලං. පරිපුණ්ණං ජවනචිත්තානං සත්තක්ඛත්තුං පවත්තියා. අපරිපුණ්ණං පඤ්චක්ඛත්තුං පවත්තියා. කිඤ්චාපි එකො වා ද්වෙ වා ති වුත්තං, තං පන වචන සිලිට්ඨවසෙන වුත්තං. යාව එකං වා ද්වෙ වා තදාරම්මණචිත්තානීති හෙට්ඨිමන්තෙන ද්වෙ පවත්තන්තීති වදන්තී’’ති වුත්තං. එත්ථ ච ‘‘පරිපුණ්ණං ජවනචිත්තානං සත්තක්ඛත්තුං පවත්තියා, අපරිපුණ්ණං පඤ්ඡක්ඛත්තුං පවත්තියා’’ති ඉමිනා අට්ඨකථාටීකාවචනෙන සමසීසීනං පච්චවෙක්ඛණාවසෙන මරණාසන්නවීථියං පරිපුණ්ණවසෙන සත්තක්ඛත්තුං, අපරිපුණ්ණවසෙන පඤ්චක්ඛත්තුං ක්‍රියජවනානි ජවන්තීති සන්නිට්ඨානමෙත්ථාව ගන්තබ්බං. ‘‘අසම්මූළ්හො කාලං කරොතී’’ති වුත්තත්තා ච විඤ්ඤායති සත්තක්ඛත්තුං පරිපුණ්ණවසෙන මරණාසන්නකාලෙ ජවනපවත්ති. එවඤ්ච සති ‘‘මන්දප්පවත්තියං පන මරණකාලාදීසු පඤ්චවාරමෙවා’’ති එත්ථ ‘‘මන්දප්පවත්තිය’’න්ති විසෙසනං සාත්ථකං සියා. ‘‘පඤ්චවාරමෙවා’’ති එත්ථ එවකාරෙන මන්දප්පවත්තිකාලෙ ඡසත්තක්ඛත්තුං නිවත්තෙති. අසම්මූළ්හකාලෙ පන ඡසත්තක්ඛත්තුම්පි අනුජානාති. කාමාවචරජවනානඤ්ච අනියතපරිමාණා බලවකාලෙපි පරිසම්පුණ්ණභාවා තථා හි ‘‘කාමාවචරජවනානිබලවකාලෙ සත්තක්ඛත්තුං ඡක්ඛත්තුං වා, මන්දප්පවත්තියං පන මරණකාලාදීසු පඤ්චවාරමෙව. භගවතො යමකපාටිහාරියකාලාදීසු ලහුකප්පවත්තියං චත්තාරි පඤ්චවා [Pg.104] පච්චවෙක්ඛණජවනචිත්තානි භවන්තී’’ති අනියමිතප්පමාණවසෙන උප්පත්තිභාවො ආගතො ඉමස්මිං සමසීසිනිද්දෙසවාරෙපි මරණාසන්නවීථිචිත්තස්ස විසුං අලබ්භනතො පච්චවෙක්ඛණන්තෙයෙව භවඞ්ගචිත්තෙන පරිනිබ්බානතො පරිපුණ්ණවසෙන සත්ත ජවනචිත්තානි පාටිකඞ්ඛිතබ්බානීති අම්හාකං ඛන්ති වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බො ඉතො යුත්තතරො වා පකාරො ලබ්භමානො ගවෙසිතබ්බො. එවං පරමත්ථසඞ්ඝවසෙන චත්තාරි පුරිසයුගානි, අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා, චත්තාලීසම්පිපුග්ගලා අට්ඨසතම්පි පුරිසපුග්ගලාති සබ්බං සමොධානෙත්වා ඉමස්මිං ලොකෙ සඞ්ඝොපි දුල්ලභොති වෙදිතබ්බො තථා හි අරියපුග්ගලා අතිදුල්ලභාව සාසනස්ස විජ්ජමානකාලෙපි ඉදානි සොතාපන්නස්සාපි අවිජ්ජමානතො අයං පරමත්ථසඞ්ඝවිචාරණා. සම්මුතිසඞ්ඝො පන ඤත්තිචතුත්ථෙන උපසම්පන්නො පුථුජ්ජනසඞ්ඝොව, සොපි දුල්ලභොයෙව. කස්මා බුද්ධුප්පාදකාලෙයෙව ලබ්භනතො තථා හි අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ පච්චෙකබුද්ධානං සතසහස්සාදිගණනෙ උප්පජ්ජමානෙපි තෙසං සන්තිකෙ උපසම්පදාභාවස්ස අලබ්භමානතො පච්චෙකබුද්ධානඤ්හි සන්තිකෙ පබ්බජිතානං කුලපුත්තානං සරණගමනකම්මට්ඨානස්සාපි දාතුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා. පච්චෙකබුද්ධා ච නාම මූගස්ස සුපිනදස්සනං විය අත්තනා පටිලද්ධසච්චධම්මෙ පරෙසං ආචික්ඛිතුං න සක්කොන්ති, තස්මා තෙ පබ්බාජෙත්වා කම්මට්ඨානෙ නියොජෙතුං අසමත්ථා ‘‘එවං තෙ නිවාසෙතබ්බං, එවං තෙ පාරුපිතබ්බ’’න්ති ආදිනානයෙන අභිසමාචාරිකමෙව සික්ඛාපෙසුං තස්මා බුද්ධුප්පාදකාලෙයෙව සම්මුතිසඞ්ඝො ලබ්භති. අපිච න තෙ දුල්ලභායෙව හොන්ති, අථ ඛො තස්මිං උද්දිස්ස අප්පමත්තකස්සාපි කතාකාරස්ස අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යඵලාපි හොන්ති වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘භවිස්සන්ති ඛො පනානන්ද අනාගතමද්ධානං ගොත්‍රභුනො කාසාවකණ්ඨා දුස්සීලා පාපධම්මා තෙසු දුස්සීලෙසු සඞ්ඝං උද්දිස්ස දානං දස්සන්ති, තදා පාහං ආනන්ද සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං අප්පමෙය්‍යං වදාමි න ත්වෙවාහං ආනන්ද කෙනචි පරියායෙන සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා පාටිපුග්ගලිකං දක්ඛිණං මහප්ඵලන්ති වදාමී’’ති. තථා හි උපරිපණ්ණාසකෙ දක්ඛිණවිභඞ්ගවණ්ණනායං ‘‘කාසාවකණ්ඨානං සඞ්ඝෙ දින්නෙ දක්ඛිණාපි ගුණාසඞ්ඛ්‍යාය අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා’’ති වුත්තං. සඞ්ඝගතදක්ඛිණා හි සඞ්ඝෙ චිත්තීකාරං කාතුං සක්කොන්තස්ස හොති. සඞ්ඝෙ පන චිත්තීකාරො දුක්කරො යො හි ‘‘සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං දස්සාමී’’ති දෙය්‍යධම්මං පටියාදෙත්වා [Pg.105] විහාරං ගන්ත්වා භන්තෙ සඞ්ඝං උද්දිස්ස එකං ථෙරං දෙථා’ති වදති, අථ සඞ්ඝතො සාමණෙරං ලභිත්වා ‘‘සාමණෙරො මෙ ලද්ධො’’ති අඤ්ඤථත්තං ආපජ්ජති, තස්ස දක්ඛිණා සඞ්ඝගතා න හොති. මහාථෙරං ලභිත්වා පි ‘‘මහාථෙරො මෙ ලද්ධො’’ති සොමනස්සං උප්පාදෙන්තස්සාපි න හොතියෙව. තස්ස දක්ඛිණා සඞ්ඝගතා න හොති. යො පන සාමණෙරං උපසම්පන්නං වා දහරං වා ථෙරං වා බාලං වා පණ්ඩිතං වා යංකිඤ්චි සඞ්ඝතො ලභිත්වා නිබ්බෙමතිකො හුත්වා ‘‘සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති සඞ්ඝෙ චිත්තීකාරං කාතුං සක්කොති, තස්ස දක්ඛිණා සඞ්ඝගතා නාම හොති. පරසමුද්දවාසිනො කිර එවං කරොන්ති තත්ථ හි එකො විහාරස්සාමිකුටුම්බිකො ‘‘සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං දස්සාමී’’ති සඞ්ඝතො උද්දිසිත්වා ‘‘එකං භික්ඛුං දෙථා’’ති යාචිත්වා සො එකං දුස්සීලභික්ඛුං ලභිත්වා නිසීදනට්ඨානං ඔපුඤ්ජාපෙත්වා ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා උපරි විතානං බන්ධිත්වා ගන්ධධූමපුප්ඵෙහි පූජෙත්වා පාදෙ ධොවිත්වා මක්ඛෙත්වා බුද්ධස්ස නිපච්චකාරං කරොන්තො විය සඞ්ඝෙ චිත්තීකාරෙන දෙය්‍යධම්මං අදාසි සො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං විහාරං ජග්ගනත්ථාය ‘‘කුදාලකං දෙථා’’ති ඝරද්වාරං ආගතො උපාසකො නිසින්නොව කුදාලං පාදෙන ඛිපිත්වා ‘‘ගණ්හා’’ති අදාසි තමෙනං මනුස්සා ආහංසු ‘‘තුම්හෙහි පාතොව එතස්ස කතසක්කාරො වත්තුං න සක්කා, ඉදානි අපචයමත්තකම්පි නත්ථි, කිං නාමෙත’’න්ති. උපාසකො ‘‘සඞ්ඝස්ස සො අය්‍යො චිත්තීකාරො, න එතස්සා’’ති ආහ. කාසාවකණ්ඨසඞ්ඝදින්නදක්ඛිණං පන කො සොධෙති, සාරිපුත්තමොග්ගලානාදයො අසීතිමහාථෙරා සොධෙන්ති අපි ච ථෙරා චිරපරිනිබ්බුතා, ථෙරෙ ආදිං කත්වා යාවජ්ජතනා ධරමානඛීණාසවා සොධෙන්තියෙව, තථා හි දායකතො පටිග්ගාහතොපි මහප්ඵලං හොති දානං. දායකතො වෙස්සන්තරජාතකං කථෙතබ්බං වෙස්සන්තරො හි දුස්සීලස්ස ජූජකාබ්‍රාහ්මණස්ස නයනසදිසෙ ද්වෙ ජාලීකණ්හාජිනෙ පුත්තෙ දත්වා පථවිං කම්පෙසි. සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං ආරබ්භ පවත්තචෙතනාය මහන්තභාවෙන පථවිං කම්පෙසි. එවං දායකතොපි මහප්ඵලං හොති. පටිග්ගාහකතො පන සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස දින්නචොරඝාතකවත්ථු කථෙතබ්බං චොරඝාතකො නාම හි සාවත්ථියං එකො ජනපදපුරිසො පඤ්චවීසති වස්සානි චොරඝාතකකම්මං කත්වා මහල්ලකකාලෙපි තිංස වස්සානි නාසිකවාතෙනෙව කණ්ණනාසාදීනි ඡින්දිත්වා චොරඝාතකකම්මං [Pg.106] කරොන්තස්සෙව පඤ්චපඤ්ඤාස වස්සානි වීතිවත්තානි. සො මරණ මඤ්චෙ නිපන්නොව අත්තනො කම්මබලෙන මහානිරයෙ නිබ්බත්තො විය මහාසද්දං කත්වා දුක්ඛිතො හොති, තස්ස සද්දෙන භීතා මනුස්සා උභතො පස්සෙ ගෙහං ඡඩ්ඩෙත්වා පලායිංසු. තදා සාරිපුත්තත්ථෙරො දිබ්බචක්ඛු නා ලොකං වොලොකෙන්තො තං දිස්වා තස්ස අනුකම්පං පටිච්ච තස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි. සො කුජ්ඣිත්වා තික්ඛත්තුං නාසිකවාතෙන විස්සජ්ජමානොපි විස්සජ්ජිතුං අසක්කොන්තො අතිවිරොචමානං ථෙරං දිස්වා අතිවිය පසීදිත්වා අත්තනො අත්ථාය සම්පාදිතං පායාසං අදාසි. ථෙරොපි මඞ්ගලං වඩ්ඪෙත්වා පක්කමි. චොරඝාතකො ථෙරස්ස දින්නදානං අනුස්සරිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්ති, එවං පටිග්ගාහකතොපි මහප්ඵලං හොති. උභයතොපි මහප්ඵලං, අනාථපිණ්ඩිකවිසාඛාදයො බුද්ධප්පමුඛස්ස දින්නදානං වෙදිතබ්බං. Se dice que, debido a la influencia del jhana de base (pādakajjhāna), del jhana investigado (sammasitajjhāna) y de la inclinación de la persona (puggalajjhāsaya), los cuatro que se establecen en el camino se dividen cada uno en cinco tipos, debido a la manifestación de factores como el vitakka, etc., similares a los del primer jhana, etc. Por lo tanto, hay veinte personas en el camino. Entre ellos, el jhana de base es aquel que, habiendo entrado en el primer jhana u otros, y habiendo surgido de él, se convierte en el fundamento para la visión cabal que conduce al surgimiento (vuṭṭhānagāminīvipassanā) del que contempla las formaciones. El jhana investigado es aquel jhana que el practicante está contemplando mientras surge dicha visión cabal. La inclinación de la persona se refiere a la aspiración que surge en el practicante (yogāvacara) cuando piensa: ‘¡Oh, que mi camino sea de cinco factores, similar al primer jhana!’ o ‘que sea un camino de cuatro factores, similar a alguno de los otros jhanas’. En ese contexto, aquel que ha entrado en uno de los jhanas, ha surgido de él y ha alcanzado el camino tras contemplar diversas formaciones, posee un camino similar a ese jhana de base. Si no posee un jhana que sirva de base para la visión cabal, pero ha alcanzado el camino contemplando únicamente uno de los jhanas, su camino es similar al jhana investigado. Sin embargo, cuando ha entrado en un jhana y luego contempla otro diferente para alcanzar el camino, entonces su camino es similar a uno de los dos por la fuerza de su inclinación personal. De este modo, debido a la influencia del jhana de base, del jhana investigado y de la inclinación de la persona, tanto para el individuo común como para los nobles que siguen el vehículo de la tranquilidad (samathayānika), el camino surge con factores similares a uno de los jhanas; así, según la distinción de personas, hay veinte en el estado del camino y veinte en el estado del fruto, sumando cuarenta personas nobles. Además, si la persona no posee tal inclinación, el camino alcanzado tras surgir de un jhana inferior y contemplar los factores de un jhana superior en orden directo es similar al jhana investigado, sin considerar el jhana de base. En orden inverso, el camino alcanzado tras surgir de un jhana superior y contemplar los factores de un jhana inferior es similar al jhana de base, sin considerar el jhana investigado, pues el jhana superior es más poderoso que el inferior. Respecto a las ciento ocho personas, se clasifican en tres tipos de sotāpannas: ekabījī, kolaṃkolo y sattakkhattuparamo. Los sakadāgāmīs que han alcanzado el fruto en los reinos del deseo, la forma y la ausencia de forma son todos clasificados según las cuatro sendas: práctica penosa con conocimiento lento, práctica penosa con conocimiento rápido, práctica agradable con conocimiento lento y práctica agradable con conocimiento rápido, sumando veinticuatro. En los mundos de los anāgāmīs, en las esferas Avihā, hay cinco tipos: antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī y uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī; e igualmente cinco en las esferas Atappa, Sudassa y Sudassī. En las esferas Akaniṭṭha, exceptuando al uddhaṃsoto, hay cuatro tipos, sumando en total veinticuatro anāgāmīs. Hay dos tipos de arahants: el de visión cabal pura (sukkhavipassako) y el del vehículo de la tranquilidad, más los cuatro en el camino, sumando cincuenta y cuatro; y dado que todos estos se duplican según si su facultad predominante es la fe o la sabiduría, resultan ciento ocho personas nobles. Todos ellos son los nobles mencionados en detalle como ‘los ciento ocho’, pero abreviadamente, por pares, como ‘el que está en el camino de la entrada en la corriente y el que está en su fruto’, son solo cuatro pares. Por eso se dice en el Ratanaparitta: ‘Las ocho personas elogiadas por los virtuosos constituyen estos cuatro pares’. Esta distinción entre el meditador jhanico y el de visión cabal pura se encuentra mezclada en los estados del camino y del fruto, pero dado que el camino dura un solo momento de consciencia, en los que están en el camino no se aplica propiamente, sino solo en los que están en el fruto. Allí, el que está en el fruto de la entrada en la corriente es de dos tipos: jhanico y de visión cabal pura. El jhanico es aquel que, habiendo alcanzado el arahantado en esa misma existencia, se extingue, o si no lo alcanza, renace en el mundo de Brahmā. En la Mūlaṭīkā se menciona que los individuos comunes, debido a su apego (nikanti), renacen en cualquier lugar correspondiente al jhana obtenido, excepto en las Moradas Puras; e incluso en el reino del deseo por el poder del kamma, según las palabras del Buda: ‘La aspiración mental de un hombre virtuoso se cumple debido a su pureza’. Sin embargo, los anāgāmīs, al haber abandonado por completo el deseo sensorial, no renacen en los mundos del deseo, sino en cualquier lugar correspondiente a su nivel de jhana fuera del mundo sensorial. Dado que el anāgāmī ha erradicado el apego a la existencia sensorial, mientras que el sotāpanna y el sakadāgāmī aún pueden tenerlo, su renacimiento en el mundo sensorial por el poder del kamma no está impedido. El de visión cabal pura es de tres tipos: ekabījī, kolaṃkolo y sattakkhattuparamo. El ekabījī renace una vez, ya sea en el mundo humano o en uno de los seis cielos, alcanza el arahantado y se extingue. El kolaṃkolo puede renacer dos veces o hasta seis veces antes de extinguirse. El sattakkhattuparamo renace hasta siete veces mezclando nacimientos en el mundo humano y en los cielos antes de su extinción final. Algunos dicen que renacen siete veces en el mundo humano y siete en el de los devas, pero esto es incorrecto, pues contradice el canon que dice: ‘Aunque sean muy negligentes, no toman una octava existencia’. El sakadāgāmī, definido por dos existencias, regresa a este mundo humano una sola vez. Entre los cinco tipos de sakadāgāmīs, el quinto es el que se considera aquí: aquel que habiendo alcanzado el fruto aquí, se extingue aquí. El anāgāmī se llama así porque no regresa a esta esfera del deseo, habiendo abandonado por completo el deseo sensorial, y generalmente renace en el mundo de Brahmā. El arahant se llama así por estar alejado (raha) de las malas acciones y por no ser digno (arahā) de renacer de nuevo. Él también es de tres tipos: jhanico, de visión cabal pura y samasīsī. El jhanico es el que ha alcanzado las discriminaciones analíticas a través del camino. El de visión cabal pura solo alcanza la extinción de las impurezas con el camino, sin poseer jhanas. El samasīsī es de tres tipos: por la postura (iriyāpatha), por la enfermedad (roga) y por la vida (jīvita). El samasīsī por la vida es aquel en quien el camino del arahant agota la 'cabeza de las impurezas' (la ignorancia) al mismo tiempo que la 'cabeza de la continuidad' (la facultad vital y la consciencia de muerte) se agotan. Las trece 'cabezas' mencionadas incluyen obstáculos, deseos, orgullo, visiones, agitación, ignorancia, fe, energía, atención, concentración, sabiduría, facultad vital y liberaciones. La igualdad (sama) se refiere a la paridad en la secuencia (vāra): en el momento en que surge del camino de arahant, tras las diecinueve clases de conocimiento de revisión y habiendo caído en el proceso vital subconsciente (bhavaṅga), se extingue; por esta paridad de secuencia, el agotamiento de ambas cabezas se llama igual. Aunque el camino de arahant, al surgir, corta la continuidad de la facultad vital para que no siga tras la muerte, el agotamiento de las impurezas por el camino y el agotamiento de la vida por la consciencia de muerte ocurren de forma virtualmente simultánea debido a la rapidez de los procesos mentales. Así, se entiende que todas estas personas nobles son difíciles de encontrar en este mundo. El Sangha convencional, formado por individuos comunes ordenados mediante el procedimiento formal (ñatticatuttha), también es difícil de encontrar, pues solo existe cuando un Buda aparece. Los Budas Pacceka no pueden enseñar el Dhamma a otros ni ordenar monjes, por lo que el Sangha solo se encuentra en la época de un Buda. Sin embargo, incluso una pequeña ofrenda dirigida al Sangha, aunque sus miembros sean inmorales (kāsāvakaṇṭhā), produce frutos incalculables e inconmensurables, como dijo el Bienaventurado a Ānanda. La eficacia de la ofrenda al Sangha depende de la actitud del donante (dāyaka) y de la pureza del receptor (paṭiggāhaka). Se ilustra la importancia del donante con la historia de Vessantara, quien hizo temblar la tierra al dar a sus hijos; y la del receptor con la historia de un ejecutor de ladrones que, tras ofrecer alimento al venerable Sāriputta, renació en el cielo a pesar de su pasado violento. Por lo tanto, una ofrenda es de gran fruto cuando ambos, donante y receptor, poseen virtudes, como en el caso de las donaciones de Anāthapiṇḍika y Visākhā al Buda y su Sangha." වුත්තඤ්හෙතං භගවතා. Esto fue dicho por el Bienaventurado. ‘‘තථාගතෙ ච සම්බුද්ධෙ, අථවා තස්ස සාවකෙ; නත්ථි චිත්තෙ පසන්නම්හි, අප්පකා නාම දක්ඛිණා. «Hacia el Tathāgata, el plenamente Despierto, o hacia sus discípulos; cuando la mente está llena de fe, ninguna ofrenda es pequeña». එවං අචින්තියා බුද්ධා, බුද්ධධම්මා අචින්තියා; අචින්තියෙ පසන්නානං, විපාකො හොති අචින්තියො’’ති. «Así, los Buddhas son inconcebibles, las enseñanzas de los Buddhas son inconcebibles; para quienes tienen fe en lo inconcebible, el resultado es inconcebible». එවං උභයවසෙන මහප්ඵලභාවො වෙදිතබ්බො. දායකතොපි පටිග්ගාහකතොපි නිප්ඵලමෙව. සෙය්‍යථාපි මක්ඛලිගොසාලඡසත්ථාරාදීනං අත්තනො උපාසකමිච්ඡාදිට්ඨීහි පූජාවිසෙසා වුත්තඤ්හෙතං භගවතා. Así, el estado de gran fruto debe entenderse por ambas vías. [De lo contrario], tanto para el donante como para el receptor, carece de fruto. Tal como las ofrendas especiales a Makkhali Gosāla y a los otros seis maestros por parte de sus seguidores de visión errónea; esto fue dicho por el Bienaventurado. ‘‘මාසෙ මාසෙ කුසග්ගෙන, බාලො භුඤ්ජෙය්‍ය භොජනං; න සො සඞ්ඛතධම්මානං, කලං නාග්ඝති සොළසි’’න්ති. «Mes tras mes, el necio podría comer su alimento con la punta de una brizna de hierba kusa; sin embargo, no vale ni una dieciseisava parte de quienes han comprendido el Dhamma». තෙනෙවාහ භගවා චත්තාරිමානි ආනන්ද දක්ඛිණවිසුද්ධියො’’ති. ඉමානි තීණි බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි සාධූනං රතිජනනත්ථෙන රතනානි නාම. Por eso el Bienaventurado dijo: «Ānanda, existen estas cuatro purificaciones de las ofrendas». Estas tres joyas —Buddha, Dhamma y Saṅgha— se llaman joyas porque producen deleite en los virtuosos. වුත්තඤ්හෙතං. Esto fue dicho. ‘‘චිත්තීකතං මහග්ඝඤ්ච, අතුලං දුල්ලභදස්සනං; අනොමසත්තපරිභොගං, රතනං තෙන වුච්චතී’’ති. «Venerada, de gran valor, incomparable, difícil de ver, y utilizada por seres superiores; por eso se la llama joya». රතනඤ්ච නාම දුවිධං සවිඤ්ඤාණකාවිඤ්ඤාණකවසෙන. තත්ථ අවිඤ්ඤාණකං චක්කරතනං, මණිරතනං යං වා පනඤ්ඤම්පි අනින්ද්‍රියබද්ධසුවණ්ණරජතාදි. සවිඤ්ඤාණකං හත්ථිඅස්සරතනාදිපරිණායකරතනපරියොසානං, යං වා [Pg.107] පනඤ්ඤම්පි ඉන්ද්‍රියබද්ධං. එවං දුවිධෙ චෙත්ථ සවිඤ්ඤාණකරතනං අග්ගමක්ඛායති, කස්මා යස්මා අවිඤ්ඤාණකං සුවණ්ණරජතමණිමුත්තාදිරතනං සවිඤ්ඤාණකානං හත්තිරතනාදීනං අලඞ්කාරත්ථාය උපනීයති. සවිඤ්ඤාණකරතනම්පි දුවිධං තිරච්ඡානගතරතනං මනුස්සරතනඤ්ච. තත්ථ මනුස්සරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා යස්මා තිරච්ඡානගතරතනං මනුස්සරතනස්ස ඔපවය්හං හොති. මනුස්සරතනම්පි දුවිධං ඉත්ථිරතනං පුරිසරතනඤ්ච. තත්ථ පුරිසරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා යස්මා ඉත්ථිරතනං පුරිසරතනස්ස පරිචාරිකත්තං ආපජ්ජති. පුරිසරතනම්පි දුවිධං අගාරිකරතනං අනගාරිකරතනඤ්ච තත්ථ අනගාරිකරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා යස්මා අගාරිකරතනෙසු අග්ගො චක්කවත්තීපි සීලාදිගුණයුත්තං අනගාරිකරතනං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා උපට්ඨහිත්වා පයිරුපාසිත්වා දිබ්බමානුස්සිකා සම්පත්තියො පාපුණිත්වා අන්තෙ නිබ්බානසම්පත්තිං පාපුණාති. අනගාරිකරතනම්පි දුවිධං අරියපුථුජ්ජනවසෙන. අරියරතනම්පි දුවිධං සෙක්ඛාසෙක්ඛවසෙන. අසෙක්ඛරතනම්පි දුවිධං සුක්ඛවිපස්සකසමථයානිකවසෙන. සමථයානිකරතනම්පි දුවිධං සාවකපාරමිප්පත්තමපත්තඤ්ච. තත්ථ සාවකපාරමිප්පත්තං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා ගුණමහත්තතාය. සාවකපාරමිප්පත්තරතනතොපි පච්චෙකබුද්ධරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා ගුණමහත්තතාය. සාරිපුත්තමොග්ගලානසදිසාපි හි අනෙකසතා සාවකා පච්චෙකබුද්ධස්ස ගුණානං සතභාගම්පි න උපනෙන්ති. පච්චෙකබුද්ධතො සම්බුද්ධරතනං අග්ගමක්ඛායති. කස්මා ගුණමහත්තතාය සකලම්පි ජම්බුදීපං පල්ලඞ්කෙ න පල්ලඞ්කං ඝට්ටෙන්තො නිසින්නා පච්චෙකසම්බුද්ධා එකස්ස ගුණානං නෙව සඞ්ඛ්‍යං කලං ගණනභාගං උපනෙන්ති, වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘යාවතා භික්ඛවෙ සත්තා අපදා වා…පෙ… තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’ති ආදි. එවං ‘‘බුද්ධො ච දුල්ලභො ලොකෙ, සද්ධම්මසවනම්පි ච, සඞ්ඝො ච දුල්ලභො ලොකෙ’’ති ඉමෙසං තිණ්ණං පදානං අත්ථුද්ධාරවසෙන සබ්බසො අත්ථො වුත්තොයෙව හොති. Se dice que la joya es de dos clases: consciente e inconsciente. Entre ellas, la inconsciente es la joya de la rueda, la joya de la gema, o cualquier otra como el oro y la plata que no está vinculada a las facultades sensoriales. La consciente abarca desde la joya del elefante y del caballo hasta la joya del consejero, o cualquier otra vinculada a las facultades sensoriales. De estas dos, la joya consciente se declara suprema; ¿por qué? Porque las joyas inconscientes como el oro, la plata, las gemas y las perlas se ofrecen para el adorno de los seres conscientes, como la joya del elefante. La joya consciente también es de dos clases: la joya animal y la joya humana. Entre ellas, la joya humana se declara suprema. ¿Por qué? Porque la joya animal sirve de montura para la joya humana. La joya humana también es de dos clases: la joya de la mujer y la joya del hombre. Entre ellas, la joya del hombre se declara suprema. ¿Por qué? Porque la joya de la mujer se convierte en servidora de la joya del hombre. La joya del hombre también es de dos clases: la joya del laico y la joya del renunciante. Entre ellas, la joya del renunciante se declara suprema. ¿Por qué? Porque incluso un monarca universal, el supremo entre los laicos, después de haber rendido homenaje con los cinco puntos de apoyo, servido y honrado a una joya del renunciante dotada de virtudes como la conducta moral, alcanza prosperidades celestiales y humanas, y finalmente alcanza la perfección del Nibbāna. La joya del renunciante también es de dos clases: el noble (ariya) y la persona común (puthujjana). La joya noble también es de dos clases: el que está en formación (sekha) y el que ya no está en formación (asekha). La joya asekha también es de dos clases: el practicante de la visión cabal pura (sukkhavipassaka) y el practicante de la tranquilidad (samathayānika). La joya del practicante de la tranquilidad también es de dos clases: aquel que ha alcanzado la perfección de un discípulo y aquel que no. Entre ellos, el que ha alcanzado la perfección de un discípulo se declara supremo debido a la grandeza de sus cualidades. Por encima de la joya de aquel que ha alcanzado la perfección de un discípulo, la joya del Paccekabuddha se declara suprema debido a la grandeza de sus cualidades. Pues incluso cientos de discípulos como Sāriputta y Moggallāna no alcanzan ni una centésima parte de las cualidades de un Paccekabuddha. Por encima del Paccekabuddha, la joya del Sambuddha se declara suprema debido a la grandeza de sus cualidades. Aunque todos los Paccekabuddhas de toda la isla de Jambudīpa estuvieran sentados en tronos sin tocarse entre sí, no alcanzarían ni una fracción, ni una parte, ni una medida de las cualidades de un solo [Sambuddha]; pues el Bienaventurado dijo: «Monjes, en la medida en que hay seres, ya sean sin pies... etc... el Tathāgata es declarado el supremo entre ellos». Así, mediante la extracción del significado de estas tres frases: «un Buddha es difícil de encontrar en el mundo, escuchar el verdadero Dhamma es difícil, y el Saṅgha es difícil de encontrar en el mundo», el sentido queda completamente explicado. ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ සඞ්ඝවණ්ණනාය Así concluye, en la «Purificación de los Límites» (Sīmavisodhana) compuesta por el Thera Sāgarabuddhi, el comentario sobre el Saṅgha. සමසීසිකණ්ඩො චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො. Cuarto capítulo: La sección sobre los Samasīsī. පකිණ්ණකකණ්ඩො Sección Miscelánea ඉදානි [Pg.108] සප්පුරිසාති දුල්ලභාති ඉමස්ස සංවණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො තථා හි ලොකෙ සප්පුරිසාපි අතිදුල්ලභායෙව. සප්පුරිසාති කල්‍යාණගුණසම්පන්නා උත්තමපුරිසා. තෙ නිස්සාය ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා, මරණධම්මා සත්තා මරණතො මුච්චන්ති වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘මමඤ්හි ආනන්ද කල්‍යාණමිත්තං ආගම්ම ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය මුච්චන්තී’’ති ආදි වචනතො පන සම්මාසම්බුද්ධොයෙව සබ්බාකාරසම්පන්නො කල්‍යාණමිත්තො නාම. තං අලභන්තෙන සාරිපුත්තමොග්ගලානාදයො අරියපුග්ගලා වා. තෙපි අලභන්තෙන එකන්තජහිතං සිවට්ඨිකං කල්‍යාණමිත්තං ලභිතබ්බං, වුත්තඤ්හෙතං පොරාණෙහි. Ahora ha llegado el turno del comentario sobre «las personas íntegras (sappurisā) son difíciles de encontrar»; pues, ciertamente, en el mundo las personas íntegras son extremadamente raras. Las personas íntegras son hombres superiores dotados de nobles cualidades. Apoyándose en ellos, los seres sujetos al nacimiento se liberan del nacimiento, y los seres sujetos a la muerte se liberan de la muerte. Por las palabras del Bienaventurado: «En verdad, Ānanda, apoyándose en mí como un amigo admirable (kalyāṇamitta), los seres se liberan del nacimiento; los seres sujetos a la vejez se liberan de la vejez», solo el Plenamente Despierto es el amigo admirable perfecto en todos sus aspectos. Si no se le encuentra a él, entonces a personas nobles como Sāriputta y Moggallāna. Si tampoco se les encuentra a ellos, debe buscarse un amigo admirable que haya abandonado todo por completo, como un morador de cementerios; así fue dicho por los antiguos. ‘‘පියො ගරු භාවනීයො, වත්තා ච වචනක්ඛමො; ගම්භීරඤ්ච කථං කත්තා, නොචාඨානෙ නියොජයෙ’’ති. «Querido, respetable, digno de estima, consejero y paciente ante las críticas; habla de temas profundos y no incita a lo que es incorrecto». එවමාදිගුණසමන්නාගතො වඩ්ඪිපක්ඛෙ ඨිතපණ්ඩිතපුග්ගලො ලොකෙ දුල්ලභොව. කතමො පණ්ඩිතපුග්ගලො බුද්ධපච්චෙකබුද්ධා අසීති ච මහාසාවකා අඤ්ඤෙ ච තථාගතස්ස සාවකා සුනෙත්තමහාගොවින්දවිධුරසරභඞ්ගමහොසධසුතසොමනිමිරාජඅයොඝරකුමාරක අකත්තිපණ්ඩිතාදයො ච පණ්ඩිතාති වෙදිතබ්බා. තෙ භයෙ විය රක්ඛා, අන්ධකාරෙ විය පදීපා, ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛාභිභවෙ විය අන්නපානාදිපටිලාභො, අත්තනො වචනකරානං සබ්බභයඋපද්දවූපසග්ගවිද්ධංසනසමත්ථා හොන්ති තථා හි තථාගතං ආගම්ම අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා අපරිමාණා දෙවමනුස්සා ආසවක්ඛයං පත්තා බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨිතා, දෙවලොකෙ උප්පන්නා. සාරිපුත්තත්ථෙරෙ චිත්තං පසාදෙත්වා චතූහි ච පච්චයෙහි ථෙරං උපට්ඨහිත්වා අසීති කුසලහස්සානි සග්ගෙ නිබ්බත්තානි, තථා මහාමොග්ගලානමහාකස්සපපභුති සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො සාවකා අප්පෙකච්චෙ බ්‍රහ්මලොකෙ උපපජ්ජිංසු, අප්පෙකච්චෙ පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං සහබ්‍යතං…පෙ… අප්පෙකච්චෙ ගහපතිමහාසාලකුලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජිංසු, වුත්තඤ්හෙතං ‘‘නත්ථි භික්ඛවෙ පණ්ඩිතතො භයං, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපද්දවො, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපසග්ගො’’ති. අපිච තග්ගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩසදිසො පණ්ඩිතො, තග්ගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩපලිවෙඨනපත්තසදිසො තදුපසෙවී වුත්තඤ්හෙතං නාරදජාතකෙ. Una persona sabia, dotada de tales cualidades y establecida en el lado del crecimiento, es verdaderamente difícil de encontrar en el mundo. ¿Quién es la persona sabia? Debe entenderse que los sabios son los Buddhas, los Paccekabuddhas, los ochenta grandes discípulos y otros discípulos del Tathāgata, así como el sabio Akatti y otros como Sunetta, Mahāgovinda, Vidhura, Sarabhaṅga, Mahosadha, Sutasoma, el rey Nimi, el príncipe Ayoghara y otros. Ellos son como una protección en medio del miedo, como lámparas en la oscuridad, como la obtención de comida y bebida cuando se es abrumado por el sufrimiento del hambre y la sed; son capaces de disipar todos los miedos, peligros y calamidades de quienes siguen sus palabras. Pues ciertamente, gracias al Tathāgata, innumerables e infinitos dioses y seres humanos han alcanzado la destrucción de las impurezas, se han establecido en el mundo de Brahmā o han nacido en el mundo de los deidades. Habiendo purificado su mente hacia el anciano Sāriputta y habiéndole servido con los cuatro requisitos, ochenta mil seres meritorios renacieron en el cielo. Del mismo modo, algunos discípulos del maestro Sunetta, como Mahāmoggallāna y Mahākassapa, renacieron en el mundo de Brahmā, otros en la compañía de los dioses Paranimmitavasavatti... y otros renacieron en familias de grandes señores de la casa. Pues esto fue dicho: 'Monjes, no hay miedo que provenga del sabio, no hay peligro que provenga del sabio, no hay calamidad que provenga del sabio'. Además, el sabio es semejante a un recipiente de perfumes de incienso tagara y otros, y quien lo frecuenta es semejante a la hoja que envuelve dicho recipiente de incienso; esto fue dicho en el Nārada Jātaka: ‘‘තග්ගරඤ්ච [Pg.109] පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති; පත්තාපි සුරභි වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා’’ති. 'Aquel hombre que envuelve incienso tagara con una hoja de palāsa, hace que incluso las hojas emitan una fragancia deliciosa; así es el asociarse con los sabios'. අකිත්තිපණ්ඩිතො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ El sabio Akitti, cuando Sakka, el señor de los dioses, le ofrecía un deseo, habló así: ‘‘ධීරං පස්සෙ සුණෙ ධීරං, ධීරෙන සහ සංවසෙ; ධීරෙනා’ලාපසල්ලාපං, තං කරෙ තඤ්ච රොචයෙ. 'Que vea al sabio, que escuche al sabio, que viva con el sabio; que mantenga conversación con el sabio, que haga eso y que se deleite en ello'. කිං නු තෙ අකරං ධීරො, වද කස්සප කාරණං; කෙන කස්සප ධීරස්ස, දස්සනං අභිකඞ්ඛසි. '¿Qué te ha hecho el sabio? Di, Kassapa, la razón; ¿por qué, Kassapa, anhelas la visión del sabio?'. නයං නයති මෙධාවී, අදුරායං න යුඤ්ජති; සනරො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො න කුප්පති; විනයං සො පජානාති, සාධු තෙන සමාගමො’’ති. 'El inteligente conduce por el buen camino, no se une a lo que no conduce al bien; con él, el hombre se vuelve mejor, y cuando se le habla correctamente, no se enoja; él conoce la disciplina, por lo cual es bueno encontrarse con él'. අපිච තෙපි සප්පුරිසෙ සඞ්ගම්ම අස්සුතපුබ්බම්පි උභයලොකහිතාවහං වාචං සුය්‍යතෙව, වුත්තම්පි චෙතං. Además, al asociarse con tales personas íntegras, uno escucha palabras que traen bienestar para ambos mundos, incluso aquellas nunca antes oídas; y esto también ha sido dicho: ‘‘සුභාසිතං උත්තමමාහු සන්තො, ධම්මං භණෙ නාධම්මං තං දුතියං; පියං භණෙ නාප්පියං තං තතියං, සච්චං භණෙ නාලීකං තං චතුත්ථ’’න්ති ච. 'Los virtuosos dicen que lo bien hablado es lo supremo; que uno hable el Dhamma y no lo que no es Dhamma, eso es lo segundo; que hable lo agradable y no lo desagradable, eso es lo tercero; que hable la verdad y no la mentira, eso es lo cuarto'. ‘‘යං බුද්ධො භාසති වාචං, ඛෙමං නිබ්බානපත්තියා; දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, සා වෙ වාචානමුත්තමා’’ති. 'La palabra que el Buddha pronuncia, segura para alcanzar el Nibbāna y para poner fin al sufrimiento, esa es verdaderamente la suprema de las palabras'. සප්පුරිසූපනිස්සයසෙවනපච්චයායෙව දානාදිකුසලසමායොගෙන අපායදුක්ඛතො මුච්චන්ති වුත්තඤ්හෙතං ‘‘අපිච නෙරයිකාදිදුක්ඛපරිත්තාණතො පුඤ්ඤානි එව පාණීනං බහූපකාරානි, යතො තෙසම්පි උපකාරානුස්සරණතා කතඤ්ඤුතා සප්පුරිසෙහි පසංසනීයාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතූච හොන්ති වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, ‘‘ද්වෙ මෙ භික්ඛවෙ පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං, කතමෙ ද්වෙ, යො ච පුබ්බකාරී, යො ච කතඤ්ඤු කතවෙදී’’ති. අපිච විධුරමහොසධජාතකාදිකාලෙපි ඉධලොකපරලොකසම්පත්තිඅත්ථමෙව අත්තනො වචනකරෙ සම්මා යොජෙන්ති. අනාකුලකම්මන්තාධිට්ඨානෙන කාලඤ්ඤුතාය පතිරූපකාරිතාය අනලසතාය උට්ඨානවීරියසමතාය අබ්‍යසනියතාච කාලානතික්කමනඅප්පතිරූපකරණඅකරණසිථිලකරණාහි අකුසලාදීහි රහිතකසිගොරක්ඛවාණිජ්ජාදයො කම්මන්තා, එතෙ අත්තනො වා පුත්තදාරස්ස වා දාසකම්මකරානං වා බ්‍යත්තතාය එවං පයොජිතා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ධනධඤ්ඤවිත්ති පටිලාභහෙතූ හොන්ති, වුත්තඤ්හෙතං භගවතා. Solo mediante la condición de depender y asociarse con personas íntegras, y mediante la práctica del mérito como la generosidad, los seres se liberan del sufrimiento de los estados de miseria. Por lo tanto, se ha dicho: 'Además, los méritos son de gran ayuda para los seres vivos, pues los protegen de sufrimientos como los del infierno; de ahí que el recuerdo de tales beneficios, la gratitud y el logro de diversas distinciones alabadas por los hombres íntegras sean la causa'. El Bienaventurado dijo: 'Monjes, estas dos personas son difíciles de encontrar en el mundo. ¿Qué dos? Aquel que es el primero en hacer un favor y aquel que es agradecido y reconoce el favor recibido'. Además, en tiempos de los Jātakas de Vidhura y Mahosadha, ellos guiaban correctamente a quienes seguían sus palabras con el fin de obtener la prosperidad tanto en este mundo como en el siguiente. Mediante la determinación en ocupaciones no confusas, el conocimiento del momento oportuno, el actuar de manera apropiada, la diligencia, la perfección del esfuerzo persistente y la ausencia de vicios; evitando las acciones perjudiciales como el retraso, el actuar de forma inapropiada, la negligencia o la pereza, las ocupaciones como la agricultura, la ganadería y el comercio, cuando son llevadas a cabo con destreza por uno mismo, por sus hijos y esposa, o por sus sirvientes y trabajadores, son la causa para obtener riqueza y abundancia de grano en esta misma vida; pues así fue dicho por el Bienaventurado: පතිරූපකාරීරි [Pg.110] ධුරවා, උට්ඨානතා වින්දතෙ ධනන්ති ච; න දිවා සොප්පසීලෙ, රත්තිං උට්ඨානදස්සිනා; නිච්චප්පමත්තෙන සොණ්ඩෙන, සක්කා ආවසිතුං ඝරං. 'Aquel que actúa de manera apropiada, que es responsable y diligente, encuentra la riqueza. Pero aquel que acostumbra a dormir durante el día, que no se levanta por la noche, que es siempre negligente y dado a la embriaguez, no es capaz de mantener un hogar'. අතීසිතං අතිඋණ්හං, අතිසාරමිදං අහු; ඉති විස්සට්ඨකම්මන්තෙ, අත්ථා අච්චෙන්ති මාණවෙ. 'Hace demasiado frío, hace demasiado calor, es demasiado tarde'; diciendo esto y abandonando el trabajo, las oportunidades pasan de largo para los jóvenes. යො ච සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච; තිණානි යො න මඤ්ඤති; සප්පුරිසකිච්චානි, සො සුඛං න විහායතී’’ති ච. 'Pero aquel que no considera ni el frío ni el calor más que una brizna de hierba, y cumple con los deberes de un hombre íntegro, no se verá privado de la felicidad'. භොගෙ සංහරමානස්ස, පරස්සෙව ඉරයතො; භොගා සන්නිචයං යන්ති, වම්මිකොවූපචීයතීති. 'Para aquel que acumula riquezas como una abeja que recolecta polen, sus riquezas crecen constantemente, amontonándose como un hormiguero'. එවමාදිප්පභෙදා සප්පුරිසා ලොකෙ අතිදුල්ලභාව. තබ්බිගමෙන දුප්පුරිසා බාලජනා අගවෙසන්තොපි ලබ්භන්තෙව තෙ බාලා අත්තානං සෙවමානෙ පරජනෙ සංසාරදුක්ඛෙයෙව ඔසීදෙන්ති භවතො වුට්ඨානං න දෙන්ති තථා හි පූරණකස්සපාදයො ඡසත්ථාරා දෙවදත්තකොකාලික-මොදකතිස්ස ඛණ්ඩදෙවියාපුත්තසමුද්දදත්තචිඤ්චමාණවිකාදයො අතීතකාලෙ ච දීඝදුක්ඛස්ස ලාභාති ඉමෙ අඤ්ඤෙ ච එවරූපා සත්තා බාලා අග්ගිපදිත්තමිව අගාරං අත්තනා දුග්ගහිතෙන අත්තානඤ්ච අත්තනො වචනකාරකෙ ච විනාසෙන්ති තථා හි දෙවදත්තමාගම්ම රාජා අජාතසත්තු-කොකාලිකාදයො තදඤ්ඤෙපි පුග්ගලා අපායෙ නිබ්බත්තන්ති. රාජා අජාතසත්තු සාමඤ්ඤඵලසුත්තන්තසවනකාලෙ යදි පිතරං අඝාතෙය්‍ය, සොතාපන්නො භවෙය්‍ය පිතරං ඝාතිතත්තා මග්ගඵලම්පි අප්පත්වා ලොහකුම්භියං සට්ඨිවස්සසහස්සානි පච්චිත්වා මුච්චිස්සති අනාගතෙපි පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සති. කොකාලිකොපි සාරිපුත්තමොග්ගලානත්ථෙරෙ අනපචායිත්වා මහානිරයෙ පදුමගණනාය පච්චනොකාසෙ නිරයපදෙසෙ පදුමනිරයෙ…පෙ… පදුමං ඛො පන අඤ්ඤතරො භික්ඛු නිරයං කොකාලිකො භික්ඛු උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’’ති ආහ. තත්ථ අඤ්ඤතරො භික්ඛූති නාමගොත්තෙන අපාකටං ‘‘කිං ව දීඝං නුඛො භන්තෙ පදුමෙ නිරයෙ ආයුප්පමාණ’’න්ති පඤ්හං පුච්ඡිත්වා නිසින්නං එකං භික්ඛුං එවමාහ ‘‘දීඝං ඛො භික්ඛු නිරයෙ ආයුප්පමාණං, තං න සුකරං සඞ්ඛාතුං එත්තකානි වස්සානීති වා එත්තකානි වස්සසතානීති වා එත්තකානි වස්සසහස්සානීති වා එත්තකානි වස්සසතසහස්සානී’’ති [Pg.111] වා සක්කා පන භන්තෙ උපමං කාතුන්ති. ‘‘සක්කා භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච. සෙය්‍යථාපි භික්ඛු වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො හොති, තතො පුරිසො වස්සසතස්ස වස්සසහස්සස්ස අච්චයෙන එකමෙකං තිලං උද්ධරෙය්‍ය, ඛිප්පතරං ඛො සො භික්ඛු වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො ඉමිනා උපක්කමෙන පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව එකො අබ්බුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි භික්ඛු වීස අබ්බුදො නිරයො, එවමෙකො නිරබ්බුදො නිරයො’’ති ආදි. වීසතිඛාරිකො ති මාගධිකෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා කොසලරට්ඨෙ එකො පත්ථො හොති. තෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා ආළ්හකං. චත්තාරි ආළ්හකානි දොණං. චතුදොණා මානිකා. චතුමානිකා ඛාරී. තායඛාරියා වීසතිඛාරිකො තිලවාහො. තිලවාහොති තිලසකටං. අබ්බුදො නිරයොති අබ්බුදො නාම එකො පච්චෙකනිරයො නත්ථි, අවීචිම්හි එව පන අබ්බුදගණනාය පච්චනොකාසො ‘‘අබ්බුදො නිරයො’’ති වුත්තො. එස නයො නිරබ්බුදාදීසුපි. තත්ථ වස්සගණනාපි එවං වෙදිතබ්බා යථාහ ‘‘සතංසතසහස්සානි කොටි හොති එවං සතංසහස්සකොටියො පකොටි නාම. සතංසතසහස්සපකොටියො කොටිපකොටි නාම. සතං සතසහස්සකොටිපකොටියො නහුතං. සතංසතසහස්සනහුතානි නින්නහුතං. සතංසතසහස්සනින්නහුතානි එකො අබ්බුදො. තතො වීසතිගුණො නිරබ්බුදො. එස නයො සබ්බත්ථ අයඤ්ච ගණනා අපරිචිතානං දුක්කරා’’ති වුත්තං තං න සුකරං සඞ්ඛාතු’න්ති කෙචි පන තත්ථ පරිදෙවනානත්තෙනපි කම්මකරණනානත්තෙනපි ඉමානි නාමානි ලද්ධානීති වදන්ති. අපරෙපි වානකාරණෙහීති ටීකානෙත්ති. යථා ච දීඝවිදස්සආඝාතා ච බුද්ධන්තරං සට්ඨියොජනමත්තෙන අත්තභාවෙන උත්තානො පතිතො මහානිරයෙ පච්චති යථා ච, තස්ස දිට්ඨිඅභිරුචිතානි පඤ්ච කුලසතානි තස්සෙව සහබ්‍යතං උප්පන්නානි මහානිරයෙ පච්චන්ති. වුත්තඤ්චෙතං භගවතා ‘‘සෙය්‍යථාපි භික්ඛවෙ නළාගාරං වා තිණාගාරං වා අග්ගිඵුට්ඨො කූටාගාරානි දහති උල්ලිත්තාවලිත්තානි නිවාතානි ඵුසිතග්ගළානි පිහිත වාතපානානි එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ යානිකානිචි භයානි උප්පජ්ජන්ති, සබ්බානි බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො යෙකෙචි උපද්දවා උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො, යෙකෙචි උපසග්ගා…පෙ… නො පණ්ඩිතතො. ඉති ඛො භික්ඛවෙ සප්පටිභයො [Pg.112] බාලො අප්පටිභයො පණ්ඩිතො සඋපද්දවො බාලො අනුපද්දවො පණ්ඩිතො, සඋපසග්ගො බාලො අනුපසග්ගො පණ්ඩිතොති. අපි ච පූතිමච්ඡසදිසො බාලො, පූතිමච්ඡබද්ධපත්ත පුතිසදිසො හොති තදුපසෙවී. ඡඩ්ඩනීයතං ජිගුච්ඡනීයතඤ්ච ආපජ්ජති විඤ්ඤූනං වුත්තම්පි චෙතං නාරදජාතකෙ. Las personas íntegras con tales distinciones son extremadamente raras en el mundo. Ante su ausencia, las personas malvadas y necias se encuentran incluso sin buscarlas; esos necios hunden a las personas que les sirven en el sufrimiento mismo del samsara y no permiten la liberación de la existencia. Así, los seis maestros como Pūraṇa Kassapa y otros, Devadatta, Kokālika, Modakatissa, el hijo de Khaṇḍadeviyā, Samuddadatta, Ciñcamāṇavikā y otros, en el pasado obtuvieron un largo sufrimiento. Estos y otros seres de tal naturaleza necia, como una casa envuelta en llamas, se destruyen a sí mismos y a quienes siguen sus palabras debido a su mala comprensión. Así, debido a Devadatta, el rey Ajātasattu, Kokālika y otros renacieron en estados de privación. Si el rey Ajātasattu, en el momento de escuchar el Sāmaññaphalasuttanta, no hubiera matado a su padre, se habría convertido en un sotāpanna; pero por haber matado a su padre, sin alcanzar siquiera el camino ni el fruto, tras cocinarse en el infierno de la olla de cobre por sesenta mil años, se liberará y en el futuro será un Pacceka-Buddha. Kokālika también, por faltar al respeto a los venerables Sāriputta y Moggallāna, en una región del gran infierno llamada Paduma, por un periodo de tiempo calculado como Paduma... se dice que 'el monje Kokālika ha renacido en el infierno Paduma tras haber albergado odio contra Sāriputta y Moggallāna'. Allí, a un monje no muy conocido por su nombre o clan que preguntó: '¿cuán larga es la medida de la vida en el infierno Paduma?', el Bendito le dijo: 'Es larga, monje, la medida de la vida en el infierno; no es fácil de calcular diciendo que son tantos años, tantos cientos de años, tantos miles de años o tantos cientos de miles de años'. '¿Es posible, Señor, dar una comparación?'. 'Es posible, monje', dijo el Bendito. 'Imagina, monje, una carga de veinte khāris de sésamo de Kosala; si un hombre, al transcurrir cien años o mil años, extrajera una sola semilla de sésamo, esa carga de veinte khāris de sésamo de Kosala se agotaría y terminaría antes con ese método que un solo Abbuda Niraya. Monje, así como son veinte Abbuda Niraya, así es un Nirabbuda Niraya', etc. Veinte khāris significa que, según la medida de Magadha, cuatro patthas hacen un pattha en el reino de Kosala. Con ese pattha, cuatro patthas son un āḷhaka. Cuatro āḷhakas son un doṇa. Cuatro doṇas son una mānikā. Cuatro mānikās son una khārī. Con esa khārī se mide la carga de veinte khāris de sésamo. Una carga de sésamo es un carro de sésamo. El infierno Abbuda no es un infierno independiente, sino un espacio en el Avīci calculado por la medida Abbuda. Este método se aplica también a Nirabbuda y otros. Allí, el cálculo de años debe entenderse así: cien veces cien mil es una koṭi; así, cien mil koṭis es una pakoṭi; cien mil pakoṭis es una koṭipakoṭi; cien mil koṭipakoṭis es un nahuta; cien mil nahutas es un ninnahuta; cien mil ninnahutas es un abbuda. De ahí, veinte veces eso es un nirabbuda. Este método se aplica a todos, y se ha dicho que 'este cálculo es difícil para los no familiarizados, por lo que no es fácil de calcular'. Algunos dicen que esos nombres se deben a la diversidad de lamentos o de castigos. Otros, en el Ṭīkānetti, dicen que se deben a las causas de la obstrucción. Y así como Dīghavidassa, por su odio, arde en el gran infierno habiendo caído de espaldas con un cuerpo de sesenta yojanas de tamaño en el intervalo entre Buddhas, también las quinientas familias que se complacieron en su visión renacieron en su misma compañía y se cocinan en el gran infierno. Esto fue dicho por el Bendito: 'Monjes, así como una chispa de fuego de una choza de cañas o de paja quema casas de techos elevados, enlucidas por dentro y por fuera, protegidas del viento, con cerrojos bien ajustados y ventanas cerradas; de la misma manera, monjes, cualquier peligro que surge, surge del necio, no del sabio; cualquier calamidad... cualquier obstáculo... Así, monjes, el necio es temible y el sabio es seguro; el necio es propenso a las calamidades y el sabio no; el necio es propenso a los obstáculos y el sabio no'. Además, el necio es como un pescado podrido, y quien lo sirve es como la hoja envuelta que huele a podrido. Incurre en la repulsión y el desprecio de los sabios; esto también se dice en el Nārada Jātaka. ‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති; කුසාපි පූති වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා’’ති. Aquel hombre que envuelve un pescado podrido con briznas de hierba kusa, hace que incluso la hierba huela a podrido; tal es el efecto de asociarse con necios. අකත්තිපණ්ඩිතොචාපි සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ Y el sabio Akatti, cuando Sakka, el rey de los dioses, le ofrecía un deseo, dijo: ‘‘බාලං න පස්සෙ න සුණෙ, න ච බාලෙන සංවසෙ; බාලෙනා’ල්ලාපසල්ලාපං, න කරෙ න ච රොචයෙ. Que no vea al necio, que no lo escuche, que no viva con él; que no entable conversación con el necio ni encuentre placer en él. කිංනු තෙ අකරං බාලො, වද කස්සප කාරණං; කෙන කස්සප බාලස්ස, දස්සනං නාභිකඞ්ඛසි. ¿Qué te ha hecho el necio? Di, Kassapa, la razón. ¿Por qué, Kassapa, no deseas ver al necio? අනයං නයති දුම්මෙධො, අධුරායං නියුඤ්ජති; දුන්නයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො පකුප්පති; විනයං සො න ජානාති, සාධු තස්ස අදස්සන’’න්ති. El de poca inteligencia guía hacia lo que no es provechoso, se ocupa de lo que no es su responsabilidad; su mal consejo le parece lo mejor, y se enfurece cuando se le habla con rectitud. Él no conoce la disciplina; es mejor no verlo. එවං බාලදුජ්ජනසංසග්ගවසෙනෙව සබ්බානි භයුපද්දවානි උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතසෙවනවසෙනාතිසබ්බසො සප්පුරිසා අතිදුල්ලභාව. Así, todos los peligros y calamidades surgen únicamente por la asociación con necios y personas malvadas, no por la asociación con los sabios. Por completo, las personas íntegras son extremadamente raras. ඉදානි. Ahora. ‘‘දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තං, බුද්ධුප්පාදො ච දුල්ලභො; දුල්ලභා ඛණසම්පත්ති, සද්ධම්මො පරමදුල්ලභො’’ති. Difícil de obtener es la existencia humana, difícil es el surgimiento de un Buddha; difícil es la perfección de la oportunidad, y el Verdadero Dhamma es sumamente difícil de encontrar. ඉමිස්සා ගාථාය වණ්ණනාක්කමො සම්පත්තො. තත්ථ දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තන්ති මනුස්සභාවොපි දුල්ලභොයෙව මනුස්සස්ස දුල්ලභභාවො කාණකච්ඡපොපමාදීහි වෙදිතබ්බො එකො කිර කස්සකො ගඞ්ගාතීරෙ තීණි සංවච්ඡරානි කසිත්වා කිඤ්චිමත්තම්පි අලභිත්වා නඞ්ගලඵාලං ද්වෙධා භින්දිත්වා ගඞ්ගායං ඛිපි තෙන ගඞ්ගානදියා වාහෙන එකො උද්ධං එකො හෙට්ඨාති එවං ද්වෙ නඞ්ගලඵාලකා ගඞ්ගායං වුය්හන්තා චිරෙන එකො උද්ධං එකො හෙට්ඨාති ද්වෙ එකතො හුත්වා පාකතිකා යුජ්ජන්ති තස්මිං ඛණෙ වස්සසතවස්සසහස්සච්චයෙන එකවාරං උම්මුජ්ජමානො කාණකච්ඡපො උම්මුජ්ජමානක්ඛණෙ තස්ස ගීවා ද්වින්නං නඞ්ගලඵාලානමන්තරෙ හොති අයං කාලො [Pg.113] දුල්ලභොව එවමෙව මනුස්සත්තභාවොපි දුල්ලභොයෙව තථාහි මනුස්සත්තභාවං අලභිත්වාව නිරයපෙතඅසුරකායතිරච්ඡානභූමීසුයෙව සංසරිත්වා සීසම්පි උක්ඛිපිතුං අලභන්තා එකබුද්ධන්තරා ද්වෙ බුද්ධන්තරා තයො බුද්ධන්තරා චත්තාරො බුද්ධන්තරා එකාසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යවසෙන නිරයෙ පච්චනකසත්තානං ගණනපථං වීතිවත්තා, තථා පෙතඅසුරකායතිරච්ඡානභූමීසුපි අතිඛුද්දකෙන අත්තභාවෙන තිලබීජසාසපබීජස්ස චතුපඤ්චඡසත්තඅට්ඨකලභාගමත්තෙනෙව අඞ්ගුලියා පතිට්ඨිතට්ඨානමත්තෙයෙව භූමිපදෙසෙ නිසින්නානං අතිඛුද්දකසත්තානං ගණනපථම්පි වීතිවත්තා තෙ හි ගණිතුං ඉද්ධිමන්තපුග්ගලෙ ඨපෙත්වා අඤ්ඤො කො නාම සක්ඛිස්සති තෙහි මොහන්ධභාවෙන කණ්හසුක්කපක්ඛම්පි අජානන්තා අනෙකෙසු බුද්ධසතෙසු වා බුද්ධසහස්සෙසු වා උප්පජ්ජමානෙසුපි බුද්ධොතිසද්දං අසුත්වා වීතිවත්තා, එවං මනුස්සත්තභාවොපි දුල්ලභොයෙව. මනුස්සත්තභාවෙ ලභමානෙපි බුද්ධුප්පාදකාලො අතිදුල්ලභොව. බුද්ධුප්පාදකාලෙපි සම්මාදිට්ඨි හුත්වා කුසලූපපත්තිසඞ්ඛාතා ඛණසම්පත්ති දුල්ලභාව, සද්ධම්මදෙසකස්සාපි දුල්ලභත්තා, තස්මිම්පි සති අඞ්ගවිකලභාවෙන සද්ධම්මසවනස්සාපි දුල්ලභත්තාති එවමාදිප්පභෙදා මනුස්සත්තභාවාදිකා ඛණසම්පත්තියො දුල්ලභාති වෙදිතබ්බා. දුල්ලභා ඛණසම්පත්තීති කුසලූපපත්තිසඞ්ඛාතා ඛණසම්පත්ති දුල්ලභායෙව තථා හි පච්චන්තවිසය අරූපඅසඤ්ඤසත්තතිරච්ඡානපෙතනෙරයිකකාලෙ වා මජ්ඣිමදෙසෙපි චක්ඛාදිඅඞ්ගවිකලෙවා පරිපුණ්ණඅඞ්ගභාවෙපි මිච්ඡාදිට්ඨිභූතා වා කුසලූපපත්තිසඞ්ඛාතා ඛණා න හොන්ති පච්චන්තවිසයෙ හි පවත්තා ජනා පාණාතිපාතාදිදසඅකුසලකම්මපථෙයෙව රමන්ති අභිරමන්ති, චණ්ඩසභාවා ච තෙ හොන්ති, රතනත්තයගුණම්පි න ජානන්ති. අරූපිනොපි පුග්ගලා පරතොඝොසවිරහිතත්තා සොතාපත්තිමග්ගපටිලාභොපි තෙසං නත්ථි, බුද්ධදස්සනාදීනිපි න ලභන්ති. අසඤ්ඤසත්තතිරච්ඡානපෙතනෙරයිකකාලෙසු පන පගෙව පූරිතපාරමීනං සත්තානං පවත්තනම්පි අබ්බොහාරිකං, සම්මාදිට්ඨිකුලෙ ජායමානාපි චක්ඛුවිකලෙන බුද්ධසඞ්ඝරතනානං අදස්සනං, සොතවිකලෙන ධම්මසවනතොපි හායති එළමූගාදිභාවෙන කුසලසමාදානා න හොන්ති. අඞ්ගසම්පන්නෙපි මිච්ඡාදිට්ඨිභාවෙන ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණඅසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනබ්‍යාමප්පභාපරික්ඛිත්තං සබ්බජනානං [Pg.114] නයනරසායතනභූතං සබ්බඤ්ඤුබුද්ධම්පි දිස්වා පසාදසොම්මෙන චක්ඛුනා ඔලොකෙතබ්බම්පි න මඤ්ඤන්ති මනොපදොසවසෙනෙව යුගග්ගාහා හුත්වා යමකපාටිහාරියකාලාදීසු අනෙකෙපි මිච්ඡාදිට්ඨිනො මහානිරයෙ උප්පජ්ජන්ති. එවං කුසලූපපත්තිඛණසම්පත්තිපි දුල්ලභායෙව. Ha llegado el orden de la descripción de este verso. Allí, 'difícil de obtener es el estado humano' significa que la condición humana es ciertamente muy rara; la rareza del estado humano debe entenderse a través del símil de la tortuga ciega y otros. Se dice que un agricultor, tras arar en la orilla del Ganges durante tres años sin obtener nada en absoluto, rompió la reja del arado en dos y la arrojó al Ganges. Debido a la corriente del río Ganges, una parte fue hacia arriba y la otra hacia abajo. Así, las dos partes de la reja del arado, siendo arrastradas por el Ganges, después de mucho tiempo, una desde arriba y otra desde abajo, se unieron volviéndose una sola pieza normal. En ese momento, una tortuga ciega que emerge una vez cada cien o mil años, en el instante de emerger, mete su cuello entre las dos partes de la reja del arado. Este momento es ciertamente difícil de obtener; del mismo modo, el estado humano es ciertamente muy difícil de obtener. Pues, sin obtener el estado humano, transmigrando en los reinos de los infiernos, los pretas, los asuras y los animales, sin poder siquiera levantar la cabeza, los seres que sufren en el infierno por un intervalo entre Budas, dos, tres, cuatro intervalos, o incluso por la medida de un asaṅkhyeyya, superan toda capacidad de conteo. Asimismo, en los reinos de los pretas, asuras y animales, los seres extremadamente pequeños, con cuerpos del tamaño de una fracción de una semilla de sésamo o de mostaza, o de la medida de un dedo apoyado en el suelo, superan también toda capacidad de conteo. ¿Quién, excepto alguien con poderes psíquicos, podría contarlos? Cegados por la oscuridad de la ignorancia, sin conocer ni el lado oscuro ni el claro, incluso cuando surgen cientos o miles de Budas, transcurren sin haber oído siquiera el sonido de la palabra 'Buda'. Así, el estado humano es difícil de obtener. Incluso obteniendo el estado humano, el tiempo de la aparición de un Buda es extremadamente difícil. Incluso en el tiempo de la aparición de un Buda, la oportunidad del momento propicio, caracterizada por tener visión correcta y renacer en condiciones favorables para el mérito, es difícil de obtener, debido también a la rareza de quien enseñe el Verdadero Dhamma. Existiendo esto, debido a la discapacidad física, incluso escuchar el Verdadero Dhamma es difícil de obtener. De esta manera y otras divisiones, debe entenderse que las oportunidades del momento, como el estado humano, son difíciles de obtener. 'Difícil es la oportunidad del momento' significa que la oportunidad del momento definida por el renacimiento favorable para el mérito es ciertamente difícil. Pues, en tiempos de renacer en regiones fronterizas, en los reinos sin forma, entre los seres inconscientes, animales, pretas o en los infiernos; o incluso en la región central, teniendo órganos sensoriales defectuosos como los ojos; o incluso teniendo órganos completos, pero poseyendo una visión incorrecta, no hay momentos caracterizados por el renacimiento favorable para el mérito. En las regiones fronterizas, las personas se deleitan y se regocijan solo en los diez caminos de acción no saludable, como el matar seres vivos; son de naturaleza violenta y no conocen las cualidades de las Tres Joyas. Los seres en los reinos sin forma, al estar privados de la voz de otros, no pueden alcanzar el camino de la entrada en la corriente, ni obtienen la visión de los Budas. En cuanto a los tiempos entre los seres inconscientes, animales, pretas y seres infernales, ni hablar de los seres que han perfeccionado las paramis; su existencia es insignificante. Incluso naciendo en una familia de visión correcta, por la falta de visión no ven a las joyas del Buda y el Sangha; por la falta de audición se privan de escuchar el Dhamma; por ser mudos o estúpidos, no pueden emprender acciones meritorias. Aun con los órganos completos, debido a la visión incorrecta, habiendo visto incluso a un Buda Omnisciente, que posee las treinta y dos marcas del gran hombre, los ochenta signos secundarios y el aura de un braza, siendo el deleite visual para todos los seres, no consideran necesario mirarlo con ojos de fe y serenidad. Debido a la corrupción de la mente, volviéndose hostiles, incluso en momentos como el del Gran Milagro Doble, muchos de visión incorrecta renacen en el gran infierno. Así, la oportunidad del momento del renacimiento favorable para el mérito es ciertamente difícil de obtener. ‘‘දුල්ලභඤ්ච මනුස්සත්තං, බුද්ධුප්පාදො ච දුල්ලභො; දුල්ලභා ඛණසම්පත්ති, සද්ධම්මො පරමදුල්ලභො’’ති. Dificultoso es obtener la condición humana, y difícil es la aparición de un Buda; difícil es la oportunidad del momento propicio, y el Verdadero Dhamma es sumamente difícil de obtener. ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථො වුත්තොයෙව. El significado de este verso ya ha sido explicado. ඉති සාගරබුද්ධිත්ථෙරවිරචිතෙ සීමවිසොධනෙ Así concluye, en la 'Purificación de los Límites' (Sīmavisodhanī) compuesta por el thera Sāgarabuddhi, පකිණ්ණකකණ්ඩො නාම පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො. el quinto capítulo llamado 'Sección de Temas Varios'. එවං සත්ථුපරිනිබ්බානතො වස්සසතච්චයෙන පතිට්ඨිතෙ ඉසිනා කාරිතත්තා’ ඉසිනගර’න්ති ලද්ධනාමෙ ද්වත්තපාදිභූපාලානං නිවාසට්ඨානභූතෙ සීරිඛෙත්තනගරෙ එරාවතියා නදියා පාරිමතීරභූතෙ පබ්බතසානුම්හි පතිට්ඨිතස්ස කඤ්චනවරමහාථූපස්ස දායකස්ස සත්විවමහාධම්මරඤ්ඤො කාලෙ සාසනස්ස ද්විසහස්සසතාධිකඑකතිංසතිමෙ වස්සෙ සාසනෙ පටිලද්ධසද්ධානං කුලපුත්තානං මහාජානිකරණවසෙන විමතිවිනොදනියා වුත්තවචනං සද්දයුත්තිඅත්ථයුත්තිවසෙන සාධුකං අවිචිනිත්වා නදියා උදකුක්ඛෙපං අකත්වා උපසම්පදා කම්මස්ස කාරිතත්තා සාසනෙ පරාජයමාපන්නෙ කුලපුත්තෙ උපාරම්භකරණවසෙන සීමවිපත්තිහාරකො සීමසම්පත්තිප්පකාසකො ගන්ථො පවත්තති. Así, transcurridos cien años desde el parinibbāna del Maestro, en la ciudad de Sirikhetta —conocida como 'Isinagara' por haber sido fundada por un sabio, y lugar de residencia de reyes como Dvattapādi— situada en la orilla opuesta del río Erāvatī y establecida en la ladera de una montaña, en tiempos del gran rey Satvivamahādhammarājā, donante de la gran estupa de oro, en el año dos mil ciento treinta y uno de la Dispensación. Debido a que los hijos de buena familia que habían obtenido fe en la Dispensación enfrentaron grandes dudas al no considerar debidamente las palabras expresadas en la Vimativinodanī según la gramática y el significado, y al realizar actos de ordenación sin efectuar el acto de 'lanzamiento al agua' en el río, lo cual provocó declive en la Dispensación; para instruir a dichos hijos de buena familia, surge este tratado que elimina las imperfecciones de los límites y declara la perfección de los mismos. එත්තාවතා ච සිරිඛෙත්තනගරගොචරගාමෙන සත්විවමහාධම්මරාජගුරුභූතෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙන තිපිටකධරෙන’සද්ධම්මකොවිදො’ති පාකට නාමධෙය්‍යෙන මහාථෙරෙන උපජ්ඣායො හුත්වා පඤ්ඤාධිපතීනං නිවාසභූතෙ පච්ඡිමජිනචක්කසාසනවරෙ වාසිගණාචරියෙන ගණවාචකෙන විනයධරෙන මහාසාමිනා ච, රාජගුරුනා තිපිටකනාගත්ථෙරෙන ච ආචරියො හුත්වා වෙජ්ජකම්මජඞ්ඝපෙසනකම්මාදිවසෙන අනෙසනං පහාය සම්මා ආජීවෙන විසුද්ධාජීවෙහි සඞ්ඝගණෙහි කාරකසඞ්ඝා හුත්වා සිරිඛෙත්තනගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ දීඝපබ්බතසානුම්හි එරාවතියා නදියා තීරෙ වාලිකපුළිනෙ සීමාපෙක්ඛාය සහ උදකුක්ඛෙපං [Pg.115] කත්වා පවත්තාය උදකුක්ඛෙපසීමාය දසධා බ්‍යඤ්ජනවිපත්තිං අකත්වා ඨානාරහෙන ඤත්තිචතුත්ථෙන කම්මෙන උපසම්පදාය වීසතිවස්සෙන සාගරබුද්ධීති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන භික්ඛුනා රචිතො සාසනවිපත්තිහාරකො සීමවිසොධනී නාම ගන්ථො සමත්තො. Y hasta aquí, el gran thera de la aldea de sustento de la ciudad de Sirikhetta, que fue el maestro real del gran rey Satvivamahādhammarājā, un gran gramático, conocedor del Tipiṭaka y famoso con el nombre de 'Saddhammakovido', actuando como preceptor; junto con el maestro del grupo de residentes en la excelente Dispensación de la Rueda del Vencedor en Occidente, que es morada de los señores de la sabiduría, el líder del grupo y experto en Vinaya, el gran señor; y junto con el maestro real y thera Tipitakanāga, actuando como maestros; habiendo abandonado los medios de vida incorrectos como la práctica de la medicina o el servicio de mensajería, subsistiendo mediante un sustento puro, formando un grupo de monjes ejecutores, en la dirección sur de la ciudad de Sirikhetta, en la ladera de la montaña larga y en la orilla arenosa del río Erāvatī, con el propósito de establecer el límite, habiendo realizado el lanzamiento al agua, sin cometer las diez imperfecciones de la articulación fonética en el acto de la moción y las tres proclamaciones según corresponde al lugar para la ordenación; el libro llamado Sīmavisodhanī, que elimina el declive de la Dispensación, compuesto por el bhikkhu que a los veinte años de edad recibió el nombre de Sāgarabuddhi de manos de sus venerables maestros, queda completado. එත්තාවතා විභත්තා හි, සප්පභෙදප්පවත්තිකා; සීමවිසොධනීහෙසා, නිපුණා සාධුචින්තිතා. Hasta aquí ha sido explicada, con sus diversas clasificaciones y aplicaciones; esta es la 'Purificación de los Límites', sutil y bien reflexionada. සිරිඛෙත්තාති පඤ්ඤාතෙ, පුරෙ අපරනාමකෙ; දක්ඛිණෙය්‍යදිසාභාගෙ, උච්චනෙන කතාලයෙ. En la ciudad conocida como Sirikhetta, que tiene otro nombre; en la dirección sur, en una morada construida en un lugar elevado. වසන්තො භික්ඛු නාමෙන, සාගරබුද්ධීති විස්සුතො; පුණ්ණෙ වීසතිවස්සම්හි, ගන්ථොයං සාධුචින්තිතො. Un monje residente allí, conocido como Sāgarabuddhi; al cumplirse el vigésimo año de su ordenación, este texto ha sido bien reflexionado. මයායං රචිතො ගන්ථො, නිට්ඨප්පත්තො අනාකුලො; එවං පාණිනං සබ්බෙ, සීඝං සිජ්ඣන්තු සඞ්කප්පා. Este texto compuesto por mí ha llegado a su fin con claridad; que del mismo modo, todos los propósitos de los seres vivos se cumplan prontamente. යාව බුද්ධොතිනාමම්පි ලොකජෙට්ඨස්ස තාදිනො; තාව තිට්ඨතු යං ගන්ථො, සාසනෙ හාරයං තමං. Mientras el nombre de 'Buda', el más excelso del mundo e Inmutable, perdure; que este texto permanezca en la Enseñanza, disipando la oscuridad. උද්ධං යාව භවග්ගා ච, අධො යාව අවීචිතො; සමන්තා චක්කවාළෙසු, යෙ සත්තා පථවීචරා. Hacia arriba hasta la cima de la existencia, y hacia abajo hasta el Avīci; en todos los sistemas de mundos circundantes, todos los seres que habitan la tierra. තෙපි සබ්බෙ මයා හොන්තු, සමසමවිපාකිනො; චිරං ජීවතු නො රාජා, සාසනස්ස උජ්ජොතකො. Que todos ellos también compartan conmigo los mismos frutos del mérito; que nuestro rey, iluminador de la Enseñanza, viva por mucho tiempo. දිබ්බන්තො රාජධම්මෙන, අරොගො සහ ඤාතිභි; අනෙන පුඤ්ඤකම්මෙන, භවෙය්‍යං ජාතිජාතියං. Resplandeciendo con las virtudes reales, libre de enfermedad junto con sus parientes; por esta acción meritoria, que yo pueda en cada nacimiento... සාසනං ජොතයන්තොව, සක්‍යපුත්තස්ස සාසනෙ; යදා නස්සති සද්ධම්මො, අන්ධීභූතො මහීතලෙ; දෙවලොකෙ තදා හෙස්සං, තුසිතෙ ඨානමුත්තමෙති. ...seguir iluminando la Enseñanza del Hijo de los Sakyas. Cuando el verdadero Dharma desaparezca y el mundo quede en tinieblas, que entonces alcance la morada suprema en el mundo celestial de Tusita. සීමවිසොධනී නිට්ඨිතා. Concluye la Purificación de los Límites.
แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi