นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ.

รสวาหินี

ຣະສະວາຫິນີ

ปณามาทิกถา

ບົດກ່າວຄຳນອບນ້ອມເປັນຕົ້ນ

๑.

໑.

สตฺถุปฺปสตฺถจรณํ [Pg.1] สรณํ ชนานํ,พฺรหฺมาทิโมฬิ มณิรํสิ สมาวหนฺตํ,ปงฺเกรุหาภมุทุโกมลจารุวณฺณํ;

วนฺทามิ จกฺกวรลกฺขณมาทธานํ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນອບນ້ອມບູຊາພຣະບາດທັງສອງຂອງພຣະສັສດາ ອັນເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງປວງຊົນ ອັນເປັນທີ່ຮອງຮັບຣັສມີແຫ່ງມະນີບົນມົງກຸດຂອງທ້າວມະຫາພຣົມເປັນຕົ້ນ ມີວັນນະອັນງົດງາມ ອ່ອນນຸ້ມ ແລະລະມຸນລະໄມປານດັ່ງດອກບົວ ແລະຊົງໄວ້ຊຶ່ງລັກສະນະກົງຈັກອັນປະເສີດ.

๒.

໒.

สิทฺธํ ชิเนน จิรกาลมตนฺทิเตน,ยํ ภาวโก สมธิคจฺฉติ เขมมคฺคํ;

ยํ กปฺปรุกฺข รุจิทาน มณิว ภาติ,ตํ ธมฺมมคฺค มสมํ ปณมามิ นิจฺจํ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນອບນ້ອມເປັນນິດ ຕໍ່ພຣະທັມມະມັກອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ອັນພຣະຊິນະເຈົ້າຜູ້ຊົງມີຄວາມພາກພຽນຕະຫຼອດກາລນານໄດ້ຊົງບັນລຸແລ້ວ ຊຶ່ງຜູ້ຈະເຣີນພາວະນາຈະເຂົ້າເຖິງຫົນທາງອັນກະເສມ ແລະຊຶ່ງຮຸ່ງເຮືອງປານດັ່ງຕົ້ນກັລປະພຶກ ແລະດວງມະນີອັນໃຫ້ສິ່ງທີ່ເພິ່ງປາຖະໜາ.

๓.

໓.

สนฺตินฺทฺริยํ สุคตสูนุวรํ วิสุทฺธํ,ยํ ทกฺขิเณยฺยมตทํ สุจิปุญฺญเขตฺตํ;

ตาเณสินํ สรณมุชฺฌิตสพฺพทุกฺขํ,วนฺทามิ สงฺฆ มนฆํ สิรสา มหคฺฆํ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມສຽນອະພິວາດ ພຣະສົງຄ໌ຜູ້ມີຄຸນຄ່າອັນສູງສົ່ງ ຜູ້ປາສະຈາກໂທດ ມີອິນຊີອັນສະຫງົບ ເປັນພຣະໂອຣົດອັນປະເສີດຂອງພຣະສຸຄົດ ຜູ້ບໍລິສຸດ ເປັນທັກຂິເນຍຍະບຸກຄົນ ຜູ້ປະທານອະມະຕະທັມ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນບໍລິສຸດ ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຜູ້ສະແຫວງຫາຄວາມປອດໄພ ແລະຜູ້ລະເສັຍແລ້ວຊຶ່ງທຸກທັງປວງ.

๔.

໔.

ยมฺปตฺตเมตฺถ รตนตฺตยโถมเนน,ปุญฺเญน เตน ทุริตํ สกลํ ปณุชฺช,วกฺขามหํ สุมธุรํ รสวาหินินฺตํ,โภ โภ สุณนฺตุ สุชนา ภิมุทาวหา สา.

ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນກຸສົນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບໃນການສັນເສີນພຣະຣັຕນະໄຕຣນີ້ ຂໍໃຫ້ຄວາມທຸກຍາກເດືອດຮ້ອນທັງປວງຈົ່ງພິນາດໄປ ຂ້າພະເຈົ້າຈັກກ່າວຄັມພີຣະສະວາຫິນີອັນມີຣົສອັນຫວານຊຶ້ງນີ້ ດູກ່ອນສັດຈະຊົນທັງຫຼາຍ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງຄັມພີຣະສະວາຫິນີນັ້ນ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມຍິນດີຍິ່ງເຖີດ.

๕.

໕.

ตตฺถตตฺถูปปนฺนานิ, [Pg.2] วตฺถูนิ อรหา ปุเร;

อภาสุํ ทีปภาสาย, ฐเปสุํ ตํ ปุราตนา.

ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍໃນປາງກ່ອນ ໄດ້ກ່າວເຣື່ອງຣາວຕ່າງໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ໄວ້ດ້ວຍພາສາເກາະ (ສີຫົນ) ແລະພູມີປັນຍາຊົນຄົນບູຮານກໍໄດ້ຮັກສາເຣື່ອງຣາວເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້.

๖.

໖.

มหาวิหาเร ตงฺคุตฺต, วงฺกปริเวณวาสิโก;

รฏฺฐปาโลติ นาเมน, สีลาจาร คุณากโร.

ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີນາມວ່າ ຣັຕຖະປາລະ ຜູ້ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງສີລາຈາຣິຍະວັດ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນວັງກະປະຣິເວນ ອັນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໃນມະຫາວິຫານ...

๗.

໗.

หิตาย ปริวตฺเตสิ, ปชานํ ปาฬิภาสโต;

ปุนรุตฺตาทิโทเสหิ, ตมาสิ สพฺพมากุลํ;

อนากุลํ กริสฺสามิ, ตํ สุณาถ สมาหิตา.

ໄດ້ແປ (ຮຽບຮຽງ) ເຣື່ອງຣາວນັ້ນຈາກພາສາບາລີ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ປວງຊົນ ເພາະເຣື່ອງຣາວນັ້ນມີຂໍ້ບົກພ່ອງ ເປັນຕົ້ນວ່າການກ່າວຊ້ຳໆ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນ ຂ້າພະເຈົ້າຈັກເຮັດໃຫ້ເຣື່ອງຣາວນັ້ນແຈ່ມແຈ້ງ ບໍ່ສັບສົນ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນສະດັບຟັງເຖີດ.

๘.

໘.

วิตราคา ปุเร โวจุํ, ยสฺมา ตสฺมา หิ ภาสิตํ;

เอตมาทรณียญฺหิ, สาธุ สาธูหิ สพฺพทาติ.

ເພາະເຫດທີ່ພຣະຂີນາສົບ (ຜູ້ປາສະຈາກຣາຄະ) ທັງຫຼາຍໃນປາງກ່ອນໄດ້ກ່າວໄວ້ ເພາະສະນັ້ນ ພຣະທັມມະເທສນານີ້ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ສັດຈະຊົນທັງຫຼາຍຄວນເຄົາຣົບບູຊາຕະຫຼອດກາລທຸກເມື່ອແລ.

ชมฺพุทีปุปฺปตฺติ วตฺถูนิ.

ເຣື່ອງຣາວທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊົມພູທະວີບ.

ธมฺมโสณฺฑกวคฺโค

ທັມມະໂສນທະກະວັກ

๑. ธมฺมโสณฺฑกสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑. ນີ້ຄືລຳດັບເຣື່ອງຣາວຂອງພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະ.

ตตฺถ เตสํ วตฺถูน มุปฺปตฺติโย ทฺวิธา ภวนฺติ ชมฺพุทีเป สีหฬทีเปจาติ, ตตฺถ ชมฺพุทีเป ตาฬีส, สีหฬทีเป เตสฏฺฐิ, เตสุ ตาว ชมฺพุทีปุปฺปตฺติวตฺถูนิ อาวิ ภวิสฺสนฺติ, ตโตปิ ธมฺมโสณฺฑกสฺส วตฺถุ อาทิ, กถํ, อมฺหากํ กิร ภควโต ปุพฺเพ อิมสฺมึเยว ภทฺทกปฺเป กสฺสโปนาม สตฺถา โลเก อุทปาทิ, ตสฺส โข ปน ภควโต สาสนนฺตรธานโต น จิเรเนว กาเลน อมฺหากํ โพธิสตฺโต พาราณสีรญฺโญ อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺติ, ตสฺสุ ปฺปตฺติ กาลสมนนฺตรเมว สพฺพสตฺตานํ มนสิ ธมฺมสญฺญา อุทปาทิ, ตสฺมาสฺส ธมฺมโสณฺโฑตินาม มกํสุ, โส ปเนโส กุมาโร มหนฺเตน ปริวาเรน วฑฺเฒนฺโต สพฺพสิปฺเปสุ นิปฺผตฺตึ ปตฺวา ปิตรา อุปรชฺเชน ปูชิโต หุตฺวา ทานาทโย ทสกุสลกมฺมปเถ ปูเรนฺโต ปิตุอจฺจเยนามจฺเจหิ [Pg.3] รชฺเชนาภิสิญฺจิโต อโหสิ, โส ปเนส ธมฺมโสณฺฑกมหาราชา เทวนครสทิเส พาราณสีนคเร จกฺกวตฺติสทิสํ พาราณสีรชฺชํ กาเรนฺโต มาสทฺธมาสจฺจเยน สิริสยนคโต เอวํ จินฺเตสิ, มเมวํ รชฺชสิริมนุภวนํ น โสภติ ธมฺมวิโยเคน, ทิวากร วิรหิโต นโภ วิยาติอาทินา นานาการณํ จินฺเตสิ, เตเนตฺถ.

ໃນບັນດາເຣື່ອງຣາວເຫຼົ່ານັ້ນ ການເກີດຂຶ້ນຂອງເຣື່ອງຣາວມີ ໒ ປະການ ຄື: ໃນຊົມພູທະວີບ ແລະໃນເກາະສີຫົນ. ໃນນັ້ນ ເຣື່ອງຣາວໃນຊົມພູທະວີບມີ ໔໐ ເຣື່ອງ, ໃນເກາະສີຫົນມີ ໖໓ ເຣື່ອງ. ໃນບັນດາເຣື່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຣື່ອງຣາວທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊົມພູທະວີບຈັກປາກົດຂຶ້ນກ່ອນ, ແລະໃນບັນດາເຣື່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຣື່ອງຂອງພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະເປັນເຣື່ອງທຳອິດ. ເຣື່ອງຣາວເປັນແນວໃດ? ໄດ້ຍິນວ່າ ກ່ອນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ, ໃນພັດທະກັປນີ້ເອງ, ພຣະສັສດາພຣະນາມວ່າ ກັສສະປະ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ. ເມື່ອພຣະສາສນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນເສື່ອມສູນໄປ ບໍ່ດົນນານ ພຣະໂພທິສັດຂອງພວກເຮົາກໍໄດ້ຊົງປະສູດໃນພຣະຄັນຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະເຈົ້າພາຣານະສີ. ໃນຂະນະທີ່ພຣະອົງປະສູດນັ້ນເອງ ຄວາມຮູ້ສຶກຝັກໃຝ່ໃນທັມກໍໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນຈິດໃຈຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງຖວາຍພຣະນາມແກ່ພຣະອົງວ່າ 'ທັມມະໂສນທະກະ' (ຜູ້ກະຫາຍໃນທັມ). ພຣະກຸມານນັ້ນຊົງຈະເຣີນໄວຂຶ້ນດ້ວຍບໍລິວານເປັນອັນມາກ ຊົງສຳເຣັດສິລະປະສາດທັງປວງ, ໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຈາກພຣະຣາຊບິດາໃຫ້ດຳຣົງຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດ, ຊົງບຳເພັນກຸສົນກັມມະບົດ ໑໐ ປະການ ມີທານເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອພຣະຣາຊບິດາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ພວກອາມາດກໍໄດ້ອະພິເສກໃຫ້ຄອງຣາຊສົມບັດ. ພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດໃນເມືອງພາຣານະສີ ອັນປຽບເໝືອນເມືອງສະຫວັນ ຊົງປົກຄອງປະຊາຊົນປານດັ່ງພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປໄດ້ເຄິ່ງເດືອນຫຼືໜຶ່ງເດືອນ ພຣະອົງຊົງບັນທົມເໜືອພຣະແທ່ນສิຣິໄສຍາດ ແລ້ວຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ການທີ່ເຮົາສະເຫວີຍຣາຊສົມບັດອັນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງນີ້ ຫາກປາສະຈາກທັມເສັຍແລ້ວ ກໍບໍ່ມີຄວາມງົດງາມເລີຍ ປຽບເໝືອນທ້ອງຟ້າທີ່ປາສະຈາກດວງຕາເວັນ' ພຣະອົງຊົງດຳຣິດ້ວຍເຫດຜົນຕ່າງໆ ເປັນອັນມາກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນເຣື່ອງນີ້ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

ปุญฺเญน สีลาทิมเยน ปุพฺเพ,กเตน ปตฺโตสฺมิ อตนฺทิเตน,มสกฺกสาเร วิย เทวราชา;

ราชตฺตมิทฺเธ ปุรมุตฺตมมฺหิ.

ດ້ວຍຜົນບຸນມີສີລເປັນຕົ້ນ ທີ່ເຮົາໄດ້ເຮັດໄວ້ແລ້ວໃນປາງກ່ອນຢ່າງບໍ່ກຽດຄ້ານ ເຮົາຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸຄວາມເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງໃນພຣະນະຄອນອັນປະເສີດນີ້ ປຽບເໝືອນທ້າວສັກກະເທວະຣາດໃນເມືອງສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

๒.

໒.

รูเปน หารีนยนุสฺสเวน,สทฺเทน สมฺมา สวณามเตน,คนฺเธน ฆานุสฺสวโสภเนน,รสญฺญปุญฺเญน รเสนจาปิ.

ດ້ວຍຮູບໂສມອັນງົດງາມເປັນທີ່ດຶງດູດສາຍຕາ, ດ້ວຍສຽງອັນເປັນນ້ຳອະມະຕະແກ່ໂສດປະສາດ, ດ້ວຍກິ່ນຫອມອັນເປັນທີ່ຊື່ນໃຈແກ່ນາສິກ, ແລະດ້ວຍຣົສຊາດອັນເກີດຈາກບຸນກຸສົນ...

๓.

໓.

ผสฺเสน คตฺตสฺส สุผสฺสเทน,สมิทฺธิปตฺโตสฺมิ มหิทฺธิโกหํ,เนเวตฺตเกเนว ปมาทภาว,มา ปชฺชิตุํ ยุตฺตรูปนฺติ ญตฺวา.

ດ້ວຍສັມຜັດທາງກາຍອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸຂາຣົມ, ເຮົາເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມສຳເຣັດແລະມີຣິດທານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ເມື່ອຮູ້ວ່າບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍທີ່ຈະມົວເມົາປະໝາດຢູ່ພຽງແຕ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້...

๔.

໔.

ทสฺสามิ องฺคอปิ ชีวิตญฺจ,ธญฺญํ ธนํ จาปิ ปสนฺนจิตฺโต,โสสฺสามิ ธมฺมํ สิวมาทธานํ,ชิเนริตํ ชาติชราปหาณํ.

ເຮົາຈັກສະຫຼະອະໄວຍະວະ ແລະແມ່ນແຕ່ຊີວິດ, ເຂົ້າເປືອກ ແລະຊັບສິນ ດ້ວຍຈິດໃຈອັນເຫຼື້ອມໃສ, ເຮົາຈັກສະດັບຟັງພຣະທັມອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສະຫງົບສຸກ ອັນພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ຊຶ່ງເປັນເຄື່ອງກຳຈັດຄວາມເກີດແລະຄວາມແກ່.

๕.

໕.

น โสภติ ยถากาสํ, ชลํ ธามปตึวินา,รชฺชกรณํ ตถา มยฺหํ, วินา ธมฺมา น โสภติ.

ທ້ອງຟ້າບໍ່ປາກົດຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກດວງຕາເວັນສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

๖.

໖.

น โสภติ หถา รตฺติ, นิสานาถํ วินา สทา,รชฺชกรณํ ตถา มยฺหํ, วินา ธมฺมา น โสภติ.

ຣາຕຣີກາລຍ່ອມບໍ່ປາກົດຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກດວງຈັນສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

๗.

໗.

อลงฺกโตปิ [Pg.4] เจ หตฺถี, วินา ทาฐา น โสภติ,รชฺชกรณํ ตถา มยฺหํ, วินา ธมฺมา น โสภติ.

ພະຍາຊ້າງແມ່ນຈະໄດ້ຮັບການປະດັບປະດາແລ້ວ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກງາສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີความງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

๘.

໘.

ยถา กลฺโลลมาลียํ,วินา เวลา น โสภติ,รชฺชกรณํ ตถา มยฺหํ,วินา ธมฺมา น โสภติ.

ມະຫາສະໝຸດອັນເຕັມໄປດ້ວຍລະລອກຄື້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກຊາຍຝັ່ງສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

๙.

໙.

ยถา สุมณฺฑิโต ราชา,กุปโฏ เนว โสภติ,รชฺชกรณํ ตถา มยฺหํ,วินา ธมฺมา น โสภติ.

ພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງປະດັບປະດາຢ່າງງົດງາມ ແຕ່ຊົງສະຫຼອງພຣະອົງທີ່ເກົ່າໝອງ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມເລີຍສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

๑๐.

໑໐.

ธมฺมเมว สุณิสฺสามิ, ธมฺเม เม รมตี มโน,น หิ ธมฺมา ปรํ อตฺถิ, ธมฺมมูลํ ติสมฺปทนฺติ.

ເຮົາຈັກສະດັບຟັງແຕ່ພຣະທັມເທົ່ານັ້ນ, ຈິດໃຈຂອງເຮົາຍິນດີໃນພຣະທັມ, ເພາະວ່າສິ່ງອື່ນທີ່ຍິ່ງໄປກວ່າພຣະທັມນັ້ນບໍ່ມີເລີຍ, ພຣະທັມເປັນຮາກເຫງົ້າແຫ່ງສົມບັດ ໓ ປະການ.

เอวํ จินฺเตตฺวา ปาโตว สิริคพฺภา นิกฺขมฺม สุสชฺชิเต สมุสฺสิตเสตจฺฉตฺเต ราชปลฺเลงฺเก อมจฺจคณ ปริวุโต นิสีทิ เทวราชาวิย วิโรจมาโน, นิสินฺโน ปน ราชา อมจฺเจ เอวมาห, โย ปเนตฺถ โภนฺโต พุทฺธภาสิเตสุ ธมฺเมสุ กิญฺจิธมฺมํ ชานาติ, โส ภาสตุ, โสตุมิจฺฉามิธมฺมนฺติ, เต สพฺเพปิ มยํ เทว น ชานามาติ อาหํสุ, ตํ สุตฺวา อ น ตฺต ม โน ราชา เอวํ จินฺเตสิ, ยนฺนูนาหํ หตฺถิกฺขนฺเธ สหสฺสํ ฐเปตฺวา นคเร เภรึจราเปยฺยํ, ยํ อปฺเปวนาม โกจิ ธนโลเภน จาตุปฺปทิกายปิ คาถาย ธมฺมํ เทเสยฺย. ตํ เม ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ภวิสฺสตีติ, ตโต โส ตถา กตฺวาปิ ธมฺมเทสกํ อลภนฺโต ปุน ทฺวิสหสฺสํ ติจตุปญฺจสหสฺสนฺติยาวโกฏิปฺปโกฏึทมฺมีติ, ตโต คาม นิคม ชนปเท, ตโต เสฏฺฐิฏฺฐานํ เสนาปติ อุปราชฏฺฐานา ทโยปิ, ปุน เสตจฺฉตฺตํ ทมฺมิ, ราชเวสํ ปหาย อตฺตานํ ทาสํ สาเวตฺวา ธมฺมเทเสนฺตสฺส ทมฺมิติ วตฺวา เภริ จราเปตฺวาปิ ธมฺม เทสกมลภิตฺวา สํวิคฺโค [Pg.5] กิมฺเม ธมฺมวิโยเคน รชฺเชนาติ อมจฺจานํ รชฺชํ นียฺยาเตตฺวา สทฺธมฺมคเวสโก ธมฺมโสณฺฑกมหาราชา มหาวนํ ปาวิสิ คาม นิคม ราชธานิ ปรมฺปราย, เตเนตฺถ.

ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໃນເວລາເຊົ້າຕຣູ່ ພຣະອົງກໍເສດັດອອກຈາກສິຣິຫ້ອງບັນທົມ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເໜືອພຣະຣາຊບັນລັງອັນປະດັບປະດາໄວ້ຢ່າງດີ ພາຍໃຕ້ເສດຕະສັດອັນຍົກຂຶ້ນສູງ ຊົງສະຫວ່າງໄສວປານດັ່ງທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ໂດຍມີໝູ່ອາມາດແວດລ້ອມຢູ່. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງມີພຣະຣາຊດຳຣັດແກ່ພວກອາມາດວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ ຫາກມີຜູ້ໃດໃນໝູ່ພວກທ່ານຮູ້ພຣະທັມບາງປະການໃນພຣະທັມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ຂໍຈົ່ງສະແດງເຖີດ ເຮົາປາຖະໜາຈະຟັງທັມ.' ພວກອາມາດທັງປວງກ່າວທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ເລີຍ.' ເມື່ອໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງບໍ່ພໍພຣະໄທ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນວາງຊັບພັນກະລາຫະປະນະໄວ້ເທິງຫຼັງຊ້າງ ແລ້ວໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວພຣະນະຄອນ ດ້ວຍຫວັງວ່າບາງທີອາດມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງ ດ້ວຍຄວາມໂລບໃນຊັບ ຈັກສະແດງທັມແມ່ນພຽງແຕ່ຄາຖາ ໔ ບາດ, ການຟັງທັມນັ້ນຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລນານ.' ຕໍ່ມາ ພຣະອົງຊົງເຮັດຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງທັມເລີຍ ຈຶ່ງຊົງເພີ່ມຊັບເປັນສອງພັນ, ສາມພັນ, ສີ່ພັນ, ຫ້າພັນ ຈົນຮອດໂກດແລະແສນໂກດ. ຈາກນັ້ນ ກໍຊົງສະເໜີຕຳແໜ່ງເສດຖີ, ເສນາບໍດີ, ອຸປະຣາດ ແລະອື່ນໆ ໃນບ້ານ, ເມືອງ ແລະຊົນນະບົດ. ຕໍ່ມາ ກໍຊົງປະກາດວ່າ 'ເຮົາຈັກມອບເສດຕະສັດໃຫ້ ແລະຈັກສະຫຼະຣາຊສົມບັດ ຍອມຕົນເປັນທາດຮັບໃຊ້ແກ່ຜູ້ທີ່ສະແດງທັມ.' ແຕ່ເຖິງແມ່ນຈະໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປຢ່າງນັ້ນ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງທັມເລີຍ ພຣະອົງຊົງເກີດຄວາມສັງເວດສະຫຼົດໃຈວ່າ 'ປະໂຫຍດອັນໃດດ້ວຍຣາຊສົມບັດນີ້ ຫາກປາສະຈາກທັມ' ຈຶ່ງຊົງມອບຣາຊສົມບັດໃຫ້ແກ່ພວກອາມາດ ແລ້ວພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາ ຜູ້ສະແຫວງຫາພຣະສັດທັມ ກໍໄດ້ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່ ໂດຍຜ່ານບ້ານ, ເມືອງ ແລະຣາຊທານີຕາມລຳດັບ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນເຣື່ອງນີ້ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๑.

໑໑.

ปุเร เภรึ จราเปตฺวา,ธมฺมโสณฺโฑ นราธิโป;

สทฺธมฺมชฺเฌสกํ สตฺถุ,อลทฺธา ธนโกฏิหิ.

ພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ ຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວພຣະນະຄອນ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງພຣະສັດທັມຂອງພຣະສັສດາ ແມ່ນຈະສະເໜີຊັບເປັນອັນມາກຫຼາຍໂກດກາມ.

๑๒.

໑໒.

ทาโส โหมิ ปหายาหํ,ราชตฺตํ เทสกสฺส เม;

อิจฺจาห โส มหีปาโล,อโห ธมฺเมสุ โลลตา.

ພຣະຣາຊາຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈັກສະຫຼະຄວາມເປັນພຣະຣາຊາ ແລ້ວຍອມຕົນເປັນທາດຮັບໃຊ້ແກ່ຜູ້ສະແດງທັມແກ່ເຮົາ' ໂອ້! ຄວາມຝັກໃຝ່ໃນພຣະທັມຊ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ໆ.

๑๓.

໑໓.

รชฺชํ นียฺยาตยิตฺวาน, อมจฺจานํ มโนรมํ,วนํ ปาวิสิ โส ราชา, คเวสํ ธมฺมมุตฺตมนฺติ.

ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງມອບຣາຊສົມບັດອັນເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈໃຫ້ແກ່ພວກອາມາດແລ້ວ ກໍໄດ້ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າ ເພື່ອສະແຫວງຫາພຣະທັມອັນປະເສີດສຸດ.

มหาวนํ ปวิฏฺฐกฺขเณ ปน มหาสตฺตสฺส ปุญฺญเตเชน สกฺกสฺสาสนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ, อถ เทวราชา จินฺเตสิ อกามํ เม ปณฺฑุกมฺพล สิลาสนํ อุณฺหมโหสิ, กินฺนุโข การณนฺติ โลกํ โอโลเกนฺโต สกฺโก เทวราชา ธมฺมโสณฺฑก มหาราชานํ สกลชมฺพุทีปํ วิจินิตฺวา สทฺธมฺมชฺเฌสกํ อลภิตฺวา วนํ ปวิฏฺฐภาวํ อทฺทส, ธมฺมโสณฺฑกมหาราชา สทฺธมฺมตฺถาย รชฺช ธน พนฺธุ ชีวิตมฺปิ ปหาย อรญฺญํ ปวิฏฺโฐ, น โส วตายํ โยวา โสวา สตฺโต, อิมสฺมึเยว กปฺเป พุทฺโธ ภวิสฺสติ, พุทฺธโพธิสตฺโต จายํ อชฺเชว มหารญฺญํ ปวิฏฺโฐ สทฺธมฺมํ อลทฺธา มหาทุกฺขํ ปาปุเณยฺย, น เจตํ ยุตฺตํ, อชฺช มยา ตตฺถ คนฺถพฺพํ ธมฺมามตรเสน ตมภิสิญฺจิตฺวา รชฺเช ปหิฏฺฐาเปตุนฺติ จินฺเตตฺวา อตฺตภาวํ วิชหิตฺวา ภยานกํ มหนฺตํ รกฺขสเวสํ นิมฺมิณิตฺวา มหาสตฺตาภิมุโข อวิทูเร อตฺตานํ ทสฺเสสิ, เตเนตฺถ.

ໃນຂະນະທີ່ພຣະໂພທິສັດເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍເດຊະແຫ່ງບຸນບາຣະມີຂອງພຣະມະຫາສັດ ກໍເຮັດໃຫ້ແທ່ນບັນດຸກັມພົນສິລາອາດຂອງທ້າວສັກກະເທວະຣາດສະແດງອາການຮ້ອນຮົນຂຶ້ນມາ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ແທ່ນສິລາອາດຂອງເຮົາຮ້ອນຂຶ້ນມາເອງໂດຍບໍ່ມີສາເຫດ, ເຫດການນີ້ເກີດຈາກຫຍັງນໍ?' ເມື່ອຊົງເລັງແລເບິ່ງໂລກ ກໍໄດ້ຊົງເຫັນພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາ ຜູ້ສະແຫວງຫາພຣະສັດທັມໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງທັມ ຈຶ່ງໄດ້ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າ. ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງດຳຣິວ່າ 'ພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາ ໄດ້ສະຫຼະຣາຊສົມບັດ, ຊັບສິນ, ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ແລະແມ່ນແຕ່ຊີວິດ ເພື່ອພຣະສັດທັມ ແລ້ວເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າ, ພຣະອົງບໍ່ແມ່ນສັດໂລກທັມມະດາທົ່ວໄປແທ້ໆ, ແຕ່ຈັກໄດ້ຕຣັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນກັປນີ້ເອງ. ພຣະໂພທິສັດຜູ້ຈັກໄດ້ຕຣັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນີ້ ເເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່ໃນວັນນີ້ ຫາກບໍ່ໄດ້ສະດັບພຣະສັດທັມ ກໍຈັກໄດ້ຮັບຄວາມທຸກຍາກລຳບາກເປັນອັນມາກ, ການເປັນໄປຢ່າງນັ້ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ, ວັນນີ້ເຮົາຄວນຈະໄປທີ່ນັ້ນ ເພື່ອຫຼັ່ງນ້ຳອະມະຕະທັມຫົດສົງພຣະອົງ ແລະສະຖາປະນາພຣະອົງໄວ້ໃນຣາຊສົມບັດ.' ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງລະຖິ້ມອັດຕະພາບເດີມ ແລ້ວເນຣະມິດກາຍເປັນຍັກ (ຣັກຂົດ) ຕົນໃຫຍ່ຕາໜ້າຢ້ານກົວ ມາປາກົດກາຍໃຫ້ເຫັນໃນທີ່ບໍ່ໄກຕໍ່ໜ້າພຣະມະຫາສັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນເຣື່ອງນີ້ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๔.

໑໔.

พฺยคฺฆจฺฉสีหมหิโส [Pg.6] รคหตฺถิทีปิ,มิคากุลํ กณฺฏกเสลรุกฺขํ;

นรานมินฺโท ปวิสิตฺวกานนํ,อิโตจิโต วิพฺภมิ ธมฺมกาโม.

ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ ຜູ້ຊົງຝັກໃຝ່ໃນພຣະທັມ ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າອັນເຕັມໄປດ້ວຍເສືອໂຄ່ງ, ໝີ, ສິງ, ຄວາຍປ່າ, ຊ້າງ ແລະເສືອດາວ, ອັນດາດດາສໄປດ້ວຍເນື້ອທັງຫຼາຍ, ໜາມ, ໂງ່ນຫີນ ແລະຕົ້ນໄມ້, ຊົງທ່ອງທ່ຽວໄປມາໃນປ່ານັ້ນ.

๑๕.

໑໕.

ตสฺสานุภาเวน ปุรินฺททสฺส,สิลาสนํ อุณฺหมโหสิ กามํ;

เตเนว โส โลกมุทิกฺขมาโน,อทฺทกฺขิ ธีรํ วิปิเน จรนฺตํ.

ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະມະຫາສັດນັ້ນ ແທ່ນສິລາອາດຂອງທ້າວປຸຣິນທະທະ (ພຣະອິນ) ກໍຮ້ອນຂຶ້ນມາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງເລັງແລເບິ່ງໂລກ ແລະໄດ້ທັດສະນາເຫັນພຣະມະຫາສັດຜູ້ມີຄວາມພຽນກຳລັງທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນປ່າ.

๑๖.

໑໖.

มยชฺช ตํ ธมฺมรเสน สมฺมา,สนฺตปฺปยิตฺวา คมนํ วรนฺติ;

มนฺตฺวา สุภีมญฺชนกูฏวณฺณํ,มหามุขํ นิคฺคต ภีมทาฐํ.

ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງດຳຣິວ່າ 'ວັນນີ້ ການທີ່ເຮົາຈະໄປເຮັດໃຫ້ພຣະອົງອີ່ມເອີບດ້ວຍຣົສແຫ່ງພຣະທັມຢ່າງເຕັມທີ່ນັ້ນ ເປັນການດີແທ້' ຈຶ່ງຊົງເນຣະມິດກາຍເປັນຍັກອັນໜ້າຢ້ານກົວ ມີສີກາຍດຳສະໜິດປານດັ່ງຍອດພູເຂົາອັນຢອດດ້ວຍຢາຢອດຕາ ມີປາກອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລະມີເຂ້ຍອັນໜ້າຢ້ານຍື່ນອອກມາ...

๑๗.

໑໗.

ทิตฺตคฺคิสงฺกาส วิสาลเนตฺตํ,มชฺเฌน ภคฺคํ จิปิฏคฺคนาสํ;

ขรตมฺพทาฐึ ฆนมสฺสุวนฺตํ,นีโลทรํ คชฺชิตภีมโฆสํ.

ມີດວງຕາທັງສອງອັນໃຫຍ່ໂຕຮຸ່ງເຮືອງປານດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໄໝ້, ມີດັງຫັກໃນທ່າມກາງແລະແປຢູ່ປາຍ, ມີເຂ້ຍອັນຫຍາບສີທອງແດງ, ມີໜວດເຄົາໜາ, ມີທ້ອງສີຂຽວເຂັ້ມ ແລະມີສຽງຮ້ອງຄຳຣາມອັນໜ້າສະຢ້ານກົວ...

๑๘.

໑໘.

กโรรุหํ ติกฺขสโลหิตายตํ,วิสาลโธตายตขคฺคหตฺถํ;

คทายุเธนงฺกิตมญฺญพาหุํ,ทฏฺโฐฏฺฐภีมํ สวลีลลาฏํ.

ມີເລັບມືອັນແຫຼມຄົມ ຍາວ ແລະເປື້ອນໄປດ້ວຍເລືອດ, ໃນມືຖືດາບອັນຍາວໃຫຍ່ທີ່ຂັດຖູຈົນເຫຼື້ອມ, ສ່ວນແຂນອີກຂ້າງໜຶ່ງຖືຕະບອງເປັນອາວຸດ, ກັດຮີມສົບຢ່າງໜ້າຢ້ານກົວ ແລະມີໜ້າຜາກອັນຫຍໍ້ຍົ່ນ...

๑๙.

໑໙.

มนุสฺสมํสาทนรตฺตปานํ,ภยานกํ กกฺขลยกฺขวณฺณํ;

สุมาปยิตฺวาน วนนฺตรสฺมึ,ทสฺเสสิ อตฺตํ ส นราธิปสฺสาติ.

ຜູ້ກິນເນື້ອມະນຸດແລະດື່ມເລືອດເປັນອາຫານ, ເມື່ອຊົງເນຣະມິດກາຍເປັນຍັກອັນຫຍາບຊ້າໜ້າຢ້ານກົວໃນປ່ານັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ສະແດງຕົນໃຫ້ປາກົດແກ່ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ.

อถ มหาสตฺโต อตฺตโน อวิทูเร ฐิตํ รกฺขสํ อทฺทกฺขิ, ตํ ทิสฺวานาสฺส ภยํวา ฉมฺภิตตฺตํวา จิตฺถุตฺราสมตฺตํวา นาโหสิ, กิมตฺร จินฺเตสิ, อปินาม เอวรูโป ปิรกฺขโส ธมฺมํ [Pg.7] ชาเนยฺย, ยนฺนูนาหํ ตสฺส สนฺติเก ธมฺมํ สุณิสฺสามิ, ตมฺเม ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ภวิสฺสตีติ จินฺเตสิ. จินฺเตตฺวา จปน อชฺช มยา ตมุปสงฺกมฺม ปุจฺฉิตํ วฏฺฏตีติ คนฺตฺวา รกฺขเสน สทฺธึ สลฺลปนฺโต อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດໄດ້ທັດສະນາເຫັນຍັກຕົນນັ້ນຢືນຢູ່ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະອົງ. ເມື່ອໄດ້ເຫັນແລ້ວ ພຣະອົງກໍບໍ່ໄດ້ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈ ຫຼືຄວາມຫວາດຫວັ່ນໃນຈິດໃຈເລີຍ. ພຣະອົງຊົງດຳຣິໃນເຣື່ອງນີ້ວ່າຢ່າງໃດ? ຊົງດຳຣິວ່າ 'ບາງທີຍັກທີ່ມີຮູບຮ່າງຢ່າງນີ້ອາດຈະຮູ້ພຣະທັມກໍເປັນໄດ້, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນຈະສະດັບຟັງພຣະທັມໃນສຳນັກຂອງຍັກຕົນນີ້, ການຟັງທັມນັ້ນຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລນານ.' ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິອີກວ່າ 'ວັນນີ້ ເປັນການສົມຄວນທີ່ເຮົາຈັກເຂົ້າໄປຫາແລ້ວຖາມຍັກຕົນນີ້' ຈຶ່ງເສດັດເຂົ້າໄປຫາ ແລ້ວສົນທະນາກັບຍັກນັ້ນວ່າ:

๒๐.

໒໐.

อสฺมึ วนสฺมึ ตรุสณฺฑ มณฺฑิเต;

สุผุลฺลิตาเนกลตากุลากุเล;

อธิคฺคหีโต สิ มหานุภาว,ปุจฺฉามิ ตํ เทว วเทหิ กงฺขํ.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ມີຣິດທານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນປ່ານີ້ ອັນປະດັບປະດາດ້ວຍໝູ່ໄມ້ ແລະດາດດາສໄປດ້ວຍເຄືອວັນທັງຫຼາຍທີ່ເບັ່ງບານ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມທ່ານ ຂໍທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍແກ້ຂໍ້ສົງໄສຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ.

๒๑.

໒໑.

ธมฺมํ คเวสํ วนมาคโตมฺหิ,ปหาย รชฺชํ อปิ ญาติสงฺฆํ;

ชานาสิ เจ สมฺม วเทหิ มยฺหํ,เอกมฺปิ คาถํ สุคเตน เทสิตํ.

ຂ້າພະເຈົ້າສະຫຼະຣາຊສົມບັດ ແລະແມ່ນແຕ່ໝູ່ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ເສດັດມາສູ່ປ່ານີ້ກໍເພື່ອສະແຫວງຫາພຣະທັມ, ດູກ່ອນສະຫາຍ ຫາກທ່ານຮູ້ ຂໍຈົ່ງສະແດງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແມ່ນພຽງແຕ່ຄາຖາດຽວທີ່ພຣະສຸຄົດຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວນັ້ນເຖີດ.

ตโต ยกฺโข อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ຍັກຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๒๒.

໒໒.

ธมฺมํ ปชานามหเมกเทสํ,ชิเนริตํ สาธุตรํ รสานํ,เทเสมิ เจหํ ตว ธมฺม มคฺคํ,ตุวญฺหิ กึ กาหสิ เทสกสฺสาติ.

ເຮົາຮູ້ພຣະທັມບາງສ່ວນອັນພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ຊຶ່ງເປັນຣົສອັນປະເສີດກວ່າຣົສທັງຫຼາຍ, ຫາກເຮົາສະແດງຫົນທາງແຫ່ງພຣະທັມນັ້ນແກ່ທ່ານ, ທ່ານຈັກເຮັດແນວໃດໃຫ້ແກ່ຜູ້ສະແດງທັມ?

อถ มหาสตฺโต อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๒๓.

໒໓.

รชฺเช ฐิโต อสฺสมหํ สเจ โภ,อนปฺปรูปํ ปกโรมิ ปูชํ;

อิทานิ เอโก วนมชฺฌปตฺโต,กโรมิ กึ เทหมิมํ ฐเปตฺวา.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ ຫາກເຮົາຍັງດຳຣົງຢູ່ໃນຣາຊສົມບັດ ເຮົາກໍຈັກເຮັດການບູຊາຢ່າງມາກມາຍ, ແຕ່ໃນເວລານີ້ ເຮົາມາສູ່ທ່າມກາງປ່າແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ ເຮົາຈັກເຮັດສິ່ງໃດໄດ້ ນອກຈາກການສະຫຼະຮ່າງກາຍນີ້.

๒๔.

໒໔.

ยทิจฺฉสิ ตฺวํ มม มํสโลหิตํ,กโรมหํ สงฺคหมชฺช เตน,น จตฺถิ อญฺญํ ตว อจฺจนียํ,เทเสหิ ธมฺมํ สุคต ปฺปสตฺถนฺติ.

ຫາກທ່ານປາຖະໜາເນື້ອແລະເລືອດຂອງເຮົາ, ວັນນີ້ເຮົາຈັກສະຫຼະສິ່ງນັ້ນເພື່ອເປັນການບູຊາທ່ານ, ສິ່ງອື່ນທີ່ທ່ານຄວນຈະບູຊານັ້ນບໍ່ມີອີກແລ້ວ, ຂໍທ່ານຈົ່ງສະແດງພຣະທັມອັນພຣະສຸຄົດຊົງສັນເສີນແລ້ວນັ້ນເຖີດ.

ตโต [Pg.8] ยกฺโข อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ຍັກຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๒๕.

໒໕.

ภุตฺวาน มํสํ สุหิโตว สนฺโต,หนฺตฺวา ปิปาสํ รุธิรํ ปิวิตฺวา;

ธมฺมํ กเถตุํ ปภวามิ ตุยฺหํ,วตฺตุํ น สกฺโกมิ ขุทาปเรโตติ.

ເມື່ອເຮົາໄດ້ກິນເນື້ອຈົນອີ່ມໜຳສຳຣານ, ໄດ້ດື່ມເລືອດດັບຄວາມກະຫາຍແລ້ວ, ເຮົາຈຶ່ງຈັກສາມາດສະແດງທັມແກ່ທ່ານໄດ້, ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະກ່າວສິ່ງໃດໄດ້ໃນຂະນະທີ່ຖືກຄວາມຫິວຄອບງຳຢູ່.

อถ มหาสตฺโต อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๒๖.

໒໖.

ภุตฺวา ตุวํ มํ ปถมญฺหิ ยกฺข,ปจฺฉา ตุ เทเสสฺสสิ กสฺส ธมฺมํ;

ธมฺมสฺส มยฺหํ ตว มํสลาภํ,ตฺวเมว ชานาหิ ยถา ภเวยฺยาติ.

ດູກ່ອນຍັກ ຫາກທ່ານກິນເຮົາເສັຍກ່ອນແລ້ວ, ທ່ານຈັກສະແດງທັມໃຫ້ແກ່ໃຜຟັງເລົ່າ? ທ່ານເອງຈົ່ງຄິດຫາວິທີການທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ຟັງທັມ ແລະໃຫ້ທ່ານໄດ້ກິນເນື້ອຂອງເຮົາທັງສອງປະການນັ້ນເຖີດ.

เอวํ วุตฺเต สกฺโก เทวานมินฺโท สาธุ มหาราช อหเมว ยุตฺตํ ชานามีติ วตฺวา ตสฺสาวิทูเร ติคาวุตุพฺเพธํ อญฺชนวณฺณํ มหนฺตํ ปพฺพตํ มาเปตฺวา มหาราช อิมมารุยฺห ปพฺพตมุทฺธนิฏฺฐิโต มม มุเข ปตตุ, อหํ ปตนฺถสฺส เต ธมฺมํ เทเสสฺสามิ, เอวํ สนฺเต ตุยฺหํ ธมฺมปฏิลาโภ, มยฺหํจ มํสปฏิลาโภ ภวิสฺสตีติ. ตํ สุตฺวา มหาสตฺโต อนมตคฺเค สํสาเร สํสรโต เม สีหพฺยคฺฆจฺฉมจฺฉกจฺฉปวิหงฺคาทีนํ ภกฺขภูตสฺส ชาตีสุ ปมาณํ นตฺติ, อชฺช มยา สมฺพุทฺธสฺส ธมฺมตฺถาย ชีวิตํ ปริจฺจชิตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา เอวมาห.

ເມື່ອພຣະມະຫາສັດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ດີແລ້ວ ມະຫາຣາຊ ເຮົາເອງຮູ້ວິທີອັນສົມຄວນ' ແລ້ວຊົງເນຣະມິດພູເຂົາໃຫຍ່ສີດຳສະໜິດ ສູງ ໓ ຄາວຸດ ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະອົງ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາຊ ຂໍທ່ານຈົ່ງປີນຂຶ້ນສູ່ຍອດພູເຂົານີ້ ແລ້ວໂດດລົງມາໃສ່ປາກຂອງເຮົາ, ເຮົາຈັກສະແດງທັມແກ່ທ່ານໃນຂະນະທີ່ທ່ານກຳລັງຕົກລົງມາ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ທ່ານກໍຈັກໄດ້ຟັງທັມ ແລະເຮົາກໍຈັກໄດ້ກິນເນື້ອ.' ເມື່ອພຣະມະຫາສັດໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ໃນສັງສາຣະວັດອັນຫາເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍບໍ່ໄດ້ນີ້ ເມື່ອເຮົາທ່ອງທ່ຽວໄປ ພົບຊາດທີ່ເຮົາຕ້ອງຕົກເປັນອາຫານຂອງສິງ, ເសືອ, ໝີ, ປາ, ເຕົ່າ ແລະນົກ ເປັນຕົ້ນນັ້ນ ມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈົນນັບບໍ່ຖ້ວນ, ວັນນີ້ ເປັນການສົມຄວນທີ່ເຮົາຈັກສະຫຼະຊີວິດເພື່ອພຣະທັມຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ' ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

๒๗.

໒໗.

สํสารวฏฺเฏสุ วิวฏฺฏมานา,ปปฺโปนฺติ ทุกฺขํ ชนตา อเนกา;

เอตญฺหิ โภ อตฺตโน วา ปรสฺส,อตฺถาย นาโหสิ อโหสิ ตุจฺฉํ.

ໝູ່ຊົນເປັນອັນມາກ ເມື່ອທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສາຣະວັດ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍຣະມານ, ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ ຄວາມທຸກນັ້ນບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງຫຼືຜູ້ອື່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າໄຮ້ປະໂຫຍດແທ້ໆ.

๒๘.

໒໘.

ตฺวมทินฺนหารี ติจ ปารทาริโก,ปาณาติปาตีสิ มุสา อภาสิ;

ตฺว มชฺชปายีติ อกาสิ โทสํ,ปคฺคยฺห ทุกฺขํ พหุโส ททนฺติ.

ທ່ານເປັນຜູ້ລັກຊັບ, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ແລະ ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ, ທ່ານໄດ້ເຮັດຄວາມຊົ່ວໄວ້, ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງຈັບທ່ານແລ້ວມອບຄວາມທຸກທໍລະມານໃຫ້ເປັນອັນຫຼາຍ.

๒๙.

໒໙.

เอตญฺหิ [Pg.9] โภ อตฺตโน วา ปรสฺส,อตฺถาย นาโหสิ อโหสิ ตุจฺฉํ;

รุกฺขา ปปาตา ปปติตฺวเกจิ,ทุพฺพนฺธิยา ทุคฺควิสาทเนน.

ແນ່ນອນແທ້ ທ່ານເອີຍ! ການຕາຍນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ຫຼື ຜູ້ນຶ່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າ; ບາງຄົນຕົກຈາກຕົ້ນໄມ້, ຕົກຈາກເຫວ, ບາງຄົນຖືກຜູກມັດຢ່າງແໜ້ນໜາ, ຫຼື ຈົມລົງໃນຢາພິດອັນຮ້າຍແຮງ.

๓๐.

໓໐.

พฺยาธีหิ นานาขรเวทนาหิ,มรนฺติ สตฺตา อุตุเวทนาหิ;

เอตญฺหิ โภ อตฺตโน วา ปรสฺส,อตฺถาย นาโหสิ อโหสิ ตุจฺฉํ.

ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຕາຍດ້ວຍໂລກໄພໄຂ້ເຈັບຕ່າງໆ ທີ່ມີເວທນາອັນກ້າຫານ, ຫຼື ດ້ວຍເວທນາອັນເກີດຈາກລະດູການ; ແນ່ນອນແທ້ ທ່ານເອີຍ! ການຕາຍນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ຫຼື ຜູ້ນຶ່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າ.

๓๑.

໓໑.

พฺยคฺฆจฺฉมจฺโฉ รคกุจฺฉิยญฺหิ,มตสฺส เม นตฺถิ ปมาณสงฺขา;

เอตญฺหิ โภ อตฺตโน วา ปรสฺส,อตฺถาย นาโหสิ อโหสิ ตุจฺฉํ.

ການຕາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນທ້ອງຂອງເສືອ, ໝີ, ແລະ ປາຮ້າຍ (ແຂ້) ນັ້ນ ບໍ່ມີປະມານທີ່ຈະນັບໄດ້; ແນ່ນອນແທ້ ທ່ານເອີຍ! ການຕາຍນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ຫຼື ຜູ້ນຶ່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າ.

๓๒.

໓໒.

เอตชฺช เม ทุจฺจ ช มตฺตทานํ,น โหติ เทวิสฺสริยาทิกาย;

สพฺพญฺญุภาวํ ปน ปาปุณิตฺวา,สํสารโต นิตฺตรณาย สตฺเต.

ການສະລະຊີວິດຂອງຕົນເອງອັນສະລະໄດ້ຍາກນີ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກເປັນຕົ້ນ, ແຕ່ເພື່ອບັນລຸພະສັບພັນຍຸຕະຍານ ແລ້ວນຳພາສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກສັງສານວັດ.

๓๓.

໓໓.

ตฺวํ สมฺม มยฺหํ พหุโส ปการี,ตสฺมา ตเวตํ วจนํ กโรมิ;

อสํกิโต เทสย มยฺหธมฺมํ,สมิชฺฌเต ทานิ มโนรโถ เตติ.

ສະຫາຍເອີຍ! ທ່ານໄດ້ເກື້ອກູນຂ້າພະເຈົ້າເປັນອັນຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດຕາມຄຳເວົ້າຂອງທ່ານ; ທ່ານຈົ່ງສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍປາສະຈາກຄວາມລະແວງສົງໄສເຖີດ, ບັດນີ້ ຄວາມປາດຖະໜາຂອງທ່ານຈະສຳເລັດແລ້ວ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา มหาสตฺโต ปพฺพตมารุยฺห ฐิโต อาห, อหมชฺช รชฺเชน สทฺธึ ชีวิตญฺจ สรีรมํสญฺจ สทฺธมฺมตฺถาย ทมฺมีติ โสมนสฺสปฺปตฺโต หุตฺวา สมฺม ธมฺมํ เทเสหีติ วตฺวา ตสฺมึ มหาทาฐํ มหามุขํ วิวริตฺวา ฐิเต ตสฺสาภิมุโข อุปปติ. อถ สกฺโก เทวานมินฺโท โสมนสฺโส อจฺฉริยปฺปตฺโต อตฺตภาวํ วิชหิตฺวา อลงฺกตทิพฺพตฺตภาวํ มาเปตฺวา อากาเส [Pg.10] ตรุณสุริโย วิย โอภาสมาโน อากาสโต ปตนฺตํ มหาสตฺตํ อุโภหิ หตฺเถหิ ทฬฺหํ ปติคณฺหิตฺวา เทวโลกํ เนตฺวา ปณฺฑุกมฺพล สิลาสเน นิสีทาเปตฺวา ทิพฺพมเยหิ คนฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา สยํ ธมฺมํ สุตฺวา ปสนฺโน ปสนฺนาการํ กตฺวา กสฺสปทสพเลน เทสิตาย อนิจฺจาทิปริทีปิกาย.

ເມື່ອພະມະຫາສັດໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດຂຶ້ນສູ່ຍອດພູເຂົາ ແລ້ວຢືນກ່າວວ່າ 'ໃນວັນນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍສະລະຊີວິດ ແລະ ເນື້ອໜັງຮ່າງກາຍ ພ້ອມທັງລາຊະສົມບັດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພະສັດທຳ' ພະອົງມີຄວາມອີ່ມເອີບໃຈ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ! ຈົ່ງສະແດງທຳເຖີດ' ແລ້ວກໍໂດດລົງໄປຕໍ່ໜ້າຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຢືນອ້າປາກກວ້າງມີເຂ້ຍອັນໃຫຍ່ຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດ (ພະອິນ) ຜູ້ມີຄວາມຍິນດີ ແລະ ອັດສະຈັນໃຈ ໄດ້ລະຖິ້ມຮ່າງກາຍຈຳແລງນັ້ນ ແລ້ວນິມິດຮ່າງກາຍເປັນເທວະບຸດອັນປະດັບປະດາຢ່າງງົດງາມ, ສ່ອງແສງສະຫວ່າງສະໄຫວໃນອາກາດ ປຽບເໝືອນພະອາທິດອຸໄທ, ໄດ້ໃຊ້ພະຫັດທັງສອງຮັບເອົາພະມະຫາສັດຜູ້ກຳລັງຕົກລົງມາຈາກອາກາດໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ແລ້ວນຳສະເດັດໄປສູ່ເທວະໂລກ, ໃຫ້ປະທັບນັ່ງເໜືອແທ່ນບັນດຸກຳພົນສิລາອາດ, ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມອັນເປັນທິບ, ພະອົງເອງໄດ້ຟັງທຳແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ດ້ວຍພະຄາຖາທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມບໍ່ທ່ຽງເປັນຕົ້ນ ທີ່ພະກັດສະປະທົດສະພົນໄດ້ຊົງສະແດງໄວ້.

๓๔.

໓໔.

อนิจฺจาว ต สงฺขารา, อุปฺปาทวยธมฺมิโน;

อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ, เตสํ วูปสโม สุโขติ.

ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງໜໍ, ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ເສື່ອມສະຫຼາຍໄປເປັນທຳມະດາ; ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຍ່ອມດັບໄປ, ຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບລະງັບສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນສຸກ.

คาถาย ธมฺมเทสเนน ตสฺส มโนรถํ มตฺถกํ ปาเปตฺวา เทวโลเก มหนฺตํ สิริวิภวํ ทสฺเสตฺวา อาเนตฺวา สกรชฺเชเยว ปติฏฺฐาเปตฺวา อปฺปมตฺโต โหติ มหาราชาติ โอวทิตฺวา เทวโลกเมว อคมาสีติ.

ດ້ວຍການສະແດງທຳດ້ວຍພະຄາຖາຮູບນີ້ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາຂອງພະອົງບັນລຸເຖິງຍອດ, ໄດ້ສະແດງສິລິສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກໃຫ້ຊົມ, ແລ້ວນຳສະເດັດກັບຄືນມາສະຖາປະນາໄວ້ໃນລາຊະສົມບັດຂອງພະອົງຕາມເດີມ, ແລ້ວປະທານໂອວາດວ່າ 'ມະຫາລາຊາ! ຂໍພະອົງຈົ່ງຢ່າໄດ້ປະມາດເຖີດ' ຈາກນັ້ນກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ເທວະໂລກ.

๓๕.

໓໕.

อิติ อมิตสิรึ วา ชีวิตํ วาปิ สนฺโต,น สุมริย ปสตฺถํ ธมฺมเมวา จรนฺติ;

ตนุตร วิภวานํ อปฺปมายูนมมฺโภ,อิห กุสลปมาโท โก นุ ตุมฺหาทิสานนฺติ.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ໄດ້ຄຳນຶງເຖິງສິລິສົມບັດອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຊີວິດ, ຍ່ອມປະພຶດແຕ່ທຳອັນເປັນທີ່ສັນເສີນເທົ່ານັ້ນ; ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ! ສຳລັບຜູ້ທີ່ມີສົມບັດໜ້ອຍ ແລະ ມີອາຍຸສັ້ນ, ຈະມີຄວາມປະມາດໃນກຸສົນທຳໃນໂລກນີ້ໄດ້ແນວໃດກັນ?

ธมฺมโสณฺฑกวตฺถุํ ปฐมํ.

ເລື່ອງທຳມະໂສນທະກະ ເປັນເລື່ອງທີໜຶ່ງ.

๒. มิคลุทฺทกสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพิกถา

໒. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງນາຍພານລ່າເນື້ອ.

อิโต กิร เอก ตึสติเม กปฺเป สิขีนาม สมฺมาสมฺพุทฺโธ สมตึส ปารมิโย ปูเรตฺวา ปรมาติสมฺโพธึ ปตฺวา สเทวกํ โลกํ สํสารกนฺตารา อุตฺตาเรนฺโต ธมฺมรตนวสฺสํ วสฺสาเปนฺโต ธมฺมเภรึปหรนฺโต ธมฺมเกตุํ อุสฺสาเปนฺโต เอกสฺมึ สมเย วิเวก มนุพฺรูหนฺโต อรญฺญายตนํ ปาวิสิ, [Pg.11] ปวิสิตฺวา จปน สุปุปฺผิตนาคปุนฺนาคาทินานาตรุสณฺฑมณฺฑิเต สุผุลฺลสุมนมาลติปฺปภุตินานาลตากุเล อเนกวิธทิปทจตุปฺปทสงฺฆนิเสวิเต รมณีเย สีตลสิลาตเล จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึปญฺญเปตฺวา นิสีทิ ฉพฺพณฺณรํสีหิ ทิสํ ปูรยนฺโต, ตทา ตตฺถ เทวพฺรหฺมนาคสุปณฺณาทโย สนฺนิปติตฺวา ทิพฺพมเยหิ คนฺธมาลาทีหิ ภควนฺตํ ปูชยมานา โถมยมานา นมสฺสมานา อฏฺฐํสุ, ตสฺมึ ปนสมาคเม ภควา มธุรสฺสรํ นิจฺฉาเรนฺโต พฺรหฺมโฆเสน จตุสจฺจปฏิสํยุตฺตํ ธมฺมํ เทเสติ อมตวสฺสํ วสฺสาเปนฺโตวิย. ตทา เอโก มิคลุทฺทโก วนํ ปวิฏฺโฐ มิคสูกเร หนฺตฺวา มํสํ ขาทนฺโต ตํ ฐานํ ปตฺวา อทฺทส ภควนฺตํ ธมฺมํ เทเสนฺตํ. ทิสฺวา เอกมนฺตํ ฐิโต ธมฺมํ สุตฺวา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา ตโต จุโต เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา ฉสุ กามสคฺเคสุ มนุสฺเสสุจ อปราปรํ อิสฺสริยํ อนุภวนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท สาวตฺถิยํ กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺโต ภควโต สาสเน ปพฺพชิตฺวา เอกทิวสํ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส ภควโต จตุสจฺจปติ สํยุตฺตํ ธมฺมกถํ สุตฺวา จตุปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปตฺวา เอกทิวสํ ภิกฺขุสงฺฆมชฺฌคโต อตฺตโน กตกมฺมปฺปกาสเนน ปีติวาจมุทาหริ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນກັປທີ່ 31 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ, ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ພະນາມວ່າ ສิຂີ ຊົງບຳເພັນບາລະມີ 30 ທັດໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ໄດ້ບັນລຸພະອະນຸດຕະລະສຳມາສຳໂພທິຍານ, ຊົງນຳພາໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສັງສານວັດ, ຊົງຫຼັ່ງຫ້າຝົນຄືທຳມະລັດຕະນະ, ຊົງຕີກອງທຳ, ຊົງຍົກທຸງທຳຂຶ້ນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພະອົງຊົງສະແຫວງຫາຄວາມວິເວກ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າອັນເປັນອາຍະຕະນະ. ຄັນສະເດັດເຂົ້າໄປແລ້ວ, ພະອົງໄດ້ປະທັບນັ່ງເໜືອແຜ່ນສິລາອັນຮົ່ມເຢັນ ແລະ ໜ້າລື່ນລົມ, ອັນປະດັບປະດາໄປດ້ວຍໝູ່ໄມ້ຕ່າງໆ ທີ່ມີດອກບານສະພັ່ງ ເຊັ່ນ ຕົ້ນກາກະທິງ ແລະ ຕົ້ນພິກຸນ, ອັນດາດດາໄປດ້ວຍເຄືອໄມ້ຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ເຄືອມະລິວັນ ທີ່ມີດອກບານເຕັມທີ່, ອັນເປັນທີ່ອາໄສຂອງຝູງສັດສອງຕີນ ແລະ ສີ່ຕີນຫຼາຍຊະນິດ, ພະອົງຊົງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິສອງຊັ້ນ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ສ່ອງແສງສະຫວ່າງສີລັດສະໝີ 6 ປະການໃຫ້ເຕັມໄປທົ່ວທຸກທິດ. ໃນເວລານັ້ນ, ເຫຼົ່າເທວະດາ, ພົມ, ນາກ, ແລະ ຄຸດ ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຢືນບູຊາ, ສັນເສີນ, ແລະ ນົບໄຫວ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມອັນເປັນທິບ. ໃນສະມາຄົມນັ້ນ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງເປັ່ງພະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ ດ້ວຍພົມມະໂຄດ ສະແດງທຳອັນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະສັດ 4 ປຽບເໝືອນຊົງຫຼັ່ງຫ້າຝົນຄືອຳມະລິດທຳ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີນາຍພານລ່າເນື້ອຜູ້ໜຶ່ງ ເຂົ້າໄປໃນປ່າ ຂ້າເນື້ອ ແລະ ໝູປ່າກິນຊີ້ນເປັນອາຫານ, ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ເຫັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກຳລັງສະແດງທຳຢູ່. ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ໄດ້ຟັງທຳແລ້ວເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນໃຈ, ເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ, ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດອັນເປັນໃຫຍ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນກາມາພະຈອນທັງ 6 ແລະ ໃນໝູ່ມະນຸດທ່ອງທ່ຽວໄປມາ. ໃນພຸດທຸບາດການນີ້, ເຂົາໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນທີ່ມີໂພຄະຊັບໃນເມືອງສາວັດຖີ, ຄັນຈະເລີນໄວຮູ້ດຽງສາແລ້ວ ໄດ້ບວດໃນພະສາສະໜາຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ວັນໜຶ່ງ ໄດ້ຟັງພະທຳມະເທດສະໜາອັນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະສັດ 4 ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງສະແດງທຳຢູ່, ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸພະອໍລະຫັນ ພ້ອມດ້ວຍປະຕິສຳພິທາ 4, ວັນໜຶ່ງ ເຂົາໄດ້ຢືນຢູ່ທ່າມກາງໝູ່ສົງ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄຳອຸທານດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ ເພື່ອປະກາດບຸບເພກຳຂອງຕົນເອງ.

๑.

໑.

เอ ก ตึ เส อิโต กปฺเป,โลเก อุปฺปชฺชิ นายโก;

ปตฺตึส ลกฺขณาติณฺโณ,สมฺพุทฺโธ ส สิขีวฺหโย.

ໃນກັປທີ່ 31 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ, ພະນາຍົກ (ຜູ້ນຳທາງໂລກ) ຜູ້ຊົງພະນາມວ່າ ສິຂີ, ຜູ້ຊົງສົມບູນດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ, ໄດ້ສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ.

๒.

໒.

ชลนฺโต ทีปรุกฺโขว, สูริโยว นภ มุคฺคโต;

เมรุราชาว สมฺพุทฺโธ, ชเนสคฺโค ปตาปวา.

ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າຊົງຮຸ່ງເຮືອງ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ປະທີບ, ປຽບເໝືອນພະອາທິດທີ່ຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ, ປຽບເໝືອນພະຍາເຂົາສິເນຣຸ, ຊົງເປັນຍອດແຫ່ງປະຊາຊົນ ແລະ ຊົງມີເດຊານຸພາບຫຼາຍ.

๓.

໓.

ปูเรตฺวา ธมฺมนาวายํ, ส นาโถ สกลํ ปชํ;

ปติฏฺฐเปนฺโต สํสาร, กนฺตารา สนฺติภูมิยํ.

ພະອົງຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງ ຊົງຍັງປະຊາຊົນທັງປວງໃຫ້ເຕັມໃນເຮືອຄືພະທຳ, ແລ້ວຊົງນຳພາໃຫ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນແດນອັນສະຫງົບ (ພະນິພານ) ພົ້ນຈາກກັນດານຄືສັງສານວັດ.

๔.

໔.

ธมฺมเกตุํ [Pg.12] สมุสฺเสนฺโต, หนนฺโต ธมฺมทุนฺทุภึ;

สตฺเต ทุกฺขา ปโมเจนฺโต, วสี ตตฺถ ชิโน วสี.

ພະຊິນະເຈົ້າຜູ້ຊົງຝຶກຕົນແລ້ວ ໄດ້ຊົງຍົກທຸງທຳຂຶ້ນ, ຊົງຕີກອງທຳ, ຊົງປົດປ່ອຍສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ, ໄດ້ປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ນັ້ນ.

๕.

໕.

เอกสฺมึ สมเย นาโถ,โลกปชฺโชตโก ชิโน;

วิเวกกาโม สมฺพุทฺโธ,สุรมฺมํ กานนํ คโต.

ໃນສະໄໝໜຶ່ງ, ພະຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງ ຜູ້ຊົງເປັນປະທີບສ່ອງໂລກ, ພະຊິນະເຈົ້າຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວດ້ວຍພະອົງເອງ, ຊົງປາດຖະໜາຄວາມວິເວກ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າອັນໜ້າລື່ນລົມ.

๖.

໖.

ปุนฺนาคนาคปูคาทิ, นานาปาทปสํกุลํ;

ลตา ลิงฺคิตสาขาหิ, สา โมทกุสุมายุตํ.

ປ່ານັ້ນດາດດາໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ຕົ້ນພິກຸນ, ຕົ້ນກາກະທິງ, ແລະ ຕົ້ນໝາກ, ມີກິ່ງກ້ານອັນເຄືອໄມ້ກ້ຽວພັນ, ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ມີກິ່ນຫອມອົບອວນ.

๗.

໗.

กุสุมา โมทสมฺมตฺต, ฉปฺปทาลิ นิเสวิตํ;

นานามิค คณากิณฺณํ, มยูรคณ นจฺจิตํ.

ເປັນທີ່ອາໄສຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມົວເມົາດ້ວຍກິ່ນຫອມຂອງດອກໄມ້, ເຕັມໄປດ້ວຍຝູງເນື້ອຕ່າງໆ, ແລະ ເປັນທີ່ຟ້ອນລຳຂອງຝູງນົກຍູງ.

๘.

໘.

สีตลจฺโฉทิกาสาธุ, สุปติตฺถชลาสยํ;

อาสาร สารธาราหิ, นิชฺฌราสต สํกุลํ.

ມີແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ມີທ່າຂຶ້ນລົງອັນດີ, ມີນ້ຳເຢັນ ແລະ ໃສສະອາດ, ເຕັມໄປດ້ວຍຮ້ອຍສາຍນ້ຳຕົກທີ່ຫຼັ່ງໄຫຼລົງມາຢ່າງແຮງ.

๙.

໙.

คนฺตฺวาน โส มหารญฺญํ,สีตลํ สิกตาตลํ;

สิลาตเล นิสินฺโนสิ,วิสฺสชฺเชนฺโต ฉรํสิโย.

ພະອົງສະເດັດໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ນັ້ນ, ປະທັບນັ່ງເໜືອແຜ່ນຫີນ ທີ່ມີພື້ນຊາຍອັນເຢັນສະບາຍ, ຊົງເປັ່ງພະສິລິລັດສະໝີ 6 ປະການອອກໄປ.

๑๐.

໑໐.

เทวา ตตฺถ สมาคนฺตฺวา, ปูเชสุํ ทฺวิปทุตฺตมํ;

ทิพฺเพหิ คนฺธมาลาหิ, นจฺเจหิ ตุริเยหิจ.

ເຫຼົ່າເທວະດາໄດ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ໄດ້ບູຊາພະອົງຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ສັດສອງຕີນ ດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມອັນເປັນທິບ, ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ແລະ ເຄື່ອງດົນຕີ.

๑๑.

໑໑.

เทวเทโว ตทา เทว, สงฺฆมชฺเฌ นิสีทิย;

จตุสจฺจ มเทเสสิ, นิจฺฉรํ มธุรํ คิรํ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະອົງຜູ້ເປັນເທບຍິ່ງກວ່າເທບທັງຫຼາຍ ໄດ້ປະທັບນັ່ງທ່າມກາງໝູ່ເທວະດາ, ຊົງສະແດງອະລິຍະສັດ 4 ໂດຍເປັ່ງພະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ.

๑๒.

໑໒.

ตทาหํ ลุทฺทโก อาสึ, มิคสูกรมารโก;

มิคมํเสน ชิวามิ, เตน โปเสมิ ทารเก.

ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າເປັນນາຍພານລ່າເນື້ອ, ເປັນຜູ້ຂ້າເນື້ອ ແລະ ໝູປ່າ; ຂ້າພະເຈົ້າລ້ຽງຊີບດ້ວຍຊີ້ນເນື້ອ, ແລະ ໄດ້ລ້ຽງດູລູກໆ ດ້ວຍຊີ້ນນັ້ນ.

๑๓.

໑໓.

ตทาหํ [Pg.13] มิควํ ยาโต,สพาโณ สสราสโน;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ,เทวสงฺฆปุรกฺขตํ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າອອກໄປລ່າເນື້ອ, ຖືທະນູ ແລະ ລູກສອນໄປນຳ, ໄດ້ເຫັນພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປາສະຈາກກິເລດ, ຜູ້ມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມຢູ່.

๑๔.

໑໔.

จนฺทํว ตารกากิณฺณํ, เมรุํวณฺณวมชฺฌคํ;

วิโรจมาน มาสีนํ, จตุสจฺจปฺปกาสกํ.

ພະອົງປະທັບນັ່ງຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວ ປຽບເໝືອນພະຈັນທີ່ແວດລ້ອມດ້ວຍດວງດາວ, ປຽບເໝືອນເຂົາສິເນຣຸໃນທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດ, ຊົງປະກາດອະລິຍະສັດ 4 ຢູ່.

๑๕.

໑໕.

เอกปสฺเส ฐิโต ตตฺถ, อสฺโสสึ ธมฺมมุตฺตมํ;

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา, โสมนสฺสํ ปเวทยึ.

ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງໃນທີ່ນັ້ນ, ໄດ້ຟັງພະທຳອັນປະເສີດສຸດ; ໄດ້ຍັງຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພະທຳນັ້ນ, ແລ້ວໄດ້ສະແດງຄວາມຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ.

๑๖.

໑໖.

เอกตึเส อิโต กปฺเป,ยํ ปุญฺญํ ปสุตํ มยา;

เตนาหํ ปุญฺญกมฺเมน,ชาโตสึ เทวโยนิยํ.

ໃນກັປທີ່ 31 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ, ບຸນໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຂົນຂວາຍໄວ້; ດ້ວຍຜົນບຸນນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ໄປບັງເກີດໃນກຳເນີດເທວະດາ.

๑๗.

໑໗.

สมฺปตฺติมนุภุตฺวาน, ฉกามคฺเค ปราปรํ;

เทวสงฺฆปริพฺพูฬฺโห, วิมาเน รตนามเย.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດໃນສະຫວັນຊັ້ນກາມາພະຈອນທັງ 6 ກັບໄປກັບມາ, ໂດຍມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມ, ຢູ່ໃນວິມານອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການ.

๑๘.

໑໘.

มนุสฺเสสุจ ยํ อคฺคํ, ตสฺส ภาคี ภวามหํ;

โภเค เม อูนตา นตฺถิ, สทฺธมฺมสวเณ ผลํ.

ແລະ ສົມບັດອັນໃດທີ່ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ມະນຸດ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນສົມບັດນັ້ນ; ໂພຄະຊັບຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີຄວາມບົກພ່ອງເລີຍ, ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງການຟັງພະສັດທຳ.

๑๙.

໑໙.

อิมสฺมึ ภทฺทเก กปฺเป,สาวตฺติปุรมุตฺตเม;

อฑฺเฒ มหทฺธเน สาเล,ชาโตหํ อุทิเต กุเล.

ໃນພັດທະກັປນີ້, ໃນເມືອງສາວັດຖີອັນປະເສີດສຸດ; ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນທີ່ຮັ່ງມີ, ມີຊັບສົມບັດຫຼາຍ, ແລະ ເປັນຕະກູນທີ່ສູງສົ່ງ.

๒๐.

໒໐.

มหตา ปริวาเรน, ปตฺโต วุทฺธึจ วิญฺญุตํ;

จาริกํ จรมาโนหํ, ปตฺโต เชตวนํ วรํ.

ຂ້າພະເຈົ້າມີບໍລິວານເປັນອັນຫຼາຍ, ຄັນຈະເລີນໄວ ແລະ ຮູ້ດຽງສາແລ້ວ; ເມື່ອເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວໄປ, ກໍໄດ້ໄປຮອດພະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານອັນປະເສີດ.

๒๑.

໒໑.

อทฺทสํ สห สิสฺเสหิ, นิสินฺนํ สุคตํ ตทา;

อสฺโสสึ มธุรํ ธมฺมํ, จตุสจฺจปฺปกาสกํ.

ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພະສຸຄົດປະທັບນັ່ງຢູ່ພ້ອມດ້ວຍພະສາວົກທັງຫຼາຍ; ໄດ້ຟັງພະທຳອັນໄພເລາະອັນປະກາດອະລິຍະສັດ 4.

๒๒.

໒໒.

สุตฺวาน มธุรํ ธมฺมํ, ปพฺพชิตฺวาน สาสเน;

อ ชรา มรํ สีติภูตํ, ปตฺโต นิพฺพาณมุตฺตมํ.

ຄັນໄດ້ຟັງພະທຳອັນໄພເລາະແລ້ວ, ຈຶ່ງໄດ້ບວດໃນພະສາສະໜາ; ແລ້ວໄດ້ບັນລຸພະນິພານອັນປະເສີດສຸດ, ອັນບໍ່ມີຄວາມແກ່ ບໍ່ມີຄວາມຕາຍ, ແລະ ເປັນແດນອັນສະຫງົບເຢັນ.

๒๓.

໒໓.

สุตํ [Pg.14] เอกมุหุตฺตํ เม, ตทา ธมฺมํ สุเทสิตํ;

เตนมฺหิ จตุราปาเย, น ชาโต น กุโตภยํ.

ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງພະທຳອັນຊົງສະແດງໄວ້ດີແລ້ວ ພຽງແຕ່ຄູ່ໜຶ່ງ (ບຶດໜຶ່ງ) ເທົ່ານັ້ນ; ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນອະບາຍຍະພູມທັງ 4 ແລະ ບໍ່ມີໄພອັນຕະລາຍແຕ່ທີ່ໃດໆ ເລີຍ.

๒๔.

໒໔.

กรมุกฺขิปฺป วกฺขามิ, กโรเถ กคิรํ มม;

มโม ปมํ กริตฺวาน, ธมฺมํ สุณาถ สาธุกนฺติ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະນົມມືກ່າວວ່າ 'ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເຮັດຕາມຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ; ຈົ່ງຖືເອົາຂ້າພະເຈົ້າເປັນແບບຢ່າງ, ແລ້ວຕັ້ງໃຈຟັງພະທຳໃຫ້ດີເຖີດ'.

เอวญฺจ ปน วตฺวา สตฺเต ธมฺมสวเณ นิโยเชสีติ.

ເມື່ອໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະເຖລະຈຶ່ງໄດ້ຊັກຊວນສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ຟັງພະທຳ.

๒๕.

໒໕.

อิติ ตนุตรกาลํ สาธุ ธมฺมํ สุณิตฺวา,อธิคตวิภวานํ อานุภาวํ สุณิตฺวา;

ภววิภวสุขํ โภ ปตฺถยนฺตา กุสีตํ,ชหถ สุณถ ธมฺมํ ทุลฺลภํ ทุลฺลภสฺสาติ.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ເມື່ອໄດ້ຟັງພະທຳອັນດີງາມພຽງແຕ່ເວລາອັນສັ້ນໆ, ແລະ ໄດ້ຟັງອານຸພາບຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ບັນລຸສົມບັດແລ້ວ; ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ! ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມສຸກ ແລະ ສົມບັດໃນພົບ, ຈົ່ງລະຖິ້ມຄວາມກຽດຄ້ານ, ແລ້ວຈົ່ງຟັງພະທຳອັນຫາໄດ້ຍາກຢ່າງຍິ່ງເຖີດ.

มิคลุทฺทกสฺส วตฺถุํ ทุติยํ.

ເລື່ອງນາຍພານລ່າເນື້ອ ເປັນເລື່ອງທີສອງ.

๓. ติณฺณํชนานํ วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຄົນສາມຄົນ.

ชมฺพุทีปสฺมึ กิร ปุพฺเพ มหานิทาโฆ อโหสิ, ตทา นิทาฆสุริเยน สกิรณกรา วาปิ โปกฺขรณิ นที คิริกนฺทรนิชฺฌราทีสุ อุทกํ นิสฺเสสํ กตฺวา ปีตมิว อุทเก ปริกฺขีเณ มจฺฉกจฺฉปาทโย เยภุยฺเยน วินาสํ ปตฺตา. อถ มหารญฺญภูมิยํ รุกฺขติณลภาทโย อตีว มิลาตา อเหสุํ. มิคปกฺขิโนปิฆมฺมาภิตตฺตา ปิปาสิโต มรีจึ โตยนฺติมญฺญมานา อิโตจิโตจ ธาวนฺตา มหาทุกฺขปฺปตฺตา อเหสุํ. ตทา เอโก สุวโปตโก ปิปาสิโต ตตฺถ ตตฺถ ปานียํ ปริเยสนฺโต มหารญฺเญ เอกสฺมึ ปูติปาทเป สฏฺฐิรตเน นรกาวาเฏ ปานียคนฺธํ ฆายิตฺวา โลเภน ปาตุํ โอติณฺโณ อติปาเนน ภาโร ตตฺเถว ปติตฺวา อุคฺคนฺตุํ นาสกฺขิ. อถาปโรปิ สปฺโปจ มนุสฺโสจาติ ทฺเว ชนา ตตฺเถว ปตึสุ, สปฺปานาม วิเวกํ ลทฺธาว อตฺตํ วิชหนฺติ. ตสฺมายํ อลทฺธา [Pg.15] วิเวกตฺตํ อุคฺคนฺตุํ นาสกฺขิ. อนาลมฺพตฺตา มนุสฺโสปิ. เต อุคฺคนฺตุํ อสกฺโกนฺตา มรณภยภีตา อญฺญมญฺญ มวิเหเฐนฺตา ตตฺเถว วสึสุ. อเถโก พราณสีวาสิโก มนุสฺโส วนํ ปวิฏฺโฐ ตเถว ปานียํ ปริเยสมาโน ตํ ฐานํ ปตฺวา เต ตโยปิ ทิสฺวา กมฺปมานหทโย วลฺลิยา ปิฏกํ พนฺธิตฺวา สิกฺกาย ปกฺขิปิตฺวา โอตาเรตฺวา เต ตโยปิ อุทฺธริ, อถาเนน เต อมฺหากํ ชีวิตํ ทินฺนนฺติ โสมนสฺสา ตสฺเสวมาหํสุ, สามิ มยํ ตุมฺเห นิสฺสาย ชีวิตํ ลภิมฺห, ตุมฺเห อิโต ปฏฺฐาย อมฺหากํ สหาโย, มยมฺปิ เต สหายา, อมฺหากํ วสนฏฺฐานานิ อาคนฺตุกามาติ วตฺวา เตสุ ตาว สุวโปตโก อาห, สามิ พาราณสิยํ ทกฺขิณทฺวาเร มหานิคฺโรโธ อตฺถิ, ตตฺถาหํ วสามิ, ตว ตถารูเป กิจฺเจ สติ มม สนฺติกมาคมฺม สุวาติ สทฺทํกโรหีติ วตฺวา เมตฺติถิรํ กตฺวา ปกฺกามิ, สปฺโปปิ สมฺมาหํ ตสฺเสว นิคฺโรธสฺสา วิทูเร มหนฺตํ วมฺมิกํ อตฺถิ, ตตฺถ วสามิ, ตวตฺเถ สติ ตตฺถาคนฺตฺวา ทีฆาติสทฺทํ กโรหีติ วตฺวา ตเถวปกฺกามิ, มนุสฺโสปิ พาราณสิยํ อสุกายนาม วีถิยา อสุกเคเห วสามิ, ตวตฺเถ สติ มม สนฺติกํ อาคจฺฉาติ วตฺวา ปกฺกามิ, อถา ปรภาเค โส อุปการโก ปุริโส อตฺตโน กิจฺเจ สญฺชาเต มม สหายานํ สนฺติกํ คมิสฺสามีติ สงฺเกตานุสาเรน คนฺตฺวา นิคฺโรธมูเล ฐิโต สุวสฺส สทฺทมกาสิ, ตํ สุตฺวา สุวโปตโก เวเคนาคนฺตฺวา เตน สทฺธึ ปฏิสมฺโมทิตฺวาสมฺม จิเรนา คโตสิ, อาคตการณํ เม อาจิกฺขาติ อาห. โสปาห สมฺมาหํ ชีวิตุ มสกฺโกนฺโต ปุตฺตทารเก ญาตีนํ ปฏิปาเทตฺวา ตว สนฺติกมาคโตมฺหิติ, สุวโปตโกปิ สาธุ สมฺม ตยา กตํ มม สนฺติกมาคจฺฉนฺเตน, ตยา มม ชีวิตํ ทินฺนํ, มยาปิ ตว ชีวนุปายํ กาตุํ วฏฺฏติ, ยาวาหํ อาคจฺฉามิ, ตาเวตฺถ โถกํ วิสฺสมาติ วตฺวา ปกฺกามิ ชีวนุปายํ ปริเยสมาโน, [Pg.16] ตสฺมึ กิร สมเย พาราณสีราชา นครโต นิกฺขมฺม สุสชฺชิตุยฺยานํ ปวิสิตฺวา สปริโส กีฬิตฺวา มชฺฌนฺติกสมเย สุผุลฺลิตํ ปญฺจปทุมสญฺฉนฺวํ มงฺคลโปกฺขรณึ ทิสฺวา นหายิตุกาโม สพฺพาภรณานิ โอมุญฺจิตฺวา ราชปุริเส ปฏิปาเทตฺวา นหายิตุํ โอตริ, ตทา สุวโปตโก ตํ ฐานํ ปตฺโต สาขนฺตเร นิลีโน ราชปุริสานํ ปมาทํ ทิสฺวา รญฺโญ มุตฺตาหารํ ฑสิตฺวา อากาสํ ปกฺขนฺทิตฺวา เวเคนาคนฺตฺวา อตฺตโน สหายสฺส ทตฺวา อปฺปมตฺโต อิมํ วลญฺเชหิ สมฺมาติ วตฺวา อทาสิ, ตโต โส นํ คเหตฺวา อิมํ กุหึ ปฏิสาเมสฺสามีติ จินฺโตนฺโต มเมโก สหายโก อนฺโตนคเร วสติ, ตสฺมึ ฐเปสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ยถาสงฺเกตมุปคมฺม ตํ ทิสฺวา ปฏิสนฺถารํ กตฺวา สุวโปตเกน กโต ปการํ ปกาเสตฺวา อิมํ มุตฺตาหารํ สาธุกํ ฐเปหีติ วตฺวา อทาสิ, ตํขเณ ราชา นหาตฺวานุลิตฺโต อาภรณานิ ปิลนฺเธนฺโต มุตฺตาหารํ นาทฺทส. ตโต ราชปุริสา อนฺโตจ พหิจ ปริชเน อุปปริกฺขิตฺวา มุตฺตาหารํ อปสฺสนฺตา นคเร เภรึ จราเปสุํ, โย มุตฺตาหารํ ปสฺสติ, ตสฺส ราชา มหนฺตํ ยสํ ทสฺสตีติ. ตํ สุตฺวา โส มิตฺตทูภี เอวํ จินฺเตสิ, อหํจมฺหิ ทุกฺขิโต, ยนฺนูนาหํ มุตฺตาหารํ รญฺโญ ทสฺเสตฺวา สุเขน วเสยฺยํ, กิมฺเม เอเตนาติ เตน กตํ ตถารูปํ อุปการํ อสลฺลกฺเขนฺโต มหามิตฺตทูภี ปุริโส ราชปุริเส อุปสงฺกมฺม มุตฺตหารํ อตฺตโน สนฺติเก ฐปิตภาวํ กเถสิ, โภ มม สนฺติเก เอโก ปุริโส มุตฺตหารํ ฐเปสีติ. เอวํ อสปฺปุริสสํสคฺโคติ, ตถาหิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໄດ້ເກີດໄພແຫ້ງແລ້ງຄັ້ງໃຫຍ່ຂຶ້ນໃນຊົມພູທະວີບ. ໃນເວລານັ້ນ ດວງອາທິດໃນລະດູຮ້ອນໄດ້ແຜດເຜົາລັງສີອັນຮ້ອນແຮງ ເຮັດໃຫ້ນ້ຳໃນໜອງ, ສະໂບກຂະຣະນີ, ແມ່ນ້ຳ, ຊອກຫ້ວຍ ແລະ ນ້ຳຕົກໃນພູເຂົາ ເປັນຕົ້ນ ເຫືອດແຫ້ງໄປຈົນໝົດສິ້ນ ປະດຸດດັ່ງວ່າຖືກດື່ມກິນໄປ. ເມື່ອນ້ຳເຫືອດແຫ້ງໄປແລ້ວ ຝູງປາ ແລະ ເຕົ່າ ເປັນຕົ້ນ ສ່ວນຫຼາຍກໍເຖິງແກ່ຄວາມພິນາດ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນຜືນປ່າໃຫຍ່ ຕົ້ນໄມ້, ຫຍ້າ ແລະ ເຄືອໄມ້ ເປັນຕົ້ນ ກໍຫ່ຽວແຫ້ງໄປຢ່າງຍິ່ງ. ແມ່ນແຕ່ຝູງສັດປ່າ ແລະ ນົກທັງຫຼາຍ ທີ່ຖືກຄວາມຮ້ອນແຜດເຜົາ ແລະ ຫิວນ້ຳ ຕ່າງກໍຄິດວ່າພະຍັບແດດເປັນແຫຼ່ງນ້ຳ ຈຶ່ງແລ່ນໄປມາທາງນັ້ນທາງນີ້ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງຍິ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມີລູກນົກແກ້ວໂຕໜຶ່ງ ຫິວນ້ຳ ຈຶ່ງບິນສະແຫວງຫານ້ຳດື່ມໃນທີ່ນັ້ນໆ. ມັນໄດ້ກິ່ນນ້ຳໃນປ່ອງເຫວເລິກ ໖໐ ສອກ ທີ່ຕົ້ນໄມ້ຜຸໂຕໜຶ່ງໃນປ່າໃຫຍ່ ຈຶ່ງບິນລົງໄປດ້ວຍຄວາມຢາກດື່ມ. ເພາະດື່ມນ້ຳຫຼາຍເກີນໄປ ຈຶ່ງມີນ້ຳໜັກຕົວຫຼາຍ ຕົກລົງໄປໃນທີ່ນັ້ນ ແລະ ບໍ່ສາມາດບິນຂຶ້ນມາໄດ້. ຕໍ່ມາ ກໍມີງູ ແລະ ມະນຸດ ອີກ ໒ ຕົນ ຕົກລົງໄປໃນທີ່ນັ້ນຄືກັນ. ທຳມະດາງູທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄດ້ຄວາມສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະຫຼັດຄວາມຮ້າຍກາດອອກ. ແຕ່ເພາະງູນັ້ນບໍ່ໄດ້ຄວາມສະຫງົບ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຂຶ້ນມາໄດ້. ແມ່ນແຕ່ມະນຸດກໍບໍ່ສາມາດຂຶ້ນມາໄດ້ ເພາະບໍ່ມີບ່ອນຢຶດເກາະ. ພວກເຂົາບໍ່ສາມາດຂຶ້ນມາໄດ້ ຕ່າງກໍຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມຕາຍ ຈຶ່ງບໍ່ບຽດບຽນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ແລະ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍຊາວເມືອງພາຣານະສີຜູ້ໜຶ່ງ ເຂົ້າໄປໃນປ່າ ສະແຫວງຫານ້ຳດື່ມໃນທີ່ນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອເຖິງສະຖານທີ່ນັ້ນ ໄດ້ເຫັນສັດທັງສາມແລ້ວ ກໍມີຈິດໃຈຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງເອົາເຄືອໄມ້ມັດກະຕ່າ ແລ້ວຢ່ອນລົງໄປໃນປ່ອງເຫວ ນຳເອົາສັດທັງສາມນັ້ນຂຶ້ນມາ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາຕ່າງກໍມີຄວາມຍິນດີວ່າ "ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຊີວິດຕໍ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າ" ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບຊາຍຜູ້ນັ້ນວ່າ "ນາຍເອີຍ ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລອດຊີວິດມາໄດ້ກໍເພາະອາໄສທ່ານ ຕັ້ງແຕ່ນີ້ໄປ ຂໍໃຫ້ທ່ານຈົ່ງເປັນສະຫາຍຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເປັນສະຫາຍຂອງທ່ານ ຫາກທ່ານປາດຖະໜາຈະໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ..." ໃນບັນດາສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ລູກນົກແກ້ວໄດ້ກ່າວກ່ອນວ່າ "ນາຍເອີຍ ຢູ່ທີ່ປະຕູທິດໃຕ້ຂອງເມືອງພາຣານະສີ ມີຕົ້ນໄຮໃຫຍ່ຕົ້ນໜຶ່ງ ຢູ່ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ ຫາກທ່ານມີກິດຈະການໃດໆ ເຊັ່ນນັ້ນ ຈົ່ງມາຫາຂ້າພະເຈົ້າ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ ສຸວະ (ນົກແກ້ວ)" ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍສະແດງໄມຕີຈິດອັນໝັ້ນຄົງ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ແມ່ນແຕ່ງູກໍກ່າວວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ ຢູ່ທີ່ບໍ່ໄກຈາກຕົ້ນໄຮນັ້ນ ມີຈອມປວກໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ຢູ່ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ ຫາກທ່ານມີຄວາມຕ້ອງການໃດໆ ຈົ່ງມາທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນສຽງຍາວໆ" ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍຫຼີກໄປເຊັ່ນກັນ. ສ່ວນມະນຸດກໍກ່າວວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ເຮືອນຫຼັງນັ້ນ ໃນຖະໜົນຊື່ນັ້ນ ໃນເມືອງພາຣານະສີ ຫາກທ່ານມີຄວາມຕ້ອງການໃດໆ ຈົ່ງມາຫາຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ" ແລ້ວກໍຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ຊາຍຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນນັ້ນ ເມື່ອມີກິດຈະການຂອງຕົນເກີດຂຶ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ "ເຮົາຈະໄປຫາສະຫາຍທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ" ແລ້ວເດີນທາງໄປຕາມສັນຍານທີ່ຕົກລົງກັນໄວ້. ເມື່ອໄປຢືນຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄຮ ກໍໄດ້ຮ້ອງເອີ້ນນົກແກ້ວ. ລູກນົກແກ້ວໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນ ຈຶ່ງຟ້າວບິນມາ ແລະ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບຊາຍຜູ້ນັ້ນວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ ທ່ານມາຫຼັງຈາກຫາຍໄປດົນນານ ຂໍຈົ່ງບອກເຫດຜົນທີ່ທ່ານມາແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ". ຊາຍຜູ້ນັ້ນກ່າວວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີວິດໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ມອບໝາຍບຸດແລະພັນລະຍາໄວ້ກັບຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ແລ້ວເດີນທາງມາຫາທ່ານ". ລູກນົກແກ້ວກ່າວວ່າ "ດີແລ້ວ ສະຫາຍເອີຍ ທີ່ທ່ານມາຫາຂ້າພະເຈົ້າ ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຊີວິດຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຄວນຈະເຮັດຫົນທາງລ້ຽງຊີວິດໃຫ້ແກ່ທ່ານ ຂໍທ່ານຈົ່ງພັກຜ່ອນຢູ່ທີ່ນີ້ບຶດໜຶ່ງ ກ່ອນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະກັບມາ" ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍບິນອອກໄປສະແຫວງຫາຫົນທາງລ້ຽງຊີວິດ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເວລານັ້ນ ພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງພາຣານະສີ ໄດ້ສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ເຂົ້າໄປຍັງພຣະຣາຊະອຸທິຍານທີ່ຕົບແຕ່ງຢ່າງງົດງາມ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ແລະ ໄດ້ຊົງຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ. ໃນເວລາທ່ຽງວັນ ພຣະອົງໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນສະມົງຄົນໂບກ...

๑.

໑.

ยถา สํวฑฺฒิโต นิมฺโพ, มธุขีโร ทสิญฺจนา;

น ยาติ มธุรํ ตํ โว, ปการ มสตํ กตํ.

ຕົ້ນສະເດົາ ທີ່ບຳລຸງລ້ຽງດ້ວຍການຫົດນ້ຳເຜິ້ງ ແລະ ນ້ຳນົມ ກໍບໍ່ອາດກັບກາຍເປັນຫວານໄດ້ສັນໃດ; ຄຸນງາມຄວາມດີ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແກ່ຄົນຊົ່ວ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເຂົາກັບກາຍເປັນຄົນດີໄດ້ສັນນັ້ນ.

๒.

໒.

สีเสนุ ทก มาทาย, วฑฺฒิโตปิ นุหีตรุ;

น ยาติ มธุรํ ตํโว, ปการมสตํ กตํ.

ຕົ້ນສະລັດໄດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບການບຳລຸງລ້ຽງດ້ວຍການຫົດນ້ຳແຕ່ຍອດ ກໍບໍ່ອາດກັບກາຍເປັນຫວານໄດ້ສັນໃດ; ຄຸນງາມຄວາມດີ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແກ່ຄົນຊົ່ວ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເຂົາກັບກາຍເປັນຄົນດີໄດ້ສັນນັ້ນ.

๓.

໓.

นิจฺจํ [Pg.17] ขีโรทปาเนน, วฑฺฒิโต สิวิโส ยถา;

วิสํว ปริวตฺเตติ, ตถา นีโจปการกํ.

ງູພິດ ທີ່ໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູດ້ວຍການໃຫ້ດື່ມນ້ຳນົມຢູ່ເປັນນິດ ຍ່ອມຄາຍແຕ່ພິດອອກມາສັນໃດ; ຄົນຖອຍ ທີ່ໄດ້ຮັບອຸປະການະຄຸນ ກໍຍ່ອມຕອບແທນດ້ວຍຄວາມຮ້າຍກາດສັນນັ້ນ.

๔.

໔.

ยถาตฺตนา กโต อคฺคิ, สีตลํ น ทเท ขลุ;

ตถา นีเจ กตํ การํ, อคฺคีว ทหเต ตนุํ.

ໄຟ ທີ່ຕົນເອງກໍ່ຂຶ້ນ ຍ່ອມບໍ່ໃຫ້ຄວາມεຢັນເລີຍສັນໃດ; ຄຸນງາມຄວາມດີ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແກ່ຄົນຖອຍ ກໍຍ່ອມເຜົາຜານຕົນເອງ ປະດຸດດັ່ງໄຟເຜົາຜານຮ່າງກາຍສັນນັ້ນ.

๕.

໕.

ตสฺมา อุปปริกฺขิตฺวา, หาวภาเวน พุทฺธิยา;

กาตพฺพา เมตฺติ ชนฺตูหิ, นามิตฺโต ลภเตสุขนฺติ.

ເພາະສະນັ້ນ ຝູງຊົນທັງຫຼາຍ ຄວນພິຈາລະນາດ້ວຍສະຕິປັນຍາ ແລະ ທ່າທາງໃຫ້ຖີ່ຖ້ວນ ແລ້ວຈຶ່ງຜູກມິດໄມຕີ; ເພາະວ່າ ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີມິດແທ້ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ.

อถสฺส มิตฺตทุภิโน วจเนน ราชปุริสา มุตฺตาหารํจตํจ คเหตฺวา สภณฺฑกํ ปุริสํ ทสฺเสสุํ. อถ ราชา สภณฺฑกํ โจรํ ทิสฺวา กุทฺโธ อิมํ เนตฺวา ทกฺขิณทฺวาเร ชีวสูเล อุตฺตาเสถาติ อาณาเปสิ, ราชปุริสา ตสฺส ราชาณํ กโรนฺโต อคมํสุ, เตหิ นียมาโน ปุริโส ทกฺขิณทฺวารา นิกฺขมฺม สปฺปสหายํ สริตฺวา อปฺเปวนาเม ตสฺส สนฺติกา กิญฺจิ โสตฺถิ ภเวยฺยาติ ปุพฺเพ วุตฺตสงฺเกตา นุสาเรน วมฺมิกํ ทิสฺวา สมฺม ทีฆาติ สทฺทมกาสิ, โส วมฺมิกา นิกฺขมฺมตํ ตถา นิยมานํ ทิสฺวา สํวิคฺโค ทุกฺขปฺปตฺโต สหายสฺสเม อชฺช อวสฺสเยน อุปตฺถมฺภํ ภวิตุํ วฏฺฏตีติ ตํ สมสฺสาเสตฺวา อตฺตภาวํ วิชหิตฺวา อญฺญตรเวเสน ราชปุริเส อุปสงฺกมฺม อิมํ ปุริสํ มุหุตฺตํมา มาเรถาติ ทฬฺหํ วตฺวา มุหุตฺเตน รญฺโญ อคฺคมเหสิยา วสนฏฺฐานํ คนฺตฺวา สปฺปวณฺเณน เทวึ ฑสิตฺวา ตาย วิเสน มุจฺฉิตกาเล มนุสฺสวณฺเณน วชฺฌปฺปตฺโต วิโสสธํ ชานาติตี วตฺวา ตํขเณว สหายสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา รญฺญา ตว ปกฺโก สิตกาเล คนฺตฺวา อุทกปฺปสเตน เทวิยา สรีเร ปหริตฺวา นิพฺพิสํ กราหีติ วตฺวา ปกฺกามิ, อถ ราชา วิสเวชฺช ปริเยสนฺโต ตํ ปวตฺตึ สุตฺวา วชฺฌปฺปตฺตํ อาเนถาติ อาณาเปตฺวา เทวิยา นิพฺพิสํ กโรถาติ อาห, โส นาคราเชน วุตฺตนเยน นิพฺพิสมกาสิ, สา สุขิตา อโรคา อโหสิ, ราชา ตํ ทิสฺวา ตุฏฺโฐ ตสฺส เขตฺตวตฺถุยานวาหนาทิทาเนน [Pg.18] มหาสกฺการมกาสิ, อถ โส ราชานํ อุปสงฺกมฺม อตฺตนา กตํ สพฺพํ ปกาเสสิ. เตน วุตฺตํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ດ້ວຍຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຜູ້ທໍລະຍົດຕໍ່ມິດນັ້ນ ພວກຂ້າຣາຊະບໍລິພານຈຶ່ງໄດ້ຈັບເອົາຊາຍຜູ້ນັ້ນ ພ້ອມທັງສ້ອຍໄຂ່ມຸກ ແລະ ນຳຕົວຊາຍຜູ້ມີຂອງກາງນັ້ນໄປຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນໂຈນພ້ອມດ້ວຍຂອງກາງແລ້ວ ກໍຊົງພຣະພິໂລດຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງນຳຊາຍຜູ້ນີ້ໄປສຽບຫຼັກທັງເປັນ ທີ່ປະຕູທິດໃຕ້'. ພວກຂ້າຣາຊະບໍລິພານກໍໄດ້ປະຕິບັດຕາມພຣະຣາຊະໂອງການນັ້ນ. ເມື່ອຊາຍຜູ້ນັ້ນຖືກນຳຕົວອອກໄປທາງປະຕູທິດໃຕ້ ກໍລະນຶກເຖິງງູຜູ້ເປັນສະຫາຍ ໂດຍຫວັງວ່າ 'ບາງທີອາດຈະມີຄວາມປອດໄພບາງຢ່າງຈາກລາວ' ຈຶ່ງແນມເບິ່ງຈອມປວກຕາມສັນຍານທີ່ຕົກລົງກັນໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນສຽງຍາວວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ!'. ງູນັ້ນເລືອອອກມາຈາກຈອມປວກ ເຫັນສະຫາຍຂອງຕົນຖືກນຳຕົວໄປເຊັ່ນນັ້ນ ກໍມີຄວາມສັງເວດ ແລະ ເປັນທຸກຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ໃນວັນນີ້ ເຮົາຄວນຈະເປັນທີ່ພຶ່ງໃຫ້ແກ່ສະຫາຍຂອງເຮົາຢ່າງແນ່ນອນ'. ມັນຈຶ່ງໄດ້ປອບໃຈສະຫາຍ ແລ້ວສະຫຼັດຮ່າງກາຍຂອງຕົນ (ແປງກາຍ) ເປັນມະນຸດ ເຂົ້າໄປຫາພວກຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ແລ້ວກ່າວຢ່າງໜັກແໜ້ນວ່າ 'ພວກທ່ານຢ່າຟ້າວຂ້າຊາຍຜູ້ນີ້ຈັກບຶດໜຶ່ງກ່ອນ'. ໃນຂະນະນັ້ນ ມັນໄດ້ຟ້າວໄປຍັງທີ່ປະທັບຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາຍຮ່າງເປັນງູກັດພຣະມະເຫສີ. ເມື່ອພຣະມະເຫສີຊົງສະຫຼົບໄປດ້ວຍພິດງູ ມັນກໍແປງກາຍເປັນມະນຸດ ແລ້ວປະກາດວ່າ 'ຊາຍຜູ້ຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດຜູ້ນັ້ນ ຮູ້ຈັກຢາແກ້ພິດງູ'. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ມັນໄດ້ຟ້າວໄປຫາສະຫາຍຂອງຕົນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງເອີ້ນຫາທ່ານ ຂໍໃຫ້ທ່ານຈົ່ງໄປ ແລ້ວເອົານ້ຳໜຶ່ງທະນານ (ຈອກ) ຊັດໃສ່ພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະມະເຫສີ ເພື່ອຖອນພິດງູເຖີດ' ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງສະແຫວງຫາໝໍປົວພິດງູ ເມື່ອຊົງຊາບຂ່າວນັ້ນ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງນຳຕົວຊາຍຜູ້ຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດນັ້ນມາ' ແລ້ວຕັດວ່າ 'ຈົ່ງປົວພິດງູໃຫ້ແກ່ພຣະມະເຫສີເຖີດ'. ຊາຍຜູ້ນັ້ນກໍໄດ້ຖອນພິດງູຕາມວິທີທີ່ພະຍານາກ (ງູ) ບອກໄວ້. ພຣະມະເຫສີກໍຊົງຫາຍດີ ແລະ ປອດໄພ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງໂສມະນັດຍິນດີ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ມີທີ່ດິນ, ເຮືອນຊານ, ຍານພາຫະນະ ເປັນຕົ້ນ. ຈາກນັ້ນ ຊາຍຜູ້ນັ້ນໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາບບັງຄົມທູນເລື່ອງລາວທັງປວງທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດມາ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๖.

໖.

เอกทาหํ มหาราช, วนํ กมฺเมน เกนจิ;

คโตทฺทสํ มหาวาเฏ, ปติตํ สุวโปตกํ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ໃນການຄັ້ງໜຶ່ງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໄປໃນປ່າດ້ວຍກິດຈະການບາງຢ່າງ ໄດ້ເຫັນລູກນົກແກ້ວໂຕໜຶ່ງ ຕົກລົງໄປໃນປ່ອງເຫວເລິກ.

๗.

໗.

อโถ รคํ มนุสฺสํจ;

ทุกฺขปฺปตฺเต ขุทาปเร;

อุกฺขิปึ กรุณายาหํ;

เต เม โวจุํ ตทา ตโย.

ແລະ ໄດ້ເຫັນງູ ກັບມະນຸດ ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະ ຫິວໂຫຍ; ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຊ່ວຍພວກເຂົາຂຶ້ນມາດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ; ໃນເວລານັ້ນ ສັດທັງສາມໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ:

๘.

໘.

อทาสิ ชีวมมฺหากํ, อุปกาโรสิ โน ตุวํ;

ตว กิจฺเจ สมุปฺปนฺเน, อมฺหากํ เอหิ สนฺติกํ.

ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຊີວິດແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າ ທ່ານມີອຸປະການະຄຸນຕໍ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າ; ຫາກມີກິດຈະການໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານ ຂໍຈົ່ງມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ

๙.

໙.

เอวํ เตหิ ปวุตฺโตหํ, อคญฺฉึ สุวสนฺติกํ;

เตน กตูปกาโรหํ, มนุสฺสสฺสาปิ สนฺติกํ.

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖືກພວກເຂົາກ່າວດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໄປຫານົກແກ້ວ; ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ໄດ້ຮັບອຸປະການະຄຸນຈາກນົກແກ້ວນັ້ນ ກໍໄດ້ໄປຫາຊາຍຜູ້ນັ້ນຄືກັນ.

๑๐.

໑໐.

เตนาหํ มรณปฺปตฺโต, อทฺทสํ อุรคาธิปํ;

โสทาสิ ชีวิตํ มยฺหํ, อลตฺถํ วิปุลํ ธนํ.

ເພາະຊາຍຜູ້ນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເກືອບເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ ແຕ່ກໍໄດ້ພົບກັບພະຍານາກ; ພະຍານາກນັ້ນໄດ້ໃຫ້ຊີວິດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບຊັບສົມບັດອັນມາກມາຍ.

๑๑.

໑໑.

สุชโน นาวมนฺตพฺโพ, ขุทฺทโกติ นราธิป;

สุโวจ อุรโคเจเต, มิตฺตธมฺเม ปติฏฺฐิตา.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ ສັດຕະບຸຣຸດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍ ກໍບໍ່ຄວນດູໝິ່ນ; ນົກແກ້ວ ແລະ ງູນີ້ ຕ່າງກໍຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນມິດຕະທຳ.

๑๒.

໑໒.

การณญฺญู มนุสฺเสโส,อมฺเหหิ สมชาติโก;

กตูปกาโร เอวมฺปิ,ทิโส ชาโต นราธโม.

ສ່ວນມະນຸດຜູ້ນີ້ ຜູ້ຮູ້ຈັກເຫດຜົນ ແລະ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດສະເໝີກັນກັບພວກຂ້າພະເຈົ້າ; ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບອຸປະການະຄຸນເຊັ່ນນີ້ ກໍຍັງກັບກາຍເປັນສັດຕູ ເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າຢ່າງຍິ່ງ.

๑๓.

໑໓.

อกสฺมา เทว กุปฺปนฺติ, ปสีทนฺตินิมิตฺตโต;

สีลํ เหตมสาธูนํ, พาลานมวิชานตํ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພວກຄົນຊົ່ວ ຍ່ອມໂກດເຄືອງໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນ ແລະ ຍ່ອມເລື່ອມໃສເພາະມີເຫດຜົນ; ນີ້ເປັນປົກກະຕິວິໄສຂອງພວກຄົນຊົ່ວ ແລະ ຄົນພານ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກເຫດຜົນ.

๑๔.

໑໔.

มนุสฺสาปิ มหาราช, เกจิ วิสฺสาสิยา น เว;

ติรจฺฉานาปิ โหนฺเตว, อชิมฺหมนสาสฐาติ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ແມ່ນແຕ່ມະນຸດບາງຄົນ ກໍບໍ່ຄວນໄວ້ວາງໃຈເລີຍ; ສ່ວນສັດເດຍລະສານບາງໂຕ ກໍຍັງມີຈິດໃຈຊື່ກົງ ບໍ່ຄົດໂກງ.

เอวํ [Pg.19] โส อตฺตโน ปวตฺตึ กเถสิ, ราชา ตํ สุตฺวา ปสนฺโน อิมสฺส ปุริสสฺส มหนฺตํ เคหํ กตฺวา มหาปริหารํ กโรถาติ อาณาเปสิ, โส ปน มม เคหํ นิคฺโรธสฺส จ วมฺมิกสฺส จ อนฺตเร กโรถาติ วตฺวา ตถา กาเรตฺวา ตตฺถ วสนฺโต ราชูปฏฺฐานํ กโรนฺโต เตหิ สหาเยหิ สทฺธึ สมฺโมทมาโน ยาวชีวํ วสิตฺวา อายุ ปริโยสาเน เตหิ สทฺธึ ยถากมฺมํ คโตติ.

ຊາຍຜູ້ນັ້ນໄດ້ກາບບັງຄົມທູນເລື່ອງລາວຂອງຕົນຢ່າງນີ້. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບແລ້ວ ກໍຊົງເລື່ອມໃສ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງປຸກເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ຊາຍຜູ້ນີ້ ແລະ ມອບເຄື່ອງບໍລິວານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້'. ສ່ວນຊາຍຜູ້ນັ້ນໄດ້ກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂໍຈົ່ງປຸກເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໄວ້ໃນລະຫວ່າງຕົ້ນໄຮ ແລະ ຈອມປວກເຖີດ'. ເມື່ອໄດ້ປຸກເຮືອນເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ເຂົາກໍອາໄສຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ ຄອຍບຳລຸງຮັບໃຊ້ພຣະຣາຊາ ແລະ ຢູ່ຮ່ວມກັບສະຫາຍທັງສອງນັ້ນຢ່າງມີຄວາມສຸກຕະຫຼອດຊີວິດ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປຕາມຍະຖາກຳ ພ້ອມດ້ວຍສະຫາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.

๑๕.

໑໕.

อิติ ปติตสุขมฺหา องฺคโต วา ธนมฺหา,ปรมตรปติฏฺฐา โหนฺติ มิตฺตา สขานํ;

วิรหิตสขินํ โภ นตฺถิ ยสฺมาภิวุทฺธิ,จิณุถ กุสลธมฺมํ มิตฺตวนฺตา มหนฺตํ.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ມິດສະຫາຍທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນທີ່ພຶ່ງອັນປະເສີດສຸດຂອງເພື່ອນມິດ ຜູ້ຕົກຈາກຄວາມສຸກ ຫຼື ຕົກຈາກຊັບສົມບັດ; ທ່ານເອີຍ ເພາະວ່າຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ປາສະຈາກມິດສະຫາຍ; ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີມິດສະຫາຍ ແລະ ຈົ່ງບຳເພັນກຸສົນລະທຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ເຖີດ.

ติณฺณํ ชนานํ วตฺถุํ ตติยํ.

ເລື່ອງຂອງສັດທັງສາມ ຈົບເປັນເລື່ອງທີສາມ.

๔. พุทฺเธนิยา วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໔. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງນາງພຸດທະນີ.

ชมฺพุทีเป กิร ปุพฺเพ ปาฏลิปุตฺตนคเร สตฺตาสีตีโกฏินิหิตธนํ เอกํ เสฏฺฐิกุลํ อโหสิ, ตสฺส ปน เสฏฺฐิโน เอกาเยว ธีตา อโหสิ นาเมน พุทฺเธนินาม, ตสฺสา สตฺตวสฺสิกกาเล มาตาปิตโร กาลมกํสุ, ตสฺมึ กุเล สพฺพํ สาปเตยฺยํ ตสฺสาเยว อโหสิ, สา กิร อภิรูปา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา เทวจฺฉรปฏิภาคา ปิยาจ อโหสิ มนาปา, สทฺธา ปสนฺนา รตนตฺตยมามิกา ปฏิวสติ, ตสฺมึ ปน นคเร เสฏฺฐิเสนาปติอุปราชาทโย ตํ อตฺตโน ปาทปริจาริกํ กามยมานา มนุสฺเส เปเสสุํ ปณฺณากาเรหิ สทฺธึ, สา ตํ สุตฺวา จินฺเตสิ, มยฺหํ มาตาปิตโร สพฺพํ วิภวํ ปหาย มตา, มยา ปน ตถา อคนฺตพฺพํ, กึ เม ปติกุเลน, เกวลํ [Pg.20] วิตฺตวินาสาย ภวติ, มยา ปนิ มํ ธนํ พุทฺธสาสเนเยว นิทหิตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตสิ, จินฺเตตฺวา จ ปน เตสํ น มยฺหํ ปติกุเลนตฺโถติ ปฏิกฺขิปิ, สา ตโต ปฏฺฐาย มหาทานํ ปวตฺเตนฺตี สมณพฺรหฺมเณ สนฺตปฺเปสิ, เตเนตฺถ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ ມີຕະກູນເສດຖີຕະກູນໜຶ່ງ ມີຊັບສົມບັດຝັງໄວ້ເຖິງ ໘໗ ໂກດ. ເສດຖີຜູ້ນັ້ນມີບຸດສາວພຽງຄົນດຽວ ຊື່ວ່າ ນາງພຸດທະນີ. ເມື່ອນາງມີອາຍຸໄດ້ ໗ ປີ ມານດาແລະບິດາກໍໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ. ຊັບສົມບັດທັງປວງໃນຕະກູນນັ້ນຈຶ່ງຕົກເປັນຂອງນາງແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ. ໄດ້ຍິນວ່ານາງເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ ປະດຸດດັ່ງນາງອັບສອນ ເປັນທີ່ຮັກແລະເພິ່ງພໍໃຈຂອງຜູ້ຄົນ. นາງເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ຍຶດໝັ້ນໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ພຶ່ງ. ໃນເມືອງນັ້ນ ພວກເສດຖີ, ເສນາບໍດີ ແລະ ອຸປະຣາດ ເປັນຕົ້ນ ຕ່າງກໍປາດຖະໜາຈະໄດ້ນາງມາເປັນພັນລະຍາ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຄົນພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງບັນນາການໄປສູ່ຂໍ. ນາງໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມານດาແລະບິດາຂອງເຮົາ ຕ່າງກໍລະທິ້ງຊັບສົມບັດທັງປວງແລ້ວຕາຍໄປ ສ່ວນເຮົາກໍຕ້ອງໄປເຊັ່ນນັ້ນຄືກັນ; ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດກັບການມີຄອບຄົວ ມັນມີແຕ່ຈະເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດເສຍຫາຍໄປລ້າໆ; ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຝັງຊັບສົມບັດນີ້ໄວ້ໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາເຖີດ'. ເມື່ອຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ນາງຈຶ່ງໄດ້ປະຕິເສດພວກເຂົາໄປວ່າ 'ເຮົາບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການໃນການມີຄອບຄົວ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາງໄດ້ຈັດການໃຫ້ມະຫາທານ ຄອຍບຳລຸງລ້ຽງສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນທີ່ນີ້ວ່າ:

๑.

໑.

จตุทฺทิสายาตชินตฺรชานํ,อาปานภูตํ ฆรมาสิ ตสฺสา;

ยทิจฺฉิต ปฺปจฺจยลาภ เหตุ,เทวทฺทุโมวาสิ มหานุภาโว.

ເຮືອນຂອງນາງ ໄດ້ເປັນສະຖານທີ່ດື່ມກິນຂອງພຣະໂອຣົດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ຜູ້ສະεເດັດມາຈາກທັງ ໔ ທິດ; ເຮືອນນັ້ນເປັນເຫດໃຫ້ໄດ້ຮັບປັດໄຈຕາມທີ່ປາດຖະໜາ ປະດຸດດັ່ງຕົ້ນກັລປະພຶກອັນມີອານຸພາບໃຫຍ່.

๒.

໒.

ปุปฺผูปหาราทิ วิตานลงฺกตา,ปทีป ปญฺญตฺต สุภาสนาวลี;

สุขาสนาสีน วสีหิลงฺกตา,ตสฺสาสิ ตสฺมึ วรทานสาลา.

ໂຮງທານອັນປະເສີດຂອງນາງໃນເຮືອນນັ້ນ ຕົບແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາມີດອກໄມ້ ແລະ ເພດານ ເປັນຕົ້ນ, ມີປະທີບໂຄມໄຟ ແລະ ແຖວແຫ່ງອາສະນະອັນງົດງາມທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້, ແລະ ງົດງາມດ້ວຍພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີອິນຊີອັນຝຶກດີແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະອັນເປັນສຸກ.

๓.

໓.

สุโธตหตฺถา สุจิปุญฺญจิตฺตา,สทาทรา รกฺขิตปญฺจสีลา;

พุทฺเธนินามา กรุณา คุณคฺคา,อทา มหาทานวรํ ปสตฺถนฺติ.

ນາງຜູ້ມີຊື່ວ່າ ພຸດທະນີ ມີມືອັນລ້າງສະອາດດີແລ້ວ ມີຈິດໃຈອັນບໍລິສຸດດ້ວຍບຸນ, ມີຄວາມເຄົາລົບຢູ່ເປັນນິດ ຮັກສາສິນ ໕ ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ມີຄຸນຄືຄວາມກະລຸນາອັນເລີດ, ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານອັນປະເສີດ ເຊິ່ງເປັນທີ່ສັນເສີນ.

อถาปรภาเค เอโก อสฺสวาณิชโก อสฺส-วาณิชฺชาย ปุพฺพนฺตาปรนฺตํ คจฺฉนฺโต อาคมฺม อิมิสฺสา เคเห นิวาสํ คณฺหิ, อถ โส วาณิโช ตํ ทิสฺวา ธีตุสิเนหํ ปติ ฏฺฐา เป ตฺวา คนฺธมาลวตฺถาลงฺการาทีหิ ตสฺสา อุปการโก หุตฺวา คมนกาเล อมฺม เอเตสุ อสฺเสสุ ตว รุจฺจนกํ อสฺสํ คณฺหาหีติ อาห, สาปิ อสฺเส โอโลเกตฺวา เอกํ สินฺธวโปตกํ ทิสฺวา เอตํ เม เทหีติ อาห, วาณิโช อมฺม เอโส สินฺธวโปตโก, อปฺปมตฺตา หุตฺวา ปฏิชคฺคาหีติ วตฺวา ตํ ปฏิปาเทตฺวา อคมาสิ. สาปิ ตํ ปฏิชคฺคมานา อากาสคามิภาวํ ญตฺวา สมฺมา ปฏิชคฺคนฺตี เอวํ จินฺเตสิ, ปุญฺญกรณสฺส [Pg.21] เม สหาโย ลทฺโธติ, อคตปุพฺพาจ เม ภควโต สมารํ มารพลํ วิธเมตฺวา พุทฺธภูตสฺส ชยมหาโพธิภูมิ, ยนฺนูนาหํ ตตฺถ คนฺตฺวา ภควโต ชยมหาโพธึ วนฺเทยฺยนฺติ จินฺเตตฺวา พ หู รชตสุวณฺณมาลาทโย การาเปตฺวา เอกทิวสํ อสฺส มภิรุยฺห อากาเสน คนฺตฺวา โพธิมาลเก ฐตฺวา อาคจฺฉนฺตุอยฺยา สุวณฺณมาลา ปูเชตุํติ อุคฺโฆเสสิ. เตเนตฺถ.

ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ມີພໍ່ຄ້າຂີ່ມ້າຄົນໜຶ່ງ ເດີນທາງໄປມາທົ່ວທຸກສາລະທິດເພື່ອຄ້າຂາຍມ້າ ໄດ້ມາພັກອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງນາງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພໍ່ຄ້າຜູ້ນັ້ນເຫັນນາງແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຮັກໃຄ່ເໝືອນລູກສາວ ໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອນາງດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ. ໃນເວລາຈະເດີນທາງກັບ ໄດ້ກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ໃນບັນດາມ້າເຫຼົ່ານີ້ ໂຕໃດທີ່ເຈົ້າພໍໃຈ ກໍຈົ່ງເລືອກເອົາເຖີດ". ນາງເບິ່ງມ້າທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຫັນລູກມ້າສິນທົບໂຕໜຶ່ງ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ຂໍໂຕນີ້ໃຫ້ຂ້ານ້ອຍທ້ອນ". ພໍ່ຄ້າກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ນີ້ແມ່ນລູກມ້າສິນທົບ, ຈົ່ງຢ່າປະມາດ ແລະເບິ່ງແຍງມັນໃຫ້ດີເດີ້", ເມື່ອມອບມ້ານັ້ນໃຫ້ແລ້ວ ກໍເດີນທາງຈາກໄປ. ນາງເມື່ອລ້ຽງດູມ້ານັ້ນຢູ່ ກໍຮູ້ວ່າມັນສາມາດເດີນທາງໄປໃນອາກາດໄດ້, ເມື່ອເບິ່ງແຍງເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ "ເຮົາໄດ້ສະຫາຍໃນການເຮັດບຸນແລ້ວ, ດິນແດນພະມະຫາໂພທິອັນມີໄຊ ບ່ອນທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງຜະຈົນມານແລະກອງທັບມານ ແລ້ວໄດ້ຕັດສະຮູ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ ເຮົາກໍຍັງບໍ່ເຄີຍໄປເລີຍ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນໄປທີ່ນັ້ນເພື່ອຖວາຍອະພິວາດພະມະຫາໂພທິອັນມີໄຊຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ". ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ສັ່ງໃຫ້ເຮັດພວງມາໄລເງິນແລະຄຳເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ມື້ໜຶ່ງ ນາງໄດ້ຂີ່ມ້າເດີນທາງໄປທາງອາກາດ ໄປຢືນຢູ່ທີ່ລານພະສີມະຫາໂພ ແລ້ວຮ້ອງປະກາດວ່າ "ຂໍພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງມາບູຊາພວງມາໄລຄຳເຖີດ". ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

๔.

໔.

ยโต ปฏฺฐายหํ พุทฺธ, สาสเน สุทฺธมานสา;

ปสนฺนา เตน สจฺเจน, มมานุคฺคหพุทฺธิยา.

"ຕັ້ງແຕ່ເວລາທີ່ຂ້າພະເຈົ້າມີໃຈອັນບໍລິສຸດ ເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານັ້ນ ແລະດ້ວຍຄວາມຄິດທີ່ຈະອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ,"

๕.

໕.

อาคจฺฉนฺตุ นมสฺสนฺตุ, โพธึ ปูเชนฺตุ สาธุกํ;

โสณฺณมาลาหิ สมฺพุทฺธ, ปุตฺตา อริยสาวกา.

"ຂໍພະພຸດທະບຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນພະອະລິຍະສາວົກ ຈົ່ງສະເດັດມາ ນະມັດສະການ ແລະບູຊາຕົ້ນພະສີມະຫາໂພດ້ວຍພວງມາໄລຄຳໃຫ້ເປັນຢ່າງດີເຖີດ."

๖.

໖.

สุตฺวา ตํ วจนํ อยฺยา, พหู สีหฬวาสิโน;

อาคมฺม นภสา ตตฺถ, วนฺทึ สุจ มหึสุจาติ.

"ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນເກາະສີລັງກາເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ຍິນຄຳກ່າວນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ເດີນທາງມາທາງອາກາດ ໄດ້ໄຫວ້ ແລະບູຊາໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ."

ตโต ปฺปตุติ สา กุมาริกา พุทฺธสาสเน อตีว ปสนฺนา นิจฺจเมว อสฺส มภิรุยฺห อาคนฺตฺวา อริเยหิ สทฺธึ มหาโพธึ สุวณฺณมาลาหิ ปูเชตฺวา คจฺฉติ, อถ ปาฏลิปุตฺตนคโรปวเน วนจรา ตสฺสา อภิณฺหํ คจฺฉนฺติยา จ อาคจฺฉนฺติยา จ รูปสมฺปตฺตึ ทิสฺวา รญฺโญ กเถสุํ. มหาราช เอวรูปา กุมาริกา อสฺส มภิรุยฺห อาคนฺตฺวา นิพทฺธํ วนฺทิตฺวา คจฺฉติ. เทวสฺสานุรูปา อคฺคมเหสี ภวิตุนฺติ, รา ชา ตํ สุตฺวา เตนหิ ภเณ คณฺหถ นํ กุมารึ, มม อคฺคมเหสึ กโรมีติ ปุริเส ปโยเชสิ, เตน ปยุตฺตปุริสา โพธิปูชํ กตฺวา อาคจฺฉนฺตึ คณฺหามาติ ตตฺถ นิลีนา คหณสชฺชา อฏฺฐํสุ, ตทา สา กุมาริกา อสฺส มภิรุยฺห มหาโพธิมณฺฑํ คนฺตฺวา วีตโรเคหิ สทฺธึ ปุปฺผปูชํ กตฺวา วนฺทิตฺวา นิวตฺติ, อถ เตสุ เอโก ธมฺมรกฺขิต ตฺเถโรนาม ตสฺสา เอว มาห, ภคินิ ตํ อนฺตรามคฺเค โจรา คณฺหิตุกามา ฐิตา, อสุกฏฺฐานํ ปตฺวา อปฺปมตฺตา [Pg.22] สีฆํ คจฺฉาติ, สาปิ คจฺฉนฺตี ตํ ฐานํ ปตฺวา โจเรหิ อนุพนฺธิตา อสฺสสฺส ปณฺหิยา สญฺญํ ทตฺวา ปกฺกามิ, โจรา ปจฺฉโต ปจฺฉโต อนุพนฺธึสุ. อสฺโส เวคํ ช เน ตฺวา อากาส มุลฺลงฺฆิ, กุมาริกา เวคํ สนฺธาเรตุํ อสกฺโกนฺตี อสฺสสฺส ปิฏฺฐิโต ปริคลิตฺวา ปตนฺตี มยา กตูปการํ สร ปุตฺตาติ อาห, โส ปตนฺตึ ทิสฺวา เวเคนา คนฺตฺวา ปิฏฺฐิยํ นิสีทาเปตฺวา อากาสโต เนตฺวา ส ก ฏฺฐา เน เยว ปติฏฺฐาเปสิ. ตสฺมา.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາງກຸມານີຜູ້ນັ້ນມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາເປັນຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ຂີ່ມ້າມາເປັນປະຈຳ ເພື່ອບູຊາພະມະຫາໂພດ້ວຍພວງມາໄລຄຳຮ່ວມກັບພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍແລ້ວກັບໄປ. ຕໍ່ມາ ພວກພານປ່າໃນປ່າໃກ້ເມືອງປາຕະລີບຸດ ເຫັນຮູບໂສມອັນງົດງາມຂອງນາງທີ່ເດີນທາງໄປມາຢູ່ສະເໝີ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນແກ່ພະລາຊາວ່າ "ຂ້າແດ່ມະຫາລາດ ມີກຸມານີຜູ້ມີຮູບໂສມປານນີ້ ຂີ່ມ້າມາໄຫວ້ພະມະຫາໂພເປັນປະຈຳແລ້ວກັບໄປ, ນາງເໝາະສົມທີ່ຈະເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຂອງພະອົງ". ພະລາຊາໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສັ່ງພວກລາຊະບຸລຸດວ່າ "ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປຈັບນາງກຸມານີຜູ້ນັ້ນມາ ເຮົາຈະຕັ້ງນາງເປັນພະອັກຄະມະເຫສີ". ພວກລາຊະບຸລຸດທີ່ຖືກສົ່ງໄປ ຈຶ່ງໄປລີ້ຊຸມຢູ່ບ່ອນນັ້ນເພື່ອກຽມຈັບນາງໃນເວລາທີ່ນາງບູຊາຕົ້ນໂພແລ້ວເດີນທາງກັບ. ໃນເວລານັ້ນ ນາງກຸມານີໄດ້ຂີ່ມ້າມາເຖິງລານພະມະຫາໂພ ໄດ້ບູຊາດອກໄມ້ແລະໄຫວ້ຮ່ວມກັບພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍແລ້ວກັບຄືນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖລະອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພະຂີນາສົບເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະທຳມະລັກຂິຕະເຖລະ ໄດ້ກ່າວກັບນາງວ່າ "ນ້ອງຍິງ, ມີພວກໂຈນຢືນລໍຖ້າຈັບເຈົ້າຢູ່ລະຫວ່າງທາງ, ເມື່ອໄປເຖິງບ່ອນນັ້ນແລ້ວ ຈົ່ງຢ່າປະມາດ ແລະຮີບໄປໄວໆເດີ້". ນາງເມື່ອເດີນທາງໄປເຖິງບ່ອນນັ້ນ ກໍຖືກພວກໂຈນໄລ່ຕິດຕາມ ຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ສັນຍານດ້ວຍສົ້ນນ່ອງແກ່ມ້າແລ້ວແລ່ນໜີໄປ, ພວກໂຈນກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປທາງຫຼັງຢ່າງກະຊັ້ນຊິດ. ມ້າໄດ້ເລັ່ງຄວາມໄວແລ້ວໂດດຂຶ້ນສູ່ອາກາດ, ນາງກຸມານີບໍ່ສາມາດຊົງຕົວຢູ່ໄດ້ ຈຶ່ງຫຼຸດຕົກລົງມາຈາກຫຼັງມ້າ, ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຕົກລົງມາ ນາງໄດ້ກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ຈົ່ງລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ແມ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ແກ່ເຈົ້າເຖີດ". ມ້ານັ້ນເຫັນນາງກຳລັງຕົກລົງມາ ຈຶ່ງຮີບແລ່ນມາຮັບໃຫ້ນາງນັ່ງເທິງຫຼັງ ແລ້ວນຳທາງອາກາດໄປສົ່ງເຖິງສະຖານທີ່ຂອງນາງຢ່າງປອດໄພ. ເພາະເຫດນັ້ນ:

๗.

໗.

ติรจฺฉานคตาเปวํ, สรนฺตา อุปการกํ;

น ชหนฺตีติ มนฺตฺวาน, กตญฺญู โหนฺตุ ปาณิโนติ.

"ແມ່ນແຕ່ສັດເດຍລະສານ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນ ກໍຍັງບໍ່ລະຖິ້ມ, ເມື່ອຮູ້ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂໍສັດທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູເຖີດ."

ตโต สา กุมาริกา สตฺตา สีติโกฏิธนํ พุทฺธสาสเนเยว จชิตฺวา ยาวชีวํ สีลํ รกฺขิตฺวา อุโปสถกมฺมํ ก ตฺวา ต โต จุตา สุตฺต ปฺปพุทฺโธ วิย เทวโลเก นิพฺพตฺตีติ.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາງກຸມານີຜູ້ນັ້ນໄດ້ສະຫຼະຊັບ 87 ໂກດ ໃນພະພຸດທະສາສະໜາ, ຮັກສາສີນຕະຫຼອດຊີວິດ, ໄດ້ຮັກສາອຸໂປສົດສີນ, ເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ເໝືອນດັ່ງຄົນທີ່ນອນຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ.

๘.

໘.

อติตรุณวยา โภ มาตุคามาปิ เอวํ,วิวิธกุสลกมฺมํ กตฺว สคฺคํ วชนฺติ;

กุสลผลมหนฺตํ มญฺญมานา ภวนฺตา,ภวถ กถ มุเปกฺขา ทานมานาทิกมฺเม.

"ດູກ່ອນທ່ານທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ສະຕີທີ່ມີອາຍຸຍັງນ້ອຍຫຼາຍ ກໍຍັງໄດ້ເຮັດກຸສົນກຳຕ່າງໆ ແລ້ວໄປສູ່ສະຫວັນ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເມື່ອຮູ້ວ່າຜົນແຫ່ງກຸສົນນັ້ນຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຍັງວາງເສີຍ ບໍ່ຂົນຂວາຍໃນການໃຫ້ທານແລະການສະແດງຄວາມເຄົາລົບເປັນຕົ້ນເລົ່າ?"

พุทฺเธนิยา วตฺถุํ จตุตฺถํ.

ເລື່ອງນາງບຸດທະນີ ເປັນເລື່ອງທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.

๕. อหิตุณฺฑิกสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໕. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງຄົນຫຼິ້ນງູ.

อิมสฺมึ กิร ภทฺทกปฺปมฺหิ อมฺหากํ กิร ภควโต ปุพฺเพ กสฺสโปนาม สตฺถา โลเก อุปฺปชฺชิตฺวา สเทวกํ โลกํ สํสารสาครา ตาเรตฺวา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐเปตฺวา อตฺถํ คโต ทิวสกโรวิย เสตพฺยมฺหิ อนุปาทิเสสาย นิพฺพาณธาตุยา ปรินิพฺพายิ, ตทา สกลชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา [Pg.23] เอเกกํ สุวณฺณิฏฺฐกํ โกฏิอคฺฆนกํ รตนวิจิตฺตํ พหิจินนตฺถาย เอเกกํ อฑฺฒโกฏิอคฺฆนกํ อพฺภนฺตรูปปูรณตฺถํ มโนสิลาย มตฺติกากิจฺจํ กโรนฺตา โยชนพฺเพธํ ถูปํ กตฺวา มหนฺตํ สกฺการํ กโรนฺติ. ตทา เอโก อหิตุณฺฑิโก คามนิคมราชธานีสุ สปฺเป กีฬาเปตฺวา ชีวิกํ กปฺเปนฺโต เอกํ คามกํ ปตฺวา ตตฺถ สปฺเป กีฬาเปตฺวา สนฺตุฏฺเฐหิ คามวาสีหิ ทินฺนวิวิโธปายโน ขาทนียโภชนียํ ขา ทิ ตฺวา ภุญฺชิตฺวา ตตฺเถว นิวาสํ คเหตฺวา นิสีทิ. ตสฺมึ กิร คามเก มนุสฺสา เยภุยฺเยน รตนตฺตยมามกา. ตสฺมา เต รตฺติภาเค สยนฺตา ‘‘นโม พุทฺธายาติ’’ เอวมาทึ วทนฺติ. โส ปน อหิตุณฺฑิโก มิจฺฉาทิฏฺฐิโก ติณฺณํ รตนานํ คุณํ น ชานาติ. ตสฺมา เตสํ ตํ วจนํ สุตฺวา สยมฺปิ เก ฬึ กุรุมาโน ปริหาสวเสน ‘‘นโม พุทฺธายาติ’’ วทติ, อเถกทิวสํ โส อตฺตโน กีฬาปนสมตฺถํ เอกํ สปฺปํ ภตฺถ ตตฺถ ปริเยสมาโน อาหิณฺฑติ. ตทา เอโก นาคราชา กสฺสปทสพลสฺส ถู ปํ ค นฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกํ วมฺมิกํ ปวิสติ. ตํ ทิ สฺวา อหิตุณฺฑิโก เวเคนา คนฺตฺวา นาคราชํ คณฺหิตุํ มนฺตํ ปริชปิ, โส มนฺตํ สุตฺวา กุชฺฌิตฺวา ตํ มาเรตุกาโม อนุพนฺธิ, ตํ ทิ สฺวา อหิตุณฺฑิโก เว เค น ปลายนฺโต เอกสฺมึ ปาสาเณ ปกฺขลิตฺวา ปตมาโน ปุพฺเพวุตฺตปริหาส วจนปริจเยน ‘‘นโม พุทฺธายาติ’’ วทนฺโต ปติ. ตสฺส ตํ วจนํ อนุพนฺธนฺตสฺส นาครญฺโญ โสตปเถ อมตํวิย ปติ. อถ โส รตนตฺตยคารเวน ตสฺมึ โกธํ นิพฺพาเปตฺวา สมฺม มา ภายิ. อหํ รตนตฺตยมนฺตานุภาวปาเสน พทฺโธ. ตสฺมา ตุ วํ ฑสิตุํ มยฺหํ อนนุรูปํ. อชฺช ต ยิ ปสนฺโนมฺหิ, ปณฺณาการํ เตทมฺมิ, คณฺหาติ ตีณิ สุวณฺณปุปฺผานิ อทาสิ. เอวํ รตนตฺตยํ นาม โฆราสิวิสานมฺปิ สปฺปานํ มนํ ปีเณติ. โหนฺติ เจตฺถ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນພັດທະກັບນີ້ ກ່ອນໜ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ມີພະສາດສະດາພະນາມວ່າ ພະກັດສະປະ ໄດ້ສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ຊົງຊ່ວຍຮື້ຂົນສັດໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກມະຫາສະໝຸດຄືສັງສາລະວັດ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້ສຳເລັດແລ້ວ ກໍສະເດັດດັບຂັນທະປະລິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິບພານທາດ ເໝືອນດັ່ງດວງຕາເວັນທີ່ອັດສະດົງຄົດ ຢູ່ທີ່ເມືອງເສຕະວະ. ໃນເວລານັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ນອນຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວສ້າງສະຖູບສູງໜຶ່ງໂຍດ ໂດຍໃຊ້ດິນຈີ່ຄຳທີ່ມີມູນຄ່າກ້ອນລະໜຶ່ງໂກດ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວຕ່າງໆ ເພື່ອກໍ່ເປັນຝາດ້ານນອກ ແລະໃຊ້ດິນຈີ່ທີ່ມີມູນຄ່າເຄິ່ງໂກດ ເພື່ອຖົມດ້ານໃນ ໂດຍໃຊ້ດິນມະໂນສິລາແທນຕົມ ເພື່ອເຮັດການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ໃນເວລານັ້ນ ມີຄົນຫຼິ້ນງູຄົນໜຶ່ງ ຫາລ້ຽງຊີບດ້ວຍການສະແດງງູຕາມບ້ານ, ນິຄົມ ແລະລາຊະທານີຕ່າງໆ ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ ໄດ້ສະແດງງູຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະໄດ້ຮັບຂອງຂວັນຕ່າງໆ ພ້ອມທັງຂອງກິນຂອງຂົບຄ້ຽວທີ່ຊາວບ້ານຜູ້ມີຄວາມຍິນດີມອບໃຫ້ ເມື່ອກິນອີ່ມແລ້ວ ກໍໄດ້ພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນໝູ່ບ້ານນັ້ນ ພວກມະນຸດສ່ວນຫຼາຍເປັນຜູ້ນັບຖືພະຣັດຕະນະໄຕ. ເພາະສະນັ້ນ ໃນເວລາຄ່ຳຄືນ ເມື່ອພວກເຂົານອນ ຈຶ່ງມັກກ່າວຄຳວ່າ "ນະໂມ ພຸດທາຍະ" ເປັນຕົ້ນ. ສ່ວນຄົນຫຼິ້ນງູນັ້ນ ເປັນມິດສາທິຖິ ບໍ່ຮູ້ຈັກຄຸນຂອງພະຣັດຕະນະໄຕ. ເພາະສະນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາ ກໍເວົ້າຕາມດ້ວຍຄວາມຄຶກຄະນອງແລະຢອກໄຍວ່າ "ນະໂມ ພຸດທາຍະ". ຕໍ່ມາ ມື້ໜຶ່ງ ລາວໄດ້ທ່ຽວຊອກຫາງູທີ່ສາມາດນຳມາສະແດງໄດ້ໃນປ່າແຫ່ງໜຶ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມີພະຍານາກໂຕໜຶ່ງ ໄດ້ໄປໄຫວ້ສະຖູບຂອງພະກັດສະປະທົດສະພົນ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃນຈອມປວກແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄົນຫຼິ້ນງູເຫັນແລ້ວ ກໍຮີບເຂົ້າໄປທ່ອງມົນເພື່ອຈະຈັບພະຍານາກ, ພະຍານາກໄດ້ຍິນມົນແລ້ວກໍໂກດ ເຄືອງແຄ້ນ ປາດຖະໜາຈະຂ້າລາວ ຈຶ່ງໄດ້ໄລ່ຕິດຕາມ, ຄົນຫຼິ້ນງູເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຮີບແລ່ນໜີ ໄປສະດຸດກ້ອນຫີນລົ້ມລົງ ແລະໄດ້ກ່າວຄຳວ່າ "ນະໂມ ພຸດທາຍະ" ດ້ວຍຄວາມຊິນເຄີຍໃນຄຳເວົ້າທີ່ເຄີຍເວົ້າຢອກໄຍມາກ່ອນ. ຄຳເວົ້ານັ້ນຂອງລາວ ໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ໂສດປະສາດຂອງພະຍານາກທີ່ກຳລັງໄລ່ຕິດຕາມມາ ເໝືອນດັ່ງນ້ຳອຳມະລິດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍານາກດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນພະຣັດຕະນະໄຕ ຈຶ່ງດັບຄວາມໂກດນັ້ນເສຍ ແລ້ວກ່າວວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ, ຢ່າຢ້ານເລີຍ. ເຮົາຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍບ້ວງຄືອານຸພາບແຫ່ງມົນພະຣັດຕະນະໄຕແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ ການທີ່ເຮົາຈະກັດເຈົ້າ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນ. ມື້ນີ້ ເຮົາເຫຼື້ອມໃສໃນຕົວເຈົ້າ, ເຮົາຈະມອບຂອງຂວັນໃຫ້ແກ່ເຈົ້າ, ຈົ່ງຮັບເອົາເຖີດ" ແລ້ວໄດ້ມອບດອກໄມ້ຄຳສາມດອກໃຫ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພະຣັດຕະນະໄຕ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແມ່ນແຕ່ງູທີ່ມີພິດຮ້າຍແຮງມີຈິດໃຈອ່ອນໂຍນໄດ້. ໃນເລື່ອງນີ້ ມີຄຳກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

พุทฺโธติ [Pg.24] วจนํ เสฏฺฐํ, พุทฺโธติ ปท มุตฺตมํ;

นตฺถิ เตน สมํ โลเก, อญฺญํ โสตรสายนํ.

"ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ເປັນຄຳອັນປະເສີດ, ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ເປັນບົດອັນສູງສົ່ງ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສະເໝີດ້ວຍຄຳນັ້ນ ທີ່ຈະເປັນຢາບຳລຸງໂສດປະສາດ."

๒.

໒.

ธมฺโมติวจนํ เสฏฺฐํ, ธมฺโมติ ปทมุตฺตมํ;

นตฺถิ เตน สมํ โลเก, อญฺญํ โสตรสายนํ.

"ຄຳວ່າ 'ທັມໂມ' ເປັນຄຳອັນປະເສີດ, ຄຳວ່າ 'ທັມໂມ' ເປັນບົດອັນສູງສົ່ງ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສະເໝີດ້ວຍຄຳນັ້ນ ທີ່ຈະເປັນຢາບຳລຸງໂສດປະສາດ."

๓.

໓.

สงฺโฆติ วจนํ เสฏฺฐํ, สงฺโฆติ ปทมุตฺตมํ;

นตฺถิ เตน สมํ โลเก, อญฺญํ โสตรสายนํ.

"ຄຳວ່າ 'ສັງໂຄ' ເປັນຄຳອັນປະເສີດ, ຄຳວ່າ 'ສັງໂຄ' ເປັນບົດອັນສູງສົ່ງ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສະເໝີດ້ວຍຄຳນັ້ນ ທີ່ຈະເປັນຢາບຳລຸງໂສດປະສາດ."

๔.

໔.

ตสฺส มุขํ มุขํ นาม, ยํ วตฺตติ มุเข สทา;

ทุลฺลภํ พุทฺธวจนํ, สพฺพสมฺปตฺติทายกํ.

"ປາກຂອງບຸກຄົນໃດ ທີ່ມີພຸດທະພົດອັນຫາໄດ້ຍາກ ອັນເປັນເຄື່ອງມອບສົມບັດທັງປວງ ໝູນວຽນຢູ່ສະເໝີ, ປາກຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນປາກຢ່າງແທ້ຈິງ."

๕.

໕.

ตสฺส มโน มโน นาม, ยํ เจ มนสิ วตฺตติ;

ทุลฺลภํ พุทฺธวจนํ, สพฺพสมฺปตฺติทายกํ.

"ໃຈຂອງບຸກຄົນໃດ ທີ່ມີພຸດທະພົດອັນຫາໄດ້ຍາກ ອັນເປັນເຄື່ອງມອບສົມບັດທັງປວງ ນຶກຄິດຢູ່ສະເໝີ, ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນໃຈຢ່າງແທ້ຈິງ."

๖.

໖.

ตเมว กวจํ เทเห, ตเมว มณิ กามโท;

ตเมว สุรภี เธนุ, ตเมว สุรปาทโป.

"ພຸດທະພົດນັ້ນແລ້ວ ເປັນເກາະປ້ອງກັນໃນຮ່າງກາຍ, ເປັນແກ້ວມະນີສາລະພັດນຶກ, ເປັນແມ່ງົວສາລະພັດນຶກ, ແລະເປັນຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ."

๗.

໗.

ตสฺเสว โสตํ โสตํว, ยํ สุณาติ ชโน อยํทุลฺลภํ พุทฺธวจนํ, สพฺพสมฺปตฺติทายกํ.

"ຫູຂອງບຸກຄົນໃດ ທີ່ໄດ້ຍິນພຸດທະພົດອັນຫາໄດ້ຍາກ ອັນເປັນເຄື່ອງມອບສົມບັດທັງປວງ, ຫູຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຫູຢ່າງແທ້ຈິງ."

๘.

໘.

เอวํ วิโธ รโค โฆโร, หฬาหฬวิโส สทา;

พุทฺโธติ วจนํ สุตฺวา, สนฺตุฏฺโฐ ทาสิ ชีวิตํ.

"ພະຍານາກທີ່ມີຄວາມໂກດຮ້າຍແຮງປານນີ້ ເໝືອນດັ່ງມີພິດຮ້າຍແຮງຕະຫຼອດເວລາ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ມອບຊີວິດໃຫ້."

๙.

໙.

โสณฺณปุปฺผตฺตยํจาปิ, มหคฺฆํ พหลํ อทา;

ปสฺส พุทฺโธติ วาจาย, อานุภาวมหนฺตตนฺติ.

"ແລະຍັງໄດ້ມອບດອກໄມ້ຄຳສາມດອກ ອັນມີຄ່າຫຼາຍແລະໜາແໜ້ນໃຫ້, ຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງອານຸພາບຂອງຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ເຖີດ."

อถ นาคราชา ตสฺส ตานิ สุวณฺณปุปฺผานิ ทตฺวา เอวมาห. สมฺม เอเตสุ เอกํ ตว ปุญฺญตฺตาย เอกํ มม ปุญฺญตฺถาย ปูเชหิ. อิตเรน ยาวชีวํ สุเขน ชีวนฺโต ปุตฺตทาเร โปเสนฺโต ทานาทีสุ อปฺปมชฺชนฺโต ชีวิกํ กปฺเปหิ. มา หีนกมฺเม พฺยวโฏ โหหิ, มิจฺฉาทิฏฺฐิญฺจ ปชหาติ โอวทิตฺวา ปกฺกามิ. อหิตุณฺฑิโกปิ โสมนสฺสปฺปตฺโต เตน วุตฺตนเยเนว ทฺวิหิ ปุปฺเผหิ เจติยํ ปูเชตฺวา เอเกน ส ห สฺสํ ลภิตฺวา เต น ปุตฺตทาเร [Pg.25] โปเสนฺโต กปณทฺธิกวณิพฺพกาทีนํ ทานํ เทนฺโต อหิตุณฺฑิกกมฺมํ ปหาห กุสลเมว อุปจินนฺโต อายุปริโยสาเน สคฺคปรายโน อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍານາກມອບດອກໄມ້ຄຳເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ແກ່ລາວແລ້ວ ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ, ໃນບັນດາດອກໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ ຈົ່ງບູຊາດອກໜຶ່ງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ບຸນຂອງເຈົ້າ, ແລະບູຊາດອກໜຶ່ງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ບຸນຂອງເຮົາ. ສ່ວນດອກທີ່ເຫຼືອ ຈົ່ງໃຊ້ລ້ຽງຊີບຢ່າງມີຄວາມສຸກຕະຫຼອດຊີວິດ ລ້ຽງດູລູກແລະເມຍ ຢ່າປະມາດໃນການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ. ຈົ່ງຢ່າຂຸ້ນຂ້ຽວໃນກຳອັນຕ່ຳຊ້າ ແລະຈົ່ງລະຖິ້ມມິດສາທິຖິເສຍ", ເມື່ອໂອວາດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍຫຼີກໄປ. ສ່ວນຄົນຫຼິ້ນງູກໍມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ບູຊາພະເຈດີດ້ວຍດອກໄມ້ສອງດອກຕາມວິທີທີ່ພະຍານາກກ່າວໄວ້, ແລະໄດ້ເງິນໜຶ່ງພັນຈາກດອກໄມ້ອີກດອກໜຶ່ງ, ໄດ້ນຳເງິນນັ້ນມາລ້ຽງດູລູກແລະເມຍ, ໄດ້ໃຫ້ທານແກ່ຄົນຍາກຈົນ, ຄົນເດີນທາງ ແລະຄົນຂໍທານເປັນຕົ້ນ, ໄດ້ລະຖິ້ມອາຊີບຫຼິ້ນງູ ແລະບຳເພັນແຕ່ກຸສົນກຳ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນ.

๑๐.

໑໐.

อิติ อวิทิตสตฺโต กิญฺจิ พุทฺธานุภาวํ,ลภติ ธนวิเสสํ ยสฺส นามปฺปกาสา;

วิทิตชนนิกาโย กินฺนุ ตสฺสานุภาวํ,น ลปติ ชินนามํ กิจฺจ มญฺญปฺปหายาติ.

"ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ແມ່ນແຕ່ສັດທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກອານຸພາບຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເລີຍ ກໍຍັງໄດ້ຮັບຊັບອັນປະເສີດ ເພາະການກ່າວພະນາມຂອງພະອົງ, ສ່ວນໝູ່ຊົນທີ່ຮູ້ຈັກອານຸພາບຂອງພະອົງແລ້ວ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ລະຖິ້ມວຽກງານອື່ນ ແລ້ວກ່າວເຖິງພະນາມຂອງພະຊິນະເຈົ້າເລົ່າ?"

อหิตุณฺฑิกสฺส วตฺถุํ ปญฺจมํ.

ເລື່ອງຄົນຫຼິ້ນງູ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ ຈົບແລ້ວ.

๖. สรณตฺเถรสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໖. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພະສະຣະນະເຖລະ.

สาวตฺถิยํ กิร สุมโน นาเม โก คหปติ อโหสิ. ตสฺส ภริยา สุชมฺปติกา นาม. เต อคารํ อชฺฌาวสนฺตา อปรภาเค ปุตฺตํจ ธีตรํจ ลภึสุ. อถ เตสํ ทหรกาเลเยว มาตาปิตโร กาลํ กโรนฺตา เชฏฺฐกํปกฺโกสิตฺวา มยํ ปุตฺต ตุวํ ปติรูเป ฐาเน นิเวสิตุํ นาสกฺขิมฺห, ยํ โน ฆเร วิภวํ, สพฺพํ ตํ คณฺห. อิมายจ เต กณิฏฺฐิกาย วุทฺธึตฺวเมว ชานาหีติ วตฺวา เชฏฺฐกสฺส หตฺเถ กณิฏฺฐิกาย หตฺถํ ฐเปตฺวา กาลมกํสุ. อถ โส มาตาปิตุนฺนํ อจฺจเยน อาฬาหนกิจฺจํ กตฺวา วสนฺโต กาลนฺตเรน กณิฏฺฐิกํ ปติรูเปน กุเลน สมฺพนฺธิตฺวา สยมฺปิ ทารปริคฺคหมกาสิ. อถาปรภาเค ตสฺส กณิฏฺฐิกา คพฺภินี หุตฺวา เอกทิวสํ สามิกํ อาห, สามิ มม ภาตรํ ทฏฺฐุกามามฺหีติ. โสปิ สาธุ ภทฺเทติ อนุรูเปน ปณฺณากาเรน ตาย สทฺธึ นิกฺขมิ. ตทา ปน ภควา สุนิวตฺโถ สุปารุโต ภิกฺขุสงฺฆปริวุโส ปิณฺฑาย นครํ ปาวิสิ ฉพฺพณฺณฆนพุทฺธรํสิโย วิสฺสชฺเชนฺโต, ต โต เต ภควนฺตํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺตา ปญฺจปติฏฺฐิเตน [Pg.26] วนฺทิตฺวา อฏฺฐํสุ, อถ สตฺตา เตสํ ชยมฺปติกานํ อุปนิสฺสยสมฺปตฺตึทิสฺวา เต สรเณสุจ สีเลสุจ ปติฏฺฐาเปตฺวา เอวมาห, กทาจิ โว ทุกฺเข อุปฺปนฺเน ตถาคโต อนุสฺสริตพฺโพติ. ตถาหิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງສາວັດຖີ ມີຄະຫະບໍດີຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸມະນະ. ເມຍຂອງລາວຊື່ວ່າ ສຸຊຳປະຕິກາ. ພວກເຂົາຄອງເຮືອນຢູ່ຮ່ວມກັນ ຕໍ່ມາໄດ້ລູກຊາຍແລະລູກສາວ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລູກທັງສອງຍັງນ້ອຍຢູ່ ພໍ່ແມ່ກຳລັງຈະເສຍຊີວິດ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງລູກຊາຍກົກມາແລ້ວກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ພວກພໍ່ແມ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕັ້ງຕົວໃຫ້ເຈົ້າຢູ່ໃນຖານະອັນສົມຄວນເລີຍ, ຊັບສົມບັດທັງໝົດທີ່ມີຢູ່ໃນເຮືອນຂອງພວກເຮົາ ເຈົ້າຈົ່ງຮັບເອົາໄປທັງໝົດເຖີດ. ແລະສ່ວນນ້ອງສາວຫຼ້າຂອງເຈົ້ານີ້ ເຈົ້າຈົ່ງເບິ່ງແຍງລ້ຽງດູໃຫ້ນາງຈະເລີນເຕີບໃຫຍ່ດ້ວຍຕົວເຈົ້າເອງເດີ້", ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ມອບມືຂອງນ້ອງສາວຫຼ້າໃສ່ໃນມືຂອງພີ່ຊາຍກົກ ແລ້ວກໍເສຍຊີວິດໄປ. ຕໍ່ມາ ພີ່ຊາຍກົກເມື່ອພໍ່ແມ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດຊາປະນະກິດສົບ ແລ້ວອາໄສຢູ່ຕໍ່ມາ, ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ກໍໄດ້ຈັດແຈງໃຫ້ນ້ອງສາວແຕ່ງງານກັບຕະກູນອັນສົມຄວນ ແລະຕົນເອງກໍໄດ້ແຕ່ງງານມີຄອບຄົວຄືກັນ. ຕໍ່ມາ ນ້ອງສາວຂອງລາວໄດ້ຕັ້ງຄັນ, ມື້ໜຶ່ງ ຈຶ່ງກ່າວກັບສາມີວ່າ "ທ່ານພີ່, ຂ້າພະເຈົ້າຢາກໄປຢ້ຽມຢາມພີ່ຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າເດ". ສາມີກໍຮັບຄຳວ່າ "ດີແລ້ວນ້ອງຍິງ" ແລ້ວໄດ້ຖືເອົາເຄື່ອງບັນນາການອັນສົມຄວນ ເດີນທາງໄປພ້ອມກັບນາງ. ໃນເວລານັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງນຸ່ງຫົ່ມສະບົງຈີວອນເປັນຢ່າງດີ ມີພະພິກຂຸສົງເປັນບໍລິວານ ສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງ ຊົງເປັ່ງພະສັດພັນນະຣັງສີອັນໜາແໜ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາທັງສອງເຫັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ້ວ ມີຈິດໃຈເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດດ້ວຍເບນຈະປະດິດແລ້ວຢືນຢູ່. ພະສາດສະດາຊົງເຫັນອຸປະນິໄສອັນສົມບູນຂອງສາມີພັນລະຍາທັງສອງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ພວກເຂົາຕັ້ງຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມແລະສີນທັງຫຼາຍ ແລ້ວຊົງກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ "ໃນເວລາໃດທີ່ຄວາມທຸກເກີດຂຶ້ນແກ່ພວກເຈົ້າ, ພວກເຈົ້າຄວນລະນຶກເຖິງພະຕະຖາຄົດ". ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

ยํกิญฺจิ ภยมุปฺปนฺนํ, ราชโจราทิสมฺภวํ;

ตทา สเรยฺย สมฺพุทฺธํ, นิจฺฉนฺโตต ทุปทฺทวํ.

"ເມື່ອໄພຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກພະລາຊາ ຫຼືພວກໂຈນເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

๒.

໒.

ยํ เว อุปทฺทวํ โหติ, ยกฺขเปตา ทิสมฺภวํ;

ตทา สเรยฺย สมฺพุทฺธํ, นิจฺฉนฺโต ตทุปทฺทวํ.

"ເມື່ອອຸປະທະວະອັນຕະລາຍໃດໆເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກຍັກ ຫຼືເຜດເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

๓.

໓.

สีหพฺยคฺฆตรจฺฉาทิ, ปุณฺฑรีกาทิสมฺภวํ;

ตทา สเรยฺย สมฺพุทฺธํ, นิจฺฉนฺโต ตทุปทฺทวํ.

"ເມື່ອອັນຕະລາຍເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກສິງ, ເսືອໂຄ່ງ, ເսືອເຫຼືອງ ຫຼືໝີເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

๔.

໔.

ยมาตปคฺคิ วาตาทิ, อุทกาสนิสมฺภวํ;

ตทา สเรยฺย สมฺพุทฺธํ, นิจฺฉนฺโต ตทุปทฺทวํ.

"ເມື່ອອັນຕະລາຍເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກແດດ, ໄຟ, ລົມ, ນ້ຳ ຫຼືຟ້າຜ່າເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

๕.

໕.

ปชฺชราทีหิ โรเคหิ, วิสโม ตุหิสมฺภวํ;

ตทา สเรยฺย สมฺพุทฺธํ, นิจฺฉนฺโต ตทุปทฺทวํ.

"ເມື່ອອັນຕະລາຍເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກໂລກໄຂ້ ຫຼືໂລກໄພຕ່າງໆ ອັນເກີດຈາກຄວາມບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີແຫ່ງທາດ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

๖.

໖.

มจฺจุนา เจ ยทา ยุทฺธํ, กเร เตนาปิ ชนฺตุนา;

สริตพฺโพ ตทา พุทฺโธ, ปตฺเถนฺเตนตฺตโน ชยนฺติ.

"ຫຼືເມື່ອໃດທີ່ສັດໂລກຕ້ອງເຮັດສົງຄາມກັບຄວາມຕາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອປາດຖະໜາໄຊຊະນະແກ່ຕົນ ກໍຄວນລະນຶກເຖິງພະພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

ตโต เต ภควโต วจนํ ปฏินนฺทิตฺวา วนฺทิตฺวา อคมํสุ. อถ เชฏฺฐโก อาคเต เต ทิสฺวา ยถานุรูปํ สกฺการ มกาสิ. ตสฺสา สามิโก กติปาหํ ตตฺถ วสิตฺวา ภริยํ เชฏฺฐกสฺส ปฏิปาเทตฺวา มม คาเม กิจฺจํ อตฺถีติ วตฺวา ปกฺกามิ. อถสฺสา ภาตา ภริยํ ปกฺโกสิตฺวา อาห ภทฺเท อิมิสฺสา สพฺพํ กตฺตพฺพํ กโรหีติ. สา ตโต ปฏฺฐาย ตสฺสา อุทกนฺน ปานา ทินา เวยฺยาวจฺจํ กุรุมานา เอติสฺสา หตฺถปาทคีวูปเคสุ อาภรเณสุ โลภํ อุปฺปาเทตฺวา ตํ วูปสเมตุํ อสกฺโกนฺตี อาหารู ปจฺเฉทํ กตฺวา คิลานาวิย มญฺจกํ อุปคูหิตฺวา นิปติ. อถ โส เคหํ คนฺตฺวา ตํ ตถา สยิตํ [Pg.27] ทิสฺวา มญฺจเก นิสินฺโน กึ ภทฺเท อผาสุกนฺติ ปุจฺฉิ, สา ตุณฺหี หุตฺวา กติปยวาเร ปุจฺฉิตา น สกฺกา กเถตุนฺติ อาห. ปุน สามิเกน คาฬฺหํ นิพนฺธิเต สา จินฺเตสิ, อุชุกํ มยา ตสฺสา ปิฬนฺธนํ ปตฺเถมีติ วุตฺเต น ปฺปติรุปํ, ตสฺสา ปญฺจมธุร มํสํ ปตฺเถมีติ วุตฺเต ตํ มาเรสฺสติ, ตทา ปิฬนฺธนานิ มยฺหเมวาติ, ตโต สามิ ตว กณิฏฺฐิกาย ปญฺจมธุรมํสํ ปตฺเถมิ, อลภมานาย เม ชีวิตํ นตฺถีติ อาห, ตํ สุตฺวา โส อเนกปริยาเยน มนุสฺสมารณํ นาม ภาริยนฺติ วตฺวา นิวาเรนฺโตปิ นิวาเรตุํ นาสกฺขิ, อถ ตาย ปฏิพทฺธจิตฺโต กามมุจฺฉิโต โมหมูฬฺโห หุตฺวา สาธุ ลภิสฺสสีติ ตสฺสา วจนํ สมฺปฏิจฺฉิ. ตถาหิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຫຼີກໄປ. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍກົກເຫັນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນມາຮອດແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດສັກກາລະບູຊາຕາມສົມຄວນ. ສາມີຂອງນາງພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນສອງສາມວັນ ມອບເມຍໃຫ້ແກ່ພີ່ຊາຍກົກແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍມີວຽກຢູ່ບ້ານຂອງຂ້ອຍ' ແລ້ວຫຼີກໄປ. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍຂອງນາງຈຶ່ງຮ້ອງເມຍມາແລ້ວກ່າວວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ຈົ່ງເຮັດທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແກ່ນາງນີ້ເຖີດ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ເມຍນັ້ນເມື່ອເຮັດວຽກງານຮັບໃຊ້ນາງດ້ວຍນ້ຳ, ເຂົ້າ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມເປັນຕົ້ນ ກໍເກີດຄວາມໂລບໃນເຄື່ອງປະດັບທີ່ມື, ຕີນ ແລະ ຄໍຂອງນາງ, ເມື່ອບໍ່ສາມາດລະງັບຄວາມໂລບນັ້ນໄດ້ ຈຶ່ງງົດອາຫານ ແລ້ວນອນປ່ວຍຢູ່ເທິງຕຽງ. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍນັ້ນກັບມາເຮືອນ ເຫັນນາງນອນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງນັ່ງເທິງຕຽງແລ້ວຖາມວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ເຈົ້າບໍ່ສະບາຍເປັນຫຍັງບໍ?'. ນາງມິດຢູ່, ເມື່ອຖືກຖາມຫຼາຍເທື່ອ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍບອກບໍ່ໄດ້ດອກ'. ເມື່ອສາມີຖາມເຊົ້າຊີ້ອີກ, ນາງຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າເຮົາຈະເວົ້າກົງໆວ່າ ຢາກໄດ້ເຄື່ອງປະດັບຂອງນາງ ກໍຄົງບໍ່ເໝາະສົມ, ແຕ່ຖ້າເຮົາເວົ້າວ່າ ຢາກກິນຊີ້ນມີລົດຫວານ ໕ ຢ່າງ ຂອງນາງ, ເຂົາກໍຈະຂ້ານາງ, ເມື່ອນັ້ນ ເຄື່ອງປະດັບທັງຫຼາຍກໍຈະຕົກເປັນຂອງເຮົາເອງ'. ຈາກນັ້ນ ນາງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່, ຂ້ອຍຢາກກິນຊີ້ນມີລົດຫວານ ໕ ຢ່າງ ຂອງນ້ອງສາວຫຼ້າຂອງເຈົ້າ, ຖ້າຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ ຂ້ອຍຄົງບໍ່ມີຊີວິດຢູ່ຕໍ່ໄປ'. ພີ່ຊາຍໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວຫ້າມໂດຍປະການຕ່າງໆວ່າ 'ການຂ້າຄົນເປັນເລື່ອງຮ້າຍແຮງ' ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມໄດ້. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍນັ້ນມີຈິດຜູກພັນໃນນາງ, ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳ ແລະ ຫຼົງມົວເມົາ ຈຶ່ງຮັບຄຳຂອງນາງວ່າ 'ດີລະ, ເຈົ້າຈັກໄດ້'. ດັ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๗.

໗.

หายนฺติ อิธโลกตฺถา, หายนฺติ ปารโลกิกา;

หายนฺติ มหตา อตฺถา, เย อิตฺถีนํ วสงฺคตา.

ປະໂຫຍດໃນໂລກນີ້ຍ່ອມເສື່ອມເສຍ, ປະໂຫຍດໃນໂລກໜ້າຍ່ອມເສື່ອມເສຍ, ປະໂຫຍດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມເສຍ ໄປແກ່ບຸກຄົນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ.

๘.

໘.

เอสา มาตา ปิตา เอโส, ภคินี ภาตโร อิเม;

ครุตพฺเพ น ชานนฺติ, เย อิตฺถีนํ วสงฺคตา.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກບຸກຄົນທີ່ຄວນເຄົາລົບວ່າ 'ນີ້ແມ່ນມານດา, ນີ້ແມ່ນບິດາ, ນີ້ແມ່ນພີ່ນ້ອງຍິງ, ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນພີ່ນ້ອງຊາຍ'.

๙.

໙.

การณาการณนฺเตตํ, กตฺตพฺพํวา น วา อิทํ;

กามนฺธตฺตา น ชานนฺติ, เย อิตฺถีนํ วสงฺคตา.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ເພາະເປັນຜູ້ບອດດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ຈັກເຫດ ແລະ ບໍ່ແມ່ນເຫດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດ ຫຼື ບໍ່ຄວນເຮັດນີ້.

๑๐.

໑໐.

ปาณํ วา อติปาเตนฺติ, โหนฺติ วา ปารทาริกา;

ภาสนฺติ อลิกํ วาจํ, เย อิตฺถีนํ วสงฺคตา.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມຂ້າສັດແດ່, ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນເມຍຂອງຜູ້ນ້ອຍແດ່, ຍ່ອມເວົ້າຄຳຕົວະແດ່.

๑๑.

໑໑.

สนฺธิจฺเฉทาทิกํ เถยฺยํ, มชฺชปานํจ เปสุนํ;

กโรนฺติ สาหสํ สพฺพํ, เย อิตฺถีนํ วสงฺคตา.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມເຮັດການລັກຂະໂມຍມີການຕັດຊ່ອງຍ່ອງເບົາເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມດື່ມນ້ຳເມົາ, ຍ່ອມເວົ້າສອດສຽດ ແລະ ຍ່ອມເຮັດກຳອັນໂຫດຮ້າຍທຸກຢ່າງ.

๑๒.

໑໒.

อโห อจฺฉริยํ โลเก, สรนฺตานํ ภยา วหํ;

ภริยาย วสํ คนฺตฺวา, โสทรึหนฺตุมิจฺฉตีติ.

ໂອ້! ໜ້າອັດສະຈັນໃນໂລກ, ເປັນຕາຢ້ານແກ່ຜູ້ລະນຶກເຖິງ, ເພາະຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງເມຍ ຈຶ່ງປາດຖະໜາຈະຂ້າພີ່ນ້ອງຮ່ວມອຸທອນຂອງຕົນ.

อถ โส สาหสิโก ปุริโส ภคินิ เอว มาห, เอหิ อมฺม อมฺหากํ มาตาปิตุนฺนํ อิณํ สาเธสฺสาม, อปฺเปวนาม โน ทิสฺวา อิณายิกา อิณํ ทสฺสนฺตีติ, ตํ สุตฺวา ตาย สมฺปฏิจฺฉิเต [Pg.28] สุขยานเก นิสีทาเปตฺวา อิณายิกานํ คามํ คจฺฉนฺโต วิย มหาอฏวึปตฺวา ยานํ มคฺคา โอกฺกมฺม ฐเปตฺวา วิรวนฺติเมว นํ หตฺเถ คเหตฺวา ฉินฺทิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา เกเส คเหตฺวา ภูมิยํ ปาเตสิ, ตสฺมึ ขเณ ตสฺสา กมฺมชวาตา จลึสุ. สา ภาตุลชฺชาย สามิ กมฺมชวาตา เม จลึสุ, ยา วา หํ วิชายามิ, ตาว อุปธาเรหีติ วทนฺตีปิ อปเนตุํ อสกฺโกนฺตี ปุตฺตํ วิชายิ, อถ โส ตํ สมีเป วฏรุกฺขมูเล มาเรสฺสามีติ จิกุเร คเหตฺวา อากฑฺฒิ, ตสฺมึ กาเล สา สามิ ตว ภาคิเนยฺยสฺส มุขํ โอโลเกตฺวา ตสฺส สิเนเหนาปิ มํ น มาเรหีติ วทนฺตี ยาจิ, อถ โส กกฺขโฬ ตสฺสา ตํ การุณิกวจนํ อสุณนฺโต วิย มาเรตุํ อุสฺสหเตว, ตโต สา กุมาริกา อตฺตโน อสรณา จินฺเตสิ, มม สทฺเทนา คนฺตฺวา โย โกจิ มม ภาตุ อนยํ กเรยฺย, ตํ น ปฺปติรูปนฺติ ภาตุสิเนเหน นิสฺสทฺทา อตฺตนา คติตสรณํ อาวชฺชมานา นิปชฺชิ, อถสฺสา ภา ต ริ เมตฺตานุภาเวนจ อนุสฺสริตสรณานุภาเวนจ ตสฺมึ นิคฺโรเธ อธิวตฺถา เทวตา เอวรูโป มาตุคาโม เอตฺถ มาริตา อภวิสฺสา, อทฺธาหํ เทวสมาคมํ ปวิสิตุํ น ลภิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา เอติสฺสา สา มิ โก วิย ตํ ต ชฺเช ตฺวา ปลาเปตฺวา ตฺวํ มา ภายีติ สมสฺสาเสตฺวา ยา น เก ส ปุ ตฺตํ กุมารึ นิสีทาเปตฺวา ตํ ทิวสเมว สาวตฺถิมาคมฺม อนฺโตนคเร สา ลา ย นํ นิปชฺชาเปตฺวา อนฺตรธายิ. ตถาหิ.

ລຳດັບນັ້ນ, ຊາຍຜູ້ໂຫດຮ້າຍນັ້ນຈຶ່ງກ່າວກັບນ້ອງສາວວ່າ 'ມາເຖີດນ້ອງຫຼ້າ, ພວກ ເຮົາຈົ່ງໄປທວງໜີ້ຂອງພໍ່ແມ່ຂອງພວກເຮົາ, ບາງທີພວກລູກໜີ້ເຫັນພວກເຮົາແລ້ວຈະຍອມໃຊ້ໜີ້ໃຫ້'. ນ້ອງສາວໄດ້ຍິນແນວນັ້ນກໍຕົກລົງ, ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ນາງນັ່ງເທິງຍານພາຫະນະທີ່ສະດວກສະບາຍ, ເຮັດຄືກັບວ່າຈະໄປບ້ານຂອງພວກລູກໜີ້ ແຕ່ກັບເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່, ນຳຍານພາຫະນະອອກນອກທາງແລ້ວຈອດໄວ້, ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈັກຕັດຄໍນາງ' ຈຶ່ງຈັບມືຂອງນາງທີ່ກຳລັງຮ້ອງໄຫ້ຢູ່, ແລ້ວຈັບຜົມດຶງນາງລົງມາທີ່ພື້ນດິນ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ລົມກຳມັດຊະວາດຂອງນາງກໍປັ່ນປ່ວນ. ນາງມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ພີ່ຊາຍ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ, ລົມກຳມັດຊະວາດຂອງຂ້ອຍປັ່ນປ່ວນແລ້ວ, ຂໍໃຫ້ພີ່ລໍຖ້າຈົນກວ່າຂ້ອຍຈະເກີດລູກກ່ອນເຖີດ'. ເຖິງແມ່ນວ່ານາງຈະກ່າວຢ່າງນັ້ນ ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມເຂົາໄດ້, ນາງຈຶ່ງໄດ້ເກີດລູກຊາຍ. ລຳດັບນັ້ນ, ເຂົາຄິດວ່າ 'ເຮົາຈັກຂ້ານາງຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄຮໃກ້ໆນີ້' ຈຶ່ງຈັບຜົມຂອງນາງແລ້ວດຶງໄປ. ໃນເວລານັ້ນ, ນາງໄດ້ອ້ອນວອນວ່າ 'ພີ່ເອີຍ, ຂໍໃຫ້ພີ່ເບິ່ງໜ້າຫຼານຊາຍຂອງພີ່ແດ່ເຖີດ, ຂໍຢ່າໄດ້ຂ້າຂ້ອຍເລີຍ ເພາະເຫັນແກ່ຄວາມຮັກໃນຕົວຫຼານນັ້ນ'. ແຕ່ຊາຍຜູ້ໂຫດຮ້າຍນັ້ນ ເຮັດຄືກັບບໍ່ໄດ້ຍິນຄຳອ້ອນວອນອັນໜ້າສົງສານຂອງນາງ, ຍັງຄົງພະຍາຍາມຈະຂ້ານາງຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ, ຍິງສາວນັ້ນເຫັນວ່າຕົນເອງບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ຍິນສຽງຂອງເຮົາແລ້ວມາເຮັດຮ້າຍແກ່ພີ່ຊາຍຂອງເຮົາ, ນັ້ນກໍຄົງບໍ່ສົມຄວນ'. ນາງມີຄວາມຮັກໃນພີ່ຊາຍ ຈຶ່ງມິດຢູ່, ແລ້ວນອນລະນຶກເຖິງພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມທີ່ຕົນໄດ້ເຖິງແລ້ວ. ລຳດັບນັ້ນ, ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງເມດຕາຈິດຂອງນາງທີ່ມີຕໍ່ພີ່ຊາຍ ແລະ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການລະນຶກເຖິງພຣະສະຣະນະຄົມ, ເທວະດາຜູ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄຮນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າສະຕີຜູ້ມີຄຸນທຳປານນີ້ຖືກຂ້າຕາຍຢູ່ທີ່ນີ້, ເຮົາຄົງຈະບໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມປະຊຸມເທວະດາຢ່າງແນ່ນອນ'. ເທວະດານັ້ນຈຶ່ງສະແດງຕົນເປັນຄືກັບສາມີຂອງນາງ, ຂູ່ຕະຄອກຊາຍນັ້ນໃຫ້ປົບໜີໄປ, ແລ້ວປອບໂຍນນາງວ່າ 'ເຈົ້າຢ່າຢ້ານເລີຍ', ໃຫ້ນາງພ້ອມດ້ວຍລູກນັ່ງເທິງຍານພາຫະນະ, ແລ້ວນຳມາຍັງເມືອງສາວັດຖີໃນວັນນັ້ນເອງ, ໃຫ້ນອນພັກຜ່ອນຢູ່ທີ່ສາລາໃນເມືອງ ແລ້ວກໍຫາຍຕົວໄປ. ດັ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๓.

໑໓.

สพฺพสมฺปตฺติทาตารํ, สพฺพโลเกกนายกํ;

มนสาปิ โย วิภาเวติ, ตํ เว ปาเลนฺติ เทวตา.

ບຸກຄົນໃດ ແມ້ພຽງແຕ່ລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າ ຜູ້ປະທານຄວາມສຳເລັດທຸກປະການ, ຜູ້ເປັນນາຍົກເອກຂອງໂລກທັງປວງ ດ້ວຍໃຈ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາບຸກຄົນນັ້ນແທ້.

๑๔.

໑໔.

มุหุตฺตมฺปิจ โย เมตฺตํ, ภาเวติ ยทิ สาธุกํ;

ตํ เว ปาเลนฺติ เทวาปิ, โตสยนฺติ อุปายนาติ.

ບຸກຄົນໃດ ຈະເລີນເມດຕາຈິດດ້ວຍດີ ແມ້ພຽງຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ, ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຮັກສາບຸກຄົນນັ້ນແທ້ ແລະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຍິນດີດ້ວຍເຄື່ອງບັນນາການ.

ตโต [Pg.29] ตสฺสา ปน สามิโก นครา นิกฺขมฺม คจฺฉนฺโต อตฺตโน ภริยํ ทิสฺวา ตฺวํ กทา อาคตา, เกนานีตาสีติ ปุจฺฉิ. สา เทวตาย อานีตภาวํ อชานนฺตี กึ ตฺวํ ภณสิ, นนุ ตยา อานีตามฺหีติ, โสปิ กึโภติ ภณสิ, ตว ภาตุคาเม ทิฏฺฐกาลโต ปฺปตุติ อชฺช จตฺตาโร มาสา ชาตา, เอตฺตกํ กาลํ ตฺวํ น ทิฏฺฐปุพฺพา, กถํ ตฺวํ มยา สทฺธึอาคตาติ ปุจฺฉิ. สา ตํ สุตฺวา เตนหิ มาญฺญสฺส อิมํ รหสฺสํ กเถหิ สามีติ วตฺวา ภา ต รา อตฺตโน กตํ สพฺพํ วิตฺถาเรน กเถสิ. ตํ สุตฺวา ตสฺส สามิโก สํวิคฺโค ภยปฺปตฺโต หุตฺวา ตํ อตฺตโน เคหํ ปาเปสิ, ตโต กติปาหํ ตาย วิสฺสมิเต เต อุโภปิ สตฺถารํ นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ทตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺเต นิสีทึสุ, อถ สา ภควโต สรณสีลานุภาเวน อตฺตโน ชีวิตปฏิลาภํ ปกาเสตฺวา อตฺตโน ปุตฺตํ ภควนฺตํ วนฺทาเปตฺวา สรโณตินามมกํสุ, สตฺถา เต สํ อชฺฌาสยํ ญตฺวา ตทนุรูปํ ธมฺมํ เทเสสิ, เทสนาวสาเน อุโภปิ โสตาปนฺนา อเหสุํ, อถสฺสา ปุตฺโต สรณกุมาโร วีสติเม วสฺเส พุทฺธสาสเน ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตํ ปตฺโต สรณตฺเถโรนาม ปญฺญายีติ.

ລຳດັບນັ້ນ, ສາມີຂອງນາງອອກຈາກເມືອງໄປ ເຫັນເມຍຂອງຕົນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ເຈົ້າມາແຕ່ຕອນໃດ? ໃຜເປັນຄົນພາມາ?'. ນາງບໍ່ຮູ້ວ່າເທວະດາເປັນຄົນພາມາ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່ເວົ້າຫຍັງແນວນັ້ນ? ກໍແມ່ນພີ່ບໍ່ແມ່ນບໍທີ່ພາຂ້ອຍມາ?'. ສາມີກໍຖາມວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ເຈົ້າເວົ້າຫຍັງ? ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ຂ້ອຍເຫັນເຈົ້າຢູ່ບ້ານພີ່ຊາຍຂອງເຈົ້າ ຈົນຮອດມື້ນີ້ກໍໄດ້ ໔ ເດືອນແລ້ວ, ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນເຈົ້າເລີຍ, ເຈົ້າຈະມາພ້ອມກັບຂ້ອຍໄດ້ແນວໃດ?'. ນາງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍຢ່າໄດ້ບອກຄວາມລັບນີ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ' ແລ້ວເລົ່າເລື່ອງທຸກຢ່າງທີ່ພີ່ຊາຍໄດ້ເຮັດແກ່ນາງໂດຍລະອຽດ. ສາມີໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດ ແລະ ຢ້ານກົວ ຈຶ່ງພານາງໄປເຮືອນຂອງຕົນ. ຈາກນັ້ນ ສອງສາມວັນ ເມື່ອນາງໄດ້ພັກຜ່ອນແລ້ວ, ທັງສອງຄົນຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະສາດສະດາ ຖວາຍມະຫາທານ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ, ນາງໄດ້ປະກາດການໄດ້ຊີວິດຄືນມາຂອງຕົນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມ ແລະ ສີລ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ແລ້ວໃຫ້ລູກຊາຍຂອງຕົນຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ລູກຊາຍວ່າ 'ສະຣະນະ'. ພຣະສາດສະດາຊົງຊາບອັດທະຍາໄສຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງສະແດງທຳອັນສົມຄວນແກ່ອັດທະຍາໄສນັ້ນ, ໃນເວລາຈົບພຣະທຳມະເທດສະນາ ທັງສອງຄົນກໍໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະໂສດາບັນ. ຕໍ່ມາ, ກຸມານສະຣະນະ ຜູ້ເປັນລູກຊາຍຂອງนາງ ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ ໒໐ ປີ ກໍໄດ້ບວດໃນພຣະພຸດທະສາດສະນາ, ຈະເລີນວິປັດສະນາ ແລ້ວໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ປາກົດຊື່ວ່າ 'ພຣະສະຣະນະເຖຣະ' ແລ.

๑๕.

໑໕.

ขณมปิ มนเสวํ เทวเทวํ สรนฺตา,ปรมตรปติฏฺฐํ ปาปุณนฺตีติ มนฺตฺวา;

ภวคติ คุณราสึ ชานมานา ชนา โภ;

ภชถ สรณสีลํ สพฺพถา สพฺพกาลนฺติ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ! ພວກທ່ານຈົ່ງຮູ້ຈັກກອງແຫ່ງຄຸນຄວາມດີໃນພົບພູມ, ຈົ່ງຮູ້ວ່າ 'ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ເປັນເທບຍິ່ງກວ່າເທບທັງຫຼາຍ ແມ້ພຽງຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເຖິງທີ່ເພິ່ງອັນປະເສີດສຸດ' ແລ້ວຈົ່ງສະມາທານພຣະສະຣະນະຄົມ ແລະ ສີລ ໂດຍປະການທັງປວງ ໃນກាលທຸກເມື່ອເຖີດ.

สรณตฺเถรสฺส วตฺถุํ ฉฏฺฐมํ.

ເລື່ອງພຣະສະຣະນະເຖຣະ ເປັນເລື່ອງທີ ໖ ຈົບແລ້ວ.

๗. เวสฺสามิตฺตาย วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໗. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງນາງເວສສາມິດຕາ:

ชมฺพุทีเป [Pg.30] กิร โกสมฺพินคเร โกสมฺพิรญฺโญ เวสฺสามิตฺตานาม อคฺคมเหสี อโหสิ. ตทา ภควา โกสมฺพิยํ ปฏิวสติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ จาริกํ จรมาโน. ตสฺมึ สมเย สา รญฺญา สทฺธึ วิหารํ คนฺตฺวา อโนปมาย พุทฺธลีฬาย มธุเรน สเรน เทเสนฺตสฺส ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา ปสนฺนา สรเณสุ ปติฏฺฐาย พุทฺธมามิกา หุตฺวา วิหรติ. อถา ปรภาเค ตสฺส รญฺโญ รชฺชตฺถาย ปจฺจนฺตราชา ยุทฺธสชฺโช รชฺชํ วา เทตุ, ยุทฺธํวาติ ปณฺณํ ปหิณิ. ตํ สุตฺวา ราชา มหติยา เสนาย ปริวุโต ยุทฺธภูมึ คจฺฉนฺโต มเหสิยา สทฺธึ คนฺตฺวา ขนฺธาวารํ นิวาเสตฺวา ตสฺสา เอวมาห. ภทฺเท สงฺคามสีเส ชยปราชโย นาม น สกฺกา วิญฺญาตุํ. สเจ เม ปราชโย อภวิสฺส, ปุเรตรเมว รตฺตปตากํ อุสฺสาเปสฺสามิ, เตน อภิญฺญาเณน ตฺวํ โกสมฺพิเมว คจฺฉาหีติ อนุสาสิตฺวา สงฺคาม มณฺฑลํ คนฺตฺวา มหารณํ กโรนฺโต อตฺตโน ปราชยภาวํ ญตฺวา มาตุคามํ สริตฺวา รตฺตทฺธชํ อุสฺสาเปตฺวา ยุชฺฌนฺโต รเณ ปติ. อถ สา รตฺตปตากํ ทิสฺวา ปราชิโต นูน เม สามิโกติ ภเยน ปลายิตุมารภิ. อถ ตํ โจรรญฺโญ มนุสฺสา ทิสฺวา นูนายํ รญฺโญ อคฺคมเหสีติ ญตฺวา อตฺตโน ราชานํ ทสฺเสสุํ, ราชา ตํ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต มเมตํ อภิเสกํ กโรถาติ อมจฺเจ อาณาเปสิ. อมจฺจา ตํ อภิเสกตฺถาย ยาจึสุ, สา น เม ภเณ อภิเสเกนตฺโถติ น อิจฺฉิ. อมจฺจา ตมตฺถํ รญฺโญ อาโรเจสุํ. ราชา นํ ปกฺโกสาเปตฺวา กสฺมา น อิจฺฉสีติ ปุจฺฉิ. สา เอวมาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ, ທີ່ເມືອງໂກສຳພີ, ພຣະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງໂກສຳພີ ມີພຣະນາມວ່າ ເວສສາມິດຕາ. ໃນເວລານັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອາໄສຢູ່ທີ່ເມືອງໂກສຳພີ, ຊົງຈາຣິກໄປພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະນາງພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຍັງວິຫານ, ໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທດສະນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງສະແດງທຳດ້ວຍພຣະພຸດທະລີລາອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ແລະ ດ້ວຍພຣະສຸຣະສຽງອັນໄພເລາະ, ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສະຣະນະຄົມ ແລະ ເປັນພຸດທະມາມິກະຕະຫຼອດມາ. ຕໍ່ມາ, ພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງປາຍດ່ານ ປາດຖະໜາຈະໄດ້ຣາຊະສົມບັດ ຈຶ່ງກຽມກອງທັບ ແລະ ສົ່ງສານມາວ່າ 'ຈົ່ງມອບຣາຊະສົມບັດໃຫ້ ຫຼື ຈະເຮັດສົງຄາມ'. ພຣະຣາຊາໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາເສືອກອງທັບໃຫຍ່ ສະເດັດໄປຍັງສະໜາມຮົບ, ໂດຍສະເດັດໄປພ້ອມດ້ວຍພຣະມະເຫສີ, ຊົງຕັ້ງຄ້າຍພັກແລ້ວກ່າວກັບພຣະມະເຫສີວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ໄຊຊະນະ ຫຼື ຄວາມພ່າຍແພ້ ຍ່ອມບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ລ່ວງໜ້າ. ຖ້າຂ້ອຍພ່າຍແພ້, ຂ້ອຍຈະໃຫ້ຍົກທຸງແດງຂຶ້ນກ່ອນ, ດ້ວຍສັນຍານນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງກັບຄືນໄປເມືອງໂກສຳພີເຖີດ'. ຄັ້ນຊົງແນະນຳແລ້ວ ກໍສະເດັດໄປຍັງສະໜາມຮົບ, ເມື່ອເຮັດສົງຄາມໃຫຍ່ ແລະ ຊົງຊາບວ່າຕົນເອງກຳລັງຈະພ່າຍແພ້, ຊົງລະນຶກເຖິງພຣະມະເຫສີ ຈຶ່ງໃຫ້ຍົກທຸງແດງຂຶ້ນ, ແລ້ວຊົງຕໍ່ສູ້ຈົນສິ້ນພຣະຊົນໃນສະໜາມຮົບ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະນາງເຫັນທຸງແດງແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ສາມີຂອງເຮົາຄົງຈະພ່າຍແພ້ແລ້ວ' ຈຶ່ງເລີ່ມປົບໜີໄປດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ. ລຳດັບນັ້ນ, ພວກທະຫານຂອງພຣະຣາຊາຝ່າຍສັດຕູເຫັນພຣະນາງ, ຮູ້ວ່າ 'ນາງນີ້ຄົງຈະເປັນພຣະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາ' ຈຶ່ງນຳໄປຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາຂອງຕົນ. ພຣະຣາຊາເຫັນພຣະນາງແລ້ວ ກໍມີຈິດຜູກພັນ ຫຼົງຮັກ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊາໂອງການສັ່ງພວກອຳມາດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງອະພິເສກນາງນີ້ໃຫ້ແກ່ເຮົາເຖີດ'. ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ທູນຂໍເພື່ອເຮັດພິທີອະພິເສກ, ແຕ່ພຣະນາງບໍ່ປາດຖະໜາ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພວກທ່ານເອີຍ, ຂ້ອຍບໍ່ຕ້ອງການການອະພິເສກດອກ'. ພວກອຳມາດຈຶ່ງນຳຄວາມນັ້ນໄປກາບທູນພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຈຶ່ງໃຫ້ຮ້ອງພຣະນາງມາແລ້ວຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕ້ອງການ?'. ພຣະນາງຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

๑.

໑.

สุโณหิ สาธุกํ เทว, ภาสมานาย เม วโจ;

ภตฺตา มยฺหํ มโต อชฺช, สพฺพสมฺปตฺติทายโก.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນສົມມຸດຕິເທບ, ຂໍຈົ່ງຊົງຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຂ້ານ້ອຍທີ່ກຳລັງກ່າວນີ້ໃຫ້ດີເຖີດ, ໃນມື້ນີ້ ສາມີຂອງຂ້ານ້ອຍ ຜູ້ປະທານຄວາມສຳເລັດທຸກປະການ ໄດ້ສິ້ນພຣະຊົນແລ້ວ.

๒.

໒.

กตฺวาน [Pg.31] โสภิเสกํ มํ, อตฺตโน หทยํ วิย;

ปาเลติ ตํ สรนฺตสฺสา, โสกคฺคิ ทหเต มนํ.

ພຣະອົງຊົງອະພິເສກຂ້ານ້ອຍແລ້ວ ຊົງປົກປ້ອງຮັກສາຂ້ານ້ອຍຄືກັບດວງໃຈຂອງພຣະອົງ, ເມື່ອ...ຂ້ານ້ອຍລະນຶກເຖິງພຣະອົງນັ້ນ ໄຟຄືຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມເຜົາໄໝ້ຈິດໃຈ.

๓.

໓.

มหาราช สจญฺญสฺส, อสฺส มคฺคมเหสิกา;

ตมฺหา ทุกฺขา น มุจฺจามิ, เตนาหํ ตํ น ปตฺถเย.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊາ, ຖ້າຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນພຣະມະເຫສີຂອງພຣະອົງອື່น, ຂ້ານ້ອຍກໍຄົງບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ປາດຖະໜາການອະພິເສກນັ້ນ.

๔.

໔.

โสกคฺคินา ปทิตฺตาหํ, โสเก โสกํ กถํ ขิเป;

ชลนฺตคฺคิมฺหี โก นาม, ปลาลํ ปกฺขิเป พุโธ.

ຂ້ານ້ອຍຖືກໄຟຄືຄວາມໂສກເສົ້າເຜົາໄໝ້ຢູ່ແລ້ວ, ຈະເພີ່ມຄວາມໂສກເສົ້າໃສ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າອີກແນວໃດ? ຄົນສະຫຼາດຜູ້ໃດຈະເອົາເຟືອງໄປຖິ້ມໃສ່ໃນກອງໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຢູ່.

๕.

໕.

ปิยวิปฺปโยคทุกฺขํ, ตํ จินฺตยนฺตี ปุนปฺปุนํ;

ตมฺหา ทุกฺขา น มุจฺจามิ, ตสฺมาหํ ตํ น ปตฺถเยติ.

ເມື່ອ...ຂ້ານ້ອຍຄິດເຖິງຄວາມທຸກເພາະການພັດພາກຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ຂ້ານ້ອຍກໍບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ປາດຖະໜາການອະພິເສກນັ້ນ.

ตํ สุตฺวา ราชา โกเธนาภิภูโต สเจ นาภิสิญฺจิสฺสสิ, อคฺคิมฺหิ ตํ ปกฺขิปิสฺสามีติ วตฺวา มหนฺตํ ทารุจิตกํ การาเปตฺวา อคฺคึ ทตฺวา เอกปชฺโชเต ชาเต เอตฺต ปวิสาติ อาห. อถ สา ยาจนฺตี ราชานํ อาห.

ພຣະຣາຊາໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າເຈົ້າບໍ່ຍອມອະພິເສກ, ເຮົາຈະໂຍນເຈົ້າເຂົ້າໃນກອງໄຟ' ແລ້ວໃຫ້ຄົນກຽມກອງຟືນໃຫຍ່, ຈຸດໄຟໃສ່, ເມື່ອໄຟລຸກຂຶ້ນເປັນແປວແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງເຂົ້າໄປໃນນີ້ເຖີດ'. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະນາງຈຶ່ງອ້ອນວອນພຣະຣາຊາແລ້ວກ່າວວ່າ:

๖.

໖.

ปาโป นิปฺปาปินํ ราช, ปาตนํ ขลุ ปาวเก;

โหติ ปาปผลํ ตสฺส, ปจฺจตฺเตจ ปรตฺถจ.

ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ຄົນບາບທີ່ໂຍນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຜິດເຂົ້າໃນກອງໄຟ, ຜົນບາບນັ້ນຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ນັ້ນເອງ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.

๗.

໗.

ปุราตเนหิ ภูปาล, สมณพฺรหฺมเณสุจ;

มาตาปิตุสุ พาเลสุ, โรเคนา ตุรอิตฺถิสุ;

นปฺปสตฺโถ วโธ เทว, ตสฺมาหํ น วธารหาติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ, ບູຮານບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ສັນລະເສີນການຂ້າໃນສະມະນະພຣາມ, ໃນບິດາມານດາ, ໃນເດັກນ້ອຍ, ໃນຄົນປ່ວຍ ແລະ ໃນສະຕີ, ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ຄວນແກ່ການຖືກຂ້າ.

ตํ สุตฺวาปิ ราชา อสทฺทหนฺโต มนุสฺเส อาณาเปสิ. เอตาย หตฺถปาเท คเหตฺวา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิปถาติ เต ตถา กรึสุ, อถ สา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิปมานา นตฺเถตฺถ เม โกจิ ปฏิสรโณติ สรณเมว สรณํ กโรมีติ จินฺเตตฺวา ‘‘พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมํ สรณํ คจฺฉามิ, สงฺฆํ สรณํ คจฺฉามีติ’’ วทนฺตี มนสาจ อนุสฺสรนฺตี อคฺคิมฺหิ ปติ, ตถาวิโธปิ อคฺคิ ตสฺสา สรีเร โลมกูปมตฺตมฺปิ อุณฺหาการํ กาตุํ นาสกฺขิ. ปทุมคพฺภํ ปวิฏฺฐา วิย สีติภูตสรีรา อโหสิ. ราชา ตํ อจฺฉริยํ [Pg.32] ทิสฺวา สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต เวเคน ตํ อุปสงฺกมิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ ปคฺคยฺห อุเร นิปชฺชาเปตฺวา ราชาสเน นิสีทาเปตฺวา อญฺชลึ คคฺคยฺห ฐิโต กสฺมา เต ตํ อคฺคิ สรีรํ มา ปริทหีติ ปุจฺฉิ. สา ตํ การณํ กเถนฺตี เอว มาห.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພຣະຣາຊາກໍບໍ່ເຊື່ອ ຈຶ່ງສັ່ງພວກທະຫານວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງຈັບມື ແລະ ຕີນຂອງນາງນີ້ແລ້ວໂຍນເຂົ້າໃນກອງໄຟ'. ພວກທະຫານກໍເຮັດຕາມນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອພຣະນາງຖືກໂຍນເຂົ້າໃນກອງໄຟ, ຄິດວ່າ 'ໃນທີ່ນີ້ ເຮົາບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງອື່ນເລີຍ, ເຮົາຈະຍຶດເອົາພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມເປັນທີ່ເພິ່ງເທົ່ານັ້ນ' ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພຸດທັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ, ທັມມັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ, ສັງຄັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ' ແລະ ລະນຶກເຖິງດ້ວຍໃຈ ແລ້ວກໍຕົກລົງໃນກອງໄຟ. ເຖິງແມ່ນວ່າໄຟຈະຮ້ອນປານນັ້ນ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍຂອງພຣະນາງຮ້ອນຂຶ້ນ ແມ້ແຕ່ພຽງຮູຂຸມຂົນ, ຮ່າງກາຍຂອງພຣະນາງກັບເຢັນສະບາຍ ຄືກັບເຂົ້າໄປຢູ່ໃນໃຈກາງດອກບົວ. ພຣະຣາຊາເຫັນຄວາມອັດສະຈັນນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດ ແລະ ຂົນລຸກຊັນ, ຈຶ່ງຟ້າວສະເດັດເຂົ້າໄປຫາ, ປະຄອງພຣະນາງດ້ວຍພຣະຫັດທັງສອງ, ໃຫ້ນັ່ງເທິງຣາຊະບັນລັງ, ປະນົມມືຢືນຢູ່ແລ້ວຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງໄຟນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຮ່າງກາຍຂອງເຈົ້າ?'. ພຣະນາງເມື່ອຈະບອກເຫດຜົນນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

๘.

໘.

มาตา ปิตาจ ญาตีจ, ปริวาราจ โสหทา;

มนฺโต สธาทโยจาปิ, มเหสกฺขาจ เทวตา.

ມານດາ, ບິດາ, ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ບໍລິວານ, ມິດສະຫາຍ, ມົນຄາຖາ, ຢາສະໝຸນໄພ ແລະ ເທວະດາຜູ້ມີສັກດາອານຸພາບໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ.

๙.

໙.

เอเตจ ญฺเญจ ภูปาล, สตฺตานํ ภย มาคเต;

รกฺขิตุํ เนว สกฺโกนฺติ, หิตฺวาน สรณตฺตยํ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ບຸກຄົນອື່ນໆ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດປົກປ້ອງຮັກສາສັດທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄພມາຮອດໄດ້ເລີຍ ຫາກເວັ້ນເສຍຈາກພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ.

๑๐.

໑໐.

อคาหํ พุทฺธํ สรณํ, พุทฺโธ เม สรณํ อิติ;

เตน เตเชน มํ ราช, ชลนฺโต อคฺคิ โน ทหิ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ', ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍເດດແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມນັ້ນ ໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຂ້ານ້ອຍ.

๑๑.

໑໑.

อคาหํ ธมฺมํ สรณํ, ธมฺโม เม สรณํ อิติ;

เตน เตเชน มํ ราช, ชลนฺโต อคฺคิ โน ทหิ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຖິງພຣະທຳເປັນທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ພຣະທຳເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ', ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍເດດແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມນັ້ນ ໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຂ້ານ້ອຍ.

๑๒.

໑໒.

อคาหํ สงฺฆํ สรณํ, สงฺโฆ เม สรณํ อิติ;

เตน เตเชน มํ ราช, ชลนฺโต อคฺคิ โน ทหิ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຖິງພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ', ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍເດດແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມນັ້ນ ໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຂ້ານ້ອຍ.

๑๓.

໑໓.

เอวํ มหานุภาวนฺตํ, ปจฺจกฺขํ เอหิปสฺสิกํ;

นาโน ปทฺทว วิทฺธํสึ, นานาสมฺปตฺติทายกํ.

ພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ ມີອານຸພາບໃຫຍ່ຫຼວງປານນີ້, ເປັນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ເອງ, ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮ້ອງໃຫ້ມາເບິ່ງ, ເປັນເຄື່ອງກຳຈັດອຸປະທະວະອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ແລະ ເປັນເຄື່ອງປະທານຄວາມສຳເລັດຕ່າງໆ.

๑๔.

໑໔.

สรณตฺตยญฺหิ โย สตฺโต, น สมาทาย คณฺหติ;

อิธวา ปรตฺถวา โลเก, โส สุขํ นานุโภสฺสติ.

ສັດໃດບໍ່ສະມາທານຍຶດໝັ້ນໃນພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ, ສັດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.

๑๕.

໑໕.

สรณตฺตยญฺหิ โย สตฺโต, สุสมาทาย คณฺหติ;

อิธวาปรตฺถวา โลเก, โส สุขา น วิหายติ.

ສ່ວນສັດໃດສະມາທານຍຶດໝັ້ນດ້ວຍດີໃນພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ, ສັດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມຈາກຄວາມສຸກ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.

๑๖.

໑໖.

ตสฺมา ตุวมฺปิ ภูปาล, คณฺหาหิ สรณตฺตยํ;

ตํ เต ภวติ สพฺพตฺถ, ตาณํ เลณํ ปรายณนฺติ.

ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ, ຂໍພະອົງຈົ່ງຍຶດໝັ້ນໃນພະໄຕສະຣະນະຄົມເຖີ້ນ. ພະໄຕສະຣະນະຄົມນັ້ນ ຈະເປັນທີ່ເພິ່ງ, ທີ່ຫຼົບໄພ ແລະ ທີ່ລະນຶກຂອງພະອົງໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ.

ตํ สุตฺวา ราชา อติวิย ปสนฺนมานโส ตํ ขมาเปตฺวา มหนฺตํ สกฺการสมฺมานํ กตฺวา อชฺชปฺปฏฺฐาย ตฺวํ มม มาตาติ ตํ มาตุฏฺฐาเน ฐเปตฺวา สรณ มคมาสิ. ตสฺมึ สนฺนิปติตฺวา ฐิตมหาชนา ตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา สรเณสุจ สีเลสุจ ปติฏฺฐาย ทานาทีนิ ปุญฺญกมฺมานิ กตฺวา ยถากมฺมํ คตาติ.

ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ສົດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍມີພະໄທເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຂໍຂະມາໂທດນາງ ແລະໄດ້ກະທຳການສັກກາລະບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ໂດຍຕັ້ງນາງໄວ້ໃນຖານະເປັນມານດາວ່າ 'ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ທ່ານຄືມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ' ແລ້ວໄດ້ເຖິງພະໄຕສະຣະນະຄົມເປັນທີ່ເພິ່ງ. ສ່ວນມະຫາຊົນທີ່ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ເຫັນປາຕິຫານນັ້ນແລ້ວ ກໍຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ ແລະສີນທັງຫຼາຍ ໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ ແລ້ວໄດ້ໄປຕາມຍະຖາກຳ.

๑๗.

໑໗.

อิติ [Pg.33] สรณวรํ สา เกวลํ อุคฺคเหตฺวา,ชลิตทหนมชฺเฌ สีติภาวํ อลตฺถ;

ปรมสรณสีลํ ปาลยนฺตา กถํ โว,น ลภถ ภวโภคํ นิพฺพุติญฺจาปิ อนฺเตติ.

ນາງພຽງແຕ່ຍຶດໝັ້ນໃນສະຣະນະຄົມອັນປະເສີດນີ້ເທົ່ານັ້ນ ກໍຍັງໄດ້ຮັບຄວາມເຢັນສະບາຍໃນທ່າມກາງກອງໄຟອັນຮຸ່ງເຮືອງ; ສ່ວນພວກທ່ານທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮັກສາສະຣະນະຄົມ ແລະສີນອັນສູງສົ່ງ ຈະບໍ່ໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດໃນພົບ ແລະຄວາມດັບທຸກໃນບັ້ນປາຍໄດ້ແນວໃດ?

เวสฺสามิตฺตาป วตฺถุํ สตฺตมํ.

ເລື່ອງນາງເວດສະມິດຕາ ເປັນເລື່ອງທີ 7.

๘. มหามนฺธาตุวตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໘. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນມະຫາມັນທາຕຸຣາຊວັດຖຸ:

อิโต กิร เอกนวุติกปฺปมตฺถเก วิปสฺสีนาม สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก อุปฺปชฺชิตฺวา ปวตฺตวรธมฺมจกฺโก สเทวเกหิ โลเกหิ ปูชิยมาโน พนฺธุมตีนคเร ปฏิวสติ. ตทา โส มนฺธาตา ตสฺมึ นคเร ตุนฺนกาโร หุตฺวา นิพฺพตฺติ. ตุนฺนการกมฺเมน ชีวิกํ กปฺเปนฺโต วิหรติ. ตทา สกลนครวาสิโน พุทฺธปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ นิมนฺเตตฺวา มหาทาน มทํสุ. อถ โส เอวํ จินฺเตสิ, สพฺเพปิเม นครวาสิโน ทานํ ททนฺติ. อหเมโกว เสโส ทุคฺคตตฺตา, ยชฺชาหมชฺช พีชํ น โรเปมิ, อิมมฺหา ทุกฺขา น ปริมุจฺจิสฺสามีติ. โส เวเคน ตุนฺนการกมฺมํ ปริเยสิตฺวา กิญฺจิมูลํ ลภิตฺวา เตน เอกสฺสาปิ ทานํ ทาตุํ โอกาส มลทฺธา อาปณํ คนฺตฺวา ราชมาสเก คเหตฺวา จงฺโกฏกํ ปูเรตฺวา อาทาย พุทฺธปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภตฺตคฺคํ คนฺตฺวา ฐิโต เอวํ จินฺเตสิ, นตฺถิ ทานิ โอกาสํ เอกสฺสาปิ ภิกฺขุโน ปตฺเต โอกิริตุํ, อทฺธาหํ อิเม อากาเส วิกิริสฺสามีติ อปฺเปวนาม ปตมานานํ เอกสฺสาปิ ภิกฺขุโน ปตฺเต เอกมฺปิ ปเตยฺย, ตํ เม ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิภาย สุขายาติ ปสนฺนมานโส อุทฺธํ ขิปิ, ต โต ปตมานา เต ปริวาริกเทวตานญฺจ ภควโต อานุภาเวนจ พหิ อปติตฺวา ภควนฺตมาทึ กตฺวา สพฺเพสํ ภิกฺขูนํ [Pg.34] ปตฺเตเยว ปตึสุ. อถ โส ตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส สิรสิ อญฺชลึ ปคฺคยฺห ฐิโต เอวํ ปตฺถนมกาสิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ຍ້ອນກັບໄປໃນກ້າບທີ 91 ແຕ່ກ້າບນີ້ ພະວິປັດສີສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ໄດ້ຊົງສະແດງພະທຳມະຈັກອັນປະເສີດ ແລະຊົງໄດ້ຮັບການບູຊາສັກກາລະຈາກຊາວໂລກພ້ອມທັງເທວະດາທັງຫຼາຍ ປະທັບຢູ່ທີ່ນະຄອນພັນທຸມະດີ. ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊນີ້ ໄດ້ສະເດັດມາເກີດເປັນຊ່າງຫຍິບເຄື່ອງຢູ່ໃນນະຄອນນັ້ນ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍການເຮັດວຽກເປັນຊ່າງຫຍິບເຄື່ອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາວເມືອງທັງໝົດໄດ້ນິມົນພະພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ. ລາວຈຶ່ງຄິດແນວນີ້ວ່າ 'ຊາວເມືອງທັງປວງເຫຼົ່ານີ້ຕ່າງກໍໄດ້ຖວາຍທານ ມີແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ເພາະຄວາມຍາກຈົນ ຖ້າເຮົາບໍ່ປູກພືດໄວ້ໃນວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກນີ້ໄດ້ເລີຍ'. ລາວຈຶ່ງຮີບຮ້ອນໄປຊອກຫາວຽກຫຍິບເຄື່ອງ ຈົນໄດ້ເງິນມານ້ອຍໜຶ່ງ ແຕ່ກໍບໍ່ມີໂອກາດທີ່ຈະຖວາຍທານແກ່ພະພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວ ຈຶ່ງໄດ້ໄປທີ່ຕະຫຼາດ ຊື້ຖົ່ວຣາຊມາດຈົນເຕັມກະຊ້າ ແລ້ວຖືໄປທີ່ໂຮງສັນຂອງພະພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຢືນຢູ່ແລ້ວຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ບໍ່ມີໂອກາດທີ່ຈະໃສ່ບາດແກ່ພະພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວເລີຍ ເຮົາຈະຫວ່ານຖົ່ວເຫຼົ່ານີ້ຂຶ້ນໄປເທິງອາກາດ ຫາກຖົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນຕົກລົງມາ ບາງທີອາດຈະຕົກລົງໃນບາດຂອງພະພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລານານ'. ລາວມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ຫວ່ານຖົ່ວຂຶ້ນໄປເທິງອາກາດ. ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາຜູ້ຮັກສາ ແລະອານຸພາບຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຖົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຕົກລົງມາ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຕົກໄປທາງນອກເລີຍ ແຕ່ໄດ້ຕົກລົງໃນບາດຂອງພະພິກຂຸທຸກຮູບ ໂດຍເລີ່ມຕົ້ນແຕ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນຕົ້ນໄປ. ລາວເຫັນອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ປະນົມມືຂຶ້ນເໜືອຫົວ ແລ້ວຢືນຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາແນວນີ້ວ່າ:

๑.

໑.

อิมินา เม อธิกาเรน, ปสาเทน ยติสฺสเร;

กามโภคีนหํ อคฺโค, ภเวยฺยํ ชาติชาติยํ.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງການຂວົນຂວາຍ ແລະຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະຈອມມຸນີນີ້ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນຍອດແຫ່ງຜູ້ບໍລິໂພກກາມຄຸນ ໃນທຸກໆຊາດທີ່ເກີດມາເຖີ້ນ.

๒.

໒.

ปหริตฺวา ยทา ปาณึ, โอโลเกมิ นโภตลํ;

สตฺตรตนสมฺปนฺนํ, วสฺสํ วสฺสตุ สพฺพทาติ.

ເມື່ອໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຕົບມື ແລ້ວແນມເບິ່ງທ້ອງຟ້າ ຂໍໃຫ້ຝົນແກ້ວເຈັດປະການຕົກລົງມາໃນທຸກເມື່ອເຖີ້ນ.

โส ตโต ปฏฺฐาย เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต มหนฺตํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวิตฺวา อิมสฺมึ ภทฺทกปฺเป อาทิมฺหิ มหาสมฺมโต นาม ราชา อโหสิ. ตสฺส ปุตฺโต โรโช นาม. ตสฺส ปุตฺโต วรโรโช นาม, ตสฺส ปุตฺโต กลฺยาโณ นาม, ตสฺส ปุตฺโต วรกลฺยาโณ นาม. วรกลฺยาณสฺส ปุตฺโต อุโปสโถ นาม. อุโปสถสฺส ปุตฺโต มนฺธาตา นาม หุตฺวา นิพฺพตฺติ. โส สตฺตหิ รตเนหิ จตูหิ จ อิทฺธีหิ สมนฺนาคโต จกฺกวตฺติรชฺชํ กาเรสิ, ตสฺส วามหตฺถํ สมฺมิญฺชิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถน อปฺโปฏฺฐิเต อากาสโต ทิพฺพเมฆา วิย ชณฺณุปฺปมาณํ สตฺตรตนวสฺสํ วสฺสติ. เอวรูโป อจฺฉริโย อโหสิ. โส จตุราสีติวสฺสสหสฺสานิ กุมารกีฬํ กีฬิ. จตุราสีติวสฺสสหสฺสานิ โอปรชฺชํ กาเรสิ. จตุราสีติวสฺสสหสฺสานิ จกฺกวตฺติรชฺชํ กาเรสิ, อายุ ปนสฺส อสงฺขฺเยยฺยํ อโหสิ. โส เอกทิวสํ กามตณฺหํ ปูเรตุํ อสกฺโกนฺโต อุกฺกณฺฐิตาการํ ทสฺเสสิ, อมจฺจา เทว กินฺนโข อุกฺกณฺฐา สีติ ปุจฺฉึสุ. โส ภเณ มยฺหํ ปุญฺญกมฺเม โอโลกิยมาเน อิมํ รชฺชํ นปฺปโหติ, กตรนฺนุ โข ฐานํ รมณียนฺติ. เทวโลโก มหาราชาติ. โส จกฺกรตนํ อพฺภุกฺกิริตฺวา ปริสาย สทฺธึ จาตุมหาราชิกเทวโลกํ อคมาสิ, อถสฺส จตฺตาโร มหาราชาโน ทิพฺพมาลคนฺธ- หตฺถา [Pg.35] เทวคณปริวุตา ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา ตํ อาทาย จาตุมหาราชิกเทวโลกํ คนฺตฺวา รชฺชํ อทํสุ, ตสฺส ปริสาย ปริวุตสฺส ตสฺมึ รชฺชํ กโรนฺตสฺส ทีโฆ อทฺธา วีติวตฺโต. โส ตตฺถปิ ตณฺหํ ปูเรตุ มสกฺโกนฺโต อุกฺกณฺฐิตา การํ ทสฺเสสิ. ตโต จตฺตาโร มหาราชาโน กินฺนุโข มหาราช อุกฺกณฺฐิโตติ ปุจฺฉึสุ. อิมมฺหา เทวโลกา กตรนฺนุ โข ฐานํ รมณียนฺติ, เทว ปเรสํ อุปฏฺฐากมนุสฺสสทิสา มยํ. ตาวตึสเทวโลโก อิโต สตคุเณน รมณีโยติ. มนฺธาตา จกฺกรตนํ อพฺภุกฺกิริตฺวา อตฺตโน ปริสปริวุโต ตาวตึสาภิมุโข ปายาสิ, อถสฺส สกฺโก เทวราชา ทิพฺพมาลคนฺธหตฺโถ เทวคณปริวุโต ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา ตํ หตฺเถ คเหตฺวา อิโต เอหิ มหาราชาติ อาห. ตโต รญฺโญ เทวคณปริวุตสฺส คมนกาเล ปริณายกรตนํ จกฺกรตนํ อาทาย สทฺธึปริสาย มนุสฺสปถํ โอตริตฺวา อตฺตโน ฆรํ ปาวิสิ. สกฺโก มนฺธาตุํ สกฺกภวนํ เนตฺวา เทวตา ทฺเว โกฏฺฐาเส กตฺวา อตฺตโน รชฺชํ มชฺเฌ ภินฺทิตฺวา อทาสิ. ตโต ปฏฺฐาย ทฺเวปิ ราชโน รชฺชํ กาเรสุํ. เอวํ กาเล คจฺฉนฺเต สกฺโก สฏฺฐิสตสหสฺสาธิกานิ ติสฺโสจ วสฺสโกฏิโย อายุํ เขเปตฺวา จวิ. อญฺโญ สกฺโก นิพฺพตฺติ, โสปิ ตเถว เทวรชฺชํ กาเรตฺวา อายุกฺขเยน จวิ, เอเตนุ ปาเยน ฉตฺตึส สกฺกา จวึสุ, มนฺธาตา ปน มนุสฺสปริหาเรน เทวรชฺชํ กาเรสิเยว, ตสฺเสวํ กาเล คจฺฉนฺเต ภียฺโยโส มตฺตาย กามตณฺหา อุปฺปชฺชิ, โส กิมฺเม อุปฑฺฒรชฺเชน. สกฺกํ มาเรตฺวา เอกรชฺชํ กริสฺสามีติ จินฺเตสิ. สกฺกํ ปน มาเรตุํ น สกฺกา, กามตณฺหา ปเนสา วิปตฺติมูลา. ตถาหิ.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວໄດ້ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນລະຫວ່າງເທວະດາ ແລະມະນຸດ ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະໃນຕອນຕົ້ນແຫ່ງພັດທະກ້າບນີ້ ລາວໄດ້ເກີດເປັນພະຣາຊາພະນາມວ່າ ມະຫາສຳມະຕະ. ພະຣາຊາພະນາມວ່າ ໂຣຊະ ເປັນພະຣາຊະບຸດຂອງພະອົງ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະໂຣຊະ ພະນາມວ່າ ວະຣະໂຣຊະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະວະຣະໂຣຊະ ພະນາມວ່າ ກັນລະຍານະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະກັນລະຍານະ ພະນາມວ່າ ວະຣະກັນລະຍານະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະວະຣະກັນລະຍານະ ພະນາມວ່າ ອຸໂປສະຖະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະອຸໂປສະຖະ ໄດ້ມາເກີດເປັນ ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊ. ພະອົງຊົງປະກອບດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການ ແລະລິດສີ່ປະການ ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດເປັນພະເຈົ້າຈັກກະພັດ. ເມື່ອພະອົງຊົງງໍພະຫັດຊ້າຍ ແລ້ວຕົບດ້ວຍພະຫັດຂວາ ຝົນແກ້ວເຈັດປະການກໍຕົກລົງມາຈາກທ້ອງຟ້າສູງພຽງຫົວເຂົ່າ ປານປະໜຶ່ງເມກທິບ. ພະອົງຊົງມີຄວາມອັດສະຈັນເຖິງພຽງນີ້. ພະອົງຊົງສະເຫວີຍສຳລານໃນໄວເຍົາເປັນເວລາ 84,000 ປີ. ຊົງດຳລົງຕຳແໜ່ງອຸປະຣາຊເປັນເວລາ 84,000 ປີ. ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດເປັນພະເຈົ້າຈັກກະພັດເປັນເວລາ 84,000 ປີ, ສ່ວນອາຍຸຂອງພະອົງນັ້ນຍາວນານເປັນອະສົງໄຂ. ວັນໜຶ່ງ ພະອົງບໍ່ອາດຈະຖົມຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມໃຫ້ເຕັມໄດ້ ຈຶ່ງຊົງສະແດງອາການເບື່ອໜ່າຍ. ພວກອຳມາດຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ສົມມຸດຕິເທບ ພະອົງຊົງເບື່ອໜ່າຍດ້ວຍເຫດໃດ?' ພະອົງຕັດວ່າ 'ພວກທ່ານເອີຍ ເມື່ອເຮົາເບິ່ງບຸນກຸສົນຂອງເຮົາແລ້ວ ຣາຊສົມບັດນີ້ຍັງບໍ່ພໍເລີຍ, ສະຖານທີ່ໃດໜໍທີ່ໜ້າຮື່ນຮົມ?' ພວກອຳມາດທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ ແມ່ນເທວະໂລກພະເຈົ້າຂ້າ'. ພະອົງຈຶ່ງຊົງຫວ່ານຈັກກະຣັດຕະນະຂຶ້ນໄປ ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວມະຫາຣາຊທັງສີ່ ຖືພວງມາໄລທິບ ແລະເຄື່ອງຫອມທິບ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ໄດ້ພາກັນມາຕ້ອນຮັບ ແລ້ວພາພະອົງສະເດັດໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາ ແລ້ວຖວາຍຣາຊສົມບັດໃຫ້. ເມື່ອພະອົງແວດລ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເວລາກໍຜ່ານໄປຍາວນານ. ພະອົງກໍຍັງບໍ່ອາດຖົມຄວາມຢາກໃຫ້ເຕັມໄດ້ໃນທີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງສະແດງອາການເບື່ອໜ່າຍອີກ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວມະຫາຣາຊທັງສີ່ຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ ພະອົງຊົງເບື່ອໜ່າຍດ້ວຍເຫດໃດ?' ພະອົງຕັດວ່າ 'ຈາກເທວະໂລກນີ້ ສະຖານທີ່ໃດໜໍທີ່ໜ້າຮື່ນຮົມກວ່ານີ້?' ທ້າວມະຫາຣາຊທັງສີ່ທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ສົມມຸດຕິເທບ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄືກັບຄົນຮັບໃຊ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ. ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ໜ້າຮື່ນຮົມກວ່າສະຫວັນຊັ້ນນີ້ເປັນຮ້ອຍເທົ່າ'. ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊຈຶ່ງຊົງຫວ່ານຈັກກະຣັດຕະນະ ແລ້ວສະເດັດມຸ່ງໜ້າສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານຂອງພະອົງ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາຊ ຖືພວງມາໄລທິບ ແລະເຄື່ອງຫອມທິບ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ໄດ້ສະເດັດມາຕ້ອນຮັບ ແລ້ວຈັບພະຫັດຂອງພະອົງຕັດວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ ຂໍເຊີນສະເດັດມາທາງນີ້ເຖີ້ນ'. ໃນເວລາທີ່ພະຣາຊາສະເດັດໄປ ໂດຍມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມນັ້ນ ປະຣິນາຍະກະຣັດຕະນະໄດ້ພາບໍລິວານຖືເອົາຈັກກະຣັດຕະນະ ລົງມາສູ່ຖິ່ນມະນຸດ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ພະຣາຊະວັງຂອງຕົນ. ທ້າວສັກກະໄດ້ນຳພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊໄປສູ່ສັກກະພິພົບ ແລ້ວແບ່ງເທວະດາອອກເປັນສອງສ່ວນ ແບ່ງຣາຊສົມບັດຂອງຕົນໃຫ້ເຄິ່ງໜຶ່ງ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພະຣາຊາທັງສອງກໍຊົງຄອງຣາຊສົມບັດຮ່ວມກັນ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ທ້າວສັກກະໄດ້ສິ້ນອາຍຸຂັຍຫຼັງຈາກສະເຫວີຍອາຍຸໄດ້ 36,000,000 ປີ ແລ້ວຈຸຕິໄປ. ທ້າວສັກກະອົງໃໝ່ກໍບັງເກີດຂຶ້ນ ແລະຊົງຄອງເທວະຣາຊສົມບັດຢ່າງນັ້ນ ແລ້ວກໍຈຸຕິໄປເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ. ໂດຍທຳນອງນີ້ ທ້າວສັກກະໄດ້ຈຸຕິໄປແລ້ວເຖິງ 36 ອົງ, ແຕ່ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊກໍຍັງຊົງຄອງເທວະຣາຊສົມບັດຢູ່ດ້ວຍຮ່າງກາຍມະນຸດນັ້ນເອງ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມກໍຍິ່ງບັງເກີດຂຶ້ນແກ່ພະອົງຫຼາຍຂຶ້ນ. ພະອົງຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈະຕ້ອງການຫຍັງກັບຣາຊສົມບັດພຽງເຄິ່ງດຽວ. ເຮົາຈະຂ້າທ້າວສັກກະເສຍ ແລ້ວຄອງຣາຊສົມບັດແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ'. ແຕ່ການຈະຂ້າທ້າວສັກການັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະເຮັດໄດ້ເລີຍ, ຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມນີ້ແລ້ວ ເປັນຕົ້ນເຫດແຫ່ງຄວາມພິນາດ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๓.

໓.

วรมตฺร สุขนฺตฺยตฺร, อตฺริจฺฉาวิหโต นโร;

อิธวา ปรตฺถวา กิญฺจิ, น สาตํ วินฺทเต สทา.

ຄົນຜູ້ຖືກຄວາມໂລບມາກຄອບງຳ ຍ່ອມຄິດວ່າ 'ຄວາມສຸກໃນທີ່ນີ້ດີກວ່າ ຄວາມສຸກໃນທີ່ນັ້ນດີກວ່າ' ເຂົາຈະບໍ່ໄດ້ພົບກັບຄວາມສຸກສະບາຍໃດໆເລີຍ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໂລກໜ້າ.

๔.

໔.

ตณฺหาย [Pg.36] ชายเต โสโก,ตณฺหาย ชายเต ภยํ;

ตณฺหาย วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມເກີດຈາກຕັນຫາ, ຄວາມຢ້ານກົວຍ່ອມເກີດຈາກຕັນຫາ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຕັນຫາແລ້ວ ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ແລ້ວຄວາມຢ້ານກົວຈະມີມາແຕ່ໃສ?

๕.

໕.

ตณฺหาทาโส นโร เอตฺถ, ราชโจราทิสมฺภวํ;

หตฺตจฺเฉทาทิกํ ทุกฺขํ, ปาปุณาติ วิหญฺญติ.

ຄົນຜູ້ເປັນທາດຂອງຕັນຫາໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານ ມີການຖືກຕັດມືເປັນຕົ້ນ ອັນເກີດຈາກພະຣາຊາ ຫຼືໂຈນ ແລະຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ.

๖.

໖.

เยน โลเภน ชาเตน, สทา ชียนฺติ ปาณิโน;

เขตฺตํ วตฺถุํ หิรญฺญํจ, ควาสฺสํ ทาสโปริสํ;

สพฺพตฺถาเมน โส โลโภ, ปหาตพฺโพว วิญฺญุนาติ.

ຄວາມໂଲບໃດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຄອບງຳສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ສູນເສຍໄຮ່ນາ, ທີ່ດິນ, ເງິນຄຳ, ງົວຄວາຍ, ມ້າ, ທາດ ແລະຄົນຮັບໃຊ້; ຄວາມໂລບນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາຄວນລະເສຍດ້ວຍກຳລັງຄວາມສາມາດທັງປວງ.

ตโต อตฺริจฺฉาวิหตสฺส ตสฺส อายุสงฺขาโร ปริหายิ, ชรา สรีรํ ปหริ, มนุสฺสสรีรญฺหิ นาม น เทวโลเกภิชฺชติ, ตถ โส เทวโลกา ภสฺสิตฺวา พนฺธุมตีนครุยฺยานํ ปาวิสิ, อุยฺยานปาโล ตสฺส อาคตภาวํ ราชกุลํ นิเวเทสิ. ราชา ราชกุลา อาคนฺตฺวา อุยฺยาเนเยว อาสนํ ปญฺญาเปสิ. ตโต มนฺธาตา อุยฺยาเน ปญฺญตฺตวราสเน นิปนฺโน อนุฏฺฐานเสยฺยํ กปฺเปสิ. ตโต อมจฺจา เทว ตุมฺหากํ ปรโต กินฺนุ กเถสามาติ ปุจฺฉึสุ, มม ปรโต ตุมฺเห อิมํ สาสนํ มหาชนสฺส กเถยฺยาถ, มนฺธาตุมหาราชา ทฺวิสหสฺสทีปปริวาเรสุ จตูสุ มหาทีเปสุ จกฺกวตฺติรชฺชํ กาเรตฺวา จาตุมหาราชิเกสุ รชฺชํ กาเรตฺวา ฉตฺตึสสกฺกานํ อายุปริมาเณน เทวโลเก รชฺชํ กาเรตฺวา กาลมกาสีติ. โส เอวํ วตฺวา กาลํกตฺวา ยถากมฺมํ คโตติ อิมมตฺถํ ปกาเสตุํ ภควา จตุมหาปริสมชฺเฌ อิมา คาถาโย อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ອາຍຸສັງຂານຂອງພະອົງຜູ້ຖືກຄວາມໂລບມາກຄອບງຳກໍຊຸດໂຊມລົງ, ຄວາມຊະລາໄດ້ເຂົ້າຄອບງຳຮ່າງກາຍ, ເພາະວ່າຮ່າງກາຍຂອງມະນຸດຍ່ອມບໍ່ແຕກດັບໃນເທວະໂລກ. ດັ່ງນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງໄດ້ຕົກຈາກເທວະໂລກ ລົງມາສູ່ພະຣາຊະອຸທິຍານແຫ່ງນະຄອນພັນທຸມະດີ. ຄົນເຝົ້າອຸທິຍານໄດ້ແຈ້ງຂ່າວການສະເດັດມາຂອງພະອົງແກ່ຣາຊະຕະກູນ. ພະຣາຊາສະເດັດມາຈາກພະຣາຊະວັງ ແລ້ວໂປດໃຫ້ຈັດຕັ້ງແທ່ນບັນທົມໄວ້ໃນອຸທິຍານນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊໄດ້ບັນທົມເໜືອແທ່ນບັນທົມອັນປະເສີດທີ່ຈັດໄວ້ໃນອຸທິຍານນັ້ນ ແລະໄດ້ບັນທົມເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຳມາດຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ສົມມຸດຕິເທບ ຫຼັງຈາກພະອົງລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວແນວໃດ?' ພະອົງຕັດວ່າ 'ຫຼັງຈາກເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ພວກທ່ານຈົ່ງບອກຂໍ້ຄວາມນີ້ແກ່ມະຫາຊົນວ່າ "ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊ ໄດ້ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດເປັນພະເຈົ້າຈັກກະພັດໃນທະວີບໃຫຍ່ທັງສີ່ ທີ່ມີທະວີບນ້ອຍສອງພັນເປັນບໍລິວານ, ໄດ້ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດໃນສະຫວັນຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກα, ແລະໄດ້ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດໃນເທວະໂລກຕະຫຼອດຊ່ວງອາຍຸຂອງທ້າວສັກກະເຖິງ 36 ອົງ ແລ້ວໄດ້ສະຫວັນຄົດ"'. ພະອົງຕັດແນວນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ສະຫວັນຄົດ ແລະສະເດັດໄປຕາມຍະຖາກຳ. ເພື່ອຈະຊົງປະກາດເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕັດພະຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ໃນທ່າມກາງພຸດທະບໍລິສັດທັງສີ່ວ່າ:

๗.

໗.

ยาวตา จนฺทิมสุริยา, ปริหรนฺติ ทิสา ภนฺติ วิโรจนา;

สพฺเพว ทาสา มนฺธาตา, เย ปาณา ปถวินิสฺสิตา.

ດວງຈັນ ແລະດວງອາທິດ ໂຄຈອນໄປສ່ອງແສງສະຫວ່າງສະໄຫວໃນທິດທັງຫຼາຍພຽງໃດ; ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສແຜ່ນດິນຢູ່ທັງໝົດ ກໍລ້ວນແຕ່ເປັນທາດຂອງພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊພຽງນັ້ນ.

๘.

໘.

น [Pg.37] กหาปณวสฺเสน, ติตฺติ กาเมสุ วิชฺชติ;

อปฺปสฺสทา ทุขา กามา, อิติ วิญฺญาย ปณฺฑิโต.

ความอิ่มໃນກາມທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ມີໄດ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຝົນຈະຕົກລົງມາເປັນເງິນກໍຕາມ; ບັນດິດຮູ້ແນວນີ້ວ່າ 'ກາມທັງຫຼາຍມີລົດຊາດໜ້ອຍ ແຕ່ມີທຸກຫຼາຍ'.

๙.

໙.

อปิ ทิพฺเพสุ กาเมสุ, รตึโส นาธิคจฺฉติ;

ตณฺหากฺขยรโต โหติ, สมฺมาสมฺพุทฺธสาวโกติ.

ສາວົກຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີແມ່ນແຕ່ໃນກາມທິບທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ.

ตํ สุตฺวา พหู โสตาปตฺติผลาทีนิ ปาปุณึสูติ.

ເມື່ອໄດ້ສົດັບພະທຳມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນເປັນຕົ້ນ.

๑๐.

໑໐.

อิติ คตินิยตานํ โพธิยา อุตฺตมานํ;

สกวสมุปเนตฺวา เทติ ทุกฺขาติตณฺหา;

อนิยตคติกานํ กา กถา มาทิสานํ;

ชหถ ตมิติ มนฺตฺวา โภ ภชวฺโห ติวตฺถุํติ.

ຕັນຫາອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມທຸກນີ້ ຍັງສາມາດຄອບງຳແມ່ນແຕ່ທ່ານຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ມີຄະຕິອັນທ່ຽງແທ້ຕໍ່ພະໂພທິຍານ ໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ; ແລ້ວຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ມີຄະຕິບໍ່ທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນຕົວຂ້າພະເຈົ້າເລົ່າ? ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຮູ້ແນວນີ້ແລ້ວ 'ຈົ່ງລະຕັນຫານັ້ນເສຍ' ແລ້ວຫັນມາຢຶດໝັ້ນໃນພະໄຕສະຣະນະຄົມເຖີ້ນ.

มหามนฺธาตุวตฺถุํ อฏฺฐมํ.

ເລື່ອງພະເຈົ້າມະຫາມັນທາຕຸຣາຊ ເປັນເລື່ອງທີ 8.

๙. พุทฺธวมฺมวาณิชกวตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໙. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນພຸດທະວຳມະພໍ່ຄ້າວັດຖຸ:

ชมฺพุทีเป กิร ปาฏลิปุตฺตนคเร พุทฺธวมฺโม นาม วาณิชโก อโหสิ วาณิชกกมฺเมน ชีวมาโน. โส อปรภาเค สตฺถวาเหหิ สทฺธึ คามนิคมชนปท ราชธานีสุ วาณิชฺชํ ปโยชยมาโน วิจรติ, ตสฺมึ สมเย ภควาเนกภิกฺขุสหสฺสปริวุโต ชนปทจาริกํ จรติ พหู เทวมนุสฺเส สํสารกนฺตารา อุตฺตาเรนฺโต. ตทา โส ภควนฺตํ อทฺทส ทฺวตฺตึสลกฺขณานุพฺยญฺชนปติมณฺฑิตํ ชลมานสุวณฺณเมรุํ วิยวิโรจมานํ มหาภิกฺขุสงฺฆปริวุตํ, ทิสฺวา ปรมปีติยา ผุฏสรีโร อญฺชลึ ปคฺคยฺห ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา สายณฺเห ภควนฺตํ ภตฺเตน นิมนฺเตสิ พุทฺธสาสเน อปริจิตภาเวน. อถสฺส ภควา วิกาลโภชนา ปฏิวิรตา ตถาคตาติ อาห. อถ โส ภควนฺตํ วนฺทิตฺวา กึ ภนฺเต ภควนฺตา วิกาเล ภุญฺชิสฺสนฺตีติ, อถสฺส กถํ ปฏิจฺจ ภควา [Pg.38] อฏฺฐวิธํ ปานํ ตถาคตานํ วิกาเล ภุญฺชิตุํ กปฺปติ. เสยฺยถิทํ, อมฺพปานํ ชมฺพุปานํ โจจปานํ โมจปานํ ผารุสกปานํ มธุปานํ มุทฺทิกปานํ สาลูกปานนฺติ. ตํ สุตฺวา วาณิโช สหสกฺการารเสหิ มุทฺทิกปานํ กตฺวา พุทฺธปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทาสิ, สภิกฺขุสงฺโฆ สตฺถา ปริภุตฺตปานียรโส ตสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา ชนปทจาริกํ ปกฺกามิ. โสปิ ปสนฺนมานโส หุตฺวา นิวตฺโต สทฺธึ วาณิชเกหิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ วาณิชฺชํ ปโยเชนฺโต มหาวตฺตนียํนาม กนฺตารํ ปาปุณิ, ตตฺต เตสํ สพฺเพสุเยว สกเฏสุ ปานียํ ปริกฺขยมคมาสิ. ตตฺถ สพฺพมนุสฺสานํจ พลีวทฺทานํจ ปานียํ นาโหสิ. อถ โส วาณิโช ปิปาสาภิภูโต เตสุ เตสุ สกเฏสุ ปานียํ ปริเยสนฺโต วิจรติ. อเถกสฺมึ สกเฏ มนุสฺสา ตํ ทิสฺวา การุญฺเญน เอตฺถาคจฺฉ, อิมสฺมึ โกฬมฺเพ โถกํ ปานียํ อตฺถิ ปิวาติ วทึสุ. ต โต โส คนฺตฺวา ปานียํ ปิวิ. ตสฺส ตํ รสํ มุทฺทิกปานรสสทิสํ อโหสิ, ปิวนฺโตว โส เอวํ จินฺเตสิ. สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ตทา เม ทินฺนมุทฺทิกปานสฺส นิสฺสนฺโท อชฺช สมฺปตฺโต ภวิสฺสตีติ อจฺเฉรพฺภุตจิตฺโต โสมนสฺสชาโต คนฺตฺวา สยเมว จาฏิยา ปิธานํ วิวริ. สกลาปิ สา จาฏิ มุทฺทิกปาเนน ปริปุณฺณา อโหสิ. ตโต โส ร สว นฺตํ โอชวนฺตํ อปริกฺขยํ ทิพฺพปานสทิสํ ปานียํ ทิสฺวา ปรมาย ปีติยา ผุฏสรีโร อุคฺโฆเสสิ สพฺเพ ปานียํ ปิวนฺตูติ. ตํ สุตฺวา สพฺเพ สนฺนิปติตฺวา ปานียํ ทิสฺวา อพฺภุตจิตฺตา ชาตา. วาณิโช เตสํ มชฺเฌ พุทฺธานุภาวํ ปกาเสนฺโต อาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ ມີພໍ່ຄ້າຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພຸດທະວຳມະ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຄ້າຂາຍ. ໃນການຕໍ່ມາ ພໍ່ຄ້ານັ້ນພ້ອມດ້ວຍກອງກວຽນທັງຫຼາຍ ໄດ້ທ່ອງທ່ຽວໄປຄ້າຂາຍໃນບ້ານ, ນິຄົມ, ຊົນນະບົດ ແລະລາຊະທານີທັງຫຼາຍ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸພັນຮູບ ຊົງສະເດັດຈາລິກໄປໃນຊົນນະບົດ ເພື່ອໂຜດເທວະດາ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍໃຫ້ຂ້າມພົ້ນກັນດານຄືສັງສານວັດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພໍ່ຄ້ານັ້ນໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງສະຫງ່າງາມດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ 32 ປະການ ແລະອະນຸພະຍັນຊະນະ ງົດງາມດັ່ງພູເຂົາຄຳສິເນຣຸທີ່ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ຄັນເຫັນແລ້ວ ກໍມີປີຕິຢ່າງຍິ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ ປະນົມມືເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ໃນເວລາແລງ ໄດ້ກາບທູນນິມົນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານ ດ້ວຍຄວາມທີ່ຕົນຍັງບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບເຂົາວ່າ 'ດູກ່ອນອຸປາສົກ ພຣະຕຖາຄົດທັງຫຼາຍງົດເວັ້ນຈາກການສະເຫວີຍອາຫານໃນເວລາວິກາລ'. ລຳດັບນັ້ນ ເຂົາຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າທັງຫຼາຍຈະສະເຫວີຍຫຍັງໃນເວລາວິກາລ?' ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອາໄສເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ນ້ຳປານະ 8 ປະການ ຄວນທີ່ພຣະຕຖາຄົດທັງຫຼາຍຈະສະເຫວີຍໃນເວລາວິກາລໄດ້, ຄື ນ້ຳມ່ວງ (ອຳພະປານະ), น້ຳຫຼ້າ (ຊຳພູປານະ), ນ້ຳກ້ວຍມີເມັດ (ໂຈຈະປານະ), ນ້ຳກ້ວຍບໍ່ມີເມັດ (ໂມຈະປານະ), ນ້ຳໝາກເລັບແຫງ່ວ (ພາຣຸສະກະປານະ), ນ້ຳໝາກມ່ວງປ່າ ຫຼືນ້ຳເຜິ້ງ (ມະທຸປານະ), ນ້ຳໝາກອະງຸ່ນ (ມຸດທິກະປານະ) ແລະນ້ຳຮາກບົວ (ສາລູກະປານະ)'. ພໍ່ຄ້າໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ກໍຟ້າວຈັດແຈງເຮັດນ້ຳໝາກອະງຸ່ນທີ່ມີລົດຊາດອັນປານີດ ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ພຣະສາດສະດາພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງສະເຫວີຍນ້ຳປານະອັນມີລົດຊາດນັ້ນແລ້ວ ຊົງສະແດງທຳແກ່ເຂົາ ແລ້ວສະເດັດຈາລິກໄປໃນຊົນນະບົດ. ພໍ່ຄ້ານັ້ນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ກໍກັບຄືນໄປຄ້າຂາຍຮ່ວມກັບພໍ່ຄ້າທັງຫຼາຍໃນຊົນນະບົດນັ້ນໆ ຈົນເຖິງທະເລຊາຍກັນດານໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ທີ່ຊື່ວ່າ ມະຫາວັດຕະນີຍະ. ໃນບ່ອນນັ້ນ ນ້ຳດື່ມໃນກວຽນທັງໝົດຂອງພວກເຂົາໄດ້ໝົດສິ້ນໄປ. ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີນ້ຳດື່ມສຳລັບມະນຸດ ແລະງົວທັງຫຼາຍເລີຍ. ລຳດັບນັ້ນ ພໍ່ຄ້ານັ້ນຖືກຄວາມຫິວນ້ຳຄອບງຳ ໄດ້ທ່ຽວຊອກຫານ້ຳດື່ມຕາມກວຽນນັ້ນໆ. ໃນກວຽນຫຼັງໜຶ່ງ ພວກມະນຸດເຫັນເຂົາແລ້ວມີຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຈົ່ງມາທາງນີ້ເຖີດ ໃນໄຫນີ້ມີນ້ຳດື່ມຢູ່ໜ້ອຍໜຶ່ງ ຈົ່ງດື່ມເຖີດ'. ເຂົາຈຶ່ງໄປດື່ມນ້ຳນັ້ນ. ລົດຊາດນ້ຳນັ້ນປາກົດແກ່ເຂົາຄືກັບລົດນ້ຳໝາກອະງຸ່ນ. ເມື່ອດື່ມຢູ່ ເຂົາກໍຄິດວ່າ 'ຜົນແຫ່ງນ້ຳໝາກອະງຸ່ນທີ່ເຮົາໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນຄັ້ງນັ້ນ ຄົງຈະມາເຖິງເຮົາໃນວັນນີ້ແລ້ວ'. ເຂົາມີຈິດອັດສະຈັນໃຈ ແລະເກີດໂສມະນັດ ໄດ້ໄປເປີດຝາໄຫດ້ວຍຕົນເອງ. ໄຫທັງໃບນັ້ນກໍເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳໝາກອະງຸ່ນ. ລຳດັບນັ້ນ ເຂົາເຫັນນ້ຳດື່ມອັນມີລົດຊາດ ມີໂອຊາ ບໍ່ຮູ້ຈັກໝົດສິ້ນ ປານດັ່ງນ້ຳທິບ ແລ້ວມີປີຕິຢ່າງຍິ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ ຈຶ່ງຮ້ອງປະກາດວ່າ 'ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນຈົ່ງພາກັນດື່ມນ້ຳນີ້ເຖີດ'. ພວກຄົນທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ກໍພາກັນມາເຕົ້າໂຮມກັນ ເມື່ອເຫັນນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ພໍ່ຄ້າຈຶ່ງປະກາດພຣະພຸດທະອານຸພາບໃນທ່າມກາງພວກເຂົາ ໂດຍກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

ปสฺสเถทํ ภวนฺโต โภ, อานุภาวํ มเหสิโน;

อจินฺตนียมจฺเฉรํ, สนฺทิฏฺฐิก มกาลิกํ.

ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ ຈົ່ງເບິ່ງພຣະອານຸພາບຂອງພຣະມະເຫສີເຈົ້າ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ນີ້ເຖີດ ເປັນໜ້າອັດສະຈັນອັນບໍ່ຄວນຄິດ, ເປັນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ເອງ ແລະບໍ່ປະກອບດ້ວຍການ (ບໍ່ຈຳກັດການ).

๒.

໒.

ปสนฺนมนสา พุทฺเธ, ทินฺนํ ปานียกํ มยา;

วิปจฺจติ อิทาเนว, ตํ ทานํ มุนิวาหสา.

ນ້ຳດື່ມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ດ້ວຍຈິດທີ່ເຫຼື້ອມໃສ, ທານນັ້ນຍ່ອມໃຫ້ຜົນໃນບັດນີ້ເອງ ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະມຸນີ.

๓.

໓.

โอชวนฺตํ [Pg.39] สุขนฺนํว, สีตลํ มธุโร ทกํ;

ทิพฺพปานํว เทวานํ, ชาตมพฺภุตมกฺขยํ.

ນ້ຳອັນມີໂອຊາ ເຢັນ ແລະຫວານ ຄືກັບອາຫານອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ, ປານດັ່ງນ້ຳທິບຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ, ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ມີວັນໝົດສິ້ນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

๔.

໔.

สีลวนฺเตสุ โก นาม, น ทเทยฺย วิจกฺขโณ;

อิธ โลเก ปรตฺเตจ, สุขทํ ทาน มุตฺตมํ.

ຜູ້ມີປັນຍາຄົນໃດເລົ່າ ຈະບໍ່ເພິ່ງຖວາຍທານອັນປະເສີດ ອັນນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ໃນທ່ານຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍ.

๕.

໕.

ยถิ จฺฉิตํ คเหตฺวาน, ปิวนฺตุ มธุโร ทกํ;

ภาชนานิจ ปูเรตฺวา, ยนฺตุ สพฺเพ ยถิจฺฉิตนฺติ.

ຂໍທຸກທ່ານຈົ່ງຕັກເອົານ້ຳຫວານນີ້ດື່ມຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ແລະຈົ່ງຕັກໃຫ້ເຕັມພາຊະນະ ແລ້ວເດີນທາງໄປຕາມຄວາມຕ້ອງການເຖີດ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา สพฺเพ มนุสฺเสจ พลีวทฺเทจ มุทฺทิกรเสเนว สนฺตปฺเปสิ. ตโต ตโต อาคตาปิ ปานียํ ปิวนฺโตจ ปานียํ อกฺขยํ อโหสิ. ตโต วาณิโช สตฺถวาเหหิ สทฺธึ วาณิชฺชํ ปโยเชตฺวา สกนครํ อาคจฺฉนฺโต ภควนฺตํ ปสฺสิตฺวา คมิสฺสามีติ เวฬุวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา กตานุญฺโญ เอกมนฺเต นิสีทิ. สตฺถาปิ เตน สทฺธึ มธุรปฏิสนฺถารมกาสิ. อุปาสโกปิ ภนฺเต ตุมฺหากํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา ปสนฺโน วนฺทิตฺวา คมิสฺสามีติ อาคโตมฺหิ, เอวญฺเจ วญฺจ ปาฏิหาริยนฺติ วิตฺถาเรน กเถสิ. อถสฺส ภควา ธมฺมํ เทเสสิ. โส ธมฺมํ สุตฺวาน สตฺถารํ สฺวาตนาย นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ทตฺวา อตฺตโน เคหเมว อคมาสิ. โส ตโต ปฏฺฐาย ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา ตโต จุโต เทวโลเก ทฺวาทสโยชนิเก กนกวิมาเน เทวจฺฉราปริวุโต เทวิสฺสริยสมนฺนาคโต นิพฺพตฺติ. ตสฺส ปุพฺพกมฺมปกาสนตฺถํ ตตฺถ ตตฺถ รตนภาชเนสุ ทิพฺพมเยหิ มุทฺทิกปาเนหิ ปริปุณฺณํ อโหสิ. ปานียํ ปิวิตฺวา เทวา นจฺจนฺติ วาเทนฺติ กีฬนฺตีติ.

ຄັນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ລ້ຽງມະນຸດ ແລະງົວທັງຫຼາຍທັງປວງໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍນ້ຳໝາກອະງຸ່ນນັ້ນເອງ. ເຖິງແມ່ນວ່າຄົນທັງຫຼາຍທີ່ມາຈາກບ່ອນນັ້ນໆ ຈະພາກັນດື່ມນ້ຳ, ນ້ຳນັ້ນກໍບໍ່ມີວັນໝົດສິ້ນເລີຍ. ຕໍ່ມາ ພໍ່ຄ້ານັ້ນໄດ້ຄ້າຂາຍຮ່ວມກັບພໍ່ຄ້າທັງຫຼາຍ ແລ້ວເດີນທາງກັບຄືນສູ່ເມືອງຂອງຕົນ ໂດຍຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງຈະໄປ' ຈຶ່ງໄດ້ໄປຍັງພຣະວິຫານເວລຸວັນ ຖວາຍອະພิວາດພຣະສາດສະດາ ແລ້ວໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະສາດສະດາກໍຊົງເຮັດການຕ້ອນຮັບຢ່າງອ່ອນຫວານກັບເຂົາ. ອຸປາສົກນັ້ນກໍກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນປາຕິຫານຂອງພຣະອົງແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ມາເພື່ອຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຈະໄປ' ແລ້ວໄດ້ກາບທູນເລື່ອງປາຕິຫານນັ້ນໂດຍລະອຽດ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງທຳແກ່ເຂົາ. ເຂົາຟັງທຳແລ້ວ ໄດ້ນິມົນພຣະສາດສະດາເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານໃນວັນຮຸ່ງຂຶ້ນ ຖວາຍມະຫາທານແລ້ວ ກໍກັບຄືນສູ່ເຮືອນຂອງຕົນ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຂົາໄດ້ເຮັດບຸນມີການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ຄັນຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ມີວິມານຄຳກວ້າງ 12 ໂຍດ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັກສອນ ພ້ອມພຣັ່ງດ້ວຍຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາ. ເພື່ອສະແດງກຳເກົ່າຂອງເຂົາ ໃນວິມານນັ້ນຈຶ່ງເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳໝາກອະງຸ່ນອັນເປັນທິບໃນພາຊະນະແກ້ວມະນີໃນທີ່ນັ້ນໆ. ເທວະດາທັງຫຼາຍດື່ມນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ກໍຟ້ອນລຳ, ຂັບຮ້ອງ ແລະຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ.

๖.

໖.

น วิปุลชินสารํ ชานมาโน ชเนวํ,ลภติ วิปุลโภคํ โตยมตฺตสฺส ทานา;

วิทิตคุณคณา โภ ตีสุ วตฺถูสุ ตุมฺเห,ลภถ ขลุ วิเสสํ สีลวนฺเตสุ ทานาติ.

ມະນຸດຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກຄຸນອັນໄພບູນຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າຢ່າງນີ້ ຍັງໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດອັນໄພບູນ ເພາະການຖວາຍພຽງແຕ່ນ້ຳດື່ມ; ດູກ່ອນທ່ານທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮູ້ຈັກຄຸນຄວາມດີທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຖວາຍທານໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕຣທັງສາມ ແລະໃນທ່ານຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍ ເພື່ອຈະໄດ້ຮັບຜົນອັນວິເສດແທ້ໆ.

พุทฺธวมฺมวาณิชกสฺส วตฺถุํ นวมํ.

ເລື່ອງພໍ່ຄ້າພຸດທະວຳມະ ເປັນເລື່ອງທີເກົ້າ.

๑๐. รูปเทวิยา วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໐. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງນາງຮູບເທວີ.

อตีเต [Pg.40] กิร วิปสฺสิสฺส ภควโต กาเล ตสฺมึ นคเร เอกา คามทาริกา วิหาเร อาหิณฺฑนฺตี เอกํ คิลานภิกฺขุํ ทิสฺวา กมฺปมานหทยา อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา ภนฺเต โกเต อาพาโธ สรีรํ ปีเฬตีติ ปุจฺฉิ. เตนาปิ ภคินิ ขราพาโธ เม ปีเฬตีติ วุตฺเต สา เตนหิ ภนฺเต อหํ ตํ โรคํ วูปสเมสฺสามีติ นิมนฺเตตฺวา เคหํ คนฺตฺวา ตํ ปวตฺตึ มาตาปิตุนฺนํ กเถตฺวา เตหิ อนุญฺญาตา ปุน ทิวเส นานคฺครเสน เภสชฺชาหารํ สมฺปาเทสิ, ตโต โส ภิกฺขุ ปุนทิวเส จีวรํ ปารุปิตฺวา ภิกฺขาย จรนฺโต ตสฺสา เคหํ คนฺตฺวา อฏฺฐาสิ. สา เถรํ อาคตํ ทิสฺวา โสมนสฺสชาตา ปตฺตํ คเหตฺวา อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา อทาสิ. ตตฺถ นิสินฺนํ ตํ อาหาเรน สาธุกํ ปริวิสิตฺวา สกฺการ มกาสิ. อถสฺสา สทฺธาพเลน ภุตฺตมตฺเตเยว โส อาพาโธ วูปสมิ. ตโต โส วูปสนฺตโรโค ทุติยทิวเส ตสฺสา เคหํ นา คมาสิ. อถ สา วิหารํ คนฺตฺวา ตํ วนฺทิตฺวา กสฺมานาคตตฺถาติ ปุจฺฉิตฺวา เตน เม ภคินิ พฺยาธิ วูปสมิ, ตสฺมา นาคโตสฺมีติ วุตฺเต สา สาธุ ภนฺเตติ โสมนสฺสชาตา เคหเมว อคมาสิ. สา เตน ปุญฺญกมฺเมน กาลํ กตฺวา เทวโลเก นิพฺพตฺติ. ตสฺสา ตตฺถ ทฺวาทสโยชนิกํ กนกวิมานํ นิพฺพตฺติ. สา ตตฺถ เทวิสฺสริยํ อนุภวนฺตี ฉพุทฺธนฺตรํ เขเปตฺวา อมฺหากํ ภควโต กาเล ชมฺพุทีเป เทวปุตฺตนคเร อุทิจฺจพฺรหฺมณกุเล เชฏฺฐพฺราหฺมณสฺส ภริยาย กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ, สา ปริปาก มนฺวาย มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมิ. ตสฺสา มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขนฺตกาลโต ปฏฺฐาย ทิวเส ทิวเส อฏฺฐฏฺฐนาลิมตฺตํ ตณฺฑุลํ นิพฺพตฺตติ. ตสฺสา รูปสมฺปตฺตึ ทิสฺวา ปสนฺนา มาตาปิตโร รูปเทวีติ นาม มกํสุ. ปจฺฉา ตํ ปติรูเปน ทารเกน นิโยเชสุํ. อถสฺสา ตณฺฑุล- นาลิมตฺตํ [Pg.41] คเหตฺวา ปจิตุํ อารทฺเธ อิจฺฉิติจฺฉิตมํสาทิพฺยญฺชนญฺช สปฺปินวนีตทธิขีราทิโครสญฺจ ชีรมริจาทิกฏุกภณฺฑญฺจ กทลิปนสมธุคุฬาทิอุปกรณญฺจ ภาชนานิ ปูเรตฺวา นิพฺพตฺตติ, ตาย หตฺเถน คหิตํ กิญฺจิ ขาทนียํ โภชนียํวา ปูติภาวํ น คจฺฉติ, ภตฺตุกฺขลึ คเหตฺวา สกลนครวาสิโน โภเชนฺติยาปิ เอกกฏจฺฉุมตฺตํ ภตฺตํ คหิตฏฺฐานํ น ปญฺญายติ. เอวํ อปริกฺขยปุญฺญา อโหสิ, สกลเทวปุตฺตนคเร จนฺทสุริยาว ปากฏา อโหสิ, อถ สา ปญฺจสตภิกฺขู นิมนฺเตตฺวา นิจฺจํ สกนิเวสเนเยว โภเชติ, ตทา เตสํ อนฺตเร ปฏิสมฺภิทาปตฺโต มหาสงฺฆรกฺขิตตฺเถโรนาม อิมิสฺสา ปุญฺญานุภาวํ ทิพฺพจกฺขุนา ทิสฺวา น ชานาติ เอสา อตฺถนา ปุพฺเพ กตกมฺมํ. ยนฺนูนาหํ อสฺสา ปกาเสยฺยนฺติ เอกทิวสํ ตสฺสา นิเวสเน ภุญฺชิตฺวา อนุโมทนํ กโรนฺโต ชานาสิ ภคินิ ตยา ปุพฺเพ กตกมฺมนฺติ ปุจฺฉิ, น ชานามิ ภนฺเต. โสตุมิจฺฉามีติ, อถสฺสา โส ปุพฺพกมฺมํ ปกาเสนฺโต.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະກາລ ຄັ້ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ມີເດັກຍິງຊາວບ້ານຄົນໜຶ່ງ ທ່ຽວໄປໃນພຣະວິຫານ ເຫັນພຣະພິກຂຸໄຂ້ຮູບໜຶ່ງ ມີໃຈຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະຍາດຫຍັງບີດຄັ້ນຮ່າງກາຍຂອງພຣະຄຸນເຈົ້າຢູ່?' ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວວ່າ 'ດູກ່ອນນ້ອງຍິງ ອາການໄຂ້ຢ່າງແຮງບີດຄັ້ນອາຕະມາຢູ່'. ນາງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັກສາໂລກນັ້ນໃຫ້ຫາຍດີ' ແລ້ວນິມົນພຣະຄຸນເຈົ້າ ແລ້ວກັບຄືນເມືອເຮືອນ ບອກເລື່ອງນັ້ນແກ່ບິດາມານດາ. ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກບິດາມານດາແລ້ວ ໃນວັນຕໍ່ມາ ນາງໄດ້ຈັດແຈງຢາ ແລະອາຫານອັນມີລົດຊາດຕ່າງໆ. ຝ່າຍພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ໃນວັນຕໍ່ມາ ໄດ້ຫົ່ມຈີວອນອອກບິນທະບາດ ໄດ້ໄປຢືນຢູ່ທີ່ເຮືອນຂອງນາງ. ນາງເຫັນພຣະເຖຣະມາ ກໍມີຄວາມໂສມະນັດ ຮັບບາດແລ້ວປູລາດອາສະນະຖວາຍ. ເມື່ອພຣະເຖຣະນັ່ງແລ້ວ ນາງໄດ້ຖວາຍອາຫານຢ່າງປານີດ ແລະເຮັດການສັກກາລະບູຊາ. ດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງສັດທາຂອງນາງ ພໍພຣະເຖຣະສະເຫວີຍອາຫານແລ້ວ ພະຍາດນັ້ນກໍຫາຍດີທັນທີ. ພຣະເຖຣະຜູ້ຫາຍຈາກພະຍາດແລ້ວ ກໍບໍ່ໄດ້ໄປທີ່ເຮືອນຂອງນາງໃນວັນທີສອງ. ຝ່າຍນາງໄດ້ໄປຍັງພຣະວິຫານ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງພຣະຄຸນເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ໄປ?' ພຣະເຖຣະກ່າວວ່າ 'ດູກ່ອນນ້ອງຍິງ ອາຕະມາຫາຍດີຈາກພະຍາດແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ໄປ'. ນາງມີຄວາມໂສມະນັດກ່າວວ່າ 'ດີແລ້ວ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວກໍກັບຄືນສູ່ເຮືອນຂອງຕົນ. ນາງເຮັດກຸສົນກຳນັ້ນແລ້ວ ຄັນທຳກາລະ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ໃນເທວະໂລກນັ້ນ ນາງມີວິມານຄຳກວ້າງ 12 ໂຍດ. ນາງສະເຫວີຍທิບພະຍະສົມບັດໃນເທວະໂລກນັ້ນ ສິ້ນໄລຍະເວລາຜ່ານພຣະພຸດທະເຈົ້າໄປ 6 ພຣະອົງ. ໃນສະໄໝພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ນາງໄດ້ມາປະຕິສົນທິໃນຄັນຂອງພັນລະຍາພຣາມຜູ້ໃຫຍ່ ໃນຕະກູນພຣາມອັນສູງສົ່ງ ໃນເມືອງເທວະປຸດຕະ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ. ເມື່ອຄັນແກ່ກ້າແລ້ວ ນາງກໍຄອດອອກມາຈາກຄັນຂອງມານດາ. ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ນາງຄອດອອກມາຈາກຄັນຂອງມານດາ ຈະມີເຂົ້າສານປະມານມື້ລະ 8 ທະນານ ບັງເກີດຂຶ້ນທຸກໆ ວັນ. ບິດາມານດາເຫັນຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບຮ່າງຂອງນາງແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ນາງວ່າ 'ຮູບເທວີ'. ຕໍ່ມາ ບິດາມານດາໄດ້ໃຫ້ນາງແຕ່ງງານກັບຊາຍໜຸ່ມຜູ້ມີຖານະສະເໝີກັນ. ເມື່ອນາງຖືເອົາເຂົ້າສານນັ້ນໄປຫຸງຕົ້ມ ອາຫານມີຊີ້ນເປັນຕົ້ນຕາມທີ່ປາດຖະໜາ, ໂຄຣົດມີນ້ຳນົມສົດ, ເນີຍໃສ, ເນີຍຂຸ້ນ, ນົມສົ້ມ, ນົມສົດເປັນຕົ້ນ, ເຄື່ອງເທດມີຂີງ, ພິກໄທເປັນຕົ້ນ, ແລະເຄື່ອງປະກອບມີກ້ວຍ, ຂະໜຸນ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ນ້ຳອ້ອຍເປັນຕົ້ນ ກໍຈະບັງເກີດຂຶ້ນເຕັມພາຊະນະ. ຂອງຂົບຄ້ຽວ ຫຼືຂອງກິນໃດໆ ທີ່ນາງຈັບຕ້ອງດ້ວຍມື ຈະບໍ່ມີວັນບູດເນົ່າເລີຍ. ເມື່ອນາງຖືໝໍ້ເຂົ້າໄປລ້ຽງຊາວເມືອງທັງໝົດ ບ່ອນທີ່ນາງຕັກເຂົ້າອອກໄປພຽງບ່ວງດຽວກໍບໍ່ປາກົດຮອຍແຫວ່ງເລີຍ. ນາງເປັນຜູ້ມີບຸນອັນບໍ່ຮູ້ຈັກໝົດສິ້ນຢ່າງນີ້ ປາກົດໂດດເດັ່ນດັ່ງພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດໃນເມືອງເທວະປຸດຕະທັງໝົດ. ຕໍ່ມານາງໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸ 500 ຮູບ ມາສະເຫວີຍພັດຕະຫານໃນເຮືອນຂອງຕົນເປັນປະຈຳ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ໃນທ່າມກາງພຣະພິກຂຸສົງທັງຫຼາຍ ມີພຣະເຖຣະຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາສັງຄະຣັກຂິຕະ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາພັດ ໄດ້ເຫັນອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງນາງດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ກຳໃນອະດີດທີ່ນາງໄດ້ເຮັດໄວ້. ພຣະເຖຣະຄິດວ່າ 'ເຮົາຄວນຈະປະກາດກຳເກົ່າຂອງນາງໃຫ້ປາກົດ'. ວັນໜຶ່ງ ເມື່ອສັນພັດຕະຫານໃນເຮືອນຂອງນາງແລ້ວ ເມື່ອຈະເຮັດອະນຸໂມທະນາ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນນ້ອງຍິງ ນາງຮູ້ກຳທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນຫຼືບໍ່?' ນາງຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ແຕ່ປາດຖະໜາຈະຟັງ'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະຈຶ່ງສະແດງກຳເກົ່າຂອງນາງວ່າ:

๑.

໑.

เอกนวุเต อิโต กปฺเป,วิปสฺสีนาม นายโก;

อโหสิ โลเก โลเกก,นายโก ฉินฺนพนฺธโน.

ໃນກັປທີ 91 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ມີພຣະຜູ້ນຳຊົງພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ຜູ້ເປັນພຣະຜູ້ນຳເອກໃນໂລກ ຜູ້ຊົງຕັດກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ແລ້ວ.

๒.

໒.

ตทา ตสฺมึ ปุเร รมฺเม, อาสิ ตฺวํ คามทาริกา;

อาหิณฺฑนฺตี วิหารสฺมึ, อทฺทกฺขิ ชินสาวกํ.

ໃນຄັ້ງນັ້ນ ໃນເມືອງອັນໜ້າລື່ນລົມນັ້ນ ນາງເປັນເດັກຍິງຊາວບ້ານ ທ່ຽວໄປໃນພຣະວິຫານ ໄດ້ເຫັນພຣະສາວົກຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າຮູບໜຶ່ງ.

๓.

໓.

โรคาตุรํ กิสํ ปณฺฑุํ, อสฺสสนฺตํ มุหุํ มุหุํ;

ทิสฺวาน กมฺปิตา จิตฺตา, นิมนฺเตตฺวาน ตํ มุนึ.

ນາງເຫັນພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຜູ້ປ່ວຍໄຂ້, ຈ່ອຍຜອມ, ຊີດເຊືອ, ຖອນຫາຍໃຈຢູ່ເລື້ອຍໆ ກໍມີຈິດຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະມຸນີຮູບນັ້ນ.

๔.

໔.

เภสชฺชญฺเจว ภตฺตญฺจ, อทา ตฺวํ เตน โส ยติ;

อพฺยาพาโธ อนีโฆจ, อโหสิ อนุปทฺทโว.

ນາງໄດ້ຖວາຍຢາແລະພັດຕະຫານ ດ້ວຍການຖວາຍນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນຈຶ່ງຫາຍຈາກພະຍາດ ປາສະຈາກຄວາມທຸກ ແລະບໍ່ມີອຸປະທະວະອັນຕະລາຍ.

๕.

໕.

ตโต ตฺวํ เตน กมฺเมน, สุกเตน ตโต จุตา;

ชาตาสิ เทวโลกสฺมึ, สพฺพกามสมิทฺธินี.

ເພາະກຸສົນກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລ້ວນັ້ນ ນາງຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ເປັນຜູ້ພ້ອມພຣັ່ງດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການ.

๖.

໖.

ตตฺถ [Pg.42] เต ปุญฺญเตเชน, ปาสาโท รตนามโย;

มณิถูปิสตากิณฺโณ, กูฏาคาเรหิ ลงฺกโต.

ໃນເທວະໂລກນັ້ນ ດ້ວຍເດດແຫ່ງບຸນຂອງນາງ ຈຶ່ງມີວິມານອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວ ດາດດາດ້ວຍເສົາແກ້ວມະນີຫຼາຍຮ້ອຍຕົ້ນ ງົດງາມດ້ວຍຍອດປາສາດ.

๗.

໗.

เนกคพฺภสตากิณฺโณ, สยนาสนมณฺฑิโต;

อจฺฉราสตสํกิณฺโณ, นจฺจคีตาทิสํกุโล.

ວິມານນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍຫ້ອງຫຼາຍຮ້ອຍຫ້ອງ ປະດັບປະດາດ້ວຍທີ່ນອນແລະທີ່ນັ່ງ ສະພຣັ່ງດ້ວຍນາງອັກສອນຫຼາຍຮ້ອຍນາງ ແລະກຶກກ້ອງດ້ວຍສຽງຟ້ອນລຳຂັບຮ້ອງເປັນຕົ້ນ.

๘.

໘.

รมฺภามฺพชมฺพุสนฺนีร, ปูคปุนฺนาคปาฏลี;

นาคาทิตรุสณฺเฑหิ, มณฺฑิตุยฺยานปนฺติหิ.

ປະດັບປະດາດ້ວຍແຖວສວນອຸທິຍານ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍໝູ່ໄມ້ຕ່າງໆ ມີກ້ວຍ, ມ່ວງ, ຫວ້າ, ໝາກພ້າວ, ໝາກພູ, ກະທິງ, ແຄຝອຍ ແລະໄມ້ບຸນນາກເປັນຕົ້ນ.

๙.

໙.

ปทุมุปฺปลกฬาร, กุนฺทกานนมณฺฑิเต;

มธุมตฺตาลิปาลีหิ, สารสีสรสํกุเล.

ປະດັບປະດາດ້ວຍປ່າດອກປະທຸມ (ບົວຫຼວງ), ດອກອຸບົນ (ບົວຂຽວ), ດອກກະລາຣະ ແລະດອກຄັດເຄົ້າ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍຝູງເຜິ້ງທີ່ມົວເມົານ້ຳຫວານ ແລະສະພຣັ່ງດ້ວຍສະໂບກຂະຣະນີທີ່ມີນົກກະຮຽນອາໄສຢູ່.

๑๐.

໑໐.

เทวปุตฺเตหิ เนเกหิ, ตถา เทวจฺฉราหิจ;

นิจฺจุสฺสเว มหาโภเค, วิมาเน มนนนฺทเน.

ໃນວິມານອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມໃຈ ມີການສະຫຼອງເປັນນິດ ແລະມີໂພຄະສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຮ່ວມກັບເທວະບຸດແລະນາງອັກສອນທັງຫຼາຍ.

๑๑.

໑໑.

ตฺวเมวํ เทวโลกมฺหิ, วินฺทมานา มหายสํ;

อทฺธานํ วีตินาเมตฺวา, นิพฺพุเต โคตเม ชิเน.

ນາງສະເຫວີຍຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກຢ່າງນີ້ ຕະຫຼອດກາລນານ ເມື່ອພຣະໂຄຕະມະຊິນະເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ.

๑๒.

໑໒.

ชมฺพุทีเป อิทานิ ตฺวํ, นิพฺพตฺตา อุทิเต กุเล;

ปุญฺญปญฺญาคุณาวาสา, รูเปนคฺคา ปิยํวทา.

ໃນບັດນີ້ ນາງໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນອັນສູງສົ່ງ ໃນຊົມພູທະວີບ ເປັນທີ່ອາໄສແຫ່ງຄຸນມີບຸນແລະປັນຍາ ເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມອັນເລີດ ແລະເວົ້າຈາອ່ອນຫວານ.

๑๓.

໑໓.

เอตํ เต เทวโลกสฺมึ, เทวิสฺสริยมพฺภุตํ,อิมํ เต อิธ โลกสฺมึ, สพฺพํ มานุสิกํ สุขํ.

ນີ້ຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາອັນໜ້າອັດສະຈັນຂອງນາງໃນເທວະໂລກ ແລະນີ້ຄືຄວາມສຸກຂອງມະນຸດທັງປວງຂອງນາງໃນໂລກນີ້.

๑๔.

໑໔.

วิปสฺสิมุนิโน กาเล, ตฺวํ ตสฺเสกสฺส ภิกฺขุโน;

อทา ทานํ คิลานสฺส, ตสฺส ตํ ผลมีทิสํ.

ໃນກາລແຫ່ງພຣະວິປັດສີມຸນີ ນາງໄດ້ຖວາຍທານແກ່ພຣະພິກຂຸໄຂ້ຮູບໜຶ່ງນັ້ນ ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນເປັນຢ່າງນີ້.

๑๕.

໑໕.

กาตพฺพญฺหิ สทา ปุญฺญํ, อิจฺฉนฺเตน สุขปฺปทํ;

ตสฺมา ตฺวํ สพฺพทา ภทฺเท, อุสฺสุกฺกา กุสเล ภวาติ.

ເພາະວ່າ ບຸນອັນນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມສຸກຄວນເຮັດເປັນນິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ດູກ່ອນນາງຜູ້ຈະເລີນ ນາງຈົ່ງເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໃນກຸສົນທຸກເມື່ອເຖີດ.

เอวํ โส ตสฺส ปุริมตฺตภาเว กตกมฺมํ ปกาเสตฺวา อิทานิ ปุญฺญกมฺเม อปฺปมาทา ภวาติ อนุสาสิ. สา เถรสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปรมโสมนสฺสา ตโต ปฏฺฐาย ทานาทีสุ นิรตา ปุญฺญานิ กโรนฺตี เตเนว โสมนสฺเสน โสตาปนฺนา อริยสาวิกา อโหสีติ.

ພຣະເຖຣະສະແດງກຳເກົ່າທີ່ນາງໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນອັດຕະພາບກ່ອນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໂອວາດສັ່ງສອນວ່າ 'ບັດນີ້ ນາງຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດໃນກຸສົນກຳທັງຫຼາຍເຖີດ'. ນາງໄດ້ຟັງທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ມີຄວາມໂສມະນັດຢ່າງຍິ່ງ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາກໍຍິນດີໃນການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ເຮັດບຸນທັງຫຼາຍ ແລະດ້ວຍຄວາມໂສມະນັດນັ້ນເອງ ນາງໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະໂສດາບັນ ເປັນອະລິຍະສາວິກາ.

๑๖.

໑໖.

อิติ [Pg.43] ตรุณกุมารี ปุญฺญกมฺเมสุ สารํ,อวิทิตคุณมตฺตา ทตฺว ภิกฺขุสฺส ทานํ;

ทิวิมนุชสุขํ สาลตฺถ ตุมฺเห ภวนฺตา,วิทิตกุสลปากา กึ น ลพฺเภถ สนฺตึ.

ເດັກຍິງສາວຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານແຫ່ງຄຸນຄວາມດີຢ່າງນີ້ ຍັງໄດ້ຖວາຍທານແກ່ພຣະພິກຂຸ ເພາະເຫັນສາຣະໃນກຸສົນກຳທັງຫຼາຍ ແລ້ວໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນສະຫວັນແລະມະນຸດ; ດູກ່ອນທ່ານທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮູ້ຈັກຜົນແຫ່ງກຸສົນແລ້ວ ເປັນຫຍັງຈະບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບ (ພຣະນິບພານ) ເລົ່າ.

รูปเทวิยา วตฺถุํ ทสมํ.

ເລື່ອງນາງຮູບເທວີ ເປັນເລື່ອງທີສິບ.

ธมฺมโสณฺฑกวคฺโค ปถโม.

ທຳມະໂສນທະກະວັກ ທີ່ໜຶ່ງ.

นนฺทิยราชวคฺโค

ນັນທິຍະລາຊະວັກ

๑๑. นนฺทิยราชสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໑. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງພຣະລາຊານັນທິຍະ.

อิโต [Pg.45] กิร กปฺปสตสหสฺสมตฺถเก ปทุมุตฺตโร นาม สตฺถา โลเก อุทปาทิ สเทวกํ โลกํ สํสารกนฺตารา อุตฺตาเรนฺโต. ตสฺมึ กิร สมเย เอโก กุฏุมฺพิโก สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปสนฺนมานโส พุทฺธปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ สชฺเชตฺวา อตฺตโน ภวนํ เทวภวนมิว อลงฺกริตฺวา พุทฺธารหํ มหาสนํ ปญฺญาเปตฺวา คนฺตฺวา ภควนฺตํ ยาจิ กาโลยํ ภนฺเต ภควโต ภตฺตคฺคสฺส อุปสงฺกมนายาติ. อถ ภควา ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต มหตา พุทฺธานุภาเวน คนฺตฺวา นิสีทิ ปญฺญตฺตวรพุทฺธาสเน, ตโต กุฏุมฺพิโก หฏฺโฐ อุทคฺโค สปริโส ภควนฺตํ ปริวิสติ อเนเกหิ มธุรนฺนปานาทีหิ. ตทา ตสฺส ภควโต สาสเน ธุตงฺคธรานํ อคฺโค วสภตฺเถโรนาม มหาสาวโก สปทานวตฺเตน ปิณฺฑาย จรมาโน ตสฺส กุฏุมฺพิกสฺส เคหทฺวาเร อฏฺฐาสิ, อถ โส เถรํ ทิสฺวา ภนฺเต สตฺถา อนฺโตเคเห นิสินฺโน, ตุมฺเหปิ ปวิสถาติ ยาจิ, เถโร อปวิสิตฺวาว อคมาสิ, กุฏุมฺพิโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ตมตฺตํ วตฺวา กึ ภนฺเต สเทวเก โลเก ภควตาปิ อุตฺตริตโร คุเณน สํวิชฺชตีติ อาห. อถสฺส สตฺถา ปุตฺโตปมํ ทสฺเสตฺวา เถรสฺส คุเณ วณฺเณนฺโต เอวมาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນທີ່ສຸດແຫ່ງແສນກັບແຕ່ກັບນີ້ໄປ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເພື່ອຊ່ວຍຮື້ຂົນສັດໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສັງສານະວັດ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີກຸຕຸມພີຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທສະໜາຂອງພຣະສາດສະດາແລ້ວ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຈັດແຈງມະຫາທານ ຕົບແຕ່ງວິມານຂອງຕົນໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງຄືກັບເທວະວິມານ ປູລາດມະຫາອາສະນະອັນຄວນແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປກາບທູນອາຣາທະນາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງເວລາແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະສະເດັດໄປສູ່ໂຮງສັນ'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ສະເດັດໄປດ້ວຍພຣະພຸດທານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເໜືອພຣະພຸດທະອາສະນະອັນປະເສີດທີ່ປູລາດໄວ້. ຈາກນັ້ນ ກຸຕຸມພີຜູ້ມີຄວາມຍິນດີປຣີດາ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ໄດ້ອັງຄາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຂ້ານ້ຳໂພຊະນາຫານອັນປານີດມີຣົດອັນຫວານເປັນອະເນກ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະມະຫາສາວົກນາມວ່າ ວະສະພະເຖຣະ ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງທຸດົງໃນພຣະສາສນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ປະພຶດສະປະທານະຈາຣິກະວັດ (ທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມລຳດັບຕະກູນ) ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູເຮືອນຂອງກຸຕຸມພີນັ້ນ. ກຸຕຸມພີນັ້ນເຫັນພຣະເຖຣະແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະສາດສະດາປະທັບນັ່ງຢູ່ພາຍໃນເຮືອນ ຂໍທ່ານຈົ່ງເຂົ້າໄປຂ້າງໃນດ້ວຍເຖີດ'. ພຣະເຖຣະບໍ່ເຂົ້າໄປ ແລ້ວໄດ້ເດີນຈາກໄປ. ກຸຕຸມພີເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກາບທູນເນື້ອຄວາມນັ້ນ ແລ້ວທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດານີ້ ຍັງມີຜູ້ໃດທີ່ມີຄຸນວິເສດຍິ່ງໄປກວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອີກຫຼື?'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະສາດສະດາຊົງສະແດງອຸປະມາດ້ວຍບຸດ ແລ້ວຊົງສັນເສີນຄຸນຂອງພຣະເຖຣະ ຕຣັດຄາຖາວ່າ:

๑.

໑.

ปาเลนฺติ นิมฺมลํ กตฺวา, ปาติโมกฺขาทิสํวรํ;

สมาทินฺนธุตงฺคาจ, อปฺปิจฺฉา มุนิสูนโว.

ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະມຸນີ ຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜານ້ອຍ ຊົງສະມາທານທຸດົງ ຍ່ອມຮັກສາປາຕິໂມກkhະສັງວອນເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ປາສະຈາກມົນທິນ.

๒.

໒.

นิจฺจ มนฺตกยุทฺธมฺหิ, นทฺธา โยธาว ทปฺปิตา;

ปุญฺญานํ วตฺถุภูตา เต, เทวมานุสกา ทินํ.

ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ອົງອາດ ທີ່ຜູກສອດເກາະກາຍໃນສົງຄາມກັບພະຍາມັດຈຸຣາດຢູ່ສະເໝີ ພວກເພິ່ນເປັນເນື້ອນາບຸນຂອງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

๓.

໓.

ธาเรมหํ วณฺณวนฺตํ, สีเวยฺยมฺปิจ จีวรํ;

พุทฺธปุตฺตา มหานาคา น ธาเรนฺติ ตถาวิธํ.

ພຣະຕະຖາຄົດເອງຍັງຊົງຈີວອນອັນມີສີສັນງົດງາມ ແລະ ຈີວອນອັນເນື້ອດີທີ່ຊາວແຄວ້ນສີພີຖວາຍ ແຕ່ພຣະພຸດທະໂອຣົດຜູ້ເປັນມະຫານາກ (ຜູ້ປະເສີດ) ທັງຫຼາຍ ຫາໄດ້ຊົງຈີວອນເຊັ່ນນັ້ນບໍ່.

๔.

໔.

ธาเรนฺติ [Pg.46] เต ปํสุกูลํ, สงฺฆาเฏตฺวา ปิโลติเก;

วณจฺฉาทนโจลํว, อิจฺฉาโลภ วิวชฺชิตา.

ພຣະພຸດທະໂອຣົດ​ເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຢາກແລະຄວາມໂລບ ຍ່ອມຊົງຜ້າບັງສະກຸນ ທີ່ຫຍິບຕໍ່ກັນດ້ວຍເສດຜ້າເກົ່າໆ ປຽບເໝືອນຜ້າພັນບາດແຜ.

๕.

໕.

สาทิยามิ สทา หมฺโภ, อุปาสกนิมนฺตนํ;

เนว สาเทนฺติ สมฺพุทฺธ, ปุตฺโต ปาสกยาจนํ.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຕະຖາຄົດຍັງຍິນດີຕໍ່ການນິມົນຂອງອຸປາສົກຢູ່ສະເໝີ ແຕ່ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີຕໍ່ການເຊື້ອເຊີນຂອງອຸປາສົກເລີຍ.

๖.

໖.

สปทาเนน ยํ ลทฺธํ, ลูขํวาปิ ปณีตกํ;

เตน ตุสฺสนฺติ เม ปุตฺตา, รสเคธวิวชฺชิตา.

ບຸດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນຣົດອາຫານ ຍ່ອມຍິນດີດ້ວຍອາຫານທີ່ໄດ້ມາຕາມລຳດັບເຮືອນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນອາຫານທີ່ເສົ້າໝອງຫຼືປານີດກໍຕາມ.

๗.

໗.

นิปชฺชามิ อหํ สาธุ, สนฺถเต สยเน สุเภ;

น เต เสยฺยํ ปกปฺเปนฺติ, สํสารภยภีรุกา.

ພຣະຕະຖາຄົດຍັງນອນເໜືອທີ່ນອນອັນດີ ທີ່ປູລາດໄວ້ຢ່າງສວຍງາມ ແຕ່ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພໃນສັງສານະວັດ ຍ່ອມບໍ່ປາຖະໜາທີ່ນອນເຊັ່ນນັ້ນ.

๘.

໘.

ฐานา สนคมเนน, กปฺเปนฺติ อิริยาปถํ;

เนกภูมิสมากิณฺณ, ปาสาเทสุ วสามหํ.

ພຣະຕະຖາຄົດຍັງອາໄສຢູ່ໃນປາສາດອັນດາດຟ້າຫຼາຍຊັ້ນ ແຕ່ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຍັງອິຣິຍາບົດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍການຢືນ ການນັ່ງ ແລະ ການເດີນເທົ່ານັ້ນ.

๙.

໙.

พุทฺธปุตฺตา ตถาจฺฉนฺนํ, น กทา ปวิสนฺติ เต;

รุกฺขมูเล สุสานสฺมึ, อพฺโภกาเส รมนฺติ เต.

ພຣະພຸດທະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າໄປສູ່ທີ່ມຸງບັງເຊັ່ນນັ້ນໃນກາລານຸກອນໃດໆ ເພິ່ນຍ່ອມຍິນດີຢູ່ແຕ່ທີ່ໂຄນໄມ້ ປ່າຊ້າ ແລະ ທີ່ແຈ້ງ.

๑๐.

໑໐.

ภาเวตฺวา ภวนาสาย, เหตุํ ภาวนมุตฺตมํ;

อหํ คาเม วสิสฺสามิ, ปาเปนฺโต ชนตํ สิวํ.

ພຣະຕະຖາຄົດຈະຢູ່ໃນບ້ານ ເພື່ອຍັງປະຊາຊົນໃຫ້ເຖິງຄວາມກະເສີມ (ພຣະນິພພານ) ແຕ່ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຈະເຣີນພາວະນາອັນປະເສີດ ເຊິ່ງເປັນເຫດແຫ່ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງພົບ.

๑๑.

໑໑.

รมนฺติ มม ปุตฺตา เต, ปนฺตเสนาสเน กกา;

เตสํ มหตฺตโร สนฺโต, เถโรยํ วสโภ มหา;

ธุตปาโป ธุตงฺคคฺโค, ญาโตยํ มม สาสเนติ.

ບຸດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຍ່ອມຍິນດີໃນເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ປຽບເໝືອນຝູງກາ (ທີ່ຍິນດີໃນປ່າ). ບັນດາພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະວະສະພະມະຫາເຖຣະນີ້ ຜູ້ມີຄວາມສະຫງົບ ຜູ້ກຳຈັດບາບໄດ້ແລ້ວ ເປັນຍອດແຫ່ງຜູ້ຊົງທຸດົງ ປາກົດແລ້ວໃນສາສນາຂອງພຣະຕະຖາຄົດ.

เอวํ ภควา หตฺถํ อุกฺขิปิตฺวา จนฺทมณฺฑเล ปหรนฺโต วิย เถรสฺส คุเณ ปกาเสสิ, ตโต โส ตสฺส คุณกถํ สุตฺวา สยมฺปิตํ ฐานนฺตรํ กามยมาโน ยนฺนูนาหํ อนาคเต อญฺญตรสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สาสเน ธุตงฺคธรานํ อคฺโค ภวิสฺสามีติ ตํ ฐานนฺตรํ ปตฺเถนฺโต ภควโต ปาทมูเล นิปชฺชิ, สตฺถา ตํ การณํ อุปปริกฺขิตฺวา อิโต กปฺปสตสหสฺสมตฺถเก โคตโม นาม สตฺถา อุปฺปชฺชิสฺสติ. ตฺวํ ตทา ธุตงฺคธรานํ อคฺโค หุตฺวา กสฺส โปติ ปญฺญายิสฺสตีติ พฺยากรณ [Pg.47] มทาสิ. ตโต ปฏฺฐาย โส โสมนสฺโส ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา ตโต จุโต เทวมนุสฺเสสุ เทวิสฺสริยํ อนุภวนฺโต วิปสฺสีสมฺมาสมฺพุทฺธกาเล เอกสาฏโก นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา มหาทานํ อทาสิ. ตโต จุโต กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺเธ ปรินิพฺพุเต พาราณสีนคเร พาราณสีเสฏฺฐิ หุตฺวา นิพฺพตฺโต ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา ตโต จวิตฺวา สํสาเร สํสรนฺโต ทสวสฺสสหสฺสา ยุเกสุ มนุสฺเสสุ พาราณสิยํ เอโก กุฏุมฺพิโก หุตฺวา นิพฺพตฺติ. โส ปนายํ กุฏุมฺพิโก อรญฺเญ ชงฺฆาวิหารํ อนุวิจรนฺโต ปจฺจนฺติเม ชนปเท อรญฺญายตเน อญฺญตรํ ปจฺเจกพุทฺธํ อทฺทส. โส จ ปจฺเจกพุทฺโธ ตตฺถ จีวรกมฺมํ กโรนฺโต อนุวาเต อปฺปโหนฺเต สํหริตฺวา ฐเปตุํ อารทฺโธ. กุฏุมฺพิโก ตํ ทิสฺวา ภนฺเต กึ กโรถาติ ปุจฺฉิ. โส ปจฺเจกพุทฺโธ อปฺปิจฺฉตาย เตน ปุฏฺโฐ น กิญฺจิ วุตฺโต โหติ. โส จีวรทุสฺสํ นปฺปโหตีติ ญตฺวา อตฺตโน อุตฺตรสาฏกํ ปจฺเจกพุทฺธสฺส ปาทมูเล ฐเปตฺวา อคมาสิ. ปจฺเจกพุทฺโธ ตํ คเหตฺวา อนุวาตกํ อาโรเปนฺโต จีวรํ กตฺวา ปารุปิ. กุฏุมฺพิโก ชีวิตปริโยสาเน กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺติตฺวา ตตฺถ ยาวตายุกํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวิตฺวา ตโต จวิตฺวา พาราณสิโต ติโยชนมตฺตเก ฐาเน อญฺญตรสฺมึ นคเร นิพฺพตฺติ, ตสฺส มาตาปิตโร นนฺทิโยติ นามํ อกํสุ, ตสฺส สตฺต ภาตโร อเหสุํ, เสสา ฉ ภาตโร นานากมฺมนฺเตสุ พฺยาวฏา มาตาปิตุนฺนํ โปเสนฺติ. นนฺทิโย ปน อกมฺมสีโล เคเหเยว วสติ. ตสฺมา ตสฺส เสสา กุชฺฌนฺติ. มาตาปิตโรปิ นนฺทิยํ อามนฺเตตฺวา โอวทนฺติ. โส ตุณฺหี โหเตว. อถาปรสฺมึ สมเย คาเม นกฺขตฺตํ สงฺฆุฏฺฐํ, ตทา โส มาตรํ อาห. อมฺม สาฏกํ เทหิ, นกฺขตฺตํ กีฬิสฺสามีติ, สา โธต- วตฺถํ [Pg.48] นีหริตฺวา อทาสิ, อมฺม ถูลํ อิทนฺติ, สา อญฺญํ นีหริตฺวา อทาสิ, ตมฺปิ ปฏิกฺขิปิ. อถ นํ มาตา อาห. ตาต ยาทิเส มยํ เคเห ชาตา, นตฺถิ อิโต สุขุมตรสฺส ปฏิลาภาย ปุญฺญนฺติ, ลภนฏฺฐานํ คมิสฺสามิ อมฺมาติ. ปุตฺต อหํ อชฺเชว ตว พาราณสีนคเร รชฺชปฏิลาภํ อิจฺฉามีติ อาห. โส สาธุ อมฺมาติ มาตรํ วนฺทิตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. มาตุยา ปนสฺส เอวํ อโหสิ. กหํ โส คมิสฺสติ, ปุพฺเพวิย อิธวา เอตฺถวา เคเห นิสีทิตฺวา อาคจฺฉตีติ, โส ปน ปุญฺญนิยาเมน โจทิยมาโน คามโต นิกฺขมิตฺวา พาราณสึ คนฺตฺวา เสนคุตฺตสฺส เคเห ปฏิวสติ, อเถกทิวสํ โส ตสฺส กมฺมกาเรหิ สทฺธึ สลฺลปนฺโต นิสีทิตฺวา ปจลายนฺโต สุปินํ อทฺทส. มุเขน อนฺตํ นิกฺขมิตฺวา สกลชมฺพุทีเป ปตฺถริตฺวา อนฺโตกุจฺฉิเมว ปาวิสิ. ปพุทฺโธ โส ภีโต มหาสทฺทมกาสิ. อถ นํ มหาเสนคุตฺโต ปุจฺฉิ. นนฺทิโย สุปินํ อทฺทสนฺติ อาห. อถ เตน กีทิสนฺติ ปุฏฺโฐ กเถสิ, ตโต เสนคุตฺโต ตํ อตฺตโน กุลูปคํ ปริพฺพาชิกํ ปุจฺฉิ โก ตสฺส วิปาโกติ. ปริพฺพาชิกา ยทิ โภ อิตฺถี ปสฺสติ. สตฺตทิวสพฺภนฺตเรเยว อภิเสกํ ลภติ, ยทิ ปุริโส ปสฺสติ, ตเถว ราชา โหตีติ กเถสิ. เสนคุตฺโต ตสฺสา ตํ กถํ สุตฺวา อิมํ มม ญาตึ กโรมีติ อตฺตโน สตฺต ธีตเร ปกฺโกสิตฺวา ปฏิปาฏิยา ปุจฺฉิ. นนฺทิยสฺส สนฺติเก วสถาติ, เสสา สพฺพา น อิจฺฉึสุ, น มยํ ชานาม เอตํ อธุนาคตํ กุลวนฺตํ วา ทุกฺกุลวนฺตํวาติ. อถ กณิฏฺฐิกํ ปุจฺฉิ. สา ยสฺส มํ มาตาปิตโร ทสฺสนฺติ. เตสํ วจนํ น ภินฺทิสฺสามีติ สมฺปฏิจฺฉิ, อถ เสนคุตฺโต นนฺทิยํ ปกฺโกสิตฺวา อตฺตโน ธีตรํ ทตฺวา ตสฺส มหาสมฺปตฺติ มทาสิ. ตโต สตฺตเม ทิวเส นนฺทิโย ตตฺถ ตตฺถ อาหิณฺฑนฺโต รญฺโญ มงฺคลุยฺยานํ ปสฺสิสฺสามีติ คนฺตฺวา ธงฺคลสิลาปฏฺเฏสสีสํ ปารุปิตฺวา นิปชฺชิ, โส จ พาราณสีรญฺโญ กาลงฺกตสฺส สตฺตโม [Pg.49] ทิวโส โหติ. อมจฺจาจ ปุโรหิโตจ รญฺโญ สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา ราชงฺคเณ นิสีทิตฺวา มนฺตยึสุ. รญฺโญ เอกาว ธีตา อตฺถิ, ปุตฺโต ปนสฺส นตฺถิ. อราชิกํ รชฺชํ น ติฏฺฐติ. ผุสฺสรถํ วิสฺสชฺเชสฺสามาติ. เต กุมุทปตฺตวณฺเณ จตฺตาโร สินฺธเว โยเชตฺวา เสตจฺฉตฺตปมุขํปญฺจวิธราชกกุธภณฺฑํ รถสฺมึเยว ฐเปตฺวา รถํ วิสฺสชฺเชตฺวา ปจฺฉโต ตุริยานิ ปคฺคณฺหาเปสุํ. รโถ ปาจีทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา อุยฺยานาภิมุโข อโหสิ. ปริจเยน อุยฺยานาภิมุโข คจฺฉติ. นิวตฺเตมาติ เกจิ อาหํสุ. ปุโรหิโต มา นิวารยิตฺถาติ อาห. รโถ กุมารกํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อาโรหณสชฺโช หุตฺวา อฏฺฐาสิ. ปุโรหิโต ปารุปณกณฺณํ อปเนตฺวา ปาทตลานิ โอโลเกนฺโต ติฏฺฐตุ อยํ ทีโป. ทฺวิสหสฺสทีป ปริวาเรสุ จตูสุ มหาทีเปสุ เอกรชฺชํ กาตุํ สมตฺโถติวตฺวา ตสฺส ธิตึ อุปธาเรตุํ ติกฺขตฺตุํ ตุริยานิ ปคฺคณฺหาเปสิ. อถ กุมาโร มุขํ วิวริตฺวา โอโลเกตฺวา เกน การเณน อาคตตฺถาติ อาห, เทว ตุมฺหากํ รชฺชํ ปาปุณาตีติ, ราชา กหนฺติ, เทวตฺตํ คโต สามีติ, กติ ทิวสา อติกฺกนฺตาติ, อชฺช สตฺตโม ทิวโสติ. ปุตฺโต วา ธีตา วา นตฺถีติ, ธีตา อตฺถิ เทว. ปุตฺโต น วิชฺชตีติ, เตนหิ กริสฺสามิ รชฺชนฺติ, เต ตาวเทว อภิเสกมณฺฑปํ กาเรตฺวา ราชธีตรํ สพฺพาลงฺกาเรหิ อลงฺการิตฺวา อุยฺยานํ เนตฺวา กุมารสฺส อภิเสกํ อกํสุ, อถสฺส กตาภิเสกสฺส สตสหสฺสคฺฆนกํ วตฺถํ อาเนสุํ, โส กิมิทํ ตาตาติ อาห, นิวาสนวตฺถํ เทวาติ, นนุ ตาตา ถูลํติ, มนุสฺสานํ ปริโภควตฺเถสุ อิโต สุขุมตรํ นตฺถิ เทวาติ, ตุมฺหากํ ราชา เอวรูปํ นิวาเสสีติ, อาม เทวาติ. น มญฺเญ ปุญฺญวา ตุมฺหากํ ราชาติ วตฺวา หนฺท สุวณฺณภิงฺการํ อาหรถ, ลภิสฺสาม วตฺถนฺติ, เต สุวณฺณภิงฺการํ อาหรึสุ, โส อุฏฺฐาย หตฺเถ โธวิตฺวา มุขํ วิกฺขาเลตฺวา หตฺเถน อุทกํ อาทาย ปุรตฺถิมทิสาย อพฺภุกฺกิริ, [Pg.50] ตาวเทว ฆนปถวึ ภินฺทิตฺวา โสฬสกปฺปรุกฺขา อุฏฺฐหึสุ, ปุน อุทกํ หตฺเถน คเหตฺวา ทกฺขิณํ ปจฺฉิมํ อุตฺตรนฺติ เอวํ จตสฺโสปิ ทิสา อพฺภุกฺกิริ, สพฺพทิสาสุ โสฬส โสฬส หุตฺวา จตุสฏฺฐิกปฺปรุกฺขา อุฏฺฐหึสุ, โส เอกํ ทิพฺพทุสฺสํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา นนฺทิยรญฺโญ วิชิเต สุตฺตกนฺติกา อิตฺถิโย มา สุตฺตํ กนฺตนฺตูติ เภรึ จราเปถาติ วตฺวา ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อลงฺกตปฏิยตฺโต หตฺถิกฺขนฺธวรคโต นครํ ปวิสิตฺวา ปาสาทมภิรุยฺห มหาสมฺปตฺตึ อนุภวิ. อโห ตทา ปจฺเจกพุทฺธสฺส ทินฺนานุวาตกสฺส วิปาโก. เตนาหุ โปราณา.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຍົກພຣະຫັດຂຶ້ນ ປຽບເໝືອນຊົງລູບຄຳດວງຈັນ ສະແດງຄຸນຂອງພຣະເຖຣະດ້ວຍປະການສະນັ້ນ. ຈາກນັ້ນ ກຸຕຸມພີນັ້ນໄດ້ຟັງຄຳພັນລະນາຄຸນຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ກໍປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນແກ່ຕົນເອງ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮັດແນວໃດໜໍ ໃນອະນາຄົດກາລ ເຮົາຈະໄດ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງທຸດົງ ໃນສາສນາຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງໃດພຣະອົງໜຶ່ງ'. ເມື່ອປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະສາດສະດາຊົງພິຈາຣະນາເບິ່ງເຫດການນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ຊົງພະຍາກອນວ່າ 'ແຕ່ກັບນີ້ໄປໃນທີ່ສຸດແຫ່ງແສນກັບ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ ຈະສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຈົ້າຈະໄດ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງທຸດົງ ມີຊື່ວ່າ ກັດສະປະ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ກຸຕຸມພີນັ້ນມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ກະທຳບຸນກຸສົນ ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ໄດ້ສະເຫວີຍເທວະສົມບັດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດ. ໃນສະໄໝຂອງພຣະວິປັສສີສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ບັງເກີດເປັນພຣາມຊື່ວ່າ ເອກະສາຣົກ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ. ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝທີ່ພຣະກັດສະປະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພພານແລ້ວ ໄດ້ບັງເກີດເປັນພະຍາສີສະເກດ (ເສດຖີ) ໃນເມຶອງພາຣານະສີ ໄດ້ກະທຳບຸນມີທານເປັນຕົ້ນ ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສານະວັດ. ໃນສະໄໝທີ່ມະນຸດມີອາຍຸໄດ້ໝື່ນປີ ໄດ້ບັງເກີດເປັນກຸຕຸມພີຄົນໜຶ່ງໃນເມືອງພາຣານະສີ. ກຸຕຸມພີນັ້ນ ເມື່ອທ່ຽວຈາຣິກໄປໃນປ່າ ໄດ້ເຫັນພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າອົງໜຶ່ງ ຢູ່ໃນປ່າຊາຍແດນ. ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າອົງນັ້ນກຳລັງເຮັດຈີວອນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ແຕ່ຜ້າຂອບຈີວອນ (ອະນຸວາດ) ບໍ່ພໍ ຈຶ່ງພັບຜ້າໄວ້. ກຸຕຸມພີເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານກຳລັງເຮັດຫຍັງຢູ່?'. ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າອົງນັ້ນ ເພາະເປັນຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜານ້ອຍ ເມື່ອຖືກຖາມຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ກ່າວຫຍັງ. ກຸຕຸມພີຮູ້ວ່າຜ້າເຮັດຈີວອນບໍ່ພໍ ຈຶ່ງໄດ້ວາງຜ້າຫົ່ມ (ອຸຕຕະຣາສົງ) ຂອງຕົນໄວ້ແທບຕີນຂອງພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຖືເອົາຜ້ານັ້ນມາເຮັດເປັນຜ້າຂອບຈີວອນ ແລ້ວຊົງຄອງຈີວອນນັ້ນ. ກຸຕຸມພີນັ້ນ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນຈົນສິ້ນອາຍຸຂັຍ ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາບັງເກີດໃນເມືອງໜຶ່ງ ຫ່າງຈາກເມືອງພາຣານະສີປະມານ 3 ໂຍດ. ບິດາມານດາໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ລາວວ່າ ນັນທິຍະ. ລາວມີອ້າຍນ້ອງ 7 ຄົນ. ອ້າຍນ້ອງ 6 ຄົນທີ່ເຫຼືອ ຕ່າງກໍຂະຫຍັນຂັນແຂງເຮັດວຽກງານລ້ຽງບິດາມານດา. ສ່ວນນັນທິຍະເປັນຄົນຂີ້ຄ້ານ ມັກຢູ່ແຕ່ໃນເຮືອນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ອ້າຍນ້ອງຄົນອື່ນໆ ຈຶ່ງຮ້າຍໃຫ້ລາວ. ບິດາມານດາກໍເອີ້ນນັນທິຍະມາຕັກເຕືອນ. ລາວກໍມິດຢູ່. ຕໍ່ມາໃນສະໄໝໜຶ່ງ ທາງບ້ານໄດ້ປະກາດງານເທດສະການ (ນັກຂັດຕະຣຶກ). ໃນເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ເວົ້າກັບມານດາວ່າ 'ແມ່ ຂໍຜ້າຫົ່ມໃຫ້ຂ້ອຍແດ່ ຂ້ອຍຈະໄປຫຼິ້ນງານບຸນ'. ມານດາໄດ້ເອົາຜ້າທີ່ຊັກສະອາດແລ້ວມາໃຫ້. ລາວເວົ້າວ່າ 'ແມ່ ຜ້ານີ້ເນື້ອໜາໂພດ'. ມານດາຈຶ່ງເອົາຜ້າຜືນອື່ນມາໃຫ້ ລາວກໍປະຕິເສດອີກ. ລຳດັບນັ້ນ ມານດາຈຶ່ງເວົ້າກັບລາວວ່າ 'ລູກເອີຍ ພວກ ເຮົາເກີດໃນຕະກູນປານນີ້ ບໍ່ມີບຸນທີ່ຈະໄດ້ຜ້າເນື້ອດີກວ່ານີ້ດອກ'. ລາວຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ແມ່ ຂ້ອຍຈະໄປຫາບ່ອນທີ່ໄດ້ຜ້ານັ້ນ'. ມານດາເວົ້າວ່າ 'ລູກເອີຍ ແມ່ຢາກໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ຄອງຣາຊສົມບັດໃນເມືອງພາຣານະສີໃນມື້ນີ້ເລີຍ'. ລາວຮັບຄຳວ່າ 'ດີແລ້ວ ແມ່' ແລ້ວກາບໄຫວ້ມານດາ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ມານດາຂອງລາວຄິດວ່າ 'ລາວຈະໄປໃສໄດ້ ດຽວກໍຄົງຈະກັບມາຄືເກົ່າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ທີ່ນີ້ຫຼືທີ່ເຮືອນນີ້ແຫຼະ'. ແຕ່ລາວຖືກແຮງກຸສົນຊັກນຳ ຈຶ່ງອອກຈາກບ້ານເດີນທາງໄປເມືອງພາຣານະສີ ແລ້ວອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງເສນາຄຸດ (ເສນາຄຸຕຕະ). ມື້ໜຶ່ງ ລາວນັ່ງສົນທະນາກັບພວກຄົນງານຂອງເສນາຄຸດ ແລ້ວເຜີຫຼັບໄປ ໄດ້ຝັນເຫັນວ່າ ລຳໄສ້ໄດ້ຫຼຸດອອກມາທາງປາກ ແລ້ວແຜ່ໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ ແລ້ວກັບຄືນເຂົ້າໄປໃນທ້ອງຄືເກົ່າ. ເມື່ອຕື່ນຂຶ້ນມາ ລາວມີຄວາມຢ້ານກົວ ຈຶ່ງຮ້ອງສຽງດັງ. ລຳດັບນັ້ນ ເສນາຄຸດຜູ້ເປັນໃຫຍ່ຈຶ່ງຖາມລາວ. ນັນທິຍະບອກວ່າ 'ຂ້ອຍຝັນ'. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າຝັນແນວໃດ ລາວກໍເລົ່າໃຫ້ຟັງ. ຈາກນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງໄປຖາມນາງປະຣິພາຊິກາ ຜູ້ຄຸ້ນເຄີຍກັບຕະກູນຂອງຕົນວ່າ 'ຜົນຂອງຄວາມຝັນນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ?'. ນາງປະຣິພາຊິກາກ່າວວ່າ 'ທ່ານເອີຍ ຖ້າຜູ້ຍິງຝັນ ຈະໄດ້ອະພິເສກພາຍໃນ 7 ມື້, ຖ້າຜູ້ຊາຍຝັນ ກໍຈະໄດ້ເປັນພະຍາ (ພຣະຣາຊາ) ເຊັ່ນດຽວກັນ'. ເສນາຄຸດໄດ້ຟັງຄຳຂອງນາງແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ຊາຍຄົນນີ້ເປັນຍາດຂອງເຮົາ' ຈຶ່ງເອີ້ນລູກສາວທັງ 7 ຄົນມາ ແລ້ວຖາມຕາມລຳດັບວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປຢູ່ຮ່ວມກັບນັນທິຍະເຖີດ'. ລູກສາວຄົນອື່ນໆ ທັງໝົດບໍ່ຍອມ ໂດຍກ່າວວ່າ 'ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ຈັກຊາຍຄົນນີ້ ວ່າເປັນຜູ້ມີຕະກູນດີ ຫຼື ຕະກູນຕ່ຳ ທີ່ຫາກໍມາໃໝ່ນີ້'. ຈາກນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງຖາມລູກສາວຫຼ້າ. ນາງຮັບຄຳວ່າ 'ບິດາມານດາຈະຍົກຂ້ານ້ອຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ໃດ ຂ້ານ້ອຍຈະບໍ່ຂັດຄຳສັ່ງຂອງເພິ່ນ'. ລຳດັບນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງເອີ້ນນັນທິຍະມາ ແລ້ວມອບລູກສາວໃຫ້ ພ້ອມທັງມອບມະຫາສົມບັດໃຫ້ແກ່ລາວ. ໃນວັນທີ 7 ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນັນທິຍະທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະໄປເບິ່ງສວນອຸທິຍານຫຼວງຂອງພຣະຣາຊາ' ຈຶ່ງເດີນທາງໄປ ແລ້ວນອນຄຸມໂປງຢູ່ເທິງແຜ່ນຫີນມຸງຄຸນ. ໃນວັນນັ້ນ ເປັນວັນທີ 7 ທີ່ພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງພາຣານະສີສະເດັດສະຫວັນຄົດ. ພວກອາມາດແລະປຸໂຣຫິດ ກະທຳພިທີຖວາຍພຣະເພີງພຣະສົບແລ້ວ ມານັ່ງປຶກສາກັນຢູ່ທີ່ລານຫຼວງວ່າ 'ພຣະຣາຊາມີແຕ່ພຣະຣາຊະທິດაອົງດຽວ ບໍ່ມີພຣະຣາຊະໂອຣົສເລີຍ. ບ້ານເມືອງທີ່ປາສະຈາກພຣະຣາຊາ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄດ້. ພວກ ເຮົາຈົ່ງປ່ອຍບຸສຍະຣົຖ (ຣົຖມຸງຄຸນ) ເຖີດ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງທຽມມ້າສິນທົບ 4 ໂຕ ທີ່ມີສີດັ່ງກີບດອກບົວຫຼວງ ຈັດແຈງເຄື່ອງຣາຊະກົກກຸດທະພັນທັງ 5 ມີເສົ້າສະເຫວດຕະສັດເປັນປະທານ ໄວ້ເທິງຣົຖ ແລ້ວປ່ອຍຣົຖໄປ ພ້ອມທັງໃຫ້ປະໂຄມເຄື່ອງດົນຕີຕາມຫຼັງ. ຣົຖນັ້ນແລ່ນອອກທາງປະຕູທິດບູຣະພາ ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ສວນອຸທິຍານ ເພາະຄວາມຄຸ້ນເຄີຍ. ບາງຄົນເວົ້າວ່າ 'ພວກ ເຮົາຈົ່ງໃຫ້ຣົຖກັບຄືນເຖີດ'. ປຸໂຣຫິດກ່າວວ່າ 'ພວກທ່ານຢ່າຫ້າມເລີຍ'. ຣົຖນັ້ນໄດ້ແລ່ນໄປກະທຳປະທັກສິນອ້ອມຊາຍໜຸ່ມ (ນັນທິຍະ) ແລ້ວຈອດຢູ່ ພ້ອມທີ່ຈະໃຫ້ຂຶ້ນຂີ່. ປຸໂຣຫິດເປີດຜ້າຄຸມອອກ ເບິ່ງລັກສະນະທີ່ຝາຕີນແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຊາຍຄົນນີ້ຈົ່ງເປັນທີ່ພຶ່ງເຖີດ. ລາວມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະຄອງຣາຊສົມບັດໃນມະຫາທະວີບທັງ 4 ທີ່ມີທະວີບນ້ອຍສອງພັນເປັນບໍລິວານໄດ້' ແລ້ວເພື່ອຈະທົດສອບຄວາມກ້າຫານຂອງລາວ ຈຶ່ງໃຫ້ປະໂຄມດົນຕີຂຶ້ນສາມຄັ້ງ. ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍໜຸ່ມເປີດໜ້າເບິ່ງ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານມາດ້ວຍເຫດໃດ?'. ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ຣາຊສົມບັດຕົກເປັນຂອງພຣະອົງແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ພຣະຣາຊາໄປໃສ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພຣະຣາຊາສະເດັດສະຫວັນຄົດແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ລ່ວງເລີຍໄປຈັກວັນແລ້ວ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ມື້ນີ້ເປັນວັນທີ 7 ແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ບໍ່ມີພຣະຣາຊະໂອຣົສຫຼືພຣະຣາຊະທິດາບໍ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ມີແຕ່ພຣະຣາຊະທິດາ ບໍ່ມີພຣະຣາຊະໂອຣົສເລີຍ'. ລາວຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຄອງຣາຊສົມບັດ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງຈັດແຈງມົນທົນອະພິເສກໃນທັນທີ ຕົບແຕ່ງພຣະຣາຊະທິດາດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງ ແລ້ວນຳມາສູ່ສວນອຸທິຍານ ກະທຳພິທີອະພິເສກແກ່ຊາຍໜຸ່ມ. ຈາກນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ນຳຜ້າລາຄາແສນຕຳລຶງມາຖວາຍແກ່ລາວຜູ້ໄດ້ຮັບອະພິເສກແລ້ວ. ລາວຖາມວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍັງ ພວກທ່ານ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ນີ້ແມ່ນຜ້າຊົງ'. ລາວຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານ ຜ້ານີ້ເນື້ອໜາໂພດບໍ່ແມ່ນບໍ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ໃນບັນດາຜ້າທີ່ມະນຸດໃຊ້ສອຍ ບໍ່ມີຜ້າຜືນໃດເນື້ອດີກວ່ານີ້ອີກແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ພຣະຣາຊາອົງກ່ອນຂອງພວກທ່ານ ຊົງຜ້າແບບນີ້ບໍ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ແມ່ນແລ້ວ ພຣະອົງ'. ລາວຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ເຮົາຄິດວ່າ ພຣະຣາຊາອົງກ່ອນຂອງພວກທ່ານຄົງຈະບໍ່ມີບຸນປານໃດ. ພວກທ່ານຈົ່ງນຳເຕົ້ານ້ຳຄຳມາ ເຮົາຈະໄດ້ຜ້າ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງນຳເຕົ້ານ້ຳຄຳມາໃຫ້. ລາວລຸກຂຶ້ນລ້າງມື ລ້າງໜ້າ ແລ້ວວັກນ້ຳດ້ວຍມື ຊັດໄປທາງທິດບູຣະພາ. ໃນທັນໃດນັ້ນ ຕົ້ນກັນລະປະພຶກ 16 ຕົ້ນ ກໍຜຸດຂຶ້ນມາຈາກແຜ່ນດິນອັນໜາແໜ້ນ. ລາວວັກນ້ຳດ້ວຍມືອີກ ຊັດໄປທາງທິດໃຕ້ ທິດຕາເວັນຕົກ ແລະ ທິດເໜືອ ຕາມລຳດັບ. ຕົ້ນກັນລະປະພຶກທິດລະ 16 ຕົ້ນ ກໍຜຸດຂຶ້ນມາໃນທຸກທິດ ລວມເປັນ 64 ຕົ້ນ. ລາວຊົງຜ້າທິບຜືນໜຶ່ງ ຫົ່ມຜືນໜຶ່ງ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພະຍານັນທິຍະວ່າ 'ພວກແມ່ຍິງທີ່ເຂັນຝ້າຍ ຢ່າໄດ້ເຂັນຝ້າຍອີກເລີຍ' ແລ້ວໃຫ້ຍົກສັດຂຶ້ນ ຕົບແຕ່ງພຣະອົງຢ່າງງົດງາມ ສະເດັດຂຶ້ນຊົງຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງອັນປະເສີດ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ພຣະນະຄອນ ຂຶ້ນສູ່ປາສາດ ສະເຫວີຍມະຫາສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ອໍ້! ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງການຖວາຍຜ້າຂອບຈີວອນແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າໃນຄັ້ງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ໂບຮານາຈານທັງຫຼາຍຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๒.

໑໒.

ยถา สาสปมตฺตมฺหา, พีชา นิคฺโรธปาทโป;

ชายเต สตสาขฑฺโฒ, มหานีลมฺพุโทปโม.

ຕົ້ນໄຮ (ນິໂຄຣດ) ທີ່ມີກິ່ງກ້ານສາຂາຕັ້ງຮ້ອຍ ປຽບເໝືອນເມກສີຂຽວເຂັ້ມ ຍ່ອມຈະເລີນເຕີບໂຕມາຈາກເມັດພັນທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າເມັດຜັກກາດ ໄດ້ສັນໃດ,

๑๓.

໑໓.

ตเถว ปุญฺญกมฺมมฺหา, อณุมฺหา วิปุลํ ผลํ;

โหตีติ อปฺปปุญฺญนฺติ, นาวมญฺเญยฺย ปณฺฑิโตติ.

ຜົນອັນໄພບູນ ຍ່ອມມີມາແຕ່ບຸນກຳອັນເລັກນ້ອຍ ໄດ້ສັນນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ບັນດິດບໍ່ຄວນດູໝິ່ນບຸນວ່າ ມີປະມານນ້ອຍ.

เอวํ คจฺฉนฺเต กาเล เอกทิวสํ เทวี รญฺโญ สมฺปตฺตึ ทิสฺวา อโห ตปสฺสีติ การุญฺญาการํ ทสฺเสสิ. กิมิทํ เทวีติ จ ปุฏฺฐา อติมหตี เต เทว สมฺปตฺติ. อตีตมทฺธานํ กลฺยาณํ กตตฺตา. อิทานิ อนาคตสฺสตฺถาย กุสลํ กโรถาติ อาห. กสฺส ทสฺสาม. สีลวนฺตา นตฺถีติ. อสุญฺโญ เทว ชมฺพุทีโป อรหนฺเตหิ, ตุมฺเห ทานํ สชฺเชถ, อหํ อรหนฺเต ลจฺฉามีติ อาห. ปุนทิวเส ราชา มหารหํ ทานํ สชฺชาเปสิ. เทวี สเจ อิมิสฺสา ทิสาย อรหนฺโต อตฺถิ, อิธา คนฺตฺวา อมฺหากํ ภิกฺขํ คณฺหนฺตูติ อุตฺตรหิมวนฺตาภิมุขี ปุปฺผานิ อุทฺธํ ขิปิตฺวา อุเรน นิปชฺชิ. อถ ตานิ ปุปฺผานิ อากาสโต คนฺตฺวา หิมวนฺตปเทเส วสนฺตานํ ปทุมวติยา ปุตฺตานํ ปญฺจสตานํปจฺเจกพุทฺธานํ เชฏฺฐกมหาปทุมปจฺเจกพุทฺธสฺส ปาทมูเล ปตึสุ. ตถาหิ.

ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປຢ່າງນີ້ ວັນໜຶ່ງ ພຣະເທວີຊົງເຫັນສົມບັດຂອງພຣະຣາຊາແລ້ວ ກໍຊົງສະແດງຄວາມສົງສານວ່າ 'ໂອ້! ໜ້າສົງສານໜໍ'. ເມື່ອຖືກທູນถามວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍັງ ພຣະເທວີ?' ຈຶ່ງທູນວ່າ 'ข້າແຕ່ພຣະອົງ ສົມບັດຂອງພຣະອົງໃຫຍ່ຫຼວງຍິ່ງນັກ ເພາະໄດ້ຊົງເຮັດຄວາມດີໄວ້ໃນອະດີດຕະການ ບັດນີ້ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງເຮັດກຸສົນເພື່ອປະໂຫຍດໃນອະນາຄົດເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະຖວາຍແກ່ໃຜ? ຜູ້ມີສີລບໍ່ມີເລີຍ'. ພຣະເທວີທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຊົມພູທะວີບບໍ່ໄດ້ວ່າງເວັ້ນຈາກພຣະອໍຣະຫັນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຈັດຕຽມທານເຖີດ ຂ້ານ້ອຍຈັກນຳພຣະອໍຣະຫັນມາເອງ'. ໃນວັນຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ຈັດຕຽມມະຫາທານອັນມີຄ່າຫຼາຍ. ພຣະເທວີຊົງອະທິສຖານວ່າ 'ຫາກມີພຣະອໍຣະຫັນຢູ່ໃນທິດນີ້ ຂໍຈົ່ງສະເດັດມາຮັບບິນທະບາດຂອງພວກເຮົາເຖີດ' ແລ້ວຊົງຊັດດອກໄມ້ຂຶ້ນໄປເທິງອາກາດ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດຫິມະພານເໜືອ ແລ້ວຊົງນອນລາບລົງດ້ວຍພຣະອຸຣะ. ຄັ້ງນັ້ນ ດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລອຍໄປໃນອາກາດ ແລ້ວຕົກລົງທີ່ໃກ້ພຣະບາດຂອງພຣະມະຫາປະທຸມປະຈເຈກພຸດທะເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພີ່ໃຫຍ່ຂອງພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຫ້າຮ້ອຍພຣະອົງ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງນາງປະທຸມວະດີ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນເຂດປ່າຫິມະພານ. ສົມຈິງດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๔.

໑໔.

อโห [Pg.51] ปสฺสถ โภ ทานิ, วิมฺหยํ ปุญฺญกมฺมุโน;

อเจตนาปิ ปุปฺผานิ, ทูตกิจฺเจสุ พฺยาวฏา.

ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມໜ້າອັດສະຈັນແຫ່ງບຸນກັມໃນບັດນີ້ເຖີດ ແມ້ແຕ່ດອກໄມ້ທີ່ບໍ່ມີຈິດໃຈ ກໍຍັງຂວົນຂວາຍເຮັດໜ້າທີ່ເປັນທູດ.

๑๕.

໑໕.

กตฺตุกาเมน โลกสฺมึ, สกลํ อตฺตโน วสํ;

สพฺพตฺถาเมน กตฺตพฺพํ, ปุญฺญํ ปญฺญวตา สทาติ.

ຜູ້ມີປັນຍາ ຜູ້ປາຖະໜາຈະເຮັດໂລກທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນ ພຶງເຮັດບຸນດ້ວຍກຳລັງທັງປວງໃນກາລທຸກເມື່ອເຖີດ.

ตโต มหาปทุมปจฺเจกพุทฺโธ ตํ ญตฺวา เสสภาตเร อามนฺเตสิ. มาริสา นนฺทิยราชา ตุมฺเห นิมนฺเตสิ. อธิวาเสถ ตสฺส นิมนฺตนนฺติ. เต อธิวาเสตฺวา ตาวเทว อากาเสนา คนฺตฺวา อุตฺตรทฺวาเร โอตรึสุ. มนุสฺสา ปญฺจสตา เทว ปจฺเจกพุทฺธา อาคตาติ รญฺโญ อาโรเจสุํ, ราชา สทฺธึ เทวิยา คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ปตฺเต คเหตฺวา ปจฺเจกพุทฺเธ ปาสาทํ อาโรเปตฺวา ตตฺถ เตสํ ทานํ ทตฺวา ภตฺตกิจฺจาวสาเน ราชา สงฺฆตฺเถรสฺส เทวี สงฺฆนวกสฺส จ ปาทมูเล นิปชฺชิตฺวา อยฺยา ปจฺจเยหิ น กิลมิสฺสนฺตุ, มยํ ปุญฺเญน น หายิสฺสาม, อมฺหากํ อิธ วาสาย ปฏิญฺญํ เทถาติ ปฏิญฺญํ กาเรตฺวา อุยฺยาเน นิวาสฏฺฐานาทโย กาเรตฺวา ยาวชีวํ ปจฺจกพุทฺเธ อุปฏฺฐหิตฺวา เตสุ ปรินิพฺพุเตสุ สาธุกีฬนํ กาเรตฺวา จนฺทนา ครุอาทีหิ สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา เจติยํ ปติฏฺฐาเปตฺวา เอวรูปานมฺปิ มหานุภาวานํ มเหสีนํ มรณํ ภวิสฺสติ, กิมงฺคํ ปน มาทิสานนฺติ สํเวคชาโต เชฏฺฐปุตฺตํ รชฺเช ปติฏฺฐาเปตฺวา สยํ ปพฺพชํ ปพฺพชิ, เทวีปิ รญฺเญ ปพฺพชิเต อหํ กึกริสฺสามีติ ปพฺพชิตฺวา ทฺเวปิ อุยฺยาเน วสนฺตา ฌานาภิญฺญํ นิพฺพตฺเตตฺวา ฌานสุเขน วีตินาเมนฺตา อายุปริโยสาเน พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺตึสุ. เต อมฺหากํ ภควโต กาเล พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา พุทฺธสาสเน ปพฺพชึสุ, ตทา นนฺทิยราชา ธุตงฺคธรานํ อคฺโค มหากสฺสปตฺเถโรนาม หุตฺวา จนฺโท วิย สุริโย วิยจ โลเก ปากโฏ หุตฺวา ภควติ ปริ- นิพฺพุเต [Pg.52] พุทฺธสาสนํ อติวิย โสเภติ. ภริยาปิสฺส ภทฺทกาปิฬานี นาม อโหสีติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາປະທຸມປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຮຽກພຣะດາບົດຜູ້ເປັນພີ່ນ້ອງທີ່ເຫຼືອມາຕຣັດວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່ານັນທິຍະຊົງນິມົນພວກທ່ານ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຮັບນິມົນຂອງພຣະອົງເຖີດ'. ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນຮັບນิມົນແລ້ວ ກໍເຫາະໄປໃນອາກາດໃນທັນທີນັ້ນເອງ ແລ້ວລົງທີ່ປະຕູທິດເໜືອ. ມະນຸດທັງຫຼາຍກາບທູນພຣະຣາຊາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຫ້າຮ້ອຍພຣະອົງສະເດັດມາແລ້ວ'. ພຣະຣາຊາສະເດັດໄປພ້ອມກັບພຣะເທວີ ຊົງອະພິວາດແລ້ວຮັບບາດ ນຳພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຂຶ້ນສູ່ປຣາສາດ ຖວາຍທານແກ່ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ນະ ທີ່ນັ້ນ. ໃນເວລາສຳເລັດພັດຕະກິດ ພຣະຣາຊາຊົງໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະສັງຄະເຖຣະ ພຣະເທວີຊົງໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະສັງຄະນວະກະ (ພຣະພິກຂຸບວດໃໝ່ໃນສົງ) ແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈະບໍ່ລຳບາກດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ພວກຂ້ານ້ອຍຈະບໍ່ເສື່ອມຈາກບຸນ ຂໍພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ປະຕິຍານເພື່ອການຢູ່ ນະ ທີ່ນີ້ແກ່ພວກຂ້ານ້ອຍເຖີດ'. ເມື່ອຊົງໃຫ້ປະຕິຍານແລ້ວ ຊົງສ້າງທີ່ພຳນັກເປັນຕົ້ນໃນພຣະຣາຊອຸທະຍານ ຊົງບຳຣຸງພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນຈົນຕະຫຼອດຊີວິດ. ເມື່ອພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນປຣິນິບພານແລ້ວ ຊົງເຮັດການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ (ສາທຸກີລາ) ຊົງເຮັດຊາປະນະກິດດ້ວຍໄມ້ຈັນແລະໄມ້ກິດສະໜາເປັນຕົ້ນ ຊົງອັນເຊີນພຣະທາດແລ້ວສະຖາປະນາພຣະເຈດີໄວ້. ພຣະຣາຊາຊົງເກີດຄວາມສັງເວດວ່າ 'ແມ້ແຕ່ພຣະມະເຫສີ (ຜູ້ແສງຫາຄຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ) ຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍເຖິງພຽງນີ້ ກໍຍັງມີຄວາມຕາຍໄດ້ ແລ້ວຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຄົນເຊັ່ນພວກເຮົາເລົ່າ' ຈຶ່ງຊົງສະຖາປະນາພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ໄວ້ໃນຣາຊສົມບັດ ແລ้ວຊົງຜະໜວດເອງ. ຝ່າຍພຣະເທວີເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງຜະໜວດແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງຜະໜວດແລ້ວ ເຮົາຈະເຮັດຫຍັງ?' ຈຶ່ງຊົງຜະໜວດຕາມ ທັງສອງພຣະອົງອາໄສຢູ່ໃນພຣະຣາຊອຸທະຍານ ຊົງຍັງຊານແລະອະພິນຍາໃຫ້ບັງເກີດ ສະເຫວີຍສຸກໃນຊານຈົນສິ້ນອາຍຸໄຂ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນພຣົມມະໂລກ. ໃນກາລແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ທັງສອງພຣະອົງບັງເກີດໃນຕະກູນພຣາມ ບວດໃນພຣະພຸດທະສາສນາ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້ານັນທິຍະໄດ້ເປັນພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະ ຜູ້ເລີດທາງທຸດົງຄະຄຸນ ປາກົດໃນໂລກດຸຈພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປຣິນິບພານແລ້ວ ໄດ້ເຮັດພຣະພຸດທະສາສນາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງຍິ່ງ ສ່ວນພຣະຊາຍາຂອງເພິ່ນໄດ້ເປັນນາງພັດທະກາປິລານີແລ.

๑๖.

໑໖.

ทตฺวา ปุเรโก วิปิเน จรนฺโต,ปจฺเจกพุทฺธสฺสนุวาตมตฺตํ;

กตฺวา สรฏฺฐํ กุรุทีปโสภํ,มหานุภาโว วสุธา ธิโปสิ.

ໃນກາລກ່ອນ ບຸກຄົນຜູ້ໜຶ່ງທ່ຽວໄປໃນປ່າ ໄດ້ຖວາຍທານ (ພຽງຂອງຫອມ) ຕາມລົມແກ່ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ເຮັດແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງດຸຈກຸຣຸທະວີບ ແລະໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແຜ່ນດິນຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍ.

๑๗.

໑໗.

ตุมฺเหจ โภนฺโต ขลุ สีลวนฺเต,ททาถ ทานานิ อนปฺปกานิ;

ตํ โว ปติฏฺฐาจ ภวนฺตรสฺมึ,จินฺตามณึ กปฺปตรุํว สารนฺติ.

ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ສ່ວນພວກທ່ານເລົ່າ ກໍຈົ່ງຖວາຍທານອັນບໍ່ນ້ອຍແກ່ຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍເຖີດ ທານນັ້ນຈັກເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງພວກທ່ານໃນພົບໜ້າ ດຸຈແກ້ວຈິນດາມະນີແລະດຸຈຕົ້ນກັລປະພຶກອັນເປັນສາຣะ.

นนฺทิยราชสฺส วตฺถุํ ปถมํ.

ເຣື່ອງພຣະເຈົ້ານันທິຍະ ທີ່ໜຶ່ງ ຈົບ.

๑๒. อญฺญตรมนุสฺสสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໒. ເຣື່ອງຂອງບຸຣຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ມີລຳດັບເຣື່ອງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້

อมฺหากํ ภควติ ปรินิพฺพุเต ปาฏลิปุตฺตสมีเป อญฺญตรสฺมึ คาเม อญฺญตโร ทุคฺคตมนุสฺโส วสติ, โส ปเนกทิวสํ อญฺญตรํ คามํ คจฺฉนฺโต ทฺเว สาฏเก นิวาเสตฺวา มหนฺตํ อฏวึปาปุณิ, ตเทวํ คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา เอตสฺส วตฺถํ คณฺหิสฺสามีติ เอโก โจโร อนุพนฺธิ, โส ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ โจรํ ทิสฺวา จินฺเตสิ, อหเมตสฺมา ปลายิตุํ วา เตน สทฺธึยุชฺฌิตุํ วา น สกฺโกมิ, อยมาคนฺตฺวา อวสฺสํ อนิจฺฉนฺตสฺสาปิ เม วตฺถํ คณฺหิสฺสติ. มยาปิสฺส นิรตฺถเกน หริตุํ น สกฺกา, ทานวเสนสฺส ทสฺสามีติ สนฺนิฏฺฐาน มกาสิ, อถ โจโร อาคนฺตฺวา วตฺถกํ ปรามสิ, อถ โส ปุริโส จิตฺตํ ปสาเทตฺวา อิมํ มม วตฺถทานํ ภวโภคสุขตฺถาย ปจฺจโย โหตูติ วตฺถํ ทตฺวา ทุจฺฉาทิตตฺตา มหามคฺคํ ปหาย อญฺเญน ชงฺฆามคฺเคน คจฺฉนฺโต อาสิวิเสน ทฏฺโฐ กาลํ กตฺวา หิมวนฺตปฺปเทเส [Pg.53] ทฺวาทสโยชนิเก กนกวิมาเน เนกจฺฉราสหสฺสปริวุโต นิพฺพตฺติ. วิมานํ ปนสฺส ปริวาเรตฺวา ติโยชนิเก ฐาเน กปฺปรุกฺขา นิพฺพตฺตึสุ, โส มหนฺตํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ ทิสฺวา โสมนสฺสํ ปเวเทนฺโต อาห.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປຣິນິບພານແລ້ວ ມີຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງໃກ້ເມືອງປາຕະລີບຸດ ວັນໜຶ່ງ ເຂົາເດີນທາງໄປຍັງໝູ່ບ້ານອີກແຫ່ງໜຶ່ງ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສອງຜືນ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ໂຈນຄົນໜຶ່ງເຫັນເຂົາເດີນໄປຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເອົາຜ້າຂອງຊາຍຄົນນີ້' ແລ້ວແລ່ນໄລ່ຕາມໄປ ຊາຍຄົນນັ້ນເຫັນໂຈນແລ່ນຕາມມາແຕ່ໄກຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະໜີຈາກໂຈນນີ້ ຫຼືຕໍ່ສູ້ກັບເຂົາໄດ້ ໂຈນນີ້ມາຮອດແລ້ວ ຍ່ອມຈະເອົາຜ້າຂອງເຮົາໄປຢ່າງແນ່ນອນ ແມ້ເຮົາຈະບໍ່ຍິນດີກໍຕາມ ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະນຳຜ້ານີ້ໄປໂດຍເປົ່າປະໂຫยດໄດ້ ເຮົາຈະໃຫ້ຜ້ານີ້ແກ່ເຂົາດ້ວຍການໃຫ້ທານ' ຈຶ່ງຕົກລົງใจຢ່າງນັ້ນ ຄັ້ງນັ້ນ ໂຈນກໍມາຮອດແລະຈັບຜ້າຂອງເຂົາ ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນເຮັດຈິດໃຈໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂໍການຖວາຍຜ້ານີ້ຂອງຂ້ານ້ອຍ ຈົ່ງເປັນປັດໄຈເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມສຸກໃນພົບພູມແລະໂພຄະສົມບັດເຖີດ' ແລ້ວໃຫ້ຜ້າໄປ ເພາະເຫດທີ່ເຂົາບໍ່ມີຜ້າປົກປິດຮ່າງກາຍຢ່າງດີ ເຂົາຈຶ່ງລະທາງໃຫຍ່ເສຍ ແລ້ວເດີນໄປຕາມທາງເດີນຕີນອີກທາງໜຶ່ງ ຖືກງູພິດກັດຈົນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນວິມານທອງຂະໜາດສິບສອງໂຍດໃນເຂດປ່າຫິມະພານ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັບສອນຫຼາຍພັນນາງ ແລະມີຕົ້ນກັລປະພຶກເກີດຂຶ້ນລ້ອມຮອບວິມານຂອງເຂົາໃນຣະຍະສາມໂຍດ ເຂົາເຫັນທິພຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນແລ້ວ ເກີດຄວາມໂສມະນັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

ปริณามิตมตฺเตน, ทานสฺส สกสนฺตกํ;

ททาติ วิปุลํ โภคํ, ทิพฺพมิสฺสริยํ วรํ.

ພຽງແຕ່ນ້ອມໃຫ້ສິ່ງຂອງອັນເປັນຂອງຕົນເປັນທານ ຍ່ອມໃຫ້ໂພຄະສົມບັດອັນໄພບູນ ແລະຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນທິບອັນປະເສີດ.

๒.

໒.

ทฺวาทสโยชนุพฺเพธํ, ทุทฺทิกฺขํ จกฺขุมูสนํ;

กูฏา คารวรุเปตํ, สพฺพโสวณฺณยํ สุภํ.

ວິມານທອງຄຳລ້ວນອັນງົດງາມ ປະກອບດ້ວຍຍອດປຣາສາດອັນປະເສີດ ສູງສິບສອງໂຍດ ຍາກທີ່ຈະເບິ່ງເຫັນໄດ້ທົ່ວ (ຫຼືສະຫວ່າງສະໄຫວຈົນສະແຫວງຕາ) ເປັນທີ່ຈະເຣີນຕາຈະເຣີນໃຈ.

๓.

໓.

มม ปุญฺเญน นิพฺพตฺตํ, เนกราคทฺธชากุลํ,ตเถว ปริสุทฺเธหิ, วิตาเนหิ จ ลงฺกตํ.

ວິມານນີ້ບັງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍບຸນຂອງຂ້ານ້ອຍ ສະພຣັ່ງໄປດ້ວຍທົງຫຼາກສີ ແລະປະດັບປະດາດ້ວຍເພດານອັນບໍລິສຸດສະອາດ.

๔.

໔.

ปาสาทปริยนฺตมฺหิ, ทิพฺพวตฺถานิ ลมฺพเร;

วาเตริตา เต โสภนฺติ, อวฺเหนฺตาว สุธาสิโน.

ທີ່ຮອບໆ ປຣາສາດ ມີຜ້າທິບຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ ຜ້າເຫຼົ່ານັ້ນເມື່ອຕ້ອງລົມພັດກໍໄຫວເอนເບິ່ງງົດງາມ ດຸຈດັ່ງຈະກວັກມືຮຽກຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານທິບ.

๕.

໕.

ปาสาทสฺส สมนฺตา เม, ภูมิภาเค ติโยชเน;

อิจฺฉิติจฺฉิตทาตาโร, ชาตาสุํ สุรปาทปา.

ຮອບໆ ປຣາສາດຂອງຂ້ານ້ອຍ ໃນພື້ນທີ່ສາມໂຍດ ມີຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ (ຕົ້ນກັລປະພຶກ) ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄອຍໃຫ້ສິ່ງຂອງທຸກຢ່າງຕາມທີ່ປາຖະໜາ.

๖.

໖.

ตตฺถ นจฺเจหิ คีเตหิ, วาเทหิ ตุริเยหิ จ;

เน กจฺฉราสหสฺเสหิ, โมทามิ ภวเน มม.

ໃນວິມານນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມບັນເທີງໃຈດ້ວຍການຟ້ອນຣຳ ການຂັບຮ້ອງ ແລະການປະໂຄມດົນຕີ ຈາກນາງອັບສອນຫຼາຍພັນນາງ ໃນວິມານຂອງຂ້ານ້ອຍ.

๗.

໗.

น สมฺมา ทินฺนวตฺถสฺส, อกฺเขตฺเต ผลมี ทิสํ;

เขตฺเต สมฺมา ททนฺตสฺส, โก ผลํ วณฺณยิสฺสตีติ.

ຜົນແຫ່ງທານທີ່ບຸກຄົນຖວາຍຜ້າຢ່າງດີໃນເນື້ອນາທີ່ບໍ່ດີ (ອະເຂດ) ຍັງເປັນເຖິງພຽງນີ້ ແລ້ວໃຜເລົ່າຈະພັນລະນາຜົນແຫ່ງທານที่ບຸກຄົນຖວາຍຢ່າງດີໃນເນື້ອນາບຸນที่ດີ (ເຂດ) ໄດ້.

๘.

໘.

เอวํ วิธมฺปิ กุสลํ มนุโช กริตฺวา,ปปฺโปติ ทิพฺพวิภวํ มุนิวณฺณนียํ;

มนฺตฺวาน โภ ททถ ทานวรํ สุสีเล,สทฺธาย สุทฺธมนสาสฺส วิเสสภาคีติ.

ມະນຸດເຮັດກຸສົນເຫັນປານນີ້ແລ້ວ ຍ່อມເຂົ້າເຖິງທິພຍະສົມບັດອັນພຣະມຸນີຊົງສັນເສີນ ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ເມື່ອຊາບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈົ່ງຖວາຍທານອันປະເສີດແກ່ຜູ້ມີສີລດີ ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລະບໍລິສຸດເຖີດ ເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄຸນວິເສດນັ້ນ.

อญฺญตรมนุสฺสสฺส วตฺถุํ ทุติยํ.

ເຣື່ອງຂອງບຸຣຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ທີ່ສອງ ຈົບ.

๑๓. วิสมโลมกุมารสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໓. ເຣື່ອງຂອງວິສຳໂລມະກຸມານ ມີລຳດັບເຣື່ອງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້

อตีเต [Pg.54] กิร อิมสฺมึ ชมฺพุทีเป กสฺสโป นาม สมฺมาสมฺพุทฺโธ ปารมิโย ปูเรตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโต โลกสฺส ทุกฺขาปนุโท สุขาวโห ปฏิวสติ โลกํ นิพฺพาณมหานครวเร ปริปูเรนฺโต. ตสฺมึ สมเย อญฺญตโร ปุริโส สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปสนฺโน ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทานํ เทนฺโต สีลํ รกฺขนฺโต อุโปสถกมฺมํ กโรนฺโต นานาวิธานิ ปุญฺญกมฺมานิ กตฺวา สุตฺตปฺปพุทฺโธวิย คนฺตฺวา เทวโลเก นิพฺพตฺติ สพฺพรตนมเย ทิพฺพวิธาเน เทวจฺฉราสหสฺสปริวุโต. ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ตโต จุโต อมฺหากํ ภควติ ปรินิพฺพุเต ชมฺพุทีเป ปาฏลิปุตฺตนคเร อาณาจกฺกวตฺติธมฺมาโสกมหานรินฺทสฺส อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ นิพฺพตฺติ. ตสฺส นามํ กโรนฺโต สีเส โลมํ วิสมํ หุตฺวา ชาตตฺถา วิสมโลมกุมาโรติ สญฺชานึสุ. โส กเมน วิญฺญุตํ ปตฺโต พลสมฺปนฺโน อโหสิ. มหาถาโม อภิรูโปจ อโหสิ. ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ยสปริวารสมฺปนฺโน ปฏิวสติ. ตโต อปเรน สมเยน ธมฺมาโสกมหานรินฺโท จตุราสีติสหสฺสราชปริวุโต อนนฺตพลวาหโน กี ฬา ป โร หิมวนฺตํ คนฺตฺวา ยถาภิรนฺตํ กีฬิตฺวา อาคจฺฉนฺโต จนฺทภาคํ นาม คงฺคํ สมฺปาปุณิ. สา ปน โยชนวิตฺถตา ติคาวุตคมฺภีรา อโหสิ. ตทา สา อธุนาคเตหิ โอเฆหิ มหาเผณสมากุลา พหูมิโย อุโภกูเล อุตฺตรนฺตี มหาเวคา คจฺฉนฺติ. ตทา ราชา คงฺคํ ทิสฺวา โก นาเมตฺถ ปุริโส เอวํวิธํ มหาคงฺคํ ตริตุํ สมตฺโถ ภวิสฺสตีติ อาห. ตํ สุตฺวา วิสมโลม กุมาโร อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อหํ เทว คงฺคํ ตริตฺวา คนฺตุญฺจ อาคนฺตุญฺจ สกฺโกมีติ อาห. ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ. อถ กุมาโร คาฬฺหํ นิวาเสตฺวา มกรทนฺติยา [Pg.55] เกเส พนฺธิตฺวา คงฺคากูเล ฐิโต อฏฺฐารสหตฺถํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อุสภมตฺตฏฺฐาเน ปติตฺวา ตริตุ มารภิ. ตโต จณฺฑโสตํ ฉินฺทิตฺวา ตรนฺโต คมนา คมนกาเล คณฺหนตฺถาย อาคเต จณฺฑสุํสุมาเร ปาณินา ปหริตฺวา จุณฺณวิจุณฺณํ กโรนฺโต วีสสตํ มาเรตฺวา อุตฺตาเรตฺวา ตลมุคฺคมฺม ราชานํ วนฺทิตฺวา อฏฺฐาสิ. ราชา ตํ การณํ ทิสฺวา ภยปฺปตฺโต เอโส โข มํ มาเรตฺวา รชฺชมฺปิ คหิตุํ สมตฺโถ. เอตํ มาเรตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา นครํ สมฺปตฺโต กุมารํ ปกฺโกสาเปตฺวา อมจฺเจ อาห. อิมํ ภเณ พนฺธนาคาเร กโรถาติ. เต ตถา กรึสุ, อถสฺส พนฺธนาคาเร วสนฺตสฺส จตฺตาโร มาสา อติกฺกนฺตา. ตโต ราชา จตุมาสจฺจเยน ทีฆโต สฏฺฐิหตฺถปฺปมาเณ สฏฺฐิเวฬุกลาเป อาหราเปตฺวา คณฺฐิโย โสธาเปตฺวา อนฺโต อโยสารํ ปูเรตฺวา ราชงฺคเณ ฐปาเปตฺวา วิสมโลมกุมารํ พนฺธนาคารโต อาหาราเปตฺวา อมจฺเจ เอวมาห. ภเณ สฺวายํ กุมาโร อิมินา ขคฺเคน อิเม เวฬุกลาเป จตุรงฺคุลํ กตฺวา ฉินฺทตุ. โน เจ ฉินฺทิตุํ สกฺโกติ. ตํ มาเรถาติ อาห, ตํ สุตฺวา กุมาโร อหํ พนฺธนาคาเร จิ ร วุ ตฺโถ ชิฆจฺฉาปีฬิโต อาหาเรน กิลมึ, ยนฺนูนาหํ อาหารํ ภุญฺจิตฺวา ฉินฺเทยฺยนฺติ. เต นตฺถิ ทานิ ตุยฺหํ อาหารนฺติ อาหํสุ. เตนหิ โปกฺขรณิยา ปานียํ ปิวิสฺสามีติ อาห. เต สาธูติ โปกฺขรณึ เนสุํ. กุมาโร โปกฺขรณึ โอตริตฺวา นหายิตฺวา นิมุคฺโค ยาวทตฺถํ กลลํ ภุญฺจิตฺวา ปานียํ ปิวิตฺวา อุฏฺฐาย อสิปตฺตํ คเหตฺวา มหาชนานํ ปสฺสนฺตานเมว อฏฺฐาสีติหตฺถฏฺฐานํ อากาสํ อุลฺลงฺฆิตฺวา สพฺพเวฬุกลาเป จตุรงฺคุลมตฺเตน ขณฺฑาขณฺฑํ กุรุมาโน โอตริตฺวา มูเล ถูลอยสลากํ ปตฺวา กิณีติ สทฺทํ สุตฺวา อสิปตฺตํ วิสฺสชฺเชตฺวา โรทมาโน อฏฺฐาสิ. ตโต ราชปุริเสหิ กิมตฺตํ โรทสีติ วุตฺเต [Pg.56] เอตฺตกานํ ปุริสานมนฺตเร มยฺหํ เอโกปิ สุหโท นตฺติ. สเจ ภเวยฺย, อิเมสํ เวฬุกลาปานมนฺตเร อโย สารํ อตฺถิภาวํ กเถยฺย, อหํ ปน ชานมาโน อิเม เวฬุ กลาเป องฺคุลงฺคุเลสุ ฉินฺเทยฺยนฺติ อาห. ตโต ราชา กุมาเรน กตกมฺมํ โอโลเกตฺวา ปสนฺโน อุปราชฏฺฐานํ พหุญฺจ วิภวํ ทาเปสิ, เอวมสฺส พลสมฺปตฺติลาโภ นาม น ชาติโคตฺตกุลปเทสาทีนํ พลํ. น ปาณาติปาตาทิทุจฺจริตานํ พลํ. กสฺเสตํ พลนฺติ. กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺธกาเล ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทินฺนทานาทิสุจริตกมฺมวิปากํ. เตน วุตฺตํ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໃນຊົມພູທະວີບນີ້ ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າກັດສະປະ ຊົງບຳເພັ່ງບາຣະມີທັງຫຼາຍແລ້ວ ບັນລຸພຣະສັບພັນຍຸຕະຍານ ຊົງບັນເທົາທຸກຂອງໂලກ ຊົງນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ ຊົງອາໄສຢູ່ ຊົງຍັງໂລກໃຫ້ເຕັມປ່ຽມໃນພຣະນະຄອນໃຫຍ່ອັນຄືພຣະນິບພານອันປະເສີດ ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຟັງທັມມະເທສນາຂອງພຣະສາສດາແລ້ວ ເຫຼື້ອມໃສ ຖວາຍທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ ຮັກສາສີລ ເຮັດອຸໂປສົດຖະກັມ ເຮັດບຸນກັມຕ່າງໆ ຫຼາຍຢ່າງ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ດຸຈຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ ໃນວິມານທິບອັນສຳເລັດດ້ວຍຣັດຕະນະທັງປວງ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັບສອນຫຼາຍພັນນາງ ດຳຣົງຢູ່ໃນເທວະໂລກນັ້ນຈົນສິ້ນອາຍຸໄຂ ຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ໃນກາລເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປຣິນິບພານແລ້ວ ໄດ້ມາບັງເກີດໃນພຣະຄັນຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະເຈົ້າທັມມາໂσກມະຫາຣາດ ຜູ້ຊົງໄວ້ຊຶ່ງອານາຈັກແລະຈັກກະວັດ ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ໃນຊົມພູທະວີບ ເມື່ອຈະຕັ້ງຊື່ຂອງເຂົາ ເພາະເຫດທີ່ເສັ້ນຜົມເທິງຫົວຂອງເຂົາບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີກັນ ຈຶ່ງຮູ້ຈັກກັນໃນນາມວ່າ 'ວິສຳໂລມະກຸມານ' ເຂົາເຕີບໂຕຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ເປັນຜູ້ຮູ້ດຽງສາ ມີກຳລັງຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ມີຮູບງາມ ໜ້າເບິ່ງ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຍົດແລະບໍລິວານ ອາໄສຢູ່ ຕໍ່ມາໃນກາລພາຍຫຼັງ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊາແປດໝື່ນສີ່ພັນພຣະອົງ ມີກອງທັບແລະພາຫະນະຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ຊົງໂປຣດการຫຼິ້ນສະໜຸກ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງປ່າຫິມະພານ ຊົງຫຼິ້ນສະໜຸກຕາມພຣະອັດທະຍາໄສແລ້ວ ສະເດັດກັບມາຮອດແມ່ນ້ຳຊື່ຈັນທະພາຄາ ແມ່ນ້ຳນັ້ນກວ້າງໜຶ່ງໂຍດ ເລິກສາມຄາວຸດ ໃນເວລານັ້ນ ແມ່ນ້ຳນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍຟອງນ້ຳຂะໜາດໃຫຍ່ເພາະກະແສນ້ຳທີ່ເພິ່ງໄຫຼມາ ມີປາເປັນອັນຫຼາຍແຫວກລອຍຢູ່ທັງສອງຝັ່ງ ໄຫຼໄປດ້ວຍຄວາມໄວຫຼາຍ ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນແມ່ນ້ຳແລ້ວຕຣັດວ່າ 'ໃຜເລົ່າໃນທີ່ນີ້ຈະເປັນຜູ້ສາມາດຂ້າມແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ຢ່າງນີ້ໄດ້?' ວິສຳໂລມະກຸມານໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເຂົ້າມາຖວາຍບັງຄົມແລ້ວທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຂ້ານ້ອຍສາມາດຂ້າມແມ່ນ້ຳນີ້ ທັງໄປແລະກັບໄດ້ພຣະເຈົ້າຂ້າ' ພຣະຣາຊາຊົງຮັບສັ່ງວ່າ 'ດີລະ' ລຳດັບນັ້ນ ກຸມານນຸ່ງຫົ່ມຢ່າງແໜ້ນໜາ ມັດຜົມດ້ວຍປິ່ນແຂ້ວມັງກອນ ຢືນຢູ່ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ກະໂດດຂຶ້ນໄປໃນອາກາດສູງສິບແປດສອກ ຕົກລົງໃນທີ່ປະມານໜຶ່ງອຸສຸພະ ແລ້ວເລີ່ມລອຍນ້ຳໄປ ແລະເມື່ອລອຍຕັດກະແສນ້ຳອັນຊ່ຽວໄປ ໃນເວລາໄປและກັບ ມີແຂ້ດຸຮ້າຍເຂົ້າມາເພື່ອຈະຄາບເອົາ ກຸມານກໍໃຊ້ມືຕົບຕີແຂ້ເຫຼົ່ານັ້ນຈົນແຫຼກລະອຽດ ຂ້າແຂ້ໄປສອງຮ້ອຍໂຕ ແລ້ວຂ້າມພົ້ນຂຶ້ນສູ່ບົກ ຖວາຍບັງຄົມພຣະຣາຊາແລ້ວຢືນຢູ່ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຊົງເກີດຄວາມຢ້ານ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ຊາຍຄົນນີ້ສາມາດຂ້າເຮົາແລ້ວຍຶດເອົາຣາຊສົມບັດໄດ້ ຄວນຈະຂ້າຊາຍຄົນນີ້ເສຍ' ເມື່ອສະເດັດຮອດພຣະນະຄອນແລ້ວ ຈຶ່ງຮັບສັ່ງໃຫ້ຮຽກກຸມານມາ ແລ້ວຕຣັດກັບພວກອຳມາດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງນຳກຸມານນີ້ໄປຂັງໄວ້ໃນຄຸກເຖີດ' ພວກອຳມາດກໍເຮັດຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອກຸມານນັ້ນຢູ່ໃນຄຸກ ເວລາຜ່ານໄປສີ່ເດືອນ ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງໄປສີ່ເດືອນ ພຣະຣາຊາຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ນຳມັດໄມ້ໄຜ່ຫົກສິບມັດ ຍາວມັດລະຫົກສິບສອກມາ ຊົງໃຫ້ຖາກຂໍ້ອອກ ແລ້ວບັນຈຸແກນເຫຼັກໄວ້ພາຍໃນ ຊົງໃຫ້ວາງໄວ້ທີ່ລານຫຼວງ ແລ້ວຮັບສັ່ງໃຫ້ເບີກຕົວວິສຳໂລມະກຸມານມາຈາກຄຸກ ຕຣັດກັບພວກອຳມາດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ກຸມານນີ້ໃຊ້ດາບນີ້ຕັດມັດໄມ้ໄຜ່ເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ຍາວມັດລະສີ່ນິ້ວ ຫາກເຂົາບໍ່ສາມາດຕັດໄດ້ ຈົ່ງຂ້າເຂົາເສຍ' ກຸມານໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຢູ່ໃນຄຸກມານານ ຖືກຄວາມຫິວບຽดບຽນ ລຳບາກດ້ວຍອາຫານ ໄສໜໍເຮົາຄວນຈະໄດ້ກິນອາຫານກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງຕັດ' ພວກອຳມາດກ່າວວ່າ 'ບັດນີ້ບໍ່ມີອາຫານສຳລັບເຈົ້າແລ້ວ' ກຸມານຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຂໍດື່ມນ້ຳໃນສະໂບກຂະຣະນີ' ພວກອຳມາດກ່າວວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວນຳເຂົາໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ກຸມານລົງສູ່ສະໂບກຂະຣະນີ ອາບນ້ຳແລ້ວດຳລົງໄປ ກິນຕົມຕາມຄວາມຕ້ອງການ ດື່ມນ້ຳແລ້ວຂຶ້ນມາ ຖືດາບ ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າມະຫາຊົນ ກະໂດດຂຶ້ນໄປໃນອາກາດສູງແປດສິບແປດສອກ ຕັດມັດໄມ້ໄຜ່ທັງໝົດໃຫ້ເປັນທ່ອນໆ ຍາວທ່ອນລະສີ່ນິ້ວ ຂະນະທີ່ຮ່ອນລົງມາ ດາບໄປກະທົບກັບແທ່ງເຫຼັກໜາທີ່ໂຄນມັດໄມ້ໄຜ່ ໄດ້ຍິນສຽງດັງ 'ກິລິ' ຈຶ່ງປ່ອຍດາບແລ້ວຢືນຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ ລຳດັບນັ້ນ ພວກຣາຊະບຸຣຸດຖາມວ່າ 'ເຈົ້າຮ້ອງໄຫ້ເຮັດຫຍັງ?' ກຸມານຕອບວ່າ 'ໃນລະຫວ່າງຄົນຈຳນວນຫຼາຍເຖິງພຽງນີ້ ບໍ່ມີມິດແທ້ຂອງຂ້ານ້ອຍເລີຍແມ້ແຕ່ຄົນດຽວ ຫາກມີ ເຂົາຄົງຈະບອກຂ້ານ້ອຍວ່າມີແກນເຫຼັກຢູ່ພາຍໃນມັດໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານີ້ ສ່ວນຂ້ານ້ອຍຮູ້ແລ້ວ ກໍຄົງຈະຕັດມັດໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານີ້ເທື່ອລະນິ້ວໆ ໄດ້' ລຳດັບນັ້ນ ພຣะຣາຊາຊົງເຫັນການກະທຳຂອງກຸມານແລ້ວ ຊົງເຫຼື້ອມໃສ ຊົງພຣະຣາຊທານຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດແລະໂພຄະສົມບັດເປັນອັນຫຼາຍແກ່ເຂົາ ການໄດ້ມາຊຶ່ງກຳລັງແລະສົມບັດເຫັນປານນີ້ ມິແມ່ນກຳລັງແຫ່ງຊາດ ໂຄດ ຫຼືຕະກູນເປັນຕົ້ນ ມິແມ່ນກຳລັງແຫ່ງທຸຈະຣິດມີປານາຕິບາດເປັນຕົ້ນ ແຕ່ເປັນກຳລັງຂອງຫຍັງ? ເປັນຜົນແຫ່ງສຸຈະຣິດກັມມີທານທີ່ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງເປັນຕົ້ນ ໃນກາລແຫ່ງພຣะສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າກັດສະປະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເພິ່ນຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

กสฺสปสฺส มุนินฺทสฺส, กาเล อญฺญตโร นโร;

สมฺพุทฺธมุปสํกมฺม, สุตฺวา ธมฺมํ สุเทสิตํ.

ໃນກາລແຫ່ງພຣະກັດສະປະມຸນິນ ທັມມະບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຟັງທັມທີ່ຊົງສະແດງດີແລ້ວ.

๒.

໒.

ปฏิลทฺธสทฺโธ หุตฺวา, สีลวนฺตาน ภิกฺขุนํ;

มธุรนฺนปาเน ปจุเร, อทาสิ สุมโน ตทา.

ເປັນຜູ້ໄດ້ສະເພາະຊຶ່ງສັດທາ ມີໃຈຍິນດີແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອາຫານແລະນ້ຳອັນມີຣົດຫວານເປັນອັນຫຼາຍ ແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍໃນກາລນັ້ນ.

๓.

໓.

อทาสิ จีวเร ปตฺเต, ตเถว กายพนฺธเน;

อทา ขีรสลากญฺจ, พหู กตฺตรยฏฺฐิโย.

ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍຈີວອນ, ບາດ, ແລະ ປະຄົດແອວ ເຊັ່ນດຽວກັນ; ທັງໄດ້ຖວາຍໄມ້ສະລາກນົມ ແລະ ໄມ້ເທົ້າຄ້ຳຍັນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.

๔.

໔.

อทา สุปสฺสยํ ทานํ, มญฺจปีฐาทิกํ ตถา;

ปาวาร กมฺพลาทีนิ, อทา สีตนิวารเณ.

ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍທີ່ພັກອາໄສອັນສະດວກສະບາຍ, ຕຽງ, ຕັ່ງ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ເຊັ່ນດຽວກັນ; ທັງໄດ້ຖວາຍຜ້າຫົ່ມ, ຜ້າກຳມະຫຍີ່ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມໜາວ.

๕.

໕.

อทา เภสชฺชทานานิ, อาโรคฺยตฺถาย ภิกฺขุนํ;

เอวํ นานาวิธํ ปุญฺญํ, กตฺวาน ติทิวํ คโต.

ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍຢາຮັກສາໂລກ ເພື່ອຄວາມບໍ່ມີໂລກໄພຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍ; ເມື່ອໄດ້ເຮັດບຸນຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນໄຕທິບ.

๖.

໖.

ตตฺถ ทิพฺพวิมานมฺหิ, อุปฺปนฺโน โส มหิทฺธิโก;

เทวจฺฉราปริวุโต, เทวเสนาปุรกฺขโต.

ໃນວິມານທິບນັ້ນ, ເພິ່ນໄດ້ບັງເກີດເປັນຜູ້ມີອິດທິລິດຫຼາຍ; ແວດລ້ອມໄປດ້ວຍເຫຼົ່ານາງອັບສອນສະຫວັນ ແລະ ມີກອງທັບເທວະດາແວດລ້ອມຢູ່ເບື້ອງໜ້າ.

๗.

໗.

ทิพฺเพหิ นจฺจคีเตหิ, ทิพฺพวาทิตตนฺติหิ;

โมทมาโน อเนเกหิ, ทิพฺพสมฺปตฺติยา สห.

ເພິ່ນເພີດເພີນຢູ່ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ແລະ ການຂັບຮ້ອງອັນເປັນທິບ, ດ້ວຍສຽງດົນຕີ ແລະ ພິນທິບອັນຫຼາກຫຼາຍ ພ້ອມກັບທິບພະຍະສົມບັດເປັນອັນຫຼາຍ.

๘.

໘.

ยาวตายุํ ตหึ ฐตฺวา, ชมฺพุทีเป มโนรเม;

ปุเร ปาฏลิปุตฺตมฺหิ, ธมฺมาโสกสฺส ราชิโน.

ເພິ່ນໄດ້ສະຖິດຢູ່ໃນສະຫວັນນັ້ນຕະຫຼອດອາຍຸຂັຍ, ແລ້ວໄດ້ມາບັງເກີດໃນຊົມພູທະວີບອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມ; ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ຂອງພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກະລາດ.

๙.

໙.

ปุตฺโต [Pg.57] หุตฺวาน นิพฺพตฺติ, มหาถาโม มหาพโล;

มหายโส มหาโภโค, อาสิ พุทฺธาทิมามโก.

ໄດ້ບັງເກີດເປັນພຣະຣາຊະໂອຣົດ ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ; ມີຍົດໃຫຍ່ ມີໂພຄະສົມບັດຫຼາຍ ແລະ ເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນຕົ້ນ.

๑๐.

໑໐.

กาตพฺพํ กุสลํ ตสฺมา, ภวสมฺปตฺติ มิจฺฉตา;

ปาเลตพฺพ มโถ สีลํ, ภาเวตพฺพญฺจ ภาวนนฺติ.

ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມເຖິງພ້ອມໃນພົບ ຄວນເຮັດກຸສົນ; ທັງຄວນຮັກສາສິນ ແລະ ຄວນຈະເລີນພາວະນາ.

ตโต กุมาโร อุปราชฏฺฐานํ ลภิตฺวา สมฺปตฺตึอนุภวมาโน โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถรมาทึ กตฺวา มหาภิกฺขุสงฺฆสฺส จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยทานา ทิวเสน สกฺการํ กตฺวา สีลํ รกฺขิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา อายุปริโยสาเน ยถากมฺมํ คโตติ.

ຕໍ່ມາ ພຣະກຸມານນັ້ນໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດ ແລະ ສະເຫວີຍສົມບັດຢູ່, ໄດ້ກະທຳສັກກາລະບູຊາທຸກໆ ວັນ ແກ່ພຣະມະຫາພິກຂຸສົງ ມີພຣະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເປັນປະທານ ດ້ວຍການຖວາຍປັດໄຈສີ່ ມີຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄิລານະເພສັດ, ທັງໄດ້ຮັກສາສິນ ແລະ ກະທຳອຸໂປສົດກັມ, ໃນເວລາສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ສະເດັດໄປຕາມຍະຖາກັມ.

๑๑.

໑໑.

เอวํวิธํ สุจริตํ สุมโน กริตฺวา,ภาคิสฺส เนกวิภวสฺส ภวาภเวสุ;

ตุมฺเหปิ โภ สุจริตํ วิภวานุรูปํ,กตฺวาน นิพฺพุติปทํ กรคํ กโรถาติ.

ບຸກຄົນຜູ້ມີໃຈດີ ເມື່ອໄດ້ກະທຳສຸຈະຣິດເຖິງປານນີ້ແລ້ວ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງສົມບັດອັນຫຼາກຫຼາຍໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່; ທ່ານທັງຫຼາຍກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ຄວນກະທຳສຸຈະຣິດຕາມກຳລັງຊັບຂອງຕົນ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ພຣະນິພານອັນເປັນບົດອັນສະຫງົບ ມາສະຖິດຢູ່ໃນກຳມືຂອງຕົນເຖີດ.

วิสมโลมกุมารสฺส วตฺถุํ ตติยํ.

ເລື່ອງພຣະກຸມານວິສະມະໂລມະ ເປັນເລື່ອງທີສາມ.

๑๔. กญฺจนเทวิยา วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໔. ໃນເລື່ອງນາງກັນຈະນະເທວີ ມີລຳດັບເລື່ອງດັ່ງນີ້:

ชมฺพุทีเป กิร เทวปุตฺตนครํ นาม ทสฺสนียํ เอกํ นครํ อโหสิ. ตสฺมึ สมเย มนุสฺสา เยภุยฺเยน ปตฺตมหํ นาม ปูชํ กโรนฺติ, ภควตา ปริภุตฺตปตฺตํ คเหตฺวา กตาเนกปูชาวิธานา อุสฺสวํ กโรนฺติ. ตํ ปตฺตมหนฺติ วุจฺจติ. ตสฺมึ สมเย เทวปุตฺตนคเร ราชา สพฺพรตนมยํ รถํ สพฺพาลงฺกาเรหิ อลงฺการาเปตฺวา กุมุทปตฺตวณฺเณ จตฺตาโร สินฺธเว โยเชตฺวา สุสิกฺขิตสิปฺปาจริเยหิ สตฺตรตนปรินิฏฺฐิเต อสีติหตฺถเวฬคฺเค สตฺถุนา ปริภุตฺตํ เสลมยปตฺตํ มุตฺตาชาลาทีหิ อลงฺกริตฺวา เวฬคฺคํ อาโรเปตฺวา เวฬุํ [Pg.58] รเถ ฐปาเปตฺวา นครํ เทวนครํ วิย อลงฺกริตฺวา ธชปตากาทโย อุสฺสาเปตฺวา โตรณคฺฆ กปนฺติโยจ ปุณฺณฆฏทีปมาลาทโยจ ปติฏฺฐาเปตฺวา อเนเกหิ ปูชาวิธาเนหิ นครํ ปทกฺขิณํ กาเรตฺวา นครมชฺเฌ สุสชฺชิตรตนมณฺฑเป ปตฺตธาตุํ ฐเปตฺวา สตฺตเม ทิวเส มหาธมฺมสวณํ การาเปสิ. ตทา ตสฺมึ ชนปเท พหู มนุสฺสาจ เทวตาจ ยกฺขรกฺขสนาคสุปณฺณาทโยจ มนุสฺสเวเสน เยภุยฺเยน ตํ สมาคมํ โอตรนฺติ, เอวมจฺฉริยํ ตํ ปูชาวิธานํ อโหสิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ມີເມືອງອັນໜ້າຊົມຊື່ນເມືອງໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ເທວະປຸດຕະນະຄອນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ ໄດ້ກະທຳການບູຊາທີ່ຊື່ວ່າ 'ປັດຕະມະຫະ' (ງານສະຫຼອງບາດ); ພວກເຂົາໄດ້ອັນເຊີນບາດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ແລ້ວຈັດພິທີບູຊາຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍ ແລະ ຈັດງານສະຫຼອງຂຶ້ນ. ງານນັ້ນເອີ້ນວ່າ 'ປັດຕະມະຫະ'. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະຣາຊາໃນເທວະປຸດຕະນະຄອນ ໄດ້ໂປດໃຫ້ປະດັບປະດາຣາຊະຣົດອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ ດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທຸກປະການ, ທຽມດ້ວຍມ້າສິນທົບສີ່ໂຕ ທີ່ມີສີດັ່ງກີບດອກບົວຂາວ, ແລະ ໃຫ້ຊ່າງຜູ້ຊ່ຽວຊານສິລະປະ ປະດັບປະດາບາດສີລາທີ່ພຣະສາດສະດາເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ດ້ວຍຕາໜ່າງໄຂ່ມຸກເປັນຕົ້ນ ໄວ້ທີ່ປາຍໄມ້ໄຜ່ສູງແປດສິບສອກ ອັນສຳເລັດດ້ວຍລັດຕະນະເຈັດປະການ, ແລ້ວອັນເຊີນຂຶ້ນສູ່ປາຍໄມ້ໄຜ່ ແລະ ຕັ້ງໄມ້ໄຜ່ນັ້ນໄວ້ເທິງຣາຊະຣົດ, ຕົບແຕ່ງພຣະນະຄອນໃຫ້ງົດງາມດັ່ງເມືອງສະຫວັນ, ຍົກທຸງທິວ ແລະ ແຜ່ນຜ້າຂຶ້ນ, ຕັ້ງຊຸ້ມປະຕູ, ແຖວໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມ, ຕະກຽງ ແລະ ພວງມາໄລເປັນຕົ້ນ, ແລ້ວໃຫ້ແຫ່ອ້ອມພຣະນະຄອນດ້ວຍພິທີບູຊາຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍ, ອັນເຊີນພຣະປັດຕະທາດ (ທາດບາດ) ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນມົນທົບລັດຕະນະ ທີ່ຕົບແຕ່ງຢ່າງງົດງາມໃນທ່າມກາງພຣະນະຄອນ, ແລະ ໃນວັນທີເຈັດ ກໍໄດ້ໂປດໃຫ້ມີການຟັງພຣະສັດທັມມະເທດສະນາຄັ້ງໃຫຍ່. ໃນເວລານັ້ນ, ໃນຊົນນະບົດນັ້ນ ມະນຸດ, ເທວະດາ, ຍັກ, ຮັກສົດ, ນາກ ແລະ ຄຣຸດ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ແປງກາຍເປັນມະນຸດ ລົງມາສູ່ທີ່ປະຊຸມນັ້ນ, ພິທີບູຊານັ້ນຈຶ່ງເປັນທີ່ໜ້າອັດສະຈັນຍິ່ງນັກ.

ตทา เอโก นาคราชา อุตฺตมรูปธรํ อคตปุพฺพปุริสํ เอกํ กุมาริกํ ธมฺมปริสนฺตเร นิสินฺนํ ทิสฺวา ตสฺสา ปฏิพทฺธจิตฺโต อเนกากาเรหิ ตํ ยา จิ ตฺวา ตสฺสา อลทฺธมาโน กุชฺฌิตฺวา นาสาวาตํ วิสฺสชฺเชสิ อิมํ มาเรสฺสามีติ. ตํ ตสฺสา สทฺธาพเลน กิญฺจิ อุปทฺทวํ กาตุํ สมตฺโถ นาโหสิ. อถสฺสา นาโค ปาทโต ปฏฺฐาย ยาวสกลสรีรํ โภเคน เวเฐตฺวา สีเส ผณํ กตฺวา ภายาเปนฺโต อฏฺฐาสิ. อนญฺญวิหิตาย ตาย ธมฺมสวณพเลน อณุมตฺตมฺปิ ทุกฺขํ นาโหสิ. ปภาตาย รตฺติยา ตํ ทิสฺวา มนุสฺสา กิเมตนฺติ การณํ ปุจฺฉึสุ, สาปิ เตสํ กเถตฺวา เอวํ สจฺจกิริยมกาสิ. ตถาหิ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະຍານາກໂຕໜຶ່ງ ໄດ້ເຫັນນາງກຸມານີຜູ້ມີຮູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍມີຊາຍໃດກ້ຳກາຍມາກ່ອນ ນັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງທີ່ປະຊຸມຟັງທັມ, ກໍມີຈິດຜູກພັນຮັກໃຄ່ນາງ, ຈຶ່ງໄດ້ອ້ອນວອນນາງດ້ວຍປະການຕ່າງໆ ແຕ່ເມື່ອບໍ່ສົມຫວັງ ກໍໂກດຮ້າຍ ແລ້ວພົ່ນລົມຫາຍໃຈທາງດັງ (ພິດ) ອອກມາ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈະຂ້ານາງເສຍ'. ແຕ່ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງແຮງສັດທາຂອງນາງ, ພະຍານາກນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ສາມາດເຮັດອັນຕະລາຍໃດໆ ແກ່ນາງໄດ້ເລີຍ. ລຳດັບນັ້ນ, ພະຍານາກຈຶ່ງໄດ້ຮັດພັນຮ່າງກາຍຂອງນາງ ຕັ້ງແຕ່ຕີນຂຶ້ນໄປຕະຫຼອດທົ່ວທັງຄີງ, ແລ້ວແຜ່ພັງພານໄວ້ເໜືອຫົວ ເພື່ອຂູ່ໃຫ້ນາງຢ້ານ. ແຕ່ນາງຜູ້ມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການຟັງທັມ ຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມທຸກຮ້ອນເລີຍແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວ. ຄັນເວລາຮຸ່ງເຊົ້າ, ພວກມະນຸດເຫັນເຫດການນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມເຖິງສາເຫດ, นາງກໍໄດ້ບອກແກ່ພວກເຂົາ ແລ້ວໄດ້ກະທຳສັດຈະກິຣິຍາດັ່ງນີ້:

๑.

໑.

พฺรหฺมจารี อโหสาหํ, สญฺชาตา อิธ มานุเส;

เตน สจฺเจน มํ นาโค, ขิปฺปเมว ปมุญฺจตุ.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ຕັ້ງແຕ່ເກີດມາໃນກຳເນີດມະນຸດນີ້; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

๒.

໒.

กามาตุรสฺส นาคสฺส, โนกาสมกรึยโต;

เตน สจฺเจน มํ นาโค, ขิปฺปเมว มุญฺจตุ.

ເພາະຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປີດໂອກາດໃຫ້ແກ່ພະຍານາກຜູ້ຖືກກາມມະຣາຄະຄອບງຳ; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

๓.

໓.

วิสวาเตน ขิตฺตสฺส, กุปิตสฺโสรคสฺสหํ;

อกุทฺธา เตน สจฺเจน, โส มํ ขิปฺปํ ปมุญฺจตุ.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ໂກດຮ້າຍຕໍ່ພະຍານາກຜູ້ໂກດເຄືອງ ຜູ້ພົ່ນລົມພິດໃສ່; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກນັ້ນຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

๔.

໔.

สทฺธมฺมํ สุณมานาหํ, ครุคารวภตฺติยา;

อสฺโสสึ เตน สจฺเจน, ขิปฺปํ นาโค ปมุญฺจตุ.

ຂ້າພະເຈົ້າເມື່ອຟັງພຣະສັດທັມ ໄດ້ຟັງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

๕.

໕.

อกฺขรํวา [Pg.59] ปทํวาปิ, อวินาเสตฺวาว อาทิโต;

อสฺโสสึ เตน สจฺเจน, ขิปฺปํ นาโค ปมุญฺจตูติ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງໂດຍບໍ່ໃຫ້ເສຍອັກສອນ ຫຼື ບົດໃດໆ ເລີຍຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

สจฺจกิริยาวสาเน นาคราชา ตสฺสา อตีว ปสนฺโน โภคํ วินิเวเฐตฺวา ผณสตํ มาเปตฺวา ตํ ผณคพฺเภ นิสีทาเปตฺวา พหูหิ นาคมานวเกหิ สทฺธึ อุทกปูชํ นาม ปูช มกาสิ, ตํ ทิสฺวา พหู นครวาสิโน อจฺฉริยพฺภุตชาตา อฏฺฐารสโกฏิธเนน ปูช มกํสุ. ตถาหิ.

ເມື່ອສິ້ນສຸດການກະທຳສັດຈະກິຣິຍາ, ພະຍານາກກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນນາງຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຄາຍຂົນົດຫາງອອກ ແລ້ວເນລະມິດພັງພານຕັ້ງຮ້ອຍ ເພື່ອໃຫ້ນາງນັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງພັງພານນັ້ນ, ແລ້ວໄດ້ກະທຳການບູຊາທີ່ຊື່ວ່າ 'ອຸດະກະປູຊາ' (ການບູຊານ້ຳ) ຮ່ວມກັບເຫຼົ່າບໍລິວານນາກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ເມື່ອຊາວເມືອງທັງຫຼາຍໄດ້ເຫັນເຫດການນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຮ່ວມກັນກະທຳການບູຊາດ້ວຍຊັບເຖິງສິບແປດໂກດ. ດັ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

๖.

໖.

นตฺถิ สทฺธาสโม โลเก, สุหโท สพฺพกามโท;

ปสฺสถสฺสา พลํ สทฺธา, ปูเชนฺเตวํ นโร รคา.

ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີມິດໃດສະເໝີດ້ວຍສັດທາ ຜູ້ໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ; ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງອານຸພາບແຫ່ງສັດທາຂອງນາງເຖີດ, ແມ່ນແຕ່ພະຍານາກກໍຍັງບູຊານາງຢ່າງນີ້.

๗.

໗.

อิธ โลเกว สาลตฺถ, ภวโภค มนปฺปกํ;

ตสฺมา สทฺเธน กาตพฺพํ, รตนตฺตยคารวนฺติ.

ນາງໄດ້ຮັບປະໂຫຍດ ແລະ ໂພຄະສົມບັດອັນຫຼາກຫຼາຍໃນໂລກນີ້ເອງ; ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຄວນກະທຳຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ.

อเถวํ สา ปฏิลทฺธมหาวิภวา ยาวชีวํ โกมาริย พฺรหฺมจาริณี หุตฺวา อายุปริโยสาเน กาลํ กตฺวา ตสฺมึเยว นคเร รญฺโญ อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสนฺธึ คณฺหิตฺวา ทสมาสจฺจเยน มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมิ. นิกฺขนฺตทิวเส ปนสฺสา สกลเทวปุตฺตนคเร รตนวสฺสํ วสฺสิ. เตนสฺสา กญฺชนเทวีติ นามํ กรึสุ. สมนฺตปาสาทิกา อโหสิ. อภิรูปา เทวจฺฉรปฏิภาคา. มุขโต อุปฺปลคนฺโธ วายติ. สรีรโต จนฺทนคนฺโธ วายติ. สกลสรีรโต พาลสุริโย วิย รํสิโย นิจฺฉาเรนฺตี จตุรตนคพฺเภ ปทีปกิจฺจํ นาม นตฺถิ. สพฺโพ คพฺโภ สรีรา โลเกน เอโก ภาโส โหติ, ตสฺสา รูปสมฺปตฺติ สกลชมฺพุทีเป ปากฏา อโหสิ. ตโต สกลชมฺพุทีปวาสี ราชาโน ตสฺสา อตฺถาย ปิตุรญฺโญ ปณฺณาการานิ ปหิณึสุ. สา ปน ปญฺจกาเม อนนุลิตฺตา ปิตรํ อนุชานาเปตฺวา ภิกฺขุนู ปสฺสยํ คนฺตฺวา ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณีติ.

ຄັນນາງໄດ້ຮັບສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ປະພຶດພົມມະຈັນເປັນສາວບໍລິສຸດຕະຫຼອດຊີວິດ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກັມ ແລ້ວໄປຖືປະຕິສົນທິໃນພຣະຄັນຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີ ຂອງພຣະຣາຊາໃນເມືອງນັ້ນເອງ, ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປສິບເດືອນ ກໍໄດ້ປະສູດຈາກພຣະຄັນຂອງພຣະມານດา. ໃນວັນທີ່ນາງປະສູດນັ້ນ, ຝົນແກ້ວເຈັດປະການໄດ້ຕົກລົງມາທົ່ວທັງເທວະປຸດຕະນະຄອນ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງຂະໜານນາມນາງວ່າ 'ກັນຈະນະເທວີ'. ນາງເປັນຜູ້ມີຄວາມງົດງາມໜ້າເຫຼື້ອມໃສໃນທຸກສ່ວນ, ມີຮູບໂສມຄ້າຍຄືນາງອັບສອນສະຫວັນ. ມີກິ່ນຫອມດັ່ງດອກບົວຂຽວໂຊຍອອກມາຈາກປາກ; ມີກິ່ນຫອມດັ່ງໄມ້ຈັນໂຊຍອອກມາຈາກກາຍ. ທົ່ວທັງຮ່າງກາຍຂອງນາງເປັ່ງລັດສະໝີອອກມາຄືກັບພຣະອາທິດທຳອິດຂຶ້ນ, ຈົນບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ຕະກຽງໃນຫ້ອງຂະໜາດສີ່ສອກເລີຍ. ທົ່ວທັງຫ້ອງສະຫວ່າງສະໄຫວໄປດ້ວຍແສງສະຫວ່າງຈາກກາຍຂອງນາງ, ຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບໂສມຂອງນາງໄດ້ເລື່ອງລືໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ. ລຳດັບນັ້ນ, ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງປວງ ຕ່າງກໍສົ່ງເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການມາຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນພຣະບິດา ເພື່ອຂໍນາງ. ແຕ່ນາງເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນກາມຄຸນທັງຫ້າ, ຈຶ່ງໄດ້ຂໍອະນຸຍາດຈາກພຣະບິດາ ແລ້ວໄປສູ່ສຳນັກພິກຂຸນີ ເພື່ອບວດ, ໄດ້ຈະເລີນວິປັດສະນາ ແລ້ວບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ ພ້ອມດ້ວຍປະຕິສຳພິທາທັງຫຼາຍ.

๘.

໘.

สุตฺวาน [Pg.60] สาทรวเสน กุมาริเกวํ;

ธมฺมญฺหิ สีลมมลํ ปริปาลยนฺตี;

ลทฺธาน เนกวิภวํ วิภวํ ปยาตา,มา โภ ปมชฺชถ สทา กุสลปฺปโยเคติ.

ທ່ານທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງເລື່ອງນີ້ແລ້ວ, ຈົ່ງເບິ່ງນາງກຸມານີຜູ້ຮັກສາທັມ ແລະ ສິນອັນບໍລິສຸດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ, ນາງໄດ້ຮັບສົມບັດອັນຫຼາກຫຼາຍ ແລ້ວເຖິງຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ; ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ ຢ່າໄດ້ປະໝາດໃນການປະກອບກຸສົນກັມທຸກເມື່ອເຖີດ.

กญฺจนเทวิยา วตฺถุํ จตุตฺถํ.

ເລື່ອງນາງກັນຈະນະເທວີ ເປັນເລື່ອງທີສີ່.

๑๕. พฺยคฺฆสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໕. ໃນເລື່ອງເສືອໂຄ່ງ ມີລຳດັບເລື່ອງດັ່ງນີ້:

ชมฺพุทีเป จูลรฏฺฐา สนฺเน พาราณสีนคเร เอกํ ปํสุปพฺพตํ วินิวิชฺฌิตฺวา มหามคฺโค โหติ, ตตฺถ เวมชฺเฌ เอโก พฺยคฺโฆ อตฺตโน อนฺธปิตรํ ปพฺพตคุหายํ กตฺวา โปเสนฺโต วสติ. ตสฺเสว ปพฺพตสฺส วนทฺวาเร ตุณฺฑิโล นาม เอโก สุวโปตโก รุกฺขสฺมึ วสติ. เต อุโภปิ อญฺญมญฺญํ ปิยสหายา อเหสุํ, ตสฺมึ สมเย ปจฺจนฺตคามวาสี เอโก มนุสฺโส อตฺตโน มาตุคาเมน สทฺธึ กลหํ กตฺวา พาราณสึ คจฺฉนฺโต ตํ วนทฺวารํ สมฺปาปุณิ. อถ สุวโปตโก ปริหีนตฺตภาวํ ทุกฺขิตํ ตํ ทิสฺวา กมฺปมานหทโย ตํ ปกฺโกสิตฺวา โภ กุหึ คจฺฉสีติ อาห, เตน ปรขณฺฑํ คจฺฉามีติ วุตฺเต ตุณฺฑิโล โภ อิมสฺมึ วนขณฺฑมชฺเฌ เอโก พฺยคฺโฆ วสติ. กกฺขโล ผรุโส สมฺปตฺตสมฺปตฺเต มาเรตฺวา ขาทติ. มา ตฺวํ เตน คจฺฉาติ อาห. สฺวายํ ทุพฺภโค มนุสฺโส หิตกามสฺส ตสฺส วจนํ อนาทิยิตฺวา คจฺฉาเมวาติ อาห. ตุณฺฑิโล เตนหิ สมฺม ยทิ อนิวตฺตมาโน คจฺฉสิ. เอโส พฺยคฺโฆ มม สหาโย. เม วจนํ ตว สนฺติกา สุตฺวา น คณฺหาตีติ. ตสฺส ตํ อนาทิยนฺโต โส สุวราเช ปทุฏฺฐจิตฺโต มุคฺคเรน ปหริตฺวา มาเรตฺวา อรณึ อคฺคึ กตฺวา มํสํ ขาทิ. อสปฺปุริสสํสคฺโค นาเม ส อิธ โลกปรโลเกสุ ทุกฺขาวโหเยว. ตถาหิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ໃກ້ແຄວ້ນຈູລະລັດ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ ມີທາງຫຼວງຕັດຜ່ານພູດິນໜ່ວຍໜຶ່ງ, ໃນທ່າມກາງພູນັ້ນ ມີເສືອໂຄ່ງໂຕໜຶ່ງອາໄສຢູ່ ໂດຍລ້ຽງດູພໍ່ຜູ້ຕາບອດຂອງຕົນໄວ້ໃນຖ້ຳພູ. ທີ່ປາກທາງເຂົ້າປ່າຂອງພູໜ່ວຍນັ້ນເອງ ມີລູກນົກກົ້ວໂຕໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ຕຸນທິລະ ອາໄສຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້. ສັດທັງສອງນັ້ນຕ່າງກໍເປັນສະຫາຍທີ່ຮັກແພງກັນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ຊາຍຄົນໜຶ່ງຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານຊາຍແດນ ໄດ້ຜິດຖຽງກັນກັບເມຍຂອງຕົນ ແລ້ວເດີນທາງໄປຍັງເມືອງພາຣານະສີ ຈົນມາຮອດປາກທາງເຂົ້າປ່ານັ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ລູກນົກກົ້ວເຫັນຊາຍຄົນນັ້ນມີສະພາບອິດເມື່ອຍ ແລະ ເປັນທຸກ ກໍມີຈິດໃຈຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງຮ້ອງເອີ້ນຖາມວ່າ 'ສະຫາຍ ເຈົ້າຈະໄປໃສ?' ເມື່ອຊາຍຄົນນັ້ນຕອບວ່າ 'ເຮົາຈະໄປຕ່າງຖິ່ນ', ຕຸນທິລະຈຶ່ງເຕືອນວ່າ 'ສະຫາຍ ໃນທ່າມກາງປ່າແຫ່ງນີ້ ມີເສືອໂຄ່ງໂຕໜຶ່ງອາໄສຢູ່. ມັນດຸຮ້າຍ ແລະ ຫຍາບຊ້າຫຼາຍ ຍ່ອມຂ້າ ແລະ ກິນຜູ້ຄົນທີ່ຜ່ານມາ. ເຈົ້າຢ່າໄດ້ໄປທາງນັ້ນເລີຍ'. ຊາຍຜູ້ໂຊກຮ້າຍຄົນນັ້ນ ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຄຳເຕືອນຂອງນົກກົ້ວຜູ້ຫວັງດີ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ເຮົາຈະໄປແທ້ໆ'. ຕຸນທິລະຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ສະຫາຍ ເອີຍ ຫາກເຈົ້າບໍ່ຍອມກັບຫຼັງ ແລະ ຈະໄປແທ້ໆ, ເສືອໂຄ່ງໂຕນັ້ນເປັນສະຫາຍຂອງເຮົາ. ເມື່ອມັນໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງເຮົາຈາກປາກຂອງເຈົ້າ ມັນກໍຈະບໍ່ທຳຮ້າຍເຈົ້າ'. ແຕ່ຊາຍຄົນນັ້ນບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ທັງມີຈິດຄິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ພະຍານົກກົ້ວ ຈຶ່ງໃຊ້ຄ້ອນຕີມັນຈົນຕາຍ ແລ້ວສີໄຟຂຶ້ນປີ້ງຊີ້ນມັນກິນ. ການຄົບຫາກັບອະສັດບຸຣຸດ (ຄົນຊົ່ວ) ຍ່ອມນຳຄວາມທຸກມາໃຫ້ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ ໂດຍແທ້. ດັ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

มยา [Pg.61] กตํ มยฺหมิทํ, อิติ เวสฺสานรํ นโร;

สมาลิงฺคติ สปฺเปโม, ทหเตวสฺส วิคฺคหํ.

ບຸກຄົນຄິດວ່າ 'ສິ່ງນີ້ເຮົາເຮັດແລ້ວ ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວເຂົ້າໄປກອດກອງໄຟດ້ວຍຄວາມຮັກ; ແຕ່ໄຟນັ້ນຍ່ອມເຜົາໄໝ້ຮ່າງກາຍຂອງເຂົາເອງ.

๒.

໒.

มธุขีราทิทาเนน, เปมสา ปริปาลิโต;

โสรโค กุปิโตวสฺส, ฑสเตวสฺส วิคฺคหํ.

ງູພິດທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງດູໄວ້ດ້ວຍຄວາມຮັກ ດ້ວຍການໃຫ້ນ້ຳເຜີ້ງ ແລະ ນ້ຳນົມເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອມັນໂກດຮ້າຍຂຶ້ນມາ ຍ່ອມກັດຮ່າງກາຍຂອງບຸກຄົນນັ້ນເອງ.

๓.

໓.

เอวํ นิหีนชจฺเจน, ปาเปน อกตญฺญุนา;

นรา ธเมน ทีเนน, กโตปิ ขณสงฺคโม.

การຄົບຫາແມ່ນພຽງຊົ່ວຄູ່ຊົ່ວຍາມ ກັບຄົນຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຄົນຊົ່ວ, ບໍ່ຮູ້ຄຸນຄົນ, ເປັນຄົນຖອຍ ແລະ ຕ່ຳຕ້ອຍ...

๔.

໔.

อสาธุโก อยํเตวํ, ชานมาเนน ชนฺตุนา;

มุหุตฺตมฺปิ น กาตพฺโพ, สงฺคโม โส อนตฺถโทติ.

...ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ວ່າ 'ຄົນນີ້ເປັນຄົນບໍ່ດີ' ກໍບໍ່ຄວນກະທຳການຄົບຫາເລີຍແມ່ນແຕ່ຄູ່ດຽວ, ເພາະການຄົບຫານັ້ນຍ່ອມນຳແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດມາໃຫ້.

ตโต โส อสปฺปุริโส มํสํ ขาทิตฺวา คจฺฉนฺโต วนขณฺฑมชฺฌํ สมฺปาปุณิ. อถ พฺยคฺโฆ ตํ ทิสฺวา มหานาทํ กโรนฺโต คหณตฺถาย อุฏฺฐาสิ. โส พฺยคฺฆํ ทิสฺวา ภยปฺปตฺโต ตุณฺฑิลสฺส วจนํ สริตฺวา อหํ โภ ตว สหายตุณฺฑิลสฺส สนฺติกา อาคโตมฺหีติ อาห, ตํ สุตฺวา พฺยคฺโฆ อตฺตมโน เอหิ สมฺมาติ ตํ ปกฺโกสิตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานํ เนตฺวา ขาทิตพฺพาหาเรน ตํ สนฺตปฺเปตฺวา ปิตุสนฺติเก นิสีทาเปตฺวา ปุน วนขณฺฑ มคมาสิ. อถสฺส ปิตา ปุตฺตสฺส คตกาเล เตน สทฺธึ สลฺลปนฺโต ตสฺส วจนานุสาเรน ตุณฺฑิลํ มาเรตฺวา ขาทิตภาวํ อญฺญาสิ. ตโต โส ปุตฺตสฺส อาคตกาเล ตว สหาโย เตน มาริโตติ อาห. ตํ สุตฺวา พฺยคฺโฆ อนตฺตมโน เวเคน ตสฺส วสนฏฺฐานํ คนฺตฺวา สมฺม ตุณฺฑิลาติ สทฺทํ กตฺวา อปสฺสนฺโต ลุญฺจิตปตฺตํจสฺส ทิสฺวา นิสฺสํสยํ เตน มาริโต เม สหาโยติ โสจนฺโต ปริเทวนฺโต อาคญฺฉิ. อถ โส อสปฺปุริโส ตสฺมึ ตตฺถ คเต ตสฺส ปิตรํ ปาสาเณน ปหริตฺวา มาเรตฺวา พฺยคฺฆํจ ทานิ มาเรสฺสามีติ พฺยคฺฆาคมนมคฺคํ โอโลเกนฺโต นิลีโน อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ พฺยคฺโฆปิ อาคญฺฉิ. โส ตสฺสา คตกาเล ตสฺส เตเชน ภีโต คนฺตฺวา [Pg.62] ชีวิตํ เม สามิ เทหีติ ปาทมูเล อุเรน นิปชฺชิ, พฺยคฺโฆ ปน เตน กตกมฺมํ ทิสฺวา ตสฺมึ จิตฺตํ นิพฺพาเปตฺวา มม สหายสฺส สาสนมาทายาคตสฺส ทุพฺภิตุํ น ยุตฺตนฺติ จินฺเตนฺโต ตํ สมสฺสาเสตฺวา คจฺฉ สมฺมาติ สุขํ เปเสสิ. เอวญฺหิ สปฺปุริสสมาคโม นาม อิธ โลกปรโลเกสุ สุขาวโหเยว, วุตฺตํหิ.

ຈາກນັ້ນ, ຊາຍຊົ່ວຄົນນັ້ນເມື່ອກິນຊີ້ນແລ້ວ ກໍເດີນທາງຕໍ່ໄປຈົນຮອດທ່າມກາງປ່າ. ເວລານັ້ນ, ເສືອໂຄ່ງເຫັນເຂົາ ກໍຮ້ອງຄຳຮາມສຽງດັງແລ້ວໂດດເຂົ້າໃສ່ເພື່ອຈະຈັບກິນ. ຊາຍຄົນນັ້ນເຫັນເສືອໂຄ່ງກໍຕົກໃຈຢ້ານ ຈຶ່ງລະນຶກເຖິງຄຳເວົ້າຂອງຕຸນທິລະໄດ້ ແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ທ່ານເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າມາຈາກສຳນັກຂອງຕຸນທິລະ ສະຫາຍຂອງທ່ານ'. ເສືອໂຄ່ງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນກໍດີໃຈ ຈຶ່ງຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ມາເຖີດ ສະຫາຍ' ແລ້ວນຳເຂົາໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງຕົນ, ໄດ້ຕ້ອນຮັບດ້ວຍອາຫານອັນຄວນກິນ, ໃຫ້ນັ່ງຢູ່ໃກ້ໆ ພໍ່ຂອງຕົນ, ແລ້ວຕົນເອງກໍເຂົ້າປ່າໄປອີກ. ຝ່າຍພໍ່ຂອງເສືອໂຄ່ງ ເມື່ອລູກຊາຍໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ສົນທະນາກັບຊາຍຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຮູ້ຈາກຄຳເວົ້າຂອງເຂົາວ່າ ເຂົາໄດ້ຂ້າຕຸນທິລະກິນເສຍແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ, ເມື່ອລູກຊາຍກັບມາ ພໍ່ຈຶ່ງບອກວ່າ 'ສະຫາຍຂອງເຈົ້າຖືກຊາຍຄົນນີ້ຂ້າເສຍແລ້ວ'. ເສືອໂຄ່ງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນກໍບໍ່ພໍໃຈ ຈຶ່ງຮີບແລ່ນໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງຕົນ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ສະຫາຍ ຕຸນທິລະ!' ແຕ່ເມື່ອບໍ່ເຫັນ ແລະ ໄດ້ເຫັນຂົນນົກທີ່ຖືກຖອນຖິ້ມໄວ້ ກໍຮູ້ແນ່ວ່າ 'ສະຫາຍຂອງເຮົາຖືກຊາຍຄົນນີ້ຂ້າຕາຍຢ່າງບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ' ຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮກັບມາ. ເວລານັ້ນ, ຊາຍຊົ່ວຄົນນັ້ນ ເມື່ອເສືອໂຄ່ງໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ເອົາກ້ອນຫີນຂວ້າງໃສ່ພໍ່ຂອງເສືອໂຄ່ງຈົນຕາຍ, ແລ້ວຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາຈະຂ້າເສືອໂຄ່ງນັ້ນນຳ' ຈຶ່ງລີ້ຢູ່ເພື່ອຄອຍຖ້າເບິ່ງທາງທີ່ເສືອໂຄ່ງຈະມາ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ເສືອໂຄ່ງກໍມາຮອດ. ເມື່ອເສືອໂຄ່ງເຂົ້າໄປໃກ້, ຊາຍຄົນນັ້ນຢ້ານກົວຕໍ່ເດຊະອານຸພາບຂອງມັນ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປໝອບລົງແນບເອິກແທບຕີນຂອງມັນ ແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ນາຍເອີຍ ຂໍຈົ່ງໄວ້ຊີວິດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ'. ຝ່າຍເສືອໂຄ່ງ ເມື່ອເຫັນກັມທີ່ເຂົາເຮັດແລ້ວ ກໍດັບຄວາມໂກດໃນໃຈເສຍ, ຄິດວ່າ 'ບໍ່ຄວນຈະປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ຜູ້ທີ່ຖືຂ່າວສານຂອງສະຫາຍເຮົາມາ' ຈຶ່ງປອບໃຈເຂົາແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ຈົ່ງໄປເຖີດ ສະຫາຍ' ແລ້ວປ່ອຍເຂົາໄປດ້ວຍຄວາມສະດວກສະບາຍ. ການຄົບຫາກັບສັດບຸຣຸດ (ຄົນດີ) ຍ່ອມນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ ໂດຍແທ້, ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๕.

໕.

สพฺภิเรว สมาเสถ, สพฺภิ กุพฺเพถ สนฺถวํ;

สพฺพตฺถ สนฺถโว เตน, เสยฺโย โหติ น ปาปิโย.

ບຸກຄົນຄວນນັ່ງຮ່ວມກັບສັດບຸຣຸດເທົ່ານັ້ນ, ຄວນກະທຳຄວາມສະໜິດສະໜົມກັບສັດບຸຣຸດ; ເພາະການສະໜິດສະໜົມກັບສັດບຸຣຸດນັ້ນ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມປະເສີດໃນທຸກສະຖານ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເສຍເລີຍ.

๖.

໖.

สุขาวโห ทุกฺขนุโท, สทา สพฺภิ สมาคโม;

ตสฺมา สปฺปุริเสเหว, สงฺคโม โหตุ ชนฺตุนํ.

ການສະມາຄົມກັບສັດບຸຣຸດ ຍ່ອມນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ ແລະ ບັນເທົາຄວາມທຸກໄດ້ທຸກເມື່ອ; ເພາະສະນັ້ນ, ຂໍການຄົບຫາຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຈົ່ງມີຮ່ວມກັບສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍເຖີດ.

ตโต โส พฺยคฺโฆ เตน เมตฺตจิตฺตานุภาเวน กาลํ กตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺโตติ.

ຕໍ່ມາ ເສືອໂຄ່ງນັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງເມດຕາຈິດນັ້ນ ເມື່ອສິ້ນຊີວິດແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

๗.

໗.

เอวํวิโธปิ ผรุโส ปรมํสโภชี;

พฺยคฺโฆ ทยายุปคโต สุคตึ สุเมโธ;

ตสฺมา กโรถ กรุณํ สตตํ ชนานํ,ตํ โว ททาติ วิภวญฺจ ภเวสุ โภคนฺติ.

ແມ່ນແຕ່ເສືອໂຄ່ງຜູ້ດຸຮ້າຍ ຜູ້ກິນຊີ້ນສັດອື່ນເປັນອາຫານເຖິງປານນີ້, ເມື່ອປະກອບດ້ວຍຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ກໍຍັງໄປສູ່ສຸຄະຕິໄດ້ ດ້ວຍຄວາມມີປັນຍາ; ເພາະສະນັ້ນ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງກະທຳຄວາມກະລຸນາຕໍ່ເພື່ອນມະນຸດທຸກເມື່ອເຖີດ, ເພາະຄວາມກະລຸນານັ້ນຍ່ອມໃຫ້ສົມບັດ ແລະ ໂພຄະສົມບັດແກ່ທ່ານທັງຫຼາຍໃນພົບທັງຫຼາຍ.

พฺยคฺฆสฺส วตฺถุํ ปญฺจมํ.

ເລື່ອງເສືອໂຄ່ງ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ.

๑๖. ผลกขณฺฑทินฺนสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໖. ໃນເລື່ອງຜູ້ຖວາຍແຜ່ນກະດານ ມີລຳດັບເລື່ອງດັ່ງນີ້:

สาวตฺถิยํ กิเรโก มนุสฺโส อุตฺตราปถํ คจฺฉามีติ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน คิมฺหานมาเส มชฺฌณฺเห พหลาตเปน กิลนฺโต หุตฺวา รุกฺขจฺฉายํ ปวิสิตฺวา ตมฺพุลํ ขาทนฺโต ผลเก นิสีทิ. อถ อุตฺตราปเถนาคจฺฉานฺโต เอโก ตเถว อาตเปน กิลนฺโต อาคนฺตฺวา ปุริมสฺส สนฺติเก นิสีทิตฺวา โภ ปานียํ อตฺถีติ ปุจฺฉิ. อิตโร ปานียํ นตฺถีติ อาห. อถสฺส [Pg.63] โส มยฺหมฺปิ โภ ตมฺพุลํ เทหิ ปิปาสิโตมฺหิติ วตฺวาปิ น ลภิ. จตุกหาปเณน เอกํ ตมฺพุลปณฺณํ กิณิตฺวา ลทฺโธ ตตฺเถว นิสีทิตฺวา ขาทิตฺวา ปิปาสํ วิโนเทตฺวา เตน อุปกาเรน ตสฺส สิเนหํ กตฺวา อตฺตโน คมนฏฺฐาน มคมาสิ, อถา ปรภาเค โส ปฏฺฏนํ คนฺตฺวา นาวาย วณิชฺชตฺถาย คจฺฉนฺโต สมุทฺทมชฺฌํ ปาปุณิ. ตโต สตฺตเม ทิวเส นาวา ภิชฺชิ. มนุสฺสา มจฺฉกจฺฉปานํ ภกฺขา ชาตา. โส เอว ปุริโส อโรโค หุตฺวา เอกํ ผลกขณฺฑํ อุเร กตฺวา สมุทฺทํ ตรติ. อเถ ตโรปิ ตเถว นาวาย ภินฺนาย เสโส หุตฺวา สมุทฺทํ ตรนฺโต ปุริเมน สมาคมิ. อถ เต สตฺตทิวสํ สมุทฺเท ตรนฺตา อญฺญมญฺญํ สญฺชานึสุ. เตสุ กหาปเณ ทตฺวา ตมฺพุลํ คหิโต เอกํ ผลกขณฺฑํ อุเร กตฺวา ตรติ. อิตรสฺเสตํ นตฺถิ. อถ โส กหาปเณ คเหตฺวา ทินฺนตมฺพุลมตฺตสฺโส ปการํ สริตฺวา อตฺตโน ผลกขณฺฑํ ตสฺส อทาสิ. โส ตสฺมึ สยิตฺวา ตรนฺโต ตํ ปหาย อคมาสิ, อปโร อนาธารเกน ตรนฺโต โอสฺสฏฺฐวิริโย อุทเก โอสีทิตุมารติ. ตสฺมึ ขเณ สมุทฺเท อธิวตฺถา มณิเมขลา นาม เทวธีตา โอสีทนฺตํ ตํ ทิสฺวา สปฺปุริโสติ ตสฺส คุณานุสฺสรนฺตี เวเคนา คนฺตฺวา ตํ อตฺตโน อานุภาเวน สมุทฺทตีรํ ปาเปสิ. อิตรํปิ สา เอตสฺเสว คุณานุภาเวน ตีรํ ปาเปสิ. อถ ผลเกโนติณฺณปุริโส ตํ ทิสฺวา วิมฺหิโต กถํ ปุรโต อโหสิ สมฺมาติ ปุจฺฉิ. โส น ชานามิ. อปิจ โข สุเขเนว ตีรํ ปตฺโตสฺมีติ อาห. อถ เทวธีตา ทิสฺสมานกสรีเรเนว อตฺตนา อานีตภาวํ อาโรเจนฺตี อาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງສາວັດຖີ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງເດີນທາງໄກໄປສູ່ອຸດຕະຣາບົດ (ທາງພາກເໜືອ) ໃນເວລາທ່ຽງວັນຂອງລະດູຮ້ອນ ເຂົາອິດເມື່ອຍຍ້ອນແດດກ້າ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປອາໄສຮົ່ມໄມ້ ນັ່ງຄ້ຽວໝາກຢູ່ເທິງແຜ່ນກະດານ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງເດີນທາງມາຈາກອຸດຕະຣາບົດ ອິດເມື່ອຍຍ້ອນແດດກ້າຄືກັນ ໄດ້ເຂົ້າມານັ່ງໃກ້ຊາຍຄົນທຳອິດ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ມີນ້ຳດື່ມບໍ່?' ຊາຍຄົນທຳອິດບອກວ່າ 'ບໍ່ມີນ້ຳດື່ມດອກ'. ຊາຍຜູ້ມາໃໝ່ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍໝາກໃຫ້ຂ້ອຍແດ່ ຂ້ອຍຫິວນ້ຳຫຼາຍ' ເຖິງຈະເວົ້າແນວນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ຮັບ. ເຂົາຈຶ່ງຂໍຊື້ໃບໝາກໃບໜຶ່ງດ້ວຍເງິນ 4 ກະຫາປະນະ ແລ້ວນັ່ງຄ້ຽວຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ ເພື່ອບັນເທົາຄວາມຫິວ, ຍ້ອນການຊ່ວຍເຫຼືອນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງເກີດຄວາມຮັກແພງໃນຊາຍຄົນນັ້ນ ແລ້ວກໍເດີນທາງໄປສູ່ຈຸດໝາຍຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາ ຊາຍຜູ້ຊື້ໝາກນັ້ນໄດ້ໄປສູ່ທ່າເຮືອ ແລ້ວຂຶ້ນເຮືອໃບໄປເພື່ອຄ້າຂາຍ ໄດ້ເດີນທາງໄປເຖິງທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດ. ໃນວັນທີເຈັດ ເຮືອໄດ້ແຕກທຳລາຍ. ພວກມະນຸດທັງຫຼາຍໄດ້ກາຍເປັນອາຫານຂອງປາແລະເຕົ່າ. ສ່ວນຊາຍຄົນນັ້ນຍັງປອດໄພ ໄດ້ເອົາແຜ່ນກະດານແຜ່ນໜຶ່ງແນບໃສ່ເອິກ ແລ້ວລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ. ຝ່າຍຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງ (ຜູ້ຂາຍໝາກ) ເມື່ອເຮືອແຕກຄືກັນ ກໍລອດຊີວິດມາໄດ້ ແລະລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຈຶ່ງໄດ້ມາພົບກັບຊາຍຄົນທຳອິດ. ຊາຍທັງສອງລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດເປັນເວລາເຈັດວັນ ກໍຈື່ຈຳກັນໄດ້. ໃນຊາຍທັງສອງນັ້ນ, ຊາຍຜູ້ເຄີຍຈ່າຍເງິນຊື້ໝາກໄດ້ເອົາແຜ່ນກະດານແຜ່ນໜຶ່ງແນບເອິກລອຍຄໍຢູ່. ສ່ວນຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງບໍ່ມີແຜ່ນກະດານ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາຍຜູ້ເຄີຍຮັບເງິນຄ່າໝາກ ລະນຶກເຖິງຄຸນຄວາມດີຂອງຊາຍຜູ້ໃຫ້ເງິນຊື້ໝາກ ຈຶ່ງໄດ້ມອບແຜ່ນກະດານຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ຊາຍຄົນນັ້ນ. ຊາຍຄົນນັ້ນໄດ້ນອນເທິງແຜ່ນກະດານລອຍໄປ ແລ້ວລະທິ້ງຊາຍຜູ້ມີພະຄຸນນັ້ນໄວ້. ສ່ວນຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງ (ຜູ້ມອບກະດານໃຫ້) ເມື່ອລອຍຄໍໂດຍບໍ່ມີບ່ອນຢຶດໜ່ຽວ ກໍໝົດແຮງ ແລະກຳລັງຈະຈົມລົງໃນນ້ຳ. ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງເທບທິດາຊື່ວ່າ ມະນີເມຂະລາ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ເຫັນຊາຍຄົນນັ້ນກຳລັງຈະຈົມນ້ຳ ລະນຶກເຖິງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງເຂົາວ່າເປັນສັດບຸລຸດ ຈຶ່ງຟ້າວສະເດັດມາໂດຍໄວ ແລ້ວຊ່ວຍນຳເຂົາໄປເຖິງຝັ່ງມະຫາສະໝຸດດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ນາງເທບທິດາກໍໄດ້ນຳຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງໄປເຖິງຝັ່ງຄືກັນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຊາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດນັ້ນເອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາຍຜູ້ລອດຊີວິດດ້ວຍແຜ່ນກະດານ ເຫັນຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງແລ້ວເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງມາຮອດກ່ອນຂ້ອຍ?' ຊາຍຄົນນັ້ນຕອບວ່າ 'ຂ້ອຍກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນ, ແຕ່ຂ້ອຍມາເຖິງຝັ່ງໄດ້ໂດຍສະດວກສະບາຍ'. ລຳດັບນັ້ນ ນາງເທບທິດາໄດ້ສະແດງກາຍໃຫ້ປາກົດ ແລ້ວບອກຄວາມຈິງວ່າຕົນເອງເປັນຜູ້ນຳມາ.

๑.

໑.

โย มาตรํ ปิตรํวา, ธมฺเมน อิธ โปสติ;

รกฺขนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

ຜູ້ໃດລ້ຽງດູມານດາບິດາໂດຍທຳໃນໂລກນີ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

๒.

໒.

โย เจ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ, สํฆญฺจ สรณํ คโต;

รกฺขนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

ຜູ້ໃດເຖິງພຣະພຸດ, ພຣະທຳ ແລະ ພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

๓.

໓.

ปญฺจวิธํ [Pg.64] อฏฺฐวิธํ, ปาติโมกฺขญฺจ สํวรํ;

ปาเลติ โย ตํ ปาเลนฺติ, เทวา สพฺพตฺถ สพฺพทา.

ຜູ້ໃດຮັກສາສິນ 5 ປະການ, ສິນ 8 ປະການ ແລະ ປາຕિໂມກຂະສັງວອນ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜū້ນັ້ນໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ຕະຫຼອດການ.

๔.

໔.

กาเยน วาจา มนสา, สุจริตฺตํ จรตี ธ โย;

ปาเลนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

ຜູ້ໃດປະພຶດສຸຈະລິດດ້ວຍກາຍ, ວາຈາ ແລະ ໃຈ ໃນໂລກນີ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

๕.

໕.

โย สปฺปุริสธมฺเมสุ, ฐิโต ธ กตเวทิโก;

ปาเลนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

ຜູ້ໃດຕັ້ງຢູ່ໃນສັດບຸລຸດທຳ ເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທີໃນໂລກນີ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

ตโต โส อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๖.

໖.

เนว ทานํ อทาสาหํ, น สีลํ ปริปาลยึ;

เกน เม ปุญฺญกมฺเมน, มมํ รกฺขนฺติ เทวตา;

ปุจฺฉามิ สํสยํ ตุยฺหํ, ตํ เม อกฺขาหิ เทวเตติ.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຖວາຍທານ ທັງບໍ່ເຄີຍຮັກສາສິນເລີຍ, ຍ້ອນບຸນຍາກຳອັນໃດ ເທວະດາຈຶ່ງຮັກສາຂ້າພະເຈົ້າ? ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມເພື່ອແກ້ຄວາມສົງໄສ, ຂໍນາງເທບທິດາຈົ່ງບອກຄວາມນັ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແດ່ທອດ.

เทวตา อาห.

ນາງເທບທິດາກ່າວວ່າ:

๗.

໗.

อคาธา ปารเค ภีเม, สาคเร ทุริตา กเร;

ภินฺนนาโว ตรนฺโต ตฺวํ, หทเย กตฺวา กลิงฺครํ.

ເມື່ອເຮືອແຕກ ທ່ານລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດອັນເລິກ ຫາຝັ່ງໄດ້ຍາກ ໜ້າຢ້ານກົວ ເປັນບ່ອນເກີດແຫ່ງໄພພິບັດ, ໂດຍມີແຜ່ນກະດານແນບໄວ້ໃນເອິກ.

๘.

໘.

ฐตฺวา สปฺปุริเส ธมฺเม, อตฺตาน มนเวกฺขิย;

ขณสนฺถวสฺส ปุริสสฺส, อทาสิ ผลกํ สกํ.

ທ່ານຕັ້ງຢູ່ໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຫ່ວງໃຍເຖິງຊີວິດຕົນເອງ ໄດ້ມອບແຜ່ນກະດານຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ຊາຍຜູ້ທີ່ເຄີຍຄຸ້ນເຄີຍກັນພຽງຊົ່ວຄູ່.

๙.

໙.

ตํ ตุยฺหํ มิตฺตธมฺมญฺจ, ทานญฺจ ผลกสฺส เต;

ปติฏฺฐาสิ สมุทฺทสฺมึ, เอวํ ชานาหิ มาริสาติ.

ມິດຕະທຳນັ້ນ ແລະ ການໃຫ້ແຜ່ນກະດານເປັນທານຂອງທ່ານນັ້ນ ໄດ້ເປັນທີ່ເພິ່ງໃນມະຫາສະໝຸດ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງຮັບຮູ້ຢ່າງນີ້ເຖີດ.

เอวญฺจ วตฺวา สา เต ทิพฺพาหาเรน สนฺตปฺเปตฺวา ทิพฺพวตฺถาลงฺกาเรหิ อลงฺกริตฺวา อตฺตโน อานุภาเวน สาวตฺถินคเรเยว เต ปติฏฺฐาเปสิ. ตโต ปฏฺฐาย ตเมว อารมฺมณํ กตฺวา เต ทานํ ททนฺตา สีลํ รกฺขนฺตา อุโปสถกมฺมํ กโรนฺตา อายุปริโยสาเน สคฺคปรายณา อเหสุํ.

ເມື່ອນາງເທບທິດາກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ໃຫ້ຊາຍທັງສອງອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍອາຫານທິບ ປະດັບກາຍດ້ວຍຜ້າແລະເຄື່ອງປະດັບທິບ ແລ້ວນຳພວກເຂົາໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນເມືອງສາວັດຖີດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ຊາຍທັງສອງໄດ້ຍຶດຖືເອົາເຫດການນັ້ນເປັນອາລົມ ພາກັນໃຫ້ທານ ຮັກສາສິນ ແລະບຳເພັນອຸໂປສົດກຳ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍແລ້ວ ກໍມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

๑๐.

໑໐.

เอวํ ปริตฺตกุสเลนปิ สาครสฺมึ,สตฺตา ลภนฺติ สรณํ ขลุ เทวตาหิ;

ตุมฺเหปิ สปฺปุริสตํ น วินาสยนฺตา,มา โภ ปมชฺชถ สทา กุสลปฺปโยเคติ.

ດ້ວຍກຸສົນພຽງເລັກນ້ອຍຢ່າງນີ້ ສັດທັງຫຼາຍຍັງໄດ້ຮັບທີ່ເພິ່ງຈາກເທວະດາໃນມະຫາສະໝຸດ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍກໍຄືກັນ ບໍ່ຄວນທຳລາຍຄວາມເປັນສັດບຸລຸດ, ທ່ານເອີຍ ຢ່າໄດ້ປະໝາດໃນການປະກອບກຸສົນກຳທຸກເມື່ອເຖີດ.

ผลกขณฺฑทินฺนสฺส วตฺถุํ ฉฏฺฐมํ.

ຈົບ ເລື່ອງການໃຫ້ແຜ່ນກະດານເປັນທານ ເປັນເລື່ອງທີ 6.

๑๗. โจรสหายสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໗. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງສະຫາຍຂອງໂຈນ:

อมฺหากํ [Pg.65] ภควติ ปรินิพฺพุเต ชมฺพุทีเป เทวทหนคเร เอโก มนุสฺโส ทุกฺขิโต ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺโต ปจฺจนฺเต อญฺญตรํ คามํ คนฺตฺวา ตตฺถ เอกสฺมึ กุลเคเห นิวาสํ กปฺเปสิ. ตตฺถ มนุสฺสา ตสฺส ยาคุภตฺตํ ทตฺวา โปเสสุํ, ตโต โส ตตฺถ มนุสฺเสหิ มิตฺตสนฺถวํ กตฺวา กติปาหํ ตตฺถ วสิตฺวา อญฺญฏฺฐานํ คนฺตฺวา อปรภาเค โจรกมฺมํ กโรนฺโต ชีวิกํ กปฺเปติ. อเถกทิวสํ โจเรนฺตํ ตํ ราชปุริสา คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ. ราชา ตํ พนฺธนาคาเร กโรถาติ อาณาเปสิ, เต ตํ พนฺธนาคารํ เนตฺวา สงฺขลิกาหิ พนฺธิตฺวา อารกฺขกานํ ปฏิปาเทตฺวา อคมํสุ, พนฺธนาคาเร วสนฺตสฺส ตสฺส ทฺวาทสสํวจฺฉรานิ อติกฺกนฺตานิ. ตโต อปรภาเค ตสฺส ปุพฺพสหาโย ปจฺจนฺตคามวาสี มนุสฺโส เกนจิ กมฺเมน เทวทห มาคโต ตตฺถ ตตฺถ อาหิณฺฑนฺโต พนฺธนาคาเร พทฺธํ ตํ อทฺทส. ทิสฺวา ตสฺส หทยํ กมฺปิ, โส โรทิตฺวา ปริเทวิตฺวา กึ เต มยา กตฺตพฺพํ สมฺมาติ ปุจฺฉิ. ตโต เตน สมฺม พนฺธนาคาเร วสนฺตสฺส เม อิทานิ ทฺวาทสสํวจฺฉรานิ อติกฺกนฺตานิ, เอตฺตกํ กาลํ ทุพฺโภชนาทินา มหาทุกฺขํ อนุโภมิ. ยาวาหํ อาหารํ ปริเยสิตฺวา ภุญฺชิตฺวา อาคมิสฺสามิ. ตาว มํ อิโต มุญฺจนุปายํ ชานาหีติ วุตฺเต โส สปฺปุริโส.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ, ໃນເມືອງເທວະທະຫະ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ ມີຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງ ທ່ຽວພະເນຈອນໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໄດ້ໄປຮອດໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງໃນຊາຍແດນ ແລ້ວອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຕະກູນໜຶ່ງ. ພວກມະນຸດໃນເຮືອນນັ້ນໄດ້ໃຫ້ເຂົ້າຢາຄູແລະອາຫານລ້ຽງດູເຂົາ, ຕໍ່ມາ ເຂົາໄດ້ຜູກມິດໄມຕີກັບພວກມະນຸດໃນບ່ອນນັ້ນ ອາໄສຢູ່ໄດ້ສອງສາມວັນ ກໍເດີນທາງໄປບ່ອນອື່ນ ແລ້ວປະກອບອາຊີບເປັນໂຈນລັກຊັບໃນພາຍຫຼັງ. ຢູ່ມາທ່ຽວໜຶ່ງ ພວກລາຊະບຸລຸດຈັບເຂົາໄດ້ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງລັກຊັບ ຈຶ່ງນຳໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະລາຊາ. ພຣະລາຊາຊົງມີພຣະບັນຊາວ່າ 'ຈົ່ງນຳຊາຍຄົນນີ້ໄປຂັງໄວ້ໃນຄຸກ'. ພວກລາຊະບຸລຸດຈຶ່ງນຳເຂົາໄປສູ່ຄຸກ ມັດດ້ວຍໂສ້ຕວນ ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄຸມຄຸກກ່ອນຈະຫຼີກໄປ. ເຂົາຕ້ອງຕິດຄຸກຢູ່ເປັນເວລາສິບສອງປີ. ຕໍ່ມາ ສະຫາຍເກົ່າຂອງເຂົາ ເຊິ່ງເປັນຊາຍອາໄສຢູ່ໝູ່ບ້ານຊາຍແດນ ໄດ້ເດີນທາງມາເມືອງເທວະທະຫະຍ້ອນວຽກງານບາງຢ່າງ ໄດ້ທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ຈຶ່ງໄດ້ພົບກັບຊາຍຄົນນັ້ນທີ່ຖືກຂັງຢູ່ໃນຄຸກ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດໃຈ ຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ມີຫຍັງທີ່ຂ້ອຍພໍຈະຊ່ວຍເຈົ້າໄດ້ແດ່?' ຊາຍຄົນນັ້ນຕອບວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ຂ້ອຍຕິດຄຸກຢູ່ບ່ອນນີ້ລ່ວງເລີຍມາສິບສອງປີແລ້ວ, ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ຂ້ອຍໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງແສນສາຫັດຍ້ອນອາຫານທີ່ບໍ່ດີເປັນຕົ້ນ. ຂໍເຈົ້າຈົ່ງຫາວິທີປ່ອຍຂ້ອຍອອກໄປຈາກບ່ອນນີ້ຊົ່ວຄາວ ເພື່ອໃຫ້ຂ້ອຍໄດ້ໄປຫາອາຫານກິນ ແລ້ວຂ້ອຍຈະກັບມາ'. ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຊາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

รูเปน กินฺตุ คุณสีลวิวชฺชิเตน,มิจฺฉาลยสฺส กิตวสฺส ธิยา กิมตฺถํ;

ทานา ทิจาควิคเตน ธเนน กึ วา;

มิตฺเตน กึ พฺยสนกาลปรมฺมุเขนาติ.

ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຮູບຮ່າງທີ່ປາສະຈາກຄຸນງາມຄວາມດີແລະສິນ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍປັນຍາຂອງຄົນຫຼອກລວງຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນມິດສາຊີບ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຊັບທີ່ປາສະຈາກການສະລະມີທານເປັນຕົ້ນ, ຫຼື ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍມິດຜູ້ຫັນຫຼັງໃຫ້ໃນຍາມມີໄພພິບັດ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา สาธุ สมฺม กโรมิ เต วจนนฺติ อารกฺขกานํ สนฺติกํ คนฺตฺวา โภนฺโต ยาเวโส ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา อาคจฺฉติ. ตาวาหํ ตสฺส ปาฏิโภโค ภวิสฺสามิ. วิสฺสชฺเชถ [Pg.66] นนฺติ อาห, เตหิ น สกฺกา โภ เอตํ วิสฺสชฺเชตุํ, อปิ จ โข ยาวายํ อาคจฺฉติ. ตาว ตฺวํ อยสงฺขลิกาย พทฺโธ นิสีทิสฺสสิ, เอวํ ตํ วิสฺสชฺเชสฺสาม, โน เจ น สกฺกาติ อาหํสุ, โส เอวมฺปิ โหตุ สมฺมาติ วตฺวา ตสฺส ปาทโต สงฺขลิกํ มุญฺจิตฺวา อตฺตโน ปาเท กตฺวา พนฺธนาคารํ ปวิสิตฺวา อิตรํ มุญฺจาเปสิ. โสปิ อสปฺปุริโส พนฺธนา มุตฺโต น ปุน ตํ ฐาน มคมาสิ, อโห อกตญฺญุโน ปกตึ ญาตุํ ภาริยํ. ยถาห.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຕົກລົງ ສະຫາຍ, ຂ້ອຍຈະເຮັດຕາມຄຳຂໍຂອງເຈົ້າ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພວກຜູ້ຄຸມຄຸກ ກ່າວວ່າ 'ພວກທ່ານເອີຍ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຊາຍຄົນນີ້ໄປກິນເຂົ້າແລ້ວກັບມາ ຂ້ອຍຈະຂໍເປັນຜູ້ຄ້ຳປະກັນແທນ. ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງປ່ອຍເຂົາໄປເຖີດ'. ພວກຜູ້ຄຸມຕອບວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຈະປ່ອຍໄປລ້າໆບໍ່ໄດ້ດອກ, ແຕ່ຖ້າວ່າ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຊາຍຄົນນີ້ຍັງບໍ່ກັບມາ ທ່ານຍອມຖືກມັດດ້ວຍໂສ້ເຫຼັກນັ່ງຢູ່ບ່ອນນີ້ ພວກຂ້ອຍກໍຈະປ່ອຍເຂົາໄປ, ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນກໍປ່ອຍບໍ່ໄດ້'. ຊາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ສະຫາຍ, ຕົກລົງ ເອົາແນວນັ້ນກໍໄດ້' ແລ້ວແກ້ໂສ້ຕວນອອກຈາກຕີນຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ມາໃສ່ຕີນຂອງຕົນເອງ ເຂົ້າໄປຢູ່ໃນຄຸກ ແລ້ວໃຫ້ປ່ອຍຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງໄປ. ຝ່າຍຊາຍຜູ້ເປັນຄົນອະສັດບຸລຸດນັ້ນ ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກຄຸກແລ້ວ ກໍບໍ່ກັບມາບ່ອນນັ້ນອີກເລີຍ. ໂອ້! ການຈະຮູ້ສັນດານຂອງຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກແທ້ໆ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๒.

໒.

วาริปูเร ยถา โสพฺเภ, เนวนฺโต วิสมํ สมํ;

ปญฺญายเตวํสาธุสฺส, ภาวํ มนสิ สมฺภวํ.

In ແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດເຫັນສ່ວນທີ່ເລິກຫຼືຕື້ນ, ສັນດານອັນເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂອງຄົນອະສັດບຸລຸດ ກໍບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນໄດ້ງ່າຍຢ່າງນັ້ນຄືກັນ.

๓.

໓.

ภาสนฺติ มุขโต เอกํ, จินฺเตนฺติ มนสา ปรํ;

กาเยเนกํ กโรนฺเตวํ, ปกตายมสาธุนํ.

ປາກເວົ້າຢ່າງໜຶ່ງ, ໃຈຄິດອີກຢ່າງໜຶ່ງ, ແລະ ກາຍເຮັດອີກຢ່າງໜຶ່ງ, ນີ້ຄືສັນດານປົກກະຕິຂອງຄົນອະສັດບຸລຸດ.

๔.

໔.

เตสํ โย ภาวมญฺญาสิ, โสว ปณฺฑิตชาติโก;

พหุสฺสุโตปิ โสเยว, ปรจิตฺตวิทูปิ โส.

ຜູ້ໃດຮູ້ເທົ່າທັນສັນດານຂອງຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເປັນນັກປາດ, ເປັນຜູ້ມີພະຫູສູດ ແລະ ເປັນຜູ້ຮູ້ວາລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນແທ້.

อถสฺส พนฺธนาคาเร วสนฺตสฺส ทฺวาทสสํวจฺฉรานิ อติกฺกนฺตานิ. เอตฺตกํ กาลํ ชิฆจฺฉาปีฬิเตน เตน อาหารตฺตาย ปโร น ยาจิตปุพฺโพ, อนุจฺฉิฏฺฐาหารํ ลภนทิวสโต อลภนทิวสาเยว พหุตรา โหนฺติ, อถ ทฺวาทสสํวจฺฉราติกฺกเม รญฺโญ ปุตฺโต นิพฺพตฺติ. ตทา ราชา อตฺตโน วิชิเต สพฺพพนฺธนาคารานิ วิวราเปสิ. อนฺตมโส มิคปกฺขิโนปิ พนฺธนา มุญฺจาเปสิ. ทฺวาเร วิวฏมตฺเตเยว พนฺธนาคาเร มนุสฺสา อิจฺฉิติจฺฉิตฏฺฐานํ อคมํสุ. โส ปเนโกว เตหิ สทฺธึ อคนฺตฺวา โอหียิ. อารกฺขเกหิ ตฺวํ โภ กสฺมา น คจฺฉสีติ วุตฺเต อหํ โภ ปญฺญาตภาเวน อิทานิ น คมิสฺสามิ. อตีว ปริหีนคตฺโตสฺมิ. อนฺธกาเร คมิสฺสามีติ วตฺวา อนฺธกาเร อาคเต นิกฺขมฺม อนฺโตนคเร วิสฺสาสิกานํ อภาเวน กุโต อาหารํ ลภิสฺสามีติ จินฺเตนฺโต นิกฺขมฺม รตฺตนฺธกาเร อามกสุสาน [Pg.67] มคมาสิ. เอตฺถาหารํ ลภิสฺสามีติ. ตตฺถ โส อธุนา นิกฺขิตฺตมตมนุสฺสํ ทิสฺวา มนุสฺสฏฺฐินา มํสํ ฉินฺทิตฺวา สีสกปาเล ปกฺขิปิตฺวา ตีหิ มนุสฺสสีเสหิ กตอุทฺธเน ฐเปตฺวา จิตกโต โอมุกฺกอลาเตหิ อคฺคึ กตฺวา สุสานํ นิพฺพาปนตฺถายา ภตอุทเกน มนุสฺสฏฺฐินา อาโลเลนฺโต มํสํ ปจิตฺวา โอตาเรตฺวา สาขาภงฺเคน หิริโกปีณํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา นิวตฺถปิโลกิกํ วาตาวรณํ กตฺวานิสีทิ. ตสฺมึ ขเณ ตตฺถ ปิปฺปลีรุกฺเข อธิวตฺถา เทวตา ตสฺส ตํ กิริยํ ทิสฺวา ปุจฺฉิสฺสามิ ตาว นนฺติ ตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาห. โภ ตฺวํ ฆนตรติมิรากุเล มหารตฺติยํ ตตฺถ ตตฺถ วิกิณฺณนรฏฺฐิสมากิณฺเณ โสณสิคาลาทิกุณปาทกากุเล มนุสฺสมํสภกฺขยกฺขรกฺขสากุเล ตตฺถ ตตฺถ ปชฺชลนฺตาเนกจิตกภยานเก สุสาเน มนุสฺสมํสํ ปจิตฺวา กึกโรสีติ ปุจฺฉนฺตี อาห.

ຝ່າຍຊາຍຜູ້ຕິດຄຸກແທນນັ້ນ ໄດ້ຕິດຄຸກຢູ່ເປັນເວລາສິບສອງປີ. ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ເຖິງວ່າເຂົາຈະຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນ ກໍບໍ່ເຄີຍຂໍອາຫານຈາກໃຜເລີຍ, ວັນທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບອາຫານທີ່ສະອາດ (ອາຫານທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງເຫຼືອເດນ) ມີຫຼາຍກວ່າວັນທີ່ໄດ້ຮັບ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອລ່ວງເລີຍສິບສອງປີໄປແລ້ວ ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະລາຊາໄດ້ປະສູດ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະລາຊາຊົງມີພຣະບັນຊາໃຫ້ເປີດຄຸກທັງໝົດໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນ. ແມ່ນແຕ່ພວກເນື້ອແລະນົກກໍຊົງໂຜດໃຫ້ປ່ອຍອອກຈາກກົງ. ພໍແຕ່ປະຕູຄຸກເປີດອອກ ພວກມະນຸດທັງຫຼາຍກໍພາກັນໄປສູ່ບ່ອນທີ່ຕົນປາດຖະໜາ. ແຕ່ຊາຍຄົນນັ້ນພຽງຄົນດຽວບໍ່ໄດ້ໄປກັບພວກເຂົາ ຍັງຄົງຮັກສາຕົວຢູ່ບ່ອນນັ້ນ. ເມື່ອພວກຜູ້ຄຸມຖາມວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ໄປ?' ເຂົາຕອບວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຍ້ອນຂ້ອຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກດີ ຂ້ອຍຈຶ່ງຍັງບໍ່ໄປໃນເວລານີ້. ຮ່າງກາຍຂອງຂ້ອຍຊຸດໂຊມຫຼາຍແລ້ວ. ຂ້ອຍຈະໄປໃນເວລາຄ່ຳມຶດ'. ເມື່ອເວົ້າແນວນັ້ນ ພໍຮອດເວລາຄ່ຳມຶດ ເຂົາກໍອອກໄປ. ເຂົາຄິດວ່າ 'ໃນຕົວເມືອງບໍ່ມີຄົນທີ່ຄຸ້ນເຄີຍເລີຍ ເຮົາຈະຫາອາຫານໄດ້ຈາກໃສ?' ຈຶ່ງເດີນທາງອອກໄປສູ່ປ່າຊ້າຜີດິບໃນເວລາກາງຄືນທີ່ມືດມິດ ໂດຍຫວັງວ່າ 'ເຮົາຈະໄດ້ອາຫານໃນບ່ອນນີ້'. ໃນປ່າຊ້ານັ້ນ ເຂົາເຫັນສົບຄົນທີ່ຫາກໍເອົາມາຖິ້ມໃໝ່ໆ ຈຶ່ງເອົາກະດູກມະນຸດມາກີດຊີ້ນ ແລ້ວໃສ່ລົງໃນກະໂຫຼກຫົວ, ເອົາຫົວກະໂຫຼກມະນຸດສາມຫົວມາເຮັດເປັນກ້ອນເຕົ້າສາມເສົ້າ, ເອົາຟືນທີ່ຍັງເຫຼືອຈາກກອງຟອນມາຈູດໄຟ, ເອົານ້ຳທີ່ເຂົານຳມາເພື່ອມອດໄຟປ່າຊ້າມາໃສ່ ແລ້ວເອົາກະດູກມະນຸດມາຄົນຊີ້ນນັ້ນໃຫ້ສຸກ. ເມື່ອຍົກລົງແລ້ວ ກໍຫັກກິ່ງໄມ້ປົກປິດອະໄວຍະວະອັນຄວນລະອາຍ, ເອົາຜ້າເກົ່າຂາດໆມາບັງລົມ ແລ້ວນັ່ງຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ເທວະດາຜູ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄມ້ລຽບ (ຕົ້ນພິບພະລີ) ເຫັນການກະທຳຂອງເຂົາ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຖາມເຂົາເບິ່ງກ່ອນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາເຂົາ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານເອີຍ, ໃນເວລາກາງຄືນອັນມືດມິດສະໜິດ, ໃນທ່າມກາງປ່າຊ້າອັນເຕັມໄປດ້ວຍກະດູກມະນຸດຊະຊາຍ, ເຕັມໄປດ້ວຍຊາກສົບທີ່ມີໝາແລະໝາຈອກເປັນຕົ້ນມາຮຸມກິນ, ເຕັມໄປດ້ວຍຍັກແລະຮາກສົດທີ່ກິນຊີ້ນມະນຸດ, ເຕັມໄປດ້ວຍກອງຟອນຫຼາຍກອງທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ໜ້າຢ້ານກົວ, ທ່ານມາຕົ້ມຊີ້ນມະນຸດຢູ່ໃນກະໂຫຼກຫົວເຮັດຫຍັງ?' ນາງເທບທິດາເມື່ອຈະຖາມ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๕.

໕.

รตฺตนฺธกาเร กุณปาทเกหิ,สมากุเล สีวถิกาย มชฺเฌ;

มนุสฺสมํสํ ปจสี ธ สีเส,วเทหิ กึ เตน ปโยชนํ เตติ.

ໃນເວລາກາງຄືນອັນມືດມິດ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍຊາກສົບ, ໃນທ່າມກາງປ່າຊ້າ, ທ່ານມາຕົ້ມຊີ້ນມະນຸດຢູ່ໃນກະໂຫຼກຫົວ, ຈົ່ງບອກແດ່ວ່າ ທ່ານມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຊີ້ນນັ້ນ?

อถ โส อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๖.

໖.

น ยาคเหตุ น จ ทานเหตุ,สุสานมชฺฌมฺหิ ปจามิ มํสํ;

ขุทาสมํ นตฺถิ นรสฺส อญฺญํ,ขุทาวินาสาย ปจามิมมฺโภติ.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕົ້ມຊີ້ນໃນທ່າມກາງປ່າຊ້ານີ້ ເພື່ອເຮັດເຂົ້າຢາຄູ ຫຼື ເພື່ອໃຫ້ທານດອກ, ຄວາມຫິວອື່ນສະເໝີດ້ວຍຄວາມຫິວຂອງມະນຸດບໍ່ມີ, ຂ້າພະເຈົ້າຕົ້ມຊີ້ນນີ້ ເພື່ອບຳບັດຄວາມຫິວເທົ່ານັ້ນ, ທ່ານເອີຍ.

ตโต เทวตา ตํ ตถา โหตุ, อิมินา ปิโลติเกน วาตาวรณํ กโรสิ. กิมตฺถเมตนฺติ ปุจฺฉนฺตี.

ລຳດັບນັ້ນ ນາງເທບທິດາຖາມວ່າ 'ເລື່ອງນັ້ນຈົ່ງຍົກໄວ້ກ່ອນ, ແຕ່ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງເອົາຜ້າເກົ່າຂາດໆນີ້ມາເຮັດເປັນເຄື່ອງບັງລົມ? ເຮັດເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ?' ເມື່ອຈະຖາມ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๗.

໗.

นิวตฺถสาโข [Pg.68] หิริสํวราย,ปิโลติกํ ตตฺถ ปสารยนฺโต;

กโรสิ วาตาวรณญฺจ สมฺม,กิมตฺถเมตํ วท ปุจฺฉิโต เมติ.

ສະຫາຍ, ທ່ານນຸ່ງກິ່ງໄມ້ເພື່ອປົກປິດອະໄວຍະວະອັນຄວນລະອາຍ ແລ້ວຂຶງຜ້າເກົ່າຂາດໆໄວ້ບ່ອນນັ້ນ ເຮັດເປັນເຄື່ອງບັງລົມ, ຂ້ອຍຖາມແລ້ວ ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກແດ່ວ່າ ເຮັດເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ?

โส ตสฺสา จิกฺขนฺโต อาห.

ຊາຍຄົນນັ້ນເມື່ອຈະບອກແກ່ນາງເທບທິດາ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๘.

໘.

สุภา สุภามิสฺสิตสีตวาโต,สยํ อจิตฺโตว อจิตฺตภาวา;

เทหํ ผุสิตฺวาน อสาธุกสฺส,อกตญฺญุโน มิตฺตปธํสกสฺส.

ສາຍລົມເຢັນອັນພັດມາຖືກສິ່ງທີ່ດີແລະບໍ່ດີ ຕົວມັນເອງບໍ່ມີຈິດວິນຍານເລີຍ ເພາະຄວາມທີ່ມັນບໍ່ມີຈິດ, ແຕ່ເມື່ອມັນພັດໄປຖືກຮ່າງກາຍຂອງຄົນອະສັດບຸລຸດ ຜູ້ອົກະຕັນຍູ ທຳລາຍມິດໄມຕີ,

๙.

໙.

สมาวหนฺโต ยทิ เม สรีเร,ผุสาติ ตํ วายุ มมา วิสิตฺวา;

ทุกฺขํ ททาตีติ วิสํว ตํ โภ,ปริวชฺชิตุํ พทฺธมิมํ กุเจลนฺติ.

ແລ້ວພັດມາຖືກຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ສາຍລົມນັ້ນຍ່ອມນຳຄວາມທຸກມາໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ປຽບເໝືອນຢາພິດ, ທ່ານເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຂຶງຜ້າເກົ່າຂາດໆນີ້ໄວ້ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນສາຍລົມນັ້ນ.

เทวตา อาห.

ນາງເທບທິດາກ່າວວ່າ:

๑๐.

໑໐.

กิ มกาสิ โภ โส กตนาสโก เต,ธนญฺจ ธญฺญํ ตว นาสยี จ;

มาตา ปิตา พนฺธโว เขตฺต วตฺถู,วินาสิตา เตน วเทหิ กึ เตติ.

ທ່ານເອີຍ, ຄົນຜູ້ທຳລາຍຄຸນຄວາມດີຄົນນັ້ນ ໄດ້ເຮັດຫຍັງໃຫ້ທ່ານ? ເຂົາໄດ້ທຳລາຍຊັບສິນແລະເຂົ້າເປືອກຂອງທ່ານບໍ? ຫຼື ເຂົາໄດ້ທຳລາຍມານດາ ບິດາ ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ໄຮ່ນາ ແລະ ທີ່ດິນຂອງທ່ານ? ຈົ່ງບອກແດ່ວ່າ ເຂົາເຮັດຫຍັງ?

ตโต โส อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๑๑.

໑໑.

ยํ ราชโต โหติ ภยํ มหนฺตํ,สพฺพสฺส หรณาทิวธาทิกญฺจ;

อกตญฺญุนา สปฺปุริเสน โหติ,อาราว โส โภ ปริวชฺชนีโย.

ໄພອັນໃຫຍ່ຫຼວງໃດໆ ທີ່ເກີດຈາກພຣະລາຊາ ມີການຮິບຊັບທັງໝົດແລະການຂ້າເປັນຕົ້ນ, ໄພທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເກີດມີໄດ້ເພາະຄົນອະສັດບຸລຸດຜູ້ອົກະຕັນຍູ, ທ່ານເອີຍ ຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

๑๒.

໑໒.

ยมตฺถิ [Pg.69] โจราริภยญฺหิ โลเก,อโถ ทเกนาปิ จ ปาวเกน;

อกตญฺญุนา ตํ สกลมฺปิ โหติ,อาราว โส โภ ปริวชฺชนีโย.

ໄພຈາກໂຈນແລະສັດຕູໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນໂລກ, ຫຼື ໄພຈາກນ້ຳແລະໄຟ, ໄພທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເກີດມີໄດ້ເພາະຄົນອົກະຕັນຍູ, ທ່ານເອີຍ ຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

๑๓.

໑໓.

ปาณาติปาตมฺปิ อทินฺนทานํ,ปรสฺส ทารูปคมํ มุสา จ;

มชฺชสฺส ปานํ กลหญฺจ เปสุนํ,สมฺผํ คิรํ ธุตฺตชเนหิ โยคํ.

ການຂ້າສັດ, ການລັກຊັບ, ການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ການເວົ້າຕົວະ, ການດື່ມນ້ຳເມົາ, ການທະເລາະວິວາດ, ການເວົ້າສອດສຽດ, ການເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ແລະ ການຄົບຫາກັບພວກຄົນພານ,

๑๔.

໑໔.

สพฺพํ อนตฺถํ อสิวํ อนิฏฺฐํ,อปายิกํ ทุกฺขมนนฺต มญฺญํ;

อกตญฺญุนา สปฺปุริเสน โหติ;

อาราว โส โภ ปริวชฺชนีโยติ.

ຄວາມເສຍຫາຍ, ຄວາມບໍ່ເປັນມຸງຄຸນ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ຄວາມທຸກໃນອະບາຍ ແລະ ຄວາມທຸກອື່ນໆ ອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມເກີດມີໄດ້ເພາະຄົນອະສັດບຸລຸດຜູ້ອົກະຕັນຍູ, ທ່ານເອີຍ ຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

วตฺวา อตฺตนา อสปฺปุริสสํสคฺเคนานุภูตํ สพฺพํ ทุกฺขํ กเถสิ, ตโต เทวตา อหมฺปิ โภ สตฺถุโน มงฺคลสุตฺตเทสนาทิวเส อิมสฺมึเยว รุกฺเข นิสินฺโน.

ເມື່ອກ່າວແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບອກເລົ່າເຖິງຄວາມທຸກທັງປວງທີ່ຕົນເອງໄດ້ປະສົບມາ ເພາະການຄົບຫາກັບອະສັດບຸລຸດ. ລຳດັບນັ້ນ ເທວະດາຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແນ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນວັນທີ່ພຣະສາດສະດາຊົງສະແດງມຸງຄຸນສູດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ນັ່ງຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້ນີ້ຄືກັນ'.

อเสวนา จ พาลานํ, ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา;

ปูชา จ ปูชนียฺยานํ, เอตํ มงฺคล มุตฺตมนฺติ.

ການບໍ່ຄົບຄົນພານ, ການຄົບຫາບັນດິດ, ແລະ ການບູຊາບຸກຄົນທີ່ຄວນບູຊາ, ນີ້ເປັນອຸດົມມຸງຄຸນ.

คาถาย พาลสฺส โทเส อสฺโสสึติ วตฺวา ตสฺส ปสนฺโน ตํ อตฺตโน วิมานํ เนตฺวา นหาเปตฺวา ทิพฺพวตฺถาลงฺกาเรหิ อลงฺกริตฺวา ทิพฺพนฺนปานํ ทตฺวา มหนฺตํ สกฺการสมฺมานํ กตฺวา อตฺตโน อานุภาเวน ตสฺมึ นคเร รชฺเช อภิสิญฺจาเปสิ. โส ตตฺถ รชฺชํ กโรนฺโต ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา อายุปริโยสาเน ยถากมฺมํ คโตติ.

ເທວະດາກ່າວວ່າ 'ເຮົາໄດ້ຍິນໂທດຂອງຄົນພານດ້ວຍຄາຖາແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນຜູ້ນັ້ນ ຈຶ່ງນຳເຂົາໄປສູ່ວິມານຂອງຕົນ, ໃຫ້ອາບນ້ຳ, ປະດັບຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບອັນເປັນທิບ, ໃຫ້ອາຫານ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມອັນເປັນທິບ, ເຮັດການສັກກາລະບູຊາຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ, ແລ້ວໄດ້ອະພິເສກໃຫ້ຄອງລາດຊະສົມບັດໃນເມືອງນັ້ນດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ຜູ້ນັ້ນຄອງລາດຊະສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປຕາມຍະຖາກຳ.

๑๕.

໑໕.

เอวํ [Pg.70] อสาธุชนสงฺคมสนฺนิวาสํ,สญฺจชฺช สาธุสุจิสชฺชนสงฺคเมน;

ทานาทิ เนกกุสลํ ปริปูรยนฺตา,สคฺคา ปวคฺควิภวํ อภิสมฺภุนาถาติ.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ບຸກຄົນຄວນລະຖິ້ມການຢູ່ຮ່ວມ ແລະ ການຄົບຫາກັບອະສັດບຸລຸດ, ແລ້ວຄົບຫາກັບສັດບຸລຸດຜູ້ດີງາມ ແລະ ບໍລິສຸດ, ບຳເພັນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ, ເພື່ອບັນລຸເຖິງສົມບັດໃນສະຫວັນ ແລະ ພຣະນິພານເທີ້ນ.

โจรสหายสฺส วตฺถุํ สตฺตมํ.

ເລື່ອງສະຫາຍຂອງໂຈນ ເປັນເລື່ອງທີ 7.

๑๘. มรุตฺตพฺราหฺมณสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໘. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງມະລຸດຕະພຣາມ.

ชมฺพุทีเป จนฺทภาคา นาม คงฺคาตีเร โหมคามํ นาม อตฺถิ. ตสฺมึ เอโก มรุตฺโต นาม พฺราหฺมโณ ปฏิวสติ. ตทา โส โวหารตฺถาย ตกฺกสีลํ คนฺตฺวา เคหํ อาคจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค เอกาย สาลาย กุฏฺฐโรคา ตุรํ สุนขํ ทิสฺวา ตสฺมึ การุญฺเญน นีลวลฺลิตกฺกมฺพิเลน มทฺทิตฺวา ปาเยสิ. สุนโข วูปสนฺตโรโค ปากติโก หุตฺวา พฺราหฺมเณน อตฺตโน กตูปการํ สลฺลกฺเขนฺโต เตเนว สทฺธึ อคมาสิ. อปรภาเค พฺราหฺมณสฺส ภริยา คพฺภํ ปฏิลภิ, ปริปุณฺณคพฺภาย ตาย วิชายนกาเล ทารโก ติริยมฺปติตฺวา อนฺโตคพฺเภเยว มโต. ตทา ตํ สตฺเถน ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺทิตฺวา นีหรึสุ, อถ พฺราหฺมโณ ตํ ทิสฺวา นิพฺพินฺทหทโย ฆราวาสํ ปหาย อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อรญฺเญ วิหรติ. อถสฺส ภริยา อญฺเญน สทฺธึ สํวสนฺตี อยํ มํ ปหาย ปพฺพชิโตติ พฺราหฺมเณ ปทุฏฺฐจิตฺตา โภ พฺราหฺมณํ มาเรหีติ สามิเกน สทฺธึ มนฺเตสิ. เตสํ มนฺตนํ สุนโข สุตฺวา พฺราหฺมเณเนว สทฺธึ จรติ. อเถกทิวสํ ตสฺสา สามิโก ตา ป สํ มาเรสฺสามีติ ธนุ กลาปํ คเหตฺวา นิกฺขมิ, ตทา ตาปโส ผลาผลตฺถาย อรญฺญํ คโต. สุ น โข อสฺสเมเยว โอ หี ยิ. ปุริโส ตาปสสฺสาคมนมคฺคํ โอโลเกนฺโต คจฺฉนฺตเร [Pg.71] นิลีโน อจฺฉิ. สุนโข ตสฺส ปมาทํ โอโลเกตฺวา ธนุโน คุณํ ขาทิตฺวา ฉินฺทิ. โส ปุน คุณํ ปากติกํ กตฺวา อาโรเปสิ. เอวํ โส อาโรปิตํ อาโรปิตํ ขาทเตว, อถ โส ปาปปุริโส ตาปสสฺสาคมนํ ญตฺวา ตํ มาเรสฺสามีติ ธนุนา สทฺธึ อคมาสิ. อถสฺส สุนโข ปาเท ฑสิตฺวา ปาเตตฺวา ตสฺส มุขํ ขาทิตฺวา ทุพฺพลํ กตฺวา ภุงฺการมกาสิ, เอวญฺหิ สปฺปุริสา อตฺตโน อุปการกานํ ปจฺจุปการํ กโรนฺติ. วุตฺตญฺหิ.

ໃນຊົມພູທະວີບ, ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຈັນທະພາຄາ ມີບ້ານໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໂຮມະຄາມ. ໃນບ້ານນັ້ນ ມີພຣາມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະລຸດຕະ ອາໄສຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມນັ້ນໄດ້ໄປເມືອງຕັກກະສິລາເພື່ອຄ້າຂາຍ, ເມື່ອເດີນທາງກັບບ້ານ ໄດ້ເຫັນໝາໂຕໜຶ່ງທີ່ເປັນພະຍາດຂີ້ທູດທຸກທໍລະມານຢູ່ໃນສາລາແຫ່ງໜຶ່ງລະຫວ່າງທາງ. ດ້ວຍຄວາມສົງສານ, ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ບົດເຄືອໄມ້ຂຽວປະສົມກັບນ້ຳນົມສົ້ມໃຫ້ມັນກິນ. ໝາໂຕນັ້ນກໍຫາຍດີເປັນປົກກະຕິ, ເມື່ອສຳນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ພຣາມໄດ້ເຮັດແກ່ຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ຕິດຕາມພຣາມນັ້ນໄປ. ຕໍ່ມາ, ເມຍຂອງພຣາມໄດ້ຕັ້ງຄັນ, ເມື່ອຄັນແກ່ຖ້ວນທົດສະມາດເຖິງເວລາເກີດ ລູກໄດ້ຂວາງຕົວຕາຍຢູ່ໃນທ້ອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ໃຊ້ມີດຕັດເດັກອອກເປັນທ່ອນໆແລ້ວນຳອອກມາ. ພຣາມເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຈຶ່ງໄດ້ລະຖິ້ມການຄອງເຮືອນ ອອກບວດເປັນລືສີອາໄສຢູ່ໃນປ່າ. ຝ່າຍເມຍຂອງພຣາມນັ້ນ ເມື່ອໄປຢູ່ຮ່ວມກັບຊາຍອື່ນ ກໍມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ພຣາມວ່າ 'ຜູ້ນີ້ລະຖິ້ມເຮົາໄປບວດ' ຈຶ່ງໄດ້ປຶກສາກັບຜົວໃໝ່ວ່າ 'ທ່ານຈົ່ງໄປຂ້າພຣາມນັ້ນເສຍ'. ໝາໄດ້ຍິນການປຶກສາຫາລືນັ້ນ ກໍໄດ້ຕິດຕາມໄປກັບພຣາມ. ຢູ່ມາວັນໜຶ່ງ ຜົວໃໝ່ຂອງນາງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຂ້າດາບົດນັ້ນ' ຈຶ່ງໄດ້ຖືທະນູ ແລະ ແລ່ງສອນອອກໄປ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະດາບົດໄດ້ເຂົ້າປ່າເພື່ອຫາໝາກໄມ້. ໝາໄດ້ເຝົ້າຢູ່ທີ່ອາສົມ. ຊາຍຄົນນັ້ນໄດ້ລີ້ຊຸມຢູ່ໃນລະຫວ່າງກໍໄມ້ເພື່ອຄອຍຖ້າທາງທີ່ດາບົດຈະກັບມາ. ໝາເຫັນຄວາມປະໝາດຂອງຊາຍນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກັດສາຍທະນູໃຫ້ຂາດ. ຊາຍນັ້ນກໍແປງສາຍທະນູແລ້ວຂຶ້ນສາຍໃໝ່. ໝາກໍກັດສາຍທະນູທີ່ຂຶ້ນໃໝ່ທຸກຄັ້ງໃຫ້ຂາດຢູ່ຄືເກົ່າ. ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຊົ່ວຄົນນັ້ນຮູ້ວ່າດາບົດກຳລັງເດີນທາງມາ ຈຶ່ງໄດ້ຖືທະນູເຂົ້າໄປເພື່ອຈະຂ້າດາບົດ. ໝາຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປກັດຕີນຂອງຊາຍນັ້ນໃຫ້ລົ້ມລົງ ແລ້ວກັດໃບໜ້າຂອງເຂົາຈົນໝົດແຮງ ແລ້ວເຫົ່າຂຶ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ສັດຜູ້ດີທັງຫຼາຍຍ່ອມຕອບແທນຄຸນແກ່ຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນແກ່ຕົນ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

อุปการํ กโรนฺโต โส, สุนโข กตเวทิโก;

สตฺตูปฆาตกํ กตฺวา, อิสิโน ทาสิ ชีวิตํ.

ໝາໂຕນັ້ນ ຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນ ເມື່ອຈະເຮັດອຸປະການະຄຸນ ໄດ້ກຳຈັດສັດຕູເສຍ ແລ້ວມອບຊີວິດໃຫ້ແກ່ພຣະດາບົດ.

๒.

໒.

ติรจฺฉานาปิ ชานนฺติ, คุณมตฺตนิ กตํ สทา;

อิติ อุตฺวาน เมธาวี, กตญฺญู โหนฺตุ ปาณิโนติ.

ແມ່ນແຕ່ສັດເດຍລະສານກໍຍັງຮູ້ຄຸນທີ່ຄົນອື່ນເຮັດແກ່ຕົນຢູ່ສະເໝີ, ຜູ້ມີປັນຍາຮູ້ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂໍຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນເທີ້ນ.

ตโต ตาปโส สุนขสฺส สทฺเทนา คนฺตฺวา ตสฺส ตํ วิปฺปการํ ทิสฺวา การุญฺเญน ปฏิชิคฺคิตฺวา วูปสนฺตวณํ พลปฺปตฺตํ โปเสตฺวา ตตฺเถว วสนฺโต ฌานาภิญฺญํ นิพฺพตฺเตตฺวา อายุปริโยสาเน พฺราหฺมโลกปรายโณ อโหสีติ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະດາບົດໄດ້ຍິນສຽງໝາເຫົ່າຈຶ່ງເດີນທາງມາ ເຫັນຄວາມເສຍຫາຍນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງໄດ້ຮັກສາບາດແຜຈົນຫາຍດີ ແລະ ລ້ຽງດູໝາໂຕນັ້ນຈົນມີກຳລັງວັງຊາ. ດາບົດອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ບຳເພັນຊານ ແລະ ອະພິຍານໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນພົມມະໂລກ.

๓.

໓.

สุตฺวาน สาธุ สุนเขน กตูปการํ,เมตฺตึทิสสฺส ปกตํ อิสินา จ สุตฺวา;

สมฺมา กโรถ กรุณญฺจ ปรูปการํ,ตํ สพฺพทา ภวติ โว ภวโภคเหตูติ.

ເມື່ອໄດ້ຍິນອຸປະການະຄຸນອັນດີງາມທີ່ໝາໄດ້ເຮັດແລ້ວ, ແລະ ໄດ້ຍິນຄວາມເມດຕາທີ່ພຣະດາບົດໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງບຳເພັນຄວາມເມດຕາ ແລະ ການຊ່ວຍເຫຼືອເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນໃຫ້ຖືກຕ້ອງເທີ້ນ, ສິ່ງນັ້ນຈະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດໂພຄະສົມບັດໃນພົບພູມແກ່ທ່ານທັງຫຼາຍຕະຫຼອດການ.

มรุตฺตพฺราหฺมณสฺส วตฺถุํ อฏฺฐมํ.

ເລື່ອງມະລຸດຕະພຣາມ ເປັນເລື່ອງທີ 8.

๑๙. ปานียทินฺนสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໑໙. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງຜູ້ໃຫ້ນ້ຳດື່ມ.

ชมฺพุทีเป [Pg.72] อญฺญตรสฺมึ ชนปเท กิเร โก มนุสฺโส รฏฺฐโต รฏฺฐํ ชนปทโต ชนปทํ วิจรนฺโต อนุกฺกเมน จนฺทภาคานทีตีรํ ปตฺวา นาวํ อภิรุหิตฺวา ปรตีรํ คจฺฉติ. อถาปรา คพฺภินิตฺถี ตาย เอว นาวาย คจฺฉติ, อถ นาวา คงฺคามชฺฌปฺปตฺตกาเล ตสฺสา กมฺมชวาตา จลึสุ. ตโต สา วิชายิตุมสกฺโกนฺตี กิลนฺตา ปานียํ เม เทถ, ปิปาสิตามฺหิติ มนุสฺเส ยาจิ. เต ตสฺสา วจนํ อสุณนฺตา วิย ปานียํ นาทํสุ, อถ โส ชานปทิโก ตสฺสา กรุณายนฺโต โตยํ คเหตฺวา มุเข อาสิญฺจิ, ตสฺมึ ขเณ สา ลทฺธสฺสาสา สุเขน ทารกํ วิชายิ, อถ เต ตีรํ ปตฺวา กติปยทิวเสน อตฺตโน อตฺตโน ฐานํ ปาปุณึสุ. อถาปรภาเค โส ชานปทิโก อญฺญตรกิจฺจํ ปฏิจฺจ ตสฺสา อิตฺถิยา วสนนครํ ปตฺวา ตตฺถ ตตฺถ อาหิณฺฑนฺโต นิวาสนฏฺฐานํ อลภิตฺวา นครทฺวาเร สาลํ คนฺตฺวา ตตฺถ นิปชฺชิ. ตสฺมึเยว ทิวเส โจรา นครํ ปวิสิตฺวา ราชเคเห สนฺธึ ฉินฺทิตฺวา ธนสารํ คเหตฺวา คจฺฉนฺตา ราชปุริเสหิ อนุพนฺธา คนฺตฺวา ตาเยว สาลาย ฉฑฺเฑตฺวา ปลายึสุ. อถ ราชปุริสา อาคนฺตฺวา โจเร อปสฺสนฺตา ตํ ชานปทิกํ ทิสฺวา อยํ โจโรติ คเหตฺวา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหํ พนฺธิตฺวา ปุน ทิวเส รญฺโญ ทสฺเสสุํ. รญฺญา กสฺมา ภเณ โจรกมฺม มกาสีติ ปุจฺฉิโต นาหํ เทว โจโร, อาคนฺตุโกมฺหีติ วุตฺเต ราชา โจเร ปริเยสิตฺวา อลภนฺโต อยเมว โจโร, อิมํ มาเรถาติ อาณาเปสิ. ราชปุริเสหิ ตํ คาฬฺหํ พนฺธิตฺวา อาฆาตนํ นีเต สา อิตฺถี ตํ ตถา นียมานํ ทิสฺวา สญฺชานิตฺวา กมฺปมานหทยา มุหุตฺเตน รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เทว เอโส [Pg.73] น โจโร อาคนฺตุโก มุญฺจเถตํ เทวาติ อาห. ราชา ตสฺสา กถํ อสทฺทหนฺโต ยชฺเชตํ โมเจตุ มิจฺฉสิ. ตสฺสคฺฆนกํ ธนํ ทตฺวา มุญฺจาเปหีติ, สา สามิ มม เคเห ธนํ นตฺถิ. อปิจ มม สตฺตปุตฺเตหิ สทฺธึ มํ ทาสึ กโรหิ, เอตํ มุญฺจ เทวาติ อาห, อถ ราชา ตฺวํ เอตํ อธุนาคโตติ วทสิ. เอตํ นิสฺสาย ปุตฺเตหิ สทฺธึ อตฺตานํ ทาสตฺตํ สาเวสิ. กิเมโส เต ญาติ วา, อุทาหุ อุปการโกติ ปุจฺฉนฺโต อาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົນພູທະວີບ, ໃນຊົນນະບົດແຫ່ງໜຶ່ງ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງທ່ຽວໄປຈາກແຄວ້ນສູ່ແຄວ້ນ ຈາກຊົນນະບົດສູ່ຊົນນະບົດ, ໂດຍລຳດັບກໍໄດ້ໄປຮອດຝັ່ງແມ່ນ້ຳຈັນທະພາຄາ ແລ້ວຂຶ້ນເຮືອຂ້າມໄປຍັງຝັ່ງນັ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ ມີຍິງມີຄັນຄົນໜຶ່ງໂດຍສານໄປນຳເຮືອລຳນັ້ນຄືກັນ, ເມື່ອເຮືອໄປຮອດກາງແມ່ນ້ຳ ລົມກຳມັດຊະວາດຂອງນາງກໍກຳເລີບຂຶ້ນ. ນາງບໍ່ສາມາດຈະເກີດລູກໄດ້ ແລະ ເມື່ອຍລ້າຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ຂໍຮ້ອງຄົນທັງຫຼາຍວ່າ 'ຂໍນ້ຳດື່ມໃຫ້ຂ້ອຍແດ່, ຂ້ອຍຫິວນ້ຳຫຼາຍ'. ຄົນທັງຫຼາຍເຮັດຄືບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງນາງ ແລະ ບໍ່ຍອມໃຫ້ນ້ຳດື່ມ, ແຕ່ຊາຍຊາວຊົນນະບົດຄົນນັ້ນເກີດຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງໄດ້ຕັກນ້ຳມາຢອດໃສ່ປາກຂອງນາງ, ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງກໍມີກຳລັງຂຶ້ນ ແລະ ໄດ້ເກີດລູກຢ່າງສະດວກສະບາຍ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເມື່ອຂຶ້ນຝັ່ງແລ້ວ ພາຍໃນສອງສາມວັນ ພວກເຂົາກໍແຍກຍ້າຍກັນກັບຄືນສູ່ບ່ອນຢູ່ຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາ, ຊາຍຊາວຊົນນະບົດຄົນນັ້ນມີທຸລະບາງຢ່າງ ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງໄປຮອດເມືອງທີ່ຍິງຄົນນັ້ນອາໄສຢູ່, ເຂົາທ່ຽວໄປທົ່ວທຸກຫົນທຸກແຫ່ງແຕ່ບໍ່ມີບ່ອນພັກເຊົາ ຈຶ່ງໄດ້ໄປນອນຢູ່ສາລາໃກ້ປະຕູເມືອງ. ໃນວັນນັ້ນເອງ, ພວກໂຈນໄດ້ເຂົ້າໄປໃນເມືອງ ແລ້ວເຈາະກຳແພງເຂົ້າໄປໃນພຣະລາດຊະວັງ ລັກເອົາຊັບສົມບັດໄປ, ເມື່ອຖືກພວກລາຊະບຸລຸດໄລ່ຕິດຕາມມາ ພວກມັນຈຶ່ງໄດ້ຖິ້ມຊັບສົມບັດໄວ້ໃນສາລານັ້ນແລ້ວຫຼົບໜີໄປ. ພວກລາຊະບຸລຸດມາຮອດ ບໍ່ເຫັນພວກໂຈນ ແຕ່ເຫັນຊາຍຊາວຊົນນະບົດຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ຄືໂຈນ' ແລ້ວຈັບມັດແຂນສອກໄພ່ຫຼັງຢ່າງແໜ້ນໜາ ນຳໄປຖວາຍພຣະລາຊາໃນວັນຕໍ່ມາ. ພຣະລາຊາຊົງຖາມວ່າ 'ບັກຄົນຊົ່ວ, ເປັນຫຍັງມຶງຈຶ່ງລັກຊັບ?' ເຂົາທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຂ້ານ້ອຍບໍ່ແມ່ນໂຈນ, ຂ້ານ້ອຍເປັນພຽງຄົນຕ່າງຖິ່ນ'. ພຣະລາຊາຊົງໃຫ້ຊອກຫາພວກໂຈນແຕ່ບໍ່ພົບ ຈຶ່ງຊົງດຳລັດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ແຫຼະຄືໂຈນ, ຈົ່ງນຳມັນໄປຂ້າເສຍ'. ເມື່ອພວກລາຊະບຸລຸດມັດເຂົາຢ່າງແໜ້ນໜາແລ້ວນຳໄປສູ່ລານປະຫານ, ຍິງຄົນນັ້ນເຫັນເຂົາຖືກນຳຕົວໄປຢ່າງນັ້ນ ກໍຈື່ໄດ້ ແລະ ມີຫົວໃຈສັ່ນລະຮົວ ຈຶ່ງຟ້າວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະລາຊາ ຖວາຍບັງຄົມແລ້ວທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຜູ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນໂຈນ, ເຂົາເປັນຄົນຕ່າງຖິ່ນ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປ່ອຍເຂົາໄປເຖີ້ນ'. ພຣະລາຊາບໍ່ຊົງເຊື່ອຄຳເວົ້າຂອງນາງ ຈຶ່ງດຳລັດວ່າ 'ຖ້າເຈົ້າຢາກໃຫ້ປ່ອຍເຂົາ, ກໍຈົ່ງເອົາຊັບທີ່ມີຄ່າເທົ່າຕົວເຂົາມາໄຖ່ເອົາ'. ນາງທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ໃນເຮືອນຂອງຂ້ານ້ອຍບໍ່ມີຊັບເລີຍ, ແຕ່ຂໍພຣະອົງຈົ່ງເອົາຂ້ານ້ອຍ ແລະ ລູກຊາຍທັງ 7 ຄົນໄປເປັນຂ້າທາດເຖີ້ນ, ແລ້ວຂໍຈົ່ງປ່ອຍຊາຍຜູ້ນີ້ໄປ'. ພຣະລາຊາຊົງຖາມວ່າ 'ເຈົ້າບອກວ່າຊາຍຜູ້ນີ້ຫາກໍມາຮອດໃໝ່, ແຕ່ເຈົ້າຍອມເອົາຕົນເອງ ແລະ ລູກຊາຍໄປເປັນຂ້າທາດເພື່ອຊ່ວຍເຂົາ, ເຂົາເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ຫຼື ເປັນສາມີ, ຫຼື ເປັນຜູ້ມີພຣະຄຸນຂອງເຈົ້າ?' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ:

๑.

໑.

กึเต โภติ อยํ โปโส, ตุวํ ปุจฺฉามิ สํสยํ;

ภาตา วา เต ปิตา โหติ, ปติ วา เทวโร ตว.

ແນ່ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ຊາຍຜູ້ນີ້ເປັນຫຍັງກັບເຈົ້າ? ເຮົາຂໍຖາມເພື່ອແກ້ຄວາມສົງໄສ, ເຂົາເປັນພີ່ຊາຍນ້ອງຊາຍ, ເປັນພໍ່, ເປັນຜົວ, ຫຼື ເປັນນ້ອງເຂີຍຂອງເຈົ້າ?

๒.

໒.

ญาติ สาโลหิโต กินฺนุ, อุทาหุ อิณทายโก;

อโถปการโก กินฺนุ, กสฺมาสฺส เทสิ ชีวิตํติ.

ຫຼື ເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງຮ່ວມສາຍເລືອດ, ຫຼື ເປັນເຈົ້າໜີ້, ຫຼື ເປັນຜູ້ມີພຣະຄຸນ? ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຍອມສະຫຼະຊີວິດເພື່ອເຂົາ?

ตโต สา อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ນາງຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๓.

໓.

เอโส เม ปุริโส เทว, กตปุพฺโพปการโก;

อตาณเมกิกํ เจโส, ทุกฺขิตํ มรเณ ฐิตํ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຊາຍຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນແກ່ຂ້ານ້ອຍໃນກ່ອນ, ໃນເວລາທີ່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ, ຢູ່ໂດດດ່ຽວ, ມີຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະ ໃກ້ຈະເຖິງຄວາມຕາຍ,

๔.

໔.

วิชายิตุ มสกฺโกนฺตึ, คพฺภินึ ทุกฺขเวทินึ;

โตเยน มํ อุปฏฺฐาสิ, เตนาหํ สุขิตา ตทา.

ໃນເວລາທີ່ຂ້ານ້ອຍເປັນຍິງມີຄັນ ບໍ່ສາມາດຈະເກີດລູກໄດ້ ແລະ ໄດ້ຮັບທຸກຂະເວທະນາຢ່າງແຮງກ້າ, ເຂົາໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອຂ້ານ້ອຍດ້ວຍນ້ຳດື່ມ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນເວລານັ້ນ.

๕.

໕.

ภงฺคกลฺโลลมาลาย, อุตฺตรนฺตํ มหณฺณวํ;

ปหาย ปาตุํ กูปสฺส, ยาติ โลโก ปิปาสิโต.

ຄົນຜູ້ຫິວນ້ຳ ຍ່ອມລະຖິ້ມມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່ທີ່ມີຟອງຄື້ນຊັດສາດ ເພື່ອໄປດື່ມນ້ຳໃນນ້ຳສ້າງ.

๖.

໖.

ตเถว วิชฺชมาเนสุ, ชเนสุ มนุชาธิป,เอกสฺเสว มนสฺมึหิ, คุณํ ติฏฺฐติ สาธุกํ.

ຂ້າແຕ່ພຣະລາຊາ, ໃນໝູ່ມະນຸດທີ່ມີຢູ່ກໍເໝືອນກັນ, ຄຸນງາມຄວາມດີຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໃນໃຈຂອງຄົນພຽງຄົນດຽວເທົ່ານັ້ນ.

๗.

໗.

ปหตฺวาน มตํ หตฺถึ, มํสตฺถี เกจิ ชนฺตุโน;

อนุพนฺธนฺติ มํสตฺถํ, สสํ ธาวนฺต เมกกํ.

ຄົນບາງພວກທີ່ຕ້ອງການຊີ້ນ ຍ່ອມລະຖິ້ມຊ້າງທີ່ຕາຍແລ້ວ, ແລ້ວແລ່ນໄລ່ຕິດຕາມກະຕ່າຍໂຕດຽວທີ່ກຳລັງແລ່ນຢູ່ ເພື່ອຫວັງຈະໄດ້ຊີ້ນ.

๘.

໘.

ตเถว [Pg.74] วิชฺชมาเนสุ, ชเนสุ มนุชาธิป;

คุณวนฺต มนุพนฺธนฺติ, สปฺปุริสํ กตเวทิกํ.

ຂ້າແຕ່ພຣະລາຊາ, ໃນໝູ່ມະນຸດທີ່ມີຢູ່ກໍເໝືອນກັນ, ພວກເຂົາຍ່ອມຕິດຕາມສັດບຸລຸດຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີ ແລະ ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນ.

๙.

໙.

ตสฺมา สปฺปุริเส ธมฺเม, ปติฏฺฐาสฺมิ นราธิป;

อนุสฺสรนฺติ เอเตน, กตปุพฺพู ปการกํ.

ຂ້າແຕ່ພຣະລາຊາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນທຳຂອງສັດບຸລຸດ, ລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ຊາຍຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນກ່ອນ.

๑๐.

໑໐.

อหญฺจ มม ปุตฺตา จ, เอเตนมฺห สุขาปิตา;

ชีวิตมฺปิ ปริจฺจชฺช, มุจฺจนีโย อยํ มยาติ.

ທັງຂ້ານ້ອຍ ແລະ ລູກໆ ຕ່າງກໍໄດ້ຮັບຄວາມສຸກຍ້ອນຊາຍຜູ້ນີ້, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຕ້ອງສະຫຼະຊີວິດ ຂ້ານ້ອຍກໍຄວນຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາພົ້ນໄພ.

ตโต ราชา โทวาริกํ ปกฺโกสิตฺวา ตมฺปิ ปุจฺฉิตฺวา อธุนาคตภาวํ ญตฺวา ตสฺสา สปฺปุริสธมฺเม สนฺตุฏฺโฐ เตสํ อุภินฺนมฺปิ มหนฺตํ ยสํ อนุปฺปทาสิ. เต ลทฺธยสา ต โต ปฏฺฐาย ทานาทีนิ ปุญฺญกมฺมานิ กตฺวา สคฺคปรายณา อเหสุนฺติ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະລາຊາຊົງຮ້ອງນາຍປະຕູມາຖາມເບິ່ງ, ເມື່ອຊົງຊາບວ່າຊາຍຜູ້ນັ້ນເປັນຄົນຕ່າງຖິ່ນທີ່ຫາກໍມາຮອດແທ້ ກໍຊົງຍິນດີໃນທຳຂອງສັດບຸລຸດຂອງນາງ ຈຶ່ງໄດ້ພະລາຊະທານຍົດຖາບັນດາສັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ທັງສອງຄົນ. ພວກເຂົາທັງສອງເມື່ອໄດ້ຮັບຍົດແລ້ວ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາກໍໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ ແລ້ວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

๑๑.

໑໑.

ธมฺเม ปติฏฺฐิตมนา อปิ มาตุคามา,เอวํ ลภนฺติ วิภวญฺจ ปสํสนญฺจ;

ธมฺมญฺจ สาธุจริตํ มนสีกโรนฺโต,ธมฺเมสุ วตฺตถ สทา สุจิสชฺชนาติ.

ແມ່ນແຕ່ສະຕີທັງຫຼາຍທີ່ມີໃຈຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທຳ ກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບສົມບັດ ແລະ ຄວາມສັນເສີນຢ່າງນີ້, ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດຜູ້ບໍລິສຸດ ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນທຳທີ່ປະພຶດດີແລ້ວ ຂໍຈົ່ງປະພຶດຢູ່ໃນທຳສະເໝີເທີ້ນ.

ปานียทินฺนสฺส วตฺถุํ นวมํ.

ເລື່ອງຜູ້ໃຫ້ນ້ຳດື່ມ ເປັນເລື່ອງທີ 9.

๒๐. สหายสฺส ปริจฺจตฺตชีวิตกสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໐. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງສະຫາຍຜູ້ສະຫຼະຊີວິດ.

ภควติ ปรินิพฺพุเต สาวตฺถิยํ โสมพฺราหฺมโณ โสมทตฺตพฺราหฺมโณติ ทฺเว พฺราหฺมณา วสนฺติ. ตตฺถ โสมทตฺตพฺราหฺมเณน สทฺธึ โสมพฺราหฺมโณ เยภุยฺเยน ทูตํ กีฬติ. อเถกทิวสํ โสมทตฺโต โสมพฺราหฺมณํ เตน ปราเชตฺวา ตสฺส อุตฺตราสงฺคญฺจ ลญฺฉนมุทฺทิกญฺจ คเหตฺวา อตฺตโน เคหํ คจฺฉนฺโต โสมพฺราหฺมณสฺส เอหิ เคหํ คจฺฉา- มาติ [Pg.75] อาห. ตโต โสโม นาหํ สมฺม เอกสาฏโก หุตฺวา อนฺตรวีถึ โอตริตุํ สกฺโกมิ. คมนโต เอตฺเถว เม ฐานํ วรตรนฺติ อาห, โสมทตฺเตน เอวํ สติ สมฺม อิมํ อุตฺตราสงฺคํ คณฺหาติ ตสฺส ตํ ทตฺวา อิทานิ สมฺม เอหีติ วุตฺโตปิ นาคจฺฉติ. ปุน เตน โภ กสฺมา นาคจฺฉสีติ ปุฏฺโฐ สมฺม มม หตฺเถ มุทฺทิกํ อปสฺสนฺตา เม ปุตฺตทาราทโย มยา สทฺธึ กลหํ กโรนฺตีติ อาห, อถ โส เอวํ สนฺเต ยทา เต ปโหติ. ตทา มยฺหํ เทหีติ มุทฺทิกมฺปิ ทตฺวา ตํ คเหตฺวา เคหํ อคมาสิ. อถ เต เอตฺตเกน สหายา อเหสุํ. อปรภาเค โสมทตฺตพฺราหฺมณํ อยํ ปรทารกมฺมํ อกาสีติ มนุสฺสา คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ. ราชา ตสฺส รูปสมฺปตฺตึ ทิสฺวา ราชาณํ อกตฺวา มา โภ ปุน เอวมกาสีติ โอวทิตฺวา วิสฺสชฺเชสิ. ราชา นํ ยาวตติยวารํ โอวทนฺโต วิสฺสชฺเชตฺวา จตุตฺเถวาเร คจฺฉเถตํ อาฆาตนํ เนตฺวา มาเรถาติ อาณาเปสิ. เอวํ ปาปกมฺเม นิรตา อเนกากาเรน โอวทนฺตาปิ น สกฺกา นิวาเรตุํ. ตถาหิ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານແລ້ວ, ມີພຣາມສອງຄົນຊື່ວ່າ ໂສມະພຣາມ ແລະ ໂສມະທັດຕະພຣາມ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງສາວັດຖີ. ໃນສອງຄົນນັ້ນ, ໂສມະພຣາມມັກຫຼິ້ນສະກາກັບໂສມະທັດຕະພຣາມເປັນປະຈຳ. ຢູ່ມາວັນໜຶ່ງ, ໂສມະທັດຕະໄດ້ຫຼິ້ນສະກາຊະນະໂສມະພຣາມ ແລ້ວເອົາຜ້າຫົ່ມ ແລະ ແຫວນຕາປະທັບຂອງໂສມະພຣາມໄປ, ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຈະກັບເຮືອນຂອງຕົນ ໄດ້ກ່າວກັບໂສມະພຣາມວ່າ 'ມາເຖີ້ນສະຫາຍ, ພວກເຮົາກັບເຮືອນກັນເທາະ'. ໂສມະພຣາມຈຶ່ງຕອບວ່າ 'ສະຫາຍ, ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະຍ່າງໄປຕາມຖະໜົນໂດຍມີຜ້າຜືນດຽວໄດ້, ການຢູ່ບ່ອນນີ້ດີກວ່າການໄປ'. ເຖິງແມ່ນວ່າໂສມະທັດຕະຈະກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ສະຫາຍຈົ່ງເອົາຜ້າຫົ່ມຜືນນີ້ໄປ' ແລ້ວມອບຜ້າໃຫ້ ແລະ ກ່າວວ່າ 'ບັດນີ້ ສະຫາຍຈົ່ງມາເຖີ້ນ' ໂສມະພຣາມກໍຍັງບໍ່ຍອມໄປ. ໂສມະທັດຕະຈຶ່ງຖາມອີກວ່າ 'ສະຫາຍ, ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ໄປ?' ໂສມະພຣາມຕອບວ່າ 'ສະຫາຍ, ຖ້າເມຍ ແລະ ລູກຂອງເຮົາບໍ່ເຫັນແຫວນຢູ່ໃນມື, ພວກເຂົາຈະຜິດຖຽງກັບເຮົາ'. ໂສມະທັດຕະຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອໃດເຈົ້າມີພ້ອມແລ້ວ ຄ່ອຍເອົາມາຄືນໃຫ້ເຮົາ' ແລ້ວມອບແຫວນໃຫ້, ໂສມະພຣາມຈຶ່ງຮັບເອົາແຫວນແລ້ວກັບຄືນເມືອເຮືອນ. ພວກເຂົາໄດ້ກາຍເປັນສະຫາຍທີ່ຮັກແພງກັນຫຼາຍເຖິງພຽງນັ້ນ. ຕໍ່ມາ, ພວກມະນຸດໄດ້ຈັບຕົວໂສມະທັດຕະພຣາມດ້ວຍຂໍ້ຫາວ່າ 'ຊາຍຜູ້ນີ້ໄດ້ຜິດປະເວນີເມຍເພິ່ນ' ແລ້ວນຳໄປຖວາຍພຣະລາຊາ. ພຣະລາຊາຊົງເຫັນຮູບຮ່າງໜ້າຕາອັນສະຫງ່າງາມຂອງເຂົາ ຈຶ່ງບໍ່ຊົງລົງພະລາຊະອາຍາ ແຕ່ຊົງໂອວາດວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຢ່າໄດ້ເຮັດແນວນີ້ອີກເດີ' ແລ້ວປ່ອຍຕົວໄປ. ພຣະລາຊາຊົງຕັກເຕືອນ ແລະ ປ່ອຍຕົວໄປເຖິງສາມຄັ້ງ, ແຕ່ໃນຄັ້ງທີສີ່ ຊົງມີພຣະລາຊາໂອງການວ່າ 'ຈົ່ງນຳຊາຍຜູ້ນີ້ໄປສູ່ລານປະຫານແລ້ວຂ້າເສຍ'. ບຸກຄົນຜູ້ຍິນດີໃນບາບກຳຢ່າງນີ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມປາມໄດ້. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

โสณา เจว สิคาลา จ, วายสา นีลมกฺขิกา;

อิจฺเจเต กุณเป สตฺตา, น สกฺกา เต นิเสธิตุํ.

ໝາ, ໝາຈອກ, ກາ, ແລະ ແມງວັນຂຽວ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມຍິນດີໃນຊາກສົບ, ໃຜໆ ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມປາມພວກມັນໄດ້.

๒.

໒.

ตถา ปาณาติปาเตสุ, ปรทาเร สุราย จ;

มุสาวาเทสุ เถยฺเยสุ, สตฺตสตฺตา น วาริยาติ.

ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ບຸກຄົນຜູ້ຍິນດີໃນການຂ້າສັດ, ການຜິດປະເວນີ, ການດື່ມສຸລາ, ການເວົ້າຕົວະ, ແລະ ການລັກຊັບ, ໃຜໆ ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມປາມໄດ້.

ตโต ราชปุริสา ตํ พนฺธิตฺวา ปกฺกมึสุ. ตทา โสมพฺราหฺมโณ โสมทตฺตํ ตถา นียมานํ ทิสฺวา กมฺปมานหทโย ราชปุริสานํ สนฺติกํ คนฺตฺวา อิมํ โภ มุหุตฺตํ มา มาเรถ. ยาว ราชานํ ชานาเปสฺสามีติ วตฺวา รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ฐิโต เทว มม ชีวิตํ โสมทตฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส ทสฺสามิ. เอตํ มุญฺจถ. ยทิ มาเรตุกามา, มํ มาเรถาติ อาห. ราชา ตุณฺหี อโหสิ, ราชปุริสา โสมทตฺตํ มุญฺจิตฺวา [Pg.76] โสมพฺราหฺมณํ อาฆาตนํ เนตฺวา มาเรสุํ, อโห กตญฺญุโน กตเวทิตา.

ລຳດັບນັ້ນ ພວກລາຊະບຸລຸດໄດ້ມັດເຂົາແລ້ວນຳຕົວໄປ. ໃນເວລານັ້ນ ໂສມະພຣາມເຫັນໂສມະທັດຕະຖືກນຳຕົວໄປຢ່າງນັ້ນ ກໍມີຫົວໃຈສັ່ນລະຮົວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພວກລາຊະບຸລຸດແລ້ວກ່າວວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂໍຢ່າຟ້າວຂ້າຊາຍຜູ້ນີ້ເທື່ອ, ຂໍເວລາໃຫ້ເຮົາໄປທູນພຣະລາຊາເສຍກ່ອນ'. ຄັ້ນກ່າວແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະລາຊາ ຖວາຍບັງຄົມແລ້ວຢືນທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຂ້ານ້ອຍຂໍມອບຊີວິດຂອງຂ້ານ້ອຍໃຫ້ແກ່ໂສມະທັດຕະພຣາມ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປ່ອຍເຂົາໄປເຖີ້ນ, ຖ້າພຣະອົງປາດຖະໜາຈະຂ້າ, ກໍຂໍຈົ່ງຂ້າຂ້ານ້ອຍເຖີ້ນ'. ພຣະລາຊາຊົງນິ່ງຢູ່. ພວກລາຊະບຸລຸດຈຶ່ງໄດ້ປ່ອຍໂສມະທັດຕະ ແລ້ວນຳຕົວໂສມະພຣາມໄປສູ່ລານປະຫານແລ້ວຂ້າເສຍ. ໂອ້! ຊ່າງມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນແທ້ໆ.

โหติ เจตฺถ.

ມີຄຳກ່າວໃນເລື່ອງນີ້ວ່າ:

๓.

໓.

กกูปการ มตฺตานํ, สรนฺตา เกจิ มานุสา;

ชีวิตํ เทนฺติ โสโมว, โสมทตฺตสฺส อตฺตโนติ.

ມະນຸດບາງພວກ ເມື່ອລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ເຂົາເຮັດແກ່ຕົນ, ຍ່ອມສະຫຼະຊີວິດຂອງຕົນໃຫ້ໄດ້ ເໝືອນດັ່ງໂສມະພຣາມໄດ້ມອບຊີວິດຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ໂສມະທັດຕະ.

โส เตน ชีวิตทาเนน เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา มหนฺเต กนกวิมาเน เทวจฺฉราสหสฺสปริวุโต ทิพฺพสมฺปตฺติมนุโภนฺโต ปฏิวสติ. ตทา โสมทตฺตพฺราหฺมโณ เอโส มํ มรณปฺปตฺตํ โมเจสีติ วตฺวา ตสฺสตฺถาย ทานํ ทตฺวา ปตฺตึ อทาสิ. ตาวเทวสฺส ตโต พหุตรํ เทวิสฺสริยํ อโหสิ เทวานุภาวญฺจ. ตโต โส โสมเทโว อตฺตโน เทวิสฺสริยํ โอโลเกนฺโต สหายสฺส อตฺตโน ชีวิตทานํ อทฺทส. ทิสฺวา อตฺตภาวํ วิชหิตฺวา มาณวกวณฺเณน โสมทตฺตพฺราหฺมณํ อุปสงฺกมิตฺวา ปฏิสนฺถารํ กตฺวา อตฺตานํ เทวโลเก นิพฺพตฺตภาวํ ปกาเสตฺวา ตํ คเหตฺวา อตฺตโน อานุภาเวน เทวโลกํ เนตฺวา ยถากามํ สมฺปตฺติ มนุภวาติ วตฺวา สตฺตาหํ เทวสฺสริยํ ทตฺวา สตฺตเม ทิวเส เนตฺวา ตสฺส เคเหเยว ปติฏฺฐาเปสิ. ตตฺถ หิ ทิพฺพสมฺปตฺติ มนุภูตสฺส มนุสฺสสมฺปตฺติ ปฏิกฺกุลา โหติ. ตโต โส ทิพฺพสมฺปตฺติมนุสฺสรนฺโต กิโส ทุพฺพโล อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต อโหสิ. อเถกทิวสํ เทวปุตฺโต ตํ โอโลเกนฺโต ตถา ทุกฺขปฺปตฺตํ ทิสฺวา น สกฺกา มนุสฺเสน ทิพฺพสมฺปตฺติมนุภวิตุนฺติ อิจฺฉิติจฺฉิตสมฺปตฺติทายกํ เอกํ จินฺตามณึ ทตฺวา ตสฺส ภริยมฺปิ อตฺตโน อานุภาเวน รูปวนฺถํ ยสวนฺตํ วณฺณวนฺตํ อติกฺกนฺตมนุสฺสิตฺถิวณฺณํ อกาสิ, อปรภาเค เต ชยมฺปติกา ปจฺจกฺขโต ทิฏฺฐทิพฺพสมฺปตฺติวิภวา ทานํ ทตฺวา สีลํ รกฺขิตฺวา สหายเทวปุตฺตสฺส สนฺติเกเยว นิพฺพตฺตึสูติ.

ເພາະການໃຫ້ຊີວິດເປັນທານນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ອາໄສຢູ່ໃນວິມານຄຳອັນໃຫຍ່ໂຕ ແວດລ້ອມໄປດ້ວຍເຫຼົ່ານາງອັກສອນພັນໜຶ່ງ ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຢູ່. ໃນເວລານັ້ນ ໂສມະທັດຕະພຣາມຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ໄດ້ຊ່ວຍເຮົາໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ' ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍທານເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ເຂົາ ແລ້ວອຸທິດສ່ວນບຸນໃຫ້. ໃນທັນໃດນັ້ນ ເທວະອານຸພາບ ແລະຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງເຂົາກໍຍິ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ຕໍ່ມາ ໂສມະເທວະບຸດນັ້ນ ເມື່ອເລັງເບິ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງຕົນ ກໍໄດ້ເຫັນການໃຫ້ຊີວິດເປັນທານຂອງສະຫາຍ. ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງລະອັດຕະພາບນັ້ນ ແປງກາຍເປັນມານົບ (ຊາຍໜຸ່ມ) ເຂົ້າໄປຫາໂສມະທັດຕະພຣາມ ກະທຳການຕ້ອນຮັບ ແລະປະກາດຄວາມທີ່ຕົນໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກໃຫ້ຊາບ ແລ້ວພາສະຫາຍນັ້ນໄປສູ່ເທວະໂລກດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງສະເຫວີຍສົມບັດຕາມຄວາມປາດຖະໜາເຖີ້ນ' ແລ້ວມອບຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາໃຫ້ຕະຫຼອດເຈັດວັນ ໃນວັນທີເຈັດກໍພາສະຫາຍກັບຄືນມາສົ່ງໄວ້ທີ່ເຮືອນຂອງຕົນເອງ. ເພາະວ່າ ມະນຸດຜູ້ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດແລ້ວ ຍ່ອມຈະຮູ້ສຶກລັງກຽດໃນມະນຸດສົມບັດ. ຕໍ່ມາ ເຂົາເມື່ອຄິດເຖິງທິບພະຍະສົມບັດນັ້ນ ກໍກາຍເປັນຄົນຈ່ອຍຜອມ, ອ່ອນເພຍ ແລະມີຜິວພັນເຫຼືອງຊີດ. ຢູ່ມາ ວັນໜຶ່ງ ເທວະບຸດນັ້ນເລັງເບິ່ງເຂົາ ເຫັນເຂົາໄດ້ຮັບຄວາມທຸກຄົງຄືແນວນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມະນຸດບໍ່ອາດຈະສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດໄດ້' ຈຶ່ງໄດ້ມອບດວງແກ້ວຈິນດາມະນີອັນໃຫ້ສົມບັດຕາມຄວາມປາດຖະໜາໃຫ້ດວງໜຶ່ງ ແລະດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ກໍໄດ້ບັນດານໃຫ້ພັນລະຍາຂອງເຂົາມີຮູບງາມ, ມີຍົດ, ມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງ ລື່ນກວ່ານາງມະນຸດທັງຫຼາຍ. ໃນການຕໍ່ມາ ສອງສາມີພັນລະຍານັ້ນ ຜູ້ໄດ້ເຫັນທິບພະຍະສົມບັດ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງປະຈັກຕາແລ້ວ ກໍໄດ້ຖວາຍທານ ຮັກສາສິນ ແລ້ວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສຳນັກຂອງເທວະບຸດຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນແລ.

๔.

໔.

มนฺเทน [Pg.77] นนฺทิตมนา อุปการเกน,ปาณมฺปิ เทนฺติ สุชนา อิติ จินฺตยิตฺวา;

มิตฺตทฺทุ มา ภวถ โภ อุปการกสฺส;

ปาสํสิยา ภวถ สาธุชเนหิ นิจฺจํติ.

ສັດຈະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ມີໃຈຍິນດີດ້ວຍການອຸປະການະພຽງເລັກນ້ອຍ ກໍຍ່ອມສະຫຼະໄດ້ແມ່ນແຕ່ຊີວິດ, ທ່ານທັງຫຼາຍຄິດແນວນີ້ແລ້ວ ຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ປະທຸດສະຮ້າຍຕໍ່ມິດ ຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ອັນສັດຈະບຸລຸດທັງຫຼາຍສັນລະເສີນຢູ່ເປັນນິດເຖີ້ນ.

สหายสฺส ปริจฺจตฺตชีวิตกสฺส วตฺถุํ ทสมํ.

ເລື່ອງສະຫາຍຜູ້ສະຫຼະຊີວິດ ຈົບເປັນເລື່ອງທີສິບ.

นนฺทิยราชวคฺโค ทุติโย.

ນັນທິຍະຣາຊະວັກ ທີສອງ ຈົບ.

ยกฺขวญฺจิตวคฺโค

ຍັກຂະວັນຈິຕະວັກ

๒๑. ยกฺขวญฺจิต วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໑. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນຍັກຂະວັນຈິຕະວັດຖຸ (ເລື່ອງຍັກຖືກຫຼອກ)

ภควติ [Pg.79] ปรินิพฺพุตมฺหิ โกสลรญฺโญ กิร ชนปเท ตุณฺฑคาโมนาม อโหสิ. ตตฺเถโก พุทฺธทาโส นาม มนุสฺโส ‘‘ยาวชีวํ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามิ. พุทฺโธ เม สรณํ ตาณํ เลณํ ปรายณนฺติ’’ เอวํ ชีวิตปริยนฺตํ พุทฺธํ สรณํ คโต ปฏิวสติ, ตสฺมึ สมเย เอโก ชนปทวาสิโก ตตฺถ ตตฺถ อาหิณฺฑนฺโต ตํ ตุณฺฑคามํ ปตฺวา ตสฺเสว ฆเร นิวาสํ กปฺเปสิ, ตสฺส ปน ชานปทิกสฺส สรีเร เอโก ยกฺโข อาวิสิตฺวา ปีเฬติ, ตทา ตสฺส คามสฺส ปวิสนกาเล ยกฺโข พุทฺธทาโส ปาสกสฺส คุณเตเชน ตสฺส เคหํ ปวิสิตุํ อสกฺโกนฺโต ตํ มุญฺจิตฺวา พหิคาเม สตฺตาหํ อฏฺฐาสิ ตสฺสาคมนํ โอโลเกนฺโต. ตโต โส ชานปทิโก สตฺตทิวสํ ตตฺถ วสิตฺวา สตฺตเม ทิวเส สกรฏฺฐํ คนฺตุกาโม คามา นิกฺขมิ. อถ ตํ ตถา นิกฺขนฺตํ ทิสฺวา ยกฺโข อคฺคเหสิ, อถ โส ตํ เอตฺตกํ กาลํ กุหึคโตสีติ ปุจฺฉิ. ยกฺโข โภ ตวตฺถาย เอตฺถ วสนฺตสฺส เม สตฺตาหํ อติกฺกนฺตนฺติ. ตโต โส โก เต มยา อตฺโถ, กึ เต ทมฺมีติ, อถ ยกฺเขน โภ อหํ ขุทาย ปีฬิโต ภตฺเตน เม อตฺโถติ วุตฺโต โส เอวํ สติ กสฺมา มํ อนฺโตเคเห วสนฺตํ น คณฺหีติ อาห. ยกฺเขน โภ ตสฺมึ ฆเร พุทฺธํ สรณํ คโต เอโก อุปสโก อตฺถิ, ตสฺส สีลเตเชน เคหํ ปวิสิตุมสกฺโกนฺโต อฏฺฐาสินฺติ วุตฺโต ชานปทิโก สรณํ นาม กินฺติ อชานนฺโต กินฺติ วตฺวา โส สรณํ อคฺคเหสีติ ยกฺขํ ปุจฺฉิ. ยกฺโข ‘‘พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามี’’ติ วตฺวา สรณํ อคฺคเหสีติ อาห. ตํ สุตฺวา ชานปทิโก อิทานิ อิมํ วญฺเจสฺสามีติ จินฺเตตฺวา เตนหิ ยกฺข อหมฺปิ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามีติ อาห. เอวํ วุตฺตมตฺเตเยว ยกฺโข มหาสทฺทํ กโรนฺโต ภ เย น ภมนฺโต [Pg.80] ปลายิ, เอวํ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สรณํ อิธโลเก ภโย ปทฺทว นิวารณตฺถํ โหติ, ปรโลเก สคฺคโมกฺขาวหํ. ตถาหิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພຣະເຈົ້າໂກສົນ ມີບ້ານໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຕຸນທະຄາມ. ໃນບ້ານນັ້ນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພຸດທະທາດ ອາໄສຢູ່ ເຂົາໄດ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ເປັນທີ່ຕ້ານທານ ເປັນທີ່ຫຼົບໄພ ແລະເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າ' ເຂົາໄດ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຈົນຕະຫຼອດອາຍຸໄຂຢ່າງນີ້. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີຊາວຊົນນະບົດຄົນໜຶ່ງ ທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໄດ້ມາຮອດບ້ານຕຸນທະຄາມນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ພັກອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງພຸດທະທາດນັ້ນເອງ. ແຕ່ມີຍັກຕົນໜຶ່ງເຂົ້າສິງສູ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງຊາວຊົນນະບົດນັ້ນ ແລະບີບຄັ້ນເຂົາຢູ່. ໃນເວລາທີ່ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນຈະເຂົ້າໄປໃນບ້ານ ຍັກບໍ່ອາດຈະເຂົ້າໄປໃນເຮືອນຂອງພຸດທະທາດອຸປາສົກໄດ້ ເພາະເດຊະແຫ່ງຄຸນຄວາມດີຂອງພຸດທະທາດນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ປ່ອຍຊາຍຄົນນັ້ນ ແລ້ວລໍຖ້າການກັບມາຂອງເຂົາຢູ່ທີ່ນອກບ້ານຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຕໍ່ມາ ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນໄດ້ເຈັດວັນ ໃນວັນທີເຈັດ ປາດຖະໜາຈະກັບໄປສູ່ແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ອອກໄປຈາກບ້ານ. ເມື່ອຍັກເຫັນເຂົາອອກມາແນວນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າສິງອີກ. ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງຖາມຍັກວ່າ 'ໃນຊ່ວງເວລາຫຼາຍປານນີ້ ທ່ານໄປໃສມາ?' ຍັກຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາລໍຖ້າທ່ານຢູ່ທີ່ນີ້ ຈົນເວລາລ່ວງເລີຍໄປເຈັດວັນແລ້ວ'. ຊາຍນັ້ນຖາມວ່າ 'ທ່ານມີປະໂຫຍດຫຍັງກັບເຮົາ? ເຮົາຈະໃຫ້ຫຍັງແກ່ທ່ານ?' ຍັກຈຶ່ງຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນ ເຮົາຕ້ອງການອາຫານ'. ຊາຍນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າເປັນແນວນັ້ນ ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ຈັບເຮົາໃນເວລາທີ່ເຮົາຢູ່ໃນເຮືອນ?' ຍັກຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ໃນເຮືອນຫຼັງນັ້ນ ມີອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ເຮົາບໍ່ອາດເຂົ້າໄປໃນເຮືອນໄດ້ ເພາະເດຊະແຫ່ງສິນຂອງເຂົາ ຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ລໍຖ້າຢູ່ທາງນອກ'. ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນບໍ່ຮູ້ຈັກຄຳວ່າ 'ທີ່ເພິ່ງ' (ສະຣະນະ) ຈຶ່ງຖາມຍັກວ່າ 'ທີ່ເພິ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ເຂົາເຖິງທີ່ເພິ່ງນັ້ນແນວໃດ?' ຍັກຕອບວ່າ 'ເຂົາກ່າວວ່າ 'ພຸດທັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ' (ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ) ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງ'. ເມື່ອຊາວຊົນນະບົດໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາຈະຫຼອກຍັກຕົນນີ້' ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ແນ່ຍັກ ເຮົາກໍຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຄືກັນ'. ພໍແຕ່ກ່າວຄຳນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຍັກກໍຮ້ອງສຽງດັງດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ແລ້ວແລ່ນໜີໄປ. ການເຖິງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປ້ອງກັນໄພ ແລະອຸປະທະວັນຕະລາຍໃນໂລກນີ້ ແລະນຳມາຊຶ່ງສະຫວັນ ແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນໃນໂລກໜ້າ ດ້ວຍປະການສະນີ. ສົມດັ່ງຄຳກ່າວທີ່ວ່າ:

๑.

໑.

พุทฺโธติ วจนํ เอตํ, อมนุสฺสานํ ภยาวหํ;

พุทฺธภตฺติกชนฺตูนํ, สพฺพทา มุทมาวหํ.

ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ນີ້ ຍ່ອມນຳຄວາມຢ້ານກົວມາສູ່ເຫຼົ່າອະມະນຸດ, ແຕ່ຍ່ອມນຳຄວາມຍິນດີມາສູ່ສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຄວາມພັກດີໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນກາລະທຸກເມື່ອ.

๒.

໒.

สพฺโพปทฺทวนาสาย, ปจฺจกฺขทิพฺพโมสธํ;

ทิพฺพมนฺตํ มหาเตชํ, มหายนฺตํ มหพฺภุตํ.

ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ນັ້ນ ເປັນຢາທິບອັນປະຈັກຕາ ເພື່ອຄວາມພິນາດແຫ່ງອຸປະທະວັນຕະລາຍທັງປວງ, ເປັນມົນທິບອັນມີເດດຫຼາຍ, ເປັນຍັນໃຫຍ່ ແລະເປັນສິ່ງອັດສະຈັນຍິ່ງ.

๓.

໓.

ตสฺมา โส ทารุโณ ยกฺโข,ทิสฺวา ตํ สรเณ ฐิถํ;

อุพฺพิคฺโค จ ภยปฺปตฺโต,โลมหฏฺโฐ จ ฉมฺภีโต.

ເພາະເຫດນັ້ນ ຍັກຜູ້ດຸຮ້າຍຕົນນັ້ນ ເມື່ອເຫັນຊາຍຄົນນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນທີ່ເພິ່ງ ຈຶ່ງສະດຸ້ງຕົກໃຈ, ເຖິງຄວາມຢ້ານກົວ, ຂົນລຸກຂົນຊັນ ແລະຫວາດຫວັ່ນ.

๔.

໔.

ภมนฺโต ธาวิตํ ทิสฺวา, ติมิโรว สุริยุคฺคเต,สิมฺพลิตูลภฏฺฐํว, จณฺฑวาเตน ขณฺฑิตํ.

ເມື່ອເຫັນຍັກນັ້ນແລ່ນວົນວຽນໜີໄປ ປຽບເໝືອນຄວາມມືດມົນທີ່ຫາຍໄປເມື່ອພຣະອາທິດຂຶ້ນ, ແລະປຽບເໝືອນປຸຍນຸ່ນງິ້ວທີ່ຖືກລົມພາຍຸພັດກະຈັດກະຈາຍໄປ.

๕.

໕.

ยํ ทุกฺขํ ราชโจราริ, ยกฺขเปตา ทิสมฺภวํ;

นิจฺฉนฺเตน มนุสฺเสน, คนฺตพฺพํ สรณตฺตยํติ.

ມະນຸດຜູ້ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມທຸກອັນເກີດຈາກພຣະຣາຊາ, ໂຈນ, ສັດຕູ, ຍັກ, ເຜດ ແລະໄພພິບັດຕ່າງໆ ຄວນເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງເຖີ້ນ.

ตโต ชานปทิโก สรณาคมเน มหาคุณํ มหานิสํสํ โอโลเกตฺวา พุทฺเธ สคารโว สปฺเปโม ‘‘ชีวิตปริยนฺตํ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามี’’ติ สรณํ คนฺตฺวา เตเนว สรณาคมนานุภาเวน ชีวิตปริโยสาเน สุตฺตปฺปพุทฺโธวิย เทวโลเก นิพฺพตฺตีติ.

ຕໍ່ມາ ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນ ເມື່ອເຫັນຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະອານິສົງອັນໃຫຍ່ຫຼວງໃນການເຖິງທີ່ເພິ່ງແລ້ວ ກໍມີຄວາມເຄົາລົບ ແລະມີຄວາມຮັກໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຈຶ່ງໄດ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ' ແລະດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການເຖິງທີ່ເພິ່ງນັ້ນ ເມື່ອສິ້ນຊີວິດແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ນອນຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນແລ.

๖.

໖.

ทิสฺวาน เอวํ สรณํ คตํ ตํ,อเปนฺติ ยกฺขาปิ มหพฺภเยน;

ปาเลถ สีลํ สรณญฺจ ตสฺมา,ชหาถ ทุริตํ สุคตึ ภชวฺโหติ.

ພວກຍັກທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຫັນບຸກຄົນຜູ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍ່ອມຫຼີກໜີໄປດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວອັນໃຫຍ່ຫຼວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຮັກສາສິນ ແລະເຖິງທີ່ເພິ່ງເຖີ້ນ, ຈົ່ງລະຄວາມຊົ່ວ ແລະຈົ່ງໄປສູ່ສຸຄະຕິເຖີ້ນ.

ยกฺขวญฺจิตวตฺถุํ ปถมํ.

ເລື່ອງຍັກຖືກຫຼອກ ເປັນເລື່ອງທີໜຶ່ງ.

๒๒. มิจฺฉทิฏฺฐิกสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໒. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນມິດສາທິດຖິກະວັດຖຸ (ເລື່ອງຄົນມິດສາທິດຖິ)

ภควติ [Pg.81] ธรมาเน ราชคหนคเร กิร เอโก พฺรหฺมภตฺติโก มิจฺฉาทิฏฺฐิโก ปฏิวสติ, ตตฺเถว สมฺมาทิฏฺฐิโกปิ. เตสํ อุภินฺนมฺปิ ทฺเว ปุตฺตา อเหสุํ. เต เอกโต กีฬนฺตา วฑฺฒนฺติ. อถาปรภาเค คุฬกีฬํกีฬนฺตานํ สมฺมาทิฏฺฐิกสฺส ปุตฺโต ‘‘นโม พุทฺธยา’’ติ วตฺวา คุฬฺหํ ขิปนฺโต ทิวเส ทิวเส ชินาติ. มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส ปุตฺโต ‘‘นโม พฺรหฺมุโน’’ติ วตฺวา ขิปนฺโต ปราเชติ, ตโต มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส ปุตฺโต นิจฺจํ ชินนฺตํ สมฺมาทิฏฺฐิกํ กุมารํ ทิสฺวา สมฺม ตฺวํ นิจฺจเมว ชินาสิ, กึ วตฺวา คุฬํ ขิปสีติ ปุจฺฉิ. โสหํ สมฺม ‘‘นโม พุทฺธายา’’ติ วตฺวา ขิปามีติ อาห. โสปิ ตโต ปฏฺฐาย ‘‘นโม พุทฺธายา’’ติ วตฺวา ขิปติ, อถ เต เยภุยฺเยน ทูเต สมสมาว โหนฺติ. อปรภาเค มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส ปุตฺโต ปิตรา สทฺธึ ทารูนมตฺถาย วนํ คนฺตฺวา สกเฏน ทารุํ คเหตฺวา อาคจฺฉนฺโต นครทฺวารสมีเป สกฏํ วิสฺสชฺเชตฺวา ติเณ ขาทนตฺถาย โคเณ วิสฺสชฺเชสิ, โคณา ติณํ ขาทนฺโต อญฺเญหิ โครูเปหิ สทฺธึ อนฺโตนครํ ปวิสึสุ. อถสฺส ปิตา โคเณ ปริเยสนฺโต สกฏํ โอโลเกหีติ ปุตฺตํ นิวตฺเตตฺวา นครํ ปวิฏฺโฐ อโหสิ, อถ สายณฺเห ชาเต มนุสฺสา นครทฺวารํ ปิทหึสุ, ตโต กุมาโร พหินคเร ทารุสกฏสฺส เหฏฺฐา สยนฺโต นิทฺทูปคโต อโหสิ. อถ ตสฺสา รตฺติยา สมฺมาทิฏฺฐิโก จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก จาติ ทฺเว ยกฺขา โคจรํ ปริเยสมานา สกฏสฺส เหฏฺฐา นิปนฺนํ กุมารํ อทฺทสํสุ, เตสุ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก อิมํ ขาทามีติ อาห. อถาปโร มา เอว มกาสิ, ‘‘นโม พุทฺธายา’’ติ วาจโก เอโสติ, ขาทาเมเวตนฺติ วตฺวา อิตเรน ยาวตติยํ วาริยมาโนปิ คนฺตฺวา ตสฺส ปาเท คเหตฺวา อากฑฺฒิ. ตสฺมึ ขเณ ทารโก ปุพฺพปริจเยน ‘‘นโม พุทฺธายา’’ติ อาห ตํ สุตฺวา ยกฺโข ภยปฺปตฺโต โลมหฏฺโฐ [Pg.82] หตฺถํ วิสฺสชฺเชตฺวา ปฏิกฺกมฺม อฏฺฐาสิ. อโห อจฺฉริยํ พุทฺธานุภาวํ อพฺภุตํ, เอวํ อตฺตํ อนียฺยาเตตฺวา ปริจเยน ‘‘นโม พุทฺธายา’’ติ วุตฺตสฺสปิ ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ อุปทฺทวํ วา น โหติ. ปเคว อตฺตํ นียฺยาเตตฺวา ยาวชีวํ พุทฺธํ สรณํ คตสฺสาติ. วุตฺตญฺหิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ໃນນະຄອນຣາຊະຄຶ ມີຊາຍມິດສາທິດຖິຜູ້ມີຄວາມພັກດີໃນພຣະພົມຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ ແລະໃນນະຄອນນັ້ນກໍມີຊາຍສຳມາທິດຖິຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ຄືກັນ. ຊາຍທັງສອງນັ້ນຕ່າງກໍມີລູກຊາຍຄົນລະຄົນ. ເດັກທັງສອງນັ້ນຫຼິ້ນຮ່ວມກັນແລະເຕີບໃຫຍ່ມານຳກັນ. ຕໍ່ມາ ໃນເວລາທີ່ພວກເຂົາຫຼິ້ນໂຍນໝາກຄີ (ໝາກກົມ) ຢູ່, ລູກຊາຍຂອງຊາຍສຳມາທິດຖິຈະກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' (ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ແລ້ວໂຍນໝາກຄີໄປ ກໍຊະນະທຸກໆ ວັນ. ສ່ວນລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຣົມມຸໂນ' (ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະພົມ) ແລ້ວໂຍນໄປ ກໍເສຍໄຊຊະນະ. ຕໍ່ມາ ລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິເຫັນກຸມານລູກຊາຍຂອງຊາຍສຳມາທິດຖິຊະນະຢູ່ສະເໝີ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ທ່ານຊະນະຢູ່ສະເໝີເລີຍ ທ່ານກ່າວຄຳໃດແລ້ວຈຶ່ງໂຍນໝາກຄີ?' ກຸມານນັ້ນຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ແລ້ວຈຶ່ງໂຍນ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເດັກນັ້ນກໍກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ແລ້ວໂຍນໝາກຄີ, ຈາກນັ້ນມາ ການຫຼິ້ນຂອງທັງສອງກໍເກືອບຈະສະເໝີກັນ. ໃນການຕໍ່ມາ ລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິໄດ້ໄປປ່າກັບພໍ່ເພື່ອຫາຟືນ ເອົາຟືນໃສ່ກວຽນແລ້ວກັບມາ, ເມື່ອມາຮອດໃກ້ປະຕູເມືອງ ກໍໄດ້ປົດກວຽນອອກ ແລ້ວປ່ອຍງົວໃຫ້ກິນຫຍ້າ. ງົວທັງສອງເມື່ອກິນຫຍ້າຢູ່ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປໃນເມືອງຮ່ວມກັບຝູງງົວອື່ນໆ. ຝ່າຍພໍ່ຂອງເຂົາເມື່ອຈະໄປຕາມຫາງົວ ຈຶ່ງບອກລູກຊາຍວ່າ 'ຈົ່ງເຝົ້າກວຽນໄວ້ເດີ້' ແລ້ວຕົນເອງກໍເຂົ້າໄປໃນເມືອງ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອຮອດເວລາຄ່ຳ ພວກຄົນກໍປິດປະຕູເມືອງ, ກຸມານນັ້ນຈຶ່ງນອນຫຼັບຢູ່ກ້ອງກວຽນຟືນທີ່ຢູ່ນອກເມືອງ. ໃນຄືນນັ້ນ ມີຍັກສອງຕົນ ຄື ຍັກສຳມາທິດຖິ ແລະຍັກມິດສາທິດຖິ ທ່ຽວສະແຫວງຫາອາຫານ ໄດ້ມາເຫັນກຸມານນອນຢູ່ກ້ອງກວຽນ. ໃນຍັກສອງຕົນນັ້ນ ຍັກມິດສາທິດຖິກ່າວວ່າ 'ເຮົາຈະກິນເດັກຄົນນີ້'. ຍັກອີກຕົນໜຶ່ງຫ້າມວ່າ 'ຢ່າເຮັດແນວນັ້ນເລີຍ ເດັກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ໃດ'. ຍັກມິດສາທິດຖິກ່າວວ່າ 'ເຮົາຈະກິນໃຫ້ໄດ້' ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກຍັກອີກຕົນຫ້າມໄວ້ເຖິງສາມເທື່ອ ກໍຍັງເຂົ້າໄປຈັບຂາຂອງເດັກນັ້ນແລ້ວດຶງອອກມາ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເດັກນັ້ນດ້ວຍຄວາມເຄີຍຊິນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ'. ເມື່ອຍັກໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມຢ້ານກົວ ຂົນລຸກຂົນຊັນ ຈຶ່ງປ່ອຍມືແລ້ວຖອຍຫຼັງອອກມາຢືນຢູ່. ໜ້າອັດສະຈັນຍິ່ງນັກ ອານຸພາບຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສິ່ງໜ້າອັດສະຈັນ, ບຸກຄົນແມ່ນບໍ່ໄດ້ມອບກາຍຖວາຍຊີວິດ ແຕ່ກ່າວຄຳວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ດ້ວຍຄວາມເຄີຍຊິນ ກໍຍັງບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ ບໍ່ມີຄວາມຫວາດຫວັ່ນ ແລະບໍ່ມີອຸປະທະວັນຕະລາຍໃດໆ ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງບຸກຄົນຜູ້ມອບກາຍຖວາຍຊີວິດ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດເລົ່າ. ສົມດັ່ງຄຳກ່າວທີ່ວ່າ:

๑.

໑.

ยถาปิ สิขิโน นาทํ, ภุชงฺคานํ ภยาวหํ;

เอวํ พุทฺโธติ วจนํ, อมนุสฺสานํ ภยาวหํ.

ສຽງຮ້ອງຂອງນົກຍູງ ຍ່ອມນຳຄວາມຢ້ານກົວມາສູ່ເຫຼົ່າງູທັງຫຼາຍສັນໃດ, ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ກໍຍ່ອມນຳຄວາມຢ້ານກົວມາສູ່ເຫຼົ່າອະມະນຸດສັນນັ້ນ.

๒.

໒.

ยถา มนฺตสฺส ชปฺเปน, วิลยํ ยาติ กิพฺพิสํ;

เอวํ พุทฺโธติ วจเนน, อปยนฺติ ปิสาจกา.

ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍຍ່ອມສະຫຼາຍໄປດ້ວຍການຮ່າຍມົນສັນໃດ, ພວກປີສາດທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຫຼີກໜີໄປດ້ວຍຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ສັນນັ້ນ.

๓.

໓.

อคฺคึ ทิสฺวา ยถา สิตฺถํ, ทูรโตว วิลียติ;

ทิสฺวาเนวํ สรณคตํ, เปตา เปนฺติว ทูรโต.

ຂີ້ເຜິ້ງຍ່ອມລະລາຍໄປແຕ່ໄກເມື່ອເຫັນໄຟສັນໃດ, ພວກເຜດທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຫຼີກໜີໄປແຕ່ໄກ ເມື່ອເຫັນຜູ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງສັນນັ້ນ.

๔.

໔.

ปวรํ พุทฺธอิจฺเจต, มกฺขรทฺวยมพฺภุตํ;

สพฺโพ ปทฺทวนาสาย, ถิรปาการ มุคฺคตํ.

ອັກສອນສອງຕົວອັນປະເສີດ ແລະໜ້າອັດສະຈັນ ຄື 'ພຸດ-ທະ' ນີ້ ເປັນກຳແພງອັນໝັ້ນຄົງທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນ ເພື່ອຄວາມພິນາດແຫ່ງອຸປະທະວັນຕະລາຍທັງປວງ.

๕.

໕.

สตฺตรตนปาสาทํ, ตเมว วชิรํ คุหํ;

ตเมว นาวํ ทีปํ ตํ, ตเมว กวจํ สุภํ.

ຄຳນັ້ນເປັນປາສາດເຈັດປະການ, ເປັນຖ້ຳເພັດ, ເປັນເຮືອ, ເປັນເກາະ ແລະເປັນເກາະປ້ອງກັນໄພອັນງົດງາມ.

๖.

໖.

ตเมว สิรสิ ภาสนฺตํ, กิรีฏํ รตนามยํ;

ลลาเฏ ติลกํ รมฺมํ, กปฺปูรํ นยนทฺวเย.

ຄຳນັ້ນເປັນມົງກຸດສຳເລັດດ້ວຍແກ້ວອັນຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ເທິງຫົວ, ເປັນຮອຍເຈີມອັນງົດງາມຢູ່ໜ້າຜາກ ແລະເປັນພິມເສນຢູ່ດວງຕາທັງສອງ.

๗.

໗.

ตาฑงฺกํ กณฺณยุคเล, โสณฺณมาลา คเล สุภา;

เอกาวฬิ ตารหาร, ภารา ชตฺตุสุ ลงฺกตา.

ເປັນຕຸ້ມຫູຢູ່ຫູທັງສອງ, ເປັນສ້ອຍຄໍຄຳອັນງົດງາມຢູ່ຄໍ, ເປັນສ້ອຍມຸກ ແລະສ້ອຍສັງວານອັນຮຸ່ງເຮືອງ ປະດັບຢູ່ທີ່ໄຫປາແດກ.

๘.

໘.

องฺคทํ พาหุมูลสฺส, กรคฺเค วลยํ ตถา;

องฺคุลิสฺวงฺคุลิยญฺจ, ขคฺคํ มงฺคลสมฺมตํ.

ເປັນກຳໄລຕົ້ນແຂນ, ເປັນກຳໄລຂໍ່ມື, ເປັນແຫວນຢູ່ທີ່ນິ້ວມື ແລະເປັນດາບມຸງຄຸນ.

๙.

໙.

โสณฺณา ตปตฺต มุณฺหีสํ, สพาณํว สราสนํ;

ตเมว สพฺพาลงฺการํ, ตเมว ทุริตาปหํ.

ເປັນຈ້ອງຄຳ, ເປັນຜ້າໂພກຫົວ, ເປັນແລ່ງທະນູພ້ອມດ້ວຍລູກສອນ, ຄຳນັ້ນເປັນເຄື່ອງປະດັບທຸກຢ່າງ ແລະເປັນເຄື່ອງກຳຈັດຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທັງປວງ.

๑๐.

໑໐.

ตสฺมา [Pg.83] หิ ปณฺฑิโต โปโส,โลกโลจนสตฺถุโน;

สรณํ ตสฺส คนฺเตว,คุณนามํ เอหิปสฺสิกํ.

ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຄວນເຖິງພຣະສາສະດາຜູ້ເປັນດວງຕາຂອງໂລກ ເປັນທີ່ເພິ່ງ, ພຣະນາມອັນສະແດງເຖິງພຣະຄຸນຂອງພຣະອົງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນເອີ້ນໃຫ້ມາເບິ່ງ (ເອຫິປັດສິກະ).

๑๑.

໑໑.

นโมติ วจนํ ปุพฺพํ, พุทฺธาเยติ คิรํ ตทา;

สุปนฺเตน กุมาเรน, มิจฺฉาทิฏฺฐิกสูนุนา.

ຄຳວ່າ 'ນະໂມ' ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ແລະຄຳວ່າ 'ພຸດທາຍະ' ໃນພາຍຫຼັງ ອັນກຸມານລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິ ຜູ້ກຳລັງນອນຫຼັບໄດ້ກ່າວແລ້ວ.

๑๒.

໑໒.

สุตฺวา วุตฺตํ ปิสา จาปิ, มนุสฺสกุณเป รตา;

น หึสนฺติ อโห พุทฺธ, คุณสารมหนฺตตาติ.

ພວກປີສາດແມ່ນແຕ່ຜູ້ຍິນດີໃນຊາກສົບມະນຸດ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍບໍ່ບຽດບຽນເລີຍ, ໂອ້! ຄຸນຄວາມດີອັນເປັນສາຣະຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້ານີ້ ຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ໆ.

อถ สมฺมาทิฏฺฐิกยกฺโข มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส ยกฺขสฺส เอวมาห, อยุตฺตํ โภ ตยา กตํ. พุทฺธคุเณ ปหาโร ทินฺโน, ทณฺฑกมฺมํ ตยา กาตพฺพํติ, เตน กึมยา สมฺม กาตพฺพนฺติ วุตฺเต พุภุกฺขิตสฺส อาหารํ เทหีติ อาห. ตโต โส สาธูติ วตฺวา ยาวาหํ อาคจฺฉามิ, ตฺวํ ตาเวตฺถ วจฺฉาหีติ วตฺวา พิมฺพิสารรญฺโญ กญฺจนตฏฺฏเก วฑฺฒิตํ รสโภชนํ อาหริตฺวา กุมารสฺส ปิตุวณฺเณน ทารกํ โภเชตฺวา ปุน กุมาเรน วุตฺตพุทฺธวจนญฺจ อตฺตนา กตวายามํ จาติ สพฺพํ ตฏฺฏเก ลิขิตฺวา อิทํ รญฺโญเยว ปญฺญายตูติ อธิฏฺฐาย อคมํสุ, อถ ปภาตาย รตฺติยา รญฺโญ โภชนกาเล ราชปุริสา ตตฺถ ตฏฺฏกํ อทิสฺวา นครํ อุปปริกฺขนฺตา สกเฏ ทารกญฺจ ตฏฺฏกญฺจ ทิสฺวา ตฏฺฏเกน สทฺธึ ตํ คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ. ราชา ตฏฺฏเก อกฺขราทีนิ ทิสฺวา วาเจตฺวา ตสฺส คุเณ ปสนฺโน มหนฺเตน ยเสน สทฺธึ เสฏฺฐิฏฺฐานมทาสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ຍັກສຳມາທິດຖິໄດ້ກ່າວກັບຍັກມິດສາທິດຖິວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ສິ່ງທີ່ທ່ານເຮັດນັ້ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ, ທ່ານໄດ້ປະທຸດສະຮ້າຍຕໍ່ພຣະພຸດທະຄຸນແລ້ວ, ທ່ານຕ້ອງໄດ້ຮັບໂທດ (ທັນດະກຳ)'. ຍັກມິດສາທິດຖິຖາມວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາຄວນຈະເຮັດແນວໃດ?' ຍັກສຳມາທິດຖິຕອບວ່າ 'ຈົ່ງໃຫ້ອາຫານແກ່ເດັກຜູ້ຫິວໂຫຍນີ້ເຖີ້ນ'. ຍັກມິດສາທິດຖິຮັບຄຳວ່າ 'ດີແລ້ວ' ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ທ່ານຈົ່ງລໍຖ້າຢູ່ທີ່ນີ້ກ່ອນ ຈົນກວ່າເຮົາຈະກັບມາ' ແລ້ວໄດ້ໄປນຳເອົາຣົດຊະອາຫານອັນປານີດທີ່ຈັດໄວ້ໃນຖາດຄຳຂອງພຣະເຈົ້າພິມພິສານມາ ແລ້ວແປງgາຍເປັນພໍ່ຂອງກຸມານມາປ້ອນອາຫານແກ່ເດັກນັ້ນ, ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ຂຽນຂໍ້ຄວາມທັງໝົດລົງໃນຖາດຄຳນັ້ນ ເຖິງຄຳເວົ້າຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທີ່ກຸມານກ່າວ ແລະຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດ ແລ້ວຕັ້ງຈິດອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເລື່ອງນີ້ປາກົດແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ' ແລ້ວຫຼີກໜີໄປ. ຄັນຮຸ່ງເຊົ້າມາ ເຖິງເວລາສະເຫວີຍພຣະກະຢາຫານຂອງພຣະຣາຊາ ພວກຣາຊະບຸລຸດບໍ່ເຫັນຖາດຄຳຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ທ່ຽວຊອກຫາທົ່ວນະຄອນ ກໍໄດ້ພົບເດັກ ແລະຖາດຄຳຢູ່ທີ່ກວຽນ ຈຶ່ງໄດ້ນຳຕົວເດັກພ້ອມດ້ວຍຖາດຄຳນັ້ນໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນຕົວອັກສອນໃນຖາດຄຳແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ອ່ານ ເມື່ອຊົງຊາບເລື່ອງແລ້ວ ກໍຊົງເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະພຸດທະຄຸນ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານຕຳແໜ່ງເສດຖີ ພ້ອມດ້ວຍຍົດຖາບັນດາສັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ເຂົາ.

๑๓.

໑໓.

ชินสฺส นามํ สุปิเนน เปวํ,น โหติ ภีตึ ลปเนน ยสฺมา;

ตสฺมา มุนินฺทํ สตตํ สราถ,คุเณ สรนฺตา สรณญฺจ ยาถาติ.

ເພາະວ່າ ການກ່າວພຣະນາມຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມຝັນ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລະນຶກເຖິງພຣະມຸນິນທົບິດາຢູ່ເປັນນິດ, ເມື່ອລະນຶກເຖິງພຣະຄຸນແລ້ວ ຈົ່ງເຖິງພຣະອົງເປັນທີ່ເພິ່ງເຖີ້ນ.

มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส วตฺถุํ ทุติยํ.

ເລື່ອງຄົນມິດສາທິດຖິ ຈົບເປັນເລື່ອງທີສອງ.

๒๓. ปาทปีฐิกาย วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໓. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນປາດະປີຖິກາວັດຖຸ (ເລື່ອງຕັ່ງຮອງພຣະບາດ)

ชมฺพุทีเป [Pg.84] มหาโพธิโต กิร ทกฺขิณปสฺเส เอตํ ปจฺจนฺตนครํ อโหสิ. ตตฺถ สทฺธาสมฺปนฺโน รตนตฺตยมามโก เอโก อุปาสโก ปฏิวสติ. ตทา เอโก ขีณาสโว ภควตา ปริภุตฺตํ ปาทปีฐํ ถวิกาย ปกฺขิปิตฺวา คตคตฏฺฐาเน ปูเชนฺโต อนุกฺกเมน ตํ นครํ สมฺปาปุณิตฺวา สุนิวตฺโถ สุปารุโต ปตฺตํ คเหตฺวา อนฺตรวีถึ ปฏิปชฺชิ ยุคมตฺตทโส ปพฺพชฺชาลีลาย ชนํ ปริโตเสนฺโต. อถ โส อุปาสโก ตถา คจฺฉนฺตํ เถรํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส อุปคนฺตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา ปตฺตํ คเหตฺวา โภเชตฺวา นิพทฺธํ มม เคหํ อาคมนมิจฺฉามิ, มมานุกมฺปาย เอตฺเถว วสถ สามีติ ยาจิตฺวา นคราสนฺเน รมณีเย วนสณฺเฑ นทีกูเล ปณฺณสาลํ กตฺวา เถรสฺส ตํ นียฺยาเตตฺวา จตุปจฺจเยหิ ปฏิชคฺคนฺโต มาเนนฺโต ปูเชนฺโต วสติ. เถโรปิ ตตฺถ ผาสุกฏฺฐาเน ภควตา ปริภุตฺตปาทปีฐธาตุํ นิธาย วาลุกาหิ ถูปํ กตฺวา นิจฺจํ คนฺธธูปทีปปุปฺผปูชาทีหิ ปูชยมาโน วาสํ กปฺเปติ. ตสฺมึ สมเย ตสฺโส ปาสกสฺส อนนฺตรเคหวาสิโก เอโก อิสฺสรภตฺติโก อตฺตโน เทวตํ นิพทฺธํ นมสฺสติ. ตํ ทิสฺวาสฺส อุปาสโก พุทฺธคุเณ วตฺวา อเขตฺเต สมฺม มา วิริยํ กโรหิ. ปชเหตํ ทิฏฺฐึติ อาห. ตโต โส เกราฏิโก อิสฺสรภตฺติโก โก เต สตฺถุ คุณานุภาโว, อมฺหากํ อิสฺสรสฺส คุโณว มหนฺโตติ วตฺวา ตสฺส อคุณํ คุณนฺติ กเถนฺโต อาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ມີເມືອງປັດຈັນຕະປະເທດ (ເມືອງຊາຍແດນ) ແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງຕົ້ນມະຫາໂພ. ໃນເມືອງນັ້ນ ມີອຸປາສົກຜູ້ໜຶ່ງ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ອາໄສຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຂີນາສົບອົງໜຶ່ງ ໄດ້ນຳເອົາຕັ່ງຮອງພຣະບາດ (ພາດະພີດ) ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ໃສ່ໄວ້ໃນຖົງ ບູຊາໄປໃນທຸກໆ ບ່ອນທີ່ຕົນໄປ ເຖິງເມືອງນັ້ນໂດຍລຳດັບ ຄອງຈີວອນຮຽບຮ້ອຍດີແລ້ວ ຖືບາດ ເຂົ້າໄປສູ່ລະຫວ່າງຖະໜົນ ທອດສາຍຕາເບິ່ງພຽງຊົ່ວແອກ ຍັງຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃຫ້ເກີດແກ່ມະຫາຊົນດ້ວຍລີລາແຫ່ງບັນພະຊິດ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກນັ້ນເຫັນພຣະເຖຣະເດີນມາຢ່າງນັ້ນ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ເຂົ້າໄປຫາແລ້ວກາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ຮັບບາດແລ້ວນຳໄປຖວາຍພັດຕາຫານ ແລ້ວໄດ້ອາຣາດທະນາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຢາກໃຫ້ທ່ານມາສູ່ເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນປະຈຳ ຂໍທ່ານຈົ່ງອາໄສຢູ່ທີ່ນີ້ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ' ແລ້ວໄດ້ສ້າງບັນນະສາລາໄວ້ໃນປ່າອັນຮົ່ມເຢັນແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ໃກ້ກັບຕົວເມືອງ ມອບຖວາຍແກ່ພຣະເຖຣະ ແລ້ວບຳລຸງຮັກສາ ເຄົາຣົບບູຊາດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ອາໄສຢູ່. ຝ່າຍພຣະເຖຣະກໍໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະພາດະພີດທາດ (ຕັ່ງຮອງພຣະບາດ) ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ໄວ້ໃນສະຖານທີ່ອັນສົມຄວນໃນບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວກໍ່ສະຖູບຊາຍຂຶ້ນ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ, ທູບ, ທຽນ ແລະ ດອກໄມ້ ເປັນປະຈຳ ອາໄສຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີຊາຍຜູ້ໜຶ່ງ ອາໄສຢູ່ເຮືອນໃກ້ຄຽງກັບອຸປາສົກນັ້ນ ເປັນຜູ້ພັກດີຕໍ່ພຣະອິດສວນ (ອິດສະຣະພັກຕິກະ) ໄຫວ້ວອນເທວະດາຂອງຕົນຢູ່ເປັນປະຈຳ. ອຸປາສົກເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວເຖິງພຣະພຸດທະຄຸນແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຈົ້າຢ່າໄດ້ພະຍາຍາມໃນເນື້ອນາທີ່ບໍ່ດີເລີຍ ຈົ່ງລະຖິ້ມຄວາມເຫັນ (ທິດຖິ) ນັ້ນເສຍເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຜູ້ພັກດີຕໍ່ພຣະອິດສວນຜູ້ມີມາຍານັ້ນ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຄຸນອານຸພາບແຫ່ງພຣະສາດສະດາຂອງເຈົ້າເປັນແນວໃດ? ຄຸນແຫ່ງພຣະອິດສວນຂອງພວກເຮົາຕ່າງຫາກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່' ແລ້ວກ່າວສະແດງສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຄຸນໃຫ້ເປັນຄຸນຂອງພຣະອິດສວນນັ້ນ ດັ່ງນີ້:

๑.

໑.

ติปุรํ โส วินาเสสิ, ลลาฏนยนคฺคินา;

อสุเรจ วินาเสสิ, ติสูเลน มหิสฺสโร.

ພຣະມະເຫສວນ (ພຣະອິດສວນ) ນັ້ນ ຊົງທຳລາຍເມືອງຕີປຸຣະດ້ວຍໄຟຈາກພຣະເນດທີ່ໜ້າຜາກ ແລະ ຊົງທຳລາຍພວກອະສູນດ້ວຍຕີສູນ (ຫອກສາມງ່າມ).

๒.

໒.

ชฏากลาปมาวตฺตํ, นจฺจตี ทินสนฺธิยํ;

วาเทติ เภริวีณาทึ, คีตํจาปิ ส คายติ.

ພຣະອົງຊົງມ້ວນມຸ່ນຜົມຊົງຊะດາ, ຊົງຟ້ອນລຳໃນເວລາພົບຄ່ຳ (ສົນທະຍາ), ຊົງບັນເລງກອງ ແລະ ພິນ ເປັນຕົ້ນ ທັງຊົງຂັບຮ້ອງເພງອີກດ້ວຍ.

๓.

໓.

ภริยาโย [Pg.85] ตสฺส ติสฺโส, ชฏาเยกํ สมุพฺพเห;

เอกเมเกน ปสฺเสน, ปสฺสมาโน จเรกกํ.

ພຣະອົງມີມະເຫສີ (ເມຍ) ສາມນາງ, ຊົງທູນນາງໜຶ່ງໄວ້ເທິງມຸ່ນຜົມຊະດາ, ຊົງຫຼຽວເບິ່ງນາງອື່ນໆ ຢູ່ແຕ່ລະຂ້າງ ແລ້ວສະເດັດໄປແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ.

๔.

໔.

หตฺถิจมฺมมฺพรธโร, เตเนว วาริตา ตโป;

อสาทิเสหิ ปุตฺเตหิ, รูเปน จ สุปากโฏ.

ພຣະອົງຊົງນຸ່ງຫົ່ມໜັງຊ້າງ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຫ້າມຕະບະ (ການບຳເພັນພຽນ), ຊົງປາກົດຊັດເຈນດ້ວຍພຣະໂອຣົດຜູ້ບໍ່ມີໃຜປຽບໄດ້ ແລະ ດ້ວຍຮູບໂສມ.

๕.

໕.

รติยา จ มธุปาเน จ, พฺยาวโฏ สพฺพทา จ โส;

มนุสฺสฏฺฐิธโร สีส, กปาเลเนส ภุญฺชกิ.

ພຣະອົງຊົງຂວົນຂວາຍໃນຄວາມຍິນດີ ແລະ ການດື່ມນ້ຳເຜິ້ງ (ເມຣັຍ) ຢູ່ສະເໝີ, ຊົງປະດັບດ້ວຍກະດູກມະນຸດ ແລະ ຊົງສະເຫວີຍດ້ວຍກະໂຫຼກຫົວ.

๖.

໖.

น ชาโต น ภยํ ตสฺส, มรณํ นตฺถิ สสฺสโต;

อีทิโส เม มหาเทโว, นตฺถญฺญสฺสีทิโส คุโณติ.

ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ເກີດມາ, ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ບໍ່ມີຄວາມຕາຍ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ຍືນຍົງ. ພຣະມະຫາເທບຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນເຊັ່ນນີ້, ຄຸນເຊັ່ນນີ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ (ພຣະສາດສະດາຂອງເຈົ້າ) ບໍ່ມີເລີຍ ດັ່ງນີ້.

ตํ สุตฺวา อุปาสโก สมฺม ตุยฺหํ อิสฺสรสฺส เอเต คุณา นาม ตาว โหนฺตุ. อคุณา นาม กิตฺตกา โหนฺตีติ วตฺวา ภควโต สกลคุเณ สํหริตฺวา กเถนฺโต อาห.

ອຸປາສົກໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ຄຸນເຫຼົ່ານັ້ນຂອງພຣະອິດສວນຂອງເຈົ້າ ຈົ່ງຍົກໄວ້ກ່ອນເຖີດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຄຸນ (ໂທດ) ຈະມີຫຼາຍປານໃດ?' ແລ້ວໄດ້ຮວບຮວມພຣະຄຸນທັງປວງຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າມາສະແດງ ດັ່ງນີ້:

๗.

໗.

โลเก สพฺพสวนฺตีนํ, อาธาโร สาคโร ยถา;

สพฺเพสํ คุณราสีนํ, อาธาโรว ตถาคโต.

ມະຫາສະໝຸດ ເປັນທີ່ຮອງຮັບແມ່ນ້ຳທັງປວງໃນໂລກ ສັນໃດ, ພຣະຕຖາຄົດ ກໍເປັນທີ່ຮອງຮັບກອງແຫ່ງຄຸນທັງປວງ ສັນນັ້ນ.

๘.

໘.

จราจรานํ สพฺเพสํ, อาธาราว ธรา อยํ;

ตถา คุณานํ สพฺเพสํ, อาธาโรว ตถาคโต.

ແຜ່ນດິນນີ້ ເປັນທີ່ຮອງຮັບສິ່ງທີ່ມີວິນຍານ ແລະ ບໍ່ມີວິນຍານທັງປວງ ສັນໃດ, ພຣະຕຖາຄົດ ກໍເປັນທີ່ຮອງຮັບຄຸນທັງປວງ ສັນນັ້ນ.

๙.

໙.

เอวํ สนฺโต วิยตฺโตจ, เอวํ โส กรุณาปโร;

เอว มิทฺธิวิธา ตสฺส, เอวเมวํ คุณา อิติ.

ພຣະອົງເປັນຜູ້ສະຫງົບ ແລະ ສະຫຼາດຢ່າງນີ້, ເປັນຜູ້ຂວົນຂວາຍໃນຄວາມກະລຸນາຢ່າງນີ້, ພຣະອິດທິຣິດຂອງພຣະອົງມີປະການຕ່າງໆ ຢ່າງນີ້, ແລະ ພຣະຄຸນຂອງພຣະອົງກໍມີຢ່າງນີ້ໆ ດັ່ງນີ້.

๑๐.

໑໐.

พุทฺโธปิ สกฺโกติ น ยสฺส วณฺเณ,กปฺปมฺปิ วตฺวา ขยตํ คเมตุํ;

ปเคว จ พฺรหฺมสุรา สุเรหิ,วตฺตุํ น หานนฺตคุณสฺส วณฺณนฺติ.

ແມ່ນແຕ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເຖິງຈະຊົງພັນລະນາພຣະຄຸນຂອງພຣະອົງຕະຫຼອດກັປ ກໍບໍ່ອາດຈະພັນລະນາໃຫ້ສິ້ນສຸດລົງໄດ້, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງພວກພຣະພົມ, ເທວະດາ ແລະ ອະສູນ ທີ່ຈະພັນລະນາພຣະຄຸນອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ຂອງພຣະອົງ ດັ່ງນີ້.

เอวํ วทนฺตา ปน เต อุโภปิ อมฺหากํ เทโว อุตฺตโม อมฺหากํ เทโว อุตฺตโมติ กลหํ วฑฺเฒตฺวา รญฺโญ สนฺติกมคมํสุ, ราชา [Pg.86] เตสํ กถํ สุตฺวา เตนหิ ตุมฺหากํ เทวตานํ มหนฺตภาวํ อิทฺธิปาฏิหาริเยน ชานิสฺสาม. ทสฺเสถ เตหิ โน อิทฺธึติ นคเร เภรึ จราเปสิ. อิโต กิร สตฺตาหจฺจเยน อิเมสํ ทฺวินฺนํ สตฺถารานํ ปาฏิหาริยานิ ภวิสฺสนฺติ. สพฺเพ สนฺนิปตนฺตูติ ตํ สุตฺวา นานาทิสาสุ พหู มนุสฺสา สมาคมึสุ, อถ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา อชฺช อมฺหากํ เทวสฺส อานุภาวํ ปสฺสามาติ มหนฺตํ ปูชํ กโรนฺโต ตตฺถ สารํ นาทฺทสํสุ, สมฺมาทิฏฺฐิกาปิ อชฺช อมฺหากํ ภควโต อานุภาวํ ปสฺสิสฺสามาติ วาฬุกาถูปํ คนฺตฺวา คนฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา อญฺชลิมฺปคฺคยฺห อฏฺฐํสุ. อถ ราชาปิ พลวาหนปริวุโต เอกมนฺเต อฏฺฐาสิ. นานาสมยวาทิโนปิ อชฺช เตสํ ปาฏิหาริยํ ปสฺสิสฺสามาติ มญฺจาติมญฺจํ กตฺวา อฏฺฐํสุ. เตสํ สมาคเม สมฺมาทิฏฺฐิกา วาฬุกาถูป มภิมุขํ กตฺวา อญฺชลิมฺปคฺคยฺห สามิ อมฺหากํ ภควา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพาณธาตุยา ปรินิพฺพายิ. สาริปุตฺตมหาโมคฺคลฺลานาทโย อสีติมหาสาวกาปิ ปรินิพฺพายึสุ, นตฺเถตฺถ อมฺหากํ อญฺญํ ปฏิสรณนฺติ วตฺวา สจฺจกิริยํ กโรนฺตา อาหํสุ.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ ທັງສອງຄົນຕ່າງກໍຖຽງກັນວ່າ 'ເທບພະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປະເສີດສຸດ, ເທບພະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປະເສີດສຸດ' ຈົນເກີດການທະເລາະວິວາດກັນໃຫຍ່ໂຕ ແລ້ວພາກັນໄປສູ່ສຳນັກຂອງພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກເຮົາຈະຮູ້ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງພວກເຈົ້າດ້ວຍອິດທິປາຕິຫານ, ຂໍໃຫ້ພວກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອິດທິຣິດແກ່ພວກເຮົາເຖີດ' ແລ້ວຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວເມືອງວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ນັບແຕ່ນີ້ໄປອີກ 7 ວັນ ຈະມີການສະແດງປາຕິຫານຂອງພຣະສາດສະດາທັງສອງນີ້, ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນຈົ່ງມາປະຊຸມກັນ'. ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍຈາກທິດທິດຕ່າງໆ ໄດ້ຍິນຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ກໍພາກັນມາປະຊຸມກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກມິດສາທິດຖິຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເຫັນອານຸພາບແຫ່ງເທບພະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ' ຈຶ່ງໄດ້ທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ແຕ່ກໍບໍ່ເຫັນແກ່ນສານ (ປາຕິຫານ) ໃດໆ ໃນບ່ອນນັ້ນເລີຍ. ຝ່າຍພວກສຳມາທິດຖິກໍຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເຫັນອານຸພາບຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ' ຈຶ່ງພາກັນໄປສູ່ສະຖູບຊາຍ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ເຮັດປະທັກສິນ (ວຽນຂວາ) ແລ້ວປະນົມມືຢືນຢູ່. ຝ່າຍພຣະຣາຊາແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບ ກໍຊົງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ແມ່ນແຕ່ພວກທີ່ຖືລັດທິຕ່າງໆ ກໍຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເຫັນປາຕິຫານຂອງພວກເຂົາ' ຈຶ່ງພາກັນຕັ້ງຕັ່ງຊ້ອນຕັ່ງ (ຍົກຮ້ານ) ນັ່ງເບິ່ງຢູ່. ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ພວກສຳມາທິດຖິໄດ້ປິ່ນໜ້າໄປທາງສະຖູບຊາຍ ປະນົມມືຂຶ້ນແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງສຳເລັດແລ້ວ ສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິບພານທາດ. ແມ່ນແຕ່ພຣະສາຣີບຸດ, ພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ພຣະມະຫາສາວົກ 80 ອົງ ກໍລ້ວນແຕ່ປະຣິນິບພານໄປແລ້ວ, ທີ່ພຶ່ງອື່ນຂອງຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີເລີຍ' ແລ້ວທຳສັດຈະກິຣິຍາ ກ່າວວ່າ:

๑๑.

໑໑.

อาปาณโกฏึ พุทฺธสฺส, สรณํ โน คตา ยทิ;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ຫາກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ພຶ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດສິ້ນສຸດລົມຫາຍໃຈ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๒.

໑໒.

อาปาณโกฏึ ธมฺมสฺส, สรณํ โน คตา ยทิ;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ຫາກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຖິງພຣະທັມເປັນທີ່ພຶ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດສິ້ນສຸດລົມຫາຍໃຈ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๓.

໑໓.

อาปาณโกฏึ สงฺฆสฺส, สรณํ โน คตา ยทิ;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ຫາກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຖິງພຣະສົງເປັນທີ່ພຶ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດສິ້ນສຸດລົມຫາຍໃຈ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๔.

໑໔.

รามกาเล มุนินฺทสฺส, ปาทุกา จาสิ อพฺภุตา;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ໃນສະໄໝຂອງພຣະຣາມ ພຣະບາດ (ເກີບ) ຂອງພຣະມຸນີນາກ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ໄດ້ມີຄວາມອັດສະຈັນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๕.

໑໕.

ฉทฺทนฺตกาเล [Pg.87] มุนิโน, ทาฐา ฉรํสิรญฺชิตา;

เตน สจฺเจนยํ ธาตุ, นิจฺฉาเรตุ ฉ รํสิโย.

ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍາຊ້າງສັດທັນ ພຣະເຂ້ຽວຂອງພຣະມຸນີມີຣັສມີ 6 ປະການຮຸ່ງເຮືອງ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງເປັ່ງຣັສມີ 6 ປະການອອກມາເຖີດ.

๑๖.

໑໖.

ชาตมตฺโต ตทา พุทฺโธ, ฐิโต ปงฺกชมุทฺธนิ;

นิจฺฉาเรสาสภึวาจํ, อคฺโค เสฏฺโฐติอาทินา;

เตน สจฺเจนยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ໃນຄາວປະສູດ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງປະທັບຢືນຢູ່ເທິງຍອດດອກບົວ ຊົງເປັ່ງອາສພິວາຈາ (ວາຈາອັນອົງອາດ) ວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ເລີດ ປະເສີດສຸດໃນໂລກ' ເປັນຕົ້ນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๗.

໑໗.

นิมิตฺเต จตุโร ทิสฺวา, นิกฺขนฺโต อภินิกฺขมํ;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ພຣະອົງຊົງເຫັນນິມິດທັງສີ່ ແລ້ວສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມ (ອອກບວດ), ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๘.

໑໘.

มารเสนํ ปลาเปตฺวา, นิสินฺโน พุชฺฌิ โพธิยํ;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ພຣະອົງຊົງຜະຈົນພະຍາມານໃຫ້ປະລາໄຊແລ້ວ ປະທັບນັ່ງຕຣັສຮູ້ ນະ ຄ່ວງໄມ້ມະຫາໂພ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๑๙.

໑໙.

ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตสิ, ชิโน สิปตเน ตทา;

เตน สจฺเจน ยํ ธาตุ, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํ.

ໃນຄາວນັ້ນ ພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງພຣະທັມມະຈັກກັບປະວັດຕະນະສູດ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມະລຶຄະທາຍະວັນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

๒๐.

໒໐.

นนฺโทปนนฺทโภคินฺทํ, นาคํ นาลาคิริวฺหยํ;

อาฬวกา ทโย ยกฺเข, พฺรหฺมาโน จ พกา ทโย.

ພຣະອົງຊົງທໍຣະມານພະຍານາກນັນໂទປະນັນທະ, ຊ້າງນາລາຄີຣີ, ຍັກອາຣະວະກະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ພຣະພົມມີພາກະພົມ ເປັນຕົ້ນ.

๒๑.

໒໑.

สจฺจกาทินิคณฺเฐจ, กูฏทนฺตา ทโย ทฺวิเช;

ทเมสิ เตน สจฺเจน, ทสฺเสตุ ปาฏิหาริยํติ.

ແລະ ຊົງທໍຣະມານນິຄົນມີສັດຈະກະນິຄົນ ເປັນຕົ້ນ, ພຣາມມີກູຕະທັນຕະພຣາມ ເປັນຕົ້ນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ ດັ່ງນີ້.

เอวญฺจ ปน วตฺวา อุปาสกา อมฺหากํ อนุกมฺมํ ปฏิจฺจ มหาชนสฺส มิจฺฉาทิฏฺฐิเภทนตฺตํ ปาฏิหาริยํ ทสฺเสถ สามีติ อาราเธสุํ. อถ พุทฺธานุภาวญฺจ เถรานุภาวญฺจ อุปาสกานํ สจฺจกิริยานุภาวญฺจ ปฏิจฺจ วาฬุกาถูปํ ทฺวิธา ภินฺทิตฺวา ปาทปีฐธาตุ อากาส มพฺภุคฺคนฺตฺวา ฉพฺพณฺณรํสิโย วิสฺสชฺเชนฺตี วิลาสมานา อฏฺฐาสิ. อถ มหาชนา เจลุกฺเขปสหสฺสานิ ปวตฺเตนฺตา สาธุกีฬฺหํ กีฬนฺตา มหานาทํ ปวตฺเตนฺตา มหนฺตํ ปูชมกํสุ. มิจฺฉาทิฏฺฐิกาปิ อิมํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา วิมฺหิตมานสา มิจฺฉาทิฏฺฐึ ภินฺทิตฺวา รตนตฺตยปรายณา สรณ มคมํสูติ.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກອຸປາສົກຈຶ່ງໄດ້ອາຣາດທະນາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ສະແດງປາຕິຫານເພື່ອທຳລາຍຄວາມເຫັນຜິດ (ມິດສາທິດຖິ) ຂອງມະຫາຊົນເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ດ້ວຍພຸດທານຸພາບ, ເຖຣານຸພາບ ແລະ ອານຸພາບແຫ່ງສັດຈະກິຣິຍາຂອງພວກອຸປາສົກ ສະຖູບຊາຍກໍໄດ້ແຕກອອກເປັນສອງສ່ວນ ພຣະພາດະພີດທາດ (ຕັ່ງຮອງພຣະບາດ) ໄດ້ລອຍຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ເປັ່ງຣັສມີ 6 ປະການ ປາກົດຢ່າງງົດງາມຕະການຕາ. ຄັ້ງນັ້ນ ມະຫາຊົນຕ່າງພາກັນໂຍນຜ້າຂຶ້ນເທິງອາກາດເປັນພັນໆ ຜືນ ໂຫ່ຮ້ອງສະແດງຄວາມຍີນດີ ສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ໄດ້ທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ. ແມ່ນແຕ່ພວກມິດສາທິດຖິ ເມື່ອໄດ້ເຫັນຄວາມອັດສະຈັນນີ້ ກໍມີຈິດພິສະວົງ ລະຖິ້ມຄວາມເຫັນຜິດ ແລ້ວເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ພຶ່ງທີ່ລະນຶກ ດັ່ງນີ້.

๒๒.

໒໒.

ผุฏฺโฐปิ [Pg.88] ปาเทน ชินสฺส เอวํ,กลิงฺคโร ปา สิ มหานุภาโว;

โลเกกนาถสฺส อนาสวสฺส,มหานุภาโว หิ อจินฺตนีโยติ.

ແມ່ນແຕ່ທ່ອນໄມ້ (ຕັ່ງຮອງພຣະບາດ) ທີ່ພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງຢຽບແລ້ວ ຍັງມີອານຸພາບໃຫຍ່ຫຼວງປານນີ້, ອານຸພາບຂອງພຣະຜູ້ຊົງເປັນທີ່ພຶ່ງໜຶ່ງດຽວຂອງໂລກ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງດອງສັນດານ (ພຣະອໍຣະຫັນ) ນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ອາດຄິດຄາດຄະເນໄດ້ເລີຍ ດັ່ງນີ້.

ปาทปีฐิกาย วตฺถุํ ตติยํ.

ເລື່ອງຕັ່ງຮອງພຣະບາດ (ພາດະພີດ) ເປັນເລື່ອງທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

๒๔. อุตฺตรสามเณรสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໔. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງອຸດຕະຣະສາມະເນນ

โส กิร ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ ปุญฺญํ อุปจินนฺโต สุเมธสฺส ภควโต กาเล วิชฺชาธโร หุตฺวา หิมวติ ปฏิวสติ. ตทา สุเมโธ นาม สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิเวก มนุพฺรูหนฺโต หิมวนฺตํ คนฺตฺวา รมณีเย ปเทเส ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสีทิ. ตทา วิชฺชาธโร อากาเสน คจฺฉนฺโต ฉพฺพณฺณรํสีหิ วิราชมานํ ภควนฺตํ ทิสฺวา ตีหิ กณิการปุปฺเผหิ ปูเชสิ, ปุปฺผานิ พุทฺธานุภาเวน สตฺถุ อุปริ ฉตฺตากาเรน อฏฺฐํสุ, โส เตน ภียฺโยโส มตฺตาย ปสนฺนจิตฺโต หุตฺวา อปรภาเค กาลํกตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺติตฺวา อุฬารํ ทิพฺพสมฺปตฺติมนุภวนฺโต ยาวตายุกํ ตตฺถ ฐตฺวา ตโต จุโต เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท ราชคหนคเร พฺราหฺมณมหาสาลสฺส ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ. อุตฺตโรติสฺส นามํ อโหสิ. โส อุตฺตมรูปธโร วิญฺญุตํ ปตฺโต พฺราหฺมณวิชฺชาสุ นิปฺผตฺตึ ปตฺวา ชาติยา รูเปน วิชฺชาย สีลาจาเรน จ โลกสฺส มหนีโย ชาโต, ตสฺส ตํ ปญฺญาสมฺปตฺตึทิสฺวา วสฺสกาโร มคธมหามตฺโต อตฺตโน ธีตรํ ทาตุกาโม หุตฺวา อตฺตโน อธิปฺปายํ ปเวเทสิ. โส นิสฺสรณชฺฌาสยตาย ตํ ปฏิกฺขิปิตฺวา กาเลนกาลํ ธมฺมเสนาปตึ ปยิรุปาสนฺโต ตสฺส [Pg.89] สนฺติเก ธมฺมํ สุตฺวา ปฏิลทฺธสทฺโธ ปพฺพชิตฺวา วตฺตสมฺปนฺโน หุตฺวา เถรํ อุปฏฺฐหติ. เตน จ สมเยน เถรสฺส อญฺญตโร อาพาโธ อุปฺปนฺโน โหติ, ตสฺส เภสชฺชตฺถาย อุตฺตรสามเณโร ปาโตว ปตฺตจีวร มาทาย วิหารโต นิกฺขมฺม อนฺตรามคฺเค ตฬากสฺส ตีเร ปตฺตํ ฐเปตฺวา อุทกสมีปํ คนฺตฺวา มุขํ โธวติ, ตทา อญฺญตโร อุมฺมคฺคโจโร กตกมฺโม อารกฺขปุริเสหิ อนุพทฺโธ อคฺคทฺวาเรเนว นครโต นิกฺขมิตฺวา ปลายนฺโต อตฺตนา คหิตํ รตนภณฺฑิกํ สามเณรสฺส ปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา ปลายิ. โส สามเณโรปิ ปตฺตสมีปํ อุปคโต โหติ, โจรํ อนุพนฺธนฺตา ราชปุริสา สามเณรสฺส ปตฺเต ภณฺฑิกํ ทิสฺวา อยํ โจโร, อิมินา โจริยํ กตนฺติ สามเณรํ ปจฺฉาพาหํ พนฺธิตฺวา วสฺสการสฺส พฺราหฺมณสฺส ทสฺเสสุํ. วสฺสกาโร จ ตทา รญฺโญ วินิจฺฉเย นิยุตฺโต หุตฺวา เฉชฺชเภชฺชํ อนุสาสติ. โส เอโส ปุพฺเพ มม วจนํ นาทิยิ. สุทฺธปาสณฺฑิเยสุ ปพฺพชีติ จ พทฺธาฆาตตฺตา ตํ กมฺมํ อโสเธตฺวาว ชีวนฺตเมเวตํ สูเล อุตฺตาเสถาติ อาณา เปสิ, ราชปุริสา ตํ นิมฺพสูเล อุตฺตาเสสุํ. สามเณโร สูลคฺเค นิสินฺโน อุปชฺฌายสฺส เม โก เภสชฺชํ อาหริสฺสตีติ สาริปุตฺตตฺเถรํ สริ. ตโต เถโร ตํ ปวตฺตึ ญตฺวา สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส กเถสิ, ภควาปิ มหาสาวกปริวุโต ตสฺส ญาณปริปากํ โอโลเกตฺวา ตํ ฐานมคมาสิ. ตโต ภควโต นิกฺขนฺตภาวา สกลนคเร โกลาหลํ อโหสิ, มหาชนกาโย สนฺนิปติ. อถ ภควา วิปฺผุรนฺตหตฺถตเล นขมณิมยูขสมฺภินฺนปีตาภาสตาย ปคฺฆรนฺตชาติหิงฺคุลกสุวณฺณรสธาราวิย ชาลาวคุณฺฐิตมุทุตลุนงฺคุลํ หตฺถํ อุตฺตรสฺส สีเส ฐเปตฺวา อุตฺตร อิทํ เต ปุพฺเพ กตปาปกมฺมสฺส ผลํ อุปฺปนฺนํ, ตตฺถ ตยา ปจฺจเวกฺขณพเลน อธิวาสนา กาตพฺพาติ อาห. เตเนว อาห.

ໄດ້ຍິນວ່າ ສາມະເນນນັ້ນ ເປັນຜູ້ໄດ້ສ້າງສົມບຸນຍາທິການໄວ້ໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າອົງກ່ອນໆ ໄດ້ສ້າງສົມບຸນອັນເປັນອຸປະນິໄສແຫ່ງພຣະນິbpານໃນພົບນັ້ນໆ ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພຣະນາມວ່າ ສຸເມທະ ໄດ້ເກີດເປັນວິຊາທອນ (ຜູ້ມີວິຊາອາຄົມ) ອາໄສຢູ່ໃນປ່າຫິມະພານ. ໃນຄາວນັ້ນ ພຣະສຸເມທະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຊົງສະແຫວງຫາຄວາມວິເວກ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ປ່າຫິມະພານ ປະທັບນັ່ງຂັດສະໝາດ ນະ ສະຖານທີ່ອັນຮົ່ມເຢັນແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ວິຊາທອນເດີນທາງໄປທາງອາກາດ ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຣັສມີ 6 ປະການ ຈຶ່ງໄດ້ບູຊາດ້ວຍດອກກັນນິກາ (ດອກສະຫຼັດໄດ) ສາມດອກ, ດ້ວຍພຸດທານຸພາບ ດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຕັ້ງຢູ່ເທິງພຣະສາດສະດາຄ້າຍຄືກັບຮູບຄັນຮົ່ມ, ວິຊາທອນນັ້ນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນເວລາຕໍ່ມາໄດ້ເຖິງແກ່ກັມ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ສະເຫວີຍທິbພະຍະສົມບັດອັນມະໂຫລານ ຢູ່ທີ່ນັ້ນຈົນຕະຫຼອດອາຍຸໄຂ ຈຸຕິຈາກຊັ້ນຟ້ານັ້ນແລ້ວ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນລະຫວ່າງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ ໃນພຸດທຸບາດກາລນີ້ ໄດ້ມາເກີດເປັນບຸດຂອງຕະກູນພຣາມມະຫາສານ ໃນກຸງຣາຊະຄຶ. ເພິ່ນມີຊື່ວ່າ ອຸດຕະຣະ. ເພິ່ນເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມອັນງົດງາມ ເມື່ອຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນ ກໍໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ວິຊາການຂອງພຣາມຈົນສຳເລັດ ເປັນຜູ້ທີ່ມະຫາຊົນເຄົາຣົບບູຊາດ້ວຍຊາດຕະກູນ, ຮູບໂສມ, ວິຊາຄວາມຮູ້ ແລະ ສີລາຈາຣິວັດ. ວັດສະກາຣະພຣາມ ຜູ້ເປັນມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາຂອງເພິ່ນແລ້ວ ປາຖະໜາຈະມອບລູກສາວໃຫ້ ຈຶ່ງໄດ້ແຈ້ງຄວາມປະສົງຂອງຕົນ. ແຕ່ເພິ່ນມີອັດທະຍາໄສນ້ອມໄປໃນການສະຫຼັດອອກ (ການບວດ) ຈຶ່ງໄດ້ປະຕິເສດ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະທັມມະເສນາບໍດີ (ພຣະສາຣີບຸດ) ຕາມກາລະເວລາ ໄດ້ຟັງທັມໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ເກີດສັດທາເລື່ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ບວດ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວັດປະຕິບັດ ຄອຍອຸປະຖາກພຣະເຖຣະຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະເຖຣະເກີດອາການອາພາດ (ປ່ວຍ) ຢ່າງໜຶ່ງ, ອຸດຕະຣະສາມະເນນເພື່ອຈະສະແຫວງຫາຍາມາຮັກສາ ຈຶ່ງໄດ້ຖືບາດ ແລະ ຈີວອນ ອອກຈາກວິຫານແຕ່ເຊົ້າຕຣູ່ ໃນລະຫວ່າງທາງ ໄດ້ວາງບາດໄວ້ແຄມສະນ້ຳ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃກ້ນ້ຳເພື່ອລ້າງໜ້າ. ໃນເວລານັ້ນ ມີໂຈນອຸມົງຄົນໜຶ່ງ ທຳການປຸ້ນຈີ້ແລ້ວ ຖືກພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ໄລ່ຕິດຕາມມາ ໄດ້ແລ່ນໜີອອກຈາກປະຕູເມືອງ ຜ່ານມາທາງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໂຍນຫໍ່ເຄື່ອງເອ້ (ຊັບສິນ) ທີ່ຕົນລັກມາໃສ່ໄວ້ໃນບາດຂອງສາມະເນນ ແລ້ວແລ່ນໜີໄປ. ຝ່າຍສາມະເນນກໍເດີນມາໃກ້ບາດ, ພວກຣາຊະບຸຣຸດ (ຕຳຫຼວດ) ທີ່ໄລ່ຕິດຕາມໂຈນມາ ເຫັນຫໍ່ເຄື່ອງເອ້ໃນບາດຂອງສາມະເນນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ນີ້ຄືໂຈນ, ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ລັກຊັບ' ຈຶ່ງໄດ້ມັດແຂນສາມະເນນໄຂວ່ຫຼັງ ແລ້ວນຳໄປສະແດງແກ່ວັດສະກາຣະພຣາມ. ໃນເວລານັ້ນ ວັດສະກາຣະພຣາມໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ຕັດສິນຄະດີຄວາມຂອງພຣະຣາຊາ ພິຈາຣະນາໂທດຕັດມືຕັດຕີນເປັນຕົ້ນ. ວັດສະກາຣະພຣາມນັ້ນຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ໃນເມື່ອກ່ອນບໍ່ຍອມຮັບຄຳຂອງເຮົາ, ແຕ່ກັບໄປບວດໃນພວກບັນພະຊິດຜູ້ບໍລິສຸດ' ຈຶ່ງມີຄວາມຜູກໃຈເຈັບ ບໍ່ໄດ້ໄຕ່ສວນຄະດີນັ້ນໃຫ້ລະອຽດ ແລ້ວສັ່ງການວ່າ 'ຈົ່ງນຳຜູ້ນີ້ໃນຂະນະທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໄປສຽບໄວ້ທີ່ຫລາວເຖີດ'. ພວກຣາຊະບຸຣຸດຈຶ່ງນຳເພິ່ນໄປສຽບໄວ້ທີ່ຫລາວໄມ້ສະເດົາ. ສາມະເນນນັ່ງຢູ່ເທິງປາຍຫລາວ ຄິດວ່າ 'ໃຜໜໍຈະນຳຢາມາຖວາຍພຣະອຸປັດຊາຂອງເຮົາ' ຈຶ່ງລະນຶກເຖິງພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະຊາບເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນແກ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະມະຫາສາວົກ ຊົງເລັງເຫັນຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງຍານຂອງເພິ່ນ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ນັ້ນ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດໄປ ກໍເກີດສຽງເລົ່າລືອົນລະວົນໄປທົ່ວເມືອງ, ມະຫາຊົນໄດ້ພາກັນມາປະຊຸມກັນ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງວາງພຣະຫັດອັນອ່ອນນຸ້ມ ມີນິ້ວພຣະຫັດອັນຮຽວງາມ ປຽບເໝືອນຕາໜ່າງທີ່ຖັກທໍດ້ວຍນ້ຳຄຳ ແລະ ນ້ຳຊາດອັນໄຫຼອອກມາ ປະສົມກັບແສງສະຫວ່າງສີເyellowງທີ່ເປັ່ງອອກມາຈາກປາຍພຣະນະຂາ (ເລັບ) ໄວ້ເທິງຫົວຂອງອຸດຕະຣະ ແລ້ວຕຣັສວ່າ 'ອຸດຕະຣະ ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງບາບກັມທີ່ເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຈົ້າ, ໃນເລື່ອງນີ້ ເຈົ້າຈົ່ງມີຄວາມອົດທົນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງການພິຈາຣະນາ (ປັດຈະເвокຂະນະ) ເຖີດ'. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຕຣັສວ່າ:

๑.

໑.

อตีเต [Pg.90] กิร เอกสฺมึ, คาเม ตฺว มสิ ทารโก;

ทาเรเกหิ สมาคมฺม, กีฬนฺโต เกฬิมณฺฑเล.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ເຈົ້າໄດ້ເກີດເປັນເດັກນ້ອຍໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ, ໄດ້ຮ່ວມກຸ່ມກັບພວກເດັກນ້ອຍ ຫຼິ້ນກັນຢູ່ໃນສະໜາມຫຼິ້ນ.

๒.

໒.

คเหตฺวา สุขุมํ สูกํ, ตทา ตฺวํ นิมฺพชลฺลิยา;

อุตฺตาเสสิ ตตฺถ สูเล, ชีวมานกมกฺขิกํ.

ໃນຄາວນັ້ນ ເຈົ້າໄດ້ຈັບເອົາແມງວັນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ແລ້ວເອົາໜາມສະເດົາອັນແຫຼມຄົມ ສຽບມັນໄວ້ທີ່ຫລາວ (ໜາມ) ນັ້ນ.

๓.

໓.

อปรมฺปิ เต ปาปกมฺมํ, ปวกฺขามิ สุโณหิ เม;

โอวทนฺตึ หิเตน ตฺวํ, อตีเต สกมาตรํ.

ເຮົາຈະກ່າວເຖິງບາບກັມອື່ນຂອງເຈົ້າອີກ, ເຈົ້າຈົ່ງຟັງເຮົາເຖີດ, ໃນອະດີດ ເຈົ້າໄດ້ (ກ່າວຮ້າຍ) ຕໍ່ມານດາຂອງຕົນ ຜູ້ກ່າວຕັກເຕືອນເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຫວັງດີ.

๔.

໔.

ชีวสูเล นิสีทาติ, โกเปนาภิสปี ตุวํ;

อิเมหิ ทฺวีหิ ปาเปหิ, สรํ สํสารสาคเร.

ທ່ານໄດ້ສາບແຊ່ງດ້ວຍຄວາມໂກດວ່າ 'ຈົ່ງນັ່ງເທິງຫລາວທັງເປັນ' ດ້ວຍບາບທັງສອງປະການນີ້ ທ່ານຈຶ່ງທ່ອງທ່ຽວໄປໃນຫ້ວງມະຫາສະໝຸດຄືສັງສານ.

๕.

໕.

ปญฺจชาติสเต อจฺฉิ, ชีวสูลมฺหิ นิมฺพเช;

อยํ เต จริมา ชาติ, เอตฺถาปิจ วิปจฺจิ โสติ.

ທ່ານໄດ້ນັ່ງເທິງຫລາວໄມ້ສະເດົາທັງເປັນຕະຫຼອດຫ້າຮ້ອຍຊາດ ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍຂອງທ່ານ ແລະໃນຊາດນີ້ ທ່ານກໍຍັງໄດ້ຮັບຜົນກຳນີ້ອີກ.

เอวมาทินา นเยน ตสฺส อชฺฌาสยานุรูเปน ธมฺมํ เทเสสิ, อุตฺตโร อมตาภิเสกสทิเสน สตฺถุโน หตฺถสมฺผสฺสสญฺชาตปสาทโสมนสฺสตาย อุฬารํ ปีติปาโมชฺชํ ปฏิลภิตฺวา ยถาปริจิตํ วิปสฺสนามคฺคํ สมารูฬฺโห ญาณสฺส ปริปากํ คตตฺตา สตฺถุ เทสนาวิลาเสน มคฺคปฏิปาฏิยา สพฺพกิเลเส เขเปตฺวา ฉฬภิญฺโญ อโหสิ. ธมฺมํ สุตฺวา ตตฺถ สมาคตานํ เทวมนุสฺสานํ จตุราสีติปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสีติ วทนฺติ. อุตฺตโร ปน ฉฬภิญฺโญ หุตฺวา สูลโต อุฏฺฐหิตฺวา อากาเส ฐตฺวา ปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ. มหาชนา อจฺฉริยพฺภุตจิตฺตา ชาตา อเหสุํ. ตาวเทวสฺส วโณรุนฺธิ, โส ภิกฺขูหิ อาวุโส ตาทิสํ ทุกฺขํ อนุภวนฺโต กถํ ตฺวํ วิปสฺสนํ อนุยุญฺชิตุํ สกฺขีติ ปุฏฺโฐ ปเคว เม อาวุโส สํสาเร อาทีนโว สงฺขารานญฺจ สภาโว สุทิฏฺโฐ. ตสฺมาหํ ตาทิสํ ทุกฺขํ อนุภวนฺโตปิ อสกฺขึ วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา วิเสสํ อธิคนฺตุํติ อาห. อถาปรภาเค โส ภิกฺขุสงฺฆมชฺเฌ อตฺตโน ปุพฺพจริตา ปทานํ ปกาเสนฺโต อิมา คาถา อภาสิ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງທຳແກ່ລາວດ້ວຍນັຍມີປະການເປັນຕົ້ນຢ່າງນີ້ ໃຫ້ເໝາະສົມກັບອັດທະຍາໄສຂອງລາວ. ພຣະອຸຕຕະຣะໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາມົດຢ່າງແຮງກ້າ ອັນເກີດຈາກຄວາມເຫຼື້ອມໃສແລະຄວາມໂສມະນັດທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກການສຳຜັດດ້ວຍພຣະຫັດຂອງພຣະສາດສະດາ ເຊິ່ງປຽບເໝືອນການຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳອຳມະລິດ, ໄດ້ກ້າວຂຶ້ນສູ່ຫົນທາງແຫ່ງວິປັດສະນາຕາມທີ່ເຄີຍສັ່ງສົມມາ ເພາະຄວາມທີ່ຍານແກ່ກ້າແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກຳຈັດກິເລດທັງປວງໃຫ້ສິ້ນໄປຕາມລຳດັບແຫ່ງມັກ ດ້ວຍລີລາແຫ່ງການສະແດງທຳຂອງພຣະສາດສະດາ ແລ້ວໄດ້ບັນລຸອະພິນຍາຫົກ. ກ່າວກັນວ່າ ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳແລ້ວ ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດແປດໝື່ນສີ່ພັນທີ່ມາປະຊຸມກັນໃນທີ່ນັ້ນ ໄດ້ບັນລຸທຳ. ສ່ວນພຣະອຸຕຕະຣະ ເມື່ອໄດ້ບັນລຸອະພິນຍາຫົກແລ້ວ ກໍຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຫລາວ ຂຶ້ນໄປສະຖິດຢູ່ເທິງອາກາດ ແລ້ວສະແດງປາຕິຫານ. ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍຕ່າງກໍມີຈິດອັດສະຈັນແລະແປກປະຫຼາດໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ໃນທັນໃດນັ້ນເອງ ບາດແຜຂອງເພິ່ນກໍຫາຍສະໜິດ. ເມື່ອເພິ່ນຖືກພວກພິກຂຸຖາມວ່າ 'ອາວຸໂສ ທ່ານສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາປານນັ້ນ ທ່ານສາມາດຈະເລີນວິປັດສະນາໄດ້ແນວໃດ?' ເພິ່ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ອາວຸໂສ ເຮົາໄດ້ເຫັນໂທດໃນສັງສານແລະສະພາວະຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງມາກ່ອນແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ ເຖິງວ່າເຮົາຈະສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາປານນັ້ນ ກໍຍັງສາມາດຈະເລີນວິປັດສະນາຈົນບັນລຸຄຸນວິເສດໄດ້.' ໃນການຕໍ່ມາ ເພິ່ນເມື່ອຈະປະກາດຜົນງານທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ໃນອະດີດຂອງຕົນ ທ່າມກາງສົງ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ວ່າ:

๖.

໖.

สุเมโธ [Pg.91] นาม สมฺพุทฺโธ, ทฺวตฺตึสวรลกฺขโณ;

วิเวกกาโม สมฺพุทฺโธ, หิมวนฺต มุปาคมิ.

ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ພຣະນາມວ່າ ສຸເມທະ ຜູ້ຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ ຜູ້ຊົງປາດຖະໜາຄວາມວິເວກ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ປ່າຫິມະພານ.

๗.

໗.

อชฺโฌคเหตฺวา หิมวนฺตํ, อคฺโค การุณิโก มุนิ;

ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวาน, นิสีทิ ปุริสุตฺตโม.

ເມື່ອສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າຫິມະພານແລ້ວ ພຣະມຸນີຜູ້ເລີດ ຜູ້ມີພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ພຣະບຸຣຸດຜູ້ປະເສີດສຸດ ກໍຊົງຄູ້ບັນລັງປະທັບນັ່ງ.

๘.

໘.

วิชฺชาธโร ตทา อาสึ, อนฺตลิกฺขจโร อหํ;

ติสูลํ สุกตํ คยฺห, คจฺฉามิ อมฺพเร ตทา.

ໃນການນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນວິທະຍາທອນ ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຖືເອົາຫລາວສາມງ່າມທີ່ເຮັດໄວ້ຢ່າງດີ ເດີນທາງໄປໃນເວຫາໃນເວລານັ້ນ.

๙.

໙.

ปพฺพตคฺเค ยถา อคฺคิ, ปุณฺณมาเสว จนฺทิมา;

วนํ โอภาสเต พุทฺโธ, สาลราชาว ผุลฺลิโต.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງເຮັດໃຫ້ປ່າສະຫວ່າງສະໄຫວ ປຽບເໝືອນໄຟເທິງຍອດພູ ປຽບເໝືອນດວງຈັນໃນວັນເພັງ ແລະປຽບເໝືອນພະຍາໄມ້ຮັງທີ່ເບັ່ງບານ.

๑๐.

໑໐.

วนคฺคา นิกฺขมิตฺวาน, พุทฺธรํสี วิธาวเร;

นลคฺคิวณฺณสงฺกาสา, ทิสฺวา จิตฺตํ ปสาทยึ.

ພຣະພຸດທະຣັງສີທັງຫຼາຍພຸ່ງອອກໄປຈາກຊາຍປ່າ ມີສີປຽບເໝືອນໄຟໄໝ້ປ່າອໍ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນແລ້ວ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ.

๑๑.

໑໑.

วิจินํ อทฺทสํ ปุปฺผํ, กณิการํ เทวคนฺธิกํ;

ตีณิ ปุปฺผานิ อาทาย, พุทฺธเสฏฺฐํ อปูชยึ.

ເມື່ອຊອກຫາຢູ່ ກໍໄດ້ເຫັນດອກກັນນິກາ ທີ່ມີກິ່ນຫອມດັ່ງດອກໄມ້ທິບ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຖືເອົາດອກໄມ້ສາມດອກນັ້ນ ບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ.

๑๒.

໑໒.

พุทฺธสฺส อานุภาเวน, ตีณิ ปุปฺผานิ เม ตทา;

อุทฺธวณฺฏา อโธปตฺตา, ฉายํ กุพฺพนฺติ สตฺถุโน.

ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ດອກໄມ້ສາມດອກຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ ມີຂົ້ວປິ່ນຂຶ້ນເທິງ ມີກີບຂວ້ຳລົງລຸ່ມ ໄດ້ກາຍເປັນຮົ່ມກັ້ງບັງໃຫ້ແກ່ພຣະສາດສະດາ.

๑๓.

໑໓.

เตน กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิจ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคญฺฉหํ.

ດ້ວຍກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລ້ວນັ້ນ ແລະດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈປາດຖະໜາ ຂ້າພະເຈົ້າລະຮ່າງກາຍມະນຸດນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

๑๔.

໑໔.

ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ, กณิการีติ ญายติ;

สฏฺฐิโยชน มุพฺเพธํ, ตึสโยชนวิตฺถตํ.

ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ວິມານທີ່ຂ້າພະເຈົ້າສ້າງໄວ້ດີແລ້ວ ປາກົດຊື່ວ່າ 'ກັນນິກາຣີ' ສູງຫົກສິບໂຍດ ກວ້າງສາມສິບໂຍດ.

๑๕.

໑໕.

สหสฺสขณฺฑํ สตเภณฺฑุ, ธชาลุ หริตามยํ;

สตสหสฺสานิ พฺยูหานิ, พฺยมฺเห ปาตุรหํสุ เม.

ວິມານຂອງຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ມີຫ້ອງພັນຫ້ອງ ມີຍອດຮ້ອຍຍອດ ປະດັບດ້ວຍທຸງທິວ ເຮັດດ້ວຍທອງຄຳສີຂຽວ ມີຊຸ້ມປະຕູແsnຊຸ້ມ ປາກົດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

๑๖.

໑໖.

โสณฺณมยา มณิมยา, โลหิตงฺกมยา ปิจ;

ผลิกา ปิจ ปลฺลงฺกา, ยทิจฺฉก ยทิจฺฉกา.

ມີບັນລັງທີ່ເຮັດດ້ວຍທອງຄຳ ດ້ວຍແກ້ວມະນີ ດ້ວຍແກ້ວທັບທິມ ແລະດ້ວຍແກ້ວຜະຫຼິກ ປາກົດຂຶ້ນຕາມຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການ.

๑๗.

໑໗.

มหารหญฺจ สยนํ, ตูลิกํ วิกตียกํ;

อุทฺทโลมิกเอกนฺตํ, พิมฺโพหนสมายุตํ.

ແລະມີທີ່ນອນອັນມີຄ່າຫຼາຍ ຍັດດ້ວຍນຸ່ນ ລວດລາຍວິຈິດ ລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີຂົນຍາວຂ້າງດຽວ ພ້ອມດ້ວຍໝອນໜູນ.

๑๘.

໑໘.

ภวนา [Pg.92] นิกฺขมิตฺวาน, จรนฺโต เทวจาริกํ;

ยทา อิจฺฉามิ คมนํ, เทวสํฆปุรกฺขโต.

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າອອກຈາກວິມານ ທ່ຽວຈາຣິກໄປໃນໝູ່ເທວະດາ ເມື່ອໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະໄປ ໂດຍມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມນຳໜ້າ.

๑๙.

໑໙.

ปุปฺผสฺส เหฏฺฐา ติฏฺฐามิ, อุปริจฺฉทนํ มม;

สมนฺตา โยชนสตํ, กณิกาเรหิ ฉาทิตํ.

ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢູ່ກ້ອງດອກໄມ້ ເຊິ່ງເປັນເພດານກັ້ງບັງຢູ່ເທິງຫົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍຮອບໜຶ່ງຮ້ອຍໂຍດ ມຸງບັງດ້ວຍດອກກັນນິກາທັງຫຼາຍ.

๒๐.

໒໐.

สฏฺฐิตุริยสหสฺสานิ, สายํ ปาตํ อุปฏฺฐหุํ;

ปริวาเรนฺติ มํ นิจฺจํ, รตฺตินฺทิวมตนฺทิตา.

ມີເຄື່ອງດົນຕີຫົກສິບພັນຊິ້ນ ບຳເຣີທັງເຊົ້າແລະແລງ ແວດລ້ອມຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ເປັນນິດ ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ບໍ່ມີກຽດຄ້ານ.

๒๑.

໒໑.

ตตฺถ นจฺเจหิ คีเตหิ, ตาเลหิ วาทิเตหิ จ;

รมามิ ขิฑฺฑารติยา, โมทามิ กามกามหํ.

ໃນວິມານນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຍິນດີໃນການຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ ເພີດເພີນຢູ່ຕາມຄວາມປາດຖະໜາໃນກາມ ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ການຂັບຮ້ອງ ສຽງກອງ ແລະສຽງດົນຕີປະໂຄມ.

๒๒.

໒໒.

ตตฺถ ภุตฺวา จ ปิตฺวา จ, โมทามิ ติทเส ตทา;

นารีคเณหิ สหิโต, โมทามิ พฺยมฺหมุตฺตเม.

ໃນວິມານນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກິນແລະດື່ມ ເພີດເພີນຢູ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງໃນເວລານັ້ນ ຮ່ວມກັບເຫຼົ່ານາງອັບສອນ ເພີດເພີນຢູ່ໃນວິມານອັນປະເສີດສຸດ.

๒๓.

໒໓.

สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ, เทวรชฺช มการยึ;

สตานํ ตีณิกฺขตฺตุํจ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ;

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสํขิยํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະຍາເທວະດາຫ້າຮ້ອຍເທື່ອ ໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດສາມຮ້ອຍເທື່ອ ແລະໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນປົກຄອງປະເທດຣາດອັນກວ້າງຂວາງ ນັບເທື່ອບໍ່ຖ້ວນ.

๒๔.

໒໔.

ภวาภเว สํสรนฺโต, มหาโภคํ ลภามหํ;

โภเค เม อูนตา นตฺถิ, พุทฺธปูชายิ ทํ ผลํ.

ເມື່ອທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດອັນມະຫາສານ ຄວາມບົກພ່ອງໃນໂພຄະສົມບັດບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๒๕.

໒໕.

ทฺเว เม ภเว สํสรามิ, เทวตฺเต อถ มานุเส;

อญฺญํ คตึ น ชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສອງພົບເທົ່ານັ້ນ ຄືໃນຄວາມເປັນເທວະດາ ແລະໃນຄວາມເປັນມະນຸດ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກທຸຄະຕິອື່ນເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๒๖.

໒໖.

ทฺเว เม กุเล ปชานามิ, ขตฺติเย จาปิ พฺราหฺมเณ;

นีเจ กุเล น ชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າເກີດໃນສອງຕະກູນເທົ່ານັ້ນ ຄືຕະກູນກະລັດສັດ ແລະຕະກູນພຣາມ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກຕະກູນຕ່ຳຊ້າເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๒๗.

໒໗.

หตฺถิยานํ อสฺสยานํ, สิวิกํ สนฺทมานิกํ;

ลภามิ สพฺพเมเว ตํ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຍານຊ້າງ ຍານມ້າ ວໍ ແລະລົດມ້າທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๒๘.

໒໘.

ทาสีคณํ ทาสคณํ, นาริโย จ อลงฺกตา;

ลภามิ สพฺพ เมเว ตํ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບໝູ່ທາດຍິງ ໝູ່ທາດຊາຍ ແລະສະຕີຜູ້ປະດັບປະດາແລ້ວທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๒๙.

໒໙.

โกเสยฺยกมฺพลิยานิ, โขมกปฺปาสิกานิจ;

ลภามิ สพฺพเมเวตํ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຜ້າໄໝ ຜ້າຂົນສັດ ຜ້າເປືອກໄມ້ ແລະຜ້າຝ້າຍທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๐.

໓໐.

นววตฺถํ [Pg.93] นวผลํ, นวคฺครสโภชนํ;

ลภามิ สพฺพเมเวตํ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຜ້າໃໝ່ ຜົນໄມ້ໃໝ່ ແລະໂພຊະນາຫານທີ່ມີລົດຊາດເລີດອັນໃໝ່ໆທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๑.

໓໑.

อิมํ ขาท อิมํ ภุญฺช, อิมมฺหิ สยเน สย;

ลภามิ สพฺพเมเวตํ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຄຳເຊື້ອເຊີນວ່າ 'ຈົ່ງຄ້ຽວສິ່ງນີ້ ຈົ່ງກິນສິ່ງນີ້ ຈົ່ງນອນເທິງທີ່ນອນນີ້' ທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๒.

໓໒.

สพฺพตฺถ ปูชิโต โหมิ, ยโส อจฺจุคฺคโต มม;

มเหสกฺโข ฆทา โหมิ, อเภชฺชปริโส สทา;

ญาตีนํ อุตฺตโม โหมิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການບູຊາໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ຍົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າສູງສົ່ງຍິ່ງ ເປັນຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ສະເໝີ ມີບໍລິວານທີ່ບໍ່ມີໃຜທຳລາຍໄດ້ຕະຫຼອດການ ແລະເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຍາດ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๓.

໓໓.

สีตํ อุณฺหํ น ชานามิ, ปริฬาโห น วิชฺชติ;

อโถ เจตสิกํ ทุกฺขํ, หทเย เม น วิชฺชติ.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ສຶກໜາວຫຼືຮ້ອນ ຄວາມຮ້ອນຮົນບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ອີກທັງຄວາມທຸກທາງໃຈກໍບໍ່ມີໃນຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.

๓๔.

໓໔.

สุวณฺณวณฺโณ หุตฺวาน, สํสรามิ ภวาภเว;

เววณฺณิยํ น ชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າມີຜິວພັນດັ່ງທອງຄຳ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມມີຜິວພັນໝອງຄ້ຳເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๕.

໓໕.

เทวโลกา จวิตฺวาน, สุกฺกมูเลน โจทิโต;

สาวตฺถิยํ ปุเร ชาโต, มหาสาเล สุอฑฺฒเก.

ເມື່ອຈຸຕິຈາກເທວະໂລກແລ້ວ ດ້ວຍກຸສົນມູນຊັກນຳ ຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດໃນເມືອງສາວັດຖີ ໃນຕະກູນມະຫາສານທີ່ຮັ່ງມີດີງາມ.

๓๖.

໓໖.

ปญฺจกามคุเณ หิตฺวา, ปพฺพชึอนคาริยํ;

ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ, อรหตฺตมปาปุณึ.

ຂ້າພະເຈົ້າລະກາມະຄຸນຫ້າແລ້ວ ໄດ້ບວດເປັນບັນພະຊິດ ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ເຈັດປີແຕ່ກຳເນີດ ກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ.

๓๗.

໓໗.

อุปสมฺปาทยี พุทฺโธ, คุณมญฺญาย จกฺขุมา;

ตรุโณว ปูชนีโย หํ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸ ຊົງຊາບຄຸນວິເສດແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງໃຫ້ອຸປະສົມບົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າເຖິງວ່າຈະຍັງເປັນເດັກໜຸ່ມ ກໍເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການບູຊາ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๘.

໓໘.

ทิพฺพจกฺขุํ วิสุทฺธํ เม, สมาธิกุสโล อหํ;

อภิญฺญาปารมิปฺปตฺโต, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ທິບພະຍະຈັກຂຸຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍລິສຸດແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງອະພິນຍາ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๓๙.

໓໙.

ปฏิสมฺภิทา อนุปฺปตฺโต, อิทฺธิปาเทสุ โกวิโท;

สทฺธมฺเม ปารมิปฺปตฺโต, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າບັນລຸປະຕິສຳພິທາແລ້ວ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ບັນລຸເຖິງຝັ່ງໃນພຣະສັດທຳ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๔๐.

໔໐.

ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ, ยํ พุทฺธมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

ໃນສາມສິບພັນກັດ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກທຸຄະຕິເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

๔๑.

໔໑.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ, ภวา สพฺเพ สมูหตา;

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา, วิหรามิ อนาสโว.

ກິເລດທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກເຜົາຜານແລ້ວ ພົບທັງປວງຖືກຖອນຮາກຂຶ້ນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຕັດເຄື່ອງພັນທະນາການໄດ້ແລ້ວ ປຽບເໝືອນຊ້າງຕັດເຄື່ອງພັນທະນາການ ຢູ່ເປັນຜູ້ບໍ່ມີອາສະວະ.

๔๒.

໔໒.

สฺวาคตํ [Pg.94] วต เม อาสิ, พุทฺธเสฏฺฐสฺส สนฺติกํ;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺโต, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

ການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ເປັນການມາທີ່ດີແທ້ໆ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸວິຊາສາມແລ້ວ ຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.

๔๓.

໔໓.

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส จ, วิเมกฺขา ปิจ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํติ;

ตํ สุตฺวา พหู กุสลกมฺมปรายณา อเหสุํ.

ປະຕິສຳພິທາສີ່ ວິໂມກແປດເຫຼົ່ານີ້ ແລະອະພິນຍາຫົກ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ. ເມື່ອໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ມະຫາຊົນເປັນອັນຫຼາຍຕ່າງກໍມຸ່ງໝັ້ນໃນກຸສົນກຳ.

๔๔.

໔໔.

สเหตุกา ปจฺฉิมิกาปิ สตฺตา,ปาปํ น สกฺโกนฺติ ชหาตุเมวํ;

อนิจฺฉมาเนหิ ชเนหิ ทุกฺขํ,อาราว ปาปํ ปริวชฺชนียํติ.

ສັດທັງຫຼາຍ ແມ້ຜູ້ມີເຫດແລະຢູ່ໃນຊາດສຸດທ້າຍ ກໍຍັງບໍ່ສາມາດລະບາບໄດ້ຢ່າງນີ້ ໂດຍຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມທຸກ ບາບຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

อุตฺตรสามเณรสฺส วตฺถุํ จตุตฺถํ.

ເລື່ອງພຣະອຸຕຕະຣະສາມະເນນ ເປັນເລື່ອງທີສີ່.

๒๕. กวีรปฏฺฏน วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໕. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງໃນກາວີຣະປັດຕະນະ.

ชมฺพุทีเป กิร โจฬรฏฺเฐ กาวีรปฏฺฏนํ นาม อโหสิ. ตตฺถ มาหิสฺสริกา พหู มิจฺฉาทิฏฺฐิกา วสนฺติ. ตตฺเถกสฺมึ เทวาลเย จิตฺตกมฺมํ กโรนฺตา เอกสฺมึ ผลเก อิสฺสรสฺส โอนมิตฺวา วนฺทนาการํ ภควโต รูปํ อกํสุ. ตสฺมึ สมเย ตตฺถ พหู อุปาสกา ตํ เทวกุลํ คนฺตฺวา ตตฺถ ตตฺถ จิตฺตกมฺมานิ โอโลเกนฺตา ตสฺมึ ผลเก ตํ จิตฺตกมฺมํ อทฺทสํสุ. ทิสฺวาน เต อโห อมฺเหหิ อปสฺสิตพฺพํ ปสฺสิตํ. สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยาสเทวมนุสฺสาย ปชาย จ อปริมาเณสุ จกฺกวาเฬสุ ภควโต อุตฺตริตรํ ฐเปตฺวา สมสโมปิ นตฺถิ. สกเลหิ สตฺตนิกาเยหิ วนฺทนีโย ปูชนีโย ภควา. อนนุรูปํ ตสฺส เอเตหิ กตํติ โรทนฺตา ปริเทวนฺตา ราชทฺวารํ คนฺตฺวา อุคฺโฆเสสุํ, ตํ สุตฺวา ราชา เต ปกฺโกสาเปตฺวา กสฺมา ตุมฺเห [Pg.95] อุคฺโฆเสถาติ ปุจฺฉิ, เต เอว มาหํสุ. เทว อมฺหากํ ภควา เทวาติเทโว สกฺกาติสกฺโก พฺรหฺมาติพฺรหฺมา เมรุว อจโล สาคโร คมฺภีโร อากาโสว อนนฺโต ปถวีว ปตฺถโฏติอาทีหิ ภควโต คุณํ วณฺเณสุํ. เตน วุตฺตํ อปทาเน.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ມີເມືອງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ກາວີຣະປັດຕະນະ ໃນແຄວ້ນໂຈລະ. ໃນເມືອງນັ້ນ ມີພວກມິດສາທິດຖິຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພຣະອິດສວນອາໄສຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ພວກເຂົາເມື່ອເຮັດວຽກຈິດຕະກຳໃນເທວະໄລແຫ່ງໜຶ່ງໃນເມືອງນັ້ນ ໄດ້ແຕ້ມຮູບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນລັກສະນະກົ້ມລົງກາບໄຫວ້ພຣະອິດສວນ ໄວ້ເທິງແຜ່ນກະດານແຜ່ນໜຶ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມີອຸປາສົກຫຼາຍຄົນໄດ້ໄປທີ່ເທວະໄລນັ້ນ ເມື່ອທ່ຽວເບິ່ງຮູບແຕ້ມໃນທີ່ຕ່າງໆ ກໍໄດ້ເຫັນຮູບແຕ້ມເທິງແຜ່ນກະດານນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ພວກເຂົາຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ໂອ້! ພວກພວກເຮົາໄດ້ເຫັນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຫັນເລີຍ. ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດาແລະມະນຸດ ແລະໃນຈັກກະວານອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ຍົກເວັ້ນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ແມ້ແຕ່ຜູ້ທີ່ມີຄຸນສະເໝີກໍບໍ່ມີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ທີ່ໝູ່ສັດທັງປວງຄວນກາບໄຫວ້ບູຊາ. ສິ່ງທີ່ພວກເຂົາເຮັດນີ້ ບໍ່ເໝາະສົມແກ່ພຣະອົງເລີຍ' ພວກເຂົາຕ່າງກໍຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ແລ້ວພາກັນໄປຮ້ອງຮຽນຢູ່ທີ່ປະຕູພຣະຣາຊະວັງ. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເອີ້ນພວກເຂົາມາເຝົ້າ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ 'ພວກເຈົ້າມາຮ້ອງຮຽນເລື່ອງຫຍັງ?' ພວກເຂົາຈຶ່ງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ຊົງເປັນເທວະດາຍິ່ງກວ່າເທວະດາ ຊົງເປັນທ້າວສັກກະຍິ່ງກວ່າທ້າວສັກກະ ຊົງເປັນພຣົມຍິ່ງກວ່າພຣົມ ຊົງໝັ້ນຄົງດັ່ງພູເຂົາສິເນຣຸ ຊົງເລິກເຊິ່ງດັ່ງມະຫາສະໝຸດ ຊົງຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ດັ່ງອາກາດ ຊົງແຜ່ກວ້າງດັ່ງແຜ່ນດິນ' ພວກເຂົາໄດ້ພັນລະນາພຣະພຸດທະຄຸນດ້ວຍປະການຕ່າງໆຢ່າງນີ້. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນອະປະທານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

พตฺตึสลกฺขณธโร, สุนกฺขตฺโตว จนฺทิมา;

อนุพฺยญฺชนสมฺปนฺโน, สาลราชาว ผุลฺลิโต.

ຊົງຊົງໄວ້ຊຶ່ງມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ ປຽບເໝືອນດວງຈັນໃນຄືນທີ່ມີດາວງາມ ຊົງສົມບູນດ້ວຍອະນຸພະຍັນຊະນະ ປຽບເໝືອນພະຍາໄມ້ຮັງທີ່ເບັ່ງບານ.

๒.

໒.

รํสิชาลปริกฺขิตฺโต, ทิตฺโตว กนกาจโล;

พฺยามปฺปภาปริวุโต, สตรํสิ ทิวากโร.

ຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍຂ່າຍແຫ່ງພຣະຣັດສະໝີ ປຽບເໝືອນພູເຂົາທອງຄຳທີ່ຮຸ່ງເຮືອງ ຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະສະຍາມະປະພາ ປຽບເໝືອນພຣະອາທິດທີ່ມີລັງສີຮ້ອຍເສັ້ນ.

๓.

໓.

โสณฺณา นโน ชินวโร, สมณีว สิลุจฺจโย;

กรุณาปุณฺณหทโย, วิวฏฺโฏ วิย สาคโร.

ພຣະຊິນະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ມີພຣະວໍຣະກາຍດັ່ງທອງຄຳ ປຽບເໝືອນພູເຂົາຫີນທີ່ສະຫງົບ ມີພຣະຫະລຶໄທເຕັມປ່ຽມດ້ວຍພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ.

๔.

໔.

โลกวิสฺสุตกิตฺตีว, สิเนรุว นคุตฺตโม;

ยสสา วิตโต ธีโร, อากาสสทิโส มุนิ.

ມີພຣະກຽດຕິຄຸນເລື່ອງລືໄປທົ່ວໂລກ ປຽບເໝືອນພູເຂົາສິເນຣຸຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງພູເຂົາ ພຣະທິຣະເຈົ້າຜູ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປດ້ວຍຍົດ ພຣະມຸນີຜູ້ປຽບເໝືອນອາກາດ.

๕.

໕.

อสงฺคจิตฺโต สพฺพตฺถ, อนิโล วิย นายโก;

ปติฏฺฐา สพฺพภูตานํ, มหีว มุนิสุตฺตโม.

ມີຈິດບໍ່ຕິດຂ້ອງໃນສິ່ງທັງປວງ ພຣະຜູ້ຊົງເປັນຜູ້ນຳປຽບເໝືອນສາຍລົມ ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງສັດທັງປວງ ພຣະມຸນີຜູ້ປະເສີດສຸດປຽບເໝືອນແຜ່ນດິນໃຫຍ່.

๖.

໖.

อนูปลิตฺโต โลเกน, โตเยน ปทุมํ ยถา;

กุวาทคจฺฉทหโน, อคฺคิกฺขนฺโธว โสภติ.

ບໍ່ຕິດເປື້ອນດ້ວຍໂລກທຳ ປຽບເໝືອນດອກບົວທີ່ບໍ່ປຽກນ້ຳ ຊົງເຜົາຜານປ່າຄືລັດທິຄຳສອນທີ່ຜິດ ຊົງງົດງາມປຽບເໝືອນກອງໄຟໃຫຍ່.

๗.

໗.

อคโท วิย สพฺพตฺถ, กิเลสวิสนาสโก;

คนฺธมาทนเสโลว, คุณคนฺธวิภูสิโต.

ປຽບເໝືອນຢາຮັກສາໂລກໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ຜູ້ກຳຈັດພິດຄືກິເລດ ປຽບເໝືອນພູເຂົາຄັນທະມາດນ໌ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍກິ່ນຫອມແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ.

๘.

໘.

คุณานํ อากโร ธีโร, รตนานํว สาคโร;

สินฺธูว วนราชีนํ, กิเลสมลหารโก.

ພຣະທິຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດອັນເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງແກ້ວມະນີ ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ຫຼໍ່ລ້ຽງແຖວປ່າໄມ້ ຜູ້ຊົງກຳຈັດມົນທິນຄືກິເລດ.

๙.

໙.

วิชยีว มหาโยโธ, มารเสนปฺปมทฺทโน;

จกฺกวตฺตีว โส ราชา, โพชฺฌงฺครตนิสฺสโร.

ປຽບເໝືອນຍອດນັກຮົບຜູ້ມີໄຊ ຜູ້ຍ່ຳຍີກອງທັບມານ ປຽບເໝືອນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແກ້ວຄືໂພດຊົງ.

๑๐.

໑໐.

มหาภิสกฺกสงฺกาโส, โทสพฺยาธิติกิจฺฉโก;

สลฺลกตฺโต ยถา เวชฺชา, ทิฏฺฐิคณฺฑวิผาลโก.

ປຽບເໝືອນແພດໃຫຍ່ຜູ້ປິ່ນປົວໂລກຄືໂທສະ ປຽບເໝືອນແພດຜ່າຕັດຜູ້ຜ່າຝີຄືທິດຖິ.

๑๑.

໑໑.

สตฺถา [Pg.96] โน ภควา เทว, มหาพฺรหฺเมหิ วนฺทิโต;

เทวินฺทสุรสิทฺเธหิ, วนฺทนีโย สทา ทรา.

ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະสາດສະດາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ອັນທ້າວມະຫາພຣົມທັງຫຼາຍກາບໄຫວ້ແລ້ວ ອັນຈອມເທບ ເຫຼົ່າເທວະດາ ແລະສິດທິທັງຫຼາຍ ຄວນກາບໄຫວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢູ່ສະເໝີ.

๑๒.

໑໒.

สพฺเพสุ จกฺกวาเฬสุ, เย อคฺคา เย จ ปูชิตา;

เตสมคฺโค มหาราช, ภควา โน ปตาปวาติ.

ຂ້າແດ່ມະຫາຣາດ ໃນຈັກກະວານທັງປວງ ທ່ານຜູ້ໃດທີ່ເລີດ ແລະທ່ານຜູ້ໃດທີ່ໄດ້ຮັບການບູຊາ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກຂ້ານ້ອຍຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍ ຊົງເປັນຜູ້ເລີດກວ່າທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ.

อยุตฺตํ เทว เทวกุเลหิ กตํติ อาหํสุ. ตํ สุตฺวา ราชา โภ สพฺเพปิ มนุสฺสา อตฺตโน อตฺตโน เทวตานํ มหนฺตภาวํ กเถนฺติ. ตุมฺหากํ ปน สตฺถุโน มหนฺตภาวํ กถํ อมฺหากํ ชานาเปถาติ, อุปาสกา น ครุ ตฺวํ มหาราช ผลกํ อาหราเปตฺวา สุทฺธวตฺเถน เวเฐตฺวา ตํ อตฺตโน มุทฺทิกาย ลญฺฉิตฺวา สุรกฺขิตสุโคปิเต เอกสฺมึ เทวกุเล ฐเปตฺวา สตฺตาหจฺจเยน อาหราเปตฺวา ตํ โอโลเกถ, ตทา โน สตฺถุโน มหนฺตานุภาวํ ชานาถาติ อาหํสุ, อถ ราชา เตสํ วุตฺตนิยาเมเนว การาเปตฺวา อนฺโตเทวกุเล ฐเปตฺวา สพฺพทฺวารานิ ปิทหิตฺวา ลญฺเฉตฺวา รกฺเขยฺยาถาติ นิโยเชสิ. ตโต เต อุปาสกา สพฺเพ สนฺนิปติตฺวา สตฺตาหํ ทานํ เทนฺตา สีลํ รกฺขนฺตา อุโปสถกมฺมํ กโรนฺตา สพฺพสตฺเตสุ เมตฺตึ ภาเวนฺตา สพฺพสตฺตานํ อตฺตนา กตปุญฺเญสุ ปตฺตึ เทนฺตา ติณฺณํ รตนานํ ปูชํ กโรนฺตา เอวํ อุคฺโฆเสสุํ. อมฺหากํ กตกุสลนิสฺสนฺเทน โลเก มหิทฺธิกา มหานุภาวา สพฺเพ เทวา จ โลกํ ปาเลนฺตา จตฺตาโร มหาราชาโน จ อมฺหากํ สตฺถุโน อุปฏฺฐานาย ฐิตภาวํ ทสฺเสนฺตูติ สจฺจกิริยํ อกํสุ. อถ เตสํ ปุญฺญานุภาเวน ตสฺมึ ขเณ สกฺกสฺส เทวรญฺโญ ปณฺฑุกมฺพลสิลาสนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ. ตโต โส มนุสฺสโลกํ โอโลเกนฺโต มิจฺฉาทิฏฺฐีหิ กตํ ตํ วิปฺปการํ ทิสฺวา สํวิคฺโค อาคนฺตฺวา อิสฺสรํ ภควโต ปาเท วนฺทิตฺวา สยิตาการํ [Pg.97] กตฺวา ตํ ปวตฺตึ อุปาสกานํ กเถตฺวา สกฏฺฐานเมว อคมาสิ. ตโต สตฺตเม ทิวเสปาโตว เต สพฺเพปิ รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอวมาหํสุ. เทว อิสฺสโร อมฺหากํ ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทิตฺวา นิปนฺโนติ. อถ ราชา เตสํ กถํ สุตฺวา นคเร เภรึ จราเปตฺวา มหาชเน สนฺนิปาเตตฺวา เตหิ ปริวุโต เทวกุลํ คนฺตฺวา ลญฺฉํ ภินฺทาเปตฺวา ทฺวารํ วิวริตฺวา ผลกํ อาหราเปตฺวา เวฐิตสาฏเก โมจาเปสิ. อถ ราชา จ มหาชโน จ ตํ มหนฺตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา มิจฺฉาทิฏฺฐึ ปหาย สพฺเพ สตฺถุโน สรณ มคมํสุ. อถ ราชา ตํ เทวกุลํ ภินฺทาเปตฺวา มหนฺตํ รมณียํ วิหารํ การาเปตฺวา ยาวชีวํ ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา เทวโลเก นิพฺพตฺติ.

ພວກອຸປາສົກກ່າວວ່າ "ຂ້າແດ່ພະອົງ ພະວິຫານທັງຫຼາຍໄດ້ກະທຳສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນແລ້ວ". ພະລາຊາໄດ້ສະດັບດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ແນ່ທ່ານທັງຫຼາຍ ມະນຸດທັງປວງຍ່ອມກ່າວເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງຕົນໆ. ກໍພວກທ່ານຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາຮູ້ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງພະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານໄດ້ແນວໃດ?". ພວກອຸປາສົກກ່າວວ່າ "ມະຫາລາຊາ ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຍາກເລີຍ ຂໍພະອົງຈົ່ງໂປດໃຫ້ຜູ້ນຳເອົາແຜ່ນກະດານມາ ແລ້ວພັນດ້ວຍຜ້າຂາວບໍລິສຸດ ປະທັບກາດ້ວຍກາຕາປະທັບຂອງພະອົງເອງ ແລ້ວນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນເທວະສະຖານແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ຮັກສາຄຸ້ມຄອງເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ເຈັດວັນແລ້ວ ຈົ່ງໃຫ້ນຳອອກມາເບິ່ງ ເມື່ອນັ້ນ ພະອົງກໍຈະໄດ້ຊາບເຖິງມະຫານຸພາບແຫ່ງພະສາດສະດາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ". ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາຈຶ່ງໂປດໃຫ້ກະທຳຕາມວິທີການທີ່ພວກອຸປາສົກgກ່າວນັ້ນທຸກປະການ ແລ້ວນຳໄປໄວ້ພາຍໃນເທວະສະຖານ ປິດປະຕູທຸກບານ ປະທັບກາຕາປະທັບ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຄົນເຝົ້າຍາມໄວ້. ຕໍານັ້ນ ພວກອຸປາສົກທັງໝົດໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ຖວາຍທານ ຮັກສາສິນ ບຳເພັງອຸໂປສົດຕະກຳ ຈະເລີນເມດຕາໃນສັດທັງປວງ ອຸທິດສ່ວນບຸນທີ່ຕົນໄດ້ກະທຳແລ້ວໃຫ້ແກ່ສັດທັງປວງ ແລະບູຊາພະລັດຕະນະໄຕ ຕະຫຼອດເຈັດວັນ ແລ້ວໄດ້ປະກາດຢ່າງນີ້ວ່າ "ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຸສົນທີ່ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳແລ້ວ ຂໍໃຫ້ເທວະດາທັງປວງຜູ້ມີລິດທິເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍໃນໂລກ ແລະທ້າວຈະຕຸມະຫາລາດທັງສີ່ຜູ້ປົກປັກຮັກສາໂລກ ຈົ່ງສະແດງຄວາມທີ່ຕົນຢືນບຳລຸງພະສາດສະດາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍດ້ວຍເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ແລ້ວໄດ້ກະທຳສັດຈະກິລິຍา. ໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງພວກເຂົາ ບັນດຸກຳພົນສິລາອາດຂອງທ້າວສັກກະເທວະລາດກໍສະແດງອາການຮ້ອນຮົນ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດເລັງແລເບິ່ງໂລກມະນຸດ ເຫັນຄວາມວິບັດທີ່ພວກມິດສາທິດຖິກະທຳແລ້ວ ກໍມີຄວາມສັງເວດ ຈຶ່ງສະເດັດມາ ນ້ອມໄຫວ້ພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນອິດສະຫຼະ ສະແດງອາການຄືກັບບັນທົມຢູ່ ແລ້ວບອກເລື່ອງລາວນັ້ນແກ່ພວກອຸປາສົກ ຈາກນັ້ນກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ສະຖານທີ່ຂອງຕົນທັນທີ. ຄັນເຖິງວັນທີເຈັດໃນເວລາເຊົ້າຕູ່ ພວກອຸປາສົກທັງໝົດກໍພາກັນໄປເຝົ້າພະລາຊາ ຖວາຍບັງຄົມແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຂ້າແດ່ພະອົງ ພະອິດສະຫຼະໄດ້ນ້ອມສຽນອະພິວາດແທບພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ແລ້ວນອນຢູ່ແລ້ວ". ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາໄດ້ສະດັບຄຳຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປະກາດໄປທົ່ວເມືອງ ໃຫ້ມະຫາຊົນມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວແວດລ້ອມດ້ວຍມະຫາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ສະເດັດໄປຍັງເທວະສະຖານ ໂປດໃຫ້ທຳລາຍກາຕາປະທັບ ເປີດປະຕູ ໃຫ້ນຳແຜ່ນກະດານອອກມາ ແລ້ວໃຫ້ແກ້ຜ້າທີ່ພັນໄວ້ອອກ. ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາແລະມະຫາຊົນໄດ້ເຫັນປາຕິຫານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນແລ້ວ ກໍລະເສຍມິດສາທິດຖິ ທັງໝົດໄດ້ເຖິງພະສາດສະດາເປັນທີ່ເພິ່ງ. ຈາກນັ້ນ ພະລາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ທຳລາຍເທວະສະຖານນັ້ນເສຍ ແລ້ວໃຫ້ສ້າງວິຫານອັນໃຫຍ່ໂຕຮົມເຢັນສວຍງາມ ບຳເພັງບຸນກຸສົນຕະຫຼອດຊີວິດ ແລ້ວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

๑๓.

໑໓.

อนพฺภุตํ สตฺถุ ธรียมาเน,กโรนฺติ ทิสฺวา กุสลานิ อิทฺธึ;

เย ตํ มุนินฺเท ปรินิพฺพุตมฺหิ,กโรนฺติ ปุญฺญานิ มหพฺภูตํ เยติ.

ການທີ່ຊົນທັງຫຼາຍເຫັນລິດທິເດດແລ້ວ ກະທຳກຸສົນທັງຫຼາຍໃນເວລາທີ່ພະສາດສະດາຍັງຊົງພະຊົນຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງອັດສະຈັນເລີຍ, ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດກະທຳບຸນທັງຫຼາຍໃນເມື່ອພະມຸນິນເຈົ້ານັ້ນປະລິນິບພານແລ້ວ, ການກະທຳຂອງຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າເປັນເລື່ອງອັດສະຈັນຍິ່ງໃຫຍ່.

กาวีรปฏฺฏนวตฺถุํ ปญฺจมํ.

ເລື່ອງເມືອງກາວີຣະປັດຕະນະ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ.

๒๖. โจรฆาตกวตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໖. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງນາຍເພັດຊະຄາດຂ້າໂຈນ

เอกสฺมึ กิร สมเย อมฺหากํ ภควา สาวตฺถิยํ อุปนิสฺสาย เชตวเน วิหรติ ธมฺมเทสนาย มหาชนสฺส สคฺคโมกฺขสมฺปทํ ททมาโน. ตสฺมึสมเย ปญฺจสตา โจรา อฏวิโต นครํ อาคนฺตฺวา รตฺติภาเค โจรกมฺมํ กตฺวา เตน ปุตฺตทาเร โปเสนฺติ. อเถกทิวสํ โจรา โจรกมฺมตฺถาย นครํ ปวิสนฺตา นครทฺวาเร เอกํ ทุกฺขิตํ ชนปทมนุสฺสํ ปสฺสิตฺวา หมฺโภ [Pg.98] กตฺถ วสตีติ ปุจฺฉึสุ, โส อตฺตชนา ชนปทวาสิภาวํ ปกาเสสิ. อถสฺส เต กสฺมา โภ อิมินา ทุกฺขวาเสน วสิสฺสสิ, เอหิ อมฺเหหิ สทฺธึ โจรกมฺมํ กโรนฺโต วตฺถาลงฺการสมฺปนฺโน ปุตฺตทารํ โปเสหิ. อิมินา กปณวาเสน น วสาติ อาหํสุ. โส ปนิเม ยุตฺตํ กเถนฺตีติ เตสํ วจนํ สมฺปฏิจฺฉิ. อถ เต เอวํ สติ อมฺเหหิ สทฺธึ อาคจฺฉาหีติ วตฺวา นํ คเหตฺวา อนฺโตนครํ ปวิฏฺฐา ตตฺถ ตตฺถ วิลุมฺปนฺตา โจรกมฺมํ อกํสุ. ตทา ชานปทิโก ลทฺธวิภโว อิมเมว วรตรนฺติ เตหิ สทฺธึ โจรกมฺมํ กโรนฺโต ชีวิกํ กปฺเปสิ, อเถกทิวสํ ราชปุริสา กตกมฺเม เต สพฺเพว คเหตฺวา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหํ พนฺธิตฺวา โกสลรญฺโญ ทสฺเสสุํ, ราชา เต ทิสฺวา เอวมาห, ภเณ ตุมฺหากํ อนฺตเร โย เอเตสํ มาเรตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปสฺสติ, ตสฺส ชีวิตทานํ ทมฺมีติ, ตํ สุตฺวา เต โจรา สพฺเพ อญฺญมญฺญญาติสุหทสมฺพนฺธภาเวน ตํ น อิจฺฉึสุ. โส ปน ชนปทวาสี มนุสฺโส อหเมเต สพฺเพ มาเรสฺสามีติ รญฺโญ วตฺวา เตนานุญฺญาโต เต สพฺเพ มาเรสิ. ตํ ทิสฺวา ตุฏฺโฐ ราชา ตสฺส โจรฆาตกมฺมํ อทาสิ. โส โจเร จ วชฺฌปฺปตฺเต จ มาเรนฺโต ปญฺจวีสติวสฺสานิ วสนฺโต อปรภาเค มหลฺลโก อโหสิ. อถ โส มนฺทพลตฺตา กติปยปหาเรนาปิ โจรํ มาเรตุํ น สกฺโกติ, ราชา ตํ ญตฺวา อญฺญสฺส โจรฆาตกมฺมํ อทาสิ. อถ โส โจรฆาตกมฺมา ปริหีโน อตฺตโน เคเห วสติ. ตทา อญฺญตโร มนุสฺโส มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา นาสาวาเตน มนุสฺสมารณกมนฺตํ ชานาติ. ตถาหิ หตฺถปาทกณฺณนาสสีสาทีสุ ยํกิญฺจิ เฉชฺชเภชฺชํ กตฺตุกาโม มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา นาสาวาตํ วิสฺสชฺเชติ. ตํ ตํ ฐานํ ฉิชฺชติ ภิชฺชติ, เอวํ มหานุภาโว โส มนฺโต, อถ โส ตํ ปุริสํ อุปฏฺฐหิตฺวา มนฺตํ ลภิตฺวา รญฺโญ สาสนํ เปเสสิ[Pg.99]. อหํ อิโต ปุพฺเพ มหลฺลกตฺตา โจรานํ หตฺถปาทาทโย ทุกฺเขน เฉชฺช เภชฺชํ กโรมิ, มาเรตพฺเพปิ ทุกฺเขน มาเรมิ. อิทานิ ปนาหํ ตถา น กโรมิ, มม มนฺตานุภาเวน เฉชฺชเภชฺชกมฺมํ กริสฺสามีติ. ราชา ตํ สาสนํ สุตฺวา สาธูติ ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา ฐานนฺตรํ ตสฺเสว ปากติก มกาสิ. โส ตโต ปฏฺฐาย ตํ กมฺมํ กโรนฺโต ปุน ปญฺจวสฺสานิ อติกฺกาเมสิ. โส มหลฺลโก ขีณายุโก ทุพฺพโล มรณมญฺจปรายโณ หุตฺวา มรณเวทนาทุกฺเขน มหนฺเตน ภยานเกน สทฺเทน วิสฺสรํ วิรวนฺโต นิมีลิเตน จกฺขุนา ภยานกํ นรกคฺคิชาลาปชฺชลนฺตอยกูฏมุคฺครธเร นิรยปาเล จ ปสฺสนฺโต นิปนฺโน โหติ, ตโต ตสฺส ปฏิวิสฺสกเคเห มนุสฺสา ตสฺส ภยานกสทฺทสวเณน เคหํ ฉฏฺเฏตฺวา ปลายึสุ. ตสฺมึ กิร ทิวเส มหาสาริปุตฺตตฺเถโร ทิพฺพจกฺขุนา โลกํ โอโลเกนฺตา ตํ โจรฆาตกํ ตทเหว กาลํกตฺวา นิรเย นิพฺพตฺตมานํ ทิสฺวา มยิ ตตฺถ คเต ปเนส มยิ ปสาเทน สคฺเค นิพฺพตฺตตีติ ญตฺวา อชฺช มยา ตสฺสานุคฺคหํ กาตุํ วฏฺฏตีติ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ตสฺส ฆรทฺวาร มคมาสิ. อถ โส เถรํ ทิสฺวา กุทฺโธ โกเปน ตฏตฏายมานเทโห อชฺช ตํ วิชฺฌิตฺวา ผาเลตฺวา มาเรสฺสามีติ นิปนฺโนว มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา นาสาวาตํ วิสฺสชฺเชสิ, เถโร ตสฺมึ ขเณ นิโรธสมาปนฺโน นิโรธา วุฏฺฐาย สุริโย วิย วิโรจมาโน อฏฺฐาสิ, อถ โส เถรสฺส ตโย วาเร ตเถว กตฺวา กิญฺจิ กาตุํ อสกฺโกนฺโต อติวิย วิมฺหิตจิตฺโต เถเร จิตฺตํ ปสาเทตฺวา อตฺตโน ปฏิยตฺตํ ปายสํ เถรสฺส ทาเปสิ, เถโร มงฺคลํ วฑฺเฒตฺวา วิหารเมว อคมาสิ, โจรฆาตโก เถรสฺส ทินฺนทานํ อนุสฺสรนฺโต ตสฺมึ ขเณ กาลํ กตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺติ. อโห วีตราคานํ พุทฺธปุตฺตานํ อานุภาโว. เอวํ นรเก นิพฺพตฺตมาโนปิสฺส พเลน สคฺเค นิพฺพตฺโตติ. ตถาหิ.

ໄດ້ຍິນວ່າມີສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ຊົງອາໄສເມືອງສາວັດຖີ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ຊົງສະແດງທຳເກື້ອກູນແກ່ມະຫາຊົນໃຫ້ໄດ້ເຖິງສະຫວັນແລະພະນິບພານ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີໂຈນຫ້າຮ້ອຍຄົນອອກມາຈາກປ່າເຂົ້າມາສູ່ເມືອງ ກະທຳໂຈລະກຳໃນເວລາກາງຄືນ ແລ້ວລ້ຽງດູລູກເມຍດ້ວຍຊັບນັ້ນ. ຢູ່ມາໄດ້ວັນໜຶ່ງ ພວກໂຈນເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງເຂົ້າເມືອງເພື່ອຈະປຸ້ນສະດົມ ໄດ້ເຫັນຊາວບ້ານຜູ້ທຸກຍາກຄົນໜຶ່ງຢູ່ທີ່ປະຕູເມືອງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ "ແນ່ທ່ານ ທ່ານອາໄສຢູ່ໃສ?". ຊາວບ້ານຄົນນັ້ນກໍບອກວ່າຕົນເອງເປັນຄົນຕ່າງເມືອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພວກໂຈນຈຶ່ງກ່າວກັບລາວວ່າ "ແນ່ທ່ານ ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງທົນທຸກທໍລະມານຢູ່ຢ່າງນີ້? ຈົ່ງມາຮ່ວມປຸ້ນສະດົມກັບພວກເຮົາ ເພື່ອຈະໄດ້ມີເສື້ອຜ້າອາພອນອຸດົມສົມບູນລ້ຽງດູລູກເມຍເຖີດ ຢ່າຢູ່ຢ່າງອັດຄັດນີ້ເລີຍ". ຊາວບ້ານຄົນນັ້ນຄິດວ່າ "ພວກນີ້ເວົ້າຖືກແລ້ວ" ຈຶ່ງຮັບຄຳຂອງພວກເຂົາ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພວກໂຈນຈຶ່ງgກ່າວວ່າ "ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງມານຳກັນ" ແລ້ວພາລາວເຂົ້າໄປໃນເມືອງ ປຸ້ນສະດົມຕາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ກະທຳໂຈລະກຳ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາວບ້ານຄົນນັ້ນໄດ້ຊັບມາແລ້ວ ກໍຄິດວ່າ "ການເຮັດແບບນີ້ດີກວ່າ" ຈຶ່ງຮ່ວມປຸ້ນສະດົມກັບພວກໂຈນເຫຼົ່ານັ້ນລ້ຽງຊີບເລື້ອຍມາ. ຢູ່ມາວັນໜຶ່ງ ພວກລາຊະບຸລຸດໄດ້ຈັບພວກໂຈນທັງໝົດນັ້ນໃນຂະນະທີ່ກຳລັງປຸ້ນສະດົມ ແລ້ວມັດແຂນໄພ່ຫຼັງຢ່າງແໜ້ນໜາ ນຳໄປຖວາຍພະລາຊາແຫ່ງແຄວ້ນໂກສົນ. ພະລາຊາທອດພະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ "ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາພວກເຈົ້າ ຫາກໃຜຂ້າພວກໂຈນເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍໄດ້ ເຮົາຈະໄວ້ຊີວິດແກ່ຜູ້ນັ້ນ". ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ພວກໂຈນທັງໝົດຕ່າງກໍມີຄວາມຜູກພັນເປັນຍາດມິດສະຫາຍກັນ ຈຶ່ງບໍ່ມີໃຜປາດຖະໜາຈະເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ. ສ່ວນຊາວບ້ານຄົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນພະລາຊາວ່າ "ข້າພະອົງຈະຂ້າພວກນີ້ທັງໝົດເອງ" ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພະລາຊາແລ້ວ ກໍໄດ້ຂ້າພວກໂຈນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ. ພະລາຊາທອດພະເນດເຫັນແລ້ວມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ລາວເປັນນາຍເພັດຊະຄາດຂ້າໂຈນ. ລາວໄດ້ຂ້າພວກໂຈນແລະຜູ້ຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ຢ່າງນັ້ນເປັນເວລາຊາວຫ້າປີ ຈົນຕໍ່ມາກໍກາຍເປັນຄົນແກ່ຊະລາ. ຕໍານັ້ນ ລາວມີກຳລັງນ້ອຍ ແມ້ຈະຟັນຫຼາຍເທື່ອກໍບໍ່ສາມາດຂ້າໂຈນໃຫ້ຕາຍໄດ້ ພະລາຊາຊົງຊາບແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຕຳແໜ່ງນາຍເພັດຊະຄາດແກ່ຄົນອື່ນ. ລາວຈຶ່ງພົ້ນຈາກໜ້າທີ່ນາຍເພັດຊະຄາດ ແລະອາໄສຢູ່ທີ່ເຮືອນຂອງຕົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງໄດ້ຮຽນມົນ ແລະຮູ້ມົນຂ້າມະນຸດດ້ວຍລົມດັງ. ດ້ວຍວ່າ ຫາກລາວປາດຖະໜາຈະຕັດຫຼືທຳລາຍອະໄວຍະວະໃດໜຶ່ງ ມີມື, ຕີນ, ຫູ, ດັງ, ຫົວ ເປັນຕົ້ນ ກໍຈະຮ່າຍມົນແລ້ວພົ່ນລົມດັງອອກໄປ ສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ກໍຈະຂາດແລະແຕກທຳລາຍໄປ ມົນນັ້ນມີອານຸພາບຫຼາຍຢ່າງນີ້. ຕໍ່ມາ ນາຍເພັດຊະຄາດເກົ່າໄດ້ບຳລຸງຊາຍຄົນນັ້ນຈົນໄດ້ຮຽນມົນນັ້ນ ແລ້ວສົ່ງຂ່າວໄປກາບທູນພະລາຊາວ່າ "ແຕ່ກ່ອນ ຂ້າພະອົງແກ່ຊະລາແລ້ວ ຕັດແລະທຳລາຍມືຕີນຂອງພວກໂຈນດ້ວຍຄວາມລຳບາກ ແມ້ຈະຂ້າກໍຂ້າດ້ວຍຄວາມລຳບາກ. ແຕ່ບັດນີ້ ຂ້າພະອົງຈະບໍ່ເຮັດແນວນັ້ນອີກແລ້ວ ຂ້າພະອົງຈະຕັດແລະທຳລາຍດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງມົນຂອງຂ້າພະອົງ". ພະລາຊາໄດ້ສະດັບຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ "ດີລະ" ແລ້ວໂປດໃຫ້ເອີ້ນລາວມາ ແລະພະລາຊາທານຕຳແໜ່ງເດີມໃຫ້ແກ່ລາວອີກ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວກໍໄດ້ເຮັດວຽກນັ້ນຕໍ່ມາອີກຫ້າປີ. ນາຍເພັດຊະຄາດນັ້ນແກ່ຊະລາ ສິ້ນອາຍຸໄຂ ອ່ອນເພຍ ແລະນອນຢູ່ເທິງຕຽງຄົນໄຂ້ໃກ້ຈະຕາຍ ໄດ້ຮ້ອງຄວນຄາງດ້ວຍສຽງອັນດັງໜ້າຢ້ານກົວເພາະທຸກຂະເວທະນາຢ່າງແຮງກ້າ ຫຼັບຕາລົງກໍເຫັນແປວໄຟນະຮົກອັນໜ້າຢ້ານກົວລຸກໂຊນຢູ່ ແລະເຫັນພວກຍົມມະບານຖືຄ້ອນເຫຼັກໃຫຍ່ ນອນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ. ຕໍານັ້ນ ພວກຄົນທີ່ຢູ່ເຮືອນໃກ້ຄຽງໄດ້ຍິນສຽງອັນໜ້າຢ້ານກົວນັ້ນ ກໍພາກັນຖິ້ມເຮືອນຊານປົບໜີໄປ. ໃນວັນນັ້ນເອງ ພະມະຫາສາຣີບຸດເຖລະເລັງເບິ່ງໂລກດ້ວຍທິບພະຈັກຂຸ ເຫັນນາຍເພັດຊະຄາດນັ້ນຈະເຖິງແກ່ກຳໃນວັນນັ້ນແລ້ວໄປບັງເກີດໃນນະຮົກ ຈຶ່ງຄິດວ່າ "ຫາກເຮົາໄປທີ່ນັ້ນ ລາວຈະມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນເຮົາແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ ວັນນີ້ເຮົາຄວນອະນຸເຄາະແກ່ລາວ" ຈຶ່ງຄອງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວສະເດັດໄປຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູເຮືອນຂອງລາວ. ຄັ້ງນັ້ນ ລາວເຫັນພະເຖລະແລ້ວ ກໍມີຄວາມໂກດຮ້າຍ ເນື້ອຕົວສັ່ນຮ້ອນຮົນ ຄິດວ່າ "ວັນນີ້ເຮົາຈະແທງແລະຜ່າເຈົ້າໃຫ້ຕາຍ" ຈຶ່ງນອນຮ່າຍມົນແລ້ວພົ່ນລົມດັງອອກໄປ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພະເຖລະໄດ້ເຂົ້າໂນໂລດສະມາບັດ ອອກຈາກນິໂລທະສະມາບັດແລ້ວ ຢືນຮຸ່ງເຮືອງປານພະອາທິດ. ລາວໄດ້ກະທຳຢ່າງນັ້ນໃສ່ພະເຖລະເຖິງສາມເທື່ອ ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງໄດ້ ຈຶ່ງມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສໃນພະເຖລະ ແລ້ວໃຫ້ຄົນຖວາຍເຂົ້າປາຍາດທີ່ຕົນກຽມໄວ້ແກ່ພະເຖລະ. ພະເຖລະໄດ້ອະນຸໂມທະນາໃຫ້ພອນແລ້ວກໍກັບຄືນສູ່ວິຫານ. ນາຍເພັດຊະຄາດລະນຶກເຖິງທານທີ່ຕົນໄດ້ຖວາຍແກ່ພະເຖລະ ໃນຂະນະນັ້ນກໍໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ. ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ອານຸພາບແຫ່ງພະພຸດທະສາວົກຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ແມ້ຄົນທີ່ກຳລັງຈະໄປບັງເກີດໃນນະຮົກ ກໍຍັງໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນໄດ້ດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງພະເຖລະ. ສົມດັ່ງຄຳກ່າວທີ່ວ່າ:

๑.

໑.

ทานํ [Pg.100] ตาณํ มนุสฺสานํ, ทานํ ทุคฺคติวารณํ;

ทานํ สคฺคสฺส โสปานํ, ทานํ สนฺติกรํ ปรํ.

ທານ ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງມະນຸດທັງຫຼາຍ, ທານ ເປັນເຄື່ອງປ້ອງກັນທຸຄະຕິ, ທານ ເປັນຂັ້ນໄດສູ່ສະຫວັນ, ທານ ເປັນເຄື່ອງກະທຳຄວາມສະຫງົບຢ່າງຍິ່ງ.

๒.

໒.

อิจฺฉิติจฺฉิตทาเนน, ทานํ จินฺตามณี วิย;

กปฺปรุกฺโขว สตฺตานํ, ทานํ ภทฺทฆโฏวิย.

ດ້ວຍການໃຫ້ສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາແລ້ວໆ, ທານ ຈຶ່ງປຽບເໝືອນແກ້ວຈິນດາມະນີ, ປຽບເໝືອນຕົ້ນກັລປະພຶກຂອງສັດທັງຫຼາຍ ແລະປຽບເໝືອນໝໍ້ເງິນໝໍ້ຄຳອັນປະເສີດ.

๓.

໓.

สีลวนฺตสฺส ทาเนน, จกฺกวตฺติสิริมฺปิ จ;

ลภนฺติ สกฺกสมฺปตฺตึ, ตถา โลกุตฺตรํ สุขํ.

ດ້ວຍການຖວາຍທານແກ່ທ່ານຜູ້ມີສິນ ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມໄດ້ຮັບແມ້ກະທັ້ງສົມບັດແຫ່ງພະເຈົ້າຈັກກະພັດ, ສົມບັດແຫ່ງທ້າວສັກກະ ແລະໂລກຸດຕະຣະສຸກ.

๔.

໔.

ปาปกมฺเมสุ นิรโต, ฐิโตยํ นรกายเน ;

สาริปุตฺตสฺส เถรสฺส, ปิณฺฑปาตสฺส วาหสา.

ຊາຍຜູ້ນີ້ຍິນດີໃນບາບກຳ ຢືນຢູ່ເທິງຫົນທາງໄປສູ່ນະຮົກ, ແຕ່ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການຖວາຍບິນທະບາດແກ່ພະສາຣີບຸດເຖລະ,

๕.

໕.

อปายํ ปริวชฺเชตฺวา, เนกทุกฺขสมากุลํ;

เทวสงฺฆปริพฺพูฬฺโห, คโต เทวปุรํ วรํ.

ລາວຈຶ່ງຫຼີກເວັ້ນອະບາຍພູມອັນເຕັມໄປດ້ວຍທຸກຫຼາຍປະການ, ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ໄປສູ່ເທວະນະຄອນອັນປະເສີດ.

๖.

໖.

ตสฺมา สุเขตฺเต สทฺธาย, เทถ ทานานิ กามทํ;

ทานํ เทนฺเตหิ สีลมฺปิ, ปาลนียํติสุนฺทรนฺติ.

ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຖວາຍທານອັນໃຫ້ຜົນຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ດ້ວຍສັດທາໃນເນື້ອນາບຸນອັນດີ, ແລະເມື່ອໃຫ້ທານຢູ່ ກໍຄວນຮັກສາສິນດ້ວຍ ຈຶ່ງຈະເປັນການດີເລີດ.

อถ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ สนฺนิปติตฺวา นิสินฺนา ภควนฺตํ ปุจฺฉึสุ, กึภนฺเต โส ปาโป จตูสุ อปาเยสุ กตรสฺมึ นิพฺพตฺโตติ. อถ สตฺถา อชฺเชส ภิกฺขเว สาริปุตฺตสฺส ทินฺนทานานุภาเวน เทวโลเก นิพฺพตฺโต, ตสฺเสว นิสฺสนฺเทน อนาคเต ปจฺเจกพุทฺโธ ภวิสฺสตีติ พฺยากาสีติ.

ລຳດັບນັ້ນ ພະພິກຂຸທັງຫຼາຍປະຊຸມກັນໃນທຳມະສະພາແລ້ວ ກາບທູນຖາມພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ "ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຊາຍຜູ້ເຮັດບາບຄົນນັ້ນ ໄປບັງເກີດໃນອະບາຍພູມສີ່ແຫ່ງໃດ?". ຄັ້ງນັ້ນ ພະສາດສະດາຊົງພະຍາກອນວ່າ "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ວັນນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນບັງເກີດໃນເທວະໂລກແລ້ວ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງທານທີ່ຖວາຍແກ່ພະສາຣີບຸດ, ແລະດ້ວຍຜົນແຫ່ງທານນັ້ນ ລາວຈະໄດ້ເປັນພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ".

๗.

໗.

โภ สาริปุตฺเต นิหิตปฺปทานํ,ขเณน ปาเปติ หิ สคฺคมคฺคํ;

ตสฺมา สุเขตฺเตสุ ททาถ ทานํ,กามตฺถ เจ สคฺคโมกฺขํ ปรตฺถ.

ແນ່ທ່ານທັງຫຼາຍ ການຖວາຍທານທີ່ຕັ້ງໄວ້ດີແລ້ວໃນພະສາຣີບຸດ ຍ່ອມນຳໄປສູ່ຫົນທາງສະຫວັນໄດ້ໃນຊົ່ວຂະນະ, ເພາະສະນັ້ນ ຫາກທ່ານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາສະຫວັນແລະພະນิບພານໃນປໍລະໂລກ ຈົ່ງຖວາຍທານໃນເນື້ອນາບຸນອັນດີເຖີດ.

โจรฆาตกวตฺถุํ ฉฏฺฐมํ.

ເລື່ອງນາຍເພັດຊະຄາດຂ້າໂຈນ ເປັນເລື່ອງທີຫົກ.

๒๗. สทฺโธปาสกสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໗. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງອຸປາສົກຜູ້ມີສັດທາ

อตีเต [Pg.101] กิร กสฺสปทสพลสฺส กาเล เอโก ปุริโส สทฺโธ รตนตฺตเยสุ ปสนฺโน อุจฺฉุยนฺตกมฺเมน ชีวิกํ กปฺเปนฺโต ปฏิวสติ. อถ โส เอกํ คิลานภิกฺขุํ ทิสฺวา ตสฺส อุฬุงฺกมตฺตํ สปฺปึ อทาสิ, ตเถเวกสฺส ภิกฺขุสฺส เอกํ คุฬปิณฺฑํ อทาสิ, อถาปรสฺมึทิวเส เอกํ ฉาตชฺฌตฺตํ สุนขํ ทิสฺวา ตสฺส ภตฺตปิณฺเฑน สงฺคห มกาสิ, อเถกสฺส อิณฏฺฐกสฺส เอกํ กหาปณํ อทาสิ, อเถกทิวสํ ธมฺมํ สุณมาโน ธมฺมเทสกสฺส ภิกฺขุสฺส สาฏกํ ปูเชสิ, โส เอตฺตกํ ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา ภเวสุ จรมาโนหํ สมุทฺทปพฺพตาทีสุปิ ยํ ยํ อิจฺฉามิ. ตํ ตํ สมิชฺฌตูติ ปตฺถนํ อกาสิ, โส อปรภาเค กาลํ กตฺวา เตเหว กุสลมูเลหิ สุตฺตปฺปพุทฺโธ วิย เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา ตตฺถ มหนฺตํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวิตฺวา ตโต จุโต อมฺหากํ ภควโต กาเล สาวตฺถิยํ มหทฺธเน มหาสาลกุเล นิพฺพตฺติตฺวา ตโต โส วิญฺญุตํ ปตฺโต กาเลน กาลํ ธมฺมํ สุณนฺโต ฆราวาเส อาทีนวํ ปพฺพชฺชาย จ อานิสํสํ สุตฺวา ปพฺพชิโต น จิเรเนว อรหตฺตํ ปาปุณิ. โส อปรภาเค สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ปญฺจสตภิกฺขุปริวาโร อุคฺคนครํ อคมาสิ, ตตฺถ เสฏฺฐิโน ภริยา สทฺธา อโหสิ ปสนฺนา. สา เถรํ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ สทฺธึ ภิกฺขาย จรนฺตํ ทิสฺวา ตุริตตุริตา คนฺตฺวา เถรสฺส ปตฺตํ คเหตฺวา สทฺธึ ปญฺจสเตหิ ภิกฺขูหิ โภเชตฺวา เถรํ ตตฺถ นิพทฺธวาสตฺถํ ยาจิตฺวา ปญฺจสตกูฏาคารานิ การาเปตฺวา อลงฺกริตฺวา ปญฺจสตภิกฺขู ตตฺถ วาเสนฺตี นิพทฺธํ จตุปจฺจเยหิ อุปฏฺฐานมกาสิ. ตโต เถโร ตํ ปญฺจสุ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา ตตฺถ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา อญฺญตฺต คนฺตุกาโม อนุปุพฺเพน ปฏฺฏนคามํ อคมาสิ, ตตฺถ วสิตฺวา ตโต นาวํ อภิรุยฺห ปญฺจสตภิกฺขูหิ ปริวุโต สมุทฺทปิฏฺเฐน คจฺฉติ, สมุทฺทํ ตรนฺตสฺส [Pg.102] ตสฺส สาครมชฺเฌ อุทรวาโต สมุฏฺฐหิตฺวา ปีเฬติ, ตํ ทิสฺวา ภิกฺขู ภนฺเต อิทํ ปุพฺเพ เกน วูปสเมสฺสตีติ ปุจฺฉึสุ, เถโร ปุพฺเพ เม อาวุโส อุลุงฺกมตฺเต สปฺปิปีเต โรโค วูปสมฺมตีติ อาห, ภิกฺขู ภนฺเต สมุทฺทปิฏฺเฐ กถํ สปฺปึ ลภิสฺสาม, อธิวาเสถาติ อาหํสุ, ตํ สุตฺวา เถเรน น โน อายสฺมนฺตา สปฺปิ ทุลฺลภา, มม ปตฺตํ คเหตฺวา สมุทฺโททกํ อุทฺธริตฺวา อาเนถาติ วุตฺเต ภิกฺขู ตถา อกํสุ. อุทฺธฏมตฺตเมว ตํอุทกํ ปริวตฺเตตฺวา สปฺปิ อโหสิ, อถ ภิกฺขู ตํ ทิสฺวา อจฺฉริยพฺภุตจิตฺตา ชาตา เถรสฺส สปฺปึ อุปนาเมสุํ, เถเรน สปฺปิโน ปีตมตฺเต โส อาพาโธ วูปสมิ, อถสฺส ภิกฺขูหิ กิ เมตํ ภนฺเต อจฺฉริยํ, น โน อิโต ปุพฺเพ เอวรูปํ ทิฏฺฐปุพฺพํติ วุตฺเต เถโร เตนหิ กตปุญฺญานํ ปุญฺญวิปากํ ปสฺสิสฺสถาติ วตฺวา สมุทฺทํ โอโลเกสิ อิทํ สปฺปิ โหตูติ. อถสฺส จกฺขุปเถ สมุทฺเท สพฺโพทกํ ปริวตฺเตตฺวา สปฺปิ อโหสิ. อถสฺส ภิกฺขู อพฺภุตจิตฺตา อญฺญมฺปิ อีทิสํ ปุญฺญํ อตฺถิ ภนฺเตติ ปุจฺฉึสุ, ตโต เถโร เตนหิ ปสฺสถายสฺมนฺตา มม ปุญฺญนฺติ วตฺวา สมนฺตา ตตฺถ ตตฺถ ฆนเสลปพฺพเต โอโลเกสิ, สพฺพานิ ตานิ คุฬปิณฺฑานิ อเหสุํ, ตโต จกฺขุปเถ สมนฺตา ภตฺตภาชนานิ ทสฺเสสิ สพฺยญฺชนํ โสปกรณํ. ตโต หิมวนฺตํ โอโลเกสิ, สพฺพํ ตํ สุวณฺณมยํ อโหสิ. อถาภิมุขฏฺฐาเน มหนฺตํ วนสณฺฑํ โอโลเกสิ, สกลวนสณฺฑํนานาวิราควตฺเถหิ สญฺฉนฺนํ อโหสิ, ภิกฺขู ตํ ตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา อตีว วิมฺหิตา ภนฺเต เกน เต ปุญฺญกมฺเมน เอตาทิสานิ ปาฏิหาริยานิ ภวิสฺสนฺตีติ ปุจฺฉึสุ, เถโร กสฺสปทสพลสฺส กาเล อตฺตนา กตํ สพฺพํ ตํ กุสลํ ปกาเสสิ. เตเนตฺถ.

ດັ່ງໄດ້ຍິນມາວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ຄັ້ງພຣະກັດສະປະທົດສະພົນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການເຮັດວຽກໃນໂຮງງານຫີບອ້ອຍ. ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸຜູ້ເຈັບໄຂ້ຮູບໜຶ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍເນີຍໃສປະມານເທົ່າກະບວຍໜຶ່ງແກ່ພຣະພິກຂຸນັ້ນ, ແລະໄດ້ຖວາຍນ້ຳອ້ອຍກ້ອນໜຶ່ງແກ່ພຣະພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໃນທຳນອງດຽວກັນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຫັນໝາໂຕໜຶ່ງທີ່ຫິວໂຫຍ ຈຶ່ງໄດ້ສົງເຄາະມັນດ້ວຍກ້ອນເຂົ້າ, ຕໍ່ມາໄດ້ໃຫ້ເງິນກາຫາປະນະໜຶ່ງແກ່ຄົນຜູ້ເປັນໜີ້, ແລະໃນວັນໜຶ່ງ ຂະນະທີ່ຟັງທຳຢູ່ ໄດ້ຖວາຍຜ້າສະດົກແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ສະແດງທຳ. ລາວໄດ້ເຮັດບຸນກຸສົນໄວ້ພຽງເທົ່ານີ້ ແລ້ວໄດ້ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາວ່າ 'ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼືພູເຂົາກໍຕາມ ຄວາມປາດຖະໜາໃດໆ ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜານັ້ນໆ ຈົ່ງສຳເລັດເຖີດ'. ໃນກາລະຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກຳ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ດ້ວຍກຸສົນມູນເຫຼົ່ານັ້ນ ປານປະໜຶ່ງວ່າຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກນັ້ນ. ເມື່ອຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ລາວໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນມະຫາສານທີ່ມີຊັບຫຼາຍ ໃນເມືອງສາວັດຖີ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອລາວຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນ ໄດ້ຟັງທຳເປັນຄັ້ງຄາວ ໄດ້ເຫັນໂທດຂອງການຄອງເຮືອນ ແລະອານິສົງຂອງການບວດ ຈຶ່ງໄດ້ບວດ ແລະບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ. ໃນກາລະຕໍ່ມາ ທ່ານໄດ້ຖວາຍອະພິວາດແກ່ພຣະສາດສະດາ ແລ້ວມີພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບເປັນບໍລິວານ ຈາຣິກໄປຍັງເມືອງອຸກຄະນະຄອນ. ໃນເມືອງນັ້ນ ພັນລະຍາຂອງເສດຖີເປັນຜູ້ມີສັດທາເຫຼື້ອມໃສ. ນາງໄດ້ເຫັນພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບ ກຳລັງບິນທະບາດຢູ່ ຈຶ່ງຟ້າວໄປຮັບບາດຂອງພຣະເຖຣະ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍພັດຕາຫານແກ່ພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບ. ນາງໄດ້ອາຣາດທະນາໃຫ້ພຣະເຖຣະຈຳພັນສາຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໂດຍໄດ້ສ້າງກຸຕິຍອດ ໕00 ຫຼັງ ຕົກແຕ່ງຢ່າງຈົບງາມ ໃຫ້ພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບພັກອາໄສຢູ່ ແລະໄດ້ບຳລຸງດ້ວຍປັດໄຈ ໔ ເປັນນິດ. ຕໍ່ມາ ພຣະເຖຣະໄດ້ໃຫ້ນາງຕັ້ງຢູ່ໃນສິນ ໕ ຢູ່ຈຳພັນສາໃນທີ່ນັ້ນຕາມຄວາມພໍໃຈ ແລ້ວປາດຖະໜາຈະໄປບ່ອນອື່ນ ຈຶ່ງໄດ້ຈາຣິກໄປຕາມລຳດັບຈົນຮອດໝູ່ບ້ານທ່າເຮືອ. ທ່ານໄດ້ພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຂຶ້ນເຮືອໄປພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບເປັນບໍລິວານ ເດີນທາງໄປທາງມະຫາສະໝຸດ. ຂະນະທີ່ກຳລັງຂ້າມມະຫາສະໝຸດຢູ່ນັ້ນ ລົມໃນທ້ອງໄດ້ກຳເລີບຂຶ້ນບີບຄັ້ນທ່ານໃນທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນກ່ອນໜ້ານີ້ ໂຣກນີ້ສະຫງົບລົງໄດ້ດ້ວຍສິ່ງໃດ?'. ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ໃນກ່ອນໜ້ານີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ດື່ມເນີຍໃສປະມານເທົ່າກະບວຍໜຶ່ງ ໂຣກກໍສະຫງົບລົງ'. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກຂ້ານ້ອຍຈະຫາເນີຍໃສໃນທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດໄດ້ແນວໃດ ຂໍທ່ານຈົ່ງອົດກັ້ນໄວ້ກ່ອນເຖີດ'. ພຣະເຖຣະໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເນີຍໃສບໍ່ແມ່ນຂອງຫາຢາກສຳລັບພວກເຮົາເລີຍ ພວກທ່ານຈົ່ງຖືເອົາບາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໄປຕັກເອົານ້ຳໃນມະຫາສະໝຸດມາເຖີດ'. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍໄດ້ເຮັດຕາມນັ້ນ. ພໍແຕ່ຕັກນ້ຳນັ້ນຂຶ້ນມາ ນ້ຳນັ້ນກໍກັບກາຍເປັນເນີຍໃສທັນທີ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ນ້ອມເນີຍໃສນັ້ນເຂົ້າໄປຖວາຍແກ່ພຣະເຖຣະ. ພໍແຕ່ພຣະເຖຣະດື່ມເນີຍໃສນັ້ນ ໂຣກພະຍາດກໍສະຫງົບລົງ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນສິ່ງແບບນີ້ມາກ່ອນເລີຍ'. ພຣະເຖຣະກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຜົນບຸນຂອງຜູ້ມີບຸນທັງຫຼາຍເຖີດ' ແລ້ວແນມເບິ່ງມະຫາສະໝຸດ ພ້ອມທັງອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ນ້ຳນີ້ຈົ່ງກາຍເປັນເນີຍໃສເຖີດ'. ໃນສາຍຕາຂອງພວກເພິ່ນ ນ້ຳທັງໝົດໃນມະຫາສະໝຸດກໍກັບກາຍເປັນເນີຍໃສທັນທີ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ບຸນອື່ນໆ ທີ່ເປັນແບບນີ້ຍັງມີອີກບໍ່?'. ພຣະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຈົ່ງເບິ່ງບຸນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ' ແລ້ວແນມເບິ່ງໄປທີ່ພູເຂົາຫີນອັນໜາແໜ້ນໃນບ່ອນຕ່າງໆ ໂດຍຮອບ ພູເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດກໍກາຍເປັນກ້ອນນ້ຳອ້ອຍທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ໃນສາຍຕາຂອງພວກເພິ່ນ ກໍປາກົດມີພາຊະນະໃສ່ເຂົ້າ ພ້ອມດ້ວຍກັບເຂົ້າ ແລະເຄື່ອງບໍລິວານທັງຫຼາຍໂດຍຮອບ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ແນມເບິ່ງໄປທາງປ່າຫິມະພານ ປ່າຫິມະພານທັງໝົດນັ້ນກໍກາຍເປັນຄຳທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ແນມເບິ່ງປ່າໃຫຍ່ທີ່ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ປ່າທັງໝົດນັ້ນກໍຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຜ້າສີສັນຕ່າງໆ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນປາຕິຫານນັ້ນໆ ແລ້ວ ກໍມີຄວາມພິດສະວົງຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍບຸນກຳອັນໃດ ປາຕິຫານເຖິງປານນີ້ຈຶ່ງປາກົດມີແກ່ທ່ານ?'. ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ສະແດງກຸສົນກຳທັງໝົດທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຄັ້ງພຣະກັດສະປະທົດສະພົນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວຄຳນີ້ໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

อิมสฺมึ [Pg.103] ภทฺทเก กปฺเป, กสฺสโป นาม นายโก;

สพฺพโลกหิตตฺถาย, โลเก อุปฺปชฺชิ จกฺขุมา.

ໃນພັດທະກະປະນີ້ ມີພຣະນາຍົກ (ພຣະຜູ້ຊົງນຳທາງ) ພຣະນາມວ່າ ກັດສະປະ ຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດໂລກທັງປວງ.

๒.

໒.

ตทาหํ อุจฺฉุยนฺตมฺหิ, นิยุตฺโต คุฬการโก;

เตน กมฺเมน ชีวามิ, โปเสนฺโต ปุตฺตทารเก.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນເຮັດນ້ຳອ້ອຍ ຮັບຈ້າງຢູ່ໃນໂຮງງານຫີບອ້ອຍ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານນັ້ນ ແລະລ້ຽງດູລູກເມຍ.

๓.

໓.

กิลนฺตินฺทฺริยมทฺทกฺขึ, ภิกฺขุํ โรคาตุรํ ตทา;

ภิกฺขาจารกวตฺเตน, ฆตตฺถํ สมุปาคตํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຜູ້ມີອິນຊີອິດເມື່ອຍ ເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ ມາບິນທະບາດຕາມວັດປະຕິບັດ ເພື່ອຕ້ອງການເນີຍໃສ.

๔.

໔.

อุลุงฺกมตฺตํ สปฺปิสฺส, อททํ ตสฺส ภิกฺขุโน;

สทฺทหนฺโต ทานผลํ, ทยายุ ทคฺคมานโส.

ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດໃຈເຫຼື້ອມໃສ ເຊື່ອໝັ້ນໃນຜົນແຫ່ງທານ ແລະມີຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍເນີຍໃສປະມານເທົ່າກະບວຍໜຶ່ງແກ່ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

.๕

เตน กมฺเมน สํสาเร, สํสรนฺโต ภวาภเว;

ยตฺถิจฺฉามิ ฆตํ ตตฺถ, อุปฺปชฺชติ อนปฺปกํ.

ດ້ວຍກຳນັ້ນ ເມື່ອข້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສານວັດ ໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜານເນີຍໃສໃນທີ່ໃດ ເນີຍໃສອັນຫຼວງຫຼາຍກໍບັງເກີດຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ.

๖.

໖.

อิจฺฉามหํ สมุทฺทสฺมึ, ผลมฺปิ ฆตมตฺตโน;

ตํ ตํ สพฺพํ ฆตํ โหติ, ฆตทานสฺสิทํ ผลํ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຂ້າພະເຈົ້າຈະປາດຖະໜານເນີຍໃສໃນມະຫາສະໝຸດ ນ້ຳທັງໝົດນັ້ນກໍກາຍເປັນເນີຍໃສ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຖວາຍເນີຍໃສ.

๗.

໗.

สุณาถ มยฺหํ อญฺญมฺปิ, ปุญฺญกมฺมํ มโนรมํ;

ตทา ทิสฺวานหํ ภิกฺขุํ, โรเคน ปริปีฬิตํ.

ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຟັງບຸນກຳອັນໜ້າເພິ່ງພໍໃຈອີກຢ່າງໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຜູ້ຖືກໂຣກພະຍາດບີບຄັ້ນ.

๘.

໘.

คุฬปิณฺฑํ คเหตฺวาน, ปตฺเต ตสฺส สมากิรึ;

เตน โส สุขิโต อาสิ, โรคํ พฺยปคตํ ตทา.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖືເອົາກ້ອນນ້ຳອ້ອຍ ແລ້ວໃស່ລົງໃນບາດຂອງເພິ່ນ ດ້ວຍການຖວາຍນັ້ນ ເພິ່ນກໍມີຄວາມສຸກ ແລະໂຣກພະຍາດກໍຫາຍດີໃນເວລານັ້ນ.

๙.

໙.

เตน เม คุฬทาเนน, สํสรํ เทวมานุเส;

ยตฺถตฺโถสฺมิ คุเฬนาหํ, ตตฺถ ตํ สุลภํ มม.

ດ້ວຍການຖວາຍນ້ຳອ້ອຍນັ້ນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ ຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ໃນທີ່ໃດ ນ້ຳອ້ອຍກໍເປັນຂອງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຫາໄດ້ງ່າຍໃນທີ່ນັ້ນ.

๑๐.

໑໐.

เสลาจ วิปุลา มยฺหํ, โหนฺติ จิตฺตานุวตฺตกา;

มหนฺตคุฬปิณฺฑาว, คุฬทาเน อิทํ ผลํ.

ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາຫີນອັນກວ້າງໃຫຍ່ ກໍຄ້ອຍຕາມຄວາມປາດຖະໜາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ກາຍເປັນກ້ອນນ້ຳອ້ອຍອັນໃຫຍ່ໂຕ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຖວາຍນ້ຳອ້ອຍ.

๑๑.

໑໑.

อถาปิ เม กตํ ปุญฺญํ, สุณาถ สาธุ ภิกฺขโว;

ฉาตชฺฌตฺตํ ผนฺทมานํ, ทิสฺวาน สุนขํ ตทา.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຟັງບຸນກຳທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້ດີແລ້ວອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນໝາໂຕໜຶ່ງທີ່ຫິວໂຫຍ ແລະກຳລັງດິ້ນຮົນຢູ່.

๑๒.

໑໒.

ภตฺตปีณฺเฑน [Pg.104] สงฺคณฺหึ, ตมฺปิ ทานํ ผลาวหํ;

ตโต ปฏฺฐาย นาโหสิ, อนฺนปาเนน อูนตา.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສົງເຄາະມັນດ້ວຍກ້ອນເຂົ້າ ທານນັ້ນກໍນຳຜົນມາໃຫ້ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ຄວາມຂາດແຄນເຂົ້າແລະນ້ຳກໍບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.

๑๓.

໑໓.

สุลภนฺนปาโน สุขิโต, อโหสึชาติชาติยํ;

อชฺชาปิ ยทิ อิจฺฉามิ, โภชเนน ปโยชนํ.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີເຂົ້າແລະນ້ຳຫາໄດ້ງ່າຍ ມີຄວາມສຸກໃນທຸກໆ ຊາດ ເຖິງແມ່ນໃນວັນນີ້ ຫາກຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຕ້ອງການອາຫານ.

๑๔.

໑໔.

จกฺขุปเถ สมนฺตา เม, ชายนฺตุกฺขลิโย พหู;

อถาปรมฺปิ กุสลํ, อกาสึตํ สณาถ เม.

ໝໍ້ເຂົ້າເປັນຈຳນວນຫຼາຍກໍປາກົດຂຶ້ນໂດຍຮອບໃນສາຍຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຟັງກຸສົນກຳອີກຢ່າງໜຶ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້.

๑๕.

໑໕.

อิณฏฺฐกสฺส โปสสฺส, อทาเสกํ กหาปณํ;

เตน เม ปุญฺญกมฺเมน, อโนมภวสมฺปทํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ເງິນກາຫາປະນະໜຶ່ງແກ່ຄົນຜູ້ເປັນໜີ້ ດ້ວຍບຸນກຳນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ສົມບັດໃນພົບອັນປະເສີດ.

๑๖.

໑໖.

ปจุรํ ชาตรูปญฺจ, ลภามิ ชาติชาติยํ;

สจชฺช ธนกาโมหํ, ฆนเสโลปิ ปพฺพโต;

โหติ เหมมยํ สพฺพํ, อิณโต โมจเน ผลํ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຄຳອັນຫຼວງຫຼາຍໃນທຸກໆ ຊາດ ຫາກໃນວັນນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງການຊັບ ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາຫີນອັນໜາແໜ້ນກໍກາຍເປັນຄຳທັງໝົດ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຊ່ວຍປົດໜີ້.

๑๗.

໑໗.

อญฺญมฺปิ มม ปุญฺญํ โภ, สุณาถ สุติโสภนํ;

กสฺสปสฺส ภควโต, สาสเนกํ พหุสฺสุตํ.

ທ່ານທັງຫຼາຍ ຂໍຈົ່ງຟັງບຸນກຳອັນໜ້າຟັງອີກຢ່າງໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໃນພຣະສາດສະໜາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ມີພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນພະຫູສູດຮູບໜຶ່ງ.

๑๘.

໑໘.

เทเสนฺตํ มุนิโน ธมฺมํ, สุตฺวา ปีณิตมานโส;

ปูเชสึสาฏกํ มยฺหํ, ธมฺมสฺส ธมฺมสามิโน.

ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳທີ່ພຣະມຸນີ (ພຣະພິກຂຸ) ສະແດງຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດໃຈອີ່ມເອີບ ຈຶ່ງໄດ້ບູຊາຜ້າສະດົກຂອງຕົນແກ່ພຣະທຳຂອງພຣະທຳມະສາມີ.

๑๙.

໑໙.

เตนาหํ ปุญฺญกมฺเมน, สํสรํ เทวมานุเส;

ลภามิ ปจุรํ วตฺถํ, ยํ โลกสฺมึ วรํ ปรํ.

ດ້ວຍບຸນກຳນັ້ນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮັບຜ້າອັນຫຼວງຫຼາຍ ເຊິ່ງເປັນຜ້າອັນປະເສີດສຸດໃນໂລກ.

๒๐.

໒໐.

อิจฺฉมาโน สเจ อชฺช, หิมวนฺตมฺปิ ปพฺพตํ;

นานาวิราควตฺเถหิ, ฉาทยิสฺสํ สมนฺตโต.

ຫາກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາໃນວັນນີ້ ກໍສາມາດປົກຄຸມແມ່ນແຕ່ພູເຂົາຫິມະພານ ດ້ວຍຜ້າສີສັນຕ່າງໆ ໂດຍຮອບໄດ້.

๒๑.

໒໑.

สเจ อิจฺฉามิ อชฺเชว, วตฺเถนจฺฉาทยา มิเต;

ชนฺตโว จตุทีปสฺมึ, วตฺถทานสฺสิทํ ผลํ.

ຫາກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາໃນວັນນີ້ ກໍສາມາດປົກຄຸມສັດທັງຫຼາຍໃນທະວີບທັງສີ່ ດ້ວຍຜ້າໄດ້ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຖວາຍຜ້າ.

๒๒.

໒໒.

เอเตสํ ปุญฺญกมฺมานํ, วาหสา กามภูมิยํ;

สมฺปตฺติ มนุภุตฺวาน, สาวตฺถิปุร มุตฺตเม.

ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງບຸນກຳເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດໃນກາມະພູມແລ້ວ ກໍໄດ້ມາບັງເກີດໃນເມືອງສາວັດຖີອັນປະເສີດສຸດ.

๒๓.

໒໓.

ชาโต กุเล มหาโภเค,วุทฺธิปฺปตฺโต สุเขธิโต;

ตสฺส ธมฺมํ สุณิตฺวาน,ปพฺพชิตฺวาน สาสเน.

ໄດ້ເກີດໃນຕະກູນທີ່ມີຊັບສົມບັດຫຼາຍ ຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນຢ່າງມີຄວາມສຸກ ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳຂອງພຣະອົງແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບວດໃນພຣະສາດສະໜາ.

๒๔.

໒໔.

โลกุตฺตรํ อคฺครสํ, ภุญฺจนฺโต มุนิวาหสา;

กิเลเส ปชหิตฺวาน, อรหตฺตมปาปุณึ.

ໄດ້ສະເຫວີຍຣົດອັນເລີດຄືໂລກຸດຕະຣະທຳ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕາມພຣະມຸນີ ລະກິເລດທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ.

๒๕.

໒໕.

กุสลํ นา วมนฺตพฺพํ, ขุทฺทกนฺติ กทาจิปิ;

อนนฺตผลทํ โหติ, นิพฺพาณมฺปิ ททาติ ตํ.

ບຸກຄົນບໍ່ຄວນດູຖູກບຸນກຸສົນວ່າເປັນຂອງເລັກນ້ອຍໃນກາລະໃດໆ ເພາະບຸນນັ້ນຍ່ອມໃຫ້ຜົນອັນບໍ່ມີປະມານ ແລະຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງພຣະນິພານໄດ້.

อถสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภิกฺขู จ มหาชโน จ ทานาทิกุสลกมฺมํ กตฺวา เยภุยฺเยน สคฺคปรายณา อเหสุํติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸແລະມະຫາຊົນທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທດສະໜານັ້ນແລ້ວ ໄດ້ເຮັດກຸສົນກຳມີການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

๒๖.

໒໖.

มโนปสาเทนปิ อปฺปปุญฺญํ,เอวํ มหนฺตํ ภวตีติ ญตฺวา;

มา อปฺปปุญฺญนฺติ ปมชฺชถมฺโภ;

สราถ เทวึ อิธ ลาชทายึ.

ທ່ານທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູ້ວ່າບຸນເລັກນ້ອຍ ຫາກເຮັດດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ເຫຼື້ອມໃສ ກໍຍ່ອມມີຜົນຍິ່ງໃຫຍ່ເຖິງປານນີ້ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນປະໝາດວ່າເປັນບຸນເລັກນ້ອຍ ຂໍຈົ່ງລະນຶກເຖິງນາງເທບທິດາຜູ້ຖວາຍເຂົ້າຕອກໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ.

สทฺโธปาสกสฺส วตฺถุํ สตฺตมํ.

ເລື່ອງອຸປາສົກຜູ້ມີສັດທາ ເປັນເລື່ອງທີ ໗ ຈົບ.

๒๘. กปณสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໘. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນເລື່ອງຂອງຄົນຍາກຈົນ (ກະປະນະ)

อมฺหากํ ภควติ ปรินิพฺพุเต พาราณสีนครวาสี เอโก ทุคฺคตปุริโส ปรเคเห ภตึกตฺวา ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺมึ สมเย นครวาสิโน เยภุยฺเยน ตสฺมึ ตสฺมึ ฐาเน มณฺฑปาทโย การาเปตฺวา มหาทานํ เทนฺติ, ตํ ทิสฺวา ทุคฺคโต เอวํ จินฺเตสิ, อหํ ปุพฺเพ อกตปุญฺญตฺตา ปรเคเห ภตึ กตฺวา กิจฺเฉน กสิเรน ชีวามิ. นิวาสนปารุปนมฺปิ วาสฏฺฐานมตฺตมฺมิ ทุกฺขโต ลภามิ. อิทานิ พุทฺธุปฺปาโท วตฺตติ ภิกฺขุสงฺโฆปิ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານແລ້ວ ມີຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ໃນເມືອງພາຣານະສີ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຮັບຈ້າງໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຊາວເມືອງໂດຍສ່ວນຫຼາຍໄດ້ສ້າງມົນທົບເປັນຕົ້ນໃນບ່ອນນັ້ນໆ ແລ້ວຖວາຍມະຫາທານ. ຊາຍຍາກຈົນນັ້ນເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ໃນອະດີດ ເພາະເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ ຈຶ່ງຕ້ອງຮັບຈ້າງໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ແມ່ນແຕ່ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແລະທີ່ຢູ່ອາໄສ ກໍຫາໄດ້ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ບັດນີ້ ເປັນສະໄໝທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນ ແລະມີພຣະພິກຂຸສົງຢູ່'.

สพฺเพ [Pg.106] อิเม ทานํ ทตฺวา สคฺคมคฺคํ โสเธนฺติ. มยาปิ ทานํ ทาตุํ วฏฺฏติ. ตมฺเม ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ภวิสฺสติ. อปิ จ มยฺหํ ตณฺฑุลนาลิมตฺตมฺปิ นตฺถิ, อกตวีริเยน ตํ มตฺถกํ ปาเปตุํ น สกฺกา, เอตทตฺถายาหํ อุยฺโยคํ กตฺวา ทานํ ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ตโต ปฏฺฐาย ภตึ ปริเยสมาโน คนฺตฺวา ตตฺถ ตตฺถ ภตึ กตฺวา ลทฺธนิวาเป จ ภิกฺขาจริยาย ลทฺธติลตณฺฑุลาทโย จ เอกตฺถ สํหริตฺวา มนุสฺเส สมาทาเปตฺวา ตสฺมึ มณฺฑปํ การาเปตฺวา วนกุสมาทีหิ ตํ อลงฺกริตฺวา ภิกฺขู นิมนฺเตตฺวา มณฺฑเป นิสีทาเปตฺวา สพฺเพสํ ปายสํ ปฏิยาเทตฺวา โภเชสิ. อถ โส มรณกาเล อตฺตนา กตํ ตํ ทานวรํ อนุสฺสริ. โส เตน กุสลกมฺเมน สุตฺตปฺปพุทฺโธ วิย เทวโลเก นิพฺพตฺติ. ตสฺมึ เตน กตปุญฺญานุรูปํ มหนฺตํ กนกวิมานํ นิพฺพตฺติ. สมนฺตา ติคาวุตฏฺฐาเน เทวตา นานา วิธานิ ตุริยานิ คเหตฺวา อุปหารํ กโรนฺติ. นิจฺจํ เทวจฺฉราสหสฺสานิ ตํ ปริวาเรตฺวา ติฏฺฐนฺติ. เอวํ โส มหนฺตํ สมฺปตฺตึ อนุภวติ. อเถกทิวสํ สุวณฺณเสลวิหารวาสี มหาสงฺฆรกฺขิตตฺเถโร ปตฺตปฏิสมฺภิโท เทวจาริกํ จรมาโน ตํ เทวปุตฺตํ อนุปมาย เทวสมฺปตฺติยา วิโรจมานํ ทิสฺวา อุปสงฺกมฺม ฐิโต เตน กตกมฺมํ ปุจฺฉิ. โสปิสฺส ยถาภูตํ พฺยากาสิ, เตนตฺถ.

'ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດ ຖວາຍທານແລ້ວຊຳຮະລົນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ. ເຮົາເອງກໍຄວນຖວາຍທານຄືກັນ. ທານນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານ. ແຕ່ເຮົາບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ເຂົ້າສານຈັກທະນານໜຶ່ງ, ຫາກບໍ່ມີຄວາມພະຍາຍາມ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດໄດ້, ເຮົາຈະພະຍາຍາມເພື່ອການນີ້ ແລ້ວຖວາຍທານ'. ເມື່ອຄິດດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວຈຶ່ງໄດ້ທ່ຽວຊອກຫາວຽກຮັບຈ້າງ ໄປເຮັດວຽກຮັບຈ້າງໃນບ່ອນນັ້ນໆ ແລ້ວຮວບຮວມຄ່າຈ້າງທີ່ໄດ້ມາ ແລະເຂົ້າສານ, ໝາກງາ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ໄດ້ມາຈາກການຂໍທານໄວ້ໃນບ່ອນດຽວກັນ. ລາວໄດ້ຊັກຊວນຄົນທັງຫຼາຍໃຫ້ຊ່ວຍກັນສ້າງມົນທົບ ຕົກແຕ່ງມົນທົບນັ້ນດ້ວຍດອກໄມ້ປ່າເປັນຕົ້ນ, ແລ້ວໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໃຫ້ມານັ່ງໃນມົນທົບ, ໄດ້ຈັດແຈງເຂົ້າປາຍາດຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸທັງໝົດ. ຕໍ່ມາ ໃນເວລາຈະຕາຍ ລາວໄດ້ລະນຶກເຖິງທານອັນປະເສີດທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້ນັ້ນ. ດ້ວຍກຸສົນກຳນັ້ນ ລາວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ປານປະໜຶ່ງວ່າຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ. ວິມານຄຳອັນໃຫຍ່ໂຕໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແກ່ລາວໃນເທວະໂລກນັ້ນ ສົມກັບບຸນທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້. ເຫຼົ່າເທວະດາໃນບໍລິເວນ ໓ ຄາວຸດ ໄດ້ຖືເອົາເຄື່ອງດົນຕີຕ່າງໆ ມາບັນເລງບູຊາ. ມີນາງອັກສອນສະຫວັນພັນໜຶ່ງແວດລ້ອມຢູ່ເປັນນິດ. ລາວໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງນີ້. ຢູ່ມາຊົ່ວວັນໜຶ່ງ ພຣະມະຫາສັງຄະຣັກຂິຕະເຖຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນສຸວັນນະເສລະວິຫານ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາປັດຕະ ໄດ້ຈາຣິກໄປໃນເທວະໂລກ ໄດ້ເຫັນເທບພະບຸດນັ້ນຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍເທວະສົມບັດອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຢືນຢູ່ໃກ້ໆ ແລ້ວຖາມເຖິງກຳທີ່ລາວໄດ້ເຮັດໄວ້. ເທບພະບຸດນັ້ນກໍໄດ້ຕອບຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວຄຳນີ້ໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

สพฺพโสวณฺณโย อาสิ, ปาสาโท รตนามโย;

โสณฺณสิงฺคสตากิณฺโณ, ทุทฺทิกฺโข จ ปภสฺสโร.

ວິມານອັນເປັນວິຈິດນັ້ນ ເປັນວິມານຄຳລ້ວນໆ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວປະເສີດ ເຕັມໄປດ້ວຍຍອດຄຳຫຼາຍຮ້ອຍຍອດ ມີແສງສະຫວ່າງຮຸ່ງເຮືອງຈົນຍາກທີ່ຈະແນມເບິ່ງໄດ້.

๒.

໒.

กูฏาคาร สตากิณฺโณ, โสณฺณมาลาสมากุโล;

มุตฺตากลาปาลมฺพนฺติ, ตตฺถ ตตฺถ มโนรมา.

ວິມານນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍກຸຕິຍອດຫຼາຍຮ້ອຍຫຼັງ ສະພຣັ່ງພ້ອມດ້ວຍພວງມາໄລຄຳ ມີພວງແກ້ວມຸກດາຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາໃນບ່ອນນັ້ນໆ ຢ່າງໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ.

๓.

໓.

เนกคพฺภสตากิณฺโณ, สยนาสนมณฺฑิโต;

วิภตฺโต ภพฺพภาเคหิ, ปุญฺญวฑฺฒกินา กโต.

ວິມານນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍຫ້ອງຫຼາຍຮ້ອຍຫ້ອງ ຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງລາດແລະທີ່ນອນ ຖືກແບ່ງເປັນສ່ວນໆ ຢ່າງງົດງາມ ປານປະໜຶ່ງວ່າສ້າງຂຶ້ນໂດຍນາຍຊ່າງຜູ້ມີບຸນ.

๔.

໔.

นจฺจนฺติ [Pg.107] ปมทา ตตฺถ, เภริมณฺฑลมชฺฌคา;

คายนฺติ กาจิ กีฬนฺติ, วาเทนฺติ กาจิ ตนฺติโย.

ໃນວິມານນັ້ນ ມີນາງສະຫວັນຟ້ອນລຳຢູ່ທ່າມກາງວົງກອງ, ບາງນາງກໍຮ້ອງເພງ, ບາງນາງກໍຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ, ບາງນາງກໍດີດພິນ.

๕.

໕.

ตโต ติคาวุเต ฐาเน, ปาสาทสฺส สมนฺตโต;

สหจฺฉรา เทวปุตฺตา, คเหตฺวา อาตตาทโย.

ໃນບໍລິເວນ ໓ ຄາວຸດ ໂດຍຮອບວິມານນັ້ນ ມີເຫຼົ່າເທບພະບຸດຜູ້ເປັນເພື່ອນຮ່ວມສະຫວັນ ຖືເອົາເຄື່ອງດົນຕີມີກອງໜ້າດຽວເປັນຕົ້ນ.

๖.

໖.

โมทนฺติ ปริวาเรตฺวา, นจฺจคีตาทินา สทา;

อุลฺลงฺฆนฺติจ เสเลนฺติ, สิลาฆนฺติ สมนฺตโต.

ພາກັນແວດລ້ອມ ແລະມີຄວາມເພີດເພີນດ້ວຍການຟ້ອນລຳແລະການຮ້ອງເພງເປັນນິດ, ພາກັນເຕັ້ນໂດດ, ຮ້ອງເພງ ແລະຍົກຍ້ອງສັນເສີນຢູ່ໂດຍຮອບ.

๗.

໗.

เอวํ มหิทฺธิโก ทานิ, ตุวํ วนฺโทว ภาสติ;

ปุจฺฉามิ ตํ เทวปุตฺต, กึ กมฺมมกรี ปุรา.

ບັດນີ້ ທ່ານເປັນຜູ້ມີອິດທິຣິດຫຼາຍ ຮຸ່ງເຮືອງຄືກັບດວງຈັນ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມທ່ານ, ແດ່ເທບພະບຸດ ໃນຊາດກ່ອນທ່ານໄດ້ເຮັດກຳອັນໃດໄວ້?

เทวปุตฺโต อาห.

ເທບພະບຸດກ່າວວ່າ:

๘.

໘.

อโหสึ ทุคฺคโต ปุพฺเพ, พาราณสีปุรุตฺตเม;

ทานํ เทนฺติ นรา ตตฺถ, นิมนฺเตตฺวาน ภิกฺขโว.

ໃນຊາດກ່ອນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນຍາກຈົນ ໃນເມືອງພາຣານະສີອັນປະເສີດສຸດ. ໃນເມືອງນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວຖວາຍທານ.

๙.

໙.

ชีวนฺโต ภติยา โสหํ, ทานํ เทนฺเต มหาชเน;

ตุฏฺฐหฏฺเฐ ปมุทิเต, เอวํ จินฺเตสหํ ตทา.

ຂ້າພະເຈົ້າລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຮັບຈ້າງ ເມື່ອເຫັນມະຫາຊົນກຳລັງຖວາຍທານ ມີຄວາມຍິນດີ ເບີກບານ ແລະເພີດເພີນ ຍາມນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ:

๑๐.

໑໐.

สมฺปนฺนวตฺถาลงฺการา, ทานํ เทนฺติ อิเม ชนา;

ปรตฺถปิ ปหฏฺฐาว, สมฺปตฺติมนุโภนฺติ เต.

ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍວັດຖຸແລະເຄື່ອງປະດັບ ຍ່ອມຖວາຍທານ; ເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ມີຄວາມຍິນດີ ຍ່ອມສະເຫວີຍສົມບັດໃນໂລກໜ້າດ້ວຍ.

๑๑.

໑໑.

พุทฺธุปฺปาโท อยํ ทานิ, ธมฺโม โลเก ปวตฺตติ;

สุสีลา ทานิ วตฺตนฺติ, ทกฺขิเณยฺยา ชิโนรสา.

ບັດນີ້ ການບັງເກີດຂຶ້ນແຫ່ງພຣະພຸດທະເຈົ້າມີຢູ່, ພຣະທັມຍ່ອມເປັນໄປໃນໂລກ; ບັດນີ້ ພຣະຊິໂນຣົດ (ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ) ຜູ້ມີສີລອັນດີ ຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິຍະທານ ຍ່ອມປະພຶດຢູ່.

๑๒.

໑໒.

อนาวฏฺฐิโต สํสาโร, อปายา ขลุ ปูริตา;

กลฺยาณวิมุขา สตฺตา, กามํ คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ.

ສັງສາຣະວັດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ, ອະບາຍພູມທັງຫຼາຍເຕັມໄປແທ້; ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເມີນເສີຍຕໍ່ຄວາມດີ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິໂດຍແທ້.

๑๓.

໑໓.

อิทานิ ทุกฺขิโต หุตฺวา, ชีวามิ กสิเรนหํ;

ทลิทฺโท กปโณ ทีโน, อปฺปโภโค อนาลโย.

ບັດນີ້ ຂ້ານ້ອຍເປັນທຸກ ຍ່ອມເປັນຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ; ເປັນຄົນຍາກຈົນ, ເຂັນໃຈ, ອະນາຖາ, ມີໂພຄະໜ້ອຍ, ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ.

๑๔.

໑໔.

อิทานิ พีชํ โรเปมิ, สุเขตฺเต สาธุสมฺมเต;

อปฺเปวนาม เตนาหํ, ปรตฺถ สุขิโต สิยา.

ບັດນີ້ ຂ້ານ້ອຍຈະຫວ່ານພືດລົງໃນເນື້ອນາບຸນອັນດີ ທີ່ທ່ານສາທຸຊົນທັງຫຼາຍຍົກຍ້ອງ; ດ້ວຍຜົນທານນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍເພິ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກໃນໂລກໜ້າ.

๑๕.

໑໕.

อิติ จินฺติย ภิกฺขิตฺวา, ภตึ กตฺวาน เนกธา;

มณฺฑปํ ตตฺถ กาเรตฺวา, นิมนฺเตตฺวาน ภิกฺขโว.

ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຂໍທານ ແລະຮັບຈ້າງເຮັດວຽກງານຫຼາຍຢ່າງ, ໃຫ້ປຸກມົນທົບ (ຜາມ) ຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ.

๑๖.

໑໖.

อายาเสน [Pg.108] อทาสาหํ, ปายสํ อมตาย โส;

เตน กมฺมวิปาเกน, เทวโลเก มโนรเม.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຖວາຍຂ້າວມະທຸປາຍາດດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມ ເພື່ອບັນລຸອະມະຕະທັມ; ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມນັ້ນ ໃນເທວະໂລກອັນເປັນທີ່ຈຳເລີນໃຈ...

๑๗.

໑໗.

ชาโตมฺหิ ทิพฺพกาเมหิ, โมทมาโน อเนกธา;

ทีฆายุโก วณฺณวนฺโต, เตชสฺสีจ อโหสหนฺติ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ບັງເກີດແລ້ວ, ເພີດເພີນຢູ່ດ້ວຍກາມອັນເປັນທິບຫຼາຍປະການ; ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະ (ຜິວພັນງາມ) ແລະມີເດດຫຼາຍ.

เอวํ เทวปุตฺโต อตฺตนา กตปุญฺญกมฺมํ วิตฺตาเรน กเถสิ, เถโรปิ มนุสฺสโลกํ อาคนฺตฺวา มนุสฺสานํ อตฺตนา ปจฺจกฺขโต ทิฏฺฐทิพฺพสมฺปตฺตึ ปกาเสสิ. ตํ สุตฺวา มหาชโน กุสลกมฺมํ กตฺวา เยภุยฺเยน สคฺเค นิพฺพตฺโตติ.

ເທວະບຸດໄດ້ສະແດງບຸນຍາກັມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດໄວ້ໂດຍລະອຽດຢ່າງນີ້, ຝ່າຍພຣະເຖຣະເມື່ອໄດ້ກັບມາສູ່ມະນຸດສະໂລກແລ້ວ ກໍໄດ້ປະກາດແກ່ມະນຸດທັງຫຼາຍເຖິງທິບພະຍະສົມບັດທີ່ຕົນໄດ້ເຫັນປະຈັກຕາ. ມະຫາຊົນໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດກຸສົນກັມ ແລະໂດຍສ່ວນຫຼາຍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

๑๘.

໑໘.

อนาลโย ทุคฺคตทีนโกปิ,ทานํ ททนฺโต ธิคโต วิเสสํ;

สคฺคา ปวคฺคํ ยทิ ปตฺถยวฺโห,หนฺตฺวาน มจฺเฉรมลํ ททาถาติ.

ແມ່ນແຕ່ຄົນຍາກຈົນ, ອະນາຖາ, ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ເມື່ອໃຫ້ທານ ກໍຍັງບັນລຸຄຸນວິເສດໄດ້; ຖ້າທ່ານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາສະຫວັນແລະພຣະນິພານ, ຈົ່ງກຳຈັດມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ແລ້ວໃຫ້ທານເຖີດ.

กปณสฺส วตฺถุํ อฏฺฐมํ.

ເລື່ອງຄົນຍາກຈົນ ຈົບເປັນທີແປດ.

๒๙. เทวปุตฺตสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໒໙. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງເທວະບຸດ.

อิโต ปุพฺเพ นารทสฺส กิร สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส กาเล อยํ ทีโป อญฺญตเรน นาเมน ปากโฏ อโหสิ, โส ปเนกสฺมึ กาเล ทุพฺภิกฺโข อโหสิ ทุสฺสสฺโส, มหาฉาตกภยํ สตฺเต ปีเฬติ. ตสฺมึ สมเย นารทสฺส ภควโต เอโก สาสนิโก สาวโก อญฺญตรสฺมึ คาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ยถา โธตปตฺโตว นิกฺขมิ. อถญฺญตรสฺมึ เคเห มนุสฺสา เอกํ ตณฺฑุลนาฬึโปฏลิกาย พนฺธิตฺวา อุทเก ปกฺขิปิตฺวา ปจิตฺวา อุทกํ คเหตฺวา ปิวนฺโต ชีวนฺติ, ตทา เถรํ ทิสฺวา วนฺทิตฺวา ปตฺตํ คเหตฺวา เตน ตณฺฑุเลน ภตฺตํ ปจิตฺวา ปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา เถรสฺส อทํสุ. อถ [Pg.109] เตสํ สทฺธาพเลน สา อุกฺขลิ ภตฺเตน ปริปุณฺณา อโหสิ, เต ตํ อพฺภุตํ ทิสฺวา อยฺยสฺส ทินฺนทาเน วิปาโก อชฺเชว โน ทิฏฺโฐติ โสมนสฺสชาตา มหาชนํ สนฺนิปาเตตฺวา เต ภตฺตํ โภเชตฺวา ปจฺฉา สยํ ภุญฺชึสุ. ภตฺตสฺส คหิตคหิตฏฺฐานํ ปูรเตว. ตโต ปฏฺฐาย เต สมฺปตฺตมหาชนสฺส ทานํ ททนฺตา อายุปริโยสาเน เทวโลเก นิพฺพตฺตึสุ, อถ โส เถโร ภตฺตํ อาทาย คนฺตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิตฺวา ภุญฺชิตุมารติ. ตสฺมึ กิร รุกฺเข นิพฺพตฺโต เอโก เทวปุตฺโต อาหาเรน กิลนฺโต ภุญฺชมานํ เถรํ ทิสฺวา อตฺตภาวํ วิชหิตฺวา มหลฺลกเวเสน ตสฺส สมีเป อฏฺฐาสิ. เถโร อนาวชฺชิตฺวาว ภุญฺชติ. เทวปุตฺโต จริมาโลปํ ฐเปตฺวา ภุตฺตกาเล อุกฺกาสิตฺวา อตฺตานํ ฐิตภาวํ ชานาเปสิ. เถโร ตํ ทิสฺวา วิปฺปฏิสาริ หุตฺวา จริมํ ภตฺถปิณฺฑํ ตสฺส หตฺเถ ฐเปสิ, ตโต โส ภตฺตปิณฺฑํ คเหตฺวา ฐิโต จินฺเตสิ. อิโต กิร มยา ปุพฺเพ สมณพฺราหฺมณานํ วา กปณทฺธิกานํ วา อนฺตมโส กากสุนขา ทีนมฺปิ อาหารํ อทินฺนปุพฺพํ ภวิสฺสติ, เตนวาหํ เทโว หุตฺวาปิ ภตฺตํ น ลภามิ. หนฺทาหํ อิมํ ภตฺตปิณฺฑํ เถรสฺเสว ทสฺสามิ, ตํ เม ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย จาติ. เอวญฺจ ปน จินฺเตตฺวา ภตฺตปิณฺเฑ อาสํ ปหาย เถรํ อุปสงฺกมฺม สามิ ทาสสฺส โว อลํ อิธ โลเกน สงฺคหํ. ปรโลเกน เม สงฺคหํ กโรถาติ วตฺวา ตสฺส ปตฺเต โอกิริ. อถสฺส ภตฺถปิณฺฑํ ปตฺเต ปติตมตฺเตเยว ติคาวุตฏฺฐาเน ทิพฺพมยานิ ภตฺตภาชนานิปญฺญายึสุ. เทวปุตฺโต เถรํ ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา ตโต ทิพฺพโภชนํ คเหตฺวา ปถมํ ทานํ ทตฺวา ปจฺฉา สยํ ภุญฺจิ. ตโต เทปุตฺโต ทุติยทิวสโต ปฏฺฐาย เถรสฺส จ สมฺปตฺตมหาชนสฺส จ มหาทานํ เทนฺโต อายุปริโยสาเน [Pg.110]๐ เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา ฉสุ กามสคฺเคสุ อปราปรํ ทิพฺพสมฺปตฺติ มนุภวมาโน ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล ตโต จุโต พาราณสิยํ อเนกวิภวสฺส มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส กุฏุมฺพิกสฺส เคเห นิพฺพตฺติ. เทโวติสฺส นามํ อกํสุ. อปรภาเค วิญฺญุตํ ปตฺตสฺส ตสฺส มาตาปิตโร กาลมกํสุ. โสวณฺณมณิมุตฺตาทิปูริตโกฏฺฐาคาราทโย โอโลเกตฺวา มม มาตาปิตโร มิจฺฉาทิฏฺฐิกตฺตา อิโต ทานาทิกิญฺจิกมฺมํ อกริตฺวา ปรโลกํ คจฺฉนฺตา กากณิกมตฺตมฺปิ อคเหตฺวา คตา, อหํ ปน ตํ คเหตฺวาว คมิสฺสามีติ สนฺนิฏฺฐานํ กตฺวา เภรึ จราเปตฺวา กปณทฺธิกวนิพฺพเก สนฺนิปาเตตฺวา สตฺตาหพฺภนฺตเร สพฺพํ สาปเตยฺยํ ทานมุเขน ทตฺวา อรญฺญํ ปวิสิตฺวา อิสิปฺปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา กสิณปริกมฺมํ กตฺวา ปญฺจ ภิญฺญา อฏฺฐ สมาปตฺติโย นิพฺพตฺเตตฺวา อากาสจารี อโหสิ. อถ ตสฺมึสมเย ปทุมุตฺตโร นาม ภควา หํสวตีนคเร ปฏิวสนฺโต เทวพฺรหฺมาทิปริวุโต จตุสจฺจปฏิสํยุตฺตํ ธมฺมํ เทเสนฺโต นิสินฺโน โหติ, ตทา โส ตาปโส อากาเสน คจฺฉนฺโต มหาชนสมาคมญฺจ ภควโต สรีรโต นิกฺขนฺตฉพฺพณฺณรํสิโย จ ทิสฺวา กิเมตํติ วิมฺหิโต อากาสา โอตริตฺวา มหติยา พุทฺธลีฬาย นิสีทิตฺวา ธมฺมํ เทเสนฺตํ ภควนฺตํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส ปริสนฺตเร นิสินฺโน ธมฺมํ สุตฺวา ภควนฺตํ วนฺทิตฺวา อตฺตโน อสฺสมเมว อคมาสิ. อถ โส ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา อายุปริโยสาเน ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺโต ตึสกปฺเป ทิพฺพสมฺปตฺติมนุภวนฺโต ฉสุ กามสคฺเคสุ อปราปริยวเสน สํสริ. เอกปญฺญาสอตฺตภาเว สกฺโก เทวราชา อโหสิ, เอกกวีสติอตฺตภาเว จกฺกวตฺติ หุตฺวา มนุสฺสสมฺปตฺติ มนุภวิตฺวา อิมสฺมึพุทฺธุปฺปาเท ภควติ ปรินิพฺพุเต สาวตฺถิยํ อญฺญตรสฺมึ กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา สตฺตวสฺสิโก เอกํ ภิกฺขุํ ธมฺมํ เทเสนฺตํ อทฺทส. ทิสฺวา ตํ อุปสงฺกมิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา อนิจฺจสญฺญํ [Pg.111] ปฏิลภิตฺวา ตตฺถ นิสินฺโนว อรหตฺตํ ปาปุณิ, ตโต โส ปตฺตปฏิสมฺภิโท อตฺตนา กตปุญฺญกมฺมํ โอโลเกนฺโต ตํ ปุพฺพจริยํ ภิกฺขูนํ มชฺเฌ ปกาเสนฺโต อาห. ตสฺมา.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໃນສະໄໝຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ນาຣະດະ, ເກາະ (ທະວີບ) ນີ້ໄດ້ປາກົດໂດຍຊື່ອື່ນ. ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ເກາະນັ້ນເກີດຄວາມອຶດຢາກ ເຂົ້າກ້າເສຍຫາຍ, ໄພຄືຄວາມຫິວໂຫຍຢ່າງຍິ່ງໄດ້ບຽດບຽນສັດທັງຫຼາຍ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະສາວົກຜູ້ສືບທອດພຣະສາສະໜາອົງໜຶ່ງຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ນາຣະດະ ໄດ້ເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ ແລ້ວຫຼີກອອກໄປດ້ວຍບາດອັນສະອາດ (ບໍ່ໄດ້ຫຍັງເລີຍ). ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເຮືອນຫຼັງໜຶ່ງ ພວກມະນຸດໄດ້ມັດເຂົ້າສານທະນານໜຶ່ງໄວ້ໃນຫໍ່ຜ້າ ແລ້ວໃສ່ລົງໃນນ້ຳ ຕົ້ມແລ້ວເອົານ້ຳນັ້ນມາຢອດກິນເພື່ອປະທັງຊີວິດ. ໃນເວລານັ້ນ ເຂົາເຈົ້າເຫັນພຣະເຖຣะແລ້ວ ຈຶ່ງໄຫວ້ ແລະຮັບບາດມາ, ເອົາເຂົ້າສານນັ້ນມາຫຸງເປັນເຂົ້າສຸກ ແລ້ວໃສ່ລົງໃນບາດ ຖວາຍແກ່ພຣະເຖຣະ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງສັດທາຂອງເຂົາເຈົ້າ ໝໍ້ເຂົ້າໜ່ວຍນັ້ນກໍກັບເຕັມໄປດ້ວຍເຂົ້າສຸກ. ເຂົາເຈົ້າເຫັນເຫດອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມໂສມະນັດວ່າ 'ຜົນແຫ່ງທານທີ່ພວກເຮົາຖວາຍແກ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ໄດ້ປາກົດແກ່ພວກເຮົາໃນວັນນີ້ເອງ' ຈຶ່ງໄດ້ປະຊຸມມະຫາຊົນ ແລ້ວລ້ຽງເຂົ້າແກ່ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງບໍລິໂພກເອງ. ບ່ອນທີ່ຕັກເຂົ້າອອກໄປແລ້ວ ກໍກັບເຕັມຂຶ້ນມາຄືເກົ່າ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຖວາຍທານແກ່ມະຫາຊົນທີ່ມາເຖິງ ຈົນສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ສ່ວນພຣະເຖຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຖືເອົາເຂົ້າສຸກນັ້ນໄປນັ່ງສັນຢູ່ທີ່ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ໄດ້ຍິນວ່າ ເທວະບຸດອົງໜຶ່ງ ຜູ້ບັງເກີດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ເປັນຜູ້ອິດເມື່ອຍຍ້ອນຂາດອາຫານ ເຫັນພຣະເຖຣະກຳລັງສັນຢູ່ ຈຶ່ງລະອັດຕະພາບ (ເທວະດາ) ແລ້ວແປງກາຍເປັນຊາຍແກ່ ມາຍືນຢູ່ໃກ້ໆ ພຣະເຖຣະ. ພຣະເຖຣະກໍສັນໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ໃສ່ໃຈ. ເມື່ອພຣະເຖຣະສັນເຫຼືອເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍ ເທວະບຸດຈຶ່ງໄອຂຶ້ນ ເພື່ອໃຫ້ພຣະເຖຣະຮູ້ວ່າຕົນຍືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ພຣະເຖຣະເຫັນຊາຍແກ່ນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຮ້ອນໃຈ ຈຶ່ງໄດ້ວາງເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍນັ້ນລົງໃນມືຂອງລາວ. ເທວະບຸດນັ້ນຮັບເອົາເຂົ້າຄຳນັ້ນແລ້ວ ຍືນຄິດວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາຄົງຈະບໍ່ເຄີຍຖວາຍທານແກ່ສະມະນະພຣາມ ຫຼືຄົນຍາກຈົນຄົນເດີນທາງ ເຖິງທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ອາຫານແກ່ກາແລະໝາ ກໍຄົງບໍ່ເຄີຍໃຫ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາແມ່ນວ່າຈະເປັນເທວະດາ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ອາຫານເລີຍ. ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະຖວາຍເຂົ້າຄຳນີ້ແກ່ພຣະເຖຣະຄືເກົ່າ, ທານນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານ.' ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງລະຄວາມຢາກໃນເຂົ້າຄຳນັ້ນ ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ການສົງເຄາະໃນໂລກນີ້ພໍແລ້ວສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນຄົນຮັບໃຊ້, ຂໍທ່ານຈົ່ງເຮັດການສົງເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໃນໂລກໜ້າເຖີດ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ໃສ່ເຂົ້າຄຳນັ້ນລົງໃນບາດຂອງພຣະເຖຣະ. ພໍແຕ່ເຂົ້າຄຳນັ້ນຕົກລົງໃນບາດ, ພາຊະນະອາຫານອັນເປັນທิບກໍປາກົດຂຶ້ນໃນພື້ນທີ່ສາມຄາວຸດ. ເທວະບຸດໄດ້ກາບພຣະເຖຣະດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ແລ້ວຖືເອົາອາຫານທິບນັ້ນ ຖວາຍທານກ່ອນ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງບໍລິໂພກເອງ. ຕັ້ງແຕ່ວັນທີສອງເປັນຕົ້ນມາ ເທວະບຸດນັ້ນໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະເຖຣະແລະມະຫາຊົນທີ່ມາເຖິງ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ, ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດທ່ອງທ່ຽວໄປມາໃນກາມາພະຈອນສະຫວັນ 6 ຊັ້ນ, ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸດຕະຣະ ໄດ້ຈຸຕິຈາກສະຫວັນນັ້ນແລ້ວ ມາບັງເກີດໃນເຮືອນຂອງກຸມພີ (ເສດຖີ) ຜູ້ມີຊັບສົມບັດຫຼາຍ ແຕ່ເປັນມິດສາທິຖິ ໃນເມືອງພາຣານະສີ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ລາວວ່າ ເທວະ. ໃນການຕໍ່ມາ ເມື່ອລາວຈະເລີນໄວຮູ້ດຽງສາແລ້ວ ບິດາມານດາຂອງລາວກໍໄດ້ເຖິງແກ່ກັມ. ລາວໄດ້ກວດເບິ່ງຄັງສົມບັດທີ່ເຕັມไปด้วยຄຳ, ແກ້ວມະນີ ແລະແກ້ວມຸກດາເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຄິດວ່າ 'ບິດາມານດາຂອງເຮົາ ເພາະຄວາມເປັນມິດສາທິຖິ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນໃນໂລກນີ້, ເມື່ອໄປສູ່ໂລກໜ້າ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືເອົາຊັບແມ່ນແຕ່ເບ້ຍດຽວໄປນຳເລີຍ, ສ່ວນເຮົາຈະຖືເອົາຊັບເຫຼົ່ານີ້ໄປນຳໃຫ້ໄດ້' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕົກລົງໃຈ ໃຫ້ຕີກອງປະກາດ ປະຊຸມຄົນຍາກຈົນ, ຄົນເດີນທາງ ແລະຍາຈົກທັງຫຼາຍ, ແລ້ວບໍລິຈາກຊັບສົມບັດທັງໝົດເປັນທານພາຍໃນເຈັດວັນ, ຈາກນັ້ນກໍເຂົ້າສູ່ປ່າ ບວດເປັນລືສີ, ບຳເພັນກະສິນ, ຍັງອະພິນຍາ 5 ແລະສະມາບັດ 8 ໃຫ້ບັງເກີດ ແລ້ວເປັນຜູ້ເດີນທາງໄປໃນອາກາດໄດ້. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸດຕະຣະ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຫົງສາວະດີ ແວດລ້ອມດ້ວຍເທວະດາແລະພຣົມທັງຫຼາຍ ນັ່ງສະແດງທັມອັນປະຕິສັງຍຸດດ້ວຍອະລິຍະສັດ 4 ຢູ່. ໃນເວລານັ້ນ ດາບົດນັ້ນເດີນທາງໄປໃນອາກາດ ເຫັນການປະຊຸມກັນຂອງມະຫາຊົນ ແລະພຣະຣັສມີ 6 ປະການທີ່ຊ່ານອອກຈາກພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍັງນໍ?' ຈຶ່ງລົງຈາກອາກາດ ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ່ງສະແດງທັມຢູ່ດ້ວຍພຸດທະລີລາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງນັ່ງລົງໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ຟັງທັມແລ້ວ ກາບໄຫວ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກັບຄືນສູ່ອາສົມຂອງຕົນເອງ. ຕໍ່ມາ ດາບົດນັ້ນອາໄສຢູ່ໃນອາສົມນັ້ນຈົນຕະຫຼອດອາຍຸຂັຍ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ, ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຕະຫຼອດສາມສິບກັປ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາໃນກາມາພະຈອນສະຫວັນ 6 ຊັ້ນ. ໄດ້ເປັນທ້າວສັກກະເທວະລາດ 51 ອັດຕະພາບ, ໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ 21 ອັດຕະພາບ ສະເຫວີຍມະນຸດສົມບັດ, ໃນພຸດທຸບາດກາລນີ້ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ ໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນໜຶ່ງໃນເມືອງສາວັດຖີ, ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ 7 ປີ ໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸອົງໜຶ່ງກຳລັງສະແດງທັມຢູ່. ເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ຟັງທັມແລ້ວ ໄດ້ອະນິດຈະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ທ່ຽງ) ແລ້ວບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ນັ່ງຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະອໍຣະຫັນອົງນັ້ນ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສັມພິທາ ໄດ້ກວດເບິ່ງບຸນຍາກັມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດໄວ້ ຈຶ່ງໄດ້ປະກາດບຸບພະຈະຣິຍາ (ຄວາມປະພຶດໃນປາງກ່ອນ) ນັ້ນໃນທ່າມກາງໝູ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ. ເພາະເຫດນັ້ນ.

๑.

໑.

นารโท กิร สมฺพุทฺโธ, ปุพฺเพ อาสิ นรุตฺตโม;

โลกํ ทุกฺขา ปโมเจนฺโต, ททนฺโต อมตํ ปทํ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ນາຣະດະ ຜູ້ເປັນຍອດມະນຸດ ໄດ້ຊົງຊ່ວຍສັດໂລກໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ ຊົງປະທານອະມະຕະບົດ (ທາງແຫ່ງຄວາມບໍ່ຕາຍ).

๒.

໒.

ตสฺมึ ตุ สมเย ตสฺส, สาวโก ฉินฺนพนฺธโน;

ภิกฺขิตฺวา ทีปเก ลทฺธ, มาหารํ ปริภุญฺชิตุํ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະສາວົກຂອງພຣະອົງ ຜູ້ຕັດເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ແລ້ວ ບິນທະບາດໄດ້ອາຫານໃນເກາະນັ້ນ ເພື່ອຈະບໍລິໂພກ...

๓.

໓.

รุกฺขมูล มุปา คญฺฉิ, ตตฺถาสึ รุกฺขเทวตา;

พุภุกฺขิตา อุทิกฺขนฺตี, อฏฺฐาสึ ตสฺส สนฺติเก.

...ໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ໂຄນໄມ້. ໃນທີ່ນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນຣຸກຂະເທວະດາ ຜູ້ຫິວໂຫຍ ຢືນແນມເບິ່ງຢູ່ໃກ້ໆ ພຣະເຖຣະອົງນັ້ນ.

๔.

໔.

อทาสิ เม ภตฺตปิณฺฑํ, กรุณาปูริตนฺตโร;

คเหตฺวาน ฐิโต ปิณฺฑํ, สหมาโน ขุทํ ตทา.

ພຣະເຖຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ມີໃຈເຕັມไปด้วยຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ໄດ້ຖວາຍເຂົ້າຄຳນັ້ນແກ່ຂ້ານ້ອຍ; ຂ້ານ້ອຍຮັບເອົາເຂົ້າຄຳນັ້ນແລ້ວຢືນຢູ່ ພະຍາຍາມອົດກັ້ນຄວາມຫິວໃນເວລານັ້ນ.

๕.

໕.

อทินฺนตฺตา มยา ปุพฺเพ, กิญฺจิ ทานํ สุเปสเล;

ชิฆจฺฉาปีฬิโต โหมิ, ชาโตปิ เทวโยนิยํ.

ເພາະໃນຊາດປາງກ່ອນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍໃຫ້ທານໃດໆ ແກ່ທ່ານຜູ້ມີສີລອັນງາມ, ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງຖືກຄວາມຫິວບຽດບຽນ ແມ່ນວ່າຈະບັງເກີດໃນກຳເນີດເທວະດາກໍຕາມ.

๖.

໖.

อชฺช เขตฺตํ สุลทฺธํเม, เทยฺยธมฺโมปิ วิชฺชติ;

พีชเมตฺถ จ โรเปมิ, ภวโต ปริมุตฺติยา.

ໃນວັນນີ້ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເນື້ອນາບຸນອັນດີແລ້ວ, ທັຍຍະທັມ (ສິ່ງຂອງຄວນໃຫ້) ກໍມີຢູ່; ຂ້ານ້ອຍຈະຫວ່ານພືດລົງໃນເນື້ອນາບຸນນີ້ ເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນຈາກພົບ.

๗.

໗.

อิติ จินฺติย วนฺทิตฺวา, ทาสสฺส สามิ โว อลํ;

สงฺคหํ อิธ โลกสฺมึ, กโรถ ปารโลกิกํ.

ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກາບໄຫວ້ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ການສົງເຄາະໃນໂລກນີ້ພໍແລ້ວສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນຄົນຮັບໃຊ້, ຂໍທ່ານຈົ່ງເຮັດການສົງເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໃນໂລກໜ້າເຖີດ'.

๘.

໘.

อิติ วตฺวา อทาสาหํ, ภุญฺจิ โสปิ ทยาปโร;

เตนาหํ ปุญฺญกมฺเมน, สุธนฺนมลภึ ขเณ.

ຂ້ານ້ອຍກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍ (ເຂົ້າຄຳນັ້ນ), ພຣະເຖຣະຜູ້ມີຄວາມກະລຸນາກໍໄດ້ສັນ; ດ້ວຍບຸນຍາກັມນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດອັນດີງາມໃນທັນທີ.

๙.

໙.

ตโต จุโต ฉเทเวสุ, วินฺทนฺโต มหตึสิรึ;

จิรกาลํ วสึ ตตฺถ, เทวิทฺธีหิ สมงฺคิตา.

ຂ້ານ້ອຍຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເຫວີຍສິຣິສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສະຫວັນ 6 ຊັ້ນ, ໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນສະຫວັນນັ້ນຕະຫຼອດກາລະນານ ປະກອບດ້ວຍຣິດແຫ່ງເທວະດາ.

๑๐.

໑໐.

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป, ปทุมุตฺตรนามโก;

อุปฺปชฺชิ โลกนายโก, ธมฺมราชา ตถาคโต.

ໃນແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າ ພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸດຕະຣະ ຜູ້ເປັນນາຍົກຂອງໂລກ ຜູ້ເປັນທັມມະຣາຊາ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

๑๑.

໑໑.

มหิทฺธิโก [Pg.112] ตทา อาสึ, ตาปโส กานเน วเน;

สมฺปตฺตปญฺจา ภิญฺญาโณ, อากาเสน จรามหํ.

In ສະໄໝນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນດາບົດຜູ້ມີຣິດຫຼາຍຢູ່ໃນປ່າໃຫຍ່, ເປັນຜູ້ບັນລຸອະພິນຍາ 5, ເດີນທາງໄປໃນອາກາດໄດ້.

๑๒.

໑໒.

ตทา กาเสน คจฺฉนฺโต, รมฺเม หํสวตีปุเร;

พุทฺธรํสิปริกฺขิตฺตํ, เกตุมาลาวิลาสิตํ.

ໃນເວລານັ້ນ ຂ້ານ້ອຍເດີນທາງໄປໃນອາກາດ ເຖິງເມືອງຫົງສາວະດີອັນເປັນທີ່ຮົມເຢັນ, (ໄດ້ເຫັນພຣະຊິນະເຈົ້າ) ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພຸດທະຣັສມີ ອັນຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມດ້ວຍເກດແກ້ວ...

๑๓.

໑໓.

เทวสงฺฆปริพฺพูฬฺหํ, เทเสนฺตํ อทฺทสํ ชินํ;

โส ตํ ทิสฺวาน นภสา, ฐิโตหํ ปริสนฺตเร.

...ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ກຳລັງສະແດງທັມຢູ່; ຂ້ານ້ອຍເຫັນພຣະຊິນະເຈົ້າອົງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງລົງຈາກທ້ອງຟ້າມານັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ.

๑๔.

໑໔.

ธมฺมํ สุตฺวา อุทคฺโคหํ, กาลํ กตฺวาน สตฺถุโน;

ตโต จุโต ปปนฺโนสฺมิ, ตาวตึเส มโนรเม.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທັມແລ້ວມີຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍໃນສະໄໝຂອງພຣະສາດສະດາ ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງອັນເປັນທີ່ຮົມເຢັນ.

๑๕.

໑໕.

ตึสกปฺปสหสฺสานิ, จรนฺโต เทวมานุเส;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ลภามิ วิปุลํ สุขํ.

ຂ້ານ້ອຍທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກຕະຫຼອດສາມສິບພັນກັປ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທຸຄະຕິເລີຍ, ໄດ້ຮັບແຕ່ຄວາມສຸກອັນໄພບູນ.

๑๖.

໑໖.

เอกปญฺญาสติกฺขตฺตุํ, เทวรชฺชมการยึ;

อเถกวีสติกฺขตฺตุํ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນທ້າວສັກກະເທວະລາດ 51 ເທື່ອ, ແລະໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ 21 ເທື່ອ.

๑๗.

໑໗.

ปเทสรชฺชํ กาสาหํ, พหุกฺขตฺตุํ ตหึ ตหึ;

อิมสฺมึ ภทฺทเก กปฺเป, นิพฺพุเตตุ ตถาคเต.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາຄອງແຄວ້ນນ້ອຍໃຫຍ່ຫຼາຍເທື່ອໃນທີ່ນັ້ນໆ; ໃນພັດທະກັປນີ້ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ...

๑๘.

໑໘.

โจทิโต ปุญฺญกมฺเมน, สาวตฺถิปุรมุตฺตเม;

อุปฺปชฺชิตฺวา กุเล เสฏฺเฐ, ชาติยา สตฺตวสฺสิโก.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງບຸນຍາກັມຕັກເຕືອນ (ໜູນນຳ) ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນອັນປະເສີດ ໃນເມືອງສາວັດຖີອັນອຸດົມ, ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ 7 ປີແຕ່ກຳເນີດ...

๑๙.

໑໙.

สุตฺวา ธมฺมํ กเถนฺตสฺส, ภิกฺขุสฺสญฺญตรสฺสหํ;

ภวสฺสนฺตํ กริตฺวาน, อรหตฺตมปาปุณึ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະພິກຂຸອົງໜຶ່ງຜູ້ກຳລັງສະແດງຢູ່, ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ສິ້ນສຸດແຫ່ງພົບ ແລ້ວບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ.

๒๐.

໒໐.

สุทินฺนํ เม ตทา ทานํ, สุสฺสุตํ ธมฺมมุตฺตมํ;

ทุกฺขสฺสนฺตํ อกาสาหํ, ตสฺส กมฺมสฺส วาหสาติ.

ທານທີ່ຂ້ານ້ອຍຖວາຍດີແລ້ວໃນການນັ້ນ, ພຣະທັມອັນປະເສີດຂ້ານ້ອຍກໍໄດ້ຟັງດີແລ້ວ; ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ສິ້ນສຸດແຫ່ງຄວາມທຸກ ກໍດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງກັມນັ້ນ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา พหู ชเน กุสลกมฺเม นิโยเชสีติ.

ພຣະເຖຣະກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ຊັກຊວນມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນກຸສົນກັມ.

๒๑.

໒໑.

ทาเนนเปวํ [Pg.113] จริมาย ปิณฺฑิยา,สวณาย ธมฺมสฺส มุหุตฺตเกน;

ลภนฺติ สตฺตา ติวิธมฺปิ สมฺปทํ,ผลํ วเท โก พหุทายกสฺส โภ.

ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມໄດ້ຮັບສົມບັດ 3 ປະການ ແມ່ນດ້ວຍການຖວາຍທານເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍ ແລະດ້ວຍການຟັງທັມພຽງຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ; ແນ່ທ່ານເອີຍ! ໃຜເລີຍຈະພັນລະນາເຖິງຜົນທານຂອງຜູ້ທີ່ໃຫ້ທານເປັນຈຳນວນຫຼາຍໄດ້.

เทวปุตฺตสฺส วตฺถุํ นวมํ.

ເລື່ອງເທວະບຸດ ຈົບເປັນທີເກົ້າ.

๓๐. สีวลิตฺเถรสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໐. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພຣະສີວະລີເຖຣະ.

อิโต กิร กปฺปสตสหสฺสมตฺถเก ปทุมุตฺตโร นาม สตฺถา โลเก อุทปาทิ ธมฺมเทสนาย สตฺเต อมตมหานิพฺพาณํ ปาเปนฺโต, ตสฺมึ สมเย ภควา หํสาวติยํ สราชิกาย ปริสาย มชฺเฌ เอกํ ภิกฺขุํ ลาภีนํ อคฺคฏฺฐาเน ฐเปสิ. ตทา ราชา ตํ ทิสฺวา ตํ ฐานํ กามยมาโน พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา ภควโต ปาทมูเล สิรสา นิปชฺชิ, ตทาสฺส ภควา อนาคเต โคตมสฺส ภควโต สาสเน ตํ ฐานํ ลภิสฺสสีติ วตฺวา พฺยากาสิ. ตํ สุตฺวา มุทิโต ราชา ปุญฺญานิ กตฺวา เทวโลเก นิพฺพตฺติ. ตโต อปรภาเค พาราณสิยํ เสฏฺฐิปุตฺโต หุตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสหสฺสํ จตุปจฺจยทาเนน ยาวชีวํ ปฏิชคฺคิตฺวา เทวโลเก นิพฺพตฺโต มหนฺตํ สมฺปตฺติ มนุภวิตฺวา ตโต จุโต วิปสฺสิสฺส ภควโต กาเล พนฺธุมตีนคเร อญฺญตรสฺมึ กุลเคเห นิพฺพตฺติ. โส ตสฺมึ สมเย เสนคุตฺตฏฺฐาเน ฐตฺวา รญฺโญ กมฺมํ กโรติ, ตทา นครวาสิโน อุปาสกคณา วิปสฺสีสมฺมาสมฺพุทฺธํ อุปสงฺกมฺม วนฺทิตฺวา ภควา ภนฺเต สสาวโก อมฺหากํ อนุคฺคหํ กโรตูติ สฺวาตนาย นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ทตฺวา สพฺเพ เอกจฺฉนฺทา ภควนฺต มุทฺทิสฺส มหารหํ มหาปริเวณํ การาเปตฺวา ปริเวณมเห มหาทานํ ททนฺตา ทานคฺเค อสุกํ นาม [Pg.114] นตฺถีติ น วตฺตพฺพนฺติ วตฺวา ทานํ ปฏิยาเทตฺวา ทานคฺคํ โอโลเกนฺตา นวทธิญฺจ ปฏลมธุญฺจ อปสฺสนฺตา ปุริเส ปกฺโกสิตฺวา สหสฺสํ ทตฺวา ทธิมธุํ ขิปฺปํ ปริเยสิตฺวา อาเนถาติ เปเสสุํ, เต สหสฺสํ คเหตฺวา ทธิมธุํ อุปธาเรตุํ ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺตา ทฺวารนฺตเร อฏฺฐํสุ, ตทา อยํ เสนคุตฺโต รญฺโญ สภตฺตํ ทธิมธุํ อาทาย คจฺฉนฺโต มหาทฺวารํ สมฺปาปุณิ, อถ เต ทธิมธุํ ทิสฺวา โภ กหาปณํ คเหตฺวา อิมํ เทหีติ ยาจึสุ. เตน น ทสฺสามีติ วุตฺเต ยาวสหสฺสํ วฑฺเฒตฺวา ยาจึสุ. ตโต เสนคุตฺโต อิมํ อปฺปคฺฆํ สหสฺเสน ยาจถ, กิ มเนน กโรถาติ ปุจฺฉิ, เตหิ สมฺพุทฺธตฺถายาติ วุตฺเต เตนหิ อหเมว ทสฺสามีติ ชีรมริจาทีหิ สกฺขรมธุผาณิตาทโย โยเชตฺวา ทานคฺคํ อุปนาเมสิ. ตํ สตฺถุ อานุภาเวน พุทฺธปมุขสฺส อฏฺฐสฏฺฐิภิกฺขุสตสหสฺสสฺส ปโหณกํ อโหสิ. ตโต โส เตน ปุญฺญกมฺเมน เทวมนุสฺสโลเกสุ สมฺปตฺติ มนุภวิตฺวา อปรภาเค อมฺหากํ ภควโต กาเล โกลิยนคเร มหาลิลิจฺฉวิรญฺโญ อุปนิสฺสาย สุปฺปิยาย นาม อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ. โส สตฺตมาสสตฺตสํวจฺฉรานิ มาตุกุจฺฉิยํ วสิตฺวา สตฺตทิวสานิ มูฬฺหคพฺโภ ทุกฺขมนุภวิ. มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมนฺตสฺส ตสฺส มาตาปิตโร สีวลีติ นาม มกํสุ. เอวํ มหาปุญฺญสฺส เอตฺตกํ กาลํ มาตุกุจฺฉิมฺหิ ทุกฺขานุภวนํ อตฺตนาว กเตน ปาปพเลน อโหสิ, โส กิร อตีเต ราชา หุตฺวา อตฺตโน สปตฺตรญฺญา สทฺธึ สงฺคาเมนฺโต มาตรา สทฺธึ มนฺเตสิ. สา นครํ รุนฺธิตฺวา อมิตฺเต คณฺหิตุํ สกฺกาติ อุปาย มทาสิ, โสปิ ตสฺสา วจเนน นครํ รุนฺธิตฺวา สตฺตเม ทิวเส อคฺคเหสิ, เตน ปาปกมฺมพเลน มาตาปุตฺตานํ เอวํ มหนฺตํ ทุกฺขํ อโหสีติ. ตโต [Pg.115] สา ปุตฺตํ วิชายนกาเล สตฺตเม ทิวเส ภควนฺตํ อนุสฺสริตฺวา สุเขน ภารํ มุญฺจิ. ตุฏฺฐา สา สตฺตเม ทิวเส พุทฺธปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ อทาสิ, อถสฺสา ปุตฺโต สตฺตวสฺสิกกาเล เคหา นิกฺขมฺม สตฺถารํ ทิสฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจิ. สตฺถา สาริปุตฺตตฺเถรสฺส นิโยเชสิ, ตโต สาริปุตฺตตฺเถเรน อุปชฺฌาเยน โมคฺคลฺลานมาจริยํ กตฺวา ปพฺพชิ, อถ โส ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปตฺวา พุทฺธสาสนํ โสเภสิ, โส ปุพฺเพ กตปุญฺญานุภาเวน มหาปุญฺโญ อโหสิ ลาภีนญฺจ อคฺโค. อเถกสฺมึ สมเย ภควา เรวตตฺเถรํ ทสฺสนาย ขทิรวนวิหารํ คจฺฉนฺโต ตึสภิกฺขุสหสฺเสหิ สทฺธึ ตึสโยชนิกํ ฉฏฺฏิตกนฺตารํ สมฺปาปุณิ นิรูทกํ อปฺปภกฺขํ. เยภุยฺเยน เทวตา สีวลิตฺเถเร ปสนฺนา. ตสฺมา ภควา สีวลิตฺเถรํ ปุรโต จาริกํ กตฺวา เทวตาหิ การาปิเต วิหาเร วสนฺโต เทวตาหิ สชฺชิตทานํ ปริภุญฺชนฺโต เรวตตฺเถรํ สํปาปุณิตฺวา คตกมฺมํ นิฏฺฐาเปตฺวา เชตวนมาคมฺม ลาภีนํ อคฺคฏฺฐาเน ตํ ฐเปสีติ. เตน วุตฺตํ อปทาเน.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນສ່ວນສຸດແຫ່ງແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະສັສດาພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນໂລກ ຊົງນຳສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ເຖິງພຣະອະມະຕະມະຫານິພພານດ້ວຍການສະແດງທັມ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງບໍລິສັດພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊາ ໃນນະຄອນຫົງສາວະດີ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດຂອງພິກຂຸຜູ້ມີລາບຫຼາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນແລ້ວ ຊົງປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແລ້ວຊົງໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງພະຍາກອນແກ່ພຣະຣາຊານັ້ນວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ທ່ານຈັກໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງນັ້ນ ໃນສາສນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ'. ພຣະຣາຊາຊົງສົດັບຄຳພະຍາກອນນັ້ນແລ້ວ ມີຄວາມຍິນດີ ຊົງບຳເພັນບຸນທັງຫຼາຍ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ໃນກາລຕໍ່ມາ ໄດ້ບັງເກີດເປັນບຸດເສດຖີໃນນະຄອນພາຣານະສີ ໄດ້ບຳຣຸງພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າພັນອົງດ້ວຍປັດໄຈສີ່ຕະຫຼອດຊີວິດ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ໃນກາລຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ໄດ້ບັງເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງໃນນະຄອນພັນທຸມະດີ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຂົາເຮັດວຽກຂອງພຣະຣາຊາໂດຍດຳຣົງຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງເສນາຄຸດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຸປາສົກຊາວເມືອງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະວິປັດສີສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ກາບທູນນິມົນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍພຣະສາວົກຈົ່ງຊົງອະນຸເຄາະແກ່ພວກຂ້າພະອົງເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພຣຸ່ງນີ້' ແລ້ວໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ. ທຸກຄົນມີສັນທະເປັນອັນດຽວກັນ ໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງມະຫາປະຣິເວນອັນມີຄ່າຫຼາຍ ອຸທິດຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ເມື່ອຈະຖວາຍມະຫາທານໃນສະຫຼອງປະຣິເວນ ໄດ້ຕົກລົງກັນວ່າ 'ໃນໂຮງທານ ບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ສິ່ງນັ້ນສິ່ງນີ້ບໍ່ມີ' ແລ້ວໄດ້ຈັດຕຽມທານໄວ້. ເມື່ອພວກເຂົາກວດເບິ່ງໂຮງທານ ບໍ່ເຫັນນົມສົ້ມໃໝ່ແລະນ້ຳເຜິ້ງຮວງ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງເອີ້ນບຸຣຸດທັງຫຼາຍມາ ມອບເງິນພັນກະລາບໃຫ້ ແລ້ວສົ່ງໄປວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງຮີບໄປສະແຫວງຫານົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງມາໃຫ້ໄດ້'. ບຸຣຸດເຫຼົ່ານັ້ນຖືເອົາເງິນພັນກະລາບ ທ່ຽວສະແຫວງຫານົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງໄປໃນທີ່ນັ້ນໆ ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ລະຫວ່າງປະຕູ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເສນາຄຸດນີ້ຖືເອົານົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງທີ່ເປັນສ່ວນອາຫານຂອງພຣະຣາຊາ ເດີນທາງມາຮອດປະຕູໃຫຍ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາເຫັນນົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງຂໍຮ້ອງວ່າ 'ທ່ານຜູ້ນິຣະທຸກ ຂໍທ່ານຈົ່ງຮັບເອົາເງິນກະລາບນີ້ ແລ້ວມອບສິ່ງນີ້ໃຫ້ແກ່ພວກຂ້າພະອົງເຖີ້ນ'. ເມື່ອເສນາຄຸດກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍບໍ່ໃຫ້' ພວກເຂົາຈຶ່ງເພີ່ມລາຄາຂຶ້ນໄປຈົນເຖິງພັນກະລາບແລ້ວຂໍຮ້ອງ. ລຳດັບນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານຂໍຊື້ສິ່ງທີ່ມີຄ່ານ້ອຍນີ້ດ້ວຍເງິນຕັ້ງພັນກະລາບ ພວກທ່ານຈະເອົາໄປເຮັດຫຍັງ?'. ເມື່ອພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ເພື່ອຖວາຍແກ່ພຣະສັມພຸດທະເຈົ້າ' ເສນາຄຸດຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂ້ອຍເອງຈັກຖວາຍ' ແລ້ວໄດ້ປຸງແຕ່ງດ້ວຍຂີງ, ພິກໄທ ເປັນຕົ້ນ ປະສົມກັບນ້ຳຕານ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະນ້ຳອ້ອຍ ແລ້ວນຳໄປຖວາຍໃນໂຮງທານ. ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະສັສດາ ສິ່ງນັ້ນໄດ້ພຽງພໍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງຫົກສິບແປດແສນຮູບ ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ດ້ວຍບຸນກັມນັ້ນ ເຂົາໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ. ໃນກາລຕໍ່ມາ ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກ ເຮົາ ໄດ້ຖືປະຕິສົນທິໃນພຣະຄັນຂອງພຣະນາງສຸປປິຍາ ພຣະອັກຄະມະເຫສີ ຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາລີລິຈສວີ ໃນໂກລິຍະນະຄອນ. ພຣະກຸມານນັ້ນຢູ່ໃນພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາຕະຫຼອດ 7 ປີ ກັບ 7 ເດືອນ ແລະໄດ້ສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາເພາະຫຼົງຄັນຢູ່ຕະຫຼອດ 7 ວັນ. ເມື່ອພຣະກຸມານອອກຈາກພຣະຄັນແລ້ວ ພຣະມານດາແລະພຣະບິດາໄດ້ຕັ້ງພຣະນາມວ່າ 'ສີວະລີ'. ການທີ່ພຣະອົງຜູ້ມີບຸນຫຼາຍ ຕ້ອງສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາໃນພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາຕະຫຼອດກາລພຽງນັ້ນ ກໍເພາະຜົນແຫ່ງບາບກັມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດໄວ້. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະຊາດ ພຣະອົງໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາ ຊົງເຮັດສົງຄາມກັບພຣະຣາຊາທີ່ເປັນສັດຕູ ໄດ້ຊົງປຶກສາກັບພຣະມານດາ. ພຣະມານດາໄດ້ໃຫ້ອຸບາຍວ່າ 'ຈົ່ງປິດລ້ອມເມືອງໄວ້ ກໍຈັກສາມາດຈັບພວກສັດຕູໄດ້'. ພຣະຣາຊານັ້ນກໍຊົງປິດລ້ອມເມືອງໄວ້ຕາມຄຳຂອງພຣະມານດາ ແລ້ວຈັບໄດ້ໃນວັນທີເຈັດ. ດ້ວຍຜົນແຫ່ງບາບກັມນັ້ນ ຄວາມທຸກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ຈຶ່ງໄດ້ມີແກ່ມານດາແລະບຸດ. ຕໍ່ມາ ໃນວັນທີເຈັດ ທີ່ພຣະນາງຈະປະສູດພຣະຣາຊະບຸດ ພຣະນາງຊົງລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວປະສູດໄດ້ໂດຍງ່າຍ. ພຣະນາງມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານໃນວັນທີເຈັດ. ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊະບຸດນັ້ນ ເມື່ອມີພຣະຊົນ 7 ພັນສາ ໄດ້ອອກຈາກເຮືອນ ເຫັນພຣະສັສດາແລ້ວ ທູນຂໍບັນພະຊາ. ພຣະສັສດາຊົງມອບໝາຍໃຫ້ແກ່ພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດເຖຣະເປັນພຣະອຸປັດຊາ ພຣະໂມຄຄັលລານະເປັນພຣະອາຈານ ໄດ້ໃຫ້ບັນພະຊາແລ້ວ. ພຣະກຸມານນັ້ນ ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມນັ້ນເອງ ໄດ້ເຮັດພຣະພຸດທະສາສນາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ມີບຸນຫຼາຍ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນປາງກ່ອນ ແລະເປັນຜູ້ເລີດກວ່າພວກພິກຂຸຜູ້ມີລາບຫຼາຍ. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຈະສະເດັດໄປວິຫານປ່າໄມ້ຕະຄ້ຽນ ເພື່ອຢ້ຽມຢາມພຣະເຣວະຕະເຖຣະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສາມໝື່ນຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງກັນດານ 30 ໂຍດ ທີ່ບໍ່ມີນ້ຳ ແລະມີອາຫານນ້ອຍ. ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ພວກເທວະດາຕ່າງເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະສີວະລີເຖຣະ. ເພາະສະນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຊົງໃຫ້ພຣະສີວະລີເຖຣະສະເດັດນຳໜ້າ ຊົງປະທັບຢູ່ໃນວິຫານທີ່ພວກເທວະດານິຣະມິດຖວາຍ ຊົງສະເຫວີຍທານທີ່ພວກເທວະດາຈັດຕຽມໄວ້ ສະເດັດເຖິງສຳນັກຂອງພຣະເຣວະຕະເຖຣະແລ້ວ ຊົງບຳເພັນກິດທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ສຳເລັດ ແລ້ວສະເດັດກັບມາຍັງພຣະເຊຕະວັນ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພຣະສີວະລີເຖຣະໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດຂອງພິກຂຸຜູ້ມີລາບຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນອະປະທານ.

๑.

໑.

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา;

อิโต สตสหสฺสมฺหิ, กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก.

ພຣະຊິນະເຈົ້າ ພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸໃນທັມທັງປວງ ຜູ້ເປັນນາຍົກ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ.

๒.

໒.

สีลํ ตสฺส อสงฺขฺเยยฺยํ, สมาธิ วชิรูปโม ;

อสํขิยํ ญาณวรํ, วิมุตฺติ จ อโนปมา.

ພຣະສີລຂອງພຣະອົງນັ້ນ ບໍ່ມີປະມານ ພຣະສະມາທິປຽບດັ່ງເພັດ ພຣະປັນຍາອັນປະເສີດກໍບໍ່ມີປະມານ ແລະພຣະວິມຸດຕິກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດປຽບໄດ້.

๓.

໓.

มนุชามรนาคานํ, พฺรหฺมานญฺจ สมาคเม;

สมณพฺราหฺมณากิณฺเณ, ธมฺมํ เทเสติ นายโก.

In ທີ່ປະຊຸມຂອງມະນຸດ, ເທວະດາ, ນາກ ແລະພຣົມທັງຫຼາຍ ອັນດາດດາສະດາໄປດ້ວຍສະມະນະແລະພຣາມ ພຣະນາຍົກຊົງສະແດງທັມຢູ່.

๔.

໔.

สสาวกํ มหาลาภึ, ปุญฺญวนฺตํ ชุตินฺธรํ,ฐเปสิ เอตทคฺคมฺหิ, ปริสาสุ วิสารโท.

ພຣະອົງຜູ້ມີຄວາມແກ້ວຫານໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພຣະສາວົກຮູບໜຶ່ງ ຜູ້ມີລາບຫຼາຍ, ມີບຸນຫຼາຍ, ມີຣັສມີຮຸ່ງເຮືອງ ໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດນັ້ນ.

๕.

໕.

ตทาหํ [Pg.116] ขตฺติโย อาสึ, ปุเร หํสวตีวฺหเย ;

สุตฺวา ชินสฺส ตํ วากฺยํ, สาวกสฺส คุณํ พหุํ.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນກະສັດ ໃນນະຄອນຊື່ວ່າ ຫົງສາວະດີ ໄດ້ຟັງພຣະດຳຣັດນັ້ນຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ແລະໄດ້ຟັງຄຸນອັນມາກມາຍຂອງພຣະສາວົກຮູບນັ້ນ.

๖.

໖.

นิมนฺตยิตฺวา สตฺตาหํ, โภชยิตฺวา สสาวกํ;

มหาทานํ ททิตฺวาน, ตํ ฐานมภิปตฺถยึ.

ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະອົງພ້ອມດ້ວຍພຣະສາວົກ ໃຫ້ສະເຫວີຍຕະຫຼອດເຈັດວັນ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແລ້ວ ໄດ້ປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນ.

๗.

໗.

ตทา มํ วินตํ ปาเท, ทิสฺวาน ปุริสาสโภ;

โส สเรน มหาวีโร, อิมํ วจนมพฺรวี.

ໃນກາລນັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸຣຸດອົງອາດ ຜູ້ເປັນມະຫາວີຣະ ຊົງເຫັນຂ້າພະເຈົ້າໝອບລົງແທບພຣະບາດແລ້ວ ໄດ້ມີພຣະດຳຣັດຄຳນີ້ດ້ວຍພຣະສຸຣະສຽງວ່າ:

๘.

໘.

ตโต ชินสฺส วจนํ, โสตุกามา มหาชนา;

เทวทานวคนฺธพฺพา, พฺรหฺมาโนจ มหิทฺธิกา.

ລຳດັບນັ້ນ ມະຫາຊົນ, ເທວະດາ, ອະສູນ, ຄັນທັບ ແລະພຣົມທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີອິດທິຣິດ ຜູ້ປາຖະໜາຈະຟັງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ

๙.

໙.

สมณพฺราหฺมณา จาปิ, นมสฺสิสุํ กตญฺชลี;

นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม.

ທັງສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ ກໍໄດ້ປະນົມມືອະພິວາດ ກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸຣຸດອາຊານໄນ ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະອົງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸຣຸດອັນປະເສີດສຸດ ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະອົງ'.

๑๐.

໑໐.

ขตฺติเยน มหาทานํ, ทินฺนํ สตฺตาหกมฺปิ โน;

โสตุกามา ผลํ ตสฺส, พฺยากโรหิ มหามุเน.

ມະຫາທານອັນກະສັດນີ້ຖວາຍແລ້ວຕະຫຼອດເຈັດວັນແກ່ພວກຂ້າພະອົງ ພວກຂ້າພະອົງປາຖະໜາຈະຟັງຜົນແຫ່ງທານນັ້ນ ຂໍພຣະມະຫາມຸນີຈົ່ງຊົງພະຍາກອນເຖີ້ນ.

๑๑.

໑໑.

ตโต อโวจ ภควา, สุโณถ มม ภาสิตํ;

อปฺปเมยฺยมฺหิ พุทฺธสฺมึ, คุณมฺหิ สุปฺปติฏฺฐิตา.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ມີພຣະດຳຣັດວ່າ 'ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງຄຳຂອງເຮົາ ບຸກຄົນຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນຄຸນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີຄຸນຫາປະມານບໍ່ໄດ້

๑๒.

໑໒.

ทกฺขิณา ทายกํ ปตฺวา, อปฺปเมยฺยผลาวหา;

อปิ เจ ส มหาโภโค, ฐานํ ปตฺเถติ มุตฺตมํ.

ທັກຂິຍາທານ ທີ່ຖວາຍແກ່ພຣະອົງ ຍ່ອມນຳຜົນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ມາໃຫ້ແກ່ທາຍົກ ຫາກວ່າທາຍົກນັ້ນເປັນຜູ້ມີໂພຄະຫຼາຍ ປາຖະໜາຕຳແໜ່ງອັນປະເສີດສຸດ

๑๓.

໑໓.

ลาภี วิปุลลาภีนํ, ยถา ภิกฺขุ สุทสฺสโน;

ตถาหํปิ ภเวยฺยนฺติ, ลจฺฉเต ตํ อนาคเต.

ວ່າ 'ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີລາບຫຼາຍ ໃນບັນດາຜູ້ມີລາບອັນໄພບູນທັງຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງພິກຂຸສຸທັດສະນະນີ້ເຖີ້ນ' ເຂົາຈັກໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງນັ້ນໃນອະນາຄົດ.

๑๔.

໑໔.

สตสหสฺสิโต กปฺเป, โอกฺกากกุลสมฺภโว;

โคตโมนาม นาเมน, สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

In ແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະສັສດາພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ ຜູ້ບັງເກີດໃນຕະກູນໂອກກາກະຣາດ ຈັກມີຂຶ້ນໃນໂລກ.

๑๕.

໑໕.

ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท, โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต;

สีวลิ นาม นาเมน, เหสฺสติ สตฺถุสาวโก.

ພຣະສາວົກຂອງພຣະສັສດາພຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ເປັນທາຍາດໃນທັມ ຜູ້ເປັນໂອຣົດ ຜູ້ອັນທັມນິຣະມິດແລ້ວ ຈັກມີນາມວ່າ ສີວະລີ.

๑๖.

໑໖.

เตน [Pg.117] กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสูปโค อหํ.

ດ້ວຍກັມອັນດີທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ນັ້ນ ແລະດ້ວຍເຈດຕະນາຄວາມປາຖະໜານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າລະຮ່າງກາຍມະນຸດນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

๑๗.

໑໗.

ตโตปรสฺมึสมเย, พาราณสิปุรุตฺตเม;

เสฏฺฐิปุตฺโต อหํ อาสึ, อฑฺฒปฺปตฺโต มหาธโน.

In ກາລຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນບຸດເສດຖີ ຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ໃນນະຄອນພາຣານະສີອັນປະເສີດສຸດ.

๑๘.

໑໘.

สหสฺสมตฺเต ปจฺเจก, นายเก จ นิมนฺติย;

มธุเรนนฺนปาเนน, สนฺตปฺเปสึตทาทโร.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ນິມົນພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າປະມານພັນອົງ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານດ້ວຍຂ້ານ້ຳໂພຊະນາຫານອັນມີຣົດຫວານ ດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບ.

๑๙.

໑໙.

ตโต จุโต ฉกามคฺเค, อนุโภสึมหายสํ;

เทวจฺฉราปริวุโต, ปาสาเท รตนามเย.

ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເຫວີຍຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນກາມາພະຈອນທັງຫົກ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັກສອນສະຫວັນ ໃນວິມານອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວ.

๒๐.

໒໐.

เอวํ อจินฺติยา พุทฺธา, พุทฺธธมฺมา อจินฺติยา;

อจินฺติเย ปสนฺนานํ, วิปาโกปิ อจินฺติโย.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍເປັນອະຈິນໄຕ ພຣະພຸດທະທັມກໍເປັນອະຈິນໄຕ ວິບາກຂອງບຸກຄົນຜູ້ເຫຼື້ອມໃສໃນສິ່ງທີ່ເປັນອະຈິນໄຕ ກໍເປັນອະຈິນໄຕ.

๒๑.

໒໑.

เอกนวุติโต กปฺเป, วิปสฺสีนาม นายโก;

อุปฺปชฺชิ จารุนยโน, สพฺพธมฺมวิปสฺสโก.

In ກັປທີເກົ້າສิບເອັດແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະນາຍົກພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ຜູ້ມີພຣະເນດອັນງົດງາມ ຜູ້ຊົງເຫັນແຈ້ງໃນທັມທັງປວງ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

๒๒.

໒໒.

ตทาหํ พนฺธุมติยา, กุลสฺสญฺญตรสฺส จ;

ทยิโต ปตฺถิโต ปุตฺโต, อาสึ กมฺมนฺตพฺยาวโฏ.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນບຸດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ປາຖະໜາ ຂອງຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງ ໃນນະຄອນພັນທຸມະດີ ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການງານ.

๒๓.

໒໓.

ตทา อญฺญตโร ปูโค, วิปสฺสิสฺส มเหสิโน;

ปริเวณํ อกาเรสิ, มหนฺต มิติ วิสฺสุตํ.

ໃນກາລນັ້ນ ຄະນະບຸກຄົນກຸ່ມໜຶ່ງ ໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງປະຣິເວນອັນໃຫຍ່ໂຕ ປາກົດຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ຖວາຍແກ່ພຣະວິປັດສີມະເຫສີເຈົ້າ.

๒๔.

໒໔.

นิฏฺฐิเต จ มหาทานํ, ททํ ขชฺชกสํยุตํ;

นวํ ทธิ มธุญฺเจว, วิจินํ น จ มทฺทส.

ເມື່ອວິຫານນັ້ນສຳເລັດແລ້ວ ເມື່ອຈະຖວາຍມະຫາທານພ້ອມດ້ວຍຂອງຂົບຄ້ຽວ ໄດ້ສະແຫວງຫານົມສົ້ມໃໝ່ແລະນ້ຳເຜິ້ງ ແຕ່ກໍຫາບໍ່ພົບ.

๒๕.

໒໕.

ตทาหํ ตํ คเหตฺวาน, นวํ ทธิ มธุมฺปิจ,กมฺมสามิฆรํ คจฺฉํ, ตเมนํ ทาน มทฺทสํ.

In ກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຖືເອົານົມສົ້ມໃໝ່ແລະນ້ຳເຜິ້ງນັ້ນ ເດີນທາງໄປເຮືອນຂອງນາຍຈ້າງ ໄດ້ເຫັນການຖວາຍທານນັ້ນ.

๒๖.

໒໖.

สหสฺสมฺปิ จ ทตฺวาน, น ลตึสุ จ ตํ ทฺวยํ;

ตโต เอวํ วิจินฺเตสึ, เนตํ เหสฺสติ โอรกํ.

ພວກເຂົາໃຫ້ເງິນເຖິງພັນກະລາບ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ຂອງທັງສອງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ສິ່ງນີ້ຄົງຈະບໍ່ແມ່ນຂອງຕ່ຳຊ້າເລີຍ'.

๒๗.

໒໗.

ยถา [Pg.118] อิเม ชนา สพฺเพ, สกฺกโรนฺติ ตถาคตํ;

อหมฺปิ การํ กสฺสามิ, สสงฺเฆ โลกนายเก.

ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ບູຊາພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າຢ່າງໃດ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈັກເຮັດການບູຊາໃນພຣະໂລກະນາຍົກ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງຢ່າງນັ້ນແດ່.

๒๘.

໒໘.

ตทาหเมวํ จินฺเตตฺวา, ทธึมธุญฺจ เอกโต;

โยเชตฺวา โลกนาถสฺส, สสงฺฆสฺส อทาสหํ.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຄິດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ປະສົມນົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງເຂົ້າກັນ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະໂລກະນາດເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງ.

๒๙.

໒໙.

เตน กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึส มคญฺฉหํ.

ດ້ວຍກັມອັນດີທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ນັ້ນ ແລະດ້ວຍເຈດຕະນາຄວາມປາຖະໜານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າລະຮ່າງກາຍມະນຸດນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

๓๐.

໓໐.

ปุนาหํ พาราณสิยํ, ราชา หุตฺวา มหายโส;

สตฺตุกสฺส ตทา รุทฺโธ, ทฺวารโรธํ อการยึ.

ຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ໃນນະຄອນພາຣານະສີ ໃນກາລນັ້ນ ໄດ້ປິດລ້ອມປະຕູເມືອງຂອງສັດຕູໄວ້.

๓๑.

໓໑.

ตโต สปตฺติโน รุทฺธา, เอกาหํ รกฺขิตา อหุํ;

ตโต ตสฺส วิปาเกน, ปาปุณึ นิรยํ ภุสํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພວກສັດຕູຖືກປິດລ້ອມໄວ້ ໄດ້ຮັບການປ້ອງກັນໄວ້ຕະຫຼອດວັນໜຶ່ງ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງນະຣົກຢ່າງແຮງກ້າ.

๓๒.

໓໒.

ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ, ชาโตหํ โกลิเย ปุเร;

สุปฺปวาสา จ เม มาตา, มหาลิ ลิจฺฉวี ปิตา.

In ພົບສຸດທ້າຍໃນບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັງເກີດໃນໂກລິຍະນະຄອນ ພຣະມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າຊື່ວ່າ ສຸປປະວາສາ ພຣະບິດາຊື່ວ່າ ມະຫາລີ ລິຈສວີ.

๓๓.

໓໓.

ขตฺติเย ปุญฺญกมฺเมน, ทฺวารโรธสฺส วาหสา;

สตฺตมาเส สตฺตวสฺเส, วสึกุจฺฉิมฺหิ ทุกฺขิโต.

ຂ້າພະເຈົ້າບັງເກີດໃນຕະກູນກະສັດ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງບຸນກັມ ແຕ່ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປິດລ້ອມປະຕູເມືອງ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຕ້ອງຢູ່ຢ່າງທຸກທໍລະມານໃນພຣະຄັນຕະຫຼອດ 7 ປີ ກັບ 7 ເດືອນ.

๓๔.

໓໔.

สตฺตาหํ ทฺวารมูฬฺโหหํ, มหาทุกฺขสมปฺปิโต;

มาตา เม ฉนฺททาเนน, เอว มาสิ สุทุกฺขิตา.

ຂ້າພະເຈົ້າຫຼົງຄັນຢູ່ຕະຫຼອດ 7 ວັນ ໄດ້ຮັບທຸກຂ໌ຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ພຣະມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບຄວາມທຸກຂ໌ຢ່າງຍິ່ງ ເພາະການຖວາຍທານຕາມຄວາມປາຖະໜາ.

๓๕.

໓໕.

สุวตฺถิโตหํ นิกฺขนฺโต, พุทฺเธน อนุกมฺปิโต;

นิกฺขนฺตทิวเสเยว, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

ຂ້າພະເຈົ້າອອກມາໂດຍສະຫວັດດີພາບ ໂດຍໄດ້ຮັບຄວາມອະນຸເຄາະຈາກພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໃນວັນທີ່ອອກມາຈາກພຣະຄັນນັ້ນເອງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນພະຊາເປັນບັນພະຊິດ.

๓๖.

໓໖.

อุปชฺฌา สาริปุตฺโต เม, โมคฺคลฺลาโน มหิทฺธิโก;

เกเส โอโรปยนฺโต เม, อนุสาสิ มหามติ.

ພຣະສາຣີບຸດເປັນພຣະອຸປັດຊາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ພຣະໂມຄຄັលລານະຜູ້ມີອິດທິຣິດຫຼາຍ ເປັນພຣະອາຈານ ພຣະອຸປັດຊາຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ ໄດ້ສັ່ງສອນຂ້າພະເຈົ້າໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມ.

๓๗.

໓໗.

เกเสสุ ฉิชฺชมาเนสุ, อรหตฺตมปาปุณีํ;

เทโว นาคา มนุสฺสา จ, ปจฺจยานุ ปเนนฺติ เม.

In ຂະນະທີ່ຜົມກຳລັງຖືກປົງຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ ເທວະດາ, ນາກ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຕ່າງກໍນຳປັດໄຈທັງຫຼາຍມາຖວາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

๓๘.

໓໘.

ปทุมุตฺตรนามญฺจ, วิปสฺสึจ วินายกํ;

สํปูชยึ ปมุทิโต, ปจฺจเยหิ วิเสสโต.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ຍິນດີແລ້ວ ໄດ້ບູຊາພຣະຜູ້ຊົງນຳພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ແລະພຣະວິປັດສີ ດ້ວຍປັດໄຈທັງຫຼາຍເປັນພິເສດ.

๓๙.

໓໙.

ตโต [Pg.119] เตสํ วิปาเกน, กมฺมานํ วิปุลุตฺตมํ;

ลาภํ ลภามิ สพฺพตฺถ, วเน คาเม ชเล ถเล.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮັບລາບອັນໄພບູນແລະປະເສີດສຸດໃນທີ່ທຸກສະຖານ ທັງໃນປ່າ, ໃນບ້ານ, ໃນນ້ຳ ແລະເທິງບົກ.

๔๐.

໔໐.

เรวตํ ทสฺสนตฺถาย, ยทา ยาติ วินายโก;

ตึสภิกฺขุสหสฺเสหิ, สห โลกคฺคนายโก.

ເມື່ອພຣະຜູ້ຊົງນຳ ພຣະໂລກະນາຍົກ ຜູ້ເລີດໃນໂລກ ສະເດັດໄປເພື່ອຢ້ຽມຢາມພຣະເຣວະຕະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສາມໝື່ນຮູບ

๔๑.

໔໑.

ตทา เทโว ปนีเตหิ, มมตฺถาย มหามติ;

ปจฺจเยหิ มหาวีโร, สสงฺโฆ โลกนายโก.

ໃນກາລນັ້ນ ພຣະມະຫາວີຣະ ພຣະໂລກະນາຍົກ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງ ໄດ້ຮັບການບຳຣຸງດ້ວຍປັດໄຈອັນປະນີດທັງຫຼາຍ ທີ່ເທວະດານຳມາຖວາຍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

๔๒.

໔໒.

อุปฏฺฐิโต มยา พุทฺโธ, คนฺตฺวา เรวตมทฺทส;

ตโต เชตวนํ คนฺตฺวา, เอตทคฺเค ฐเปสิมํ.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າອັນຂ້າພະເຈົ້າບຳຣຸງແລ້ວ ສະເດັດໄປພົບພຣະເຣວະຕະແລ້ວ ຈາກນັ້ນສະເດັດໄປຍັງພຣະເຊຕະວັນ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດນີ້.

๔๓.

໔໓.

ลาภีนํ สีวลิ อคฺโค, มม สิสฺเสสุ ภิกฺขโว;

สพฺเพโลกหิโต สตฺถา, กิตฺตยี ปริสาสุมํ.

ພຣະສັສດາຜູ້ເກື້ອກູນແກ່ໂລກທັງປວງ ໄດ້ຊົງຍົກຍ້ອງຂ້າພະເຈົ້າໃນທ່າມກາງບໍລິສັດວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສີວະລີເປັນຜູ້ເລີດກວ່າພວກສາວົກຂອງເຮົາ ຜູ້ມີລາບຫຼາຍ'.

๔๔.

໔໔.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ, ภวา สพฺเพ สมูหตา;

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา, วิหรามิ อนาสโว.

ກິເລດທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກເຜົາໝົດແລ້ວ ພົບທັງປວງຖືກຖອນຂຶ້ນໄດ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ບໍ່ມີອາສະວະ ຢູ່ເໝືອນດັ່ງຊ້າງຕັດເຄື່ອງພັນທະນາການແລ້ວ.

๔๕.

໔໕.

สฺวาคตํ วต เม อาสิ, พุทฺธเสฏฺฐสฺส สนฺติกํ;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺโต, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

ການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ເປັນການມາທີ່ດີແທ້ໜໍ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸວິຊຊາສາມແລ້ວ ຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.

๔๖.

໔໖.

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโสปิ, วิโมกฺขา ปิจ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

ປະຕິສັມພິທາສີ່, ວິໂມກແປດ ແລະອະພິຍາຫົກ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สีวลิตฺเถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສີວະລີເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກ່າວຄາຖາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍປະການສະນີແລ.

๔๗.

໔໗.

สุตฺวาน เอตํ จริตํ มหพฺภุตํ,ปุญฺญานุภาวญฺจ สิรึ สิรีมตํ;

หิตฺวา กุสีตํ กุสลํ กโรถ,กามาตฺถ กามํ ภวโภคนิพฺพุตึ.

ທ່ານທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງປະຫວັດອັນໜ້າອັດສະຈັນນີ້ ແລະອານຸພາບແຫ່ງບຸນພ້ອມທັງສິຣິຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ມີສິຣິແລ້ວ ຈົ່ງລະຄວາມກຽດຄ້ານ ເຮັດກຸສົນກັມ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມດັບແຫ່ງພົບແລະໂພຄະ ຕາມຄວາມປາຖະໜາເຖີ້ນ.

สีวลิตฺเถรสฺส วตฺถุํ ทสมํ.

ເລື່ອງພຣະສີວະລີເຖຣະ ທີສິບ ຈົບ.

ยกฺขวญฺจิตวคฺโค ตติโย.

ຍັກຂະວັນຈິຕະວັກ ທີສາມ ຈົບ.

มหาเสนวคฺโค

ມະຫາເສນະວັກ

๓๑. มหาเสนรญฺโญ วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໑. ນີ້ຄືອະນຸປຸບພີກະຖາ ໃນເລື່ອງຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະ

ภควติ [Pg.121] ปรินิพฺพุเต ปาฏลิปุตฺตนคเร มหาเสโน นาม ราชา รชฺชํ กาเรสิ ธมฺมิโก ธมฺมราชา. โส ปน ปิตุปิตามหาทีนํ ธนราสึ โอโลเกตฺวา อิเม อิมํ สาปเตยฺยํ ปหาย มจฺจุโน มุขมุปคตา. อโห สํสาริกานํ อญฺญาณตา. ธนํ ฐเปตฺวา อตฺตโน วินาสญฺจ อตฺตานํ ฐเปตฺวา ธนวินาสญฺจ น ชานนฺตีติ สมฺปตฺติยา อธิคมญฺจ วินาสํ จาติ สพฺพํ จินฺเตตฺวา ธมฺมญฺจ สุตฺวา ปฏิลทฺธสทฺโธ ทิวเส ทิวเส ทสสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ มธุเรน อนฺนปาเนน สนฺตปฺเปนฺโต อเนกานิ ปุญฺญานิ อุปจินนฺโต เอกทิวสํ รโห ปฏิสลฺลิโน เอวํ จินฺเตสิ. เอวํ ราชนิโยเคน ชนสฺส ปีฬนํ กตฺวา ทินฺนทานโต สหตฺเถน กมฺมํ กตฺวา ลทฺเธน ทินฺนทานํ มหปฺผลํ มหานิสํสํ ภวิสฺสติ, เอวํ มยา กาตพฺพนฺติ โส สุหทา มจฺจสฺส รชฺชํ นียฺยาเตตฺวา อตฺตโน กณิฏฺฐิกํ อาทาย กิญฺจิ อชานาเปตฺวา อญฺญตรเวเสน นครา นิกฺขมฺม อุตฺตรมธุรํ นาม นครํ อคมาสิ, ตตฺถ มหาวิภโว เอโก เสฏฺฐิ ปฏิวสติ, เต เสฏฺฐิโน สมีป มุปคมฺม ฐิตา. เตน กิมตฺถายาคตาติ วุตฺเต ราชา ตว เคเห ภติยา กมฺมํ กริสฺสามีติ วตฺวา เตนานุญฺญาโต ตีณิ วสฺสานิ กมฺม มกาสิ, ตโต เอกทิวสํ เสฏฺฐิ เต ทิสฺวา ปกฺโกสิตฺวา อตีว ตุมฺเห สุขุมาลตรา. ตถาปิ อิมสฺมึ เคเห กมฺมกรเณน จิรํ วสิตฺถ, เอตฺตกํ กาลํ กิสฺมิญฺจิ กมฺเมปิ กุสีตตฺตํ น ปญฺญายติ. ปเคว อนาจารมฺปิ, ยาคุภตฺตํ ฐเปตฺวา อญฺญํ อุปการมฺปิ มม สนฺติกา นตฺถิ, เกนตฺเถน กมฺมํ กโรถาติ ปุจฺฉิ. ราชา ตสฺส วจนํ สุตฺวา อิมสฺมึ ชนปเท สาลิโน มนาปภาโว พหุโส สูยติ. ตสฺมา สาลีนมตฺถาย อิธา คตมฺหาติ อาห, ตํ สุตฺวา เตสํ ตุฏฺโฐ เสฏฺฐิ สาลีนํ สกฏสหสฺสํ อทาสิ, ราชา สาลึลภิตฺวา เสฏฺฐิโน [Pg.122] เอวมาห, โภ อิมํ อมฺหากํ นครํ ปาเปถาติ, ตํ สุตฺวา เสฏฺฐิ สาธูติ วตฺวา สาลิปริปุณฺณสกฏสหสฺสํ รญฺโญ นครํ ปาเปสิ, ราชา นครํ คนฺตฺวา เสฏฺฐิสฺส นานาวณฺณวตฺถหิรญฺญสุวณฺณาทีหิ สกเฏ ปูเรตฺวา ปฏิเปเสตฺวา เมตฺตึ ถิรํ กตฺวา อาภตวีหโย ราชเคเห สนฺนิจยมกาสิ, อถ ราชา กติปาหจฺจเยน มุสลํ ปคฺคยฺห สหตฺเถเนว วีหึ โกฏฺเฏติ, โกฏฺฏิตโกฏฺฏิตํ กณิฏฺฐิกา ปปฺโผเฏติ. เอวํ อุโภปิ ตณฺฑุลานํ มหนฺตํ ราสึ กตฺวา ทารูทกาทโย อาหริตฺวา อมฺพิลภตฺตํ ปจิตฺวา ราชเคเห ปญฺจสตอาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา กาลํ อุคฺโฆเสสุํ, อาคจฺฉนฺตุ อยฺยา อนุกมฺปํ อุปาทาย มม เคเห ภุญฺชนฺตูติ. ตํ สุตฺวา ปญฺจสตา ภิกฺขู อากาเสน อาคมึสุ, ราชา เต ยาวทตฺถํ ปริวิสิ, ตโต เตสํ อนฺตเร ปิยํคุทีปวาสี เอโก มหาสิวตฺเถโร นาม ภตฺตํ คเหตฺวา เอเต มํ ปสฺสนฺตูติ อธิฏฺฐหิตฺวา อากาเสน ปิยํคุทีปํ คนฺตฺวา ภตฺตํ ปญฺจสตานํ ภิกฺขูนํ ทตฺวา ปริภุญฺจิ. ตํ ตสฺสานุภาเวน สพฺเพสํ ยาวทตฺถํ อโหสิ. เอวํ อปฺปเกนาปิ เทยฺยธมฺเมน สปฺปุริสา ทายกานํ มนํ ปสาเทตฺวา ปติฏฺฐํ กโรนฺตีติ. วุตฺตญฺหิ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປຣິນິບພານແລ້ວ, ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ມະຫາເສນະ ຜູ້ຊົງທັມ ເປັນພຣະທັມມະຣາຊາ ໄດ້ຄອງຣາຊສົມບັດໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ. ພຣະອົງຊົງກວດເບິ່ງກອງຊັບສົມບັດຂອງພຣະບິດາ ແລະພຣະອັຍຍະກາເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ 'ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ລະຖິ້ມຊັບສົມບັດນີ້ແລ້ວ ພາກັນໄປສູ່ຄວາມຕາຍ. ອະນິຈາ, ຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງສັດທັງຫຼາຍໃນສັງສາຣະວັດ. ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ເຖິງຄວາມພິນາດຂອງຕົນເອງໂດຍລະຖິ້ມຊັບໄວ້ ແລະບໍ່ຮູ້ເຖິງຄວາມພິນາດຂອງຊັບໂດຍລະຖິ້ມຕົນເອງ.' ພຣະອົງຊົງດຳຣິເຖິງການໄດ້ມາແລະຄວາມເສື່ອມເສັຍແຫ່ງສົມບັດທັງປວງນັ້ນ, ທັງໄດ້ຟັງພຣະທັມແລ້ວ ເກີດມີສັດທາເລື່ອມໃສ, ໃນແຕ່ລະວັນໄດ້ຊົງບຳຣຸງລ້ຽງພຣະພິກຂຸສົງສິບພັນຮູບດ້ວຍຂ້ານ້ຳໂພຊະນາຫານອັນປະນີດ, ຊົງສັ່ງສົມບຸນກຸສົນເປັນອັນມາກ. ວັນໜຶ່ງ, ເມື່ອຊົງປະທັບຢູ່ພຽງພຣະອົງດຽວໃນທີ່ສະຫງັດ ໄດ້ຊົງດຳຣິວ່າ 'ການໃຫ້ທານດ້ວຍການບີບບັງຄັບຣາສດອນໂດຍພຣະຣາຊອຳນາດເຊັ່ນນີ້ ກັບການໃຫ້ທານດ້ວຍການເຮັດວຽກງານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງແລ້ວໄດ້ມາ, ການໃຫ້ທານຢ່າງຫຼັງນີ້ຍ່ອມມີຜົນມາກ ມີອານິສົງມາກ, ເຮົາຄວນເຮັດຢ່າງນັ້ນ.' ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງມອບຣາຊສົມບັດໃຫ້ແກ່ອຳມາດຜູ້ເປັນມິດ, ແລ້ວພາພຣະອະນຸຊາຂອງພຣະອົງໄປ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ໃຜຮູ້, ຊົງປອມຕົວສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ໄປສູ່ເມືອງອຸດຕະຣະມະທຸຣາ. ໃນເມືອງນັ້ນ ມີເສດຖີຜູ້ມີຊັບມາກຄົນໜຶ່ງອາສັຍຢູ່, ທັງສອງພຣະອົງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຢືນຢູ່ໃກ້ເສດຖີນັ້ນ. ເມື່ອເສດຖີຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານມາເພື່ອປະສົງສິ່ງໃດ?' ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂໍຮັບຈ້າງເຮັດວຽກໃນເຮືອນຂອງທ່ານ.' ເມື່ອເສດຖີອະນຸຍາດແລ້ວ ພຣະອົງກໍໄດ້ຊົງເຮັດວຽກງານຢູ່ເປັນເວລາສາມປີ. ຕໍ່ມາ ວັນໜຶ່ງ ເເສດຖີເຫັນທັງສອງຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຮ້ອງມາຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານເປັນຜູ້ມີຜິວພັນລະອຽດອ່ອນຍິ່ງນັກ. ເຖິງປານນັ້ນ ກໍຍັງໄດ້ມາອາສັຍເຮັດວຽກຢູ່ໃນເຮືອນນີ້ເປັນເວລານານ, ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ບໍ່ປາກົດຄວາມກຽດຄ້ານໃນວຽກງານໃດໆເລີຍ, ບໍ່ຕ້ອງເວົ້າເຖິງຄວາມປະພຶດທີ່ບໍ່ດີ, ນອກຈາກເຂົ້າຢາຄູແລະເຂົ້າສວຍແລ້ວ ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຢ່າງອື່ນຈາກຂ້ອຍກໍບໍ່ມີເລີຍ, ພວກທ່ານເຮັດວຽກເພື່ອປະສົງສິ່ງໃດ?' ພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງຄຳຂອງເສດຖີນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ເຂົ້າສາລີໃນແຄວ້ນນີ້ມີຣົດຊາດດີຍິ່ງນັກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມາເພື່ອປະສົງເຂົ້າສາລີ.' ເສດຖີໄດ້ຟັງແລ້ວມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງໄດ້ມອບເຂົ້າສາລີພັນກວຽນໃຫ້. ພຣະຣາຊາເມື່ອໄດ້ຮັບເຂົ້າສາລີແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວກັບເສດຖີວ່າ 'ທ່ານຜູ້ນິຣະທຸກ ຂໍທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍສົ່ງເຂົ້າສາລີນີ້ໄປສູ່ເມືອງຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າແດ່.' ເເສດຖີໄດ້ຟັງແລ້ວຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວໄດ້ສົ່ງກວຽນພັນເລັ່ມທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍເຂົ້າສາລີໄປສູ່ເມືອງຂອງພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະນະຄອນ ແລ້ວຊົງບັນທຸກຜ້າຫຼາກສີ, ເງິນ, ຄຳ ແລະອື່ນໆ ເຕັມກວຽນສົ່ງກັບຄືນໄປໃຫ້ເສດຖີ ເພື່ອຜູກມິດໄມຕີໃຫ້ໝັ້ນຄົງ, ແລ້ວຊົງເກັບຮັກສາເຂົ້າສາລີທີ່ໄດ້ມາໄວ້ໃນພຣະຣາຊະວັງ. ຕໍ່ມາ ລ່ວງໄປໄດ້ສອງສາມວັນ ພຣະຣາຊາຊົງຈັບສາກຕຳເຂົ້າດ້ວຍພຣະຫັດຂອງພຣະອົງເອງ, ສ່ວນພຣະຂະນິດຖາຊົງຝັດເຂົ້າທີ່ຕຳແລ້ວນັ້ນ. ທັງສອງພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ເປັນກອງເຂົ້າສານກອງໃຫຍ່, ແລ້ວຊົງຫານ້ຳແລະຟືນມາຫຸງເຂົ້າສົ້ມ, ຊົງຈັດຕັ້ງອາສະນະຫ້າຮ້ອຍທີ່ໄວ້ໃນພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວຊົງປະກາດເວລາວ່າ 'ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງອາສັຍຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດມາສັນພັດຕາຫານໃນເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ.' ພຣະພິກຂຸສົງຫ້າຮ້ອຍຮູບໄດ້ຍິນແລ້ວ ຈຶ່ງເດີນທາງມາທາງອາກາດ, ພຣະຣາຊາຊົງອັງຄາດພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ. ໃນບັນດາພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພຣະມະຫາສີວະເຖຣະ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ເກາະປິຍັງຄຸທະວີບຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ຮັບພັດຕາຫານແລ້ວອະທິສຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພຣະສົງເຫຼົ່ານີ້ຈົ່ງເຫັນອາຕະມາ' ແລ້ວເດີນທາງໄປທາງອາກາດສູ່ເກາະປິຍັງຄຸທະວີບ ໄດ້ຖວາຍພັດຕາຫານນັ້ນແກ່ພຣະພິກຂຸສົງຫ້າຮ້ອຍຮູບແລ້ວສັນ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພັດຕາຫານນັ້ນ ພັດຕາຫານຈຶ່ງພຽງພໍແກ່ພຣະພິກຂຸທຸກຮູບ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ເຖິງວ່າຈະມີໄທຍະທັມພຽງເລັກນ້ອຍ ກໍຍັງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງທາຍົກເຫຼື່ອມໃສ ແລະຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑.

໑.

อปฺปเกนปิ เมธาวี, ทายกานํ มนํ ปติ;

สทฺธํ วฑฺเฒนฺติ จนฺโทว, รํสินา ขีรสาครํ.

ຜູ້ມີປັນຍາ ເຖິງວ່າຈະມີໄທຍະທັມພຽງເລັກນ້ອຍ ກໍຍັງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງທາຍົກຍິນດີ, ຍ່ອມຍັງສັດທາໃຫ້ຈະເຣີນຂຶ້ນ ປຽບເໝືອນພຣະຈັນຍັງມະຫາສະໝຸດນ້ຳນົມໃຫ້ຈະເຣີນຂຶ້ນດ້ວຍຣັສມີສະນັ້ນ.

๒.

໒.

อฏฺฐาเน น นิโยเชนฺตา, กโรนฺตา เนว สนฺนิธึ;

ปริโภค มกตฺวาน, เนว นาเสนฺติ ปจฺจยํ.

ພວກທ່ານບໍ່ໃຊ້ສອຍປັດໄຈໃນທາງທີ່ບໍ່ຄວນ, ບໍ່ເຮັດການສະສົມໄວ້, ເມື່ອບໍ່ໄດ້ບໍລິໂພກ ກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ປັດໄຈນັ້ນເສັຍຫາຍໄປ.

๓.

໓.

น ปาเปนฺตาจ เถยฺยสฺส, น กโรนฺตา ตเถวิณํ;

วิภชนฺติ สุสีเลสุ, สยํ ภุตฺวาน สีลวาติ.

ບໍ່ນຳປັດໄຈໄປໃນທາງລັກຂະໂມຍ, ທັງບໍ່ກໍ່ໜີ້ສິນຢ່າງນັ້ນ, ຍ່ອມແບ່ງປັນໃນໝູ່ຜູ້ມີສີລ, ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີສີລແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ.

อถ ราชา กณิฏฺฐิกาย สทฺธึ ถตฺเถว ฐิโต ปิยํคุทีเป ปริภุญฺชนฺเต ปญฺจสตภิกฺขู ทิสฺวา หฏฺโฐ อุทคฺโค อโหสิ. อถ [Pg.123] เต อปรภาเค อตฺตนา กตํ ทานวรํ อนุสฺสรนฺตา น จิเรเนว อุโภปิ โสตาปนฺนา อเหสุํติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍພຣະອະນຸຊາ ປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບສັນພັດຕາຫານຢູ່ໃນເກາະປິຍັງຄຸທະວີບ ກໍມີຄວາມເບີກບານຍິນດີຍິ່ງນັກ. ຕໍ່ມາ ໃນພາຍຫຼັງ ທັງສອງພຣະອົງຊົງຣະນຶກເຖິງມະຫາທານທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງກະທຳແລ້ວ ບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະໂສດາບັນທັງສອງພຣະອົງ.

๔.

໔.

น คเณนฺตาตฺตโน ทุกฺขํ, วิหาย มหตึ สิรึ;

อายตึภวมิจฺฉนฺตา, สุชเนวํ สุเภ รตา.

ສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຄວາມທຸກຂອງຕົນ, ລະຖິ້ມຍົດສັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ປາຖະໜາພົບພູມໃນພາຍໜ້າ, ຍ່ອມຍິນດີໃນຄວາມດີງາມຢ່າງນີ້.

๕.

໕.

อายาเสน กตํ ปุญฺญํ, มหนฺตผลทายกํ;

อิติ มนฺตฺวาน เมธาวี, สหตฺเถเนว ตํ กเรติ.

ບຸນທີ່ກະທຳດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ ຍ່ອມອຳນວຍຜົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່; ຜູ້ມີປັນຍາຮູ້ແນວນີ້ແລ້ວ ຄວນເຮັດບຸນນັ້ນດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ.

มหาเสนรญฺโญ วตฺถุํ ปถมํ.

ເຣື່ອງພຣະຣາຊາມະຫາເສນະ ເປັນເຣື່ອງທີໜຶ່ງ.

๓๒. สุวณฺณติลกาย วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໒. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເຣື່ອງນາງສຸວັນນະຕິລະກາ.

ลงฺกาทีเป กิร อนุราธปุรนคเร เอโก มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺนา นิจฺจํ อภยุตฺตรเจติเย ปุปฺผปูชํ กโรติ, อเถกทิวสํ สา อตฺตโน ธีตุยา สทฺธึ ตสฺมึ เจติเย ปุปฺผปูชนตฺถาย คนฺตฺวา ปุปฺผาสนสาลาย อุทกํ อปสฺสนฺตี ธีตุ หตฺเถ ปุปฺผจงฺโคฏกํ ฐเปตฺวา ฆฏ มาทาย โปกฺขรณึ อคมาสิ, ตโต สา ทาริกา มาตริ อนาคตายเยว อโธตาสเน ปุปฺผมุฏฺฐึคเหตฺวา มณฺฑลํ กตฺวา ปูเชตฺวา เอวํ ปตฺถนมกาสิ. ตถา หิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ແຫ່ງເກາະສີລັງກາ ມີສະຕຣີຜູ້ໜຶ່ງ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຄີຍບູຊາດອກໄມ້ທີ່ພຣະເຈດີອະໄພຍຸດຕະຣະເປັນປະຈຳ. ວັນໜຶ່ງ ນາງພ້ອມດ້ວຍລູກສາວໄດ້ໄປເພື່ອບູຊາດອກໄມ້ທີ່ພຣະເຈດີນັ້ນ, ເມື່ອບໍ່ເຫັນນ້ຳໃນສາລາວາງດອກໄມ້ ຈຶ່ງວາງກະຕ່າດອກໄມ້ໄວ້ໃນມືຂອງລູກສາວ ແລ້ວຖືໝໍ້ນ້ຳໄປສູ່ສະໂບກຂະຣະນີ. ໃນຂະນະທີ່ມານດາຍັງບໍ່ທັນມາ, ເດັກຍິງນັ້ນໄດ້ຈັບເອົາດອກໄມ້ກຳໜຶ່ງມາບູຊາເທິງອາສະນະທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລ້າງ ໂດຍເຮັດໃຫ້ເປັນວົງມົນ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ:

๑.

໑.

มหาวีรสฺส ธีรสฺส, สยมฺภุสฺส มเหสิโน;

ติโลกคฺคสฺส นาถสฺส, ภควนฺตสฺส สตฺถุโน.

ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະສັສດา ຜູ້ເປັນມະຫາວີຣະ ຜູ້ມີຄວາມພຽນໝັ້ນຄົງ ຜູ້ຊົງຕຣັສຮູ້ໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ແສຫວັງຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກທັງສາມ.

๒.

໒.

ย มหํ ปูชยึ ปุปฺผํ, ตสฺส กมฺมสฺส วาหสา;

รูปีนํ ปวรา เหสฺสํ, อาโรหปริณาหวา.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາດອກໄມ້ນີ້, ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມໃນບັນດາຜູ້ມີຮູບງາມ, ມີຮູບຮ່າງສົມສ່ວນທັງສ່ວນສູງແລະສ່ວນກວ້າງ.

๓.

໓.

มํ [Pg.124] ทิสฺวา ปุริสา สพฺเพ, มุจฺฉนฺตุ กามมุจฺฉิตา;

นิจฺฉรนฺตุ สรีรา เม, รํสิมาลีว รํสิโย.

ຂໍໃຫ້ບຸຣຸດທັງປວງເມື່ອເຫັນຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ ຈົ່ງສະຫຼົບໄຫຼໄປດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ, ຂໍໃຫ້ຣັສມີຊ່ານອອກຈາກຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ປຽບເໝືອນແສງສະຫວ່າງຊ່ານອອກຈາກດວງອາທິດ ສະນັ້ນ.

๔.

໔.

หทยงฺคมา กณฺณสุขา, มญฺชุภาณี สุภา มม;

กินฺนรานํ ยถา วาณี, เอวเมว ปวตฺตตูติ.

ຂໍໃຫ້ວາຈาຂອງ...ຂ້າພະເຈົ້າເປັນທີ່ຈັບໃຈ, ສະບາຍຫູ, ໄພເລາະອ່ອນຫວານ ແລະດີງາມ ປຽບເໝືອນສຽງຂອງນາງກິນນະຣີ ສະນັ້ນເຖີດ.

อถสฺสา มาตา อาคมฺม อโธตาสเน ปูชิตานิ ปุปฺผานิ ทิสฺวา กสฺมา จณฺฑาลี อโธตาสเน ภควโต ปุปฺผานิ ปูเชสิ, อยุตฺตํ ตยา กตนฺติ อาห, ตํ สุตฺวา สา มาตุยา กุชฺฌิตฺวา ตฺวํ จณฺฑาลีติ อกฺโกสิ, สา เอตฺตกํ ปุญฺญาปุญฺญํ กตฺวา อปรภาเค ตโต จุตา ชมฺพุทีเป อุตฺตรมธุรายํ เอกสฺส จณฺฑาลคนฺธพฺพพฺราหฺมณสฺส ธีตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ, อุตฺตมรูปธรา อโหสิ, ตสฺสา สรีรโต เมฆมุขโต วิชฺชุลฺลตาวิย รํสิโย นิจฺฉรนฺติ. สมนฺตา จตุหตฺถฏฺฐาเน สรีรปฺปภาย อนฺธกาเร วิธมติ. มุขโต อุปฺปลคนฺโธ วายติ, กายโต จนฺทนคนฺโธ, ตสฺสา ทฺวินฺนํ ถนาน มนฺตเร สุวณฺณวณฺณํ เอกํ ติลกํ อโหสิ, เตน พาลสุริยสฺส วิย ปภา นิจฺฉรติ. ทิฏฺฐทิฏฺฐา เยภุยฺเยน อุมฺมตฺตา วิย กามมเทน วิสญฺญิโน โหนฺติ, อโห กุสลากุสลานํ อานุภาโว. ตถา หิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ມານດາຂອງນາງກັບມາເຫັນດອກໄມ້ທີ່ບູຊາໄວ້ເທິງອາສະນະທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລ້າງ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບູຊາດອກໄມ້ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເທິງອາສະນະທີ່ບໍ່ໄດ້ລ້າງຄືກັບນາງຈັນທານ? ເຈົ້າເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນແລ້ວ.' ເດັກຍິງນັ້ນໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍໂກດຮ້າຍໃຫ້ມານດາ ຈຶ່ງດ່າວ່າ 'ໂຕເຈົ້າຫັ້ນແຫຼະເປັນນາງຈັນທານ.' ນາງໄດ້ເຮັດທັງບຸນແລະບາບໄວ້ເຖິງພຽງນັ້ນ ຕໍ່ມາເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປເກີດໃນຕະກູນຂອງພຣາມນັກຮ້ອງຈັນທານຄົນໜຶ່ງ ໃນເມືອງອຸດຕະຣະມະທຸຣາ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ, ເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງນັກ, ມີຣັສມີຊ່ານອອກຈາກຮ່າງກາຍຂອງນາງ ປຽບເໝືອນສາຍຟ້າແລບອອກຈາກກີບເມກ. ແສງສະຫວ່າງຈາກຮ່າງກາຍຂອງນາງສາມາດກຳຈັດຄວາມມືດມົນໃນບໍລິເວນສີ່ສອກໂດຍຮອບໄດ້. ມີກິ່ນດອກບົວຫອມຟຸ້ງອອກຈາກປາກ, ມີກິ່ນໄມ້ຈັນຫອມຟຸ້ງອອກຈາກກາຍ, ໃນລະຫວ່າງຖັນທັງສອງຂອງນາງ ມີໄຝ່ສີທອງເມັດໜຶ່ງ ທີ່ມີແສງສະຫວ່າງຊ່ານອອກມາປຽບເໝືອນພຣະອາທິດອຸໄທ. ຜູ້ຄົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ເຫັນນາງ ໂດຍສ່ວນມາກຍ່ອມເປັນຄືກັບຄົນບ້າ ເສັຍສະຕິໄປດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ, ອະນິຈາ ອານຸພາບແຫ່ງກຸສົນແລະອະກຸສົນ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๕.

໕.

เยน สา โกธสามาตุ, จณฺฑาลี อิติ ภาสิตา;

เตน สา อาสิ จณฺฑาลี, เชคุจฺฉา หีนชาติกา.

ເພາະເຫດທີ່ນາງມີຄວາມໂກດຮ້າຍແລ້ວກ່າວກັບມານດາວ່າ 'ນາງຈັນທານ', ດ້ວຍບາບນັ້ນ ນາງຈຶ່ງໄດ້ເກີດເປັນນາງຈັນທານ ຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳຊ້າໜ້າກຽດຊັງ.

๖.

໖.

สลฺลกฺเขตฺวาน สมฺพุทฺธ, คุณํ ปูเชสิ ยํ ตทา;

เตน ปุญฺญานุภาเวน, สา ภิรูปี มโนรมา.

ເພາະເຫດທີ່ນາງໄດ້ຣະນຶກເຖິງພຣະຄຸນຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວບູຊາດອກໄມ້ໃນເວລານັ້ນ, ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນນັ້ນ ນາງຈຶ່ງເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຮັກໃຄ່.

๗.

໗.

เยน เยน ปกาเรน, ปุญฺญปาปานิ โย กเร;

ตสฺส ตสฺสานุรูเปน, โมโรว ลภเต ผลํ.

ບຸກຄົນກະທຳບຸນແລະບາບດ້ວຍປະການໃດໆ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນອັນສົມຄວນແກ່ກັມນັ້ນໆ ປຽບເໝືອນນົກຍູງ ສະນັ້ນ.

๘.

໘.

ปาเปน จ ติรจฺฉาเน, ชายนฺติ กุสเลน เต;

วณฺณโปกฺขรตา โหติ, โมรานํ กมฺม มีทิสนฺติ.

ດ້ວຍບາບ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ, ແຕ່ດ້ວຍກຸສົນ ພວກມັນຈຶ່ງມີຜິວພັນອັນງົດງາມ, ກັມຂອງນົກຍູງທັງຫຼາຍເປັນເຊັ່ນນີ້.

ตโต [Pg.125] ตสฺสา มาตาปิตโร สุวณฺณติลกาติ นาม มกํสุ. ตสฺมึกิร นคเร มนุสฺสา ตสฺสา รุปทสฺสเนนจ สวเณนจ สมฺปตฺตาปิ จณฺฑาลธีตา อยนฺติ ปริภวภเยน อาวาหํ น กโรนฺติ. อถ ตสฺมึ นคเร เชฏฺฐจณฺฑาลพฺราหฺมณสฺส ปุตฺโต เอตมตฺถาย ตสฺสา มาตาปิตุนฺนํ สนฺติกํ วตฺถาภรณคนฺธมาลาทโย เปเสสิ สุวณฺณติลกํ อมฺหากํ ททนฺตูติ, เต ตํ ปวตฺตึ ตสฺสา อาโรเจสุํ. สาสฺส ชิคุจฺฉนฺตี ปริหาส มกาสิ. ตโต พฺราหฺมณสฺส ปุตฺโต ลชฺชิโต รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา วีณํ มุญฺเจตฺวา คายมาโน เอวมาห.

ຕໍ່ມາ ມານດາແລະບິດາຂອງນາງຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ນາງວ່າ ສຸວັນນະຕິລະກາ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກມະນຸດໃນເມືອງນັ້ນ ເຖິງວ່າຈະໄດ້ເຫັນຮູບໂສມແລະໄດ້ຍິນກິດຕິສັບຂອງນາງ ກໍບໍ່ຍອມແຕ່ງງານນຳ ເພາະຢ້ານການດູໝิ່ນວ່າ 'ນາງນີ້ເປັນລູກສາວຄົນຈັນທານ'. ຄັ້ງນັ້ນ ລູກຊາຍຂອງຫົວໜ້າພຣາມຈັນທານໃນເມືອງນັ້ນ ໄດ້ສົ່ງເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ເຄື່ອງປະດັບ, ຂອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ໄປໃຫ້ມານດາແລະບິດາຂອງນາງເພື່ອປະສົງສິ່ງນີ້ ໂດຍກ່າວວ່າ 'ຂໍຈົ່ງມອບນາງສຸວັນນະຕິລະກາໃຫ້ແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ.' ພວກເຂົາໄດ້ແຈ້ງເລື່ອງນັ້ນໃຫ້ນາງຊາບ. ນາງມີຄວາມກຽດຊັງຈຶ່ງໄດ້ກ່າວເຍາະເຍີ້ຍເຂົາ. ຕໍ່ມາ ລູກຊາຍພຣາມນັ້ນມີຄວາມລະອາຍ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລ້ວດີດພິນຮ້ອງເພງຖວາຍຢ່າງນີ້ວ່າ:

๙.

໙.

ลลนา นนานี จลโลจนานี,ตรุณา รุณานี จลิตาธราณี;

มนุโช หิ โย เนตฺตปิยํ กโรติ,ส ตุ นีจชาตึ อปิ โน ชหาติ.

ຍິງສາວຜູ້ມີດວງຕາອັນຫວັ່ນໄຫວ, ຜູ້ມີຮີມສົບອັນແດງກຳລັງສັ່ນຣະຣິກ, ບຸຣຸດໃດເຮັດໃຫ້ນາງເປັນທີ່ຮັກແຫ່ງນັຍຕາ, ບຸຣຸດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ລະຖິ້ມແມ່ນແຕ່ຍິງຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳ.

กิมิทนฺติ รญฺญา ปุฏฺโฐ อาห.

ເມື່ອພຣະຣາຊາຕຣັດຖາມວ່າ 'ນີ້ຄືຫຍັງ?' ເຂົາຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๑๐.

໑໐.

สเมติ กึ เทว ฉมาย มตฺติกา,กทาจิ จามีกรชาติกาย;

สิคาลเธนุ อปิ นีจชาติกา,สเมติ กึสีหวเรน เทวาติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ດິນໜຽວເທິງແຜ່ນດິນ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ກັບຄຳແທ້ໃນການໃດໆຫຼື? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ນາງໝາຈິ້ງຈອກຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ກັບພະຍາຣາຊະສີຫຼື?

เอวญฺจ ปน วตฺวา เทว อิมสฺมึนคเร สุวณฺณติลกา นาเมกา จณฺฑาลธีตา อตฺถิ, สา สมานชาติเกหิ เปสิตปณฺณาการํ น คณฺหาติ, กุลวนฺเตเยว ปตฺเถติ, กทา นาม กากี สุวณฺณหํเสน สมาคจฺฉติ เทวาติ. ราชา ตํ สุตฺวา ตสฺสา ปิตรํ ปกฺโกสาเปตฺวา ตมตฺถํ วตฺวา สจฺจํ ภเณติ ปุจฺฉิ, โสปิ สจฺจํ เทว, สา ชาติสมฺปนฺนเมว กาเมตีติ อาห. ราชา เอวํ สติ ภเณ ปญฺจมธุรนคเร อุทฺทาฬพฺราหฺมโณ นาม อตฺถิ, โส ชาติสมฺปนฺโน มาติโตจ ปิติโตจ อนุปกฺกุฏฺโฐ[Pg.126], เชคุจฺฉา ปฏิกฺกูลา เอตาติ มาตุคาเมน สทฺธึ น สํวสติ. อตฺตโน เคหโต ราชเคหํ คจฺฉนฺโตจ อาคจฺฉนฺโต จ โสฬสขีโรทกฆเฏหิ มคฺเค สิญฺจาเปสิ. มาตุคาเม ทิสฺวา กาลกณฺณี มยา ทิฏฺฐาติ ขีโรทเกน มุขํ โธวติ. ตว ธีตา สกฺโกนฺตี เตน สทฺธึ สํวสตุ, เอตมตฺถํ ตว ธีตรํ กเถหีติ อาห, โสปิ ตํ สุตฺวา เคหํ คนฺตฺวา ธีตรํ ปกฺโกสิตฺวา รญฺญา วุตฺตนิยาเมเนว ตสฺสา กเถสิ. ตาย ตํ สุตฺวา สกฺโกนฺตี อหํ อุทฺทาฬพฺราหฺมเณน สทฺธึ วสิสฺสามิ, มา ตุมฺเห จินฺเตถ, ปปญฺจมฺปิ มา กโรถ, ปาโตว คมิสฺสามีติ วุตฺเต ปิตา ปนสฺสา สาธูติ สหสฺสคฺฆนกจิตฺตกมฺพลกญฺจุเกน ธีตุ สรีรํ ปารุปาเปตฺวา วีณาทิตุริยภณฺฑานิ คาหาเปตฺวา ธีตุยา สทฺธึ อทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชิ. คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค อญฺญตรสฺมึ นคเร รญฺโญ คนฺธพฺพํ กโรนฺโต ธีตรํ ปิฏฺฐิปสฺเส นิสีทาเปตฺวา คนฺธพฺพมกาสิ. อถสฺส ปิฏฺฐิปสฺสนิสินฺนา สุวณฺณติลกา นยนโกฏิยา ทิฏฺฐึ ปาเปนฺตี สรเสน ตํ โอโลเกตฺวา ปารุตกญฺจุกํ กิญฺจิ อปเนตฺวา สรีรปฺปภํ ปญฺญาเปสิ, ราชา ปนสฺสา สรีรปฺปภํจ รูปสมฺปทํจ ทิสฺวา กามาตุโร วิคตสญฺโญ สมฺมูฬฺโห หุตฺวา มุหุตฺเตน ปฏิลทฺธสฺสาโส ตสฺสา สสฺสามิกาสฺสามิกภาวํ ปุจฺฉิตฺวา จณฺฑาลธีตาติ สุตฺวา ปริภวภเยน ตํ อาเนตุ มสกฺโกนฺโต เอวรูปํ วณฺณโปกฺขรสมฺปนฺนํ อิตฺถิรตนํ อลภนฺตสฺส เม โก อตฺโถ ชีวิเตนาติ โสจนฺโต ปริเทวนฺโต กามมุจฺฉิโต กตฺตพฺพา กตฺตพฺพํ อชานนฺโต อสึ คเหตฺวา อตฺตโน สีสํ สยเมว ฉินฺทิตฺวา กาล มกาสิ. เอวเมว อนฺตรามคฺเค ปญฺจราชาโน ตสฺสา รูปสมฺปตฺติมทมตฺตา อสินา ฉินฺนสีสา ชีวิตกฺขยํ ปาปุณึสุ. ตถา หิ สตฺตา หิรญฺญสุวณฺณทาสิทาส ปุตฺตทาราทีสุ ปิยํ นิสฺสาย กาเมน มุจฺฉิตา อนยพฺยสนํ ปาปุณนฺตีติ. วุตฺตญฺเหตํ ภควตา.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ໃນເມືອງນີ້ມີລູກສາວຄົນຈັນທານຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸວັນນະຕິລະກາ, ນາງບໍ່ຍອມຮັບເຄື່ອງບັນນາການທີ່ຄົນມີກຳເນີດສະເໝີກັນສົ່ງໄປໃຫ້, ນາງປາຖະໜາແຕ່ຄົນມີຕະກູນສູງເທົ່ານັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ເມື່ອໃດໜໍ ນາງກາຈຶ່ງຈະໄດ້ສົມສູ່ກັບພະຍາຫົງທອງ?' ພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງແລ້ວ ຈຶ່ງຮັບສັ່ງໃຫ້ຮ້ອງບິດາຂອງນາງມາ ແລ້ວຕຣັດຖາມເລື່ອງນັ້ນວ່າ 'ເຈົ້າເວົ້າຄວາມຈິງຫຼື?' ບິດາຂອງນາງກໍກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ເປັນຄວາມຈິງ, ນາງປາຖະໜາແຕ່ຜູ້ມີຕະກູນສູງເທົ່ານັ້ນ.' ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ໃນເມືອງປັນຈະມະທຸຣາ ມີພຣາມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ອຸດດາລະ, ເປັນຜູ້ມີຕະກູນສູງ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ທັງຝ່າຍມານດາແລະບິດາ, ເຂົາກຽດຊັງແລະລັງກຽດສະຕຣີ ຈຶ່ງບໍ່ຍອມຮ່ວມສະເໜ່ຫາກັບສະຕຣີໃດໆເລີຍ. ເວລາທີ່ເຂົາເດີນທາງອອກຈາກເຮືອນໄປສູ່ພຣະຣາຊະວັງ ຫຼືກັບຄືນມາ, ເຂົາຈະໃຫ້ຄົນຫົດສົງຫົນທາງດ້ວຍນ້ຳນົມສิບຫົກໝໍ້. ເມື່ອເຫັນສະຕຣີ, ເຂົາຈະຄິດວ່າ 'ເຮົາເຫັນຄົນກາລະກິນີແລ້ວ' ແລ້ວລ້າງໜ້າດ້ວຍນ້ຳນົມ. ຫາກລູກສາວຂອງເຈົ້າສາມາດ, ກໍຈົ່ງໃຫ້ນາງໄປຢູ່ຮ່ວມກັບພຣາມນັ້ນເຖີດ, ເຈົ້າຈົ່ງບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ລູກສາວຂອງເຈົ້າ.' ບິດາຂອງນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍກັບຄືນເຮືອນ ຮ້ອງລູກສາວມາແລ້ວບອກເລື່ອງຕາມທີ່ພຣະຣາຊາຕຣັດທຸກປະການ. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຫາກຂ້າພະເຈົ້າສາມາດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປຢູ່ຮ່ວມກັບອຸດດາລະພຣາມ, ພວກທ່ານຢ່າໄດ້ກັງວົນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ຊັກຊ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປໃນຕອນເຊົ້າມື້ອື່ນ.' ເມື່ອນາງກ່າວຢ່າງນີ້, ບິດາຂອງນາງຈຶ່ງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວໃຫ້ລູກສາວຫົ່ມຜ້າກຳພົນຫຼາກສີລາຄາຕັ້ງພັນ, ໃຫ້ຄົນຖືເຄື່ອງດົນຕີມີພິນເປັນຕົ້ນ ແລ້ວອອກເດີນທາງໄກໄປພ້ອມກັບລູກສາວ. ເມື່ອເດີນທາງໄປ, ໃນລະຫວ່າງທາງ ບິດາໄດ້ສະແດງດົນຕີຖວາຍພຣະຣາຊາໃນເມືອງໜຶ່ງ ໂດຍໃຫ້ນາງນັ່ງຢູ່ທາງຫຼັງຂອງຕົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງສຸວັນນະຕິລະກາ ຜູ້ຢືນຢູ່ທາງຫຼັງ ໄດ້ຊຳເລືອງເບິ່ງດ້ວຍຫາງຕາ, ທອດພຣະເນດເບິ່ງພຣະຣາຊານັ້ນດ້ວຍຄວາມສະເໜ່ຫາ, ແລ້ວເປີດຜ້າຫົ່ມອອກເລັກນ້ອຍ ເພື່ອສະແດງຣັສມີແຫ່ງຮ່າງກາຍ. ພຣະຣາຊາເມື່ອໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນຣັສມີແຫ່ງຮ່າງກາຍແລະຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບໂສມຂອງນາງ ກໍຊົງຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳ ຈົນເສັຍສະຕິສະຫຼົບໄປ, ເມື່ອຊົງຟື້ນຄືນສະຕິໃນຄຣູ່ໜຶ່ງ ຈຶ່ງຕຣັດຖາມເຖິງຄວາມມີສາມີຫຼືບໍ່ມີສາມີຂອງນາງ, ເມື່ອຊົງຊາບວ່າເປັນລູກສາວຄົນຈັນທານ ກໍບໍ່ສາມາດນຳນາງມາໄດ້ເພາະຢ້ານການດູໝິ່ນ, ຈຶ່ງຊົງໂສກເສົ້າຮຳໄຮວ່າ 'ເມື່ອເຮົາບໍ່ໄດ້ນາງແກ້ວຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມເຖິງພຽງນີ້, ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດດ້ວຍຊີວິດຂອງເຮົາ', ຊົງຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳຈົນບໍ່ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດແລະບໍ່ຄວນເຮັດ, ຈຶ່ງຊົງຈັບພຣະຂັນຕັດພຣະສຽນຂອງພຣະອົງເອງຈົນສິ້ນພຣະຊົນ. ໃນລະຫວ່າງທາງນັ້ນ ພຣະຣາຊາອີກຫ້າພຣະອົງ ກໍຊົງມົວເມົາດ້ວຍຄວາມງາມແຫ່ງຮູບໂສມຂອງນາງ ຈົນຖືກຕັດພຣະສຽນດ້ວຍພຣະຂັນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍເຊັ່ນດຽວກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍເມື່ອອາສັຍສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ ມີເງິນ, ຄຳ, ທາດຍິງ, ທາດຊາຍ, ບຸດ ແລະພັນລະຍາເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳ ຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດຈິບຫາຍ. ດັ່ງທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ວ່າ:

๑๑.

໑໑.

ปิยโต [Pg.127] ชายเต โสโก,ปิยโต ชายเต ภยํ;

ปิยโต วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

ຄວາມໂສກຍ່ອມເກີດຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ, ໄພຍ່ອມເກີດຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ; ສໍາລັບຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ, ຄວາມໂສກຍ່ອມບໍ່ມີ, ໄພຈະມີມາແຕ່ໃສ.

๑๒.

໑໒.

เปมโต ชายเต โสโก,เปมโต ชายเต ภยํ;

เปมโต วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກຄວາມຮັກ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກຄວາມຮັກ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຄວາມຮັກ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

๑๓.

໑໓.

รติยา ชายเต โสโก,รติยา ชายเต ภยํ;

รติยา วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກຄວາມຍິນດີ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກຄວາມຍິນດີ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຄວາມຍິນດີ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

๑๔.

໑໔.

กามโต ชายเต โสโก,กามโต ชายเต ภยํ;

กามโต วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກກາມ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກກາມ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກາມ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

๑๕.

໑໕.

ตณฺหาย ชายเต โสโก,ตณฺหาย ชายเต ภยํ;

ตณฺหาย วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

...ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກຕັນຫາ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກຕັນຫາ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຕັນຫາ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

ตโต โส อนุกฺกเมน ปญฺจมธุรนครํ คนฺตฺวา อตฺตโน อาคตภาวํ รญฺญา กถาเปตฺวา เตน อนุญฺญาโต คนฺตฺวา ราชานํ อทฺทส. ตทา อุทฺทาฬพฺราหฺมโณ รญฺโญ อวิทูเร กมฺพลภทฺทปีเฐ นิสินฺโน โหติ, คนฺธพฺพพฺราหฺมโณปิ ธีตุยา สทฺธึ คนฺธพฺพํ กุรุมาโน นิสีทิ. ตสฺมึขเณ ปิตุ ปิฏฺฐิปสฺเส นิสินฺนา สุวณฺณติลกา อุทฺทาฬพฺราหฺมโณ กตโมติ ปุจฺฉิตฺวา เอตสฺมึ ภทฺทปีเฐ นิสินฺโนํ เอโสติ สุตฺวา นิลามลโลจเนหิ ตํ โอโลกนฺติ ทสนรํสินา สมฺภินฺนสุรตฺตาธเรน มนฺทหสิตํ [Pg.128] กโรนฺตี ตํ โอโลเกตฺวา ปารุตกญฺจุกํ อปเนตฺวา สรีรปฺปภํ วิสฺสชฺเชสิ. ตํ ทิสฺวา พฺราหฺมโณ อุมฺมตฺโต โสเกน ปริทฑฺฒคตฺโต อุณฺหวาเตน ปูริตมุขนาโส อสฺสุนา กิลินฺนเนตฺโต วิสญฺญี อโหสิ. ตโต โส มุหุตฺเตน ลทฺธสฺสาโส โรคีวิย รญฺโญ สกาสา อปสรนฺโต อตฺตโน เคหํ คนฺตฺวา สุหเท ปกฺโกสิตฺวา เตสํ เอวมาห. ภวนฺเตตฺถ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເຂົາຈຶ່ງເດີນທາງໄປສູ່ເມືອງປັນຈະມະທຸຣາຕາມລໍາດັບ, ໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນການມາຮອດຂອງຕົນແກ່ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະອົງແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ໃນເວລານັ້ນ, ອຸດດາຣະພຣາມ ນັ່ງຢູ່ເທິງຕັ່ງຜ້າກໍາພົນອັນດີ ບໍ່ໄກຈາກພຣະຣາຊາ, ສ່ວນຄັນທັບພະພຣາມກໍນັ່ງບັນເລງດົນຕີຢູ່ກັບລູກສາວ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ນາງສຸວັນນະຕິລະກາ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ທາງຫຼັງຂອງບິດາ ໄດ້ຖາມວ່າ «ອຸດດາຣະພຣາມແມ່ນຄົນໃດ?» ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ «ແມ່ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ເທິງຕັ່ງອັນດີນີ້ແຫຼະ» ຈຶ່ງແນມເບິ່ງເພິ່ນດ້ວຍດວງຕາອັນປອດໃສສີຟ້າ, ຍິ້ມແຍ້ມຢ່າງອ່ອນໂຍນດ້ວຍຮີມສົບສີແດງສົດໃສທີ່ປະສົມປະສານກັບລັງສີແຫ່ງແຂ້ວ, ເມື່ອແນມເບິ່ງເພິ່ນແລ້ວ ກໍປົດຜ້າຄຸມອອກ ເຜີຍໃຫ້ເຫັນລັງສີແຫ່ງຮ່າງກາຍ. ເມື່ອພຣາມໄດ້ເຫັນນາງແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຄັ່ງແຄ້ນ, ຮ່າງກາຍຮ້ອນຮົນດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ, ປາກແລະດັງເຕັມไปด้วยລົມຫາຍໃຈອັນຮ້ອນຮົນ, ຕາຊຸ່ມໄປດ້ວຍນໍ້າຕາ ແລະໄດ້ສະຫຼົບໄປ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຄາວໜຶ່ງ ເມື່ອຮູ້ສຶກຕົວຄືກັບຄົນປ່ວຍ, ເຂົາຈຶ່ງຖອຍອອກຈາກທີ່ເຝົ້າຂອງພຣະຣາຊາ ກັບຄືນໄປເຮືອນຂອງຕົນ, ເອີ້ນມິດສະຫາຍມາແລ້ວ ກ່າວກັບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: «ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຟັງທາງນີ້ເຖີດ».

๑๖.

໑໖.

โย อาปเท สมุปฺปนฺเน,อุปติฏฺฐติ สนฺติเก;

สุขทุกฺเข สโม โหติ,โส มิตฺโต โสจ ญาตโก.

ຜູ້ໃດເມື່ອມີໄພພິບັດເກີດຂຶ້ນ ຍັງຄອຍຢູ່ໃກ້ຊິດ, ເປັນຜູ້ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍທັງໃນຍາມສຸກແລະຍາມທຸກ, ຜູ້ນັ້ນຄືມິດ ແລະຜູ້ນັ້ນຄືຍາດພີ່ນ້ອງ.

๑๗.

໑໗.

โย คุณํ ภาสเต ยสฺส, อคุณญฺจ นิคูหติ;

ปฏิเสเธตฺย กตฺตพฺพา, โส มิตฺโต โสจ ญาตโก.

ຜູ້ໃດກ່າວເຖິງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຜູ້ນັ້ນ ແລະປົກປິດຄວາມບໍ່ດີເອົາໄວ້, ທັງຫ້າມປາມໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດ, ຜູ້ນັ້ນຄືມິດ ແລະຜູ້ນັ້ນຄືຍາດພີ່ນ້ອງ.

๑๘.

໑໘.

สุวณฺณติลกานาม, ลลนา กามลาลยา;

นีลกฺขิจณฺฑกณฺเฑหิ, วิขณฺเฑสิ มโน มม.

ນາງງາມຊື່ວ່າ ສຸວັນນະຕິລະກາ ຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຮັກໃຄ່ແລະມີສະເໜ່, ໄດ້ທຳລາຍຈິດໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ແຕກສະຫຼາຍ ດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກ້າຄືດວງຕາສີຟ້າຂອງນາງ.

๑๙.

໑໙.

ตสฺสา มุขมฺพุเช สตฺตา, มม เนตฺตมธุพฺพตา,อปฺปมฺปิน สรนฺตามํ, ตตฺเถวา ภิรมนฺติ เต.

ດວງຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າປຽບເໝືອນຝູງເຜິ້ງ ທີ່ຕິດພັນຢູ່ກັບດອກບົວຄືໃບໜ້າຂອງນາງ, ພວກມັນບໍ່ຄິດເຖິງຂ້າພະເຈົ້າເລີຍແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວ, ແຕ່ກັບຍິນດີຢູ່ແຕ່ໃນທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ.

๒๐.

໒໐.

สเหว เตหิ เม จิตฺตํ, คตํ อุลฺลํฆิยุทฺธโต;

ลชฺชาคมฺภีรปริขํ, ธิติปาการมุคฺคตํ.

ຈິດໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໄປພ້ອມກັບດວງຕາເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ໂດຍໂດດຂ້າມຄູເມືອງອັນເລິກຄືຄວາມລະອາຍ ແລະກຳແພງອັນສູງຊັນຄືຄວາມອົດທົນ.

๒๑.

໒໑.

สมฺมุยฺหามิ ปมุยฺหามิ, สพฺพา มุยฺหนฺติ เม ทิสา;

ตสฺส เม สรณํ โหถ, กโรถ มม สงฺคหนฺติ.

ຂ້າພະເຈົ້າຫຼົງໄຫຼ ມົວເມົາ, ທິດທັງຫຼາຍກໍມືດມົນໄປໝົດສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າ; ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນທີ່ເພິ່ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະຈົ່ງຊ່ວຍເຫຼືອຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ.

ตํ สุตฺวา เต เอวมาหํสุ.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

๒๒.

໒໒.

ยํ ตฺวมาจริย ปตฺเถสิ, จณฺฑาลี สา อสงฺคมา;

กินฺนุ มีฬฺเหน สํโยโค, จนฺทนสฺส กทา สิยา.

«ຂ້າແຕ່ທ່ານອາຈານ, ນາງຜູ້ທີ່ທ່ານປາດຖະໜານັ້ນ ເປັນນາງຈັນທານ ຜູ້ບໍ່ຄວນຄົບຫາ; ການປະສົມປະສານກันລະຫວ່າງໄມ້ຈັນກັບອາຈົມ ຈະມີຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?»

๒๓.

໒໓.

อคมฺมคมนา [Pg.129] ยาติ, นรานํ ทูรโต สิรี;

กิตฺติจายุ พลํ พุทฺธิ, อยสํจ ส คจฺฉตีติ.

«ເພາະການໄປສູ່ສະຕີທີ່ບໍ່ຄວນໄປຫາ, ສິຣິມຸງຄຸນຂອງມະນຸດຍ່ອມຫຼີກໜີໄປໄກ; ກຽດຕິຍົດ, ອາຍຸ, ກຳລັງ, ປັນຍາ ກໍຍ່ອມເສື່ອມສູນ ແລະເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເສຍຊື່ສຽງ».

อถ เตสํ พฺรหฺมโณ อาห.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣາມຈຶ່ງກ່າວກັບພວກເຂົາວ່າ:

๒๔.

໒໔.

น ปริจฺจชติ โลโกยํ, อเมชฺเฌ มณิมุตฺตมํ;

ถีรตนํ ยุวาณี จ, ทุกฺกุลา อปิ คาหิยาติ.

«ໂລກນີ້ຍ່ອມບໍ່ລະຖິ້ມແກ້ວມະນີອັນປະເສີດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຢູ່ໃນສິ່ງສົກກະປົກ; ນາງແກ້ວຜູ້ເປັນຍິງສາວ ເຖິງແມ່ນຈະເກີດໃນຕະກູນຕໍ່າ ກໍຄວນຮັບເອົາໄວ້».

เอวญฺจ ปน วตฺวา ตสฺสา สสฺสามิกาสฺสามิกภาวํ ญตฺวา อาเนถาติ อาห, เต ตถา อกํสุ. ตโต พฺราหฺมโณ ตาย เคหํ อาคตกาลโต ปฏฺฐาย จตฺตาโร มาเส รญฺโญ อุปฏฺฐานํ เนว อคมาสิ. ตสฺส ปน พฺรหฺมณสฺส สนฺติเก ปญฺจสตราชกุมารา นานาวิธานิ สิปฺปานิ อุคฺคณฺหนฺติ. เต ตํ การณํ ญตฺวา สุวณฺณติลกาย วิชฺชมานาย อมฺหากํ สิปฺปุคฺคหณสฺส อนฺตราโย ภวิสฺสติ, เยน เกนจิ อุปาเยน เอตํ มาเรตุํ วฏฺฏตีติ, จินฺเตตฺวา เต หตฺถา จริยํ ปกฺโกสิตฺวา ลญฺชํ ทตฺวา เอวมาหํสุ, หตฺถึ สุราย มตฺตํ กตฺวา สุวณฺณติลกํ มาเรหีติ. ตโต เต สพฺเพ ราชงฺคเณ สนฺนิปติตฺวา ทูตํ ปาเหสุํ, อาจริยํ ทฏฺฐุกามมฺหาติ. ตโต พฺราหฺมเณน อาคนฺตฺวา นิสินฺเนน ปฏิสนฺถารํ กตฺวา อาจริย อาจริยานึ ปสฺสิตุกามมฺหาติ อาหํสุ. อถ โส สุวณฺณติลกํ คเหตฺวา อาคจฺฉถาติ มนุสฺเส เปเสสิ. เต ตถา กรึสุ, อถ ตสฺสา วีถิมชฺฌํ สมฺปตฺตกาเล หตฺถึ วิสฺสชฺชาเปสุํ. โส โสณฺฑาย ภูมิยํ ปหรนฺโต คจฺฉนฺโต อุปธาวิตฺวา โสณฺเฑน ตํ อุกฺขิปิตฺวา กุมฺเภ นิสีทาเปสิ. ตโต ราชาโน ตถา ตํ มาราเปตุ มสกฺโกนฺตา ปุน ทิวเส มนุสฺเส ปโยเชตฺวา รตฺติยํ มาราเปสุํ. พฺราหฺมโณปิ เอวรูปํ อิตฺถึ อลสิตฺวา ชีวนโต มตเมว เสยฺโยติ โสจนฺโต ปริเทวนฺโต ราชงฺคเณ ทารุจิตกํ การาเปตฺวา อคฺคึปวิสิตฺวา [Pg.130] มโตติ. เอวํ มาตุคามวสงฺคตา มหนฺตํ อนยพฺยสนญฺจ มรณญฺจ ปาปุณนฺตีติ. วุตฺตญฺเหตํ ภควตา.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ເມື່ອຮູ້ວ່າຮາງນາງມີສາມີຫຼືບໍ່ມີສາມີແລ້ວ ຈຶ່ງສັ່ງວ່າ «ຈົ່ງໄປພານາງມາ», ພວກເຂົາກໍໄດ້ເຮັດແນວນັ້ນ. ຕັ້ງແຕ່ນາງມາຮອດເຮືອນ, ພຣາມກໍບໍ່ໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າຮັບໃຊ້ພຣະຣາຊາເປັນເວລາເຖິງສີ່ເດືອນ. ສ່ວນໃນສຳນັກຂອງພຣາມນັ້ນ ມີພຣະຣາຊະກຸມານຫ້າຮ້ອຍພຣະອົງກຳລັງສຶກສາສິລະປະສາດຕ່າງໆຢູ່. ພວກເຂົາເມື່ອຮູ້ເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ «ເມື່ອນາງສຸວັນນະຕິລະກາຍັງຢູ່ ຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ການຮຽນສິລະປະຂອງພວກ ເຮົາ, ຄວນຈະຂ້ານາງເສຍດ້ວຍອຸບາຍໃດໜຶ່ງ.» ເມື່ອຄິດແນວນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນຄວານຊ້າງມາ ໃຫ້ສິນບົນແລ້ວກ່າວວ່າ «ຈົ່ງມອມເຫຼົ້າຊ້າງໃຫ້ມຶນເມົາ ແລ້ວໃຫ້ມັນຂ້ານາງສຸວັນນະຕິລະກາເສຍ.» ຈາກນັ້ນ ພວກເຂົາທັງໝົດໄດ້ປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ລານຫຼວງ ແລ້ວສົ່ງທູດໄປໂດຍກ່າວວ່າ «ພວກຂ້າພະເຈົ້າຢາກພົບອາຈານ.» ເມື່ອພຣາມມາຮອດແລະນັ່ງລົງແລ້ວ ພວກເຂົາກໍໄດ້ທັກທາຍປາໄສ ແລະກ່າວວ່າ «ຂ້າແຕ່ອາຈານ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຢາກເຫັນນາງອາຈານ.» ພຣາມຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຄົນໄປໂດຍສັ່ງວ່າ «ຈົ່ງໄປພານາງສຸວັນນະຕິລະກາມາ.» ພວກເຂົາກໍໄດ້ເຮັດແນວນັ້ນ, ຄັ້ງເມື່ອນາງມາຮອດເຄິ່ງກາງຖະໜົນ ພວກເຂົາກໍປ່ອຍຊ້າງອອກໄປ. ຊ້າງນັ້ນເອົາງວງຟາດພື້ນແລ້ວແລ່ນເຂົ້າໄປ, ໃຊ້ງວງຍົກນາງຂຶ້ນໄປໄວ້ເທິງກະໝັບ (ຫົວຊ້າງ). ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພວກຣາຊະກຸມານບໍ່ສາມາດຂ້ານາງດ້ວຍວິທີນັ້ນໄດ້, ໃນມື້ຕໍ່ມາຈຶ່ງໄດ້ຈ້າງຄົນໃຫ້ໄປຂ້ານາງໃນເວລາກາງຄືນ. ຝ່າຍພຣາມເມື່ອສູນເສຍຍິງເຊັ່ນນັ້ນໄປ ກໍຄິດວ່າ «ການຕາຍເສຍຍັງດີກວ່າການມີຊີວິດຢູ່ໂດຍປາສະຈາກນາງ», ເຂົາໂສກເສົ້າຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ຈຶ່ງໃຫ້ປຸກກອງຟືນຂຶ້ນຢູ່ທີ່ລານຫຼວງ ແລ້ວໂດດເຂົ້າກອງໄຟຕາຍໄປ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຜູ້ທີ່ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະເຖິງຄວາມຕາຍ. ເພາະພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ວ່າ:

๒๕.

໒໕.

มายาเวสา มรีจีว,โสโก โรโค จุปทฺทโว;

ขราว พนฺธนา เจสา,มจฺจุปาโส คุหาสโย;

ตาสุ โย วิสฺสเส โปโส,โส นเรสุ นราธโมติ.

«ສະຕີທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນມາຍา, ພາບລວງຕາ ແລະພະຍັບແດດ; ເປັນຄວາມໂສກເສົ້າ, ເປັນໂລກໄພ ແລະເປັນອຸປະທະວະ; ເປັນເຄື່ອງຜູກມັດອັນຮັດກຸມ, ເປັນບ້ວງແຫ່ງຄວາມຕາຍທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຖ້ຳ; ບຸຣຸດໃດໄວ້ວາງໃຈໃນສະຕີເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸຣຸດນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕໍ່າຊ້າທີ່ສຸດໃນໝູ່ມະນຸດ».

๒๖.

໒໖.

อโยนิโส สา ปุริมาย ชาติยา,ปุญฺญํ กริตฺวา อลภีทิสํ คตึ;

ธีสมฺปยุตฺตํ กุสลํ กโรนฺตา,นิพฺพาณเมวาภิมุขํ กโรถาติ.

«ນາງນັ້ນ ເພາະບໍ່ມີໂຍນິໂສມະນະສິການ (ຄວາມບໍ່ສະຫຼາດ) ໃນຊາດກ່ອນ, ເຖິງແມ່ນຈະໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ ກໍຍັງໄດ້ຮັບຄະຕິເຊັ່ນນີ້; ສ່ວນທ່ານທັງຫຼາຍ ເມື່ອຈະເຮັດກຸສົນ ຈົ່ງເຮັດກຸສົນທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ແລະຈົ່ງມຸ່ງໜ້າສູ່ພຣະນິພານເທົ່ານັ້ນເຖີດ».

สุวณฺณติลกาย วตฺถุํ ทุติยํ.

ເລື່ອງນາງສຸວັນນະຕິລະກາ ເປັນເລື່ອງທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

๓๓. กปณาย วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໓. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງຍິງທຸກຍາກ (ນາງກະປະນາ):

ภควติ ปรินิพฺพุเต ชมฺพุทีเป ตตฺถ ตตฺถ ภิกฺขุภิกฺขุณิโย จ อุปาสกอุปาสิกาโย จ ชยมหาโพธึ วนฺทิสฺสามีติ เยภุยฺเยน คนฺตฺวา วนฺทนฺติ. อถา ปรภาเค พหู ภิกฺขู สงฺคมฺม มหาโพธึ วนฺทนตฺถาย คจฺฉนฺตา อญฺญตรสฺมึ คามเก ภิกฺขาย จริตฺวา อาสนสาลํ คนฺตฺวา กตภตฺตกิจฺจา โถกํ วิสฺสมึสุ, ตทา ตตฺถ เอกา กปณา ทุคฺคติตฺถี ตถา นิสินฺนภิกฺขู ทิสฺวา อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา เอกมนฺเต ฐิตา อยฺยา กุหึ คจฺฉนฺตีติ ปุจฺฉิ. ภิกฺขู ตํ สุตฺวา ชยมหาโพธิสฺส อานุภาวญฺจ ตํ วนฺทนตฺถาย อตฺตานํ คมนญฺจ กเถนฺตา เอวมาหํสุ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ, ໃນຊົມພູທະວີບ, ພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ ແລະອຸປາສິກາ ທັງຫຼາຍໃນທີ່ນັ້ນໆ ຕ່າງກໍພາກັນເດີນທາງໄປຂາບໄຫວ້ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິອັນມີໄຊ (ຊະຍະມະຫາໂພທິ) ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ «ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ». ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ, ມີພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບຮ່ວມເດີນທາງໄປເພື່ອຂາບໄຫວ້ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ, ເມື່ອໄດ້ບິນທະບາດໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປສູ່ໂຮງສັນ, ເມື່ອສັນພັດຕາຫານເສร็จແລ້ວ ກໍພັກຜ່ອນຢູ່ຄາວໜຶ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີຍິງທຸກຍາກອະນາຖາຄົນໜຶ່ງ ເຫັນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍນັ່ງຢູ່ແນວນັ້ນ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ແລ້ວກາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຖາມວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກທ່ານກຳລັງຈະເດີນທາງໄປໃສ?» ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວເຖິງອານຸພາບຂອງຕົ້ນຊະຍະມະຫາໂພທິ ແລະການເດີນທາງໄປເພື່ອຂາບໄຫວ້ຂອງພວກຕົນ ໂດຍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

๑.

໑.

ยตฺถาสีโน [Pg.131] ชิโน เชสิ, สเสนํ มกรทฺธชํ;

หนฺตฺวา กิเลสเสนญฺจ, พุทฺโธ อาสิ นิรุตฺตโร.

«ພຣະຊິນະເຈົ້າປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ໃດ ແລ້ວຊົງຊະນະພະຍາມານຜູ້ມີທຸງຮູບມັງກອນ ພ້ອມດ້ວຍເສນາ, ແລະຊົງກຳຈັດກອງທັບກິເລດແລ້ວ ໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ».

๒.

໒.

ยํ ปูเชสิ มหาวีโร, ฐิโต ปท มโกปยํ;

สตฺตรตฺตินฺทิวํ เนตฺต, นีลนีรชรํสินา.

«ຕົ້ນໂພທິໃດ ທີ່ພຣະມະຫາວີຣະເຈົ້າຊົງບູຊາແລ້ວ ໂດຍປະທັບຢືນບໍ່ເໜັງຕີງຕະຫຼອດເຈັດວັນເຈັດຄືນ, ຊົງແນມເບິ່ງດ້ວຍລັງສີແຫ່ງດວງຕາອັນປຽບເໝືອນດອກບົວຂຽວ».

๓.

໓.

สุราสุรนราทีนํ, เนตฺตาลิ ปาฬิปาตนา;

เมจกาการปตฺเตหิ, สิขณฺฑีวิย ภาติ โย.

«ຕົ້ນໂພທິໃດ ທີ່ຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມຄືກັບນົກຍູງ ດ້ວຍໃບອັນມີສີຂຽວເຂັ້ມ, ເປັນທີ່ດຶງດູດສາຍຕາຂອງເຫຼົ່າເທວະດາ, ອະສູນ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ».

๔.

໔.

สุรปาทโปว สตฺตานํ, ยํ ติฏฺฐติ มหีตเล;

อิห โลเก ปรตฺเต จ, ททนฺโต อิจฺฉิติจฺฉิตํ.

«ຕົ້ນໂພທິໃດ ທີ່ປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນຂອງເຫຼົ່າສັດ, ຄອຍປະທານສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາທຸກປະການ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ».

๕.

໕.

ยสฺส ปุราณปณฺณมฺปิ, ปติตํ โย นโร อิธ;

ปูเชติ ตสฺส โส เทติ, ภวโภคํ มหีรุโห.

«ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ນີ້ ຍ່ອມປະທານໂພຄະສົມບັດໃນພົບຊາດ ໃຫ້ແກ່ນະລົກຄົນໃດໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ບູຊາແມ່ນແຕ່ໃບເກົ່າທີ່ຫຼົ່ນລົງມາຂອງມັນ».

๖.

໖.

คนฺธมาเลหิ สลิเลหิ, ยมุปาสติ สทา นโร;

อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ, ทุริตํ โส นิหญฺญติ.

«ນະລົກຄົນໃດ ບູຊາຕົ້ນໂພທິນັ້ນດ້ວຍຂອງຫອມ, ພວງມາໄລ ແລະນໍ້າສະອາດຢູ່ສະເໝີ, ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກຂອງເຂົາ ຍ່ອມຖືກກຳຈັດໄປ».

๗.

໗.

โย เทติ อิหโลกตฺถํ,โย เทติ ปารโลกิกํ,สมฺปทํ ชยโพธึตํ,โภติ คจฺฉาม วนฺทิตุํ.

«ແນ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງເດີນທາງໄປຂາບໄຫວ້ຕົ້ນຊະຍະໂພທິນັ້ນ, ເຊິ່ງເປັນຜູ້ປະທານປະໂຫຍດໃນໂລກນີ້ ແລະປະທານສົມບັດໃນໂລກໜ້າ».

ตํ สุตฺวา อุทคฺคา โสมนสฺสชาตา ภิกฺขูนํ เอวมาห. อหํ ภนฺเต ปรกุเล ภติยา กมฺมํ กโรนฺตี ทุกฺเขน กสิเรน ชีวิกํ กปฺเปมิ. สฺวาตนาย เม ตณฺฑุลนาลิปิ นตฺถิ, ปเคว อญฺญํ ธนํ, อิมํ วินา อญฺญํ สาฏกมฺปิ นตฺถิ, กสฺมา ปุพฺเพ อกตปุญฺญตฺตา, ตสฺมา อิมํ ภนฺเต สาฏกํ มมานุคฺคหาย โพธิมฺหิ ธชํ พนฺธถาติ ยาจิตฺวา สาฏกํ โธวิตฺวา เตสํ อทาสิ. ภิกฺขูปิ ตสฺสานุคฺคหาย ตํ คเหตฺวา อคมํสุ. สา สาฏกํ ทตฺวา ปีติปาโมชฺชมานสา เคหํ คนฺตฺวา ตทเหว รตฺติยา มชฺฌิมยาเม สตฺถกวาเตน อุปหตา กาลํ กตฺวา เตสํ [Pg.132] ภิกฺขูนํ คมนมคฺเค เอกสฺมึ รมณีเย วนสณฺเฑ ภุมฺมเทวตา หุตฺวา นิพฺพตฺตี, อถสฺสา ปุญฺญานุภาเวน ติโยชนิเก ฐาเน ทิพฺพกปฺปรุกฺขา ปาตุรหํสุ, ตตฺต ตตฺต นานาวิราคธชปตากา โอลมฺพนฺติ. เทวปุตฺตา จ เทวธีตโร จ สพฺพาภรณวิภูสิตา ตเถว ธชปตากาทโย คเหตฺวา กีฬนฺติ. นจฺจคีตาทิเนกานิ อจฺฉริยานิ ปโยเชนฺติ. อถ ทุติยทิวเส เตปิ ภิกฺขู โพธิมณฺฑลํ คจฺฉนฺตา สายณฺเห ตํ ฐานํ ปตฺวา อชฺช อิมสฺมึ วนสณฺเฑ วสิตฺวา คมิสฺสามาติ ตตฺถ วาสํ อุปคมึสุ, ตโต เต รตฺติภาเค นานาวณฺณธเช จ เทวตาหิ ปโยชิยมานา คีตวาทิตาทโย จ ติโยชนฏฺฐาเน กปฺปรุกฺขานิ จ อิทํ สพฺพํ เทวิสฺสริยํ ตสฺสานุภาเวน นิพฺพตฺตภาวํ ทิสฺวา วิมฺหิตมานสา เทวธีตรํ อามนฺเตตฺวา ตฺวํ เกน กมฺเมน อิธ นิพฺพตฺตาติ ปุจฺฉึสุ. สา ภิกฺขู วนฺทิตฺวา อญฺชลึ ปคฺคยฺห ฐิตา ภนฺเต มํ น สญฺชานิตฺถาติ อาห. ภิกฺขูหิ น มยํ สญฺชานาม ภคินีติ วุตฺเต สา อตฺตโน สภาวํ กเถนฺตี เอวมาห.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ນາງກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າຮັບຈ້າງເຮັດວຽກຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ແມ່ນແຕ່ເຂົ້າສານສຳລັບມື້ອື່ນກໍບໍ່ມີ, ຈະກ່າວໄປໃສເຖິງຊັບສົມບັດອື່ນ, ນອກຈາກຜ້າຜືນນີ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ມີຜ້າຜືນອື່ນອີກເລີຍ, ທັງນີ້ກໍເພາະວ່າໃນຊາດກ່ອນບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້. ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍນຳເອົາຜ້າຜືນນີ້ໄປຜູກເປັນທຸງບູຊາຕົ້ນໂພທິດ້ວຍເຖີດ.» ເມື່ອຂໍຮ້ອງແນວນັ້ນແລ້ວ ນາງກໍຊັກຜ້າຜືນນັ້ນໃຫ້ສະອາດແລ້ວມອບໃຫ້ພວກເພິ່ນ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍຮັບເອົາຜ້າຜືນນັ້ນໄປດ້ວຍຄວາມເອັນດູ. ນາງເມື່ອໄດ້ຖວາຍຜ້າແລ້ວ ກໍມີຈິດໃຈເຕັມไปด้วยຄວາມປິຕິຍິນດີ ກັບຄືນໄປເຮືອນ, ໃນຄືນນັ້ນເອງ ເວລາຍາມກາງ, ນາງໄດ້ເສຍຊີວິດລົງດ້ວຍໂລກລົມສຽດແທງ (ລົມສັດທະກະວາດ) ແລ້ວໄປເກີດເປັນພູມມະເທວະດາ ຢູ່ໃນປ່າອັນຮົ່ມເຢັນແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງເປັນທາງຜ່ານຂອງພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງນາງ, ຕົ້ນກັລປະພຶກອັນເປັນທິບໄດ້ປາກົດຂຶ້ນໃນບໍລິເວນສາມໂຍດ, ມີທຸງແລະທິວຜ້າສີສັນຕ່າງໆຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ. ເຫຼົ່າເທວະບຸດແລະເທວະທິດ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທຸກຊະນິດ ຕ່າງກໍຖືທຸງແລະທິວຜ້າຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ, ມີການຟ້ອນລຳທຳເພງແລະສິ່ງອັດສະຈັນຕ່າງໆ. ໃນມື້ຕໍ່ມາ, ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນເດີນທາງໄປສູ່ໂພທິມົນທົນ ມາຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນໃນເວລາແລງ ຈຶ່ງຕົກລົງກັນວ່າ «ມື້ນີ້ພວກເຮົາຈະພັກແຮມຢູ່ປ່ານີ້ກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍເດີນທາງຕໍ່» ແລ້ວກໍພັກແຮມຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ຕໍ່ມາໃນເວລາກາງຄືນ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ເຫັນທິວທຸງຫຼາກຫຼາຍສີສັນ, ໄດ້ຍິນສຽງຂັບຮ້ອງແລະດົນຕີທີ່ເຫຼົ່າເທວະດາບັນເລງ, ແລະເຫັນຕົ້ນກັລປະພຶກໃນບໍລິເວນສາມໂຍດ, ເມື່ອເຫັນທິບພະຍະສົມບັດທັງໝົດນີ້ ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບຂອງນາງ ກໍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງເອີ້ນເທວະທິດາມາຖາມວ່າ: «ທ່ານໄດ້ເຮັດກຳໃດໄວ້ ຈຶ່ງມາເກີດໃນທີ່ນີ້?» ເທວະທິດານັ້ນກາບໄຫວ້ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍແລ້ວຢືນປະນົມມື ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພວກທ່ານຈຳຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ບໍ?» ເມື່ອພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ພວກອາຕະມາຈຳບໍ່ໄດ້ດອກ, ນ້ອງຍິງ», ນາງຈຶ່ງບອກເລົ່າຄວາມຈິງຂອງຕົນ ໂດຍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

๘.

໘.

หียฺโย อาสนสาลาย, นิสีทิตฺถ สมาคตา;

ตุมฺหกํ สนฺติกํ คมฺม, ยา วรากีภิวาทยิ.

«ເມື່ອວານນີ້, ພວກທ່ານໄດ້ມາປະຊຸມກັນນັ່ງຢູ່ທີ່ໂຮງສັນ; ຍິງທຸກຍາກຄົນໃດໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກທ່ານ ແລ້ວກາບໄຫວ້».

๙.

໙.

ยา โพธึ ปูชนตฺถาย, วตฺถกํ ปฏิปาทยิ;

สาหํ หียฺโย จุตา อาสึ, รตฺติยํ พฺยาธิปีฬิตา.

«ຍິງຄົນໃດໄດ້ຖວາຍຜ້າຜືນນ້ອຍ ເພື່ອບູຊາຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ; ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນເອງ ໄດ້ຕາຍໄປເມື່ອຄືນວານນີ້ ເພາະຖືກໂລກໄພບຽດບຽນ».

๑๐.

໑໐.

นานาสมฺปตฺติสํยุตฺตา, นานาภูสนภูสิตา;

วิมาเน รตนา กิณฺเณ, ชาตาหํ เอตฺถ กานเน.

«ຂ້າພະເຈົ້າປະກອບດ້ວຍສົມບັດຕ່າງໆ, ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຫຼາກຫຼາຍ, ມາເກີດຢູ່ໃນວິມານອັນເຕັມไปด้วยແກ້ວມະນີ ໃນປ່າແຫ່ງນີ້».

๑๑.

໑໑.

หียฺโย ปสฺสิตฺถ เม คตฺตํ, รโชชลฺเลหิ สํกุลํ;

อชฺช ปสฺสถ เม คตฺตํ, วณฺณวนฺตํ ปภสฺสรํ.

«ເມື່ອວານນີ້ ພວກທ່ານໄດ້ເຫັນຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເປິເປື້ອນไปด้วยຝຸ່ນລະອອງ; ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ອັນມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງແລະຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມເຖີດ».

๑๒.

໑໒.

หียฺโย ปสฺสิตฺถ เม ภนฺเต, นิวตฺถํ มลินมฺพรํ;

อชฺช ปสฺสถ เม ภนฺเต, ทิพฺพมมฺพรมุตฺตมํ.

«ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອວານນີ້ພວກທ່ານໄດ້ເຫັນຂ້າພະເຈົ້ານຸ່ງຫົ່ມຜ້າທີ່ເປິເປື້ອນ; ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້ານຸ່ງຫົ່ມຜ້າທິບອັນປະເສີດສຸດເຖີດ».

๑๓.

໑໓.

วิกิณฺณผลิตคฺเคหิ[Pg.133], เกเสหิ วิรลา กุลํ;

อูกาคูถปฏิกฺกูลํ, หียฺโย อาสิสิรํ มม.

«ເມື່ອວານນີ້ ຫົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າມີຜົມຫງອກກະຈັດກະຈາຍ, ບາງຕາ, ເປັນທີ່ໜ້າລັງກຽດດ້ວຍໄຂ່ເຫົາແລະສິ່ງສົກກະປົກ».

๑๔.

໑໔.

อชฺช ตํ ปริวตฺติตฺวา, มม ปุญฺญานุภาวโต;

สุนีลมุทุธมฺมิลฺลํ, กุสุมา ภรณภูสิตํ.

«ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ປ່ຽນແປງໄປ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ກາຍເປັນຜົມສີດຳສະໜິດອັນອ່ອນນຸ້ມ, ປະດັບປະດາດ້ວຍດອກໄມ້ແລະເຄື່ອງອະລັງການ».

๑๕.

໑໕.

ปุรา เม สกสีเสน, วหิตํ ทารู ทกาทิกํ;

ปุญฺเญนาหํ อชฺช มาลา, ภารํ สีเส สมุพฺพเห.

«ແຕ່ກ່ອນ ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍໃຊ້ຫົວຂອງຕົນ ທູນຟືນແລະນໍ້າເປັນຕົ້ນ; ແຕ່ດ້ວຍຜົນບຸນໃນມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ທູນພວງມາໄລອັນເປັນທິບໄວ້ເທິງຫົວ».

๑๖.

໑໖.

ธชตฺถาย มยา หียฺโย, ปทินฺนํ ถูลสาฏกํ;

อชฺช นิพฺพตฺติ เม โภนฺโต, มหนฺตํ ทิพฺพสมฺปทํ.

«ເມື່ອວານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍຜ້າເນື້ອຫຍາບເພື່ອເຮັດເປັນທຸງບູຊາ; ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ຂ້າແຕ່ທ່ານທັງຫຼາຍ, ທິບພະຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ».

๑๗.

໑໗.

ชานมาเนน กตฺตพฺพํ, ทานาทีสุ มหปฺผลํ;

เทวโลเก มนุสฺเสสุ, สุขทํ ทาน มุตฺตมนฺติ.

«ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ຄວນເຮັດບຸນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ ອັນມີຜົນລະໄມ້ໄພສານ; ການທານອັນປະເສີດສຸດນີ້ ຍ່ອມປະທານຄວາມສຸກທັງໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ».

ตํ สุตฺวา สพฺเพ ภิกฺขู อจฺฉริยพฺภุตจิตฺตา อเหสุํ. สา เทวตา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู นิมนฺเตตฺวา ทิพฺเพหิ ขชฺชโภชฺเชหิ สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา เตหิ สทฺธึ อาคจฺฉนฺตี อนฺตรามคฺเค ทานํ ททมานา มหาโพธึ คนฺตฺวา สพฺเพหิ ธชปตากา ทีหิ จ นานาวิธวณฺณคนฺธสมฺปนฺนปุปฺเผหิ จ ทีปธูเปหิ จ โพธึ ปูเชตฺวา ภิกฺขูนํ จีวรตฺถาย ทิพฺพวตฺถานิ ทตฺวา อาคมฺม ตสฺมึเยว วนสณฺเฑ วสนฺตี นานาวิธานิ ปุญฺญานิ กตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺติ. ภิกฺขูปิ ตํ อจฺฉริยํ ตตฺถ ตตฺถ ปกาเสนฺตา พหูชเน ปุญฺญกมฺเม นิโยเชสุํติ.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈເປັນຢ່າງຍິ່ງ. ເມື່ອຜ່ານພົ້ນຄືນນັ້ນໄປ, ເທວະທິດານັ້ນໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລ້ວຖວາຍຂອງຂົບສັນແລະອາຫານອັນເປັນທິບດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ, ຈາກນັ້ນກໍຮ່ວມເດີນທາງໄປກັບພວກເພິ່ນ, ໄດ້ໃຫ້ທານຕະຫຼອດຫົນທາງ ຈົນຮອດຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ, ໄດ້ບູຊາຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິດ້ວຍທຸງ, ທິວຜ້າ, ດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍສີສັນແລະກິ່ນຫອມ, ທັງປະທີບແລະທູບທຽນ, ແລ້ວໄດ້ຖວາຍຜ້າທິບແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເພື່ອເຮັດເປັນຈີວອນ, ຈາກນັ້ນກໍກັບຄືນມາອາໄສຢູ່ໃນປ່າແຫ່ງນັ້ນ, ໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນຕ່າງໆ ແລ້ວໄດ້ໄປເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ. ຝ່າຍພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍໄດ້ນຳເອົາເລື່ອງອັດສະຈັນນັ້ນໄປເຜີຍແຜ່ໃນທີ່ຕ່າງໆ ເພື່ອຊັກຊວນມະຫາຊົນໃຫ້ຮ່ວມກັນເຮັດບຸນກຸສົນ.

๑๘.

໑໘.

เอวํ วิธาปิ กปณา ชินสาสนมฺหิ,กตฺวา ปสาท มถ ถูลกุเจลเกน;

ปูเชตฺว ทิพฺพวิภวํ อลภีติ ญตฺวา,ปูชาปรา ภวถ วตฺถุสุ ตีสุ สมฺมาติ.

«ເມື່ອຮູ້ວ່າ ຍິງທຸກຍາກເຖິງປານນີ້ ຍັງມີຄວາມເລື່ອມໃສໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ, ໄດ້ບູຊາດ້ວຍຜ້າເນື້ອຫຍາບທີ່ເປິເປື້ອນ ແລ້ວໄດ້ຮັບທິບພະຍະສົມບັດ, ທ່ານທັງຫຼາຍກໍຈົ່ງເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໃນການບູຊາໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕທັງສາມຢ່າງຖືກຕ້ອງເຖີດ».

กปณาย วตฺถุํ ตติยํ.

ເລື່ອງຍິງທຸກຍາກ ເປັນເລື່ອງທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

๓๔. อินฺทคุตฺตตฺเถรสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໔. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ:

อมฺหากํ ภควโต ปรินิพฺพาณโต โอรภาเค ชมฺพุทีเป กิร ปาฏลิปุตฺตํ นาม นครํ อโหสิ. ตตฺถ ธมฺมาโสโก นาม มหิทฺธิโก มหานุภาโว อาณาจกฺกวตฺติ ราชา รชฺชํ กาเรติ. อุทฺธํ อากาสโต เหฏฺฐา ปถวิยา โยชนปฺปมาเณ สกลชมฺพูทีเป ตสฺส อาณา ปวตฺตติ, ตทา สกลชมฺพุทีปวาสิโน จ จตุราสีติ นครสหสฺเส ราชาโน จ อตฺตโน อตฺตโน พลวาหเน คเหตฺวา อาคมฺม ธมฺมาโสกมหารญฺโญ อุปฏฺฐานํ กโรนฺติ. ตสฺมึ สมเย เทวปุตฺตนคเร เทวปุตฺโต นาม มหาราชา อตฺตโน พลวาหนํ คเหตฺวา รญฺโญ อุปฏฺฐานํ อคมาสิ. ธมฺมาโสโก เทวปุตฺตมหาราชานํ ทิสฺวา มธุรปฏิสนฺถารํ กตฺวา ตุมฺหากํ รฏฺเฐ พหุสฺสุตา อาคตาคมา มหาคุณวนฺตา อยฺยา อตฺถีติ ปุจฺฉิ. ตํ สุตฺวา เทวปุตฺตราชา อตฺถิ เทว ตสฺมึ นคเร สีหกุมฺภกํ นาม มหาวิหารํ. ตตฺถ อเนกสหสฺสภิกฺขู วิหรนฺติ สีลวนฺตา อปฺปิจฺฉา สนฺตุฏฺฐา วิเวกกามิโน. เตสุ สาฏฺฐกถาติปิฏกธโร อินฺทคุตฺตตฺเถโร นาม เตสํ ปาโมกฺโข อโหสิ. โส อเนกปริยาเยน สนรามรานํ ภิกฺขูนํ ธมฺมํวณฺเณติ. คุณวา อตฺตโน คุณํ นิสฺสาย โลเก ปากโฏติ. ตํ สุตฺวา ราชา ตุฏฺฐมานโส เถรํ ปสฺสิตุกาโม หุตฺวา สมฺม ตฺวเมว คนฺตฺวา เถรํ ยาจิตฺวา อิธา เนหีติ อาห. ตํ สุตฺวา เทวปุตฺตราชา อตฺตโน หตฺถสฺสพลวาหนา ทิมหา เสนงฺคปริวุโต อินฺทคุตฺตตฺเถรสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อยฺย อยฺยํ ธมฺมาโสกมหาราชา ทฏฺฐุกาโมติ อาห. เถเรน สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิเต ราชา เถเรน สมฺปฏิจฺฉิตภาวํ ธมฺมาโสกมหาราชิโน เปเสสิ. ตโต ธมฺมาโสกมหาราชา โสมนสฺสปฺปตฺโต อตฺตโน อาณาปวตฺติตฏฺฐาเน ราชูนํ สาสนํ เปเสสิ. สพฺเพว เถราคมนมคฺคํ [Pg.135] อลงฺกโรนฺตูติ. อถ เต ราชาโน ตุฏฺฐปหฏฺฐา อตฺตโน อตฺตโน นคเร เภรึ จราเปตฺวา เทวปุตฺตนครโต ยาว ปาฏลิปุตฺตนครํ เอตฺถนฺตเร ปญฺจปณฺณาสโยชนิกํ มคฺคํ วิสมํ สมํ กโรนฺโต เทวตานํ ทิพฺพวีถิมิว อลงฺกริตฺวา ธมฺมาโสกมหานรินฺทสฺส เอวํ สาสนํ เปเสสุํ. ภวนฺเตตฺถ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນກາລະຕໍ່ມາແຕ່ການສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ໄດ້ມີພຣະນະຄອນຊື່ວ່າ ປາຕະລີບຸດ ໃນຊົມພູທະວີບ. ໃນພຣະນະຄອນນັ້ນ ມີພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງພຣະນາມວ່າ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກ ຜູ້ມີຣິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ເປັນພຣະມະຫາຈັກກະພັດ ປົກຄອງຣາຊະອານາຈັກຢູ່. ພຣະບໍຣົມເດຊານຸພາບຂອງພຣະອົງແຜ່ໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບທັງສິ້ນ ຕະຫຼອດເຖິງເບື້ອງເທິງໃນອາກາດ ແລະເບື້ອງລຸ່ມໃນແຜ່ນດິນປະມານໂຍດໜຶ່ງ. ໃນກາລະນັ້ນ ພວກຊົນຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງສິ້ນ ແລະພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍໃນແປດສິບສີ່ພັນພຣະນະຄອນ ຕ່າງກໍພາເສນາຂ້າຣາຊະບໍຣິພານ ແລະພາຫະນະຂອງຕົນໆ ມາເຝົ້າບຳຣຸງພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງພຣະນາມວ່າ ເທວະບຸດ ໃນເທວະບຸດນະຄອນ ກໍໄດ້ພາເສນາຂ້າຣາຊະບໍຣິພານ ແລະພາຫະນະຂອງຕົນ ມາເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະເຈົ້າເທວະບຸດມະຫາຣາດແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງກະທຳການຕ້ອນຮັບຢ່າງອ່ອນຫວານ ແລ້ວຕຣັດຖາມວ່າ 'ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພວກທ່ານ ມີພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ເປັນພະຫູສູດ ຊົງພຣະໄຕປີດົກ ຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢູ່ແດ່ບໍ?' ພຣະເຈົ້າເທວະບຸດໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂໍເດຊະ ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ ໃນພຣະນະຄອນນັ້ນ ມີມະຫາວິຫານຊື່ວ່າ ສີຫະຄຸມພະກະ. ໃນວິຫານນັ້ນ ມີພຣະພິກຂຸຫຼາຍພັນຮູບອາໄສຢູ່ ຜູ້ມີສີລ, ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ສັນໂດດ, ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບ. ໃນບັນດາພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພຣະເຖຣະຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ຊົງພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ເປັນປະທານຂອງພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ. ພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນສະແດງທັມແກ່ພຣະພິກຂຸ, ມະນຸດ ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍໂດຍອະເນກປະຍາຍ. ທ່ານເປັນຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີ ອາໄສຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຕົນ ຈຶ່ງປາກົດຊື່ສຽງໂດ່ງດັງໃນໂລກ.' ພຣະຣາຊາໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ກໍມີພຣະໄທຍິນດີ ປາດຖະໜາຈະພົບພຣະເຖຣະ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ ທ່ານຈົ່ງໄປເອງເຖີດ ແລ້ວນິມົນພຣະເຖຣະມານະທີ່ນີ້.' ພຣະເຈົ້າເທວະບຸດໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບໃຫຍ່ ມີຊ້າງ, ມ້າ ແລະພາຫະນະຂອງຕົນ ເຂົ້າໄປຫາພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ນະມັດສະການແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດປາດຖະໜາຈະພົບພຣະຄຸນເຈົ້າ.' ເມື່ອພຣະເຖຣະຮັບນิມົນວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວສານການຮັບນິມົນຂອງພຣະເຖຣະໄປຖວາຍແດ່ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດຊົງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ຈຶ່ງສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປເຖິງພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍໃນດິນແດນທີ່ພຣະບໍຣົມເດຊານຸພາບແຜ່ໄປເຖິງວ່າ 'ຂໍໃຫ້ທຸກພຣະອົງຈົ່ງຕົກແຕ່ງຫົນທາງເປັນທີ່ສະເດັດມາຂອງພຣະເຖຣະເຖີດ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຈຶ່ງສັ່ງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນພຣະນະຄອນຂອງຕົນໆ ແລ້ວຊ່ວຍກັນປັບປຸງຫົນທາງທີ່ຂຸມຂ້ອນໃຫ້ຮາບພຽງ ຕະຫຼອດໄລຍະທາງຫ້າສິບຫ້າໂຍດ ໃນລະຫວ່າງເທວະບຸດນະຄອນ ຫາ ປາຕະລີບຸດນະຄອນ ຕົກແຕ່ງຫົນທາງນັ້ນໃຫ້ງົດງາມປະດຸຈດັງຫົນທາງທິບຂອງເທວະດາ ແລ້ວສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປຖວາຍແດ່ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ ດັ່ງນີ້. (ຂໍເຊີນສົດັບຄຳປະພັນໃນເລື່ອງນີ້)

๑.

໑.

อินฺทคุตฺตมหาเถร, สามิโน คมนาย โน;

มคฺคํ อลงฺกโรนฺตูติ, มหาราเชน เปสิตํ.

ພຣະມະຫາຣາດຊົງສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພວກທ່ານຈົ່ງຕົກແຕ່ງຫົນທາງ ເພື່ອການເດີນທາງຂອງພຣະອິນທະຄຸດຕະມະຫາເຖຣະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ'.

๒.

໒.

ตโต เต อปเนตฺวาน, ปาสาณกณฺฏกาทิกํ;

วิสมํ สมํ กริตฺวาน, สมฺมชฺชิตฺวาน สาธุกํ.

ລຳດັບນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ຖາກຖາງເອົາກ້ອນຫີນ ແລະໜາມເປັນຕົ້ນອອກໄປ, ປັບປຸງຫົນທາງທີ່ຂຸມຂ້ອນໃຫ້ຮາບພຽງ ແລະປັດກວາດເປັນຢ່າງດີ.

๓.

໓.

โธตมุตฺตา สมาภาสา, โอกิริตฺวาน วาลุกา;

อุสฺสาปิตา ตตฺถ ตตฺถ, ทุสฺสโตรณปนฺติโย.

ໄດ້ໂຮຍຊາຍທີ່ມີຄວາມແວວວາວປະດຸຈດັງໄຂ່ມຸກທີ່ລ້າງສະອາດແລ້ວ, ແລະໄດ້ຍົກຊຸ້ມປະຕູຜ້າຂຶ້ນໄວ້ໃນທີ່นັ້ນໆ ເປັນແຖວໆ.

๔.

໔.

กลโธตเหมรมฺภาทิ, นานาโตรณปนฺติโย;

ตถา ปุปฺผมยา เนก, โตรณูปริโตรณา.

ມີແຖວຊຸ້ມປະຕູຕ່າງໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ຊຸ້ມປະຕູເງິນ, ຊຸ້ມປະຕູຄຳ ແລະຊຸ້ມປະຕູຕົ້ນກ້ວຍ, ແລະມີຊຸ້ມປະຕູດອກໄມ້ຫຼາຍຊັ້ນຊ້ອນກັນຢູ່ເທິງຊຸ້ມປະຕູ.

๕.

໕.

เตสุ เตสุจ ฐาเนสุ, สงฺขตา กุสุมคฺฆิกา;

ตเถว คนฺธเตเลหิ, ทีปิตา ทีปปนฺติโย.

ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ໄດ້ມີການຕົກແຕ່ງພວງມາໄລດອກໄມ້, ແລະມີແຖວປະທີບທີ່ຈຸດດ້ວຍນ້ຳມັນຫອມ.

๖.

໖.

ปทุมุปฺปลสนฺนีร, ปุปฺผปลฺลว ลงฺกตา;

ฐปิตา ฆฏมาลาโย, ปุณฺณา โสคนฺธวาริหิ.

ມີໝໍ້ດອກໄມ້ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳອັນມີກິ່ນຫອມ ປະດັບປະດາດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ, ດອກໄມ້ ແລະຍອດໄມ້ ຕັ້ງລຽງຣາຍໄວ້.

๗.

໗.

นิลปีตา ทิสมฺภินฺน, ปตากาหิ ธเชหิ จ;

มคฺคสฺส อุภโต ปสฺเส, วนมาสิ สมากุลํ.

ທັງສອງຂ້າງທາງເຕັມໄປດ້ວຍທຸງແຜ່ນ ແລະທຸງທິວສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ ແລະສີອື່ນໆ ປົນເປກັນ ປະດຸຈດັງປ່າໄມ້.

๘.

໘.

เกตโว อุคฺคตา ตตฺถ, มนฺทมนฺทสมีรณา;

อวฺหยนฺตาว โสภนฺติ, พฺรหฺโมรคสุราทโย.

ທຸງທິວທັງຫຼາຍທີ່ປິວສະໄຫວຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ ຍາມເມື່ອລົມພັດມາເບົາໆ ເບິ່ງງົດງາມປະດຸຈດັງກຳລັງກວັກມືເອີ້ນພວກພຣົມ, ພະຍານາກ ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍ.

๙.

໙.

นาคจมฺปปุนฺนาค, เกตกีวกุลาทิหิ;

ปทุมุปฺปลา ทิชลเชหิ, มาลตี กุสุมา ทิหิ.

ດ້ວຍດອກໄມ້ທັງຫຼາຍ ມີດອກກະທິງ, ດອກຈຳປາ, ດອກສາລະພີ, ດອກລຳເຈຍ, ດອກພິກຸນເປັນຕົ້ນ, ດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ ແລະດອກໄມ້ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ ແລະເທິງບົກ, ແລະດ້ວຍດອກມະລິເປັນຕົ້ນ.

๑๐.

໑໐.

มาลาทาเมหิ [Pg.136] เนเกหิ, มคฺคมาสิ วิจิตฺตกํ;

ปตฺถริตฺวา ปาทปเฏ, สิตฺตสมฺมตฺตภูมิยํ.

ຫົນທາງໄດ້ຮັບການຕົກແຕ່ງຢ່າງວິຈິດງົດງາມດ້ວຍພວງມາໄລຫຼາຍຊະນິດ, ມີການປູລາດຜ້າຮອງບາດ ແລະຫົດສົງພື້ນດິນໃຫ້ຊຸ່ມເຢັນ.

๑๑.

໑໑.

ลาชาทิปญฺจปุปฺผานิ, วิกิรึสุ มโนรมํ;

อลงฺกริตฺวา หตฺตสฺสา, กุสุมา ภรณาทิหิ.

ພວກເຂົາໄດ້ໂຮຍເຂົ້າຕອກ ແລະດອກໄມ້ຫ້າຊະນິດອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ, ແລະໄດ້ຕົກແຕ່ງຊ້າງ ແລະມ້າດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ.

๑๒.

໑໒.

มคฺคาลงฺกรณตฺถาย, ฐปิตาสุํ ตโต ตโต;

เตสุ เตสุ จ ฐาเนสุ, เภริมณฺฑลมชฺฌคา.

ເພື່ອປະດັບປະດາຫົນທາງ ຈຶ່ງໄດ້ມີການຕັ້ງວົງກອງໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນໆ, ແລະໃນທ່າມກາງວົງກອງໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ.

๑๓.

໑໓.

นจฺจนฺติ จาตุรา นารี, รสภาวนิรนฺตรา;

กํสวํสาทิปคฺคยฺห, วชฺเชนฺตาเนกตนฺติโย.

ມີສະຕີຜູ້ສະຫຼາດສະແດງການຟ້ອນລຳອັນເຕັມໄປດ້ວຍສິລະປະ ແລະອາລົມຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ, ບາງພວກກໍຖືເຄື່ອງດົນຕີທອງເຫຼືອງ ແລະຂຸ່ຍເປັນຕົ້ນ, ບາງພວກກໍບັນເລງເຄື່ອງສາຍຫຼາຍຊະນິດ.

๑๔.

໑໔.

คายนฺติ มธุรํ คีตํ, คายนฺเตตฺถ ลยานฺวิตํ;

มคฺโคโส สาธุวาเทหิ, เภริตนฺตินเทหิจ.

ພວກເຂົາຂັບຮ້ອງເພງອັນມ່ວນອອນຊອນ ປະສານກັບຈັງຫວະດົນຕີ, ຫົນທາງນັ້ນກໍກຶກກ້ອງໄປດ້ວຍສຽງອວຍໄຊໃຫ້ພອນ, ສຽງກອງ ແລະສຽງເຄື່ອງສາຍ.

๑๕.

໑໕.

กรีนํ โกญฺจนาเทหิ, หยานํ เหสิเตหิ จ;

เนกวิฏงฺกสงฺเฆหิ, โส กรีหิ สมากุโล.

ຫົນທາງນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງ, ສຽງຮ້ອງຂອງມ້າ, ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຝູງຊ້າງທີ່ມີງາອັນງົດງາມຫຼາຍເຊືອກ.

๑๖.

໑໖.

มคฺคสฺส อุภโต ปสฺเส, เทวกญฺญูปมา สุภา;

มาลากลาเป ปคฺคยฺห, ติฏฺฐนฺติ ตุฏฺฐมานสา.

ທັງສອງຂ້າງທາງ ມີສະຕີຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມປະດຸຈນາງຟ້າ ຖືພວງມາໄລດອກໄມ້ ຢືນຢູ່ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ເບີກບານຍິນດີ.

๑๗.

໑໗.

ตถา ปุณฺณฆเฏ คยฺห, ปทุมุปฺปลสํกุเล,อฏฺฐมงฺคลมุคฺคยฺห, ติฏฺฐนฺติ ปมทา ตหึ.

ໃນທີ່ນັ້ນ ມີສະຕີທັງຫຼາຍຖືໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມ ທີ່ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ ແລະດອກບົວຂຽວ, ແລະຖືສິ່ງມຸງຄຸນແປດປະການຢືນຢູ່.

๑๘.

໑໘.

สีตลูทกสมฺปนฺน, ปปาหิ สมลงฺกตา;

สินานตฺถํ ขตา อาสุํ, โปกฺขรญฺโญ ตหึตหึ.

ຫົນທາງນັ້ນໄດ້ຮັບການຕົກແຕ່ງດ້ວຍໂຮງທານນ້ຳດື່ມອັນເຢັນສະບາຍ, ແລະມີສະໂບກຂະຣະນີທີ່ຂຸດໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນໆ ເພື່ອອາບສົງ.

๑๙.

໑໙.

ตหึตหึกตา อาสุํ, ทานสาลา มโนรมา;

นิจิตาสุมเนกานิ, ทาโนปกรณา ตหึ.

In ທີ່ນັ້ນໆ ມີໂຮງທານອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈຖືກສ້າງຂຶ້ນ, ແລະມີເຄື່ອງໄທຍະທານຫຼາຍປະການຖືກຈັດຕັ້ງໄວ້ໃນໂຮງທານນັ້ນ.

๒๐.

໒໐.

เอวํ เนกวิธา ปูชา, อมฺเหหิ ปฏิปาทิตา;

ฐเปตฺวาน มหาคงฺคํ, ตํ ชานาตุ มหีปตีติ.

ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຈັດຕັ້ງການບູຊາຫຼາຍປະການຢ່າງນີ້ ຕະຫຼອດຮອດແມ່ນ້ຳຄົງຄາໃຫຍ່, ຂໍພຣະມະຫາກະສັດຈົ່ງຊົງຊາບເຖີດ.

ตํ สุตฺวา อโสกมหาราชา คงฺคํ อลงฺกโรถาติ โสฬสยกฺเข เปเสสิ, เต สปริวารา ตตฺถ คนฺตฺวา อตฺตโน [Pg.137] อานุภาเวน คงฺคาย อนฺโต ติคาวุตฏฺฐาเน อุทุกฺขลปาสาเณ ฐเปสุํ. ฐเปตฺวา ถมฺเภ อุสฺสาเปตฺวา ตุลาสํฆาเฏ ทตฺวา หิมวนฺตโต รตฺตจนฺทนสาเร อาหริตฺวา ปทเร สนฺถริตฺวา อเนเกหิ ปูชาวิธาเนหิ อลงฺกริตฺวา รญฺโญ เอวํ สาสนํ เปเสสุํ. ภวนฺเตตฺถ.

ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງມີພຣະບັນຊາວ່າ 'ພວກທ່ານຈົ່ງຕົກແຕ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາເຖີດ' ແລ້ວຊົງສົ່ງຍັກສิບຫົກຕົນໄປ. ຍັກເຫຼົ່ານັ້ນພ້ອມດ້ວຍບໍຣິວານໄດ້ໄປທີ່ນັ້ນ ແລ້ວໃຊ້ພະລັງອານຸພາບຂອງຕົນ ວາງແທ່ນຫີນຮອງຮັບໄວ້ໃນແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ເລິກລົງໄປສາມຄາວຸດ. ຄັ້ນວາງແລ້ວ ກໍໄດ້ຍົກເສົາຂຶ້ນ, ວາງຂື່ຄານ, ແລ້ວນຳເອົາໄມ້ແກ່ນຈັນແດງຈາກປ່າຫິມະພານມາປູລາດເປັນແຜ່ນກະດານ, ຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາຫຼາຍປະການ ແລ້ວສົ່ງຂ່າວສານໄປຖວາຍແດ່ພຣະຣາຊາ ດັ່ງນີ້. (ຂໍເຊີນສົດັບຄຳປະພັນໃນເລື່ອງນີ້)

๒๑.

໒໑.

ยมตฺถาย มยํ สพฺเพ, มหาราเชน เปสิตา;

อมฺเหหิ ทานิ ตํ สพฺพํ, กตเมว สุโณถ ตํ.

ຂໍພຣະມະຫາຣາດຈົ່ງຊົງສົດັບເຖີດ, ງານໃດທີ່ພຣະອົງຊົງສົ່ງພວກຂ້ານ້ອຍທັງໝົດມາເພື່ອປະໂຫຍດນັ້ນ, ບັດນີ້ ງານທັງໝົດນັ້ນ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳສຳເລັດແລ້ວ.

๒๒.

໒໒.

คาวุตตฺตยคมฺภีรํ, คงฺคํ โยชนวิตฺถตํ;

ถมฺเภ ปติฏฺฐเปตฺวาน, อนคฺฆํ รตฺตจนฺทนํ.

ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຕັ້ງເສົາລົງໃນແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ອັນເລິກສາມຄາວຸດ ກວ້າງໜຶ່ງໂຍດ, ແລ້ວນຳເອົາໄມ້ແກ່ນຈັນແດງອັນມີຄ່າຫາປະມານບໍ່ໄດ້.

๒๓.

໒໓.

หิมวนฺตโต หริตฺวาน, เสตุํ ตตฺถ สุมาปิตํ;

โตรณา จ อุโภ ปสฺเส, รตเนหิ สุนิมฺมิตา.

ນຳມາຈາກປ່າຫິມະພານ ແລ້ວສ້າງຂົວຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ, ແລະມີຊຸ້ມປະຕູທັງສອງຂ້າງທາງ ທີ່ປະດັບປະດາດ້ວຍແກ້ວມະນີຢ່າງງົດງາມ.

๒๔.

໒໔.

ปุณฺณกุมฺภทฺธชา เจว, ปทีปาวลิโย ตถา;

อุโภ ปสฺเสสุ รตนานิ, มาเปตฺวาลมฺพนานิจ.

ມີທັງໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມ, ທຸງທິວ, ແລະແຖວປະທີບ, ແລະໄດ້ເນຣະມິດຕົກແຕ່ງແກ້ວມະນີ ແລະຮາວຈັບໄວ້ທັງສອງຂ້າງທາງ.

๒๕.

໒໕.

สุวณฺณมณิมุตฺตาทิ, ทาเมหิ สมลงฺกตา;

วาลุกตฺถาย โอกิณฺณา, โธตมุตฺตา ปภสฺสรา.

ຂົວນັ້ນໄດ້ຮັບການຕົກແຕ່ງດ້ວຍພວງມາໄລຄຳ, ແກ້ວມະນີ ແລະໄຂ່ມຸກເປັນຕົ້ນ, ແລະໄດ້ໂຮຍໄຂ່ມຸກອັນແວວວາວທີ່ລ້າງສະອາດແລ້ວແທນຊາຍ.

๒๖.

໒໖.

เตสุ เตสุ จ ฐาเนสุ, ฐปิตาสุํ มหามณี;

นานาราควิตาเนหิ, โสภิตา เสตุโน ปริ.

ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ໄດ້ມີການຕັ້ງແກ້ວມະນີເມັດໃຫຍ່ໄວ້, ແລະເໜືອຂົວນັ້ນກໍງົດງາມດ້ວຍເພດານຜ້າຫຼາກສີ.

๒๗.

໒໗.

โอลมฺพิตาสุํ ตตฺเถว, ทิพฺพาทิกุสุมาทโย;

นิฏฺฐิตํ อิธ กาตพฺพ, ยุตฺตํ ปูชาวิธึตุ โน;

เทโวตํ ปฏิชานาตุ, อิติ วตฺวาน เปสยุํติ.

ໃນທີ່ນັ້ນ ໄດ້ມີການຫ້ອຍພວງດອກໄມ້ທິບເປັນຕົ້ນ, ພິທີບູຊາອັນຄວນກະທຳໃນທີ່ນີ້ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳສຳເລັດແລ້ວ, ຂໍພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທັບຈົ່ງຊົງຊາບເຖີດ, ພວກຍັກໄດ້ສົ່ງຂ່າວສານໄປດັ່ງນີ້.

ตมฺปิ สุตฺวา อโสโก มหาราชา ตุมฺเหว เถรํ อิธาเนถาติ เตสํเยว สาสนํ ปฏิเปเสสิ, เต สาธูติ อินฺทคุตฺตตฺเถรสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ภนฺเต ปาฏลิปุตฺตนครสฺส คมนาย กาโลติ อาหํสุ, ตโต เถโร สฏฺฐิสหสฺสมตฺเตหิ [Pg.138] ภิกฺขุสงฺเฆหิ ปริวุโต ปญฺจปณฺณาสโยชนมคฺคํ ปฏิปชฺชิ. อถาปรํ เทวปุตฺตนครวาสิโน อเนกวิธมาลาคนฺธวาสจุณฺณทฺธชปตากาทีหิ อเนเกหิ ตาลาวจเรหิ นจฺจคีตวาทิเตหิ ปูเชตฺวา อคมํสุ. อถ เถโร มหนฺเตน ปูชาวิธาเนน ชมฺพุทีปวาสีหิ ปูชิยมาโน อนุกฺกเมน จนฺทภาคาย คงฺคาย เสตุํ ปตฺวา ตตฺถ มหนฺตํ ปูชาวิธานํ โอโลเกนฺโต เอวํ จินฺเตสิ, เอวํ อุฬารํ ปูชาวิธานํ อิทานิ ชมฺพุทีเป นาญฺญสฺส โหติ, มยฺหเมเวตํ กตํ. อหเมเวตฺต อุตฺตโม อปฺปฏิโมติ เอวํ เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมีติ มานํ อุปฺปาเทตฺวา อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ เอโก ขีณาสวตฺเถโร ตํ มาเนนุปตฺถทฺธเจตสา ฐิตํ ทิพฺพจกฺขุนา ทิสฺวา อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เถรสฺส โอวทนฺโต เอวมาห. ตสฺมา.

ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດໄດ້ສົດັບຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວສານກັບໄປຫາພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ພວກທ່ານນັ້ນລະຈົ່ງນິມົນພຣະເຖຣະມານະທີ່ນີ້.' ພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ນະມັດສະການແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າ ໄດ້ເວລາທີ່ຈະສະເດັດໄປຍັງປາຕະລີບຸດນະຄອນແລ້ວ.' ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງປະມານຫົກສິບພັນຮູບ ໄດ້ເດີນທາງໄປຕາມຫົນທາງໄລຍະທາງຫ້າສິບຫ້າໂຍດ. ອີກປະການໜຶ່ງ ພວກຊາວເທວະບຸດນະຄອນກໍໄດ້ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ແປ້ງຫອມ, ທຸງທິວ ແລະທຸງແຜ່ນຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ, ແລະດ້ວຍການຟ້ອນລຳ, การຂັບຮ້ອງ ແລະດົນຕີປະໂຄມຈາກນັກດົນຕີທັງຫຼາຍ ແລ້ວເດີນທາງຮ່ວມໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະໄດ້ຮັບການບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຈາກພວກຊົນຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບ ເດີນທາງໄປໂດຍລຳດັບ ຈົນຮອດຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳຄົງຄາສາຍຈັນທະພາຄາ. ເມື່ອພຣະເຖຣະຫຼຽວເບິ່ງເຄື່ອງບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນທີ່ນັ້ນ ກໍຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນຊົມພູທະວີບເວລານີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ອື່ນເລີຍ, ການບູຊານີ້ຖືກກະທຳຂຶ້ນເພື່ອເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ. ເຮົາເທົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ ບໍ່ມີໃຜປຽບໄດ້.' ພຣະເຖຣະເກີດຄວາມຖືຕົວ (ມານະ) ວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ປະເສີດກວ່າເຂົາ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວຢືນຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະເຖຣະຜູ້ສິ້ນກິເລດ (ພຣະອໍຣະຫັນ) ຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ເຫັນພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນຢືນຢູ່ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ຖືກຄວາມຖືຕົວຄອບງຳ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ນະມັດສະການແລ້ວກ່າວຕັກເຕືອນພຣະເຖຣະ ດັ່ງນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ (ພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ):

๒๘.

໒໘.

มา มานสฺส วสี โหถ, มาโน ภนฺเต วสํคตํ ;

อนตฺถโท สทา โหติ, ปาเตตฺวาน ภวา วเฏ.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຢ່າໄດ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງຄວາມຖືຕົວເລີຍ, ເພາະຄວາມຖືຕົວທີ່ບຸກຄົນຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແລ້ວ ຍ່ອມນຳຄວາມຈິບຫາຍມາໃຫ້ສະເໝີ, ເຮັດໃຫ້ຕົກລົງໄປໃນວົງວຽນແຫ່ງພົບ.

๒๙.

໒໙.

มาโน ปลาลิโต สตฺโต, ตณฺหาปฏิฆสงฺคโต;

มกฺกโฏรคโสณาทิ, หุตฺวา ชายติ ชาติสุ.

ສັດທັງຫຼາຍທີ່ຖືກຄວາມຖືຕົວລໍ້ລວງ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມຢາກ ແລະຄວາມຂັດເຄືອງ, ຍ່ອມໄປເກີດໃນກຳເນີດຕ່າງໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ລີງ, ງູ ແລະໝາ.

๓๐.

໓໐.

มา มานํ สามิ ปูเรหิ, อตฺตานํ ปริโสธย;

อปริสุทฺธา สโย ภิกฺขุ, ทายกํ น ปริโตสติ.

ທ່ານຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂໍທ່ານຢ່າໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມຖືຕົວເຕັມປ່ຽມເລີຍ, ຈົ່ງຊຳຣະຕົນເອງໃຫ້ບໍລິສຸດເຖີດ, ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີຈິດໃຈບໍ່ບໍລິສຸດ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ທາຍົກຍິນດີໄດ້.

๓๑.

໓໑.

ททนฺตานํ สรนฺตานํ, ปูเชนฺตานํ สเจ ตุวํ;

มหปฺผลํ มหาภูตึ, กามตฺถ โหถ นิพฺพณาติ.

ຫາກທ່ານປາດຖະໜາຈະໃຫ້ທານ, ການລະນຶກເຖິງ ແລະການບູຊາຂອງພວກເຂົາ ມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ, ທ່ານຈົ່ງບັນລຸພຣະນິບພານເຖີດ.

ตํ สุตฺวา เถโร สํสาเร นิพฺพินฺโท ตตฺเถว ฐิโต ติลกฺขณํ ปฏฺฐเปตฺวา กรชกายํ สมฺมสนฺโต สหปฏิ สมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปตฺวาว นิกฺขมิ. ตโต ธมฺมาโสกมหาราชา พลวาหนปริวุโต มหนฺเตน ปูชาวิธาเนน ปฏิมคฺคํ อาคมฺม วนฺทิตฺวา [Pg.139] ตโต ทิคุณํ ปูชาสกฺการํ กุรุมาโน มหาภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เถรํ อตฺตโน นครํ เนตฺวา ตสฺส ธมฺมกถํ สุตฺวา ปสนฺนมานโส ปญฺจสีเล ปติฏฺฐาย มหนฺตํ วิหารํ กาเรตฺวา เถเรน สหาคตานํ สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ จตุปจฺจเยหิ อุปฏฺฐาน มกาสิ, อถ เถโร สาฏฺฐกถํ ปิฏกตฺตยํ ปกาเสนฺโต ตสฺมึ จิรํ วสิตฺวา ตตฺเถว ปรินิพฺพายิ. ตโต ราชา สปริโส ตสฺส สรีรนิกฺเขปํ กาเรตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา มหนฺตํ เจติยํ การาเปสีติ.

ພຣະເຖຣະໄດ້ສົດັບຄຳຕັກເຕືອນນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນສັງສານວັດ ຢືນຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນເອງ ຍົກໄຕລັກຂະນະຂຶ້ນພິຈາລະນາຮ່າງກາຍອັນເກີດຈາກກັມ, ກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັດພ້ອມດ້ວຍປະຕິສັມພິທາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຈຶ່ງອອກເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາຂ້າຣາຊະບໍຣິພານ ແລະພາຫະນະ ໄດ້ສະເດັດສວນທາງມາຕ້ອນຮັບດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ນະມັດສະການແລ້ວ ກະທຳການບູຊາສັກກາຣະເປັນທະວີຄູນ, ໄດ້ນິມົນພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ໄປຍັງພຣະນະຄອນຂອງຕົນ. ຄັ້ນໄດ້ສົດັບພຣະທັມມະເທດສະໜາຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ກໍມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສີລຫ້າ, ຊົງສ້າງມະຫາວິຫານ, ແລະໄດ້ບຳຣຸງພຣະພິກຂຸສົງຫົກສິບພັນຮູບທີ່ເດີນທາງມາພ້ອມກັບພຣະເຖຣະດ້ວຍປັດໄຈສີ່. ຕໍ່ມາ ພຣະເຖຣະໄດ້ປະກາດພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ອາໄສຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນເປັນເວລາດົນນານ ແລ້ວກໍໄດ້ດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນທີ່ນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍຂ້າຣາຊະບໍຣິພານໄດ້ຊົງກະທຳການຊາປະນະກິດສົບຂອງພຣະເຖຣະ, ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດມາ ແລ້ວຊົງສ້າງພຣະມະຫາເຈດີໄວ້.

๓๒.

໓໒.

ปุราตนานํ ภุวิ ปุญฺญกมฺมินํ,คุณานุภาเวน มเหนฺติ เอวํ;

สเทวกา นํ มนสีกโรนฺตา,ปุญฺญํ กโรถา ยตเน สทา ทราติ.

ມະນຸດທັງຫຼາຍພ້ອມທັງເທວະດາ ຍ່ອມບູຊາຜູ້ມີບຸນໃນປາງກ່ອນໃນແຜ່ນດິນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີຢ່າງນີ້, ພວກທ່ານຈົ່ງມະນະສິການເລື່ອງນີ້ ແລ້ວໝັ່ນກະທຳບຸນດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ແລະຄວາມເຄົາຣົບຢູ່ສະເໝີເຖີດ.

อินฺทคุตฺตตฺเถรสฺส วตฺถุํ จตุตฺถํ.

ເລື່ອງພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ທີສີ່ ຈົບ.

๓๕. สาขมาลปูชิกาย วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໕. ລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງນາງສາຂະມາລາປູຊິກາ ມີດັ່ງນີ້

อมฺหากํ ภควา ทสปารมิโย ปูเรตฺวา อนุกฺกเมน ตุสิตภวเน นิพฺพตฺโต เทเวหิ อาราธิโต สกฺกราชกุเล ปฏิสนฺธึ คเหตฺวา มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขนฺโต อนุกฺกเมน ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ตโต ปฏฺฐาย ปญฺจจตฺตาลีสสํวจฺฉรานิ ฐตฺวา จตุราสีติธมฺมกฺขนฺธสหสฺสานิ เทเสตฺวา คณนปถมตีเต สตฺเต ภวกนฺตารโต สนฺตาเรตฺวา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา กุสินารายํ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน ยมกสาลาน มนฺตเร อุตฺตรสีสกํ ปญฺญตฺเต มญฺจเก เวสาขปุณฺณทิวเส ทกฺขิเณน ปสฺเสน สโต สมฺปชาโน อนุฏฺฐานเสยฺยาย นิปนฺโน ปจฺฉิมยาเม ภิกฺขู โอวทิตฺวา พลวปจฺจู-ส [Pg.140] สมเย มหาปถวึกมฺเปนฺโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพาณธาตุยา ปรินิพฺพายิ, นิพฺพุเต ปน ภควติ โลกนาเถ อานนฺทตฺเถโร มลฺลราชูนํ เอตํ ปวตฺตึ อาโรเจสิ. ตโต โกสินารกา จ เทวพฺรหฺมาทโย จ สนฺนิปติตฺวา นจฺจคีตวาทิเตหิ มาลาคนฺธาทีหิ จ สกฺกโรนฺตา ครุกโรนฺตา มาเนนฺตา ปูเชนฺตา เจลวิตานาทโย กโรนฺตา ภควโต สรีรํ นครมชฺเฌ ยตฺถ มกุฏพนฺธนํ นาม มลฺลานํ เจติยํ, ตตฺถ เนตฺวา จกฺกวตฺติสฺส สรีรํ วิย อหเตน วตฺเถน เวเฐตฺวา ตโต วิหเตน กปฺปาเสน เวเฐตฺวาติ เอวํ ปญฺจทุสฺสยุคสเตหิ เวเฐตฺวา อายสาย เตลโทณิยา ปกฺขิปิตฺวา อญฺญิสฺสาย อายสาย โทณิยา ปฏิกุชฺชิตฺวา สพฺพคนฺธานํ จิตกํ กริตฺวา ภควโต สรีรํ จิตกํ อาโรเปสุํ. อถ มหากสฺสปตฺเถเรน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทิเต เทวตานุภาเวน จิตโก สมนฺตา เอกปฺปหาเรเนว ปชฺชลิ. ภควโต ปน สรีเร ทฑฺเฒ สุมนมกุฬสทิสา ธาตุโย อวสิสฺสึสุ. ตสฺมึ กิร สมเย โกสลรญฺโญ ชนปเท อญฺญตรา คามวาสิกา อิตฺถี ภควติ ปรินิพฺพุเต สาธุกีฬฺหํ อาคจฺฉมานา อนฺตรามคฺเค อตฺตโน สรีเร อุปฺปนฺนวาตโรเคน อุปทฺทุตา สาธุกีฬฺหํ สมฺปาปุณิตุํ อสกฺโกนฺตี สตฺถุ อาฬาหนํ คนฺตฺวา ภควโต ธาตุสรีเร ตีณิ สาขปุปฺผานิ ปูเชตฺวา ปสนฺนมานสา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา คตา ตาย เอว รตฺติยา มชฺฌิมยาเม กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน ตึสโยชนิเก กนกวิมาเน นิพฺพตฺติ. ตสฺสา ปุพฺพกมฺมปกาสนตฺถํ จกฺกมตฺตานิ สาขปุปฺผานิ ตตฺต ตตฺถ โอลมฺพนฺติ. เตเหว สพฺพํ วิมานํ เอโกภาสี อโหสิ. ตโต สุคนฺธกรณฺฑกํ วิย จ อโหสิ, สา ปน อตฺตโน โสภคฺคปฺปตฺตํ อตฺตภาวญฺจ วิมานสมฺปทญฺจ ปริวารสมฺปตฺติโย จ ทิสฺวา วิมฺหิตมานสา ปุพฺเพ กเตน [Pg.141] เกน เม ปุญฺญกมฺเมนา ยํ ลทฺธาติ โอโลกนฺตี ภควโต ธาตุสรีรสฺมึ ปูชิตานิ ตีณิ สาขปุปฺผานิ ทิสฺวา ปสนฺนมานสา มหาจกฺกปฺปมาณํ สาขมาลํ หตฺเถน ธาเรนฺตี ธาตุปูชนตฺถาย อคมาสิ. ตทา ตตฺถ สนฺนิปติตา มนุสฺสา ตสฺสา รูปสมฺปทญฺจ หตฺเต มหนฺตํ สาขมาลญฺจ ทิสฺวา วิมฺหิตมานสา อมฺม ตฺวํ กตฺถ วาสิกา. กตฺถ ปนิมํ ปุปฺผํ ปฏิลทฺธนฺติ ปุจฺฉึสุ, ตํ สุตฺวา เทวธีตา อตฺตนา ภควโต ธาตุสรีรสฺส ปูชิตสาขมาลตฺตยานุภาเวน ปฏิลทฺธสมฺปตฺติโย จ ทิพฺพวิมานญฺจ ปุพฺเพ มตกเลวรํ จาติ สพฺพํ เตสํ ทสฺเสตฺวา ธมฺมเทสนาวสาเน อาห.

ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ຊົງບຳເພັນບາລະມີສິບປະການໃຫ້ເຕັມແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດອຸບັດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດໂດຍລຳດັບ ເມື່ອເທວະດາທັງຫຼາຍທູນອັນເຊີນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຖືປະຕິສົນທິໃນສັກກະຣາຊະຕະກູນ ສະເດັດອອກຈາກພະຄັນຂອງພະມານດາ ໄດ້ບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານໂດຍລຳດັບ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາໄດ້ຊົງດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດສີ່ສິບຫ້າພັນສາ ຊົງສະແດງທຳມະຂັນແປດໝື່ນສີ່ພັນພະທຳມະຂັນ ຊົງໂປດສັດທັງຫຼາຍທີ່ນັບບໍ່ຖ້ວນໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສົງສານ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້ສຳເລັດແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນิບພານທາດ ໃນລະຫວ່າງໄມ້ຮັງຄູ່ ໃນປ່າໄມ້ຮັງຂອງພວກມັລລະກະສັດ ໃກ້ເມືອງກຸສິນາຣາ ໃນວັນເພັງເດືອນວິສາຂະ ຊົງຜິນພະສຽນໄປທາງທິດເໜືອ ບັນທົມຕະແຄງຂວາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ດ້ວຍອະນຸຖານະໄສຍາ (ການນອນຈະບໍ່ລຸກຂຶ້ນອີກ) ໃນປັດສິມມະຍາມ ຊົງປະທານໂອວາດແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນໄຫວຢ່າງຮຸນແຮງ. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງໂລກດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພະອານົນເຖລະໄດ້ແຈ້ງຂ່າວນີ້ແກ່ພວກມັລລະກະສັດ. ລຳດັບນັ້ນ ພວກມັລລະກະສັດເມືອງກຸສິນາຣາ ແລະເທວະດາ ພົມ ທັງຫຼາຍ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ບູຊາ ສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ຂັບຮ້ອງ ປະໂຄມດົນຕີ ແລະດ້ວຍພວງມາໄລ ຂອງຫອມ ເປັນຕົ້ນ ແລະໄດ້ເຮັດເພດານຜ້າ ໄດ້ນຳພະສະຣີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄປສູ່ທ່າມກາງເມືອງ ບ່ອນທີ່ເປັນມະກຸດພັນທະນະເຈດີຂອງພວກມັລລະກະສັດ ແລ້ວຫໍ່ດ້ວຍຜ້າໃໝ່ຄືກັນກັບພະສະຣີລະຂອງພະເຈົ້າຈັກກະພັດ ແລ້ວຫໍ່ດ້ວຍສຳລີທີ່ຕີແລ້ວ ຫໍ່ດ້ວຍຜ້າຫ້າຮ້ອຍຄູ່ໂດຍທຳນອງນີ້ ແລ້ວອັນເຊີນລົງໃນຮາງເຫຼັກທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳມັນ ແລ້ວປິດດ້ວຍຮາງເຫຼັກອີກອັນໜຶ່ງ ເຮັດຈິດຕະກາດດ້ວຍຂອງຫອມທຸກຊະນິດ ແລ້ວອັນເຊີນພະສະຣີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂຶ້ນສູ່ຈິດຕະກາດ. ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອພະມະຫາກັດສະປະເຖລະໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາ ຈິດຕະກາດກໍຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນພ້ອມກັນໃນທັນທີ. ເມື່ອພະສະຣີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຖືກເຜົາແລ້ວ ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີລັກສະນະຄືດອກມະລິຕູມກໍເຫຼືອຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີຍິງຊາວບ້ານຄົນໜຶ່ງໃນແຄວ້ນຂອງພະເຈົ້າໂກສົນ ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ນາງກຳລັງເດີນທາງມາຮ່ວມງານສະຫຼອງບູຊາ ແຕ່ໃນລະຫວ່າງທາງ ນາງຖືກໂລກລົມບີບຄັ້ນໃນຮ່າງກາຍ ບໍ່ສາມາດຈະໄປເຖິງງານສະຫຼອງບູຊາໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ໄປສູ່ສະຖານທີ່ຖວາຍພະເພີງຂອງພະສາດສະດา ແລ້ວບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດດ້ວຍກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກສາມກິ່ງ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດແລ້ວຫຼີກໄປ. ໃນຄືນນັ້ນເອງ ໃນມັດຊິມມະຍາມ ນາງໄດ້ເຮັດກາລະ (ເສຍຊີວິດ) ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນວິມານຄຳຂະໜາດສາມສິບໂຍດ ໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ. ເພື່ອສະແດງບຸບພະກຳຂອງນາງ ກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກຂະໜາດເທົ່າລໍ້ກວຽນຈຶ່ງຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງໃນວິມານນັ້ນ. ວິມານທັງໝົດກໍຮຸ່ງເຮືອງເປັນແສງດຽວກັນດ້ວຍກິ່ງໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ. ແລະວິມານນັ້ນກໍມີກິ່ນຫອມຄືກັບອົບດ້ວຍອົບຫອມ, ນາງເຫັນອັດຕະພາບທີ່ເຖິງຄວາມງົດງາມ ສົມບັດຂອງວິມານ ແລະບໍລິວານສົມບັດຂອງຕົນແລ້ວ ກໍມີຈິດອັດສະຈັນໃຈ ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງວ່າ 'ເຮົາໄດ້ສົມບັດນີ້ຍ້ອນບຸນກຳອັນໃດທີ່ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນ' ກໍເຫັນກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກສາມກິ່ງທີ່ຕົນໄດ້ບູຊາໄວ້ໃນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຖືເອົາພວງມາໄລກິ່ງໄມ້ຂະໜາດເທົ່າລໍ້ກວຽນໃຫຍ່ດ້ວຍມື ແລ້ວເດີນທາງມາເພື່ອບູຊາພະທາດ. ໃນເວລານັ້ນ ພວກມະນຸດທີ່ປະຊຸມກັນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ເຫັນຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບຮ່າງຂອງນາງ ແລະເຫັນພວງມາໄລກິ່ງໄມ້ໃຫຍ່ໃນມືຂອງນາງ ກໍມີຈິດອັດສະຈັນໃຈ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ແມ່ອອກ ເຈົ້າເປັນຊາວບ້ານໃດ? ເຈົ້າໄດ້ດອກໄມ້ນີ້ມາຈາກໃສ?' ເທວະທິດາໄດ້ຟັງແນວນັ້ນ ຈຶ່ງສະແດງສົມບັດທີ່ຕົນໄດ້ຮັບ ແລະວິມານທິບ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການບູຊາກິ່ງໄມ້ມີດອກສາມກິ່ງໃນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລະສະແດງຮ່າງກາຍເກົ່າທີ່ຕາຍແລ້ວໃຫ້ພວກເຂົາເຫັນທັງໝົດ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄາຖາໃນເວລາຈົບການສະແດງທຳວ່າ:

๑.

໑.

สมาคตา ภวนฺตา โภ, ปสฺสนฺตุ มม สมฺปทํ;

กตมปฺเปน กาเรน, สมฺมาสมฺพุทฺธธาตุยา.

ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ມາປະຊຸມກັນແລ້ວ ເອີຍ! ຈົ່ງເບິ່ງສົມບັດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ນີ້ຄືຜົນທີ່ເຮັດດ້ວຍການກະທຳພຽງເລັກນ้อย ຕໍ່ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ.

๒.

໒.

สาขมาลานิ ตีเณว, หียฺโยหํ มุนิธาตุยา;

ปูชยิตฺวาน สนฺตุฏฺฐา, นิวตฺตา ตาย รตฺติยา.

ເມື່ອວານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະມຸນີ ດ້ວຍພວງມາໄລກິ່ງໄມ້ພຽງສາມກິ່ງເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວກໍກັບຄືນໄປໃນຄືນນັ້ນເອງ.

๓.

໓.

มรนฺตี ขรวาเตน, ตมหํ สุจริตํ สรึ;

เตนาหํ ปุญฺญกมฺเมน, ตาวตึสูปคาอหุํ.

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງຈະຕາຍດ້ວຍລົມອັນແຮງກ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລະນຶກເຖິງສຸຈະຣິດນັ້ນ ດ້ວຍບຸນກຳນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

๔.

໔.

ตตฺถ เม อาสิ ปาสาโท, ตึสโยชนมุคฺคโต;

กูฏาคารวรากิณฺโณ, สาขมาลาติ, วิสฺสุโต.

ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າມີປາສາດສູງສາມສิບໂຍດ ເຕັມໄປດ້ວຍຍອດປາສາດອັນປະເສີດ ປາກົດຊື່ວ່າ 'ສາຂະມາລາ'.

๕.

໕.

ยถา สพฺพสุคนฺเธหิ, กรณฺฑํ ปริภาวิตํ;

ตถา ทิพฺพสุคนฺเธหิ, คนฺธิตํ ภวนํ มม.

ຜະອົບທີ່ອົບດ້ວຍເຄື່ອງຫອມທຸກຊະນິດເປັນຢ່າງດີສັນໃດ ວິມານຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍອົບອວນດ້ວຍກິ່ນຫອມອັນເປັນທິບສັນນັ້ນ.

๖.

໖.

จกฺกมตฺตา สาขปุปฺผา, ตตฺถ ตตฺถูปลมฺพเร ;

ทิพฺพคนฺธา ปวายนฺติ, มธุพฺพภนิเสวิตา.

ກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກຂະໜາດເທົ່າລໍ້ກວຽນ ຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງໃນວິມານນັ້ນ ສົ່ງກິ່ນຫອມອັນເປັນທິບຟຸ້ງໄປ ມີໝູ່ເຜິ້ງມາຕອມຢູ່ສະເໝີ.

๗.

໗.

ภสฺสนฺติ เอกปุปฺผสฺมา, ตุมฺพมตฺตา หิ เรณโว;

เตหิ ปิญฺชริตา เทวา, กีฬนฺติ จ ลลนฺติจ.

ລະອອງເກສອນຂະໜາດເທົ່າທະນານໜຶ່ງ ຫຼົ່ນລົງມາຈາກດອກໄມ້ແຕ່ລະດອກ ພວກເທວະດາທີ່ມີຮ່າງກາຍຍ້ອມດ້ວຍລະອອງເກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ ຕ່າງກໍຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ ແລະເພີດເພີນຢູ່.

๘.

໘.

ปีฬนฺธิตฺวาน [Pg.142] มาลาธยา, สุทิพฺพา ภรณานิจ;

สหจฺฉรา เทวปุตฺตา, นจฺจคีตาทิพฺยาวฏา.

ພວກເທວະບຸດຜູ້ເປັນບໍລິວານ ຕ່າງກໍປະດັບປະດາດ້ວຍພວງມາໄລ ແລະເຄື່ອງປະດັບອັນເປັນທິບ ຂະມັກເຂມ້ນໃນການຟ້ອນລຳ ແລະຂັບຮ້ອງ ເປັນຕົ້ນ.

๙.

໙.

ปสฺสเถมํ ภุชงฺคา โภ, สตฺตา โมเหน ปารุตา;

หียฺโย มตํ ปวิทฺธํ เม, ปูติภูตํ กเลวรํ.

ທ່ານທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ຈົ່ງເບິ່ງຮ່າງກາຍນີ້ ຜູ້ຄົນທັງຫຼາຍຖືກຄວາມຫຼົງຄອບງຳແລ້ວ ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຕາຍແລ້ວເມື່ອວານນີ້ ຖືກຖິ້ມໄວ້ ເປັນຊາກສົບທີ່ເນົ່າເປື່ອຍ.

๑๐.

໑໐.

ปุฬเวหิ สมากิณฺณํ, มกฺขิกาคณกีฬิตํ;

กากโสณาทิสตฺตาน, มาหารํ กุณปาลยํ.

ເຕັມໄປດ້ວຍໜອນ ເປັນທີ່ຫຼິ້ນຂອງຝູງແມງວັນ ເປັນອາຫານຂອງສັດທັງຫຼາຍ ມີກາ ແລະໝາ ເປັນຕົ້ນ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຊາກສົບ.

๑๑.

໑໑.

ปตฺเถนฺติ ปุริสา ปุพฺเพ, อเนโกปายเนน ตํ;

ทฏฺฐุมฺปิทานิ นิจฺฉนฺติ, ตณฺหายญฺญาณตา อโห.

ໃນເມື່ອກ່ອນ ພວກຜູ້ຊາຍຕ່າງກໍປາດຖະໜາຮ່າງກາຍນັ້ນດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ແຕ່ໃນເວລານີ້ ແມ່ນແຕ່ຈະເບິ່ງກໍບໍ່ຢາກເບິ່ງ ໂອ້! ຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງຕັນຫາໜໍ.

๑๒.

໑໒.

โลกปชฺโชตกสฺสาหํ, วิมลสฺส ยสสฺสิโน;

ธาตุํ หียฺโย มหึ สมฺมา, อชฺช สคฺเค ปติฏฺฐิตา.

ເມື່ອວານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ຊົງເປັນປະທີບຂອງໂລກ ຜູ້ປາສະຈາກມົນທິນ ຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ວັນນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ມາປະດິດສະຖານຢູ່ໃນສະຫວັນ.

๑๓.

໑໓.

หิตฺวาเน ตาทิสํ กายํ, ลทฺธํทานิ มเมทิสํ;

ทิพฺพตฺตภาวํ โสภาหิ, ภาสมาน มุทิกฺขถ.

ຂ້າພະເຈົ້າລະຖິ້ມຮ່າງກາຍແບບນັ້ນແລ້ວ ບັດນີ້ໄດ້ອັດຕະພາບອັນເປັນທິບເຊັ່ນນີ້ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເບິ່ງອັດຕະພາບອັນເປັນທິບທີ່ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຄວາມງົດງາມນີ້ເຖີດ.

๑๔.

໑໔.

ภาสมานาย เม วาจํ, สุโณเถตฺถ สมาคตา;

นตฺเถวากตปุญฺญสฺส, อณุมตฺตํ ภเว สุขํ.

ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ບ່ອນນີ້ ຈົ່ງຟັງຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ກຳລັງກ່າວຢູ່ ຄວາມສຸກແມ່ນແຕ່ພຽງໜ້ອຍໜຶ່ງ ກໍບໍ່ມີແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ເລີຍ.

๑๕.

໑໕.

พินฺทุมตฺตมฺปิ โย ปุญฺญ, พีชํ โรเปติ สาสเน;

น หา นตฺถผลํ โหติ, ยาว นิพฺพาณปตฺติยาติ.

ບຸກຄົນໃດປູກພືດຄືບຸນ ແມ່ນແຕ່ພຽງຢາດນ້ຳໜຶ່ງໃນພຸດທະສາດສະໜາ ບຸນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີວັນປາສະຈາກຜົນ ຕາບເທົ່າເຖິງການບັນລຸພະນິບພານ.

เอวํ สา เทวตา อตฺตนา ปฏิลทฺธทิพฺพวิภวํ ทสฺเสตฺวา ชนกายํ โอวทิตฺวา ทิพฺพสาขปุปฺเผหิ ชินธาตุํ ปูเชตฺวา มนุสฺสานํ ปสฺสนฺตานํเยว สทฺธึ วิมาเนน เทวโลกเมว อคมาสิ. ตํ ทิสฺวา มหาชโน ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา เทวโลกํ ปูเรสีติ.

ເທວະດານັ້ນສະແດງທິບພະຍະສົມບັດທີ່ຕົນໄດ້ຮັບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໃຫ້ໂອວາດແກ່ມະຫາຊົນ ແລ້ວບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຊິນະເຈົ້າດ້ວຍກິ່ງໄມ້ມີດອກອັນເປັນທິບ ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເທວະໂລກພ້ອມກັບວິມານ ໃນຂະນະທີ່ພວກມະນຸດກຳລັງເບິ່ງຢູ່ນັ້ນເອງ. ມະຫາຊົນເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຕ່າງກໍໄດ້ເຮັດບຸນມີການໃຫ້ທານ ເປັນຕົ້ນ ເຮັດໃຫ້ສະຫວັນເຕັມໄປດ້ວຍເທວະດາ.

๑๖.

໑໖.

เอวญฺหิ [Pg.143] สา ปุปฺผมตฺเตน ธาตุํ,ปูเชตฺว เทเวสุ อลตฺถ ภูตึ;

ตุมฺเหปิ โภนฺโต ติทิเวสุ สาตํ,กามตฺถ เจ กตฺถ ปุญฺญานิ สาธุํติ.

ເທວະທິດານັ້ນບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດພຽງແຕ່ດ້ວຍດອກໄມ້ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມຈະເລີນໃນໝູ່ເທວະດາຢ່າງນີ້ ທ່ານທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ຖ້າຫາກທ່ານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາຄວາມສຸກໃນສະຫວັນສາມຊັ້ນ ຈົ່ງພາກັນເຮັດບຸນທັງຫຼາຍໃຫ້ດີເຖີດ.

สาขมาลปูชิกาย วตฺถุํ ปญฺจมํ.

ເລື່ອງນາງສາຂະມາລາປູຊິກາ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ.

๓๖. โมริยพฺรหฺมณสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໖. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງໂມຣິຍະພາມ.

อมฺหากํ ภควติ ปรินิพฺพุเต มคธรฏฺเฐ มจลํ นาม มหาคามํ อโหสิ. ตตฺถ โมริโยนาม พฺราหฺมโณ ปฏิวสติ สทฺโธ ปสนฺโน, ตสฺส เสนานาเม กา ภริยา อตฺถิ. สาปิ สทฺธา ปสนฺนา รตนตฺตเยสุ. เต อุโภปิ สมคฺคา สมฺโมทมานา ภิกฺขุสงฺฆํ นิมนฺเตตฺวา นิจฺจํ ทานํ ปวตฺเตนฺตา จีวราทิจตุปจฺจเยหิ อุปฏฺฐหนฺตา สีลํ รกฺขนฺตา อุโปสถกมฺมํ กโรนฺตา ทิวสํ วีตินาเมนฺติ. อถสฺส เคเห วิภวํ เยภุยฺเยน ทานาทีสุ ปริกฺขยมคมาสิ. ตโต พฺราหฺมณี สามิ โน เคเห ธนํ ปริกฺขีณํ. กถํ ทานํ ปวตฺเตยฺยามาติ พฺราหฺมณสฺส อาโรเจสิ, ตโต พฺราหฺมโณ มา ภทฺเท จินฺเตสิ. เยนเกนจิ อุปาเยน ทานํ ปติฏฺฐเปสฺสามาติ วตฺวา ตสฺมึเยว อตฺตโน สอุสฺสาหตํ ปกาโสนฺโต อาห.

ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ມີໝູ່ບ້ານໃຫຍ່ຊື່ວ່າ ມະຈະລະ ໃນແຄວ້ນມະຄົດ. ໃນໝູ່ບ້ານນັ້ນ ມີພາມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໂມຣິຍະ ອາໄສຢູ່ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຊື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ລາວມີພັນລະຍາຊື່ວ່າ ເສນາ. ນາງກໍມີຄວາມເຊື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະຣັດຕະນະໄຕເຊັ່ນກັນ. ເຂົາທັງສອງມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ມີຄວາມຊື່ນຊົມຍິນດີຮ່ວມກັນ ໄດ້ນິມົນພິກຂຸສົງມາຖວາຍທານເປັນປະຈຳ ໄດ້ອຸປະຖຳບຳລຸງດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ມີຈີວອນ ເປັນຕົ້ນ ຮັກສາສິນ ແລະເຮັດອຸໂປສົດກຳ ດຳເນີນຊີວິດໄປໃນແຕ່ລະວັນ. ຕໍ່ມາ ຊັບສົມບັດໃນເຮືອນຂອງລາວສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ໝົດໄປກັບການໃຫ້ທານ ເປັນຕົ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ ນາງພາມມະນີຈຶ່ງບອກແກ່ພາມວ່າ 'ພີ່ເອີຍ! ຊັບໃນເຮືອນຂອງພວກເຮົາໝົດແລ້ວ. ພວກເຮົາຈະໃຫ້ທານຕໍ່ໄປໄດ້ແນວໃດ?' ພາມຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ນ້ອງຍິງເອີຍ! ເຈົ້າຢ່າກັງວົນເລີຍ. ອ້າຍຈະຕັ້ງທານໄວ້ດ້ວຍອຸບາຍຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ' ແລ້ວສະແດງຄວາມພະຍາຍາມຂອງຕົນໃນເລື່ອງນັ້ນ ໂດຍກ່າວວ່າ:

๑.

໑.

ชานมาโน หิ โลกสฺมึ, ทานสฺเสทํ ผลํ อิติ;

น ทชฺชา โก สุสีเลสุ, อปฺปมฺปิ ทิวสมฺปติ.

ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຜົນແຫ່ງການໃຫ້ທານໃນໂລກນີ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໃຜເລີຍຈະບໍ່ຖວາຍທານ ແມ່ນແຕ່ພຽງເລັກນ້ອຍໃນແຕ່ລະວັນ ແກ່ທ່ານຜູ້ມີສິນທັງຫຼາຍ.

๒.

໒.

สคฺคโลกนิทานานิ, ทานานิ มติมา อิธ;

โกหินาม นโร โลเก, น ทเทยฺย หิเต รโตติ.

ຜູ້ມີປັນຍາໃນໂລກນີ້ ຮູ້ວ່າການໃຫ້ທານທັງຫຼາຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດໃນສະຫວັນ ຄົນໃດໜໍໃນໂລກ ຜູ້ຍິນດີໃນປະໂຫຍດ ຈະບໍ່ໃຫ້ທານ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา ภทฺเท วนํ ปวิสิตฺวา อเนกวิธานิ ปณฺณานิ จ ผลานิ จ ปจฺฉิปูรํ อาหริตฺวา วิกฺกิณิตฺวาปิ ทานํ น อุปจฺฉินฺทิสฺสามาติ [Pg.144] วตฺวา ตโต ปฏฺฐาย วนํ คนฺตฺวา ปณฺณานิ จ ผลานิ จ อาหริตฺวา วิกฺกิณิตฺวา ทานํ เทนฺโต ปฏิวสติ. อเถกทิวสํ พฺราหฺมโณ วนํ ปวิฏฺโฐ ปณฺเณหิ จ ผเลหิ จ ปจฺฉึ ปูเรตฺวา สีเสนา ทาย เคหํ อาคจฺฉนฺโต ปุปฺผผลปลฺลเวหิ วินตํ เนกตรุคณนิจิตํ สมฺมตฺตาเนกจาตกจตุปฺปทนิเสวิตํ วิปฺปกิณฺณานนฺตปุปฺผปตฺตกิญฺชกฺขจฺฉนฺนวาฬุกาตลํ สนฺทมานสีตลา มลชลปฺปวาหํ อกทฺทมานินฺนสุปติตฺเตหิ สุนฺทรํ กนฺทรํ ทิสฺวา ปจฺฉึ ตีเร ฐเปตฺวา โอติณฺโณ นหายติ, ตสฺมึ ขเณ ตตฺถ เอกสฺมึ รุกฺเข อธิวตฺโถ เทวปุตฺโต ตํ ตตฺถ นหายนฺตํ ทิสฺวา กินฺนุ โข เอส กลฺยาณชฺฌาสโย วา อุทาหุ ปาปชฺฌาสโย สตฺโตติ ทิพฺพจกฺขุนา อุปธารนฺโต อจฺฉริยปุริโส เอโส ทุคฺคโตปิ หุตฺวา อตฺตโน ทานปฺปเวณิยา อุปจฺฉิชฺชนภเยน วนํ คนฺตฺวา ปณฺณานิ จ ผลานิ จ อาหริตฺวา ทุกฺเขน กสิเรน ชีวิกํ กปฺเปนฺโต ทานธมฺมํ น อุปจฺฉินฺทตีติ จินฺเตตฺวา ตสฺส คุณาทโย ปฏิจฺจ ปจฺฉิยํ ฐปิตปณฺณานิ จ ผลานิ จ สพฺพานิ สุวณฺณานิ โหนฺตูติ อธิฏฺฐาสิ. อถสฺสานุภาเวน สพฺพํ สุวณฺณํ อโหภิ, อถ โส สุวณฺณปุณฺณปจฺฉิยํ อุปริ สุวณฺณราสิมตฺถเก สพฺพกามททํ มหนฺตํ มณิรตนํ ฐเปตฺวา อนฺตรหิโต ปฏิกฺกมฺม อฏฺฐาสิ, ตโต พฺราหฺมโณ นหาตฺวา อุตฺติณฺโณ ปจฺฉิยํ สมฺปุณฺณสุวณฺณวณฺณรํสินา สมฺภินฺนวิชฺโชตมานมณิรตนํ ทิสฺวา กิเมตํติ อาสงฺกิตปริสงฺกิโต ปจฺฉิสมีปํ คนฺตฺวา หตฺถํ ปสาเรตุํ อวิสหนฺโต อฏฺฐาสิ. ตํ ทิสฺวา เทวปุตฺโต ทิสฺสมานสรีเรน ฐตฺวา มา ตฺวํ ภายิ พฺราหฺมณ. มยา เอตานิ นิมฺมิตานิ, คเหตฺวา คจฺฉาหีติ อาห, อถ พฺราหฺมโณ เทวปุตฺตสฺส กถํ สุตฺวา อยํ เทวปุตฺโต อิมํ มยา นิมฺมิตํ, คเหตฺวา คจฺฉาติ วทติ. กินฺนุ โข โส อตฺตโน อานุภาเวน เทติ, อุทาหุ มยา กตปุญฺเญนาติ ปุจฺฉิสฺสามิ ตํติ ปญฺชลิโกว เทวปุตฺตํ ปุจฺฉนฺโต อาห.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ນ້ອງຍິງເອີຍ! ອ້າຍຈະເຂົ້າປ່າ ໄປເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດໃຫ້ເຕັມກະບຸງ ແລ້ວນຳມາຂາຍ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ການໃຫ້ທານຕ້ອງຂາດຕອນ' ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວຈຶ່ງເຂົ້າປ່າ ເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ຂາຍ ແລ້ວໃຫ້ທານຢູ່ສະເໝີ. ມື້ໜຶ່ງ ພາມໄດ້ເຂົ້າປ່າ ເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ເຕັມກະບຸງ ແລ້ວທູນຫົວເດີນທາງກັບເຮືອນ ໄດ້ເຫັນຊອກຫ້ວຍອັນງົດງາມແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດທີ່ກົ້ມລົງດ້ວຍດອກ ໝາກ ແລະໃບອ່ອນ ມີຝູງນົກ ແລະສັດສີ່ຕີນອາໄສຢູ່ ມີພື້ນຊາຍທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍກີບດອກໄມ້ ໃບໄມ້ ແລະເກສອນດອກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນລົງມາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ມີກະແສນ້ຳເຢັນໃສສະອາດໄຫຼຜ່ານ ບໍ່ມີຕົມ ແລະມີທ່າຂຶ້ນລົງອັນສະດວກສະບາຍ ລາວຈຶ່ງວາງກະບຸງໄວ້ທີ່ຝັ່ງ ແລ້ວລົງໄປອາບນ້ຳ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເທວະບຸດຕົນໜຶ່ງທີ່ອາໄສຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄມ້ບ່ອນນັ້ນ ເຫັນລາວກຳລັງອາບນ້ຳຢູ່ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ສັດໂລກຜູ້ນີ້ມີອັດທະຍາໄສດີ ຫຼືມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວໜໍ?' ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງດ້ວຍທิບພະຍະຈັກຂຸ ກໍເຫັນວ່າ 'ບຸລຸດຜູ້ນີ້ເປັນຄົນໜ້າອັດສະຈັນ ເຖິງວ່າຈະຍາກຈົນ ແຕ່ຍ້ອນຢ້ານວ່າປະເພນີການໃຫ້ທານຂອງຕົນຈະຂາດຕອນ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າປ່າ ເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກເພື່ອລ້ຽງຊີບ ແຕ່ກໍບໍ່ຍອມໃຫ້ທຳມະຄືການໃຫ້ທານຂາດຕອນເລີຍ' ເທວະບຸດມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນຄຸນງາມຄວາມດີຂອງລາວ ຈຶ່ງອະທິຖານຂໍໃຫ້ຜັກ ແລະໝາກໄມ້ທັງໝົດທີ່ຢູ່ໃນກະບຸງກາຍເປັນຄຳ. ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະບຸດນັ້ນ ຜັກ ແລະໝາກໄມ້ທັງໝົດກໍກາຍເປັນຄຳ, ຈາກນັ້ນ ເທວະບຸດໄດ້ວາງແກ້ວມະນີອັນປະເສີດທີ່ໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການໄວ້ເທິງກອງຄຳໃນກະບຸງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄຳນັ້ນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປຢືນຢູ່ບໍ່ໄກ. ພາມອາບນ້ຳແລ້ວຂຶ້ນມາ ເຫັນແກ້ວມະນີອັນຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວດ້ວຍແສງສີຄຳໃນກະບຸງ ກໍມີຄວາມສົງໄສ ແລະຫວາດຫວັ່ນ ບໍ່ກ້າຈະຍື່ນມືໄປຈັບ ໄດ້ແຕ່ຢືນຢູ່ໃກ້ໆ ກະບຸງນັ້ນ. ເທວະບຸດເຫັນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງສະແດງຕົນໃຫ້ປາກົດ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພາມເອີຍ! ເຈົ້າຢ່າຢ້ານເລີຍ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຮົາເນລະມິດຂຶ້ນມາເອງ, ເຈົ້າຈົ່ງຖືເອົາແລ້ວໄປເຖີດ'. ພາມໄດ້ຟັງຄຳຂອງເທວະບຸດແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເທວະບຸດຕົນນີ້ກ່າວວ່າ ເຮົາເນລະມິດສິ່ງນີ້ຂຶ້ນມາ ເຈົ້າຈົ່ງຖືເອົາແລ້ວໄປເຖີດ. ລາວໃຫ້ສິ່ງນີ້ດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນເອງ ຫຼືວ່າໃຫ້ດ້ວຍບຸນທີ່ເຮົາໄດ້ເຮັດໄວ້ໜໍ? ເຮົາຈະຖາມລາວເບິ່ງ' ຈຶ່ງປະນົມມືຖາມເທວະບຸດວ່າ:

๓.

໓.

ปุจฺฉามิ [Pg.145] ปญฺชลี ทานิ, เทวปุตฺต มหิทฺธิก;

ททาสิ เม สุวณฺณญฺจ, กามทํ มณิมุตฺตมํ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະນົມມືຖາມທ່ານ ເທວະບຸດຜູ້ມີອິດທິລິດໃຫຍ່ ທ່ານມອບຄຳ ແລະແກ້ວມະນີອັນປະເສີດທີ່ໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

๔.

໔.

นาปิ โก โน ตุวํ ญาติ,น มิตฺโต โนปการโก;

กึ ตฺวํ อตฺถวสํ ทิสฺวา,มม ทชฺชาสิมํ ธนํ.

ທ່ານບໍ່ໄດ້ເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ບໍ່ໄດ້ເປັນມິດ ແລະບໍ່ໄດ້ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນແກ່ພວກເຮົາເລີຍ ທ່ານເຫັນປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງມອບຊັບນີ້ໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

๕.

໕.

เกน ตเปน สีเลน, เกนาจารคุเณน จ;

เยน ทชฺชาสิ เม เทว, กึ เม สุจริตํ จิตํ.

ຂ້າແດ່ເທວະດາ ທ່ານມອບຊັບນີ້ໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຍ້ອນຕະປະ ສິນ ຫຼືຄຸນຄວາມດີທາງຄວາມປະພຶດອັນໃດ? ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສັ່ງສົມສຸຈະຣິດອັນໃດໄວ້?

๖.

໖.

กินฺนุ ปุราตนํ กมฺมํ, เกน กมฺเมน ทสฺสสิ;

อถวา ตวิทฺธิยา เทสิ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโตติ.

ນີ້ເປັນກຳເກົ່າ ຫຼືທ່ານມອບໃຫ້ຍ້ອນກຳອັນໃດ? ຫຼືວ່າທ່ານມອບໃຫ້ດ້ວຍອິດທິລິດຂອງທ່ານເອງ? ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມ ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ.

ตโต เทวปุตฺโต น โข ปนาหํ พฺราหฺมณ เทโวติ ปเรสํ กิญฺจิ ทาตุํ สกฺโกมิ, ตยา ปุพฺเพ กตสุจริตานุภาเวน นิพฺพตฺตตีติ วตฺวา ทิพฺพจกฺขุนา ตสฺส ปุพฺพกมฺมํ ทิสฺวา ตสฺส ปกาเสนฺโต อาห.

ລຳດັບນັ້ນ ເທວະບຸດຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພາມເອີຍ! ເຮົາເປັນເທວະດາ ກໍບໍ່ສາມາດຈະມອບສິ່ງໃດໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້ຕາມໃຈຊອບ ແຕ່ສິ່ງນີ້ບັງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງສຸຈະຣິດທີ່ເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນ' ເມື່ອເທວະບຸດເຫັນບຸບພະກຳຂອງລາວດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸແລ້ວ ຈຶ່ງສະແດງແກ່ລາວ ໂດຍກ່າວວ່າ:

๗.

໗.

กสฺสเป โลกปชฺโชเต, สมฺพุทฺเธ ปรินิพฺพุเต;

สพฺพตฺถ ปตฺถฏํ อาสิ, ตสฺส พุทฺธสฺส สาสนํ.

ເມື່ອພະກັດສະປະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງເປັນປະທີບຂອງໂລກ ດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພຸດທະສາດສະໜາຂອງພະອົງໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ.

๘.

໘.

ตทา ปจฺจนฺติเม คาเม, ตฺวมาสิ กุลทารโก;

สทฺโธ อาสิ ปสนฺโน จ, ทายโก กุสเล รโต.

ໃນເວລານັ້ນ ເຈົ້າເປັນກຸນລະບຸດໃນໝູ່ບ້ານຊາຍແດນ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຊື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ເປັນທາຍົກ ຜູ້ຍິນດີໃນກຸສົນ.

๙.

໙.

ตทา ปพฺพชิโต เอโก, คจฺฉนฺโต อนฺตราปเถ;

โจเรหิ อนุพทฺโธสิ, อจฺฉินฺนปตฺตจีวโร.

In ເວລານັ້ນ ມີບັນພະຊິດຮູບໜຶ່ງກຳລັງເດີນທາງໄປໃນລະຫວ່າງທາງ ຖືກພວກໂຈນໄລ່ຕິດຕາມ ແລະຖືກຍາດຊີງເອົາບາດ ແລະຈີວອນໄປ.

๑๐.

໑໐.

สาขาภงฺคํ นิวาเสตฺวา, ปารุปิตฺวา ตเถว ตํ;

อนฺโตคามํ ปวิฏฺโฐสิ, เอสมาโน ปิโลติเก.

ເຈົ້າໄດ້ນຸ່ງຫົ່ມກິ່ງໄມ້ທີ່ຫັກມາ ແລະຫົ່ມກິ່ງໄມ້ແບບນັ້ນເອງ ເຂົ້າມາສູ່ໝູ່ບ້ານ ເພື່ອສະແຫວງຫາຜ້າເກົ່າໆ.

๑๑.

໑໑.

ตโต ตฺวํ จรมานํ ตํ, ทิสฺวา กมฺปิตมานโส;

วตฺถยุคํ อทาสิ ตฺวํ, สทฺทหํ ทานโต ผลํ.

ລຳດັບນັ້ນ ເຈົ້າເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນກຳລັງເດີນມາແນວນັ້ນ ກໍມີຈິດຫວັ່ນໄຫວ (ດ້ວຍຄວາມສົງສານ) ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍຜ້າຄູ່ໜຶ່ງ ເພາະເຊື່ອໝັ້ນໃນຜົນແຫ່ງການໃຫ້ທານ.

๑๒.

໑໒.

ปตฺโถทเนน [Pg.146] ตํ ภิกฺขุํ, ปริวิสิตฺวา ยถาพลํ;

เปเสสิ อภิวาเทตฺวา, สทฺธาย สุทฺธมานโส.

ຜູ້ນັ້ນມີໃຈອັນບໍລິສຸດ ດ້ວຍສັດທາ ໄດ້ຖວາຍເຂົ້າສຸກໜຶ່ງທະນານແກ່ພິກຂຸຮູບນັ້ນຕາມກຳລັງແລ້ວ ໄຫວ້ແລ້ວຈຶ່ງສົ່ງໄປ.

๑๓.

໑໓.

อิมํ ตฺวํ อกรี ปุญฺญํ, ตุยฺเหตํ จริตํ อิมํ;

ตสฺส เต ปุญฺญกมฺมสฺส, อมุขฺยผล มีทิสํติ.

ທ່ານໄດ້ເຮັດບຸນນີ້ແລ້ວ, ນີ້ຄືຄວາມປະພຶດຂອງທ່ານ, ຜົນພອຍໄດ້ແຫ່ງບຸນກຳນັ້ນຂອງທ່ານ ເປັນເຊັ່ນນີ້.

เอวญฺจ ปน วตฺวา อิทํ เต พฺราหฺมณ ธนํ ราชาทีหิ มยา อนาหรณียํ กตํ, ตฺวํ อปริสงฺกนฺโต คเหตฺวา ยถาธิปฺปายํ กโรหิ, อิมํ โข ปน มณิรตนํ อิจฺฉิติจฺฉิตํ ปสวติ, เตนาปิ อานุภาเวน ตว ทานํ อนุปจฺฉินฺทนฺโต ปุตฺตทาราทโย โปเสหีติ อนุสาสิ, ตํ สุตฺวา พฺราหฺมโณ เตน วุตฺตนิยาเมเนว ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ททนฺโต สีลํ รกฺขนฺโต จิรํ วสิตฺวา อปรภาเค ตโต จุโต เทวโลเก นิพฺพตฺตีติ.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ແນະນຳສັ່ງສອນວ່າ 'ດູກ່ອນພາມ, ຊັບນີ້ຂອງທ່ານ ເຮົາໄດ້ເຮັດບໍ່ໃຫ້ພວກພະລາຊາເປັນຕົ້ນຍາດແຍ່ງເອົາໄປໄດ້ແລ້ວ, ທ່ານຈົ່ງບໍ່ຕ້ອງລະແວງສົງໄສ ຮັບເອົາໄປແລ້ວ ເຮັດຕາມຄວາມປາຖະໜາເຖີດ, ກໍແກ້ວມະນີອັນປະເສີດນີ້ ຍ່ອມບັນດານສິ່ງທີ່ປາຖະໜາແລ້ວໆ ໃຫ້ສຳເລັດໄດ້, ດ້ວຍອານຸພາບນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຢ່າໃຫ້ທານຂອງທ່ານຂາດສາຍ ແລະ ຈົ່ງລ້ຽງດູລູກເມຍເປັນຕົ້ນເຖີດ'. ພາມໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພິກຂຸສົງ ຕາມວິທີທີ່ຜູ້ນັ້ນບອກໄວ້ນັ້ນແລ້ວ ຮັກສາສິນ ຢູ່ຕະຫຼອດການນານ ໃນການຕໍ່ມາ ກໍໄດ້ເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນັ້ນ ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

๑๔.

໑໔.

เอวํ นิหีนาปี ธเนน สนฺโต,ทานนฺวยํ เนว ปริจฺจชนฺติ;

ตสฺมา หิ โภนฺโต สติ เทยฺยธมฺเม,มา กตฺถ ทาเนสุ ปมาทภาวํติ.

ສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ເຖິງວ່າຈະຍາກຈົນດ້ວຍຊັບຢ່າງນີ້ ກໍຍ່ອມບໍ່ລະທິ້ງເຊິ່ງປະເພນີແຫ່ງການໃຫ້ທານເລີຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄທຍະທຳມີຢູ່ ກໍຢ່າໄດ້ເຖິງຄວາມປະມາດໃນທານທັງຫຼາຍເລີຍ.

โมริยพฺราหฺมณสฺส วตฺถุํ ฉฏฺฐมํ.

ເລື່ອງໂມລິຍະພາມ ເປັນເລື່ອງທີ ຫົກ.

๓๗. ปุตฺตวตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໗. ໃນເລື່ອງບຸດ ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງ.

เอกสฺมึ กิร สมเย ลงฺกาทีปวาสิโน สฏฺฐิมตฺตา ภิกฺขู ชยมหาโพธึ วนฺทิตุกามา เอกโต มนฺเตตฺวา มหาติตฺเถน นาวํ อารุยฺห ชมฺพุทีปํ ปตฺวา ตามลิตฺติปฏฺเฐเน โอตริตฺวา อนุกฺกเมน ปาฏลิปุตฺตนครํ ปาปุณึสุ. อถ ตสฺมึ [Pg.147] นคเร ปิณฺฑาย จรนฺเต เต ภิกฺขู เอโก ทุคฺคตมนุสฺโส ทิสฺวา จิเรน มยา ทิฏฺฐา พุทฺธปุตฺตาติ โสมนสฺโส ภริยํ ปกฺโกสิตฺวา ภทฺเท อิเมสํ อยฺยานํ ทานํ ทาตุกาโมมฺหิ, ปุพฺเพ โน อกตปุญฺญตฺตา อิทานิ ทุคฺคตา ชาตา, อิเมสุ ปุญฺญกฺเขตฺเตสุ พีชํ โน เจ โรเปสฺสาม, ปุนปิ เอวเมว ภวิสฺสามาติ วตฺวา กึ เม เคเห เทยฺยธมฺมํ อตฺถีติ ปุจฺฉิ. สา ตํ สุตฺวา ฆเร โน สามิ อยฺยานํ กิญฺจิ ทาตพฺพํ น ปสฺสามิ. อปิ จ มม ปุตฺตํ มาเรตฺวา ทานํ ทาตุํ สกฺกาติ. โส ตสฺสา กถํ สุตฺวา ภทฺเท ปุตฺตํ มาเรตฺวา กึ ทานํ เทมาติ อาห. ตาย ตํ สุตฺวา สามิ กึ น ชานาสิ, ปุตฺเต โน มเต สนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตา ญาติมิตฺตสุหชฺชา จ อมฺหากํ สนฺติกํ อาคจฺฉานฺตา กิญฺจิ ปณฺณาการํ คเหตฺวา อาคจฺฉนฺติ. มยํ เตน ปณฺณากาเรน ทานํ ทสฺสามาติ วุตฺเต อุปาสโก สาธุ ตถา กโรหีติ มาตุยา เอว ภารมกาสิ, สา ปุตฺตํ มาเรตุํ อวิสหนฺตี อาห. ตถา หิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະມານ 60 ຮູບ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນລັງກາທະວີບ ມີຄວາມປາຖະໜາຈະໄປໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ ໄດ້ປຶກສາຫາລືກັນແລ້ວ ຂຶ້ນເຮືອທີ່ທ່າເຮືອໃຫຍ່ ໄປເຖິງຊົມພູທະວີບ ຂຶ້ນບົກທີ່ທ່າເຮືອຕາມະລິດຕິ ແລ້ວເດີນທາງໄປຮອດເມືອງປາຕະລີບຸດໂດຍລຳດັບ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງ ເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງບິນທະບາດຢູ່ໃນເມືອງນັ້ນ ເກີດຄວາມໂສມະນັດວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເຫັນພຸດທະບຸດຫຼັງຈາກທີ່ບໍ່ໄດ້ເຫັນມາເປັນເວລາດົນນານ' ຈຶ່ງເອີ້ນພັນລະຍາມาແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'n້ອງຍິງ ເຮົາຢາກຈະຖວາຍທານແກ່ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້, ໃນຊາດກ່ອນ ເພາະພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ ໃນຊາດນີ້ຈຶ່ງເກີດມາເປັນຄົນຍາກຈົນ, ຫາກພວກເຮົາບໍ່ຫວ່ານພືດລົງໃນເນື້ອນາບຸນເຫຼົ່ານີ້ ໃນພົບໜ້າກໍຈະເປັນຄືເກົ່າອີກ' ແລ້ວຖາມວ່າ 'ໃນເຮືອນຂອງພວກເຮົາມີໄທຍະທຳອັນໃດແດ່?'. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ ນ້ອງບໍ່ເຫັນສິ່ງໃດໃນເຮືອນທີ່ຈະຖວາຍແກ່ພະຄຸນເຈົ້າໄດ້ເລີຍ, ແຕ່ທວ່າ ຈະຂ້າລູກຂອງຂ້ອຍແລ້ວໃຫ້ທານ ຈະເຮັດໄດ້ບໍ?'. ເຂົາໄດ້ຟັງຄຳຂອງນາງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ຂ້າລູກແລ້ວພວກເຮົາຈະເອົາຫຍັງມາໃຫ້ທານ?'. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ ພີ່ບໍ່ຮູ້ບໍ, ເມື່ອລູກຂອງພວກເຮົາຕາຍ ພວກຄົນຮູ້ຈັກ ຄົນສະໜິດ ແລະຍາດມິດສະຫາຍ ຈະພາກັນມາຫາພວກເຮົາ ແລະຖືເອົາເຄື່ອງບັນນາການຕ່າງໆ ມາໃຫ້, ພວກເຮົາກໍຈະເອົາເຄື່ອງບັນນາການນັ້ນມາໃຫ້ທານ'. ເມື່ອນາງກ່າວຢ່າງນີ້ ອຸປາສົກຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ດີລະ ຈົ່ງເຮັດແນວນັ້ນເຖີດ' ແລ້ວມອບໃຫ້ເປັນພາລະຂອງຜູ້ເປັນແມ່, ແຕ່ນາງບໍ່ອາດຈະຂ້າລູກໄດ້ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ. ດ້ວຍວ່າ:

๑.

໑.

กิจฺฉา ลทฺธํ ปิยํ ปุตฺตํ, อมฺมมฺมาติ ปิยํ วทํ;

สุนีลเนตฺตํ สุภมุํ, โก ปกฺกมิตุมิจฺฉติ.

ໃຜເລີຍຈະຢາກທຳຮ້າຍບຸດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ຜູ້ໄດ້ມາໂດຍຍາກ ຜູ້ເວົ້າຈາໜ້າຮັກວ່າ 'ແມ່ຈ໋າ, ແມ່ຈ໋າ' ຜູ້ມີດວງຕາອັນດຳສະໜິດ ແລະມີຄິ້ວອັນງາມ.

๒.

໒.

มาตรา มาริยนฺโตปิ, มาตรเมว โรทติ;

มาเรตุํ ตํ น สกฺโกมิ, หทยํ เม ปเวธตีติ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກແມ່ຂ້າຢູ່ ກໍຍັງຮ້ອງໄຫ້ຫາແຕ່ແມ່ເທົ່ານັ້ນ, ຂ້ອຍບໍ່ສາມາດຂ້າເຂົາໄດ້ ຫົວໃຈຂອງຂ້ອຍສັ່ນສະທ້ານ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา อหํ สามิ น สกฺโกมิ ปุตฺตํ มาเรตุํ. ตฺวํ มาเรหีติ ปุตฺตํ ปิตุสนฺติกํ เปเสสิ. อถ โสปิ ตํ มาเรตุ มสกฺโกนฺโต เอวมาห. วุตฺตญฺหิ.

ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍເວົ້າວ່າ 'ພີ່ເອີຍ ນ້ອງບໍ່ສາມາດຂ້າລູກໄດ້, ພີ່ຈົ່ງຂ້າເຖີດ' ແລ້ວສົ່ງລູກໄປຫາຜູ້ເປັນພໍ່. ຄັ້ງນັ້ນ ແມ້ແຕ່ຜູ້ເປັນພໍ່ກໍບໍ່ສາມາດຂ້າລູກໄດ້ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້. ດ້ວຍວ່າ:

๓.

໓.

ตายนฺติ ปิตุโน ทุกฺขํ, ปุตฺตา ปุตฺตาติ กิตฺติตา;

ปิตุ ทุกฺขํ สุขํ ปุตฺตา, ทายาทา โหนฺติ สพฺพทา.

ບຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປ້ອງກັນຄວາມທຸກຂອງພໍ່ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ບຸດ', ບຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນທາຍາດຮັບເອົາຄວາມທຸກແລະຄວາມສຸກຂອງພໍ່ໃນທຸກເມື່ອ.

๔.

໔.

ตสฺมา [Pg.148] เม สทิสํ ปุตฺตํ, ปิลฺลกํ มญฺชุภาสนํ;

น สกฺโกมิ อหํ ภทฺเท, ชีวิตา ตํ วิโยชิตุํ.

ເພາະເຫດນັ້ນ ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ສາມາດທີ່ຈະພາກບຸດຜູ້ປຽບເໝືອນຕົວເຮົາ ຜູ້ຍັງນ້ອຍ ແລະເວົ້າຈາອ່ອນຫວານຄົນນີ້ ໃຫ້ປາສະຈາກຊີວິດໄດ້ເລີຍ.

๕.

໕.

อยสญฺจ อกิตฺติญฺจ, ปปฺโปติ ปุตฺตฆาตโก;

ปาณาติปาตกมฺมมฺปิ, กามํ โส ผุสเต นโรติ.

ຜູ້ຂ້າບຸດ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຊື່ສຽງ ແລະຄວາມບໍ່ມີກຽດ, ແລະຄົນຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມປະສົບກັບບາບກຳຄືປານາຕິບາດຢ່າງແນ່ນອນ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา โส ตฺวเมว ตว ปุตฺตํ มาเรหีติ เปเสสิ, เอวํ เตน วุตฺเต ปุตฺถสฺส มารปาณูปายํ ปริเยสนฺตา เอวมาหํสุ, อมฺเห ปนิมํ มาเรตุํ น สกฺโกมิ, อมฺหากํ ปจฺฉาเคเห มหนฺโต วมฺมิโก อตฺถิ, ตสฺมึ เอโก นาคราชา ปฏิวสติ. กุมารํ ตตฺถ เปเสสฺสาม, โส ตํ ฑสิตฺวา มาเรสฺสตีติ. อิจฺเจเต เอโส โข อุปาโย เอวาติ จินฺเตตฺวา กุมารํ ปกฺโกสิตฺวา อญฺจนา วลิวลยาทีหิ มณฺเฑตฺวา ตสฺส หตฺเถ เคณฺฑุํ ฐเปตฺวา ตาต ปจฺฉาเคเห วมฺมิกสมีปํ คนฺตฺวา กีฬาติ เปเสสุํ. ตโต ทารโก คนฺตฺวา เคณฺฑุเกน กีฬนฺโต วมฺมิกพิเล เคณฺฑุกํ ปาเตสิ. อถ โส เคณฺฑุกํ คณฺหิสฺสามีติ วมฺมิกสุสิเร หตฺถํ ปเวเสสิ. ตโต สปฺโป กุชฺฌิตฺวา สุสูติสทฺทํ กโรนฺโต มหนฺตํ ผณํ กตฺวา พิลโต สีสํ อุกฺขิปิตฺวา โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสิ กุมารสฺส หตฺถโต ปริคลิตปาสํวิย. อถสฺส กุมาโร กิญฺจิ อชานนฺโต สปฺปสฺส คีวํ ทฬฺหํ คณฺหิ. อถสฺส มาตาปิตุนฺนํ สทฺธาพเลน นาคราชา กุมารสฺส กรตเล อฏฺฐํสํ อิจฺฉาทายกํ กณฺฐมณิรตนํ ปาเตสิ. กุมารสฺส มาตาปิตโร ทฺวารํ นิสฺสาย ฐิตา ตสฺส กิริยํ โอโลเกนฺโต ตํ มณิรตนํ ทิสฺวา สีฆํ คนฺตฺวา ปุตฺตํ อุกฺขิปิตฺวา หตฺถโต มณิรตนํ คณฺหึสุ. ตโต เต ตํ มณิรตนํ ปริสุทฺธาสเน ฐเปตฺวา อุปจารํ กตฺวา อมฺหากํ อิทญฺจิทญฺจ เทถาติ อพฺภุกฺกิรึสุ. อถ เต มณิรตนานุภาเวน เคหทฺวาเร มหนฺตํ มณฺฑปํ กาเรตฺวา วิตานาทินา มณฺฑปํ [Pg.149] อลงฺกริตฺวา ภิกฺขูนํ อาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา เต สฏฺฐิมตฺเต ภิกฺขู นิสีทาเปตฺวา มหาทานํ อทํสุ. ตโต นครวาสิโน มณิรตนานุภาวํ สุตฺวา สนฺนิปตึสุ. อถ เต เตสํ มชฺเฌ อตฺตโน สทฺธาพเลน มณิรตนสฺส ลาภํ ปกาเสตฺวา อิมญฺหิ ทานตฺถาเยว ปริจฺจชฺชามาติ เอกสฺมึ ฐาเน ปติฏฺฐาเปตฺวา เตนานุภาเวน ยาวชีวํ ทานํ ททนฺตา สีลํ รกฺขนฺตา อายุปริโยสาเน เทวโลเก นิพฺพตฺตึสูติ.

ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຜູ້ເປັນພໍ່ຈຶ່ງສົ່ງລູກຄືນໄປຫາແມ່ວ່າ 'ເຈົ້າຫັ້ນລະຈົ່ງຂ້າລູກຂອງເຈົ້າເອງ'. ເມື່ອສາມີg່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທັງສອງຄົນເມື່ອສະແຫວງຫາອຸບາຍເພື່ອຈະຂ້າລູກ ຈຶ່ງໄດ້ປຶກສາກັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເຮົາບໍ່ສາມາດຂ້າເດັກນ້ອຍຄົນນີ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ຢູ່ຫຼັງເຮືອນຂອງພວກເຮົາມີຈອມປວກໃຫຍ່ຢູ່ບ່ອນໜຶ່ງ, ໃນຈອມປວກນັ້ນມີພະຍານາກອາໄສຢູ່. ພວກເຮົາຈົ່ງສົ່ງເດັກນ້ອຍໄປທີ່ນັ້ນ, ພະຍານາກນັ້ນຈະກັດເຂົາໃຫ້ຕາຍ'. ທັງສອງຄິດວ່າ 'ນີ້ລະຄືອຸບາຍ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນກຸມານມາ ແລ້ວແຕ່ງຕົວໃຫ້ດ້ວຍການທາຕາ ແລະໃສ່ກຳໄລມືເປັນຕົ້ນ ເອົາໝາກບານໃສ່ໃນມືຂອງເຂົາ ແລ້ວສົ່ງໄປວ່າ 'ລູກເອີຍ ຈົ່ງໄປຫຼິ້ນຢູ່ໃກ້ຈອມປວກຫຼັງເຮືອນພຸ້ນເຖີດ'. ແລ້ວເດັກນ້ອຍນັ້ນກໍໄປ ຫຼິ້ນໝາກບານຢູ່ ແລ້ວເຮັດໝາກບານຕົກລົງໄປໃນຮູຈອມປວກ. ລຳດັບນັ້ນ ເຂົາຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເອົາໝາກບານ' ຈຶ່ງເດ່ມືເຂົ້າໄປໃນຮູຈອມປວກ. ຄັ້ງນັ້ນ ງູຮ້າຍກໍໂກດ ເຮັດສຽງຂູ່ຟູ່ໆ ແຜ່ພັງພານໃຫຍ່ ຊູຫົວຂຶ້ນມາຈາກຮູ ແລ້ວຢືນຈ້ອງເບິ່ງຢູ່ ປຽບເໝືອນບ້ວງບາດທີ່ຫຼຸດອອກຈາກມືຂອງກຸມານ. ແຕ່ກຸມານນັ້ນບໍ່ຮູ້ຫຍັງເລີຍ ຈຶ່ງຈັບຄໍງູໄວ້ຢ່າງແໜ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງແຮງສັດທາຂອງພໍ່ແມ່ ພະຍານາກຈຶ່ງໄດ້ຄາຍແກ້ວມະນີຕິດຄໍອັນມີແປດຫຼ່ຽມ ທີ່ສາມາດບັນດານສິ່ງທີ່ປາຖະໜາໄດ້ ລົງໃນຝາມືຂອງກຸມານ. ພໍ່ແມ່ຂອງກຸມານຢືນຢູ່ໃກ້ປະຕູ ເບິ່ງການກະທຳຂອງເຂົາຢູ່ ເມື່ອເຫັນແກ້ວມະນີນັ້ນ ຈຶ່ງຟ້າວແລ່ນໄປອຸ້ມລູກຂຶ້ນ ແລ້ວເອົາແກ້ວມະນີອອກຈາກມືຂອງເຂົາ. ຈາກນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ວາງແກ້ວມະນີນັ້ນໄວ້ເທິງອາສະນະອັນສະອາດ ເຮັດການບູຊາ ແລ້ວປະພົມນ້ຳອະທິຖານວ່າ 'ຂໍຈົ່ງໃຫ້ສິ່ງນີ້ແລະສິ່ງນັ້ນແກ່ພວກເຮົາເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງແກ້ວມະນີ ທັງສອງຈຶ່ງໄດ້ປຸກມົນດົບໃຫຍ່ຂຶ້ນທີ່ປະຕູເຮືອນ ປະດັບປະດາມົນດົບດ້ວຍຜ້າເພດານເປັນຕົ້ນ ປູລາດອາສະນະສຳລັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນິມົນພິກຂຸປະມານ 60 ຮູບນັ້ນໃຫ້ນັ່ງ ແລ້ວຖວາຍມະຫາທານ. ຕໍ່ມາ ພວກຊາວເມືອງໄດ້ຍິນເລື່ອງອານυພາບແຫ່ງແກ້ວມະນີ ກໍພາກັນມາຊຸມນຸມກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ປະກາດການໄດ້ແກ້ວມະນີມາດ້ວຍແຮງສັດທາຂອງຕົນໃນທ່າມກາງຊາວເມືອງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພວກເຮົາສະຫຼະແກ້ວມະນີນີ້ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຫ້ທານເທົ່ານັ້ນ' ແລ້ວນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນບ່ອນໜຶ່ງ ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງແກ້ວມະນີນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ໃຫ້ທານ ຮັກສາສິນ ຕະຫຼອດຊີວິດ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

๖.

໖.

เฉตฺวาน เปมํ อปิ อตฺรเชสุ,ททนฺติ ทานํ อิธ มานุเสวํ;

น ททาติ โก นาม นโร สมิทฺโธ,ทานญฺหิ ทานสฺส ผลํ สรนฺโตติ.

ມະນຸດທັງຫຼາຍໃນໂລກນີ້ ຕັດຄວາມຮັກແມ້ແຕ່ໃນບຸດທີ່ເກີດຈາກອົກແລ້ວ ກໍຍັງໃຫ້ທານໄດ້, ເມື່ອລະນຶກເຖິງຜົນແຫ່ງທານແລ້ວ ຄົນຜູ້ຮັ່ງມີແລ້ວ ໃຜເລີຍຈະບໍ່ໃຫ້ທານ.

ปุตฺตวตฺถุํ สตฺตมํ.

ເລື່ອງບຸດ ເປັນເລື່ອງທີ ເຈັດ.

๓๘. เตภาติกมธุวาณิชกานํ วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໘. ໃນເລື່ອງພໍ່ຄ້ານ້ຳເພິ່ງສາມພີ່ນ້ອງ ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງ.

อตีเต กิร พาราณสิยํ เต ภาติกา เอกโต หุตฺวา มธุํ วิกฺกิณนฺตา ปุตฺตทาเร โปเสนฺติ. ตโต เตสุ เอโก ปจฺจนฺตํ คนฺตฺวา มลยวาสีนํ หตฺถโต มธุํ กิณิตฺวา คณฺหาติ, เอโก คหิตคหิตมธุํ นครํ อาหรติ. เอโก เตน อาหฏาหฏมธูนิ พาราณสิยํ นิสีทิตฺวา วิกฺกิณาติ. ตสฺมึ สมเย คนฺธมาทนปพฺพเต เอโก ปจฺเจกพุทฺโธ วณโรเคนา ตุโร อโหสิ. อถญฺญตโร ปจฺเจกพุทฺโธ ตสฺส มธุนา ผาสุ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา คนฺธมาทนปพฺพเตเยว ฐิโต [Pg.150] จีวรํ ปารุปิตฺวา อากาเสนา คนฺตฺวา นครทฺวาเร โอตริตฺวา กตฺถ มธุํ ลภามีติ โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสี, ตทา ตสฺมึปรกุเล ภตึ กตฺวา ชีวมานา เอกา เจฏิกา ฆฏมาทาย อุทกตฺถํ ติตฺถํ คจฺฉนฺตี มคฺคา โอกฺกมฺม ฆฏํ ฐเปตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ, ตทา ปจฺเจกพุทฺโธ ภคินี เอตฺถ ภิกฺขาย จรนฺตานํ กตรสฺมึ ฐาเน มธุ ลพฺภตีติ ปุจฺฉิ. สา ตสฺส กถํ สุตฺวา มธุอาปณสฺส ปญฺญายนฏฺฐาเน ฐตฺวา หตฺถํ ปสาเรตฺวา เอส ภนฺเต มธุอาปโณติ ทสฺเสตฺวา ยชฺชายํ ปจฺเจกพุทฺโธ อาปณโต มธุํ น ลภติ. มม นิวตฺถวตฺถกํ ทตฺวาปิ มธุํ ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา โอโลเกนฺตี ตตฺเถว อฏฺฐาสิ, อถ ปจฺเจกพุทฺโธ อนุปุพฺเพน วิจรนฺโต มธุอาปณํ สมฺปาปุณิ, ตโต กุฏิมฺพิโก ตํ ทิสฺวา หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา อาธารเก ฐเปตฺวา มธุฆฏํ อาทาย ปตฺตสฺส อุปนาเมนฺโต สหสา นิกฺกุชฺชิ. ตโต มธุ ปตฺตํ ปูเรตฺวา อุตฺตรนฺโต ปุน ภูมิยํ ปคฺฆริ. ตํ ทิสฺวา โสมนสฺโส วาณิโช เอวํ ปตฺถนมกาสิ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ທີ່ເມືອງພາລານະສີ ມີສາມພີ່ນ້ອງຮ່ວມກັນຂາຍນ້ຳເພິ່ງ ລ້ຽງດູລູກເມຍ. ໃນບັນດາສາມພີ່ນ້ອງນັ້ນ ຜູ້ໜຶ່ງໄປທີ່ຊາຍແດນ ຊື້ນ້ຳເພິ່ງຈາກມືຂອງຊາວປ່າ, ຜູ້ໜຶ່ງນຳນ້ຳເພິ່ງທີ່ຊື້ໄດ້ແລ້ວໆ ເຂົ້າມາຍັງເມືອງ, ຜູ້ໜຶ່ງນັ່ງຂາຍນ້ຳເພິ່ງທີ່ຜູ້ນັ້ນນຳມາແລ້ວໆ ຢູ່ໃນເມືອງພາລານະສີ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮູບໜຶ່ງ ອາໄສຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄັນທະມາດານ ອາພາດດ້ວຍໂລກຝີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າອີກຮູບໜຶ່ງ ຮູ້ວ່າພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮູບນັ້ນຈະສະບາຍດີໄດ້ດ້ວຍນ້ຳເພິ່ງ ຈຶ່ງຫົ່ມຈີວອນຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄັນທະມາດານນັ້ນເອງ ແລ້ວເດີນທາງໄປທາງອາກາດ ລົງທີ່ປະຕູເມືອງ ຢືນກວດເບິ່ງວ່າ 'ເຮົາຈະໄດ້ນ້ຳເພິ່ງຢູ່ໃສນໍ'. ໃນເວລານັ້ນ ນາງທາດີຄົນໜຶ່ງ ຜູ້ອາໄສຮັບຈ້າງຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ ຖືໝໍ້ນ້ຳຈະໄປຕັກນ້ຳທີ່ທ່າເຮືອ ໄດ້ຫຼີກອອກຈາກທາງ ວາງໝໍ້ນ້ຳລົງ ໄຫວ້ແລ້ວຢືນຢູ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ລຳດັບນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ບ່ອນໃດແດ່ທີ່ຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດຢູ່ແຖວນີ້ຈະໄດ້ນ້ຳເພິ່ງ?'. ນາງໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ໃນບ່ອນທີ່ເຫັນຮ້ານຂາຍນ້ຳເພິ່ງໄດ້ຈະແຈ້ງ ເດ່ມືຊີ້ບອກວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ນັ້ນຄືຮ້ານຂາຍນ້ຳເພິ່ງ' ແລ້ວຄິດວ່າ 'ຫາກພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮູບນີ້ບໍ່ໄດ້ນ້ຳເພິ່ງຈາກຮ້ານນັ້ນ ເຮົາຈະຍອມສະຫຼະຜ້າທີ່ນຸ່ງຢູ່ເພື່ອແລກເອົານ້ຳເພິ່ງມາຖວາຍ' ຈຶ່ງຢືນເບິ່ງຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມລຳດັບ ຈົນຮອດຮ້ານຂາຍນ້ຳເພິ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພໍ່ຄ້າເຫັນພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຮັບເອົາບາດຈາກມື ວາງໄວ້ເທິງແທ່ນຮອງ ຖືໝໍ້ນ້ຳເພິ່ງເຂົ້າມາໃກ້ບາດ ແລ້ວຖອກລົງທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ນ້ຳເພິ່ງກໍເຕັມບາດ ແລ້ວລົ້ນໄຫຼລົງສູ່ພື້ນດິນ. ພໍ່ຄ້າເຫັນແນວນັ້ນແລ້ວ ເກີດຄວາມໂສມະນັດ ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ:

วุตฺตญฺหิ มหาวํเส.

ດ້ວຍວ່າ ມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

๑.

໑.

ตตฺถ ปตฺตสฺส พุทฺธสฺส, วาณิโช โส ปสาทวา;

วิสฺสนฺทยนฺโต มุขโต, ปตฺตปูรํ มธุํ อทา.

ພໍ່ຄ້າຜູ້ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ໄດ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງຈົນເຕັມບາດ ແລະລົ້ນອອກຈາກປາກໝໍ້ ແກ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຜູ້ສະເດັດມາຮອດບ່ອນນັ້ນ.

๒.

໒.

ปุณฺณญฺจ อุปฺปตีตญฺจ, ปติตญฺจ มหีตเล;

ทิสฺวา มธุํ ปสนฺโน โส, เอวํ ปณิทหี ตทา.

ພໍ່ຄ້າເຫັນນ້ຳເພິ່ງອັນເຕັມ ລົ້ນ ແລະຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນແລ້ວ ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາຢ່າງນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

๓.

໓.

ชมฺพุทีเป เอกรชฺชํ, ทาเนนาเนน โหตุ เม;

อากาเส โยชเน อาณา, ภูมิยํ โยชเนปิติ.

ด้วยຜົນທານນີ້ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະລາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວໃນຊົມພູທະວີບ, ຂໍໃຫ້ອຳນາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າແຜ່ໄປໃນອາກາດໜຶ່ງໂຍດ ແລະໃນແຜ່ນດິນໜຶ່ງໂຍດດ້ວຍເຖີດ.

เอวญฺจ ปน วตฺวา ปตฺตํ อทาสิ, ปจฺเจกพุทฺโธ ปตฺตํ ปฏิคฺคเหตฺวา ตตฺเถว ฐิโต.

ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍບາດ, ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮັບເອົາບາດແລ້ວ ກໍຢືນຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ.

๔.

໔.

อิจฺฉิตํ [Pg.151] ปตฺถิตํ ตุยฺหํ, ขิปฺปเมว สมิชฺฌตุ;

ปูเรนฺตุ จิตฺถสํกปฺปา, จนฺโท ปณฺณรโส ยถา.

ຂໍສິ່ງທີ່ທ່ານປາຖະໜາແລະຕັ້ງໃຈແລ້ວ ຈົ່ງສຳເລັດໂດຍພັນ, ຂໍຄວາມດຳລິແຫ່ງໃຈທັງຫຼາຍຈົ່ງເຕັມບໍລິບູນ ເໝືອນດັ່ງພະຈັນໃນວັນເພັງ 15 ຄ່ຳ.

๕.

໕.

อิจฺฉิตํ ปตฺถิตํ ตุยฺหํ, สพฺพเมว สมิชฺฌตุ;

ปูเรนฺตุ จิตฺตสํกปฺปา, มณิโชติรโส ยถาติ.

ຂໍສິ່ງທີ່ທ່ານປາຖະໜາແລະຕັ້ງໃຈແລ້ວທັງປວງ ຈົ່ງສຳເລັດ, ຂໍຄວາມດຳລິແຫ່ງໃຈທັງຫຼາຍຈົ່ງເຕັມບໍລິບູນ ເໝືອນດັ່ງແກ້ວມະນີໂຊຕິລົດ.

วตฺวา มงฺคลํ วฑฺเฒตฺวา อคมาสิ. อถนฺตรามคฺเค ฐิตา ฆฏเจฏิกา ปจฺเจกพุทฺธาภิมุขํ คนฺตฺวา มธุํ ลภิตฺถ ภนฺเตติ ปุจฺฉิ. เตน ลทฺธํ ภคินีติ วุตฺเต กึ วตฺวา โส อทาสีติ ปุจฺฉิ. ปจฺเจกพุทฺโธ สพฺพํ กเถสิ. สา ตํ สุตฺวา โถกํ ภนฺเต อิเธว โหถ ทาสิยา อนุคฺคหตฺถายาติ สีฆํ เคหํ คนฺตฺวา นิวตฺถปิโฬติกา อตฺตโน สาฏกํ โธวิตฺวา อาหริตฺวา จุมฺพฏกํ กตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสฺส อทาสิ, ยทา โส ภนฺเต มธุทายโก สกลชมฺพุทีเป เอกรชฺชํ กาเรติ. ตทาหํ ตสฺส อคฺคมเหสี ภเวยฺยํติ วตฺวา ปตฺถนํ กโรนฺตีเอวมาห.

ຄັນກ່າວອະນຸໂມທະນາໃຫ້ພອນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍສະເດັດຫຼີກໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງທາດີຜູ້ຖືໝໍ້ນ້ຳ ຢືນຢູ່ລະຫວ່າງທາງ ໄດ້ເດີນເຂົ້າໄປຫາພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານໄດ້ນ້ຳເພິ່ງແລ້ວບໍ?'. ເມື່ອພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ໄດ້ແລ້ວ ນ້ອງຍິງ' ນາງຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ເຂົາກ່າວຢ່າງໃດແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍ?'. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງບອກເລື່ອງທັງໝົດໃຫ້ຟັງ. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຈົ່ງໂປດຢືນຢູ່ບ່ອນນີ້ຄາວໜຶ່ງ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ນາງທາດີຜู້ນີ້ເຖີດ' ແລ້ວຟ້າວແລ່ນກັບໄປເຮືອນ ຊັກຜ້າສະໄບຂອງຕົນໃຫ້ສະອາດ ແລ້ວນຳມາຂົດເປັນຜ້າຮອງບາດຖວາຍແກ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນການໃດທີ່ຊາຍຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງນັ້ນ ໄດ້ເປັນພະລາຊາປົກຄອງຊົມພູທະວີບທັງໝົດ ໃນການນັ້ນ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຂອງເພິ່ນດ້ວຍເຖີດ' ແລ້ວກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

๖.

໖.

ยทา เต มธุโท ภนฺเต, ภูภุโช โหติ ภูตเล;

ตสฺส เหสฺสํ ตทา ภนฺเต, ปิยา อคฺคมเหสิกา.

ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນການໃດທີ່ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງນັ້ນ ໄດ້ເປັນພະລາຊາໃນແຜ່ນດິນ, ໃນການນັ້ນ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງເພິ່ນ.

๗.

໗.

สุรูปาจ สุวาณีจ, สุยสา สุพฺพตา สุภา;

อสฺสํ ตสฺส ปิยาจาถ, มนาปา อิจฺฉทา สทาติ.

ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ມີວາຈາອ່ອນຫວານ ມີຍົດໃຫຍ່ ມີວັດປະຕິບັດອັນດີ ມີສະເໜ່ ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈ ແລະໃຫ້ສິ່ງທີ່ປາຖະໜາແກ່ເພິ່ນສະເໝີ.

ตสฺสาปิ ตทา ปจฺเจกพุทฺโธ ตเถว โหตูติ มงฺคลํ วตฺวา อากาเสน คนฺธมาทนเมว อคมาสิ, อถาปรภาเค เต ตโยปิ เอกโต หุตฺวา มธุโลกนํ กโรนฺตา ตํ มธุฆฏํ กุหึติ ปุจฺฉึสุ, โส เตนตฺตนา กตกมฺมํ วตฺวา สเจ ตุมฺเห ตสฺมึ ปตฺตึ อนุโมเทยฺยาถ, ตํ สาธุ. โน เจ. มธุอคฺฆนกํ มม หตฺถโต คณฺหถาติ วตฺวา เตหิ ตโต น โน อตฺโถ มธุนา, กีทิสสฺเสตํ อทาสีติ วุตฺเต ตํ สุตฺวา อิตโร ปจฺเจกพุทฺธา นาเม เต คนฺธมาทเน วสนฺติ กาสาวํ [Pg.152] ปารุปิตฺวา กุเล กุเล ภิกฺขํ จรนฺติ, สนฺโต เอเต สีลวนฺตาติ กเถสิ, อถ เตสุ เชฏฺโฐ พฺราหฺมณจณฺฑาลกาปิ กาสาวํ ปริทหิตฺวา จรนฺติ. นูนายํ จณฺฑาลโกติ มญฺญามีติ อาห, มชฺฌิโม กุชฺฌิตฺวา ตว ปจฺเจกพุทฺธํ ปรสมุทฺเท ขิปาหีติ อโวจ, อถ เตสํ กถํ สุตฺวา มธุทายโก มา โภ ตุมฺเห อริยานํ มเหสกฺขานํ มหานุภาวานํ ปจฺเจกพุทฺธานํ ผรุสํ กเถถ. นิรยทุกฺขา น ภายถาติอาทินา อเนกา กาเรน นิวาเรตฺวา เตสํ คุณํ ปกาเสสิ, ตํ สุตฺวา เต อุโภปิ สาธูติ ปสนฺนาจิตฺตา อนุโมทึสุ, อปรภาเค เต กาลํ กตฺวา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺตา ตตฺถ ตตฺถ มหาสมฺปตฺติโย อนุภวิตฺวา อมฺหากํ สตฺถุ ปรินิพฺพาณโต ทฺวินฺนํ วสฺสสตานํ อจฺจเยน อตฺตโน อตฺตโน สมฺปตฺตฏฺฐาเน นิพฺพตฺตึสุ. เตน วุตฺตํ.

ໃນເວລານັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າກໍໄດ້ໃຫ້ພອນແກ່ນາງວ່າ 'ຂໍຈົ່ງເປັນຢ່າງນັ້ນເຖີດ' ແລ້ວສະdepໄປທາງອາກາດສູ່ພູເຂົາຄັນthະມາດານນັ້ນເອງ. ໃນການຕໍ່ມາ ພີ່ນ້ອງທັງສາມຄົນໄດ້ມາພົບກັນ ເມື່ອກວດເບິ່ງນ້ຳເພິ່ງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ໝໍ້ນ້ຳເພິ່ງນັ້ນຢູ່ໃສ?'. ພໍ່ຄ້ານັ້ນຈຶ່ງບອກເລື່ອງທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄປ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຫາກພວກທ່ານອະນຸໂມທະນາສ່ວນບຸນນັ້ນ ກໍເປັນການດີ, ແຕ່ຫາກບໍ່ອະນຸໂມທະນາ ກۆຈົ່ງຮັບເອົາຄ່ານ້ຳເພິ່ງຈາກມືຂອງຂ້ອຍເຖີດ'. ພີ່ນ້ອງທັງສອງກ່າວວ່າ 'ພວກເຮົາບໍ່ຕ້ອງການຄ່ານ້ຳເພິ່ງດອກ, ແຕ່ທ່ານໄດ້ຖວາຍແກ່ຄົນແບບໃດ?'. ພໍ່ຄ້ານັ້ນໄດ້ຟັງແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຊື່ວ່າ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ອາໄສຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄັນທະມາດານ ຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມຕະກູນຕ່າງໆ ທ່ານເປັນຜູ້ສະຫງົບ ແລະມີສິນ'. ໃນບັນດາພີ່ນ້ອງນັ້ນ ພີ່ກົກກ່າວວ່າ 'ພວກພາມຄົນຈັນທານກໍຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດທ່ຽວໄປຄືກັນ, ຂ້ອຍຄິດວ່າຜູ້ນັ້ນຄົງຈະເປັນຄົນຈັນທານແທ້ໆ'. ພີ່ກາງເກີດຄວາມໂກດແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງເອົາພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຂອງທ່ານໄປຖິ້ມໃສ່ມະຫາສະໝຸດພຸ້ນຊະ'. ຄັ້ງນັ້ນ ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງໄດ້ຟັງຄຳຂອງພີ່ນ້ອງທັງສອງແລ້ວ ຈຶ່ງຫ້າມປາມດ້ວຍເຫດຜົນຕ່າງໆ ວ່າ 'ພວກທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຄຳຫຍາບຊ້າຕໍ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອະລິຍະເຈົ້າ ມີສັກໃຫຍ່ ມີອານຸພາບຫຼາຍເລີຍ, ພວກທ່ານບໍ່ຢ້ານທຸກໃນນະຮົກບໍ?' ແລ້ວໄດ້ປະກາດຄຸນຂອງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ທັງສອງຄົນໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ກ່າວວ່າ 'ສາທຸ' ແລ້ວອະນຸໂມທະນານຳ. ໃນການຕໍ່ມາ ພີ່ນ້ອງທັງສາມຄົນໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ ແລ້ວທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ ໄດ້ສະເຫວີຍມະຫາສົມບັດໃນທີ່ນັ້ນໆ ເມື່ອລ່ວງເລີຍໄດ້ສອງຮ້ອຍປີຫຼັງຈາກການສະເດັດດັບຂັນທະປະລິນິບພານຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຖານທີ່ທີ່ຕົນເອງເຂົ້າເຖິງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

๘.

໘.

อโสโก มธุโท สนฺธิ, มิตฺตาเทวี ตุ เจฏิกา;

จณฺฑาลวาที นิคฺโรโธ, ติสฺโส โส ปารวาทิโกติ.

ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງໄດ້ມາເປັນພະເຈົ້າອະໂສກ, ສ່ວນນາງທາດີໄດ້ມາເປັນພະນາງອະສັນທິມິດຕາ, ຜູ້ກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນຈັນທານໄດ້ມາເປັນພະນິໂຄດ, ສ່ວນຜູ້ກ່າວໃຫ້ເອົາໄປຖິ້ມທະເລໄດ້ມາເປັນພະຕิສສະ.

เตสุ จณฺฑาลวาที เชฏฺฐวาณิโช พินฺทุสารรญฺโญ เชฏฺฐปุตฺตสฺส สุมนราชกุมารสฺส ปุตฺโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ. ตสฺสายมานุปุพฺพีกถา. พินฺทุสารรญฺโญ กิร ทุพฺพลกาเลเยว อโสกกุมาโร อตฺตนา ลทฺธํ อุชฺเชนิยา รชฺชํ ปหาย อาคนฺตฺวา สพฺพนครํ อตฺตโน หตฺถคตํ กตฺวา สุมนราชกุมารํ อคฺคเหสิ. ตํ ทิวสเมว สุมนสฺส ราชกุมารสฺส สุมนา นาม เทวี ปริปุณฺณคพฺภา อโหสิ. สา อญฺญาตกเวเสน นิกฺขมิตฺวา อวิทูเร อญฺญตรํ จณฺฑาลคามํ สนฺธาย คจฺฉนฺตี เชฏฺฐกจณฺฑาลสฺส เคหโต อวิทูเร นิคฺโรโธ อตฺถิ, ตสฺมึ รุกฺเข อธิวตฺถาย เทวตาย อิโต เอหิ สุมเนติ วทนฺติยา สทฺทํ สุตฺวา ตสฺสา สมีปํ คตา, เทวตา อตฺตโน อานุภาเวน เอกํ สาลํ นิมฺมิณิตฺวา เอตฺถ วสาหีติ ปาทาสิ. สา [Pg.153] ตํ สาลํ ปาวิสิ, คตทิวเสเยว สา ปุตฺตํ วิชายิ. สา ตสฺส นิคฺโรธเทวตาย ปริคฺคหิตตฺตา นิคฺโรโธตฺเวว นามํ อกาสิ. เชฏฺฐกจณฺฑาโล ทิฏฺฐทิวสโตปฺปภุติ ตํ อตฺตโน สามิธีตรํ วิย มญฺญมาโน นิพทฺธวตฺตํ ปฏฺฐเปสิ. ราชธีตา ตตฺถ สตฺตวสฺสานิ วสิ, นิคฺโรธกุมาโรปิ สตฺตวสฺสิโก ชาโต, ตทา มหาวรุณตฺเถโร นาม เอโก อรหา ทารกสฺส เหตุสมฺปทํ ทิสฺวา วิหรมาโน สตฺตวสฺสิโก ทานิ ทารโก. กาโล นํ ปพฺพาเชตุํติ จินฺเตตฺวา ราชธีตาย อาโรจาเปตฺวา นิคฺโรธกุมารํ ปพฺพาเชสิ, กุมาโร ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณิ. เตน วุตฺตํ มหาวํเส.

ໃນບັນດາພໍ່ຄ້າເຫຼົ່ານັ້ນ, ຫົວໜ້າພໍ່ຄ້າຜູ້ທີ່ເວົ້າຄຳວ່າຈັນທານ (ຈັນທາລະວາທີ) ໄດ້ໄປເກີດເປັນໂອລົດຂອງພະສຸມະນະຣາຊະກຸມານ ຜູ້ເປັນພະຣາຊະໂອລົດອົງໃຫຍ່ຂອງພະເຈົ້າພິນທຸສານ. ນີ້ແມ່ນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບຂອງພະກຸມານນັ້ນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເວລາທີ່ພະເຈົ້າພິນທຸສານຊົງພະປະຊວນ (ມີກຳລັງອ່ອນເພຍ), ພະອະໂສກກຸມານໄດ້ລະຖິ້ມລາດຊະສົມບັດໃນເມືອງອຸຊເຊນີທີ່ພະອົງໄດ້ຮັບ ແລ້ວສະເດັດມາ ຍຶດເອົາພະນະຄອນທັງໝົດໄວ້ໃນກຳມືຂອງພະອົງ ແລະໄດ້ຈັບກຸມພະສຸມະນະຣາຊະກຸມານ. ໃນວັນນັ້ນເອງ, ພະນາງສຸມະນາເທວີ ພະມະເຫສີຂອງພະສຸມະນະຣາຊະກຸມານ ມີພະຄັນແກ່ຖ້ວນທົດສະມາດ (ເຕັມກຳນົດ). ພະນາງໄດ້ປອມຕົວສະເດັດອອກໄປ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງໝູ່ບ້ານຄົນຈັນທານແຫ່ງໜຶ່ງໃນທີ່ບໍ່ໄກ. ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກເຮືອນຂອງຫົວໜ້າຄົນຈັນທານ ມີຕົ້ນໄຊ (ນິໂຄຣດ) ຕົ້ນໜຶ່ງຢູ່, ພະນາງໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄຊນັ້ນເອີ້ນວ່າ 'ມາທາງນີ້ເຖີດ, ພະນາງສຸມະນາ' ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປໃກ້ເທວະດານັ້ນ. ເທວະດາໄດ້ນິລະມິດສາລາຫຼັງໜຶ່ງດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ແລ້ວຖວາຍວ່າ 'ຂໍເຊີນພະນາງປະທັບຢູ່ທີ່ນີ້ເຖີດ'. ພະນາງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປໃນສາລານັ້ນ ແລະໃນວັນທີ່ສະເດັດໄປຮອດນັ້ນເອງ ພະນາງກໍໄດ້ປະສູດພະຣາຊະໂອລົດ. ພະນາງໄດ້ຕັ້ງພະນາມແກ່ພະໂອລົດນັ້ນວ່າ 'ນິໂຄຣດ' ເພາະເຫດທີ່ພະໂອລົດນັ້ນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຮັກສາຈາກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ຕົ້ນໄຊ (ນິໂຄຣດ). ຫົວໜ້າຄົນຈັນທານ ນັບຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ໄດ້ເຫັນພະນາງ ກໍຄິດວ່າພະນາງເປັນຄືກັບລູກສາວຂອງນາຍຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ຈັດແຈງການບຳລຸງຮັກສາເປັນປະຈຳ. ພະຣາຊະທິດາ (ພະນາງສຸມະນາ) ໄດ້ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນເວລາ 7 ປີ, ພະນິໂຄຣດກຸມານກໍມີພະຊົນມາຍຸໄດ້ 7 ປີ. ໃນເວລານັ້ນ, ພະມະຫາວະລຸນນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ເຫັນອຸປະນິໄສອັນສົມບູນຂອງເດັກນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເດັກນ້ອຍມີອາຍຸໄດ້ 7 ປີແລ້ວ, ເຖິງເວລາທີ່ຈະໃຫ້ເຂົາບວດໄດ້ແລ້ວ' ຈຶ່ງໄດ້ບອກໃຫ້ພະຣາຊະທິດາຊົງຊາບ ແລ້ວໃຫ້ພະນິໂຄຣດກຸມານບວດ. ພະກຸມານໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມ (ປາຍມີດແຖ) ນັ້ນເອງ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

๙.

໙.

ตํ มหาวรุโณ เถโร, ตทา ทิสฺวา กุมารกํ;

อุปนิสฺสยสมฺปนฺนํ, อรหา ปุจฺฉิ มาตรํ;

ปพฺพาเชสิ ขุรคฺเค โส, อรหตฺตมปาปุณีติ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະມະຫາວະລຸນນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນ ໄດ້ເຫັນກຸມານນັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອຸປະນິໄສ ຈຶ່ງໄດ້ຂໍອະນຸຍາດນຳມານດາ ແລ້ວໃຫ້ບວດ, ພະກຸມານນັ້ນໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມ (ປາຍມີດແຖ) ນັ້ນເອງ.

โส กิร เอกทิวสํ ปาโตว สรีรํ ปฏิชคฺคิตฺวา อาจริยุปชฺฌายวตฺตํ กตฺวา ปตฺตจีวร มาทาย มาตุอุปาสิกาย เคหทฺวารํ คจฺฉามีติ นิกฺขมิ. มาตุนิวาสฏฺฐานญฺจสฺส ทกฺขิณทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา นครมชฺเฌน คนฺตฺวา ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา คนฺตพฺพํ โหติ. เตน จ สมเยน อโสโก ธมฺมราชา ปาจีนทิสาภิมุโข สีหปญฺชเร จงฺกมติ. ตํ ขณํเยว นิคฺโรโธ ราชงฺคณํ สมฺปาปุณิ สนฺตินฺทฺริโย สนฺตมานโส ยุคมตฺตํ เปกฺขมาโน, เตน วุตฺตํ เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อทฺทส นิคฺโรธํ สามเณรํ ราชงฺคเณน คจฺฉนฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ สนฺตินฺทฺริยํ อิริยาปถสมฺปนฺนนฺติ. ทิสฺวา ปนสฺส เอตทโหสิ. อยํ ชโน สพฺโพปิ วิกฺขิตฺตจิตฺโต ภนฺตมิคปฏิภาโค. อยํ ปน ทหรโก อวิกฺขิตฺโต อติวิยสฺส อาโลกิตวิโลกิตํ สมฺมิญฺชนปสารณญฺจ โสภติ. อทฺธา เอตสฺสพฺภนฺตเร โลกุตฺตรธมฺโม ภวิสฺสตีติ รญฺโญ สห [Pg.154] ทสฺสเนเนว สามเณเร จิตฺตํ ปสีทิ, เปมํ สณฺฐหิ, กสฺมา. ปุพฺเพ กิร ปุญฺญกรณกาเล รญฺโญ เชฏฺฐกภาตา วาณิชโกยํ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ວັນໜຶ່ງໃນເວລາເຊົ້າຕຣູ່, ພະສາມະເນນນັ້ນຊຳຮະລ່າງກາຍແລ້ວ ໄດ້ເຮັດວັດປະຕິບັດຕໍ່ພະອາຈານແລະພະອຸປັດຊາ ແລ້ວຖືບາດແລະຈີວອນ ອອກເດີນທາງໄປດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ຈະໄປຍັງປະຕູເຮືອນຂອງໂຍມມານດາ'. ກໍການທີ່ຈະໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງມານດານັ້ນ ຈະຕ້ອງເຂົ້າໄປໃນເມືອງທາງປະຕູທິດໃຕ້ ຜ່ານໃຈກາງເມືອງ ແລ້ວອອກໄປທາງປະຕູທິດຕາເວັນອອກ. ໃນເວລານັ້ນເອງ, ພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ (ທຳມະຣາຊາ) ຊົງສະເດັດຈົງກົມຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ (ປ່ອງຢ້ຽມ) ຜິນພະພັກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ, ພະນິໂຄຣດສາມະເນນໄດ້ເດີນທາງມາຮອດລານຫຼວງ ດ້ວຍອິນຊີອັນສະຫງົບ ມີໃຈສະຫງົບ ທອດສາຍຕາເບິ່ງພຽງຊົ່ວແອກໜຶ່ງ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງg່າວວ່າ 'ວັນໜຶ່ງ ພະຣາຊາປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນນິໂຄຣດສາມະເນນ ຜູ້ເຝິກຕົນແລ້ວ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຕົນແລ້ວ, ມີອິນຊີອັນສະຫງົບ, ສົມບູນດ້ວຍອິຣິຍາບົດ ກຳລັງເດີນຜ່ານລານຫຼວງໄປ'. ຄັນທອດພະເນດເຫັນແລ້ວ ພະອົງກໍຊົງດຳຣິວ່າ 'ຄົນທັງປວງເຫຼົ່ານີ້ ລ້ວນແຕ່ມີຈິດໃຈຟຸ້ງຊ່ານ ປຽບເໝືອນເນື້ອ (ກວາງ) ທີ່ຕື່ນຕົກໃຈ. ສ່ວນເດັກນ້ອຍຜູ້ນີ້ ບໍ່ມີຈິດໃຈຟຸ້ງຊ່ານເລີຍ, ການແນມເບິ່ງ ການຫຼຽວເບິ່ງ ການຄູ້ເຂົ້າ ແລະການຢຽດອອກຂອງລາວ ຊ່າງງົດງາມເຫຼືອເກີນ. ແທ້ຈິງແລ້ວ, ພາຍໃນຂອງສາມະເນນນີ້ ຄົງຈະມີໂລກຸດຕະຣະທຳຢ່າງແນ່ນອນ'. ພຽງແຕ່ໄດ້ເຫັນເທົ່ານັ້ນ, ພະຣາຊາກໍມີພະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສໃນສາມະເນນ, ຄວາມຮັກກໍເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະຊາດ ເມື່ອຄັ້ງທີ່ເຮັດບຸນຮ່ວມກັນ, ສາມະເນນນີ້ເຄີຍເປັນພີ່ຊາຍຄົນໃຫຍ່ຜູ້ເປັນພໍ່ຄ້າຂອງພະຣາຊາ.

๑๐.

໑໐.

ปุพฺเพว สนฺนิวาเสน, ปจฺจุปฺปนฺนหิเตน วา;

เอวํ ตํ ชายเต เปมํ, อุปฺปลํว ยโถทเกติ.

ຄວາມຮັກນັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນໃນກ່ອນ ຫຼືເພາະການເກື້ອກູນກັນໃນປັດຈຸບັນ, ເໝືອນດັ່ງດອກບົວເກີດຂຶ້ນໃນນ້ຳ ສະນັ້ນ.

อถ ราชา สญฺชาตเปโม สพหุมาโน สามเณรํ ปกฺโกสถาติ อมจฺเจ เปเสสิ, เต อติจิรายนฺตีติ ปุน ทฺเว ตโย เปเสสิ ตุริตํ อาคจฺฉตูติ. สามเณโร อตฺตโน ปกติยา เอว อคมาสิ. ราชา ปติรูปาสนํ ญตฺวา นิสีทถาติ อาห. โส อิโตจิโต จ วิโลเกตฺวา นตฺถิ ทานิ อญฺโญ ภิกฺขูติ สมุสฺสิตเสตจฺฉตฺตํ ราชปลฺลงฺกํ อุปสงฺกมิตฺวา ปตฺตํ คณฺหนตฺถาย รญฺโญ อาการํ ทสฺเสสิ. ราชา ตํ ปลฺลงฺกสมีปํ คจฺฉนฺตํ เอว ทิสฺวา จินฺเตสิ อชฺเชว ทานิ อยํ สามเณโร อิมสฺส เคหสฺส สามิโก ภวิสฺสตีติ, สามเณโร รญฺโญ หตฺเถ ปตฺตํ ทตฺวา ปลฺลงฺกํ อภิรุหิตฺวา นิสีทิ. ราชา อตฺตโน อตฺถาย สมฺปาทิตํ สพฺพํ ยาคุขชฺชกภตฺตวิกตึ อุปนาเมสิ. สามเณโร อตฺตโน ยาปนมตฺตเมว สมฺปฏิจฺฉิ. ภตฺตกิจฺจาวสาเน ราชา อาห สตฺถารา ตุมฺหากํ ทินฺนโอวาทํ ชานาถาติ. ชานามิ มหาราช เอกเทเสนาติ. ตาต มยฺหมฺปี นํ กเถหีติ. สาธุ มหาราชาติ รญฺโญ อนุรูปํ ธมฺมปเอท อปฺปมาทวคฺคํ อนุโมทนตฺถาย อภาสิ. ราชา ปน อปฺปมาโท อมตปทํ, ปมาโท มจฺจุโน ปทํติ สุตฺวาว อญฺญาตํ ตาต, ปริโยสาเปหีติ อาห. สามเณโร อนุโมทนา วสาเน ทฺวตฺตึสธุวภตฺตานิ ลภิตฺวา ปุน ทิวเส ทฺวตฺตึสภิกฺขู คเหตฺวา ราชนฺโตปุรํ ปวิสิตฺวา ภตฺตกิจฺจ มกาสิ. ราชา อญฺเญปิ ทฺวตฺตึสภิกฺขู ตุมฺเหหิ สทฺธึสฺเว ภิกฺขํ คณฺหนฺตูติ เอเตเนว อุปาเยน ทิวเส [Pg.155] ทิวเส วฑฺฒาเปนฺโต สฏฺฐิสหสฺสานํ พฺราหฺมณปริพฺพาชกานํ ภตฺตํ อุปจฺฉินฺทิตฺวา อนฺโตนิเวสเน สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ นิคฺโรธตฺเถรคเตเนว ปสาเทน. นิคฺโรธตฺเถโรปิ ราชานํ สปริสํ ตีสุ สรเณสุ ปญฺจสุ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา พุทฺธสาสเน โปถุชฺชนิเกน ปสาเทน อจลปฺปสาทํ กตฺวา ปติฏฺฐาเปสิ. ราชาปิ อโสการามํ นาม มหาวิหารํ การาเปตฺวา สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ. สกลชมฺพุทีเป จตุราสีติยา นครสหสฺเสสุ จตุราสีติวิหารสหสฺสานิ การาเปสิ. เตน วุตฺตํ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພະຣາຊາຜູ້ມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າ ໄດ້ຊົງສົ່ງພວກອາມາດໄປດ້ວຍຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງໄປນິມົນສາມະເນນມາ'. ເມື່ອເຫັນວ່າພວກອາມາດຊັກຊ້າ ພະອົງຈຶ່ງຊົງສົ່ງໄປອີກສອງສາມຄົນ ດ້ວຍຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງໃຫ້ນິມົນມາໂດຍໄວ'. ສາມະເນນກໍເດີນມາຕາມປົກກະຕິຂອງຕົນເອງ. ພະຣາຊາຊົງຊາບວ່າຄວນຈະນັ່ງບ່ອນໃດ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຂໍເຊີນນັ່ງເຖີດ'. ສາມະເນນຫຼຽວເບິ່ງທາງນີ້ທາງນັ້ນ ເຫັນວ່າບໍ່ມີພິກຂຸອື່ນຢູ່ເລີຍ ຈຶ່ງເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ພະຣາຊະບັນລັງທີ່ກາງກັ້ນດ້ວຍເສດຕະສັດ (ຮົ່ມຂາວ) ແລ້ວສະແດງອາການໃຫ້ພະຣາຊາຊົງຮັບບາດ. ພະຣາຊາທອດພະເນດເຫັນສາມະເນນເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ບັນລັງຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ໃນວັນນີ້ເອງ ສາມະເນນຮູບນີ້ຈະໄດ້ເປັນເຈົ້າຂອງເຮືອນຫຼັງນີ້'. ສາມະເນນໄດ້ຖວາຍບາດໄວ້ໃນພະຫັດຂອງພະຣາຊາ ແລ້ວຂຶ້ນໄປນັ່ງເທິງພະຣາຊະບັນລັງ. ພະຣາຊາໄດ້ນ້ອມຖວາຍຢາຄູ, ຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະອາຫານຄາວຫວານທຸກຊະນິດ ທີ່ໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້ສະເພາະພະອົງ. ສາມະເນນຮັບເອົາພຽງແຕ່ພໍຍັງຊີບໃຫ້ເປັນໄປເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອສຳເລັດພັດຕະກິດແລ້ວ, ພະຣາຊາໄດ້ຕັດຖາມວ່າ 'ທ່ານຮູ້ຈັກໂອວາດທີ່ພະສາດສະດາຊົງສະແດງແກ່ພວກທ່ານບໍ່?'. ສາມະເນນຕອບວ່າ 'ຂໍຖວາຍພະພອນ ມະຫາບໍພິດ, ອາດຕະມາພາບຮູ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ພະຣາຊາຕັດວ່າ 'ພໍ່ຈົ່ງສະແດງທຳນັ້ນແກ່ໂຍມແດ່ເຖີດ'. ສາມະເນນຮັບຄຳວ່າ 'ດີແລ້ວ ມະຫາບໍພິດ' ແລ້ວໄດ້ສະແດງອັບປະມາທະວັກ ໃນທຳມະບົດ ອັນສົມຄວນແກ່ພະຣາຊາ ເພື່ອເປັນການອະນຸໂມທະນາ. ພະຣາຊາໄດ້ສະດັບຄຳວ່າ 'ຄວາມບໍ່ປະໝາດ ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມບໍ່ຕາຍ, ຄວາມປະໝາດ ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມຕາຍ' ແລ້ວ ກໍຕັດວ່າ 'ພໍ່ເອີຍ, ໂຍມເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ຈົ່ງຢຸດພຽງເທົ່ານີ້ເຖີດ'. ໃນຕອນທ້າຍຂອງການອະນຸໂມທະນາ, ສາມະເນນໄດ້ຮັບພັດຕະຫານປະຈຳ 32 ທີ່, ໃນວັນຕໍ່ມາ ໄດ້ພາພິກຂຸ 32 ຮູບ ເຂົ້າໄປສູ່ພະຣາຊະວັງເພື່ອສັນພັດຕະຫານ. ພະຣາຊາຕັດວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພິກຂຸອື່ນໆ ອີກ 32 ຮູບ ຈົ່ງມາຮັບບິນທະບາດຮ່ວມກັບທ່ານໃນມື້ອື່ນເຖີດ'. ດ້ວຍອຸບາຍນີ້, ພະອົງໄດ້ຊົງເພີ່ມຈຳນວນພິກຂຸຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໃນແຕ່ລະວັນ, ຈົນໄດ້ງົດການຖວາຍອາຫານແກ່ພວກພາມແລະປະຣິພາຊົກ 60,000 ຄົນ ແລ້ວໄດ້ຈັດຕັ້ງພັດຕະຫານປະຈຳຖວາຍແກ່ພະພິກຂຸ 60,000 ຮູບ ພາຍໃນພະຣາຊະວັງ ດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະນິໂຄຣດເຖຣະນັ້ນເອງ. ຝ່າຍພະນິໂຄຣດເຖຣະກໍໄດ້ໃຫ້ພະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ 3 ແລະສິນ 5, ເຮັດໃຫ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາດສະໜາ ທີ່ເຄີຍເປັນພຽງຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງປຸຖຸຊົນ ກາຍເປັນຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນແໜ້ນແຟ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ພະຣາຊາກໍໄດ້ຊົງສ້າງມະຫາວິຫານຊື່ວ່າ ອະໂສກaຣາມ ແລະໄດ້ຈັດຕັ້ງພັດຕະຫານປະຈຳຖວາຍແກ່ພະພິກຂຸ 60,000 ຮູບ. ທັງໄດ້ຊົງສ້າງວິຫານ 84,000 ແຫ່ງ ໃນເມືອງ 84,000 ແຫ່ງ ທົ່ວຊົມພູທະວີບທັງໝົດ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๑.

໑໑.

จณฺฑาลวาทิโทเสน,ชาโต จณฺฑาลคามเก;

ปตฺตานุโมทนา ปากา,อาเส โส หิ อนาสโวติ.

ເພາະໂທດແຫ່ງການກ່າວຄຳວ່າຈັນທານ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ໄປເກີດໃນໝູ່ບ້ານຄົນຈັນທານ; ແຕ່ເພາະຜົນແຫ່ງການອະນຸໂມທະນາບາດ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ເປັນຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະກິເລດ.

อยํ นิคฺโรธตฺเถรสฺส กถานโย.

ນີ້ແມ່ນເລື່ອງລາວຂອງພະນິໂຄຣດເຖຣະ.

มธุทายโก ปน วาณิโช เทวโลกโต จวิตฺวา ปุปฺผปุเร ราชกุเล อุปฺปชฺชิตฺวา ปิยทาโส นาม กุมาโร หุตฺวา ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา สกลชมฺพุทีเป เอกรชฺชํ อกาสิ. กถํ.

ສ່ວນພໍ່ຄ້າຜູ້ຖວາຍນ້ຳເຜິ້ງນັ້ນ ໄດ້ເຄື່ອນ (ຈຸຕິ) ຈາກເທວະໂລກ ແລ້ວມາເກີດໃນລາດຊະຕະກູນ ໃນເມືອງປຸບຜະບຸຣີ ເປັນພະກຸມານຊື່ວ່າ ປິຍະທາໂສ ໄດ້ຊົງຍົກເສດຕະສັດຂຶ້ນຄອງລາດ ເປັນເອກະຣາດໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດ. ເປັນໄປແນວໃດ?

พินฺทุสารราชสฺส เอกสตปุตฺตา อเหสุํ. เต สพฺเพ อโสโก อตฺตนา สทฺธึ เอกมาติกํ ติสฺสกุมารํ ฐเปตฺวา ฆาเตสิ. ฆาเตนฺโต จตฺตาริ วสฺสานิ อนภิสิตฺโตว รชฺชํ กาเรตฺวา จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพาณโต ทฺวินฺนํ วสฺสสตนํ อุปริ อฏฺฐารสเม วสฺเส สกลชมฺพุทีเป เอกรชฺชาภิเสกํ ปาปุณิ. อถ ตํ สกลชมฺพุทีเป จตุราสีตินครสหสฺเส ราชาโน อาคนฺตฺวา อุปฏฺฐหิสฺสนฺติ. ติณฺณํ อุตูนํ อนุจฺฉวิกา ตโย ปาสาทา อเหสุํ. เอโก มหาสปฺปิโก[Pg.156], เอโก โมรคีโว, เอโก มงฺคโล นาม, เตสุ เนกนาฏกสหสฺสปริวุโต ปฏิวสติ. ยาสฺส มธุอาปณํ ทสฺเสสิ, สา อสนฺธิมิตฺตา นาม เทวจฺฉรปริภาคา ราชธีตา หุตฺวา สฏฺฐิสหสฺสานํ อิตฺถีนํ เชฏฺฐิกา ธมฺมาโสกรญฺโญ อคฺคมเหสี อโหสิ. อภิเสกานนฺตรํ ตสฺส อิมา ราชิทฺธิโย อาคตา, ปถวิยา จ เหฏฺฐา โยชนปฺปมาเณ อาณา ปวตฺตติ. ตถา อุปริ อากาเส. อโนตตฺตทหโต อฏฺฐหิ กาเชหิ โสฬสปานียฆเฏ ทิวเส ทิวเส เทวตา อาหรนฺติ. ยโต สาสเน อุปฺปนฺนสทฺโธ หุตฺวา อฏฺฐฆเฏ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทาสิ. ทฺเว ฆเฏ สฏฺฐิมตฺตานํ เตปิฏกภิกฺขูนํ ทฺเว ฆเฏ อคฺคมเหสิยา อสนฺธิมิตฺตาย. จตฺตาโร ฆเฏ อตฺตนา ปริภุญฺจิ เทวตา, เอว หิมวนฺตโต นาคลตาทนฺตกฏฺฐํ สินิทฺธํ มุทุกํ รสวนฺตํ ทิวเส ทิวเส อาหรนฺติ, เตน รญฺโญ จ มเหสิยา จ โสฬสนฺนํ นาฏกสหสฺสานญฺจ สฏฺฐิมตฺตานญฺจ ภิกฺขุสหสฺสานํ เทวสิกํ ทนฺตโปณกิจฺจํ นิปฺผชฺชติ. เทวสิกเมวสฺส เทวตา อคทามลกํ อคทหรีฏกํ สุวณฺณวณฺณญฺจ คนฺธรสสมฺปนฺนํ อมฺพปกฺกํ อาหรนฺติ. ฉทฺทนฺตทหโต ปญฺจวณฺณํ นิวาสนปารุปนํ ปีตกวณฺณํ หตฺถปุญฺฉนกปฏํ ทิพฺพญฺจ ปานํ อาหรนฺติ. เทวสิกเมวสฺส อนุเลปนคนฺธํ ปารุปนตฺถาย อสุตฺตมยิกํ สุมนปุปฺผปฏํ มหารหญฺช อญฺชนํ นาคภวนโต นาคราชาโน อาหรนฺติ. ฉทฺทนฺตทหโตเยว อุฏฺฐิตสฺส สาลิโน นววาหสหสฺสนิ ทิวเส ทิวเส สุวา อาหรนฺติ. เต มูสิกา นิตฺถุสกานิ กโรนฺติ. เอโกปิ ขณฺฑตณฺฑุโล นาโหสิ. รญฺโญ สพฺพฏฺฐาเนสุ อยเมว ตณฺฑุโล ปริโภคํ คจฺฉติ. มธุมกฺขิกา มธุํ กโรนฺติ. กมฺมารสาลาสุ อจฺฉา กูฏํ ปหรนฺติ. กรวีกสกุณา อาคนฺตฺวา มธุรสฺสรํ วิกูเชนฺตา รญฺโญ พลิกมฺมํ กโรนฺติ. อิมาหิ อิทฺธีหิ สมนฺนาคโต ราชา เอกทิวสํ สุวณฺณสงฺขลิกพนฺธนํ [Pg.157] เปเสตฺวา จตุนฺนํ พุทฺธานํ อธิคตรูปทสฺสนํ กปฺปา ยุกํ มหากาลนาคราชานํ อานยิตฺวา เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐา มหารเห ปลฺลงฺเก นิสีทาเปตฺวา อเนกสต วณฺเณหิ ชลชถลชปุปฺเผหิ สุวณฺณปุปฺเผหิ จ ปูชํ กตฺวา สพฺพา ลงฺการปติมณฺฑิเตหิ โสฬสหิ นาฏกสหสฺเสหิ สมนฺตโต ปริกฺขิปิตฺวา อนนฺตญาณสฺส ตาว เม สทฺธมฺมวรจกฺกวตฺติโน สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส รูปํ อิเมสํ อกฺขีนํ อาปาถํ กโรหีติ วตฺวา เตน นิมฺมิตํ สกลสรีเร วิปฺปกิณฺณปุญฺญปฺปภาวนิพฺพตฺตาสีติ อนุพฺยญฺชนปติมณฺฑิต ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณ สสฺสิรีกตาย วิกจกมลุปฺปลปุณฺฑรีกปติมณฺฑิตมิว สลิลตลํ ตาราคณรํสิชาลวิสรวิปฺผุริตโสภาสมุชฺชลมิว คคนตลํ นีลปีตโลหิตา ทิเภทํ วิจิตฺตวณฺณรํสิวินทฺธพฺยามปฺปภาปริกฺเขปวิลาสิตาย สญฺจฺยาปฺปภานุราคอินฺทธนุวิชฺชุลฺลตาปริกฺขิตฺตมิว กณกคิริสิขรํ นานาวิราควิมลเกตุมาลาสมุชฺชลิตจารุมตฺถกโสภนํ นยนรสายนมิว จ พฺรหฺมเทวมนุชนาคยกฺขคณานํ พุทฺธรูปํ ปสฺสนฺโต สตฺตทิวสานิ อกฺขิปูชํ นาม อกาสิ. ราชา กิร อภิเสกํ ปาปุณิตฺวา ตีณิเยว สํวจฺฉรานิ พาหิรกปาสณฺฑํ ปริคณฺหิ, จตุตฺเถ สํวจฺฉเร พุทฺธสาสเน ปสีทิ, ตสฺส ปน ปิตา พินฺทุสาโร พฺราหฺมณภตฺโต อโหสิ. โส พฺราหฺมณานญฺจ พฺราหฺมณชาติปาสณฺฑานํ ปณฺฑรงฺคปริพฺพาชกานญฺจ สฏฺฐิสหสฺสมตฺตานํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ. อโสโกปิ ปิตรา ปวตฺติตํ ทานํ อตฺตโน อนฺโตปุเร ตเถว ททมาโน เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต เต อุปสมปริพาหิเรน อาจาเรน ภุญฺชมาเน อสํยตินฺทฺริเย อวินีตอิริยาปเถ ทิสฺวา จินฺเตสิ, อีทิสํ ทานํ อุปปริกฺขิตฺวา ยุตฺตฏฺฐาเน ทาตุํ วฏฺฏตีติ. เอวํ จินฺเตตฺวา อมจฺเจ อาห, คจฺฉถ ภเณ อตฺตโน อตฺตโน สาธุสมฺมเต สมณพฺราหฺมเณ อนฺโตปุรํ อภิหรถ ทานํ ทสฺสามีติ, อมจฺจา สาธุ เทวาติ รญฺโญ [Pg.158] ปฏิสฺสุตฺวา เต เต ปณฺฑรงฺคปริพฺพาชกา ชีวก นิคณฺฐาทโย อาเนตฺวา อิเม มหาราช อมฺหากํ อรหนฺโตติ อาหํสุ, อถ ราชา อนฺโตปุเร อุจฺจาวจานิ อาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา อาคจฺฉนฺตูติ วตฺวา อาคตาคเต อาห อตฺตโน อนุรูเป อาสเน นิสีทถาติ, เอกจฺเจ ภทฺทปีฐเกสุ เอกจฺเจ ผลกปีฐเกสุ นิสีทึสุ, ตํ ทิสฺวา ราชา นตฺถิ เอเตสํ อนฺโต สาโรติ ญตฺวา เตสํ อนุรูปํ ขาทนียโภชนียํ ทตฺวา อุยฺโยเชสิ. เอวํ คจฺฉนฺเต กาเล เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต นิคฺโรธสามเณรํ ทิสฺวา ตสฺมึ คเตน ปสาเทน พุทฺธสาสเน ปสนฺโน สฏฺฐิสหสฺสมตฺเต ปาสณฺฑิเย อปเนตฺวา สฏฺฐิสหสฺสมตฺเต ภิกฺขู โภเชนฺโต พุทฺธสาสเน ปสีทิตฺวา อโสการามํ กาเรตฺวา ตตฺถ เต วสาเปนฺโต เอกทิวสํ อโสการาเม สฏฺฐิสหสฺสภิกฺขูนํ ทานํ ทตฺวา เตสํ มชฺเฌ นิสชฺช สงฺฆํ จตูหิ ปจฺจเยหิ ปวาเรตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ภนฺเต ภควตา เทสิตธมฺโม นาม กิตฺตโก โหตีติ, มหาราช นว องฺคานิ, ขนฺธโต จตุราสีติธมฺมกฺขนฺธสหสฺสานีติ. ราชา ธมฺเม ปสีทิตฺวา เอเกกํ ธมฺมกฺขนฺธํ เอเกกวิหาเรน ปูเชสฺสามีติ เอกทิวสเมว ฉนฺนวุติโกฏิขนํ วิสฺสชฺเชตฺวา อมจฺเจ อาณาเปสิ, เอกเมกสฺมึ นคเร เอกเมกํ วิหารํ กาเรนฺตา จตุราสีติยา นครสหสฺเสสุ จตุราสีติวิหารสหสฺสานิ การาเปถาติ, สยญฺจ อโสการาเม อโสกมหาวิหารตฺถาย กมฺมํ ปฏฺฐเปสิ, สงฺโฆ อินฺทคุตฺตตฺเถรํ นาม มหิทฺธิกํ มหานุภาวํ ขีณาสวํ นวกมฺมาธิฏฺฐายกํ อทาสิ, เถโร ยํ ยํ น นิฏฺฐาติ, ตํ ตํ อตฺตโน อานุภาเวน นิฏฺฐาเปสิ, เอวํปิตีหิ สํวจฺฉเรหิ วิหารกมฺมํ นิฏฺฐาเปสิ, เอกทิวสเมว สพฺพนคเรหิ ปณฺณานิ อาคมึสุ, อมจฺจา รญฺโญ อาโรเจสุํ นิฏฺฐิตานิ เทว จตุราสีติมหาวิหารสหสฺสานีติ. อถ ราชา [Pg.159] ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต มยา จตุราสีติวิหารสหสฺสานิ การิตานิ, ธาตุโย กุโต ลจฺฉามีติ ปุจฺฉิ, มหาราช ธาตุนิธานํ นาม อตฺถีติ สุโณม, น ปน ปญฺญายติ อสุกฏฺฐาเนติ. ราชา ราชคเห เจติยํ ภินฺทาเปตฺวา ธาตุํ อปสฺสนฺโต ปฏิปากติกํ การาเปตฺวา ภิกฺขุภิกฺขุณิโย อุปาสกอุปาสิกาโยติ จตสฺโส ปริสา คเหตฺวา เวสาลิยํ คโต. ตตฺราปิ อลภิตฺวา กปิลวตฺถุํ คโต, ตตฺราปิ อลภิตฺวา รามคามํ คโต, รามคาเม นาคา เจติยํ ภินฺทิตุํ นาทํสุ. เจติเย นิปติตกุทฺทาโล ขณฺฑาวณฺฑํ โหติ, เอวํ ตตฺราปิ อลภิตฺวา อลฺลกปฺปํ ปาวํ กุสินารํติ สพฺพเจติยานิ ภินฺทิตฺวา ธาตุํ อลภิตฺวา ปฏิปากติกานิ กตฺวา ราชคหํ คนฺตฺวา จตสฺโส ปริสา สนฺนิปาตาเปตฺวา อตฺถิ เกนจิ สุตปุพฺพํ อสุกฏฺฐาเน ธาตุนิธานํติ ปุจฺฉิ. ตตฺเถโก วีสํวสฺส สติโก เถโร อสุกฏฺฐาเน ธาตุนิธานํติ น ชานามิ, มยฺหํ ปน ปิตามหตฺเถโร มยิ สตฺตวสฺสิกาเล มาลาจงฺโคฏกํ คาหาเปตฺวา เอหิ สามเณร อสุกคจฺฉนฺตเร ปาสาณถูโป อตฺถิ. ตตฺถ คจฺฉามาติ คนฺตฺวา ปูเชตฺวา อิมํ ฐานํ อุปธาเรตุํ วฏฺฏติ สามเณราติ อาห. อหํ เอตเมว ชานามิ มหาราชาติ อาห. ราชา เอตเทว ฐานํติ วตฺวา คจฺเฉ หราเปตฺวา ปาสาณถูปํ ปํสุํจ อปเนตฺวา เหฏฺฐา สุธาภูมึ อทฺทส, ตโต สุธา จ อิฏฺฐกาโย จ หราเปตฺวา อนุปุพฺเพน ปริเวณํ โอรุยฺห สตฺตรตนวาลิกํ อสิหตฺถานิ จ กฏฺฐรูปกานิ สมฺปริวตฺตนฺตานิ อทฺทส, โส ยกฺขทาสเก ปกฺโกสาเปตฺวา พลิกมฺมํ การาเปตฺวาปิ เนว อนฺตํ ปสฺสนฺโต เทวตา นมสฺสมาโน อหํ อิมา ธาตุโย คเหตฺวา จตุราสีติวิหารสหสฺเส นิทหิตฺวา สกฺการํ กโรมิ. มา เม เทวตา อนฺตรายํ กโรนฺตูติ อาห, สกฺโก เทวราชา จาริกํ จรนฺโต ตํ ทิสฺวา วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา ตาต อโสกธมฺมราชา ธาตุโย [Pg.160] นีหริสฺสามีติ ปริเวณํ โอติณฺโณ. คนฺตฺวา กฏฺฐรูปานิ นีหราเปหีติ. โส ปญฺจจูลกคามทารกเวเสน คนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต ธนุกหตฺโถ ฐตฺวา หาเรมิ มหาราชาติ อาห, หร ตาตาติ สรํ คเหตฺวา สนฺธิมฺหิเยว วิชฺฌิ, สพฺพํ วิปฺปกิรียิตฺถ, อถ ราชา อาวิญฺชเน พนฺธกุญฺจิกมุทฺทิกํ คณฺหิ, มณิกฺขนฺธํ ปสฺสิตฺวา อนาคเต ทฬิทฺทราชาโน อิมํ มณึ คเหตฺวา ธาตูนํ สกฺการํ กโรนฺตูติ ปณฺเณ อกฺขรานิ ทิสฺวา กุชฺฌิตฺวา มาทิสานํ ปน ราชูนํ ทฬิทฺทราชาติ วตฺตุํ อยุตฺตํติ ปุนปฺปุนํ ฆเฏตฺวา ทฺวารํ วิวริตฺวา อนฺโตเคหํ ปวิฏฺโฐ อฏฺฐารสวสฺสาธิกานํ ทฺวินฺนํ วสฺสสตานํ อุปริ อาโรปิตทีปา ตเถว ปชฺชลนฺติ, นีลุปฺปลปุปฺผานิ ตํขณํเยว อาหริตฺวา อาโรปิตานิ วิย ปุปฺผสนฺถาโร ตํ ขณํ สนฺถโต วิย คนฺธา ตํ มุหุตฺตํ ปึสิตฺวา ฐปิตา วิย อเหสุํ. ราชา สุวณฺณปฏฺฏํ คเหตฺวา อนาคเต ปิยทาโส นาม กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺมราชา ภวิสฺสติ, โส อิมา ธาตุโย วิตฺถาริตา กริสฺสตีติ วาเจตฺวา ทิฏฺโฐหํ อยฺเยน มหากสฺสปตฺเถเรนาติ วตฺวา วามหตฺถํ อาภุชิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถน อปฺโผเฏสิ. โส ตสฺมึ ฐาเน ปริจรณกธาตุมตฺตเมว ฐเปตฺวา เสสธาตุโย สพฺพา คเหตฺวา ธาตุฆรํ ปุพฺเพ ปิหิตนเยเนว ปิทหิตฺวา สพฺพา ยถา ปกติยาเยว กาเรตฺวา อุปริปาสาณเจติยํ ปติฏฺฐาเปตฺวา จตุราสีติยา วิหารสหสฺเสสุ ธาตุโย ปติฏฺฐาเปสิ. อเถกทิวสํ ราชา วิหารํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสํฆํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺเต นิสินฺโน ยทิ ภนฺเต ฉนฺนวุติโกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา จตุราสีติวิหารสหสฺสานิสเจติยานิ การาเปตฺวาปิ อหํ น ทายาโท. อญฺโญ โก ทายาโทติ, ปจฺจยทายโก นาม ตฺวํ มหาราช, โย ปน อตฺตโน ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจ ปพฺพาเชติ, อยํ สาสเน ทายาโท นามาติ เอวํ วุตฺเต [Pg.161] อโสโก ราชา สาสเน ทายาทภาวํ ปตฺถยมาโน อวิทูเร ฐิตํ มหินฺทกุมารํ ทิสฺวา สกฺขิสฺสสิ ตาต ตฺวํ ปพฺพชิตุํติ อาห. กุมาโร ปกติยา ปพฺพชิตุกาโม รญฺโญ วจนํ สุตฺวา อติวิย ปาโมชฺชชาโต ปุพฺพชามิ เทว. มํ ปพฺพาเชตฺวา สาสเน ทายาโท โหถาติ อาห. เตน จ สมเยน ราชธีตา สํฆมิตฺตาปิ ตสฺมึ ฐาเน ฐิตา โหติ. ตํ ทิสฺวา อาห ตฺวมฺปิ อมฺม ปพฺพชิตุํ สกฺขิสฺสสีติ, สาธุ ตาตาติ สมฺปฏิจฺฉิ. ราชา ปุตฺตานํ มนํ ลภิตฺวา ปหฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุสํฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต อิเม ทารเก ปพฺพาเชตฺวา มํ สาสเน ทายาทํ กโรถาติ. สงฺโฆ รญฺโญ วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา กุมารํ โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถเรน อุปชฺฌาเยน มหาเทวตฺเถเรน อาจริเยน ปพฺพชาเปสิ. มชฺฌนฺติกตฺเถเรน อาจริเยน อุปสมฺปาเทสิ, โส อุปสมฺปทามาลเกเยว สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณิ. สงฺฆมิตฺตายปิ ราชธีตาย อาจริยาณี อายุปาลตฺเถรี นาม. อุปชฺฌายา ธมฺมปาลตฺเถรี นาม อโหสิ. ราชา ปน อเนกากาเรน พุทฺธสาสนํ โสเภตฺวา โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถรสฺส สหาเยน สฏฺฐิสหสฺสมตฺเต ทุสฺสีเล ติตฺถิเย พุทฺธสาสนา อุปฺปพฺพาเชตฺวา ตติยธมฺมสํคีตึ นิฏฺฐาเปสิ. ตสฺมึ กิร สมาคเม ภิกฺขุภิกฺขุณิโย กิตฺตกาติ, วุตฺตญฺหิ.

ພະເຈົ້າພິນທຸສານມີພະຣາຊະໂອຣົດ ໑໐໐ ພະອົງ. ພະເຈົ້າອະໂສກໄດ້ຊົງຂ້າພະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເຫຼືອໄວ້ແຕ່ພະຕິສສະກຸມານຜູ້ຮ່ວມພະມານດາດຽວກັນກັບພະອົງ. ເມື່ອຊົງຂ້າພີ່ນ້ອງແລ້ວ ກໍໄດ້ຊົງຄອງຣາຊະສົມບັດໂດຍຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການອະພິເສກເປັນເວລາ ໔ ປີ. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນ ໔ ປີໄປແລ້ວ ຄືໃນປີທີ ໒໑໘ ນັບແຕ່ການສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານຂອງພະຕະຖາຄົດ ພະອົງກໍໄດ້ຮັບການອະພິເສກເປັນເອກະຣາດໃນທົ່ວຊົມພູທະວີບ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາທັງຫຼາຍໃນ ໘໔,໐໐໐ ພະນຄອນທົ່ວຊົມພູທະວີບ ຕ່າງກໍສະເດັດມາບຳລຸງພະອົງ. ພະອົງມີປາສາດ ໓ ຫຼັງ ທີ່ເໝາະສົມແກ່ ໓ ລະດູ. ຫຼັງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາສັບປິກະ, ຫຼັງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໂມຣะຄີວະ, ແລະ ຫຼັງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມັງຄະລະ. ພະອົງຊົງປະທັບຢູ່ໃນປາສາດເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍມີນາງສະໜົມຟ້ອນລຳຫຼາຍພັນນາງແວດລ້ອມ. ນາງຜູ້ທີ່ໄດ້ຊີ້ບອກຮ້ານຂາຍນ້ຳເຜິ້ງແກ່ພະອົງໃນອະດີດຊາດນັ້ນ ໄດ້ມາເກີດເປັນພະຣາຊະທິດາ ມີພະນາມວ່າ ອະສັນທິມິດຕາ ຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມປານນາງອັບສອນສະຫວັນ ໄດ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຂອງພະເຈົ້າທັມມາໂສກຣາດ ແລະ ເປັນຍອດຍິງຂອງສະຕີ ໖໐,໐໐ ພະນາງ. ພາຍຫຼັງການອະພິເສກ ພະຣາຊະອິດທິຣິດເຫຼົ່ານີ້ກໍບັງເກີດມີແກ່ພະອົງ ຄື ພະບໍຣົມເດຊານຸພາບແຜ່ໄປເຖິງເບື້ອງລຸ່ມແຜ່ນດິນປະມານ ໑ ໂຍດ ແລະ ເບື້ອງເທິງທ້ອງຟ້າກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ເຫຼົ່າເທວະດາໄດ້ນຳເອົາໝໍ້ນ້ຳດື່ມ ໑໖ ໝໍ້ ດ້ວຍຄານຫາບ ໘ ຄານ ຈາກສະໂນດາດມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ໃນນ້ຳນັ້ນ ພະອົງຊົງມີພະຣາຊະສັດທາເລື່ອມໃສໃນພະສາສະໜາແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍ ໘ ໝໍ້ ແກ່ພະພິກຂຸສົງ, ຖວາຍ ໒ ໝໍ້ ແກ່ພະພິກຂຸຜູ້ຊົງພະໄຕປິດົກປະມານ ໖໐ ຮູບ, ຖວາຍ ໒ ໝໍ້ ແກ່ພະນາງອະສັນທິມິດຕາ ພະອັກຄະມະເຫສີ, ແລະ ຊົງບໍລິໂພກເອງ ໔ ໝໍ້. ເຊັ່ນດຽວກັນ ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍໄດ້ນຳເອົາໄມ້ສີຟັນເຄືອນາກ ອັນກ້ຽງມື່ນ, ອ່ອນນຸ້ມ ແລະ ມີລົດຊາດດີ ຈາກປ່າຫິມະພານມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ, ດ້ວຍໄມ້ສີຟັນນັ້ນ ພະຣາຊະກິດໃນການຊຳຮະພະທົນປະຈຳວັນຂອງພະຣາຊາ, ພະມະເຫສີ, ນາງສະໜົມຟ້ອນລຳ ໑໖,໐໐ ພະນາງ ແລະ ພະພິກຂຸສົງປະມານ ໖໐,໐໐ ຮູບ ກໍສຳເລັດລົງໄດ້. ເທວະດາທັງຫຼາຍຍັງໄດ້ນຳເອົາໝາກຂາມປ້ອມໂອສົດ, ໝາກສະມໍໂອສົດ ແລະ ໝາກມ່ວງສຸກສີເຫຼືອງດັ່ງທອງຄຳ ອັນສົມບູນດ້ວຍກິ່ນຫອມແລະລົດຊາດ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ແລະ ໄດ້ນຳເອົາຜ້ານຸ່ງແລະຜ້າຫົ່ມ ໕ ສີ, ຜ້າເຊັດມືສີເຫຼືອງ ແລະ ນ້ຳດື່ມອັນເປັນທິບ ຈາກສະສັດທັນມາຖວາຍອີກດ້ວຍ. ເຫຼົ່າພະຍານາກຈາກນາກພິພົບ ກໍໄດ້ນຳເອົາເຄື່ອງລູບໄລ້ອันມີກິ່ນຫອມ, ຜ້າດອກມະລິອັນບໍ່ມີເສັ້ນດ້າຍສຳລັບຫົ່ມ, ແລະ ຢາຢອດຕາອັນມີຄ່າຫຼາຍ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ຝູງນົກແຂກເຕົ້າໄດ້ນຳເອົາເຂົ້າສາລີ ໙,໐໐ ບັນທຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງຈາກສະສັດທັນມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ຝູງໜູທັງຫຼາຍກໍໄດ້ຊ່ວຍກັນປອກເປືອກເຂົ້າສາລີນັ້ນໃຫ້ປາສະຈາກແກບ ໂດຍບໍ່ມີເມັດເຂົ້າຫັກເລີຍແມ່ນແຕ່ເມັດດຽວ. ໃນທຸກໆ ບ່ອນຂອງພະຣາຊາ ກໍມີພຽງແຕ່ເຂົ້າສານຊະນິດນີ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ຖືກນຳມາບໍລິໂພກ. ຝູງເຜິ້ງກໍໄດ້ຊ່ວຍກັນເຮັດນ້ຳເຜິ້ງ. ໃນໂຮງຕີເຫຼັກ ຝູງໝີກໍໄດ້ຊ່ວຍກັນຕີຄ້ອນ. ຝູງນົກກາຣະເວດກໍໄດ້ພາກັນມາຮ້ອງເພງດ້ວຍສຽງອັນໄພເລາະອ່ອນຫວານ ເພື່ອບຳເລີພະຣາຊາ. ພະຣາຊາຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອິດທິຣິດເຫຼົ່ານີ້ ວັນໜຶ່ງໄດ້ຊົງສົ່ງໂສ້ທອງຄຳໄປຜູກມັດແລະນຳຕົວພະຍານາກມະຫາກາລະ ຜູ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຕະຫຼອດກະລັບ ແລະ ໄດ້ເຄີຍເຫັນພະວໍຣະກາຍຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເຖິງ ໔ ພະອົງມາ. ພະອົງໄດ້ໂປດໃຫ້ພະຍານາກນັ່ງເທິງບັນລັງອັນມີຄ່າພາຍໃຕ້ສະເຫວດຕະສັດ, ແລ້ວຊົງບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ເກີດໃນນ້ຳແລະເທິງບົກຫຼາຍຮ້ອຍສີ ແລະ ດອກໄມ້ທອງຄຳ, ໂດຍມີນາງສະໜົມຟ້ອນລຳ ໑໖,໐໐ ພະນາງ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງແວດລ້ອມຢູ່ໂດຍຮອບ. ພະອົງໄດ້ຊົງກ່າວວ່າ: «ຂໍທ່ານຈົ່ງເນລະມິດພະວໍຣະກາຍຂອງພະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພະທັມມະລາຊາຜູ້ຊົງສະຕິປັນຍາອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ໃຫ້ປາກົດແກ່ສາຍຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ.» ພະຍານາກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ເນລະມິດພະພຸດທະຮູບ ອັນປະດັບປະດາດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ແລະ ອະນຸພະຍັນຊະນະ ໘໐ ປະການ ທີ່ເກີດຈາກພະລັງແຫ່ງພະບາຣະມີທີ່ສັ່ງສົມໄວ້ທົ່ວພະວໍຣະກາຍ, ມີຄວາມງົດງາມດັ່ງຜືນນ້ຳທີ່ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ ແລະ ດອກບົວຂາວທີ່ເບັ່ງບານ, ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວເໝືອນດັ່ງທ້ອງຟ້າທີ່ສະຫວ່າງສະໄຫວດ້ວຍແສງດາວ, ມີຄວາມສະງ່າງາມດ້ວຍສັນຖານແຫ່ງພະຣັດສະໝີວາໜຶ່ງ ອັນມີສີສັນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ ທີ່ແຜ່ອອກໄປໂດຍຮອບ ປຽບເໝືອນຍອດພູເຂົາທອງຄຳທີ່ແວດລ້ອມດ້ວຍແສງສົນທະຍາ, ສາຍຮຸ້ງ ແລະ ສາຍຟ້າແມບ, ແລະ ມີຄວາມງົດງາມທີ່ພະສຽນອັນຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍພະເກດຕຸມາລາອັນບໍລິສຸດຫຼາກສີ ເປັນທີ່ຈະເລີນຕາຈະເລີນໃຈແກ່ເຫຼົ່າພົມ, ເທວະດາ, ມະນຸດ, ນາກ ແລະ ຍັກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ຊົງທອດພະເນດພະພຸດທະຮູບນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ຊົງກະທຳ ອັກຂິບູຊາ ຕະຫຼອດ ໗ ວັນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພາຍຫຼັງທີ່ພະຣາຊາໄດ້ຮັບການອະພິເສກແລ້ວ ໄດ້ຊົງອຸປະຖຳພວກນອກຮີດຢູ່ ໓ ປີ. ໃນປີທີ ໔ ພະອົງຈຶ່ງຊົງເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜา. ສ່ວນພະຣາຊະບິດาຂອງພະອົງ ຄືພະເຈົ້າພິນທຸສານ ນັ້ນ ຊົງເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນພາມ. ພະອົງໄດ້ຊົງຕັ້ງພັດຕາຫານປະຈຳວັນຖວາຍແກ່ພວກພາມ, ພວກນອກຮີດຕະກູນພາມ ແລະ ພວກປະຣິພາຊົກນຸ່ງຂາວ ປະມານ ໖໐,໐໐ ຄົນ. ພະເຈົ້າອະໂສກກໍໄດ້ຊົງໃຫ້ທານທີ່ພະຣາຊະບິດາເຄີຍປະຕິບັດມາໃນພະຣາຊະວັງເຊັ່ນດຽວກັນ. ວັນໜຶ່ງ ພະອົງຊົງປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນພວກເຂົາບໍລິໂພກອາຫານດ້ວຍກິຣິຍາທີ່ປາສະຈາກຄວາມສະຫງົບ, ມີອິນຊີບໍ່ໄດ້ສຳລວມ ແລະ ມີອິຣິຍາບົດທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການເຝິກຝົນ, ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ: «ການໃຫ້ທານເຊັ່ນນີ້ ຄວນຈະໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາ ແລະ ຄວນໃຫ້ໃນສະຖານທີ່ທີ່ເໝາະສົມ.» ເມື່ອຊົງດຳຣິເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບພວກອາມາດວ່າ: «ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປນຳເອົາສະມະນະພາມທີ່ພວກເຈົ້າເຄົາຣົບນັບຖືເຂົ້າມາໃນພະຣາຊະວັງເຖີດ, ເຮົາຈະໃຫ້ທານ.» ພວກອາມາດຮັບສະໜອງພະບໍຣົມຣາຊະໂອງການວ່າ «ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ» ແລ້ວນຳເອົາພວກປະຣິພາຊົກນຸ່ງຂາວ, ພວກອາຊີວົກ ແລະ ພວກນິຄັນຖະ ເປັນຕົ້ນ ເຂົ້າມາ ແລ້ວກາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ຄືພະອໍຣະຫັນຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ.» ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ຈັດຕັ້ງອາສະນະທັງສູງແລະຕ່ຳໄວ້ໃນພະຣາຊະວັງ ແລ້ວຕັດວ່າ «ຂໍເຊີນພວກທ່ານເຂົ້າມາເຖີດ.» ເມື່ອພວກເຂົາເຂົ້າມາແລ້ວ ກໍຕັດວ່າ «ຂໍເຊີນພວກທ່ານນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ເໝາະສົມແກ່ຕົນເຖີດ.» ບາງພວກກໍນັ່ງເທິງຕັ່ງມຸງຄຸນ, ບາງພວກກໍນັ່ງເທິງແຜ່ນກະດານ. ເມື່ອພະຣາຊາທອດພະເນດເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງຊາບວ່າ «ຄົນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ມີສາຣະແກ່ນສານພາຍໃນເລີຍ» ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍຂອງຂົບສັນແລະອາຫານອັນຄວນແກ່ພວກເຂົາ ແລ້ວສົ່ງພວກເຂົາກັບໄປ. ເມື່ອກາລະເວລາລ່ວງເລີຍໄປ ວັນໜຶ່ງ ພະອົງຊົງປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນນິໂຄຣດສາມະເນນ ກໍຊົງມີພະຣາຊະສັດທາເລື່ອມໃສໃນກິຣິຍາມາຣະຍາດຂອງສາມະເນນນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາ. ພະອົງໄດ້ຊົງຍົກເລີກການອຸປະຖຳພວກນອກຮີດ ໖໐,໐໐ ຄົນ ແລ້ວຊົງຖວາຍພັດຕາຫານແກ່ພະພິກຂຸສົງ ໖໐,໐໐ ຮູບ. ເມື່ອຊົງເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາແລ້ວ ກໍໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງອະໂສກາຣາມ ຂຶ້ນ ແລະ ໃຫ້ພະພິກຂຸສົງເຫຼົ່ານັ້ນອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ວັນໜຶ່ງ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຊົງຖວາຍທານແກ່ພະພິກຂຸສົງ ໖໐,໐໐ ຮູບ ທີ່ອະໂສກາຣາມແລ້ວ ພະອົງໄດ້ຊົງປະທັບນັ່ງທ່າມກາງພະສົງ ຊົງປະວໍຣະນາພະສົງດ້ວຍປັດໄຈ ໔ ແລ້ວໄດ້ຕັດຖາມບັນຫານີ້ວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະທັມມະວິນັຍທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ນັ້ນ ມີປະມານເທົ່າໃດ?» ພະສົງgາບທູນວ່າ: «ມະຫາຣາດ ມີ ໙ ປະການ ແລະ ຫາກນັບໂດຍພະທັມມະຂັນ ມີ ໘໔,໐໐໐ ພະທັມມະຂັນ.» ພະຣາຊາຊົງເລື່ອມໃສໃນພະທັມແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ: «ເຮົາຈະບູຊາພະທັມມະຂັນແຕ່ລະພະທັມມະຂັນດ້ວຍວິຫານຫຼັງໜຶ່ງ.» ໃນວັນນັ້ນເອງ ພະອົງໄດ້ຊົງສະຫຼະພະຣາຊະຊັບເຖິງ ໙໖ ໂກດ ແລ້ວມີພະບໍຣົມຣາຊະໂອງການແກ່ພວກອາມາດວ່າ: «ພວກເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ສ້າງວິຫານເມືອງລະ ໑ ຫຼັງ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ວິຫານ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ໃນ ໘໔,໐໐໐ ພະນຄອນ.» ແລະ ພະອົງເອງກໍໄດ້ຊົງເລີ່ມການກໍ່ສ້າງອະໂສກາມະຫາວິຫານ ທີ່ອະໂສກາຣາມ. ພະສົງໄດ້ມອບໝາຍໃຫ້ພະອິນທະຄຸດຕະເຖຣะ ຜູ້ມີອິດທິຣິດຫຼາຍ, ມີອານຸພາບຫຼາຍ ແລະ ເປັນພະຂີນາສົບ ເປັນຜູ້ຄວບຄຸມການກໍ່ສ້າງ. ສິ່ງໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດ ພະເຖຣະກໍໄດ້ບັນດານໃຫ້ສຳເລັດດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ການກໍ່ສ້າງວິຫານທັງຫຼາຍຈຶ່ງສຳເລັດລົງພາຍໃນ ໓ ປີ. ໃນວັນດຽວກັນນັ້ນເອງ ສານຕ່າງໆ ຈາກທຸກໆ ພະນຄອນກໍໄດ້ສົ່ງມາເຖິງ. ພວກອາມາດໄດ້ກາບທູນພະຣາຊາວ່າ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ມະຫາວິຫານ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ.» ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຫາພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ສ້າງວິຫານໄວ້ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດມາຈາກໃສ?» ພະສົງກາບທູນວ່າ: «ມະຫາຣາດ ພວກຂ້ານ້ອຍເຄີຍໄດ້ຍິນວ່າ ມີການບັນຈຸພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ຢູ່, ແຕ່ບໍ່ປາກົດວ່າຢູ່ສະຖານທີ່ແຫ່ງໃດ.» ພະຣາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ຂຸດເຈາະພະເຈດີທີ່ເມືອງຣາຊະຄຶ ແຕ່ບໍ່ພົບພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເຮັດກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວຊົງພາພຸດທະບໍລິສັດທັງ ໔ ຄື ພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ສະເດັດໄປຍັງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງກະບິນລະພັດ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງຣາມະຄາມ. ທີ່ເມືອງຣາມະຄາມ ພວກພະຍານາກບໍ່ຍອມໃຫ້ຂຸດເຈາະພະເຈດີ. ຈົກທີ່ຟັນລົງເທິງພະເຈດີກໍຫັກເປັນທ່ອນໆ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພະອົງກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງອັលລະກັບປະ, ເມືອງປາວາ ແລະ ເມືອງກຸສິນາຣາ ໄດ້ໂປດໃຫ້ຂຸດເຈາະພະເຈດີທັງໝົດ ແຕ່ກໍບໍ່ພົບພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເຮັດກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເມືອງຣາຊະຄຶ ຊົງປະຊຸມພຸດທະບໍລິສັດທັງ ໔ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ: «ມີໃຜເຄີຍໄດ້ຍິນມາກ່ອນບໍ່ວ່າ ມີການບັນຈຸພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງໃດ?» ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ມີພະເຖຣະຮູບໜຶ່ງອາຍຸ ໑໒໐ ປີ ໄດ້ກາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ວ່າ ມີການບັນຈຸພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງໃດ, ແຕ່ເມື່ອຂ້ານ້ອຍມີອາຍຸໄດ້ ໗ ປີ ພະປູ່ຂອງຂ້ານ້ອຍໄດ້ໃຫ້ຂ້ານ້ອຍຖືຂັນດອກໄມ້ ແລ້ວເວົ້າວ່າ «ມາເຖີດສາມະເນນ ມີສະຖູບຫີນຢູ່ລະຫວ່າງກໍໄມ້ແຫ່ງນັ້ນ ພວກຮົາຈົ່ງໄປທີ່ນັ້ນກັນເຖີດ.» ເມື່ອໄປເຖິງແລະໄດ້ບູຊາແລ້ວ ທ່ານກໍໄດ້ເວົ້າວ່າ «ສາມະເນນ ເຈົ້າຄວນຈົດຈຳສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ໄວ້ເດີ້.» ຂ້ານ້ອຍຮູ້ພຽງເທົ່ານີ້ແຫຼະ ມະຫາຣາດ.» ພະຣາຊາຕັດວ່າ «ສະຖານທີ່ນີ້ແຫຼະ» ແລ້ວໂປດໃຫ້ຖາກຖາງປ່າ, ຮື້ຖອນສະຖູບຫີນແລະດິນອອກ ກໍໄດ້ທອດພະເນດເຫັນພື້ນປູນຢູ່ເບື້ອງລຸ່ມ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ໂປດໃຫ້ຮື້ປູນແລະອິດອອກ ແລ້ວສະເດັດລົງໄປຕາມລຳດັບ ກໍໄດ້ທອດພະເນດເຫັນຊາຍຣັດຕະນະ ໗ ປະການ ແລະ ຫຸ່ນໄມ້ຖືດາບໝູນວຽນຢູ່ໂດຍຮອບ. ພະອົງໄດ້ໂປດໃຫ້ຮ້ອງພວກຍັກທີ່ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ແລະ ໃຫ້ກະທຳພິທີບູຊາ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ເຫັນທາງເຂົ້າ ຈຶ່ງຊົງປະນົມມືໄຫວ້ເທວະດาທັງຫຼາຍແລ້ວຕັດວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ໄປບັນຈຸໄວ້ໃນວິຫານ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ເພື່ອທຳການສັກກາລະບູຊາ. ຂໍເທວະດาທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ກະທຳອັນຕະລາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.» ທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຊົງgວດເບິ່ງໂລກ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນເຫດການນັ້ນ ຈຶ່ງມີພະບັນຊາແກ່ພະວິສະນຸກຳວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ ພະເຈົ້າອະໂສກທັມມະລາດສະເດັດລົງໄປໃນອຸໂມງເພື່ອຈະອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ. ເຈົ້າຈົ່ງໄປຊ່ວຍເອົາຫຸ່ນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນອອກເສຍ.» ພະວິສະນຸກຳແປງກາຍເປັນເດັກນ້ອຍຊາວບ້ານມີຈຸກ ໕ ຈຸກ ໄປຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະຣາຊາ ໂດຍຖືທະນູໃນມື ແລ້ວກາບທູນວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເອົາອອກໃຫ້ ມະຫາຣາດ.» ພະຣາຊາຕັດວ່າ «ເອົາອອກເຖີດພໍ່.» ເດັກນ້ອຍນັ້ນຈຶ່ງຈັບລູກທະນູຍິງເຂົ້າໄປທີ່ຂໍ້ຕໍ່ ຫຸ່ນທັງໝົດກໍແຕກກະຈັດກະຈາຍໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ຊົງຈັບກຸນແຈທີ່ຜູກໄວ້ຢູ່ບ່ອນດຶງ. ເມື່ອໄດ້ທອດພະເນດເຫັນກອງແກ້ວມະນີ ແລະ ຕົວອັກສອນທີ່ຈາຣຶກໄວ້ເທິງແຜ່ນລານວ່າ «ໃນອະນາຄົດ ຂໍພວກພະຣາຊາທີ່ຍາກຈົນຈົ່ງຖືເອົາແກ້ວມະນີນີ້ໄປທຳການສັກກາລະບູຊາພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຖີດ,» ພະອົງກໍຊົງgິ້ວ ແລ້ວດຳຣິວ່າ «ການຈະຮຽກພະຣາຊາເຊັ່ນເຮົາວ່າເປັນພະຣາຊາທີ່ຍາກຈົນນັ້ນ ບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍ.» ພະອົງຈຶ່ງຊົງໄຂປະຕູເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງຊັ້ນໃນ. ດວງປະທີບທີ່ໄຕ້ໄວ້ຕັ້ງແຕ່ ໒໑໘ ປີກ່ອນ ກໍຍັງຄົງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ເຊັ່ນນັ້ນ, ດອກບົວຂຽວທັງຫຼາຍກໍເບິ່ງຄືກັບວ່າຫາກໍນຳມາບູຊາໃນຂະນະນັ້ນເອງ, ເຄື່ອງລາດດອກໄມ້ກໍເບິ່ງຄືກັບວ່າຫາກໍລາດໄວ້ໃນຂະນະນັ້ນ, ແລະ ເຄື່ອງຫອມທັງຫຼາຍກໍເບິ່ງຄືກັບວ່າຫາກໍບົດແລະວາງໄວ້ໃນຂະນະນັ້ນເອງ. ພະຣາຊາຊົງຈັບແຜ່ນທອງຄຳຂຶ້ນມາອ່ານຂໍ້ຄວາມວ່າ: «ໃນອະນາຄົດ ພະກຸມານພະນາມວ່າ ປິຍະທາສະ ຈະໄດ້ຍົກສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນຄອງຣາດ ເປັນພະຣາຊາຜູ້ຊົງທັມພະນາມວ່າ ອະໂສກ. ພະອົງຈະເປັນຜູ້ເຜີຍແຜ່ພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້.» ເມື່ອໄດ້ຊົງອ່ານແລ້ວ ກໍຕັດວ່າ: «ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າມະຫາກັດສະປະເຖຣະໄດ້ເຫັນເຮົາໄວ້ແລ້ວ!» ແລ້ວຊົງງໍພະຫັດຊ້າຍ ແລະ ຊົງຕົບພະຫັດຂວາ. ພະອົງຊົງເຫຼືອພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ສະເພາະສ່ວນທີ່ໃຊ້ບູຊາໃນສະຖານທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ແລ້ວຊົງອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດທີ່ເຫຼືອທັງໝົດໄປ, ຊົງປິດຫ້ອງບັນຈຸພະທາດໄວ້ຕາມເດີມເໝືອນດັ່ງທີ່ເຄີຍປິດໄວ້ແຕ່g່ອນ, ຊົງເຮັດທຸກສິ່ງໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ຊົງປະດິດສະຖານສະຖູບຫີນໄວ້ເບື້ອງເທິງ, ແລ້ວຈຶ່ງຊົງອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນວິຫານທັງ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັນໜຶ່ງ ພະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຍັງວິຫານ ຊົງຂາບໄຫວ້ພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວປະທັບນັ່ງຢູ່ ພະອົງຕັດຖາມວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຫາກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະຫຼະພະຣາຊະຊັບເຖິງ ໙໖ ໂກດ และ ໄດ້ໃຫ້ສ້າງວິຫານພ້ອມທັງເຈດີເຖິງ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງແລ້ວ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ເປັນທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາ, ແລ້ວໃຜເລົ່າຈະໄດ້ເປັນທາຍາດ?» ພະສົງgາບທູນວ່າ: «ມະຫາຣາດ ພະອົງເປັນພຽງແຕ່ ປັດໄຈທາຍາດ ເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ບຸດຊາຍຫຼືບຸດສາວຂອງຕົນບວດ, ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນ ທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາ.» ເມື່ອພະສົງgາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະເຈົ້າອະໂສກຊົງປາດຖະໜາຈະເປັນທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນມະຫິນທະກຸມານ ຢືນຢູ່ໃກ້ໆ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ ເຈົ້າຈະສາມາດບວດໄດ້ບໍ່?» ພະກຸມານເຊິ່ງໂດຍປົກກະຕິມີຄວາມປາດຖະໜາຈະບວດຢູ່ແລ້ວ ເມື່ອໄດ້ຍິນພະດຳຣັດຂອງພະຣາຊາ ກໍຊົງມີຄວາມປິຕິຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວກາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະອົງ ຂ້ານ້ອຍຈະບວດ. ຂໍພະອົງຈົ່ງໂປດໃຫ້...» ໃນເວລານັ້ນ ພະນາງສັງຄະມິດຕາ ພະຣາຊະທິດາກໍປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ພະຣາຊາທອດພະເນດເຫັນພະນາງແລ້ວຈຶ່ງຕັດວ່າ: «ລູກເອີຍ ເຈົ້າຈະສາມາດບວດໄດ້ບໍ່?» ພະນາງgາບທູນຕອບຮັບວ່າ: «ດີແລ້ວ ພໍ່.» ພະຣາຊາຊົງໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນດີຈາກພະຣາຊະໂອຣົດແລະພະຣາຊະທິດາແລ້ວ ກໍຊົງມີພະໄທຍິນດີ ສະເດັດໄປຫາພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຕັດວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພະສົງຈົ່ງໂປດໃຫ້ເດັກທັງສອງນີ້ບວດ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາດ້ວຍເຖີດ.» ພະສົງຮັບສະໜອງພະດຳຣັດຂອງພະຣາຊາ ແລ້ວໃຫ້ພະgຸມານບວດ ໂດຍມີພະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເປັນພະອຸປັດຊາ, ມີພະມະຫາເທວະເຖຣະ ເປັນພະອາຈານໃຫ້ບັນພະຊາ, ແລະ ມີພະມັດຊັນຕິກະເຖຣະ ເປັນພະອາຈານໃຫ້ອຸປະສົມບົດ. ພະມະຫິນທະgຸມານນັ້ນໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນພ້ອມດ້ວຍປະຕິສັມພິທາທັງຫຼາຍ ຢູ່ເທິງມົນທົນພіທີອຸປະສົມບົດນັ້ນເອງ. ສ່ວນພະນາງສັງຄະມິດຕາ ພະຣາຊະທິດາ ມີພະອາຍຸປາລາເຖຣີ ເປັນພະອາຈານ ແລະ ມີພະທັມມະປາລາເຖຣີ ເປັນພະອຸປັດຊາ. ສ່ວນພະຣາຊາ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຊົງທຳນຸບຳລຸງພະພຸດທະສາສະໜາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍປະການຕ່າງໆ ແລ້ວ ໂດຍການຮ່ວມມືກັບພະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ໄດ້ຊົງໃຫ້ພວກເດຍຣະຖີຜູ້ທຸສີລປະມານ ໖໐,໐໐ ຄົນ ສຶກລາເພດ ແລ້ວໄດ້ຊົງຈັດການສັງຄາຍະນາພະທັມມະວິນັຍຄັ້ງທີ ໓ ຈົນສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນການປະຊຸມສັງຄາຍະນາຄັ້ງນັ້ນ ມີພະພິກຂຸແລະພະພິກຂຸນີເປັນຈຳນວນເທົ່າໃດ? ດັ່ງທີ່ມີຄຳg່າວໄວ້ວ່າ:

๑๒.

໑໒.

ตสฺมึ สมาคเม อาสุํ, อสีติภิกฺขุโกฏิโย;

อเหสุํ สตสหสฺสานิ, เตสุ ขีณาสวา ยตี.

ໃນການປະຊຸມຄັ້ງນັ້ນ, ມີພິກຂຸຈຳນວນ ໘໐ ໂກດ; ໃນບັນດາພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ, ມີພະຂີນາສົບຜູ້ມີຄວາມພຽນ ໑ ແສນຮູບ.

๑๓.

໑໓.

นวุติสตสหสฺสานิ, อหู ภิกฺขุณิโย ตหึ;

ขีณาสวา สิกฺขุณิโย, สหสฺสํ อาสุ ตาสุ จาติ.

ໃນທີ່ນັ້ນ, ມີພິກຂຸນີ ໙ ລ້ານຮູບ; ແລະໃນບັນດາພິກຂຸນີເຫຼົ່ານັ້ນ, ມີພິກຂຸນີຜູ້ເປັນພະຂີນາສົບ ໑ ພັນຮູບ.

เอวํ [Pg.162] โส อโสโก ธมฺมราชา สกลชมฺพุทีเป อคฺคราชา หุตฺวา พุทฺธสาสนํ โสเภนฺโต วิหาสิ. อยํ ปเนตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปน มหาวํเส วุตฺโตติ. วุตฺตญฺหิ.

ພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາລາດ ຜູ້ເປັນທຳມະລາຊາ ຊົງເປັນເອກອັກຄະລາຊາໃນທົ່ວຊົມພູທະວີບ ຊົງຍັງພະພຸດທະສາສະໜາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ດ້ວຍປະການສະນີ. ເນື້ອຄວາມນີ້ເປັນໄປໂດຍຫຍໍ້ໃນທີ່ນີ້, ສ່ວນໂດຍລະອຽດມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

๑๔.

໑໔.

สมฺปุณฺณตฺตา อยํ ติสฺโส, เจตนาโย มธุปฺปโท;

สพฺพตฺถ สพฺพทา สพฺพ, สมฺปตฺติมภิสมฺภุณีติ.

ເພາະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງເຈດຕະນາທັງສາມປະການນີ້, ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເຜິ້ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸຄວາມສຳເລັດທຸກປະການ ໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ທຸກເມື່ອ.

มชฺฌิโม ปน วาณิโช อตฺตโน ปารวาทิโทเสน ปรสมุทฺเท ลงฺกายํ นิพฺพตฺติ. ตสฺเสวํ กถาปฏิปาฏิ เวทิตพฺพา. ตมฺพปณฺณิทีเป กิร มุฏสีโว นาม ราชา สฏฺฐิวสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ, ตสฺส ปุญฺญปญฺญาคุโณเปตา อญฺญมญฺญํ หิเตสิโน ทส ปุตฺตา อเหสุํ. ทฺเว จ ธีตโร. สพฺเพ เต สมคฺคา สมฺโมทมานา วสนฺติ. อถาปรสฺมึ สมเย อมจฺจา มุฏสีวรญฺเญ กาลกเต เทวานํปิยติสฺสกุมารํ อภิสิญฺจึสุ, อภิเสกสมกาลเมวสฺส อเนกานิ อจฺฉริยานิ อเหสุํ. ตานิ ปกาเสนฺตา มหาวํสกถาจริยา อาหํสุ.

ສ່ວນພໍ່ຄ້າຄົນກາງ ໄດ້ໄປເກີດໃນເກາະລັງກາ ທີ່ຢູ່ນອກມະຫາສະໝຸດ ດ້ວຍໂທດແຫ່ງການກ່າວຮ້າຍຜູ້ອື່ນ. ລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງພໍ່ຄ້ານັ້ນ ພຶງຊາບດັ່ງນີ້: ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ມີພະຣາຊາພະນາມວ່າ ມຸຕະສີວະ ຊົງຄອງຣາດຢູ່ ໖໐ ປີ, ພະອົງມີພະໂອຣົດ ໑໐ ພະອົງ ຜູ້ກອບດ້ວຍຄຸນຄືບຸນແລະປັນຍາ ຕ່າງຫວັງດີຕໍ່ກັນແລະກັນ, ແລະມີພະທິດາ ໒ ພະອົງ. ພະຣາຊະໂອຣົດແລະພະທິດາທັງໝົດນັ້ນ ຕ່າງມີຄວາມສາມັກຄີປອງດອງກັນ ຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ. ຕໍ່ມາໃນສະໄໝໜຶ່ງ ເມື່ອພະເຈົ້າມຸຕະສີວະສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພວກອຳມາດທັງຫຼາຍໄດ້ອະພິເສກເທວານຳປິຍະຕิສສະກຸມານ, ໃນເວລາທີ່ອະພິເສກນັ້ນເອງ ໄດ້ມີອັດສະຈັນຫຼາຍປະການປາກົດຂຶ້ນແກ່ພະອົງ. ພະອາຈານຜູ້ແຕ່ງຄຳພີມະຫາວົງ ເມື່ອຈະສະແດງອັດສະຈັນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๑๕.

໑໕.

เทวานํปิยติสฺโสติ, วิสฺสุโต ทุติโย สุโต;

เตสุ ภาตุสุ สพฺเพสุ, ปุญฺญปญฺญาธิโก อหุ.

ພະໂອຣົດອົງທີສອງ ປາກົດພະນາມວ່າ ເທວານຳປິຍະຕິສສະ; ໃນບັນດາພີ່ນ້ອງທັງໝົດນັ້ນ, ພະອົງເປັນຜູ້ຍິ່ງດ້ວຍບຸນແລະປັນຍາ.

๑๖.

໑໖.

เทวานํปิยติสฺโส โส, ราชาสิ ปิตุอจฺจเย;

ตสฺสาภิเสเกน สมํ, พหูนจฺฉริยานหู.

ພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະນັ້ນ ໄດ້ເປັນພະຣາຊາເມື່ອພະບິດາລ່ວງລັບໄປ; ພ້ອມກັບການອະພິເສກຂອງພະອົງ, ໄດ້ມີອັດສະຈັນຫຼາຍປະການປາກົດຂຶ້ນ.

๑๗.

໑໗.

ลงฺกาทีปมฺหิ สกเล, นิธโย รตนานิจ;

อนฺโตฐิตานิ อุคฺคนฺตฺวา, ปถวีตลมารุหุํ.

ໃນທົ່ວເກາະລັງກາ, ຂຸມຊັບແລະແກ້ວມະນີທັງຫຼາຍ ທີ່ຝັງຢູ່ໃຕ້ດິນ ຕ່າງກໍຜຸດຂຶ້ນມາສູ່ພື້ນແຜ່ນດິນ.

๑๘.

໑໘.

ลงฺกาทีปสมีปมฺหิ, ภินฺนนาวา คตานิ จ;

ตตฺร ชาตานิ จ ถลํ, รตนานิ สมารุหุํ.

ໃນບໍລິເວນໃກ້ເກາະລັງກາ, ຊັບສົມບັດຈາກເຮືອທີ່ຫຼົ້ມ ແລະແກ້ວມະນີທີ່ເກີດໃນທ້ອງທະເລ ຕ່າງກໍຂຶ້ນມາສູ່ບົກ.

๑๙.

໑໙.

ฉาตปพฺพตปาทมฺหิ, ติสฺโส จ เวฬุยฏฺฐิโย;

ชาตา รถปโตเทน, สมานา ปริมาณโต.

ທີ່ເຊີງເຂົາຊາຕະ, ມີໄມ້ໄຜ່ ໓ ລຳ ເກີດຂຶ້ນ, ມີຂະໜາດເທົ່າກັບດ້າວປະຕັກລົດມ້າ.

๒๐.

໒໐.

ตาสุ [Pg.163] เอกา ลตายฏฺฐิ, รชตาภา ตหึ ลตา;

สุวณฺณวณฺณา รุจิรา;

ทิสฺสนฺเตตา มโนรมา.

ໃນໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ລຳໜຶ່ງເປັນລຳເຄືອວັນ, ເຄືອວັນໃນລຳນັ້ນມີສີເຫຼື້ອມຄືເງິນ; ມີສີດັ່ງທອງຄຳອັນງົດງາມ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ປາກົດເປັນທີ່ຈັບຕາຈັບໃຈ.

๒๑.

໒໑.

เอกา กุสุมยฏฺฐีตุ;

กุสุมานิ ตหึปน;

นานานิ นานาวณฺณานิ;

ทิสฺสนฺเตติผุฏานิ จ.

ສ່ວນອີກລຳໜຶ່ງເປັນລຳບຸບຜา; ດອກໄມ້ທັງຫຼາຍໃນລຳນັ້ນ ມີຊະນິດຕ່າງໆ ແລະມີສີສັນຕ່າງໆ ປາກົດເບັ່ງບານຢູ່.

๒๒.

໒໒.

เอกา สกุณยฏฺฐี ตุ, ตหึปกฺขิมิคา พหู;

นานา จ นานาวณฺณา จ, สชีวาวิย ทิสฺสเร.

ສ່ວນອີກລຳໜຶ່ງເປັນລຳສະກຸນາ; ນົກແລະເນື້ອທັງຫຼາຍຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະຫຼາກຫຼາຍສີສັນໃນລຳນັ້ນ ປາກົດຄືກັບມີຊີວິດຢູ່.

๒๓.

໒໓.

หยคชรถา มลกฺยา, วลยงฺคุลิเวฐกา เจว;

กกุธผลา ปากติกา, อิจฺเจ ตา อฏฺฐ ชาติยา.

ໄຂ່ມຸກ ໘ ຊະນິດ ຄື: ມຸກມ້າ, ມຸກຊ້າງ, ມຸກລົດ, ມຸກໝາກຂາມປ້ອມ, ມຸກກຳໄລ, ມຸກແຫວນ, ມຸກໝາກເກດ, ແລະມຸກທຳມະດາ.

๒๔.

໒໔.

มุตฺตา สมุทฺทา อุคฺคนฺตฺวา;

ตีเร วฏฺฏิวิยฏฺฐิตา;

เทวานํปิยติสฺสสฺส;

สพฺพํ ปุญฺญวิชมฺภิตํ.

ໄຂ່ມຸກທັງຫຼາຍ ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກມະຫາສະໝຸດ ແລ້ວກອງຢູ່ເທິງຊາຍຫາດ; ທັງໝົດນີ້ ເປັນຜົນແຫ່ງບຸນບາລະມີຂອງພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ.

๒๕.

໒໕.

อินฺทนีลํ เวฬุริยํ, โลหิตงฺกมณี จิ เม;

รตนานิ ปเน ตานิ, มุตฺตา ตา ตาจ ยฏฺฐิโย;

สตฺตาหพฺภนฺตเรเยว, รญฺโญ สนฺติกมาหรุํติ.

ແກ້ວນິນ, ແກ້ວໄພທູນ, ແກ້ວທັບທິມ, ແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານີ້, ໄຂ່ມຸກເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລະໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ຕ່າງກໍຖືກນຳມາຖວາຍແດ່ພະຣາຊາ ພາຍໃນ ໗ ວັນເທົ່ານັ້ນ.

เตน จ สมเยน เทวานํปิยติสฺสมหาราชา จ อโสโก ธมฺมราชา จ อทฺทิฏฺฐสหายา โหนฺติ. ตสฺมา โส เอตานิ รตนานิ จ อญฺญานิ พหูนิ อุปายนานิ มม สหายสฺส เทถาติ ธมฺมาโสกมหานรินฺทสฺส ปณฺณาการตฺถาย เปเสสิ. โสปิ ตํ ทิสฺวา ปสีทิตฺวา ปญฺจราชกกุธภณฺฑานิ จ อญฺญญฺจ พหุปณฺณาการญฺจ อภิเสกตฺถาย เปเสสิ. มยฺหํ สหายํ อภิเสกํ กโรนฺตูติ. น เกวลญฺเจตํ อามิสปณฺณาการํ. อิมํ กิร ธมฺมปณฺณาการมฺปิ เปเสสิ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະມະຫາລາດ ແລະພະເຈົ້າອະໂສກທຳມະລາຊາ ຊົງເປັນສະຫາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນໜ້າກັນ. ເພາະສະນັ້ນ, ພະອົງຈຶ່ງຊົງສົ່ງແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານີ້ ແລະເຄື່ອງບັນນາການອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປຖວາຍແດ່ພະເຈົ້າທຳມະໂສກມະຫາລາດ ໂດຍດຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງມອບເຄື່ອງບັນນາການເຫຼົ່ານີ້ແກ່ສະຫາຍຂອງເຮົາ'. ພະເຈົ້າອະໂສກຊົງເຫັນເຄື່ອງບັນນາການນັ້ນແລ້ວ ມີພະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງຊົງສົ່ງເຄື່ອງກົກກຸດທະພັນທັງ ໕ ແລະເຄື່ອງບັນນາການອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປເພື່ອການອະພິເສກ ໂດຍດຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງທຳການອະພິເສກສະຫາຍຂອງເຮົາເຖີດ'. ພະອົງບໍ່ພຽງແຕ່ສົ່ງເຄື່ອງບັນນາການທາງວັດຖຸນີ້ໄປເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໄດ້ຍິນວ່າ ຍັງຊົງສົ່ງເຄື່ອງທຳມະບັນນາການນີ້ໄປນຳອີກວ່າ:

๒๖.

໒໖.

อหํ พุทฺธํจ ธมฺมํจ;

สํฆํจ สรณํ คโต;

อุปสกตฺตํ เวเทสึ;

สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน.

ข້າພະເຈົ້າໄດ້ເຖິງພະພຸດ, ພະທຳ, ແລະພະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ; ໄດ້ສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກ ໃນພະສາສະໜາຂອງພະສາກະຍະບຸດ.

๒๗.

໒໗.

อิเมสุ ตีสุ วตฺถูสุ;

อุตฺตเมสุ นรุตฺตม;

จิตฺตํ ปสาทยิตฺวาน, สทฺธาย สรณํ วชาติ.

ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດໃນໝູ່ມະນຸດ, ຂໍພະອົງຈົ່ງຍັງຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ ໃນວັດຖຸອັນປະເສີດສຸດທັງ ໓ ປະການນີ້ ແລ້ວເຖິງເປັນທີ່ເພິ່ງດ້ວຍສັດທາເຖີດ.

อมจฺจา [Pg.164] ปุน ลงฺกมาคมฺม ราชานํ อภิสิญฺจึสุ, เตน โข ปน สมเยน โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถโร กตฺถ นุโข อนาคเต สาสนํ สุปฺปติฏฺฐิตํ ภเวยฺยาติ อุปปริกฺขนฺโต ปจฺจนฺติเม สุปฺปติฏฺฐิตํ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา เต เต เถเร ตตฺถ ตตฺถ เปเสตฺวา มหามหินฺทตฺเถรํ คนฺตฺวา ตมฺพปณฺณิทีปํ ปสาเทหีติ นิโยเชสิ, สกฺโก จ เทวานมินฺโท มหามหินฺทตฺเถรํ อุปสํกมิตฺวา กาลกโต ภนฺเต มุฏสีโว ราชา. อิทานิ เทวานํปิยติสฺสมหาราชา รชฺชํ กาเรติ. สมฺมาสมฺพุทฺเธน จ ตุมฺเห พฺยากตา อนาคเต มหินฺโท นาม ภิกฺขุ ตมฺพปณฺณิทีปํ ปสาเทสฺสตีติ. ตสฺมา ติห โข ภนฺเต กาโล ทีปวรํ คมนาย, อหมฺปิ สหาโย ภวิสฺสามีติ, เถโร ตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อตฺตสตฺตโม เจติยปพฺพตวิหารโต เวหาสํ อุปฺปติตฺวา อนุราธปุรสฺส ปุรตฺถิมทิสาย มิสฺสกปพฺพเต ปติฏฺฐหิ, อิมํ เอตรหิ เจติยปพฺพโตติปิ สญฺชานนฺติ. ตทา ตมฺพปณฺณิยํ อุสฺสวทิวโส โหติ, ราชา ฉณํ กโรถาติ อมจฺเจ อาณาเปตฺวา จตฺตาฬีสสหสฺสปุริเสหิ ปริวาริโต นครมฺหา นิกฺขมิตฺวา มิสฺสกปพฺพตํ ปายาสิ มิควํ กีฬิตุกาโม. อถ ตสฺมึ ปพฺพเต อธิวตฺถา เอกา เทวตา รญฺโญ เถเร ทสฺเสสฺสามีติ โรหิตมีควณฺเณน อวิทูเร ติณปณฺณานิ ขาทมานา วิย จรติ, ราชา อยุตฺตํ ทานิ ปมตฺตํ วิชฺฌิตุํติ ชิยํ โปเฐสิ, มิโค อมฺพตฺถลมคฺคํ คเหตฺวา ปลายิตุํ อารภิ, ราชา ตํ อนุพนฺธนฺโต อมฺพตฺถลเมว อภิรุหิ, มิโคปิ เถรานํ อวิทูเร อนฺตรธายิ, มหินฺทตฺเถโร ราชานํ อวิทูเร อาคจฺฉนฺต มํเยว ราชา ปสฺสตุ, มา อิตเรติ อธิฏฺฐหิตฺวา ติสฺส ติสฺส อิโต เอหีติ อาห, ราชา ตํ สุตฺวา จินฺเตสิ. อิมสฺมึ ตมฺพปณฺณิทีเป ชาโต มํ ติสฺโสติ นามํ คเหตฺวา อาลปิตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ. อยํ ปน ฉินฺนภินฺนปฏธโร ภณฺฑุกาสาว วสโน มํ นาเมนา ลปติ, โก นุโข ยํ ภวิสฺสติ มนุสฺโส อมนุสฺโส วาติ. เถโร อาห.

ພວກອຳມາດເດີນທາງກັບມາຍັງເກາະລັງກາແລ້ວ ໄດ້ທຳການອະພິເສກພະຣາຊາ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພະໂມກຄະລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ພະສາສະໜາຈະປະດິດສະຖານໝັ້ນຄົງດີໃນທີ່ໃດໜໍ?' ກໍຮູ້ວ່າ 'ຈະປະດິດສະຖານໝັ້ນຄົງດີໃນປັດຈັນຕະປະເທດ' ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງພະເຖຣະອົງນັ້ນໆ ໄປໃນທີ່ນັ້ນໆ ແລະໄດ້ມອບໝາຍໃຫ້ພະມະຫິນທະເຖຣະ ໂດຍດຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງໄປຍັງຕຳພະປັນນິທະວີບ ແລ້ວຊ່ວຍໃຫ້ປະຊາຊົນເຫຼື້ອມໃສເຖີດ'. ທ້າວສັກກະເທວະລາດ (ພະອິນ) ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພະມະຫິນທະເຖຣະ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພະເຈົ້າມຸຕະສີວະສະຫວັນຄົດແລ້ວ. ບັດນີ້ ພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະມະຫາລາດ ຊົງຄອງຣາດຢູ່. ແລະພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນທ່ານໄວ້ວ່າ ໃນອະນາຄົດ ພິກຂຸຊື່ວ່າ ມະຫິນທະ ຈະຍັງຕຳພະປັນນິທະວີບໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ. ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາອັນຄວນທີ່ຈະໄປຍັງເກາະອັນປະເສີດນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອທ່ານດ້ວຍ'. ພະເຖຣະຮັບຄຳຂອງພະອິນແລ້ວ, ມີຕົນເອງເປັນຄົນທີ ໗ ໄດ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາຈາກເຈຕິຍະບັນພົດວິຫານ ໄປປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງຍອດເຂົາມິສສະກະ ທາງທິດສະຕາເວັນອອກຂອງເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ, ເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຜູ້ຄົນກໍຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ ເຈຕິຍະບັນພົດ. ໃນເວລານັ້ນ, ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ມີງານເທສະການສະຫຼອງ, ພະຣາຊາຊົງມີພະຣາຊະບັນຊາແກ່ພວກອຳມາດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງຈັດງານສະຫຼອງເຖີດ' ແລ້ວພະອົງມີຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ໔ ໝື່ນຄົນແວດລ້ອມ ສະເດັດອອກຈາກພະນະຄອນ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງເຂົາມິສສະກະ ເພື່ອຊົງລ່າເນື້ອ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເທວະດາຕົນໜຶ່ງທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງເຂົານັ້ນ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະສະແດງພະເຖຣະທັງຫຼາຍແກ່ພະຣາຊາ' ຈຶ່ງແປງgາຍເປັນກວາງແດງ ທຳທ່າກິນຫຍ້າແລະໃບໄມ້ຢູ່ບໍ່ໄກ. ພະຣາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ການຈະຍິງສັດທີ່ກຳລັງເພີດເພີນຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ' ຈຶ່ງຊົງດີດສາຍທະນູ. ກວາງນັ້ນກໍເລີ່ມແລ່ນໜີໄປຕາມທາງມຸ່ງສູ່ອຳພັດຖະລະ, ພະຣາຊາຊົງໄລ່ຕາມກວາງນັ້ນໄປ ຈົນສະເດັດຂຶ້ນສູ່ອຳພັດຖະລະນັ້ນເອງ, ສ່ວນກວາງກໍຫາຍຕົວໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພະເຖຣະທັງຫຼາຍ. ພະມະຫິນທະເຖຣະເຫັນພະຣາຊາສະເດັດເຂົ້າມາໃກ້ ຈຶ່ງອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພະຣາຊາເຫັນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ຢ່າຟ້າວເຫັນທ່ານອື່ນເລີຍ' ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ຕິສສະ ຕິສສະ ຈົ່ງມາທາງນີ້'. ພະຣາຊາຊົງສົດັບແລ້ວ ຊົງດຳລິວ່າ 'ຜູ້ທີ່ເກີດໃນຕຳພະປັນນິທະວີບນີ້ ທີ່ຈະອາດຫານເອີ້ນຊື່ເຮົາວ່າ ຕິສສະ ນັ້ນ ບໍ່ມີເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ນີ້ ຫົວໂລ້ນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ມາເອີ້ນຊື່ເຮົາ, ຜູ້ນີ້ຈະເປັນມະນຸດ ຫຼືອະມະນຸດໜໍ?'. ພະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๒๘.

໒໘.

สมณา [Pg.165] มยํ มหาราช, ธมฺมราชสฺส สาวกา;

ตเวว อนุกมฺปาย, ชมฺพุทีปา อิธาคตาติ.

ຂ້າແດ່ມະຫາລາດ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເປັນສະມະນະ, ເປັນສາວົກຂອງພະທຳມະລາຊາ; ເດີນທາງມາທີ່ນີ້ຈາກຊົມພູທະວີບ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ພະອົງເທົ່ານັ້ນ.

ราชา ธมฺมาโสกนรินฺเทน เปสิตสาสนานุสาเรน อนุสฺสรมาโน อยฺยา นุโข อาคตาติ ตาวเทว อายุธํ นิกฺขิปิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ สมฺโมทนียํ กถํ กถยมาโน สารณียํ กถํ กุรุมาโน. ตสฺมึ ตานิปิ จตฺตาฬีสปุริสสหสฺสานิ อาคนฺตฺวา ตํ ปริวาเรสุํ, ตทา เถโร อิตเรปิ ชเน ทสฺเสสิ, ราชา ทิสฺวา อิเม กทา อาคตาติ ปุจฺฉิ, มยา สทฺธึเยว มหาราชาติ. อิทานิ ปน ชมฺพุทีเป อญฺเญปิ เอวรูปา สมณา สนฺตีติ. มหาราช เอตรหิ ชมฺพุทีโป กาสาวปชฺโชโต อิสิวาตปฏิวาโต, ตสฺมึ.

ພະຣາຊາຊົງລະນຶກເຖິງຂໍ້ຄວາມໃນພະຣາຊະສານທີ່ພະເຈົ້າທຳມະໂສກມະຫາລາດຊົງສົ່ງມາ ຈຶ່ງຊົງດຳລິວ່າ 'ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍເດີນທາງມາຮອດແລ້ວໜໍ' ໃນທັນໃດນັ້ນເອງ ກໍຊົງວາງອາວຸດ ແລ້ວນັ່ງລົງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຊົງກ່າວປາໄສສະແດງຄວາມຍິນດີ ແລະສົນທະນາເລື່ອງລາວອັນເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ. ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ໔ ໝື່ນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍເດີນທາງມາຮອດ ແລ້ວເຂົ້າແວດລ້ອມພະອົງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖຣະໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນບັນດາທ່ານທີ່ເຫຼືອ. ພະຣາຊາຊົງmetaເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ 'ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ເດີນທາງມາຕັ້ງແຕ່ເມື່ອໃດ?' ພະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມາພ້ອມກັບຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນເອງ ມະຫາລາດ'. ພະຣາຊາຕັດຖາມວ່າ 'ບັດນີ້ ໃນຊົມພູທະວີບ ຍັງມີສະມະນະຜູ້ມີຮູບລັກສະນະແບບນີ້ຢູ່ອີກບໍ່?' ພະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມະຫາລາດ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຊົມພູທະວີບຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງອະລ່າມດ້ວຍຜ້າກາສາວະພັດ ແລະອົບອວນດ້ວຍກິ່ນອາຍແຫ່ງພະຣືສີ, ໃນຊົມພູທະວີບນັ້ນ:'

๒๙.

໒໙.

เตวิชฺชา อิทฺธิปฺปตฺตา จ, เจโตปริญฺญโกวิทา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, พหู พุทฺธสฺส สาวกาติ.

ມີພະສາວົກຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຜູ້ໄດ້ວິຊາສາມ, ບັນລຸອິດທิລິດ, ສະຫຼາດໃນເຈໂຕປະຣິຍະສານ, ເປັນພະຂີນາສົບ ແລະເປັນພະອໍຣະຫັນ.

ราชา ตํ สุตฺวา ปสนฺโน อโหสิ, อถ เถโร รุกฺโขปมาทินา ตสฺส ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ ญตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ สนรามเรหิ สาธุการํ การยมาโน. เตน วุตฺถํ.

ພະຣາຊາຊົງສົດັບແລ້ວ ກໍມີພະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສ. ລຳດັບນັ້ນ ພະເຖຣະຮູ້ເຖິງຄວາມສະຫຼາດແຫ່ງພະປັນຍາຂອງພະອົງ ດ້ວຍອຸປະມາເລື່ອງຕົ້ນໄມ້ເປັນຕົ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງທຳ ຍັງມະນຸດແລະເທວະດາໃຫ້ທຳສາທຸການ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

๓๐.

໓໐.

ปณฺฑิโตติ วิทิตฺวาน, จุลฺลหตฺถิปโทปมํ;

สุตฺตนฺตํ เทสยี เถโร, มหีปสฺส มหามติ.

ພະເຖຣະຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ ຮູ້ວ່າພະຣາຊາເປັນບັນດິດ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງຈູລະຫັດຖິປະໂທປະມະສູດ ແກ່ພະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແຜ່ນດິນ.

เทสนาปริโยสาเน โส สทฺธึ เตหิ นเรหิ จตฺตาฬีสสหสฺเสหิ สรเณสุ ปติฏฺฐหีติ. อถสฺส ราชา สฺเว ภนฺเต มม เคเห ภิกฺขํ คณฺหาถาติ ยาจิตฺวา คนฺตฺวา นครญฺจ ราชเคหญฺจ อลงฺกริตฺวา เถเร นิสีทาเปตฺวา ปณีเตนาหาเรน ปริวิสิตฺวา อนุฬาเทวิปฺปมุขาหิ ปญฺจสตอิตฺถีหิ สทฺธึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. อถ เถโร ธมฺมรตน วสฺสํ วสฺสาเปสิ. ตโต [Pg.166] ตา ปญฺจสตอิตฺถิโย โสตาปตฺติผลํ ปาปุณึสุ. ตโต หตฺถิสาลายํ สหสฺสํ, นนฺทนวเน สหสฺสํติ เอวํ ทุติยทิวเส อฑฺฒเตยฺยานิ ปาณสหสฺสานิ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาเปสิ. ตติยทิวเส อฑฺฒนวปฺปมาณํ ปาณสหสฺสํติ เอวํ อเนกสตานํ อเนกสหสฺสานํ อเนกสต สหสฺสานํ ธมฺมา มตํ ปาเยสิ. วุตฺตญฺหิ.

ໃນເວລາຈົບພະທຳມະເທສະນາ, ພະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ໔ ໝື່ນຄົນນັ້ນ ໄດ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນໄຕຣະສະຣະນະຄົມ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງນິມົນວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມື້ອື່ນ ຂໍອັນເຊີນຮັບບິນທະບາດທີ່ພະຣາຊະວັງຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ' ແລ້ວສະເດັດກັບໄປ ຊົງຕົບແຕ່ງພະນະຄອນແລະພະຣາຊະວັງ, ນິມົນພະເຖຣະທັງຫຼາຍໃຫ້ນັ່ງ ແລ້ວຖວາຍພັດຕາຫານອັນປະນີດ, ພ້ອມທັງສະເດັດນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຮ່ວມກັບສະຕີ ໕໐໐ ນາງ ມີພະນາງອະນຸລາເປັນປະທານ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖຣະໄດ້ຍັງຝົນແຫ່ງທຳມະຣັດຕະນະໃຫ້ຕົກລົງມາ. ຈາກນັ້ນ ສະຕີ ໕໐໐ ນາງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ. ຕໍ່ມາ ທີ່ໂຮງຊ້າງ ໑ ພັນຄົນ, ທີ່ສວນນັນທະວັນ ໑ ພັນຄົນ; ດ້ວຍປະການສະນີ ໃນວັນທີສອງ ພະເຖຣະໄດ້ຍັງສັດໂລກ ໒ ພັນ ໕ ຮ້ອຍໃຫ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນໂສດາປັດຕິຜົນ. ໃນວັນທີສາມ ຍັງສັດໂລກ ໘ ພັນ ໕ ຮ້ອຍໃຫ້ປະດິດສະຖານ; ພະເຖຣະໄດ້ຍັງສັດໂລກຫຼາຍຮ້ອຍ, ຫຼາຍພັນ, ແລະຫຼາຍແສນ ໃຫ້ດື່ມນ້ຳອຳມະລິດຄືພະທຳ ດ້ວຍປະການສະນີ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

๓๑.

໓໑.

มหามหินฺทสุริโย, ลงฺกาเวหาสมชฺฌโค;

โพธเนยฺยมฺพุเช กาสิ, วิกาสํ ธมฺมรํสินา.

ພະມະຫາມະຫິນທະຜູ້ປຽບດັ່ງດວງຕາເວັນ, ສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງເວຫາແຫ່ງເກາະລັງກາ; ໄດ້ຍັງດອກບົວຄືເວໄນຍະສັດໃຫ້ເບັ່ງບານ ດ້ວຍລັງສີຄືພະທຳ.

๓๒.

໓໒.

มหามหินฺทจนฺโท โส, ลงฺกาเวหาสมชฺฌโค;

โพเธสิ ธมฺมรํสีหิ, เวเนยฺยกุมุทากเร.

ພະມະຫາມະຫິນທະຜູ້ປຽບດັ່ງດວງຈັນ, ສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງເວຫາແຫ່ງເກາະລັງກາ; ໄດ້ຍັງກໍດອກບົວຂາວຄືເວໄນຍະສັດໃຫ້ເບັ່ງບານ ດ້ວຍລັງສີຄືພະທຳ.

๓๓.

໓໓.

มหามหินฺทเมโฆ โส, วสฺสํ ธมฺมมฺพุวุฏฺฐิยา;

สาธูนํ จิตฺตพีเชสุ, ชเนสิ กุสลงฺกุเรติ.

ພະມະຫາມະຫິນທະຜູ້ປຽບດັ່ງເມກຝົນ, ຕົກລົງມາເປັນສາຍຝົນຄືພະທຳ; ໄດ້ຍັງໜໍ່ແໜງແຫ່ງกຸສົນໃຫ້ງອກງາມຂຶ້ນ ໃນເມັດພືດຄືຈິດໃຈຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ.

อถ ราชา สุมนสามเณเรน ธมฺมาโสกสฺส หตฺถโต สมฺมาสมฺพุทฺธปริภุตฺตปตฺตปูรธาตุโย จ สกฺกสฺส สนฺติกา ทกฺขิณกฺขกธาตุํจ อาหราเปตฺวา เจติยปพฺพเต ถูปํ อาทึกตฺวา สกลลงฺกาทีเป โยชเน โยชเน ถูปานิ กาเรตฺวา ทกฺขิณกธาตุํ นิทหิตฺวา ถูปารามถูปญฺจ ปติฏฺฐาเปสิ. อถ สงฺฆมิตฺตาย เถริยา อานีตํ ชยมหาโพธิโน ทกฺขิณมหาสาขํ ปติฏฺฐาเปตฺวา ปูชํ กาเรสิ. สพฺโพ ปเนตฺถ กถาวิตฺถโร มหาวํสโต เวทิตพฺโพ.

ລຳດັບນັ້ນ, ພະຣາຊາຊົງໃຫ້ສຸມະນະສາມະເນນນຳພະບໍຣົມມະสาຣີຣິກະທາດອັນເຕັມບາດທີ່ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ມາຈາກພະຫັດຂອງພະເຈົ້າທຳມະໂສກ, ແລະນຳພະຣາກຂະທາດເບື້ອງຂວາມາຈາກສຳນັກຂອງພະອິນ, ແລ້ວຊົງສ້າງສະຖູບຂຶ້ນທີ່ເຈຕິຍະບັນພົດເປັນແຫ່ງທຳອິດ, ແລະຊົງໃຫ້ສ້າງສະຖູບໄວ້ທຸກໆ ໂຍດໃນທົ່ວເກາະລັງກາ, ຊົງບັນຈຸພະຣາກຂະທາດເບື້ອງຂວາ ແລ້ວປະດິດສະຖານທູປາຣາມະສະຖູບ. ຈາກນັ້ນ, ຊົງປະດິດສະຖານກິ່ງເບື້ອງຂວາແຫ່ງຕົ້ນພະສີມະຫາໂພອັນມີໄຊ ທີ່ພະສັງຄະມິດຕາເຖຣີນຳມາ ແລ້ວຊົງທຳການບູຊາ. ເນື້ອຄວາມໂດຍລະອຽດທັງໝົດໃນເລື່ອງນີ້ ພຶງຊາບຈາກຄຳພີມະຫາວົງ.

๓๔.

໓໔.

ปารวาทิกโทเสน, ชาเตวํ ปรสาคเร;

ปตฺตานุโมทนา เอวํ, ลงฺกายํ อาสิ อิสฺสโร.

ເພາະໂທດແຫ່ງການກ່າວຮ້າຍຜູ້ອື່ນ, ຈຶ່ງໄດ້ໄປເກີດໃນເກາະກາງມະຫາສະໝຸດອື່ນຢ່າງນັ້ນ; ແຕ່ເພາະໄດ້ອະນຸໂມທະນາບຸນ, ຈຶ່ງໄດ້ເປັນໃຫຍ່ໃນເກາະລັງກາ.

๓๕.

໓໕.

ปาปมฺปิ เอวํ ผลตีติ มนฺตฺวา,ญตฺวาน ปุญฺญสฺส ผลํ อิทนฺติ;

โภ โยนิโส กุพฺพถ ปุญฺญกมฺเม,คนฺตฺวาน เย ยตฺถ น โสจยนฺตีติ.

ເມື່ອຮູ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ບາບກໍຍັງໃຫ້ຜົນຢ່າງນີ້, ແລະຮູ້ວ່າຜົນແຫ່ງບຸນຄືສິ່ງນີ້; ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງທຳບຸນກຸສົນໂດຍແຍບຄາຍເຖີດ, ເພາະຜູ້ໄປສູ່ທີ່ນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຕ້ອງເສົ້າໂສກເສຍໃຈ.

เตภาติกมธุวาณิชกานํ วตฺถุํ อฏฺฐมํ.

ເລື່ອງພໍ່ຄ້ານ້ຳເຜິ້ງສາມພີ່ນ້ອງ ເປັນເລື່ອງທີ ໘.

๓๙. โพธิราชธีตุยา วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໓໙. ລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພະຣາຊະທິດາໂພທິ ດັ່ງນີ້:

ภควติ ปรินิพฺพุเต ลงฺกายํ สาสเน สุปฺปติฏฺฐิเต ตตฺถ หกุเรฬีติ เอโก คาโม อโหสิ, ตตฺเถกา ทาริกา คามาทาริกาหิ สทฺธึ ตตฺถ ตตฺถ กีฬนฺตี วิหรติ, ตทา คามสมีเป มหาโสพฺภํ โหติ. ตตฺเถโก มรุตฺถรุกฺโข สพฺพทา ปาฬิผุลฺโลว ติฏฺฐติ. มนุสฺสา พุทฺธปูชนตฺถํ ปุปฺผานิ วิจิณนฺตา อุทกํ โอคเหตฺวา รุกฺขมภิรุยฺห ปุปฺผานิ โอจิณนฺติ, กุมาริกา เต ทิสฺวา มนุสฺสา สุเขน คนฺตฺวา ปุปฺผานิ โอจิณนฺตูติ เอกํ สุกฺขปาลิภทฺททณฺฑกํ อาหริตฺวา เสตุํ กตฺวา ฐเปสิ, ตโต ปฏฺฐาย มนุสฺสา เตนคนฺตฺวา ปุปฺผานิ โอจิณนฺติ. อถ สา ตโต จุตา เตเนว กุสลกมฺเมน ชมฺพุทีเป ปาฏลิปุตฺตนคเร โสมทตฺตรญฺโญ ธีตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ, อุตฺตมรูปธรา เทวจฺฉรปฏิภาคา อโหสิ. มาตาปิตโร ปนสฺสา โพธิราชกุมาริกาติ โวหรึสุ. ปุพฺเพ กตเสตุอานุภาเวน ตสฺสา สุวีรโก นาเมโก อากาสคามี สินฺธวโปตโก นิพฺพตฺติ. ราชธีตุยา ปน ปิตา พุทฺธมามโก ธมฺมมามโก สงฺฆมามโก หุตฺวา มหนฺตํ ปุญฺญํ ปสวนฺโต สินฺธวโปตกํ ทิสฺวา ปุญฺญกรณสฺส เม สหาโย ลทฺโธติ ตุฏฺฐมานโส อสฺสํ อภิรุหิตฺวา ทิวสสฺส ติกฺขตฺตุํ คนฺตฺวา มหาโพธึ [Pg.168] วนฺทติ. ราชธีตา นํ ทิสฺวา ปิตุสนฺติกํ คนฺตฺวา อภิณฺหํ ตาต กุหึ คจฺฉสีติ ปุจฺฉิ. ราชา น กิญฺจิ กเถสิ, อถ สา ปุนปฺปุนํ ปิตรํ นิพนฺธนฺตี ปุจฺฉิ. ตโต ราชา ตสฺสาวิ กโรนฺโต เอวมาห.

ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ແລະພະສາສະໜາປະດິດສະຖານໝັ້ນຄົງດີໃນເກາະລັງກາ, ໃນເກາະນັ້ນ ມີບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຫະກຸເຣລີ. ທີ່ບ້ານນັ້ນ ມີເດັກຍິງຄົນໜຶ່ງມັກຫຼິ້ນຢູ່ຕາມທີ່ຕ່າງໆ ຮ່ວມກັບພວກເດັກຍິງໃນບ້ານ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີແຫຼ່ງນ້ຳໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ໃກ້ບ້ານ, ທີ່ແຫຼ່ງນ້ຳນັ້ນ ມີຕົ້ນໄມ້ຊື່ວ່າ ມະຣຸດທະ ຕົ້ນໜຶ່ງ ອອກດອກເບັ່ງບານຢູ່ສະເໝີ. ພວກມະນຸດເມື່ອຈະເກັບດອກໄມ້ໄປບູຊາພະພຸດທະເຈົ້າ ກໍພາກັນລົງນ້ຳແລ້ວປີນຂຶ້ນຕົ້ນໄມ້ເພື່ອເກັບດອກໄມ້. ເດັກຍິງນັ້ນເຫັນຄົນທັງຫຼາຍແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ຂໍໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍເດີນທາງໄປເກັບດອກໄມ້ໄດ້ໂດຍສະດວກເຖີດ' ຈຶ່ງໄດ້ນຳເອົາທ່ອນໄມ້ທອງຫຼາງແຫ້ງທ່ອນໜຶ່ງ ມາເຮັດເປັນຂົວວາງໄວ້. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ຜູ້ຄົນກໍເດີນທາງຜ່ານຂົວນັ້ນໄປເກັບດອກໄມ້. ຕໍ່ມາ ນາງໄດ້ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນ, ດ້ວຍກຸສົນກຳນັ້ນເອງ ຈຶ່ງໄດ້ໄປເກີດໃນຊົມພູທະວີບ ນະ ເມືອງປາຕະລີບຸດ ເປັນພະຣາຊະທິດາຂອງພະເຈົ້າໂສມະທັດຕະ, ນາງມີຮູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ ປຽບດັ່ງນາງອັບສອນສະຫວັນ. ພະບິດາແລະພະມານດາຂະໜານພະນາມນາງວ່າ ພະຣາຊະກຸມານີໂພທິ. ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງການສ້າງຂົວໃນຊາດກ່ອນ, ມ້າສິນທົບໜຸ່ມຕົວໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸວີຣະກະ ເຊິ່ງສາມາດເຫາະໄປໃນອາກາດໄດ້ ກໍໄດ້ເກີດມາເພື່ອພະນາງ. ສ່ວນພະບິດາຂອງພະຣາຊະທິດານັ້ນ ເປັນຜູ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດ, ພະທຳ, ແລະພະສົງ ໄດ້ສ້າງບຸນກຸສົນເປັນອັນຫຼາຍ, ເມື່ອໄດ້ເຫັນມ້າສິນທົບໜຸ່ມນັ້ນ ກໍມີພະຣາຊະຫະລຶໄທຍິນດີວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເພື່ອນຮ່ວມທາງໃນການທຳບຸນແລ້ວ' ຈຶ່ງຊົງມ້າສິນທົບນັ້ນ ສະເດັດໄປໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ ວັນລະ ໓ ເທື່ອ. ພະຣາຊະທິດາເຫັນພະອົງແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປຫາພະບິດາ ແລ້ວທູນຖາມເລື້ອຍໆ ວ່າ 'ພະບິດາ, ພະອົງສະເດັດໄປໃສ?' ພະຣາຊາບໍ່ໄດ້ຕັດຕອບຫຍັງ, ນາງຈຶ່ງທູນຖາມພະບິດາຊ້ຳໆ ຢູ່ສະເໝີ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຣາຊາເມື່ອຈະເປີດເຜີຍແກ່ນາງ ຈຶ່ງຕັດດັ່ງນີ້:

๑.

໑.

อมฺหากํ ภควา ปุพฺเพ, ปูเรนฺโต ทสปารมี;

อทาสิ สีสรตฺตกฺขิ, มํสํ ชีวิตเมว จ.

ໃນອະດີດ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ເມື່ອຊົງບຳເພັນທົດສະບາລະມີ, ໄດ້ຊົງສະຫຼະພະສຽນ, ພະເນດອັນແດງ, ພະມັງສະ, ແລະແມ່ນແຕ່ພະຊົນຊີບ.

๒.

໒.

ปุตฺตทาเร จ รชฺเช จ, ปตฺวา ปารมิมตฺถกํ;

อนปฺปกปฺปโกฏีนํ, เขเปตฺวา กปิลวุเย.

ທັງພະໂອຣົດ, ພະชາຍາ, ແລະຣາຊະສົມບັດ, ຊົງບັນລຸເຖິງຍອດແຫ່ງບາລະມີ, ຫຼັງຈາກຊົງຜ່ານເວລາຫຼາຍຮ້ອຍໂກດກັປ ໃນພະນະຄອນນາມວ່າ ກະບິນລະພັດ.

๓.

໓.

สกฺกราชกุเล ชาโต, โลเก อปฺปฏิปุคฺคโล;

สมฺปตฺตจกฺกวตฺติตฺตํ, ปหนฺตฺวาน นราธิโป.

ພະອົງຜູ້ຊົງບັງເກີດໃນສັກກະຣາຊະຕະກູນ, ເປັນບຸກຄົນຜູ້ຫາຜູ້ປຽບບໍ່ໄດ້ໃນໂລກ, ຊົງລະຖິ້ມຄວາມເປັນພະຈັກກະພັດທີ່ເຖິງພ້ອມແລ້ວ, ຊົງເປັນພະຍາແຫ່ງນໍຣະຊົນ.

๔.

໔.

ทิสฺวา นิมิตฺเต จตุโร, นิกฺขมฺม อภินิกฺขมํ;

โพธิมูลมุปาคมฺม, นิสินฺโน วชิราสเน.

ຊົງເຫັນນິມິດທັງສີ່ແລ້ວ, ສະເດັດອອກສູ່ມະຫາພິເນດສະກົມ, ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ຄ່ວງໄມ້ສີມະຫາໂພ, ປະທັບນັ່ງເໜືອວະຊິຣະອາດ.

๕.

໕.

สหสฺสพาหุํ มาเปตฺวา, นานายุธสมากุลํ ;

มหาภีติกรํ เวสํ, กาฬปพฺพตสาทิสํ.

ພະຍາມານນິລະມິດແຂນພັນເບື້ອງ, ອັນເຕັມໄປດ້ວຍອາວຸດຕ່າງໆ, ມີຮູບຮ່າງອັນໜ້າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງ, ປານປະໜຶ່ງພູເຂົາສີດຳ.

๖.

໖.

มาเปตฺวาน สมารุยฺห, คิริเมขลวารณํ;

มารเสนํ สมาเนตฺวา, อาคตํ มกรทฺธชํ.

ນິລະມິດແລະຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງຄີຣີເມຂະລະ, ຮວບຮວມກອງທັບມານ, ພະຍາມານຜູ້ມີທຸງຮູບມັງກອນກໍສະເດັດມາແລ້ວ.

๗.

໗.

ปารมิตาพเลน ตํ, มารเสนํ ปลาปิย;

ยตฺถาสีโน กิเลสาริ, สหสฺสํ ฆาตยี ชิโน.

ພະຊິນະເຈົ້າຊົງເຮັດໃຫ້ກອງທັບມານນັ້ນປົບໜີໄປດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງພະບາຣະມີ, ປະທັບນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ, ກໍຊົງກຳຈັດສັດຕູຄືກິເລດພັນຫ້າໄດ້ ນະ ທີ່ນັ້ນ.

๘.

໘.

นยนํ สุชลเสเกหิ, สตฺตาหํ ชินเสวิตํ;

ปูชิตํ เทวพฺรหฺเมหิ, สิทฺโธรคนราทิหิ;

วนฺทิตุํ ชยโพธึตํ, คจฺฉามิ สตตํ อหํ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍໄປເພື່ອກາບໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພອັນມີໄຊນັ້ນ ຕະຫຼອດການທຸກເມື່ອ, ອັນພະຊິນະເຈົ້າຊົງບູຊາແລ້ວຕະຫຼອດເຈັດວັນດ້ວຍການຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳຄືພະເນດ, ອັນເທວະດາ, ພົມ, ສິດທິ, ນາກ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍບູຊາແລ້ວ.

๙.

໙.

อุปาสติ สทา คนฺตฺวา, โย นโร โพธิปาทปํ;

คนฺโธททีปธูปาทิ, นานาปูชาหิ สาธุกํ.

ນໍຣະຊົນໃດ ໄປແລ້ວບຳລຸງຮັກສາຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ ດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາຕ່າງໆ ມີນ້ຳຫອມ, ປະທີບ ແລະທູບເປັນຕົ້ນ ຢ່າງດີຕະຫຼອດການທຸກເມື່ອ.

๑๐.

໑໐.

ส นโร นิรามโย โหติ, ปจฺจตฺเต จ ปรตฺถ จ;

ปูชิโต มานิโต โหติ, ทีฆายุ พลวา สุขี.

ນໍຣະຊົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂລກໄພ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ, ເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການບູຊາແລະນັບຖື, ມີອາຍຸຍືນຍາວ, ມີກຳລັງ ແລະມີຄວາມສຸກ.

๑๑.

໑໑.

ตทตฺถํ ปตฺถยนฺเตน, อตฺถกาเมน ชนฺตุนา;

อุปาสนียํ สทฺธาย, นิจฺจํ ตํ โพธิปาทปํติ.

ເພາະສະນັ້ນ, ສັດໂລກຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດ ແລະປາດຖະໜາຜົນນັ້ນ, ຄວນເຂົ້າໄປບູຊາຕົ້ນພະສີມະຫາໂພນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເfull້ອມໃສເປັນນິດ ເທີ້ນ.

ตํ สุตฺวา กุมาริกา ปีติยา ผุฏสรีรา ปิตรํ วนฺทิตฺวา อหมฺปิ ตาต คจฺฉามีติ อาห. ราชา ปนสฺสา อุปทฺทวภเยน คมนํ น อิจฺฉิ. ตโต สา ยาวตติยํ ปิตรํ ยาจิตฺวา รญฺญา อนุญฺญาตา. ตโต ปฏฺฐาย ปิตรา สทฺธึ สินฺธวมารุยฺห โพธึ วนฺทิตุํ สตตํ คจฺฉติ. อถาปรภาเค ราชา มรณมญฺเจ นิปนฺโน จินฺเตสิ. ธีตา เม นิรนฺตรํ โพธิอุปฏฺฐานํคจฺฉติ, เอติสฺสา อนาคเต ยํกิญฺจิ ภยํ อุปฺปชฺชมานํ ตโต อุปฺปชฺชติ. ตตฺถ เม กึ กาตพฺพนฺติ. ตโต สินฺธวํ ปกฺโกสาเปตฺวา ตสฺส กณฺณมูเล มนฺเตนฺโต เอวมาห, ตาต มม ธีตา อภิณฺหํ ตว สหายํ กตฺวา โพธึ วนฺทิตุํ คจฺฉติ. ตตฺถสฺสา ยํกิญฺจิ ภยํ ภเวยฺย. ตํ นปฺปติรูปํ. ตตฺถ คมนาคมเน มม ธีตรํ รกฺเขยฺยาสีติ ตสฺส ธีตรํ ปฏิปาเทตฺวา กาลมกาสิ. ตโต ราชธีตา ปิตุสรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา ทิวสสฺส ติกฺขตฺตุํ อสฺสมภิรุยฺห โพธิอุปฏฺฐานํ คจฺฉติ. มนุสฺสา ปนสฺสา รูปสมฺปตฺตึ ทิสฺวา วิมฺหิตมานสา ราชารหํ วต โน อิทํ ปณฺณาการํ ทิฏฺฐํ. คนฺตฺวา รญฺโญ อาจิกฺขิสฺสาม. อปฺเปว นาม ราชา โส กิญฺจิ โน ทเทยฺยาติ จินฺเตตฺวา รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ฐิตา เอวมาหํสุ.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພະລາຊະທິດາຜູ້ມີສະລິລະອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ ໄດ້ກາບໄຫວ້ພະບິດາແລ້ວກາບທູນວ່າ: "ພໍ່ເອີຍ, ລູກກໍຈະໄປຄືກັນ." ແຕ່ພະລາຊາບໍ່ຊົງປາດຖະໜາໃຫ້ສະເດັດໄປ ເພາະຢ້ານຈະມີອັນຕະລາຍ. ລຳດັບນັ້ນ, ນາງໄດ້ອ້ອນວອນພະບິດາເຖິງສາມຄັ້ງ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພະລາຊາ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ນາງກໍຂີ່ຊ້ອນມ້າສິນທົບຮ່ວມກັບພະບິດາ ໄປກາບໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພຢູ່ສະເໝີ. ຕໍ່ມາ, ພະລາຊາຊົງປະຊວນໜັກຢູ່ເທິງຕຽງໃກ້ສະຫວັນຄົດ ໄດ້ຊົງດຳຣິວ່າ: "ລູກສາວຂອງເຮົາໄປບຳລຸງຮັກສາຕົ້ນໂພຢູ່ເປັນນິດ, ໃນອະນາຄົດ ຫາກມີໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ນາງ, ໄພນັ້ນກໍຄົງຈະເກີດຂຶ້ນຈາກບ່ອນນັ້ນ. ເຮົາຄວນຈະເຮັດແນວໃດດີ?" ຈາກນັ້ນ, ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຮ້ອງມ້າສິນທົບມາ ແລ້ວຊົງກະຊິບບອກທີ່ຂ້າງຫູຂອງມັນວ່າ: "ພໍ່ເອີຍ, ລູກສາວຂອງເຮົາອາໄສເຈົ້າເປັນເພື່ອນເດີນທາງໄປກາບໄຫວ້ຕົ້ນໂພຢູ່ສະເໝີ. ຫາກມີອັນຕະລາຍໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ນາງໃນທີ່ນັ້ນ, ນັ້ນກໍບໍ່ເປັນການສົມຄວນ. ເຈົ້າຈົ່ງປົກປ້ອງລູກສາວຂອງເຮົາໃນການໄປແລະການມາໃນທີ່ນັ້ນເດີ." ຄັນຊົງມອບໝາຍລູກສາວໃຫ້ແກ່ມ້ານັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງສະຫວັນຄົດ. ຕໍ່ມາ, ພະລາຊະທິດາໄດ້ຈັດການພະສົບຂອງພະບິດາແລ້ວ ກໍຂີ່ຊ້ອນມ້າໄປບຳລຸງຮັກສາຕົ້ນໂພມື້ລະສາມຄັ້ງ. ຝ່າຍພວກມະນຸດທັງຫຼາຍ ເຫັນຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບກາຍຂອງນາງແລ້ວ ກໍມີໃຈອັດສະຈັນ ຄິດວ່າ: "ສິ່ງນີ້ເປັນເຄື່ອງບັນນາການອັນຄູ່ຄວນແກ່ພະລາຊາແທ້ໆ. ພວກ ເຮົາຈົ່ງໄປກາບທູນໃຫ້ພະລາຊາຊົງຊາບເຖີດ, ບາງທີພະລາຊາອາດຈະພະລາຊະທານສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງແກ່ພວກ ເຮົາ." ພວກເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພະລາຊາ ກາບໄຫວ້ແລ້ວຢືນກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ:

๑๒.

໑໒.

โพธิมณฺฑํ สมาคมฺม, อภิณฺหํ ตุฏฺฐมานสา;

วนฺทนฺตี ยาติ กญฺเญกา, วิชฺชูว สิริยา ชลํ.

ມີຍິງສາວນາງໜຶ່ງ ມີໃຈຍິນດີ ມາສູ່ລານພະສີມະຫາໂພຢູ່ສະເໝີ, ນາງກາບໄຫວ້ແລ້ວເດີນທາງໄປ, ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີປານປະໜຶ່ງສາຍຟ້າແມບ.

๑๓.

໑໓.

นีลธมฺปิลฺลภารา สา, วิสาลายตโลจนา;

โสณฺณโทลาภสวณา, สามา สุภปโยธรา.

ນາງມີຜົມດົກດຳເປັນເງົາງາມ, ມີດວງຕາອັນກວ້າງແລະຍາວ, ມີໃບຫູງາມປານອູ່ຄຳ, ມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງ ແລະມີປະທຸມຖັນອັນງົດງາມ.

๑๔.

໑໔.

สตรํสีหิ สมฺมิสฺส, สญฺจฺยามฺพุทสมาธรา;

ตุงฺคนาสา นีลภมุ, หาสภาสา มโนรมา.

ນາງມີລັກສະນະຄືກັບກຸ່ມເມກອັນປະດັບດ້ວຍລັງສີຮ້ອຍສາຍ, ມີດັງອັນໂດ່ງ, ມີຄິ້ວດຳ, ມີຮອຍຍິ້ມແລະວາຈາອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ.

๑๕.

໑໕.

อีทิสํ [Pg.170] โน มหาราชา, ทิฏฺฐปุพฺพํ กุทาจนํ;

เอหิ ตสฺสา สิรึเทว, โพธิมณฺฑมฺหิ ทกฺขสีติ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນຍິງໃດທີ່ມີຮູບງາມປານນີ້ມາກ່ອນເລີຍ. ຂໍເຊີນພະອົງສະເດັດໄປເຖີດ, ຈະໄດ້ຊົງເຫັນຄວາມງົດງາມຂອງນາງ ນະ ລານພະສີມະຫາໂພ.

ตํ สุตฺวา ราชา สวณสํสคฺเคเนว ตาย ปฏิพทฺธจิตฺโต จตุรงฺคินึเสนํ คเหตฺวา ราชธีตรํ โพธิวนฺทนตฺถาย อาคตกาเล พหิปากาเร เสนํ ปริกฺขิปาเปตฺวา คณฺหเถตนฺติ มนุสฺเส นิโยเชสิ. ตโต เสนาปิ ตํ คหณสชฺชา อฏฺฐาสิ. ราชธีตา เต ทิสฺวา สีฆํ สินฺธวํ อุปสงฺกมิตฺวา ตสฺส ปิฏฺฐิยํ นิสินฺนา ปณฺหิยา สญฺญํ อทาสิ. โส ตํ คเหตฺวา เวเคน อากาสํ ปกฺขนฺทิ. สา ปน ทุนฺนิสินฺนภาเวน อสฺสสฺส เวคํ สนฺธาเรตุมสกฺโกนฺตี อสฺสปิฏฺฐิโต ปริคลิ. สินฺธโว ราชธีตรํ ปตมานํ ทิสฺวา ราโชวาทํ สรมาโน เวเคนาคนฺตฺวา ตสฺสา เกเส ฑํสิตฺวา อุกฺขิปิตฺวา ปตมานาย ตสฺสา ปิฏฺฐึทตฺวา นิสีทาเปตฺวา อากาเสน ตํ เนตฺวา ปาฏลิปุตฺตนคเรเยว ปติฏฺฐาเปสิ.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພະລາຊາຊົງມີພະໄທຜູກພັນໃນນາງພຽງແຕ່ຍ້ອນໄດ້ຍິນເທົ່ານັ້ນ, ຈຶ່ງຊົງນຳກອງທັບຈະຕຸຣົງຄະເສນາໄປ, ໃນເວລາທີ່ພະລາຊະທິດາສະເດັດມາກາບໄຫວ້ຕົ້ນໂພ, ໄດ້ໂປດໃຫ້ກອງທັບອ້ອມກຳແພງຊັ້ນນອກໄວ້ ແລ້ວສັ່ງພວກທະຫານວ່າ: "ຈົ່ງຈັບນາງໄວ້!" ລຳດັບນັ້ນ, ກອງທັບກໍຕັ້ງທ່າກຽມພ້ອມທີ່ຈະຈັບນາງ. ພະລາຊະທິດາເຫັນພວກເຂົາແລ້ວ ກໍຟ້າວສະເດັດເຂົ້າໄປຫາມ້າສິນທົບ ປະທັບນັ່ງເໜືອຫຼັງມ້າ ແລ້ວສົ່ງສັນຍານດ້ວຍສົ້ນນ່ອງ. ມ້ານັ້ນໄດ້ພານາງໂດດຂຶ້ນສູ່ອາກາດຢ່າງວ່ອງໄວ. ແຕ່ນາງເນື່ອງຈາກນັ່ງບໍ່ດີ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດທົນຕໍ່ຄວາມໄວຂອງມ້າໄດ້ ໄດ້ພັດຕົກລົງມາຈາກຫຼັງມ້າ. ມ້າສິນທົບເຫັນພະລາຊະທິດາພັດຕົກລົງມາ, ລະນຶກເຖິງພະລາຊະໂອວາດຂອງພະລາຊາໄດ້, ຈຶ່ງຟ້າວແລ່ນມາຢ່າງໄວ ແລ້ວຄາບຜົມຂອງນາງຍົກຂຶ້ນ, ໃນຂະນະທີ່ນາງກຳລັງຕົກລົງມານັ້ນ ມັນໄດ້ຮອງຮັບນາງໄວ້ເໜືອຫຼັງຂອງມັນ ໃຫ້ນາງນັ່ງແລ້ວພານາງເຫາະໄປທາງອາກາດ ນຳໄປສົ່ງເຖິງເມືອງປາຕະລີບຸດຢ່າງປອດໄພ.

๑๖.

໑໖.

ติรจฺฉานคตาเปวํ, สรนฺตา อุปการกํ;

น ชหนฺตีติ มนฺตฺวาน, กตญฺญู โหนฺตุ ปาณิโนติ.

ແມ່ນແຕ່ສັດເດຍລະສານ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຜູ້ມີພະຄຸນ ກໍຍັງບໍ່ຖິ້ມປະລະ. ເມື່ອຄິດໄດ້ແນວນີ້ແລ້ວ, ຂໍສັດທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູເຖີດ.

ตโต ปฏฺฐาย สา ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา สคฺคปรายนา อโหสีติ.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ນາງໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນແລ້ວ ມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

๑๗.

໑໗.

โย ยํ ทุมินฺทํยตินนฺทเนน;

สมฺปูชิตํ ปูชยเต ส ปญฺโญ;

ส โภควา โหติ อนีติโก จ,สพฺพตฺถ โส โหติ ปสตฺถรูโป.

ບຸກຄົນໃດຜູ້ມີປັນຍາ ບູຊາຕົ້ນໄມ້ອັນປະເສີດນີ້ ອັນພະຊິນະເຈົ້າຊົງບູຊາແລ້ວ; ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂພຄະຊັບ, ປາສະຈາກອຸປະທະວັນຕະລາຍ, ແລະເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັນເສີນໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ.

โพธิราชธีตุยา วตฺถุํ นวมํ.

ເລື່ອງພະລາຊະທິດາຜູ້ບູຊາຕົ້ນໂພ ເປັນເລື່ອງທີເກົ້າ.

๔๐. กุณฺฑลิยา วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

໔໐. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງນາງກຸນທະລີ.

ลงฺกาทีเป [Pg.171] โรหณชปเท มหาคาโม นาม อโหสิ, ตตฺถ ติสฺสวิหารํ นาม อเนกสตภิกฺขูหิ สมากิณฺณํ อเนกปริเวณปติมณฺฑิตํ วิหารํ อโหสิ. ตตฺเถโก ติสฺโส นาม สามเณโร ปฏิวสติ. โส เอกสฺมึสมเย ชนปทจาริกํ จรนฺโต ปาสาณวาปิคาเม ภิกฺขํ จริตฺวา ยาปนมตฺตํ ภตฺตํ สปฺปินา สทฺธึ ลภิตฺวา นิกฺขมฺม คามทฺวารํ ปตฺวา มหาคามาภิมุโข คจฺฉนฺโต มนุสฺเส อุทกผาสุกฏฺฐานํ ปุจฺฉิ. เตหิ ภนฺเต ตุมฺหากํ อภิมุเข อวิทูรฏฺฐาเน กกุพนฺทกนฺทรํ นาม สนฺทมานสีตโลทกํ ธวลวาลุกาตลํ ตตฺถ ตุมฺเห คนฺตฺวา นหาตฺวา สีตลจฺฉายาย วาลุกาตเล นิสินฺโน ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา คจฺฉถาติ วุตฺเต สามเณโร [Pg.172] สาธูติ วตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา ผาสุกฏฺฐาเน นิสินฺโน ภตฺตํ ภุญฺชิตุมารภิ. ตทา เอเกน วนกมฺมิเกน สทฺธึอรญฺญํ คตา เอกา สุนขี ตสฺมึ กนฺทเร เอกสฺมึ ปพฺภารฏฺฐาเน ทารเก วิชายิตฺวา ฉาตชฺฌตฺตา ปเวธมานคตฺตา ทารกานํ สมีเปนิปนฺนา สามเณรสฺส ปตฺเต อาหารคนฺธํ ฆายิตฺวา นิปนฺนฏฺฐานโต วุฏฺฐาย ปเวธมานา ตสฺส สมีปํ อาคมฺม นงฺคุฏฺฐํ จาเลนฺตี อฏฺฐาสิ, สามเณโร ตํ ทิสฺวา กมฺปิตมานโส อตฺตโน โภชนตฺถาย วฏฺฏิตํ ปถมาโลปํ ตสฺสา ปุรโต ฐเปสิ, ตโต สา โสมนสฺสา ตํ ภุญฺชิ. ตํ ทิสฺวา ตุฏฺโฐ ปุนปฺปุนํ อาโลปํ กโรนฺโต ตสฺสา ภตฺตํ ทตฺวา ปตฺตํ โธวิตฺวา ถวิกาย ปกฺขิปิตฺวา อคมาสิ. ตโต สา สุนขี สามเณรคเตน ปสาเทน ตโต จุตา ชมฺพุทีเป เทวปุตฺตนคเร ราชานํ ปฏิจฺจ ตสฺส มเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสนฺธึ คณฺหิตฺวา ทสมาสจฺจเยน มาตุกุจฺฉิโต นิกฺขมิ, อถสฺสา สิขามงฺคลทิวเส สมฺปตฺเต มาตาปิตโร ปนสฺสา กุณฺฑลาวฏฺฏเกสตฺตา กุณฺฑลาติ นาม มกํสุ. สา อนุกฺกเมน โสฬสวสฺสุทฺเทสิกา อโหสิ, ตสฺมึ กิร สมเย ติสฺโส สามเณโร มหาโพธึ วนฺทิสฺสามีติ นาวํ อภิรุยฺห ชมฺพุทีปํ คนฺตฺวา อนุปุพฺเพน เทวปุตฺตนครํ ปตฺวา สุนิวตฺโถ สุปารุโต ยุคมตฺตทโส ภิกฺขาย จรนฺโต มหาวีถึ สมฺปาปุณิ. ราชธีตา สีหปญฺชรํ อุคฺฆาเฏตฺวา อนฺตรวีถึ โอโลเกนฺตี ภิกฺขนฺตํ สามเณรํ ทิสฺวา ปุพฺพสิเนหํ ปฏิลภิ, ตสฺมึขเณ ตสฺสา ชาติสฺสรญาณํ อโหสิ. สา กิร ปุพฺเพ ภิกฺขุณี หุตฺวา ปณฺณสูจิยา สทฺธึ โปตฺถกญฺจ ปทีปิยเตลญฺจ ทตฺวา ชาติสฺสรา ภเวยฺยํติ ปตฺถนํ ฐเปสิ, ตโต สาชาตึ อนุสฺสรนฺตี สามเณเรน อตฺตโน กตูปการํ ทิตฺวา โสมนสฺสา นํ ปกฺโกสาเปตฺวา ราชเคเห อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา ตตฺถ นิสินฺนํ นานคฺครส โภชเนน ปริวิสิตฺวา โอนีตปตฺตปาณึ สามเณรํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺนา เตน สทฺธึ สลฺลปนฺตี เอวมาห.

ໃນເກາະສີລັງກາ, ນະ ໂຣຫະນະຊົນນະບົດ ມີບ້ານໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາກາມະ, ໃນບ່ອນນັ້ນມີວິຫານຊື່ວ່າ ຕິດສະວິຫານ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍພະພິກຂຸຫຼາຍຮ້ອຍຮູບ ແລະປະດັບປະດາດ້ວຍກຸຕິວິຫານເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ໃນວິຫານນັ້ນ ມີສາມະເນນຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຕິດສະ ອາໄສຢູ່. ໃນສະໄໝໜຶ່ງ, ສາມະເນນນັ້ນທ່ຽວຈາຣິກໄປໃນຊົນນະບົດ, ໄດ້ບິນທະບາດໃນບ້ານປາສານะວາປີ ໄດ້ອາຫານພໍປະທັງຊີວິດພ້ອມກັບເນີຍໃສ, ເມື່ອອອກຈາກປະຕູຄາມແລ້ວ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງມະຫາກາມະ ໄດ້ຖາມພວກຊາວບ້ານເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ມີນ້ຳສະດວກ. ພວກຊາວບ້ານຈຶ່ງກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນທີ່ບໍ່ໄກຂ້າງໜ້າຂອງພວກທ່ານ ມີຫ້ວຍນ້ຳຊື່ວ່າ ກະກຸພັນທະກັນທະຣະ ມີນ້ຳໄຫຼເຢັນສະບາຍ ແລະມີຫາດຊາຍຂາວສະອາດ, ຂໍທ່ານຈົ່ງໄປສົງນ້ຳໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງສັນພັດຕາກິດເທິງຫາດຊາຍພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ອັນເຢັນສະບາຍແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍເດີນທາງໄປເຖີດ." ເມື່ອພວກຊາວບ້ານກ່າວແນວນັ້ນ, ສາມະເນນຈຶ່ງຮັບວ່າ "ດີລະ" ແລ້ວໄປທີ່ນັ້ນ ນັ່ງໃນສະຖານທີ່ອັນສະດວກ ແລະເລີ່ມສັນອາຫານ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີໝາແມ່ໂຕໜຶ່ງ ເຊິ່ງເຂົ້າປ່າໄປກັບຄົນຫາຟືນ ໄດ້ເກີດລູກຢູ່ໃນຖ້ຳແຫ່ງໜຶ່ງໃກ້ຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນ, ມັນມີຄວາມຫິວໂຫຍຢ່າງຍິ່ງ ຈົນຕົນຕົວສັ່ນເທົາ ນອນຢູ່ໃກ້ໆລູກຂອງມັນ, ເມື່ອໄດ້ກິ່ນອາຫານຈາກບາດຂອງສາມະເນນ ມັນຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນຈາກບ່ອນນອນ ຍ່າງສັ່ນເທົາມາໃກ້ສາມະເນນ ແລ້ວຢືນກະດິກຫາງຢູ່. ສາມະເນນເຫັນມັນແລ້ວ ກໍມີຈິດໃຈຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງໄດ້ປັ້ນເຂົ້າຄຳທຳອິດທີ່ກຽມໄວ້ສັນເອງນັ້ນ ວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າມັນ, ມັນກໍມີຄວາມຍິນດີແລະກິນເຂົ້າຄຳນັ້ນ. ສາມະເນນເຫັນແນວນັ້ນກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຈຶ່ງປັ້ນເຂົ້າຄຳຕໍ່ໆໄປໃຫ້ມັນກິນຈົນອີ່ມ, ແລ້ວລ້າງບາດ ເກັບໃສ່ຖົງບາດເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ຕໍ່ມາ, ໝາແມ່ໂຕນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນສາມະເນນ ເມື່ອຕາຍໄປຈາກຊາດນັ້ນ ໄດ້ໄປປະຕິສົນທິໃນພະຄັນຂອງພະມະເຫສີແຫ່ງພະລາຊາ ໃນເມືອງເທວະປຸດຕະ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປສິບເດືອນ ກໍປະສູດອອກຈາກພະຄັນຂອງພະມານດາ. ໃນວັນມຸງຄຸນຕັດຜົມຈຸກ, ພະບິດາແລະພະມານດາເຫັນວ່ານາງມີຜົມກູດງໍຄືກັບຕຸ້ມຫູ ຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ນາງວ່າ ກຸນທະລີ. ນາງໄດ້ຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນຕາມລຳດັບຈົນມີອາຍຸໄດ້ສິບຫົກປີ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ສາມະເນນຕິດສະດຳຣິວ່າ "ເຮົາຈະໄປກາບໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ" ຈຶ່ງຂຶ້ນເຮືອໄປສູ່ຊົມພູທະວີບ ແລະເດີນທາງໄປຮອດເມືອງເທວະປຸດຕະຕາມລຳດັບ, ນຸ່ງຫົ່ມສົບສະບົງຈີວອນເປັນປໍຣິມົນ ຮັກສາສັງວອນທອດສາຍຕາຊົ່ວແອກໜຶ່ງ ທ່ຽວບິນທະບາດໄປຮອດຖະໜົນໃຫຍ່. ພະລາຊະທິດາເປີດປ່ອງຢ້ຽມແນມເບິ່ງຖະໜົນ ເຫັນສາມະເນນກຳລັງບິນທະບາດຢູ່ ກໍເກີດຄວາມຮັກຄວາມຜູກພັນໃນອະດີດຊາດຂຶ້ນມາ, ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງກໍໄດ້ບັນລຸຊາດິສສະຣະຍານ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊາດກ່ອນ ນາງເຄີຍບວດເປັນພິກຂຸນີ ໄດ້ຖວາຍປຶ້ມຄຳພີ ພ້ອມທັງເຂັມຫຍິບໃບລານ ແລະນ້ຳມັນປະທີບ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາວ່າ "ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ລະນຶກຊາດໄດ້ເຖີດ". ຈາກນັ້ນ, ນາງລະນຶກຊາດໄດ້ ເຫັນອຸປະການະຄຸນທີ່ສາມະເນນເຄີຍເຮັດແກ່ຕົນ ຈຶ່ງມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ໂປດໃຫ້ຮ້ອງສາມະເນນເຂົ້າມา, ຈັດແຕ່ງອາສະນະໃນພະລາຊະວັງ ໃຫ້ນັ່ງແລ້ວຖວາຍພັດຕາຫານອັນມີລົດຊາດປະເສີດຕ່າງໆ, ເມື່ອສາມະເນນສັນສຳເລັດແລະລ້າງມືແລ້ວ, ນາງຈຶ່ງເຂົ້າໄປກາບໄຫວ້ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ສົນທະນາກັບສາມະເນນແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ:

๑.

໑.

น สญฺชานาสิ มํ ธีร, ปุพฺเพหํ ตว ทาสิกา;

เตนาหํ สุขิตา อาสึ, ตสฺมา ตฺวมสิ อิสฺสโรติ.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ມີປັນຍາ, ທ່ານຈື່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ບໍ? ໃນຊາດກ່ອນ ຂ້ານ້ອຍເຄີຍເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຂອງທ່ານ. ຍ້ອນບຸນນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງມີຄວາມສຸກໃນຕອນນີ້, ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງເປັນເຈົ້າຂອງຂ້ານ້ອຍ."

ตํ สุตฺวา สามเณโร อาห.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ສາມະເນນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

๒.

໒.

นตฺถิ เม ตาทิสี ทาสี, น สญฺชานามิ ตํ อหํ;

กาสิ ตฺวํ กสฺส วา ธีตา, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิตาติ.

"ອາຕະມາບໍ່ມີຄົນຮັບໃຊ້ແນວນັ້ນດອກ, ອາຕະມາຈື່ໂຍມບໍ່ໄດ້. ໂຍມເປັນໃຜ ຫຼືເປັນລູກສາວຂອງໃຜ? ຂໍຈົ່ງບອກແກ່ອາຕະມາຜູ້ຖາມນີ້ເຖີດ."

ตโต สา ตํ สาราเปนฺตี อาห.

ລຳດັບນັ້ນ, ນາງກາບທູນເຕືອນຄວາມຈຳຂອງສາມະເນນວ່າ:

๓.

໓.

สาราเปมิ ตุวํ อชฺช, ยถา ชานาสิมํ อิเส;

พุชฺฌสฺสุ โพธิโต ทานิ, มยา ชาตึสรนฺติยา.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ສະແຫວງຫາຄຸນອັນປະເສີດ, ມື້ນີ້ຂ້ານ້ອຍຈະເຕືອນຄວາມຈຳຂອງທ່ານ ເພື່ອໃຫ້ທ່ານຮູ້ຈັກຂ້ານ້ອຍ; ຂໍທ່ານຈົ່ງຮັບຮູ້ຈາກຄຳອະທິບາຍຂອງຂ້ານ້ອຍ ຜູ້ລະນຶກຊາດໄດ້ໃນຕອນນີ້ເຖີດ."

๔.

໔.

ปาสาณวาปิคามมฺหิ, ตมฺพปณฺณิมฺหิ โรหเณ;

ภิกฺขิตฺวาน ตุวํ ภนฺเต, ยทา กกุพนฺทกนฺทเร.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນບ້ານປາສານະວາປີ ນະ ໂຣຫະນະຊົນນະບົດ ໃນເກາະຕຳພະປັນນິ, ໃນເວລາທີ່ທ່ານບິນທະບາດແລ້ວ ໄປຢູ່ທີ່ຫ້ວຍນ້ຳກະກຸພັນທະກັນທະຣະ..."

๕.

໕.

นิสีทิตฺวาน ตฺวํ ภตฺตํ, ภุตฺตกาลํ สริสฺสสิ;

ตทาหํ สุนขี อาสึ, วิชาตา ลทฺธโคจรา.

"...ທ່ານຄົງຈະລະນຶກເຖິງເວລາທີ່ທ່ານນັ່ງສັນພັດຕາກິດໄດ້; ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້ານ້ອຍເຄີຍເປັນໝາແມ່ໂຕໜຶ່ງ ທີ່ຫາກໍເກີດລູກໃໝ່ ແລະກຳລັງຊອກຫາອາຫານ."

๖.

໖.

ทารเก [Pg.173] ขาทิตุํ มยฺห, มาสนฺนา ขุทปีฬิตา;

ปเวธมานสพฺพงฺคา, อฏฺฐาสึ ตว สนฺติเก.

"ຂ້ານ້ອຍຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນ ຈົນເກືອບຈະກິນລູກຂອງຕົນເອງ, ຕົນຕົວສັ່ນເທົາໄປທົ່ວທຸກສ່ວນ, ໄດ້ມາຍືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າຂອງທ່ານ."

๗.

໗.

ทิสฺวา ตํ มํ ตทา ภนฺเต, เวธมานํ พุภุกฺขิตํ;

ฉินฺนภตฺโต ตุวํ หุตฺวา, มมํ ภตฺเตน โตสยี.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນເວລານັ້ນ ທ່ານເຫັນຂ້ານ້ອຍຕົວສັ່ນແລະຫິວໂຫຍ, ທ່ານຈຶ່ງຍອມອົດອາຫານຂອງຕົນເອງ ແລ້ວໃຫ້ອາຫານແກ່ຂ້ານ້ອຍຈົນອີ່ມໜຳສຳລານ."

๘.

໘.

ตทาหํ มุทุจิตฺเตน, จิตฺตํ ตยิ ปสาทยึ;

เตนาหํ ปุญฺญกมฺเมน, ทุติเย อตฺตสมฺภเว.

"ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້ານ້ອຍມີຈິດໃຈອ່ອນໂຍນ ເຫຼື້ອມໃສໃນຕົວທ່ານ; ດ້ວຍຜົນບຸນນັ້ນ, ໃນອັດຕະພາບທີສອງນີ້..."

๙.

໙.

อิธ ราชกุเล ชาตา, สพฺพกามสมิทฺธินี;

จิตฺตปฺปสาทมตฺเตน, โลกนาถสฺส สาสเน.

"...ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດໃນຕະກູນກະສັດໃນທີ່ນີ້, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິ່ງປາດຖະໜາທຸກປະການ, ພຽງແຕ່ຍ້ອນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະສາສະໜາຂອງພະໂລກະນາດເຈົ້າ."

๑๐.

໑໐.

ตทหุปพฺพชิตสฺสาปิ, อีทิสา โหนฺติ สมฺปทา;

กีทิสํ โหติ สมฺพุทฺเธ, ปสาเทน ผลํ อโห.

"ແມ່ນແຕ່ສຳລັບຜູ້ທີ່ບວດໃນວັນນັ້ນ ຍັງໄດ້ຮັບຄວາມເຖິງພ້ອມປານນີ້; ໂອ້! ຜົນແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຈະຍິ່ງໃຫຍ່ປານໃດໜໍ!"

๑๑.

໑໑.

อญฺญานิ ปน กิจฺจานิ, ปหายาตฺตหิเต รโต;

อตนฺทิโต ทิวารตฺตึ, สราตุ รตนตฺตยํติ.

"ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຄວນລະຖິ້ມກິດການງານອື່ນໆ, ຍິນດີໃນປະໂຫຍດຂອງຕົນ, ເປັນຜູ້ບໍ່ກຽດຄ້ານທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ, ລະນຶກເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເຖີດ."

เอวํ สามเณเรน กตูปการํ สาราเปตฺวา ภนฺเต ตว ทาสิยา อนุคฺคหํ ปฏิจฺจ อิเธว วสถาติ นิมนฺติตฺวา เตน สมฺปฏิจฺฉิเต มหนฺตํ วิหารํ การาเปตฺวา สามเณรํ อาทึ กตฺวา อเนกภิกฺขุสเต นิมนฺเตตฺวา วิหาเร วสาเปตฺวา สุลภํ กตฺวา จตุปจฺจเยหิ อุปฏฺฐาสิ. สามเณโรปิ สุนขิยา ทินฺนทานํ อนุสฺสริตฺวา ตุฏฺโฐ พุทฺธานุสฺสตึ มนสิกโรนฺโต น จิเรนว อรหตฺตํ ปตฺวา ตสฺมึเยว วิหาเร วสนฺโต อายุปริโยสาเน ตตฺเถว ปรินิพฺพายีติ.

ເມື່ອນາງກາບທູນເຕືອນຄວາມຈຳເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ສາມະເນນເຄີຍເຮັດແລ້ວ ຈຶ່ງນິມົນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຄົນຮັບໃຊ້ຂອງທ່ານ ແລ້ວຈົ່ງຈຳພັນສາຢູ່ທີ່ນີ້ເຖີດ." ເມື່ອສາມະເນນຮັບນິມົນແລ້ວ, ນາງກໍໄດ້ສ້າງວິຫານຫຼັງໃຫຍ່ຖວາຍ, ແລ້ວນິມົນພະພິກຂຸຫຼາຍຮ້ອຍຮູບ ໂດຍມີສາມະເນນເປັນປະທານ ໃຫ້ມາຈຳພັນສາຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນ, ແລ້ວບຳລຸງອຸປະຖຳດ້ວຍປັດໄຈສີ່ຢ່າງສະດວກສະບາຍ. ຝ່າຍສາມະເນນ ເມື່ອລະນຶກເຖິງທານທີ່ຕົນເຄີຍໃຫ້ແກ່ໝາແມ່ໂຕນັ້ນ ກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ມົນສິການພຸດthານຸສະຕິຢູ່ສະເໝີ, ບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນ, ອາໄສຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນ ຈົນເຖິງອາຍຸໄຂ ກໍໄດ້ດັບຂັນທະປະຣິນິພານ ນະ ທີ່ນັ້ນແລ້ວ.

๑๒.

໑໒.

ติยทฺเธสุ ติโลกสฺมึ, นตฺถิ วตฺถุตฺตยํ วินา;

สตฺตาน มญฺญ มิจฺฉตฺถ, ทายกํ สุรปาทปํ.

ໃນການທັງສາມ ແລະໃນໄຕໂລກ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດນອກຈາກພະຣັດຕະນະໄຕ ທີ່ຈະເປັນຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ ທີ່ປະທານສິ່ງປາດຖະໜາໃຫ້ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ.

กุณฺฑลิยา วตฺถุํ ทสมํ.

ເລື່ອງນາງກຸນthະລີ ເປັນເລື່ອງທີສິບ.

มหาเสนวคฺโค จตุตฺโถ.

ມະຫາເສນະວັກ ທີສີ່.

เอตฺตาวตา ชมฺพุทีปุปฺปตฺติกถา สมตฺตา.

ເລື່ອງລາວການບັງເກີດໃນຊົມພູທະວີບ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.