නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ထိုမြတ်စွာဘုရား၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သောဘုရား၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်တော်မူသောဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။

සූරස්සතීනීති

သူရဿတီနီတိ

පඨමො භාගො

ပထမပိုင်း

පණාමගාථා

ပဏာမဂါထာ

1.

၁။

මුඛම්හා [Pg.1] භගවන්තස්ස,සුගන්ධකමලා සුභා;

සඤ්ජාතං උත්තමං වාණිං,වන්දාමි විත්තමානසා.

မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မွှေးကြိုင်လှပသော ကြာပန်းနှင့်တူသော နှုတ်ကပတ်တော်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော မြတ်လှစွာသော တရားစကားတော်ကို ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်သော စိတ်ဖြင့် ရှိခိုးပါ၏။

2.

၂။

සමජ්ඣිට්ඨො රචිස්සාමි,දක්ඛෙන රාජමන්තිනා;

නාමෙන සන්තෙන,නීතිං ලොකහිතාවහං;

සාලඞ්කාරං සොපදෙසං,නාමෙනාහං ස්වරස්සතිං.

သန္တ အမည်ရှိသော၊ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော မင်း၏အမတ်သည် တောင်းပန်တိုက်တွန်းအပ်သည်ဖြစ်၍၊ လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်တတ်သော၊ တန်ဆာရှိသော၊ အဆုံးအမနှင့်တကွဖြစ်သော 'သူရဿတီ' အမည်ရှိသော နီတိကျမ်းကို ငါသည် ရေးသားပါအံ့။

3.

၃။

පෙක්ඛන්ත්විමං නීතිං සන්තා,මඤ්ජූසරුක්ඛසන්නිභං;

නානොපදෙසසංපුණ්ණං,සදත්ථකුසලා සදා.

မိမိ၏ အကျိုးစီးပွား၌ အမြဲလိမ္မာကျွမ်းကျင်ကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် ရတနာသေတ္တာ သို့မဟုတ် ပဒေသာပင်နှင့် တူသော၊ အထူးထူးသော အဆုံးအမတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော ဤနီတိကျမ်းကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာကြပါစေကုန်သတည်း။

සූරස්සතීනීති

သူရဿတီနီတိ

1.

၁။

කතඤ්ඤුතා [Pg.3] ච සච්චඤ්ච,ලොකසාරා හි තෙ දුවෙ;

ලොකාපි තෙහි තිට්ඨන්ති,රට්ඨං අකංසු ඉස්සරං.

ကျေးဇူးသိတတ်ခြင်းနှင့် သစ္စာရှိခြင်း ဤနှစ်ပါးတို့သည် လောက၏ အနှစ်သာရများ ဖြစ်ကြကုန်၏။ လောကသည်လည်း ထိုတရားနှစ်ပါးကြောင့် တည်တံ့၏။ တိုင်းပြည်ကိုလည်း အစိုးရခြင်းသို့ ရောက်စေကုန်၏။

2.

၂။

කාකාච [Pg.8] දුජ්ජනා ලොකෙ,මලීභූතාව සබ්බදා;

ඉට්ඨං ගුණං නාසයන්ති,තෙ වෙ ලොකස්ස වෙරිනො.

လောက၌ ကျီးနှင့် လူယုတ်မာတို့သည် အခါခပ်သိမ်း ညစ်နွမ်းသူများသာ ဖြစ်ကြ၏။ အလိုရှိအပ်သော ကောင်းသောဂုဏ်ကို ဖျက်ဆီးတတ်ကြကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် စင်စစ် လောက၏ ရန်သူများ ဖြစ်ကြ၏။

මිගානං [Pg.10] සිඞ්ගාලො අන්තො,පක්ඛීනං පන වායසො.

သားရဲတို့တွင် မြေခွေးသည် အယုတ်ဆုံးဖြစ်၍၊ ငှက်တို့တွင် ကျီးကန်းသည် အယုတ်ဆုံး ဖြစ်၏။

අකාරණවෙරී [Pg.12] හොන්ති,මච්ඡානං ධීවරා යථා;

ගුණීනං සජ්ජනානඤ්ච,දුජ්ජනා නිච්චවෙරිනො.

ငါးဖမ်းသမားတို့သည် ငါးတို့၏ အကြောင်းမဲ့ ရန်သူဖြစ်ကြသကဲ့သို့၊ လူယုတ်မာတို့သည် ဂုဏ်ရှိသောသူများနှင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ အမြဲတစေ ရန်သူများ ဖြစ်ကြကုန်၏။

3.

၃။

සිරිං [Pg.14] භොන්තො සුපොසෙථ,සිරි මූලා හි සම්පදා;

සිරිය ඉධ ජොතන්ති,සිරී සා සබ්බසිද්ධිකා.

အချင်းတို့... ကျက်သရေကို ကောင်းစွာ မွေးမြူကြကုန်လော့။ အကြောင်းမူကား စည်းစိမ်ဥစ္စာအားလုံးသည် ကျက်သရေလျှင် အခြေခံရှိကုန်၏။ ဤလောက၌ ကျက်သရေကြောင့် ထွန်းပကြရကုန်၏။ ထိုကျက်သရေသည် ခပ်သိမ်းသော အကျိုးစီးပွားကို ပြီးစီးစေတတ်၏။

4.

၄။

මුසා [Pg.20] තමොකරා ලොකෙ,සච්චං මීදිතිකාරකං;

මුසාතමෙන දුක්ඛන්ති,සච්චාභාය සුඛන්තිවෙ.

လောက၌ မုသားစကားသည် အမှောင်ကို ပြုတတ်၏။ သစ္စာစကားသည် အလင်း (နှစ်သက်ခြင်း) ကို ပြုတတ်၏။ မုသားတည်းဟူသော အမှောင်ကြောင့် ဆင်းရဲရ၏။ သစ္စာတည်းဟူသော အလင်းကြောင့် စင်စစ် ချမ်းသာရ၏။

සුවිජානං [Pg.23] සිඞ්ගාලානං,සකුණානඤ්ච වස්සිතං;

මනුස්සවස්සිතං රාජ,දුබ්බිජානතරං තතො.

မင်းကြီး... မြေခွေးတို့၏ အော်မြည်သံကိုလည်းကောင်း၊ ငှက်တို့၏ မြည်သံကိုလည်းကောင်း သိလွယ်၏။ ထိုထက် လူတို့၏ စကားပြောသံကို ပိုမို သိနိုင်ခဲလှ၏။

5.

၅။

කප්පග්ගිසදිසා [Pg.25] ඉස්සා,ඣාපෙති සබ්බසම්පදං;

මුදිතා කප්පමෙඝොව,රොපෙති සබ්බසම්පදං.

မနာလိုဝန်တိုခြင်းသည် ကမ္ဘာဖျက်မီးနှင့်တူ၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာအားလုံးကို လောင်ကျွမ်းစေတတ်၏။ ဝမ်းမြောက်ခြင်းသည် ကမ္ဘာဦးမိုးနှင့်တူ၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာအားလုံးကို စိုက်ပျိုးပွားများစေတတ်၏။

6.

၆။

යථා [Pg.30] අසන්ථිරා ථම්භා,ථුසරාසිම්හි උස්සිතා;

තථෙව කපිචිත්තානං,කම්මන්තා චඤ්චලඞ්ගතා.

ဖွဲပုံပေါ်၌ စိုက်ထူထားသော တိုင်တို့သည် မမြဲမတည်တံ့သကဲ့သို့၊ မျောက်စိတ်ကဲ့သို့ လျှပ်ပေါ်လော်လည်သော စိတ်ရှိသူတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် အပြုအမူတို့သည်လည်း မတည်မငြိမ် လှုပ်ရှားတတ်ကုန်၏။

හලිද්දිරාගං [Pg.34] කපිචිත්තං;

පුරිසං රාගවිරාගිනං,එදිසං තාත මාසෙවි;

නිම්මනුස්සම්පි චෙ සියා.

ချစ်သား... နနွင်းဆိုးရည်ကဲ့သို့ အရောင်မမြဲသော၊ မျောက်ကဲ့သို့ စိတ်ထားရှိသော၊ ရာဂစိတ် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်တတ် ပျောက်ကွယ်တတ်သော ထိုသို့သော ယောက်ျားကို လူသူမရှိသော တောအရပ်ဖြစ်စေဦးတော့ မမှီဝဲပါနှင့်။

7. [ක]

၇. [က]

පුප්ඵචුම්බි [Pg.35] චිත්තපත්තී,සකවණ්ණෙන මජ්ජිතො;

වික්කමී පුප්ඵතො පුප්ඵං,නස්සාගාරං න සඞ්ගමො.

ပန်းကိုနမ်းတတ်သော၊ ဆန်းကြယ်သော အတောင်ပံရှိသော၊ မိမိ၏အရောင်ဖြင့် ယစ်မူးနေသော လိပ်ပြာသည် ပန်းတစ်ပွင့်မှ ပန်းတစ်ပွင့်သို့ ပျံသန်းသွားတတ်၏။ သူ၏အိမ်သည်လည်း ပျက်စီးတတ်၏၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုလည်း မမြဲပေ။

[ඛ]

[ခ]

කිප්පිලිකා දුබ්බණ්ණාපි,සමග්ගාච පරක්කමා;

මා හොථ පුප්ඵචුම්බීව,හොථ වො පචිකා යථා.

ပုရွက်ဆိတ်တို့သည် ရုပ်ဆိုးသော်လည်း ညီညွတ်ကြ၏၊ လုံ့လဝီရိယရှိကြ၏။ သင်တို့သည် ပန်းကိုနမ်းသော လိပ်ပြာကဲ့သို့ မဖြစ်ကြကုန်လင့်၊ ပုရွက်ဆိတ်တို့ကဲ့သို့ စုဆောင်းတတ်သူများ ဖြစ်ကြကုန်လော့။

1.

၁။

යෙ [Pg.40] මරන්ති කීළන්තා තෙ,ස්වානා අඤ්ඤොඤ්ඤමොදිතා;

දිස්වාන ඡට්ටිතං භත්තං,සීඝවෙරී විහිංසරෙ.

ခွေးတို့သည် အချင်းချင်း ဝမ်းမြောက်ပျော်ပါး ကစားကာ နေကြသော်လည်း၊ စွန့်ပစ်ထားသော ထမင်းကို မြင်လျှင် ချက်ချင်း ရန်ငြိုးဖွဲ့၍ အချင်းချင်း ကိုက်ခဲ နှိပ်စက်ကြကုန်၏။

2.

၂။

තථෙකෙපි [Pg.41] ජනා දානි,සමග්ගා ඤ්ඤොඤ්ඤමොදිතා;

ධනහෙතු විහිංසන්ති,ධීරත්ථු සීඝවෙරිකා.

ထို့အတူပင် ယခုအခါ၌ အချို့သော လူတို့သည် အချင်းချင်း ညီညွတ်ပျော်ရွှင်စွာ နေကြသော်လည်း၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကြောင့် အချင်းချင်း ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ကြကုန်၏။ လျင်မြန်စွာ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သော ထိုသူတို့ကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချထိုက်လှပေ၏။

9.

၉။

වසන්තෙ [Pg.45] හෙමන්තෙ ගිම්හෙ;

නෙව තාලා විසෙසිනො;

ථිරචිත්තා ජනා සන්තා;

සුඛදුක්ඛෙසු නිච්චලා.

နွေ၊ ဆောင်း၊ မိုး သုံးရာသီတို့၌ ထန်းပင်တို့သည် ထူးခြားမှု မရှိကြသကဲ့သို့၊ စိတ်ခိုင်ခံ့သော သူတော်ကောင်းတို့သည်လည်း ချမ်းသာဆင်းရဲတို့၌ မတုန်လှုပ်ဘဲ တည်ငြိမ်ကြကုန်၏။

10.

၁၀။

යථා [Pg.50] පවට්ටමානම්හි,සුට්ඨු තිට්ඨති ගෙණ්ඨුකෙ;

අප්පවට්ටෙ භූම්‍යං සෙති,තථෙව ගෙණ්ඨුකො ජනො.

လည်ပတ်လှုပ်ရှားနေစဉ်၌ ဘောလုံးသည် ကောင်းစွာ တည်ရှိနေ၍၊ မလှုပ်ရှားသောအခါ မြေပြင်ပေါ်၌ လဲလျောင်းနေသကဲ့သို့၊ ဘောလုံးကဲ့သို့သော လူသည်လည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်၏။

11.

၁၁။

අග්ඝාපෙතුං [Pg.55] නසක්කොන්ති,කාලඤ්හි කාලිකා ජනා;

වජිරාදිඤ්ච සක්කොන්ති,තෙන කාලො අනග්ඝිකො.

လူတို့သည် အချိန်ကို အဖိုးဖြတ်ရန် မတတ်နိုင်ကြကုန်။ စိန်အစရှိသည်တို့ကိုမူကား အဖိုးဖြတ်နိုင်ကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် အချိန်သည် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အရာဖြစ်၏။

12. [ක]

၁၂. [က]

අසනො [Pg.59] හි දීඝද්ධානො,සාරසාරො සුගන්ධිකො;

නිග්ගන්ධො ත්වෙව නිස්සාරො,දීඝද්ධානොපි සිම්බලී.

ပိတောက်ပင်သည် အသက်ရှည်၍ အနှစ်သာရနှင့် ပြည့်စုံကာ မွှေးကြိုင်လှ၏။ လက်ပံပင်သည်မူကား အသက်ရှည်သော်လည်း အနံ့မရှိ၊ အနှစ်သာရလည်း ကင်းမဲ့လှ၏။

[ඛ]

[ခ]

තථෙවෙකෙ [Pg.60] ජනා ලොකෙ,දීඝද්ධානා සුසාරකා;

නිස්සාරා කෙචි ඵෙග්ගූව,දීඝද්ධානාපි ගොයථා.

ထို့အတူပင် လောက၌ အချို့သောလူတို့သည် အသက်ရှည်၍ အနှစ်သာရနှင့် ပြည့်စုံကြ၏။ အချို့သောလူတို့မူကား နွားကဲ့သို့ အသက်ရှည်သော်လည်း အနှစ်မရှိ၊ အကာနှင့် တူကြကုန်၏။

13.

၁၃။

උපකාරො [Pg.64] චාපකාරො,යස්මිං ගච්ඡති නට්ඨතං;

පාසාණහදයස්සස්ස,ජීවතීත්‍යා භිධාමුධා.

ပြုအပ်သော ကျေးဇူးနှင့် ပြစ်မှားအပ်သော ပြစ်မှုတို့သည် အကြင်သူ၏သန္တာန်၌ ပျောက်ပျက်သွားကုန်၏၊ ကျောက်တုံးကဲ့သို့ ခက်ထန်သော နှလုံးသားရှိသော ထိုသူကို အသက်ရှင်လျက် ရှိ၏ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းသည် အချည်းနှီးသာ ဖြစ်၏။

පසාදො නිප්ඵලො යස්ස,කොපොචාපි නිරත්ථකො;

න තං සඞ්ගන්තු මිච්ඡෙය්‍ය,ථීපුමාව නපුංසකං.

အကြင်သူ၏ ကြည်ညိုမြတ်နိုးခြင်းသည်လည်း အကျိုးမရှိ၊ အမျက်ထွက်ခြင်းသည်လည်း အကျိုးမရှိ။ မိန်းမနှင့် ယောက်ျားတို့သည် မိန်းမလျာကို ပေါင်းသင်းရန် အလိုမရှိကြသကဲ့သို့ ထိုသို့သောသူကို ပေါင်းသင်းရန် အလိုမရှိအပ်ပေ။

14.

၁၄။

උපචාරො [Pg.69] හි කාතබ්බො,න යාව සොහදං භවෙ;

උපචාරො සුමිත්තම්හි,මායා ච හොති කොටිලං.

အချင်းချင်း ချစ်ကျွမ်းဝင်မှု မရှိသရွေ့ ယဉ်ကျေးစွာ ဆက်ဆံခြင်းကို ပြုအပ်၏။ မိတ်ဆွေကောင်း၌ ဝတ်ကျေဝတ်ကုန် ပြုခြင်းသည် လှည့်ပတ်ခြင်းနှင့် ကောက်ကျစ်ခြင်းသာ ဖြစ်၏။

15.

၁၅။

කමෙන [Pg.75] අග්ගතො උච්ඡු,රසො සාදුතරො යථා;

තථෙව සුමිත්තො ලොකෙ,දුම්මිත්තො පන නෙදිසො.

ကြံပင်သည် အဖျားမှသည် အရင်းသို့ အစဉ်အတိုင်း ပိုမိုချိုမြိန်သော အရသာ ရှိသကဲ့သို့၊ လောက၌ မိတ်ဆွေကောင်းသည်လည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်၏။ မိတ်ဆွေယုတ်ကား ထိုသို့မဟုတ်ပေ။

16.

၁၆။

සොකාරාති [Pg.80] පරිත්තාණං,විස්සාසපීතිභාජනං;

රතනාභිරතනං ඉච්ඡෙ,සුමිත්තං අක්ඛරත්තයං.

စိုးရိမ်ခြင်းနှင့် ရန်သူတို့ဘေးမှ ကာကွယ်တတ်သော၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် နှစ်သက်ခြင်းတို့၏ တည်ရာဖြစ်သော၊ ရတနာတို့ထက် သာလွန်သော ရတနာဖြစ်သော 'သုမိတ္တ' ဟူသော အက္ခရာသုံးလုံးရှိသော မိတ်ဆွေကောင်းကို အလိုရှိအပ်၏။

17.

၁၇။

දම්පතීනං [Pg.85] සුමිත්තානං,මුඛං අඤ්ඤොඤ්ඤදප්පණං,සුඛෙ සුඛං දුක්ඛෙ දුක්ඛං,පටිච්ඡායෙව දප්පණෙ.

လင်မယားတို့၏လည်းကောင်း၊ မိတ်ဆွေကောင်းတို့၏လည်းကောင်း မျက်နှာသည် အချင်းချင်း ကြည့်မှန်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ကြည့်မှန်၌ အရိပ်ထင်သကဲ့သို့ ချမ်းသာသောအခါ ချမ်းသာ၍ ဆင်းရဲသောအခါ ဆင်းရဲကြကုန်၏။

කථං [Pg.88] නු තාසං හදයං,සුඛරාවත ඉත්ථියො;

යාසාමිකෙ දුක්ඛිතම්හි,සුඛමිච්ඡන්ති අත්තනො.

မိမိတို့၏ လင်ယောက်ျား ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေစဉ် မိမိတို့အတွက်သာ ချမ်းသာကို လိုလားကုန်သော ထိုအမျိုးသမီးတို့၏ နှလုံးသားသည် ချမ်းသာခြင်း၌သာ ပတ်သက်၍ အဘယ်သို့လျှင် ရှိပါအံ့နည်း။

18.

၁၈။

නිවාතඤ්ච [Pg.90] පුරෙ කත්වා,මානං කත්වාන පච්ඡතො;

සකත්ථං ධාරයෙ ධීරො,අත්ථභඤ්ජො හි මුළ්හතා.

ပညာရှိသည် နှိမ့်ချခြင်းကို ရှေ့ထား၍၊ မာန်မာနကို နောက်၌ ထားလျက် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်အပ်၏။ အကျိုးစီးပွားကို ဖျက်ဆီးခြင်းသည် တွေဝေမိုက်မဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။

19.

၁၉။

පුරෙචාරං [Pg.94] සතිං කත්වා,සද්ධං කරෙය්‍ය පච්ඡතො;

තුරං න සද්දහෙ ධීරො,සීඝසද්ධො හි මන්දකො.

ပညာရှိသည် သတိကို ရှေ့သွားပြု၍၊ သဒ္ဓါတရားကို နောက်မှ ထားအပ်၏။ အလျင်စလို မယုံကြည်အပ်။ အကြောင်းမူကား လျင်မြန်စွာ ယုံကြည်တတ်သောသူသည် လူမိုက်ဖြစ်တတ်သောကြောင့်တည်း။

20.

၂၀။

වනෙ 0.0099 බහූනි කට්ඨානි;

දුල්ලභං රත්තචන්දනං;

තථා ජනා බහූ ලොකෙ;

පුමා ජඤ්ඤො සුදුල්ලභො.

တော၌ ထင်းတုံးတို့သည် များစွာရှိကုန်၏။ စန္ဒကူးနီကိုမူကား ရနိုင်ခဲ၏။ ထို့အတူ လောက၌ လူတို့သည် များစွာရှိကြသော်လည်း မြတ်သောလူ (သူတော်ကောင်း) ကိုမူကား အလွန်ရနိုင်ခဲ၏။

21.

၂၁။

තිණකට්ඨපලාසෙහි[Pg.103];

සුක්ඛෙහි දය්හතෙ වනං;

එතාදීහි අසාරෙහි;

ලොකො ජනෙහි දය්හතෙ.

တောသည် ခြောက်သွေ့သော မြက်၊ ထင်း၊ သစ်ရွက်တို့ကြောင့် လောင်ကျွမ်းရ၏။ ထို့အတူ လောကသည်လည်း အနှစ်သာရမရှိသော ဤသို့သော လူမိုက်တို့ကြောင့် ပူလောင်ကျွမ်းရ၏။

22.

၂၂။

අන්තොවස්සෙ [Pg.107] තිමාසම්හි,පුඤ්ඤකම්මෙන මොදිතා;

සුඛං වසිංසු පොරාණා,බුද්ධසාසනමාමකා.

ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့သည် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ကောင်းမှုကုသိုလ်ကံတို့ဖြင့် ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းကြလျက် ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြကုန်၏။

23.

၂၃။

මිගමදෙන [Pg.111] එකෙන,තං වනං සුරභිගන්ධිකං;

තථා ජනෙන තං රට්ඨං,ගුණිනා හි සිරීමතා.

တစ်ခုတည်းသော ကတိုးနံ့ဖြင့် ထိုတောအုပ်တစ်ခုလုံးသည် မွှေးပျံ့သင်းကြိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် ပြည့်စုံ၍ ကျက်သရေရှိသော လူတစ်ယောက်တည်းဖြင့်လည်း ထိုတိုင်းပြည်သည် တင့်တယ်လှပ၏။

සරීරං [Pg.115] ඛණවිද්ධංසී,කප්පන්තට්ඨායිනො ගුණා.

ခန္ဓာကိုယ်သည် ခဏချင်း ပျက်စီးတတ်၏၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့သည်ကား ကမ္ဘာကုန်သည်အထိ တည်တံ့တတ်ကုန်၏။

24.

၂၄။

ඛරානං [Pg.116] සීහබ්‍යග්ඝානං,සඞ්ගමො නො හිසබ්බදා;

තථෙව බ්‍යග්ඝචිත්තානං,සජාතිකා ඛයොනතා.

ကြမ်းတမ်းသော ခြင်္သေ့နှင့် ကျားတို့၏ ပေါင်းဖော်ခြင်းသည် အစဉ်အမြဲ မသင့်တင့်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ကျားကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းသောစိတ်ရှိသူတို့၏ ပေါင်းသင်းခြင်းသည်လည်း အမျိုးတူအချင်းချင်း ပျက်စီးခြင်းကိုသာ ဖြစ်စေတတ်၏။

25.

၂၅။

සක [Pg.121] සාධුපි නො සාධූ,යො චෙඤ්ඤ දුට්ඨකාරකො;

බහූනං සාධූ පායෙන,ස වෙ සාධූති වුච්චතෙ.

မိမိလူချင်းကောင်းပြီး အခြားသူများအပေါ် ဖျက်ဆီးတတ်သူကို သူတော်ကောင်းဟု မခေါ်နိုင်၊ အများအားဖြင့် လူအများအပေါ်၌ ကောင်းအောင် ဆောင်ရွက်ပေးသူကိုသာလျှင် စင်စစ် သူတော်ကောင်းဟု ဆိုအပ်၏။

26.

၂၆။

බහූදකෙ [Pg.126] සමුද්දෙපි,ජලං නත්ථෙව පාතවෙ;

ඛුද්දකෙ ඛතකූපම්හි,සාදුං අත්ථි බහුං දකං.

ရေထုများစွာရှိသော သမုဒ္ဒရာ၌ သောက်ရန်ရေသည် မရှိသလောက်ဖြစ်သော်လည်း၊ တူးထားသော ရေတွင်းငယ်၌ကား သောက်သုံးရန် ချိုမြိန်သော ရေသည် အမြောက်အမြားရှိ၏။

27.

၂၇။

මා [Pg.130] සීඝං විවරෙය්‍යාථ,නින්දිතුඤ්ච පසංසිතුං;

මුඛඤ්හි වො කථාද්වාරං,නිරුන්ධෙය්‍යාථ සබ්බදා.

ကဲ့ရဲ့ရန် သို့မဟုတ် ချီးမွမ်းရန်အတွက် နှုတ်ကို အလျင်စလို မဖွင့်ပါနှင့်။ စကားပြောရာ တံခါးဝဖြစ်သော သင်တို့၏ နှုတ်ကို အစဉ်အမြဲ ပိတ်ဆို့စောင့်စည်းအပ်၏။

28.

၂၈။

මා [Pg.134] සීඝං විවරෙය්‍යාථ,චක්ඛුං වො දස්සිතුං පියං;

සණිකඤ්හි පියලාභං,ධනලාභං තුරං කරෙ.

ချစ်ခင်အပ်သော အရာကို မြင်ရခြင်းငှာ မျက်စိကို အလျင်စလို မဖွင့်ပါနှင့်။ ချစ်ခင်စရာကို ရယူခြင်းကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြုလုပ်၍၊ ဥစ္စာရတနာ ရယူခြင်းကိုမူ အမြန်ပြုလုပ်ရာ၏။

29.

၂၉။

අනාරම්භො [Pg.138] හි කම්මානං,පඨමං බුද්ධිලක්ඛණං;

නිට්ඨඞ්ගතං ආරද්ධස්ස,දුතියං බුද්ධිලක්ඛණං.

အမှုကိစ္စတို့ကို မစတင်မီ သေချာစွာ စဉ်းစားခြင်း (သို့မဟုတ် မသင့်လျော်သော အမှုတို့ကို မစတင်ခြင်း) သည် ပထမမြောက် ပညာရှိတို့၏ လက္ခဏာဖြစ်၏။ စတင်ခဲ့ပြီးသော ကိစ္စကို ပြီးဆုံးအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ဒုတိယမြောက် ပညာရှိတို့၏ လက္ခဏာဖြစ်၏။

අසමෙක්ඛිතකම්මන්තං[Pg.140],තුරිතාභිනිපාතිනං;

සානි කම්මානි තප්පෙන්ති,උණ්හං වජ්ඣොහටං මුඛෙ.

မဆင်မခြင် အမှုကိစ္စကို လုပ်ဆောင်တတ်သော၊ အလျင်စလို ပြုလုပ်တတ်သောသူကို မိမိပြုခဲ့သော ကံတို့သည် ပူလောင်စေကုန်၏။ သတ်မည့်သူ၏ မီးဖုတ်ထားသော ပူပြင်းလှစွာသော အစာကို ခံတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

30.

၃၀။

අඵලානි [Pg.143] දුරන්තානි,ජනතා නින්දිතානි ච;

අසක්‍යානි ච කම්මානි,නාරභෙථ විචක්ඛණො.

အကျိုးမရှိသော အမှု၊ ဆိုးကျိုးဖြင့် ပြီးဆုံးတတ်သော အမှု၊ လူအများ ကဲ့ရဲ့အပ်သော အမှုနှင့် မစွမ်းဆောင်နိုင်သော အမှုတို့ကို ပညာရှိသောသူသည် မစတင်အပ်။

31.

၃၁။

අතිවිරොධභීතානං[Pg.147],සඞ්කිතානං පදෙ පදෙ;

පරප්පවාදතාසානං,දූරතො යන්ති සම්පදා.

အလွန်အမင်း ရန်ဖြစ်မည်ကို ကြောက်ရွံ့တတ်သူ၊ ခြေလှမ်းတိုင်း၌ သံသယရှိသူနှင့် သူတစ်ပါးတို့၏ ကဲ့ရဲ့စကားကို ကြောက်လန့်တတ်သူတို့အား စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့သည် အဝေးသို့ ပြေးသွားတတ်ကုန်၏။

සද්දමත්තං [Pg.150] න භෙතබ්බං,ලොකො සද්දස්ස ගොචරො;

යො ච සද්දපරිත්තාසො,වනෙ භන්තමිගො හි සො.

အသံမျှဖြင့် မကြောက်ရွံ့အပ်၊ လောကသည် အသံ၏ ကျက်စားရာဖြစ်၏။ အသံကို ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်သောသူသည် တော၌ မျက်စိလည်လမ်းမှားသော သမင်နှင့် တူလှ၏။

32.

၃၂။

ද්වින්නං [Pg.151] තණ්ඩුලථූසානං,විසෙසො සුට්ඨු ඛායති;

රන්ධිතොපි සිනිද්ධො නො,ථුසො විරසඵාරුසො;

තණ්ඩුලං සිනිද්ධං රසං,එවං ලොකෙපි ඤායතෙ.

ဆန်နှင့် ဖွဲ့ခွံ နှစ်မျိုးတို့၏ ထူးခြားချက်ကို အထူးထင်ရှားစွာ မြင်ရ၏။ ဖွဲ့ခွံသည် ချက်သော်လည်း စေးပိုင်ခြင်းမရှိ၊ အရသာလည်း မရှိ၊ ကြမ်းတမ်းလှ၏။ ဆန်သည်ကား စေးပိုင်၍ အရသာရှိ၏။ ထို့အတူ လောက၌လည်း လူမိုက်နှင့် ပညာရှိကို သိသာထင်ရှားစွာ သိအပ်၏။

33.

၃၃။

එරණ්ඩං [Pg.155] නිස්සිතා වල්ලි,රුහතෙ කිං යථාබලං;

මහාසාලං සුනිස්සාය,රුහතෙ බ්‍රහතං ගතා.

ကြက်ဆူပင်ကို အမှီပြုသော နွယ်ပင်သည် အားအင်ရှိသကဲ့သို့ အဘယ်မှာ ကြီးထွားနိုင်အံ့နည်း။ အင်ကြင်းပင်ကြီးကို အမှီပြု၍ ပေါက်သောနွယ်ပင်သည်သာလျှင် ကြီးမားပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်နိုင်၏။

34.

၃၄။

මෙත්තා [Pg.160] හි සීමසම්භෙදා,පක්ඛපාත විඝාතිකා;

පක්ඛපාතෙන දුක්ඛන්ති,නිප්පක්ඛො වසතෙ සුඛං.

စည်းခြားမှုကို ကျော်လွန်သော မေတ္တာသည် အဂတိလိုက်စားမှုကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။ အဂတိလိုက်စားခြင်း (ဘက်လိုက်ခြင်း) ကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်ရ၏။ ဘက်မလိုက်ဘဲ နေသောသူသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

35.

၃၅။

නරා [Pg.164] පඤ්ඤා ච ලඞ්කාරා,යථාඨානෙ නියුජ්ජරෙ;

නො හි චූළාමණි පාදෙ,පාදුකා ච සිරොපරි.

လူတို့ကိုလည်းကောင်း၊ တန်ဆာတို့ကိုလည်းကောင်း သင့်လျော်ရာ အရပ်ဌာန၌ ထားအပ်၏။ သျှောင်ကျောက်မျက်ရတနာကို ခြေဖဝါး၌ မဆင်မြန်းအပ်၊ ခြေနင်းဖိနပ်ကိုလည်း ဦးခေါင်းပေါ်၌ မတင်အပ်ပေ။

උක්කුට්ඨෙ [Pg.167] සූර මිච්ඡන්ති;

මන්තීසු අකුතූහලං;

වියඤ්ච අන්නපානම්හි;

අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිතං.

စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ၌ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသူကို အလိုရှိအပ်၏၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရာ၌ မတုန်မလှုပ် တည်ငြိမ်သူကို အလိုရှိအပ်၏၊ စားသောက်ဖွယ်ရာ၌ ချိုသာနှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်ခြင်းကို အလိုရှိအပ်၏၊ အရေးကိစ္စ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ၌မူ ပညာရှိကို အလိုရှိအပ်၏။

36.

၃၆။

පමාදො [Pg.169] හි තමො ලොකෙ,කාලො චොරො භයානකො;

කායගෙහං බහුඡිද්දං,කාලචොරස්ස චොරිතං.

မေ့လျော့ခြင်းသည် လောက၌ အမှောင်ထုဖြစ်၏။ အချိန်သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သူခိုးဖြစ်၏။ အပေါက်များစွာရှိသော ဤခန္ဓာကိုယ်တည်းဟူသော အိမ်ကြီးသည် ထိုအချိန်တည်းဟူသော သူခိုး၏ ခိုးယူဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံရ၏။

37.

၃၇။

චඤ්චලො [Pg.173] කාලදාසො හි,ධීතිමා කාලඉස්සරො;

කාලිස්සරො රට්ඨිස්සරං,අතිවත්තති සබ්බසො.

စိတ်မတည်ငြိမ်သောသူသည် အချိန်၏ ကျွန်ဖြစ်၏။ ဇွဲလုံ့လရှိသူသည် အချိန်၏ သခင်ဖြစ်၏။ အချိန်၏ သခင်ဖြစ်သောသူသည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သော မင်းထက်ပင် အစစအရာရာ သာလွန်ထူးကဲ၏။

38.

၃၈။

විලුප්පන්ති [Pg.17]8 ධනං එකෙ,කාලමෙකෙ අනෙක්ඛකා;

තෙසු කාලවිලොපාව,භයානකා තිකක්ඛළා.

အချို့သောသူတို့သည် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ဖျက်ဆီးတတ်ကြကုန်၏။ သတိလက်လွတ်ဖြစ်သော အချို့သူတို့သည် အချိန်ကို ဖြုန်းတီးပစ်ကြကုန်၏။ ထိုဖျက်ဆီးခြင်းနှစ်မျိုးတို့တွင် အချိန်ကို ဖြုန်းတီးဖျက်ဆီးခြင်းသည်သာလျှင် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပြီး ကြမ်းတမ်းလှ၏။

39.

၃၉။

රඤ්ඤා [Pg.182] රට්ඨහිතං කත්තා,රඤ්ඤො හිතං ජනෙහි වෙ;

දෙස්සො අත්තහිතං දස්සී,ගාරය්හො කින්නු කාරකො.

မင်းသည် တိုင်းပြည်၏အကျိုးကို ဆောင်ရွက်အပ်၏၊ ပြည်သူတို့သည် မင်း၏အကျိုးကို ဆောင်ရွက်အပ်၏။ မိမိအကျိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ ကြည့်သောသူသည် မုန်းတီးအပ်၏၊ ကဲ့ရဲ့အပ်၏။ သို့ဖြစ်လျှင် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်သူကား အဘယ်မှာ ပြောဖွယ်ရာ ရှိအံ့နည်း။

අත්තදත්ථං [Pg.189] පරත්ථෙන;

බහුනාපි න හාපයෙ.

သူတစ်ပါးအကျိုး များစွာရှိသော်လည်း မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်အကျိုး (တရားထူးရရှိရေး) ကို မပျက်စီးစေအပ်ရာ။

40.

၄၀။

යස්ස උපකාරො දින්නො,උපකාරං දදෙ පුන;

තතො පකාරං නිච්ඡෙය්‍ය,කතඤ්ඤූ දුල්ලභො ඉධ.

မိမိအား ကျေးဇူးပြုဖူးသူကို ပြန်လည်၍ ကျေးဇူးဆပ်အပ်၏။ ထိုသူအား ကူညီစောင့်ရှောက်ရန် ကြိုးစားအပ်၏။ လောက၌ ကျေးဇူးသိတတ်သူ (ကတညုတ) ကို ရနိုင်ခဲလှ၏။

සච්චං [Pg.190] කිරෙව මාහංසු,නරා එකච්චියා ඉධ;

කට්ඨං නිප්ලවිතං සෙය්‍යො,නත්වෙවෙ කච්චියො නරො.

လောက၌ အချို့သောသူတို့ ပြောဆိုသော စကားသည် အမှန်ပင် ဖြစ်၏။ "မျောပါနေသော သစ်တုံးကို ဆယ်ယူကယ်တင်ရခြင်းက အချို့သော လူမိုက် (ကျေးဇူးကန်းသောလူ) ကို ကယ်တင်ရခြင်းထက် သာလွန်၍ ကောင်းမြတ်သေး၏" ဟူသတတ်။

41.

၄၁။

කාරුකො [Pg.191] සකපඤ්ඤාය,මහග්ඝං දාරුකං කරෙ;

තථා ජනොපි අත්තානං,මහග්ඝො ලොකමානිතො.

လက်သမားပညာရှင်သည် မိမိ၏ပညာဖြင့် သစ်သားကို တန်ဖိုးကြီးမားအောင် ပြုလုပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ လူသည်လည်း မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးကြီးမားစေပြီး လောက၌ ရိုသေလေးစားအပ်သူ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်၏။

42.

၄၂။

අප්පග්ඝො [Pg.196] හි අයො හෙමං,මහග්ඝං ඡින්දතෙ යථා;

නිග්ගුණො සගුණං ලොකෙ,අලක්ඛීච සිරිං තථා.

တန်ဖိုးနည်းသော သံသည် တန်ဖိုးကြီးသော ရွှေကို ဖြတ်တောက်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ လောက၌ သီလဂုဏ်မရှိသောသူသည် ဂုဏ်ရှိသူကို ဖျက်ဆီးတတ်၏၊ ကျက်သရေမရှိသောသူသည်လည်း ကျက်သရေရှိသူကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။

සූරස්සතීනීති

သူရဿတီနီတိ။

දුතියො භාගො

ဒုတိယပိုင်း။

1.

၁။

ධනස්ස [Pg.1] දුබ්බිධං කිච්චං,පාපෙති උණ්ණතං ධනිං;

අධනිං ඔණතං ලොකෙ,සඤ්චිනෙ තෙන තං ධනං.

လောက၌ ဥစ္စာရတနာ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာသည် နှစ်မျိုးရှိ၏။ ချမ်းသာသူကို မြင့်မြတ်ကျက်သရေရှိစေ၍၊ ဆင်းရဲသူကို နိမ့်ကျစေ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုဥစ္စာရတနာကို စုဆောင်းအပ်၏။

2.

၂။

වට්ටතෙ [Pg.6] සතතං සීඝං,කාලචක්කං අවාරිතං;

තෙන ඝටී දිනං මාසො,වස්සො භවත්‍ය චීරතො.

ဆီးတား၍ မရသော အချိန်စက်ဝိုင်းသည် အစဉ်မပြတ် လျင်မြန်စွာ လည်ပတ်နေ၏။ ထိုသို့ လည်ပတ်ခြင်းကြောင့် မကြာမီအချိန်အတွင်း နာရီ၊ ရက်၊ လ၊ နှစ်တို့သည် ကုန်လွန်သွားကြကုန်၏။

3.

၃။

සත්තුනා [Pg.11] න හි සන්ධෙය්‍ය,එකදා සො භයං කරො;

සුතත්තමපි පානීයං,සමයතෙ නු පාවකං.

ရန်သူနှင့် မဟာမိတ် မဖွဲ့အပ်၊ တစ်နေ့သောအခါ၌ သူသည် ဘေးအန္တရာယ်ကို ပြုတတ်၏။ အလွန်ဆူပွက်နေသော ရေသည်ပင်လျှင် မီးကို ငြိမ်းသတ်နိုင်သည် မဟုတ်ပါလော။

4.

၄။

විජහං [Pg.16] පකතිං යො හි,විකතිං පුන ගච්ඡති;

සභාවෙන ආකාරෙන,විප්පල්ලාසං ස ගච්ඡති;

සංසුමාර ගතා ගොධා,යථා ථී පුමවෙසිකා.

မိမိ၏ ပင်ကိုယ်သဘာဝကို စွန့်လွှတ်၍ ဖောက်ပြန်သောအဖြစ်သို့ ရောက်သောသူသည် သဘောသဘာဝအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမူအရာအားဖြင့်လည်းကောင်း မှောက်မှားခြင်းသို့ ရောက်ရ၏။ မိကျောင်းကဲ့သို့ ကျင့်သော ဖွတ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားအဝတ်ကို ဝတ်သော မိန်းမကဲ့သို့လည်းကောင်း ဖြစ်၏။

5.

၅။

පක්ඛං [Pg.20] ලද්ධාන උඩ්ඩෙන්ති,උපචිකා හි වම්මිකා;

නික්ඛන්තා මරණං යන්ති,උප්පතා නිප්පතං ගතා.

ခြတောင်ပို့မှ ခြကောင်တို့သည် အတောင်ပံရရှိသောအခါ ပျံတက်ကြကုန်၏။ တောင်ပို့မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် ပျံတက်၍ အောက်သို့ပြန်ကျကာ သေဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ကြရကုန်၏။

6.

၆။

සබ්බංපියස්ස [Pg.23] දජ්ජෙය්‍ය,නිස්සෙසං පියමානසං;

සද්ධාචිත්තං තු නො විඤ්ඤූ,සද්ධායිකො පක්ඛලිතො.

ချစ်ခင်အပ်သောသူအား ချစ်မြတ်နိုးသော စိတ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ အားလုံးကို ပေးအပ်နိုင်သော်လည်း၊ ပညာရှိသည်ကား လုံးလုံးလျားလျား မယုံကြည်အပ်၊ အလွန်အကျွံ ယုံကြည်တတ်သောသူသည် မှားယွင်းချော်ချော်တတ်၏။

7.

၇။

සක්කොති [Pg.27] ලඞ්ඝිතුං බ්‍යාමං,මහුස්සාහෙන යො හි සො;

තදඩ්ඪං අනුස්සාහෙන,නොස්සාහො තෙසු ථොමිතො;

මහුස්සාහො දුක්ඛො ලොකෙ,අනුස්සාහො සදා සුඛො.

ကြီးစွာသော လုံ့လဝီရိယရှိသောသူသည် တစ်လံမျှကို ကျော်လွှားနိုင်၏။ လုံ့လဝီရိယမရှိသောသူသည် ထိုတစ်လံ၏ တစ်ဝက်ကိုမျှ မကျော်လွှားနိုင်။ လုံ့လဝီရိယမရှိခြင်းကို ပညာရှိတို့ မချီးမွမ်းကြကုန်။ လောက၌ ကြီးစွာသော လုံ့လဝီရိယသည် ဆင်းရဲလှ၏။ လုံ့လဝီရိယမရှိခြင်းသည်ကား အစဉ်သဖြင့် ချမ်းသာလှ၏။

8.

၈။

දුක්ඛමං [Pg.32] අක්ඛමන්තො යො,පිට්ඨිකාරීච දුක්කරං,කදා ලභෙය්‍ය සො ලොකෙ,සුඛමං සුකරං මුධා;

පච්චක්ඛඤ්හි සො කරෙය්‍ය,දුක්ඛමඤ්චාපි දුක්කරං.

ဆင်းရဲဒုက္ခကို သည်းမခံနိုင်ဘဲ ခက်ခဲသောအမှုကို ကျောခိုင်းစွန့်လွှတ်သောသူသည် လောက၌ လွယ်ကူသော ချမ်းသာကို အဘယ်အခါ၌ အလကား ရနိုင်ပါအံ့နည်း။ ထိုသူသည် ဆင်းရဲခြင်းနှင့် ခက်ခဲခြင်းတို့ကို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြုရင်ဆိုင်ရပေလိမ့်မည်။

9.

၉။

අනග්ඝො [Pg.36] මනුස්සො ලොකෙ,තොසනාපොසනාදිනා;

තෙන සො මහග්ඝං කම්මං,කරෙ ලොකහිතායුතං.

လူသည် လောက၌ ကျွေးမွေးပြုစုခြင်း၊ ရောင့်ရဲစေခြင်း စသည်တို့ဖြင့် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အရာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုလူသားသည် လောကအကျိုးရှိစေမည့် တန်ဖိုးကြီးမားလှသော အမှုကိစ္စကို ဆောင်ရွက်အပ်၏။

10.

၁၀။

වාතෙන [Pg.41] නප්පභිජ්ජන්ති,නින්නා වෙළූ කසා නළා;

යථාවාතං නගච්ඡන්ති,තථා චරෙ ජනෙ කදා.

လေတိုက်ခတ်ရာသို့ ကိုင်းညွတ်ကြသော ဝါး၊ ကျူ၊ သက္ကယ်တို့သည် လေကြောင့် မကျိုးပျက်ကြကုန်။ လေပြေရာသို့ လိုက်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ လူသည်လည်း လူတို့အလယ်၌ အခါခပ်သိမ်း အလိုက်သင့် ကျင့်ကြံ နေထိုင်အပ်၏။

11.

၁၁။

පුරතො [Pg.44] ච පච්ඡතො චෙ,නිස්සයො නත්ථි පස්සතො;

අධිකං වීරියං හොති,අත්තනාථො තදා භවෙ.

ရှေ့၌လည်းကောင်း၊ နောက်၌လည်းကောင်း၊ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်၌လည်းကောင်း အမှီသဟဲကို မမြင်ရလျှင် သာလွန်ထူးကဲသော ဝီရိယသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုအခါ မိမိကိုယ်ကိုယ်သာ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်ပေတော့အံ့။

12.

၁၂။

ඛණං [Pg.48] ආඛුබිලං සීහො,පාසාණසකලාකුලං;

පප්පොති නඛභඞ්ගංවා,ඵලංවා මූසිකො භවෙ.

ကျောက်စရစ်ခဲတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ကြွက်တွင်းကို ခြင်္သေ့သည် တူးဆွငြားအံ့၊ ခြေသည်းကျိုးခြင်းသို့ သော်လည်း ရောက်ရာ၏၊ ရရှိသော အကျိုးသည်လည်း ကြွက်မျှသာ ဖြစ်ရာ၏။

13.

၁၃။

මග්ගමුළ්හා [Pg.52] ජනා අන්ධා,අමග්ගා මග්ගසඤ්ඤිනො;

තථෙව දුප්පඤ්ඤා මුළ්හා,තථත්ථං නාව බුජ්ඣරෙ.

လမ်းမှား၍ တွေဝေသော မျက်မမြင်လူတို့သည် လမ်းမဟုတ်သည်ကို လမ်းဟု ထင်မှတ်ကြကုန်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူပင် ပညာနည်း၍ တွေဝေသူတို့သည်လည်း အမှန်တရားကို မသိနားမလည်ကြကုန်။

14.

၁၄။

පියරූපං [Pg.56] වීරරූපං,දුවිධා රූපසම්පදා,නාරිං ඉච්ඡෙ පියරූපිං,පුරිසං වීරරූපකං.

ချစ်ခင်ဖွယ်သော အဆင်း၊ ရဲရင့်တည်ကြည်သော အဆင်းဟု အဆင်းဂုဏ်အင်္ဂါ သမ္ပတ္တိသည် နှစ်ပါးရှိ၏။ မိန်းမကို ချစ်ခင်ဖွယ်သော အဆင်းရှိစေလို၍၊ ယောက်ျားကိုမူ ရဲရင့်တည်ကြည်သော အဆင်းရှိစေလိုအပ်၏။

15.

၁၅။

පජ්ජලන්ති [Pg.60] හි ඛජ්ජොතා,පක්ඛචාලනකම්මුනා;

කුසිතා සුපිතා නෙතෙ,තථා ජනාපි කම්මිකා.

ပိုးစုန်းကြူးတို့သည် အတောင်ပံခတ်သော လုပ်ရပ်ကြောင့်သာလျှင် တောက်ပကြကုန်၏၊ ပျင်းရိ၍ အိပ်စက်နေကြသည်မဟုတ်။ ထို့အတူပင် လူတို့သည်လည်း မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကြောင့်သာ တောက်ပ ထင်ရှားကြကုန်၏။

16.

၁၆။

කුම්මසඞ්කොචමොපම්‍ය[Pg.65],නිග්ගහමපි සංඛමෙ;

පත්තකාලෙ තු නීතිඤ්ඤො,කණ්හසප්පොව උට්ඨහෙ.

လိပ်သည် မိမိကိုယ်ကို ကျုံ့ထားသကဲ့သို့ အခွင့်မသာသေးမီ သည်းခံ စောင့်စည်းအပ်၏။ အခွင့်အခါ သင့်သောအခါ၌မူ နည်းလမ်းကို သိသောသူသည် မြွေဟောက်ကဲ့သို့ ထကြွ ထိုးနှက်အပ်၏။

17.

၁၇။

භක්ඛසෙසං [Pg.69] නඛාදන්ති,සීහා උන්නතචෙතසා;

පරංපි නපණාමෙන්ති,වුද්ධිකාමා තථා චරෙ.

မြင့်မြတ်သော စိတ်ရှိကြသော ခြင်္သေ့တို့သည် အစားအကြွင်းအကျန်ကို မစားကြကုန်၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ညွှတ်တွား ဦးညွှတ်ခြင်း မရှိကြကုန်။ ထို့အတူ ကြီးပွားတိုးတက်လိုသူသည် ကျင့်ကြံ နေထိုင်အပ်၏။

18.

၁၈။

න [Pg.72]ව වස්සො සමුප්පන්නො,ඛීණො පුරාණහායනො;

නවවස්සෙ නවා මෙත්තා,භාවිතබ්බා හිතෙසිනා.

နှစ်သစ်သည် ဆိုက်ရောက်ခဲ့ပြီ၊ နှစ်ဟောင်းသည် ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ပြီ။ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသောသူသည် နှစ်သစ်ဝယ် မေတ္တာသစ်ကို ပွားများအပ်၏။

19.

၁၉။

සන්තාපයන්ති [Pg.76] කමයාප්‍යභුජං න රොගා,දුම්මන්තිනං කමුපයන්ති න නීතිදොසා;

කං ස්‍රී න මානයති කං න ච හන්ති මච්චු,කං ථීකතා න විසයා පරිපීළයන්ති.

ရောဂါဝေဒနာသည် မည်သူ့ကို မပူပန်စေဘဲ ရှိအံ့နည်း။ တိုင်ပင်ဖော် တိုင်ပင်ဖက် ဆိုးရှိသူအား မည်သည့် နီတိပျက်စီးမှုများက မဆိုက်ရောက်ဘဲ ရှိအံ့နည်း။ စည်းစိမ်ချမ်းသာသည် မည်သူ့ကို မလေးစားဘဲ ရှိအံ့နည်း၊ သေမင်းသည် မည်သူ့ကို မသတ်ဘဲ ရှိအံ့နည်း။ မိန်းမပျိုတို့၏ အဆင်းအာရုံတို့သည် မည်သူ့ကို မနှိပ်စက်ဘဲ ရှိအံ့နည်း။

(වසන්තතිලකාගාථා.)

(ဝသန္တတိလကာဂါထာ။)

20.

၂၀။

(ක) බ්‍යාමමත්තෙන [Pg.81] දණ්ඩෙන,යොලුම්බ්‍ය උදකං මිනෙ;

අගම්භීරං ගම්භීරංවා,අගාධෙ මඤ්ඤි ගම්භීරං.

(က) လံခန့်ရှိသော တုတ်ဖြင့် ရေထဲသို့ချ၍ ရေ၏ အနက် အတိမ်ကို တိုင်းတာသောသူသည် ရေမနက်သည်ကိုလည်းကောင်း၊ နက်သည်ကိုလည်းကောင်း၊ ခြေမကပ်နိုင်သော အလွန်နက်သော ရေ၌ နက်လှသည်ဟု ထင်မှတ်တတ်၏။

(ඛ)

(ခ)

තථා මන්දො සඤ්ඤාණෙන,අගාධෙ මඤ්ඤි පණ්ඩිතං;

සමාසමං න ජානාති,බහ්වප්පං තික්ඛමන්දතං.

ထို့အတူပင် ဉာဏ်ပညာနည်းသော လူမိုက်သည် မိမိကိုယ်ကို ပညာရှိဟု ထင်မှတ်တတ်၏။ သူသည် အယုတ်အမြတ် တူသည် မတူသည်ကိုလည်းကောင်း၊ အနည်းအများကိုလည်းကောင်း၊ ထက်မြက်ခြင်းနှင့် ထုံထိုင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း မခွဲခြားတတ်ပေ။

21.

၂၁။

දුට්ඨකම්මෙ [Pg.86] සඞ්ගමන්ති,ඡෙකකම්මෙ ච නො ඉධ;

මච්චුං වහන්ති සීසෙන,තෙ මුළ්හා මුළ්හසඞ්ගමා.

မကောင်းမှုပြုခြင်း၌သာ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြပြီး ကောင်းမှုပြုခြင်း၌မူ မညီညွတ်ကြသော၊ ဦးခေါင်းဖြင့် သေမင်းကို ရွက်ဆောင်ထားကြကုန်သော ထိုသူတို့သည် လူမိုက်ချင်း ပေါင်းသင်းမိကြသော လူမိုက်များသာ ဖြစ်ကြကုန်၏။

22.

၂၂။

දුවිධො [Pg.91] සඞ්ගමො ලොකෙ,උජුකො කුටිලො භවෙ;

උජුකොව පසංසෙය්‍යො,නොහ්‍යඤ්ඤො සාජසඞ්ගමො.

လောက၌ ပေါင်းသင်းခြင်းသည် ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်းဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုနှစ်မျိုးတွင် ဖြောင့်မတ်သော ပေါင်းသင်းခြင်းကိုသာ ချီးမွမ်းအပ်၏၊ ကောက်ကျစ်သော အခြားပေါင်းသင်းခြင်းကို မချီးမွမ်းအပ်ပေ။

තෙ [Pg.93] ඉමිනා උපායෙන සමග්ගා සම්මොදමානා මහා භිත්තිපිට්ඨිකාය වසන්ති. (මහොසධජාතක අට්ඨකථා)

ထိုသူတို့သည် ဤအစီအမံဖြင့် ညီညွတ်ဝမ်းမြောက်ကြကုန်လျက် တံတိုင်းကြီး၏ အထက်၌ နေထိုင်ကြကုန်၏။ (မဟောသဓာဇာတ်အဋ္ဌကထာ)

23.

၂၃။

යූථිකා [Pg.95] පුප්ඵතෙ නොහි,සිඤ්චිතාපි පුනප්පුනං;

පුප්ඵතෙ සම්පත්තෙ කාලෙ,එවං ධාරෙථ වීරියං.

ဇွန်ပန်းပင်ကို အကြိမ်ကြိမ် ရေလောင်းငြားသော်လည်း အချိန်မတန်ဘဲ မပွင့်နိုင်၊ အချိန်အခါ ရောက်ရှိလာမှသာ ပွင့်တတ်၏။ ထို့အတူပင် မိမိ၏ ဝီရိယကိုလည်း စိတ်ရှည်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားအပ်၏။

24.

၂၄။

ධනුච්චයො [Pg.101] ධනක්ඛෙපො,දුවිධා හි ධනාකති;

ධනුච්චයෙ නයො අත්ථි,ධනක්ඛෙපම්හි නො ඉධ.

ဥစ္စာကို ဆည်းပူးခြင်း၊ ဥစ္စာကို ဖြုန်းတီးခြင်းဟု ဥစ္စာကို စီမံပုံ နှစ်မျိုးရှိ၏။ ဥစ္စာကို ဆည်းပူးခြင်း၌သာ နည်းလမ်းကောင်း ရှိ၏၊ ဥစ္စာကို ဖြုန်းတီးခြင်း၌မူ နည်းလမ်းကောင်း မရှိပေ။

25.

၂၅။

අමාතා [Pg.105] පිතරසං වඩ්ඪං,ජූතකාරඤ්ච චඤ්චලං;

නාලපෙය්‍ය විසෙසඤ්ඤූ,යදිච්ඡෙ සිද්ධි මත්තනො.

မိဘတို့ ကျွေးမွေးပြုစုခြင်း မရှိဘဲ ကြီးပြင်းလာသူနှင့် မတည်ငြိမ်သော လောင်းကစားသမားကို မိမိ၏ အောင်မြင်မှုကို အလိုရှိသော အမြော်အမြင်ရှိသူသည် စကားမပြောအပ် ပေ။

හලිද්දිරාගං [Pg.109] කපිචිත්තං,පුරිසං රාගවිරාගිනං;

එදිසං තාත මාසෙවි,නිම්මනුස්සංපි චෙ සියා.

ချစ်သား... နနွင်းဆိုးထားသကဲ့သို့ ခဏချင်း အရောင်ပြောင်းတတ်သော စိတ်ရှိသူ၊ မျောက်စိတ်ကဲ့သို့ မတည်ငြိမ်သူ၊ ကိလေသာ ရာဂ လွယ်ကူစွာ ပျက်ပြယ်တတ်သော အမျိုးသားကို လူသူကင်းမဲ့သော တောအရပ်၌ပင် ဖြစ်သော်လည်း မပေါင်းသင်းပါနှင့်။

26.

၂၆။

ගුණා ගුණඤ්ඤූසු ගුණා භවන්ති,තෙ නිග්ගුණං පත්වා භවන්ති දොසා;

ආසාද්‍යතොයා පභවන්ති නජ්ජො,සමුද්‍රමාසජ්ජ භවන්ත්‍යපෙය්‍යා.

ဂုဏ်ကို သိတတ်သူတို့ထံ၌ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့သည် ဂုဏ်ကောင်းများအဖြစ် တည်ရှိကြကုန်၏။ ထိုဂုဏ်တို့သည်ပင် ဂုဏ်မဲ့သူထံသို့ ရောက်သောအခါ အပြစ်များ ဖြစ်သွားကြကုန်၏။ မြစ်တို့သည် သောက်သုံး၍ ကောင်းသော ရေရှိလျက် စီးဆင်းကြသော်လည်း သမုဒ္ဒရာသို့ ရောက်သောအခါ သောက်သုံး၍မရသော ရေဖြစ်သွားကြကုန်သကဲ့သို့တည်း။

(උපජාතිගාථා)

(ဥပဇာတိဂါထာ။)

27.

၂၇။

සිලාරූපං [Pg.113] නිම්මිනන්ති,කොට්ටෙත්වාන පුනප්පුනං;

කොට්ටකොව තථා බාලා,සාධුං ඔවජ්ජ නිම්මිතා.

ကျောက်ဆစ်သမားသည် ကျောက်တုံးကို အထပ်ထပ် ထုဆစ်ခြင်းဖြင့် လှပသော ကျောက်ဆစ်ရုပ်ကို ဖန်တီးသကဲ့သို့၊ ထို့အတူပင် လူမိုက်ကိုလည်း ကောင်းစွာ ဆုံးမသွန်သင်ခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သော လူကောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်လာအောင် ပုံဖော်အပ်၏။

චාණක්‍යනීතිලා ගාථා

စာဏကျနီတိကျမ်းမှ ဂါထာ

ලාලනෙ [Pg.116] බහවො දොසා,තාළනෙ බහවො ගුණා;

තස්මා පුත්තඤ්ච සිස්සඤ්ච,තාළයෙ න ච ලාලයෙ.

အလိုလိုက်ခြင်း၌ အပြစ်များစွာရှိ၏၊ ဆုံးမရိုက်နှက်ခြင်း၌ ကောင်းကျိုးများစွာရှိ၏။ ထို့ကြောင့် သားသမီးနှင့် တပည့်ကို ဆုံးမရိုက်နှက်အပ်၏၊ အလိုမလိုက်အပ်ပေ။

28.

၂၈။

අතීතස්ස [Pg.117] හි මිත්තස්ස,යො චෙ දොසං පකාසයෙ;

සො හවෙ පච්චුප්පන්නස්ස,දොසං භාසෙති ඤායති.

လွန်လေပြီးသော မိတ်ဆွေဟောင်း၏ အပြစ်ကို ဖော်ထုတ်ပြောဆိုတတ်သောသူသည် လက်ရှိမိတ်ဆွေ၏ အပြစ်ကိုလည်း ပြောဆိုတတ်သူ ဖြစ်ကြောင်း သိသာထင်ရှားပေ၏။

29.

၂၉။

ලතාවිය [Pg.121] සෙවකා තෙ,යෙ නිස්සයං පලම්බරෙ;

නිස්සයස්ස විනාසෙන,භූම්‍යං සෙන්ති අනාථකා.

အမှီသဟဲပြု၍ နွယ်ပင်ကဲ့သို့ တွယ်ကပ်နေကြသော အလုပ်အကျွေးတို့သည် အမှီပြုရာသခင် ပျက်စီးသွားသောအခါ မြေပြင်ပေါ်၌ ကိုးကွယ်ရာမဲ့စွာ လဲလျောင်းကြရကုန်၏။

30.

၃၀။

දොසසිඞ්ගෙහි [Pg.125] විජ්ඣන්තො,මානඛූරෙහි අක්කමං;

භයං කරොති ලොකම්හි,ගොව බාලො විහිංසකො.

အမျက်ဒေါသတည်းဟူသော ဂျိုတို့ဖြင့် ဝှေ့လျက်၊ မာန်မာနတည်းဟူသော ခွာတို့ဖြင့် နင်းခြေလျက် လောက၌ ဘေးရန်ကို ပြုတတ်သော သူဖျက်ဆီးတတ်သော လူမိုက်သည် ရန်မူတတ်သော နွားသိုးနှင့် တူလှ၏။

31.

၃၁။

ආදො [Pg.128] උපරි ලොකොයං,උජුලෙඛාය තිට්ඨති;

මුසාවාතෙහි තංලොකං,නිපාතෙසි අනජ්ජවං.

ရှေးဦးစွာ ဤလောကသည် ဖြောင့်မတ်သော လမ်းစဉ်ပေါ်၌ တည်ရှိခဲ့၏။ သို့သော် မုသာဝါဒတို့ကြောင့် ထိုလောကသည် မဖြောင့်မတ်ခြင်း သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ရလေသည်။

32.

၃၂။

සුඝටං [Pg.132] කුම්භකාරෙන,නාරහො පරිභුඤ්ජිතුං;

තථූපමාය වෙක්ඛෙය්‍ය,සකම්මපරකම්මනි.

အိုးထိန်းသည် ပြုလုပ်အပ်သော မြေအိုးကို သုံးစွဲရန် မသင့်သကဲ့သို့၊ ထိုဥပမာဖြင့် မိမိ၏ အမှုနှင့် သူတစ်ပါး၏ လုပ်ဆောင်ချက်တို့ကို နှိုင်းယှဉ် ဆင်ခြင်အပ်၏။

33.

၃၃။

අනන්තරංසී [Pg.136] සූරොපි,නසක්කොති ඝනං තමං;

විජ්ඣිතුං රංසියා ලොකෙ,තථා මදනමොහිතා;

නසක්කොන්ති මදං භෙත්වා,පඤ්ඤාභාය පභාසිතුං.

အတိုင်းမသိ များပြားလှသော ရောင်ခြည်ရှိသည့် နေမင်းသည်ပင်လျှင် ထူထပ်လှစွာသော မှောင်မိုက်ကို မိမိ၏ ရောင်ခြည်ဖြင့် ဖောက်ထွင်း၍ မထွန်းလင်းနိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ကိလေသာ မာန်ယစ်ခြင်းဖြင့် တွေဝေနေကြကုန်သော သူတို့သည်လည်း မိမိတို့၏ မာန်ယစ်မှုကို ဖျက်ဆီး၍ ပညာအလင်းဖြင့် မတောက်ပနိုင်ကြကုန်။

34.

၃၄။

ඛෙදවෙරං [Pg.139] දලිද්දම්හි,භොගිම්හි රොගුපද්දවං;

දෙස්සවෙරඤ්ච ආණිම්හි,පස්සෙ ලොකස්ස වෙරිතං.

ဆင်းရဲသား၌ ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း ဘေးရန်လည်းကောင်း၊ စည်းစိမ်ရှိသူ၌ ရောဂါထူပြောခြင်း ဘေးရန်လည်းကောင်း၊ အာဏာရှိသူ၌ မုန်းတီးခြင်း ဘေးရန်လည်းကောင်း ရှိသည်ကို ကြည့်၍ လောက၏ ဘေးရန်ရှိပုံကို ရှုမြင်ပါလေ။

35.

၃၅။

සංලද්ධෙන [Pg.144] සුභොගෙන,ජීවං සුද්ධං කරෙ නිජං;

සෙට්ඨො සො තෙන ජීවෙන,ජෙගුච්ඡො මලජීවිකො.

တရားသဖြင့် ရရှိသော စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိ၏ အသက်မွေးမှုကို စင်ကြယ်အောင် ပြုအပ်၏။ ထိုကဲ့သို့ စင်ကြယ်စွာ အသက်မွေးခြင်းဖြင့် ထိုသူသည် မြတ်လှ၏၊ ညစ်ညူးသော အသက်မွေးမှု ရှိသူသည် စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ် ဖြစ်၏။

36.

၃၆။

වජිර [Pg.148] පුප්ඵරාගානං,විසෙසං යො නබුජ්ඣති;

කථඤ්හි සො වික්කීණෙය්‍ය,කීණෙය්‍ය වා යථාතථං.

စိန်နှင့် ပုဿရာဂ်တို့၏ ကွဲပြားခြားနားသော တန်ဖိုးကို မသိသောသူသည် ထိုရတနာတို့ကို မည်ကဲ့သို့လျှင် အမှန်အတိုင်း ရောင်းချနိုင် သို့မဟုတ် ဝယ်ယူနိုင်ပါအံ့နည်း။

37.

၃၇။

කිප්පීලි [Pg.152] කොපි චින්තෙත්වා,පබ්බතං භෙත්තු මුස්සහං;

අබලා තනුමජ්ඣත්තා,චින්තා හස්‍යාව සා මුධා.

အားအင်နည်းပါး၍ ကိုယ်လုံးသေးငယ်လှသော ပုရွက်ဆိတ်ငယ်သည် တောင်ကြီးကို ဖြိုဖျက်မည်ဟု စဉ်းစားကြံစည်အားထုတ်ငြားအံ့၊ ထိုသို့ ကြံစည်မှုသည် အချည်းနှီးသာဖြစ်၍ ရယ်ဖွယ်ရုံမျှသာ ဖြစ်ပေတော့အံ့။

38.

၃၈။

ජාතමත්තං [Pg.155] න යො සත්තුං,රොගඤ්චූපසමං නයෙ;

මහාබලොපි තෙනෙව,වුද්ධිංපත්වා ස හඤ්ඤතෙ.

မွေးဖွားစ ရန်သူကိုလည်းကောင်း၊ စတင်ဖြစ်ပေါ်စ ရောဂါကိုလည်းကောင်း ငြိမ်းအေးအောင် မပြုလုပ်သောသူသည် အားအင်အလွန်ကြီးမားသူ ဖြစ်သော်လည်း ထိုရန်သူနှင့် ရောဂါတို့ ကြီးထွားလာသောအခါ ၎င်းတို့ကြောင့်ပင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရတတ်၏။

39.

၃၉။

සජීවමංසභක්ඛෙහි[Pg.159],සදාඨීහි මුඛෙහි භො;

බිළාරබ්‍යග්ඝසීහානං[Pg.160],නිහීනානි අනෙකධා;

තික්ඛානි ඛරවාදානි,මනුස්සානං මුඛානි වෙ.

အသက်ရှိသော အသားကို စားတတ်ပြီး စွယ်စွယ်ရှိကြကုန်သော ကြောင်၊ ကျား၊ ခြင်္သေ့တို့၏ မေးဝတ်ခံတွင်းတို့သည် ကြမ်းတမ်းစူးရှသော စကားကို ဆိုတတ်သည့် လူတို့၏ ခံတွင်းထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်ညင်သာကြကုန်၏။

40.

၄၀။

විලුප්පන්තා [Pg.163] විධාවන්ති,සජීවවුත්තිකම්මුනා;

ජනා තෙන විහඤ්ඤන්ති,චරන්ති ධම්මවෙමුඛා.

လူတို့သည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု အလုပ်ဟူ၍ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လုယက်ဖျက်ဆီးကာ ပြေးလွှားလှုပ်ရှားနေကြကုန်၏။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့်ပင် ပင်ပန်းဆင်းရဲကြရပြီး တရားဓမ္မကို ကျောခိုင်း၍ ကျင့်ကြံ နေထိုင်ကြကုန်၏။

41.

၄၁။

සුලභං [Pg.167] ලොකියං ලොකෙ,සාසනීයංව දුල්ලභං;

දුල්ලභං තං වමඤ්ඤන්තො,එසො බාලතමො භවෙ.

လောက၌ လောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်တို့သည် ရလွယ်ကူကြကုန်၏၊ သာသနာတော်နှင့် ဆိုင်သော တရားဓမ္မတို့သည်သာ ရနိုင်ခဲလှကုန်၏။ ထိုသို့ ရနိုင်ခဲလှသော တရားကို မထက်မဲ့ညှာ နှိမ်ချအထင်သေးသောသူသည် လောက၌ အမိုက်မဲဆုံးသူ ဖြစ်ပေတော့အံ့။

42.

၄၂။

යො [Pg.172] පතිත්ථ අග්‍යාවාටං,මොහා තං උපකාරිතුං;

අඤ්ඤොරොහි තදා වාටං,දුතීයො මුළ්හමුළ්හකො.

မီးတွင်းထဲသို့ ကျရောက်သွားသောသူကို မိုက်မဲတွေဝေမှုကြောင့် ကူညီကယ်တင်ရန် ထိုတွင်းထဲသို့ ထပ်မံဆင်းသွားသော အခြားသူတစ်ယောက်သည်လည်း အလွန်အမင်း မိုက်မဲသော ဒုတိယမြောက် လူမိုက်ဖြစ်ပေသည်။

43.

၄၃။

බ්‍යග්ඝො [Pg.176] ආවුධවිද්ධො හි,අකා දුට්ඨානි නින්නදං;

තථෙව සාධුසත්ථෙන,විද්ධො බාලො පකුප්පිතො.

လက်နက်ဖြင့် အထိုးခံရသော ကျားသည် ကြမ်းတမ်းခက်ထန်စွာ ဟောက်သံပြုသကဲ့သို့၊ ထို့အတူပင် သူတော်ကောင်းတို့၏ ဆုံးမစကားတည်းဟူသော လက်နက်ဖြင့် အထိုးခံရသော လူမိုက်သည် အလွန်အမင်း အမျက်ထွက်တတ်၏။

44.

၄၄။

පිවන්ති [Pg.180] ලොහිතං ඩංසා,අන්තො තුණ්ඩෙන මක්ඛිකා;

බහිද්ධා පරිවාරෙන්ති,ජනො තෙන ඩංසායයෙ.

ခြင်ရွဲတို့သည် သွေးကို သောက်ကြကုန်၏၊ ယင်ကောင်တို့သည်လည်း နှုတ်သီးဖြင့် အတွင်း၌ သွေးစုပ်ကြကုန်၏၊ အပြင်ပန်းမှလည်း ဝန်းရံထားကြကုန်၏၊ ထိုသတ္တဝါတို့ကြောင့် လူသည် ကိုက်ခဲနှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရတတ်၏။

45.

၄၅။

අධනස්ස [Pg.184] ඛණො අප්පො,සද්ධම්මො අප්පකාලිනො;

අප්පකො තෙන යුඤ්ජෙය්‍යුං,ඛණං බහුං ලභෙතවෙ.

ဥစ္စာမဲ့သောသူအား အခွင့်ကောင်းသည် နည်းပါးလှ၏၊ သူတော်ကောင်းတရားသည်လည်း ကာလတိုတောင်းလှ၏။ ထို့ကြောင့် များစွာသော အခွင့်ကောင်းကို ရရှိရန်အတွက် နည်းပါးလှသော ထိုအခွင့်ကောင်းအချိန်၌ပင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်အပ်လှပေ၏။