| বাংলা | |||
| পালি | অট্ঠকথা | টীকা | অন্ন |
| 1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি | 1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা | 1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩ | 1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা |
| 2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি | 2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা | 2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২ | |
| 3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি | 3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা | 3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা | |
| 4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত) | 4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত) | 4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত) | |
| 5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি | 5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা | 5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা | |
| 6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি | 6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা | 6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী | |
| 7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫ | 7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা | 7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি | |
| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部） | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部） | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部） | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Sous-commentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Deutsch | |||
| Pali-Kanon | Kommentare | Subkommentare | Sonstige |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि | 1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3 | 1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि | 2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2 | |
| 3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5 | 7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| パーリ仏典 | 註釈書 | 副註釈書 | その他 |
| 1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ | 1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター | 1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3 | 1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー |
| 2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ | 2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター | 2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2 | |
| 3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ | 3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター | 3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー | |
| 4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ） | 4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ） | 4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ） | |
| 5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ | 5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター | 5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー | |
| 6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ | 6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター | 6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー | |
| 7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5 | 7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター | 7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ | |
| ខ្មែរ | |||
| ព្រះត្រៃបិដកបាលី | អដ្ឋកថា | ដីកា | ផ្សេងទៀត |
| 1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ | 1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា | 1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣ | 1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា |
| 2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ | 2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា | 2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២ | |
| 3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ | 3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា | 3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា | |
| 4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត) | 4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត) | 4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត) | |
| 5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ | 5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា | 5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា | |
| 6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ | 6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា | 6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី | |
| 7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥ | 7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា | 7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ | |
| 한국인 | |||
| 팔리 대장경 | 주석서 | 부주석서 | 기타 |
| 1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리 | 1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타 | 1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3 | 1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나 |
| 2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리 | 2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타 | 2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2 | |
| 3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리 | 3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타 | 3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까 | |
| 4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따) | 4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따) | 4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따) | |
| 5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리 | 5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타 | 5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까 | |
| 6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리 | 6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타 | 6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니 | |
| 7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5 | 7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타 | 7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리 | |
| ອັກສອນລາວ | |||
| ປາລີ | ອັດຖະກະຖາ | ຏີກາ | ອັນຍາ |
| 1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ | 1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ | 1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3 | 1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ |
| 2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ | 2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ | 2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2 | |
| 3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ | 3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ | 3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ | |
| 4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ) | |
| 5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ | 5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ | 5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ | |
| 6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ | 6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ | |
| 7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5 | 7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ | |
| मराठी | |||
| पाळी | अट्ठकथा | टीका | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी | 1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३ | 1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी | 2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२ | |
| 3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५ | 7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी | |
| မြန်မာ | |||
| ပါဠိတော် | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အခြား |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| português | |||
| Páli | Aṭṭhakathā | Ṭīkā | Outro |
| 1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra) | 1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya | 1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3 | 1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa |
| 2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha | 2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha | 2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2 | |
| 3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima | 3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores | 3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores | |
| 4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta | 4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta | 4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta | |
| 5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara | 5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc. | 5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc. | |
| 6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa) | 6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia | 6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia | |
| 7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5 | 7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados | 7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma | |
| русский | |||
| Палийский канон | Комментарии | Субкомментарии | Другое |
| 1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали | 1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха | 1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3 | 1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана |
| 2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали | 2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха | 2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2 | |
| 3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали | 3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха | 3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика | |
| 4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта) | 4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта) | 4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта) | |
| 5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали | 5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха | 5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика | |
| 6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали | 6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха | 6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини | |
| 7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5 | 7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха | 7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали | |
| සිංහල | |||
| පාලි කැනනය | විවරණ | අටුවා | වෙනත් |
| 1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි | 1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා | 1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3 | 1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා |
| 2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි | 2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා | 2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2 | |
| 3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි | 3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා | 3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා | |
| 4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත) | 4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත) | 4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත) | |
| 5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි | 5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා | 5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා | |
| 6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි | 6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා | 6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී | |
| 7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5 | 7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා | 7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි | |
| Español | |||
| El Canon Pali | Los Comentarios | Los Subcomentarios | Otros |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ | 1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา | 1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓ | 1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา |
| 2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ | 2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา | 2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒ | |
| 3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ | 3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา | 3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา | |
| 4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต) | 4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต) | 4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต) | |
| 5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ | 5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา | 5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา | |
| 6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ | 6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา | 6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี | |
| 7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕ | 7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา | 7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ | |
| བོད་མི | |||
| པཱ་ལི་གསུང་རབ། | འགྲེལ་བཤད། | འགྲེལ་བཤད་ཕྲན། | གཞན། |
| 1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི། | 1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣ | 1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ། |
| 2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི། | 2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢ | |
| 3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། | 3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | |
| 5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། | 5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི། | 6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི། | |
| 7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥ | 7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། | |
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། သီမဝိသောဓနီ མཚམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ། ဝရဒံ [Pg.5] ဝရဒံ အဂ္ဂံ, ဒိစ္စံ ဒိစ္စံဝ ဝနဇံ; ဗောဓကံ ဗောဓကံ ပါဏံ, ဒေဝ’ဒေဝံ နမာမ’ဟံ. མཆོག་སྦྱིན་མཆོག་སྦྱིན་མཆོག་གྱུར་པ། །ནགས་སྐྱེས་པདྨ་ཉི་མ་བཞིན། །སྲོག་ཆགས་སད་བྱེད་སད་མཛད་པ། །ལྷ་ཡི་ལྷ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། သန္တံ သန္တံ သဒါ ဝဋ္ဋံ, ပဇံ’ဘဝေ သုတံ; နိဗ္ဗုဒံ နိဗ္ဗုဒံ တာရံ, ဓမ္မဝရံ နမာမ’ဟံ. ཞི་ཞི་རྟག་ཏུ་འཁོར་བ་ན། །སྲིད་པའི་སྐྱེ་བོས་ཐོས་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ཤིང་སྒྲོལ་བྱེད་པ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། သုတံ သုတံ ဘဝနေ ယံ, နတနံ နတနာ’ရဟံ; နရာ’နရာ သဒါ’ကံသု, သံဃဝရံ နမာမ’ဟံ. འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་གྲགས་ཐོས་ཤིང་། །ཕྱག་བྱར་འོས་ཤིང་ཕྱག་བྱས་པ། །མི་དང་མི་མིན་རྟག་ཏུ་མཆོད། །དགེ་འདུན་མཆོག་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། ဣစ္စေဝ’မစ္စန္တနတဿနေယျံ, နတယျမာနော ရတနတ္တယံ ယံ; ပုညာဘိဝဍ္ဎိံ မဟဂ္ဃံ အလတ္ထံ, တဿာနုဘာဝေန ဟတန္တရာယော. དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྱག་བྱར་འོས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་བྱས་པས། །རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་གང་ཐོབ་པ་དེའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས། །བར་ཆད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག ဝိနယေ သတိ ဌိတေ ယံ, သာသနံ သဏ္ဌိတံ ဘဝေ; ဝိနယေ သတိ နဋ္ဌေ ယံ, ဝိနဋ္ဌံ သာသနံ ဘဝေ. འདུལ་བ་གནས་ཤིང་གནས་པ་ན། །བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་གནས་པར་འགྱུར། །འདུལ་བ་ཞིག་ཅིང་མེད་པ་ན། །བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཞིག་པར་འགྱུར། တသ္မာ ဒိတ္တံ မမေ’ဒါနိ, ဇောတယိတွာန သာသနေ; ဘိန္ဒိတွာ ဒွေဠှကံ ဝါဒံ, ဧကီဘာဝံ ကရောမ’ဟံ. དེ་ཕིར་ད་ལྟ་བདག་གི་ཡིད། །བསྟན་པ་ལ་ནི་གསལ་བྱས་ནས། །ཐེ་ཚོམ་སྨྲ་བ་ཀུན་བཅོམ་སྟེ། །གཅིག་ཏུ་གྱུར་པར་བདག་གིས་བྱ། အတ္တုက္ကံသန-ဘာဝဉ္စ, ပရဝမ္ဘနကမ္ပိစ; တေသု စိတ္တံ အပေသေတွာ, သာသနဿ သုဝုဍ္ဎိယာ. བདག་ལ་བསྟོད་པའི་རང་བཞིན་དང་། །གཞན་ལ་བརྙས་པར་བྱེད་པ་ལ། །དེ་དག་ལ་ནི་ཡིད་མ་གཏད། །བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། ယဒိ မေ ဤဒိသံ စိတ္တံ, ဘဝေယျုံ ပါပသင်္ကပ္ပာ; ပစ္စိဿံ နိရယေ ဘယံ, ဟီန’ဇ္ဈာသယကာရဏာ. གལ་ཏེ་བདག་ལ་འདི་འདྲའི་སེམས། །སྡིག་པའི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །བསམ་པ་དམན་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ནི། །འཇིགས་རུང་དམྱལ་བར་ལྷུང་བར་འགྱུར། သာသနဿ [Pg.6] သုလဘံ’ဝ ပတ္ထယန္တော သတာ’စာရော; သံသန္ဒိဿမဟံ ဒါနိ, စိရံ သဒ္ဓမ္မ’သုဒ္ဓိယာ. བསྟན་པ་བདེ་བླག་རྙེད་འདོད་ཅིང་། །དྲན་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིས། །ད་ནི་བདག་གིས་བསྡུར་བར་བྱ། །དམ་ཆོས་ཡུན་རིང་དག་པའི་ཕྱིར། သုဒုလ္လဘံ လဘိတွာန, ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဇိနသာသနေ; သမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝရံ ဝါဒံ, ကတွာ ဒွေဠှက’မေကိကံ. རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་རབ་བྱུང་བ། །ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་བྱས་ནས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུང་མཆོག་ལ། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསལ། သီမဝိသောဓနိံ နာမ, နာနာဂန္ထသမာဟဋံ; ကရိဿံ မေ နိသာမေန္တု, သာဓဝေါ ကဝိပုင်္ဂဝါ. གཞུང་ལུགས་དུ་མ་ནས་བཏུས་པའི། །མཚམས་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི། །བདག་གིས་བརྩམ་པར་བྱ་ཡི་གསོན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མཁས་པའི་མཆོག ပါဠိံ အဋ္ဌကထဉ္စေဝ, မာတိကံ ပဒဘာဇနိံ; ဩဂါဟေတွာန တံ သဗ္ဗံ, ပုနပ္ပုနံ အသေသတော. གཞུང་དང་འགྲེལ་པ་ཉིད་དང་ནི། །མ་མོ་ཚིག་གི་རྣམ་དབྱེ་རྣམས། །དེ་དག་ཀུན་ལ་ཡང་དང་ཡང་། །མ་ལུས་པར་ནི་ཞུགས་བྱས་ནས། အတ္တနောမတိဂန္ထေသု, ဋီကာဂဏ္ဌိပဒေသုစ; ဝိနိစ္ဆယဝိမတီသု, မာတိကာ’ဋ္ဌကထာသုပိ. རང་གི་བློ་གྲོས་གཞུང་རྣམས་དང་། །ཊཱི་ཀཱ་དཀའ་འགྲེལ་ཚིག་རྣམས་དང་། །རྣམ་པར་ངེས་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་། །མ་མོ་དང་ནི་འགྲེལ་པར་ཡང་། သဗ္ဗံ အသေသကံ ကတွာ, သံသန္ဒိတွာန ဧကတော; ပဝတ္တာ ဝဏ္ဏနာ ဧသာ, တောသယန္တီ ဝိစက္ခဏေတိ. ཐམས་ཅད་མ་ལུས་བྱས་ནས་ནི། །གཅིག་ཏུ་བསྡུར་ཏེ་བཀོད་པ་ཡི། །བཤད་པ་འདི་ནི་ཉེར་བརྩམས་པས། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད། ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ ဟိ ဒုလ္လဘော, တတော ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဥပသမ္ပဒါ စ, ဝုတ္တဉှေတံ སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའ་ལ། དེ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། ဗုဒ္ဓေါ စ ဒုလ္လဘော လောကေ, သဒ္ဓမ္မသဝနမ္ပိ စ; သံဃော စ ဒုလ္လဘော လောကေ, သပ္ပူရိသာ’တိဒုလ္လဘာ. འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་རྙེད་པར་དཀའ། །དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་ཉིད་ཀྱང་དཀའ། །འཇིག་རྟེན་དགེ་འདུན་རྙེད་པར་དཀའ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། ဒုလ္လဘဉ္စ မနုဿတ္တံ, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ စ ဒုလ္လဘော; ဒုလ္လဘာ ခဏသမ္ပတ္တိ, သဒ္ဓမ္မော ပရမဒုလ္လဘော’တိ. མི་ཡི་ལུས་ནི་རྙེད་པར་དཀའ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ། །དལ་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་པར་དཀའ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་མཆོག་ཏུ་དཀའ། ၁. ဥပသမ္ပဒါကဏ္ဍော ༡. བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྐབས། ဣမသ္မိဉှိ ဌာနေ ဌတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏပဋိသံယုတ္တာယ ကထာယ ဝုစ္စမာနာယ သာဓူနံ စိတ္တသမ္ပဟံသနဉ္စေဝ, ဣမဿေဝ ပကရဏဿ အနုမ္မတ္တဝစနဘာဝေါ စ ဘဝေယျ, အနုမ္မတ္တဝစနတ္တေ စ သိဒ္ဓေ သောတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓဂုဏံ ဝဏ္ဏယိဿာမ. အမှာကံ ကိရ ဘဂဝါ ဗြဟ္မဒေဝဗုဒ္ဓမာဒိံ ကတွာ ယာဝ ပေါရာဏသကျဂေါတမာ မနောပဏိဓိဝသေန, ကဋ္ဌဝါဟနဇာတကံအာဒိံကတွာ ယာဝ မဇ္ဈိမဒီပင်္ကရာ ဝါစင်္ဂဝသေန မဇ္ဈိမဒီပင်္ကရပါဒမူလတော ပဋ္ဌာယ ကာယဝါစင်္ဂဝသေန သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ယာဝ ဝေဿန္တရတ္တဘာဝါ ဝီသတိ အသင်္ချေယျာနိ ပါရမိယော ပူရေန္တဿ သဗ္ဗညုတညာဏတ္ထာယ ယေဝ အလင်္ကတံ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ ဒေန္တဿ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တဿ သီသံ ဇမ္ဗုဒီပဝါသီနံ ဥဒ္ဓနတောပိ ဗဟုတရံ, အဉ္ဇိတနယနံ ဥပ္ပာဋေတွာ ဒေန္တဿ နယနံ အဇဋာကာသေ ဂဂနတလေ တာရာဂဏတောပိ ဗဟုတရံ, ဟဒယမံသံ ဝါ ဒက္ခိဏဗာဟုံ [Pg.7] ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ဒေန္တဿ မံသံ ဆနဟုတ အဋ္ဌသ ဟဿာဓိကသတသဟဿပမာဏသိနေရုရာဇတောပိ ဗဟုတရံ, လောဟိတံ ဥပ္ပာဋေတွာ ဒေန္တဿ ရုဟိရံ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကတောပိ ဗဟုတရံ, မဒ္ဒီသဒိသေ စ ဘရိယေ ဇာလီကဏှာဇိနသဒိသေ စ ပုတ္တေ ပရေသံ ဒါသတ္ထာယ ဒေန္တဿ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ. ဧဝံ ပါရမိယော ပူရေန္တဿေဝ. གནས་འདིར་གནས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་བརྗོད་པ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྨྱོན་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ལ། སྨྱོན་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ན། མཉན་པར་འོས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བས། དེ་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་བདག་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཚངས་པའི་ལྷ་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་གཽ་ཏ་མའི་བར་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་པའི་སྐྱེས་རབས་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ་མར་མེ་མཛད་བར་མའི་བར་དུ་ངག་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དང་། མར་མེ་མཛད་བར་མའི་ཞབས་དྲུང་ནས་བཟུང་སྟེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་གྲངས་མེད་པ་ཉི་ཤུའི་རིང་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་ཉིད་དུ་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་དབུ་བཅད་དེ་སྦྱིན་པ་གནང་བ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐབ་ཀྱི་རྡོ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མང་བ་དང་། མིག་སྨན་བྱུགས་པའི་སྤྱན་བཀོག་སྟེ་སྦྱིན་པ་གནང་བ་ན། སྤྱན་ནི་མཁའ་དབྱིངས་ཀྱི་སྐར་མའི་ཚོགས་ལས་ཀྱང་ཆེས་མང་བ་དང་། སྙིང་གི་ཤ་འམ་གཡས་པའི་ཕྱག་བཅད་དེ་སྦྱིན་པ་གནང་བ་ན། ཤ་ནི་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མང་བ་དང་། སྐུ་ཁྲག་བཏོན་ཏེ་སྦྱིན་པ་གནང་བ་ན། སྐུ་ཁྲག་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མང་བ་དང་། མདྲཱི་ལྟ་བུའི་ཆུང་མ་དང་། ཛཱ་ལི་དང་ཀཎྷཱ་ཇི་ནཱ་ལྟ་བུའི་བུ་དང་བུ་མོ་རྣམས་གཞན་གྱི་བྲན་དུ་སྦྱིན་པ་གནང་བ་ནི་བགྲང་བའི་ལམ་ལས་འདས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པ་ཉིད་ན། စိန္တိတံ သတ္တသင်္ချေယျံ, နဝသင်္ချေယျ’ဝါစကံ; ကာယဝါစာ စတုချာတံ, ဗုဒ္ဓတ္တံ သမုပါဂမီတိ. གྲངས་མེད་བདུན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་བསམས། །གྲངས་མེད་དགུ་རུ་ངག་གིས་སྨྲས། །ལུས་དང་ངག་གིས་བཞི་རུ་བསྒྲུབས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ཐོབ། ဇာတတ္တကီသောတတ္တကိယာ ဝုတ္တနယေန အသူရော ဟုတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ စိန္တေန္တဿေဝ သတ္တအသင်္ချေယျာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ. အတိသူရော အဟုတွာ ဝါစာမတ္တမေဝ နဝ အသင်္ချေယျာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ. အတိသူရော ဟုတွာ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂဝသေန ပူရေန္တဿ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဒီပင်္ကရပါဒမူလတော ပဋ္ဌာယ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သတသဟဿကပ္ပမတ္ထကေ ပန အဇ္ဈတ္တပါရမီ ပူရိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝေဿန္တရတ္တဘာဝေန စ သတ္တကမဟာဒါနံ ဒတွာ သတ္တက္ခတ္တုံ ပထဝိံ ကမ္ပေတွာ ဝင်္ကပဗ္ဗတံ ဂန္တွာ နယနသဒိသေ ဒွေ ပုတ္တေ ဗြာဟ္မဏဿ ဒါသတ္ထာယ ဒတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေန အာဂတဿ သက္ကဿ ဒေဝရညော အတ္တသမံ မဒ္ဒိံ နာမ ဘရိယံ ဒတွာ တသ္မိံ ဘဝေ အပရိမေယျာနိ ပုညာနိ ကတွာ တတော တုသိတပုရံ ဂန္တွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ အာဂန္တွာ ဒေဝတာဝိသေသေဟိ. ཛཱ་ཏཏྟ་ཀཱི་དང་སོ་ཏཏྟ་ཀཱི་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་བཞིན། དཔའ་བོ་མ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་གྲངས་མེད་པ་བདུན་འདས་སོ། །ཤིན་ཏུ་དཔའ་བོ་མ་ཡིན་པར་ངག་ཙམ་གྱིས་གྲངས་མེད་པ་དགུ་འདས་སོ། །ཤིན་ཏུ་དཔའ་བོར་གྱུར་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པ་ལ་གྲངས་མེད་པ་བཞི་འདས་སོ། །གྲངས་མེད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ཞབས་དྲུང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསྐལ་པ་འབུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ནང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པ་བདུན་བཏང་ཞིང་། ས་གཞི་ལན་བདུན་དུ་གཡོས་ཏེ། རི་བོ་བངྐ་ལ་གཤེགས་ནས། རང་གི་སྤྱན་དང་འདྲ་བའི་བུ་གཉིས་བྲམ་ཟེ་ལ་བྲན་དུ་བྱིན་པ་དང་། ཉིན་གཉིས་པར་བྲམ་ཟེའི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་ལྷགས་པའི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་རང་དང་མཚུངས་པའི་ཆུང་མ་མདྲཱི་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེར་ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་བསགས་ནས། དེ་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གཤེགས་ཏེ་དེར་ཚེ་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་...ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ནས་ལྷགས་པའི་ལྷ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། ကာလော ဒေဝ မဟာဝီရ, ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆိယံ; သဒေဝကံ တာရယန္တော, ဗုဇ္ဈဿု အမတံ ပဒန္တိ. ལྷ་གཅིག་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་དུས་ལ་བབས། །མ་ཡི་མངལ་དུ་སྐྱེ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྒྲོལ་མཛད་ཅིང་། །འཆི་མེད་གོ་འཕང་ཉིད་ནི་རྟོགས་པར་མཛོད། ယာစိယမာနော ကာလံ ဒီပဉ္စ ဒေသဉ္စ ကုလံ မာတရမေဝစာတိ ဣမာနိ ပဉ္စ မဟာဝိလောကနာနိ ဝိလောကေတွာ တုသိတပုရတော စဝိတွာ မဟာသမ္မတဝံသဇဿ ဩက္ကာကရညော ပုတ္တာနံ ကုသလမ္ဘေဒဘယေန ဘဂိနီဟိယေဝ သဒ္ဓိံ အာဝါဟကရဏံ သုတွာ သကျာ ဝတ ဘော ရာဇကုမာရာတိ ဩက္ကာကမဟာရာဇေန ဝုတ္တဝစနံ ပဝတ္တနိမိတ္တံ ကတွာ သကျာတိ လဒ္ဓနာမာနံ ရာဇူနမဗ္ဘန္တရေ ပဝတ္တဿ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ ဇေဋ္ဌမဟေသိယာ သိရိမဟာမာယာယ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒသမာသစ္စယေန ဒေဝဒဟနဂရဿ ကပိလဝတ္ထုဿ စ မဇ္ဈေ လုမ္ဗိနီဝနေ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမိတွာ ဇာတက္ခဏေယေဝ [Pg.8] ဥတ္တရာဘိမုခံ သတ္တပဒဝီတိဟာရေန ဂန္တွာ အဆမ္ဘိဝါစံ နိစ္ဆာရေတွာ ပိတရံ ဝန္ဒာပေတွာ အနုက္ကမေန သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကကာလေ ရဇ္ဇသိရိံ အနုဘဝိတွာ ရာဟုလဘဒ္ဒဿ ဇာတဒိဝသေ နိက္ခမိတွာ ဆဗ္ဗဿာနိ ဒုက္ကရစရိယံ စရိတွာ ဝေသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ ပဉ္စစတ္တာလီသ ဝဿာနိ ဒေဝမနုဿာနံ ရတနဒါမံ ဂန္ထေန္တော ဝိယ ဓမ္မရတနဝဿံ ဝဿာပေတွာ ယာဝ သုဘဒ္ဒပရိဗ္ဗာဇကဝိနယနာ ကတဗုဒ္ဓကိစ္စေ ကုသိနာရာယဥပဝဋ္ဋနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ ဝေသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပစ္စူသသမယေ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိလောကနာထေ သုဘဒ္ဒေန ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတေန ‘‘အလံ အာဝုသော မာ သောစိတ္ထ မာ ပရိဒေဝိတ္ထ, သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေန, ဥပဒ္ဒုတာ စ ဟောမ’ဣဒံ ဝေါ ကပ္ပတိ ဣဒံ ဝေါ န ကပ္ပတီ’တိ. ဣဒါနိ ပန မယံ ယံ ဣစ္ဆိဿာမ တံ ကရိဿာမ, ယံ န ဣစ္ဆိဿာမ န တံ ကရိဿာမာ’’တိ ဝုတ္တဝစနံ သလ္လက္ခေတွာ ဂဏပါမောက္ခာနံ သတ္တန္နံ ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ သံဃတ္ထေရော အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဓမ္မသင်္ဂီတိံ ကတွာ ပရိသုဒ္ဓေ ဓမ္မဝိနယေ တတော အပရဘာဂေ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဝေသာလိယာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဒသဝတ္ထူနိ ဒဿေတွာ သာသနဝိပတ္တိံ ကရောန္တေ ဒိသွာ အာယသ္မတာ ယသတ္ထေရေန ကာကဏ္ဍကပုတ္တေန သမုဿာဟိယမာနော ဒုတိယသင်္ဂီတိံ ကတွာ တတော အပရဘာဂေ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဒွိန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ အဋ္ဌာရသမေ ဝဿေ ဓမ္မာသောကောနာမ ရာဇာ သကလဇမ္ဗုဒီပတလေ ဧကရဇ္ဇာဘိသေကံ ပါပုဏိတွာ ဗုဒ္ဓသာသနေ မဟန္တံ လာဘသက္ကာရံ ပဝတ္တေတွာ ပရိဟီနလာဘသက္ကာရာ တိတ္ထိယာ အန္တမသော ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ အလဘန္တာ လာဘသက္ကာရံ ပတ္ထယမာနာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သကာနိ သကာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဒီပေတွာ သာသနေ မဟန္တံ အဗ္ဗုဒဉ္စ မလဉ္စ ပဝတ္တေသုံ. တဒါ ဓမ္မာသောကရညော ပတ္တာဘိသေကတော သတ္တရသမေ ဝဿေ သဋ္ဌိသတသဟဿ ဘိက္ခူသု သဟဿဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿော နာမ သံဃတ္ထေရော မဟာပဝါရဏာယ ပရပ္ပဝါဒံ ဘိန္ဒိတွာ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ ဒေသေတွာ တတိယဓမ္မသင်္ဂီတိံ ကတွာ ပရိသုဒ္ဓေ ဓမ္မဝိနယေ သာဋ္ဌကထေဗုဒ္ဓဝစနေ ဓရန္တေဝ ပါဠိယဋ္ဌကထာသု အတ္ထစ္ဆာယံ ဂဟေတွာ အတ္တနော မတိဝသေန နာနာဂန္ထဝိသေသာနိ ကရောန္တိ, တေသု အတ္တနောမတိဝသေန အတ္ထစ္ဆာယံ ဂဟေတွာ ကာရဏပတိရူပကံ ကတွာ [Pg.9] ဝုတ္တဝစနံ သာရတော သလ္လက္ခေတွာ သုတ္တ-သုတ္တာနုလောမအာစရိယဝါဒေ မုဉ္စိတွာ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထံ, အဋ္ဌကထာယ စ ပါဠိံ တဗ္ဗိဝရဏဘူတံ သာရတ္ထဒီပနိဉ္စ အညာနိ စ ဂန္ထဝိသေသာနိ အသံသန္ဒိတွာ အတ္တနောမတိယာပိ ပုဗ္ဗာပရံ အသမာနေတွာ ဝါဒပ္ပကာသနမတ္တမေဝ ဌပေတွာ ဂရုကလဟုကေသု ဂရုကေယေဝ ဌာတဗ္ဗေပိ ဂရုကေ အဋ္ဌတွာ ကေစိ ဘိက္ခူ နဒိယာ ဥဒကုက္ခေပံ အကတွာ ကရောန္တိ. ဧဝံ သာသနေ ဒွိဓာ ဘိန္နာ ဟောန္တိ. ဣဒဉ္စ ဘိန္ဒနံ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ ဘိန္နတောပိ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန ဗလဝတရမေဝ သာသနဿ ဝိပတ္တိကာရဏတ္တာ, တထာ ဟိ န ဣဒံ မနုဿလောကေ ဘိက္ခူနံယေဝ ဟောတိ, ဘိက္ခူနံ, ဥပါသကမနုဿာနံ, အာရက္ခကဒေဝတာနမ္ပိ, တာသံ သဟာယကာနံ ဘုမ္မနိဿိတဒေဝတာနမ္ပိ တာသံ သဟာယကာနံ ရုက္ခနိဿိတဒေဝတာနမ္ပိ တာသံသဟာယကာနံ အာကာသဋ္ဌကဒေဝတာနမ္ပိ, တာသံ သဟာယကာနံ စာတုမဟာရာဇိကဒေဝတာနမ္ပိ, တာသံ သဟာယကာနံ တာဝတိံသဒေဝတာနမ္ပိ, ဧဝံ မိတ္တပရမ္ပရဝသေန ဆကာမာဝစရဒေဝတာနမ္ပိ တာသံ မိတ္တာနံ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာနမ္ပီတိ ဧဝံ ယာဝအကနိဋ္ဌဗြဟ္မလောကာ အရိယပုဂ္ဂလေ ဌပေတွာ သဗ္ဗေ ပုထုဇ္ဇနာ ဒေဝမနုဿာ ဘိန္နာ ဟောန္တိ, တေသံ ဘိန္နတ္တာ ဗဟု စ ပါပံ ပသဝတိ, တသ္မာ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထံ, အဋ္ဌကထာယ စ ပါဠိံ သံသန္ဒိတွာ တာနိ တာနိ ဂန္ထဝိသေသာနိ စ ဧကတော ကတွာ ဂင်္ဂေါဒကေ န ယမုနောဒကံ ဝိယ မိဿိတွာ ဧကီဘာဝံ ကတွာ သီမဝိသောဓနိံ နာမ ကရိဿာမိ, တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိကရောထ ဓမ္မရာဇဿ သာဝကာတိ. གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། དུས་དང་། གླིང་དང་། ཡུལ་དང་། རིགས་དང་། མ་བཅས་ཏེ་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལ་གཟིགས་ནས། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཕོས་ཏེ། མང་བཀུར་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རྒྱུད་རྒྱལ་པོ་ཨོཀྐཱ་ཀ་ཡི་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་རྒྱུད་འདྲེས་པར་དོགས་ནས་རང་གི་སྲིང་མོ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་པ་ཐོས་ནས། "ཀྱེ་མ་རྒྱལ་བུ་འདི་དག་ནི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གོ་" ཞེས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཨོཀྐཱ་ཀས་གསུངས་པའི་ཚིག་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ "ཤཱཀྱ་" ཞེས་པའི་མཚན་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཟས་གཙང་མའི་བཙུན་མོ་དམ་པ་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་མོའི་ལྷུམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། ཟླ་བ་བཅུ་ཚང་བ་དང་། ལྷ་བབས་གྲོང་ཁྱེར་དང་སེར་སྐྱའི་གྲོང་གི་བར་གྱི་ལུམྦི་ནིའི་ཚལ་དུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ནས་བལྟམས་མ་ཐག་ཏུ། བྱང་ཕྱོགས་སུ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ནས་མི་འཇིགས་པའི་གསུང་བསྒྲགས་ཤིང་། ཡབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་དུ་བཅུག་ནས། རིམ་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའི་ཚེ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་རོལ་ཏེ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་བལྟམས་པའི་ཉིན་མོར་མངོན་པར་བྱུང་ནས། ལོ་དྲུག་ཏུ་དཀའ་བ་སྤྱད་དེ། ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོར་བླ་ན་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ལོ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔའི་རིང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་དོ་ཤལ་རྒྱུད་ལ་གཏོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེའི་ཆར་ཕབ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་རབ་བཟང་བཏུལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གྱད་རྣམས་ཀྱི་ཤིང་སཱ་ལའི་ཚལ་དུ། ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོའི་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་སུ། རྒན་པོར་གྱུར་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རབ་བཟང་གིས། "གྲོགས་པོ་དག་ཆོག་གི །མ་མྱ་ངན་བྱེད། མ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན། བདག་ཅག་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་དེས་ལེགས་པར་ཐར་ཏོ། །'འདི་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་མི་རུང་ངོ་།' ཞེས་བདག་ཅག་ལ་གཙེས་པར་བྱས་སོ། །ད་ནི་བདག་ཅག་གིས་གང་འདོད་པ་དེ་བྱའོ། །གང་མི་འདོད་པ་དེ་མི་བྱའོ་" ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེ་ལ་དམིགས་ནས། དགེ་འདུན་གྱི་གཙོ་བོ་དགེ་སློང་འབུམ་ཕྲག་བདུན་གྱི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་ཆོས་ཀྱི་སྡུད་པ་མཛད་དེ། དམ་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མཛད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པའི་ཚེ་ཡངས་པའི་གྲོང་གི་གྱད་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་བཅུ་བསྟན་ནས་བསྟན་པ་ལ་ཉམས་ཆག་བྱེད་པ་གཟིགས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནས་བརྟན་ཡ་ས་ཀཱ་ཀཎྜའི་བུས་བསྐུལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྡུད་པ་གཉིས་པ་མཛད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་པའི་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་འཛམ་བུའི་གླིང་མཐའ་དག་ལ་རྒྱལ་པོ་གཅིག་པུའི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རྙེད་བཀུར་ཆེན་པོ་བསྐྲུན་པའི་ཚེ། རྙེད་བཀུར་ཉམས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་ན་ཟས་གོས་ཙམ་ཡང་མ་ཐོབ་པར། རྙེད་བཀུར་འདོད་ནས་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། རང་རང་གི་ལྟ་བ་རྣམས་བསྟན་ནས་བསྟན་པ་ལ་གནོད་པ་དང་དྲི་མ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཆོས་ཀྱི་མྱ་ངན་མེད་དབང་བསྐུར་ནས་ལོ་བཅུ་བདུན་པའི་ཚེ། དགེ་སློང་བྱེ་བ་ཕྲག་དྲུག་གི་ནང་ནས་དགེ་སློང་སྟོང་བླངས་ཏེ། མོངྒ་ལིའི་བུ་ཏིསྶ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་འདུན་གྱི་གནས་བརྟན་གྱིས་གསོ་སྦྱོང་ཆེན་པོའི་ཚེ་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་སྨྲ་བ་ཚར་བཅད་དེ། ལུང་གི་གཞི་བསྟན་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྡུད་པ་གསུམ་པ་མཛད་དོ། །དམ་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མཛད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་བཞུགས་བཞིན་དུ། ལུང་དང་འགྲེལ་པའི་དོན་གྱི་གྲིབ་མ་བཟུང་ནས། རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་བཅོས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་གྱི་གྲིབ་མ་བཟུང་ནས། རྒྱུ་མཚན་ལྟར་སྣང་བྱས་ཏེ་སྨྲས་པའི་ཚིག་གི་སྙིང་པོ་ལ་དམིགས་ནས། མདོ་དང་མདོ་དང་མཐུན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་བཤད་པ་དོར་ཏེ། ལུང་གི་འགྲེལ་པ་དང་། འགྲེལ་པའི་ལུང་དང་། དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་དང་བསྟན་བཅོས་གཞན་རྣམས་མི་མཐུན་པར་བྱས་ཤིང་། རང་གི་འདོད་པས་ཀྱང་སྔ་ཕྱི་མ་མཐུན་པར་བྱས་ནས། སྨྲ་བ་ཙམ་ཞིག་བཞག་སྟེ། ལྕི་ཡང་གི་གནས་ལ་ལྕི་བར་གནས་དགོས་ཀྱང་ལྕི་བར་མི་གནས་པར། དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་གིས་ཆུ་ལ་ཆུ་གཏོར་བ་མ་བྱས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་སུ་གྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། །གྱེས་པ་འདི་ནི་ཀཽ་ཤཱམྦཱིའི་ལེའུ་ལས་གྱེས་པ་ལས་ཀྱང་བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བསྟན་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་མི་རྣམས་དང་། སྲུང་མའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་ས་བླའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་ཤིང་ལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་མཁའ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་ལྟར་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་བརྒྱུད་པའི་དབང་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རིས་དྲུག་གི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་གྲོགས་ཚངས་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བར་ཏེ། འདི་ལྟར་འོག་མིན་གྱི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མ་གཏོགས་པ། སོ་སྐྱེའི་ལྷ་དང་མི་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་གྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་དག་གྱེས་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་མང་པོ་བསྐྱེད་དོ། །དེས་ན་ལུང་གི་འགྲེལ་པ་དང་། འགྲེལ་པའི་ལུང་མཐུན་པར་བྱས་ཤིང་། བསྟན་བཅོས་དེ་དང་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། གངྒཱའི་ཆུ་ལ་ཡ་མུ་ནཱའི་ཆུ་མ་འདྲེས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས། ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱ་བར་འགྱུར་བས། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དེ་ལ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག ། တတ္ထ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ ဒုလ္လဘော တိ ဗုဒ္ဓဿ ဥပ္ပာဒကာလော ဒုလ္လဘော တထာ ဟိ အနုပ္ပန္နကာလေ ဗုဒ္ဓေ ဗုဒ္ဓေါတိ သဒ္ဒမ္ပိ အသုတွာ ဝီတိဝတ္တာနံ ကပ္ပာနံ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ. ဗုဒ္ဓကာရဏဿ ဒုက္ကရတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. དེ་ལ་ 'སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་' ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་དུས་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་མ་བྱོན་པའི་དུས་སུ་ 'སངས་རྒྱས་' ཞེས་པའི་སྒྲ་ཙམ་ཡང་མ་ཐོས་པར་འདས་པའི་བསྐལ་པ་རྣམས་ནི་བགྲང་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། တတော ပဗ္ဗဇာ စ ဥပသမ္ပဒါစာ တိဧတ္ထ တောပစ္စယော လာမကတ္ထေ, ပဉ္စမျတ္ထေ ဝါ. ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ ဒုလ္လဘော, တမနုပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဥပသမ္ပဒါ စ ဒုလ္လဘာယေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. ယထာ စ လောကေ ကိဉ္စိဒေဝ မဟဂ္ဃံ အလဘိတဗ္ဗံ လဘိတွာ ဝါ တေန သဟကာရီကာရဏဘူတံ အပ္ပဂ္ဃမ္ပိ မဟဂ္ဃံ မဟဂ္ဃံ ဒုလ္လဘံ ဒုလ္လဘန္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမေဝ အတိဒုလ္လဘံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒံ အာဂမ္မ တမနုပဗ္ဗဇိတမ္ပိ ဒုလ္လဘန္တိ ဝုစ္စတိ, ယထာ စ နိဒိယာ ဥပရိမဘာဂေ သတ္တာဟဝဋ္ဋလိကာဒိဘာဝေန ဥဒကပူရဏေ ဟေဋ္ဌာ ကိသ္မိဉ္စိ ဌာနေ တရိတုံ အဝိသဟန္တာ ဣဒမေဝ ဌာနံ [Pg.10] ဒုက္ကရန္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမေဝ ဗုဒ္ဓကာရဏဿ ဒုက္ကရဘာဝေ န တမနုပဗ္ဗဇ္ဇုပသမ္ပဒါပိ ဒုက္ကရံ ဒုလ္လဘန္တိ ဝုစ္စတိ. အညထာ ဗုဒ္ဓဘဂဝတော ပိ ပဗ္ဗဇ္ဇုပသမ္ပဒဘာဝေါယေဝ သေဋ္ဌော ဘဝေယျ. အထဝါ ကာရဏူပစာရဝသေနာပိ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ယထာ သေမှောဂုဠောတိ တထာ ဟိ ဂုဠဿ ပိ ဝနပစ္စယာ သေမှော ဥဿန္နော, တံ ဇနော ဂုဠေနသေမှောတိ ဝတ္တဗ္ဗေပိ ကာရဏသ္မိံ ဂုဠေ ဖလဘူတံ သေမှံ ရောပေတွာ သေမှော ဂုဠောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ကာရဏဿ ဒုက္ကရတ္တာ ဒုလ္လဘေ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ တမနုကြိယာ ပဗ္ဗဇ္ဇာပိ တံ မူလကာရဏဘူတေ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ရောပေတွာ ဒုလ္လဘာ ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ ဝုစ္စတိ. ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလေပိ ဗုဒ္ဓဒဿနံ ဒုလ္လဘမေဝ, အနုပ္ပန္နကာလေ ပန ပဂေဝ, သဗ္ဗခဏေသု နဝမခဏတ္တာ စ တထာ ဟိ မိလက္ခုဒေသအရူပဘူမိအသညသတ္တနိရယပေတတိရစ္ဆာနဘူမီသု ဇာယမာနေသု ဝါ မဇ္ဈိမဒေသေ ဇာယမာနောပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဘူတာ ဝါ, သမ္မာဒိဋ္ဌိကုလေ ဇာယမာနာပိ စက္ခုသောတ ဝိကလဘာဝေန အင်္ဂဝိကလာ ဝါ ဗုဒ္ဓဒဿနံ န အရဟန္တိ, ဒဿနမ္ပိ ဒဿနမတ္တမေဝ. သုပဏ္ဏနာဂရာဇာဒီနံ တသ္မိံ ဘဝေ မဂ္ဂဖလဘာဂိနော န ဟောန္တိ, ဟောန္တိ စေတ္ထ. དེ་ནས་ 'རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་' ཞེས་པ་ལ། འདིར་ 'ཏོ་' ཞེས་པའི་ཕྲད་ནི་དམན་པའི་དོན་ཏམ། ཡང་ན་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའ་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་རིན་ཐང་ཆེ་ཞིང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཐོབ་ནས། དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རིན་ཐང་ཆུང་བའི་དངོས་པོ་ལའང་རིན་ཐང་ཆེ་བ་དང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དཔེར་ན་ཆུ་བོའི་སྟོད་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་ཆར་པ་སོགས་ཀྱིས་ཆུ་རྒྱས་པའི་ཚེ། སྨད་ཀྱི་གནས་ཤིག་ཏུ་བརྒལ་མ་ནུས་པར། 'གནས་འདི་ནི་བརྒལ་བར་དཀའོ་' ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའང་དཀའ་ཞིང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དུ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་བཏགས་མིང་གི་དབང་གིས་འདི་ལྟར་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ 'བུ་རམ་ནི་བད་ཀན་ནོ་' ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བུ་རམ་ཟོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བད་ཀན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ 'བུ་རམ་གྱིས་བད་ཀན་བསྐྱེད་དོ་' ཞེས་བརྗོད་དགོས་ཀྱང་། རྒྱུ་བུ་རམ་ལ་འབྲས་བུ་བད་ཀན་གྱི་མིང་བཏགས་ནས་ 'བུ་རམ་ནི་བད་ཀན་ནོ་' ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ། རྒྱུ་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའང་དེའི་རྩ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་བཏགས་ནས། 'རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའོ་' ཞེས་བརྗོད་དོ། །སངས་རྒྱས་བྱོན་པའི་དུས་སུའང་སངས་རྒྱས་མཇལ་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །མ་བྱོན་པའི་དུས་སུ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས། སྐབས་ཐམས་ཅད་ལས་དགུ་པ་ནི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་མིག་དང་རྣ་བ་ཉམས་པས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་མཇལ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །མཇལ་བའང་མཇལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །མཁའ་ལྡིང་དང་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་སོགས་ནི་ཚེ་དེ་ལ་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། ‘‘ပစ္စန္တဇော အရူပိနော, ဝိကလင်္ဂေါ အသညဇော; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ တိရစ္ဆာနော, ပေတော နေရယိကောပိစ. “མཐའ་འཁོབ་སྐྱེས་དང་གཟུགས་མེད་པ། །དབང་པོ་མ་ཚང་འདུ་ཤེས་མེད། །ལོག་པར་ལྟ་དང་དུད་འགྲོ་དང་། །ཡི་དྭགས་དམྱལ་བ་པ་ཉིད་དོ། ། ဧတေ အဋ္ဌက္ခဏာ ဝုတ္တာ, ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာ; ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ ခဏော ဧကော, နဝမောတိ ပဝုစ္စတီတိ’’. འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད་པོ་ནི། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱུར་སངས་རྒྱས་གསུངས། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་སྐབས་གཅིག་པོ། །དགུ་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །” ပဗ္ဗဇ္ဇာ တိစေတ္ထ သာမညေန ဝုတ္တေပိ သာမဏေရာဝ အဓိပ္ပေတာ, ဥပသမ္ပဒါ စာတိ ဝိသုံ ဝုတ္တတ္တာ. သာမဏေရာ စ နာမ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိတျာဒိနာ တိက္ခတ္တုံ ဝတွာ ဥဘတောသုဒ္ဓိဝသေနေဝ သာမဏေရဘူမိယံ တိဋ္ဌန္တိ. ဒသသီလာနိ ပန တေသံ သိက္ခာပဒမတ္တမေဝ. တာနိ ပါဠိဝသေန အသက္ကောန္တော အတ္ထဝသေန ‘‘ဣဒဉ္စ သမာဒါယ ဝတ္တေဟီ’’တိ အာစိက္ခိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ဣဓ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ. ဥပသမ္ပဒါ ပန အဋ္ဌဝိဓာ ဟောန္တိ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါ, သရဏဂမနူပသမ္ပဒါ, ဩဝါဒ ပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ, ပဉှာဗျာကရဏူပသမ္ပဒါ, အဋ္ဌဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ, ဒူတေနူပသမ္ပဒါ, အဋ္ဌဝါစိကူပသမ္ပဒါ, ဉတ္တိစတုတ္ထူပသမ္ပဒါ စာတိ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဧဟိ ဘိက္ခုဘာဝါယ ဥပနိဿယသမ္ပန္နံ ပုဂ္ဂလံ ဒိသွာ ရတ္တပံသုကူလန္တရတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဒက္ခိဏဟတ္ထံ နီဟရိတွာ ဗြဟ္မဃောသံ နိစ္ဆာရေန္တော ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခု စရ ဗြဟ္မစရိယံ [Pg.11] သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ ဝဒတိ. တဿာနန္တရမေဝ ဂိဟိလိင်္ဂံ အန္တရဓာယိတွာ. འདིར་ 'རབ་ཏུ་བྱུང་བ་' ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་དུ་གསུངས་ཀྱང་དགེ་ཚུལ་ཁོ་ན་ལ་བྱ་སྟེ། 'བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་' ཞེས་སོ་སོར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། 'སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་' ཞེས་པ་སོགས་ལན་གསུམ་བརྗོད་ནས། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་དག་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་ཚུལ་གྱི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བཅུ་ནི་དེ་དག་གི་བསླབ་པའི་གཞི་ཙམ་མོ། །དེ་དག་ལུང་གི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་མ་ནུས་ན། དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ 'འདི་དག་བླངས་ཏེ་སྲུངས་ཤིག་' ཅེས་བསྟན་པའང་རུང་བ་ཉིད་དོ། །འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ཚུར་ཤོག་དགེ་སློང་གི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། གདམས་ངག་ཁས་ལེན་པའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། དྲི་བ་ལན་འདེབས་ཀྱི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། ལྕི་བའི་ཆོས་བརྒྱད་ཁས་ལེན་པའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། ཕོ་ཉས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། བརྗོད་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ 'ཚུར་ཤོག་དགེ་སློང་' གི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གཟིགས་ནས། ཆོས་གོས་དམར་པོའི་གསེང་ནས་གསེར་གྱི་མདོག་ཅན་གྱི་ཕྱག་གཡས་པ་བརྐྱངས་ཏེ། ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ 'ཚུར་ཤོག་དགེ་སློང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་ཅིག །སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་' ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁྱིམ་པའི་རྟགས་ནི་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ། တိစီဝရဉ္စ ပတ္တော စ, ဝါသိ သူစိစ ဗန္ဓနံ; ပရိဿာဝနမဋ္ဌေတေ, ယုတ္တယောဂဿ ဘိက္ခုနောတိ. “ཆོས་གོས་གསུམ་དང་ལྷུང་བཟེད་དང་། །སྤུ་གྲི་ཁབ་དང་སྐེད་བཅིངས་དང་། །ཆུ་ཚགས་ཏེ་ནི་བརྒྱད་པོ་འདི། །རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་གིའོ། །” ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ အဋ္ဌဟိပရိက္ခာရေဟိ သရီရေ ပဋိမုတ္တောယေဝ ဝဿသတိကတ္ထေရော ဝိယ ဣရိယာပထသမ္ပန္နော ဗုဒ္ဓါစရိယကော ဗုဒ္ဓုပဇ္ဈာယကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒမာနောဝ တိဋ္ဌတိ. အယံ ဧဟိ ဘိက္ခူပသမ္ပဒါ နာမ. ဘဂဝါ ဟိ ပဌမဗောဓိယံ ဧတသ္မိံ ကာလေ ဧဟိ ဘိက္ခုပသမ္ပဒါယ ဧဝ ဥပသမ္ပာဒေတိ. တာနိ ပန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာဒယော အင်္ဂုလိမာလတ္ထေရပရိယောသာနာ. དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཡོ་བྱད་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལུས་ལ་ཐོགས་མ་ཐག་ཏུ། ལོ་བརྒྱ་ལོན་པའི་གནས་བརྟན་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། སངས་རྒྱས་སློབ་དཔོན་དུ་བྱས་ཤིང་སངས་རྒྱས་མཁན་པོར་བྱས་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །འདི་ནི་ 'ཚུར་ཤོག་དགེ་སློང་' གི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐོག་མའི་དུས་འདིར་ 'ཚུར་ཤོག་དགེ་སློང་' གི་སྒོ་ནས་ཁོ་ནར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མཛད་དོ། །དེ་དག་ནི་ལྔ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནས་གནས་བརྟན་སོར་ཕྲེང་ཅན་གྱི་བར་རོ། ། တီဏိသတံ သဟဿဉ္စ, စတ္တာလီသံ ပုနာပရော; ဧကော စ ထေရော သပ္ပညော; သဗ္ဗေ တေ ဧဟိ ဘိက္ခုကာတိ. སྟོང་དང་གསུམ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་དང༌། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ལྡན་པའི་གནས་བརྟན་གཅིག །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་“དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་”གོ། ဧတေ ဝိနယပိဋကေ နိဒ္ဒိဋ္ဌဧဟိဘိက္ခူ နာမ ဝိနယပိဋကေ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာ ပန တိသတပရိဝါရသေလဗြာဟ္မဏာဒယော. འདི་དག་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གསུངས་པའི་“དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་”ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དུ་མ་གསུངས་པ་ནི་འཁོར་གསུམ་བརྒྱ་དང་བཅས་པའི་བྲམ་ཟེ་སེ་ལ་ལ་སོགས་པའོ།། သတ္တဝီသ သဟဿာနိ, တီဏိယေဝ သတာနိ စ; ဧတေ ဟိ သဗ္ဗေ သင်္ခါတာ, သဗ္ဗေ တေ ဧဟိဘိက္ခုကာတိ. ཉིས་ཁྲི་བདུན་སྟོང་དང་གསུམ་བརྒྱ་ཉིད་དེ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་བགྲངས་པ་ཡིན་ལ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་“དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་”གོ། တံ သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အဋ္ဌဝီသသဟဿာနိ ဆသတာနိ ဧကစတ္တာလီသုတ္တရာနိ စ ဟောန္တိ. ပဌမဗောဓိစ နာမေသာ ဝီသတိဝဿာနိ ဟောန္တိ. དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན། ཉིས་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཞེ་གཅིག་ཡོད་དོ།། འདི་ནི་“བྱང་ཆུབ་ཐོག་མའི་དུས་”ཞེས་བྱ་སྟེ་ལོ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ།། ဘဂဝါ ဟိ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ အဋ္ဌာရသကောဋိဗြာဟ္မဏာနံ အမတံ ပါယေတွာ ပဌမဝဿံ ဝသိ. ဒုတိယတတိယစတုတ္ထဝဿေသု ရာဇဂဟေ ဝေဠုဝနဝိဟာရေ ဝဿံ ဝသိ, ဘဂဝါ ဟိ အာသာဠှိနက္ခတ္တပုဏ္ဏမိယံ ဗာရာဏသိယာ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ပဌမဝဿံ ဝသိတွာ ဖဂ္ဂုဏမာသေ ဖဂ္ဂုဏပုဏ္ဏမိယံ ရာဇဂဟံ ပတွာ ဗိမ္ဗိသာရရညာ ကာရိတေ ဝေဠုဝန ဝိဟာရေ ဧကမာသမတ္တံ ဝသိတွာ စိတြမာသေ ဝီသတိခီဏာသဝသဟဿပရိဝုတော ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ အသီတိယာ ဉာတိသဟဿာနံ မဇ္ဈေ ဝိပ္ပဋိပန္နာနံ ရာဇူနံ မတ္ထကေ ပံသုရဇံ ဩကိရိတွာ တေ ဝန္ဒာပေတွာ ပေါက္ခရဝဿဉ္စ ဝဿာပေတွာ တမာဂမ္မ အသီတိယာ ဉာတိသဟဿာနံ ဝေဿန္တရ ဇာတကံ ကထေတွာ ရာဟုလမာတရမာဂမ္မ စန္ဒကိန္နရီဇာတကဉ္စ ကထေတွာ ပိတရံ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ရာဇဂဟမေဝ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေသိ, တေန ဝုတ္တံ ဒုတိယ တတိယ စတုတ္ထ ဝဿေသု ရာဇဂဟေ ဝေဠုဝနဝိဟာရေ ဝဿံ ဝသီ’’တိ[Pg.12]. ပဉ္စမေ ပန ဝေသာလိယံ ဧကဝါသံ ဝသိ. ဆဋ္ဌေ မကုဠပဗ္ဗတေ ဧကဝါသံ ဝသိ. ပုဏ္ဏော ဝါ တတ္ထ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ သုနာပရန္တရဋ္ဌေ ကိရ ဧကသ္မိံ ဝါဏိဇကဂါမေ ဒွေ ဘာတရော. တေသု ကဒါစိ ဇေဋ္ဌော ပဉ္စသကဋသတာနိ ဂဟေတွာ ဇနပဒံ ဂန္တွာ ဘဏ္ဍံ အာဟရတိ, ကဒါစိ ကနိဋ္ဌော. ဣမသ္မိံ ပန သမယေ ကနိဋ္ဌံ ဃရေ ဌပေတွာ ဇေဋ္ဌဘာတိကော ပဉ္စ သကဋသတာနိ ဂဟေတွာ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ပတွာ ဇေတဝနဿ အဝိဒူရေ ပဉ္စသကဋသတာနိ ဌပေတွာ ဘုတ္တပါတရာသော ပရိဇနပရိဝုတော ဖာသုကဋ္ဌာနေ နိသီဒိ. တေန စ သမယေန သာဝတ္ထိဝါသိနော ဘုတ္တပါတရာသာ ဥပေါသထင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ သုဋ္ဌုတ္တရာသင်္ဂါ ဂန္ဓပုပ္ဖာဒိဟတ္ထာ ယေနဗုဒ္ဓေါ, ယေနဓမ္မော, ယေနသံဃော, တန္နိန္နာ တပ္ပောဏာ တပ္ပဗ္ဘရာ ဟုတွာ ဒိက္ခိဏဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆန္တိ. သော တေ ဒိသွာ ‘‘ကဟံ ဣမေ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဧကံ မနုဿံ ပုစ္ဆိ. ကိံ တွံ အယျော န ဇာနာသိ, လောကေ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃရတနာနိ နာမ ဥပ္ပန္နာနိ, ဣစ္စေဝ မဟာဇနော သတ္ထုသန္တိကေ ဓမ္မကထံ သောတုံ ဂစ္ဆတီတိ. တဿ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝစနံ ဆဝိစမ္မာဒီနိ ဆိန္ဒိတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ. အထ အတ္တနော ပရိဇနပရိဝုတော တာယ ပရိသာယသဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထာမဓုရဿရေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ ပရိသ ပရိယန္တေ ဌိတော ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေသိ. အထ တထာဂတေန ကာလံ ဝိဒိတွာ ပရိသာယ ဥယျောဇိတာယ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ သွာတနာယ နိမန္တေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ မဏ္ဍပံ ကရေတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဘတ္တကိစ္စာဝသာနေ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကမိ. ဘုတ္တပါတရသော ဥပေါသထင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ ဘဏ္ဍာဂါရိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧတ္တကံ ဘဏ္ဍံ ဝိဿဇ္ဇိတံ ဧတ္တကံ ပန န ဝိဿဇ္ဇိတ’’န္တိ သဗ္ဗံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဣမံ သာပတေယျံ မယှံ ကနိဋ္ဌဿ ဒေဟီ’’တိ သဗ္ဗံ နိယျောတေတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာန ပရာယဏော အဟောသိ. အထဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ န ဥပဋ္ဌာတိ, တတော စိန္တေသိ ‘‘အယံ ဇနပဒေါ မယှံ အသပ္ပာယော, ယံနူနာဟံ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ပုဗ္ဗဏှသမယေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ သာယနှသမယေ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ သတ္ထာ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ပက္ကမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော သူနာပရန္တရဋ္ဌံ [Pg.13] ပတွာ သမ္မတပဗ္ဗတံ နာမ ပဝိသိတွာ ဝါဏိဇကဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ နံ ကနိဋ္ဌဘာတာ သဂေဟံ နေတွာ ဘိက္ခံ ဒတွာ ‘‘ဘန္တေ အညတ္ထ အဂန္တွာ ဣဓေဝ ဝသထာ’’တိ ပဋိညံ ကာရေတွာ ဝသာပေသိ. တတော သမုဒ္ဒဂိရိဝိဟာရံ နာမ အဂမာသိ. တတ္ထ သမုဒ္ဒဝီစိယော အာဂန္တွာ အယကဏ္ဋပါသာဏေသု ပဟရိတွာ မဟာသဒ္ဒံ ကရောန္တိ. ထေရော ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော န ဖာသုဝိဟာရော ဟောတီတိ သမုဒ္ဒံ နိသဒ္ဒံ ကတွာ အဓိဋ္ဌာသိ. တတော မာတုလဂိရိံ နာမ အာဂမာသိ. တတ္ထ သကုဏသံဃော ဥဿန္နော ရတ္တိဉ္စ ဒိဝါ စ သဒ္ဒေါ ဧကော ဗဒ္ဓေါ ဟောတိ. ထေရော ‘‘ဣဒံ ဌာနံ အဖာသုကန္တိ တတော မကုဠကာရာမဝိဟာရံ နာမ ဂတော. သော ဝါဏိဇဂါမဿ နာတိဒူရော နာစ္စာသန္နော ဂမနာဂမနသမ္ပန္နော ဝိဝိတ္တော အပ္ပသဒ္ဒေါ. ထေရော ‘‘ဣဒံ ဌာနံ ဖာသုက’’န္တိ တတ္ထ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဌာနေ စင်္ကမနာဒီနိ ကာရေတွာ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆတိ. ဧဝံ စတူသု ဌာနေသု ဝိဟာသိ. အထေကဒိဝသံ တသ္မိံယေဝ အန္တောဝဿေ ပဉ္စ ဝါဏိဇကသတာနိ ‘‘ပရသမုဒ္ဒံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ နာဝါယ ဘဏ္ဍံ ပက္ခိပိံသု. နာဝါရောဟနဒိဝသေ ထေရဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ ထေရံ ဘောဇေတွာ ထေရဿ သန္တိကေ သိက္ခာပဒါနိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော ‘‘ဘန္တေ မဟာသမုဒ္ဒေါ နာမ အဿဒ္ဓေယျော စာနေကန္တရာယော စ, အမှေ အာဝဇ္ဇေယျာထာ’’တိ ဝတွာ နာဝံ အာရူယှိ. နာဝါ ဦမိဇဝေန ဂစ္ဆမာနာ အညတရံ ဒီပံ ပါပုဏိ. မနုဿာ ‘‘ပါတရာသံ ကရိဿာမာ’’တိ ဒီပကေ ဩတိဏ္ဏာ. တသ္မိံ ဒီပကေ အညံ ကိဉ္စိ နတ္ထိ, စန္ဒနဝနမေဝ အဟောသိ. အထေကော ဝါ သိယာ ရုက္ခံ အာကောဋေတွာ လောဟိတစန္ဒနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဘော မယံ လာဘတ္ထာယ ပရသမုဒ္ဒံ ဂစ္ဆာမ, ဣတော စ ဥတ္တရိ လာဘာ နာမ နတ္ထိ, စတုရင်္ဂုလ မတ္တာပိ ဃဋိကာ သတသဟဿံ အဂ္ဃတိ, သံဟာရေတဗ္ဗကယုတ္တံ ဘဏ္ဍံ ဟာရေတွာ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. တေ တထာ ကရိံသု စန္ဒနဝနေ အဓိဝတ္ထာ အမနုဿာ ကုဇ္ဈိတွာ ဣမေဟိ အမှာကံ စန္ဒနဝနံ နာသိတံ, ဃာတေဿာမ နေ’’တိ စိန္တေတွာ န ဣမေသု ဃာဋိတေသု သဗ္ဗံ ဧကကုဏပံ ဘဝိဿတိ, သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ နေသံ နာဝံ ဩသီဒေဿာမာ’’တိ အာဟံသု. အထ တေသံ နာဝံ အာရူယှ မုဟုတ္တံ ဂတကာလေယေဝ ဥပ္ပာဒိကံ ဥပဋ္ဌာပေတွာ သယမ္ပိ တေ အမနုဿာ ဘယာနကာနိ ရူပါနိ ဒဿယိံသု. ဘီတာ မနုဿာ အတ္တနော ဒေဝတာ နမဿန္တိ. ထေရဿ ကနိဋ္ဌော စူဠပုဏ္ဏကုဋုမ္ဗိကော ‘‘မယှံ ဘာတာ အဝဿယော ဟောတူ’’တိ ထေရဿ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ. ထေရော ပိ ကိရ တသ္မိံယေဝ ခဏေ [Pg.14] အာဝဇ္ဇေတွာ တေသံ ဗျသနပ္ပတ္တိံ ဉတွာ ဝေဟာသံ ဥပ္ပတိတွာ အဘိမုခေါ အဋ္ဌာသိ. အမနုဿာ ထေရံ ဒိသွာဝ ‘‘အယျပုဏ္ဏတ္ထေရော ဧဟီ’’ တိ ပက္ကမိံသု. ဥပ္ပာဒိကံ သန္နိသီဒိ. ထေရော ‘‘မာ ဘာယထာ’’တိ တေသံ အဿာသေတွာဝ ကဟံ ဂန္တုကာမတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘန္တေ အမှာကံ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ထေရော နာဝံ ဖလေ အက္ကမိတွာ ‘‘ဧတေသံ ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာတိ. ဝါဏိဇာ သကဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ပုတ္တဒါရဿ အာရောစေတွာ ‘‘ဧထ ထေရံ သရဏံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ပဉ္စသတာနိ အတ္တနော အတ္တနော ပဉ္စမာတုဂါမသတေဟိ သဒ္ဓိံ တီသု သရဏေသု ပတိဋ္ဌာယ ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒေသုံ. တတော နာဝါယ ဘဏ္ဍံ ဩတာရေတွာ ထေရဿ ဧကံ ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ ‘‘အယံ ဘန္တေ တုမှာကံ ကောဋ္ဌာသော’’တိ အာဟံသု. ထေရော ‘‘မယှံ ဝိသုံ ကောဋ္ဌာသ ကိစ္စံ နတ္ထိ’’. သတ္ထာ ပန တုမှေဟိ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’တိ. န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ဘန္တေ’တိ, တေနဟိ ဣမိနာ သတ္ထု မဏ္ဍလမာဠံ ကရောထ. ဧဝံ သတ္ထာရံ ပဿိဿထာတိ တေ သာဓု ဘန္တေ’တိ တေန စ ကောဋ္ဌာသေန အတ္တနော စ ကောဋ္ဌာသေန မဏ္ဍလမာဠံ ကာတုံ အာရဘိံသု. သတ္ထာ ကိရဿ အာရဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ ပရိဘောဂံ အကာသိ. တထော မနုဿာ ရတ္တိံ ဩဘာသံ ဒိသွာ ‘‘မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ အတ္ထီ’’တိ သညံကရိံသု. ဥပါသကာ မဏ္ဍလမာဠဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဿ သေနာသနာနိ စ နိဋ္ဌပေတွာ ဒါနသမ္ဘာရံ သဇ္ဇေတွာ ‘‘ကတံ ဘန္တေ အမှေဟိ အတ္တနောကိစ္စံ, သတ္ထာရံ ပက္ကောသထာ’’တိ ထေရဿ အာရောစေသုံ. ထေရော သာယနှသမယေ ဣဒ္ဓိယာသာဝတ္ထိံ ပတွာ ‘‘ဘန္တေ ဝါဏိဇဂါမဝါသိနော တုမှေ ဒဋ္ဌုကာမာ, တေသံ အနုကမ္ပံ ကရောထာ’’တိ. ဘဂဝါ အဓိဝါသေသိ. ထေရော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ပစ္စာဂတော. ဘဂဝါ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ ‘‘အာနန္ဒ သွေ သူနာပရန္တေ ဝါဏိဇဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမ, တွံ ဧကူနပဉ္စသတာနံ ဘိက္ခူနံ သလာကံ ဒေဟီ’’တိ. ထေရော သာဓု ဘန္တေ’တိ ဘိက္ခုသံဃဿ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ‘‘စာရိကာ သလာကံ ဂဏှန္တူ’’တိ အာဟ. တံ ဒိဝသံ ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရော ပဌမံ သလာကံ အဂ္ဂဟောတိ. ဝါဏိဇဂါမဝါသိနောပိ ‘‘သွေ ကိရ သတ္ထာ အာဂမိဿတီ’’တိ ဂါမမဇ္ဈေ မဏ္ဍပံ ကတွာ ဒါနဂ္ဂံ သဇ္ဇယိံသု. ဘဂဝါ ပါတောဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိသိတွာ ဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ နိသီဒိ. သက္ကဿ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနံ ဥဏှံ အဟောသိ. သော ကိံ ဣဒန္တိ အာဝဇ္ဇေတွာ သတ္ထု သူနာပရန္တဂမနံ ဒိသွာ ဝိသုကမ္မံ အာမန္တေသိ [Pg.15] ‘‘တာတ အဇ္ဇ ဘဂဝါ တီဏိမတ္တာနိ ယောဇနသတာနိ ပိဏ္ဍာစာရံ ဂမိဿတိ, ပဉ္စ ကူဋာဂါရသတာနိ မာပေတွာ ဇေတဝနဒွါရ ကောဋ္ဌမတ္ထကေ ဂမနသဇ္ဇာနိံ ကတွာ ဌပေဟီ’’တိ, သော တထာ အကာသိ. ဘဂဝတော ကူဋာဂါရံ စတုမုခံ အဟောသိ, ဒွိန္နံ အဂ္ဂသာဝကာနံ ဒွိမုခံ, သေသာနံ ဧကမုခံ, သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမ္မ ပဋိပါဋိယာ ဌပိတ ကူဋာဂါရေသု ဓုရကူဋာဂါရံ ပါဝိသိ. ဒွေ အဂ္ဂသာဝကေ အာဒိံ ကတွာ ဧကူနပဉ္စဘိက္ခုသတာနိပိ ကူဋာဂါရံ ဂန္တွာ နိသိန္နာ အဟေသုံ, ဧကံ တုစ္ဆကူဋာဂါရံ အဟောသိ. ပဉ္စပိ ကူဋာဂါရသတာနိ အာကာသေ ဥပ္ပတိံသု. သတ္ထာ သစ္စဗန္ဓပဗ္ဗတံ နာမ ပတွာ ကူဋာဂါရံ အာကာသေ ဌပေတွာ တသ္မိံ ပဗ္ဗတေ သစ္စဗန္ဓော နာမ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သော မဟာဇနံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ဥဂ္ဂဏှာပေန္တော လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော ဟုတွာ ဝသတိ. အဗ္ဘန္တရေ စဿ အန္တောစာဋိယံ ပဒီပေါ ဝိယ အရဟတ္တဿ ဥပနိဿယော ဇလတိ, တံ ဒိသွာ ‘‘ဓမ္မမဿ ကထေဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တာပသော ဒေသနာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. မဂ္ဂေနေဝဿ အဘိညာ အာဂတာ, ဧဟိ ဘိက္ခု ဟုတွာ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရော ကူဋာဂါရံ ပါဝိသိ. ဘဂဝါ ကူဋာဂါရဂတေဟိ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိသဒ္ဓိံ ဝါဏိဇဂါမံ ဂန္တွာ ကူဋာဂါရာနိ အဒိဿမာနာနိ ကတွာ ဝါဏိဇဂါမံ ပါဝိသိ. ဝါဏိဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ သသတ္ထာရံ မကုဠကာရာမံ နယိံသု. သတ္ထာ မဏ္ဍလမာဠံ ပါဝိသိ. မဟာဇနော ယာဝ သတ္ထာ ဘတ္တဒရထံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ, တာဝ ပါတရာသံ ကတွာ ဥပေါသထင်္ဂါနိ သမာဒါယ ဂန္ဓဉ္စ ပုပ္ဖဉ္စ အာဒါယ ဓမ္မသဝနတ္ထာယ အာရာမံ ပစ္စာဂမာသိ. သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. မဟာဇနဿ ဗန္ဓနာ မောက္ခော ဇာတော, မဟန္တ ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ အဟောသိ. သတ္ထာ မဟာဇနဿ သင်္ဂဟတ္ထံ ကတိပါဟံ တတ္ထေဝ ဝသိ, အရုဏံ ပန မဟာဂန္ဓကုဋိယံယေဝ ဥဋ္ဌပေသိ. တတ္ထ ကတိပါဟံ ဝသိတွာ ဝါဏိဇဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ‘‘တွံ ဣဓေဝ ဝသာဟီ’’တိ ပုဏ္ဏတ္ထေရံ နိဝတ္တေတွာ အန္တရေ နမ္မဒါနဒီ နာမ အတ္ထိ, တဿာ တီရံ အဂမာသိ. နမ္မဒါနာဂရာဇာ သတ္ထု ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ နာဂဘဝနံ ပဝေသေတွာ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ သက္ကာရံ အကာသိ. သတ္ထာ တဿ ဓမ္မံ ကထေတွာ နာဂဘဝနာ နိက္ခမိ. သော ‘‘မယှံ ဘန္တေ ပရိစရိတဗ္ဗံ ဒေထာ’’တိ ယာစိ. ဘဂဝါ နမ္မဒါနဒီတီရေ ပဒစေတိယံ ဒဿေသိ. တံ ဝီစီသု အာဂဟာသု ပိဓိယတိ ဝီစီသု ဂတာသု ဝိဝရတိ, မဟာသက္ကာရပ္ပတ္တံ အဟောသိ. သတ္ထာ တတော နိက္ခမ္မ သစ္စဗန္ဓပဗ္ဗတံ ဂန္တွာ [Pg.16] သစ္စဗန္ဓံ အာဟ ‘‘တယာ မဟာဇနော အပါယမဂ္ဂေ ဩတာရိတော. တွံ ဣဓေဝ ဝသိတွာ ဧတေသံ လဒ္ဓိံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ နိဗ္ဗာနမဂ္ဂေ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’’တိ. သောပိ ပရိစရိတဗ္ဗံ ယာစိ. သတ္ထာ ဃနပိဋ္ဌိပါသာဏေ အလ္လမတ္တိကပိဏ္ဍမှိ လဉ္ဆနံ ဝိယ ပဒစေတိယံ ဒဿေသိ. ဧဝံ သူနာပရန္တရဋ္ဌေယေဝ ဒွေ စက္ကရတနစေတိယာနိ ယာဝသာသနန္တရဓာနံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. သတ္တမေ ပန ဝဿေ သာဝတ္ထိယံ ကဏ္ဍမ္ဗရုက္ခမူလေ တိတ္ထိ မဒ္ဒနံ ကရောန္တော ယမကပါဋိဟာရိယံ ကတွာ ဒသဟိ စက္ကဝါဠ သဟဿေဟိ အာဂတာနံ ဒေဝတာနံ မာတရံ ကာယသက္ခိံ ကတွာ အဘိဓမ္မံ ဒေသေန္တေ တာဝတိံသဘဝနေ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ ဝဿံ ဝသိ. အဋ္ဌမေ သံသုမာရနဂရေ ဧကဝဿံ ဝသိ. နဝမေ ကောသမ္ဗိယံ ဧကဝဿံ ဝသိ. တဒါ ဘဒ္ဒိယော, ကိမိလော, ဘဂု, အာနန္ဒော, အနုရုဒ္ဓေါ, ဒေဝဒတ္တော, စာတိ ဆ ခတ္တိယာ ပဗ္ဗဇိံသု. တေသံ ဝိတ္ထာရော ဓမ္မပဒေ အာဂတော. ဒသမေ ပန ဝဿေ ပါလိလေယျာဂါမေ ဒက္ခိဏဝနသဏ္ဍေ ဘဒ္ဒသာလမူလေ ပါလိလေယျကေန ဟတ္ထိနာ ဥပဋ္ဌိယမာနော ဖာသုကံ ဝဿာဝါသံ ဝသိ. ဧကာဒသမေ နာလန္ဓဗြာဟ္မဏဂါမေ ဧကဝါသံ ဝသိ. ဒွါဒသမေ ဝေရဉ္ဇာယံ ဧကဝါသံ ဝသိ ဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကံ အနုဘဝမာနော, ဘဂဝတာ ကိရ ဖုဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ သာဝကာနံ ဝစီဒုစ္စရိတဝသေန ကတုပစိတဿ အကုသလကမ္မဿ တဒါ လဒ္ဓေါကာသဝသေန ဥပဋ္ဌိတတ္တာ ဝေရဉ္ဇဗြာဟ္မဏေန နိမန္တိတောပိ သမာနော မာရာဝဋ္ဋန ဝသေန အသလ္လက္ခေတွာ အဿဝါဏိဇကာနံ နိဗဒ္ဓဝတ္တသင်္ခေပေန ပညတ္တံ ပတ္ထပတ္ထမူလကံ ယဝတဏ္ဍုလမေဝ တေမာသံ ဘုဉ္ဇတိ, ဝုတ္တဉှေတံ အပဒါနေ. བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ། བྲམ་ཟེ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བདུད་རྩིའི་རོ་མྱོང་བར་མཛད་ནས་དབྱར་གནས་དང་པོ་མཛད་དོ།། དབྱར་གནས་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ། བཞི་པ་རྣམས་སུ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འོད་མའི་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དབྱར་གནས་མཛད་དོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆུ་སྟོད་ཀྱི་ཟླ་བའི་ཉ་ལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་སུ་དབྱར་གནས་དང་པོ་མཛད་ནས། དབོ་ཟླའི་ཉ་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བྱོན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་བཞེངས་པའི་འོད་མའི་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་བཞུགས་ཤིང་། ནག་པ་ཟླ་བར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིས་ཁྲི་ཡིས་བསྐོར་ཏེ་སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་གཤེགས་ནས། ཉེ་དུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་དབུས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་ས་རྡུལ་བཏོར་ཏེ་དེ་དག་ཕྱག་འཚལ་དུ་བཅུག་ཅིང་། པདྨའི་ཆར་འབེབས་པར་མཛད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་དུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་གསུངས་ཤིང་། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟླ་བའི་གནོད་སྦྱིན་མོའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་ནས་སླར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བྱོན་ཏེ་བཞུགས་སོ། དེའི་ཕྱིར་“དབྱར་གནས་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ། བཞི་པ་རྣམས་སུ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འོད་མའི་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དབྱར་གནས་མཛད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། ལྔ་པ་ནི་ཡངས་པ་ཅན་དུ་དབྱར་གནས་གཅིག་མཛད། དྲུག་པ་ནི་མ་ཀུ་ལ་རི་བོར་དབྱར་གནས་གཅིག་མཛད། ཡང་ན་དེར་གང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད། དེའི་གཏམ་རྒྱུད་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་ཏེ། གྲགས་པ་ལྟར་ན། སུ་ནཱ་པ་རན་ཏའི་ཡུལ་གྱི་ཚོང་པའི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་ཏུ་སྤུན་གཉིས་ཡོད་དོ། དེ་གཉིས་ལས་རེས་འགའ་ཕུ་བོས་ཤིང་རྟ་ལྔ་བརྒྱ་ཁྱེར་ཏེ་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དུ་སོང་ནས་ཚོང་ཟོག་ལེན་པ་དང་། རེས་འགའ་ནུ་བོས་དེ་ལྟར་བྱེད་དོ།། སྐབས་ཤིག་ནུ་བོ་ཁྱིམ་དུ་བཞག་ནས། ཕུ་བོས་ཤིང་རྟ་ལྔ་བརྒྱ་ཁྱེར་ཏེ་ཡུལ་གྲུ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་རིམ་གྱིས་མཉན་ཡོད་དུ་སླེབས་ཏེ། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཤིང་རྟ་ལྔ་བརྒྱ་བཞག་ནས། ཞོགས་ཟས་ཟོས་རྗེས་འཁོར་གྱིས་བསྐོར་ཏེ་བདེ་བའི་གནས་ཤིག་ཏུ་འཁོད་དོ།། དེའི་ཚེ་མཉན་ཡོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཞོགས་ཟས་ཟོས་ནས། གསོ་སྦྱོང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་སྨོན་ལམ་དུ་བཏབ་སྟེ། བླ་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་ཞིང་ལག་ཏུ་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་ནས། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཞོལ་ཞིང་འབབ་པ་དང་། དེར་འགྲོ་བར་འདོད་བཞིན་དུ་ལྷོ་སྒོ་ནས་ཐོན་ཏེ་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ།། ཁོས་དེ་དག་མཐོང་ནས་མི་ཞིག་ལ། “འདི་དག་གང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན།” ཞེས་དྲིས་སོ། མི་དེས་“ཤེས་ལྡན་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་ཤེས་སམ། འཇིག་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་བྱུང་བས། སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་འདི་དག་སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔར་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཉན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན།” ཞེས་སྨྲས་སོ།། ཁོའི་རྣ་བར་“སངས་རྒྱས་”ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོས་མ་ཐག པགས་པ་དང་ཤ་ལ་སོགས་པ་བརྟོལ་ཏེ་རྐང་མར་གྱི་བར་དུ་ཟུག་ནས་གནས་སོ།། དེ་ནས་རང་གི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར་ཏེ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་ནས། སྟོན་པས་གསུང་སྙན་པོས་ཆོས་སྟོན་པའི་འཁོར་གྱི་མཐའ་མ་ལ་འགྲེང་སྟེ་ཆོས་ཐོས་པས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ།། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དུས་མཁྱེན་ཏེ་འཁོར་རྣམས་བཏང་བའི་ཚེ། སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔར་ཉེ་བར་བཅར་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་ནས། སང་ཉིན་གྱི་ཞལ་ཟས་ལ་གདན་དྲངས་སོ། ཉིན་གཉིས་པ་ལ་ཁང་བཟང་བསྐྲུན་ཏེ་གདན་བཤམས་ནས། སངས་རྒྱས་གཙོ་བྱས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་སྦྱིན་གཏོང་ཆེན་པོ་བྱས་ཤིང་། བཟའ་བཏུང་གི་བྱ་བ་ཟིན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རིག་པར་མཛད་དེ་གཤེགས་སོ།། ཁོས་ཞོགས་ཟས་ཟོས་ནས་གསོ་སྦྱོང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་སྨོན་ལམ་དུ་བཏབ་སྟེ། མཛོད་པ་བོས་ནས། “ཚོང་ཟོག་འདི་ཙམ་ནི་བཙངས་ཟིན་ལ། འདི་ཙམ་ནི་མ་བཙངས་པའོ།།” ཞེས་ཐམས་ཅད་བསྟན་ཏེ། “ནོར་འདི་དག་ང་ཡི་ནུ་བོ་ལ་སྤྲོད་ཅིག” ཅེས་ཐམས་ཅད་གཏད་ནས། སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་ལས་གཞི་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བར་གྱུར་ཏོ།། དེ་ནས་ཁོས་ལས་གཞི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་ལས་གཞི་ཡིད་ལ་མི་གསལ་བས། འདི་ལྟར་བསམས་ཏེ། “ཡུལ་འདི་ནི་ང་ལ་མི་མཐུན་པ་ཞིག་གོ། བདག་གིས་སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔར་ལས་གཞི་བླངས་ཏེ་རང་གི་གནས་སུ་སོང་ན་ཅི་མ་རུང་།” སྙམ་མོ།། དེ་ནས་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་བསོད་སྙོམས་ལ་བསླངས་ཤིང་། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་ནང་དུ་དབེན་པ་ལས་ལངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཉེ་བར་བཅར་ནས་ལས་གཞི་གསུང་དུ་བཅུག་པས། སྟོན་པས་སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲགས་ཏེ་གཤེགས་སོ།། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་སུ་ནཱ་པ་རན་ཏའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཏེ། སམ་མ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་བོར་ཞུགས་ནས་ཚོང་པའི་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་སོ།། དེ་ནས་ཁོའི་ནུ་བོས་ཁོ་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཁྲིད་དེ་བསོད་སྙོམས་ཕུལ་ནས། “བཙུན་པ། གནས་གཞན་དུ་མ་གཤེགས་པར་འདི་ཉིད་དུ་བཞུགས་ཤིག” ཅེས་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་སྟེ་བཞུགས་སུ་བཅུག་གོ། དེ་ནས་རྒྱ་མཚོའི་རི་བོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་བྱ་བར་བྱོན་ཏོ།། དེར་རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་རྣམས་འོངས་ཏེ་ལྕགས་ཀྱི་གཟེར་ལྟ་བུའི་བྲག་ལ་བརྡབས་པས་སྒྲ་ཆེན་པོ་སྒྲོག་གོ། གནས་བརྟན་གྱིས་ལས་གཞི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་བདེ་བར་གནས་པར་མ་གྱུར་པས། རྒྱ་མཚོ་སྒྲ་མེད་པར་བྱེད་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ།། དེ་ནས་མ་ཏུ་ལ་རི་བོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱོན་ཏོ། དེར་བྱ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མང་བས་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་སྒྲ་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ཏེ་སྒྲོག་གོ། གནས་བརྟན་གྱིས་“གནས་འདི་ནི་མི་བདེ་བའོ།།” ཞེས་བསམས་ནས་དེ་ནས་མ་ཀུ་ལ་ཀཱ་རཱ་མའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་བྱ་བར་བྱོན་ཏོ།། དེ་ནི་ཚོང་པའི་གྲོང་དང་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མི་ཉེ་བ། འགྲོ་འོང་བདེ་བ། དབེན་ཞིང་སྒྲ་ཉུང་བའོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་“གནས་འདི་ནི་བདེ་བའོ།།” ཞེས་དེར་མཚན་མོའི་གནས་དང་ཉིན་མོའི་གནས་དང་འཆག་ས་ལ་སོགས་པ་བསྐྲུན་ཏེ་དབྱར་གནས་པར་མཛད་དོ། དེ་ལྟར་གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཏུ་བཞུགས་སོ།། དེ་ནས་ཉིན་གཅིག་དབྱར་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚོང་པ་ལྔ་བརྒྱས་“རྒྱ་མཚོ་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོའོ་”ཞེས་གྲུ་གཟིངས་སུ་ཚོང་ཟོག་བཅུག་གོ། གྲུ་གཟིངས་ལ་ཞུགས་པའི་ཉིན་མོར། གནས་བརྟན་གྱི་ནུ་བོས་གནས་བརྟན་ལ་བསོད་སྙོམས་ཕུལ་ཞིང་། གནས་བརྟན་གྱི་སྤྱན་སྔར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་བླངས་ཏེ་འགྲོ་བའི་ཚེ། “བཙུན་པ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཡིད་ཆེས་དཀའ་ཞིང་བར་ཆད་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ལགས་པས། བདག་ཅག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛོད་ཅིག” ཅེས་གསོལ་ཏེ་གྲུ་གཟིངས་ལ་ཞུགས་སོ།། གྲུ་གཟིངས་རྦ་རླབས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སོང་སྟེ་གླིང་ཕྲན་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ཏོ། མི་རྣམས་ཀྱིས་“ཞོགས་ཟས་བཟའོ།།” ཞེས་གླིང་ཕྲན་དེར་བབས་སོ། གླིང་ཕྲན་དེར་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པར་ཙན་དན་གྱི་ནགས་ཚལ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ།། དེ་ནས་མི་ཞིག་གིས་ཤིང་ལ་བརྡབས་པས་ཙན་དན་དམར་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། “ཀྱེ་མ། བདག་ཅག་ནི་ཁེ་སྤོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་ནའང་། འདི་ལས་ལྷག་པའི་ཁེ་སྤོགས་ཤིག་མེད་དོ། སོར་བཞི་ཙམ་གྱི་དུམ་བུ་ཞིག་ལའང་གསེར་གྱི་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་འབུམ་རི་བས། བདག་ཅག་གིས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཚོང་ཟོག་རྣམས་དོར་ཏེ་འདི་ཁྱེར་ནས་འགྲོའོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་བྱས་སོ།། ཙན་དན་གྱི་ནགས་ལ་གནས་པའི་མི་མ་ཡིན་རྣམས་ཁྲོས་ཏེ། “འདི་དག་གིས་བདག་ཅག་གི་ཙན་དན་གྱི་ནགས་ཚལ་བཅོམ་པས། འདི་དག་བསད་པར་བྱའོ་”ཞེས་བསམས་ནས། “འདི་དག་བསད་ན་རོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་འདི་དག་གི་གྲུ་གཟིངས་བྱིང་བར་བྱའོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ།། དེ་ནས་དེ་དག་གྲུ་གཟིངས་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཡུད་ཙམ་ཞིག་སོང་བའི་ཚེ། མི་མ་ཡིན་དེ་དག་གིས་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཅིང་། རང་ཉིད་ཀྱང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་བསྟན་ཏོ། མི་རྣམས་སྐྲག་སྟེ་རང་རང་གི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། གནས་བརྟན་གྱི་ནུ་བོ་ཁྱིམ་བདག་གང་པོ་ཆུང་བས་“ང་ཡི་ཕུ་བོ་སྐྱབས་སུ་གྱུར་ཅིག” ཅེས་གནས་བརྟན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བཞིན་དུ་གནས་སོ།། གྲགས་པ་ལྟར་ན། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕུང་ཀྲོལ་བྱུང་བ་མཁྱེན་ནས། མཁའ་ལ་འཕགས་ཏེ་མདུན་དུ་བཞུགས་སོ། མི་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་མཐོང་མ་ཐག “འཕགས་པ་གང་པོ་བྱོན་ཏོ།།” ཞེས་སོང་ངོ་། ཆོ་འཕྲུལ་ཡང་ཞི་བར་གྱུར་ཏོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་“མ་འཇིགས་ཤིག” ཅེས་དེ་དག་ལ་དབུགས་དབྱུང་སྟེ། “ཁྱོད་ཅག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འདོད།” ཞེས་དྲིས་སོ། “བཙུན་པ། བདག་ཅག་རང་གི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འདོད་དོ།།” ཞེས་གསོལ་བས། གནས་བརྟན་གྱིས་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་པང་ལེབ་སྟེང་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ། “འདི་དག་གི་འདོད་པའི་གནས་སུ་བགྲོད་པར་གྱུར་ཅིག” ཅེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ།། ཚོང་པ་རྣམས་རང་གི་གནས་སུ་ཕྱིན་ནས། ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་བཤད་དེ། “ཚུར་ཤོག བདག་ཅག་གནས་བརྟན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་”ཞེས་ཚོང་པ་ལྔ་བརྒྱ་པོ་རང་རང་གི་ཆུང་མ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱབས་གསུམ་ལ་བཀོད་དེ་དགེ་བསྙེན་གྱི་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་སོ།། དེ་ནས་གྲུ་གཟིངས་ལས་ཚོང་ཟོག་ཕབ་སེ། གནས་བརྟན་ལ་སྐལ་བ་གཅིག་བགོས་ནས། “བཙུན་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྐལ་བའོ།།” ཞེས་སྨྲས་སོ། གནས་བརྟན་གྱིས་“ང་ལ་ལོགས་སུ་སྐལ་བ་བྱེད་པའི་དགོས་པ་མེད། འོན་ཀྱང་ཁྱེད་ཅག་གིས་སྔོན་ཆད་སྟོན་པ་མཐོང་མྱོང་ངམ།” ཞེས་གསུངས་སོ། “བཙུན་པ། སྔོན་ཆད་མ་མཐོང་ལགས་སོ།།” ཞེས་གསོལ་བས། “དེ་ལྟ་ན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཟླུམ་སྐོར་གྱི་ཁང་བཟང་ཞིག་བསྐྲུན་ཅིག དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ཅག་གིས་སྟོན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།” ཞེས་གསུངས་པས། དེ་དག་གིས་“བཙུན་པ། དེ་ལྟར་བགྱིའོ།།” ཞེས་སྐལ་བ་དེ་དང་རང་རང་གི་སྐལ་བ་ལས་ཟླུམ་སྐོར་གྱི་ཁང་བཟང་བསྐྲུན་པར་བརྩམས་སོ།། གྲགས་པ་ལྟར་ན། སྟོན་པས་དེ་བསྐྲུན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མཛད་དོ། དེ་ནས་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་མོར་འོད་སྣང་མཐོང་ནས། “མཐུ་རྩལ་ཆེ་བའི་ལྷ་ཞིག་བཞུགས་སོ།།” ཞེས་སྙམ་མོ།། དགེ་བསྙེན་རྣམས་ཀྱིས་ཟླུམ་སྐོར་གྱི་ཁང་བཟང་དང་དགེ་འདུན་གྱི་གནས་མལ་རྣམས་གྲུབ་པར་བྱས་ཤིང་། སྦྱིན་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་བཤམས་ནས། “བཙུན་པ། བདག་ཅག་གི་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་ཟིན་པས། སྟོན་པ་གདན་དྲོངས་ཤིག” ཅེས་གནས་བརྟན་ལ་གསོལ་ཏོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མཉན་ཡོད་དུ་བྱོན་ཏེ། “བཙུན་པ། ཚོང་པའི་གྲོང་གི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཁྱེད་ཉིད་མཇལ་བར་འདོད་པས། དེ་དག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛོད་ཅིག” ཅེས་གསོལ་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བར་མཛད་དོ། གནས་བརྟན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བར་མཁྱེན་ནས་རང་གི་གནས་སུ་ཕྱིར་བྱོན་ཏོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། “ཀུན་དགའ་བོ། སང་ཉིན་བདག་ཅག་སུ་ནཱ་པ་རན་ཏའི་ཚོང་པའི་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་འགྲོ་བས། ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་སློང་བཞི་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་ལ་ཚུལ་ཤིང་བྱིན།” ཞེས་གསུངས་པས། གནས་བརྟན་གྱིས་“བཙུན་པ། དེ་ལྟར་བགྱིའོ།།” ཞེས་དགེ་འདུན་ལ་དོན་དེ་བསྒྲགས་ཏེ། “འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་ཚུལ་ཤིང་ལོངས་ཤིག” ཅེས་སྨྲས་སོ། ཉིན་དེ་ལ་གནས་བརྟན་ཀུན་ཌ་དྷཱ་ནས་ཚུལ་ཤིང་དང་པོ་བླངས་སོ།། ཚོང་པའི་གྲོང་གི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱང་“སང་ཉིན་སྟོན་པ་བྱོན་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་གྲོང་གི་དབུས་སུ་ཁང་བཟང་བསྐྲུན་ཏེ་སྦྱིན་གཏོང་གི་གནས་བཤམས་སོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔ་དྲོ་ཉིད་དུ་སྐུ་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་མཛད་དེ། དྲི་གཙང་ཁང་དུ་ཞུགས་ནས་འབྲས་བུའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་སོ། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྡོ་ལེབ་སྐྱ་བོའི་གདན་ཚ་བར་གྱུར་ཏོ། ཁོས་“འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན།” ཞེས་ཡིད་ལ་བྱས་པས། སྟོན་པ་སུ་ནཱ་པ་རན་ཏར་བྱོན་པ་མཐོང་ནས། བཟོ་སྐྲུན་ལྷའི་བུ་བི་ཤྭ་ཀརྨ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། “བུ་ཉིད་ཉིན། དེ་རིང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔག་ཚད་གསུམ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་སར་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པས། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ལྔ་བརྒྱ་སྤྲུལ་ཏེ། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་སྒོ་ཁང་གི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་ཞོག་ཅིག” ཅེས་གསུངས་པས། ཁོས་དེ་ལྟར་བྱས་སོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ནི་སྒོ་བཞི་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། མཆོག་གཉིས་ཀྱི་ནི་སྒོ་གཉིས་པ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྒོ་གཅིག་པའོ། སྟོན་པ་དྲི་གཙང་ཁང་ནས་ཐོན་ཏེ་རིམ་པ་བཞིན་བཞག་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་རྣམས་ལས་གཙོ་བོའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པར་ཞུགས་སོ། མཆོག་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་སློང་བཞི་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཁང་པ་བརྩེགས་པར་ཞུགས་ཏེ་འཁོད་དོ། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་གཅིག་ནི་སྟོང་པར་ལུས་སོ། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ལྔ་བརྒྱ་པོ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་འཕགས་སོ།། སྟོན་པ་ས་ཙ་བན་དྷ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་བོར་བྱོན་ཏེ། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ནམ་མཁར་བཞག་གོ། རི་བོ་དེར་ས་ཙ་བན་དྷ་ཞེས་བྱ་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། ཁོས་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ལོག་ལྟ་སློབ་ཏུ་བཅུག་ནས་རྙེད་པ་དང་གྲགས་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་གནས་སོ། ཁོའི་ནང་དུ་བུམ་པའི་ནང་གི་སྒྲོན་མེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་འབར་བར་གྱུར་པ་མཐོང་ནས། “ཁོ་ལ་ཆོས་བཤད་དོ།།” ཞེས་བྱོན་ཏེ་ཆོས་བསྟན་ཏོ། དཀའ་ཐུབ་པ་དེས་ཆོས་བཤད་པའི་མཐར་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བོ། ལམ་ཉིད་ལས་མངོན་ཤེས་ཐོབ་སྟེ། “དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག” ཅེས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ཐོགས་ཏེ་ཁང་པ་བརྩེགས་པར་ཞུགས་སོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁང་པ་བརྩེགས་པར་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཚོང་པའི་གྲོང་དུ་བྱོན་ཏེ། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་རྣམས་མི་སྣང་བར་མཛད་ནས་ཚོང་པའི་གྲོང་དུ་ཞུགས་སོ། ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་གཙོ་བྱས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་སྦྱིན་གཏོང་ཆེན་པོ་བྱས་ཤིང་། སྟོན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཀུ་ལ་ཀཱ་རཱ་མར་དྲངས་སོ། སྟོན་པ་ཟླུམ་སྐོར་གྱི་ཁང་བཟང་དུ་ཞུགས་སོ།། སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པས་ཟས་ཀྱི་ངལ་གསོ་མ་མཛད་པའི་བར་དུ། ཞོགས་ཟས་ཟོས་ཤིང་གསོ་སྦྱོང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་བླངས་ཏེ། སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཁྱེར་ནས་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་ར་བར་ཕྱིར་འོངས་སོ། སྟོན་པས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཆིང་བ་ལས་ཐར་བར་གྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཆེན་པོ་བྱུང་ངོ་།། སྟོན་པས་སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཉིན་ཤས་ཤིག་དེར་བཞུགས་ཤིང་། སྐྱ་རེངས་ནི་དྲི་གཙང་ཁང་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཤར་བར་མཛད་དོ། དེར་ཉིན་ཤས་བཞུགས་ནས་ཚོང་པའི་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་ཏེ། “ཁྱོད་འདི་ཉིད་དུ་སྡོད་ཅིག” ཅེས་གནས་བརྟན་གང་པོ་བཟློག་ནས། བར་ན་ནརྨ་དཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླུང་ཡོད་པ་དེའི་འགྲམ་དུ་བྱོན་ཏོ།། ནརྨ་དཱའི་ཀླུ་རྒྱལ་གྱིས་སྟོན་པའི་མདུན་ནས་བསུས་ཏེ་ཀླུའི་གནས་སུ་དྲངས་ནས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། སྟོན་པས་ཁོ་ལ་ཆོས་བཤད་དེ་ཀླུའི་གནས་ནས་ཐོན་ཏོ། ཁོས་“བཙུན་པ། བདག་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བའི་རྟེན་ཞིག་སྩོལ་ཅིག” ཅེས་གསོལ་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནརྨ་དཱ་ཀླུང་གི་འགྲམ་དུ་ཞབས་ཀྱི་རྗེས་བསྟན་ཏོ། དེ་ནི་རྦ་རླབས་འོངས་པའི་ཚེ་འགེབས་ཤིང་རྦ་རླབས་སོང་བའི་ཚེ་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ།། སྟོན་པ་དེ་ནས་ཐོན་ཏེ་ས་ཙ་བན་དྷ་རི་བོར་བྱོན་ནས་ས་ཙ་བན་དྷ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། “ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ངན་སོང་གི་ལམ་དུ་བཅུག་གོ། ཁྱོད་འདི་ཉིད་དུ་བསྡད་དེ་དེ་དག་གི་ལོག་ལྟ་དོར་དུ་བཅུག་ནས་མྱང་འདས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་ཅིག” ཅེས་གསུངས་པས། ཁོས་ཀྱང་མཆོད་པར་བྱ་བའི་རྟེན་ཞིག་གསོལ་ཏོ། སྟོན་པས་བྲག་མཁྲེགས་པོའི་སྟེང་དུ་འདམ་རློན་གྱི་གོང་བུ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་ཞབས་ཀྱི་རྗེས་བསྟན་ཏོ། དེ་ལྟར་སུ་ནཱ་པ་རན་ཏའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེའི་མཆོད་རྟེན་གཉིས་བསྟན་པ་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་བཞག་གོ། ལོ་བདུན་པ་ལ་མཉན་ཡོད་དུ་ཀན་དཱ་མ་བའི་ཤིང་དྲུང་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཚར་བཅད་དེ་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ནས་ལྷགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཡུམ་སྐུ་དངོས་སུ་བཞུགས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ་ཆོས་མངོན་པ་སྟོན་བཞིན་དུ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་ཡོངས་འདུའི་ཤིང་དྲུང་གི་རྡོ་防ལེབ་སྐྱ་བོའི་སྟེང་དུ་དབྱར་གནས་མཛད་དོ།། བརྒྱད་པ་ནི་བཅོམ་བརྡུང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དབྱར་གནས་གཅིག་མཛད། དགུ་པ་ནི་ཀོ་ཤཱམྦཱིར་དབྱར་གནས་གཅིག་མཛད། དེའི་ཚེ་བཟང་ལྡན་དང་། ཀི་མི་ལ་དང་། བྷ་གུ་དང་། ཀུན་དགའ་བོ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་ཏེ་རྒྱལ་རིགས་དྲུག་པོ་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། དེ་དག་གི་རྒྱས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འགྲེལ་པར་འབྱུང་ངོ་།། བཅུ་པ་ནི་པཱ་ལི་ལེ་ཡ་ཀའི་གྲོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་ནགས་ཚལ་གྱི་ཤིང་ས་ལ་བཟང་པོའི་དྲུང་དུ་གླང་པོ་ཆེ་པཱ་ལི་ལེ་ཡ་ཀས་རིམ་གྲོ་བྱས་ཏེ་བདེ་བར་དབྱར་གནས་མཛད་དོ།། བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ནཱ་ལནྡྷའི་བྲམ་ཟེའི་གྲོང་དུ་དབྱར་གནས་གཅིག་མཛད། བཅུ་གཉིས་པ་ནི་བེ་རཉྫཱར་དབྱར་གནས་གཅིག་མཛད་དེ། སྤྱོད་པ་ངན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་མཛད་དོ། གྲགས་པ་ལྟར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་སྐར་གྱི་དུས་སུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ངན་པས་བསགས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་དེའི་ཚེ་སྐབས་རྙེད་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། བེ་རཉྫཱའི་བྲམ་ཟེས་གདན་དྲངས་ཀྱང་བདུད་ཀྱིས་བསླུས་པའི་དབང་གིས་མ་དྲན་པར། རྟ་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་འབུལ་བའི་རྟ་ཟན་གྱི་ནས་འབྲུ་བྲེ་རེ་ཙམ་ཉིད་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གསོལ་ཏོ། འདི་ནི་རྟོགས་བརྗོད་དུ་གསུངས་སོ།། ‘‘ဖုဿဿာဟံ ပါဝစနေ, သာဝကေ ပရိဘာသိဿံ; ယဝံ ခါဒထ ဘုဉ္ဇထ, မာစ ဘုဉ္ဇထ သာလိနော. ངས་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་སྐར་གྱི་བསྟན་པ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྨད་པར་བྱས་ཏེ། ཁྱེད་རྣམས་ནས་ཟོ་ཞིག་ཟོ་ཞིག འབྲས་ས་ལུ་མ་ཟ་ཞིག་ཅེས་སྨྲས་སོ། တေန ကမ္မဝိပါကေန, တေမာသံ ခါဒိတံ ယဝံ; နိမန္တိတော ဗြာဟ္မဏေန, ဝေရဉ္ဇာယံ ဝသိံ တဒါတိ’’. ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས། བྲམ་ཟེས་གདན་དྲངས་པ་ན། སྐབས་དེར་བེ་རཉྫཱར་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་ནས་ཟོས་ཤིང་གནས་སོ། တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒွါဒသမေ ဝေရဉ္ဇာယံ ဧကဝါသံ ဝသိ ဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကံ အနုဘဝမာနော’’တိ. တေရသမေ ဇာလိယပဗ္ဗတေ ဧကဝါသံ ဝသိ. စတုဒ္ဒသမေ သာဝတ္ထိယံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ ဇေတဝနဝိဟာရေ ပဌမဝါသံ ဝသိတွာ ပန္နရသမေ ဝဿေ ဉာတိဇနသင်္ဂဟတ္ထံ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ ဧကမေဝ ဝါသံ ကပ္ပေသိ[Pg.17]. သောဠသမေ ဝဿေ အာဠဝကယက္ခဒမနတ္ထံ အဂ္ဂါဠဝီနဂရေ ဧကဝါသံ ဝသိ. သတ္တရသမေ ဝဿေ ရာဇဂဟမေဝ နိဝတ္တိတွာ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. အဋ္ဌာရသမေ ဝဿေ ဇာလိယပဗ္ဗတမေဝ နိဝတ္တိတွာ ဝသိ. ဧကူနဝီသတိမေပိ ဝဿေ တတ္ထေဝ ဇာလိယပဗ္ဗတမေဝ ဝသိ. ဝီသတိမေ ဝဿေ ရာဇဂဟဿ အဝိဒူရေ ဘီသနကေ ဘေသကလဝနသဏ္ဍေ ဝါသံ ကပ္ပေသီ’’တိ ဣမာနိ ဝီသတိ ဝဿာနိ ပဌမဗောဓီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧတသ္မိံ ကာလေ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါယဧဝ ဥပသမ္ပာဒေသီတိ ယေဘုယျေန ဘဂဝန္တံယေဝ ဥဒ္ဒိဿ အာစရိယုပဇ္ဈာယံ ကတွာ ဧဟိဘိက္ခု ဘာဝမာပန္နေ ပုညဝန္တပုဂ္ဂလေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, အညေသမ္ပိ အရိယဘာဝမနာပန္နာနံ သုဒိန္နာဒီနံ ဝါ ယမကပါဋိဟာရိယေ ပသီဒိတွာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတာနံ ပုဗ္ဗေ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဝဂ္ဂုလိဘူတပုဗ္ဗာနံ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ထေရဿေဝ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတဘာဝဿ ဒိဿနတော တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဘဂဝါ ဟိ ပဌမဗောဓိယံ ဧတသ္မိံ ကာလေ ဧဟိ ဘိက္ခူပသမ္ပဒါယ ဧဝ ဥပသမ္ပာဒေသီ’’တိ. ဣတော ပရေသု ပန ပဉ္စဝီသတိဝဿေသု အနာထပိဏ္ဍိကေန ကာရိတေ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ ဧကူနဝီသတိဝဿာ ဝါသံ ဝသိ. ဝိသာခါယ သတ္တဝီသတိ ကောဋိဓနပရိစ္စာဂေန ကာရိတေ ပုဗ္ဗာရာမေ ဆဗ္ဗဿာနိ ဝသိ. ဒွိန္နံ ကုလာနံ ဂုဏမဟတ္တံ ပဋိစ္စ သာဝတ္ထိယံ နိဿာယ ပဉ္စဝီသတိ ဝဿာနိ ဝါသံ ဝသိ. အန္တိမေ ပန ဝဿေ ဗေဠုဝဂါမေ ဝသိတွာ မရဏန္တိကာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇိ, အာယုသင်္ခါရောဿဇ္ဇနဉ္စ တတ္ထ အကာသိ. ဣမာနိ ဣဓ နာဓိပ္ပေတာနိ, ဘဂဝတော ဝဿက္ကမဇာနနတ္ထံယေဝ ဝုတ္တန္တိ. དེའི་ཕྱིར་“ལོ་བཅུ་གཉིས་པར་བེ་རཉྫཱར་སྤྱོད་པ་ངན་པའི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བཞིན་དུ་དབྱར་གནས་གཅིག་བཞུགས”ཞེས་གསུངས་སོ། ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་ཛཱ་ལི་ཡ་རི་བོར་དབྱར་གནས་གཅིག་བཞུགས། ལོ་བཅུ་བཞི་པར་མཉན་ཡོད་ཀྱི་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ཛེ་ཏའི་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཐོག་མའི་དབྱར་གནས་བཞུགས་ནས། ལོ་བཅོ་ལྔ་པར་གཉེན་འདུས་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་ཏེ་དབྱར་གནས་གཅིག་ཁོ་ན་མཛད། ལོ་བཅུ་དྲུག་པར་གནོད་སྦྱིན་ཨཱ་ལཱ་བ་ཀ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཨགྒཱ་ལཱ་བཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དབྱར་གནས་གཅིག་བཞུགས། ལོ་བཅུ་བདུན་པར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཉིད་དུ་ཕྱིར་བྱོན་ཏེ་དབྱར་གནས་མཛད། ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་ཛཱ་ལི་ཡ་རི་བོ་ཉིད་དུ་ཕྱིར་བྱོན་ཏེ་བཞུགས། ལོ་བཅུ་དགུ་པར་ཡང་ཛཱ་ལི་ཡ་རི་བོ་དེ་ཉིད་དུ་བཞུགས། ལོ་ཉི་ཤུ་པར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་དང་མི་རིང་བའི་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་སྨན་གྱི་ནགས་ཚལ་དུ་དབྱར་གནས་མཛད་དོ། ལོ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། སྐབས་དེར་“དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་གི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་”ཁོ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མཛད་དེ། ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་མཁན་སློབ་ཏུ་མཛད་དེ་“དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་”གི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། གཞན་ཡང་འཕགས་པའི་གོ་འཕང་མ་ཐོབ་པའི་སུ་དིན་ན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ཟུང་ལ་དད་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གནས་བརྟན་གྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། སྔོན་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་དུས་སུ་ཕ་ཝང་དུ་གྱུར་མྱོང་བའི་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་པོ་གནས་བརྟན་ཉིད་ཀྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་“བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་འདིར་དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་གི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཁོ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མཛད་དོ”ཞེས་གསུངས་སོ། འདི་ལས་གཞན་པའི་ལོ་ཉེར་ལྔའི་རིང་ལ། མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་བཞེངས་པའི་ཛེ་ཏའི་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར་ལོ་བཅུ་དགུ་བཞུགས། བི་སཱ་ཁཱས་གསེར་སྲང་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་བཏང་ནས་བཞེངས་པའི་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བར་ལོ་དྲུག་བཞུགས། ཁྱིམ་ཚང་གཉིས་པོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་ལ་བར睞ན་ནས་མཉན་ཡོད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལོ་ཉེར་ལྔར་བཞུགས་སོ། འོན་ཀྱང་ལོ་མཐའ་མར་བེ་ལུ་བ་གྲོང་ཚོར་བཞུགས་སྐབས། འཆི་ཁའི་ཟུག་རྔུ་དྲག་པོ་སྐྱེས་ཤིང་། དེར་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བཏང་བར་མཛད་དོ། འདི་དག་ནི་འདིར་བསྟན་བྱ་དངོས་མ་ཡིན་མོད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ནར་གསུངས་སོ། သရဏဂမနူပသမ္ပဒါ နာမ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ’’တျာဒိနာ တိက္ခတ္တုံ ဝါစံ ဘိန္ဒိတွာ ဝုတ္တေဟိ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ဥပသမ္ပန္နော. སྐྱབས་འགྲོའི་བསྙེན་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། “སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་གསུམ་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་བྱའོ། ဩဝါဒပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ နာမ ‘‘တသ္မာ တိဟ တေ ကဿပ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ တိဗ္ဗမေဝ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝိဿတိ ထေရေသု နဝေသု မဇ္ဈိမေသု စာတိ, ဧဝဉှိ တေ ကဿပ သိက္ခိတဗ္ဗံ တသ္မာ တိဟ တေ ကဿပ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ဓမ္မံ သောဿာမိ ကုသလူပသဉှိတံ သဗ္ဗန္တံ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗမေဝ စေတသော သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သောဿာမီတိ, ဧဝဉှိ တေ ကဿပ သိက္ခိတဗ္ဗံ တသ္မာ တိဟ တေ ကဿပ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ သာတသဟဂတံ မေ ကာယဂတာ သတိံ န ဇဟိဿတီတိ[Pg.18], ဧဝဉှိ တေ ကဿပ သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဣမိနာ ဩဝါဒပဋိဂ္ဂဏေန မဟာကဿပတ္ထေရဿ အနုညာတဥပသမ္ပဒါ နာမ. གདམས་ངག་དང་ལེན་གྱི་བསྙེན་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། “ཀཱ་ཤྱ་པ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། གནས་བརྟན་རྣམས་དང་། གསར་བུ་རྣམས་དང་། བར་མ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དྲག་པོ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ཀཱ་ཤྱ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཀཱ་ཤྱ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གང་ཅི་ཞིག་ཐོས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱས་ཤིང་། ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པར་བྱའོ། ཀཱ་ཤྱ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཀཱ་ཤྱ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལུས་གཏོགས་ཀྱི་དྲན་པ་ངས་མི་གཏོང་བར་བྱའོ། ཀཱ་ཤྱ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ”ཞེས་པའི་གདམས་ངག་འདི་ཉིད་དང་ལེན་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་གནང་བའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་བྱའོ། ပဉှာဗျာကရဏူပသမ္ပဒါ နာမ သောပါကဿ အနုညာတဥပသမ္ပဒါ, ဘဂဝါ ကိရ ပုဗ္ဗာရာမေ အနုစင်္ကမန္တော သောပါကသာမဏေရံ ‘‘ဥဒ္ဓုမာတကသညာတိ ဝါ သောပါက ရူပသညာတိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ နာနာဗျဉ္ဇနာ, ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ ဒသအသုဘနိဿိတေ ပဉှေ ပုစ္ဆိ. သော တေ ဗျာကာသိ. ဘဂဝါ တဿ သာဓုကာရံ ဒတွာ ‘‘ကတိဝဿောသိ တွံ သောပါကာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သတ္တဝဿော အဟံ ဘဂဝါ’’တိ, ‘‘သောပါက တွံ မမ သဗ္ဗညုတညာဏေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒိတွာ ပဉှေ ဗျာကာသီ’’တိ အာရဒ္ဓစိတ္တော ဥပသမ္ပဒံ အနုဇာနာတိ, အယံ ပဉှာဗျာကရဏူပသမ္ပဒါ. དྲི་བ་ལན་འདེབས་ཀྱི་བསྙེན་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོ་པཱ་ཀ་ལ་གནང་བའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བར་འཆག་ཅིང་བཞུགས་སྐབས། དགེ་ཚུལ་སོ་པཱ་ཀ་ལ། “སོ་པཱ་ཀ། སྦོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་དག་ནི། དོན་ཐ་དད་ཅིང་ཚིག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དོན་གཅིག་ལ་ཚིག་ཁོ་ན་ཐ་དད་པ་ཡིན”ཞེས་མི་སྡུག་པ་བཅུ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་བ་བཅུ་དྲིས་སོ། དེས་དྲི་བ་དེ་དག་གི་ལན་བཏབ་བོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་ལེགས་སོ་བྱིན་ནས། “སོ་པཱ་ཀ། ཁྱོད་ལོ་འཁོར་དུ་མ་ལོན་ནམ”ཞེས་དྲིས་པར། “བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་ལོ་བདུན་ལགས་སོ”ཞེས་གསོལ་ཏོ། “སོ་པཱ་ཀ། ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་གི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པར་དྲི་བའི་ལན་བཏབ་བོ”ཞེས་ཐུགས་མཉེས་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་གནང་བ་ནི། དྲི་བ་ལན་འདེབས་ཀྱི་བསྙེན་རྫོགས་ཞེས་བྱའོ། အဋ္ဌဝါစိကူပသမ္ပဒါ နာမ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုနိသံဃတော ဉတ္တိစတုတ္ထေန ဘိက္ခုသံဃတော ဉတ္တိစတုတ္ထေနာတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကမ္မေဟိ ဥပသမ္ပဒါ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မူပသမ္ပဒါ နာမ ဘိက္ခူနံ ဧတရဟိ ဥပသမ္ပဒါ, အယမေဝ ဣဓာဓိပ္ပေတာ, သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိဝသေန သမ္ဘဝတော. ကသ္မာ ဟေသ ဥပသမ္ပန္နော နာမာတိ. သမဂ္ဂေန သံဃေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန အကုပ္ပေန ဌာနာရဟေန ဥပရိဘာဝံ သမာပန္နော ပတ္တောတိ ဥပသမ္ပန္နော, သေဋ္ဌဘာဝံ ပတ္တောတိအတ္ထော တထာ ဟိ ဂိဟိဘာဝတော သာမဏေရဘာဝေါ သေဋ္ဌော နာမ, တတောပိ ဥပသမ္ပန္နဘာဝေါယေဝ သေဋ္ဌော. တတ္ထ သမဂ္ဂေန သံဃေနာတိ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိယာယေန ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏီယေ ကမ္မေ ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ, တေသံ အာဂတတ္တာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒဿ အာဟဋတ္တာ, သမ္မုခီဘူတာနဉ္စ အပ္ပဋိက္ကောသနတော ဧတသ္မိံ ကမ္မေ သမဂ္ဂဘာဝံ ဥပဂတေန. ဉတ္တိစတုတ္ထေနာတိ တီဟိ အနုသာဝနာဟိ ဧကာယ စ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗေန. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ဉတ္တိ သဗ္ဗပဌမံ ဝုတ္တာ, တိဿန္နံ ပန အနုသာဝနာနံ အတ္ထဗျဉ္ဇနဘေဒါဘာဝတော အတ္ထဗျဉ္ဇနဘိန္နာ ဉတ္တိ တာသံ စတုတ္ထန္တိ ကတွာ ဉတ္တိစတုတ္ထန္တိ ဝုစ္စတိ. ကမ္မေနာ တိ ဓမ္မိကေန ကမ္မေန, ဝိနယကမ္မေနာတိအတ္ထော. အကုပ္ပေနာ တိ ဝတ္ထု ဉတ္တိ အနုသာဝန သီမ ပရိသသမ္ပတ္တိ သမ္ပန္နတ္တာ အကောပေတဗ္ဗတံ အပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗတဉ္စ ဥပဂတေန. ဌာနာရဟေနာ တိ ကာရဏာရဟေန, သတ္ထုသာသနာရဟေနာတိ အတ္ထော. ဧတေဟိ ကာရဏေဟိ သေဋ္ဌဘာဝမာပန္နောတိ အတ္ထော. တတ္ထ သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိဝသေန သမ္ဘဝတော တိ ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ ဉတ္တိသမ္ပတ္တိ အနုသာဝနသမ္ပတ္တိသီမသမ္ပတ္တိပရိသသမ္ပတ္တိဝသေန [Pg.19] ပဉ္စဟိ သမ္ပတ္တီဟိ ဥပသမ္ပဒကမ္မဿ သိဇ္ဈနတောတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဝတ္ထု သမ္ပတ္တိနာမ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿဘာဝေါ ဣဒါနိ ပုရိသတ္တဘာဝေါ စ. ဥန္နဝီသတိဝဿံ, အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နပုဗ္ဗံ, ပဏ္ဍကော, ထေယျသံဝါသကော, တိတ္ထိယပက္ကန္တကော, တိရစ္ဆာနဂတော, မာတုဃာတကော, ပိတုဃာတကော, အရဟန္တဃာတကော, ဘိက္ခုနိဒူသကော, သံဃဘေဒကော, လောဟိတုပ္ပာဒကော, ဥဘတောဗျဉ္ဇနကော, တိ ဣမေ တေရသ ပုဂ္ဂလာ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထု. တတ္ထ ဦနဝီသတိဝဿန္တိ သာမညေန ဝုတ္တေပိ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနတော ပဋ္ဌာယ ဧကူနဝီသပရိပုဏ္ဏော ပုရိသပုဂ္ဂလော ဥပသမ္ပဒါယ ဝတ္ထု, တတော ဩရံ န ဥပသမ္ပဒါယ ဝတ္ထု တထော ဟိ ဧကသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ ဟေမန္တဂိမှဝဿဝသေန တိဏ္ဏံ ဥတူနံ သမ္ဘဝတ္တာ တယော ဥတူ ဟောန္တိ, ဟောန္တိ စေတ္ထ. ཚིག་བརྒྱད་ཀྱི་བསྙེན་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སློང་མའི་ཚོགས་ལས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་དང་། དགེ་སློང་གི་ཚོགས་ལས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཏེ། ལས་གཉིས་པོ་འདི་དག་གིས་དགེ་སློང་མའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་བྱའོ། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱི་བསྙེན་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེང་སང་གི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་བསྙེན་རྫོགས་ཏེ། འདི་ཉིད་ནི་འདིར་བསྟན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཉམས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱིས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་གནས་སུ་བབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གོང་མའི་དངོས་པོ་ཐོབ་ཅིང་སླེབས་པའི་ཕྱིར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཆོག་གི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པའི་དངོས་པོ་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་དངོས་པོ་མཆོག་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལ་“མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱིས”ཞེས་པ་ནི། མཐར་གཏུགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཚོགས་ལྔས་བྱ་བའི་ལས་ལ། ལས་ལ་དབང་བའི་དགེ་སློང་ཇི་སྙེད་པ་འདུས་པ་དང་། འདུན་པ་འབུལ་འོས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་ཕུལ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐུན་པར་མ་བྱས་པས། ལས་འདི་ལ་མཐུན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། “གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས”ཞེས་པ་ནི། གསོལ་བ་གཅིག་དང་བརྗོད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱ་བ་ལ་བྱའོ། འདིར་གསོལ་བ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་། བརྗོད་པ་གསུམ་པོ་དོན་དང་ཚིག་གི་ཆ་ནས་ཐ་མི་དད་པས། དོན་དང་ཚིག་ཐ་དད་པའི་གསོལ་བ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་བཞི་པར་བྱས་ནས་གསོལ་བ་དང་བཞི་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། “ལས་ཀྱིས”ཞེས་པ་ནི། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ལས་ཏེ། འདུལ་བའི་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། “མི་འཁྲུགས་པ”ཞེས་པ་ནི། གཞི་དང་། གསོལ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། མཚམས་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བཤིག་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། “གནས་སུ་བབ་པ”ཞེས་པ་ནི། རྒྱུ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། རྒྱུ་འདི་དག་གིས་མཆོག་གི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། དེ་ལ་“ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཉམས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར”ཞེས་པ་ནི། གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གསོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བརྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཚམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལ་“གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ”ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་དང་། ད་ལྟ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། ལོ་ཉི་ཤུ་མ་ལོན་པ་དང་། ཕམ་པ་བྱུང་མྱོང་བ་དང་། མ་ནིང་དང་། རྐུ་ཐབས་སུ་གནས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དུ་སོང་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། མ་གསོད་པ་དང་། ཕ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་སུན་ཕྱུང་བ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་དང་། མཚན་གཉིས་པ་སྟེ། གང་ཟག་བཅུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ། དེ་ལ་“ལོ་ཉི་ཤུ་མ་ལོན་པ”ཞེས་སྤྱིར་བཏང་དུ་བརྗོད་ཀྱང་། མའི་མངལ་ནས་བཙས་པ་ནས་བཟུང་ལོ་བཅུ་དགུ་ལོན་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་ཡིན་ལ། དེ་ལས་དམའ་བ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ། འདི་ལྟར་ལོ་གཅིག་ལ་དགུན་དུས་དང་། སོ་གའི་དུས་དང་། དབྱར་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་དུས་གསུམ་ཡོད་དེ། འདིར་ཡང་ཡོད་དོ། ‘‘ကတ္တိကန္တိကပက္ခမှာ, ဟေမံ ဖဂ္ဂုဏပုဏ္ဏမာ; တဿန္တိ ကပက္ခမှာ, ဂိမှံ အာသာဠှိပုဏ္ဏမာ; ဝဿကာလံ တတော သေသံ, စတုဝီသတူပေါသထာ. སྨིན་དྲུག་ཟླ་བའི་ཕྱེད་སྔ་ནས། །དགུན་ནི་དབོ་ཡི་ཉ་ལའོ། །དེ་ཡི་ཕྱེད་ཀྱི་ཟླ་བ་ནས། །སོ་ག་ཆུ་སྟོད་ཉ་ལའོ། །དེ་ལྷག་དབྱར་གྱི་དུས་ཡིན་ཏེ། །གསོ་སྦྱོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ།། စာတုဒ္ဒသီ ဆ ဧတေသု, ပက္ခာ တတိယသတ္တမာ; သေသာ ပန္နရသီ ဉေယျာ, အဋ္ဌာရသ ဥပေါသထာတိ’’. འདི་དག་ལས་ནི་བཅུ་བཞི་པ། །ཕྱོགས་གསུམ་པ་དང་བདུན་པ་དྲུག །ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་པར་ཤེས་བྱ། །གསོ་སྦྱོང་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འགྱུར།། ဧတ္ထ စ ကတ္တိကဿ ကာဠပက္ခပါဋိပဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဖဂ္ဂုဏပုဏ္ဏမာ စတ္တာရော မာသာ ဟေမဥတု နာမ. ဖဂ္ဂုဏဿ ကာဠပက္ခပါဋိပဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အာသာဠှီပုဏ္ဏမာ စတ္တာရော မာသာ ဂိမှဥတု နာမ. အသာဠှကာဠပက္ခပါဋိပဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အပရကတ္တိကပုဏ္ဏမာ စတ္တာရော မာသာ ဝဿဥတု နာမ. ဧဝံ ဧကသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ တယော ဥတူ ဟောန္တိ. တတ္ထ ဧကသ္မိံ ဥတုမှိ ပက္ခဿ တတိယသတ္တမေသု ဒွေ ဒွေ ကတွာ ဆ စတုဒ္ဒသိကာ, ပဌမဒုတိယစတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌအဋ္ဌမေသု ဆ ဆ ကတွာ အဋ္ဌာရသ ပန္နရသိကာတိ ဧဝံ ဧကသံဝစ္ဆရေ စတုဝီသတိ ဥပေါသထာ ဟောန္တိ. ဣမေသု စတုဝီသတုပေါသထေသု စာတုဒ္ဒသိယာ ဧကူနတိံသ ဒိဝသာ ဟောန္တီတိ ကတွာ ဧကသံဝစ္ဆရေ ဆ ဦနာ ဒိဝသာ ဟောန္တိ. ဣမိနာ နယေန ဧကူနဝီသတိမေ ဝဿေ ဆမာသာဓိကာနိ အဋ္ဌာရသဝဿာနိ ဟောန္တိ. တသ္မိံ မာတုကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တကာလေ ဒသမာသေ ပက္ခိပိတွာ စတ္တာရိ မာသာဓိကာနိ ဧကူနဝီသဝဿာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ. ရာဇာနော ပန တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဝဿာနံ အစ္စယေန မာသံ အာကဍ္ဎန္တိ[Pg.20], ဒိဝသေန သဟ မာသမ္ပိ, တသ္မာ အဋ္ဌာရသဝဿေ ယေဝ ဆ မာသာဓိကာနိ ဟောန္တိ. တံ ဟေဋ္ဌာစတုမာသာဓိက ဧကူနဝီသတိမေ ဝဿေ ပက္ခိပိတွာ ဧကမာသာဓိကာနိ ဝီသတိဝဿာနိ သဗ္ဗသော ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ ဧကူနဝီသတိဝဿတော ပဋ္ဌာယ ဂဗ္ဘဝီသော ဥပသမ္ပဒါယ ဝတ္ထူတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒါနိ ပုရိသတ္တဘာဝေါ တိ ဘိက္ခုနိယာ အဘာဝတော ပုရိသပုဂ္ဂလောဝ ဣဒါနိ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပေတော တထာ ဟိ မာတုဂါမဿ ပဗ္ဗဇိတတ္ထာ ပဉ္စဝဿသတာနိ သဒ္ဓမ္မော တိဋ္ဌေယျ, ပညတ္တတ္တာ ပန အပရာနိ ပဉ္စဝဿသတာနိ ဌဿတီတိ ဧဝံ ဝဿသဟဿမေဝ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တသဒ္ဓမ္မဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝေါ ဝုတ္တော. မာတုဂါမာ စ နာမ ဒုပ္ပညာ တိဗ္ဗကိလေသာ လာမကာ စ. ဘဂဝတာ စ ပဌမဗောဓိယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယမေဝ မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ အဋ္ဌဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏေန ဥပသမ္ပဒတ္တေ အနုညာတေပိ သာသနဿ အစိရဋ္ဌိတိကဘာဝေါ ဝုတ္တော. ဒုပ္ပညတ္တာ ဣတ္ထိယော သာသနေ စိရံ န တိဋ္ဌန္တိ, တိဗ္ဗကိလေသတ္တာ ယထာ ပညတ္တ သိက္ခာပဒါနုရူပံ သံဝရမ္ပိ ရက္ခိတုံ န သက္ကောန္တိ. လာမကတ္တာပိ တာ အဋ္ဌသမာပတ္တိံ လဘန္တာပိ ဗြာဟ္မပါရိသဇ္ဇံ နာတိက္ကမန္တိ, ဧဝံ ဘိက္ခုနိယာ အဘာဝတော ဣဒါနိ ပုရိသပုဂ္ဂလောတိ ဝုတ္တံ. ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဌတွာ စတ္တာရိ ခေတ္တာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ တထာ ဟိ မာတုဂါမဿ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ ဝဿသဟဿမေဝ ဌဿတီတိ စေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တခီဏာသဝဝသေန ဝုတ္တံ, တတော ပရံ ဥတ္တရိပိ သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဝသေန ဝဿသဟဿံ, အနာဂါမိဝသေန ဝဿသဟဿံ, သကဒါဂါမိဝသေန ဝဿသဟဿံ, သောတာပန္နဝသေန ဝဿသဟဿန္တိ ဧဝံ ပဉ္စဝဿသဟဿာနိ ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မော တိဋ္ဌတိ. ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မောပိ တာနိယေဝ န ဟိ ပရိယတ္တိယာ အသတိ ပဋိဝေဓော အတ္ထိ. နာပိ ပရိယတ္တိယာ သတိ ပဋိဝေဓော န ဟောတိ. လိင်္ဂံ ပန ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ စိရံ ပဝတ္တိဿတိ, ဣဒံ ခန္ဓကဘာဏကာနံ မတေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန ဧဝံ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေဟိ ဝဿသဟဿံ အဋ္ဌာသိ, ဆဠဘိညေဟိ ဝဿသဟဿံ, တေဝိဇ္ဇေဟိ ဝဿသဟဿံ, သုက္ခဝိပဿကေဟိ ဝဿသဟဿံ, ပါတိမောက္ခေန ဝဿသဟဿံ အဋ္ဌာသီ’’တိ. ဣဒမ္ပိ ဒီဃဘာဏကတ္ထေရာနံ မတေန ဝုတ္တံ. အင်္ဂုတ္တရနိကာယဋ္ဌကထာယမ္ပိ ဗုဒ္ဓါနံ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဝဿသဟဿမေဝ ပဋိသမ္ဘိဒါ နိဗ္ဗတ္တေတုံ သက္ကောန္တိ, တတော ပရံ ဆ အဘိညာ[Pg.21], တတော တာပိ အသက္ကောန္တာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ဂစ္ဆန္တေကာလေ တာနိပိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တာ သုက္ခဝိပဿကာ ဟောန္တိ. ဧတေနေဝ ဥပါယေန အနာဂါမိနော သကဒါဂိမိနော, သောတာပန္နာတိ ဝုတ္တံ. ဣဒမ္ပိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယေ ဝုတ္တံ. သံယုတ္တနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန ပဌမဗောဓိယံ ဘိက္ခူ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာ. အထ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ ပဋိသမ္ဘိဒါ ပါပုဏိတုံ န သက္ခိံသု, ဆဠဘိညာ အဟေသုံ. တတော ဆပိ အဘိညာ ပတ္တုံ အသက္ကောန္တာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏိံသု. ဣဒါနိ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏိတုံ အသက္ကောန္တာ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏိဿန္တိ, တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ အနာဂါမိဖလံ, တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သကဒါဂါမိဖလံ, တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သောတာပတ္တိဖလံ. ဂစ္ဆန္တေကာလေ သောတာပတ္တိဖလမ္ပိ ပတ္တုံ န သက္ခိဿန္တီ’တိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ စေ တေ အာစရိယာ ဘိန္နဝါဒါ, တသ္မာ တေသံ အာစရိယာနံ ဘာဏကာနံ မတမေဝ ဗုဒ္ဓဃောသာစရိယေန တတ္ထ တတ္ထ လိခိတန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ, အညထာ အာစရိယဿေဝ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓပ္ပသင်္ဂေါ သိယာ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေနေဝ ဟိ သီဟဠဘာသံ အပနေတွာ မာဂဓဘာသာယ သာဋ္ဌကထံ ဗုဒ္ဓဝစနံ လိခိတံ, န အညေန အာစရိယေန တသ္မာ အဋ္ဌကထာယ ဝုတ္တဝစနမေဝ ပမာဏန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. နနု စတ္တာရောပိ နိကာယဋ္ဌကထာသင်္ဂီတိံ အာရူဠှာ, အထ ကသ္မာ ဧဝံ ဘိန္နာတိ. သစ္စံ, တထာပိ ကေသဉ္စိ ထေရာနံ ဝါဒပ္ပကာသနတ္ထံ ဝုတ္တံ. န သင်္ဂါဟကတ္ထေရာနံ, တသ္မာ အဋ္ဌကထာဝစနမေဝ ပမာဏန္တိ ဝုတ္တံ. འདི་ལ། སྨིན་དྲུག་ཟླ་བའི་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་སྟེ་དབོ་ཟླ་བའི་ཉ་བར་གྱི་ཟླ་བ་བཞི་ནི་དགུན་དུས་ཞེས་བྱའོ།། དབོ་ཟླ་བའི་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཉ་བར་གྱི་ཟླ་བ་བཞི་ནི་སོ་གའི་དུས་ཞེས་བྱའོ།། ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་སྟེ་སྨིན་དྲུག་ཟླ་བ་ཕྱི་མའི་ཉ་བར་གྱི་ཟླ་བ་བཞི་ནི་དབྱར་དུས་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་ལ་དུས་གསུམ་ཡོད་དོ།། དེ་ལ་དུས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུམ་པ་དང་བདུན་པ་ལ་གཉིས་རེ་བྱས་པས་བཅུ་བཞིའི་གསོ་སྦྱོང་དྲུག་དང་། དང་པོ། གཉིས་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བརྒྱད་པ་རྣམས་ལ་དྲུག་རེ་བྱས་པས་བཅོ་ལྔའི་གསོ་སྦྱོང་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་ལ་གསོ་སྦྱོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དོ།། གསོ་སྦྱོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་བཅུ་བཞིའི་ཉིན་ཞག་ཉེར་དགུ་ཡོད་པར་བྱས་པས། ལོ་གཅིག་ལ་ཞག་མ་དྲུག་གིས་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ།། ཚུལ་འདིས། ལོ་བཅུ་དགུ་པའི་སྐབས་སུ་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ཟླ་བ་དྲུག་ལྷག་པ་ཡོད་དོ།། དེར་མ་ཡི་མངལ་དུ་ཆགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཅུ་བསྣན་ན། ལོ་བཅུ་དགུ་དང་ཟླ་བ་བཞི་ལྷག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་གསུམ་རེའི་མཚམས་སུ་ཟླ་བ་གཅིག་བསྣན་ཞིང་། ཞག་མ་དང་བཅས་པའི་ཟླ་བའང་བསྣན་པས། དེའི་ཕྱིར་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལ་ཟླ་བ་དྲུག་ལྷག་པ་ཡོད་དོ།། དེ་ཉིད་གོང་གི་ཟླ་བ་བཞི་ལྷག་པའི་ལོ་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་དུ་བསྣན་ན། ཟླ་བ་གཅིག་ལྷག་པའི་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ལྟར་ལོ་བཅུ་དགུ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མངལ་གྱི་ལོ་དང་བཅས་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། ད་ནི་ “སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་” ཞེས་པ་ནི། དགེ་སློང་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཉིད་རུང་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བུད་མེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་གནས་པར་འགྱུར་ལ། བཅས་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་གཞན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཉིད་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་སོ།། བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཞན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་དང་། དམན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་པ་དང་པོའི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་གཽ་ཏ་མཱི་ལ་ལྕི་བའི་ཆོས་བརྒྱད་ཁས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གནང་ནའང་། བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གསུངས་སོ།། བུད་མེད་རྣམས་ཤེས་རབ་ཞན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པའི་སྡོམ་པའང་བསྲུང་མི་ནུས་སོ།། དམན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མོ་རྣམས་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་ཐོབ་ཀྱང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལས་མི་འདའ་བས། དེ་ལྟར་དགེ་སློང་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་གསུངས་སོ།། གནས་འདིར་གནས་ནས་ཞིང་བཞི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བུད་མེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ལྷག་པར་སྐམ་ཕྱིར་མཐོང་གི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ལོ་ལྔ་སྟོང་གི་བར་དུ་རྟོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་སོ།། ལུང་གི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལུང་མེད་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་ཡོད་ན་རྟོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། རྟགས་ནི་ལུང་ནུབ་པར་གྱུར་ནའང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འདུལ་བ་ཕུང་པོ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པར་གསུངས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ།། དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། “སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གནས། མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག རིག་པ་གསུམ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག སྐམ་ཕྱིར་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག སོ་སོར་ཐར་པས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གནས་སོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། འདི་ཡང་ལུང་རིང་མོ་འཛིན་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པར་གསུངས་ོ།། ཨང་གུཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཉིད་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ཀྱང་མི་ནུས་པར་རིག་པ་གསུམ་བསྐྱེད་དོ།། དུས་འདས་པ་ན་དེ་དག་ཀྱང་བསྐྱེད་མི་ནུས་པར་སྐམ་ཕྱིར་མཐོང་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།། ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་གསུངས་སོ།། འདི་ཡང་ཨང་གུཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ་ལས་གསུངས་སོ།། སམ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ནི། བྱང་ཆུབ་པ་དང་པོའི་སྐབས་སུ་དགེ་སློང་རྣམས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ནས་དུས་འདས་པ་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པར་མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་དུ་གྱུར་ཏོ།། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་ཤེས་དྲུག་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པར་རིག་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།། ད་ནི་དུས་འདས་པ་ན་རིག་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པར་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེའང་མི་ནུས་པར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དེའང་མི་ནུས་པར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དེའང་མི་ནུས་པར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། དུས་འདས་པ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། སློབ་དཔོན་དེ་དག་གི་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་གི་བཞེད་པ་ཉིད་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་གནས་དེ་དང་དེར་བྲིས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་སློབ་དཔོན་ཉིད་ལ་སྔ་ཕྱི་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཉིད་ཀྱིས་སེང་ག་ལའི་སྐད་བསལ་ནས་མ་ག་དྷཱའི་སྐད་དུ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བྲིས་པ་ཡིན་གྱི། སློབ་དཔོན་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་བཤད་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཉིད་ཚད་མར་གཟུང་བར་བྱའོ།། ཅི་ལུང་བཞིའི་འགྲེལ་བཤད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཀའ་བསྡུ་ལ་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མི་མཐུན་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ནའང་གནས་བརྟན་ཁ་ཅིག་གི་བཞེད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།། བཀའ་བསྡུ་མཛད་པའི་གནས་བརན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚིག་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နပုဗ္ဗန္တိ ပါရာဇိကဘိက္ခု, သော အဘဗ္ဗော သာသနေ ဥပသမ္ပဒကမ္မဿ လဒ္ဓုံ. མཐར་ཐུག་གི་གཞི་ལ་ལྟུང་བ་སྔོན་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་ཕམ་པར་གྱུར་པའི་དགེ་སློང་སྟེ། དེ་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་ཐོབ་པར་མི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།། ပဏ္ဍကောတိစေတ္တ ပဉ္စဝိဓော ဟောတိ အာသိတ္တပဏ္ဍကော, ဥဿူယပဏ္ဍကော, ဩပက္ကမိကပဏ္ဍကော, နပုံသကော, ပက္ခပဏ္ဍကောတိ. တတ္ထ ယဿ ပရေသံ အင်္ဂဇာတံ မုခေန ဂဏှိတွာ အသုစိနာ အာသိတ္တဿ ပရိဠာဟော ဝူပသမတိ, အယံ အာသိတ္တပဏ္ဍကော နာမ. ယဿ ပရေသံ အဇ္ဈာစာရံ ပဿတော ဥဿူယာယ ဥပ္ပန္နာယ ပရိဠာဟော ဝူပသမတိ, အယံ ဥဿူယပဏ္ဍကော နာမ. ယဿ ဥပက္ကမေန ဗီဇာနိ အပနီတာနိ ဟောန္တိ, အယံ ဩပက္ကမိကပဏ္ဍကော နာမ. ယော ပန ပဋိသန္ဓိယံ ယေဝ အဘာဝကော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ, အယံ နပုံသကော နာမ. ဧကစ္စော ပန အကုသလဝိပါကာနုဘာဝေန ကာဠပက္ခေ ပဏ္ဍကော ဟောတိ, ဇုဏှပက္ခေ ပနဿ ပရိဠာဟောဝူပသမတိ[Pg.22], အယံ ပက္ခပဏ္ဍကော နာမ, ကေစိ ပန ယော ကာဠပက္ခေ ဣတ္ထီ ဟောတိ, ဇုဏှပက္ခေ ပုရိသော, အယံ ပက္ခပဏ္ဍကောတိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တမေဝ. ဧတေသု အာသိတ္တပဏ္ဍကဿ စ ဥဿူယပဏ္ဍကဿ စ ပဗ္ဗဇ္ဇာ န ဝါရိတာ. ဩပက္ကမိကနပုံသကပက္ခပဏ္ဍကာနံ ပန ဝါရိတာ. တေသုပိ ပက္ခပဏ္ဍကဿ ယသ္မိံ ပက္ခေ ပဏ္ဍကော ဟောတိ, တသ္မိံယေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါရိတာ. ဧတ္ထ စ အပဏ္ဍကပက္ခေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဏ္ဍကပက္ခေ နာသေတဗ္ဗောတိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘အပဏ္ဍကပက္ခေပဗ္ဗဇိတော သတော ကိလေသက္ခယံ ပါပုဏာတိ, န နာသေတဗ္ဗော’’တိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တမေဝ, ပဏ္ဍကဿ ကိလေသက္ခယာ သမ္ဘဝတော ခီဏကိလေသဿ စ ပဏ္ဍကဘာဝါနုပပတ္တိတော အဟေတုက ပဋိသန္ဓိကထာယဉှိ အဝိသေသေန ပဏ္ဍကဿ အဟေတုကပဋိသန္ဓိ ကတာ ဝုတ္တာ, အာသိတ္တ ဥဿူယပက္ခပဏ္ဍကာနဉ္စ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယေဝ ပဏ္ဍကဘာဝေါ, န ပဝတ္တိယံယေဝါတိ ဝဒန္တိ. တေနေဝ အဟေတုကပဋိသန္ဓိနိဒ္ဒေသေ ဇစ္စန္ဓ-ဇစ္စဗဓိရာဒယော ဝိယ ပဏ္ဍကော ဇာတိသဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. စတုတ္ထပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာယံ ပန အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေ ဒဿေန္တေန ပဏ္ဍကတိရစ္ဆာနဂတဥဘတော ဗျဉ္ဇနကာ တယော ဝတ္ထုဝိပန္နာ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ, တေသံ သဂ္ဂေါ အဝါရိတောတိ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ, ဧဝံ ပဉ္စဝိဓာ ပဏ္ဍကာ တေ ပဏ္ဍကသာမညေန အဝိသေသေတွာ ‘‘ပဏ္ဍကာတိ ဧဝမေဝ ဝတွာ ပဏ္ဍကော ဘိက္ခဝေ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. འདི་ལ་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། བླུགས་པའི་མ་ནིང་། ཕྲག་དོག་གི་མ་ནིང་། ཉམས་པར་བྱས་པའི་མ་ནིང་། མཚན་མེད་པའི་མ་ནིང་། ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་མ་ནིང་རྣམས་སོ།། དེ་ལ་གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དབང་པོ་ཁས་བཟུང་ནས་མི་གཙང་བས་བླུགས་པ་ན་གདུང་བ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ནི། བླུགས་པའི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་བལྟས་ནས་ཕྲག་དོག་སྐྱེས་ཏེ་གདུང་བ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཕྲག་དོག་གི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།། གང་ཞིག་ཆོ་ག་ལ་བརྟེན་ནས་རླིག་རིལ་ཕྱུང་བ་ནི། ཉམས་པར་བྱས་པའི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།། གང་ཞིག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཉིད་ནས་མཚན་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ནི། མཚན་མེད་པའི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།། ཁ་ཅིག་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུས་ནག་ཕྱོགས་ལ་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་ལ། དཀར་ཕྱོགས་ལ་ནི་གདུང་བ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་མ་ནིང་ཞེས་བྱའོ།། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཞིག་ནག་ཕྱོགས་ལ་བུད་མེད་དུ་འགྱུར་ཞིང་དཀར་ཕྱོགས་ལ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་མ་ནིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་རང་གི་བློ་ཙམ་མོ།། འདི་དག་གི་ནང་ནས་བླུགས་པའི་མ་ནིང་དང་ཕྲག་དོག་གི་མ་ནིང་གཉིས་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་བཀག་གོ། ཉམས་པར་བྱས་པའི་མ་ནིང་དང་། མཚན་མེད་པའི་མ་ནིང་། ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་མ་ནིང་རྣམས་ལ་ནི་བཀག་གོ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་མ་ནིང་ལ་ཕྱོགས་གང་ལ་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བཀག་གོ། འདི་ལ་མ་ནིང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། མ་ནིང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱིར་དབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་དཀའ་འགྲེལ་གསུམ་ཆར་ལས་གསུངས་སོ།། ཁ་ཅིག་ནི་ “མ་ནིང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱེད་པས་ཕྱིར་དབྱུང་བར་མི་བྱའོ་”ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་རང་གི་བློ་ཙམ་མོ།། མ་ནིང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ལ་མ་ནིང་གི་དངོས་པོ་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།། རྒྱུ་མེད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གཏམ་ལས་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མ་ནིང་གི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བླུགས་པ་དང་། ཕྲག་དོག ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་མ་ནིང་རྣམས་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་མ་ནིང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི། འཇུག་པའི་དུས་ཁོ་ན་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བསྟན་པ་ལས། དམུས་ལོང་དང་དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་ནིང་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྒྲས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏོ།། ཕམ་པ་བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ནི་མི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་སྟོན་པ་ན། མ་ནིང་དང་། དུད་འགྲོ། མཚན་གཉིས་པ་སྟེ་གཞི་ཉམས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་མཐོ་རིས་ནི་མ་བཀག་གོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་སོ།། དེ་ལྟར་མ་ནིང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་མ་ནིང་གི་སྤྱི་མིང་གིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར། “མ་ནིང་”ཞེས་དེ་ལྟར་ཁོ་ནར་གསུངས་ནས། “དགེ་སློང་དག་མ་ནིང་ནི་བསྙེན་པར་མི་རྫོགས་པར་བྱའོ་”ཞེས་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།། ထေယျသံဝါသကော တိ ယော သယမေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာလိင်္ဂံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခုဝဿံ ဂဏေတွာ ဘိက္ခူတိ ပဋိညံ သမ္ပဋိစ္ဆတိ, ယထာဝုဍ္ဎံ ဝန္ဒနံ သာဒိယတိ, သော လိင်္ဂဿ သံဝါသဿ စ ထေနတ္တာ ဥဘယတ္ထေနကော နာမ. ယော ပန ယထာဝုဍ္ဎံ ဝန္ဒနံ န သာဒိယတိ, အသုဒ္ဓစိတ္တဝသေန လိင်္ဂဿထေနတ္တာလိင်္ဂတ္ထေနကော နာမ. ယော ဝါ ပန သာမဏေရဘူမိယံ ဌတွာ မုသာဝါဒေန ဘိက္ခုတိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခုဝဿဂ္ဂေန ဝန္ဒနာဒိံ သာဒိယတိ, သော ဘိက္ခူဟိ ဒိန္နလိင်္ဂတ္တာ လိင်္ဂတ္ထေနကော န ဟောတိ, သံဝါသဿ ထေနတ္တာ သံဝါသတ္ထေနကော နာမ. ဧတ္ထ စ ဥဘယတ္ထေနကောပိ အသုဒ္ဓစိတ္တေန လိင်္ဂတ္ထေနကေဧဝ ပဝိဋ္ဌောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယောပိ သာမဏေရော ဝုဍ္ဎသာမဏေရာနံ ဝန္ဒနံ သာဒိယတိ, ဒဟရဘိက္ခူပိ ဝုဍ္ဎဘိက္ခူနံ ဝန္ဒနံ သာဒိယတိ, သောပိ ထေယျသံဝါသကော နာပိ ဟောတိ, အထေနတ္တာ. ယော ဝါ ပန ဘိက္ခုပါရာဇိကမာပန္နောဝ ဘိက္ခုလိင်္ဂေ [Pg.23] ဌိတော ယာဝ ပဋိဇာနာတိ, တာဝ အတ္ထေဝ တဿ ဘိက္ခုဘာဝေါ, န သော အနုပသမ္ပန္နသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ, တထာ ဟိ သော သံဝါသံ သာဒိယန္တောပိ ထေယျသံဝါသကော န ဟောတိ, သော သဟသေယျာဒိအာပတ္တိမ္ပိ န ဇနေတိ, ဩမသဝါဒေ ပါစိတ္တိယဉ္စ န ဇနေတိ တေနေဝ ‘‘အသုဒ္ဓေါ ဟောတိ ပုဂ္ဂလော အညတရံ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နော, တဉ္စေ သုဒ္ဓဒိဋ္ဌိ သမာနော ဩကာသံ ကာရာပေတွာ အက္ကောသာဓိပ္ပာယော ဝဒတိ အာပတ္တိ ဩမသဝါဒဿာ’’တိ ဩမသဝါဒေ ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ. အသတိ ဟိ ဘိက္ခုဘာဝေ ဒုက္ကဋံ ဝဒေယျ. ယော ပန သာမဏေရော သာမဏေရလိင်္ဂေနေဝ ပါဏာတိပါတာဒိပဉ္စဝိဓံ သိလဝိပတ္တိံ ပါပုဏာတိ, သောပိ အာဂတော လိင်္ဂနာသနာယ နာသေတွာ သရဏသီလံ ဒါတဗ္ဗံ, အထေနတ္တာ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထုဘာဝမ္ပိ န ပါပုဏာတိ. ဝိကာလဘောဇနာဒိကံ ကရောန္တဿ ပန ‘‘အစ္စယော မံ ဘန္တေ အစ္စာဂမာ’’တျာဒိနာ သံဃမဇ္ဈေ အစ္စယံ ဒေသာပေတွာ ဝါ ဒဏ္ဍကမ္မံ ဝါ ကတွာ သီလံ ဒါတဗ္ဗမေဝ. တိတ္ထိယပက္ကန္တကော ဥတ္တာနောယေဝ. «རྐུ་ཐབས་སུ་གནས་པ་»ཞེས་པ་ནི། གང་ཞིག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྟགས་བླངས་ཏེ། དགེ་སློང་གི་ལོ་གྲངས་བརྩིས་ནས་ «ང་ནི་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ་»ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དང་། རྒན་རིམ་བཞིན་ཕྱག་བྱས་པ་དང་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྟགས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གཉིས་ཀ་རྐུ་བའི་ཕྱིར་ «གཉིས་ཀ་རྐུ་བ་»ཞེས་བྱའོ།། གང་ཞིག་རྒན་རིམ་བཞིན་ཕྱག་བྱས་པ་མི་ལེན་པ་ལ། བསམ་པ་མ་དག་པའི་དབང་གིས་རྟགས་རྐུ་བའི་ཕྱིར་ «རྟགས་རྐུ་བ་»ཞེས་བྱའོ།། ཡང་ན་གང་ཞིག་དགེ་ཚུལ་གྱི་ས་ལ་གནས་བཞིན་དུ། རྫུན་སྨྲས་ཏེ་ «ང་ནི་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ་»ཞེས་ཁས་ལེན་བླངས་ནས། དགེ་སློང་གི་ལོ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་ལ་སོགས་པ་དང་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་རྟགས་བྱིན་པའི་ཕྱིར་ «རྟགས་རྐུ་བ་»ནི་མ་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་གནས་པ་རྐུ་བའི་ཕྱིར་ «གནས་པ་རྐུ་བ་»ཞེས་བྱའོ།། འདི་ལ་གཉིས་ཀ་རྐུ་བ་ཡང་བསམ་པ་མ་དག་པས་ «རྟགས་རྐུ་བ་»ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བར་རིག་པར་བྱའོ།། དགེ་ཚུལ་གང་ཞིག་དགེ་ཚུལ་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་དང་ལེན་པ་དང་། དགེ་སློང་གསར་བུ་ཡང་དགེ་སློང་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་དང་ལེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྐུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ «རྐུ་ཐབས་སུ་གནས་པ་»མ་ཡིན་ནོ།། ཡང་ན་དགེ་སློང་གང་ཞིག་ཕམ་པ་བྱུང་ཡང་དགེ་སློང་གི་རྟགས་ལ་གནས་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་འོ།། དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་ལེན་ཀྱང་ «རྐུ་ཐབས་སུ་གནས་པ་»མ་ཡིན་ནོ།། དེས་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟུང་བ་ཡང་མི་བསྐྱེད་ལ། དམོད་པའི་ཚིག་གི་ལྟུང་བྱེད་ཀྱང་མི་བསྐྱེད་དོ།། དེ་ཉིར་ཀྱི་ཕྱིར་ «གང་ཟག་མ་དག་པ་ཕམ་པའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ལ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་དག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་སྐབས་ཕྱེ་ནས་གཤེ་བའི་བསམ་པས་སྨྲས་ན། དམོད་པའི་ཚིག་གི་ལྟུང་བྱེད་དུ་འགྱུར་རོ་»ཞེས་དམོད་པའི་ཚིག་ལ་ལྟུང་བྱེད་གསུངས་སོ།། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་ཉེས་བྱས་སུ་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།། གང་དགེ་ཚུལ་གྱིས་དགེ་ཚུལ་གྱི་རྟགས་ཉིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་གྱུར་ན། དེ་ཡང་རྟགས་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྐྲད་དེ་སྐྱབས་འགྲོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱིན་པར་བྱའོ།། རྐུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།། དུས་མ་ཡིན་པར་ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནི། «བཙུན་པ། བདག་ལ་ནོངས་པ་བྱུང་ངོ་»ལ་སོགས་པས་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་ནོངས་པ་བཤགས་སུ་བཅུག་གམ། ཡང་ན་ཆད་པའི་ལས་བྱས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།། མུ་སྟེགས་ཅན་དུ་སོང་བ་ནི་གསལ་བར་ཟད་དོ།། တိရစ္ဆာနဂတောတိ ယောကောစိ အမနုဿဘူတော စတ္တာရော အပါယိကာပိ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထုယေဝ. တေ ပဋိသန္ဓိယာ လာမကတ္တာ အဘဗ္ဗာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယဒိ စတ္တာရော အပါယိကာ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထု ဘဝေယျ, အထ ကသ္မာ သေသေ အနပဒိသိတွာ တိရစ္ဆာနဂတောဝ အဝတ္ထူတိ ဝုတ္တန္တိ. သေသာနံ အပါကဋဝတ္ထုတ္တာ, တထာ ဟိ သမ္ဗုဒ္ဓကာလေ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဧကော နာဂရာဇာ နာဂယောနိယာ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ. အထခေါ တဿ နာဂဿ ဧတဒဟောသိ ကေနနုခေါ အဟံ ဥပါယေန နာဂယောနိယာ ပရိမုစ္စေယျံ ခိပ္ပဉ္စ မနုဿတ္တံ လဘေယျန္တိ. အထခေါ တဿ နာဂဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဣမေ ခေါ သမဏာသကျပုတ္တိယာ ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော ဗြဟ္မစာရိနော သစ္စဝါဒိနော သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ သစေ ခေါ အဟံ သမဏေသု သကျပုတ္တိယေသု ပဗ္ဗဇေယျံ, ဧဝါဟံ နာဂယောနိယာ ပရိမုစ္စေယျံ ခိပ္ပဉ္စ မနုဿတ္တံ ပဋိလဘေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ သော နာဂေါ မာဏဝကဝဏ္ဏေန ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တံ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေသုံ ဥပသမ္ပာဒေသုံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သော နာဂေါ အညတရေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ပစ္စန္တိမေ ဝိဟာရေ ပဋိဝသတိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စူဋ္ဌာယ အဇ္ဈောကာသေ [Pg.24] စင်္ကမတိ. အထ ခေါ သော နာဂေါ တဿ ဘိက္ခုနော နိက္ခန္တေ ဝိဿဋ္ဌော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမေသိ. သဗ္ဗော ဝိဟာရော အဟိနာ ပုဏ္ဏော, ဝါတပါနေဟိ ဘောဂါ နိက္ခန္တာ ဟောန္တိ. အထခေါ သော ဘိက္ခု ‘‘ဝိဟာရံ ပဝိသိဿာမီ’’တိ ကဝါဋံ ပဏာမေန္တော အဒ္ဒသ သဗ္ဗံ ဝိဟာရံ အဟိနာပုဏ္ဏံ ဝါတပါနေဟိ ဘောဂေ နိက္ခန္တေ. ဒိသွာန ဘီတော ဝိဿရမကာသိ. ဘိက္ခူ ဥပဓာဝိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ကိဿ တွံ အာဝုသော ဝိဿရမကာသီ’’တိ. အယံ အာဝုသော သဗ္ဗော ဝိဟာရော အဟိနာ ပုဏ္ဏော ဝါတပါနေဟိ ဘောဂါ နိက္ခန္တာတိ. အထ ခေါ သော နာဂေါ တေန သဒ္ဒေန ပဗုဇ္ဈိတွာ သကေ အာသနေ နိသီဒိ. ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု ‘‘ကောစိ တွံ အာဝုသော’’တိ. ‘‘အဟံ ဘန္တေ နာဂေါ’’တိ. ‘‘ကိဿ ပန တွံ အာဝုသော ဧဝရူပံ အကာသီ’’တိ. အထ ခေါ သော နာဂေါ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသီ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ တံ နာဂံ ဧတဒဝေါစ ‘‘တုမှေ ခွတ္ထ နာဂါ အဝိရူဠှိဓမ္မာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ, ဂစ္ဆ တွံ နာဂ, တတ္ထေဝ စာတုဒ္ဒသေ ပန္နရသေ အဋ္ဌမိယာ စ ပက္ခဿ ဥပေါသထံ ဥပဝသ, ဧဝံ တွံ နာဂယောနိယာ ပရိမုစ္စိဿသိ ခိပ္ပဉ္စ မနုဿတ္တံ ပဋိလဘိဿသီ’’တိ. အထ ခေါ သော နာဂေါ ‘‘အဝိရူဠှဓမ္မော ကိရာဟံ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေတိ ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော အဿူနိ ပဝတ္တယမာနော ဝိဿရံ ကတွာ ပက္ကမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ‘‘ဒွေ မေ ဘိက္ခဝေ ပစ္စယာ နာဂဿ သဘာဝပါတုကမ္မာယ. ယဒါ စ သဇာတိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ, ယဒါ စ ဝိဿဋ္ဌော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမတိ. ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒွေ ပစ္စယာ နာဂဿ သဘာဝ ပါတုကမ္မာယ. တိရစ္ဆာနဂတော ဘိက္ခဝေ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော, ဥပသမ္ပန္နော နာသေတဗ္ဗော’’တိ ဧဝံ တိရစ္ဆာနဿေဝ ပါကဋဝတ္တုတ္တာတိ. ဧတ္ထ စ ပဝတ္တိယံ အဘိဏှံ သဘာဝပါတုကမ္မဒဿနဝသေန ‘‘ဒွေ ပစ္စယာ’’တိ ဝုတ္တံ. နာဂဿ ပန ပဉ္စသု ကာလေသု သဘာဝပါတုကမ္မံ ဟောတိ ပဋိသန္ဓိကာလေ, တစပဇဟနနကာလေ, သဇာတိယာ မေထုနကာလေ, ဝိဿဋ္ဌ နိဒ္ဒေါက္ကမနကာလေ, စုတိကာလေတိ. နနု စ ဒေဝါပိ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထုယေဝ, အထ ကသ္မာ စတ္တာရော အပါယိကာဝ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထူတိ ဝုတ္တန္တိ. သစ္စံ, တထာပိ ဒေဝါနံ အဘဗ္ဗတ္တာ ပဋိဝေဓသာသနဿ ဌိတတ္တာ တေ အဘဗ္ဗတော ဝိသုံ ကရဏတ္ထာယ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝက္ခတိ ဟိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ မဟာဝဂ္ဂေ ‘‘တိရစ္ဆာနဂတော ဘိက္ခဝေတိ [Pg.25] ဧတ္ထ နာဂေါ ဝါ ဟောတု သုပဏ္ဏမာဏဝကာဒီနံ ဝါ အညတရော အန္တမသော သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဥပါဒါယ ယော ကောစိ အမနုဿဇာတိယော သဗ္ဗောဝ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ တိရစ္ဆာနဂတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ, တေန ‘‘တိရစ္ဆာနဂတောတိ ယောကောစိ အမနုဿဘူတော’’တိ ဝုတ္တန္တိ. ဧတ္ထ စာဟ ယဒိ နာဂသုပဏ္ဏာ ပဋိသန္ဓိယာ လာမကာ ဘဝေယျ, အထ ကသ္မာ ဝိဓုရဇာတကေ စတ္တာရော ဇနာ နာဂသုပဏ္ဏသက္ကဓနဉ္စယကောရဗျေသု ဘဝနေသု တံ တဒေဝ ဌာနံ ပတ္ထေန္တာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောန္တိ, တေသု ဧကော အာယုပရိယောသာနေ သပုတ္တဒါရော နာဂဘဝနေ နာဂရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဧကော သုပဏ္ဏဘဝနေ သိမ္ဗလိဝိမာနေ သုပဏ္ဏရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဧကော တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဧကော ဓနဉ္စယကောရဗျရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တီတိ စတုန္နမ္ပိ ဇနာနံ ပဋိသန္ဓိယံ ကုသလကမ္မေနေဝ ပဝတ္တဘာဝေါ ဝုတ္တော ယဒိ ကုသလကမ္မေန ဘဝေယျ, ‘‘ကုသလာ စေတနာ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဣမိဿာပိ ပဋ္ဌာနပါဠိယာ အဟေတုကာနမ္ပိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ကမ္မပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော ဘဝေယျ, န ပနေဝံ ဝတ္တဗ္ဗံ အထ ကထဉ္စိဒံ ပစ္စေတဗ္ဗန္တိ. ဝုစ္စတေ, နိကန္တိယာ ဗလဝတ္တာ သတ္တဝိဓမေထုနသံယောဂတ္တာ စ အပရိသုဒ္ဓါ တေသံ ကုသလစေတနာ, အပရိသုဒ္ဓါယေဝ သုဂတိဘူမိယံ ဇနေတုံ န သက္ကောန္တိ. ဒုဂ္ဂတိဘူမိယံ ပဝတ္တမာနာပိ ကမ္မာ ယူဟနကာလေ တံ တံ ဘူမိပတ္ထနာ တဏှာသမ္ပယုတ္တာပုဗ္ဗဘာဂစေတနာ ဗလေန တေသု တိရစ္ဆာနဘူမီသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ, န အညေန အကုသလေန. ဧဝဉှိ ပတ္ထိတပတ္ထနာ သိဒ္ဓါပိ ဘဝေယျ. ယဒိ အညေန အကုသလကမ္မေန ဘဝေယျ, ဣစ္ဆိတပတ္ထနာပိ အသိဒ္ဓါဝ ဘဝေယျ. နိကန္တိစ နာမေသာ ဗလဝဈာနသမ္ပယုတ္တစေတနာပိ ပဋိဗာဟိတုံ သက္ကာ တထာ ဟိ ဂေါပကဒေဝဒတ္တဿ အာစရိယသမဏော ဈာနဗလေန ဗြဟ္မဘူမီသု အနိဗ္ဗတ္တိတွာ ဈာနံ ပဋိဗာဟိတွာ အညကမ္မေန ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝေသုယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘‘သီလဝတော ဟိ ဘိက္ခဝေ စေတောပဏိဓိ သမိဇ္ဈတိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ’’တိ တေသံ ဝိတ္ထာရော ဒီဃနိကာယေ အာဂတော, အတ္ထိကေဟိ တတ္ထ ဩလောကေတဗ္ဗော. သတ္တဝိဓမေထုနသံယောဂဝသေနာပိ သတ္တာ ဒုက္ခတော န မုစ္စန္တိ ဝုတ္တဉှိ ဘဂဝတာ ‘‘ဣဓ ဗြာဟ္မဏ ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ သမ္မာ ဗြဟ္မစာရီ ပဋိဇာနမာနော န ဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဒွယံဒွယ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, အပိ [Pg.26] စ ခေါ မာတုဂါမဿ ဥစ္ဆာဒနံ နှာပနံ ပရိမဒ္ဒနံ သမ္ဗာဟနံ သာဒိယတိ, သော တဒဿာဒေတိ တံ နိကာမေတိ, တေနစဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒမ္ပိခေါ ဗြာဟ္မဏဗြဟ္မစရိယဿ ခဏ္ဍမ္ပိ ဆိဒ္ဒမ္ပိ သဗလမ္ပိ ကမ္မာသမ္ပိ. အယံ ဝုစ္စတိ ဗြာဟ္မဏ အပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ. သံယုတ္တော မေထုနသံယောဂေန န ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာမရဏေန…ပေ… န ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ပုနစ ပရံ ဗြာဟ္မဏ ဣဓေကစ္စော သမဏောဝါ…ပေ… ပဋိဇာနမာနော. န ဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေနသဒ္ဓိံ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, န ပိ မာတုဂါမဿ ဥစ္ဆာဒနံ…ပေ… သာဒိယတိ, အပိ စ ခေါ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ သံဇဂ္ဃတိ သံကီဠတိ သံကေဠာယတိ, သော တဒဿာဒေတိ…ပေ… ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ပုနစ ပရံ ဗြာဟ္မဏ ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ…ပေ… န ဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ သမာပဇ္ဇတိ. နပိ မာတုဂါမဿ ဥစ္ဆာဒနံ သာဒိယတိ. နပိ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ သံဇဂ္ဃတိ သံကီဠတိ သံကေဠာယတိ. အပိစ ခေါ မာတုဂါမဿ စက္ခုံ ဥပနိဇ္ဈာယတိ ပေက္ခတိ, သော တဒဿာဒေတိ…ပေ… ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ပုနစ ပရံ ဗြာဟ္မဏ ဣဓေကစ္စော သမဏောဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ…ပေ… န ဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေန, န မာတုဂါမဿ, နပိ မာတုဂါမေန ပေက္ခတိ. အပိ စ ခေါ မာတုဂါမဿ သဒ္ဒံ သုဏာတိ တိရောကုဋ္ဋံဝါ တိရောပါကာရံဝါ ဟသန္တိယာ ဝါ ဘဏန္တိယာ ဝါ ဂါယန္တိယာ ဝါ ရောဒန္တိယာ ဝါ, သော တဒဿာဒေတိ…ပေ… ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ပုနစ ပရံ ဗြာဟ္မဏ ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြဟ္မဏော ဝါ…ပေ… နဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေန, နပိ မာတုဂါမဿ, နပိ မာတုဂါမေန, နပိ မာတုဂါမဿ ရောဒန္တိယာ ဝါ…ပေ… အပိ စ ခေါ ယာနိတာနိ ပုဗ္ဗေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဟသိတလပိတကီဠိတာနိ အနုဿရတိ. သော တဒဿာ ဒေတိ…ပေ… ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ပုနစ ပရံ ဗြာဟ္မဏ ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြဟ္မဏော ဝါ…ပေ… န ဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေန, နပိ မာတုဂါမဿ…ပေ… န ပိ ယာနိ တာနိ ပုဗ္ဗေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဟသိတလပိတကီဠိတာနိ အနုဿရတိ, အပိ စ ခေါ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သဟိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ, သော တဒဿာဒေတိ…ပေ… ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ပုနစ ပရံ ဗြာဟ္မဏ…ပေ… န ဟေဝ ခေါ မာတုဂါမေန…ပေ… နပိ အနုဿရတိ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပရိစာရယမာနံ, အပိ စ ခေါ အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေနဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါတိ, သော တဒဿာဒေတိ[Pg.27], တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒံ ခေါ ဗြာဟ္မဏ ဗြဟ္မစရိယဿ ခဏ္ဍမ္ပိ ဆိဒ္ဒမ္ပိ သဗလမ္ပိ ကမ္မာသမ္ပီ’’တိ ဧဝံ လာဘာဒိဟေတုကေန ဘေဒေန စ သတ္တဝိဓမေထုနသံယောဂေန ခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ သင်္ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. “དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་”ཞེས་པ་ནི་མི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་སྟེ། ངན་སོང་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།། དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དམན་པའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།། གལ་ཏེ་ངན་སོང་བཞི་པོ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་མ་སྨོས་པར། “དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ཁོ་ན་གཞི་མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཞི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སུ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཀླུའི་སྐྱེ་གནས་ལ་སྐྱོ་ཞིང་། ངོ་ཚ་ཞིང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་གྱུར་ཏོ།། དེ་ནས་ཀླུ་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “བདག་ཐབས་གང་གིས་ཀླུའི་སྐྱེ་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་ཞིང་། མྱུར་དུ་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་མོ།།” དེ་ནས་ཀླུ་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་འདི་དག་ནི་ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། མཉམ་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བདེན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཤ་སྟག་སྟེ། གལ་ཏེ་བདག་ཤཱཀྱའི་བུ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན། དེ་ལྟར་བདག་ཀླུའི་སྐྱེ་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་ཞིང་། མྱུར་དུ་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་སོ།། དེ་ནས་ཀླུ་དེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་གམ་དུ་ཉེ་བར་བཅར་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གསོལ་བཏབ་པས། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་སོ།། ཡང་དེའི་ཚེ་ཀླུ་དེ་དགེ་སློང་གཞན་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་ཏུ་གནས་སོ།། དེ་ནས་དགེ་སློང་དེ་ནམ་ལངས་པའི་ཚེ་ལངས་ཏེ་བླ་གབ་མེད་པའི་ས་རུ་འཆག་པར་བྱེད་དོ།། དེ་ནས་ཀླུ་དེ་དགེ་སློང་དེ་ཕྱིར་སོང་བ་ན་བག་ཕེབས་པར་གཉིད་དུ་སོང་ངོ་།། གཙུག་ལག་ཁང་ཐམས་ཅད་སྦྲུལ་གྱིས་གང་བར་གྱུར་ཏེ། སྐར་ཁུང་རྣམས་ལས་ལུས་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ་འདུག་གོ། དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་“གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་”སྙམ་ནས་སྒོ་འཕར་ཕྱེ་བ་ན། གཙུག་ལག་ཁང་ཐམས་ཅད་སྦྲུལ་གྱིས་གང་ཞིང་སྐར་ཁུང་རྣམས་ལས་ལུས་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ་འདུག་པ་མཐོང་ངོ་།། མཐོང་ནས་སྐྲག་སྟེ་སྐད་ཆེན་པོ་བཏོན་ཏོ།། དགེ་སློང་རྣམས་རྒྱུག་ཡོང་ནས་དགེ་སློང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་སྐད་ཆེན་པོ་འདོན་པར་བྱེད།” “ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཐམས་ཅད་སྦྲུལ་གྱིས་གང་ཞིང་སྐར་ཁུང་རྣམས་ལས་ལུས་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ་འདུག་གོ།” དེ་ནས་ཀླུ་དེ་སྒྲ་དེས་སད་པར་གྱུར་ཏེ་རང་གི་སྟན་ལ་འདུག་གོ། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་སུ་ཞིག་ཡིན།” “བཙུན་པ་དག བདག་ནི་ཀླུ་ཞིག་ལགས་སོ།།” “ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད།” དེ་ནས་ཀླུ་དེས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་དོན་དེ་བཤད་དོ།། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དོན་དེ་གསོལ་ཏོ།། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གླེང་གཞི་འདི་དང་སྐབས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བསྡུས་ཏེ། ཀླུ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། “ཀླུ་ཁྱོད་ཅག་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།། ཀླུ་ཁྱོད་སོང་ལ་ཟླ་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེས་བརྒྱད་དང་། བཅུ་བཞི་དང་། བཅོ་ལྔ་རྣམས་ལ་གསོ་སྦྱོང་གྱིས་ཤིག དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁྱོད་ཀླུའི་སྐྱེ་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་ཞིང་། མྱུར་དུ་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་སོ།། དེ་ནས་ཀླུ་དེ་“བདག་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་”སྙམ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བར་མཆི་མ་འཛག་བཞིན་དུ་སྐད་ཆེན་པོ་བཏོན་ཏེ་སོང་ངོ་།། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། “དགེ་སློང་དག ཀླུའི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་འདི་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་གི་རིགས་མཐུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བསྟེན་པ་དང་། བག་ཕེབས་པར་གཉིད་དུ་སོང་བའོ།། དགེ་སློང་དག འདི་གཉིས་ནི་ཀླུའི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ནོ།། དགེ་སློང་དག དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ནི་བསྙེན་པར་མི་རྫོགས་པར་བྱའོ།། གལ་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་ན་ཕྱིར་དབྱུང་བར་བྱའོ་”ཞེས་པ་འདི་ལྟར་དུད་འགྲོ་ཁོ་ནའི་གནས་ཚུལ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།། འདིར་ཡང་རྒྱུན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་སྟོན་པའི་དབང་གིས་“རྐྱེན་གཉིས་”ཞེས་གསུངས་སོ།། འོན་ཀྱང་ཀླུ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་དུས་ལྔ་ཡོད་དེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་དང་། པགས་པ་བརྗེ་བའི་དུས་དང་། རང་གི་རིགས་མཐུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲིག་པ་བྱེད་པའི་དུས་དང་། བག་ཕེབས་པར་གཉིད་དུ་སོང་བའི་དུས་དང་། འཆི་འཕོ་བའི་དུས་སོ།། ལྷ་རྣམས་ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ངན་སོང་བཞི་པོ་ཁོ་ན་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱང་། ལྷ་རྣམས་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་མི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཡང་། རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་མི་སྐལ་བ་ཅན་ལས་སོ་སོར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།། འདི་ལྟར་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཚན་ཆེན་པོ་རུ། “དགེ་སློང་དག དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ཞེས་པ་འདིར། ཀླུ་འམ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་ཁྱེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ། ཐ་ན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཡན་ཆད་ཀྱི་མི་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐབས་འདིར་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་“དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བའོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། འདིར་དྲི་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཀླུ་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དམན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བི་དྷུ་རའི་སྐྱེས་རབས་ལས། སྐྱེས་བུ་བཞི་པོ་ཀླུ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཀོ་རབ་ཡའི་གནས་རྣམས་སུ་གནས་དེ་དང་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་གཅིག་ནི་ཚེའི་མཐར་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བཅས་ཏེ་ཀླུའི་གནས་སུ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོར་སྐྱེས་པ་དང་། གཅིག་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་གནས་ཤལ་མ་ལིའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་རྒྱལ་པོར་སྐྱེས་པ་དང་། གཅིག་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་བརྒྱ་བྱིན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། གཅིག་ནི་རྒྱལ་པོ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ཀོ་རབ་ཡའི་བཙུན་མོ་དམ་པའི་མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཁོ་ནས་གྲུབ་པར་གསུངས་སོ།། གལ་ཏེ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན། “དགེ་བའི་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ལས་ཀྱིས་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་”ཞེས་པའི་གཞི་ཆེན་པོའི་ལུང་འདི་ལས། རྒྱུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ལའང་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ན། འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་དགེ་བའི་སེམས་པ་ནི་མ་དག་པ་ཡིན་ལ། མ་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་འགྲོའི་ས་རུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ།། ངན་འགྲོའི་ས་རུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱང་། ལས་གསོག་པའི་དུས་སུ་ས་དེ་དང་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྔོན་གྱི་ཆ་ཤས་ཀྱི་སེམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། དུད་འགྲོའི་ས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མི་དགེ་བའི་ལས་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ།། འདི་ལྟར་ན་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།། གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ལས་གཞན་གྱིས་ཡིན་ན། འདོད་པའི་སྨོན་ལམ་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ལའང་གེགས་བྱེད་ནུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གོ་པ་ཀ་ལྷས་བྱིན་གྱི་སློབ་དཔོན་དགེ་སྦྱོང་དེ་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་སྐྱེས་པར། བསམ་གཏན་ལ་གེགས་བྱས་ཏེ་ལས་གཞན་གྱིས་དྲི་ཟའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་སོ།། “དགེ་སློང་དག ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྒྱས་པ་ནི་ལུང་རིང་པོ་ལས་འབྱུང་བས་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེར་བལྟ་བར་བྱའོ།། འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དབང་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་ཐར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། “བྲམ་ཟེ། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ཡང་དག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་བཞིན་དུ། བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་གཉིས་གཉིས་འཁྲིག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་འཇུག་ཀྱང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ལུས་ལ་བྱུག་པ་དང་། ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་། ཕུར་མ་བྱེད་པ་དང་། བསྐུ་མཉེ་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་། དེས་ཚིམ་པ་དང་། དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་། དེས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།། བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཉམས་པ་དང་། བུ་ག་དོད་པ་དང་། ཁྲ་བོར་གྱུར་པ་དང་། དཔྲལ་བར་གྱུར་པའོ།། བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་དག་པ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བས་ཀུན་ནས་བཅིངས་པས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་ཞིང་། ⋯པེ⋯ སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་⋯པེ⋯ ཁས་འཆེ་བཞིན་དུ། བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་གཉིས་གཉིས་འཁྲིག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ལུས་ལ་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལའང་མི་དགའ་ལ། འོན་ཀྱང་བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུ་རེ་རྩེ་བ་དང་། རྩེད་མོ་རྩེ་བ་དང་། དགོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེས་ཚིམ་པ་དང་⋯པེ⋯ སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་⋯པེ⋯ བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ལུས་ལ་བྱུག་པ་ལའང་མི་དགའ་ལ། བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུ་རེ་རྩེ་བ་ལ་སོགས་པའང་མི་བྱེད་མོད། འོན་ཀྱང་བུད་མེད་ཀྱི་མིག་ལ་ཅེར་རེར་ལྟ་ཞིང་མིག་གིས་ཅེར་བར་བྱེད་ལ། དེས་ཚིམ་པ་དང་⋯པེ⋯ སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་⋯པེ⋯ བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ལུས་ལ་བྱུག་པ་ལའང་མི་དགའ་ལ། བུད་མེད་ཀྱི་མིག་ལའང་མི་ལྟ་མོད། འོན་ཀྱང་རྩིག་པའི་ཕ་རོལ་ལམ་ར་བའི་ཕ་རོལ་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་དགོད་སྒྲ་འམ། སྨྲ་སྒྲ་འམ། གླུ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་འམ། ངུ་སྒྲ་ཐོས་པར་གྱུར་ལ། དེས་ཚིམ་པ་དང་⋯པེ⋯ སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་⋯པེ⋯ བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ལུས་ལ་བྱུག་པ་ལའང་མི་དགའ་ལ། བུད་མེད་ཀྱི་ངུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའང་མི་ཐོས་མོད། འོན་ཀྱང་སྔོན་བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་དགོད་པ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། རྩེད་མོ་རྩེས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེས་ཚིམ་པ་དང་⋯པེ⋯ སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་⋯པེ⋯ བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅིང་། བུད་མེད་ཀྱིས་ལུས་ལ་བྱུག་པ་ལའང་མི་དགའ་ལ། སྔོན་བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་དགོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའང་རྗེས་སུ་མི་དྲན་མོད། འོན་ཀྱང་ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་ལྡན་ཞིང་འཛོམས་པར་རྩེ་ཞིང་སྤྱོད་པ་མཐོང་ལ། དེས་ཚིམ་པ་དང་⋯པེ⋯ སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཐར་རོ་ཞེས་ངས་སྨྲའོ།། བྲམ་ཟེ་གཞན་ཡང་། ⋯པེ⋯ བུད་མེད་དང་ལྷན་ཅིག་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅིང་། ཁྱིམ་བདག་གམ་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་རྩེ་ཞིང་སྤྱོད་པའང་མི་ལྟ་མོད། འོན་ཀྱང་ལྷའི་ཚོགས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་སྨོན་ཏེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དེ། ‘བདག་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་འམ། བརྟུལ་ཞུགས་འདི་འམ། དཀའ་ཐུབ་འདི་འམ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འདིས་ལྷའམ་ལྷའི་རིགས་གང་ཡང་རུང་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་’སྙམ་དུ་སྨོན་ལ། དེས་ཚིམ་པ་དང་། དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་། དེས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།། བྲམ་ཟེ། འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཉམས་པ་དང་། བུ་ག་དོད་པ་དང་། ཁྲ་བོར་གྱུར་པ་དང་། དཔྲལ་བར་གྱུར་པའོ།།” ཞེས་པ་འདི་ལྟར་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡི་དབྱེ་བ་དང་། འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། မာတုဃာတကေ ပန ယေန မနုဿိတ္ထိဘူတာပိ အဇနိကာ ပေါသာ ဝနိကာ မာတာ ဝါ မဟာမာတာ ဝါ စူဠမာတာ ဝါ ဇနိကာပိ အမနုဿိတ္ထိဘူတာ မာတာ ဃာတိတာ, တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ န ဝါရိတာ, န စ အနန္တရိကော ဟောတိ. တိရစ္ဆာနိတ္ထိယောပိ မနုဿပုရိသမာဂမ္မ မနုဿဘူတံ ပုတ္တံ ဝိဇာယန္တိ ကောန္တပုတ္တာ ဒွေဘာတိကတ္ထေရာ ဝိယ တေပိ ဟိ အဏ္ဍဇာယေဝ, တထာ ဟိ ပေတလောကေ တိရစ္ဆာနေ မနုဿေ စာတိ ဣမေသု တီသု ဘူမီသု စတဿော ယောနိယော သမ္ဘဝန္တိ. မနုဿေသု ပနေတ္ထ ကေစိဒေဝ ဩပပါတိကာ ဟောန္တိ, သေယျထာပိ မဟာပဒုမကုမာရာဒယော. အဏ္ဍဇာပိ ကောန္တ ပုတ္တာ ဒွေဘာတိကတ္ထေရာ ဝိယ. ဝိတ္ထာရော ပန သီဟဠဝတ္ထုသ္မိံ ဩလောကေတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ ကောန္တာတိ ကိန္နရီ, တဿာ ပုတ္တာ ကောန္တပုတ္တာ, သာ ဟိ ရညော အသောကဓမ္မရာဇဿ ကာလေ ဝနစရကေန လဘိတွာ မနုဿသံဝါသမာဂမ္မ ဒွေ ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဒါရကေ ပဟာယ န ဂမိဿတီ’’တိ သညာယ ဝနစရကော တဿာ ပေါတ္ထံ အဒါသိ, သာ ပေါတ္ထံ လဘိတွာ ပက္ခန္ဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတာ ကိန္နရိယော ဟိ ပေါတ္ထံ ဝိနာ ပက္ခန္ဒိတုံ န သက္ကောန္တိ, တေနေဝ တာပသော ‘‘မာ ပေါတ္ထံ အဿာ အဒါသီ’’တိ အာဟ. ကမ္မပစ္စယ ဥတုသမုဋ္ဌာနဉှိ တာသံ ပေါတ္ထံ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စက္ကရတနံ ဝိယ, တထာ ဟိ စက္ကဝတ္တိနော ဝေဟာသဂမနာဒိ ပုညဝတော ဣဒ္ဓိနာမ, န တေန စက္ကရတနံ ဝါ ဟတ္ထိအဿရတနံ ဝါ ဝိနာ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ ဂန္တုံ သက္ကောန္တိ. တတ္ထ စက္ကရတနံ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ကမ္မဗလေန နိဗ္ဗတ္တတ္တာ သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ ဇာယမာနမ္ပိ ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ နာမ. ဟတ္ထိအဿရတနာနိ ပန ကမ္မပစ္စယကမ္မသမုဋ္ဌာနာနိ နာမ. ပက္ခီနံ ဝေဟာသဂမနာဒိကာ ကမ္မဝိပါကဇာ ဣဒ္ဓိ. ကိန္နရိယော ပန ပေါတ္ထံ ဝိနာ အတ္တနော သဘာဝေန ပက္ခန္ဒိတုံ န သက္ကောန္တိ, တသ္မာ တာသံ ပေါတ္ထံ ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ဒေဝါနံ အလင်္ကာရာ ဝိယ ပဋိသန္ဓိယာ သဟ အာဂတောတိ ဝဒန္တိ, န တံ ပစ္စေတဗ္ဗံ, အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာနံ တထာ အသမ္ဘဝတော. ကေစိပိ ပဝတ္တိ ကာလေ ကတန္တိ ဝဒန္တိ, တမ္ပိ အယုတ္တမေဝ, သံသေဒဇာပိ ပဒုမဂဗ္ဘေဝါ ဝေဠုဂဗ္ဘေ [Pg.28] ဝါ နိဗ္ဗတ္တာ ပေါက္ခရသာတိဗြာဟ္မဏပဒုမဝတီဝေဠုဝတီဒေဝီအာဒယော ဝိယ. ဇလာဗုဇာ ပန ပါကဋာယေဝ. ယေန သယံ တိရစ္ဆာနဘူတေန မနုဿိတ္ထိဘူတာ မာတာ ဃာတိတာ, သောပိ အာနန္တရိကော န ဟောတိ တိရစ္ဆာနဂတတ္တာ ပနဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပဋိက္ခိတ္တာ, ကမ္မံ ပနဿ ဘာရိယံ ဟောတိ, အာနန္တရိယံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ. မနုဿိတ္ထိယောပိ တိရစ္ဆာနမာဂမ္မ ဂဗ္ဘံ ဇနေန္တိ, သေယျထာပိ ဘူရိဒတ္တဿ မာတာ ဣတ္ထိယော ဟိ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ - အဇ္ဈာစာရေန, ကာယသံသဂ္ဂေန, စောဠဂ္ဂဟဏေန, အသုစိပါနေန, နာဘိပရာမသနေန, ရူပဒဿနေန, သဒ္ဒေန ဂန္ဓေနာတိ. တတ္ထ အဇ္ဈာစာရေန သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ ဂဗ္ဘံ ဂဏှိတွာ ပစ္ဆိမဘဝိကံ သုဝဏ္ဏဗိမ္ဗသဒိသံ ဗီဇကံ နာမ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. ကဒါစိ ဧကစ္စာ ဥတုသမယေ ဆန္ဒရာဂရတ္တာ ပုရိသာနံ ဟတ္ထဂါဟဝေဏိဂါဟအင်္ဂပစ္စင်္ဂပရာမသနံ သာဒိယန္တိယောပိ ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ. ဧဝံ ကာယသံသဂ္ဂေန ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ. ဥဒါယိတ္ထေရဿ ပန ပုရာဏဒုတိယိကာ ဘိက္ခုနီ တံ အသုစိံ ဧကဒေသံ မုခေန အဂ္ဂဟေသိ, ဧကဒေသံ စောဠကေနေဝ သဒ္ဓိံ အင်္ဂဇာတေ ပက္ခိပိ, သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိ. ဧဝံ စောဠဂ္ဂဟဏေန ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ. မိဂသိင်္ဂတာပသဿ မာတာ မိဂီ ဥတုသမယေ တာပသဿ ပဿာဝဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ သသမ္ဘဝံ ပိဝိ, သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိတွာ မိဂသိင်္ဂံ နာမ တာပသဒါရကံ ဝိဇာယိ. ဧဝံ အသုစိပါနေန ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ. သာမဿ ပန ဗောဓိသတ္တဿ မာတာ ဥတုသမယေ နာဘိပရာမသနေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိတွာ သာမတာပသဒါရကံ ဝိဇာယိ, ဧဝံ မဏ္ဍဗျဿ စ စဏ္ဍပဇ္ဇော တဿ စ မာတာ ဥတုသမယေ နာဘိပရာမသနဝသေန, တတ္ထ စ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ နာဘိပရာမသနေန မဏ္ဍဗျဿ နိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ. စဏ္ဍပဇ္ဇောတဿ မာတု နာဘိယံ ဝိစ္ဆိကော ဖရိတွာ ဂတော, တေန စဏ္ဍပဇ္ဇောတဿ နိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ. ဣဓေကစ္စာ ဣတ္ထီ ဥတုသမယေ ပုရိသသံသဂ္ဂံ အလဘမာနာ ဆန္ဒရာဂဝသေန အန္တောဂေဟေဂတာဝ ပုရိသံ ဥပနိဇ္ဈာယတိ, ရာဇောရောဓော ဝိယ, သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ. ဧဝံ ရူပဒဿနေန ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ. ဗလာကာသု ပန ပုရိသောနာမ နတ္ထိ, တာ ဥတုသမယေ မေဃသဒ္ဒံ သုတွာ ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ. ဂါဝီဧဝ ဝါ ကဒါစိ ဥသဘဂန္ဓေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ. ဧဝံ ဂန္ဓေန ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ. ဧဝံ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ဣတ္ထိယော ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ. ဧတ္ထ စ ပိတုသဒိသာယေဝ [Pg.29] ပုတ္တာ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဘူရိဒတ္တာဒယော ဓတရဋ္ဌံ နာဂရာဇာနံ ပဋိစ္စ နာဂါယေဝ ဟောန္တိ. စဏ္ဍပဇ္ဇောတဿ ပန ဝိစ္ဆိကံ ပဋိစ္စ မနုဿော ဇာတော, သမ္ဘဝေန အဇာတတ္တာ. ပိတုဃာတကေပိ ဧသေဝ နယော. མ་གསོད་པའི་སྐབས་སུ་ནི། གང་ཞིག་གིས་མིའི་བུད་མེད་དུ་གྱུར་ཀྱང་སྐྱེད་མ་མ་ཡིན་པའི་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ནམ། མ་མ་མམ། མ་ཕྱིའམ། སྲུ་མོའམ། ཡང་ན་སྐྱེད་མ་ཡིན་ཡང་མི་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་དུ་གྱུར་པའི་མ་བསད་ན། དེའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མི་བཀག་ཅིང་མཚམས་མེད་པའི་ལས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། དུད་འགྲོའི་མོ་རྣམས་ཀྱང་མིའི་སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མིར་གྱུར་པའི་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན། ཀོན་ཏའི་བུ་སྤུན་གཉིས་གནས་བརྟན་ལྟ་བུའོ། དེ་དག་ནི་སྒོང་སྐྱེས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡི་དྭགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། མི་སྟེ་ས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་སྐྱེ་གནས་བཞི་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་ཁ་ཅིག་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། པདྨ་ཆེན་པོའི་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། སྒོང་སྐྱེས་ཀྱང་ཀོན་ཏའི་བུ་སྤུན་གཉིས་གནས་བརྟན་ལྟ་བུའོ། རྒྱས་པར་ནི་སེང་ག་ལའི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། འདིར་ཀོན་ཏ་ཞེས་པ་ནི་མི་འམ་ཅི་མོ་ཞིག་སཏེ། དེའི་བུ་རྣམས་ནི་ཀོན་ཏའི་བུ་ཞེས་བྱའོ། མོ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་རི་དྭགས་རྒྱུ་བ་ཞིག་གིས་བཟུང་ནས་མི་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ལས་བུ་གཉིས་བཙས་ཏེ། "ད་ནི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་བོར་ནས་འགྲོ་མི་སྲིད་དོ་"སྙམ་ནས་རི་དྭགས་རྒྱུ་བ་དེས་མོ་ལ་གཤོག་པ་བྱིན་ཏོ། མོས་གཤོག་པ་ཐོབ་ནས་འཕུར་ཏེ་རང་གི་གནས་སུ་སོང་ངོ་། མི་འམ་ཅི་རྣམས་ནི་གཤོག་པ་མེད་པར་འཕུར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་དྲང་སྲོང་གིས་ "མོ་ལ་གཤོག་པ་མ་སྦྱིན་ཅིག་"ཅེས་སྨྲས་སོ། མོ་རྣམས་ཀྱི་གཤོག་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་དུས་བཞིའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་སཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། དེ་ལྟར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་སོགས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་འམ། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྟ་རིན་པོ་ཆེ་མེད་པར་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་འགྲོ་མི་ནུས་སོ། དེ་ལ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་གྲུབ་པས་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་བྱུང་ཡང་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་དུས་བཞིའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། གླང་པོ་དང་རྟ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། བྱ་རྣམས་ཀྱི་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་སོགས་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལོ། མི་འམ་ཅི་མོ་རྣམས་ནི་གཤོག་པ་མེད་པར་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་འཕུར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཤོག་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་དུས་བཞིའི་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། ཁ་ཅིག་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་ལྟར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་མོད། དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་མི་བྱ་སཏེ། སྒོང་སྐྱེས་དང་མངལ་སྐྱེས་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་འདིའི་དུས་སུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་སཏེ། དེ་ཡང་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་སཏེ། དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་ཀྱང་པདྨའི་སྦུབས་སམ། སྨྱུག་མའི་སྦུབས་སུ་སྐྱེས་པའི་པོཀྑརསཱཏིབྲམ་ཟེ་དང་། པདྨ་ཅན་དང་། སྨྱུག་མ་ཅན་ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། མངལ་སྐྱེས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། གང་ཞིག་རང་ཉིད་དུད་འགྲོར་གྱུར་བས་མིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མ་བསད་ན། དེ་ཡང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་དེའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བཀག་ལ། དེའི་ལས་ནི་ལྕི་བ་སཏེ་མཚམས་མེད་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་སོ། མིའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱང་དུད་འགྲོ་ལ་བརྟེན་ནས་མངལ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན། བྷཱུ་རི་དཏྟའི་མ་ལྟ་བུའོ། བུད་མེད་རྣམས་ནི་རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱིས་མངལ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པ་དང་། གོས་ལ་འཇུས་པ་དང་། ཁུ་བ་འཐུངས་པ་དང་། ལྟེ་བ་ལ་རེག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་ལས་སོ། དེ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ནི་བཟང་བྱིན་གྱི་ཆུང་མ་རྙིང་མས་མངལ་བཟུང་ནས། ཚེ་ཐ་མ་པ་གསེར་གྱི་སྐུ་ལྟ་བུའི་བུ་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་བཙས་སོ། རེས་འགའ་ཁ་ཅིག་ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་པ་ནས་འཛིན་པ་དང་། ལན་བུ་ནས་འཛིན་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ལ་རེག་པ་དང་ལེན་པས་ཀྱང་མངལ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རེག་པ་ལས་མངལ་འཛིན་པ་འབྱུང་ངོ་། གནས་བརྟན་འཆར་བྱེད་ཀྱི་ཆུང་མ་རྙིང་མ་དགེ་སློང་མ་དེས་ཁུ་བ་དེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཁས་བླངས་ཤིང་། ཆ་ཤས་ཤིག་ནི་རས་གོས་དང་ལྷན་ཅིག་མཚན་མར་བཅུག་པས་མོས་མངལ་བཟུང་ངོ་། དེ་ལྟར་གོས་ལ་འཇུས་པ་ལས་མངལ་འཛིན་པ་འབྱུང་ངོ་། དྲང་སྲོང་རྭ་ཅན་གྱི་མ་རི་དྭགས་མོ་དེས་ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་དྲང་སྲོང་གི་གཅིན་གཏོང་སར་འོངས་ནས་ཁུ་བ་དང་བཅས་པ་འཐུངས་པས། མོས་མངལ་བཟུང་ནས་དྲང་སྲོང་གི་བུ་རྭ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་བཙས་སོ། དེ་ལྟར་ཁུ་བ་འཐུངས་པ་ལས་མངལ་འཛིན་པ་འབྱུང་ངོ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤཱ་མའི་མ་ནི་ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་ལྟེ་བ་ལ་རེག་པ་ལས་མངལ་བཟུང་ནས་དྲང་སྲོང་གི་བུ་ཤཱ་མ་བཙས་སོ། དེ་ལྟར་མཱཎྜ་བྱ་དང་གཏུམ་པོ་རབ་སྣང་གི་མ་ཡང་ལྟེ་བ་ལ་རེག་པའི་དབང་གིས་ཏེ། དེ་ལ་ལྟ་ན་བཀྲ་ཤིས་མས་ལྟེ་བ་ལ་རེག་པ་ལས་མཱཎྜ་བྱ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། གཏུམ་པོ་རབ་སྣང་གི་མའི་ལྟེ་བར་སྡིག་པ་ཞིག་ཞུགས་ནས་སོང་བས་གཏུམ་པོ་རབ་སྣང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། འདིར་བུད་མེད་ཁ་ཅིག་ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་ཕྲད་པ་མ་ཐོབ་པར། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་མིག་ཧྲིག་གེར་བལྟ་བར་བྱེད་དེ། རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ལྟ་བུའོ། མོས་དེས་མངལ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལས་མངལ་འཛིན་པ་འབྱུང་ངོ་། བྱ་སྐྱུང་ཀ་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་འབྲུག་སྒྲ་ཐོས་པ་ལས་མངལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། བ་ལང་མོ་རྣམས་ཀྱང་རེས་འགའ་ཁྱུ་མཆོག་གི་དྲི་ལས་མངལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། དེ་ལྟར་དྲི་ལས་མངལ་འཛིན་པ་འབྱུང་ངོ་། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གིས་བུད་མེད་རྣམས་མངལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། འདིར་ཡང་བུ་རྣམས་ནི་ཕ་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་བྷཱུ་རི་དཏྟ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཀླུ་ཁོ་ནར་གྱུར་ཏོ། གཏུམ་པོ་རབ་སྣང་ནི་སྡིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མིར་སྐྱེས་ཏེ། ཁུ་བ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ཕ་གསོད་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ། အရဟန္တဃာတကော ပန အမနုဿ အရဟန္တဒေဝတံ ဝါ မနုဿဇာတိယံ ဝါ အဝသေသံ အရိယပုဂ္ဂလံ ဃာတေတွာ အနန္တရိယော န ဟောတိ, ပဗ္ဗဇ္ဇာပိဿ န ဝါရိတာ, ကမ္မံ ပန ဗလဝံ ဟောတိ. တိရစ္ဆာနော ပန အမနုဿအရဟန္တမ္ပိ ဃာတေတွာ အာနန္တရိကော န ဟောတိ, ကမ္မံ ပန ဘာရိယံ တိရစ္ဆာနဂတတ္တာ ပနဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါရိတာ. ဘိက္ခုနိဒူသကသံဃဘေဒကာနိ ပါကဋာယေဝ. དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་པོ་ནི་མི་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལྷའམ། ཡང་ན་མིའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ལྷག་མ་རྣམས་བསད་ན། མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་མི་བཀག་མོད། འོན་ཀྱང་ལས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། དུད་འགྲོས་ནི་མི་མ་ཡིན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་ཀྱང་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་ལས་ནི་ལྕི་ལ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དེའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བཀག་གོ། དགེ་སློང་མ་སུན་ཕྱུང་བ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ། လောဟိတုပ္ပာဒကော ပန ယော တထာဂတဿ အဘေဇ္ဇကာယတာယ ပရူပက္ကမေန စမ္မံ ဆိန္ဒိတွာ လောဟိတံ ပဂ္ဃရိတုံ န သက္ကောတိ, သရီရဿ ပန အန္တောယေဝ ဧကသ္မိံ ဌာနေ လောဟိတံ သမောသရတိ, အာဃာတေန ပတုဗ္ဗနမာနံ သဉ္စိတံ ဟောတိ, တဿ ဗဟု အပုညံ ပသဝတိ, အာနန္တရိကော စ ဟောတိ, ပဗ္ဗဇ္ဇာပိဿ ဝါရိတာ, သေယျထာပိ ဒေဝဒတ္တော. ယော ပန ဇီဝကော ဝိယ ရောဂဝူပသမနတ္ထံ ဖာလေတွာ ပူတိမံသဉ္စ လောဟိတဉ္စ နီဟရိတွာ ဖာသုံ ကရောတိ, အယံ လောဟိတုပ္ပာဒကော န ဟောတိ, ဗဟုပုညံ ပသဝတိ ဗြဟ္မပုညံ ပသဝတိ, သေယျထာပိ ဇီဝကောကောမာရဘစ္စော. དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཤིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་རྩོལ་བས་པགས་པ་བཤགས་ཏེ་ཁྲག་འཛག་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཀྱང་། ལུས་ཀྱི་ནང་གི་གནས་གཅིག་ཏུ་ཁྲག་འཁྱིལ་ཞིང་། བརྡེགས་པས་སྐྲངས་ཏེ་བསགས་པར་གྱུར་ན། དེས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་ཅིང་མཚམས་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། དེའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་བཀག་སཏེ། དཔེར་ན། ལྷས་བྱིན་ལྟ་བུའོ། གང་ཞིག་ནི་འཚོ་བྱེད་ལྟར་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤགས་ནས་ཤ་རུལ་དང་ཁྲག་ཕྱུང་སཏེ་བདེ་བར་བྱེད་ན། འདི་ནི་ཁྲག་འབྱིན་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་མང་པོ་སྐྱེད་ཅིང་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན། འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུས་གསོས་ལྟ་བུའོ། ဥဗ္ဘတောဗျဉ္ဇနကော ပန ဣတ္ထိ-ပုရိသဝသေန ဒုဝိဓော တတ္ထ ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ဣတ္ထိနိမိတ္တံ ပါကဋံ, ပုရိသနိမိတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နံ. ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ပုရိသနိမိတ္တံ ပါကဋံ, ဣတ္ထိနိမိတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နံ. ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ဣတ္ထီသု ပုရိသတ္တံ ကရောန္တဿ ဣတ္ထိနိမိတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ, ပုရိသနိမိတ္တံ ပါကဋံ ဟောတိ. ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ပုရိသာနံ ဣတ္ထိဘာဝံ ဥပဂစ္ဆန္တဿ ပုရိသနိမိတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ, ဣတ္ထိနိမိတ္တံ ပါကဋံ. ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကော သယဉ္စ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, ပရဉ္စ ဂဏှာပေတိ. ပုရိသ ဥဘတော ဗျဉ္ဇနကော ပန သယံ န ဂဏှာတိ, ပရံ ဂဏှာပေတိ. ဣဒမေဝ တေသံ နာနာကရဏံ. ဥဘတောဗျဉ္ဇနန္တိ စေတ္ထ ‘‘ဗျဉ္ဇနန္တိ နိမိတ္တံ. ဥဘတော ဗျဉ္ဇနံ အဿ အတ္ထီတိ ဝိဂ္ဂဟေန ‘‘ဥဘတောဗျဉ္ဇ’’န္တိ ဝက္ခထ, ဧကဿ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ ဟောန္တိ, အထ ဧကမေဝါတိ. ဧကမေဝ န ဒွေ, ‘‘ယဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ နော. ယဿ ဝါ ပန ပုရိသိန္ဒြိယံ [Pg.30] ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ နောတိ ဧကသ္မိံ သန္တာနေ ဣန္ဒြိယ ဒွယဿ ပဋိသေဝိတတ္တာ. တဉ္စ ခေါ ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ, ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ပုရိသိန္ဒြိယမေဝါတိ. ယဒိ ဧကမေဝ ဣန္ဒြိယံ, ဧဝံ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကဘာဝေါ ကထံ သိယာ. ဣန္ဒြိယံ ဗျဉ္ဇနကာရဏန္တိ ဝုတ္တံ, တဉ္စ တဿ နတ္ထီတိ. ဝုစ္စတေ န ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသဗျဉ္ဇနဿ ကာရဏံ, တထာ ပုရိသိန္ဒြိယမ္ပိ ဣတ္ထိဗျဉ္ဇနကဿ, ကသ္မာ သဒါ အဘာဝတောတိ, တထာ ဟိ ဣတ္ထိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿ ယဒါ ဣတ္ထိယာ ရတ္တံ ဟောတိ, တဒါ ပုရိသဗျဉ္ဇနံ ပါကဋံ ဟောတိ, ဣတ္ထိဗျဉ္ဇနံ ပဋိစ္ဆန္နံ တထာ ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကဿပိ. ယဒိ တေသံ ဣန္ဒြိယဒွယံ ဗျဉ္ဇနာနံ ကာရဏံ ဘဝေယျ, သဒါ ဗျဉ္ဇန ဒွယံ ဧကတော တိဋ္ဌေယျ န ပန တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ ဧကမေဝ ဣန္ဒြိယန္တိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝ ဂန္တဗ္ဗံ. ဗျဉ္ဇနကာရဏံ ဣန္ဒြိယံ ပဟာယ ရာဂစိတ္တမေဝေတ္ထ ဗျဉ္ဇနဒွယဿ ကာရဏန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, တသ္မာ ဣတ္ထိဥဘတောဗျဉ္ဇနကော သယမ္ပိ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, ပရမ္ပိ ဂဏှာပေတိ, ပုရိသဥဘတောဗျဉ္ဇနကော ပရံ ဂဏှာပေတိ, သယံ ပန န ဂဏှာတိ, ဣတ္ထိန္ဒြိယသမင်္ဂိဿေဝ ဂဗ္ဘသမ္ဘဝတောတိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘ယဒိ ပဋိသန္ဓိယံ ပုရိသလိင်္ဂံ, ပဝတ္တေ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ နိဗ္ဗတ္တတိ, ယဒိ ပဋိသန္ဓိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ, ပဝတ္တေ ပုရိသလိင်္ဂံ နိဗ္ဗတီ’’တိ ပဋိသန္ဓိယံ လိင်္ဂသမ္ဘဝေါ ဝုတ္တော, သော အယုတ္တောဝ. ကသ္မာ, ပဝတ္တိယံယေဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီနိ သမုဋ္ဌဟန္တိ. ပဋိသန္ဓိယမေဝ သမုဋ္ဌာတိ, န လိင်္ဂါဒီနိ. ဣန္ဒြိယမေဝ လိင်္ဂန္တိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, ဣန္ဒြိယလိင်္ဂါနံ ဘိန္နသဘာဝတ္တာ, ယထာ စ ဗီဇေ သတိ ရုက္ခော သမ္ဘဝတိ, နာသတိ, ဧဝမေဝ ဣန္ဒြိယေ သတိ လိင်္ဂါဒီနိ သမ္ဘဝန္တိ ဗီဇသဒိသဉှိ ဣန္ဒြိယံ, ရုက္ခသဒိသာနိ လိင်္ဂါဒီနိ ဧဝမေဝ တေသု ပုဂ္ဂလေသု ပဏ္ဍကာဒယော ဧကာဒသပုဂ္ဂလာ တသ္မိံ ယေဝ ဘဝေ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ န အရဟန္တိ, တသ္မာ အဘဗ္ဗာ နာမ. ဦနဝီသတိ အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နပုဗ္ဗာ ဒွေ ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထုမတ္တမေဝ, ဥပနိဿယေ သတိ တသ္မိံယေဝ ဘဝေ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ အရဟန္တိ, တသ္မာ ဘဗ္ဗာနာမ ဟောန္တိ. མཚན་གཉིས་པ་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་བུད་མེད་མཚན་གཉིས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་གསལ་ཞིང་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་སྦས་པའོ།། སྐྱེས་པ་མཚན་གཉིས་པ་ནི་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་གསལ་ཞིང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་སྦས་པའོ།། བུད་མེད་མཚན་གཉིས་པས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་སྦས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ།། སྐྱེས་པ་མཚན་གཉིས་པས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཚེ། སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་སྦས་པར་འགྱུར་ཞིང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ།། བུད་མེད་མཚན་གཉིས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱང་མངལ་འཛིན་ལ། གཞན་ཡང་མངལ་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། སྐྱེས་པ་མཚན་གཉིས་པ་ནི་རང་ཉིད་མངལ་མི་འཛིན་ལ། གཞན་མངལ་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རོ།། འདིར་“མཚན་གཉིས་པ་”ཞེས་པ་ལ། “མཚན་མ་”ནི་རྟགས་སོ།། གཉིས་ཀའི་མཚན་མ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་“མཚན་གཉིས་པ་”ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།། གང་ཟག་གཅིག་ལ་དབང་པོ་གཉིས་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅེ་ན། གཅིག་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། “གང་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་སྐྱེ་འམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ནོ།། ཡང་ན་གང་ལ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་འམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་དབང་པོ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་ཡང་བུད་མེད་མཚན་གཉིས་པ་ལ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་པ་མཚན་གཉིས་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་ཉིད་དོ།། གལ་ཏེ་དབང་པོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་མཚན་གཉིས་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དབང་པོ་ནི་མཚན་མའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བཤད་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལ་མེད་དོ་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སྐྱེས་པའི་མཚན་མའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོའང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། འདི་ལྟར་བུད་མེད་མཚན་གཉིས་པ་ལ་ནི་ནམ་ཞིག་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ། དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་སྦས་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་མཚན་གཉིས་པ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ།། གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་དབང་པོ་གཉིས་པོ་མཚན་མ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ན། རྟག་ཏུ་མཚན་མ་གཉིས་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ནའང་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཅིག་ཉིད་དོ་ཞེས་འདིར་ངེས་པར་བྱའོ།། མཚན་མའི་རྒྱུ་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པར། འདིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཉིད་མཚན་མ་གཉིས་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།། དེའི་ཕྱིར་བུད་མེད་མཚན་གཉིས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱང་མངལ་འཛིན་ལ། གཞན་ཡང་མངལ་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། སྐྱེས་པ་མཚན་གཉིས་པ་ནི་གཞན་མངལ་འཛིན་དུ་འཇུག་གི་རང་ཉིད་ནི་མི་འཛིན་ཏེ། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་མངལ་ཆགས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།། ཀུ་རུན་དཱི་ལས་ནི། “གལ་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ཡིན་ན། འཇུག་པའི་དུས་སུ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་འབྱུང་ལ། གལ་ཏེ་ཉིང་མཚམས་สྦྱོར་བའི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ན། འཇུག་པའི་དུས་སུ་སྐྱེས་པའི་རྟགས་འབྱུང་ངོ་”ཞེས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་རྟགས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇུག་པའི་དུས་ཉིད་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཕྱིར་རོ།། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ལྡང་གི་རྟགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། དབང་པོ་ཉིད་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་དང་རྟགས་དག་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།། དཔེར་ན་ས་བོན་ཡོད་ན་ཤིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཡོད་ན་རྟགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་ནི་ས་བོན་དང་འདྲ་ལ། རྟགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིང་དང་འདྲའོ།། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དེ་དག་གི་ནང་ནས་མ་ནིང་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་བཅུ་གཅིག་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་མི་འོས་པས། དེའི་ཕྱིར་“སྐལ་བ་མེད་པ་”ཞེས་བྱའོ།། ལོ་ཉི་ཤུ་མ་ལོན་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་ལ་ལྟུང་བར་གྱུར་པ་སྔོན་མ་གཉིས་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱང་། ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འོས་པས། དེའི་ཕྱིར་“སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་”ཞེས་བྱའོ།། ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိကထာ နိဋ္ဌိတာ. གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏམ་རྫོགས་སོ།། ဉတ္တိသမ္ပတ္တိ နာမ. གསོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ། ‘‘သိထိလံ ဓနိတဉ္စ ဒီဃရဿံ, ဂရုကံ လဟုကဉ္စ နိဂ္ဂဟိတံ; သမ္ဗန္ဓံ ဝဝတ္ထိတံ ဝိမုတ္တံ, ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ ပဘေဒေါ’’တိ. “ལྷོད་པ་དང་། དྲག་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ང་རོ་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གནས་པ་དང་། གྲོལ་བ་སྟེ། ཡི་གེ་རྟོགས་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུའོ།།”ཞེས་སོ།། ဧဝံ [Pg.31] ဝုတ္တံ ဒသဝိဓံ ဗျဉ္ဇနံ အပေက္ခိတွာ ဝါ ဧဝံ အသက္ကောန္တေနာပိ သိထိလဓနိတ ဝိမုတ္တနိဂ္ဂဟိတဝသေန ဝုတ္တာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ အကောပေတွာ ဝါ ဒုရုတ္တံ ဝါ အကတွာ ဝုတ္တံ ဉတ္တိသမ္ပတ္တိ နာမ. ဉတ္တိဝိပတ္တိ နာမ သဗ္ဗသော ဉတ္တိံ အဋ္ဌပေတွာ ဝါ ဝတ္ထုသံဃပုဂ္ဂလဉတ္တီနံ အပရာမသနာနိ ပစ္ဆာ ဉတ္တိဋ္ဌပနဉ္စာတိ ဣမေ တာဝ ပဉ္စ ဉတ္တိဒေါသာ. တတ္ထ အယံ ဣတ္ထနာမောတိ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဿ အပိ အကိတ္တနံ ဝတ္ထုအပရာမသနံ နာမ. သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃောတိ ဧတ္ထ သုဏာတု မေ ဘန္တေတိ ဝတွာ သံဃောတိ အဘဏနံ သံဃအပရာမသနံ နာမ. ဣတ္ထန္နာမဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခောတိ ဥပဇ္ဈာယဿ အကိတ္တနံ ပုဂ္ဂလအပရာမသနံ နာမ. သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဉတ္တိယာ အနုစ္စာရဏံ ဉတ္တိအပရာမသနံ နာမ. ပဌမံ ကမ္မဝါစံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဧသာ ဉတ္တီတိ ဝတွာ ခမတိ သံဃဿာတိ ဧဝံ ဉတ္တိ ကိတ္တနံ ပစ္ဆာ ဉတ္တိဋ္ဌပနံ နာမ. ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ ဉတ္တိဒေါသာ ဉတ္တိဝိပတ္တိ နာမ. ဣမေဟိ ဒေါသေဟိ ဝိမုတ္တာယ ဉတ္တိယာ သမ္ပန္နံ ဉတ္တိသမ္ပတ္တိ နာမ. དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ལ་བལྟོས་ནས་སམ། ཡང་ན་དེ་ལྟར་མི་ནུས་པས་ཀྱང་ལྷོད་པ་དང་། དྲག་པོ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ང་རོའི་དབང་གིས་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་མ་ཉམས་པར་རམ། ཚིག་ཉེས་པ་མ་བྱས་པར་བརྗོད་པ་ནི་གསོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།། གསོལ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསོལ་བ་རྩ་བ་ནས་མི་འཇོག་པའམ། གཞི་དང་། དགེ་འདུན་དང་། གང་ཟག་དང་། གསོལ་བ་རྣམས་ལ་མ་རེག་པ་དང་། ཕྱིས་ནས་གསོལ་བ་འཇོག་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་གསོལ་བའི་སྐྱོན་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ།། དེ་ལ་“ཆེ་གེ་མོ་འདི་”ཞེས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ནས་མི་བརྗོད་པ་ནི་གཞི་ལ་མ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།། “བཙུན་པ་དགེ་འདུན་རྣམས་གསན་དུ་གསོལ།”ཞེས་པ་འདིར། “བཙུན་པ་གསན་དུ་གསོལ།”ཞེས་བརྗོད་ནས་“དགེ་འདུན་”ཞེས་མ་བརྗོད་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་མ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།། “ཆེ་གེ་མོའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པ་”ཞེས་མཁན་པོའི་མིང་ནས་མི་བརྗོད་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་མ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།། གསོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བརྗོད་པ་ནི་གསོལ་བ་ལ་མ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།། ཐོག་མར་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། “འདི་ནི་གསོལ་བའོ།།”ཞེས་བརྗོད་དེ། “དགེ་འདུན་གྱིས་བཟོད་པར་མཛོད།”ཅེས་དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བརྗོད་པ་ནི་ཕྱིས་ནས་གསོལ་བ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལྟར་འདི་དག་ནི་གསོལ་བའི་སྐྱོན་ལྔ་སྟེ་གསོལ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ།། སྐྱོན་འདི་དག་དང་བྲལ་བའི་གསོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གསོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།། ဉတ္တိသမ္ပတ္တိကထာ နိဋ္ဌိတာ. གསོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏམ་རྫོགས་སོ།། အနုသာဝနသမ္ပတ္တိ နာမ ဝတ္ထု သံဃပုဂ္ဂလာနံ အပရာမသနာနိ, သာဝနာယ ဟာပနံ, အကာလေ သာဝနန္တိ ဣမေ ပဉ္စ အနုသာဝနဒေါသေ ဝဇ္ဇေတွာ ကထနံ အနုသာဝနသမ္ပတ္တိ နာမ. တတ္ထ ဝတ္ထာဒီနံ အပရာမသနာနိ ဉတ္တိယံ ဝုတ္တသဒိသာနေဝ. တီသု ပန အနုသာဝနာသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဧတေသံ အပရာမသနံ အပရာမသနမေဝ. သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပန ကမ္မဝါစံ အဝတွာ စတုက္ခတ္တုံ ဉတ္တိကိတ္တနမေဝ ဝါ ကမ္မဝါစဗ္ဘန္တရေပိ စတ္တာရိ ဗျဉ္ဇနာနိ ကောပေတွာ ဝါ အက္ခရဿ ဝါ ပဒဿ ဝါ ဒုရုစ္စာရဏံ ဝါ ကတွာ သာဝနံ သာဝနာယ ဟာပနံ နာမ, တထာ ဟိ သိထိလဓနိတဝိမုတ္တနိဂ္ဂဟိတဝသေန စတ္တာရိ ဗျဉ္ဇနာနိ အန္တောကမ္မဝါစာယ ကမ္မံ ကောပေန္တိ. တတ္ထ ‘‘သုဏာတု မေ တိ သိထိလေ ဝတ္တဗ္ဗေ သုဏာထု မေ’’တိ ဝစနံ သိထိလေ ဓနိတံ နာမ. ‘‘ဘန္တေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘန္တေတိ ဝစနံ ဓနိတေ သိထိလံ နာမ. ‘‘သုဏာတု ဧသာ ဉတ္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သုဏန္တု ဧသံ ဉတ္တီ’’တိ ဝစနံ ဝိမုတ္တေ နိဂ္ဂဟိတံ နာမ. ‘‘ပတ္တကလ္လ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ပတ္တကလ္လာ’’တိ ဝစနံ နိဂ္ဂဟိတေ ဝိမုတ္တံ နာမ. ဧဝံ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဗျဉ္ဇနာနိ အန္တောကမ္မဝါစာယ ကမ္မံ ဒူသေန္တိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အကောပေတွာ ဝဒန္တေနာပိ အညသ္မိံ အက္ခရေ [Pg.32] ဝတ္တဗ္ဗေ အညံ အက္ခရံ ဝဒန္တော ဒုရုတ္တံ ကရောတိ နာမ. ဣတရေသု ဒီဃရဿာဒီသု ဆသု ဌာနေသု ဒီဃဋ္ဌာနေ ဒီဃံ, ရဿဋ္ဌာနေ ရဿမေဝါတိ ဧဝံ ယထာဌာနေ တံ တဒေဝ အက္ခရံ ဘာသန္တေန အနုက္ကမာဂတံ ပဝေဏိံ အဝိနာသေတွာ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ. သစေ ပန ဧဝံ အကတွာ ဒီဃေ ဝတ္တဗ္ဗေ ရဿံ, ရဿေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဒီဃံ ဝဒတိ, တထာ ဂရုကေ ဝတ္တဗ္ဗေ လဟုကံ, လဟုကေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂရုကံ ဝဒတိ. သမ္ဗန္ဓေ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝဝတ္ထိတံ, ဝဝတ္ထိတေ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ သမ္ဗန္ဓံ ဝဒတိ, ဧဝမ္ပိ ကမ္မဝါစာ န ကုပ္ပတိ. ဣမာနိ ဆ ဗျဉ္ဇနာနိ ကမ္မံ န ကောပေန္တိ. ဣဒမေဝ အာစရိယာနံ သမာနကထာ. အပရေ ပန ဣဒါနိ ဗျဉ္ဇနာနိ အန္တောကမ္မဝါစာယ ကမ္မံ ဒူသေန္တီတိ ဝဒန္တိ, ဧဝံ သတိ အနုပသမ္ပန္နာဝ ဗဟုတရာ ဘဝေယျုံ, ဝီမံသိတွာ ပန ဂဟေတဗ္ဗံ. သုဋ္ဌုတရာ ဝါ ကမ္မဝါစာ သိက္ခိတဗ္ဗာ. သာဝနာယ အနောကာသေ ပဌမံ ဉတ္တိံ အဋ္ဌပေတွာ အနုသာဝနံ အကာလေ သာဝနံ နာမ. ဣတိ ဣမေဟိ ဒေါသေဟိ ဝိမုတ္တာယ အနုသာဝနာယ သမ္ပန္နံ အနုသာဝနသမ္ပတ္တိသမ္ပန္နံ နာမ. ယဒိ ပတ္တစီဝရရဟိတံ ပုဂ္ဂလံ ဥပသမ္ပာဒေတိ, ‘‘ပရိပုဏ္ဏဿ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ အနုသာဝနာယ ကတတ္တာ ကမ္မကောပေါ န ဟောတိ, ကာရကသံဃော ပန သာတိသာရော တေနေဝါဟ ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ ပတ္တစီဝရာနံ အဘာဝေပိ’ပရိပုဏ္ဏဿ ပတ္တစီဝရ’န္တိ ကမ္မဝါစာယ သာဝိတတ္တာ ကမ္မကောပံ အဝတွာ ဒုက္ကဋမေဝ ဝုတ္တန္တိ. သစေ အနုပဇ္ဈာယကော ဥပသမ္ပာဒေတိ, ‘‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော, ဣတ္ထန္နာမေန ဥပဇ္ဈာယေနာ’’တိ ဝါ ဥပဇ္ဈာယံ သာဝေတိ, သူပသမ္ပန္နောဝ ဟောတိ. ဥပဇ္ဈာယံ န သာဝေတိ နုပသမ္ပန္နော. ဝက္ခတိ ဟိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘ကမ္မံ န ကုပ္ပတီတိ ဣဒံ ဥပဇ္ဈာယာဘာဝေပိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော ဣတ္ထန္နာမေန ဥပဇ္ဈာယေနာ’’တိ မတဿ ဝါ ဝိဗ္ဘမန္တဿ ဝါ ပုရာဏဥပဇ္ဈာယဿ ဝါ ယဿ ကဿစိ အဝိဇ္ဇမာနဿာပိ နာမေန သဗ္ဗတ္ထ ဥပဇ္ဈာယကိတ္တနဿ ကတတ္တာ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဟိ ဥပဇ္ဈာယကိတ္တနံ န ကရေယျ,’ပုဂ္ဂလံ န ပရာမသတီ’တိ ဝုတ္တကမ္မဝိပတ္တိဧဝ သိယာ, တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘အနုပဇ္ဈာယကန္တိ ဝုတ္တ’’န္တိ. သစေ သံဃုပဇ္ဈာယေန ဂဏုပဇ္ဈာယေန ဥပသမ္ပာဒေတိ, ကာရကသံဃော သာတိသာရော, ကမ္မံ ပန န ကုပ္ပတိ, ဝက္ခတိ ဟိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘သံဃေန ဥပဇ္ဈာယေနာ’’တိ အယံ ဣတ္ထန္နာမော သံဃဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော, ဣတ္ထန္နာမော သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ. သံဃေန ဥပဇ္ဈာယေနာ’’တိ ဧဝံ ကမ္မဝါစာယ သံဃမေဝ ဥပဇ္ဈာယံ ကိတ္တေတွာတိ အတ္ထော. ဧဝံ’ဂဏေန ဥပဇ္ဈာယေနာ’တိ ဧတ္ထာပိ အယံ ဣတ္ထန္နာမောဂဏဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော’တိ အာဒိနာ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ကမ္မံ န ကုပ္ပတိ ဧဝ, ဒုက္ကဋဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ, အညထာ သော စ ပုဂ္ဂလော အနုပသမ္ပန္နောတိ ဝဒေယျာ’တိ. သစေ ပဏ္ဍကာဒိနာ အနုပသမ္ပန္နကေန ဥပဇ္ဈာယေန ဥပသမ္ပာဒေတိ, တေ ဝဇ္ဇေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂါဒိဂဏော ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ပူရတိ, ကမ္မံ န ကုပ္ပတိ, ကာရကသံဃော ပန သာတိသာရော တေန ဝုတ္တံ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘ပဏ္ဍကာဒီဟိ ဥပဇ္ဈာယေဟိ ကရိယမာနေသု ပဏ္ဍကာဒိကေန ဝိနာဝ ပဉ္စဝဂ္ဂါဒိဂဏော ပူရတိ, ကမ္မံ န ကုပ္ပတိ. ဣတရထာ ကုပ္ပတီ’’တိ. သစေ စတ္တာရော အာစရိယာ ဧကတော အနုသာဝေန္တိ, ဧတ္ထ ပန ကထန္တိ ဝုစ္စတေ, သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု ဒွီဟိ ဝါ တီဟိ ဝါ အာစရိယေဟိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဧကေန ဧကဿာတိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဒွေ တိဿော ဝါ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ. သစေ ပန နာနာစရိယာ နာနုပဇ္ဈာယာ ဟောန္တိ, တိဿတ္ထေရော သုမနတ္ထေရဿ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ, သုမနတ္ထေရော တိဿတ္ထေရဿ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ အနုသာဝေတိ, ဂဏပူရကာ ဟောန္တိ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန နာနုပဇ္ဈာယာ ဟောန္တိ, ဧကော အာစရိယော ဟောတိ, နတွေဝ’နာနုပဇ္ဈာယေနာ’တိ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ န ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ. စတုန္နံ ပန ဇနာနံ ဝိစာရဏကထာယ နာပိ ကမ္မဝိပတ္တိဆာယာ ဒိဿတိ, တထာပိ န ကတ္တဗ္ဗမေဝ, သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု အဝိစာရိတတ္တာ. သစေ ဝတ္ထာလင်္ကာရာဒိသဟိတပရူဠှကေသမဿုံ ဥပသမ္ပာဒေတိ, သူပသမ္ပန္နောဝ ဟောတိ, ပစ္ဆာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ တေရသဝတ္ထုဝိမုတ္တတ္တာ သမ္ပတ္တိ ယေဝေတ္ထပမာဏတ္တာ စ. རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞི་དང་། དགེ་འདུན་དང་། གང་ཟག་རྣམས་མ་གླེང་བ་དང་། བསྒྲགས་པ་ཉམས་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་བསྒྲགས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པའི་སྐྱོན་ལྔ་པོ་འདི་དག་སྤངས་ཏེ་སྨྲ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་གཞི་ལ་སོགས་པ་མ་གླེང་བ་ནི་གསོལ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ།། རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་གསུམ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འདི་དག་མ་གླེང་བ་ནི་མ་གླེང་བ་ཉིད་དོ།། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་མ་བརྗོད་པར་ཐེངས་བཞིར་གསོལ་བ་ཁོ་ན་བསྒྲགས་པ་འམ། ཡང་ན་ལས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་དུ་ཡང་གསལ་བྱེད་བཞི་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཏེ། ཡི་གེ་འམ་ཚིག་ལོག་པར་བརྗོད་ནས་བསྒྲགས་པ་ནི་བསྒྲགས་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ།། འདི་ལྟར་ཀློད་པ་དང་། སྒྲ་དྲག་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ང་རོའི་དབང་གིས་གསལ་བྱེད་བཞི་པོ་དག་གིས་ལས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་དུ་ལས་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ།། དེ་ལ་ “སུ་ཎཱ་ཏུ་མེ་” ཞེས་ཀློད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ “སུ་ཎཱ་ཐུ་མེ་” ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཀློད་པ་ལ་སྒྲ་དྲག་པ་ཞེས་བྱའོ།། “བྷནྟེ་” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ “བྷནྟེ་” ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་སྒྲ་དྲག་པ་ལ་ཀློད་པ་ཞེས་བྱའོ།། “སུ་ཎཱ་ཏུ་ཨེ་སཱ་ཉཏྟི་” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ “སུ་ཎནྟུ་ཨེ་སཾ་ཉཏྟི་” ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་གྲོལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ང་རོ་ཞེས་བྱའོ།། “པཏྟ་ཀལླཾ” ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ “པཏྟ་ཀལླཱ” ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ང་རོ་ལ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལྟར་གསལ་བྱེད་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ལས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་དུ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་དོ།། འདི་བཞི་མ་འཁྲུགས་པར་སྨྲ་བས་ཀྱང་། ཡི་གེ་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཡི་གེ་གཞན་སྨྲ་ན་ལོག་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ།། གཞན་ཡང་རིང་ཐུང་ལ་སོགས་པ་གནས་དྲུག་པོ་དག་ལས། རིང་པོའི་གནས་སུ་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུའི་གནས་སུ་ཐུང་ངུ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་དེ་དང་དེ་ཉིད་སྨྲ་བས་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་པའི་ལུགས་མ་ཉམས་པར་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ་དགོས་སོ།། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བྱས་པར་རིང་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཐུང་ངུ་དང་། ཐུང་ངུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་རིང་པོ་སྨྲ་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་ལྕི་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་བ་དང་། ཡང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ལྕི་བ་སྨྲ་བའམ། འབྲེལ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་བ་དང་། སོ་སོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་འབྲེལ་བར་སྨྲ་ནའང་། དེ་ལྟར་ཡང་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་མི་འཁྲུག་གོ། གསལ་བྱེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་ལས་མི་འཁྲུག་གོ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་བཤད་པ་ཉིད་དོ།། གཞན་དག་ནི་ད་ལྟ་གསལ་བྱེད་འདི་དག་གིས་ལས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་དུ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་མོད། དེ་ལྟ་ན་ནི་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་ཁོ་ན་མང་བར་འགྱུར་བས། བརྟགས་ཏེ་བླང་བར་བྱའོ།། ཡང་ན་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བསླབ་པར་བྱའོ།། བསྒྲགས་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པར་ཐོག་མར་གསོལ་བ་མ་བཞག་པར་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལྟར་སྐྱོན་འདི་དག་ལས་གྲོལ་བའི་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།། གལ་ཏེ་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅིག་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་ན། “ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ” ཞེས་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པའི་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕིར་ལས་འཁྲུག་པ་མི་འགྱུར་མོད། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་ནི་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱིར་ཉིད་དུ་《ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་》ལས་ཀྱང་། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་མེད་པར་ཡང་ “ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ” ཞེས་ལས་ཀྱི་ཆོ་གས་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར། ལས་འཁྲུག་པ་མ་གསུངས་པར་ཉེས་བྱས་ཁོ་ན་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།། གལ་ཏེ་མཁན་པོ་མེད་པར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་ན། “ཆེ་གེ་མོ་འདི་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པ་སྟེ། མཁན་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བཅས་པའོ” ཞེས་མཁན་པོ་བསྒྲགས་ན་ནི་བསྙེན་པར་ལེགས་པར་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ།། མཁན་པོ་མ་བསྒྲགས་ན་ནི་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།། འདི་ལྟར་《ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་》ལས། “ལས་མི་འཁྲུག་གོ་ཞེས་པ་འདི་ནི། མཁན་པོ་མེད་པར་ཡང་ ‘ཆེ་གེ་མོ་འདི་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པ་སྟེ། མཁན་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བཅས་པའོ’ ཞེས་ཤི་བ་འམ། ཁྱིམ་དུ་ལོག་པ་འམ། མཁན་པོ་རྙིང་པ་འམ། གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པ་ཞིག་གི་མིང་ནས་སྨྲས་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁན་པོ་གླེང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ།། གལ་ཏེ་མཁན་པོ་གླེང་བར་མ་བྱས་ན། ‘གང་ཟག་མ་གླེང་བའོ’ ཞེས་གསུངས་པའི་ལས་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས། ‘མཁན་པོ་མེད་པའོ’ ཞེས་གསུངས་སོ།།” གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་མཁན་པོར་བྱས་པ་འམ། ཚོགས་པ་མཁན་པོར་བྱས་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་ན། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་ནི་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་མོད། ལས་ནི་མི་འཁྲུག་སྟེ། 《ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་》ལས། “‘དགེ་འདུན་མཁན་པོར་བྱས་ཏེ’ ཞེས་པ་ནི། ཆེ་གེ་མོ་འདི་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པ་སྟེ། ཆེ་གེ་མོས་དགེ་འདུན་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གསོལ་ཏོ། དགེ་འདུན་མཁན་པོར་བྱས་ཏེ’ ཞེས་དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཆོ་གས་དགེ་འདུན་ཉིད་མཁན་པོར་གླེང་བའི་ཕྱིར་རོ” ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ།། དེ་བཞིན་དུ་ ‘ཚོགས་པ་མཁན་པོར་བྱས་ཏེ’ ཞེས་པ་འདིར་ཡང་ ‘ཆེ་གེ་མོ་འདི་ནི་ཚོགས་པའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པའོ’ ཞེས་སོགས་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེ་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་ལས་མི་འཁྲུག་པ་ཉིད་དེ། ཉེས་བྱས་ཁོ་ན་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། གཞན་དུ་ན་གང་ཟག་དེ་ཡང་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།། གལ་ཏེ་མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པའི་མཁན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་ན། དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་ལག་པའི་རྒྱང་སོ་མ་བཏང་བར་ལྔ་ཚན་གྱི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཚང་ན་ནི། ལས་མི་འཁྲུག་མོད། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་ནི་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱིར་《ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་》ལས། “མ་ནིང་ལ་སོགས་པའི་མཁན་པོ་དག་གིས་བྱེད་པ་ན། མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ལྔ་ཚན་གྱི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཚང་ན་ནི་ལས་མི་འཁྲུག་གོ། གཞན་དུ་ན་འཁྲུག་གོ” ཞེས་གསུངས་སོ།། གལ་ཏེ་སློབ་དཔོན་བཞིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་ན། འདི་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་བཏུས་འགྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་ལས། སློབ་དཔོན་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱིས་སོ་སོ་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ། དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་གཉིས་སམ་གསུམ་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། གལ་ཏེ་སློབ་དཔོན་སོ་སོ་བ་དང་མཁན་པོ་སོ་སོ་བ་ཡིན་ལ། གནས་བརྟན་ཏིསྶ་ཡིས་གནས་བརྟན་སུ་མ་ནའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སློབ་མ་དང་། གནས་བརྟན་སུ་མ་ན་ཡིས་གནས་བརྟན་ཏིསྶའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སློབ་མ་ལ་རྗེས་སུ་བསྒྲགས་ཤིང་། ཁོང་ཚོ་ཚོགས་གྲངས་ཁ་སྐོང་བ་ཡིན་ན་ནི་རུང་ངོ།། གལ་ཏེ་མཁན་པོ་སོ་སོ་བ་ཡིན་ལ་སློབ་དཔོན་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན། ‘མཁན་པོ་སོ་སོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ’ ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་འདི་ཙམ་ཞིག་གསུངས་སོ།། གང་ཟག་བཞི་པོ་དག་གི་དཔྱད་པའི་གཏམ་ལས་ནི་ལས་ཉམས་པའི་ཆ་ཤས་ཀྱང་མི་སྣང་མོད། དེ་ལྟ་ནའང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། འགྲེལ་བཤད་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ།། གལ་ཏེ་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་ན། བསྙེན་པར་ལེགས་པར་རྫོགས་པ་ཉིད་དེ། ཕྱིས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ནས་ངུར་སྨྲིག་གི་གོས་བགོ་བར་རུང་ངོ་།། གཞི་བཅུ་གསུམ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཚད་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། အနုသာဝနသမ္ပတ္တိကထာ နိဋ္ဌိတာ. རྗེས་སུ་བསྒྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏམ་རྫོགས་སོ།། ဣဒါနိ သီမဝိသောဓနိံ နာမ, နာနာဂန္ထသမာဟန္တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော အနုပ္ပတ္တော. ད་ནི་ ‘ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ། གཞུང་ལུགས་དུ་མ་ཀུན་བཏུས་ཏེ’ ཞེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་སོ།། ပညာဝ သဗ္ဗဉေယျေသု, ဒယာ ယဿ မဟေသိနော; အနန္တေသုပိ သတ္တေသု, ပဝတ္တိတ္ထ ယထာရုစိ. ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མཁྱེན་པ་དང་།། མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི།། ཐུགས་རྗེ་གང་ཞིག་དྲང་སྲོང་ཆེ།། རང་དབང་ཇི་བཞིན་འཇུག་པར་མཛད།། တာယ ဥဿာဟိတော သတ္ထာ, ဘိက္ခူနံ ဟိတကာရဏံ; ယံ သီမံ အနုဇာနာတိ, တတ္ထ ပဉှော ပဝတ္တတိ. དེས་བསྐུལ་སྟོན་པ་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས།། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཕན་བདེའི་ཕྱིར།། ས་མཚམས་གང་ཞིག་གནང་མཛད་པ།། དེ་ལ་དྲི་བ་འཇུག་པར་འགྱུར།། ဒွေဠှကာ [Pg.34] သံသယာ ဟောန္တိ, ဒေသေ သဗ္ဗတ္ထ ဘိက္ခဝေါ; ဂန္ထာပိ ဝိသမာ ဟောန္တိ, အတ္တနောမတိကာရဏာ. ཡུལ་ཀུན་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ནི།། གཉིས་སུ་སྨྲ་བའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ།། རང་གི་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས།། གཞུང་ལུགས་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐུན་འགྱུར།། ယဒိ မေ ဤဒိသံ ဝါဒံ, သုတွာဝုပေက္ခကော ဘဝေ; ပဗ္ဗဇ္ဇာ နိပ္ဖလာ မယှံ, ဝရေ သမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ; ဂမ္ဘီရော နိပုဏော အတ္ထော, သဗ္ဗညုဇိနဂေါစရော. གལ་ཏེ་ངས་ནི་འདི་འདྲའི་རྩོད།། ཐོས་ནས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་གྱུར་ན།། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྟན་མཆོག་ལ།། བདག་གི་རབ་བྱུང་འབྲས་མེད་འགྱུར།། ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་དོན་འདི་ནི།། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།། သာရိပုတ္တော မဟာပညော, ထေရဿပိ အဝိသယော; ကထံ တွံ သက္ကုဏေယျာသိ, သဗ္ဗညုဇိနဂေါစရေ; ဣတိ မေ ဥပဝဒေယျုံ, ဓရတေဝ မဟာမုနိ. ཤེས་རབ་ཆེ་ལྡན་ཤཱ་རིའི་བུ།། གནས་བརྟན་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན།། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱལ་བའི་ཡུལ།། ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ནུས་པར་འགྱུར།། ཞེས་བདག་ལ་ནི་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱང་།། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་བཞུགས་པ་ཉིད་།། ပါလိဖုလ္လော မဟာသာလော, ဥစ္စော မေရုနဂူပမော; ပရိနိဗ္ဗာနကာလမှိ, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣစ္စမဗြဝိ. མེ་ཏོག་རྒྱས་པའི་ཤིང་ས་ལཱ་ཆེན་པོ་བཞིན།། ལྷུན་པོ་རི་དང་མཚུངས་པར་མཐོ་བ་ཡི།། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་ཚེ།། འདི་སྐད་ཅེས་ནི་བཀའ་སྩལ་ཏོ།། မာ တွံ အာနန္ဒ ရောဒသိ, မာ တွံ အာနန္ဒ သောစသိ; အဟမေကောဝ နိဗ္ဗာယိ, ဓရန္တေဝ ဗဟူ ဗုဒ္ဓါ. ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་མ་ངུ་ཞིག། ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་མ་མྱ་ངན་བྱེད།། བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་མྱ་ངན་འདའ།། སངས་རྒྱས་མང་པོ་བཞུགས་པ་ཉིད།། သမ္ဗုဒ္ဓါ စတုရာသီတိ, သဟဿာနိ ဣမာနိ တေ; ဩဝဒိဿန္တိ တွံ ဘိက္ခု, ကတပုညောသိ ဟောဟိသိ. རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ནི།། བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས།། དགེ་སློང་ཁྱོད་ལ་གདམས་པར་འགྱུར།། ཁྱོད་ནི་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཉིད་།། ဝရေ သာဋ္ဌကထေ ပါဠိ, ဌိတေ သဗ္ဗညုဂေါစရေ; နိဗ္ဗုတောပိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, အသုညောဝ ပဇံ ဣမံ. འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་ལུང་མཆོག་དང་།། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གནས་པ་ན།། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ཀྱང་།། སྐྱེ་བོ་འདི་དག་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ།། ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန, ရတ္တိဒိဝံ အတန္ဒိတော; ဓရန္တေယေဝ သမ္ဗုဒ္ဓေ, ဘိန္နဝါဒေါ အဝိသယော. བདག་གིས་དེ་ལྟར་བསམས་བྱས་ནས།། ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་བརྩོན་པ་ཡིས།། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཞུགས་བཞིན་དུ།། གྲུབ་མཐའ་བྱེ་བ་སྤྱོད་ཡུལ་མིན།། တံ ဝါဒံ ဘိန္ဒယိတွာန, ဇဟိတွာ ဝတ္တနောမတိံ; ဝိဿဇ္ဇိဿမဟံ ဒါနိ, စိရံ သဒ္ဓမ္မသုဒ္ဓိယာတိ. རྩོད་པ་དེ་དག་རྣམ་བཤིག་ནས།། རང་གི་འདོད་པའི་བློ་བོར་ཏེ།། དམ་ཆོས་ཡུན་རིང་དག་པའི་ཕྱིར།། ད་ནི་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱའོ།། တတ္ထ သီမဝိသောဓနိ'န္တိ သီမဝိပတ္တိဇဟနံ သီမဝိပတ္တိံ ပဟာယ သမ္ပတ္တိလက္ခဏပ္ပကာသကံ ပကရဏံ ကရိဿန္တိ အတ္ထော. တတ္ထ သီမာတိ ပန္နရသဝိဓာ သီမာ. ကတမေ ပန္နရသ. ခဏ္ဍသီမာ, ဥပစာရသီမာ, သမာနသံဝါသသီမာ, အဝိပ္ပဝါသသီမာ, လာဘသီမာ, ဂါမသီမာ, နိဂမသီမာ, နဂရသီမာ, အဗ္ဘန္တရသီမာ, ဥဒကုက္ခေပသီမာ, ဇနပဒသီမာ, ရဋ္ဌသီမာ, ရဇ္ဇသီမာ, ဒီပသီမာ, စက္ကဝါဠသီမာ’တိ. တတ္ထ ခဏ္ဍသီမာ နာမ ပဗ္ဗဇ္ဇုပသမ္ပဒါဒီနံ သံဃကမ္မာနံ သုခကရဏတ္ထံ မဟာသီမာယ ဝါ ဂါမခေတ္တေ ဝါ ခဏ္ဍိတွာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ သမ္မတာ. တဿာဝိတ္ထာရော ''ပဌမံ နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာ''တိ အာဒိနာ ဒွါသတ္တတိပ္ပဘေဒါယ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ မဟာဝဂ္ဂေ ဝုတ္တော, ဣဓ ဝုတ္တောပိ တထေဝ ဝုတ္တော ဘဝေယျ, တသ္မာ န [Pg.35] ဝက္ခာမ, ဒုဝိညေယျဋ္ဌာနမေဝ ကိဉ္စိဌာနံ နီဟရိတွာ ပါကဋံ ကရိဿာမ. တတ္ထ သစေ ပန ဟေဋ္ဌာ ဥပရိမဿ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ပရတော အန္တော လေဏံ ဟောတိ, ဗဟိ သီမာ န ဩတရတိ. အထာပိ ဥပရိမဿ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ဩရတော ဗဟိ လေဏံ ဟောတိ, အန္တောသီမာ န ဩတရတီတိ ဣမေ ဒွေ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. အယဉှေတ္ထတ္ထောဥပရိမဿ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ဩရိမဘာဂတော ဟေဋ္ဌာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဥမင်္ဂသဏ္ဌာနေန ပဗ္ဗတပဿေ ဝိဇ္ဈိတွာ လေဏံ ဟောတိ, သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ပရတော လေဏေ စ လေဏဿ ဗဟိဘူတေ ဟေဋ္ဌာ ပဗ္ဗတေ စ ဘူမိဘာဂေ သီမာ န ဩတရတိ, လေဏဿ ဥပရိယေဝ သီမာ ဟောတီတိ. တဿ ဥပရိမဿ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ဩရိမဘာဂတော ဗဟိဘူတေ ဟေဋ္ဌာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဥမင်္ဂသဏ္ဌာနေန ဝိဇ္ဈိတွာ ပဗ္ဗတပဿေ လေဏံ အထာပိ ဟောတိ, လေဏေ စ လေဏဿ ပရဘူတေ ဟေဋ္ဌာ ပဗ္ဗတေ စ ဘူမိဘာဂေ သီမာ န ဩတရတိ, လေဏဿ ဥပရိဘာဂေ ဝ သီမာ ဟောတီတိ. ဧသာ စ ဝိစာရဏာ ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ ကတာ. အန္တော တိ ပဗ္ဗတဿ အန္တော, ပဗ္ဗတမူလေတိ အတ္ထော. တမေဝ အန္တောသဒ္ဒံ သီမာပရိစ္ဆေဒေန ဝိသေသေတုံ ‘‘ဥပရိမဿ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ပရတော’’တိ ဝုတ္တံ. ပဗ္ဗတပါဒံ ပန အပေက္ခိတွာ ‘‘ဩရတော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေပိ သီမာနိဿယံ ပဗ္ဗတဂ္ဂံ သန္ဓာယ ‘‘ပရတော’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ တေနေဝ ဗဟိလေဏန္တိ ဧတ္ထ ဗဟိသဒ္ဒံ ဝိသေသေန္တော ‘‘ဥပရိမဿ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ဩရတော’’တိ အာဟ. ဗဟိ သီမာ န ဩတရတီတိ ဧတ္ထ ဗဟီ တိ ပဗ္ဗတပါဒေလေဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. လေဏဿ ဗဟိဘူတေ ဥပရိ သီမာပရိစ္ဆေဒဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ သီမာ န ဩတရတီတိ အတ္ထော. အန္တောသီမာတိ လေဏဿ စ ပဗ္ဗတပါဒဿ စ အန္တော အတ္တနော ဩတရဏာရဟဋ္ဌာနေ န ဩတရတီတိ အတ္ထော. ဗဟိ သီမာ န ဩတရတီတိ အတ္ထော, သီမာ န ဩတရတီ တိ စေတ္ထ အတ္တနော ဩတရဏာရဟဋ္ဌာနေ လေဏဘာဝေန သီမာ သဗ္ဗထာ ‘‘အနောတရဏမေဝ ဒဿိတန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပိ အနောတရဏန္တိ ဥပရိဧဝ သီမာ ဟောတီ’’တိ ဝိမတိဝိနောဒနီ. ကေစိ ပန ဝေဠုသုသိရော ဝိယ သုသိရမေဝ လေဏန္တိ ဝဒန္တိ, တံ အယုတ္တံ. དེ་ལ་«མཚམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ»་ཞེས་པ་ནི། མཚམས་ཀྱི་ཉེས་པ་སྤངས་ཏེ། མཚམས་ཀྱི་ཉེས་པ་བྲལ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་མཛད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།། དེ་ལ་མཚམས་ལ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡོད། བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། དུམ་བུའི་མཚམས། ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས། གནས་མཐུན་པའི་མཚམས། མི་འབྲལ་བའི་མཚམས། རྙེད་པའི་མཚམས། གྲོང་གི་མཚམས། གྲོང་རྡལ་གྱི་མཚམས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཚམས། ནང་གི་མཚམས། ཆུ་འཕངས་པའི་མཚམས། ཡུལ་གྱི་མཚམས། ཡུལ་འཁོར་གྱི་མཚམས། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་མཚམས། གླིང་གི་མཚམས། འཁོར་ཡུག་གི་མཚམས་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་དུམ་བུའི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཚམས་ཆེན་པོ་ལས་སམ། ཡང་ན་གྲོང་གི་ས་གཞི་ལས་དུམ་བུར་བཅད་ཅིང་སོ་སོར་ཕྱེ་སཏེ་མངོན་པར་བསྟན་པ་ལ་བྱའོ།། དེའི་རྒྱས་བཤད་ནི། «ཐོག་མར་མཚན་མ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱའོ»་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། རྣམ་གྲངས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཆེན་པོ་ལས་གསུངས་ལ། འདིར་ཡང་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་མི་བཤད་དོ།། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་གནས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཕྱུང་སྟེ་གསལ་བར་བྱའོ།། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ལས་ཕར་རོལ་གྱི་འོག་གི་ནང་རོལ་དུ་ཕུག་པ་ཡོད་ན། ཕྱིའི་མཚམས་ནི་མར་མི་འབབ་བོ།། ཡང་ན་སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ལས་ཚུར་རོལ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕུག་པ་ཡོད་ན། ནང་གི་མཚམས་ནི་མར་མི་འབབ་བོ་ཞེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་དོན་གཅིག་ལ་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའོ།། འདིར་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཀྱི་ཚུར་རོལ་གྱི་ཆ་ལས་འོག་གི་རིའི་ཞབས་སུ་ཕུག་ལམ་གྱི་རྣམ་པས་རིའི་ངོས་སུ་ཕུག་སྟེ་ཕུག་པ་ཡོད་ན། མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ལས་ཕར་རོལ་གྱི་ཕུག་པ་དང་། ཕུག་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་འོག་གི་རི་དང་ས་གཞིའི་ཆ་ལ་མཚམས་མར་མི་འབབ་ཅིང་། ཕུག་པའི་སྟེང་ཁོ་ནར་མཚམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པའོ།། སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཀྱི་ཚུར་རོལ་གྱི་ཆ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་འོག་གི་རིའི་ཞབས་སུ་ཕུག་ལམ་གྱི་རྣམ་པས་ཕུག་སྟེ་རིའི་ངོས་སུ་ཕུག་པ་ཡོད་ནའང་། ཕུག་པ་དང་ཕུག་པའི་ཕར་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་འོག་གི་རི་དང་ས་གཞིའི་ཆ་ལ་མཚམས་མར་མི་འབབ་ཅིང་། ཕུག་པའི་སྟེང་གི་ཆ་ཁོ་ནར་མཚམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པའོ།། དཔྱད་པ་འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་ལས་ཀྱང་མཛད་དོ།། «ནང་»ཞེས་པ་ནི་རིའི་ནང་སྟེ། རིའི་རྩ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།། སྒྲ་དེ་ཉིད་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། «སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ལས་ཕར་རོལ་དུ»་ཞེས་གསུངས་སོ།། རིའི་ཞབས་ལ་ལྟོས་ནས་ «ཚུར་རོལ་དུ»་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནའང་། མཚམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་རིའི་རྩེ་མོ་ལ་དགོངས་ནས་ «ཕར་རོལ་དུ»་ཞེས་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།། དེའི་ཕྱིར་ «ཕྱིའི་ཕུག་པ»་ཞེས་པ་འདིར་ «ཕྱི»་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་བཞིན་དུ། «སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ལས་ཚུར་རོལ་དུ»་ཞེས་གསུངས་སོ།། «ཕྱིའི་མཚམས་མར་མི་འབབ»་ཅེས་པ་འདིར་ «ཕྱི»་ཞེས་པ་ནི་རིའི་ཞབས་ཀྱི་ཕུག་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ།། ཕུག་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་སྟེང་གི་མཚམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཀྱི་འོག་གི་ཆ་ལ་མཚམས་མར་མི་འབབ་པའི་དོན་ཏོ།། «ནང་གི་མཚམས»་ཞེས་པ་ནི། ཕུག་པ་དང་རིའི་ཞབས་ཀྱི་ནང་རོལ་ཏེ། རང་ཉིད་འབབ་པར་འོས་པའི་གནས་སུ་མི་འབབ་པའི་དོན་ཏོ།། «ཕྱིའི་མཚམས་མར་མི་འབབ»་ཅེས་པའི་དོན་ནི། «མཚམས་མར་མི་འབབ»་ཅེས་པ་འདིར་རང་ཉིད་འབབ་པར་འོས་པའི་གནས་སུ་ཕུག་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མཚམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ «མི་འབབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ།། དེ་ལའང་མི་འབབ་པ་ནི་སྟེང་ཁོ་ནར་མཚམས་ཡོད་པའོ»་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་ལས་གསུངས་སོ།། ཁ་ཅིག་ནི་སྨྱུག་མའི་སྦུབས་སྟོང་བཞིན་དུ་སྦུབས་སྟོང་ཉིད་ལ་ཕུག་པ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།། ဥပစာရသီမာ နာမ ဂါမာရညနိဂမာဒိဝသာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ နိဝါသဂေဟဿ ဝါ ဒေဝဝိမာနကပ္ပရုက္ခာဒီနံ ဝါ ဥပစာရာရဟဋ္ဌာနမေဝ ဥပစာရသီမာ တေ ဣဓ နာဓိပ္ပေတာ, ဘိက္ခူနံ အဝိသယတာယ[Pg.36]. ယံ ပန ပဒေသံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပရိဝေဏံ ကတွာ ပါကာရာဒိပရိက္ခိတ္တံ ဝါ ကတွာ အပရိက္ခိတ္တေပိ ဥပစာရာရဟဋ္ဌာနံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝါ ယသ္မိံ ပဒေသေ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ, အယမေဝ ဥပစာရသီမာတိ အဓိပ္ပေတာ. ဘိက္ခူနံ ဝဿူပဂမနကထိနတ္ထာရကရဏဋ္ဌာနတ္တာ, တထာ ဟိ ‘‘ကထိနတ္ထတသီမာယ’’န္တိ ဥပစာရသီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ခန္ဓသီမာယ တတြုပ္ပာဒါဘာဝတောတိ တီသုပိ ဂဏ္ဌိပဒေသု ဝုတ္တံ. တတြုပ္ပာဒေနာ ဘတန္တိ ဝိဟာရသန္တကေန ခေတ္တဝတ္ထုအာဒိနာ အာဘတံ ကိဉ္စိ သံဃိကံ စီဝရံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ တေသံ ကထိနတ္ထာရကဘိက္ခူနံ ယေဝ ဘဝိဿတီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ခေတ္တဝတ္ထုအာဒိနာ တိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန မတကစီဝရံ ဝါ ဟောတု သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ ဝါ သံဃိကေန ဝါ တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ဥပစာရသီမေ ပဝတ္တစီဝရံ သဗ္ဗံ သင်္ဂဏှာတိ, တေနေဝ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရေန ဥပါသကေန သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရော ကာရိတော ဟောတိ, သော တဿ ဝိဟာရဿ ကတေ ဥဘတောသံဃဿ အကာလစီဝရံ ဒါတုကာမော ဟောတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဘတောသံဃဿ ကထိနံ အတ္ထတံ ဟောတိ. အထ ခေါ သော ဥပါသကော သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကထိနုဒ္ဓါရံ ယာစီ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အာနိသံသပသမ္ဘနတ္ထံ ကထိနုဒ္ဓါရံ ဘဂဝတာ ပညတ္တံ, တေနေဝ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ အာနိသံသံ အပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေန္တာ စီဝရံ အမှာကံ ဘဝိဿတီတိ ကထိနုဒ္ဓါရံ ပဋိဗာဟိ, တသ္မာ ကထိနတ္ထတသီမာယံ အနုဒ္ဓဋေ ကထိနေ ယာဝ ဖဂ္ဂုဏပုဏ္ဏမာ ပဉ္စ မာသာ ဧတ္ထန္တရေ မတကစီဝရံ ဝါ ဟောတု စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ မတာနံ ဉာတိဇနာနံ ဝါ, ဘိက္ခာပညတ္တိယာ ဝါ ဝိဟာရမဟာဒိကိစ္စေန ဝါ ယေနကေနစိ အာကာရေန သံဃိကံ စီဝရံ ဒိန္နံ ဟောတိ, တံ သဗ္ဗံ တေသံ ကထိနတ္ထာရကဘိက္ခူနံယေဝ ဟောတိ. ဆိန္နဝဿာနံ ဝါ ပစ္ဆိမိကာယ ဥပဂတာနံ ဝါ တတ္ထ သမ္ပတ္တာနံ သီမဋ္ဌကဘိက္ခူနံ ဝါ န ဟောတိ. အဇာနိတွာ စေ ဂဏှန္တိ ဒါတဗ္ဗမေဝ. ယဒိ တံ စီဝရံ တဏ္ဍုလာဒိခါဒနီယဘောဇနံ ကရောတိ, ဣတရေသမ္ပိ ဟောတိယေဝ. ကသ္မာတိ စေ အာနိသံသ ဝိဂတတ္တာ. တေနေဝ ဂဏပူရဏဝသေန သမ္ပတ္တာနံ ဆိန္နံ ဝဿာနံ ဝါ ပစ္ဆိမိကာယ ဥပဂတာနံ ဝါ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထဝဿနံ ဝါ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒီနိ ပါပုဏန္တိ. ကထိနတ္ထတသာဋကဿ ဒါနကမ္မဝါစာ ပန ခဏ္ဍသီမာယမေဝ ဝဋ္ဋသိ. တသ္မိံ ဝိဟာရေ အသတိ အညဝိဟာရေ ဗဒ္ဓသီမာယ ဝါ ဥဒကုက္ခေပသီမာဒီသု ဝါ ကာတဗ္ဗမေဝ. ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི། གྲོང་དང་། དགོན་པ་དང་། གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་གནས་ཁང་ངམ། ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གནས་ཉིད་ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ཡིན་མོད། འདིར་དེ་དག་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་ས་ཕྱོགས་གང་ཞིག་བཅད་དེ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བྱས་ཤིང་། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་བར་བྱས་པའམ། མ་བསྐོར་བར་ཡང་ཉེ་འཁོར་གྱི་གནས་བཅད་དེ། ས་ཕྱོགས་གང་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་གནས་པའི་ས་དེ་ཉིད་ནི་འདིར་ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་དབྱར་གནས་པ་དང་སྲ་བརྐྱང་འདིང་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་ «སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བའི་མཚམས་སུ»་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ལ། དུམ་བུའི་མཚམས་སུ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མདུད་འགྲེལ་གསུམ་ཆར་ལས་གསུངས་སོ།། «དེ་ལས་སྐྱེས་པས་བླངས་པ»་ཞེས་པ་ནི། གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབང་བའི་ཞིང་ས་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལས་བླངས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཆོས་གོས་ཤིག་བྱུང་ན། དེ་ནི་སྲ་བརྐྱང་འདིང་བའི་དགེ་སློང་དེ་དག་ཁོ་ནའི་སྐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།། «ཞིང་ས་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ»་ཞེས་པ་འདིར་ «ལ་སོགས་པ»་ཞེས་པའི་སྒྲས་ནི། གཤིན་པོའི་ཆོས་གོས་སམ། ཡང་ན་དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ཏེ་བྱིན་པའམ། དགེ་འདུན་གྱི་དབང་བ་ཞིག་ཡིན་ནའང་རུང་སྟེ། འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོ་ལས་གསུངས་སོ།། ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་དེར་བྱུང་བའི་ཆོས་གོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་བྱེད་དོ།། དེའི་ཕྱིར་ «དེའི་ཚེ་ན་ཡང་དག་པར་ན་དགེ་བསྙེན་ཞིག་གིས་དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་པར་བྱས་ལ། ཁོང་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་ཆེད་དུ་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀ་ལ་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གོས་དབུལ་བར་འདོད་དོ།། དེའི་ཚེ་ན་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀའི་སྲ་བརྐྱང་བཏིང་ཟིན་ཏོ།། དེ་ནས་དགེ་བསྙེན་དེ་དགེ་འདུན་གྱི་སྤྱན་སྔར་ལྷགས་ཏེ་སྲ་བརྐྱང་དབྱུང་བར་གསོལ་ཏོ»་ཞེས་པའི་གཞི་འདི་ལ། ཕན་ཡོན་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲ་བརྐྱང་དབྱུང་བ་བཅས་པར་མཛད་དོ།། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་མ་ཐུལླ་ནནྡཱས་ཕན་ཡོན་མ་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། «ཆོས་གོས་ནི་བདག་ཅག་གི་སྐལ་བར་འགྱུར་རོ»་ཞེས་སྲ་བརྐྱང་དབྱུང་བ་ལ་བཀག་འགོག་བྱས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བའི་མཚམས་སུ་སྲ་བརྐྱང་མ་ཕྱུང་བའི་བར་དུ། དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཉ་བའི་བར་གྱི་ཟླ་བ་ལྔའི་ཁོངས་སུ་གཤིན་པོའི་ཆོས་གོས་སམ། ཡང་ན་ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ཏེ་ཤི་བའི་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་ཀྱིས་སམ། ཡང་ན་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་བཅས་པ་ལས་སམ། ཡང་ན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དུས་སྟོན་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བས་དགེ་འདུན་གྱི་ཆོས་གོས་བྱིན་པ་ཡིན་ན། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྲ་བརྐྱང་འདིང་བའི་དགེ་སློང་དེ་དག་ཁོ་ནའི་སྐལ་བར་འགྱུར་རོ།། དབྱར་གནས་ཞིག་པ་རྣམས་སམ། ཕྱི་མའི་དབྱར་གནས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སམ། དེར་ལྷགས་པའི་མཚམས་ནང་གི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།། གལ་ཏེ་མ་ཤེས་པར་བླངས་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།། གལ་ཏེ་ཆོས་གོས་དེ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བར་བྱས་ན། གཞན་དག་ལའང་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཡོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཁ་སྐོང་བའི་དབང་གིས་ལྷགས་པ་དང་། དབྱར་གནས་ཞིག་པ་རྣམས་སམ། ཕྱི་མའི་དབྱར་གནས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སམ། གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་དུ་དབྱར་གནས་པ་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། འོན་ཀྱང་སྲ་བརྐྱང་གི་རས་ཆེན་འབུལ་བའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་དུམ་བུའི་མཚམས་ཁོ་ནར་རུང་ངོ།། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ན་མེད་ན། གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་གྱི་བཅིངས་པའི་མཚམས་སམ། ཆུ་འཕངས་པའི་མཚམས་ལ་སོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།། ကသ္မာတိ စေ[Pg.37], တသ္မိံ ဝိဟာရေ ပုရိမိကာယ ဥပဂတာ ကထိနတ္ထာရကုသလာ န ဟောန္တိ. အတ္ထာရကုသလာ ခန္ဓကဘာဏကတ္ထေရာ ပရိယေသိတွာ အာနေတဗ္ဗာ. ကမ္မဝါစံ သာဝေတွာ ကထိနံ အတ္ထရာပေတွာ ဒါနဉ္စ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂမိဿန္တိ, အာနိသံသော ပန ဣတရေသံ ဝဟောတီ’တိ. အညသီမဋ္ဌကဘိက္ခူနမ္ပိ ကမ္မဝါစ သာဝနဿ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ. ဆိန္နဝဿာဝါ ပစ္ဆိမိကာယ ဥပဂတာ ဝါ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထဝဿာပိ ဝါ ပုရိမိကာယ ဥပဂတာနံ ဂဏပူရဏမတ္တမေဝ လဘန္တိ, အာနိသံသော ဣတရေသံယေဝ ဟောတိ. သစေပိ တေ ဆိန္နဝဿာဒယော အနုမောဒေန္တိ, ဘိန္နော ကထိနတ္ထာရော, ဣဒံ အဋ္ဌကထာယံ ဝိစာရိတံ. အပရေ ပန ‘‘ကထိနတ္ထတသီမန္တိ ဥပစာရသီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥပစာရသီမာယမေဝ ကထိနနတ္ထာရက ဉတ္တိံ ကရောန္တိ, တံ အယုတ္တံ, သောဓေတုံ ဒုက္ကရတ္တာ. တထာ ဟိ ဥပစာရသီမာယမေဝ ပဝိဋ္ဌဂါမသီမာယံ တတ္ထ ဩတိဏ္ဏေ ဘိက္ခူ တတ္ထ ပါသာနယနံ ဝါ ဗဟိသီမကရဏံ ဝါ ကော သက္ခိဿတိ. ‘‘ကထိနတ္ထတသီမာယ’’န္တိ ဣမိနာပိပဒေန ကထိနတ္ထတဘာဝေါယေဝ ဝုတ္တော, န ကထိနတ္ထတသာဋကဿ ဒါနကမ္မဝါစာ, သာ စ ဝိစာရဏာ ကမ္မစတုက္ကေန ဒီပေတဗ္ဗာ. တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မန္တိ. တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ နာမ သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ သံဃံ ကိတ္တေတွာ ‘‘ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’တိ တိက္ခုတ္တုံ အနုသာဝေတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ဝုစ္စတိ. ဉတ္တိကမ္မံ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ ဧကာယ စ အနုသာဝနာယာတိ ဧဝံ ဉတ္တိဒုတိယာယ အနုသာဝနာယ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ နာမ ဝုတ္တနယေနေဝ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာ ဧကာယ ဉတ္တိယာ တီဟိ စ အနုသာဝနာဟီတိ ဧဝံ ဉတ္တိစတုတ္ထာဟိ တီဟိ အနုသာဝနာဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ. တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ ဖလဘာဇနကာလာဒီသု လဟုကကမ္မေယေဝ လဗ္ဘတိ. ကထိနတ္ထတသာဋကဒါနေပိ အနတ္ထတေယေဝ ကထိနေ တတော ဗဟုအာနိသံသစီဝရသာဋကံ လဘိတွာ တေနေဝ သာဋကေန အတ္ထရိတဗ္ဗာ, ပုန ကမ္မဝါစာယ ဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ အပလောကနကမ္မေန သံဃဿ အနုမတိယာ ဒါတဗ္ဗံ. ကထိနတ္ထတသာဋကဒါနကမ္မဝါစာ ဧကာ စေ ဝဋ္ဋတိ. ပုန ကမ္မ ဝါစာယကိစ္စံ [Pg.38] နတ္ထိ. ဉတ္တိကမ္မံ ပန ဓမ္မသင်္ဂါဟကကာလေ မဟာကဿပတ္ထေရာဒီဟိ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နနကာလေ လဟုကကမ္မေယေဝ လဗ္ဘတိ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပန သီမာသမ္မုတိ, သီမာသမူဟနံ, ကထိနဒါနံ, ကထိနုဒ္ဓါရော, ကုဋိဝတ္ထုဒေသနာ, ဝိဟာရဝတ္ထုဒေသနာတိ ဣမာနိ ဆ ဂရုကမ္မာနိ အပလောကေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ. ဣတော ပရေသု စီဝရဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိအာဒီသု ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေသု အပလောကေတွာပိ ကာတဗ္ဗံ, လဟုကကမ္မတ္တာ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ ပန ဣဒါနိ ဥပသမ္ပဒါကမ္မံ ဣဒါနိ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ ဗဒ္ဓသီမာယ ဝါ, တသ္မိံ အသတိ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ဝါ သောဓေတုံ အသက္ကောန္တေ သတိ အဗဒ္ဓသီမာယ ဝါ ကာတဗ္ဗမေဝ. အပရေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ကုဋိဝတ္ထုကာရဝိဟာရဝတ္ထုကာရကာလေ တာနိ ကုဋိဝိဟာရဝတ္ထူနိ ကထံ သီမဋ္ဌာ ကာတုံ သက္ခိဿန္တိ, တသ္မာ တတ္ထ တတ္ထေဝ ကုဋိဝိဟာရကရဏဋ္ဌာနေယေဝ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ, တံ တေသံ ဝစနမတ္တမေဝ, န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. ဝတ္ထုပရာမသနမေဝေတ္ထ ပမာဏံ, တထာ ဟိ သံဃကုဋိဝတ္ထုံ ဩလောကေန္တံ ယာစတိတျာဒိနာ ဝတ္ထုပရာမသနံ ကတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝတ္ထုဉတ္တိဒေါသေ စ ဝိပတ္တိ လက္ခဏေ စ ဝဇ္ဇေတွာ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေန သမ္မတဘိက္ခူဟိ တတ္ထ ကုဋိဝိဟာရဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဩလောကေတဗ္ဗံ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘တေဟိ သမ္မတေဟိ ဘိက္ခူဟိ တတ္ထ ဂန္တွာ ကုဋိဝတ္ထု ဩလောကေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အညထာ ပတ္တစီဝရဝိရဟိတံ ပုဂ္ဂလံ ဝါ အနုပဇ္ဈာယကံ ဝါ ကတွာ ဥပသမ္ပာဒေန္တေဟိ ‘‘ပရိပုဏ္ဏဿ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော, ဣတ္ထန္နာမေန ဥပဇ္ဈာယေနာ’’တိ ကမ္မဝါစာယ သာဝိတေပိ ကမ္မဿ အသိဇ္ဈနံ ဘဝေယျ. အပရေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘သီမာသမ္မုတိကာလေ ပန ကတံ, တထာ ဟိ သီမာသမ္မုတိကာလေ ဘိက္ခူ တသ္မိံ ယေဝ ဌာနေ ဌတွာ ကမ္မဝါစံ သာဝေန္တိ, တသ္မိမ္ပိ ဌာနေ အဗဒ္ဓသီမာဝ ဟောတိ. ယဒိ ဗဒ္ဓသီမာ ဘဝေယျ, သီမဇ္ဈောတ္ထရဏံ ဝါ သီမသမ္ဘေဒေါ ဝါ သိယာ’’တိ. သစ္စံ, တထာပိ တံ သီမာသမ္မုတိဋ္ဌာနံ ဘုဇိဿံ ကတွာ သီမသမ္မုတိကမ္မဿကတတ္တာ ဝိသုံဂါမေ သမ္မတာနံ ဘိက္ခူနံ ဂါမသီမေ ဌိတာ ဘိက္ခူ ကမ္မံ ကောပေတုံ န သက္ကောန္တိ. ယဒိ သီမသမ္မုတိဋ္ဌာနံ ဘုဇိဿံ ကတွာဝ သီမံ သမ္မန္နေယျ, ကထံ ဘဂဝတော ဓရမာနကာလေ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခု ယထာသုခံ သီမံ သမ္မန္နိဿန္တီတိ န ပနေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ တထာ ဟိ ဝါသာခါ မိဂါရမာတာပိ နဝကောဋီဟိ ဘူမိံ ဂဏှိတွာ ပုဗ္ဗာရာမံ နာမ မဟာ ဝိဟာရံ [Pg.39] ကာရေသိ, တထာ အနာထပိဏ္ဍိကော ကဟာပဏသန္ထတေန ဇေတဿ ရာဇကုမာရဿ ဥယျာနဋ္ဌာနံ ကိဏာပေတွာ ဂဏှိတွာ ဇေတဝနံ နာမ မဟာဝိဟာရံ ကာရေသိ ဧဝံ ပုညကာမာ ပရိဝေဏံ ကတွာ ဝိဟာရံ ကရောန္တိ တသ္မာ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ယထာသုခံ သီမံ ဗန္ဓန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ. အယံ ဥပစာရသီမာယ ဝိစာရဏာ. གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་སྔ་མར་གནས་པར་ཁས་བླངས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་སྲ་བརྐྱང་འདིང་བར་མི་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིང་བར་མཁས་ཤིང་འདུལ་བའི་སྐབས་སྒྲོག་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་བཙལ་ཏེ་སྤྱན་དྲང་བར་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྲགས་ཏེ་སྲ་བརྐྱང་བཏིང་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱད་དེ་གཤེགས་པར་འགྱུར་ལ། ཕན་ཡོན་ནི་གཞན་དག་ལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚམས་གཞན་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལའང་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྲག་དགོས་པ་འགྲེལ་བཤད་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱར་གནས་ཉམས་པ་དང་། ཕྱི་མར་གནས་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། ཡང་ན་གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་དུ་དབྱར་གནས་པ་རྣམས་ནི་སྔ་མར་གནས་པར་ཁས་བླངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱི་གྲངས་གསབ་པ་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་ལ། ཕན་ཡོན་ནི་གཞན་དག་ཉིད་ལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དབྱར་གནས་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱས་ཀྱང་། སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འགྲེལ་བཤད་ལས་དཔྱད་པའོ། །གཞན་དག་ནི་ "སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བའི་མཚམས་" ཞེས་པ་ནི་ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ཉིད་དུ་སྲ་བརྐྱང་འདིང་བའི་གསོལ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་མོད་ཀྱང་། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དག་པར་བྱེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ཉིད་དུ་ཚུད་པའི་གྲོང་གི་མཚམས་སུ་དགེ་སློང་རྣམས་བབས་པ་ན། དེར་རྡོ་སྐྱེལ་བ་འམ། མཚམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་པ་སུས་ནུས་པར་འགྱུར། "སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བའི་མཚམས་སུ་" ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ཀྱང་སྲ་བརྐྱང་བཏིང་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། སྲ་བརྐྱང་གི་གོས་སྦྱིན་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔྱད་པ་དེ་ཡང་ལས་བཞིའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་པར་བསྒོ་བའི་ལས། གསོལ་བའི་ལས། གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས། གསོལ་བཞིའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་བསྒོ་བའི་ལས་ཞེས་པ་ནི། མཚམས་ན་གནས་པའི་དགེ་འདུན་དག་པར་བྱས་ཏེ། མཐུན་པ་འོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པ་བླངས་ནས། མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་གནང་བས་དགེ་འདུན་ལ་བསྒྲགས་ཏེ། "དགེ་འདུན་གྱིས་བཟོད་དམ་" ཞེས་ལན་གསུམ་དུ་བསྒྲགས་ནས་བྱ་བའི་ལས་ལ་བརྗོད་དོ། །གསོལ་བའི་ལས་ཞེས་པ་ནི། བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་གནང་བས་གསོལ་བ་གཅིག་གིས་བྱ་བའི་ལས་སོ། །གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཞེས་པ་ནི། བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་གནང་བས་གསོལ་བ་གཅིག་དང་བརྗོད་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་གསོལ་བ་དང་གཉིས་པ་བརྗོད་པས་བྱ་བའི་ལས་སོ། །གསོལ་བཞིའི་ལས་ཞེས་པ་ནི། བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་གནང་བས་གསོལ་བ་གཅིག་དང་བརྗོད་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་གསོལ་བ་དང་བཞི་པ་བརྗོད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱ་བའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་བསྒོ་བའི་ལས་ནི་ཤིང་ཏོག་བགོ་བའི་དུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཡང་མོ་རྣམས་ལ་ཁོ་ནར་འཐོབ་བོ། །སྲ་བརྐྱང་གི་གོས་སྦྱིན་པ་ལའང་སྲ་བརྐྱང་མ་བཏིང་བ་ཉིད་དུ་དེ་ལས་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་ཆོས་གོས་ཀྱི་རས་རྙེད་ནས། རས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཏིང་བར་བྱ་ཞིང་། ཡང་ལས་ཀྱི་ཆོ་གས་སྦྱིན་པའི་བྱ་བ་མེད་དེ། མངོན་པར་བསྒོ་བའི་ལས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་གྱི་གནང་བས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །སྲ་བརྐྱང་གི་གོས་སྦྱིན་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་གཅིག་གིས་ཆོག་གོ། །ཡང་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ་བའི་དགོས་པ་མེད་དོ། །གསོལ་བའི་ལས་ནི་ཆོས་སྡུད་པའི་དུས་སུ་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བསྐོ་བའི་དུས་ལྟ་བུའི་ལས་ཡང་མོ་རྣམས་ལ་ཁོ་ནར་འཐོབ་བོ། །གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ནི་མཚམས་གཅོད་པ། མཚམས་བཤིག་པ། སྲ་བརྐྱང་སྦྱིན་པ། སྲ་བརྐྱང་གཤིག་པ། སྤྱིལ་བུའི་གཞི་བསྟན་པ། གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞི་བསྟན་པ་སྟེ། ལས་ལྕི་པོ་འདི་དྲུག་ནི་མངོན་པར་བསྒོ་ནས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྲགས་ནས་ཉིད་དུ་བྱ་དགོས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གོས་དང་བྲལ་བའི་གནང་བ་ལ་སོགས་པའི་གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་བསྒོ་ནས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལས་ཡང་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོལ་བཞིའི་ལས་ནི་ད་ལྟ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་དང་། ད་ལྟ་ལས་བཞི་པོ་འདི་དག་བཅད་པའི་མཚམས་སམ། དེ་མེད་ན་ཆུ་གཏོར་གྱི་མཚམས་སམ། དག་པར་བྱེད་མི་ནུས་ན་མ་བཅད་པའི་མཚམས་སུ་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་ "སྤྱིལ་བུའི་གཞི་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞི་བྱེད་པའི་ཚེ། སྤྱིལ་བུ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞི་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཚམས་ནང་དུ་བྱེད་ནུས། དེའི་ཕྱིར་ས་ཕྱོགས་དེ་དང་དེ་ཉིད་དུ་སྤྱིལ་བུ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་བྱེད་པའི་གནས་སུ་བྱ་དགོས་སོ་" ཞེས་ཟེར་མོད་ཀྱང་། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི། སྙིང་པོར་བཟུང་བར་མི་བྱའོ། །འདིར་གཞི་ལ་དཔྱད་པ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དགེ་འདུན་གྱི་སྤྱིལ་བུའི་གཞི་ལ་ལྟ་བར་གསོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གཞི་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཏེ། འོག་གི་གཞིའི་གསོལ་བའི་སྐྱོན་དང་ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སྤངས་ནས། གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བསྐོས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་དེར་སྤྱིལ་བུ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སུ་སོང་སྟེ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས་ 'བསྐོས་པའི་དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་དེར་སོང་སྟེ་སྤྱིལ་བུའི་གཞི་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ་' ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དུ་ན། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་མེད་པའི་གང་ཟག་གམ། མཁན་པོ་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ "ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སམ" ཞེས་པའམ། "ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། མཁན་པོ་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་ལས་ཀྱི་ཆོ་གས་བསྒྲགས་ཀྱང་ལས་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་ "མཚམས་གཅོད་པའི་ཚེ་ན་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚམས་གཅོད་པའི་ཚེ་དགེ་སློང་རྣམས་གནས་དེ་ཉིད་དུ་གནས་ནས་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྒྲོག་པས། གནས་དེར་ཡང་མ་བཅད་པའི་མཚམས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བཅད་པའི་མཚམས་སུ་གྱུར་ན། མཚམས་གནོན་པའམ། མཚམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ་" ཞེས་ཟེར་རོ། །བདེན་མོད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ནའང་མཚམས་གཅོད་པའི་གནས་དེ་རང་དབང་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ་མཚམས་གཅོད་པའི་ལས་བྱས་པའི་ཕྱིར། གྲོང་གཞན་དུ་བསྐོས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི། གྲོང་གི་མཚམས་སུ་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་གཞིག་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་མཚམས་གཅོད་པའི་གནས་རང་དབང་ཅན་དུ་བྱས་ནས་ཁོ་ནར་མཚམས་གཅོད་པར་བྱེད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་སྡེ་དྲུག་གི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མཚམས་གཅོད་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་འདི་ལྟར་མི་བལྟ་སྟེ། འདི་ལྟར་བི་ཤཱ་ཁཱ་མི་གཱ་རའི་མ་ཡང་བྱེ་བ་དགུས་ས་གཞི་བླངས་ཏེ་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་བཞེངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་ཀྱང་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་བཏིང་སྟེ་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་གནས་ཉོས་ནས་བླངས་ཏེ། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་བཞེངས་སོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ར་བ་བྱས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་དྲུག་གི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མཚམས་བཅད་དོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཉེ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ཀྱི་དཔྱད་པའོ། ། သမာနသံဝါသသီမာ နာမ ဒိဋ္ဌိသီလသာမညသံဃာတသင်္ခါတေဟိ ဘိက္ခုဂဏေဟိ ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မေန သမာနံ ဧကီဘာဝံ ဟုတွာ ဝသိတုံ သမ္မတာ သီမာ. အဝိပ္ပဝါသသီမာ နာမ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတုံ သမ္မတာ သီမာ, ဧတာ ဒွေသီမာ တိယောဇနပရမတာယပိ သမ္ဘဝတော မဟာသီမာ တိပိ နာမံ လဘန္တိ, တာသံ ဝိစာရဏာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ သဗ္ဗသော ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဝုတ္တာ, တသ္မာ ဣဓ န ဝက္ခာမ ဝုစ္စမာနမ္ပိ အဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ, တသ္မာ န ဝက္ခာမ. གནས་མཐུན་པའི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པའི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཐུན་པར་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་གནས་པར་མཐུན་པའི་མཚམས་སོ། །མི་འབྲལ་བའི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་གོས་གསུམ་དང་མི་འབྲལ་བར་གནས་པར་མཐུན་པའི་མཚམས་སོ། །མཚམས་འདི་གཉིས་ནི་དཔག་ཚད་གསུམ་གྱི་མཐར་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མཚམས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་འཐོབ་བོ། །དེ་དག་གི་དཔྱད་པ་ནི་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་མོ་ལས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གསུངས་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་མི་བཤད་དོ། །བཤད་ནའང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཤད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མི་བཤད་དོ། ། လာဘသီမာ နာမ ယံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပေါက္ခရဏီတဠာကဝနာဒိကံ ဝါ ယံ ယံ ပဒေသံ သံဃဿ စတုစ္စပ္ပယတ္ထာယ ရာဇရာဇမဟာမတ္တေဟိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဌပိတာ, ဧသာ လာဘသီမာ နာမ. နေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အနုညာတာ, န ဓမ္မသင်္ဂဟကတ္ထေရေဟိ ဌပိတာ, အပိ စ ခေါ လာဘဒါယကေဟိ ဌပိတာဝ. မာတိကာဋ္ဌကထာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယမ္ပိ လာဘသီမာတိ ယံ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဂါဝုတံ ဝါ အဍ္ဎယောဇနံ ဝါ ယောဇနံ ဝါ သမန္တာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘အယံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ လာဘသီမာ, ယံ ဧတ္ထန္တရေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ သဗ္ဗံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဌပေန္တိ, အယံ လာဘသီမာ နာမာ’တိ ဝုတ္တံ. ဣမသ္မိံ လာဘသီမာဓိကာရေ ရညော မဟာစေတိယဒါယကဿ ဒိဝင်္ဂတကာလတော ဧကသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ အတီတေ တဿ ဇေဋ္ဌပုတ္တဿ ဓမ္မရညော ကာလေ ဤဒိသံ ပုညံ ဘူတပုဗ္ဗံ. ယဒိ ဟိ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီသု ယော ကောစိ ယဿ ဝိဟာရဿ ယာနိ တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒီနိ ဒတွာ တံ သဟိတဝိဟာရံ ပုဂ္ဂလဿ ဒေတိ, ဧဝံ သတိ ကိံ တဿ ပုဂ္ဂလဿ တံ သဟိတဝိဟာရံ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေန ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဥဒါဟု သံဃိကဘာဝေနေဝါတိ တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒိဝိရဟိတော ပန ကေဝလော ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရော အညေသံ ဒမ္မီတိ အဒတွာ ပုဂ္ဂလေ မတေ သံဃိကော ဟောတိ, ဥဒါဟု ပုဂ္ဂလိကောယေဝါတိ. တတြာယံ ဝိဿဇ္ဇနာ, ယဒိ ဟိ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီသု ယောကောစိ ဝိဟာရဿ တဠာကခေတ္တာဝတ္ထာဒီနိ [Pg.40] ဒေတိ, ဧဝံ သတိ ပဋိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိဒဋ္ဌဗ္ဗံ တေန ဝုတ္တံ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဣမံ တဠာကံ, ဣမံ ခေတ္တံ, ဣမံ ဝတ္ထုံ ဝိဟာရဿ ဒေမာတိ ဝုတ္တေ ပဋိက္ခိပိတုံ န လဗ္ဘတီ’’တိ. ‘‘ပါသာဒဿ ဒါသိံ, ဒါသံ, ခေတ္တံ, ဝတ္ထုံ, ဂေါမဟိံသံ ဒေမာတိ ဝဒန္တိ, ပါဋေက္ကံ ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ, ပါသာဒေ ပဋိဂ္ဂဟိတေ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတီ’’တိ စ. ဝိနယဝိနိစ္ဆယပကရဏေ စ. རྙེད་པའི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི། གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་ལམ། པདྨའི་མཚོ་དང་རྫིང་བུ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའམ། ས་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དགེ་འདུན་གྱི་ཉེར་མཁོའི་ཡོ་བྱད་བཞིའི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཚམས་བཅད་དེ་བཞག་པ་དེ་ནི་རྙེད་པའི་མཚམས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བའང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་བཞག་པའང་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྙེད་པ་སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཞག་པ་ཁོ་ནའོ། །མ་ཏྲི་ཀའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་སྦས་དོན་གསལ་བྱེད་ལས་ཀྱང་། "རྙེད་པའི་མཚམས་ཞེས་པ་ནི། རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ། མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་གམ། དཔག་ཚད་ཕྱེད་དམ། དཔག་ཚད་གཅིག་གི་མཚམས་བཅད་ནས། 'འདི་ནི་ངེད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྙེད་པའི་མཚམས་ཡིན་པས། འདིའི་བར་དུ་ཅི་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ངེད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་' ཞེས་འཇོག་པ་འདི་ནི་རྙེད་པའི་མཚམས་ཞེས་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །རྙེད་པའི་མཚམས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་ནས་ལོ་གཅིག་འདས་པ་ན། ཁོང་གི་སྲས་ཆེ་བ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་འདི་ལྟ་བུའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱ་བ་སྔོན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་གང་ཞིག་ལ་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་ས་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ནས། དེ་དག་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་སྦྱིན་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་དེས་དེ་དག་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་བླང་བར་རུང་ངམ། འོན་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་ཁོ་ནར་བླང་བར་བྱ། རྫིང་བུ་དང་ཞིང་ས་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་རྐྱང་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་ 'སྦྱིན་ནོ་' ཞེས་མ་བྱིན་པར། གང་ཟག་དེ་ཤི་བ་ན་དགེ་འདུན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གནས་སམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་འདི་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་ས་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ལས། '"རྫིང་བུ་འདི་དང་། ཞིང་འདི་དང་། ས་གཞི་འདི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་" ཞེས་བརྗོད་པ་ན། ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་རུང་ངོ་' ཞེས་གསུངས་སོ། །'"ཁང་ཆེན་པོ་ལ་བྲན་མོ་དང་། བྲན་ཕོ་དང་། ཞིང་དང་། ས་གཞི་དང་། བ་ལང་དང་། མ་ཧེ་འབུལ་ལོ་" ཞེས་བརྗོད་ན། སོ་སོར་བླང་བའི་བྱ་བ་མེད་དེ། ཁང་ཆེན་པོ་བླངས་པ་ན་བླངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་' ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །འདུལ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། ‘‘ခေတ္တဝတ္ထုတဠာကံ ဝါ, ဒေမ ဂေါအဇိကာဒိကံ; ဝိဟာရဿာတိ ဝုတ္တေပိ, နိသေဓေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ཞིང་དང་ས་གཞི་རྫིང་བུའམ། །བ་ལང་ར་ལུག་ལ་སོགས་པ། །གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས། །བརྗོད་ཀྱང་དགག་པར་མི་རིགས་སོ། ། ခုဒ္ဒသိက္ခာပကရဏေ စ ‘‘ခေတ္တာဒီနိ ဝိဟာရဿ, ဝုတ္တေ ဒမ္မီတိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ စေတ္ထ သံဃိကဝိဟာရဿေဝ, န ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရဿာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ဝိဟာရဿ ဒေမာတိ သံဃိကဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ. ‘‘ပါသာဒဿာ’’တိ စ သာမညေန ဝုတ္တေပိ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ သံဃဿ အတ္ထာယ သာဠိန္ဒံ ပါသာဒံ ကာရာပေတုကာမော ဟောတိ ဟတ္ထိနခက’’န္တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ပါသာဒပရိဘောဂဿ အနုညာတတ္တာ သံဃိကံယေဝ ပါသာဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝိညာယတိ တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’န္တိ. ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာယ ဝဏ္ဏနာဓိကာရေ ‘‘သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဝိစိတြာနီ’’တိအာဒိ သံဃိကသေနာသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပုဂ္ဂလိကံ ပန သုဝဏ္ဏာဒိဝိစိတြံ ဘိက္ခုဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတုမေဝ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘န ကေနစိ ပရိယာယေန ဇာတရူပဇတံ သာဒိယိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ, တေနေဝေတ္ထ အဋ္ဌကထာယံ သံဃိကဝိဟာရေ ဝါ ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရေ ဝါတိ န ဝုတ္တ’န္တိ. ‘‘ဘိက္ခူနံ ဓမ္မဝိနယဝဏ္ဏနဋ္ဌာနေ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သံဃိကမေဝ သုဝဏ္ဏာဒိမယံ သေနာသနံ သေနာသနပရိက္ခာရာ စ ဝဋ္ဋန္တိ, န ပုဂ္ဂလိကာနီတိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ စ, တသ္မာ တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒိသဟိတဝိဟာရော သံဃိကောယေဝ ဟောတိ, န ပုဂ္ဂလိကောတိ ဝိနယကောဝိဒေဟိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သစေ ပန ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီသု ယောကောစိ တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒိသဟိတံ ဝိဟာရံ ပုဂ္ဂလဿ တံ သဟိတဝိဟာရဘာဝမာရောစေတွာ ဒေတိ, ဧဝံ သတိ ပုဂ္ဂလဿ သံဃိကဝိဟာရဘာဝေနေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ, န ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရဘာဝေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ကသ္မာ, ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝတွာ ဒိန္နာနံ တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒီနံ သံဃဿေဝ ဝဋ္ဋမာနတ္တာ. တေနေဝါဟ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာတိ ဝုတ္တံ သံဃဿ ဝဋ္ဋတိ, န ပုဂ္ဂလဿ, ခေတ္တာဒိ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ. တတြာယံ ယောဇနာ [Pg.41] ဝိဟာရဿာဒေမာတိ ဝတွာ ဒိန္နံ ခေတ္တာဒိ သံဃဿ ဝဋ္ဋတိ, န ပုဂ္ဂလဿ, ဧဝံ ဝိဟာရဿ ဒေမာတိ ဝုတ္တံ သုဝဏ္ဏာဒိဝိစိတ္တံ အကပ္ပိယမဉ္စံ သံဃဿ ဝဋ္ဋတိ, န ပုဂ္ဂလဿာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ. သံဃဿေဝ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ခေတ္တာဒီနိ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ, တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘စတ္တာရောပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတူတိ ဒေတိ ဝဋ္ဋတီတိဧတ္ထ ဘိက္ခုသံဃဿ စတုပစ္စယပရိဘောဂတ္ထာယ တဠာကံ ဒမ္မီတိ ဝါ ဘိက္ခုသံဃော စတ္တာရော ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ တဠာကံ ဒမ္မီတိ ဝါ ဣတော တဠာကတော ဥပ္ပန္နေ စတ္တာရော ပစ္စယေ ဒမ္မီတိ ဝါ ဝုတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဣဒဉ္စ သံဃဿ ဒိယျမာနညေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ပုဂ္ဂလဿ ပန ဧဝမ္ပိ ဒိန္နံ တဠာကခေတ္တာဒိ န ဝဋ္ဋတိ. သုဒ္ဓစိတ္တဿ ပန ဥဒကပရိဘောဂတ္ထံ ကူပပေါက္ခရဏီအာဒယော ဝဋ္ဋန္တိ. သံဃဿတဠာကံအတ္ထိ, တံကထန္တိအာဒိနာဟိသဗ္ဗတ္ထ သံဃဿဝသေနေဝ ဝုတ္တန္တိ. ‘‘ခေတ္တာဒယော ပန သဗ္ဗေသံဃဿေဝ ဝဋ္ဋန္တိ, ပါဠိယံ ပုဂ္ဂလိကဝသေန ဂဟေတုံ အနနုညာတတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ စ. ပုဂ္ဂလဿ ပန ပုဂ္ဂလာနဉ္စ ခေတ္တဝတ္ထာဒီနိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေနာပိ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဧဝဉ္စကတွာ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘ခေတ္တဝတ္ထာဒီနိပိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေနာပိ ပုဂ္ဂလာနံ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, တထာ အနုညာတတ္တာတိ ဝိညာယတိ ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ အာဒိနာ ဟိ ပဋိက္ခိတ္တာသု ဧကဿေဝ ပုဂ္ဂလိကဝသေန ဂဟဏေ အနနုညာတေ တဒိတရာနံ တထာဂဟေတဗ္ဗတာ သိဒ္ဓါဝ ဟောတီ’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒိသဟိတဿ ဝိဟာရဿ သံဃိကဘာဝေနေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗတာ သိဒ္ဓါ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အယံ ပဌမပဉှေ ဝိဿဇ္ဇနာ. ཕྲན་ཚེགས་བསླབ་པའི་རབ་བྱེད་ལས་ཀྱང་། “གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ཞིང་ལ་སོགས་པ་འབུལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ན་རུང་ངོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། “གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་”ཞེས་པ་འདིར་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱ་ཡི། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་མིན་ནོ། དེ་ལྟར་ཡང་བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། “གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། “ཁང་བཟང་ལ་”ཞེས་སྤྱིར་བཏང་དུ་གསུངས་ནའང་། “དེའི་ཚེ་ན་རི་དྭགས་མ་འཛིན་གྱི་མ་བི་སཱ་ཁཱས་དགེ་འདུན་གྱི་ཆེད་དུ་གླང་པོའི་སྡེར་མོ་ཅན་གྱི་ཁྱམས་དང་བཅས་པའི་ཁང་བཟང་ཞིག་བཞེངས་པར་འདོད་དོ་”ཞེས་པའི་གཞི་འདི་ལས་ཁང་བཟང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཕྱིར། དགེ་འདུན་གྱི་ཁང་བཟང་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། དེ་ལྟར་ཡང་བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། “ཁང་བཟང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་”ཅེས་གསུངས་སོ། ལུང་དང་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། “གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པས་སྤྲས་པ་”ཞེས་སོགས་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་གནས་མལ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པས་སྤྲས་པ་ནི་དགེ་སློང་གིས་དང་ལེན་བྱེད་པ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། “རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་གསེར་དངུལ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱའོ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་བཤད་ལས། དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། ཡང་ན་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་མ་གསུངས་སོ། “དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་གནས་སུ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དགེ་འདུན་གྱི་གསེར་ལ་སོགས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་གནས་མལ་དང་གནས་མལ་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་རུང་ལ། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ནི་མི་རུང་བར་གཟུང་བར་བྱའོ། དེས་ན་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་མིན་པར་འདུལ་བ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས། རྫིང་བུ་དང་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་གང་ཟག་སྒེར་ལ་དེ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དངོས་པོར་བསྒྲགས་ནས་འབུལ་ན། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་དེས་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཚུལ་ཁོ་ནས་དང་ལེན་བྱེད་རུང་གི། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཚུལ་དུ་མི་རུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། “ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་”ཞེས་བརྗོད་ནས་ཕུལ་བའི་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་ཁོ་ན་ལ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། དེའི་ཕྱིར་ཉིད་བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། “གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་རུང་གི། གང་ཟག་ལ་མི་རུང་སྟེ། ཞིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། དེར་སྦྱོར་ཚུལ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ནས་ཕུལ་བའི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་རུང་གི། གང་ཟག་ལ་མི་རུང་ངོ་། དེ་བཞིན་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་གསེར་ལ་སོགས་པས་སྤྲས་པའི་མི་རུང་བའི་ཁྲི་ནི་དགེ་འདུན་ལ་རུང་གི། གང་ཟག་ལ་མི་རུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། དགེ་འདུན་ཁོ་ན་ལ་རུང་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཞིང་ལ་སོགས་པ་དང་ལེན་བྱེད་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། “ཡོ་བྱད་བཞི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འབུལ་ན་རུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིར། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱིས་ཡོ་བྱད་བཞི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་རྫིང་བུ་འབུལ་ལོ་ཞེས་སམ། ཡང་ན་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱིས་ཡོ་བྱད་བཞི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྫིང་བུ་འབུལ་ལོ་ཞེས་སམ། ཡང་ན་རྫིང་བུ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཡོ་བྱད་བཞི་འབུལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ནའང་རུང་ངོ་། འདི་ནི་དགེ་འདུན་ལ་འབུལ་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་སྒེར་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཕུལ་བའི་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་ལ་སོགས་པ་མི་རུང་ངོ་། འོན་ཀྱང་བསམ་པ་དག་པས་ཆུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་ཁྲོན་པ་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རུང་ངོ་། ‘དགེ་འདུན་གྱི་རྫིང་བུ་ཡོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་བྱ་’ཞེས་སོགས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། “ཞིང་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ལ་རུང་གི། ལུང་ལས་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཟུང་བར་མ་གནང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ་”ཞེས་སོ། གང་ཟག་གཅིག་གམ། ཡང་ན་གང་ཟག་དུ་མ་ལའང་རུང་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་ལེན་བྱེད་མི་རུང་ངོ་། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། “ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པའང་རུང་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་གནང་བའི་ཕྱིར་རོ། ‘ཞིང་དང་ས་གཞི་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་གྱུར་ཅིག་’ཅེས་སོགས་ཀྱིས་བཀག་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ཁོ་ནས་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུ་ལེན་པ་མ་གནང་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ལེན་མི་རུང་བ་ནི་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། དེས་ན་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་དང་ལེན་བྱ་དགོས་པ་གྲུབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། འདི་ནི་དྲི་བ་དང་པོའི་ལན་ནོ། တဠာကခေတ္တဝတ္ထာဒိဝိရဟိတံ ပန ဝိဟာရံ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေနာပိ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သော စ ဝိဟာရော တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဇီဝန္တေ ပုဂ္ဂလိကော ဟောတိ. အညေသံ ဒမ္မီတိ အဒတွာ မတေ အဝိဿဇ္ဇနီယော အဝေဘင်္ဂိယော, သံဃိကောယေဝ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယထာဟ, ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခဝေ ကာလင်္ကတေ သံဃော သာမိ ပတ္တစီဝရေ. အပိ စ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာ ဗဟူပကာရာ, အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သံဃေန တိစီဝရဉ္စ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာနံ ဒါတုံ. ယံ တတ္ထ လဟုဘဏ္ဍံ လဟုပရိက္ခာရံ, တံ သမ္မုခီဘူတေန သံဃေန ဘာဇေတဗ္ဗံ. ယံ တတ္ထ ဂရုဘဏ္ဍံဂရုပရိက္ခာရံ တံ အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ အဝိဿဇ္ဇိယံ အဝေဘင်္ဂိယန္တိ. ဝိနယဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘တသ္မိံ [Pg.42] ဇီဝန္တေ ပုဂ္ဂလိကော, မတေ သံဃိကောယေဝါတိ အညေသံ အဒတွာ ဌပိတပရိက္ခာရာပိ တတ္ထ သံဃဿေဝ ဟောန္တိ. ဒွိန္နံ သန္တကံ ဟောတိ အဝိဘတ္တံ, ဧကသ္မိံ ကာလင်္ကတေ ဣတရော သာမိ. ဗဟူနံ သန္တကေပိ ဧသေဝ နယော, သဗ္ဗေသု မတေသု သံဃိကံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. འོན་ཀྱང་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡང་དང་ལེན་བྱེད་རུང་ངོ་། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནི་གང་ཟག་དེ་གསོན་པོར་གནས་པའི་རིང་ལ་སྒེར་གྱི་ཡིན་ནོ། གཞན་དག་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས་མ་བྱིན་པར་ཤི་ན་གཏང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་ཏུ་མི་རུང་བ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་ཁོ་ནར་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། ཇི་སྐད་དུ། “དགེ་སློང་དག་དགེ་སློང་ཤི་བའི་ཚེ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ནི་དགེ་འདུན་དབང་ངོ་། འོན་ཀྱང་ནད་གཡོག་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བས། དགེ་སློང་དག་དགེ་འདུན་གྱིས་ཆོས་གོས་གསུམ་ནི་ནད་གཡོག་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་རྗེས་སུ་གནང་ངོ་། དེ་ན་ཡོ་བྱད་ཡང་བ་དང་ཉེར་སྤྱོད་ཡང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱིས་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་པར་བྱའོ། དེ་ན་ཡོ་བྱད་ལྕི་བ་དང་ཉེར་སྤྱོད་ལྕི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་བྱོན་པ་དང་བྱོན་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་འདུན་གྱི་དོན་དུ་གཏང་དུ་མི་རུང་བ་དང་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་ཏུ་མི་རུང་བའོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་། “ཁོང་གསོན་པོར་གནས་པའི་རིང་ལ་སྒེར་གྱི་ཡིན་ལ། ཤི་བའི་ཚེ་ན་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་ལ་མ་བྱིན་པར་བཞག་པའི་ཉེར་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱང་དེར་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། གཉིས་ཀྱི་དབང་བའི་དངོས་པོ་བགོ་བཤའ་མ་བྱས་པ་ཡོད་ན། གཅིག་ཤི་བའི་ཚེ་ན་ཅིག་ཤོས་དབང་ངོ་། མང་པོའི་དབང་བའི་དངོས་པོ་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཤི་བའི་ཚེ་ན་དགེ་འདུན་གྱི་འགྱུར་རོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། ဧတ္ထ စ ယံ တတ္ထ ဂရုဘဏ္ဍ’န္တိ အာဒီသု ဂရုဘဏ္ဍံ နာမ ရာသိဝသေန ပဉ္စဝိဓံ, သရူပဝသေန ပန ပဉ္စဝီသတိဝိဓံ ဟောတိ, တသ္မာ မတကသန္တကဘူတဿာပိ ဝိဟာရဿ ဂရုဘဏ္ဍဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယံ တတ္ထ လဟုဘဏ္ဍံ ယံ တတ္ထ ဂရုဘဏ္ဍ’’န္တိ. འདིར་ “དེ་ན་ཡོ་བྱད་ལྕི་བ་གང་ཡིན་པ་”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས། ཡོ་བྱད་ལྕི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དོ། དེས་ན་ཤི་བའི་དབང་བར་གྱུར་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡང་ཡོ་བྱད་ལྕི་བའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་བྱའོ། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་བཤད་ལས། “དེ་ན་ཡོ་བྱད་ཡང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ན་ཡོ་བྱད་ལྕི་བ་གང་ཡིན་པ་”ཞེས་གསུངས་སོ། ဣတိ ပဉ္စဟိ ရာသီဟိ, ပဉ္စနိမ္မလလောစနော; ပဉ္စဝီသဝိဓံ နာထော, ဂရုဘဏ္ဍံ ပကာသယီတိ. དེ་ལྟར་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་དག་གིས། །སྤྱན་ལྔ་དྲི་མ་མེད་མངའ་མགོན་པོ་དེས། །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ། །ལྕི་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན། །ཞེས་སོ། ဧတ္ထ ဝိဟာရဿ ဂရုဘဏ္ဍဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဒုတိယပဉှေ ဝိဿဇ္ဇနာ. འདིར་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡོ་བྱད་ལྕི་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ། འདི་ནི་དྲི་བ་གཉིས་པའི་ལན་ནོ། အယံ ဟံသာဝတိယာ ပါမောက္ခမဟာထေရာနံ ဝိဿဇ္ဇနာ. ရာမညရဋ္ဌဝါသိနော ပန မဟာထေရာ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေနာပိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗမေဝါတိ ဝဒန္တိ, တထာ ဇံမာယရဋ္ဌဝါသိနောပိ မဟာထေရာ, တထာ သူနာပရန္တရဋ္ဌဝါသိနောပိ မဟာထေရာ တထာ ဣသိနဂရဝါသိနောပိ မဟာထေရာ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေန ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒေါသော နတ္ထီ’တိ ဝဒန္တိ တေသံ မဟာထေရာနံ အယမဓိပ္ပာယော လာဘသီမာနာမေသာ နေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အနုညာတာ. န ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရေဟိပိ ဌပိတာ. အပိ စ ခေါ ပုညတ္ထိကေဟိ လာဘဒါယကေဟိ ဌပိတာ တသ္မာ ပုညတ္ထိကာ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ဝိဟာရံ ကာရာပေတွာ တဿ ဝိဟာရဿ လာဘတ္ထာယ ပဒေသံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဌပေန္တိ ‘‘ယံ ဧတ္ထန္တရေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ သဗ္ဗံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ. တံ ပန ဝိဟာရံ အတ္တနော ရုစိတဿ ယဿကဿစိ ပုဂ္ဂလဿ ‘‘ဣမံ ဝိဟာရံ တုယှံ ဒမ္မိ, တဝ ဝိဟာရော ဟောတူ’’တိဝါ အတ္တနော ရုစိယာ ဒေတိ သောပိ ပုဂ္ဂလော ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စလေဏာနိ ဝိဟာရ’’န္တိ အာဒိနာ အနုညာတဝိဟာရမေဝ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, ဘဂဝတော အနုညာတဝိဟာရမတ္တဿေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာတိ. တသ္မိံ ဝိဟာရေ ခေတ္တဝတ္ထာဒီနိ အတ္ထီတိ စေ. ‘‘ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ အာဒိနာ ယံ ခေတ္တာဒိဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏံ ပဋိက္ခိတ္တံ, တဿ ခေတ္တာဒိဝတ္ထုဿ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဝိဟာရမတ္တမေဝ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟိတေ တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ ခေတ္တာဒိဝတ္ထုသ္မိံ ဥပ္ပန္နစီဝရ ပိဏ္ဍပါတဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာပိ [Pg.43] တဿေဝ ပုဂ္ဂလဿ ကပ္ပိယဘာဝေနေဝ ပဝတ္တန္တိ, ပုဂ္ဂလဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဝါ ပရိဘုတ္တေ ဝါ ဒေါသော နတ္ထိ, ဘဂဝတာ ဧဝ အနုညာတဿ ကပ္ပိယပစ္စယဿ ပရိဘုဉ္ဇိတတ္တာ. သုတ္တံ အာဟရာတိ စေ, ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ. နနု စ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ သံဃဿေဝ အတ္ထာယ သာဠိန္ဒံ ပါသာဒံ ဟတ္ထိနခကန္တိ. သစ္စံ, တထာပိ ပုဂ္ဂလော သံဃပရိယာပန္နော သံဃဿ ပါသာဒပရိဘောဂေ အနုညာတေ တဒန္တောဂဓဿပိ ပုဂ္ဂလဿ အနုညာတမေဝ ဟောတိ. အညထာ ပုဂ္ဂလေ အန္တောဝိဟာရေ နိသိန္နောယေဝ သံဃော တသ္မိံ ယေဝ ဝိဟာရသီမေ ကမ္မံ ကရောန္တောပိ ကမ္မကောပေါ န ဘဝေယျ, အဝဂ္ဂါရဟတ္တာတိ ဝက္ခတိ စ သာရတ္ထဒီပနိယံ ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ ဝစနတော ပုဂ္ဂလိကေပိ သေနာသနေ သေ နာသနပရိဘောဂဝသေန နိယမိတံ သုဝဏ္ဏဃဋာဒိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋမာနမ္ပိ ကေဝလံ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ, ဣမိနာပိ ဝစနေန ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရဿပိ သဗ္ဗကပ္ပိယဘာဝေါ ဝိညာယတိ ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ ဉာပကဿ ဒဿနတော. သုဝဏ္ဏဃဋာဒိကန္တိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေါ မရိယာဒတ္ထော, ပကာရတ္ထော ဝါ, တေန ရဇတဟာရကူဋ-ဇာတိဖလိကာဒီနိ အကပ္ပိယဃဋာနိ သုဝဏ္ဏရဇတဟာရကူဋ ဇာတိဖလိကာဒိဘာဇနသရဝါဒီနိ စ သေနာသနပရိက္ခာရာနိ သင်္ဂဏှာတိ, တာနိ ဘိက္ခုဿ ပရိက္ခာရဘာဝေန န ဝဋ္ဋန္တိ တထာ ဒါသိဒါသဂေါမဟိံသာပိ, တထာ ခေတ္တာဒိဝတ္ထုမ္ပိ ဘိက္ခုဿ အတ္တနော သန္တကဘာဝေန ပဋိဂ္ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ, ဝိဟာရဿ ပန ပဋိသေဓေတဗ္ဗံ နတ္ထိ, သဗ္ဗသဒ္ဒဿ ဒဿနတော တေနေဝါဟ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ‘‘သေနာသနေ ပန ဒွါရကဝါဋ ဝါတပါနကဝါဋာဒီသု သဗ္ဗံ ရတနမယမ္ပိ ဝဏ္ဏမဋ္ဌကမ္မံ ဝဋ္ဋတိ. သေနာသနေ ကိဉ္စိ ပဋိသေဓေတဗ္ဗံ နတ္ထိ အညတြ ဝိရုဒ္ဓသေနာသနာ’’တိ, ဣမိနာ ဌပေတွာ’ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’တိ ဧတ္ထ ဝိရုဒ္ဓသေနာသနံ ဌပေတွာ သဗ္ဗကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ဝိဟာရဿ ကပ္ပတိ, ကိဉ္စိအပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပဋိသေဓေတဗ္ဗံ နာမ နတ္ထီတိ ဝိညာယတိ, တေနေဝါဟ ဝိနယဝိနိစ္ဆယေ. འདི་ནི་ཧཾ་སཱ་བ་ཏཱིའི་གཙོ་བོའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལན་ཡིན། རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུའང་བཞེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་ཛཾ་མཱ་ཡ་ཡུལ་གྱི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སཱུ་ནཱ་པ་རནྟ་ཡུལ་གྱི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཨི་སི་ན་ག་རའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞེས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བསོད་ནམས་འདོད་པའི་རྙེད་པ་འབུལ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཞག་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་འདོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་རྙེད་པའི་ཆེད་དུ་ས་ཕྱོགས་བཅད་དེ། “འདིའི་བར་དུ་ཅི་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བདག་ཅག་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ”ཞེས་བཞག་གོ། །གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནི་རང་ཉིད་མགུ་བའི་གང་ཟག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ། “གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཁྱོད་ལ་འབུལ་ལོ། །ཁྱོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གྱུར་ཅིག”ཅེས་རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་སྦྱིན་ལ། གང་ཟག་དེས་ཀྱང་ “དགེ་སློང་དག་ངས་གཙུག་ལག་ཁང་གནས་ལྔ་པོ་གནང་ངོ”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གནང་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཉིད་བཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཙམ་ཉིད་བཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ལ་ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། “ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཞིང་ལ་སོགས་པའི་ཁང་གཞི་ལེན་པ་གང་ཞིག་བཀག་པ་དེ། ཞིང་ལ་སོགས་པའི་ཁང་གཞི་དེ་མ་བཞེས་པར་གཙུག་ལག་ཁང་ཙམ་ཉིད་བཞེས་པས། དེ་ལ་འབྲེལ་བའི་ཞིང་ལ་སོགས་པའི་ཁང་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས། མལ་ཆ་དང་ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ལ་རུང་བའི་ཚུལ་ཉིད་དུ་འཇུག་པས། གང་ཟག་གིས་བཞེས་པ་འམ་སྤྱོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གནང་བའི་རུང་བའི་ཡོ་བྱད་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལུང་དྲོངས་ཤིག་ཅེ་ན། “དགེ་སློང་དག་ངས་ཁང་བཟང་གི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་གནང་ངོ”ཞེས་སོ། །མིག་གཱ་རའི་མ་མོ་བི་སཱ་ཁཱས་དགེ་འདུན་གྱི་ཆེད་ཉིད་དུ་ཁྱམས་དང་ལྡན་པའི་ཁང་བཟང་གླང་པོ་ཆེའི་སྡེར་མོ་ཅན་བཞེངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ནའང་གང་ཟག་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པས། དགེ་འདུན་ལ་ཁང་བཟང་སྤྱོད་པ་གནང་བ་ན། དེའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་གང་ཟག་ལའང་གནང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན་གང་ཟག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་དུ་འཁོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མཚམས་དེ་ཉིད་དུ་ལས་བྱེད་པའང་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མ་འདུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་གསུངས་སོ། །“དགེ་སློང་དག་ངས་ཁང་བཟང་གི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་གནང་ངོ”ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གནས་མལ་ལའང་གནས་མལ་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ངེས་པའི་གསེར་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ནའང་། ཁོ་ན་རང་གི་བདག་གིར་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ཀྱང་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལའང་ཐམས་ཅད་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། “དགེ་སློང་དག་ངས་ཁང་བཟང་གི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་གནང་ངོ”ཞེས་པའི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསེར་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ “ལ་སོགས་པ”འི་སྒྲ་ནི་མཚམས་འཛིན་པའི་དོན་ཏམ། རྣམ་པའི་དོན་ཡིན་པས། དེས་དངུལ་གྱི་ཕོར་པ་དང་། ཤེལ་གྱི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་མི་རུང་བའི་བུམ་པ་དང་། གསེར་དངུལ་གྱི་ཕོར་པ་དང་། ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་དང་གཞོང་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་མལ་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་དགེ་སློང་གི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མི་རུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བྲན་ཕོ་བྲན་མོ་དང་། བ་ལང་དང་མ་ཧེ་རྣམས་ཀྱང་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པའང་དགེ་སློང་གིས་རང་གི་བདག་གིར་བྱས་ནས་བཞེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཆེད་དུ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། “ཐམས་ཅད”ཅེས་པའི་སྒྲ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉིད་དུ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་འགྲེལ་པ་ས་མནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ལས་གསུངས་ཏེ། “གནས་མལ་ལ་ནི་སྒོ་དང་སྒོ་གླེགས་དང་། སྐར་ཁུང་གི་སྒོ་གླེགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རིན་པོ་ཆེ་ལས་གྲུབ་པའང་ཚོན་རྩི་དང་འཇམ་པོར་བྱས་པའི་ལས་རུང་ངོ་། །གནས་མལ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའི་གནས་མལ་མ་གཏོགས་པ་དགག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ”ཞེས་སོ། །འདིས་ “གྲོང་དང་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་མ་གཏོགས་པ”ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མི་མཐུན་པའི་གནས་མལ་བཞག་ནས། རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་ཐམས་ཅད་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉིད་དུ་བི་ན་ཡ་བི་ནིཙྪ་ཡ་ལས་གསུངས་ཏེ། ‘‘ခေတ္တဝတ္ထု တဠာကံဝါ, ဒေမ ဂေါအဇိကာဒိကံ; ဝိဟာရဿာတိ ဝုတ္တေပိ, နိသေဓေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. “ཞིང་དང་ཁང་གཞི་འམ་རྫིང་བུ་དང་། །བ་ལང་ར་ལུག་ལ་སོགས་པ། །གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ་ཞེས། །སྨྲས་ཀྱང་དགག་པར་བྱ་མི་རུང་། །”ཞེས་སོ། ། နနုစ [Pg.44] ဝိဟာရဿ ဒေမာတိ သံဃိကဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တန္တိ. ဝုတ္တံ ဧတ္ထ ဟိ အာစရိယဿအဓိပ္ပာယေန ဘဝိတဗ္ဗံ ‘‘ခေတ္တဝတ္တာဒီနိပုဂ္ဂလိကဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န ကပ္ပတိ ဥပါသကာ’’တိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ ပုဂ္ဂလော တဿ ဝိဟာရဿ သာမိ, ဝိဟာရဿ ဒိန္နေ ပုဂ္ဂလဿ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ, ဧဝံ သတိ စ ‘‘ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ အာဒိနာ ဝုတ္တသိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ. သံဃိကဝိဟာရဿ ပန န ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ သော ပုဂ္ဂလော တဿ သံဃိကဝိဟာရဿ အနိဿရော. စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ ယံကိဉ္စိ ခုဒ္ဒကံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ ပဒေသံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဏှန္တဿပိ ပါရာဇိကော န ဟောတိ, သဗ္ဗဿေဝ စာတုဒ္ဒိသိကဿ သံဃဿ ဓုရနိက္ခေပဿ အသမ္ဘဝတော တသ္မာ သံဃိကဝိဟာရဿ ဒိန္နေ ပဋိက္ခိတ္တေ သံဃဿ လာဘန္တရာယကရော ဟောတီတိ. ဣမမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝိဟာရဿ ဒေမာတိ သံဃိကဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’န္တိ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ, န ပုဂ္ဂလိကဘာဝေနာပိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ. ဧဝဉ္စ သတိ သာမိကာနံ ဓုရနိက္ခေပေနာ’တိ ဧတ္ထ ဧကဿ သန္တကေ တဠာကေ ခေတ္တေ စ ဇာတေ တဿေဝ ဓုရနိက္ခေပေန ပါရာဇိကံ. ယဒိ ပန တံ တဠာကံ သဗ္ဗသာဓာရဏံ, ခေတ္တာနိ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာနိ, တဿ စ ဓုရနိက္ခေပေ အဝဟာရော. အထ ခေတ္တာနိပိ သဗ္ဗသာဓာရဏာနိ, သဗ္ဗေသံ ဓုရနိက္ခေပေယေဝ ပါရာဇိကံ, နာသတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တဝစနေန အဝိရောဓော သိယာ, တထာ ဟိ ခေတ္တဝတ္ထာဒိသဟိတဿ ဝိဟာရဿ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေန အကပ္ပိယေ သတိ. ကထံ ပုဂ္ဂလဿ ခေတ္တဝတ္ထာဒိကမာရဗ္ဘ အဘိယုဉ္ဇဘာဝေါ ဘဝေယျ, ဧဝဉ္စ ပန ဝဒေယျ ‘‘ဓုရံ နိက္ခိပတီတိ ဧတ္ထ ဧကဿ သန္တကေ တဠာကေ ခေတ္တေ စာတိဧတ္ထ ဂိဟိသန္တကမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ. တထာပိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ကသ္မာ ‘‘ဓုရံ နိက္ခိပတီတိ ယဒါ ပန သာမိကော အယံ ထဒ္ဓေါ ကက္ခဠော, ဇီဝိတဗြဟ္မစရိယန္တရာယမ္ပိ မေ ကရေယျ, အလံ ဒါနိ မယှံ ဣမိနာ’’တိ ပဒဿ ဒိဿနတော တေနေဝ ‘‘ခေတ္တာနိ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာနိ, တဿ စ ဓုရနိက္ခေပေ’’တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တံ. တထာ ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ ဝစနတော ပုဂ္ဂလိကေပိ သေနာသနေ သေနာသနပရိဘောဂဝသေန နိယမိတံ သုဝဏ္ဏဃဋာဒိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋမာနမ္ပိ ကေဝလံ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ ဝုတ္တ ဝစနေနာပိ အဝိရောဓော သိယာ, တထာ ‘‘သေနာသနေ ကိဉ္စိ ပဋိသေဓေတဗ္ဗံ [Pg.45] နတ္ထိ အညတြ ဝိရုဒ္ဓသေနာသနနာ’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနေနာပိ သံသန္ဒမေဝ. တထာ ‘‘ယံ ဘိက္ခဝေ မယာ ဣဒံ န ကပ္ပတီတိ အပ္ပဋိက္ခိတ္တံ, တံ စေ ကပ္ပိယံ အနုလောမေတိ, အကပ္ပိယံ ပဋိဗာဟတိ, တံ ဝေါ ကပ္ပတီ’’တိ ဣမိနာ သုတ္တာနုလောမေနပိသံန္ဒမေဝ. ကထံ ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စလေဏာနိ ဝိဟာရန္တျာ’’ဒိနာ အနုညာတဝိဟာရဿ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္ထာ. တပ္ပဋိဗဒ္ဓစီဝရာဒိကပ္ပိယပစ္စယဿေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတတ္တာ စ ဝိဟာရပိဏ္ဍပါတဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာပိ ဘိက္ခုဿ သဗ္ဗကပ္ပိယာ ကပ္ပိယာနုလောမာ စ ဟောန္တိ. ဧဝံ သုတ္တသုတ္တာနုလောမအာစရိယဝါဒအတ္တနောမတီဟိ သံသန္ဒနတော အညဒတ္ထု ဂင်္ဂေါဒကေန ယမုနောဒကံ ဝိယ ခေတ္တဝတ္ထာဒိသဟိတဝိဟာရော ပုဂ္ဂလိကဘာဝေနာပိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ကပ္ပိယာ ကပ္ပိယာနိ ဝိနယကောဝိဒေဟိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယံ ဣသိနဂရဝါသီနံ မဟာထေရာနံ သမာနဝိဿဇ္ဇနာ. “གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ”ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བི་མ་提་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གསུངས་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ལྟར་དགོས་ཏེ། “ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ”ཞེས་སྨྲས་པ་ན། “དགེ་བསྙེན་དག་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ”ཞེས་དགག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་བདག་པོ་ཡིན་པས། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ཕུལ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་ཕུལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ “ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན་ནོ”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ནི་དགག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་བདག་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ནས་ཕུལ་བའི་ས་ཕྱོགས་ཆུང་ངུའམ་ཆེན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཕྲོགས་ཏེ་ལེན་པ་ལའང་ཕམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁུར་བོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ཕུལ་བ་བཀག་ན་དགེ་འདུན་གྱི་རྙེད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་ “གཙུག་ལག་ཁང་ལ་འབུལ་ལོ”ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་དམིགས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུའང་མི་བཞེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། “བདག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁུར་བོར་བས”ཞེས་བྱ་བ་འདིར། གཅིག་གི་དབང་བའི་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་ལ་བྱུང་བ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁུར་བོར་བས་ཕམ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྫིང་བུ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ལ། ཞིང་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་གང་ཟག་གི་ཡིན་ན། དེའི་ཁུར་བོར་བ་ལ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཞིང་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁུར་བོར་བ་ཉིད་ལ་ཕམ་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་མི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་གང་ཟག་གིས་ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་སྐད་དུའང་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། “ཁུར་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར། གཅིག་གི་དབང་བའི་རྫིང་བུ་དང་ཞིང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁྱིམ་པའི་དབང་བ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་གསུངས་སོ”ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་ནའང་མི་སྨྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། “ཁུར་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་བདག་པོ་འདི་ནི་རྩུབ་ཅིང་གཏུམ་པ་ཞིག་སྟེ། བདག་གི་སྲོག་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལའང་བར་ཆད་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། ད་ནི་བདག་ལ་འདིས་ཆོག་གོ”ཞེས་པའི་ཚིག་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉིད་དུ་ “ཞིང་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་གང་ཟག་གི་ཡིན་ལ། དེའི་ཁུར་བོར་བ་ལའོ”ཞེས་བི་མ་ཏི་བི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ “དགེ་སློང་དག་ངས་ཁང་བཟང་གི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་གནང་ངོ”ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་གནས་མལ་ལའང་གནས་མལ་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ངེས་པའི་གསེར་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནའང་། ཁོ་ན་རང་གི་བདག་གིར་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ “གནས་མལ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའི་གནས་མལ་མ་གཏོགས་པ་དགག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ”ཞེས་པའི་འགྲེལ་པའི་ཚིག་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ “དགེ་སློང་དག་ངས་གང་ཞིག་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་མ་བཀག་པ་དེ། གལ་ཏེ་རུང་བ་དང་མཐུན་ཞིང་མི་རུང་བ་བཟློག་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་ཁྱེད་རྣམས་ལ་རུང་ངོ”ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་མཐུན་པའི་ལུང་འདི་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། “དགེ་སློང་དག་ངས་གཙུག་ལག་ཁང་གནས་ལྔ་པོ་གནང་ངོ”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གནང་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རུང་བའི་ཡོ་བྱད་ཉིད་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་དགེ་སློང་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བ་དང་རུང་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མདོ་དང་མདོ་དང་མཐུན་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་གསུང་དང་རང་གི་བློ་གྲོས་རྣམས་དང་མཐུན་པར་བྱས་པས། གཞན་དུ་ན་གངྒཱའི་ཆུ་དང་ཡ་མུ་ནཱའི་ཆུ་བཞིན་དུ། ཞིང་དང་ཁང་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ཚུལ་དུའང་བཞེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་ལ་མཁས་པའི་འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཨི་སི་ན་ག་རའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་ལན་ཡིན། ‘‘ယေ စ ဇနာ ဂရုဘဏ္ဍံ သံဝိဓာယ အဝဟရုံ. ဓုရနိက္ခေပေါ စ ဟောတိ, ပါရာဇိကမနာပန္နာ, ပဉှာမေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. “སྐྱེ་བོ་གང་དག་གིས་ལྕི་བའི་ཡོ་བྱད་བགོས་ཏེ་ཕྲོགས་པ་ན། །ཁུར་འདོར་བའང་ཡོད་དེ་ཕམ་པ་ལ་མ་ལྷུང་བ། །དྲི་བ་འདི་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །”ཞེས་སོ། ། အယံ ပဉှာ သံဃိကဘူမိထေနကေ ဘိက္ခု သန္ဓာယ ဝုတ္တာ, တတ္ထ ဟိ ပစ္စုပ္ပန္နသံဃဿ ဓုရနိက္ခေပေန စာတုဒ္ဒိသိကသံဃဿ ဓုရနိက္ခေပါဘာဝတော အဝဟာရော နတ္ထီတိ. အယံ လာဘသိမာယ ဝိစာရဏာ. དྲི་བ་འདི་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ས་གཞི་རྐུ་བར་བྱེད་པའི་དགེ་སློང་ལ་དམིགས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དགེ་འདུན་གྱིས་ཁུར་བོར་བས་ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་གྱིས་ཁུར་བོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ་ལ་དཔྱད་པ་ཡིན། ဂါမသီမာနိဂမသီမာနဂရသီမာ ပန ပါကဋာယေဝ. တာသံ ပန ဝိသေသော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော ယသ္မိံ ပန ပဒေသေ အာပဏမေဝ အတ္ထိ, န ပါကာရပရိက္ခိတ္တံ ပါကာရပရိက္ခိတ္တမေဝ ဝါ အတ္ထိ န အာပဏံ အယံ ပဒေသော ဂါမော နာမ. ယသ္မိံ ပန ဋ္ဌာနေ ဂါမောယေဝ အတ္ထိ, န ပန အာပဏပါကာရာ သန္တိ, အယံ ပဒေသော နိဂမော နာမ. ယတ္ထ ပန အာပဏမ္ပိ အတ္ထိ ပါကာရပရိက္ခိတ္တမ္ပိ, အယံ ပဒေသော နဂရံ နာမ. အယံ ပဒေသော နာဂါရဝန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝစနတ္ထေန ရာဇူနံ ဝါ မဟာမတ္တာနံ ဝါ နိဝါသနယောဂျဋ္ဌာနတ္တာ နဂရန္တိ ဝုစ္စတိ. လောကိယသတ္ထေ ပန. གྲོང་གི་མཚམས་དང་། གྲོང་རྡལ་གྱི་མཚམས་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཚམས་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ས་ཕྱོགས་གང་ལ་ཚོང་ཁང་ཁོ་ན་ཡོད་དེ་ར་བས་བསྐོར་བ་མེད་པའམ། ཡང་ན་ར་བས་བསྐོར་བ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ་ཚོང་ཁང་མེད་པ་ས་ཕྱོགས་འདི་ནི་གྲོང་ཞེས་བྱའོ། །གནས་གང་ལ་གྲོང་ཁོ་ན་ཡོད་དེ་ཚོང་ཁང་དང་ར་བ་རྣམས་མེད་པ་ས་ཕྱོགས་འདི་ནི་གྲོང་རྡལ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་ཚོང་ཁང་ཡང་ཡོད་ལ་ར་བས་བསྐོར་བའང་ཡོད་པ་ས་ཕྱོགས་འདི་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བྱའོ། །ས་ཕྱོགས་འདི་ལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་རྣམས་ཡོད་པས་སམ། ཡང་ན་རྒྱལ་པོ་འམ་བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་གནས་པར་འོས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི། ‘‘ဝိစိတ္တဒေဝါယတနံ, ပါသာဒါပဏမန္ဒိရံ; နဂရံ ဒဿယေ ဝိဒွါ, ရာဇမဂ္ဂေါ ပသောဘိတ’’န္တိ. “ལྷ་ཁང་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་ཞིང་། །ཁང་བཟང་ཚོང་ཁང་ཁང་ཁྱིམ་དང་། །རྒྱལ་པོའི་ལམ་ཆེན་མཛེས་པ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་མཁས་པས་བསྟན་པར་བྱ། །”ཞེས་སོ། ། ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဂါမနိဂမနဂရာနံ ဝိသေသံ ဉတွာ ဂါမောယေဝ ဂါမသီမာ, နိဂမောယေဝ နိဂမသီမာ, နဂရမေဝ နဂရသီမာတိ တာသံ ဝစနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ပဒေသံ အသမ္မတာယ ဘိက္ခဝေ သီမာယ အဌပိတာယ ယံ [Pg.46] ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ, ယာ တဿ ဂါမဿ ဝါ ဂါမသီမာ နိဂမဿ ဝါ နိဂမသီမာ, အယံ တတ္ထ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ’တိ အနုညာတံ, တသ္မိံ ပဒေသေ သဗ္ဗောပိ ဝါ ဂါမပဒေသော. ယမ္ပိ ဧကသ္မိံယေဝ ဂါမခေတ္တေ ဧကံ ပဒေသံ ‘‘အယံ ဝိသုံ ဂါမော ဟောတူ’’တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ရာဇာ ကဿစိ ဒေတိ သောပိ ဝိသုံဂါမသီမာ ဟောတိယေဝ တသ္မာ သာ စ ဣတရာ စ ပကတိဂါမနဂရနိဂမသီမာ ဗဒ္ဓသီမာသဒိသာယေဝ ဟောန္တိ. ကေဝလံ ပန တိစီဝရဝိပ္ပဝါသပရိဟာရံ န လဘန္တိ. ဧတ္ထ စ အပရေ ဧဝံ ဝဒန္တိ, ‘‘ရာဇာ ပသေနဒီကောသလာဒယော ပေါက္ခရသာတိပဘုတီနံ ဒက္ခိဏောဒကပါတနဝသေန ဒေန္တိ ဝိယ ဗြဟ္မဒေယျဝသေန ဒိန္နမေဝ ဝိသုံ ဂါမသီမာ ဟောတိ, န အာယမတ္တဿ, ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇဿ အနိဿရတ္တာ’’တိ တံ န ပနေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇဿ ရာဇာရဟတ္တာ တထာ ဟိ လောကဝေါဟာရသင်္ကေတဝသေန အယံ ပဒေသော ဣမဿ ဂါမဿ ပရိစ္ဆေဒေါ’’တိ ဣဿရေဟိ ကတပရိစ္ဆိန္နမေဝ ပမာဏံ ဟောတိ. ယဒိ ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇကရော ဘဝေယျ, ရာဇာတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. သောပိ ဂါမဒေသော နဂရရဇ္ဇသီမာ ဘဝေယျ, န ပန ဂါမသီမာမတ္တမေဝ, တေနေဝါဟ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ‘‘ယတ္တကေ ပဒေသေ တဿ ဂါမဿ ဂါမဘောဇကာ ဗလိံ လဘန္တိ, သော ပဒေသော အပ္ပော ဝါ ဟောတု မဟန္တော ဝါ, ဂါမသီမာတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. နဂရနိဂမသီမာသုပိ ဧသေဝ နယော’’တိ. အယံ ဂါမ နိဂမနဂရသီမာနံ ဝိစာရဏာ. གསུངས་ཟིན་ཏོ། དེ་ལྟར་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ། གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས། གྲོང་ཉིད་གྲོང་གི་ས་མཚམས་དང་། གྲོང་རྡལ་ཉིད་གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་མཚམས་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ས་མཚམས་སོ་ཞེས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་“དགེ་སློང་དག ས་མཚམས་མ་བསྐོས་ཤིང་མ་བཞག་པའི་ཡུལ་གང་དུ་གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་ཤིང་། གྲོང་དེའི་གྲོང་གི་ས་མཚམས་སམ། གྲོང་རྡལ་གྱི་གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་མཚམས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེར་གནས་མཉམ་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གནང་བའི་ཡུལ་དེ་ནི། ཡུལ་དེ་ཉིད་དམ་ཡང་ན་གྲོང་གི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།། གྲོང་གི་ཞིང་གཅིག་ཉིད་ལས་ཡུལ་གཅིག་“འདི་ནི་གྲོང་སོ་སོ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིག་”ཅེས་བཅད་ནས་རྒྱལ་པོས་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ལ་བྱིན་ན། དེ་ཡང་གྲོང་སོ་སོའི་ས་མཚམས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་གཞན་པའི་ཕལ་པའི་གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར། གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་མཚམས་རྣམས་ནི་བཅིངས་པའི་ས་མཚམས་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ།། འོན་ཀྱང་ཆོས་གོས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་སྤོང་བ་ནི་མི་ཐོབ་བོ།། འདི་ལ་གཞན་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ་“རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ལ་སོགས་པས་པོཀྑརསཱཏི (པུཥྐརསཱརི) ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གསེར་སྐྱེམས་བླུགས་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ལྟར། བྲམ་ཟེའི་གནང་སྦྱིན་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱིན་པ་ཉིད་གྲོང་སོ་སོའི་ས་མཚམས་སུ་འགྱུར་གྱི། ས་ཆ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པ་གཅོད་པ་དང་ཆད་པ་གཏོང་བའི་དབང་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་”ཞེས་ཟེར་རོ།། དེ་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཆད་པ་གཅོད་པ་དང་གཏོང་བ་ནི་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་“ཡུལ་འདི་ནི་གྲོང་འདིའི་ས་མཚམས་སོ་”ཞེས་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་བཅད་པ་ཉིད་ཚད་མར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། གལ་ཏེ་ཆད་པ་གཅོད་པ་དང་གཏོང་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ན། རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།། དེ་ཡང་གྲོང་གི་ཡུལ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་འགྱུར་གྱི། གྲོང་གི་ས་མཚམས་ཙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ལས་“ཡུལ་གང་དུ་གྲོང་དེའི་གྲོང་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲལ་ཐོབ་པ་དེ། ཡུལ་དེ་ཆུང་ངམ་ཆེ་ཡང་རུང་། གྲོང་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་མཚམས་རྣམས་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། འདི་ནི་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ས་མཚམས་རྣམས་ལ་དཔྱད་པའོ།། အဗ္ဘန္တရသီမာ နာမ ယံ ပဋပဒေသံ အဂါမကေ ဘိက္ခဝေ အရညေ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာ, အယံ တတ္ထ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ’တိ အနုညာတာ အဗ္ဘန္တရသီမာ နာမ. တတ္ထ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာတိ ယသ္မိံ ဝိဉ္ဈာဋဝိသဒိသေ အရညေ ဘိက္ခု ဝသတိ, အထဿ ဌိတောကာသတော သမန္တာ ပုရတ္ထိမာယ သတ္တဗ္ဘန္တရာ ပစ္ဆိမာယ သတ္တဗ္ဘန္တရာ ဒက္ခိဏာယ သတ္တဗ္ဘန္တရာ ဥတ္တရာယ သတ္တဗ္ဘန္တရာတိ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာ. ဝိနိဗ္ဗေဓေန စုဒ္ဒသာ တိ ပုရတ္ထိမပစ္ဆိမဝသေန စုဒ္ဒသဗ္ဘန္တရာ, ဒက္ခိဏုတ္တရဝသေနပိ စုဒ္ဒသဗ္ဘန္တရာတိ ဧဝံ နိဗ္ဗေဓေန စုဒ္ဒသ စုဒ္ဒသ ကတွာ သမန္တာ အဋ္ဌဝီသတိ အဗ္ဘန္တရာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ စ ဧကံ အဗ္ဘန္တရံ အဋ္ဌဝီသတိ ဟတ္ထပ္ပမာဏံ ဟောတိ, တသ္မာ ပုရတ္ထိမာယ သတ္တဗ္ဘန္တရေ ဆန္နဝုတိသတဟတ္ထပ္ပမာဏံ ဟောတိ, ဧဝံ ဒက္ခိဏုတ္တရပစ္ဆိမေသုပီတိ သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ စတုရာသီတိသတ္တသတဟတ္ထပ္ပမာဏံ [Pg.47] ဟောတိ. ပရိမဏ္ဍလဝသေန ပန သဗ္ဗံ ဆသတ္တတိဧကသတုတ္တရာနိ စ ဧကံ သဟဿဉ္စ ဟောတိ. ပကတိအယနဝသေန မိနိတေ ပန – ནང་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། “དགེ་སློང་དག གྲོང་མེད་པའི་དགོན་པ་རུ་མཐའ་སྐོར་དུ་ནང་ཚན་བདུན་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེར་གནས་མཉམ་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གནང་བ་ནི་ནང་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་“མཐའ་སྐོར་དུ་ནང་ཚན་བདུན་”ཞེས་པ་ནི། བིནྡྷྱའི་ནགས་ཚལ་ལྟ་བུའི་དགོན་པ་གང་དུ་དགེ་སློང་གནས་ཤིང་། དེའི་ལངས་པའི་གནས་ནས་མཐའ་སྐོར་དུ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཚན་བདུན། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཚན་བདུན། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཚན་བདུན། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཚན་བདུན་ཏེ་མཐའ་སྐོར་དུ་ནང་ཚན་བདུན་ནོ།། “ཕྱོགས་གཉིས་སྦྲེལ་བས་བཅུ་བཞི་”ཞེས་པ་ནི། ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་དབང་གིས་ནང་ཚན་བཅུ་བཞི་དང་། ལྷོ་དང་བྱང་གི་དབང་གིས་ཀྱང་ནང་ཚན་བཅུ་བཞི་སྟེ། དེ་ལྟར་སྦྲེལ་བས་བཅུ་བཞི་བཅུ་བཞི་བྱས་ནས་མཐའ་སྐོར་དུ་ནང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ།། འདི་ལ་ནང་ཚན་གཅིག་ནི་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཚན་བདུན་ལ་ཁྲུ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ཚད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོ་དང་བྱང་དང་ནུབ་ལའང་ཡིན་པས། ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་ཁྲུ་བདུན་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ཚད་ཡིན་ནོ།། མཐའ་སྐོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་སྟོང་དང་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ།། ཕལ་པའི་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་བཅལ་ན་ནི། ‘‘ပဉ္စဟတ္ထော မတော ဒဏ္ဍော, ဝီသဒဏ္ဍော ဥသဘော; အထီတိဥသဘာ ဂါဝီ, စတုဂါဝီ ယောဇန’’န္တိ. “ཁྲུ་ལྔ་ལ་ནི་དབྱུག་པ་གཅིག་ཏུ་འདོད། དབྱུག་པ་ཉི་ཤུ་ལ་ཨུ་ས་བྷ་གཅིག། ཨུ་ས་བྷ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་གོ་གྷུ་ཏ་གཅིག། གོ་གྷུ་ཏ་བཞི་ལ་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ།།” ဝုတ္တတ္တာ အယနဝသေန ဝိနိဗ္ဗေဓေ စုဒ္ဒသဗ္ဘန္တရေ ဒွေဟတ္ထာဓိကအဋ္ဌသတ္တတိ ဟောတိ. သဗ္ဗံ အဋ္ဌဝီသတိ အဗ္ဘန္တရံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ စတုဟတ္ထာဓိကဆပ္ပညာသုတ္တရ ဧကသတံ ဟောတိ. ပရိမဏ္ဍလဝသေန ပန ဆဟတ္ထာဓိကစတုတိံသုတ္တရဒွေသတာနိ ဟောန္တိ, ဥသဘဝသေန ပန ဝိနိဗ္ဗေဓေန စုဒ္ဒသ အဗ္ဘန္တရေ ဒွေဟိ ဦနာနိ စတ္တာရိ ဥသဘာနိ စ ဒွေရတနဉ္စ ဟောန္တိ. သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အဋ္ဌဝီသတိယာ အဗ္ဘန္တရေ စတုရတနဉ္စ သောဠသ အယနာနိ အဓိကာနိ သတ္တ ဥသဘာနိ ဟောန္တိ. ပရိမဏ္ဍလဝသေန ပန ဆရတနဉ္စ စုဒ္ဒသအယနာနိ စ အဓိကာနိ ဧကာဒသ ဥသဘာနိ ဟောန္တိ. အယမေတ္ထ သာရတော ဝိနိစ္ဆယော. ကေစိ ပန အဗ္ဘန္တရသဒ္ဒံ ဟတ္ထရတနဝါစကံ ပရိကပ္ပေတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ မဇ္ဈေ ဌိတဿ သမန္တာ သတ္တ ဝိနိဗ္ဗေဓေန စုဒ္ဒသာ’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပုရတ္ထိမာယ သတ္တ ဟတ္ထာ ဒက္ခိဏုတ္တရပစ္ဆိမေသုပိ သတ္တ သတ္တ ဟတ္ထာတိ ကတွာ ဧဝံ နိဗ္ဗေဓေန စုဒ္ဒသ ဟတ္ထာ ဟောန္တိ. သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထံ အဗ္ဘန္တရန္တိ တံ တေသံ မတိမတ္တမေဝ, န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. ကသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ တတ္ထ ဧကံ အဗ္ဘန္တရံ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထ’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ. ယဒိ တေသံ မတေန သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထဗ္ဘန္တရံ ဘဝေယျ, အဋ္ဌကထာယံ တတ္ထ အဗ္ဘန္တရံ နာမ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထပ္ပမာဏံ ဟောတိ, မဇ္ဈေ ဌိတဿ သမန္တာ သတ္တဝိနိဗ္ဗေဓေန စုဒ္ဒသာ ဟောန္တီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ, န ပနေဝံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ တံ တေသံ မတိမတ္တမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထ အယဉှေတ္ထတ္ထော တတ္ထ တတ္ထာ’တိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. ဧကန္တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အဗ္ဘန္တရန္တိ ပရိစ္ဆိန္နနိဒ္ဒေသော, နိယမိတပရိဒီပနံ ဝါ. အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထပ္ပမာဏန္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗဓမ္မသမုဒါယနိဒ္ဒေသော တတ္ထ တေသု သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရေသု ဧကံ အဗ္ဘန္တရံ နာမ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္ထပ္ပမာဏံ ဟောတီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧတ္ထ ပန သင်္ချာ ကထေတဗ္ဗာ. သာ ဒုဝိဓာ ပရိမာဏမိနနဝသေန. တတ္ထ ပရိမာဏ သင်္ချာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ စတဿော မုဋ္ဌိယော ဧကော ကုဍုဝေါ. စတ္တာရော ကုဍုဝါ ဧကော ပတ္ထော, စတ္တာရော ပတ္ထာ ဧကော အာဠှကော. စတ္တာရော အာဠှကာ ဧကံ ဒေါဏံ, စတ္တာရိ ဒေါဏာနိ ဧကာ မာနိကာ. စတဿော မာနိကာ [Pg.48] ဧကာ ခါရီ. ဝီသတိ ခါရိကာ ဧကော ဝါဟော. တဒေဝ ဧကံ သကဋန္တိ သုတ္တနိပါတဋ္ဌကထာဒီသု ဝုတ္တံ. သာရတ္ထဒီပနိယံ ပန နဝ ဝါဟသဟဿာနီတိ ဧတ္ထ စတဿော မုဋ္ဌိယော ကုဍုဝေါ, စတ္တာရော ကုဍုဝါ ဧကော ပတ္ထော, စတ္တာရော ပတ္ထာ ဧကော အာဠှကော. စတ္တာရော အာဠှကာ ဧကံ ဒေါဏံ, စတ္တာရိ ဒေါဏာနိ ဧကာ မာနိကာ, စတ္တဿော မာနိကာ ဧကာ ခါရီ. ဝီသတိခါရိကာ ဧကော ဝါဟော. တဒေဝ ဧကံ သကဋန္တိ သုတ္တနိပါတဋ္ဌကထာဒီသု ဝုတ္တ’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဣဓ ပန ဒွေ သကဋာနိ ဧကော ဝါဟောတိ ဝဒန္တီ’’တိ လိခိတံ ပစ္စန္တဝေါဟာရေန မိနိတေ ပန သဋ္ဌိသတံ ဧကော ဝါဟောတိ ရညော ဓမ္မာသောကဿ သူဝကာဟတသာလိယာ မိနိတေ ပန ပစ္စန္တဝေါဟာရေန ဝီသာဓိကတိသတံ ဟောတိ ဧကော ဝါဟောတိ ဝဒန္တိ. မိနန သင်္ချာ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ – ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཇལ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་སྦྲེལ་བའི་ནང་ཚན་བཅུ་བཞི་ལ་ཁྲུ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་འགྱུར་རོ།། ནང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་ཁྲུ་བཞི་ཡིས་ལྷག་པའི་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་འགྱུར་རོ།། མཐའ་སྐོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་ཁྲུ་དྲུག་གིས་ལྷག་པའི་ཉིས་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་འགྱུར་རོ།། ཨུ་ས་བྷའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་སྦྲེལ་བའི་ནང་ཚན་བཅུ་བཞི་ལ་གཉིས་ཀྱིས་དམན་པའི་ཨུ་ས་བྷ་བཞི་དང་ཁྲུ་གཉིས་འགྱུར་རོ།། ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་ནང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ་ཁྲུ་བཞི་དང་། འཇལ་བྱེད་བཅུ་དྲུག་གིས་ལྷག་པའི་ཨུ་ས་བྷ་བདུན་འགྱུར་རོ།། མཐའ་སྐོར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་ཁྲུ་དྲུག་དང་། འཇལ་བྱེད་བཅུ་བཞི་ཡིས་ལྷག་པའི་ཨུ་ས་བྷ་བཅུ་གཅིག་འགྱུར་རོ།། འདི་ནི་འདིར་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་ངེས་པའོ།། འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་ནང་ཚན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཁྲུ་བརྗོད་བྱེད་དུ་བརྟགས་ནས་འདི་སྐད་དུ་“དབུས་སུ་གནས་པ་ལས་མཐའ་སྐོར་དུ་བདུན། སྦྲེལ་བས་བཅུ་བཞི་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཁྲུ་བདུན། ལྷོ་དང་བྱང་དང་ནུབ་ལའང་ཁྲུ་བདུན་བདུན་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་སྦྲེལ་བས་ཁྲུ་བཅུ་བཞི་འགྱུར་རོ།། ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ནི་ནང་ཚན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། དེ་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཟོ་ཙམ་ཉིད་དེ། སྙིང་པོར་གཟུང་བར་མི་བྱའོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲེལ་བཤད་ལས་“དེ་ལ་ནང་ཚན་གཅིག་ནི་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པས་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་འགྱུར་ན། འགྲེལ་བཤད་ལས་“དེ་ལ་ནང་ཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་ཡིན་ལ། དབུས་སུ་གནས་པ་ལས་མཐའ་སྐོར་དུ་བདུན་དང་སྦྲེལ་བས་བཅུ་བཞི་འགྱུར་རོ་”ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་ལས། དེ་ལྟར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཟོ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེ་ལ་འདིར་དོན་ནི། “དེ་ལ་”ཞེས་པ་ནི་དབྱེ་བའི་བདུན་པ་འོ།། “གཅིག་”ཅེས་པ་ནི་གྲངས་ཀྱི་ངེས་པའོ།། “ནང་ཚན་”ཞེས་པ་ནི་བཅད་པའི་བསྟན་པའམ་ངེས་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའོ།། “ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་”ཅེས་པ་ནི་བཅད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་མཐའ་སྐོར་གྱི་ནང་ཚན་བདུན་ལས་ནང་ཚན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།། འདི་ལ་ནི་གྲངས་བརྗོད་པར་བྱའོ།། དེ་ནི་ཚད་དང་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།། དེ་ལ་ཚད་ཀྱི་གྲངས་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤར་མོ་བཞི་ལ་ཀུ་ཌུ་ཝ་གཅིག། ཀུ་ཌུ་ཝ་བཞི་ལ་པཏྠ་གཅིག། པཏྠ་བཞི་ལ་ཨཱལྷ་ཀ་གཅིག། ཨཱལྷ་ཀ་བཞི་ལ་དོ་ཎ་གཅིག། དོ་ཎ་བཞི་ལ་མཱ་ནི་ཀཱ་གཅིག། མཱ་ནི་ཀཱ་བཞི་ལ་ཁཱ་རཱི་གཅིག། ཁཱ་རཱི་ཉི་ཤུ་ལ་ཝཱ་ཧ་གཅིག། དེ་ཉིད་ཤིང་རྟ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལ་སོགས་པར་གསུངས་སོ།། སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་ནི་“ཝཱ་ཧ་སྟོང་ཕྲག་དགུ་”ཞེས་པ་འདི་ལ། སྤར་མོ་བཞི་ལ་ཀུ་ཌུ་ཝ་གཅིག། ཀུ་ཌུ་ཝ་བཞི་ལ་པཏྠ་གཅིག། པཏྠ་བཞི་ལ་ཨཱལྷ་ཀ་གཅིག། ཨཱལྷ་ཀ་བཞི་ལ་དོ་ཎ་གཅིག། དོ་ཎ་བཞི་ལ་མཱ་ནི་ཀཱ་གཅིག། མཱ་ནི་ཀཱ་བཞི་ལ་ཁཱ་རཱི་གཅིག། ཁཱ་རཱི་ཉི་ཤུ་ལ་ཝཱ་ཧ་གཅིག། དེ་ཉིད་ཤིང་རྟ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལ་སོགས་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་ནས། “འདིར་ནི་ཤིང་རྟ་གཉིས་ལ་ཝཱ་ཧ་གཅིག་ཅེས་ཟེར་རོ་”ཞེས་བྲིས་སོ།། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བཅལ་ན་ནི། བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ལ་ཝཱ་ཧ་གཅིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆོས་ཀྱི་མྱ་ངན་མེད་པའི་ནེ་ཙོས་བཏུས་པའི་འབྲས་བཅལ་ན་ནི་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སུམ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ལ་ཝཱ་ཧ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། འཇལ་བྱེད་ཀྱི་གྲངས་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ན། ‘‘ဆတ္တိံသ ပရမာဏူနံ, အဏုမတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ; ဆတ္တိံ သအဏုမတ္တံ, တဇ္ဇာရီတိ ပဝုစ္စတိ. “རྡུལ་ཕྲན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། རྡུལ་ཕྲ་མོ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡུལ་ཞེས་བྱའོ།།” ဆတ္တိံ သမတ္တာတဇ္ဇာရီ, ရထရေဏုပမာဏံ; ဆတ္တိံသ ရထရေဏူ စ, ဧကာ လိက္ခာတိ ဝုစ္စတိ. “དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ། ཤིང་རྟའི་རྡུལ་གྱི་ཚད་ཡིན་ནོ།། ཤིང་རྟའི་རྡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ། སྲོ་མ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།” သတ္တလိက္ခာ စ ဧကူကာ, သတ္တူကာ ဓညမာသကော; သတ္တဓညင်္ဂုလိ ဧကာ, ဝိဒတ္ထိ ဒွါဒသင်္ဂုလိ. “སྲོ་མ་བདུན་ལ་ཤིག་གཅིག་དང་། ཤིག་བདུན་ལ་ནས་གཅིག། ནས་བདུན་ལ་སོར་མོ་གཅིག། སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཐོ་གཅིག།” ဒွေ ဝိဒတ္ထိတု ရတနံ, သတ္တဟတ္ထံ ဧကယဋ္ဌိ; ဝီသယဋ္ဌိတု ဥသဘံ, ဥသဘာသီတိ ဂါဝုတံ; ဂါဝုတာနိ စတ္တာရိ, မေရုယောဇနန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. “མཐོ་གཉིས་ལ་ནི་ཁྲུ་གཅིག། ཁྲུ་བདུན་ལ་འཁར་བ་གཅིག། འཁར་བ་ཉི་ཤུ་ལ་ཨུ་ས་བྷ་གཅིག། ཨུ་ས་བྷ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག། རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལ་ལྷུན་པོའི་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ།།” ဝုတ္တတ္တာ ဧကာ ရဇော ပရမာဏု အတိသုခုမာ အစက္ခုဝိညေယျာ, သရီရမ္ပိ ဃနသေလမယံ သိနေရုပဗ္ဗတရာဇမ္ပိ ဝိနိဇ္ဈိတွာ ဂတာ. တဿာ ဆတ္တိံသပရိမာဏံ ဧကောအဏု တဇ္ဇာရိတဿ ဆတ္တိံသပရိမာဏံ ဧကာရထရေဏု. တဿာ ဆတ္တိံသပရိမာဏံ ဧကလိက္ခာ. သတ္တလိက္ခာ ဧကာ ဦကာ. သတ္တ ဦကာ ဧကံ ဓညံ. သတ္တဓညံ ဧကာ အင်္ဂုလိ, ဒွါဒသအင်္ဂုလိ ဧကာ ဝိဒတ္ထိ. ဒွေ ဝိဒတ္ထိ ဧကရတနံ. သတ္တဟတ္ထံ ဧကယဋ္ဌိ, ဝီသယဋ္ဌိ ဧကာ ဥသဘာ, အသီတိ ဥသဘာ ဂါဝုတံ. စတ္တာရိ ဂါဝုတာနိ မေရုယောဇနန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ အဏုရဇော ကိဠဉ္ဇကုဋ္ဋဆိဒ္ဒါဒီသု ဝါတေ ပဟဋကာလေ သူရိယာလောကေသု ဒိဿတိ. တဇ္ဇာရီ ပန သကဋမဂ္ဂါဒီသု ဒက္ခိဏဝါမ ပဿာဒီသု ဒိဿတိ[Pg.49]. ရထရေဏု ပန တဿာ အလ္လီယနဋ္ဌာနေသု ဒိဿတိ. လိက္ခာ ပန အတိဩဠာရိကာ ပါကဋာ ဟောတိ. အယံ မေရုအယနဝသေန ဝုတ္တံ. ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་མིག་གི་ཤེས་པས་རིག་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། ལུས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མཁྲེགས་པའི་རིའི་རྒྱལ་པོ་ལྷུན་པོ་ལའང་ཕིགས་ནས་འགྲོ་བའོ།། དེའི་ཚད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡུལ་གྱི་ཚད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ་ཤིང་རྟའི་རྡུལ་གཅིག། དེའི་ཚད་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ་སྲོ་མ་གཅིག། སྲོ་མ་བདུན་ལ་ཤིག་གཅིག། ཤིག་བདུན་ལ་ནས་གཅིག། ནས་བདུན་ལ་སོར་མོ་གཅིག། སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཐོ་གཅིག། མཐོ་གཉིས་ལ་ཁྲུ་གཅིག། ཁྲུ་བདུན་ལ་འཁར་བ་གཅིག། འཁར་བ་ཉི་ཤུ་ལ་ཨུ་ས་བྷ་གཅིག། ཨུ་ས་བྷ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག། རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལ་ལྷུན་པོའི་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ།། དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ནི་སྦྲ་གུར་དང་རྩིག་པའི་བུ་ག་ལ་སོགས་པ་ལས་རླུང་གིས་བཏབ་པའི་ཚེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་ནང་དུ་སྣང་ངོ།། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡུལ་ནི་ཤིང་རྟའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གཡས་གཡོན་གྱི་ངོས་སུ་སྣང་ངོ།། ཤིང་རྟའི་རྡུལ་ནི་དེ་དག་ཆགས་པའི་གནས་སུ་སྣང་ངོ།། སྲོ་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་རགས་ཤིང་གསལ་བར་འགྱུར་རོ།། འདི་ནི་རི་རབ་ཀྱི་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་སོ།། အပရမ္ပိ གཞན་ཡང་། ‘‘ဒသ ကေသာ ဧကတိလံ, ဆတိလံ ယဝကံ ဘဝေ; စတုယဝဉ္စ အင်္ဂုလိ, ပဉ္စဒသ ဧကပါဒ’’န္တိ. “སྐྲ་ཉག་བཅུ་ལ་ཏིལ་གཅིག་དང་། ཏིལ་དྲུག་ལ་ནི་ནས་གཅིག་འགྱུར། ནས་བཞི་ལ་ནི་སོར་མོ་དང་། སོར་མོ་བཅོ་ལྔ་རྐང་པ་གཅིག།” ཅེས་གསུངས་སོ།། ဝုတ္တတ္တာ ဒသ ကေသာ ဧကတိလံ နာမ. ဆတိလံ ဧကံ ယဝံ နာမ. စတုယဝံ ဧကော အင်္ဂုလိ နာမ. ပဉ္စဒသင်္ဂုလိယော ဧကော ပါဒေါတိ ဝုစ္စတိ. ဣဒံ တီသု ဝေဒေသု အာဂတဝသေန ဝုတ္တံ. ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་ཉག་བཅུ་ལ་ཏིལ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། ཏིལ་དྲུག་ལ་ནས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། ནས་བཞི་ལ་སོར་མོ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། སོར་མོ་བཅོ་ལྔ་ལ་རྐང་པ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། འདི་ནི་རིག་བྱེད་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་གིས་གསུངས་སོ།། အပရမ္ပိ གཞན་ཡང་། ‘‘ဒသ ကေသာ ဧကတိလံ, ဆတိလံ ယဝကံ ဘဝေ; စတုယဝဉ္စ အင်္ဂုလိ, အဋ္ဌင်္ဂုလိ ဧကာ မုဋ္ဌိ, ရတနံ တိမုဋ္ဌိ ဘဝေ’’တိ. “སྐྲ་ཉག་བཅུ་ལ་ཏིལ་གཅིག་དང་། ཏིལ་དྲུག་ལ་ནི་ནས་གཅིག་འགྱུར། ནས་བཞི་ལ་ནི་སོར་མོ་དང་། སོར་མོ་བརྒྱད་ལ་ཁུ་ཚུར་གཅིག། ཁུ་ཚུར་གསུམ་ལ་ཁྲུ་གཅིག་འགྱུར།” ཞེས་གསུངས་སོ།། ဝုတ္တတ္တာ ဒသကေသာ ဧကံ တိလံ နာမ. ဆတိလံ ဧကံ ယဝံ နာမ. စတုယဝံ ဧကာအင်္ဂုလိ နာမ. အဋ္ဌင်္ဂုလံ ဧကာမုဋ္ဌိ. တြိမုဋ္ဌိ ဧကရတနံ. ပဉ္စ ရတနာနိ ဧကောဒဏ္ဍော. ဝီသတိ ဒဏ္ဍာနိ ဧကောဥသဘော. အသီတိ ဥသဘာ ဧကာ ဂါဝီ. စတဿော ဂါဝိယော ဧကယောဇနန္တိ ဝုတ္တံ, တေနေဝါဟ. ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་ཉག་བཅུ་ལ་ཏིལ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། ཏིལ་དྲུག་ལ་ནས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། ནས་བཞི་ལ་སོར་མོ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། སོར་མོ་བརྒྱད་ལ་ཁུ་ཚུར་གཅིག། ཁུ་ཚུར་གསུམ་ལ་ཁྲུ་གཅིག། ཁྲུ་ལྔ་ལ་དབྱུག་པ་གཅིག། དབྱུག་པ་ཉི་ཤུ་ལ་ཨུ་ས་བྷ་གཅིག། ཨུ་ས་བྷ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བ་ལང་སྤྱོད་པ་གཅིག། བ་ལང་སྤྱོད་པ་བཞི་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་ཅེས་གསུངས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། ‘‘ပဉ္စဟတ္ထော မတော ဒဏ္ဍော, ဝီသဒဏ္ဍော စ ဥသဘော; အသီတိ ဥသဘာ ဂါဝီ, စတုဂါဝီ စ ယောဇန’’န္တိ. “ཁྲུ་ལྔ་ལ་ནི་དབྱུག་པ་གཅིག། དབྱུག་པ་ཉི་ཤུ་ཨུ་ས་བྷ། ཨུ་ས་བྷ་བརྒྱད་ཅུ་བ་ལང་སྤྱོད། བ་ལང་སྤྱོད་པ་བཞི་དཔག་ཚད།” ཅེས་གསུངས་སོ།། ဣဒံ ပကတိအယနဝသေန ဝုတ္တံ. စက္ကဝါဠအယနယောဇနဝသေန ပန འདི་ནི་ཕལ་པའི་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་སོ།། འཁོར་ཡུག་གི་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་དཔག་ཚད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། ‘‘သတ္တဟတ္ထော မတော ဒဏ္ဍော, ဝီသဒဏ္ဍော စ ဥသဘော; အသီတိ ဥသဘာ ဂါဝီ, စတုဂါဝီ စ ယောဇန’’န္တိ ဝုတ္တံ. “ཁྲུ་བདུན་ལ་ནི་དབྱུག་པ་གཅིག། དབྱུག་པ་ཉི་ཤུ་ཨུ་ས་བྷ། ཨུ་ས་བྷ་བརྒྱད་ཅུ་བ་ལང་སྤྱོད། བ་ལང་སྤྱོད་པ་བཞི་དཔག་ཚད།” ཅེས་གསུངས་སོ།། အပရမ္ပိ. གཞན་ཡང་། ‘‘ဒသ ကေသာ ဧကတိလံ; ဆတိလံ ဧကံ ယဝံ; စတုယဝံ ဧကင်္ဂုလိ; အဋ္ဌင်္ဂုလံ ဧကာမုဋ္ဌိ; တြိမုဋ္ဌိ ဧကရတနံ, အဋ္ဌဝီသတိရတနံ ဧကံအဗ္ဘန္တရန္တိ. སྐྲ་ཉག་བཅུ་ནི་ཏིལ་གཅིག ཏིལ་དྲུག་ནི་ནས་གཅིག ནས་བཞི་ནི་སོར་གཅིག སོར་བརྒྱད་ནི་ཁུ་ཚུར་གཅིག ཁུ་ཚུར་གསུམ་ནི་ཁྲུ་གཅིག ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ནི་ནང་རོལ་གཅིག་གོ། ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘တတ္ထ ဧကံ အဋ္ဌဝီသတိဟတ္တပ္ပမာဏံ ဟောတီ’’တိ. ဧတ္ထ စ အဂါမကေ စေတိ ဧတ္ထ အကာရော ကတရတ္ထောတိ, တထာ ဟိ အကာရော. གསུངས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་"དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཁྲུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚད་ཡིན་ནོ་"ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་"གྲོང་མེད་པ་ལ་"ཞེས་པའི་སྐབས་སུ། ཡི་གེ་"ཨ་"ནི་དོན་གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཡི་གེ་"ཨ་"ནི། ပဋိသေဓေ ဝုဒ္ဓိတဗ္ဘာဝေ, အညတ္ထေ သဒိသေပိစ; ဝိရုဒ္ဓေ ဂရဟေ သုညေ, အကာရော ဝိရဟ’ပ္ပကေ’တိ. དགག་པ་དང་ནི་འཕེལ་བ་དང་། །དེ་དངོས་མེད་དང་གཞན་ཉིད་དང་། །མཚུངས་པ་ཉིད་དང་འགལ་བ་དང་། །སྨད་པ་དང་ནི་སྟོང་པ་དང་། །བྲལ་དང་ཉུང་བའི་དོན་དག་ལ། །ཡི་གེ་"ཨ་"ནི་འཇུག་པ་ཡིན། ། ဝုတ္တေသု ဒိဿတိ တထာ ဟိ အဇနေတွာ တိအာဒီသု ပဋိသေဓေ ဒိဿတိ. ‘‘အပရိဟာနီယာ ဓမ္မာ’’တိ အာဒီသု ဝုဒ္ဓိမှိ. ‘‘အနဝဇ္ဇံ ဘန္တေ’’တိ အာဒီသု တဗ္ဘာဝေ အက္ခရာ’တိ အာဒီသု [Pg.50] အညတ္ထေ. ‘‘အမရု ရာဇာ’’တိအာဒီသု သဒိသေ. ‘‘အမလ’’န္တိ အာဒီသု ဝိရုဒ္ဓေ. ‘‘အသေဋ္ဌောယံ ဗြာဟ္မဏော အဗြဟ္မစာရီ’’တိ အာဒီသု ဂရဟေ. ‘‘အဂါမော’’တိ အာဒီသု သုညေ. ‘‘အပတိကာယံဣတ္ထီ’’တိ အာဒီသု ဝိရဟေ. ‘‘အထ နာယံ ကညာ’’တိ အာဒီသု အပ္ပကေ. ဣဓ ပန သုညေ ဝိရဟေ ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သုညတ္ထေန ပန အဂါမကေ နိမနုဿေ ကေဝလာရညေတိ အတ္ထော. ဝိရဟတ္ထော ဝါ အဂါမကေ ဂါမဝိရဟိတေ ပဒေသေတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေနေဝ သုညတ္ထေန ဝိရဟတ္ထေန ‘‘အဂါမကေ’’တိမိနာပဒေန ဂါမနဒီဇာတဿရသမုဒ္ဒေ မုဉ္စိတွာ ယံ အနဝသေသံ ဟေဋ္ဌာ ပထဝီသန္ဓာရကဥဒကမ္ပိဥဒကသန္ဓာရကော ဝါတောပိ အဇဋာကာသမ္ပိ, တထာ ယာဝ ဥပရိဗြဟ္မလောကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗံ အသုရယက္ခသုရာဒိအာကာသဋ္ဌကဒေဝဗြဟ္မဝိမာနာနိပိ အရညန္တွေဝ သင်္ဂဟိတာ. နဒီသမုဒ္ဒန္တရေသုပိ မစ္ဆဗန္ဓာနံ အဂမနပထော ဒီပကော ဝါ ပဗ္ဗတော ဝါ, သောပိ အရညသီမာတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ, တသ္မာ အယံ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ နိမနုဿေ ကေဝလာရညေ ပထဝီမဏ္ဍလေပိ ဒေဝလောကေ ဝိမာနကပ္ပရုက္ခာဒီသုပိ လဗ္ဘတေဝ. ပထဝိယံ ပန ယသ္မိံ ဂါမခေတ္တေ ဟေဋ္ဌာ ပထဝိယာ ယတ္ထ ဝါ သုဝဏ္ဏမဏိအာဒီနိ ခဏိတွာ ဂဟေတုံ သက္ကောန္တိ, တံ ပဒေသံ ဂါမခေတ္တမေဝ. တတော ပရာ ယာဝ ပထဝီသန္ဓာရကဥဒကာ အဇဋာကာသေပိ လဗ္ဘတေဝ. နနု ဆကာမာဝစရ ဒေဝလောကေသုပိ ဒေဝဝိမာနကပ္ပရုက္ခဂါမနိဂမာဒယောပိ အတ္ထေဝ. အထ ကသ္မာ ‘‘အရညာ’’တိ ကထိတာတိ အမနုဿာ ဝါ သတ္တာ ဇာတိဘိန္နတ္တာ စ တေ အဂါမာယေဝ, တေနေဝ ‘‘နိမနုဿမှိ အရညမှီ’’တိ ဝုတ္တံ. တိရစ္ဆာနဝတ္ထုသ္မိမ္ပိ ‘‘နာဂေါ ဝါ ဟောတု သုပဏ္ဏမာဏဝကာဒီနံ ဝါ အညတရော အန္တမသော သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဥပါဒါယ ယော ကောစိ အမနုဿဇာတိကော သဗ္ဗောဝ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ တိရစ္ဆာနဂတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဇာတိဘိန္နတာယ အမနုဿာဝါသော အရညန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဗ္ဘန္တရသီမာယ ဝိစာရဏာ. བཤད་པ་དེ་དག་ལས་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་"མ་སྐྱེས་པར་" ལ་སོགས་པ་ལས་དགག་པའི་དོན་ལ་མཐོང་ངོ་། །"མི་ཉམས་པའི་ཆོས་རྣམས་" ལ་སོགས་པ་ལས་འཕེལ་བའི་དོན་ལའོ། །"བཙུན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་" ལ་སོགས་པ་ལས་དེ་དངོས་མེད་ཀྱི་དོན་ལའོ། །"ཡི་གེ་" ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལའོ། །"ལྷ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱལ་པོ་" ལ་སོགས་པ་ལས་མཚུངས་པའི་དོན་ལའོ། །"དྲི་མ་མེད་པ་" ལ་སོགས་པ་ལས་འགལ་བའི་དོན་ལའོ། །"བྲམ་ཟེ་ཚངས་པར་མི་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་ནོ་" ལ་སོགས་པ་ལས་སྨད་པའི་དོན་ལའོ། །"གྲོང་མེད་པ་" ལ་སོགས་པ་ལས་སྟོང་པའི་དོན་ལའོ། །"བཟའ་ཟླ་མེད་པའི་བུད་མེད་འདི་" ལ་སོགས་པ་ལས་བྲལ་བའི་དོན་ལའོ། །"འོན་ཀྱང་འདི་ནི་བུ་མོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གོ་" ལ་སོགས་པ་ལས་ཉུང་བའི་དོན་ལའོ། །འདིར་ནི་སྟོང་པ་འམ་བྲལ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྟོང་པའི་དོན་གྱིས་ནི་"གྲོང་མེད་པ་ལ་" ཞེས་པ་ནི་མི་མེད་པའི་དབེན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་བྲལ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་"གྲོང་མེད་པ་ལ་"ཞེས་པ་ནི་གྲོང་དང་བྲལ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་"གྲོང་མེད་པ་ལ་"ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས། གྲོང་དང་། གཙང་པོ། མཚོ་རང་བྱུང་། རྒྱ་མཚོ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར། ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་འོག་གི་ས་འཛིན་གྱི་ཆུ་དང་། ཆུ་འཛིན་གྱི་རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། གནོད་སྦྱིན། ལྷ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགོན་པ་ཉིད་དུ་བསྡུས་སོ། །གཙང་པོ་དང་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུའང་ཉ་པ་རྣམས་ཀྱི་བགྲོད་ལམ་མ་ཡིན་པའི་གླིང་ཕྲན་ནམ་རི་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགོན་པའི་ས་མཚམས་ཉིད་དུ་བགྲང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ནང་རོལ་བདུན་གྱི་ས་མཚམས་འདི་ནི་མི་མེད་པའི་དབེན་པ་ཁོ་ནའི་ས་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ལྷ་ཡུལ་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ། །ས་གཞི་ལ་ནི་གྲོང་གི་ཞིང་ས་གང་གི་འོག་གི་ས་གཞི་ལས། གསེར་དང་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྐོས་ཏེ་ལེན་ཐུབ་པའི་གནས་དེ་ནི་གྲོང་གི་ཞིང་ས་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་འོག་གི་ས་འཛིན་གྱི་ཆུ་ལ་ཐུག་གི་བར་དང་། ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལའང་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ། །འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཡུལ་རིས་དྲུག་པོ་དག་ལའང་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་། གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་"དགོན་པ་"ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། མི་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གྲོང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་"མི་མེད་པའི་དགོན་པ་ལ་"ཞེས་གསུངས་སོ། །དུད་འགྲོའི་སྐབས་སུའང་"ཀླུ་འམ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་ཁྱེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་ཞིག་གམ། མཐར་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། མི་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་འདིར་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་"ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མི་མ་ཡིན་པའི་གནས་ནི་དགོན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ནང་རོལ་གྱི་ས་མཚམས་དཔྱད་པའོ། ། ဣဒါနိ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော သမ္ပတ္တော. တတ္ထ ‘‘သဗ္ဗာ ဘိက္ခဝေ နဒီ အသီမာ. သဗ္ဗော သမုဒ္ဒေါ အသီမော. သဗ္ဗော ဇာတဿရော အသီမော. နဒိယာ ဝါ ဘိက္ခဝေ သမုဒ္ဒေ ဝါ ဇာတဿရေ ဝါ ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါ, အယံ တတ္ထ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ’’တိ ပညတ္တာ, အယံ ဥဒကုက္ခေပသီမာ နာမ. တတ္ထ ‘‘သဗ္ဗာ ဘိက္ခဝေ နဒီ အသီမာ’’တိ ဧတ္ထ [Pg.51] အသီမသဒ္ဒေ အကာရော ဝိရဟတ္ထော, အသီမာ ဗဒ္ဓသီမာ ဝိရဟိတာတိ အတ္ထော. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာပိ ဗန္ဓသီမာဝိရဟိတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဋိသေဓတ္ထော ဝါ, အသမ္မန္နိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ဝုဍ္ဎိအတ္ထော ဝါ, ‘‘အသေက္ခာ ဓမ္မာ’’တိ ယထာ သိက္ခိတသိက္ခာ နိဋ္ဌိတသိက္ခာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ အသီမာသီမကိစ္စနိဋ္ဌပ္ပတ္တာတိ အတ္ထော. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မ ဝါစံ သာဝေတွာ သမ္မတာပိ အသမ္မတာယေဝ, အတ္တနော သဘာဝေနေဝ ဂါမသီမာ ဝိယ ဗဒ္ဓသီမာသဒိသာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတေန နဒီဇာတဿရသမုဒ္ဒါနံ ဗဒ္ဓသီမာယ အခေတ္တဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတိ. ဧဝံ ‘‘သဗ္ဗာ ဘိက္ခဝေ နဒီ အသီမာ’’တိအာဒိနာ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရာနံ ဗဒ္ဓသီမာဘာဝံ ပဋိက္ခိပိတွာ တတ္ထ လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓါသု ဧတာသု နဒီအာဒီသု အဗဒ္ဓသီမာသု ပုန ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ ဝါလိကာဒီဟိ သီမပရိစ္ဆိန္ဒနံ ကတ္တုကာမော ဘဂဝါ ‘‘နဒိယာ ဝါ ဘိက္ခဝေ သမုဒ္ဒေ ဝါ ဇာတဿရေ ဝါ ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါ’’တိ အာဒိမာဟ. တတ္ထ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿတိ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ တေနေဝါဟ သမန္တပါကာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ‘‘ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေနာ’’တိ. ယဒိ ဝဍ္ဎကီပုရိသမိစ္ဆေယျ, ‘‘ဝဍ္ဎကီပုရိသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ, န ပနေဝံ ဝုတ္တံ, တေန ဉာယတိ ‘‘ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿာ’’တိ. တိဝိဓာ ဟိ ပုရိသာ ဥတ္တမပုရိသော မဇ္ဈိမပုရိသော ပကတိပုရိသောတိ. တတ္ထ ဥတ္တမပုရိသော နာမ သဗ္ဗညု ဘဂဝါ, သော ဟိ ဘဂဝါ သဗ္ဗသတ္တုတ္တမော ထာမယသသမ္ပတ္တိဣဿရိယာဒီဟိ တထာ ဟိ တထာဂတဿ ထာမော. ད་ནི་ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་སོ། །དེ་ལ་"དགེ་སློང་དག་གཙང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་མཚམས་མེད་པའོ། །རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་མཚམས་མེད་པའོ། །མཚོ་རང་བྱུང་ཐམས་ཅད་ནི་ས་མཚམས་མེད་པའོ། །དགེ་སློང་དག་གཙང་པོའམ། རྒྱ་མཚོའམ། མཚོ་རང་བྱུང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་བར་མ་ཞིག་གིས་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ན་གནས་མཚུངས་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་"ཞེས་བཅས་པ་འདི་ནི་ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་"དགེ་སློང་དག་གཙང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་མཚམས་མེད་པའོ"ཞེས་པའི་སྐབས་འདིར། "ས་མཚམས་མེད་པ་"ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས་ཡི་གེ་"ཨ་"ནི་བྲལ་བའི་དོན་ཏེ། ས་མཚམས་མེད་པ་ནི་བཅས་པའི་ས་མཚམས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་བ་དང་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྲགས་ནས་ཀྱང་བཅིངས་པའི་ས་མཚམས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དགག་པའི་དོན་ཏེ། ས་མཚམས་བསྐོ་བར་མི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འཕེལ་བའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་"མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་"ཞེས་པ་ནི་བསླབ་པ་བསླབས་ཟིན་པ་དང་བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་ས་མཚམས་མེད་པ་ནི་ས་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་བ་དང་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྲགས་ནས་བསྐོས་ཀྱང་མ་བསྐོས་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གྲོང་གི་ས་མཚམས་བཞིན་དུ་བཅས་པའི་ས་མཚམས་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཙང་པོ་དང་། མཚོ་རང་བྱུང་། རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ནི་བཅས་པའི་ས་མཚམས་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་"དགེ་སློང་དག་གཙང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་མཚམས་མེད་པའོ"ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཙང་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོ། མཚོ་རང་བྱུང་རྣམས་ལ་བཅས་པའི་ས་མཚམས་མེད་པར་བཀག་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཅས་པའི་ས་མཚམས་མེད་པ་དེ་དག་ལ། སླར་ཡང་ཚོགས་པ་སོ་སོར་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་སྐྱོན་སྤོང་བའི་ཕྱིར། བྱེ་མ་ལ་སོགས་པས་ས་མཚམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བཞེད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་"དགེ་སློང་དག་གཙང་པོའམ། རྒྱ་མཚོའམ། མཚོ་རང་བྱུང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་བར་མ་ཞིག་གིས་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་"ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་"སྐྱེས་བུ་བར་མ་"ཞེས་པ་ནི་སྟོབས་བར་མ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ལས། "སྟོབས་བར་མ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་"ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཤིང་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་འདོད་ན་ནི། "ཤིང་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུས་"ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་མ་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་"སྟོབས་བར་མ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུའི་"ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་མཆོག་དང་། སྐྱེས་བུ་བར་མ་དང་། སྐྱེས་བུ་ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་སྟོབས་དང་། གྲགས་པ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ནི། ‘‘ကာဠာဝကဉ္စ ဂင်္ဂေယျံ, ပဏ္ဍရံ တမ္ဗပိင်္ဂလံ; ဂန္ဓမင်္ဂလဟေမဉ္စ, ဥပေါသထံ ဆဒ္ဒန္တိမေ’’တိ. "ནག་པོ་དང་ནི་གངྒཱ་སྐྱེས། །སྐྱ་བོ་ཟངས་དང་སེར་སྐྱ་དང་། །སྤོས་དང་བཀྲ་ཤིས་གསེར་དང་ནི། །གསོ་སྦྱོང་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ནོ། །" ဝုတ္တာနံ ဒသန္နံ ဟတ္ထိကုလာနံ ဗလာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ကာဠာဝက န္တိ ပကတိဟတ္ထိကုလံ ယံ ဒသန္နံ ပုရိသာနံ ကာယဗလံ, တံ ဧကဿ ကာဠာဝကဿ ဟတ္ထိနော ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ကာဠာဝကာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ဂင်္ဂေယျဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ဂင်္ဂေယျာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ပဏ္ဍရဿ ဗလံ, ယံ ဒသန္နံ ပဏ္ဍရာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ တမ္ဗဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ တမ္ဗာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ပိင်္ဂလဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ပိင်္ဂလာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ဂန္ဓဟတ္ထိနော ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ဂန္ဓဟတ္ထီနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ မင်္ဂလဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ မင်္ဂလာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ဟေမဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ဟေမဝတာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ [Pg.52] ဥပေါသထဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ဥပေါသထာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ ဆဒ္ဒန္တဿ ဗလံ. ယံ ဒသန္နံ ဆဒ္ဒန္တာနံ ဗလံ, တံ ဧကဿ တထာဂတဿ ကာယဗလံ. ‘‘နာရာယနသင်္ခါတံ ဗလ’’န္တိပိ ဣဒမေဝ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ နာရာ ဝုစ္စန္တိ ရသ္မိယော, တာ ဗဟူ နာနာဝိဓာ တတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ နာရယနံ, ဝဇိရံ, တသ္မာ ဝဇိရသင်္ခါတံ ဗလန္တိ ပိ အတ္ထော, တဒေတံ ပကတိဟတ္ထိဂဏနာယ ဟတ္ထိကောဋိသဟဿံ, ပုရိသဂဏနာယ ဒသန္နံ ပုရိသကောဋိသဟဿာနံ ဗလံ ဟောတိ, ဣဒံ တထာဂတဿ ကာယဗလံ. ဣဿရိယာဒိဗလဝိဓာနံ ပန တံတံ သုတ္တာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. မဇ္ဈိမပုရိသော နာမ ဝဍ္ဎကိပုရိသော သော ဟိ တထာဂတဿ ဗလံ ပဋိစ္စ သိနေရုပဗ္ဗတရာဇံ သာသပဗီဇေန မိနန္တော ဝိယ သတေနပိသဟဿေနပိ သတသဟဿေနပိ မိနေတုံ အဘဗ္ဗော, အန္တမသော ပါဒင်္ဂုဋ္ဌ သော ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကမ္ပိ ဂဏှေတုံ အဘဗ္ဗောဝ. တဿ ပကတိပုရိသတော မဟန္တဘာဝေန မဇ္ဈေ ဘဝတ္တာ မဇ္ဈိမပုရိသော နာမ ဇာတော, တထာ ဟိ သုဂတဝိဒတ္ထိ ဝဍ္ဎကိဿ တိဿော ဝိဒတ္ထိယော, ဝဍ္ဎကိဟတ္ထေန ဒိယဍ္ဎဟတ္ထော ဟောတိ, တထာ ဝဍ္ဎကိဝိဒတ္ထိ ပကတိပုရိသဿ ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော, ပကတိပုရိသဟတ္ထေန ပရိပုဏ္ဏဟတ္ထော ဟောတိ တထာ ဟိ သုဂတဝိဒတ္ထိ နာမ ဣဒါနိ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ တိဿော ဝိဒတ္ထိယော, ဝဍ္ဎကိဟတ္ထေန ဒိယဍ္ဎော ဟတ္ထော ဟောတီတိ ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. အယံ ဣဓ မဇ္ဈိမပုရိသောတိ နာဓိပ္ပေတာ. ကသ္မာ ကုဋိကာရသိက္ခာပဒေယေဝ တိဟတ္ထာတိ ဝဍ္ဎကိဟတ္ထေန တိဟတ္ထာ. ပမာဏယုတ္တော မဉ္စောတိ ပကတိဝိဒတ္ထိယာ နဝဝိဒတ္ထိပ္ပမာဏော မဉ္စောတိ ဝုစ္စတိ ယထာ, ဧဝံ မဇ္ဈိမပုရိသေနာ’တိ ဣဓ အဝတွာ’ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေနာ’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ. ပကတိပုရိသော နာမ’ယံ ဒသန္နံ ပုရိသာနံ ကာယဗလံ, တံ ဧကဿ ကာဠာဝကဿ ဟတ္ထိနော ဗလ’န္တိ ဝုတ္တပုရိသော ပကတိပုရိသော နာမ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဧကစ္စေ ပုညဝန္တာ ရာဇာ အဇာတသတ္တု ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဣတ္ထိယာပိ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာတိ ဧဝမာဒယော ပဉ္စန္နံ ဟတ္ထီနံ ဗလံ ဓာရေန္တိ, န ပန တေ မဇ္ဈိမပုရိသာ နာမ ဟောန္တိ, ပကတိပုရိသော ယေဝ, ပုညဝန္တဘာဝေန ဝိသေသပုရိသတ္တာ. ဣဓ ပန ပကတိပုရိသောယေဝ ထာမ မဇ္ဈိမပုရိသောတိ အဓိပ္ပေတော. ဥဒကုက္ခေပါတိ ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆိန္နာ, တေနေဝါဟ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယံ ဥဒကုက္ခေပါတိ ကရဏတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ အာဟ. ဥဒကုက္ခေပေနာ’တိ အယဉှေတ္ထတ္ထော[Pg.53]. နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသု ယံဌာနံ မဇ္ဇိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ပရိသပရိယန္တတော ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆိန္နံ, အယံ တတ္ထ နဒီအာဒီသု လောကဝေါဟာရ သိဒ္ဓါသု တာသုဧဝ အဗဒ္ဓသီမာသု အပရာပိ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာတိ ကင်္ခါဝိတရဏိယံ ပန ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါတိ ယံ ဌာနံ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တတော ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆိန္နံ. တတ္ထ ယထာ အက္ခဓုတ္တာ ဒါရုဂုဠံ ခိပန္တိ, ဧဝံ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ မဇ္ဈိမေန ပုရိသေန သဗ္ဗထာမေန ခိပိတဗ္ဗံ. ယတ္ထ ဧဝံ ခိတ္တံ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကာ ပတတိ, အယံ ဥဒကုက္ခေပေါ နာမ. အယံ တတ္ထ သမာန သံဝါသာ ဧကူပေါသထာတိ, အယံ တေသု နဒီအာဒီသု ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆိန္နာ သီမာ သမာနသံဝါသာစေဝ ဧကူပေါသထာစာ’တိ အတ္ထယောဇနံ ကတွာ အယံ ဧတေသံ နဒီအာဒီနံ အန္တောယေဝ လဗ္ဘတိ, န ဗဟိ, တသ္မာ နဒိယာ ဝါ ဇာတဿရေ ဝါ ယတ္တကံ ပဒေသံ ပကတိဝဿကာလေ စတူသု မာသေသု ဥဒကံ ဩတ္ထရတိ, သမုဒ္ဒေ ယသ္မိံ ပဒေသေ ပကတိဝီစိယော ဩသရိတွာ သဏ္ဌဟန္တိ, တတောပဋ္ဌာယ ကပ္ပိယဘူမိ. ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာလေ ဝါ ဂိမှေ ဝါ နဒီဇာတဿရေသု သုက္ခေသုပိ သာဧဝ ကပ္ပိယဘူမိ. သစေ ပန သုက္ခေ ဇာတဿရေ ဝါပိံ ဝါ ခဏန္တိ ဝပ္ပံ ဝါ ကရောန္တိ, တံ ဌာနံ ဂါမခေတ္တံ ဟောတိ. ယာ ပနေသာ ကပ္ပိယဘူမီတိ ဝုတ္တာ, တတော ဗဟိ ဥဒကုက္ခေပသီမာ န ဂစ္ဆတိ, အန္တောယေဝ ဂစ္ဆတိ, တသ္မာ တေသံ အန္တောပရိသပရိယန္တတော ပဋ္ဌာယ သမန္တာဥဒကုက္ခေပ ပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ဂဏ္ဌိပဒေ ပန ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါတိ ပန ဧတိဿာ နဒိယာ စတုဝဂ္ဂါဒီနံ သံဃာနံ ဝိသုံ စတုဝဂ္ဂကရဏီယာဒိကမ္မကရဏကာလေ သီမာပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝါသပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထမ္ပိ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယ ပရိစ္ဆေဒဒဿနံ ဝိယာတိ အာစရိယာ, တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒါဘာဝေပိ အန္တောနဒိယံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓ’န္တိ လိခိတံ. တတ္ထ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒါဘာဝေပီ’တိ ဣဒံ ပဒံ သမန္တတော ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆိန္န’န္တိ မဟာအဋ္ဌကထာဝစနေန ဝါ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော’တိ မာတိကာဋ္ဌကထာယ ကင်္ခါ ဝိတရဏိယဉ္စ ဝုတ္တဝစနေန ဝါ, ‘‘တတ္ထာပိ ဟိ မဇ္ဈိမပုရိသော န ဉာယတိ, တထာ သဗ္ဗထာမေန ခိပန’’န္တိ ဝါ, ‘‘ဧတဒတ္ထမေဝ ဟိ ဝါလိကာဒီဟိ သီမပရိစ္ဆိန္ဒန’’န္တိ ဝါ ဝိမတိဝိနောဒနီဝစနေဟိ ဝါ န သမေတိ. ဂန္ထကာရေနာပိ ပရူပဝါဒဝိဝဇ္ဇနတ္ထံ ‘‘အယံ အမှာကံ ခန္တီ’’တိ အဝတွာ’အစရိယာ’တိ [Pg.54] အညကတ္တာရေ နိဒဿိတွာ ပရတော နိဂမနေ ‘‘ဣဒံ သဗ္ဗံ သုဋ္ဌု ဝိစာရေတွာ ဂရုကုလေ ပယိရုပါသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ ယုတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ, ဣတရံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ တသ္မာ အညေသံ အာစရိယာနံ မတေန လိခိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညထာ တိဿောပိ သင်္ဂီတိယော အာရူဠှေ အဋ္ဌကထာဝစနေ စ ကင်္ခါဝိတရဏီ-ဝိမတိဝိနောဒနီဝစနာနိ စ မက္ခေတဗ္ဗာနိ ဘဝေယျုံ, ဂန္ထာပိ အညမညဝိရုဒ္ဓါ ဘဝေယျုံ, ဘဂဝတာ ပညတ္တသိက္ခာပဒမ္ပိ သာဝကာနံ မတေန ပဋိသင်္ခရိတဗ္ဗံ ဘဝေယျ ဘဂဝတာ ပညတ္တသိက္ခာပဒံ ပန န မက္ခေတဗ္ဗံ, ယထာ ပညတ္တေယေဝ ဝတ္တိတဗ္ဗံ ဝက္ခတိ ဟိ ဝတ္ထုံ ဇာနိတွာပိ မဇ္ဇံ ပိဝတော ဘိက္ခုဿ ပါစိတ္တိယံ, သာမဏေရဿ ပန ဇာနိတွာ ပိဝတော သီလဘေဒေါ, န အဇာနိတွာတိ ဝုတ္တံ တတ္ထ ကာရဏံ မဂ္ဂိတဗ္ဗံ, သိက္ခာပဒ ပညတ္တိယာ ဗုဒ္ဓါနမေဝ ဝိသယတ္တာ န ဝါ မဂ္ဂိတဗ္ဗံ, ယထာ ပညတ္တေယေဝ ဝတ္တိတဗ္ဗ’န္တိ တသ္မာ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါတိ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနုရူပံ သမန္တတော ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝါ ဥဒကံ ဥက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ဝါ ဥဒကုက္ခေပေန ပိ ပရိစ္ဆိန္နာ သီမာတိဝါ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗောတိ ဝါ ဝုတ္တဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရာနံ ဝစနမေဝ ပမာဏံ တေ ဟိ ဗုဒ္ဓမတညုနော, ဣဒဉ္စ ဝစနံ ဘဂဝတော န ပစ္စက္ခဝစနံ နာပိသင်္ဂါဟကတ္ထေရာနံ ဝစနံ အထဝါ ‘‘ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါ’’တိ ပန ဧတိဿာ နဒိယာ…ပေ… သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယ ပရိစ္ဆေဒဒဿနံ ဝိယ သီမပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တ’န္တိ အာစရိယာ ယသ္မာ ဝဒန္တိ, တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒါဘာဝေပိ အန္တောနဒိယံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓန္တိ ဣမိဿာ အတ္ထယောဇနာယ န ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရာပိ ပဝိဋ္ဌာ, ဂန္ထကာရောပိ အပဝိဋ္ဌော. ကသ္မာတိ စေ တိဿောပိ သင်္ဂီတိယော အာရူဠှေသု ဝိနယဋ္ဌကထာသုစေဝ တဗ္ဗိဝရဏဘူတာသု သိလောကဋီကာသု စ ‘‘ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆိန္နံ, ဥဒကံ ဥက္ခိပိတဗ္ဗံ, ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော’’တိ အာဒိနာ ဗဟူဟိ အာကာရေဟိ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒမေဝ လိခန္တိ, တသ္မာ ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရာပိ အပ္ပဝိဋ္ဌာတိ ဝိညာယတိ ဂန္ထကာရော ပိ ပရူပဝါဒဝိဝဇ္ဇနတ္ထံ ‘‘အာစရိယာ’’တိ အညကတ္တာရေ နိဒဿေတိ, တသ္မာ ဂန္တ္ထကာရောပိ အပ္ပဝိဋ္ဌောတိ ဝိညာယတိ, ဣဒဉ္စ ဝစနံ ကေသဉ္စိ ထေရာနံ အတ္တနောမတိ, အတ္တနောမတိစ နာမေသာ သဗ္ဗဒုဗ္ဗလာ, သိနေရုပဗ္ဗတရာဇံ သာသပဗီဇေန မိနေန္တော ဝိယ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေန ပညတ္တဿ ဥဒကုက္ခေပါတိ သိက္ခာပဒဿ အတ္ထံ ဝဒန္တာနံ မဟာကဿပယသမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿပဘုတီနဉ္စ [Pg.55] တေသံ သိဿာနုသိဿာနံ မဟာဝိဟာရဝါသီနဉ္စ ဝစနံ ကော နာမ ပုဂ္ဂလော မက္ခေတုံ သက္ခိဿတိ, ဥပသမ္ပဒါဒိကမ္မဿ စ ဂရုကမ္မတ္တာ သာသနဿ မူလတ္တာ စ ဂရုကေယေဝ ဌာတဗ္ဗံ. ‘‘ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါ’’တိ ဘဂဝတာ ပညတ္တံ, ကထံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဥဒကုက္ခေပါရဟဋ္ဌာနမေဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာ, ဥဒါဟု ဥဒကုက္ခေပေနေဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာတိ စောဒနံ ပရိဟရန္တော အဋ္ဌကထာစရိယော ကထံ ပန ဥဒကံ ဥက္ခိပိတဗ္ဗန္တျာဒိမာဟ. တတ္ထ ကထန္တိ ကထေတုကမျတာ ပုစ္ဆာ, ကထံ ကေန ကာရဏေန ဥဒကံ ဥက္ခိပိတဗ္ဗံ ဥဒကာသိဉ္စနသင်္ခေပေန ဥက္ခိပိတဗ္ဗံ အထ ခေါ လေဍ္ဍုခိပနဒါရုဂုဠခိပနာကာရေန ဥက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. အက္ခဓုတ္တာတိ သာမညေန ဝုတ္တေပိ ‘‘သီဟော ဂါယတိ နင်္ဂုဋ္ဌံ, သီဟော စာလေတိ ဝါလဓိ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိယ ဒါရုဂုဠံ ခိပန္တိ သဒ္ဒန္တရသန္နိဓာနတော အတ္ထဝသေန ဒါရုဂုဠကီဠကာ ဓုတ္တဇနာတိ ဝိညာယတိ အက္ခသဒ္ဒေါ ဟိ ဇူတေပိ နိရူဠှော. ဒါရုဂုဠန္တိ ဘမံ အာရောပေတွာ အာရဂ္ဂေန ကတဒါရုဝိကတိ အယဉှေတ္ထတ္ထော… ယထာ အက္ခဓုတ္တာ ဒါရုဂုဠကာ ဓုတ္တဇနာ ဒါရုဂုဠံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ အတ္တနော ဗလံ ဒဿေန္တာ ဝိယ သဗ္ဗထာမေန အတ္တာနံ ဩနမိတွာ ခိပန္တိ, ဧဝမေဝ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ အတ္တနော ဗလံ ဒဿေန္တာဝိယ ဩနမိတွာ သဗ္ဗထာမေန နိသိန္နဿ ဝါ ဌိတဿ ဝါ ပရိသပရိယန္တတော အနုပရိယာယိတွာ ခိပိတဗ္ဗံ, ဧဝံ စိတ္တံ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ ယတ္ထ ယသ္မိံ ဌာနေ ပတတိ, အယမေကော ဥဒကုက္ခေပေါ နာမာတိ ‘‘အယမေကော ဥဒကုက္ခေပေါ’’တိ ဣမိနာ ပဒေန ဒွိန္နံ သံဃာနံ ဝိသုံဝိသုံ ကမ္မကရဏာဓိကာရေ သီမန္တရိကတ္တာ အညဿာပိ ဥဒကုက္ခေပဿ သမ္ဘဝံ ဒဿေတိ, တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ ပန ဒွေ သံဃာ ဝိသုံဝိသုံ ဥပေါသထာဒိကမ္မံ ကရောန္တိ, ဒွိန္နံ ဥဒကုက္ခေပါနံ အန္တရေ အညော ဧကော ဥဒကုက္ခေပေါ ဥပစာရတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ, ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ ‘‘တဿ အန္တောတိ တဿ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆိန္နဿ ဌာနဿ အန္တော န ကေဝလဉ္စ တဿေဝ အန္တော, တတော ဗဟိပိ ဧကဿ ဥဒကုက္ခေပဿ အန္တော ဌာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝစနံ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒဿ ဒုဗ္ဗိဇာနတော ကမ္မကောပသင်္ကာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ, သာရတ္ထဒီပနိယံ ပန ‘‘တဿ အန္တော ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတော ကမ္မံ ကောပေတီတိ ဣမိနာ ပရိစ္ဆေဒတော ဗဟိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌိတော ကမ္မံ န ကောပေတီတိ ဒီပေတီ’’တိ ဝတွာ မာတိကာဋ္ဌကထာဝစနမ္ပိ ပဋိက္ခိပိ, တံ ဧကသံဃံ သန္နိပါတံ [Pg.56] သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ယထာ စ မဟာသီမာယ ခဏ္ဍိတွာ ဗဒ္ဓါနံ ခဏ္ဍသီမာနံ အညမညသင်္ကရဝိဝဇ္ဇနတ္ထံ သီမန္တရိကာ ဌပိတာ, ဧဝမေဝ အတ္တနော သဘာဝေန ဂါမသီမာ ဝိယ သယံ ဇာတသီမာယံ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရာနံ အတိမဟန္တဘာဝေန ဥဒကုက္ခေပေန ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဘဂဝတာ အနုညာတာ, တထာပိ ဒွိန္နံ ဗဒ္ဓသီမာနမိဝ အညမညသင်္ကရဝိဝဇ္ဇနတ္ထံ ဒွိန္နံ ဥဒကုက္ခေပသီမာနံ အန္တရေ သီမန္တရိကတ္ထာယ အညော ဥဒကုက္ခေပေါ ဌပေတဗ္ဗော’တိ ဝုတ္တံ, သနိမိတ္တာ ဗဒ္ဓသီမာ, သဥဒကုက္ခေပါ ဥဒကုက္ခေပသီမာ, သီမန္တရိကာ ဝိယ ဧကော ဥဒကုက္ခေပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, တေနေဝ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘ဣဒဉ္စေတ္ထ သီမန္တရိကာဝိဓာနံ ဒွိန္နံ ဗဒ္ဓသီမာနံ သီမန္တရိကာအနုဇာနနသုတ္တာနုလောမတော သိဒ္ဓန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဧကသ္မိံ သံဃသန္နိပါတေ ပန ဧကဿ ဥဒကုက္ခေပဿ ဗဟိ တိဋ္ဌန္တောပိ ကမ္မံ န ကောပေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဝုတ္တဉှိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ဘဂဝတာ နိဒါနဝသေန ဧကဂါမသီမနိဿိတာနံ ဧကသဘာဂါနဉ္စ ဒွိန္နံ ဗဒ္ဓသီမာနမေဝ အညမညံ သမ္ဘေဒဇ္ဈောတ္ထရဏံ သီမန္တရိကံ ဝိနာ အဗျဝဓာနေ ဌာနဉ္စ ဘဂဝတာ အနုမတမေဝါတိ ဉတွာ အဋ္ဌကထာစရိယာ ဣဓာပိ သီမန္တရိကာဝိဓာနမကံသု ဝိသဘာဂသီမာနမ္ပိ ဟိ ဧကသီမနိဿိတတ္တံ ဧကသဘာဝတ္တဉ္စာတိ ဒွီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတေ သတိ ဧဝ သီမန္တရိကံ ဝိနာ ဌာနံ သမ္ဘေဒါယ ဟောတိ, နာသတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’န္တိ. ဧဝံ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသု သမန္တာဥဒကုက္ခေပါတိ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနုရူပံ ဥဒကုက္ခေပေန ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတွာ ရဿပဘဝေ နဒီဇာတဿရပဒေသေ ဥဒကုက္ခေပေန ဝိနာဝ အတ္တနော သဘာဝေန ဂါမသီမာယမိဝ သဗ္ဗထာ ကပ္ပိယဘာဝံ ဒဿေတုံ သစေ ပန နာတိဒီဃာ ဟောတိ, ပဘဝတော ပဋ္ဌာယ တျာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဘဝတော ပဋ္ဌာယာတိ ယသ္မိံ ပဒေသေ စတုမာသပရမာ နဒီ သန္ဒတိ, တဿ ဥပရိမဘာဂတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော. ယာဝ မုခဒွါရာ တိ ယာဝ နဒီတီရမေဝေတ္ထ မုခဒွါရာတိ အဓိပ္ပေတာ. သဗ္ဗတ္ထာ’တိ သဗ္ဗသ္မိံ နဒီပဒေသေ ဥဒကုက္ခေပသီမာကမ္မံ နတ္ထီ တိ ဥဒကုက္ခေပေန ပဝတ္တာ သီမာ ဥဒကုက္ခေပသီမာ. ကရိတဗ္ဗန္တိ ကမ္မံ, ကရကရဏေတိ ဓာတု, ရမ္မပစ္စယော. ကရဏေတိ မနောဒွါရဝီထိယာ သတ္တမကုသလဇဝနစိတ္တသမုဋ္ဌာပိတဝါယောဓာတုယာ ဝိကာရဘူတော ကာယပယောဂေါ, တေန ကာယပယောဂေန ခိပိတဗ္ဗံ ဥဒ္ဓဋံ ကမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ ပရမတ္ထဝသေန ပန ကာယပယောဂသင်္ခါတာယ စိတ္တံ ဇဝါယောဓာတုယာ ဝိပ္ဖာရေန ဒေသန္တရပ္ပတ္တိသမုဋ္ဌာပိကာ [Pg.57] အဋ္ဌကလာပပုဉ္ဇာယေဝ. ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ကမ္မံ ဥဒကုက္ခေပသီမာကမ္မံ တံ ဧတ္ထ ရဿပဘဝနဒိယာ နတ္ထီတိ အတ္ထော. အယဉှေတ္ထတ္ထော သစေ နဒီ နာတိဒီဃာ ဟောတိ အဍ္ဎယောဇနံ ဝါ ဂါဝုတံ ဝါ အဍ္ဎဂါဝုတံ ဝါ, တဿာ ပဝတ္တနဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နဒီတီရာ သဗ္ဗတ္ထ နဒီပဒေသေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ သံဃော နိသီဒတိ, တတ္ထ တသ္မိံ နဒီပဒေသေ သမန္တတော အဝသေသနဒိယာ အဘာဝါ ဝဂ္ဂကမ္မသင်္ကာဘာဝေန ဥဒကုက္ခေပသီမာ ကမ္မံ နတ္ထိ, ကေဝလာ နဒီ သီမာယေဝါတိ သာရတ္ထဒီပနိယမ္ပိ မာတိကာဋ္ဌကထာယလီနတ္ထပ္ပကာသနိယမ္ပိ ဧတဒေဝ သန္နိဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ပန ယတ္ထ ခုဒ္ဒကေ အရညေ မဟန္တေဟိ ဝါ ဘိက္ခူဟိ ပရိပုဏ္ဏတာယ ဝဂ္ဂကမ္မသင်္ကာဘာဝေန သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာပေက္ခာ နတ္ထိ, တတ္ထ သတ္ထဗ္ဘန္တရသီမာ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကေဝလာရညသီမာယေဝ တတ္ထ သံဃေန ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ နဒီအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော ဝက္ခတိ ဟိ သစေ နဒီ နာတိဒီဃာ ဟောတိ, ပဘဝတော ပဋ္ဌာယ ယာဝမုခဒွါရာ သဗ္ဗတ္ထ သံဃော နိသီဒတိ, ဥဒကုက္ခေပသီမာကမ္မံ နတ္ထီ’တိ အာဒိ စ ဥဘယတ္ထာပိ စ. ယဿံ ဒိသာယံ သတ္တဗ္ဘန္တရဿ ဝါ ဥဒကုက္ခေပဿ ဝါ ဩကာသော နပ္ပဟောတိ, တတ္ထ ကထံ မိနနံ ခိပနံ ဝါ ဘဝေယျ, ဂါမခေတ္တာဒီသု ပဝိသနတော အခေတ္တေ သီမာ ပဝိဋ္ဌာ နာမာတိသီမာ ဝိပဇ္ဇေယျ, အပေက္ခာယ သီမုပ္ပတ္တိယံ ပန ယတော ပဟောတိ, တတ္ထ သတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာ သယမေဝ ပရိပုဏ္ဏာ ဇာယန္တိ. ယတော ပန နပ္ပဟောတိ, တတ္ထ အတ္တနော ခေတ္တပ္ပမာဏေနေဝ ဇာယန္တိ, န ဗဟီတိ ဝုတ္တံ, ဧတ္ထ စ’သီမာပေက္ခာယ သတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာ သယမေဝ ပရိပုဏ္ဏာ ဇာယန္တီ’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥဒကုက္ခေပံ ဝိနာယေဝ အပေက္ခာယ သီမာယ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, တံ အယုတ္တရူပံ ဝိယ ဒိဿတိ. ကသ္မာတိ စေ ပါဠိနယဝိရောဓတော ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ပရတော ဝုတ္တဝစနေနာပိ ဝိရောဓတော စ. ဣဒဉ္စ ဝစနံ အာစရိယဿ ကေသဉ္စိ ပုဂ္ဂလာနံ ဝါဒပ္ပကာသနတ္ထံ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ. ကသ္မာ ပရတော ဝုတ္တဝစနေန အဃဋိယတ္တာ စ ပါဠိယဋ္ဌကထာဋီကာဝစနေဟိပိ ဝိရုဇ္ဈနတော စ, တံ ပရတော ဝဏ္ဏယိဿာမ. ယထာ စ လောကေ ဝတိံ အပရိက္ခိပိတွာ ‘‘ဣဒံ ဝတိယာ ဌာန’’န္တိ စ ယထာ စ နင်္ဂလကောဋိယာ အကသိတွာ ‘‘ဣဒံ ကသိကဋ္ဌာန’’န္တိ စ ယထာ စ ဝတ္ထုံ ကရောန္တာ မနုဿာ ကုဓာရီဖရသုအာဒိနာ ရုက္ခေ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ဣဒံ မမ ကုဓာရိပတနဋ္ဌာန’’န္တိ စ ယထာ စ ဒါတ္တေန အလာယိတွာ ‘‘ဣဒံ မမ လာယိတဋ္ဌာန’’န္တိ [Pg.58] စ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, ဧဝမေဝ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ ဟတ္ထေန အခိပိတွာ ‘‘အယမေကော ဥဒကုက္ခေပေါတိ စ, ဥဒကပတနဋ္ဌာနန္တိ စ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. ဧတ္ထ စ ဒွေ ဘိက္ခူ ဧဝံ ဝိဝါဒံ ကရောန္တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ‘‘ယတ္ထ ခုဒ္ဒကေ အရညေ မဟန္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ပရိပုဏ္ဏတာယ ဝဂ္ဂကမ္မသင်္ကာဘာဝေန သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာပေက္ခာ နတ္ထိ, တတ္ထ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကေဝလာရညသီမာယေဝ တတ္ထ သံဃေန ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ နဒီ အာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝက္ခတိ ဟိ သစေ နဒီ နာတိဒီဃာ ဟောတိ. ပဘဝတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မုခဒွါရာ သဗ္ဗတ္ထ သံဃော နိသီဒတိ, ဥဒကုက္ခေပသီမာကမ္မံ နတ္ထီ’တိအာဒိံ, ဣမိနာ ဧဝ ဝစနေန ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သီမာပေက္ခာယ သတိ ဧဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နာသတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥဒကုက္ခေပံ ဝိနာဝ ပရိသပရိယန္တတော ပဋ္ဌာယ သီမာပေက္ခာယ သဟေဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပေန ပယောဇနံ နတ္ထေဝါတိ တေ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘မာ သပ္ပုရိသာ ဧဝံ ဝဒေယျာထ အာစရိယဝရဉ္စ မာ အဗ္ဘာစိက္ခထ ဣဒဉ္စ ဝစနံ အာစရိယဝရဿ နေယျဝစနံ, ပရတောပိ အာစရိယဝရော သန္နိဋ္ဌာနံ ဝက္ခတိ ဝိနယဋ္ဌကထာသုစေဝ သာရတ္ထဒီပနိယဉ္စ ဝုတ္တဝစနေဟိပိ တဝ ဝစနံ အသံသန္ဒေဝ, ဝိမတိဝိနောဒနိယမေဝ ပရတော ဝုတ္တဝစနေနာပိ န ဃဋိယတိ. ကထံ နေယျဝစနံ ဟောတီတိ. ‘‘သီမာပေက္ခာယ သတိ ဧဝ…ပေ… နဿတီ’’တိ ဧတ္ထ သီမာပေက္ခာယ ဝိနာ မဂ္ဂဂမနနှာနာဒိ အတ္ထေဟိ ဘိက္ခူဟိ အရညေ ဝါ နဒီအာဒီသုပိဝါ ပဝိဋ္ဌက္ခဏေယေဝ နုပ္ပဇ္ဇတိ, သီမာပေက္ခာယ သတိဧဝ အရညေ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာ’တိ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနုရူပံ အဗ္ဘန္တရသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ’ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသုပိ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေ’ပါတိ ပညတ္တ သိက္ခာပဒါနုရူပံ ဥဒကုက္ခေပေန သဟ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ဥဒကုက္ခေပေန ဝိနာတိ အယံ နေယျတ္ထော. နာသတီတိဧတ္ထ ဥဒကုက္ခေပေန ဝိနာတိ အတ္ထောပိ န လဗ္ဘတေ. ဧဝဉ္စ သတိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ ယေဝ ပုန တတ္ထာတိ လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓါသု ဧတာသု နဒီအာဒီသု တီသု အဗဒ္ဓသီမာသု ပုနဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သာသနဝေါဟာရသိဒ္ဓါယ အဗဒ္ဓသီမာယ ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေန္တောတိ အဓိပ္ပာယော. ပါဠိယံ ‘‘ယံ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿာ’’တိ အာဒီသု ဥဒကံ ဥက္ခိပိတွာ ခိပိယတိ ဧတ္ထာတိ ဥဒကုက္ခေပေါ, ဥဒကဿ ပထနောကာသော, တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပါ. အယဉှေတ္ထ ပဒသမ္ဗန္ဓဝသေန အတ္ထော… ‘‘ပရိသ ပရိယန္တတော ပဋ္ဌာယ သမန္တာ ယာဝ မဇ္ဈိမဿ [Pg.59] ပုရိသဿ ဥဒကုက္ခေပေါ ဥဒကပတနဋ္ဌာနံ, တာဝ ယံ တံ ပရိစ္ဆိန္နံ ဋ္ဌာနံ, အယံ တတ္ထ နဒီအာဒီသု အပရာ သမာနသံဝါသာ ဥဒကုက္ခေပသီမာ’’တိ ဝုတ္တအတ္ထပဒေဟိပိ သမာနံ ဘဝေယျ အာစရိယမေဝ ဟိ ကေစိပန သမန္တာ အဗ္ဘန္တရံ မိနိတွာ ပရိစ္ဆေဒကရဏေနေဝ သီမာ သဉ္ဇာယတိ, န သယမေဝါတိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဘန္တျာဒိနာ ကေစိဝါဒံ ပဋိက္ခိပိတွာ မိနနခိပနေ ဒေါသံ ဒဿေတွာ စ ယံ ပနေတ္ထ အဗ္ဘန္တရမိနနပ္ပမာဏဿ ဝါလိကာဒိခိပနကမ္မဿ စ ဒဿနံ, တံ သယံဇာတသီမာနံ ဌိတဋ္ဌာနပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ကတံ, ဂါမူပစာရဃရူပစာရဇာနနတ္ထံ လေဍ္ဍုသုပ္ပာဒိခိပနဝိဇာနနဒဿနံ ဝိယ, တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ သီမံ ဝါ ဗန္ဓန္တိ ဥဒကုက္ခေပံ ဝါ ပရိစ္ဆေဒ’န္တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ ကတေပိ တဿ ပရိစ္ဆေဒဿ ပဘဝတော ဉာတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တေန ထူလတော ဉတွာ အန္တောတိဋ္ဌန္တေဟိ နိရာသင်္ကဋ္ဌာနေ ဌာတဗ္ဗံ အညံ ဗဟိကရောန္တေဟိ အတိဒူရေ နိရာသင်္ကဋ္ဌာနေ ပေသေတဗ္ဗန္တိ ဝါ, တသ္မာ ယထာ ဝုတ္တသီမာပေက္ခဝသေနေဝ တာသံ သတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာနံ ဥပ္ပတ္တိ, တဗ္ဗိဂမေန ဝိနာသော စ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အမှာကံ ခန္တိ, ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ, အညော ဝါ ပကာရော ဣတော ယုတ္တတရော ဂဝေသိတဗ္ဗော’တိ အာဟ. ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညော ဝါ ပကာရော ဣတော ယုတ္တတရော ဂဝေသိတဗ္ဗော’တိ ဣမိနာ အာစရိယဿ ဝစနေန ဣမဿ ဝစနဿ အတ္တနောမတိဘာဝဉ္စ အာစရိယဿ အပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ. ဣဒဉ္စ ဝစနံ န ဘဂဝတော ပစ္စက္ခဝစနံ, နာပိဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရာနံ ဝစနံ, တိဿောပိ သင်္ဂီတိယော အနာရူဠှာ, နာပိ အဋ္ဌကထာယ သံဝဏ္ဏနာစရိယဿ ဝါဒပ္ပကာသနမေဝ တသ္မာ အသလ္လက္ခိတဗ္ဗမေဝ သာရတ္ထဒီပနိယမ္ပိ သစေ နဒီ နာတိဒီဃာ ဟောတီတိ ဣမိဿာ သံဝဏ္ဏနာဓိကာရေ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ကမ္မံ နတ္ထီတိ ယသ္မာ သဗ္ဗောပိ နဒီပဒေသော ဘိက္ခူဟိ အဇ္ဈောတ္ထဋော, တသ္မာ သမန္တတော နဒိယာ အဘာဝါ ဥဒကုက္ခေပေန ပယောဇနံ နတ္ထီ’တိ ဝုတ္တံ တထာ ဟိ သမန္တတော နဒိယာ အဘာဝါ ဥဒကုက္ခေပေန ပယောဇနံ နတ္ထီ’တိဣမဿ အနွယဝသေန ဝါ အတ္ထာပတ္တိဝသေန ဝါ သမန္တတော နဒိယာ ဘာဝေ သတိ ဥဒကုက္ခေပေန ပယောဇနံ အတ္ထေဝ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထန္တိ အတ္ထော လဗ္ဘတေ မာတိကာဋ္ဌကထာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယမ္ပိ ‘‘သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗောတိ ပဟောနကဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ယတ္ထ ပန ကုန္နဒိယံ နပ္ပဟောတိ. တတ္ထ ပဟောနကဋ္ဌာနေ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ [Pg.60] ကာတဗ္ဗော’တိဝုတ္တံ. ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော’တိ ဣမိနာ ဝစနေန သီမာပေက္ခာယ သဟ ဥဒကုက္ခေပံ ဝိနာ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ နုပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝိညာယတိ, တထာ ဟိ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒကေ ကတ္တာရေ အသတိ ကထံ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော ဘဝေယျ တသ္မာ ‘‘ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သီမာပေက္ခာယ သတိ ဧဝ ဥဒကုက္ခေပသတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နာသတီ’တိ ဣဒံ ဝစနံ သာရတ္ထဒီပနိယဉ္စ မာတိကာဋ္ဌကထာယဉ္စ ဝုတ္တဝစနေဟိ အညမညဝိရုဒ္ဓံ ဝိယ ဒိဿတိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံယေဝ စ ‘‘မဟောဃေန ပန ဥန္နတဋ္ဌာနတော နိန္နဋ္ဌာနေ ပတန္တေန ခတော ခုဒ္ဒကော ဝါ မဟန္တော ဝါ လက္ခဏယုတ္တော ဇာတဿရောဝ ဧတ္ထာပိ ခုဒ္ဒကေ ဥဒကုက္ခေပကိစ္စံ နတ္ထိ သမုဒ္ဒေ ပန သဗ္ဗထာ ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ, သောဓေတုံ ဒုက္ကရတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ တထာ ဟိ အယမာစရိယဝရော ပုဗ္ဗေ ‘‘ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သီမာပေက္ခာယ သတိ ဧဝ ဥဒကုက္ခေပသတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နာသတီ’’တိ ဝတွာ ပရတော ကထမာစရိယဝရေန ‘‘ဧတ္ထာပိ ခုဒ္ဒကေ ဥဒကုက္ခေပကိစ္စံ နတ္ထိ’’တျာဒိဝစနမုစ္စတေ, တတ္ထာယံ ဝိဂ္ဂဟော ဥဒကံ ဥက္ခိပိတွာ ခိပီယတိ ဧတ္ထာတိ ဥဒကုက္ခေပေါ ဥဒကဿ ပတနောကာသော ကိန္တုံ, ဌာနံ ကရိတဗ္ဗံ ကိစ္စံ ကရ ကရဏေတိ ဓာတု ရိစ္စပစ္စယော ယံ. ‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စံ အာတပ္ပ’’န္တိ ယထာ, ဥဒကုက္ခေပဿ ကိစ္စံ ကရဏံ ဥဒကုက္ခေပကိစ္စံ. သမုဒ္ဒေ ပနာ တိ ဧတ္ထ ပန သဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထော, ပက္ခန္တရတ္ထောတိပိ အပရေ ဝိသေသတ္ထေ ပန နဒီဇာတဿရေသု မဟန္တေသု ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကာတဗ္ဗံ, ခုဒ္ဒကေ ပန ကေဝလေ နဒီဇာတဿရေပိ ကာတဗ္ဗံ သမုဒ္ဒေ ပန ဝိသေသတော ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကာတဗ္ဗန္တိ အယံ ပန သဒ္ဒဿ ဝိသေသတ္ထော. သဗ္ဗထာ တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ. ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝါ တိ ဧတ္ထ ဧဝကာရော သန္နိဋ္ဌာနတ္ထော, ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ, န သမုဒ္ဒသီမာယ ကဒါစီတိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတေဝ. နဒီဇာတဿရေသု ပန မဟန္တေသု ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ကာတဗ္ဗံ, ခုဒ္ဒကေ နဒီဇာတဿရေယေဝ န ကာတဗ္ဗန္တိ အယံ အတ္ထော သာမတ္ထိယတော လဗ္ဘတေဝ နဒီဇာတဿရေသု ခုဒ္ဒကမဟန္တဘာဝေန နဒီဇာတဿရဥဒကုက္ခေပါတိ ဒွေ ဒွေ သီမာ လဗ္ဘန္တိ သမုဒ္ဒေ ပန ကသ္မာ သမုဒ္ဒဥဒကုက္ခေပဝသေန ဒွေ န လဗ္ဘန္တီတိ သမုဒ္ဒေ ပန ကသ္မာ သမုဒ္ဒဥဒကုက္ခေပဝသေန ဒွေ န လဗ္ဘန္တီတိ စောဒနံ မနသိသန္ဓာယာဟ ‘‘သောဓေတုံ ဒုက္ကရတ္တာ’’တိ. တတ္ထ သောဓေတုံ ဒုက္ကရတ္တာ တိ သမုဒ္ဒဿ အတိမဟန္တဘာဝေန သမုဒ္ဒမောတိဏ္ဏေ ဘိက္ခူ [Pg.61] ဟတ္ထပါသနယနံ ဝါ ဗဟိသမုဒ္ဒကရဏံ ဝါ ကာတုံ အတိဒုက္ကရံ တသ္မာ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကာတဗ္ဗန္တိ အယမာစရိယဝရဿ အဓိပ္ပာယော. ယဒိ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သီမာပေက္ခာယ သတိ ဧဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဧဝံ သတိ သမုဒ္ဒမောတိဏ္ဏေ ဘိက္ခုသမူဟေဝ ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ကရေယျ, ဧဝဉ္စ သတိ သောဓေတုံ ဒုက္ကရတ္တာ’တိ ဟေတုပဒမ္ပိ နိရတ္ထကံ ဘဝေယျ န ပနေဝံ သက္ကာ ဝတ္တုံ, တေန ဉာယတိ ‘‘ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ ဥဒကုက္ခေပပယောဇန’’န္တိ. အပိစ တေသံ အာစရိယာနံ အဓိပ္ပာယေန ‘‘မယံ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ န ကရောမ, ကေဝလံ သမုဒ္ဒေယေဝ ကရောမာ’’တိ ဣစ္ဆမာနေ သတိ ကထံ ကရိဿန္တိ. တသ္မာ တေသံ မတေန သီမာပေက္ခာယ သဟေဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ သမ္ဘဝတော ဂတဂတဋ္ဌာနေ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဘဝေယျ ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘သမုဒ္ဒေ ပန သဗ္ဗထာ ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ, သောဓေတုံ ဒုက္ကရတ္တာ’’တိ ဝစနမ္ပိ နိရတ္ထကံ ဘဝေယျ ဧဝဉ္စ ပန ဝဒေယျ… သဗ္ဗသော သမုဒ္ဒသီမာယ အလဗ္ဘမာနတံ သန္ဓာယ ‘‘သမုဒ္ဒေ ပနာ’’တျာဒိဝစနံ အာစရိယဝရေန ဝုတ္တန္တိ တထာပိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ကသ္မာ ဧဝဉ္စ အတ္ထေ ဣစ္ဆမာနေ သတိ ‘‘သမုဒ္ဒေ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဥဒကုက္ခေ ပသီမာဝ လဗ္ဘတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ နနေဝံ ဝုတ္တံ. အထဝါ ပကရဏာဒိဝသေန သဒ္ဒတ္ထေ ဝိဘဇ္ဇီယမာနေပိ ဝိရုဇ္ဈတေဝ ကထံ သံယောဂဝသေန ‘‘သဝစ္ဆံ ဓေနုမာနေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂါဝီ’’တိ ဝိညာယတိ, န ဝဠဝါ. ‘‘အဝစ္ဆံ ဓေနု’’န္တိ ဝုတ္တေ ဂါဝီတိ ဝိညာယတိ, န ဝဠဝါတိ ဧတ္ထ ဝိယ ကဒါစိပိ ဧဝသဒ္ဒေန နိဝတ္တေတဗ္ဗဿ သမုဒ္ဒဿ နဒိယမိဝ နာတိဒီဃဘာဝေ အလဗ္ဘမာနေ သတိ ‘‘သမုဒ္ဒေ ပန သဗ္ဗထာ ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝကာရေန အဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, တထာ ဟိ သံယောဂဝိပ္ပယောဂဝသေန ‘‘သဝစ္ဆံ ဓေနုံ, အဝစ္ဆံ ဓေနု’’န္တိ ဝုတ္တေ ဂါဝီတိ ဝိညာယတိ, န ဝဠဝါ. ဝဠဝါ စ နာမ ယောနိမဂ္ဂဿ အတိသမ္ဗာဓတ္တာ ဝိဇာယိတုံ န သက္ကောန္တိ, ဂဗ္ဘဿ ပရိဏတကာလေ ကုစ္ဆိံ ဖာလေတွာ အာဇညပေါတကံ ဂဏှန္တိ ဧဝံ ဧကဂဗ္ဘေနေဝ မရန္တိ တသ္မာ ‘‘ဝဠဝံ သဝစ္ဆ’’န္တိဝါ အဝစ္ဆ’’န္တိ ဝါ ဝတ္တုံ နာရဟတိ ဧဝမေဝ ကဒါစိပိ နာတိဒီဃသမုဒ္ဒဿပိ အနုပလဗ္ဘမာနတ္တာ တံ နိဝတ္တာပကေန ဧဝသဒ္ဒေန ‘‘သမုဒ္ဒေ ပန သဗ္ဗထာ ဥဒကုက္ခေပသီမာယမေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အပဒိသိတုံ နာရဟတိယေဝ တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပေန သီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝ ဂန္တဗ္ဗံ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝဉ္စ အတ္ထေ ဣစ္ဆမာနေ သတိ သမုဒ္ဒေ ပန [Pg.62] သဗ္ဗထာ ဥဒကုက္ခေပသီမာဝ လဗ္ဘတီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ န ပနေဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ တေန ဉာယတိ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ ဝါလိကာဒီဟိ ခိပနန္တိ အပိစ ဝိမတိဝိနောဒနိယံယေဝ ‘‘ဂစ္ဆန္တိယာ ပန နာဝါယ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ ဥဒကုက္ခေပမတ္တမေဝ ဟိ သီမာ, တံ နာဝါ သီဃမေဝ အတိက္ကမေတိ ဧဝံ သတိ အညိဿာ သီမာယ ဉတ္တိ, အညိဿာ အနုသာဝနာ ဟောတီ’’တိ ဣမဿ သံဝဏ္ဏနာဓိကာရေ တန္တိ သီမံ. သီဃမေဝ အတိက္ကမေတီတိ ဣမိနာ တံ အနတိက္ကမိတွာ အန္တော ဧဝ ပရိဝတ္တမာနာယ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဧတဒတ္ထမေဝ ဟိ ဝါလိကာဒီဟိ သီမာပရိစ္ဆိန္ဒနံ. ဣတရထာ ‘‘ဗဟိပရိဝတ္တာ နုခေါ နော ဝါ’’တိ ကမ္မကောပသင်္ကာ ဘဝေယျ. အညိဿာ အနုသာဝနာတိ ကေဝလာယ နဒီသီမာယ အနုသာဝနာ’တိ အာစရိယဝရေန ဝုတ္တံ. ယဒိသီ မာပေက္ခာယ သဟ အတ္တနော သဘာဝေန ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဧဝံ သတိ နာဝါယ ဂတဂတဋ္ဌာနေ သမန္တတော သဘာ ဝိယ ပရိခိပိတွာ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဥပ္ပဇ္ဇမာနေပိ စ အညိဿာ အနုသာဝနာတိ စ အပရာယ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ အနုသာဝနာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ န ပနေဝံ ဝုတ္တံ အထာပိ ဝဒေယျ ‘‘ပဌမောတိဏ္ဏဋ္ဌာနေယေဝ သီမာပေက္ခာ ဟောတိ, ဂတဂတဋ္ဌာနေ နတ္ထီ’’တိ, တမ္ပိ ဝစနံ အယုတ္တမေဝ. ကသ္မာ ယာဝ ကမ္မံ န နိပ္ဖန္နံ, တာဝ သီမာပေက္ခာယ ဝိနာ အသမ္ဘဝတော တေန ဉာယတိ ‘‘ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ ဥဒကုက္ခေပံ ဝိနာ သီမာပေက္ခာယ သဟေဝ အတ္တနော သဘာဝေန ဥဒကုက္ခေပသီမာ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ နိဋ္ဌမေတ္ထာဝ ဂန္တဗ္ဗံ တသ္မာ နာဝါယ ကမ္မံ ကရောန္တေဟိ ထိရတရံ ကတွာ နာဝံ အဂမနီယံ ကတွာဝ ကာတဗ္ဗံ. သာရတ္ထဒီပနိယမ္ပိ ‘‘ဂစ္ဆန္တိယာ ပန နာဝါယ ကာတုံနဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ဥဒကုက္ခေပံ အနတိက္ကမိတွာ ပရိဝတ္တမာနာယ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧဝဉ္စ ပန ဝဒေယျ ‘‘ယာဝ ပရိသာ ဝဍ္ဎတိ, တာဝ သီမာပိ ဝဍ္ဎတိ ပရိသပရိယန္တတော ဥဒကုက္ခေပေါယေဝ ပမာဏန္တိ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ ပရိသဝသေန ဝဍ္ဎမာနာ ဥဒကခိပနံ ဝိနာယေဝ ဝဍ္ဎတိ ဥပစာရသီမာ ဝိယ တသ္မာ ဥဒကုက္ခေပေန ပယောဇနံ နတ္ထေဝါ’’တိ. တံ နု, အယဉှေတ္ထတ္ထော… ဥဒကုက္ခေပသီမာ နာမေသာ ဝဍ္ဎမာနာ ပရိသဝသေနေဝ ဝဍ္ဎတိ ဗဒ္ဓသီမာယံ ပန ဝဍ္ဎမာနာ သမူဟဝသေန ဝဍ္ဎတိ. ကသ္မာ ပရိသဝသေန ဝဍ္ဎမာနာ ပရိသပရိယန္တတော ဥဒကုက္ခေပေါ ကာတဗ္ဗောတိ. အပရေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ပုဗ္ဗေ ဥဒကုက္ခေပေါယေဝ ပမာဏံ, ပုန ဥဒကုက္ခေပကိစ္စံ နတ္ထိ, ကထိနတ္ထတသာဋကဒါနကမ္မဝါစာဝိယ [Pg.63] တထာ ဟိ ကထိနတ္ထတသာဋကဒါနကာလေ ဝုတ္တကမ္မဝါစာ ဧကာယေဝဝဋ္ဋတိ, အတ္ထတေယေဝ ကထိနေ ပုန ဝရသာဋကံ လဘိတွာ ကမ္မဝါစာယ ဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ ဧဝမေဝ ဧတ္ထာပိ ပုဗ္ဗေ ဥဒကုက္ခေပေါယေဝ ပမာဏံ, ပုန ဥဒကုက္ခေပကိစ္စံ နတ္ထီတိ တေ ဥပစာရသီမာယမိဝ မညိတွာ ဝဒန္တိ ဥပစာရသီမာယဉှိ ပုရိသာယ နိသိန္နဋ္ဌာနမေဝ ဥပစာရသီမာဘာဝေန ဝဍ္ဎတိ ဣဓ ပန ပရိသပရိယန္တတော ဥဒကုက္ခေပပ္ပမာဏေန ဝဍ္ဎတိယေဝ န ဥဒကုက္ခေပံ ဝိနာဝ ဣဇ္ဈတေ ‘‘ကထံ ပန ဥဒကံ ဥက္ခိပိတဗ္ဗံ ယထာ အက္ခဓုတ္တာ ဒါရုဂုဠံ ခိပန္တိ, ဧဝံ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ထာမမဇ္ဈိမေန ပုရိသေန သဗ္ဗထာမေန ခိပိတဗ္ဗံ, ယတ္ထ ဧဝံ ခိတ္တံ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ ပတတိ, အယမေကော ဥဒကုက္ခေပေါ’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနံ ဘိန္ဒန္တိ နာမ. ကိမိဝါတိ စေ, ယေ ပန ‘‘ကမ္မမေဝ ကမ္မကရဏံ ကရောတိ, နတ္ထိ နိရယပါလာ’’တိ ဝဒန္တိ, တေ ‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ နိရယေ နိရယပါလာ’’တိ ဒေဝဒူတသုတ္တံ ဘိန္ဒန္တိ ဝိယာတိ. ဧဝဉ္စပန ဝဒေယျ ယေ ဥဒကုက္ခေပေန သဟ ဣဇ္ဈန္တိ, တေပိ ‘‘သစေပိ ဟိ ဘိက္ခုသဟဿံ တိဋ္ဌတိ, တဿ ဌိတောကာသဿ ဗာဟိရန္တတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနံ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သီမာပေက္ခာယ ဥပ္ပန္နာယ တာယ သဟ သယမေဝ သဉ္ဇာတာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ သမာနသံဝါသကာတိ အဓိပ္ပာယော. ယတ္ထ ပန ခုဒ္ဒကေ အရညေ မဟန္တေဟိ ဝါ ဘိက္ခူဟိ ပရိပုဏ္ဏတာယ ဝဂ္ဂကမ္မသင်္ကာဘာဝေန သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာပေက္ခာ နတ္ထိ, တတ္ထ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကေဝလာရညသီမာယမေဝ တတ္ထ သံဃေန ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ နဒီအာဒီသုပိ ဧသေဝနယော’’တိ ဝိမတိ ဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တဝစနံ ဘိန္ဒန္တိ နာမာတိ. တံ န, တေန နော ကာ ဟာနိ ဧဝမ္ပိ အမှာကံ ဝါဒေ ကောစိ ဝိရောဓော န ဝိဇ္ဇတေဝ. ကသ္မာတိ စေ, ဣမေ ဒွေ သဒ္ဒရစနာပိ အသမ္ဗန္ဓာဝ ဘိန္နလက္ခဏာ ဘိန္နဝိသယာ စေတာ သီမာ. ကထံ သဒ္ဒရစနာ အသမ္ဗန္ဓာ. ယထာ အရညေ တတ္ထ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကေဝလာရညမေဝါတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝ မေဝ ‘‘နဒိယာပိ သဗ္ဗတ္ထ သံဃော နိသီဒတိ, ဥဒကုက္ခေပသီမာ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဥဒကုက္ခေပသီမာ ကမ္မံ နတ္ထီ’’တိ ကြိယာပရာမသနဝသေန ဝုတ္တံ. ကရိတဗ္ဗံ ကမ္မံ. ကိံ တံ, ခိပနံ. ဧဝမ္ပိ သဒ္ဒရစနာ အသမ္ဗန္ဓာဝ. ‘‘ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ…ပေ… ဥဒကုက္ခေပသီမာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နာသတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘နာသတီ’’တိ ဣမဿ ဥဒကုက္ခေပေန ဝိနာပီတိ အတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ. ကသ္မာတိ စေ ‘‘သီမာပေက္ခာယ သတိဧဝါ’’တိ ဣမိနာ အနုလောမနယဝသေန ‘‘သီမာပေက္ခာယ အသတိ [Pg.64] နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတေဝ. ကေစိပန ‘‘သမန္တာ အဗ္ဘန္တရံ မိနိတွာ ပရိစ္ဆေဒကရဏေနေဝ သီမာ သဉ္ဇာယတိ, န သယမေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဒိ ဟိ…ပေ… ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ ဥဒကုက္ခေပသီမာယပိ နဒီအာဒီသုပိ တတ္ထာပိ ဟိ မဇ္ဈိမပုရိသော န ဉာယတိ, တထာ သဗ္ဗထာမေန ခိပနန္တိ ဣမိနာပိ ဝစနေန အာစရိယဝရဿ ဥဒကုက္ခေပေန သဟေဝ သီမာပေက္ခာယ သတိ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နာသတီတိ အဓိပ္ပာယော ဉာယတိ. ကထံ ဘိန္နလက္ခဏာ, ဂါမသီမသတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာ ကိဉ္စာပိ အဗဒ္ဓသီမသာမညေန သမာနာ, န ပန သမာနလက္ခဏာ တထာ ဟိ ‘‘အသမ္မတာယ ဘိက္ခဝေ သီမာယ အဋ္ဌပိတာယ ယံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ, ယာ တဿ ဂါမဿ ဝါ ဂါမသီမာ, နိဂမဿ ဝါ နိဂမသီမာ, အယံ တတ္ထ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ’’တိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ ခုဒ္ဒကော ဝါ မဟန္တော ဝါ သဗ္ဗောပိ ဂါမပဒေသော ဂါမသီမာတိ အနုညာတာ, န သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယ ဝိယ သမန္တာ လေဍ္ဍုပါတုက္ခေပေန အနုညာတာ အဗ္ဘန္တရသီမာယပိ အဂါမကေ စေ အရညေ ယံ နိဿာယ ဝိဟရတိ, တဿ အရညဿ အရညသီမာတိ နာနုညာတာ တထာ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသုပိ ဂါမသီမာယမိဝ သဗ္ဗော နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရပဒေသော နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿ ရသီမာတိ ဧဝမေဝ န အနုညာတာ တထာ အဗ္ဘန္တရသီမာယမိဝ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာတိ ဝါ နာနုညာတာ ဧဝမိမာ ဂါမသီမသတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာ ဘိန္နလက္ခဏာ, တသ္မာ ဘဂဝတာ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနုသာရေနေဝ ဂါမသီမာယပိ ခုဒ္ဒကော ဝါ မဟန္တော ဝါ သဗ္ဗော ဂါမပဒေသော ဂါမသီမာဝ ဟောတိ, သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာယပိ ‘‘သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာ’’တိ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနုသာရေန သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ သီမာပေက္ခာယ သဟ သယမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ မိနနာမိနနဝိစာရဏာ ပန နိရတ္ထကာဝ တထာ ဥဒကုက္ခေပသီမာယပိ ‘‘မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပါ’’တိ ပညတ္တသိက္ခာပဒါနုရူပံ ဥဒကုက္ခေပေန သဟေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ နတ္ထိ ခိပနာခိပန ဝိစာရဏာယ ပယောဇနန္တိ. ကထံ ဘိန္နဝိသယာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ အရညဝိသယာ, ဥဒကုက္ခေပသီမာ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရဝိသယာ, ဧဝမ္ပိ ဧတာ ဂါမသီမသတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာ ဘိန္နဝိသယာဝ တသ္မာ ‘‘နဒီအာဒီသု ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တေပိ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ အပေက္ခာယ သဟေဝ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ယထာ. ဧဝမေဝ ဥဒကုက္ခေပသီမာယပိ [Pg.65] အပေက္ခာယ သဟ ဥဒကုက္ခေပံ ကတွာဝ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ဝိနာတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကာတဗ္ဗံ. နနု စ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ပရိစ္ဆေဒဗ္ဘန္တရေ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတောပိ, ပရိစ္ဆေဒါ ဗဟိ အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒံ အနတိက္ကမိတွာ ဌိတောပိ ကမ္မံ ကောပေတိ, ဣဒံ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု သိန္နိဋ္ဌာန’န္တိ ဝုတ္တဝစနေ နဝိရုဇ္ဈတီတိ စေ. တံ န, မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ ပန ဒွေသံဃာ ဝိသုံဝိသုံ ဥပေါသထာဒိကမ္မံ ကရောန္တိ, ဒွိန္နံ ဥဒကုက္ခေပါနံ အန္တရေ အညော ဧကော ဥဒကုက္ခေပေါ ဥပစာရတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗော’’တိ ဒွိန္နံ သံဃာနံ ဝိသုံ ဝိသုံ ကမ္မကရဏာဓိကာရေ ဝုတ္တတ္တာ. သာရတ္ထဒီပနိယမ္ပိ ‘‘တတ္ထ အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒံ အနတိက္ကမိတွာ ဌိတောပိ ကမ္မံ ကောပေတီတိ ဣဒံ နေဝ ပါဠိယံ, န အဋ္ဌကထာယံ ဥပလဗ္ဘတိ. ယဒိ စေတံ ဒွိန္နံ သံဃာနံ ဝိသုံဝိသုံ ဥပေါသထာဒိကမ္မကရဏာဓိကာရေ ဝုတ္တတ္တာ ဥဒကုက္ခေပတော ဗဟိ အညံ ဥဒကုက္ခေပံ အနတိက္ကမိတွာ ဥပေါသထာဒိကရဏတ္ထံ. ဌိတော သံဃော သီမာသမ္ဘေဒသမ္ဘဝတော ကမ္မံ ကောပေတီတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ဝုတ္တံ သိယာ. ဧဝံ သတိ ယုဇ္ဇေယျ, တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယံ အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒန္တိ ဒုတိယံ ဥဒကုက္ခေပံ အနတိက္ကမန္တောပိ ကောပေတိ. ကသ္မာ, အတ္တနော ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ပရေသံ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ အဇ္ဈောတ္ထတတ္တာ သီမာသမ္ဘေဒေါ ဟောတိ, တသ္မာ ကောပေတီ’တိ ‘‘ဣဒံ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု သန္နိဋ္ဌာန’’န္တိ စ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. သဗ္ဗာသုပိ အဋ္ဌကထာသု သီမာသမ္ဘေဒဿ အနိစ္ဆိတတ္တာ တေနေဝ အတ္တနော စ အညေသဉ္စ ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆေဒဿ အန္တရာ အညော ဥဒကုက္ခေပေါ သီမန္တရိကတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ. အညေ ပနေတ္ထ အညထာပိ ပပဉ္စေန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗ’န္တိ ဝတွာ ပဋိက္ခိတ္တံ. တဿ ‘‘အန္တောဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတော ကမ္မံ ကောပေတီ’’တိ ဣမိနာ ပရိစ္ဆေဒတော ဗဟိ ယတ္ထကတ္ထစိ ဌိတော ကမ္မံ န ကောပေတီတိ ဒီပေတီတိ သာရတ္ထဒီပနီဝစနေနာပိ ဧကသ္မိံ သံဃသန္နိပါတေ ပရိစ္ဆေဒတော ဗဟိ အညံ တတ္တကံယေဝ ပရိစ္ဆေဒံ အနတိက္ကမိတွာ ဌိတောပိ ကမ္မံ န ကောပေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ သာရတ္ထဒီပနိယံယေဝ ဣမမတ္ထံ ဒဠှိကရဏဝသေန ဥဒကုက္ခေပပ္ပမာဏာ သီမန္တရိကာ သုဝိညေယျတရာ ဟောတိ, သီမာသမ္ဘေဒသင်္ကာ စ န သိယာတိ သာမိစိဒဿနတ္ထံ အညော ဥဒကုက္ခေပေါ သီမန္တရိကတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗော’တိ ဝုတ္တံ. ယတ္တကေန ပန သီမာသမ္ဘေဒေါ န [Pg.66] ဟောတိ, တတ္တကံ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ, တေနာဟု ပေါရာဏာ ‘‘ယတ္တကေန သီမသင်္ကရော န ဟောတိ, တတ္တကမ္ပိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ခုဒ္ဒကံ ပန န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒမ္ပိ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ပရိသဝသေန ဝဍ္ဎနတော သီမသမ္ဘေဒသင်္ကာ သိယာ. တံ နိဝါရဏတ္ထမေဝ ဝုတ္တန္တိ. བཤད་མ་ཐག་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་རིགས་བཅུ་པོའི་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཞེས་པ་ནི་ཕལ་པའི་གླང་པོའི་རིགས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བཅུའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀའི་གླང་པོ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གངྒེ་ཡ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །གངྒེ་ཡ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་པཎྜ་ར་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །པཎྜ་ར་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏམྦ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །ཏམྦ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་པིངྒ་ལ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །པིངྒ་ལ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངྒ་ལ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །མངྒ་ལ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསེར་གྱི་གླང་པོ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །གསེར་གྱི་གླང་པོ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསོ་སྦྱོང་གི་གླང་པོ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །གསོ་སྦྱོང་གི་གླང་པོ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གྱི་གླང་པོ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ། །མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གྱི་གླང་པོ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །"སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྟོབས་" ཞེས་པའང་འདི་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ "ནཱ་རཱ་" ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་ལ་བརྗོད་དེ། དེ་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་འོད་ཟེར་མང་པོ་སྐྱེ་བས་ན་ "ནཱ་རཱ་ཡ་ཎ་" སྟེ་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའང་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཕལ་པའི་གླང་པོའི་གྲངས་སུ་བྱས་ན་གླང་པོ་ཆེ་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་གི་སྟོབས་དང་། སྐྱེས་བུའི་གྲངས་སུ་བྱས་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཁྲི་ཕྲག་བཅུའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་མདོ་སོ་སོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་སྟེ། ཁོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ལ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ས་བོན་གྱིས་འཇལ་བ་བཞིན་དུ། བརྒྱས་ཀྱང་རུང་། སྟོང་གིས་ཀྱང་རུང་། བརྒྱ་སྟོང་གིས་ཀྱང་རུང་འཇལ་བར་མི་ནུས་ལ། ཐ་ན་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོང་ཙམ་ཡང་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཁོ་ནི་ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་དཀྱིལ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ "སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་" ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་མཐོ་གཅིག་ནི་ཤིང་མཁན་གྱི་མཐོ་གསུམ་ཡིན་ལ། ཤིང་མཁན་གྱི་ཁྲུ་བྱས་ན་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་མཁན་གྱི་མཐོ་གཅིག་ནི་ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུའི་མཐོ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུའི་ཁྲུ་བྱས་ན་ཁྲུ་གང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་མཐོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟའི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐོ་གསུམ་ཡིན་ལ། ཤིང་མཁན་གྱི་ཁྲུ་བྱས་ན་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཙུག་ལག་ཁང་བྱེད་པའི་བསླབ་པའི་གཞིའི་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་སོ། །འདིར་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ཁང་བྱེད་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཉིད་ལས་ "ཁྲུ་གསུམ་" ཞེས་པ་ནི་ཤིང་མཁན་གྱི་ཁྲུ་གསུམ་ཡིན་ལ། "ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཁྲི་" ཞེས་པ་ནི་ཕལ་པའི་མཐོ་དགུའི་ཚད་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བརྗོད་པ་བཞིན། འདིར་ "སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོས་" ཞེས་མ་གསུངས་པར། "སྟོབས་འབྲིང་པོའི་སྐྱེས་བུས་" ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་ནི། "སྐྱེས་བུ་བཅུའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཀའི་གླང་པོ་གཅིག་གི་སྟོབས་སོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་ལ་ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་དང་། གཞོན་ནུ་གསོ་བ་འཚོ་བྱེད་དང་། བུད་མེད་ལས་ཀྱང་མིག་གི་མ་ས་ཁཱ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གླང་པོ་ལྔའི་སྟོབས་འཛིན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ཡང་ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་ཕལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་སྟོབས་འབྲིང་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །"ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་པ་ནི་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མ་མོའི་འགྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་ལཱི་ནཏྠ་པྲ་ཀཱ་ཤི་ནཱི་ལས། "ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པའི་དོན་ལ་འབྱུང་བའི་འབྲལ་བའི་སྒྲ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །"ཆུ་གཏོར་བས་" ཞེས་པ་ནི་འདིའི་དོན་ཏོ། །གཙང་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་ལས། སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་གནས་གང་ཡིན་པ་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མ་བཅིངས་པའི་མཚམས་དེ་དག་ཉིད་ལ། གཞན་ཡང་གནས་མཐུན་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་ལས་ནི། སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་ཞེས་པ་ནི། སྟོབས་འབྲིང་པོའི་སྐྱེས་བུའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱན་པོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་གི་རིལ་བུ་འཕེན་པ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོས་ཆུ་འམ་བྱེ་མ་ལག་པས་བཟུང་ནས་རང་གི་སྟོབས་མཐའ་དག་གིས་འཕེན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཕངས་པའི་ཆུ་འམ་བྱེ་མ་གནས་གང་དུ་བབས་པ་དེ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཅེས་བྱའོ། །"འདི་ནི་དེ་དག་ལས་གནས་མཐུན་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པའོ་" ཞེས་པ་ནི། གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་མཚམས་འདི་ནི་གནས་མཐུན་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དོན་སྦྱར་ནས། འདི་ནི་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ཉིད་དུ་རྙེད་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱི་རོལ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཙང་པོའམ་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ལས་ཆར་ཞོད་ཆེ་བའི་དུས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཞིའི་རིང་ལ་ཆུས་ཁྱབ་པའི་ས་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ལས་རྦ་རླབས་ཕྱིར་བསྣུར་ནས་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རུང་བའི་ས་ཡིན་ནོ། །ཆར་དཀོན་པའི་དུས་སམ་ཚ་བའི་དུས་སུ་གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་བསྐམས་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་ཉིད་རུང་བའི་ས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསྐམས་པའི་རང་བྱུང་གི་མཚོའམ་རྫིང་བུ་བརྐོས་ཏེ་ཞིང་ལས་བྱེད་ན། གནས་དེ་ནི་གྲོང་གི་ས་ཞིང་དུ་འགྱུར་རོ། །རུང་བའི་ས་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་མི་འགྲོ་ཞིང་། ནང་དུ་ཁོ་ན་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ནང་གི་འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དཀའ་འགྲེལ་ལས་ནི། སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་ཞེས་པ་ནི། གཙང་པོ་འདི་ལ་དགེ་འདུན་བཞི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བཞི་ཚོགས་ཀྱིས་བྱ་བའི་ལས་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཚེ། མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་གོས་གསུམ་དང་འབྲལ་བའི་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་རྣམས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་གཙང་པོའི་ནང་དུ་བྱར་རུང་བར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྲིས་སོ། །དེ་ལ་ "ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་" ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི། "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་" ཞེས་པའི་འགྲེལ་ཆེན་གྱི་ཚིག་དང་ཡང་རུང་། "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱའོ་" ཞེས་མ་མོའི་འགྲེལ་པ་དང་ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་ཡང་རུང་། "དེ་ལའང་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་མི་ཤེས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་མཐའ་དག་གིས་འཕེན་པའང་མི་ཤེས་སོ་" ཞེས་པའམ། "འདིའི་དོན་དུ་ཉིད་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པས་མཚམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ་" ཞེས་པའི་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཡི་ཚིག་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ནོ། །མཛད་པ་པོས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། "འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་མ་གསུངས་པར། "སློབ་དཔོན་རྣམས་" ཞེས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་བསྟན་ནས། ཕྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ལས། "འདི་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བརྟག་ཅིང་བླ་མའི་ཚོགས་ལ་བསྟེན་ནས་བླང་བར་བྱ་བ་རྣམས་བླང་བར་བྱ་ཞིང་། གཞན་རྣམས་དོར་བར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་གི་འདོད་པས་བྲིས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ཆར་ལ་བབས་པའི་འགྲེལ་པའི་ཚིག་དང་། ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་དང་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཡི་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་བསུབ་པར་འགྱུར་ལ། བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞིའང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པས་བཅོས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ནི་བསུབ་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཅས་པ་བཞིན་དུ་གནས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དོན་ཤེས་བཞིན་དུ་ཆང་འཐུང་བའི་དགེ་སློང་ལ་ལྟུང་བྱེད་འགྱུར་ལ། དགེ་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཐུངས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཇིག་གི །མ་ཤེས་པར་འཐུངས་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་རྒྱུ་མཚན་བཙལ་བར་བྱའོ། །བསླབ་པའི་གཞི་འཆའ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་བཙལ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཅས་པ་བཞིན་དུ་གནས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་པ་ནི་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར། "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་" ཞེས་པའམ། "ཆུ་གཏོར་བར་བྱ་བའོ་" ཞེས་པའམ། "ཆུ་གཏོར་བས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་མཚམས་" ཞེས་པའམ། "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་ཆོས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་གསུང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་སྡུད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། "སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་གང་ཡིན་པ་" ཞེས་པ་ནི་གཙང་པོ་འདི་ལ་... རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་རྣམས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་གཙང་པོའི་ནང་དུ་བྱར་རུང་བར་གྲུབ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་སྦྱར་བ་འདི་ལ་ནི། ཆོས་སྡུད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱང་མ་ཞུགས་ལ། མཛད་པ་པོའང་མ་ཞུགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ཆར་ལ་བབས་པའི་འདུལ་བའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་དང་། དེའི་བཤད་པ་གྱུར་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཊཱི་ཀཱ་རྣམས་ལས། "ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ། ཆུ་གཏོར་བར་བྱ་བ། ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱའོ་" ཞེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོས་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་ཉིད་བྲིས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་སྡུད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱང་མ་ཞུགས་པར་ཤེས་ལ། མཛད་པ་པོའང་གཞན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ "སློབ་དཔོན་རྣམས་" ཞེས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་བསྟན་པས། མཛད་པ་པོའང་མ་ཞུགས་པར་ཤེས་སོ། །ཚིག་འདི་ནི་གནས་བརན་ཁ་ཅིག་གི་རང་གི་འདོད་པ་ཡིན་ལ། རང་གི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཉམ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ལ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ས་བོན་གྱིས་འཇལ་བ་བཞིན་དུ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཅས་པའི་ "ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་པའི་བསླབ་པའི་གཞིའི་དོན་གསུང་བར་བྱེད་པའི་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་། གྲགས་པ། མོགྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་སློབ་མ་དང་ཡང་སློབ་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ལ། སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་གིས་བསུབ་པར་ནུས་ཏེ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ནི་ལས་ལྕི་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྕི་བར་ཉིད་གནས་པར་བྱའོ། །"སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་གང་ཡིན་པ་" ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་ཆུ་གཏོར་བར་འོས་པའི་གནས་ཉིར་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཆུ་གཏོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའི་རྩོད་པ་སྤོང་བཞིན་དུ། འགྲེལ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ "ཇི་ལྟར་ཆུ་གཏོར་བར་བྱ་ཞེ་ན" ཞེས་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ "ཇི་ལྟར་" ཞེས་པ་ནི་བཤད་པར་འདོད་པའི་དྲི་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་གང་གིས་ཆུ་གཏོར་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཆུ་གཏོར་བ་ཙམ་གྱིས་གཏོར་བར་བྱའམ་འོན་ཏེ་རྡེའུ་འཕེན་པ་དང་ཤིང་གི་རིལ་བུ་འཕེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏོར་བར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །"རྒྱན་པོ་བ་" ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཡང་། "སེང་གེས་རྔ་མ་ལས་གླུ་ལེན་ལ། སེང་གེས་རྔ་མ་གཡོབ་པར་བྱེད་དོ་" ཞེས་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཤིང་གི་རིལ་བུ་འཕེན་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་གནས་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས། ཤིང་གི་རིལ་བུས་རྩེ་བའི་རྒྱན་པོ་བ་རྣམས་ལ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། "ཨཀྑ་" ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་རྒྱན་པོ་ལའང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །"ཤིང་གི་རིལ་བུ་" ཞེས་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་གཟོང་གིས་བཟོས་པའི་ཤིང་གི་བཅོས་མ་སྟེ། འདི་ནི་འདིའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱན་པོ་བ་ཤིང་གི་རིལ་བུས་རྩེ་བའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་གི་རིལ་བུ་ལག་པས་བཟུང་ནས་རང་གི་སྟོབས་སྟོན་པ་བཞིན་དུ། རང་གི་སྟོབས་མཐའ་དག་གིས་ལུས་བཏུད་དེ་འཕེན་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་འབྲིང་པོའི་སྐྱེས་བུས་ཆུ་འམ་བྱེ་མ་ལག་པས་བཟུང་ནས་རང་གི་སྟོབས་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་བཏུད་དེ། རང་གི་སྟོབས་མཐའ་དག་གིས་འདུག་གམ་ལངས་ཀྱང་རུང་འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་བསྐོར་ཏེ་འཕེན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཕངས་པའི་ཆུ་འམ་བྱེ་མ་གནས་གང་དུ་བབས་པ་དེ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །"འདི་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་གོ་" ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་ལས་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། མཚམས་ཀྱི་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་མོའི་འགྲེལ་པ་ལས། "གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་ན། ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བཞག་པར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་ཀྱང་། "དེའི་ནང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་གནས་དེའི་ནང་དུ་སྟེ། དེའི་ནང་དུ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུའང་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་གི་ནང་དུ་གནས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི། ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ལས་འཇིག་པའི་དོགས་པ་ཡོད་དོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་ནི། "དེའི་ནང་དུ་ལག་པའི་གཞི་བཏང་ནས་གནས་པས་ལས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ནི། ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནས་གང་དུ་གནས་ཀྱང་ལས་མི་འཇིག་པར་སྟོན་ཏོ་" ཞེས་གསུངས་ནས་མ་མོའི་འགྲེལ་པའི་ཚིག་ཀྱང་བཀག་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་འདུན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མཚམས་ཆེན་པོ་ལས་བཅད་དེ་བཅིངས་པའི་མཚམས་ཕྲན་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་ཀྱི་བར་བཞག་པ་བཞིན་དུ། རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲོང་གི་མཚམས་བཞིན་དུ་རང་བྱུང་གི་མཚམས་སུ་གྱུར་པའི་གཙང་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆུ་གཏོར་བས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་གནང་ལ། དེ་ལྟ་ནའང་བཅིངས་པའི་མཚམས་གཉིས་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མཚམས་ཀྱི་བར་གྱི་དོན་དུ་གཞན་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་བཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ནི་བཅིངས་པའི་མཚམས་ཡིན་ལ། ཆུ་གཏོར་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཡིན་པས། མཚམས་ཀྱི་བར་བཞིན་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། "འདིར་མཚམས་ཀྱི་བར་གྱི་རྣམ་གཞག་འདི་ནི་བཅིངས་པའི་མཚམས་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་བར་གནང་བའི་མདོ་དང་མཐུན་པར་གྲུབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །དགེ་འདུན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བའི་ཚེ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་གནས་ཀྱང་ལས་མི་འཇིག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་ཀྱང་། "བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གླེང་གཞིའི་དབང་གིས་གྲོང་གི་མཚམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཅིངས་པའི་མཚམས་གཉིས་ཉིད་ཕན་ཚུན་འདྲེས་ཤིང་ནོན་པ་དང་། མཚམས་ཀྱི་བར་མེད་པར་བར་མ་ཆོད་པར་གནས་པའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་མཁྱེན་ནས། འགྲེལ་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་འདིར་ཡང་མཚམས་ཀྱི་བར་གྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་དོ། །མི་མཐུན་པའི་མཚམས་རྣམས་ཀྱང་མཚམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཡན་ལག་གཉིས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཉིད་མཚམས་ཀྱི་བར་མེད་པར་གནས་པ་ནི་འདྲེས་པར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གཙང་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་ལས། "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར་ཆུ་གཏོར་བས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་བསྟན་ནས། འབབ་རྒྱུན་ཐུང་བའི་གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོའི་ས་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་ཡང་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲོང་གི་མཚམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རུང་བའི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། "གལ་ཏེ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བ་ཡིན་ན། འབབ་ཁུངས་ནས་བཟུང་སྟེ་" ཞེས་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ "འབབ་ཁུངས་ནས་བཟུང་སྟེ་" ཞེས་པ་ནི་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་ཟླ་བ་བཞིའི་ཚད་ཀྱིས་གཙང་པོ་འབབ་པ་དེའི་སྟོད་ཀྱི་ཆ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །"མཆུ་སྒོའི་བར་དུ་" ཞེས་པ་ནི་གཙང་པོའི་འགྲམ་ཉིད་འདིར་མཆུ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །"ཐམས་ཅད་དུ་" ཞེས་པ་ནི་གཙང་པོའི་ས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ "ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་དོ་" ཞེས་པ་སྟེ། ཆུ་གཏོར་བས་གྲུབ་པའི་མཚམས་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སོ། །"བྱ་བར་བྱའོ་" ཞེས་པ་ནི་ལས་ཏེ། "ཀ་ར་" ནི་བྱེད་པའི་དབྱིངས་དང་། "རམྨ་" ནི་རྐྱེན་ནོ། །བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྒོའི་འཇུག་པའི་དགེ་བའི་ལྷག་མ་བདུན་པའི་གཡོ་བའི་སེམས་ལས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དུ་གྱུར་པའི་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དེ། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དེས་འཕེན་པར་བྱ་བའི་བཏོན་པའི་ལས་ལ་བརྗོད་དོ། །དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དུ་བགྲང་བའི་སེམས་ཀྱི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་འཕྲོ་བས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་བརྒྱད་ཚན་གྱི་ཚོགས་ཉིད་དོ། །ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་ལས་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་འབབ་རྒྱུན་ཐུང་བའི་གཙང་པོ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་འདིའི་དོན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཙང་པོ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བ་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་དམ། རྒྱང་གྲགས་སམ། རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཙམ་ཡིན་ན། དེའི་འབབ་པའི་གནས་ནས་བཟུང་སྟེ་གཙང་པོའི་འགྲམ་གྱི་བར་དུ་གཙང་པོའི་ས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་དགེ་འདུན་བཞུགས་ན། དེར་གཙང་པོའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ལ་མཐའ་སྐོར་དུ་ལྷག་མའི་གཙང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དོགས་པ་མེད་པས། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་དེ། གཙང་པོ་རིལ་པོ་ཉིད་མཚམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་ཀྱང་མ་མོའི་འགྲེལ་པའི་ལཱི་ནཏྠ་པྲ་ཀཱ་ཤི་ནཱི་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཐག་བཅད་དེ་གསུངས་སོ། །ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་ནི། དགོན་པ་ཆུང་ངུ་གང་དུ་དགེ་སློང་མང་པོས་གང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དོགས་པ་མེད་པས་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ན། དེར་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དགོན་པའི་མཚམས་རིལ་པོ་ཉིད་དེར་དགེ་འདུན་གྱིས་ལས་བྱ་བར་བྱའོ། །གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ "གལ་ཏེ་གཙང་པོ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བ་ཡིན་ན། འབབ་ཁུངས་ནས་བཟུང་སྟེ་མཆུ་སྒོའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་འདུན་བཞུགས་ན། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་དོ་" ཞེས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀའི་ས་ལའང་གསུངས་སོ། །ཕྱོགས་གང་ལ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་ནམ་ཆུ་གཏོར་བའི་གོ་སྐབས་མི་ལྡང་བ་དེར། ཇི་ལྟར་འཇལ་བའམ་འཕེན་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གྲོང་གི་ས་ཞིང་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ས་མ་ཡིན་པར་མཚམས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་མཚམས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །མཚམས་ལ་ལྟོས་ནས་མཚམས་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་གང་ནས་ལྡང་བ་དེར། རྒྱང་གྲགས་བདུན་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ནས་མི་ལྡང་བ་དེར་ནི་རང་གི་ས་ཞིང་གི་ཚད་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཕྱི་རོལ་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་ "མཚམས་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱང་གྲགས་བདུན་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་ཡང་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚམས་ལ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོན་གསུང་བ་ནི། མི་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུང་གི་ཚུལ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་ཕྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གི་སྨྲ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དང་འགྲེལ་པ་དང་ཊཱི་ཀཱའི་ཚིག་རྣམས་དང་ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ར་བ་མ་བསྐོར་བར། "འདི་ནི་རྭ་བའི་གནས་སོ་" ཞེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོང་གཤོལ་གྱི་རྩེ་མོས་མ་རྨོས་པར། "འདི་ནི་རྨོ་བའི་གནས་སོ་" ཞེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁང་པ་བྱེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟ་རེ་དང་སྟ་གྲི་ལ་སོགས་པས་ཤིང་མ་བཅད་པར། "འདི་ནི་བདག་གི་སྟ་རེ་བབས་པའི་གནས་སོ་" ཞེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཟོར་བས་མ་བརྔས་པར། "འདི་ནི་བདག་གི་བརྔས་པའི་གནས་སོ་" ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་འམ་བྱེ་མ་ལག་པས་མ་འཕངས་པར། "འདི་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་གོ་" ཞེས་པ་དང་། "ཆུ་བབས་པའི་གནས་སོ་" ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །འདིར་དགེ་སློང་གཉིས་འདི་ལྟར་རྩོད་པ་བྱེད་དེ། ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས། "དགོན་པ་ཆུང་ངུ་གང་དུ་དགེ་སློང་མང་པོས་གང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དོགས་པ་མེད་པས་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ན། དེར་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་མི་སྐྱེ་སཏེ། དགོན་པའི་མཚམས་རིལ་པོ་ཉིད་དེར་དགེ་འདུན་གྱིས་ལས་བྱ་བར་བྱའོ། །གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་གལ་ཏེ་གཙང་པོ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བ་ཡིན་ན། འབབ་ཁུངས་ནས་བཟུང་སཏེ་མཆུ་སྒོའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་འདུན་བཞུགས་ན། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས། ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་ཡང་འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བས་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། "སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་མ་སྨྲ་ཞིག །སློབ་དཔོན་མཆོག་ལ་སྐུར་བ་མ་འདེབས་ཤིག །ཚིག་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་མཆོག་གི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་གསུང་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་མཆོག་གིས་ཐག་གཅོད་པར་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདུལ་བའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་དང་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་རྣམས་དང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་མི་མཐུན་ལ། ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཉིད་ལས་ཕྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་ཡང་མི་མཐུན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་གསུང་ཡིན་ཞེ་ན། "མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་... མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་པ་འདིར། མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཁྲུས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་དགོན་པའམ་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་མི་སྐྱེ་ལ། མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་དགོན་པ་ལས་ "མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་" ཞེས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར་ནང་གི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། གཙང་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་ལའང་ "སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར་ཆུ་གཏོར་བ་དང་བཅས་ཏེ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། །"མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་པ་འདིར་ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་མི་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཉིད་ལས་ཡང་ "དེ་ལ་" ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པའི་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་མ་བཅིངས་པའི་མཚམས་འདི་དག་ལ། ཡང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པའི་མ་བཅིངས་པའི་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ་ཞེས་པའི་དགོངས་པའོ། །ལུང་ལས། "སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་གང་ཡིན་པ་" ཞེས་ལ་སོགས་པ་ལས། ཆུ་གཏོར་ཏེ་འདིར་འཕེན་པས་ན་ཆུ་གཏོར་བ་སྟེ། ཆུ་བབས་པའི་གོ་སྐབས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བ་ལས། འདི་ནི་འདིར་ཚིག་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་དོན་ཏེ། "འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐའ་སྐོར་དུ་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཆུ་བབས་པའི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་གནས་དེ། འདི་ནི་དེར་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་གནས་མཐུན་པའི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་རྣམས་དང་ཡང་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །སློབ་དཔོན་ཉིད་ལས་ཁ་ཅིག་ནི། "མཐའ་སྐོར་དུ་ནང་གི་ཚད་བཅས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་ཟེར་བ་དེ། "བླང་བར་མི་བྱའོ་" ཞེས་ལ་སོགས་པས་ཁ་ཅིག་གི་སྨྲ་བ་བཀག་ནས། འཇལ་བ་དང་འཕེན་པ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་ཏེ། "གང་ཡང་འདིར་ནང་གི་ཚད་འཇལ་བའམ་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པའི་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་ནི། རང་བྱུང་གི་མཚམས་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་སཏེ། གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་དང་ཁྱིམ་གྱི་ཉེ་འཁོར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྡེའུ་དང་སླེལ་པོ་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་མོའི་འགྲེལ་པ་ལས། 'མཚམས་སམ་བཅིངས་པའམ་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་' ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དེ་འབབ་ཁུངས་ནས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། རགས་པར་ཤེས་ནས་ནང་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོགས་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་གནས་པར་བྱ་ཞིང་། གཞན་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་དོགས་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་བསྐྲད་པར་བྱའོ་" ཞེས་པའམ། "དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་མཚམས་ལ་ལྟོས་པའི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་རྒྱང་གྲགས་བདུན་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་དང་བྲལ་བས་འཇིག་པ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་བཟོད་པ་ཡིན་པས། བརྟགས་ནས་བླང་བར་བྱ་ཞིང་། ཡང་ན་འདི་ལས་ལྷག་པར་རིགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བཙལ་བར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །"བརྟགས་ནས་བླང་བར་བྱ་ཞིང་། ཡང་ན་འདི་ལས་ལྷག་པར་རིགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བཙལ་བར་བྱའོ་" ཞེས་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་འདིས་ནི། ཚིག་འདི་རང་གི་འདོད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། སློབ་དཔོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ། །ཚིག་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་གསུང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་སྡུད་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ཆར་ལའང་མ་བབས་ལ། འགྲེལ་པའི་བཤད་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་སྨྲ་བ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་ཀྱང་། "གལ་ཏེ་གཙང་པོ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བ་ཡིན་ན་" ཞེས་པའི་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར། "ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། གཙང་པོའི་ས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་སློང་གིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། མཐའ་སྐོར་དུ་གཙང་པོ་མེད་པས་ཆུ་གཏོར་བས་དགོས་པ་མེད་དོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ "མཐའ་སྐོར་དུ་གཙང་པོ་མེད་པས་ཆུ་གཏོར་བས་དགོས་པ་མེད་དོ་" ཞེས་པའི་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་སམ། དོན་གྱིས་གོ་བའི་དབང་གིས་སམ། མཐའ་སྐོར་དུ་གཙང་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ནི་ཆུ་གཏོར་བས་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་རྙེད་དོ། །མ་མོའི་འགྲེལ་པའི་ལཱི་ནཏྠ་པྲ་ཀཱ་ཤི་ནཱི་ལས་ཀྱང་། "མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྡང་བའི་གནས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཏེ། གང་དུ་ཆུ་བྲན་ཆུང་ངུ་ལ་མི་ལྡང་བ་དེར། ལྡང་བའི་གནས་སུ་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །"ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱའོ་" ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ནི། མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་ཆུ་གཏོར་བའི་དབྱེ་བ་བྱ་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ "ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་ཆུ་གཏོར་བ་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི། སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་དང་མ་མོའི་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་རྣམས་དང་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཉིད་ལས། "ཆུ་ཆེན་པོ་མཐོ་བའི་གནས་ནས་དམའ་བའི་གནས་སུ་བབས་པས་བརྐོས་པའི་ཆུང་ངུའམ་ཆེ་བའང་རུང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ཉིད་དེ། འདིར་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་ཆུ་གཏོར་བའི་བྱ་བ་མེད་ལ། རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་ལས་བྱ་བར་བྱ་སྟེ། སྦྱོང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ" ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སློབ་དཔོན་མཆོག་འདིས་སྔོན་དུ་ "ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་ཆུ་གཏོར་བ་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་གསུངས་ནས། ཕྱིས་ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་མཆོག་གིས་ "འདིར་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་ཆུ་གཏོར་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ་" ཞེས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་ལ་འདིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། ཆུ་གཏོར་ཏེ་འདིར་འཕེན་པས་ན་ཆུ་གཏོར་བ་སཏེ། ཆུ་བབས་པའི་གོ་སྐབས་སོ། །འོན་ཀྱང་གནས་ལ་བྱ་བར་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི། "ཀ་ར་" ནི་བྱེད་པའི་དབྱིངས་དང་། "རིཙྩ་" ནི་རྐྱེན་ཏེ། "དེ་རིང་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་" ཞེས་པ་བཞིན་དུ། ཆུ་གཏོར་བའི་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་སཏེ། ཆུ་གཏོར་བའི་བྱ་བའོ། །"རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་" ཞེས་པ་འདིར་ "ནི་" ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏེ། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་དོན་དུའང་འགྱུར་བས་གཞན་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དུ་ནི་གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་བྱ་བར་བྱ་ལ། ཆུང་ངུ་ལ་ནི་གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་རིལ་པོ་ལའང་བྱ་བར་བྱ་ཞིང་། རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་བྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ "ནི་" སྒྲའི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། །"རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་" ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུའོ། །"ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་" ཞེས་པ་འདིར་ "ཉིད་" ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་ལས་བྱ་བར་བྱ་གྱི། རྒྱ་མཚོའི་མཚམས་ལ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། རིགས་པ་ཉིད་དོ། །གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སུ་བྱ་བར་བྱ་ལ། ཆུང་ངུ་ལ་ནི་གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ཉིད་དུ་བྱ་བར་བྱ་གྱི། མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་འདི་ནི་མཐུ་ལས་རྙེད་པ་ཉིད་དོ། །གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་ལ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེ་བའི་དབྱེ་བས་གཙང་པོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཞེས་གཉིས་གཉིས་རྙེད་ལ། རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་དབང་གིས་གཉིས་མི་རྙེད་ཅེ་ན། རྩོད་པ་དེ་ཡིད་ལ་བསམས་ནས་ "སྦྱོང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ "སྦྱོང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་" ཞེས་པ་ནི། རྒྱ་མཚོ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལག་པའི་གཞི་ལ་གཏོད་པའམ། རྒྱ་མཚོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བྱ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་ལས་བྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་མཆོག་གི་དགོངས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་ཉིད་ལག་པའི་གཞི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ནའང་ "སྦྱོང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་" ཞེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཚིག་ཀྱང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས། དེས་ན་ "ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བས་དགོས་པ་ཡོད་དོ་" ཞེས་ཤེས་སོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་དེ་དག་གི་དགོངས་པས། "བདག་ཅག་གིས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སུ་མི་བྱ་བར། རྒྱ་མཚོ་ཉིད་དུ་བྱའོ་" ཞེས་འདོད་པར་གྱུར་ན། ཇི་ལྟར་བྱེད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པས་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སོང་སོང་བའི་གནས་སུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ནའང་ "རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་ལས་བྱ་བར་བྱ་སཏེ། སྦྱོང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་" ཞེས་པའི་ཚིག་ཀྱང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱ་མཚོའི་མཚམས་མི་རྙེད་པ་ལ་དགོངས་ནས། "རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་" ཞེས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སློབ་དཔོན་མཆོག་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལའང་། དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དེ་ལྟར་འདོད་པར་གྱུར་ན། "རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་རྙེད་དོ་" ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་ལ། དེ་ལྟར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན། སྐབས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྒྲའི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་ནའང་འགལ་བ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་ལྡན་པའི་དབང་གིས། "བེའུ་དང་བཅས་པའི་བ་བཞོན་མ་ཁྱེར་ཤིག་" ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ། "བ་" ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི། རྒོད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །"བེའུ་མེད་པའི་བ་བཞོན་མ་" ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེའང་བ་ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི། རྒོད་མ་མ་ཡིན་པ་འདིར་བཞིན་དུ། ནམ་ཡང་ "ཉིད་" ཀྱི་སྒྲས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ནི་གཙང་པོ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བའི་ཉིད་མི་རྙེད་པའི་ཚེ། "རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་ལས་བྱ་བར་བྱའོ་" ཞེས་ "ཉིད་" ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་མི་འོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་གིས། "བེའུ་དང་བཅས་པའི་བ་བཞོན་མ། བེའུ་མེད་པའི་བ་བཞོན་མ་" ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ། བ་ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི། རྒོད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒོད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་གནས་ཤིན་ཏུ་དོག་པའི་ཕྱིར་བཙའ་བར་མི་ནུས་ལ། མངལ་སྨིན་པའི་ཚེ་མངལ་ཕྱེ་སཏེ་རྟ་ཕྲུག་བཟང་པོ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་མངལ་གཅིག་གིས་ཉིད་འཆི་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ "རྒོད་མ་བེའུ་དང་བཅས་པ་" ཞེས་སམ། "བེའུ་མེད་པ་" ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བའི་རྒྱ་མཚོའང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཟློག་པར་བྱེད་པའི་ "ཉིད་" ཀྱི་སྒྲས། "རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་དུ་ལས་བྱ་བར་བྱའོ་" ཞེས་བསྟན་པར་མི་འོས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བས་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདིར་མཐའ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ "དོན་དེ་ལྟར་འདོད་པར་གྱུར་ན། རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཉིད་རྙེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་ལ། དེ་ལྟར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་" ཞེས་གསུངས་པས། དེས་ན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པར་ཤེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཉིད་ལས། "འགྲོ་བཞིན་པའི་གྲུ་ལ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཙམ་ཉིད་ནི་མཚམས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གྲུས་མྱུར་དུ་འདས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཚམས་གཞན་ལ་གསོལ་བ་དང་། མཚམས་གཞན་ལ་ལས་བརྗོད་པ་འགྱུར་རོ་" ཞེས་པའི་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར། "མཚམས་དེ་ཉིད་མྱུར་དུ་འདས་པར་བྱེད་དོ་" ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ནི། དེ་ལས་མ་འདས་པར་ནང་ཉིད་དུ་འཁོར་ཞིང་གནས་པ་ལ་ནི་བྱར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །འདིའི་དོན་དུ་ཉིད་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པས་མཚམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ "ཕྱི་རོལ་དུ་འཁོར་རམ་མི་འཁོར་" ཞེས་ལས་འཇིག་པའི་དོགས་པ་ཡོད་དོ། །"མཚམས་གཞན་ལ་ལས་བརྗོད་པ་" ཞེས་པ་ནི་གཙང་པོའི་མཚམས་རིལ་པོ་ལ་ལས་བརྗོད་པའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་མཆོག་གིས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་གྲུ་སོང་སོང་བའི་གནས་སུ་མཐའ་སྐོར་དུ་རང་བཞིན་བཞིན་དུ་བསྐོར་ནས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པའང་ "མཚམས་གཞན་ལ་ལས་བརྗོད་པ་" ཞེས་པ་དང་། "ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་གཞན་ལ་ལས་བརྗོད་པ་" ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟར་མ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སཏེ། "ཐོག་མར་ཞུགས་པའི་གནས་ཉིད་དུ་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ལ། སོང་སོང་བའི་གནས་སུ་མེད་དོ་" ཞེས་པའི་ཚིག་དེའང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་ལས་མ་གྲུབ་པའི་བར་དུ། དེ་སྲིད་དུ་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ "ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་མི་སྐྱེའོ་" ཞེས་འདིར་མཐའ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གྲུ་ལ་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་བྱས་ཏེ། གྲུ་མི་འགྲོ་བར་བྱས་ནས་ཉིད་བྱ་བར་བྱའོ། །སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་ཀྱང་། "འགྲོ་བཞིན་པའི་གྲུ་ལ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིར། ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ལས་མ་འདས་པར་འཁོར་ཞིང་གནས་པ་ལ་ནི་བྱར་རུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སཏེ། "ཇི་སྲིད་དུ་འཁོར་འཕེལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་མཚམས་ཀྱང་འཕེལ་ལོ། །འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་ཆུ་གཏོར་བ་ཉིད་ཚད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུལ་བའི་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གྱི་དབང་གིས་འཕེལ་བ་ནི་ཆུ་འཕེན་པ་མེད་པར་ཉིད་འཕེལ་ཏེ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚམས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བས་དགོས་པ་མེད་དོ་" ཞེས་སོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་... ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཕེལ་བའི་འཁོར་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་འཕེལ་ལོ། །བཅིངས་པའི་མཚམས་ལ་ནི་འཕེལ་བ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འཕེལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་གྱི་དབང་གིས་འཕེལ་བས་འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་ཆུ་གཏོར་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སཏེ། སྔོན་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་ཉིད་ཚད་ཡིན་ལ། ཕྱིས་ཆུ་གཏོར་བའི་བྱ་བ་མེད་དེ། སྲ་བརྐྱང་གི་གོས་སྦྱིན་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྲ་བརྐྱང་གི་གོས་སྦྱིན་པའི་ཚེ། གསུངས་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་གཅིག་ཉིད་རུང་ལ། སྲ་བརྐྱང་བཏིང་ཟིན་པའི་ཚེ་ཡང་གོས་བཟང་པོ་རྙེད་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ཆོ་གས་སྦྱིན་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་སྔོན་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་ཉིད་ཚད་ཡིན་ལ། ཕྱིས་ཆུ་གཏོར་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚམས་བཞིན་དུ་བསམས་ནས་སྨྲའོ། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚམས་ལ་ནི་སྐྱེས་བུ་འདུག་པའི་གནས་ཉིད་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚམས་ཀྱི་དངོས་པོར་འཕེལ་ལོ། །འདིར་ནི་འཁོར་གྱི་མཐའ་ནས་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཀྱིས་འཕེལ་གྱི། ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སཏེ། "ཇི་ལྟར་ཆུ་གཏོར་བར་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱན་པོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་གི་རིལ་བུ་འཕེན་པ་བཞིན་དུ། ཆུ་འམ་བྱེ་མ་ལག་པས་བཟུང་ནས་སྟོབས་འབྲིང་པོའི་སྐྱེས་བུས་རང་གི་སྟོབས་མཐའ་དག་གིས་འཕེན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཕངས་པའི་ཆུ་འམ་བྱེ་མ་གནས་གང་དུ་བབས་པ་དེ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་དོ་" ཞེས་པའི་འགྲེལ་པའི་ཚིག་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་དང་མཚུངས་ཞེ་ན། གང་དག་ "ལས་ཉིད་ཀྱིས་ལས་བྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་མེད་དོ་" ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས། "དགེ་སློང་དག་དམྱལ་བ་ན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ཡོད་དོ་" ཞེས་པའི་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉའི་མདོ་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་སཏེ། གང་དག་ཆུ་གཏོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་། "གལ་ཏེ་དགེ་སློང་སྟོང་གནས་ཀྱང་། དེའི་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཐའ་ནས་བཟུང་སཏེ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་ཉིད་སྐྱེས་པའི་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ནི་གནས་མཐུན་པའོ་ཞེས་པའི་དགོངས་པའོ། །གང་དུ་དགོན་པ་ཆུང་ངུ་ལ་དགེ་སློང་མང་པོས་གང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དོགས་པ་མེད་པས་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ན། དེར་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་མི་སྐྱེ་སཏེ། དགོན་པའི་མཚམས་རིལ་པོ་ཉིད་དེར་དགེ་འདུན་གྱིས་ལས་བྱ་བར་བྱའོ། །གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ་" ཞེས་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་འཇིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་བདག་ཅག་ལ་ཉམས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་བདག་ཅག་གི་སྨྲ་བ་ལའང་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་འདི་གཉིས་ཀྱང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་མཚམས་འདི་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལ།ར་དགོན་པ་དེར་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་མི་སྐྱེ་སཏེ། དགོན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ "གཙང་པོ་ལའང་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་འདུན་བཞུགས་ན། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་མི་སྐྱེའོ་" ཞེས་མ་གསུངས་པར། "ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་དོ་" ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལ་དམིགས་ནས་གསུངས་སོ། །བྱ་བར་བྱ་བའི་ལས་ནི། གང་དེ་འཕེན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཡང་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །"ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་... ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་པ་འདིར། "མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་པ་འདི་ལ་ཆུ་གཏོར་བ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་རུང་བ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། "མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཉིད་" ཅེས་པའི་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱིས། "མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ན་མི་སྐྱེའོ་" ཞེས་པའི་དོན་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི། "མཐའ་སྐོར་དུ་ནང་གི་ཚད་བཅས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ་" ཞེས་ཟེར་བ་དེ། "བླང་བར་མི་བྱའོ་" ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་... ཇི་ལྟར་འདིར་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ལའང་གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་། དེ་ལའང་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་མི་ཤེས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་མཐའ་དག་གིས་འཕེན་པའང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་མཆོག་གི་ཆུ་གཏོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་ན་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དགོངས་པ་ཤེས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གྲོང་གི་མཚམས་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་རྣམས་ནི་མ་བཅིངས་པའི་མཚམས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་ཀྱང་། མཚན་ཉིད་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ "དགེ་སློང་དག་མཚམས་མ་བསྐོས་ཤིང་མ་བཞག་པ་ལ། གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ། གྲོང་དེའི་གྲོང་གི་མཚམས་སམ། གྲོང་རྡལ་གྱི་གྲོང་རྡལ་གྱི་མཚམས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེར་གནས་མཐུན་པ་དང་གསོ་སྦྱོང་གཅིག་པའོ་" ཞེས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་ལས། ཆུང་ངུའམ་ཆེ་བའང་རུང་གྲོང་གི་ས་ཕྱོགས་མཐའ་དག་གྲོང་གི་མཚམས་སུ་གནང་གི །རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་བཞིན་དུ་མཐའ་སྐོར་དུ་རྡེའུ་འཕངས་པའི་ཚད་ཀྱིས་གནང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ལའང་གྲོང་མེད་པའི་དགོན་པ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ། དགོན་པ་དེའི་དགོན་པའི་མཚམས་ཞེས་མ་གནང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཙང་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་ལའང་གྲོང་གི་མཚམས་བཞིན་དུ་གཙང་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོའི་ས་ཕྱོགས་མཐའ་དག་གཙང་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོའི་མཚམས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མ་གནང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་བཞིན་དུ་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་ནོ་ཞེས་མ་གནང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གྲོང་གི་མཚམས་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་འདི་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར་གྲོང་གི་མཚམས་ལའང་ཆུང་ངུའམ་ཆེ་བའང་རུང་གྲོང་གི་ས་ཕྱོགས་མཐའ་དག་གྲོང་གི་མཚམས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ལའང་ "མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་" ཞེས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ནི་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། འཇལ་བ་དང་མི་འཇལ་བའི་དཔྱད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ལའང་ "སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཏོར་བ་" ཞེས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་མཐུན་པར་ཆུ་གཏོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། འཕེན་པ་དང་མི་འཕེན་པའི་དཔྱད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ། །ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ནི་དགོན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ནི་གཙང་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་རང་བྱུང་གི་མཚོའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས། འདི་ལྟར་ཡང་གྲོང་གི་མཚམས་དང་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་འདི་དག་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ "གཙང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་ཚེའང་། རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་ནི་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་མཚམས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ལའང་ལྟོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་གཏོར་བ་བྱས་ནས་ཉིད་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐག་གཅད་པར་བྱའོ། །ཅི་མ་མོའི་འགྲེལ་པ་ལས། "ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ནང་དུ་ལག་པའི་གཞི་བཏང་ནས་གནས་པའང་རུང་། ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཞན་དེ་ཙམ་གྱི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་མ་འདས་པར་གནས་པའང་རུང་ལས་འཇིག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་འགྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐག་བཅད་པའོ་" ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་མོའི་འགྲེལ་པ་ལས། "གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་ན། ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བཞག་པར་བྱའོ་" ཞེས་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་ལས་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ལས་ཀྱང་། "དེ་ལ་གཞན་དེ་ཙམ་གྱི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་མ་འདས་པར་གནས་པའང་རུང་ལས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ལུང་ལའང་མི་སྣང་ལ། འགྲེལ་པ་ལའང་མི་རྙེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་དགེ་འདུན་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཞན་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ལས་མ་འདས་པར་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་དགེ་འདུན་ནི་མཚམས་འདྲེས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དགོངས་པས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་རུང་སཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་མོའི་འགྲེལ་པའི་ལཱི་ནཏྠ་པྲ་ཀཱ་ཤི་ནཱི་ལས། 'གཞན་དེ་ཙམ་གྱི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཉིས་པ་ལས་མ་འདས་པར་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ལ་གཞན་གྱི་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ཀྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མཚམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་' ཞེས་པ་དང་། 'འདི་ནི་འགྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐག་བཅད་པའོ་' ཞེས་པའང་དགོངས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བླང་བར་བྱའོ། །འགྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚམས་འདྲེས་པ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་མཚམས་ཀྱི་བར་གྱི་དོན་དུ་བཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ནི་འདིར་གཞན་དུའང་སྤྲོས་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་བླང་བར་མི་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་ནས་བཀག་གོ །"དེའི་ནང་དུ་ལག་པའི་གཞི་བཏང་ནས་གནས་པས་ལས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདིས་ནི། ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནས་གང་དུ་གནས་ཀྱང་ལས་མི་འཇིག་པར་སྟོན་ཏོ་" ཞེས་པའི་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱིའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་། དགེ་འདུན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བའི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཞན་དེ་ཙམ་གྱི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་མ་འདས་པར་གནས་ཀྱང་ལས་མི་འཇིག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདི་ནི། སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཉིད་ལས་དོན་འདི་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་དབང་གིས། ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་བར་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤེས་པར་སླ་བ་འགྱུར་ལ། མཚམས་འདྲེས་པའི་དོགས་པའང་མི་འགྱུར་བས། ལེགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཆུ་གཏོར་བའི་ཚད་གཅིག་མཚམས་ཀྱི་བར་གྱི་དོན་དུ་བཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཙམ་གྱིས་མཚམས་འདྲེས་པ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་བཞག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས། "གང་ཙམ་གྱིས་མཚམས་འདྲེས་པ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་ཡང་བཞག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཆུང་ངུ་ནི་མི་བྱའོ་" ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའང་ཆུ་གཏོར་བའི་མཚམས་ལ་འཁོར་གྱི་དབང་གིས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་མཚམས་འདྲེས་པའི་དོགས་པ་ཡོད་པས། དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཉིད་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱའོ། ། ပါဠိံ အဋ္ဌကထဉ္စေဝ, ဋီကာဝိမတိအာဒိကေ; ဩလောကေတွာ ပုနပ္ပုနံ, မညန္တု ကဝိပုင်္ဂဝါတိ; အယမေတ္ထ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ဝိစာရဏာ. གཞུང་དང་འགྲེལ་པ་དང་། ཊཱིཀཱ་དང་ཝི་མ་ཏི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ། ཡང་དང་ཡང་དུ་བལྟས་ནས། མཁས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མཛོད་ཅིག །འདི་ནི་འདིར་ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་ལ་དཔྱད་པ་ཡིན། ဇနပဒသီမာ နာမ ဧကဿ ရညော ဝိဇိတေ ပဝတ္တော မဟာမစ္စာနံ နိဝါသဘူတော ဧကမေကော ပဒေသော ဇနပဒသီမာ နာမ. ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་མངའ་རིས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གཞིར་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཕྱོགས་རེ་རེ་ལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ།། ရဋ္ဌသီမာ နာမ ကာသိကောသလာဒိကာ သောဠသ မဟာဇနပဒါ. ‘‘သောဠသမဟာနဂရ’’န္တိပိ တေသံ နာမံ. တတ္ထ သောဠသ မဟာဇနပဒါနိ နာမ. အင်္ဂရဋ္ဌံ, မဂဓရဋ္ဌံ, ကောသလရဋ္ဌံ, ဝဇ္ဇိရဋ္ဌံ, စေတိယရဋ္ဌံ, ကုရုရဋ္ဌံ, ပဉ္စာလရဋ္ဌံ, မဇ္ဈရဋ္ဌံ, သုရသေနရဋ္ဌံ, အဿကရဋ္ဌံ, အဝန္တိရဋ္ဌံ, ဂန္ဓာလရဋ္ဌံ, မလ္လရဋ္ဌံ, ကမ္ဗောဇရဋ္ဌန္တိ ဣမာနိ သောဠသမဟာဇနပဒါနိ နာမ. ဣမေ သောဠသမဟာဇနပဒါ မဇ္ဈိမပဒေသေယေဝ ပဝတ္တာ မဟာရဋ္ဌာ နာမ တဒညေပိ သုနာပရန္တရဋ္ဌာဒိကာ ဗဟုတရာဝ. တထာ ပစ္စန္တဝိသယေပိ ရာမညာဒိကာ အနေကပ္ပဘေဒါ မဟာရဋ္ဌာ အတ္ထေဝ တေပိ သဗ္ဗေ ရဋ္ဌသီမာ နာမ. လောကိယသတ္ထေသု ပန ယသ္မိံ ပဒေသေ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏဝေဿသုဒ္ဒဝသေန စတုဝဏ္ဏာနိ ဝသန္တိ, သော ပဒေသော ‘‘မဟာရဋ္ဌော’’တိ ပဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေ တံ ပေါရာဏေဟိ. ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀཱ་ཤི་དང་ཀོ་ས་ལ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཡིན། དེ་དག་ལ་“གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་”ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་ནི། ཨངྒའི་ཡུལ་ཁམས། མ་ག་དྷའི་ཡུལ་ཁམས། ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་ཁམས། ཝ་ཛིའི་ཡུལ་ཁམས། ཅེ་ཏིའི་ཡུལ་ཁམས། ཀུ་རུའི་ཡུལ་ཁམས། པཉྩཱ་ལའི་ཡུལ་ཁམས། མཙྪའི་ཡུལ་ཁམས། ཤཱུ་ར་སེ་ནའི་ཡུལ་ཁམས། ཨསྶ་ཀའི་ཡུལ་ཁམས། ཨ་ཝནྟིའི་ཡུལ་ཁམས། གནྡྷཱ་རའི་ཡུལ་ཁམས། མལླའི་ཡུལ་ཁམས། ཀམྦོ་ཛའི་ཡུལ་ཁམས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་འདི་དག་ནི་ཡུལ་དབུས་ཉིད་དུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སུ་ནཱ་པ་རནྟ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཁམས་མང་པོ་ཡང་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་དུའང་རཱ་མཉྙ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་ནི། ཡུལ་གང་དུ་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས། རྗེའུ་རིགས། དམངས་རིགས་ཏེ་རིགས་བཞི་པོ་གནས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་“རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་”ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ‘‘ပဝတ္တာ စတုဝဏ္ဏာနံ, ယသ္မိံ ပဒေသေ န ဝိဇ္ဇတေ; သော မိလက္ခုဒေသော ဝုတ္တော, ပုညဘူမိ တတော ပရ’’န္တိ. “རིགས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞི། །གང་ན་མེད་པའི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ། །མཐའ་འཁོབ་ཡུལ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་བསོད་ནམས་ཞིང་།།” ཞེས་སོ།། ရဇ္ဇသီမာ နာမ ဧကဿ ရညော အာဏာပဝတ္တဋ္ဌာနံ ရဇ္ဇသီမာ နာမ. རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་བཀའ་ལུང་བགྲོད་པའི་གནས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ།། ဒီပသီမာ နာမ သမုဒ္ဒန္တရေ ဝါ နဒိမဇ္ဈေ ဝါ ပဝတ္တာ ဒီပါ ဒီပသီမာ နာမ. ယသ္မိံ ပန ဒီပေ ဂါမာ ဝသန္တိ, သော ဂါမသီမာတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ, ဝက္ခတိ ဟိ သုက္ခေ ဇာတဿရေ ဝါပိံ ဝါ ခဏန္တိ ဝပ္ပံ ဝါ ကရောန္တိ, တံ ဌာနံ ဂါမခေတ္တံ ဟောတီတိ. གླིང་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སམ། ཡང་ན་ཆུ་བོའི་དབུས་སུ་ཆགས་པའི་གླིང་རྣམས་ལ་གླིང་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་གླིང་གང་ལ་གྲོང་ཚོ་ཆགས་ཡོད་ན། དེ་ནི་གྲོང་གི་ས་མཚམས་ཉིད་དུ་བརྩི་སྟེ། འདི་ལྟར་གསུང་བར་འགྱུར་ཏེ། “སྐམ་པོར་གྱུར་པའི་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ལ། རྫིང་བུ་རྐོ་བའམ། ཡང་ན་ཞིང་ལས་བྱེད་ན། གནས་དེ་ནི་གྲོང་གི་ཞིང་ས་རུ་འགྱུར་རོ་”ཞེས་སོ།། စက္ကဝါဠသီမာ နာမ ‘‘အာယာမတော စ ဝိတ္ထာရတော စ ယောဇနာနံ ဒွါဒသသတသဟဿာနိ တီဏိသဟဿာနိ စတ္တာရိသတာနိ ပညာသဉ္စယောဇနာနိ. འཁོར་ཡུག་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། “སྲིད་དང་ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་ས་ཡ་གཅིག་དང་། འབུམ་གཉིས་དང་། སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་། བཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པའོ།། ပရိက္ခေပတော མཐའ་སྐོར་གྱི་ཚད་ནི། ‘‘သဗ္ဗံ [Pg.67] သတသဟဿာနိ, ဆတ္တိံသပရိမဏ္ဍလံ; ဒသဉ္စေဝ သဟဿာနိ, အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ သတာနိစာ’’တိ. “མཐའ་སྐོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ། །ས་ཡ་གསུམ་དང་འབུམ་ཕྲག་དྲུག །ཁྲི་ཕྲག་གཅིག་དང་སུམ་བརྒྱ་དང་། །ལྔ་བཅུ་ང་ནི་ཡོད་པ་ཡིན།།” ཞེས་སོ།། ဝုတ္တံ ဧကံ စက္ကဝါဠံ စက္ကဝါဠသီမာ နာမ. ဧဝံ ပန္နရသပ္ပဘေဒါ ဟောတိ သီမာ. တတ္ထ ဣဒ္ဓိမာ ပုဂ္ဂလော ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဝါ သီမေ ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မံ ကရောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ဂတေ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသနယနံ ဝါ ဗဟိသီမကရဏံ ဝါ ကာတုံ ဆန္ဒာရဟာနံ, ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ ကာတုံ သက္ကုဏေယျဘာဝေါယေဝ ပမာဏံ. ဧဝမသက္ကောန္တေ အနိဒ္ဓိမပုဂ္ဂလေ သန္ဓာယ အတိမဟန္တာရညေ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ အနုညာတာ. တတ္ထ သီမာပေက္ခာယ သဟ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ ဇာတာ တထာ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသုပိ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သမန္တာ ဥဒကုက္ခေပသီမာ အနုညာတာ တတ္ထပိ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ သီမာပေက္ခံ ကတွာ ဥဒကုက္ခေပေန သဟ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တထာ ဂါမနိဂမဇနပဒနဂရရဋ္ဌရဇ္ဇသီမာသုပိ ဝဂ္ဂကမ္မပရိဟာရတ္ထံ ဗဒ္ဓသီမာ အနုညာတာ. တတော ပရေသု ပန ဂါမသီမသတ္တဗ္ဘန္တရဥဒကုက္ခေပသီမာ နုညာတသုတ္တာနုလောမနယသာမတ္ထိယတော ခုဒ္ဒကေသု ဂါမနိဂမဇနပဒနဂရေသု တတ္ထ တတ္ထ ဂတေ ဘိက္ခူ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ သမဂ္ဂဿ သံဃဿ အနုမတိယာဝ ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မံ ကာတဗ္ဗမေဝ တထာ ခုဒ္ဒကေ အရညေပိ နဒီဇာတဿရေပိ ယထာသုခံ ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မံ ကာတဗ္ဗမေဝါတိ. དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་འཁོར་ཡུག་གཅིག་ནི་འཁོར་ཡུག་གི་ས་མཚམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་མཚམས་ལ་དབྱེ་བ་བཅོ་ལྔ་ཡོད། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས་ས་མཚམས་གང་དང་གང་དུ་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ན། དེར་གཤེགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལག་པས་སླེབས་པའི་མཚམས་སུ་གཞུག་པའམ། ཡང་ན་ས་མཚམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་པའམ། འདུན་པ་འབུལ་འོས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བླངས་ཏེ་བྱེད་ནུས་པ་ཉིད་ནི་ཚད་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་མི་ནུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་ནས། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ནགས་ཚལ་ཁྲོད་དུ་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་ས་མཚམས་གནང་བ་ཡིན། དེར་ས་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་ཏེ། མཐའ་སྐོར་གྱི་རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་ས་མཚམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་བོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་སུའང་། སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་ཞིག་གིས་ཆུ་གཏོར་བའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་ཆུ་གཏོར་ས་མཚམས་གནང་བ་ཡིན། དེར་ཡང་ཚོགས་པ་བྱེ་བའི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་བྱས་ནས། ཆུ་གཏོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ཡུལ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཡུལ་ཁམས་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ས་མཚམས་རྣམས་སུའང་། ཚོགས་པ་བྱེ་བའི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར། བཅིངས་པའི་ས་མཚམས་གནང་བ་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་དུ་ནི། གྲོང་གི་ས་མཚམས་དང་། རྒྱང་གྲགས་བདུན་གྱི་ས་མཚམས་དང་། ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་གནང་བའི་མདོ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱི་མཐུ་ལས། གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ཡུལ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཆུང་ངུ་རྣམས་སུ། དེར་གཤེགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དག་པར་བྱས་ཤིང་། འདུན་པ་འབུལ་འོས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བླངས་ཏེ། མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་བསམ་པ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནགས་ཚལ་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། རང་བྱུང་གི་མཚོ་རྣམས་སུའང་བདེ་བར་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱ་བ་ཉིད་དོ།། ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္ဒနလက္ခဏေန အဘေဒေပိ ဗဒ္ဓါဗဒ္ဓဝသေန ဒုဝိဓာ. တပ္ပဘေဒေန ပန္နရသဝိဓာ, သရူပဝသေန ပန ခဏ္ဍသီမာ, ဥပစာရသီမာ, သမာနသံဝါသသီမာ, အဝိပ္ပဝါသသီမာ, လာဘသီမာ, ဂါမသီမာ. နိဂမသီမာ, နဂရသီမာ, အဗ္ဘန္တရသီမာ, အရညသီမာ, ဥဒကုက္ခေပသီမာ, နဒီသီမာ, ဇာတဿရသီမာ, သမုဒ္ဒသီမာ, ဇနပဒသီမာ, ရဋ္ဌသီမာ, ရဇ္ဇသီမာ, ဒီပသီမာ, စက္ကဝါဠသီမာတိဧကူနဝီသပ္ပဘေဒေ ပိ သီမေ ဝိပတ္တိလက္ခဏံ ပဟာယ သမ္ပတ္တိလက္ခဏပ္ပကာသကံ သီမဝိသောဓနီနာမ ပကရဏံ သမတ္တံ. དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་། བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་ལ། རང་གི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དུམ་བུའི་ས་མཚམས་དང་། ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་མཚམས་དང་། གནས་མཐུན་པའི་ས་མཚམས་དང་། མི་འབྲལ་བའི་ས་མཚམས་དང་། རྙེད་པའི་ས་མཚམས་དང་། གྲོང་གི་ས་མཚམས་དང་། གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་མཚམས་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ས་མཚམས་དང་། ནང་གི་ས་མཚམས་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་ས་མཚམས་དང་། ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་དང་། ཆུ་བོའི་ས་མཚམས་དང་། རང་བྱུང་གི་མཚོའི་ས་མཚམས་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ས་མཚམས་དང་། ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་དང་། ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་། གླིང་གི་ས་མཚམས་དང་། འཁོར་ཡུག་གི་ས་མཚམས་ཏེ། ས་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཅུ་དགུ་པོ་འདི་དག་ལས། ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་སྤངས་ཏེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ “ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་” ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ།། ဣတိ དེ་ལྟར། ‘‘သီမဝိသောဓနိံ နာမ, နာနာဂန္ထသမာဟဋံ; ကရိဿံ မေ နိသာမေန္တု, သာဓဝေါ ကဝိပုင်္ဂဝါ. “གཞུང་མང་བསྡུས་པ་ལས་གྲུབ་པའི། །ས་མཚམས་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ། །བདག་གིས་བརྩམ་པར་བྱ་ཡི་གསོན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མཁས་པའི་མཆོག།” ပါဠိံ [Pg.68] အဋ္ဌကထဉ္စေဝ, မာတိကာပဒဘာဇနိံ; ဩဂါဟေတွာန တံ သဗ္ဗံ, ပုနပ္ပုနမသေသတော. “གཞུང་དང་འགྲེལ་པ་ཉིད་དང་ནི། །མ་མོའི་ཚིག་གི་རྣམ་དབྱེ་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་མ་ལུས་པར། །ཀུན་ནས་ཞུགས་ཏེ་བརྟགས་ནས་ནི།།” အတ္တနောမတိဂန္ထေသု, ဋီကာဂဏ္ဌိပဒေသု စ; ဝိနိစ္ဆယဝိမတီသု, မာတိကာဋ္ဌကထာသုပိ. “རང་གི་བསམ་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་། །ཊཱིཀཱ་དཀའ་འགྲེལ་ཚིག་རྣམས་དང་། །ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་དང་། །མ་མོའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་།།” သဗ္ဗံ အသေသကံ ကတွာ, သံသန္ဒိတွာန ဧကတော; ပဝတ္တာ ဝဏ္ဏနာ ဧသာ, တောသယန္တီ ဝိစက္ခဏေ’’တိ. “ཐམས་ཅད་མ་ལུས་བྱས་ནས་ནི། །གཅིག་ཏུ་བསྡུར་ཏེ་བཀོད་པ་ཡི། །འགྲེལ་བཤད་འདི་ནི་ཉེར་བསྟན་པས། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་ཚིམ་པར་བྱེད།།” ཞེས་སོ།། ဣမေသံ ဂါထာပဒါနံ အတ္ထော သဗ္ဗသော သံဝဏ္ဏိတော ဟောတိ. ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཚིག་འདི་དག་གི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། သီမသမ္ပတ္တိကထာ နိဋ္ဌိတာ. ས་མཚམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏམ་རྫོགས་སོ།། ပရိသသမ္ပတ္တိနာမ ဧကဝီသတိဝဇ္ဇနီယပုဂ္ဂလေ ဝဇ္ဇေတွာ ဧတရဟိ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေန ဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခူ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ပဉ္စဝဂ္ဂတော ပဋ္ဌာယ, မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ဒသဝဂ္ဂတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗေ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ နိသိန္နာ ဟောန္တိ, အယံ ပရိသသမ္ပတ္တိ နာမ. တတ္ထ ဧကဝီသတိ ဝဇ္ဇနီယာ နာမ ‘‘န ဘိက္ခဝေ သဂ ဋ္ဌာယ ပရိသာယာ’’တိ ဝစနတော ဟေဋ္ဌာ ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနိယာ နိသိန္နပရိသာယ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိ အာဒိနာနယေန ဝုတ္တာ ဘိက္ခုနီ, သိက္ခမာနာ, သာမဏေရော, သာမဏေရီ, သိက္ခာပစ္စက္ခာတကော, အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နကော, အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိတ္တကော, အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခိတ္တကော, ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဥက္ခိတ္တကော, ပဏ္ဍကော, ထေယျသံဝါသကော, တိတ္ထိယပက္ကန္တကော, တိရစ္ဆာနဂတော, မာဃာတုတကော, ပိတုဃာတကော, အရဟန္တဃာတကော, ဘိက္ခုနိဒူသကော, သံဃဘေဒကော, လောဟိတုပ္ပာဒကော, ဥဘတောဗျဉ္ဇနကောတိ တေ ဗဟိသီမကရဏဝသေန နိသိန္နာတိ အတ္ထော. ယဒိ တေ ဟတ္ထပါသေ ဝါ သီမေယေဝ ဝါ ဟောန္တိ, တေ အဝဇ္ဇေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂါဒိကော ပကတတ္တဂဏော ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, ကာရကသံဃော သာဝဇ္ဇော, ကမ္မံပန န ကုပ္ပတိ ကသ္မာ အဝဂ္ဂါရဟတ္တာ. အပရေပန ဧဝံ ဝဒန္တိ အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နဿ အဝန္ဒနီယေသု အဝုတ္တတ္တာ, တေန သဒ္ဓိံ သယန္တဿ သဟသေယျာပတ္တိယာ အဘာဝတော တဿ စ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ရူဟနတောတိ တဒေဝ ယုတ္တတရန္တိ ဝိညာယတိ, ကိဉ္စာပိ ယာဝ သော ဘိက္ခုဘာဝံ ပဋိဇာနာတိ, တာဝ ဝန္ဒိတဗ္ဗော. ယဒါ ပန ‘‘အဿမဏောမှီ’’တိ [Pg.69] ပဋိဇာနာတိ, တဒါ န ဝန္ဒိတဗ္ဗောတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. အန္တိမဝတ္ထုအဇ္ဈာပန္နဿ ဟိ ဘိက္ခုဘာဝံ ပဋိဇာနန္တဿေဝ ဘိက္ခုဘာဝေါ, န တတောပရံ. ဘိက္ခုဘာဝံ အပ္ပဋိဇာနန္တော ဟိ အနုပသမ္ပန္နပက္ခံ ဘဇတီတိ မဇ္ဈိမဂဏ္ဌိပဒေ သာရတ္ထဒီပနိယဉ္စ ဝုတ္တတ္တာ အန္တိမဝတ္ထု အဇ္ဈာပန္နပုဗ္ဗော ဘိက္ခု အတ္တနော ကာရဏံ အဇာနိတွာဝ တေန သဟ ပဉ္စဝဂ္ဂဂဏော ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မံ ကရောတိ, ကာရကသံဃော အနဝဇ္ဇော, ကမ္မမ္ပိ န ကုပ္ပတီတိ, တေသံ မတိမတ္တမေဝ. ကသ္မာ သဟသေယျာပတ္တိ အဘာဝေါပိ တဿ ဘိက္ခုသညာယ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ, ပဋိဂ္ဂဟဏရုဟဏဿ စ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဘိက္ခူတိ သဒ္ဒဟိတတ္တာ တေန ပုဂ္ဂလေန သဟသေယျာပတ္တိပိ နတ္ထိ, ပဋိဂ္ဂဟဏဉ္စ ရုဟတိ, ဧကဝီသတိဝဇ္ဇနီယပုဂ္ဂလေပိ တထာဝိဓဿ အဝိစာရိကတ္တာ တေန သဟ ပဉ္စဝဂ္ဂဂဏော ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မံ ကရောန္တော ကာရကသံဃော အသဉ္စိစ္စ အနုပဝဇ္ဇော. ကမ္မံ ပန ကုပ္ပတီတိ အမှာကံ ခန္တိ, ဣတော ယုတ္တတရော လဗ္ဘမာနော ပရိယေသိတဗ္ဗောဝ. འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤང་བར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། ད་ལྟ་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་སུ་དགེ་སློང་ལྔའི་ཚོགས་ནས་བཟུང་སྟེ་དང་། ཡུལ་དབུས་རྣམས་སུ་དགེ་སློང་བཅུའི་ཚོགས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལག་པས་སླེབས་པའི་མཚམས་མ་བཏང་བར་འཁོད་པ་ནི། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ནི། “དགེ་སློང་དག །རང་གི་འཁོར་གནས་པ་ལས་...” ཞེས་པའི་ཚིག་དང་། འོག་ནས་ “དགེ་སློང་དག །དགེ་སློང་མ་འཁོད་པའི་འཁོར་དུ་སོ་སོར་ཐར་པ་བཏོན་པར་མི་བྱའོ་” ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་པའི་དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ། དགེ་ཚུལ། དགེ་ཚུལ་མ། བསླབ་པ་ཕྱིར་ཕུལ་བ། མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལ་ལྷུང་བ། (ཕམ་པ་བྱུང་བ།) ལྟུང་བ་མ་མཐོང་བས་བསྐྲད་པ། ལྟུང་བ་ཕྱིར་མ་བཅོས་པས་བསྐྲད་པ། སྡིག་པའི་ལྟ་བ་ཕྱིར་མ་བཏང་བས་བསྐྲད་པ། མ་ནིང་། རྐུ་ཐབས་སུ་གནས་པ། མུ་སྟེགས་ཅན་དུ་སོང་བ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ། མ་གསོད་པ། ཕ་གསོད་པ། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ། དགེ་སློང་མ་སུན་ཕྱུང་བ། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལས་ཁྲག་འབྱིན་པ། མཚན་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ས་མཚམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འཁོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ལག་པས་སླེབས་པའི་མཚམས་སམ། ཡང་ན་ས་མཚམས་ཉིད་དུ་ཡོད་ན། དེ་དག་མ་སྤངས་པར་དགེ་སློང་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་ལག་པས་སླེབས་པའི་མཚམས་མ་བཏང་བར་འཁོད་ན། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་ནི་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ལས་ནི་མི་འཇིག་སྟེ། ཚོགས་པ་མ་བྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལ་ལྷུང་བ་དེ་ནི་ཕྱག་མི་བྱ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བས་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བའི་ལྟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་བླངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལེགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ཁོ་བོ་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕྱག་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ནམ་ཞིག་ “ང་ནི་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ནོ་” ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱག་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལ་ལྷུང་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཁས་མི་ལེན་པ་ནི་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དབུས་མའི་དཀའ་འགྲེལ་དང་། སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་རྣམས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྔོན་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལ་ལྷུང་བའི་དགེ་སློང་གིས་རང་གི་རྒྱུ་མཚན་མ་ཤེས་པར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དགེ་སློང་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱིས་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་ན། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ལ། ལས་ཀྱང་མི་འཇིག་གོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་འདོད་པ་ཙམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་ཉལ་བའི་ལྟུང་བ་མེད་པའང་། དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་འདུ་ཤེས་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཟག་དེ་ལ་དགེ་སློང་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པས་བླངས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བའི་ལྟུང་བའང་མེད་ལ། བླངས་པའང་འཛིན་ཏོ། །སྤང་བར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་རྣམས་ལའང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དགེ་སློང་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱིས་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ན། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་ནི་བསམ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་ལས་ནི་འཇིག་གོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཅག་གི་བཟོད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལས་ལྷག་པར་རིགས་པ་ཡོད་ན་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།། ပရိသသမ္ပတ္တိကထာ နိဋ္ဌိတာ. འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏམ་རྫོགས་སོ།། ဧဝံ ဝတ္ထုဉတ္တိအနုသာဝနသီမပရိသသမ္ပတ္တိဝသေန ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမ္ပန္နောတိ ပဉ္စင်္ဂေါတိ ဝါ သမဂ္ဂေန သံဃေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန အကုပ္ပေန ဌာနာရဟေန ဥပရိဘာဝံ သမာပန္နောတိ ဝါ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ လဒ္ဓနာမော ဉတ္တိ စတုတ္ထဥပသမ္ပန္နဘာဝေါ အတိဒုလ္လဘောဝ. དེ་ལྟར་གཞི་དང་། གསོལ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། ས་མཚམས་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ན་“ཡན་ལག་ལྔ་པ་”ཞེས་བྱའམ། ཡང་ན་མཐུན་པའི་དགེ་འདུན་གྱིས་མི་འཇིག་ཅིང་གནས་སུ་འོས་པའི་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པས་ན། རྒྱུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ལས་མིང་ཐོབ་པའི་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ།། ဧဝံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ ဒုလ္လဘော, တတော ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဥပသမ္ပဒါ စာ တိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပဒါနံ အတ္တော ဝုတ္တောယေဝ ဟောတိ. དེ་ལྟར་“སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དང་། དེ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་”སྟེ་ཚིག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ།། ဣတိ သာဂရဗုဒ္ဓိတ္ထေရဝိရစိတေ သီမဝိသောဓနေ དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་སཱ་ག་ར་བུདྡྷིས་མཛད་པའི་ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས། ဥပသမ္ပဒါကဏ္ဍော ပဌမော ပရိစ္ဆေဒေါ. བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྐབས་ཏེ་ལེའུ་དང་པོའོ།། ၂. ကပ္ပဝိနာသကဏ္ဍော ༢. བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་སྐབས་སོ།། ဣဒါနိ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒဒုလ္လဘကထာ ད་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་གཏམ་སྟེ། ‘‘ဗုဒ္ဓေါ စ ဒုလ္လဘော လောကေ, သဒ္ဓမ္မသဝနမ္ပိ စ; သံဃော စ ဒုလ္လဘော လောကေ, သပ္ပုရိသာတိ ဒုလ္လဘာ’’တိ. “འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་རྙེད་པར་དཀའ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་དཀའ། །འཇིག་རྟེན་དགེ་འདུན་རྙེད་པར་དཀའ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྙེད་པར་དཀའ།།” ཞེས་སོ།། ဣမိဿာ [Pg.70] ဂါထာယ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော သမ္ပတ္တော. တတ္ထ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ ဩကာသလောကေ ဝါ သဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒုလ္လဘောဝ တထာ ဟေသ လောကော သင်္ခါရလောကော, သတ္တလောကော, ဩကာသလောကောတိ တိပ္ပဘေဒေါ ဟောတိ တေသံ သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိ စ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ တတ္ထ လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကောတိ ဝစနတ္ထေန သတ္တလောကော ဝေဒိတဗ္ဗော. လောကိယန္တိ ပတိဋ္ဌဟန္တိ ဧတ္ထ သတ္တနိကာယာတိ ဝစနတ္ထေန ဩကာသလောကော ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟေသ သတ္တာ အဝကသန္တိ ဧတ္ထာတိဩကာသောတိ ဝုစ္စတိ သော ဘူမိဝသေန အပါယဘူမိ, ကာမသုဂတိဘူမိ, ရူပါဝစရဘူမိ, အရူပါဝစရဘူမိစေတိ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောတိ. တတ္ထ နိရယံ, တိရစ္ဆာနယောနိ, ပေတ္တိဝိသယော, အသုရကာယော, တိ စတဿော အပါယဘူမိ နာမ. မနုဿာ, စာတုမဟာရာဇိကာ, တာဝတိံသာ, ယာမာ, တုသိတာ, နိမ္မာနရတိ, ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ စေတိ သတ္တဝိဓာ ဟောတိ ကာမသုဂတိဘူမိ သာပနာယံ ဧကာဒသဝိဓာပိ ကာမတဏှာ အဝစရတိ ဧတ္ထာတိ ဝစနတ္ထေန ကာမာဝစရဘူမိ နာမ. ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ, ဗြဟ္မပုရောဟိတာ, မဟာဗြဟ္မာ စ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိ ဣဒံ အဂ္ဂိနာ ပရိဂ္ဂဟိတဋ္ဌာနံ. ပရိတ္တာဘာ, အပ္ပမာဏာဘာ, အာဘဿရာ စ ဒုတိယဇ္ဈာနဘူမိ ဣဒံ အာပေန ပရိဂ္ဂဟိတဋ္ဌာနံ. ပရိတ္တသုဘာ, အပ္ပမာဏသုဘာ, သုဘကိဏှာ စ တတိယဇ္ဈာနဘူမိ ဣဒံ ဝါတေန ပရိဂ္ဂဟိတဋ္ဌာနံ, တေသံ ဝိပတ္တိံ ပရတော ဝဏ္ဏယိဿာမ. ဝေဟပ္ဖလာ, အသညသတ္တာ, သုဒ္ဓါဝါသာ စ စတုတ္ထဇ္ဈာနဘူမိစေတိ ရူပါဝစရဘူမိ သောဠသဝိဓာ ဟောတိ. အဝိဟာ, အတပ္ပာ, သုဒဿာ, သုဒဿီ, အကနိဋ္ဌာစေတိ သုဒ္ဓါဝါသဘူမိ ပဉ္စဝိဓာ ဟောတိ. အာကာသာနဉ္စာယတနဘူမိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနဘူမိ, အာကိဉ္စညာယတနဘူမိ, နေဝသညာနာသညာယတနဘူမိစေတိ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောတိ အရူပဘူမိ. ဧတ္တာဝတာ ဧကတိံသပ္ပဘေဒါပိ ဘူမိ အဝကသန္တိ ဧတ္ထ သတ္တနိကာယာတိ ဝစနတ္ထေန ဩကာသောတိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ အဋ္ဌ မဟာနိရယာနိ အပါယဘူမိ နာမ. တိရစ္ဆာနံ ပေတ္တိဝိသယော အသုရကာယောတိ ဣမေသံ ဝိသုံ ဘူမိ နာမ နတ္ထိ, မနုဿဘူမိယံယေဝ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အရညဝနပတ္ထာဒီသု နိဗဒ္ဓဝါသံ ဝသန္တိ သောယေဝ ပဒေသော တေသံ ဘူမိ. မနုဿဘူမိတော ဒွိတာလီသသဟဿယောဇနော ယုဂန္ဓရပ္ပမာဏော သိနေရုနော ပဉ္စမာဠိန္ဓော စာတုမဟာရာဇိကဘူမိ. တတုပရိ ဒွိတာလီသသဟဿယောဇနံ သိနေရုမတ္ထကံ တာဝတိံသာနံ [Pg.71] ဘူမိ. တတုပရိ ဒွေတာလီသသဟဿယောဇနံ ဌာနံ ယာမာနံ ဘူမိ. ဣမိနာ နယေန ယာဝ ဝသဝတ္တိဘူမိ ဒွိတာလီသသဟဿယောဇနေ တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ မနုဿဘူမိတော ယာဝ ဝသဝတ္တိဘူမိ ဒွေသဟဿာနိပဉ္စန ဟုတာနိ ဒုဝေသတသဟဿာနိ ယောဇနာနိ ဟောန္တိ, တေနေတံ ဝုစ္စတိ. ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནམ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་དག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཅིང་ཞིག་པར་འགྱུར་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ངེས་ཚིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ངེས་ཚིག་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་འདི་ལ་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ན་གོ་སྐབས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ནི་ས་ཡི་དབང་དུ་བྱས་ན་ངན་སོང་གི་ས་དང་། འདོད་པའི་བདེ་འགྲོའི་ས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ས་ཞེས་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གི་ས་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །མི་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་བདེ་འགྲོའི་ས་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དོ། །ས་འདི་ནི་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་དུའང་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་ན་འདོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་སྟེ། འདི་ནི་མེས་བསྡུས་པའི་གནས་སོ། །འོད་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་འོད་དང་། འོད་གསལ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་སྟེ། འདི་ནི་ཆུས་བསྡུས་པའི་གནས་སོ། །དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དགེ་དང་། དགེ་རྒྱས་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་སྟེ། འདི་ནི་རླུང་གིས་བསྡུས་པའི་གནས་སོ། །དེ་དག་གི་རྒུད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། གནས་གཙང་མའི་ས་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དོ། །མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། འོག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཙང་མའི་ས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ས་རྣམ་པ་བཞིའོ། །འདི་ལྟར་ས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་དག་ལའང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ན་གོ་སྐབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚ་བའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ནི་ངན་སོང་གི་ས་ཞེས་བྱའོ། །དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་རྣམས་ལ་ནི་སོ་སོའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། མིའི་ས་ཉིད་དུ་གང་ཡང་རུང་བའི་དགོན་པ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པར་རྟག་ཏུ་གནས་ཤིང་སྡོད་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་ས་ཡིན་ནོ། །མིའི་ས་ནས་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་མཚམས་སུ། གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་ལྔ་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་སའོ། །དེའི་སྟེང་དུ་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་སའོ། །དེའི་སྟེང་དུ་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་གནས་ནི་འཐབ་བྲལ་གྱི་སའོ། །ཚུལ་འདིས། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པའི་ས་ཡན་ཆད་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་རེར་གནས་པས། དེའི་ཕྱིར་མིའི་ས་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པའི་ས་ཡན་ཆད་དུ་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་དང་། ཁྲི་ཚོ་ལྔ་དང་། འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། ‘‘မနုဿဘူမိတော ယာဝ, ဘူမိ ဝသဝတ္တန္တရာ; ဒုဝေ သတသဟဿာနိ, ပဉ္စနဟုတမေဝ စ. “མིའི་ས་ནས་བཟུང་ནས་ནི། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ས་ཡི་བར། །འབུམ་ཕྲག་གཉིས་དང་ཉིད་དང་ནི། །ཁྲི་ཚོ་ལྔ་པོ་ཉིད་དང་ནི། ། ဒွေသဟဿဉ္စ မဓိကံ, ယောဇနာနံ ပမာဏတော; ဂဏနာ နာမ ဘူမီသု, သင်္ချာ ဧဝံ ပကာသိတာ’’တိ. སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་པ་ཡི། །དཔག་ཚད་ཚད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། །ས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གྲངས་ཉིད་དེ། །གྲངས་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན། །”ཞེས་བྱའོ། ། တတုပရိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒယော တယော ဗြဟ္မုနော ပဉ္စပညာသသတသဟဿ အဋ္ဌသဟဿယောဇနေ သမတလေ ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ. ဒုတိယတတိယဘူမီဗြဟ္မုနောပိ တပ္ပမာဏေသု သမတလေသု တိဋ္ဌန္တိ. စတုတ္ထဘူမိယံ ပန ဝေဟပ္ဖလအသညသတ္တာ တပ္ပမာဏေ သမတလေ ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ. တတုပရိသုဒ္ဓါဝါသဘူမိယော တံတံ ပမာဏေ ဌာနေ ဥပရူပရိ တိဋ္ဌန္တိ. စတဿောပိ အရူပဘူမိယော တပ္ပမာဏေ ဌာနေ ဥပရူပရိ တိဋ္ဌန္တိ. ဧတ္တာဝတာ စ မနုဿဘူမိတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ယောဇနာနံ သတ္တကောဋိ စ အဋ္ဌာရသလက္ခာ စ ပဉ္စနဟုတာနိ စ ဆသဟဿာနိ စ ဟောန္တိ တေနေတံ ဝုစ္စတိ ပေါရာဏေဟိ. དེའི་སྟེང་དུ་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པའི་ཚངས་པའི་གནས་གསུམ་ནི་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་དང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཀྱི་ས་གཞི་མཉམ་པའི་གནས་སུ་གནས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ཚངས་པའི་ས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ཚད་མཉམ་པའི་ས་གཞི་མཉམ་པ་རྣམས་སུ་གནས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་དང་ཚད་མཉམ་པའི་ས་གཞི་མཉམ་པའི་གནས་སུ་གནས་སོ། །དེའི་སྟེང་དུ་གནས་གཙང་མའི་ས་རྣམས་ནི་ཚད་དེ་དང་དེའི་གནས་སུ་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་སོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ས་བཞི་པོའང་དེ་དང་ཚད་མཉམ་པའི་གནས་སུ་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་སོ། །འདི་ལྟར་མིའི་ས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་དཔག་ཚད་བྱེ་བ་བདུན་དང་། འབུམ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ཁྲི་ཚོ་ལྔ་དང་། སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། ‘‘ဟေဋ္ဌိမာ ဗြဟ္မလောကမှာ, ပတိတာ မဟတီ သိလာ; အဟောရတ္တေန ဧကေန, ဥဂ္ဂတာ အဋ္ဌတာလီသံ. “ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་འོག་མ་ནས། །ལྷུང་བའི་རྡོ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ན། །ཉིན་ཞག་གཅིག་གི་དུས་ཉིད་ལ། །བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་འདས་པར་འགྱུར། ། ယောဇနာနံ သဟဿာနိ, စာတုမာသေဟိ ဘူမိ; ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပမာဏေန, သာယံ ဟေဋ္ဌိမဘူမိ. དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་དག་ཡིན་ཏེ། །ཟླ་བ་བཞི་ཡིས་ས་གཞིར་སླེབས། །འདི་ལྟར་བཤད་པའི་ཚད་ཉིད་ཀྱིས། །དེ་ནི་འོག་གི་ས་གཞི་ཡིན། ། ဣတော သတသဟဿာနိ, သတ္တပညာသ စာပရံ; သဋ္ဌိ စေဝ သဟဿာနိ, ဥဗ္ဗေဓေန ပကာသိတာ. འདི་ནས་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་། །གཞན་ཡང་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་ཉིད། །མཐོ་ཚད་དག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། ། ယောဇနေသုပိ ဝုတ္တေသု, ဟိတွာ ကာမပ္ပမာဏကံ; သေသာနိ ဝသဝတ္တီနံ, ပါရိသဇ္ဇာန မန္တရံ. དཔག་ཚད་བཤད་པ་དེ་དག་ལས། །འདོད་པའི་ཚད་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །ལྷག་མ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། །ཚངས་རིས་དག་གི་བར་ཉིད་དོ། ། တဉ္စ ပဉ္စဟိ ပညာသ, သတသဟဿာနိ စာပရံ; အဋ္ဌ စေဝ သဟဿာနိ, ယောဇနာနိ ပဝုစ္စရေ. དེ་ནི་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་དང་། །གཞན་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་པོ་ཉིད། །དཔག་ཚད་དག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། ། ဣတော ပရာသု သဗ္ဗာသု, ဗြဟ္မဘူမီသု ယောဇနာ; တပ္ပမာဏာဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, နယဂ္ဂါဟေန ဓီမတာ. འདི་ནི་གཞན་པའི་ཐམས་ཅད་ལ། །ཚངས་པའི་ས་ཡི་དཔག་ཚད་ནི། །དེ་དང་ཚད་མཉམ་ཉིད་དུ་ནི། །བློ་ལྡན་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ། ། ဘူမိတော [Pg.72] အာဘဝဂ္ဂမှာ, သတ္တကောဋိ အဋ္ဌာရသ; လက္ခာ ပဉ္စ နဟုတာနိ, ဆသဟဿာနိ သဗ္ဗဒါတိ. ས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར། །བྱེ་བ་བདུན་དང་འབུམ་ཕྲག་ནི། །བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཚོ་ལྔ་ཉིད་དང་། །སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་འགྱུར། །”ཞེས་བྱའོ། ། ဧသာ စ ဝိစာရဏာ ဋီကာ စရိယမတေန ကတာ; ဣဒမေဝ သန္ဓာယ, ယာဝတာ စန္ဒိမသူရိယာ. དཔྱད་པ་འདི་ནི་ཊཱི་ཀཱ་མཁན་གྱི་བཞེད་པ་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས། ཇི་སྲིད་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་གིས། ပရိဟရန္တိ ဒိသာ ဘန္တိ, ဝိရောစမာနာ ယာဝတာ; တာဝ သဟဿဓာ လောကေ, ဧတ္ထ တေ ဝတ္တတီ ဝသော’’တိ. བསྐོར་ཞིང་ཕྱོགས་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད། །ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་མཛེས་པ་ནི། །དེ་སྲིད་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་ལ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་འཇུག་གོ །”ཞེས་གསུངས་སོ། ། ဝုတ္တံ. ဧတ္ထန္တရေ သတ္တာ တိဋ္ဌန္တိ, တေသံ ဝိတ္ထာရော အပုဗ္ဗံ ကတွာ ကထေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ န ဝက္ခာမ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ ဩကာသလောကေ စ သဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါဝ ဒုလ္လဘော, တထာ ဟိ စတ္တာရော ဗုဒ္ဓါ အနုဗုဒ္ဓေါ, သာဝကဗုဒ္ဓေါ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ. တတ္ထ ဗဟုဿုတံ ဘိက္ခုံ ပသံသန္တေန စ န သော တုမှာကံ သာဝကော နာမ, ဗုဒ္ဓေါနာမေသ စုန္ဒာတိ ဗဟုဿုတဿ ဘိက္ခုနော ဗုဒ္ဓဘာဝံ အနုဇာနန္တေန စ. གསུངས་སོ། །བར་འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་ལ། དེ་དག་གི་རྒྱས་བཤད་ནི་སྔོན་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་བཤད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཞི་ནི། རྗེས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ལ་མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སློང་ལ་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་ན། ཙུནྡ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སློང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། ဓမ္မကာယော ယတော သတ္ထာ, ဓမ္မော သတ္ထုကာယော မတော; ဓမ္မာသိကောသော သံဃော စ, သတ္ထုသင်္ချမ္ပိ ဂစ္ဆတီတိ. “གང་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་སྟོན་པ་སྟེ། །ཆོས་ནི་སྟོན་པའི་སྐུར་འདོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རལ་གྲིའི་ཤབས་དགེ་འདུན། །སྟོན་པའི་གྲངས་སུའང་འགྲོ་བར་འགྱུར། །”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ဝုတ္တေ ပုထုဇ္ဇနောပိ ဥပစာရဝသေန ဝါစနာမဂ္ဂဿ ဗောဓတ္တာ အနုဗုဒ္ဓေါ နာမ. အရိယသာဝကော ပန ပရတော ယောသဝသေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဗုဇ္ဈတိ ဗုဇ္ဈနမတ္တမေဝ ဝါတိ ဝစနတ္ထေန ဗုဇ္ဈနသဘာဝတ္တာ သာဝကဗုဒ္ဓေါ နာမ. ယော ပန ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပော သယမ္ဘူဉာဏေန အနညဗောဓကော ဟုတွာ သာမံ ဗုဇ္ဈနတ္ထေန ပစ္စေကဗုဇ္ဈတ္တာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ နာမ. သမ္ဗုဒ္ဓေါတိပိ ဧတဿေဝ နာမံ. ယော ပန သင်္ခတာသင်္ခတပ္ပဘေဒံ သကလမ္ပိ ဓမ္မဇာတံ ယာထာဝသရသလက္ခဏပ္ပဋိဝေဓဝသေန သမ္မာ ပကာရေန သယံ ပစိတုပါရမိတာသယမ္ဘူတေန သယမ္ဘူဉာဏေန သယမေဝ အနညဗောဓိတော ဟုတွာ သဝါသနသမ္မောဟနိဒ္ဒါယ အစ္စန္တံ ဝိဂတော ဒိနကရကိရဏသမာဂမေန ပရမရုစိရသိရီသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တိယာ ဝိကသိတမိဝ ပဒုမံ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏသမာဂမေန အပရိမိတဂုဏဂဏာလင်္ကတသဗ္ဗညုတညာဏပ္ပတ္တိယာ သဗ္ဗဓမ္မေ ဗုဇ္ဈိ အဗုဇ္ဈိ အညာသီတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဘဂဝါ, သောဝ လောကေ ဒုလ္လဘော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ဟိ ဧကသ္မိံ ကာလေ သတသဟဿာဒိဝသေန ဧကတော ပဝတ္တတ္တာ တေ ဒုလ္လဘာပိ အနစ္ဆရိယဇာတတ္တာ ပရေသံ မဂ္ဂဖလာဓိဂမာယ ဥပနိဿယရဟိတတ္တာ စ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါဝ လောကေ ဒုလ္လဘော, အယံ လောကသမ္ပတ္တိဝိစာရဏာ. སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་ཁ་ཏོན་གྱི་ལམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའམ། རྟོགས་པ་ཙམ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཞིག་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་མ་བསྟན་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའང་འདི་ཉིད་ཀྱི་མིང་ངོ་། །གང་ཞིག་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཁོ་ནས་གཞན་གྱིས་མ་བསྟན་པར་རྟོགས་ཤིང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་གཏི་མུག་གི་གཉིད་ལས་གཏན་དུ་སད་དེ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་ཕྲད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་དཔལ་གྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་པདྨ་བཞིན་དུ། ལམ་གྱི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྲད་པ་ལས་ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཤིང་། རྟོགས་པར་གྱུར་ལ། མཁྱེན་པར་གྱུར་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་དུས་གཅིག་ལ་འབུམ་ཕྲག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བས་དེ་དག་རྙེད་པར་དཀའ་ཡང་ངོ་མཚར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་དག་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཔྱད་པ་འོ། ། ကထံ [Pg.73] လောကဿ ဝိပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ တထာ ဟေသ လောကော ဝိနဿမာနော တေဇေနပိ အာပေနပိ ဝါယုနာပိ ဝိနဿတိ. တဿ ဝိတ္ထာရော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒီသု ဝုစ္စမာနောပိ ကေသဉ္စိ ပုဂ္ဂလာနံ မတေန မိစ္ဆာဂါဟတ္တာ ဗြဟ္မူနံ အာယုနာ မိနိတေပိ အသမာနံ သံဝဋ္ဋသီမာပိ ဝိရုဒ္ဓါ, တသ္မာ တေသံ ဝါဒံ အပနေတွာ ဂန္ထတော သမာနေတွာ ဝက္ခာမ. တတ္ထ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ သံဝဋ္ဋော, သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီ, ဝိဝဋ္ဋော, ဝဋ္ဋဋ္ဌာယီတိ. တယော သံဝဋ္ဋာ အာပေါသံဝဋ္ဋော, တေဇောသံဝဋ္ဋော, ဝါယောသံဝဋ္ဋော. တိဿော သံဝဋ္ဋသီမာ အာဘဿရာ, သုဘကိဏှာ, ဝေဟပ္ဖလာတိ. အယမေတ္ထ ဥဒ္ဒေသော. တတ္ထ သံဝဋ္ဋော နာမ ပရိဟာယမာနော ကပ္ပော. တေန သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီပိ ဂဟိတော ဟောတိ, တံ မူလကတ္တာ. ဝဍ္ဎယမာနော ဝိဝဋ္ဋကပ္ပော နာမ. တေန ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီပိ ဂဟိတော တံ မူလကတ္တာ. တတ္ထ သံဝဋ္ဋောတိ ဝိနာသော. ယဒါ ကပ္ပော ဝိနဿမာနော တေဇေန သံဝဋ္ဋတိ, အာဘဿရတော ဟေဋ္ဌာ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိ အဂ္ဂိနာ ဒယှတိ. ယဒါ အာပေန သံဝဋ္ဋတိ, သုဘကိဏှတော ဟေဋ္ဌာ ယာဝ ဒုတိယဇ္ဈာနဘူမိ ဥဒကေန ဝိလီယတိ. ယဒါ ဝါယုနာ သံဝဋ္ဋတိ, ဝေဟပ္ဖလတော ဟေဋ္ဌာ ယာဝ တတိယဇ္ဈာနဘူမိ ဝါတေန သံဝဋ္ဋတိ. ဝိတ္ထာရတော ပန ဇာတိခေတ္တ အာဏာခေတ္တဝိသယခေတ္တဝသေန တိဏ္ဏံ ဗုဒ္ဓခေတ္တာနံ အာဏာခေတ္တံ ဝိနဿတိ. တသ္မိံ ဝိနဋ္ဌေ ဇာတိခေတ္တမ္ပိ ဝိနဿတေဝ. တတ္ထ ဇာတိခေတ္တံ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠပရိယန္တံ ဟောတိ. တံ တထာဂတဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏအာယုသင်္ခါရောဿဇ္ဇနာဒိကာလေသုပိ ကမ္ပတိ. အာဏာခေတ္တံ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠပရိယန္တံ. ယတ္ထ ရတနသုတ္တံ ခန္ဓပရိတ္တံ ဓဇဂ္ဂပရိတ္တံ အာဋာနာဋိယပရိတ္တံ မောရပရိတ္တန္တိ ဣမေသံ ပရိတ္တာနံ အာနုဘာဝေါ ပဝတ္တတိ. ဝိသယခေတ္တံ အနန္တံ အပရိမာဏံ. တတ္ထ ဇာတိခေတ္တအာဏာခေတ္တာဝသေန ဒွေ ခေတ္တာနိ ဧကတော ဝိနဿန္တိ. သဏ္ဌဟန္တမ္ပိ ဧကတော သဏ္ဌဟတိ. တဿ ဝိနာသောစ သဏ္ဌဟန္တဉ္စ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ယသ္မိံ သမယေ ကပ္ပော အဂ္ဂိနာ နဿတိ, တဒါ အာဒိတော ကပ္ပဝိနာသကမဟာမေဃော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠံ ဧကမေဃဝဿံ ဝသိ, တုဋ္ဌာ မနုဿာ ဗီဇာနိ ဝပ္ပေန္တိ, သဿေသု ဂေါခါယိတမတ္တေသု ဇာတေသု ဂဒြဘရဝံ ဝိရဝန္တော ဧကဗိန္ဒုပိ န ပတတိ. ယဒါ ပစ္ဆိန္နမေဝ ဟောတိ တဒါ ဝဿူပဇီဝိနော သတ္တာ ကာလံ ကတွာ ပရိတ္တာဘေသု ဗြဟ္မဘူမီသု [Pg.74] ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပုညဖလူပဇီဝိနောပိ ဒေဝတာ တတ္ထေဝ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန တတ္ထ တတ္ထ ဥဒကံ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆတိ, မစ္ဆကစ္ဆပါဒိ ဥဒကနိဿိတာ ပါဏာ ကာလံ ကတွာ မနုဿဒေဝလောကေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. နေရယိကသတ္တာပိ သတ္တမသူရိယပါတုဘာဝါ ဝိနဿန္တိ, တေပိ ဒေဝလောကေ ပဋိလဒ္ဓဇ္ဈာနဝသေန ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တဒါ ဟိ လောကဗျူဟာ နာမ ကာမာဝစရဒေဝါ ဥက္ခိတ္တသိရာ ဝိကိဏ္ဏကေသာ ရုဒမုခါ အဿူနိ ဟတ္ထေဟိ မုဉ္စမာနာ ရတ္တဝတ္ထနိဝတ္ထာ အတိဝိယ ဝိရူပဝေသဓာရိနော ဟုတွာ မနုဿပထေ ဝိစရန္တာ ဧဝံ အာရောစေန္တိ ‘‘မာရိသာ ဘော ဣတော ဝဿသတ သဟဿစ္စယေန ကပ္ပဝုဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတိ အယံ လောကော ဝိနဿိဿတိ မဟာသမုဒ္ဒေါပိသုဿိဿတိ အယဉ္စ မဟာပထဝီ သိနေရုပဗ္ဗတရာဇာ ဍယှိဿတိ ဝိနဿိဿတိ ယာဝဗြဟ္မလောကာ ဝိနာသော ဘဝိဿတိ မေတ္တံ မာရိသာ ဘာဝေထ. ကရုဏံ, မုဒိတံ, ဥပေက္ခံ မာရိသာ ဘာဝေထ မာတရံ ဥပဋ္ဌဟထ, ပိတရံ ဥပဋ္ဌဟထ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော ဟောထာ’’တိ. တေသံ ဝစနံ သုတွာ ယေဘုယျေန မနုဿာ စ ဘုမ္မဒေဝတာ စ သံဝေဂဇာတာ အညမညံ မုဒုစိတ္တာ ဟုတွာ မေတ္တာဒီနိ ပုညာနိ ကရိတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. တတ္ထ သုဓာဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝါယော ပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနံ ပဋိလဘန္တိ, ဧဝံ နေရယိကသတ္တာပိ အပရာပရိယကမ္မေန ဒေဝလောကံ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ယေ ပန နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ တေသံ ကမ္မဿ အပရိက္ခယာ အညစက္ကဝါဠေသု အတ္တနော ကမ္မာနုရူပံ ဝိပါကမနုဘောန္တိ. တေနေဝ အဟောသိကမ္မေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝသေန အကတ္တဗ္ဗံ နာမ ပါပံ နတ္ထိ, ယတော သံသာရခါဏုဘာဝေါဝ နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌိ ပရမာနိ ဘိက္ခဝေ ဝဇ္ဇာနီ’’တိ. ‘‘အပရာပရိယဝေဒနီယကမ္မရဟိတောပိ သံသရန္တော သတ္တော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘အပရာပရိယကမ္မဝသေန ယတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသမာဒါနတော သပ္ပုရိသူပနိဿယဝသေန ဝိရာဇေတွာ ဘဝတော ဝုဋ္ဌာနံ နာမ ဘဝေယျာတိ အမှာကံ ခန္တိ. ဧဝံ ဒေဝလောကေ ပဋိလဒ္ဓဇ္ဈာနဝသေန သဗ္ဗေပိ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ဝဿုပစ္ဆေဒတော ပန ဥဒ္ဓံ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ဒုတိယော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. ပါတုဘူတေ စ တသ္မိံ နေဝ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒေါ, န ဒိဝါ ပရိစ္ဆေဒေါ ပညာယတိ, ဧကော သူရိယော ဥဋ္ဌေတိ, ဧကော သူရိယော အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ. အဝိစ္ဆိန္နသူရိယသန္တာပေါဝ လောကော ဟောတိ. འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇིག་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་འཇིག་པའི་ཚེ་མེ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་གིས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། དེའི་རྒྱས་བཤད་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལས་གསུངས་མོད་ཀྱི། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གི་འདོད་པས་ལོག་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར། ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚ端ཀྱིས་བཅལ་ཡང་མི་མཚུངས་ཤིང་། འཇིག་པའི་མཚམས་ཀྱང་འགལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་སྨྲ་བ་བསལ་ནས་གཞུང་ལས་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ།། དེ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བཞི་ཡོད་དོ།། གྲངས་མེད་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དང་། འཇིག་ནས་གནས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། ཆགས་ནས་གནས་པའི་བསྐལ་པའོ།། འཇིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཆུས་འཇིག་པ་དང་། མེས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པའོ།། འཇིག་པའི་མཚམས་གསུམ་ནི། འོད་གསལ་དང་། དགེ་རྒྱས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའོ།། འདི་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པའོ།། དེ་ལ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་བསྐལ་པའོ།། དེས་འཇིག་ནས་གནས་པའི་བསྐལ་པའང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེས་ཆགས་ནས་གནས་པའི་བསྐལ་པའང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་ལ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པའོ།། གང་གི་ཚེ་བསྐལ་པ་འཇིག་པ་ན་མེས་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། འོད་གསལ་གྱི་འོག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་རྣམས་མེས་བསྲེག་པར་བྱེད་དོ།། གང་གི་ཚེ་ཆུས་འཇིག་པ་ན། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འོག་གི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་སའི་བར་དུ་ཆུས་བཞུ་བར་བྱེད་དོ།། གང་གི་ཚེ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ན། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་འོག་གི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སའི་བར་དུ་རླུང་གིས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།། རྒྱས་པར་ན་སྐྱེ་བའི་ཞིང་དང་། དབང་གི་ཞིང་དང་། ཡུལ་གྱི་ཞིང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གསུམ་གྱི་ནང་ནས། དབང་གི་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་ཞིག་པ་ན་སྐྱེ་བའི་ཞིང་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཞིང་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ནོ།། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟུང་བ་དང་། ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུའང་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ།། དབང་གི་ཞིང་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གི་མཐའ་ཅན་ནོ།། གང་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་དང་། ཕུང་པོའི་སྲུང་བ་དང་། རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོའི་སྲུང་བ་དང་། ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་སྲུང་བ་དང་། རྨ་བྱའི་སྲུང་བ་སྟེ། སྲུང་བ་འདི་དག་གི་མཐུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།། ཡུལ་གྱི་ཞིང་ནི་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་མེད་པའོ།། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཞིང་དང་དབང་གི་ཞིང་གི་དབང་གིས་ཞིང་གཉིས་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། ཆགས་པའི་ཚེའང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ།། དེའི་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་བསྐལ་པ་མེས་འཇིག་པའི་དུས་སུ། ཐོག་མར་བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཆར་ཆེན་པོ་བབས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་ཆར་གཅིག་ཏུ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ།། མི་རྣམས་དགའ་ནས་ས་བོན་འདེབས་ཤིང་། ལོ་ཏོག་རྣམས་བས་ཟོས་པ་ཙམ་དུ་སྐྱེས་པ་ན། བོང་བུའི་སྐད་ལྟར་སྒྲ་གྲགས་ནས་ཆར་ཐིགས་གཅིག་ཀྱང་མི་འབབ་པར་འགྱུར་རོ།། གང་གི་ཚེ་ཆར་རྒྱུན་ཆད་པ་དེའི་ཚེ། ཆར་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འཕོས་ནས་འོད་ཆུང་བའི་ཚངས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ན། གནས་དེ་དང་དེར་ཆུ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉ་དང་རུས་སྦལ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཚེ་འཕོས་ནས་མི་དང་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཏེ། བསམ་གཏན་བསྐྱེད་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉི་མ་བདུན་པ་ཤར་བའི་སྔོན་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ལྷའི་ཡུལ་དུ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམས་མགོ་བོ་བརྐྱངས་ཤིང་། སྐྲ་བཤིགས་ཏེ། ངུ་བཞིན་པའི་གདོང་དང་བཅས་ལག་པས་མིག་ཆུ་འབྱིད་ཅིང་། གོས་དམར་པོ་བགོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མི་སྡུག་པའི་ཆ་བྱད་འཛིན་བཞིན་དུ་མིའི་ལམ་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འདི་སྐད་ཅེས་སྒྲོག་པར་བྱེད་དོ།། “ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག །འདི་ནས་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་འདས་པ་ན་བསྐལ་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའང་སྐེམ་པར་འགྱུར་རོ།། ས་ཆེན་པོ་འདི་དང་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཀྱང་བསྲེག་ཅིང་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག །བྱམས་པ་སྒོམས་ཤིག །ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག །སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སྒོམས་ཤིག །མ་ལ་བཀུར་སྟི་གྱིས་ཤིག །ཕ་ལ་བཀུར་སྟི་གྱིས་ཤིག །རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་རྣམས་ལ་རིམ་གྲོ་གྱིས་ཤིག” ཅེས་སོ།། དེ་དག་གི་ཚིག་ཐོས་ནས་ཕལ་ཆེར་མི་དང་ས་བླའི་ལྷ་རྣམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ཏེ། ཕན་ཚུན་སེམས་འཇམ་པོར་གྱུར་ནས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་བྱས་ཏེ་ལྷའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེར་བདུད་རྩིའི་ཟས་ཟོས་ཤིང་རླུང་གི་ཟད་པར་གྱི་ལས་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་ལྷའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། གང་དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་ངེས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། དེ་དག་གི་ལས་མ་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་རང་གི་ལས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་བས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ལས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ། མི་བྱ་བའི་སྡིག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། འཁོར་བའི་སྡོང་དུམ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་བས་ན་“དགེ་སློང་དག །ལྟ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། “ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་བྲལ་བར་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། “ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཏེ། སྲིད་པ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེད་ཀྱི་བཟོད་པའོ།། དེ་ལྟར་ལྷའི་ཡུལ་དུ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། ཆར་རྒྱུན་ཆད་པ་ནས་བཟུང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ན། ཉི་མ་གཉིས་པ་འཆར་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་ཤར་བ་ན་མཚན་མོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་ཉིན་མོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ། ཉི་མ་གཅིག་ཤར་བ་ན་ཉི་མ་གཅིག་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ།། འཇིག་རྟེན་ནི་ཉི་མའི་ཚ་བས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་གདུང་བར་འགྱུར་རོ།། ပကတိသူရိယေ [Pg.75] သူရိယဒေဝပုတ္တော အတ္ထိ ကပ္ပဝိနာသကသူရိယေ ပန နတ္ထိ. ပကတိသူရိယောဘာသေန အာကာသေ ဝလာဟကာ ဓူမသိခါပိ စရန္တိ. ကပ္ပဝိနာသကသူရိယောဘာသေန ဝိဂတဓူမဝလာဟကံ အာဒါသမဏ္ဍလံ ဝိယ နိမ္မလံ ဟောတိ နဘံ ဌပေတွာ ဂင်္ဂါ, ယမုနာ, သရဘူ, အစိရဝတီ, မဟီတိ, ဣမာ ပဉ္စ မဟာနဒိယော ဌပေတွာ အဝသေသပဉ္စသတကုန္နဒီအာဒီသု ဥဒကံ သုဿတိ တတော ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန တတိယော သူရိယော ပါတုဘဝတိ တသ္မိံ ပါတုဘူတေ ပဉ္စ မဟာနဒိယောပိ သုဿန္တိ. တတော ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန စတုတ္ထော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. ယဿ ပါတုဘာဝါ ဟိမဝတီ မဟာနဒီနံ ပဘဝါ သီဟပတနော, ဟံသပတနော, မန္ဒာကိနီ, ကဏ္ဏမုဏ္ဍကော, ရထကာရဒဟော, အနောတတ္တဒဟော, ဆဒ္ဒန္တဒဟော, ကုဏာလဒဟောတိ ဣမေ သတ္တ မဟာသရာ သုဿန္တိ. တတော ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ပဉ္စမော သူရိယော ပါတုဘဝတိ, ယဿ ပါတုဘာဝါ အနုပုဗ္ဗေန မဟာသမုဒ္ဒေါ အင်္ဂုလိပဗ္ဗတေမနမတ္တမ္ပိ ဥဒကံ န သဏ္ဌာတိ. တတော ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ဆဋ္ဌော သူရိယော ပါတုဘဝတိ, ယသ္မိံ ပါတုဘာဝေ သကလစက္ကဝါဠံ ဧကဓူမံ ဟောတိ, ပရိယာဒိန္နသိနေဟဓူမေန ယထာ စ ဧဝံ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠမ္ပိ. တတောပိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန သတ္တမော သူရိယော ပါတုဘဝတိ, ယဿ ပါတုဘာဝါ သကလစက္ကဝါဠံ ဧကဇာလံ ဟောတိ သဒ္ဓိံ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေဟိ ယောဇနသတိကာဒိဘေဒါ သိနေရုကူဋာနိ ပလုဇ္ဇိတွာ အာကာသေယေဝ အန္တရဓာယန္တိ. သာပိ အဂ္ဂိဇာလာ ဥဋ္ဌဟိတွာ စာတုမဟာရာဇိကေ ဂဏှာတိ, တတ္ထ ကနကဝိမာနရတနဝိမာနာနိ ဈာပေတွာ တာဝတိံသဘဝနံ ဂဏှာတိ ဧတေနူပါယေန ယာဝ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိ ဂဏှာတိ. တတ္ထ တယောပိ ဗြဟ္မလောကေ ဈာပေတွာ အာဘဿရေ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ. သာ ယာဝ အဏုမတ္တမ္ပိ သင်္ခါရဂတံ အတ္ထိ, တာဝ နနိဗ္ဗာယိ. သဗ္ဗသင်္ခါရပရိက္ခယာ ပန သပ္ပိတေလဈာပနအဂ္ဂိသိခါ ဝိယ ဆာရိကမ္ပိ အနဝသေသေတွာ နိဗ္ဗာယိ. ဟေဋ္ဌာ အာကာသေန သဟ ဥပရိ အာကာသော ဧကော ဟောတိ မဟန္ဓကာရော. ဧဝံ ကပ္ပဝိနာသကမဟာမေဃတော ယာဝဇာလပရိစ္ဆေဒါ သံဝဋ္ဋော နာမ ဧကမသင်္ချေယျံ နာမ. အထ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပဌမံ သုခုမံ ဝဿတိ. အနုပုဗ္ဗေန ကုမုဒနာဠယဋ္ဌိမုသလတာလက္ခန္ဓာဒိပ္ပမာဏာဟိ ဓာရာဟိ ဝဿန္တော [Pg.76] ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု သဗ္ဗဍဍ္ဎဋ္ဌာနံ ပူရေတွာ အန္တရဓာယတိ. တံ ဥဒကံ ဟေဋ္ဌာ စ တိရိယဉ္စ ဝါတော သမုဋ္ဌဟိတွာ ဃနံ ကရောတိ. ပရိဝဋုမံ ပဒုမိနိပတ္တေ ဥဒကဗိန္ဒုသဒိသံ. ဧဝံ အဂ္ဂိဇာလနိဗ္ဗာယနတော ယာဝ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠပရိပူရတော သမ္ပတ္တိမဟာမေဃော, ဣဒံ သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီ နာမ, ဒုတိယမသင်္ချေယျံ နာမ. ကထံ တာဝ မဟန္တံ ဥဒကရာသိံ ဝါတော ဃနံ ကရောတီတိ စေ. ဝိဝရသမ္ပဒါနတော တံ ဝါ တေန ပိဏ္ဍိယမာနံ ဃနံ ကရိယမာနံ ပရိက္ခယမာနံ အနုပုဗ္ဗေန ဟေဋ္ဌာ ဩတရတိ. ဩတိဏ္ဏောတိဏ္ဏေ ဥဒကေ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မလောကဋ္ဌာနေ ဗြဟ္မပါရိ သဇ္ဇ-ဗြဟ္မပုရောဟိတမဟာဗြဟ္မာဝသေန ပဌမဇ္ဈာနဘူမိ ပဌမံ ပါတုဘဝတိ. တတော ဩတိဏ္ဏောတိဏ္ဏေ ဥဒကေ စတုကာမာဝစရဒေဝလောကဋ္ဌာနေ အနုက္ကမေန ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ, နိမ္မာနရတီ, တုသိတာ, ယာမာတိ စတ္တာရော ကာမာဝစရဒေဝလောကာ ပါတုဘဝန္တိ. တတော ပုရိမပထဝိဋ္ဌာနံ ဩတိဏ္ဏေ ပန ဥဒကေ ဗလဝဝါတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တေ တံ ပိဒဟိတဒွါရေ ဓမကရဏေ ဌိတဥဒကမိဝ နိရုဿာသံ ကတွာ နိရုဇ္ဈန္တိ. မဓုရောဒကံ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆမာနံ ဥပရိ ရသပထဝိံ သမုဋ္ဌာပေတိ သာ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာစေဝ ဟောတိ ဂန္ဓရသသမ္ပန္နာ စ, နိရုဒကပါယာသဿ ဥပရိ ပဋလံ ဝိယ တဒါ စ အာဘဿရဗြဟ္မလောကေ ပဌမတရာဘိနိဗ္ဗတ္တာ သတ္တာ အာယုက္ခယာ ဝါ ပုညက္ခယာ ဝါ တတော စဝိတွာ ဣဓူပပဇ္ဇန္တိ. ‘‘ပုညက္ခယာ ဝါ’’တိ ဣမိနာ ဗြဟ္မူနံ အာယုပရိစ္ဆေဒံ အပ္ပတွာဝ ကမ္မက္ခယေန မရဏံ ဝိညာယတိ. တေ ဟောန္တိ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ. တေ အဂ္ဂညသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန တံ ရသပထဝိံ သာယိတွာ တဏှာဘိဘူတာ အာလုပ္ပကာရံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဥပက္ကမန္တိ. အထ နေသံ သယံ ပဘာ အန္တရဓာယတိ, အန္ဓကာရော ဟောတိ တေ အန္ဓကာရံ ဒိသွာ ဘာယန္တိ. တတော နေသံ ဘယံ နာသေတွာ သူရဘာဝံ ဇနယန္တံ ပရိပုဏ္ဏပဏ္ဏာသယောဇနံ သူရိယမဏ္ဍလံ ဝါ ပါတုဘဝတိ. တေ တံ ဒိသွာ ‘‘အာလောကံ ပဋိလဘိမှာ’’တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ဟုတွာ ‘‘အမှာကံ ဘယံ နာသေတွာ သူရဘာဝံ ဇနယန္တော ဥဋ္ဌိတော, တသ္မာ သူရိယော ဟောတူ’’တိ သူရိယော တွေဝဿ နာမံ ကရောန္တိ. အထ သူရိယေ ဒိဝသံ အာလောကံ ကတွာ အတ္ထင်္ဂတေ ‘‘ယမ္ပိ အာလောကံ လဘိမှာ, သောပိ နော နဋ္ဌော’’တိ ပုန ဘီတာ ဟောန္တိ. တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘သာဓုဝတဿ အညံ အာလောကံ လဘေယျာမာ’’တိ. တေသံ စိတ္တံ ဉတွာ ဝိယ ဧကူနပညာသယောဇနံ စန္ဒမဏ္ဍလံ ပါတုဘဝတိ[Pg.77]. တေ တံ ဒိသွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ဟုတွာ ‘‘အမှာကံ ဆန္ဒံ ဉတွာ ဝိယ ဥဋ္ဌိတော, တသ္မာ စန္ဒော ဟောတူ’’တိ စန္ဒောတွေဝဿ နာမံ ကရောန္တိ. တတော ပဘုတိ ရတ္တိဒိဝါ ပညာယန္တိ. အနုက္ကမေန စ မာသဒ္ဓမာသဥတုသံဝစ္ဆရာ. စန္ဒိမသူရိယာနံ ပန ပါတုဘူတဒိဝသေယေဝ သိနေရုစက္ကဝါဠဟိမဝန္တပဗ္ဗတာ ပါတုဘဝန္တိ, တေ စ ခေါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဖဂ္ဂုဏပုဏ္ဏမဒိဝသေယေဝ ပါတုဘဝန္တိ. ကထံ ယထာနာမ ကင်္ဂုဘတ္တေ ပစ္စမာနေ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဗုဗ္ဗုဠကာနိ ဥဋ္ဌဟန္တိ. ဧကေ ပဒေသာ ထူပထူပါ ဟောန္တိ, ဧကေ နိန္နနိန္နာ, ဧကေ သမသမာ ဧဝမေဝ ထူပထူပဋ္ဌာနေ ပဗ္ဗတာ ဟောန္တိ, နိန္နနိန္နဋ္ဌာနေ သမုဒ္ဒါ, သမသမဋ္ဌာနေ ဒီပါတိ ဧဝံ မနုဿလောကေ သဏ္ဌိတေ စာတုမဟာရာဇိကာ, တာဝတိံသာတိ ဒွေ ကာမာဝစရဒေဝလောကာ ပစ္ဆတော ပါတုဘဝန္တိ. ဘူမနိဿိတာ နာမ ဟေတေ ဒွေ ဒေဝလောကာ. ဧဝံ သမ္ပတ္တိမဟာမေဃတော ယာဝ စန္ဒိမသူရိယပါတုဘာဝေါ, ဣဒံ ဝိဝဋ္ဋော နာမ တတိယမသင်္ချေယျံ နာမ. အထ တေသံ သတ္တာနံ ရသပထဝိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံ ကမ္မေန ဧကစ္စေ ဝဏ္ဏဝန္တော, ဧကစ္စေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဟောန္တိ တတ္ထ ဝဏ္ဏဝန္တော ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ အတိမညန္တိ. တေသံ မာနာတိမာနပစ္စယာ သာပိ ရသပထဝီ အန္တရဓာယတိ. ဘူမိပပ္ပဋကော ပါတုဘဝတိ အထ နေသံ တေနေဝ နယေန သောပိ အန္တရဓာယတိ, ပတာလတာ ပါတုဘဝတိ, တေနေဝ နယေန သာပိ အန္တရဓာယတိ. အကဋ္ဌပါကော သာလိ ပါတုဘဝတိ အကဏော အထုသော သုဒ္ဓေါ သုဂန္ဓော တဏ္ဍုလပ္ဖလော. တတော နေသံ ဘာဇနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ တေ သာလီ ဘာဇနေ ဌပေတွာ ပါသာဏပိဋ္ဌိယာ ဌပေန္တိ, သယမေဝ ဇာလသိခါ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပစတိ. သော ဟောတိ ဩဒနော သုမနဇာတိပုပ္ဖသဒိသော, န တဿ သူပေန ဝါ ဗျဉ္ဇနေန ဝါ ကရဏီယံ အတ္ထိ. ယံယံ ရသံ ဘုဉ္ဇိတုကာမာ ဟောန္တိ, တံတံ ရသောဝ ဟောတိ. တေသံ တံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟရတံ တတော ပဘုတိ မုတ္တကရီသံ သဉ္ဇာယတိ. အထ နေသံ တဿ နိက္ခမနတ္ထာယ ဝဏမုခါနိ ပဘိဇ္ဇန္တိ. ပုရိသဿ ပုရိသဘာဝေါ, ဣတ္ထိယာ ဣတ္ထိဘာဝေါ ပါတုဘဝတိ. တတြသုဒံ ဣတ္ထီ ပုရိသံ, ပုရိသော စ ဣတ္ထိံ အတိဝေလံ ဥပနိဇ္ဈာယတိ. တေသံ အတိဝေလံ ဥပနိဇ္ဈာယနဘာဝါ ကာမပရိဠာဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တတော မေထုနဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တိ. တေ အသဒ္ဓမ္မပဋိသေဝနပစ္စယာ ဝိညူဟိ ဂရဟိယမာနာ ဝိဟေဌိယမာနာ တဿ အသဒ္ဓမ္မဿ ပဋိစ္ဆာဒနဟေတု အဂါရာနိ ကရောန္တိ. རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཉི་མ་ལ་ནི་ཉི་མའི་ལྷའི་བུ་ཡོད་ལ། བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཉི་མ་ལ་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་དུ་བའི་རྩེ་མོ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་བར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ནི་དུ་བ་དང་སྤྲིན་དང་བྲལ་ཞིང་། ནམ་མཁའ་ནི་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན་དུ་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གངྒཱ་དང་། ཡམུནཱ་དང་། སརབྷཱུ་དང་། ཨཙིརཝཏཱིདང་། མཧཱི་སྟེ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་མ་གཏོགས་པར། ལྷག་མ་ཆུ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་ཆུ་རྣམས་སྐེམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་གསུམ་པ་འཆར་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཤར་བ་ན་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་སྐེམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་བཞི་པ་འཆར་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཤར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གངས་ཅན་གྱི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པ། སེང་གེ་འབབ་དང་། ངང་པ་འབབ་དང་། མནྡཱ་ཀི་ནཱི་དང་། ཀཎྞ་མུཎྜ་ཀ་དང་། ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་མཚོ་དང་། མ་དྲོས་པའི་མཚོ་དང་། རལ་པ་ཅན་གྱི་མཚོ་དང་། ཀུ་ཎཱ་ལའི་མཚོ་སྟེ་མཚོ་ཆེན་པོ་བདུན་པོ་འདི་དག་སྐེམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་ལྔ་པ་འཆར་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ཤར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རིམ་གྱིས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་སོར་མོའི་ཚིགས་གཅིག་ཙམ་གྱི་ཆུ་ཡང་མི་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་དྲུག་པ་འཆར་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ཤར་བ་ན་འཁོར་ཡུག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་དག་གཤེར་བག་ཟད་པའི་དུ་བ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ཡུག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་ཡང་དུ་བ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་བདུན་པ་འཆར་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ཤར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁོར་ཡུག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་དག་འཁོར་ཡུག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་དང་བཅས་པ་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་防ལྡན་པའི་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྣམས་ཞིག་ནས་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་ལྕེ་དེ་ཉིད་ཡར་འབར་ཏེ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་གནས་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེར་གསེར་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་རིན་པོ་ཆེའི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྣམས་བསྲེགས་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ལ། ཚུལ་འདིས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ཡན་ཆད་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་བསྲེགས་ནས་འོད་གསལ་གྱི་གནས་ལ་ཐུག་པར་གནས་སོ། །མེ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་གཟིམས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ན་ནི། མར་དང་འབྲུ་མར་བསྲེགས་པའི་མེ་ལྕེ་བཞིན་དུ་ཐལ་བ་ཡང་མ་ལུས་པར་གཟིམས་པར་འགྱུར་རོ། །འོག་གི་ནམ་མཁའ་དང་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ནས་མུན་ནག་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ནས་མེ་ལྕེ་ཆད་པའི་བར་དེ་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ཞིག་བརྡོལ་ནས་ཐོག་མར་ཆར་པ་ཕྲ་མོ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིམ་གྱིས་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། གཏུན་ཤིང་དང་། ཏཱ་ལའི་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཆར་རྒྱུན་འབབ་ཅིང་། འཁོར་ཡུག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་གི་ནང་དུ་ཚིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ཆུས་གང་བར་བྱས་ནས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་དེ་ཉིད་འོག་དང་ཐད་ཀ་ནས་རླུང་ལངས་ཏེ་མཁྲེགས་པོར་བྱེད་དོ། །པདྨའི་ལོ་མའི་སྟེང་གི་ཆུ་ཐིགས་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མེ་ལྕེ་གཟིམས་པ་ནས་འཁོར་ཡུག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་ཆུས་གང་བར་བྱེད་པའི་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་འབབ་པའི་བར་དེ་ནི་འཇིག་ནས་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པའོ། །ཅི་སྟེ་ཆུ་ཕུང་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་རླུང་གིས་ཇི་ལྟར་མཁྲེགས་པོར་བྱེད་ཅེ་ན། གོ་སྐབས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། ཆུ་དེ་ཉིད་རླུང་གིས་བསྡུས་ཤིང་མཁྲེགས་པོར་བྱས་ཏེ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ན། རིམ་གྱིས་འོག་ཏུ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་དེ་ཉིད་འོག་ནས་འོག་ཏུ་བབས་པ་ན། སྔོན་གྱི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་སུ་ཚངས་འཁོར་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ཐོག་མར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཆུ་དེ་ཉིད་འོག་ནས་འོག་ཏུ་བབས་པ་ན། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་གནས་བཞི་པོའི་གནས་སུ་རིམ་བཞིན་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཐབ་བྲལ་ཏེ་འདོད་པའི་ལྷ་གནས་བཞི་པོ་དག་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཆུ་དེ་ཉིད་སྔོན་གྱི་ས་གཞིའི་གནས་སུ་བབས་པ་ན་ནི། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རླུང་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དག་གིས་ཁ་བཅད་པའི་ཆུ་ཚགས་ནང་གི་ཆུ་བཞིན་དུ་དབུགས་མེད་པར་བྱས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་མངར་མོ་དེ་ཉིད་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ན། སྟེང་དུ་ས་ཞག་ཆགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཆུ་མེད་པའི་འོ་ཐུག་གི་སྟེང་གི་སྤྲི་མ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲི་དང་རོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་འོད་གསལ་གྱི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་ཟད་པ་འམ། བསོད་ནམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས། ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ལ་མ་ཐུག་པར་ལས་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཤི་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་རང་གི་འོད་དང་ལྡན་པ་དང་། བར་སྣང་ལ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་མདོ་སྡེ་ཨགྒཉྙ་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་བཞིན། ས་ཞག་དེ་མྱངས་ནས་སྲེད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་ཁམ་བུ་བྱས་ནས་ཟ་བར་རྩོམ་མོ། །དེ་ནས་དེ་དག་གི་རང་གི་འོད་དེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་མུན་ནག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་དག་གིས་མུན་པ་མཐོང་ནས་འཇིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་གི་འཇིགས་པ་བསལ་ཞིང་དཔའ་བའི་ཉམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་དེ་མཐོང་ནས་བདག་ཅག་གིས་སྣང་བ་ཐོབ་བོ་ཞེས་དགའ་ཞིང་མགུ་བར་གྱུར་ཏེ། བདག་ཅག་གི་འཇིགས་པ་བསལ་ཞིང་དཔའ་བའི་ཉམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཤར་བས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཉི་མ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཉི་མ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ། །དེ་ནས་ཉི་མས་ཉིན་མོ་སྣང་བ་བྱས་ཏེ་ནུབ་པ་ན། བདག་ཅག་གིས་ཐོབ་པའི་སྣང་བ་དེ་ཡང་བརླག་གོ་ཞེས་ཡང་བསྐྱར་འཇིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། ཀྱེ་མ་བདག་ཅག་གིས་སྣང་བ་གཞན་ཞིག་ཐོབ་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་མོ། །དེ་དག་གི་བསམ་པ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་དཔག་ཚད་ཞེ་དགུ་ཡོད་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་དེ་མཐོང་ནས་ལྷག་པར་དགའ་ཞིང་མགུ་བར་གྱུར་ཏེ། བདག་ཅག་གི་འདོད་པ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཤར་བས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཟླ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟླ་བ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཉིན་དང་མཚན་མོ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། རིམ་གྱིས་ཟླ་བ་དང་། ཟླ་ཕྱེད་དང་། དུས་ཚིགས་དང་། ལོ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ཉིད་ལ་རི་རབ་དང་། འཁོར་ཡུག་གི་རི་དང་། གངས་རི་རྣམས་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཉ་བའི་ཉིན་མོ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཁྲེ་ཡི་འབྲས་བུ་བཙོས་པ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ཆུ་བུར་དག་རྡོལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མཐོ་ཞིང་འབུར་བར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་ནི་དམའ་ཞིང་གཤོངས་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མཉམ་ཞིང་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐོ་ཞིང་འབུར་བའི་གནས་སུ་རི་རྣམས་འགྱུར་ལ། དམའ་ཞིང་གཤོངས་པའི་གནས་སུ་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་འགྱུར་ལ། མཉམ་ཞིང་ལེགས་པའི་གནས་སུ་གླིང་རྣམས་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་ཡི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་ན། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་སྟེ་འདོད་པའི་ལྷ་གནས་གཉིས་པོ་དག་ཕྱིས་སུ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྷ་གནས་གཉིས་པོ་དག་ནི་ས་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆར་སྤྲིན་ཆེན་པོ་བརྡོལ་བ་ནས་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བར་དེ་ནི་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ས་ཞག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་བཟང་པོར་འགྱུར་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་བརྙས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་ང་རྒྱལ་དང་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ས་ཞག་དེ་ཡང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ས་གཞིའི་ཤ་མོ་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་འཁྲི་ཤིང་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུ་ཕུབ་མ་དང་སྦུན་པ་མེད་པ། དྲི་མ་མེད་པ། དྲི་ཞིམ་པ། འབྲས་བུ་འབྲུ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཞིག་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ལ་སྣོད་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གིས་འབྲས་སཱ་ལུ་དེ་སྣོད་དུ་བཅུག་ནས་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་འཇོག་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་མེ་ལྕེ་འབར་ནས་བཙོ་བར་བྱེད་དོ། །འབྲས་ཆན་དེ་ནི་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་དཀར་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་ཚོད་མ་དང་སྤགས་ལ་སོགས་པ་བྱ་མི་དགོས་སོ། །རོ་གང་དང་གང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེའི་རོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་རགས་པའི་ཟས་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བཤང་གཅི་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བཤང་གཅི་དེ་དག་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་རྨ་ཁ་ལྟ་བུའི་བུ་ག་དག་རྡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་། བུད་མེད་ལ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེར་ནི་བུད་མེད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ལ་དང་། སྐྱེས་པས་བུད་མེད་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་བལྟས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་པའི་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་གིས་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལ་བསྟེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསྟེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤེས་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་དང་གཙེས་པར་བྱས་པ་ན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྦ་བའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་དག་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། တေ [Pg.78] အဂါရံ အဇ္ဈာဝသမာနာ အနုက္ကမေန အညတရဿ အလသဇာတိကဿ သတ္တဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တာ သန္နိဓိံ ကရောန္တိ. တတော ပဘုတိ ကဏောပိ ထုသောပိ တဏ္ဍုလံ ပရိယောနဒ္ဓန္တိ, လာယိတဋ္ဌာနမ္ပိ နပ္ပဋိဝိရူဟတိ. တေ သန္နိပတိတွာ အနုဋ္ဌုနန္တိ ‘‘ပါပကာ ဝတ ဘော ဓမ္မာ သတ္တေသု ပါတုဘူတာ, မယံ ပုဗ္ဗေ မနောမယာ အဟုမှာ’’တိ. အဂ္ဂညသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဝိတ္ထရေတဗ္ဗံ. တတော မရိယာဒံ ဌပေန္တိ. အထညတရော သတ္တော အညဿ ဘာဂံ အဒိန္နံ အာဒိယတိ. တံ ဒွိက္ခတ္တုံ ပရိဘာသိတွာ တတိယဝါရေ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍေဟိ ပဟရန္တိ. တေ ဧဝံ အဒိန္နာဒါနကလဟမုသာဝါဒဒဏ္ဍဒါနေသု ဥပ္ပန္နေသု သန္နိပတိတွာ စိန္တယန္တိ, ‘‘ယံနူန မယံ ဧကံ သတ္တံ သမ္မန္နေယျာမ, ယော နော သမ္မာ ခိယိတဗ္ဗံ ခိယေယျ, ဂရဟိတဗ္ဗံ ဂရဟေယျ, ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗံ ပဗ္ဗာဇေယျ, မယံ ပနဿ သာလီနံ ဘာဂံ အနုပဒဿာမာ’’တိ. ဧဝံ ကတသန္နိဋ္ဌာနေသု ပန သတ္တေသု ဣမသ္မိံ တာဝ ကပ္ပေ အယမေဝ ဘဂဝါ ဗောဓိသတ္တဘူတော တေန သမယေန တေသု သတ္တေသု အဘိရူပတရော စ ဒဿနီယတရော စ မဟေသက္ခတရော စ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နော ပဋိဗလော နိဂ္ဂဟပဂ္ဂဟံ ကာတုံ တေ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိတွာ သမ္မနိံသု. သော တေန မဟာဇနေန သမ္မတောတိပိ မဟာသမ္မတော, ခေတ္တာနံ အဓိပတီတိ ခတ္တိယော, ဓမ္မေန သမေန ပရေသံ ရဉ္ဇေတီတိ ရာဇာတိ, တီဟိ နာမေဟိ ပညာယိတ္ထ. ယဉှိ လောကေ အစ္ဆရိယံ ဌာနံ ဗောဓိသတ္တောဝ တတ္ထ အာဒိ ပုရိသောတိ ဧဝံ ဗောဓိသတ္တံ အာဒိံ ကတွာ ခတ္တိယမဏ္ဍလေ သဏ္ဌိတေ အနုပုဗ္ဗေန ဗြာဟ္မဏာဒယောပိ ဝဏ္ဏာ သဏ္ဌဟိံသု. ဧဝံ စန္ဒိမသူရိယပါတု ဘာဝတော ယာဝ ပုန ကပ္ပဝိနာသကမဟာမေဃော, ဣဒံ ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီ နာမ စတုတ္ထမသင်္ချေယျံ နာမ. တေနေတံ ဝုစ္စတိ မေဃော ဇာလပရိစ္ဆိန္နော သံဝဋ္ဋောတိ ဇာလာ မေဃပရိစ္ဆိန္နော သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီတိ ဝုစ္စတိ. မေဃာ သူရိယပရိစ္ဆိန္နော ဝိဝဋ္ဋောတိ ဝုစ္စတိ. သူရိယာ မေဃပရိစ္ဆိန္နော ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီတိ ဝုစ္စတိ. စတ္တာရိ ဣမာနိ ကပ္ပာနိ မဟာကပ္ပောတိ ဝုစ္စတိ. ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယိကပ္ပေယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဗုဒ္ဓါဒယောတိ. တထာ ဟိ ဣမသ္မိံယေဝ ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယိအသင်္ချယျကပ္ပေ ဗုဒ္ဓပစ္စေက ဗုဒ္ဓသာဝကစက္ကဝတ္တိနော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န တီသု အသင်္ချေယျကပ္ပေသု. တဉ္စ ခေါ အသုညကပ္ပေယေဝ, န သုညကပ္ပေ. တတ္ထ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကစက္ကဝတ္တီဟိ ပုညဝန္တပုဂ္ဂလေဟိ အသုညတ္တာ အသုညကပ္ပော နာမ. တဗ္ဗိဂမေန သုညကပ္ပော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေသုပိ အသုညကပ္ပော ပဉ္စဝိဓော ဟောတိ သာရကပ္ပော[Pg.79], မဏ္ဍကပ္ပော, ဝရကပ္ပော, သာရမဏ္ဍကပ္ပော, ဘဒ္ဒကပ္ပောတိ, တေသု ယသ္မိံ ကပ္ပေ ဧကောဝ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သော သာရကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ ကပ္ပေ ဒွေ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သော မဏ္ဍကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ ကပ္ပေ တယော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သော ဝရကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ ကပ္ပေ စတ္တာရော ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သော သာရမဏ္ဍကပ္ပော နာမ. ယသ္မိံ ကပ္ပေ ပဉ္စ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သော ဘဒ္ဒကပ္ပောနာမ. ဣမာနိ ပဉ္စကပ္ပာနိယေဝ သဟေဝ သမောဓာနေတွာ ဇာတတ္တကီသောတတ္တကိယာ နိဒါနေ. ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་གིས་རིམ་གྱིས་ལེ་ལོའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་གཞན་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་བསྙེགས་ཏེ་གསོག་འཇོག་བྱེད་པར་བརྩམས། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་འབྲས་ཀྱི་ཕུབ་མ་དང་སྦུན་པས་ཀྱང་བཏུམས་ཤིང་། བརྔས་པའི་ས་གནས་སུའང་སླར་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར། དེ་དག་འདུས་ནས་མྱ་ངན་བྱེད་དེ། 'ཀྱེ་མ་ཧུད་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡིག་པའི་ཆོས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། ངེད་ཅག་སྔོན་ཆད་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ་'ཞེས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་བཞིན་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་དག་གིས་ས་མཚམས་བཅད་དོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ཞིག་གིས་གཞན་གྱི་སྐལ་བ་མ་བྱིན་པར་བླངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་གཉིས་སུ་སྨད་ཅིང་། ལན་གསུམ་པར་ས་རྡོ་དང་དབྱུག་པས་བརྡུངས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཆད་པ་གཅོད་པ་རྣམས་བྱུང་བ་ན། དེ་དག་འདུས་ནས་འདི་ལྟར་བསམས་ཏེ། 'ངེད་ཅག་གིས་སེམས་ཅན་གཅིག་བསྐོས་ཏེ། གང་ཞིག་གིས་ངེད་ཅག་གི་ཁྲོད་ནས་སྨད་པར་འོས་པ་ལ་ལེགས་པར་སྨོད་པ་དང་། བསྒྲགས་པར་འོས་པ་ལ་སྒྲོག་པ་དང་། སྐྲད་པར་འོས་པ་ལ་སྐྲོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ངེད་ཅག་གིས་ནི་ཁོ་ལ་འབྲས་སཱ་ལུའི་སྐལ་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་'ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐག་བཅད་པ་ན། བསྐལ་པ་འདི་ཉིད་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་ལུས་སུ་བཞུགས་པ་དེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ནང་ནས་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པ་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚར་གཅོད་པ་དང་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་དག་ཁོང་གི་དྲུང་དུ་ལྷགས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་བསྐོས་སོ། །ཁོང་ནི་སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོས་བསྐོས་པས་ན་ 'མང་པོས་བསྐུར་བ་' ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཞིང་གི་བདག་པོ་ཡིན་པས་ན་ 'རྒྱལ་རིགས་' ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པར་གཞན་དག་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་ 'རྒྱལ་པོ་' ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་གསུམ་གྱིས་གྲགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ངོ་མཚར་བའི་གནས་གང་ཡིན་པ་དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཐོག་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆགས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་ཆགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཉི་ཟླ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་སླར་ཡང་བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཆར་ཆེན་པོའི་བར་གྱི་དུས་འདི་ནི་ 'ཆགས་ནས་གནས་པ་' ཞེས་བྱ་སྟེ། གྲངས་མེད་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། ཆར་གྱིས་བཅད་པའི་འཇིག་པ་ནི་མེ་ལྕེས་བཅད་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། མེ་ལྕེས་བཅད་པའི་འཇིག་ནས་གནས་པ་ནི་མེ་ལྕེས་བཅད་པའི་འཇིག་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ཆར་གྱིས་བཅད་པའི་འཇིག་པ་ནི་ཉི་མས་བཅད་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཉི་མས་བཅད་པའི་འཇིག་ནས་གནས་པ་ནི་ཉི་མས་བཅད་པའི་འཇིག་གནས་ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ 'བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་' ཞེས་བྱའོ། །ཆགས་ནས་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱོན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཆགས་ནས་གནས་པའི་གྲངས་མེད་པའི་བསྐལ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་བྱོན་པར་འགྱུར་གྱི། གྲངས་མེད་པའི་བསྐལ་པ་གཞན་གསུམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྟོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྐལ་པ་ཉིད་ལ་ཡིན་གྱི། སྟོངས་པའི་བསྐལ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྟོངས་པའི་ཕྱིར་ 'སྟོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྐལ་པ་' ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་མེད་པ་ནི་ 'སྟོངས་པའི་བསྐལ་པ་' ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྟོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྐལ་པ་ལའང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། སྙིང་པོའི་བསྐལ་པ་དང་། བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དང་། བཟང་པོའི་བསྐལ་པ་དང་། སྙིང་པོ་བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དང་། སྐལ་བཟང་གི་བསྐལ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་བསྐལ་པ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཉིད་བྱོན་པ་ནི་ 'སྙིང་པོའི་བསྐལ་པ་' ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་གཉིས་བྱོན་པ་ནི་ 'བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་' ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་གསུམ་བྱོན་པ་ནི་ 'བཟང་པོའི་བསྐལ་པ་' ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་བཞི་བྱོན་པ་ནི་ 'སྙིང་པོ་བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་' ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔ་བྱོན་པ་ནི་ 'སྐལ་བཟང་གི་བསྐལ་པ་' ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གླེང་གཞིར་གསུངས་སོ། ། ‘‘နန္ဒော သုနန္ဒော ပထဝီ, မဏ္ဍော ဓရဏီ သာဂရော; ပုဏ္ဍရီကော ဣမေ သတ္တ, အသင်္ချေယျာ ပကာသိတာ. དགའ་བ་དང་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ། །ས་དང་བཅུད་དང་ས་གཞི་དང་། །རྒྱ་མཚོ་དང་ནི་པད་དཀར་ཏེ། །གྲངས་མེད་བདུན་པོ་འདི་དག་བསྒྲགས། ། ပဉ္စ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, ဟောန္တိ နန္ဒေ အသင်္ချေယျေ; နဝ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, သုနန္ဒမှိ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་དགའ་བའི་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཉིད་བྱོན། །གྲངས་མེད་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་ཉིད་བྱོན། ། ဒသ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, ပထဝိမှိ အသင်္ချေယျေ; ဧကာဒသ သဟဿာနိ, တမှိ မဏ္ဍေ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་ས་ཡི་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཉིད་བྱོན། །གྲངས་མེད་བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་ལ། །སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་བྱོན་པ་ཡིན། ། ဝီသတိ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, ဓရဏိမှိ အသင်္ချေယျေ; တိံသ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, သာဂရမှိ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་ས་གཞིའི་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་བྱོན། །གྲངས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་བྱོན། ། စတ္တာလီသ သဟဿာနိ, ပုဏ္ဍရီကေ အသင်္ချေယျေ; အသင်္ချေယျေသု သတ္တသု, ဧတ္တကာတိ ပဝုစ္စတိ. གྲངས་མེད་པད་དཀར་བསྐལ་པ་ལ། །སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་བྱོན་པ་སྟེ། །གྲངས་མེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ལ། །འདི་སྙེད་བྱོན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ဧကံသတသဟဿာနိ, ဝီသတိ စ သဟဿဉ္စ; သေသာ ပဉ္စသဟဿာနိ, သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ မဏ္ဍိတာ’’တိ. འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཉི་ཁྲི་དང་། །ལྷག་མ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་པོ་རྣམས། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏོ། ། ဝုတ္တံ. အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ. ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ‘‘ဘဒ္ဒေါ သဗ္ဗဖုလ္လော, သဗ္ဗရတနော ဥသဘက္ခန္ဓော; မာနိတဘဒ္ဒေါ စ ပဒုမော, ဥသဘက္ခန္တုတ္တမေဝ စ; သဗ္ဗဘာသော အသင်္ချေယျော, နဝမောတိ ပဝုစ္စတိ. བཟང་པོ་དང་ནི་ཀུན་ཏུ་རྒྱས། །ཀུན་ཏུ་རིན་ཆེན་ཁྱུ་མཆོག་ཕྲག །མཆོད་པའི་བཟང་དང་པདྨ་དང་། །ཁྱུ་མཆོག་བཟོད་པ་མཆོག་ཉིད་དང་། །ཀུན་ཏུ་འོད་ནི་གྲངས་མེད་དེ། །དགུ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ပဏ္ဏာသ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, သဗ္ဗဘဒ္ဒေ အသင်္ချေယျေ; သဋ္ဌိ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, သဗ္ဗဖုလ္လေ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་ཀུན་བཟང་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་བྱོན། །གྲངས་མེད་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་བྱོན། ། သတ္တတိ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, သဗ္ဗရတနေ အသင်္ချေယျေ; အသီတိ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, ဥသဘက္ခန္ဓေ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་ཀུན་ཏུ་རིན་ཆེན་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་བྱོན། །གྲངས་མེད་ཁྱུ་མཆོག་ཕྲག་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བྱོན། ། နဝုတိ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, မာနိတဘဒ္ဒေ အသင်္ချေယျေ; ဝီသတိ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, ပဒုမမှိ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་མཆོད་པའི་བཟང་པོ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་བཅུ་བྱོན། །གྲངས་མེད་པདྨའི་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་བྱོན། ། ဒသ [Pg.80] ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ ဥသဘမှိ အသင်္ချေယျေ; ပဉ္စ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, ခန္တုတ္တမေ အသင်္ချေယျေ. གྲངས་མེད་ཁྱུ་མཆོག་བསྐལ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཉིད་བྱོན། །གྲངས་མེད་བཟོད་པ་མཆོག་ཉིད་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཉིད་བྱོན། ། ဒွေ စ ဗုဒ္ဓသဟဿာနိ, သဗ္ဗဘာသေ အသင်္ချေယျေ; အင်္ချေယေ နဝသ္မိံ, ဧတ္တကာတိ ပဝုစ္စတိ. གྲངས་མེད་ཀུན་ཏུ་འོད་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཉིད་བྱོན། །གྲངས་མེད་དགུ་པོ་འདི་དག་ལ། །འདི་སྙེད་བྱོན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། တီဏိ သတသဟဿာနိ, သတ္တာသီတိသဟဿဉ္စ; ဂဏနာနဉ္စ ဗုဒ္ဓါနံ, သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ မဏ္ဍိတာ’’တိ. འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི། །བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བདུན་དག་གིས་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་བརྩིས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏོ། ། တေ သဗ္ဗေပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ယာဝ အရိမေတ္တေယျာ သမောဓာနေတွာ དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་བར་གྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། ‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေ အဋ္ဌဝီသဉ္စ, ဒွါဒသဉ္စ သဟဿကေ; ပဉ္စသတသဟဿာနိ, နမာမိ သိရသာ မဟံ; တေသံ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ, အာဒရေန နမာမဟံ. “རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་ཤུ་བརྒྱད། །སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དག་དང་ནི། །འབུམ་ཕྲག་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ནི། །བདག་གིས་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལའང་། །གུས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། နမက္ကာရာနုဘာဝေန, ဟိတွာ သဗ္ဗေ ဥပဒ္ဒဝေ; အနေကအန္တရာယာပိ, ဝိနဿန္တု အသေသတော’’တိ. ཕྱག་འཚལ་བ་ཡི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཀུན་སྤངས་ཏེ། །བར་ཆད་དུ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །མ་ལུས་པར་ནི་ཞི་གྱུར་ཅིག །” ཅེས་སོ། ། နမဿနဂါထာ ပဝတ္တာ သာ ဦနသင်္ချာဝသေနေဝ ကတာဝ ဘဝိတဗ္ဗံ, တထာ ဟိ အမှာကံ ဘဂဝါ ပေါရာဏဗြဟ္မဒေဝဗုဒ္ဓံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ ပေါရာဏသကျဂေါတမာ မနသာဝ စိန္တေန္တဿ သတ္တအသင်္ချေယျာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ ပေါရာဏသကျဂေါတမဗုဒ္ဓံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ မဇ္ဈိမဒီပင်္ကရာ ဝါစာမတ္တေန နဝ အသင်္ချေယျာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ. မဇ္ဈိမဒီပင်္ကရတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓါ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂဝသေန စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ. ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓတော ယာဝ ကကုသန္ဓာ ဧကမသင်္ချေယျံ ဝီတိဝတ္တံ. ဧဝမိမေသု ဝီသတိအသင်္ချေယျေသု ဗြဟ္မဒေဝပေါရာဏသကျဂေါတမဗုဒ္ဓါနမန္တရေ သတ္တ အသင်္ချေယျေ သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဧကသတသဟဿဉ္စ ဝီသတိ သဟဿဉ္စ ပဉ္စသဟဿာနိ စ ဟောန္တိ. ပေါရာဏသကျဂေါတမမဇ္ဈိမဒီပင်္ကရာနမန္တရေ နဝ အသင်္ချေယျေ သဗ္ဗံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ တီဏိသတသဟဿာနိ သတ္တာသီတိသဟဿာနိ စ ဟောန္တိ. မဇ္ဈိမဒီပင်္ကရတော ယာဝ မေတ္တေယျာ အဋ္ဌဝီသာတိ သဗ္ဗံ သမောဓာနေတွာ အဋ္ဌဝီသဉ္စ ဒွါဒသသဟဿဉ္စ ပဉ္စသတသဟဿာနိ စ ဟောန္တိ တသ္မာ ဦနသင်္ချာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပရိပုဏ္ဏသင်္ချာဝသေန ဣစ္ဆမာနေဟိ စိန္တေတဗ္ဗာဝ. ဧသာ စ သင်္ချာဝိစာရဏာ နိဒါနေ ဝုတ္တာဝ. ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་གྲངས་ཉུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྩམས་པ་ཞིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ངེད་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་ཚངས་པའི་ལྷའི་སངས་རྒྱས་ནས་བཟུང་སྟེ་སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་གཽ་ཏམའི་བར་དུ་ཡིད་ཀྱིས་ཁོ་ནས་བསམས་པའི་གྲངས་མེད་པ་བདུན་འདས་ཤིང་། སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་གཽ་ཏམའི་སངས་རྒྱས་ནས་བཟུང་སྟེ་བར་གྱི་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་བར་དུ་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཁོ་ནས་སྨྲས་པའི་གྲངས་མེད་པ་དགུ་འདས་སོ། །བར་གྱི་མར་མེ་མཛད་ནས་བཟུང་སྟེ་པདྨའི་མཆོག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་གྲངས་མེད་པ་བཞི་འདས་སོ། །པདྨའི་མཆོག་གི་སངས་རྒྱས་ནས་བཟུང་སྟེ་འཁོར་བ་འཇིག་གི་བར་དུ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་འདས་སོ། །དེ་ལྟར་གྲངས་མེད་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ལས། ཚངས་པའི་ལྷ་དང་སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་གཽ་ཏམའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་གྱི་གྲངས་མེད་པ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཉི་ཁྲི་དང་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཡོད་དོ། །སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་གཽ་ཏམ་དང་བར་གྱི་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་བར་གྱི་གྲངས་མེད་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད་དོ། །བར་གྱི་མར་མེ་མཛད་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱམས་པའི་བར་གྱི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གྲངས་མ་ཚང་བ་ཞིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གྲངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །གྲངས་ཀྱི་དཔྱད་པ་འདི་ནི་གླེང་གཞིའི་ནང་དུ་གསུངས་ཟིན་ཏོ། ། ဧဝံ ‘‘စိန္တိတံ သတ္တသင်္ချေယျံ, နဝသင်္ချေယျဝါစကံ; ကာယဝါစာ စတုသင်္ချေယျံ, ဗုဒ္ဓတ္တံသမုပါဂမီ’’တိ. དེ་ལྟར་ “ཡིད་ཀྱིས་བསམས་པ་གྲངས་མེད་བདུན། །ངག་གིས་སྨྲས་པ་གྲངས་མེད་དགུ། །ལུས་ངག་གཉིས་ཀྱིས་གྲངས་མེད་བཞི། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཐོབ་པར་གྱུར། །” ཅེས་སོ། ། ဝုတ္တေသု [Pg.81] ဝီသတိအသင်္ချေယျေသု ပဝတ္တအသင်္ချေယျကပ္ပဝသေနေဝ ကတာ. အတ္ထတော ပန သာရကပ္ပမဏ္ဍကပ္ပဝရကပ္ပသာရမဏ္ဍကပ္ပဘဒ္ဒကပ္ပဝသေန ပဉ္စဝိဓာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမာနိ ပဉ္စနာမာနိ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကပ္ပေယေဝ လဗ္ဘန္တိ, အနုပ္ပန္နကပ္ပေ ပန သုညကပ္ပောတွေဝ နာမံ လဗ္ဘတိ တထာ ဟိ ကပ္ပသဏ္ဌဟနကာလေ သဗ္ဗပဌမံ မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကဋ္ဌာနေယေဝ ပဒုမိနိဂဗ္ဘာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သာ ယသ္မိံ ကာလေ ဧကော ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, ဧကော ပဒုမိနိဂဗ္ဘော အဋ္ဌပရိက္ခာရေဟိ သဟ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တံ ဒိသွာ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မုနော နေမိတ္တပါဌကာ အရဟန္တော ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ ဧကော ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ သဉ္ဇာတပီတိသောမနဿာ ဟုတွာ အဋ္ဌပရိက္ခာရေ ဂဟေတွာ ဗြဟ္မလောကေ ဌပေန္တိ ‘‘ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, တဒါ ဒဿာမာ’’တိ. ဧဝံ ဒွေ တယော စတ္တာရော ပဉ္စ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ, တဒါ ဒွေ တီဏိ စတ္တာရိ ပဉ္စ ပဒုမိနိဂဗ္ဘာ အဋ္ဌပရိက္ခာရေဟိ သဟ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တဉ္စ ခေါ ဧကသ္မိံ ယေဝ နာဠေကေက ဗဒ္ဓါ ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ ကပ္ပသဏ္ဌဟနကာလတော ပဋ္ဌာယေဝ ဣမာနိ ပဉ္စ နာမာနိ လဗ္ဘန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧတ္တာဝတာ ဣမသ္မိံယေဝ ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ္ပေ ဗုဒ္ဓါဒယော မဟေသက္ခာ ပုညဝန္တော စက္ကဝတ္တိရာဇာနော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တထာ အာယုကပ္ပန္တရကပ္ပာနိပိ. တတ္ထ အာယုကပ္ပော နာမ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ အာယုပရိစ္ဆေဒေါ. အန္တရကပ္ပော နာမ တတ္ထ သတ္ထရောဂဒုဗ္ဘိက္ခာနံ အညတရသံဝဋ္ဋနေန ဗဟူသု ဝိနာသမုပဂတေသု အဝသိဋ္ဌသတ္တသန္တာ နပ္ပဝတ္တကုသလကမ္မာနုဘာဝေန ဒသဝဿတော ပဋ္ဌာယ အနုက္ကမေန အသင်္ချေယျာယုကပ္ပပ္ပမာဏေသု သတ္တေသု ပန အဓမ္မသမာဒါနဝသေန ကမေန ပရိဟာယိတွာ ဒသဝဿာယုကေသု ဇာတေသု ရောဂါဒီနမညတရသံဝဋ္ဋနေန သတ္တာနံ ဝိနာသပ္ပတ္တိ ယာဝ အယမေကော အန္တရကပ္ပော. ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္နအန္တရကပ္ပဝသေန စတုသဋ္ဌိအန္တရကပ္ပော ဧကော အသင်္ချေယျကပ္ပော ဝီသတိ အန္တရကပ္ပပ္ပမာဏောတိ အပရေ ဝဒန္တိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျကပ္ပာနိ ဧကော မဟာကပ္ပော နာမ. ဧဝံ တေဇော သံဝဋ္ဋဝသေန တာဝ မဟာကပ္ပာနံ အန္တရံ အဂ္ဂိနာဝ ဝိနဿတိ. ယသ္မိံ ပန သမယေ ကပ္ပော ဥဒကေန နဿတိ, တဒါ အာဒိတောဝ ကပ္ပဝိနာသကမဟာမေဃော ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ အယံ ပန ဝိသေသော ယထာ တတ္ထ ဒုတိယသူရိယော, ဧဝမိဓပိ ကပ္ပဝိနာသကော ခါရုဒကမဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာတိ သော အာဒိတော သုခုမံ ဝဿန္တော အနုက္ကမေန မဟာဓာရာဟိ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠံ [Pg.82] ပူရေန္တော ဝဿတိ. ခါရုဒကေန ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌာ ပထဝီပဗ္ဗတာဒယော ဝိလီယန္တိ တံ ဥဒကံ ဝါတေန သမန္တတော ဓာရိတံ ပထဝိတော ယာဝ ပရိတ္တာဘာ အပ္ပမာဏာဘာ အာဘဿရာတိ တယောပိ ဒုတိယဇ္ဈာနဘူမိ ဥဒကံ ဂဏှာတိ. တတ္ထ တယောပိ ဗြဟ္မလောကေ ဝိလီယာပေတွာ သုဘ ကိဏှေ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ ယာဝ အဏုမတ္တံ သင်္ခါရဂတံ အတ္ထိ, တာဝ န ဝူပသမတိ. ဥဒကာနုဂတံ ပန သဗ္ဗသင်္ခါရဂတံ အဘိဘဝိတွာ သဟသာ ဝူပသမတိ အန္တရဓာနံ ဂစ္ဆတိ, ဟေဋ္ဌာ အာကာသေန သဟ ဥပရိ အာကာသော ဧကော ဟောတိ မဟန္ဓကာရောတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ကေဝလံ ပနိဓ ဩတိဏ္ဏောတိဏ္ဏေ ဥဒကေ အာဘဿရဗြဟ္မလောကံ အာဒိံ ကတွာ လောကပါတုဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သုဘကိဏှတော စဝိတွာ အာဘဿရဋ္ဌာနာဒီသု သတ္တာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ဧတ္ထာပိ ကပ္ပဝိနာသကမဟာမေဃတော ယာဝ ကပ္ပဝိနာသကဥဒကပရိစ္ဆေဒေါ သံဝဋ္ဋော နာမ ပဌမမသင်္ချေယျကပ္ပော နာမာတိ စတ္တာရိအသင်္ချေယျကပ္ပာနိ ဝုတ္တသဒိသာနိ ဧဝံ သတ္တ မဟာကပ္ပာနိ သတ္တက္ခတ္တုံ အဂ္ဂိနာ ဝိလီယိတွာ အဋ္ဌမေ မဟာကပ္ပေ ဥဒကေနပိ ဝိနာသော စ သဏ္ဌဟနဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗံ, ဧဝံ သတ္တသတ္တမဟာကပ္ပော သတ္တသတ္တဝါရံ အဂ္ဂိနာ ဝိလီယိတွာ အဋ္ဌမေ အဋ္ဌမေ ဝါရေ အာပေန ဝိလီယိတွာ အနုက္ကမေန တေသဋ္ဌိမဟာကပ္ပာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ တဒါ အာပဝါရံ ပဋိဗာဟိတွာ စတုသဋ္ဌိမေ မဟာကပ္ပေ ဝါတေန ဝိနဿတိ တဒါ အာဒိတော ကပ္ပဝိနာသကမဟာဝါတော ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ သဗ္ဗံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော ယထာ အဂ္ဂိနာ ဝိနာသကပ္ပေ ဒုတိယသူရိယော, ဧဝမိဓာပိ ကပ္ပဝိနာသနတ္ထံ ဝါတော သမုဋ္ဌာတိ သော ပဌမံ သုခုမရဇံ ဥဋ္ဌာပေတိ, တတော ထူလရဇံ သဏှရဇံ သုခုမဝါလိကံ သက္ခရပါသာဏာဒယောတိ ယာဝ ကူဋာဂါရမတ္တေ ပါသာဏေပိ ဝိသမဋ္ဌာနေ ဌိတမဟာရုက္ခေစ ဥဋ္ဌာပေတိ, တေ ပထဝိတော နဘမုဂ္ဂတာ န ပုန ပတန္တိ, တတ္ထေဝ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာ ဟုတွာ အဘာဝံ ဂစ္ဆန္တိ. ယထာနုက္ကမေန ဟေဋ္ဌာ မဟာပထဝိယာ ဝါတော သမုဋ္ဌဟိတွာ ပထဝိံ ပရိဝတ္တေတွာ ဥဒ္ဓံမူလံ ကတွာ အာကာသေ ခိပတိ ယောဇနသတပ္ပမာဏာပိ ပထဝိပ္ပဒေသာ ဒွိယောဇနတိယောဇနစတုယောဇနပဉ္စယောဇနဆယောဇနသတ္တယောဇနပ္ပမာဏာပိ ဘိဇ္ဇိတွာ တေ ဝေဂက္ခိတ္တာ အာကာသေယေဝ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာ ဟုတွာ အဘာဝံ ဂစ္ဆန္တိ စက္ကဝါဠပဗ္ဗတမ္ပိ ဝါတော ဥက္ခိပိတွာ အာကာသေ ခိပတိ တေ အညမညံ ဃဋ္ဋယန္တာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာ [Pg.83] ဟုတွာ ဝိနဿန္တိ ဧတေနေဝ ဘူမဋ္ဌကဝိမာနာနိ အာကာသဋ္ဌကဝိမာနာနိ စ ဝိနာသေန္တော ဆကာမာဝစရဒေဝလောကေ နာသေတွာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠာနိ ဝိနာသေတိ. တတ္ထ စက္ကဝါဠာ စက္ကဝါဠေဟိ, ဟိမဝန္တာ ဟိမဝန္တေဟိ, သိနေရူ သိနေရူဟိ အညမညံ သမာဂန္တွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာ ဟုတွာ ဝိနဿန္တိ. ပထဝိတော ယာဝ ပရိတ္တသုဘာ, အပ္ပမာဏသုဘာ, သုဘဏိဏှာတိ တယောပိ တတိယဇ္ဈာနဘူမီ ဝါတော ဂဏှာတိ တတ္ထ တယောပိ ဗြဟ္မလောကေ ဝိနာသေတွာ ဝေဟပ္ဖလံ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ. ဧဝံ သဗ္ဗံ သင်္ခါရဂတံ ဝိနာသေတွာ သယံ ဝိနဿတိ, ဟေဋ္ဌာ အာကာသေန သဟ ဥပရိ အာကာသော ဧကော ဟောတိ မဟန္ဓကာရောတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တသဒိသံ. ဣဓ ပန သုဘကိဏှဗြဟ္မလောကံ အာဒိံ ကတွာ လောကော ပါတုဘဝတိ. ဝေဟပ္ဖလတော စဝိတွာ သုဘကိဏှာဒီသု သတ္တာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ, တတ္ထကပ္ပဝိနာ သကမဟာမေဃတော ယာဝ ကပ္ပဝိနာသကဝါတုပစ္ဆေဒေါ, ဣဒံ သံဝဋ္ဋော နာမ, ပဌမမသင်္ချေယျံ နာမာတိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျကပ္ပာနိ ဧကော မဟာကပ္ပော နာမာတိ သဗ္ဗံ တေဇောသံဝဋ္ဋေ ဝုတ္တနယမေဝ. བཤད་ཟིན་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་འཇུག་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་དབང་གིས་བྱས་པ་ཡིན། དོན་གྱི་ཆ་ནས་ནི་སྙིང་པོའི་བསྐལ་པ་དང་། བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དང་། མཆོག་གི་བསྐལ་པ་དང་། སྙིང་པོའི་བཅུད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དང་། སྐལ་བཟང་གི་བསྐལ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ།། མིང་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་བསྐལ་པ་ཉིད་ལ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་མ་བྱུང་བའི་བསྐལ་པ་ལ་ནི་སྟོང་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན། འདི་ལྟར་བསྐལ་པ་ཆགས་པའི་ཚེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་གདན་གྱི་གནས་ཉིད་དུ་པདྨའི་སྦུབས་ཤིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། པདྨའི་སྦུབས་གཅིག་ཉིད་ཡོ་བྱད་བརྒྱད་དང་བཅས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་མཐོང་ནས་གནས་གཙང་མའི་ཚངས་པ་མཚན་མཁན་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས། བསྐལ་པ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་སྐྱེས་ཏེ། ཡོ་བྱད་བརྒྱད་པོ་བླངས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་བཞག་སྟེ། "ནམ་ཞིག་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ཚེ་དེའི་ཚེ་འབུལ་བར་བྱའོ་"ཞེས་སྨྲའོ།། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞིའམ་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་པདྨའི་སྦུབས་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞིའམ་ལྔ་ཡོ་བྱད་བརྒྱད་དང་བཅས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་དག་ཀྱང་སྡོང་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ་རེ་རེ་བཞིན་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་ཆགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་མིང་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐོབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། འདི་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚེའི་བསྐལ་པ་དང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།། དེ་ལ་ཚེའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་དོ།། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་མཚོན་དང་། ནད་དང་། མུ་གེ་གསུམ་ལས་གང་རུང་གི་འཇིག་པས་མང་པོ་ཞིག་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ན། ལྷག་མ་ལུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་མཐུས་ལོ་བཅུ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རིམ་གྱིས་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་ཚད་དུ་སླེབས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་བླངས་པའི་དབང་གིས་རིམ་གྱིས་ཉམས་ཏེ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་གྱུར་པ་ན། ནད་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་གི་འཇིག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་བར་འདི་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།། དེ་ལྟར་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅད་པའི་དབང་གིས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་རེ་བཞི་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།། དེ་ལྟར་མེས་འཇིག་པའི་དབང་གིས་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་མེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། གང་གི་ཚེ་བསྐལ་པ་ཆུས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཆར་གྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་བབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ།། འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེར་ཉི་མ་གཉིས་པ་འཆར་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ལན་ཚྭའི་ཆུའི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་འཁྲིགས་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་ནི་ཐོག་མར་ཕྲ་མོར་འབབ་ཅིང་། རིམ་གྱིས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ཆེན་པོས་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་གང་བར་འབབ་པར་འགྱུར་རོ།། ལན་ཚྭའི་ཆུས་རེག་པ་དང་རེག་པ་ན། ས་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཞུ་བར་འགྱུར་རོ།། ཆུ་དེ་ནི་རླུང་གིས་ཀུན་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་ནས་བཟུང་སྟེ་འོད་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་འོད་དང་། འོད་གསལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་གསུམ་པོ་ཡང་ཆུས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།། དེར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཡང་བཞུས་ནས། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།། ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་ཞི་བར་གནས་སོ།། ཆུའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནས། མྱུར་དུ་ཞི་ཞིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། འོག་གི་ནམ་མཁའ་དང་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མུན་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་སྔར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ།། འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་ཆུ་རིམ་གྱིས་བྲི་བ་དང་བྲི་བའི་ཚེ། འོད་གསལ་གྱི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བཟུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོད་གསལ་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། འདིར་ཡང་བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཆར་གྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཆུའི་མཚམས་ཀྱི་བར་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ།། དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བདུན་གྱི་བར་དུ་ལན་བདུན་མེས་བཞུས་ནས། བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཆུས་ཀྱང་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བདུན་བདུན་པོ་ལན་བདུན་བདུན་དུ་མེས་བཞུས་ཤིང་། བརྒྱད་པ་བརྒྱད་པ་ལ་ཆུས་བཞུས་ཏེ། རིམ་གྱིས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་རེ་གསུམ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།། དེའི་ཚེ་ཆུའི་ཐེངས་པ་བཟློག་ནས། རེ་བཞི་པ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་རླུང་གིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། དེའི་ཚེ་ཐོག་མར་བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རླུང་ཆེན་པོ་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་དོ།། འོན་ཀྱང་འདིར་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེས་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ལ་ཉི་མ་གཉིས་པ་འཆར་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རླུང་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།། དེས་ཐོག་མར་རྡུལ་ཕྲ་མོ་སློང་བར་བྱེད། དེ་ནས་རྡུལ་རགས་པ་དང་། བྱེ་མ་ཞིབ་མོ་དང་། བྱེ་མ་ཕྲ་མོ་དང་། གསེག་མ་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཁང་པ་བརྩེགས་པའི་ཚད་ཙམ་གྱི་རྡོ་དང་། མི་མཉམ་པའི་གནས་སུ་གནས་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་སློང་བར་བྱེད་དོ།། དེ་དག་ནི་ས་ནས་ནམ་མཁར་འཕགས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྷུང་བར། དེ་ཉིད་དུ་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོར་གྱུར་ཏེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།། རིམ་གྱིས་འོག་གི་ས་ཆེན་པོ་ནས་རླུང་ལྡང་སྟེ། ས་གཞི་བཟློག་ནས་རྩ་བ་གྱེན་དུ་བསྟན་ཏེ་ནམ་མཁར་འཕེན་པར་བྱེད་དོ།། དཔག་ཚད་བརྒྱ་པའི་ས་ཕྱོགས་དག་དང་། དཔག་ཚད་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། དྲུག་དང་། བདུན་གྱི་ཚད་ཅན་དག་ཀྱང་གས་ཤིང་། དེ་དག་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོར་གྱུར་ནས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།། འཁོར་ཡུག་གི་རི་རྣམས་ཀྱང་རླུང་གིས་བཏེགས་ཏེ་ནམ་མཁར་འཕེན་ཞིང་། དེ་དག་ཕན་ཚུན་བརྡེགས་ཤིང་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོར་གྱུར་ཏེ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ས་ལ་གནས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་། འདོད་པའི་ལྷ་རིས་དྲུག་པོ་རྣམས་བཅོམ་ནས། འཁོར་ཡུག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།། དེར་འཁོར་ཡུག་དང་འཁོར་ཡུག་རྣམས་དང་། གངས་རི་དང་གངས་རི་རྣམས་དང་། ལྷན་པོ་དང་ལྷན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་དེ་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོར་གྱུར་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། ས་ནས་བཟུང་སྟེ་དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དགེ་དང་། དགེ་རྒྱས་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་གསུམ་པོ་ཡང་རླུང་གིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།། དེར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཡང་བཅོམ་ནས། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་གནས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། འོག་གི་ནམ་མཁའ་དང་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མུན་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་སྔར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ།། འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བཟུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་གནས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དགེ་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། དེར་བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཆར་གྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རླུང་གི་མཚམས་ཀྱི་བར་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བཞི་པོ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མེས་འཇིག་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་དོ།། ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ. འདི་ཡང་བཤད་དོ།། ‘‘သတ္တ သတ္တ ဂ္ဂိနာ ဝါရာ, အဋ္ဌမေ အဋ္ဌမေ ဒကာ; စတုသဋ္ဌိ ယဒါ ပုဏ္ဏာ, ဧကော ဝါယုဝရော သိယာ. "མེ་ཡིས་ལན་བདུན་བདུན་དག་དང་།། བརྒྱད་པ་བརྒྱད་པ་ཆུ་ཡིས་འཇིག། རེ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན།། ཐེངས་གཅིག་རླུང་གི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར།།" အဂ္ဂိနာ’ဘဿရာ ဟေဋ္ဌာ, အာပေန သုဘကိဏှတော; ဝေဟပ္ဖလတော ဝါတေန, ဧဝံ လောကော ဝိနဿတီ’’တိ. "མེ་ཡིས་འོད་གསལ་འོག་མ་དང་།། ཆུ་ཡིས་དགེ་རྒྱས་མན་ཆད་དོ།། རླུང་གིས་འབྲས་བུ་ཆེ་མན་ཆད།། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར།།" တသ္မာ တိဏ္ဏမ္ပိ ပဌမဇ္ဈာနတလာနံ ဧကကပ္ပေပိ အဝိနာသာဘာဝတော သကလကပ္ပေ တေသံ သမ္ဘဝေါ နတ္ထီတိ အသင်္ချေယျ ကပ္ပဝသေန တေသံ အာယုပရိစ္ဆေဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုတိယဇ္ဈာနတလတော ပဋ္ဌာယ ပန ပရိပုဏ္ဏမဟာကပ္ပဝသေန အာယုပရိစ္ဆေဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န အသင်္ချေယျကပ္ပဝသေန. ယဒိ ဒုတိယဇ္ဈာနတလတော ပဋ္ဌာယ ပရိပုဏ္ဏမဟာကပ္ပဝသေန အာယုပရိစ္ဆေဒေါ သိယာ, ကထံ အာဘဿရာဒီသု ဗြဟ္မူနံ အဋ္ဌမဟာကပ္ပာဒိဝသေန အာယု ပရိပုဏ္ဏံ သိယာ, တထာ ဟိ ပဌမဇ္ဈာနတလံ သတ္တသု ဝါရေသု အဂ္ဂိနာ ဝိနဿတိ. အဋ္ဌမေ ဝါရေ ယာဝ အာဘဿရာ ဥဒကေန ဝိနဿတိ ပုန သတ္တဝါရေသု အဂ္ဂိနာ ပဌမဇ္ဈာနတလံ, ပုန အဋ္ဌမေဝါရေ ဥဒကေန ဒုတိယဇ္ဈာနတလံ ဝိနဿတီတိ ဧဝံ အဋ္ဌမေ ဝါရေ အာပဝါရံ ပဋိဗာဟိတွာ ယာဝ သုဘကိဏှာ ဝါတေန ဝိနဿတိ ဧဝံ စတုသဋ္ဌိ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတီတိ သစ္စံ[Pg.84], ဟေဋ္ဌာဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီ အသင်္ချေယျကပ္ပဝသေန ဧကော သတ္တ မဟာကပ္ပာနိ စာတိ အဋ္ဌ ကပ္ပာနိ အာဘဿရဗြဟ္မူနံ အာယုပ္ပမာဏံ ဟောတိ. စတုသဋ္ဌိကပ္ပေသုပိ ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ္ပဝသေန ဧကော တေ သဋ္ဌိမဟာကပ္ပာနိ စာတိ စတုသဋ္ဌိကပ္ပာနိ သုဘကိဏှာနံ ဗြဟ္မူနံ အာယုပ္ပမာဏံ ဟောတိ တေန ဝုတ္တံ ပေါရာဏေဟိ. དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་གསུམ་པོ་དག་ནི་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་རིང་ལའང་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་ཧྲིལ་པོར་དེ་དག་གནས་པ་མི་སྲིད་པས། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་དབང་གིས་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ཤེས་པར་བྱའོ།། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་ཚེའི་ཚད་ཤེས་པར་བྱ་ཡི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་ཚེའི་ཚད་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་འོད་གསལ་ལ་སོགས་པའི་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ནི་ལན་བདུན་དུ་མེས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། བརྒྱད་པ་ལ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་བར་དུ་ཆུས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། ཡང་ལན་བདུན་དུ་མེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་དང་། ཡང་བརྒྱད་པ་ལ་ཆུས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་བརྒྱད་པ་ལ་ཆུའི་ཐེངས་པ་བཟློག་ནས་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་རླུང་གིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་རེ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བདེན་ནོ།། འོག་གི་འཇིག་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་དབང་གིས་དང་། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བདུན་ཏེ་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན་ནོ།། བསྐལ་པ་རེ་བཞི་པོ་དག་ལས་ཀྱང་འཇིག་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་དབང་གིས་དང་། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་རེ་གསུམ་སྟེ་བསྐལ་པ་རེ་བཞི་ནི་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དེ། သတ္တ သတ္တ’ဂ္ဂိနာ ဝါရာ, အဋ္ဌမေ အဋ္ဌမေ ဒကာ; စတုသဋ္ဌိ ယဒါ ပုဏ္ဏာ, ဧကော ဝါယုဝရော သိယာ’တိ. "མེ་ཡིས་ལན་བདུན་བདུན་དག་དང་།། བརྒྱད་པ་བརྒྱད་པ་ཆུ་ཡིས་འཇིག། རེ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན།། ཐེངས་གཅིག་རླུང་གི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར།།" ကေစိ ပန. ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ། ‘‘အဂ္ဂိနာ’ဘဿရာ ဟေဋ္ဌာ, အာပေန သုဘကိဏှတော; ဝေဟပ္ဖလတော ဝါတေန, ဧဝံ လောကော ဝိနဿတီ’’တိ. "མེ་ཡིས་འོད་གསལ་འོག་མ་དང་།། ཆུ་ཡིས་དགེ་རྒྱས་མན་ཆད་དོ།། རླུང་གིས་འབྲས་བུ་ཆེ་མན་ཆད།། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར།།" ဣမိဿာ ဂါထာယ ‘‘အာဘဿရာတိ’’စ ‘‘သုဘကိဏှတော’’တိ စ ‘‘ဝေဟပ္ဖလတော’’တိ စ အဘိဝိဓိဝသေန ဝုတ္တဘာဝဉ္စ သမတလဘာဝေပိ သေဋ္ဌဘူမိတ္တာ ပဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တဘာဝဉ္စ အမညိတွာ သုဒ္ဓါဝါသဘူမီသု ဝိယ ဥပရူပရိဝသေန ဘူမိက္ကမောတိ မညိတွာ. ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་ "འོད་གསལ་" ཞེས་པ་དང་། "དགེ་རྒྱས་" ཞེས་པ་དང་། "འབྲས་བུ་ཆེ་" ཞེས་པ་རྣམས་ནི་མཚམས་འཛིན་པའི་དབང་གིས་བཤད་པ་ཡིན་པ་དང་། ས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གཙོ་བོའི་ས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་དབང་གིས་བཤད་པ་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པར། གནས་གཙང་མའི་ས་བཞིན་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ‘‘ပဉ္စဘူမိ နဋ္ဌာ အဂ္ဂိ, အဋ္ဌ ဘူမိ နဋ္ဌာ ဒကာ; နဝဘူမိ နဋ္ဌာ ဝါတာ, လောကနဋ္ဌာ တဒါ သိယုံ. "ས་ལྔ་མེ་ཡིས་འཇིག་པར་བྱེད།། ས་བརྒྱད་ཆུ་ཡིས་འཇིག་པར་བྱེད།། ས་དགུ་རླུང་གིས་འཇིག་བྱེད་དེ།། དེ་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པར་འགྱུར།།" ပဌမေ အဂ္ဂိ ဒွတ္တိံသ, ဒုတိယေ အာဒိ သောဠသ; ဒုတိယဘူမေ မဇ္ဈေ အဋ္ဌမံ, တံ ဆပ္ပညာသ ဝါရကံ. "དང་པོར་མེ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས།། གཉིས་པའི་ཐོག་མར་བཅུ་དྲུག་གོ། གཉིས་པའི་ས་ཡི་དབུས་སུ་བརྒྱད།། དེ་ནི་ལན་གྲངས་ལྔ་བཅུ་དྲུག།" အာဘဿရမှိ စတုတ္ထံ, ပရိတ္တသုဘမှိ ဒွေ ဇလံ; အပ္ပမာဏသုဘံ ဧကဝါရံ, မတံ ဥဒကသတ္တမ’’န္တိ. "འོད་གསལ་ལ་ནི་བཞི་པ་དང་།། དགེ་ཆུང་ལ་ནི་ཆུ་གཉིས་སོ།། ཚད་མེད་དགེ་ལ་ཐེངས་གཅིག་སྟེ།། ཆུ་ཡི་བདུན་པར་འདོད་པ་ཡིན།།" ဝဒန္တိ တေသံ ဝါဒေ အာဘဿရတော ဟေဋ္ဌာ ပဉ္စဘူမိ အဂ္ဂိနဋ္ဌာ, သုဘကိဏှတော ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌဘူမိ ဥဒကနဋ္ဌာတိ ဝဒန္တိ. သမတလဒီပနတ္ထံ သန္ဒေဟစ္ဆေဒနတ္ထံ ဧဝံ ဂဟိတာတိ ဧကဘဝပရိယောသာနံ သန္ဓာယ ပဋိသန္ဓိဘဝဉ္စာတိ အာဒိ ဝုတ္တန္တိ. ဣမိဿာပိ အတ္ထံ ဒုဂ္ဂဟိတေန ဂဟေတွာ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂဝသေန သဒိသဘာဝမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ပရိကပ္ပေန္တိ သော အယုတ္တရူပေါ ဝိယ ဒိဿတိ အတိဝိယ မိစ္ဆာဂါဟော စ ဟောတိ အဂ္ဂညသုတ္တဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒီဟိ ဝိရုဇ္ဈနတော သံဝဋ္ဋသီမာပိ ဝိရုဒ္ဓါ တတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနတလံ ဥပါဒါယ အဂ္ဂိနာ, ဒုတိယဇ္ဈာနတလံ ဥပါဒါယ ဥဒကေန, စတုတ္ထဇ္ဈာနတလံ ဥပါဒါယ ဝါတေန ဝိနဿတီတိ ဝုတ္တဝစနေနာပိ ဝိရုဇ္ဈတေဝ တသ္မာ [Pg.85] ‘‘အာဘဿရာ’’တိ စ ‘‘သုဘကိဏှတော’’တိ စ ‘‘ဝေဟပ္ဖလတော’’တိ စ ဧတ္ထာဘိဝိဓိဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အညထာ ‘‘ဥပရိ ပဗ္ဗတာ ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ အာဘဿရသုဘကိဏှဝေဟပ္ဖလာနံ တေန တေန သံဝဋ္ဋေန ဝိနာသောပိ န ဘဝေယျ. အယံ လောကဝိပတ္တိပရိစ္ဆေဒေါ. ဧဝံ ဗုဒ္ဓေါ စ ဒုလ္လဘော လောကေ တိ ဣမဿ အတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ. ཁོང་ཚོའི་ལུགས་ལ། འོད་གསལ་གྱི་འོག་གི་ས་རིམ་ལྔ་ནི་མེས་འཇིག་པ་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འོག་གི་ས་རིམ་བརྒྱད་ནི་ཆུས་འཇིག་གོ་ཞེས་སྨྲའོ།། ས་རིམ་མཉམ་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བཟུང་བ་ནི། ཚེ་གཅིག་གི་མཐའ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བ་སོགས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་སོ།། འདིའི་དོན་ཡང་ལོག་པར་བཟུང་ནས། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་དབང་གིས་འདྲ་བའི་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་སྣང་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མདོ་དང་རྣམ་དག་ལམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་སོགས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་ས་མཚམས་དང་ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་ལའང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་གཞི་ནས་བཟུང་སྟེ་མེས་འཇིག་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་གཞི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆུས་འཇིག་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་གཞི་ནས་བཟུང་སྟེ་རླུང་གིས་འཇིག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་ཡང་འགལ་བ་ཉིད་དོ།། དེའི་ཕྱིར། “འོད་གསལ་”ཞེས་པ་དང་། “དགེ་རྒྱས་”ཞེས་པ་དང་། “འབྲས་བུ་ཆེ་”ཞེས་པ་འདི་དག་ལ་མཐར་ཐུག་པར་འདུས་པའི་དབང་གིས་དོན་བཟུང་བར་བྱའོ།། གཞན་དུ་ན། “རིའི་སྟེང་དུ་ཆར་འབབ་བོ་”ཞེས་པ་ལྟར། འོད་གསལ་དང་། དགེ་རྒྱས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་པ་དེ་དང་དེས་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ།། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་ལེའུའོ།། དེ་ལྟར་ “འཇིག་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའོ་”ཞེས་པའི་འདིའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ།། ဣတိ သာဂရဗုဒ္ဓိတ္ထေရဝိရစိတေ သီမဝိသောဓနေ དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་སཱ་ག་ར་བུདྡྷིས་མཛད་པའི་སཱི་མ་བི་སོ་དྷ་ནེ་ (ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་) ལས། ကပ္ပဝိနာသကဏ္ဍော ဒုတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ. བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་ཚན་པ་སྟེ་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། ၃. နိဗ္ဗာနကဏ္ဍော ༣. མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚན་པའོ།། ဣဒါနိ ‘‘သဒ္ဓမ္မသဝနမ္ပိ စာတိ ဣမဿ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော သမ္ပတ္တော တတ္ထ သဒ္ဓမ္မသဝနမ္ပိ စ လောကေ ဒုလ္လဘမေဝ တထာ ဟိ သဒ္ဓမ္မော နာမ တိဝိဓော ဟောတိ. ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မော, ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မော, ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မောတိ. တတ္ထ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မော နာမ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ. ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မော နာမ တေရသဓုတင်္ဂါနိ အသီတိ ခန္ဓကဝတ္တာဒယော အဘိသမာစာရဝတ္တာဒီနိ. ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မော နာမ စတုသစ္စပ္ပဋိဝေဓော. တေသု ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မော ဒွိန္နံ သဒ္ဓမ္မာနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမောယေဝ ပဒဋ္ဌာနဉ္စ. ကသ္မာ တံမူလကတ္တာ တထာ ဟိ ပရိယတ္တိယာ အသတိ ပဋိဝေဓော နာမ နတ္ထိ. ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ ပဋိပတ္တိ, ပဋိပတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ အဓိဂမော အန္တရဓာယတိ. ကိံ ကာရဏာ အယဉှိ ပရိယတ္တိ ပဋိပတ္တိယာ ပစ္စယော ဟောတိ. ပဋိပတ္တိအဓိဂမဿာပိ ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ. တတ္ထ ပဋိဝေဓော စ ပဋိပတ္တိ စ ဟောတိပိ နဟောတိပိ. ဧကသ္မိဉှိ ကာလေ ပဋိဝေဓဓရာ ဘိက္ခူ ဗဟူ ဟောန္တိ, ‘‘ဧသ ဘိက္ခု ပုထုဇ္ဇနော’’တိ အင်္ဂုလိံ ပဟရိတွာ ဒဿေတဗ္ဗော ဟောတိ. ဣမသ္မိံ ယေဝ ဒီပေ ဧကဝါရံ ပုထုဇ္ဇနဘိက္ခုနာမ နာဟောသိ. ပဋိပတ္တိပူရကာပိ ကဒါစိ ဗဟူ ဟောန္တိ ကဒါစိ အပ္ပာ. ဣတိ ပဋိဝေဓော စ ပဋိပတ္တိ စ ဟောတိပိ န ဟောတိပိ. သာသနဿ ဌိတိယာ ပန ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ ပဏ္ဍိတော ဟိ တေပိဋကံ သုတွာ ဒွေပိ ပူရေတိ, ယထာ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော အာဠာရဿ သန္တိကေ ပဉ္စ အဘိညာ သတ္တ စ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ နေဝသညာနာသညာယတန သမာပတ္တိယာ ပရိကမ္မံ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ အာဟ. တတော ဥဒကဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အဓိဂတဝိသေသံ သံသန္ဒိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနဿ ပရိကမ္မံ ပုစ္ဆိ. သော အာစိက္ခိ, တဿ ဝစနသမနန္တရမေဝ မဟာသတ္တော တံ [Pg.86] သမ္ပာဒေသိ ဧဝမေဝ ပညဝါ ဘိက္ခု ပရိယတ္တိံ သုတွာ ဒွေပိ ပူရေတိ တသ္မာ ပရိယတ္တိယာ ဌိတာယ သာသနံ ဌိတံ ဟောတိ ယထာ မဟာတဠာကဿ ပါဠိယာ ထိရာယ ဥဒကံ န ဌဿတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဥဒကေ သတိ ပဒုမာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ န ပုပ္ဖိဿန္တီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဧဝမေဝ မဟာတဠာကဿ ထိရပါဠိသဒိသေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ သတိ မဟာတဠာကေ ဥဒကသဒိသာ ပဋိပတ္တိပူရကာ ကုလပုတ္တာ နတ္ထီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. တေသု သတိ မဟာတဠာကေသု ပဒုမာဒီနိ ပုပ္ဖာနိ ဝိယ သောတာပန္နာဒယော အရိယပုဂ္ဂလာ နတ္ထီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ဧကန္တတော ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ ပဋိပတ္တိပဋိဝေဓာနံ အန္တရဓာနတော. တတ္ထ ပရိယတ္တိနာမ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သာဋ္ဌကထာ ပါဠိယာဝ သာ တိဋ္ဌတိ, တာဝ ပရိယတ္တိ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတိ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ကလိယုဂရာဇာနော အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ တေသု အဓမ္မိကေသု ရာဇာမစ္စာဒယော အဓမ္မိကာ ဟောန္တိ တထာ ရဋ္ဌဇနပဒဝါသိနောပိ အဓမ္မိကာ ဧတေသံ အဓမ္မိကတာယ န ဒေဝေါ သမ္မာ ဝဿတိ, တတော သဿာနိ န သမ္ပဇ္ဇန္တိ. တေသု သမ္ပဇ္ဇန္တေသု ပစ္စယဒါယကာ ဘိက္ခုသံဃဿ ပစ္စယေ ဒါတုံ န သက္ကောန္တိ. ဘိက္ခူ ပစ္စယေဟိ ကိလမန္တာ အန္တေဝါသိကေ သင်္ဂဟေတုံ န သက္ကောန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ပရိယတ္တိ ပရိဟာယတိ, အတ္ထဝသေန ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ, ပါဠိဝသေနေဝ ဓာရေန္တိ. တတော ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ ပါဠိမ္ပိ သကလံ ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ ပဌမံ အဘိဓမ္မပိဋကံ ပရိဟာယတိ. ပရိဟာယမာနံ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ ပရိယတ္တိ ဟာယတိ ပဌမဉှိ မဟာပကရဏံ ပရိဟာယတိ. တသ္မိံ ပရိဟာယမာနေ ယမကံ, ကထာဝတ္ထု, ပုဂ္ဂလပညတ္တိ, ဓာတုကထာ, ဝိဘင်္ဂေါ, ဓမ္မသင်္ဂဟောတိ ဧဝံ အဘိဓမ္မပိဋကေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ သုတ္တန္တပိဋကံ ပရိဟာယတိ. ပဌမဉှိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယော ပရိဟာယတိ. တသ္မိမ္ပိ ပဌမံ ဧကာဒသနိပါတော…ပေ… တတော ဧကနိပါတောတိ ဧဝံ အင်္ဂုတ္တရေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ သံယုတ္တနိကာယော ပရိဟာယတိ, ပဌမံ မဟာဝဂ္ဂေါ ပရိဟာယတိ. တတော ပဋ္ဌာယ သဠာယတနဝဂ္ဂေါ, ခန္ဓဝဂ္ဂေါ, နိဒါနဝဂ္ဂေါ, သဂါထာဝဂ္ဂေါတိ ဧဝံ သံယုတ္တနိကာယေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ မဇ္ဈိမနိကာယော ပရိဟာယတိ ပဌမဉှိ ဥပရိပဏ္ဏာသကော ပရိဟာယတိ. တတော မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကော, တတော မူလပဏ္ဏာသကောတိ ဧဝံ မဇ္ဈိမနိကာယေ ပရိဟီနေ မတ္ထကတော ပဋ္ဌာယ ဒီဃနိကာယော ပရိဟာယတိ, ပဌမဉှိ ပါထိယဝဂ္ဂေါ [Pg.87] ပရိဟာယတိ တတော မဟာဝဂ္ဂေါ, တတော ခန္ဓကဝဂ္ဂေါတိ ဒီဃနိကာယေ ပရိဟီနေ သုတ္တန္တပိဋကံ ပရိဟီနံ နာမ ဟောတိ. ဝိနယပိဋကေန သဒ္ဓိံ ဇာတကမေဝ ဓာရေန္တိ. ဝိနယပိဋကံ လဇ္ဇိနော ဓာရေန္တိ. လာဘကာမာ ပန သုတ္တန္တေ ကထိတေပိ သလ္လက္ခေန္တာ နတ္ထီတိ ဇာတကမေဝ ဓာရေန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဇာတကမ္ပိ ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ. အထ နေသံ ပဌမံ ဝေဿန္တရဇာတကံ ပရိဟာယတိ. တတော ပဋိလောမက္ကမေန ပုဏ္ဏကဇာကတကံ, မဟာနာရဒကဿပဇာတကံ ပရိဟာယတိ. ဝိနယပိဋကမေဝ ဓာရေန္တိ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ တမ္ပိ မတ္ထကတော ပရိဟာယတိ ပဌမဉှိ ပရိဝါရော ပရိဟာယတိ, တတော ခန္ဓကော ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေါ မဟာဝိဘင်္ဂေါတိ အနုက္ကမေန ဥပေါသထက္ခန္ဓကမတ္တမေဝ ဓာရေန္တိ, တဒါ ပရိယတ္တိ အနန္တရဟိတာဝ ဟောတိ. ယာဝ ပန မနုဿေသု စတုပ္ပဒိကဂါထာပိ ပဝတ္တတိ, တာဝ ပရိယတ္တိ အနန္တရဟိတာဝ ဟောတိ. ယဒါ သဒ္ဓေါ ပသန္နော ရာဇာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ သုဝဏ္ဏစင်္ကောဋကမှိ သဟဿတ္ထဝိကံ ဌပါပေတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေဟိ ကထိတံ စတုပ္ပဒိကံ ဂါထံ ဇာနန္တော ဣမံ သဟဿံ ဂဏှတူ’’တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ ဂဏှကံ အလဘိတွာ ဧကဝါရံ စရာပိတေ န သုဏန္တာပိ ဟောန္တိ အသုဏန္တာပိ, ယာဝ တတိယံ စရာပေတွာ ဂဏှကံ အလဘိတွာ ရာဇပုရိသာ သဟဿတ္ထဝိကံ ပုန ရာဇကုလံ ပဝေသေန္တိ, တဒါ ပရိယတ္တိအန္တရဟိတာ နာမ ဟောတိ. ဧဝံ ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ ပဋိပတ္တိပိ ပဋိဝေဓောပိ အန္တရဟိတောဝ ဟောတိ. သဒ္ဓမ္မသဝနဿ ဒုလ္လဘဘာဝေါ ဓမ္မသောဏ္ဍကဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗော အမှာကံ ကိရ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မရာဇဿ သာသနန္တရဓာနတော နစိရေနေဝ ကာလေန ဗာရာဏသိရညော ပုတ္တော ဓမ္မသောဏ္ဍကရာဇကုမာရော ဟုတွာ ပိတုအစ္စယေန ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာယ ကဿပဒသဗလေန ဒေသိတံ ဓမ္မံ သောတုကာမော ဟုတွာ မာသမတ္တံ ရဇ္ဇံ ကတွာ အမှာကံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ယေဝ ဘဒ္ဒကပ္ပေ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ဒေဝနဂရသဒိသေ ဗာရာဏသိနဂရေ စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇသဒိသံ ရဇ္ဇံ ကရောန္တော ဧဝံ စိန္တေသိ… ‘‘မယှံ ဧဝရူပံ ရဇ္ဇံ ကိံ ဝိလာသံ ရဇ္ဇာနုဘာဝံ သဒ္ဓမ္မဝိယောဂေန, ဒိဝါကရဝိရဟိတော အာကာသော ဝိယ, သသင်္ကဝိရဟိတရတ္တိ ဝိယ, ဒါဌာဝိရဟိတဂဇော ဝိယ, ဝေလန္တဝိရဟိတမဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ စက္ခုဝိရဟိတ သုသဇ္ဇိတဝဒနံ ဝိယ, သုဂန္ဓဝိရဟိတပါရိဆတ္တပုပ္ဖံ ဝိယ, စတုအက္ခရနိယမိတဓမ္မဒေသနာဝိယောဂေန မယှံ ဣဒံ ရဇ္ဇံ န သောဘတီ’’တိ [Pg.88] စိန္တေတွာ သုဝဏ္ဏစင်္ကောဋကေန သဟဿတ္ထဝိကံ ဘဏ္ဍကံ သုသဇ္ဇိတံ မင်္ဂလဟတ္ထိကုမ္ဘေ ဌပေတွာ ဗာရာဏသီနဂရေ မဟာဝီထိယံ ဘေရိံ စရာပေတိ ‘‘ဧကပဒိကံ ဝါ ဒွိပဒိကံ ဝါ တိပဒိကံ ဝါ စတုပ္ပဒိကံ ဝါ ဓမ္မပဒံ ဇာနန္တဿ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ ဘေရိံ စရာပေတွာ ဓမ္မဇာနနကံ အလဘိတွာ ပုနပ္ပုနံ ဒွိသဟဿံ တိသဟဿံ ယာဝ သတသဟဿံ ကောဋိ ဒွေ သဟဿကောဋိ, သတသဟဿကောဋိ ဂါမနိဂမဇနပဒသေနာပတိဋ္ဌာနံ ဥပရာဇဋ္ဌာနံ. ပရိယောသာနေ ဓမ္မဒေသကံ အလဘိတွာ အတ္တနော သုဝဏ္ဏပီဌကံ သေတစ္ဆတ္တံ စဇိတွာပိ ဓမ္မဒေသကံ အလဘိတွာ ရဇ္ဇသိရိံ ပဟာယ အတ္တာနံ စဇိတွာ ‘‘ဓမ္မဒေသကဿ ဒါသော ဟုတွာပိ ဓမ္မံ သောဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဧဝမ္ပိ ဓမ္မ ဒေသကံ အလဘိတွာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ ‘‘ကိံ မေ သဒ္ဓမ္မဝိယောဂေန ရဇ္ဇေနာတိ အမစ္စာနံ ရဇ္ဇံ နိယျာတေတွာ သဒ္ဓမ္မဂဝေသကော ဟုတွာ ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇာ မဟာဝနံ ပါဝိသိ ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇဿ သဒ္ဓမ္မသဝနံ သန္ဓာယ ပဝိဋ္ဌက္ခကေ သက္ကဒေဝမဟာရာဇဿ ဝေဇယန္တပါသာဒေါ သဟေဝ ကိဏ္ဏိကာယ ကမ္ပော အဟောသိ, ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနံ ဥဏှာကာရံ အဟောသိ. သက္ကောဒေဝရာဇာ ကေနကာရဏေန ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနံ ဥဏှာကာရံ အဟောသီ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော သဟဿနေတ္တေန ဒေဝမနုဿေသု ဝိတ္ထာရေတွာ ဩလောကေန္တော ဓမ္မဂဝေသကော ဟုတွာ ဝနံ ပဝိဋ္ဌံ ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇာနံ ဒိသွာ စိန္တေသိ… ‘‘အဇ္ဇ မေ အတ္တာနမ္ပိ ဇဟာယ ရက္ခသဝေသံ မာပေတွာ ဧတံ အနိစ္စပရိဒီပနံ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏံ သကလသရီရေ ဒေါသံ ဒဿေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဧတံ သကရဇ္ဇေယေဝ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ယက္ခသရူပံ မာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဘိမုခေါ အဝိဒူရေ အတ္တာနံ ဒဿေသိ. တံ ဒိသွာ ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇာ ဧဝံ စိန္တေသိ… ‘‘ဧဝံရူပေါ နာမ ရက္ခသော ဓမ္မံ ဇာနေယျာ’’တိ, စိန္တေတွာ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဌတွာ ပုစ္ဆာမီတိ ရက္ခသေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော အာဟ ‘‘သာမိပုညဒေဝရာဇ ဣမသ္မိံ ပန ဝနဃနေ ဝသနကဒေဝရာဇာ ကိံ နုခေါ ဓမ္မံ ဇာနာသီ’’တိ, ဒေဝတာ ‘‘မဟာရာဇ ဓမ္မံ ဇာနာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘ယဒိ ဓမ္မံ ဇာနာသိ, မယှံ ဓမ္မကထံ ကထေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ တုယှံ ဓမ္မံ ကထေဿာမိ, တွံ မယှံ ကီဒိသံ ဓမ္မကထိကဿ သက္ကာရံ ကရိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ မယှံ ဓမ္မံ ကထေတွာ ပစ္ဆာ မယှံ သရီရေ မံသံ ခါဒိဿသီ’’တိ အာဟ. ‘‘အဟံ မဟာရာဇ ဆာတော ဟုတွာ ဓမ္မံ ကထေတုံ န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. ‘‘ယဒိ တုမှေ [Pg.89] ပဌမံ မံသံ ခါဒထ, ဓမ္မံ ကော သုဏိဿတီ’’တိ အာဟ. ပုန သော ရက္ခသော ‘‘နာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ သက္ကောမီ’’တိ. ပုန ရာဇာ ‘‘မယှံ ဓမ္မပဋိလာဘဉ္စ တုမှာကံ မံသပဋိလာဘဉ္စ တုမှေ ဇာနိတွာ မယှံ ဓမ္မံ ဒေသေထာ’’တိ အာဟ. အထ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ‘‘သာဓု ဟောထာ’’တိ ဝတွာ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဥဗ္ဗေဓေန တိဂါဝုတမတ္တံ မဟန္တံ အဉ္ဇနပဗ္ဗတံ မာပေတွာ ဧဝမာဟ… ‘‘သစေ မဟာရာဇ ဣမံ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိံ အာရူယှ အာကာသာ ဥပ္ပတိတွာ တွံ မမ မုခေ ပတိဿသိ, အဟံ တေ အာကာသဂတကာလေ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ, ဧဝံ သန္တေ တုယှဉ္စ ဓမ္မပ္ပလာဘော မယှဉ္စ မံသပဋိလာဘော ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ. တဿ ကထံ သုတွာ ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇာ ‘‘အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ပုရိသော ဟုတွာ အဓမ္မသမင်္ဂီ ဟုတွာ အဓမ္မဿေဝ အတ္ထာယ ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော သူကရိကော ဩရဗ္ဘိကော သာကုဏိ ကော စောရော ပရဒါရိကော တံ ဂဟေတွာ သီသစ္ဆိန္နာနံ လောဟိတံ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကတောပိ ဗဟုတရံ မာတာပိတုအာဒီနမ္ပိ မနာပါနံ အတ္ထာယ ရောဒန္တာနံ အဿု စတူသုမဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကတောပိ ဗဟုတရံ, ဣမံ ပန သရီရံ ဓမ္မဿ အတ္ထာယ ဝိက္ကိဏာမိ တံ မဟပ္ဖလဉ္စ မနာပဉ္စာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘သာဓု မာရိသ ဧဝံ ကရောမီ’’တိ ပဗ္ဗတံ အာရူယှ ပဗ္ဗတဂ္ဂေ ဌိတော ‘‘မမ ရဇ္ဇေန သဒ္ဓိံ မယှံ သဇီဝသရီရံ သဒ္ဓမ္မဿတ္ထာယ ဒဿာမီ’’တိ သောမနဿော ဟုတွာ ‘‘ဓမ္မံ ကထေထာ’’တိ သဒ္ဓမ္မတ္ထာယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ အာကာသတော ဥပ္ပတိတွာ ဓမ္မံ ကထေထာတိ အာဟ. အထ သက္ကော ဒေဝရာဇာ သကတ္တဘာဝေန သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတော အတိဝိယ သောတုံ သောမနဿော အာကာသတော ပတန္တံ ဒိဗ္ဗဖဿေန ပရာမသန္တော ဥရေန ပဋိဂ္ဂဏှိတွာ ဒေဝလောကံ နေတွာ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနေ နိသီဒါပေတွာ မာလာဂန္ဓာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ. ད་ནི་ 'དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་' ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་ཏེ། དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ལུང་གི་དམ་པའི་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་དམ་པའི་ཆོས་དང་། རྟོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་སོ། དེ་ལ་ལུང་གི་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན། སྒྲུབ་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གསུམ་དང་། ཁནྡྷ་ཀའི་ཆོ་ག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པའོ། རྟོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའོ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་ལུང་གི་དམ་པའི་ཆོས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་གཉིས་པོ་དག་གི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུང་གི་ཆོས་མེད་ན་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད། ལུང་གི་ཆོས་ནུབ་ན་སྒྲུབ་པ་ནུབ། སྒྲུབ་པ་ནུབ་ན་རྟོགས་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། ལུང་གི་ཆོས་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྐྱེན་ཡིན། སྒྲུབ་པ་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་མ་ཡང་ལུང་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། དེ་ལ་རྟོགས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དུས་གཅིག་ན་རྟོགས་པ་འཆང་བའི་དགེ་སློང་མང་པོ་ཡོད་པས། 'དགེ་སློང་འདི་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ་' ཞེས་མཛུབ་མོས་བསྟན་དགོས་པ་ཡིན། གླིང་འདི་ཉིད་དུ་ལན་ཅིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་གྱུར། སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་རེས་འགའ་མང་པོ་དང་རེས་འགའ་ཉུང་ངུར་འགྱུར། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། འོན་ཀྱང་བསྟན་པ་གནས་པའི་ཚད་མ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། མཁས་པས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཐོས་ནས་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བདག་ཅག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལྷག་སྤྱོད་ཀྱི་དྲུང་དུ་མངོན་ཤེས་ལྔ་དང་སྙོམས་འཇུག་བདུན་བསྐྱེད་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་min་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྦྱོར་བ་དྲིས་པ་ན། དེས་ 'ངས་མི་ཤེས་སོ་' ཞེས་སྨྲས། དེ་ནས་རངས་བྱེད་ཀྱི་བུའི་དྲུང་དུ་གཤེགས་ཏེ། ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་བསྡུར་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དྲིས། དེས་བསྟན་པ་དང་། དེའི་ཚིག་སྨྲས་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ཉིད་གྲུབ་པར་མཛད། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་གིས་ལུང་གི་ཆོས་ཐོས་ནས་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། དེས་ན་ལུང་གི་ཆོས་གནས་པ་ན་བསྟན་པ་གནས་པ་ཡིན། དཔེར་ན་མཚོ་ཆེན་པོའི་རྫིང་རགས་བརྟན་པོ་ཡོད་ན་ཆུ་མི་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་། ཆུ་ཡོད་ན་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་མི་བཞད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། མཚོ་ཆེན་པོའི་རྫིང་རགས་བརྟན་པོ་དང་འདྲ་བའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡོད་པ་ན། མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། དེ་དག་ཡོད་ན་མཚོ་ཆེན་པོའི་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ལུང་གི་ཆོས་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་གི་ཆོས་ནུབ་པས་སྒྲུབ་པ་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལུང་གི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པ་ཡིན། གཞུང་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལུང་གི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན། དུས་འདས་པ་ན་རྩོད་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། དེ་དག་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་ན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར། དེ་དག་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ལྷས་ཆར་ལེགས་པར་མི་འབེབས། དེ་ལས་ལོ་ཏོག་རྣམས་མི་སྨིན། དེ་དག་མ་སྨིན་པ་ན་ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པར་མི་ནུས། དགེ་སློང་རྣམས་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་དུབ་པས་ཉེ་གནས་རྣམས་བསྡུ་བར་མི་ནུས། དུས་རིམ་བཞིན་འདས་པ་ན་ལུང་གི་ཆོས་ཉམས་པར་འགྱུར། དོན་གྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པར་མི་ནུས། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ཁོ་ནར་འཛིན་ཏོ། དེ་ནས་དུས་འདས་པ་ན་ཚིག་ཀྱང་མཐའ་དག་འཛིན་པར་མི་ནུས། ཐོག་མར་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཉམས་པར་འགྱུར། ཉམས་པ་ན་རྩེ་མོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལུང་གི་ཆོས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོག་མར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ཉམས་པ་ན་ཟུང་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྩོད་པའི་གཞི་དང་། གང་ཟག་བཏགས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཉམས་པ་ན། རྩེ་མོ་ནས་བཟུང་སྟེ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཉམས་པར་འགྱུར། ཐོག་མར་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ལས་ཀྱང་ཐོག་མར་ཚན་པ་བཅུ་གཅིག་པ་...ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་...དེ་ནས་ཚན་པ་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་ཉམས་པ་ན། རྩེ་མོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཀུན་བཏུས་པའི་ལུང་ཉམས་པར་འགྱུར། ཐོག་མར་སྐབས་ཆེན་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐབས་དང་། ཕུང་པོའི་སྐབས་དང་། གླེང་གཞིའི་སྐབས་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྐབས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་བཏུས་པའི་ལུང་ཉམས་པ་ན། རྩེ་མོ་ནས་བཟུང་སྟེ་བར་མའི་ལུང་ཉམས་པར་འགྱུར། ཐོག་མར་ལྔ་བཅུ་པ་གོང་མ་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ནས་ལྔ་བཅུ་པ་བར་མ་དང་། དེ་ནས་ལྔ་བཅུ་པ་རྩ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བར་མའི་ལུང་ཉམས་པ་ན། རྩེ་མོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལུང་རིང་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར། ཐོག་མར་ལྷ་འདུལ་བའི་སྐབས་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ནས་སྐབས་ཆེན་པོ་དང་། དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐབས་ཏེ། ལུང་རིང་པོ་ཉམས་པ་ན་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རབས་ཁོ་ན་འཛིན་ཏོ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་འཛིན་ཏོ། རྙེད་པ་འདོད་པ་རྣམས་ནི་མདོ་སྡེ་བཤད་ཀྱང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་སྐྱེས་རབས་ཁོ་ན་འཛིན་ཏོ། དུས་འདས་པ་ན་སྐྱེས་རབས་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་ནུས། དེ་ནས་དེ་དག་གི་ཐོག་མར་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ནས་ལུགས་ལྡོག་གི་རིམ་པས་པུཎྞ་ཀའི་སྐྱེས་རབས་དང་། ནཱ་ར་ད་ཀཱ་ཤྱ་པ་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་རབས་ཉམས་པར་འགྱུར། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཁོ་ན་འཛིན་ཏོ། དུས་འདས་པ་ན་དེ་ཡང་རྩེ་མོ་ནས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོག་མར་སོ་སོར་ཐར་པའི་འགྲེལ་པ་ཉམས་པར་འགྱུར། དེ་ནས་ཕུང་པོ་དང་། དགེ་སློང་མའི་རྣམ་འབྱེད་དང་། རྣམ་འབྱེད་ཆེན་པོ་སྟེ། རིམ་གྱིས་གསོ་སྦྱོང་གི་ཕུང་པོ་ཙམ་ཁོ་ན་འཛིན་ཏོ། དེའི་ཚེ་ལུང་གི་ཆོས་ནི་མ་ནུབ་པ་ཉིད་ཡིན། འོན་ཀྱང་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྐང་པ་བཞི་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལུང་གི་ཆོས་མ་ནུབ་པ་ཉིད་ཡིན། གང་གི་ཚེ་དད་ཅིང་དང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་གིས་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱབ་ཏུ་གསེར་གྱི་སྣོད་དུ་གསེར་ཊམ་སྟོང་གི་ཁུག་མ་བཞག་སྟེ། 'སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྐང་པ་བཞི་པ་ཤེས་པ་སུ་ཞིག་གིས་གསེར་སྟོང་འདི་ལོངས་ཤིག་' ཅེས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྔ་བརྡུང་བཅུག་པ་ན། ལེན་པ་པོ་མ་རྙེད་དེ། ལན་ཅིག་བརྡུངས་པས་མི་ཐོས་པ་དང་ཐོས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་དག་ཡོད་ལ། ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བརྡུངས་ཀྱང་ལེན་པ་པོ་མ་རྙེད་པར། རྒྱལ་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གསེར་སྟོང་གི་ཁུག་མ་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་བཅུག་པ་ན། དེའི་ཚེ་ལུང་གི་ཆོས་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཆོས་ནུབ་པ་ན་སྒྲུབ་པ་དང་རྟོགས་པ་ཡང་ནུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ། བདག་ཅག་གི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་བསྟན་པ་ནུབ་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པའི་དུས་སུ། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་རྒྱལ་བུ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏེ། ཡབ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བསྒྱུར། སྟོབས་བཅུ་པ་འོད་སྲུང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་དེ། ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས། བདག་ཅག་གི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་ལྷའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བའི་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་དང་འདྲ་བའི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་བསམས་སོ། 'བདག་ལ་དམ་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱལ་སྲིད་འདི་ལྟ་བུའི་ཉམས་དགའ་བ་དང་རྒྱལ་པོའི་མཐུ་ལས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཉི་མ་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དང་། ཟླ་བ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མོ་བཞིན་དང་། མཆེ་བ་དང་བྲལ་བའི་གླང་པོ་ཆེ་བཞིན་དང་། མཐའ་རགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིན་དང་། མིག་དང་བྲལ་བའི་བཞིན་བཟང་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་བཞིན་དང་། དྲི་ཞིམ་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་འདུའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ། ཡི་གེ་བཞི་ཡིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གསུང་བཤད་དང་བྲལ་བའི་བདག་གི་རྒྱལ་སྲིད་འདི་ནི་མི་མཛེས་སོ་' ཞེས་བསམས་ནས། གསེར་གྱི་སྣོད་དུ་གསེར་ཊམ་སྟོང་གི་ཁུག་མ་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་པ་དེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་སྤྱི་བོར་བཞག་སྟེ། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལམ་པོ་ཆེར་རྔ་བརྡུང་དུ་བཅུག་པ་ནི། 'ཚིག་རྐང་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞི་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཤེས་པ་ལ་སྦྱིན་ནོ་' ཞེས་སོ། དེ་ལྟར་རྔ་བརྡུངས་ཀྱང་ཆོས་ཤེས་པ་མ་རྙེད་པར། ཡང་དང་ཡང་དུ་གསེར་ཉིས་སྟོང་དང་། སུམ་སྟོང་དང་། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དང་། བྱེ་བ་དང་། བྱེ་བ་གཉིས་སྟོང་དང་། བྱེ་བ་འབུམ་དང་། གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ཡུལ་ལྗོངས་དང་། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་དང་། རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་གོ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་བསྒྲགས་སོ། མཐར་ཆོས་སྨྲ་བ་མ་རྙེད་པར། རང་གི་གསེར་གྱི་ཁྲི་དང་གདུགས་དཀར་པོ་བཏང་ཡང་ཆོས་སྨྲ་བ་མ་རྙེད་པས། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྤངས་ཤིང་བདག་ཉིད་ཀྱང་བཏང་སྟེ། 'ཆོས་སྨྲ་བའི་བྲན་དུ་གྱུར་ཀྱང་ཆོས་ཉན་པར་བྱའོ་' ཞེས་སྨྲས་སོ། དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་སྨྲ་བ་མ་རྙེད་པས་འགྱོད་པ་སྐྱེས་ཏེ། 'དམ་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱིས་བདག་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་' ཞེས་བློན་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་གཏད་ནས། དམ་པའི་ཆོས་ཚོལ་བ་པོར་གྱུར་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ནགས་ཚལ་ཆེན་པོར་ཞུགས་སོ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ནགས་སུ་ཞུགས་པའི་ཚེ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཁང་བཟང་ཉིད་ཏོག་དང་བཅས་པ་གཡོས་པར་གྱུར་ཅིང་། སྐྱ་རེངས་ལྟ་བུའི་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་གདན་དྲོན་པོར་གྱུར་ཏོ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ 'རྒྱུ་ཅི་ཞིག་གིས་སྐྱ་རེངས་ལྟ་བུའི་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་གདན་དྲོན་པོར་གྱུར་ཏམ་' སྙམ་དུ་བསམས་ནས། རང་གི་མིག་སྟོང་གིས་ལྷ་དང་མིའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་བལྟས་པ་ན། ཆོས་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ནགས་སུ་ཞུགས་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་མཐོང་ནས་འདི་ལྟར་བསམས་སོ། 'དེ་རིང་བདག་གིས་རང་གི་ལུས་ཀྱང་བཏང་སྟེ། སྲིན་པོའི་ཆ་བྱད་དུ་སྤྲུལ་ནས། མི་རྟག་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་མཐའ་དག་གི་ཉེས་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། ན་བ། འཆི་བ་རྣམས་བསྟན་ནས་ཆོས་བཤད་དེ། འདི་ཉིད་རང་གི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་' ཞེས་བསམས་ནས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདུན་ཐག་མ་རིང་བའི་སར་རང་ཉིད་བསྟན་ཏོ། དེ་མཐོང་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་སྲེད་པས་འདི་ལྟར་བསམས་སོ། 'འདི་འདྲ་བའི་སྲིན་པོས་ཆོས་ཤེས་སྲིད་དམ་' སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཐག་མ་རིང་བའི་སར་ལངས་ཏེ་འདྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་སྲིན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་གླེང་མོ་བྱེད་བཞིན་དུ་སྨྲས་པ། 'རྗེ་བོ་བསོད་ནམས་ལྡན་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ། ནགས་ཚལ་སྟུག་པོ་འདིར་གནས་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཤེས་སམ།' ལྷས་ 'རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ངས་ཆོས་ཤེས་སོ་' ཞེས་སྨྲས་སོ། 'གལ་ཏེ་ཆོས་ཤེས་ན་བདག་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཤོད་ཅིག་' ཅེས་སྨྲས་སོ། 'ངས་ཁྱོད་ལ་ཆོས་བཤད་པར་བྱ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་སྨྲ་བ་བདག་ལ་བཀུར་སྟི་ཅི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་' ཞེས་སྨྲས་སོ། 'དེ་ལྟ་ན་བདག་ལ་ཆོས་བཤད་ནས་ཕྱིས་སུ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟོ་ཞིག་' ཅེས་སྨྲས་སོ། 'རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། བདག་ལྟོགས་པས་ཆོས་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་' ཞེས་སྨྲས་སོ། 'གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཤ་ཟོས་ན། ཆོས་སུ་ཞིག་གིས་ཉན་པར་འགྱུར་' ཞེས་སྨྲས་སོ། ཡང་སྲིན་པོ་དེས་ 'བདག་གིས་ཆོས་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་' ཞེས་སྨྲས་སོ། ཡང་རྒྱལ་པོས་ 'བདག་གིས་ཆོས་ཐོབ་པ་དང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཀ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་བདག་ལ་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་' ཞེས་སྨྲས་སོ། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ 'ལེགས་སོ་' ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཐག་མ་རིང་བའི་སར་དཔངས་སུ་རྒྱང་གྲགས་གསུམ་ཙམ་ཡོད་པའི་རི་བོ་མིག་སྨན་ལྟ་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲུལ་ནས་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། 'གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། རི་བོ་འདིའི་རྩེ་མོར་བཞུགས་ནས་ནམ་མཁའ་ལས་མཆོངས་ཏེ་བདག་གི་ཁར་ལྷུང་ན། བདག་གིས་ཁྱོད་ནམ་མཁར་གནས་པའི་ཚེ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཐོབ་པ་དང་བདག་ལ་ཤ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་' ཞེས་སྨྲས་སོ། དེའི་ཚིག་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་སྲེད་པས་འདི་ལྟར་བསམས་སོ། 'ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་འདིར་སྐྱེས་བུར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། ཕག་པ་གསོད་པ་དང་། ལུག་གསོད་པ་དང་། བྱ་གསོད་པ་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་གཡེམ་པ་བྱས་པས། དེ་དག་བཟུང་ནས་མགོ་བཅད་པའི་ཁྲག་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་ལས་ཀྱང་མང་ལ། ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ངུ་བའི་མཆི་མ་ཡང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་ལས་ཀྱང་མང་ངོ་། འོན་ཀྱང་ལུས་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་འཚོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་དོ་' ཞེས་བསམས་ནས། 'གྲོགས་པོ་ལེགས་སོ། དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ་' ཞེས་རི་ལ་འཛེགས་ཏེ། རིའི་རྩེ་མོར་ལངས་ནས། 'བདག་གི་རྒྱལ་སྲིད་དང་ལྷན་ཅིག་བདག་གི་གསོན་པོའི་ལུས་འདི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་དབུལ་བར་བྱའོ་' ཞེས་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ། 'ཆོས་ཤོད་ཅིག་' ཅེས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་བཏང་ནས་ནམ་མཁའ་ལས་མཆོངས་ཏེ། 'ཆོས་ཤོད་ཅིག་' ཅེས་སྨྲས་སོ། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་བྱད་རྒྱན་མཐའ་དག་གིས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ། ཆོས་ཉན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དགའ་བས་ནམ་མཁའ་ལས་ལྷུང་བ་དེ་ལྷའི་རེག་པས་བྱུག་ཅིང་བྲང་གིས་བཟུང་ནས། ལྷའི་ཡུལ་དུ་བཀྲི་སྟེ་སྐྱ་རེངས་ལྟ་བུའི་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་གདན་ལ་བཞག་ནས། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་སྤོས་ལ་སོགས་པས་མཆོད་དེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལ་ཆོས་སྟོན་བཞིན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། ‘‘အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ, ဥပ္ပာဒဝယဓမ္မိနော; ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝူပသမော သုခေါ’’တိ. “ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ།” ཞེས་སོ།། ဧဝံ သက္ကော ဓမ္မသောဏ္ဍကမဟာရာဇဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဒေဝလောကသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဒေဝလောကတော အာနေတွာ သကရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ အပ္ပမာဒေန ဩဝဒိတွာ ဒေဝလောကမေဝ အဂမာသိ ဧဝံ သဒ္ဓမ္မသဝနဿာပိ ဒုလ္လဘဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ ပရိယတ္တိအန္တရဓာနေန ပဋိပတ္တိ ပဋိဝေဓာပိ [Pg.90] အန္တရဓာယန္တိ. ဧတ္ထ စ တီဏိ ပရိနိဗ္ဗာနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ ကတမာနိ တီဏိ ပရိနိဗ္ဗာနာနိ. ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနံ, ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ, ဓာတုပရိနိဗ္ဗာနန္တိ. တတ္ထ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနံ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဟောတိ, ဘဂဝါ ဟိ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဝီရိယပါဒေဟိ သီလပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ သဒ္ဓါဟတ္ထေန ကမ္မက္ခယကရံ ဉာဏဖရသုံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗော လောဘဒေါသမောဟဝိပရီတမနသိကာရအဟိရီကာနောတ္တပ္ပကောဓူပနာဟမက္ခပဠာသ- ဣဿာမစ္ဆရိယမာယာသာဌေယျထမ္ဘသာရမ္ဘမာနာတိ မာနမဒပမာဒတဏှာ’ဝိဇ္ဇာတိဝိဓာကုသလမူလဒုစ္စရိတသံကိလေသမလဝိသမသညာဝိတက္က ပပဉ္စစတုဗ္ဗိဓဝိပရိယေသအာသဝဂန္ထဩဃယောဂါ’ဂတိဂန္ထု’ ပါဒါနပဉ္စစေတောခိလဝိနိဗန္ဓနီဝရဏာ’ဘိနန္ဒန ဆဝိဝါဒမူလတဏှာကာယသတ္တာနုသယ အဋ္ဌမိစ္ဆတ္တနဝတဏှာမူလကဒသာကုသလကမ္မပထ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပ ဘေဒ သဗ္ဗဒရထပရိဠာဟကိလေသသတသဟဿာနိ, သင်္ခေပတော ဝါ ပဉ္စ ကိလေသအဘိသင်္ခါရခန္ဓမစ္စုဒေဝပုတ္တမာရေ အသေသတော ဟတာ ဝိဟတာ အနဘာဝံကတာ တသ္မာ သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ နိဗ္ဗာနံ နိရောဓံ ဂစ္ဆန္တီတိ ကိလေသနိဗ္ဗာနံ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဟောတိ ဧတ္ထ စ ဗောဓီတိ အရဟတ္တမဂ္ဂညာဏံ အဓိပ္ပေတံ တထာ ဟိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓအရိယသာဝကာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂက္ခဏေယေဝ သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ အသေသံ နိရောဓံ နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆန္တိ တေပိ ဗုဒ္ဓါ ဥဂ္ဃဋိတဝိညူဝိဘဇ္ဇိတညူနေယျဝသေန တိဝိဓာ ဟောန္တိ ဝုတ္တဉှေတံ ဇာတတ္တကီသောတတ္တကီနိဒါနေ. དེ་ལྟར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆོས་སྲེད་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏེ། ལྷ་ཡུལ་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། ལྷ་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་ཁྲིད་དེ་རང་གི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་བཀོད་ཅིང་། བག་ཡོད་པས་གདམས་ངག་བསྒྲགས་ཏེ་ལྷ་ཡུལ་ཉིད་དུ་གཤེགས་སོ། །དེ་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཆོས་ནུབ་པས་སྒྲུབ་པ་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་ཤེས་པར་བྱ་སཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཁམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས། དད་པའི་ལག་པས་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟ་རེ་བཟུང་སྟེ། ཆགས་པ་དང་། སྡང་བ། གཏི་མུག །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། ངོ་ཚ་མེད་པ། ཁྲེལ་མེད་པ། ཁྲོ་བ། འཁོན་དུ་འཛིན་པ། འཆབ་པ། འཚིག་པ། ཕྲག་དོག །སེར་སྣ། སྒྱུ། གཡོ། གྱོང་བ། འགྲན་སེམས། ང་རྒྱལ། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ། རྒྱགས་པ། བག་མེད་པ། སྲེད་པ། མ་རིག་པ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་། ཉེས་སྤྱོད། ཀུན་ཉོན། དྲི་མ། མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས། རྣམ་པར་རྟོག་པ། སྤྲོས་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི། ཟག་པ། ཀུན་སྦྱོར། ཆུ་བོ། སྦྱོར་བ། ལོག་པར་གཤེགས་པ། མདུད། ཉེ་བར་ལེན་པ། སེམས་ཀྱི་ཐ་རམ་ལྔ། ལུས་ཀྱི་འཆིང་བ། སྒྲིབ་པ། མངོན་པར་དགའ་བ། རྩོད་པའི་རྩ་བ་དྲུག །སྲེད་པའི་ཚོགས། བག་ལ་ཉལ་བདུན། ལོག་པ་ཉིད་བརྒྱད། སྲེད་པའི་རྩ་བ་དགུ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ། ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས། སྲེད་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟེ། གདུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འབུམ་ཕྲག་ཐམས་ཅད་དང་། མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བདུད་དང་། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་དེ་བདུད་ལྔ་པོ་མ་ལུས་པར་བཅོམ་ཞིང་བསལ་ཏེ་མེད་པར་མཛད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཤིང་འགོག་པར་འགྱུར་བས། ཉོན་མོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འགོག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བ་དང་། གདུལ་བྱ་སྟེ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གླེང་གཞིར་གསུངས་སོ། ། ‘‘ဥဂ္ဃဋိတညုနာမကော, ဝိဘဇ္ဇိတညုနော ဒုဝေ; တတိယော နေယျော နာမေန, ဗောဓိသတ္တော တိဓာ မတော. “མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བ་དང་གཉིས། །གསུམ་པ་གདུལ་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་དུ་འདོད།” ཅེས་སོ།། ဥဂ္ဃဋိတညုဗောဓိသတ္တော, ပညာဓိကောတိ နာမသော; ဝိဘဇ္ဇိတညုဗောဓိသတ္တော, ဝုတ္တော ဝီရိယာဓိကော. “མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། །རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པ་ཞེས་སུ་བཤད།” ཅེས་སོ།། မတော နေယျော သဒ္ဓါဓိကော နာမ, ဗောဓိသတ္တာ ဣမေ တယော; ကပ္ပေစ သတသဟဿေ, စတုရော စ အသင်္ချေယျေ. “གདུལ་བྱ་ནི་དད་པ་ལྷག་པ་ཞེས་འདོད་དེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་གསུམ་པོ། །བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་དག་དང་ནི། །གྲངས་མེད་པ་ནི་བཞི་དག་ཏུ།” ཅེས་སོ།། ပူရေတွာ ဗောဓိသမ္ဘာရေ, လဒ္ဓဗျာကရဏော ပုရေ; ဥဂ္ဃဋိတညုဗောဓိသတ္တော, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ. “བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་བྱས་ཤིང་། །སྔོན་ཆད་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་ཡི། །མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ།” ཅེས་སོ།། အဋ္ဌမေ [Pg.91] စ အသင်္ချေယျေ, ကပ္ပေ စ သတသဟဿေ; ပူရေတွာ ဗောဓိသမ္ဘာရေ, လဒ္ဓဗျာကရဏော ပုရေ. “གྲངས་མེད་པ་ནི་བརྒྱད་པ་དང་། །བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་དག་ཏུ་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་བྱས་ཤིང་། །སྔོན་ཆད་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་ཡི།” ཅེས་སོ།། ဝိပဉ္စိတညုဗောဓိသတ္တော, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ; နေယျော တု ဗောဓိသတ္တော စ, သောဠသေ အသင်္ချေယျေ. “རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །གདུལ་བྱའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །གྲངས་མེད་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་།” ཅེས་སོ།། ကပ္ပေ စ သတသဟဿေ, လဒ္ဓဗျာကရဏော ပုရေ; ပူရေတွာ ဗောဓိသမ္ဘာရေ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမ’’ န္တိ. “བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་དག་ཏུ་ནི། །སྔོན་ཆད་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་བྱས་ནས། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ།” ཅེས་སོ།། သုတ္တနိပါတအပဒါနဋ္ဌကထာသု ပန ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ အာနန္ဒ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ, မဇ္ဈိမပရိစ္ဆေဒေန အဋ္ဌ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ, ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန သောဠသာသင်္ချျေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ. ဧတေစ ပညာဓိကသဒ္ဓါဓိကဝီရိယာဓိကဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ တေသု ပညာဓိကော စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ, သဒ္ဓါဓိကော အဋ္ဌအသင်္ခေယျေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ, ဝီရိယာဓိကော သောဠသအသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပညာဓိကော ယောနိဂတိဝိညာဏဋ္ဌိတိသတ္တာဝါသေသု သံသရန္တောပိ ပညာဗဟုလ္လဝသေန သမ္ပန္နဇ္ဈာသယ သမ္ဘဝတော ခိပ္ပညေဝ တဿ သမ္ဗောဓိ. သဒ္ဓါဓိကော ပန မန္ဒပညတ္တာ အဿဒ္ဒဟိတဗ္ဗေပိ သဒ္ဒဟတိ, တသ္မာ တဿ မန္ဒညေဝ သမ္ဗောဓိ. ဝီရိယာဓိကော ပန ဥဘယမန္ဒော အဿဒ္ဒဟိတဗ္ဗမ္ပိ သဒ္ဒဟတိ, အကတ္တဗ္ဗမ္ပိ ကရောတိ, ရာဇာ ပဿေနဒီကောသလော ယထာ သော ဟိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေ ဓရမာနေယေဝ အဂမနီယမ္ပိ ပရဒါရံ ဂန္တုံ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ ပရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ အာရဒ္ဓေါ နေရယိကာနံ ဝိရဝန္တာနံ ဒု-သ-န-သောတိ သဒ္ဒမ္ပိ သုတွာ အတိဝိမူဠှော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓံ ဌပေတွာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဗြာဟ္မဏံ ပုစ္ဆိတွာ တဿ ဝစနေန သဗ္ဗဇနာနံ ယညတ္ထာယ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေသိ ကော ပနဝါဒေါ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ, တထာ ဟိ ဧသ ကဿပဘဂဝတော သာသနန္တရဓာနေန အန္ဓဘူတေ လောကေ ဗာရာဏသိယံ ရာဇာ ဟုတွာပိ နိဂြောဓရုက္ခဒေဝတာယ ယညတ္ထာယ ဧကသတရာဇာနော မဟေသီဟိ သဒ္ဓိံ မာရေတုံ အာရဒ္ဓေါ. ဧဝံ ဝီရိယာဓိကော ဥဘယမန္ဒော, တသ္မာ တဿ သမ္ဗောဓိ အတိမန္ဒောတိ ဧဝံ ပညာဓိကသဒ္ဓါဓိကဝီရိယာဓိကဝသေန ကာလဿာပိ ရဿဒီဃဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ပစ္ဆိမနယောဧဝ ပသံသိတဗ္ဗောတိ အယမေတ္ထ အမှာကံ အတ္တနောမတိ. ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ ပန ကုသိနာရာယ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ ယမကသာလာနမန္တရေ [Pg.92] ဝေသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ပစ္စူသသမယေ ဧကူနဝီသတိယာ စုတိစိတ္တေသု မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂဿ သောမနဿဉာဏသမ္ပယုတ္တအသင်္ခါရိကကုသလစိတ္တသဒိသေန မဟာဝိပါကစိတ္တေန အဗျာကတေန စရိမကံ ကတွာ ကတ္ထစိ ဘဝေ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ အနန္တရပစ္စယော ဟုတွာ ကမ္မတဏှာကိလေသေဟိ အနုပါဒါနော သဗ္ဗုပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဥပါဒိန္နကက္ခန္ဓပရိစ္စာဂေါ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိတ္ထာရော ပန ဒီဃနိကာယေ မဟာဝဂ္ဂေ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဩလောကေတဗ္ဗော. တတ္ထ ဝိဒေသံ ဂစ္ဆန္တော ပုရိသော သဗ္ဗံ ဉာတိဇနံ အာလိင်္ဂေတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ ဂစ္ဆတိ ဝိယ ဘဂဝါပိ နိဗ္ဗာနပုရံ ပဝိသန္တော သဗ္ဗေပိ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသမာပတ္တိယော အနဝသေသံ သမာပဇ္ဇိတွာ ယာဝ သညာဝေဒယိတံ, တတောပိ ဝုဋ္ဌာယ ယာဝ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ဈာနင်္ဂါနိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဘဝင်္ဂစိတ္တေန အဗျာကတေန ဒုက္ခသစ္စေန ပရိနိဗ္ဗာယိ. ပါဠိယံ ပန ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမနန္တရာ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ ဝုတ္တံ တတ္ထ ဒွေ သမနန္တရာ ဈာနသမနန္တရာ, ပစ္စဝေက္ခဏသမနန္တရာတိ. တတ္ထ ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏဿ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဈာနသမနန္တရံ နာမ. ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပုန ဈာနင်္ဂါနိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏဿ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာနံ ပစ္စဝေက္ခဏသမနန္တရံ နာမ. ဘဂဝါ ပန ဈာနသမနန္တရာ အပရိ နိဗ္ဗာယိတ္တာ ပစ္စဝေက္ခဏသမနန္တရမေဝ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ, တေနေဝါဟ ‘‘ဘဂဝါ ပန ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ ဈာနင်္ဂါနိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဘဝင်္ဂစိတ္တေန အဗျာကတေန ဒုက္ခသစ္စေန ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ. ဧတ္ထ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနစိတ္တဿ ကိံ အာရမ္မဏံ ကမ္မံ ဝါ ဟောတိ, ဥဒါဟု ကမ္မနိမိတ္တဂတိနိမိတ္တာနိ, အထ နိဗ္ဗာနန္တိ အပရေ ဧဝံ ဝဒန္တိ. མདོ་སྡེ་བསྡུས་པ་དང་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ནི། “ཀུན་དགའ་བོ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཚད་ནི་གྲངས་མེད་པ་བཞི་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་། འབྲིང་གི་ཚད་ནི་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱད་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་། གོང་མའི་ཚད་ནི་གྲངས་མེད་པ་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གོ། །འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་དང་། དད་པ་ལྷག་པ། བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པའི་དབང་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ལས་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ནི་གྲངས་མེད་པ་བཞི་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་། དད་པ་ལྷག་པ་ནི་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱད་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པ་ནི་གྲངས་མེད་པ་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ནི་སྐྱེ་གནས་དང་། འགྲོ་བ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་རྣམས་སུ་འཁོར་ཡང་། ཤེས་རབ་མང་བའི་དབང་གིས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བས་དེའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དད་པ་ལྷག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཞན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འོས་པ་ལའང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བུལ་བ་ཉིད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཞན་པས་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འོས་པ་ལའང་ཡིད་ཆེས་ཤིང་། བྱ་བར་མི་འོས་པ་ཡང་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་ལྟ་བུའོ། །ཁོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་བཞིན་དུ་བགྲོད་པར་མི་བྱ་བའི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་འགྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ། གཞན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པར་བརྩམས་ཤིང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངུ་སྐད་ “དུ་-ས-ན-སོ” ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བོར་ནས་ལྟ་ལོག་གི་བྲམ་ཟེ་ལ་དྲིས་ཤིང་། དེའི་ཚིག་གིས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་མ་བྱོན་པའི་དུས་སུ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟར་ཁོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་སྲུང་གི་བསྟན་པ་ནུབ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལོང་བར་གྱུར་པའི་ཚེ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཀྱང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཤིང་གི་ལྷ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་བཙུན་མོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གསོད་པར་བརྩམས་སོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཞན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཤིན་ཏུ་བུལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་དང་། དད་པ་ལྷག་པ། བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པའི་དབང་གིས་དུས་ཀྱི་རིང་ཐུང་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལུགས་ཕྱི་མ་འདི་ཉིད་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདིར་བདག་ཅག་གི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི། རྩྭ་མཆོག་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གྱད་རྣམས་ཀྱི་ཤིང་སཱ་ལའི་ཚལ་གྱི་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་གི་བར་དུ། ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ། འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་བཅུ་དགུ་ལས། བྱམས་པའི་སྔོན་འགྲོ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་མཐའ་མར་བྱས་ཏེ། སྲིད་པ་གང་དུ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ནས། ལས་དང་སྲེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ། ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞིབ་ཏུ་ནི་ལུང་རིང་པོའི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུས་གཉེན་འབྲེལ་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྱུད་ཅིང་མགོ་ལ་འོ་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་བཞིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་པའི་ཚེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྙོམས་པར་བཞུགས་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་བར་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ལངས་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་སྙོམས་པར་བཞུགས་ནས། ལངས་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །ལུང་ལས་ནི་ “བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་ལངས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་”ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་གཉིས་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་དེ་མ་ཐག་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལས་ལངས་ཏེ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་སེམས་ལ་ཞུགས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ལས་ལངས་ཏེ་སླར་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་སེམས་ལ་ཞུགས་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ “བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་ཏེ། བསམ་གཏན་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརགས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ལས་སམ། ཡང་ན་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་གཞན་དག་སྨྲའོ། ། နာဟု အဿာသပဿာသာ, ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနော; အနေဇော သန္တိ’မာရဗ္ဘ, ယံကာလ’မကရီ မုနိ. “སེམས་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་གྱུར་པའི། །དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་མེད། །སྲེད་མེད་ཞི་བ་ལ་དམིགས་ནས། །ཐུབ་པ་དེ་ནི་དུས་ལས་འདས།” ཅེས་སོ།། အသလ္လီနေန စိတ္တေန, ဝေဒနံ အဇ္ဈဝါသယိ; ပဇ္ဇောတဿေ’ဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော စေတသော အဟူ’တိ. “ཞུམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ཚོར་བ་ཉེ་བར་བཟོད་པར་མཛད། །མར་མེ་མྱ་ངན་འདས་པ་བཞིན། །སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་བར་གྱུར།” ཅེས་སོ།། ဣမိဿာဂါထာယ ‘‘ယံ ယော မုနိ အနေဇော သန္တိ နိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ ကာလံ အကရီ’’တိ ယောဇေတွာ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနစိတ္တဿ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏန္တိ တမယုတ္တံ, ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတီနံ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏဿ အနာရဟတ္တာ ‘‘နိဗ္ဗာနံ ဂေါတြဘုဿ ဝေါဒါနဿ မဂ္ဂဿ အာရမ္မဏပစ္စယေနပစ္စယော, နိဗ္ဗာနံ ဖလဿ [Pg.93] အာဝဇ္ဇနာယာ’’တိ ပဋ္ဌာနပါဠိယာ ဇဝနအာဝဇ္ဇနာနမေဝ အဓိပ္ပေတတ္တာ တသ္မာ ဧတ္ထ ‘‘ယံ ယော မုနိ ဖလသမာပတ္တိယာ အနေဇော အနေဇသင်္ခါတော တဏှာရဟိတော သန္တိံ နိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏံ ကတွာ ကာလံ အသီတိဝဿပရိမာဏံ အကရိ အတိက္ကမီ’’တိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ကေစိ ပန ဧဝံ ဝဒန္တိ… ‘‘ကတ္ထစိ ပန အနုပ္ပဇ္ဇမာနဿ ခီဏာသဝဿ ယထောပဋ္ဌိတံ နာမရူပဓမ္မာဒိကမေဝ စုတိပရိယောသာနာနံ ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆတိ, န ကမ္မ-ကမ္မနိမိတ္တာဒယော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကမ္မနိတ္တဂတိနိမိတ္တာနိ အရဟတော စုတိစိတ္တဿ အာရမ္မဏဘာဝံ န ဂစ္ဆန္တီတိ တမ္ပိ အယုတ္တမေဝ အယဉှေတ္ထတ္ထော ကတ္ထစိ ပန ဘဝေ အနုပ္ပဇ္ဇမာနဿ ခီဏာသဝဿ အရဟတော ယထာ ယထာ ယေန ယေန ပကာရေန ဥပဋ္ဌိတံ နာမရူပဓမ္မာဒိကမေဝ စုတိပရိယောသာနံ အာဝဇ္ဇနဇဝနစိတ္တာနံ ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆတိ, ပုန ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ အဘာဝတော. ကိံ ကာရဏံ ဘူတာနိ ကမ္မကမ္မနိမိတ္တဂတိနိမိတ္တာနိ ဂေါစရဘာဝံ န ဂစ္ဆန္တီတိ. စုတိစိတ္တဿ ပန ပဋိသန္ဓိစိတ္တေန ဂဟိတံ အတီတာရမ္မဏမေဝ ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ‘‘နာမရူပါဒိကမေဝါ တိ ဧတ္ထ နာမ’’န္တိ စိတ္တစေတသိကနိဗ္ဗာနံ ရူပန္တိ အဋ္ဌာရသဝိဓံ ရူပံ သင်္ဂဏှာတိ. နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပါ. နာမရူပါ စ တေ ဓမ္မာ စေတိ တထာ. တေ အာဒိ ယေသံ တေတိ နာမရူပဓမ္မာဒိ တမေဝ နာမရူပဓမ္မာဒိကံ. အာဒိသဒ္ဒေန ဆ ပညတ္တိယော သင်္ဂဏှာတိ, တေန နိဗ္ဗာနမ္ပိ အရဟတော မရဏာသန္နကာလေ ကြိယဇဝနဿပိ အာရမ္မဏဘာဝေါ ဘဝေယျာတိ အမှာကံ ခန္တိ ဝီမံသိတွာ ပန ဂဟေတဗ္ဗံ. ဘဂဝတော နိဗ္ဗာနစိတ္တဿ ပန တုသိတပုရတော စဝိတွာ သိရီမဟာမာယာယ ကုစ္ဆိမှိ ဝသိတပဋိသန္ဓိစိတ္တေန ဂဟိတာရမ္မဏမေဝ အာရမ္မဏံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ တဉ္စ ခေါ ဂတိနိမိတ္တမေဝ, န ကမ္မကမ္မနိမိတ္တာနိ. ယုတ္တိတောပိ အာဂမတောပိ ဂတိနိမိတ္တမေဝ ယုဇ္ဇတိ တထာ ဟိ တုသိတပုရေယေဝ သေတကေတုဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ ဒိဗ္ဗဂဏနာယ စတ္တာရိ သဟဿာနိ, မနုဿဂဏနာယ သတ္တပညာသဝဿကောဋိ,သဋ္ဌိဝဿသတသဟဿာနိ ဌတွာ ပရိယောသာနေ ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ဒိသွာ သုဒ္ဓါဝါသေ အရဟန္တဗြဟ္မုနာ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ အာဂမ္မ ဒေဝတာဝိသေသေဟိ စ. ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས། “གང་ཞིག་ཐུབ་པ་སྲེད་མེད་ཞི་བ་མྱང་འདས་དམིགས་ནས་དུས་བྱས་སོ།།” ཞེས་སྦྱར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། “མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རིགས་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ལམ་གྱི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་སེམས་འཇུག་པ་ལའོ།།” ཞེས་པཊྛཱན་གྱི་གཞུང་ལས་འཕེན་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན། འདིར་ “གང་ཞིག་ཐུབ་པ་འབྲས་བུའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་སྲེད་པ་མེད་པ། སྲེད་པ་དང་བྲལ་བས་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དམིགས་ནས་དམིགས་པར་བྱས་ཏེ། ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་ཚད་ཀྱི་དུས་བྱས་ཤིང་འདས་སོ།།” ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།། ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ། “གང་དུ་ཡང་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཟག་པ་ཟད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ། ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་འཆི་འཕོའི་མཐར་ཐུག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་གྱི། ལས་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།” ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་འཕོའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདིར་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡང་སྲིད་གང་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཟག་པ་ཟད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གང་གིས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་འཆི་འཕོའི་མཐར་ཐུག་པའི་འཇུག་པ་དང་འཕེན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་འདས་པའི་ལས་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་མ། འགྲོ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འཆི་འཕོའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ནི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་འདས་པའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། “མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའོ།།” ཞེས་པ་འདིར་ “མིང་” ཞེས་པས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྡུ་ལ། “གཟུགས་” ཞེས་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་བསྡུའོ།། མིང་དང་གཟུགས་ནི་མིང་གཟུགས་སོ།། མིང་གཟུགས་ཀྱང་དེ་དག་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རོ།། དེ་དག་ཐོག་མར་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མིང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་མིང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པའོ།། “ལ་སོགས་པ་” ཞེས་པའི་སྒྲས་གདགས་པ་དྲུག་བསྡུ་བས། དེས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་འཆི་ཁའི་དུས་སུ་བྱེད་པའི་ཛབན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་སྲིད་པ་ནི་བདག་ཅག་གི་འདོད་ཚུལ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་བརྟགས་ནས་བཟུང་བར་བྱའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཆི་འཕོའི་སེམས་ནི། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཕོས་ཏེ་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ཀྱི་མངལ་དུ་གནས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པར་འགྱུར་བར་ལྟ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལས་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། རིགས་པ་དང་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ཁོ་ན་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ཉིད་དུ་ལྷའི་བུ་ཏོག་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ནས། ལྷའི་གྲངས་ཀྱིས་ལོ་བཞི་སྟོང་དང་། མིའི་གྲངས་ཀྱིས་ལོ་བྱེ་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་ས་ཡ་དྲུག་གནས་ཏེ། མཐར་འཆི་ལྟས་ལྔ་པོ་མཐོང་ནས། གནས་གཙང་མའི་ཚངས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ནས་ལྷགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ།། ‘‘ကာလော ဒေဝ မဟာဝီရ, ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆယံ; သဒေဝကံ တာရယန္တော, ဗုဇ္ဈဿု အမတံ ပဒ’’န္တိ. “ལྷ་གཅིག་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་དུས་ལ་བབས། །ཡུམ་གྱི་མངལ་དུ་སྐྱེ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར། །འཆི་མེད་གོ་འཕང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མཛོད།།” ཅེས་སོ།། ယာစိယမာနော [Pg.94] ‘‘ကာလံ ဒီပဉ္စ ဒေသဉ္စ, ကုလံ မာတရမေဝ စာ’’တိ ဝုတ္တာနိ ပဉ္စ မဟာဝိလောကနာနိ ဝိလောကေတွာ တုသိတပုရတော စဝိတွာ အာသာဠှီပုဏ္ဏမာယံ ဥတ္တရာသာဠှနက္ခတ္တေနေဝ သဒ္ဓိံ ဧကူနဝီသတိယာ ပဋိသန္ဓိစိတ္တေသု မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂမဿ သောမနဿဉာဏသမ္ပယုတ္တအသင်္ခါရိကကုသလစိတ္တဿ သဒိသေန မဟာဝိပါကစိတ္တေန ပဋိသန္ဓိံ အဂ္ဂဟေသိ. တဒါရမ္မဏာသန္နဝီထိတော ပုဗ္ဗဘာဂေ အာလောကိတာနိ ကာလဒီပဒေသကုလမာတရဝသေန ဣမာနိ ပဉ္စ ပဋိသန္ဓိစိတ္တဿ ဂတိနိမိတ္တာရမ္မဏဘာဝေန ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆန္တီတိ အမှာကံ ခန္တိ တန္နိန္နတပ္ပောဏတပ္ပဗ္ဘာရဝသေန ဗာဟုလ္လပ္ပဝတ္တိတော တေနေဝ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟာဒီသု အဘိဓမ္မတ္ထ ဝိဘာဝနိယံ ‘‘မရဏကာလေ ယထာရဟံ အဘိမုခီဘူတံ ဘဝန္တရေ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ကမ္မံ ဝါ တံ ကမ္မကရဏကာလေ ရူပါဒိကမုပလဒ္ဓပုဗ္ဗမုပကရဏဘူတဉ္စ ကမ္မနိမိတ္တံ ဝါ အနန္တရမုပ္ပဇ္ဇမာနဘဝေ ဥပလဘိတဗ္ဗံ ဥပဘောဂဘူတံ ဂတိနိမိတ္တံ ဝါ ကမ္မဗလေန ဆန္နံ ဒွါရာနမညတရသ္မိံ ပစ္စုပဋ္ဌာသိ, တတော ပရံ တမေဝ တထောပဋ္ဌိတမာလမ္ဗဏံ အာရဗ္ဘ ဝိပစ္စမာနကကမ္မာနုရူပံ ပရိသုဒ္ဓံ ဝါ, ဥပက္ကိလိဋ္ဌံ ဝါ ဥပပဇ္ဇိတဗ္ဗဘဝါနုရူပံ တတ္ထောဏတံဝ စိတ္တသန္တာနမဘိဏှံ ပဝတ္တတိ ဗာဟုလ္လေန. တမေဝ ဝါ ပန ဇနကဘူတံ ကမ္မံ အဘိနဝကရဏဝသေန ဒွါရပ္ပတ္တံ ဟောတိ. ပစ္စာသန္နမရဏဿ ပန တဿ ဝီထိစိတ္တာဝသာနေ ဘဝင်္ဂက္ခယေဝါ စဝနဝသေန ပစ္စုပ္ပန္နဘဝပရိယောသာနဘူတံ စုတိစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈတိ. တသ္မိံ နိရုဒ္ဓါဝသာနေ တဿာနန္တရမေဝ တထာ ဂဟိတမာလမ္ဗဏမာရဗ္ဘ သဝတ္ထုကမဝတ္ထုကမေဝ ဝါ ယထာရဟံ အဝိဇ္ဇာနုသယပရိက္ခိတ္တေန တဏှာနုသယမူလကေန သင်္ခါရေန ဇနိယမာနံ သမ္ပယုတ္တေဟိ ပရိဂ္ဂယှမာနံ သဟဇာတာနမဓိဋ္ဌာနဘာဝေန ပုဗ္ဗင်္ဂမဘူတံ ဘဝန္တရပဋိသန္ဓာနဝသေန ပဋိသန္ဓိသင်္ခါတံ မာနသမုပ္ပဇ္ဇမာနမေဝ ပတိဋ္ဌာတိ ဘဝန္တရေ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘တတ္ထောဏတံဝ စိတ္တသန္တာနမဘိဏှံ ပဝတ္တတိ ဗာဟုလ္လေနာ’’တိ ဣမိနာ ကမ္မဗလေန ဥပဋ္ဌိတံ ဂတိနိမိတ္တံ မရဏာသန္နဝီထိတော ပုဗ္ဗေ ဧကာဟဒွီဟာဒိဝသေန သတ္တာဟမ္ပိ, သတ္တာဟတော ဥတ္တရိပိ ဥပ္ပဇ္ဇတေ ဝါတိ ဒဿေတိ တထာ ဟိ ပရိသုဒ္ဓံ ဝါ ဥပက္ကိလိဋ္ဌံ ဝါ ဝိပစ္စမာနကကမ္မာနုရူပံ ဂတိနိမိတ္တံ စိရကာလမ္ပိ တိဋ္ဌတိ, အရိယဂါလတိဿစောရဃာတကာဒယော ဝိယ တထာ ဟိ အရိယဂါလတိဿော နာမ ဥပါသကော သီဟဠဒီပေ အတ္တနော ဘရိယာယ သုမနာယ သဒ္ဓိံ ယာဝဇီဝံ ဒါနာဒိ ပုညကမ္မာနိ [Pg.95] ကတွာ အာယူဟပရိယောသာနေ အရိယဂါလတိဿဿ မရဏမဉ္စေ နိပန္နဿ ဆဒေဝလောကတော ရထံ အာနေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဒေဝလောကံ ဝဏ္ဏေသုံ. ဥပါသကော ဒေဝတာနံ ကထံ သုတွာ တုသိတပုရတော အာဟဋရထံ ဌပေတွာ အဝသေသရထေ ‘‘ဂဟေတွာ ဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. သုမနာ ပန အတ္တနော သာမိကဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ကိံ တိဿ မရဏာသန္နေ ဝိလာပံ အကာသီ’’တိ အာဟ. တိဿော အတ္တနော ဘရိယာယ ကထံ သုတွာ အာဟ… ‘‘အဟံ ဝိလာပံ န ကရောမိ, ဒေဝလောကတော ဒေဝတာ ဆ ရထေ အာနေသုံ တာဟိ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓံ ကထေမီ’’တိ. တံ နပဿာမိ ကုဟိ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပုပ္ဖဒါမံ အာဟရာပေတွာ အာကာသေ ခိပါပေသိ. သာ တံ ပုပ္ဖဒါမံ ရထသီသေ ဩလမ္ဗမာနံ ဒိသွာ ဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ သယနေ သယိတွာ နာသိကဝါတံ သန္နိရုဇ္ဈိတွာ စဝိတွာ ပါတုရဟောသိ. သာ အတ္တနော သာမိကဿ သာသနံ ပေသေသိ… ‘‘အဟံ ပန ပဌမံ အာဂတောမှိ, တွံ ကသ္မာ စိရာယသီ’’တိ. ဥဘောပိ ရထေ ဌတွာ သဗ္ဗေ ဩလောကေန္တာနံယေဝ တုသိတပုရံ အဂမံသု. ဣမသ္မိဉှိ ဝတ္ထုသ္မိံ သာမိကဿ ဥပဋ္ဌိတဂတိနိမိတ္တံ ဘရိယာယ ပါကဋံ ဟုတွာ ပုရေတရတုသိတပုရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သာမိကဿ သာသနံ ပေသေသိ တေန အရိယဂါလတိဿဿ စိရကာလံ ဂတိနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မနုဿလောကေ ဟိ စိရကာလံ တုသိတပုရေ မုဟုတ္တံဝ ဟောတိ. ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဝိပစ္စမာနကကမ္မာနုရူပံ ဂတိနိမိတ္တံ စိရကာလံ ပဝတ္တတိ ဣမိနာ နယေန ဒုဋ္ဌဂါမဏိအဘယဓမ္မိကဥပ္သကာဒီနမ္ပိ ဝတ္ထု ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. စောရဃာတကဿ ပန မဟာနိရယေ ဝိပစ္စမာနကကမ္မာနုရူပံ နေရယဂ္ဂိဇာလာဒိကံ သတ္တာဟံ ဥပဋ္ဌာတိ. သာဝတ္ထိနဂရေ ကိရ ပဉ္စသတာ စောရာ ဗဟိနဂရေ စောရကမ္မံ ကရောန္တိ. အထေကဒိဝသံ ဇနပဒပုရိသော တေသံ အဗ္ဘန္တရော ဟုတွာ စောရကမ္မံ အကာသိ, တဒါ တေ သဗ္ဗေပိ ရာဇပုရိသာ အဂ္ဂဟေသုံ. ရာဇာ တေ ဒိသွာ ‘‘တုမှာကံ အန္တရေ ဣမေ သဗ္ဗေ မာရေတုံ သမတ္ထဿ ဇီဝိတံ ဒမ္မီ’’တိ အာဟ. ပဉ္စသတာ စောရာ အညမညံ သမ္ဗန္ဓာ အညမညံ သဟာယကာတိ အညမညံ မာရေတုံ န ဣစ္ဆိံသု, ဇနပဒမနုဿော ပန ‘‘အဟံ မာရေမီ’’တိ ဝတွာ သဗ္ဗေ မာရေသိ. ရာဇာ တဿ တုဿိတွာ စောရဃာတကကမ္မံ အဒါသိ. သော ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ စောရဃာတကကမ္မံ အာကာသိ. ရာဇာ တဿ မဟလ္လကောတိ ဝတွာ အညဿ စောရဃာတက ကမ္မံ ဒါပေသိ. သော စောရဃာတကကမ္မာ အပနီတော အညတရဿ သန္တိကေ [Pg.96] နာသိကဝါတံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဟတ္ထပါဒကဏ္ဏနာသာဒီဟိ ဆိန္ဒိတဗ္ဗာနံ ဦရူထနကဋ္ဌာနံ ဘိန္ဒန္တမာရေတဗ္ဗယုတ္တာနံ နာသိကဝါတံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ မာရေတဗ္ဗံ မန္တံ လဘိ. သော ရာဇာနံ အာရောစေတွာ နာသိကဝါတေန စောရဃာတကကမ္မံ ကရောန္တဿေဝ တိံသ ဝဿာနိ အတိက္ကမိ. သော ပစ္ဆာ မဟလ္လကော ဟုတွာ မရဏမဉ္စေ နိပဇ္ဇိ ‘‘သတ္တဒိဝသေန ကာလံ ကရိဿတီ’’တိ. မရဏကာလေ မဟန္တံ ဝေဒနံ အဟောသိ. သော မဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိယ မဟာသဒ္ဒံ ကတွာ ဒုက္ခိတော ဟောတိ. တဿ သဒ္ဒေန ဘီတာ မနုဿာ ဥဘတောပဿေ ဂေဟံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိံသု. တဿ မရဏဒိဝသေ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ လောကံ ဩလောကေန္တော ဧတဿ ကာလံ ကတွာ မဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တမာနံ ဒိသွာ တဿ အနုကမ္ပံ ပဋိစ္စ ဂေဟဒွါရေ ပါကဋော အဟောသိ. သော ကုဇ္ဈိတွာ နာသိကဝါတံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ယာဝ တတိယံ ဝိဿဇ္ဇမာနောပိ ဝိဿဇ္ဇာပေတုံ အသက္ကောန္တော ထေရံ အတိရေကေန ဝိရောစမာနံ ဒိသွာ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ပါယာသံ ထေရဿ ဒါပေသိ. ထေရော မင်္ဂလံ ဝဍ္ဎေတွာ အဂမာသိ. စောရဃာတကော ထေရဿ ဒိန္နဒါနံ အနုဿရိတွာ စဝိတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိ, နိရယဇာလာဒယော အန္တရဓာယန္တိ. သော အနာဂတေပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ ဥပက္ကိလိဋ္ဌံ ဝါ ဝိပစ္စမာန ကကမ္မာနုရူပံ ဂတိနိမိတ္တမ္ပိ သတ္တာဟပရမံ ဥပဋ္ဌာတိ. အတ္ထိကေဟိ ပန သဟဿဝတ္ထု သဂါထာဝဂ္ဂေသု ဩလောကေတဗ္ဗော. ဘဂဝတော ပန ပရိသုဒ္ဓံ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂဿ သောမနဿ ဉာဏသမ္ပယုတ္တကုသလဿ ကမ္မဿ ဝေဂေန ကာလဒီပဒေသကုလမာတရဝသေန ဣမာနိ ပဉ္စဂတိနိမိတ္တာနိ စိရကာလံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. စိရကာလန္တိ မနုဿလောကေ သတ္တာဟမတ္တံ, တုသိတပုရေမုဟုတ္တမေဝ, တထာပိ မနုဿလောကေ သတ္တာဟမတ္တေ ကာလေ ဒေဝတာနံ ပဉ္စပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ပညာယန္တိ တဉ္စ ခေါ ပုညဝန္တာနံယေဝ ပညာယန္တိ, န သဗ္ဗေသံ မနုဿလောကေ ပုညဝန္တာနံ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီနံ ဝိယ တံ ဒိသွာ မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ ဇာနန္တိ, န အပ္ပေသက္ခာ, မနုဿလောကေ နေမိတ္တကာ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာဒယောဝိယ. မဟေသက္ခာ ဒေဝတာ တံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ဒိသွာ နန္ဒဝနံ နေတွာ ‘‘ကာလော ဒေဝါ’’တိ အာဒီဟိ ယာစန္တိ. မဟာသက္ကော တတ္ထေဝ နန္ဒဝနုယျာနေ ကာလဒီပဒေသကုလမာတရဝသေန ပဉ္စ ဝိလောကေတွာ စဝိတွာ တမာရမ္မဏံ ကတွာ မဟာမာယာယ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ အဂ္ဂဟေသီတိ သန္နိဋ္ဌာနမဝဂန္တဗ္ဗံ. གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། “དུས་དང་གླིང་དང་ཡུལ་དང་རུས། །མ་ཉིད་ལ་ནི་བལྟ་བར་བྱ།” ཞེས་གསུངས་པའི་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལ་གཟིགས་ནས། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཕོས་ཏེ། ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཆུ་སྟོད་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་བཅུ་དགུའི་ནང་ནས། བྱམས་པའི་སྔོན་འགྲོ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྩོལ་བ་མེད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ཆེན་པོས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟུང་ངོ་།། དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་དེའི་ཉེ་བའི་འཇུག་པ་ལས་སྔོན་གྱི་ཆ་ལ་གཟིགས་པའི་དུས་དང་གླིང་དང་ཡུལ་དང་རུས་དང་མ་སྟེ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་འགྲོ་བའི་མཚན་མའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཅག་གི་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཞོལ་བ་དང་དེ་ལ་འབབ་པ་དང་དེ་ལ་བབས་པའི་དབང་གིས་ཕལ་ཆེར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། “འཆི་བའི་དུས་སུ་ཅི་རིགས་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་སམ། ལས་དེ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔོན་ཐོབ་པ་དང་ཉེར་སྤྱོད་དུ་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་མཚན་མའམ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་གྱུར་པའི་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་གང་རུང་ཞིག་ལས་ཀྱི་མཐུས་སྒོ་དྲུག་གི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ།། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས། རྣམ་པར་སྨིན་བཞིན་པའི་ལས་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་དག་པའམ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་དེ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཇུག་གོ། ཡང་ན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ཉིད་གསར་དུ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་སྒོར་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ།། འཆི་བ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་མཐར། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཟད་པ་ཉིད་ལས་འཕོ་བའི་དབང་གིས། ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པའི་འཆི་སེམས་སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།། དེ་འགགས་པའི་མཐར། དེའི་དེ་མ་ཐག་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་བཟུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ནས། རྟེན་བཅས་སམ་རྟེན་མེད་པ་ཅི་རིགས་པར། མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་། སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་རྩ་བ་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་གྱུར་པ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡིད་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། དེ་ལ། “དེ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཇུག་གོ་”ཞེས་པས་ནི། ལས་ཀྱི་མཐུས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ནི། འཆི་ཁའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལས་སྔོན་དུ་ཉིན་གཅིག་གམ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཞག་བདུན་ནམ། ཞག་བདུན་ལས་ལྷག་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་བཞིན་པའི་ལས་དང་མཐུན་པའི་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་གནས་ཏེ། འཕགས་པ་གཱ་ལ་ཏིསྶ་དང་གཤེད་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།། འདི་ལྟར་སེང་ག་གླིང་དུ་འཕགས་པ་གཱ་ལ་ཏིསྶ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་བསྙེན་ཞིག་གིས། རང་གི་ཆུང་མ་སུ་མ་ནཱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚེ་གང་པོར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་བྱས་ཏེ། ཚེའི་མཐར་ཐུག་པ་ན་འཕགས་པ་གཱ་ལ་ཏིསྶ་འཆི་བའི་མལ་དུ་ཉལ་བ་ལ། ལྷ་ཡུལ་དྲུག་ནས་ཤིང་རྟ་བཏང་སྟེ་རང་རང་གི་ལྷ་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་རྣམས་བསྔགས་སོ།། དགེ་བསྙེན་གྱིས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་ཐོས་ནས། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་བཏང་བའི་ཤིང་རྟ་བཞག་སྟེ། ལྷག་མའི་ཤིང་རྟ་རྣམས་ལ། “ཁྱེར་ཏེ་གཤེགས་ཤིག་”ཅེས་སྨྲས་སོ།། སུ་མ་ནཱས་ནི་རང་གི་ཁྱོ་གའི་ཚིག་ཐོས་ནས། “ཏིསྶ་འཆི་ཁར་ཅི་ཞིག་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ།། ཏིསྶས་རང་གི་ཆུང་མའི་ཚིག་ཐོས་ནས་སྨྲས་པ། “ང་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་ཡུལ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིང་རྟ་དྲུག་བཏང་བྱུང་བས། ལྷ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཏམ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་སོ།། “དེ་དག་གང་ན་འདུག་པ་ངས་མི་མཐོང་ངོ་”ཞེས་སྨྲས་པ་ན། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལེན་དུ་བཅུག་ནས་ནམ་མཁར་འཕེན་དུ་བཅུག་གོ། མོ་ལས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དེ་ཤིང་རྟའི་རྩེ་མོར་དཔྱངས་པ་མཐོང་ནས། ཁང་པར་ཞུགས་ཏེ་མལ་དུ་ཉལ་ནས་སྣའི་དབུགས་བཀག་སྟེ་འཕོས་ནས་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ།། མོས་རང་གི་ཁྱོ་ག་ལ་འཕྲིན་བཏང་བ། “ང་ནི་སྔོན་ལ་སླེབས་ཟིན་ཏོ། ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱངས་སམ་”ཞེས་སོ།། གཉིས་ཀ་ཤིང་རྟ་ལ་བཞོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བལྟ་བཞིན་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གཤེགས་སོ།། གཏམ་རྒྱུད་འདི་ལས་ཁྱོ་ག་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་དེ་ཆུང་མ་ལ་གསལ་བར་གྱུར་ཏེ། སྔོན་ལ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེས་ནས་ཁྱོ་ག་ལ་འཕྲིན་བཏང་བས། དེས་ན་འཕགས་པ་གཱ་ལ་ཏིསྶ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།། མི་ཡུལ་གྱི་ཡུན་རིང་པོ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཡིན་ནོ།། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་བཞིན་པའི་ལས་དང་མཐུན་པའི་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་འཇུག་སྟེ། ཚུལ་འདིས། དུ་ཊྛ་གཱ་མ་ཎི་ཨ་བྷ་ཡ་དང་ཆོས་ལྡན་དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱང་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ།། གཤེད་མ་ལ་ནི་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་རྣམ་པར་སྨིན་བཞིན་པའི་ལས་དང་མཐུན་པར་དམྱལ་བའི་མེ་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ།། གྲོང་ཁྱེར་མཉན་ཡོད་དུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཇག་པ་ལྔ་བརྒྱས་ཇག་བཅོམ་བྱེད་དོ།། དེ་ནས་ཉིན་གཅིག་ཡུལ་མི་ཞིག་དེ་དག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཇག་བཅོམ་བྱས་པ་ན། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཟུང་ངོ་།། རྒྱལ་པོས་དེ་དག་མཐོང་ནས། “ཁྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་གསོད་ནུས་པ་ཞིག་ལ་སྲོག་སྐྱོབ་པར་བྱའོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ།། ཇག་པ་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དང་ཕན་ཚུན་གྲོགས་པོ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་གསོད་པར་མ་འདོད་ལ། ཡུལ་མི་དེས་ནི་ “ངས་གསོད་དོ་”ཞེས་སྨྲས་ཏེ་ཐམས་ཅད་བསད་དོ།། རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་མགུ་ནས་གཤེད་མའི་ལས་གནང་ངོ་།། ཁོས་ལོ་ཉེར་ལྔའི་བར་དུ་གཤེད་མའི་ལས་བྱས་སོ།། རྒྱལ་པོས་ཁོ་རྒས་སོ་ཞེས་གསུངས་ནས་གཤེད་མའི་ལས་དེ་གཞན་ཞིག་ལ་གནང་ངོ་།། ཁོ་གཤེད་མའི་ལས་ལས་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས། གཞན་ཞིག་གི་དྲུང་ནས་སྣའི་དབུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསོད་པའི་ཐབས་བསླབས་ཏེ། ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། བརླ་དང་ནུ་མ་དང་རུས་པ་རྣམས་གཅོག་ཅིང་གསོད་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ། སྣའི་དབུགས་བཏང་སྟེ་གསོད་པའི་སྔགས་ཐོབ་བོ།། ཁོས་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་ཏེ་སྣའི་དབུགས་ཀྱིས་གཤེད་མའི་ལས་བྱེད་བཞིན་དུ་ལོ་སུམ་ཅུ་འདས་སོ།། ཁོ་ཕྱིས་སུ་རྒས་ཏེ་འཆི་བའི་མལ་དུ་ཉལ་ནས། “ཞག་བདུན་ནས་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་སོ།། འཆི་བའི་དུས་སུ་ཚོར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་ངོ་།། ཁོ་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཆེན་པོ་བསྒྲགས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏོ།། ཁོའི་སྒྲས་སྐྲག་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གཡས་གཡོན་གྱི་ཁང་པ་རྣམས་བོར་ཏེ་བྲོས་སོ།། ཁོ་འཆི་བའི་ཉིན་མོར། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པ་ན། ཁོ་དུས་བྱས་ནས་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གཟིགས་ཏེ། ཁོ་ལ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཁང་པའི་སྒོ་དྲུང་དུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ།། ཁོ་ཁྲོས་ཏེ་སྣའི་དབུགས་བཏང་ངོ་།། ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བཏང་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་མ་ནུས་པར། གནས་བརྟན་ལྷག་པར་གསལ་བར་གཟིགས་ནས་སེམས་དད་དེ་གནས་བརྟན་ལ་འོ་ཐུག་ཕུལ་ལོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་བཀྲ་ཤིས་བརྗོད་དེ་གཤེགས་སོ།། གཤེད་མས་གནས་བརྟན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་འཕོས་ཏེ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་། དམྱལ་བའི་མེ་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ།། ཁོ་མ་འོངས་པ་ན་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ།། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། རྣམ་པར་སྨིན་བཞིན་པའི་ལས་དང་མཐུན་པའི་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ཡང་ཞག་བདུན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།། དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ས་ཧསྶ་ཝཏྠུ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ནི་བྱམས་པའི་སྔོན་འགྲོ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤུགས་ཀྱིས། དུས་དང་གླིང་དང་ཡུལ་དང་རུས་དང་མ་སྟེ་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡུན་རིང་པོར་མངོན་དུ་གྱུར་ཏོ།། ཡུན་རིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཡུལ་དུ་ཞག་བདུན་ཙམ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཡིན་ནའང་། མི་ཡུལ་དུ་ཞག་བདུན་ཙམ་གྱི་དུས་སུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལྟས་ལྔ་པོ་མངོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་མངོན་པར་འགྱུར་གྱི། ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཡུལ་གྱི་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།། དེ་མཐོང་ནས་མཐུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི། མཐུ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཡུལ་གྱི་ལྟས་མཁན་བྲམ་ཟེ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།། མཐུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་ལྟས་དེ་མཐོང་ནས། དགའ་བའི་ཚལ་དུ་ཁྲིད་དེ། “ལྷ་ལགས་དུས་ལ་བབས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསོལ་བ་འདེབས་སོ།། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དགའ་བའི་ཚལ་གྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དེ་ཉིད་དུ། དུས་དང་གླིང་དང་ཡུལ་དང་རུས་དང་མ་སྟེ་ལྔ་པོ་ལ་གཟིགས་ནས། འཕོས་ཏེ་དེ་ཉིད་དམིགས་པར་བྱས་ནས་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་མོའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། တတ္ထ [Pg.97] ကာလန္တိ မနုဿလောကေ ဧကူနတိံသတိမေ ဝဿေ ဝေသာခပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမီတိ ကာလံ ဩလောကေသိ. ဒီပန္တိ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ ဘဝိဿာမိ, န အညဒီပေသူတိ ဒီပံ ဩလောကေသိ. ဒေသန္တိ မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ, တဉ္စ ခေါ မဟာဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ, န အညဒေသေတိ ဒေသံ ဩလောကေသိ. ကုလန္တိ ဒွေ ကုလာနိ ခတ္တိယကုလဗြာဟ္မဏကုလဝသေန. တတ္ထ ယသ္မိံ ကာလေ ခတ္တိယကုလံ လောကေ သေဋ္ဌဘာဝေန ‘‘အယမေဝ လောကေ အဂ္ဂေါ’’တိ သမ္မန္နတိ, တဒါ ခတ္တိယကုလေယေဝ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယသ္မိံ ပန ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလံ အယမေဝ လောကေ အဂ္ဂေါတိ, တဒါ ဗြာဟ္မဏကုလေယေဝ ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဣဒါနိ ပန ခတ္တိယကုလမေဝ အဂ္ဂေါတိ သမ္မန္နန္တိ. ခတ္တိယကုလေပိ သကျရာဇာနောဝ လောကေ ဥတ္တမာ, အသမ္ဘိန္နခတ္တိယကုလတ္တာ တသ္မာ သကျရာဇကုလေယေဝ ဘဝိဿာမီတိ ကုလံ ဩလောကေသိ. မာတရန္တိ မမ မာတရံ ဒသ မာသာနိ သတ္တ စ ဒိဝသာနိ ဌဿတိ, ဧတ္ထန္တရေ မမ မာတုယာ အရောဂေါ ဘဝိဿတီတိ မာတရမ္ပိ ဩလောကေသိ. ဗောဓိသတ္တမာတာ ပန ပစ္ဆိမဝယေ ဌိတာ. ဧဝံ ယုတ္တိတောပိ အာဂမတောပိ ဘဂဝတော နိဗ္ဗာနစိတ္တဿ ပဋသန္ဓိစိတ္တေန ဂဟိတနိမိတ္တမေဝ အာရမ္မဏံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. དེ་ལ་དུས་ནི། མི་ཡུལ་དུ་ལོ་ཉེར་དགུ་ལོན་པ་ན་ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དུས་ལ་གཟིགས་སོ།། གླིང་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། གླིང་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གླིང་ལ་གཟིགས་སོ།། ཡུལ་ནི། ཡུལ་དབུས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡུལ་ལ་གཟིགས་སོ།། རུས་ནི། རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དེ་ལ་དུས་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་དུ་རྒྱལ་རིགས་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་ “འདི་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དུ་མཆོག་གོ་”ཞེས་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་ན། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་རིགས་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།། དུས་གང་གི་ཚེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་མཆོག་གོ་ཞེས་བཀུར་བ་ན། དེའི་ཚེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།། ད་ལྟ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ཉིད་མཆོག་ཏུ་བཀུར་རོ།། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་ནང་ནས་ཀྱང་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིགས་ལ་གཟིགས་སོ།། མ་ནི། བདག་གི་མ་ནི་ཟླ་བ་བཅུ་དང་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་བར་དུ་བདག་གི་མ་ལ་ནད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མ་ལ་ཡང་གཟིགས་སོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མ་ནི་ཚེའི་སྨད་ལ་གནས་སོ།། དེ་ལྟར་རིགས་པ་ལས་ཀྱང་ལུང་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་མཚན་མ་ཉིད་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།། သဗ္ဗညုဇိနနိဗ္ဗာန, စိတ္တဿ ဂေါစရံ သုဘံ; ဝိညေယျံ ဂတိနိမိတ္တံ, ဂန္ထေဟိ အဝိရောဓတော. ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱལ་བའི་མྱང་འདས་ནི། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དགེ་བ་སྟེ། གཞུང་ལུགས་རྣམས་དང་མི་འགལ་བར། འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ཤེས་པར་བྱའོ།། ဓာတုပရိနိဗ္ဗာနမ္ပိ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဘဝိဿတိ ဝုတ္တဉှေတံ ဥပရိပဏ္ဏာသကေ ‘‘ဓာတုပရိနိဗ္ဗာနံ အနာဂတေ ဘဝိဿတိ သာသနဿ ဟိ ဩသက္ကနကာလေ ဣမသ္မိံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ ဓာတုယော သန္နိပတိတွာ မဟာစေတိယတော နာဂဒီပေ ရာဇာယတနစေတိယံ, တတော မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကံ ဂမိဿန္တိ. နာဂဘဝနတောပိ ဒေဝလောကတောပိ ဓာတုယော မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကမေဝ ဂမိဿန္တိ သာသပမတ္တာပိ ဓာတုယော အန္တရာ န နဿိဿန္တိ, သဗ္ဗာ ဓာတုယော မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကေ ရာသိဘူတာ သုဝဏ္ဏက္ခန္ဓာ ဝိယ ဧကဂ္ဃနာ ဟုတွာ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇိဿန္တိ, တာ ဒသသဟဿလောကဓာတုံ ဖရိဿန္တိ. တတော ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေသု ဒေဝတာ သန္နိပတိတွာ ''အဇ္ဇ သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ အဇ္ဇ သာသနံ ဩသက္ကတိ ပစ္ဆိမဒဿနံ ဣဒံ အမှာက’’န္တိ ဒသဗလဿ ပရိနိဗ္ဗုတဒိဝသတော မဟန္တတရံ ကာရုညံ ကရိဿန္တိ ဌပေတွာ အနာဂါမိခီဏာသဝေ အဝသေသာ သကတ္တဘာဝေန သန္ဓာရေတုံ [Pg.98] နာသက္ခိံသု, ဓာတုသရီရတော တေဇောဓာတု ဥဋ္ဌဟိတွာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဥဂ္ဂစ္ဆိဿတိ. သာသပမတ္တာယပိ ဓာတုယာ သတိ ဧကဇာလာ ဘဝိဿတိ ဓာတူသု ပရိယာဒါနံ ဂတာသု ပစ္ဆိဇ္ဇိဿတိ. ဧဝံ မဟန္တံ အာနုဘာဝံ ဒဿေတွာ ဓာတူသု အန္တရဟိတာသု သာသနံ အန္တရဟိတံ နာမ ဟောတိ. ယာဝ ဧဝံ န အန္တရဓာယတိ, တာဝ အနန္တရဓာနမေဝ သာသနံ. ပရိနိဗ္ဗာနကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သာသပမတ္တာ ဓာတု တိဋ္ဌတိ, တာဝ ဗုဒ္ဓကာလတော ပစ္ဆာတိ န ဝေဒိတဗ္ဗံ ဓာတူသု ဟိ ဌိတာသု ဗုဒ္ဓါ ဌိတာ ဝ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဧတ္ထန္တရေ အညဿ ဗုဒ္ဓဿ ဥပ္ပတ္တိ နိဝါရိတာဝ ဟောတိ. တေနေဝ ဝဒါမ. རིང་བསྲེལ་གྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཉིད་ལུང་བར་མའི་པཎྞཱ་ས་ཀ་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་ཏེ། “མ་འོངས་པ་ན་རིང་བསྲེལ་གྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བསྟན་པ་ཉམས་པའི་དུས་སུ་ཟངས་གླིང་འདིར་རིང་བསྲེལ་རྣམས་འདུས་ནས། མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་ནས་ཀླུའི་གླིང་གི་རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནའི་མཆོད་རྟེན་དུ་གཤེགས་ཤིང་། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གདན་ལ་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ།། ཀླུའི་གནས་དང་ལྷའི་ཡུལ་ནས་ཀྱང་རིང་བསྲེལ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གདན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པར་འགྱུར་ལ། ཡུངས་ཀར་ཙམ་གྱི་རིང་བསྲེལ་ཡང་བར་དུ་བརླག་པར་མི་འགྱུར་རོ།། རིང་བསྲེལ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གདན་དུ་ཕུང་པོར་འདུས་ནས། གསེར་གྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཏེ་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་དྲུག་པ་འགྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་པའི་ལྷ་རྣམས་འདུས་ནས། ‘དེ་རིང་སྟོན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ།། དེ་རིང་བསྟན་པ་ཉམས་སོ།། འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་མཐའ་མའི་མཇལ་བ་ཡིན་ནོ་’ཞེས་སྟོབས་བཅུ་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཉིན་མོ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཆེ་བའི་མྱ་ངན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ།། རིང་བསྲེལ་གྱི་སྐུ་ལས་མེའི་ཁམས་ལངས་ཏེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།། ཡུངས་ཀར་ཙམ་གྱི་རིང་བསྲེལ་ཡོད་པ་ནའང་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་འབར་བར་འགྱུར་ལ། རིང་བསྲེལ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ན་མེ་འགག་པར་འགྱུར་རོ།། འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས་རིང་བསྲེལ་རྣམས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ན། བསྟན་པ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།། ཇི་སྲིད་འདི་ལྟར་མི་སྣང་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་མ་ནུབ་པ་ཉིད་དོ།། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཡུངས་ཀར་ཙམ་གྱི་རིང་བསྲེལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ལས་འདས་པ་ཞེས་མི་ཤེས་ཏེ། རིང་བསྲེལ་རྣམས་བཞུགས་པ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་འདིར་སངས་རྒྱས་གཞན་འབྱུང་བ་ནི་བཀག་པ་ཉིད་དོ།། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་སྨྲས་པ། ပရိနိဗ္ဗာနကာလတော, ပစ္ဆာ ဓရန္တိ ဓာတုယော; အနိဗ္ဗုတောဝ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, အညဗုဒ္ဓဿ ဝါရိတာ. ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས་དུས་རྗེས།། རིང་བསྲེལ་རྣམས་ནི་བཞུགས་པ་ན།། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་མྱང་འདས།། སངས་རྒྱས་གཞན་ནི་བཀག་པ་ཡིན།། ဇီဝမာနေပိ သမ္ဗုဒ္ဓေ, နိဗ္ဗုတေ ဝါ တထာဂတေ; ယော ကရောတိ သမံ ပူဇံ, ဖလံ တာသ သမံ သိယာ’တိ. རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའམ།། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱང་འདས་ཀྱང་།། གང་ཞིག་མཆོད་པ་མཚུངས་བྱེད་པ།། དེ་ཡི་འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་འགྱུར།། ဣတိ သာဂရဗုဒ္ဓိတ္ထေရဝိစရိတေ သီမဝိသောဓနေ ဓမ္မဝဏ္ဏနာယ དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་སཱ་ག་ར་བུདྡྷིས་མཛད་པའི་ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས། နိဗ္ဗာနကဏ္ဍော တတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ. མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐབས་ཏེ་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། ၄. သမသီသိကဏ္ဍော ༤. མགོ་མཉམ་པའི་སྐབས་སོ།། ဣဒါနိ သံဃော စ ဒုလ္လဘော လောကေတိ ပဒဿ ဝဏ္ဏနာက္ကမော သမ္ပတ္တော. တတ္ထ သံဃောတိ ပရမတ္ထသမ္မုတိဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ. တေသု ပရမတ္ထသံဃော စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ, အဋ္ဌပုရိသပုဂ္ဂလာ, စတ္တာလီသမ္ပိ ပုဂ္ဂလာ, အဋ္ဌသတမ္ပိ ပုရိသပုဂ္ဂလာတိ စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တတ္ထ သင်္ခေပဝသေန သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂံ, သကဒါမိမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ, အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ, အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကန္တိ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ ဟောန္တိ. စတ္တာရော မဂ္ဂဋ္ဌာ စတ္တာရော ဖလဋ္ဌာတိ အဋ္ဌပုရိသပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. စတ္တာလီသမ္ပိ ပုဂ္ဂလာတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော ပဌမဈာနိကာဒိဝသေန ပဉ္စ, တထာ သကဒါဂါမိအနာဂါမိအရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာပိ ပဉ္စ ပဉ္စာတိ ဝီသတိ မဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလာ, တထာ ဖလဋ္ဌာပိ သောတပတ္တိဖလဋ္ဌာဒိဝသေန ပဉ္စ ပဉ္စာတိ ဝီသတိ ဖလဋ္ဌာတိ စတ္တာလီသပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ စ မဂ္ဂဿ ဧကစိတ္တက္ခဏိကတ္တာ ကထံ ဝီသတိမဂ္ဂဋ္ဌာ ပုဂ္ဂလာ ဘဝေယျုန္တိ. ད་ནི་“འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་འདུན་ཡང་རྙེད་པར་དཀའོ”ཞེས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་སོ།། དེ་ལ་“དགེ་འདུན་”ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།། དེ་དག་ལས་དོན་དམ་པའི་དགེ་འདུན་ནི། སྐྱེས་བུའི་ཟུང་བཞི། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། གང་ཟག་བཞི་བཅུ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དེ་རྣམ་པ་བཞིའོ།། དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དབང་དུ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་ཟུང་གཅིག ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་གཅིག ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་གཅིག དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུའི་ཟུང་བཞི་ཡོད་དོ།། ལམ་ལ་གནས་པ་བཞི་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་དོ།། གང་ཟག་བཞི་བཅུ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཉི་ཤུའོ།། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ལྔ་ལྔ་སྟེ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པས། འདི་ལྟར་གང་ཟག་བཞི་བཅུ་ཡོད་དོ།། འདིར་ལམ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ဝုစ္စတေပါဒကဇ္ဈာနသမ္မသိတဇ္ဈာနပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယေသုပိ [Pg.99] ဟိ အညတရဝသေန တံ တံ ဈာနသဒိသဝိတက္ကာဒိအင်္ဂပါတုဘာဝေန စတ္တာရောပိ မဂ္ဂဋ္ဌာ ပဌမဇ္ဈာနိကာဒိဝေါဟာရံ လဘန္တာ ပစ္စေကံ ပဉ္စပဉ္စဓာ ဝိဘဇိယန္တိ, တသ္မာ ဝီသတိ မဂ္ဂဋ္ဌာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု ယံ ယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တဿ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာ ပဝတ္တာ, တံ ပါဒကဇ္ဈာနံ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနဘာဝတော. ယံ ယံ ဈာနံ သမ္မသန္တဿ သာ ပဝတ္တာ, တံ သမ္မသိတဇ္ဈာနံ. ‘‘အဟော ဝတ မေ ပဌမဇ္ဈာနသဒိသော မဂ္ဂေါ ပဉ္စင်္ဂိကော, ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီသု ဝါ အညတရသဒိသော စတုရင်္ဂိကာဒိဘေဒေါ မဂ္ဂေါ ဘဝေယျာ’’တိ ဧဝံ ယောဂါဝစရဿ ဥပ္ပန္နဇ္ဈာသယော ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော နာမ. တတ္ထ ယေန ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု အညတရံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ ပကိဏ္ဏကသင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ မဂ္ဂေါ ဥပ္ပာဒိတော ဟောတိ, တဿ သော မဂ္ဂေါ ပဌမဇ္ဈာနာဒိ တံ တံ ပါဒကဇ္ဈာနသဒိသော ဟောတိ. သစေ ပန ဝိပဿနာပါဒကံ ကိဉ္စိဈာနံ နတ္ထိ, ကေဝလံ ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု အညတရံ ဈာနံ သမ္မသိတွာ မဂ္ဂေါ ဥပ္ပာဒိတော ဟောတိ, တဿ သော သမ္မသိတဇ္ဈာနသဒိသော ဟောတိ. ယဒါ ပနယံ ကိဉ္စိ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော အညံ သမ္မသိတွာ မဂ္ဂေါ ဥပ္ပာဒိတော ဟောတိ, တဒါ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေန ဒွီသု အညတရသဒိသော ဟောတိ. ဧဝံ သမထယာနိကဿ ပုထုဇ္ဇနဿ အရိယာနံ ဝါ ပါဒကဇ္ဈာနသမ္မသိတဇ္ဈာနပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေန ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ အညတရဈာနသဒိသဿ မဂ္ဂင်္ဂိကဿ ပဝတ္တနတော ပုဂ္ဂလဘေဒဝသေန ဝီသတိ မဂ္ဂဋ္ဌာ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ, တထာ ဖလဋ္ဌာပိ ဝီသတီတိ စတ္တာလီသအရိယပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. အပရမ္ပိ သစေ ပန ပုဂ္ဂလဿ တထာ ဝိဓော အဇ္ဈာသယော နတ္ထိ, အနုလောမဝသေန ဟေဋ္ဌိမဟေဋ္ဌိမဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ဥပရူပရိဈာနဓမ္မေ သမ္မသိတွာ ဥပ္ပာဒိတမဂ္ဂေါ ပါဒကဇ္ဈာနမနပေက္ခိတွာ သမ္မသိတဇ္ဈာနသဒိသော ဟောတိ. ပဋိလောမဝသေန ဥပရူပရိဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌိမဟေဋ္ဌိမဈာနဓမ္မေ သမ္မသိတွာ ဥပ္ပာဒိတမဂ္ဂေါ သမ္မသိတဇ္ဈာနမနပေက္ခိတွာ ပါဒကဇ္ဈာနသဒိသော ဟောတိ, ဟေဋ္ဌိမဟေဋ္ဌိမဈာနတော ဟိ ဥပရူပရိဈာနံ ဗလဝတရန္တိ, အဋ္ဌသတမ္ပိ ပုရိသပုဂ္ဂလာတိ တတ္ထ ဧကဗီဇီ, ကောလံကောလော, သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ တယော သောတာပန္နာ. ကာမရူပါရူပဘဝေသု အဓိဂတဖလာ တယော သကဒါဂါမိနောတိ တေ သဗ္ဗေပိ ဒုက္ခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညံ, ဒုက္ခပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညံ, သုခါပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညံ, သုခါပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညန္တိ [Pg.100] စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ဝသေန စတုဝီသတိ, အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥပဟစ္စပရိ နိဗ္ဗာယီ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီတိ အဝိဟာသု ပဉ္စ အနာမိဂါနော, တထာ အတပ္ပာသုဒဿာသုဒဿီသုပိ ပဉ္စ. အကနိဋ္ဌေသု ပန ဥဒ္ဓံသောတဝဇ္ဇာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ, ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ, သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ, အသင်္ခါရပရိဗ္ဗာယီတိ စတ္တာရောတိ စတုဝီသတိ အနာဂါမိနော. သုက္ခဝိပဿကော, သမထယာနိကောတိ ဒွေ အရဟန္တော, စတ္တာရော မဂ္ဂဋ္ဌာတိ စတုပညာသ တေ သဗ္ဗေပိ သဒ္ဓါဓုရပညာဓုရာနံဝသေန ဒွေဂုဏေ ဟုတွာ အဋ္ဌသတံ အရိယပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. တေ သဗ္ဗေပိ ‘‘အဋ္ဌသတံ ဝါ’’တိ ဝိတ္ထာရဝသေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ အရိယပုဂ္ဂလာ တေ သင်္ခေပတော ယုဂဝသေန သောတာပတ္တိ မဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂန္တျာဒိနာ စတ္တာရောဝ ဟောန္တိ. တေနေဝါဟ ရတနပရိတ္တေ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌသတံ ပသတ္ထာ, စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တီ’’တိ အယံ ပဘေဒေါမဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌေသု မိဿကဝသေန လဗ္ဘတိ ဈာနိကဝိပဿကပဘေဒေါ ပန ဖလဋ္ဌေယေဝ လဗ္ဘတိ မဂ္ဂဿ ဧကစိတ္တက္ခတိကတ္တာ မဂ္ဂဋ္ဌေသု န လဗ္ဘတိ. တတ္ထ သောတာပတ္တိဖလဋ္ဌော ဈာနိကသုက္ခဝိပဿကဝသေန ဒုဝိဓော. တေသု ဈာနိကော ပုဂ္ဂလော တသ္မိံ ဘဝေ အရဟတ္တပ္ပတ္တော ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အပ္ပတ္တော ဗြဟ္မလောကဂတော ဟောတိ, သော ဈာနိကော နာမ. မူလဋီကာယံ ပန နိကန္တိယာ သတိ ပုထုဇ္ဇနာဒယော ယထာလဒ္ဓဇ္ဈာနဿ ဘူမိဘူတေ သုဒ္ဓါဝါသဝဇ္ဇိတေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ တထာ ကာမဘဝေပိ ကာမာဝစရကမ္မဗလေန ‘‘ဣဇ္ဈတိ ဟိ ဘိက္ခဝေ သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. အနာဂါမိနော ပန ကာမရာဂဿ သဗ္ဗသော ပဟီနတ္တာ ကာမဘဝေသု နိကန္တိံ န ဥပ္ပာဒေန္တီတိ ကာမလောကဝဇ္ဇိတေ ယထာလဒ္ဓဿ ဘူမိ ဘူတေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိဗ္ဗတ္တန္တီ’တိ ဝုတ္တံ တထာ ဟိ အနာဂါမိဿေဝ ကာမဘဝေ နိကန္တိယာ ပဟီနတ္တာ သောတာပန္နသကဒါဂါမီနမ္ပိ နိကန္တိယာ သတိ ကာမဘဝေ ကာမာဝစရကမ္မဗလေန ဥပ္ပတ္တိဘာဝေါ အဝါရိတောဝ ဟောတီတိ ဝိညာယတိ တသ္မာ ‘‘အပ္ပတ္တေ ဗြဟ္မလောကဂတော ဟောတိ, သော ဈာနိကော နာမာတိ ဣဒံ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သုက္ခဝိပဿကော ပန တိဝိဓော ဧကဗီဇီ, ကောလံကောလော, သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ. တတ္ထ ဧကော မနုဿလောကေ ဝါ ဟောတု ဆဒေဝလောကေ ဝါ, ဧကပဋိသန္ဓိကော ဟုတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, အယံ ဧကဗီဇီ နာမ ဧကော [Pg.101] မနုဿလောကေ ဧကာ ပဋိသန္ဓိ ဒေဝလောကေ ဧကာတိ ဒွေပဋိသန္ဓိကော ဝါ, ဧဝံ တိစတုပဉ္စဆပရမော ဟုတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, အယံ ကောလံကောလော နာမ. ဧကော မနုဿလောကေ သောတာပန္နော ဟုတွာ ဒေဝလောကေ ဧကာ ပဋိသန္ဓိ တတော ပုနာဂန္တွာ မနုဿလောကေ ဧကာတိ ဧဝံ မနုဿဒေဝလောကမိဿကဝသေန တတ္ထ စတ္တာရိ ဣဓ တီဏိတျာဒိနာ တတ္ထ ဆ, ဣဓ ဧကောတိ ယာဝ သတ္တပဋိသန္ဓိကော ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော နာမ. ကေဝလံ ပန မနုဿလောကေ ယေဝ သတ္တ ဒေဝလောကေယေဝ ဝါ သတ္တာတိ ဧဝံ အမိဿော ဟုတွာ ပဋိသန္ဓိကော ဂဟေတဗ္ဗော အပရေ ပန ‘‘ဣတော သတ္တ, တတော သတ္တ သံသာရေ ဝိစရန္တီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ မနုဿလောကသတ္တပဋိသန္ဓိဒေဝလောက သတ္တပဋိသန္ဓိဝသေန သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဝဒန္တိ. တံ အယုတ္တံ ကသ္မာ ‘‘ကိဉ္စာပိ တေ ဟောန္တိ ဘုသံပမတ္တာ, န တေ ဘဝံ အဋ္ဌမမာဒိယန္တီ’’တိ ပါဠိယာ ဝိရောဓတ္တာ. အပိစ ဒွိဘဝပရိစ္ဆိန္နော သကဒါဂါမီပိ ဒွိက္ခတ္တုံ မနုဿလောကံ အာဂတော ဘဝေယျ, တဿပိ တတ္ထ ဧကံ, ဣဓ ဧကန္တိ ဝါရဿ လဗ္ဘိတဗ္ဗတော န ပနေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သကိံ ဣမံ မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆတီတိ သကဒါဂါမီ ဣဓ ပတွာ ဣဓ ပရိနိဗ္ဗာယီ, တတ္ထ ပတွာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, တတ္ထ ပတွာ ဣဓ ပရိနိဗ္ဗာယီ, ဣဓ ပတွာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ ပဉ္စသု သကဒါဂါမီသု ပဉ္စမကော ဣဓ အဓိပ္ပေတော. ယဒိ ဧဝံ ဣဓ ပတွာ ဣဓ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ အာဒယော စတ္တာရော ကထံ သကဒါဂါမီနာမာတိ. တေ သကိံ ပုန အာဂစ္ဆတီတိ ဝစနတ္ထေန သကဒါဂါမီ နာမ. ကာမတဏှာယ သဗ္ဗသော ပဟီနတ္တာ ဣမံ ကာမဓာတုံ အနာဂစ္ဆတီတိ အနာဂါမီ, နိစ္စံ ဗြဟ္မလောကေယေဝ ပဋိသန္ဓိ ဝသေန အာဂစ္ဆတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဈာနိကဿ ဧဝံ ဟောတု, သုက္ခဝိပဿကဿ ကထန္တိ သောပိ ဈာနိကောဝ ဟုတွာ ဂစ္ဆတိ တဿ ဟိ မဂ္ဂန္တရေ သီဟဗျဂ္ဃာဒီဟိ ဟတဿာပိ လက္ခဏတ္တယံ အာရောပေတွာ ဈာနိကော ဟုတွာဝ မရဏံ ဟောတိ အယံ ပန ရူပါရူပဘဝေန ဧကက္ခတ္တုပရမော နာမ. သတ္တက္ခတ္တုပရမာဒယော အရိယာ ရူပါရူပလောကေသု အနေကက္ခတ္တုပဋိသန္ဓိကာပိ ဗြဟ္မလောကသာမညေန ဧကပဋိသန္ဓိကာ နာမ ဟောန္တိ. အရဟာ ပန ပါပကရဏေ ရဟာဘာဝါ ဒက္ခိဏံ အရဟတ္တာ ပုန ဘဝါ ဘိနိဗ္ဗတ္တိယာရဟာဘာဝါတျာဒိနာ ဝစနတ္ထေန အရဟာ နာမ. သောပိ တိဝိဓော ဈာနိက သုက္ခဝိပဿက သမသီသီဝသေန. တတ္ထ ဈာနိကော မဂ္ဂေနေဝ အာဂတော[Pg.102], သော ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တော နာမ. အပရောပိ ပုထုဇ္ဇနသေက္ခသန္တာနေ ဈာနိကော ဟုတွာ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ မဂ္ဂံ ဥပ္ပာဒေတိ, သောပိ ဈာနိကောဝ. သုက္ခဝိပဿကော ပန ကိလေသက္ခယမတ္တမေဝ မဂ္ဂေန သဟ အနာဂတဈာနံ နာမ နတ္ထိ, တံ ပစ္ဆာ ပရိဟာယတီတိပိ ဝဒန္တိ. သမသီသီ ပန တိဝိဓော ဟောတိ ဣရိယာပထသမသီသီ, ရောဂသမသီသီ, ဇီဝိတသမသီသီတိ. တတ္ထ ယော ဌာနာဒီသု ဣရိယာပထေသု ယေနေဝ ဣရိယပထေန သမန္နာဂတော ဟုတွာ ဝိပဿနံ အာရဘတိ, တေနေဝ ဣရိယာပထေန အရဟတ္တံ ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ အယံ ဣရိယာပထသမသီသီ နာမ. ယော ပန ဧကံ ရောဂံ ပတွာ အန္တောရောဂေ ဧဝ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ တေနေဝ ရောဂေန ပရိနိဗ္ဗာယတိ အယံ ရောဂသမသီသိ နာမ. ယော ပန တေရသသု သီသေသု ကိလေသသီသံ အဝိဇ္ဇံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပရိယာဒိယတိ, ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ပရိယာဒိယတိ, အယံ ဇီဝိတသမသီသီနာမ. တတ္ထ တေရသ သီသာနိ ကတမာနိ တေရသ သီသာနိ. ပလိဗောဓသီသံ, တဏှာဗန္ဓနသီသံ, မာနပရာမာသသီသံ, ဒိဋ္ဌိဝိက္ခေပသီသံ, ဥဒ္ဓစ္စကိလေသသီသံ, အဝိဇ္ဇာအဓိမောက္ခသီသံ, သဒ္ဓါပဂ္ဂဟသီသံ, ဝီရိယဥပဋ္ဌာနသီသံ, သတိအဝိက္ခေပသီသံ, သမာဓိဒဿနသီသံ, ပညာပဝတ္တိသီသံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယဂေါစရသီသံ, ဝိမောက္ခသင်္ခါရသီသန္တိ. ဧတ္ထ စ အဝိဇ္ဇာ ပရိယာဒါယကံ မဂ္ဂစိတ္တံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ပရိယာဒါတုံ သက္ကောတိ, ဇီဝိတပရိယာဒါယကံ စုတိစိတ္တံ အဝိဇ္ဇံ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောတိ, အဝိဇ္ဇာ ပရိယာဒါယကံ စိတ္တံ အညံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယပရိယာဒါယကံ စိတ္တံ အညံ. ကထံ ပနိဒံ သီသံ သမံ ဟောတီတိ. ဝါရသမတာယ, ယသ္မိဉှိ ဝါရေ မဂ္ဂဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂေ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပဟီနသေသကိလေသပစ္စဝေက္ခဏာဝသေန ပဉ္စ ပစ္စဝေက္ခဏာနိ, တထာ သကဒါမိမဂ္ဂေ ပဉ္စ, အနာဂါမိမဂ္ဂေ ပဉ္စ, အရဟတ္တမဂ္ဂေ သေသကိလေသာဘာဝါ စတ္တာရီတိ ဧကူနဝီသတိမေ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေ ပတိဋ္ဌာယ ဘဝင်္ဂံ ဩတရိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတော ဣမာယ ဝါရသမတာယ ဣဒံ ဥဘယသီသ ပရိယာဒါနမ္ပိ သမံ ဟောတိ နာမ. အရဟတ္တမဂ္ဂေ စ ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ပဝတ္တိတော ဝုဋ္ဌဟန္တော မဂ္ဂေါ စုတိတော ဥဒ္ဓံ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ယဒိပိ ပရိယာဒိယတိ. ယာဝ ပန စုတိ, တာဝ ပဝတ္တိသဘာဝတော ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ပရိယာဒိယတိ နာမ. ကိလေသပရိယာဒါနေန မဂ္ဂစိတ္တေန အတ္တနော အနန္တရံ ဝိယ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗာ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာဝ [Pg.103] ပရိပုဏ္ဏာ. ပရိပုဏ္ဏဝသေန ပဟီနကိလေသေ ပစ္စဝေက္ခဏတော ကိလေသပရိယာဒါနဿေဝ ဝါရာတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ, တေနေဝ ကိလေသသီသံ အဝိဇ္ဇာပရိယာဒါနဉ္စ ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယပရိယာဒါနဉ္စ သမံ ကတွာ ဣမာယ ဝါရသမတာယ ကိလေသပရိယာဒါနံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာနံ အပုဗ္ဗစရိမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ. သံယုတ္တဌကထာယံ ပန ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အာသဝပရိယာဒါနဉ္စ ဟောတိ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စ, အယံတိ ပုဂ္ဂလော သမသီသီ. ဧတ္ထ စ ပဝတ္တိသီသံ ကိလေသသီသန္တိ ဒွေ သီသာနိ. တတ္ထ ပဝတ္တိသီသံ နာမ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. ကိလေသသီသံ နာမ အဝိဇ္ဇာ. တေသု ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ခေပေတိ. အဝိဇ္ဇံ မဂ္ဂစိတ္တံ. ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ ဧကတော ဥပ္ပာဒေါ နတ္ထိ. မဂ္ဂါနန္တရံ ပန ဖလံ, ဖလာနန္တရံ ဘဝင်္ဂံ, ဘဝင်္ဂတော ဝုဋ္ဌာယ ပစ္စဝေက္ခဏံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ, တံ အပရိပုဏ္ဏံ ဝါတိ. တိခိဏေန အသိနာ သီသေ ဆိန္ဒန္တေပိ ဟိ ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာ အဝဿံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ, စိတ္တာနံ ပန လဟုပရိဝတ္တိတာယ အာသဝက္ခယော စ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စ ဧကက္ခဏေ ဝိယ သဉ္ဇာယတီ’တိ ဝုတ္တံ. တဋ္ဋီကာယဉ္စ ‘‘ဒွိန္နံ စိတ္တာနန္တိ စုတိစိတ္တမဂ္ဂစိတ္တာနံ. တန္တိ ပစ္စယဝေကလ္လံ. ပရိပုဏ္ဏံ ဇဝနစိတ္တာနံ သတ္တက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ. အပရိပုဏ္ဏံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ. ကိဉ္စာပိ ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ တိ ဝုတ္တံ, တံ ပန ဝစန သိလိဋ္ဌဝသေန ဝုတ္တံ. ယာဝ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တဒါရမ္မဏစိတ္တာနီတိ ဟေဋ္ဌိမန္တေန ဒွေ ပဝတ္တန္တီတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘‘ပရိပုဏ္ဏံ ဇဝနစိတ္တာနံ သတ္တက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ, အပရိပုဏ္ဏံ ပဉ္ဆက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ’’တိ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဋီကာဝစနေန သမသီသီနံ ပစ္စဝေက္ခဏာဝသေန မရဏာသန္နဝီထိယံ ပရိပုဏ္ဏဝသေန သတ္တက္ခတ္တုံ, အပရိပုဏ္ဏဝသေန ပဉ္စက္ခတ္တုံ ကြိယဇဝနာနိ ဇဝန္တီတိ သန္နိဋ္ဌာနမေတ္ထာဝ ဂန္တဗ္ဗံ. ‘‘အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ စ ဝိညာယတိ သတ္တက္ခတ္တုံ ပရိပုဏ္ဏဝသေန မရဏာသန္နကာလေ ဇဝနပဝတ္တိ. ဧဝဉ္စ သတိ ‘‘မန္ဒပ္ပဝတ္တိယံ ပန မရဏကာလာဒီသု ပဉ္စဝါရမေဝါ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘မန္ဒပ္ပဝတ္တိယ’’န္တိ ဝိသေသနံ သာတ္ထကံ သိယာ. ‘‘ပဉ္စဝါရမေဝါ’’တိ ဧတ္ထ ဧဝကာရေန မန္ဒပ္ပဝတ္တိကာလေ ဆသတ္တက္ခတ္တုံ နိဝတ္တေတိ. အသမ္မူဠှကာလေ ပန ဆသတ္တက္ခတ္တုမ္ပိ အနုဇာနာတိ. ကာမာဝစရဇဝနာနဉ္စ အနိယတပရိမာဏာ ဗလဝကာလေပိ ပရိသမ္ပုဏ္ဏဘာဝါ တထာ ဟိ ‘‘ကာမာဝစရဇဝနာနိဗလဝကာလေ သတ္တက္ခတ္တုံ ဆက္ခတ္တုံ ဝါ, မန္ဒပ္ပဝတ္တိယံ ပန မရဏကာလာဒီသု ပဉ္စဝါရမေဝ. ဘဂဝတော ယမကပါဋိဟာရိယကာလာဒီသု လဟုကပ္ပဝတ္တိယံ စတ္တာရိ ပဉ္စဝါ [Pg.104] ပစ္စဝေက္ခဏဇဝနစိတ္တာနိ ဘဝန္တီ’’တိ အနိယမိတပ္ပမာဏဝသေန ဥပ္ပတ္တိဘာဝေါ အာဂတော ဣမသ္မိံ သမသီသိနိဒ္ဒေသဝါရေပိ မရဏာသန္နဝီထိစိတ္တဿ ဝိသုံ အလဗ္ဘနတော ပစ္စဝေက္ခဏန္တေယေဝ ဘဝင်္ဂစိတ္တေန ပရိနိဗ္ဗာနတော ပရိပုဏ္ဏဝသေန သတ္တ ဇဝနစိတ္တာနိ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနီတိ အမှာကံ ခန္တိ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗော ဣတော ယုတ္တတရော ဝါ ပကာရော လဗ္ဘမာနော ဂဝေသိတဗ္ဗော. ဧဝံ ပရမတ္ထသံဃဝသေန စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ, အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ, စတ္တာလီသမ္ပိပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌသတမ္ပိ ပုရိသပုဂ္ဂလာတိ သဗ္ဗံ သမောဓာနေတွာ ဣမသ္မိံ လောကေ သံဃောပိ ဒုလ္လဘောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော တထာ ဟိ အရိယပုဂ္ဂလာ အတိဒုလ္လဘာဝ သာသနဿ ဝိဇ္ဇမာနကာလေပိ ဣဒါနိ သောတာပန္နဿာပိ အဝိဇ္ဇမာနတော အယံ ပရမတ္ထသံဃဝိစာရဏာ. သမ္မုတိသံဃော ပန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ဥပသမ္ပန္နော ပုထုဇ္ဇနသံဃောဝ, သောပိ ဒုလ္လဘောယေဝ. ကသ္မာ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလေယေဝ လဗ္ဘနတော တထာ ဟိ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သတသဟဿာဒိဂဏနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေပိ တေသံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပဒါဘာဝဿ အလဗ္ဘမာနတော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနဉှိ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတာနံ ကုလပုတ္တာနံ သရဏဂမနကမ္မဋ္ဌာနဿာပိ ဒါတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ နာမ မူဂဿ သုပိနဒဿနံ ဝိယ အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓသစ္စဓမ္မေ ပရေသံ အာစိက္ခိတုံ န သက္ကောန္တိ, တသ္မာ တေ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေတုံ အသမတ္ထာ ‘‘ဧဝံ တေ နိဝါသေတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပါရုပိတဗ္ဗ’’န္တိ အာဒိနာနယေန အဘိသမာစာရိကမေဝ သိက္ခာပေသုံ တသ္မာ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလေယေဝ သမ္မုတိသံဃော လဗ္ဘတိ. အပိစ န တေ ဒုလ္လဘာယေဝ ဟောန္တိ, အထ ခေါ တသ္မိံ ဥဒ္ဒိဿ အပ္ပမတ္တကဿာပိ ကတာကာရဿ အသင်္ချေယျဖလာပိ ဟောန္တိ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ဘဝိဿန္တိ ခေါ ပနာနန္ဒ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဂေါတြဘုနော ကာသာဝကဏ္ဌာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ တေသု ဒုဿီလေသု သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒဿန္တိ, တဒါ ပါဟံ အာနန္ဒ သံဃဂတံ ဒက္ခိဏံ အသင်္ချေယျံ အပ္ပမေယျံ ဝဒါမိ န တွေဝါဟံ အာနန္ဒ ကေနစိ ပရိယာယေန သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိပုဂ္ဂလိကံ ဒက္ခိဏံ မဟပ္ဖလန္တိ ဝဒါမီ’’တိ. တထာ ဟိ ဥပရိပဏ္ဏာသကေ ဒက္ခိဏဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာယံ ‘‘ကာသာဝကဏ္ဌာနံ သံဃေ ဒိန္နေ ဒက္ခိဏာပိ ဂုဏာသင်္ချာယ အသင်္ချေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ. သံဃဂတဒက္ခိဏာ ဟိ သံဃေ စိတ္တီကာရံ ကာတုံ သက္ကောန္တဿ ဟောတိ. သံဃေ ပန စိတ္တီကာရော ဒုက္ကရော ယော ဟိ ‘‘သံဃဂတံ ဒက္ခိဏံ ဒဿာမီ’’တိ ဒေယျဓမ္မံ ပဋိယာဒေတွာ [Pg.105] ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘန္တေ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဧကံ ထေရံ ဒေထာ’တိ ဝဒတိ, အထ သံဃတော သာမဏေရံ လဘိတွာ ‘‘သာမဏေရော မေ လဒ္ဓေါ’’တိ အညထတ္တံ အာပဇ္ဇတိ, တဿ ဒက္ခိဏာ သံဃဂတာ န ဟောတိ. မဟာထေရံ လဘိတွာ ပိ ‘‘မဟာထေရော မေ လဒ္ဓေါ’’တိ သောမနဿံ ဥပ္ပာဒေန္တဿာပိ န ဟောတိယေဝ. တဿ ဒက္ခိဏာ သံဃဂတာ န ဟောတိ. ယော ပန သာမဏေရံ ဥပသမ္ပန္နံ ဝါ ဒဟရံ ဝါ ထေရံ ဝါ ဗာလံ ဝါ ပဏ္ဍိတံ ဝါ ယံကိဉ္စိ သံဃတော လဘိတွာ နိဗ္ဗေမတိကော ဟုတွာ ‘‘သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ သံဃေ စိတ္တီကာရံ ကာတုံ သက္ကောတိ, တဿ ဒက္ခိဏာ သံဃဂတာ နာမ ဟောတိ. ပရသမုဒ္ဒဝါသိနော ကိရ ဧဝံ ကရောန္တိ တတ္ထ ဟိ ဧကော ဝိဟာရဿာမိကုဋုမ္ဗိကော ‘‘သံဃဂတံ ဒက္ခိဏံ ဒဿာမီ’’တိ သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒေထာ’’တိ ယာစိတွာ သော ဧကံ ဒုဿီလဘိက္ခုံ လဘိတွာ နိသီဒနဋ္ဌာနံ ဩပုဉ္ဇာပေတွာ အာသနံ ပညပေတွာ ဥပရိ ဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္ဓဓူမပုပ္ဖေဟိ ပူဇေတွာ ပါဒေ ဓောဝိတွာ မက္ခေတွာ ဗုဒ္ဓဿ နိပစ္စကာရံ ကရောန္တော ဝိယ သံဃေ စိတ္တီကာရေန ဒေယျဓမ္မံ အဒါသိ သော ဘိက္ခု ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝိဟာရံ ဇဂ္ဂနတ္ထာယ ‘‘ကုဒါလကံ ဒေထာ’’တိ ဃရဒွါရံ အာဂတော ဥပါသကော နိသိန္နောဝ ကုဒါလံ ပါဒေန ခိပိတွာ ‘‘ဂဏှာ’’တိ အဒါသိ တမေနံ မနုဿာ အာဟံသု ‘‘တုမှေဟိ ပါတောဝ ဧတဿ ကတသက္ကာရော ဝတ္တုံ န သက္ကာ, ဣဒါနိ အပစယမတ္တကမ္ပိ နတ္ထိ, ကိံ နာမေတ’’န္တိ. ဥပါသကော ‘‘သံဃဿ သော အယျော စိတ္တီကာရော, န ဧတဿာ’’တိ အာဟ. ကာသာဝကဏ္ဌသံဃဒိန္နဒက္ခိဏံ ပန ကော သောဓေတိ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလာနာဒယော အသီတိမဟာထေရာ သောဓေန္တိ အပိ စ ထေရာ စိရပရိနိဗ္ဗုတာ, ထေရေ အာဒိံ ကတွာ ယာဝဇ္ဇတနာ ဓရမာနခီဏာသဝါ သောဓေန္တိယေဝ, တထာ ဟိ ဒါယကတော ပဋိဂ္ဂါဟတောပိ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ ဒါနံ. ဒါယကတော ဝေဿန္တရဇာတကံ ကထေတဗ္ဗံ ဝေဿန္တရော ဟိ ဒုဿီလဿ ဇူဇကာဗြာဟ္မဏဿ နယနသဒိသေ ဒွေ ဇာလီကဏှာဇိနေ ပုတ္တေ ဒတွာ ပထဝိံ ကမ္ပေသိ. သဗ္ဗညုတညာဏံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တစေတနာယ မဟန္တဘာဝေန ပထဝိံ ကမ္ပေသိ. ဧဝံ ဒါယကတောပိ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ပဋိဂ္ဂါဟကတော ပန သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ဒိန္နစောရဃာတကဝတ္ထု ကထေတဗ္ဗံ စောရဃာတကော နာမ ဟိ သာဝတ္ထိယံ ဧကော ဇနပဒပုရိသော ပဉ္စဝီသတိ ဝဿာနိ စောရဃာတကကမ္မံ ကတွာ မဟလ္လကကာလေပိ တိံသ ဝဿာနိ နာသိကဝါတေနေဝ ကဏ္ဏနာသာဒီနိ ဆိန္ဒိတွာ စောရဃာတကကမ္မံ [Pg.106] ကရောန္တဿေဝ ပဉ္စပညာသ ဝဿာနိ ဝီတိဝတ္တာနိ. သော မရဏ မဉ္စေ နိပန္နောဝ အတ္တနော ကမ္မဗလေန မဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိယ မဟာသဒ္ဒံ ကတွာ ဒုက္ခိတော ဟောတိ, တဿ သဒ္ဒေန ဘီတာ မနုဿာ ဥဘတော ပဿေ ဂေဟံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိံသု. တဒါ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဒိဗ္ဗစက္ခု နာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော တံ ဒိသွာ တဿ အနုကမ္ပံ ပဋိစ္စ တဿ ဂေဟဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. သော ကုဇ္ဈိတွာ တိက္ခတ္တုံ နာသိကဝါတေန ဝိဿဇ္ဇမာနောပိ ဝိဿဇ္ဇိတုံ အသက္ကောန္တော အတိဝိရောစမာနံ ထေရံ ဒိသွာ အတိဝိယ ပသီဒိတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ သမ္ပာဒိတံ ပါယာသံ အဒါသိ. ထေရောပိ မင်္ဂလံ ဝဍ္ဎေတွာ ပက္ကမိ. စောရဃာတကော ထေရဿ ဒိန္နဒါနံ အနုဿရိတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိ, ဧဝံ ပဋိဂ္ဂါဟကတောပိ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ဥဘယတောပိ မဟပ္ဖလံ, အနာထပိဏ္ဍိကဝိသာခါဒယော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဒိန္နဒါနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། དཔྱད་གཞིའི་བསམ་གཏན་དང་། གང་ཟག་གི་བསམ་པ་གསུམ་ལས་གང་རུང་གི་དབང་གིས། བསམ་གཏན་དེ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས། ལམ་ལ་གནས་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོབ་ཅིང་། རེ་རེ་བཞིན་ལྔ་ལྔར་ཕྱེ་བས་ལམ་ལ་གནས་པ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པར་བཤད་དོ།། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་ནས་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པ་ན། ལྡང་བར་འགྱུར་བའི་ལྷག་མཐོང་སྐྱེ་བ་ནི་གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ། ལྡང་བར་འགྱུར་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྟེན་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གང་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པ་ན་ལྷག་མཐོང་དེ་སྐྱེ་བ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་བསམ་གཏན་ཡིན། ‘ཀྱེ་མ་བདག་གི་ལམ་འདི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་མཚུངས་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་དང་མཚུངས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིག་’ཅེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་ནས་དེ་ལས་ལངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཐོར་བུ་བ་རྣམས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱས་ན། ཁོང་གི་ལམ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ལྷག་མཐོང་གི་གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གང་ཡང་མེད་པར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱས་ན། ཁོང་གི་ལམ་དེ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་བསམ་གཏན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་གང་རུང་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱས་ན། དེའི་ཚེ་གང་ཟག་གི་བསམ་པའི་དབང་གིས་གཉིས་པོ་གང་རུང་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་གྱི་སོ་སྐྱེ་འམ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ། གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། དཔྱད་གཞིའི་བསམ་གཏན་དང་། གང་ཟག་གི་བསམ་པའི་དབང་གིས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་དང་མཚུངས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་འབྱུང་བས། གང་ཟག་གི་དབྱེ་བའི་དབང་གིས་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའང་ཉི་ཤུ་ཡོད་པས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བཞི་བཅུ་ཡོད་དོ།། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་མེད་ན། མཐུན་པའི་རིམ་པ་ལྟར་འོག་མ་འོག་མའི་བསམ་གཏན་ལས་ལངས་ཏེ། གོང་མ་གོང་མའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་བསྐྱེད་པའི་ལམ་ནི། གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དཔྱད་གཞིའི་བསམ་གཏན་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། ལུགས་ལྡོག་གི་རིམ་པ་ལྟར་གོང་མ་གོང་མའི་བསམ་གཏན་出ལངས་ཏེ། འོག་མ་འོག་མའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་བསྐྱེད་པའི་ལམ་ནི། དཔྱད་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཞི་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། འོག་མ་འོག་མའི་བསམ་གཏན་ལས་གོང་མ་གོང་མའི་བསམ་གཏན་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ལ། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་གསུམ་ནི། ས་བོན་གཅིག་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལན་བདུན་པ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ།། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། མངོན་ཤེས་དཀའ་ལ་བུལ་བའི་ལམ་དང་། མངོན་ཤེས་དཀའ་ལ་མྱུར་བའི་ལམ་དང་། མངོན་ཤེས་སླ་ལ་བུལ་བའི་ལམ་དང་། མངོན་ཤེས་སླ་ལ་མྱུར་བའི་ལམ་སྟེ། ལམ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི། མི་ཆེ་བ་ལ་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་འཕོ་འོག་མིན་གཤེགས་པ་སྟེ་ལྔ་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་མི་གདུང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་རྣམས་ལའང་ལྔ་རེ་ཡོད། འོག་མིན་ལ་ནི་གོང་འཕོ་མ་གཏོགས་པའི་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡོད་པས། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་ཏེ་གཉིས་ཡོད། ལམ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གི་དབང་གིས་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ ‘བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དམ།’ ཞེས་གསུངས་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་དག་བསྡུས་ན་ཟུང་གི་སྒོ་ནས། རྒྱུན་ཞུགས་ལམ་གནས་དང་འབྲས་གནས་གཉིས་ཟུང་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་མདོ་ལས། ‘སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་གང་དག་བསྔགས་པ་ནི། ཟུང་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།’ ཞེས་གསུངས་སོ།། དབྱེ་བ་འདི་ནི་ལམ་གནས་དང་འབྲས་གནས་གཉིས་འདྲེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་པ་དང་ལྷག་མཐོང་པའི་དབྱེ་བ་ནི་འབྲས་གནས་ཁོ་ན་ལ་ཐོབ་ཀྱི། ལམ་ནི་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་གནས་རྣམས་ལ་མི་ཐོབ་བོ།། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་པ་དང་སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཡོད། དེ་དག་ལས་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ། མ་ཐོབ་ན་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱའོ།། རྩ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་ནི། སྲེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སོ་སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་རུ་གྱུར་པའི་གནས་གཙང་མའི་ཞིང་ཁམས་མ་གཏོགས་པའི་གནས་གང་རུང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུའང་འདོད་པའི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས། ‘དགེ་སློང་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།’ ཞེས་གསུངས་སོ།། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་གཏན་ནས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བས། འདོད་པའི་འཇིག་རྟེན་མ་གཏོགས་པའི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ས་རུ་གྱུར་པའི་གནས་གང་རུང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། དེ་ལྟར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁོ་ན་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྲེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་པས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདོད་པའི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ ‘མ་ཐོབ་ན་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།’ ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ།། སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་ལ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། ས་བོན་གཅིག་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལན་བདུན་པ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ།། དེ་ལ་གཅིག་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་ནམ། ཡང་ན་འདོད་ལྷའི་རིས་དྲུག་གང་རུང་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་གཅིག་བླངས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ས་བོན་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།། གཅིག་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་གཅིག་དང་། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་གཅིག་སྟེ་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལེན་པའམ། ཡང་ན་གསུམ་མམ་བཞིའམ་ལྔའམ་དྲུག་མཐར་ཐུག་པར་བླངས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།། གཅིག་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ནས། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་གཅིག་བླངས་ཏེ། དེ་ནས་ཕྱིར་འོངས་ནས་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་གཅིག་ལེན་པ་སོགས་མི་དང་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་འདྲེས་མའི་དབང་གིས། དེར་བཞི་དང་འདིར་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེར་དྲུག་དང་འདིར་གཅིག་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་བླངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ལན་བདུན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱའོ།། འོན་ཀྱང་མིའི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ནར་ལན་བདུན་ནམ། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ནར་ལན་བདུན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་མ་འདྲེས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་བཟུང་བར་མི་བྱའོ།། གཞན་དག་ནི་ ‘འདི་ནས་བདུན་དང་། དེ་ནས་བདུན་ཏེ་འཁོར་བར་འཁྱམ་མོ།།’ ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་བདུན་དང་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལན་བདུན་གྱི་དབང་གིས་ལན་བདུན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བཤད་དོ།། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ‘གལ་ཏེ་ཁོང་དག་ཤིན་ཏུ་བག་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།’ ཞེས་པའི་ལུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་མཚམས་བཅད་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའང་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལན་གཉིས་འོངས་པར་འགྱུར་ལ། ཁོང་ལའང་དེར་ལན་གཅིག་དང་འདིར་ལན་གཅིག་གི་སྐབས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་འདི་ལྟར་བལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ‘ལན་ཅིག་མིའི་འཇིག་རྟེན་འདིར་འོང་བས་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་’ ཞེས་བྱ་ལ། འདིར་ཐོབ་ནས་འདིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། དེར་ཐོབ་ནས་དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། དེར་ཐོབ་ནས་འདིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདིར་ཐོབ་ནས་དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལྔ་ལས་ལྔ་པ་འདི་ནི་འདིར་དགོངས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན། འདིར་ཐོབ་ནས་འདིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ཇི་ལྟར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ ‘ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ་’ ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ།། འདོད་པའི་སྲེད་པ་གཏན་ནས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་འདིར་མི་འོང་བས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། རྟག་ཏུ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ནར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།། བསམ་གཏན་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་ལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོང་ཡང་བསམ་གཏན་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་གི་ལམ་གྱི་བར་སྐབས་སུ་སེང་གེ་དང་སྟག་ལ་སོགས་པས་བསད་ཀྱང་། མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དབང་གིས་ལན་གཅིག་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱའོ།། ལན་བདུན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལན་མང་པོར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཡང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་མཐུན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་གནས་སུ་འོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། ཁོང་ཡང་བསམ་གཏན་པ་དང་། སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་དང་། མགོ་མཉམ་པ་སྟེ་གསུམ་ཡོད། དེ་ལ་བསམ་གཏན་པ་ནི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།། གཞན་ཡང་སོ་སྐྱེ་དང་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས། བསམ་གཏན་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའང་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཡིན། སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་མ་འོངས་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ལ། དེ་ནི་ཕྱིས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ།། མགོ་མཉམ་པ་ལ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། སྤྱོད་ལམ་མགོ་མཉམ་པ་དང་། ནད་མགོ་མཉམ་པ་དང་། སྲོག་མགོ་མཉམ་པའོ།། དེ་ལ་ལངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་རྣམས་ལས། སྤྱོད་ལམ་གང་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལྷག་མཐོང་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ན། སྤྱོད་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་མགོ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། གང་ཞིག་ནད་ཅིག་ཕོག་ནས་ནད་དེའི་ཁྲོད་དུ་ལྷག་མཐོང་བསྐྱེད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ནས་ནད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ནད་མགོ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། གང་ཞིག་མགོ་བོ་བཅུ་གསུམ་ལས། ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་བོ་མ་རིག་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཟད་པར་བྱེད་ལ། འཇུག་པའི་མགོ་བོ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཆི་སེམས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་སྲོག་མགོ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་མགོ་བོ་བཅུ་གསུམ་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། བཅུ་གསུམ་ནི། བར་ཆད་ཀྱི་མགོ་བོ་དང་། སྲེད་པའི་འཆིང་བའི་མགོ་བོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་མཆོག་འཛིན་གྱི་མགོ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་གཡེང་གི་མགོ་བོ་དང་། རྒོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་བོ་དང་། མ་རིག་པ་དང་མོས་པའི་མགོ་བོ་དང་། དད་པ་དང་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་མགོ་བོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་གནས་པའི་མགོ་བོ་དང་། དྲན་པ་དང་རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པའི་མགོ་བོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐོང་བའི་མགོ་བོ་དང་། ཤེས་རབ་དང་འཇུག་པའི་མགོ་བོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མགོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མགོ་བོ་རྣམས་སོ།། འདིར་མ་རིག་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཟད་པར་བྱེད་མི་ནུས་ལ། སྲོག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་འཆི་སེམས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ཟད་པར་བྱེད་比ནུས་ཏེ། མ་རིག་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་གཞན་ཡིན་ལ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ།། འོ་ན་མགོ་བོ་འདི་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐབས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐབས་གང་ལ་ལམ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ལ་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སྤངས་ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་ལ་ལྔ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་ལ་ལྔ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཞི་སྟེ། བཅུ་དགུ་པོ་དེ་དག་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་ཀུན་གཞིའི་སེམས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས། སྐབས་མཉམ་པ་འདིའི་སྒོ་ནས་མགོ་བོ་གཉིས་པོ་ཟད་པའང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ།། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་མགོ་བོ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ལམ་གྱིས་འཆི་བའི་འོག་ཏུ་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་། འཆི་བའི་བར་དུ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་མགོ་བོ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཆི་སེམས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་རང་གི་མཇུག་ཐོགས་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྐབས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་སྐབས་ཁོ་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་འོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་བོ་མ་རིག་པ་ཟད་པ་དང་། འཇུག་པའི་མགོ་བོ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཟད་པ་གཉིས་མཉམ་པར་བྱས་ནས། སྐབས་མཉམ་པ་འདིའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང་སྲོག་ཟད་པ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། འདུས་པའི་མདོའི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ནི། གང་ཟག་གང་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་སྲོག་ཟད་པ་གཉིས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མགོ་མཉམ་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། འདིར་འཇུག་པའི་མགོ་བོ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་བོ་སྟེ་མགོ་བོ་གཉིས་ཡོད། དེ་ལ་འཇུག་པའི་མགོ་བོ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་བོ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན། དེ་དག་ལས་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཆི་སེམས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་དོ།། སེམས་གཉིས་པོ་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དོ།། ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཀུན་གཞིའི་སེམས་འབྱུང་ལ། ཀུན་གཞིའི་སེམས་ལས་ལངས་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ། ཡང་ན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན། རྣོ་བའི་རལ་གྲིས་མགོ་བོ་བཅད་ཀྱང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྐབས་གཅིག་གམ་གཉིས་ནི་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ། སེམས་ནི་མྱུར་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཟག་པ་ཟད་པ་དང་སྲོག་ཟད་པ་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། དེའི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་ཀྱང་། ‘སེམས་གཉིས་པོ་ཞེས་པ་ནི་འཆི་སེམས་དང་ལམ་གྱི་སེམས་གཉིས་སོ།། དེ་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའོ།། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་ལན་བདུན་དུ་འབྱུང་བའོ།། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་ལན་ལྔར་འབྱུང་བའོ།། གལ་ཏེ་གཅིག་གམ་གཉིས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཚིག་བདེ་བའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉུང་མཐར་ཡང་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་སེམས་གཅིག་གམ་གཉིས་འབྱུང་བར་བཤད་དོ།།’ ཞེས་གསུངས་སོ།། འདིར་ ‘ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་ལན་བདུན་དུ་འབྱུང་བའོ།། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་ལན་ལྔར་འབྱུང་བའོ།།’ ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དང་ཊཱི་ཀཱའི་ཚིག་འདིས། མགོ་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཆི་ཁའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་རིམ་ལ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་ལན་བདུན་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་ལན་ལྔར་བྱ་བའི་འཇུག་པའི་སེམས་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདིར་ངེས་པ་བཟུང་བར་བྱའོ།། ‘རྨོངས་པ་མེད་པར་དུས་བྱེད་དོ།།’ ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཆི་ཁའི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་སེམས་ལན་བདུན་དུ་འབྱུང་བར་ཤེས་སོ།། དེ་ལྟར་ན་ ‘འཇུག་པ་བུལ་བའི་འཆི་ཁའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ལན་ལྔ་ཁོ་ནའོ།།’ ཞེས་པ་འདིར། ‘འཇུག་པ་བུལ་བའི་’ ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་འདི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།། ‘ལན་ལྔ་ཁོ་ནའོ།།’ ཞེས་པའི་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་སྒྲས་འཇུག་པ་བུལ་བའི་དུས་སུ་ལན་དྲུག་གམ་བདུན་འབྱུང་བ་བཟློག་པར་བྱེད་དོ།། རྨོངས་པ་མེད་པའི་དུས་སུ་ནི་ལན་དྲུག་གམ་བདུན་ཡང་འདོད་དོ།། འདོད་པའི་འཇུག་པའི་སེམས་རྣམས་ནི་ཚད་ངེས་པ་མེད་པར་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུའང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ ‘འདོད་པའི་འཇུག་པའི་སེམས་རྣམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་ལན་བདུན་ནམ་ལན་དྲུག་འབྱུང་ལ། འཇུག་པ་བུལ་བའི་འཆི་ཁའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ལན་ལྔ་ཁོ་ནའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཟུང་གི་དུས་ལ་སོགས་པ་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་དུས་སུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིའམ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་།།’ ཞེས་ཚད་ངེས་པ་མེད་པར་འབྱུང་བར་བཤད་པས། མགོ་མཉམ་པ་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་འཆི་ཁའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་རིམ་ལོགས་སུ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཐར་ཀུན་གཞིའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་སེམས་ལན་བདུན་འབྱུང་བར་རེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཅག་གི་བཟོད་པ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་བཟུང་བར་བྱ་ཞིང་། འདི་ལས་ལྷག་པའི་ལུགས་མཐུན་པ་གཞན་ཡོད་ན་བཙལ་བར་བྱའོ།། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་དབང་གིས། སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་། གང་ཟག་བཞི་བཅུ་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། འཇིག་རྟེན་འདིར་དགེ་འདུན་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དེ། བསྟན་པ་གནས་པའི་དུས་འདིར་ཡང་ད་ལྟ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའང་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་འདུན་ལ་དཔྱད་པ་ཡིན་ནོ།། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སོ་སྐྱེའི་དགེ་འདུན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེའང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་དུས་ཁོ་ནར་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་མ་བྱུང་བའི་དུས་སུ་རང་སངས་རྒྱས་འབུམ་ཕྲག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་བྱུང་ཡང་། དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་དང་ལས་ཀྱི་གཞི་སྦྱིན་པའང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ལྐུགས་པས་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བདེན་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་དག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ལས་ཀྱི་གཞི་ལ་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་ཏེ། ‘འདི་ལྟར་ཤམ་ཐབས་གྱོན་ཅིག འདི་ལྟར་ཆོས་གོས་གྱོན་ཅིག’ ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་བསླབ་པ་ཙམ་ཁོ་ན་སློབ་པར་བྱེད་དོ།། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་དུས་ཁོ་ནར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དགེ་འདུན་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།། གཞན་ཡང་དེ་དག་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་བག་ཡོད་པ་ཆུང་ངུས་བྱས་པའི་བྱ་བའང་འབྲས་བུ་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། ‘ཀུན་དགའ་བོ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ། ཆོས་གོས་སྐེ་ལ་གྱོན་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དེ་དག་ལ་དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ནས་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན། དེའི་ཚེ་ཀུན་དགའ་བོ་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་གྲངས་མེད་པ་དང་གཞལ་དུ་མེད་པར་ངས་བཤད་དོ།། འོན་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོ་ངས་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་ལས་གང་ཟག་སྒེར་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་མི་སྨྲའོ།།’ ཞེས་གསུངས་སོ།། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་བར་མའི་འགྲེལ་བཤད་ལས། ‘ཆོས་གོས་སྐེ་ལ་གྱོན་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལ་བྱིན་པའི་སྦྱིན་པའང་ཡོན་ཏན་བགྲང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲངས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།’ ཞེས་གསུངས་སོ།། དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་གུས་པ་བྱེད་ནུས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དགེ་འདུན་ལ་གུས་པ་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་སྟེ། གང་ཞིག་ ‘དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ།།’ ཞེས་སྦྱིན་པའི་རྫས་བཤམས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་སྟེ། ‘བཙུན་པ་དགེ་འདུན་ལ་དམིགས་ནས་གནས་བརྟན་གཅིག་གནང་བར་ཞུ།’ ཞེས་སྨྲས་པ་ན། དགེ་འདུན་ལས་དགེ་ཚུལ་ཞིག་ཐོབ་ནས་ ‘བདག་གིས་དགེ་ཚུལ་ཞིག་ཐོབ་བོ།།’ ཞེས་བསམ་པ་འགྱུར་བར་བྱེད་ན། དེའི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བ་མི་འགྱུར་རོ།། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ ‘བདག་གིས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོབ་བོ།།’ ཞེས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ནའང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བ་མི་འགྱུར་རོ།། གང་ཞིག་དགེ་ཚུལ་ལམ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའམ། གཞོན་ནུའམ། གནས་བརྟན་ནམ། བྱིས་པའམ། མཁས་པ་སྟེ། དགེ་འདུན་ལས་གང་རུང་ཞིག་ཐོབ་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར། ‘དགེ་འདུན་ལ་འབུལ་ལོ།།’ ཞེས་དགེ་འདུན་ལ་གུས་པ་བྱེད་ནུས་ན། དེའི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བ་ཞེས་བྱའོ།། རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བདག་པོ་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་གིས་ ‘དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ།།’ ཞེས་དགེ་འདུན་ལས་དམིགས་ནས་ ‘དགེ་སློང་གཅིག་གནང་བར་ཞུ།’ ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ན། ཁོང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དགེ་སློང་གཅིག་ཐོབ་སྟེ། བཞུགས་ས་གཙང་མར་བཟོས་ནས་སྟན་བཤམས་ཤིང་། སྟེང་དུ་བླ་རེ་བྲེས་ཏེ། དྲི་དང་བདུག་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་གིས་མཆོད་ཅིང་། ཞབས་བཀྲུས་ཏེ་བྱུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་ལ་གུས་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པའི་རྫས་ཕུལ་ལོ།། དགེ་སློང་དེ་ཕྱིས་ཉིན་གུང་གི་རྗེས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་གཉེར་བའི་ཆེད་དུ་ ‘ཁེམ་ཞིག་གནང་བར་ཞུ།’ ཞེས་ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་རྩར་འོངས་པ་ན། ཁྱིམ་བདག་དེ་མ་ལངས་པར་བསྡད་བཞིན་དུ་ཁེམ་དེ་རྐང་པས་འཕངས་ནས་ ‘ལོངས་ཤིག’ ཅེས་བྱིན་ནོ།། དེ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ‘ཁྱོད་ཀྱིས་སྔ་དྲོ་ཁོང་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བཀུར་སྟི་བྱས་པ་ནི་བརྗོད་ཀྱང་མི་ཤེས་ན། ད་ལྟ་ནི་གུས་པ་ཆུང་ངུའང་མེད་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན།’ ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁྱིམ་བདག་གིས་སྨྲས་པ། ‘དེ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་གུས་པ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། ཁོང་ལ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།’ ཞེས་ཟེར་རོ།། འོ་ན་ཆོས་གོས་སྐེ་ལ་གྱོན་པའི་དགེ་འདུན་ལ་བྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སུས་དག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅུས་དག་པར་བྱེད་དོ།། གཞན་ཡང་གནས་བརྟན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡུན་རིང་ལོན་ཀྱང་། གནས་བརྟན་རྣམས་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་ལྟའི་བར་དུ་བཞུགས་པའི་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་བདག་དང་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།། སྦྱིན་བདག་གི་སྒོ་ནས་ནི་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་བྲམ་ཟེ་ཛུ་ཛ་ཀ་ལ་རང་གི་མིག་དང་འདྲ་བའི་བུ་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་བས་བྱིན་དང་བུ་མོ་ནག་མོ་གཉིས་བྱིན་ནས་ས་ཆེན་པོ་གཡོས་པར་བྱས་སོ།། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་ཆེན་པོའི་མཐུ་ལས་ས་ཆེན་པོ་གཡོས་པར་བྱས་སོ།། དེ་ལྟར་སྦྱིན་བདག་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།། ལེན་པ་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ཆོམ་རྐུན་གསོད་པས་ཕུལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོམ་རྐུན་གསོད་པ་ཞེས་པ་ནི་མཉན་ཡོད་དུ་ཡུལ་གྱི་མི་ཞིག་གིས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བར་དུ་ཆོམ་རྐུན་གསོད་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་། རྒས་པའི་དུས་སུའང་ལོ་སུམ་ཅུའི་བར་དུ་སྣའི་རླུང་ཙམ་གྱིས་རྣ་བ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཅད་དེ་ཆོམ་རྐུན་གསོད་པའི་ལས་བྱས་པས་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་འདས་སོ།། ཁོང་འཆི་བའི་ཁྲི་ལ་ཉལ་བའི་ཚེ་རང་གི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཆེན་པོ་བསྒྲགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་སྒྲས་སྐྲག་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བོར་ནས་བྲོས་སོ།། དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པ་ན་དེ་གཟིགས་ནས། ཁོང་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་རྩར་བཞུགས་སོ།། ཁོང་ནི་ཁྲོས་ཏེ་ལན་གསུམ་དུ་སྣའི་རླུང་གཏོང་བར་འདོད་ཀྱང་གཏོང་མ་ནུས་ལ། ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་མཐོང་ནས་ཤིན་ཏུ་དད་པར་གྱུར་ཏེ། རང་གི་ཆེད་དུ་བཤམས་པའི་འོ་ཐུག་ཕུལ་ལོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་བཀྲ་ཤིས་བརྗོད་ནས་གཤེགས་སོ།། ཆོམ་རྐུན་གསོད་པས་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་སོ།། དེ་ལྟར་ལེན་པ་པོའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།། གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི། མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་དང་ས་ག་མ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་གཙོ་བྱས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བའི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ།། ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ. འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ‘‘တထာဂတေ စ သမ္ဗုဒ္ဓေ, အထဝါ တဿ သာဝကေ; နတ္ထိ စိတ္တေ ပသန္နမှိ, အပ္ပကာ နာမ ဒက္ခိဏာ. “དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སམ། །ཡང་ན་དེ་ཡི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ནི། །སེམས་པ་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པ་ན། །སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་ཡོད་མ་ཡིན། ဧဝံ အစိန္တိယာ ဗုဒ္ဓါ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ အစိန္တိယာ; အစိန္တိယေ ပသန္နာနံ, ဝိပါကော ဟောတိ အစိန္တိယော’’တိ. དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ལ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། །བསམ་མི་ཁྱབ་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་རྣམས། །རྣམ་པར་སྨིན་པའང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །”ཞེས་སོ། ། ဧဝံ ဥဘယဝသေန မဟပ္ဖလဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒါယကတောပိ ပဋိဂ္ဂါဟကတောပိ နိပ္ဖလမေဝ. သေယျထာပိ မက္ခလိဂေါသာလဆသတ္ထာရာဒီနံ အတ္တနော ဥပါသကမိစ္ဆာဒိဋ္ဌီဟိ ပူဇာဝိသေသာ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ. དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་དངོས་པོ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ནས་འབྲས་བུ་མེད་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་གནག་ལྷས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྟོན་པ་དྲུག་གི་རང་གི་དགེ་བསྙེན་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ‘‘မာသေ မာသေ ကုသဂ္ဂေန, ဗာလော ဘုဉ္ဇေယျ ဘောဇနံ; န သော သင်္ခတဓမ္မာနံ, ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိ’’န္တိ. “བྱིས་པས་ཟླ་བ་ཟླ་བ་བཞིན། །ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོས་ཟས་ཟོས་ཀྱང་། །ཆོས་རྣམས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡི། །བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་དེ་མི་ཕོད། །”ཅེས་སོ། ། တေနေဝါဟ ဘဂဝါ စတ္တာရိမာနိ အာနန္ဒ ဒက္ခိဏဝိသုဒ္ဓိယော’’တိ. ဣမာနိ တီဏိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃရတနာနိ သာဓူနံ ရတိဇနနတ္ထေန ရတနာနိ နာမ. དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་“ཀུན་དགའ་བོ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་བཞི་ཡོད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཏེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། ဝုတ္တဉှေတံ. འདི་སྐད་དུའང་གསུངས་ཏེ། ‘‘စိတ္တီကတံ မဟဂ္ဃဉ္စ, အတုလံ ဒုလ္လဘဒဿနံ; အနောမသတ္တပရိဘောဂံ, ရတနံ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ. “བཀུར་སྟི་བྱས་ཤིང་རིན་ཐང་ཆེ། །མཚུངས་མེད་མཐོང་བར་དཀོན་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་གིས་སྤྱད་བྱ་བ། །དེ་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་ཅེས་སུ་བརྗོད། །”ཅེས་སོ། ། ရတနဉ္စ နာမ ဒုဝိဓံ သဝိညာဏကာဝိညာဏကဝသေန. တတ္ထ အဝိညာဏကံ စက္ကရတနံ, မဏိရတနံ ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓသုဝဏ္ဏရဇတာဒိ. သဝိညာဏကံ ဟတ္ထိအဿရတနာဒိပရိဏာယကရတနပရိယောသာနံ, ယံ ဝါ [Pg.107] ပနညမ္ပိ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ. ဧဝံ ဒုဝိဓေ စေတ္ထ သဝိညာဏကရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, ကသ္မာ ယသ္မာ အဝိညာဏကံ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမုတ္တာဒိရတနံ သဝိညာဏကာနံ ဟတ္တိရတနာဒီနံ အလင်္ကာရတ္ထာယ ဥပနီယတိ. သဝိညာဏကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ တိရစ္ဆာနဂတရတနံ မနုဿရတနဉ္စ. တတ္ထ မနုဿရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ ယသ္မာ တိရစ္ဆာနဂတရတနံ မနုဿရတနဿ ဩပဝယှံ ဟောတိ. မနုဿရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ ဣတ္ထိရတနံ ပုရိသရတနဉ္စ. တတ္ထ ပုရိသရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ ယသ္မာ ဣတ္ထိရတနံ ပုရိသရတနဿ ပရိစာရိကတ္တံ အာပဇ္ဇတိ. ပုရိသရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ အဂါရိကရတနံ အနဂါရိကရတနဉ္စ တတ္ထ အနဂါရိကရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ ယသ္မာ အဂါရိကရတနေသု အဂ္ဂေါ စက္ကဝတ္တီပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တံ အနဂါရိကရတနံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ပယိရုပါသိတွာ ဒိဗ္ဗမာနုဿိကာ သမ္ပတ္တိယော ပါပုဏိတွာ အန္တေ နိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ပါပုဏာတိ. အနဂါရိကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ အရိယပုထုဇ္ဇနဝသေန. အရိယရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သေက္ခာသေက္ခဝသေန. အသေက္ခရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သုက္ခဝိပဿကသမထယာနိကဝသေန. သမထယာနိကရတနမ္ပိ ဒုဝိဓံ သာဝကပါရမိပ္ပတ္တမပတ္တဉ္စ. တတ္ထ သာဝကပါရမိပ္ပတ္တံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ ဂုဏမဟတ္တတာယ. သာဝကပါရမိပ္ပတ္တရတနတောပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ ဂုဏမဟတ္တတာယ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလာနသဒိသာပိ ဟိ အနေကသတာ သာဝကာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဂုဏာနံ သတဘာဂမ္ပိ န ဥပနေန္တိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓတော သမ္ဗုဒ္ဓရတနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ကသ္မာ ဂုဏမဟတ္တတာယ သကလမ္ပိ ဇမ္ဗုဒီပံ ပလ္လင်္ကေ န ပလ္လင်္ကံ ဃဋ္ဋေန္တော နိသိန္နာ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ ဧကဿ ဂုဏာနံ နေဝ သင်္ချံ ကလံ ဂဏနဘာဂံ ဥပနေန္တိ, ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ယာဝတာ ဘိက္ခဝေ သတ္တာ အပဒါ ဝါ…ပေ… တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ အာဒိ. ဧဝံ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ စ ဒုလ္လဘော လောကေ, သဒ္ဓမ္မသဝနမ္ပိ စ, သံဃော စ ဒုလ္လဘော လောကေ’’တိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပဒါနံ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန သဗ္ဗသော အတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ ဟောတိ. དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་མེད་པ་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའམ། ཡང་ན་དབང་པོ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་རུང་ངོ་། །སེམས་དང་བཅས་པ་ནི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནས་དེད་དཔོན་རིན་པོ་ཆེའི་བར་རམ། ཡང་ན་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདིར་སེམས་དང་བཅས་པའི་དཀོན་མཆོག་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་མེད་པའི་གསེར་དངུལ་དང་། ནོར་བུ། མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པའི་དཀོན་མཆོག་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་ཆེད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་བཅས་པའི་དཀོན་མཆོག་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་དཀོན་མཆོག་དང་། མིའི་དཀོན་མཆོག་གོ །དེ་ལ་མིའི་དཀོན་མཆོག་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་དཀོན་མཆོག་ནི་མིའི་དཀོན་མཆོག་གི་བཞོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིའི་དཀོན་མཆོག་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། སྐྱེས་པ་རིན་པོ་ཆེའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ནི་སྐྱེས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གཡོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་དཀོན་མཆོག་དང་། ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བའི་དཀོན་མཆོག་གོ །དེ་ལ་ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བའི་དཀོན་མཆོག་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བའི་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་། བསྙེན་བཀུར་དང་རིམ་གྲོ་བྱས་པས་ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་ཅིང་། མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་ནས་བྱུང་བའི་དཀོན་མཆོག་ལའང་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འཕགས་པའི་དཀོན་མཆོག་ལའང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །མི་སློབ་པའི་དཀོན་མཆོག་ལའང་སྐམ་ཕྱིར་མཐོང་བ་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་གྱི་དཀོན་མཆོག་ལའང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་དཀོན་མཆོག་ལས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའི་ཉན་ཐོས་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་ཆ་གཅིག་ཀྱང་མི་ཕོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཀྱང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་ནི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་པུས་མོ་དང་པུས་མོ་གཏུགས་ནས་བཞུགས་ཀྱང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བརྒྱ་ཆའི་ཆ་གཅིག་ཀྱང་མི་ཕོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་“དགེ་སློང་དག་ཇི་ཙམ་པའི་སེམས་ཅན་རྐང་གཉིས་པ་འམ། །...ལྟ་བུ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་“འཇིག་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་རྙེད་པར་དཀའ། །དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། །འཇིག་རྟེན་དུ་དགེ་འདུན་བྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ་”ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་དོན་ཕྱུང་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། ། ဣတိ သာဂရဗုဒ္ဓိတ္ထေရဝိရစိတေ သီမဝိသောဓနေ သံဃဝဏ္ဏနာယ གནས་བརྟན་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་དགེ་འདུན་གྱི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ། ། သမသီသိကဏ္ဍော စတုတ္ထော ပရိစ္ဆေဒေါ. མགོ་མཉམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ပကိဏ္ဏကကဏ္ဍော སིལ་བུའི་ཚན་པའོ། ། ဣဒါနိ [Pg.108] သပ္ပုရိသာတိ ဒုလ္လဘာတိ ဣမဿ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော သမ္ပတ္တော တထာ ဟိ လောကေ သပ္ပုရိသာပိ အတိဒုလ္လဘာယေဝ. သပ္ပုရိသာတိ ကလျာဏဂုဏသမ္ပန္နာ ဥတ္တမပုရိသာ. တေ နိဿာယ ဇာတိဓမ္မာ သတ္တာ ဇာတိယာ, မရဏဓမ္မာ သတ္တာ မရဏတော မုစ္စန္တိ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘မမဉှိ အာနန္ဒ ကလျာဏမိတ္တံ အာဂမ္မ ဇာတိယာ ပရိမုစ္စန္တိ, ဇရာဓမ္မာ သတ္တာ ဇရာယ မုစ္စန္တီ’’တိ အာဒိ ဝစနတော ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါယေဝ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော ကလျာဏမိတ္တော နာမ. တံ အလဘန္တေန သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလာနာဒယော အရိယပုဂ္ဂလာ ဝါ. တေပိ အလဘန္တေန ဧကန္တဇဟိတံ သိဝဋ္ဌိကံ ကလျာဏမိတ္တံ လဘိတဗ္ဗံ, ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ. ད་ནི་“སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་རྙེད་པར་དཀའོ་”ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལས་གྲོལ་ཞིང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆི་བ་ལས་གྲོལ་ལོ། །འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་“ཀུན་དགའ་བོ་ང་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒ་བ་ལས་གྲོལ་ལོ། །”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མ་རྙེད་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་མ་རྙེད་ན་གཏན་དུ་སྤངས་པའི་དུར་ཁྲོད་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་གྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་གསུངས་སོ། ། ‘‘ပိယော ဂရု ဘာဝနီယော, ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော; ဂမ္ဘီရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ, နောစာဌာနေ နိယောဇယေ’’တိ. “བྱམས་ཤིང་བཀུར་འོས་བསྔགས་པར་འོས། །སྨྲ་མཁས་ཚིག་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཟབ་མོའི་གཏམ་ནི་སྨྲ་བྱེད་ཅིང་། །གནས་མིན་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བའོ། །”ཞེས་སོ། ། ဧဝမာဒိဂုဏသမန္နာဂတော ဝဍ္ဎိပက္ခေ ဌိတပဏ္ဍိတပုဂ္ဂလော လောကေ ဒုလ္လဘောဝ. ကတမော ပဏ္ဍိတပုဂ္ဂလော ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အသီတိ စ မဟာသာဝကာ အညေ စ တထာဂတဿ သာဝကာ သုနေတ္တမဟာဂေါဝိန္ဒဝိဓုရသရဘင်္ဂမဟောသဓသုတသောမနိမိရာဇအယောဃရကုမာရက အကတ္တိပဏ္ဍိတာဒယော စ ပဏ္ဍိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ ဘယေ ဝိယ ရက္ခာ, အန္ဓကာရေ ဝိယ ပဒီပါ, ခုပ္ပိပါသာဒိဒုက္ခာဘိဘဝေ ဝိယ အန္နပါနာဒိပဋိလာဘော, အတ္တနော ဝစနကရာနံ သဗ္ဗဘယဥပဒ္ဒဝူပသဂ္ဂဝိဒ္ဓံသနသမတ္ထာ ဟောန္တိ တထာ ဟိ တထာဂတံ အာဂမ္မ အသင်္ချေယျာ အပရိမာဏာ ဒေဝမနုဿာ အာသဝက္ခယံ ပတ္တာ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌိတာ, ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နာ. သာရိပုတ္တတ္ထေရေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ စတူဟိ စ ပစ္စယေဟိ ထေရံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ အသီတိ ကုသလဟဿာနိ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာနိ, တထာ မဟာမောဂ္ဂလာနမဟာကဿပပဘုတိ သုနေတ္တဿ သတ္ထုနော သာဝကာ အပ္ပေကစ္စေ ဗြဟ္မလောကေ ဥပပဇ္ဇိံသု, အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ…ပေ… အပ္ပေကစ္စေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု, ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘နတ္ထိ ဘိက္ခဝေ ပဏ္ဍိတတော ဘယံ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပဒ္ဒဝေါ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပသဂ္ဂေါ’’တိ. အပိစ တဂ္ဂရမာလာဒိဂန္ဓဘဏ္ဍသဒိသော ပဏ္ဍိတော, တဂ္ဂရမာလာဒိဂန္ဓဘဏ္ဍပလိဝေဌနပတ္တသဒိသော တဒုပသေဝီ ဝုတ္တဉှေတံ နာရဒဇာတကေ. དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་། ཡར་སྐྱེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་མཁས་པའི་གང་ཟག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །མཁས་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་གཞན་རྣམས་དང་། སུ་ནེ་ཏྲ་དང་། མ་ཧཱ་གོ་བིནྡ་དང་། བི་དྷུ་རཱ་དང་། ས་ར་བྷངྒ་དང་། མ་ཧོ་ས་དྷ་དང་། སུ་ཏ་སོ་མ་དང་། རྒྱལ་པོ་ནི་མི་དང་། ལྕགས་ཁྱིམ་གཞོན་ནུ་དང་། མཁས་པ་ཨ་ཀཏྟི་ལ་སོགས་པ་ནི་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་འཇིགས་པ་ལ་སྐྱོབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། མུན་པ་ལ་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུ་དང་། ལྟོགས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པ་ལ་ཟས་སྐོམ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རང་གི་ཚིག་བཞིན་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲངས་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཟག་པ་ཟད་པར་གྱུར་ཏེ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་སོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དྭངས་ཤིང་། ཡོ་བྱད་བཞིས་གནས་བརྟན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པས་དགེ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་དང་། འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་སུ་ནེ་ཏྲའི་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་སོ། །...ཁ་ཅིག་ནི་ཁྱིམ་བདག་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་སོ། །འདི་ནི་“དགེ་སློང་དག་མཁས་པ་ལས་འཇིགས་པ་མེད། མཁས་པ་ལས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད། མཁས་པ་ལས་གནོད་པ་མེད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་མཁས་པ་ནི་རྒྱ་སྤོས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ཞིམ་པའི་རྫས་དང་འདྲ་ལ། དེ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་རྒྱ་སྤོས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་ཞིམ་པའི་རྫས་གཏུམ་བྱེད་ཀྱི་ལོ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་ནཱ་ར་དའི་སྐྱེས་རབས་ལས་གསུངས་སོ། ། ‘‘တဂ္ဂရဉ္စ [Pg.109] ပလာသေန, ယော နရော ဥပနယှတိ; ပတ္တာပိ သုရဘိ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဓီရူပသေဝနာ’’တိ. “གང་ཞིག་ལོ་མས་རྒྱ་སྤོས་དག །ལེགས་པར་གཏུམས་ཏེ་བཞག་པ་ན། །ལོ་མའང་དྲི་ཞིམ་འཐུལ་བར་འགྱུར། །བརྟན་པ་བསྟེན་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །”ཞེས་སོ། ། အကိတ္တိပဏ္ဍိတော သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဝရေ ဒိယျမာနေ ဧဝမာဟ མཁས་པ་ཨ་ཀཏྟི་ལ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མཆོག་སྦྱིན་པ་ན། འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། ‘‘ဓီရံ ပဿေ သုဏေ ဓီရံ, ဓီရေန သဟ သံဝသေ; ဓီရေနာ’လာပသလ္လာပံ, တံ ကရေ တဉ္စ ရောစယေ. “བརྟན་པ་མཐོང་ཞིང་བརྟན་པ་ཐོས། །བརྟན་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་གནས། །བརྟན་པ་ཉིད་དང་གླེང་མོ་བྱེད། །དེ་ལ་དགའ་ཞིང་དེ་ཉིད་འདོད། ། ကိံ နု တေ အကရံ ဓီရော, ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ; ကေန ကဿပ ဓီရဿ, ဒဿနံ အဘိကင်္ခသိ. བརྟན་པས་ཁྱོད་ལ་ཅི་བྱས་པ། །འོད་སྲུང་རྒྱུ་ནི་ང་ལ་སྨྲོས། །འོད་སྲུང་ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད། །བརྟན་པ་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡིན། ། နယံ နယတိ မေဓာဝီ, အဒုရာယံ န ယုဉ္ဇတိ; သနရော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော န ကုပ္ပတိ; ဝိနယံ သော ပဇာနာတိ, သာဓု တေန သမာဂမော’’တိ. བློ་ལྡན་ལམ་བཟང་སྟོན་བྱེད་ཅིང་། །ལམ་མིན་པ་ལ་མི་སྦྱོར་ལ། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། །ལེགས་པར་སྨྲས་ལ་ཁྲོ་མི་བྱེད། །འདུལ་བའང་དེ་ཡིས་རབ་ཏུ་ཤེས། །དེ་དང་འགྲོགས་པ་ལེགས་པ་ཡིན། །”ཞེས་སོ། ། အပိစ တေပိ သပ္ပုရိသေ သင်္ဂမ္မ အဿုတပုဗ္ဗမ္ပိ ဥဘယလောကဟိတာဝဟံ ဝါစံ သုယျတေဝ, ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ. གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་དང་འགྲོགས་པས་སྔོན་མ་ཐོས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀའི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཐོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་སྐད་དུའང་གསུངས་སོ། ། ‘‘သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော, ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယံ; ပိယံ ဘဏေ နာပ္ပိယံ တံ တတိယံ, သစ္စံ ဘဏေ နာလီကံ တံ စတုတ္ထ’’န္တိ စ. “ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མཆོག་ཡིན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གསུང་། །ཆོས་ཉིད་སྨྲ་ཞིང་ཆོས་མིན་མིན་པ་གཉིས་པ་ཡིན། །སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་མི་སྙན་མིན་པ་གསུམ་པ་ཡིན། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་རྫུན་པ་མིན་པ་བཞི་པ་ཡིན། །”ཞེས་དང་། ‘‘ယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘာသတိ ဝါစံ, ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ; ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ, သာ ဝေ ဝါစာနမုတ္တမာ’’တိ. “སངས་རྒྱས་གང་ཞིག་གསུང་བཤད་པ། །མྱ་ངན་འདས་ཐོབ་བདེ་འབྱུང་ཞིང་། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་གྱུར་པ་ཡི། །ཚིག་དེ་ཚིག་གི་མཆོག་ཉིད་དོ། །”ཞེས་སོ། ། သပ္ပုရိသူပနိဿယသေဝနပစ္စယာယေဝ ဒါနာဒိကုသလသမာယောဂေန အပါယဒုက္ခတော မုစ္စန္တိ ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အပိစ နေရယိကာဒိဒုက္ခပရိတ္တာဏတော ပုညာနိ ဧဝ ပါဏီနံ ဗဟူပကာရာနိ, ယတော တေသမ္ပိ ဥပကာရာနုဿရဏတာ ကတညုတာ သပ္ပုရိသေဟိ ပသံသနီယာဒိနာနပ္ပကာရဝိသေသာဓိဂမဟေတူစ ဟောန္တိ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ‘‘ဒွေ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဂ္ဂလာ ဒုလ္လဘာ လောကသ္မိံ, ကတမေ ဒွေ, ယော စ ပုဗ္ဗကာရီ, ယော စ ကတညု ကတဝေဒီ’’တိ. အပိစ ဝိဓုရမဟောသဓဇာတကာဒိကာလေပိ ဣဓလောကပရလောကသမ္ပတ္တိအတ္ထမေဝ အတ္တနော ဝစနကရေ သမ္မာ ယောဇေန္တိ. အနာကုလကမ္မန္တာဓိဋ္ဌာနေန ကာလညုတာယ ပတိရူပကာရိတာယ အနလသတာယ ဥဋ္ဌာနဝီရိယသမတာယ အဗျသနိယတာစ ကာလာနတိက္ကမနအပ္ပတိရူပကရဏအကရဏသိထိလကရဏာဟိ အကုသလာဒီဟိ ရဟိတကသိဂေါရက္ခဝါဏိဇ္ဇာဒယော ကမ္မန္တာ, ဧတေ အတ္တနော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဝါ ဒါသကမ္မကရာနံ ဝါ ဗျတ္တတာယ ဧဝံ ပယောဇိတာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဓနဓညဝိတ္တိ ပဋိလာဘဟေတူ ဟောန္တိ, ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ. སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསྟེན་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པས། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་སྐད་དུའང་གསུངས་སོ། །“གཞན་ཡང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ཕན་པ་དྲན་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པར་འོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །”ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །“དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་གང་ཟག་འདི་གཉིས་རྙེད་པར་དཀའོ་། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། སྔོན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་གོ་བ་འོ། །”ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་བི་དྷུ་རཱ་དང་མ་ཧོ་ས་དྷའི་སྐྱེས་རབས་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུའང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། རང་གི་ཚིག་བཞིན་བྱེད་པ་རྣམས་ལེགས་པར་སྦྱོར་རོ། །བྱ་བ་མ་འཁྲུགས་པར་དམ་བཅའ་བ་དང་། དུས་ཤེས་པ་དང་། མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མཉམ་པ་དང་། ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དུས་ལས་མི་འདའ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་བྱེད་པ་དང་། མི་བྱེད་པ་དང་། ལྷོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཞིང་ལས་དང་། ཕྱུགས་སྐྱོང་བ་དང་། ཚོང་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ནི། རང་ཉིད་དམ། བུ་དང་ཆུང་མའམ། བྲན་དང་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་སྦྱར་ན། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ནོར་དང་འབྲུ་དང་འཚོ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་གསུངས་སོ། ། ပတိရူပကာရီရိ [Pg.110] ဓုရဝါ, ဥဋ္ဌာနတာ ဝိန္ဒတေ ဓနန္တိ စ; န ဒိဝါ သောပ္ပသီလေ, ရတ္တိံ ဥဋ္ဌာနဒဿိနာ; နိစ္စပ္ပမတ္တေန သောဏ္ဍေန, သက္ကာ အာဝသိတုံ ဃရံ. “མཐུན་པར་བྱེད་ཅིང་ཁུར་འཁུར་ལ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པས་ནོར་རྙེད་དོ། །”ཞེས་དང་། “ཉིན་མོ་གཉིད་ལོག་གོམས་པ་དང་། །མཚན་མོ་ལྡང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། །རྟག་ཏུ་བག་མེད་ཆང་འཐུང་བས། །ཁྱིམ་གྱི་གནས་སུ་བསྡད་མི་ནུས། །” အတီသိတံ အတိဥဏှံ, အတိသာရမိဒံ အဟု; ဣတိ ဝိဿဋ္ဌကမ္မန္တေ, အတ္ထာ အစ္စေန္တိ မာဏဝေ. “གྲང་དྲགས་པ་དང་ཚ་དྲགས་དང་། །འདི་ནི་ཕྱི་དྲགས་གྱུར་ཏོ་ཞེས། །བྱ་བའི་ལས་རྣམས་འདོར་བྱེད་པ། །སྐྱེས་བུ་དེ་ཡི་དོན་རྣམས་ཉམས། །” ယော စ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ; တိဏာနိ ယော န မညတိ; သပ္ပုရိသကိစ္စာနိ, သော သုခံ န ဝိဟာယတီ’’တိ စ. “གང་ཞིག་གྲང་དང་ཚ་བ་དག །རྩྭ་བཞིན་དུ་ནི་མི་སེམས་པར། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བྱ་བ་བྱེད། །དེ་ནི་བདེ་ལས་ཉམས་མི་འགྱུར། །”ཞེས་དང་། ဘောဂေ သံဟရမာနဿ, ပရဿေဝ ဣရယတော; ဘောဂါ သန္နိစယံ ယန္တိ, ဝမ္မိကောဝူပစီယတီတိ. “ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་གསོག་པ་དང་། །བུང་བས་སྦྲང་རྩི་གསོག་པ་བཞིན། །ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་གསོག །གྲོག་མཁར་བཞིན་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །”ཞེས་སོ། ། ဧဝမာဒိပ္ပဘေဒါ သပ္ပုရိသာ လောကေ အတိဒုလ္လဘာဝ. တဗ္ဗိဂမေန ဒုပ္ပုရိသာ ဗာလဇနာ အဂဝေသန္တောပိ လဗ္ဘန္တေဝ တေ ဗာလာ အတ္တာနံ သေဝမာနေ ပရဇနေ သံသာရဒုက္ခေယေဝ ဩသီဒေန္တိ ဘဝတော ဝုဋ္ဌာနံ န ဒေန္တိ တထာ ဟိ ပူရဏကဿပါဒယော ဆသတ္ထာရာ ဒေဝဒတ္တကောကာလိက-မောဒကတိဿ ခဏ္ဍဒေဝိယာပုတ္တသမုဒ္ဒဒတ္တစိဉ္စမာဏဝိကာဒယော အတီတကာလေ စ ဒီဃဒုက္ခဿ လာဘာတိ ဣမေ အညေ စ ဧဝရူပါ သတ္တာ ဗာလာ အဂ္ဂိပဒိတ္တမိဝ အဂါရံ အတ္တနာ ဒုဂ္ဂဟိတေန အတ္တာနဉ္စ အတ္တနော ဝစနကာရကေ စ ဝိနာသေန္တိ တထာ ဟိ ဒေဝဒတ္တမာဂမ္မ ရာဇာ အဇာတသတ္တု-ကောကာလိကာဒယော တဒညေပိ ပုဂ္ဂလာ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ရာဇာ အဇာတသတ္တု သာမညဖလသုတ္တန္တသဝနကာလေ ယဒိ ပိတရံ အဃာတေယျ, သောတာပန္နော ဘဝေယျ ပိတရံ ဃာတိတတ္တာ မဂ္ဂဖလမ္ပိ အပ္ပတွာ လောဟကုမ္ဘိယံ သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ ပစ္စိတွာ မုစ္စိဿတိ အနာဂတေပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ. ကောကာလိကောပိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလာနတ္ထေရေ အနပစာယိတွာ မဟာနိရယေ ပဒုမဂဏနာယ ပစ္စနောကာသေ နိရယပဒေသေ ပဒုမနိရယေ…ပေ… ပဒုမံ ခေါ ပန အညတရော ဘိက္ခု နိရယံ ကောကာလိကော ဘိက္ခု ဥပပန္နော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလာနေသု စိတ္တံ အာဃာတေတွာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ အညတရော ဘိက္ခူတိ နာမဂေါတ္တေန အပါကဋံ ‘‘ကိံ ဝ ဒီဃံ နုခေါ ဘန္တေ ပဒုမေ နိရယေ အာယုပ္ပမာဏ’’န္တိ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ နိသိန္နံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဧဝမာဟ ‘‘ဒီဃံ ခေါ ဘိက္ခု နိရယေ အာယုပ္ပမာဏံ, တံ န သုကရံ သင်္ခါတုံ ဧတ္တကာနိ ဝဿာနီတိ ဝါ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနီတိ ဝါ ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနီတိ ဝါ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနီ’’တိ [Pg.111] ဝါ သက္ကာ ပန ဘန္တေ ဥပမံ ကာတုန္တိ. ‘‘သက္ကာ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. သေယျထာပိ ဘိက္ခု ဝီသတိခါရိကော ကောသလကော တိလဝါဟော ဟောတိ, တတော ပုရိသော ဝဿသတဿ ဝဿသဟဿဿ အစ္စယေန ဧကမေကံ တိလံ ဥဒ္ဓရေယျ, ခိပ္ပတရံ ခေါ သော ဘိက္ခု ဝီသတိခါရိကော ကောသလကော တိလဝါဟော ဣမိနာ ဥပက္ကမေန ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ, န တွေဝ ဧကော အဗ္ဗုဒေါ နိရယော. သေယျထာပိ ဘိက္ခု ဝီသ အဗ္ဗုဒေါ နိရယော, ဧဝမေကော နိရဗ္ဗုဒေါ နိရယော’’တိ အာဒိ. ဝီသတိခါရိကော တိ မာဂဓိကေန ပတ္ထေန စတ္တာရော ပတ္ထာ ကောသလရဋ္ဌေ ဧကော ပတ္ထော ဟောတိ. တေန ပတ္ထေန စတ္တာရော ပတ္ထာ အာဠှကံ. စတ္တာရိ အာဠှကာနိ ဒေါဏံ. စတုဒေါဏာ မာနိကာ. စတုမာနိကာ ခါရီ. တာယခါရိယာ ဝီသတိခါရိကော တိလဝါဟော. တိလဝါဟောတိ တိလသကဋံ. အဗ္ဗုဒေါ နိရယောတိ အဗ္ဗုဒေါ နာမ ဧကော ပစ္စေကနိရယော နတ္ထိ, အဝီစိမှိ ဧဝ ပန အဗ္ဗုဒဂဏနာယ ပစ္စနောကာသော ‘‘အဗ္ဗုဒေါ နိရယော’’တိ ဝုတ္တော. ဧသ နယော နိရဗ္ဗုဒါဒီသုပိ. တတ္ထ ဝဿဂဏနာပိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ယထာဟ ‘‘သတံသတသဟဿာနိ ကောဋိ ဟောတိ ဧဝံ သတံသဟဿကောဋိယော ပကောဋိ နာမ. သတံသတသဟဿပကောဋိယော ကောဋိပကောဋိ နာမ. သတံ သတသဟဿကောဋိပကောဋိယော နဟုတံ. သတံသတသဟဿနဟုတာနိ နိန္နဟုတံ. သတံသတသဟဿနိန္နဟုတာနိ ဧကော အဗ္ဗုဒေါ. တတော ဝီသတိဂုဏော နိရဗ္ဗုဒေါ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ အယဉ္စ ဂဏနာ အပရိစိတာနံ ဒုက္ကရာ’’တိ ဝုတ္တံ တံ န သုကရံ သင်္ခါတု’န္တိ ကေစိ ပန တတ္ထ ပရိဒေဝနာနတ္တေနပိ ကမ္မကရဏနာနတ္တေနပိ ဣမာနိ နာမာနိ လဒ္ဓါနီတိ ဝဒန္တိ. အပရေပိ ဝါနကာရဏေဟီတိ ဋီကာနေတ္တိ. ယထာ စ ဒီဃဝိဒဿအာဃာတာ စ ဗုဒ္ဓန္တရံ သဋ္ဌိယောဇနမတ္တေန အတ္တဘာဝေန ဥတ္တာနော ပတိတော မဟာနိရယေ ပစ္စတိ ယထာ စ, တဿ ဒိဋ္ဌိအဘိရုစိတာနိ ပဉ္စ ကုလသတာနိ တဿေဝ သဟဗျတံ ဥပ္ပန္နာနိ မဟာနိရယေ ပစ္စန္တိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ နဠာဂါရံ ဝါ တိဏာဂါရံ ဝါ အဂ္ဂိဖုဋ္ဌော ကူဋာဂါရာနိ ဒဟတိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာနိ နိဝါတာနိ ဖုသိတဂ္ဂဠာနိ ပိဟိတ ဝါတပါနာနိ ဧဝမေဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ယာနိကာနိစိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သဗ္ဗာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော ယေကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော, ယေကေစိ ဥပသဂ္ဂါ…ပေ… နော ပဏ္ဍိတတော. ဣတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ သပ္ပဋိဘယော [Pg.112] ဗာလော အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော, သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတောတိ. အပိ စ ပူတိမစ္ဆသဒိသော ဗာလော, ပူတိမစ္ဆဗဒ္ဓပတ္တ ပုတိသဒိသော ဟောတိ တဒုပသေဝီ. ဆဍ္ဍနီယတံ ဇိဂုစ္ဆနီယတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ ဝိညူနံ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ နာရဒဇာတကေ. འདི་ལྟ་བུའི་དབྱེ་བ་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། སྐྱེས་བུ་ངན་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་མ་བཙལ་ནའང་རྙེད་པ་ཉིད་དོ། །བྱིས་པ་དེ་དག་གིས་རང་ཉིད་ལ་བསྟེན་པའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འབྱིང་བར་བྱེད་ཅིང་། སྲིད་པ་ལས་ལྡང་བར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་རྫོགས་བྱེད་ཀཱ་ཤྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོན་པ་དྲུག་དང་། ལྷས་བྱིན་དང་། ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་དང་། མོ་དཱ་ཀ་ཏི་སྶ་དང་། ཁཎྜ་དེ་བཱི་བུ་དང་། རྒྱ་མཚོས་བྱིན་དང་། ཙིཉྩ་མ་ཎ་བི་ཀཱ་ལ་སོགས་པ་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡུན་རིང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། འདི་དག་དང་གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་མེ་འབར་བའི་ཁྱིམ་བཞིན་དུ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་བཟུང་བས་རང་ཉིད་དང་རང་གི་ཚིག་བཞིན་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བརླག་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ལྷས་བྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་དང་། ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་སོ། །རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུའི་མདོ་ཉན་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་ཕ་མ་བསད་ན་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཕ་བསད་པའི་ཕྱིར་ལམ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར། ལྕགས་ཀྱི་ཟངས་གཞོང་དུ་ལོ་དྲུག་ཁྲིའི་བར་དུ་བཙོས་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་ཞིང་། མ་འོངས་པ་ན་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀའང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་གཉིས་ལ་མ་གུས་པར་བྱས་པས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་པདྨའི་གྲངས་ཀྱིས་བརྩི་བའི་གནས་དམྱལ་བའི་ཕྱོགས་པདྨ་དམྱལ་བར། །པེ་། དགེ་སློང་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་གཉིས་ལ་སེམས་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱས་ནས་པདྨ་དམྱལ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་“དགེ་སློང་གཞན་ཞིག་”ཅེས་པ་ནི་མིང་དང་རུས་མ་གསལ་བར། “བཙུན་པ་པདྨ་དམྱལ་བའི་ཚེའི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཞིག་རིང་ལགས་”ཞེས་དྲི་བ་དྲིས་ནས་འཁོད་པའི་དགེ་སློང་གཅིག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། “དགེ་སློང་། དམྱལ་བའི་ཚེའི་ཚད་ནི་རིང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལོ་འདི་སྙེད་དམ། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་འདི་སྙེད་དམ། ལོ་སྟོང་ཕྲག་འདི་སྙེད་དམ། ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་འདི་སྙེད་ཅེས་བགྲང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །” “བཙུན་པ། དཔེ་ཞིག་བགྱི་བར་ནུས་སམ།” “དགེ་སློང་། ནུས་སོ་”ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །“དགེ་སློང་། དཔེར་ན་ཀོ་ས་ལའི་ཏིལ་ཁལ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པའི་ཏིལ་གྱི་ཁུར་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ནའམ། ལོ་སྟོང་ལོན་པ་ན་ཏིལ་འབྲུ་རེ་རེ་ཕྱིར་འདོན་པར་བྱེད་ན། དགེ་སློང་། ཐབས་འདིས་ཀོ་ས་ལའི་ཏིལ་ཁལ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པའི་ཏིལ་གྱི་ཁུར་དེ་མྱུར་དུ་ཟད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། ཆུ་བུར་དམྱལ་བ་གཅིག་གི་ཚད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་། ཆུ་བུར་དམྱལ་བ་ཉི་ཤུ་ནི་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དམྱལ་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །”ལ་སོགས་པའོ། །“ཏིལ་ཁལ་ཉི་ཤུ་”ཞེས་པ་ནི། མ་ག་དྷཱའི་བྲེ་བཞི་ནི་ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་གྱི་བྲེ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །བྲེ་དེས་བྲེ་བཞི་ནི་ཨཱ་ལྷ་ཀ་གཅིག་གོ། །ཨཱ་ལྷ་ཀ་བཞི་ནི་དོ་ཎ་གཅིག་གོ། །དོ་ཎ་བཞི་ནི་མཱ་ནི་ཀཱ་གཅིག་གོ། །མཱ་ནི་ཀཱ་བཞི་ནི་ཁཱ་རཱི་གཅིག་གོ། །ཁཱ་རཱི་དེས་ཏིལ་ཁལ་ཉི་ཤུ་ནི་ཏིལ་གྱི་ཁུར་རོ། །“ཏིལ་གྱི་ཁུར་”ཞེས་པ་ནི་ཏིལ་གྱི་ཤིང་རྟའོ། །“ཆུ་བུར་དམྱལ་བ་”ཞེས་པ་ནི། ཆུ་བུར་ཞེས་བྱ་བའི་སོ་སོའི་དམྱལ་བ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་ཀྱང་། མནར་མེད་ཉིད་དུ་ཆུ་བུར་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བའི་གནས་ལ་“ཆུ་བུར་དམྱལ་བ་”ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཚུལ་འདི་ནི་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལོའི་གྲངས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། “འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་བྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་ནི་བྱེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བ་ཆེན་པོ་འབུམ་ཕྲག་ནི་ཁྲག་ཁྲིག་ཅེས་བྱའོ། །ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་ནི་ཐེར་འབུམ་མོ། །ཐེར་འབུམ་འབུམ་ཕྲག་ནི་ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོ་འོ། །ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོ་འབུམ་ཕྲག་ནི་ཆུ་བུར་གཅིག་གོ། །དེ་ལས་ཉི་ཤུ་འགྱུར་ནི་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་འོ། །ཚུལ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་། བགྲང་བ་འདི་ནི་མ་གོམས་པ་རྣམས་ལ་དཀའ་འོ་”ཞེས་གསུངས་པས། “དེ་ནི་བགྲང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལས་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀྱང་མིང་འདི་དག་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གཞན་དག་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ་ཞེས་ཊཱི་ཀཱ་ནེ་ཏྟི་ལས་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་ངན་པས་གནོད་པ་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་མཚམས་སུ་དཔག་ཚད་དྲུག་ཅུ་ཙམ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་གན་རྐྱལ་དུ་འགྱེལ་ཏེ་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་བཙོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁོའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རིགས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ཁོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ཏེ་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་བཙོས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། “དགེ་སློང་དག །དཔེར་ན་འདམ་རྩྭའི་ཁྱིམ་མམ། རྩྭའི་ཁྱིམ་ལ་མེ་ཤོར་བ་ན། ཁང་བརྩེགས་ཞལ་ཞལ་བཏང་བ། རླུང་མི་འཇུག་པ། གཏན་པ་བཅུག་པ། སྐར་ཁུང་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་དག །འཇིགས་པ་གང་ཅི་ཡང་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་གང་ཅི་ཡང་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི། མཁས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་…པེ་… མཁས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག །འདི་ལྟར་བྱིས་པ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་ནི་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པ་ནི་ཉ་རུལ་པ་དང་འདྲ་ལ། དེ་བསྟེན་པ་ནི་ཉ་རུལ་པ་བཏུམས་པའི་ལོ་མ་རུལ་པ་དང་འདྲའོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ནཱ་ར་དའི་སྐྱེས་རབས་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །” ‘‘ပူတိမစ္ဆံ ကုသဂ္ဂေန, ယော နရော ဥပနယှတိ; ကုသာပိ ပူတိ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဗာလူပသေဝနာ’’တိ. “གང་ཞིག་རྩྭ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཡིས། །ཉ་རུལ་པ་ནི་འཆིང་བྱེད་ན། །ཀུ་ཤའང་དྲི་ང་རུལ་བར་འགྱུར། །བྱིས་པ་བསྟེན་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །” အကတ္တိပဏ္ဍိတောစာပိ သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ဝရေ ဒိယျမာနေ ဧဝမာဟ “མཁས་པ་ཨ་ཀཏྟི་དག་གིས་ཀྱང་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མཆོག་སྦྱིན་པའི་ཚེ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །” ‘‘ဗာလံ န ပဿေ န သုဏေ, န စ ဗာလေန သံဝသေ; ဗာလေနာ’လ္လာပသလ္လာပံ, န ကရေ န စ ရောစယေ. “བྱིས་པ་མི་མཐོང་མི་ཐོས་ཤིག །བྱིས་པ་དང་ནི་མི་གནས་ཤིག །བྱིས་པ་དང་ནི་གཏམ་མི་གླེང་། །དེ་ལ་དགའ་བར་མི་བྱའོ། །” ကိံနု တေ အကရံ ဗာလော, ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ; ကေန ကဿပ ဗာလဿ, ဒဿနံ နာဘိကင်္ခသိ. “བྱིས་པས་ཁྱོད་ལ་ཅི་ཞིག་བྱས། །ཀཱ་ཤྱ་པ་རྒྱུ་སྨྲོས་ཤིག་དང་། །ཀཱ་ཤྱ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱིས་པ། །མཐོང་བར་མངོན་པར་མི་འདོད་དམ། །” အနယံ နယတိ ဒုမ္မေဓော, အဓုရာယံ နိယုဉ္ဇတိ; ဒုန္နယော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော ပကုပ္ပတိ; ဝိနယံ သော န ဇာနာတိ, သာဓု တဿ အဒဿန’’န္တိ. “བློ་ངན་ལམ་ལོག་པ་རུ་འཁྲིད། །བྱ་བ་མིན་པ་ལ་སྦྱོར་བྱེད། །ལོག་པར་བཀྲི་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན། །ཡང་དག་བཤད་ན་ཁྲོ་བར་བྱེད། །དེས་ནི་འདུལ་བ་མི་ཤེས་པས། །དེ་མ་མཐོང་བ་ལེགས་པ་ཡིན། །” ဧဝံ ဗာလဒုဇ္ဇနသံသဂ္ဂဝသေနေဝ သဗ္ဗာနိ ဘယုပဒ္ဒဝါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတသေဝနဝသေနာတိသဗ္ဗသော သပ္ပုရိသာ အတိဒုလ္လဘာဝ. “དེ་ལྟར་བྱིས་པ་དང་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་དང་འགྲོགས་པའི་དབང་གིས་ཁོ་ནར། འཇིགས་པ་དང་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མཁས་པ་བསྟེན་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །” ဣဒါနိ. “ད་ནི།” ‘‘ဒုလ္လဘဉ္စ မနုဿတ္တံ, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ စ ဒုလ္လဘော; ဒုလ္လဘာ ခဏသမ္ပတ္တိ, သဒ္ဓမ္မော ပရမဒုလ္လဘော’’တိ. “མི་ཉིད་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ། །དལ་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་པར་དཀའ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་མཆོག་ཏུ་དཀའ། །” ဣမိဿာ ဂါထာယ ဝဏ္ဏနာက္ကမော သမ္ပတ္တော. တတ္ထ ဒုလ္လဘဉ္စ မနုဿတ္တန္တိ မနုဿဘာဝေါပိ ဒုလ္လဘောယေဝ မနုဿဿ ဒုလ္လဘဘာဝေါ ကာဏကစ္ဆပေါပမာဒီဟိ ဝေဒိတဗ္ဗော ဧကော ကိရ ကဿကော ဂင်္ဂါတီရေ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ကသိတွာ ကိဉ္စိမတ္တမ္ပိ အလဘိတွာ နင်္ဂလဖာလံ ဒွေဓာ ဘိန္ဒိတွာ ဂင်္ဂါယံ ခိပိ တေန ဂင်္ဂါနဒိယာ ဝါဟေန ဧကော ဥဒ္ဓံ ဧကော ဟေဋ္ဌာတိ ဧဝံ ဒွေ နင်္ဂလဖာလကာ ဂင်္ဂါယံ ဝုယှန္တာ စိရေန ဧကော ဥဒ္ဓံ ဧကော ဟေဋ္ဌာတိ ဒွေ ဧကတော ဟုတွာ ပါကတိကာ ယုဇ္ဇန္တိ တသ္မိံ ခဏေ ဝဿသတဝဿသဟဿစ္စယေန ဧကဝါရံ ဥမ္မုဇ္ဇမာနော ကာဏကစ္ဆပေါ ဥမ္မုဇ္ဇမာနက္ခဏေ တဿ ဂီဝါ ဒွိန္နံ နင်္ဂလဖာလာနမန္တရေ ဟောတိ အယံ ကာလော [Pg.113] ဒုလ္လဘောဝ ဧဝမေဝ မနုဿတ္တဘာဝေါပိ ဒုလ္လဘောယေဝ တထာဟိ မနုဿတ္တဘာဝံ အလဘိတွာဝ နိရယပေတအသုရကာယတိရစ္ဆာနဘူမီသုယေဝ သံသရိတွာ သီသမ္ပိ ဥက္ခိပိတုံ အလဘန္တာ ဧကဗုဒ္ဓန္တရာ ဒွေ ဗုဒ္ဓန္တရာ တယော ဗုဒ္ဓန္တရာ စတ္တာရော ဗုဒ္ဓန္တရာ ဧကာသင်္ချေယျဝသေန နိရယေ ပစ္စနကသတ္တာနံ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ, တထာ ပေတအသုရကာယတိရစ္ဆာနဘူမီသုပိ အတိခုဒ္ဒကေန အတ္တဘာဝေန တိလဗီဇသာသပဗီဇဿ စတုပဉ္စဆသတ္တအဋ္ဌကလဘာဂမတ္တေနေဝ အင်္ဂုလိယာ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနမတ္တေယေဝ ဘူမိပဒေသေ နိသိန္နာနံ အတိခုဒ္ဒကသတ္တာနံ ဂဏနပထမ္ပိ ဝီတိဝတ္တာ တေ ဟိ ဂဏိတုံ ဣဒ္ဓိမန္တပုဂ္ဂလေ ဌပေတွာ အညော ကော နာမ သက္ခိဿတိ တေဟိ မောဟန္ဓဘာဝေန ကဏှသုက္ကပက္ခမ္ပိ အဇာနန္တာ အနေကေသု ဗုဒ္ဓသတေသု ဝါ ဗုဒ္ဓသဟဿေသု ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသုပိ ဗုဒ္ဓေါတိသဒ္ဒံ အသုတွာ ဝီတိဝတ္တာ, ဧဝံ မနုဿတ္တဘာဝေါပိ ဒုလ္လဘောယေဝ. မနုဿတ္တဘာဝေ လဘမာနေပိ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလော အတိဒုလ္လဘောဝ. ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလေပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟုတွာ ကုသလူပပတ္တိသင်္ခါတာ ခဏသမ္ပတ္တိ ဒုလ္လဘာဝ, သဒ္ဓမ္မဒေသကဿာပိ ဒုလ္လဘတ္တာ, တသ္မိမ္ပိ သတိ အင်္ဂဝိကလဘာဝေန သဒ္ဓမ္မသဝနဿာပိ ဒုလ္လဘတ္တာတိ ဧဝမာဒိပ္ပဘေဒါ မနုဿတ္တဘာဝါဒိကာ ခဏသမ္ပတ္တိယော ဒုလ္လဘာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုလ္လဘာ ခဏသမ္ပတ္တီတိ ကုသလူပပတ္တိသင်္ခါတာ ခဏသမ္ပတ္တိ ဒုလ္လဘာယေဝ တထာ ဟိ ပစ္စန္တဝိသယ အရူပအသညသတ္တတိရစ္ဆာနပေတနေရယိကကာလေ ဝါ မဇ္ဈိမဒေသေပိ စက္ခာဒိအင်္ဂဝိကလေဝါ ပရိပုဏ္ဏအင်္ဂဘာဝေပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဘူတာ ဝါ ကုသလူပပတ္တိသင်္ခါတာ ခဏာ န ဟောန္တိ ပစ္စန္တဝိသယေ ဟိ ပဝတ္တာ ဇနာ ပါဏာတိပါတာဒိဒသအကုသလကမ္မပထေယေဝ ရမန္တိ အဘိရမန္တိ, စဏ္ဍသဘာဝါ စ တေ ဟောန္တိ, ရတနတ္တယဂုဏမ္ပိ န ဇာနန္တိ. အရူပိနောပိ ပုဂ္ဂလာ ပရတောဃောသဝိရဟိတတ္တာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂပဋိလာဘောပိ တေသံ နတ္ထိ, ဗုဒ္ဓဒဿနာဒီနိပိ န လဘန္တိ. အသညသတ္တတိရစ္ဆာနပေတနေရယိကကာလေသု ပန ပဂေဝ ပူရိတပါရမီနံ သတ္တာနံ ပဝတ္တနမ္ပိ အဗ္ဗောဟာရိကံ, သမ္မာဒိဋ္ဌိကုလေ ဇာယမာနာပိ စက္ခုဝိကလေန ဗုဒ္ဓသံဃရတနာနံ အဒဿနံ, သောတဝိကလေန ဓမ္မသဝနတောပိ ဟာယတိ ဧဠမူဂါဒိဘာဝေန ကုသလသမာဒါနာ န ဟောန္တိ. အင်္ဂသမ္ပန္နေပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဘာဝေန ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာပရိက္ခိတ္တံ သဗ္ဗဇနာနံ [Pg.114] နယနရသာယတနဘူတံ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓမ္ပိ ဒိသွာ ပသာဒသောမ္မေန စက္ခုနာ ဩလောကေတဗ္ဗမ္ပိ န မညန္တိ မနောပဒေါသဝသေနေဝ ယုဂဂ္ဂါဟာ ဟုတွာ ယမကပါဋိဟာရိယကာလာဒီသု အနေကေပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော မဟာနိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ ကုသလူပပတ္တိခဏသမ္ပတ္တိပိ ဒုလ္လဘာယေဝ. “ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལ་བབས་པ་ལ། དེ་ལ་“མི་ཉིད་རྙེད་པར་དཀའ་བ་”ཞེས་པ་ནི་མིའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ། མི་ཉིད་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་ནི་རུས་སྦལ་ལོང་བའི་དཔེ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ། ཞིང་པ་ཞིག་གིས་གངྒཱའི་འགྲམ་དུ་ལོ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཞིང་བཏབ་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཐོབ་པས། ཐོང་གཤོལ་གྱི་གཤོལ་ལྕགས་གཉིས་སུ་བཅག་སྟེ་གངྒཱའི་ནང་དུ་བསྐྱུར་ཏོ། །གངྒཱའི་ཆུ་རྒྱུན་གྱིས་གཅིག་ནི་གྱེན་དང་གཅིག་ནི་ཐུར་དུ་ཁྱེར་བས། དེ་ལྟར་གཤོལ་ལྕགས་གཉིས་པོ་གངྒཱའི་ནང་དུ་ཁྱེར་ཞིང་། ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནས་གཅིག་གྱེན་དང་གཅིག་ཐུར་དུ་འོངས་ཏེ་གཉིས་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུས་ནས་སྔར་བཞིན་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །སྐབས་དེར་ལོ་བརྒྱ་འམ། ལོ་སྟོང་འདས་པ་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འཐོན་པའི་རུས་སྦལ་ལོང་བ་ཞིག་ཕྱིར་འཐོན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེར། དེའི་གཉའ་བ་གཤོལ་ལྕགས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའི་དུས་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིའི་ལུས་ཐོབ་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་མིའི་ལུས་མ་ཐོབ་པར་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རིས་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་འཁོར་ཞིང་། མགོ་བོ་འདེགས་པའང་མ་ཐོབ་པར། སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་བར་མཚམས་སམ། སངས་རྒྱས་གཉིས་ཀྱི་བར་མཚམས་སམ། སངས་རྒྱས་གསུམ་གྱི་བར་མཚམས་སམ། སངས་རྒྱས་བཞིའི་བར་མཚམས་སམ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་དབང་གིས་དམྱལ་བར་བཙོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བགྲང་བའི་ལམ་ལས་འདས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དྭགས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རིས་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུའང་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་ལུས་ཀྱིས། ཏིལ་འབྲུ་དང་། ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་མའི་བཞི་ཆའམ། ལྔ་ཆའམ། དྲུག་ཆའམ། བདུན་ཆའམ། བརྒྱད་ཆ་ཙམ་གྱིས། སོར་མོ་བཙུགས་པའི་ས་ཙམ་གྱི་ས་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་བགྲང་བའི་ལམ་ལས་འདས་སོ། །དེ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་མ་གཏོགས་པ། གཞན་སུ་ཞིག་གིས་བགྲང་བར་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཏི་མུག་གི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པས་དཀར་ནག་གི་ཕྱོགས་ཀྱང་མི་ཤེས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ཕྲག་གམ། སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་བྱུང་ཡང་། “སངས་རྒྱས་”ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའང་མ་ཐོས་པར་འདས་སོ། །དེ་ལྟར་མིའི་ལུས་ཐོབ་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་དུས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་དུས་ཡིན་ཡང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་དགེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་པོའང་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོད་ཀྱང་དབང་པོ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་དབྱེ་བ་ཡོད་པའི་མི་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །“དལ་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་པར་དཀའ་”ཞེས་པ་ནི། དགེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་སྐབས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། དམྱལ་བའི་དུས་སམ། ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་མ་ཚང་བའམ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་སྐབས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་ལ་དགའ་ཞིང་མངོན་པར་དགའ་ལ། གཏུམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའང་དེ་དག་ལ་མེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་མཇལ་བ་ལ་སོགས་པའང་མི་ཐོབ་བོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། དམྱལ་བའི་དུས་རྣམས་སུ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའང་ཐ་སྙད་དུ་བྱར་མེད་དོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་། མིག་མ་ཚང་བས་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་དཀོན་མཆོག་མི་མཐོང་ལ། རྣ་བ་མ་ཚང་བས་ཆོས་ཉན་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་ཤིང་། ལྐུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་དགེ་བ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ཚང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པས། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་ཅིང་། འདོམ་གང་གི་འོད་ཀྱིས་བསྐོར་བ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིག་གི་བདུད་རྩིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་མཐོང་ཡང་། དད་པ་དང་ཞི་བའི་མིག་གིས་བལྟ་བར་ཡང་མི་སེམས་ལ། ཡིད་ཁོང་ཁྲོ་བའི་དབང་གིས་ཁེངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། ཆོ་འཕྲུལ་ཟུང་གི་དུས་ལ་སོགས་པར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་དུ་མ་དག་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དགེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་སྐབས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། ། ‘‘ဒုလ္လဘဉ္စ မနုဿတ္တံ, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ စ ဒုလ္လဘော; ဒုလ္လဘာ ခဏသမ္ပတ္တိ, သဒ္ဓမ္မော ပရမဒုလ္လဘော’’တိ. “མི་ཉིད་རྙེད་དཀའ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དཀའ། །སྐད་ཅིག་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་དཀའ་དམ་པའི་ཆོས། །ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།” ဣမိဿာ ဂါထာယ အတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ. ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ།། ဣတိ သာဂရဗုဒ္ဓိတ္ထေရဝိရစိတေ သီမဝိသောဓနေ དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ས་གར་བུདྡྷིས་མཛད་པའི་ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས། ပကိဏ္ဏကကဏ္ဍော နာမ ပဉ္စမော ပရိစ္ဆေဒေါ. ཐོར་བུའི་ལེའུ་སྟེ་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། ဧဝံ သတ္ထုပရိနိဗ္ဗာနတော ဝဿသတစ္စယေန ပတိဋ္ဌိတေ ဣသိနာ ကာရိတတ္တာ’ ဣသိနဂရ’န္တိ လဒ္ဓနာမေ ဒွတ္တပါဒိဘူပါလာနံ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတေ သီရိခေတ္တနဂရေ ဧရာဝတိယာ နဒိယာ ပါရိမတီရဘူတေ ပဗ္ဗတသာနုမှိ ပတိဋ္ဌိတဿ ကဉ္စနဝရမဟာထူပဿ ဒါယကဿ သတွိဝမဟာဓမ္မရညော ကာလေ သာသနဿ ဒွိသဟဿသတာဓိကဧကတိံသတိမေ ဝဿေ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါနံ ကုလပုတ္တာနံ မဟာဇာနိကရဏဝသေန ဝိမတိဝိနောဒနိယာ ဝုတ္တဝစနံ သဒ္ဒယုတ္တိအတ္ထယုတ္တိဝသေန သာဓုကံ အဝိစိနိတွာ နဒိယာ ဥဒကုက္ခေပံ အကတွာ ဥပသမ္ပဒါ ကမ္မဿ ကာရိတတ္တာ သာသနေ ပရာဇယမာပန္နေ ကုလပုတ္တေ ဥပါရမ္ဘကရဏဝသေန သီမဝိပတ္တိဟာရကော သီမသမ္ပတ္တိပ္ပကာသကော ဂန္ထော ပဝတ္တတိ. དེ་ལྟར་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་འདས་པའི་རྗེས་སུ་བཙུགས་ཤིང་། དྲང་སྲོང་གིས་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར་ 'དྲང་སྲོང་གྲོང་ཁྱེར་' ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་པ། རྒྱལ་པོ་དྭཏྟཔཱ་དི་ལ་སོགས་པའི་བཞུགས་གནས་སུ་གྱུར་པ། སྲི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཨེ་རཱ་བ་ཏཱི་གཙང་པོའི་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་གནས་པའི་རི་བོའི་རྩེ་མོར་བཞེངས་པའི་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྦྱིན་བདག སཏྭི་ཝ་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་དུས་སུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལོ་ཉིས་སྟོང་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ལོན་པ་ན། བསྟན་པ་ལ་དད་པ་ཐོབ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་དབང་གིས། 'ཐེ་ཚོམ་རྣམ་སེལ་' ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་རྣམས་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་མ་དཔྱད་པར། ཆུ་བོ་ལ་ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་མ་བྱས་པར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། བསྟན་པ་ལ་ཕམ་པར་གྱུར་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས། ས་མཚམས་ཀྱི་ཉམས་པ་སེལ་ཞིང་ས་མཚམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་འདི་འཇུག་གོ། ဧတ္တာဝတာ စ သိရိခေတ္တနဂရဂေါစရဂါမေန သတွိဝမဟာဓမ္မရာဇဂုရုဘူတေန မဟာဝေယျာကရဏေန တိပိဋကဓရေန’သဒ္ဓမ္မကောဝိဒေါ’တိ ပါကဋ နာမဓေယျေန မဟာထေရေန ဥပဇ္ဈာယော ဟုတွာ ပညာဓိပတီနံ နိဝါသဘူတေ ပစ္ဆိမဇိနစက္ကသာသနဝရေ ဝါသိဂဏာစရိယေန ဂဏဝါစကေန ဝိနယဓရေန မဟာသာမိနာ စ, ရာဇဂုရုနာ တိပိဋကနာဂတ္ထေရေန စ အာစရိယော ဟုတွာ ဝေဇ္ဇကမ္မဇင်္ဃပေသနကမ္မာဒိဝသေန အနေသနံ ပဟာယ သမ္မာ အာဇီဝေန ဝိသုဒ္ဓါဇီဝေဟိ သံဃဂဏေဟိ ကာရကသံဃာ ဟုတွာ သိရိခေတ္တနဂရဿ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေ ဒီဃပဗ္ဗတသာနုမှိ ဧရာဝတိယာ နဒိယာ တီရေ ဝါလိကပုဠိနေ သီမာပေက္ခာယ သဟ ဥဒကုက္ခေပံ [Pg.115] ကတွာ ပဝတ္တာယ ဥဒကုက္ခေပသီမာယ ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဝိပတ္တိံ အကတွာ ဌာနာရဟေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန ဥပသမ္ပဒါယ ဝီသတိဝဿေန သာဂရဗုဒ္ဓီတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ဘိက္ခုနာ ရစိတော သာသနဝိပတ္တိဟာရကော သီမဝိသောဓနီ နာမ ဂန္ထော သမတ္တော. དེ་ལྟར་སྲི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གྲོང་གནས་སུ་བཞུགས་པ། སཏྭི་ཝ་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་བླ་མར་གྱུར་པ། བརྡ་སྤྲོད་པ་ཆེན་པོ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ། 'དམ་ཆོས་མཁས་པ་' ཞེས་མཚན་དུ་གྲགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་མཁན་པོ་མཛད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་སུ་གྱུར་པ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོའི་བསྟན་པ་མཆོག་ལ། གནས་མལ་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན། ཚོགས་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ། འདུལ་བ་འཛིན་པ་མཧཱ་སཱ་མི་དང་། རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ་གནས་བརྟན་ནཱ་ག་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་མཛད་དེ། སྨན་གྱི་བྱ་བ་དང་ཕོ་ཉའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པའི་འཚོ་བ་སྤངས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་དག་པའི་འཚོ་བ་ཅན་གྱི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་དུ་གྱུར་ནས། སྲི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་རི་བོ་རིང་པོའི་རྩེ་མོར། ཨེ་རཱ་བ་ཏཱི་གཙང་པོའི་འགྲམ་གྱི་བྱེ་མའི་གླིང་དུ། ས་མཚམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཆུ་གཏོར་དང་བཅས་ཏེ་བགྱིས་པའི་ཆུ་གཏོར་གྱི་ས་མཚམས་ལ། ཡི་གེའི་ཉམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་མ་བྱས་པར། འོས་ཤིང་འཚམ་པའི་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ། བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ 'ས་གར་བུདྡྷི་' ཞེས་མཚན་གསོལ་བའི་དགེ་སློང་གིས་མཛད་པའི། བསྟན་པའི་ཉམས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ 'ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་' ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་རྫོགས་སོ།། ဧတ္တာဝတာ ဝိဘတ္တာ ဟိ, သပ္ပဘေဒပ္ပဝတ္တိကာ; သီမဝိသောဓနီဟေသာ, နိပုဏာ သာဓုစိန္တိတာ. དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ། །དབྱེ་བ་དང་བཅས་འཇུག་པ་ཡི། །ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི། །ཞིབ་མོ་ལེགས་པར་བསམ་པ་ཉིད།། သိရိခေတ္တာတိ ပညာတေ, ပုရေ အပရနာမကေ; ဒက္ခိဏေယျဒိသာဘာဂေ, ဥစ္စနေန ကတာလယေ. སྲི་ཁེ་ཏྲ་ཞེས་གྲགས་པ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་གཞན་གྱི་མིང་ཅན་དེར། །ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ནི་ཆ་དག་ཏུ། །མཐོ་བའི་གནས་སུ་བཅས་པ་ལ།། ဝသန္တော ဘိက္ခု နာမေန, သာဂရဗုဒ္ဓီတိ ဝိဿုတော; ပုဏ္ဏေ ဝီသတိဝဿမှိ, ဂန္ထောယံ သာဓုစိန္တိတော. གནས་པའི་དགེ་སློང་མིང་ཉིད་དུ། །ས་གར་བུདྡྷིར་གྲགས་པ་དེས། །ལོ་ཉི་ཤུ་ནི་ཚང་བ་ན། །གཞུང་འདི་ལེགས་པར་བསམ་སྟེ་བརྩམས།། မယာယံ ရစိတော ဂန္ထော, နိဋ္ဌပ္ပတ္တော အနာကုလော; ဧဝံ ပါဏိနံ သဗ္ဗေ, သီဃံ သိဇ္ဈန္တု သင်္ကပ္ပာ. བདག་གིས་བརྩམས་པའི་གཞུང་འདི་ནི། །འཁྲུག་པ་མེད་པར་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །བསམ་པ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག། ယာဝ ဗုဒ္ဓေါတိနာမမ္ပိ လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော; တာဝ တိဋ္ဌတု ယံ ဂန္ထော, သာသနေ ဟာရယံ တမံ. འཇིག་རྟེན་གཙོ་བོ་དེ་བཞིན་ཉིད། །སངས་རྒྱས་ཞེས་པའི་མཚན་ཙམ་ཡང་། །ཇི་སྲིད་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། །གཞུང་འདིས་བསྟན་པའི་མུན་བསལ་གནས།། ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ စ, အဓော ယာဝ အဝီစိတော; သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု, ယေ သတ္တာ ပထဝီစရာ. ཡར་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར། །མར་ནི་མནར་མེད་ས་གཞིའི་བར། །འཁོར་ཡུག་ཀུན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ན། །ས་ལ་རྒྱུ་བའི་སེམས་ཅན་གང་།། တေပိ သဗ္ဗေ မယာ ဟောန္တု, သမသမဝိပါကိနော; စိရံ ဇီဝတု နော ရာဇာ, သာသနဿ ဥဇ္ဇောတကော. དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་བདག་དང་མཚུངས། །རྣམ་སྨིན་མཉམ་པར་ཐོབ་གྱུར་ཅིག །བདག་ཅག་རྒྱལ་པོ་ཡུན་རིང་འཚོ། །བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཤོག། ဒိဗ္ဗန္တော ရာဇဓမ္မေန, အရောဂေါ သဟ ဉာတိဘိ; အနေန ပုညကမ္မေန, ဘဝေယျံ ဇာတိဇာတိယံ. རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་རྩེ་བ་དང་། །གཉེན་དང་བཅས་ཏེ་ནད་མེད་ཤོག །དགེ་བའི་ལས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ།། သာသနံ ဇောတယန္တောဝ, သကျပုတ္တဿ သာသနေ; ယဒါ နဿတိ သဒ္ဓမ္မော, အန္ဓီဘူတော မဟီတလေ; ဒေဝလောကေ တဒါ ဟေဿံ, တုသိတေ ဌာနမုတ္တမေတိ. ཤཱཀྱའི་བུ་ཡི་བསྟན་པ་ལ། །བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད། །ས་སྟེང་ལོང་བར་གྱུར་པ་ན། །དམ་ཆོས་ནམ་ཞིག་འཇིག་པའི་ཚེ། །ལྷ་ཡི་ཡུལ་གྱི་དགའ་ལྡན་དུ། །གནས་མཆོག་དེ་རུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། သီမဝိသောဓနီ နိဋ္ဌိတာ. ས་མཚམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྫོགས་སོ།། | |||
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |