နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ඒ භාග්‍යවත් වූ, අරහත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!

စာဏကျနီတိပါဠိ

චාණක්‍ය නීති පාළිය

၁.

1.

နာနာသတ္ထော [Pg.1] ဒ္ဓတံ ဝက္ခေ,ရာဇ နီတိ သမုစ္စယံ;

သဗ္ဗ ဗီဇ မိဒံ သတ္ထံ,စာဏကျံ သာရသင်္ဂဟံ.

විවිධ ශාස්ත්‍රයන්ගෙන් උපුටා ගන්නා ලද, රාජ්‍ය පාලන නීති එකතුව මම පවසමි. සියලු ශාස්ත්‍රයන්ට බීජයක් බඳු වූ මේ චාණක්‍ය නීති සංග්‍රහය ඉතා හරවත් එකකි.

၂.

2.

မူလသုတ္တံ ပဝက္ခာမိ,စာဏကျေန ယထောဒိတံ;

ယဿ ဝိညာန မတ္တေန,မူဠှော ဘဝတိ ပဏ္ဍိတော.

චාණක්‍යයන් විසින් යම් සේ පවසන ලද්දේ ද, ඒ මූලික ගාථාවන් මම පවසමි. එය දැනගැනීමෙන් පමණක් වුව ද අඥාන පුද්ගලයා පවා පණ්ඩිතයෙකු බවට පත් වෙයි.

၃.

3.

ဝိဒုတ္တံ [Pg.2] နရပစ္စဉ္စ,နေဝတုလျံ ကုဒါစနံ;

သဒေသေ ပုဇ္ဇတေ ရာဇာ,ဝိဒူ သဗ္ဗတ္ထ ပုဇ္ဇတေ.

උගත්කම සහ රජකම කිසි කලෙකත් සමාන කළ නොහැකිය. රජු පිදුම් ලබන්නේ තම රටේ පමණි, නමුත් උගතා සෑම තැනකදීම පිදුම් ලබයි.

၄.

4.

ပဏ္ဍိတေ [Pg.3] စ ဂုဏာ သဗ္ဗေ,မူဠှေ ဒေါသာ ဟိ ကေဝလံ;

တသ္မာ မူဠှသဟဿေသု,ပညော ဧကော ဝိသိသျတေ.

සියලු ගුණධර්මයන් පණ්ඩිතයන් කෙරෙහි පවතී, අඥානයා කෙරෙහි පවතින්නේ දොස් පමණි. එබැවින් අඥානයන් දහසකට වඩා එක් ඥානවන්තයෙක් උතුම් වෙයි.

၅.

5.

မာတရိဝ [Pg.4] ပရဒါရေသု,ပရဒဗ္ဗေသု လေဋ္ဋုဝ;

အတ္တနိဝ သဗ္ဗဘူတေသု,ယော ပဿတိ သပဏ္ဍိတော.

අන්‍යයන්ගේ බිරින්දෑවරුන් තමාගේ මව මෙන් ද, අන්‍යයන්ගේ වස්තුව පස් කැටයක් මෙන් ද, සියලු සත්ත්වයන් තමා මෙන් ද යමෙක් දකී ද, ඔහු පණ්ඩිතයෙකි.

၆.

6.

ကိံကုလေန ဝိသာလေန,ဂုဏဟီနော တု ယောနရော;

အကုလိနောပိ သတ္ထညော,ဒေဝတာဟိပိ ပုဇ္ဇတေ.

ගුණයෙන් තොර වූ මිනිසෙකුට උසස් කුලයක ඉපදීමෙන් ඇති ඵලය කිම? පහත් කුලයක උපන්න ද ශාස්ත්‍රය දන්නා තැනැත්තා දෙවියන් විසින් පවා පුදනු ලබයි.

၇.

7.

ရူပယောဗ္ဗနသမ္ပန္နာ[Pg.5],ဝိသာလကုလသမ္ဘဝါ;

ဝိဇ္ဇာဟီနာ နသောဘန္တေ,နိဂ္ဂန္ဓာ ဣဝ ကိံသုကာ.

රූපයෙන් හා යෞවනයෙන් යුක්ත වුව ද, උසස් කුලයක උපත ලැබුව ද, උගත්කමෙන් තොර වූවෝ සුවඳක් නොමැති කෑල මල් මෙන් නොබබළති.

၈.

8.

တာရာနံ [Pg.6] ဘူသဏံ စန္ဒော,နာရီနံ ဘူသဏံ ပတိ;

ပုထဗျာ ဘူသဏံ ရာဇာ,ဝိဇ္ဇာ သဗ္ဗဿ ဘူသဏံ.

තාරකාවන්ට සැරසිල්ලක් වන්නේ චන්ද්‍රයා ය. ස්ත්‍රීන්ට සැරසිල්ලක් වන්නේ ස්වාමියා ය. පෘථිවියට සැරසිල්ලක් වන්නේ රජු ය. උගත්කම සැමට ම අලංකාරයකි.

၉.

9.

မာတာ သတ္တု ပိတာ ဝေရီ,ယေန ဗာလော နပါဋ္ဌိတော;

န သောဘတေ သဘာမဇ္ဈေ,ဟံသမဇ္ဈေ ဗကောယထာ.

යම් මවක් සහ පියෙක් තම දරුවාට නොඋගන්වන්නේ ද, ඔවුහු දරුවාට සතුරෝ වෙති. හංසයන් මැද කොකෙකු මෙන්, ඒ අඥාන දරුවා සභාවක් මැද නොබබළයි.

၁၀.

10.

ဝရမေကော [Pg.7] ဂုဏီ ပုတ္တော,န စ မူဠှသတေဟိပိ;

ဧကော စန္ဒော တမော ဟန္တိ,န စ တာရဂဏေဟိပိ.

ගුණවත් වූ එක් පුත්‍රයෙකු ලැබීම වුව ද උතුම් වේ, අඥාන පුත්‍රයන් සියයකගෙන් පලක් නැත. තනි චන්ද්‍රයා අන්ධකාරය දුරු කරයි, තාරකා සමූහයකට එය කළ නොහැකිය.

၁၁.

11.

လာလယေ [Pg.8] ပဉ္စဝဿာနိ,ဒသဝဿာနိ တာလယေ;

ပတ္တေ တု သောဠသေ ဝဿေ,ပုတ္တံ မိတ္တံဝ အာစရေ.

දරුවා වයස අවුරුදු පහක් වන තුරු ආදරයෙන් සුරතල් කළ යුතුය. ඉන්පසු වසර දහයක් හික්මවිය යුතුය. දහසය වන වසරට පැමිණි කල, පුත්‍රයාට මිතුරෙකු සේ සැලකිය යුතුය.

၁၂.

12.

လာလနေ [Pg.9] ဗဟဝေါ ဒေါသာ,တာလနေ ဗဟဝေါ ဂုဏာ;

တသ္မာ ပုတ္တဉ္စ သိဿဉ္စ,တာလယေ န တု လာလယေ.

අධික ලෙස සුරතල් කිරීමෙහි බොහෝ දොස් පවතී. අවවාද කර හික්මවීමෙහි බොහෝ ගුණ පවතී. එබැවින් පුත්‍රයා ද, ගෝලයා ද හික්මවිය යුතුය, සුරතල් නොකළ යුතුය.

၁၃.

13.

ဧကေနာပိ [Pg.10] သုဝက္ခေန,ပုပ္ဖိတေန သုဂန္ဓိနာ;

ဝါသိတဿ ဝနံ သဗ္ဗံ,သုပုတ္တေန ကုလံယထာ.

මනාව පිපී ගිය සුවඳවත් එක් මල් ගසකින් මුළු වනාන්තරයම සුවඳවත් වන්නා සේ, යහපත් පුත්‍රයෙකු නිසා මුළු පවුලම බබළයි.

၁၄.

14.

ဧကဿာပိ [Pg.11] ကုဝက္ခဿ,ကောဋရဋ္ဌေန အဂ္ဂိနာ;

ဒယှတေ ဟိ ဝနံ သဗ္ဗံ,ကုပုတ္တေန ကုလံ ယထာ.

බෙනෙහි හටගත් ගින්නක් සහිත වූ එක් නරක ගසකින් මුළු වනාන්තරයම දැවී අළු වන්නා සේ, අසත්පුරුෂ පුත්‍රයෙකු නිසා මුළු පවුලම විනාශයට පත් වෙයි.

၁၅.

15.

ဒူရတော သောဘတေ မူဠှော,လမ္ဗမာန ပဋာဝုတော;

တာဝဉ္စ သောဘတေ မူဠှော,ယာဝ ကိဉ္စိ နဘာသတေ.

අලංකාර වස්ත්‍රවලින් සැරසී සිටින අඥානයා දකින්නට ලැබෙන විට බබළයි. ඔහු එසේ බබළන්නේ යමක් කතා නොකරන තාක් පමණි.

၁၆.

16.

ဝိသတော [Pg.12] အမတံ ဂါယှံ,အမေဇ္ဈာအပိ ကဉ္စနံ;

နီစတော ဥတ္တမာ ဝိဇ္ဇာ,ထီရတ္နံ ဒုက္ကုလာအပိ.

විෂෙන් වුව ද අමෘතය ගත යුතුය, අපවිත්‍ර දෙයකින් වුව ද රත්තරන් ගත යුතුය, පහත් අයෙකුගෙන් වුව ද උසස් ශාස්ත්‍රය උගත යුතුය, පහත් පවුලකින් වුව ද උතුම් ස්ත්‍රී රත්නය පිළිගත යුතුය.

၁၇.

17.

ဥဿဝေ [Pg.13] ဗျသနေစေဝ,ဒုဗ္ဘိက္ခေ သတ္တုဝိဂ္ဂဟေ;

ရာဇဒွါရေ သုသာနေစ,ယော တိဋ္ဌတိ သဗန္ဓဝေါ.

උත්සවයන්හිදී ද, විපතකදී ද, සාගතයකදී ද, සතුරු ආක්‍රමණයකදී ද, රාජ සභාවේදී සහ සොහොන් බිමේදී ද යමෙක් ළඟින් සිටී ද, ඔහු සැබෑ ඥාතියා වෙයි.

၁၈.

18.

ပရောက္ခေ ကိစ္စဟန္တာရံ,ပစ္စက္ခေ ပိယဝါဒိနံ;

ဝဇ္ဇယေ တာဒိသံ မိတ္တံ,ဝိသကုမ္ဘံ ပယောမုခံ.

නොපෙනෙන තැන වැඩ කටයුතු පළුදු කරන, පෙනෙන තැන මිහිරි බස් පවසන මිතුරා, මතුපිට කිරි තැවරූ විෂ කළයක් මෙන් සලකා වර්ජනය කළ යුතුය.

၁၉.

19.

သကိံ [Pg.14] ဒုဋ္ဌဉ္စ မိတ္တံ ယော,ပုန သန္ဓာတု မိစ္ဆတိ;

သမစ္စု မုပဂဏှာတိ,ဂဗ္ဘ မဿတရီ ယထာ.

එක්වරක් සතුරු වී පසුව නැවත මිතුරු වීමට කැමති වන තැනැත්තා, අශ්වතරිය ගැබ් ගැනීමෙන් තමාගේ මරණය ළඟා කරගන්නා සේ, තමාගේ ම විනාශය ළඟා කර ගනියි.

၂၀.

20.

န [Pg.15] ဝိဿသေ အဝိဿတ္ထံ,မိတ္တဉ္စာပိ န ဝိဿသေ;

ကဒါစိ ကုပိတံ မိတ္တံ,သဗ္ဗဒေါသံ ပကာသယေ.

විශ්වාස කළ නොහැකි පුද්ගලයා විශ්වාස නොකරන්න. මිතුරා වුව ද අධික ලෙස විශ්වාස නොකරන්න. යම් දිනක මිතුරා කෝප වුවහොත්, ඔබගේ සියලු රහස් හෙළි කරනු ඇත.

၂၁.

21.

ဇာနိယာ [Pg.16] ပေသနေ ဘစ္စေ,ဗန္ဓဝေ ဗျသနာဂမေ;

မိတ္တဉ္စာ ပဒိကာလေစ,ဘရိယဉ္စ ဝိဘဝက္ခယေ.

සේවකයාගේ තත්ත්වය යම් රාජකාරියක යෙදවූ කල ද, ඥාතීන්ගේ තත්ත්වය කරදරයක් පැමිණි කල ද, මිතුරාගේ තත්ත්වය ආපදා කාලයේදී ද, බිරිඳගේ තත්ත්වය තමාගේ ධනය විනාශ වූ කල ද හඳුනාගත යුතුය.

၂၂.

22.

ဥပကာရဂ္ဂဟိတေန,သတ္တုနာသတ္တုမုဒ္ဓရေ;

ပါဒလဂ္ဂံ ကရဋ္ဌေန,ကဏ္ဋကေနေဝ ကဏ္ဋကံ.

පයට ඇනුණු කටුවක් අතින් ගත් තවත් කටුවකින් ඉවත් කරන්නා සේ, උපකාර ලැබීමෙන් තමා යටතට ගත් සතුරෙකු ලවා අනෙක් සතුරා විනාශ කර දැමිය යුතුය.

၂၃.

23.

န [Pg.17] မိတ္တံ ကောစိ ကဿစိ,န ကောစိ ရိပု ကဿစိ;

ကာရဏေန ဟိ ဉာယတိ,မိတ္တာနိ စ ရိပူ တထာ.

උපතින්ම කිසිවෙකු කිසිවෙකුගේ මිතුරෙක් හෝ සතුරෙක් නොවේ. මිතුරන් සහ සතුරන් ඇති වන්නේ යම් යම් හේතූන් හා ක්‍රියාවන් පදනම් කරගෙනමය.

၂၄.

24.

ဒုဇ္ဇနော [Pg.18] ပိယဝါဒီ စ,နေတံ ဝိဿာသကာရဏံ;

မဓု တိဋ္ဌတိ ဇိဝှဂ္ဂေ,ဟဒယေ တု ဟလာဟလံ.

මිහිරි වදන් පවසන අසත්පුරුෂයා විශ්වාස නොකළ යුතුය. ඔහුගේ දිව අග මී පැණි තිබුණ ද, හදවතෙහි ඇත්තේ මාරාන්තික විෂය.

၂၅.

25.

ဒုဇ္ဇနော ပရိဟန္တဗ္ဗော,ဝိဇ္ဇာယာ လင်္ကတောပိ သံ;

မဏိနာ ဘူသိတော သပ္ပော,ကိမေ သော နဘယံ ကရော.

උගත්කමින් සැරසී සිටිය ද අසත්පුරුෂයා මඟහැරිය යුතුය. හිසෙහි මැණිකක් පැළඳි සර්පයා බියකරු නොවන්නේ ද?

၂၆.

26.

သပ္ပော [Pg.19] ကူရော ခလော ကူရော,သပ္ပာ ကူရတရော ခလော;

မန္တော သဓိဝသော သပ္ပော,ခလော ကေန နိဝါယျတေ.

සර්පයා ද රූදුරුය, අසත්පුරුෂයා ද රූදුරුය. එහෙත් සර්පයාට වඩා අසත්පුරුෂයා අතිශයින්ම රූදුරුය. මන්ත්‍ර හා ඖෂධවලින් සර්පයා පාලනය කළ හැකි වුව ද, අසත්පුරුෂයා කෙසේ නම් පාලනය කරන්නේද?

၂၇.

27.

နခီနဉ္စ [Pg.20] နဒီနဉ္စ,သိင်္ဂီနံ သတ္ထပါဏိနံ;

ဝိဿာသော နေဝကာတဗ္ဗော,ထီသု ရာဇကုလေသု စ.

නියපොතු සහිත සතුන්, ගලායන ගංගාවන්, අං ඇති සතුන්, ආයුධ අතැතිව සිටින්නන්, ස්ත්‍රීන් සහ රාජ කුලයන් කිසිසේත් විශ්වාස නොකළ යුතුය.

၂၈.

28.

ဟတ္ထီ [Pg.21] ဟတ္ထသဟဿေန,သတဟတ္ထေန ဝါဇိနော;

သိင်္ဂိနော ဒသဟတ္ထေန,ဌာနစာဂေန ဒုဇ္ဇနော.

ඇතාගෙන් රියන් දහසක් ද, අශ්වයාගෙන් රියන් සියයක් ද, අං ඇති සතුන්ගෙන් රියන් දහයක් ද ඈත් විය යුතුය. අසත්පුරුෂයාගෙන් ඈත් විය යුත්තේ ඒ ස්ථානයම අත්හැර යාමෙනි.

၂၉.

29.

အာပဒတ္ထံ [Pg.22] ဓနံ ရက္ခေ,ဒါရံ ရက္ခေ ဓနေဟိပိ;

အတ္တာနံ သတတံ ရက္ခေ,ဒါရေဟိပိ ဓနေဟိပိ.

විපතකදී ප්‍රයෝජනයට ගැනීම සඳහා ධනය රැකගත යුතුය. ධනය කැප කර හෝ බිරිඳ ආරක්ෂා කරගත යුතුය. එහෙත් බිරිඳ සහ ධනය යන දෙකම කැප කර හෝ තමාගේ ජීවිතය නිරතුරුවම ආරක්ෂා කරගත යුතුය.

၃၀.

30.

ပရဒါရံ ပရဒဗ္ဗံ,ပရိဝါဒံ ပရဿ စ;

ပရိဟာသံ ဂုရုဋ္ဌာနေ,စာပလျဉ္စ ဝိဝဇ္ဇယေ.

අන්‍යයන්ගේ බිරින්දෑවරුන් ද, අන්‍යයන්ගේ වස්තුව ද, අන්‍යයන්ට අපහාස කිරීම ද, ගුරුන් වැනි උතුම් ස්ථානවලදී විහිළු තහළු කිරීම ද, චපල බව ද සම්පූර්ණයෙන්ම වර්ජනය කළ යුතුය.

၃၁.

31.

စဇေ [Pg.23] ဧကံ ကုလဿတ္ထေ,ဂါမဿတ္ထေ ကုလံ စဇေ;

ဂါမ ဇနပဒဿတ္ထေ,အတ္တတ္ထေ ပထဝိံ စဇေ.

පවුලේ යහපත උදෙසා එක් පුද්ගලයෙකු ද, ගමේ යහපත උදෙසා පවුල ද, රටේ යහපත උදෙසා ගම ද, තමාගේ ආත්මීය (ආධ්‍යාත්මික) යහපත උදෙසා මුළු මහත් පෘථිවියම ද අත්හැරිය යුතුය.

၃၂.

32.

စလတျေကေန [Pg.24] ပါဒေန,တိဋ္ဌ တျေကေန ဗုဒ္ဓိမာ;

နာသမိက္ချ ပရံ ဌာနံ,ပုဗ္ဗမာယတနံ စဇေ.

බුද්ධිමත් පුද්ගලයා එක් පයක් ස්ථාවරව තබා ගනිමින් අනෙක් පය ඉදිරියට තබයි. ළඟාවන මීළඟ ස්ථානය පිළිබඳව මනාව සොයා බැලීමකින් තොරව, කලින් සිටි ස්ථානය අත් නොහළ යුතුය.

၃၃.

33.

လုဒ္ဓ မတ္ထေန ဂဏှေယျ,ထဒ္ဓ မဉ္ဇလီ ကမ္မုနာ;

မူဠှံ ဆန္ဒော နုဝတ္တေန,တထာ တထေန ပဏ္ဍိတံ.

ලෝභියා ධනය දීමෙන් ද, අහංකාරයා දෑත් එකතු කර නමස්කාර කිරීමෙන් ද, අඥානයා ඔහුගේ කැමැත්තට එකඟ වීමෙන් ද, පණ්ඩිතයා සත්‍යය පැවසීමෙන් ද තමාට අවනත කරගත යුතුය.

၃၄.

34.

အတ္ထနာသံ [Pg.25] မနောတာပံ,ဂေဟေ ဒုစ္စရိတာနိ စ;

ဝဉ္စနဉ္စ ပမာဏဉ္စ,မတိမာ န ပကာသယေ.

බුද්ධිමත් මිනිසා තමාගේ ධන හානිය ද, සිතේ ඇති කනගාටුව ද, නිවසේ සිදුවන වැරදි හැසිරීම් ද, තමා රැවටීමට ලක්වූ ආකාරය ද, තමාට සිදු වූ අගෞරවය ද කිසිවෙකුටත් හෙළි නොකළ යුතුය.

၃၅.

35.

ဓနဓညပ္ပယောဂေသု[Pg.26],တထာ ဝိဇ္ဇာဂမေသု စ;

အာဟာရေ ဗျဝဟာရေ စ,စတ္တလဇ္ဇော သဒါ ဘဝေ.

ධන ධාන්‍ය පරිහරණය කිරීමේදී ද, ශාස්ත්‍රය උගෙනීමේදී ද, ආහාර ගැනීමේදී ද, එදිනෙදා ගනුදෙනු කිරීමේදී ද ලැජ්ජාව සහ පසුබට වීම සැමවිටම අත්හළ යුතුය.

၃၆.

36.

ဓနိနော သောတ္ထိယော ရာဇာ,နဒီ ဝေဇ္ဇော တု ပဉ္စမော;

ပဉ္စ ယတြ နဝိဇ္ဇန္တေ,တတြ ဝါသံ နကာရယေ.

ධනවතෙක්, උගත් බ්‍රාහ්මණයෙක් (හෝ දහම් දැනුම ඇත්තෙක්), රජෙක්, ගඟක් සහ පස්වැන්නා ලෙස වෛද්‍යවරයෙක් යන මේ පස්දෙනා නොමැති තැනක පදිංචි නොවිය යුතුය.

၃၇.

37.

ယသ္မိံဒေသေ [Pg.27] န သမ္မာနံ,န ပီတိ နစ ဗန္ဓဝါ;

န စ ဝိဇ္ဇာဂမော ကောစိ,တံဒေသံ ပရိဝဇ္ဇယေ.

යම් දේශයක තමාට ගෞරවයක් නැත් ද, සතුටක් නැත් ද, හිතමිතුරන් නැත් ද, කිසිදු ශාස්ත්‍ර ග්‍රහණයක් නැත් ද, ඒ දේශය අත්හැර දැමිය යුතුය.

၃၈.

38.

မနသာ [Pg.28] စိန္တိတံ ကမ္မံ,ဝစသာ နပကာသယေ;

အညလက္ခိတ ကာရိယဿ,ယတော သိဒ္ဓိ နဇာယတေ.

සිතින් සිතාගත් කාර්යයක් වචනයෙන් හෙළි නොකළ යුතුය. වෙනත් අයෙකු විසින් කල්තියා හඳුනා ගන්නා ලද කාර්යයන් සාර්ථක වන්නේ නැත.

၃၉.

39.

ကုဒေသဉ္စ [Pg.29] ကုဝုတ္တိဉ္စ,ကုဘရိယံ ကုနဒိံ တထာ;

ကုဒဗ္ဗဉ္စ ကုဘောဇ္ဇဉ္စ,ဝဇ္ဇယေ တု ဝိစက္ခဏော.

නුවණැත්තා විසින් නරක දේශය ද, නරක ජීවිකාව ද, නරක බිරිඳ ද, එමෙන්ම නරක ගංගාව ද, නරක වස්තුව ද, නරක ආහාරය ද වර්ජනය කළ යුතුය.

၄၀.

40.

ဣဏသေသောဂ္ဂိ သေသော စ,ဗျာဓိသေသော တထေဝ စ;

ပုန စ ဝဍ္ဎတေ ယသ္မာ,တသ္မာ သေသံ နကာရယေ.

ණය ඉතිරි වීම, ගිනි ඉතිරි වීම සහ රෝග ඉතිරි වීම යන මොහු නැවතත් වර්ධනය වන බැවින්, ඒවා කිසිවක් ඉතිරි නොකට යුතුය.

၄၁.

41.

စိန္တာ [Pg.30] ဇရော မနုဿာနံ,ဝတ္ထာနံ အာတပေါ ဇရော;

အသောဘဂျံ ဇရော ထီနံ,အဿာနံ မေထုနံ ဇရော.

මිනිසුන්ට කනස්සල්ල දිරාපත්වීමට හේතු වේ; වස්ත්‍රවලට තද අව්ව දිරාපත්වීමට හේතු වේ; ස්ත්‍රීන්ට අලංකාර නොවීම දිරාපත්වීමට හේතු වේ; අශ්වයන්ට අධික සංවාසය දිරාපත්වීමට හේතු වේ.

၄၂.

42.

အတ္ထိ [Pg.31] ပုတ္တော ဝသေ ယဿ,ဘစ္စော ဘရိယာ တထေဝ စ;

အဘာဝေ ပျတိသန္တောသော,သဂ္ဂဋ္ဌော သော မဟီတလေ.

යමෙකුගේ වසඟයෙහි කීකරු පුත්‍රයෙක්, සේවකයෙක් සහ බිරිඳක් වෙත් ද, දිළිඳු අවස්ථාවල පවා ඉමහත් තෘප්තියෙන් වෙසෙත් ද, හෙතෙමේ මෙලොවෙහි ම සුරපුර වෙසෙන්නෙක් බඳු ය.

၄၃.

43.

ဒုဋ္ဌာ ဘရိယာ သဌံ မိတ္တံ,ဘစ္စော စုတ္တရဒါယကော;

သ သပ္ပေစ ဂဟေ ဝါသော,မစ္စုရေဝ နသံသယော.

නපුරු බිරිඳක්, කපටි මිතුරෙක්, නිතර තර්ක කරන සේවකයෙක් සහ සර්පයෙකු සිටින නිවසක වාසය කිරීම යන මේවා මරණය ම කැඳවන්නකි; එහි සැකයක් නැත.

၄၄.

44.

မာတာ [Pg.32] ယဿ ဂေဟေ နတ္ထိ,ဘရိယာစာ ပိယဝါဒိနီ;

အရညံ တေန ဂန္တဗ္ဗံ,ယထာ ရညံ တထာဂဟံ.

යමෙකුගේ නිවසෙහි මවක නැත් ද, ප්‍රිය වචන කතා කරන බිරිඳක ද නැත් ද, ඔහු විසින් වනයට යා යුතුය; මන්ද යත් ඔහුට නිවස ද වනය වැනි ම බැවිනි.

၄၅.

45.

ဣဏကတ္တာ [Pg.33] ပိတာ သတ္တု,မာတာ စ ဗျဘိစာရိနီ;

ဘရိယာ ရူပဝတီ သတ္တု,ပုတ္တော သတ္တု အပဏ္ဍိတော.

ණය ගන්නා පියා සතුරෙකි; දුශ්ශීල මව සතුරෙකි; රූමත් බිරිඳ සතුරෙකි; නූගත් පුත්‍රයා සතුරෙකි.

၄၆.

46.

ကောကိလာနံ [Pg.34] သရော ရူပံ,နာရီ ရူပံ ပတိဗ္ဗတာ;

ဝိဇ္ဇာ ရူပံ ကုရူပါနံ,ခမာ ရူပံ တပဿိနံ.

කොවුලන්ගේ අලංකාරය උන්ගේ මිහිරි හඬයි; ස්ත්‍රීන්ගේ අලංකාරය පතිභක්තියයි; අවලස්සන අයගේ අලංකාරය උගත්කමයි; තපස්වීන්ගේ අලංකාරය ඉවසීමයි.

၄၇.

47.

အဝိဇ္ဇံ ဇီဝနံ သုညံ,ဒိသာ သုညာ အဗန္ဓဝါ;

ပုတ္တဟီနံ ဂဟံ သုညံ,သဗ္ဗသုညာ ဒလိဒ္ဒတာ.

නූගතාගේ ජීවිතය හිස් ය; නෑයන් නොමැති දිශාවන් හිස් ය; දරුවන් නැති නිවස හිස් ය; දිළිඳුකම සියල්ලෙන්ම හිස් ය.

၄၈.

48.

အဒါတာ[Pg.35] ဝံသဒေါသေန,ကမ္မဒေါသာ ဒလိဒ္ဒတာ;

ဥမ္မာဒါ မာတုဒေါသေန,ပိတုဒေါသေန မူဠှတာ.

නොදීම (මසුරුකම) වංශයේ දෝෂයෙනි; දිළිඳුකම පෙර කර්මයේ දෝෂයෙනි; උමතුව මවගේ දෝෂයෙනි; අඥානකම පියාගේ දෝෂයෙනි.

၄၉.

49.

ဂုရု [Pg.36] အဂ္ဂိ ဒွိဇာဒီနံ,ဝဏ္ဏာနံ ဗြာဟ္မဏော ဂုရု;

ပတိ ရေကော ဂုရုတ္ထီနံ,သဗ္ဗဿာဘျာဂတော ဂုရု.

බමුණන් ආදී ද්විජයන්ට ගින්න පූජනීය වේ; සියලු වර්ණවලට (කුලවලට) බ්‍රාහ්මණයා පූජනීය වේ; ස්ත්‍රීන්ට එකම පූජනීයයා සැමියා වේ; සැමටම පැමිණි ආගන්තුකයා පූජනීය වේ.

၅၀.

50.

အတိဒဗ္ဗေ [Pg.37] ဟတာ လင်္ကာ,အတိမာနေ စ ကောရဝါ;

အတိဒါနေ ဗလီဗဒ္ဓေါ,သဗ္ဗမစ္စန္တ ဂဟိတံ.

අධික අභිමානය නිසා ලංකාව විනාශ විය; අධික මානය නිසා කෞරවයෝ විනාශ වූහ; අධික දානය නිසා මහාබලි රජු බැඳුණේය; එබැවින් කිසිම දෙයක අධික බව නොකට යුතුය.

၅၁.

51.

ဝတ္ထဟီနော [Pg.38] တွလင်္ကာရော,ဃတဟီနဉ္စ ဘောဇနံ;

ထနဟီနာ စ ယာနာရီ,ဝိဇ္ဇာဟီနဉ္စ ဇီဝနံ.

ඇඳුම් නැතිව කරන සැරසිල්ල ද, ගිතෙල් නොමැති ආහාරය ද, පියයුරු නැති ස්ත්‍රිය ද, උගත්කම නැති ජීවිතය ද නිශ්ඵල වේ.

၅၂.

52.

ဘောဇ္ဇံ ဘောဇနသတ္တိ စ,ရတိသတ္တိ ဝရာ ထိယော;

ဝိဘဝေါ ဒါနသတ္တိ စ,နာပ္ပဿ တပသော ဖလံ.

රසවත් ආහාර ලැබීම හා එය ජීර්ණය කරගැනීමේ ශක්තිය ද, යහපත් ස්ත්‍රීන් ලැබීම හා ඔවුන් ඇසුරු කිරීමේ ශක්තිය ද, වත්පොහොසත්කම ලැබීම හා දන් දීමේ ශක්තිය ද යන මේවා සුළු පිනක ප්‍රතිඵල නොවේ.

၅၃.

53.

ပုတ္တပ္ပယောဇနာ [Pg.39] ဒါရာ,ပုတ္တော ပိဏ္ဍပ္ပယောဇနော;

ဟိတပ္ပယောဇနံ မိတ္တံ,ဓနံ သဗ္ဗပ္ပယောဇနံ.

බිරිඳකගෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජනය පුත්‍රයන් ලැබීමයි; පුත්‍රයාගෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජනය දෙමාපියන් පෝෂණය කිරීමයි; මිතුරාගෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජනය යහපත සැලසීමයි; ධනයෙන් සියලු ප්‍රයෝජන සැලසේ.

၅၄.

54.

ဒုလ္လဘံ [Pg.40] ပါကတိကံ ဝါကျံ,ဒုလ္လဘော ခေမကရော သုတော;

ဒုလ္လဘာ သဒိသီ ဇာယာ,ဒုလ္လဘော သဇနော ပိယော.

අවංක ප්‍රියශීලී වචනය දුර්ලභ ය; යහපත උදාකරන පුත්‍රයා දුර්ලභ ය; තමාට ගැළපෙන බිරිඳ දුර්ලභ ය; ආදරණීය නෑයා දුර්ලභ ය.

၅၅.

55.

သေလေသေလေ [Pg.41] နမာဏိက္ကံ,မုတ္တိကံ န ဂဇေဂဇေ;

သာဓဝေါ န ဟိ သဗ္ဗတြ,စန္ဒနံ န ဝနေဝနေ.

සෑම පර්වතයකම මැණික් නැත; සෑම ඇතෙකු තුළම මුතු නැත; සත්පුරුෂයෝ සෑම තැනකම නැත; සෑම වනයකම සඳුන් ගස් නැත.

၅၆.

56.

အသောစော [Pg.42] နိဒ္ဓနော ပညော,အသောစော ပဏ္ဍိတဗန္ဓဝေါ;

အသောစာ ဝိဓဝါ နာရီ,ပုတ္တနတ္တ ပတိဋ္ဌိတာ.

ප්‍රඥාවන්ත දිළිඳා ගැන ශෝක නොකළ යුතුය; පණ්ඩිතයන් ඇසුරු කරන්නා ගැන ශෝක නොකළ යුතුය; පුත්‍රයන් හා මුණුබුරන් මැද වෙසෙන වැන්දඹු ස්ත්‍රිය ගැන ශෝක නොකළ යුතුය.

၅၇.

57.

အဝိဇ္ဇော ပုရိသော သောစော,သောစံ မေထုန မပ္ပဇံ;

နိရာဟာရာ ပဇာ သောစာ,သောစံ ရဇ္ဇ မရာဇကံ.

නූගත් මිනිසා ගැන ශෝක විය යුතුය; දරුවන් නැති සංවාසය ගැන ශෝක විය යුතුය; ආහාර නොමැති ජනයා ගැන ශෝක විය යුතුය; රජෙකු නැති රාජ්‍යය ගැන ශෝක විය යුතුය.

၅၈.

58.

ကုလေဟိ [Pg.43] သဟ သမ္ပက္ကံ,ပဏ္ဍိတေဟိ စ မိတ္တတံ;

ဉာတီဘိ စ သမံ မေလံ,ကုဗ္ဗာနော နဝိနဿတိ.

උසස් කුලවතුන් සමඟ ඇසුර ද, පණ්ඩිතයන් සමඟ මිත්‍රත්වය ද, නෑදෑයන් සමඟ සමඟිය ද පවත්වන්නා කිසිදා විනාශයට පත් නොවේ.

၅၉.

59.

ကဋ္ဌာ [Pg.44] ဝုတ္တိ ပရာဓိနာ,ကဋ္ဌော ဝါသော နိရာသယော;

နိဒ္ဓနော ဗျဝသာယော စ,သဗ္ဗကဋ္ဌာ ဒလိဒ္ဒတာ.

අනුන් මත යැපෙන ජීවිකාව දුක්ඛිත ය; රැකවරණයක් නොමැති වාසය දුක්ඛිත ය; ප්‍රාග්ධනයක් නොමැතිව කරන ව්‍යාපාරය දුක්ඛිත ය; සියල්ලටම වඩා දුක්ඛිත වන්නේ දිළිඳුකමයි.

၆၀.

60.

တက္ကရဿ ကုတော ဓမ္မော,ဒုဇ္ဇနဿ ကုတော ခမာ;

ဝေသိယာ စ ကုတော သ္နေဟော,ကုတော သစ္စဉ္စ ကာမိနံ.

සොරාට ධර්මයක් කොයින්ද? දුර්ජනයාට ඉවසීමක් කොයින්ද? වෙසඟනට සැබෑ සෙනෙහසක් කොයින්ද? කාමුකයන්ට සත්‍යවාදී බවක් කොයින්ද?

၆၁.

61.

ပေသိတဿ [Pg.45] ကုတော မာနံ,ကောပနဿ ကုတော သုခံ;

ထီနံ ကုတော သတိတ္တဉ္စ,ကုတော မေတ္တီ ခလဿ စ.

මෙහෙකාරකමට පත් වූවෙකුට අභිමානයක් කොයින්ද? කෝප වන්නාට සැපයක් කොයින්ද? ස්ත්‍රීන්ට තෘප්තියක් කොයින්ද? නපුරු තැනැත්තාට මෛත්‍රියක් කොයින්ද?

၆၂.

62.

ဒုဗ္ဗလဿ [Pg.46] ဗလံ ရာဇာ,ဗာလာနံ ရောဒနံ ဗလံ;

ဗလံမူဠှဿ မောနိတ္တံ,စောရာနံ အတထံ ဗလံ.

දුර්වලයාගේ බලය රජු ය; ළදරුවන්ගේ බලය හැඬීම ය; අඥානයාගේ බලය නිශ්ශබ්දතාවයි; සොරුන්ගේ බලය අසත්‍යය (බොරුව) ය.

၆၃.

63.

ယော [Pg.47] ဓုဝါနိ ပရိစ္စဇ္ဇ,အဓုဝံ ပရိသေဝတိ;

ဓုဝါနိ တဿ နဿန္တိ,အဓုဝံ နဋ္ဌမေဝ စ.

යමෙක් ස්ථිර දේ අත්හැර අස්ථිර දේ පසුපස යයි ද, ඔහුගේ ස්ථිර දේද විනාශ වන අතර අස්ථිර දේ ද ඒ වන විටත් නැති වී හමාර ය.

၆၄.

64.

သုက္ကံ မံသံ ထိယော ဝုဒ္ဓါ,ဗာလက္က တရုဏံ ဒဓိ;

ပဘာတေ မေထုနံ နိဒ္ဒါ,သဇ္ဇု ပါဏဟရာနိ ဆ;

වියළි මස්, වයස්ගත ස්ත්‍රීන්, උදෑසන අව්ව, අලුත් මුදවපු කිරි, පාන්දර මෛථුනය සහ දහවල් නින්ද යන මේ සය කරුණ වහා ම ජීවිතය නසන සුලු ය.

၆၅.

65.

သဇ္ဇု [Pg.48] မံသံ နဝန္နဉ္စ,ဗာလာ ထီ ခီရဘောဇနံ;

ဃတမုဏှောဒကဉ္စေဝ,သဇ္ဇု ပါဏကရာနိ ဆ.

නැවුම් මස්, අලුත් බත්, තරුණ ස්ත්‍රීන්, කිරි සහිත ආහාර, ගිතෙල් සහ උණු වතුර යන මේ සය කරුණ වහා ම ජීවිතය රැකදෙන සුලු ය.

၆၆.

66.

သီဟာဒေကံ [Pg.49] ဗကာဒေကံ,ဆ သုနာ တီဏိ ဂဒြဘာ;

ဝါယသာ စတု သိက္ခေထ,စတ္တာရိ ကုက္ကုဋာဒပိ.

සිංහයාගෙන් එකක් ද, කොකාගෙන් එකක් ද, සුනඛයාගෙන් හයක් ද, බූරුවාගෙන් තුනක් ද, කපුටාගෙන් හතරක් ද, කුකුළාගෙන් හතරක් ද වශයෙන් ගුණධර්ම ඉගෙන ගත යුතුය.

၆၇.

67.

ပဘူတမပ္ပကိစ္စံ [Pg.50] ဝါ,ယောနရော ကတ္တုမိစ္ဆတိ;

သံယတနေန ကတ္တဗ္ဗံ,သီဟာဒေကံ ပကိတ္တိတံ.

යම් මිනිසෙක් විශාල හෝ කුඩා හෝ වේවා යම් කටයුත්තක් කිරීමට කැමති වන්නේ ද, ඔහු එය මුළු ශක්තියෙන්ම කළ යුතුය; සිංහයාගෙන් ඉගෙන ගත යුතු එකම ගුණය එයයි.

၆၈.

68.

သဗ္ဗိန္ဒြိယာနိ သံယမ,ဗကောဝ ပတိတော ဇနော;

ကာလဒေသောပပန္နာနိ,သဗ္ဗကိစ္စာနိ သာဓယေ.

කොකා මෙන් සියලු ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කරගෙන, නුවණැති මිනිසා සුදුසු කාලය හා දේශය බලා සියලු කටයුතු සාර්ථක කරගත යුතුය.

၆၉.

69.

ဗဟွာသီ [Pg.51] သာပ္ပသန္တုဋ္ဌော,သုနိဒ္ဒေါ သီဃစေတနော;

ပဘုဘတ္တော စ သူရော စ,ဉာတဗ္ဗာ ဆ သုနာ ဂုဏာ.

බොහෝ සෙයින් ආහාර අනුභවය ද, ස්වල්පයකින් සතුටු වීම ද, සුවසේ නිදාගැනීම ද, වහා පිබිදීම ද, ස්වාමිභක්තිය ද, නිර්භීතකම ද යන මේවා සුනඛයාගෙන් දත යුතු ගුණාංග හයයි.

၇၀.

70.

အဝိဿာမံ [Pg.52] ဝဟေ ဘာရံ,သီတုဏှဉ္စ နဝိန္ဒတိ;

သ သန္တောသော တထာ နိစ္စံ,တီဏိ သိက္ခေထ ဂဒြဘာ.

විවේකයක් නොමැතිව බර ඉසිලීම ද, ශීතල හෝ උෂ්ණත්වය නොතැකීම ද, නිරන්තරයෙන් ම සතුටින් සිටීම ද යන මේ කරුණු තුන බූරුවාගෙන් ඉගෙන ගත යුතුය.

၇၁.

71.

ဂုဠှမေထုနဓမ္မဉ္စ,ကာလေကာလေ စ သင်္ဂဟံ;

အပ္ပမာဒမနာလသျံ,စတု သိက္ခေထ ဝါယသာ.

රහසිගතව මෛථුනයෙහි යෙදීම ද, කලින් කලට කූඩු තැනීම ද, අප්‍රමාදී බව ද, අලස නොවීම ද යන මේ කරුණු හතර කපුටාගෙන් ඉගෙන ගත යුතුය.

၇၂.

72.

ယုဒ္ဓဉ္စ [Pg.53] ပါတရုဋ္ဌာနံ,ဘောဇနံ သဟ ဗန္ဓုဟိ;

ထိယံ အာပဒဂ္ဂတံ ရက္ခေ,စတု သိက္ခေထ ကုက္ကုဋာ.

සටන් කිරීම ද, අලුයම පිබිදීම ද, නෑදෑයන් සමඟ එක්ව ආහාර ගැනීම ද, කරදරයට පත් සිය සහකාරිය ආරක්ෂා කිරීම ද යන මේ කරුණු හතර කුකුළාගෙන් ඉගෙන ගත යුතුය.

၇၃.

73.

ကောတိဘာရော [Pg.54] သမတ္ထာနံ,ကိံဒူရံ ဗျဝသာယိနံ;

ကော ဝိဒေသော သဝိဇ္ဇာနံ,ကော ပရော ပိယဝါဒိနံ.

දක්ෂයන්ට බරක් නම් කුමක්ද? උත්සාහවන්තයන්ට දුරක් නම් කුමක්ද? උගතුන්ට විදේශයක් නම් කුමක්ද? ප්‍රිය වචන කතා කරන්නන්ට සතුරෙක් නම් කවුද?

၇၄.

74.

ဘယဿ ကထိတော ပန္ထော,ဣန္ဒြိယာနမသံယမော;

တဇ္ဇယော သမ္ပဒါမဂ္ဂေါ,ယေနိဋ္ဌံ တေန ဂမျတေ.

ඉන්ද්‍රියයන් අසංවර කර ගැනීම අනතුරට පත්වීමේ මාර්ගයයි; ඒවා ජය ගැනීම සම්පත් ළඟා කරදෙන මාර්ගයයි; ඒ මඟින් තමන් කැමති උතුම් ස්ථානයකට යා හැකි වේ.

၇၅.

75.

န [Pg.55] စ ဝိဇ္ဇာသမော ဗန္ဓု,န စ ဗျာဓိသမော ရိပု;

နစာပစ္စသမော သ္နေဟော,န စ ဒေဝါ ပရံ ဗလံ.

උගත්කම වැනි වෙනත් මිතුරෙක් නැත; රෝගය වැනි වෙනත් සතුරෙක් නැත; දරුවන් කෙරෙහි ඇති සෙනෙහස වැනි වෙනත් ආදරයක් නැත; දෛවයට වඩා උතුම් බලයක් නැත.

၇၆.

76.

သမုဒ္ဒါဝရဏာ [Pg.56] ဘူမိ,ပါကာရာဝရဏံ ဂဟံ;

နရိန္ဒာဝရဏာ ဒေသာ,စာရိတ္တာဝရဏာ ထိယော.

පොළොවට මුහුද ආවරණය (රැකවරණය) වේ; ගෙයට තාප්පය ආවරණය වේ; රටට රජු ආවරණය වේ; ස්ත්‍රීන්ට උතුම් චරිතය ආවරණය වේ.

၇၇.

77.

ဃတကုမ္ဘသမာ နာရီ,တတ္တင်္ဂါရ သမော ပုမာ;

တသ္မာ ဃတဉ္စ အဂ္ဂိဉ္စ,နေကတြ ထပယေ ဗုဓော.

ස්ත්‍රිය ගිතෙල් කළයකට සමාන ය; පුරුෂයා රත් වූ ගිනි අඟුරකට සමාන ය; එබැවින් නුවණැත්තා ගිතෙල් සහ ගින්න එක් තැනක නොතැබිය යුතුය.

၇၈.

78.

အာဟာရော [Pg.57] ဒွိဂုဏော ထီနံ,ဗုဒ္ဓိ တာသံ စတုဂ္ဂုဏော;

ဆဂုဏော ဗျဝသာယော စ,ကာမောစဋ္ဌဂုဏော မတော.

ස්ත්‍රීන්ගේ ආහාරය දෙගුණයකි; ඔවුන්ගේ බුද්ධිය සිව්ගුණයකි; ඔවුන්ගේ උත්සාහය හයගුණයකි; ඔවුන්ගේ කාමය අටගුණයකැයි සැලකේ.

၇၉.

79.

ဇိဏ္ဏမန္နံ [Pg.58] ပသံသေယျ,ဘရိယံ ဂတယောဗ္ဗနံ;

ရဏာ ပစ္စာဂတံ သူရံ,သဿဉ္စ ဂေဟမာဂတံ.

දිරවා ගිය ආහාරය ද, යොවුන් විය ඉක්ම ගිය බිරිඳ ද, යුද්ධයෙන් ජයගෙන පෙරළා පැමිණි වීරයා ද, ගෙට රැගෙන ආ අස්වැන්න ද ප්‍රශංසා කටයුතු ය.

၈၀.

80.

အသန္တုဋ္ဌာ [Pg.59] ဒွိဇာ နဋ္ဌာ,သန္တုဋ္ဌာဣဝ ပါထိဝါ;

သလဇ္ဇာ ဂဏိကာ နဋ္ဌာ,နိလ္လဇ္ဇာ စ ကုလိတ္ထိယော.

නොසතුටු වන බ්‍රාහ්මණයෝ ද, සතුටු වන (තෘප්තිමත් වන) රජවරු ද, ලැජ්ජා සහගත වෙසඟනන් ද, නිර්ලජ්ජී කුලකාන්තාවන් ද විනාශයට පත් වෙති.

၈၁.

81.

အဝံသပတိတော ရာဇာ,မူဠှပုတ္တော စ ပဏ္ဍိတော;

အဓနေန ဓနံ ပါပျ,တိဏံဝ မညတေ ဇနံ.

කුලයෙන් පිරිහුණු රජු ද, පණ්ඩිතයෙකුගේ මෝඩ පුත්‍රයා ද, දිළිඳු ව සිට ධනය ලැබූ තැනැත්තා ද සෙසු ජනයා තණකොළක් සේ සලකති.

၈၂.

82.

ဗြဟ္မဟာပိ [Pg.60] နရော ပုဇ္ဇော,ယဿတ္ထိ ဝိပုလံ ဓနံ;

သသိနော တုလျဝံသောပိ,နိဒ္ဓနော ပရိဘူယတေ.

මහා ධනයක් ඇති මිනිසා බ්‍රහ්මඝාතකයෙකු වුව ද පිදිය යුතු වේ. සඳ වැනි උසස් කුලයක උපන්න ද, නිර්ධන වූ තැනැත්තා හෙළා දකිනු ලැබේ.

၈၃.

83.

ပေါတ္ထကဋ္ဌာ [Pg.61] တု ယာဝိဇ္ဇာ,ပရဟတ္ထဂတံ ဓနံ;

ကိစ္စကာလေ သမုပ္ပန္နေ,န သာဝိဇ္ဇာ န တဒ္ဓနံ.

පොත්පත්වල පමණක් ඇති විද්‍යාව ද, අනුන් අතට පත් වූ ධනය ද, අවශ්‍යතාවක් පැමිණි කල්හි ඒ විද්‍යාව ද නොවේ, ඒ ධනය ද නොවේ.

၈၄.

84.

ပါဒပါနံ ဘယံ ဝါတာ,ပဒ္မာနံ သိသိရာ ဘယံ;

ပဗ္ဗတာနံ ဝဇီရမှာ,သာဓူနံ ဒုဇ္ဇနာ ဘယံ.

ගස්වලට සුළඟින් ද, නෙළුම්වලට සීතලෙන් ද, පර්වතවලට හෙන පහරින් ද, සත්පුරුෂයන්ට දුර්ජනයන්ගෙන් ද බිය ඇති වේ.

၈၅.

85.

ပညေ [Pg.62] နိယုဇ္ဇမာနေ တု,သန္တိ ရညော တယောဂုဏာ;

ယသော သဂ္ဂနိဝါသော စ,ဝိပုလော စ ဓနာဂမော.

නුවණැත්තන් (කටයුතුවල) යොදවනු ලැබූ කල්හි රජුට යසස ද, ස්වර්ග වාසය ද, මහත් වූ ධන ලාභය ද යන යහපත් ප්‍රතිඵල තුන ලැබේ.

၈၆.

86.

မူဠှေ [Pg.63] နိယုဇ္ဇမာနေတု,ခတ္တိယဿာဂုဏာ တယော;

အယသော စတ္ထနာသော စ,နရကေ ဂမနံ တထာ.

මෝඩයන් (කටයුතුවල) යොදවනු ලැබූ කල්හි රජුට අපකීර්තිය ද, ධන විනාශය ද, එසේම නරකයට යාම ද යන අයහපත් ප්‍රතිඵල තුන ලැබේ.

၈၇.

87.

ဗဟူမူဠှသံဃာတေဟိ,အညောညပသုဝုတ္တိဘိ;

ပစ္ဆာဒျန္တေ ဂုဏာ သဗ္ဗေ,မေဃေဟိဝ ဒိဝါကရော.

තිරිසනුන් මෙන් එකිනෙකාට හැසිරෙන, බොහෝ මෝඩයන්ගේ සමූහයන් නිසා, වලාකුළුවලින් සූර්යයා වැසී යන්නාක් මෙන් සියලු ගුණධර්ම වැසී යයි.

၈၈.

88.

ယဿ ခေတ္တံ နဒီတီရေ,ဘရိယာပိ ပရပ္ပိယာ;

ပုတ္တဿ ဝိနယော နတ္ထိ,မစ္စုရေဝ နသံသယော.

යමෙකුගේ කුඹුර ගං ඉවුරක පිහිටියේ ද, බිරිඳ අන් අයට ප්‍රිය වූවා ද, පුත්‍රයා විනයක් නැති අයෙක් ද වේ ද, ඔහු මරණයට (විනාශයට) පත් වූවෙකු ම ය, එහි සැකයක් නැත.

၈၉.

89.

အသမ္ဘာဗျံ [Pg.65] နဝတ္တဗ္ဗံ,ပစ္စက္ခမပိ ဒိဿတေ;

သိလာ တရတိ ပါနီယံ,ဂီတံ ဂါယတိ ဝါနရော.

ඇස් පනාපිට දුටුව ද, විශ්වාස කළ නොහැකි දේ නොපැවසිය යුතු ය. එනම් ගලක් ජලය මත පාවීම සහ වඳුරෙකු ගීත ගැයීම වැනි දේ ය.

၉၀.

90.

သုဘိက္ခံ [Pg.66] ကသကေ နိစ္စံ,နိစ္စံ သုခ မရောဂိကေ;

ဘရိယာ ဘတ္တု ပိယာ ယဿ,တဿ နိစ္စောဿဝံ ဂဟံ.

ගොවියාට නිරන්තරයෙන් ම සශ්‍රීකත්වය (යහපත් අස්වැන්න) ලැබෙන්නේ ය. නීරෝගී තැනැත්තාට සැමදා සතුට ලැබෙන්නේ ය. යමෙකුගේ බිරිඳ ස්වාමියාට ප්‍රියශීලී වේ ද, ඔහුගේ නිවස නිරන්තර උත්සව ගෙයකි.

၉၁.

91.

ဟေလဿ ကမ္မနာသာယ,ဗုဒ္ဓိနာသာယ နိဒ္ဓနံ;

ယာစနာ မာနနာသာယ,ကုလနာသာယ ဘောဇနံ.

අලසකම ක්‍රියාවන්ගේ විනාශයට ද, දිළිඳුකම බුද්ධියේ විනාශයට ද, යැදීම (හිඟාකෑම) මානයේ විනාශයට ද, වැරදි ආහාර පරිභෝජනය කුලයේ විනාශයට ද හේතු වේ.

၉၂.

92.

သေဝိတဗ္ဗော [Pg.67] မဟာဝက္ခော,ဖလစ္ဆာယာ သမနွိတော;

ယဒိ ဒေဝါ ဖလံ နတ္ထိ,ဆာယာ ကေန နိဝါရယေ.

ඵල වැල හා සෙවණැල්ලෙන් යුත් මහා වෘක්ෂයක් ම ඇසුරු කළ යුතු ය. දෛවෝපගත ව එහි ඵල නැති වුව ද, සෙවණැල්ල වළක්වන්නට කාට හැකි ද?

၉၃.

93.

ပဌမေ [Pg.68] နဇ္ဇိတာ ဝိဇ္ဇာ,ဒုတီယေ နဇ္ဇိတံ ဓနံ;

တတီယေ နဇ္ဇိတံ ပုညံ,စတုတ္ထေ ကိံကရိဿတိ.

(ජීවිතයේ) පළමු වයසේ දී විද්‍යාව නොසෙවූයේ ද, දෙවන වයසේ දී ධනය නොසෙවූයේ ද, තුන්වන වයසේ දී පිනක් රැස් නොකළේ ද, සිව්වන වයසේ දී ඔහු කුමක් කරනු ඇත් ද?

၉၄.

94.

နဒီကူလေစ ယေ ဝက္ခာ,ပရဟတ္ထဂတံ ဓနံ;

ကိစ္စံ ထီဂေါစရံ ယဿ,သဗ္ဗံ တံ ဝိဖလံ ဘဝေ.

ගං ඉවුරේ ඇති ගස් ද, අන්සතු වූ ධනය ද, ස්ත්‍රීන් මත යැපෙන සියලු කටයුතු ද නිසැකව ම විනාශයට පත් වේ.

၉၅.

95.

ကုဒေသမာသဇ္ဇ [Pg.69] ကုတောတ္ထသဉ္စယော,ကုပုတ္တမာသဇ္ဇ ကုတော ဇလဉ္ဇလီ;

ကုဂေဟိနိံ ပါပျ ဂဟေ ကုတော သုခံ,ကုသိဿမဇ္ဈာပယတော ကုတော ယသော.

අයහපත් දේශයක වසන්නෙකුට ධන රැස් කිරීමක් කොයින් ද? දුෂ්ට පුත්‍රයෙකු ලැබූවෙකුට (මරණින් පසු ලැබෙන) පැන් පූජාවක් කොයින් ද? නපුරු බිරිඳක ලැබූවෙකුට ගෘහ ජීවිතයේ සතුටක් කොයින් ද? නරක ශිෂ්‍යයෙකුට උගන්වන්නාට කීර්තියක් කොයින් ද?

၉၆.

96.

ကူပေါဒကံ [Pg.70] ဝဋစ္ဆာယာ,သာမာ ထီစိဋ္ဌကာလယံ;

သီတကာလေ ဘဝေ ဥဏှံ,ဂိမှကာလေ စ သီတလံ.

ළිං ජලය ද, නුග ගසක සෙවණ ද, ශ්‍යාම වර්ණ (තලෙළු) කාන්තාව ද, ගඩොලින් තැනූ ගෘහය ද ශීත කාලයේ දී උණුසුම් වන අතර ගිම්හාan කාලයේ දී සිසිල් වේ.

၉၇.

97.

ဝိသံ [Pg.71] စင်္ကမနံ ရတ္တိံ,ဝိသံ ရညောနုကုလတာ;

ဝိသံ ထီပိ အညာသတ္တာ,ဝိသံ ဗျာဓိ အဝေက္ခိတော.

රාත්‍රී කාලයේ ඇවිදීම විෂකි. රජුට පමණට වඩා ගැති වීම විෂකි. අන් පිරිමියෙකුට ඇලුම් කරන බිරිඳ විෂකි. නොසලකා හරින ලද ලෙඩ රෝග විෂකි.

၉၈.

98.

ဒုရဓီတာ [Pg.72] ဝိသံ ဝိဇ္ဇာ,အဇိဏ္ဏေ ဘောဇနံ ဝိသံ;

ဝိသံ ဂေါဋ္ဌီ ဒလိဒ္ဒဿ,ဝုဒ္ဓဿ တရုဏီ ဝိသံ.

වැරදි ලෙස උගත් ශිල්පය විෂකි. අජීර්ණය පවතිද්දී අනුභව කරන ආහාරය විෂකි. දිළින්දාට උත්සව සභා විෂකි. මහල්ලාට තරුණ බිරිඳ විෂකි.

၉၉.

99.

ပဒေါသေ [Pg.73] နိဟတော ပန္ထော,ပတိတာ နိဟတာ ထိယော;

အပ္ပဗီဇံ ဟတံ ခေတ္တံ,ဘစ္စဒေါသာ ဟတော ပဘူ.

සැඳෑ කාලයේ දී (රාත්‍රියේ දී) මඟියා විනාශයට පත් වේ. (චරිතයෙන්) පිරිහුණු ස්ත්‍රිය විනාශ වේ. අඩුවෙන් බීජ දැමූ කුඹුර පාළු වේ. සේවකයන්ගේ වැරදි නිසා ස්වාමියා විනාශ වේ.

၁၀၀.

100.

ဟတမသောတ္တိယံ သဒ္ဓံ,ဟတော ယညော တွဒက္ခိဏော;

ဟတာ ရူပဝတီ ဝဉ္ဈာ,ဟတံ သေနမနာယကံ.

ශ්‍රැතියක් (ධර්ම ඥානයක්) නැත්තාගේ ශ්‍රද්ධාව හිස් ය. දක්ෂිණාවෙන් තොර යාගය නිෂ්ඵල ය. වඳ වූ රූපවත් ස්ත්‍රිය නිෂ්ඵල ය. නායකයෙකු නොමැති සේනාව විනාශ වන්නී ය.

၁၀၁.

101.

ဝေဒဝေဒင်္ဂ [Pg.74] တတ္တညော,ဇပဟောမပရာယနော;

အာသီဝါဒဝစောယုတ္တော,ဧသ ရာဇပုရောဟိတော.

වේදය හා වේදාංගයන්හි යථාර්ථය දන්නා වූ, මන්ත්‍ර ජප කිරීමෙහි හා හෝම පූජා පැවැත්වීමෙහි නිරත වූ, ආශිර්වාද වචන පවසන්නා වූ තැනැත්තා රාජකීය පුරෝහිතයා වේ.

၁၀၂.

102.

ကုလသီလဂုဏောပေတော,သဗ္ဗဓမ္မပရာယနော;

ပဝီဏော ပေသနာဒျက္ခော,ဓမ္မာဒျက္ခော ဝိဓီယတေ.

කුලයෙන්, සීලයෙන් හා ගුණයෙන් යුත්, සියලු ධර්මයන්හි නිරත වූ, කටයුතු මෙහෙයවීමෙහි දක්ෂ වූ තැනැත්තා ධර්මාධිකරණ ඇමැති (ධර්මාධ්‍යක්ෂ) තනතුරෙහි පිහිටුවනු ලැබේ.

၁၀၃.

103.

အယုဗ္ဗေဒကတာဘျာသော,သဗ္ဗေသံ ပိယဒဿနော;

အရိယသီလဂုဏောပေတော,ဧသ ဝဇ္ဇော ဝိဓီယတေ.

ආයුර්වේදයෙහි මනා පුහුණුවක් ඇති, සැමට ප්‍රිය දර්ශනයක් ඇති, උතුම් සීලයෙන් හා ගුණයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා වෛද්‍යවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබේ.

၁၀၄.

104.

သကိံဒုတ္တ [Pg.76] ဂဟိတတ္ထော,လဟုဟတ္ထော ဇိတက္ခရော;

သဗ္ဗသတ္ထ သမာလောကီ,ပကဋ္ဌော နာမ လေခကော.

එක් වරක් පැවසූ පමණින් අර්ථය වටහා ගන්නා, ශීඝ්‍රයෙන් ලිවිය හැකි (සැහැල්ලු අත් ඇති), අකුරු ලිවීමෙහි දක්ෂ, සියලු ශාස්ත්‍රයන් මැනවින් බලන්නා වූ තැනැත්තා ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයෙකු ලෙස හැඳින්වේ.

၁၀၅.

105.

သမတ္တနီတိသတ္တညော,ဝါဟနေ ပူဇိတဿမော;

သူရဝီရဂုဏောပေတော,သေနာဓျက္ခော ဝိဓီယတေ.

සියලු නීති ශාස්ත්‍රයන් දන්නා වූ, වාහන හැසිරවීමෙහි උපහාරයට පාත්‍ර වූ, ශූර හා වීර ගුණයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා සේනාධිපති තනතුරෙහි පිහිටුවනු ලැබේ.

၁၀၆.

106.

သုစီ [Pg.78] ဝါကျပဋုပ္ပညော,ပရစိတ္တောပလက္ခကော;

ဓီရော ယထာတ္ထ ဝါဒီ စ,ဧသ ဒူတော ဝိဓီယတေ.

පිරිසිදු වූ, කථාවෙහි දක්ෂ වූ, අනුන්ගේ සිත් හඳුනාගත හැකි, ධීර වූ, ඇති සැටියෙන් කරුණු පවසන්නා වූ තැනැත්තා දූතයා ලෙස පත් කරනු ලැබේ.

၁၀၇.

107.

ပုတ္တနတ္တ ဂုဏောပေတော,သတ္ထညော ပိဋ္ဌပါစကော;

သူရော စ ကထိနောစေဝ,သူပကာရော သ ဥစ္စတေ.

දරු මුනුබුරන්ගෙන් යුත්, සූප ශාස්ත්‍රය දන්නා, පිටි ගුලි අනා පිසීමේ දක්ෂ, ධෛර්යවන්ත හා ස්ථිර ගති ඇති තැනැත්තා සූපවේදියා (කෝකියා) යැයි කියනු ලැබේ.

၁၀၈.

108.

ဣင်္ဂိတာ [Pg.79] ကာရတတ္တညော,ဗလဝါ ပိယဒဿနော;

အပ္ပမာဒီ သဒါ ဒက္ခော,ပတိဟာရော သ ဥစ္စတေ.

ඉඟි බිඟි හා මුහුණේ ස්වභාවයෙන් අදහස් වටහා ගන්නා වූ, බලවත් වූ, ප්‍රිය දර්ශනයක් ඇති, නිරතුරුව ම අප්‍රමාදී වූ, දක්ෂ තැනැත්තා ද්වාරපාලකයා (මුරකරුවා) යැයි කියනු ලැබේ.

၁၀၉.

109.

ယဿ [Pg.80] နတ္ထိ သယံ ပညာ,သတ္ထံ တဿ ကရောတိ ကိံ;

လောစနေဟိ ဝိဟီနဿ,ဒပ္ပဏော ကိံကရိဿတိ.

යමෙකුට තමාගේ ම කියා ප්‍රඥාවක් නැත් ද, ඔහුට ශාස්ත්‍රයෙන් ඇති ඵලය කුමක් ද? දෑස් අන්ධ වූවෙකුට කැඩපතකින් ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක් ද?

၁၁၀.

110.

ကိံကရိဿန္တိ ဝတ္တာရော,သောတံ ယတ္ထ နဝိဇ္ဇတေ;

နဂ္ဂကပဏကေ ဒေသေ,ရဇဏော ကိံကရိဿတိ.

සවන් දෙන්නෙකු නැති තැනක කථිකයන්ගෙන් ඇති ඵලය කුමක් ද? නග්න තාපසයන් වෙසෙන දේශයක රජකයෙකුගෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක් ද?