නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
මහාරහනීති
སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས།
පණ්ඩිතකථා
མཁས་པའི་གཏམ།
1.
༡.
මහාරහරහං [Pg.1] සක්ය,මුනිං නීවරණා තණ්හා;
මුත්තං මුත්තං සුදස්සනං,වන්දෙ බොධිවරං වරං.
སྒྲིབ་པ་དང་ནི་སྲེད་པ་ལས། །ཐར་ཞིང་རྣམ་གྲོལ་ལྟ་ན་སྡུག །ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་དང་། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
2.
༢.
මුනිනා [Pg.2] මුනිනාගෙන,දුට්ඨපබ්බජ්ජිතා ජිතා;
යථා යථාඅසද්ධම්ම-පුරණා පුරණාදයො.
ཐུབ་པ་ཐུབ་པའི་གླང་པོ་ཡིས། །ཆོས་མིན་སྟོན་པ་པཱུ་ར་ཎ། །ལ་སོགས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཉེས་པ། །ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་ཕམ་པར་མཛད།།
3.
༣.
තථා තථාගතොවාදා,නුගතෙ ලොකනීතියං;
කතයොගෙන විදූනා,ජෙය්යොවානත්ථ කාරිනො.
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རྗེས་སུ། །འབྲངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལུགས་བསྟན་ལ། །བརྩོན་པ་བསྐྱེད་པའི་མཁས་པ་ཡིས། །གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ།།
4.
༤.
නිතීධ [Pg.3] ජන්තුනං සාරො,මිත්තාචරියාච පීතරා;
නීතිමා සුබුද්ධි බ්යත්තො,සුතවා අත්ථදස්සිමා.
ལུགས་འདི་སྐྱེ་བོའི་སྙིང་པོ་སྟེ། །མཛའ་བཤེས་སློབ་དཔོན་ཕ་མ་བཞིན། །ལུགས་ལྡན་བློ་བཟང་གསལ་པོ་དང་། །ཐོས་ལྡན་དོན་ནི་མཐོང་བ་ཡིན།།
5.
༥.
කවිහෙරඤ්ඤකා කත්වා,සුත්තත්තං සත්ථකඤ්චනං;
ගජ්ජපජ්ජාද්යාලඞ්කාරං,කරොන්තීධ මනොරම්මං.
སྙན་ངག་མཁན་ནི་གསེར་མགར་བཞིན། །མདོ་ཡི་རྒྱུ་ལས་བསྟན་བཅོས་གསེར། །ལྷུག་པོ་སྡེབ་སྦྱོར་རྒྱན་བྱས་ནས། །ཡིད་འོང་འདི་རུ་བྱེད་པར་འགྱུར།།
6.
༦.
වුත්යං [Pg.4] විසදඤාණස්ස,ඤාතො අත්ථොතරස්ස න;
සුරප්පභාය ආදාසො,ඡායං දිස්සෙ න මාකරෙ.
བློ་གྲོས་གསལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ལ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་གསལ་བར་འགྱུར། །ཉི་མའི་འོད་ལ་མེ་ལོང་གིས། །གཟུགས་བརྙན་སྟོན་གྱི་ཆུ་སྲིན་མིན།།
7.
༧.
මහාතෙජොපි තෙජොයං,මත්තිකං නමුදුකංකරො;
ආපො ආපෙති මුදුකං,සාධුවාචාච කක්ඛළං.
གཟི་བརྗིད་ཆེ་བའི་མེ་ཡིས་ཀྱང་། །ས་ཞིག་འཇམ་པོར་བྱེད་ mi ནུས། །ཆུ་ཡིས་འཇམ་པོར་བྱེད་པ་ལྟར། །ཚིག་བཟང་གིས་ནི་རྩུབ་པོ་འཇམ།།
8.
༨.
මුදුනාව [Pg.5] රිපුං ජෙති,මුදුනා ජෙති දාරුණං;
නොසිද්ධං මුදුනා කිඤ්චි,යත්වතො මුදුනා ජයෙ.
འཇམ་པོས་དགྲ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད། །འཇམ་པོས་མི་བཟད་པ་ཡང་འཇོམས། །འཇམ་པོས་མི་འགྲུབ་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་ཕྱིར་འཇམ་པོས་རྒྱལ་བར་བྱ།།
9.
༩.
චන්දනං සීතලං ලොකෙ,තතො චන්දංව සීතලං;
චන්දනචන්දසීතම්හා,වාක්යං සාධුසුභාසිතං.
འཇིག་རྟེན་ཙན་དན་བསིལ་བ་སྟེ། །ཟླ་བ་དེ་བས་བསིལ་བ་ཡིན། །ཙན་དན་ཟླ་བའི་བསིལ་བ་ལས། །ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ནི་བསིལ།།
10.
༡༠.
පත්තකල්ලොදිතං [Pg.6] අප්පං,වාක්යං සුභාසිතං භවෙ;
ඛුද්දිතස්ස කදන්නංපි,සුත්තං සාදුරසො සියා.
སྐབས་སུ་བབས་པའི་ཚིག་ཉུང་ངུ། །ལེགས་པར་བཤད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །བཀྲེས་པའི་སྐྱེ་བོར་ཟས་ངན་ཡང་། །རོ་མཆོག་ལྡན་པའི་ཁུ་བ་བཞིན།།
11.
༡༡.
සත්ථකාපි බහූවාචා,නාදරා බහුභාණිනො;
සොපකාරමුදාසීනං,නනුදිට්ඨං නදීජලං.
དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་མང་ཡང་། །སྨྲ་མང་བ་ལ་མ་གུས་འགྱུར། །ཕན་ཐོགས་ལྡན་པའི་གཙང་པོའི་ཆུ། །བཏང་སྙོམས་བཞག་པ་མ་མཐོང་ངམ།།
12.
༡༢.
සංසාරවිසරුක්ඛස්ස[Pg.7],ද්වයමෙවාමතංඵලං;
සුභාසිතස්සසාරාදො,සාධූහිරසමාගමො.
འཁོར་བའི་དུག་གི་ལྗོན་ཤིང་ལ། །བདུད་རྩིའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཁོ་ན། །ལེགས་པར་བཤད་པའི་རོ་མྱོང་དང་། །དམ་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་ཡིན།།
13.
༡༣.
පාසාණඡත්තං ගරුකං,තතො දෙවානචික්ඛනා;
තතො වුඩ්ඪානමොවාදො,තතො බුද්ධස්ස සාසනං;
རྡོ་ཡི་གདུགས་ནི་ལྕི་བ་སྟེ། །ལྷ་ཡི་ལུང་ནི་དེ་བས་ལྕི། །གནས་བརྟན་གདམས་ངག་དེ་བས་ལྕི། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དེ་བས་ལྕི།།
14.
༡༤.
තුලං [Pg.8] සල්ලහුකං ලොකෙ,තතො චපලජාතිකො;
තතොනොවාදිකො තතො,යති ධම්මෙපමාදකො.
འཇིག་རྟེན་སྲིང་བལ་ཡང་བ་སྟེ། །གཡོ་བའི་རང་བཞིན་དེ་བས་ཡང་། །གདམས་ངག་མི་ཉན་དེ་བས་ཡང་། །ཆོས་ལ་བག་མེད་དགེ་སློང་ཡང་།།
15.
༡༥.
අහ ගච්ඡති හායන්තී,සත්තානමිධ ජීවිතං;
තස්මාහි මාපමත්තත්වං,ගච්ඡන්තු ජිනසාසනෙ.
ཉིན་མོ་འགྲོ་ཞིང་འཛད་པ་ནི། །འདི་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ། །བག་མེད་ཉིད་དུ་མ་བྱེད་ཅིག།
16.
༡༦.
පණ්ඩිතස්ස පසංසාය,දණ්ඩොබාලෙන දීයතෙ;
පණ්ඩිතො පණ්ඩිතෙනෙව,වණ්ණිතොව සුවණ්ණිතො.
བྱིས་པས་མཁས་པ་ལ་བསྟོད་པར། །ཆད་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །མཁས་པས་མཁས་པ་ཉིད་བསྟོད་ན། །ལེགས་པར་བསྟོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར།།
17.
༡༧.
සතෙසු [Pg.9] ජායතෙ සූරො,සහස්සෙසුච පණ්ඩිතො;
වුත්තා සතසහස්සෙසු,දාතා භවතිවා නවා.
བརྒྱ་ཡི་ནང་ནས་དཔའ་བོ་སྐྱེ། །སྟོང་གི་ནང་ནས་མཁས་པ་སྐྱེ། །འབུམ་གི་ནང་ནས་སྨྲ་མཁས་སྐྱེ། །གཏོང་བ་པོ་ནི་སྲིད་དམ་མིན།།
18.
༡༨.
භූපත්තංච පණ්ඩිතත්තඤ්ච,නෙවතුල්යං කදාචිපි;
සදෙසෙපූජිතො රාජා,බුද්ධො සබ්බත්ථපූජිතො.
རྒྱལ་པོ་ཉིད་དང་མཁས་པ་ཉིད། །ནམ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྒྱལ་པོ་རང་གི་ཡུལ་དུ་མཆོད། །མཁས་པ་ཀུན་ཏུ་མཆོད་པ་ཡིན།།
19.
༡༩.
ක්වාතිභාරො [Pg.10] සමත්ථානං,කිංදූරො බ්යවහාරිනං;
කොවිදෙසො සවිජ්ජානං,කොපරො පියවාදිනං.
ནུས་པ་ལྡན་ལ་ཁུར་ལྕི་ཅི། །ཚོང་པ་རྣམས་ལ་ཐག་རིང་ཅི། །རིག་པ་ལྡན་ལ་ཡུལ་གཞན་ཅི། །སྙན་པར་སྨྲ་ལ་ཕས་རྒོལ་ཅི།།
20.
༢༠.
නනු තෙ යෙවසන්තා නො,සාගරා නකුලාචලා;
අප්පම්පි මරියාදං යෙ,සංවට්ටෙවි ජහන්තිනො.
རྒྱ་མཚོ་དང་ནི་རི་རབ་དག །འཇིག་པའི་དུས་སུའང་མཚམས་ལས་འདའ། །དམ་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་དུས་ཀྱང་། །མཚམས་ལས་ཅུང་ཟད་འདའ་མི་བྱེད།།
21.
༢༡.
පලයෙතීතමරියාදා[Pg.11],භවන්තිකිර සාගරා;
මරියාදාතිකං සාධු,නඉච්ඡන්ති පලයෙපි.
རྒྱ་མཚོ་དག་ནི་མཚམས་ལས་འདས། །འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་གྲགས་པ་སྟེ། །དམ་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་དུས་ཀྱང་། །མཚམས་ལས་འདའ་བར་མི་འདོད་དོ།།
22.
༢༢.
සතං දීඝායුකං සබ්බ,සත්තානං සුඛකාරණං;
අසතංපන සබ්බෙසං,දුක්ඛහෙතු නසංසයො.
དམ་པའི་ཚེ་ཐག་རིང་བ་ནི། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་བདེ་བའི་རྒྱུ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པའི་ཚེ་རིང་ནི། །ཀུན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ལ་ཐེཚོམ་མེད།།
23.
༢༣.
පාමොක්ඛෙ [Pg.12] සුජනෙ සන්තෙ,සබ්බෙපි සුජනා ජනා;
ජාතෙකස්මිංසාරගන්ධෙ,සබ්බෙ ගන්ධමයා දුමා.
གཙོ་བོ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ན། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་ཀྱང་དམ་པར་འགྱུར། །ཙན་དན་སྙིང་པོ་གཅིག་སྐྱེས་པས། །ཤིང་རྣམས་ཐམས་ཅད་དྲི་ཞིམ་འགྱུར།།
24.
༢༤.
අත්තනා යදි එකෙන,විනතෙන මහාජනා;
විනයං යන්ති සබ්බෙපි,කො තං නාසෙය්ය පණ්ඩිතො.
གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་གཅིག་དུལ་བས། །སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །འདུལ་བར་འགྱུར་ན་མཁས་པ་སུས། །བདག་ཉིད་དུལ་བར་མི་བྱེད་དམ།།
25.
༢༥.
සරීරස්ස [Pg.13] ගුණානඤ්ච,දූරමච්චන්ත මන්තරං;
සරීරං ඛණවිද්ධංසි,කප්පන්තිට්ඨායිනො ගුණා.
ལུས་དང་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀྱི་བར། །ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད། །ལུས་ནི་སྐད་ཅིག་འཇིག་པ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་བསྐལ་པར་གནས་པ་ཡིན།།
26.
༢༦.
යදි නිච්චමනිච්චෙන,නිමලං මලවාහිනා;
යො සො කායෙන ලභෙථ,කිංනලද්ධං භවෙ නුකිං.
མི་རྟག་པ་ཡིས་རྟག་པ་དང་། །མི་གཙང་ལུས་ཀྱིས་དྲི་མེད་པ། །གལ་ཏེ་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་ནི། །དེས་ནི་ཅི་ཞིག་ཐོབ་མ་ཡིན།།
27.
༢༧.
ධම්මත්ථකාමමොක්ඛානං,පාණං සංසිද්ධිකාරණං;
තන්නිඝාතා කින්නහතං,රක්ඛනා කින්නරක්ඛිතං.
ཆོས་དང་དོན་དང་འདོད་ཐར་པ། །འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲོག་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཅོམ་པས་ནི་ཅི་མ་བཅོམ། །དེ་བསྲུངས་པས་ནི་ཅི་མ་བསྲུངས།།
28.
༢༨.
අත්තා [Pg.14] බන්ධු මනුස්සස්ස,රිපු අත්තාව ජන්තුනං;
අත්තාව නියතො ඤාති,අත්තාව නියතො රිපු.
བདག་ཉིད་མི་ཡི་གཉེན་ཡིན་ཏེ། །བདག་ཉིད་སྐྱེ་བོའི་དགྲ་ཡང་ཡིན། །བདག་ཉིད་ངེས་པའི་ཉེ་དུ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ངེས་པའི་དགྲ་ཡང་ཡིན།།
29.
༢༩.
අත්තනොපරිචාගෙන,යංසිතමනුරක්ඛනං;
කරොන්ති සජ්ජනායෙව,න තං නීතිමතා මතං.
བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་ནི། །གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་སྐྱོང་བ་ནི། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཁོ་ནས་བྱེད། །ལུགས་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མི་འདོད།།
30.
༣༠.
තිණානි [Pg.15] භූමිරුදකං,චතුත්ථී වාක්යසුට්ඨුතා;
එතානි හි සතංගෙහෙ,නොඡින්දන්තෙ කදාචිපි.
རྩྭ་དང་ས་དང་ཆུ་དང་ནི། །བཞི་པ་ཚིག་ནི་སྙན་པ་སྟེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་ནང་དུ། །འདི་དག་ནམ་ཡང་ཆད་མི་འགྱུར།།
31.
༣༡.
අම්බුං පිවන්තිනො නජ්ජො,රුක්ඛො ඛාදතිනො ඵලං;
මෙඝො ක්වචිපි නො සස්සං,පරත්ථාය සතංධනං.
གཙང་པོས་རང་གི་ཆུ་མི་འཐུང་། །ཤིང་གིས་རང་གི་འབྲས་མི་ཟ། །ཆར་སྤྲིན་གྱིས་ཀྱང་ལོ་ཏོག་མིན། །དམ་པའི་ནོར་ནི་གཞན་དོན་ཡིན།།
32.
༣༢.
සතං ඵරුසවාචාහි,නයාති විකතිං මනො;
තිණුක්කාහි නසක්කාව,තාපෙතුං සාගරෙ ජලං.
ཚིག་རྩུབ་དག་གིས་དམ་པ་ཡི། །ཡིད་ནི་འགྱུར་བར་མི་བྱེད་དེ། །རྩྭ་ཡི་སྒྲོན་མེས་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཆུ་ནི་བསྐོལ་བར་ནུས་མ་ཡིན།།
33.
༣༣.
සම්පත්යං [Pg.16] මහත්තංචෙතො,භවත්යුප්පලකොමලං;
විප්පත්යඤ්ච මහාසෙලෙ,සිලාසඞ්ඝාදකක්කසො.
འབྱོར་པའི་དུས་སུ་སྐྱེས་ཆེན་ཡིད། །པདྨ་བཞིན་དུ་འཇམ་པོར་འགྱུར། །རྒུད་པའི་དུས་སུ་རི་བོ་ཆེའི། །ཕ་བོང་བཞིན་དུ་སྲ་བར་འགྱུར།།
34.
༣༤.
අත්ථං මහන්තමාපජ්ජ,විජ්ජං සම්පත්තිමෙවච;
චරෙය්යාමානථද්ධොයො,පණ්ඩිතො සො පවුච්චති.
དོན་ཆེན་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། །རིག་པ་དང་ནི་འབྱོར་པ་ལ། །ང་རྒྱལ་མེད་པར་གང་སྤྱོད་པ། །དེ་ནི་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།།
35.
༣༥.
නාලබ්භමභිපත්ථෙන්ති[Pg.17],නට්ඨම්පි නචසොචරෙ;
විප්පත්යඤ්ච නමුය්හන්ති,යෙනරා තෙව පණ්ඩිතො.
མི་ཐོབ་པ་ལ་མི་རེ་ཞིང་། །ཤོར་བ་ལ་ཡང་མི་མྱ་ངན། །ཕོངས་པའི་དུས་སུ་མི་རྨོངས་པ། །སྐྱེས་བུ་དེ་དག་མཁས་པ་ཡིན།།
36.
༣༦.
ගණ්ඨිට්ඨානෙ එකපදෙ,නාතිමඤ්ඤෙය්ය පණ්ඩිතො;
කිං අක්කො වෙළුපබ්භාරො,තිමහාදීපභානුදො.
དཀའ་བའི་གནས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་ལའང་། །མཁས་པས་བརྙས་པར་མི་བྱ་སྟེ། །གླིང་ཆེན་གསུམ་གྱི་ཉི་མ་ཡིས། །སྨྱུག་མའི་ཚལ་ལ་མི་གསལ་ལམ།།
37.
༣༧.
ගුණදොසෙසුමෙකෙන,නත්ථි කොචි විවජ්ජිතො;
සුඛුමාලස්ස පදුමස්ස,නළා භවති කක්කසා.
ཡོན་ཏན་སྐྱོན་གཉིས་གང་རུང་ལས། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སུ་ཡང་མེད། །ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའི་པདྨ་ལའང་། །སྡོང་བུ་རྩུབ་མོ་ཡོད་པ་བཞིན།།
38.
༣༨.
සුමහන්තානි [Pg.18] සත්ථානි,ධාරයන්තො බහුස්සුතා;
ඡෙත්තාරො සංසයානන්තු,කිලන්තෙ ලොභමොහතා.
བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་འཛིན་པ་དང་། །མང་དུ་ཐོས་ཤིང་ཐེཚོམ་གཅོད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཆགས་དང་རྨོངས་པས་ཉོན་མོངས་འགྱུར།།
39.
༣༩.
දොසම්පි සගුණෙ දිස්වා,ගුණවාදී වදන්තිනො;
න ලොකො විජ්ජමානම්පි,චන්දෙ පස්සති ලඤ්ඡනං.
ཡོན་ཏན་ལྡན་ལ་སྐྱོན་མཐོང་ཡང་། །ཡོན་ཏན་བརྗོད་པས་སྨྲ་བར་བྱེད། །ཟླ་བའི་རི་མོ་ཡོད་ན་ཡང་། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སྐྱོན་མི་ལྟ།།
40.
༤༠.
නිපුණෙ [Pg.19] සුතමෙසෙය්ය,විචිනිත්වා සුතත්ථිකො;
භත්තං හුක්ඛලියං පක්කං,භාජනංපි තථා භවෙ.
ཐོས་པ་འདོད་པས་ལེགས་བརྟགས་ནས། །མཁས་པ་ལས་ནི་ཐོས་པ་བཙལ། །ཁོག་མའི་ནང་དུ་འབྲས་བསྐོས་ན། །སྣོད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཚ་བར་འགྱུར།།
41.
༤༡.
ගුණා කුබ්බන්ති දූතත්තං,දූරෙපි වසතං සතං;
කෙතකෙ ගන්ධ ඝාසාය,ගච්ඡන්ති භමරා සයං.
ཐག་རིང་གནས་པའི་དམ་པ་ལའང་། །ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱིས་ཕོ་ཉ་བྱེད། །ཀེ་ཏ་ཀ་ཡི་དྲི་བསྣམས་ནས། །བུང་བ་རང་ཉིད་འོང་བར་འགྱུར།།
42.
༤༢.
පණ්ඩිතො සුතසම්පන්නො,යත්ථඅත්ථීති චෙසුතො;
මහුස්සාහෙන තංඨානං,ගන්තබ්බං සුතරෙසිනා.
ཐོས་པ་ལྡན་པའི་མཁས་པ་ཞིག །གང་ན་ཡོད་པར་ཐོས་གྱུར་ན། །ཐོས་པ་འཚོལ་བས་བརྩོན་པ་ཆེས། །གནས་དེ་ཉིད་དུ་བགྲོད་པར་བྱ།།
43.
༤༣.
සබ්බසුතං [Pg.20] මධීයෙථ,හීනමුක්කට්ඨ මජ්ඣිමං;
සබ්බස්සඅත්ථං ජානෙය්ය,නච සබ්බං පයොජයෙ;
හොති තාදිසකොකාලො,යත්ථ අත්ථාවහං සුතං.
དམན་དང་མཆོག་དང་བར་མ་ཡི། །ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་བསླབ་པར་བྱ། །ཀུན་གྱི་དོན་ནི་ཤེས་བྱ་ལ། །ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། །ཐོས་པ་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡི། །དུས་ནི་དེ་འདྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར།།
44.
༤༤.
ඨිතො චිරත්තනං නීරෙ,සක්ඛරො නන්තරංසුතො;
දබ්භො නීරන්තිකෙ ජාතො,සබ්බකාලන්තරංසුතො.
ཆུ་ནང་ཡུན་རིང་གནས་པ་ཡི། །གསེག་མ་ནང་དུ་རླན་མི་འཐུང་། །ཆུ་ཡི་འགྲམ་དུ་སྐྱེས་པ་ཡི། །ཀུ་ཤས་རྟག་ཏུ་རླན་འཐུང་བཞིན།།
45.
༤༥.
වසුං [Pg.21] ගණ්හන්ති දූරට්ඨා,පබ්බතෙ රතනොචිතෙ;
න මිලක්ඛා සමීපට්ඨා,එවං බාලා බහුස්සුතෙ.
རིན་ཆེན་ལྡན་པའི་རི་བོ་ལས། །ཐག་རིང་གནས་པས་ནོར་ལེན་གྱི། །ཉེ་བར་གནས་པའི་ཀློ་པས་མིན། །དེ་བཞིན་བྱིས་པས་མཁས་པ་ལས།།
46.
༤༦.
හිරඤ්ඤෙන මිගානංව,සුසීලංපි අසීලිනො;
අධම්මිකස්ස ධම්මෙන,බාලානංපි සුතෙන කිං.
རི་དྭགས་རྣམས་ལ་གསེར་གྱིས་ཅི། །ཚུལ་འཆལ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅི། །ཆོས་མིན་པ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་ཅི། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཐོས་པས་ཅི།།
47.
༤༧.
සුතෙන [Pg.22] හදයට්ඨෙන,ඛලො නෙවසුසීලවා;
මධුනා කොටරට්ඨෙන,නිම්බො කිං මධුරායතෙ.
སྙིང་ལ་ཐོས་པ་གནས་གྱུར་ཀྱང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ཚུལ་ལྡན་མིན། །སྡོང་དུམ་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་ཡིས། །ནིམ་པ་མངར་བར་འགྱུར་རམ་ཅི།།
48.
༤༨.
සකිංපි විඤ්ඤු ධීරෙන,කරොති සහසඞ්ගමං;
අත්තත්ථඤ්ච පරත්ථඤ්ච,නිබ්බානන්තං සුඛං ලභෙ.
མཁས་པས་བློ་ལྡན་སྐྱེས་བུ་དང་། །ལན་ཅིག་ཙམ་ཞིག་འགྲོགས་ན་ཡང་། །རང་དོན་དང་ནི་གཞན་དོན་དང་། །མྱང་འདས་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར།།
49.
༤༩.
හංසො මජ්ඣෙ නකාකානං,සීහො ගුන්නං නසොභති;
ගද්රභානං තුරඞ්ගොනො,බාලානඤ්ච නපණ්ඩිතො.
བྱ་རོག་ནང་ན་ངང་པ་དང་། །བ་ལང་ནང་ན་སེང་གེ་དང་། །བོང་བུའི་ནང་ན་རྟ་མཆོག་དང་། །བྱིས་པའི་ནང་ན་མཁས་མི་མཛེས།།
50.
༥༠.
ආකිණ්ණොපි [Pg.23] අසබ්භීව,අසංසට්ඨොව භද්දකො;
බහුනා සන්නජාතෙන,ගච්ඡෙ නුම්මත්තකෙනිධ.
འདུ་འཛི་ཆེ་ཡང་ངན་པ་བཞིན། །མ་འདྲེས་པ་ནི་བཟང་པོ་ཡིན། །མང་པོ་ལྷན་ཅིག་འདུས་པ་ཡིས། །འདི་ན་སྨྱོན་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར།།
51.
༥༡.
නදීතිරෙ ඛතෙකූපෙ,අරණීතාලවණ්ටකෙ;
නවදෙ ආපාදි නත්ථීති,මුඛෙච වචනං තථා.
གཙང་པོའི་འགྲམ་དང་བརྐོས་པའི་ཁྲོན། །གཙུབས་ཤིང་དང་ནི་ཏཱ་ལའི་བསིལ་ཡབ། །མཁོ་བའི་དུས་སུ་མེད་མི་སྨྲ། །ཁ་ཡི་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།
52.
༥༢.
සුතසන්නිච්චයා [Pg.24] ධීරා,තුණ්හිභූතා අපුච්ඡිතා;
පුණ්ණා සුභාසිතෙනාපි,ඝණ්ඩාද්යඝටිතායථා.
ཐོས་པ་བསགས་པའི་བློ་ལྡན་རྣམས་། །མ་དྲིས་པ་ན་ཅང་མི་སྨྲ། །ལེགས་བཤད་ཀྱིས་ནི་གང་གྱུར་ཀྱང་། །མ་བརྡུངས་པ་ཡི་དྲིལ་བུ་བཞིན།།
53.
༥༣.
අපුට්ඨො පණ්ඩිතො භෙරී,පජ්ජුන්නො හොති පුච්ඡිතො;
බාලො පුට්ඨො අපුට්ඨොච,බහුං විකත්තතෙ සදා.
མ་དྲིས་མཁས་པ་རྔ་བཞིན་ཏེ། །དྲིས་ན་ཆར་སྤྲིན་བཞིན་དུ་འབབ། །བྱིས་པ་དྲིས་སམ་མ་དྲིས་ཀྱང་། །རྟག་ཏུ་སྨྲ་བ་མང་བར་བྱེད།།
54.
༥༤.
සම්පන්නගුණා ලඞ්කාරො,සබ්බසත්ත හිතාවහො;
නචරෙය්ය පරත්තත්ථං,කුතො සො පණ්ඩිතො භවෙ.
ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་རྒྱན་ལྡན་ཞིང་། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་འདོགས་པ། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་མི་སྒྲུབ་ན། །དེ་ནི་མཁས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།།
55.
༥༥.
සපරත්ථං [Pg.25] චරෙ ධීරො,අසක්කොන්තො සකං චරෙ;
තථාපිච අසක්කොන්තො,පාපාත්තානං වියොජයෙ.
བློ་ལྡན་རང་གཞན་དོན་སྤྱད་བྱ། །མི་ནུས་ན་ནི་རང་དོན་སྤྱད། །དེ་ལྟར་ཡང་ནི་མི་ནུས་ན། །བདག་ཉིད་སྡིག་པ་ལས་བཟློག་བྱ།།
56.
༥༦.
බාලෙචුම්මත්තකෙ භූපෙ,ගුරුමාතාපිතූස්වපි;
නදොසං කරියා පඤ්ඤො,සඞ්ඝෙච ජෙට්ඨභාතරි.
བྱིས་པ་སྨྱོན་པ་རྒྱལ་པོ་དང་། །བླ་མ་ཕ་མ་དགེ་འདུན་དང་། །ཕུ་བོ་རྣམས་ལ་བློ་ལྡན་གྱིས། །སྐྱོན་ནི་ནམ་ཡང་བརྗོད་མི་བྱ།།
57.
༥༧.
අත්ථනාසං [Pg.26] මනොතාපං,ඝරෙදුච්චරිතානිච;
වඤ්චනං අවමානඤ්ච,මතිමා නපකාසයෙ.
ནོར་ཟད་པ་དང་ཡིད་གདུང་དང་། །ཁྱིམ་གྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། །བསླུ་བ་དང་ནི་བརྙས་པ་རྣམས། །བློ་ལྡན་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་བསྒྲགས།།
58.
༥༨.
පරදානං ජනෙත්තීව,ලෙට්ටුව පරදබ්බකං;
අත්තාව සබ්බභූතානි,යො පස්සති සො පස්සති.
གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མ་བཞིན་དང། །གཞན་གྱི་ནོར་ནི་བོང་བ་བཞིན། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་བཞིན་དུ། །གང་གིས་མཐོང་བ་དེས་མཐོང་ངོ།།
59.
༥༩.
පරූපවාදෙ පධිරො,පරවජ්ජෙස්වලොචනො;
පඞ්ගුලො අඤ්ඤනාරීසු,දුස්සකප්පෙස්වචෙතනො.
གཞན་ལ་སྨོད་པ་ཐོས་ཚེ་འོན་པ་བཞིན། །གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་མིག་མེད་ལོང་བ་བཞིན། །གཞན་གྱི་བུད་མེད་མཐོང་ཚེ་ཞ་བོ་བཞིན། །ངན་པའི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་ཚེ་སེམས་མེད་བཞིན།།
60.
༦༠.
සබ්බං සුණාති සොතෙන,සබ්බං පස්සති චක්ඛුනා;
නචදිට්ඨං සුතං ධීරො,සබ්බං උච්චිතුමරහති.
རྣ་བས་ཐམས་ཅད་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དང། །མིག་གིས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། །མཁས་པས་མཐོང་དང་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཡིད་ཆེས་བཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།
61.
༦༡.
චක්ඛුමස්ස යථාඅන්ධො,සොතවා පධිරොයථා;
පඤ්ඤාවාස්ස යථාමූගො,බලවා දුබ්බලොරිව;
අථ අත්ථෙසමුප්පන්නෙ,සයෙථ මතසායිතං.
མིག་ཡོད་བཞིན་དུ་ལོང་བ་བཞིན། །རྣ་བ་ཡོད་ཀྱང་འོན་པ་བཞིན། །ཤེས་རབ་ཡོད་ཀྱང་ལྐུགས་པ་བཞིན། །སྟོབས་དང་ལྡན་ཡང་ཉམ་ཆུང་བཞིན། །དོན་རྣམས་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཚེ། །ཤི་བ་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱ།།
62.
༦༢.
පාපමිත්තෙ [Pg.28] විවජ්ජෙත්වා,භජෙය්යු ත්තමපුග්ගලං;
ඔවාදෙචස්ස තිට්ඨෙය්ය,පත්ථෙන්තො අචලංසුඛං.
སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་བྱས་ནས། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང། །མི་གཡོ་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བྱེད་པས། །དེ་ཡི་གདམས་ངག་ལ་ནི་གནས་པར་བྱ།།
63.
༦༣.
සුසුසා සුතවඩ්ඪනං,සුතං පඤ්ඤායවඩ්ඪනං;
පඤ්ඤාය අත්ථං ජානාති,ඤාතො අත්ථො සුඛාවහො.
ཐོས་འདོད་པ་ལས་ཐོས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཐོས་པས་ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དོན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད། །དོན་རྣམས་ཤེས་པས་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད།།
64.
༦༤.
පාමොජ්ජ [Pg.29] කරණං ඨානං,පසංසාවහනංසුඛං;
ඵලානිසංසො භාවෙති,වහන්තො පොරිස්සංධුරං.
སྐྱེས་བུའི་ཁུར་ནི་འཁུར་བར་བྱེད་པ་ན། །དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་བསྔགས་པ་དང། །བདེ་བ་འདྲེན་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་རྣམས། །ཡོངས་སུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིདདུ་འགྱུར།།
65.
༦༥.
අතිසීතං අතිඋණ්හං,අතිසාය මිදංඅහු;
ඉති විසට්ඨ කම්මන්තෙ,ඛණා අච්චන්ති මාණවෙ.
གྲང་ཆེ་བ་དང་ཚ་ཆེ་བ་ཉིད་དང། །ད་ལྟ་འཕྱི་ཆེ་ཞེས་ནི་སྨྲ་བྱེད་ཅིང། །ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་འདོར་བར་བྱེད་པ་ན། །སྐྱེས་བུ་དེ་དག་དུས་ལས་འདས་པར་འགྱུར།།
66.
༦༦.
යොච [Pg.30] සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච,තිණාතියො නමඤ්ඤති;
කරං පුරිස කිච්චානි,සො සුඛා නවිහායති.
གང་གིས་གྲང་དང་ཚ་བ་གཉིས་པོ་ལ། །རྩྭ་བཞིན་བརྩིས་ནས་སྣང་བར་མི་བྱེད་པར། །སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་ན། །དེ་ནི་བདེ་བ་ལས་ནི་ཉམས་མི་འགྱུར།།
67.
༦༧.
යසලාභං ජිගීසන්තං,නරං වජ්ජෙන්ති දූරතො;
අපත්ථෙත්වාන තෙ තස්මා,තංමග්ගං මග්ගයෙ බුධො.
གྲགས་དང་རྙེད་པ་འདོད་པའི་མི་དག་ལ། །རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་དེ་དག་མི་འདོད་པར། །ལམ་མཆོག་དེ་ཉིད་འཚོལ་བར་བྱ་བ་ཉིད།།
68.
༦༨.
දෙසමොසජ්ජ ගච්ඡන්ති,සීහා සප්පුරිසා ගජා;
තත්ථෙව නිධනං යන්ති,කාකා කාපුරිසා මිගා.
སེང་གེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གླང་པོ་རྣམས། །ཡུལ་ནི་བཏང་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད། །བྱ་རོག་སྐྱེས་བུ་ངན་པ་རི་དྭགས་རྣམས། །གནས་དེ་ཉིད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན།།
69.
༦༩.
යස්මිංදෙසෙ [Pg.31] නසම්මාරො,නපිති නචබන්ධවා;
නචවිජ්ජාගමො කොචි,නතත්ථ වසතී වස්සෙ.
ཡུལ་གང་དག་ཏུ་བཀུར་སྟི་མེད་པ་དང། །ཕ་དང་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་དང། །རིག་པ་ཐོབ་པའི་གནས་ཀྱང་མེད་པ་ན། །གནས་དེར་གཏན་དུ་གནས་པར་མི་བྱའོ།།
70.
༧༠.
ධනවා ගණකො රාජා,නදී වෙජ්ජා ඉමෙජනා;
යත්ථ පඤ්ච නවිජ්ජන්තෙ,න තත්ථවසතී වසෙ.
ཕྱུག་པོ་རྩིས་པ་རྒྱལ་པོ་དང་། །གཙང་པོ་སྨན་པ་སྟེ་ལྔ་པོ། །གང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །གནས་དེར་གནས་པར་མི་བྱའོ།།
71.
༧༡.
අසනං [Pg.32] භයමන්තානං,මච්චානං මරණං භයං;
උත්තමානන්තුසබ්බෙසං,අවමානං පරං භයං.
དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ཟས་མེད་ཉིད་། །འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་འཆི། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཀུན་གྱི་འཇིགས་པ་ནི། །བརྙས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་འཇིགས་པ་མཆོག།
72.
༧༢.
අමානනා යත්ථ සියා,සන්තානං අවමානනා;
හීනසමානනාවාපි,න තත්ථවසති වසෙ.
གང་དུ་བཀུར་སྟི་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་བརྙས་པ་དང། །དམན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་བཀུར་བྱེད་ན། །གནས་དེར་གནས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།
73.
༧༣.
යත්ථාලසොච දක්ඛොච,සූරො භීරුච පූජිතො;
න සන්තා තත්ථ වස්සන්ති,අවිසෙසකරෙන කො.
ལེ་ལོ་ཅན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་དག་དང། །དཔའ་བོ་འཇིགས་པ་ཅན་རྣམས་མཚུངས་མཆོད་ན། །དེ་རུ་དམ་པ་རྣམས་ནི་གནས་མི་བྱེད། །ཁྱད་པར་མི་བྱེད་པ་ལ་སུ་ཞིག་གནས།།
74.
༧༤.
දුක්ඛො [Pg.33] නිවාසො සම්බාධෙ,ඨානෙ අසුචිසඞ්කටෙ;
තතො රිම්හිපියානන්තෙ,තතොච අකතඤ්ඤුනං.
དོག་ཅིང་མི་གཙང་གནས་སུ་གནས་པ་སྡུག །དེ་བས་དགྲ་བོའི་གནས་སུ་གནས་པ་སྡུག །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་བྱས་པ་མི་གཟོ་བའི། །མི་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཆེས་སྡུག་གོ།
75.
༧༥.
සිඞ්ගීනං පඤ්චහත්ථෙන,සතෙන වාජිනං චජෙ;
හත්ථීනන්තු සහස්සෙන,දෙසචාගෙන දුජ්ජනෙ.
རྭ་ཅན་ཁྲུ་ནི་ལྔ་ཡིས་སྤང་བར་བྱ། །རྟ་ནི་བརྒྱ་ཡིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང། །གླང་པོ་སྟོང་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་ངན་པ་ཡུལ་བཏང་སྤང་བར་བྱ།།
76.
༧༦.
චජෙ [Pg.34] එකං කුලස්සත්ථං,ගාමස්සත්ථං කුලං චජෙ;
ගාමං ජනපදස්සත්ථං;
අත්තත්ථං පථවී චජෙ.
རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་གཅིག་པུ་སྤང་བར་བྱ། །གྲོང་གི་དོན་དུ་རིགས་ནི་སྤང་བར་བྱ། །ཡུལ་གྱི་དོན་དུ་གྲོང་ནི་སྤང་བྱ་ཞིང། །བདག་གི་དོན་དུ་ས་སྟེང་ཐམས་ཅད་སྤང།།
77.
༧༧.
චලත්යෙකෙනපාදෙන,තිට්ඨත්යෙකෙන පණ්ඩිතො;
අසමිඛ්යපරංඨානං,පුබ්බමායනංනචජෙ.
མཁས་པས་རྐང་པ་གཅིག་གིས་འགྲོ་བྱེད་ཅིང། །རྐང་པ་གཅིག་གིས་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །གནས་གཞན་ལེགས་པར་བརྟག་པ་མ་བྱས་པར། །སྔོན་གྱི་གནས་ནི་གཏང་བར་མི་བྱའོ།།
78.
༧༨.
ඨානභට්ඨා [Pg.35] නසොභන්ති,දන්තාකෙසාන ඛානරා;
මතිමා ඉතිවිඤ්ඤාය,සඨානං නචජෙ ලහුං.
སོ་དང་སྐྲ་དང་སེན་མོ་སྐྱེས་བུ་རྣམས། །རང་གི་གནས་ལས་ཉམས་ན་མཛེས་མི་འགྱུར། །བློ་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་བྱས་ནས། །རང་གི་གནས་ནི་མྱུར་དུ་མི་གཏང་ངོ།།
79.
༧༩.
චජෙ ධනං අඞ්ගවරස්සහෙතු,අඞ්ගං චජෙ ජිවිතං රක්ඛමානො;
අඞ්ගං ධනං ජිවිතඤ්චාපි සබ්බං,චජෙ නරො ධම්ම මනුස්සරන්තො.
ཡན་ལག་མཆོག་གི་དོན་དུ་ནོར་སྤང་བྱ། །སྲོག་ནི་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་ཡན་ལག་སྤང། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །ཡན་ལག་ནོར་དང་སྲོག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་སྤང།།
80.
༨༠.
සොතං [Pg.36] සුතෙනෙව න කුණ්ඩලෙන,දානෙන පාණී නතු කඞ්කණෙන;
ආභාති කායො පුරිසුත්තමස්ස,පරොපකාරෙන න චන්දනෙන.
རྣ་བ་ཐོས་པས་མཛེས་ཀྱི་རྣ་ཆས་མིན། །ལག་པ་སྦྱིན་པས་མཛེས་ཀྱི་གདུ་བུས་མིན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལུས་ནི་གཞན་ཕན་གྱིས། །མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི་ཙན་དན་གྱིས་མ་ཡིན།།
සම්භෙදකථා
འདྲེས་མའི་གཏམ།
81.
༨༡.
සත්ථ [Pg.37] කප්පවිචාරෙන,කාලො ගච්ඡති ධීමතං;
බ්යසනෙන අසාධූනං,නිද්දාය කලහෙනවා.
མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་དུས་ནི་བསྟན་བཅོས་དང། །རིག་པའི་གནས་ལ་བརྟག་པས་འདའ་བར་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་ངན་པའི་དུས་ནི་ཉོན་མོངས་དང། །གཉིད་དང་འཐབ་རྩོད་དག་གིས་འདའ་བར་འགྱུར།།
82.
༨༢.
සොකඨානසහස්සානි,භයඨානසතානිච;
දිවසෙදිවසෙ මුළ්හං,ආවීසන්ති නපණ්ඩිතං.
མྱ་ངན་བྱ་བའི་གནས་ནི་སྟོང་ཕྲག་དང། །འཇིགས་པའི་གནས་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་དག །ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ལ་འཇུག་གི །མཁས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་འཇུག་མི་འགྱུར།།
83.
༨༣.
අතිදීඝො [Pg.38] මහාමුළ්හො,මජ්ඣිමොච විචක්ඛණො;
වාසුදෙවං පුරක්ඛිත්වා,සබ්බෙවාමනකා සට්ඨා.
ཧ་ཅང་རིང་པོ་བླུན་པོ་ཆེན་པོ་སྟེ། །འབྲིང་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཅན། །ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་སྔོན་དུ་བཏང་བྱས་ནས། །མིའུ་ཐུང་ཐམས་ཅད་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་དུ་འགྱུར།།
84.
༨༤.
න ලොකෙ සොභතෙ මුළ්හො,කෙවලත්තපසංසකො;
අපි සම්පිහිතෙ කූපෙ,කතවිජ්ජො පකාසතෙ.
རང་ཉིད་ཁོ་ནར་བསྟོད་པའི་བླུན་པོ་ནི། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མཛེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། །རིག་པ་ཅན་ནི་ཁྲོན་པ་བཀབ་པ་བཞིན། །སྦས་པར་གྱུར་ཀྱང་རྣམ་པར་གསལ་བར་འགྱུར།།
85.
༨༥.
මදන්තදමනං සත්ථං,ඛලානං කුරුතෙ මදං;
චක්ඛුසඞ්ඛාරකං තෙජං,උලුඞ්කාන මිවන්ධකං.
དྲེགས་པ་འཇོམས་བྱེད་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་པ། །སྐྱེས་བུ་ངན་པའི་རྒྱགས་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད། །མིག་གི་བྱེད་ལས་གསལ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས། །འུག་པ་རྣམས་ལ་ལོང་བར་བྱེད་པ་བཞིན།།
86.
༨༦.
අත්යප්පමපි [Pg.39] සාධූනං,සිලාලෙඛෙව තිට්ඨතෙ;
ජලෙලෙඛෙව නීචානං,යං කතං තංපි නස්සති.
དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་བྱས་པ་ཡང། །རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་བཞིན་དུ་གནས། །དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཅི་ཡིན་པ། །ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་བཞིན་མྱུར་དུ་འཇིག།
87.
༨༧.
දබ්බමප්පංපි සාධූනං,ජලං කූපෙව නිස්සයො;
බහුත්තංපි අසාධූනං,නච වාරිව අණ්ණවෙ.
དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནོར་ནི་ཉུང་ངུ་ཡང། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་བཞིན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་སུ་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་ངན་པའི་ནོར་ནི་མང་ན་ཡང། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་བཞིན་ཕན་པ་མེད་པ་ཉིད།།
88.
༨༨.
දුට්ඨචිත්තො [Pg.40] පනාහිස්ස,කොධො පාසාණලික්ඛිතො;
කුජ්ඣිතබ්බෙ සුජනස්ස,ජලෙලෙඛා චිරට්ඨිතො.
སེམས་ངན་ཅན་གྱི་ཁོང་ཁྲོ་གང་ཡིན་པ། །རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་བཞིན་དུ་གནས། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་བ་ནི། །ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་བཞིན་རིང་མི་གནས།།
89.
༨༩.
බාලස්ස ජීවිතං පාපං,මිතරස්සි තරං භවෙ;
ජනකායස්ස රාජාව,රාජධම්මොව රාජුනං.
བྱིས་པའི་ཚེ་ནི་སྡིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མཛའ་བཤེས་དག་ལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་རྒྱལ་པོ་ཇི་བཞིན་དུ། །རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ནི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་འགྱུར།།
90.
༩༠.
සප්පාදානං බලී සීහො,පුළාවකො තතො කිප්පීලිකා,නරා තතො බලී රාජා,සබ්බෙස මන්තකො බලී.
སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སེང་གེ་སྟོབས། །དེ་ནས་ཅེ་སྤྱང་དེ་ནས་གྲོག་མ་སྟེ། །མི་རྣམས་ནང་ན་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན། །ཀུན་གྱི་ནང་ནས་གཤིན་རྗེ་སྟོབས་ཆེན་ཉིད།།
91.
༩༡.
භූපොණ්ණව [Pg.41] ග්ගි ථී සිප්පි,අභිජ්ඣාලුචපුග්ගලො;
එතෙසංපි මහිච්ඡානං,මහිච්ඡිතා අනිච්චතා.
རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོ་མེ་དང་བུད་མེད་དང། །བཟོ་བོ་དང་ནི་བརྣབ་སེམས་ཅན་གྱི་མི། །འདོད་ཆེན་ཅན་གྱི་མི་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི། །འདོད་པ་ཆེན་པོ་ནམ་ཡང་མི་ངོམས་སོ།།
92.
༩༢.
නිද්දාලුකො අසන්තුට්ඨො,අකතඤ්ඤූච භීරුකො;
සක්කුණන්තින සාචාරං,සික්ඛිතුං තෙ කදාචිපි.
གཉིད་ཆེ་བ་དང་ཆོག་ཤེས་མེད་པ་དང། །བྱས་པ་མི་གཟོ་འཇིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི། །བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པ་ལ། །ནམ་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།
93.
༩༣.
නිද්දාලු [Pg.42] කාමරාමොච,සුඛිතො භොගවාලසො;
නිච්ඡන්තො කම්මරාමො ච,සත්තෙතෙ සත්ථවජ්ජිතා.
གཉིད་ཆེ་བ་དང་འདོད་པ་ལ་དགའ་དང། །བདེ་བ་འདོད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལེ་ལོ་ཅན། །འདུན་པ་མེད་དང་ལས་ལ་དགའ་བ་སྟེ། །བདུན་པོ་འདི་དག་རིག་པ་སྤངས་པ་ཡིན།།
94.
༩༤.
සමිද්ධො ධනධඤ්ඤෙන,කට්ඨො දකතිණග්ගිහි;
සබ්බතො දුග්ගතෙනට්ඨො,තස්මා නදුක්කතං කරෙ.
ནོར་དང་འབྲུ་དང་ཤིང་དང་ཆུ་དང་རྩྭ། །མེ་དང་ལྡན་ཞིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་གྱུར་ཀྱང། །ཕྱོགས་ཀུན་ངན་འགྲོའི་གནས་སུ་འཇིག་འགྱུར་བས། །དེ་ཕྱིར་སྡིག་པའི་ལས་ནི་མི་བྱའོ།།
95.
༩༥.
පුඤ්ඤපාපඵලං [Pg.43] යො චෙ,නසද්ධහති සච්චතො;
සො වෙ ඛිප්පංව අත්තානං,ආදාසතලමානයෙ.
བསོད་ནམས་སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་ནི། །གང་ཞིག་བདེན་པར་ཡིད་ཆེས་མི་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་རང་གི་ལུས་ཉིད་ནི། །མེ་ལོང་ངོས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉིད།།
96.
༩༦.
සම්පරායිකමත්ථං යො,නසද්ධහති චෙපිසො;
ආවාසෙ සග්ග ගාමීනං,මාක්කභෙ කිංනපස්සති.
གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དོན་ཉིད་ལ། །ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །མཐོ་རིས་འགྲོ་བའི་གནས་མཆོག་དག་ལ་ནི། །ཅི་ཕྱིར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།།
97.
༩༧.
මහන්තං වට්ටරුක්ඛාදිං,ඛුද්දබීජං බහූඵලං;
සක්ඛිකත්වා උදික්ඛෙය්ය,පුඤ්ඤපාපකරො නරො.
ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་ཤིང་ཆེན་པོ་དག་ནི། །ས་བོན་ཆུང་ལས་འབྲས་བུ་མང་སྐྱེ་བ། །མངོན་སུམ་མཐོང་ནས་བསོད་ནམས་སྡིག་བྱེད་པའི། །སྐྱེས་བུ་དག་གིས་ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱ།།
98.
༩༨.
යස්ස [Pg.44] සල්ලහුකං හොති,ගුරුසක්කාරමානනං;
තස්ස සල්ලහුකායෙව,විජ්ජාසම්පත්තිසම්පදා.
གང་ཞིག་བླ་མ་ལ་ནི་བཀུར་སྟི་དང། །རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་བ་ལ། །དེ་ཡི་རིག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད། །ཤིན་ཏུ་ཡང་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།།
99.
༩༩.
උපජ්ඣාචරියානඤ්ච,මාතාපිතූනමෙවච;
සක්කච්චං යොනුපට්ඨාති,සුතො තස්සපිතාදිසො.
མགོན་པོ་སློབ་དཔོན་དག་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ཕ་མ་རྣམས་ལ་གུས་པས་རིམ་གྲོ་བྱེད། །དེ་ཡི་བུ་ནི་ཕ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། །རང་གི་ཕ་ལ་དེ་བཞིན་རིམ་གྲོ་བྱེད།།
100.
༡༠༠.
දෙසෙ දෙසෙ කුලානීච,දෙසෙදෙසෙ ච බන්ධවො;
තාදිසං සහජා යත්ථ,දෙසං පස්සාමිනෙවතු.
ཡུལ་དང་ཡུལ་དུ་རིགས་རྒྱུད་དག་ཀྱང་ཡོད། །ཡུལ་དང་ཡུལ་དུ་གཉེན་འབྲེལ་དག་ཀྱང་ཡོད། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྤུན་ཟླ་གང་ཡིན་པ། །དེ་འདྲའི་ཡུལ་ནི་གང་དུའང་མཐོང་མ་ལུས།།
101.
༡༠༡.
පුත්තංවා [Pg.45] භාතරං දුට්ඨං,අනුසාසෙය්ය නොජහෙ;
කිංනු ඡෙජ්ජං කරංපාදං,ලිත්තං අසුචිනා සියා;
བུ་དང་སྤུན་ཟླ་ངན་པར་གྱུར་ན་ཡང། །གདམས་ངག་བྱ་ཡི་ཡོངས་སུ་སྤང་མི་བྱ། །ལག་པ་རྐང་པ་མི་གཙང་ཆགས་གྱུར་ན། །གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ་ཅི།།
102.
༡༠༢.
බහුපුත්තෙ පිතාඑකො,අවස්සං පොසෙති සදා;
බහුපුත්තා නසක්කොන්ති,පොසෙතුං පිතරෙකකං.
བུ་ནི་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཕ་གཅིག་གིས། །རྟག་ཏུ་བུ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི། །བུ་ནི་མང་པོ་དག་གིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཕ་ནི་གཅིག་པུ་གསོ་བར་མི་ནུས་སོ།།
103.
༡༠༣.
අතිජාතමනුජාතං[Pg.46],පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;
අවජාතං නඉච්ඡන්ති,යොහොති කුලගන්ධනො.
རང་ལས་ལྷག་པར་སྐྱེས་པའི་བུ་དང་ནི། །རང་དང་མཚུངས་པར་སྐྱེས་པའི་བུ་འདོད་ཀྱི། །རིགས་རྒྱུད་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་བུ་ངན་པ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་འདོད་མི་བྱེད།།
104.
༡༠༤.
පඤ්චඨානානි සම්පස්සං,පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;
ජාතොවා නො භරිස්සති,කිච්චංවා නො කරිස්සති.
གནས་ནི་ལྔ་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བུ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། །བསྐྱངས་པས་བདག་ལ་གསོ་བར་འགྱུར་བ་དང། །བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་མོ།།
105.
༡༠༥.
කුලවංසො [Pg.47] චිරං තිට්ඨෙ,දායජ්ජං පටිපච්චති;
අථවාපන පෙතානං,දක්ඛිණංනුපදස්සති.
རིགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་རིང་དུ་གནས་པ་དང། །སྐལ་བ་ལེགས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང། །ཡང་ན་ཤི་བའི་ཕ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཡོན་སྦྱིན་དག་ཀྱང་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ།།
106.
༡༠༦.
අන්තොජාතො ධනක්කීතො,දාසබ්යොපගතො සයං;
දාසාකරමරානීතො,ච්චෙවන්තෙ චතුධා සියුං.
ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་དང་ནོར་གྱིས་ཉོས་པ་དང། །རང་ཉིད་བྲན་དུ་ཁས་ནི་བླངས་པ་དང། །གཡུལ་ལས་བཟུང་སྟེ་བྲན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། །བྲན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཤེས་པར་བྱ།།
107.
༡༠༧.
දාසා පඤ්චෙව චොරය්ය-සඛඤාත්යත්තසදිසා;
තථා විඤ්ඤූහි විඤ්ඤෙය්යා,මිත්තාදාරාච බන්ධවා.
བྲན་ནི་རྐུན་མ་རྗེ་བོ་གྲོགས་པོ་དང། །གཉེན་འབྲེལ་བདག་དང་མཚུངས་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་མཛའ་བཤེས་ཆུང་མ་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་ཤེས་པར་བྱ།།
108.
༡༠༨.
තයොව [Pg.48] පණ්ඩිතා සත්ථෙ,අහමෙවාතිවාදීච,අහමපිති වාදීච,නාහන්තිච ඉමෙතයො.
བསྟན་བཅོས་དག་ལ་མཁས་པ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཁོ་ན་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང། །བདག་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང། །བདག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་གསུམ་པོའོ།།
109.
༡༠༩.
විනා සත්ථං නගච්ඡෙය්ය,සූරො සඞ්කාමභූමියං;
පණ්ඩිතද්ධගූ වාණිජ්ජො,විදෙසගමනො තථා.
མཚོན་ཆ་མེད་པར་གཡུལ་གྱི་ས་ཕྱོགས་སུ། །དཔའ་བོ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། །མཁས་པ་ལམ་པ་ཚོང་པ་དག་ཀྱང་ནི། །ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་དེ་བཞིན་འགྲོ་མི་བྱ།།
110.
༡༡༠.
සම්මා [Pg.49] උපපරික්ඛිත්වා,අක්ඛරෙසු පදෙසුච;
චොරඝාතො සියා සිස්සො,ගුරු චොරට්ටකාරකො.
ཡི་གེ་དང་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ། །ལེགས་པར་བརྟག་པ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་ན། །སློབ་མ་རྐུན་མ་གསོད་པར་འགྱུར་བ་དང། །སློབ་དཔོན་རྐུན་པོ་སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་དུ་འགྱུར།།
111.
༡༡༡.
සාධුත්තං සුජනසමාගමා ඛලානං,සාධූනං නඛලසමාගමා ඛලත්තං;
ආමොදංකුසුමභවංදධාතිභූමි,භූගන්ධං නච කුසුමානි ධාරයන්ති.
སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བསྟེན་པས་ངན་པའང་བཟང། །ངན་པ་བསྟེན་པས་དམ་པ་ངན་མི་འགྱུར། །ས་གཞིས་མེ་ཏོག་དྲི་མ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི། །མེ་ཏོག་དག་གིས་ས་དྲི་འཛིན་མི་བྱེད།།
112.
༡༡༢.
සට්ඨෙන [Pg.50] මිත්තං කලුසෙන ධම්මං,පරොපතාපෙන සමිද්ධිභාවං;
සුඛෙන විජ්ජං ඵරුසෙන නාරිං,ඉච්ඡන්ති යෙ තෙ නවපණ්ඩිතාව.
གཡོ་སྒྱུས་གྲོགས་དང་རྙོག་པས་ཆོས་ཉིད་དང། །གཞན་ལ་གནོད་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང། །བདེ་བས་རིག་པ་རྩུབ་མོས་བུད་མེད་དག །འདོད་པ་གང་ཡིན་དེ་དག་མཁས་པ་མིན།།
මිත්තකථා
མཛའ་བཤེས་ཀྱི་གཏམ།
113.
༡༡༣.
කත්වාන [Pg.51] කුසලංකම්මං,කත්වාචා කුසලං පුරෙ;
සුඛිතදුක්ඛිතා හොන්ති,සො බාලො යො නපස්සති.
སྔོན་ཆད་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བྱས་པ་དང། །མི་དགེ་བ་ཡི་ལས་རྣམས་བྱས་པ་ལས། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ། །གང་གིས་མི་མཐོང་དེ་ནི་བྱིས་པ་ཡིན།།
114.
༡༡༤.
සයංකතෙන පාපෙන,අනිට්ඨං ලභතෙ ඵලං;
තෙ මෙ සො මෙ ජනෙන්තීති,පුනාගුං කුරුතෙ ජළො.
རང་གིས་བྱས་པའི་སྡིག་པའི་ལས་ཉིད་ལས། །མི་འདོད་པ་ཡི་འབྲས་བུ་ཐོབ་འགྱུར་ཚེ། །འདི་དག་བདག་གིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་བྱེད་པར། །བླུན་པོས་སླར་ཡང་སྡིག་པ་བྱེད་པར་འགྱུར།།
115.
༡༡༥.
කාලඛෙපෙන [Pg.52] හාපෙති,දානසීලාදිකං ජළො;
අථිරම්පි ථිරං මඤ්ඤෙ,අත්තානං සස්සතීසමං.
དུས་འདའ་བྱེད་པས་སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས། །བླུན་པོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་མངོན་བརྩིས་ནས། །བདག་ཉིད་རྟག་པ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་སེམས།།
116.
༡༡༦.
බාලොව පාපකං කත්වා,නතංඡට්ටෙතුමුස්සහෙ;
කිං බ්යග්ඝතාදි ගච්ඡන්තො,පදං මක්ඛෙතුමුස්සහෙ.
བྱིས་པས་སྡིག་པ་བྱས་ནས་ནི། །དེ་ཉིད་སྤོང་བར་མི་ནུས་ཏེ། །སྟག་སོགས་འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་ནི། །རྐང་རྗེས་འཕྱག་པར་བྱེད་དམ་ཅི།
117.
༡༡༧.
පරනස්සනතො නට්ඨො,පුරෙව පරනාසකො;
සීඝංවා දස්සනං යාති,තිණං පාසාදජ්ඣාපකං.
གཞན་ལ་གནོད་པས་རང་ཉིད་བརླག །སྔོན་དུ་གཞན་འཇོམས་བྱེད་པ་དེ། །རྩྭ་ཡིས་ཁང་བཟང་སྲེག་པ་བཞིན། །མྱུར་དུ་རང་ཉིད་བརླག་པར་འགྱུར།
118.
༡༡༨.
භොජනා [Pg.53] මෙථුනා නිද්දා,ගවෙ පොසෙච විජ්ජති;
විජ්ජා විසෙසො පොසස්ස,තතොහීනො ගොසමො භවෙ.
ཟས་དང་ཉལ་དང་འཁྲིག་པ་ནི། །བ་ལང་དང་ནི་མི་ལ་ཡོད། །མི་ལ་རིག་པ་ཁྱད་པར་ཏེ། །དེ་མེད་བ་ལང་ཉིད་དང་མཚུངས།
119.
༡༡༩.
මුළ්හසිස්සො පදෙසෙන,කුනාරීභරණෙනච;
ඛලසත්ථූහිසංයොගා,පණ්ඩිතොප්යවසීදති.
སློབ་མ་བླུན་པར་གདམས་པ་དང་། །ཆུང་མ་ངན་པ་སྐྱོང་བ་དང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་དང་འགྲོགས་པ་ཡིས། །མཁས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར།
120.
༡༢༠.
ද්වෙචිමෙකණ්ටකා [Pg.54] තික්ඛා,සරීරසොභිතා කාමෙ;
නිධනො යොච කාමෙති,යොචකුප්පත්යනිස්සාරො.
ལུས་ལ་གཟེར་བའི་ཚེར་མ་རྣོན། །འདི་གཉིས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དབུལ་པོ་འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། །མཐུ་མེད་ཁྲོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད།
121.
༡༢༡.
නිධනොචාපි කාමෙති,දුබ්බලො කලහංපියො;
මන්දසත්ථො විවාදත්ථි,තිවිධං මුළ්හලක්ඛණං.
དབུལ་པོ་འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། །ཉམ་ཆུང་འཐབ་རྩོད་དགའ་བ་དང་། །ཤེས་ཆུང་རྩོད་པ་བྱེད་འདོད་པ། །འདི་གསུམ་བླུན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན།
122.
༡༢༢.
අප්පසුතො සුතෙ අප්පෙ,බහුංමඤ්ඤති මානවො;
සින්ධුදකම පස්සන්තො,කූපෙතොයංව මණ්ඩුකො.
ཐོས་པ་ཆུང་བའི་སྐྱེ་བོ་ནི། །ཉུང་ངུ་ཐོས་པས་མང་པོར་རློམ། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ནི་མ་མཐོང་བའི། །ཁྲོན་པའི་ནང་གི་སྦལ་པ་བཞིན།
123.
༡༢༣.
තදමිනාපි [Pg.55] ජානාති,සොබ්භෙසු පදරෙසුච;
සුනන්තා යන්ති කුසුම්භා,තුණ්හීයන්ති මහොදධි.
འདི་ནི་འདི་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །གཤོང་བུ་དང་ནི་གསེག་མ་ལ། །ཆུ་ཆུང་སྒྲ་དང་བཅས་ཏེ་འབབ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གཉིད་ལྟར་འཇགས།
124.
༡༢༤.
යං ඌනකං තං සුනති,යං පූරං සන්තමෙව තං;
අඩ්ඪකුම්භූපමො බාලො,රහතො පූරොව පණ්ඩිතො.
གང་ཞིག་སྟོང་པ་དེ་སྒྲ་སྒྲོག །གང་ཞིག་གང་བ་དེ་ཉིད་ཞི། །བླུན་པོ་བུམ་པ་ཕྱེད་གང་འདྲ། །མཁས་པ་མཚོ་ཆེན་གང་བ་བཞིན།
125.
༡༢༥.
බුධෙහිභාසමානොපි[Pg.56],ඛලො බහුතකෙතවො;
ඝංසියමානො අඞ්ගාරො,නිලමත්තං නගච්ඡති.
མཁས་པས་ལེགས་པར་བཤད་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་གཡོ་སྒྱུ་ཆེ། །སོལ་བ་བརྡར་བར་བྱས་ན་ཡང་། །དཀར་པོའི་མདོག་ཏུ་འགྱུར་མི་སྲིད།
126.
༡༢༦.
චාරුතා පරදාරාය,ධනං ලොකතප්පතියා;
පසුතං සාධුනාසාය,ඛලෙ ඛලතරා ගුණා.
གཞན་གྱི་ཆུང་མར་མཛེས་པ་དང་། །འཇིག་རྟེན་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ནོར། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བརླག་པའི་བརྩོན་པ། །ངན་པའི་ཡོན་ཏན་ངན་པར་འགྱུར།
127.
༡༢༧.
ඉතො [Pg.57] හස්සතරං ලොකෙ,කිඤ්චි තස්ස නවිජ්ජති;
දුජ්ජනොතිච යංආහ,සජ්ජනං දුජ්ජනො සයං.
འཇིག་རྟེན་འདི་ན་འདི་ལས་ནི། །གད་མོ་བྲོ་བ་ཅི་ཡང་མེད། །མི་ངན་རང་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པར་མི་ངན་ཟེར།
128.
༡༢༨.
රොගණ්ඩචඞ්කුරො තෙජො,විසමස්සතරො ඝණො;
අවිනාසිය සමන්ති,න ඛලොච සනිස්සයං.
ནད་དང་འབྲུམ་བུ་མྱུ་གུ་མེ། །དུག་དང་དྲེལ་དང་སྤྲིན་ཚོགས་རྣམས། །མ་བརླག་པར་ནི་ཞི་མི་འགྱུར། །སྐྱེ་བོ་ངན་དང་རྟེན་བཅས་བཞིན།
129.
༡༢༩.
නවිනා [Pg.58] පරවාදෙන,රමන්තෙ දුජ්ජනා ඛලු;
න සා සබ්බරසෙ භුත්වා,විනා වච්චෙ නතුස්සති.
གཞན་ལ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པར། །མི་ངན་དགའ་བ་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཁྱི་ནི་རོ་མཆོག་ཀུན་ཟོས་ཀྱང་། །མི་གཙང་མ་ཟོས་མི་ཚིམ་བཞིན།
130.
༡༣༠.
තප්පතෙ යාති සන්ධානං,දවො භවති වනතං;
මුදුං දුජ්ජනචිත්තං කිං,ලොහෙන උපමීයතෙ.
གདུང་བར་བྱེད་ཅིང་སྦྱོར་བར་བྱེད། །བཞུ་ན་གཤེར་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར། །མི་ངན་སེམས་ནི་འཇམ་འགྱུར་བ། །ལྕགས་དང་མཚུངས་པར་ཅི་ཕྱིར་བཤད།
131.
༡༣༡.
තස්මා දුජ්ජනසංසග්ගං,ආසීවිස මිවොරගං;
ආරකා පරිවජ්ජෙය්ය,භූතිකාමො විචක්ඛණො.
དེ་ཕྱིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་འདོད་པའི། །མཁས་པས་མི་ངན་འགྲོགས་པ་ནི། །དུག་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །རྒྱང་རིང་ཉིད་ནས་སྤང་བར་བྱ།
132.
༡༣༢.
දුජ්ජනෙන [Pg.59] හි සංසග්ගො,සත්තුතාපි නයුජ්ජතෙ;
තත්තො දහති අඞ්ගාරො,සන්තාතු කාලතංකරො.
མི་ངན་དང་ནི་འགྲོགས་པ་དང་། །དགྲར་འཛིན་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། །སོལ་བ་ཚ་བས་སྲེག་པར་བྱེད། །གྲང་བས་ལག་པ་ནག་པོར་བྱེད།
133.
༡༣༣.
දුජ්ජනො වජ්ජනීයොව,විජ්ජායාලඞ්කතොපි චෙ;
මණිනා ලඞ්කතො සන්තො,සප්පො කිං නභයඞ්කරො.
མི་ངན་རིག་པས་བརྒྱན་ན་ཡང་། །ངེས་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། །ནོར་བུས་བརྒྱན་པའི་སྦྲུལ་གདུག་པ། །འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དམ།
134.
༡༣༤.
අග්ගිනො [Pg.60] දහතො දායං,සඛාභවති මාලුතො;
සොව දීපංතු නාසෙති,ඛලෙ නත්ථෙව මිත්තතා.
མེ་ཡིས་ནགས་ཚལ་སྲེག་པའི་ཚེ། །རླུང་ནི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྒྲོན་མེ་གསོད། །ངན་པ་ལ་ནི་མཛའ་བཤེས་མེད།
135.
༡༣༥.
නස්මසෙ කතපාපම්හි,නස්මසෙ අලිකවාදිනි;
නස්මසෙත්තත්ථපඤ්ඤම්හි,අතිසන්තෙපි නස්මසෙ.
སྡིག་པ་བྱས་ལ་ཡིད་མི་བརྟན། །རྫུན་དུ་སྨྲ་ལ་ཡིད་མི་བརྟན། །རང་དོན་གཉེར་ལ་ཡིད་མི་བརྟན། །ཤིན་ཏུ་ཞི་ལའང་ཡིད་མི་བརྟན།
136.
༡༣༦.
මාරෙතුං කිත්තකා සක්කා,දුජ්ජනා ගගණූපමා;
මාරිතා කොධචිත්තෙතු,මාරිතො හොන්ති දුජ්ජනා.
མི་ངན་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་རྣམས། །གསོད་པར་ནུས་པ་ཇི་ཙམ་ཡོད། །ཁྲོ་བའི་སེམས་འདི་བཅོམ་པ་ན། །མི་ངན་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་ཡིན།
137.
༡༣༧.
භූමි [Pg.61] කණ්ටකසංකිණ්ණා,ඡාදිතුං නෙවසක්යතෙ;
උපාහන මත්තකෙන,ඡන්නා භවති මෙදනී.
ས་གཞི་ཚེར་མས་གང་བ་འདི། །ཀུན་ནས་གཡོགས་པར་མི་ནུས་ཀྱང་། །ལྷམ་གྱི་ཀོ་བ་ཙམ་ཞིག་གིས། །ས་གཞི་ཐམས་ཅད་གཡོགས་པ་ཉིད།
138.
༡༣༨.
සත්තා සදාපසෙවන්ති,සොදකං වාපිආදිකං;
සභොගං සධනඤ්චෙවං,තුච්ඡාචෙ තෙ ජහන්ති තෙ.
སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཆུ་ཡོད་པའི། །རྫིང་བུ་སོགས་ལ་རྟག་ཏུ་བསྟེན། །ལོངས་སྤྱོད་ནོར་དང་ལྡན་པའང་དེ། །སྟོང་པར་གྱུར་ན་སྤོང་བར་བྱེད།
139.
༡༣༩.
ධනහීනං [Pg.62] චජෙ මිත්තො,පුත්තදාරා සහොදරා;
අත්ථවන්තංව සෙවන්ති,අත්ථො ලොකෙ මහාසඛා.
ནོར་མེད་པ་ནི་གྲོགས་དང་ནི། །བུ་དང་ཆུང་མ་སྤུན་གྱིས་སྤོང་། །ནོར་དང་ལྡན་པ་བསྟེན་པར་བྱེད། །ནོར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྲོགས་ཆེན་ཡིན།
140.
༡༤༠.
න රූපිනී න පඤ්ඤාණො,නකුලීනො පධානතා;
කාලෙ විපත්තිසම්පත්තෙ,ධනිමාව විසෙසතා.
གཟུགས་བཟང་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་། །རིགས་མཐོ་བ་ནི་གཙོ་བོ་མིན། །རྒུད་པའི་དུས་ལ་བབས་པའི་ཚེ། །ནོར་ལྡན་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས།
141.
༡༤༡.
කල්යාණමිත්තං [Pg.63] කන්තාරං,යුද්ධං සභායං භාසිතුං;
අසත්ථා ගන්තු මිච්ඡන්ති,මුළ්හා තෙචතුරොජනා.
དགེ་བའི་བཤེས་དང་དགོན་པ་དང་། །གཡུལ་སྤྲོད་ཚོགས་པར་སྨྲ་བ་ལ། །མཚོན་ཆ་མེད་པར་འགྲོ་འདོད་པ། །མི་བཞི་པོ་དེ་བླུན་པོ་ཡིན།
142.
༡༤༢.
අහිතා පටිසෙධොච,හිතෙසුච පයොජනං;
බ්යසනෙස්ව පරිච්චාගො,සඞ්ඛෙපා මිත්තලක්ඛණං.
གནོད་པ་ལས་ནི་བཟློག་པ་དང་། །ཕན་པའི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། །ཕོངས་པའི་དུས་སུ་མི་གཏོང་བ། །མདོར་བསྡུས་གྲོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན།
143.
༡༤༣.
ආතුරෙ බ්යසනෙපත්තෙ,දුබ්භික්ඛෙ සත්තු විග්ගහෙ;
රාජද්වාරෙ සුසානෙච,යො තිට්ඨති සබන්ධවො.
ནད་དང་ཕོངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །མུ་གེ་དགྲ་ཡི་འཁྲུག་པ་དང་། །རྒྱལ་པོའི་སྒོ་དང་དུར་ཁྲོད་དུ། །གང་ཞིག་གནས་པ་དེ་ཉིད་གཉེན།
144.
༡༤༤.
සො [Pg.64] බන්ධු යො හිතෙයුත්තො,සො පිතා යො තු පොසකො;
සො ඤාති යත්ර විසාසො,සා භරියා යත්ර නිබ්බූති.
ཕན་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ཉིད་གཉེན། །སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཕ། །ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཉེ། །བདེ་བ་སྦྱིན་པ་ཆུང་མ་ཡིན།
145.
༡༤༥.
හිතෙසිනො සුමිත්තොච,විඤ්ඤූච දුල්ලභා ජනා;
යථො සධංච සාදුංච,රොගහාරීච සුජනො.
ཕན་འདོད་གྲོགས་བཟང་ཤེས་རབ་ཅན། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་རྙེད་པར་དཀའ། །སྨན་མཆོག་རོ་མངར་ནད་སེལ་བ། །རྙེད་པར་དཀའ་བ་དེ་བཞིན་ནོ།
146.
༡༤༦.
අගරුකො [Pg.65] අනාලස්සො,අසට්ඨොච සච්චවා සුචි;
අලුද්ධො අත්ථකාමොච,එදිසො සුහදුත්තමො.
གུས་པ་ལྡན་ཞིང་ལེ་ལོ་མེད། །གཡོ་མེད་བདེན་སྨྲ་གཙང་བ་དང་། །ཆགས་མེད་དོན་ལ་བརྩོན་པ་ཉིད། །འདི་འདྲ་གྲོགས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ།
147.
༡༤༧.
යො ධුවානි පරිච්චජ්ජ,අධූවාන්යුපසෙවති;
ධුවාපි තස්ස නස්සන්ති,අධුවෙසු කථාවකා.
གང་ཞིག་བརྟན་པ་ཡོངས་བཏང་ནས། །མི་བརྟན་པ་ལ་བསྟེན་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བརྟན་པའང་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །མི་བརྟན་ཉམས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།
148.
༡༤༨.
ලුද්ධමත්ථෙනගණ්හෙය්ය[Pg.66],ථද්ධ මඤ්ජලිකම්මුනා;
ඡන්දානුවත්තියා මුළ්හං,යථාභූතෙන පණ්ඩිතං.
བརྐམ་པ་ནོར་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ། །ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་ཐལ་མོ་སྦྱར་། །བླུན་པོ་འདོད་པའི་རྗེས་འབྲང་དང་། །མཁས་པ་བདེན་པའི་དོན་གྱིས་གཟུང་།
149.
༡༤༩.
උත්තමං පාණිපාතෙන,සූරං භෙදෙන විජයෙ;
නිචං දබ්බපදානෙන,වික්කමෙන සමං ජයෙ.
མཆོག་ནི་ཕྱག་འཚལ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་། །དཔའ་བོ་དབྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་རྒྱལ། །དམན་པ་ཟས་ནོར་སྦྱིན་པས་ཏེ། །མཉམ་པ་རྩལ་གྱིས་རྒྱལ་བར་བྱ།
150.
༡༥༠.
යස්සයස්ස හි යොභාවො,තෙනතෙන හි තංනරං;
අනුපවිස්ස මෙධාවී,ඛිප්පමත්තවසං නයෙ.
སྐྱེ་བོ་གང་གི་རང་བཞིན་གང་། །དེ་དང་དེ་ཡི་ཚུལ་བཞིན་དུ། །མཁས་པས་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ནི། །མྱུར་དུ་རང་གི་དབང་དུ་བྱ།
151.
༡༥༡.
යෙන [Pg.67] ඉච්ඡති සම්බන්ධං,තෙන තීණි නකාරයෙ;
විවාද මත්ථසම්බන්ධං,පරොක්ඛෙ දාරදස්සනං.
གང་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་འདོད་པ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གསུམ་མི་བྱ། །རྩོད་པ་དང་ནི་ནོར་འབྲེལ་དང་། །རྒྱབ་ཏུ་ཆུང་མར་ལྟ་བའོ།
152.
༡༥༢.
අච්චාභික්ඛණසංසග්ගා,අසම්මොසරණෙනච;
එතෙන මිත්තා ජීරන්ති,අකාලෙ යාචනායච.
རྒྱུན་དུ་འགྲོགས་པ་མང་དྲགས་དང་། །གཏན་ནས་མི་འཕྲད་པ་ཉིད་དང་། །དུས་མིན་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིས། །གྲོགས་པོའི་མཛའ་བ་འཇིག་པར་འགྱུར།
153.
༡༥༣.
තස්මා [Pg.68] නාභික්ඛණං ගච්ඡෙ,නචගච්ඡෙ චිරාචිරං;
කාලෙන යාචං යාචෙය්ය,එවං මිත්තා නජීරයෙ.
དེ་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་མི་བྱ། །ཤིན་ཏུ་རིང་བའང་མི་བྱ་ཞིང་། །དུས་སུ་སློང་བ་བྱེད་པ་ན། །གྲོགས་པོའི་མཛའ་བ་འཇིག་མི་འགྱུར།
154.
༡༥༤.
එතෙ භිය්යො සමං යන්ති,සන්ධි තෙසං නජීරති;
යො අධිප්පන්නං සහති,යොච ජානාති දෙසනං.
གང་ཞིག་ཉེས་པ་བཟོད་པ་དང་། །གང་ཞིག་བཤགས་པ་ཤེས་པ་ཉིད། །འདི་གཉིས་ལྷག་པར་མཐུན་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་དག་མཛའ་བ་འཇིག་མི་འགྱུར།
155.
༡༥༥.
සචෙ සන්තා විවාදන්ති,ඛිප්පං සන්ධිරයෙ පුන;
බාලා පත්තාව භිජ්ජන්ති,න තෙ සමථමජ්ඣගුං.
གལ་ཏེ་དམ་པ་རྩོད་གྱུར་ཀྱང་། །མྱུར་དུ་ཕྱིར་ནི་མཐུན་པར་འགྱུར། །བླུན་པོ་རྫ་མ་ཆག་པ་བཞིན། །དེ་དག་འདུམ་པར་འགྱུར་བ་མེད།
156.
༡༥༦.
යෙනමිත්තෙන [Pg.69] සංසග්ගො,යොගක්ඛෙමො විහීයති;
පුබ්බෙව ජ්ඣාභවන්තස්ස,රක්ඛෙ අක්ඛිව පණ්ඩිතො.
གྲོགས་པོ་གང་དང་འགྲོགས་པ་ཡིས། །རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་ཉམས་འགྱུར་བ། །མཁས་པས་སྔོན་ནས་དེ་སྤང་སྟེ། །རང་གི་མིག་བཞིན་བསྲུང་བར་བྱ།
157.
༡༥༧.
යෙනමිත්තෙන සංසග්ගා,යොගක්ඛෙමො පවඩ්ඪති;
කරෙය්යත්තසමං වුත්ති,සබ්බකිච්චෙසු පණ්ඩිතො.
གྲོགས་པོ་གང་དང་འགྲོགས་པ་ཡིས། །རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་འཕེལ་འགྱུར་བ། །བྱ་བ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །རང་དང་མཚུངས་པར་བསྟེན་པར་བྱ།
158.
༡༥༨.
ගුණො [Pg.70] සබ්බඤ්ඤුතුල්යොපි,සීදතෙ කො අනිස්සයො;
අනග්ඝ මපිමාණික්කං,හෙමං නිස්සාය සොභතෙ.
ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་མཚུངས་ཀྱང་། །རྟེན་མེད་སུ་ཞིག་ཉམས་མི་འགྱུར། །རིན་ཆེན་རིན་ཐང་མེད་པ་ཡང་། །གསེར་ལ་བརྟེན་ནས་མཛེས་པར་འགྱུར།
159.
༡༥༩.
පබ්බෙපබ්බෙ කමෙනුච්ඡු,විසෙසරසිවග්ගතො;
තථා සුමිත්තිකො සාධු,විපරිතොව දුජ්ජනො.
བུ་རམ་ཤིང་གི་ཚིགས་རྣམས་ནི། །རིམ་བཞིན་རོ་མངར་ཆེ་བ་ལྟར། །གྲོགས་བཟང་དམ་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །མི་ངན་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན།
160.
༡༦༠.
