නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác.

රසවාහිනී

Dòng Sông Hương Vị

පණාමාදිකථා

Lời Mở Đầu

1.

1.

සත්ථුප්පසත්ථචරණං [Pg.1] සරණං ජනානං,බ්‍රහ්මාදිමොළි මණිරංසි සමාවහන්තං,පඞ්කෙරුහාභමුදුකොමලචාරුවණ්ණං;

වන්දාමි චක්කවරලක්ඛණමාදධානං.

Con xin đảnh lễ đôi chân (Ngài), được các bậc Thầy tán thán, là nơi nương tựa của chúng sanh, mang theo ánh hào quang của ngọc báu trên vương miện của Phạm Thiên và các vị trời, có màu sắc đẹp đẽ, mềm mại, dịu dàng như hoa sen, và được trang nghiêm với tướng tốt bánh xe.

2.

2.

සිද්ධං ජිනෙන චිරකාලමතන්දිතෙන,යං භාවකො සමධිගච්ඡති ඛෙමමග්ගං;

යං කප්පරුක්ඛ රුචිදාන මණිව භාති,තං ධම්මමග්ග මසමං පණමාමි නිච්චං.

Con hằng ngày xin đảnh lễ con đường Pháp vô song ấy, con đường đã được Đấng Chiến Thắng không mệt mỏi chứng ngộ trong thời gian dài, con đường an ổn mà người tu tập đạt đến, con đường tỏa sáng như cây như ý hay viên ngọc ban tặng điều mong ước.

3.

3.

සන්තින්ද්‍රියං සුගතසූනුවරං විසුද්ධං,යං දක්ඛිණෙය්‍යමතදං සුචිපුඤ්ඤඛෙත්තං;

තාණෙසිනං සරණමුජ්ඣිතසබ්බදුක්ඛං,වන්දාමි සඞ්ඝ මනඝං සිරසා මහග්ඝං.

Con xin cúi đầu đảnh lễ Tăng đoàn vô cấu, vô giá, những vị có các căn tịch tịnh, là những người con cao quý thanh tịnh của Đấng Thiện Thệ, là ruộng phước thanh tịnh không gì sánh bằng, xứng đáng được cúng dường, là nơi nương tựa cho những ai tìm cầu sự che chở, đã từ bỏ mọi khổ đau.

4.

4.

යම්පත්තමෙත්ථ රතනත්තයථොමනෙන,පුඤ්ඤෙන තෙන දුරිතං සකලං පණුජ්ජ,වක්ඛාමහං සුමධුරං රසවාහිනින්තං,භො භො සුණන්තු සුජනා භිමුදාවහා සා.

Với phước báu mà con đã đạt được qua việc tán thán Tam Bảo, sau khi đã xua tan mọi điều xấu ác, con sẽ kể lại bộ Rasavāhinī rất ngọt ngào này. Này hỡi các bậc thiện trí, xin hãy lắng nghe, bộ sách này sẽ mang lại niềm vui lớn.

5.

5.

තත්ථතත්ථූපපන්නානි, [Pg.2] වත්ථූනි අරහා පුරෙ;

අභාසුං දීපභාසාය, ඨපෙසුං තං පුරාතනා.

Xưa kia, các bậc A-la-hán đã kể lại những câu chuyện phát sinh ở nhiều nơi bằng ngôn ngữ của hòn đảo (Tích Lan), và các bậc cổ nhân đã ghi chép lại chúng.

6.

6.

මහාවිහාරෙ තඞ්ගුත්ත, වඞ්කපරිවෙණවාසිකො;

රට්ඨපාලොති නාමෙන, සීලාචාර ගුණාකරො.

Vị trưởng lão tên là Raṭṭhapāla, một kho tàng giới hạnh và đức độ, trú tại Vaṅkapariveṇa trong tu viện Mahāvihāra.

7.

7.

හිතාය පරිවත්තෙසි, පජානං පාළිභාසතො;

පුනරුත්තාදිදොසෙහි, තමාසි සබ්බමාකුලං;

අනාකුලං කරිස්සාමි, තං සුණාථ සමාහිතා.

Vị ấy đã dịch sang tiếng Pāḷi vì lợi ích của chúng sanh; nhưng bản dịch đó hoàn toàn rối rắm với những lỗi như lặp lại. Tôi sẽ làm cho nó mạch lạc, xin quý vị hãy chú tâm lắng nghe.

8.

8.

විතරාගා පුරෙ වොචුං, යස්මා තස්මා හි භාසිතං;

එතමාදරණීයඤ්හි, සාධු සාධූහි සබ්බදාති.

Vì rằng xưa kia các bậc ly tham đã nói, do đó, lời dạy này quả thật đáng được các bậc thiện trí luôn luôn tôn kính.

ජම්බුදීපුප්පත්ති වත්ථූනි.

Những câu chuyện có nguồn gốc từ Diêm Phù Đề.

ධම්මසොණ්ඩකවග්ගො

Phẩm Dhammasoṇḍaka

1. ධම්මසොණ්ඩකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

1. Đây là lời kể tuần tự trong câu chuyện về Dhammasoṇḍaka.

තත්ථ තෙසං වත්ථූන මුප්පත්තියො ද්විධා භවන්ති ජම්බුදීපෙ සීහළදීපෙචාති, තත්ථ ජම්බුදීපෙ තාළීස, සීහළදීපෙ තෙසට්ඨි, තෙසු තාව ජම්බුදීපුප්පත්තිවත්ථූනි ආවි භවිස්සන්ති, තතොපි ධම්මසොණ්ඩකස්ස වත්ථු ආදි, කථං, අම්හාකං කිර භගවතො පුබ්බෙ ඉමස්මිංයෙව භද්දකප්පෙ කස්සපොනාම සත්ථා ලොකෙ උදපාදි, තස්ස ඛො පන භගවතො සාසනන්තරධානතො න චිරෙනෙව කාලෙන අම්හාකං බොධිසත්තො බාරාණසීරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්ති, තස්සු ප්පත්ති කාලසමනන්තරමෙව සබ්බසත්තානං මනසි ධම්මසඤ්ඤා උදපාදි, තස්මාස්ස ධම්මසොණ්ඩොතිනාම මකංසු, සො පනෙසො කුමාරො මහන්තෙන පරිවාරෙන වඩ්ඪෙන්තො සබ්බසිප්පෙසු නිප්ඵත්තිං පත්වා පිතරා උපරජ්ජෙන පූජිතො හුත්වා දානාදයො දසකුසලකම්මපථෙ පූරෙන්තො පිතුඅච්චයෙනාමච්චෙහි [Pg.3] රජ්ජෙනාභිසිඤ්චිතො අහොසි, සො පනෙස ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා දෙවනගරසදිසෙ බාරාණසීනගරෙ චක්කවත්තිසදිසං බාරාණසීරජ්ජං කාරෙන්තො මාසද්ධමාසච්චයෙන සිරිසයනගතො එවං චින්තෙසි, මමෙවං රජ්ජසිරිමනුභවනං න සොභති ධම්මවියොගෙන, දිවාකර විරහිතො නභො වියාතිආදිනා නානාකාරණං චින්තෙසි, තෙනෙත්ථ.

Trong đó, nguồn gốc của những câu chuyện này có hai loại: ở Diêm Phù Đề và ở đảo Tích Lan. Có bốn mươi chuyện ở Diêm Phù Đề và sáu mươi ba chuyện ở đảo Tích Lan. Trong số đó, trước hết, những câu chuyện có nguồn gốc từ Diêm Phù Đề sẽ được trình bày. Và trong số này, câu chuyện về Dhammasoṇḍaka là câu chuyện đầu tiên. Như thế nào? Tương truyền, trước Đức Thế Tôn của chúng ta, trong chính kiếp hiền này, một bậc Đạo Sư tên là Kassapa đã xuất hiện trên thế gian. Không lâu sau khi giáo pháp của Đức Thế Tôn ấy biến mất, vị Bồ-tát của chúng ta đã tái sanh trong lòng của vị chánh hậu của vua xứ Bārāṇasī. Ngay sau khi ngài đản sanh, trong tâm của tất cả chúng sanh, tưởng về Pháp đã khởi lên. Vì vậy, họ đã đặt tên cho ngài là Dhammasoṇḍa. Vị hoàng tử ấy, lớn lên với đoàn tùy tùng đông đảo, sau khi đã thành tựu tất cả các môn nghệ thuật, được vua cha tôn vinh bằng chức vị thái tử, đã viên mãn mười con đường nghiệp thiện như bố thí, và sau khi vua cha băng hà, đã được các vị đại thần tấn phong lên ngôi vua. Vị đại vương Dhammasoṇḍaka ấy, trong khi trị vì vương quốc Bārāṇasī như một vị Chuyển luân vương tại thành Bārāṇasī giống như thành của chư thiên, sau khi một tháng rưỡi trôi qua, khi đang ở trên long sàng, đã suy nghĩ như thế này: 'Việc ta hưởng thụ sự giàu sang của vương quốc như thế này không tốt đẹp khi thiếu vắng Chánh pháp, cũng như bầu trời thiếu vắng mặt trời vậy,' và ngài đã suy nghĩ về nhiều lý do khác nhau. Về điều này (có kệ rằng):

1.

1.

පුඤ්ඤෙන සීලාදිමයෙන පුබ්බෙ,කතෙන පත්තොස්මි අතන්දිතෙන,මසක්කසාරෙ විය දෙවරාජා;

රාජත්තමිද්ධෙ පුරමුත්තමම්හි.

Do phước báu về giới, v.v., đã được làm không mệt mỏi trong quá khứ, ta đã đạt được ngôi vua trong thành phố tốt đẹp và thịnh vượng này, giống như vua trời Sakka ở cõi trời Tāvatiṃsa.

2.

2.

රූපෙන හාරීනයනුස්සවෙන,සද්දෙන සම්මා සවණාමතෙන,ගන්ධෙන ඝානුස්සවසොභනෙන,රසඤ්ඤපුඤ්ඤෙන රසෙනචාපි.

Với sắc đẹp làm vui mắt, với âm thanh đích thực là mật ngọt cho tai, với hương thơm làm đẹp cho mũi, và với vị là phước báu cho lưỡi,

3.

3.

ඵස්සෙන ගත්තස්ස සුඵස්සදෙන,සමිද්ධිපත්තොස්මි මහිද්ධිකොහං,නෙවෙත්තකෙනෙව පමාදභාව,මා පජ්ජිතුං යුත්තරූපන්ති ඤත්වා.

với xúc chạm mang lại cảm giác dễ chịu cho thân, ta, người có đại thần lực, đã đạt được sự thành công. (Nhưng) nhận thấy rằng: 'Không thích hợp để rơi vào trạng thái dễ duôi chỉ vì bấy nhiêu đây'.

4.

4.

දස්සාමි අඞ්ගඅපි ජීවිතඤ්ච,ධඤ්ඤං ධනං චාපි පසන්නචිත්තො,සොස්සාමි ධම්මං සිවමාදධානං,ජිනෙරිතං ජාතිජරාපහාණං.

Với tâm hoan hỷ, ta sẽ cho đi cả các chi phần, mạng sống, ngũ cốc và tài sản. Ta sẽ lắng nghe Chánh pháp, do Đấng Chiến Thắng thuyết giảng, pháp mang lại sự an lành, đoạn trừ sanh và già.

5.

5.

න සොභති යථාකාසං, ජලං ධාමපතිංවිනා,රජ්ජකරණං තථා මය්හං, විනා ධම්මා න සොභති.

Như bầu trời không đẹp khi không có mặt trời, cũng vậy, việc trị vì của ta không tốt đẹp khi không có Chánh pháp.

6.

6.

න සොභති හථා රත්ති, නිසානාථං විනා සදා,රජ්ජකරණං තථා මය්හං, විනා ධම්මා න සොභති.

Như đêm tối luôn không đẹp khi không có mặt trăng, cũng vậy, việc trị vì của ta không tốt đẹp khi không có Chánh pháp.

7.

7.

අලඞ්කතොපි [Pg.4] චෙ හත්ථී, විනා දාඨා න සොභති,රජ්ජකරණං තථා මය්හං, විනා ධම්මා න සොභති.

Như con voi dù được trang hoàng cũng không đẹp nếu không có ngà, cũng vậy, việc trị vì của ta không tốt đẹp khi không có Chánh pháp.

8.

8.

යථා කල්ලොලමාලීයං,විනා වෙලා න සොභති,රජ්ජකරණං තථා මය්හං,විනා ධම්මා න සොභති.

Như đại dương với những vòng sóng không đẹp khi không có bờ, cũng vậy, việc trị vì của ta không tốt đẹp khi không có Chánh pháp.

9.

9.

යථා සුමණ්ඩිතො රාජා,කුපටො නෙව සොභති,රජ්ජකරණං තථා මය්හං,විනා ධම්මා න සොභති.

Như vị vua được trang điểm lộng lẫy cũng không đẹp với y phục xấu, cũng vậy, việc trị vì của ta không tốt đẹp khi không có Chánh pháp.

10.

10.

ධම්මමෙව සුණිස්සාමි, ධම්මෙ මෙ රමතී මනො,න හි ධම්මා පරං අත්ථි, ධම්මමූලං තිසම්පදන්ති.

Ta sẽ chỉ nghe Chánh pháp, tâm ta vui thích trong Chánh pháp. Quả thật không có gì cao hơn Chánh pháp, Chánh pháp là cội nguồn của ba loại thành tựu.

එවං චින්තෙත්වා පාතොව සිරිගබ්භා නික්ඛම්ම සුසජ්ජිතෙ සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තෙ රාජපල්ලෙඞ්කෙ අමච්චගණ පරිවුතො නිසීදි දෙවරාජාවිය විරොචමානො, නිසින්නො පන රාජා අමච්චෙ එවමාහ, යො පනෙත්ථ භොන්තො බුද්ධභාසිතෙසු ධම්මෙසු කිඤ්චිධම්මං ජානාති, සො භාසතු, සොතුමිච්ඡාමිධම්මන්ති, තෙ සබ්බෙපි මයං දෙව න ජානාමාති ආහංසු, තං සුත්වා අ න ත්ත ම නො රාජා එවං චින්තෙසි, යන්නූනාහං හත්ථික්ඛන්ධෙ සහස්සං ඨපෙත්වා නගරෙ භෙරිංචරාපෙය්‍යං, යං අප්පෙවනාම කොචි ධනලොභෙන චාතුප්පදිකායපි ගාථාය ධම්මං දෙසෙය්‍ය. තං මෙ දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සතීති, තතො සො තථා කත්වාපි ධම්මදෙසකං අලභන්තො පුන ද්විසහස්සං තිචතුපඤ්චසහස්සන්තියාවකොටිප්පකොටිංදම්මීති, තතො ගාම නිගම ජනපදෙ, තතො සෙට්ඨිට්ඨානං සෙනාපති උපරාජට්ඨානා දයොපි, පුන සෙතච්ඡත්තං දම්මි, රාජවෙසං පහාය අත්තානං දාසං සාවෙත්වා ධම්මදෙසෙන්තස්ස දම්මිති වත්වා භෙරි චරාපෙත්වාපි ධම්ම දෙසකමලභිත්වා සංවිග්ගො [Pg.5] කිම්මෙ ධම්මවියොගෙන රජ්ජෙනාති අමච්චානං රජ්ජං නීය්‍යාතෙත්වා සද්ධම්මගවෙසකො ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා මහාවනං පාවිසි ගාම නිගම රාජධානි පරම්පරාය, තෙනෙත්ථ.

Suy nghĩ như vậy, sáng sớm nhà vua từ nội cung đi ra, ngự trên ngai vàng được trang hoàng lộng lẫy, có lọng trắng giương cao, được các vị quan bao quanh, tỏa sáng như một vị thiên vương. Sau khi ngồi xuống, nhà vua nói với các vị quan như sau: "Này các khanh, trong số các vị, ai biết được một pháp nào trong các pháp do đức Phật thuyết, hãy nói ra. Ta muốn nghe pháp." Tất cả họ đều tâu rằng: "Tâu Đại vương, chúng thần không biết." Nghe vậy, nhà vua không hài lòng và suy nghĩ như vầy: "Hay là ta nên đặt một ngàn (đồng tiền) trên lưng voi rồi cho rao trống trong thành, biết đâu có người vì tham tiền mà thuyết một bài kệ dù chỉ bốn câu. Điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài." Sau đó, dù đã làm như vậy nhưng vẫn không tìm được người thuyết pháp, ngài lại rao: "Ta sẽ cho hai ngàn, ba, bốn, năm ngàn cho đến một trăm triệu, một tỷ," rồi đến các làng, thị trấn, và các xứ, rồi đến chức vị trưởng giả, chức vị tổng tư lệnh, chức vị phó vương. Lại nữa: "Ta sẽ cho lọng trắng, ta sẽ từ bỏ y phục hoàng gia, tự xưng làm nô lệ và dâng mình cho người thuyết pháp." Dù đã cho rao trống như vậy nhưng vẫn không tìm được người thuyết pháp, ngài xúc động, nghĩ rằng: "Ta còn cần gì vương quốc này khi thiếu vắng chánh pháp?" rồi giao lại vương quốc cho các vị quan. Đại vương Dhammasoṇḍa, người tìm cầu chánh pháp, đã đi vào khu rừng lớn, lần lượt qua các làng, thị trấn, và kinh thành. Do đó, ở đây có nói rằng.

11.

11.

පුරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා,ධම්මසොණ්ඩො නරාධිපො;

සද්ධම්මජ්ඣෙසකං සත්ථු,අලද්ධා ධනකොටිහි.

Trước kia, vua Dhammasoṇḍa, bậc chúa tể loài người, đã cho rao trống trong thành, nhưng dù với hàng triệu tiền của, ngài vẫn không tìm được người thuyết chánh pháp của bậc Đạo Sư.

12.

12.

දාසො හොමි පහායාහං,රාජත්තං දෙසකස්ස මෙ;

ඉච්චාහ සො මහීපාලො,අහො ධම්මෙසු ලොලතා.

"Ta sẽ từ bỏ vương quyền, trở thành nô lệ cho người thuyết pháp cho ta." Vị vua ấy đã nói như vậy. Ôi, lòng khao khát pháp thật mãnh liệt!

13.

13.

රජ්ජං නීය්‍යාතයිත්වාන, අමච්චානං මනොරමං,වනං පාවිසි සො රාජා, ගවෙසං ධම්මමුත්තමන්ති.

Giao lại vương quốc tươi đẹp cho các vị quan, vị vua ấy đã đi vào rừng để tìm cầu pháp tối thượng.

මහාවනං පවිට්ඨක්ඛණෙ පන මහාසත්තස්ස පුඤ්ඤතෙජෙන සක්කස්සාසනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි, අථ දෙවරාජා චින්තෙසි අකාමං මෙ පණ්ඩුකම්බල සිලාසනං උණ්හමහොසි, කින්නුඛො කාරණන්ති ලොකං ඔලොකෙන්තො සක්කො දෙවරාජා ධම්මසොණ්ඩක මහාරාජානං සකලජම්බුදීපං විචිනිත්වා සද්ධම්මජ්ඣෙසකං අලභිත්වා වනං පවිට්ඨභාවං අද්දස, ධම්මසොණ්ඩකමහාරාජා සද්ධම්මත්ථාය රජ්ජ ධන බන්ධු ජීවිතම්පි පහාය අරඤ්ඤං පවිට්ඨො, න සො වතායං යොවා සොවා සත්තො, ඉමස්මිංයෙව කප්පෙ බුද්ධො භවිස්සති, බුද්ධබොධිසත්තො චායං අජ්ජෙව මහාරඤ්ඤං පවිට්ඨො සද්ධම්මං අලද්ධා මහාදුක්ඛං පාපුණෙය්‍ය, න චෙතං යුත්තං, අජ්ජ මයා තත්ථ ගන්ථබ්බං ධම්මාමතරසෙන තමභිසිඤ්චිත්වා රජ්ජෙ පහිට්ඨාපෙතුන්ති චින්තෙත්වා අත්තභාවං විජහිත්වා භයානකං මහන්තං රක්ඛසවෙසං නිම්මිණිත්වා මහාසත්තාභිමුඛො අවිදූරෙ අත්තානං දස්සෙසි, තෙනෙත්ථ.

Nhưng vào khoảnh khắc vị Đại Sát đi vào khu rừng lớn, do oai lực phước báu của ngài, ngai vàng của Sakka đã biểu hiện sự nóng lên. Bấy giờ, vị thiên vương suy nghĩ: "Tảng đá Paṇḍukambala của ta đã trở nên nóng một cách bất thường. Nguyên nhân là gì nhỉ?" rồi nhìn xuống thế gian. Thiên vương Sakka đã thấy việc Đại vương Dhammasoṇḍa sau khi tìm kiếm khắp cõi Diêm-phù-đề mà không tìm được người thuyết chánh pháp đã đi vào rừng. (Ngài nghĩ): "Đại vương Dhammasoṇḍa vì chánh pháp mà từ bỏ cả vương quốc, tài sản, quyến thuộc và mạng sống để vào rừng. Vị này quả không phải là một chúng sinh tầm thường. Ngài sẽ thành Phật ngay trong kiếp này. Vị Bồ-tát này hôm nay đã vào khu rừng lớn, nếu không tìm được chánh pháp, ngài sẽ gặp phải khổ đau to lớn. Điều này không hợp lý. Hôm nay ta phải đến đó, sau khi rưới lên ngài hương vị cam lồ của pháp, ta sẽ đưa ngài trở lại vương quốc." Suy nghĩ như vậy, ngài từ bỏ thân tướng của mình, hóa hiện thành hình dạng một con quỷ dạ xoa to lớn, đáng sợ, rồi hiện ra không xa, đối diện với vị Đại Sát. Do đó, ở đây có nói rằng.

14.

14.

බ්‍යග්ඝච්ඡසීහමහිසො [Pg.6] රගහත්ථිදීපි,මිගාකුලං කණ්ටකසෙලරුක්ඛං;

නරානමින්දො පවිසිත්වකානනං,ඉතොචිතො විබ්භමි ධම්මකාමො.

Bậc chúa tể loài người, với lòng khao khát pháp, sau khi vào khu rừng đầy gai, đá và cây cối, nơi đầy dẫy các loài thú như cọp, gấu, sư tử, trâu rừng, nai, voi, báo, đã đi lang thang đây đó.

15.

15.

තස්සානුභාවෙන පුරින්දදස්ස,සිලාසනං උණ්හමහොසි කාමං;

තෙනෙව සො ලොකමුදික්ඛමානො,අද්දක්ඛි ධීරං විපිනෙ චරන්තං.

Do oai lực của vị ấy, ngai đá của Purindada quả đã trở nên nóng. Do đó, ngài nhìn xuống thế gian và đã thấy bậc hiền trí đang đi trong rừng.

16.

16.

මයජ්ජ තං ධම්මරසෙන සම්මා,සන්තප්පයිත්වා ගමනං වරන්ති;

මන්ත්වා සුභීමඤ්ජනකූටවණ්ණං,මහාමුඛං නිග්ගත භීමදාඨං.

Suy nghĩ rằng: "Hôm nay, sau khi làm cho vị ấy thỏa mãn một cách trọn vẹn bằng hương vị của pháp, ta sẽ đi," (ngài đã hóa thành dạ xoa) rất đáng sợ, màu như đỉnh núi thuốc xoa mắt, mặt lớn, nanh nhọn đáng sợ chìa ra.

17.

17.

දිත්තග්ගිසඞ්කාස විසාලනෙත්තං,මජ්ඣෙන භග්ගං චිපිටග්ගනාසං;

ඛරතම්බදාඨිං ඝනමස්සුවන්තං,නීලොදරං ගජ්ජිතභීමඝොසං.

Mắt to như lửa cháy, mũi tẹt gãy ở giữa, râu ria rậm rạp màu đồng thô, bụng xanh, tiếng gầm rống đáng sợ.

18.

18.

කරොරුහං තික්ඛසලොහිතායතං,විසාලධොතායතඛග්ගහත්ථං;

ගදායුධෙනඞ්කිතමඤ්ඤබාහුං,දට්ඨොට්ඨභීමං සවලීලලාටං.

Móng tay và móng chân dài, nhọn, đỏ như máu, một tay cầm thanh gươm dài, to, đã được mài sắc, tay kia mang vũ khí là cây chùy, môi cắn chặt trông đáng sợ, trán có nếp nhăn.

19.

19.

මනුස්සමංසාදනරත්තපානං,භයානකං කක්ඛලයක්ඛවණ්ණං;

සුමාපයිත්වාන වනන්තරස්මිං,දස්සෙසි අත්තං ස නරාධිපස්සාති.

Sau khi hóa hiện một cách hoàn hảo trong rừng sâu thành hình dạng dạ xoa thô bạo, đáng sợ, ăn thịt người và uống máu, ngài đã hiện thân cho vị vua ấy thấy.

අථ මහාසත්තො අත්තනො අවිදූරෙ ඨිතං රක්ඛසං අද්දක්ඛි, තං දිස්වානාස්ස භයංවා ඡම්භිතත්තංවා චිත්ථුත්‍රාසමත්තංවා නාහොසි, කිමත්‍ර චින්තෙසි, අපිනාම එවරූපො පිරක්ඛසො ධම්මං [Pg.7] ජානෙය්‍ය, යන්නූනාහං තස්ස සන්තිකෙ ධම්මං සුණිස්සාමි, තම්මෙ දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සතීති චින්තෙසි. චින්තෙත්වා චපන අජ්ජ මයා තමුපසඞ්කම්ම පුච්ඡිතං වට්ටතීති ගන්ත්වා රක්ඛසෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො ආහ.

Bấy giờ, vị Đại Sát thấy con dạ xoa đang đứng không xa mình. Thấy nó, ngài không hề có chút sợ hãi, kinh ngạc hay hoảng hốt nào. Ngài đã suy nghĩ gì ở đây? Ngài suy nghĩ: "Biết đâu một con dạ xoa như thế này lại biết pháp. Hay là ta nên đến gần nó để nghe pháp. Điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài." Suy nghĩ xong, ngài nghĩ: "Hôm nay ta nên đến gần và hỏi nó," rồi đi đến, bắt đầu trò chuyện với con dạ xoa và nói.

20.

20.

අස්මිං වනස්මිං තරුසණ්ඩ මණ්ඩිතෙ;

සුඵුල්ලිතානෙකලතාකුලාකුලෙ;

අධිග්ගහීතො සි මහානුභාව,පුච්ඡාමි තං දෙව වදෙහි කඞ්ඛං.

"Trong khu rừng này, được trang điểm bởi những lùm cây, đầy dẫy vô số dây leo nở hoa, ngài là người cai quản, ôi bậc đại oai lực. Tôi xin hỏi ngài, ôi thiên nhân, xin hãy giải tỏa mối nghi ngờ của tôi."

21.

21.

ධම්මං ගවෙසං වනමාගතොම්හි,පහාය රජ්ජං අපි ඤාතිසඞ්ඝං;

ජානාසි චෙ සම්ම වදෙහි මය්හං,එකම්පි ගාථං සුගතෙන දෙසිතං.

"Tôi đã đến khu rừng này để tìm cầu pháp, sau khi từ bỏ vương quốc và cả quyến thuộc. Này bạn, nếu bạn biết, xin hãy nói cho tôi dù chỉ một bài kệ do bậc Thiện Thệ thuyết giảng."

තතො යක්ඛො ආහ.

Bấy giờ, con dạ xoa nói.

22.

22.

ධම්මං පජානාමහමෙකදෙසං,ජිනෙරිතං සාධුතරං රසානං,දෙසෙමි චෙහං තව ධම්ම මග්ගං,තුවඤ්හි කිං කාහසි දෙසකස්සාති.

"Ta biết một phần của pháp, do bậc Chiến Thắng thuyết, là hương vị tuyệt vời nhất. Nếu ta thuyết con đường pháp cho ngài, thì ngài sẽ làm gì cho người thuyết pháp?"

අථ මහාසත්තො ආහ.

Bấy giờ, vị Đại Sát nói.

23.

23.

රජ්ජෙ ඨිතො අස්සමහං සචෙ භො,අනප්පරූපං පකරොමි පූජං;

ඉදානි එකො වනමජ්ඣපත්තො,කරොමි කිං දෙහමිමං ඨපෙත්වා.

"Này ông, nếu tôi còn ở trên ngôi vua, tôi sẽ thực hiện sự cúng dường không nhỏ. Bây giờ, một mình giữa rừng, ngoài thân này ra, tôi có thể làm gì đây?"

24.

24.

යදිච්ඡසි ත්වං මම මංසලොහිතං,කරොමහං සඞ්ගහමජ්ජ තෙන,න චත්ථි අඤ්ඤං තව අච්චනීයං,දෙසෙහි ධම්මං සුගත ප්පසත්ථන්ති.

"Nếu ngài muốn thịt và máu của tôi, hôm nay tôi sẽ giúp đỡ ngài bằng thứ đó. Không có vật gì khác để cúng dường ngài. Xin hãy thuyết pháp, pháp được bậc Thiện Thệ tán thán."

තතො [Pg.8] යක්ඛො ආහ.

Bấy giờ, con dạ xoa nói.

25.

25.

භුත්වාන මංසං සුහිතොව සන්තො,හන්ත්වා පිපාසං රුධිරං පිවිත්වා;

ධම්මං කථෙතුං පභවාමි තුය්හං,වත්තුං න සක්කොමි ඛුදාපරෙතොති.

"Sau khi ăn thịt và được no đủ, sau khi uống máu để dập tắt cơn khát, ta mới có thể thuyết pháp cho ngài. Bị cơn đói hành hạ, ta không thể nói được."

අථ මහාසත්තො ආහ.

Bấy giờ, vị Đại Bồ-tát nói.

26.

26.

භුත්වා තුවං මං පථමඤ්හි යක්ඛ,පච්ඡා තු දෙසෙස්සසි කස්ස ධම්මං;

ධම්මස්ස මය්හං තව මංසලාභං,ත්වමෙව ජානාහි යථා භවෙය්‍යාති.

Này dạ-xoa, trước tiên ngươi hãy ăn thịt ta, sau đó ngươi sẽ thuyết pháp cho ai? Chính ngươi hãy tự biết làm thế nào để vừa có được pháp cho ta, vừa có được thịt cho ngươi.

එවං වුත්තෙ සක්කො දෙවානමින්දො සාධු මහාරාජ අහමෙව යුත්තං ජානාමීති වත්වා තස්සාවිදූරෙ තිගාවුතුබ්බෙධං අඤ්ජනවණ්ණං මහන්තං පබ්බතං මාපෙත්වා මහාරාජ ඉමමාරුය්හ පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො මම මුඛෙ පතතු, අහං පතන්ථස්ස තෙ ධම්මං දෙසෙස්සාමි, එවං සන්තෙ තුය්හං ධම්මපටිලාභො, මය්හංච මංසපටිලාභො භවිස්සතීති. තං සුත්වා මහාසත්තො අනමතග්ගෙ සංසාරෙ සංසරතො මෙ සීහබ්‍යග්ඝච්ඡමච්ඡකච්ඡපවිහඞ්ගාදීනං භක්ඛභූතස්ස ජාතීසු පමාණං නත්ති, අජ්ජ මයා සම්බුද්ධස්ස ධම්මත්ථාය ජීවිතං පරිච්චජිතුං වට්ටතීති චින්තෙත්වා එවමාහ.

Khi được nói như vậy, Đế-thích, vua của chư thiên, nói rằng: 'Lành thay, tâu đại vương! Chính ta sẽ biết điều thích hợp.' Sau khi nói vậy, ngài hóa hiện ra một ngọn núi lớn màu đen như thuốc vẽ mắt, cao ba câu-lô-xá, ở không xa đó, rồi nói: 'Tâu đại vương, hãy leo lên ngọn núi này, đứng trên đỉnh núi rồi gieo mình vào miệng của ta. Ta sẽ thuyết pháp cho ngài trong khi ngài đang rơi xuống. Như vậy, ngài sẽ đắc được pháp, và ta cũng sẽ có được thịt.' Nghe vậy, vị Đại Bồ-tát suy nghĩ: 'Trong vòng luân hồi vô thủy vô chung này, ta đã lang thang vô số kiếp, đã trở thành mồi cho sư tử, cọp, gấu, cá, rùa, chim chóc, v.v... không thể nào đếm xuể. Hôm nay, ta nên từ bỏ mạng sống này vì chánh pháp của bậc Chánh Đẳng Giác.' Suy nghĩ như vậy rồi, ngài nói lên lời này.

27.

27.

සංසාරවට්ටෙසු විවට්ටමානා,පප්පොන්ති දුක්ඛං ජනතා අනෙකා;

එතඤ්හි භො අත්තනො වා පරස්ස,අත්ථාය නාහොසි අහොසි තුච්ඡං.

Quay cuồng trong vòng luân hồi, vô số chúng sanh phải chịu khổ đau. Này bạn, sự chết ấy chẳng vì lợi ích cho mình hay cho người, thật là vô ích.

28.

28.

ත්වමදින්නහාරී තිච පාරදාරිකො,පාණාතිපාතීසි මුසා අභාසි;

ත්ව මජ්ජපායීති අකාසි දොසං,පග්ගය්හ දුක්ඛං බහුසො දදන්ති.

Ngươi là kẻ trộm cắp, kẻ tà dâm, kẻ sát sanh, kẻ nói dối; ngươi là kẻ nghiện rượu, đã phạm lỗi lầm. (Những việc ấy) mang lại và chồng chất nhiều khổ đau.

29.

29.

එතඤ්හි [Pg.9] භො අත්තනො වා පරස්ස,අත්ථාය නාහොසි අහොසි තුච්ඡං;

රුක්ඛා පපාතා පපතිත්වකෙචි,දුබ්බන්ධියා දුග්ගවිසාදනෙන.

Này bạn, sự chết ấy chẳng vì lợi ích cho mình hay cho người, thật là vô ích. Một số người chết vì ngã cây, vì tự treo cổ, vì rơi vào nơi hiểm trở, vì uống thuốc độc.

30.

30.

බ්‍යාධීහි නානාඛරවෙදනාහි,මරන්ති සත්තා උතුවෙදනාහි;

එතඤ්හි භො අත්තනො වා පරස්ස,අත්ථාය නාහොසි අහොසි තුච්ඡං.

Chúng sanh chết vì các bệnh tật với những cảm thọ đau đớn khác nhau, và vì những cảm thọ do thời tiết. Này bạn, sự chết ấy chẳng vì lợi ích cho mình hay cho người, thật là vô ích.

31.

31.

බ්‍යග්ඝච්ඡමච්ඡො රගකුච්ඡියඤ්හි,මතස්ස මෙ නත්ථි පමාණසඞ්ඛා;

එතඤ්හි භො අත්තනො වා පරස්ස,අත්ථාය නාහොසි අහොසි තුච්ඡං.

Số lần ta chết trong bụng cọp, gấu, cá, và các loài thú khác không thể nào đếm xuể. Này bạn, sự chết ấy chẳng vì lợi ích cho mình hay cho người, thật là vô ích.

32.

32.

එතජ්ජ මෙ දුච්ච ජ මත්තදානං,න හොති දෙවිස්සරියාදිකාය;

සබ්බඤ්ඤුභාවං පන පාපුණිත්වා,සංසාරතො නිත්තරණාය සත්තෙ.

Sự bố thí thân mạng khó làm này của ta hôm nay không phải vì để được làm vua trời hay các quả vị tương tự, mà là để đạt đến quả vị Nhất thiết trí, hầu cứu vớt chúng sanh ra khỏi vòng luân hồi.

33.

33.

ත්වං සම්ම මය්හං බහුසො පකාරී,තස්මා තවෙතං වචනං කරොමි;

අසංකිතො දෙසය මය්හධම්මං,සමිජ්ඣතෙ දානි මනොරථො තෙති.

Này bạn hiền, ngươi đã giúp ta rất nhiều. Vì thế, ta sẽ làm theo lời ngươi. Xin hãy thuyết pháp cho ta mà không do dự. Giờ đây, tâm nguyện của ngươi sẽ được thành tựu.

එවඤ්ච පන වත්වා මහාසත්තො පබ්බතමාරුය්හ ඨිතො ආහ, අහමජ්ජ රජ්ජෙන සද්ධිං ජීවිතඤ්ච සරීරමංසඤ්ච සද්ධම්මත්ථාය දම්මීති සොමනස්සප්පත්තො හුත්වා සම්ම ධම්මං දෙසෙහීති වත්වා තස්මිං මහාදාඨං මහාමුඛං විවරිත්වා ඨිතෙ තස්සාභිමුඛො උපපති. අථ සක්කො දෙවානමින්දො සොමනස්සො අච්ඡරියප්පත්තො අත්තභාවං විජහිත්වා අලඞ්කතදිබ්බත්තභාවං මාපෙත්වා ආකාසෙ [Pg.10] තරුණසුරියො විය ඔභාසමානො ආකාසතො පතන්තං මහාසත්තං උභොහි හත්ථෙහි දළ්හං පතිගණ්හිත්වා දෙවලොකං නෙත්වා පණ්ඩුකම්බල සිලාසනෙ නිසීදාපෙත්වා දිබ්බමයෙහි ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා සයං ධම්මං සුත්වා පසන්නො පසන්නාකාරං කත්වා කස්සපදසබලෙන දෙසිතාය අනිච්චාදිපරිදීපිකාය.

Và sau khi nói như vậy, vị Đại Bồ-tát leo lên ngọn núi, đứng đó và nói: 'Hôm nay, ta xin dâng cúng mạng sống và thịt xương thân này cùng với vương quốc vì Chánh pháp.' Tràn đầy hỷ lạc, ngài nói: 'Này bạn hiền, hãy thuyết pháp đi!' rồi gieo mình về phía dạ-xoa đang đứng há cái miệng lớn với những chiếc nanh lớn. Bấy giờ, Đế-thích, vua của chư thiên, lòng đầy hỷ lạc và kinh ngạc, liền từ bỏ hình dạng ấy, hóa hiện thành thân tướng chư thiên được trang hoàng lộng lẫy, tỏa sáng trên không trung như mặt trời lúc rạng đông. Ngài dùng cả hai tay vững chắc đỡ lấy vị Đại Bồ-tát đang rơi từ trên không, đưa về cõi trời, cho an tọa trên phiến đá Paṇḍukambala, cúng dường bằng hương, hoa trời, v.v... rồi tự mình nghe pháp, lòng đầy hoan hỷ, tỏ vẻ tín thành, với bài kệ soi sáng về vô thường, v.v... do đức Thập Lực Ca-diếp thuyết giảng.

34.

34.

අනිච්චාව ත සඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛොති.

Các pháp hữu vi quả là vô thường, có sanh ắt có diệt. Chúng sanh rồi lại diệt, sự tịch tịnh của chúng là an lạc.

ගාථාය ධම්මදෙසනෙන තස්ස මනොරථං මත්ථකං පාපෙත්වා දෙවලොකෙ මහන්තං සිරිවිභවං දස්සෙත්වා ආනෙත්වා සකරජ්ජෙයෙව පතිට්ඨාපෙත්වා අප්පමත්තො හොති මහාරාජාති ඔවදිත්වා දෙවලොකමෙව අගමාසීති.

Bằng bài kệ thuyết pháp này, ngài đã làm cho tâm nguyện của vị vua được viên mãn, chỉ cho thấy sự huy hoàng vĩ đại ở cõi trời, rồi đưa vua trở về và phục hồi ngôi vị trong vương quốc của mình, khuyên dạy rằng: 'Tâu đại vương, hãy tinh tấn không dể duôi,' rồi trở về cõi trời.

35.

35.

ඉති අමිතසිරිං වා ජීවිතං වාපි සන්තො,න සුමරිය පසත්ථං ධම්මමෙවා චරන්ති;

තනුතර විභවානං අප්පමායූනමම්භො,ඉහ කුසලපමාදො කො නු තුම්හාදිසානන්ති.

Như vậy, bậc thiện trí không màng đến vinh hoa vô lượng hay cả mạng sống, mà chỉ thực hành Chánh pháp cao quý. Hỡi ôi, đối với những người có tài sản ít ỏi và tuổi thọ ngắn ngủi như các vị, làm sao lại có thể dể duôi trong việc thiện ở đời này?

ධම්මසොණ්ඩකවත්ථුං පඨමං.

Câu chuyện về người ham thích Pháp, phần thứ nhất.

2. මිගලුද්දකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බිකථා

2. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về người thợ săn nai.

ඉතො කිර එක තිංසතිමෙ කප්පෙ සිඛීනාම සම්මාසම්බුද්ධො සමතිංස පාරමියො පූරෙත්වා පරමාතිසම්බොධිං පත්වා සදෙවකං ලොකං සංසාරකන්තාරා උත්තාරෙන්තො ධම්මරතනවස්සං වස්සාපෙන්තො ධම්මභෙරිංපහරන්තො ධම්මකෙතුං උස්සාපෙන්තො එකස්මිං සමයෙ විවෙක මනුබ්‍රූහන්තො අරඤ්ඤායතනං පාවිසි, [Pg.11] පවිසිත්වා චපන සුපුප්ඵිතනාගපුන්නාගාදිනානාතරුසණ්ඩමණ්ඩිතෙ සුඵුල්ලසුමනමාලතිප්පභුතිනානාලතාකුලෙ අනෙකවිධදිපදචතුප්පදසඞ්ඝනිසෙවිතෙ රමණීයෙ සීතලසිලාතලෙ චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිංපඤ්ඤපෙත්වා නිසීදි ඡබ්බණ්ණරංසීහි දිසං පූරයන්තො, තදා තත්ථ දෙවබ්‍රහ්මනාගසුපණ්ණාදයො සන්නිපතිත්වා දිබ්බමයෙහි ගන්ධමාලාදීහි භගවන්තං පූජයමානා ථොමයමානා නමස්සමානා අට්ඨංසු, තස්මිං පනසමාගමෙ භගවා මධුරස්සරං නිච්ඡාරෙන්තො බ්‍රහ්මඝොසෙන චතුසච්චපටිසංයුත්තං ධම්මං දෙසෙති අමතවස්සං වස්සාපෙන්තොවිය. තදා එකො මිගලුද්දකො වනං පවිට්ඨො මිගසූකරෙ හන්ත්වා මංසං ඛාදන්තො තං ඨානං පත්වා අද්දස භගවන්තං ධම්මං දෙසෙන්තං. දිස්වා එකමන්තං ඨිතො ධම්මං සුත්වා චිත්තං පසාදෙත්වා තතො චුතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිත්වා ඡසු කාමසග්ගෙසු මනුස්සෙසුච අපරාපරං ඉස්සරියං අනුභවන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සාවත්ථියං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තො භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා එකදිවසං ධම්මං දෙසෙන්තස්ස භගවතො චතුසච්චපති සංයුත්තං ධම්මකථං සුත්වා චතුපටිසම්භිදාහි අරහත්තං පත්වා එකදිවසං භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣගතො අත්තනො කතකම්මප්පකාසනෙන පීතිවාචමුදාහරි.

Tương truyền, cách đây ba mươi mốt kiếp, đức Chánh Đẳng Giác tên là Thi-khí, sau khi đã viên mãn ba mươi pháp ba-la-mật và chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, đã đưa thế giới cùng với chư thiên vượt qua khỏi sa mạc luân hồi, làm mưa pháp bảo, đánh trống pháp, dựng cờ pháp. Vào một thời, trong khi đang phát triển sự độc cư, Ngài đã đi vào một khu rừng. Và sau khi đi vào, Ngài trải tấm y tăng-già-lê gấp tư trên một phiến đá mát mẻ, ở một nơi khả ái, được trang điểm bởi những lùm cây khác nhau như nāga, punnāga đang nở rộ, đầy những loại dây leo khác nhau như sumana, mālati đang trổ hoa, được các loài hai chân và bốn chân lui tới, rồi Ngài ngồi xuống, tỏa hào quang sáu màu tràn ngập các phương. Bấy giờ, tại nơi đó, chư thiên, phạm thiên, rồng, kim xí điểu, v.v... tụ hội lại, đứng cúng dường, tán thán, và đảnh lễ Đức Thế Tôn bằng hương, hoa trời, v.v... Trong buổi hội chúng ấy, Đức Thế Tôn, với giọng nói ngọt ngào và phạm âm, đã thuyết bài pháp liên quan đến Tứ diệu đế, như thể làm mưa bất tử. Khi ấy, một người thợ săn nai đi vào rừng, sau khi giết nai và heo để ăn thịt, đã đến nơi đó và thấy Đức Thế Tôn đang thuyết pháp. Thấy vậy, người ấy đứng một bên, nghe pháp và làm cho tâm mình trong sạch. Sau khi chết, người ấy tái sanh vào cõi trời, hưởng thụ sự giàu sang hết lần này đến lần khác trong sáu cõi trời dục giới và cõi người. Trong thời kỳ đức Phật này xuất hiện, người ấy tái sanh trong một gia đình ở Xá-vệ, khi đến tuổi trưởng thành, đã xuất gia trong giáo pháp của Đức Thế Tôn. Một ngày nọ, sau khi nghe bài pháp liên quan đến Tứ diệu đế do Đức Thế Tôn thuyết giảng, vị ấy đã chứng đắc quả A-la-hán cùng với Tứ vô ngại giải. Một ngày nọ, khi ở giữa Tăng chúng, vị ấy đã nói lên lời hoan hỷ, kể lại nghiệp đã làm của mình.

1.

1.

එ ක තිං සෙ ඉතො කප්පෙ,ලොකෙ උප්පජ්ජි නායකො;

පත්තිංස ලක්ඛණාතිණ්ණො,සම්බුද්ධො ස සිඛීව්හයො.

Cách đây ba mươi mốt kiếp, ở thế gian đã xuất hiện vị Lãnh Đạo, bậc Chánh Đẳng Giác tên là Sikhī, người đã thành tựu ba mươi hai tướng tốt.

2.

2.

ජලන්තො දීපරුක්ඛොව, සූරියොව නභ මුග්ගතො;

මෙරුරාජාව සම්බුද්ධො, ජනෙසග්ගො පතාපවා.

Tỏa sáng dường như cây đèn, như mặt trời mọc trên bầu trời; bậc Chánh Đẳng Giác như vua núi Meru, là vị tối thắng giữa chúng sanh, đầy oai lực.

3.

3.

පූරෙත්වා ධම්මනාවායං, ස නාථො සකලං පජං;

පතිට්ඨපෙන්තො සංසාර, කන්තාරා සන්තිභූමියං.

Vị Lãnh Đạo ấy, sau khi làm đầy con thuyền Chánh Pháp, đã an trí tất cả chúng sanh từ vùng hoang địa luân hồi vào miền đất an lạc.

4.

4.

ධම්මකෙතුං [Pg.12] සමුස්සෙන්තො, හනන්තො ධම්මදුන්දුභිං;

සත්තෙ දුක්ඛා පමොචෙන්තො, වසී තත්ථ ජිනො වසී.

Trong khi dựng lên ngọn cờ Chánh Pháp, trong khi đánh vang trống Chánh Pháp, trong khi giải thoát chúng sanh khỏi khổ đau, bậc Toàn Thắng, bậc Tự Tại đã an trú ở nơi ấy.

5.

5.

එකස්මිං සමයෙ නාථො,ලොකපජ්ජොතකො ජිනො;

විවෙකකාමො සම්බුද්ධො,සුරම්මං කානනං ගතො.

Vào một thời, vị Lãnh Đạo, bậc Toàn Thắng thắp sáng thế gian, bậc Chánh Đẳng Giác ưa thích sự độc cư, đã đi đến một khu rừng khả ái.

6.

6.

පුන්නාගනාගපූගාදි, නානාපාදපසංකුලං;

ලතා ලිඞ්ගිතසාඛාහි, සා මොදකුසුමායුතං.

(Khu rừng ấy) tràn ngập nhiều loại cây khác nhau như punnāga, nāga, pūga; với các cành cây được dây leo quấn quýt, và có những bông hoa tỏa hương thơm ngát.

7.

7.

කුසුමා මොදසම්මත්ත, ඡප්පදාලි නිසෙවිතං;

නානාමිග ගණාකිණ්ණං, මයූරගණ නච්චිතං.

(Khu rừng ấy) được các đàn ong thường lui tới, say sưa với hương thơm của hoa; đông đúc các đàn thú đủ loại, và là nơi các đàn công múa lượn.

8.

8.

සීතලච්ඡොදිකාසාධු, සුපතිත්ථජලාසයං;

ආසාර සාරධාරාහි, නිජ්ඣරාසත සංකුලං.

(Khu rừng ấy) có hồ nước với các bến tắm tốt, nước mát mẻ, trong lành, và dễ chịu; tràn ngập hàng trăm thác nước với những dòng chảy mạnh mẽ như mưa rào.

9.

9.

ගන්ත්වාන සො මහාරඤ්ඤං,සීතලං සිකතාතලං;

සිලාතලෙ නිසින්නොසි,විස්සජ්ජෙන්තො ඡරංසියො.

Đến khu rừng lớn ấy, tại một bãi cát mát mẻ, Ngài đã ngồi xuống trên một phiến đá, trong khi tỏa ra sáu tia sáng.

10.

10.

දෙවා තත්ථ සමාගන්ත්වා, පූජෙසුං ද්විපදුත්තමං;

දිබ්බෙහි ගන්ධමාලාහි, නච්චෙහි තුරියෙහිච.

Các vị trời, sau khi tụ hội ở nơi ấy, đã cúng dường đến bậc Tối Thắng trong loài hai chân bằng hương và vòng hoa cõi trời, cùng với các điệu múa và âm nhạc.

11.

11.

දෙවදෙවො තදා දෙව, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

චතුසච්ච මදෙසෙසි, නිච්ඡරං මධුරං ගිරං.

Khi ấy, bậc Trời của các vị trời, sau khi ngồi xuống giữa hội chúng chư thiên, đã thuyết giảng về Tứ Diệu Đế, thốt ra lời nói ngọt ngào.

12.

12.

තදාහං ලුද්දකො ආසිං, මිගසූකරමාරකො;

මිගමංසෙන ජිවාමි, තෙන පොසෙමි දාරකෙ.

Khi ấy, tôi là người thợ săn, kẻ giết hại nai và heo. Tôi sống bằng thịt nai, và dùng thịt ấy để nuôi nấng các con.

13.

13.

තදාහං [Pg.13] මිගවං යාතො,සබාණො සසරාසනො;

අද්දසං විරජං බුද්ධං,දෙවසඞ්ඝපුරක්ඛතං.

Khi ấy, tôi đi săn bắn, mang theo cung và tên. Tôi đã nhìn thấy đức Phật không còn trần cấu, được hội chúng chư thiên tôn kính.

14.

14.

චන්දංව තාරකාකිණ්ණං, මෙරුංවණ්ණවමජ්ඣගං;

විරොචමාන මාසීනං, චතුසච්චප්පකාසකං.

(Ngài) dường như mặt trăng được các vì sao vây quanh, dường như núi Meru ở giữa dãy Vaṇṇava, đang ngồi và tỏa sáng rực rỡ, đang tuyên thuyết về Tứ Diệu Đế.

15.

15.

එකපස්සෙ ඨිතො තත්ථ, අස්සොසිං ධම්මමුත්තමං;

තත්ථ චිත්තං පසාදෙත්වා, සොමනස්සං පවෙදයිං.

Đứng ở một bên tại nơi ấy, tôi đã lắng nghe Chánh Pháp tối thượng. Tại đó, sau khi làm cho tâm ý được trong sạch, tôi đã cảm nhận được sự hoan hỷ.

16.

16.

එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ,යං පුඤ්ඤං පසුතං මයා;

තෙනාහං පුඤ්ඤකම්මෙන,ජාතොසිං දෙවයොනියං.

Cách đây ba mươi mốt kiếp, do phước báu mà tôi đã tạo ra, do nghiệp phước ấy, tôi đã được sanh vào cảnh giới chư thiên.

17.

17.

සම්පත්තිමනුභුත්වාන, ඡකාමග්ගෙ පරාපරං;

දෙවසඞ්ඝපරිබ්බූළ්හො, විමානෙ රතනාමයෙ.

Sau khi đã trải qua sự thành tựu, nhiều lần ở sáu cõi trời dục giới, tôi đã ở trong lâu đài làm bằng châu báu, được hội chúng chư thiên vây quanh.

18.

18.

මනුස්සෙසුච යං අග්ගං, තස්ස භාගී භවාමහං;

භොගෙ මෙ ඌනතා නත්ථි, සද්ධම්මසවණෙ ඵලං.

Điều gì là tối thượng ở giữa loài người, tôi đã trở thành người có được phần ấy. Về tài sản, tôi không có sự thiếu hụt; đó là quả của việc lắng nghe Chánh Pháp.

19.

19.

ඉමස්මිං භද්දකෙ කප්පෙ,සාවත්තිපුරමුත්තමෙ;

අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ සාලෙ,ජාතොහං උදිතෙ කුලෙ.

Trong kiếp hiền thiện này, tại thành Sāvatthī cao quý, tôi đã được sanh vào một dòng dõi cao sang, trong một gia đình giàu có, nhiều tài sản.

20.

20.

මහතා පරිවාරෙන, පත්තො වුද්ධිංච විඤ්ඤුතං;

චාරිකං චරමානොහං, පත්තො ජෙතවනං වරං.

Với đoàn tùy tùng đông đảo, tôi đã đạt đến sự trưởng thành và hiểu biết. Trong khi đang du hành, tôi đã đến tịnh xá Jetavana cao quý.

21.

21.

අද්දසං සහ සිස්සෙහි, නිසින්නං සුගතං තදා;

අස්සොසිං මධුරං ධම්මං, චතුසච්චප්පකාසකං.

Khi ấy, tôi đã nhìn thấy bậc Thiện Thệ đang ngồi cùng với các vị đệ tử. Tôi đã lắng nghe Chánh Pháp ngọt ngào, tuyên thuyết về Tứ Diệu Đế.

22.

22.

සුත්වාන මධුරං ධම්මං, පබ්බජිත්වාන සාසනෙ;

අ ජරා මරං සීතිභූතං, පත්තො නිබ්බාණමුත්තමං.

Sau khi lắng nghe Chánh Pháp ngọt ngào và sau khi đã xuất gia trong giáo Pháp, tôi đã đạt đến Níp-bàn tối thượng, trạng thái không già, không chết, tịch tịnh.

23.

23.

සුතං [Pg.14] එකමුහුත්තං මෙ, තදා ධම්මං සුදෙසිතං;

තෙනම්හි චතුරාපායෙ, න ජාතො න කුතොභයං.

Khi ấy, tôi đã nghe Chánh Pháp được khéo thuyết trong một khoảnh khắc. Do nhờ đó, tôi đã không sanh vào bốn đường ác, không còn sợ hãi từ bất cứ đâu.

24.

24.

කරමුක්ඛිප්ප වක්ඛාමි, කරොථෙ කගිරං මම;

මමො පමං කරිත්වාන, ධම්මං සුණාථ සාධුකන්ති.

Tôi sẽ giơ tay lên và nói, hãy làm theo một lời của tôi: Sau khi lấy tôi làm ví dụ, hãy lắng nghe Chánh Pháp cho kỹ lưỡng.

එවඤ්ච පන වත්වා සත්තෙ ධම්මසවණෙ නියොජෙසීති.

Và sau khi đã nói như vậy, vị ấy đã khuyến khích chúng sanh lắng nghe Chánh Pháp.

25.

25.

ඉති තනුතරකාලං සාධු ධම්මං සුණිත්වා,අධිගතවිභවානං ආනුභාවං සුණිත්වා;

භවවිභවසුඛං භො පත්ථයන්තා කුසීතං,ජහථ සුණථ ධම්මං දුල්ලභං දුල්ලභස්සාති.

Như vậy, sau khi đã lắng nghe kỹ lưỡng Chánh Pháp trong một thời gian rất ngắn, sau khi đã nghe về oai lực của những người đã đạt được sự thành tựu; này các bạn, những người mong cầu hạnh phúc của sự hiện hữu và sự thành tựu, hãy từ bỏ sự lười biếng, hãy lắng nghe Chánh Pháp, điều khó gặp từ một bậc khó gặp.

මිගලුද්දකස්ස වත්ථුං දුතියං.

Câu chuyện về người thợ săn nai là (câu chuyện) thứ hai.

3. තිණ්ණංජනානං වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

3. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về ba người.

ජම්බුදීපස්මිං කිර පුබ්බෙ මහානිදාඝො අහොසි, තදා නිදාඝසුරියෙන සකිරණකරා වාපි පොක්ඛරණි නදී ගිරිකන්දරනිජ්ඣරාදීසු උදකං නිස්සෙසං කත්වා පීතමිව උදකෙ පරික්ඛීණෙ මච්ඡකච්ඡපාදයො යෙභුය්‍යෙන විනාසං පත්තා. අථ මහාරඤ්ඤභූමියං රුක්ඛතිණලභාදයො අතීව මිලාතා අහෙසුං. මිගපක්ඛිනොපිඝම්මාභිතත්තා පිපාසිතො මරීචිං තොයන්තිමඤ්ඤමානා ඉතොචිතොච ධාවන්තා මහාදුක්ඛප්පත්තා අහෙසුං. තදා එකො සුවපොතකො පිපාසිතො තත්ථ තත්ථ පානීයං පරියෙසන්තො මහාරඤ්ඤෙ එකස්මිං පූතිපාදපෙ සට්ඨිරතනෙ නරකාවාටෙ පානීයගන්ධං ඝායිත්වා ලොභෙන පාතුං ඔතිණ්ණො අතිපානෙන භාරො තත්ථෙව පතිත්වා උග්ගන්තුං නාසක්ඛි. අථාපරොපි සප්පොච මනුස්සොචාති ද්වෙ ජනා තත්ථෙව පතිංසු, සප්පානාම විවෙකං ලද්ධාව අත්තං විජහන්ති. තස්මායං අලද්ධා [Pg.15] විවෙකත්තං උග්ගන්තුං නාසක්ඛි. අනාලම්බත්තා මනුස්සොපි. තෙ උග්ගන්තුං අසක්කොන්තා මරණභයභීතා අඤ්ඤමඤ්ඤ මවිහෙඨෙන්තා තත්ථෙව වසිංසු. අථෙකො බරාණසීවාසිකො මනුස්සො වනං පවිට්ඨො තථෙව පානීයං පරියෙසමානො තං ඨානං පත්වා තෙ තයොපි දිස්වා කම්පමානහදයො වල්ලියා පිටකං බන්ධිත්වා සික්කාය පක්ඛිපිත්වා ඔතාරෙත්වා තෙ තයොපි උද්ධරි, අථානෙන තෙ අම්හාකං ජීවිතං දින්නන්ති සොමනස්සා තස්සෙවමාහංසු, සාමි මයං තුම්හෙ නිස්සාය ජීවිතං ලභිම්හ, තුම්හෙ ඉතො පට්ඨාය අම්හාකං සහායො, මයම්පි තෙ සහායා, අම්හාකං වසනට්ඨානානි ආගන්තුකාමාති වත්වා තෙසු තාව සුවපොතකො ආහ, සාමි බාරාණසියං දක්ඛිණද්වාරෙ මහානිග්‍රොධො අත්ථි, තත්ථාහං වසාමි, තව තථාරූපෙ කිච්චෙ සති මම සන්තිකමාගම්ම සුවාති සද්දංකරොහීති වත්වා මෙත්තිථිරං කත්වා පක්කාමි, සප්පොපි සම්මාහං තස්සෙව නිග්‍රොධස්සා විදූරෙ මහන්තං වම්මිකං අත්ථි, තත්ථ වසාමි, තවත්ථෙ සති තත්ථාගන්ත්වා දීඝාතිසද්දං කරොහීති වත්වා තථෙවපක්කාමි, මනුස්සොපි බාරාණසියං අසුකායනාම වීථියා අසුකගෙහෙ වසාමි, තවත්ථෙ සති මම සන්තිකං ආගච්ඡාති වත්වා පක්කාමි, අථා පරභාගෙ සො උපකාරකො පුරිසො අත්තනො කිච්චෙ සඤ්ජාතෙ මම සහායානං සන්තිකං ගමිස්සාමීති සඞ්කෙතානුසාරෙන ගන්ත්වා නිග්‍රොධමූලෙ ඨිතො සුවස්ස සද්දමකාසි, තං සුත්වා සුවපොතකො වෙගෙනාගන්ත්වා තෙන සද්ධිං පටිසම්මොදිත්වාසම්ම චිරෙනා ගතොසි, ආගතකාරණං මෙ ආචික්ඛාති ආහ. සොපාහ සම්මාහං ජීවිතු මසක්කොන්තො පුත්තදාරකෙ ඤාතීනං පටිපාදෙත්වා තව සන්තිකමාගතොම්හිති, සුවපොතකොපි සාධු සම්ම තයා කතං මම සන්තිකමාගච්ඡන්තෙන, තයා මම ජීවිතං දින්නං, මයාපි තව ජීවනුපායං කාතුං වට්ටති, යාවාහං ආගච්ඡාමි, තාවෙත්ථ ථොකං විස්සමාති වත්වා පක්කාමි ජීවනුපායං පරියෙසමානො, [Pg.16] තස්මිං කිර සමයෙ බාරාණසීරාජා නගරතො නික්ඛම්ම සුසජ්ජිතුය්‍යානං පවිසිත්වා සපරිසො කීළිත්වා මජ්ඣන්තිකසමයෙ සුඵුල්ලිතං පඤ්චපදුමසඤ්ඡන්වං මඞ්ගලපොක්ඛරණිං දිස්වා නහායිතුකාමො සබ්බාභරණානි ඔමුඤ්චිත්වා රාජපුරිසෙ පටිපාදෙත්වා නහායිතුං ඔතරි, තදා සුවපොතකො තං ඨානං පත්තො සාඛන්තරෙ නිලීනො රාජපුරිසානං පමාදං දිස්වා රඤ්ඤො මුත්තාහාරං ඩසිත්වා ආකාසං පක්ඛන්දිත්වා වෙගෙනාගන්ත්වා අත්තනො සහායස්ස දත්වා අප්පමත්තො ඉමං වලඤ්ජෙහි සම්මාති වත්වා අදාසි, තතො සො නං ගහෙත්වා ඉමං කුහිං පටිසාමෙස්සාමීති චින්තොන්තො මමෙකො සහායකො අන්තොනගරෙ වසති, තස්මිං ඨපෙස්සාමීති චින්තෙත්වා යථාසඞ්කෙතමුපගම්ම තං දිස්වා පටිසන්ථාරං කත්වා සුවපොතකෙන කතො පකාරං පකාසෙත්වා ඉමං මුත්තාහාරං සාධුකං ඨපෙහීති වත්වා අදාසි, තංඛණෙ රාජා නහාත්වානුලිත්තො ආභරණානි පිලන්ධෙන්තො මුත්තාහාරං නාද්දස. තතො රාජපුරිසා අන්තොච බහිච පරිජනෙ උපපරික්ඛිත්වා මුත්තාහාරං අපස්සන්තා නගරෙ භෙරිං චරාපෙසුං, යො මුත්තාහාරං පස්සති, තස්ස රාජා මහන්තං යසං දස්සතීති. තං සුත්වා සො මිත්තදූභී එවං චින්තෙසි, අහංචම්හි දුක්ඛිතො, යන්නූනාහං මුත්තාහාරං රඤ්ඤො දස්සෙත්වා සුඛෙන වසෙය්‍යං, කිම්මෙ එතෙනාති තෙන කතං තථාරූපං උපකාරං අසල්ලක්ඛෙන්තො මහාමිත්තදූභී පුරිසො රාජපුරිසෙ උපසඞ්කම්ම මුත්තහාරං අත්තනො සන්තිකෙ ඨපිතභාවං කථෙසි, භො මම සන්තිකෙ එකො පුරිසො මුත්තහාරං ඨපෙසීති. එවං අසප්පුරිසසංසග්ගොති, තථාහි.

Tương truyền, thuở xưa ở cõi Diêm-phù-đề có một trận đại hạn hán. Khi ấy, mặt trời mùa hạ với những tia nắng gay gắt dường như đã uống cạn sạch nước trong các ao, hồ, sông, suối trong khe núi. Khi nước đã cạn kiệt, các loài cá, rùa, v.v... phần lớn đều bị chết. Bấy giờ, trên vùng đất rừng rậm, cây cối, cỏ, dây leo, v.v... đều trở nên vô cùng khô héo. Các loài thú và chim cũng bị cái nóng thiêu đốt, khát nước, lầm tưởng ảo ảnh là nước, chạy ngược chạy xuôi, phải chịu đựng nỗi khổ lớn. Khi ấy, có một con vẹt con khát nước, đi tìm nước đây đó, trong khu rừng rậm, ngửi thấy mùi nước trong một cái hố sâu sáu mươi ratana dưới một gốc cây mục, vì tham lam nên đã xuống uống, do uống quá nhiều nên trở nên nặng nề, bị rơi xuống đó và không thể bay lên được. Rồi hai người khác, một con rắn và một người, cũng bị rơi xuống đó. Loài rắn vốn chỉ rời bỏ thân mình khi tìm được nơi vắng vẻ. Vì thế, con rắn này do không tìm được nơi vắng vẻ nên không thể thoát ra. Người kia cũng vậy, vì không có chỗ bám víu. Họ không thể thoát ra được, sợ hãi cái chết, không làm hại lẫn nhau, cùng ở lại đó. Bấy giờ, một người dân thành Ba-la-nại đi vào rừng, cũng đang tìm nước, đến nơi đó, thấy cả ba chúng sanh ấy, lòng run sợ, bèn lấy dây leo bện thành một cái giỏ, đặt vào một cái đãy, thả xuống và kéo cả ba lên. Khi ấy, họ vui mừng vì người này đã cho mình mạng sống, bèn nói với người ấy rằng: 'Thưa ngài, chúng tôi nhờ ngài mà được sống. Từ nay trở đi, ngài là bạn của chúng tôi, và chúng tôi cũng là bạn của ngài. Xin ngài hãy đến nơi ở của chúng tôi.' Nói xong, trong số họ, con vẹt con lên tiếng trước: 'Thưa ngài, ở cổng phía nam thành Ba-la-nại có một cây đa lớn, tôi sống ở đó. Khi ngài có việc gì cần, hãy đến gần tôi và gọi 'suva'.' Nói xong, nó kết tình bằng hữu bền chặt rồi bay đi. Con rắn cũng nói: 'Này bạn, không xa cây đa ấy có một gò mối lớn, tôi sống ở đó. Khi bạn có việc cần, hãy đến đó và gọi 'dīghāti'.' Nói xong, nó cũng bỏ đi. Người kia cũng nói: 'Tôi sống ở thành Ba-la-nại, tại nhà số... trên đường tên..., khi bạn có việc cần, hãy đến gặp tôi.' Nói xong, người ấy cũng ra về. Về sau, khi người ân nhân ấy có việc, nghĩ rằng: 'Ta sẽ đến gặp các bạn của ta', bèn đi theo lời hẹn, đến đứng dưới gốc cây đa và gọi vẹt. Nghe tiếng gọi, vẹt con vội bay đến, chào hỏi người ấy và nói: 'Này bạn, lâu rồi bạn mới đến. Hãy cho tôi biết lý do bạn đến đây.' Người ấy đáp: 'Này bạn, tôi không thể sinh sống được, đã giao vợ con cho họ hàng chăm sóc rồi đến đây gặp bạn.' Vẹt con nói: 'Hay lắm, bạn làm đúng khi đến gặp tôi. Bạn đã cho tôi mạng sống, tôi cũng phải tìm phương kế sinh nhai cho bạn. Trong khi tôi đi, bạn hãy nghỉ ngơi ở đây một chút.' Nói xong, nó bay đi tìm phương kế sinh nhai. Tương truyền, vào lúc ấy, vua thành Ba-la-nại ra khỏi thành, vào một khu vườn được trang hoàng lộng lẫy, cùng tùy tùng vui chơi. Đến giữa trưa, thấy hồ sen báu nở rộ năm loại sen, vua muốn tắm, bèn cởi hết trang sức giao cho thị vệ rồi xuống tắm. Khi ấy, vẹt con đến nơi đó, nấp trong lùm cây, thấy các thị vệ lơ là, bèn quắp lấy chuỗi ngọc trai của vua, bay vút lên trời, nhanh chóng bay về đưa cho bạn mình và nói: 'Này bạn, hãy cẩn thận sử dụng cái này.' rồi trao cho. Sau đó, người ấy nhận lấy chuỗi ngọc, nghĩ rằng: 'Ta sẽ cất cái này ở đâu đây?', rồi lại nghĩ: 'Ta có một người bạn sống trong thành, ta sẽ gửi ở chỗ người ấy.' Nghĩ vậy, người ấy đi đến theo lời hẹn, gặp người bạn kia, chào hỏi xong, kể lại việc con vẹt đã làm và nói: 'Hãy cất giữ chuỗi ngọc trai này cẩn thận.' rồi trao cho. Ngay lúc đó, vua tắm xong, thoa dầu thơm, đang đeo trang sức thì không thấy chuỗi ngọc trai. Các thị vệ tìm kiếm trong đám tùy tùng cả trong lẫn ngoài mà không thấy, bèn cho rao trống trong thành rằng: 'Ai thấy chuỗi ngọc trai, vua sẽ ban cho danh vọng lớn.' Nghe vậy, kẻ phản bạn ấy suy nghĩ: 'Ta đang nghèo khổ, hay là ta đem chuỗi ngọc trai dâng lên vua để được sống sung sướng, ta cần gì đến người bạn này?' Không nghĩ đến ơn nghĩa lớn lao mà người kia đã làm, kẻ đại phản bạn ấy đến gặp các thị vệ và nói về việc chuỗi ngọc trai được gửi ở chỗ mình: 'Thưa các ngài, có một người đã gửi chuỗi ngọc trai ở chỗ tôi.' Giao du với kẻ xấu là như vậy. Thật vậy:

1.

1.

යථා සංවඩ්ඪිතො නිම්බො, මධුඛීරො දසිඤ්චනා;

න යාති මධුරං තං වො, පකාර මසතං කතං.

Như cây sầu đâu được nuôi lớn, bằng cách tưới mật và sữa, nó vẫn không trở nên ngọt ngào; việc làm ơn cho kẻ xấu cũng giống như vậy.

2.

2.

සීසෙනු දක මාදාය, වඩ්ඪිතොපි නුහීතරු;

න යාති මධුරං තංවො, පකාරමසතං කතං.

Dù có đội nước trên đầu, để nuôi lớn cây sầu đâu, nó vẫn không trở nên ngọt ngào; việc làm ơn cho kẻ xấu cũng giống như vậy.

3.

3.

නිච්චං [Pg.17] ඛීරොදපානෙන, වඩ්ඪිතො සිවිසො යථා;

විසංව පරිවත්තෙති, තථා නීචොපකාරකං.

Như cây độc được nuôi lớn, bằng sữa và nước hằng ngày, chỉ biến thành chất độc; việc làm ơn cho kẻ hạ tiện cũng giống như vậy.

4.

4.

යථාත්තනා කතො අග්ගි, සීතලං න දදෙ ඛලු;

තථා නීචෙ කතං කාරං, අග්ගීව දහතෙ තනුං.

Như ngọn lửa do chính mình tạo ra, chắc chắn không mang lại sự mát mẻ; cũng vậy, việc làm ơn cho kẻ hạ tiện, giống như lửa, thiêu đốt thân mình.

5.

5.

තස්මා උපපරික්ඛිත්වා, හාවභාවෙන බුද්ධියා;

කාතබ්බා මෙත්ති ජන්තූහි, නාමිත්තො ලභතෙසුඛන්ති.

Vì vậy, sau khi quán xét bằng trí tuệ thấu suốt bản chất, nên kết giao tình bằng hữu với chúng sanh; người không có bạn bè không thể có được hạnh phúc.

අථස්ස මිත්තදුභිනො වචනෙන රාජපුරිසා මුත්තාහාරංචතංච ගහෙත්වා සභණ්ඩකං පුරිසං දස්සෙසුං. අථ රාජා සභණ්ඩකං චොරං දිස්වා කුද්ධො ඉමං නෙත්වා දක්ඛිණද්වාරෙ ජීවසූලෙ උත්තාසෙථාති ආණාපෙසි, රාජපුරිසා තස්ස රාජාණං කරොන්තො අගමංසු, තෙහි නීයමානො පුරිසො දක්ඛිණද්වාරා නික්ඛම්ම සප්පසහායං සරිත්වා අප්පෙවනාමෙ තස්ස සන්තිකා කිඤ්චි සොත්ථි භවෙය්‍යාති පුබ්බෙ වුත්තසඞ්කෙතා නුසාරෙන වම්මිකං දිස්වා සම්ම දීඝාති සද්දමකාසි, සො වම්මිකා නික්ඛම්මතං තථා නියමානං දිස්වා සංවිග්ගො දුක්ඛප්පත්තො සහායස්සමෙ අජ්ජ අවස්සයෙන උපත්ථම්භං භවිතුං වට්ටතීති තං සමස්සාසෙත්වා අත්තභාවං විජහිත්වා අඤ්ඤතරවෙසෙන රාජපුරිසෙ උපසඞ්කම්ම ඉමං පුරිසං මුහුත්තංමා මාරෙථාති දළ්හං වත්වා මුහුත්තෙන රඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා වසනට්ඨානං ගන්ත්වා සප්පවණ්ණෙන දෙවිං ඩසිත්වා තාය විසෙන මුච්ඡිතකාලෙ මනුස්සවණ්ණෙන වජ්ඣප්පත්තො විසොසධං ජානාතිතී වත්වා තංඛණෙව සහායස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා රඤ්ඤා තව පක්කො සිතකාලෙ ගන්ත්වා උදකප්පසතෙන දෙවියා සරීරෙ පහරිත්වා නිබ්බිසං කරාහීති වත්වා පක්කාමි, අථ රාජා විසවෙජ්ජ පරියෙසන්තො තං පවත්තිං සුත්වා වජ්ඣප්පත්තං ආනෙථාති ආණාපෙත්වා දෙවියා නිබ්බිසං කරොථාති ආහ, සො නාගරාජෙන වුත්තනයෙන නිබ්බිසමකාසි, සා සුඛිතා අරොගා අහොසි, රාජා තං දිස්වා තුට්ඨො තස්ස ඛෙත්තවත්ථුයානවාහනාදිදානෙන [Pg.18] මහාසක්කාරමකාසි, අථ සො රාජානං උපසඞ්කම්ම අත්තනා කතං සබ්බං පකාසෙසි. තෙන වුත්තං.

Bấy giờ, theo lời của kẻ phản bạn ấy, các quân lính của vua bắt lấy chuỗi ngọc trai và người đàn ông cùng với tài sản, rồi trình lên vua. Bấy giờ, vua thấy tên trộm cùng với tang vật, liền nổi giận và ra lệnh: 'Hãy đem tên này đến cổng phía nam và đóng cọc xiên sống.' Các quân lính của vua tuân theo lệnh vua và đi. Người đàn ông bị họ dẫn đi, khi ra khỏi cổng phía nam, nhớ đến người bạn rắn, nghĩ rằng: 'Biết đâu từ nơi người bạn ấy có thể có được sự an lành nào đó.' Theo tín hiệu đã nói trước, thấy gò mối, anh ta liền kêu lên: 'Này bạn Dīgha ơi!' Con rắn ấy từ gò mối bò ra, thấy anh ta bị dẫn đi như vậy, cảm thấy xúc động và đau khổ, nghĩ rằng: 'Hôm nay ta nhất định phải giúp đỡ bạn của ta.' Nó an ủi anh ta, từ bỏ thân hình của mình, trong một hình dạng khác, đến gần các quân lính của vua và nói một cách dứt khoát: 'Khoan hãy giết người này trong giây lát.' Trong chốc lát, nó đi đến nơi ở của hoàng hậu, trong hình dạng con rắn, cắn hoàng hậu. Khi bà ấy ngất đi vì nọc độc, nó trong hình dạng con người, nói rằng: 'Vajjhappatta biết thuốc giải độc.' Ngay lúc đó, nó đi đến chỗ người bạn và nói rằng: 'Khi vua cho gọi ngươi, hãy đến vẩy một vốc nước lên thân thể hoàng hậu và giải độc,' rồi bỏ đi. Bấy giờ, vua đang tìm thầy thuốc giải độc, nghe được chuyện đó, liền ra lệnh: 'Hãy đưa Vajjhappatta đến,' và nói rằng: 'Hãy giải độc cho hoàng hậu.' Anh ta đã giải độc theo cách mà vua rắn đã chỉ. Bà ấy được an lạc, không còn bệnh tật. Vua thấy vậy, hài lòng, đã ban cho anh ta sự trọng thưởng lớn lao bằng cách tặng ruộng đất, xe cộ, v.v. Bấy giờ, anh ta đến gần vua và kể lại tất cả những gì mình đã làm. Do đó, có lời nói rằng:

6.

6.

එකදාහං මහාරාජ, වනං කම්මෙන කෙනචි;

ගතොද්දසං මහාවාටෙ, පතිතං සුවපොතකං.

Tâu đại vương, một thuở nọ, khi con đi vào rừng vì một công việc nào đó, con đã thấy một con vẹt con bị rơi trên đường lớn.

7.

7.

අථො රගං මනුස්සංච;

දුක්ඛප්පත්තෙ ඛුදාපරෙ;

උක්ඛිපිං කරුණායාහං;

තෙ මෙ වොචුං තදා තයො.

Và rồi, một con rắn và một người, đang bị khổ đau, đói khát hành hạ; con đã cứu vớt họ với lòng bi mẫn. Khi ấy, cả ba người họ đã nói với con.

8.

8.

අදාසි ජීවමම්හාකං, උපකාරොසි නො තුවං;

තව කිච්චෙ සමුප්පන්නෙ, අම්හාකං එහි සන්තිකං.

'Ngươi đã cho chúng tôi mạng sống, ngươi đã giúp đỡ chúng tôi. Khi có việc gì xảy đến với ngươi, hãy đến chỗ chúng tôi.'

9.

9.

එවං තෙහි පවුත්තොහං, අගඤ්ඡිං සුවසන්තිකං;

තෙන කතූපකාරොහං, මනුස්සස්සාපි සන්තිකං.

Được họ nói như vậy, con đã đến chỗ con vẹt. Con đã được nó giúp đỡ, và cũng đã đến chỗ người kia.

10.

10.

තෙනාහං මරණප්පත්තො, අද්දසං උරගාධිපං;

සොදාසි ජීවිතං මය්හං, අලත්ථං විපුලං ධනං.

Do người đó, con đã gần kề cái chết, nhưng con đã gặp được vua rắn. Vị ấy đã cho con mạng sống, và con đã nhận được tài sản lớn lao.

11.

11.

සුජනො නාවමන්තබ්බො, ඛුද්දකොති නරාධිප;

සුවොච උරගොචෙතෙ, මිත්තධම්මෙ පතිට්ඨිතා.

Tâu vua, người tốt không nên bị khinh thường chỉ vì họ nhỏ bé. Con vẹt và con rắn này đã an trú trong pháp của người bạn.

12.

12.

කාරණඤ්ඤූ මනුස්සෙසො,අම්හෙහි සමජාතිකො;

කතූපකාරො එවම්පි,දිසො ජාතො නරාධමො.

Người này là kẻ vô ơn, cùng loài với chúng con. Dù đã được giúp đỡ như vậy, lại trở thành kẻ thù, một kẻ hạ tiện.

13.

13.

අකස්මා දෙව කුප්පන්ති, පසීදන්තිනිමිත්තතො;

සීලං හෙතමසාධූනං, බාලානමවිජානතං.

Tâu thiên tử, họ nổi giận vô cớ, và hài lòng không vì lý do gì. Đây quả là bản chất của những kẻ xấu, của những kẻ ngu si, không hiểu biết.

14.

14.

මනුස්සාපි මහාරාජ, කෙචි විස්සාසියා න වෙ;

තිරච්ඡානාපි හොන්තෙව, අජිම්හමනසාසඨාති.

Tâu đại vương, một số người quả thật không đáng tin cậy; trong khi ngay cả loài bàng sanh cũng có thể có tâm không cong vạy, không xảo trá.

එවං [Pg.19] සො අත්තනො පවත්තිං කථෙසි, රාජා තං සුත්වා පසන්නො ඉමස්ස පුරිසස්ස මහන්තං ගෙහං කත්වා මහාපරිහාරං කරොථාති ආණාපෙසි, සො පන මම ගෙහං නිග්‍රොධස්ස ච වම්මිකස්ස ච අන්තරෙ කරොථාති වත්වා තථා කාරෙත්වා තත්ථ වසන්තො රාජූපට්ඨානං කරොන්තො තෙහි සහායෙහි සද්ධිං සම්මොදමානො යාවජීවං වසිත්වා ආයු පරියොසානෙ තෙහි සද්ධිං යථාකම්මං ගතොති.

Như vậy, anh ta đã kể lại câu chuyện của mình. Vua nghe xong, hài lòng, liền ra lệnh: 'Hãy xây một ngôi nhà lớn cho người này và ban cho nhiều bổng lộc.' Nhưng anh ta nói: 'Xin hãy xây nhà cho tôi ở giữa cây đa và gò mối.' Vua đã cho làm như vậy, và anh ta sống ở đó, hầu hạ vua, vui vầy cùng với những người bạn ấy. Anh đã sống cho đến trọn đời, và khi mạng chung, đã cùng với họ đi theo nghiệp của mình.

15.

15.

ඉති පතිතසුඛම්හා අඞ්ගතො වා ධනම්හා,පරමතරපතිට්ඨා හොන්ති මිත්තා සඛානං;

විරහිතසඛිනං භො නත්ථි යස්මාභිවුද්ධි,චිණුථ කුසලධම්මං මිත්තවන්තා මහන්තං.

Như vậy, hơn cả hạnh phúc đã mất, hơn cả thân thể hay tài sản, bạn bè là nơi nương tựa cao quý hơn cho các bạn hữu. Này các bạn, vì người không có bạn bè thì không có sự phát triển, nên hãy vun bồi thiện pháp vĩ đại là có bạn tốt.

තිණ්ණං ජනානං වත්ථුං තතියං.

Câu chuyện về ba người, phẩm thứ ba.

4. බුද්ධෙනියා වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

4. Trong câu chuyện về nàng Buddhenī, đây là câu chuyện tuần tự.

ජම්බුදීපෙ කිර පුබ්බෙ පාටලිපුත්තනගරෙ සත්තාසීතීකොටිනිහිතධනං එකං සෙට්ඨිකුලං අහොසි, තස්ස පන සෙට්ඨිනො එකායෙව ධීතා අහොසි නාමෙන බුද්ධෙනිනාම, තස්සා සත්තවස්සිකකාලෙ මාතාපිතරො කාලමකංසු, තස්මිං කුලෙ සබ්බං සාපතෙය්‍යං තස්සායෙව අහොසි, සා කිර අභිරූපා පාසාදිකා පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතා දෙවච්ඡරපටිභාගා පියාච අහොසි මනාපා, සද්ධා පසන්නා රතනත්තයමාමිකා පටිවසති, තස්මිං පන නගරෙ සෙට්ඨිසෙනාපතිඋපරාජාදයො තං අත්තනො පාදපරිචාරිකං කාමයමානා මනුස්සෙ පෙසෙසුං පණ්ණාකාරෙහි සද්ධිං, සා තං සුත්වා චින්තෙසි, මය්හං මාතාපිතරො සබ්බං විභවං පහාය මතා, මයා පන තථා අගන්තබ්බං, කිං මෙ පතිකුලෙන, කෙවලං [Pg.20] විත්තවිනාසාය භවති, මයා පනි මං ධනං බුද්ධසාසනෙයෙව නිදහිතුං වට්ටතීති චින්තෙසි, චින්තෙත්වා ච පන තෙසං න මය්හං පතිකුලෙනත්ථොති පටික්ඛිපි, සා තතො පට්ඨාය මහාදානං පවත්තෙන්තී සමණබ්‍රහ්මණෙ සන්තප්පෙසි, තෙනෙත්ථ.

Tương truyền, thuở xưa tại thành Pāṭaliputta ở cõi Diêm Phù Đề, có một gia đình trưởng giả sở hữu tài sản tám mươi bảy triệu được cất giữ. Vị trưởng giả ấy chỉ có một người con gái tên là Buddhenī. Khi nàng được bảy tuổi, cha mẹ qua đời. Toàn bộ tài sản trong gia đình ấy đều thuộc về nàng. Tương truyền, nàng có dung sắc xinh đẹp, khả ái, sở hữu vẻ đẹp tuyệt vời, sánh ngang thiên nữ, đáng yêu và dễ mến. Nàng sống có đức tin, lòng trong sạch, và tôn kính Tam Bảo. Trong thành ấy, các vị trưởng giả, tướng quân, thái tử, v.v., mong muốn nàng làm người hầu cận cho mình, đã sai người mang theo lễ vật đến. Nàng nghe vậy, suy nghĩ: 'Cha mẹ ta đã từ bỏ tất cả tài sản mà qua đời. Ta rồi cũng sẽ phải đi như vậy. Ta cần gì đến gia đình nhà chồng? Việc đó chỉ dẫn đến sự tiêu tán tài sản. Ta nên cất giữ tài sản này vào trong Phật pháp.' Suy nghĩ xong, nàng từ chối họ, nói rằng: 'Tôi không cần đến gia đình nhà chồng.' Từ đó, nàng bắt đầu thực hành đại bố thí, làm cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn được hài lòng. Do đó, ở đây (có lời kệ rằng):

1.

1.

චතුද්දිසායාතජිනත්‍රජානං,ආපානභූතං ඝරමාසි තස්සා;

යදිච්ඡිත ප්පච්චයලාභ හෙතු,දෙවද්දුමොවාසි මහානුභාවො.

Đối với các vị con của đấng Chiến Thắng đến từ bốn phương, ngôi nhà của nàng đã trở thành nơi cung cấp vật dụng. Vì là nơi có được các vật dụng tùy theo ý muốn, ngôi nhà ấy giống như cây thần có đại oai lực.

2.

2.

පුප්ඵූපහාරාදි විතානලඞ්කතා,පදීප පඤ්ඤත්ත සුභාසනාවලී;

සුඛාසනාසීන වසීහිලඞ්කතා,තස්සාසි තස්මිං වරදානසාලා.

Được trang hoàng với những vật cúng dường như hoa và các tấm trướng, với những ngọn đèn và những chỗ ngồi được sắp đặt tốt đẹp; được làm đẹp bởi các bậc tự tại ngồi trên những chỗ ngồi thoải mái, trong nơi ấy có một trai đường bố thí cao quý của nàng.

3.

3.

සුධොතහත්ථා සුචිපුඤ්ඤචිත්තා,සදාදරා රක්ඛිතපඤ්චසීලා;

බුද්ධෙනිනාමා කරුණා ගුණග්ගා,අදා මහාදානවරං පසත්ථන්ති.

Với đôi tay được rửa sạch, với tâm trong sạch và đầy công đức, luôn luôn kính trọng, giữ gìn năm giới, người tên là Buddhenī, có đức tính bi mẫn đứng đầu, đã thực hành sự bố thí vĩ đại, cao quý, đáng tán thán.

අථාපරභාගෙ එකො අස්සවාණිජකො අස්ස-වාණිජ්ජාය පුබ්බන්තාපරන්තං ගච්ඡන්තො ආගම්ම ඉමිස්සා ගෙහෙ නිවාසං ගණ්හි, අථ සො වාණිජො තං දිස්වා ධීතුසිනෙහං පති ට්ඨා පෙ ත්වා ගන්ධමාලවත්ථාලඞ්කාරාදීහි තස්සා උපකාරකො හුත්වා ගමනකාලෙ අම්ම එතෙසු අස්සෙසු තව රුච්චනකං අස්සං ගණ්හාහීති ආහ, සාපි අස්සෙ ඔලොකෙත්වා එකං සින්ධවපොතකං දිස්වා එතං මෙ දෙහීති ආහ, වාණිජො අම්ම එසො සින්ධවපොතකො, අප්පමත්තා හුත්වා පටිජග්ගාහීති වත්වා තං පටිපාදෙත්වා අගමාසි. සාපි තං පටිජග්ගමානා ආකාසගාමිභාවං ඤත්වා සම්මා පටිජග්ගන්තී එවං චින්තෙසි, පුඤ්ඤකරණස්ස [Pg.21] මෙ සහායො ලද්ධොති, අගතපුබ්බාච මෙ භගවතො සමාරං මාරබලං විධමෙත්වා බුද්ධභූතස්ස ජයමහාබොධිභූමි, යන්නූනාහං තත්ථ ගන්ත්වා භගවතො ජයමහාබොධිං වන්දෙය්‍යන්ති චින්තෙත්වා බ හූ රජතසුවණ්ණමාලාදයො කාරාපෙත්වා එකදිවසං අස්ස මභිරුය්හ ආකාසෙන ගන්ත්වා බොධිමාලකෙ ඨත්වා ආගච්ඡන්තුඅය්‍යා සුවණ්ණමාලා පූජෙතුංති උග්ඝොසෙසි. තෙනෙත්ථ.

Về sau, có một người buôn ngựa, trong khi đi từ phương đông đến phương tây để buôn bán ngựa, đã đến và trú ngụ tại nhà của nàng. Khi ấy, người buôn ngựa ấy thấy nàng, khởi lên tình thương như con gái, đã trở thành người giúp đỡ nàng bằng hương, hoa, vải vóc, đồ trang sức v.v. Lúc ra đi, ông nói: "Này con, trong số những con ngựa này, hãy lấy con ngựa nào con thích." Nàng cũng nhìn những con ngựa, thấy một con ngựa non giống Sindhu, liền nói: "Xin hãy cho con con này." Người buôn ngựa nói: "Này con, đây là ngựa non giống Sindhu, hãy không dể duôi mà chăm sóc nó," rồi trao nó cho nàng và ra đi. Nàng cũng chăm sóc nó, và khi biết được khả năng đi trên hư không của nó, trong khi chăm sóc kỹ lưỡng, đã suy nghĩ như vầy: "Ta đã có được người bạn đồng hành để làm phước. Ta chưa từng đến vùng đất Đại Bồ Đề chiến thắng của Đức Thế Tôn, đấng đã thành Phật sau khi phá tan ma lực cùng với Ma vương. Hay là ta hãy đến đó và đảnh lễ cây Đại Bồ Đề chiến thắng của Đức Thế Tôn." Suy nghĩ vậy, nàng cho làm nhiều vòng hoa bằng bạc, bằng vàng v.v., rồi một ngày nọ, cưỡi lên ngựa, đi bằng đường không, đứng tại khuôn viên cây Bồ Đề và lớn tiếng loan báo: "Xin các bậc tôn quý hãy đến để cúng dường những vòng hoa vàng." Do đó, ở đây (có nói rằng).

4.

4.

යතො පට්ඨායහං බුද්ධ, සාසනෙ සුද්ධමානසා;

පසන්නා තෙන සච්චෙන, මමානුග්ගහබුද්ධියා.

Kể từ khi con với tâm ý trong sạch, có đức tin nơi giáo pháp của Đức Phật, mong rằng với sự thật ấy, và với ý muốn gia hộ cho con.

5.

5.

ආගච්ඡන්තු නමස්සන්තු, බොධිං පූජෙන්තු සාධුකං;

සොණ්ණමාලාහි සම්බුද්ධ, පුත්තා අරියසාවකා.

Hỡi các bậc Thánh đệ tử, những người con của Đấng Chánh Đẳng Giác, xin hãy đến, xin hãy đảnh lễ, xin hãy cúng dường cây Bồ Đề một cách tốt đẹp bằng những vòng hoa vàng.

6.

6.

සුත්වා තං වචනං අය්‍යා, බහූ සීහළවාසිනො;

ආගම්ම නභසා තත්ථ, වන්දිං සුච මහිංසුචාති.

Nghe lời nói ấy, nhiều bậc tôn quý cư ngụ tại Tích Lan đã đến đó bằng đường không, và đã đảnh lễ và cúng dường.

තතො ප්පතුති සා කුමාරිකා බුද්ධසාසනෙ අතීව පසන්නා නිච්චමෙව අස්ස මභිරුය්හ ආගන්ත්වා අරියෙහි සද්ධිං මහාබොධිං සුවණ්ණමාලාහි පූජෙත්වා ගච්ඡති, අථ පාටලිපුත්තනගරොපවනෙ වනචරා තස්සා අභිණ්හං ගච්ඡන්තියා ච ආගච්ඡන්තියා ච රූපසම්පත්තිං දිස්වා රඤ්ඤො කථෙසුං. මහාරාජ එවරූපා කුමාරිකා අස්ස මභිරුය්හ ආගන්ත්වා නිබද්ධං වන්දිත්වා ගච්ඡති. දෙවස්සානුරූපා අග්ගමහෙසී භවිතුන්ති, රා ජා තං සුත්වා තෙනහි භණෙ ගණ්හථ නං කුමාරිං, මම අග්ගමහෙසිං කරොමීති පුරිසෙ පයොජෙසි, තෙන පයුත්තපුරිසා බොධිපූජං කත්වා ආගච්ඡන්තිං ගණ්හාමාති තත්ථ නිලීනා ගහණසජ්ජා අට්ඨංසු, තදා සා කුමාරිකා අස්ස මභිරුය්හ මහාබොධිමණ්ඩං ගන්ත්වා වීතරොගෙහි සද්ධිං පුප්ඵපූජං කත්වා වන්දිත්වා නිවත්ති, අථ තෙසු එකො ධම්මරක්ඛිත ත්ථෙරොනාම තස්සා එව මාහ, භගිනි තං අන්තරාමග්ගෙ චොරා ගණ්හිතුකාමා ඨිතා, අසුකට්ඨානං පත්වා අප්පමත්තා [Pg.22] සීඝං ගච්ඡාති, සාපි ගච්ඡන්තී තං ඨානං පත්වා චොරෙහි අනුබන්ධිතා අස්සස්ස පණ්හියා සඤ්ඤං දත්වා පක්කාමි, චොරා පච්ඡතො පච්ඡතො අනුබන්ධිංසු. අස්සො වෙගං ජ නෙ ත්වා ආකාස මුල්ලඞ්ඝි, කුමාරිකා වෙගං සන්ධාරෙතුං අසක්කොන්තී අස්සස්ස පිට්ඨිතො පරිගලිත්වා පතන්තී මයා කතූපකාරං සර පුත්තාති ආහ, සො පතන්තිං දිස්වා වෙගෙනා ගන්ත්වා පිට්ඨියං නිසීදාපෙත්වා ආකාසතො නෙත්වා ස ක ට්ඨා නෙ යෙව පතිට්ඨාපෙසි. තස්මා.

Kể từ đó, cô thiếu nữ ấy vô cùng tịnh tín nơi Phật pháp, thường xuyên cưỡi ngựa đến, cùng với các bậc Thánh cúng dường cây Đại Bồ Đề bằng những vòng hoa vàng rồi ra về. Khi ấy, những người sống trong rừng ở ngoại ô thành Pāṭaliputta thấy được vẻ đẹp của nàng khi thường xuyên đi và đến, đã tâu với vua: "Tâu Đại vương, có một thiếu nữ xinh đẹp như vậy thường cưỡi ngựa đến đảnh lễ rồi ra về. Nàng xứng đáng làm hoàng hậu của đức vua." Vua nghe vậy, đã sai người đi và nói: "Vậy thì, này các khanh, hãy bắt cô thiếu nữ ấy, ta sẽ lập nàng làm hoàng hậu." Những người được vua sai đi, với ý định "Chúng ta sẽ bắt nàng khi nàng cúng dường cây Bồ Đề xong và trở về," đã ẩn nấp ở đó, sẵn sàng để bắt. Khi ấy, cô thiếu nữ cưỡi ngựa đến Bồ Đề Đạo Tràng, cùng với các bậc đã đoạn trừ phiền não làm lễ cúng dường hoa, đảnh lễ rồi quay về. Bấy giờ, một vị trong số đó, tên là trưởng lão Dhammarakkhita, đã nói với nàng như vầy: "Này hiền muội, có bọn cướp đang đứng ở giữa đường muốn bắt muội. Khi đến nơi kia, hãy không dể duôi mà đi cho nhanh." Nàng cũng đi đến nơi đó, bị bọn cướp đuổi theo, đã ra hiệu bằng gót chân cho con ngựa rồi phóng đi. Bọn cướp đuổi theo sát nút. Con ngựa tăng tốc và bay vọt lên không trung. Cô thiếu nữ không thể chịu nổi tốc độ, bị trượt khỏi lưng ngựa và rơi xuống, đã nói: "Này con, hãy nhớ đến ơn ta đã làm cho con." Nó thấy nàng đang rơi, bay đến nhanh chóng, đỡ nàng ngồi lên lưng, đưa nàng từ không trung và đặt xuống đúng nơi ở của nàng. Vì vậy, (có nói rằng).

7.

7.

තිරච්ඡානගතාපෙවං, සරන්තා උපකාරකං;

න ජහන්තීති මන්ත්වාන, කතඤ්ඤූ හොන්තු පාණිනොති.

Ngay cả loài bàng sanh cũng như vậy, nhớ đến người đã giúp đỡ mà không từ bỏ. Suy nghĩ như vậy, mong rằng các chúng sanh hãy là người biết ơn.

තතො සා කුමාරිකා සත්තා සීතිකොටිධනං බුද්ධසාසනෙයෙව චජිත්වා යාවජීවං සීලං රක්ඛිත්වා උපොසථකම්මං ක ත්වා ත තො චුතා සුත්ත ප්පබුද්ධො විය දෙවලොකෙ නිබ්බත්තීති.

Sau đó, cô thiếu nữ ấy đã xả bỏ tài sản tám mươi bảy koṭi chỉ trong Phật pháp, giữ gìn giới luật trọn đời, thực hành các phận sự ngày trai giới, từ đó mệnh chung, như người vừa ngủ dậy, đã tái sanh vào cõi trời.

8.

8.

අතිතරුණවයා භො මාතුගාමාපි එවං,විවිධකුසලකම්මං කත්ව සග්ගං වජන්ති;

කුසලඵලමහන්තං මඤ්ඤමානා භවන්තා,භවථ කථ මුපෙක්ඛා දානමානාදිකම්මෙ.

Này các vị, ngay cả những người nữ ở tuổi rất trẻ cũng như vậy, sau khi làm các nghiệp lành đa dạng, đã đi đến cõi trời. Các vị, những người xem trọng quả báu to lớn của việc thiện, làm sao lại có thể thờ ơ đối với các việc làm như bố thí, cung kính v.v.?

බුද්ධෙනියා වත්ථුං චතුත්ථං.

Câu chuyện về nàng Buddhenī, phẩm thứ tư.

5. අහිතුණ්ඩිකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

5. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về người dụ rắn.

ඉමස්මිං කිර භද්දකප්පම්හි අම්හාකං කිර භගවතො පුබ්බෙ කස්සපොනාම සත්ථා ලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා සදෙවකං ලොකං සංසාරසාගරා තාරෙත්වා සබ්බබුද්ධකිච්චානි නිට්ඨපෙත්වා අත්ථං ගතො දිවසකරොවිය සෙතබ්‍යම්හි අනුපාදිසෙසාය නිබ්බාණධාතුයා පරිනිබ්බායි, තදා සකලජම්බුදීපවාසිනො මනුස්සා සන්නිපතිත්වා [Pg.23] එකෙකං සුවණ්ණිට්ඨකං කොටිඅග්ඝනකං රතනවිචිත්තං බහිචිනනත්ථාය එකෙකං අඩ්ඪකොටිඅග්ඝනකං අබ්භන්තරූපපූරණත්ථං මනොසිලාය මත්තිකාකිච්චං කරොන්තා යොජනබ්බෙධං ථූපං කත්වා මහන්තං සක්කාරං කරොන්ති. තදා එකො අහිතුණ්ඩිකො ගාමනිගමරාජධානීසු සප්පෙ කීළාපෙත්වා ජීවිකං කප්පෙන්තො එකං ගාමකං පත්වා තත්ථ සප්පෙ කීළාපෙත්වා සන්තුට්ඨෙහි ගාමවාසීහි දින්නවිවිධොපායනො ඛාදනීයභොජනීයං ඛා දි ත්වා භුඤ්ජිත්වා තත්ථෙව නිවාසං ගහෙත්වා නිසීදි. තස්මිං කිර ගාමකෙ මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන රතනත්තයමාමකා. තස්මා තෙ රත්තිභාගෙ සයන්තා ‘‘නමො බුද්ධායාති’’ එවමාදිං වදන්ති. සො පන අහිතුණ්ඩිකො මිච්ඡාදිට්ඨිකො තිණ්ණං රතනානං ගුණං න ජානාති. තස්මා තෙසං තං වචනං සුත්වා සයම්පි කෙ ළිං කුරුමානො පරිහාසවසෙන ‘‘නමො බුද්ධායාති’’ වදති, අථෙකදිවසං සො අත්තනො කීළාපනසමත්ථං එකං සප්පං භත්ථ තත්ථ පරියෙසමානො ආහිණ්ඩති. තදා එකො නාගරාජා කස්සපදසබලස්ස ථූ පං ග න්ත්වා වන්දිත්වා එකං වම්මිකං පවිසති. තං දි ස්වා අහිතුණ්ඩිකො වෙගෙනා ගන්ත්වා නාගරාජං ගණ්හිතුං මන්තං පරිජපි, සො මන්තං සුත්වා කුජ්ඣිත්වා තං මාරෙතුකාමො අනුබන්ධි, තං දි ස්වා අහිතුණ්ඩිකො වෙ ගෙ න පලායන්තො එකස්මිං පාසාණෙ පක්ඛලිත්වා පතමානො පුබ්බෙවුත්තපරිහාස වචනපරිචයෙන ‘‘නමො බුද්ධායාති’’ වදන්තො පති. තස්ස තං වචනං අනුබන්ධන්තස්ස නාගරඤ්ඤො සොතපථෙ අමතංවිය පති. අථ සො රතනත්තයගාරවෙන තස්මිං කොධං නිබ්බාපෙත්වා සම්ම මා භායි. අහං රතනත්තයමන්තානුභාවපාසෙන බද්ධො. තස්මා තු වං ඩසිතුං මය්හං අනනුරූපං. අජ්ජ ත යි පසන්නොම්හි, පණ්ණාකාරං තෙදම්මි, ගණ්හාති තීණි සුවණ්ණපුප්ඵානි අදාසි. එවං රතනත්තයං නාම ඝොරාසිවිසානම්පි සප්පානං මනං පීණෙති. හොන්ති චෙත්ථ.

Nghe nói, trong kiếp hiền này, trước Đức Thế Tôn của chúng ta, có một vị Đạo Sư tên là Ca-diếp đã xuất hiện trên thế gian, đã đưa thế giới cùng với chư thiên vượt qua biển luân hồi, đã hoàn thành tất cả Phật sự, và đã nhập Vô Dư Y Niết-bàn tại Setabya, giống như mặt trời đã lặn. Khi ấy, dân chúng trên toàn cõi Diêm-phù-đề tụ tập lại, để xây dựng bên ngoài, mỗi người một viên gạch vàng trị giá một koti, được trang trí bằng châu báu; để lấp đầy bên trong, mỗi người một viên trị giá nửa koti, dùng hùng hoàng làm vữa, đã xây dựng một bảo tháp cao một do-tuần và cúng dường trọng thể. Khi ấy, có một người bắt rắn đi biểu diễn rắn ở các làng, thị trấn, và kinh thành để kiếm sống. Anh ta đến một ngôi làng, biểu diễn rắn ở đó, được dân làng hài lòng tặng cho nhiều món quà, ăn uống các món ăn cứng và mềm, rồi nghỉ lại tại đó. Nghe nói, trong làng ấy, phần lớn dân chúng đều là người quy y Tam Bảo. Vì vậy, vào ban đêm, khi đi ngủ, họ thường nói "Nam-mô Phật-đà-da" và những lời tương tự. Nhưng người bắt rắn ấy là người có tà kiến, không biết đến ân đức của Tam Bảo. Do đó, khi nghe những lời ấy, anh ta cũng nói "Nam-mô Phật-đà-da" với ý chế nhạo, giễu cợt. Rồi một hôm, anh ta đi lang thang đây đó tìm kiếm một con rắn có thể dùng để biểu diễn. Khi ấy, có một vị Long vương đến đảnh lễ bảo tháp của Đức Phật Ca-diếp Thập Lực rồi đi vào một gò mối. Thấy vậy, người bắt rắn vội vàng đến và đọc thần chú để bắt Long vương. Long vương nghe thần chú, nổi giận, đuổi theo muốn giết anh ta. Thấy vậy, người bắt rắn vội vàng bỏ chạy, bị vấp phải một tảng đá và ngã xuống. Khi ngã, do thói quen nói lời chế nhạo đã nói trước đây, anh ta đã thốt lên "Nam-mô Phật-đà-da". Lời nói ấy của anh ta lọt vào tai của Long vương đang đuổi theo, nghe như cam lồ. Bấy giờ, do lòng tôn kính Tam Bảo, Long vương dập tắt cơn giận đối với anh ta và nói: "Này bạn, đừng sợ. Ta đã bị trói buộc bởi sợi dây thần chú uy lực của Tam Bảo. Vì vậy, việc ta cắn ngươi là không thích hợp. Hôm nay ta hoan hỷ với ngươi, ta sẽ cho ngươi một món quà." Nói rồi, Long vương trao cho ba đóa hoa bằng vàng. Như vậy, danh hiệu Tam Bảo làm cho tâm của cả những loài rắn có nọc độc ghê gớm cũng được vui thích. Có những câu kệ ở đây.

1.

1.

බුද්ධොති [Pg.24] වචනං සෙට්ඨං, බුද්ධොති පද මුත්තමං;

නත්ථි තෙන සමං ලොකෙ, අඤ්ඤං සොතරසායනං.

Lời nói "Phật" là cao quý, danh hiệu "Phật" là tối thượng; Trên thế gian không có gì khác sánh bằng, là vị thuốc bổ cho tai.

2.

2.

ධම්මොතිවචනං සෙට්ඨං, ධම්මොති පදමුත්තමං;

නත්ථි තෙන සමං ලොකෙ, අඤ්ඤං සොතරසායනං.

Lời nói "Pháp" là cao quý, danh hiệu "Pháp" là tối thượng; Trên thế gian không có gì khác sánh bằng, là vị thuốc bổ cho tai.

3.

3.

සඞ්ඝොති වචනං සෙට්ඨං, සඞ්ඝොති පදමුත්තමං;

නත්ථි තෙන සමං ලොකෙ, අඤ්ඤං සොතරසායනං.

Lời nói "Tăng" là cao quý, danh hiệu "Tăng" là tối thượng; Trên thế gian không có gì khác sánh bằng, là vị thuốc bổ cho tai.

4.

4.

තස්ස මුඛං මුඛං නාම, යං වත්තති මුඛෙ සදා;

දුල්ලභං බුද්ධවචනං, සබ්බසම්පත්තිදායකං.

Miệng của người ấy mới thật là miệng, khi trong miệng luôn có lời Phật dạy, là điều khó gặp, mang lại mọi tài sản.

5.

5.

තස්ස මනො මනො නාම, යං චෙ මනසි වත්තති;

දුල්ලභං බුද්ධවචනං, සබ්බසම්පත්තිදායකං.

Ý của người ấy mới thật là ý, khi trong ý luôn có lời Phật dạy, là điều khó gặp, mang lại mọi tài sản.

6.

6.

තමෙව කවචං දෙහෙ, තමෙව මණි කාමදො;

තමෙව සුරභී ධෙනු, තමෙව සුරපාදපො.

Lời ấy chính là áo giáp cho thân, lời ấy chính là ngọc như ý; Lời ấy chính là bò thần ban phước, lời ấy chính là cây thần ở cõi trời.

7.

7.

තස්සෙව සොතං සොතංව, යං සුණාති ජනො අයංදුල්ලභං බුද්ධවචනං, සබ්බසම්පත්තිදායකං.

Tai của người ấy mới thật là tai, khi người ấy nghe được lời Phật dạy, là điều khó gặp, mang lại mọi tài sản.

8.

8.

එවං විධො රගො ඝොරො, හළාහළවිසො සදා;

බුද්ධොති වචනං සුත්වා, සන්තුට්ඨො දාසි ජීවිතං.

Cơn giận dữ ghê gớm như vậy, luôn như nọc độc cực mạnh; (Long vương) nghe lời nói "Phật", đã hoan hỷ và tha mạng.

9.

9.

සොණ්ණපුප්ඵත්තයංචාපි, මහග්ඝං බහලං අදා;

පස්ස බුද්ධොති වාචාය, ආනුභාවමහන්තතන්ති.

(Long vương) cũng đã cho ba đóa hoa vàng, quý giá và to lớn; Hãy xem uy lực vĩ đại của lời nói "Phật".

අථ නාගරාජා තස්ස තානි සුවණ්ණපුප්ඵානි දත්වා එවමාහ. සම්ම එතෙසු එකං තව පුඤ්ඤත්තාය එකං මම පුඤ්ඤත්ථාය පූජෙහි. ඉතරෙන යාවජීවං සුඛෙන ජීවන්තො පුත්තදාරෙ පොසෙන්තො දානාදීසු අප්පමජ්ජන්තො ජීවිකං කප්පෙහි. මා හීනකම්මෙ බ්‍යවටො හොහි, මිච්ඡාදිට්ඨිඤ්ච පජහාති ඔවදිත්වා පක්කාමි. අහිතුණ්ඩිකොපි සොමනස්සප්පත්තො තෙන වුත්තනයෙනෙව ද්විහි පුප්ඵෙහි චෙතියං පූජෙත්වා එකෙන ස හ ස්සං ලභිත්වා තෙ න පුත්තදාරෙ [Pg.25] පොසෙන්තො කපණද්ධිකවණිබ්බකාදීනං දානං දෙන්තො අහිතුණ්ඩිකකම්මං පහාහ කුසලමෙව උපචිනන්තො ආයුපරියොසානෙ සග්ගපරායනො අහොසි.

Bấy giờ, Long vương sau khi trao cho anh ta những đóa hoa vàng ấy, đã nói như sau: "Này bạn, trong số những đóa hoa này, hãy dùng một đóa để cúng dường cho phước báu của bạn, và một đóa cho phước báu của tôi. Với đóa còn lại, hãy sống một cuộc đời an lạc cho đến trọn đời, nuôi dưỡng vợ con, không xao lãng trong việc bố thí và các việc thiện khác, hãy sinh sống như vậy. Đừng làm những nghề thấp hèn, và hãy từ bỏ tà kiến." Khuyên dạy xong, Long vương ra đi. Người bắt rắn cũng vô cùng hoan hỷ, theo cách đã được chỉ dạy, dùng hai đóa hoa cúng dường bảo tháp. Với một đóa còn lại, anh ta nhận được một ngàn (đồng tiền), dùng số tiền đó để nuôi dưỡng vợ con, bố thí cho những người nghèo khổ, khách lữ hành, và người ăn xin. Anh ta từ bỏ nghề bắt rắn, chỉ tích lũy các việc thiện, và khi hết tuổi thọ, đã được tái sanh về cõi trời.

10.

10.

ඉති අවිදිතසත්තො කිඤ්චි බුද්ධානුභාවං,ලභති ධනවිසෙසං යස්ස නාමප්පකාසා;

විදිතජනනිකායො කින්නු තස්සානුභාවං,න ලපති ජිනනාමං කිච්ච මඤ්ඤප්පහායාති.

Như vậy, một chúng sanh không biết gì về uy lực của Đức Phật, chỉ nhờ xưng danh hiệu Ngài mà được của cải đặc biệt; Huống chi một người đã biết, sao lại không xưng danh hiệu của Đấng Chiến Thắng, từ bỏ các việc khác?

අහිතුණ්ඩිකස්ස වත්ථුං පඤ්චමං.

Câu chuyện về người bắt rắn, thứ năm.

6. සරණත්ථෙරස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

6. Đây là câu chuyện tuần tự trong sự tích về Trưởng lão Saraṇa.

සාවත්ථියං කිර සුමනො නාමෙ කො ගහපති අහොසි. තස්ස භරියා සුජම්පතිකා නාම. තෙ අගාරං අජ්ඣාවසන්තා අපරභාගෙ පුත්තංච ධීතරංච ලභිංසු. අථ තෙසං දහරකාලෙයෙව මාතාපිතරො කාලං කරොන්තා ජෙට්ඨකංපක්කොසිත්වා මයං පුත්ත තුවං පතිරූපෙ ඨානෙ නිවෙසිතුං නාසක්ඛිම්හ, යං නො ඝරෙ විභවං, සබ්බං තං ගණ්හ. ඉමායච තෙ කණිට්ඨිකාය වුද්ධිංත්වමෙව ජානාහීති වත්වා ජෙට්ඨකස්ස හත්ථෙ කණිට්ඨිකාය හත්ථං ඨපෙත්වා කාලමකංසු. අථ සො මාතාපිතුන්නං අච්චයෙන ආළාහනකිච්චං කත්වා වසන්තො කාලන්තරෙන කණිට්ඨිකං පතිරූපෙන කුලෙන සම්බන්ධිත්වා සයම්පි දාරපරිග්ගහමකාසි. අථාපරභාගෙ තස්ස කණිට්ඨිකා ගබ්භිනී හුත්වා එකදිවසං සාමිකං ආහ, සාමි මම භාතරං දට්ඨුකාමාම්හීති. සොපි සාධු භද්දෙති අනුරූපෙන පණ්ණාකාරෙන තාය සද්ධිං නික්ඛමි. තදා පන භගවා සුනිවත්ථො සුපාරුතො භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුසො පිණ්ඩාය නගරං පාවිසි ඡබ්බණ්ණඝනබුද්ධරංසියො විස්සජ්ජෙන්තො, ත තො තෙ භගවන්තං දිස්වා පසන්නචිත්තා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන [Pg.26] වන්දිත්වා අට්ඨංසු, අථ සත්තා තෙසං ජයම්පතිකානං උපනිස්සයසම්පත්තිංදිස්වා තෙ සරණෙසුච සීලෙසුච පතිට්ඨාපෙත්වා එවමාහ, කදාචි වො දුක්ඛෙ උප්පන්නෙ තථාගතො අනුස්සරිතබ්බොති. තථාහි.

Nghe nói, tại thành Xá-vệ, có một gia chủ tên là Sumana. Vợ của ông tên là Sujampatikā. Hai vợ chồng sống đời sống gia đình, về sau sinh được một con trai và một con gái. Rồi khi chúng còn nhỏ, cha mẹ qua đời, trước khi mất gọi người con trai cả đến và nói: "Này con, chúng ta không thể lo cho con yên bề gia thất được. Tất cả tài sản trong nhà, con hãy nhận lấy. Con hãy lo cho sự trưởng thành của em gái con", rồi đặt tay người em gái vào tay người anh cả, và qua đời. Sau khi cha mẹ qua đời, người anh lo liệu việc hỏa táng xong, một thời gian sau, gả em gái vào một gia đình xứng đáng, rồi chính mình cũng lập gia đình. Về sau, người em gái mang thai, một hôm nói với chồng: "Thưa chàng, thiếp muốn đi thăm anh trai." Người chồng cũng nói: "Tốt lắm, nàng hiền", rồi cùng nàng ra đi với lễ vật tương xứng. Bấy giờ, Đức Thế Tôn, y phục chỉnh tề, được Tăng chúng vây quanh, đang đi vào thành để khất thực, tỏa ra sáu màu hào quang của Phật. Khi ấy, hai vợ chồng thấy Đức Thế Tôn, tâm sanh hoan hỷ, đảnh lễ năm vóc sát đất rồi đứng một bên. Bậc Đạo Sư thấy được duyên lành đầy đủ của đôi vợ chồng, liền cho họ an trú trong Tam quy và Ngũ giới, rồi nói như vầy: "Khi nào các con gặp khổ đau, hãy nên tưởng nhớ đến Như Lai." Như vậy.

1.

1.

යංකිඤ්චි භයමුප්පන්නං, රාජචොරාදිසම්භවං;

තදා සරෙය්‍ය සම්බුද්ධං, නිච්ඡන්තොත දුපද්දවං.

Bất cứ nỗi sợ hãi nào khởi sanh, do vua chúa, trộm cướp, v.v...; Khi ấy, mong muốn thoát khỏi tai ương đó, hãy nên tưởng nhớ đến bậc Chánh Đẳng Giác.

2.

2.

යං වෙ උපද්දවං හොති, යක්ඛපෙතා දිසම්භවං;

තදා සරෙය්‍ය සම්බුද්ධං, නිච්ඡන්තො තදුපද්දවං.

Bất cứ tai ương nào xảy đến, do dạ-xoa, ngạ quỷ, v.v...; Khi ấy, mong muốn thoát khỏi tai ương đó, hãy nên tưởng nhớ đến bậc Chánh Đẳng Giác.

3.

3.

සීහබ්‍යග්ඝතරච්ඡාදි, පුණ්ඩරීකාදිසම්භවං;

තදා සරෙය්‍ය සම්බුද්ධං, නිච්ඡන්තො තදුපද්දවං.

(Tai ương) do sư tử, cọp, linh cẩu, v.v..., do cọp trắng, v.v...; Khi ấy, mong muốn thoát khỏi tai ương đó, hãy nên tưởng nhớ đến bậc Chánh Đẳng Giác.

4.

4.

යමාතපග්ගි වාතාදි, උදකාසනිසම්භවං;

තදා සරෙය්‍ය සම්බුද්ධං, නිච්ඡන්තො තදුපද්දවං.

(Tai ương) do nắng gắt, lửa, gió, v.v..., do nước, sấm sét; Khi ấy, mong muốn thoát khỏi tai ương đó, hãy nên tưởng nhớ đến bậc Chánh Đẳng Giác.

5.

5.

පජ්ජරාදීහි රොගෙහි, විසමො තුහිසම්භවං;

තදා සරෙය්‍ය සම්බුද්ධං, නිච්ඡන්තො තදුපද්දවං.

(Tai ương) do các bệnh như sốt rét, v.v..., do nọc độc, sương giá; Khi ấy, mong muốn thoát khỏi tai ương đó, hãy nên tưởng nhớ đến bậc Chánh Đẳng Giác.

6.

6.

මච්චුනා චෙ යදා යුද්ධං, කරෙ තෙනාපි ජන්තුනා;

සරිතබ්බො තදා බුද්ධො, පත්ථෙන්තෙනත්තනො ජයන්ති.

Và khi chúng sanh phải chiến đấu với thần chết, với vị thần ấy; Khi ấy, mong cầu chiến thắng cho chính mình, hãy nên tưởng nhớ đến Đức Phật.

තතො තෙ භගවතො වචනං පටිනන්දිත්වා වන්දිත්වා අගමංසු. අථ ජෙට්ඨකො ආගතෙ තෙ දිස්වා යථානුරූපං සක්කාර මකාසි. තස්සා සාමිකො කතිපාහං තත්ථ වසිත්වා භරියං ජෙට්ඨකස්ස පටිපාදෙත්වා මම ගාමෙ කිච්චං අත්ථීති වත්වා පක්කාමි. අථස්සා භාතා භරියං පක්කොසිත්වා ආහ භද්දෙ ඉමිස්සා සබ්බං කත්තබ්බං කරොහීති. සා තතො පට්ඨාය තස්සා උදකන්න පානා දිනා වෙය්‍යාවච්චං කුරුමානා එතිස්සා හත්ථපාදගීවූපගෙසු ආභරණෙසු ලොභං උප්පාදෙත්වා තං වූපසමෙතුං අසක්කොන්තී ආහාරූ පච්ඡෙදං කත්වා ගිලානාවිය මඤ්චකං උපගූහිත්වා නිපති. අථ සො ගෙහං ගන්ත්වා තං තථා සයිතං [Pg.27] දිස්වා මඤ්චකෙ නිසින්නො කිං භද්දෙ අඵාසුකන්ති පුච්ඡි, සා තුණ්හී හුත්වා කතිපයවාරෙ පුච්ඡිතා න සක්කා කථෙතුන්ති ආහ. පුන සාමිකෙන ගාළ්හං නිබන්ධිතෙ සා චින්තෙසි, උජුකං මයා තස්සා පිළන්ධනං පත්ථෙමීති වුත්තෙ න ප්පතිරුපං, තස්සා පඤ්චමධුර මංසං පත්ථෙමීති වුත්තෙ තං මාරෙස්සති, තදා පිළන්ධනානි මය්හමෙවාති, තතො සාමි තව කණිට්ඨිකාය පඤ්චමධුරමංසං පත්ථෙමි, අලභමානාය මෙ ජීවිතං නත්ථීති ආහ, තං සුත්වා සො අනෙකපරියායෙන මනුස්සමාරණං නාම භාරියන්ති වත්වා නිවාරෙන්තොපි නිවාරෙතුං නාසක්ඛි, අථ තාය පටිබද්ධචිත්තො කාමමුච්ඡිතො මොහමූළ්හො හුත්වා සාධු ලභිස්සසීති තස්සා වචනං සම්පටිච්ඡි. තථාහි.

Sau đó, họ hoan hỷ lời dạy của Đức Thế Tôn, đảnh lễ rồi ra đi. Người anh cả thấy họ đến, liền tiếp đãi một cách xứng đáng. Chồng của cô em ở lại đó vài ngày, rồi giao vợ lại cho người anh cả, nói rằng: "Tôi có việc ở làng", rồi ra đi. Người anh gọi vợ mình đến và nói: "Này em hiền, hãy lo liệu mọi việc cần thiết cho cô ấy." Từ đó, người chị dâu lo việc cơm nước, hầu hạ cho cô em, nhưng lại khởi lòng tham đối với những trang sức trên tay, chân, và cổ của cô em, không thể dẹp bỏ được lòng tham ấy, bèn bỏ ăn, giả bệnh nằm trên giường. Người chồng về nhà, thấy vợ nằm như vậy, bèn ngồi trên giường hỏi: "Này em hiền, có gì không khỏe sao?" Cô ta im lặng, được hỏi nhiều lần mới nói: "Không thể nói được." Khi bị chồng gặng hỏi, cô ta nghĩ: "Nếu mình nói thẳng là muốn đồ trang sức của cô ấy thì không hay. Nếu nói là muốn món thịt 'pañcamadhura' của cô ấy, thì chàng sẽ giết cô ấy, lúc đó đồ trang sức sẽ là của mình." Rồi cô ta nói: "Thưa chàng, em thèm món thịt 'pañcamadhura' của em gái chàng. Nếu không có được, em sẽ không sống nổi." Nghe vậy, người chồng dùng nhiều cách can ngăn, nói rằng giết người là việc nặng nề, nhưng không thể can được. Bấy giờ, vì lòng quyến luyến vợ, say đắm trong dục vọng, si mê lầm lạc, anh ta đã chấp nhận lời của vợ: "Tốt lắm, em sẽ có được." Như vậy.

7.

7.

හායන්ති ඉධලොකත්ථා, හායන්ති පාරලොකිකා;

හායන්ති මහතා අත්ථා, යෙ ඉත්ථීනං වසඞ්ගතා.

Lợi ích đời này bị tổn giảm, lợi ích đời sau bị tổn giảm; Những lợi ích lớn lao đều bị tổn giảm, đối với những ai bị phụ nữ chi phối.

8.

8.

එසා මාතා පිතා එසො, භගිනී භාතරො ඉමෙ;

ගරුතබ්බෙ න ජානන්ති, යෙ ඉත්ථීනං වසඞ්ගතා.

Đây là mẹ, đây là cha, đây là chị em gái, đây là anh em trai; Họ không biết đến những bậc đáng kính, những ai bị phụ nữ chi phối.

9.

9.

කාරණාකාරණන්තෙතං, කත්තබ්බංවා න වා ඉදං;

කාමන්ධත්තා න ජානන්ති, යෙ ඉත්ථීනං වසඞ්ගතා.

Đây là điều có lý hay vô lý, việc này nên làm hay không nên làm; Vì mù quáng bởi ái dục, họ không biết được, những ai bị phụ nữ chi phối.

10.

10.

පාණං වා අතිපාතෙන්ති, හොන්ති වා පාරදාරිකා;

භාසන්ති අලිකං වාචං, යෙ ඉත්ථීනං වසඞ්ගතා.

Họ sát sanh, hoặc trở thành kẻ tà dâm; Họ nói lời dối trá, những ai bị phụ nữ chi phối.

11.

11.

සන්ධිච්ඡෙදාදිකං ථෙය්‍යං, මජ්ජපානංච පෙසුනං;

කරොන්ති සාහසං සබ්බං, යෙ ඉත්ථීනං වසඞ්ගතා.

Trộm cắp như khoét vách, uống rượu, và nói lời đâm thọc; Họ làm mọi điều tàn bạo, những ai bị phụ nữ chi phối.

12.

12.

අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, සරන්තානං භයා වහං;

භරියාය වසං ගන්ත්වා, සොදරිංහන්තුමිච්ඡතීති.

Ôi, thật kỳ diệu thay trên đời, mang lại nỗi kinh hoàng cho những ai nhớ lại; Rằng vì bị vợ chi phối, mà muốn giết cả em gái ruột của mình.

අථ සො සාහසිකො පුරිසො භගිනි එව මාහ, එහි අම්ම අම්හාකං මාතාපිතුන්නං ඉණං සාධෙස්සාම, අප්පෙවනාම නො දිස්වා ඉණායිකා ඉණං දස්සන්තීති, තං සුත්වා තාය සම්පටිච්ඡිතෙ [Pg.28] සුඛයානකෙ නිසීදාපෙත්වා ඉණායිකානං ගාමං ගච්ඡන්තො විය මහාඅටවිංපත්වා යානං මග්ගා ඔක්කම්ම ඨපෙත්වා විරවන්තිමෙව නං හත්ථෙ ගහෙත්වා ඡින්දිස්සාමීති චින්තෙත්වා කෙසෙ ගහෙත්වා භූමියං පාතෙසි, තස්මිං ඛණෙ තස්සා කම්මජවාතා චලිංසු. සා භාතුලජ්ජාය සාමි කම්මජවාතා මෙ චලිංසු, යා වා හං විජායාමි, තාව උපධාරෙහීති වදන්තීපි අපනෙතුං අසක්කොන්තී පුත්තං විජායි, අථ සො තං සමීපෙ වටරුක්ඛමූලෙ මාරෙස්සාමීති චිකුරෙ ගහෙත්වා ආකඩ්ඪි, තස්මිං කාලෙ සා සාමි තව භාගිනෙය්‍යස්ස මුඛං ඔලොකෙත්වා තස්ස සිනෙහෙනාපි මං න මාරෙහීති වදන්තී යාචි, අථ සො කක්ඛළො තස්සා තං කාරුණිකවචනං අසුණන්තො විය මාරෙතුං උස්සහතෙව, තතො සා කුමාරිකා අත්තනො අසරණා චින්තෙසි, මම සද්දෙනා ගන්ත්වා යො කොචි මම භාතු අනයං කරෙය්‍ය, තං න ප්පතිරූපන්ති භාතුසිනෙහෙන නිස්සද්දා අත්තනා ගතිතසරණං ආවජ්ජමානා නිපජ්ජි, අථස්සා භා ත රි මෙත්තානුභාවෙනච අනුස්සරිතසරණානුභාවෙනච තස්මිං නිග්‍රොධෙ අධිවත්ථා දෙවතා එවරූපො මාතුගාමො එත්ථ මාරිතා අභවිස්සා, අද්ධාහං දෙවසමාගමං පවිසිතුං න ලභිස්සාමීති චින්තෙත්වා එතිස්සා සා මි කො විය තං ත ජ්ජෙ ත්වා පලාපෙත්වා ත්වං මා භායීති සමස්සාසෙත්වා යා න කෙ ස පු ත්තං කුමාරිං නිසීදාපෙත්වා තං දිවසමෙව සාවත්ථිමාගම්ම අන්තොනගරෙ සා ලා ය නං නිපජ්ජාපෙත්වා අන්තරධායි. තථාහි.

Bấy giờ, người đàn ông liều lĩnh ấy nói với em gái rằng: 'Này em, chúng ta hãy đi trả món nợ của cha mẹ. Biết đâu khi thấy chúng ta, chủ nợ sẽ cho vay thêm.' Nghe vậy, cô em gái đồng ý, anh ta cho cô ngồi lên một cỗ xe thoải mái, giả vờ đi đến làng của chủ nợ rồi đi vào một khu rừng lớn. Anh ta cho xe dừng lại bên vệ đường, nghĩ rằng: 'Ta sẽ nắm lấy tay nó đang la hét mà chặt đứt,' rồi nắm tóc cô và quật xuống đất. Ngay lúc đó, những cơn gió nghiệp (cơn đau đẻ) của cô nổi lên. Cô nói: 'Thưa anh, những cơn gió nghiệp của em đã nổi lên, xin anh hãy đợi cho đến khi em sinh xong,' nhưng không thể ngăn cản được, cô đã sinh một đứa con trai. Bấy giờ, anh ta nghĩ: 'Ta sẽ giết nó ở gốc cây đa gần đây,' rồi nắm tóc cô lôi đi. Lúc ấy, cô van xin, nói rằng: 'Thưa anh, xin hãy nhìn mặt cháu của anh, và vì tình thương nó mà đừng giết em.' Bấy giờ, gã tàn nhẫn ấy như không nghe lời nói bi thương của cô, vẫn cố gắng giết cô. Khi ấy, cô gái trẻ nghĩ rằng mình không nơi nương tựa: 'Nếu ai đó nghe tiếng la của ta mà đến làm hại anh ta, điều đó không thích hợp.' Vì tình thương anh, cô im lặng nằm xuống, suy tưởng đến nơi quy y mà mình đã đến. Bấy giờ, nhờ oai lực của tâm từ đối với người anh và oai lực của việc tưởng niệm Tam Bảo, vị thiên nhân ngự tại cây đa ấy đã suy nghĩ rằng: 'Nếu một người phụ nữ như thế này bị giết ở đây, chắc chắn ta sẽ không được phép vào hội chúng chư thiên.' Vị thiên nhân hiện ra như chồng của cô, đe dọa và đuổi người anh trai đi, rồi an ủi cô rằng: 'Nàng đừng sợ.' Vị ấy cho cô gái và đứa con trai ngồi lên xe, ngay trong ngày hôm đó, đưa họ đến thành Sāvatthi, cho họ nằm nghỉ trong một căn nhà nghỉ trong thành rồi biến mất. Thật vậy.

13.

13.

සබ්බසම්පත්තිදාතාරං, සබ්බලොකෙකනායකං;

මනසාපි යො විභාවෙති, තං වෙ පාලෙන්ති දෙවතා.

Người nào dù chỉ suy niệm trong tâm về Đấng ban cho mọi tài sản, Đấng lãnh đạo duy nhất của mọi thế gian, vị ấy quả thật được chư thiên hộ trì.

14.

14.

මුහුත්තම්පිච යො මෙත්තං, භාවෙති යදි සාධුකං;

තං වෙ පාලෙන්ති දෙවාපි, තොසයන්ති උපායනාති.

Người nào nếu tu tập tâm từ một cách tốt đẹp, dù chỉ trong một khoảnh khắc, vị ấy quả thật cũng được chư thiên hộ trì, và làm cho hoan hỷ bằng những lễ vật.

තතො [Pg.29] තස්සා පන සාමිකො නගරා නික්ඛම්ම ගච්ඡන්තො අත්තනො භරියං දිස්වා ත්වං කදා ආගතා, කෙනානීතාසීති පුච්ඡි. සා දෙවතාය ආනීතභාවං අජානන්තී කිං ත්වං භණසි, නනු තයා ආනීතාම්හීති, සොපි කිංභොති භණසි, තව භාතුගාමෙ දිට්ඨකාලතො ප්පතුති අජ්ජ චත්තාරො මාසා ජාතා, එත්තකං කාලං ත්වං න දිට්ඨපුබ්බා, කථං ත්වං මයා සද්ධිංආගතාති පුච්ඡි. සා තං සුත්වා තෙනහි මාඤ්ඤස්ස ඉමං රහස්සං කථෙහි සාමීති වත්වා භා ත රා අත්තනො කතං සබ්බං විත්ථාරෙන කථෙසි. තං සුත්වා තස්ස සාමිකො සංවිග්ගො භයප්පත්තො හුත්වා තං අත්තනො ගෙහං පාපෙසි, තතො කතිපාහං තාය විස්සමිතෙ තෙ උභොපි සත්ථාරං නිමන්තෙත්වා මහාදානං දත්වා වන්දිත්වා එකමන්තෙ නිසීදිංසු, අථ සා භගවතො සරණසීලානුභාවෙන අත්තනො ජීවිතපටිලාභං පකාසෙත්වා අත්තනො පුත්තං භගවන්තං වන්දාපෙත්වා සරණොතිනාමමකංසු, සත්ථා තෙ සං අජ්ඣාසයං ඤත්වා තදනුරූපං ධම්මං දෙසෙසි, දෙසනාවසානෙ උභොපි සොතාපන්නා අහෙසුං, අථස්සා පුත්තො සරණකුමාරො වීසතිමෙ වස්සෙ බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පත්තො සරණත්ථෙරොනාම පඤ්ඤායීති.

Sau đó, chồng của cô ấy đi ra khỏi thành, thấy vợ mình liền hỏi: 'Nàng đến khi nào? Ai đã đưa nàng đến?' Cô ấy không biết việc mình được một vị thiên nhân đưa đến, nên nói: 'Chàng nói gì vậy? Chẳng phải chính chàng đã đưa em đến sao?' Anh ta cũng nói: 'Nàng nói gì lạ vậy? Kể từ lúc thấy nàng ở làng của anh trai nàng đến nay đã bốn tháng rồi. Suốt thời gian ấy, ta chưa từng thấy nàng. Làm sao nàng lại đến cùng với ta được?' Nghe vậy, cô nói: 'Thưa chàng, vậy thì xin đừng nói bí mật này cho người khác biết,' rồi kể lại chi tiết tất cả những gì người anh đã làm với mình. Nghe vậy, người chồng của cô cảm thấy chấn động và sợ hãi, đưa cô về nhà mình. Sau đó, khi cô đã nghỉ ngơi được vài ngày, cả hai người họ thỉnh mời bậc Đạo Sư, cúng dường đại thí, đảnh lễ rồi ngồi xuống một bên. Bấy giờ, cô trình bày việc mình được sống sót là nhờ oai lực của quy y và giữ giới đối với Đức Thế Tôn, rồi cho con trai mình đảnh lễ Đức Thế Tôn và đặt tên cho nó là Saraṇa. Bậc Đạo Sư biết được khuynh hướng của họ, đã thuyết một bài pháp phù hợp. Cuối bài pháp, cả hai đều chứng quả Tu-đà-hoàn. Về sau, con trai của cô, thiếu niên Saraṇa, vào năm hai mươi tuổi đã xuất gia trong giáo pháp của Đức Phật, phát triển tuệ quán, đắc quả A-la-hán, và được biết đến với tên gọi là Trưởng lão Saraṇa.

15.

15.

ඛණමපි මනසෙවං දෙවදෙවං සරන්තා,පරමතරපතිට්ඨං පාපුණන්තීති මන්ත්වා;

භවගති ගුණරාසිං ජානමානා ජනා භො;

භජථ සරණසීලං සබ්බථා සබ්බකාලන්ති.

Hỡi các chúng sanh, hãy biết rằng những ai dù chỉ một khoảnh khắc trong tâm tưởng niệm đến Đấng Thiên-nhơn-sư như vậy sẽ đạt đến nơi nương tựa tối thượng. Khi biết được vô số phẩm hạnh này, hãy thực hành quy y và giữ giới bằng mọi cách, trong mọi lúc.

සරණත්ථෙරස්ස වත්ථුං ඡට්ඨමං.

Câu chuyện về Trưởng lão Saraṇa là phẩm thứ sáu.

7. වෙස්සාමිත්තාය වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

7. Đây là câu chuyện tuần tự trong phẩm Vessāmittā.

ජම්බුදීපෙ [Pg.30] කිර කොසම්බිනගරෙ කොසම්බිරඤ්ඤො වෙස්සාමිත්තානාම අග්ගමහෙසී අහොසි. තදා භගවා කොසම්බියං පටිවසති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං චාරිකං චරමානො. තස්මිං සමයෙ සා රඤ්ඤා සද්ධිං විහාරං ගන්ත්වා අනොපමාය බුද්ධලීළාය මධුරෙන සරෙන දෙසෙන්තස්ස භගවතො ධම්මං සුත්වා පසන්නා සරණෙසු පතිට්ඨාය බුද්ධමාමිකා හුත්වා විහරති. අථා පරභාගෙ තස්ස රඤ්ඤො රජ්ජත්ථාය පච්චන්තරාජා යුද්ධසජ්ජො රජ්ජං වා දෙතු, යුද්ධංවාති පණ්ණං පහිණි. තං සුත්වා රාජා මහතියා සෙනාය පරිවුතො යුද්ධභූමිං ගච්ඡන්තො මහෙසියා සද්ධිං ගන්ත්වා ඛන්ධාවාරං නිවාසෙත්වා තස්සා එවමාහ. භද්දෙ සඞ්ගාමසීසෙ ජයපරාජයො නාම න සක්කා විඤ්ඤාතුං. සචෙ මෙ පරාජයො අභවිස්ස, පුරෙතරමෙව රත්තපතාකං උස්සාපෙස්සාමි, තෙන අභිඤ්ඤාණෙන ත්වං කොසම්බිමෙව ගච්ඡාහීති අනුසාසිත්වා සඞ්ගාම මණ්ඩලං ගන්ත්වා මහාරණං කරොන්තො අත්තනො පරාජයභාවං ඤත්වා මාතුගාමං සරිත්වා රත්තද්ධජං උස්සාපෙත්වා යුජ්ඣන්තො රණෙ පති. අථ සා රත්තපතාකං දිස්වා පරාජිතො නූන මෙ සාමිකොති භයෙන පලායිතුමාරභි. අථ තං චොරරඤ්ඤො මනුස්සා දිස්වා නූනායං රඤ්ඤො අග්ගමහෙසීති ඤත්වා අත්තනො රාජානං දස්සෙසුං, රාජා තං දිස්වා පටිබද්ධචිත්තො මමෙතං අභිසෙකං කරොථාති අමච්චෙ ආණාපෙසි. අමච්චා තං අභිසෙකත්ථාය යාචිංසු, සා න මෙ භණෙ අභිසෙකෙනත්ථොති න ඉච්ඡි. අමච්චා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා නං පක්කොසාපෙත්වා කස්මා න ඉච්ඡසීති පුච්ඡි. සා එවමාහ.

Nghe nói, tại thành Kosambi ở cõi Diêm-phù-đề, có vị chánh hậu phi của vua Kosambi tên là Vessāmittā. Khi ấy, Đức Thế Tôn đang du hành cùng với đại chúng Tỳ-khưu Tăng và cư ngụ tại Kosambi. Vào thời điểm đó, bà cùng với nhà vua đi đến tịnh xá, nghe Đức Thế Tôn thuyết pháp với âm thanh ngọt ngào và oai nghi vô song của một vị Phật, bà đã phát sinh tín tâm, an trú trong tam quy, trở thành một nữ Phật tử và sống theo chánh pháp. Về sau, một vị vua lân bang, vì muốn chiếm đoạt vương quốc của vị vua ấy, đã chuẩn bị chiến tranh và gửi thư nói rằng: "Hoặc là giao nộp vương quốc, hoặc là chiến đấu." Nghe vậy, nhà vua được vây quanh bởi một đội quân hùng hậu, đi đến chiến trường, cùng đi với hoàng hậu, lập trại đóng quân và nói với bà như sau: "Này hiền khanh, ở nơi trận tiền, việc thắng bại thật không thể biết trước được. Nếu ta bị bại trận, ta sẽ cho kéo lá cờ đỏ lên trước. Nhờ dấu hiệu đó, nàng hãy trở về Kosambi." Sau khi dặn dò như vậy, vua đi đến chiến trường, giao chiến một trận lớn, và khi biết mình bại trận, nhớ đến hoàng hậu, vua đã cho kéo lá cờ đỏ lên, rồi chiến đấu và ngã xuống trên chiến trường. Bấy giờ, bà nhìn thấy lá cờ đỏ, nghĩ rằng: "Chắc chắn phu quân của ta đã bại trận," và vì sợ hãi, bà bắt đầu bỏ chạy. Khi ấy, người của vua giặc nhìn thấy bà, nhận ra rằng: "Chắc hẳn đây là chánh hậu phi của nhà vua," và dẫn bà đến trình diện vua của họ. Vua giặc nhìn thấy bà, lòng sinh quyến luyến, liền ra lệnh cho các quan đại thần: "Hãy làm lễ tấn phong cho người này." Các quan đại thần thỉnh cầu bà làm lễ tấn phong, nhưng bà không đồng ý, nói rằng: "Thưa các ngài, tôi không cần lễ tấn phong." Các quan đại thần tâu lại việc ấy lên nhà vua. Nhà vua cho gọi bà đến và hỏi: "Tại sao nàng không muốn?" Bà nói như sau.

1.

1.

සුණොහි සාධුකං දෙව, භාසමානාය මෙ වචො;

භත්තා මය්හං මතො අජ්ජ, සබ්බසම්පත්තිදායකො.

Tâu Thiên tử, xin hãy lắng nghe kỹ lời của tiện nữ đang nói đây; phu quân của tiện nữ, người mang lại mọi tài sản, hôm nay đã qua đời.

2.

2.

කත්වාන [Pg.31] සොභිසෙකං මං, අත්තනො හදයං විය;

පාලෙති තං සරන්තස්සා, සොකග්ගි දහතෙ මනං.

Sau khi tấn phong tiện nữ, ngài đã bảo hộ tiện nữ như trái tim của chính mình; khi nhớ đến ngài, lửa sầu đốt cháy tâm can tiện nữ.

3.

3.

මහාරාජ සචඤ්ඤස්ස, අස්ස මග්ගමහෙසිකා;

තම්හා දුක්ඛා න මුච්චාමි, තෙනාහං තං න පත්ථයෙ.

Tâu Đại vương, nếu tiện nữ trở thành chánh hậu phi của một người khác, tiện nữ sẽ không thoát khỏi nỗi khổ ấy, vì thế tiện nữ không mong muốn điều đó.

4.

4.

සොකග්ගිනා පදිත්තාහං, සොකෙ සොකං කථං ඛිපෙ;

ජලන්තග්ගිම්හී කො නාම, පලාලං පක්ඛිපෙ බුධො.

Tiện nữ đang bị lửa sầu thiêu đốt, làm sao có thể ném thêm sầu vào trong sầu? Có người trí nào lại ném rơm vào đống lửa đang cháy?

5.

5.

පියවිප්පයොගදුක්ඛං, තං චින්තයන්තී පුනප්පුනං;

තම්හා දුක්ඛා න මුච්චාමි, තස්මාහං තං න පත්ථයෙති.

Nỗi khổ của việc xa lìa người thân yêu, tiện nữ cứ suy nghĩ về điều đó mãi; tiện nữ không thể thoát khỏi nỗi khổ ấy, vì vậy tiện nữ không mong muốn điều đó.

තං සුත්වා රාජා කොධෙනාභිභූතො සචෙ නාභිසිඤ්චිස්සසි, අග්ගිම්හි තං පක්ඛිපිස්සාමීති වත්වා මහන්තං දාරුචිතකං කාරාපෙත්වා අග්ගිං දත්වා එකපජ්ජොතෙ ජාතෙ එත්ත පවිසාති ආහ. අථ සා යාචන්තී රාජානං ආහ.

Nghe vậy, nhà vua bị cơn giận chi phối, nói rằng: "Nếu ngươi không chịu lễ tấn phong, ta sẽ ném ngươi vào lửa." Rồi vua cho dựng một giàn thiêu lớn bằng củi, châm lửa, và khi ngọn lửa bùng lên, vua nói: "Hãy bước vào đây." Bấy giờ, bà van xin nhà vua và nói.

6.

6.

පාපො නිප්පාපිනං රාජ, පාතනං ඛලු පාවකෙ;

හොති පාපඵලං තස්ස, පච්චත්තෙච පරත්ථච.

Tâu Đại vương, việc ném người vô tội vào lửa là một hành động tội lỗi; quả báo của tội lỗi ấy sẽ đến với người đó, cả trong đời này và đời sau.

7.

7.

පුරාතනෙහි භූපාල, සමණබ්‍රහ්මණෙසුච;

මාතාපිතුසු බාලෙසු, රොගෙනා තුරඉත්ථිසු;

නප්පසත්ථො වධො දෙව, තස්මාහං න වධාරහාති.

Tâu Thiên tử, từ xưa các bậc đế vương đối với Sa-môn, Bà-la-môn, cha mẹ, trẻ nhỏ, và những người phụ nữ bệnh tật, việc giết hại không được tán thán. Vì vậy, tiện nữ không đáng bị giết.

තං සුත්වාපි රාජා අසද්දහන්තො මනුස්සෙ ආණාපෙසි. එතාය හත්ථපාදෙ ගහෙත්වා අග්ගිම්හි පක්ඛිපථාති තෙ තථා කරිංසු, අථ සා අග්ගිම්හි පක්ඛිපමානා නත්ථෙත්ථ මෙ කොචි පටිසරණොති සරණමෙව සරණං කරොමීති චින්තෙත්වා ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි, සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡාමීති’’ වදන්තී මනසාච අනුස්සරන්තී අග්ගිම්හි පති, තථාවිධොපි අග්ගි තස්සා සරීරෙ ලොමකූපමත්තම්පි උණ්හාකාරං කාතුං නාසක්ඛි. පදුමගබ්භං පවිට්ඨා විය සීතිභූතසරීරා අහොසි. රාජා තං අච්ඡරියං [Pg.32] දිස්වා සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො වෙගෙන තං උපසඞ්කමිත්වා උභොහි හත්ථෙහි පග්ගය්හ උරෙ නිපජ්ජාපෙත්වා රාජාසනෙ නිසීදාපෙත්වා අඤ්ජලිං ගග්ගය්හ ඨිතො කස්මා තෙ තං අග්ගි සරීරං මා පරිදහීති පුච්ඡි. සා තං කාරණං කථෙන්තී එව මාහ.

Nghe vậy, nhà vua vẫn không tin, ra lệnh cho thuộc hạ: "Hãy nắm lấy tay chân của người này và ném vào lửa." Họ đã làm như vậy. Bấy giờ, khi bị ném vào lửa, bà nghĩ rằng: "Ở đây không có ai là nơi nương tựa cho ta," và quyết định lấy Tam Bảo làm nơi nương tựa. Bà vừa nói "Con xin quy y Phật, con xin quy y Pháp, con xin quy y Tăng," vừa tâm niệm và rơi vào trong lửa. Dù vậy, ngọn lửa cũng không thể làm nóng thân thể bà dù chỉ bằng một lỗ chân lông. Thân thể bà trở nên mát mẻ như thể bước vào lòng hoa sen. Nhà vua thấy điều kỳ diệu ấy, lòng vô cùng xúc động, lông tóc dựng đứng, vội vàng đến gần bà, dùng cả hai tay đỡ bà dậy, đặt bà nằm trên ngực mình, rồi cho bà ngồi trên ngai vàng, chắp tay đứng và hỏi: "Tại sao lửa không thiêu đốt thân thể nàng?" Bà giải thích lý do ấy và nói như sau.

8.

8.

මාතා පිතාච ඤාතීච, පරිවාරාච සොහදා;

මන්තො සධාදයොචාපි, මහෙසක්ඛාච දෙවතා.

Cha mẹ, quyến thuộc, người hầu cận và bạn bè; các câu thần chú, thuốc men, và cả các vị trời có đại thần lực.

9.

9.

එතෙච ඤ්ඤෙච භූපාල, සත්තානං භය මාගතෙ;

රක්ඛිතුං නෙව සක්කොන්ති, හිත්වාන සරණත්තයං.

Tâu Đại vương, những điều ấy và những điều khác, khi chúng sinh gặp phải sự sợ hãi, đều không thể bảo vệ được, ngoại trừ Tam Bảo.

10.

10.

අගාහං බුද්ධං සරණං, බුද්ධො මෙ සරණං ඉති;

තෙන තෙජෙන මං රාජ, ජලන්තො අග්ගි නො දහි.

Tiện nữ đã quy y Phật, Phật là nơi nương tựa của tiện nữ; tâu Đại vương, nhờ oai lực ấy mà ngọn lửa đang cháy đã không thiêu đốt tiện nữ.

11.

11.

අගාහං ධම්මං සරණං, ධම්මො මෙ සරණං ඉති;

තෙන තෙජෙන මං රාජ, ජලන්තො අග්ගි නො දහි.

Tiện nữ đã quy y Pháp, Pháp là nơi nương tựa của tiện nữ; tâu Đại vương, nhờ oai lực ấy mà ngọn lửa đang cháy đã không thiêu đốt tiện nữ.

12.

12.

අගාහං සඞ්ඝං සරණං, සඞ්ඝො මෙ සරණං ඉති;

තෙන තෙජෙන මං රාජ, ජලන්තො අග්ගි නො දහි.

Tiện nữ đã quy y Tăng, Tăng là nơi nương tựa của tiện nữ; tâu Đại vương, nhờ oai lực ấy mà ngọn lửa đang cháy đã không thiêu đốt tiện nữ.

13.

13.

එවං මහානුභාවන්තං, පච්චක්ඛං එහිපස්සිකං;

නානො පද්දව විද්ධංසිං, නානාසම්පත්තිදායකං.

(Tam Bảo) có đại oai lực như vậy, có thể thấy được ngay trong hiện tại, đến để mà thấy; có thể phá tan nhiều tai họa, và mang lại nhiều tài sản.

14.

14.

සරණත්තයඤ්හි යො සත්තො, න සමාදාය ගණ්හති;

ඉධවා පරත්ථවා ලොකෙ, සො සුඛං නානුභොස්සති.

Chúng sinh nào không thọ trì Tam Quy, người ấy sẽ không hưởng được an lạc, ở đời này hay đời sau.

15.

15.

සරණත්තයඤ්හි යො සත්තො, සුසමාදාය ගණ්හති;

ඉධවාපරත්ථවා ලොකෙ, සො සුඛා න විහායති.

Chúng sinh nào thọ trì Tam Quy một cách tốt đẹp, người ấy sẽ không rời xa an lạc, ở đời này hay đời sau.

16.

16.

තස්මා තුවම්පි භූපාල, ගණ්හාහි සරණත්තයං;

තං තෙ භවති සබ්බත්ථ, තාණං ලෙණං පරායණන්ති.

Vì vậy, tâu Đại vương, ngài cũng hãy thọ trì Tam Quy; điều đó sẽ là nơi che chở, nơi ẩn náu, nơi nương tựa cho ngài ở khắp mọi nơi.

තං සුත්වා රාජා අතිවිය පසන්නමානසො තං ඛමාපෙත්වා මහන්තං සක්කාරසම්මානං කත්වා අජ්ජප්පට්ඨාය ත්වං මම මාතාති තං මාතුට්ඨානෙ ඨපෙත්වා සරණ මගමාසි. තස්මිං සන්නිපතිත්වා ඨිතමහාජනා තං පාටිහාරියං දිස්වා සරණෙසුච සීලෙසුච පතිට්ඨාය දානාදීනි පුඤ්ඤකම්මානි කත්වා යථාකම්මං ගතාති.

Nghe vậy, nhà vua có tâm vô cùng hoan hỷ, đã xin bà tha thứ, và thực hiện sự cúng dường và tôn kính trọng đại. Nói rằng: "Kể từ hôm nay, nàng là mẹ của ta," vua đã đặt bà vào vị trí của một người mẹ và đã quy y Tam Bảo. Đại chúng đang tụ tập ở đó, khi thấy phép lạ ấy, đã an trú trong Tam Quy và Ngũ Giới, làm các công đức như bố thí, và đã ra đi tùy theo nghiệp của mình.

17.

17.

ඉති [Pg.33] සරණවරං සා කෙවලං උග්ගහෙත්වා,ජලිතදහනමජ්ඣෙ සීතිභාවං අලත්ථ;

පරමසරණසීලං පාලයන්තා කථං වො,න ලභථ භවභොගං නිබ්බුතිඤ්චාපි අන්තෙති.

Như vậy, nàng chỉ nương tựa vào nơi quy y tối thượng, đã đạt được trạng thái mát mẻ giữa ngọn lửa đang cháy. Làm sao những người gìn giữ giới đức quy y tối thượng như các vị lại không thể đạt được các sự hưởng thụ trong các cõi và cả Niết-bàn ở cuối cùng?

වෙස්සාමිත්තාප වත්ථුං සත්තමං.

Câu chuyện về nàng Vessāmittā, phẩm thứ bảy.

8. මහාමන්ධාතුවත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

8. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện tích về Đại vương Mandhātu.

ඉතො කිර එකනවුතිකප්පමත්ථකෙ විපස්සීනාම සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා පවත්තවරධම්මචක්කො සදෙවකෙහි ලොකෙහි පූජියමානො බන්ධුමතීනගරෙ පටිවසති. තදා සො මන්ධාතා තස්මිං නගරෙ තුන්නකාරො හුත්වා නිබ්බත්ති. තුන්නකාරකම්මෙන ජීවිකං කප්පෙන්තො විහරති. තදා සකලනගරවාසිනො බුද්ධපමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා මහාදාන මදංසු. අථ සො එවං චින්තෙසි, සබ්බෙපිමෙ නගරවාසිනො දානං දදන්ති. අහමෙකොව සෙසො දුග්ගතත්තා, යජ්ජාහමජ්ජ බීජං න රොපෙමි, ඉමම්හා දුක්ඛා න පරිමුච්චිස්සාමීති. සො වෙගෙන තුන්නකාරකම්මං පරියෙසිත්වා කිඤ්චිමූලං ලභිත්වා තෙන එකස්සාපි දානං දාතුං ඔකාස මලද්ධා ආපණං ගන්ත්වා රාජමාසකෙ ගහෙත්වා චඞ්කොටකං පූරෙත්වා ආදාය බුද්ධපමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස භත්තග්ගං ගන්ත්වා ඨිතො එවං චින්තෙසි, නත්ථි දානි ඔකාසං එකස්සාපි භික්ඛුනො පත්තෙ ඔකිරිතුං, අද්ධාහං ඉමෙ ආකාසෙ විකිරිස්සාමීති අප්පෙවනාම පතමානානං එකස්සාපි භික්ඛුනො පත්තෙ එකම්පි පතෙය්‍ය, තං මෙ භවිස්සති දීඝරත්තං හිභාය සුඛායාති පසන්නමානසො උද්ධං ඛිපි, ත තො පතමානා තෙ පරිවාරිකදෙවතානඤ්ච භගවතො ආනුභාවෙනච බහි අපතිත්වා භගවන්තමාදිං කත්වා සබ්බෙසං භික්ඛූනං [Pg.34] පත්තෙයෙව පතිංසු. අථ සො තං අච්ඡරියං දිස්වා පසන්නමානසො සිරසි අඤ්ජලිං පග්ගය්හ ඨිතො එවං පත්ථනමකාසි.

Tương truyền rằng, cách đây chín mươi mốt đại kiếp, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác tên là Vipassī, sau khi xuất hiện trên đời và chuyển bánh xe Pháp cao thượng, được các thế giới cùng với chư thiên tôn kính, đã ngự tại thành Bandhumatī. Khi ấy, vị Mandhātu kia đã tái sanh trong thành ấy làm một người thợ may. Vị ấy sống bằng nghề thợ may. Bấy giờ, tất cả dân chúng trong thành đã thỉnh mời Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu và đã cúng dường đại thí. Bấy giờ, vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Tất cả những người dân trong thành này đều đang cúng dường. Chỉ còn lại một mình ta, do cảnh nghèo khó. Nếu hôm nay ta không gieo trồng hạt giống, ta sẽ không thoát khỏi nỗi khổ này.’ Vị ấy vội vàng tìm kiếm công việc thợ may, kiếm được một ít vốn, nhưng không có cơ hội để cúng dường dù chỉ cho một vị. Vị ấy đi ra chợ, lấy những hạt đậu vương giả, đổ đầy vào một cái giỏ, rồi mang đến trai đường của Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu. Đứng đó, vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Bây giờ không có cơ hội để rắc vào bát của dù chỉ một vị tỳ-khưu. Chắc chắn ta sẽ tung những hạt này lên không trung.’ ‘Biết đâu khi chúng rơi xuống, dù chỉ một hạt cũng có thể rơi vào bát của một vị tỳ-khưu nào đó. Điều ấy sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’ Với tâm ý hoan hỷ, vị ấy tung chúng lên cao. Bấy giờ, khi chúng rơi xuống, nhờ oai lực của các vị trời hộ trì và của đức Thế Tôn, chúng đã không rơi ra ngoài mà rơi cả vào bát của tất cả các vị tỳ-khưu, bắt đầu từ đức Thế Tôn. Bấy giờ, vị ấy thấy điều kỳ diệu ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã chắp tay lên đầu và trong khi đứng, đã phát nguyện như sau.

1.

1.

ඉමිනා මෙ අධිකාරෙන, පසාදෙන යතිස්සරෙ;

කාමභොගීනහං අග්ගො, භවෙය්‍යං ජාතිජාතියං.

Với công đức này của con, với lòng tịnh tín nơi bậc Tự Tại của các ẩn sĩ; nguyện cho con trở thành bậc tối thượng trong những người hưởng thụ dục lạc, trong mỗi kiếp sanh.

2.

2.

පහරිත්වා යදා පාණිං, ඔලොකෙමි නභොතලං;

සත්තරතනසම්පන්නං, වස්සං වස්සතු සබ්බදාති.

Khi con vỗ tay, và nhìn lên bầu trời; nguyện cho một cơn mưa đầy đủ bảy báu vật, hãy luôn luôn rơi xuống.

සො තතො පට්ඨාය දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො මහන්තං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා ඉමස්මිං භද්දකප්පෙ ආදිම්හි මහාසම්මතො නාම රාජා අහොසි. තස්ස පුත්තො රොජො නාම. තස්ස පුත්තො වරරොජො නාම, තස්ස පුත්තො කල්‍යාණො නාම, තස්ස පුත්තො වරකල්‍යාණො නාම. වරකල්‍යාණස්ස පුත්තො උපොසථො නාම. උපොසථස්ස පුත්තො මන්ධාතා නාම හුත්වා නිබ්බත්ති. සො සත්තහි රතනෙහි චතූහි ච ඉද්ධීහි සමන්නාගතො චක්කවත්තිරජ්ජං කාරෙසි, තස්ස වාමහත්ථං සම්මිඤ්ජිත්වා දක්ඛිණහත්ථෙන අප්පොට්ඨිතෙ ආකාසතො දිබ්බමෙඝා විය ජණ්ණුප්පමාණං සත්තරතනවස්සං වස්සති. එවරූපො අච්ඡරියො අහොසි. සො චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි කුමාරකීළං කීළි. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි ඔපරජ්ජං කාරෙසි. චතුරාසීතිවස්සසහස්සානි චක්කවත්තිරජ්ජං කාරෙසි, ආයු පනස්ස අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං අහොසි. සො එකදිවසං කාමතණ්හං පූරෙතුං අසක්කොන්තො උක්කණ්ඨිතාකාරං දස්සෙසි, අමච්චා දෙව කින්නඛො උක්කණ්ඨා සීති පුච්ඡිංසු. සො භණෙ මය්හං පුඤ්ඤකම්මෙ ඔලොකියමානෙ ඉමං රජ්ජං නප්පහොති, කතරන්නු ඛො ඨානං රමණීයන්ති. දෙවලොකො මහාරාජාති. සො චක්කරතනං අබ්භුක්කිරිත්වා පරිසාය සද්ධිං චාතුමහාරාජිකදෙවලොකං අගමාසි, අථස්ස චත්තාරො මහාරාජානො දිබ්බමාලගන්ධ- හත්ථා [Pg.35] දෙවගණපරිවුතා පච්චුග්ගමනං කත්වා තං ආදාය චාතුමහාරාජිකදෙවලොකං ගන්ත්වා රජ්ජං අදංසු, තස්ස පරිසාය පරිවුතස්ස තස්මිං රජ්ජං කරොන්තස්ස දීඝො අද්ධා වීතිවත්තො. සො තත්ථපි තණ්හං පූරෙතු මසක්කොන්තො උක්කණ්ඨිතා කාරං දස්සෙසි. තතො චත්තාරො මහාරාජානො කින්නුඛො මහාරාජ උක්කණ්ඨිතොති පුච්ඡිංසු. ඉමම්හා දෙවලොකා කතරන්නු ඛො ඨානං රමණීයන්ති, දෙව පරෙසං උපට්ඨාකමනුස්සසදිසා මයං. තාවතිංසදෙවලොකො ඉතො සතගුණෙන රමණීයොති. මන්ධාතා චක්කරතනං අබ්භුක්කිරිත්වා අත්තනො පරිසපරිවුතො තාවතිංසාභිමුඛො පායාසි, අථස්ස සක්කො දෙවරාජා දිබ්බමාලගන්ධහත්ථො දෙවගණපරිවුතො පච්චුග්ගමනං කත්වා තං හත්ථෙ ගහෙත්වා ඉතො එහි මහාරාජාති ආහ. තතො රඤ්ඤො දෙවගණපරිවුතස්ස ගමනකාලෙ පරිණායකරතනං චක්කරතනං ආදාය සද්ධිංපරිසාය මනුස්සපථං ඔතරිත්වා අත්තනො ඝරං පාවිසි. සක්කො මන්ධාතුං සක්කභවනං නෙත්වා දෙවතා ද්වෙ කොට්ඨාසෙ කත්වා අත්තනො රජ්ජං මජ්ඣෙ භින්දිත්වා අදාසි. තතො පට්ඨාය ද්වෙපි රාජනො රජ්ජං කාරෙසුං. එවං කාලෙ ගච්ඡන්තෙ සක්කො සට්ඨිසතසහස්සාධිකානි තිස්සොච වස්සකොටියො ආයුං ඛෙපෙත්වා චවි. අඤ්ඤො සක්කො නිබ්බත්ති, සොපි තථෙව දෙවරජ්ජං කාරෙත්වා ආයුක්ඛයෙන චවි, එතෙනු පායෙන ඡත්තිංස සක්කා චවිංසු, මන්ධාතා පන මනුස්සපරිහාරෙන දෙවරජ්ජං කාරෙසියෙව, තස්සෙවං කාලෙ ගච්ඡන්තෙ භීය්‍යොසො මත්තාය කාමතණ්හා උප්පජ්ජි, සො කිම්මෙ උපඩ්ඪරජ්ජෙන. සක්කං මාරෙත්වා එකරජ්ජං කරිස්සාමීති චින්තෙසි. සක්කං පන මාරෙතුං න සක්කා, කාමතණ්හා පනෙසා විපත්තිමූලා. තථාහි.

Vị ấy, từ đó về sau, trong khi luân hồi trong cõi trời và cõi người, đã hưởng thụ tài sản cõi trời to lớn, và vào lúc ban đầu của kiếp hiền này, đã trở thành một vị vua tên là Mahāsammata. Con trai của vị ấy tên là Rojo. Con trai của vị ấy tên là Vararojo, con trai của vị ấy tên là Kalyāṇa, con trai của vị ấy tên là Varakalyāṇa. Con trai của Varakalyāṇa tên là Uposatha. Con trai của Uposatha đã sanh ra, trở thành người tên là Mandhātā. Vị ấy, được trang bị bảy báu vật và bốn thần thông, đã trị vì vương quốc chuyển luân. Khi vị ấy co bàn tay trái lại và vỗ bằng bàn tay phải, từ trên không trung, một trận mưa bảy báu vật cao đến đầu gối rơi xuống như những đám mây trời. Một điều kỳ diệu như vậy đã xảy ra. Vị ấy đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm. Vị ấy đã làm thái tử trong tám mươi bốn ngàn năm. Vị ấy đã trị vì vương quốc chuyển luân trong tám mươi bốn ngàn năm, và tuổi thọ của vị ấy là vô số. Một ngày nọ, không thể làm thỏa mãn lòng tham dục, vị ấy đã biểu lộ vẻ bất mãn. Các vị quan đại thần đã hỏi: 'Tâu Thiên tử, vì sao ngài lại bất mãn?' Vị ấy nói: 'Này các khanh, khi nhìn vào nghiệp phước của ta, vương quốc này không đủ. Nơi nào là nơi đáng vui thích?' 'Tâu Đại vương, đó là cõi trời.' Vị ấy đã tung bảo vật bánh xe lên, cùng với đoàn tùy tùng đi đến cõi trời Tứ Đại Thiên Vương. Bấy giờ, bốn vị Đại Thiên Vương, tay cầm vòng hoa và hương thơm cõi trời, được chúng chư thiên vây quanh, đã ra đón rước, đưa vị ấy đến cõi trời Tứ Đại Thiên Vương và trao cho vương quốc. Trong khi vị ấy, được đoàn tùy tùng vây quanh, trị vì ở đó, một thời gian dài đã trôi qua. Ngay cả ở đó, vị ấy cũng không thể làm thỏa mãn lòng tham ái, và đã biểu lộ vẻ bất mãn. Bấy giờ, bốn vị Đại Thiên Vương đã hỏi: 'Tâu Đại vương, vì sao ngài lại bất mãn?' 'Ngoài cõi trời này, nơi nào là nơi đáng vui thích?' 'Tâu Thiên tử, chúng thần giống như những người hầu hạ kẻ khác. Cõi trời Đao-lợi vui thích hơn nơi này gấp trăm lần.' Vua Mandhātā đã tung bảo vật bánh xe lên, được đoàn tùy tùng của mình vây quanh, hướng về cõi trời Đao-lợi mà đi. Bấy giờ, vua trời Sakka, tay cầm vòng hoa và hương thơm cõi trời, được chúng chư thiên vây quanh, đã ra đón rước, nắm lấy tay vị ấy và nói: 'Xin mời Đại vương đến đây.' Sau đó, trong khi nhà vua, được chúng chư thiên vây quanh, đang đi, bảo vật tướng quân đã lấy bảo vật bánh xe, cùng với đoàn tùy tùng, xuống cõi người và vào nhà của mình. Vua Sakka đã đưa vua Mandhātā đến cung điện của Sakka, chia các vị trời thành hai phần, và chia đôi vương quốc của mình ở giữa mà trao cho. Từ đó về sau, cả hai vị vua cùng trị vì. Khi thời gian trôi qua như vậy, vua Sakka, sau khi sống hết tuổi thọ ba mươi sáu triệu năm, đã mệnh chung. Một vị Sakka khác sanh ra, vị ấy cũng trị vì cõi trời như thế rồi mệnh chung do hết tuổi thọ. Theo cách này, ba mươi sáu vị Sakka đã mệnh chung. Còn vua Mandhātā, với sự chăm sóc của loài người, vẫn tiếp tục trị vì cõi trời. Khi thời gian trôi qua như vậy, lòng tham dục của vị ấy lại khởi lên với mức độ lớn hơn. Vị ấy nghĩ: 'Nửa vương quốc này có ích gì cho ta? Ta sẽ giết Sakka và trị vì một mình.' Nhưng không thể giết được Sakka. Lòng tham dục này chính là nguồn gốc của sự hoại diệt. Thật vậy.

3.

3.

වරමත්‍ර සුඛන්ත්‍යත්‍ර, අත්‍රිච්ඡාවිහතො නරො;

ඉධවා පරත්ථවා කිඤ්චි, න සාතං වින්දතෙ සදා.

Hạnh phúc ở đây là tốt hơn; kẻ bị lòng tham quá độ hủy hoại, dù ở đời này hay đời sau, chẳng bao giờ tìm thấy chút an lạc nào.

4.

4.

තණ්හාය [Pg.36] ජායතෙ සොකො,තණ්හාය ජායතෙ භයං;

තණ්හාය විප්පමුත්තස්ස,නත්ථි සොකො කුතො භයං.

Từ ái dục sinh sầu ưu, từ ái dục sinh sợ hãi; đối với người đã giải thoát khỏi ái dục, không có sầu ưu, thì sợ hãi từ đâu mà có?

5.

5.

තණ්හාදාසො නරො එත්ථ, රාජචොරාදිසම්භවං;

හත්තච්ඡෙදාදිකං දුක්ඛං, පාපුණාති විහඤ්ඤති.

Kẻ làm nô lệ cho ái dục ở đời này, phải chịu đựng và bị phiền não bởi những khổ đau như bị chặt tay chân, phát sinh từ vua chúa, trộm cướp, v.v.

6.

6.

යෙන ලොභෙන ජාතෙන, සදා ජීයන්ති පාණිනො;

ඛෙත්තං වත්ථුං හිරඤ්ඤංච, ගවාස්සං දාසපොරිසං;

සබ්බත්ථාමෙන සො ලොභො, පහාතබ්බොව විඤ්ඤුනාති.

Do lòng tham nào đã sanh khởi mà chúng sanh luôn bị thiệt hại về ruộng đất, tài sản, vàng bạc, bò ngựa, tôi tớ và người làm; lòng tham ấy, với tất cả sức mạnh, phải được người trí từ bỏ.

තතො අත්‍රිච්ඡාවිහතස්ස තස්ස ආයුසඞ්ඛාරො පරිහායි, ජරා සරීරං පහරි, මනුස්සසරීරඤ්හි නාම න දෙවලොකෙභිජ්ජති, තථ සො දෙවලොකා භස්සිත්වා බන්ධුමතීනගරුය්‍යානං පාවිසි, උය්‍යානපාලො තස්ස ආගතභාවං රාජකුලං නිවෙදෙසි. රාජා රාජකුලා ආගන්ත්වා උය්‍යානෙයෙව ආසනං පඤ්ඤාපෙසි. තතො මන්ධාතා උය්‍යානෙ පඤ්ඤත්තවරාසනෙ නිපන්නො අනුට්ඨානසෙය්‍යං කප්පෙසි. තතො අමච්චා දෙව තුම්හාකං පරතො කින්නු කථෙසාමාති පුච්ඡිංසු, මම පරතො තුම්හෙ ඉමං සාසනං මහාජනස්ස කථෙය්‍යාථ, මන්ධාතුමහාරාජා ද්විසහස්සදීපපරිවාරෙසු චතූසු මහාදීපෙසු චක්කවත්තිරජ්ජං කාරෙත්වා චාතුමහාරාජිකෙසු රජ්ජං කාරෙත්වා ඡත්තිංසසක්කානං ආයුපරිමාණෙන දෙවලොකෙ රජ්ජං කාරෙත්වා කාලමකාසීති. සො එවං වත්වා කාලංකත්වා යථාකම්මං ගතොති ඉමමත්ථං පකාසෙතුං භගවා චතුමහාපරිසමජ්ඣෙ ඉමා ගාථායො ආහ.

Bấy giờ, thọ hành của vị ấy, người bị lòng tham quá độ hủy hoại, đã suy giảm; tuổi già đã tấn công thân thể. Thật vậy, thân người không thể tồn tại ở cõi trời. Do đó, vị ấy đã rơi từ cõi trời và vào khu vườn của thành Bandhumatī. Người giữ vườn đã báo tin vị ấy đến cho hoàng gia. Nhà vua từ hoàng cung đến và cho chuẩn bị một chỗ ngồi ngay trong vườn. Bấy giờ, vua Mandhātā nằm trên chiếc ghế cao quý đã được chuẩn bị trong vườn, trong tư thế không thể đứng dậy. Sau đó, các vị quan đại thần hỏi: 'Tâu Thiên tử, sau khi ngài qua đời, chúng thần nên nói gì?' 'Sau khi ta qua đời, các khanh hãy nói thông điệp này cho đại chúng: 'Đại vương Mandhātā, sau khi trị vì vương quốc chuyển luân ở bốn đại châu cùng với hai ngàn hòn đảo phụ thuộc, sau khi trị vì ở cõi Tứ Đại Thiên Vương, sau khi trị vì ở cõi trời trong khoảng thời gian bằng tuổi thọ của ba mươi sáu vị Sakka, đã mệnh chung.'' Sau khi nói như vậy, vị ấy đã mệnh chung và đi theo nghiệp của mình. Để làm sáng tỏ ý nghĩa này, Đức Thế Tôn đã nói những câu kệ này giữa bốn chúng hội lớn.

7.

7.

යාවතා චන්දිමසුරියා, පරිහරන්ති දිසා භන්ති විරොචනා;

සබ්බෙව දාසා මන්ධාතා, යෙ පාණා පථවිනිස්සිතා.

Chừng nào mặt trăng và mặt trời còn xoay vần, chiếu sáng các phương trời; tất cả chúng sanh nương tựa trên trái đất đều là nô lệ của Mandhātā.

8.

8.

න [Pg.37] කහාපණවස්සෙන, තිත්ති කාමෙසු විජ්ජති;

අප්පස්සදා දුඛා කාමා, ඉති විඤ්ඤාය පණ්ඩිතො.

Dù bằng một trận mưa tiền vàng, sự thỏa mãn trong các dục vọng cũng không thể có được. Các dục vọng ít vị ngọt, nhiều khổ đau; bậc hiền trí sau khi hiểu rõ như vậy.

9.

9.

අපි දිබ්බෙසු කාමෙසු, රතිංසො නාධිගච්ඡති;

තණ්හාක්ඛයරතො හොති, සම්මාසම්බුද්ධසාවකොති.

Ngay cả trong các dục lạc cõi trời, vị ấy cũng không tìm thấy sự thích thú. Vị đệ tử của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác chỉ vui thích trong sự đoạn tận ái dục.

තං සුත්වා බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.

Sau khi nghe điều đó, nhiều người đã chứng đắc các quả vị như Tu-đà-hoàn.

10.

10.

ඉති ගතිනියතානං බොධියා උත්තමානං;

සකවසමුපනෙත්වා දෙති දුක්ඛාතිතණ්හා;

අනියතගතිකානං කා කථා මාදිසානං;

ජහථ තමිති මන්ත්වා භො භජව්හො තිවත්ථුංති.

Như vậy, đối với những vị có định phận chắc chắn đạt đến tuệ giác tối thượng, (việc thực hành) đã đưa các vị ấy vào sự tự chủ và ban cho sự vượt thoát khỏi khổ đau và ái dục. Huống nữa là những người có định phận không chắc chắn như chúng tôi? Hỡi các thiện hữu, sau khi suy xét rằng: ‘Hãy từ bỏ điều ấy,’ quý vị hãy nên tôn thờ Tam Bảo.

මහාමන්ධාතුවත්ථුං අට්ඨමං.

Câu chuyện về vua Mahāmandhātu là thứ tám.

9. බුද්ධවම්මවාණිජකවත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

9. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về thương gia Buddhavamma.

ජම්බුදීපෙ කිර පාටලිපුත්තනගරෙ බුද්ධවම්මො නාම වාණිජකො අහොසි වාණිජකකම්මෙන ජීවමානො. සො අපරභාගෙ සත්ථවාහෙහි සද්ධිං ගාමනිගමජනපද රාජධානීසු වාණිජ්ජං පයොජයමානො විචරති, තස්මිං සමයෙ භගවානෙකභික්ඛුසහස්සපරිවුතො ජනපදචාරිකං චරති බහූ දෙවමනුස්සෙ සංසාරකන්තාරා උත්තාරෙන්තො. තදා සො භගවන්තං අද්දස ද්වත්තිංසලක්ඛණානුබ්‍යඤ්ජනපතිමණ්ඩිතං ජලමානසුවණ්ණමෙරුං වියවිරොචමානං මහාභික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතං, දිස්වා පරමපීතියා ඵුටසරීරො අඤ්ජලිං පග්ගය්හ භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා සායණ්හෙ භගවන්තං භත්තෙන නිමන්තෙසි බුද්ධසාසනෙ අපරිචිතභාවෙන. අථස්ස භගවා විකාලභොජනා පටිවිරතා තථාගතාති ආහ. අථ සො භගවන්තං වන්දිත්වා කිං භන්තෙ භගවන්තා විකාලෙ භුඤ්ජිස්සන්තීති, අථස්ස කථං පටිච්ච භගවා [Pg.38] අට්ඨවිධං පානං තථාගතානං විකාලෙ භුඤ්ජිතුං කප්පති. සෙය්‍යථිදං, අම්බපානං ජම්බුපානං චොචපානං මොචපානං ඵාරුසකපානං මධුපානං මුද්දිකපානං සාලූකපානන්ති. තං සුත්වා වාණිජො සහසක්කාරාරසෙහි මුද්දිකපානං කත්වා බුද්ධපමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අදාසි, සභික්ඛුසඞ්ඝො සත්ථා පරිභුත්තපානීයරසො තස්ස ධම්මං දෙසෙත්වා ජනපදචාරිකං පක්කාමි. සොපි පසන්නමානසො හුත්වා නිවත්තො සද්ධිං වාණිජකෙහි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු වාණිජ්ජං පයොජෙන්තො මහාවත්තනීයංනාම කන්තාරං පාපුණි, තත්ත තෙසං සබ්බෙසුයෙව සකටෙසු පානීයං පරික්ඛයමගමාසි. තත්ථ සබ්බමනුස්සානංච බලීවද්දානංච පානීයං නාහොසි. අථ සො වාණිජො පිපාසාභිභූතො තෙසු තෙසු සකටෙසු පානීයං පරියෙසන්තො විචරති. අථෙකස්මිං සකටෙ මනුස්සා තං දිස්වා කාරුඤ්ඤෙන එත්ථාගච්ඡ, ඉමස්මිං කොළම්බෙ ථොකං පානීයං අත්ථි පිවාති වදිංසු. ත තො සො ගන්ත්වා පානීයං පිවි. තස්ස තං රසං මුද්දිකපානරසසදිසං අහොසි, පිවන්තොව සො එවං චින්තෙසි. සම්මාසම්බුද්ධස්ස තදා මෙ දින්නමුද්දිකපානස්ස නිස්සන්දො අජ්ජ සම්පත්තො භවිස්සතීති අච්ඡෙරබ්භුතචිත්තො සොමනස්සජාතො ගන්ත්වා සයමෙව චාටියා පිධානං විවරි. සකලාපි සා චාටි මුද්දිකපානෙන පරිපුණ්ණා අහොසි. තතො සො ර සව න්තං ඔජවන්තං අපරික්ඛයං දිබ්බපානසදිසං පානීයං දිස්වා පරමාය පීතියා ඵුටසරීරො උග්ඝොසෙසි සබ්බෙ පානීයං පිවන්තූති. තං සුත්වා සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා පානීයං දිස්වා අබ්භුතචිත්තා ජාතා. වාණිජො තෙසං මජ්ඣෙ බුද්ධානුභාවං පකාසෙන්තො ආහ.

Nghe nói, tại thành Pāṭaliputta ở cõi Jambudīpa, có một vị thương gia tên là Buddhavamma, sống bằng nghề buôn bán. Về sau, ông cùng với các đoàn thương buôn đi lại, kinh doanh ở các làng, thị trấn, quận, và kinh thành. Vào thời điểm ấy, Đức Thế Tôn, có nhiều ngàn vị Tỳ-khưu đi theo, đang du hành qua các xứ, cứu vớt nhiều chư thiên và nhân loại ra khỏi sa mạc sanh tử. Khi ấy, ông đã nhìn thấy Đức Thế Tôn, được trang nghiêm với ba mươi hai tướng tốt và các tướng phụ, tỏa sáng rực rỡ như ngọn núi Tu-di bằng vàng chói lọi, có đại chúng Tỳ-khưu Tăng vây quanh. Sau khi nhìn thấy, thân ông tràn ngập niềm hỷ lạc tột cùng, ông chắp tay, đến gần Đức Thế Tôn, đảnh lễ, và do không quen thuộc với giáo pháp của Đức Phật, ông đã thỉnh mời Đức Thế Tôn dùng bữa vào buổi chiều. Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói với ông rằng: ‘Các đấng Như Lai từ bỏ việc ăn uống phi thời.’ Sau đó, ông đảnh lễ Đức Thế Tôn và hỏi: ‘Bạch Thế Tôn, các đấng Thế Tôn dùng gì vào lúc phi thời?’ Nhân câu hỏi của ông, Đức Thế Tôn đã giải thích rằng có tám loại nước uống được phép cho các đấng Như Lai dùng vào lúc phi thời. Đó là: nước xoài, nước trâm, nước chuối tiêu, nước chuối hột, nước phārusaka, nước mật ong, nước nho, và nước củ sen. Nghe vậy, vị thương gia với lòng thành kính và hương vị tuyệt hảo đã làm nước nho và dâng cúng lên chúng Tỳ-khưu Tăng do Đức Phật dẫn đầu. Bậc Đạo Sư cùng chúng Tỳ-khưu Tăng, sau khi đã dùng nước quả, đã thuyết pháp cho ông rồi lên đường du hành qua các xứ. Vị ấy cũng với tâm hoan hỷ trở về, cùng với các thương gia kinh doanh ở các xứ khác nhau, đã đến một vùng hoang địa rộng lớn tên là Mahāvattanīya. Tại đó, nước trong tất cả các cỗ xe của họ đều cạn kiệt. Ở đó, không có nước cho tất cả mọi người và cả bò kéo xe. Bấy giờ, vị thương gia bị cơn khát hành hạ, đi lại tìm kiếm nước trong các cỗ xe. Khi ấy, ở một cỗ xe, có người nhìn thấy ông, do lòng thương xót đã nói rằng: ‘Hãy lại đây, trong cái bình này có một ít nước, hãy uống đi.’ Sau đó, ông đến và uống nước. Vị của nước ấy giống như vị của nước nho. Trong khi uống, ông suy nghĩ như vầy: ‘Quả báo của việc cúng dường nước nho cho bậc Chánh Đẳng Chánh Giác khi ấy chắc hẳn đã đến vào hôm nay.’ Với tâm kinh ngạc và kỳ diệu, sanh lòng hoan hỷ, ông đi đến và tự mình mở nắp vò nước. Toàn bộ vò nước ấy đã đầy ắp nước nho. Sau đó, khi thấy thứ nước uống ngon ngọt, bổ dưỡng, không bao giờ cạn, giống như thức uống của chư thiên, thân ông tràn ngập niềm hỷ lạc tột cùng, ông đã lớn tiếng loan báo: ‘Tất cả mọi người hãy đến uống nước!’ Nghe vậy, tất cả mọi người tụ tập lại, và khi thấy thứ nước uống ấy, tâm họ trở nên kinh ngạc. Vị thương gia ở giữa họ, tuyên dương oai lực của Đức Phật, đã nói rằng:

1.

1.

පස්සථෙදං භවන්තො භො, ආනුභාවං මහෙසිනො;

අචින්තනීයමච්ඡෙරං, සන්දිට්ඨික මකාලිකං.

Hỡi các thiện hữu, xin hãy nhìn xem oai lực này của bậc Đại Thánh; thật không thể nghĩ bàn, kỳ diệu, thiết thực hiện tại, không có thời gian.

2.

2.

පසන්නමනසා බුද්ධෙ, දින්නං පානීයකං මයා;

විපච්චති ඉදානෙව, තං දානං මුනිවාහසා.

Với tâm hoan hỷ, nước uống đã được con dâng cúng lên Đức Phật; sự bố thí ấy, nhờ oai lực của bậc Thánh, nay đang trổ quả ngay lập tức.

3.

3.

ඔජවන්තං [Pg.39] සුඛන්නංව, සීතලං මධුරො දකං;

දිබ්බපානංව දෙවානං, ජාතමබ්භුතමක්ඛයං.

Như món ăn ngon bổ dưỡng, nước mát ngọt lành; như thức uống của chư thiên, đã sanh khởi một cách kỳ diệu và không bao giờ cạn.

4.

4.

සීලවන්තෙසු කො නාම, න දදෙය්‍ය විචක්ඛණො;

ඉධ ලොකෙ පරත්තෙච, සුඛදං දාන මුත්තමං.

Người có trí nào lại không cúng dường đến bậc có giới hạnh? Sự bố thí tối thượng này mang lại an lạc ở đời này và đời sau.

5.

5.

යථි ච්ඡිතං ගහෙත්වාන, පිවන්තු මධුරො දකං;

භාජනානිච පූරෙත්වා, යන්තු සබ්බෙ යථිච්ඡිතන්ති.

Xin hãy lấy tùy thích và uống thứ nước ngọt lành này; và sau khi đổ đầy các vật chứa, tất cả mọi người hãy đi theo ý muốn.

එවඤ්ච පන වත්වා සබ්බෙ මනුස්සෙච බලීවද්දෙච මුද්දිකරසෙනෙව සන්තප්පෙසි. තතො තතො ආගතාපි පානීයං පිවන්තොච පානීයං අක්ඛයං අහොසි. තතො වාණිජො සත්ථවාහෙහි සද්ධිං වාණිජ්ජං පයොජෙත්වා සකනගරං ආගච්ඡන්තො භගවන්තං පස්සිත්වා ගමිස්සාමීති වෙළුවනං ගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා කතානුඤ්ඤො එකමන්තෙ නිසීදි. සත්ථාපි තෙන සද්ධිං මධුරපටිසන්ථාරමකාසි. උපාසකොපි භන්තෙ තුම්හාකං පාටිහාරියං දිස්වා පසන්නො වන්දිත්වා ගමිස්සාමීති ආගතොම්හි, එවඤ්චෙ වඤ්ච පාටිහාරියන්ති විත්ථාරෙන කථෙසි. අථස්ස භගවා ධම්මං දෙසෙසි. සො ධම්මං සුත්වාන සත්ථාරං ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා මහාදානං දත්වා අත්තනො ගෙහමෙව අගමාසි. සො තතො පට්ඨාය දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා තතො චුතො දෙවලොකෙ ද්වාදසයොජනිකෙ කනකවිමානෙ දෙවච්ඡරාපරිවුතො දෙවිස්සරියසමන්නාගතො නිබ්බත්ති. තස්ස පුබ්බකම්මපකාසනත්ථං තත්ථ තත්ථ රතනභාජනෙසු දිබ්බමයෙහි මුද්දිකපානෙහි පරිපුණ්ණං අහොසි. පානීයං පිවිත්වා දෙවා නච්චන්ති වාදෙන්ති කීළන්තීති.

Và sau khi nói như vậy, ông đã làm cho tất cả mọi người và cả bò kéo xe được thỏa mãn với nước nho. Ngay cả những người đến từ nơi này nơi khác cũng uống nước, và nước ấy không bao giờ cạn. Sau đó, vị thương gia, sau khi kinh doanh cùng đoàn thương buôn, trong khi trở về thành phố của mình, đã nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến gặp Đức Thế Tôn rồi mới đi,’ bèn đi đến Trúc Lâm, đảnh lễ bậc Đạo Sư, và sau khi được phép, đã ngồi xuống một bên. Bậc Đạo Sư cũng đã có lời thăm hỏi thân mật với ông. Vị cận sự nam thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, sau khi thấy được phép lạ của ngài, con đã sanh tâm hoan hỷ và đến để đảnh lễ ngài trước khi đi,’ và ông đã kể lại chi tiết về phép lạ như thế này, như thế kia. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã thuyết pháp cho ông. Ông sau khi nghe pháp, đã thỉnh mời bậc Đạo Sư cho ngày hôm sau, thực hiện một cuộc đại bố thí, rồi trở về nhà của mình. Kể từ đó, ông đã làm các công đức như bố thí, sau khi mệnh chung từ cõi ấy, ông đã tái sanh vào cõi trời, trong một thiên cung bằng vàng rộng mười hai do-tuần, có các thiên nữ vây quanh, hưởng thụ quyền uy của chư thiên. Để biểu hiện nghiệp quá khứ của ông, ở nơi này nơi khác, các vật chứa bằng bảo thạch đều đầy ắp nước nho thần diệu. Sau khi uống nước ấy, các chư thiên nhảy múa, tấu nhạc, và vui chơi.

6.

6.

න විපුලජිනසාරං ජානමානො ජනෙවං,ලභති විපුලභොගං තොයමත්තස්ස දානා;

විදිතගුණගණා භො තීසු වත්ථූසු තුම්හෙ,ලභථ ඛලු විසෙසං සීලවන්තෙසු දානාති.

Một người không biết đến tinh túy cao rộng của bậc Chiến Thắng mà còn nhận được tài sản to lớn từ việc cúng dường chỉ một ít nước như vậy; hỡi các thiện hữu, quý vị là những người đã biết đến các phẩm hạnh của Tam Bảo, chắc chắn sẽ nhận được quả báo đặc biệt từ việc cúng dường đến bậc có giới hạnh.

බුද්ධවම්මවාණිජකස්ස වත්ථුං නවමං.

Câu chuyện về thương gia Buddhavamma là thứ chín.

10. රූපදෙවියා වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

10. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về Rūpadevī.

අතීතෙ [Pg.40] කිර විපස්සිස්ස භගවතො කාලෙ තස්මිං නගරෙ එකා ගාමදාරිකා විහාරෙ ආහිණ්ඩන්තී එකං ගිලානභික්ඛුං දිස්වා කම්පමානහදයා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා භන්තෙ කොතෙ ආබාධො සරීරං පීළෙතීති පුච්ඡි. තෙනාපි භගිනි ඛරාබාධො මෙ පීළෙතීති වුත්තෙ සා තෙනහි භන්තෙ අහං තං රොගං වූපසමෙස්සාමීති නිමන්තෙත්වා ගෙහං ගන්ත්වා තං පවත්තිං මාතාපිතුන්නං කථෙත්වා තෙහි අනුඤ්ඤාතා පුන දිවසෙ නානග්ගරසෙන භෙසජ්ජාහාරං සම්පාදෙසි, තතො සො භික්ඛු පුනදිවසෙ චීවරං පාරුපිත්වා භික්ඛාය චරන්තො තස්සා ගෙහං ගන්ත්වා අට්ඨාසි. සා ථෙරං ආගතං දිස්වා සොමනස්සජාතා පත්තං ගහෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි. තත්ථ නිසින්නං තං ආහාරෙන සාධුකං පරිවිසිත්වා සක්කාර මකාසි. අථස්සා සද්ධාබලෙන භුත්තමත්තෙයෙව සො ආබාධො වූපසමි. තතො සො වූපසන්තරොගො දුතියදිවසෙ තස්සා ගෙහං නා ගමාසි. අථ සා විහාරං ගන්ත්වා තං වන්දිත්වා කස්මානාගතත්ථාති පුච්ඡිත්වා තෙන මෙ භගිනි බ්‍යාධි වූපසමි, තස්මා නාගතොස්මීති වුත්තෙ සා සාධු භන්තෙති සොමනස්සජාතා ගෙහමෙව අගමාසි. සා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන කාලං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තස්සා තත්ථ ද්වාදසයොජනිකං කනකවිමානං නිබ්බත්ති. සා තත්ථ දෙවිස්සරියං අනුභවන්තී ඡබුද්ධන්තරං ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ ජම්බුදීපෙ දෙවපුත්තනගරෙ උදිච්චබ්‍රහ්මණකුලෙ ජෙට්ඨබ්‍රාහ්මණස්ස භරියාය කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි, සා පරිපාක මන්වාය මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමි. තස්සා මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛන්තකාලතො පට්ඨාය දිවසෙ දිවසෙ අට්ඨට්ඨනාලිමත්තං තණ්ඩුලං නිබ්බත්තති. තස්සා රූපසම්පත්තිං දිස්වා පසන්නා මාතාපිතරො රූපදෙවීති නාම මකංසු. පච්ඡා තං පතිරූපෙන දාරකෙන නියොජෙසුං. අථස්සා තණ්ඩුල- නාලිමත්තං [Pg.41] ගහෙත්වා පචිතුං ආරද්ධෙ ඉච්ඡිතිච්ඡිතමංසාදිබ්‍යඤ්ජනඤ්ජ සප්පිනවනීතදධිඛීරාදිගොරසඤ්ච ජීරමරිචාදිකටුකභණ්ඩඤ්ච කදලිපනසමධුගුළාදිඋපකරණඤ්ච භාජනානි පූරෙත්වා නිබ්බත්තති, තාය හත්ථෙන ගහිතං කිඤ්චි ඛාදනීයං භොජනීයංවා පූතිභාවං න ගච්ඡති, භත්තුක්ඛලිං ගහෙත්වා සකලනගරවාසිනො භොජෙන්තියාපි එකකටච්ඡුමත්තං භත්තං ගහිතට්ඨානං න පඤ්ඤායති. එවං අපරික්ඛයපුඤ්ඤා අහොසි, සකලදෙවපුත්තනගරෙ චන්දසුරියාව පාකටා අහොසි, අථ සා පඤ්චසතභික්ඛූ නිමන්තෙත්වා නිච්චං සකනිවෙසනෙයෙව භොජෙති, තදා තෙසං අන්තරෙ පටිසම්භිදාපත්තො මහාසඞ්ඝරක්ඛිතත්ථෙරොනාම ඉමිස්සා පුඤ්ඤානුභාවං දිබ්බචක්ඛුනා දිස්වා න ජානාති එසා අත්ථනා පුබ්බෙ කතකම්මං. යන්නූනාහං අස්සා පකාසෙය්‍යන්ති එකදිවසං තස්සා නිවෙසනෙ භුඤ්ජිත්වා අනුමොදනං කරොන්තො ජානාසි භගිනි තයා පුබ්බෙ කතකම්මන්ති පුච්ඡි, න ජානාමි භන්තෙ. සොතුමිච්ඡාමීති, අථස්සා සො පුබ්බකම්මං පකාසෙන්තො.

Tương truyền, vào thời quá khứ, trong đời đức Thế Tôn Vipassī, tại thành phố ấy có một cô gái làng đi dạo trong tu viện, trông thấy một vị tỳ-khưu bị bệnh, lòng cô rung động, bèn đến gần đảnh lễ và hỏi rằng: 'Bạch Đại đức, bệnh gì đang làm khổ thân ngài vậy?' Khi vị ấy đáp: 'Này hiền muội, một cơn bệnh nặng đang làm tôi khổ sở,' cô liền thưa: 'Bạch Đại đức, vậy thì con sẽ chữa trị căn bệnh ấy,' rồi cô thỉnh mời vị ấy, trở về nhà, kể lại sự việc cho cha mẹ nghe. Được cha mẹ cho phép, ngày hôm sau cô đã chuẩn bị món ăn dược thiện với nhiều hương vị tuyệt hảo. Sau đó, vào ngày hôm sau, vị tỳ-khưu ấy đắp y, đi khất thực, đến nhà cô và đứng lại. Thấy vị trưởng lão đã đến, cô sanh tâm hoan hỷ, nhận lấy bình bát, dọn chỗ ngồi và dâng lên. Cô đã tận tình phục vụ vật thực cho vị ấy đang ngồi tại đó và tỏ lòng kính trọng. Bấy giờ, nhờ vào tín lực của cô, ngay khi vừa dùng xong, cơn bệnh ấy đã thuyên giảm. Sau đó, vị ấy đã khỏi bệnh, vào ngày thứ hai đã không đến nhà cô. Bấy giờ, cô đi đến tu viện, đảnh lễ vị ấy và hỏi tại sao ngài không đến. Khi vị ấy nói: 'Này hiền muội, bệnh của tôi đã thuyên giảm, vì thế tôi đã không đến,' cô sanh tâm hoan hỷ, nói: 'Lành thay, bạch Đại đức,' rồi trở về nhà. Do phước nghiệp ấy, sau khi mệnh chung, cô đã sanh vào cõi trời. Tại đó, một thiên cung bằng vàng rộng mười hai do-tuần đã hiện ra cho cô. Tại đó, cô hưởng thụ thiên phước, trải qua sáu thời kỳ chư Phật, rồi vào thời đức Thế Tôn của chúng ta, cô đã thọ sanh trong bụng của vợ vị Bà-la-môn đứng đầu trong dòng dõi Bà-la-môn Udicca tại thành Devaputta ở cõi Diêm-phù-đề. Khi đã trưởng thành, cô sanh ra từ lòng mẹ. Kể từ lúc sanh ra từ lòng mẹ, mỗi ngày tám đấu gạo đã được tạo ra. Thấy được vẻ đẹp toàn hảo của cô, cha mẹ vui mừng đặt tên là Rūpadevī (Thiên Nữ Sắc Đẹp). Về sau, họ gả cô cho một chàng trai xứng đôi. Bấy giờ, khi cô bắt đầu nấu nướng, chỉ cần lấy một đấu gạo, các món cà-ri thịt cá mong muốn, các sản phẩm từ sữa như bơ lỏng, bơ tươi, sữa chua, sữa, các loại gia vị như thì là, tiêu, và các nguyên liệu như chuối, mít, mật ong, đường thốt nốt liền hiện ra đầy các nồi. Bất cứ món ăn cứng hay mềm nào được tay cô chạm vào đều không bị hư thối. Dù cô lấy nồi cơm và đãi ăn cho toàn thể dân trong thành, chỗ đã múc đi một muỗng cơm cũng không thể nhận ra. Phước báu của cô là như vậy, không thể cạn kiệt. Trong toàn thành Devaputta, cô nổi tiếng như mặt trăng, mặt trời. Bấy giờ, cô thỉnh mời năm trăm vị tỳ-khưu và luôn cúng dường tại nhà riêng. Khi ấy, trong số các vị ấy, có vị trưởng lão tên là Mahāsaṅgharakkhita, đã chứng đắc các tuệ phân tích, với thiên nhãn đã thấy được oai lực phước báu của cô, nhưng không biết nghiệp quá khứ nào đã tạo ra quả này. Ngài nghĩ: 'Hay là ta nên nói rõ cho cô ấy biết.' Một hôm, sau khi dùng bữa tại nhà cô và nói lời tùy hỷ, ngài hỏi: 'Này hiền muội, hiền muội có biết nghiệp mình đã tạo trong quá khứ không?' 'Bạch Đại đức, con không biết. Con muốn được nghe.' Bấy giờ, ngài bèn giải thích về nghiệp quá khứ của cô.

1.

1.

එකනවුතෙ ඉතො කප්පෙ,විපස්සීනාම නායකො;

අහොසි ලොකෙ ලොකෙක,නායකො ඡින්නබන්ධනො.

Cách đây chín mươi mốt kiếp, có bậc Đạo Sư tên Vipassī; Ngài là bậc Đạo Sư duy nhất trên đời, đã đoạn trừ các ràng buộc.

2.

2.

තදා තස්මිං පුරෙ රම්මෙ, ආසි ත්වං ගාමදාරිකා;

ආහිණ්ඩන්තී විහාරස්මිං, අද්දක්ඛි ජිනසාවකං.

Khi ấy, trong thành phố xinh đẹp kia, ngươi là một cô gái làng; đi dạo trong tu viện, ngươi đã thấy một vị đệ tử của bậc Chiến Thắng.

3.

3.

රොගාතුරං කිසං පණ්ඩුං, අස්සසන්තං මුහුං මුහුං;

දිස්වාන කම්පිතා චිත්තා, නිමන්තෙත්වාන තං මුනිං.

Bị bệnh tật, gầy gò, xanh xao, thở hổn hển từng hồi; thấy vậy, lòng ngươi xúc động, đã thỉnh mời vị ẩn sĩ ấy.

4.

4.

භෙසජ්ජඤ්චෙව භත්තඤ්ච, අදා ත්වං තෙන සො යති;

අබ්‍යාබාධො අනීඝොච, අහොසි අනුපද්දවො.

Ngươi đã dâng cúng cả thuốc men và vật thực, nhờ đó vị tu sĩ ấy; đã trở nên không bệnh hoạn, không phiền não, và không tai ương.

5.

5.

තතො ත්වං තෙන කම්මෙන, සුකතෙන තතො චුතා;

ජාතාසි දෙවලොකස්මිං, සබ්බකාමසමිද්ධිනී.

Sau đó, nhờ vào nghiệp lành đã tạo, khi mệnh chung; ngươi đã sanh về cõi trời, được sung mãn mọi dục lạc.

6.

6.

තත්ථ [Pg.42] තෙ පුඤ්ඤතෙජෙන, පාසාදො රතනාමයො;

මණිථූපිසතාකිණ්ණො, කූටාගාරෙහි ලඞ්කතො.

Tại đó, nhờ oai lực phước báu của ngươi, một lâu đài bằng châu báu; đầy ắp trăm ngọn tháp bằng ngọc, được trang hoàng với các lầu gác.

7.

7.

නෙකගබ්භසතාකිණ්ණො, සයනාසනමණ්ඩිතො;

අච්ඡරාසතසංකිණ්ණො, නච්චගීතාදිසංකුලො.

Đầy ắp trăm gian phòng khác nhau, trang hoàng với giường và ghế; đông đúc trăm tiên nữ, rộn ràng với ca múa và các thứ khác.

8.

8.

රම්භාම්බජම්බුසන්නීර, පූගපුන්නාගපාටලී;

නාගාදිතරුසණ්ඩෙහි, මණ්ඩිතුය්‍යානපන්තිහි.

Với những hàng công viên được trang điểm bởi các lùm cây như chuối, xoài, trâm, cau, mù u, kèn hồng, và thiết mộc.

9.

9.

පදුමුප්පලකළාර, කුන්දකානනමණ්ඩිතෙ;

මධුමත්තාලිපාලීහි, සාරසීසරසංකුලෙ.

Được trang điểm bởi các khu rừng sen hồng, sen xanh, sen trắng, và hoa lài; rộn rã tiếng hồ nước và những đàn ong say mật.

10.

10.

දෙවපුත්තෙහි නෙකෙහි, තථා දෙවච්ඡරාහිච;

නිච්චුස්සවෙ මහාභොගෙ, විමානෙ මනනන්දනෙ.

Cùng với nhiều thiên tử và cả các thiên nữ; trong thiên cung làm vui thỏa tâm ý, với lễ hội thường xuyên và tài sản to lớn.

11.

11.

ත්වමෙවං දෙවලොකම්හි, වින්දමානා මහායසං;

අද්ධානං වීතිනාමෙත්වා, නිබ්බුතෙ ගොතමෙ ජිනෙ.

Ngươi, như thế ở cõi trời, hưởng thụ danh tiếng lớn lao; sau khi trải qua một thời gian dài, vào thời của bậc Chiến Thắng Gotama.

12.

12.

ජම්බුදීපෙ ඉදානි ත්වං, නිබ්බත්තා උදිතෙ කුලෙ;

පුඤ්ඤපඤ්ඤාගුණාවාසා, රූපෙනග්ගා පියංවදා.

Nay tại cõi Diêm-phù-đề, ngươi đã tái sanh trong một gia đình cao quý; là nơi hội tụ các đức hạnh của phước báu và trí tuệ, có dung sắc tuyệt vời, và lời nói khả ái.

13.

13.

එතං තෙ දෙවලොකස්මිං, දෙවිස්සරියමබ්භුතං,ඉමං තෙ ඉධ ලොකස්මිං, සබ්බං මානුසිකං සුඛං.

Kia là thiên phước kỳ diệu của ngươi ở cõi trời, đây là tất cả hạnh phúc của loài người của ngươi ở thế gian này.

14.

14.

විපස්සිමුනිනො කාලෙ, ත්වං තස්සෙකස්ස භික්ඛුනො;

අදා දානං ගිලානස්ස, තස්ස තං ඵලමීදිසං.

Vào thời của bậc ẩn sĩ Vipassī, ngươi đã dâng cúng dường cho một vị tỳ-khưu bị bệnh; quả báo của việc ấy là như thế này.

15.

15.

කාතබ්බඤ්හි සදා පුඤ්ඤං, ඉච්ඡන්තෙන සුඛප්පදං;

තස්මා ත්වං සබ්බදා භද්දෙ, උස්සුක්කා කුසලෙ භවාති.

Quả thật, người mong cầu hạnh phúc nên luôn luôn làm phước; vì vậy, này thiện nữ, hãy luôn tinh tấn trong các việc lành.

එවං සො තස්ස පුරිමත්තභාවෙ කතකම්මං පකාසෙත්වා ඉදානි පුඤ්ඤකම්මෙ අප්පමාදා භවාති අනුසාසි. සා ථෙරස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා පරමසොමනස්සා තතො පට්ඨාය දානාදීසු නිරතා පුඤ්ඤානි කරොන්තී තෙනෙව සොමනස්සෙන සොතාපන්නා අරියසාවිකා අහොසීති.

Như vậy, sau khi giải thích về nghiệp mà cô đã tạo trong tiền kiếp, ngài đã khuyên dạy rằng: 'Bây giờ, hãy không dể duôi trong các việc phước thiện.' Cô sau khi nghe pháp thoại của vị trưởng lão, đã vô cùng hoan hỷ, và kể từ đó, cô chuyên tâm vào việc bố thí và các việc khác, làm các điều phước thiện và với niềm hoan hỷ ấy, cô đã trở thành một vị Nhập Lưu, một nữ thánh đệ tử.

16.

16.

ඉති [Pg.43] තරුණකුමාරී පුඤ්ඤකම්මෙසු සාරං,අවිදිතගුණමත්තා දත්ව භික්ඛුස්ස දානං;

දිවිමනුජසුඛං සාලත්ථ තුම්හෙ භවන්තා,විදිතකුසලපාකා කිං න ලබ්භෙථ සන්තිං.

Như vậy, thiếu nữ trẻ tuổi ấy, không biết được mức độ phước đức, đã dâng cúng dường đến vị Tỳ khưu, là điều cốt lõi trong các thiện nghiệp; nàng đã đạt được hạnh phúc của chư Thiên và loài người. Này các ngài, khi đã biết được quả báo của việc thiện, tại sao các ngài lại không thể chứng đạt được sự an tịnh?

රූපදෙවියා වත්ථුං දසමං.

Câu chuyện về nàng Rūpadevi là thứ mười.

ධම්මසොණ්ඩකවග්ගො පථමො.

Phẩm Dhammasoṇḍaka là phẩm thứ nhất.

නන්දියරාජවග්ගො

Phẩm vua Nandiya

11. නන්දියරාජස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

11. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện vua Nandiya.

ඉතො [Pg.45] කිර කප්පසතසහස්සමත්ථකෙ පදුමුත්තරො නාම සත්ථා ලොකෙ උදපාදි සදෙවකං ලොකං සංසාරකන්තාරා උත්තාරෙන්තො. තස්මිං කිර සමයෙ එකො කුටුම්බිකො සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නමානසො බුද්ධපමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා මහාදානං සජ්ජෙත්වා අත්තනො භවනං දෙවභවනමිව අලඞ්කරිත්වා බුද්ධාරහං මහාසනං පඤ්ඤාපෙත්වා ගන්ත්වා භගවන්තං යාචි කාලොයං භන්තෙ භගවතො භත්තග්ගස්ස උපසඞ්කමනායාති. අථ භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො මහතා බුද්ධානුභාවෙන ගන්ත්වා නිසීදි පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ, තතො කුටුම්බිකො හට්ඨො උදග්ගො සපරිසො භගවන්තං පරිවිසති අනෙකෙහි මධුරන්නපානාදීහි. තදා තස්ස භගවතො සාසනෙ ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො වසභත්ථෙරොනාම මහාසාවකො සපදානවත්තෙන පිණ්ඩාය චරමානො තස්ස කුටුම්බිකස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි, අථ සො ථෙරං දිස්වා භන්තෙ සත්ථා අන්තොගෙහෙ නිසින්නො, තුම්හෙපි පවිසථාති යාචි, ථෙරො අපවිසිත්වාව අගමාසි, කුටුම්බිකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා තමත්තං වත්වා කිං භන්තෙ සදෙවකෙ ලොකෙ භගවතාපි උත්තරිතරො ගුණෙන සංවිජ්ජතීති ආහ. අථස්ස සත්ථා පුත්තොපමං දස්සෙත්වා ථෙරස්ස ගුණෙ වණ්ණෙන්තො එවමාහ.

Nghe nói, cách đây một trăm ngàn đại kiếp, bậc Đạo Sư tên là Padumuttara đã xuất hiện trên thế gian, đưa thế giới cùng với chư Thiên vượt qua khỏi vùng hoang địa của luân hồi. Vào thời ấy, có một vị gia chủ, sau khi nghe pháp thoại của bậc Đạo Sư, tâm sanh hoan hỷ, đã thỉnh mời Tăng đoàn do Đức Phật dẫn đầu, chuẩn bị một buổi cúng dường lớn, trang hoàng nhà mình như một thiên cung, sắp đặt một chỗ ngồi cao quý xứng đáng với Đức Phật, rồi đến thỉnh cầu Đức Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, đã đến giờ để Thế Tôn đến trai đường.' Bấy giờ, Đức Thế Tôn, được Tăng đoàn vây quanh, với đại oai lực của Phật, đã đến và ngự trên pháp tọa cao quý đã được chuẩn bị. Sau đó, vị gia chủ, vui mừng phấn khởi, cùng với gia quyến đã phục vụ Đức Thế Tôn với nhiều loại đồ ăn thức uống ngon ngọt. Khi ấy, trong giáo pháp của Đức Thế Tôn, có vị đại đệ tử tên là Trưởng lão Vasabha, bậc đứng đầu trong các vị hành hạnh đầu đà, đang đi khất thực theo hạnh tuần tự, đã đứng ở cửa nhà của vị gia chủ ấy. Bấy giờ, vị gia chủ nhìn thấy vị Trưởng lão, liền thỉnh cầu: 'Bạch ngài, bậc Đạo Sư đang ngự bên trong, xin ngài cũng hãy vào trong.' Vị Trưởng lão không vào mà bỏ đi. Vị gia chủ đến gần Đức Thế Tôn, trình bày sự việc ấy và hỏi rằng: 'Bạch Thế Tôn, trong thế giới này cùng với chư Thiên, có ai có đức hạnh vượt trội hơn cả Đức Thế Tôn không?' Bấy giờ, bậc Đạo Sư đã đưa ra ví dụ về người con và tán thán các đức hạnh của vị Trưởng lão như sau.

1.

1.

පාලෙන්ති නිම්මලං කත්වා, පාතිමොක්ඛාදිසංවරං;

සමාදින්නධුතඞ්ගාච, අප්පිච්ඡා මුනිසූනවො.

Các vị con của bậc Thánh nhân, những người ít ham muốn, đã thọ trì các hạnh đầu đà, giữ gìn sự thu thúc trong giới bổn Pātimokkha một cách trong sạch.

2.

2.

නිච්ච මන්තකයුද්ධම්හි, නද්ධා යොධාව දප්පිතා;

පුඤ්ඤානං වත්ථුභූතා තෙ, දෙවමානුසකා දිනං.

Họ như những chiến binh kiêu hãnh, luôn được trang bị trong cuộc chiến với tâm; họ là mảnh đất phước điền cho chư Thiên và loài người ngày ngày.

3.

3.

ධාරෙමහං වණ්ණවන්තං, සීවෙය්‍යම්පිච චීවරං;

බුද්ධපුත්තා මහානාගා න ධාරෙන්ති තථාවිධං.

Ta mặc y phục đẹp đẽ và y từ xứ Sīveyya; các vị con của Phật, những bậc đại long, không mặc những loại y như vậy.

4.

4.

ධාරෙන්ති [Pg.46] තෙ පංසුකූලං, සඞ්ඝාටෙත්වා පිලොතිකෙ;

වණච්ඡාදනචොලංව, ඉච්ඡාලොභ විවජ්ජිතා.

Họ, những người đã từ bỏ mong muốn và tham lam, mặc y phấn tảo, được may lại từ những mảnh giẻ rách, giống như miếng vải để che vết thương.

5.

5.

සාදියාමි සදා හම්භො, උපාසකනිමන්තනං;

නෙව සාදෙන්ති සම්බුද්ධ, පුත්තො පාසකයාචනං.

Này, Ta luôn chấp nhận lời thỉnh mời của các thí chủ; nhưng các vị con của bậc Chánh Đẳng Giác không chấp nhận lời thỉnh cầu như vậy.

6.

6.

සපදානෙන යං ලද්ධං, ලූඛංවාපි පණීතකං;

තෙන තුස්සන්ති මෙ පුත්තා, රසගෙධවිවජ්ජිතා.

Dù là vật thực thô sơ hay mỹ vị, bất cứ thứ gì nhận được qua việc đi khất thực tuần tự, các vị con của Ta, những người đã từ bỏ sự tham đắm vị ngon, đều hài lòng với vật thực ấy.

7.

7.

නිපජ්ජාමි අහං සාධු, සන්ථතෙ සයනෙ සුභෙ;

න තෙ සෙය්‍යං පකප්පෙන්ති, සංසාරභයභීරුකා.

Ta nằm nghỉ trên giường tốt, được trải sẵn sàng; còn họ, những người kinh sợ hiểm nguy của luân hồi, không sắp đặt chỗ nằm.

8.

8.

ඨානා සනගමනෙන, කප්පෙන්ති ඉරියාපථං;

නෙකභූමිසමාකිණ්ණ, පාසාදෙසු වසාමහං.

Họ duy trì oai nghi bằng cách đứng và đi. Còn Ta, Ta sống trong các cung điện có nhiều tầng lầu.

9.

9.

බුද්ධපුත්තා තථාච්ඡන්නං, න කදා පවිසන්ති තෙ;

රුක්ඛමූලෙ සුසානස්මිං, අබ්භොකාසෙ රමන්ති තෙ.

Các vị con của Phật không bao giờ đi vào những nơi có mái che như vậy; họ tìm thấy niềm vui ở dưới gốc cây, trong nghĩa địa, và ở ngoài trời.

10.

10.

භාවෙත්වා භවනාසාය, හෙතුං භාවනමුත්තමං;

අහං ගාමෙ වසිස්සාමි, පාපෙන්තො ජනතං සිවං.

Sau khi đã tu tập pháp hành tối thượng, là nhân đưa đến sự đoạn tận hữu, Ta sẽ sống trong làng mạc, để dẫn dắt chúng sanh đến nơi an ổn.

11.

11.

රමන්ති මම පුත්තා තෙ, පන්තසෙනාසනෙ කකා;

තෙසං මහත්තරො සන්තො, ථෙරොයං වසභො මහා;

ධුතපාපො ධුතඞ්ගග්ගො, ඤාතොයං මම සාසනෙති.

Các vị con ấy của Ta tìm thấy niềm vui trong các trú xứ xa vắng. Vĩ đại hơn cả họ là vị Trưởng lão Vasabha cao cả này; ngài đã rũ bỏ các điều ác, là bậc đứng đầu trong các hạnh đầu đà, và nổi danh trong giáo pháp của Ta.

එවං භගවා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා චන්දමණ්ඩලෙ පහරන්තො විය ථෙරස්ස ගුණෙ පකාසෙසි, තතො සො තස්ස ගුණකථං සුත්වා සයම්පිතං ඨානන්තරං කාමයමානො යන්නූනාහං අනාගතෙ අඤ්ඤතරස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනෙ ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො භවිස්සාමීති තං ඨානන්තරං පත්ථෙන්තො භගවතො පාදමූලෙ නිපජ්ජි, සත්ථා තං කාරණං උපපරික්ඛිත්වා ඉතො කප්පසතසහස්සමත්ථකෙ ගොතමො නාම සත්ථා උප්පජ්ජිස්සති. ත්වං තදා ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො හුත්වා කස්ස පොති පඤ්ඤායිස්සතීති බ්‍යාකරණ [Pg.47] මදාසි. තතො පට්ඨාය සො සොමනස්සො පුඤ්ඤකම්මං කත්වා තතො චුතො දෙවමනුස්සෙසු දෙවිස්සරියං අනුභවන්තො විපස්සීසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ එකසාටකො නාම බ්‍රාහ්මණො හුත්වා මහාදානං අදාසි. තතො චුතො කස්සපසම්මාසම්බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ බාරාණසීනගරෙ බාරාණසීසෙට්ඨි හුත්වා නිබ්බත්තො දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා තතො චවිත්වා සංසාරෙ සංසරන්තො දසවස්සසහස්සා යුකෙසු මනුස්සෙසු බාරාණසියං එකො කුටුම්බිකො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො පනායං කුටුම්බිකො අරඤ්ඤෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුවිචරන්තො පච්චන්තිමෙ ජනපදෙ අරඤ්ඤායතනෙ අඤ්ඤතරං පච්චෙකබුද්ධං අද්දස. සො ච පච්චෙකබුද්ධො තත්ථ චීවරකම්මං කරොන්තො අනුවාතෙ අප්පහොන්තෙ සංහරිත්වා ඨපෙතුං ආරද්ධො. කුටුම්බිකො තං දිස්වා භන්තෙ කිං කරොථාති පුච්ඡි. සො පච්චෙකබුද්ධො අප්පිච්ඡතාය තෙන පුට්ඨො න කිඤ්චි වුත්තො හොති. සො චීවරදුස්සං නප්පහොතීති ඤත්වා අත්තනො උත්තරසාටකං පච්චෙකබුද්ධස්ස පාදමූලෙ ඨපෙත්වා අගමාසි. පච්චෙකබුද්ධො තං ගහෙත්වා අනුවාතකං ආරොපෙන්තො චීවරං කත්වා පාරුපි. කුටුම්බිකො ජීවිතපරියොසානෙ කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තිත්වා තත්ථ යාවතායුකං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා තතො චවිත්වා බාරාණසිතො තියොජනමත්තකෙ ඨානෙ අඤ්ඤතරස්මිං නගරෙ නිබ්බත්ති, තස්ස මාතාපිතරො නන්දියොති නාමං අකංසු, තස්ස සත්ත භාතරො අහෙසුං, සෙසා ඡ භාතරො නානාකම්මන්තෙසු බ්‍යාවටා මාතාපිතුන්නං පොසෙන්ති. නන්දියො පන අකම්මසීලො ගෙහෙයෙව වසති. තස්මා තස්ස සෙසා කුජ්ඣන්ති. මාතාපිතරොපි නන්දියං ආමන්තෙත්වා ඔවදන්ති. සො තුණ්හී හොතෙව. අථාපරස්මිං සමයෙ ගාමෙ නක්ඛත්තං සඞ්ඝුට්ඨං, තදා සො මාතරං ආහ. අම්ම සාටකං දෙහි, නක්ඛත්තං කීළිස්සාමීති, සා ධොත- වත්ථං [Pg.48] නීහරිත්වා අදාසි, අම්ම ථූලං ඉදන්ති, සා අඤ්ඤං නීහරිත්වා අදාසි, තම්පි පටික්ඛිපි. අථ නං මාතා ආහ. තාත යාදිසෙ මයං ගෙහෙ ජාතා, නත්ථි ඉතො සුඛුමතරස්ස පටිලාභාය පුඤ්ඤන්ති, ලභනට්ඨානං ගමිස්සාමි අම්මාති. පුත්ත අහං අජ්ජෙව තව බාරාණසීනගරෙ රජ්ජපටිලාභං ඉච්ඡාමීති ආහ. සො සාධු අම්මාති මාතරං වන්දිත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. මාතුයා පනස්ස එවං අහොසි. කහං සො ගමිස්සති, පුබ්බෙවිය ඉධවා එත්ථවා ගෙහෙ නිසීදිත්වා ආගච්ඡතීති, සො පන පුඤ්ඤනියාමෙන චොදියමානො ගාමතො නික්ඛමිත්වා බාරාණසිං ගන්ත්වා සෙනගුත්තස්ස ගෙහෙ පටිවසති, අථෙකදිවසං සො තස්ස කම්මකාරෙහි සද්ධිං සල්ලපන්තො නිසීදිත්වා පචලායන්තො සුපිනං අද්දස. මුඛෙන අන්තං නික්ඛමිත්වා සකලජම්බුදීපෙ පත්ථරිත්වා අන්තොකුච්ඡිමෙව පාවිසි. පබුද්ධො සො භීතො මහාසද්දමකාසි. අථ නං මහාසෙනගුත්තො පුච්ඡි. නන්දියො සුපිනං අද්දසන්ති ආහ. අථ තෙන කීදිසන්ති පුට්ඨො කථෙසි, තතො සෙනගුත්තො තං අත්තනො කුලූපගං පරිබ්බාජිකං පුච්ඡි කො තස්ස විපාකොති. පරිබ්බාජිකා යදි භො ඉත්ථී පස්සති. සත්තදිවසබ්භන්තරෙයෙව අභිසෙකං ලභති, යදි පුරිසො පස්සති, තථෙව රාජා හොතීති කථෙසි. සෙනගුත්තො තස්සා තං කථං සුත්වා ඉමං මම ඤාතිං කරොමීති අත්තනො සත්ත ධීතරෙ පක්කොසිත්වා පටිපාටියා පුච්ඡි. නන්දියස්ස සන්තිකෙ වසථාති, සෙසා සබ්බා න ඉච්ඡිංසු, න මයං ජානාම එතං අධුනාගතං කුලවන්තං වා දුක්කුලවන්තංවාති. අථ කණිට්ඨිකං පුච්ඡි. සා යස්ස මං මාතාපිතරො දස්සන්ති. තෙසං වචනං න භින්දිස්සාමීති සම්පටිච්ඡි, අථ සෙනගුත්තො නන්දියං පක්කොසිත්වා අත්තනො ධීතරං දත්වා තස්ස මහාසම්පත්ති මදාසි. තතො සත්තමෙ දිවසෙ නන්දියො තත්ථ තත්ථ ආහිණ්ඩන්තො රඤ්ඤො මඞ්ගලුය්‍යානං පස්සිස්සාමීති ගන්ත්වා ධඞ්ගලසිලාපට්ටෙසසීසං පාරුපිත්වා නිපජ්ජි, සො ච බාරාණසීරඤ්ඤො කාලඞ්කතස්ස සත්තමො [Pg.49] දිවසො හොති. අමච්චාච පුරොහිතොච රඤ්ඤො සරීරකිච්චං කාරෙත්වා රාජඞ්ගණෙ නිසීදිත්වා මන්තයිංසු. රඤ්ඤො එකාව ධීතා අත්ථි, පුත්තො පනස්ස නත්ථි. අරාජිකං රජ්ජං න තිට්ඨති. ඵුස්සරථං විස්සජ්ජෙස්සාමාති. තෙ කුමුදපත්තවණ්ණෙ චත්තාරො සින්ධවෙ යොජෙත්වා සෙතච්ඡත්තපමුඛංපඤ්චවිධරාජකකුධභණ්ඩං රථස්මිංයෙව ඨපෙත්වා රථං විස්සජ්ජෙත්වා පච්ඡතො තුරියානි පග්ගණ්හාපෙසුං. රථො පාචීද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා උය්‍යානාභිමුඛො අහොසි. පරිචයෙන උය්‍යානාභිමුඛො ගච්ඡති. නිවත්තෙමාති කෙචි ආහංසු. පුරොහිතො මා නිවාරයිත්ථාති ආහ. රථො කුමාරකං පදක්ඛිණං කත්වා ආරොහණසජ්ජො හුත්වා අට්ඨාසි. පුරොහිතො පාරුපණකණ්ණං අපනෙත්වා පාදතලානි ඔලොකෙන්තො තිට්ඨතු අයං දීපො. ද්විසහස්සදීප පරිවාරෙසු චතූසු මහාදීපෙසු එකරජ්ජං කාතුං සමත්ථොතිවත්වා තස්ස ධිතිං උපධාරෙතුං තික්ඛත්තුං තුරියානි පග්ගණ්හාපෙසි. අථ කුමාරො මුඛං විවරිත්වා ඔලොකෙත්වා කෙන කාරණෙන ආගතත්ථාති ආහ, දෙව තුම්හාකං රජ්ජං පාපුණාතීති, රාජා කහන්ති, දෙවත්තං ගතො සාමීති, කති දිවසා අතික්කන්තාති, අජ්ජ සත්තමො දිවසොති. පුත්තො වා ධීතා වා නත්ථීති, ධීතා අත්ථි දෙව. පුත්තො න විජ්ජතීති, තෙනහි කරිස්සාමි රජ්ජන්ති, තෙ තාවදෙව අභිසෙකමණ්ඩපං කාරෙත්වා රාජධීතරං සබ්බාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කාරිත්වා උය්‍යානං නෙත්වා කුමාරස්ස අභිසෙකං අකංසු, අථස්ස කතාභිසෙකස්ස සතසහස්සග්ඝනකං වත්ථං ආනෙසුං, සො කිමිදං තාතාති ආහ, නිවාසනවත්ථං දෙවාති, නනු තාතා ථූලංති, මනුස්සානං පරිභොගවත්ථෙසු ඉතො සුඛුමතරං නත්ථි දෙවාති, තුම්හාකං රාජා එවරූපං නිවාසෙසීති, ආම දෙවාති. න මඤ්ඤෙ පුඤ්ඤවා තුම්හාකං රාජාති වත්වා හන්ද සුවණ්ණභිඞ්කාරං ආහරථ, ලභිස්සාම වත්ථන්ති, තෙ සුවණ්ණභිඞ්කාරං ආහරිංසු, සො උට්ඨාය හත්ථෙ ධොවිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙත්වා හත්ථෙන උදකං ආදාය පුරත්ථිමදිසාය අබ්භුක්කිරි, [Pg.50] තාවදෙව ඝනපථවිං භින්දිත්වා සොළසකප්පරුක්ඛා උට්ඨහිංසු, පුන උදකං හත්ථෙන ගහෙත්වා දක්ඛිණං පච්ඡිමං උත්තරන්ති එවං චතස්සොපි දිසා අබ්භුක්කිරි, සබ්බදිසාසු සොළස සොළස හුත්වා චතුසට්ඨිකප්පරුක්ඛා උට්ඨහිංසු, සො එකං දිබ්බදුස්සං නිවාසෙත්වා එකං පාරුපිත්වා නන්දියරඤ්ඤො විජිතෙ සුත්තකන්තිකා ඉත්ථියො මා සුත්තං කන්තන්තූති භෙරිං චරාපෙථාති වත්වා ඡත්තං උස්සාපෙත්වා අලඞ්කතපටියත්තො හත්ථික්ඛන්ධවරගතො නගරං පවිසිත්වා පාසාදමභිරුය්හ මහාසම්පත්තිං අනුභවි. අහො තදා පච්චෙකබුද්ධස්ස දින්නානුවාතකස්ස විපාකො. තෙනාහු පොරාණා.

Như vậy, đức Thế Tôn giơ tay lên, như thể đang chạm vào mặt trăng, tuyên dương các đức hạnh của vị trưởng lão. Sau đó, vị ấy nghe lời tán thán đức hạnh, mong muốn một địa vị cao hơn, liền phát nguyện: “Mong sao trong tương lai, trong giáo pháp của một vị Chánh Đẳng Giác nào đó, con sẽ trở thành vị đứng đầu trong các vị hành đầu-đà.” Phát nguyện địa vị ấy, vị ấy đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Bậc Đạo Sư xem xét nhân duyên ấy rồi thọ ký: “Kể từ đây, sau một trăm ngàn kiếp, một vị Đạo Sư tên là Gotama sẽ xuất hiện. Khi ấy, ngươi sẽ trở thành vị đứng đầu trong các vị hành đầu-đà, được biết đến với tên Kassapa.” Kể từ đó, vị ấy hoan hỷ làm các việc phước thiện. Sau khi mệnh chung từ đó, vị ấy hưởng thụ sự giàu sang của chư thiên và loài người. Vào thời đức Chánh Đẳng Giác Vipassī, vị ấy sanh làm một vị Bà-la-môn tên là Ekasāṭaka và đã làm đại bố thí. Sau khi mệnh chung từ đó, khi đức Chánh Đẳng Giác Kassapa đã nhập Niết-bàn, vị ấy sanh làm một trưởng giả ở thành Bārāṇasī. Vị ấy làm các việc phước thiện như bố thí, sau khi mệnh chung từ đó, luân hồi trong vòng sanh tử. Khi loài người có tuổi thọ mười ngàn năm, vị ấy sanh làm một gia chủ ở Bārāṇasī. Vị gia chủ này, trong khi đi bộ du hành trong rừng, đã thấy một vị Phật Độc Giác ở một nơi hoang vắng tại một vùng biên địa. Vị Phật Độc Giác ấy đang làm y ở đó, vì tấm vải nối thêm không đủ, nên ngài bắt đầu thu dọn và cất đi. Vị gia chủ thấy vậy, hỏi: “Bạch ngài, ngài đang làm gì?” Vị Phật Độc Giác ấy, do thiểu dục, khi được hỏi như vậy, đã không nói gì. Vị ấy biết rằng tấm vải y không đủ, liền đặt tấm thượng y của mình dưới chân vị Phật Độc Giác rồi ra đi. Vị Phật Độc Giác lấy tấm vải ấy, may nối vào làm thành y rồi đắp lên. Vị gia chủ, khi mạng chung, sanh về cõi trời Ba Mươi Ba, hưởng thụ thiên sản cho đến hết tuổi thọ. Sau khi mệnh chung từ đó, vị ấy sanh tại một thành phố cách Bārāṇasī khoảng ba do-tuần. Cha mẹ đặt tên cho vị ấy là Nandiya. Vị ấy có bảy anh em. Sáu người anh em còn lại bận rộn với nhiều công việc khác nhau và phụng dưỡng cha mẹ. Còn Nandiya, lười biếng, chỉ ở nhà. Vì vậy, những người còn lại tức giận. Cha mẹ cũng gọi Nandiya đến khuyên bảo. Nhưng chàng vẫn im lặng. Vào một dịp khác, trong làng có lễ hội được loan báo. Khi ấy, chàng nói với mẹ: “Mẹ ơi, cho con tấm áo, con sẽ đi chơi hội.” Bà lấy ra một tấm vải đã giặt và đưa cho. “Mẹ ơi, cái này thô quá.” Bà lấy ra một cái khác. Chàng cũng từ chối. Bấy giờ, mẹ chàng nói: “Này con, chúng ta sanh ra trong gia đình như thế này, không có phước để được tấm vải mịn hơn đâu.” “Con sẽ đi đến nơi có thể nhận được, mẹ ạ.” Bà nói: “Con trai, mẹ mong ngay hôm nay con sẽ được vương vị ở thành Bārāṇasī.” Chàng nói: “Lành thay, mẹ ạ,” rồi đảnh lễ mẹ, đi nhiễu quanh và ra đi. Mẹ chàng nghĩ rằng: “Nó sẽ đi đâu chứ, chắc lại như trước, ngồi đâu đó trong nhà rồi quay lại.” Nhưng chàng, được thúc đẩy bởi định luật của phước báu, đã rời làng đi đến Bārāṇasī và sống trong nhà của Senagutta. Một hôm, trong khi đang ngồi nói chuyện với những người làm công của ông, chàng ngủ gật và thấy một giấc mơ. Ruột từ miệng chàng tuôn ra, trải khắp toàn cõi Diêm-phù-đề rồi lại chui vào bụng. Tỉnh dậy, chàng sợ hãi và la lớn. Bấy giờ, đại thần Senagutta hỏi. Chàng nói: “Nandiya đã thấy một giấc mơ.” Khi được hỏi giấc mơ thế nào, chàng đã kể lại. Sau đó, Senagutta hỏi một nữ du sĩ thường đến nhà mình về quả báo của giấc mơ đó. Nữ du sĩ nói: “Thưa ngài, nếu là phụ nữ thấy, trong vòng bảy ngày sẽ được làm lễ đăng quang. Nếu là đàn ông thấy, cũng vậy, sẽ trở thành vua.” Senagutta nghe lời bà nói, nghĩ rằng: “Ta sẽ biến người này thành bà con của ta,” rồi gọi bảy người con gái của mình đến và hỏi từng người: “Con có muốn sống với Nandiya không?” Tất cả những người còn lại đều không muốn, nói rằng: “Chúng con không biết người mới đến này thuộc dòng dõi cao quý hay thấp hèn.” Bấy giờ, ông hỏi người con gái út. Nàng chấp thuận: “Cha mẹ gả con cho ai, con sẽ không làm trái lời các ngài.” Bấy giờ, Senagutta gọi Nandiya đến, gả con gái mình cho và ban cho chàng tài sản lớn. Sau đó, vào ngày thứ bảy, Nandiya đi lang thang đây đó, nghĩ rằng: “Ta sẽ đi xem ngự uyển của vua,” rồi đến đó, lấy tấm đá quý làm gối, trùm đầu và nằm xuống. Đó cũng là ngày thứ bảy sau khi vua Bārāṇasī băng hà. Các vị đại thần và quốc sư sau khi lo liệu tang lễ cho vua, đã ngồi trong sân triều và bàn bạc: “Nhà vua chỉ có một người con gái, không có con trai. Vương quốc không thể không có vua. Chúng ta hãy thả cỗ xe Phussa.” Họ thắng bốn con tuấn mã màu lá sen vào xe, đặt năm món vương bảo, đứng đầu là lọng trắng, lên xe rồi thả xe đi, và cho tấu nhạc theo sau. Cỗ xe ra khỏi cổng phía đông và hướng về ngự uyển. Một số người nói: “Nó đi về phía ngự uyển theo thói quen. Hãy quay nó lại.” Vị quốc sư nói: “Đừng cản nó.” Cỗ xe đi nhiễu quanh chàng trai, dừng lại như sẵn sàng để chàng lên. Vị quốc sư vén tấm vải che mặt, nhìn vào lòng bàn chân và nói: “Hãy để châu lục này đứng vững. Người này có khả năng cai trị một vương quốc trên bốn đại châu lục cùng với hai ngàn hòn đảo nhỏ.” Rồi để thử lòng can đảm của chàng, ông cho tấu nhạc ba lần. Bấy giờ, chàng trai mở mắt nhìn và hỏi: “Các vị đến đây vì lý do gì?” “Tâu thiên tử, vương vị đã đến với ngài.” “Vua đâu?” “Tâu chúa công, ngài đã băng hà.” “Đã qua bao nhiêu ngày?” “Hôm nay là ngày thứ bảy.” “Không có con trai hay con gái sao?” “Tâu thiên tử, có một công chúa, nhưng không có hoàng tử.” “Vậy thì, ta sẽ nhận ngôi vua.” Họ liền cho dựng lễ đài đăng quang, trang điểm công chúa với đủ mọi trang sức, đưa đến ngự uyển và làm lễ đăng quang cho chàng trai. Sau khi làm lễ đăng quang, họ mang đến một tấm vải trị giá một trăm ngàn. Chàng hỏi: “Này khanh, đây là gì?” “Tâu thiên tử, đây là y phục để mặc.” “Này khanh, chẳng phải nó thô sao?” “Tâu thiên tử, trong các loại y phục của loài người, không có loại nào mịn hơn loại này.” “Vua của các khanh đã mặc loại này sao?” “Vâng, tâu thiên tử.” “Ta không nghĩ vua của các khanh là người có phước,” chàng nói, “Nào, hãy mang bình nước vàng đến đây, chúng ta sẽ có được y phục.” Họ mang bình nước vàng đến. Chàng đứng dậy, rửa tay, súc miệng, lấy nước trong tay và rảy về phía đông. Ngay lập tức, mười sáu cây như ý trồi lên từ lòng đất cứng. Chàng lại lấy nước trong tay và rảy về phía nam, tây, và bắc. Như vậy, chàng rảy nước cả bốn phương. Ở mỗi phương, mười sáu cây mọc lên, tổng cộng là sáu mươi bốn cây như ý. Chàng mặc một tấm thiên y, khoác một tấm, rồi ra lệnh: “Hãy cho đánh trống rao khắp vương quốc của vua Nandiya rằng phụ nữ kéo sợi không được kéo sợi nữa.” Rồi cho giương lọng, trang điểm lộng lẫy, ngự trên voi báu tiến vào thành, lên cung điện và hưởng thụ đại phú quý. Ôi, quả báo của tấm vải nối thêm đã cúng dường cho vị Phật Độc Giác khi ấy! Vì thế, người xưa đã nói.

12.

12.

යථා සාසපමත්තම්හා, බීජා නිග්‍රොධපාදපො;

ජායතෙ සතසාඛඩ්ඪො, මහානීලම්බුදොපමො.

Ví như từ một hạt cải nhỏ, cây đa mọc lên, có trăm nhánh sum suê, to lớn như đám mây xanh.

13.

13.

තථෙව පුඤ්ඤකම්මම්හා, අණුම්හා විපුලං ඵලං;

හොතීති අප්පපුඤ්ඤන්ති, නාවමඤ්ඤෙය්‍ය පණ්ඩිතොති.

Cũng vậy, từ một việc phước nhỏ, quả báo to lớn sanh khởi. Vì thế, bậc trí không nên xem thường rằng: ‘Phước này nhỏ’.

එවං ගච්ඡන්තෙ කාලෙ එකදිවසං දෙවී රඤ්ඤො සම්පත්තිං දිස්වා අහො තපස්සීති කාරුඤ්ඤාකාරං දස්සෙසි. කිමිදං දෙවීති ච පුට්ඨා අතිමහතී තෙ දෙව සම්පත්ති. අතීතමද්ධානං කල්‍යාණං කතත්තා. ඉදානි අනාගතස්සත්ථාය කුසලං කරොථාති ආහ. කස්ස දස්සාම. සීලවන්තා නත්ථීති. අසුඤ්ඤො දෙව ජම්බුදීපො අරහන්තෙහි, තුම්හෙ දානං සජ්ජෙථ, අහං අරහන්තෙ ලච්ඡාමීති ආහ. පුනදිවසෙ රාජා මහාරහං දානං සජ්ජාපෙසි. දෙවී සචෙ ඉමිස්සා දිසාය අරහන්තො අත්ථි, ඉධා ගන්ත්වා අම්හාකං භික්ඛං ගණ්හන්තූති උත්තරහිමවන්තාභිමුඛී පුප්ඵානි උද්ධං ඛිපිත්වා උරෙන නිපජ්ජි. අථ තානි පුප්ඵානි ආකාසතො ගන්ත්වා හිමවන්තපදෙසෙ වසන්තානං පදුමවතියා පුත්තානං පඤ්චසතානංපච්චෙකබුද්ධානං ජෙට්ඨකමහාපදුමපච්චෙකබුද්ධස්ස පාදමූලෙ පතිංසු. තථාහි.

Khi thời gian trôi qua như vậy, một ngày kia, hoàng hậu thấy tài sản của đức vua, đã biểu lộ vẻ thương xót rằng: 'Ôi, thật đáng thương!'. Khi được hỏi: 'Này hoàng hậu, việc gì thế?', bà tâu: 'Tâu đại vương, tài sản của ngài thật vô cùng to lớn. Đó là do ngài đã làm điều lành trong quá khứ. Bây giờ, xin ngài hãy làm việc thiện vì lợi ích cho tương lai.' (Vua hỏi): 'Ta sẽ cúng dường cho ai? Không có người có giới đức.' (Hoàng hậu đáp): 'Tâu đại vương, cõi Diêm-phù-đề không trống rỗng các bậc A-la-hán, ngài hãy chuẩn bị vật thực, thiếp sẽ tìm được các bậc A-la-hán.' Ngày hôm sau, đức vua cho chuẩn bị vật thực cúng dường cao quý. Hoàng hậu hướng về phía bắc Hy-mã-lạp sơn, tung hoa lên không trung và nguyện rằng: 'Nếu có các bậc A-la-hán ở phương này, xin các ngài hãy đến đây và nhận vật thực của chúng con', rồi bà nằm sấp xuống đất. Bấy giờ, những đóa hoa ấy bay lên không trung, đến vùng Hy-mã-lạp sơn và rơi xuống dưới chân vị Bích-chi Phật Mahāpaduma, vị trưởng huynh của năm trăm vị Bích-chi Phật là con trai của bà Padumavatī đang sống ở đó. Thật vậy.

14.

14.

අහො [Pg.51] පස්සථ භො දානි, විම්හයං පුඤ්ඤකම්මුනො;

අචෙතනාපි පුප්ඵානි, දූතකිච්චෙසු බ්‍යාවටා.

Này các ông, bây giờ hãy xem, sự kỳ diệu của việc phước! Những đóa hoa dù vô tri, cũng bận rộn trong phận sự của sứ giả.

15.

15.

කත්තුකාමෙන ලොකස්මිං, සකලං අත්තනො වසං;

සබ්බත්ථාමෙන කත්තබ්බං, පුඤ්ඤං පඤ්ඤවතා සදාති.

Trong thế gian, người có trí tuệ muốn mọi sự theo ý mình, thì nên luôn luôn làm việc phước với tất cả sức lực.

තතො මහාපදුමපච්චෙකබුද්ධො තං ඤත්වා සෙසභාතරෙ ආමන්තෙසි. මාරිසා නන්දියරාජා තුම්හෙ නිමන්තෙසි. අධිවාසෙථ තස්ස නිමන්තනන්ති. තෙ අධිවාසෙත්වා තාවදෙව ආකාසෙනා ගන්ත්වා උත්තරද්වාරෙ ඔතරිංසු. මනුස්සා පඤ්චසතා දෙව පච්චෙකබුද්ධා ආගතාති රඤ්ඤො ආරොචෙසුං, රාජා සද්ධිං දෙවියා ගන්ත්වා වන්දිත්වා පත්තෙ ගහෙත්වා පච්චෙකබුද්ධෙ පාසාදං ආරොපෙත්වා තත්ථ තෙසං දානං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ රාජා සඞ්ඝත්ථෙරස්ස දෙවී සඞ්ඝනවකස්ස ච පාදමූලෙ නිපජ්ජිත්වා අය්‍යා පච්චයෙහි න කිලමිස්සන්තු, මයං පුඤ්ඤෙන න හායිස්සාම, අම්හාකං ඉධ වාසාය පටිඤ්ඤං දෙථාති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා උය්‍යානෙ නිවාසට්ඨානාදයො කාරෙත්වා යාවජීවං පච්චකබුද්ධෙ උපට්ඨහිත්වා තෙසු පරිනිබ්බුතෙසු සාධුකීළනං කාරෙත්වා චන්දනා ගරුආදීහි සරීරකිච්චං කාරෙත්වා ධාතුයො ගහෙත්වා චෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා එවරූපානම්පි මහානුභාවානං මහෙසීනං මරණං භවිස්සති, කිමඞ්ගං පන මාදිසානන්ති සංවෙගජාතො ජෙට්ඨපුත්තං රජ්ජෙ පතිට්ඨාපෙත්වා සයං පබ්බජං පබ්බජි, දෙවීපි රඤ්ඤෙ පබ්බජිතෙ අහං කිංකරිස්සාමීති පබ්බජිත්වා ද්වෙපි උය්‍යානෙ වසන්තා ඣානාභිඤ්ඤං නිබ්බත්තෙත්වා ඣානසුඛෙන වීතිනාමෙන්තා ආයුපරියොසානෙ බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තිංසු. තෙ අම්හාකං භගවතො කාලෙ බ්‍රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිංසු, තදා නන්දියරාජා ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො මහාකස්සපත්ථෙරොනාම හුත්වා චන්දො විය සුරියො වියච ලොකෙ පාකටො හුත්වා භගවති පරි- නිබ්බුතෙ [Pg.52] බුද්ධසාසනං අතිවිය සොභෙති. භරියාපිස්ස භද්දකාපිළානී නාම අහොසීති.

Khi ấy, vị Bích-chi Phật Mahāpaduma biết được việc ấy, liền gọi các vị em đến và nói: 'Này các hiền hữu, vua Nandiya thỉnh mời quý vị. Xin hãy nhận lời thỉnh mời của ông ấy.' Các vị ấy nhận lời, ngay lúc đó liền đi bằng đường không và đáp xuống ở cổng phía bắc. Dân chúng tâu với vua rằng: 'Tâu đại vương, năm trăm vị Bích-chi Phật đã đến.' Đức vua cùng hoàng hậu đi đến, đảnh lễ, nhận lấy bát, rồi đưa các vị Bích-chi Phật lên cung điện. Tại đó, sau khi dâng cúng vật thực cho các vị ấy, vào cuối buổi thọ thực, đức vua đảnh lễ dưới chân vị Trưởng lão Tăng, còn hoàng hậu đảnh lễ dưới chân vị Tăng trẻ nhất, và thỉnh cầu các ngài hứa rằng: 'Xin các ngài đừng mệt nhọc vì các vật dụng, còn chúng con sẽ không bị tổn giảm phước báu. Xin các ngài hãy hứa ở lại đây với chúng con.' Sau khi nhận được lời hứa, vua cho xây dựng nơi ở trong ngự uyển và hộ độ các vị Bích-chi Phật cho đến trọn đời. Khi các vị ấy nhập Niết-bàn, vua cho tổ chức lễ cúng dường long trọng, làm lễ trà tỳ kim thân bằng gỗ chiên-đàn, trầm hương và các loại gỗ thơm khác, thu lấy xá-lợi và xây dựng bảo tháp. Vua sanh lòng cảm động nghĩ rằng: 'Ngay cả những bậc đại nhân có oai lực lớn như vậy cũng phải chết, huống chi là hạng người như chúng ta.' Vua lập người con trưởng lên ngôi rồi tự mình xuất gia. Hoàng hậu cũng nghĩ: 'Khi vua đã xuất gia, ta sẽ làm gì đây?' rồi cũng xuất gia. Cả hai vị sống trong ngự uyển, chứng đắc thiền và thắng trí, sống an vui trong thiền lạc, đến cuối đời đã sanh về cõi Phạm thiên. Vào thời Đức Thế Tôn của chúng ta, hai vị ấy sanh vào dòng dõi Bà-la-môn và xuất gia trong giáo pháp của Đức Phật. Khi ấy, vua Nandiya trở thành Trưởng lão Mahākassapa, bậc đệ nhất về hạnh đầu-đà, nổi danh trong đời như mặt trăng, mặt trời. Sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, ngài đã làm cho giáo pháp của Đức Phật vô cùng rực rỡ. Vợ của ngài là bà Bhaddā Kāpilānī.

16.

16.

දත්වා පුරෙකො විපිනෙ චරන්තො,පච්චෙකබුද්ධස්සනුවාතමත්තං;

කත්වා සරට්ඨං කුරුදීපසොභං,මහානුභාවො වසුධා ධිපොසි.

Xưa kia, một người đi trong rừng, đã cúng dường một vật cản gió cho vị Bích-chi Phật, đã làm cho vương quốc Kuru trở nên huy hoàng, và đã trở thành một vị vua của trái đất, có oai lực lớn.

17.

17.

තුම්හෙච භොන්තො ඛලු සීලවන්තෙ,දදාථ දානානි අනප්පකානි;

තං වො පතිට්ඨාච භවන්තරස්මිං,චින්තාමණිං කප්පතරුංව සාරන්ති.

Này các hiền hữu, quý vị hãy dâng cúng những vật không nhỏ mọn đến các bậc có giới đức. Điều đó sẽ là nơi nương tựa cho quý vị trong các kiếp sau, giống như viên ngọc như ý hay cây ước nguyện tốt đẹp.

නන්දියරාජස්ස වත්ථුං පථමං.

Câu chuyện thứ nhất về vua Nandiya.

12. අඤ්ඤතරමනුස්සස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

12. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện về một người nào đó.

අම්හාකං භගවති පරිනිබ්බුතෙ පාටලිපුත්තසමීපෙ අඤ්ඤතරස්මිං ගාමෙ අඤ්ඤතරො දුග්ගතමනුස්සො වසති, සො පනෙකදිවසං අඤ්ඤතරං ගාමං ගච්ඡන්තො ද්වෙ සාටකෙ නිවාසෙත්වා මහන්තං අටවිංපාපුණි, තදෙවං ගච්ඡන්තං දිස්වා එතස්ස වත්ථං ගණ්හිස්සාමීති එකො චොරො අනුබන්ධි, සො දූරතොව ආගච්ඡන්තං චොරං දිස්වා චින්තෙසි, අහමෙතස්මා පලායිතුං වා තෙන සද්ධිංයුජ්ඣිතුං වා න සක්කොමි, අයමාගන්ත්වා අවස්සං අනිච්ඡන්තස්සාපි මෙ වත්ථං ගණ්හිස්සති. මයාපිස්ස නිරත්ථකෙන හරිතුං න සක්කා, දානවසෙනස්ස දස්සාමීති සන්නිට්ඨාන මකාසි, අථ චොරො ආගන්ත්වා වත්ථකං පරාමසි, අථ සො පුරිසො චිත්තං පසාදෙත්වා ඉමං මම වත්ථදානං භවභොගසුඛත්ථාය පච්චයො හොතූති වත්ථං දත්වා දුච්ඡාදිතත්තා මහාමග්ගං පහාය අඤ්ඤෙන ජඞ්ඝාමග්ගෙන ගච්ඡන්තො ආසිවිසෙන දට්ඨො කාලං කත්වා හිමවන්තප්පදෙසෙ [Pg.53] ද්වාදසයොජනිකෙ කනකවිමානෙ නෙකච්ඡරාසහස්සපරිවුතො නිබ්බත්ති. විමානං පනස්ස පරිවාරෙත්වා තියොජනිකෙ ඨානෙ කප්පරුක්ඛා නිබ්බත්තිංසු, සො මහන්තං දිබ්බසම්පත්තිං දිස්වා සොමනස්සං පවෙදෙන්තො ආහ.

Sau khi Đức Thế Tôn của chúng ta nhập Niết-bàn, có một người nghèo sống trong một ngôi làng gần thành Pāṭaliputta. Một ngày kia, người ấy mặc hai tấm y, đi đến một ngôi làng khác và đã vào một khu rừng lớn. Thấy người ấy đi như vậy, một tên cướp đã theo sau với ý định: 'Ta sẽ lấy y phục của người này.' Người ấy từ xa thấy tên cướp đang đến, liền suy nghĩ: 'Ta không thể chạy trốn khỏi hắn, cũng không thể chiến đấu với hắn. Hắn đến đây chắc chắn sẽ lấy y phục của ta, dù ta không muốn. Không thể để hắn lấy đi một cách vô ích.' Người ấy quyết định: 'Ta sẽ cho hắn như một sự bố thí.' Bấy giờ, tên cướp đến và chạm vào tấm y. Khi ấy, người đàn ông làm cho tâm ý trong sạch và trao tấm y với lời nguyện: 'Mong rằng sự bố thí y phục này của tôi là duyên cho sự an lạc và tài sản trong các kiếp sống.' Vì y phục không còn lành lặn, người ấy rời con đường lớn, đi theo một lối mòn khác, rồi bị rắn độc cắn và qua đời. Người ấy được tái sanh ở vùng Hy-mã-lạp sơn, trong một lâu đài bằng vàng rộng mười hai do-tuần, được bao quanh bởi nhiều ngàn tiên nữ. Xung quanh lâu đài của vị ấy, trong phạm vi ba do-tuần, các cây ước nguyện đã hiện ra. Vị ấy thấy tài sản chư thiên to lớn, liền bày tỏ niềm hoan hỷ và nói:

1.

1.

පරිණාමිතමත්තෙන, දානස්ස සකසන්තකං;

දදාති විපුලං භොගං, දිබ්බමිස්සරියං වරං.

Chỉ bằng cách chuyển hướng tâm ý, biến tài sản của mình thành vật bố thí, đã mang lại tài sản to lớn và quyền lực chư thiên cao quý.

2.

2.

ද්වාදසයොජනුබ්බෙධං, දුද්දික්ඛං චක්ඛුමූසනං;

කූටා ගාරවරුපෙතං, සබ්බසොවණ්ණයං සුභං.

(Lâu đài này) cao mười hai do-tuần, khó nhìn, làm lóa mắt, được trang bị những lầu gác tuyệt vời, hoàn toàn bằng vàng và rực rỡ.

3.

3.

මම පුඤ්ඤෙන නිබ්බත්තං, නෙකරාගද්ධජාකුලං,තථෙව පරිසුද්ධෙහි, විතානෙහි ච ලඞ්කතං.

Được tạo ra bởi phước của ta, đầy những cờ phướn nhiều màu sắc, và cũng được trang hoàng bằng những tấm lọng trong sạch.

4.

4.

පාසාදපරියන්තම්හි, දිබ්බවත්ථානි ලම්බරෙ;

වාතෙරිතා තෙ සොභන්ති, අව්හෙන්තාව සුධාසිනො.

Ở ven các lâu đài, những y phục cõi trời được treo lơ lửng; chúng được gió lay động, trông thật lộng lẫy, dường như đang mời gọi các vị trời.

5.

5.

පාසාදස්ස සමන්තා මෙ, භූමිභාගෙ තියොජනෙ;

ඉච්ඡිතිච්ඡිතදාතාරො, ජාතාසුං සුරපාදපා.

Xung quanh lâu đài của tôi, trên một vùng đất rộng ba do-tuần, đã mọc lên những cây thần, là những vật ban cho tất cả những gì được mong ước.

6.

6.

තත්ථ නච්චෙහි ගීතෙහි, වාදෙහි තුරියෙහි ච;

නෙ කච්ඡරාසහස්සෙහි, මොදාමි භවනෙ මම.

Ở nơi ấy, trong lâu đài của tôi, tôi vui hưởng với các điệu múa, các bài hát, với các loại nhạc cụ và khí cụ, cùng với nhiều ngàn tiên nữ.

7.

7.

න සම්මා දින්නවත්ථස්ස, අක්ඛෙත්තෙ ඵලමී දිසං;

ඛෙත්තෙ සම්මා දදන්තස්ස, කො ඵලං වණ්ණයිස්සතීති.

Nếu quả báo của vật được cúng dường không trọn vẹn vào thửa ruộng không tốt mà còn được như thế này, thì ai có thể mô tả được quả báo của người cúng dường một cách trọn vẹn vào thửa ruộng tốt chứ?

8.

8.

එවං විධම්පි කුසලං මනුජො කරිත්වා,පප්පොති දිබ්බවිභවං මුනිවණ්ණනීයං;

මන්ත්වාන භො දදථ දානවරං සුසීලෙ,සද්ධාය සුද්ධමනසාස්ස විසෙසභාගීති.

Làm được việc phước thiện như vậy, con người đạt được sự huy hoàng cõi trời, điều được bậc Thánh nhân tán thán. Này quý vị, sau khi hiểu rõ điều này, hãy dâng cúng món quà cao quý đến người có giới đức, với đức tin và tâm trong sạch, để được dự phần vào sự đặc biệt ấy.

අඤ්ඤතරමනුස්සස්ස වත්ථුං දුතියං.

Câu chuyện thứ hai về một người nào đó.

13. විසමලොමකුමාරස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

13. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về hoàng tử Visamaloma.

අතීතෙ [Pg.54] කිර ඉමස්මිං ජම්බුදීපෙ කස්සපො නාම සම්මාසම්බුද්ධො පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො ලොකස්ස දුක්ඛාපනුදො සුඛාවහො පටිවසති ලොකං නිබ්බාණමහානගරවරෙ පරිපූරෙන්තො. තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤතරො පුරිසො සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දෙන්තො සීලං රක්ඛන්තො උපොසථකම්මං කරොන්තො නානාවිධානි පුඤ්ඤකම්මානි කත්වා සුත්තප්පබුද්ධොවිය ගන්ත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති සබ්බරතනමයෙ දිබ්බවිධානෙ දෙවච්ඡරාසහස්සපරිවුතො. තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා තතො චුතො අම්හාකං භගවති පරිනිබ්බුතෙ ජම්බුදීපෙ පාටලිපුත්තනගරෙ ආණාචක්කවත්තිධම්මාසොකමහානරින්දස්ස අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්ති. තස්ස නාමං කරොන්තො සීසෙ ලොමං විසමං හුත්වා ජාතත්ථා විසමලොමකුමාරොති සඤ්ජානිංසු. සො කමෙන විඤ්ඤුතං පත්තො බලසම්පන්නො අහොසි. මහාථාමො අභිරූපොච අහොසි. දස්සනීයො පාසාදිකො යසපරිවාරසම්පන්නො පටිවසති. තතො අපරෙන සමයෙන ධම්මාසොකමහානරින්දො චතුරාසීතිසහස්සරාජපරිවුතො අනන්තබලවාහනො කී ළා ප රො හිමවන්තං ගන්ත්වා යථාභිරන්තං කීළිත්වා ආගච්ඡන්තො චන්දභාගං නාම ගඞ්ගං සම්පාපුණි. සා පන යොජනවිත්ථතා තිගාවුතගම්භීරා අහොසි. තදා සා අධුනාගතෙහි ඔඝෙහි මහාඵෙණසමාකුලා බහූමියො උභොකූලෙ උත්තරන්තී මහාවෙගා ගච්ඡන්ති. තදා රාජා ගඞ්ගං දිස්වා කො නාමෙත්ථ පුරිසො එවංවිධං මහාගඞ්ගං තරිතුං සමත්ථො භවිස්සතීති ආහ. තං සුත්වා විසමලොම කුමාරො ආගන්ත්වා වන්දිත්වා අහං දෙව ගඞ්ගං තරිත්වා ගන්තුඤ්ච ආගන්තුඤ්ච සක්කොමීති ආහ. රාජා සාධූති සම්පටිච්ඡි. අථ කුමාරො ගාළ්හං නිවාසෙත්වා මකරදන්තියා [Pg.55] කෙසෙ බන්ධිත්වා ගඞ්ගාකූලෙ ඨිතො අට්ඨාරසහත්ථං අබ්භුග්ගන්ත්වා උසභමත්තට්ඨානෙ පතිත්වා තරිතු මාරභි. තතො චණ්ඩසොතං ඡින්දිත්වා තරන්තො ගමනා ගමනකාලෙ ගණ්හනත්ථාය ආගතෙ චණ්ඩසුංසුමාරෙ පාණිනා පහරිත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණං කරොන්තො වීසසතං මාරෙත්වා උත්තාරෙත්වා තලමුග්ගම්ම රාජානං වන්දිත්වා අට්ඨාසි. රාජා තං කාරණං දිස්වා භයප්පත්තො එසො ඛො මං මාරෙත්වා රජ්ජම්පි ගහිතුං සමත්ථො. එතං මාරෙතුං වට්ටතීති චින්තෙත්වා නගරං සම්පත්තො කුමාරං පක්කොසාපෙත්වා අමච්චෙ ආහ. ඉමං භණෙ බන්ධනාගාරෙ කරොථාති. තෙ තථා කරිංසු, අථස්ස බන්ධනාගාරෙ වසන්තස්ස චත්තාරො මාසා අතික්කන්තා. තතො රාජා චතුමාසච්චයෙන දීඝතො සට්ඨිහත්ථප්පමාණෙ සට්ඨිවෙළුකලාපෙ ආහරාපෙත්වා ගණ්ඨියො සොධාපෙත්වා අන්තො අයොසාරං පූරෙත්වා රාජඞ්ගණෙ ඨපාපෙත්වා විසමලොමකුමාරං බන්ධනාගාරතො ආහාරාපෙත්වා අමච්චෙ එවමාහ. භණෙ ස්වායං කුමාරො ඉමිනා ඛග්ගෙන ඉමෙ වෙළුකලාපෙ චතුරඞ්ගුලං කත්වා ඡින්දතු. නො චෙ ඡින්දිතුං සක්කොති. තං මාරෙථාති ආහ, තං සුත්වා කුමාරො අහං බන්ධනාගාරෙ චි ර වු ත්ථො ජිඝච්ඡාපීළිතො ආහාරෙන කිලමිං, යන්නූනාහං ආහාරං භුඤ්චිත්වා ඡින්දෙය්‍යන්ති. තෙ නත්ථි දානි තුය්හං ආහාරන්ති ආහංසු. තෙනහි පොක්ඛරණියා පානීයං පිවිස්සාමීති ආහ. තෙ සාධූති පොක්ඛරණිං නෙසුං. කුමාරො පොක්ඛරණිං ඔතරිත්වා නහායිත්වා නිමුග්ගො යාවදත්ථං කලලං භුඤ්චිත්වා පානීයං පිවිත්වා උට්ඨාය අසිපත්තං ගහෙත්වා මහාජනානං පස්සන්තානමෙව අට්ඨාසීතිහත්ථට්ඨානං ආකාසං උල්ලඞ්ඝිත්වා සබ්බවෙළුකලාපෙ චතුරඞ්ගුලමත්තෙන ඛණ්ඩාඛණ්ඩං කුරුමානො ඔතරිත්වා මූලෙ ථූලඅයසලාකං පත්වා කිණීති සද්දං සුත්වා අසිපත්තං විස්සජ්ජෙත්වා රොදමානො අට්ඨාසි. තතො රාජපුරිසෙහි කිමත්තං රොදසීති වුත්තෙ [Pg.56] එත්තකානං පුරිසානමන්තරෙ මය්හං එකොපි සුහදො නත්ති. සචෙ භවෙය්‍ය, ඉමෙසං වෙළුකලාපානමන්තරෙ අයො සාරං අත්ථිභාවං කථෙය්‍ය, අහං පන ජානමානො ඉමෙ වෙළු කලාපෙ අඞ්ගුලඞ්ගුලෙසු ඡින්දෙය්‍යන්ති ආහ. තතො රාජා කුමාරෙන කතකම්මං ඔලොකෙත්වා පසන්නො උපරාජට්ඨානං බහුඤ්ච විභවං දාපෙසි, එවමස්ස බලසම්පත්තිලාභො නාම න ජාතිගොත්තකුලපදෙසාදීනං බලං. න පාණාතිපාතාදිදුච්චරිතානං බලං. කස්සෙතං බලන්ති. කස්සපසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දින්නදානාදිසුචරිතකම්මවිපාකං. තෙන වුත්තං.

Nghe nói, trong quá khứ ở cõi Diêm-phù-đề này, có một vị Chánh Đẳng Giác tên là Kassapa, sau khi đã viên mãn các pháp ba-la-mật, đã chứng đắc Nhất thiết trí, là bậc xua tan khổ đau và mang lại hạnh phúc cho thế gian, ngài đã an trú, làm cho thế gian được tràn đầy trong đại thành Niết-bàn tối thượng. Vào thời ấy, có một người kia sau khi nghe pháp thoại của bậc Đạo Sư thì có lòng tịnh tín, đã cúng dường đến chư Tăng, giữ gìn giới luật, thực hành lễ Bố-tát, làm các loại công đức khác nhau, rồi như người vừa ngủ dậy, đã đi và sanh vào cõi trời, được vây quanh bởi hàng ngàn thiên nữ trong một cung điện trời làm bằng đủ loại châu báu. Ở đó, sau khi sống cho đến hết tuổi thọ, vị ấy mệnh chung từ nơi ấy, và vào lúc Đức Thế Tôn của chúng ta đã nhập Niết-bàn, đã tái sanh vào trong bụng của vị chánh cung hoàng hậu của đại vương Dhammāsoka, một vị chuyển luân vương, tại thành Pāṭaliputta ở cõi Diêm-phù-đề. Khi đặt tên cho vị ấy, vì lúc sanh ra lông trên đầu không đều nhau, nên người ta gọi là hoàng tử Visamaloma. Vị ấy tuần tự đạt đến sự hiểu biết và trở nên có sức mạnh. Vị ấy có sức lực lớn và dung mạo khôi ngô. Vị ấy sống khả ái, đáng mến, có danh tiếng và tùy tùng. Sau đó, vào một thời gian khác, đại vương Dhammāsoka, được vây quanh bởi tám mươi bốn ngàn vị vua, với binh lực vô tận, đã đi đến Hy-mã-lạp sơn để du ngoạn, sau khi vui chơi thỏa thích, trên đường trở về đã đến một con sông tên là Candabhāga. Con sông ấy rộng một do-tuần và sâu ba gāvuta. Lúc ấy, do những trận lụt mới đến, sông đầy bọt lớn, sóng dâng tràn cả hai bờ, và chảy với tốc độ rất mạnh. Bấy giờ, nhà vua thấy con sông và nói: 'Có người nào ở đây có khả năng bơi qua một con sông lớn như thế này không?' Nghe vậy, hoàng tử Visamaloma đến, đảnh lễ và nói: 'Tâu Thiên tử, con có thể bơi qua sông, đi và về được.' Nhà vua chấp thuận: 'Lành thay!' Bấy giờ, hoàng tử mặc y phục thật chặt, dùng kẹp tóc hình cá sấu buộc tóc lại, đứng trên bờ sông, nhảy vọt lên mười tám hắc-thủ, rơi xuống ở một khoảng cách bằng một usabha, và bắt đầu bơi. Sau đó, rẽ dòng nước xiết mà bơi, trong lúc đi và về, hoàng tử đã dùng tay đánh tan tác những con cá sấu hung dữ đến để bắt mình, giết chết hai mươi con, rồi bơi qua, lên bờ, đảnh lễ nhà vua và đứng lại. Nhà vua thấy sự việc ấy, sanh lòng sợ hãi, nghĩ rằng: 'Kẻ này quả có thể giết ta và chiếm lấy vương quốc. Nên giết hắn đi.' Sau khi về đến thành, nhà vua cho gọi hoàng tử đến và bảo các vị quan: 'Này các khanh, hãy tống giam kẻ này vào ngục.' Họ đã làm như vậy. Bấy giờ, bốn tháng đã trôi qua trong khi vị ấy sống trong ngục. Sau đó, khi bốn tháng đã qua, nhà vua cho mang đến sáu mươi bó tre, mỗi bó dài sáu mươi hắc-thủ, cho làm sạch các mắt tre, nhét lõi sắt vào bên trong, đặt ở sân vua, rồi cho đưa hoàng tử Visamaloma từ ngục ra và bảo các vị quan như sau: 'Này các khanh, hãy để hoàng tử này dùng thanh gươm này chặt những bó tre này thành từng đoạn bốn ngón tay. Nếu không thể chặt được, hãy giết hắn đi.' Nghe vậy, hoàng tử nói: 'Tôi đã ở trong ngục lâu ngày, bị đói khát hành hạ, mệt mỏi vì thiếu thức ăn. Vậy, tôi nên ăn uống rồi hãy chặt.' Họ nói: 'Bây giờ không có thức ăn cho ngươi đâu.' Vị ấy nói: 'Vậy thì, tôi sẽ uống nước ở hồ sen.' Họ nói 'Lành thay' và dẫn vị ấy đến hồ sen. Hoàng tử xuống hồ sen, tắm rửa, lặn xuống, ăn bùn cho đến khi no, uống nước, rồi đứng dậy, cầm lấy lưỡi gươm, trước sự chứng kiến của đông đảo dân chúng, nhảy vọt lên không trung một khoảng tám mươi hắc-thủ, chặt tất cả các bó tre thành từng khúc dài bốn ngón tay, rồi đáp xuống, chạm phải thanh sắt dày ở gốc, nghe tiếng 'keng', liền buông lưỡi gươm ra và đứng khóc. Bấy giờ, khi các lính của vua hỏi: 'Tại sao ngươi khóc?', vị ấy đáp: 'Giữa bao nhiêu người thế này, ta không có lấy một người bạn thân. Nếu có, người ấy đã nói cho ta biết sự có mặt của lõi sắt bên trong những bó tre này. Nếu biết trước, ta đã chặt những bó tre này thành từng đoạn một ngón tay rồi.' Bấy giờ, nhà vua nhìn thấy việc làm của hoàng tử, có lòng tịnh tín, đã ban cho chức vị phó vương và nhiều của cải. Như vậy, sự thành tựu về sức mạnh này của vị ấy không phải là sức mạnh của dòng dõi, gia tộc, hay xứ sở. Cũng không phải là sức mạnh của các hành vi xấu ác như sát sanh. Vậy đây là sức mạnh của cái gì? Đó là quả báo của các thiện nghiệp như việc cúng dường đã được dâng đến chư Tăng vào thời của Đức Chánh Đẳng Giác Kassapa. Do đó, có lời nói rằng:

1.

1.

කස්සපස්ස මුනින්දස්ස, කාලෙ අඤ්ඤතරො නරො;

සම්බුද්ධමුපසංකම්ම, සුත්වා ධම්මං සුදෙසිතං.

Vào thời của bậc Mâu-ni vương Kassapa, có một người kia; đã đến gần bậc Chánh Giác, nghe diệu pháp được khéo thuyết giảng.

2.

2.

පටිලද්ධසද්ධො හුත්වා, සීලවන්තාන භික්ඛුනං;

මධුරන්නපානෙ පචුරෙ, අදාසි සුමනො තදා.

Sau khi có được đức tin, người ấy với tâm hoan hỷ đã cúng dường các món ăn thức uống ngon lành, dồi dào đến các vị Tỳ-khưu có giới hạnh.

3.

3.

අදාසි චීවරෙ පත්තෙ, තථෙව කායබන්ධනෙ;

අදා ඛීරසලාකඤ්ච, බහූ කත්තරයට්ඨියො.

Đã cúng dường y, bát, và cả dây thắt lưng; đã cúng dường phiếu nhận sữa, và nhiều gậy chống.

4.

4.

අදා සුපස්සයං දානං, මඤ්චපීඨාදිකං තථා;

පාවාර කම්බලාදීනි, අදා සීතනිවාරණෙ.

Đã cúng dường nơi trú ngụ tốt đẹp, cũng như giường, ghế, v.v...; đã cúng dường áo choàng, chăn len, v.v... để ngăn ngừa cái lạnh.

5.

5.

අදා භෙසජ්ජදානානි, ආරොග්‍යත්ථාය භික්ඛුනං;

එවං නානාවිධං පුඤ්ඤං, කත්වාන තිදිවං ගතො.

Đã cúng dường thuốc men vì sức khỏe của các vị Tỳ-khưu; sau khi đã làm các công đức khác nhau như vậy, người ấy đã đi đến cõi trời.

6.

6.

තත්ථ දිබ්බවිමානම්හි, උප්පන්නො සො මහිද්ධිකො;

දෙවච්ඡරාපරිවුතො, දෙවසෙනාපුරක්ඛතො.

Ở đó, trong một cung điện trời, vị ấy đã sanh ra, có thần lực lớn; được các thiên nữ vây quanh, được đoàn quân chư thiên hộ tống.

7.

7.

දිබ්බෙහි නච්චගීතෙහි, දිබ්බවාදිතතන්තිහි;

මොදමානො අනෙකෙහි, දිබ්බසම්පත්තියා සහ.

Vị ấy hoan hỷ với nhiều điệu múa, bài hát, và nhạc cụ của chư thiên, cùng với tài sản của cõi trời.

8.

8.

යාවතායුං තහිං ඨත්වා, ජම්බුදීපෙ මනොරමෙ;

පුරෙ පාටලිපුත්තම්හි, ධම්මාසොකස්ස රාජිනො.

Sau khi trú ở nơi ấy cho đến hết tuổi thọ, tại cõi Diêm-phù-đề xinh đẹp, trong thành Pāṭaliputta, của vua Dhammāsoka.

9.

9.

පුත්තො [Pg.57] හුත්වාන නිබ්බත්ති, මහාථාමො මහාබලො;

මහායසො මහාභොගො, ආසි බුද්ධාදිමාමකො.

Vị ấy đã sanh làm con trai, có sức mạnh to lớn, có năng lực vĩ đại, có danh tiếng lẫy lừng, có tài sản dồi dào, và là người quy ngưỡng đức Phật.

10.

10.

කාතබ්බං කුසලං තස්මා, භවසම්පත්ති මිච්ඡතා;

පාලෙතබ්බ මථො සීලං, භාවෙතබ්බඤ්ච භාවනන්ති.

Do đó, người mong muốn tài sản trong các cõi sanh nên làm các điều thiện, lại nữa nên gìn giữ giới hạnh, và nên tu tập thiền định.

තතො කුමාරො උපරාජට්ඨානං ලභිත්වා සම්පත්තිංඅනුභවමානො මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරමාදිං කත්වා මහාභික්ඛුසඞ්ඝස්ස චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයදානා දිවසෙන සක්කාරං කත්වා සීලං රක්ඛිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා ආයුපරියොසානෙ යථාකම්මං ගතොති.

Sau đó, vị hoàng tử ấy sau khi nhận được chức vị phó vương, trong khi hưởng thụ tài sản, đã thực hiện sự cúng dường đến đại chúng Tăng-già đứng đầu là trưởng lão Moggaliputtatissa bằng cách dâng cúng y phục, vật thực khất thực, chỗ ở, và dược phẩm trị bệnh; đã giữ gìn giới hạnh, đã thực hành lễ Bố-tát, và vào lúc cuối đời đã đi theo nghiệp của mình.

11.

11.

එවංවිධං සුචරිතං සුමනො කරිත්වා,භාගිස්ස නෙකවිභවස්ස භවාභවෙසු;

තුම්හෙපි භො සුචරිතං විභවානුරූපං,කත්වාන නිබ්බුතිපදං කරගං කරොථාති.

Sumano, sau khi đã thực hành thiện hạnh như vậy, đã là người thừa hưởng nhiều tài sản trong các kiếp sống. Này các vị, các vị cũng vậy, sau khi đã thực hành thiện hạnh tùy theo khả năng của mình, hãy nắm giữ con đường dẫn đến sự an tịnh trong tay.

විසමලොමකුමාරස්ස වත්ථුං තතියං.

Câu chuyện về hoàng tử Visamaloma, thứ ba.

14. කඤ්චනදෙවියා වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

14. Trong câu chuyện về nàng Kañcanadevī, đây là câu chuyện tuần tự.

ජම්බුදීපෙ කිර දෙවපුත්තනගරං නාම දස්සනීයං එකං නගරං අහොසි. තස්මිං සමයෙ මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන පත්තමහං නාම පූජං කරොන්ති, භගවතා පරිභුත්තපත්තං ගහෙත්වා කතානෙකපූජාවිධානා උස්සවං කරොන්ති. තං පත්තමහන්ති වුච්චති. තස්මිං සමයෙ දෙවපුත්තනගරෙ රාජා සබ්බරතනමයං රථං සබ්බාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කාරාපෙත්වා කුමුදපත්තවණ්ණෙ චත්තාරො සින්ධවෙ යොජෙත්වා සුසික්ඛිතසිප්පාචරියෙහි සත්තරතනපරිනිට්ඨිතෙ අසීතිහත්ථවෙළග්ගෙ සත්ථුනා පරිභුත්තං සෙලමයපත්තං මුත්තාජාලාදීහි අලඞ්කරිත්වා වෙළග්ගං ආරොපෙත්වා වෙළුං [Pg.58] රථෙ ඨපාපෙත්වා නගරං දෙවනගරං විය අලඞ්කරිත්වා ධජපතාකාදයො උස්සාපෙත්වා තොරණග්ඝ කපන්තියොච පුණ්ණඝටදීපමාලාදයොච පතිට්ඨාපෙත්වා අනෙකෙහි පූජාවිධානෙහි නගරං පදක්ඛිණං කාරෙත්වා නගරමජ්ඣෙ සුසජ්ජිතරතනමණ්ඩපෙ පත්තධාතුං ඨපෙත්වා සත්තමෙ දිවසෙ මහාධම්මසවණං කාරාපෙසි. තදා තස්මිං ජනපදෙ බහූ මනුස්සාච දෙවතාච යක්ඛරක්ඛසනාගසුපණ්ණාදයොච මනුස්සවෙසෙන යෙභුය්‍යෙන තං සමාගමං ඔතරන්ති, එවමච්ඡරියං තං පූජාවිධානං අහොසි.

Tương truyền ở cõi Diêm-phù-đề có một thành phố xinh đẹp tên là Devaputtanagara. Vào thời ấy, phần lớn người dân thường tổ chức một lễ cúng dường gọi là Lễ hội Bình Bát; họ lấy bình bát mà đức Thế Tôn đã dùng và tổ chức lễ hội với nhiều nghi thức cúng dường. Lễ ấy được gọi là Lễ hội Bình Bát. Vào thời ấy, tại thành Devaputtanagara, nhà vua cho trang hoàng một cỗ xe làm bằng đủ loại châu báu với tất cả đồ trang sức, cho thắng bốn con tuấn mã màu lá hoa súng, rồi cho các nghệ nhân khéo tay dùng bảy loại báu vật hoàn thiện một cây tre dài tám mươi cubit. Sau khi trang trí bình bát bằng đá do đức Đạo Sư đã dùng với lưới ngọc trai v.v..., ngài cho đặt bình bát lên ngọn cây tre, rồi cho đặt cây tre lên cỗ xe. Sau khi trang hoàng thành phố như một thành phố của chư thiên, cho dựng cờ, phướn v.v..., cho thiết lập các cổng chào, hàng cây chuối, các bình nước đầy, vòng hoa đèn v.v..., nhà vua cho đi nhiễu quanh thành phố với nhiều nghi thức cúng dường, rồi cho đặt xá-lợi bình bát trong một gian đình bằng châu báu được trang hoàng lộng lẫy ở giữa thành phố, và vào ngày thứ bảy, ngài đã cho tổ chức một buổi thuyết pháp trọng thể. Khi ấy, trong xứ đó, nhiều người, cùng chư thiên, dạ-xoa, la-sát, rồng, kim xí điểu v.v..., phần lớn trong hình dạng con người, đã đến tham dự buổi hội họp ấy. Nghi thức cúng dường ấy thật là kỳ diệu như vậy.

තදා එකො නාගරාජා උත්තමරූපධරං අගතපුබ්බපුරිසං එකං කුමාරිකං ධම්මපරිසන්තරෙ නිසින්නං දිස්වා තස්සා පටිබද්ධචිත්තො අනෙකාකාරෙහි තං යා චි ත්වා තස්සා අලද්ධමානො කුජ්ඣිත්වා නාසාවාතං විස්සජ්ජෙසි ඉමං මාරෙස්සාමීති. තං තස්සා සද්ධාබලෙන කිඤ්චි උපද්දවං කාතුං සමත්ථො නාහොසි. අථස්සා නාගො පාදතො පට්ඨාය යාවසකලසරීරං භොගෙන වෙඨෙත්වා සීසෙ ඵණං කත්වා භායාපෙන්තො අට්ඨාසි. අනඤ්ඤවිහිතාය තාය ධම්මසවණබලෙන අණුමත්තම්පි දුක්ඛං නාහොසි. පභාතාය රත්තියා තං දිස්වා මනුස්සා කිමෙතන්ති කාරණං පුච්ඡිංසු, සාපි තෙසං කථෙත්වා එවං සච්චකිරියමකාසි. තථාහි.

Khi ấy, một vị long vương nhìn thấy một thiếu nữ có dung sắc tuyệt trần, chưa từng gần gũi nam nhân, đang ngồi giữa pháp hội, liền đem lòng quyến luyến nàng. Sau khi dùng nhiều cách cầu xin nàng mà không được, vị ấy nổi giận, phì hơi độc từ mũi ra với ý định: 'Ta sẽ giết chết cô ta.' Nhưng do năng lực của tín tâm nơi nàng, vị ấy đã không thể gây ra bất kỳ tai hại nào. Bấy giờ, con rồng ấy lấy thân mình quấn quanh toàn bộ cơ thể nàng từ chân trở lên, rồi phồng mang trên đầu nàng và đứng đó để dọa nạt. Đối với nàng, người có tâm không xao lãng, nhờ năng lực của việc nghe pháp, đã không có một chút khổ não nào. Khi đêm đã qua, mọi người nhìn thấy cảnh ấy liền hỏi: 'Chuyện gì thế này?' và hỏi nguyên do. Nàng cũng kể lại cho họ nghe và đã thực hiện lời chân thật như sau. Cụ thể là.

1.

1.

බ්‍රහ්මචාරී අහොසාහං, සඤ්ජාතා ඉධ මානුසෙ;

තෙන සච්චෙන මං නාගො, ඛිප්පමෙව පමුඤ්චතු.

Tôi đã sống đời phạm hạnh, từ khi sanh ra làm người ở đây. Do lời chân thật này, mong rằng con rồng hãy mau chóng thả tôi ra.

2.

2.

කාමාතුරස්ස නාගස්ස, නොකාසමකරිංයතො;

තෙන සච්චෙන මං නාගො, ඛිප්පමෙව මුඤ්චතු.

Vì tôi đã không cho con rồng đang bị dục vọng thiêu đốt một cơ hội nào. Do lời chân thật này, mong rằng con rồng hãy mau chóng thả tôi ra.

3.

3.

විසවාතෙන ඛිත්තස්ස, කුපිතස්සොරගස්සහං;

අකුද්ධා තෙන සච්චෙන, සො මං ඛිප්පං පමුඤ්චතු.

Đối với con rắn đang tức giận, đã phì hơi độc, tôi đã không tức giận. Do lời chân thật ấy, mong rằng nó hãy mau chóng thả tôi ra.

4.

4.

සද්ධම්මං සුණමානාහං, ගරුගාරවභත්තියා;

අස්සොසිං තෙන සච්චෙන, ඛිප්පං නාගො පමුඤ්චතු.

Trong khi lắng nghe Chánh pháp, tôi đã lắng nghe với lòng tôn kính và thành tín sâu sắc. Do lời chân thật ấy, mong rằng con rồng hãy mau chóng thả tôi ra.

5.

5.

අක්ඛරංවා [Pg.59] පදංවාපි, අවිනාසෙත්වාව ආදිතො;

අස්සොසිං තෙන සච්චෙන, ඛිප්පං නාගො පමුඤ්චතූති.

Từ lúc ban đầu, tôi đã lắng nghe mà không bỏ sót dù một chữ hay một câu. Do lời chân thật ấy, mong rằng con rồng hãy mau chóng thả tôi ra.

සච්චකිරියාවසානෙ නාගරාජා තස්සා අතීව පසන්නො භොගං විනිවෙඨෙත්වා ඵණසතං මාපෙත්වා තං ඵණගබ්භෙ නිසීදාපෙත්වා බහූහි නාගමානවකෙහි සද්ධිං උදකපූජං නාම පූජ මකාසි, තං දිස්වා බහූ නගරවාසිනො අච්ඡරියබ්භුතජාතා අට්ඨාරසකොටිධනෙන පූජ මකංසු. තථාහි.

Vào lúc kết thúc lời chân thật, long vương vô cùng hoan hỷ với nàng, liền nới lỏng thân mình ra, hóa hiện ra một trăm cái mang, rồi cho nàng ngồi vào bên trong vòm mang ấy, và cùng với nhiều thanh niên rồng, đã thực hiện một lễ cúng dường gọi là lễ cúng dường bằng nước. Nhìn thấy cảnh ấy, nhiều người dân trong thành, sanh lòng kinh ngạc và kỳ diệu, đã cúng dường với mười tám koṭi tài sản. Cụ thể là.

6.

6.

නත්ථි සද්ධාසමො ලොකෙ, සුහදො සබ්බකාමදො;

පස්සථස්සා බලං සද්ධා, පූජෙන්තෙවං නරො රගා.

Trên đời không có người bạn nào bằng tín tâm, là thứ ban cho mọi điều mong muốn. Hãy xem năng lực của tín tâm nơi nàng! Người và rồng đã cúng dường như vậy.

7.

7.

ඉධ ලොකෙව සාලත්ථ, භවභොග මනප්පකං;

තස්මා සද්ධෙන කාතබ්බං, රතනත්තයගාරවන්ති.

Ngay trong đời này, nàng đã đạt được tài sản và của cải không nhỏ. Do đó, với lòng tin, nên thực hành sự tôn kính đối với Tam Bảo.

අථෙවං සා පටිලද්ධමහාවිභවා යාවජීවං කොමාරිය බ්‍රහ්මචාරිණී හුත්වා ආයුපරියොසානෙ කාලං කත්වා තස්මිංයෙව නගරෙ රඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හිත්වා දසමාසච්චයෙන මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමි. නික්ඛන්තදිවසෙ පනස්සා සකලදෙවපුත්තනගරෙ රතනවස්සං වස්සි. තෙනස්සා කඤ්ජනදෙවීති නාමං කරිංසු. සමන්තපාසාදිකා අහොසි. අභිරූපා දෙවච්ඡරපටිභාගා. මුඛතො උප්පලගන්ධො වායති. සරීරතො චන්දනගන්ධො වායති. සකලසරීරතො බාලසුරියො විය රංසියො නිච්ඡාරෙන්තී චතුරතනගබ්භෙ පදීපකිච්චං නාම නත්ථි. සබ්බො ගබ්භො සරීරා ලොකෙන එකො භාසො හොති, තස්සා රූපසම්පත්ති සකලජම්බුදීපෙ පාකටා අහොසි. තතො සකලජම්බුදීපවාසී රාජානො තස්සා අත්ථාය පිතුරඤ්ඤො පණ්ණාකාරානි පහිණිංසු. සා පන පඤ්චකාමෙ අනනුලිත්තා පිතරං අනුජානාපෙත්වා භික්ඛුනූ පස්සයං ගන්ත්වා පබ්බජිත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණීති.

Do đó, nàng, người đã nhận được tài sản lớn, sống đời trinh nữ phạm hạnh cho đến trọn đời, sau khi mạng chung vào cuối tuổi thọ, đã tái sanh trong bụng của vị chánh hậu của đức vua trong chính thành phố ấy, và sau mười tháng đã ra khỏi lòng mẹ. Vào ngày nàng ra đời, một trận mưa châu báu đã rơi xuống khắp thành Devaputta. Do đó, người ta đặt tên cho nàng là Kañjanadevī. Nàng có dung sắc khả ái. Nàng xinh đẹp, sánh như thiên nữ. Từ miệng nàng tỏa ra hương sen xanh. Từ thân nàng tỏa ra hương chiên-đàn. Từ toàn thân nàng phát ra những tia sáng như mặt trời lúc rạng đông, trong căn phòng bốn báu không cần đến đèn đuốc. Toàn bộ căn phòng trở nên sáng rực bởi ánh sáng từ thân thể nàng. Vẻ đẹp toàn hảo của nàng trở nên nổi tiếng khắp cõi Diêm-phù-đề. Bấy giờ, các vị vua ở khắp cõi Diêm-phù-đề đã gửi tặng phẩm đến vua cha vì nàng. Nhưng nàng, không luyến ái năm dục, sau khi xin phép vua cha, đã đến tu viện ni, xuất gia, tu tập thiền quán, và đã đắc quả A-la-hán cùng với các tuệ phân tích.

8.

8.

සුත්වාන [Pg.60] සාදරවසෙන කුමාරිකෙවං;

ධම්මඤ්හි සීලමමලං පරිපාලයන්තී;

ලද්ධාන නෙකවිභවං විභවං පයාතා,මා භො පමජ්ජථ සදා කුසලප්පයොගෙති.

Thiếu nữ kia nghe vậy với lòng kính trọng; Quả vậy, nàng đã bảo vệ giới hạnh trong sạch của Pháp; Nhận được nhiều tài sản, nàng đã đến nơi thịnh vượng. Này các bạn, chớ nên dễ duôi, hãy luôn nỗ lực trong các việc lành.

කඤ්චනදෙවියා වත්ථුං චතුත්ථං.

Câu chuyện về nàng Kañcanadevī, phẩm thứ tư.

15. බ්‍යග්ඝස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

15. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện con cọp.

ජම්බුදීපෙ චූලරට්ඨා සන්නෙ බාරාණසීනගරෙ එකං පංසුපබ්බතං විනිවිජ්ඣිත්වා මහාමග්ගො හොති, තත්ථ වෙමජ්ඣෙ එකො බ්‍යග්ඝො අත්තනො අන්ධපිතරං පබ්බතගුහායං කත්වා පොසෙන්තො වසති. තස්සෙව පබ්බතස්ස වනද්වාරෙ තුණ්ඩිලො නාම එකො සුවපොතකො රුක්ඛස්මිං වසති. තෙ උභොපි අඤ්ඤමඤ්ඤං පියසහායා අහෙසුං, තස්මිං සමයෙ පච්චන්තගාමවාසී එකො මනුස්සො අත්තනො මාතුගාමෙන සද්ධිං කලහං කත්වා බාරාණසිං ගච්ඡන්තො තං වනද්වාරං සම්පාපුණි. අථ සුවපොතකො පරිහීනත්තභාවං දුක්ඛිතං තං දිස්වා කම්පමානහදයො තං පක්කොසිත්වා භො කුහිං ගච්ඡසීති ආහ, තෙන පරඛණ්ඩං ගච්ඡාමීති වුත්තෙ තුණ්ඩිලො භො ඉමස්මිං වනඛණ්ඩමජ්ඣෙ එකො බ්‍යග්ඝො වසති. කක්ඛලො ඵරුසො සම්පත්තසම්පත්තෙ මාරෙත්වා ඛාදති. මා ත්වං තෙන ගච්ඡාති ආහ. ස්වායං දුබ්භගො මනුස්සො හිතකාමස්ස තස්ස වචනං අනාදියිත්වා ගච්ඡාමෙවාති ආහ. තුණ්ඩිලො තෙනහි සම්ම යදි අනිවත්තමානො ගච්ඡසි. එසො බ්‍යග්ඝො මම සහායො. මෙ වචනං තව සන්තිකා සුත්වා න ගණ්හාතීති. තස්ස තං අනාදියන්තො සො සුවරාජෙ පදුට්ඨචිත්තො මුග්ගරෙන පහරිත්වා මාරෙත්වා අරණිං අග්ගිං කත්වා මංසං ඛාදි. අසප්පුරිසසංසග්ගො නාමෙ ස ඉධ ලොකපරලොකෙසු දුක්ඛාවහොයෙව. තථාහි.

Tại Diêm-phù-đề, gần thành Ba-la-nại trong một tiểu quốc, có một con đường lớn xuyên qua một ngọn núi đất. Giữa nơi ấy, có một con cọp sống và nuôi dưỡng người cha mù của mình trong một hang núi. Tại cửa rừng của ngọn núi ấy, có một con vẹt con tên là Tuṇḍila sống trên một cái cây. Cả hai là bạn thân của nhau. Vào thời điểm đó, một người đàn ông sống ở một ngôi làng biên địa, sau khi cãi nhau với làng bên mẹ, đang trên đường đến Ba-la-nại và đã đến cửa rừng đó. Bấy giờ, con vẹt con thấy người ấy trong tình trạng khốn khổ, đau đớn, lòng run sợ, liền gọi người ấy lại và hỏi: "Này bạn, bạn đi đâu vậy?". Khi người ấy trả lời: "Tôi đi đến một vùng khác", Tuṇḍila nói: "Này bạn, giữa khu rừng này có một con cọp sống. Nó rất hung dữ, tàn bạo, hễ gặp ai là giết và ăn thịt. Bạn đừng đi lối đó". Người đàn ông bất hạnh ấy, không nghe lời của người có lòng tốt, nói rằng: "Tôi vẫn sẽ đi". Tuṇḍila nói: "Vậy thì, này bạn, nếu bạn đi mà không quay lại. Con cọp đó là bạn của tôi. Khi nghe lời của tôi từ bạn, nó sẽ không bắt bạn đâu". Không nghe theo lời đó, người ấy với tâm địa độc ác đối với vua loài chim, đã dùng gậy đánh chết nó, dùng que củi tạo lửa, rồi ăn thịt nó. Quả thật, giao du với kẻ xấu ác sẽ mang lại đau khổ ở đời này và đời sau. Như có lời dạy rằng.

1.

1.

මයා [Pg.61] කතං මය්හමිදං, ඉති වෙස්සානරං නරො;

සමාලිඞ්ගති සප්පෙමො, දහතෙවස්ස විග්ගහං.

"Do ta tạo ra, đây là của ta", người đời nghĩ vậy; Rồi ôm lấy ngọn lửa với lòng yêu mến; Nhưng nó chỉ thiêu đốt thân xác của người ấy.

2.

2.

මධුඛීරාදිදානෙන, පෙමසා පරිපාලිතො;

සොරගො කුපිතොවස්ස, ඩසතෙවස්ස විග්ගහං.

Dù được nuôi dưỡng với lòng yêu mến, bằng cách cho mật, sữa, v.v.; Con rắn độc khi nổi giận, cũng chỉ cắn vào thân xác của người ấy.

3.

3.

එවං නිහීනජච්චෙන, පාපෙන අකතඤ්ඤුනා;

නරා ධමෙන දීනෙන, කතොපි ඛණසඞ්ගමො.

Cũng vậy, với kẻ hạ tiện, xấu xa, và vô ơn; Dù người ta có giao du trong chốc lát, với lòng từ tâm theo chánh pháp.

4.

4.

අසාධුකො අයංතෙවං, ජානමානෙන ජන්තුනා;

මුහුත්තම්පි න කාතබ්බො, සඞ්ගමො සො අනත්ථදොති.

"Kẻ này là người không tốt", người biết như vậy; Không nên giao du dù chỉ trong chốc lát; Sự giao du ấy chỉ mang lại điều bất hạnh.

තතො සො අසප්පුරිසො මංසං ඛාදිත්වා ගච්ඡන්තො වනඛණ්ඩමජ්ඣං සම්පාපුණි. අථ බ්‍යග්ඝො තං දිස්වා මහානාදං කරොන්තො ගහණත්ථාය උට්ඨාසි. සො බ්‍යග්ඝං දිස්වා භයප්පත්තො තුණ්ඩිලස්ස වචනං සරිත්වා අහං භො තව සහායතුණ්ඩිලස්ස සන්තිකා ආගතොම්හීති ආහ, තං සුත්වා බ්‍යග්ඝො අත්තමනො එහි සම්මාති තං පක්කොසිත්වා අත්තනො වසනට්ඨානං නෙත්වා ඛාදිතබ්බාහාරෙන තං සන්තප්පෙත්වා පිතුසන්තිකෙ නිසීදාපෙත්වා පුන වනඛණ්ඩ මගමාසි. අථස්ස පිතා පුත්තස්ස ගතකාලෙ තෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො තස්ස වචනානුසාරෙන තුණ්ඩිලං මාරෙත්වා ඛාදිතභාවං අඤ්ඤාසි. තතො සො පුත්තස්ස ආගතකාලෙ තව සහායො තෙන මාරිතොති ආහ. තං සුත්වා බ්‍යග්ඝො අනත්තමනො වෙගෙන තස්ස වසනට්ඨානං ගන්ත්වා සම්ම තුණ්ඩිලාති සද්දං කත්වා අපස්සන්තො ලුඤ්චිතපත්තංචස්ස දිස්වා නිස්සංසයං තෙන මාරිතො මෙ සහායොති සොචන්තො පරිදෙවන්තො ආගඤ්ඡි. අථ සො අසප්පුරිසො තස්මිං තත්ථ ගතෙ තස්ස පිතරං පාසාණෙන පහරිත්වා මාරෙත්වා බ්‍යග්ඝංච දානි මාරෙස්සාමීති බ්‍යග්ඝාගමනමග්ගං ඔලොකෙන්තො නිලීනො අට්ඨාසි. තස්මිං ඛණෙ බ්‍යග්ඝොපි ආගඤ්ඡි. සො තස්සා ගතකාලෙ තස්ස තෙජෙන භීතො ගන්ත්වා [Pg.62] ජීවිතං මෙ සාමි දෙහීති පාදමූලෙ උරෙන නිපජ්ජි, බ්‍යග්ඝො පන තෙන කතකම්මං දිස්වා තස්මිං චිත්තං නිබ්බාපෙත්වා මම සහායස්ස සාසනමාදායාගතස්ස දුබ්භිතුං න යුත්තන්ති චින්තෙන්තො තං සමස්සාසෙත්වා ගච්ඡ සම්මාති සුඛං පෙසෙසි. එවඤ්හි සප්පුරිසසමාගමො නාම ඉධ ලොකපරලොකෙසු සුඛාවහොයෙව, වුත්තංහි.

Sau đó, kẻ xấu ác ấy sau khi ăn thịt, đi tiếp và đến giữa khu rừng. Bấy giờ, con cọp thấy người ấy, gầm lên một tiếng lớn và đứng dậy để vồ lấy. Người ấy thấy con cọp, lòng kinh hãi, nhớ lại lời của Tuṇḍila và nói: "Này bạn, tôi từ chỗ bạn của ngài là Tuṇḍila đến đây". Nghe vậy, con cọp vui mừng, gọi người ấy lại: "Hãy đến đây, bạn hiền", rồi dẫn người ấy về chỗ ở của mình, lấy thức ăn đãi cho no nê, cho ngồi gần cha mình, rồi lại đi vào rừng. Bấy giờ, người cha, trong lúc con trai đi vắng, trò chuyện với người kia, và qua lời nói của y đã biết được rằng y đã giết và ăn thịt Tuṇḍila. Sau đó, khi con trai trở về, ông nói: "Bạn của con đã bị hắn giết rồi". Nghe vậy, con cọp không vui, vội vã đến chỗ ở của Tuṇḍila, gọi lớn: "Bạn Tuṇḍila ơi!", nhưng không thấy, chỉ thấy lông cánh bị vặt, nó nghĩ: "Chắc chắn bạn ta đã bị hắn giết", rồi trở về trong sầu muộn, than khóc. Bấy giờ, kẻ xấu ác ấy, trong lúc cọp đi khỏi, đã dùng đá đập chết cha của nó, rồi nghĩ: "Bây giờ ta sẽ giết luôn cả con cọp", và đứng nấp, rình đường cọp trở về. Ngay lúc đó, con cọp cũng trở về. Người kia, khi cọp đi, vì sợ hãi trước uy lực của nó, đã đến nằm rạp dưới chân nó, úp ngực xuống và nói: "Thưa ngài, xin hãy tha mạng cho tôi". Nhưng con cọp, thấy việc làm của y, đã dập tắt lòng căm giận đối với y, nghĩ rằng: "Không nên làm hại người mang tin của bạn ta đến", rồi an ủi y và cho đi một cách an toàn, nói rằng: "Hãy đi đi, bạn hiền". Quả thật, giao du với người tốt sẽ mang lại hạnh phúc ở đời này và đời sau. Như có lời dạy rằng.

5.

5.

සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සබ්බත්ථ සන්ථවො තෙන, සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

Chỉ nên giao du với người hiền, nên kết thân với người hiền; Nhờ sự kết thân ấy, ở mọi nơi, người ta trở nên tốt hơn, không xấu đi.

6.

6.

සුඛාවහො දුක්ඛනුදො, සදා සබ්භි සමාගමො;

තස්මා සප්පුරිසෙහෙව, සඞ්ගමො හොතු ජන්තුනං.

Giao du với người hiền luôn mang lại hạnh phúc, xua tan khổ đau; Vì vậy, mong rằng chúng sanh hãy chỉ giao du với những bậc chân nhân.

තතො සො බ්‍යග්ඝො තෙන මෙත්තචිත්තානුභාවෙන කාලං කත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තොති.

Sau đó, con cọp ấy nhờ oai lực của tâm từ đó, sau khi chết đã được sanh lên cõi trời.

7.

7.

එවංවිධොපි ඵරුසො පරමංසභොජී;

බ්‍යග්ඝො දයායුපගතො සුගතිං සුමෙධො;

තස්මා කරොථ කරුණං සතතං ජනානං,තං වො දදාති විභවඤ්ච භවෙසු භොගන්ති.

Con cọp, dù hung dữ và ăn thịt kẻ khác như vậy, khi đã có lòng bi mẫn, bậc trí tuệ ấy đã sanh về cõi lành. Vì vậy, hãy luôn thực hành lòng bi đối với chúng sanh, điều đó sẽ mang lại cho các vị sự thịnh vượng và tài sản trong các cõi đời.

බ්‍යග්ඝස්ස වත්ථුං පඤ්චමං.

Câu chuyện về con cọp, phần thứ năm.

16. ඵලකඛණ්ඩදින්නස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

16. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện về người cho tấm ván.

සාවත්ථියං කිරෙකො මනුස්සො උත්තරාපථං ගච්ඡාමීති අද්ධානමග්ගපටිපන්නො ගිම්හානමාසෙ මජ්ඣණ්හෙ බහලාතපෙන කිලන්තො හුත්වා රුක්ඛච්ඡායං පවිසිත්වා තම්බුලං ඛාදන්තො ඵලකෙ නිසීදි. අථ උත්තරාපථෙනාගච්ඡාන්තො එකො තථෙව ආතපෙන කිලන්තො ආගන්ත්වා පුරිමස්ස සන්තිකෙ නිසීදිත්වා භො පානීයං අත්ථීති පුච්ඡි. ඉතරො පානීයං නත්ථීති ආහ. අථස්ස [Pg.63] සො මය්හම්පි භො තම්බුලං දෙහි පිපාසිතොම්හිති වත්වාපි න ලභි. චතුකහාපණෙන එකං තම්බුලපණ්ණං කිණිත්වා ලද්ධො තත්ථෙව නිසීදිත්වා ඛාදිත්වා පිපාසං විනොදෙත්වා තෙන උපකාරෙන තස්ස සිනෙහං කත්වා අත්තනො ගමනට්ඨාන මගමාසි, අථා පරභාගෙ සො පට්ටනං ගන්ත්වා නාවාය වණිජ්ජත්ථාය ගච්ඡන්තො සමුද්දමජ්ඣං පාපුණි. තතො සත්තමෙ දිවසෙ නාවා භිජ්ජි. මනුස්සා මච්ඡකච්ඡපානං භක්ඛා ජාතා. සො එව පුරිසො අරොගො හුත්වා එකං ඵලකඛණ්ඩං උරෙ කත්වා සමුද්දං තරති. අථෙ තරොපි තථෙව නාවාය භින්නාය සෙසො හුත්වා සමුද්දං තරන්තො පුරිමෙන සමාගමි. අථ තෙ සත්තදිවසං සමුද්දෙ තරන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ජානිංසු. තෙසු කහාපණෙ දත්වා තම්බුලං ගහිතො එකං ඵලකඛණ්ඩං උරෙ කත්වා තරති. ඉතරස්සෙතං නත්ථි. අථ සො කහාපණෙ ගහෙත්වා දින්නතම්බුලමත්තස්සො පකාරං සරිත්වා අත්තනො ඵලකඛණ්ඩං තස්ස අදාසි. සො තස්මිං සයිත්වා තරන්තො තං පහාය අගමාසි, අපරො අනාධාරකෙන තරන්තො ඔස්සට්ඨවිරියො උදකෙ ඔසීදිතුමාරති. තස්මිං ඛණෙ සමුද්දෙ අධිවත්ථා මණිමෙඛලා නාම දෙවධීතා ඔසීදන්තං තං දිස්වා සප්පුරිසොති තස්ස ගුණානුස්සරන්තී වෙගෙනා ගන්ත්වා තං අත්තනො ආනුභාවෙන සමුද්දතීරං පාපෙසි. ඉතරංපි සා එතස්සෙව ගුණානුභාවෙන තීරං පාපෙසි. අථ ඵලකෙනොතිණ්ණපුරිසො තං දිස්වා විම්හිතො කථං පුරතො අහොසි සම්මාති පුච්ඡි. සො න ජානාමි. අපිච ඛො සුඛෙනෙව තීරං පත්තොස්මීති ආහ. අථ දෙවධීතා දිස්සමානකසරීරෙනෙව අත්තනා ආනීතභාවං ආරොචෙන්තී ආහ.

Nghe nói, tại thành Sāvatthī, có một người đàn ông đi trên con đường dài với ý định đến phương Bắc. Vào giữa trưa mùa hè, mệt mỏi vì nắng gắt, ông ta vào bóng cây, ngồi trên một tấm ván và nhai trầu. Bấy giờ, một người khác đi từ phương Bắc đến, cũng mệt mỏi vì nắng, đến ngồi gần người trước và hỏi: 'Này bạn, có nước uống không?' Người kia trả lời: 'Không có nước uống.' Bấy giờ, người ấy nói: 'Này bạn, hãy cho tôi một miếng trầu, tôi khát nước,' nhưng cũng không nhận được. Người hỏi đã mua một lá trầu với giá bốn đồng kahāpaṇa, nhận được rồi ngồi ngay đó nhai, giải được cơn khát. Do sự giúp đỡ đó, ông ta có cảm tình với người kia rồi đi đến nơi mình cần đến. Về sau, người bán trầu đi đến một thành phố cảng, đi buôn bằng thuyền và đã ra đến giữa biển. Sau đó, vào ngày thứ bảy, thuyền bị đắm. Mọi người trở thành thức ăn cho cá và rùa. Chỉ có người đàn ông ấy không bị thương, ôm một mảnh ván vào ngực và bơi trên biển. Bấy giờ, người kia cũng vậy, là người sống sót sau khi thuyền bị đắm, đang bơi trên biển thì gặp lại người trước. Bấy giờ, họ bơi trên biển bảy ngày và nhận ra nhau. Trong hai người, người đã đưa tiền để lấy trầu thì ôm một mảnh ván mà bơi. Người kia thì không có. Bấy giờ, người đã nhận tiền và cho một miếng trầu, nhớ lại sự giúp đỡ ấy, đã đưa mảnh ván của mình cho người kia. Người kia nằm trên đó bơi đi, bỏ lại người này. Người còn lại, bơi mà không có chỗ nương tựa, kiệt sức và bắt đầu chìm xuống nước. Ngay lúc đó, vị thiên nữ tên là Maṇimekhalā, trú ngụ trên biển, thấy người ấy đang chìm, và vì nhớ đến đức hạnh của ông là một bậc chân nhân, đã nhanh chóng đến và dùng oai lực của mình đưa ông vào bờ biển. Bà cũng nhờ oai lực của đức hạnh của người này mà đưa người kia vào bờ. Bấy giờ, người đàn ông lên bờ nhờ tấm ván, thấy người kia thì kinh ngạc hỏi: 'Này bạn, làm sao bạn lại đến trước được?' Người ấy đáp: 'Tôi không biết. Nhưng tôi đã đến bờ một cách an lành.' Bấy giờ, vị thiên nữ hiện thân và nói rằng chính mình đã đưa họ đến, rồi nói rằng:

1.

1.

යො මාතරං පිතරංවා, ධම්මෙන ඉධ පොසති;

රක්ඛන්ති තං සදා දෙවා, සමුද්දෙ වා ථලෙපි වා.

Người nào ở đời này nuôi dưỡng mẹ hoặc cha một cách đúng pháp, chư thiên luôn bảo hộ người ấy, dù ở biển hay trên đất liền.

2.

2.

යො චෙ බුද්ධඤ්ච ධම්මඤ්ච, සංඝඤ්ච සරණං ගතො;

රක්ඛන්ති තං සදා දෙවා, සමුද්දෙ වා ථලෙපි වා.

Và người nào đã quy y Phật, Pháp, và Tăng, chư thiên luôn bảo hộ người ấy, dù ở biển hay trên đất liền.

3.

3.

පඤ්චවිධං [Pg.64] අට්ඨවිධං, පාතිමොක්ඛඤ්ච සංවරං;

පාලෙති යො තං පාලෙන්ති, දෙවා සබ්බත්ථ සබ්බදා.

Người nào giữ gìn năm giới, tám giới, và sự thu thúc trong giới bổn Pātimokkha, chư thiên bảo hộ người ấy ở khắp mọi nơi, vào mọi lúc.

4.

4.

කායෙන වාචා මනසා, සුචරිත්තං චරතී ධ යො;

පාලෙන්ති තං සදා දෙවා, සමුද්දෙ වා ථලෙපි වා.

Người nào ở đời này thực hành thiện hạnh bằng thân, khẩu, ý, chư thiên luôn bảo hộ người ấy, dù ở biển hay trên đất liền.

5.

5.

යො සප්පුරිසධම්මෙසු, ඨිතො ධ කතවෙදිකො;

පාලෙන්ති තං සදා දෙවා, සමුද්දෙ වා ථලෙපි වා.

Người nào ở đời này an trú trong các pháp của bậc chân nhân, là người biết ơn, chư thiên luôn bảo hộ người ấy, dù ở biển hay trên đất liền.

තතො සො ආහ.

Sau đó, người ấy nói.

6.

6.

නෙව දානං අදාසාහං, න සීලං පරිපාලයිං;

කෙන මෙ පුඤ්ඤකම්මෙන, මමං රක්ඛන්ති දෙවතා;

පුච්ඡාමි සංසයං තුය්හං, තං මෙ අක්ඛාහි දෙවතෙති.

Tôi chưa từng bố thí, cũng không giữ gìn giới luật. Do nghiệp phước nào của tôi mà chư thiên bảo hộ tôi? Tôi hỏi ngài điều hoài nghi này, xin thiên nữ hãy giải thích điều đó cho tôi.

දෙවතා ආහ.

Vị thiên nữ nói.

7.

7.

අගාධා පාරගෙ භීමෙ, සාගරෙ දුරිතා කරෙ;

භින්නනාවො තරන්තො ත්වං, හදයෙ කත්වා කලිඞ්ගරං.

Trong đại dương sâu thẳm, đáng sợ, khó vượt qua, khi thuyền bị đắm, ngươi đang bơi, ôm khúc gỗ vào lòng.

8.

8.

ඨත්වා සප්පුරිසෙ ධම්මෙ, අත්තාන මනවෙක්ඛිය;

ඛණසන්ථවස්ස පුරිසස්ස, අදාසි ඵලකං සකං.

An trú trong pháp của bậc chân nhân, không nghĩ đến bản thân, ngươi đã cho tấm ván của mình cho người đàn ông mới quen biết trong chốc lát.

9.

9.

තං තුය්හං මිත්තධම්මඤ්ච, දානඤ්ච ඵලකස්ස තෙ;

පතිට්ඨාසි සමුද්දස්මිං, එවං ජානාහි මාරිසාති.

Tình bạn đó của ngươi và sự bố thí tấm ván của ngươi đã trở thành chỗ nương tựa giữa đại dương. Này bạn hiền, hãy biết như vậy.

එවඤ්ච වත්වා සා තෙ දිබ්බාහාරෙන සන්තප්පෙත්වා දිබ්බවත්ථාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කරිත්වා අත්තනො ආනුභාවෙන සාවත්ථිනගරෙයෙව තෙ පතිට්ඨාපෙසි. තතො පට්ඨාය තමෙව ආරම්මණං කත්වා තෙ දානං දදන්තා සීලං රක්ඛන්තා උපොසථකම්මං කරොන්තා ආයුපරියොසානෙ සග්ගපරායණා අහෙසුං.

Nói như vậy xong, bà ấy làm cho họ thỏa mãn với vật thực của chư thiên, trang điểm cho họ bằng y phục và trang sức của chư thiên, rồi bằng oai lực của mình, đã đưa họ đến ngay tại thành Sāvatthī. Kể từ đó, lấy chính sự kiện đó làm đối tượng niệm tưởng, họ đã bố thí, giữ gìn giới luật, thực hành các phận sự Uposatha, và khi mạng chung, đã có cõi trời làm nơi tái sanh.

10.

10.

එවං පරිත්තකුසලෙනපි සාගරස්මිං,සත්තා ලභන්ති සරණං ඛලු දෙවතාහි;

තුම්හෙපි සප්පුරිසතං න විනාසයන්තා,මා භො පමජ්ජථ සදා කුසලප්පයොගෙති.

Như vậy, dù chỉ với một thiện nghiệp nhỏ, chúng sanh thật sự có được nơi nương tựa từ chư thiên giữa đại dương. Các vị cũng vậy, không hủy hoại bản chất của bậc chân nhân, này các vị, chớ có dễ duôi, hãy luôn thực hành điều thiện.

ඵලකඛණ්ඩදින්නස්ස වත්ථුං ඡට්ඨමං.

Câu chuyện về người cho tấm ván, phần thứ sáu.

17. චොරසහායස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

17. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện về người bạn của tên trộm.

අම්හාකං [Pg.65] භගවති පරිනිබ්බුතෙ ජම්බුදීපෙ දෙවදහනගරෙ එකො මනුස්සො දුක්ඛිතො තත්ථ තත්ථ විචරන්තො පච්චන්තෙ අඤ්ඤතරං ගාමං ගන්ත්වා තත්ථ එකස්මිං කුලගෙහෙ නිවාසං කප්පෙසි. තත්ථ මනුස්සා තස්ස යාගුභත්තං දත්වා පොසෙසුං, තතො සො තත්ථ මනුස්සෙහි මිත්තසන්ථවං කත්වා කතිපාහං තත්ථ වසිත්වා අඤ්ඤට්ඨානං ගන්ත්වා අපරභාගෙ චොරකම්මං කරොන්තො ජීවිකං කප්පෙති. අථෙකදිවසං චොරෙන්තං තං රාජපුරිසා ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසුං. රාජා තං බන්ධනාගාරෙ කරොථාති ආණාපෙසි, තෙ තං බන්ධනාගාරං නෙත්වා සඞ්ඛලිකාහි බන්ධිත්වා ආරක්ඛකානං පටිපාදෙත්වා අගමංසු, බන්ධනාගාරෙ වසන්තස්ස තස්ස ද්වාදසසංවච්ඡරානි අතික්කන්තානි. තතො අපරභාගෙ තස්ස පුබ්බසහායො පච්චන්තගාමවාසී මනුස්සො කෙනචි කම්මෙන දෙවදහ මාගතො තත්ථ තත්ථ ආහිණ්ඩන්තො බන්ධනාගාරෙ බද්ධං තං අද්දස. දිස්වා තස්ස හදයං කම්පි, සො රොදිත්වා පරිදෙවිත්වා කිං තෙ මයා කත්තබ්බං සම්මාති පුච්ඡි. තතො තෙන සම්ම බන්ධනාගාරෙ වසන්තස්ස මෙ ඉදානි ද්වාදසසංවච්ඡරානි අතික්කන්තානි, එත්තකං කාලං දුබ්භොජනාදිනා මහාදුක්ඛං අනුභොමි. යාවාහං ආහාරං පරියෙසිත්වා භුඤ්ජිත්වා ආගමිස්සාමි. තාව මං ඉතො මුඤ්චනුපායං ජානාහීති වුත්තෙ සො සප්පුරිසො.

Khi Đức Thế Tôn của chúng ta đã nhập Niết-bàn, tại thành Devadaha ở cõi Diêm-phù-đề, có một người đàn ông đau khổ lang thang đây đó, đi đến một ngôi làng ở vùng biên địa và trú ngụ tại nhà của một gia đình ở đó. Tại đó, dân làng đã nuôi dưỡng người ấy bằng cách cho cháo và cơm. Sau đó, người ấy kết thân với dân làng ở đó, sống ở đó vài ngày rồi đi đến một nơi khác, về sau sinh sống bằng nghề trộm cắp. Rồi một ngày nọ, khi đang ăn trộm, người ấy bị quân lính của nhà vua bắt giữ và dẫn đến trình vua. Nhà vua ra lệnh: 'Hãy tống nó vào ngục!' Họ bèn dẫn người ấy đến nhà ngục, dùng xiềng xích trói lại, giao cho lính canh rồi bỏ đi. Mười hai năm đã trôi qua trong khi người ấy sống trong ngục. Sau đó, người bạn cũ của anh ta, một người dân làng ở vùng biên địa, vì một công việc nào đó đã đến Devadaha. Trong khi đi lang thang đây đó, người bạn đã nhìn thấy anh ta bị trói trong ngục. Khi nhìn thấy, trái tim người bạn rung động, ông ta khóc lóc than van và hỏi: 'Này bạn, tôi có thể làm gì cho bạn đây?' Bấy giờ, người kia nói: 'Này bạn, đến nay tôi đã sống trong ngục được mười hai năm rồi. Suốt thời gian ấy, tôi đã chịu đựng khổ sở vô cùng vì thức ăn tồi tệ và những thứ khác. Trong khi tôi đi tìm thức ăn, ăn xong rồi quay lại, bạn hãy tìm cách giải thoát tôi khỏi nơi này.' Khi được nói như vậy, người thiện nam ấy.

1.

1.

රූපෙන කින්තු ගුණසීලවිවජ්ජිතෙන,මිච්ඡාලයස්ස කිතවස්ස ධියා කිමත්ථං;

දානා දිචාගවිගතෙන ධනෙන කිං වා;

මිත්තෙන කිං බ්‍යසනකාලපරම්මුඛෙනාති.

Sắc đẹp mà không có đức hạnh và giới luật thì có ích gì? Trí tuệ của kẻ gian manh, lừa đảo thì có ích gì? Của cải mà không có bố thí và xả ly thì có ích gì? Bạn bè mà quay lưng lúc hoạn nạn thì có ích gì?

එවඤ්ච පන වත්වා සාධු සම්ම කරොමි තෙ වචනන්ති ආරක්ඛකානං සන්තිකං ගන්ත්වා භොන්තො යාවෙසො භත්තං භුඤ්ජිත්වා ආගච්ඡති. තාවාහං තස්ස පාටිභොගො භවිස්සාමි. විස්සජ්ජෙථ [Pg.66] නන්ති ආහ, තෙහි න සක්කා භො එතං විස්සජ්ජෙතුං, අපි ච ඛො යාවායං ආගච්ඡති. තාව ත්වං අයසඞ්ඛලිකාය බද්ධො නිසීදිස්සසි, එවං තං විස්සජ්ජෙස්සාම, නො චෙ න සක්කාති ආහංසු, සො එවම්පි හොතු සම්මාති වත්වා තස්ස පාදතො සඞ්ඛලිකං මුඤ්චිත්වා අත්තනො පාදෙ කත්වා බන්ධනාගාරං පවිසිත්වා ඉතරං මුඤ්චාපෙසි. සොපි අසප්පුරිසො බන්ධනා මුත්තො න පුන තං ඨාන මගමාසි, අහො අකතඤ්ඤුනො පකතිං ඤාතුං භාරියං. යථාහ.

Và sau khi nói như vậy: 'Lành thay, bạn hiền, tôi sẽ làm theo lời bạn,' ông ta đến gặp lính canh và nói: 'Thưa các ngài, trong khi người ấy đi ăn cơm rồi quay lại, tôi sẽ là người bảo lãnh cho anh ta. Xin hãy thả anh ta ra.' Họ đáp: 'Thưa ngài, không thể thả người này ra được. Tuy nhiên, trong khi anh ta đi, ngài sẽ phải ngồi đây, bị xiềng sắt trói lại. Như vậy thì chúng tôi sẽ thả anh ta, nếu không thì không thể được.' Người kia nói: 'Cũng được, bạn hiền,' rồi tháo xiềng khỏi chân bạn mình, đeo vào chân mình, bước vào ngục và cho người kia được thả ra. Người bất lương kia, sau khi được giải thoát khỏi xiềng xích, đã không bao giờ quay trở lại nơi đó nữa. Ôi, thật khó để biết được bản chất của kẻ vô ơn. Như có lời dạy rằng.

2.

2.

වාරිපූරෙ යථා සොබ්භෙ, නෙවන්තො විසමං සමං;

පඤ්ඤායතෙවංසාධුස්ස, භාවං මනසි සම්භවං.

Như trong hố sâu đầy nước, đáy không bằng phẳng không được nhận ra; cũng vậy, bản chất của người thiện phát sinh trong tâm được nhận biết.

3.

3.

භාසන්ති මුඛතො එකං, චින්තෙන්ති මනසා පරං;

කායෙනෙකං කරොන්තෙවං, පකතායමසාධුනං.

Miệng nói một đằng, trong tâm nghĩ một nẻo; thân làm một việc khác, như vậy là bản chất của kẻ ác.

4.

4.

තෙසං යො භාවමඤ්ඤාසි, සොව පණ්ඩිතජාතිකො;

බහුස්සුතොපි සොයෙව, පරචිත්තවිදූපි සො.

Người nào hiểu được bản chất của họ, người ấy sinh ra là bậc hiền trí; người ấy cũng là bậc đa văn, cũng là người biết được tâm của người khác.

අථස්ස බන්ධනාගාරෙ වසන්තස්ස ද්වාදසසංවච්ඡරානි අතික්කන්තානි. එත්තකං කාලං ජිඝච්ඡාපීළිතෙන තෙන ආහාරත්තාය පරො න යාචිතපුබ්බො, අනුච්ඡිට්ඨාහාරං ලභනදිවසතො අලභනදිවසායෙව බහුතරා හොන්ති, අථ ද්වාදසසංවච්ඡරාතික්කමෙ රඤ්ඤො පුත්තො නිබ්බත්ති. තදා රාජා අත්තනො විජිතෙ සබ්බබන්ධනාගාරානි විවරාපෙසි. අන්තමසො මිගපක්ඛිනොපි බන්ධනා මුඤ්චාපෙසි. ද්වාරෙ විවටමත්තෙයෙව බන්ධනාගාරෙ මනුස්සා ඉච්ඡිතිච්ඡිතට්ඨානං අගමංසු. සො පනෙකොව තෙහි සද්ධිං අගන්ත්වා ඔහීයි. ආරක්ඛකෙහි ත්වං භො කස්මා න ගච්ඡසීති වුත්තෙ අහං භො පඤ්ඤාතභාවෙන ඉදානි න ගමිස්සාමි. අතීව පරිහීනගත්තොස්මි. අන්ධකාරෙ ගමිස්සාමීති වත්වා අන්ධකාරෙ ආගතෙ නික්ඛම්ම අන්තොනගරෙ විස්සාසිකානං අභාවෙන කුතො ආහාරං ලභිස්සාමීති චින්තෙන්තො නික්ඛම්ම රත්තන්ධකාරෙ ආමකසුසාන [Pg.67] මගමාසි. එත්ථාහාරං ලභිස්සාමීති. තත්ථ සො අධුනා නික්ඛිත්තමතමනුස්සං දිස්වා මනුස්සට්ඨිනා මංසං ඡින්දිත්වා සීසකපාලෙ පක්ඛිපිත්වා තීහි මනුස්සසීසෙහි කතඋද්ධනෙ ඨපෙත්වා චිතකතො ඔමුක්කඅලාතෙහි අග්ගිං කත්වා සුසානං නිබ්බාපනත්ථායා භතඋදකෙන මනුස්සට්ඨිනා ආලොලෙන්තො මංසං පචිත්වා ඔතාරෙත්වා සාඛාභඞ්ගෙන හිරිකොපීණං පටිච්ඡාදෙත්වා නිවත්ථපිලොකිකං වාතාවරණං කත්වානිසීදි. තස්මිං ඛණෙ තත්ථ පිප්පලීරුක්ඛෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස තං කිරියං දිස්වා පුච්ඡිස්සාමි තාව නන්ති තං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ. භො ත්වං ඝනතරතිමිරාකුලෙ මහාරත්තියං තත්ථ තත්ථ විකිණ්ණනරට්ඨිසමාකිණ්ණෙ සොණසිගාලාදිකුණපාදකාකුලෙ මනුස්සමංසභක්ඛයක්ඛරක්ඛසාකුලෙ තත්ථ තත්ථ පජ්ජලන්තානෙකචිතකභයානකෙ සුසානෙ මනුස්සමංසං පචිත්වා කිංකරොසීති පුච්ඡන්තී ආහ.

Bấy giờ, mười hai năm đã trôi qua trong khi người ấy sống trong ngục. Suốt thời gian ấy, dù bị cơn đói hành hạ, người ấy chưa từng xin ăn của người khác. Những ngày không nhận được thức ăn thừa còn nhiều hơn những ngày nhận được. Rồi sau khi mười hai năm trôi qua, nhà vua có một hoàng tử chào đời. Khi ấy, nhà vua cho mở tất cả các nhà ngục trong vương quốc của mình. Ngài thậm chí còn cho thả cả chim muông khỏi xiềng xích. Ngay khi cổng ngục vừa mở, những người trong ngục đã đi đến bất cứ nơi nào họ muốn. Nhưng chỉ riêng người ấy, không đi cùng họ, đã ở lại. Khi lính canh hỏi: 'Này ông, tại sao ông không đi?', người ấy đáp: 'Thưa các ngài, bây giờ tôi sẽ không đi giữa ban ngày. Thân thể tôi quá tiều tụy. Tôi sẽ đi trong bóng tối.' Nói xong, khi màn đêm buông xuống, người ấy rời đi. Nghĩ rằng: 'Trong thành, không có ai đáng tin cậy, ta sẽ kiếm thức ăn ở đâu đây?', người ấy đi ra trong đêm tối và đến nghĩa địa dành cho những xác chết không được thiêu. 'Ở đây ta sẽ kiếm được thức ăn.' Tại đó, người ấy thấy một xác người vừa mới bị vứt bỏ, bèn dùng một khúc xương người để cắt thịt, cho vào một cái sọ, đặt lên một cái bếp lò làm bằng ba cái sọ người, nhóm lửa bằng những cục than hồng lấy từ giàn thiêu, và dùng nước mang đến để dập tắt giàn thiêu, vừa dùng xương người khuấy, vừa nấu thịt. Sau khi nấu xong, người ấy lấy xuống, dùng một cành cây gãy che phần kín, lấy tấm vải rách của mình làm tấm chắn gió rồi ngồi xuống. Ngay lúc đó, một vị thiên nữ trú ngụ trên cây bồ đề ở đó, thấy hành động của người ấy, nghĩ rằng: 'Ta sẽ hỏi người này,' rồi đến gần và nói như sau: 'Này ông, trong đêm tối mịt mù, giữa nghĩa địa đáng sợ, đầy rẫy xương người vương vãi, chen chúc những loài ăn xác chết như chó và chó rừng, đầy dẫy những dạ-xoa và la-sát ăn thịt người, với nhiều giàn thiêu đang cháy đây đó, ông đang làm gì khi nấu thịt người vậy?' Vừa hỏi, vị ấy vừa nói.

5.

5.

රත්තන්ධකාරෙ කුණපාදකෙහි,සමාකුලෙ සීවථිකාය මජ්ඣෙ;

මනුස්සමංසං පචසී ධ සීසෙ,වදෙහි කිං තෙන පයොජනං තෙති.

Trong đêm tối, giữa nghĩa địa, đầy rẫy những loài ăn xác chết; ngươi nấu thịt người trong sọ người. Hãy nói cho ta biết, ngươi làm vậy có mục đích gì?

අථ සො ආහ.

Bấy giờ, người ấy nói.

6.

6.

න යාගහෙතු න ච දානහෙතු,සුසානමජ්ඣම්හි පචාමි මංසං;

ඛුදාසමං නත්ථි නරස්ස අඤ්ඤං,ඛුදාවිනාසාය පචාමිමම්භොති.

Chẳng phải vì tế lễ, cũng chẳng phải vì bố thí, mà tôi nấu thịt giữa nghĩa địa này. Đối với con người, không có gì khổ bằng cơn đói. Tôi nấu thịt này để diệt trừ cơn đói.

තතො දෙවතා තං තථා හොතු, ඉමිනා පිලොතිකෙන වාතාවරණං කරොසි. කිමත්ථමෙතන්ති පුච්ඡන්තී.

Bấy giờ, vị thiên nữ nói: 'Cứ cho là vậy đi. Ngươi dùng mảnh giẻ này để làm tấm chắn gió. Việc này có mục đích gì?' Vị ấy hỏi.

7.

7.

නිවත්ථසාඛො [Pg.68] හිරිසංවරාය,පිලොතිකං තත්ථ පසාරයන්තො;

කරොසි වාතාවරණඤ්ච සම්ම,කිමත්ථමෙතං වද පුච්ඡිතො මෙති.

Này bạn, bạn dùng cành lá che thân để giữ gìn sự hổ thẹn, lại còn giăng tấm giẻ rách kia, và làm một tấm chắn gió. Xin hãy cho tôi biết, khi được tôi hỏi, bạn làm những việc này vì mục đích gì?

සො තස්සා චික්ඛන්තො ආහ.

Vị ấy giải thích với vị nữ thần ấy rằng.

8.

8.

සුභා සුභාමිස්සිතසීතවාතො,සයං අචිත්තොව අචිත්තභාවා;

දෙහං ඵුසිත්වාන අසාධුකස්ස,අකතඤ්ඤුනො මිත්තපධංසකස්ස.

Ngọn gió mát, mang theo cả hương thơm lẫn mùi hôi, tự nó vốn vô tâm, do bản chất không có tâm thức; sau khi chạm vào thân của kẻ xấu xa, kẻ vô ơn, kẻ hủy hoại tình bạn.

9.

9.

සමාවහන්තො යදි මෙ සරීරෙ,ඵුසාති තං වායු මමා විසිත්වා;

දුක්ඛං දදාතීති විසංව තං භො,පරිවජ්ජිතුං බද්ධමිමං කුචෙලන්ති.

Nếu ngọn gió ấy, sau khi thổi qua chỗ tôi, lại chạm vào thân tôi, nó sẽ mang đến sự đau khổ, thưa bà, giống như chất độc. Để tránh điều đó, tôi đã buộc tấm giẻ bẩn này.

දෙවතා ආහ.

Vị nữ thần nói.

10.

10.

කි මකාසි භො සො කතනාසකො තෙ,ධනඤ්ච ධඤ්ඤං තව නාසයී ච;

මාතා පිතා බන්ධවො ඛෙත්ත වත්ථූ,විනාසිතා තෙන වදෙහි කිං තෙති.

Thưa ngài, kẻ vô ơn ấy đã làm gì ngài? Hắn đã hủy hoại của cải và lúa gạo của ngài chăng? Hay mẹ, cha, bà con, ruộng nương, tài sản của ngài đã bị hắn phá hoại? Xin hãy cho biết, hắn đã phá hoại cái gì của ngài?

තතො සො ආහ.

Khi ấy, vị ấy nói.

11.

11.

යං රාජතො හොති භයං මහන්තං,සබ්බස්ස හරණාදිවධාදිකඤ්ච;

අකතඤ්ඤුනා සප්පුරිසෙන හොති,ආරාව සො භො පරිවජ්ජනීයො.

Nỗi sợ hãi lớn lao đến từ nhà vua, như việc tịch thu tất cả tài sản hay xử tử, cũng có thể đến từ một người (đáng lẽ là) bậc chân nhân nhưng lại vô ơn. Thưa bà, người như vậy nên tránh xa.

12.

12.

යමත්ථි [Pg.69] චොරාරිභයඤ්හි ලොකෙ,අථො දකෙනාපි ච පාවකෙන;

අකතඤ්ඤුනා තං සකලම්පි හොති,ආරාව සො භො පරිවජ්ජනීයො.

Bất cứ sự sợ hãi nào trong đời đến từ trộm cướp, kẻ thù, hay từ nước và lửa; tất cả những điều ấy cũng đều đến từ người vô ơn. Thưa bà, người như vậy nên tránh xa.

13.

13.

පාණාතිපාතම්පි අදින්නදානං,පරස්ස දාරූපගමං මුසා ච;

මජ්ජස්ස පානං කලහඤ්ච පෙසුනං,සම්ඵං ගිරං ධුත්තජනෙහි යොගං.

Việc sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu và các chất say, cãi vã, nói lời đâm thọc, nói lời vô ích, và giao du với kẻ lừa đảo.

14.

14.

සබ්බං අනත්ථං අසිවං අනිට්ඨං,අපායිකං දුක්ඛමනන්ත මඤ්ඤං;

අකතඤ්ඤුනා සප්පුරිසෙන හොති;

ආරාව සො භො පරිවජ්ජනීයොති.

Tất cả những điều bất hạnh, tai ương, không mong muốn, những đau khổ dẫn đến đọa xứ và vô số khổ đau khác, đều đến từ một người (đáng lẽ là) bậc chân nhân nhưng lại vô ơn. Thưa bà, người như vậy nên tránh xa.

වත්වා අත්තනා අසප්පුරිසසංසග්ගෙනානුභූතං සබ්බං දුක්ඛං කථෙසි, තතො දෙවතා අහම්පි භො සත්ථුනො මඞ්ගලසුත්තදෙසනාදිවසෙ ඉමස්මිංයෙව රුක්ඛෙ නිසින්නො.

Sau khi nói như vậy, vị ấy đã kể lại tất cả những đau khổ mà mình đã trải qua do giao du với kẻ xấu. Bấy giờ, vị nữ thần nói: 'Thưa ngài, tôi cũng vậy, vào ngày Đức Bổn Sư thuyết kinh Hạnh Phúc (Maṅgala Sutta), tôi đã ngồi trên chính cái cây này.'

අසෙවනා ච බාලානං, පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා;

පූජා ච පූජනීය්‍යානං, එතං මඞ්ගල මුත්තමන්ති.

Không giao du với kẻ ngu, thân cận với bậc trí, cúng dường bậc đáng cúng dường, đây là hạnh phúc cao thượng nhất.

ගාථාය බාලස්ස දොසෙ අස්සොසිංති වත්වා තස්ස පසන්නො තං අත්තනො විමානං නෙත්වා නහාපෙත්වා දිබ්බවත්ථාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කරිත්වා දිබ්බන්නපානං දත්වා මහන්තං සක්කාරසම්මානං කත්වා අත්තනො ආනුභාවෙන තස්මිං නගරෙ රජ්ජෙ අභිසිඤ්චාපෙසි. සො තත්ථ රජ්ජං කරොන්තො දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා ආයුපරියොසානෙ යථාකම්මං ගතොති.

Nói rằng: 'Nhờ câu kệ này mà tôi đã nghe về những lỗi lầm của kẻ ngu', vị nữ thần hoan hỷ với vị ấy, bèn đưa vị ấy về thiên cung của mình, cho tắm rửa, trang điểm bằng y phục và trang sức của chư thiên, dâng cúng thức ăn và đồ uống của chư thiên, thể hiện sự tôn kính và danh dự lớn lao, rồi dùng thần lực của mình để tấn phong vị ấy làm vua của thành phố đó. Vị ấy, trong khi trị vì ở đó, đã làm các công đức như bố thí, và khi hết tuổi thọ, đã ra đi tùy theo nghiệp của mình.

15.

15.

එවං [Pg.70] අසාධුජනසඞ්ගමසන්නිවාසං,සඤ්චජ්ජ සාධුසුචිසජ්ජනසඞ්ගමෙන;

දානාදි නෙකකුසලං පරිපූරයන්තා,සග්ගා පවග්ගවිභවං අභිසම්භුනාථාති.

Như vậy, sau khi từ bỏ việc giao du và chung sống với kẻ xấu, nhờ vào sự kết giao với người hiền, người trong sạch, người đức hạnh, và viên mãn nhiều thiện nghiệp như bố thí, mong rằng quý vị sẽ đạt được sự huy hoàng của cõi trời và sự giải thoát.

චොරසහායස්ස වත්ථුං සත්තමං.

Câu chuyện về người bạn của tên trộm, thứ bảy.

18. මරුත්තබ්‍රාහ්මණස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

18. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về Bà-la-môn Marutta.

ජම්බුදීපෙ චන්දභාගා නාම ගඞ්ගාතීරෙ හොමගාමං නාම අත්ථි. තස්මිං එකො මරුත්තො නාම බ්‍රාහ්මණො පටිවසති. තදා සො වොහාරත්ථාය තක්කසීලං ගන්ත්වා ගෙහං ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ එකාය සාලාය කුට්ඨරොගා තුරං සුනඛං දිස්වා තස්මිං කාරුඤ්ඤෙන නීලවල්ලිතක්කම්බිලෙන මද්දිත්වා පායෙසි. සුනඛො වූපසන්තරොගො පාකතිකො හුත්වා බ්‍රාහ්මණෙන අත්තනො කතූපකාරං සල්ලක්ඛෙන්තො තෙනෙව සද්ධිං අගමාසි. අපරභාගෙ බ්‍රාහ්මණස්ස භරියා ගබ්භං පටිලභි, පරිපුණ්ණගබ්භාය තාය විජායනකාලෙ දාරකො තිරියම්පතිත්වා අන්තොගබ්භෙයෙව මතො. තදා තං සත්ථෙන ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දිත්වා නීහරිංසු, අථ බ්‍රාහ්මණො තං දිස්වා නිබ්බින්දහදයො ඝරාවාසං පහාය ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අරඤ්ඤෙ විහරති. අථස්ස භරියා අඤ්ඤෙන සද්ධිං සංවසන්තී අයං මං පහාය පබ්බජිතොති බ්‍රාහ්මණෙ පදුට්ඨචිත්තා භො බ්‍රාහ්මණං මාරෙහීති සාමිකෙන සද්ධිං මන්තෙසි. තෙසං මන්තනං සුනඛො සුත්වා බ්‍රාහ්මණෙනෙව සද්ධිං චරති. අථෙකදිවසං තස්සා සාමිකො තා ප සං මාරෙස්සාමීති ධනු කලාපං ගහෙත්වා නික්ඛමි, තදා තාපසො ඵලාඵලත්ථාය අරඤ්ඤං ගතො. සු න ඛො අස්සමෙයෙව ඔ හී යි. පුරිසො තාපසස්සාගමනමග්ගං ඔලොකෙන්තො ගච්ඡන්තරෙ [Pg.71] නිලීනො අච්ඡි. සුනඛො තස්ස පමාදං ඔලොකෙත්වා ධනුනො ගුණං ඛාදිත්වා ඡින්දි. සො පුන ගුණං පාකතිකං කත්වා ආරොපෙසි. එවං සො ආරොපිතං ආරොපිතං ඛාදතෙව, අථ සො පාපපුරිසො තාපසස්සාගමනං ඤත්වා තං මාරෙස්සාමීති ධනුනා සද්ධිං අගමාසි. අථස්ස සුනඛො පාදෙ ඩසිත්වා පාතෙත්වා තස්ස මුඛං ඛාදිත්වා දුබ්බලං කත්වා භුඞ්කාරමකාසි, එවඤ්හි සප්පුරිසා අත්තනො උපකාරකානං පච්චුපකාරං කරොන්ති. වුත්තඤ්හි.

Tại Diêm-phù-đề, bên bờ sông Candabhāgā, có một ngôi làng tên là Homagāma. Trong làng ấy có một vị Bà-la-môn tên là Marutta sinh sống. Một hôm, khi đang trên đường từ Takkasīla trở về nhà sau chuyến đi buôn bán, giữa đường, trong một căn nhà nghỉ, ông thấy một con chó bị bệnh phong cùi. Vì lòng thương, ông đã giã nát dây leo xanh với sữa bơ rồi cho nó uống. Con chó, sau khi khỏi bệnh và trở lại bình thường, nhận biết được ơn cứu giúp của vị Bà-la-môn, đã đi theo ông. Về sau, vợ của vị Bà-la-môn mang thai, và khi thai đã đủ tháng, đến lúc sinh, đứa bé nằm ngang và chết ngay trong bụng mẹ. Bấy giờ, người ta phải dùng dao cắt đứa bé ra từng mảnh để lấy ra. Thấy vậy, vị Bà-la-môn chán nản, từ bỏ đời sống gia đình, xuất gia làm ẩn sĩ và sống trong rừng. Bấy giờ, người vợ của ông, khi đang chung sống với một người đàn ông khác, đã khởi tâm ác ý với vị Bà-la-môn, nghĩ rằng: 'Ông ta đã bỏ ta mà đi tu', bèn bàn với chồng mình rằng: 'Hãy đi giết gã Bà-la-môn ấy đi.' Con chó nghe được cuộc bàn tính của họ, bèn đi theo vị Bà-la-môn. Một hôm, người chồng của bà ta, với ý định 'Ta sẽ giết gã ẩn sĩ', đã mang cung và ống tên ra đi. Lúc đó, vị ẩn sĩ đã vào rừng để tìm trái cây. Con chó ở lại tại am tu. Người đàn ông kia rình ở lối về của vị ẩn sĩ, nấp trong bụi rậm. Con chó thấy hắn sơ hở, liền cắn đứt dây cung. Hắn lại sửa dây cung và giương lên. Cứ mỗi lần hắn giương cung lên, con chó lại cắn đứt. Bấy giờ, gã đàn ông độc ác ấy, biết vị ẩn sĩ sắp trở về, bèn cầm cung đi đến để giết ông. Khi ấy, con chó đã cắn vào chân hắn, làm hắn ngã xuống, rồi cắn vào mặt, làm hắn suy yếu và sủa lớn. Thật vậy, bậc chân nhân luôn đền đáp ơn nghĩa cho những người đã giúp đỡ mình. Như có lời dạy rằng:

1.

1.

උපකාරං කරොන්තො සො, සුනඛො කතවෙදිකො;

සත්තූපඝාතකං කත්වා, ඉසිනො දාසි ජීවිතං.

Con chó biết ơn ấy, để đền đáp công ơn, đã tiêu diệt kẻ thù và cứu mạng sống cho vị ẩn sĩ.

2.

2.

තිරච්ඡානාපි ජානන්ති, ගුණමත්තනි කතං සදා;

ඉති උත්වාන මෙධාවී, කතඤ්ඤූ හොන්තු පාණිනොති.

Ngay cả loài vật cũng luôn biết đến công ơn người khác đã làm cho mình. Hiểu được như vậy, bậc trí tuệ hãy là người biết ơn, và mong cho các chúng sanh cũng biết ơn.

තතො තාපසො සුනඛස්ස සද්දෙනා ගන්ත්වා තස්ස තං විප්පකාරං දිස්වා කාරුඤ්ඤෙන පටිජිග්ගිත්වා වූපසන්තවණං බලප්පත්තං පොසෙත්වා තත්ථෙව වසන්තො ඣානාභිඤ්ඤං නිබ්බත්තෙත්වා ආයුපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මලොකපරායණො අහොසීති.

Bấy giờ, vị ẩn sĩ nghe tiếng sủa của con chó bèn đi đến, thấy cảnh tượng tàn ác ấy, ông đã dùng lòng bi mẫn để chăm sóc nó, nuôi dưỡng cho đến khi vết thương lành lặn và sức lực hồi phục. Trong khi sống ở đó, ông đã chứng đắc các tầng thiền và thắng trí, và khi hết tuổi thọ, ông đã tái sanh về cõi Phạm thiên.

3.

3.

සුත්වාන සාධු සුනඛෙන කතූපකාරං,මෙත්තිංදිසස්ස පකතං ඉසිනා ච සුත්වා;

සම්මා කරොථ කරුණඤ්ච පරූපකාරං,තං සබ්බදා භවති වො භවභොගහෙතූති.

Sau khi nghe về việc thiện lành là sự đền ơn của con chó, và nghe về lòng từ ái của vị ẩn sĩ, quý vị hãy thực hành đúng đắn lòng bi mẫn và sự giúp đỡ người khác. Điều đó sẽ luôn là nhân duyên mang lại cho quý vị sự tái sanh và tài sản trong các kiếp sống.

මරුත්තබ්‍රාහ්මණස්ස වත්ථුං අට්ඨමං.

Câu chuyện về Bà-la-môn Marutta, thứ tám.

19. පානීයදින්නස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

19. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về người cho nước uống.

ජම්බුදීපෙ [Pg.72] අඤ්ඤතරස්මිං ජනපදෙ කිරෙ කො මනුස්සො රට්ඨතො රට්ඨං ජනපදතො ජනපදං විචරන්තො අනුක්කමෙන චන්දභාගානදීතීරං පත්වා නාවං අභිරුහිත්වා පරතීරං ගච්ඡති. අථාපරා ගබ්භිනිත්ථී තාය එව නාවාය ගච්ඡති, අථ නාවා ගඞ්ගාමජ්ඣප්පත්තකාලෙ තස්සා කම්මජවාතා චලිංසු. තතො සා විජායිතුමසක්කොන්තී කිලන්තා පානීයං මෙ දෙථ, පිපාසිතාම්හිති මනුස්සෙ යාචි. තෙ තස්සා වචනං අසුණන්තා විය පානීයං නාදංසු, අථ සො ජානපදිකො තස්සා කරුණායන්තො තොයං ගහෙත්වා මුඛෙ ආසිඤ්චි, තස්මිං ඛණෙ සා ලද්ධස්සාසා සුඛෙන දාරකං විජායි, අථ තෙ තීරං පත්වා කතිපයදිවසෙන අත්තනො අත්තනො ඨානං පාපුණිංසු. අථාපරභාගෙ සො ජානපදිකො අඤ්ඤතරකිච්චං පටිච්ච තස්සා ඉත්ථියා වසනනගරං පත්වා තත්ථ තත්ථ ආහිණ්ඩන්තො නිවාසනට්ඨානං අලභිත්වා නගරද්වාරෙ සාලං ගන්ත්වා තත්ථ නිපජ්ජි. තස්මිංයෙව දිවසෙ චොරා නගරං පවිසිත්වා රාජගෙහෙ සන්ධිං ඡින්දිත්වා ධනසාරං ගහෙත්වා ගච්ඡන්තා රාජපුරිසෙහි අනුබන්ධා ගන්ත්වා තායෙව සාලාය ඡඩ්ඩෙත්වා පලායිංසු. අථ රාජපුරිසා ආගන්ත්වා චොරෙ අපස්සන්තා තං ජානපදිකං දිස්වා අයං චොරොති ගහෙත්වා පච්ඡාබාහං ගාළ්හං බන්ධිත්වා පුන දිවසෙ රඤ්ඤො දස්සෙසුං. රඤ්ඤා කස්මා භණෙ චොරකම්ම මකාසීති පුච්ඡිතො නාහං දෙව චොරො, ආගන්තුකොම්හීති වුත්තෙ රාජා චොරෙ පරියෙසිත්වා අලභන්තො අයමෙව චොරො, ඉමං මාරෙථාති ආණාපෙසි. රාජපුරිසෙහි තං ගාළ්හං බන්ධිත්වා ආඝාතනං නීතෙ සා ඉත්ථී තං තථා නීයමානං දිස්වා සඤ්ජානිත්වා කම්පමානහදයා මුහුත්තෙන රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා දෙව එසො [Pg.73] න චොරො ආගන්තුකො මුඤ්චථෙතං දෙවාති ආහ. රාජා තස්සා කථං අසද්දහන්තො යජ්ජෙතං මොචෙතු මිච්ඡසි. තස්සග්ඝනකං ධනං දත්වා මුඤ්චාපෙහීති, සා සාමි මම ගෙහෙ ධනං නත්ථි. අපිච මම සත්තපුත්තෙහි සද්ධිං මං දාසිං කරොහි, එතං මුඤ්ච දෙවාති ආහ, අථ රාජා ත්වං එතං අධුනාගතොති වදසි. එතං නිස්සාය පුත්තෙහි සද්ධිං අත්තානං දාසත්තං සාවෙසි. කිමෙසො තෙ ඤාති වා, උදාහු උපකාරකොති පුච්ඡන්තො ආහ.

Nghe nói, tại một tiểu quốc ở cõi Diêm-phù-đề, có một người đàn ông đi từ xứ này sang xứ khác, từ tiểu quốc này sang tiểu quốc khác, lần lượt đến bờ sông Candabhāgā, lên thuyền và đi sang bờ bên kia. Khi ấy, một người phụ nữ có thai khác cũng đi trên chính chiếc thuyền đó. Khi thuyền đến giữa dòng sông, những cơn gió chuyển dạ của bà nổi lên. Bấy giờ, bà không thể sinh con, mệt mỏi, liền xin những người trên thuyền: "Xin hãy cho tôi nước uống, tôi khát nước." Họ như không nghe lời bà, không cho nước. Bấy giờ, người đàn ông ở tiểu quốc kia, vì lòng thương xót bà, đã lấy nước đổ vào miệng bà. Ngay lúc đó, bà lấy lại hơi thở và sinh con một cách dễ dàng. Sau đó, họ đến bờ và sau vài ngày, họ đã về đến nơi ở của mình. Về sau, người đàn ông ở tiểu quốc kia vì một công việc nào đó đã đến thành phố nơi người phụ nữ ấy ở. Ông đi lang thang đây đó, không tìm được chỗ ở, liền đến một nhà nghỉ ở cổng thành và nằm xuống đó. Chính ngày hôm đó, bọn cướp vào thành, khoét vách nhà vua, lấy của cải quý giá rồi bỏ đi. Khi bị lính của vua truy đuổi, chúng đến chính nhà nghỉ đó, vứt của cải lại rồi bỏ trốn. Bấy giờ, lính của vua đến, không thấy bọn cướp, nhưng thấy người đàn ông ở tiểu quốc kia, liền bắt ông ta và nói: "Đây là tên cướp." Họ trói chặt tay ông ra sau lưng và ngày hôm sau trình lên vua. Khi được vua hỏi: "Này, tại sao ngươi làm việc trộm cắp?", ông thưa: "Tâu thiên tử, tôi không phải là kẻ cướp, tôi là khách lạ." Khi vua cho tìm kiếm bọn cướp mà không tìm thấy, ngài phán: "Chính tên này là kẻ cướp, hãy giết nó đi." Khi lính của vua trói chặt ông và dẫn đến nơi hành hình, người phụ nữ kia thấy ông bị dẫn đi như vậy, nhận ra ông, lòng run sợ, liền vội đến gần vua, đảnh lễ và thưa: "Tâu thiên tử, người này không phải là kẻ cướp, ông ấy là khách lạ. Xin thiên tử hãy thả ông ấy ra." Vua không tin lời bà, nói: "Nếu ngươi muốn thả hắn ra, hãy nộp số tiền tương đương với giá trị của hắn rồi cho thả hắn đi." Bà thưa: "Tâu chúa công, trong nhà tôi không có tiền bạc. Hơn nữa, xin hãy bắt tôi cùng với bảy đứa con của tôi làm nô tỳ, và xin hãy thả người này ra, tâu thiên tử." Bấy giờ, vua hỏi: "Ngươi nói rằng người này mới đến. Vì người này mà ngươi chịu làm nô lệ cùng với các con. Người này là bà con của ngươi, hay là người đã giúp đỡ ngươi?"

1.

1.

කිංතෙ භොති අයං පොසො, තුවං පුච්ඡාමි සංසයං;

භාතා වා තෙ පිතා හොති, පති වා දෙවරො තව.

Này bà, người đàn ông này là gì của bà? Ta hỏi bà vì còn nghi ngờ. Người ấy là anh em, là cha, là chồng, hay là em chồng của bà?

2.

2.

ඤාති සාලොහිතො කින්නු, උදාහු ඉණදායකො;

අථොපකාරකො කින්නු, කස්මාස්ස දෙසි ජීවිතංති.

Hay là bà con huyết thống, hay là chủ nợ? Hay là người có ơn, tại sao bà lại trao mạng sống cho người ấy?

තතො සා ආහ.

Bấy giờ, bà ấy thưa.

3.

3.

එසො මෙ පුරිසො දෙව, කතපුබ්බොපකාරකො;

අතාණමෙකිකං චෙසො, දුක්ඛිතං මරණෙ ඨිතං.

Tâu thiên tử, người đàn ông này của tôi là người đã làm ơn trước đây. Người này đã giúp tôi, một người đơn độc không nơi nương tựa, đau khổ, đứng trước cái chết.

4.

4.

විජායිතු මසක්කොන්තිං, ගබ්භිනිං දුක්ඛවෙදිනිං;

තොයෙන මං උපට්ඨාසි, තෙනාහං සුඛිතා තදා.

Khi tôi là người phụ nữ mang thai, cảm thọ sự đau khổ, không thể sinh con, người ấy đã giúp đỡ tôi bằng nước. Nhờ vậy, lúc đó tôi được an lạc.

5.

5.

භඞ්ගකල්ලොලමාලාය, උත්තරන්තං මහණ්ණවං;

පහාය පාතුං කූපස්ස, යාති ලොකො පිපාසිතො.

Người đời đang khát, khi vượt qua đại dương với những tràng sóng vỗ, cũng bỏ qua (nước biển) mà đi đến uống nước của giếng.

6.

6.

තථෙව විජ්ජමානෙසු, ජනෙසු මනුජාධිප,එකස්සෙව මනස්මිංහි, ගුණං තිට්ඨති සාධුකං.

Tâu chúa công của loài người, cũng vậy, giữa những người đang hiện hữu, đức hạnh chỉ tồn tại tốt đẹp trong tâm của một người mà thôi.

7.

7.

පහත්වාන මතං හත්ථිං, මංසත්ථී කෙචි ජන්තුනො;

අනුබන්ධන්ති මංසත්ථං, සසං ධාවන්ත මෙකකං.

Một số người muốn có thịt, sau khi bỏ qua con voi đã chết, lại đuổi theo vì muốn có thịt của con thỏ rừng đơn độc đang chạy.

8.

8.

තථෙව [Pg.74] විජ්ජමානෙසු, ජනෙසු මනුජාධිප;

ගුණවන්ත මනුබන්ධන්ති, සප්පුරිසං කතවෙදිකං.

Tâu chúa công của loài người, cũng vậy, giữa những người đang hiện hữu, họ chỉ đi theo người có đức hạnh, bậc chân nhân biết nhớ ơn.

9.

9.

තස්මා සප්පුරිසෙ ධම්මෙ, පතිට්ඨාස්මි නරාධිප;

අනුස්සරන්ති එතෙන, කතපුබ්බූ පකාරකං.

Vì vậy, tâu đấng nhân chủ, tôi đã an trú trong chánh pháp của bậc chân nhân. Do đó, tôi tưởng nhớ đến người đã làm ơn trước đây.

10.

10.

අහඤ්ච මම පුත්තා ච, එතෙනම්හ සුඛාපිතා;

ජීවිතම්පි පරිච්චජ්ජ, මුච්චනීයො අයං මයාති.

Tôi và các con của tôi đã được người này làm cho an lạc. Dù phải từ bỏ mạng sống, người này cũng phải được tôi cứu thoát.

තතො රාජා දොවාරිකං පක්කොසිත්වා තම්පි පුච්ඡිත්වා අධුනාගතභාවං ඤත්වා තස්සා සප්පුරිසධම්මෙ සන්තුට්ඨො තෙසං උභින්නම්පි මහන්තං යසං අනුප්පදාසි. තෙ ලද්ධයසා ත තො පට්ඨාය දානාදීනි පුඤ්ඤකම්මානි කත්වා සග්ගපරායණා අහෙසුන්ති.

Bấy giờ, nhà vua cho gọi người gác cổng đến, cũng hỏi người ấy và biết được rằng người đàn ông kia là người mới đến. Vua hài lòng về chánh pháp của bậc chân nhân nơi bà ấy, đã ban cho cả hai người họ danh vọng lớn lao. Kể từ đó, sau khi nhận được danh vọng, họ đã làm các việc phước thiện như bố thí và có cõi trời làm đích đến.

11.

11.

ධම්මෙ පතිට්ඨිතමනා අපි මාතුගාමා,එවං ලභන්ති විභවඤ්ච පසංසනඤ්ච;

ධම්මඤ්ච සාධුචරිතං මනසීකරොන්තො,ධම්මෙසු වත්තථ සදා සුචිසජ්ජනාති.

Ngay cả hàng phụ nữ, với tâm an trú trong Chánh pháp, cũng được như vậy tài sản và sự tán dương. Người trong sạch và thiện lành, hãy luôn tác ý đến Chánh pháp và hành vi tốt đẹp, và hãy luôn sống trong các pháp lành.

පානීයදින්නස්ස වත්ථුං නවමං.

Câu chuyện về người cho nước uống, thứ chín.

20. සහායස්ස පරිච්චත්තජීවිතකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

20. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về người bạn đã hy sinh mạng sống.

භගවති පරිනිබ්බුතෙ සාවත්ථියං සොමබ්‍රාහ්මණො සොමදත්තබ්‍රාහ්මණොති ද්වෙ බ්‍රාහ්මණා වසන්ති. තත්ථ සොමදත්තබ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං සොමබ්‍රාහ්මණො යෙභුය්‍යෙන දූතං කීළති. අථෙකදිවසං සොමදත්තො සොමබ්‍රාහ්මණං තෙන පරාජෙත්වා තස්ස උත්තරාසඞ්ගඤ්ච ලඤ්ඡනමුද්දිකඤ්ච ගහෙත්වා අත්තනො ගෙහං ගච්ඡන්තො සොමබ්‍රාහ්මණස්ස එහි ගෙහං ගච්ඡා- මාති [Pg.75] ආහ. තතො සොමො නාහං සම්ම එකසාටකො හුත්වා අන්තරවීථිං ඔතරිතුං සක්කොමි. ගමනතො එත්ථෙව මෙ ඨානං වරතරන්ති ආහ, සොමදත්තෙන එවං සති සම්ම ඉමං උත්තරාසඞ්ගං ගණ්හාති තස්ස තං දත්වා ඉදානි සම්ම එහීති වුත්තොපි නාගච්ඡති. පුන තෙන භො කස්මා නාගච්ඡසීති පුට්ඨො සම්ම මම හත්ථෙ මුද්දිකං අපස්සන්තා මෙ පුත්තදාරාදයො මයා සද්ධිං කලහං කරොන්තීති ආහ, අථ සො එවං සන්තෙ යදා තෙ පහොති. තදා මය්හං දෙහීති මුද්දිකම්පි දත්වා තං ගහෙත්වා ගෙහං අගමාසි. අථ තෙ එත්තකෙන සහායා අහෙසුං. අපරභාගෙ සොමදත්තබ්‍රාහ්මණං අයං පරදාරකම්මං අකාසීති මනුස්සා ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසුං. රාජා තස්ස රූපසම්පත්තිං දිස්වා රාජාණං අකත්වා මා භො පුන එවමකාසීති ඔවදිත්වා විස්සජ්ජෙසි. රාජා නං යාවතතියවාරං ඔවදන්තො විස්සජ්ජෙත්වා චතුත්ථෙවාරෙ ගච්ඡථෙතං ආඝාතනං නෙත්වා මාරෙථාති ආණාපෙසි. එවං පාපකම්මෙ නිරතා අනෙකාකාරෙන ඔවදන්තාපි න සක්කා නිවාරෙතුං. තථාහි.

Khi đức Thế Tôn đã nhập Niết-bàn, tại thành Sāvatthī, có hai vị Bà-la-môn tên là Soma và Somadatta sinh sống. Trong số đó, Bà-la-môn Soma thường hay chơi cờ bạc với Bà-la-môn Somadatta. Rồi một hôm, Somadatta thắng Soma trong ván cờ, lấy đi cả áo choàng và chiếc nhẫn có dấu ấn của ông ta, và trong khi đi về nhà mình, ông nói với Bà-la-môn Soma: "Này bạn, chúng ta hãy về nhà." Bấy giờ, Soma nói: "Này bạn, tôi không thể đi xuống đường phố chỉ với một mảnh y. Đối với tôi, ở lại đây tốt hơn là đi." Khi Somadatta nói: "Nếu vậy, này bạn, hãy lấy chiếc áo choàng này," và đưa nó cho ông ta, rồi nói: "Bây giờ, này bạn, hãy đến," ông ta vẫn không đi. Khi được hỏi lại: "Này ông, tại sao ông không đến?", ông ta trả lời: "Này bạn, khi vợ con tôi không thấy chiếc nhẫn trên tay tôi, họ sẽ cãi vã với tôi." Bấy giờ, người kia nói: "Nếu vậy, khi nào bạn có thể, hãy trả lại cho tôi," rồi đưa cả chiếc nhẫn và dẫn ông ta về nhà. Do đó, họ đã trở thành bạn bè. Về sau, người ta bắt Bà-la-môn Somadatta vì tội thông dâm với vợ người khác và dẫn đến trình vua. Nhà vua thấy ông ta có tướng mạo tốt đẹp nên không ra lệnh trừng phạt, chỉ khuyên răn: "Này ông, đừng làm như vậy nữa," rồi thả ông ta đi. Nhà vua đã khuyên răn và tha cho ông ta đến lần thứ ba, nhưng đến lần thứ tư, ngài ra lệnh: "Hãy đi, dẫn tên này đến pháp trường và xử tử." Những kẻ say mê việc ác như vậy, dù được khuyên răn bằng nhiều cách, cũng không thể ngăn cản được. Thật vậy.

1.

1.

සොණා චෙව සිගාලා ච, වායසා නීලමක්ඛිකා;

ඉච්චෙතෙ කුණපෙ සත්තා, න සක්කා තෙ නිසෙධිතුං.

"Chó và chó rừng, quạ và ruồi xanh; những sinh vật này ham thích tử thi, không thể nào ngăn cản chúng được."

2.

2.

තථා පාණාතිපාතෙසු, පරදාරෙ සුරාය ච;

මුසාවාදෙසු ථෙය්‍යෙසු, සත්තසත්තා න වාරියාති.

"Cũng vậy, trong việc sát sanh, tà dâm và rượu chè; trong việc nói dối và trộm cắp, những chúng sanh đã đắm chìm thì không thể ngăn cản."

තතො රාජපුරිසා තං බන්ධිත්වා පක්කමිංසු. තදා සොමබ්‍රාහ්මණො සොමදත්තං තථා නීයමානං දිස්වා කම්පමානහදයො රාජපුරිසානං සන්තිකං ගන්ත්වා ඉමං භො මුහුත්තං මා මාරෙථ. යාව රාජානං ජානාපෙස්සාමීති වත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා ඨිතො දෙව මම ජීවිතං සොමදත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස දස්සාමි. එතං මුඤ්චථ. යදි මාරෙතුකාමා, මං මාරෙථාති ආහ. රාජා තුණ්හී අහොසි, රාජපුරිසා සොමදත්තං මුඤ්චිත්වා [Pg.76] සොමබ්‍රාහ්මණං ආඝාතනං නෙත්වා මාරෙසුං, අහො කතඤ්ඤුනො කතවෙදිතා.

Bấy giờ, lính của vua trói ông ta lại và dẫn đi. Khi ấy, Bà-la-môn Soma thấy Somadatta bị dẫn đi như vậy, lòng run sợ, liền đến gần lính của vua và nói: "Này các ông, xin đừng giết người này trong giây lát. Để tôi đi tâu với đức vua." Nói xong, ông đến gần vua, đảnh lễ và đứng thưa: "Tâu Đại vương, tôi xin dâng mạng sống của tôi cho Bà-la-môn Somadatta. Xin hãy thả ông ấy ra. Nếu muốn giết, xin hãy giết tôi." Nhà vua im lặng. Lính của vua thả Somadatta, dẫn Bà-la-môn Soma đến pháp trường và xử tử. Ôi, lòng biết ơn và sự đền ơn của người tri ân!

හොති චෙත්ථ.

Về việc này, có câu kệ rằng:

3.

3.

කකූපකාර මත්තානං, සරන්තා කෙචි මානුසා;

ජීවිතං දෙන්ති සොමොව, සොමදත්තස්ස අත්තනොති.

"Một số người, khi nhớ lại dù chỉ một sự giúp đỡ nhỏ, đã hy sinh mạng sống của mình, như Soma đã làm cho Somadatta."

සො තෙන ජීවිතදානෙන දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිත්වා මහන්තෙ කනකවිමානෙ දෙවච්ඡරාසහස්සපරිවුතො දිබ්බසම්පත්තිමනුභොන්තො පටිවසති. තදා සොමදත්තබ්‍රාහ්මණො එසො මං මරණප්පත්තං මොචෙසීති වත්වා තස්සත්ථාය දානං දත්වා පත්තිං අදාසි. තාවදෙවස්ස තතො බහුතරං දෙවිස්සරියං අහොසි දෙවානුභාවඤ්ච. තතො සො සොමදෙවො අත්තනො දෙවිස්සරියං ඔලොකෙන්තො සහායස්ස අත්තනො ජීවිතදානං අද්දස. දිස්වා අත්තභාවං විජහිත්වා මාණවකවණ්ණෙන සොමදත්තබ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා අත්තානං දෙවලොකෙ නිබ්බත්තභාවං පකාසෙත්වා තං ගහෙත්වා අත්තනො ආනුභාවෙන දෙවලොකං නෙත්වා යථාකාමං සම්පත්ති මනුභවාති වත්වා සත්තාහං දෙවස්සරියං දත්වා සත්තමෙ දිවසෙ නෙත්වා තස්ස ගෙහෙයෙව පතිට්ඨාපෙසි. තත්ථ හි දිබ්බසම්පත්ති මනුභූතස්ස මනුස්සසම්පත්ති පටික්කුලා හොති. තතො සො දිබ්බසම්පත්තිමනුස්සරන්තො කිසො දුබ්බලො උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතො අහොසි. අථෙකදිවසං දෙවපුත්තො තං ඔලොකෙන්තො තථා දුක්ඛප්පත්තං දිස්වා න සක්කා මනුස්සෙන දිබ්බසම්පත්තිමනුභවිතුන්ති ඉච්ඡිතිච්ඡිතසම්පත්තිදායකං එකං චින්තාමණිං දත්වා තස්ස භරියම්පි අත්තනො ආනුභාවෙන රූපවන්ථං යසවන්තං වණ්ණවන්තං අතික්කන්තමනුස්සිත්ථිවණ්ණං අකාසි, අපරභාගෙ තෙ ජයම්පතිකා පච්චක්ඛතො දිට්ඨදිබ්බසම්පත්තිවිභවා දානං දත්වා සීලං රක්ඛිත්වා සහායදෙවපුත්තස්ස සන්තිකෙයෙව නිබ්බත්තිංසූති.

Nhờ việc bố thí mạng sống ấy, ông được tái sanh vào cõi trời, sống trong một thiên cung bằng vàng rộng lớn, được vây quanh bởi hàng ngàn thiên nữ, hưởng thụ tài sản cõi trời. Khi ấy, Bà-la-môn Somadatta nói: "Người này đã cứu ta khỏi cái chết," rồi làm phước bố thí và hồi hướng công đức cho ông. Ngay lập tức, tài sản và oai lực cõi trời của vị ấy lại càng tăng thêm nhiều hơn nữa. Bấy giờ, thiên tử Soma ấy khi quán xét tài sản cõi trời của mình, đã thấy được việc bạn mình đã hy sinh mạng sống cho mình. Thấy vậy, vị ấy từ bỏ thân tướng của mình, hiện ra dưới hình dạng một thanh niên, đến gần Bà-la-môn Somadatta, chào hỏi thân mật và cho biết mình đã tái sanh vào cõi trời. Vị ấy dùng oai lực của mình đưa ông lên cõi trời và nói: "Hãy hưởng thụ tài sản theo ý muốn," rồi ban cho ông tài sản cõi trời trong bảy ngày, và vào ngày thứ bảy, đưa ông trở về và đặt tại nhà của ông. Ở đó, đối với người đã hưởng thụ tài sản cõi trời, tài sản của cõi người trở nên đáng chán. Bấy giờ, ông ta vì tưởng nhớ đến tài sản cõi trời mà trở nên gầy gò, yếu ớt, da dẻ xanh xao. Rồi một hôm, vị thiên tử nhìn thấy ông đau khổ như vậy, nghĩ rằng: "Con người không thể hưởng thụ tài sản cõi trời," liền ban cho ông một viên ngọc như ý, có khả năng ban cho mọi tài sản mong muốn. Vị ấy cũng dùng oai lực của mình làm cho vợ của ông trở nên xinh đẹp, danh tiếng, có dung sắc vượt hơn cả dung sắc của phụ nữ cõi người. Về sau, đôi vợ chồng ấy, sau khi đã tận mắt chứng kiến sự huy hoàng của tài sản cõi trời, đã làm phước bố thí, giữ gìn giới luật và được tái sanh ngay tại nơi ở của người bạn thiên tử của họ.

4.

4.

මන්දෙන [Pg.77] නන්දිතමනා උපකාරකෙන,පාණම්පි දෙන්ති සුජනා ඉති චින්තයිත්වා;

මිත්තද්දු මා භවථ භො උපකාරකස්ස;

පාසංසියා භවථ සාධුජනෙහි නිච්චංති.

"Với tâm hoan hỷ bởi sự giúp đỡ dù nhỏ, người tốt, suy nghĩ như vậy, đã hy sinh cả mạng sống. Này các ông, đừng trở thành kẻ phản bạn đối với người đã giúp đỡ; hãy luôn được những người thiện lành tán thán."

සහායස්ස පරිච්චත්තජීවිතකස්ස වත්ථුං දසමං.

Câu chuyện về người đã hy sinh mạng sống cho bạn, là câu chuyện thứ mười.

නන්දියරාජවග්ගො දුතියො.

Phẩm vua Nandiya, là phẩm thứ hai.

යක්ඛවඤ්චිතවග්ගො

Phẩm Bị Dạ-xoa Lừa Gạt

21. යක්ඛවඤ්චිත වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

21. Trong câu chuyện Bị Dạ-xoa Lừa Gạt, đây là câu chuyện tuần tự.

භගවති [Pg.79] පරිනිබ්බුතම්හි කොසලරඤ්ඤො කිර ජනපදෙ තුණ්ඩගාමොනාම අහොසි. තත්ථෙකො බුද්ධදාසො නාම මනුස්සො ‘‘යාවජීවං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි. බුද්ධො මෙ සරණං තාණං ලෙණං පරායණන්ති’’ එවං ජීවිතපරියන්තං බුද්ධං සරණං ගතො පටිවසති, තස්මිං සමයෙ එකො ජනපදවාසිකො තත්ථ තත්ථ ආහිණ්ඩන්තො තං තුණ්ඩගාමං පත්වා තස්සෙව ඝරෙ නිවාසං කප්පෙසි, තස්ස පන ජානපදිකස්ස සරීරෙ එකො යක්ඛො ආවිසිත්වා පීළෙති, තදා තස්ස ගාමස්ස පවිසනකාලෙ යක්ඛො බුද්ධදාසො පාසකස්ස ගුණතෙජෙන තස්ස ගෙහං පවිසිතුං අසක්කොන්තො තං මුඤ්චිත්වා බහිගාමෙ සත්තාහං අට්ඨාසි තස්සාගමනං ඔලොකෙන්තො. තතො සො ජානපදිකො සත්තදිවසං තත්ථ වසිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ සකරට්ඨං ගන්තුකාමො ගාමා නික්ඛමි. අථ තං තථා නික්ඛන්තං දිස්වා යක්ඛො අග්ගහෙසි, අථ සො තං එත්තකං කාලං කුහිංගතොසීති පුච්ඡි. යක්ඛො භො තවත්ථාය එත්ථ වසන්තස්ස මෙ සත්තාහං අතික්කන්තන්ති. තතො සො කො තෙ මයා අත්ථො, කිං තෙ දම්මීති, අථ යක්ඛෙන භො අහං ඛුදාය පීළිතො භත්තෙන මෙ අත්ථොති වුත්තො සො එවං සති කස්මා මං අන්තොගෙහෙ වසන්තං න ගණ්හීති ආහ. යක්ඛෙන භො තස්මිං ඝරෙ බුද්ධං සරණං ගතො එකො උපසකො අත්ථි, තස්ස සීලතෙජෙන ගෙහං පවිසිතුමසක්කොන්තො අට්ඨාසින්ති වුත්තො ජානපදිකො සරණං නාම කින්ති අජානන්තො කින්ති වත්වා සො සරණං අග්ගහෙසීති යක්ඛං පුච්ඡි. යක්ඛො ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති වත්වා සරණං අග්ගහෙසීති ආහ. තං සුත්වා ජානපදිකො ඉදානි ඉමං වඤ්චෙස්සාමීති චින්තෙත්වා තෙනහි යක්ඛ අහම්පි බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමීති ආහ. එවං වුත්තමත්තෙයෙව යක්ඛො මහාසද්දං කරොන්තො භ යෙ න භමන්තො [Pg.80] පලායි, එවං සම්මාසම්බුද්ධස්ස සරණං ඉධලොකෙ භයො පද්දව නිවාරණත්ථං හොති, පරලොකෙ සග්ගමොක්ඛාවහං. තථාහි.

Nghe nói, sau khi đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, tại xứ của vua nước Kosala có một ngôi làng tên là Tuṇḍagāma. Tại nơi ấy, có một người tên là Buddhadāsa đã quy y Phật trọn đời, sống với tâm niệm rằng: ‘Tôi xin trọn đời quy y Phật. Đức Phật là nơi nương tựa, là nơi che chở, là nơi ẩn náu, là nơi cứu cánh của tôi.’ Vào thời ấy, có một người dân quê đi lang thang đây đó, đến làng Tuṇḍagāma và xin trọ lại tại nhà của người ấy. Nhưng trong thân của người dân quê kia có một con quỷ dạ-xoa nhập vào và làm cho khổ sở. Khi người ấy vào làng, do oai lực đức hạnh của người cận sự nam Buddhadāsa, con quỷ dạ-xoa không thể vào nhà của ông được, nên nó đã rời khỏi người kia và ở lại ngoài làng suốt bảy ngày để chờ đợi người ấy trở ra. Sau đó, người dân quê kia ở lại đó bảy ngày, đến ngày thứ bảy, muốn trở về xứ của mình, bèn rời khỏi làng. Khi thấy người ấy ra đi như vậy, con quỷ dạ-xoa liền bắt lấy. Bấy giờ, người ấy hỏi nó: ‘Suốt thời gian qua ngươi đã đi đâu?’ Con quỷ dạ-xoa đáp: ‘Này ông, vì ông mà tôi đã ở lại đây suốt bảy ngày qua.’ Người kia hỏi: ‘Ngươi cần gì ở ta, ta sẽ cho ngươi cái gì?’ Khi con quỷ dạ-xoa nói: ‘Này ông, tôi đang bị đói hành hạ, tôi cần thức ăn,’ người kia liền hỏi: ‘Nếu vậy, tại sao ngươi không bắt ta khi ta đang ở trong nhà?’ Con quỷ dạ-xoa đáp: ‘Này ông, trong nhà đó có một người cận sự nam đã quy y Phật. Do oai lực giới hạnh của người ấy, tôi không thể vào nhà được nên đã phải ở lại bên ngoài.’ Người dân quê không biết quy y là gì, bèn hỏi con quỷ dạ-xoa: ‘Người ấy đã nói gì mà quy y được vậy?’ Con quỷ dạ-xoa đáp: ‘Người ấy đã nói: “Tôi xin quy y Phật” và đã quy y.’ Nghe vậy, người dân quê nghĩ rằng: ‘Bây giờ ta sẽ lừa gạt nó,’ rồi nói: ‘Này dạ-xoa, vậy thì ta cũng xin quy y Phật.’ Vừa dứt lời, con quỷ dạ-xoa la lên một tiếng lớn, hoảng sợ, run rẩy rồi bỏ chạy. Như vậy, việc quy y đức Chánh Đẳng Giác ở đời này có tác dụng ngăn ngừa sự sợ hãi và tai họa, ở đời sau thì đem lại cõi trời và sự giải thoát. Thật vậy.

1.

1.

බුද්ධොති වචනං එතං, අමනුස්සානං භයාවහං;

බුද්ධභත්තිකජන්තූනං, සබ්බදා මුදමාවහං.

Lời nói ‘Buddho’ này, gây kinh sợ cho loài phi nhân; còn với chúng sanh có lòng sùng kính Phật, luôn luôn mang lại niềm hân hoan.

2.

2.

සබ්බොපද්දවනාසාය, පච්චක්ඛදිබ්බමොසධං;

දිබ්බමන්තං මහාතෙජං, මහායන්තං මහබ්භුතං.

Là linh dược thần diệu thấy ngay, để tiêu trừ mọi tai ương hoạn nạn; là thần chú oai lực lớn, là bùa hộ mệnh vĩ đại, là điều kỳ diệu lớn lao.

3.

3.

තස්මා සො දාරුණො යක්ඛො,දිස්වා තං සරණෙ ඨිථං;

උබ්බිග්ගො ච භයප්පත්තො,ලොමහට්ඨො ච ඡම්භීතො.

Vì thế, con dạ-xoa hung dữ kia, thấy người ấy an trú trong nơi quy y; đã trở nên kinh hãi và sợ sệt, lông tóc dựng đứng và khiếp đảm.

4.

4.

භමන්තො ධාවිතං දිස්වා, තිමිරොව සුරියුග්ගතෙ,සිම්බලිතූලභට්ඨංව, චණ්ඩවාතෙන ඛණ්ඩිතං.

Nó quay cuồng rồi bỏ chạy, như bóng tối tan biến khi mặt trời mọc, như cụm bông gòn bị thổi tung, bởi một trận cuồng phong dữ dội.

5.

5.

යං දුක්ඛං රාජචොරාරි, යක්ඛපෙතා දිසම්භවං;

නිච්ඡන්තෙන මනුස්සෙන, ගන්තබ්බං සරණත්තයංති.

Những khổ đau do vua chúa, trộm cướp, kẻ thù, do dạ-xoa, ngạ quỷ, và các phương trời sanh khởi; người không mong muốn những điều ấy, nên đi đến quy y Tam Bảo.

තතො ජානපදිකො සරණාගමනෙ මහාගුණං මහානිසංසං ඔලොකෙත්වා බුද්ධෙ සගාරවො සප්පෙමො ‘‘ජීවිතපරියන්තං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති සරණං ගන්ත්වා තෙනෙව සරණාගමනානුභාවෙන ජීවිතපරියොසානෙ සුත්තප්පබුද්ධොවිය දෙවලොකෙ නිබ්බත්තීති.

Bấy giờ, người dân quê kia thấy được công đức lớn lao và lợi ích to lớn của việc quy y, sanh lòng kính trọng và yêu mến đối với đức Phật, đã quy y rằng: ‘Con xin trọn đời quy y Phật.’ Và nhờ oai lực của việc quy y ấy, khi mạng chung, người ấy đã được tái sanh vào cõi trời như người vừa tỉnh giấc ngủ.

6.

6.

දිස්වාන එවං සරණං ගතං තං,අපෙන්ති යක්ඛාපි මහබ්භයෙන;

පාලෙථ සීලං සරණඤ්ච තස්මා,ජහාථ දුරිතං සුගතිං භජව්හොති.

Thấy người như vậy đã quy y, dù dạ-xoa cũng kinh sợ bỏ đi; vì thế, hãy giữ gìn giới và nơi nương tựa, hãy từ bỏ điều ác, để đạt đến cõi lành.

යක්ඛවඤ්චිතවත්ථුං පථමං.

Câu chuyện lừa gạt dạ-xoa, thứ nhất.

22. මිච්ඡදිට්ඨිකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

22. Trong câu chuyện về người có tà kiến, đây là phần trình bày tuần tự.

භගවති [Pg.81] ධරමානෙ රාජගහනගරෙ කිර එකො බ්‍රහ්මභත්තිකො මිච්ඡාදිට්ඨිකො පටිවසති, තත්ථෙව සම්මාදිට්ඨිකොපි. තෙසං උභින්නම්පි ද්වෙ පුත්තා අහෙසුං. තෙ එකතො කීළන්තා වඩ්ඪන්ති. අථාපරභාගෙ ගුළකීළංකීළන්තානං සම්මාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො ‘‘නමො බුද්ධයා’’ති වත්වා ගුළ්හං ඛිපන්තො දිවසෙ දිවසෙ ජිනාති. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො ‘‘නමො බ්‍රහ්මුනො’’ති වත්වා ඛිපන්තො පරාජෙති, තතො මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො නිච්චං ජිනන්තං සම්මාදිට්ඨිකං කුමාරං දිස්වා සම්ම ත්වං නිච්චමෙව ජිනාසි, කිං වත්වා ගුළං ඛිපසීති පුච්ඡි. සොහං සම්ම ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වත්වා ඛිපාමීති ආහ. සොපි තතො පට්ඨාය ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වත්වා ඛිපති, අථ තෙ යෙභුය්‍යෙන දූතෙ සමසමාව හොන්ති. අපරභාගෙ මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො පිතරා සද්ධිං දාරූනමත්ථාය වනං ගන්ත්වා සකටෙන දාරුං ගහෙත්වා ආගච්ඡන්තො නගරද්වාරසමීපෙ සකටං විස්සජ්ජෙත්වා තිණෙ ඛාදනත්ථාය ගොණෙ විස්සජ්ජෙසි, ගොණා තිණං ඛාදන්තො අඤ්ඤෙහි ගොරූපෙහි සද්ධිං අන්තොනගරං පවිසිංසු. අථස්ස පිතා ගොණෙ පරියෙසන්තො සකටං ඔලොකෙහීති පුත්තං නිවත්තෙත්වා නගරං පවිට්ඨො අහොසි, අථ සායණ්හෙ ජාතෙ මනුස්සා නගරද්වාරං පිදහිංසු, තතො කුමාරො බහිනගරෙ දාරුසකටස්ස හෙට්ඨා සයන්තො නිද්දූපගතො අහොසි. අථ තස්සා රත්තියා සම්මාදිට්ඨිකො ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො චාති ද්වෙ යක්ඛා ගොචරං පරියෙසමානා සකටස්ස හෙට්ඨා නිපන්නං කුමාරං අද්දසංසු, තෙසු මිච්ඡාදිට්ඨිකො ඉමං ඛාදාමීති ආහ. අථාපරො මා එව මකාසි, ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වාචකො එසොති, ඛාදාමෙවෙතන්ති වත්වා ඉතරෙන යාවතතියං වාරියමානොපි ගන්ත්වා තස්ස පාදෙ ගහෙත්වා ආකඩ්ඪි. තස්මිං ඛණෙ දාරකො පුබ්බපරිචයෙන ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති ආහ තං සුත්වා යක්ඛො භයප්පත්තො ලොමහට්ඨො [Pg.82] හත්ථං විස්සජ්ජෙත්වා පටික්කම්ම අට්ඨාසි. අහො අච්ඡරියං බුද්ධානුභාවං අබ්භුතං, එවං අත්තං අනීය්‍යාතෙත්වා පරිචයෙන ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වුත්තස්සපි භයං ඡම්භිතත්තං උපද්දවං වා න හොති. පගෙව අත්තං නීය්‍යාතෙත්වා යාවජීවං බුද්ධං සරණං ගතස්සාති. වුත්තඤ්හි.

Khi Đức Thế Tôn còn tại thế, nghe nói tại thành Vương Xá có một người sùng bái Phạm Thiên, theo tà kiến, và cũng có một người theo chánh kiến. Cả hai người đều có hai con trai. Chúng cùng nhau chơi đùa và lớn lên. Về sau, khi chơi trò bắn bi, con trai của người chánh kiến nói 'Namo Buddhāya' (Nam mô Phật) rồi bắn bi và ngày nào cũng thắng. Con trai của người tà kiến nói 'Namo Brahmuno' (Nam mô Phạm Thiên) rồi bắn và bị thua. Do đó, con trai của người tà kiến thấy cậu bé chánh kiến luôn thắng, liền hỏi: 'Này bạn, bạn luôn luôn thắng, bạn nói gì rồi bắn bi vậy?' Người kia đáp: 'Này bạn, tôi nói 'Namo Buddhāya' rồi bắn.' Cậu bé kia cũng từ đó bắt đầu nói 'Namo Buddhāya' rồi bắn, và từ đó họ thường hòa nhau trong trò chơi. Về sau, con trai của người tà kiến cùng cha vào rừng để lấy củi. Sau khi chất củi lên xe và trở về, gần cổng thành, cậu dừng xe lại và thả bò ra để ăn cỏ. Đàn bò ăn cỏ rồi đi theo những con bò khác vào trong thành. Cha cậu đi tìm bò, dặn con trai trông xe rồi vào thành. Khi trời tối, người ta đóng cổng thành lại. Cậu bé ở ngoài thành, nằm ngủ dưới gầm xe củi. Đêm đó, hai dạ xoa, một chánh kiến và một tà kiến, đi tìm mồi và thấy cậu bé đang nằm dưới gầm xe. Trong hai người, dạ xoa tà kiến nói: 'Ta sẽ ăn nó.' Dạ xoa kia nói: 'Đừng làm vậy, nó là người niệm 'Namo Buddhāya'.' Dạ xoa tà kiến nói: 'Ta nhất định phải ăn' và dù bị người kia cản đến ba lần, nó vẫn đến nắm chân cậu bé và kéo. Ngay lúc đó, cậu bé do thói quen cũ liền nói: 'Namo Buddhāya.' Nghe vậy, dạ xoa sợ hãi, lông tóc dựng đứng, buông tay ra, lùi lại và đứng yên. Ôi, thật kỳ diệu, oai lực của Đức Phật thật phi thường! Ngay cả người chưa quy y, chỉ do thói quen mà nói 'Namo Buddhāya' cũng không gặp sợ hãi, kinh hoàng hay tai họa. Huống chi là người đã quy y, trọn đời nương tựa vào Đức Phật. Như có lời dạy rằng:

1.

1.

යථාපි සිඛිනො නාදං, භුජඞ්ගානං භයාවහං;

එවං බුද්ධොති වචනං, අමනුස්සානං භයාවහං.

Như tiếng kêu của chim công, là nỗi kinh hoàng cho loài rắn; Cũng vậy, lời niệm 'Phật', là nỗi kinh hoàng cho loài phi nhân.

2.

2.

යථා මන්තස්ස ජප්පෙන, විලයං යාති කිබ්බිසං;

එවං බුද්ධොති වචනෙන, අපයන්ති පිසාචකා.

Như nhờ trì tụng thần chú, tội lỗi được tiêu tan; Cũng vậy, nhờ lời niệm 'Phật', các loài quỷ tiệp tật đều lánh xa.

3.

3.

අග්ගිං දිස්වා යථා සිත්ථං, දූරතොව විලීයති;

දිස්වානෙවං සරණගතං, පෙතා පෙන්තිව දූරතො.

Như sáp khi thấy lửa, từ xa đã tan chảy; Cũng vậy, khi thấy người quy y, các loài ngạ quỷ từ xa đã trốn chạy.

4.

4.

පවරං බුද්ධඉච්චෙත, මක්ඛරද්වයමබ්භුතං;

සබ්බො පද්දවනාසාය, ථිරපාකාර මුග්ගතං.

Hai âm 'Phật-đà' cao quý, thật là kỳ diệu; Là bức thành kiên cố cao vời, để hủy diệt mọi tai ương.

5.

5.

සත්තරතනපාසාදං, තමෙව වජිරං ගුහං;

තමෙව නාවං දීපං තං, තමෙව කවචං සුභං.

Đó chính là cung điện bảy báu, là hang động kim cương; Đó chính là con thuyền, là hòn đảo, là áo giáp tốt lành.

6.

6.

තමෙව සිරසි භාසන්තං, කිරීටං රතනාමයං;

ලලාටෙ තිලකං රම්මං, කප්පූරං නයනද්වයෙ.

Đó chính là vương miện bằng báu vật, tỏa sáng trên đầu; Là dấu son đẹp đẽ trên trán, là long não cho đôi mắt.

7.

7.

තාඩඞ්කං කණ්ණයුගලෙ, සොණ්ණමාලා ගලෙ සුභා;

එකාවළි තාරහාර, භාරා ජත්තුසු ලඞ්කතා.

Là đôi hoa tai cho hai tai, là vòng hoa vàng đẹp trên cổ; Là chuỗi ngọc trai một vòng, là trang sức trên vai.

8.

8.

අඞ්ගදං බාහුමූලස්ස, කරග්ගෙ වලයං තථා;

අඞ්ගුලිස්වඞ්ගුලියඤ්ච, ඛග්ගං මඞ්ගලසම්මතං.

Là vòng đeo trên bắp tay, cũng là vòng đeo trên cổ tay; Là nhẫn trên các ngón tay, và là thanh gươm được xem là cát tường.

9.

9.

සොණ්ණා තපත්ත මුණ්හීසං, සබාණංව සරාසනං;

තමෙව සබ්බාලඞ්කාරං, තමෙව දුරිතාපහං.

Là lọng vàng, là khăn đội đầu, là cung tên cùng với mũi tên; Đó chính là tất cả trang sức, chính là vật trừ diệt điều ác.

10.

10.

තස්මා [Pg.83] හි පණ්ඩිතො පොසො,ලොකලොචනසත්ථුනො;

සරණං තස්ස ගන්තෙව,ගුණනාමං එහිපස්සිකං.

Vì vậy, người trí tuệ, nên quy y nơi Bậc Thầy, con mắt của thế gian; Danh hiệu và đức hạnh của Ngài là điều 'đến để thấy'.

11.

11.

නමොති වචනං පුබ්බං, බුද්ධායෙති ගිරං තදා;

සුපන්තෙන කුමාරෙන, මිච්ඡාදිට්ඨිකසූනුනා.

Lời 'Namo' trước, rồi đến tiếng 'Buddhāya'; đã được thốt ra bởi cậu bé đang ngủ, con trai của người tà kiến.

12.

12.

සුත්වා වුත්තං පිසා චාපි, මනුස්සකුණපෙ රතා;

න හිංසන්ති අහො බුද්ධ, ගුණසාරමහන්තතාති.

Nghe lời ấy được nói ra, ngay cả loài quỷ tiệp tật ưa thích xác người cũng không hãm hại. Ôi, sự vĩ đại của tinh túy đức hạnh của Đức Phật!

අථ සම්මාදිට්ඨිකයක්ඛො මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස යක්ඛස්ස එවමාහ, අයුත්තං භො තයා කතං. බුද්ධගුණෙ පහාරො දින්නො, දණ්ඩකම්මං තයා කාතබ්බංති, තෙන කිංමයා සම්ම කාතබ්බන්ති වුත්තෙ බුභුක්ඛිතස්ස ආහාරං දෙහීති ආහ. තතො සො සාධූති වත්වා යාවාහං ආගච්ඡාමි, ත්වං තාවෙත්ථ වච්ඡාහීති වත්වා බිම්බිසාරරඤ්ඤො කඤ්චනතට්ටකෙ වඩ්ඪිතං රසභොජනං ආහරිත්වා කුමාරස්ස පිතුවණ්ණෙන දාරකං භොජෙත්වා පුන කුමාරෙන වුත්තබුද්ධවචනඤ්ච අත්තනා කතවායාමං චාති සබ්බං තට්ටකෙ ලිඛිත්වා ඉදං රඤ්ඤොයෙව පඤ්ඤායතූති අධිට්ඨාය අගමංසු, අථ පභාතාය රත්තියා රඤ්ඤො භොජනකාලෙ රාජපුරිසා තත්ථ තට්ටකං අදිස්වා නගරං උපපරික්ඛන්තා සකටෙ දාරකඤ්ච තට්ටකඤ්ච දිස්වා තට්ටකෙන සද්ධිං තං ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසුං. රාජා තට්ටකෙ අක්ඛරාදීනි දිස්වා වාචෙත්වා තස්ස ගුණෙ පසන්නො මහන්තෙන යසෙන සද්ධිං සෙට්ඨිට්ඨානමදාසි.

Khi ấy, dạ xoa chánh kiến nói với dạ xoa tà kiến rằng: 'Này ông, ông đã làm điều không đúng. Ông đã xúc phạm đến đức hạnh của Đức Phật, ông phải chịu hình phạt.' Khi được hỏi: 'Này bạn, tôi phải làm gì?', dạ xoa kia đáp: 'Hãy cho cậu bé đang đói thức ăn.' Dạ xoa tà kiến nói 'Lành thay' rồi bảo: 'Trong khi tôi đi, bạn hãy ở lại đây.' Sau đó, nó đến lấy bữa ăn ngon lành được dọn trên đĩa vàng của vua Bimbisāra, hiện ra dưới hình dạng cha của cậu bé, cho cậu bé ăn. Rồi nó viết tất cả mọi chuyện lên đĩa: lời niệm Phật của cậu bé và nỗ lực của chính nó (muốn hãm hại). Nó chú nguyện rằng: 'Chỉ có nhà vua mới hiểu được điều này' rồi cả hai cùng đi. Sáng hôm sau, vào giờ vua dùng bữa, các thị vệ không thấy chiếc đĩa vàng đâu. Họ đi tìm khắp thành phố và thấy cậu bé cùng chiếc đĩa ở chỗ xe củi. Họ bắt cậu bé cùng với chiếc đĩa và trình lên vua. Nhà vua thấy các chữ trên đĩa, cho đọc lên, và hoan hỷ với đức hạnh của cậu bé, đã ban cho cậu chức vị trưởng giả cùng với danh vọng lớn lao.

13.

13.

ජිනස්ස නාමං සුපිනෙන පෙවං,න හොති භීතිං ලපනෙන යස්මා;

තස්මා මුනින්දං සතතං සරාථ,ගුණෙ සරන්තා සරණඤ්ච යාථාති.

Vì rằng ngay cả trong giấc mơ, khi lẩm nhẩm danh hiệu của Bậc Chiến Thắng, cũng không có sự sợ hãi; Do đó, hãy luôn tưởng nhớ đến Bậc Tôn Chủ của các bậc Thánh, và khi tưởng nhớ đến các đức hạnh của Ngài, hãy đi đến nơi nương tựa.

මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස වත්ථුං දුතියං.

Câu chuyện về người tà kiến, thứ hai.

23. පාදපීඨිකාය වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

23. Trong câu chuyện về chiếc ghế dựa chân, đây là phần tự sự tuần tự.

ජම්බුදීපෙ [Pg.84] මහාබොධිතො කිර දක්ඛිණපස්සෙ එතං පච්චන්තනගරං අහොසි. තත්ථ සද්ධාසම්පන්නො රතනත්තයමාමකො එකො උපාසකො පටිවසති. තදා එකො ඛීණාසවො භගවතා පරිභුත්තං පාදපීඨං ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා ගතගතට්ඨානෙ පූජෙන්තො අනුක්කමෙන තං නගරං සම්පාපුණිත්වා සුනිවත්ථො සුපාරුතො පත්තං ගහෙත්වා අන්තරවීථිං පටිපජ්ජි යුගමත්තදසො පබ්බජ්ජාලීලාය ජනං පරිතොසෙන්තො. අථ සො උපාසකො තථා ගච්ඡන්තං ථෙරං දිස්වා පසන්නමානසො උපගන්ත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පත්තං ගහෙත්වා භොජෙත්වා නිබද්ධං මම ගෙහං ආගමනමිච්ඡාමි, මමානුකම්පාය එත්ථෙව වසථ සාමීති යාචිත්වා නගරාසන්නෙ රමණීයෙ වනසණ්ඩෙ නදීකූලෙ පණ්ණසාලං කත්වා ථෙරස්ස තං නීය්‍යාතෙත්වා චතුපච්චයෙහි පටිජග්ගන්තො මානෙන්තො පූජෙන්තො වසති. ථෙරොපි තත්ථ ඵාසුකට්ඨානෙ භගවතා පරිභුත්තපාදපීඨධාතුං නිධාය වාලුකාහි ථූපං කත්වා නිච්චං ගන්ධධූපදීපපුප්ඵපූජාදීහි පූජයමානො වාසං කප්පෙති. තස්මිං සමයෙ තස්සො පාසකස්ස අනන්තරගෙහවාසිකො එකො ඉස්සරභත්තිකො අත්තනො දෙවතං නිබද්ධං නමස්සති. තං දිස්වාස්ස උපාසකො බුද්ධගුණෙ වත්වා අඛෙත්තෙ සම්ම මා විරියං කරොහි. පජහෙතං දිට්ඨිංති ආහ. තතො සො කෙරාටිකො ඉස්සරභත්තිකො කො තෙ සත්ථු ගුණානුභාවො, අම්හාකං ඉස්සරස්ස ගුණොව මහන්තොති වත්වා තස්ස අගුණං ගුණන්ති කථෙන්තො ආහ.

Nghe nói, tại cõi Diêm-phù-đề, về phía nam của cây đại Bồ-đề, có một thành phố biên địa. Tại nơi ấy, có một vị cận sự nam đầy đủ đức tin, tôn kính Tam Bảo đang sinh sống. Bấy giờ, có một vị lậu tận hoặc, sau khi đặt chiếc ghế dựa chân mà đức Thế Tôn đã dùng vào trong một cái túi, đi đến đâu cũng cúng dường đến đó, lần lượt đi đến thành phố ấy, rồi mặc y chỉnh tề, đắp y kín đáo, tay ôm bình bát, đi vào trong đường phố, mắt nhìn xuống một tầm ách, làm cho dân chúng hoan hỷ với phong thái của bậc xuất gia. Bấy giờ, vị cận sự nam ấy nhìn thấy vị trưởng lão đang đi như thế, tâm sanh hoan hỷ, liền đi đến, đảnh lễ theo thể năm vóc sát đất, nhận lấy bình bát, dâng cúng vật thực, rồi thỉnh cầu rằng: “Bạch ngài, con mong muốn ngài thường xuyên đến nhà của con. Vì lòng thương tưởng đến con, xin ngài hãy ở lại nơi đây.” Sau khi xây dựng một am lá trong một khu rừng khả ái gần thành phố, bên bờ sông, vị ấy đã dâng cúng am lá ấy cho vị trưởng lão rồi sinh sống ở đó, hộ độ, tôn kính, và cúng dường ngài với bốn món vật dụng. Vị trưởng lão cũng ở tại nơi trú xứ thoải mái ấy, sau khi tôn trí xá-lợi là chiếc ghế dựa chân mà đức Thế Tôn đã dùng, ngài đã xây một bảo tháp bằng cát và trú ngụ ở đó, thường xuyên cúng dường bằng hương, đèn, hoa, lễ vật v.v... Vào lúc ấy, người ở nhà kế bên của vị cận sự nam là một tín đồ của thần Issara, thường xuyên lễ bái vị trời của mình. Nhìn thấy điều ấy, vị cận sự nam đã nói về các ân đức của đức Phật và bảo rằng: “Này bạn, bạn đừng nên nỗ lực ở nơi mảnh ruộng không tốt. Hãy từ bỏ tà kiến ấy đi.” Bấy giờ, người tín đồ xảo trá của thần Issara ấy nói rằng: “Đức hạnh và oai lực của thầy của ông là gì? Đức hạnh của thần Issara của chúng tôi mới là vĩ đại.” Và nói về những điều không phải đức hạnh của vị ấy như là đức hạnh, ông ta đã nói rằng:

1.

1.

තිපුරං සො විනාසෙසි, ලලාටනයනග්ගිනා;

අසුරෙච විනාසෙසි, තිසූලෙන මහිස්සරො.

Vị ấy đã hủy diệt ba thành phố bằng ngọn lửa từ con mắt trên trán; và vị Đại Issara đã hủy diệt các a-tu-la bằng cây đinh ba.

2.

2.

ජටාකලාපමාවත්තං, නච්චතී දිනසන්ධියං;

වාදෙති භෙරිවීණාදිං, ගීතංචාපි ස ගායති.

Với búi tóc kết xoay tròn, vị ấy nhảy múa vào lúc chạng vạng; vị ấy chơi trống, đàn tỳ bà v.v... và cũng hát những bài ca.

3.

3.

භරියායො [Pg.85] තස්ස තිස්සො, ජටායෙකං සමුබ්බහෙ;

එකමෙකෙන පස්සෙන, පස්සමානො චරෙකකං.

Vị ấy có ba người vợ, một người được mang trong búi tóc; vị ấy đi một mình, trong khi nhìn một người ở mỗi bên.

4.

4.

හත්ථිචම්මම්බරධරො, තෙනෙව වාරිතා තපො;

අසාදිසෙහි පුත්තෙහි, රූපෙන ච සුපාකටො.

Vị ấy mặc da voi làm y phục, chính vì thế mà sự tu khổ hạnh bị ngăn che; vị ấy rất nổi tiếng vì những người con không ai sánh bằng và vì vẻ đẹp của mình.

5.

5.

රතියා ච මධුපානෙ ච, බ්‍යාවටො සබ්බදා ච සො;

මනුස්සට්ඨිධරො සීස, කපාලෙනෙස භුඤ්ජකි.

Vị ấy luôn luôn bận rộn với việc ái ân và uống rượu; vị ấy đeo xương người và ăn bằng bát làm từ sọ người.

6.

6.

න ජාතො න භයං තස්ස, මරණං නත්ථි සස්සතො;

ඊදිසො මෙ මහාදෙවො, නත්ථඤ්ඤස්සීදිසො ගුණොති.

Vị ấy không sanh, không có sự sợ hãi, không có cái chết, là đấng vĩnh hằng. Vị đại thiên của tôi là như thế, không có ai khác có được những đức hạnh như vậy.

තං සුත්වා උපාසකො සම්ම තුය්හං ඉස්සරස්ස එතෙ ගුණා නාම තාව හොන්තු. අගුණා නාම කිත්තකා හොන්තීති වත්වා භගවතො සකලගුණෙ සංහරිත්වා කථෙන්තො ආහ.

Nghe vậy, vị cận sự nam nói: “Này bạn, cứ cho những điều ấy là đức hạnh của thần Issara của bạn đi. Vậy thì những điều không phải đức hạnh sẽ có bao nhiêu?” Nói xong, vị ấy tóm tắt tất cả các ân đức của đức Thế Tôn và nói rằng:

7.

7.

ලොකෙ සබ්බසවන්තීනං, ආධාරො සාගරො යථා;

සබ්බෙසං ගුණරාසීනං, ආධාරොව තථාගතො.

Như biển cả là nơi chứa đựng của tất cả các dòng sông trên thế gian; cũng vậy, đức Như Lai là nơi chứa đựng của tất cả các kho tàng ân đức.

8.

8.

චරාචරානං සබ්බෙසං, ආධාරාව ධරා අයං;

තථා ගුණානං සබ්බෙසං, ආධාරොව තථාගතො.

Như mặt đất này là nơi nương tựa cho tất cả chúng sanh động và bất động; cũng vậy, đức Như Lai là nơi nương tựa cho tất cả các ân đức.

9.

9.

එවං සන්තො වියත්තොච, එවං සො කරුණාපරො;

එව මිද්ධිවිධා තස්ස, එවමෙවං ගුණා ඉති.

Ngài là bậc hiền thiện và thông thái như thế, ngài là bậc đầy lòng bi mẫn như thế; các loại thần thông của ngài là như thế, và các ân đức của ngài là như thế ấy.

10.

10.

බුද්ධොපි සක්කොති න යස්ස වණ්ණෙ,කප්පම්පි වත්වා ඛයතං ගමෙතුං;

පගෙව ච බ්‍රහ්මසුරා සුරෙහි,වත්තුං න හානන්තගුණස්ස වණ්ණන්ති.

Ngay cả một vị Phật cũng không thể nào nói cho hết lời tán dương về ngài, dù có nói suốt một kiếp đi nữa; huống hồ là Phạm thiên, các vị trời, và a-tu-la, làm sao có thể nói hết lời tán dương về đấng có vô lượng ân đức.

එවං වදන්තා පන තෙ උභොපි අම්හාකං දෙවො උත්තමො අම්හාකං දෙවො උත්තමොති කලහං වඩ්ඪෙත්වා රඤ්ඤො සන්තිකමගමංසු, රාජා [Pg.86] තෙසං කථං සුත්වා තෙනහි තුම්හාකං දෙවතානං මහන්තභාවං ඉද්ධිපාටිහාරියෙන ජානිස්සාම. දස්සෙථ තෙහි නො ඉද්ධිංති නගරෙ භෙරිං චරාපෙසි. ඉතො කිර සත්තාහච්චයෙන ඉමෙසං ද්වින්නං සත්ථාරානං පාටිහාරියානි භවිස්සන්ති. සබ්බෙ සන්නිපතන්තූති තං සුත්වා නානාදිසාසු බහූ මනුස්සා සමාගමිංසු, අථ මිච්ඡාදිට්ඨිකා අජ්ජ අම්හාකං දෙවස්ස ආනුභාවං පස්සාමාති මහන්තං පූජං කරොන්තො තත්ථ සාරං නාද්දසංසු, සම්මාදිට්ඨිකාපි අජ්ජ අම්හාකං භගවතො ආනුභාවං පස්සිස්සාමාති වාළුකාථූපං ගන්ත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා අඤ්ජලිම්පග්ගය්හ අට්ඨංසු. අථ රාජාපි බලවාහනපරිවුතො එකමන්තෙ අට්ඨාසි. නානාසමයවාදිනොපි අජ්ජ තෙසං පාටිහාරියං පස්සිස්සාමාති මඤ්චාතිමඤ්චං කත්වා අට්ඨංසු. තෙසං සමාගමෙ සම්මාදිට්ඨිකා වාළුකාථූප මභිමුඛං කත්වා අඤ්ජලිම්පග්ගය්හ සාමි අම්හාකං භගවා සබ්බබුද්ධකිච්චානි නිට්ඨාපෙත්වා අනුපාදිසෙසාය නිබ්බාණධාතුයා පරිනිබ්බායි. සාරිපුත්තමහාමොග්ගල්ලානාදයො අසීතිමහාසාවකාපි පරිනිබ්බායිංසු, නත්ථෙත්ථ අම්හාකං අඤ්ඤං පටිසරණන්ති වත්වා සච්චකිරියං කරොන්තා ආහංසු.

Khi đang nói như vậy, cả hai người họ, với lời nói: “Vị trời của chúng tôi là tối thượng! Vị trời của chúng tôi là tối thượng!” đã làm cho cuộc tranh cãi lớn hơn và đã đi đến yết kiến đức vua. Đức vua sau khi nghe câu chuyện của họ, đã nói rằng: “Vậy thì, chúng ta sẽ biết được sự vĩ đại của các vị trời của các ngươi thông qua phép thần thông biến hóa. Hãy cho chúng ta thấy thần lực của các vị ấy.” Rồi ngài cho đánh trống trong thành phố. “Nghe nói, sau bảy ngày kể từ hôm nay, sẽ có những phép lạ của hai vị đạo sư này. Tất cả mọi người hãy tụ tập lại.” Nghe vậy, nhiều người từ các phương khác nhau đã tụ hội. Bấy giờ, những người theo tà kiến, với ý nghĩ: “Hôm nay chúng ta sẽ thấy được oai lực của vị trời của chúng ta,” đã thực hiện các lễ cúng dường trọng thể nhưng đã không thấy được kết quả gì ở đó. Những người theo chánh kiến cũng với ý nghĩ: “Hôm nay chúng ta sẽ thấy được oai lực của đức Thế Tôn của chúng ta,” đã đi đến bảo tháp bằng cát, cúng dường bằng hương, hoa v.v..., đi nhiễu quanh, rồi chắp tay cung kính và đứng đó. Bấy giờ, đức vua cũng được binh lính và xe cộ vây quanh, đứng ở một bên. Những người theo các học thuyết khác nhau cũng với ý nghĩ: “Hôm nay chúng ta sẽ thấy được phép lạ của họ,” đã dựng lên các khán đài và đứng đó. Trong lúc họ tụ tập, những người theo chánh kiến hướng về bảo tháp bằng cát, chắp tay cung kính và nói rằng: “Bạch ngài, đức Thế Tôn của chúng con, sau khi đã hoàn tất tất cả các Phật sự, đã nhập vô dư y Niết-bàn. Các vị Sāriputta, Mahāmoggallāna, và tám mươi vị đại thinh văn khác cũng đã nhập Niết-bàn. Ở đây, chúng con không có nơi nương tựa nào khác.” Nói xong, họ đã thực hiện lời chân thật và nói rằng:

11.

11.

ආපාණකොටිං බුද්ධස්ස, සරණං නො ගතා යදි;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Nếu chúng con đã quy y Phật cho đến trọn đời; do lời chân thật ấy, mong rằng xá-lợi này hãy biểu hiện phép lạ.

12.

12.

ආපාණකොටිං ධම්මස්ස, සරණං නො ගතා යදි;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Nếu chúng con đã quy y Pháp cho đến trọn đời; do lời chân thật ấy, mong rằng xá-lợi này hãy biểu hiện phép lạ.

13.

13.

ආපාණකොටිං සඞ්ඝස්ස, සරණං නො ගතා යදි;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Nếu chúng con đã quy y Tăng cho đến trọn đời; do lời chân thật ấy, mong rằng xá-lợi này hãy biểu hiện phép lạ.

14.

14.

රාමකාලෙ මුනින්දස්ස, පාදුකා චාසි අබ්භුතා;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Vào thời của Rāma, đôi dép của đấng Tối Thắng Mâu-ni đã thật là kỳ diệu; do lời chân thật ấy, mong rằng xá-lợi này hãy biểu hiện phép lạ.

15.

15.

ඡද්දන්තකාලෙ [Pg.87] මුනිනො, දාඨා ඡරංසිරඤ්ජිතා;

තෙන සච්චෙනයං ධාතු, නිච්ඡාරෙතු ඡ රංසියො.

Vào thời Chaddanta, những chiếc ngà của bậc Mâu-ni đã được trang hoàng bằng sáu màu hào quang; do lời chân thật này, mong rằng xá-lợi này hãy phát ra sáu tia hào quang.

16.

16.

ජාතමත්තො තදා බුද්ධො, ඨිතො පඞ්කජමුද්ධනි;

නිච්ඡාරෙසාසභිංවාචං, අග්ගො සෙට්ඨොතිආදිනා;

තෙන සච්චෙනයං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Khi vừa mới đản sanh, đức Phật lúc ấy đã đứng trên đỉnh hoa sen; ngài đã thốt ra lời nói như tiếng rống của con ngưu vương, bắt đầu bằng: “Ta là bậc tối thượng, bậc tối thắng...”; do lời chân thật này, mong rằng xá-lợi này hãy biểu hiện phép lạ.

17.

17.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, නික්ඛන්තො අභිනික්ඛමං;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã ra đi trong cuộc đại xuất gia; do lời chân thật ấy, mong rằng xá-lợi này hãy biểu hiện phép lạ.

18.

18.

මාරසෙනං පලාපෙත්වා, නිසින්නො බුජ්ඣි බොධියං;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Đã đuổi được ma quân, Ngài ngồi giác ngộ Bồ-đề; Bởi lời chân thật ấy, xá-lợi xin hãy thị hiện thần thông.

19.

19.

ධම්මචක්කං පවත්තෙසි, ජිනො සිපතනෙ තදා;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

Đấng Chiến Thắng khi ấy tại Lộc Uyển, đã chuyển bánh xe Pháp; Bởi lời chân thật ấy, xá-lợi xin hãy thị hiện thần thông.

20.

20.

නන්දොපනන්දභොගින්දං, නාගං නාලාගිරිව්හයං;

ආළවකා දයො යක්ඛෙ, බ්‍රහ්මානො ච බකා දයො.

Long vương Nandopananda, voi tên Nālāgiri; các dạ-xoa như Āḷavaka, và các Phạm thiên như Baka.

21.

21.

සච්චකාදිනිගණ්ඨෙච, කූටදන්තා දයො ද්විජෙ;

දමෙසි තෙන සච්චෙන, දස්සෙතු පාටිහාරියංති.

Cùng các Ni-kiền-tử như Saccaka, các vị Bà-la-môn như Kūṭadanta, Ngài đã điều phục; bởi lời chân thật ấy, xin hãy thị hiện thần thông.

එවඤ්ච පන වත්වා උපාසකා අම්හාකං අනුකම්මං පටිච්ච මහාජනස්ස මිච්ඡාදිට්ඨිභෙදනත්තං පාටිහාරියං දස්සෙථ සාමීති ආරාධෙසුං. අථ බුද්ධානුභාවඤ්ච ථෙරානුභාවඤ්ච උපාසකානං සච්චකිරියානුභාවඤ්ච පටිච්ච වාළුකාථූපං ද්විධා භින්දිත්වා පාදපීඨධාතු ආකාස මබ්භුග්ගන්ත්වා ඡබ්බණ්ණරංසියො විස්සජ්ජෙන්තී විලාසමානා අට්ඨාසි. අථ මහාජනා චෙලුක්ඛෙපසහස්සානි පවත්තෙන්තා සාධුකීළ්හං කීළන්තා මහානාදං පවත්තෙන්තා මහන්තං පූජමකංසු. මිච්ඡාදිට්ඨිකාපි ඉමං අච්ඡරියං දිස්වා විම්හිතමානසා මිච්ඡාදිට්ඨිං භින්දිත්වා රතනත්තයපරායණා සරණ මගමංසූති.

Và sau khi nói như vậy, các vị cận sự nam đã thỉnh cầu rằng: ‘Kính bạch Ngài, do lòng bi mẫn đối với chúng con và để phá trừ tà kiến của đại chúng, xin Ngài hãy thị hiện thần thông.’ Bấy giờ, do nhờ oai lực của Đức Phật, oai lực của Trưởng lão, và oai lực của lời chân thật của các vị cận sự nam, bảo tháp bằng cát đã tách làm đôi, xá-lợi bệ chân bay vút lên không trung, phóng ra sáu màu hào quang, đứng lại một cách rực rỡ. Khi ấy, đại chúng tung lên hàng ngàn tấm vải, reo hò ‘lành thay’, cất lên tiếng vang lớn, và thực hiện một cuộc cúng dường vĩ đại. Ngay cả những người có tà kiến, khi thấy điều kỳ diệu này, tâm trí kinh ngạc, đã phá bỏ tà kiến, lấy Tam Bảo làm nơi nương tựa và đã quy y.

22.

22.

ඵුට්ඨොපි [Pg.88] පාදෙන ජිනස්ස එවං,කලිඞ්ගරො පා සි මහානුභාවො;

ලොකෙකනාථස්ස අනාසවස්ස,මහානුභාවො හි අචින්තනීයොති.

Dù chỉ được chạm bởi bàn chân của Đấng Chiến Thắng như vậy, khúc gỗ Kalinga đã có đại oai lực. Quả thật, đại oai lực của Đấng Vô Lậu, Bậc Độc Tôn của thế gian, thật không thể nghĩ bàn.

පාදපීඨිකාය වත්ථුං තතියං.

Câu chuyện thứ ba về bệ để chân.

24. උත්තරසාමණෙරස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

24. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về sa-di Uttara.

සො කිර පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං පුඤ්ඤං උපචිනන්තො සුමෙධස්ස භගවතො කාලෙ විජ්ජාධරො හුත්වා හිමවති පටිවසති. තදා සුමෙධො නාම සම්මාසම්බුද්ධො විවෙක මනුබ්‍රූහන්තො හිමවන්තං ගන්ත්වා රමණීයෙ පදෙසෙ පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා නිසීදි. තදා විජ්ජාධරො ආකාසෙන ගච්ඡන්තො ඡබ්බණ්ණරංසීහි විරාජමානං භගවන්තං දිස්වා තීහි කණිකාරපුප්ඵෙහි පූජෙසි, පුප්ඵානි බුද්ධානුභාවෙන සත්ථු උපරි ඡත්තාකාරෙන අට්ඨංසු, සො තෙන භීය්‍යොසො මත්තාය පසන්නචිත්තො හුත්වා අපරභාගෙ කාලංකත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තිත්වා උළාරං දිබ්බසම්පත්තිමනුභවන්තො යාවතායුකං තත්ථ ඨත්වා තතො චුතො දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ රාජගහනගරෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. උත්තරොතිස්ස නාමං අහොසි. සො උත්තමරූපධරො විඤ්ඤුතං පත්තො බ්‍රාහ්මණවිජ්ජාසු නිප්ඵත්තිං පත්වා ජාතියා රූපෙන විජ්ජාය සීලාචාරෙන ච ලොකස්ස මහනීයො ජාතො, තස්ස තං පඤ්ඤාසම්පත්තිංදිස්වා වස්සකාරො මගධමහාමත්තො අත්තනො ධීතරං දාතුකාමො හුත්වා අත්තනො අධිප්පායං පවෙදෙසි. සො නිස්සරණජ්ඣාසයතාය තං පටික්ඛිපිත්වා කාලෙනකාලං ධම්මසෙනාපතිං පයිරුපාසන්තො තස්ස [Pg.89] සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධො පබ්බජිත්වා වත්තසම්පන්නො හුත්වා ථෙරං උපට්ඨහති. තෙන ච සමයෙන ථෙරස්ස අඤ්ඤතරො ආබාධො උප්පන්නො හොති, තස්ස භෙසජ්ජත්ථාය උත්තරසාමණෙරො පාතොව පත්තචීවර මාදාය විහාරතො නික්ඛම්ම අන්තරාමග්ගෙ තළාකස්ස තීරෙ පත්තං ඨපෙත්වා උදකසමීපං ගන්ත්වා මුඛං ධොවති, තදා අඤ්ඤතරො උම්මග්ගචොරො කතකම්මො ආරක්ඛපුරිසෙහි අනුබද්ධො අග්ගද්වාරෙනෙව නගරතො නික්ඛමිත්වා පලායන්තො අත්තනා ගහිතං රතනභණ්ඩිකං සාමණෙරස්ස පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා පලායි. සො සාමණෙරොපි පත්තසමීපං උපගතො හොති, චොරං අනුබන්ධන්තා රාජපුරිසා සාමණෙරස්ස පත්තෙ භණ්ඩිකං දිස්වා අයං චොරො, ඉමිනා චොරියං කතන්ති සාමණෙරං පච්ඡාබාහං බන්ධිත්වා වස්සකාරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස දස්සෙසුං. වස්සකාරො ච තදා රඤ්ඤො විනිච්ඡයෙ නියුත්තො හුත්වා ඡෙජ්ජභෙජ්ජං අනුසාසති. සො එසො පුබ්බෙ මම වචනං නාදියි. සුද්ධපාසණ්ඩියෙසු පබ්බජීති ච බද්ධාඝාතත්තා තං කම්මං අසොධෙත්වාව ජීවන්තමෙවෙතං සූලෙ උත්තාසෙථාති ආණා පෙසි, රාජපුරිසා තං නිම්බසූලෙ උත්තාසෙසුං. සාමණෙරො සූලග්ගෙ නිසින්නො උපජ්ඣායස්ස මෙ කො භෙසජ්ජං ආහරිස්සතීති සාරිපුත්තත්ථෙරං සරි. තතො ථෙරො තං පවත්තිං ඤත්වා සම්මාසම්බුද්ධස්ස කථෙසි, භගවාපි මහාසාවකපරිවුතො තස්ස ඤාණපරිපාකං ඔලොකෙත්වා තං ඨානමගමාසි. තතො භගවතො නික්ඛන්තභාවා සකලනගරෙ කොලාහලං අහොසි, මහාජනකායො සන්නිපති. අථ භගවා විප්ඵුරන්තහත්ථතලෙ නඛමණිමයූඛසම්භින්නපීතාභාසතාය පග්ඝරන්තජාතිහිඞ්ගුලකසුවණ්ණරසධාරාවිය ජාලාවගුණ්ඨිතමුදුතලුනඞ්ගුලං හත්ථං උත්තරස්ස සීසෙ ඨපෙත්වා උත්තර ඉදං තෙ පුබ්බෙ කතපාපකම්මස්ස ඵලං උප්පන්නං, තත්ථ තයා පච්චවෙක්ඛණබලෙන අධිවාසනා කාතබ්බාති ආහ. තෙනෙව ආහ.

Tương truyền rằng, vị ấy đã gieo trồng căn lành dưới thời các Đức Phật quá khứ, tích lũy công đức làm duyên trợ cho sự giải thoát trong các kiếp sinh tồn. Vào thời Đức Thế Tôn Sumedha, vị ấy là một đạo sĩ thần thông, cư ngụ tại Hy-mã-lạp sơn. Khi ấy, Đức Chánh Đẳng Giác tên là Sumedha, trong khi tu tập hạnh viễn ly, đã đi đến Hy-mã-lạp sơn và ngồi kiết-già tại một nơi khả ái. Bấy giờ, vị đạo sĩ thần thông đang bay trên không trung, nhìn thấy Đức Thế Tôn đang tỏa rạng với sáu màu hào quang, liền cúng dường bằng ba đóa hoa kaṇikāra. Nhờ oai lực của Đức Phật, những đóa hoa ấy đã kết thành hình lọng che phía trên Đức Đạo Sư. Vị ấy do đó mà tâm vô cùng hoan hỷ, sau khi mệnh chung đã tái sinh vào cõi trời Ba Mươi Ba, hưởng thụ thiên sản thù thắng cho đến hết tuổi thọ. Từ đó mệnh chung, vị ấy luân hồi trong cõi trời và cõi người, rồi trong thời Đức Phật hiện tại, đã tái sinh làm con trai của một vị Bà-la-môn đại phú ở thành Vương Xá. Vị ấy được đặt tên là Uttara. Vị ấy có dung sắc tuyệt vời, đạt đến tuổi trưởng thành, thông thạo các học thuật của Bà-la-môn, và được thế gian tôn kính vì dòng dõi, dung sắc, học vấn và giới hạnh. Thấy được sự thành tựu về trí tuệ của vị ấy, đại thần xứ Ma-kiệt-đà là Vassakāra muốn gả con gái mình và đã ngỏ ý. Nhưng vị ấy, với tâm chí hướng về sự xuất ly, đã từ chối. Thỉnh thoảng, vị ấy đến hầu cận bậc Tướng quân Chánh pháp, nghe pháp nơi ngài, phát sinh tín tâm rồi xuất gia. Sau khi viên mãn các phận sự, vị ấy hầu hạ Trưởng lão. Vào thời điểm ấy, Trưởng lão mắc phải một chứng bệnh. Để tìm thuốc cho ngài, sa-di Uttara vào buổi sáng sớm mang y bát rời khỏi tu viện. Dọc đường, bên bờ một hồ nước, vị sa-di đặt bát xuống, đến gần mép nước để rửa mặt. Khi đó, một tên trộm đào ngạch, sau khi gây án, bị lính canh truy đuổi, đã chạy trốn khỏi thành qua cổng chính. Hắn ném gói đồ châu báu đã lấy được vào trong bát của vị sa-di rồi bỏ chạy. Vị sa-di cũng vừa lúc đi lại gần chiếc bát. Lính của vua đang đuổi theo tên trộm, thấy gói đồ trong bát của vị sa-di, liền nói: ‘Đây là tên trộm, chính hắn đã ăn trộm,’ rồi trói quặt tay vị sa-di lại và dẫn đến cho Bà-la-môn Vassakāra. Vassakāra lúc ấy đang được vua giao cho việc xét xử, thi hành các hình phạt chém, chặt. Vì ôm lòng oán hận rằng: ‘Tên này trước đây đã không nghe lời ta, lại đi xuất gia trong đám ngoại đạo thanh tịnh,’ ông ta không điều tra vụ việc mà ra lệnh: ‘Hãy đóng cọc nó khi còn sống.’ Lính của vua đã đóng cọc vị ấy trên một cây cọc bằng gỗ nim. Vị sa-di, ngồi trên đầu ngọn cọc, nghĩ đến Trưởng lão Sāriputta: ‘Ai sẽ mang thuốc đến cho thầy Bổn sư của ta đây?’ Bấy giờ, Trưởng lão biết được sự việc, liền bạch với Đức Chánh Đẳng Giác. Đức Thế Tôn, cùng với các đại thánh đệ tử, thấy được trí tuệ của vị ấy đã chín muồi, liền đi đến nơi đó. Do việc Đức Thế Tôn ngự đi, khắp cả thành phố trở nên xôn xao, đại chúng tụ tập lại. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đặt bàn tay lên đầu của Uttara – bàn tay với lòng tay rung động, với ánh sáng vàng hòa quyện cùng tia sáng từ những móng tay như ngọc, tựa như những dòng chu sa và vàng lỏng đang tuôn chảy, với những ngón tay mềm mại được che phủ bởi một màng lưới ánh sáng – và nói rằng: ‘Này Uttara, đây là quả của ác nghiệp con đã làm trong quá khứ đã trổ sinh. Con phải dùng sức quán chiếu mà kham nhẫn.’ Vì thế, Ngài đã nói:

1.

1.

අතීතෙ [Pg.90] කිර එකස්මිං, ගාමෙ ත්ව මසි දාරකො;

දාරෙකෙහි සමාගම්ම, කීළන්තො කෙළිමණ්ඩලෙ.

Tương truyền trong quá khứ, tại một ngôi làng, con là một đứa trẻ; cùng với những đứa trẻ khác, con đang chơi đùa trong sân chơi.

2.

2.

ගහෙත්වා සුඛුමං සූකං, තදා ත්වං නිම්බජල්ලියා;

උත්තාසෙසි තත්ථ සූලෙ, ජීවමානකමක්ඛිකං.

Khi ấy, con đã lấy một cái gai nhọn từ cành cây nim, và dùng cái gai đó xiên một con ruồi đang còn sống.

3.

3.

අපරම්පි තෙ පාපකම්මං, පවක්ඛාමි සුණොහි මෙ;

ඔවදන්තිං හිතෙන ත්වං, අතීතෙ සකමාතරං.

Ta sẽ nói cho con nghe một ác nghiệp khác của con, hãy lắng nghe Ta đây; trong quá khứ, đối với mẹ ruột của con, người đã khuyên răn con vì lợi ích.

4.

4.

ජීවසූලෙ නිසීදාති, කොපෙනාභිසපී තුවං;

ඉමෙහි ද්වීහි පාපෙහි, සරං සංසාරසාගරෙ.

Ngươi ngồi trên cọc nhọn lúc còn sống, ngươi đã nguyền rủa với sự sân hận. Do hai ác nghiệp này, ngươi sẽ trôi lăn trong biển luân hồi.

5.

5.

පඤ්චජාතිසතෙ අච්ඡි, ජීවසූලම්හි නිම්බජෙ;

අයං තෙ චරිමා ජාති, එත්ථාපිච විපච්චි සොති.

Ngươi đã trải qua năm trăm kiếp bị đóng cọc nhọn lúc còn sống. Đây là kiếp sống cuối cùng của ngươi, và ở đây ngươi cũng phải chịu quả báo.

එවමාදිනා නයෙන තස්ස අජ්ඣාසයානුරූපෙන ධම්මං දෙසෙසි, උත්තරො අමතාභිසෙකසදිසෙන සත්ථුනො හත්ථසම්ඵස්සසඤ්ජාතපසාදසොමනස්සතාය උළාරං පීතිපාමොජ්ජං පටිලභිත්වා යථාපරිචිතං විපස්සනාමග්ගං සමාරූළ්හො ඤාණස්ස පරිපාකං ගතත්තා සත්ථු දෙසනාවිලාසෙන මග්ගපටිපාටියා සබ්බකිලෙසෙ ඛෙපෙත්වා ඡළභිඤ්ඤො අහොසි. ධම්මං සුත්වා තත්ථ සමාගතානං දෙවමනුස්සානං චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසීති වදන්ති. උත්තරො පන ඡළභිඤ්ඤො හුත්වා සූලතො උට්ඨහිත්වා ආකාසෙ ඨත්වා පාටිහාරියං දස්සෙසි. මහාජනා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තා ජාතා අහෙසුං. තාවදෙවස්ස වණොරුන්ධි, සො භික්ඛූහි ආවුසො තාදිසං දුක්ඛං අනුභවන්තො කථං ත්වං විපස්සනං අනුයුඤ්ජිතුං සක්ඛීති පුට්ඨො පගෙව මෙ ආවුසො සංසාරෙ ආදීනවො සඞ්ඛාරානඤ්ච සභාවො සුදිට්ඨො. තස්මාහං තාදිසං දුක්ඛං අනුභවන්තොපි අසක්ඛිං විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා විසෙසං අධිගන්තුංති ආහ. අථාපරභාගෙ සො භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ අත්තනො පුබ්බචරිතා පදානං පකාසෙන්තො ඉමා ගාථා අභාසි.

Bậc Đạo Sư đã thuyết Pháp theo phương cách như vậy, phù hợp với khuynh hướng của vị ấy. Uttara, do sự xúc chạm bàn tay của bậc Đạo Sư giống như lễ quán đảnh bất tử, đã phát sinh niềm tin và hỷ lạc, đã đạt được hỷ và lạc to lớn, đã đi lên con đường minh sát quen thuộc. Do trí tuệ đã chín muồi, nhờ vào sự thuyết giảng khéo léo của bậc Đạo Sư, đã theo tuần tự của đạo lộ, đoạn trừ tất cả các phiền não và đã trở thành vị Lục thông. Người ta nói rằng, sau khi nghe Pháp, tám mươi bốn ngàn chúng sanh gồm chư thiên và nhân loại có mặt ở đó đã chứng ngộ Chân lý. Về phần Uttara, sau khi trở thành vị Lục thông, đã đứng dậy khỏi cọc nhọn, đứng trên không trung và biểu diễn thần thông. Quần chúng đã có tâm kinh ngạc, phi thường. Ngay lúc ấy, vết thương của vị ấy đã lành. Vị ấy, khi được các vị tỳ khưu hỏi: 'Này hiền giả, trong khi đang chịu đựng nỗi khổ như thế, làm sao hiền giả có thể thực hành minh sát?', đã trả lời: 'Thưa các hiền giả, từ trước tôi đã thấy rõ sự nguy hại trong vòng luân hồi và bản chất của các pháp hữu vi. Do đó, dù đang chịu đựng nỗi khổ như thế, tôi đã có thể phát triển minh sát và chứng đắc pháp thượng nhân.' Về sau, vị ấy ở giữa Tăng chúng, trong khi tuyên thuyết về các tiền thân của mình, đã nói lên những câu kệ này.

6.

6.

සුමෙධො [Pg.91] නාම සම්බුද්ධො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

විවෙකකාමො සම්බුද්ධො, හිමවන්ත මුපාගමි.

Bậc Chánh Đẳng Giác tên là Sumedha, có ba mươi hai tướng tốt. Bậc Chánh Đẳng Giác ưa thích sự vắng lặng, đã đi đến Hy-mã-lạp sơn.

7.

7.

අජ්ඣොගහෙත්වා හිමවන්තං, අග්ගො කාරුණිකො මුනි;

පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වාන, නිසීදි පුරිසුත්තමො.

Sau khi đi sâu vào Hy-mã-lạp sơn, bậc Thánh nhân cao cả, bậc bi mẫn, bậc Tối Thượng Nhân đã ngồi thế kiết-già.

8.

8.

විජ්ජාධරො තදා ආසිං, අන්තලික්ඛචරො අහං;

තිසූලං සුකතං ගය්හ, ගච්ඡාමි අම්බරෙ තදා.

Khi ấy, tôi là một vị có thần thông, tôi đi lại trên không trung. Cầm lấy cây đinh ba được làm khéo, khi ấy tôi đi trên bầu trời.

9.

9.

පබ්බතග්ගෙ යථා අග්ගි, පුණ්ණමාසෙව චන්දිමා;

වනං ඔභාසතෙ බුද්ධො, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

Giống như ngọn lửa trên đỉnh núi, giống như mặt trăng vào ngày rằm, đức Phật chiếu sáng khu rừng, như cây sala chúa đang trổ hoa.

10.

10.

වනග්ගා නික්ඛමිත්වාන, බුද්ධරංසී විධාවරෙ;

නලග්ගිවණ්ණසඞ්කාසා, දිස්වා චිත්තං පසාදයිං.

Sau khi đi ra khỏi bìa rừng, thấy những tia hào quang của đức Phật tỏa ra, có màu sắc giống như ngọn lửa trên cây sậy, tôi đã làm cho tâm tịnh tín.

11.

11.

විචිනං අද්දසං පුප්ඵං, කණිකාරං දෙවගන්ධිකං;

තීණි පුප්ඵානි ආදාය, බුද්ධසෙට්ඨං අපූජයිං.

Trong khi tìm kiếm, tôi đã thấy hoa kaṇikāra có hương thơm của chư thiên. Lấy ba đóa hoa, tôi đã cúng dường đến bậc Tối Thắng Giác.

12.

12.

බුද්ධස්ස ආනුභාවෙන, තීණි පුප්ඵානි මෙ තදා;

උද්ධවණ්ටා අධොපත්තා, ඡායං කුබ්බන්ති සත්ථුනො.

Do oai lực của đức Phật, ba đóa hoa của tôi khi ấy, cuống hướng lên trên, cánh hướng xuống dưới, đã tạo thành bóng mát cho bậc Đạo Sư.

13.

13.

තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහිච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගඤ්ඡහං.

Do nghiệp thiện đã được làm ấy, và do các tác ý và nguyện vọng, sau khi từ bỏ thân người, tôi đã đi đến cõi trời Ba Mươi Ba.

14.

14.

තත්ථ මෙ සුකතං බ්‍යම්හං, කණිකාරීති ඤායති;

සට්ඨියොජන මුබ්බෙධං, තිංසයොජනවිත්ථතං.

Ở đó, lâu đài được làm tốt đẹp của tôi được biết đến là Kaṇikārī, cao sáu mươi do-tuần, rộng ba mươi do-tuần.

15.

15.

සහස්සඛණ්ඩං සතභෙණ්ඩු, ධජාලු හරිතාමයං;

සතසහස්සානි බ්‍යූහානි, බ්‍යම්හෙ පාතුරහංසු මෙ.

Có ngàn gian, trăm đỉnh nhọn, có cờ phướn, làm bằng ngọc bích; trăm ngàn gian phòng đã hiện ra cho tôi trong lâu đài.

16.

16.

සොණ්ණමයා මණිමයා, ලොහිතඞ්කමයා පිච;

ඵලිකා පිච පල්ලඞ්කා, යදිච්ඡක යදිච්ඡකා.

Các giường nằm làm bằng vàng, bằng ngọc, và bằng hồng ngọc, và bằng pha lê, (hiện ra) tùy theo ý muốn.

17.

17.

මහාරහඤ්ච සයනං, තූලිකං විකතීයකං;

උද්දලොමිකඑකන්තං, බිම්බොහනසමායුතං.

Và giường nằm giá trị lớn, có nệm bông, có thảm len, có lông cừu dựng đứng ở một bên, có gối đầu và gối chân.

18.

18.

භවනා [Pg.92] නික්ඛමිත්වාන, චරන්තො දෙවචාරිකං;

යදා ඉච්ඡාමි ගමනං, දෙවසංඝපුරක්ඛතො.

Sau khi ra khỏi cung điện, trong khi đi du hành của chư thiên, khi tôi muốn đi, tôi được đoàn chư thiên đi trước.

19.

19.

පුප්ඵස්ස හෙට්ඨා තිට්ඨාමි, උපරිච්ඡදනං මම;

සමන්තා යොජනසතං, කණිකාරෙහි ඡාදිතං.

Tôi đứng dưới đóa hoa, lọng che phía trên của tôi, xung quanh một trăm do-tuần, được che phủ bởi hoa kaṇikāra.

20.

20.

සට්ඨිතුරියසහස්සානි, සායං පාතං උපට්ඨහුං;

පරිවාරෙන්ති මං නිච්චං, රත්තින්දිවමතන්දිතා.

Sáu mươi ngàn nhạc cụ đã phục vụ vào buổi chiều và buổi sáng; chúng luôn luôn vây quanh tôi, ngày và đêm không mệt mỏi.

21.

21.

තත්ථ නච්චෙහි ගීතෙහි, තාලෙහි වාදිතෙහි ච;

රමාමි ඛිඩ්ඩාරතියා, මොදාමි කාමකාමහං.

Ở đó, với các điệu múa, bài hát, với tiếng vỗ tay và các nhạc cụ, tôi vui thích trong trò chơi và sự hoan hỷ, tôi hoan hỷ, người khao khát các dục lạc.

22.

22.

තත්ථ භුත්වා ච පිත්වා ච, මොදාමි තිදසෙ තදා;

නාරීගණෙහි සහිතො, මොදාමි බ්‍යම්හමුත්තමෙ.

Ở đó, sau khi ăn và uống, khi ấy tôi hoan hỷ ở cõi trời Ba Mươi Ba; cùng với đoàn thiên nữ, tôi hoan hỷ trong lâu đài tối thượng.

23.

23.

සතානං පඤ්චක්ඛත්තුඤ්ච, දෙවරජ්ජ මකාරයිං;

සතානං තීණික්ඛත්තුංච, චක්කවත්තී අහොසහං;

පදෙසරජ්ජං විපුලං, ගණනාතො අසංඛියං.

Năm trăm lần, tôi đã làm vua cõi trời; và ba trăm lần, tôi đã là Chuyển Luân Vương; (làm) vua chư hầu rộng lớn thì không thể đếm được.

24.

24.

භවාභවෙ සංසරන්තො, මහාභොගං ලභාමහං;

භොගෙ මෙ ඌනතා නත්ථි, බුද්ධපූජායි දං ඵලං.

Trong khi luân hồi từ kiếp này sang kiếp khác, tôi đã nhận được tài sản lớn. Tài sản của tôi không có sự thiếu hụt, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

25.

25.

ද්වෙ මෙ භවෙ සංසරාමි, දෙවත්තෙ අථ මානුසෙ;

අඤ්ඤං ගතිං න ජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Tôi luân hồi trong hai cõi, cõi trời và cõi người. Tôi không biết đến cảnh giới nào khác, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

26.

26.

ද්වෙ මෙ කුලෙ පජානාමි, ඛත්තියෙ චාපි බ්‍රාහ්මණෙ;

නීචෙ කුලෙ න ජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Tôi được sanh trong hai dòng dõi, dòng dõi Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn. Tôi không biết đến dòng dõi thấp hèn, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

27.

27.

හත්ථියානං අස්සයානං, සිවිකං සන්දමානිකං;

ලභාමි සබ්බමෙවෙ තං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Xe voi, xe ngựa, kiệu và xe song mã, tôi nhận được tất cả những thứ ấy, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

28.

28.

දාසීගණං දාසගණං, නාරියො ච අලඞ්කතා;

ලභාමි සබ්බ මෙවෙ තං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Đoàn nữ tỳ, đoàn nam tỳ, và các phụ nữ được trang điểm, tôi nhận được tất cả những thứ ấy, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

29.

29.

කොසෙය්‍යකම්බලියානි, ඛොමකප්පාසිකානිච;

ලභාමි සබ්බමෙවෙතං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Vải lụa, vải len, và vải lanh, vải bông, tôi nhận được tất cả những thứ ấy, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

30.

30.

නවවත්ථං [Pg.93] නවඵලං, නවග්ගරසභොජනං;

ලභාමි සබ්බමෙවෙතං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Y phục mới, trái cây mới, vật thực có chín vị ngon thượng hạng, tôi nhận được tất cả những thứ ấy, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

31.

31.

ඉමං ඛාද ඉමං භුඤ්ජ, ඉමම්හි සයනෙ සය;

ලභාමි සබ්බමෙවෙතං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

'Hãy ăn món này, hãy dùng món này, hãy nằm trên giường này,' tôi nhận được tất cả những thứ ấy, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

32.

32.

සබ්බත්ථ පූජිතො හොමි, යසො අච්චුග්ගතො මම;

මහෙසක්ඛො ඝදා හොමි, අභෙජ්ජපරිසො සදා;

ඤාතීනං උත්තමො හොමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Tôi được tôn kính ở mọi nơi, danh tiếng của tôi vang xa. Tôi đã trở thành người có quyền lực lớn, đoàn tùy tùng luôn không thể bị chia rẽ. Tôi là người cao quý nhất trong dòng họ, đây là quả báu của việc cúng dường đức Phật.

33.

33.

සීතං උණ්හං න ජානාමි, පරිළාහො න විජ්ජති;

අථො චෙතසිකං දුක්ඛං, හදයෙ මෙ න විජ්ජති.

Ta không biết lạnh cùng nóng, sự thiêu đốt chẳng hiện hữu; Và nỗi khổ thuộc về tâm, trong tim ta cũng chẳng tồn tại.

34.

34.

සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වාන, සංසරාමි භවාභවෙ;

වෙවණ්ණියං න ජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Có được thân sắc vàng ròng, ta luân hồi trong các cõi; Ta không biết đến sự đổi khác (sắc diện), đây là quả của việc cúng dường đức Phật.

35.

35.

දෙවලොකා චවිත්වාන, සුක්කමූලෙන චොදිතො;

සාවත්ථියං පුරෙ ජාතො, මහාසාලෙ සුඅඩ්ඪකෙ.

Sau khi mạng chung từ cõi trời, được thôi thúc bởi gốc rễ thiện lành; Ta đã sanh ra ở thành Sāvatthī, trong gia tộc Sāla lớn, rất giàu có.

36.

36.

පඤ්චකාමගුණෙ හිත්වා, පබ්බජිංඅනගාරියං;

ජාතියා සත්තවස්සොහං, අරහත්තමපාපුණිං.

Từ bỏ năm thứ dục lạc, ta đã xuất gia, sống không gia đình; Lúc bảy tuổi đời, ta đã chứng đắc A-la-hán quả.

37.

37.

උපසම්පාදයී බුද්ධො, ගුණමඤ්ඤාය චක්ඛුමා;

තරුණොව පූජනීයො හං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Đức Phật, bậc có Mắt, đã truyền cụ túc giới, sau khi biết được đức hạnh (của ta); Dù còn trẻ tuổi, ta đáng được tôn kính, đây là quả của việc cúng dường đức Phật.

38.

38.

දිබ්බචක්ඛුං විසුද්ධං මෙ, සමාධිකුසලො අහං;

අභිඤ්ඤාපාරමිප්පත්තො, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Thiên nhãn của ta đã thanh tịnh, ta thiện xảo về thiền định; Ta đã đạt đến sự toàn hảo về các thắng trí, đây là quả của việc cúng dường đức Phật.

39.

39.

පටිසම්භිදා අනුප්පත්තො, ඉද්ධිපාදෙසු කොවිදො;

සද්ධම්මෙ පාරමිප්පත්තො, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Ta đã chứng đắc các Tuệ Phân Tích, thiện xảo về các Thần Túc; Ta đã đạt đến sự toàn hảo trong Chánh Pháp, đây là quả của việc cúng dường đức Phật.

40.

40.

තිංසකප්පසහස්සම්හි, යං බුද්ධමභිපූජයිං;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

Trong ba mươi ngàn kiếp trước, khi ta đã cúng dường đức Phật; Ta không biết đến cảnh khổ, đây là quả của việc cúng dường đức Phật.

41.

41.

කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

Các phiền não của ta đã được đốt sạch, tất cả các cõi hữu đã được nhổ bật; Giống như voi chúa phá tan xiềng xích, ta sống không còn lậu hoặc.

42.

42.

ස්වාගතං [Pg.94] වත මෙ ආසි, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකං;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තො, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

Sự đến của ta thật là khéo đến, nơi sự hiện diện của đức Phật tối thượng; Ta đã chứng đắc Tam Minh, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.

43.

43.

පටිසම්භිදා චතස්සො ච, විමෙක්ඛා පිච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනංති;

තං සුත්වා බහූ කුසලකම්මපරායණා අහෙසුං.

Bốn Tuệ Phân Tích, và cả tám giải thoát; Sáu thắng trí đã được chứng ngộ, lời dạy của đức Phật đã được thực hành. Nghe như vậy, nhiều người đã trở nên chuyên tâm vào các nghiệp lành.

44.

44.

සහෙතුකා පච්ඡිමිකාපි සත්තා,පාපං න සක්කොන්ති ජහාතුමෙවං;

අනිච්ඡමානෙහි ජනෙහි දුක්ඛං,ආරාව පාපං පරිවජ්ජනීයංති.

Ngay cả các chúng sanh ở đời sau cùng, vốn có nhân duyên, cũng không thể từ bỏ được điều ác theo cách như vậy; Bởi những người không mong muốn khổ đau, điều ác nên được xa lánh từ xa.

උත්තරසාමණෙරස්ස වත්ථුං චතුත්ථං.

Câu chuyện thứ tư về sa-di Uttara.

25. කවීරපට්ටන වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

25. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về Kavīrapaṭṭana.

ජම්බුදීපෙ කිර චොළරට්ඨෙ කාවීරපට්ටනං නාම අහොසි. තත්ථ මාහිස්සරිකා බහූ මිච්ඡාදිට්ඨිකා වසන්ති. තත්ථෙකස්මිං දෙවාලයෙ චිත්තකම්මං කරොන්තා එකස්මිං ඵලකෙ ඉස්සරස්ස ඔනමිත්වා වන්දනාකාරං භගවතො රූපං අකංසු. තස්මිං සමයෙ තත්ථ බහූ උපාසකා තං දෙවකුලං ගන්ත්වා තත්ථ තත්ථ චිත්තකම්මානි ඔලොකෙන්තා තස්මිං ඵලකෙ තං චිත්තකම්මං අද්දසංසු. දිස්වාන තෙ අහො අම්හෙහි අපස්සිතබ්බං පස්සිතං. සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියාසදෙවමනුස්සාය පජාය ච අපරිමාණෙසු චක්කවාළෙසු භගවතො උත්තරිතරං ඨපෙත්වා සමසමොපි නත්ථි. සකලෙහි සත්තනිකායෙහි වන්දනීයො පූජනීයො භගවා. අනනුරූපං තස්ස එතෙහි කතංති රොදන්තා පරිදෙවන්තා රාජද්වාරං ගන්ත්වා උග්ඝොසෙසුං, තං සුත්වා රාජා තෙ පක්කොසාපෙත්වා කස්මා තුම්හෙ [Pg.95] උග්ඝොසෙථාති පුච්ඡි, තෙ එව මාහංසු. දෙව අම්හාකං භගවා දෙවාතිදෙවො සක්කාතිසක්කො බ්‍රහ්මාතිබ්‍රහ්මා මෙරුව අචලො සාගරො ගම්භීරො ආකාසොව අනන්තො පථවීව පත්ථටොතිආදීහි භගවතො ගුණං වණ්ණෙසුං. තෙන වුත්තං අපදානෙ.

Tương truyền, tại cõi Diêm-phù-đề, ở xứ Coḷa, có một nơi tên là Kāvīrapaṭṭana. Ở nơi ấy, có nhiều người quyền thế theo tà kiến sinh sống. Tại một ngôi đền ở đó, trong khi đang thực hiện một bức tranh, trên một tấm ván, họ đã vẽ hình ảnh của đức Thế Tôn trong tư thế cúi mình đảnh lễ thần Issara. Vào lúc ấy, nhiều cận sự nam đã đi đến ngôi đền đó, và trong khi đang xem các bức tranh ở đây đó, họ đã nhìn thấy bức tranh ấy trên tấm ván kia. Sau khi nhìn thấy, họ (nghĩ rằng): 'Ôi, chúng ta đã thấy điều không nên thấy. Trong thế giới cùng với chư Thiên, Ma vương, và Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, và trong vô lượng các thế giới, ngoài đức Thế Tôn ra, không có ai cao hơn, ngay cả người ngang bằng cũng không có. Đức Thế Tôn đáng được tất cả các loài chúng sanh đảnh lễ và cúng dường. Một điều không thích hợp đã được những người này làm đối với Ngài.' (Nghĩ vậy), họ vừa khóc lóc than van, vừa đi đến cổng hoàng cung và kêu la. Nghe thấy vậy, nhà vua cho triệu họ đến và hỏi: 'Tại sao các ngươi lại kêu la?' Họ đã thưa như vầy: 'Tâu Đại vương, đức Thế Tôn của chúng con là trời của các trời, là Sakka của các Sakka, là Phạm thiên của các Phạm thiên, bất động như núi Meru, sâu thẳm như biển cả, vô tận như hư không, rộng lớn như mặt đất,' và bằng những lời tương tự, họ đã mô tả các đức hạnh của đức Thế Tôn. Do đó, điều ấy đã được nói đến trong Thánh Nhân Ký Sự.

1.

1.

බත්තිංසලක්ඛණධරො, සුනක්ඛත්තොව චන්දිමා;

අනුබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නො, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

Ngài mang ba mươi hai tướng tốt, như mặt trăng trong chòm sao đẹp; Ngài đầy đủ các vẻ đẹp phụ, như cây sa-la chúa đang nở hoa.

2.

2.

රංසිජාලපරික්ඛිත්තො, දිත්තොව කනකාචලො;

බ්‍යාමප්පභාපරිවුතො, සතරංසි දිවාකරො.

Ngài được bao quanh bởi lưới hào quang, sáng chói như ngọn núi vàng; Ngài được bao bọc bởi vầng quang một tầm, (như) mặt trời, đấng tạo ra ban ngày, với trăm tia sáng.

3.

3.

සොණ්ණා නනො ජිනවරො, සමණීව සිලුච්චයො;

කරුණාපුණ්ණහදයො, විවට්ටො විය සාගරො.

Bậc Chiến Thắng có gương mặt vàng ròng, như ngọn núi bằng châu báu; Trái tim Ngài tràn đầy lòng bi mẫn, như đại dương rộng mở.

4.

4.

ලොකවිස්සුතකිත්තීව, සිනෙරුව නගුත්තමො;

යසසා විතතො ධීරො, ආකාසසදිසො මුනි.

Danh tiếng Ngài vang khắp thế gian, như Sineru, ngọn núi tối cao; Bậc Trí Tuệ có vinh quang lan rộng, bậc Mâu-ni giống như hư không.

5.

5.

අසඞ්ගචිත්තො සබ්බත්ථ, අනිලො විය නායකො;

පතිට්ඨා සබ්බභූතානං, මහීව මුනිසුත්තමො.

Tâm Ngài không dính mắc vào đâu cả, bậc Lãnh Đạo giống như ngọn gió; Ngài là chỗ nương tựa cho tất cả chúng sanh, bậc Mâu-ni tối thượng như là đất mẹ.

6.

6.

අනූපලිත්තො ලොකෙන, තොයෙන පදුමං යථා;

කුවාදගච්ඡදහනො, අග්ගික්ඛන්ධොව සොභති.

Ngài không bị ô nhiễm bởi thế gian, cũng như hoa sen bởi nước; Ngài là người thiêu đốt bụi rậm tà kiến, tỏa sáng như một khối lửa.

7.

7.

අගදො විය සබ්බත්ථ, කිලෙසවිසනාසකො;

ගන්ධමාදනසෙලොව, ගුණගන්ධවිභූසිතො.

Như một liều thuốc ở khắp mọi nơi, Ngài là đấng hủy diệt nọc độc phiền não; Như núi Gandhamādana, Ngài được trang nghiêm bởi hương thơm của các đức hạnh.

8.

8.

ගුණානං ආකරො ධීරො, රතනානංව සාගරො;

සින්ධූව වනරාජීනං, කිලෙසමලහාරකො.

Bậc Trí Tuệ là một mỏ khoáng của các đức hạnh, như đại dương của các châu báu; Như dòng sông đối với các loài cây rừng, Ngài là đấng tẩy trừ vết nhơ phiền não.

9.

9.

විජයීව මහායොධො, මාරසෙනප්පමද්දනො;

චක්කවත්තීව සො රාජා, බොජ්ඣඞ්ගරතනිස්සරො.

Như một đại dũng sĩ chiến thắng, Ngài là đấng nghiền nát quân đội của Ma vương; Ngài như vị vua Chuyển Luân, là chúa tể của các báu vật giác chi.

10.

10.

මහාභිසක්කසඞ්කාසො, දොසබ්‍යාධිතිකිච්ඡකො;

සල්ලකත්තො යථා වෙජ්ජා, දිට්ඨිගණ්ඩවිඵාලකො.

Tương tự như một vị đại lương y, Ngài là người chữa trị căn bệnh sân hận; Như một vị thầy thuốc phẫu thuật, Ngài là đấng cắt bỏ khối u tà kiến.

11.

11.

සත්ථා [Pg.96] නො භගවා දෙව, මහාබ්‍රහ්මෙහි වන්දිතො;

දෙවින්දසුරසිද්ධෙහි, වන්දනීයො සදා දරා.

Tâu Đại vương, đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng con, được các vị Đại Phạm thiên đảnh lễ; Ngài đáng được các vị vua trời, các a-tu-la, và các vị thành tựu giả luôn luôn kính trọng đảnh lễ.

12.

12.

සබ්බෙසු චක්කවාළෙසු, යෙ අග්ගා යෙ ච පූජිතා;

තෙසමග්ගො මහාරාජ, භගවා නො පතාපවාති.

Trong tất cả các thế giới, những ai là bậc tối thượng và những ai được tôn thờ; Tâu Đại vương, giữa họ, Ngài là bậc tối thượng nhất, đức Thế Tôn của chúng con, đấng oai đức.

අයුත්තං දෙව දෙවකුලෙහි කතංති ආහංසු. තං සුත්වා රාජා භො සබ්බෙපි මනුස්සා අත්තනො අත්තනො දෙවතානං මහන්තභාවං කථෙන්ති. තුම්හාකං පන සත්ථුනො මහන්තභාවං කථං අම්හාකං ජානාපෙථාති, උපාසකා න ගරු ත්වං මහාරාජ ඵලකං ආහරාපෙත්වා සුද්ධවත්ථෙන වෙඨෙත්වා තං අත්තනො මුද්දිකාය ලඤ්ඡිත්වා සුරක්ඛිතසුගොපිතෙ එකස්මිං දෙවකුලෙ ඨපෙත්වා සත්තාහච්චයෙන ආහරාපෙත්වා තං ඔලොකෙථ, තදා නො සත්ථුනො මහන්තානුභාවං ජානාථාති ආහංසු, අථ රාජා තෙසං වුත්තනියාමෙනෙව කාරාපෙත්වා අන්තොදෙවකුලෙ ඨපෙත්වා සබ්බද්වාරානි පිදහිත්වා ලඤ්ඡෙත්වා රක්ඛෙය්‍යාථාති නියොජෙසි. තතො තෙ උපාසකා සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා සත්තාහං දානං දෙන්තා සීලං රක්ඛන්තා උපොසථකම්මං කරොන්තා සබ්බසත්තෙසු මෙත්තිං භාවෙන්තා සබ්බසත්තානං අත්තනා කතපුඤ්ඤෙසු පත්තිං දෙන්තා තිණ්ණං රතනානං පූජං කරොන්තා එවං උග්ඝොසෙසුං. අම්හාකං කතකුසලනිස්සන්දෙන ලොකෙ මහිද්ධිකා මහානුභාවා සබ්බෙ දෙවා ච ලොකං පාලෙන්තා චත්තාරො මහාරාජානො ච අම්හාකං සත්ථුනො උපට්ඨානාය ඨිතභාවං දස්සෙන්තූති සච්චකිරියං අකංසු. අථ තෙසං පුඤ්ඤානුභාවෙන තස්මිං ඛණෙ සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි. තතො සො මනුස්සලොකං ඔලොකෙන්තො මිච්ඡාදිට්ඨීහි කතං තං විප්පකාරං දිස්වා සංවිග්ගො ආගන්ත්වා ඉස්සරං භගවතො පාදෙ වන්දිත්වා සයිතාකාරං [Pg.97] කත්වා තං පවත්තිං උපාසකානං කථෙත්වා සකට්ඨානමෙව අගමාසි. තතො සත්තමෙ දිවසෙපාතොව තෙ සබ්බෙපි රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එවමාහංසු. දෙව ඉස්සරො අම්හාකං භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දිත්වා නිපන්නොති. අථ රාජා තෙසං කථං සුත්වා නගරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා මහාජනෙ සන්නිපාතෙත්වා තෙහි පරිවුතො දෙවකුලං ගන්ත්වා ලඤ්ඡං භින්දාපෙත්වා ද්වාරං විවරිත්වා ඵලකං ආහරාපෙත්වා වෙඨිතසාටකෙ මොචාපෙසි. අථ රාජා ච මහාජනො ච තං මහන්තං පාටිහාරියං දිස්වා මිච්ඡාදිට්ඨිං පහාය සබ්බෙ සත්ථුනො සරණ මගමංසු. අථ රාජා තං දෙවකුලං භින්දාපෙත්වා මහන්තං රමණීයං විහාරං කාරාපෙත්වා යාවජීවං පුඤ්ඤකම්මං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති.

Họ nói: “Tâu Đại vương, việc làm của các đền thờ là không đúng.” Nghe vậy, đức vua nói: “Này các khanh, tất cả mọi người đều nói về sự vĩ đại của các vị thần của riêng họ. Vậy làm thế nào các khanh có thể cho chúng ta biết về sự vĩ đại của bậc Đạo sư của các khanh?” Các cận sự nam thưa: “Tâu Đại vương, việc ấy không khó. Xin ngài cho mang đến một tấm ván, dùng vải sạch quấn lại, dùng ấn tín của ngài niêm phong, đặt trong một đền thờ được canh giữ cẩn mật, sau bảy ngày cho mang ra và xem xét, khi ấy ngài sẽ biết được đại oai lực của bậc Đạo sư chúng tôi.” Bấy giờ, đức vua cho làm y theo cách họ đã nói, đặt vào trong đền thờ, đóng tất cả các cửa lại, niêm phong và ra lệnh canh giữ. Sau đó, tất cả các cận sự nam ấy tụ tập lại, trong bảy ngày họ bố thí, giữ giới, thực hành lễ Bố-tát, tu tập tâm từ đến tất cả chúng sanh, hồi hướng phước báu mình đã làm cho tất cả chúng sanh, cúng dường Tam Bảo và tuyên bố như sau: “Do kết quả của thiện nghiệp chúng tôi đã làm, mong rằng tất cả các vị trời có đại thần lực, đại oai lực trên thế gian và Tứ Đại Thiên Vương đang hộ trì thế gian hãy biểu hiện rằng các ngài đang phụng sự bậc Đạo sư của chúng tôi.” Họ đã thực hiện lời chân thật nguyện như vậy. Bấy giờ, do oai lực phước báu của họ, ngay lúc ấy, thạch tọa Paṇḍukambala của vua trời Sakka hiện ra tướng nóng. Khi ấy, ngài nhìn xuống cõi người, thấy sự xúc phạm do những người tà kiến gây ra, ngài xúc động, đến nơi, tạo ra hình ảnh thần Issara đang đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn trong tư thế nằm, rồi kể lại sự việc ấy cho các cận sự nam và trở về trú xứ của mình. Sau đó, vào sáng ngày thứ bảy, tất cả họ đến hầu vua, đảnh lễ và thưa rằng: “Tâu Đại vương, thần Issara đã cúi đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn của chúng tôi và đang nằm đó.” Bấy giờ, đức vua nghe lời họ nói, cho đánh trống loan báo trong thành, tập hợp đông đảo dân chúng, cùng họ đi đến đền thờ, cho phá niêm phong, mở cửa, cho mang tấm ván ra và cho tháo tấm vải quấn. Bấy giờ, đức vua và đông đảo dân chúng thấy phép lạ vĩ đại ấy, đã từ bỏ tà kiến và tất cả đều quy y bậc Đạo sư. Sau đó, đức vua cho phá bỏ đền thờ ấy, cho xây dựng một ngôi tịnh xá lớn và khả ái, làm các công đức cho đến trọn đời và đã tái sanh vào cõi trời.

13.

13.

අනබ්භුතං සත්ථු ධරීයමානෙ,කරොන්ති දිස්වා කුසලානි ඉද්ධිං;

යෙ තං මුනින්දෙ පරිනිබ්බුතම්හි,කරොන්ති පුඤ්ඤානි මහබ්භූතං යෙති.

Khi bậc Đạo sư còn tại thế, thấy thần thông, người ta làm các điều thiện, việc ấy không kỳ diệu; Những ai làm các công đức khi bậc Mâu-ni-vương đã nhập Niết-bàn, việc ấy mới thật là kỳ diệu.

කාවීරපට්ටනවත්ථුං පඤ්චමං.

Câu chuyện về thành Kāvīrapaṭṭana, thứ năm.

26. චොරඝාතකවත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

26. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về người đao phủ.

එකස්මිං කිර සමයෙ අම්හාකං භගවා සාවත්ථියං උපනිස්සාය ජෙතවනෙ විහරති ධම්මදෙසනාය මහාජනස්ස සග්ගමොක්ඛසම්පදං දදමානො. තස්මිංසමයෙ පඤ්චසතා චොරා අටවිතො නගරං ආගන්ත්වා රත්තිභාගෙ චොරකම්මං කත්වා තෙන පුත්තදාරෙ පොසෙන්ති. අථෙකදිවසං චොරා චොරකම්මත්ථාය නගරං පවිසන්තා නගරද්වාරෙ එකං දුක්ඛිතං ජනපදමනුස්සං පස්සිත්වා හම්භො [Pg.98] කත්ථ වසතීති පුච්ඡිංසු, සො අත්තජනා ජනපදවාසිභාවං පකාසෙසි. අථස්ස තෙ කස්මා භො ඉමිනා දුක්ඛවාසෙන වසිස්සසි, එහි අම්හෙහි සද්ධිං චොරකම්මං කරොන්තො වත්ථාලඞ්කාරසම්පන්නො පුත්තදාරං පොසෙහි. ඉමිනා කපණවාසෙන න වසාති ආහංසු. සො පනිමෙ යුත්තං කථෙන්තීති තෙසං වචනං සම්පටිච්ඡි. අථ තෙ එවං සති අම්හෙහි සද්ධිං ආගච්ඡාහීති වත්වා නං ගහෙත්වා අන්තොනගරං පවිට්ඨා තත්ථ තත්ථ විලුම්පන්තා චොරකම්මං අකංසු. තදා ජානපදිකො ලද්ධවිභවො ඉමමෙව වරතරන්ති තෙහි සද්ධිං චොරකම්මං කරොන්තො ජීවිකං කප්පෙසි, අථෙකදිවසං රාජපුරිසා කතකම්මෙ තෙ සබ්බෙව ගහෙත්වා පච්ඡාබාහං ගාළ්හං බන්ධිත්වා කොසලරඤ්ඤො දස්සෙසුං, රාජා තෙ දිස්වා එවමාහ, භණෙ තුම්හාකං අන්තරෙ යො එතෙසං මාරෙත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙස්සති, තස්ස ජීවිතදානං දම්මීති, තං සුත්වා තෙ චොරා සබ්බෙ අඤ්ඤමඤ්ඤඤාතිසුහදසම්බන්ධභාවෙන තං න ඉච්ඡිංසු. සො පන ජනපදවාසී මනුස්සො අහමෙතෙ සබ්බෙ මාරෙස්සාමීති රඤ්ඤො වත්වා තෙනානුඤ්ඤාතො තෙ සබ්බෙ මාරෙසි. තං දිස්වා තුට්ඨො රාජා තස්ස චොරඝාතකම්මං අදාසි. සො චොරෙ ච වජ්ඣප්පත්තෙ ච මාරෙන්තො පඤ්චවීසතිවස්සානි වසන්තො අපරභාගෙ මහල්ලකො අහොසි. අථ සො මන්දබලත්තා කතිපයපහාරෙනාපි චොරං මාරෙතුං න සක්කොති, රාජා තං ඤත්වා අඤ්ඤස්ස චොරඝාතකම්මං අදාසි. අථ සො චොරඝාතකම්මා පරිහීනො අත්තනො ගෙහෙ වසති. තදා අඤ්ඤතරො මනුස්සො මන්තං පරිවත්තෙත්වා නාසාවාතෙන මනුස්සමාරණකමන්තං ජානාති. තථාහි හත්ථපාදකණ්ණනාසසීසාදීසු යංකිඤ්චි ඡෙජ්ජභෙජ්ජං කත්තුකාමො මන්තං පරිවත්තෙත්වා නාසාවාතං විස්සජ්ජෙති. තං තං ඨානං ඡිජ්ජති භිජ්ජති, එවං මහානුභාවො සො මන්තො, අථ සො තං පුරිසං උපට්ඨහිත්වා මන්තං ලභිත්වා රඤ්ඤො සාසනං පෙසෙසි[Pg.99]. අහං ඉතො පුබ්බෙ මහල්ලකත්තා චොරානං හත්ථපාදාදයො දුක්ඛෙන ඡෙජ්ජ භෙජ්ජං කරොමි, මාරෙතබ්බෙපි දුක්ඛෙන මාරෙමි. ඉදානි පනාහං තථා න කරොමි, මම මන්තානුභාවෙන ඡෙජ්ජභෙජ්ජකම්මං කරිස්සාමීති. රාජා තං සාසනං සුත්වා සාධූති තං පක්කොසාපෙත්වා ඨානන්තරං තස්සෙව පාකතික මකාසි. සො තතො පට්ඨාය තං කම්මං කරොන්තො පුන පඤ්චවස්සානි අතික්කාමෙසි. සො මහල්ලකො ඛීණායුකො දුබ්බලො මරණමඤ්චපරායණො හුත්වා මරණවෙදනාදුක්ඛෙන මහන්තෙන භයානකෙන සද්දෙන විස්සරං විරවන්තො නිමීලිතෙන චක්ඛුනා භයානකං නරකග්ගිජාලාපජ්ජලන්තඅයකූටමුග්ගරධරෙ නිරයපාලෙ ච පස්සන්තො නිපන්නො හොති, තතො තස්ස පටිවිස්සකගෙහෙ මනුස්සා තස්ස භයානකසද්දසවණෙන ගෙහං ඡට්ටෙත්වා පලායිංසු. තස්මිං කිර දිවසෙ මහාසාරිපුත්තත්ථෙරො දිබ්බචක්ඛුනා ලොකං ඔලොකෙන්තා තං චොරඝාතකං තදහෙව කාලංකත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තමානං දිස්වා මයි තත්ථ ගතෙ පනෙස මයි පසාදෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තතීති ඤත්වා අජ්ජ මයා තස්සානුග්ගහං කාතුං වට්ටතීති පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා තස්ස ඝරද්වාර මගමාසි. අථ සො ථෙරං දිස්වා කුද්ධො කොපෙන තටතටායමානදෙහො අජ්ජ තං විජ්ඣිත්වා ඵාලෙත්වා මාරෙස්සාමීති නිපන්නොව මන්තං පරිවත්තෙත්වා නාසාවාතං විස්සජ්ජෙසි, ථෙරො තස්මිං ඛණෙ නිරොධසමාපන්නො නිරොධා වුට්ඨාය සුරියො විය විරොචමානො අට්ඨාසි, අථ සො ථෙරස්ස තයො වාරෙ තථෙව කත්වා කිඤ්චි කාතුං අසක්කොන්තො අතිවිය විම්හිතචිත්තො ථෙරෙ චිත්තං පසාදෙත්වා අත්තනො පටියත්තං පායසං ථෙරස්ස දාපෙසි, ථෙරො මඞ්ගලං වඩ්ඪෙත්වා විහාරමෙව අගමාසි, චොරඝාතකො ථෙරස්ස දින්නදානං අනුස්සරන්තො තස්මිං ඛණෙ කාලං කත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්ති. අහො වීතරාගානං බුද්ධපුත්තානං ආනුභාවො. එවං නරකෙ නිබ්බත්තමානොපිස්ස බලෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තොති. තථාහි.

Nghe nói, vào một thời, Đức Thế Tôn của chúng ta, trong khi đang ban cho đại chúng tài sản là cõi trời và giải thoát bằng bài thuyết pháp, đã ngự tại Kỳ Viên tinh xá, gần thành Xá-vệ. Vào thời ấy, có năm trăm tên cướp từ trong rừng đến thành phố, ban đêm làm nghề trộm cắp, và dùng tài sản đó để nuôi vợ con. Rồi một ngày nọ, khi những tên cướp đang vào thành để hành nghề, họ thấy một người dân quê khốn khổ ở cổng thành và hỏi: 'Này bạn, bạn sống ở đâu?' Người ấy cho biết mình là dân quê. Bọn cướp bèn nói với anh ta: 'Này bạn, tại sao bạn lại sống cuộc đời khốn khổ này? Hãy đến cùng chúng tôi làm nghề trộm cắp, có đầy đủ y phục trang sức mà nuôi vợ con. Đừng sống cuộc đời nghèo hèn này.' Người ấy nghĩ rằng họ nói có lý, nên đã chấp nhận lời của họ. Bọn cướp bèn nói: 'Nếu vậy, hãy đi cùng chúng tôi,' rồi dẫn anh ta vào trong thành, đi cướp bóc đây đó và hành nghề trộm cắp. Khi ấy, người dân quê có được của cải, nghĩ rằng 'chính điều này là tốt hơn', đã cùng họ làm nghề trộm cắp để sinh sống. Rồi một ngày nọ, lính của vua bắt được tất cả bọn họ khi đang hành sự, trói chặt tay ra sau lưng và dẫn đến trình vua nước Kosala. Vua thấy họ bèn nói thế này: 'Này các ngươi, trong số các ngươi, ai giết hết những người này, chấm dứt mạng sống của họ, ta sẽ ban cho người đó mạng sống.' Nghe vậy, tất cả những tên cướp kia, vì có mối quan hệ thân bằng quyến thuộc với nhau, đã không muốn làm việc đó. Nhưng người dân quê kia thưa với vua: 'Thần sẽ giết hết bọn họ,' và được vua cho phép, anh ta đã giết tất cả bọn họ. Thấy vậy, vua hài lòng và ban cho anh ta chức đao phủ. Người ấy, trong khi giết những tên cướp và những kẻ bị kết án tử hình, đã sống hai mươi lăm năm, và về sau trở nên già yếu. Bấy giờ, vì sức yếu, anh ta không thể giết một tên cướp dù chỉ bằng vài nhát chém. Vua biết được điều đó, đã giao chức đao phủ cho người khác. Bấy giờ, bị mất chức đao phủ, anh ta sống tại nhà mình. Khi ấy, có một người biết được câu thần chú giết người bằng hơi thở qua mũi sau khi trì tụng chú. Thật vậy, muốn cắt đứt hay phá vỡ bất cứ bộ phận nào như tay, chân, tai, mũi, đầu, v.v., người ấy trì tụng thần chú rồi thổi hơi thở qua mũi. Chỗ đó liền bị cắt đứt, bị phá vỡ. Câu thần chú ấy có đại oai lực như vậy. Bấy giờ, người đao phủ kia đã hầu hạ người ấy và nhận được câu thần chú, rồi gửi thư tâu vua: 'Trước đây, vì già yếu, thần khó khăn trong việc cắt đứt, phá vỡ tay chân của bọn cướp, và cũng khó khăn trong việc giết những kẻ đáng bị giết. Nhưng bây giờ, thần không làm như vậy nữa. Thần sẽ thực hiện việc cắt đứt, phá vỡ bằng oai lực của thần chú của thần.' Vua nghe thư tâu, nói 'Lành thay,' cho gọi người ấy đến và phục hồi chức vụ cho chính người ấy. Kể từ đó, người ấy làm công việc đó và trải qua thêm năm năm nữa. Người ấy đã già, tuổi thọ đã hết, yếu đuối, sắp chết trên giường bệnh, đang la hét thất thanh với âm thanh lớn và đáng sợ do nỗi khổ của cảm thọ lúc lâm chung, và với đôi mắt nhắm nghiền, đang nhìn thấy những ngục tốt cầm chùy và búa sắt, và ngọn lửa địa ngục rực cháy đáng sợ, đang nằm đó. Bấy giờ, những người ở nhà hàng xóm, do nghe thấy tiếng la hét đáng sợ của ông ta, đã bỏ nhà mà chạy trốn. Nghe nói, vào ngày ấy, Đại Trưởng lão Sāriputta, trong khi quán sát thế gian bằng thiên nhãn, đã thấy người đao phủ ấy, sau khi chết ngay lúc đó, sẽ tái sanh vào địa ngục, và biết rằng: 'Nhưng nếu ta đến đó, người này do có lòng tịnh tín nơi ta sẽ được tái sanh vào cõi trời,' và nghĩ rằng: 'Hôm nay ta phải tế độ cho ông ta,' vào buổi sáng, ngài đắp y và đi đến cửa nhà của người ấy. Bấy giờ, người ấy thấy Trưởng lão, liền nổi giận, thân thể run lên vì tức giận, nghĩ rằng: 'Hôm nay ta sẽ đâm, sẽ chém, sẽ giết ông ta,' và trong khi đang nằm, đã trì tụng thần chú và thổi hơi thở qua mũi. Vào khoảnh khắc ấy, Trưởng lão nhập Diệt tận định, và sau khi xuất định, ngài đứng đó, rực rỡ như mặt trời. Bấy giờ, người ấy đã làm như vậy ba lần với Trưởng lão nhưng không thể làm được gì, tâm vô cùng kinh ngạc, đã phát sanh lòng tịnh tín nơi Trưởng lão và cho người dâng lên Trưởng lão món cháo sữa đã được chuẩn bị cho mình. Trưởng lão chú nguyện phúc lành rồi trở về tinh xá. Người đao phủ, trong khi tưởng nhớ đến sự bố thí đã dâng cho Trưởng lão, đã mệnh chung vào khoảnh khắc ấy và tái sanh vào cõi trời. Ôi, oai lực của các vị Phật tử đã ly tham! Ngay cả người đang tái sanh vào địa ngục cũng nhờ năng lực của ngài mà được tái sanh vào cõi trời. Thật vậy.

1.

1.

දානං [Pg.100] තාණං මනුස්සානං, දානං දුග්ගතිවාරණං;

දානං සග්ගස්ස සොපානං, දානං සන්තිකරං පරං.

Bố thí là nơi nương tựa của nhân loại, bố thí là sự ngăn ngừa ác thú; Bố thí là chiếc thang lên cõi trời, bố thí là tác nhân tối thượng của sự an tịnh.

2.

2.

ඉච්ඡිතිච්ඡිතදානෙන, දානං චින්තාමණී විය;

කප්පරුක්ඛොව සත්තානං, දානං භද්දඝටොවිය.

Bằng việc cho đi những gì mong muốn, bố thí như viên ngọc như ý; Như cây ước nguyện của chúng sanh, bố thí như chiếc bình thiện lành.

3.

3.

සීලවන්තස්ස දානෙන, චක්කවත්තිසිරිම්පි ච;

ලභන්ති සක්කසම්පත්තිං, තථා ලොකුත්තරං සුඛං.

Bằng sự bố thí cho người có giới, người ta đạt được cả sự huy hoàng của Chuyển luân vương; Đạt được tài sản của Đế Thích, cũng như hạnh phúc siêu thế.

4.

4.

පාපකම්මෙසු නිරතො, ඨිතොයං නරකායනෙ ;

සාරිපුත්තස්ස ථෙරස්ස, පිණ්ඩපාතස්ස වාහසා.

Người này, vốn ưa thích các ác nghiệp, đang đứng trên con đường đến địa ngục; (Nhưng) nhờ vật thực khất thực của Trưởng lão Sāriputta.

5.

5.

අපායං පරිවජ්ජෙත්වා, නෙකදුක්ඛසමාකුලං;

දෙවසඞ්ඝපරිබ්බූළ්හො, ගතො දෙවපුරං වරං.

Đã tránh được cõi khổ, nơi đầy dẫy nhiều đau khổ; Được chúng chư thiên vây quanh, đã đi đến thành phố chư thiên cao quý.

6.

6.

තස්මා සුඛෙත්තෙ සද්ධාය, දෙථ දානානි කාමදං;

දානං දෙන්තෙහි සීලම්පි, පාලනීයංතිසුන්දරන්ති.

Do đó, với đức tin, hãy cúng dường các vật thí ban cho điều mong muốn vào ruộng phước tốt. Bởi những người đang cúng dường, giới luật cũng nên được giữ gìn một cách tốt đẹp.

අථ භික්ඛූ ධම්මසභායං සන්නිපතිත්වා නිසින්නා භගවන්තං පුච්ඡිංසු, කිංභන්තෙ සො පාපො චතූසු අපායෙසු කතරස්මිං නිබ්බත්තොති. අථ සත්ථා අජ්ජෙස භික්ඛවෙ සාරිපුත්තස්ස දින්නදානානුභාවෙන දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො, තස්සෙව නිස්සන්දෙන අනාගතෙ පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සතීති බ්‍යාකාසීති.

Rồi các vị tỳ khưu, sau khi tụ họp và ngồi xuống ở pháp đường, đã hỏi Đức Thế Tôn: 'Bạch ngài, kẻ tội lỗi ấy đã sanh vào cõi nào trong bốn đường ác?' Bấy giờ, bậc Đạo Sư đã thọ ký rằng: 'Này các tỳ khưu, hôm nay người này, nhờ oai lực của vật thí đã được dâng đến Sāriputta, đã sanh vào cõi trời. Và do quả báo ấy, trong tương lai, vị ấy sẽ trở thành một vị Phật Độc Giác.'

7.

7.

භො සාරිපුත්තෙ නිහිතප්පදානං,ඛණෙන පාපෙති හි සග්ගමග්ගං;

තස්මා සුඛෙත්තෙසු දදාථ දානං,කාමත්ථ චෙ සග්ගමොක්ඛං පරත්ථ.

Này Sāriputta, sự cúng dường được đặt vào ngài, quả thật, trong khoảnh khắc, đưa đến con đường lên cõi trời. Do đó, hãy cúng dường vào những ruộng phước tốt, nếu mong muốn cõi trời và giải thoát ở đời sau.

චොරඝාතකවත්ථුං ඡට්ඨමං.

Câu chuyện về người đao phủ giết trộm, (phẩm) thứ sáu.

27. සද්ධොපාසකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

27. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về người nam cận sự có đức tin.

අතීතෙ [Pg.101] කිර කස්සපදසබලස්ස කාලෙ එකො පුරිසො සද්ධො රතනත්තයෙසු පසන්නො උච්ඡුයන්තකම්මෙන ජීවිකං කප්පෙන්තො පටිවසති. අථ සො එකං ගිලානභික්ඛුං දිස්වා තස්ස උළුඞ්කමත්තං සප්පිං අදාසි, තථෙවෙකස්ස භික්ඛුස්ස එකං ගුළපිණ්ඩං අදාසි, අථාපරස්මිංදිවසෙ එකං ඡාතජ්ඣත්තං සුනඛං දිස්වා තස්ස භත්තපිණ්ඩෙන සඞ්ගහ මකාසි, අථෙකස්ස ඉණට්ඨකස්ස එකං කහාපණං අදාසි, අථෙකදිවසං ධම්මං සුණමානො ධම්මදෙසකස්ස භික්ඛුස්ස සාටකං පූජෙසි, සො එත්තකං පුඤ්ඤකම්මං කත්වා භවෙසු චරමානොහං සමුද්දපබ්බතාදීසුපි යං යං ඉච්ඡාමි. තං තං සමිජ්ඣතූති පත්ථනං අකාසි, සො අපරභාගෙ කාලං කත්වා තෙහෙව කුසලමූලෙහි සුත්තප්පබුද්ධො විය දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිත්වා තත්ථ මහන්තං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා තතො චුතො අම්හාකං භගවතො කාලෙ සාවත්ථියං මහද්ධනෙ මහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා තතො සො විඤ්ඤුතං පත්තො කාලෙන කාලං ධම්මං සුණන්තො ඝරාවාසෙ ආදීනවං පබ්බජ්ජාය ච ආනිසංසං සුත්වා පබ්බජිතො න චිරෙනෙව අරහත්තං පාපුණි. සො අපරභාගෙ සත්ථාරං වන්දිත්වා පඤ්චසතභික්ඛුපරිවාරො උග්ගනගරං අගමාසි, තත්ථ සෙට්ඨිනො භරියා සද්ධා අහොසි පසන්නා. සා ථෙරං පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං භික්ඛාය චරන්තං දිස්වා තුරිතතුරිතා ගන්ත්වා ථෙරස්ස පත්තං ගහෙත්වා සද්ධිං පඤ්චසතෙහි භික්ඛූහි භොජෙත්වා ථෙරං තත්ථ නිබද්ධවාසත්ථං යාචිත්වා පඤ්චසතකූටාගාරානි කාරාපෙත්වා අලඞ්කරිත්වා පඤ්චසතභික්ඛූ තත්ථ වාසෙන්තී නිබද්ධං චතුපච්චයෙහි උපට්ඨානමකාසි. තතො ථෙරො තං පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාපෙත්වා තත්ථ යථාභිරන්තං විහරිත්වා අඤ්ඤත්ත ගන්තුකාමො අනුපුබ්බෙන පට්ටනගාමං අගමාසි, තත්ථ වසිත්වා තතො නාවං අභිරුය්හ පඤ්චසතභික්ඛූහි පරිවුතො සමුද්දපිට්ඨෙන ගච්ඡති, සමුද්දං තරන්තස්ස [Pg.102] තස්ස සාගරමජ්ඣෙ උදරවාතො සමුට්ඨහිත්වා පීළෙති, තං දිස්වා භික්ඛූ භන්තෙ ඉදං පුබ්බෙ කෙන වූපසමෙස්සතීති පුච්ඡිංසු, ථෙරො පුබ්බෙ මෙ ආවුසො උලුඞ්කමත්තෙ සප්පිපීතෙ රොගො වූපසම්මතීති ආහ, භික්ඛූ භන්තෙ සමුද්දපිට්ඨෙ කථං සප්පිං ලභිස්සාම, අධිවාසෙථාති ආහංසු, තං සුත්වා ථෙරෙන න නො ආයස්මන්තා සප්පි දුල්ලභා, මම පත්තං ගහෙත්වා සමුද්දොදකං උද්ධරිත්වා ආනෙථාති වුත්තෙ භික්ඛූ තථා අකංසු. උද්ධටමත්තමෙව තංඋදකං පරිවත්තෙත්වා සප්පි අහොසි, අථ භික්ඛූ තං දිස්වා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තා ජාතා ථෙරස්ස සප්පිං උපනාමෙසුං, ථෙරෙන සප්පිනො පීතමත්තෙ සො ආබාධො වූපසමි, අථස්ස භික්ඛූහි කි මෙතං භන්තෙ අච්ඡරියං, න නො ඉතො පුබ්බෙ එවරූපං දිට්ඨපුබ්බංති වුත්තෙ ථෙරො තෙනහි කතපුඤ්ඤානං පුඤ්ඤවිපාකං පස්සිස්සථාති වත්වා සමුද්දං ඔලොකෙසි ඉදං සප්පි හොතූති. අථස්ස චක්ඛුපථෙ සමුද්දෙ සබ්බොදකං පරිවත්තෙත්වා සප්පි අහොසි. අථස්ස භික්ඛූ අබ්භුතචිත්තා අඤ්ඤම්පි ඊදිසං පුඤ්ඤං අත්ථි භන්තෙති පුච්ඡිංසු, තතො ථෙරො තෙනහි පස්සථායස්මන්තා මම පුඤ්ඤන්ති වත්වා සමන්තා තත්ථ තත්ථ ඝනසෙලපබ්බතෙ ඔලොකෙසි, සබ්බානි තානි ගුළපිණ්ඩානි අහෙසුං, තතො චක්ඛුපථෙ සමන්තා භත්තභාජනානි දස්සෙසි සබ්‍යඤ්ජනං සොපකරණං. තතො හිමවන්තං ඔලොකෙසි, සබ්බං තං සුවණ්ණමයං අහොසි. අථාභිමුඛට්ඨානෙ මහන්තං වනසණ්ඩං ඔලොකෙසි, සකලවනසණ්ඩංනානාවිරාගවත්ථෙහි සඤ්ඡන්නං අහොසි, භික්ඛූ තං තං පාටිහාරියං දිස්වා අතීව විම්හිතා භන්තෙ කෙන තෙ පුඤ්ඤකම්මෙන එතාදිසානි පාටිහාරියානි භවිස්සන්තීති පුච්ඡිංසු, ථෙරො කස්සපදසබලස්ස කාලෙ අත්තනා කතං සබ්බං තං කුසලං පකාසෙසි. තෙනෙත්ථ.

Tương truyền, trong quá khứ, vào thời của Đức Phật Kassapa Thập Lực, có một người đàn ông có đức tin, tịnh tín nơi Tam Bảo, sinh sống bằng nghề làm máy ép mía. Rồi ông ta, khi thấy một vị tỳ khưu bị bệnh, đã cúng dường một muỗng bơ lỏng cho vị ấy; cũng vậy, ông đã cúng dường một viên đường phèn cho một vị tỳ khưu; rồi vào một ngày khác, khi thấy một con chó bị đói lả, ông đã giúp đỡ nó bằng một vắt cơm; rồi ông đã cho một đồng kahāpaṇa cho một người mắc nợ; rồi một ngày nọ, trong khi đang nghe pháp, ông đã cúng dường một tấm y cho vị tỳ khưu thuyết pháp. Sau khi làm các công đức như vậy, ông đã phát nguyện rằng: 'Khi con còn lang thang trong các kiếp sống, bất cứ điều gì con mong muốn, dù là biển cả, núi non, v.v., nguyện cho điều ấy được thành tựu.' Về sau, sau khi mệnh chung, nhờ chính những thiện căn ấy, ông đã tái sanh vào cõi trời như người vừa tỉnh giấc, và sau khi hưởng thụ tài sản chư thiên to lớn ở đó, ông đã mệnh chung từ đó và tái sanh vào thời của Đức Thế Tôn chúng ta, tại thành Sāvatthī, trong một gia đình giàu có, tài sản lớn. Sau đó, khi đã đến tuổi trưởng thành, thỉnh thoảng nghe pháp, ông đã nghe về sự nguy hại của đời sống tại gia và lợi ích của việc xuất gia, rồi đã xuất gia và không bao lâu đã chứng đắc quả A-la-hán. Về sau, sau khi đảnh lễ bậc Đạo Sư, với đoàn tùy tùng năm trăm vị tỳ khưu, ngài đã đi đến thành phố Ugga. Ở đó, vợ của vị trưởng giả là người có đức tin, tịnh tín. Bà ấy, khi thấy vị trưởng lão cùng với năm trăm vị tỳ khưu đang đi khất thực, đã vội vã đi đến, nhận lấy bát của vị trưởng lão, dâng bữa ăn cho ngài cùng với năm trăm vị tỳ khưu, rồi thỉnh cầu vị trưởng lão ở lại đó thường xuyên, đã cho xây dựng và trang hoàng năm trăm ngôi nhà có nóc nhọn, và trong khi cho năm trăm vị tỳ khưu trú ngụ ở đó, bà đã thường xuyên phụng sự bằng bốn món vật dụng. Sau đó, vị trưởng lão, sau khi an lập bà ấy trong năm giới, đã trú ở đó tùy thích rồi, với mong muốn đi nơi khác, đã tuần tự đi đến một ngôi làng thương cảng. Sau khi ở đó, ngài đã lên thuyền và đi trên mặt biển, được vây quanh bởi năm trăm vị tỳ khưu. Khi ngài đang vượt biển, ở giữa đại dương, một cơn đau bụng do gió đã khởi lên và hành hạ ngài. Thấy vậy, các vị tỳ khưu hỏi: 'Bạch ngài, trước đây bệnh này sẽ thuyên giảm bằng cách nào?' Vị trưởng lão nói: 'Chư hiền, trước đây bệnh của tôi thuyên giảm khi uống một muỗng bơ lỏng.' Các vị tỳ khưu nói: 'Bạch ngài, làm sao chúng ta có thể tìm được bơ lỏng trên mặt biển? Xin ngài hãy kham nhẫn.' Nghe vậy, vị trưởng lão nói: 'Này chư hiền, bơ lỏng không khó tìm đối với chúng ta. Hãy lấy bát của tôi, múc nước biển và mang đến đây.' Khi được nói vậy, các vị tỳ khưu đã làm như thế. Ngay khi vừa được múc lên, nước ấy đã biến thành bơ lỏng. Rồi các vị tỳ khưu, thấy vậy, tâm sanh kỳ diệu, phi thường, đã dâng bơ lỏng cho vị trưởng lão. Ngay khi vị trưởng lão vừa uống bơ lỏng, cơn bệnh ấy đã thuyên giảm. Rồi khi các vị tỳ khưu nói với ngài: 'Bạch ngài, điều kỳ diệu này là gì vậy? Trước đây chúng con chưa từng thấy việc như thế này,' vị trưởng lão nói: 'Vậy thì, các vị sẽ thấy quả báo phước đức của người đã làm phước,' và nhìn ra biển (nguyện rằng): 'Nguyện cho nơi này trở thành bơ lỏng.' Rồi trong tầm mắt của ngài, tất cả nước biển đã biến thành bơ lỏng. Rồi các vị tỳ khưu, với tâm kinh ngạc, hỏi: 'Bạch ngài, có phước đức nào khác như thế này không?' Sau đó, vị trưởng lão nói: 'Vậy thì, chư hiền hãy xem phước đức của tôi,' và nhìn vào những ngọn núi đá rắn chắc ở khắp nơi xung quanh. Tất cả chúng đều trở thành những viên đường phèn. Sau đó, trong tầm mắt, ngài đã cho thấy những vật đựng cơm cùng với thức ăn và gia vị ở khắp nơi. Sau đó, ngài nhìn về phía Hy Mã Lạp Sơn, tất cả nơi đó trở thành vàng. Rồi ngài nhìn vào một khu rừng lớn ở phía đối diện, toàn bộ khu rừng được bao phủ bởi những tấm vải nhiều màu sắc. Các vị tỳ khưu, khi thấy những phép lạ ấy, vô cùng kinh ngạc và hỏi: 'Bạch ngài, do công đức nào mà ngài có được những phép lạ như vậy?' Vị trưởng lão đã kể lại tất cả các thiện nghiệp mà ngài đã làm vào thời của Đức Phật Kassapa Thập Lực. Do đó, ở đây (được nói rằng).

1.

1.

ඉමස්මිං [Pg.103] භද්දකෙ කප්පෙ, කස්සපො නාම නායකො;

සබ්බලොකහිතත්ථාය, ලොකෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා.

Trong kiếp hiền thiện này, có vị lãnh đạo tên là Kassapa; bậc có mắt tuệ đã sanh ra trong đời, vì lợi ích của toàn thể thế gian.

2.

2.

තදාහං උච්ඡුයන්තම්හි, නියුත්තො ගුළකාරකො;

තෙන කම්මෙන ජීවාමි, පොසෙන්තො පුත්තදාරකෙ.

Khi ấy, tôi là người làm đường phèn, làm việc ở máy ép mía; tôi sống bằng nghề ấy, nuôi dưỡng vợ con.

3.

3.

කිලන්තින්ද්‍රියමද්දක්ඛිං, භික්ඛුං රොගාතුරං තදා;

භික්ඛාචාරකවත්තෙන, ඝතත්ථං සමුපාගතං.

Khi ấy, tôi đã thấy một vị tỳ khưu bị bệnh tật hành hạ, có các căn mệt mỏi; ngài đã đến để xin bơ lỏng theo thông lệ khất thực.

4.

4.

උලුඞ්කමත්තං සප්පිස්ස, අදදං තස්ස භික්ඛුනො;

සද්දහන්තො දානඵලං, දයායු දග්ගමානසො.

Với tâm cảm động vì lòng bi mẫn, tin tưởng vào quả của sự bố thí, tôi đã cúng dường một muỗng bơ lỏng cho vị tỳ khưu ấy.

.5

.5

තෙන කම්මෙන සංසාරෙ, සංසරන්තො භවාභවෙ;

යත්ථිච්ඡාමි ඝතං තත්ථ, උප්පජ්ජති අනප්පකං.

Do nghiệp ấy, trong vòng luân hồi, con lang thang từ kiếp này sang kiếp khác; nơi nào con mong muốn có bơ sữa, nơi ấy bơ sữa sanh khởi không ít.

6.

6.

ඉච්ඡාමහං සමුද්දස්මිං, ඵලම්පි ඝතමත්තනො;

තං තං සබ්බං ඝතං හොති, ඝතදානස්සිදං ඵලං.

Nếu con mong muốn ở giữa biển cả, ngay cả quả cây cũng (trở thành) bơ sữa của riêng con; tất cả những thứ ấy đều trở thành bơ sữa, đây là quả của việc cúng dường bơ sữa.

7.

7.

සුණාථ මය්හං අඤ්ඤම්පි, පුඤ්ඤකම්මං මනොරමං;

තදා දිස්වානහං භික්ඛුං, රොගෙන පරිපීළිතං.

Xin hãy lắng nghe về một việc phước thiện khác của con, một việc làm đẹp lòng; khi ấy, con đã trông thấy một vị Tỳ-khưu đang bị bệnh tật hành hạ.

8.

8.

ගුළපිණ්ඩං ගහෙත්වාන, පත්තෙ තස්ස සමාකිරිං;

තෙන සො සුඛිතො ආසි, රොගං බ්‍යපගතං තදා.

Con đã lấy một viên đường mật, rồi đặt vào trong bát của vị ấy; nhờ đó, vị ấy được an lạc, và cơn bệnh khi ấy đã được tiêu trừ.

9.

9.

තෙන මෙ ගුළදානෙන, සංසරං දෙවමානුසෙ;

යත්ථත්ථොස්මි ගුළෙනාහං, තත්ථ තං සුලභං මම.

Do việc cúng dường đường mật ấy của con, trong khi con lang thang (trong các cõi) trời và người; nơi nào con cần đến đường mật, nơi ấy con dễ dàng có được.

10.

10.

සෙලාච විපුලා මය්හං, හොන්ති චිත්තානුවත්තකා;

මහන්තගුළපිණ්ඩාව, ගුළදානෙ ඉදං ඵලං.

Và những tảng đá lớn đối với con cũng trở nên tùy thuận theo ý muốn, (biến thành) giống như những viên đường mật khổng lồ. Đây là quả của việc cúng dường đường mật.

11.

11.

අථාපි මෙ කතං පුඤ්ඤං, සුණාථ සාධු භික්ඛවො;

ඡාතජ්ඣත්තං ඵන්දමානං, දිස්වාන සුනඛං තදා.

Lại nữa, có việc phước con đã làm, xin các Tỳ-khưu hãy lắng nghe cho kỹ; khi ấy, con đã trông thấy một con chó đang run rẩy, bị cơn đói hành hạ.

12.

12.

භත්තපීණ්ඩෙන [Pg.104] සඞ්ගණ්හිං, තම්පි දානං ඵලාවහං;

තතො පට්ඨාය නාහොසි, අන්නපානෙන ඌනතා.

Con đã giúp nó bằng một vắt cơm, việc bố thí ấy cũng đã mang lại kết quả; kể từ đó, con không hề bị thiếu thốn về đồ ăn thức uống.

13.

13.

සුලභන්නපානො සුඛිතො, අහොසිංජාතිජාතියං;

අජ්ජාපි යදි ඉච්ඡාමි, භොජනෙන පයොජනං.

Con được an lạc, dễ dàng có được đồ ăn thức uống trong mỗi kiếp sanh; ngay cả hôm nay, nếu con có nhu cầu về vật thực.

14.

14.

චක්ඛුපථෙ සමන්තා මෙ, ජායන්තුක්ඛලියො බහූ;

අථාපරම්පි කුසලං, අකාසිංතං සණාථ මෙ.

Ở khắp mọi nơi trong tầm mắt của con, nhiều nồi nấu cơm liền sanh khởi. Con còn làm một việc thiện khác nữa, xin hãy lắng nghe con kể.

15.

15.

ඉණට්ඨකස්ස පොසස්ස, අදාසෙකං කහාපණං;

තෙන මෙ පුඤ්ඤකම්මෙන, අනොමභවසම්පදං.

Con đã cho một đồng tiền kahāpaṇa đến một người bị mắc nợ; do nghiệp phước ấy của con, (con đã có được) tài sản cao quý trong các kiếp.

16.

16.

පචුරං ජාතරූපඤ්ච, ලභාමි ජාතිජාතියං;

සචජ්ජ ධනකාමොහං, ඝනසෙලොපි පබ්බතො;

හොති හෙමමයං සබ්බං, ඉණතො මොචනෙ ඵලං.

Con nhận được nhiều vàng bạc trong mỗi kiếp sanh; nếu hôm nay con mong muốn có tài sản, ngay cả ngọn núi đá rắn chắc cũng hoàn toàn trở thành vàng ròng. Đây là quả của việc giải thoát (người khác) khỏi nợ nần.

17.

17.

අඤ්ඤම්පි මම පුඤ්ඤං භො, සුණාථ සුතිසොභනං;

කස්සපස්ස භගවතො, සාසනෙකං බහුස්සුතං.

Thưa quý vị, xin hãy lắng nghe một việc phước khác của con, một việc nghe thật êm tai; trong giáo pháp của Đức Thế Tôn Ca-diếp, có một vị đa văn.

18.

18.

දෙසෙන්තං මුනිනො ධම්මං, සුත්වා පීණිතමානසො;

පූජෙසිංසාටකං මය්හං, ධම්මස්ස ධම්මසාමිනො.

Khi vị ấy đang thuyết giảng Chánh Pháp của bậc Mâu-ni, con nghe xong, tâm ý hoan hỷ, đã cúng dường chiếc y của mình đến Chánh Pháp và vị chủ của Chánh Pháp.

19.

19.

තෙනාහං පුඤ්ඤකම්මෙන, සංසරං දෙවමානුසෙ;

ලභාමි පචුරං වත්ථං, යං ලොකස්මිං වරං පරං.

Do nghiệp phước ấy, trong khi con lang thang (trong các cõi) trời và người, con nhận được nhiều y phục, là những loại tốt nhất, cao quý nhất ở trên đời.

20.

20.

ඉච්ඡමානො සචෙ අජ්ජ, හිමවන්තම්පි පබ්බතං;

නානාවිරාගවත්ථෙහි, ඡාදයිස්සං සමන්තතො.

Nếu hôm nay con mong muốn, con có thể dùng các loại y phục với nhiều màu sắc khác nhau để che phủ khắp xung quanh, ngay cả ngọn núi Hy-mã-lạp.

21.

21.

සචෙ ඉච්ඡාමි අජ්ජෙව, වත්ථෙනච්ඡාදයා මිතෙ;

ජන්තවො චතුදීපස්මිං, වත්ථදානස්සිදං ඵලං.

Nếu con mong muốn, ngay trong hôm nay, con có thể dùng y phục để che phủ cho các chúng sanh trong bốn châu thiên hạ. Đây là quả của việc cúng dường y phục.

22.

22.

එතෙසං පුඤ්ඤකම්මානං, වාහසා කාමභූමියං;

සම්පත්ති මනුභුත්වාන, සාවත්ථිපුර මුත්තමෙ.

Nhờ năng lực của những nghiệp phước này, sau khi đã hưởng thụ tài sản ở trong cõi Dục, (con đã sanh) tại thành phố Sāvatthī cao quý.

23.

23.

ජාතො කුලෙ මහාභොගෙ,වුද්ධිප්පත්තො සුඛෙධිතො;

තස්ස ධම්මං සුණිත්වාන,පබ්බජිත්වාන සාසනෙ.

Con đã sanh ra trong một gia đình có nhiều của cải, đã trưởng thành và được nuôi dưỡng trong an lạc. Sau khi nghe Chánh Pháp của Ngài, con đã xuất gia trong giáo pháp.

24.

24.

ලොකුත්තරං අග්ගරසං, භුඤ්චන්තො මුනිවාහසා;

කිලෙසෙ පජහිත්වාන, අරහත්තමපාපුණිං.

Nhờ năng lực của bậc Mâu-ni, con đã hưởng được hương vị cao thượng của pháp Siêu thế; sau khi đã từ bỏ các phiền não, con đã chứng đắc quả A-la-hán.

25.

25.

කුසලං නා වමන්තබ්බං, ඛුද්දකන්ති කදාචිපි;

අනන්තඵලදං හොති, නිබ්බාණම්පි දදාති තං.

Không bao giờ nên xem thường việc thiện, cho rằng đó là việc nhỏ; việc ấy mang lại quả báo vô tận, và ngay cả Niết-bàn cũng do đó mà có được.

අථස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා භික්ඛූ ච මහාජනො ච දානාදිකුසලකම්මං කත්වා යෙභුය්‍යෙන සග්ගපරායණා අහෙසුංති.

Khi ấy, sau khi nghe bài thuyết Pháp của vị ấy, các Tỳ-khưu và đông đảo quần chúng đã làm các việc thiện như bố thí, và phần lớn đã có cõi trời là nơi tái sanh.

26.

26.

මනොපසාදෙනපි අප්පපුඤ්ඤං,එවං මහන්තං භවතීති ඤත්වා;

මා අප්පපුඤ්ඤන්ති පමජ්ජථම්භො;

සරාථ දෙවිං ඉධ ලාජදායිං.

Biết rằng ngay cả một việc phước nhỏ được làm với tâm tịnh tín cũng trở nên to lớn như vậy; thưa quý vị, chớ nên xao lãng, nghĩ rằng 'đây là phước nhỏ'; hãy nhớ đến vị thiên nữ ở đây, người đã cúng dường cốm.

සද්ධොපාසකස්ස වත්ථුං සත්තමං.

Câu chuyện về người nam cận sự có đức tin, (phẩm) thứ bảy.

28. කපණස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

28. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về người nghèo.

අම්හාකං භගවති පරිනිබ්බුතෙ බාරාණසීනගරවාසී එකො දුග්ගතපුරිසො පරගෙහෙ භතිංකත්වා ජීවිකං කප්පෙති, තස්මිං සමයෙ නගරවාසිනො යෙභුය්‍යෙන තස්මිං තස්මිං ඨානෙ මණ්ඩපාදයො කාරාපෙත්වා මහාදානං දෙන්ති, තං දිස්වා දුග්ගතො එවං චින්තෙසි, අහං පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤත්තා පරගෙහෙ භතිං කත්වා කිච්ඡෙන කසිරෙන ජීවාමි. නිවාසනපාරුපනම්පි වාසට්ඨානමත්තම්මි දුක්ඛතො ලභාමි. ඉදානි බුද්ධුප්පාදො වත්තති භික්ඛුසඞ්ඝොපි.

Sau khi Đức Thế Tôn của chúng ta đã nhập Niết-bàn, có một người đàn ông nghèo khó, cư dân của thành phố Bārāṇasī, sống bằng nghề làm thuê trong nhà của người khác. Vào thời điểm ấy, phần lớn cư dân trong thành phố đã cho dựng các rạp cúng dường ở nhiều nơi và thực hiện việc bố thí lớn. Thấy vậy, người nghèo suy nghĩ như sau: 'Vì trước đây ta không làm phước, nên nay phải sống một cách khó khăn, cực nhọc bằng nghề làm thuê trong nhà người khác. Ngay cả quần áo để mặc và một nơi để ở, ta cũng khó khăn mới có được. Hiện nay, giáo pháp của Đức Phật vẫn còn, và Tăng đoàn cũng vậy.'

සබ්බෙ [Pg.106] ඉමෙ දානං දත්වා සග්ගමග්ගං සොධෙන්ති. මයාපි දානං දාතුං වට්ටති. තම්මෙ දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. අපි ච මය්හං තණ්ඩුලනාලිමත්තම්පි නත්ථි, අකතවීරියෙන තං මත්ථකං පාපෙතුං න සක්කා, එතදත්ථායාහං උය්‍යොගං කත්වා දානං දස්සාමීති චින්තෙත්වා තතො පට්ඨාය භතිං පරියෙසමානො ගන්ත්වා තත්ථ තත්ථ භතිං කත්වා ලද්ධනිවාපෙ ච භික්ඛාචරියාය ලද්ධතිලතණ්ඩුලාදයො ච එකත්ථ සංහරිත්වා මනුස්සෙ සමාදාපෙත්වා තස්මිං මණ්ඩපං කාරාපෙත්වා වනකුසමාදීහි තං අලඞ්කරිත්වා භික්ඛූ නිමන්තෙත්වා මණ්ඩපෙ නිසීදාපෙත්වා සබ්බෙසං පායසං පටියාදෙත්වා භොජෙසි. අථ සො මරණකාලෙ අත්තනා කතං තං දානවරං අනුස්සරි. සො තෙන කුසලකම්මෙන සුත්තප්පබුද්ධො විය දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තස්මිං තෙන කතපුඤ්ඤානුරූපං මහන්තං කනකවිමානං නිබ්බත්ති. සමන්තා තිගාවුතට්ඨානෙ දෙවතා නානා විධානි තුරියානි ගහෙත්වා උපහාරං කරොන්ති. නිච්චං දෙවච්ඡරාසහස්සානි තං පරිවාරෙත්වා තිට්ඨන්ති. එවං සො මහන්තං සම්පත්තිං අනුභවති. අථෙකදිවසං සුවණ්ණසෙලවිහාරවාසී මහාසඞ්ඝරක්ඛිතත්ථෙරො පත්තපටිසම්භිදො දෙවචාරිකං චරමානො තං දෙවපුත්තං අනුපමාය දෙවසම්පත්තියා විරොචමානං දිස්වා උපසඞ්කම්ම ඨිතො තෙන කතකම්මං පුච්ඡි. සොපිස්ස යථාභූතං බ්‍යාකාසි, තෙනත්ථ.

Tất cả những người này, bằng cách bố thí, đang dọn sạch con đường lên cõi trời. Ta cũng nên bố thí. Điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài. Tuy nhiên, ta thậm chí không có được một đấu gạo. Nếu không nỗ lực, không thể hoàn thành được việc ấy. Vì mục đích này, ta sẽ nỗ lực và bố thí.' Nghĩ vậy, từ đó trở đi, ông đi tìm việc làm thuê, và sau khi làm thuê ở nhiều nơi, ông đã thu gom tiền công nhận được cùng với mè, gạo, v.v., nhận được từ việc khất thực, vào một chỗ. Sau khi thuyết phục mọi người, ông đã cho dựng một rạp cúng dường ở đó, trang trí nó bằng hoa dại và những thứ tương tự, rồi thỉnh các vị Tỳ-khưu và mời các vị an tọa trong rạp. Sau khi chuẩn bị cháo sữa cho tất cả, ông đã dâng cúng. Rồi, vào lúc lâm chung, ông đã nhớ lại việc bố thí cao quý mà mình đã làm. Nhờ nghiệp thiện đó, ông đã tái sanh vào cõi trời như người vừa tỉnh giấc. Ở đó, một thiên cung bằng vàng to lớn đã hiện ra cho ông, tương xứng với phước báu ông đã làm. Xung quanh, trong một không gian ba do-tuần, các vị trời cầm các loại nhạc cụ khác nhau để cúng dường. Một ngàn thiên nữ luôn đứng hầu xung quanh ông. Như vậy, ông hưởng thụ tài sản to lớn. Rồi một ngày nọ, Trưởng lão Đại Tăng Hộ, trú tại tu viện Suvaṇṇasela, người đã chứng đắc các Tuệ Phân Tích, trong khi du hành đến cõi trời, đã thấy vị thiên tử ấy đang tỏa sáng với tài sản thiên giới không gì sánh bằng. Ngài đã đến gần, đứng lại, và hỏi về nghiệp mà vị ấy đã làm. Vị ấy đã giải thích cho ngài đúng như sự thật. Do đó, có lời nói rằng:

1.

1.

සබ්බසොවණ්ණයො ආසි, පාසාදො රතනාමයො;

සොණ්ණසිඞ්ගසතාකිණ්ණො, දුද්දික්ඛො ච පභස්සරො.

Lâu đài hoàn toàn bằng vàng, được làm bằng châu báu; đầy ắp hàng trăm đỉnh tháp bằng vàng, chói lọi và khó nhìn thẳng.

2.

2.

කූටාගාර සතාකිණ්ණො, සොණ්ණමාලාසමාකුලො;

මුත්තාකලාපාලම්බන්ති, තත්ථ තත්ථ මනොරමා.

Đầy ắp hàng trăm phòng có đỉnh nhọn, được trang hoàng với những tràng hoa vàng; những chuỗi ngọc trai đẹp lòng rủ xuống đây đó.

3.

3.

නෙකගබ්භසතාකිණ්ණො, සයනාසනමණ්ඩිතො;

විභත්තො භබ්බභාගෙහි, පුඤ්ඤවඩ්ඪකිනා කතො.

Đầy ắp nhiều trăm gian phòng, được trang hoàng với giường và ghế ngồi; được phân chia thành các khu vực thích hợp, do người thợ công đức tạo ra.

4.

4.

නච්චන්ති [Pg.107] පමදා තත්ථ, භෙරිමණ්ඩලමජ්ඣගා;

ගායන්ති කාචි කීළන්ති, වාදෙන්ති කාචි තන්තියො.

Ở nơi ấy, các thiếu nữ nhảy múa, ở giữa vòng trống; một số thì ca hát, vui đùa, một số thì khảy đàn dây.

5.

5.

තතො තිගාවුතෙ ඨානෙ, පාසාදස්ස සමන්තතො;

සහච්ඡරා දෙවපුත්තා, ගහෙත්වා ආතතාදයො.

Từ đó, trong phạm vi ba gāvuta, xung quanh cung điện; các vị thiên tử cùng với các thiên nữ, tay cầm các loại nhạc cụ có dây căng và các loại khác.

6.

6.

මොදන්ති පරිවාරෙත්වා, නච්චගීතාදිනා සදා;

උල්ලඞ්ඝන්තිච සෙලෙන්ති, සිලාඝන්ති සමන්තතො.

Họ vây quanh và luôn luôn hoan hỷ với ca múa và các thứ khác; họ nhảy lên, họ lắc lư, và họ tán dương khắp bốn phía.

7.

7.

එවං මහිද්ධිකො දානි, තුවං වන්දොව භාසති;

පුච්ඡාමි තං දෙවපුත්ත, කිං කම්මමකරී පුරා.

Này, ngài có đại thần lực như vậy, ngài tỏa sáng như mặt trăng; hỡi thiên tử, tôi xin hỏi ngài, ngài đã làm nghiệp gì trong quá khứ?

දෙවපුත්තො ආහ.

Vị thiên tử nói.

8.

8.

අහොසිං දුග්ගතො පුබ්බෙ, බාරාණසීපුරුත්තමෙ;

දානං දෙන්ති නරා තත්ථ, නිමන්තෙත්වාන භික්ඛවො.

Trước kia, tôi là người nghèo khổ ở tại thành phố Bārāṇasī cao quý; ở nơi ấy, người ta thỉnh mời các vị Tỳ khưu và dâng cúng dường.

9.

9.

ජීවන්තො භතියා සොහං, දානං දෙන්තෙ මහාජනෙ;

තුට්ඨහට්ඨෙ පමුදිතෙ, එවං චින්තෙසහං තදා.

Khi ấy, tôi sống bằng nghề làm thuê, trong khi đại chúng đang hoan hỷ, vui mừng, và phấn khởi cúng dường, tôi đã suy nghĩ như thế này.

10.

10.

සම්පන්නවත්ථාලඞ්කාරා, දානං දෙන්ති ඉමෙ ජනා;

පරත්ථපි පහට්ඨාව, සම්පත්තිමනුභොන්ති තෙ.

Những người này, với đầy đủ y phục và trang sức, đang cúng dường; họ sẽ rất hoan hỷ và hưởng thụ tài sản ở đời sau.

11.

11.

බුද්ධුප්පාදො අයං දානි, ධම්මො ලොකෙ පවත්තති;

සුසීලා දානි වත්තන්ති, දක්ඛිණෙය්‍යා ජිනොරසා.

Nay là thời Đức Phật xuất hiện, Chánh pháp đang tồn tại trên thế gian; nay có các bậc giới đức, là những người con của Đấng Chiến Thắng, xứng đáng được cúng dường.

12.

12.

අනාවට්ඨිතො සංසාරො, අපායා ඛලු පූරිතා;

කල්‍යාණවිමුඛා සත්තා, කාමං ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං.

Vòng luân hồi không vững chắc, các cõi khổ quả thật đã đầy; chúng sanh quay lưng với điều thiện, chắc chắn sẽ đi đến khổ cảnh.

13.

13.

ඉදානි දුක්ඛිතො හුත්වා, ජීවාමි කසිරෙනහං;

දලිද්දො කපණො දීනො, අප්පභොගො අනාලයො.

Nay tôi đang đau khổ, sống một cách khó khăn; nghèo nàn, khốn khổ, cùng quẫn, ít của cải, không nhà cửa.

14.

14.

ඉදානි බීජං රොපෙමි, සුඛෙත්තෙ සාධුසම්මතෙ;

අප්පෙවනාම තෙනාහං, පරත්ථ සුඛිතො සියා.

Nay tôi sẽ gieo hạt giống, trong thửa ruộng tốt được các bậc thiện nhân công nhận; mong rằng nhờ đó, tôi sẽ được an lạc ở đời sau.

15.

15.

ඉති චින්තිය භික්ඛිත්වා, භතිං කත්වාන නෙකධා;

මණ්ඩපං තත්ථ කාරෙත්වා, නිමන්තෙත්වාන භික්ඛවො.

Suy nghĩ như vậy, tôi đã đi khất thực và làm thuê bằng nhiều cách; rồi cho dựng một cái rạp ở đó và thỉnh mời các vị Tỳ khưu.

16.

16.

ආයාසෙන [Pg.108] අදාසාහං, පායසං අමතාය සො;

තෙන කම්මවිපාකෙන, දෙවලොකෙ මනොරමෙ.

Với sự cố gắng, tôi đã cúng dường cháo sữa vì mục đích bất tử; do quả của nghiệp ấy, tôi được sanh trong cõi trời xinh đẹp.

17.

17.

ජාතොම්හි දිබ්බකාමෙහි, මොදමානො අනෙකධා;

දීඝායුකො වණ්ණවන්තො, තෙජස්සීච අහොසහන්ති.

Tôi đã được sanh ra, hoan hỷ với các dục lạc cõi trời bằng nhiều cách; tôi đã trở thành người sống lâu, có dung sắc, và có uy lực.

එවං දෙවපුත්තො අත්තනා කතපුඤ්ඤකම්මං විත්තාරෙන කථෙසි, ථෙරොපි මනුස්සලොකං ආගන්ත්වා මනුස්සානං අත්තනා පච්චක්ඛතො දිට්ඨදිබ්බසම්පත්තිං පකාසෙසි. තං සුත්වා මහාජනො කුසලකම්මං කත්වා යෙභුය්‍යෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තොති.

Như vậy, vị thiên tử đã kể chi tiết về phước nghiệp do chính mình đã làm. Vị trưởng lão cũng trở về cõi người và tuyên thuyết cho nhân loại về tài sản cõi trời mà chính ngài đã tận mắt chứng kiến. Nghe điều đó, đại chúng đã làm các nghiệp lành và phần lớn được tái sanh ở cõi trời.

18.

18.

අනාලයො දුග්ගතදීනකොපි,දානං දදන්තො ධිගතො විසෙසං;

සග්ගා පවග්ගං යදි පත්ථයව්හො,හන්ත්වාන මච්ඡෙරමලං දදාථාති.

Dù là người không nhà, nghèo khổ, cùng quẫn, khi cúng dường vẫn đạt được sự đặc biệt. Nếu các vị mong cầu cõi trời và giải thoát, hãy diệt trừ cấu uế của sự keo kiệt và hãy bố thí.

කපණස්ස වත්ථුං අට්ඨමං.

Câu chuyện về người khốn khổ, thứ tám.

29. දෙවපුත්තස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

29. Đây là câu chuyện tuần tự trong truyện Thiên Tử.

ඉතො පුබ්බෙ නාරදස්ස කිර සම්මාසම්බුද්ධස්ස කාලෙ අයං දීපො අඤ්ඤතරෙන නාමෙන පාකටො අහොසි, සො පනෙකස්මිං කාලෙ දුබ්භික්ඛො අහොසි දුස්සස්සො, මහාඡාතකභයං සත්තෙ පීළෙති. තස්මිං සමයෙ නාරදස්ස භගවතො එකො සාසනිකො සාවකො අඤ්ඤතරස්මිං ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා යථා ධොතපත්තොව නික්ඛමි. අථඤ්ඤතරස්මිං ගෙහෙ මනුස්සා එකං තණ්ඩුලනාළිංපොටලිකාය බන්ධිත්වා උදකෙ පක්ඛිපිත්වා පචිත්වා උදකං ගහෙත්වා පිවන්තො ජීවන්ති, තදා ථෙරං දිස්වා වන්දිත්වා පත්තං ගහෙත්වා තෙන තණ්ඩුලෙන භත්තං පචිත්වා පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා ථෙරස්ස අදංසු. අථ [Pg.109] තෙසං සද්ධාබලෙන සා උක්ඛලි භත්තෙන පරිපුණ්ණා අහොසි, තෙ තං අබ්භුතං දිස්වා අය්‍යස්ස දින්නදානෙ විපාකො අජ්ජෙව නො දිට්ඨොති සොමනස්සජාතා මහාජනං සන්නිපාතෙත්වා තෙ භත්තං භොජෙත්වා පච්ඡා සයං භුඤ්ජිංසු. භත්තස්ස ගහිතගහිතට්ඨානං පූරතෙව. තතො පට්ඨාය තෙ සම්පත්තමහාජනස්ස දානං දදන්තා ආයුපරියොසානෙ දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිංසු, අථ සො ථෙරො භත්තං ආදාය ගන්ත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදිත්වා භුඤ්ජිතුමාරති. තස්මිං කිර රුක්ඛෙ නිබ්බත්තො එකො දෙවපුත්තො ආහාරෙන කිලන්තො භුඤ්ජමානං ථෙරං දිස්වා අත්තභාවං විජහිත්වා මහල්ලකවෙසෙන තස්ස සමීපෙ අට්ඨාසි. ථෙරො අනාවජ්ජිත්වාව භුඤ්ජති. දෙවපුත්තො චරිමාලොපං ඨපෙත්වා භුත්තකාලෙ උක්කාසිත්වා අත්තානං ඨිතභාවං ජානාපෙසි. ථෙරො තං දිස්වා විප්පටිසාරි හුත්වා චරිමං භත්ථපිණ්ඩං තස්ස හත්ථෙ ඨපෙසි, තතො සො භත්තපිණ්ඩං ගහෙත්වා ඨිතො චින්තෙසි. ඉතො කිර මයා පුබ්බෙ සමණබ්‍රාහ්මණානං වා කපණද්ධිකානං වා අන්තමසො කාකසුනඛා දීනම්පි ආහාරං අදින්නපුබ්බං භවිස්සති, තෙනවාහං දෙවො හුත්වාපි භත්තං න ලභාමි. හන්දාහං ඉමං භත්තපිණ්ඩං ථෙරස්සෙව දස්සාමි, තං මෙ භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය චාති. එවඤ්ච පන චින්තෙත්වා භත්තපිණ්ඩෙ ආසං පහාය ථෙරං උපසඞ්කම්ම සාමි දාසස්ස වො අලං ඉධ ලොකෙන සඞ්ගහං. පරලොකෙන මෙ සඞ්ගහං කරොථාති වත්වා තස්ස පත්තෙ ඔකිරි. අථස්ස භත්ථපිණ්ඩං පත්තෙ පතිතමත්තෙයෙව තිගාවුතට්ඨානෙ දිබ්බමයානි භත්තභාජනානිපඤ්ඤායිංසු. දෙවපුත්තො ථෙරං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා තතො දිබ්බභොජනං ගහෙත්වා පථමං දානං දත්වා පච්ඡා සයං භුඤ්චි. තතො දෙපුත්තො දුතියදිවසතො පට්ඨාය ථෙරස්ස ච සම්පත්තමහාජනස්ස ච මහාදානං දෙන්තො ආයුපරියොසානෙ [Pg.110]0 දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිත්වා ඡසු කාමසග්ගෙසු අපරාපරං දිබ්බසම්පත්ති මනුභවමානො පදුමුත්තරස්ස භගවතො කාලෙ තතො චුතො බාරාණසියං අනෙකවිභවස්ස මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස කුටුම්බිකස්ස ගෙහෙ නිබ්බත්ති. දෙවොතිස්ස නාමං අකංසු. අපරභාගෙ විඤ්ඤුතං පත්තස්ස තස්ස මාතාපිතරො කාලමකංසු. සොවණ්ණමණිමුත්තාදිපූරිතකොට්ඨාගාරාදයො ඔලොකෙත්වා මම මාතාපිතරො මිච්ඡාදිට්ඨිකත්තා ඉතො දානාදිකිඤ්චිකම්මං අකරිත්වා පරලොකං ගච්ඡන්තා කාකණිකමත්තම්පි අගහෙත්වා ගතා, අහං පන තං ගහෙත්වාව ගමිස්සාමීති සන්නිට්ඨානං කත්වා භෙරිං චරාපෙත්වා කපණද්ධිකවනිබ්බකෙ සන්නිපාතෙත්වා සත්තාහබ්භන්තරෙ සබ්බං සාපතෙය්‍යං දානමුඛෙන දත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ඉසිප්පබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා කසිණපරිකම්මං කත්වා පඤ්ච භිඤ්ඤා අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා ආකාසචාරී අහොසි. අථ තස්මිංසමයෙ පදුමුත්තරො නාම භගවා හංසවතීනගරෙ පටිවසන්තො දෙවබ්‍රහ්මාදිපරිවුතො චතුසච්චපටිසංයුත්තං ධම්මං දෙසෙන්තො නිසින්නො හොති, තදා සො තාපසො ආකාසෙන ගච්ඡන්තො මහාජනසමාගමඤ්ච භගවතො සරීරතො නික්ඛන්තඡබ්බණ්ණරංසියො ච දිස්වා කිමෙතංති විම්හිතො ආකාසා ඔතරිත්වා මහතියා බුද්ධලීළාය නිසීදිත්වා ධම්මං දෙසෙන්තං භගවන්තං දිස්වා පසන්නමානසො පරිසන්තරෙ නිසින්නො ධම්මං සුත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා අත්තනො අස්සමමෙව අගමාසි. අථ සො තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා ආයුපරියොසානෙ තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තො තිංසකප්පෙ දිබ්බසම්පත්තිමනුභවන්තො ඡසු කාමසග්ගෙසු අපරාපරියවසෙන සංසරි. එකපඤ්ඤාසඅත්තභාවෙ සක්කො දෙවරාජා අහොසි, එකකවීසතිඅත්තභාවෙ චක්කවත්ති හුත්වා මනුස්සසම්පත්ති මනුභවිත්වා ඉමස්මිංබුද්ධුප්පාදෙ භගවති පරිනිබ්බුතෙ සාවත්ථියං අඤ්ඤතරස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා සත්තවස්සිකො එකං භික්ඛුං ධම්මං දෙසෙන්තං අද්දස. දිස්වා තං උපසඞ්කමිත්වා ධම්මං සුත්වා අනිච්චසඤ්ඤං [Pg.111] පටිලභිත්වා තත්ථ නිසින්නොව අරහත්තං පාපුණි, තතො සො පත්තපටිසම්භිදො අත්තනා කතපුඤ්ඤකම්මං ඔලොකෙන්තො තං පුබ්බචරියං භික්ඛූනං මජ්ඣෙ පකාසෙන්තො ආහ. තස්මා.

Nghe nói, trước đây vào thời đức Chánh Đẳng Giác Nārada, hòn đảo này đã nổi tiếng với một tên gọi khác. Vào một thời điểm nọ, nơi ấy bị nạn đói, mất mùa, nỗi kinh hoàng về sự chết đói đã hành hạ các chúng sanh. Vào lúc ấy, một vị đệ tử trong giáo pháp của đức Thế Tôn Nārada, sau khi đi khất thực trong một ngôi làng nọ, đã ra đi với bình bát đã được rửa sạch. Bấy giờ, trong một ngôi nhà nọ, những người trong nhà buộc một đấu gạo trong một cái gói, bỏ vào nước nấu lên, rồi lấy nước ấy uống để sống. Khi ấy, thấy vị trưởng lão, họ đã đảnh lễ, cầm lấy bình bát, dùng số gạo ấy nấu cơm, cho vào bát rồi dâng lên vị trưởng lão. Bấy giờ, do năng lực của đức tin của họ, cái nồi ấy đã đầy cơm. Họ thấy điều kỳ diệu ấy, sanh tâm hoan hỷ rằng: ‘Quả báo của việc cúng dường đến bậc tôn giả đã được chúng ta thấy ngay trong hôm nay.’ Họ tập hợp đông đảo dân chúng, mời họ dùng cơm, sau đó chính họ mới dùng. Chỗ cơm được lấy đi lại được lấp đầy. Kể từ đó, họ cúng dường cho đại chúng đến dự, và khi hết tuổi thọ, họ đã sanh về cõi trời. Bấy giờ, vị trưởng lão ấy mang cơm đi, ngồi xuống dưới một gốc cây và bắt đầu dùng bữa. Nghe nói, một vị thiên tử sanh ra ở cây ấy, đang mệt mỏi vì đói, thấy vị trưởng lão đang dùng bữa, đã từ bỏ thân tướng của mình, hiện ra dưới hình dạng một người già và đứng gần ngài. Vị trưởng lão không để ý và cứ dùng bữa. Khi ngài đã dùng xong, chỉ còn lại miếng cuối cùng, vị thiên tử đã hắng giọng để cho biết sự có mặt của mình. Vị trưởng lão thấy vị ấy, sanh lòng hối tiếc, đã đặt miếng cơm cuối cùng vào tay vị ấy. Sau đó, vị ấy cầm miếng cơm và đứng suy nghĩ: ‘Chắc hẳn trước đây ta chưa từng cho thức ăn đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người nghèo khổ, cùng khốn, cho đến cả loài quạ, chó. Vì thế, dù đã sanh làm trời, ta vẫn không có được vật thực. Thôi, ta sẽ dâng miếng cơm này cho chính vị trưởng lão. Điều đó sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc cho ta trong một thời gian dài.’ Và sau khi suy nghĩ như vậy, từ bỏ lòng ham muốn đối với miếng cơm, vị ấy đến gần vị trưởng lão và nói: ‘Thưa ngài, sự giúp đỡ của ngài đối với kẻ tôi tớ này ở đời này đã đủ rồi. Xin ngài hãy giúp đỡ cho con ở đời sau,’ rồi đổ (miếng cơm) vào bát của ngài. Bấy giờ, ngay khi miếng cơm rơi vào bát của ngài, những vật đựng thức ăn cõi trời đã hiện ra trong một khu vực ba do tuần. Vị thiên tử đảnh lễ vị trưởng lão theo thế năm vóc sát đất, sau đó lấy vật thực cõi trời, trước tiên cúng dường rồi sau đó tự mình dùng. Kể từ ngày thứ hai, vị thiên tử ấy đã thực hiện đại thí đến vị trưởng lão và đại chúng đến dự, khi hết tuổi thọ, đã sanh về cõi trời, hưởng thụ tài sản cõi trời hết cõi này đến cõi khác trong sáu cõi trời dục giới. Vào thời đức Thế Tôn Padumuttara, vị ấy từ đó mệnh chung, sanh vào nhà một gia chủ tà kiến có nhiều của cải ở Bārāṇasī. Họ đặt tên cho cậu là Devotissa. Về sau, khi cậu đã đến tuổi trưởng thành, cha mẹ cậu qua đời. Nhìn thấy các kho tàng chứa đầy vàng, ngọc, châu báu, cậu nghĩ: ‘Cha mẹ ta do tà kiến nên đã không làm bất cứ việc thiện nào như bố thí, khi đi sang thế giới bên kia đã không mang theo được dù chỉ một đồng xu. Còn ta, ta sẽ mang nó theo.’ Sau khi quyết định như vậy, cậu cho đánh trống loan báo, tập hợp những người nghèo khổ, cùng khốn, hành khất, và trong vòng bảy ngày đã cho đi tất cả tài sản bằng cách bố thí. Cậu vào rừng, xuất gia theo lối sống của đạo sĩ, thực hành đề mục kasina, làm phát sanh năm thắng trí và tám thiền chứng, và trở thành người có thể đi lại trong hư không. Bấy giờ, vào lúc ấy, đức Thế Tôn tên là Padumuttara đang ngự tại thành phố Haṃsavatī, được chư thiên, Phạm thiên vây quanh, đang ngồi thuyết giảng pháp liên quan đến Tứ Diệu Đế. Khi ấy, vị đạo sĩ ấy đang đi trong hư không, thấy sự tụ tập của đại chúng và những tia sáng sáu màu phát ra từ thân của đức Thế Tôn, ngạc nhiên tự hỏi: ‘Đây là gì vậy?’, đã từ hư không đi xuống. Thấy đức Thế Tôn đang ngồi với uy nghi vĩ đại của một vị Phật và thuyết pháp, tâm ông trở nên trong sạch, ông ngồi giữa hội chúng, nghe pháp, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi trở về am thất của mình. Bấy giờ, ông ở đó cho đến hết tuổi thọ, khi mạng chung đã sanh về cõi trời Ba Mươi Ba, hưởng thụ tài sản cõi trời trong ba mươi kiếp, luân hồi qua lại trong sáu cõi trời dục giới. Trong năm mươi mốt kiếp, ông là vua trời Sakka. Trong hai mươi mốt kiếp, ông là vua Chuyển Luân, hưởng thụ tài sản của cõi người. Trong thời kỳ đức Phật này xuất hiện, sau khi đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, ông sanh vào một gia đình nọ ở Sāvatthī. Khi được bảy tuổi, ông thấy một vị Tỳ-khưu đang thuyết pháp. Thấy vị ấy, ông đến gần, nghe pháp, đạt được tưởng về vô thường, và ngay khi đang ngồi đó, ông đã chứng đắc A-la-hán quả. Sau đó, vị ấy, người đã đạt được các tuệ phân tích, khi nhìn lại các phước nghiệp mình đã làm, đã tuyên bố hành trạng quá khứ ấy giữa các vị Tỳ-khưu và nói: ‘Vì thế.’

1.

1.

නාරදො කිර සම්බුද්ධො, පුබ්බෙ ආසි නරුත්තමො;

ලොකං දුක්ඛා පමොචෙන්තො, දදන්තො අමතං පදං.

Nghe nói, bậc Chánh Giác Nārada, bậc Tối Thượng Nhân, đã có mặt trong quá khứ; Ngài giải thoát thế gian khỏi khổ đau, ban cho địa vị bất tử.

2.

2.

තස්මිං තු සමයෙ තස්ස, සාවකො ඡින්නබන්ධනො;

භික්ඛිත්වා දීපකෙ ලද්ධ, මාහාරං පරිභුඤ්ජිතුං.

Vào lúc ấy, vị đệ tử của ngài, người đã đoạn tận các trói buộc, sau khi khất thực trên đảo, đã nhận được vật thực để thọ dụng.

3.

3.

රුක්ඛමූල මුපා ගඤ්ඡි, තත්ථාසිං රුක්ඛදෙවතා;

බුභුක්ඛිතා උදික්ඛන්තී, අට්ඨාසිං තස්ස සන්තිකෙ.

(Vị ấy) đã đi đến gốc cây, ở đó tôi là vị thọ thần. Bị đói khát, đang nhìn ngóng, tôi đã đứng ở gần vị ấy.

4.

4.

අදාසි මෙ භත්තපිණ්ඩං, කරුණාපූරිතන්තරො;

ගහෙත්වාන ඨිතො පිණ්ඩං, සහමානො ඛුදං තදා.

Với tâm tràn đầy lòng bi mẫn, vị ấy đã cho tôi một vắt cơm. Sau khi nhận vắt cơm, tôi đứng yên, lúc ấy chịu đựng cơn đói.

5.

5.

අදින්නත්තා මයා පුබ්බෙ, කිඤ්චි දානං සුපෙසලෙ;

ජිඝච්ඡාපීළිතො හොමි, ජාතොපි දෙවයොනියං.

Hỡi bậc thiện xảo, do trong quá khứ tôi đã không cho bất cứ vật bố thí nào, nên tôi bị cơn đói hành hạ, dù đã được sanh vào loài trời.

6.

6.

අජ්ජ ඛෙත්තං සුලද්ධංමෙ, දෙය්‍යධම්මොපි විජ්ජති;

බීජමෙත්ථ ච රොපෙමි, භවතො පරිමුත්තියා.

Hôm nay, ruộng phước đã được tôi khéo tìm thấy, vật để dâng cúng cũng hiện có. Và tôi gieo hạt giống ở đây vì sự giải thoát khỏi các cõi hữu.

7.

7.

ඉති චින්තිය වන්දිත්වා, දාසස්ස සාමි වො අලං;

සඞ්ගහං ඉධ ලොකස්මිං, කරොථ පාරලොකිකං.

Suy nghĩ như vậy, sau khi đảnh lễ, (tôi thưa rằng): ‘Thưa ngài, chủ nhân của vị tỳ kheo này! Xin ngài hãy nhận lấy. Xin ngài hãy thực hiện sự tế độ ở thế gian này, là việc (hữu ích) cho thế giới bên kia.’

8.

8.

ඉති වත්වා අදාසාහං, භුඤ්චි සොපි දයාපරො;

තෙනාහං පුඤ්ඤකම්මෙන, සුධන්නමලභිං ඛණෙ.

Sau khi nói như vậy, tôi đã dâng cúng, và vị ấy, người có lòng bi mẫn, cũng đã thọ thực. Do nghiệp phước ấy, tôi đã nhận được tài sản lớn lao trong khoảnh khắc.

9.

9.

තතො චුතො ඡදෙවෙසු, වින්දන්තො මහතිංසිරිං;

චිරකාලං වසිං තත්ථ, දෙවිද්ධීහි සමඞ්ගිතා.

Sau khi chết từ nơi ấy, trong khi hưởng thụ sự huy hoàng to lớn ở sáu cõi trời, tôi đã trú ngụ ở đó một thời gian dài, được phú bẩm các thần lực của chư thiên.

10.

10.

සතසහස්සෙ ඉතො කප්පෙ, පදුමුත්තරනාමකො;

උප්පජ්ජි ලොකනායකො, ධම්මරාජා තථාගතො.

Cách đây một trăm ngàn kiếp, bậc Lãnh Đạo thế gian, bậc Pháp Vương, đấng Như Lai có danh hiệu là Padumuttara đã xuất hiện.

11.

11.

මහිද්ධිකො [Pg.112] තදා ආසිං, තාපසො කානනෙ වනෙ;

සම්පත්තපඤ්චා භිඤ්ඤාණො, ආකාසෙන චරාමහං.

Lúc bấy giờ, tôi là vị ẩn sĩ có đại thần lực ở trong rừng sâu. Đã đạt được năm loại thắng trí, tôi du hành trên hư không.

12.

12.

තදා කාසෙන ගච්ඡන්තො, රම්මෙ හංසවතීපුරෙ;

බුද්ධරංසිපරික්ඛිත්තං, කෙතුමාලාවිලාසිතං.

Lúc ấy, khi đang đi trên không tại thành Haṃsavatī khả ái, (tôi thấy một vị) được bao quanh bởi hào quang của Đức Phật, rực rỡ với những tràng cờ phướn.

13.

13.

දෙවසඞ්ඝපරිබ්බූළ්හං, දෙසෙන්තං අද්දසං ජිනං;

සො තං දිස්වාන නභසා, ඨිතොහං පරිසන්තරෙ.

Tôi đã thấy đấng Chiến Thắng đang thuyết pháp, được hội chúng chư thiên vây quanh. Sau khi thấy ngài, tôi đã từ hư không đứng lại giữa hội chúng.

14.

14.

ධම්මං සුත්වා උදග්ගොහං, කාලං කත්වාන සත්ථුනො;

තතො චුතො පපන්නොස්මි, තාවතිංසෙ මනොරමෙ.

Sau khi nghe Pháp của bậc Đạo Sư, tôi vô cùng hoan hỷ. Sau khi mệnh chung, tôi đã sanh lên cung trời Đao Lợi đẹp đẽ.

15.

15.

තිංසකප්පසහස්සානි, චරන්තො දෙවමානුසෙ;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, ලභාමි විපුලං සුඛං.

Trong ba mươi ngàn kiếp, trong khi lang thang giữa cõi trời và người, tôi không biết đến khổ cảnh và đã nhận được hạnh phúc to lớn.

16.

16.

එකපඤ්ඤාසතික්ඛත්තුං, දෙවරජ්ජමකාරයිං;

අථෙකවීසතික්ඛත්තුං, චක්කවත්තී අහොසහං.

Năm mươi mốt lần, tôi đã làm vua cõi trời. Và hai mươi mốt lần, tôi đã là vua Chuyển Luân.

17.

17.

පදෙසරජ්ජං කාසාහං, බහුක්ඛත්තුං තහිං තහිං;

ඉමස්මිං භද්දකෙ කප්පෙ, නිබ්බුතෙතු තථාගතෙ.

Tôi đã làm vua các tiểu quốc nhiều lần ở nơi này nơi kia. Trong kiếp hiền thiện này, khi các đấng Như Lai đã nhập Niết-bàn.

18.

18.

චොදිතො පුඤ්ඤකම්මෙන, සාවත්ථිපුරමුත්තමෙ;

උප්පජ්ජිත්වා කුලෙ සෙට්ඨෙ, ජාතියා සත්තවස්සිකො.

Được thúc đẩy bởi nghiệp phước, sau khi sanh vào gia tộc ưu tú tại thành Sāvatthī cao quý, lúc tôi được bảy tuổi.

19.

19.

සුත්වා ධම්මං කථෙන්තස්ස, භික්ඛුස්සඤ්ඤතරස්සහං;

භවස්සන්තං කරිත්වාන, අරහත්තමපාපුණිං.

Sau khi nghe Pháp từ một vị tỳ kheo nào đó đang thuyết giảng, tôi đã đặt dấu chấm hết cho sự hiện hữu và đã chứng đắc A-la-hán quả.

20.

20.

සුදින්නං මෙ තදා දානං, සුස්සුතං ධම්මමුත්තමං;

දුක්ඛස්සන්තං අකාසාහං, තස්ස කම්මස්ස වාහසාති.

Vật bố thí lúc ấy đã được tôi khéo dâng cúng, pháp cao thượng đã được khéo lắng nghe. Nhờ vào năng lực của nghiệp ấy, tôi đã chấm dứt khổ đau.

එවඤ්ච පන වත්වා බහූ ජනෙ කුසලකම්මෙ නියොජෙසීති.

Và sau khi nói như vậy, ngài đã khuyến khích nhiều người trong các thiện nghiệp.

21.

21.

දානෙනපෙවං [Pg.113] චරිමාය පිණ්ඩියා,සවණාය ධම්මස්ස මුහුත්තකෙන;

ලභන්ති සත්තා තිවිධම්පි සම්පදං,ඵලං වදෙ කො බහුදායකස්ස භො.

Như vậy, chỉ với việc bố thí vắt cơm cuối cùng, với việc nghe Pháp trong một khoảnh khắc, chúng sanh có thể đạt được cả ba loại thành tựu. Hỡi các bạn, ai có thể nói lên được quả báu của người dâng cúng nhiều?

දෙවපුත්තස්ස වත්ථුං නවමං.

Câu chuyện thứ chín về vị thiên tử.

30. සීවලිත්ථෙරස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

30. Trong câu chuyện về trưởng lão Sīvali, đây là câu chuyện tuần tự.

ඉතො කිර කප්පසතසහස්සමත්ථකෙ පදුමුත්තරො නාම සත්ථා ලොකෙ උදපාදි ධම්මදෙසනාය සත්තෙ අමතමහානිබ්බාණං පාපෙන්තො, තස්මිං සමයෙ භගවා හංසාවතියං සරාජිකාය පරිසාය මජ්ඣෙ එකං භික්ඛුං ලාභීනං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙසි. තදා රාජා තං දිස්වා තං ඨානං කාමයමානො බුද්ධපමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා භගවතො පාදමූලෙ සිරසා නිපජ්ජි, තදාස්ස භගවා අනාගතෙ ගොතමස්ස භගවතො සාසනෙ තං ඨානං ලභිස්සසීති වත්වා බ්‍යාකාසි. තං සුත්වා මුදිතො රාජා පුඤ්ඤානි කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තතො අපරභාගෙ බාරාණසියං සෙට්ඨිපුත්තො හුත්වා පච්චෙකබුද්ධසහස්සං චතුපච්චයදානෙන යාවජීවං පටිජග්ගිත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො මහන්තං සම්පත්ති මනුභවිත්වා තතො චුතො විපස්සිස්ස භගවතො කාලෙ බන්ධුමතීනගරෙ අඤ්ඤතරස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්ති. සො තස්මිං සමයෙ සෙනගුත්තට්ඨානෙ ඨත්වා රඤ්ඤො කම්මං කරොති, තදා නගරවාසිනො උපාසකගණා විපස්සීසම්මාසම්බුද්ධං උපසඞ්කම්ම වන්දිත්වා භගවා භන්තෙ සසාවකො අම්හාකං අනුග්ගහං කරොතූති ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා මහාදානං දත්වා සබ්බෙ එකච්ඡන්දා භගවන්ත මුද්දිස්ස මහාරහං මහාපරිවෙණං කාරාපෙත්වා පරිවෙණමහෙ මහාදානං දදන්තා දානග්ගෙ අසුකං නාම [Pg.114] නත්ථීති න වත්තබ්බන්ති වත්වා දානං පටියාදෙත්වා දානග්ගං ඔලොකෙන්තා නවදධිඤ්ච පටලමධුඤ්ච අපස්සන්තා පුරිසෙ පක්කොසිත්වා සහස්සං දත්වා දධිමධුං ඛිප්පං පරියෙසිත්වා ආනෙථාති පෙසෙසුං, තෙ සහස්සං ගහෙත්වා දධිමධුං උපධාරෙතුං තත්ථ තත්ථ විචරන්තා ද්වාරන්තරෙ අට්ඨංසු, තදා අයං සෙනගුත්තො රඤ්ඤො සභත්තං දධිමධුං ආදාය ගච්ඡන්තො මහාද්වාරං සම්පාපුණි, අථ තෙ දධිමධුං දිස්වා භො කහාපණං ගහෙත්වා ඉමං දෙහීති යාචිංසු. තෙන න දස්සාමීති වුත්තෙ යාවසහස්සං වඩ්ඪෙත්වා යාචිංසු. තතො සෙනගුත්තො ඉමං අප්පග්ඝං සහස්සෙන යාචථ, කි මනෙන කරොථාති පුච්ඡි, තෙහි සම්බුද්ධත්ථායාති වුත්තෙ තෙනහි අහමෙව දස්සාමීති ජීරමරිචාදීහි සක්ඛරමධුඵාණිතාදයො යොජෙත්වා දානග්ගං උපනාමෙසි. තං සත්ථු ආනුභාවෙන බුද්ධපමුඛස්ස අට්ඨසට්ඨිභික්ඛුසතසහස්සස්ස පහොණකං අහොසි. තතො සො තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සලොකෙසු සම්පත්ති මනුභවිත්වා අපරභාගෙ අම්හාකං භගවතො කාලෙ කොලියනගරෙ මහාලිලිච්ඡවිරඤ්ඤො උපනිස්සාය සුප්පියාය නාම අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිස්මිං පටිසන්ධිං ගණ්හි. සො සත්තමාසසත්තසංවච්ඡරානි මාතුකුච්ඡියං වසිත්වා සත්තදිවසානි මූළ්හගබ්භො දුක්ඛමනුභවි. මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමන්තස්ස තස්ස මාතාපිතරො සීවලීති නාම මකංසු. එවං මහාපුඤ්ඤස්ස එත්තකං කාලං මාතුකුච්ඡිම්හි දුක්ඛානුභවනං අත්තනාව කතෙන පාපබලෙන අහොසි, සො කිර අතීතෙ රාජා හුත්වා අත්තනො සපත්තරඤ්ඤා සද්ධිං සඞ්ගාමෙන්තො මාතරා සද්ධිං මන්තෙසි. සා නගරං රුන්ධිත්වා අමිත්තෙ ගණ්හිතුං සක්කාති උපාය මදාසි, සොපි තස්සා වචනෙන නගරං රුන්ධිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ අග්ගහෙසි, තෙන පාපකම්මබලෙන මාතාපුත්තානං එවං මහන්තං දුක්ඛං අහොසීති. තතො [Pg.115] සා පුත්තං විජායනකාලෙ සත්තමෙ දිවසෙ භගවන්තං අනුස්සරිත්වා සුඛෙන භාරං මුඤ්චි. තුට්ඨා සා සත්තමෙ දිවසෙ බුද්ධපමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං අදාසි, අථස්සා පුත්තො සත්තවස්සිකකාලෙ ගෙහා නික්ඛම්ම සත්ථාරං දිස්වා පබ්බජ්ජං යාචි. සත්ථා සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස නියොජෙසි, තතො සාරිපුත්තත්ථෙරෙන උපජ්ඣායෙන මොග්ගල්ලානමාචරියං කත්වා පබ්බජි, අථ සො ඛුරග්ගෙයෙව අරහත්තං පත්වා බුද්ධසාසනං සොභෙසි, සො පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤානුභාවෙන මහාපුඤ්ඤො අහොසි ලාභීනඤ්ච අග්ගො. අථෙකස්මිං සමයෙ භගවා රෙවතත්ථෙරං දස්සනාය ඛදිරවනවිහාරං ගච්ඡන්තො තිංසභික්ඛුසහස්සෙහි සද්ධිං තිංසයොජනිකං ඡට්ටිතකන්තාරං සම්පාපුණි නිරූදකං අප්පභක්ඛං. යෙභුය්‍යෙන දෙවතා සීවලිත්ථෙරෙ පසන්නා. තස්මා භගවා සීවලිත්ථෙරං පුරතො චාරිකං කත්වා දෙවතාහි කාරාපිතෙ විහාරෙ වසන්තො දෙවතාහි සජ්ජිතදානං පරිභුඤ්ජන්තො රෙවතත්ථෙරං සංපාපුණිත්වා ගතකම්මං නිට්ඨාපෙත්වා ජෙතවනමාගම්ම ලාභීනං අග්ගට්ඨානෙ තං ඨපෙසීති. තෙන වුත්තං අපදානෙ.

Nghe nói, cách đây một trăm ngàn đại kiếp, bậc Đạo Sư tên là Padumuttara đã xuất hiện ở thế gian, bằng việc thuyết Pháp, Ngài đã dẫn dắt chúng sanh đến đại Niết-bàn bất tử. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đã đặt một vị tỳ-khưu vào địa vị tối thượng trong số những người có nhiều tài lộc, ở giữa hội chúng cùng với đức vua tại thành phố Haṃsāvatī. Khi ấy, đức vua trông thấy vị ấy, mong muốn có được địa vị ấy nên đã thực hiện việc đại bố thí đến hội chúng Tăng-già có đức Phật dẫn đầu rồi cúi đầu dưới chân đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế Tôn đã thọ ký cho vị ấy bằng lời rằng: “Trong tương lai, ngươi sẽ nhận được địa vị ấy trong giáo Pháp của đức Thế Tôn Gotama.” Sau khi nghe điều ấy, đức vua vui mừng đã làm các việc phước thiện rồi được sanh vào cõi trời. Sau đó, vào một thời khác, vị ấy đã là con trai của một trưởng giả ở thành Bārāṇasī, đã hộ độ một ngàn vị Phật Độc Giác bằng sự cúng dường bốn món vật dụng cho đến trọn đời, rồi được sanh vào cõi trời, đã hưởng thụ tài sản to lớn. Sau khi mệnh chung từ nơi ấy, vị ấy đã được sanh vào một gia đình nọ ở thành phố Bandhumatī vào thời của đức Thế Tôn Vipassī. Vào lúc bấy giờ, vị ấy đang ở địa vị Senagutta và làm công việc cho đức vua. Khi ấy, nhóm cư sĩ nam sống ở thành phố đã đi đến hầu đức Chánh Đẳng Giác Vipassī, sau khi đảnh lễ, họ đã thỉnh mời cho ngày hôm sau rằng: “Bạch đức Thế Tôn, xin Ngài cùng với các vị Thinh văn hãy thể hiện lòng bi mẫn đối với chúng con.” Sau khi đã thực hiện việc đại bố thí, tất cả đã đồng tâm nhất trí cho xây dựng một tu viện lớn, cao quý dâng đến đức Thế Tôn. Trong khi thực hiện việc đại bố thí ở lễ khánh thành tu viện, họ đã nói rằng: “Ở nơi bố thí, không nên nói rằng: ‘Vật có tên là như vầy không có.’” Sau khi đã chuẩn bị việc bố thí và trong khi quan sát nơi bố thí, họ không nhìn thấy sữa đông tươi và mật ong nguyên tảng nên đã gọi những người đàn ông đến, trao cho một ngàn (đồng tiền) rồi phái đi rằng: “Hãy nhanh chóng tìm kiếm và mang sữa đông và mật ong về đây.” Nhận lấy một ngàn (đồng tiền), họ đã đi lang thang đây đó để tìm kiếm sữa đông và mật ong rồi đã đứng ở khoảng giữa cổng thành. Khi ấy, vị Senagutta này đang mang sữa đông và mật ong là phần ăn của đức vua đi đến và đã tới cổng thành lớn. Bấy giờ, họ trông thấy sữa đông và mật ong nên đã xin rằng: “Này ông, hãy nhận lấy đồng kahāpaṇa và trao vật này (cho chúng tôi).” Khi vị ấy nói rằng: “Tôi sẽ không trao,” họ đã tăng giá lên cho đến một ngàn rồi đã xin. Sau đó, vị Senagutta đã hỏi rằng: “Các ông xin vật ít giá trị này với giá một ngàn, các ông làm gì với vật này?” Khi họ nói rằng: “Vì đức Chánh Đẳng Giác,” vị ấy đã nói rằng: “Nếu vậy, chính tôi sẽ dâng cúng.” Vị ấy đã hòa trộn đường phèn, mật mía, v.v... với tiêu, thì là, v.v... rồi đã mang đến nơi bố thí. Do oai lực của bậc Đạo Sư, vật ấy đã trở nên vừa đủ cho sáu mươi tám trăm ngàn vị tỳ-khưu có đức Phật dẫn đầu. Sau đó, do phước nghiệp ấy, vị ấy đã hưởng thụ tài sản ở các cõi trời và cõi người. Vào một thời khác, vào thời của đức Thế Tôn chúng ta, vị ấy đã đi vào bụng của bà chánh cung hoàng hậu tên là Suppiyā, là người thân cận của đức vua Mahālilicchavi ở thành phố Koliyanagara. Vị ấy đã ở trong bụng mẹ bảy năm bảy tháng và đã chịu khổ đau do thai bị chết lưu trong bảy ngày. Khi vị ấy ra khỏi bụng mẹ, cha mẹ đã đặt tên cho vị ấy là Sīvalī. Việc người có đại phước như thế phải chịu khổ đau trong bụng mẹ trong khoảng thời gian lâu như vậy là do năng lực của việc ác đã được chính mình thực hiện. Nghe nói, trong quá khứ, vị ấy đã là một đức vua, trong khi giao chiến với vị vua đối nghịch của mình, vị ấy đã bàn mưu với mẹ. Bà ấy đã hiến kế rằng: “Có thể bắt giữ những kẻ thù bằng cách bao vây thành phố.” Vị ấy cũng đã bao vây thành phố theo lời của bà và đã chiếm được vào ngày thứ bảy. Do năng lực của ác nghiệp ấy, sự khổ đau to lớn như vậy đã xảy ra cho hai mẹ con. Sau đó, vào ngày thứ bảy trong lúc sanh con, bà đã tưởng niệm đến đức Thế Tôn và đã trút bỏ gánh nặng một cách an lạc. Bà vui mừng đã thực hiện việc đại bố thí đến hội chúng tỳ-khưu có đức Phật dẫn đầu vào ngày thứ bảy. Bấy giờ, người con trai của bà vào lúc bảy tuổi đã từ nhà ra đi, trông thấy bậc Đạo Sư rồi đã xin xuất gia. Bậc Đạo Sư đã giao phó cho trưởng lão Sāriputta. Sau đó, vị ấy đã xuất gia với trưởng lão Sāriputta làm thầy tế độ và ngài Moggallāna làm thầy dạy dỗ. Bấy giờ, vị ấy đã đắc quả A-la-hán ngay khi lưỡi dao cạo vừa chạm đến và đã làm rạng rỡ giáo Pháp của đức Phật. Do oai lực của phước báu đã được thực hiện trong quá khứ, vị ấy đã có đại phước và là vị tối thượng trong số những người có nhiều tài lộc. Vào một thời nọ, đức Thế Tôn trong khi đi đến tu viện Khadiravana để thăm trưởng lão Revata, cùng với ba mươi ngàn vị tỳ-khưu, đã đi đến vùng hoang địa khô cằn, không có nước, ít thức ăn, dài ba mươi do-tuần. Phần lớn chư Thiên đều có tâm tịnh tín nơi trưởng lão Sīvali. Vì thế, đức Thế Tôn đã để trưởng lão Sīvali đi trước, trong khi trú ngụ ở các tu viện đã được chư Thiên xây dựng, trong khi dùng các vật thực cúng dường đã được chư Thiên chuẩn bị, Ngài đã đi đến gặp trưởng lão Revata, sau khi đã hoàn tất công việc đã thực hiện, Ngài đã trở về Jetavana và đã đặt vị ấy vào địa vị tối thượng trong số những người có nhiều tài lộc. Do đó, điều ấy đã được nói đến trong Thánh nhân ký sự.

1.

1.

පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මෙසු චක්ඛුමා;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

Bậc Chiến Thắng tên Padumuttara, là bậc Lãnh Đạo có con mắt trong tất cả các Pháp, đã sanh ra ở một trăm ngàn kiếp về trước.

2.

2.

සීලං තස්ස අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං, සමාධි වජිරූපමො ;

අසංඛියං ඤාණවරං, විමුත්ති ච අනොපමා.

Giới của vị ấy không thể đếm xiết, định vững chắc như kim cương, trí tuệ cao thượng không thể tính lường, và sự giải thoát thì không gì sánh bằng.

3.

3.

මනුජාමරනාගානං, බ්‍රහ්මානඤ්ච සමාගමෙ;

සමණබ්‍රාහ්මණාකිණ්ණෙ, ධම්මං දෙසෙති නායකො.

Trong sự hội họp của nhân loại, chư Thiên, loài rồng, và các Phạm thiên, ở nơi đông đúc các vị Sa-môn và Bà-la-môn, bậc Lãnh Đạo thuyết giảng Chánh Pháp.

4.

4.

සසාවකං මහාලාභිං, පුඤ්ඤවන්තං ජුතින්ධරං,ඨපෙසි එතදග්ගම්හි, පරිසාසු විසාරදො.

Bậc Toàn Giác ở giữa các hội chúng đã đặt vị Thinh văn có nhiều tài lộc, có phước báu, có danh tiếng vào địa vị tối thượng này.

5.

5.

තදාහං [Pg.116] ඛත්තියො ආසිං, පුරෙ හංසවතීව්හයෙ ;

සුත්වා ජිනස්ස තං වාක්‍යං, සාවකස්ස ගුණං බහුං.

Khi ấy, tôi đã là dòng Sát-đế-lỵ ở thành phố tên là Haṃsavatī, sau khi nghe lời nói ấy của bậc Chiến Thắng và nhiều đức hạnh của vị Thinh văn.

6.

6.

නිමන්තයිත්වා සත්තාහං, භොජයිත්වා සසාවකං;

මහාදානං දදිත්වාන, තං ඨානමභිපත්ථයිං.

Sau khi thỉnh mời trong bảy ngày, và cúng dường vật thực đến ngài cùng chúng Thinh Văn; sau khi thực hiện việc bố thí vĩ đại, tôi đã phát nguyện quả vị ấy.

7.

7.

තදා මං විනතං පාදෙ, දිස්වාන පුරිසාසභො;

සො සරෙන මහාවීරො, ඉමං වචනමබ්‍රවී.

Khi ấy, bậc Tối Thắng Nhân, bậc Đại Hùng, sau khi nhìn thấy tôi đang cúi lạy dưới chân, đã cất tiếng và nói lên lời này.

8.

8.

තතො ජිනස්ස වචනං, සොතුකාමා මහාජනා;

දෙවදානවගන්ධබ්බා, බ්‍රහ්මානොච මහිද්ධිකා.

Khi ấy, đại chúng, các vị trời, các vị thần Đa-na-va, các vị thần Càn-thát-bà, và các vị Phạm thiên có đại thần lực, đều mong muốn được nghe lời dạy của bậc Chiến Thắng.

9.

9.

සමණබ්‍රාහ්මණා චාපි, නමස්සිසුං කතඤ්ජලී;

නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම.

Cả các vị Sa-môn và Bà-la-môn cũng chắp tay đảnh lễ: ‘Xin kính lễ ngài, bậc Nhân Anh Hùng! Xin kính lễ ngài, bậc Tối Thượng Nhân!’

10.

10.

ඛත්තියෙන මහාදානං, දින්නං සත්තාහකම්පි නො;

සොතුකාමා ඵලං තස්ස, බ්‍යාකරොහි මහාමුනෙ.

‘Việc đại thí đã được vị Sát-đế-lỵ này thực hiện trong bảy ngày. Chúng con mong muốn được nghe quả báu của việc ấy, xin ngài, bậc Đại Muni, hãy tuyên thuyết.’

11.

11.

තතො අවොච භගවා, සුණොථ මම භාසිතං;

අප්පමෙය්‍යම්හි බුද්ධස්මිං, ගුණම්හි සුප්පතිට්ඨිතා.

Khi ấy, đức Thế Tôn đã nói: ‘Hãy lắng nghe lời ta nói đây. Nơi đức Phật vô lượng, các phẩm hạnh được an trú vững vàng.’

12.

12.

දක්ඛිණා දායකං පත්වා, අප්පමෙය්‍යඵලාවහා;

අපි චෙ ස මහාභොගො, ඨානං පත්ථෙති මුත්තමං.

Vật cúng dường (ấy) mang lại quả báu vô lượng cho người thí chủ. Hơn nữa, nếu người có tài sản lớn ấy lại mong cầu quả vị tối thượng.

13.

13.

ලාභී විපුලලාභීනං, යථා භික්ඛු සුදස්සනො;

තථාහංපි භවෙය්‍යන්ති, ලච්ඡතෙ තං අනාගතෙ.

‘Như tỳ khưu Sudassana là bậc được nhiều lợi lộc dồi dào, mong rằng con cũng sẽ được như vậy.’ Vị ấy sẽ đạt được điều đó trong tương lai.

14.

14.

සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමොනාම නාමෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

Một trăm ngàn kiếp nữa kể từ đây, một vị Đạo Sư sẽ xuất hiện ở thế gian, sanh trong dòng dõi Okkāka, có danh hiệu là Gotama.

15.

15.

තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

සීවලි නාම නාමෙන, හෙස්සති සත්ථුසාවකො.

Một vị đệ tử của đức Đạo Sư ấy, người thừa tự trong Giáo pháp, người con đích thực do Giáo pháp tạo nên, sẽ có tên là Sīvali.

16.

16.

තෙන [Pg.117] කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසූපගො අහං.

Do nghiệp lành đã được thực hiện ấy, và do các tâm tư và nguyện vọng, sau khi từ bỏ thân người, tôi đã đi đến cõi trời Ba Mươi Ba.

17.

17.

තතොපරස්මිංසමයෙ, බාරාණසිපුරුත්තමෙ;

සෙට්ඨිපුත්තො අහං ආසිං, අඩ්ඪප්පත්තො මහාධනො.

Vào một thời gian sau đó, ở tại thành phố Bārāṇasī cao quý, tôi đã là con trai của một vị trưởng giả, là người giàu có, nhiều tài sản.

18.

18.

සහස්සමත්තෙ පච්චෙක, නායකෙ ච නිමන්තිය;

මධුරෙනන්නපානෙන, සන්තප්පෙසිංතදාදරො.

Sau khi thỉnh mời khoảng một ngàn vị Bích Chi Phật, là các bậc lãnh đạo, tôi đã kính cẩn làm cho các ngài được thỏa thích với vật thực và đồ uống ngọt ngào.

19.

19.

තතො චුතො ඡකාමග්ගෙ, අනුභොසිංමහායසං;

දෙවච්ඡරාපරිවුතො, පාසාදෙ රතනාමයෙ.

Sau khi mệnh chung từ nơi ấy, tôi đã hưởng thụ sự vinh quang to lớn ở sáu cõi trời Dục giới, được các tiên nữ vây quanh, ở trong một lâu đài bằng châu báu.

20.

20.

එවං අචින්තියා බුද්ධා, බුද්ධධම්මා අචින්තියා;

අචින්තියෙ පසන්නානං, විපාකොපි අචින්තියො.

Như vậy, các đức Phật là không thể nghĩ bàn, các Phật pháp là không thể nghĩ bàn. Đối với những người có niềm tin vào điều không thể nghĩ bàn, quả báu cũng là không thể nghĩ bàn.

21.

21.

එකනවුතිතො කප්පෙ, විපස්සීනාම නායකො;

උප්පජ්ජි චාරුනයනො, සබ්බධම්මවිපස්සකො.

Chín mươi mốt kiếp về trước, bậc Lãnh Đạo tên là Vipassī, người có đôi mắt đẹp, người thấy rõ tất cả các pháp, đã xuất hiện.

22.

22.

තදාහං බන්ධුමතියා, කුලස්සඤ්ඤතරස්ස ච;

දයිතො පත්ථිතො පුත්තො, ආසිං කම්මන්තබ්‍යාවටො.

Khi ấy, ở tại thành Bandhumatī, tôi là người con trai được yêu mến và mong đợi của một gia đình nọ, là người chuyên tâm vào công việc.

23.

23.

තදා අඤ්ඤතරො පූගො, විපස්සිස්ස මහෙසිනො;

පරිවෙණං අකාරෙසි, මහන්ත මිති විස්සුතං.

Khi ấy, một hội chúng nọ đã cho xây dựng một tu viện cho đức Vipassī, bậc Đại Hiền Triết, và tu viện ấy được nổi danh là to lớn.

24.

24.

නිට්ඨිතෙ ච මහාදානං, දදං ඛජ්ජකසංයුතං;

නවං දධි මධුඤ්චෙව, විචිනං න ච මද්දස.

Và khi (tu viện) được hoàn tất, trong lúc dâng cúng đại thí gồm các loại vật thực, họ đã tìm kiếm sữa chua tươi và mật ong nhưng đã không tìm thấy.

25.

25.

තදාහං තං ගහෙත්වාන, නවං දධි මධුම්පිච,කම්මසාමිඝරං ගච්ඡං, තමෙනං දාන මද්දසං.

Khi ấy, tôi đang cầm sữa chua tươi và mật ong ấy, đi đến nhà của người chủ, và tôi đã nhìn thấy việc bố thí kia.

26.

26.

සහස්සම්පි ච දත්වාන, න ලතිංසු ච තං ද්වයං;

තතො එවං විචින්තෙසිං, නෙතං හෙස්සති ඔරකං.

Dẫu cho đã bỏ ra một ngàn (tiền), họ cũng đã không thể có được hai thứ ấy. Khi ấy, tôi đã suy nghĩ như vầy: ‘(Quả báu của việc này) chắc chắn sẽ không phải là nhỏ nhoi.’

27.

27.

යථා [Pg.118] ඉමෙ ජනා සබ්බෙ, සක්කරොන්ති තථාගතං;

අහම්පි කාරං කස්සාමි, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ.

‘Giống như tất cả những người này đang tỏ lòng tôn kính đối với đức Như Lai, tôi cũng sẽ thực hiện sự cúng dường đến bậc Lãnh Đạo thế gian cùng với Tăng chúng.’

28.

28.

තදාහමෙවං චින්තෙත්වා, දධිංමධුඤ්ච එකතො;

යොජෙත්වා ලොකනාථස්ස, සසඞ්ඝස්ස අදාසහං.

Khi ấy, sau khi suy nghĩ như vậy, tôi đã trộn chung sữa chua và mật ong lại với nhau rồi dâng cúng đến bậc Hộ Trì thế gian cùng với Tăng chúng.

29.

29.

තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංස මගඤ්ඡහං.

Do nghiệp lành đã được thực hiện ấy, và do các tâm tư và nguyện vọng, sau khi từ bỏ thân người, tôi đã đi đến cõi trời Ba Mươi Ba.

30.

30.

පුනාහං බාරාණසියං, රාජා හුත්වා මහායසො;

සත්තුකස්ස තදා රුද්ධො, ද්වාරරොධං අකාරයිං.

Một lần khác, ở tại Bārāṇasī, sau khi trở thành một vị vua có danh tiếng lớn, khi ấy do tức giận một kẻ thù, tôi đã ra lệnh vây hãm cổng thành.

31.

31.

තතො සපත්තිනො රුද්ධා, එකාහං රක්ඛිතා අහුං;

තතො තස්ස විපාකෙන, පාපුණිං නිරයං භුසං.

Do đó, các kẻ thù đã bị vây hãm, bị canh giữ trong một ngày. Sau đó, do quả báo của việc ấy, tôi đã phải sa vào địa ngục khủng khiếp.

32.

32.

පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ජාතොහං කොලියෙ පුරෙ;

සුප්පවාසා ච මෙ මාතා, මහාලි ලිච්ඡවී පිතා.

Và bây giờ, trong kiếp sống cuối cùng này, tôi đã được sanh ra ở thành phố của dòng Koliya. Mẹ của tôi là bà Suppavāsā, và cha của tôi là ông Mahāli người Licchavi.

33.

33.

ඛත්තියෙ පුඤ්ඤකම්මෙන, ද්වාරරොධස්ස වාහසා;

සත්තමාසෙ සත්තවස්සෙ, වසිංකුච්ඡිම්හි දුක්ඛිතො.

Trong kiếp Sát-đế-lỵ do phước nghiệp, và vì hậu quả của việc vây hãm cổng thành, tôi đã phải chịu khổ não, lưu lại trong bụng mẹ trong bảy năm và bảy tháng.

34.

34.

සත්තාහං ද්වාරමූළ්හොහං, මහාදුක්ඛසමප්පිතො;

මාතා මෙ ඡන්දදානෙන, එව මාසි සුදුක්ඛිතා.

Trong bảy ngày, tôi đã bị tắc nghẽn ở cửa sanh, phải chịu đựng sự đau khổ cùng cực. Mẹ của tôi cũng đã vô cùng đau đớn như vậy, do sự phát tâm của bà.

35.

35.

සුවත්ථිතොහං නික්ඛන්තො, බුද්ධෙන අනුකම්පිතො;

නික්ඛන්තදිවසෙයෙව, පබ්බජිං අනගාරියං.

Được đức Phật thương tưởng, tôi đã được sanh ra an toàn. Ngay trong ngày được sanh ra, tôi đã xuất gia, sống đời không nhà.

36.

36.

උපජ්ඣා සාරිපුත්තො මෙ, මොග්ගල්ලානො මහිද්ධිකො;

කෙසෙ ඔරොපයන්තො මෙ, අනුසාසි මහාමති.

Thầy tế độ của tôi là ngài Sāriputta, ngài Moggallāna là vị có đại thần lực; trong khi cạo tóc cho tôi, bậc đại trí đã giáo huấn (cho tôi).

37.

37.

කෙසෙසු ඡිජ්ජමානෙසු, අරහත්තමපාපුණීං;

දෙවො නාගා මනුස්සා ච, පච්චයානු පනෙන්ති මෙ.

Trong khi các sợi tóc đang được cắt, tôi đã chứng đắc A-la-hán quả; chư Thiên, loài nāga, và nhân loại dâng cúng các vật dụng đến cho tôi.

38.

38.

පදුමුත්තරනාමඤ්ච, විපස්සිංච විනායකං;

සංපූජයිං පමුදිතො, පච්චයෙහි විසෙසතො.

Tôi đã hoan hỷ cúng dường đến vị Lãnh Đạo tên là Padumuttara và đến đức Vipassī bằng các vật dụng đặc biệt.

39.

39.

තතො [Pg.119] තෙසං විපාකෙන, කම්මානං විපුලුත්තමං;

ලාභං ලභාමි සබ්බත්ථ, වනෙ ගාමෙ ජලෙ ථලෙ.

Do quả báo của các nghiệp ấy, tôi nhận được lợi lộc dồi dào và cao tột ở khắp mọi nơi, trong rừng, trong làng, dưới nước, trên cạn.

40.

40.

රෙවතං දස්සනත්ථාය, යදා යාති විනායකො;

තිංසභික්ඛුසහස්සෙහි, සහ ලොකග්ගනායකො.

Khi bậc Lãnh Đạo, vị Lãnh Tụ Tối Thượng của thế gian, đi đến để gặp ngài Revata cùng với ba mươi ngàn vị tỳ-khưu.

41.

41.

තදා දෙවො පනීතෙහි, මමත්ථාය මහාමති;

පච්චයෙහි මහාවීරො, සසඞ්ඝො ලොකනායකො.

Khi ấy, vì lợi ích của tôi, bậc Đại Trí, bậc Đại Hùng, vị Lãnh Đạo thế gian cùng với Tăng chúng (đã được cúng dường) bằng các vật dụng hảo hạng bởi một vị trời.

42.

42.

උපට්ඨිතො මයා බුද්ධො, ගන්ත්වා රෙවතමද්දස;

තතො ජෙතවනං ගන්ත්වා, එතදග්ගෙ ඨපෙසිමං.

Đức Phật đã được tôi phục vụ, sau khi đi, ngài đã gặp ngài Revata. Sau đó, sau khi đi đến Jetavana, ngài đã đặt tôi vào vị trí tối thắng này.

43.

43.

ලාභීනං සීවලි අග්ගො, මම සිස්සෙසු භික්ඛවො;

සබ්බෙලොකහිතො සත්ථා, කිත්තයී පරිසාසුමං.

Bậc Đạo Sư, người mang lại lợi ích cho toàn thể thế gian, đã tán dương tôi giữa hội chúng rằng: ‘Này các tỳ-khưu, trong số các đệ tử của ta, Sīvali là tối thắng về các vị có được lợi lộc.’

44.

44.

කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

Các phiền não của tôi đã được đốt sạch, tất cả các hữu đã được nhổ lên. Giống như con voi đực phá tan các xiềng xích, tôi sống không còn các lậu hoặc.

45.

45.

ස්වාගතං වත මෙ ආසි, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකං;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තො, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

Thật là khéo đến cho tôi, khi đến trước sự hiện diện của bậc Tối Thắng Giác Ngộ. Tôi đã chứng đắc ba minh, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.

46.

46.

පටිසම්භිදා චතස්සොපි, විමොක්ඛා පිච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනන්ති.

Bốn Tuệ Phân Tích, và tám giải thoát, sáu thắng trí đã được chứng ngộ, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා සීවලිත්ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

Quả thật, Đại đức Trưởng lão Sīvali đã nói những câu kệ này như vậy.

47.

47.

සුත්වාන එතං චරිතං මහබ්භුතං,පුඤ්ඤානුභාවඤ්ච සිරිං සිරීමතං;

හිත්වා කුසීතං කුසලං කරොථ,කාමාත්ථ කාමං භවභොගනිබ්බුතිං.

Sau khi nghe câu chuyện kỳ diệu này, và oai lực của phước báu cùng sự vẻ vang của những người có phước, hãy từ bỏ sự lười biếng và làm điều thiện, (để đạt được) các dục lạc, sự hiện hữu, tài sản, và sự giải thoát mà mình mong muốn.

සීවලිත්ථෙරස්ස වත්ථුං දසමං.

Câu chuyện về Trưởng lão Sīvali là (câu chuyện) thứ mười.

යක්ඛවඤ්චිතවග්ගො තතියො.

Phẩm Bị Dạ-xoa Lừa Gạt là phẩm thứ ba.

මහාසෙනවග්ගො

Phẩm Mahāsena.

31. මහාසෙනරඤ්ඤො වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

31. Trong câu chuyện về vua Mahāsena, đây là câu chuyện tuần tự.

භගවති [Pg.121] පරිනිබ්බුතෙ පාටලිපුත්තනගරෙ මහාසෙනො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි ධම්මිකො ධම්මරාජා. සො පන පිතුපිතාමහාදීනං ධනරාසිං ඔලොකෙත්වා ඉමෙ ඉමං සාපතෙය්‍යං පහාය මච්චුනො මුඛමුපගතා. අහො සංසාරිකානං අඤ්ඤාණතා. ධනං ඨපෙත්වා අත්තනො විනාසඤ්ච අත්තානං ඨපෙත්වා ධනවිනාසඤ්ච න ජානන්තීති සම්පත්තියා අධිගමඤ්ච විනාසං චාති සබ්බං චින්තෙත්වා ධම්මඤ්ච සුත්වා පටිලද්ධසද්ධො දිවසෙ දිවසෙ දසසහස්සානං භික්ඛූනං මධුරෙන අන්නපානෙන සන්තප්පෙන්තො අනෙකානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො එකදිවසං රහො පටිසල්ලිනො එවං චින්තෙසි. එවං රාජනියොගෙන ජනස්ස පීළනං කත්වා දින්නදානතො සහත්ථෙන කම්මං කත්වා ලද්ධෙන දින්නදානං මහප්ඵලං මහානිසංසං භවිස්සති, එවං මයා කාතබ්බන්ති සො සුහදා මච්චස්ස රජ්ජං නීය්‍යාතෙත්වා අත්තනො කණිට්ඨිකං ආදාය කිඤ්චි අජානාපෙත්වා අඤ්ඤතරවෙසෙන නගරා නික්ඛම්ම උත්තරමධුරං නාම නගරං අගමාසි, තත්ථ මහාවිභවො එකො සෙට්ඨි පටිවසති, තෙ සෙට්ඨිනො සමීප මුපගම්ම ඨිතා. තෙන කිමත්ථායාගතාති වුත්තෙ රාජා තව ගෙහෙ භතියා කම්මං කරිස්සාමීති වත්වා තෙනානුඤ්ඤාතො තීණි වස්සානි කම්ම මකාසි, තතො එකදිවසං සෙට්ඨි තෙ දිස්වා පක්කොසිත්වා අතීව තුම්හෙ සුඛුමාලතරා. තථාපි ඉමස්මිං ගෙහෙ කම්මකරණෙන චිරං වසිත්ථ, එත්තකං කාලං කිස්මිඤ්චි කම්මෙපි කුසීතත්තං න පඤ්ඤායති. පගෙව අනාචාරම්පි, යාගුභත්තං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං උපකාරම්පි මම සන්තිකා නත්ථි, කෙනත්ථෙන කම්මං කරොථාති පුච්ඡි. රාජා තස්ස වචනං සුත්වා ඉමස්මිං ජනපදෙ සාලිනො මනාපභාවො බහුසො සූයති. තස්මා සාලීනමත්ථාය ඉධා ගතම්හාති ආහ, තං සුත්වා තෙසං තුට්ඨො සෙට්ඨි සාලීනං සකටසහස්සං අදාසි, රාජා සාලිංලභිත්වා සෙට්ඨිනො [Pg.122] එවමාහ, භො ඉමං අම්හාකං නගරං පාපෙථාති, තං සුත්වා සෙට්ඨි සාධූති වත්වා සාලිපරිපුණ්ණසකටසහස්සං රඤ්ඤො නගරං පාපෙසි, රාජා නගරං ගන්ත්වා සෙට්ඨිස්ස නානාවණ්ණවත්ථහිරඤ්ඤසුවණ්ණාදීහි සකටෙ පූරෙත්වා පටිපෙසෙත්වා මෙත්තිං ථිරං කත්වා ආභතවීහයො රාජගෙහෙ සන්නිචයමකාසි, අථ රාජා කතිපාහච්චයෙන මුසලං පග්ගය්හ සහත්ථෙනෙව වීහිං කොට්ටෙති, කොට්ටිතකොට්ටිතං කණිට්ඨිකා පප්ඵොටෙති. එවං උභොපි තණ්ඩුලානං මහන්තං රාසිං කත්වා දාරූදකාදයො ආහරිත්වා අම්බිලභත්තං පචිත්වා රාජගෙහෙ පඤ්චසතආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා කාලං උග්ඝොසෙසුං, ආගච්ඡන්තු අය්‍යා අනුකම්පං උපාදාය මම ගෙහෙ භුඤ්ජන්තූති. තං සුත්වා පඤ්චසතා භික්ඛූ ආකාසෙන ආගමිංසු, රාජා තෙ යාවදත්ථං පරිවිසි, තතො තෙසං අන්තරෙ පියංගුදීපවාසී එකො මහාසිවත්ථෙරො නාම භත්තං ගහෙත්වා එතෙ මං පස්සන්තූති අධිට්ඨහිත්වා ආකාසෙන පියංගුදීපං ගන්ත්වා භත්තං පඤ්චසතානං භික්ඛූනං දත්වා පරිභුඤ්චි. තං තස්සානුභාවෙන සබ්බෙසං යාවදත්ථං අහොසි. එවං අප්පකෙනාපි දෙය්‍යධම්මෙන සප්පුරිසා දායකානං මනං පසාදෙත්වා පතිට්ඨං කරොන්තීති. වුත්තඤ්හි.

Sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, tại thành Pāṭaliputta, có vị vua tên là Mahāsena trị vì, là người công minh, một vị pháp vương. Vị ấy, sau khi nhìn thấy khối tài sản của cha ông, (đã suy nghĩ rằng): ‘Những người này đã từ bỏ tài sản này và đi vào miệng của thần chết. Ôi, sự vô minh của những chúng sanh trong vòng luân hồi! Họ không biết về sự hủy diệt của chính mình khi để lại của cải, cũng như không biết về sự hủy diệt của của cải khi để lại chính mình.’ Sau khi suy xét tất cả về sự đạt được và sự hủy diệt của tài sản, và sau khi nghe Chánh pháp, vị ấy đã có được đức tin. Ngày qua ngày, trong khi làm cho mười ngàn vị tỳ-khưu thỏa mãn với đồ ăn thức uống ngọt ngào, tích lũy nhiều công đức, một hôm, khi ở nơi thanh vắng, vị ấy đã suy nghĩ như vầy: ‘Việc bố thí được thực hiện bằng những gì có được do chính tay mình làm việc sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn hơn việc bố thí được thực hiện bằng cách áp bức dân chúng qua mệnh lệnh của hoàng gia. Ta nên làm như vậy.’ Vị ấy, sau khi giao lại vương quốc cho một vị cận thần thân tín, đã cùng với em gái của mình, không cho ai biết điều gì, rời khỏi thành phố trong một thân phận khác và đã đi đến thành phố tên là Uttaramadhurā. Ở đó, có một vị trưởng giả rất giàu có sinh sống. Họ đã đến gần vị trưởng giả và đứng lại. Khi được vị ấy hỏi: ‘Các vị đến đây vì mục đích gì?,’ nhà vua đã nói: ‘Tôi sẽ làm công trong nhà của ngài để lấy tiền công.’ Sau khi được vị ấy cho phép, nhà vua đã làm việc trong ba năm. Sau đó, một ngày nọ, vị trưởng giả nhìn thấy họ, gọi lại và nói: ‘Các vị trông rất là thanh tú. Tuy vậy, các vị đã sống lâu trong nhà này để làm công việc. Trong suốt thời gian ấy, không thấy có sự lười biếng trong bất cứ công việc nào, huống hồ là hành vi sai trái. Ngoài cháo và cơm ra, cũng không có sự giúp đỡ nào khác từ phía tôi. Các vị làm việc vì lý do gì?’ Nhà vua, sau khi nghe lời của vị ấy, đã nói: ‘Ở xứ này, người ta thường nghe nói nhiều về phẩm chất thơm ngon của gạo sālī. Vì thế, chúng tôi đến đây vì mục đích có được gạo sālī.’ Nghe vậy, vị trưởng giả hài lòng với họ và đã cho một ngàn cỗ xe gạo sālī. Nhà vua, sau khi nhận được gạo, đã nói với vị trưởng giả như vầy: ‘Thưa ngài, xin hãy chuyên chở số gạo này đến thành phố của chúng tôi.’ Nghe vậy, vị trưởng giả nói: ‘Tốt lắm,’ và đã cho chuyên chở một ngàn cỗ xe đầy gạo đến thành phố của nhà vua. Nhà vua, sau khi về đến thành phố, đã cho chất đầy các cỗ xe bằng các loại vải nhiều màu sắc, vàng bạc v.v… cho vị trưởng giả, gửi trả lại, thiết lập tình bằng hữu vững chắc, và đã cho tích trữ số lúa được mang về trong hoàng cung. Bấy giờ, sau vài ngày, nhà vua, cầm lấy chày, đã tự tay giã lúa. Phần đã được giã, người em gái sàng sảy. Như vậy, cả hai người đã làm nên một đống gạo lớn, mang về củi và nước, nấu cơm với canh chua, sắp đặt năm trăm chỗ ngồi trong hoàng cung, và đã thông báo thời gian: ‘Xin các bậc tôn quý, vì lòng bi mẫn, hãy đến và thọ thực tại nhà của con.’ Nghe vậy, năm trăm vị tỳ-khưu đã đến bằng đường không. Nhà vua đã phục vụ các vị ấy cho đến khi thỏa mãn. Sau đó, trong số các vị ấy, có một vị trưởng lão tên là Mahāsiva, cư dân của đảo Piyaṅgudīpa, sau khi nhận bát cơm, đã phát nguyện rằng: ‘Mong họ nhìn thấy ta,’ rồi đi đến đảo Piyaṅgudīpa bằng đường không, đã chia phần cơm ấy cho năm trăm vị tỳ-khưu và đã dùng bữa. Do oai lực của vị ấy, phần cơm ấy đã đủ cho tất cả mọi người. Như vậy, dù chỉ với vật thí nhỏ bé, các bậc thiện nhân, làm cho tâm của người thí chủ được trong sạch, đã tạo nên nền tảng (phước báu). Vì đã được nói rằng:

1.

1.

අප්පකෙනපි මෙධාවී, දායකානං මනං පති;

සද්ධං වඩ්ඪෙන්ති චන්දොව, රංසිනා ඛීරසාගරං.

Bậc trí tuệ, dù chỉ với (vật thí) nhỏ bé, cũng làm tăng trưởng đức tin trong tâm của người thí chủ, giống như mặt trăng với các tia sáng làm dâng lên biển sữa.

2.

2.

අට්ඨානෙ න නියොජෙන්තා, කරොන්තා නෙව සන්නිධිං;

පරිභොග මකත්වාන, නෙව නාසෙන්ති පච්චයං.

Không sử dụng (vật thí) vào nơi không thích hợp, không hề tích trữ, không sử dụng (một cách sai trái), các vị ấy không hề làm hư hoại vật dụng cúng dường.

3.

3.

න පාපෙන්තාච ථෙය්‍යස්ස, න කරොන්තා තථෙවිණං;

විභජන්ති සුසීලෙසු, සයං භුත්වාන සීලවාති.

Không xui khiến (người khác) làm điều ác và trộm cắp, cũng không tự mình làm như vậy; bậc giới đức sau khi tự mình hưởng dụng, bèn chia sớt cho những người có giới hạnh.

අථ රාජා කණිට්ඨිකාය සද්ධිං ථත්ථෙව ඨිතො පියංගුදීපෙ පරිභුඤ්ජන්තෙ පඤ්චසතභික්ඛූ දිස්වා හට්ඨො උදග්ගො අහොසි. අථ [Pg.123] තෙ අපරභාගෙ අත්තනා කතං දානවරං අනුස්සරන්තා න චිරෙනෙව උභොපි සොතාපන්නා අහෙසුංති.

Bấy giờ, đức vua cùng với vị em gái út đứng ngay tại nơi ấy, nhìn thấy năm trăm vị Tỳ-khưu đang thọ thực tại đảo Piyaṅgudīpa, liền trở nên hoan hỷ, phấn khởi. Về sau, cả hai vị ấy, do tưởng nhớ đến sự bố thí cao thượng đã được tự mình thực hiện, không bao lâu đều đã trở thành bậc Dự Lưu.

4.

4.

න ගණෙන්තාත්තනො දුක්ඛං, විහාය මහතිං සිරිං;

ආයතිංභවමිච්ඡන්තා, සුජනෙවං සුභෙ රතා.

Không kể đến nỗi khổ của tự thân, từ bỏ đi sự huy hoàng to lớn; mong muốn một sự hiện hữu trong tương lai, người thiện lành như vậy ưa thích trong điều tốt đẹp.

5.

5.

ආයාසෙන කතං පුඤ්ඤං, මහන්තඵලදායකං;

ඉති මන්ත්වාන මෙධාවී, සහත්ථෙනෙව තං කරෙති.

Phước thiện được làm với sự nỗ lực, là việc đem lại quả báo to lớn; bậc trí tuệ sau khi suy xét như vậy, bèn tự tay mình thực hiện điều ấy.

මහාසෙනරඤ්ඤො වත්ථුං පථමං.

Câu chuyện về vua Mahāsena, phần thứ nhất.

32. සුවණ්ණතිලකාය වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

32. Đây là câu chuyện tuần tự trong tích truyện về nàng Suvaṇṇatilakā.

ලඞ්කාදීපෙ කිර අනුරාධපුරනගරෙ එකො මාතුගාමො සද්ධාසම්පන්නා නිච්චං අභයුත්තරචෙතියෙ පුප්ඵපූජං කරොති, අථෙකදිවසං සා අත්තනො ධීතුයා සද්ධිං තස්මිං චෙතියෙ පුප්ඵපූජනත්ථාය ගන්ත්වා පුප්ඵාසනසාලාය උදකං අපස්සන්තී ධීතු හත්ථෙ පුප්ඵචඞ්ගොටකං ඨපෙත්වා ඝට මාදාය පොක්ඛරණිං අගමාසි, තතො සා දාරිකා මාතරි අනාගතායයෙව අධොතාසනෙ පුප්ඵමුට්ඨිංගහෙත්වා මණ්ඩලං කත්වා පූජෙත්වා එවං පත්ථනමකාසි. තථා හි.

Tương truyền rằng, tại đảo Laṅkā, trong thành Anurādhapura, có một người phụ nữ đầy đủ tín tâm, thường xuyên cúng dường hoa tại bảo tháp Abhayuttara. Rồi một hôm, bà cùng với con gái của mình đi đến bảo tháp ấy để cúng dường hoa, do không nhìn thấy nước ở trong sảnh đặt hoa, bà đã đặt giỏ hoa vào tay con gái, rồi cầm bình đi đến hồ nước. Sau đó, cô bé ấy, trong khi người mẹ chưa trở lại, đã lấy một nắm hoa đặt lên bàn thờ chưa được lau rửa, sắp thành vòng tròn rồi cúng dường và đã phát nguyện như vầy. Thật vậy.

1.

1.

මහාවීරස්ස ධීරස්ස, සයම්භුස්ස මහෙසිනො;

තිලොකග්ගස්ස නාථස්ස, භගවන්තස්ස සත්ථුනො.

(Con cúng dường) đến bậc Đại Hùng, bậc Trí Giả, bậc Tự Giác Ngộ, bậc Đại Thánh; đến bậc Tối Thắng trong ba cõi, bậc Lãnh Đạo, bậc Thế Tôn, bậc Đạo Sư.

2.

2.

ය මහං පූජයිං පුප්ඵං, තස්ස කම්මස්ස වාහසා;

රූපීනං පවරා හෙස්සං, ආරොහපරිණාහවා.

Do con đã cúng dường đóa hoa này, nhờ năng lực của nghiệp ấy; nguyện cho con sẽ là người tuyệt vời nhất trong các loài hữu sắc, có thân hình cân đối, cao ráo.

3.

3.

මං [Pg.124] දිස්වා පුරිසා සබ්බෙ, මුච්ඡන්තු කාමමුච්ඡිතා;

නිච්ඡරන්තු සරීරා මෙ, රංසිමාලීව රංසියො.

Tất cả những người nam sau khi nhìn thấy con, nguyện cho họ bị mê mẩn, say đắm vì ái dục; nguyện cho từ thân của con, các tia sáng được phát ra, giống như các tia sáng của mặt trời.

4.

4.

හදයඞ්ගමා කණ්ණසුඛා, මඤ්ජුභාණී සුභා මම;

කින්නරානං යථා වාණී, එවමෙව පවත්තතූති.

Nguyện cho lời nói xinh đẹp của con đi vào lòng người, êm tai, ngọt ngào; giống như tiếng nói của các vị Khẩn Na La, nguyện cho lời nói ấy được diễn ra đúng như vậy.

අථස්සා මාතා ආගම්ම අධොතාසනෙ පූජිතානි පුප්ඵානි දිස්වා කස්මා චණ්ඩාලී අධොතාසනෙ භගවතො පුප්ඵානි පූජෙසි, අයුත්තං තයා කතන්ති ආහ, තං සුත්වා සා මාතුයා කුජ්ඣිත්වා ත්වං චණ්ඩාලීති අක්කොසි, සා එත්තකං පුඤ්ඤාපුඤ්ඤං කත්වා අපරභාගෙ තතො චුතා ජම්බුදීපෙ උත්තරමධුරායං එකස්ස චණ්ඩාලගන්ධබ්බබ්‍රාහ්මණස්ස ධීතා හුත්වා නිබ්බත්ති, උත්තමරූපධරා අහොසි, තස්සා සරීරතො මෙඝමුඛතො විජ්ජුල්ලතාවිය රංසියො නිච්ඡරන්ති. සමන්තා චතුහත්ථට්ඨානෙ සරීරප්පභාය අන්ධකාරෙ විධමති. මුඛතො උප්පලගන්ධො වායති, කායතො චන්දනගන්ධො, තස්සා ද්වින්නං ථනාන මන්තරෙ සුවණ්ණවණ්ණං එකං තිලකං අහොසි, තෙන බාලසුරියස්ස විය පභා නිච්ඡරති. දිට්ඨදිට්ඨා යෙභුය්‍යෙන උම්මත්තා විය කාමමදෙන විසඤ්ඤිනො හොන්ති, අහො කුසලාකුසලානං ආනුභාවො. තථා හි.

Bấy giờ, người mẹ của cô bé ấy đi đến, nhìn thấy những đóa hoa đã được cúng dường trên bàn thờ chưa được lau rửa, bèn nói rằng: 'Này tiện nữ, tại sao con lại cúng dường hoa cho đức Thế Tôn trên bàn thờ chưa được lau rửa? Việc con đã làm là không thích hợp.' Nghe vậy, cô bé ấy nổi giận với mẹ mình, bèn mắng rằng: 'Bà mới là tiện nữ!' Cô ấy, sau khi đã tạo phước và phi phước chừng ấy, về sau, từ nơi đó mệnh chung, đã được tái sanh làm con gái của một vị Bà-la-môn thuộc dòng dõi Chiên-đà-la và nhạc công ở thành Uttaramadhurā, tại cõi Diêm-phù-đề, và đã trở thành người có sắc đẹp tuyệt vời. Từ thân của nàng, các tia sáng phát ra giống như tia chớp từ miệng đám mây. Xung quanh, trong khoảng không gian bốn khuỷu tay, nàng xua tan bóng tối bằng hào quang của cơ thể. Từ miệng nàng, hương thơm của hoa sen xanh tỏa ra; từ thân nàng, tỏa ra hương thơm của gỗ chiên-đàn. Giữa hai vú của nàng có một nốt ruồi màu vàng. Từ nốt ruồi ấy, ánh sáng phát ra giống như mặt trời lúc rạng đông. Phần lớn những ai đã nhìn thấy nàng đều trở nên như người điên cuồng, bất tỉnh vì sự say đắm của ái dục. Ôi, thật là oai lực của các nghiệp thiện và bất thiện! Thật vậy.

5.

5.

යෙන සා කොධසාමාතු, චණ්ඩාලී ඉති භාසිතා;

තෙන සා ආසි චණ්ඩාලී, ජෙගුච්ඡා හීනජාතිකා.

Do cô ấy đã nổi giận với mẹ, mà nói rằng: 'Bà là tiện nữ'; do nghiệp ấy, cô ấy đã trở thành người tiện nữ, bị ghê tởm, thuộc dòng dõi thấp hèn.

6.

6.

සල්ලක්ඛෙත්වාන සම්බුද්ධ, ගුණං පූජෙසි යං තදා;

තෙන පුඤ්ඤානුභාවෙන, සා භිරූපී මනොරමා.

Do khi ấy, cô ấy đã nhận thức được ân đức của bậc Chánh Đẳng Giác mà cúng dường; nhờ oai lực của phước thiện ấy, cô ấy đã có được hình sắc xinh đẹp, khả ái.

7.

7.

යෙන යෙන පකාරෙන, පුඤ්ඤපාපානි යො කරෙ;

තස්ස තස්සානුරූපෙන, මොරොව ලභතෙ ඵලං.

Người nào làm các việc phước và tội theo cách thức nào; người ấy nhận được quả báo tương xứng với cách thức ấy, giống như con công vậy.

8.

8.

පාපෙන ච තිරච්ඡානෙ, ජායන්ති කුසලෙන තෙ;

වණ්ණපොක්ඛරතා හොති, මොරානං කම්ම මීදිසන්ති.

Do nghiệp ác, chúng sanh vào loài bàng sanh, và do nghiệp thiện, chúng có được vẻ đẹp rực rỡ; nghiệp của loài công là như vậy.

තතො [Pg.125] තස්සා මාතාපිතරො සුවණ්ණතිලකාති නාම මකංසු. තස්මිංකිර නගරෙ මනුස්සා තස්සා රුපදස්සනෙනච සවණෙනච සම්පත්තාපි චණ්ඩාලධීතා අයන්ති පරිභවභයෙන ආවාහං න කරොන්ති. අථ තස්මිං නගරෙ ජෙට්ඨචණ්ඩාලබ්‍රාහ්මණස්ස පුත්තො එතමත්ථාය තස්සා මාතාපිතුන්නං සන්තිකං වත්ථාභරණගන්ධමාලාදයො පෙසෙසි සුවණ්ණතිලකං අම්හාකං දදන්තූති, තෙ තං පවත්තිං තස්සා ආරොචෙසුං. සාස්ස ජිගුච්ඡන්තී පරිහාස මකාසි. තතො බ්‍රාහ්මණස්ස පුත්තො ලජ්ජිතො රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා වීණං මුඤ්චෙත්වා ගායමානො එවමාහ.

Sau đó, cha mẹ của nàng đã đặt tên cho nàng là Suvaṇṇatilakā. Tương truyền rằng, trong thành ấy, những người đàn ông dù bị chinh phục bởi việc nhìn thấy và nghe thấy tiếng nói của nàng, nhưng vì sợ bị khinh miệt do nghĩ rằng: 'Nàng này là con gái của người tiện nữ,' nên họ không cưới nàng. Bấy giờ, trong thành ấy, con trai của vị Bà-la-môn Chiên-đà-la đứng đầu, vì mục đích này, đã gửi y phục, trang sức, hương liệu, vòng hoa,... đến cho cha mẹ của nàng và nói rằng: 'Hãy gả Suvaṇṇatilakā cho chúng tôi.' Họ đã kể lại sự việc ấy cho nàng. Nàng, vì ghê tởm người ấy, đã chế giễu. Sau đó, con trai của vị Bà-la-môn ấy, do xấu hổ, đã đi đến gần đức vua, vừa đàn và hát, đã nói như vầy.

9.

9.

ලලනා නනානී චලලොචනානී,තරුණා රුණානී චලිතාධරාණී;

මනුජො හි යො නෙත්තපියං කරොති,ස තු නීචජාතිං අපි නො ජහාති.

Người phụ nữ có đôi mắt lay động đa dạng, người thiếu nữ có đôi môi run rẩy ửng hồng; người nào làm cho mắt được vui thích, người ấy quả thật cũng không từ bỏ dòng dõi thấp hèn.

කිමිදන්ති රඤ්ඤා පුට්ඨො ආහ.

Khi được đức vua hỏi: 'Điều này là gì vậy?', anh ta đã nói.

10.

10.

සමෙති කිං දෙව ඡමාය මත්තිකා,කදාචි චාමීකරජාතිකාය;

සිගාලධෙනු අපි නීචජාතිකා,සමෙති කිංසීහවරෙන දෙවාති.

Tâu đại vương, đất sét ở trên mặt đất có bao giờ tương xứng với loại vàng ròng không? Con chó rừng cái, cũng thuộc dòng dõi thấp hèn, tâu đại vương, có bao giờ tương xứng với con sư tử đực cao quý không?

එවඤ්ච පන වත්වා දෙව ඉමස්මිංනගරෙ සුවණ්ණතිලකා නාමෙකා චණ්ඩාලධීතා අත්ථි, සා සමානජාතිකෙහි පෙසිතපණ්ණාකාරං න ගණ්හාති, කුලවන්තෙයෙව පත්ථෙති, කදා නාම කාකී සුවණ්ණහංසෙන සමාගච්ඡති දෙවාති. රාජා තං සුත්වා තස්සා පිතරං පක්කොසාපෙත්වා තමත්ථං වත්වා සච්චං භණෙති පුච්ඡි, සොපි සච්චං දෙව, සා ජාතිසම්පන්නමෙව කාමෙතීති ආහ. රාජා එවං සති භණෙ පඤ්චමධුරනගරෙ උද්දාළබ්‍රාහ්මණො නාම අත්ථි, සො ජාතිසම්පන්නො මාතිතොච පිතිතොච අනුපක්කුට්ඨො[Pg.126], ජෙගුච්ඡා පටික්කූලා එතාති මාතුගාමෙන සද්ධිං න සංවසති. අත්තනො ගෙහතො රාජගෙහං ගච්ඡන්තොච ආගච්ඡන්තො ච සොළසඛීරොදකඝටෙහි මග්ගෙ සිඤ්චාපෙසි. මාතුගාමෙ දිස්වා කාලකණ්ණී මයා දිට්ඨාති ඛීරොදකෙන මුඛං ධොවති. තව ධීතා සක්කොන්තී තෙන සද්ධිං සංවසතු, එතමත්ථං තව ධීතරං කථෙහීති ආහ, සොපි තං සුත්වා ගෙහං ගන්ත්වා ධීතරං පක්කොසිත්වා රඤ්ඤා වුත්තනියාමෙනෙව තස්සා කථෙසි. තාය තං සුත්වා සක්කොන්තී අහං උද්දාළබ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං වසිස්සාමි, මා තුම්හෙ චින්තෙථ, පපඤ්චම්පි මා කරොථ, පාතොව ගමිස්සාමීති වුත්තෙ පිතා පනස්සා සාධූති සහස්සග්ඝනකචිත්තකම්බලකඤ්චුකෙන ධීතු සරීරං පාරුපාපෙත්වා වීණාදිතුරියභණ්ඩානි ගාහාපෙත්වා ධීතුයා සද්ධිං අද්ධානමග්ගං පටිපජ්ජි. ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ අඤ්ඤතරස්මිං නගරෙ රඤ්ඤො ගන්ධබ්බං කරොන්තො ධීතරං පිට්ඨිපස්සෙ නිසීදාපෙත්වා ගන්ධබ්බමකාසි. අථස්ස පිට්ඨිපස්සනිසින්නා සුවණ්ණතිලකා නයනකොටියා දිට්ඨිං පාපෙන්තී සරසෙන තං ඔලොකෙත්වා පාරුතකඤ්චුකං කිඤ්චි අපනෙත්වා සරීරප්පභං පඤ්ඤාපෙසි, රාජා පනස්සා සරීරප්පභංච රූපසම්පදංච දිස්වා කාමාතුරො විගතසඤ්ඤො සම්මූළ්හො හුත්වා මුහුත්තෙන පටිලද්ධස්සාසො තස්සා සස්සාමිකාස්සාමිකභාවං පුච්ඡිත්වා චණ්ඩාලධීතාති සුත්වා පරිභවභයෙන තං ආනෙතු මසක්කොන්තො එවරූපං වණ්ණපොක්ඛරසම්පන්නං ඉත්ථිරතනං අලභන්තස්ස මෙ කො අත්ථො ජීවිතෙනාති සොචන්තො පරිදෙවන්තො කාමමුච්ඡිතො කත්තබ්බා කත්තබ්බං අජානන්තො අසිං ගහෙත්වා අත්තනො සීසං සයමෙව ඡින්දිත්වා කාල මකාසි. එවමෙව අන්තරාමග්ගෙ පඤ්චරාජානො තස්සා රූපසම්පත්තිමදමත්තා අසිනා ඡින්නසීසා ජීවිතක්ඛයං පාපුණිංසු. තථා හි සත්තා හිරඤ්ඤසුවණ්ණදාසිදාස පුත්තදාරාදීසු පියං නිස්සාය කාමෙන මුච්ඡිතා අනයබ්‍යසනං පාපුණන්තීති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා.

Và sau khi nói như vậy, vị ấy nói: 'Tâu Đại vương, trong thành này có một người con gái của tiện dân tên là Suvaṇṇatilakā. Nàng không nhận lễ vật do những người cùng giai cấp gửi đến, chỉ mong muốn những người thuộc dòng dõi cao quý. Tâu Đại vương, khi nào con quạ mái lại đến với con thiên nga vàng chứ?' Nhà vua nghe vậy, cho gọi cha của nàng đến, nói lại sự việc ấy và hỏi: 'Có thật như vậy không?' Người ấy cũng thưa: 'Tâu Đại vương, đó là sự thật, nàng chỉ mong muốn người có dòng dõi cao quý.' Nhà vua nói: 'Nếu vậy, này khanh, ở thành Pañcamadhura có một vị Bà-la-môn tên là Uddāḷa. Vị ấy có dòng dõi cao quý, không tỳ vết cả từ bên mẹ lẫn bên cha. Vì ghê tởm và kinh tởm, vị ấy không chung sống với phụ nữ. Khi đi từ nhà mình đến hoàng cung và khi trở về, vị ấy cho người dùng mười sáu bình nước sữa để tưới đường. Khi thấy một người phụ nữ, vị ấy nghĩ: 'Ta đã thấy một điềm xui xẻo', rồi dùng nước sữa để rửa mặt. Nếu con gái của khanh có thể, hãy để nàng chung sống với vị ấy. Hãy nói lại việc này với con gái của khanh.' Người ấy nghe vậy, trở về nhà, gọi con gái đến và nói lại với nàng đúng như lời nhà vua đã phán. Nàng nghe vậy, nói: 'Con có thể chung sống với Bà-la-môn Uddāḷa. Cha đừng lo lắng, cũng đừng trì hoãn. Sáng sớm con sẽ đi.' Khi nàng nói vậy, người cha nói 'Lành thay', rồi lấy chiếc áo choàng bằng len nhiều màu sắc trị giá một ngàn để khoác lên người con gái, cho người mang theo đàn vīṇā và các nhạc cụ khác, rồi cùng con gái lên đường. Khi đi, trên đường, tại một thành phố nọ, trong khi biểu diễn nhạc cho nhà vua, ông cho con gái ngồi phía sau lưng và trình diễn. Lúc ấy, Suvaṇṇatilakā đang ngồi sau lưng cha, đưa ánh mắt liếc nhìn một cách tình tứ, rồi khẽ kéo chiếc áo choàng xuống, để lộ ra ánh hào quang của thân thể. Nhà vua thấy ánh hào quang và vẻ đẹp tuyệt trần của nàng, liền bị dục vọng thiêu đốt, mất hết tri giác, mê muội. Một lúc sau, khi tỉnh lại, vua hỏi về tình trạng có chồng hay chưa của nàng. Khi nghe rằng nàng là con gái của một tiện dân, vì sợ bị khinh miệt nên không thể đưa nàng về, vua sầu muộn, than khóc: 'Ta không có được một báu vật nữ nhân có dung sắc tuyệt vời như thế này, sống còn có ích gì nữa?' Bị dục vọng làm cho mê muội, không biết việc nên làm và không nên làm, vua lấy gươm tự cắt đầu mình mà chết. Cũng như vậy, trên đường đi, năm vị vua vì say đắm vẻ đẹp của nàng đã dùng gươm cắt đầu mình, đi đến chỗ mạng vong. Thật vậy, các chúng sanh vì nương vào những điều khả ái như vàng bạc, tôi trai tớ gái, con cái, vợ chồng, v.v., bị dục vọng làm cho mê muội, nên gặp phải tai họa và bất hạnh. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói đến.

11.

11.

පියතො [Pg.127] ජායතෙ සොකො,පියතො ජායතෙ භයං;

පියතො විප්පමුත්තස්ස,නත්ථි සොකො කුතො භයං.

Sầu sinh từ ái luyến, sợ sinh từ ái luyến; Với người thoát ái luyến, không sầu, sợ đâu ra?

12.

12.

පෙමතො ජායතෙ සොකො,පෙමතො ජායතෙ භයං;

පෙමතො විප්පමුත්තස්ස,නත්ථි සොකො කුතො භයං.

Sầu sinh từ thương yêu, sợ sinh từ thương yêu; Với người thoát thương yêu, không sầu, sợ đâu ra?

13.

13.

රතියා ජායතෙ සොකො,රතියා ජායතෙ භයං;

රතියා විප්පමුත්තස්ස,නත්ථි සොකො කුතො භයං.

Sầu sinh từ hoan lạc, sợ sinh từ hoan lạc; Với người thoát hoan lạc, không sầu, sợ đâu ra?

14.

14.

කාමතො ජායතෙ සොකො,කාමතො ජායතෙ භයං;

කාමතො විප්පමුත්තස්ස,නත්ථි සොකො කුතො භයං.

Sầu sinh từ dục vọng, sợ sinh từ dục vọng; Với người thoát dục vọng, không sầu, sợ đâu ra?

15.

15.

තණ්හාය ජායතෙ සොකො,තණ්හාය ජායතෙ භයං;

තණ්හාය විප්පමුත්තස්ස,නත්ථි සොකො කුතො භයං.

Sầu sinh từ ái dục, sợ sinh từ ái dục; Với người thoát ái dục, không sầu, sợ đâu ra?

තතො සො අනුක්කමෙන පඤ්චමධුරනගරං ගන්ත්වා අත්තනො ආගතභාවං රඤ්ඤා කථාපෙත්වා තෙන අනුඤ්ඤාතො ගන්ත්වා රාජානං අද්දස. තදා උද්දාළබ්‍රාහ්මණො රඤ්ඤො අවිදූරෙ කම්බලභද්දපීඨෙ නිසින්නො හොති, ගන්ධබ්බබ්‍රාහ්මණොපි ධීතුයා සද්ධිං ගන්ධබ්බං කුරුමානො නිසීදි. තස්මිංඛණෙ පිතු පිට්ඨිපස්සෙ නිසින්නා සුවණ්ණතිලකා උද්දාළබ්‍රාහ්මණො කතමොති පුච්ඡිත්වා එතස්මිං භද්දපීඨෙ නිසින්නොං එසොති සුත්වා නිලාමලලොචනෙහි තං ඔලොකන්ති දසනරංසිනා සම්භින්නසුරත්තාධරෙන මන්දහසිතං [Pg.128] කරොන්තී තං ඔලොකෙත්වා පාරුතකඤ්චුකං අපනෙත්වා සරීරප්පභං විස්සජ්ජෙසි. තං දිස්වා බ්‍රාහ්මණො උම්මත්තො සොකෙන පරිදඩ්ඪගත්තො උණ්හවාතෙන පූරිතමුඛනාසො අස්සුනා කිලින්නනෙත්තො විසඤ්ඤී අහොසි. තතො සො මුහුත්තෙන ලද්ධස්සාසො රොගීවිය රඤ්ඤො සකාසා අපසරන්තො අත්තනො ගෙහං ගන්ත්වා සුහදෙ පක්කොසිත්වා තෙසං එවමාහ. භවන්තෙත්ථ.

Sau đó, ông tuần tự đi đến thành Pañcamadhura, cho người báo với vua về sự có mặt của mình, được vua cho phép, ông đến yết kiến nhà vua. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Uddāḷa đang ngồi trên một chiếc ghế tốt bọc len, không xa nhà vua. Vị Bà-la-môn nhạc sĩ cũng ngồi xuống cùng với con gái, trình diễn âm nhạc. Trong khoảnh khắc ấy, Suvaṇṇatilakā đang ngồi sau lưng cha, hỏi: 'Bà-la-môn Uddāḷa là người nào?' Khi nghe rằng: 'Chính là người đang ngồi trên chiếc ghế tốt kia', nàng nhìn ông bằng đôi mắt trong xanh, mỉm cười với đôi môi đỏ thắm hòa cùng ánh răng, rồi cởi chiếc áo choàng, tỏa ra ánh hào quang của thân thể. Thấy vậy, vị Bà-la-môn trở nên điên cuồng, thân thể bị sầu muộn thiêu đốt, mũi và miệng đầy hơi thở nóng, mắt ướt đẫm lệ, bất tỉnh. Sau đó, một lúc sau khi tỉnh lại, ông như một người bệnh, rời khỏi sự hiện diện của nhà vua, trở về nhà mình, gọi các bạn thân đến và nói với họ như sau.

16.

16.

යො ආපදෙ සමුප්පන්නෙ,උපතිට්ඨති සන්තිකෙ;

සුඛදුක්ඛෙ සමො හොති,සො මිත්තො සොච ඤාතකො.

Người khi hoạn nạn đến, vẫn ở lại bên ta; Vui buồn cùng chia sẻ, ấy là bạn, là thân.

17.

17.

යො ගුණං භාසතෙ යස්ස, අගුණඤ්ච නිගූහති;

පටිසෙධෙත්‍ය කත්තබ්බා, සො මිත්තො සොච ඤාතකො.

Người nói lên đức hạnh, che giấu điều xấu xa; Ngăn cản việc không nên, ấy là bạn, là thân.

18.

18.

සුවණ්ණතිලකානාම, ලලනා කාමලාලයා;

නීලක්ඛිචණ්ඩකණ්ඩෙහි, විඛණ්ඩෙසි මනො මම.

Nàng Suvaṇṇatilakā, người phụ nữ, nơi trú của ái tình; Bằng mũi tên hung bạo từ đôi mắt biếc xanh, đã làm tan nát tâm trí của tôi.

19.

19.

තස්සා මුඛම්බුජෙ සත්තා, මම නෙත්තමධුබ්බතා,අප්පම්පින සරන්තාමං, තත්ථෙවා භිරමන්ති තෙ.

Đôi ong mắt của tôi, vương vấn đóa sen mặt của nàng, chẳng hề nhớ đến tôi, chúng vui vầy ngay tại nơi ấy.

20.

20.

සහෙව තෙහි මෙ චිත්තං, ගතං උල්ලංඝියුද්ධතො;

ලජ්ජාගම්භීරපරිඛං, ධිතිපාකාරමුග්ගතං.

Cùng với chúng, tâm tôi đã ra đi, vượt qua hào sâu liêm sỉ và thành cao kiên định.

21.

21.

සම්මුය්හාමි පමුය්හාමි, සබ්බා මුය්හන්ති මෙ දිසා;

තස්ස මෙ සරණං හොථ, කරොථ මම සඞ්ගහන්ති.

Tôi hoang mang, tôi mê muội, mọi phương hướng đối với tôi đều mờ mịt; Xin hãy là nơi nương tựa cho tôi, hãy giúp đỡ tôi.

තං සුත්වා තෙ එවමාහංසු.

Nghe vậy, họ nói như sau.

22.

22.

යං ත්වමාචරිය පත්ථෙසි, චණ්ඩාලී සා අසඞ්ගමා;

කින්නු මීළ්හෙන සංයොගො, චන්දනස්ස කදා සියා.

Thưa thầy, người mà thầy mong muốn là một tiện nữ, không thích hợp để giao du; Làm sao có thể có sự kết hợp của gỗ chiên-đàn với đồ ô uế?

23.

23.

අගම්මගමනා [Pg.129] යාති, නරානං දූරතො සිරී;

කිත්තිචායු බලං බුද්ධි, අයසංච ස ගච්ඡතීති.

Do đi đến người không nên đến, vận may của con người sẽ đi xa; Danh tiếng, tuổi thọ, sức mạnh, và trí tuệ sẽ mất đi, và người ấy sẽ gặp phải sự ô nhục.

අථ තෙසං බ්‍රහ්මණො ආහ.

Bấy giờ, vị Bà-la-môn nói với họ.

24.

24.

න පරිච්චජති ලොකොයං, අමෙජ්ඣෙ මණිමුත්තමං;

ථීරතනං යුවාණී ච, දුක්කුලා අපි ගාහියාති.

Thế gian này không từ bỏ, viên ngọc quý nhất trong nơi ô uế; Người phụ nữ quý báu và trẻ trung, dù thuộc dòng dõi thấp hèn, cũng được đón nhận.

එවඤ්ච පන වත්වා තස්සා සස්සාමිකාස්සාමිකභාවං ඤත්වා ආනෙථාති ආහ, තෙ තථා අකංසු. තතො බ්‍රාහ්මණො තාය ගෙහං ආගතකාලතො පට්ඨාය චත්තාරො මාසෙ රඤ්ඤො උපට්ඨානං නෙව අගමාසි. තස්ස පන බ්‍රහ්මණස්ස සන්තිකෙ පඤ්චසතරාජකුමාරා නානාවිධානි සිප්පානි උග්ගණ්හන්ති. තෙ තං කාරණං ඤත්වා සුවණ්ණතිලකාය විජ්ජමානාය අම්හාකං සිප්පුග්ගහණස්ස අන්තරායො භවිස්සති, යෙන කෙනචි උපායෙන එතං මාරෙතුං වට්ටතීති, චින්තෙත්වා තෙ හත්ථා චරියං පක්කොසිත්වා ලඤ්ජං දත්වා එවමාහංසු, හත්ථිං සුරාය මත්තං කත්වා සුවණ්ණතිලකං මාරෙහීති. තතො තෙ සබ්බෙ රාජඞ්ගණෙ සන්නිපතිත්වා දූතං පාහෙසුං, ආචරියං දට්ඨුකාමම්හාති. තතො බ්‍රාහ්මණෙන ආගන්ත්වා නිසින්නෙන පටිසන්ථාරං කත්වා ආචරිය ආචරියානිං පස්සිතුකාමම්හාති ආහංසු. අථ සො සුවණ්ණතිලකං ගහෙත්වා ආගච්ඡථාති මනුස්සෙ පෙසෙසි. තෙ තථා කරිංසු, අථ තස්සා වීථිමජ්ඣං සම්පත්තකාලෙ හත්ථිං විස්සජ්ජාපෙසුං. සො සොණ්ඩාය භූමියං පහරන්තො ගච්ඡන්තො උපධාවිත්වා සොණ්ඩෙන තං උක්ඛිපිත්වා කුම්භෙ නිසීදාපෙසි. තතො රාජානො තථා තං මාරාපෙතු මසක්කොන්තා පුන දිවසෙ මනුස්සෙ පයොජෙත්වා රත්තියං මාරාපෙසුං. බ්‍රාහ්මණොපි එවරූපං ඉත්ථිං අලසිත්වා ජීවනතො මතමෙව සෙය්‍යොති සොචන්තො පරිදෙවන්තො රාජඞ්ගණෙ දාරුචිතකං කාරාපෙත්වා අග්ගිංපවිසිත්වා [Pg.130] මතොති. එවං මාතුගාමවසඞ්ගතා මහන්තං අනයබ්‍යසනඤ්ච මරණඤ්ච පාපුණන්තීති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා.

Và sau khi nói như vậy, biết được tình trạng có chồng hay không có chồng của nàng, vị ấy nói: ‘Hãy đưa nàng đến.’ Họ đã làm như vậy. Kể từ đó, từ lúc nàng về nhà, vị Bà-la-môn trong bốn tháng đã không đến hầu vua. Lại nữa, có năm trăm vị vương tử đang học các loại kỹ nghệ khác nhau nơi vị Bà-la-môn ấy. Họ biết được nguyên do ấy, bèn suy nghĩ: ‘Vì sự có mặt của Suvaṇṇatilakā, việc học kỹ nghệ của chúng ta sẽ bị trở ngại, bằng cách này hay cách khác, phải giết nàng đi.’ Suy nghĩ xong, họ gọi người quản tượng đến, đưa của hối lộ và nói rằng: ‘Hãy cho voi uống rượu say rồi giết Suvaṇṇatilakā.’ Sau đó, tất cả họ tụ tập ở sân vua và sai sứ giả đi, nói rằng: ‘Chúng con muốn yết kiến thầy.’ Bấy giờ, vị Bà-la-môn đến, ngồi xuống, sau khi chào hỏi, họ nói: ‘Thưa thầy, chúng con muốn được gặp sư mẫu.’ Bấy giờ, vị ấy sai người đi, nói rằng: ‘Hãy đi đón Suvaṇṇatilakā đến đây.’ Họ đã làm như vậy. Khi nàng đi đến giữa đường, họ cho thả voi ra. Con voi vừa đi vừa dùng vòi đập xuống đất, chạy đến, dùng vòi nhấc bổng nàng lên rồi đặt ngồi trên trán nó. Bấy giờ, các vị vương tử không thể khiến nàng bị giết theo cách đó, vào một ngày khác, họ đã thuê người và cho giết nàng vào ban đêm. Vị Bà-la-môn cũng vì không có được người phụ nữ như vậy, nghĩ rằng: ‘Chết còn hơn sống,’ bèn sầu muộn than khóc, cho dựng giàn hỏa táng ở sân vua, bước vào lửa và chết. Như vậy, những người bị phụ nữ chi phối sẽ gặp phải tai ương, hoạn nạn lớn lao và cái chết. Điều này đã được Đức Thế Tôn nói đến.

25.

25.

මායාවෙසා මරීචීව,සොකො රොගො චුපද්දවො;

ඛරාව බන්ධනා චෙසා,මච්චුපාසො ගුහාසයො;

තාසු යො විස්සසෙ පොසො,සො නරෙසු නරාධමොති.

Như ảo ảnh, như phù du, là sầu muộn, là bệnh tật, là tai ương; Họ là những ràng buộc khắc nghiệt, là cạm bẫy của tử thần ẩn náu; Người nào tin tưởng vào họ, kẻ ấy là người hạ tiện nhất trong các loài người.

26.

26.

අයොනිසො සා පුරිමාය ජාතියා,පුඤ්ඤං කරිත්වා අලභීදිසං ගතිං;

ධීසම්පයුත්තං කුසලං කරොන්තා,නිබ්බාණමෙවාභිමුඛං කරොථාති.

Trong tiền kiếp, nàng ấy đã tạo phước không như lý tác ý, nên đã nhận được cảnh giới như vậy; Các vị hãy làm các việc thiện lành hợp với trí tuệ, và hãy hướng thẳng đến Niết-bàn.

සුවණ්ණතිලකාය වත්ථුං දුතියං.

Câu chuyện về nàng Suvaṇṇatilakā là câu chuyện thứ hai.

33. කපණාය වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

33. Trong câu chuyện về người phụ nữ nghèo, đây là phần kể chuyện tuần tự.

භගවති පරිනිබ්බුතෙ ජම්බුදීපෙ තත්ථ තත්ථ භික්ඛුභික්ඛුණියො ච උපාසකඋපාසිකායො ච ජයමහාබොධිං වන්දිස්සාමීති යෙභුය්‍යෙන ගන්ත්වා වන්දන්ති. අථා පරභාගෙ බහූ භික්ඛූ සඞ්ගම්ම මහාබොධිං වන්දනත්ථාය ගච්ඡන්තා අඤ්ඤතරස්මිං ගාමකෙ භික්ඛාය චරිත්වා ආසනසාලං ගන්ත්වා කතභත්තකිච්චා ථොකං විස්සමිංසු, තදා තත්ථ එකා කපණා දුග්ගතිත්ථී තථා නිසින්නභික්ඛූ දිස්වා උපසඞ්කමිත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා එකමන්තෙ ඨිතා අය්‍යා කුහිං ගච්ඡන්තීති පුච්ඡි. භික්ඛූ තං සුත්වා ජයමහාබොධිස්ස ආනුභාවඤ්ච තං වන්දනත්ථාය අත්තානං ගමනඤ්ච කථෙන්තා එවමාහංසු.

Sau khi Đức Thế Tôn nhập Niết-bàn, tại cõi Diêm-phù-đề, ở nơi này nơi kia, các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, các cận sự nam và cận sự nữ, với ý nghĩ ‘Chúng ta sẽ đảnh lễ cây Đại Bồ-đề chiến thắng,’ phần lớn đã đi đến và đảnh lễ. Về sau, nhiều vị Tỳ-khưu tụ hội lại, trong khi đi đến để đảnh lễ cây Đại Bồ-đề, các vị đã đi khất thực trong một ngôi làng nhỏ, rồi đến một nhà nghỉ, sau khi thọ thực xong, các vị nghỉ ngơi một lát. Bấy giờ, ở đó có một người phụ nữ nghèo khổ, túng thiếu, thấy các vị Tỳ-khưu đang ngồi như vậy, bèn đến gần, đảnh lễ theo thể năm vóc sát đất, rồi đứng một bên và hỏi: ‘Thưa các ngài, các ngài đi đâu ạ?’ Các vị Tỳ-khưu nghe vậy, bèn nói về oai lực của cây Đại Bồ-đề chiến thắng và về chuyến đi của mình để đảnh lễ cây, rồi nói như sau.

1.

1.

යත්ථාසීනො [Pg.131] ජිනො ජෙසි, සසෙනං මකරද්ධජං;

හන්ත්වා කිලෙසසෙනඤ්ච, බුද්ධො ආසි නිරුත්තරො.

Nơi mà Đấng Chiến Thắng đã ngồi và chiến thắng, Ma vương với cờ hiệu cá sấu cùng với quân đội của nó; Và sau khi diệt trừ quân đội phiền não, Ngài đã trở thành bậc Vô Thượng Giác.

2.

2.

යං පූජෙසි මහාවීරො, ඨිතො පද මකොපයං;

සත්තරත්තින්දිවං නෙත්ත, නීලනීරජරංසිනා.

Nơi mà bậc Đại Hùng đã chiêm ngưỡng, đứng yên không chớp mắt; trong bảy ngày bảy đêm, với đôi mắt tỏa sáng như hoa sen xanh.

3.

3.

සුරාසුරනරාදීනං, නෙත්තාලි පාළිපාතනා;

මෙචකාකාරපත්තෙහි, සිඛණ්ඩීවිය භාති යො.

Nơi mà, do những hàng mắt chiêm ngưỡng của chư thiên, a-tu-la, và loài người rơi xuống, với những chiếc lá có màu xanh sẫm, cây ấy tỏa sáng như một con công.

4.

4.

සුරපාදපොව සත්තානං, යං තිට්ඨති මහීතලෙ;

ඉහ ලොකෙ පරත්තෙ ච, දදන්තො ඉච්ඡිතිච්ඡිතං.

Như cây thần của chư thiên đối với chúng sanh, cây ấy đứng trên mặt đất; ban cho những gì mong muốn, trong đời này và cả đời sau.

5.

5.

යස්ස පුරාණපණ්ණම්පි, පතිතං යො නරො ඉධ;

පූජෙති තස්ස සො දෙති, භවභොගං මහීරුහො.

Dù chỉ là một chiếc lá cũ đã rơi của cây ấy, người nào ở đây cúng dường; cây đại thụ ấy sẽ ban cho người đó sự hiện hữu và tài sản.

6.

6.

ගන්ධමාලෙහි සලිලෙහි, යමුපාසති සදා නරො;

අජ්ඣත්තඤ්ච බහිද්ධා ච, දුරිතං සො නිහඤ්ඤති.

Người nào luôn cúng dường cây ấy bằng hương, hoa và nước; người đó sẽ diệt trừ được điều ác, cả bên trong lẫn bên ngoài.

7.

7.

යො දෙති ඉහලොකත්ථං,යො දෙති පාරලොකිකං,සම්පදං ජයබොධිංතං,භොති ගච්ඡාම වන්දිතුං.

Cây Bồ-đề chiến thắng ấy, nơi ban cho lợi ích ở đời này, nơi ban cho sự thành tựu ở đời sau, này cô, chúng tôi đi để đảnh lễ.

තං සුත්වා උදග්ගා සොමනස්සජාතා භික්ඛූනං එවමාහ. අහං භන්තෙ පරකුලෙ භතියා කම්මං කරොන්තී දුක්ඛෙන කසිරෙන ජීවිකං කප්පෙමි. ස්වාතනාය මෙ තණ්ඩුලනාලිපි නත්ථි, පගෙව අඤ්ඤං ධනං, ඉමං විනා අඤ්ඤං සාටකම්පි නත්ථි, කස්මා පුබ්බෙ අකතපුඤ්ඤත්තා, තස්මා ඉමං භන්තෙ සාටකං මමානුග්ගහාය බොධිම්හි ධජං බන්ධථාති යාචිත්වා සාටකං ධොවිත්වා තෙසං අදාසි. භික්ඛූපි තස්සානුග්ගහාය තං ගහෙත්වා අගමංසු. සා සාටකං දත්වා පීතිපාමොජ්ජමානසා ගෙහං ගන්ත්වා තදහෙව රත්තියා මජ්ඣිමයාමෙ සත්ථකවාතෙන උපහතා කාලං කත්වා තෙසං [Pg.132] භික්ඛූනං ගමනමග්ගෙ එකස්මිං රමණීයෙ වනසණ්ඩෙ භුම්මදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්තී, අථස්සා පුඤ්ඤානුභාවෙන තියොජනිකෙ ඨානෙ දිබ්බකප්පරුක්ඛා පාතුරහංසු, තත්ත තත්ත නානාවිරාගධජපතාකා ඔලම්බන්ති. දෙවපුත්තා ච දෙවධීතරො ච සබ්බාභරණවිභූසිතා තථෙව ධජපතාකාදයො ගහෙත්වා කීළන්ති. නච්චගීතාදිනෙකානි අච්ඡරියානි පයොජෙන්ති. අථ දුතියදිවසෙ තෙපි භික්ඛූ බොධිමණ්ඩලං ගච්ඡන්තා සායණ්හෙ තං ඨානං පත්වා අජ්ජ ඉමස්මිං වනසණ්ඩෙ වසිත්වා ගමිස්සාමාති තත්ථ වාසං උපගමිංසු, තතො තෙ රත්තිභාගෙ නානාවණ්ණධජෙ ච දෙවතාහි පයොජියමානා ගීතවාදිතාදයො ච තියොජනට්ඨානෙ කප්පරුක්ඛානි ච ඉදං සබ්බං දෙවිස්සරියං තස්සානුභාවෙන නිබ්බත්තභාවං දිස්වා විම්හිතමානසා දෙවධීතරං ආමන්තෙත්වා ත්වං කෙන කම්මෙන ඉධ නිබ්බත්තාති පුච්ඡිංසු. සා භික්ඛූ වන්දිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ ඨිතා භන්තෙ මං න සඤ්ජානිත්ථාති ආහ. භික්ඛූහි න මයං සඤ්ජානාම භගිනීති වුත්තෙ සා අත්තනො සභාවං කථෙන්තී එවමාහ.

Nghe vậy, lòng hân hoan phấn khởi, bà nói với các vị Tỳ-khưu như vầy: "Bạch quý ngài, con làm thuê cho nhà người, sống một cách khó khăn khổ sở. Ngày mai, con không có lấy một đấu gạo, huống chi là tài sản khác. Ngoài tấm y này, con không có tấm y nào khác, vì trước đây con đã không làm phước. Vì vậy, bạch quý ngài, xin quý ngài vì lòng thương xót con mà hãy buộc tấm y này làm cờ phướn tại cây Bồ-đề." Nói xong, bà giặt tấm y rồi dâng cho các vị ấy. Các vị Tỳ-khưu cũng vì lòng thương xót bà mà nhận lấy rồi ra đi. Bà sau khi dâng tấm y, với tâm hoan hỷ vui mừng, trở về nhà. Ngay trong đêm ấy, vào canh giữa, bà bị trúng gió dao mà qua đời, rồi sanh làm một vị địa thần trong một khu rừng khả ái trên đường đi của các vị Tỳ-khưu ấy. Do oai lực phước báu của bà, những cây như ý ở cõi trời đã hiện ra trong một khu vực rộng ba do-tuần, và tại đó đây, những lá cờ, lá phướn nhiều màu sắc khác nhau đang tung bay. Các thiên tử và thiên nữ, được trang hoàng với đủ loại trang sức, cũng cầm những lá cờ, lá phướn như vậy mà vui đùa. Họ biểu diễn nhiều điều kỳ diệu như ca múa, v.v. Vào ngày thứ hai, các vị Tỳ-khưu ấy đang trên đường đến Bồ-đề Đạo tràng, vào buổi chiều, khi đến nơi đó, họ nghĩ: "Hôm nay chúng ta sẽ nghỉ lại trong khu rừng này rồi hãy đi," và đã trú ngụ tại đó. Sau đó, vào ban đêm, khi thấy những lá cờ nhiều màu sắc, những điệu ca múa do các vị trời biểu diễn, những cây như ý trong khu vực ba do-tuần, và thấy rằng tất cả sự huy hoàng của cõi trời này đã sanh khởi do oai lực của vị ấy, họ kinh ngạc trong lòng, gọi vị thiên nữ ấy và hỏi: "Cô đã làm nghiệp gì mà được sanh về đây?" Vị ấy đảnh lễ các vị Tỳ-khưu, chắp tay đứng và nói: "Bạch quý ngài, quý ngài không nhận ra con sao?" Khi các vị Tỳ-khưu nói: "Này hiền muội, chúng tôi không nhận ra," vị ấy kể lại câu chuyện của mình như sau.

8.

8.

හීය්‍යො ආසනසාලාය, නිසීදිත්ථ සමාගතා;

තුම්හකං සන්තිකං ගම්ම, යා වරාකීභිවාදයි.

Hôm qua, tại nhà nghỉ, khi quý ngài đang ngồi hội họp; người đàn bà khốn khổ nào đã đến gần quý ngài và đảnh lễ.

9.

9.

යා බොධිං පූජනත්ථාය, වත්ථකං පටිපාදයි;

සාහං හීය්‍යො චුතා ආසිං, රත්තියං බ්‍යාධිපීළිතා.

Người đã dâng cúng tấm vải để cúng dường cây Bồ-đề; chính là con, hôm qua đã mệnh chung, bị bệnh tật hành hạ trong đêm.

10.

10.

නානාසම්පත්තිසංයුත්තා, නානාභූසනභූසිතා;

විමානෙ රතනා කිණ්ණෙ, ජාතාහං එත්ථ කානනෙ.

Được phú cho nhiều tài sản, được trang hoàng với nhiều trang sức; con đã sanh ra trong khu rừng này, trong một lâu đài đầy châu báu.

11.

11.

හීය්‍යො පස්සිත්ථ මෙ ගත්තං, රජොජල්ලෙහි සංකුලං;

අජ්ජ පස්සථ මෙ ගත්තං, වණ්ණවන්තං පභස්සරං.

Hôm qua, quý ngài đã thấy thân con, đầy bụi bặm và cáu bẩn; hôm nay, xin hãy nhìn thân con, có dung sắc đẹp đẽ và rực rỡ.

12.

12.

හීය්‍යො පස්සිත්ථ මෙ භන්තෙ, නිවත්ථං මලිනම්බරං;

අජ්ජ පස්සථ මෙ භන්තෙ, දිබ්බමම්බරමුත්තමං.

Bạch quý ngài, hôm qua quý ngài đã thấy con mặc y phục dơ bẩn; bạch quý ngài, hôm nay xin hãy nhìn con, mặc y phục cõi trời tuyệt hảo.

13.

13.

විකිණ්ණඵලිතග්ගෙහි[Pg.133], කෙසෙහි විරලා කුලං;

ඌකාගූථපටික්කූලං, හීය්‍යො ආසිසිරං මම.

Với mái tóc thưa thớt, ngọn tóc bạc phơ, đáng ghê tởm vì chấy rận và phân của chúng; hôm qua, đầu của con đã như thế.

14.

14.

අජ්ජ තං පරිවත්තිත්වා, මම පුඤ්ඤානුභාවතො;

සුනීලමුදුධම්මිල්ලං, කුසුමා භරණභූසිතං.

Hôm nay, điều đó đã thay đổi, nhờ oai lực phước báu của con; mái tóc búi của con xanh biếc, mềm mại, được trang điểm bằng hoa và trang sức.

15.

15.

පුරා මෙ සකසීසෙන, වහිතං දාරූ දකාදිකං;

පුඤ්ඤෙනාහං අජ්ජ මාලා, භාරං සීසෙ සමුබ්බහෙ.

Trước đây, chính đầu của con đã mang củi, nước, v.v.; hôm nay, nhờ phước báu, con mang gánh nặng vòng hoa trên đầu.

16.

16.

ධජත්ථාය මයා හීය්‍යො, පදින්නං ථූලසාටකං;

අජ්ජ නිබ්බත්ති මෙ භොන්තො, මහන්තං දිබ්බසම්පදං.

Hôm qua, con đã dâng cúng tấm vải thô để làm cờ phướn; thưa quý ngài, hôm nay, tài sản cõi trời to lớn đã sanh khởi cho con.

17.

17.

ජානමානෙන කත්තබ්බං, දානාදීසු මහප්ඵලං;

දෙවලොකෙ මනුස්සෙසු, සුඛදං දාන මුත්තමන්ති.

Người biết nên làm các việc như bố thí, v.v., có quả báu lớn; bố thí là tối thượng, mang lại hạnh phúc ở cõi trời và cõi người.

තං සුත්වා සබ්බෙ භික්ඛූ අච්ඡරියබ්භුතචිත්තා අහෙසුං. සා දෙවතා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ නිමන්තෙත්වා දිබ්බෙහි ඛජ්ජභොජ්ජෙහි සහත්ථා සන්තප්පෙත්වා තෙහි සද්ධිං ආගච්ඡන්තී අන්තරාමග්ගෙ දානං දදමානා මහාබොධිං ගන්ත්වා සබ්බෙහි ධජපතාකා දීහි ච නානාවිධවණ්ණගන්ධසම්පන්නපුප්ඵෙහි ච දීපධූපෙහි ච බොධිං පූජෙත්වා භික්ඛූනං චීවරත්ථාය දිබ්බවත්ථානි දත්වා ආගම්ම තස්මිංයෙව වනසණ්ඩෙ වසන්තී නානාවිධානි පුඤ්ඤානි කත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති. භික්ඛූපි තං අච්ඡරියං තත්ථ තත්ථ පකාසෙන්තා බහූජනෙ පුඤ්ඤකම්මෙ නියොජෙසුංති.

Nghe vậy, tất cả các vị Tỳ-khưu đều có tâm kinh ngạc, phi thường. Vị thiên nữ ấy, sau khi đêm đó trôi qua, đã thỉnh mời các vị Tỳ-khưu và tự tay làm cho các vị ấy thỏa mãn với các vật thực cứng và mềm của cõi trời. Vị ấy đi cùng với các vị ấy, vừa đi vừa bố thí dọc đường, rồi đến cây Đại Bồ-đề. Vị ấy cúng dường cây Bồ-đề với tất cả các loại cờ phướn, v.v., với các loại hoa có nhiều màu sắc và hương thơm khác nhau, và với đèn và hương. Vị ấy dâng cúng các tấm vải cõi trời để làm y cho các vị Tỳ-khưu, rồi trở về, sống trong chính khu rừng ấy, làm nhiều loại phước báu khác nhau và đã sanh về cõi trời Ba Mươi Ba. Các vị Tỳ-khưu cũng đã tuyên dương điều kỳ diệu ấy ở nơi này nơi kia, và đã khuyến khích nhiều người làm các công đức.

18.

18.

එවං විධාපි කපණා ජිනසාසනම්හි,කත්වා පසාද මථ ථූලකුචෙලකෙන;

පූජෙත්ව දිබ්බවිභවං අලභීති ඤත්වා,පූජාපරා භවථ වත්ථුසු තීසු සම්මාති.

Người nghèo khổ như vậy, trong giáo pháp của bậc Chiến Thắng, đã phát sanh lòng tịnh tín và với tấm vải thô xấu, đã cúng dường và đạt được sự huy hoàng của cõi trời. Biết được điều này, hãy chuyên tâm cúng dường một cách chân chánh đối với Tam Bảo.

කපණාය වත්ථුං තතියං.

Câu chuyện về người đàn bà nghèo, thứ ba.

34. ඉන්දගුත්තත්ථෙරස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

34. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về Trưởng lão Indagutta.

අම්හාකං භගවතො පරිනිබ්බාණතො ඔරභාගෙ ජම්බුදීපෙ කිර පාටලිපුත්තං නාම නගරං අහොසි. තත්ථ ධම්මාසොකො නාම මහිද්ධිකො මහානුභාවො ආණාචක්කවත්ති රාජා රජ්ජං කාරෙති. උද්ධං ආකාසතො හෙට්ඨා පථවියා යොජනප්පමාණෙ සකලජම්බූදීපෙ තස්ස ආණා පවත්තති, තදා සකලජම්බුදීපවාසිනො ච චතුරාසීති නගරසහස්සෙ රාජානො ච අත්තනො අත්තනො බලවාහනෙ ගහෙත්වා ආගම්ම ධම්මාසොකමහාරඤ්ඤො උපට්ඨානං කරොන්ති. තස්මිං සමයෙ දෙවපුත්තනගරෙ දෙවපුත්තො නාම මහාරාජා අත්තනො බලවාහනං ගහෙත්වා රඤ්ඤො උපට්ඨානං අගමාසි. ධම්මාසොකො දෙවපුත්තමහාරාජානං දිස්වා මධුරපටිසන්ථාරං කත්වා තුම්හාකං රට්ඨෙ බහුස්සුතා ආගතාගමා මහාගුණවන්තා අය්‍යා අත්ථීති පුච්ඡි. තං සුත්වා දෙවපුත්තරාජා අත්ථි දෙව තස්මිං නගරෙ සීහකුම්භකං නාම මහාවිහාරං. තත්ථ අනෙකසහස්සභික්ඛූ විහරන්ති සීලවන්තා අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා විවෙකකාමිනො. තෙසු සාට්ඨකථාතිපිටකධරො ඉන්දගුත්තත්ථෙරො නාම තෙසං පාමොක්ඛො අහොසි. සො අනෙකපරියායෙන සනරාමරානං භික්ඛූනං ධම්මංවණ්ණෙති. ගුණවා අත්තනො ගුණං නිස්සාය ලොකෙ පාකටොති. තං සුත්වා රාජා තුට්ඨමානසො ථෙරං පස්සිතුකාමො හුත්වා සම්ම ත්වමෙව ගන්ත්වා ථෙරං යාචිත්වා ඉධා නෙහීති ආහ. තං සුත්වා දෙවපුත්තරාජා අත්තනො හත්ථස්සබලවාහනා දිමහා සෙනඞ්ගපරිවුතො ඉන්දගුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා අය්‍ය අය්‍යං ධම්මාසොකමහාරාජා දට්ඨුකාමොති ආහ. ථෙරෙන සාධූති සම්පටිච්ඡිතෙ රාජා ථෙරෙන සම්පටිච්ඡිතභාවං ධම්මාසොකමහාරාජිනො පෙසෙසි. තතො ධම්මාසොකමහාරාජා සොමනස්සප්පත්තො අත්තනො ආණාපවත්තිතට්ඨානෙ රාජූනං සාසනං පෙසෙසි. සබ්බෙව ථෙරාගමනමග්ගං [Pg.135] අලඞ්කරොන්තූති. අථ තෙ රාජානො තුට්ඨපහට්ඨා අත්තනො අත්තනො නගරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා දෙවපුත්තනගරතො යාව පාටලිපුත්තනගරං එත්ථන්තරෙ පඤ්චපණ්ණාසයොජනිකං මග්ගං විසමං සමං කරොන්තො දෙවතානං දිබ්බවීථිමිව අලඞ්කරිත්වා ධම්මාසොකමහානරින්දස්ස එවං සාසනං පෙසෙසුං. භවන්තෙත්ථ.

Nghe nói, sau khi Đức Thế Tôn của chúng ta nhập Niết-bàn, tại cõi Diêm-phù-đề có một thành phố tên là Pāṭaliputta. Tại đó, một vị vua chuyển luân tên là Dhammāsoka, có đại thần lực, đại oai đức, đang trị vì vương quốc. Mệnh lệnh của ngài có hiệu lực trên toàn cõi Diêm-phù-đề, một do-tuần lên đến không trung và một do-tuần xuống đến lòng đất. Khi ấy, toàn thể dân chúng cõi Diêm-phù-đề và các vị vua của tám mươi bốn ngàn thành phố, mang theo quân đội và phương tiện của mình, đến hầu hạ đại vương Dhammāsoka. Vào thời điểm đó, tại thành Devaputta, một vị đại vương tên là Devaputta, mang theo quân đội và phương tiện của mình, đã đến hầu hạ đức vua. Vua Dhammāsoka sau khi thấy đại vương Devaputta, đã chào hỏi thân mật và hỏi rằng: "Trong xứ của ngài, có vị tôn giả nào đa văn, thông suốt kinh điển, có đức hạnh lớn không?". Nghe vậy, vua Devaputta thưa: "Tâu Thiên tử, có ạ. Trong thành ấy có một ngôi đại tự viện tên là Sīhakumbhaka. Tại đó, nhiều ngàn vị tỳ-khưu đang an trú, các vị ấy có giới hạnh, thiểu dục, tri túc, và ưa thích sống độc cư. Trong số các vị ấy, trưởng lão Indagutta, người thông thuộc Tam Tạng và Chú giải, là vị lãnh đạo của họ. Vị ấy thuyết giảng Chánh pháp cho các vị tỳ-khưu cùng với trời và người bằng nhiều phương tiện. Người có đức hạnh, nhờ vào đức hạnh của mình mà nổi danh trong đời." Nghe vậy, đức vua với tâm hoan hỷ, muốn được gặp vị trưởng lão, đã nói rằng: "Này bạn, chính bạn hãy đi thỉnh mời vị trưởng lão và đưa ngài đến đây." Nghe vậy, vua Devaputta, được vây quanh bởi bốn binh chủng lớn là tượng binh, mã binh, xa binh, và bộ binh, đã đi đến chỗ trưởng lão Indagutta, đảnh lễ và thưa rằng: "Bạch ngài, đại vương Dhammāsoka muốn được yết kiến ngài." Khi vị trưởng lão đã nhận lời bằng câu "Lành thay", nhà vua đã gửi tin đến đại vương Dhammāsoka về việc vị trưởng lão đã chấp thuận. Sau đó, đại vương Dhammāsoka, lòng đầy hoan hỷ, đã gửi chiếu chỉ đến các vị vua trong lãnh thổ dưới quyền cai trị của mình: "Tất cả hãy trang hoàng con đường mà vị trưởng lão sẽ đi qua." Bấy giờ, các vị vua ấy, lòng đầy vui mừng phấn khởi, đã cho đánh trống loan báo trong các thành phố của mình, rồi san bằng những chỗ gồ ghề trên con đường dài năm mươi lăm do-tuần từ thành Devaputta đến thành Pāṭaliputta, trang hoàng con đường ấy như con đường trên trời của chư thiên, và gửi tin đến đại vương Dhammāsoka rằng: "Xin bệ hạ hãy biết cho."

1.

1.

ඉන්දගුත්තමහාථෙර, සාමිනො ගමනාය නො;

මග්ගං අලඞ්කරොන්තූති, මහාරාජෙන පෙසිතං.

Đại vương đã truyền lệnh rằng: 'Hãy trang hoàng con đường để cho chuyến đi của ngài, Đại Trưởng lão Indagutta, bậc thầy của chúng ta.'

2.

2.

තතො තෙ අපනෙත්වාන, පාසාණකණ්ටකාදිකං;

විසමං සමං කරිත්වාන, සම්මජ්ජිත්වාන සාධුකං.

Sau đó, họ đã dọn dẹp đá, gai, và các chướng ngại vật; san bằng những chỗ gồ ghề, và quét dọn thật kỹ lưỡng.

3.

3.

ධොතමුත්තා සමාභාසා, ඔකිරිත්වාන වාලුකා;

උස්සාපිතා තත්ථ තත්ථ, දුස්සතොරණපන්තියො.

Họ rải cát lấp lánh như ngọc trai đã rửa sạch; và đây đó, dựng lên những hàng cổng chào bằng vải.

4.

4.

කලධොතහෙමරම්භාදි, නානාතොරණපන්තියො;

තථා පුප්ඵමයා නෙක, තොරණූපරිතොරණා.

Những hàng cổng chào đa dạng làm bằng bạc, vàng, thân chuối; cũng như nhiều cổng chào và cổng phụ làm bằng hoa.

5.

5.

තෙසු තෙසුච ඨානෙසු, සඞ්ඛතා කුසුමග්ඝිකා;

තථෙව ගන්ධතෙලෙහි, දීපිතා දීපපන්තියො.

Tại nhiều nơi khác nhau, những vòm hoa được kết lại; cũng như những hàng đèn được thắp sáng bằng dầu thơm.

6.

6.

පදුමුප්පලසන්නීර, පුප්ඵපල්ලව ලඞ්කතා;

ඨපිතා ඝටමාලායො, පුණ්ණා සොගන්ධවාරිහි.

Những dãy bình đầy nước thơm, được trang trí bằng hoa sen, hoa súng, hoa và chồi non, được đặt sẵn.

7.

7.

නිලපීතා දිසම්භින්න, පතාකාහි ධජෙහි ච;

මග්ගස්ස උභතො පස්සෙ, වනමාසි සමාකුලං.

Với những lá cờ và biểu ngữ nhiều màu sắc như xanh, vàng, hai bên đường trở nên rực rỡ như một khu rừng.

8.

8.

කෙතවො උග්ගතා තත්ථ, මන්දමන්දසමීරණා;

අව්හයන්තාව සොභන්ති, බ්‍රහ්මොරගසුරාදයො.

Những lá cờ được dựng lên ở đó, phất phơ trong làn gió nhẹ, trông lộng lẫy như đang mời gọi các vị Phạm thiên, rồng, và chư thiên.

9.

9.

නාගචම්පපුන්නාග, කෙතකීවකුලාදිහි;

පදුමුප්පලා දිජලජෙහි, මාලතී කුසුමා දිහි.

Với các loài hoa như long thọ, chăm-pa, punnāga, ketakī, vakula; với hoa sen, hoa súng, các loài hoa thủy sinh, và hoa lài.

10.

10.

මාලාදාමෙහි [Pg.136] නෙකෙහි, මග්ගමාසි විචිත්තකං;

පත්ථරිත්වා පාදපටෙ, සිත්තසම්මත්තභූමියං.

Con đường trở nên rực rỡ với nhiều vòng hoa; trên mặt đất đã được tưới và quét dọn, những tấm thảm trải chân được trải ra.

11.

11.

ලාජාදිපඤ්චපුප්ඵානි, විකිරිංසු මනොරමං;

අලඞ්කරිත්වා හත්තස්සා, කුසුමා භරණාදිහි.

Năm loại hoa, bắt đầu bằng cốm, được rải ra một cách đẹp mắt; voi và ngựa được trang hoàng bằng hoa và đồ trang sức.

12.

12.

මග්ගාලඞ්කරණත්ථාය, ඨපිතාසුං තතො තතො;

තෙසු තෙසු ච ඨානෙසු, භෙරිමණ්ඩලමජ්ඣගා.

Để trang hoàng con đường, đây đó tại nhiều nơi khác nhau, ở giữa các dàn trống được bố trí.

13.

13.

නච්චන්ති චාතුරා නාරී, රසභාවනිරන්තරා;

කංසවංසාදිපග්ගය්හ, වජ්ජෙන්තානෙකතන්තියො.

Những người phụ nữ khéo léo, luôn thể hiện cảm xúc và tình cảm, đang nhảy múa; tay cầm chũm chọe, sáo, họ chơi nhiều loại nhạc cụ dây.

14.

14.

ගායන්ති මධුරං ගීතං, ගායන්තෙත්ථ ලයාන්විතං;

මග්ගොසො සාධුවාදෙහි, භෙරිතන්තිනදෙහිච.

Họ hát những bài ca ngọt ngào, du dương theo nhịp điệu; con đường ấy vang dội tiếng tung hô 'lành thay', tiếng trống và tiếng đàn.

15.

15.

කරීනං කොඤ්චනාදෙහි, හයානං හෙසිතෙහි ච;

නෙකවිටඞ්කසඞ්ඝෙහි, සො කරීහි සමාකුලො.

Với tiếng rống của voi và tiếng hí của ngựa, với nhiều đàn chim bồ câu, con đường ấy trở nên đông đúc náo nhiệt.

16.

16.

මග්ගස්ස උභතො පස්සෙ, දෙවකඤ්ඤූපමා සුභා;

මාලාකලාපෙ පග්ගය්හ, තිට්ඨන්ති තුට්ඨමානසා.

Ở hai bên đường, những người phụ nữ xinh đẹp như tiên nữ, tay cầm những bó hoa, đứng với tâm hoan hỷ.

17.

17.

තථා පුණ්ණඝටෙ ගය්හ, පදුමුප්පලසංකුලෙ,අට්ඨමඞ්ගලමුග්ගය්හ, තිට්ඨන්ති පමදා තහිං.

Cũng vậy, những người phụ nữ đứng ở đó, tay cầm những bình nước đầy ắp hoa sen và hoa súng, và tay cầm tám vật cát tường.

18.

18.

සීතලූදකසම්පන්න, පපාහි සමලඞ්කතා;

සිනානත්ථං ඛතා ආසුං, පොක්ඛරඤ්ඤො තහිංතහිං.

Con đường được trang hoàng với những quán nước đầy nước mát; đây đó, những hồ sen được đào để khách tắm.

19.

19.

තහිංතහිංකතා ආසුං, දානසාලා මනොරමා;

නිචිතාසුමනෙකානි, දානොපකරණා තහිං.

Đây đó, những nhà bố thí xinh đẹp được dựng lên; ở đó, vô số vật dụng để bố thí được chất đầy.

20.

20.

එවං නෙකවිධා පූජා, අම්හෙහි පටිපාදිතා;

ඨපෙත්වාන මහාගඞ්ගං, තං ජානාතු මහීපතීති.

Như vậy, nhiều loại lễ vật cúng dường đã được chúng thần chuẩn bị, ngoại trừ sông Hằng Lớn, xin đức vua hãy biết cho điều đó.

තං සුත්වා අසොකමහාරාජා ගඞ්ගං අලඞ්කරොථාති සොළසයක්ඛෙ පෙසෙසි, තෙ සපරිවාරා තත්ථ ගන්ත්වා අත්තනො [Pg.137] ආනුභාවෙන ගඞ්ගාය අන්තො තිගාවුතට්ඨානෙ උදුක්ඛලපාසාණෙ ඨපෙසුං. ඨපෙත්වා ථම්භෙ උස්සාපෙත්වා තුලාසංඝාටෙ දත්වා හිමවන්තතො රත්තචන්දනසාරෙ ආහරිත්වා පදරෙ සන්ථරිත්වා අනෙකෙහි පූජාවිධානෙහි අලඞ්කරිත්වා රඤ්ඤො එවං සාසනං පෙසෙසුං. භවන්තෙත්ථ.

Nghe vậy, đại vương Asoka đã phái mười sáu vị dạ-xoa đi với lệnh: "Hãy trang hoàng sông Hằng." Họ cùng với tùy tùng đến đó, và bằng thần lực của mình, đã đặt những tảng đá hình cối giã trong lòng sông Hằng, trong một khu vực rộng ba ngẫu-bố-đà. Sau khi đặt đá, họ dựng các cột trụ, đặt các xà ngang, mang lõi gỗ chiên-đàn đỏ từ Hy-mã-lạp-sơn đến, lót ván sàn, trang hoàng bằng nhiều cách thức cúng dường, và gửi tin đến đức vua rằng: "Xin bệ hạ hãy biết cho."

21.

21.

යමත්ථාය මයං සබ්බෙ, මහාරාජෙන පෙසිතා;

අම්හෙහි දානි තං සබ්බං, කතමෙව සුණොථ තං.

Vì mục đích nào mà tất cả chúng tôi được đại vương phái đi, nay tất cả những việc đó đã được chúng tôi hoàn thành, xin ngài hãy lắng nghe.

22.

22.

ගාවුතත්තයගම්භීරං, ගඞ්ගං යොජනවිත්ථතං;

ථම්භෙ පතිට්ඨපෙත්වාන, අනග්ඝං රත්තචන්දනං.

Trên sông Hằng, sâu ba ngẫu-bố-đà và rộng một do-tuần, sau khi đã dựng các cột trụ, chúng tôi đã dùng gỗ chiên-đàn đỏ vô giá.

23.

23.

හිමවන්තතො හරිත්වාන, සෙතුං තත්ථ සුමාපිතං;

තොරණා ච උභො පස්සෙ, රතනෙහි සුනිම්මිතා.

Đã mang (đá) từ Hy-mã-lạp sơn, một cây cầu được xây dựng tốt đẹp ở nơi ấy. Các cổng chào ở cả hai bên cũng được khéo làm bằng châu báu.

24.

24.

පුණ්ණකුම්භද්ධජා චෙව, පදීපාවලියො තථා;

උභො පස්සෙසු රතනානි, මාපෙත්වාලම්බනානිච.

Các cờ phướn có hình bình nước đầy, và các hàng đèn cũng thế. Ở cả hai bên, các châu báu và các tràng hoa cũng được tạo dựng.

25.

25.

සුවණ්ණමණිමුත්තාදි, දාමෙහි සමලඞ්කතා;

වාලුකත්ථාය ඔකිණ්ණා, ධොතමුත්තා පභස්සරා.

Được trang hoàng với các vòng hoa bằng vàng, ngọc, châu, v.v... Để thay cho cát, những hạt ngọc trai đã được rửa sạch, sáng chói được rải khắp nơi.

26.

26.

තෙසු තෙසු ච ඨානෙසු, ඨපිතාසුං මහාමණී;

නානාරාගවිතානෙහි, සොභිතා සෙතුනො පරි.

Và ở nhiều nơi khác nhau, những viên đại bảo châu được đặt để. Phía trên cây cầu được trang hoàng lộng lẫy với các lọng che nhiều màu sắc.

27.

27.

ඔලම්බිතාසුං තත්ථෙව, දිබ්බාදිකුසුමාදයො;

නිට්ඨිතං ඉධ කාතබ්බ, යුත්තං පූජාවිධිංතු නො;

දෙවොතං පටිජානාතු, ඉති වත්වාන පෙසයුංති.

Ở chính nơi ấy, các loài hoa trời và những thứ tương tự được treo rủ xuống. (Họ nói:) ‘Nghi thức cúng dường thích hợp của chúng tôi, việc cần làm ở đây, đã được hoàn tất. Xin chư Thiên hãy chấp nhận điều ấy.’ Nói như vậy rồi, họ đã phái sứ giả đi.

තම්පි සුත්වා අසොකො මහාරාජා තුම්හෙව ථෙරං ඉධානෙථාති තෙසංයෙව සාසනං පටිපෙසෙසි, තෙ සාධූති ඉන්දගුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා භන්තෙ පාටලිපුත්තනගරස්ස ගමනාය කාලොති ආහංසු, තතො ථෙරො සට්ඨිසහස්සමත්තෙහි [Pg.138] භික්ඛුසඞ්ඝෙහි පරිවුතො පඤ්චපණ්ණාසයොජනමග්ගං පටිපජ්ජි. අථාපරං දෙවපුත්තනගරවාසිනො අනෙකවිධමාලාගන්ධවාසචුණ්ණද්ධජපතාකාදීහි අනෙකෙහි තාලාවචරෙහි නච්චගීතවාදිතෙහි පූජෙත්වා අගමංසු. අථ ථෙරො මහන්තෙන පූජාවිධානෙන ජම්බුදීපවාසීහි පූජියමානො අනුක්කමෙන චන්දභාගාය ගඞ්ගාය සෙතුං පත්වා තත්ථ මහන්තං පූජාවිධානං ඔලොකෙන්තො එවං චින්තෙසි, එවං උළාරං පූජාවිධානං ඉදානි ජම්බුදීපෙ නාඤ්ඤස්ස හොති, මය්හමෙවෙතං කතං. අහමෙවෙත්ත උත්තමො අප්පටිමොති එවං සෙය්‍යස්ස සෙය්‍යොහමස්මීති මානං උප්පාදෙත්වා අට්ඨාසි. තස්මිං ඛණෙ එකො ඛීණාසවත්ථෙරො තං මානෙනුපත්ථද්ධචෙතසා ඨිතං දිබ්බචක්ඛුනා දිස්වා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා ථෙරස්ස ඔවදන්තො එවමාහ. තස්මා.

Nghe vậy, đại vương A-dục đã gửi lại thông điệp cho họ rằng: ‘Chính các ngươi hãy thỉnh ngài Trưởng lão đến đây.’ Họ vâng lời ‘Lành thay,’ rồi đến gần Trưởng lão Indagutta, đảnh lễ và bạch rằng: ‘Kính bạch Đại đức, đã đến lúc đi đến thành Pāṭaliputta.’ Bấy giờ, ngài Trưởng lão, được vây quanh bởi Tăng chúng khoảng sáu mươi ngàn vị, đã lên đường trên quãng đường dài năm mươi lăm do-tuần. Hơn nữa, dân chúng ở thành Devaputta đã cúng dường với nhiều loại tràng hoa, hương liệu, bột thơm, cờ, phướn, v.v... cùng với nhiều nhạc cụ, ca múa và đã đi theo. Bấy giờ, ngài Trưởng lão, được dân chúng cõi Diêm-phù-đề cúng dường với nghi lễ trọng thể, tuần tự đi đến cây cầu bắc qua sông Candabhāgā. Trong khi quan sát nghi lễ cúng dường trọng thể ở đó, ngài đã suy nghĩ như vầy: ‘Nghi lễ cúng dường cao quý như thế này ở Diêm-phù-đề hiện nay không dành cho ai khác, mà chỉ dành cho ta mà thôi. Chỉ có ta ở đây là bậc tối thượng, không ai sánh bằng.’ Do đó, với ý nghĩ ‘Ta là người cao hơn cả bậc cao nhất,’ ngài đã khởi lên tâm kiêu mạn và đứng lại. Vào khoảnh khắc ấy, một vị Trưởng lão A-la-hán, với thiên nhãn thấy ngài đang đứng với tâm trí cứng lại vì kiêu mạn, đã đến gần, đảnh lễ, và khuyên dạy ngài Trưởng lão như sau: ‘Vì thế.’

28.

28.

මා මානස්ස වසී හොථ, මානො භන්තෙ වසංගතං ;

අනත්ථදො සදා හොති, පාතෙත්වාන භවා වටෙ.

Xin ngài chớ bị mạn chi phối, bạch Đại đức, kẻ bị mạn chi phối; (Mạn) luôn gây ra tai hại, khiến rơi vào hố thẳm luân hồi.

29.

29.

මානො පලාලිතො සත්තො, තණ්හාපටිඝසඞ්ගතො;

මක්කටොරගසොණාදි, හුත්වා ජායති ජාතිසු.

Chúng sanh được kiêu mạn nuôi dưỡng, bị ái và sân chi phối, sẽ tái sanh trong các kiếp, trở thành khỉ, rắn, chó, và các loài tương tự.

30.

30.

මා මානං සාමි පූරෙහි, අත්තානං පරිසොධය;

අපරිසුද්ධා සයො භික්ඛු, දායකං න පරිතොසති.

Thưa ngài, xin đừng nuôi dưỡng kiêu mạn, hãy thanh lọc tự thân. Một vị Tỳ-khưu tự mình không trong sạch, sẽ không làm cho thí chủ được hoan hỷ.

31.

31.

දදන්තානං සරන්තානං, පූජෙන්තානං සචෙ තුවං;

මහප්ඵලං මහාභූතිං, කාමත්ථ හොථ නිබ්බණාති.

Nếu ngài mong muốn quả lớn, sự thịnh vượng lớn lao cho những người dâng cúng, tưởng nhớ, và tôn kính, thì ngài nên dập tắt (kiêu mạn).

තං සුත්වා ථෙරො සංසාරෙ නිබ්බින්දො තත්ථෙව ඨිතො තිලක්ඛණං පට්ඨපෙත්වා කරජකායං සම්මසන්තො සහපටි සම්භිදාහි අරහත්තං පත්වාව නික්ඛමි. තතො ධම්මාසොකමහාරාජා බලවාහනපරිවුතො මහන්තෙන පූජාවිධානෙන පටිමග්ගං ආගම්ම වන්දිත්වා [Pg.139] තතො දිගුණං පූජාසක්කාරං කුරුමානො මහාභික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ථෙරං අත්තනො නගරං නෙත්වා තස්ස ධම්මකථං සුත්වා පසන්නමානසො පඤ්චසීලෙ පතිට්ඨාය මහන්තං විහාරං කාරෙත්වා ථෙරෙන සහාගතානං සට්ඨිසහස්සානං භික්ඛූනං චතුපච්චයෙහි උපට්ඨාන මකාසි, අථ ථෙරො සාට්ඨකථං පිටකත්තයං පකාසෙන්තො තස්මිං චිරං වසිත්වා තත්ථෙව පරිනිබ්බායි. තතො රාජා සපරිසො තස්ස සරීරනික්ඛෙපං කාරෙත්වා ධාතුයො ගහෙත්වා මහන්තං චෙතියං කාරාපෙසීති.

Nghe vậy, ngài Trưởng lão, cảm thấy nhàm chán với vòng luân hồi, ngay tại chỗ ấy đã thiết lập tam tướng, và trong khi quán xét thân thể ô uế này, ngài đã đắc quả A-la-hán cùng với Tứ Tuệ Phân Tích rồi mới rời đi. Sau đó, đại vương Dhammāsoka, được quân đội và xe cộ vây quanh, đã đến nghênh đón ngài trên đường với một nghi lễ cúng dường trọng thể và đảnh lễ. Rồi nhà vua, thực hiện các lễ cúng dường và tôn kính gấp đôi, đã đưa ngài Trưởng lão cùng với đại chúng Tỳ-khưu về thành của mình. Sau khi nghe pháp thoại của ngài, với tâm hoan hỷ, nhà vua đã an trú trong năm giới và cho xây dựng một ngôi đại tự. Nhà vua đã cúng dường tứ sự đến sáu mươi ngàn vị Tỳ-khưu đã cùng đi với ngài Trưởng lão. Bấy giờ, ngài Trưởng lão, trong khi giảng dạy Tam Tạng cùng với các bộ Chú giải, đã an trú ở đó một thời gian dài và đã nhập Niết-bàn tại chính nơi ấy. Sau đó, nhà vua cùng với tùy tùng đã cho hỏa táng nhục thân của ngài, và sau khi thu nhận xá-lợi, đã cho xây dựng một bảo tháp vĩ đại.

32.

32.

පුරාතනානං භුවි පුඤ්ඤකම්මිනං,ගුණානුභාවෙන මහෙන්ති එවං;

සදෙවකා නං මනසීකරොන්තා,පුඤ්ඤං කරොථා යතනෙ සදා දරාති.

Những người đã tạo phước nghiệp trong quá khứ trên thế gian này, nhờ oai lực của các đức hạnh mà được tôn kính như vậy. Thế giới cùng với chư Thiên, hãy ghi nhớ các vị ấy, và hãy luôn nỗ lực tạo phước với lòng thành kính.

ඉන්දගුත්තත්ථෙරස්ස වත්ථුං චතුත්ථං.

Câu chuyện về Trưởng lão Indagutta, phẩm thứ tư.

35. සාඛමාලපූජිකාය වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

35. Đây là câu chuyện tuần tự trong phẩm về người nữ cúng dường vòng hoa kết bằng cành cây.

අම්හාකං භගවා දසපාරමියො පූරෙත්වා අනුක්කමෙන තුසිතභවනෙ නිබ්බත්තො දෙවෙහි ආරාධිතො සක්කරාජකුලෙ පටිසන්ධිං ගහෙත්වා මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛන්තො අනුක්කමෙන පරමාභිසම්බොධිං පත්වා තතො පට්ඨාය පඤ්චචත්තාලීසසංවච්ඡරානි ඨත්වා චතුරාසීතිධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි දෙසෙත්වා ගණනපථමතීතෙ සත්තෙ භවකන්තාරතො සන්තාරෙත්වා සබ්බබුද්ධකිච්චානි නිට්ඨාපෙත්වා කුසිනාරායං උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ යමකසාලාන මන්තරෙ උත්තරසීසකං පඤ්ඤත්තෙ මඤ්චකෙ වෙසාඛපුණ්ණදිවසෙ දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො අනුට්ඨානසෙය්‍යාය නිපන්නො පච්ඡිමයාමෙ භික්ඛූ ඔවදිත්වා බලවපච්චූ-ස [Pg.140] සමයෙ මහාපථවිංකම්පෙන්තො අනුපාදිසෙසාය නිබ්බාණධාතුයා පරිනිබ්බායි, නිබ්බුතෙ පන භගවති ලොකනාථෙ ආනන්දත්ථෙරො මල්ලරාජූනං එතං පවත්තිං ආරොචෙසි. තතො කොසිනාරකා ච දෙවබ්‍රහ්මාදයො ච සන්නිපතිත්වා නච්චගීතවාදිතෙහි මාලාගන්ධාදීහි ච සක්කරොන්තා ගරුකරොන්තා මානෙන්තා පූජෙන්තා චෙලවිතානාදයො කරොන්තා භගවතො සරීරං නගරමජ්ඣෙ යත්ථ මකුටබන්ධනං නාම මල්ලානං චෙතියං, තත්ථ නෙත්වා චක්කවත්තිස්ස සරීරං විය අහතෙන වත්ථෙන වෙඨෙත්වා තතො විහතෙන කප්පාසෙන වෙඨෙත්වාති එවං පඤ්චදුස්සයුගසතෙහි වෙඨෙත්වා ආයසාය තෙලදොණියා පක්ඛිපිත්වා අඤ්ඤිස්සාය ආයසාය දොණියා පටිකුජ්ජිත්වා සබ්බගන්ධානං චිතකං කරිත්වා භගවතො සරීරං චිතකං ආරොපෙසුං. අථ මහාකස්සපත්ථෙරෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දිතෙ දෙවතානුභාවෙන චිතකො සමන්තා එකප්පහාරෙනෙව පජ්ජලි. භගවතො පන සරීරෙ දඩ්ඪෙ සුමනමකුළසදිසා ධාතුයො අවසිස්සිංසු. තස්මිං කිර සමයෙ කොසලරඤ්ඤො ජනපදෙ අඤ්ඤතරා ගාමවාසිකා ඉත්ථී භගවති පරිනිබ්බුතෙ සාධුකීළ්හං ආගච්ඡමානා අන්තරාමග්ගෙ අත්තනො සරීරෙ උප්පන්නවාතරොගෙන උපද්දුතා සාධුකීළ්හං සම්පාපුණිතුං අසක්කොන්තී සත්ථු ආළාහනං ගන්ත්වා භගවතො ධාතුසරීරෙ තීණි සාඛපුප්ඵානි පූජෙත්වා පසන්නමානසා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා ගතා තාය එව රත්තියා මජ්ඣිමයාමෙ කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ තිංසයොජනිකෙ කනකවිමානෙ නිබ්බත්ති. තස්සා පුබ්බකම්මපකාසනත්ථං චක්කමත්තානි සාඛපුප්ඵානි තත්ත තත්ථ ඔලම්බන්ති. තෙහෙව සබ්බං විමානං එකොභාසී අහොසි. තතො සුගන්ධකරණ්ඩකං විය ච අහොසි, සා පන අත්තනො සොභග්ගප්පත්තං අත්තභාවඤ්ච විමානසම්පදඤ්ච පරිවාරසම්පත්තියො ච දිස්වා විම්හිතමානසා පුබ්බෙ කතෙන [Pg.141] කෙන මෙ පුඤ්ඤකම්මෙනා යං ලද්ධාති ඔලොකන්තී භගවතො ධාතුසරීරස්මිං පූජිතානි තීණි සාඛපුප්ඵානි දිස්වා පසන්නමානසා මහාචක්කප්පමාණං සාඛමාලං හත්ථෙන ධාරෙන්තී ධාතුපූජනත්ථාය අගමාසි. තදා තත්ථ සන්නිපතිතා මනුස්සා තස්සා රූපසම්පදඤ්ච හත්තෙ මහන්තං සාඛමාලඤ්ච දිස්වා විම්හිතමානසා අම්ම ත්වං කත්ථ වාසිකා. කත්ථ පනිමං පුප්ඵං පටිලද්ධන්ති පුච්ඡිංසු, තං සුත්වා දෙවධීතා අත්තනා භගවතො ධාතුසරීරස්ස පූජිතසාඛමාලත්තයානුභාවෙන පටිලද්ධසම්පත්තියො ච දිබ්බවිමානඤ්ච පුබ්බෙ මතකලෙවරං චාති සබ්බං තෙසං දස්සෙත්වා ධම්මදෙසනාවසානෙ ආහ.

Đức Thế Tôn của chúng ta, sau khi đã hoàn mãn mười pháp ba-la-mật, tuần tự tái sanh tại cung trời Đâu-suất, được chư thiên thỉnh cầu, đã thọ sanh trong dòng dõi hoàng tộc Thích-ca, ra khỏi lòng mẹ, tuần tự chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Kể từ đó, trong suốt bốn mươi lăm năm, Ngài đã thuyết giảng tám mươi bốn ngàn pháp uẩn, đưa vô số chúng sanh vượt qua khỏi sa mạc sanh tử, hoàn tất mọi Phật sự. Tại Kusinārā, trong khu rừng Sāla của dòng họ Mallā ở Upavattana, giữa hai cây Sāla song thọ, trên chiếc giường được sửa soạn quay đầu về hướng bắc, vào ngày rằm tháng Vesākha, Ngài nằm nghiêng về bên phải, chánh niệm tỉnh giác, trong tư thế sẽ không bao giờ ngồi dậy nữa. Vào canh cuối, sau khi khuyên dạy các vị tỳ-khưu, vào lúc rạng đông, làm cho đại địa rung chuyển, Ngài đã nhập Vô Dư Y Niết-bàn. Khi Đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư của thế gian, đã nhập Niết-bàn, trưởng lão Ānanda đã báo tin này cho các vị vua dòng Mallā. Bấy giờ, dân chúng thành Kusinārā cùng chư thiên, Phạm thiên v.v... tụ hội lại, với ca múa, nhạc, vòng hoa, hương liệu v.v... để tôn kính, trọng vọng, sùng bái, và cúng dường, họ làm những lọng vải v.v... rồi đưa kim thân của Đức Thế Tôn vào giữa thành, đến nơi gọi là Makuṭabandhana, một ngôi tháp của dòng Mallā. Tại đó, họ quấn kim thân Ngài như quấn thân của một vị Chuyển luân vương, bằng một tấm vải mới, rồi bằng một lớp bông gòn đã được chải kỹ, cứ như thế với năm trăm cặp vải. Họ đặt kim thân vào trong một quan tài bằng sắt chứa đầy dầu, đậy lại bằng một quan tài bằng sắt khác, rồi chất một giàn hỏa thiêu bằng mọi loại gỗ thơm và đặt kim thân của Đức Thế Tôn lên giàn hỏa thiêu. Bấy giờ, khi trưởng lão Mahākassapa đã cúi đầu đảnh lễ chân của Đức Thế Tôn, nhờ oai lực của chư thiên, giàn hỏa thiêu tự động bốc cháy từ mọi phía cùng một lúc. Sau khi kim thân của Đức Thế Tôn được hỏa táng, những xá-lợi giống như nụ hoa lài đã còn lại. Tương truyền, vào thời điểm ấy, tại xứ của vua Kosala, có một người phụ nữ ở làng nọ, khi Đức Thế Tôn nhập diệt, đang trên đường đi dự lễ hội. Giữa đường, bà bị một chứng bệnh phong nổi lên trong người, nên không thể đến dự lễ hội được. Bà bèn đi đến nơi hỏa táng của bậc Đạo Sư, dâng cúng ba đóa hoa Sāla lên xá-lợi kim thân của Đức Thế Tôn, với tâm hoan hỷ, bà đã đảnh lễ năm vóc sát đất rồi ra về. Vào canh giữa của đêm hôm ấy, bà mệnh chung và tái sanh tại cõi trời Ba Mươi Ba, trong một thiên cung bằng vàng rộng ba mươi do-tuần. Để biểu hiện nghiệp quá khứ của bà, những đóa hoa Sāla lớn bằng bánh xe treo lơ lửng khắp nơi. Toàn bộ thiên cung chỉ sáng rực nhờ những đóa hoa ấy. Rồi nơi ấy trở nên như một hộp đựng hương liệu. Vị thiên nữ ấy, khi thấy được sự tái sanh tốt đẹp, sự huy hoàng của thiên cung, và đoàn tùy tùng của mình, với tâm kinh ngạc, đã quán xét xem nhờ phước nghiệp nào trong quá khứ mà mình có được điều này. Khi thấy ba đóa hoa Sāla mà mình đã dâng cúng lên xá-lợi kim thân của Đức Thế Tôn, với tâm hoan hỷ, tay cầm một tràng hoa Sāla lớn bằng bánh xe lớn, bà đã đến để cúng dường xá-lợi. Bấy giờ, những người đang tụ tập ở đó, thấy được vẻ đẹp và tràng hoa Sāla lớn trên tay bà, lòng đầy kinh ngạc, đã hỏi rằng: "Này cô, cô sống ở đâu? Và cô đã được hoa này ở đâu vậy?" Nghe vậy, vị thiên nữ đã chỉ cho họ thấy tất cả những sự huy hoàng mà mình có được nhờ oai lực của ba tràng hoa Sāla đã dâng cúng lên xá-lợi kim thân của Đức Thế Tôn, thiên cung của mình, và cả thi thể đã chết trước đây của mình, và vào cuối bài pháp thoại, bà đã nói.

1.

1.

සමාගතා භවන්තා භො, පස්සන්තු මම සම්පදං;

කතමප්පෙන කාරෙන, සම්මාසම්බුද්ධධාතුයා.

Hỡi quý vị đã tụ hội, hãy xem sự huy hoàng của tôi; có được nhờ việc làm nhỏ nhoi, đối với xá-lợi Chánh Đẳng Giác.

2.

2.

සාඛමාලානි තීණෙව, හීය්‍යොහං මුනිධාතුයා;

පූජයිත්වාන සන්තුට්ඨා, නිවත්තා තාය රත්තියා.

Hôm qua, tôi chỉ dâng ba tràng hoa Sāla, lên xá-lợi của bậc Thánh nhân; sau khi cúng dường với lòng hoan hỷ, tôi đã trở về trong đêm ấy.

3.

3.

මරන්තී ඛරවාතෙන, තමහං සුචරිතං සරිං;

තෙනාහං පුඤ්ඤකම්මෙන, තාවතිංසූපගාඅහුං.

Khi chết vì chứng phong dữ dội, tôi đã nhớ lại thiện nghiệp ấy; nhờ phước nghiệp đó, tôi đã sanh lên cõi trời Ba Mươi Ba.

4.

4.

තත්ථ මෙ ආසි පාසාදො, තිංසයොජනමුග්ගතො;

කූටාගාරවරාකිණ්ණො, සාඛමාලාති, විස්සුතො.

Tại đó, tôi có một lâu đài, cao ba mươi do-tuần; đầy những điện gác tuyệt vời, nổi danh là 'Tràng Hoa Sāla'.

5.

5.

යථා සබ්බසුගන්ධෙහි, කරණ්ඩං පරිභාවිතං;

තථා දිබ්බසුගන්ධෙහි, ගන්ධිතං භවනං මම.

Như chiếc hộp được ướp, bằng tất cả các loại hương thơm; cũng vậy, nơi ở của tôi, tỏa ngát những hương thơm cõi trời.

6.

6.

චක්කමත්තා සාඛපුප්ඵා, තත්ථ තත්ථූපලම්බරෙ ;

දිබ්බගන්ධා පවායන්ති, මධුබ්බභනිසෙවිතා.

Những đóa hoa Sāla lớn bằng bánh xe, được thấy ở khắp nơi; hương thơm cõi trời lan tỏa, được bầy ong tìm đến.

7.

7.

භස්සන්ති එකපුප්ඵස්මා, තුම්බමත්තා හි රෙණවො;

තෙහි පිඤ්ජරිතා දෙවා, කීළන්ති ච ලලන්තිච.

Từ một đóa hoa, những hạt phấn lớn bằng quả bầu rơi xuống; chư thiên mình nhuộm sắc vàng bởi phấn hoa, vui đùa và nô giỡn.

8.

8.

පීළන්ධිත්වාන [Pg.142] මාලාධයා, සුදිබ්බා භරණානිච;

සහච්ඡරා දෙවපුත්තා, නච්චගීතාදිබ්‍යාවටා.

Sau khi trang điểm bằng những tràng hoa, và các trang sức tuyệt diệu cõi trời; các vị thiên tử cùng với tiên nữ, bận rộn với ca múa v.v...

9.

9.

පස්සථෙමං භුජඞ්ගා භො, සත්තා මොහෙන පාරුතා;

හීය්‍යො මතං පවිද්ධං මෙ, පූතිභූතං කලෙවරං.

Hỡi quý vị, hãy nhìn xem điều này, chúng sanh bị vô minh che lấp; hôm qua, thi thể đã chết của tôi bị vứt bỏ, đã trở nên thối rữa.

10.

10.

පුළවෙහි සමාකිණ්ණං, මක්ඛිකාගණකීළිතං;

කාකසොණාදිසත්තාන, මාහාරං කුණපාලයං.

Đầy dẫy những dòi bọ, là nơi vui đùa của đàn ruồi; là thức ăn cho các loài như quạ, chó, là nơi chứa tử thi.

11.

11.

පත්ථෙන්ති පුරිසා පුබ්බෙ, අනෙකොපායනෙන තං;

දට්ඨුම්පිදානි නිච්ඡන්ති, තණ්හායඤ්ඤාණතා අහො.

Trước kia, những người đàn ông mong muốn nó, với nhiều lễ vật; bây giờ, họ thậm chí không muốn nhìn. Ôi, sự vô minh của ái dục!

12.

12.

ලොකපජ්ජොතකස්සාහං, විමලස්ස යසස්සිනො;

ධාතුං හීය්‍යො මහිං සම්මා, අජ්ජ සග්ගෙ පතිට්ඨිතා.

Hôm qua, tôi đã thành kính cúng dường xá-lợi, của bậc Thắp Sáng Thế Gian, bậc Vô Nhiễm, bậc Lừng Danh; hôm nay, tôi được an trú trên cõi trời.

13.

13.

හිත්වානෙ තාදිසං කායං, ලද්ධංදානි මමෙදිසං;

දිබ්බත්තභාවං සොභාහි, භාසමාන මුදික්ඛථ.

Sau khi từ bỏ thân xác như thế, nay tôi đã có được thân tướng cõi trời này; hãy nhìn xem nó đang tỏa sáng rực rỡ.

14.

14.

භාසමානාය මෙ වාචං, සුණොථෙත්ථ සමාගතා;

නත්ථෙවාකතපුඤ්ඤස්ස, අණුමත්තං භවෙ සුඛං.

Hỡi những vị đã tụ hội nơi đây, hãy lắng nghe lời tôi nói; người không làm phước, không có được hạnh phúc dù chỉ là một chút trong vòng sanh tử.

15.

15.

බින්දුමත්තම්පි යො පුඤ්ඤ, බීජං රොපෙති සාසනෙ;

න හා නත්ථඵලං හොති, යාව නිබ්බාණපත්තියාති.

Người nào gieo trồng hạt giống phước báu, dù chỉ nhỏ như một giọt nước, trong giáo pháp này; quả của nó sẽ không bao giờ mất, cho đến khi chứng đắc Niết-bàn.

එවං සා දෙවතා අත්තනා පටිලද්ධදිබ්බවිභවං දස්සෙත්වා ජනකායං ඔවදිත්වා දිබ්බසාඛපුප්ඵෙහි ජිනධාතුං පූජෙත්වා මනුස්සානං පස්සන්තානංයෙව සද්ධිං විමානෙන දෙවලොකමෙව අගමාසි. තං දිස්වා මහාජනො දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා දෙවලොකං පූරෙසීති.

Như vậy, vị thiên nữ ấy sau khi phô diễn oai lực cõi trời mà mình đã đạt được, sau khi giáo huấn dân chúng, sau khi cúng dường xá-lợi của bậc Chiến Thắng bằng những cành hoa cõi trời, đã cùng với thiên cung đi về chính cõi trời ngay trong khi loài người đang nhìn. Thấy điều ấy, đại chúng đã làm các phước thiện như bố thí v.v... và đã làm cho cõi trời được sung mãn.

16.

16.

එවඤ්හි [Pg.143] සා පුප්ඵමත්තෙන ධාතුං,පූජෙත්ව දෙවෙසු අලත්ථ භූතිං;

තුම්හෙපි භොන්තො තිදිවෙසු සාතං,කාමත්ථ චෙ කත්ථ පුඤ්ඤානි සාධුංති.

Thật vậy, vị ấy chỉ bằng một bông hoa đã cúng dường xá-lợi, và đã đạt được sự thịnh vượng giữa chư thiên. Này các hiền giả, các vị cũng vậy, nếu mong muốn sự an lạc ở cõi trời, hãy làm các phước thiện một cách tốt đẹp.

සාඛමාලපූජිකාය වත්ථුං පඤ්චමං.

Câu chuyện thứ năm về người nữ cúng dường vòng hoa kết bằng cành cây.

36. මොරියබ්‍රහ්මණස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

36. Đây là câu chuyện tuần tự trong sự tích về Bà-la-môn Moriya.

අම්හාකං භගවති පරිනිබ්බුතෙ මගධරට්ඨෙ මචලං නාම මහාගාමං අහොසි. තත්ථ මොරියොනාම බ්‍රාහ්මණො පටිවසති සද්ධො පසන්නො, තස්ස සෙනානාමෙ කා භරියා අත්ථි. සාපි සද්ධා පසන්නා රතනත්තයෙසු. තෙ උභොපි සමග්ගා සම්මොදමානා භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා නිච්චං දානං පවත්තෙන්තා චීවරාදිචතුපච්චයෙහි උපට්ඨහන්තා සීලං රක්ඛන්තා උපොසථකම්මං කරොන්තා දිවසං වීතිනාමෙන්ති. අථස්ස ගෙහෙ විභවං යෙභුය්‍යෙන දානාදීසු පරික්ඛයමගමාසි. තතො බ්‍රාහ්මණී සාමි නො ගෙහෙ ධනං පරික්ඛීණං. කථං දානං පවත්තෙය්‍යාමාති බ්‍රාහ්මණස්ස ආරොචෙසි, තතො බ්‍රාහ්මණො මා භද්දෙ චින්තෙසි. යෙනකෙනචි උපායෙන දානං පතිට්ඨපෙස්සාමාති වත්වා තස්මිංයෙව අත්තනො සඋස්සාහතං පකාසොන්තො ආහ.

Khi Đức Thế Tôn của chúng ta đã nhập Niết-bàn, tại xứ Ma-kiệt-đà có một ngôi làng lớn tên là Macala. Tại đấy, một vị Bà-la-môn tên là Moriya sinh sống, có đức tin, có lòng tịnh tín. Ông có một người vợ tên là Senā. Bà ấy cũng có đức tin, có lòng tịnh tín nơi Tam Bảo. Cả hai vị ấy, hòa hợp và hoan hỷ với nhau, sau khi thỉnh mời chư Tăng, thường xuyên thực hành bố thí, hầu hạ bằng bốn món vật dụng là y phục v.v..., giữ gìn giới luật, thực hành các phận sự Uposatha, và trải qua ngày tháng. Rồi tài sản trong nhà của ông phần lớn do việc bố thí v.v... đã đi đến sự cạn kiệt. Khi ấy, bà vợ Bà-la-môn đã thưa với vị Bà-la-môn rằng: 'Thưa chủ nhân, tài sản trong nhà chúng ta đã cạn kiệt. Làm sao chúng ta có thể tiếp tục việc bố thí?'. Khi ấy, vị Bà-la-môn, sau khi nói rằng: 'Này hiền thê, nàng đừng lo lắng. Bằng phương cách nào đó, ta sẽ thiết lập lại việc bố thí', đã nói, trong khi bày tỏ sự nhiệt tâm của chính mình về việc ấy.

1.

1.

ජානමානො හි ලොකස්මිං, දානස්සෙදං ඵලං ඉති;

න දජ්ජා කො සුසීලෙසු, අප්පම්පි දිවසම්පති.

Thật vậy, người ở trong đời khi biết rằng đây là quả của sự bố thí, ai lại không cho đến những người có giới đức tốt đẹp, dù chỉ một chút mỗi ngày.

2.

2.

සග්ගලොකනිදානානි, දානානි මතිමා ඉධ;

කොහිනාම නරො ලොකෙ, න දදෙය්‍ය හිතෙ රතොති.

Sự bố thí là nhân của cõi trời; người có trí ở đời này, người nào ở trong đời lại không cho đi, khi ưa thích điều lợi ích.

එවඤ්ච පන වත්වා භද්දෙ වනං පවිසිත්වා අනෙකවිධානි පණ්ණානි ච ඵලානි ච පච්ඡිපූරං ආහරිත්වා වික්කිණිත්වාපි දානං න උපච්ඡින්දිස්සාමාති [Pg.144] වත්වා තතො පට්ඨාය වනං ගන්ත්වා පණ්ණානි ච ඵලානි ච ආහරිත්වා වික්කිණිත්වා දානං දෙන්තො පටිවසති. අථෙකදිවසං බ්‍රාහ්මණො වනං පවිට්ඨො පණ්ණෙහි ච ඵලෙහි ච පච්ඡිං පූරෙත්වා සීසෙනා දාය ගෙහං ආගච්ඡන්තො පුප්ඵඵලපල්ලවෙහි විනතං නෙකතරුගණනිචිතං සම්මත්තානෙකචාතකචතුප්පදනිසෙවිතං විප්පකිණ්ණානන්තපුප්ඵපත්තකිඤ්ජක්ඛච්ඡන්නවාළුකාතලං සන්දමානසීතලා මලජලප්පවාහං අකද්දමානින්නසුපතිත්තෙහි සුන්දරං කන්දරං දිස්වා පච්ඡිං තීරෙ ඨපෙත්වා ඔතිණ්ණො නහායති, තස්මිං ඛණෙ තත්ථ එකස්මිං රුක්ඛෙ අධිවත්ථො දෙවපුත්තො තං තත්ථ නහායන්තං දිස්වා කින්නු ඛො එස කල්‍යාණජ්ඣාසයො වා උදාහු පාපජ්ඣාසයො සත්තොති දිබ්බචක්ඛුනා උපධාරන්තො අච්ඡරියපුරිසො එසො දුග්ගතොපි හුත්වා අත්තනො දානප්පවෙණියා උපච්ඡිජ්ජනභයෙන වනං ගන්ත්වා පණ්ණානි ච ඵලානි ච ආහරිත්වා දුක්ඛෙන කසිරෙන ජීවිකං කප්පෙන්තො දානධම්මං න උපච්ඡින්දතීති චින්තෙත්වා තස්ස ගුණාදයො පටිච්ච පච්ඡියං ඨපිතපණ්ණානි ච ඵලානි ච සබ්බානි සුවණ්ණානි හොන්තූති අධිට්ඨාසි. අථස්සානුභාවෙන සබ්බං සුවණ්ණං අහොභි, අථ සො සුවණ්ණපුණ්ණපච්ඡියං උපරි සුවණ්ණරාසිමත්ථකෙ සබ්බකාමදදං මහන්තං මණිරතනං ඨපෙත්වා අන්තරහිතො පටික්කම්ම අට්ඨාසි, තතො බ්‍රාහ්මණො නහාත්වා උත්තිණ්ණො පච්ඡියං සම්පුණ්ණසුවණ්ණවණ්ණරංසිනා සම්භින්නවිජ්ජොතමානමණිරතනං දිස්වා කිමෙතංති ආසඞ්කිතපරිසඞ්කිතො පච්ඡිසමීපං ගන්ත්වා හත්ථං පසාරෙතුං අවිසහන්තො අට්ඨාසි. තං දිස්වා දෙවපුත්තො දිස්සමානසරීරෙන ඨත්වා මා ත්වං භායි බ්‍රාහ්මණ. මයා එතානි නිම්මිතානි, ගහෙත්වා ගච්ඡාහීති ආහ, අථ බ්‍රාහ්මණො දෙවපුත්තස්ස කථං සුත්වා අයං දෙවපුත්තො ඉමං මයා නිම්මිතං, ගහෙත්වා ගච්ඡාති වදති. කින්නු ඛො සො අත්තනො ආනුභාවෙන දෙති, උදාහු මයා කතපුඤ්ඤෙනාති පුච්ඡිස්සාමි තංති පඤ්ජලිකොව දෙවපුත්තං පුච්ඡන්තො ආහ.

Và sau khi nói như vậy, ông nói: 'Này hiền thê, ta sẽ vào rừng, mang về đầy giỏ các loại rau và trái cây, rồi bán đi, và sẽ không cắt đứt việc bố thí'. Kể từ đó, ông đi vào rừng, mang về rau và trái cây, bán đi, và tiếp tục sống trong khi thực hành bố thí. Rồi một ngày nọ, vị Bà-la-môn đã vào rừng, sau khi làm đầy giỏ với rau và trái cây, đội trên đầu, đang trên đường về nhà, đã thấy một hang động đẹp đẽ, trĩu nặng hoa, quả, và chồi non, rậm rạp với nhiều loại cây, được lui tới bởi nhiều loài chim cu và loài bốn chân say sưa, có nền cát được che phủ bởi vô số hoa, lá, và nhụy hoa rơi vãi, có dòng nước mát lạnh không vẩn đục đang chảy, với những bến nước dễ xuống, không bùn lầy, ở nơi trũng thấp. Đặt cái giỏ trên bờ, ông xuống tắm. Vào khoảnh khắc ấy, một vị thiên tử trú ngụ trên một cây ở đó, thấy ông đang tắm, đã quan sát bằng thiên nhãn rằng: 'Chúng sanh này có ý hướng tốt lành hay có ý hướng xấu xa?'. Vị ấy đã suy nghĩ rằng: 'Người này thật phi thường, dù nghèo khó, vì sợ truyền thống bố thí của mình bị gián đoạn, đã vào rừng mang về rau và trái cây, sống một cách khó khăn, cực nhọc, nhưng không cắt đứt pháp bố thí'. Dựa vào các đức hạnh của ông, vị ấy đã chú nguyện rằng: 'Mong rằng tất cả rau và trái cây được đặt trong giỏ hãy trở thành vàng'. Rồi nhờ oai lực của vị ấy, tất cả đã trở thành vàng. Rồi vị ấy, sau khi đặt một viên ngọc báu lớn, ban cho mọi ước muốn, lên trên đống vàng ở phía trên cái giỏ đầy vàng, đã biến mất và đứng lùi lại. Khi ấy, vị Bà-la-môn sau khi tắm xong và lên bờ, đã thấy viên ngọc báu đang tỏa sáng, hòa lẫn với ánh sáng màu vàng của cái giỏ đầy vàng, đã nghi ngờ và hoài nghi rằng: 'Cái gì đây?'. Ông đã đi đến gần cái giỏ và đứng lại, không dám đưa tay ra. Thấy vậy, vị thiên tử hiện thân và đứng đó, đã nói: 'Này Bà-la-môn, ông đừng sợ. Những thứ này do tôi tạo ra, hãy nhận lấy và đi đi'. Rồi vị Bà-la-môn, sau khi nghe lời của vị thiên tử, nghĩ rằng: 'Vị thiên tử này nói: 'Cái này do tôi tạo ra, hãy nhận lấy và đi đi'. Có phải vị ấy cho bằng oai lực của mình, hay là do phước báu ta đã làm? Ta sẽ hỏi vị ấy', rồi chắp tay hỏi vị thiên tử.

3.

3.

පුච්ඡාමි [Pg.145] පඤ්ජලී දානි, දෙවපුත්ත මහිද්ධික;

දදාසි මෙ සුවණ්ණඤ්ච, කාමදං මණිමුත්තමං.

Nay con chắp tay xin hỏi, hỡi thiên tử có đại thần lực; Ngài cho con vàng, và viên ngọc quý tối thượng ban cho mọi ước muốn.

4.

4.

නාපි කො නො තුවං ඤාති,න මිත්තො නොපකාරකො;

කිං ත්වං අත්ථවසං දිස්වා,මම දජ්ජාසිමං ධනං.

Ngài không phải là bà con nào của chúng tôi, không phải bạn bè, cũng không phải người giúp đỡ. Thấy được lợi ích gì, mà Ngài lại cho con tài sản này?

5.

5.

කෙන තපෙන සීලෙන, කෙනාචාරගුණෙන ච;

යෙන දජ්ජාසි මෙ දෙව, කිං මෙ සුචරිතං චිතං.

Do khổ hạnh nào, do giới đức nào, và do phẩm hạnh nào? Do nhân nào mà Ngài, hỡi vị trời, lại cho con? Thiện hạnh nào của con đã được tích lũy?

6.

6.

කින්නු පුරාතනං කම්මං, කෙන කම්මෙන දස්සසි;

අථවා තවිද්ධියා දෙසි, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතොති.

Có phải là nghiệp xưa nào chăng, do nghiệp nào mà Ngài cho? Hay là Ngài cho bằng thần lực của Ngài? Điều đó, xin hãy nói cho con, người đang hỏi.

තතො දෙවපුත්තො න ඛො පනාහං බ්‍රාහ්මණ දෙවොති පරෙසං කිඤ්චි දාතුං සක්කොමි, තයා පුබ්බෙ කතසුචරිතානුභාවෙන නිබ්බත්තතීති වත්වා දිබ්බචක්ඛුනා තස්ස පුබ්බකම්මං දිස්වා තස්ස පකාසෙන්තො ආහ.

Khi ấy, vị thiên tử, sau khi nói rằng: 'Này Bà-la-môn, ta là một vị trời, thật ra không thể cho bất cứ thứ gì cho người khác; nó sanh khởi do oai lực của thiện hạnh mà ông đã làm trong quá khứ', đã thấy nghiệp quá khứ của ông bằng thiên nhãn, và đã nói, trong khi giải thích cho ông.

7.

7.

කස්සපෙ ලොකපජ්ජොතෙ, සම්බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ;

සබ්බත්ථ පත්ථටං ආසි, තස්ස බුද්ධස්ස සාසනං.

Khi Đức Phật Toàn Giác Ca-diếp, ngọn đèn của thế gian, đã nhập Niết-bàn, giáo pháp của Đức Phật ấy đã được lan rộng khắp nơi.

8.

8.

තදා පච්චන්තිමෙ ගාමෙ, ත්වමාසි කුලදාරකො;

සද්ධො ආසි පසන්නො ච, දායකො කුසලෙ රතො.

Khi ấy, tại một ngôi làng biên địa, ông là một thiện gia nam tử. Ông có đức tin và lòng tịnh tín, là người thí chủ, ưa thích điều thiện.

9.

9.

තදා පබ්බජිතො එකො, ගච්ඡන්තො අන්තරාපථෙ;

චොරෙහි අනුබද්ධොසි, අච්ඡින්නපත්තචීවරො.

Khi ấy, có một vị xuất gia, đang đi trên đường, đã bị bọn cướp đuổi theo, bị đoạt mất y và bát.

10.

10.

සාඛාභඞ්ගං නිවාසෙත්වා, පාරුපිත්වා තථෙව තං;

අන්තොගාමං පවිට්ඨොසි, එසමානො පිලොතිකෙ.

Sau khi dùng cành cây gãy làm y dưới, và cũng dùng như vậy làm y trên, vị ấy đã đi vào trong làng, để tìm kiếm vải vụn.

11.

11.

තතො ත්වං චරමානං තං, දිස්වා කම්පිතමානසො;

වත්ථයුගං අදාසි ත්වං, සද්දහං දානතො ඵලං.

Bấy giờ, khi thấy vị ấy đang đi, tâm của ngươi bị rung động; ngươi đã cúng dường một cặp y, với niềm tin vào quả của sự bố thí.

12.

12.

පත්ථොදනෙන [Pg.146] තං භික්ඛුං, පරිවිසිත්වා යථාබලං;

පෙසෙසි අභිවාදෙත්වා, සද්ධාය සුද්ධමානසො.

Với tâm trong sạch và đức tin, ngươi đã tùy theo sức mình mà phục vụ vị Tỳ-khưu ấy với cơm trong bát; sau khi đảnh lễ, ngươi đã tiễn vị ấy đi.

13.

13.

ඉමං ත්වං අකරී පුඤ්ඤං, තුය්හෙතං චරිතං ඉමං;

තස්ස තෙ පුඤ්ඤකම්මස්ස, අමුඛ්‍යඵල මීදිසංති.

Ngươi đã làm phước nghiệp này, đây là hạnh của ngươi. Đây là quả báo như thế này của phước nghiệp ấy của ngươi.

එවඤ්ච පන වත්වා ඉදං තෙ බ්‍රාහ්මණ ධනං රාජාදීහි මයා අනාහරණීයං කතං, ත්වං අපරිසඞ්කන්තො ගහෙත්වා යථාධිප්පායං කරොහි, ඉමං ඛො පන මණිරතනං ඉච්ඡිතිච්ඡිතං පසවති, තෙනාපි ආනුභාවෙන තව දානං අනුපච්ඡින්දන්තො පුත්තදාරාදයො පොසෙහීති අනුසාසි, තං සුත්වා බ්‍රාහ්මණො තෙන වුත්තනියාමෙනෙව භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං දදන්තො සීලං රක්ඛන්තො චිරං වසිත්වා අපරභාගෙ තතො චුතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්තීති.

Và sau khi nói như vậy, (vị vua) đã chỉ dạy rằng: 'Này Bà-la-môn, tài sản này của ông đã được ta làm cho không bị các vua chúa tịch thu. Ông hãy không nghi ngờ mà nhận lấy và làm theo ý muốn. Hơn nữa, viên ngọc quý này tạo ra bất cứ thứ gì được mong muốn. Cũng nhờ vào oai lực của nó, ông hãy nuôi dưỡng vợ con và những người khác, trong khi không gián đoạn việc bố thí của mình.' Nghe vậy, vị Bà-la-môn, theo đúng phương cách đã được dạy, đã cúng dường đại thí đến chư Tăng, giữ gìn giới luật, sống một thời gian dài, và về sau, sau khi mệnh chung từ nơi ấy, đã tái sanh vào cõi trời.

14.

14.

එවං නිහීනාපී ධනෙන සන්තො,දානන්වයං නෙව පරිච්චජන්ති;

තස්මා හි භොන්තො සති දෙය්‍යධම්මෙ,මා කත්ථ දානෙසු පමාදභාවංති.

Như vậy, các bậc thiện nhân, dù cho nghèo khó về tài sản, cũng không bao giờ từ bỏ truyền thống bố thí. Vì thế, hỡi các ngài, khi có vật để cúng dường, chớ có dễ duôi trong việc bố thí ở bất cứ đâu.

මොරියබ්‍රාහ්මණස්ස වත්ථුං ඡට්ඨමං.

Câu chuyện về Bà-la-môn Moriya, thứ sáu.

37. පුත්තවත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

37. Trong câu chuyện về người con, đây là câu chuyện tuần tự.

එකස්මිං කිර සමයෙ ලඞ්කාදීපවාසිනො සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ ජයමහාබොධිං වන්දිතුකාමා එකතො මන්තෙත්වා මහාතිත්ථෙන නාවං ආරුය්හ ජම්බුදීපං පත්වා තාමලිත්තිපට්ඨෙනෙ ඔතරිත්වා අනුක්කමෙන පාටලිපුත්තනගරං පාපුණිංසු. අථ තස්මිං [Pg.147] නගරෙ පිණ්ඩාය චරන්තෙ තෙ භික්ඛූ එකො දුග්ගතමනුස්සො දිස්වා චිරෙන මයා දිට්ඨා බුද්ධපුත්තාති සොමනස්සො භරියං පක්කොසිත්වා භද්දෙ ඉමෙසං අය්‍යානං දානං දාතුකාමොම්හි, පුබ්බෙ නො අකතපුඤ්ඤත්තා ඉදානි දුග්ගතා ජාතා, ඉමෙසු පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙසු බීජං නො චෙ රොපෙස්සාම, පුනපි එවමෙව භවිස්සාමාති වත්වා කිං මෙ ගෙහෙ දෙය්‍යධම්මං අත්ථීති පුච්ඡි. සා තං සුත්වා ඝරෙ නො සාමි අය්‍යානං කිඤ්චි දාතබ්බං න පස්සාමි. අපි ච මම පුත්තං මාරෙත්වා දානං දාතුං සක්කාති. සො තස්සා කථං සුත්වා භද්දෙ පුත්තං මාරෙත්වා කිං දානං දෙමාති ආහ. තාය තං සුත්වා සාමි කිං න ජානාසි, පුත්තෙ නො මතෙ සන්දිට්ඨසම්භත්තා ඤාතිමිත්තසුහජ්ජා ච අම්හාකං සන්තිකං ආගච්ඡාන්තා කිඤ්චි පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා ආගච්ඡන්ති. මයං තෙන පණ්ණාකාරෙන දානං දස්සාමාති වුත්තෙ උපාසකො සාධු තථා කරොහීති මාතුයා එව භාරමකාසි, සා පුත්තං මාරෙතුං අවිසහන්තී ආහ. තථා හි.

Tương truyền, vào một thời, khoảng sáu mươi vị Tỳ-khưu trú tại đảo Laṅkā, với mong muốn đảnh lễ cây Đại Bồ-đề chiến thắng, đã cùng nhau bàn bạc, lên thuyền tại Mahātittha, đến được Jambudīpa, xuống thuyền tại cảng Tāmalitti, và tuần tự đến thành Pāṭaliputta. Bấy giờ, trong khi các vị Tỳ-khưu ấy đang đi khất thực trong thành, một người đàn ông nghèo khổ nhìn thấy các vị, lòng vui mừng nghĩ rằng: 'Sau một thời gian dài, ta mới được thấy các vị Phật tử.' Ông gọi vợ đến và nói: 'Này em, anh muốn cúng dường đến các bậc tôn quý này. Vì trong quá khứ chúng ta không tạo phước nên nay mới sanh ra nghèo khổ. Nếu chúng ta không gieo hạt giống vào những ruộng phước này, chúng ta sẽ lại như thế này nữa.' Nói xong, ông hỏi: 'Trong nhà ta có vật gì để cúng dường không?' Bà vợ nghe vậy, thưa: 'Thưa chồng, trong nhà chúng ta, em không thấy có gì để cúng dường các bậc tôn quý cả. Tuy nhiên, có thể cúng dường bằng cách giết con trai của em.' Ông nghe lời bà nói, liền hỏi: 'Này em, giết con rồi thì chúng ta cúng dường cái gì?' Bà nghe vậy, đáp: 'Thưa chồng, chồng không biết sao? Khi con chúng ta chết, những người quen biết, thân bằng quyến thuộc, bạn bè thân hữu sẽ đến thăm chúng ta, mang theo một ít quà cáp. Chúng ta sẽ dùng những món quà đó để cúng dường.' Khi được nói như vậy, người cận sự nam nói: 'Lành thay, hãy làm như vậy.' và đã giao phó gánh nặng cho người mẹ. Bà mẹ, không thể nỡ lòng giết con, đã nói. Thật vậy.

1.

1.

කිච්ඡා ලද්ධං පියං පුත්තං, අම්මම්මාති පියං වදං;

සුනීලනෙත්තං සුභමුං, කො පක්කමිතුමිච්ඡති.

Đứa con thân yêu, khó khăn mới có được, nói lời đáng yêu 'mẹ, mẹ ơi'; có đôi mắt xanh đẹp, gương mặt xinh xắn, ai lại muốn làm hại nó chứ?

2.

2.

මාතරා මාරියන්තොපි, මාතරමෙව රොදති;

මාරෙතුං තං න සක්කොමි, හදයං මෙ පවෙධතීති.

Dù bị mẹ giết, nó cũng chỉ khóc gọi mẹ mà thôi; tôi không thể giết nó được, tim tôi run lên.

එවඤ්ච පන වත්වා අහං සාමි න සක්කොමි පුත්තං මාරෙතුං. ත්වං මාරෙහීති පුත්තං පිතුසන්තිකං පෙසෙසි. අථ සොපි තං මාරෙතු මසක්කොන්තො එවමාහ. වුත්තඤ්හි.

Và sau khi nói như vậy, (bà nói): 'Thưa chồng, em không thể giết con được. Anh hãy giết nó đi.' rồi bà gửi đứa con đến cho người cha. Bấy giờ, ông cũng không thể giết nó, đã nói như sau. Thật vậy, đã được nói rằng.

3.

3.

තායන්ති පිතුනො දුක්ඛං, පුත්තා පුත්තාති කිත්තිතා;

පිතු දුක්ඛං සුඛං පුත්තා, දායාදා හොන්ති සබ්බදා.

Những người con được gọi là 'putta' vì chúng bảo vệ người cha khỏi đau khổ; những người con luôn là nỗi khổ, niềm vui, và là người thừa kế của người cha.

4.

4.

තස්මා [Pg.148] මෙ සදිසං පුත්තං, පිල්ලකං මඤ්ජුභාසනං;

න සක්කොමි අහං භද්දෙ, ජීවිතා තං වියොජිතුං.

Vì thế, đứa con của tôi, một đứa trẻ nói lời ngọt ngào; này em, anh không thể tách nó ra khỏi sự sống được.

5.

5.

අයසඤ්ච අකිත්තිඤ්ච, පප්පොති පුත්තඝාතකො;

පාණාතිපාතකම්මම්පි, කාමං සො ඵුසතෙ නරොති.

Kẻ giết con trai sẽ gặp phải sự ô nhục và tiếng xấu; và người ấy chắc chắn sẽ phải chịu nghiệp sát sanh.

එවඤ්ච පන වත්වා සො ත්වමෙව තව පුත්තං මාරෙහීති පෙසෙසි, එවං තෙන වුත්තෙ පුත්ථස්ස මාරපාණූපායං පරියෙසන්තා එවමාහංසු, අම්හෙ පනිමං මාරෙතුං න සක්කොමි, අම්හාකං පච්ඡාගෙහෙ මහන්තො වම්මිකො අත්ථි, තස්මිං එකො නාගරාජා පටිවසති. කුමාරං තත්ථ පෙසෙස්සාම, සො තං ඩසිත්වා මාරෙස්සතීති. ඉච්චෙතෙ එසො ඛො උපායො එවාති චින්තෙත්වා කුමාරං පක්කොසිත්වා අඤ්චනා වලිවලයාදීහි මණ්ඩෙත්වා තස්ස හත්ථෙ ගෙණ්ඩුං ඨපෙත්වා තාත පච්ඡාගෙහෙ වම්මිකසමීපං ගන්ත්වා කීළාති පෙසෙසුං. තතො දාරකො ගන්ත්වා ගෙණ්ඩුකෙන කීළන්තො වම්මිකබිලෙ ගෙණ්ඩුකං පාතෙසි. අථ සො ගෙණ්ඩුකං ගණ්හිස්සාමීති වම්මිකසුසිරෙ හත්ථං පවෙසෙසි. තතො සප්පො කුජ්ඣිත්වා සුසූතිසද්දං කරොන්තො මහන්තං ඵණං කත්වා බිලතො සීසං උක්ඛිපිත්වා ඔලොකෙන්තො අට්ඨාසි කුමාරස්ස හත්ථතො පරිගලිතපාසංවිය. අථස්ස කුමාරො කිඤ්චි අජානන්තො සප්පස්ස ගීවං දළ්හං ගණ්හි. අථස්ස මාතාපිතුන්නං සද්ධාබලෙන නාගරාජා කුමාරස්ස කරතලෙ අට්ඨංසං ඉච්ඡාදායකං කණ්ඨමණිරතනං පාතෙසි. කුමාරස්ස මාතාපිතරො ද්වාරං නිස්සාය ඨිතා තස්ස කිරියං ඔලොකෙන්තො තං මණිරතනං දිස්වා සීඝං ගන්ත්වා පුත්තං උක්ඛිපිත්වා හත්ථතො මණිරතනං ගණ්හිංසු. තතො තෙ තං මණිරතනං පරිසුද්ධාසනෙ ඨපෙත්වා උපචාරං කත්වා අම්හාකං ඉදඤ්චිදඤ්ච දෙථාති අබ්භුක්කිරිංසු. අථ තෙ මණිරතනානුභාවෙන ගෙහද්වාරෙ මහන්තං මණ්ඩපං කාරෙත්වා විතානාදිනා මණ්ඩපං [Pg.149] අලඞ්කරිත්වා භික්ඛූනං ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා තෙ සට්ඨිමත්තෙ භික්ඛූ නිසීදාපෙත්වා මහාදානං අදංසු. තතො නගරවාසිනො මණිරතනානුභාවං සුත්වා සන්නිපතිංසු. අථ තෙ තෙසං මජ්ඣෙ අත්තනො සද්ධාබලෙන මණිරතනස්ස ලාභං පකාසෙත්වා ඉමඤ්හි දානත්ථායෙව පරිච්චජ්ජාමාති එකස්මිං ඨානෙ පතිට්ඨාපෙත්වා තෙනානුභාවෙන යාවජීවං දානං දදන්තා සීලං රක්ඛන්තා ආයුපරියොසානෙ දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිංසූති.

Và sau khi nói như vậy, ông ta đã sai đi (với lời nhắn): 'Chính ngươi hãy giết con của ngươi đi'. Khi ông ta nói như vậy, họ tìm kiếm phương cách để giết đứa con trai và đã nói như sau: 'Chúng tôi không thể giết nó được. Ở sau nhà chúng tôi có một gò mối lớn, trong đó có một vị long vương trú ngụ. Chúng ta sẽ sai hoàng tử đến đó, nó sẽ cắn và giết chết thằng bé'. Họ suy nghĩ: 'Đây quả là một phương kế', rồi gọi hoàng tử đến, trang điểm cho cậu bé bằng thuốc vẽ mắt, vòng tay v.v..., đặt một quả bóng vào tay cậu và sai đi: 'Này con, hãy đến gần gò mối sau nhà mà chơi đùa'. Sau đó, đứa bé đi đến, trong khi chơi với quả bóng, đã làm rơi quả bóng vào hang gò mối. Bấy giờ, cậu bé, với ý định 'ta sẽ lấy quả bóng', đã đưa tay vào trong lỗ gò mối. Lúc ấy, con rắn nổi giận, phát ra tiếng 'su sù', bạnh cái mang lớn, ngóc đầu ra khỏi hang và nhìn, đứng yên như một cái thòng lọng tuột khỏi tay của hoàng tử. Bấy giờ, hoàng tử không biết gì cả, đã nắm chặt lấy cổ con rắn. Bấy giờ, do năng lực tín tâm của cha mẹ cậu, vị long vương đã làm rơi vào lòng bàn tay của hoàng tử một viên ngọc ma-ni quý giá, có tám cạnh, ban điều ước muốn. Cha mẹ của hoàng tử, đứng tựa vào cửa, đang quan sát hành động của cậu, khi thấy viên ngọc ma-ni ấy, đã nhanh chóng đi đến, bế đứa con lên và lấy viên ngọc ma-ni từ tay cậu. Sau đó, họ đặt viên ngọc ma-ni ấy lên một chỗ ngồi thanh tịnh, làm lễ cúng dường và rảy nước (cầu nguyện): 'Xin hãy cho chúng tôi vật này vật này'. Bấy giờ, nhờ oai lực của viên ngọc ma-ni, họ đã cho dựng một lễ đài lớn ở cửa nhà, trang hoàng lễ đài bằng lọng che v.v..., sắp đặt chỗ ngồi cho các vị Tỳ-khưu, mời khoảng sáu mươi vị Tỳ-khưu ngồi xuống và đã cúng dường một đại lễ bố thí. Sau đó, dân chúng trong thành nghe về oai lực của viên ngọc ma-ni đã tụ tập lại. Bấy giờ, ở giữa họ, hai vợ chồng đã tuyên bố việc nhận được viên ngọc ma-ni là do năng lực tín tâm của mình, và nói: 'Chúng tôi xin hiến tặng vật này chỉ vì mục đích bố thí', rồi đặt nó ở một nơi. Nhờ oai lực ấy, họ đã bố thí, giữ gìn giới luật cho đến trọn đời, và sau khi mạng chung, đã được tái sanh vào cõi trời.

6.

6.

ඡෙත්වාන පෙමං අපි අත්‍රජෙසු,දදන්ති දානං ඉධ මානුසෙවං;

න දදාති කො නාම නරො සමිද්ධො,දානඤ්හි දානස්ස ඵලං සරන්තොති.

Sau khi cắt đứt lòng thương yêu ngay cả đối với con cái, con người ở đời này vẫn bố thí như vậy. Người giàu có nào lại không bố thí, khi nhớ đến quả của sự bố thí?

පුත්තවත්ථුං සත්තමං.

Câu chuyện về người con, thứ bảy.

38. තෙභාතිකමධුවාණිජකානං වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

38. Đây là câu chuyện tuần tự trong câu chuyện về ba anh em buôn mật ong.

අතීතෙ කිර බාරාණසියං තෙ භාතිකා එකතො හුත්වා මධුං වික්කිණන්තා පුත්තදාරෙ පොසෙන්ති. තතො තෙසු එකො පච්චන්තං ගන්ත්වා මලයවාසීනං හත්ථතො මධුං කිණිත්වා ගණ්හාති, එකො ගහිතගහිතමධුං නගරං ආහරති. එකො තෙන ආහටාහටමධූනි බාරාණසියං නිසීදිත්වා වික්කිණාති. තස්මිං සමයෙ ගන්ධමාදනපබ්බතෙ එකො පච්චෙකබුද්ධො වණරොගෙනා තුරො අහොසි. අථඤ්ඤතරො පච්චෙකබුද්ධො තස්ස මධුනා ඵාසු භවිස්සතීති ඤත්වා ගන්ධමාදනපබ්බතෙයෙව ඨිතො [Pg.150] චීවරං පාරුපිත්වා ආකාසෙනා ගන්ත්වා නගරද්වාරෙ ඔතරිත්වා කත්ථ මධුං ලභාමීති ඔලොකෙන්තො අට්ඨාසී, තදා තස්මිංපරකුලෙ භතිං කත්වා ජීවමානා එකා චෙටිකා ඝටමාදාය උදකත්ථං තිත්ථං ගච්ඡන්තී මග්ගා ඔක්කම්ම ඝටං ඨපෙත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි, තදා පච්චෙකබුද්ධො භගිනී එත්ථ භික්ඛාය චරන්තානං කතරස්මිං ඨානෙ මධු ලබ්භතීති පුච්ඡි. සා තස්ස කථං සුත්වා මධුආපණස්ස පඤ්ඤායනට්ඨානෙ ඨත්වා හත්ථං පසාරෙත්වා එස භන්තෙ මධුආපණොති දස්සෙත්වා යජ්ජායං පච්චෙකබුද්ධො ආපණතො මධුං න ලභති. මම නිවත්ථවත්ථකං දත්වාපි මධුං දස්සාමීති චින්තෙත්වා ඔලොකෙන්තී තත්ථෙව අට්ඨාසි, අථ පච්චෙකබුද්ධො අනුපුබ්බෙන විචරන්තො මධුආපණං සම්පාපුණි, තතො කුටිම්බිකො තං දිස්වා හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා ආධාරකෙ ඨපෙත්වා මධුඝටං ආදාය පත්තස්ස උපනාමෙන්තො සහසා නික්කුජ්ජි. තතො මධු පත්තං පූරෙත්වා උත්තරන්තො පුන භූමියං පග්ඝරි. තං දිස්වා සොමනස්සො වාණිජො එවං පත්ථනමකාසි.

Tương truyền, trong quá khứ, tại thành Ba-la-nại, có ba anh em cùng nhau buôn bán mật ong để nuôi dưỡng vợ con. Trong số họ, một người đi đến vùng biên địa, mua và lấy mật ong từ tay những người dân miền núi; một người mang số mật ong đã lấy được về thành phố. Một người ngồi ở Ba-la-nại bán số mật ong đã được mang về. Vào thời điểm đó, trên núi Gandhamādana, có một vị Phật Độc Giác bị bệnh ung nhọt. Bấy giờ, một vị Phật Độc Giác khác, biết rằng vị kia sẽ được an ổn nhờ mật ong, liền từ núi Gandhamādana đắp y, bay lên không trung, đi đến và hạ xuống ở cổng thành, đứng nhìn xem nơi nào có thể xin được mật ong. Lúc ấy, một nữ tỳ, sống bằng nghề làm thuê cho gia đình người khác, mang một cái ghè đi đến bến nước để lấy nước, đã bước ra khỏi đường, đặt ghè xuống, đảnh lễ và đứng sang một bên. Lúc ấy, vị Phật Độc Giác hỏi: 'Này hiền muội, ở đây, những người đi khất thực có thể nhận được mật ong ở nơi nào?'. Cô ấy nghe lời ngài nói, đứng ở nơi có thể thấy được tiệm mật ong, giơ tay chỉ và nói: 'Bạch ngài, kia là tiệm mật ong'. Rồi cô suy nghĩ: 'Nếu vị Phật Độc Giác này không nhận được mật ong từ tiệm, tôi sẽ dâng mật ong, dù phải cho đi tấm y tôi đang mặc', và cô đứng đó nhìn theo. Bấy giờ, vị Phật Độc Giác đi khất thực tuần tự và đã đến tiệm mật ong. Sau đó, người gia chủ thấy ngài, liền lấy bình bát từ tay ngài, đặt lên giá đỡ, rồi lấy hũ mật ong và bất ngờ dốc ngược hũ để dâng cúng vào bình bát. Sau đó, mật ong làm đầy bình bát, tràn ra và lại chảy xuống đất. Thấy vậy, người thương buôn hoan hỷ và đã phát nguyện như sau.

වුත්තඤ්හි මහාවංසෙ.

Điều này đã được nói trong Đại sử (Mahāvaṃsa).

1.

1.

තත්ථ පත්තස්ස බුද්ධස්ස, වාණිජො සො පසාදවා;

විස්සන්දයන්තො මුඛතො, පත්තපූරං මධුං අදා.

Đối với vị Phật đã đến đó, người thương buôn ấy, với lòng tịnh tín, đã làm cho mật ong chảy ra từ miệng hũ, cúng dường đầy cả bình bát.

2.

2.

පුණ්ණඤ්ච උප්පතීතඤ්ච, පතිතඤ්ච මහීතලෙ;

දිස්වා මධුං පසන්නො සො, එවං පණිදහී තදා.

Thấy mật ong đã đầy, đã tràn ra, và đã rơi xuống mặt đất, ông ấy hoan hỷ và đã phát nguyện như vầy vào lúc đó.

3.

3.

ජම්බුදීපෙ එකරජ්ජං, දානෙනානෙන හොතු මෙ;

ආකාසෙ යොජනෙ ආණා, භූමියං යොජනෙපිති.

Nhờ sự bố thí này, mong cho con được một vương quốc duy nhất ở cõi Diêm-phù-đề; quyền uy của con lan rộng một do-tuần trên không, và cũng một do-tuần trên mặt đất.

එවඤ්ච පන වත්වා පත්තං අදාසි, පච්චෙකබුද්ධො පත්තං පටිග්ගහෙත්වා තත්ථෙව ඨිතො.

Và sau khi nói như vậy, ông đã dâng bình bát. Vị Phật Độc Giác nhận lấy bình bát và đứng ngay tại đó.

4.

4.

ඉච්ඡිතං [Pg.151] පත්ථිතං තුය්හං, ඛිප්පමෙව සමිජ්ඣතු;

පූරෙන්තු චිත්ථසංකප්පා, චන්දො පණ්ණරසො යථා.

Điều ông mong muốn, điều ông ước nguyện, mong rằng sẽ nhanh chóng được thành tựu. Mong cho những tâm nguyện của ông được viên mãn, như mặt trăng vào ngày rằm.

5.

5.

ඉච්ඡිතං පත්ථිතං තුය්හං, සබ්බමෙව සමිජ්ඣතු;

පූරෙන්තු චිත්තසංකප්පා, මණිජොතිරසො යථාති.

Điều ông mong muốn, điều ông ước nguyện, mong rằng tất cả sẽ được thành tựu. Mong cho những tâm nguyện của ông được viên mãn, như ngọc ma-ni chiếu sáng.

වත්වා මඞ්ගලං වඩ්ඪෙත්වා අගමාසි. අථන්තරාමග්ගෙ ඨිතා ඝටචෙටිකා පච්චෙකබුද්ධාභිමුඛං ගන්ත්වා මධුං ලභිත්ථ භන්තෙති පුච්ඡි. තෙන ලද්ධං භගිනීති වුත්තෙ කිං වත්වා සො අදාසීති පුච්ඡි. පච්චෙකබුද්ධො සබ්බං කථෙසි. සා තං සුත්වා ථොකං භන්තෙ ඉධෙව හොථ දාසියා අනුග්ගහත්ථායාති සීඝං ගෙහං ගන්ත්වා නිවත්ථපිළොතිකා අත්තනො සාටකං ධොවිත්වා ආහරිත්වා චුම්බටකං කත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස අදාසි, යදා සො භන්තෙ මධුදායකො සකලජම්බුදීපෙ එකරජ්ජං කාරෙති. තදාහං තස්ස අග්ගමහෙසී භවෙය්‍යංති වත්වා පත්ථනං කරොන්තීඑවමාහ.

Nói lời chúc phúc và gia hộ xong, ngài ra đi. Bấy giờ, người nữ tỳ mang ghè nước đang đứng ở giữa đường, đi đến trước mặt vị Phật Độc Giác và hỏi: "Bạch ngài, ngài đã nhận được mật ong chưa?" Khi ngài trả lời: "Này chị, tôi đã nhận được rồi," cô ta hỏi: "Người ấy đã nói gì khi dâng cúng?" Vị Phật Độc Giác kể lại tất cả. Nghe vậy, cô ta nói: "Bạch ngài, xin ngài hãy ở lại đây một chút để tế độ cho nữ tỳ này," rồi vội vã về nhà, cởi tấm vải đang mặc, giặt sạch chiếc áo choàng của mình, mang đến, cuộn lại thành một cái vòng đệm và dâng lên vị Phật Độc Giác, rồi cô ta phát nguyện rằng: "Bạch ngài, khi nào người dâng mật ong kia làm vua cai trị toàn cõi Diêm-phù-đề, khi ấy con nguyện sẽ trở thành hoàng hậu chánh cung của vị ấy."

6.

6.

යදා තෙ මධුදො භන්තෙ, භූභුජො හොති භූතලෙ;

තස්ස හෙස්සං තදා භන්තෙ, පියා අග්ගමහෙසිකා.

"Bạch ngài, khi người dâng mật kia, trở thành vua trên cõi đất; Khi ấy, bạch ngài, con sẽ là, hoàng hậu chánh cung yêu quý."

7.

7.

සුරූපාච සුවාණීච, සුයසා සුබ්බතා සුභා;

අස්සං තස්ස පියාචාථ, මනාපා ඉච්ඡදා සදාති.

"Xinh đẹp, tiếng nói ngọt ngào, danh thơm, đức hạnh, thuần khiết; Con nguyện được người yêu mến, đẹp lòng, và luôn chiều theo ý muốn."

තස්සාපි තදා පච්චෙකබුද්ධො තථෙව හොතූති මඞ්ගලං වත්වා ආකාසෙන ගන්ධමාදනමෙව අගමාසි, අථාපරභාගෙ තෙ තයොපි එකතො හුත්වා මධුලොකනං කරොන්තා තං මධුඝටං කුහිංති පුච්ඡිංසු, සො තෙනත්තනා කතකම්මං වත්වා සචෙ තුම්හෙ තස්මිං පත්තිං අනුමොදෙය්‍යාථ, තං සාධු. නො චෙ. මධුඅග්ඝනකං මම හත්ථතො ගණ්හථාති වත්වා තෙහි තතො න නො අත්ථො මධුනා, කීදිසස්සෙතං අදාසීති වුත්තෙ තං සුත්වා ඉතරො පච්චෙකබුද්ධා නාමෙ තෙ ගන්ධමාදනෙ වසන්ති කාසාවං [Pg.152] පාරුපිත්වා කුලෙ කුලෙ භික්ඛං චරන්ති, සන්තො එතෙ සීලවන්තාති කථෙසි, අථ තෙසු ජෙට්ඨො බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලකාපි කාසාවං පරිදහිත්වා චරන්ති. නූනායං චණ්ඩාලකොති මඤ්ඤාමීති ආහ, මජ්ඣිමො කුජ්ඣිත්වා තව පච්චෙකබුද්ධං පරසමුද්දෙ ඛිපාහීති අවොච, අථ තෙසං කථං සුත්වා මධුදායකො මා භො තුම්හෙ අරියානං මහෙසක්ඛානං මහානුභාවානං පච්චෙකබුද්ධානං ඵරුසං කථෙථ. නිරයදුක්ඛා න භායථාතිආදිනා අනෙකා කාරෙන නිවාරෙත්වා තෙසං ගුණං පකාසෙසි, තං සුත්වා තෙ උභොපි සාධූති පසන්නාචිත්තා අනුමොදිංසු, අපරභාගෙ තෙ කාලං කත්වා දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තා තත්ථ තත්ථ මහාසම්පත්තියො අනුභවිත්වා අම්හාකං සත්ථු පරිනිබ්බාණතො ද්වින්නං වස්සසතානං අච්චයෙන අත්තනො අත්තනො සම්පත්තට්ඨානෙ නිබ්බත්තිංසු. තෙන වුත්තං.

Khi ấy, vị Phật Độc Giác cũng nói lời chúc phúc cho cô: "Mong rằng sẽ được như vậy," rồi bay lên hư không trở về núi Gandhamādana. Về sau, cả ba người kia tụ họp lại, tìm mật ong và hỏi: "Ghè mật ong đâu rồi?" Người kia kể lại việc mình đã làm và nói: "Nếu các vị tùy hỷ phước báu này thì tốt lắm. Nếu không, xin hãy nhận lấy tiền mật ong từ tay tôi." Họ nói: "Chúng tôi không cần mật ong, nhưng ông đã cho người như thế nào?" Nghe vậy, người kia trả lời: "Vị ấy được gọi là Phật Độc Giác, các ngài sống ở núi Gandhamādana, đắp y ca-sa, đi khất thực từ nhà này sang nhà khác. Các ngài là bậc thánh thiện, có giới đức." Bấy giờ, người lớn tuổi nhất trong số họ nói: "Cả hạng Bà-la-môn và Chiên-đà-la cũng khoác y ca-sa đi lang thang. Ta cho rằng người này chắc chắn là một người Chiên-đà-la." Người thứ hai nổi giận nói: "Hãy ném vị Phật Độc Giác của ông qua bên kia biển đi!" Bấy giờ, nghe những lời của họ, người dâng mật ong đã dùng nhiều cách can ngăn: "Này các vị, xin đừng nói lời thô ác về các vị Phật Độc Giác, là những bậc Thánh có uy lực lớn, có thần thông lớn. Các vị không sợ khổ ở địa ngục sao?" và tuyên dương công đức của các ngài. Nghe vậy, cả hai người kia với tâm hoan hỷ, cùng tùy hỷ và nói: "Lành thay." Về sau, khi họ mạng chung, họ luân hồi trong cõi trời và cõi người, hưởng thụ những tài sản to lớn ở nhiều nơi, và hai trăm năm sau khi Đức Bổn Sư của chúng ta nhập Niết-bàn, họ đã tái sanh vào những nơi tương xứng với nghiệp của mình. Do đó, có lời kệ rằng.

8.

8.

අසොකො මධුදො සන්ධි, මිත්තාදෙවී තු චෙටිකා;

චණ්ඩාලවාදී නිග්‍රොධො, තිස්සො සො පාරවාදිකොති.

"Asoka là người dâng mật, Mittādevī chính là nữ tỳ; Người nói lời Chiên-đà-la là Nigrodha, còn Tissa là người nói về bờ bên kia."

තෙසු චණ්ඩාලවාදී ජෙට්ඨවාණිජො බින්දුසාරරඤ්ඤො ජෙට්ඨපුත්තස්ස සුමනරාජකුමාරස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. තස්සායමානුපුබ්බීකථා. බින්දුසාරරඤ්ඤො කිර දුබ්බලකාලෙයෙව අසොකකුමාරො අත්තනා ලද්ධං උජ්ජෙනියා රජ්ජං පහාය ආගන්ත්වා සබ්බනගරං අත්තනො හත්ථගතං කත්වා සුමනරාජකුමාරං අග්ගහෙසි. තං දිවසමෙව සුමනස්ස රාජකුමාරස්ස සුමනා නාම දෙවී පරිපුණ්ණගබ්භා අහොසි. සා අඤ්ඤාතකවෙසෙන නික්ඛමිත්වා අවිදූරෙ අඤ්ඤතරං චණ්ඩාලගාමං සන්ධාය ගච්ඡන්තී ජෙට්ඨකචණ්ඩාලස්ස ගෙහතො අවිදූරෙ නිග්‍රොධො අත්ථි, තස්මිං රුක්ඛෙ අධිවත්ථාය දෙවතාය ඉතො එහි සුමනෙති වදන්තියා සද්දං සුත්වා තස්සා සමීපං ගතා, දෙවතා අත්තනො ආනුභාවෙන එකං සාලං නිම්මිණිත්වා එත්ථ වසාහීති පාදාසි. සා [Pg.153] තං සාලං පාවිසි, ගතදිවසෙයෙව සා පුත්තං විජායි. සා තස්ස නිග්‍රොධදෙවතාය පරිග්ගහිතත්තා නිග්‍රොධොත්වෙව නාමං අකාසි. ජෙට්ඨකචණ්ඩාලො දිට්ඨදිවසතොප්පභුති තං අත්තනො සාමිධීතරං විය මඤ්ඤමානො නිබද්ධවත්තං පට්ඨපෙසි. රාජධීතා තත්ථ සත්තවස්සානි වසි, නිග්‍රොධකුමාරොපි සත්තවස්සිකො ජාතො, තදා මහාවරුණත්ථෙරො නාම එකො අරහා දාරකස්ස හෙතුසම්පදං දිස්වා විහරමානො සත්තවස්සිකො දානි දාරකො. කාලො නං පබ්බාජෙතුංති චින්තෙත්වා රාජධීතාය ආරොචාපෙත්වා නිග්‍රොධකුමාරං පබ්බාජෙසි, කුමාරො ඛුරග්ගෙයෙව අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං මහාවංසෙ.

Trong số họ, người thương gia lớn tuổi nhất đã nói lời Chiên-đà-la được tái sanh làm con trai của hoàng tử Sumana, con trưởng của vua Bindusāra. Đây là câu chuyện tuần tự về vị ấy. Tương truyền, vào lúc vua Bindusāra suy yếu, hoàng tử Asoka đã từ bỏ vương quốc Ujjeni mà mình được ban, trở về, chiếm toàn bộ kinh thành và bắt giữ hoàng tử Sumana. Chính ngày hôm đó, hoàng hậu tên là Sumanā của hoàng tử Sumana đang mang thai đủ tháng. Bà cải trang ra đi, hướng đến một làng Chiên-đà-la ở không xa. Gần nhà của người trưởng làng Chiên-đà-la có một cây đa. Nghe tiếng của vị thiên nữ trú ngụ trên cây ấy gọi: "Sumanā, hãy lại đây," bà liền đi đến gần. Vị thiên nữ dùng thần lực của mình hóa hiện ra một ngôi nhà và trao cho bà, nói rằng: "Hãy ở đây." Bà bước vào ngôi nhà đó. Ngay trong ngày hôm ấy, bà hạ sanh một người con trai. Vì được vị thiên nữ cây đa bảo hộ, bà đặt tên cho con là Nigrodha. Người trưởng làng Chiên-đà-la, từ ngày trông thấy bà, đã xem bà như con gái của chủ mình và thường xuyên phụng sự. Vị công chúa đã sống ở đó bảy năm, hoàng tử Nigrodha cũng được bảy tuổi. Khi ấy, một vị A-la-hán tên là trưởng lão Mahāvaruṇa, thấy được căn duyên của đứa bé, ngài suy nghĩ: "Đứa bé nay đã bảy tuổi. Đã đến lúc cho nó xuất gia." Sau khi báo cho vị công chúa biết, ngài đã cho hoàng tử Nigrodha xuất gia. Vị hoàng tử đã đắc quả A-la-hán ngay khi lưỡi dao cạo vừa chạm đến tóc. Do đó, trong Đại Sử có nói rằng.

9.

9.

තං මහාවරුණො ථෙරො, තදා දිස්වා කුමාරකං;

උපනිස්සයසම්පන්නං, අරහා පුච්ඡි මාතරං;

පබ්බාජෙසි ඛුරග්ගෙ සො, අරහත්තමපාපුණීති.

"Khi ấy, trưởng lão Mahāvaruṇa, bậc A-la-hán, thấy vị hoàng tử có đầy đủ duyên lành, đã hỏi người mẹ; Ngài cho xuất gia, và ngay khi lưỡi dao cạo chạm đến, vị ấy đã đắc quả A-la-hán."

සො කිර එකදිවසං පාතොව සරීරං පටිජග්ගිත්වා ආචරියුපජ්ඣායවත්තං කත්වා පත්තචීවර මාදාය මාතුඋපාසිකාය ගෙහද්වාරං ගච්ඡාමීති නික්ඛමි. මාතුනිවාසට්ඨානඤ්චස්ස දක්ඛිණද්වාරෙන නගරං පවිසිත්වා නගරමජ්ඣෙන ගන්ත්වා පාචීනද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ගන්තබ්බං හොති. තෙන ච සමයෙන අසොකො ධම්මරාජා පාචීනදිසාභිමුඛො සීහපඤ්ජරෙ චඞ්කමති. තං ඛණංයෙව නිග්‍රොධො රාජඞ්ගණං සම්පාපුණි සන්තින්ද්‍රියො සන්තමානසො යුගමත්තං පෙක්ඛමානො, තෙන වුත්තං එකදිවසං සීහපඤ්ජරෙ ඨිතො අද්දස නිග්‍රොධං සාමණෙරං රාජඞ්ගණෙන ගච්ඡන්තං දන්තං ගුත්තං සන්තින්ද්‍රියං ඉරියාපථසම්පන්නන්ති. දිස්වා පනස්ස එතදහොසි. අයං ජනො සබ්බොපි වික්ඛිත්තචිත්තො භන්තමිගපටිභාගො. අයං පන දහරකො අවික්ඛිත්තො අතිවියස්ස ආලොකිතවිලොකිතං සම්මිඤ්ජනපසාරණඤ්ච සොභති. අද්ධා එතස්සබ්භන්තරෙ ලොකුත්තරධම්මො භවිස්සතීති රඤ්ඤො සහ [Pg.154] දස්සනෙනෙව සාමණෙරෙ චිත්තං පසීදි, පෙමං සණ්ඨහි, කස්මා. පුබ්බෙ කිර පුඤ්ඤකරණකාලෙ රඤ්ඤො ජෙට්ඨකභාතා වාණිජකොයං.

Nghe nói, một hôm, vào buổi sáng sớm, sau khi chăm sóc thân thể, làm bổn phận đối với thầy tế độ và thầy yết-ma, vị ấy mang y bát ra đi với ý nghĩ: "Ta sẽ đến cửa nhà của mẹ là nữ cận sự." Và nơi ở của mẹ vị ấy phải đi vào thành phố qua cửa phía nam, đi xuyên qua giữa thành phố, rồi ra khỏi bằng cửa phía đông. Và vào lúc ấy, vua A-soka, vị vua chánh pháp, đang đi kinh hành trên lầu cao, mặt hướng về phía đông. Ngay lúc đó, sa-di Nigrodha đến sân vua, với các căn an tịnh, tâm ý an tịnh, mắt nhìn xuống một tầm ách. Do đó, có lời nói rằng: "Một hôm, đứng trên lầu cao, vua thấy sa-di Nigrodha đang đi qua sân vua, đã được điều phục, được phòng hộ, các căn an tịnh, oai nghi đầy đủ." Thấy vậy, vua suy nghĩ thế này: "Tất cả những người này tâm trí đều tán loạn, giống như loài nai đi lang thang. Còn cậu bé này thì không tán loạn, việc nhìn tới nhìn lui, co vào duỗi ra của cậu thật vô cùng trang nghiêm. Chắc chắn bên trong vị này phải có pháp siêu thế." Vừa thấy sa-di, tâm vua liền phát sinh tịnh tín, lòng thương mến được thiết lập. Tại sao vậy? Nghe nói, vào thời làm phước trước kia, vị này là anh cả của vua, một nhà buôn.

10.

10.

පුබ්බෙව සන්නිවාසෙන, පච්චුප්පන්නහිතෙන වා;

එවං තං ජායතෙ පෙමං, උප්පලංව යථොදකෙති.

Do đã từng chung sống trước đây, hoặc do lợi ích trong hiện tại; tình thương mến ấy sinh khởi như vậy, giống như hoa sen trong nước.

අථ රාජා සඤ්ජාතපෙමො සබහුමානො සාමණෙරං පක්කොසථාති අමච්චෙ පෙසෙසි, තෙ අතිචිරායන්තීති පුන ද්වෙ තයො පෙසෙසි තුරිතං ආගච්ඡතූති. සාමණෙරො අත්තනො පකතියා එව අගමාසි. රාජා පතිරූපාසනං ඤත්වා නිසීදථාති ආහ. සො ඉතොචිතො ච විලොකෙත්වා නත්ථි දානි අඤ්ඤො භික්ඛූති සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තං රාජපල්ලඞ්කං උපසඞ්කමිත්වා පත්තං ගණ්හනත්ථාය රඤ්ඤො ආකාරං දස්සෙසි. රාජා තං පල්ලඞ්කසමීපං ගච්ඡන්තං එව දිස්වා චින්තෙසි අජ්ජෙව දානි අයං සාමණෙරො ඉමස්ස ගෙහස්ස සාමිකො භවිස්සතීති, සාමණෙරො රඤ්ඤො හත්ථෙ පත්තං දත්වා පල්ලඞ්කං අභිරුහිත්වා නිසීදි. රාජා අත්තනො අත්ථාය සම්පාදිතං සබ්බං යාගුඛජ්ජකභත්තවිකතිං උපනාමෙසි. සාමණෙරො අත්තනො යාපනමත්තමෙව සම්පටිච්ඡි. භත්තකිච්චාවසානෙ රාජා ආහ සත්ථාරා තුම්හාකං දින්නඔවාදං ජානාථාති. ජානාමි මහාරාජ එකදෙසෙනාති. තාත මය්හම්පී නං කථෙහීති. සාධු මහාරාජාති රඤ්ඤො අනුරූපං ධම්මපඑද අප්පමාදවග්ගං අනුමොදනත්ථාය අභාසි. රාජා පන අප්පමාදො අමතපදං, පමාදො මච්චුනො පදංති සුත්වාව අඤ්ඤාතං තාත, පරියොසාපෙහීති ආහ. සාමණෙරො අනුමොදනා වසානෙ ද්වත්තිංසධුවභත්තානි ලභිත්වා පුන දිවසෙ ද්වත්තිංසභික්ඛූ ගහෙත්වා රාජන්තොපුරං පවිසිත්වා භත්තකිච්ච මකාසි. රාජා අඤ්ඤෙපි ද්වත්තිංසභික්ඛූ තුම්හෙහි සද්ධිංස්වෙ භික්ඛං ගණ්හන්තූති එතෙනෙව උපායෙන දිවසෙ [Pg.155] දිවසෙ වඩ්ඪාපෙන්තො සට්ඨිසහස්සානං බ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකානං භත්තං උපච්ඡින්දිත්වා අන්තොනිවෙසනෙ සට්ඨිසහස්සානං භික්ඛූනං නිච්චභත්තං පට්ඨපෙසි නිග්‍රොධත්ථෙරගතෙනෙව පසාදෙන. නිග්‍රොධත්ථෙරොපි රාජානං සපරිසං තීසු සරණෙසු පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාපෙත්වා බුද්ධසාසනෙ පොථුජ්ජනිකෙන පසාදෙන අචලප්පසාදං කත්වා පතිට්ඨාපෙසි. රාජාපි අසොකාරාමං නාම මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා සට්ඨිසහස්සානං භික්ඛූනං නිච්චභත්තං පට්ඨපෙසි. සකලජම්බුදීපෙ චතුරාසීතියා නගරසහස්සෙසු චතුරාසීතිවිහාරසහස්සානි කාරාපෙසි. තෙන වුත්තං.

