1 นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส
བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།
จาณกฺยนีติปาฬิ
ཙཱ་ཎ་ཀྱའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་པཱ་ལིའི་སྐད།
๑.
༡.
นานาสตฺโถ [Pg.1] ทฺธตํ วกฺเข,ราช นีติ สมุจฺจยํ;
สพฺพ พีช มิทํ สตฺถํ,จาณกฺยํ สารสงฺคหํ.
བསྟན་བཅོས་སྣ་ཚོགས་ལས་བཏུས་པའི། །རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བཤད། །བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཀུན་གྱི་ས་བོན། །ཙཱ་ཎ་ཀྱ་ཡི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའོ།།
๒.
༢.
มูลสุตฺตํ ปวกฺขามิ,จาณกฺเยน ยโถทิตํ;
ยสฺส วิญฺญาน มตฺเตน,มูฬฺโห ภวติ ปณฺฑิโต.
ཙཱ་ཎ་ཀྱ་ཡིས་ཇི་སྐད་གསུངས། །རྩ་བའི་མདོ་འདི་བཤད་པར་བྱ། །འདི་ཉིད་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །རྨོངས་པའང་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།།
๓.
༣.
วิทุตฺตํ [Pg.2] นรปจฺจญฺจ,เนวตุลฺยํ กุทาจนํ;
สเทเส ปุชฺชเต ราชา,วิทู สพฺพตฺถ ปุชฺชเต.
ཤེས་རབ་ཉིད་དང་རྒྱལ་པོ་ཉིད། །ནམ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྒྱལ་པོ་རང་ཡུལ་ཁོ་ནར་མཆོད། །མཁས་པ་ཀུན་ཏུ་མཆོད་པར་འགྱུར།།
๔.
༤.
ปณฺฑิเต [Pg.3] จ คุณา สพฺเพ,มูฬฺเห โทสา หิ เกวลํ;
ตสฺมา มูฬฺหสหสฺเสสุ,ปญฺโญ เอโก วิสิสฺยเต.
མཁས་པ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་ཀུན། །རྨོངས་པ་ལ་ནི་སྐྱོན་ཉིད་དོ། །དེ་ཕྱིར་རྨོངས་པ་སྟོང་ཕྲག་ལས། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་གཅིག་ཉིད་མཆོག།
๕.
༥.
มาตริว [Pg.4] ปรทาเรสุ,ปรทพฺเพสุ เลฏฺฏุว;
อตฺตนิว สพฺพภูเตสุ,โย ปสฺสติ สปณฺฑิโต.
གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མ་བཞིན་དང། །གཞན་གྱི་ནོར་ནི་གོང་བུ་བཞིན། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བདག་བཞིན་དུ། །གང་གིས་ལྟ་བ་དེ་མཁས་པའོ།།
๖.
༦.
กึกุเลน วิสาเลน,คุณหีโน ตุ โยนโร;
อกุลิโนปิ สตฺถญฺโญ,เทวตาหิปิ ปุชฺชเต.
རིགས་རྒྱུད་མཐོ་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་མེད་གྱུར་ན། །རིགས་དམན་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོད་པར་འགྱུར།།
๗.
༧.
รูปโยพฺพนสมฺปนฺนา[Pg.5],วิสาลกุลสมฺภวา;
วิชฺชาหีนา นโสภนฺเต,นิคฺคนฺธา อิว กึสุกา.
གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་ཕུན་ཚོགས་ཤིང་། །རིགས་རྒྱུད་ཆེན་པོར་སྐྱེས་གྱུར་ཀྱང་། །རིག་པ་མེད་ན་མི་མཛེས་ཏེ། །དྲི་མེད་ཀིཾ་ཤུ་ཀའི་མེ་ཏོག་བཞིན།།
๘.
༨.
ตารานํ [Pg.6] ภูสณํ จนฺโท,นารีนํ ภูสณํ ปติ;
ปุถพฺยา ภูสณํ ราชา,วิชฺชา สพฺพสฺส ภูสณํ.
སྐར་མ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་ནི་ཟླ། །བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་ནི་ཁྱོ། །ས་གཞིའི་རྒྱན་ནི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། །རིག་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱན་ཉིད་དོ།།
๙.
༩.
มาตา สตฺตุ ปิตา เวรี,เยน พาโล นปาฏฺฐิโต;
น โสภเต สภามชฺเฌ,หํสมชฺเฌ พโกยถา.
བྱིས་པ་སློབ་པར་མི་བྱེད་པའི། །མ་ནི་དགྲ་སྟེ་ཕ་ཡང་དགྲ། །འདུས་པའི་དབུས་སུ་མི་མཛེས་ཏེ། །ངང་པའི་དབུས་སུ་ཆུ་སྐྱར་བཞིན།།
๑๐.
༡༠.
วรเมโก [Pg.7] คุณี ปุตฺโต,น จ มูฬฺหสเตหิปิ;
เอโก จนฺโท ตโม หนฺติ,น จ ตารคเณหิปิ.
ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་བུ་གཅིག་མཆོག །རྨོངས་པའི་བུ་ནི་བརྒྱ་ལས་ཀྱང་། །ཟླ་བ་གཅིག་གིས་མུན་པ་སེལ། །སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ།།
๑๑.
༡༡.
ลาลเย [Pg.8] ปญฺจวสฺสานิ,ทสวสฺสานิ ตาลเย;
ปตฺเต ตุ โสฬเส วสฺเส,ปุตฺตํ มิตฺตํว อาจเร.
ལོ་ལྔའི་བར་དུ་བྱམས་པས་བསྐྱང་། །ལོ་བཅུའི་བར་དུ་བརྡེག་ཅིང་གཞུ། །ལོ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལོན་པའི་ཚེ། །བུ་ལ་གྲོགས་བཞིན་སྤྱད་པར་བྱ།།
๑๒.
༡༢.
ลาลเน [Pg.9] พหโว โทสา,ตาลเน พหโว คุณา;
ตสฺมา ปุตฺตญฺจ สิสฺสญฺจ,ตาลเย น ตุ ลาลเย.
བྱམས་པར་བྱས་པས་སྐྱོན་མང་འགྱུར། །གཞུ་བར་བྱས་པས་ཡོན་ཏན་མང་། །དེ་ཕྱིར་བུ་དང་སློབ་མ་ལ། །གཞུ་བར་བྱ་ཞིང་བྱམས་མི་བྱ།།
๑๓.
༡༣.
เอเกนาปิ [Pg.10] สุวกฺเขน,ปุปฺผิเตน สุคนฺธินา;
วาสิตสฺส วนํ สพฺพํ,สุปุตฺเตน กุลํยถา.
མེ་ཏོག་ལྡན་ཞིང་དྲི་ཞིམ་པའི། །ཤིང་བཟང་གཅིག་གིས་ནགས་ཚལ་ཀུན། །བསུང་གིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན། །བུ་བཟང་གཅིག་གིས་རིགས་རྒྱུད་བཞིན།།
๑๔.
༡༤.
เอกสฺสาปิ [Pg.11] กุวกฺขสฺส,โกฏรฏฺเฐน อคฺคินา;
ทยฺหเต หิ วนํ สพฺพํ,กุปุตฺเตน กุลํ ยถา.
ཤིང་ངན་གཅིག་གི་ཁོག་པ་ལ། །མེ་ཤོར་བས་ནི་ནགས་ཚལ་ཀུན། །སྲེག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །བུ་ངན་གཅིག་གིས་རིགས་རྒྱུད་བཞིན།།
๑๕.
༡༥.
ทูรโต โสภเต มูฬฺโห,ลมฺพมาน ปฏาวุโต;
ตาวญฺจ โสภเต มูฬฺโห,ยาว กิญฺจิ นภาสเต.
གོས་བཟང་གྱོན་པའི་རྨོངས་པ་ནི། །རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཛེས་པར་སྣང་། །ཇི་སྲིད་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་བ། །དེ་སྲིད་རྨོངས་པ་མཛེས་པར་འགྱུར།།
๑๖.
༡༦.
วิสโต [Pg.12] อมตํ คายฺหํ,อเมชฺฌาอปิ กญฺจนํ;
นีจโต อุตฺตมา วิชฺชา,ถีรตฺนํ ทุกฺกุลาอปิ.
དུག་ལས་བདུད་རྩི་བླང་བར་བྱ། །མི་གཙང་ནང་ལས་གསེར་ཡང་བླང་། །དམན་ལས་རིག་པ་མཆོག་བླང་ཞིང་། །རིགས་ངན་ལས་ཀྱང་བུད་མེད་རིན།།
๑๗.
༡༧.
อุสฺสเว [Pg.13] พฺยสเนเจว,ทุพฺภิกฺเข สตฺตุวิคฺคเห;
ราชทฺวาเร สุสาเนจ,โย ติฏฺฐติ สพนฺธโว.
དགའ་སྟོན་དང་ནི་ཕུང་ཀྲོལ་དང་། །མུ་གེ་དང་ནི་དགྲ་ཡི་འཐབ། །རྒྱལ་སྒོ་དང་ནི་དུར་ཁྲོད་དུ། །གང་ཞིག་གནས་པ་དེ་ཉིད་གཉེན།།
๑๘.
༡༨.
ปโรกฺเข กิจฺจหนฺตารํ,ปจฺจกฺเข ปิยวาทินํ;
วชฺชเย ตาทิสํ มิตฺตํ,วิสกุมฺภํ ปโยมุขํ.
ལྐོག་ཏུ་བྱ་བ་ཉམས་བྱེད་ཅིང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ། །གྲོགས་པོ་དེ་འདྲ་སྤང་བྱ་སྟེ། །ཁ་ལ་འོ་མ་ཆགས་པའི་དུག་བུམ་བཞིན།།
๑๙.
༡༩.
สกึ [Pg.14] ทุฏฺฐญฺจ มิตฺตํ โย,ปุน สนฺธาตุ มิจฺฉติ;
สมจฺจุ มุปคณฺหาติ,คพฺภ มสฺสตรี ยถา.
ལན་གཅིག་སྡང་བའི་གྲོགས་པོ་ལ། །གང་ཞིག་སླར་ཡང་མཐུན་པར་འདོད། །དེ་ནི་འཆི་བདག་ཉེ་བར་ལེན། །དྲེལ་མོས་མངལ་ཁུར་བླངས་པ་བཞིན།།
๒๐.
༢༠.
น [Pg.15] วิสฺสเส อวิสฺสตฺถํ,มิตฺตญฺจาปิ น วิสฺสเส;
กทาจิ กุปิตํ มิตฺตํ,สพฺพโทสํ ปกาสเย.
ཡིད་མི་ཆེས་ལ་ཡིད་མི་ཆེས། །གྲོགས་པོ་ལ་ཡང་ཡིད་མི་ཆེས། །ནམ་ཞིག་གྲོགས་པོ་ཁྲོས་པའི་ཚེ། །གསང་བའི་སྐྱོན་ཀུན་སྒྲོག་པར་བྱེད།།
๒๑.
༢༡.
ชานิยา [Pg.16] เปสเน ภจฺเจ,พนฺธเว พฺยสนาคเม;
มิตฺตญฺจา ปทิกาเลจ,ภริยญฺจ วิภวกฺขเย.
བཀོལ་བའི་ཚེ་ན་གཡོག་ཤེས་བྱ། །ཕུང་ཀྲོལ་བྱུང་ཚེ་གཉེན་ཤེས་བྱ། །ཕོངས་པའི་དུས་སུ་གྲོགས་ཤེས་བྱ། །ནོར་ཟད་པ་ན་ཆུང་མ་ཤེས།།
๒๒.
༢༢.
อุปการคฺคหิเตน,สตฺตุนาสตฺตุมุทฺธเร;
ปาทลคฺคํ กรฏฺเฐน,กณฺฏเกเนว กณฺฏกํ.
ཕན་བཏགས་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཡི། །དགྲ་ཡིས་དགྲ་ཉིད་གཞོམ་པར་བྱ། །རྐང་པར་ཟུག་པའི་ཚེར་མ་ནི། །ལག་པའི་ཚེར་མས་འབྱིན་པ་བཞིན།།
๒๓.
༢༣.
น [Pg.17] มิตฺตํ โกจิ กสฺสจิ,น โกจิ ริปุ กสฺสจิ;
การเณน หิ ญายติ,มิตฺตานิ จ ริปู ตถา.
སུ་ཡང་སུ་ཡི་གྲོགས་མ་ཡིན། །སུ་ཡང་སུ་ཡི་དགྲ་མ་ཡིན། །རྒྱུ་རྐྱེན་ཉིད་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར། །གྲོགས་དང་དགྲ་བོ་དེ་བཞིན་ནོ།།
๒๔.
༢༤.
ทุชฺชโน [Pg.18] ปิยวาที จ,เนตํ วิสฺสาสการณํ;
มธุ ติฏฺฐติ ชิวฺหคฺเค,หทเย ตุ หลาหลํ.
སྐྱེ་བོ་ངན་པ་སྙན་སྨྲ་ཡང་། །དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་བྱ་བ་མིན། །ལྕེ་ཡི་རྩེ་ལ་སྦྲང་རྩི་ཡོད། །སྙིང་ལ་ཧ་ལ་ཧ་ལའི་དུག།
๒๕.
༢༥.
ทุชฺชโน ปริหนฺตพฺโพ,วิชฺชายา ลงฺกโตปิ สํ;
มณินา ภูสิโต สปฺโป,กิเม โส นภยํ กโร.
སྐྱེ་བོ་ངན་པ་སྤང་བྱ་སྟེ། །རིག་པས་བརྒྱན་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་། །ནོར་བུས་བརྒྱན་པའི་སྦྲུལ་ཉིད་ནི། །འཇིགས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དམ།།
๒๖.
༢༦.
สปฺโป [Pg.19] กูโร ขโล กูโร,สปฺปา กูรตโร ขโล;
มนฺโต สธิวโส สปฺโป,ขโล เกน นิวายฺยเต.
སྦྲུལ་ནི་གདུག་ལ་ངན་པའང་གདུག །སྦྲུལ་ལས་ངན་པ་ལྷག་པར་གདུག །སྦྲུལ་ནི་སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་ཐུལ། །ངན་པ་ཅི་ཡིས་བཟློག་པར་བྱ།།
๒๗.
༢༧.
นขีนญฺจ [Pg.20] นทีนญฺจ,สิงฺคีนํ สตฺถปาณินํ;
วิสฺสาโส เนวกาตพฺโพ,ถีสุ ราชกุเลสุ จ.
སྡེར་ཆས་ཅན་དང་ཆུ་བོ་དང་། །རྭ་ཅན་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་དང་། །བུད་མེད་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྣམས་ལ། །ནམ་ཡང་ཡིད་ཆེས་བྱ་བ་མིན།།
๒๘.
༢༨.
หตฺถี [Pg.21] หตฺถสหสฺเสน,สตหตฺเถน วาชิโน;
สิงฺคิโน ทสหตฺเถน,ฐานจาเคน ทุชฺชโน.
གླང་པོ་ལས་ནི་ཁྲུ་སྟོང་དང་། །རྟ་ལས་ཁྲུ་ནི་བརྒྱ་ཡིས་བསྐྱང་། །རྭ་ཅན་ལས་ནི་ཁྲུ་བཅུ་དང་། །ངན་པ་ཡུལ་སྤངས་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱང་།།
๒๙.