Bấy giờ, vua đã phát sinh lòng thương mến và rất kính trọng, liền sai các vị quan đi với lời nhắn: "Hãy mời vị sa-di đến." Thấy họ chậm trễ, vua lại sai thêm hai, ba người nữa với lời nhắn: "Hãy đến mau." Vị sa-di vẫn đi theo phong thái tự nhiên của mình. Vua nói: "Xin ngài hãy biết chỗ ngồi thích hợp mà ngồi." Vị ấy nhìn quanh, thấy không có vị tỳ-khưu nào khác, liền tiến đến ngai vàng của vua có lọng trắng che trên, rồi ra dấu cho vua để nhận lấy bát. Vua vừa thấy vị sa-di đi đến gần ngai vàng liền suy nghĩ: "Ngay hôm nay, vị sa-di này sẽ làm chủ ngôi nhà này." Vị sa-di trao bát vào tay vua, rồi bước lên ngai vàng và ngồi xuống. Vua dâng cúng tất cả các loại cháo, vật thực cứng, và các món ăn đã được chuẩn bị cho mình. Vị sa-di chỉ nhận lấy vừa đủ để nuôi mạng. Sau khi thọ thực xong, vua hỏi: "Ngài có biết lời giáo huấn mà bậc Đạo Sư đã ban cho các ngài không?" "Tâu đại vương, con biết một phần." "Này con, hãy nói cho ta nghe với." "Lành thay, tâu đại vương." Rồi vị ấy đọc một đoạn pháp thoại thích hợp cho vua, phẩm Không Dễ Duôi, để tùy hỷ. Vua vừa nghe câu "Không dễ duôi là con đường bất tử, dễ duôi là con đường của tử thần," liền nói: "Đã hiểu rồi, này con, hãy kết thúc đi." Sau khi tùy hỷ xong, vị sa-di nhận được ba mươi hai suất vật thực thường xuyên, và ngày hôm sau, ngài dẫn ba mươi hai vị tỳ-khưu vào hoàng cung để làm phận sự thọ thực. Vua nói: "Ngày mai, xin thêm ba mươi hai vị tỳ-khưu nữa cùng với các ngài hãy nhận vật thực." Bằng cách ấy, vua tăng dần số lượng mỗi ngày, rồi cắt bỏ phần vật thực của sáu mươi ngàn vị Bà-la-môn và du sĩ, và thiết lập việc cúng dường vật thực thường xuyên cho sáu mươi ngàn vị tỳ-khưu trong cung điện, chính nhờ lòng tịnh tín đối với trưởng lão Nigrodha. Trưởng lão Nigrodha cũng đã an lập vua và quần thần trong ba nơi quy y và năm giới, và làm cho họ có được niềm tin bất động trong giáo pháp của Đức Phật, vượt lên trên niềm tin của hàng phàm phu. Vua cũng cho xây dựng một ngôi đại tự viện tên là Asokārāma và thiết lập việc cúng dường vật thực thường xuyên cho sáu mươi ngàn vị tỳ-khưu. Vua cho xây dựng tám mươi bốn ngàn ngôi tự viện trong tám mươi bốn ngàn thành phố trên khắp cõi Diêm-phù-đề. Do đó, có lời nói rằng.

11.

11.

චණ්ඩාලවාදිදොසෙන,ජාතො චණ්ඩාලගාමකෙ;

පත්තානුමොදනා පාකා,ආසෙ සො හි අනාසවොති.

Do lỗi lầm nói lời của người hạ tiện, vị ấy đã sanh trong làng của người hạ tiện. Do quả báo của việc tùy hỷ chiếc bát, vị ấy đã trở thành bậc vô lậu.

අයං නිග්‍රොධත්ථෙරස්ස කථානයො.

Đây là câu chuyện về trưởng lão Nigrodha.

මධුදායකො පන වාණිජො දෙවලොකතො චවිත්වා පුප්ඵපුරෙ රාජකුලෙ උප්පජ්ජිත්වා පියදාසො නාම කුමාරො හුත්වා ඡත්තං උස්සාපෙත්වා සකලජම්බුදීපෙ එකරජ්ජං අකාසි. කථං.

Còn người thương buôn dâng mật ong, sau khi mệnh chung từ cõi trời, đã tái sanh vào hoàng tộc ở thành Pupphapura, trở thành một hoàng tử tên là Piyadāsa, rồi giương lọng trắng lên, cai trị một vương quốc duy nhất trên toàn cõi Diêm-phù-đề. Như thế nào?

බින්දුසාරරාජස්ස එකසතපුත්තා අහෙසුං. තෙ සබ්බෙ අසොකො අත්තනා සද්ධිං එකමාතිකං තිස්සකුමාරං ඨපෙත්වා ඝාතෙසි. ඝාතෙන්තො චත්තාරි වස්සානි අනභිසිත්තොව රජ්ජං කාරෙත්වා චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන තථාගතස්ස පරිනිබ්බාණතො ද්වින්නං වස්සසතනං උපරි අට්ඨාරසමෙ වස්සෙ සකලජම්බුදීපෙ එකරජ්ජාභිසෙකං පාපුණි. අථ තං සකලජම්බුදීපෙ චතුරාසීතිනගරසහස්සෙ රාජානො ආගන්ත්වා උපට්ඨහිස්සන්ති. තිණ්ණං උතූනං අනුච්ඡවිකා තයො පාසාදා අහෙසුං. එකො මහාසප්පිකො[Pg.156], එකො මොරගීවො, එකො මඞ්ගලො නාම, තෙසු නෙකනාටකසහස්සපරිවුතො පටිවසති. යාස්ස මධුආපණං දස්සෙසි, සා අසන්ධිමිත්තා නාම දෙවච්ඡරපරිභාගා රාජධීතා හුත්වා සට්ඨිසහස්සානං ඉත්ථීනං ජෙට්ඨිකා ධම්මාසොකරඤ්ඤො අග්ගමහෙසී අහොසි. අභිසෙකානන්තරං තස්ස ඉමා රාජිද්ධියො ආගතා, පථවියා ච හෙට්ඨා යොජනප්පමාණෙ ආණා පවත්තති. තථා උපරි ආකාසෙ. අනොතත්තදහතො අට්ඨහි කාජෙහි සොළසපානීයඝටෙ දිවසෙ දිවසෙ දෙවතා ආහරන්ති. යතො සාසනෙ උප්පන්නසද්ධො හුත්වා අට්ඨඝටෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අදාසි. ද්වෙ ඝටෙ සට්ඨිමත්තානං තෙපිටකභික්ඛූනං ද්වෙ ඝටෙ අග්ගමහෙසියා අසන්ධිමිත්තාය. චත්තාරො ඝටෙ අත්තනා පරිභුඤ්චි දෙවතා, එව හිමවන්තතො නාගලතාදන්තකට්ඨං සිනිද්ධං මුදුකං රසවන්තං දිවසෙ දිවසෙ ආහරන්ති, තෙන රඤ්ඤො ච මහෙසියා ච සොළසන්නං නාටකසහස්සානඤ්ච සට්ඨිමත්තානඤ්ච භික්ඛුසහස්සානං දෙවසිකං දන්තපොණකිච්චං නිප්ඵජ්ජති. දෙවසිකමෙවස්ස දෙවතා අගදාමලකං අගදහරීටකං සුවණ්ණවණ්ණඤ්ච ගන්ධරසසම්පන්නං අම්බපක්කං ආහරන්ති. ඡද්දන්තදහතො පඤ්චවණ්ණං නිවාසනපාරුපනං පීතකවණ්ණං හත්ථපුඤ්ඡනකපටං දිබ්බඤ්ච පානං ආහරන්ති. දෙවසිකමෙවස්ස අනුලෙපනගන්ධං පාරුපනත්ථාය අසුත්තමයිකං සුමනපුප්ඵපටං මහාරහඤ්ජ අඤ්ජනං නාගභවනතො නාගරාජානො ආහරන්ති. ඡද්දන්තදහතොයෙව උට්ඨිතස්ස සාලිනො නවවාහසහස්සනි දිවසෙ දිවසෙ සුවා ආහරන්ති. තෙ මූසිකා නිත්ථුසකානි කරොන්ති. එකොපි ඛණ්ඩතණ්ඩුලො නාහොසි. රඤ්ඤො සබ්බට්ඨානෙසු අයමෙව තණ්ඩුලො පරිභොගං ගච්ඡති. මධුමක්ඛිකා මධුං කරොන්ති. කම්මාරසාලාසු අච්ඡා කූටං පහරන්ති. කරවීකසකුණා ආගන්ත්වා මධුරස්සරං විකූජෙන්තා රඤ්ඤො බලිකම්මං කරොන්ති. ඉමාහි ඉද්ධීහි සමන්නාගතො රාජා එකදිවසං සුවණ්ණසඞ්ඛලිකබන්ධනං [Pg.157] පෙසෙත්වා චතුන්නං බුද්ධානං අධිගතරූපදස්සනං කප්පා යුකං මහාකාලනාගරාජානං ආනයිත්වා සෙතච්ඡත්තස්ස හෙට්ඨා මහාරහෙ පල්ලඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා අනෙකසත වණ්ණෙහි ජලජථලජපුප්ඵෙහි සුවණ්ණපුප්ඵෙහි ච පූජං කත්වා සබ්බා ලඞ්කාරපතිමණ්ඩිතෙහි සොළසහි නාටකසහස්සෙහි සමන්තතො පරික්ඛිපිත්වා අනන්තඤාණස්ස තාව මෙ සද්ධම්මවරචක්කවත්තිනො සම්මාසම්බුද්ධස්ස රූපං ඉමෙසං අක්ඛීනං ආපාථං කරොහීති වත්වා තෙන නිම්මිතං සකලසරීරෙ විප්පකිණ්ණපුඤ්ඤප්පභාවනිබ්බත්තාසීති අනුබ්‍යඤ්ජනපතිමණ්ඩිත ද්වත්තිංස මහාපුරිසලක්ඛණ සස්සිරීකතාය විකචකමලුප්පලපුණ්ඩරීකපතිමණ්ඩිතමිව සලිලතලං තාරාගණරංසිජාලවිසරවිප්ඵුරිතසොභාසමුජ්ජලමිව ගගනතලං නීලපීතලොහිතා දිභෙදං විචිත්තවණ්ණරංසිවිනද්ධබ්‍යාමප්පභාපරික්ඛෙපවිලාසිතාය සඤ්ච්‍යාප්පභානුරාගඉන්දධනුවිජ්ජුල්ලතාපරික්ඛිත්තමිව කණකගිරිසිඛරං නානාවිරාගවිමලකෙතුමාලාසමුජ්ජලිතචාරුමත්ථකසොභනං නයනරසායනමිව ච බ්‍රහ්මදෙවමනුජනාගයක්ඛගණානං බුද්ධරූපං පස්සන්තො සත්තදිවසානි අක්ඛිපූජං නාම අකාසි. රාජා කිර අභිසෙකං පාපුණිත්වා තීණියෙව සංවච්ඡරානි බාහිරකපාසණ්ඩං පරිගණ්හි, චතුත්ථෙ සංවච්ඡරෙ බුද්ධසාසනෙ පසීදි, තස්ස පන පිතා බින්දුසාරො බ්‍රාහ්මණභත්තො අහොසි. සො බ්‍රාහ්මණානඤ්ච බ්‍රාහ්මණජාතිපාසණ්ඩානං පණ්ඩරඞ්ගපරිබ්බාජකානඤ්ච සට්ඨිසහස්සමත්තානං නිච්චභත්තං පට්ඨපෙසි. අසොකොපි පිතරා පවත්තිතං දානං අත්තනො අන්තොපුරෙ තථෙව දදමානො එකදිවසං සීහපඤ්ජරෙ ඨිතො තෙ උපසමපරිබාහිරෙන ආචාරෙන භුඤ්ජමානෙ අසංයතින්ද්‍රියෙ අවිනීතඉරියාපථෙ දිස්වා චින්තෙසි, ඊදිසං දානං උපපරික්ඛිත්වා යුත්තට්ඨානෙ දාතුං වට්ටතීති. එවං චින්තෙත්වා අමච්චෙ ආහ, ගච්ඡථ භණෙ අත්තනො අත්තනො සාධුසම්මතෙ සමණබ්‍රාහ්මණෙ අන්තොපුරං අභිහරථ දානං දස්සාමීති, අමච්චා සාධු දෙවාති රඤ්ඤො [Pg.158] පටිස්සුත්වා තෙ තෙ පණ්ඩරඞ්ගපරිබ්බාජකා ජීවක නිගණ්ඨාදයො ආනෙත්වා ඉමෙ මහාරාජ අම්හාකං අරහන්තොති ආහංසු, අථ රාජා අන්තොපුරෙ උච්චාවචානි ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා ආගච්ඡන්තූති වත්වා ආගතාගතෙ ආහ අත්තනො අනුරූපෙ ආසනෙ නිසීදථාති, එකච්චෙ භද්දපීඨකෙසු එකච්චෙ ඵලකපීඨකෙසු නිසීදිංසු, තං දිස්වා රාජා නත්ථි එතෙසං අන්තො සාරොති ඤත්වා තෙසං අනුරූපං ඛාදනීයභොජනීයං දත්වා උය්‍යොජෙසි. එවං ගච්ඡන්තෙ කාලෙ එකදිවසං සීහපඤ්ජරෙ ඨිතො නිග්‍රොධසාමණෙරං දිස්වා තස්මිං ගතෙන පසාදෙන බුද්ධසාසනෙ පසන්නො සට්ඨිසහස්සමත්තෙ පාසණ්ඩියෙ අපනෙත්වා සට්ඨිසහස්සමත්තෙ භික්ඛූ භොජෙන්තො බුද්ධසාසනෙ පසීදිත්වා අසොකාරාමං කාරෙත්වා තත්ථ තෙ වසාපෙන්තො එකදිවසං අසොකාරාමෙ සට්ඨිසහස්සභික්ඛූනං දානං දත්වා තෙසං මජ්ඣෙ නිසජ්ජ සඞ්ඝං චතූහි පච්චයෙහි පවාරෙත්වා ඉමං පඤ්හං පුච්ඡි, භන්තෙ භගවතා දෙසිතධම්මො නාම කිත්තකො හොතීති, මහාරාජ නව අඞ්ගානි, ඛන්ධතො චතුරාසීතිධම්මක්ඛන්ධසහස්සානීති. රාජා ධම්මෙ පසීදිත්වා එකෙකං ධම්මක්ඛන්ධං එකෙකවිහාරෙන පූජෙස්සාමීති එකදිවසමෙව ඡන්නවුතිකොටිඛනං විස්සජ්ජෙත්වා අමච්චෙ ආණාපෙසි, එකමෙකස්මිං නගරෙ එකමෙකං විහාරං කාරෙන්තා චතුරාසීතියා නගරසහස්සෙසු චතුරාසීතිවිහාරසහස්සානි කාරාපෙථාති, සයඤ්ච අසොකාරාමෙ අසොකමහාවිහාරත්ථාය කම්මං පට්ඨපෙසි, සඞ්ඝො ඉන්දගුත්තත්ථෙරං නාම මහිද්ධිකං මහානුභාවං ඛීණාසවං නවකම්මාධිට්ඨායකං අදාසි, ථෙරො යං යං න නිට්ඨාති, තං තං අත්තනො ආනුභාවෙන නිට්ඨාපෙසි, එවංපිතීහි සංවච්ඡරෙහි විහාරකම්මං නිට්ඨාපෙසි, එකදිවසමෙව සබ්බනගරෙහි පණ්ණානි ආගමිංසු, අමච්චා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං නිට්ඨිතානි දෙව චතුරාසීතිමහාවිහාරසහස්සානීති. අථ රාජා [Pg.159] භික්ඛුසඞ්ඝං උපසඞ්කමිත්වා භන්තෙ මයා චතුරාසීතිවිහාරසහස්සානි කාරිතානි, ධාතුයො කුතො ලච්ඡාමීති පුච්ඡි, මහාරාජ ධාතුනිධානං නාම අත්ථීති සුණොම, න පන පඤ්ඤායති අසුකට්ඨානෙති. රාජා රාජගහෙ චෙතියං භින්දාපෙත්වා ධාතුං අපස්සන්තො පටිපාකතිකං කාරාපෙත්වා භික්ඛුභික්ඛුණියො උපාසකඋපාසිකායොති චතස්සො පරිසා ගහෙත්වා වෙසාලියං ගතො. තත්‍රාපි අලභිත්වා කපිලවත්ථුං ගතො, තත්‍රාපි අලභිත්වා රාමගාමං ගතො, රාමගාමෙ නාගා චෙතියං භින්දිතුං නාදංසු. චෙතියෙ නිපතිතකුද්දාලො ඛණ්ඩාවණ්ඩං හොති, එවං තත්‍රාපි අලභිත්වා අල්ලකප්පං පාවං කුසිනාරංති සබ්බචෙතියානි භින්දිත්වා ධාතුං අලභිත්වා පටිපාකතිකානි කත්වා රාජගහං ගන්ත්වා චතස්සො පරිසා සන්නිපාතාපෙත්වා අත්ථි කෙනචි සුතපුබ්බං අසුකට්ඨානෙ ධාතුනිධානංති පුච්ඡි. තත්ථෙකො වීසංවස්ස සතිකො ථෙරො අසුකට්ඨානෙ ධාතුනිධානංති න ජානාමි, මය්හං පන පිතාමහත්ථෙරො මයි සත්තවස්සිකාලෙ මාලාචඞ්ගොටකං ගාහාපෙත්වා එහි සාමණෙර අසුකගච්ඡන්තරෙ පාසාණථූපො අත්ථි. තත්ථ ගච්ඡාමාති ගන්ත්වා පූජෙත්වා ඉමං ඨානං උපධාරෙතුං වට්ටති සාමණෙරාති ආහ. අහං එතමෙව ජානාමි මහාරාජාති ආහ. රාජා එතදෙව ඨානංති වත්වා ගච්ඡෙ හරාපෙත්වා පාසාණථූපං පංසුංච අපනෙත්වා හෙට්ඨා සුධාභූමිං අද්දස, තතො සුධා ච ඉට්ඨකායො ච හරාපෙත්වා අනුපුබ්බෙන පරිවෙණං ඔරුය්හ සත්තරතනවාලිකං අසිහත්ථානි ච කට්ඨරූපකානි සම්පරිවත්තන්තානි අද්දස, සො යක්ඛදාසකෙ පක්කොසාපෙත්වා බලිකම්මං කාරාපෙත්වාපි නෙව අන්තං පස්සන්තො දෙවතා නමස්සමානො අහං ඉමා ධාතුයො ගහෙත්වා චතුරාසීතිවිහාරසහස්සෙ නිදහිත්වා සක්කාරං කරොමි. මා මෙ දෙවතා අන්තරායං කරොන්තූති ආහ, සක්කො දෙවරාජා චාරිකං චරන්තො තං දිස්වා විස්සකම්මං ආමන්තෙත්වා තාත අසොකධම්මරාජා ධාතුයො [Pg.160] නීහරිස්සාමීති පරිවෙණං ඔතිණ්ණො. ගන්ත්වා කට්ඨරූපානි නීහරාපෙහීති. සො පඤ්චචූලකගාමදාරකවෙසෙන ගන්ත්වා රඤ්ඤො පුරතො ධනුකහත්ථො ඨත්වා හාරෙමි මහාරාජාති ආහ, හර තාතාති සරං ගහෙත්වා සන්ධිම්හියෙව විජ්ඣි, සබ්බං විප්පකිරීයිත්ථ, අථ රාජා ආවිඤ්ජනෙ බන්ධකුඤ්චිකමුද්දිකං ගණ්හි, මණික්ඛන්ධං පස්සිත්වා අනාගතෙ දළිද්දරාජානො ඉමං මණිං ගහෙත්වා ධාතූනං සක්කාරං කරොන්තූති පණ්ණෙ අක්ඛරානි දිස්වා කුජ්ඣිත්වා මාදිසානං පන රාජූනං දළිද්දරාජාති වත්තුං අයුත්තංති පුනප්පුනං ඝටෙත්වා ද්වාරං විවරිත්වා අන්තොගෙහං පවිට්ඨො අට්ඨාරසවස්සාධිකානං ද්වින්නං වස්සසතානං උපරි ආරොපිතදීපා තථෙව පජ්ජලන්ති, නීලුප්පලපුප්ඵානි තංඛණංයෙව ආහරිත්වා ආරොපිතානි විය පුප්ඵසන්ථාරො තං ඛණං සන්ථතො විය ගන්ධා තං මුහුත්තං පිංසිත්වා ඨපිතා විය අහෙසුං. රාජා සුවණ්ණපට්ටං ගහෙත්වා අනාගතෙ පියදාසො නාම කුමාරො ඡත්තං උස්සාපෙත්වා අසොකො නාම ධම්මරාජා භවිස්සති, සො ඉමා ධාතුයො විත්ථාරිතා කරිස්සතීති වාචෙත්වා දිට්ඨොහං අය්‍යෙන මහාකස්සපත්ථෙරෙනාති වත්වා වාමහත්ථං ආභුජිත්වා දක්ඛිණහත්ථෙන අප්ඵොටෙසි. සො තස්මිං ඨානෙ පරිචරණකධාතුමත්තමෙව ඨපෙත්වා සෙසධාතුයො සබ්බා ගහෙත්වා ධාතුඝරං පුබ්බෙ පිහිතනයෙනෙව පිදහිත්වා සබ්බා යථා පකතියායෙව කාරෙත්වා උපරිපාසාණචෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා චතුරාසීතියා විහාරසහස්සෙසු ධාතුයො පතිට්ඨාපෙසි. අථෙකදිවසං රාජා විහාරං ගන්ත්වා භික්ඛුසංඝං වන්දිත්වා එකමන්තෙ නිසින්නො යදි භන්තෙ ඡන්නවුතිකොටිධනං විස්සජ්ජෙත්වා චතුරාසීතිවිහාරසහස්සානිසචෙතියානි කාරාපෙත්වාපි අහං න දායාදො. අඤ්ඤො කො දායාදොති, පච්චයදායකො නාම ත්වං මහාරාජ, යො පන අත්තනො පුත්තඤ්ච ධීතරඤ්ච පබ්බාජෙති, අයං සාසනෙ දායාදො නාමාති එවං වුත්තෙ [Pg.161] අසොකො රාජා සාසනෙ දායාදභාවං පත්ථයමානො අවිදූරෙ ඨිතං මහින්දකුමාරං දිස්වා සක්ඛිස්සසි තාත ත්වං පබ්බජිතුංති ආහ. කුමාරො පකතියා පබ්බජිතුකාමො රඤ්ඤො වචනං සුත්වා අතිවිය පාමොජ්ජජාතො පුබ්බජාමි දෙව. මං පබ්බාජෙත්වා සාසනෙ දායාදො හොථාති ආහ. තෙන ච සමයෙන රාජධීතා සංඝමිත්තාපි තස්මිං ඨානෙ ඨිතා හොති. තං දිස්වා ආහ ත්වම්පි අම්ම පබ්බජිතුං සක්ඛිස්සසීති, සාධු තාතාති සම්පටිච්ඡි. රාජා පුත්තානං මනං ලභිත්වා පහට්ඨචිත්තො භික්ඛුසංඝං උපසඞ්කමිත්වා භන්තෙ ඉමෙ දාරකෙ පබ්බාජෙත්වා මං සාසනෙ දායාදං කරොථාති. සඞ්ඝො රඤ්ඤො වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා කුමාරං මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරෙන උපජ්ඣායෙන මහාදෙවත්ථෙරෙන ආචරියෙන පබ්බජාපෙසි. මජ්ඣන්තිකත්ථෙරෙන ආචරියෙන උපසම්පාදෙසි, සො උපසම්පදාමාලකෙයෙව සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. සඞ්ඝමිත්තායපි රාජධීතාය ආචරියාණී ආයුපාලත්ථෙරී නාම. උපජ්ඣායා ධම්මපාලත්ථෙරී නාම අහොසි. රාජා පන අනෙකාකාරෙන බුද්ධසාසනං සොභෙත්වා මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරස්ස සහායෙන සට්ඨිසහස්සමත්තෙ දුස්සීලෙ තිත්ථියෙ බුද්ධසාසනා උප්පබ්බාජෙත්වා තතියධම්මසංගීතිං නිට්ඨාපෙසි. තස්මිං කිර සමාගමෙ භික්ඛුභික්ඛුණියො කිත්තකාති, වුත්තඤ්හි.

Vua Bindusāra có một trăm lẻ một người con trai. Vua Asoka đã giết tất cả bọn họ, chỉ chừa lại hoàng tử Tissa, người em cùng mẹ với mình. Sau khi giết họ, ngài đã trị vì trong bốn năm mà không làm lễ đăng quang. Sau bốn năm, vào năm thứ mười tám trên hai trăm năm sau khi Đức Như Lai nhập Parinibbāna, ngài đã làm lễ đăng quang làm vị vua duy nhất của toàn cõi Jambudīpa. Bấy giờ, các vị vua từ tám mươi bốn ngàn thành phố trên toàn cõi Jambudīpa đã đến hầu hạ ngài. Ngài có ba cung điện phù hợp với ba mùa. Một cái tên là Mahāsappika, một cái tên là Moragīva, một cái tên là Maṅgala; trong các cung điện ấy, ngài sống cùng với đoàn tùy tùng gồm nhiều ngàn vũ nữ. Người phụ nữ đã chỉ cho ngài cửa hàng mật ong, nàng công chúa tên là Asandhimittā, người có vẻ đẹp như thiên nữ, đã trở thành hoàng hậu chánh cung của vua Dhammāsoka, đứng đầu sáu mươi ngàn cung nữ. Ngay sau lễ đăng quang, những vương lực này đã đến với ngài: uy quyền của ngài lan rộng một do-tuần dưới lòng đất và cũng như vậy, một do-tuần trên không trung. Mỗi ngày, các chư thiên mang đến mười sáu ghè nước uống từ hồ Anotatta bằng tám cái đòn gánh. Khi ngài phát sinh đức tin trong giáo pháp, ngài đã dâng tám ghè cho Tăng đoàn, hai ghè cho sáu mươi vị Tỳ-khưu thông thuộc Tam Tạng, hai ghè cho hoàng hậu chánh cung Asandhimittā. Bốn ghè còn lại ngài tự mình dùng. Các chư thiên cũng mỗi ngày mang đến từ Hy-mã-lạp-sơn những que tăm xỉa răng bằng dây Nāgalatā, mềm mại, mịn màng và có hương vị, nhờ đó công việc làm sạch răng hàng ngày của đức vua, hoàng hậu, mười sáu ngàn vũ nữ và sáu mươi ngàn Tỳ-khưu được hoàn thành. Mỗi ngày, các chư thiên cũng mang đến cho ngài quả amla và quả harīṭaka làm thuốc, cùng với quả xoài chín có màu vàng óng, đầy đủ hương và vị. Từ hồ Chaddanta, họ mang đến y phục và khăn choàng năm màu, khăn lau tay màu vàng, và thức uống của chư thiên. Mỗi ngày, từ cõi của loài rồng, các long vương mang đến cho ngài hương liệu để thoa, vải hoa sumanā không dệt bằng sợi để choàng, và thuốc vẽ mắt quý giá. Cũng từ hồ Chaddanta, mỗi ngày các con vẹt mang đến chín ngàn xe lúa sāli. Những con chuột đã xay lúa thành gạo mà không làm vỡ một hạt nào. Gạo này được dùng ở mọi nơi cho đức vua. Ong làm mật. Gấu thổi ống bễ trong các lò rèn. Chim Karavīka đến hót líu lo bằng giọng ngọt ngào để cúng dường đức vua. Được phú cho những thần lực này, một ngày nọ, đức vua cho gửi xiềng xích bằng vàng đi mời vị đại long vương Kāla, người có tuổi thọ một kiếp và đã được thấy hình tướng của bốn vị Phật, đến. Ngài cho long vương ngồi trên một chiếc ngai quý giá dưới lọng trắng, cúng dường bằng nhiều trăm loại hoa mọc trên cạn và dưới nước cùng với hoa bằng vàng, và cho mười sáu ngàn vũ nữ trang điểm lộng lẫy vây quanh. Ngài nói: 'Xin hãy hiện ra trước mắt tôi hình tướng của Đức Phật Chánh Đẳng Giác, bậc Chuyển Luân Vương Chánh Pháp vô song của tôi.' Bấy giờ, ngài chiêm ngưỡng hình ảnh Đức Phật do long vương tạo ra, một hình ảnh rực rỡ với ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân và được trang hoàng bởi tám mươi vẻ đẹp phụ, vốn được tạo ra bởi ánh hào quang công đức tỏa ra từ toàn thân; giống như mặt hồ được trang điểm bởi những đóa sen, hoa súng, hoa sen trắng đang nở rộ; giống như bầu trời rực rỡ lấp lánh bởi mạng lưới tia sáng của các vì sao; giống như đỉnh núi vàng được bao quanh bởi cầu vồng và tia chớp do vẻ huy hoàng của vòng hào quang một sải tay tỏa ra những tia sáng nhiều màu sắc khác nhau như xanh, vàng, đỏ; và có đỉnh đầu đẹp đẽ rực rỡ với những dải cờ trong sạch nhiều màu sắc, tựa như liều thuốc bổ cho mắt của các chúng Phạm thiên, chư thiên, loài người, rồng và dạ-xoa. Ngài đã thực hiện một cuộc cúng dường bằng mắt trong bảy ngày. Được biết, sau khi đăng quang, đức vua đã ủng hộ các giáo phái ngoại đạo trong ba năm. Vào năm thứ tư, ngài đã có đức tin nơi Phật pháp. Cha của ngài, vua Bindusāra, là một người sùng mộ Bà-la-môn. Ông đã thiết lập việc cúng dường thường xuyên cho sáu mươi ngàn Bà-la-môn và các du sĩ ngoại đạo thuộc dòng dõi Bà-la-môn như các du sĩ Paṇḍaraṅga. Vua Asoka cũng tiếp tục việc cúng dường do vua cha khởi xướng trong cung của mình. Một ngày nọ, khi đang đứng ở cửa sổ có chấn song, ngài nhìn thấy họ ăn uống với thái độ không phù hợp với người tu hành, các căn không được chế ngự, và oai nghi không được rèn luyện. Ngài suy nghĩ: 'Nên xem xét kỹ việc cúng dường như thế này và cúng dường vào nơi xứng đáng.' Suy nghĩ như vậy, ngài nói với các vị quan: 'Này các khanh, hãy đi mời các vị Sa-môn, Bà-la-môn mà các khanh cho là thánh thiện vào cung, ta sẽ cúng dường.' Các vị quan thưa: 'Tâu Đại vương, xin vâng.' và vâng lời vua, họ dẫn các du sĩ Paṇḍaraṅga, Ājīvaka, Nigaṇṭha và những người khác đến và nói: 'Tâu Đại vương, đây là những vị A-la-hán của chúng thần.' Bấy giờ, đức vua cho sắp đặt các chỗ ngồi cao thấp khác nhau trong cung và nói: 'Xin mời vào.' Khi họ lần lượt đến, ngài nói: 'Xin hãy ngồi vào chỗ ngồi phù hợp với mình.' Một số ngồi trên ghế bành, một số ngồi trên ghế ván. Thấy vậy, đức vua biết rằng bên trong họ không có cốt lõi gì, ngài cho họ thức ăn và vật thực phù hợp rồi cho họ ra về. Thời gian trôi qua như vậy, một ngày nọ, khi đang đứng ở cửa sổ có chấn song, ngài nhìn thấy Sa-di Nigrodha và nhờ sự thanh tịnh trong dáng đi của vị ấy, ngài đã phát sinh đức tin nơi Phật pháp. Ngài đã loại bỏ sáu mươi ngàn người ngoại đạo và thay vào đó cúng dường cho sáu mươi ngàn vị Tỳ-khưu. Với đức tin nơi Phật pháp, ngài đã cho xây dựng tu viện Asokārāma và cho các vị Tỳ-khưu ở đó. Một ngày nọ, tại tu viện Asokārāma, sau khi cúng dường cho sáu mươi ngàn vị Tỳ-khưu, ngài ngồi giữa họ, thỉnh mời Tăng đoàn nhận tứ vật dụng, và hỏi câu hỏi này: 'Thưa chư Tôn giả, giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng có bao nhiêu?' 'Thưa Đại vương, có chín chi phần, và xét về uẩn thì có tám mươi bốn ngàn uẩn pháp.' Đức vua hoan hỷ với giáo pháp và nói: 'Ta sẽ cúng dường mỗi uẩn pháp bằng một tu viện.' Ngay trong một ngày, ngài đã chi ra chín mươi sáu koṭi tiền và ra lệnh cho các vị quan: 'Hãy cho xây dựng tám mươi bốn ngàn tu viện trong tám mươi bốn ngàn thành phố, mỗi thành phố một tu viện.' Chính ngài cũng bắt đầu công việc xây dựng Đại tu viện Asoka tại tu viện Asokārāma. Tăng đoàn đã cử Trưởng lão Indagutta, một vị A-la-hán có đại thần lực và đại oai lực, làm người giám sát công trình mới. Bất cứ công việc nào chưa hoàn thành, vị trưởng lão đều dùng thần lực của mình để hoàn thành. Như vậy, công việc xây dựng các tu viện đã hoàn tất trong ba năm. Trong cùng một ngày, tin tức từ tất cả các thành phố đã đến. Các vị quan báo cho vua: 'Tâu Đại vương, tám mươi bốn ngàn đại tu viện đã được hoàn thành.' Bấy giờ, đức vua đến gặp Tăng đoàn và hỏi: 'Thưa chư Tôn giả, con đã cho xây tám mươi bốn ngàn tu viện, con sẽ lấy xá-lợi từ đâu?' 'Thưa Đại vương, chúng tôi nghe nói có một nơi cất giữ xá-lợi, nhưng không biết rõ là ở đâu.' Đức vua cho phá bảo tháp ở Rājagaha (Vương Xá) nhưng không thấy xá-lợi, ngài cho xây lại như cũ. Ngài cùng với bốn chúng là Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ đi đến Vesālī. Ở đó cũng không tìm thấy, ngài đi đến Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ). Ở đó cũng không tìm thấy, ngài đi đến Rāmagāma. Tại Rāmagāma, các long vương không cho phá bảo tháp. Cuốc xẻng bổ vào bảo tháp đều bị vỡ tan tành. Như vậy, ở đó cũng không tìm thấy, ngài đi đến Allakappa, Pāvā và Kusinārā, phá tất cả các bảo tháp nhưng không tìm thấy xá-lợi, ngài cho xây lại như cũ rồi trở về Rājagaha. Ngài triệu tập bốn chúng lại và hỏi: 'Có ai từng nghe nói về nơi cất giữ xá-lợi ở đâu không?' Bấy giờ, có một vị trưởng lão một trăm hai mươi tuổi nói: 'Tôi không biết nơi cất giữ xá-lợi ở đâu, nhưng ông nội của tôi là một vị trưởng lão, khi tôi lên bảy tuổi, đã bảo tôi cầm giỏ hoa và nói: 'Này Sa-di, hãy đến đây, ở giữa bụi cây kia có một bảo tháp bằng đá. Chúng ta hãy đến đó.' Sau khi đến và cúng dường, ngài nói: 'Này Sa-di, nên ghi nhớ nơi này.' Tâu Đại vương, tôi chỉ biết có vậy.' Đức vua nói: 'Chính là nơi này,' rồi cho người dọn dẹp bụi rậm, dời bảo tháp bằng đá và đất đi, và thấy một nền đất bằng vữa. Sau đó, ngài cho dời vữa và gạch đi, và lần lượt đi xuống một căn hầm, ngài thấy cát bằng bảy báu và những người máy bằng gỗ cầm gươm đang chuyển động. Ngài cho gọi các thuộc hạ dạ-xoa đến làm lễ cúng dường nhưng vẫn không thể vào trong. Ngài bèn khấn vái chư thiên: 'Tôi lấy những xá-lợi này để tôn trí trong tám mươi bốn ngàn tu viện và làm lễ cúng dường. Xin chư thiên đừng gây trở ngại cho tôi.' Vua trời Sakka, trong khi đi tuần du, thấy vậy bèn gọi Vissakamma đến và nói: 'Này con, vua Dhammāsoka muốn lấy xá-lợi và đã xuống hầm. Hãy đi đến đó và dẹp những người máy bằng gỗ đi.' Vị ấy hóa thành một cậu bé nhà quê có năm chỏm tóc, tay cầm cung, đến đứng trước mặt vua và nói: 'Tâu Đại vương, con sẽ dẹp chúng.' 'Hãy dẹp đi, con trai.' Vị ấy lấy một mũi tên và bắn trúng ngay khớp nối, tất cả đều tan rã. Bấy giờ, đức vua lấy chìa khóa và ấn tín được buộc ở móc treo. Ngài thấy một phiến ngọc có khắc chữ: 'Trong tương lai, các vị vua nghèo khó, hãy lấy viên ngọc này để cúng dường xá-lợi.' Ngài nổi giận vì bị gọi là vua nghèo khó, cho rằng không nên nói như vậy với một vị vua như mình. Sau nhiều lần cố gắng, ngài mở được cửa và bước vào trong nhà. Những ngọn đèn được thắp từ hơn hai trăm mười tám năm trước vẫn đang cháy. Những đóa hoa sen xanh như vừa mới được hái và cắm vào lúc đó. Thảm hoa như vừa mới được trải ra lúc đó. Các loại hương liệu như vừa mới được nghiền và đặt ở đó. Đức vua cầm một tấm vàng và đọc: 'Trong tương lai, một hoàng tử tên là Piyadāsa sẽ giương lọng lên và trở thành một vị vua chánh pháp tên là Asoka. Vị ấy sẽ phân phát những xá-lợi này.' Ngài nói: 'Trưởng lão Mahākassapa đã thấy trước được ta,' rồi gập tay trái lại và vỗ vào bằng tay phải. Ngài chỉ để lại một ít xá-lợi ở nơi đó để thờ cúng, lấy tất cả số xá-lợi còn lại, đóng cửa hầm xá-lợi lại như cách đã đóng trước đây, cho làm lại mọi thứ như cũ, và xây một bảo tháp bằng đá ở trên. Ngài đã tôn trí xá-lợi trong tám mươi bốn ngàn tu viện. Một ngày nọ, đức vua đến tu viện, đảnh lễ Tăng đoàn và ngồi xuống một bên. Ngài hỏi: 'Thưa chư Tôn giả, nếu con, người đã chi ra chín mươi sáu koṭi tiền và cho xây tám mươi bốn ngàn tu viện cùng với bảo tháp, mà vẫn không phải là người thừa tự, thì ai mới là người thừa tự?' 'Thưa Đại vương, ngài là người thí chủ cúng dường tứ vật dụng. Người nào cho con trai và con gái của mình xuất gia, người đó mới được gọi là người thừa tự trong giáo pháp.' Khi nghe vậy, vua Asoka, mong muốn trở thành người thừa tự trong giáo pháp, nhìn thấy hoàng tử Mahinda đang đứng gần đó và hỏi: 'Này con, con có thể xuất gia được không?' Hoàng tử vốn đã có ý muốn xuất gia, khi nghe lời vua cha nói, vô cùng vui mừng và thưa: 'Tâu phụ hoàng, con sẽ xuất gia. Xin hãy cho con xuất gia để phụ hoàng trở thành người thừa tự trong giáo pháp.' Lúc đó, công chúa Saṅghamittā cũng đang đứng ở nơi ấy. Thấy nàng, ngài hỏi: 'Này con gái, con cũng có thể xuất gia được không?' Nàng đáp: 'Thưa phụ hoàng, rất tốt ạ,' và đã chấp thuận. Đức vua, được lòng các con, lòng đầy hoan hỷ, đến gặp Tăng đoàn và thưa: 'Thưa chư Tôn giả, xin hãy cho các con của con xuất gia và làm cho con trở thành người thừa tự trong giáo pháp.' Tăng đoàn đã chấp thuận lời của đức vua và cho hoàng tử xuất gia với Trưởng lão Moggaliputtatissa làm thầy tế độ và Trưởng lão Mahādeva làm thầy giáo thọ. Trưởng lão Majjhantika là thầy giáo thọ trong lễ cụ túc giới của ngài. Ngay tại giới đàn cụ túc, ngài đã đắc quả A-la-hán cùng với các tuệ phân tích. Đối với công chúa Saṅghamittā, thầy giáo thọ của nàng là Trưởng lão ni Āyupālā, và thầy tế độ là Trưởng lão ni Dhammapālā. Đức vua đã làm rạng rỡ Phật pháp bằng nhiều cách. Với sự giúp đỡ của Trưởng lão Moggaliputtatissa, ngài đã trục xuất sáu mươi ngàn kẻ theo tà kiến, vô giới hạnh ra khỏi Phật pháp và hoàn tất cuộc kết tập Tam tạng lần thứ ba. Được biết, tại cuộc kết tập đó, số lượng Tỳ-khưu và Tỳ-khưu-ni là bao nhiêu? Đã được nói rằng.

12.

12.

තස්මිං සමාගමෙ ආසුං, අසීතිභික්ඛුකොටියො;

අහෙසුං සතසහස්සානි, තෙසු ඛීණාසවා යතී.

Trong cuộc hội họp ấy, đã có tám mươi koṭi vị tỳ khưu; trong số ấy, đã có một trăm ngàn vị tu sĩ đã đoạn tận các lậu hoặc.

13.

13.

නවුතිසතසහස්සානි, අහූ භික්ඛුණියො තහිං;

ඛීණාසවා සික්ඛුණියො, සහස්සං ආසු තාසු චාති.

Đã có chín mươi trăm ngàn vị tỳ khưu ni ở nơi ấy; và trong số các vị ấy, đã có một ngàn vị tỳ khưu ni đã đoạn tận các lậu hoặc.

එවං [Pg.162] සො අසොකො ධම්මරාජා සකලජම්බුදීපෙ අග්ගරාජා හුත්වා බුද්ධසාසනං සොභෙන්තො විහාසි. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන මහාවංසෙ වුත්තොති. වුත්තඤ්හි.

Như vậy, vị Pháp vương Asoka ấy, sau khi đã trở thành vị vua tối cao ở toàn cõi Jambudīpa, đã sống làm rạng rỡ giáo pháp của đức Phật. Đây là phần tóm lược ở đây, còn phần chi tiết đã được nói đến trong Mahāvaṃsa (Đại Sử). Quả thật đã được nói rằng.

14.

14.

සම්පුණ්ණත්තා අයං තිස්සො, චෙතනායො මධුප්පදො;

සබ්බත්ථ සබ්බදා සබ්බ, සම්පත්තිමභිසම්භුණීති.

Này người dâng mật ong, do sự viên mãn của ba tác ý này, vị ấy sẽ đạt được tất cả sự thành tựu ở mọi nơi, mọi lúc.

මජ්ඣිමො පන වාණිජො අත්තනො පාරවාදිදොසෙන පරසමුද්දෙ ලඞ්කායං නිබ්බත්ති. තස්සෙවං කථාපටිපාටි වෙදිතබ්බා. තම්බපණ්ණිදීපෙ කිර මුටසීවො නාම රාජා සට්ඨිවස්සානි රජ්ජං කාරෙසි, තස්ස පුඤ්ඤපඤ්ඤාගුණොපෙතා අඤ්ඤමඤ්ඤං හිතෙසිනො දස පුත්තා අහෙසුං. ද්වෙ ච ධීතරො. සබ්බෙ තෙ සමග්ගා සම්මොදමානා වසන්ති. අථාපරස්මිං සමයෙ අමච්චා මුටසීවරඤ්ඤෙ කාලකතෙ දෙවානංපියතිස්සකුමාරං අභිසිඤ්චිංසු, අභිසෙකසමකාලමෙවස්ස අනෙකානි අච්ඡරියානි අහෙසුං. තානි පකාසෙන්තා මහාවංසකථාචරියා ආහංසු.

Vị thương gia ở giữa, do lỗi lầm về việc phỉ báng người khác của mình, đã tái sanh ở Laṅkā bên kia bờ đại dương. Trình tự câu chuyện của vị ấy nên được biết như sau. Tương truyền rằng, ở hòn đảo Tambapaṇṇi, một vị vua tên là Muṭasīva đã trị vì vương quốc trong sáu mươi năm. Vị ấy có mười người con trai, được phú bẩm các đức tánh về phước báu và trí tuệ, và luôn mong cầu điều tốt lành cho nhau. Và có hai người con gái. Tất cả các vị ấy sống hòa hợp và hoan hỷ. Rồi vào một thời gian sau, khi vua Muṭasīva băng hà, các vị quan đại thần đã làm lễ đăng quang cho hoàng tử Devānaṃpiyatissa. Ngay vào lúc lễ đăng quang của vị ấy, nhiều điều kỳ diệu đã xảy ra. Các vị luận sư của truyện Mahāvaṃsa, trong khi giải thích những điều ấy, đã nói rằng.

15.

15.

දෙවානංපියතිස්සොති, විස්සුතො දුතියො සුතො;

තෙසු භාතුසු සබ්බෙසු, පුඤ්ඤපඤ්ඤාධිකො අහු.

Người con trai thứ hai, nổi danh là Devānaṃpiyatissa, trong tất cả các anh em ấy, là người vượt trội hơn về phước báu và trí tuệ.

16.

16.

දෙවානංපියතිස්සො සො, රාජාසි පිතුඅච්චයෙ;

තස්සාභිසෙකෙන සමං, බහූනච්ඡරියානහූ.

Vị Devānaṃpiyatissa ấy đã trở thành vua sau khi phụ thân băng hà. Cùng lúc với lễ đăng quang của vị ấy, nhiều điều kỳ diệu đã xảy ra.

17.

17.

ලඞ්කාදීපම්හි සකලෙ, නිධයො රතනානිච;

අන්තොඨිතානි උග්ගන්ත්වා, පථවීතලමාරුහුං.

Trên toàn thể hòn đảo Laṅkā, các kho tàng và châu báu được chôn giấu bên trong đã trồi lên và nổi lên trên mặt đất.

18.

18.

ලඞ්කාදීපසමීපම්හි, භින්නනාවා ගතානි ච;

තත්‍ර ජාතානි ච ථලං, රතනානි සමාරුහුං.

Ở gần hòn đảo Laṅkā, các loại châu báu từ những chiếc tàu bị đắm chìm, và các loại châu báu được sanh ra ở đó, đã dâng lên trên đất liền.

19.

19.

ඡාතපබ්බතපාදම්හි, තිස්සො ච වෙළුයට්ඨියො;

ජාතා රථපතොදෙන, සමානා පරිමාණතො.

Tại chân núi Chāta, ba thân tre đã mọc lên, có kích thước tương đương với cây gậy thúc xe.

20.

20.

තාසු [Pg.163] එකා ලතායට්ඨි, රජතාභා තහිං ලතා;

සුවණ්ණවණ්ණා රුචිරා;

දිස්සන්තෙතා මනොරමා.

Trong số ấy, một thân là thân dây leo, có ánh bạc. Trên đó, các dây leo có màu vàng óng ánh, rực rỡ. Chúng trông thật đẹp đẽ.

21.

21.

එකා කුසුමයට්ඨීතු;

කුසුමානි තහිංපන;

නානානි නානාවණ්ණානි;

දිස්සන්තෙතිඵුටානි ච.

Một thân là thân hoa. Và trên đó, các đóa hoa đủ loại, đủ màu sắc, hiện ra đang nở rộ.

22.

22.

එකා සකුණයට්ඨී තු, තහිංපක්ඛිමිගා බහූ;

නානා ච නානාවණ්ණා ච, සජීවාවිය දිස්සරෙ.

Một thân là thân chim muông. Trên đó có nhiều loài chim và thú, đủ loại và đủ màu sắc, trông như còn sống.

23.

23.

හයගජරථා මලක්‍යා, වලයඞ්ගුලිවෙඨකා චෙව;

කකුධඵලා පාකතිකා, ඉච්චෙ තා අට්ඨ ජාතියා.

Ngựa, voi, xe, quả āmalaka, vòng tay, nhẫn, quả kakudha, và loại thông thường; đây là tám loại (ngọc trai).

24.

24.

මුත්තා සමුද්දා උග්ගන්ත්වා;

තීරෙ වට්ටිවියට්ඨිතා;

දෙවානංපියතිස්සස්ස;

සබ්බං පුඤ්ඤවිජම්භිතං.

Ngọc trai từ biển dâng lên, đứng trên bờ như một hàng rào. Tất cả (những điều này) là sự biểu hiện phước báu của vua Devānaṃpiyatissa.

25.

25.

ඉන්දනීලං වෙළුරියං, ලොහිතඞ්කමණී චි මෙ;

රතනානි පනෙ තානි, මුත්තා තා තාච යට්ඨියො;

සත්තාහබ්භන්තරෙයෙව, රඤ්ඤො සන්තිකමාහරුංති.

Ngọc lam bảo, ngọc lưu ly, và hồng ngọc; những loại châu báu ấy, các loại ngọc trai ấy và các thân cây ấy, chỉ trong vòng bảy ngày, đã được mang đến trước sự hiện diện của đức vua.

තෙන ච සමයෙන දෙවානංපියතිස්සමහාරාජා ච අසොකො ධම්මරාජා ච අද්දිට්ඨසහායා හොන්ති. තස්මා සො එතානි රතනානි ච අඤ්ඤානි බහූනි උපායනානි මම සහායස්ස දෙථාති ධම්මාසොකමහානරින්දස්ස පණ්ණාකාරත්ථාය පෙසෙසි. සොපි තං දිස්වා පසීදිත්වා පඤ්චරාජකකුධභණ්ඩානි ච අඤ්ඤඤ්ච බහුපණ්ණාකාරඤ්ච අභිසෙකත්ථාය පෙසෙසි. මය්හං සහායං අභිසෙකං කරොන්තූති. න කෙවලඤ්චෙතං ආමිසපණ්ණාකාරං. ඉමං කිර ධම්මපණ්ණාකාරම්පි පෙසෙසි.

Và vào thời điểm ấy, đại vương Devānaṃpiyatissa và Pháp vương Asoka là những người bạn chưa từng gặp mặt nhau. Do đó, vị ấy (Devānaṃpiyatissa) đã gửi những châu báu này và nhiều tặng phẩm khác làm quà cho đại vương Dhammāsoka, với ý nghĩ rằng: 'Hãy dâng những thứ này cho người bạn của ta.' Vị vua ấy (Asoka) cũng vậy, sau khi nhìn thấy các món quà, đã hoan hỷ và gửi năm món thuộc vương vị, cùng nhiều tặng phẩm khác cho lễ đăng quang, với ý nghĩ rằng: 'Mong họ hãy làm lễ đăng quang cho người bạn của ta.' Không chỉ có món quà vật chất này, tương truyền rằng, vị ấy cũng đã gửi món quà Pháp bảo này.

26.

26.

අහං බුද්ධංච ධම්මංච;

සංඝංච සරණං ගතො;

උපසකත්තං වෙදෙසිං;

සක්‍යපුත්තස්ස සාසනෙ.

Ta đã đi đến quy y Phật, Pháp, và Tăng. Ta đã tuyên bố là một người cận sự nam trong giáo pháp của đấng Thích Tử.

27.

27.

ඉමෙසු තීසු වත්ථූසු;

උත්තමෙසු නරුත්තම;

චිත්තං පසාදයිත්වාන, සද්ධාය සරණං වජාති.

Này bậc tối thắng trong loài người, trong ba đối tượng tối thượng này, sau khi đã làm cho tâm ý trong sạch, hãy với lòng tin mà đi đến quy y.

අමච්චා [Pg.164] පුන ලඞ්කමාගම්ම රාජානං අභිසිඤ්චිංසු, තෙන ඛො පන සමයෙන මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො කත්ථ නුඛො අනාගතෙ සාසනං සුප්පතිට්ඨිතං භවෙය්‍යාති උපපරික්ඛන්තො පච්චන්තිමෙ සුප්පතිට්ඨිතං භවිස්සතීති ඤත්වා තෙ තෙ ථෙරෙ තත්ථ තත්ථ පෙසෙත්වා මහාමහින්දත්ථෙරං ගන්ත්වා තම්බපණ්ණිදීපං පසාදෙහීති නියොජෙසි, සක්කො ච දෙවානමින්දො මහාමහින්දත්ථෙරං උපසංකමිත්වා කාලකතො භන්තෙ මුටසීවො රාජා. ඉදානි දෙවානංපියතිස්සමහාරාජා රජ්ජං කාරෙති. සම්මාසම්බුද්ධෙන ච තුම්හෙ බ්‍යාකතා අනාගතෙ මහින්දො නාම භික්ඛු තම්බපණ්ණිදීපං පසාදෙස්සතීති. තස්මා තිහ ඛො භන්තෙ කාලො දීපවරං ගමනාය, අහම්පි සහායො භවිස්සාමීති, ථෙරො තස්ස වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා අත්තසත්තමො චෙතියපබ්බතවිහාරතො වෙහාසං උප්පතිත්වා අනුරාධපුරස්ස පුරත්ථිමදිසාය මිස්සකපබ්බතෙ පතිට්ඨහි, ඉමං එතරහි චෙතියපබ්බතොතිපි සඤ්ජානන්ති. තදා තම්බපණ්ණියං උස්සවදිවසො හොති, රාජා ඡණං කරොථාති අමච්චෙ ආණාපෙත්වා චත්තාළීසසහස්සපුරිසෙහි පරිවාරිතො නගරම්හා නික්ඛමිත්වා මිස්සකපබ්බතං පායාසි මිගවං කීළිතුකාමො. අථ තස්මිං පබ්බතෙ අධිවත්ථා එකා දෙවතා රඤ්ඤො ථෙරෙ දස්සෙස්සාමීති රොහිතමීගවණ්ණෙන අවිදූරෙ තිණපණ්ණානි ඛාදමානා විය චරති, රාජා අයුත්තං දානි පමත්තං විජ්ඣිතුංති ජියං පොඨෙසි, මිගො අම්බත්ථලමග්ගං ගහෙත්වා පලායිතුං ආරභි, රාජා තං අනුබන්ධන්තො අම්බත්ථලමෙව අභිරුහි, මිගොපි ථෙරානං අවිදූරෙ අන්තරධායි, මහින්දත්ථෙරො රාජානං අවිදූරෙ ආගච්ඡන්ත මංයෙව රාජා පස්සතු, මා ඉතරෙති අධිට්ඨහිත්වා තිස්ස තිස්ස ඉතො එහීති ආහ, රාජා තං සුත්වා චින්තෙසි. ඉමස්මිං තම්බපණ්ණිදීපෙ ජාතො මං තිස්සොති නාමං ගහෙත්වා ආලපිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. අයං පන ඡින්නභින්නපටධරො භණ්ඩුකාසාව වසනො මං නාමෙනා ලපති, කො නුඛො යං භවිස්සති මනුස්සො අමනුස්සො වාති. ථෙරො ආහ.

Các vị quan lại trở về Laṅkā và làm lễ đăng quang cho nhà vua. Vào lúc bấy giờ, trưởng lão Moggaliputtatissa, trong khi xem xét giáo pháp sẽ được thiết lập vững chắc ở đâu trong tương lai, đã biết rằng giáo pháp sẽ được thiết lập vững chắc ở vùng biên địa. Ngài đã phái các vị trưởng lão đến những nơi ấy và đến gặp trưởng lão Mahāmahinda, giao phó rằng: "Hãy làm cho đảo Tambapaṇṇi được trong sạch." Và Sakka, vua của chư thiên, đã đến gặp trưởng lão Mahāmahinda và nói: "Bạch ngài, vua Muṭasīva đã băng hà. Nay, đại vương Devānaṃpiyatissa đang trị vì. Và ngài đã được Đức Chánh Đẳng Giác thọ ký rằng: 'Trong tương lai, một vị tỳ khưu tên là Mahinda sẽ làm cho đảo Tambapaṇṇi được trong sạch.' Vì vậy, bạch ngài, đây là thời điểm để đi đến hòn đảo tuyệt vời ấy. Con cũng sẽ là người bạn đồng hành." Trưởng lão, sau khi chấp nhận lời của vị ấy, cùng với sáu vị khác, đã bay lên không trung từ tu viện Cetiyapabbata và hạ xuống núi Missaka ở phía đông của Anurādhapura. Nơi này ngày nay cũng được biết đến là Cetiyapabbata. Khi ấy, ở Tambapaṇṇi đang là ngày lễ hội. Nhà vua, sau khi ra lệnh cho các quan "Hãy tổ chức lễ hội", đã cùng với bốn mươi ngàn người tùy tùng rời khỏi thành phố và đi đến núi Missaka với ý muốn đi săn. Bấy giờ, một vị thiên ngự trên ngọn núi ấy, với ý định "Ta sẽ chỉ cho nhà vua thấy các vị trưởng lão", đã hiện ra dưới hình dạng một con nai màu đỏ, đi lại gần đó như đang ăn cỏ và lá. Nhà vua nghĩ rằng: "Bây giờ không thích hợp để bắn một con vật đang lơ đãng", và búng dây cung. Con nai bắt đầu chạy trốn theo con đường Ambathala. Nhà vua, đuổi theo nó, đã leo lên chính Ambathala. Con nai cũng biến mất ở gần các vị trưởng lão. Trưởng lão Mahinda, thấy nhà vua đang đến gần, đã chú nguyện rằng: "Mong rằng nhà vua chỉ thấy ta, không thấy những người khác", và nói: "Tissa, Tissa, hãy lại đây." Nhà vua nghe vậy liền suy nghĩ: "Trên đảo Tambapaṇṇi này, không có ai sinh ra ở đây có khả năng gọi ta bằng tên Tissa. Vậy mà người này, mặc y phục rách nát, đầu cạo trọc, mặc y ca-sa, lại gọi ta bằng tên. Người này là ai, là người hay phi nhân?" Trưởng lão nói.

28.

28.

සමණා [Pg.165] මයං මහාරාජ, ධම්මරාජස්ස සාවකා;

තවෙව අනුකම්පාය, ජම්බුදීපා ඉධාගතාති.

"Tâu đại vương, chúng tôi là những sa-môn, là đệ tử của Đức Pháp Vương. Chính vì lòng bi mẫn đối với ngài, chúng tôi đã từ Jambudīpa đến đây."

රාජා ධම්මාසොකනරින්දෙන පෙසිතසාසනානුසාරෙන අනුස්සරමානො අය්‍යා නුඛො ආගතාති තාවදෙව ආයුධං නික්ඛිපිත්වා එකමන්තං නිසීදි සම්මොදනීයං කථං කථයමානො සාරණීයං කථං කුරුමානො. තස්මිං තානිපි චත්තාළීසපුරිසසහස්සානි ආගන්ත්වා තං පරිවාරෙසුං, තදා ථෙරො ඉතරෙපි ජනෙ දස්සෙසි, රාජා දිස්වා ඉමෙ කදා ආගතාති පුච්ඡි, මයා සද්ධිංයෙව මහාරාජාති. ඉදානි පන ජම්බුදීපෙ අඤ්ඤෙපි එවරූපා සමණා සන්තීති. මහාරාජ එතරහි ජම්බුදීපො කාසාවපජ්ජොතො ඉසිවාතපටිවාතො, තස්මිං.

Nhà vua, nhớ lại theo thông điệp được vua Dhammāsoka gửi đến, nghĩ rằng: "Chắc hẳn các bậc tôn quý đã đến", liền đặt vũ khí xuống và ngồi sang một bên, nói những lời chào hỏi thân thiện và trao đổi những lời thăm hỏi. Khi ấy, bốn mươi ngàn người kia cũng đã đến và vây quanh ngài. Bấy giờ, trưởng lão cũng cho hiện ra những người khác. Nhà vua thấy vậy liền hỏi: "Những vị này đến khi nào?" "Cùng với tôi, tâu đại vương." "Hiện nay, ở Jambudīpa có những vị sa-môn nào khác giống như vậy không?" "Tâu đại vương, hiện nay Jambudīpa rực sáng bởi y ca-sa, thoang thoảng hương vị của các bậc ẩn sĩ. Ở đó,"

29.

29.

තෙවිජ්ජා ඉද්ධිප්පත්තා ච, චෙතොපරිඤ්ඤකොවිදා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, බහූ බුද්ධස්ස සාවකාති.

"Có nhiều vị đệ tử của Đức Phật là những bậc A-la-hán, lậu tận, đạt tam minh và thần thông, thông thạo về tha tâm thông."

රාජා තං සුත්වා පසන්නො අහොසි, අථ ථෙරො රුක්ඛොපමාදිනා තස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ඤත්වා ධම්මං දෙසෙසි සනරාමරෙහි සාධුකාරං කාරයමානො. තෙන වුත්ථං.

Nhà vua nghe vậy, lòng rất hoan hỷ. Bấy giờ, trưởng lão, sau khi biết được sự thông minh của nhà vua qua ví dụ về cây cối và các thứ khác, đã thuyết pháp, khiến cho cả người và trời đều tán thán "Lành thay!". Do đó, có lời nói rằng:

30.

30.

පණ්ඩිතොති විදිත්වාන, චුල්ලහත්ථිපදොපමං;

සුත්තන්තං දෙසයී ථෙරො, මහීපස්ස මහාමති.

"Vị trưởng lão đại trí, sau khi biết nhà vua là người có trí tuệ, đã thuyết giảng kinh Tiểu Dụ Dấu Chân Voi cho vị vua chúa."

දෙසනාපරියොසානෙ සො සද්ධිං තෙහි නරෙහි චත්තාළීසසහස්සෙහි සරණෙසු පතිට්ඨහීති. අථස්ස රාජා ස්වෙ භන්තෙ මම ගෙහෙ භික්ඛං ගණ්හාථාති යාචිත්වා ගන්ත්වා නගරඤ්ච රාජගෙහඤ්ච අලඞ්කරිත්වා ථෙරෙ නිසීදාපෙත්වා පණීතෙනාහාරෙන පරිවිසිත්වා අනුළාදෙවිප්පමුඛාහි පඤ්චසතඉත්ථීහි සද්ධිං එකමන්තං නිසීදි. අථ ථෙරො ධම්මරතන වස්සං වස්සාපෙසි. තතො [Pg.166] තා පඤ්චසතඉත්ථියො සොතාපත්තිඵලං පාපුණිංසු. තතො හත්ථිසාලායං සහස්සං, නන්දනවනෙ සහස්සංති එවං දුතියදිවසෙ අඩ්ඪතෙය්‍යානි පාණසහස්සානි සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාපෙසි. තතියදිවසෙ අඩ්ඪනවප්පමාණං පාණසහස්සංති එවං අනෙකසතානං අනෙකසහස්සානං අනෙකසත සහස්සානං ධම්මා මතං පායෙසි. වුත්තඤ්හි.

Vào cuối bài pháp, nhà vua cùng với bốn mươi ngàn người ấy đã an trú trong tam quy. Bấy giờ, nhà vua thỉnh cầu ngài: "Bạch ngài, ngày mai xin hãy thọ thực tại nhà của con", rồi ra về, trang hoàng thành phố và hoàng cung, mời các vị trưởng lão an tọa và dâng cúng thực phẩm hảo hạng. Nhà vua cùng với năm trăm phụ nữ do hoàng hậu Anuḷā dẫn đầu ngồi sang một bên. Bấy giờ, trưởng lão đã làm cho cơn mưa pháp bảo tuôn xuống. Khi ấy, năm trăm phụ nữ ấy đã chứng đắc quả Tu-đà-hoàn. Sau đó, một ngàn người ở chuồng voi, một ngàn người ở vườn Nandana, như vậy vào ngày thứ hai, ngài đã giúp hai ngàn năm trăm chúng sinh an trú trong quả Tu-đà-hoàn. Vào ngày thứ ba, (ngài giúp) tám ngàn năm trăm chúng sinh. Như vậy, ngài đã cho nhiều trăm, nhiều ngàn, nhiều trăm ngàn chúng sinh uống vị cam lồ của chánh pháp. Thật vậy, có lời nói rằng:

31.

31.

මහාමහින්දසුරියො, ලඞ්කාවෙහාසමජ්ඣගො;

බොධනෙය්‍යම්බුජෙ කාසි, විකාසං ධම්මරංසිනා.

"Mặt trời Mahāmahinda, đi vào giữa bầu trời Laṅkā, đã làm cho những đóa sen cần được giác ngộ nở rộ bằng những tia sáng chánh pháp."

32.

32.

මහාමහින්දචන්දො සො, ලඞ්කාවෙහාසමජ්ඣගො;

බොධෙසි ධම්මරංසීහි, වෙනෙය්‍යකුමුදාකරෙ.

"Mặt trăng Mahāmahinda ấy, đi vào giữa bầu trời Laṅkā, đã làm cho những đóa hoa súng cần được giáo hóa nở rộ bằng những tia sáng chánh pháp."

33.

33.

මහාමහින්දමෙඝො සො, වස්සං ධම්මම්බුවුට්ඨියා;

සාධූනං චිත්තබීජෙසු, ජනෙසි කුසලඞ්කුරෙති.

"Đám mây Mahāmahinda ấy, bằng cơn mưa nước chánh pháp, đã làm cho những mầm thiện nảy sinh trên những hạt giống tâm của các bậc thiện nhân."

අථ රාජා සුමනසාමණෙරෙන ධම්මාසොකස්ස හත්ථතො සම්මාසම්බුද්ධපරිභුත්තපත්තපූරධාතුයො ච සක්කස්ස සන්තිකා දක්ඛිණක්ඛකධාතුංච ආහරාපෙත්වා චෙතියපබ්බතෙ ථූපං ආදිංකත්වා සකලලඞ්කාදීපෙ යොජනෙ යොජනෙ ථූපානි කාරෙත්වා දක්ඛිණකධාතුං නිදහිත්වා ථූපාරාමථූපඤ්ච පතිට්ඨාපෙසි. අථ සඞ්ඝමිත්තාය ථෙරියා ආනීතං ජයමහාබොධිනො දක්ඛිණමහාසාඛං පතිට්ඨාපෙත්වා පූජං කාරෙසි. සබ්බො පනෙත්ථ කථාවිත්ථරො මහාවංසතො වෙදිතබ්බො.

Bấy giờ, nhà vua đã cho sa-di Sumana mang về các xá-lợi đầy bát mà Đức Chánh Đẳng Giác đã dùng từ tay vua Dhammāsoka, và xá-lợi xương đòn bên phải từ chỗ của Sakka. Bắt đầu bằng việc xây một bảo tháp ở Cetiyapabbata, ngài đã cho xây các bảo tháp ở mỗi do-tuần trên toàn đảo Laṅkā, đã tôn trí xá-lợi xương đòn bên phải và thiết lập bảo tháp Thūpārāma. Bấy giờ, ngài đã cho trồng cành lớn bên phải của cây Đại Bồ Đề Chiến Thắng do trưởng lão ni Saṅghamittā mang đến và cử hành lễ cúng dường. Toàn bộ câu chuyện chi tiết ở đây nên được hiểu từ Mahāvaṃsa.

34.

34.

පාරවාදිකදොසෙන, ජාතෙවං පරසාගරෙ;

පත්තානුමොදනා එවං, ලඞ්කායං ආසි ඉස්සරො.

"Do lỗi lầm của những người theo ngoại đạo, đã sinh ra như vậy ở biển cả bên kia; sự tùy hỷ phước báu như vậy đã là điều tối thượng ở Laṅkā."

35.

35.

පාපම්පි එවං ඵලතීති මන්ත්වා,ඤත්වාන පුඤ්ඤස්ස ඵලං ඉදන්ති;

භො යොනිසො කුබ්බථ පුඤ්ඤකම්මෙ,ගන්ත්වාන යෙ යත්ථ න සොචයන්තීති.

Nghĩ rằng: ‘Việc ác cũng trổ quả như vậy’, và biết rằng: ‘Đây là quả của phước thiện’, này các người, hãy khéo tác ý làm các công đức, là những việc mà sau khi đã đi đến nơi ấy, họ sẽ không còn sầu muộn.

තෙභාතිකමධුවාණිජකානං වත්ථුං අට්ඨමං.

Câu chuyện về ba anh em người buôn mật ong là thứ tám.

39. බොධිරාජධීතුයා වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

39. Trong câu chuyện về con gái của đức vua Bodhi, đây là lời kể tuần tự.

භගවති පරිනිබ්බුතෙ ලඞ්කායං සාසනෙ සුප්පතිට්ඨිතෙ තත්ථ හකුරෙළීති එකො ගාමො අහොසි, තත්ථෙකා දාරිකා ගාමාදාරිකාහි සද්ධිං තත්ථ තත්ථ කීළන්තී විහරති, තදා ගාමසමීපෙ මහාසොබ්භං හොති. තත්ථෙකො මරුත්ථරුක්ඛො සබ්බදා පාළිඵුල්ලොව තිට්ඨති. මනුස්සා බුද්ධපූජනත්ථං පුප්ඵානි විචිණන්තා උදකං ඔගහෙත්වා රුක්ඛමභිරුය්හ පුප්ඵානි ඔචිණන්ති, කුමාරිකා තෙ දිස්වා මනුස්සා සුඛෙන ගන්ත්වා පුප්ඵානි ඔචිණන්තූති එකං සුක්ඛපාලිභද්දදණ්ඩකං ආහරිත්වා සෙතුං කත්වා ඨපෙසි, තතො පට්ඨාය මනුස්සා තෙනගන්ත්වා පුප්ඵානි ඔචිණන්ති. අථ සා තතො චුතා තෙනෙව කුසලකම්මෙන ජම්බුදීපෙ පාටලිපුත්තනගරෙ සොමදත්තරඤ්ඤො ධීතා හුත්වා නිබ්බත්ති, උත්තමරූපධරා දෙවච්ඡරපටිභාගා අහොසි. මාතාපිතරො පනස්සා බොධිරාජකුමාරිකාති වොහරිංසු. පුබ්බෙ කතසෙතුආනුභාවෙන තස්සා සුවීරකො නාමෙකො ආකාසගාමී සින්ධවපොතකො නිබ්බත්ති. රාජධීතුයා පන පිතා බුද්ධමාමකො ධම්මමාමකො සඞ්ඝමාමකො හුත්වා මහන්තං පුඤ්ඤං පසවන්තො සින්ධවපොතකං දිස්වා පුඤ්ඤකරණස්ස මෙ සහායො ලද්ධොති තුට්ඨමානසො අස්සං අභිරුහිත්වා දිවසස්ස තික්ඛත්තුං ගන්ත්වා මහාබොධිං [Pg.168] වන්දති. රාජධීතා නං දිස්වා පිතුසන්තිකං ගන්ත්වා අභිණ්හං තාත කුහිං ගච්ඡසීති පුච්ඡි. රාජා න කිඤ්චි කථෙසි, අථ සා පුනප්පුනං පිතරං නිබන්ධන්තී පුච්ඡි. තතො රාජා තස්සාවි කරොන්තො එවමාහ.

Sau khi đức Thế Tôn nhập Niết Bàn, trong khi giáo Pháp được thiết lập vững vàng ở Laṅkā, ở nơi ấy có một ngôi làng tên là Hakureḷī. Tại đấy, có một cô bé sống bằng cách vui đùa đây đó cùng với các bé gái trong làng. Vào lúc ấy, ở gần làng có một cái hố lớn. Ở nơi ấy, có một cây maruttha luôn luôn đứng vững với hoa nở rộ. Những người đi tìm hoa để cúng dường đức Phật, sau khi lội xuống nước và trèo lên cây, họ đã hái hoa. Cô bé trông thấy họ, với ý nghĩ: ‘Mong rằng những người này đi đến và hái hoa được an vui,’ cô đã mang đến một khúc cây khô chắc chắn, làm thành cây cầu, rồi đặt ở đấy. Kể từ đó, những người ấy đã đi bằng con đường ấy và hái hoa. Về sau, cô bé mệnh chung khỏi nơi ấy, do thiện nghiệp ấy, đã được tái sanh ở cõi Diêm-phù-đề, tại thành Pāṭaliputta, làm con gái của đức vua Somadatta. Nàng có được sắc đẹp tuyệt trần, sánh như thiên nữ. Còn cha mẹ đã gọi nàng là công chúa Bodhirāja. Do năng lực của cây cầu đã được làm trước đây, một con ngựa giống Sindh biết đi trên hư không tên là Suvīraka đã sanh ra cho nàng. Về phần phụ thân của công chúa, sau khi là người có đức Phật là thân quyến, có giáo Pháp là thân quyến, có Tăng chúng là thân quyến, trong khi tạo được phước báu to lớn, sau khi nhìn thấy con ngựa giống Sindh, với tâm hoan hỷ nghĩ rằng: ‘Ta đã có được người bạn đồng hành trong việc làm phước,’ sau khi cỡi con ngựa ấy, vị ấy đi đến đảnh lễ cây Bồ-đề vĩ đại ba lần mỗi ngày. Công chúa nhìn thấy ông, đi đến gần phụ thân và hỏi rằng: ‘Thưa cha, cha thường đi đâu vậy?’ Đức vua đã không nói gì cả. Sau đó, cô bé đã hỏi, trong khi năn nỉ phụ thân nhiều lần. Bấy giờ, đức vua trong khi cho cô bé ấy biết đã nói như vầy.

1.

1.

අම්හාකං භගවා පුබ්බෙ, පූරෙන්තො දසපාරමී;

අදාසි සීසරත්තක්ඛි, මංසං ජීවිතමෙව ච.

Đức Thế Tôn của chúng ta, trong khi thực hành trọn vẹn mười pháp Ba-la-mật ở vào thời quá khứ, Ngài đã bố thí đầu, máu, mắt, thịt, và cả mạng sống.

2.

2.

පුත්තදාරෙ ච රජ්ජෙ ච, පත්වා පාරමිමත්ථකං;

අනප්පකප්පකොටීනං, ඛෙපෙත්වා කපිලවුයෙ.

Và (bố thí) con cái, vợ, và vương quốc, sau khi đã đạt đến đỉnh cao của các pháp Ba-la-mật, sau khi đã trải qua vô số ức kiếp ở tại thành Kapilavatthu.

3.

3.

සක්කරාජකුලෙ ජාතො, ලොකෙ අප්පටිපුග්ගලො;

සම්පත්තචක්කවත්තිත්තං, පහන්ත්වාන නරාධිපො.

Vị ấy đã sanh vào dòng dõi hoàng tộc Sakya, là bậc vô song ở trên đời. Vị vua của nhân loại, sau khi đã từ bỏ ngôi vị Chuyển Luân Vương đã đạt được.

4.

4.

දිස්වා නිමිත්තෙ චතුරො, නික්ඛම්ම අභිනික්ඛමං;

බොධිමූලමුපාගම්ම, නිසින්නො වජිරාසනෙ.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã xuất gia trong cuộc đại từ bỏ. Sau khi đi đến cội Bồ-đề, ngài đã ngồi trên tòa kim cương.

5.

5.

සහස්සබාහුං මාපෙත්වා, නානායුධසමාකුලං ;

මහාභීතිකරං වෙසං, කාළපබ්බතසාදිසං.

Sau khi đã hóa hiện ngàn cánh tay, đầy dẫy các loại vũ khí, với hình dạng gây kinh sợ khủng khiếp, giống như ngọn núi đen.

6.

6.

මාපෙත්වාන සමාරුය්හ, ගිරිමෙඛලවාරණං;

මාරසෙනං සමානෙත්වා, ආගතං මකරද්ධජං.

Sau khi đã hóa hiện và cỡi lên voi Girimekhala, sau khi đã mang theo đạo quân của Ma vương, vị có cờ hiệu makara đã đến.

7.

7.

පාරමිතාබලෙන තං, මාරසෙනං පලාපිය;

යත්ථාසීනො කිලෙසාරි, සහස්සං ඝාතයී ජිනො.

Bằng năng lực của các pháp Ba-la-mật, sau khi đã khiến đạo quân của Ma vương ấy phải tháo chạy, ở nơi ngài đã ngồi, bậc Chiến Thắng đã diệt trừ ngàn kẻ thù là các phiền não.

8.

8.

නයනං සුජලසෙකෙහි, සත්තාහං ජිනසෙවිතං;

පූජිතං දෙවබ්‍රහ්මෙහි, සිද්ධොරගනරාදිහි;

වන්දිතුං ජයබොධිංතං, ගච්ඡාමි සතතං අහං.

Cây Bồ-đề chiến thắng ấy, đã được bậc Chiến Thắng chăm sóc trong bảy ngày bằng việc tưới tẩm dòng nước trong lành từ đôi mắt, đã được chư Thiên, Phạm Thiên, các vị thành tựu, loài rắn, loài người, và các hàng chúng sanh khác cúng dường, ta luôn luôn đi đến để đảnh lễ.

9.

9.

උපාසති සදා ගන්ත්වා, යො නරො බොධිපාදපං;

ගන්ධොදදීපධූපාදි, නානාපූජාහි සාධුකං.

Người nào sau khi luôn luôn đi đến, hầu cận cây Bồ-đề một cách khéo léo bằng các vật cúng dường đa dạng như hương thơm, nước, đèn, và khói hương.

10.

10.

ස නරො නිරාමයො හොති, පච්චත්තෙ ච පරත්ථ ච;

පූජිතො මානිතො හොති, දීඝායු බලවා සුඛී.

Người ấy được không bệnh hoạn, ở trong đời này và ở trong đời sau. Vị ấy được cúng dường, được tôn trọng, được sống lâu, có sức mạnh, và được an lạc.

11.

11.

තදත්ථං පත්ථයන්තෙන, අත්ථකාමෙන ජන්තුනා;

උපාසනීයං සද්ධාය, නිච්චං තං බොධිපාදපංති.

Vì mục đích ấy, chúng sanh mong cầu lợi ích, mong mỏi điều ấy, nên hầu cận cây Bồ-đề ấy luôn luôn với đức tin.

තං සුත්වා කුමාරිකා පීතියා ඵුටසරීරා පිතරං වන්දිත්වා අහම්පි තාත ගච්ඡාමීති ආහ. රාජා පනස්සා උපද්දවභයෙන ගමනං න ඉච්ඡි. තතො සා යාවතතියං පිතරං යාචිත්වා රඤ්ඤා අනුඤ්ඤාතා. තතො පට්ඨාය පිතරා සද්ධිං සින්ධවමාරුය්හ බොධිං වන්දිතුං සතතං ගච්ඡති. අථාපරභාගෙ රාජා මරණමඤ්චෙ නිපන්නො චින්තෙසි. ධීතා මෙ නිරන්තරං බොධිඋපට්ඨානංගච්ඡති, එතිස්සා අනාගතෙ යංකිඤ්චි භයං උප්පජ්ජමානං තතො උප්පජ්ජති. තත්ථ මෙ කිං කාතබ්බන්ති. තතො සින්ධවං පක්කොසාපෙත්වා තස්ස කණ්ණමූලෙ මන්තෙන්තො එවමාහ, තාත මම ධීතා අභිණ්හං තව සහායං කත්වා බොධිං වන්දිතුං ගච්ඡති. තත්ථස්සා යංකිඤ්චි භයං භවෙය්‍ය. තං නප්පතිරූපං. තත්ථ ගමනාගමනෙ මම ධීතරං රක්ඛෙය්‍යාසීති තස්ස ධීතරං පටිපාදෙත්වා කාලමකාසි. තතො රාජධීතා පිතුසරීරකිච්චං කාරෙත්වා දිවසස්ස තික්ඛත්තුං අස්සමභිරුය්හ බොධිඋපට්ඨානං ගච්ඡති. මනුස්සා පනස්සා රූපසම්පත්තිං දිස්වා විම්හිතමානසා රාජාරහං වත නො ඉදං පණ්ණාකාරං දිට්ඨං. ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආචික්ඛිස්සාම. අප්පෙව නාම රාජා සො කිඤ්චි නො දදෙය්‍යාති චින්තෙත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා ඨිතා එවමාහංසු.

Sau khi nghe điều ấy, cô công chúa với thân thể tràn ngập niềm hoan hỷ, sau khi đảnh lễ phụ thân đã thưa rằng: ‘Thưa cha, con cũng sẽ đi.’ Tuy nhiên, đức vua do sợ hãi tai họa cho nàng nên đã không muốn việc đi ấy. Sau đó, cô bé sau khi đã thỉnh cầu phụ thân đến lần thứ ba, đã được đức vua cho phép. Kể từ đó, cô bé cùng với phụ thân, sau khi cỡi con ngựa giống Sindh, luôn luôn đi đến để đảnh lễ cây Bồ-đề. Về sau, đức vua nằm trên giường bệnh, đã suy nghĩ: ‘Con gái của ta đi đến hầu cận cây Bồ-đề không gián đoạn. Trong tương lai, bất cứ sự nguy hiểm nào sanh lên cho cô bé này, sẽ sanh lên từ nơi ấy. Ta phải làm gì ở đó đây?’ Sau đó, đức vua cho gọi con ngựa giống Sindh đến, trong khi thì thầm vào tai của nó, đã nói như vầy: ‘Này con, con gái của ta thường xuyên đi đến để đảnh lễ cây Bồ-đề, sau khi đã xem ngươi là bạn đồng hành. Ở nơi ấy, bất cứ sự nguy hiểm nào có thể có cho cô bé. Điều ấy là không thích hợp. Trong việc đi và đến ở nơi ấy, ngươi hãy bảo vệ con gái của ta.’ Sau khi đã giao phó con gái của mình cho nó, vị ấy đã qua đời. Sau đó, công chúa sau khi đã cho thực hiện các nghi thức tang lễ cho phụ thân, đã cỡi ngựa đi đến hầu cận cây Bồ-đề ba lần mỗi ngày. Tuy nhiên, những người kia sau khi nhìn thấy vẻ đẹp hoàn hảo của nàng, với tâm trí kinh ngạc (đã nghĩ): ‘Quả thật, tặng phẩm này được chúng ta nhìn thấy là xứng đáng với đức vua. Chúng ta sẽ đi đến và báo cho đức vua biết. Biết đâu đức vua ấy sẽ cho chúng ta vật gì đó.’ Sau khi suy nghĩ như vậy, họ đi đến gần đức vua, sau khi đảnh lễ, trong khi đang đứng, đã nói như vầy.

12.

12.

බොධිමණ්ඩං සමාගම්ම, අභිණ්හං තුට්ඨමානසා;

වන්දන්තී යාති කඤ්ඤෙකා, විජ්ජූව සිරියා ජලං.

Sau khi đi đến khuôn viên Bồ-đề, với tâm hoan hỷ thường xuyên, có một thiếu nữ đi đến và đảnh lễ, nàng tỏa sáng với vẻ rạng rỡ giống như tia chớp.

13.

13.

නීලධම්පිල්ලභාරා සා, විසාලායතලොචනා;

සොණ්ණදොලාභසවණා, සාමා සුභපයොධරා.

Nàng có mái tóc bện màu xanh sẫm, có đôi mắt to và rộng, có đôi tai giống như chiếc võng bằng vàng, có nước da ngăm đen, có bộ ngực xinh đẹp.

14.

14.

සතරංසීහි සම්මිස්ස, සඤ්ච්‍යාම්බුදසමාධරා;

තුඞ්ගනාසා නීලභමු, හාසභාසා මනොරමා.

Nàng hòa lẫn với trăm tia sáng, có đôi môi giống như đám mây được tích tụ, có mũi cao, có lông mày xanh sẫm, có nụ cười và lời nói làm vui thích tâm ý.

15.

15.

ඊදිසං [Pg.170] නො මහාරාජා, දිට්ඨපුබ්බං කුදාචනං;

එහි තස්සා සිරිංදෙව, බොධිමණ්ඩම්හි දක්ඛසීති.

Thưa đại vương, chúng tôi chưa từng nhìn thấy người như vậy vào bất cứ lúc nào. Thưa thiên tử, xin hãy đến, ngài sẽ nhìn thấy vẻ rạng rỡ của nàng ở tại khuôn viên Bồ-đề.

තං සුත්වා රාජා සවණසංසග්ගෙනෙව තාය පටිබද්ධචිත්තො චතුරඞ්ගිනිංසෙනං ගහෙත්වා රාජධීතරං බොධිවන්දනත්ථාය ආගතකාලෙ බහිපාකාරෙ සෙනං පරික්ඛිපාපෙත්වා ගණ්හථෙතන්ති මනුස්සෙ නියොජෙසි. තතො සෙනාපි තං ගහණසජ්ජා අට්ඨාසි. රාජධීතා තෙ දිස්වා සීඝං සින්ධවං උපසඞ්කමිත්වා තස්ස පිට්ඨියං නිසින්නා පණ්හියා සඤ්ඤං අදාසි. සො තං ගහෙත්වා වෙගෙන ආකාසං පක්ඛන්දි. සා පන දුන්නිසින්නභාවෙන අස්සස්ස වෙගං සන්ධාරෙතුමසක්කොන්තී අස්සපිට්ඨිතො පරිගලි. සින්ධවො රාජධීතරං පතමානං දිස්වා රාජොවාදං සරමානො වෙගෙනාගන්ත්වා තස්සා කෙසෙ ඩංසිත්වා උක්ඛිපිත්වා පතමානාය තස්සා පිට්ඨිංදත්වා නිසීදාපෙත්වා ආකාසෙන තං නෙත්වා පාටලිපුත්තනගරෙයෙව පතිට්ඨාපෙසි.

Nghe vậy, nhà vua chỉ do nghe nói mà đã quyến luyến nàng, bèn đem theo bốn binh chủng, vào lúc công chúa đến để đảnh lễ cây Bồ-đề, nhà vua cho quân lính bao vây ở bức tường ngoài và ra lệnh cho người bắt lấy nàng. Sau đó, quân lính cũng đã đứng sẵn sàng để bắt nàng. Công chúa thấy họ, liền nhanh chóng đến gần con tuấn mã, ngồi trên lưng nó rồi dùng gót chân ra hiệu. Con tuấn mã mang nàng bay vút lên không trung với tốc độ nhanh. Nhưng nàng, do ngồi không vững, không thể chịu đựng được tốc độ của con ngựa, đã bị trượt khỏi lưng ngựa. Con tuấn mã thấy công chúa đang rơi xuống, nhớ lại lời dặn của đức vua, liền nhanh chóng bay đến, ngoạm lấy tóc của nàng và nhấc lên, đưa lưng ra cho nàng đang rơi rồi để nàng ngồi lên, sau đó đưa nàng đi bằng đường không và đã đưa nàng về đến thành Pāṭaliputta.

16.

16.

තිරච්ඡානගතාපෙවං, සරන්තා උපකාරකං;

න ජහන්තීති මන්ත්වාන, කතඤ්ඤූ හොන්තු පාණිනොති.

Ngay cả loài bàng sanh cũng vậy, nhớ đến người giúp đỡ, còn không từ bỏ. Suy nghĩ như thế, mong rằng các chúng sanh hãy là người biết ơn.

තතො පට්ඨාය සා පුඤ්ඤකම්මං කත්වා සග්ගපරායනා අහොසීති.

Kể từ đó, nàng đã làm các việc phước thiện và có cõi trời là nơi tái sanh.

17.

17.

යො යං දුමින්දංයතිනන්දනෙන;

සම්පූජිතං පූජයතෙ ස පඤ්ඤො;

ස භොගවා හොති අනීතිකො ච,සබ්බත්ථ සො හොති පසත්ථරූපො.

Người trí tuệ nào cúng dường cây vương thọ này, cây đã được bậc Tự Chủ hoan hỷ cúng dường, người ấy sẽ trở nên có tài sản và không có tai họa, người ấy có dung sắc được tán thán ở mọi nơi.

බොධිරාජධීතුයා වත්ථුං නවමං.

Câu chuyện về công chúa Bồ-đề, phẩm thứ chín.

40. කුණ්ඩලියා වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

40. Trong câu chuyện về nàng Kuṇḍalī, đây là câu chuyện tuần tự.

ලඞ්කාදීපෙ [Pg.171] රොහණජපදෙ මහාගාමො නාම අහොසි, තත්ථ තිස්සවිහාරං නාම අනෙකසතභික්ඛූහි සමාකිණ්ණං අනෙකපරිවෙණපතිමණ්ඩිතං විහාරං අහොසි. තත්ථෙකො තිස්සො නාම සාමණෙරො පටිවසති. සො එකස්මිංසමයෙ ජනපදචාරිකං චරන්තො පාසාණවාපිගාමෙ භික්ඛං චරිත්වා යාපනමත්තං භත්තං සප්පිනා සද්ධිං ලභිත්වා නික්ඛම්ම ගාමද්වාරං පත්වා මහාගාමාභිමුඛො ගච්ඡන්තො මනුස්සෙ උදකඵාසුකට්ඨානං පුච්ඡි. තෙහි භන්තෙ තුම්හාකං අභිමුඛෙ අවිදූරට්ඨානෙ කකුබන්දකන්දරං නාම සන්දමානසීතලොදකං ධවලවාලුකාතලං තත්ථ තුම්හෙ ගන්ත්වා නහාත්වා සීතලච්ඡායාය වාලුකාතලෙ නිසින්නො භත්තකිච්චං කත්වා ගච්ඡථාති වුත්තෙ සාමණෙරො [Pg.172] සාධූති වත්වා තත්ථ ගන්ත්වා ඵාසුකට්ඨානෙ නිසින්නො භත්තං භුඤ්ජිතුමාරභි. තදා එකෙන වනකම්මිකෙන සද්ධිංඅරඤ්ඤං ගතා එකා සුනඛී තස්මිං කන්දරෙ එකස්මිං පබ්භාරට්ඨානෙ දාරකෙ විජායිත්වා ඡාතජ්ඣත්තා පවෙධමානගත්තා දාරකානං සමීපෙනිපන්නා සාමණෙරස්ස පත්තෙ ආහාරගන්ධං ඝායිත්වා නිපන්නට්ඨානතො වුට්ඨාය පවෙධමානා තස්ස සමීපං ආගම්ම නඞ්ගුට්ඨං චාලෙන්තී අට්ඨාසි, සාමණෙරො තං දිස්වා කම්පිතමානසො අත්තනො භොජනත්ථාය වට්ටිතං පථමාලොපං තස්සා පුරතො ඨපෙසි, තතො සා සොමනස්සා තං භුඤ්ජි. තං දිස්වා තුට්ඨො පුනප්පුනං ආලොපං කරොන්තො තස්සා භත්තං දත්වා පත්තං ධොවිත්වා ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා අගමාසි. තතො සා සුනඛී සාමණෙරගතෙන පසාදෙන තතො චුතා ජම්බුදීපෙ දෙවපුත්තනගරෙ රාජානං පටිච්ච තස්ස මහෙසියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හිත්වා දසමාසච්චයෙන මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමි, අථස්සා සිඛාමඞ්ගලදිවසෙ සම්පත්තෙ මාතාපිතරො පනස්සා කුණ්ඩලාවට්ටකෙසත්තා කුණ්ඩලාති නාම මකංසු. සා අනුක්කමෙන සොළසවස්සුද්දෙසිකා අහොසි, තස්මිං කිර සමයෙ තිස්සො සාමණෙරො මහාබොධිං වන්දිස්සාමීති නාවං අභිරුය්හ ජම්බුදීපං ගන්ත්වා අනුපුබ්බෙන දෙවපුත්තනගරං පත්වා සුනිවත්ථො සුපාරුතො යුගමත්තදසො භික්ඛාය චරන්තො මහාවීථිං සම්පාපුණි. රාජධීතා සීහපඤ්ජරං උග්ඝාටෙත්වා අන්තරවීථිං ඔලොකෙන්තී භික්ඛන්තං සාමණෙරං දිස්වා පුබ්බසිනෙහං පටිලභි, තස්මිංඛණෙ තස්සා ජාතිස්සරඤාණං අහොසි. සා කිර පුබ්බෙ භික්ඛුණී හුත්වා පණ්ණසූචියා සද්ධිං පොත්ථකඤ්ච පදීපියතෙලඤ්ච දත්වා ජාතිස්සරා භවෙය්‍යංති පත්ථනං ඨපෙසි, තතො සාජාතිං අනුස්සරන්තී සාමණෙරෙන අත්තනො කතූපකාරං දිත්වා සොමනස්සා නං පක්කොසාපෙත්වා රාජගෙහෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා තත්ථ නිසින්නං නානග්ගරස භොජනෙන පරිවිසිත්වා ඔනීතපත්තපාණිං සාමණෙරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නා තෙන සද්ධිං සල්ලපන්තී එවමාහ.

Tại đảo Laṅkā, ở xứ Rohaṇa, có một ngôi làng lớn tên là Mahāgāma. Ở đó có một ngôi tịnh xá tên là Tissavihāra, đông đúc với hàng trăm vị tỳ-khưu và được trang hoàng bởi nhiều liêu thất. Tại đó, một vị sa-di tên là Tissa cư ngụ. Vị ấy, trong một lần du hành trong xứ, đi khất thực ở làng Pāsāṇavāpi, đã nhận được vật thực vừa đủ sống cùng với bơ sữa. Sau khi đi ra khỏi làng và đến cổng làng, trong khi đi về hướng Mahāgāma, vị ấy đã hỏi người ta về một nơi có nước và tiện nghi. Khi họ nói: "Bạch ngài, ở phía trước ngài, tại một nơi không xa, có một hang động tên là Kakubandakandara, có dòng nước mát chảy, có nền cát trắng. Ngài hãy đến đó, tắm rửa, rồi ngồi trên nền cát dưới bóng mát, làm xong phận sự ăn uống rồi hãy đi," vị sa-di nói "Lành thay", rồi đến đó, ngồi ở một nơi tiện nghi và bắt đầu dùng vật thực. Lúc ấy, một con chó cái đã đi vào rừng cùng với một người làm nghề rừng, đã sinh con tại một sườn dốc trong hang động ấy. Bị đói lả, thân mình run rẩy, nó nằm gần đàn con. Ngửi thấy mùi thức ăn trong bát của vị sa-di, nó đã đứng dậy từ chỗ nằm, run rẩy đến gần vị ấy, vẫy đuôi và đứng lại. Vị sa-di thấy nó, lòng trắc ẩn, đã đặt miếng cơm đầu tiên, được vắt cho mình ăn, xuống trước mặt nó. Sau đó, nó vui mừng ăn miếng cơm ấy. Thấy vậy, vị ấy hài lòng, liên tục vắt cơm thành miếng và cho nó ăn hết vật thực, rồi rửa bát, bỏ vào túi và ra đi. Sau đó, con chó cái ấy, do lòng tịnh tín đối với vị sa-di, sau khi chết từ kiếp đó, đã tái sanh vào bụng của hoàng hậu của đức vua ở thành Devaputta tại Jambudīpa. Sau mười tháng, nàng đã ra khỏi bụng mẹ. Rồi vào ngày lễ đặt búi tóc, cha mẹ đã đặt tên cho nàng là Kuṇḍalā vì tóc của nàng xoăn thành lọn. Nàng tuần tự lớn lên đến khoảng mười sáu tuổi. Tương truyền, vào thời điểm ấy, sa-di Tissa, với ý định đảnh lễ cây Đại Bồ-đề, đã lên thuyền đi đến Jambudīpa, tuần tự đến thành Devaputta. Mặc y chỉnh tề, mắt nhìn xuống một tầm ách, vị ấy đi khất thực và đã đến con đường lớn. Công chúa mở cửa sổ chấn song, nhìn xuống đường, thấy vị sa-di đang khất thực, đã khởi lên tình cảm từ kiếp trước. Ngay lúc ấy, nàng có được túc mạng minh. Tương truyền, trong kiếp trước, nàng là một tỳ-khưu-ni, đã cúng dường sách lá, kim khâu cùng với dầu thắp đèn và đã lập nguyện rằng: "Mong tôi có được túc mạng minh." Do đó, nàng nhớ lại tiền kiếp, thấy được sự giúp đỡ mà vị sa-di đã làm cho mình, liền vui mừng cho mời vị ấy vào, dọn chỗ ngồi trong hoàng cung và mời vị ấy ngồi đó, dâng cúng các món ăn ngon hảo hạng. Sau khi vị sa-di đã dùng xong và rửa bát, nàng đến gần, đảnh lễ, ngồi xuống một bên, trò chuyện với vị ấy và nói như sau.

1.

1.

න සඤ්ජානාසි මං ධීර, පුබ්බෙහං තව දාසිකා;

තෙනාහං සුඛිතා ආසිං, තස්මා ත්වමසි ඉස්සරොති.

Hỡi bậc trí, ngài không nhận ra tôi sao? Trước đây tôi là nữ tỳ của ngài. Nhờ đó mà tôi được an lạc, vì vậy, ngài là chủ của tôi.

තං සුත්වා සාමණෙරො ආහ.

Nghe vậy, vị sa-di nói.

2.

2.

නත්ථි මෙ තාදිසී දාසී, න සඤ්ජානාමි තං අහං;

කාසි ත්වං කස්ස වා ධීතා, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතාති.

Ta không có nữ tỳ nào như vậy, ta không nhận ra nàng. Nàng là ai, là con gái của ai? Khi được hỏi, hãy nói cho ta biết điều đó.

තතො සා තං සාරාපෙන්තී ආහ.

Sau đó, nàng nhắc cho vị ấy nhớ và nói.

3.

3.

සාරාපෙමි තුවං අජ්ජ, යථා ජානාසිමං ඉසෙ;

බුජ්ඣස්සු බොධිතො දානි, මයා ජාතිංසරන්තියා.

Hôm nay tôi sẽ nhắc cho ngài, để ngài nhận ra tôi, hỡi vị ẩn sĩ. Bây giờ xin ngài hãy hiểu rõ, từ tôi, người đang nhớ lại tiền kiếp.

4.

4.

පාසාණවාපිගාමම්හි, තම්බපණ්ණිම්හි රොහණෙ;

භික්ඛිත්වාන තුවං භන්තෙ, යදා කකුබන්දකන්දරෙ.

Bạch ngài, tại làng Pāsāṇavāpi, ở xứ Rohaṇa, đảo Tambapaṇṇi, sau khi ngài đã đi khất thực, khi ở trong hang Kakubandakandara.

5.

5.

නිසීදිත්වාන ත්වං භත්තං, භුත්තකාලං සරිස්සසි;

තදාහං සුනඛී ආසිං, විජාතා ලද්ධගොචරා.

Xin ngài hãy nhớ lại lúc ngài ngồi xuống dùng bữa; lúc đó, tôi là một con chó cái, vừa mới sinh con và đang tìm kiếm thức ăn.

6.

6.

දාරකෙ [Pg.173] ඛාදිතුං මය්හ, මාසන්නා ඛුදපීළිතා;

පවෙධමානසබ්බඞ්ගා, අට්ඨාසිං තව සන්තිකෙ.

Bị cơn đói hành hạ, tôi đã gần như muốn ăn thịt con mình; toàn thân run rẩy, tôi đã đứng gần ngài.

7.

7.

දිස්වා තං මං තදා භන්තෙ, වෙධමානං බුභුක්ඛිතං;

ඡින්නභත්තො තුවං හුත්වා, මමං භත්තෙන තොසයී.

Bạch ngài, lúc đó thấy tôi run rẩy và đói khát, ngài đã nhịn phần ăn của mình, làm tôi hài lòng bằng vật thực ấy.

8.

8.

තදාහං මුදුචිත්තෙන, චිත්තං තයි පසාදයිං;

තෙනාහං පුඤ්ඤකම්මෙන, දුතියෙ අත්තසම්භවෙ.

Khi ấy, con với tâm mềm mỏng, đã làm cho tâm được trong sạch nơi ngài. Do nhờ phước nghiệp ấy, trong sự hiện hữu lần thứ hai của con.

9.

9.

ඉධ රාජකුලෙ ජාතා, සබ්බකාමසමිද්ධිනී;

චිත්තප්පසාදමත්තෙන, ලොකනාථස්ස සාසනෙ.

Ở đây, con được sanh trong hoàng tộc, là người được thành tựu tất cả các dục vọng, chỉ bằng sự trong sạch của tâm ý ở trong giáo Pháp của đấng Lãnh Đạo thế gian.

10.

10.

තදහුපබ්බජිතස්සාපි, ඊදිසා හොන්ති සම්පදා;

කීදිසං හොති සම්බුද්ධෙ, පසාදෙන ඵලං අහො.

Ngay cả đối với người đã xuất gia trong ngày ấy, các sự thành tựu là như thế này. Ôi! Quả báo do bởi sự trong sạch đối với bậc Chánh Đẳng Giác là dường nào!

11.

11.

අඤ්ඤානි පන කිච්චානි, පහායාත්තහිතෙ රතො;

අතන්දිතො දිවාරත්තිං, සරාතු රතනත්තයංති.

Và sau khi đã từ bỏ các công việc khác, người ưa thích trong sự lợi ích cho bản thân hãy không mệt mỏi, ngày và đêm, tưởng nhớ đến Tam Bảo.

එවං සාමණෙරෙන කතූපකාරං සාරාපෙත්වා භන්තෙ තව දාසියා අනුග්ගහං පටිච්ච ඉධෙව වසථාති නිමන්තිත්වා තෙන සම්පටිච්ඡිතෙ මහන්තං විහාරං කාරාපෙත්වා සාමණෙරං ආදිං කත්වා අනෙකභික්ඛුසතෙ නිමන්තෙත්වා විහාරෙ වසාපෙත්වා සුලභං කත්වා චතුපච්චයෙහි උපට්ඨාසි. සාමණෙරොපි සුනඛියා දින්නදානං අනුස්සරිත්වා තුට්ඨො බුද්ධානුස්සතිං මනසිකරොන්තො න චිරෙනව අරහත්තං පත්වා තස්මිංයෙව විහාරෙ වසන්තො ආයුපරියොසානෙ තත්ථෙව පරිනිබ්බායීති.

Như thế, sau khi nhắc lại sự giúp đỡ đã được thực hiện bởi vị Sa-di, sau khi thỉnh mời rằng: ‘Kính bạch ngài, do nhờ sự tế độ đối với nữ tỳ của ngài, ngài hãy ngụ tại chính nơi đây,’ khi đã được vị ấy chấp thuận, bà đã cho xây dựng ngôi tịnh xá lớn, đã thỉnh mời nhiều trăm vị Tỳ-khưu đứng đầu là vị Sa-di, đã cho các vị ấy ngụ ở tịnh xá, sau khi làm cho được dồi dào, bà đã phục vụ với bốn món vật dụng. Vị Sa-di cũng vậy, sau khi tưởng nhớ đến vật thí đã được dâng bởi con chó cái, đã hoan hỷ, trong khi tác ý đến sự tưởng nhớ về đức Phật, không bao lâu đã chứng đắc quả A-la-hán, trong khi đang ngụ ở chính ngôi tịnh xá ấy, vào lúc cuối cuộc đời, đã tịch diệt Niết-bàn ở chính nơi ấy.

12.

12.

තියද්ධෙසු තිලොකස්මිං, නත්ථි වත්ථුත්තයං විනා;

සත්තාන මඤ්ඤ මිච්ඡත්ථ, දායකං සුරපාදපං.

Trong ba thời và trong ba cõi, ngoài Tam Bảo ra, tôi không nghĩ rằng có cây thần nào khác là vật ban cho điều mong muốn đến các chúng sanh.

කුණ්ඩලියා වත්ථුං දසමං.

Câu chuyện về trưởng lão ni Kuṇḍalī là thứ mười.

මහාසෙනවග්ගො චතුත්ථො.

Phẩm Mahāsena là thứ tư.

එත්තාවතා ජම්බුදීපුප්පත්තිකථා සමත්තා.

Câu chuyện về sự sanh khởi ở cõi Diêm-phù-đề được hoàn tất đến chừng ấy.