༢༩.
อาปทตฺถํ [Pg.22] ธนํ รกฺเข,ทารํ รกฺเข ธเนหิปิ;
อตฺตานํ สตตํ รกฺเข,ทาเรหิปิ ธเนหิปิ.
ཕོངས་པའི་དོན་དུ་ནོར་བསྲུང་བྱ། །ནོར་གྱིས་ཆུང་མ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཆུང་མ་དང་ནི་ནོར་གྱིས་ཀྱང་། །བདག་ཉིད་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱ།།
๓๐.
༣༠.
ปรทารํ ปรทพฺพํ,ปริวาทํ ปรสฺส จ;
ปริหาสํ คุรุฏฺฐาเน,จาปลฺยญฺจ วิวชฺชเย.
གཞན་གྱི་ཆུང་མ་གཞན་གྱི་ནོར། །གཞན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། །བླ་མའི་དྲུང་དུ་ཀུ་རེ་དང་། །གཡོ་ཞིང་མི་བརྟན་སྤང་བར་བྱ།།
๓๑.
༣༡.
จเช [Pg.23] เอกํ กุลสฺสตฺเถ,คามสฺสตฺเถ กุลํ จเช;
คาม ชนปทสฺสตฺเถ,อตฺตตฺเถ ปถวึ จเช.
རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་གཅིག་སྤང་བྱ། །གྲོང་གི་དོན་དུ་རིགས་སྤང་བྱ། །ཡུལ་གྱི་དོན་དུ་གྲོང་སྤང་བྱ། །བདག་གི་དོན་དུ་ས་གཞི་སྤང་།།
๓๒.
༣༢.
จลตฺเยเกน [Pg.24] ปาเทน,ติฏฺฐ ตฺเยเกน พุทฺธิมา;
นาสมิกฺขฺย ปรํ ฐานํ,ปุพฺพมายตนํ จเช.
རྐང་པ་གཅིག་གིས་འགྲོ་བྱེད་ཅིང་། །རྐང་པ་གཅིག་གིས་གནས་པ་ནི། །གནས་གཞན་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར། །སྔ་མའི་གནས་ནི་སྤང་མི་བྱ།།
๓๓.
༣༣.
ลุทฺธ มตฺเถน คณฺเหยฺย,ถทฺธ มญฺชลี กมฺมุนา;
มูฬฺหํ ฉนฺโท นุวตฺเตน,ตถา ตเถน ปณฺฑิตํ.
བརྣབ་སེམས་ཅན་ནི་ནོར་གྱིས་བཟུང་། །ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་ཐལ་མོ་སྦྱར། །རྨོངས་པ་འདོད་པ་བསྟུན་པས་བཟུང་། །མཁས་པ་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་བཟུང་།།
๓๔.
༣༤.
อตฺถนาสํ [Pg.25] มโนตาปํ,เคเห ทุจฺจริตานิ จ;
วญฺจนญฺจ ปมาณญฺจ,มติมา น ปกาสเย.
ནོར་ཟད་པ་དང་ཡིད་གདུང་དང་། །ཁྱིམ་གྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། །བསླུས་པ་དང་ནི་བརྙས་པ་རྣམས། །བློ་ལྡན་གྱིས་ནི་བསྒྲག་མི་བྱ།།
๓๕.
༣༥.
ธนธญฺญปฺปโยเคสุ[Pg.26],ตถา วิชฺชาคเมสุ จ;
อาหาเร พฺยวหาเร จ,จตฺตลชฺโช สทา ภเว.
ནོར་དང་འབྲུ་ཡི་ཚོང་འདུས་དང་། །རིག་པ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཟས་དང་ཉེར་སྤྱོད་བྱེད་པ་ལ། །ངོ་ཚ་སྤངས་པ་རྟག་ཏུ་བདེ།།
๓๖.
༣༦.
ธนิโน โสตฺถิโย ราชา,นที เวชฺโช ตุ ปญฺจโม;
ปญฺจ ยตฺร นวิชฺชนฺเต,ตตฺร วาสํ นการเย.
ཕྱུག་པོ་དང་ནི་བྲམ་ཟེ་མཁས། །རྒྱལ་པོ་ཆུ་བོ་སྨན་པ་སྟེ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་མེད་པའི་སར། །གནས་མལ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ།།
๓๗.
༣༧.
ยสฺมึเทเส [Pg.27] น สมฺมานํ,น ปีติ นจ พนฺธวา;
น จ วิชฺชาคโม โกจิ,ตํเทสํ ปริวชฺชเย.
གང་ན་བཀུར་སྟི་མེད་པ་དང་། །དགའ་དང་གཉེན་འདུན་མེད་པ་དང་། །རིག་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི། །ཡུལ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ།།
๓๘.
༣༨.
มนสา [Pg.28] จินฺติตํ กมฺมํ,วจสา นปกาสเย;
อญฺญลกฺขิต การิยสฺส,ยโต สิทฺธิ นชายเต.
ཡིད་ཀྱིས་བསམས་པའི་བྱ་བ་ནི། །ཚིག་གིས་བསྒྲག་པར་མི་བྱ་སཏེ། །གཞན་གྱིས་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ནི། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།
๓๙.
༣༩.
กุเทสญฺจ [Pg.29] กุวุตฺติญฺจ,กุภริยํ กุนทึ ตถา;
กุทพฺพญฺจ กุโภชฺชญฺจ,วชฺชเย ตุ วิจกฺขโณ.
ཡུལ་ངན་པ་དང་འཚོ་བ་ངན། །ཆུང་མ་ངན་དང་ཆུ་བོ་ངན། །ནོར་ངན་པ་དང་ཟས་ངན་རྣམས། །མཁས་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ།།
๔๐.
༤༠.
อิณเสโสคฺคิ เสโส จ,พฺยาธิเสโส ตเถว จ;
ปุน จ วฑฺฒเต ยสฺมา,ตสฺมา เสสํ นการเย.
བུ་ལོན་ལྷག་མ་མེ་ལྷག་དང་། །ནད་ཀྱི་ལྷག་མ་དེ་བཞིན་ཏེ། །སླར་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ལྷག་མ་ལུས་པར་མི་བྱའོ།།
๔๑.
༤༡.
จินฺตา [Pg.30] ชโร มนุสฺสานํ,วตฺถานํ อาตโป ชโร;
อโสภคฺยํ ชโร ถีนํ,อสฺสานํ เมถุนํ ชโร.
སེམས་ཁྲལ་མི་ཡི་རྒས་བྱེད་དེ། །ཉི་མ་གོས་ཀྱི་རྒས་བྱེད་ཡིན། །སྐལ་མེད་བུད་མེད་རྒས་བྱེད་དེ། །འཁྲིག་པ་རྟ་ཡི་རྒས་བྱེད་དོ།།
๔๒.
༤༢.
อตฺถิ [Pg.31] ปุตฺโต วเส ยสฺส,ภจฺโจ ภริยา ตเถว จ;
อภาเว ปฺยติสนฺโตโส,สคฺคฏฺโฐ โส มหีตเล.
བུ་དང་གཡོག་དང་ཆུང་མ་རྣམས། །གང་གི་དབང་དུ་འདུ་བ་དང་། །ཕོངས་ཀྱང་ཆོག་ཤེས་ཆེ་བ་དེ། །ས་ལ་གནས་པའི་མཐོ་རིས་པའོ།།
๔๓.
༤༣.
ทุฏฺฐา ภริยา สฐํ มิตฺตํ,ภจฺโจ จุตฺตรทายโก;
ส สปฺเปจ คเห วาโส,มจฺจุเรว นสํสโย.
ཆུང་མ་ངན་དང་གྲོགས་པོ་གཡོ། །གཡོག་པོ་ཁ་ལན་སློག་པ་དང་། །སྦྲུལ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁྱིམ་གནས་པ། །འཆི་བ་ཉིད་དེ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
๔๔.
༤༤.
มาตา [Pg.32] ยสฺส เคเห นตฺถิ,ภริยาจา ปิยวาทินี;
อรญฺญํ เตน คนฺตพฺพํ,ยถา รญฺญํ ตถาคหํ.
གང་གི་ཁྱིམ་ན་མ་མེད་ཅིང་། །ཆུང་མ་མི་སྙན་སྨྲ་བ་ཉིད། །དེ་ནི་ནགས་སུ་འགྲོ་བྱ་སྟེ། །ནགས་དང་ཁྱིམ་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད།།
๔๕.
༤༥.
อิณกตฺตา [Pg.33] ปิตา สตฺตุ,มาตา จ พฺยภิจารินี;
ภริยา รูปวตี สตฺตุ,ปุตฺโต สตฺตุ อปณฺฑิโต.
བུ་ལོན་ལེན་པའི་ཕ་ནི་དགྲ། །ལོག་པར་གཡེམ་པའི་མ་ཡང་དགྲ། །ཆུང་མ་གཟུགས་བཟང་ལྡན་པ་དགྲ། །བུ་ནི་མི་མཁས་པ་ཡང་དགྲ།།
๔๖.
༤༦.
โกกิลานํ [Pg.34] สโร รูปํ,นารี รูปํ ปติพฺพตา;
วิชฺชา รูปํ กุรูปานํ,ขมา รูปํ ตปสฺสินํ.
ཁུ་བྱུག་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་སྐད། །བུད་མེད་གཟུགས་ནི་ཁྱོ་ལ་གུས། །མི་སྡུག་པ་ཡི་གཟུགས་རིག་པ། །དཀའ་ཐུབ་ཅན་གྱི་གཟུགས་བཟོད་པ།།
๔๗.
༤༧.
อวิชฺชํ ชีวนํ สุญฺญํ,ทิสา สุญฺญา อพนฺธวา;
ปุตฺตหีนํ คหํ สุญฺญํ,สพฺพสุญฺญา ทลิทฺทตา.
རིག་མེད་འཚོ་བ་སྟོང་པ་སྟེ། །གཉེན་མེད་ཕྱོགས་རྣམས་སྟོང་པ་ཡིན། །བུ་མེད་ཁྱིམ་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། །དབུལ་ཕོངས་ཀུན་ནས་སྟོང་པ་ཉིད།།
๔๘.
༤༨.
อทาตา[Pg.35] วํสโทเสน,กมฺมโทสา ทลิทฺทตา;
อุมฺมาทา มาตุโทเสน,ปิตุโทเสน มูฬฺหตา.
རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་སེར་སྣ་ཆེ། །ལས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་དབུལ་པོར་འགྱུར། །མ་ཡི་སྐྱོན་གྱིས་སྨྱོ་བར་འགྱུར། །ཕ་ཡི་སྐྱོན་གྱིས་རྨོངས་པར་འགྱུར།།
๔๙.
༤༩.
คุรุ [Pg.36] อคฺคิ ทฺวิชาทีนํ,วณฺณานํ พฺราหฺมโณ คุรุ;
ปติ เรโก คุรุตฺถีนํ,สพฺพสฺสาภฺยาคโต คุรุ.
སྐྱེ་གཉིས་པ་ཡི་བླ་མ་མེ། །རིགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྲམ་ཟེ་བླ། །བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་བླ་མ་ཁྱོ། །ཀུན་གྱི་བླ་མ་མགྲོན་ཉིད་དོ།།
๕๐.
༥༠.
อติทพฺเพ [Pg.37] หตา ลงฺกา,อติมาเน จ โกรวา;
อติทาเน พลีพทฺโธ,สพฺพมจฺจนฺต คหิตํ.
དྲེགས་པ་ཆེ་བས་ལངྐ་བཅོམ། །ང་རྒྱལ་ཆེ་བས་ཀུ་རུའི་རིགས། །སྦྱིན་པ་ཆེ་བས་སྟོབས་ལྡན་བཅིངས། །ཐལ་ཆེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤང་།།
๕๑.
༥༡.
วตฺถหีโน [Pg.38] ตฺวลงฺกาโร,ฆตหีนญฺจ โภชนํ;
ถนหีนา จ ยานารี,วิชฺชาหีนญฺจ ชีวนํ.
གོས་མེད་པ་ཡི་རྒྱན་དང་ནི། །མར་མེད་པ་ཡི་ཟས་དང་ནི། །ནུ་མ་མེད་པའི་བུད་མེད་དང་། །རིག་པ་མེད་པའི་འཚོ་བ་བཞིན།།
๕๒.
༥༢.
โภชฺชํ โภชนสตฺติ จ,รติสตฺติ วรา ถิโย;
วิภโว ทานสตฺติ จ,นาปฺปสฺส ตปโส ผลํ.
ཟས་དང་ཟ་བའི་མཐུ་ཉིད་དང་། །བུད་མེད་མཆོག་དང་རྩེ་བའི་མཐུ། །ནོར་དང་སྦྱིན་པའི་མཐུ་ཉིད་དེ། །བསོད་ནམས་ชུང་བའི་འབྲས་མ་ཡིན།།
๕๓.
༥༣.
ปุตฺตปฺปโยชนา [Pg.39] ทารา,ปุตฺโต ปิณฺฑปฺปโยชโน;
หิตปฺปโยชนํ มิตฺตํ,ธนํ สพฺพปฺปโยชนํ.
ཆུང་མ་བུ་ཡི་ཆེད་དུ་སྟེ། །བུ་ནི་ཟས་མཆོད་ཆེད་དུ་ཡིན། །གྲོགས་པོ་ཕན་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ། །ནོར་ནི་ཀུན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན།།
๕๔.
༥༤.
ทุลฺลภํ [Pg.40] ปากติกํ วากฺยํ,ทุลฺลโภ เขมกโร สุโต;
ทุลฺลภา สทิสี ชายา,ทุลฺลโภ สชโน ปิโย.
གཤིས་བཟང་ཚིག་ནི་རྙེད་པར་དཀའ། །ཕན་བྱེད་བུ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ། །རང་དང་མཚུངས་པའི་ཆུང་མ་དཀའ། །མཛའ་བའི་གཉེན་ནི་རྙེད་པར་དཀའ།།
๕๕.
༥༥.
เสเลเสเล [Pg.41] นมาณิกฺกํ,มุตฺติกํ น คเชคเช;
สาธโว น หิ สพฺพตฺร,จนฺทนํ น วเนวเน.
རི་བོ་ཀུན་ལ་ནོར་བུ་མེད། །གླང་པོ་ཀུན་ལ་མུ་ཏིག་མེད། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཀུན་ན་མེད། །ནགས་ཚལ་ཀུན་ལ་ཙན་དན་མེད།།
๕๖.
༥༦.
อโสโจ [Pg.42] นิทฺธโน ปญฺโญ,อโสโจ ปณฺฑิตพนฺธโว;
อโสจา วิธวา นารี,ปุตฺตนตฺต ปติฏฺฐิตา.
དབུལ་ཡང་ཤེས་རབ་ལྡན་མི་མྱ་ངན། །མཁས་པའི་གྲོགས་ཡོད་མྱ་ངན་མེད། །བུ་དང་ཚ་བོས་བསྐྱངས་པ་ཡི། །ཡུགས་ས་མོ་ཡང་མྱ་ངན་མེད།།
๕๗.
༥༧.
อวิชฺโช ปุริโส โสโจ,โสจํ เมถุน มปฺปชํ;
นิราหารา ปชา โสจา,โสจํ รชฺช มราชกํ.
རིག་པ་མེད་པའི་མི་ནི་མྱ་ངན་བྱ། །བུ་རྒྱུད་མེད་པའི་འཁྲིག་པ་མྱ་ངན་བྱ། །ཟས་མེད་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་བྱ། །རྒྱལ་པོ་མེད་པའི་རྒྱལ་སྲིད་མྱ་ངན་བྱ།།
๕๘.
༥༨.
กุเลหิ [Pg.43] สห สมฺปกฺกํ,ปณฺฑิเตหิ จ มิตฺตตํ;
ญาตีภิ จ สมํ เมลํ,กุพฺพาโน นวินสฺสติ.
རིགས་བཟང་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་དང་། །མཁས་པ་རྣམས་དང་མཛའ་བ་དང་། །གཉེན་འདུན་རྣམས་དང་མཐུན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་འགྱུར།།
๕๙.
༥༩.
กฏฺฐา [Pg.44] วุตฺติ ปราธินา,กฏฺโฐ วาโส นิราสโย;
นิทฺธโน พฺยวสาโย จ,สพฺพกฏฺฐา ทลิทฺทตา.
གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་འཚོ་བ་དཀའ་བ་སྟེ། །སྐྱབས་མེད་གནས་སུ་སྡོད་པའང་དཀའ་བ་ཡིན། །ནོར་མེད་བརྩོན་པ་རྩོམ་པའང་དཀའ་བ་སྟེ། །ཀུན་ལས་དབུལ་ཕོངས་ཉིད་ནི་ཆེས་ཆེར་དཀའོ།།
๖๐.
༦༠.
ตกฺกรสฺส กุโต ธมฺโม,ทุชฺชนสฺส กุโต ขมา;
เวสิยา จ กุโต สฺเนโห,กุโต สจฺจญฺจ กามินํ.
ཆོམ་པོ་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། །སྐྱེ་བོ་ངན་ལ་བཟོད་པ་ག་ལ་ཡོད། །སྨད་འཚོང་མ་ལ་བྱམས་པ་ག་ལ་ཡོད། །འདོད་ལྡན་རྣམས་ལ་བདེན་པ་ག་ལ་ཡོད།།
๖๑.
༦༡.
เปสิตสฺส [Pg.45] กุโต มานํ,โกปนสฺส กุโต สุขํ;
ถีนํ กุโต สติตฺตญฺจ,กุโต เมตฺตี ขลสฺส จ.
བྲན་གཡོག་བྱེད་ལ་ང་རྒྱལ་ག་ལ་ཡོད། །ཁྲོ་བ་ཅན་ལ་བདེ་བ་ག་ལ་ཡོད། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཆོག་ཤེས་ག་ལ་ཡོད། །སྐྱེ་བོ་ངན་ལ་མཛའ་བཤེས་ག་ལ་ཡོད།།
๖๒.
༦༢.
ทุพฺพลสฺส [Pg.46] พลํ ราชา,พาลานํ โรทนํ พลํ;
พลํมูฬฺหสฺส โมนิตฺตํ,โจรานํ อตถํ พลํ.
ཉམ་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ངུ་བ་ཡིན། །གླེན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་མི་སྨྲ་བ། །ཆོམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་རྫུན་སྨྲ་བའོ།།
๖๓.
༦༣.
โย [Pg.47] ธุวานิ ปริจฺจชฺช,อธุวํ ปริเสวติ;
ธุวานิ ตสฺส นสฺสนฺติ,อธุวํ นฏฺฐเมว จ.
གང་ཞིག་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་བོར་ནས། །མི་བརྟན་བྱ་བ་ལ་ནི་བརྟེན་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །མི་བརྟན་པ་ནི་སྔར་ནས་ཉམས་པ་ཉིད།།
๖๔.
༦༤.
สุกฺกํ มํสํ ถิโย วุทฺธา,พาลกฺก ตรุณํ ทธิ;
ปภาเต เมถุนํ นิทฺทา,สชฺชุ ปาณหรานิ ฉ;
ཤ་སྐམ་པ་དང་བུད་མེད་རྒན་མོ་དང་། །ཞོགས་པའི་ཉི་མ་ཞོ་གསར་ཆགས་པ་དང་། །ཐོ་རངས་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་དང་གཉིད་ལོག་པ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད་པ་ཡིན།།
๖๕.
༦༥.
สชฺชุ [Pg.48] มํสํ นวนฺนญฺจ,พาลา ถี ขีรโภชนํ;
ฆตมุณฺโหทกญฺเจว,สชฺชุ ปาณกรานิ ฉ.
ཤ་གསར་པ་དང་ལོ་ཏོག་གསར་པ་དང་། །བུད་མེད་གཞོན་ནུ་འོ་མའི་ཟས་དང་ནི། །མར་དང་དེ་བཞིན་ཆུ་དྲོན་བཏུང་བ་སྟེ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་སྲོག་འཚོ་བྱེད་པ་ཡིན།།
๖๖.
༦༦.
สีหาเทกํ [Pg.49] พกาเทกํ,ฉ สุนา ตีณิ คทฺรภา;
วายสา จตุ สิกฺเขถ,จตฺตาริ กุกฺกุฏาทปิ.
སེང་གེ་ལས་གཅིག་ཆུ་སྐྱར་ལས་གཅིག་དང་། །ཁྱི་ལས་དྲུག་དང་བོང་བུ་ལས་གསུམ་དང་། །བྱ་རོག་ལས་ནི་བཞི་དག་བསླབ་བྱ་ཞིང་། །བྱ་ཕོ་ལས་ཀྱང་བཞི་པོ་བསླབ་པར་བྱ།།
๖๗.
༦༧.
ปภูตมปฺปกิจฺจํ [Pg.50] วา,โยนโร กตฺตุมิจฺฉติ;
สํยตเนน กตฺตพฺพํ,สีหาเทกํ ปกิตฺติตํ.
བྱ་བ་ཆེ་འམ་ཡང་ན་ཆུང་བ་ལ། །གང་ཞིག་བྱེད་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་དེས། །འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། །འདི་ནི་སེང་གེའི་ཡོན་ཏན་གཅིག་ཏུ་བཤད།།
๖๘.
༦༨.
สพฺพินฺทฺริยานิ สํยม,พโกว ปติโต ชโน;
กาลเทโสปปนฺนานิ,สพฺพกิจฺจานิ สาธเย.
དབང་པོ་ཀུན་ནི་ལེགས་པར་བསྡམས་བྱས་ཏེ། །ཆུ་སྐྱར་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་དེས། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་བབ་པའི་བྱ་བ་ཀུན། །མཐར་ཕྱིན་པར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད།།
๖๙.
༦༩.
พหฺวาสี [Pg.51] สาปฺปสนฺตุฏฺโฐ,สุนิทฺโท สีฆเจตโน;
ปภุภตฺโต จ สูโร จ,ญาตพฺพา ฉ สุนา คุณา.
མང་དུ་ཟ་ཞིང་ཆོག་ཤེས་སླ་བ་དང་། །གཉིད་སླ་བ་དང་མྱུར་དུ་སད་པ་དང་། །རྗེ་བོར་གུས་ཤིང་དཔའ་བའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། །ཁྱི་ཡི་ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་ཤེས་པར་བྱ།།
๗๐.
༧༠.
อวิสฺสามํ [Pg.52] วเห ภารํ,สีตุณฺหญฺจ นวินฺทติ;
ส สนฺโตโส ตถา นิจฺจํ,ตีณิ สิกฺเขถ คทฺรภา.
ངལ་གསོ་མེད་པར་ཁུར་ནི་འཁུར་བ་དང་། །གྲང་དང་ཚ་བ་ལ་ནི་མི་འཛེམ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཆོག་ཤེས་ལྡན་པ་ཉིད་དག་སྟེ། །བོང་བུ་ལས་ནི་གསུམ་པོ་བསླབ་པར་བྱ།།
๗๑.
༧༡.
คุฬฺหเมถุนธมฺมญฺจ,กาเลกาเล จ สงฺคหํ;
อปฺปมาทมนาลสฺยํ,จตุ สิกฺเขถ วายสา.
གསང་བའི་སྒོ་ནས་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་དང་། །དུས་དང་དུས་སུ་ཟས་རྣམས་གསོག་པ་དང་། །བག་ཡོད་པ་དང་ལེ་ལོ་མེད་པ་སྟེ། །བྱ་རོག་ལས་ནི་བཞི་པོ་བསླབ་པར་བྱ།།
๗๒.
༧༢.
ยุทฺธญฺจ [Pg.53] ปาตรุฏฺฐานํ,โภชนํ สห พนฺธุหิ;
ถิยํ อาปทคฺคตํ รกฺเข,จตุ สิกฺเขถ กุกฺกุฏา.
གཡུལ་འགྱེད་པ་དང་སྔ་བར་打ལྡང་བ་དང་། །རང་གི་གཉེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཟ་བ་དང་། །ཉེན་ཁར་གནས་པའི་བུད་མེད་སྲུང་བ་སྟེ། །བྱ་ཕོ་ལས་ནི་བཞི་པོ་བསླབ་པར་བྱ།།
๗๓.
༧༣.
โกติภาโร [Pg.54] สมตฺถานํ,กึทูรํ พฺยวสายินํ;
โก วิเทโส สวิชฺชานํ,โก ปโร ปิยวาทินํ.
ནུས་པ་ཅན་ལ་ཁུར་ལྕི་གང་ཞིག་ཡོད། །བརྩོན་པ་ཅན་ལ་ཐག་རིང་གང་ཞིག་ཡོད། །ཤེས་རིག་ཅན་ལ་ཡུལ་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད། །སྙན་པར་སྨྲ་ལ་དགྲ་བོ་གང་ཞིག་ཡོད།།
๗๔.
༧༤.
ภยสฺส กถิโต ปนฺโถ,อินฺทฺริยานมสํยโม;
ตชฺชโย สมฺปทามคฺโค,เยนิฏฺฐํ เตน คมฺยเต.
དབང་པོ་མ་བསྡམས་པ་ནི་འཇིགས་པའི་ལམ། །དེ་དག་ཐུལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལམ། །རང་ཉིད་གང་ལ་འདོད་པའི་ལམ་དེ་ལ། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན།།
๗๕.
༧༥.
น [Pg.55] จ วิชฺชาสโม พนฺธุ,น จ พฺยาธิสโม ริปุ;
นจาปจฺจสโม สฺเนโห,น จ เทวา ปรํ พลํ.
རིག་པ་དང་མཚུངས་གཉེན་གཞན་ཡོད་မིན་ཏེ། །ནད་དང་མཚུངས་པའི་དགྲ་བོ་ཡོད་မིན་ཞིང་། །བུ་ཚ་དང་མཚུངས་བྱམས་པ་ཡོད་မིན་ལ། །ལྷ་ལས་ལྷག་པའི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་མི་འགྱུར།།
๗๖.
༧༦.
สมุทฺทาวรณา [Pg.56] ภูมิ,ปาการาวรณํ คหํ;
นรินฺทาวรณา เทสา,จาริตฺตาวรณา ถิโย.
རྒྱ་མཚོས་ས་གཞི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་སྟེ། །ར་བས་ཁྱིམ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཡིན། །རྒྱལ་པོས་ཡུལ་གྲུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བ་སྟེ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་བུད་མེད་བསྲུང་བར་བྱེད།།
๗๗.
༧༧.
ฆตกุมฺภสมา นารี,ตตฺตงฺคาร สโม ปุมา;
ตสฺมา ฆตญฺจ อคฺคิญฺจ,เนกตฺร ถปเย พุโธ.
བུད་མེད་མར་གྱི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །སྐྱེས་པ་མེ་མདག་འབར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མར་དང་མེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །མཁས་པས་ནམ་ཡང་བཞག་པར་མི་བྱའོ།།
๗๘.
༧༨.
อาหาโร [Pg.57] ทฺวิคุโณ ถีนํ,พุทฺธิ ตาสํ จตุคฺคุโณ;
ฉคุโณ พฺยวสาโย จ,กาโมจฏฺฐคุโณ มโต.
བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ཟས་ནི་ཉིས་འགྱུར་ཏེ། །དེ་དག་བློ་གྲོས་བཞི་འགྱུར་ཡིན་པར་བཤད། །བརྩོན་པ་དྲུག་འགྱུར་འདོད་ཆགས་བརྒྱད་འགྱུར་ཏེ། །འདི་ནི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ།།
๗๙.
༧༩.
ชิณฺณมนฺนํ [Pg.58] ปสํเสยฺย,ภริยํ คตโยพฺพนํ;
รณา ปจฺจาคตํ สูรํ,สสฺสญฺจ เคหมาคตํ.
ཟས་ནི་འཇུ་བར་གྱུར་ཚེ་བསྔགས་བྱ་ཞིང་། །ཆུང་མ་གཞོན་ནུ་ཡོལ་ཚེ་བསྔགས་པར་བྱ། །དཔའ་བོ་གཡུལ་ལས་ལོག་ཚེ་བསྔགས་བྱ་ཞིང་། །ལོ་ཏོག་ཁྱིམ་དུ་འབྱོར་ཚེ་བསྔགས་པར་བྱ།།
๘๐.
༨༠.
อสนฺตุฏฺฐา [Pg.59] ทฺวิชา นฏฺฐา,สนฺตุฏฺฐาอิว ปาถิวา;
สลชฺชา คณิกา นฏฺฐา,นิลฺลชฺชา จ กุลิตฺถิโย.
ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བྲམ་ཟེ་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །ཆོག་ཤེས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར། །ངོ་ཚ་ཅན་གྱི་སྨད་འཚོང་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའི་རིགས་ལྡན་བུད་མེད་ཉམས།།
๘๑.
༨༡.
อวํสปติโต ราชา,มูฬฺหปุตฺโต จ ปณฺฑิโต;
อธเนน ธนํ ปาปฺย,ติณํว มญฺญเต ชนํ.
རིགས་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། །མཁས་པའི་བུ་ནི་གླེན་པར་གྱུར་པ་དང་། །དབུལ་པོས་ནོར་ནི་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། །འདི་དག་སྐྱེ་བོ་རྩྭ་བཞིན་བརྙས་པར་བྱེད།།
๘๒.
༨༢.
พฺรหฺมหาปิ [Pg.60] นโร ปุชฺโช,ยสฺสตฺถิ วิปุลํ ธนํ;
สสิโน ตุลฺยวํโสปิ,นิทฺธโน ปริภูยเต.
བྲམ་ཟེ་བསད་པའི་མི་ཡང་མཆོད་འོས་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ནོར་ཆེན་ཡོད་གྱུར་ན། །ཟླ་བའི་རིགས་དང་མཚུངས་པར་སྐྱེས་ན་ཡང་། །ནོར་མེད་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་བརྙས་པར་འགྱུར།།
๘๓.
༨༣.
โปตฺถกฏฺฐา [Pg.61] ตุ ยาวิชฺชา,ปรหตฺถคตํ ธนํ;
กิจฺจกาเล สมุปฺปนฺเน,น สาวิชฺชา น ตทฺธนํ.
གླེགས་བམ་ནང་དུ་ཡོད་པའི་རིག་པ་དང་། །གཞན་གྱི་ལག་ཏུ་སོང་བའི་ནོར་རྣམས་ནི། །དགོས་པའི་དུས་ལ་བབ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། །རིག་པའང་མིན་ལ་ནོར་ཡང་མིན་པར་འགྱུར།།
๘๔.
༨༤.
ปาทปานํ ภยํ วาตา,ปทฺมานํ สิสิรา ภยํ;
ปพฺพตานํ วชีรมฺหา,สาธูนํ ทุชฺชนา ภยํ.
ཤིང་རྣམས་རླུང་ལས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། །པད་མ་བསིལ་བའི་རེག་ལས་འཇིགས་པ་སྐྱེ། །རི་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ལས་ནི་འཇིགས་པ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་སྐྱེ་བོ་ངན་ལས་འཇིགས།།
๘๕.
༨༥.
ปญฺเญ [Pg.62] นิยุชฺชมาเน ตุ,สนฺติ รญฺโญ ตโยคุณา;
ยโส สคฺคนิวาโส จ,วิปุโล จ ธนาคโม.
མཁས་པ་བསྟེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ། །ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །གྲགས་པ་དང་ནི་མཐོ་རིས་གནས་ཉིད་དང་། །ནོར་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་འབྱོར་བའོ།།
๘๖.
༨༦.
มูฬฺเห [Pg.63] นิยุชฺชมาเนตุ,ขตฺติยสฺสาคุณา ตโย;
อยโส จตฺถนาโส จ,นรเก คมนํ ตถา.
གླེན་པ་བསྟེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ། །ཉེས་པ་གསུམ་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །མི་གྲགས་པ་དང་ནོར་རྣམས་ཉམས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་བའོ།།
๘๗.
༨༧.
พหูมูฬฺหสงฺฆาเตหิ,อญฺโญญฺญปสุวุตฺติภิ;
ปจฺฉาทฺยนฺเต คุณา สพฺเพ,เมเฆหิว ทิวากโร.
གླེན་པ་མང་པོ་འདུས་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཕན་ཚུན་དུད་འགྲོ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིས། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྒྲིབ་འགྱུར་ཏེ། །སྤྲིན་གྱིས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྒྲིབ་པ་བཞིན།།
๘๘.
༨༨.
ยสฺส เขตฺตํ นทีตีเร,ภริยาปิ ปรปฺปิยา;
ปุตฺตสฺส วินโย นตฺถิ,มจฺจุเรว นสํสโย.
གང་གི་ཞིང་ས་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་ཡོད། །ཆུང་མ་གཞན་གྱི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། །བུ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དུལ་བ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ནི་འཆི་བདག་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།
๘๙.
༨༩.
อสมฺภาพฺยํ [Pg.65] นวตฺตพฺพํ,ปจฺจกฺขมปิ ทิสฺสเต;
สิลา ตรติ ปานียํ,คีตํ คายติ วานโร.
མི་སྲིད་པ་ཡི་གཏམ་ནི་མི་སྨྲ་སྟེ། །མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ཡང་། །རྡོ་བ་ཆུ་ཡི་སྟེང་དུ་ལྡིང་བ་དང་། །སྤྲེའུས་གླུ་དབྱངས་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ།།
๙๐.
༩༠.
สุภิกฺขํ [Pg.66] กสเก นิจฺจํ,นิจฺจํ สุข มโรคิเก;
ภริยา ภตฺตุ ปิยา ยสฺส,ตสฺส นิจฺโจสฺสวํ คหํ.
ཞིང་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ལོ་ལེགས་འབྱུང་། །ནད་མེད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འབྱུང་། །གང་གི་ཆུང་མ་ཁྱོ་ལ་བྱམས་པ་དེའི། །ཁྱིམ་ནི་རྟག་ཏུ་དགའ་སྟོན་ལྡན་པ་ཡིན།།
๙๑.
༩༡.
เหลสฺส กมฺมนาสาย,พุทฺธินาสาย นิทฺธนํ;
ยาจนา มานนาสาย,กุลนาสาย โภชนํ.
རྩེད་མོས་བྱ་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །དབུལ་པོས་བློ་གྲོས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །སློང་མོས་ང་རྒྱལ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །ཟས་ངན་གྱིས་ནི་རིགས་རྒྱུད་ཉམས་པར་བྱེད།།
๙๒.
༩༢.
เสวิตพฺโพ [Pg.67] มหาวกฺโข,ผลจฺฉายา สมนฺวิโต;
ยทิ เทวา ผลํ นตฺถิ,ฉายา เกน นิวารเย.
ཤིང་ཆེན་འབྲས་བུ་གྲིབ་མ་དང་ལྡན་པ། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་སྟེ། །གལ་ཏེ་ལས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མེད་ན་ཡང་། །གྲིབ་མ་སུ་ཞིག་གིས་ནི་བཟློག་པར་ནུས།།
๙๓.
༩༣.
ปฐเม [Pg.68] นชฺชิตา วิชฺชา,ทุตีเย นชฺชิตํ ธนํ;
ตตีเย นชฺชิตํ ปุญฺญํ,จตุตฺเถ กึกริสฺสติ.
ཚེ་སྟོད་རིག་པ་བསྒྲུབ་པར་མ་བྱས་ཤིང་། །ཚེ་སྨད་ནོར་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་མ་བྱས་ལ། །གསུམ་པར་བསོད་ནམས་བསྒྲུབ་པར་མ་བྱས་ན། །བཞི་པའི་དུས་སུ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར།།
๙๔.
༩༤.
นทีกูเลจ เย วกฺขา,ปรหตฺถคตํ ธนํ;
กิจฺจํ ถีโคจรํ ยสฺส,สพฺพํ ตํ วิผลํ ภเว.
ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་སྐྱེས་པའི་ཤིང་རྣམས་དང་། །གཞན་གྱི་ལག་ཏུ་སོང་བའི་ནོར་རྣམས་དང་། །བུད་མེད་དབང་དུ་སོང་བའི་བྱ་བ་རྣམས། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར།།
๙๕.
༩༥.
กุเทสมาสชฺช [Pg.69] กุโตตฺถสญฺจโย,กุปุตฺตมาสชฺช กุโต ชลญฺชลี;
กุเคหินึ ปาปฺย คเห กุโต สุขํ,กุสิสฺสมชฺฌาปยโต กุโต ยโส.
ཡུལ་ངན་གནས་ན་ནོར་གསོག་ག་ལ་ཡོད། །བུ་ངན་ཡོད་ན་ཆུ་གཏོར་ག་ལ་ཡོད། །ཆུང་མ་ངན་ན་ཁྱིམ་བདེ་ག་ལ་ཡོད། །སློབ་མ་ངན་ན་སྙན་གྲགས་ག་ལ་ཡོད།།
๙๖.
༩༦.
กูโปทกํ [Pg.70] วฏจฺฉายา,สามา ถีจิฏฺฐกาลยํ;
สีตกาเล ภเว อุณฺหํ,คิมฺหกาเล จ สีตลํ.
ཁྲོན་པའི་ཆུ་དང་བྱ་རྒོད་ཤིང་གྲིབ་དང་། །བུད་མེད་སྔོ་བསངས་ས་ཕག་ཁྱིམ་རྣམས་ནི། །གྲང་བའི་དུས་སུ་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཚ་བའི་དུས་སུ་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན།།
๙๗.
༩༧.
วิสํ [Pg.71] จงฺกมนํ รตฺตึ,วิสํ รญฺโญนุกุลตา;
วิสํ ถีปิ อญฺญาสตฺตา,วิสํ พฺยาธิ อเวกฺขิโต.
མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་དུག་ཏུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ཏོག་བྱེད་པའང་དུག་ཡིན་ལ། །གཞན་ལ་ཆགས་པའི་བུད་མེད་དུག་ཡིན་ཞིང་། །སྣང་མེད་བཞག་པའི་ནད་ཀྱང་དུག་ཏུ་འགྱུར།།
๙๘.
༩༨.
ทุรธีตา [Pg.72] วิสํ วิชฺชา,อชิณฺเณ โภชนํ วิสํ;
วิสํ โคฏฺฐี ทลิทฺทสฺส,วุทฺธสฺส ตรุณี วิสํ.
ལེགས་པར་མ་བསླབས་རིག་པ་དུག་ཡིན་ལ། །མ་ཞུ་བར་དུ་ཟས་ཟོས་དུག་ཡིན་ཞིང་། །དབུལ་པོའི་ཕྱིར་ན་ཚོགས་པ་དུག་ཡིན་ལ། །རྒན་པོའི་ཕྱིར་ན་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་དུག་ཡིན།།
๙๙.
༩༩.
ปโทเส [Pg.73] นิหโต ปนฺโถ,ปติตา นิหตา ถิโย;
อปฺปพีชํ หตํ เขตฺตํ,ภจฺจโทสา หโต ปภู.
ས་སྲོད་དུས་སུ་ལམ་ནི་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །ལོག་པར་གཡེང་བས་བུད་མེད་ཉམས་པར་འགྱur། །ས་བོན་ཉུང་བས་ཞིང་ས་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །གཡོག་འཁོར་ངན་པས་རྗེ་བོ་ཉམས་པར་འགྱུར།།
๑๐๐.
༡༠༠.
หตมโสตฺติยํ สทฺธํ,หโต ยญฺโญ ตฺวทกฺขิโณ;
หตา รูปวตี วญฺฌา,หตํ เสนมนายกํ.
ཐོས་པ་མེད་པའི་དད་པ་ཉམས་པ་སྟེ། །ཡོན་མེད་པ་ཡི་མཆོད་སྦྱིན་ཉམས་པ་ཡིན། །མོ་གཤམ་གྱུར་པའི་མཛེས་མ་ཉམས་པ་སྟེ། །དམག་དཔོན་མེད་པའི་དམག་དཔུང་ཉམས་པ་ཡིན།།
๑๐๑.
༡༠༡.
เวทเวทงฺค [Pg.74] ตตฺตญฺโญ,ชปโหมปรายโน;
อาสีวาทวโจยุตฺโต,เอส ราชปุโรหิโต.
རིག་བྱེད་རིག་བྱེད་ཡན་ལག་དེ་ཉིད་ཤེས། །བཟླས་བརྗོད་སྦྱིན་སྲེག་བྱ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན། །ཤིས་བརྗོད་ཚིག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ། །རྒྱལ་པོའི་མཆོད་གནས་ལྷ་གསོལ་ཡིན་པར་བཤད།།
๑๐๒.
༡༠༢.
กุลสีลคุโณเปโต,สพฺพธมฺมปรายโน;
ปวีโณ เปสนาทฺยกฺโข,ธมฺมาทฺยกฺโข วิธียเต.
རིགས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཀུན་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན། །མཁས་ཤིང་ལས་ལ་དབང་བའི་སྐྱེ་བོ་དེ། །ཆོས་ཀྱི་བློན་པོར་བསྐོ་བར་བྱ་བ་ཡིན།།
๑๐๓.
༡༠༣.
อยุพฺเพทกตาภฺยาโส,สพฺเพสํ ปิยทสฺสโน;
อริยสีลคุโณเปโต,เอส วชฺโช วิธียเต.
གསོ་བའི་རིག་པའི་གཞུང་ལ་ལེགས་སྦྱངས་ཤིང་། །ཀུན་གྱི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་བཞིན་རས་ཅན། །འཕགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དེ། །སྨན་པ་ཉིད་དུ་བསྐོ་བར་བྱ་བ་ཡིན།།
๑๐๔.
༡༠༤.
สกึทุตฺต [Pg.76] คหิตตฺโถ,ลหุหตฺโถ ชิตกฺขโร;
สพฺพสตฺถ สมาโลกี,ปกฏฺโฐ นาม เลขโก.
ལན་གཅིག་བཤད་པས་དོན་རྣམས་ལེགས་པར་འཛིན། །ལག་པ་མྱུར་ཞིང་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་མཁས། །བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་ལེགས་པར་ལྟ་བ་དེ། །ཡི་གེ་པ་ཡི་མཆོག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན།།
๑๐๕.
༡༠༥.
สมตฺตนีติสตฺตญฺโญ,วาหเน ปูชิตสฺสโม;
สูรวีรคุโณเปโต,เสนาธฺยกฺโข วิธียเต.
ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་ལེགས་པར་ཤེས། །བཞོན་པ་བཞོན་ལ་བཀུར་བསྟི་ཐོབ་པ་དང་། །དཔའ་ཞིང་བརྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དེ། །དམག་གི་དབང་པོར་བསྐོ་བར་བྱ་བ་ཡིན།།
๑๐๖.
༡༠༦.
สุจี [Pg.78] วากฺยปฏุปฺปญฺโญ,ปรจิตฺโตปลกฺขโก;
ธีโร ยถาตฺถ วาที จ,เอส ทูโต วิธียเต.
གཙང་ཞིང་སྨྲ་མཁས་བློ་གྲོས་ལྡན་པ་དང་། །གཞན་གྱི་བསམ་པ་ལེགས་པར་ཤེས་པ་དང་། །བརྟན་ཞིང་བདེན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ། །ཕོ་ཉ་ཉིད་དུ་བསྐོ་བར་བྱ་བ་ཡིན།།
๑๐๗.
༡༠༧.
ปุตฺตนตฺต คุโณเปโต,สตฺถญฺโญ ปิฏฺฐปาจโก;
สูโร จ กถิโนเจว,สูปกาโร ส อุจฺจเต.
རིགས་རྒྱུད་བཟང་ཞིང་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དང་། །བཟའ་བཏུང་བསྟན་བཅོས་ཤེས་ཤིང་བསྐོལ་བར་མཁས། །དཔའ་ཞིང་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ། །མ་ཆེན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན།།
๑๐๘.
༡༠༨.
อิงฺคิตา [Pg.79] การตตฺตญฺโญ,พลวา ปิยทสฺสโน;
อปฺปมาที สทา ทกฺโข,ปติหาโร ส อุจฺจเต.
རྣམ་འགྱུར་མཚན་མ་ལེགས་པར་ཤེས་པ་དང་། །སྟོབས་ལྡན་ཀུན་གྱི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། །བག་ཡོད་རྟག་ཏུ་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་དེ། །སྒོ་སྲུང་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན།།
๑๐๙.
༡༠༩.
ยสฺส [Pg.80] นตฺถิ สยํ ปญฺญา,สตฺถํ ตสฺส กโรติ กึ;
โลจเนหิ วิหีนสฺส,ทปฺปโณ กึกริสฺสติ.
གང་ལ་རང་གི་བློ་གྲོས་མེད་པ་ལ། །བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། །མིག་གཉིས་མེད་པའི་ལོང་བ་ཉིད་ལ་ནི། །མེ་ལོང་གིས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར།།
๑๑๐.
༡༡༠.
กึกริสฺสนฺติ วตฺตาโร,โสตํ ยตฺถ นวิชฺชเต;
นคฺคกปณเก เทเส,รชโณ กึกริสฺสติ.
ཉན་པའི་རྣ་བ་མེད་པའི་གནས་ཉིད་དུ། །སྨྲ་བར་བྱེད་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། །གཅེར་བུ་པ་ཡི་ཡུལ་གྲུ་ཉིད་དུ་ནི། །ཚོས་མཁན་གྱིས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར།།