තෙනෙව මුනිනා වුත්තං,යෙකෙචිලොකියාධම්මා;
තථා නිබ්බානගාමීනො,සන්ති ලොකුත්තරාධම්මා.
དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པས་གསུངས་པ་ནི། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་རྣམས་དང་། །མྱང་འདས་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་།
161.
༡༦༡.
කල්යාණමිත්ත [Pg.71]1 මාගම්ම,සබ්බෙ තෙ හොන්ති පාණිනං;
තස්මා කල්යාණමිත්තෙසු,කාතබ්බො ආදරො සදා.
དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ། །རྟག་ཏུ་གུས་པ་བྱ་བ་ཉིད།
162.
༡༦༢.
යො වෙ කතඤ්ඤූ කතවෙදිකො ධිරො,කල්යාණමිත්තො දළ්හභත්තිච හොති;
දුක්ඛිතස්ස සක්කච්චං කරෙති කිච්චං,තථාවිධං සප්පුරිසාති වදන්ති.
གང་ཞིག་བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་ཤེས་པ་དང་། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དད་པ་བརྟན་པ་དང་། །ཉམ་ཐག་པ་ལ་གུས་པས་ཕན་འདོགས་པ། །དེ་འདྲ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་པར་བཤད།
163.
༡༦༣.
යස්සහි [Pg.72] ධම්මං පුරිසො විජඤ්ඤා,යෙචස්ස කඞ්ඛං විනයන්ති සන්තො;
තඤ්හිස්ස දීපඤ්ච පරායනඤ්ච,න තෙන මිත්තං ජිරයෙථ පඤ්ඤො.
གང་ལས་སྐྱེས་བུས་ཆོས་ཤེས་ཤིང་། །གང་གིས་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་གླིང་དང་སྐྱབས་ཡིན་པས། །མཁས་པས་དེ་དང་མཛའ་མི་གཅོད།
නායකකථා
དབུ་མཛད་ཀྱི་གཏམ།
164.
༡༦༤.
කස්සකො [Pg.73] වාණිජොමච්චො,සමණො සුතසීලවා;
තෙසු විපුලජාතෙසු,රට්ඨංපි විපුලං සියා.
ཞིང་པ་ཚོང་པ་བློན་པོ་དང་། །ཐོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས། །དེ་དག་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ན། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱང་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར།
165.
༡༦༥.
තෙසු දුබ්බලජාතෙසු,රට්ඨංපි දුබ්බලං සියා;
තස්මා රට්ඨංපි විපුලං,ධාරයෙ රට්ඨසාරවා.
དེ་དག་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ན། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱང་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ཡུལ་ཁམས་རྒྱས་པ་ཉིད། །རྒྱལ་པོ་མཆོག་གིས་བསྐྱང་བར་བྱ།
166.
༡༦༦.
මහාරුක්ඛස්ස [Pg.74] ඵලිනො,ආමං ඡින්දති යො ඵලං;
රසඤ්චස්ස නජානාති,බීජඤ්චස්ස විනස්සති.
ཤིང་ཆེན་འབྲས་བུ་ཆགས་པ་ལས། །གང་ཞིག་མ་སྨིན་འཐོག་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་རོ་ཡང་མི་ཤེས་ལ། །དེ་ཡི་ས་བོན་ཉམས་པར་འགྱུར།
167.
༡༦༧.
මහාරුක්ඛුපමං රට්ඨං,යො අධම්මෙන සාසති;
රසඤ්චස්ස නජානාති,රට්ඨඤ්චාපි විනස්සති.
ཡུལ་ཁམས་ཤིང་ཆེན་འདྲ་བ་ལ། །གང་ཞིག་ཆོས་མིན་སྐྱོང་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་བདེ་བ་མི་ཤེས་ལ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱང་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར།
168.
༡༦༨.
මහාරුක්ඛස්ස ඵලිනො,පක්කං ඡින්දති යො ඵලං;
රසඤ්චස්ස විජානාති,බීජඤ්චස්ස නනස්සති.
ཤིང་ཆེན་འབྲས་བུ་ཆགས་པ་ལས། །གང་ཞིག་སྨིན་པ་འཐོག་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་རོ་ཡང་ཤེས་པ་ལ། །དེ་ཡི་ས་བོན་ཉམས་མི་འགྱུར།
169.
༡༦༩.
මහාරුක්ඛුපමං [Pg.75] රට්ඨං,ධම්මෙන යො පසාසති;
රසඤ්චස්ස විජානාති,රට්ඨඤ්චාපි නනස්සති.
ཡུལ་ཁམས་ཤིང་ཆེན་འདྲ་བ་ལ། །གང་ཞིག་ཆོས་བཞིན་སྐྱོང་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་བདེ་བ་ཤེས་པ་ལ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱང་ནི་ཉམས་མི་འགྱུར།
170.
༡༧༠.
ජනප්පදඤ්ච යොරාජා,අධම්මෙන පසාසති;
සබ්බො සධිහි සොරාජා,විරුද්ධො හොති ඛත්තියො.
རྒྱལ་པོ་གང་ཞིག་ཡུལ་ཁམས་ནི། །ཆོས་མིན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོང་བྱེད་པ། །རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་དེ་ཉིད་ནི། །རྩི་སྨན་ཀུན་དང་འགལ་བར་འགྱུར།
171.
༡༧༡.
තථෙව [Pg.76] නිගමෙ හිංසං,යෙ යුත්තා කයවික්කයෙ;
සුඞ්කදානබලීකාරෙ,ස කොසෙන විරුජ්ඣති.
དེ་བཞིན་གྲོང་དང་ཚོང་པ་དང་། །ཉོ་ཚོང་བྱེད་པ་ཉམས་བྱེད་ཅིང་། །ཤོ་གམ་ཁྲལ་རྣམས་འཕྲོག་པ་ན། །རང་གི་མཛོད་དང་འགལ་བར་འགྱུར།
172.
༡༧༢.
මහාරවරඛෙත්තෙසු,සඞ්ග, මෙ කතනිස්සමෙ;
උස්සිතෙ හිංසයං රාජා,සබලෙන විරුජ්ඣති.
གཡུལ་སྤྲོད་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ལ། །དཔའ་བོ་རྣམས་ལ་གནོད་བྱེད་ཅིང་། །དྲེགས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ། །རང་གི་དཔུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར།
173.
༡༧༣.
තථෙව ඉසයො හිංසො,සංයමෙ බ්රහ්මචාරියො;
අධම්මචාරි ඛත්තීයො,සො සග්ගෙන විරුජ්ඣති.
དེ་བཞིན་དྲང་སྲོང་གནོད་བྱེད་ཅིང་། །སྡོམ་པ་ཚངས་སྤྱོད་ལྡན་པ་ལ། །ཆོས་མིན་སྤྱོད་པའི་རྒྱལ་རིགས་དེ། །མཐོ་རིས་ཉིད་དང་འགལ་བར་འགྱུར།
174.
༡༧༤.
සයංකතා [Pg.77] නපරෙන,මහානජ්ජො ජුවකතා;
ඉස්සරෙන තථා රඤ්ඤා,සරට්ඨෙ අධිපච්චතා.
གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་རང་ཉིད་ཀྱིས། །ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་འབབ། །དེ་བཞིན་རྒྱལ་པོ་དབང་ཕྱུག་གིས། །རང་གི་ཡུལ་ལ་དབང་བྱེད་དོ།
175.
༡༧༥.
පාපංවාපි හි පුඤ්ඤංවා,පධානො යං කරොතිචෙ;
ලොකොපෙවං කරොත්යෙව,තං විජානෙය්ය පණ්ඩිතො.
གཙོ་བོས་སྡིག་པའམ་ཡང་ན་བསོད་ནམས་གང་ཞིག་བྱེད་པ་ན། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། །མཁས་པས་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ། །
176.
༡༧༦.
කච්ඡපීනඤ්ච [Pg.78] මච්ඡීනං,කුක්කුටීනඤ්ච ධෙනූනං;
පුත්තපොසා යථාහොති,තථා මච්චෙසු රාජූනං.
རུས་སྦལ་དང་ནི་ཉ་རྣམས་དང་། །བྱ་མོ་དང་ནི་བ་ལང་གི །བུ་སྐྱོང་བ་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །མི་ཡི་རྒྱལ་པོས་དེ་བཞིན་བྱ། །
177.
༡༧༧.
අනායකා විනස්සන්ති,නස්සන්ති බහුනායකා;
ථීනායකා විනස්සන්ති,නස්සන්ති සුසුනායකා.
མགོན་མེད་པ་རྣམས་འཇིག་པར་འགྱུར། །མགོན་མང་བ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་ལ། །བུད་མེད་མགོན་བྱེད་འཇིག་པར་འགྱུར། །བྱིས་པ་མགོན་བྱེད་ཀྱང་འཇིག་གོ །
178.
༡༧༨.
බහුවො [Pg.79] යත්ථ නෙතාරො,සබ්බෙ පණ්ඩිතමානිනො;
සබ්බෙ මහත්තමිච්ඡන්ති,කතං නෙසං විනස්සති.
གང་དུ་སྣ་ཁྲིད་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། །ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་མཁས་པར་རློམ་པ་དང་། །ཐམས་ཅད་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་འདོད་པ་ན། །དེ་དག་གི་ནི་བྱ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར། །
179.
༡༧༩.
නොදයාය විනාසාය,බහුනායකතා භූසං;
නොමිලන්ති විනස්සන්ති,පද්මා න්යක්කෙහිසත්තහි.
སྣ་ཁྲིད་མང་པོ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་ནི། །ཡར་རྒྱས་ཕྱིར་མིན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དུ་འགྱུར། །ཉི་མ་བདུན་གྱིས་པད་མའི་ཚལ་རྣམས་ནི། །བརྙེངས་ཤིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། །
180.
༡༨༠.
අසන්තුට්ඨො යතී නට්ඨො,සන්තුට්ඨොච මහීපති;
සලජ්ජා ගණිකා නට්ඨා,නිලජ්ජාතු කුලඞ්ගනා.
ཆོག་མི་ཤེས་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཆོག་ཤེས་པ་ཡི་ས་བདག་ཉམས་པར་འགྱུར། །ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་སྨད་འཚོང་ཉམས་པར་འགྱུར། །ངོ་ཚ་མེད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུད་མེད་ཉམས། །
181.
༡༨༡.
න [Pg.80] ගණස්ස ග්ගතො ගච්ඡෙ,සිද්ධෙ කම්මෙ සමංඵලං;
කම්මවිප්පත්ති චෙහොති,මුඛරො තත්ර හඤ්ඤතෙ.
ཚོགས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་སཏེ། །བྱ་བ་གྲུབ་ན་འབྲས་བུ་མཉམ་པར་ཐོབ། །གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ན། །དེ་ཡི་གཙོ་བོ་དེ་རུ་བརྡུང་བར་འགྱུར། །
182.
༡༨༢.
පධිරො ච තපස්සීනි,සූරො රණවණො තථා;
මජ්ජපො පතිථී රාජා,එතෙ නසද්දහාමහං.
འོན་པའི་དཀའ་ཐུབ་ཅན་དང་གཡུལ་ངོ་རུ། །རྨ་མེད་དཔའ་བོ་དེ་བཞིན་ཆང་འཐུང་དང་། །ཁྱོ་ལ་དབང་བྱེད་བུད་མེད་རྒྱལ་པོ་སྟེ། །འདི་དག་རྣམས་ལ་ང་ནི་མི་ཡིད་ཆེས། །
183.
༡༨༣.
ජානෙය්ය [Pg.81] පෙසනෙ භච්චං,බන්ධවාපි භයාගතෙ;
ආපදාසු තථා මිත්තං,දාරඤ්ච විභවක්ඛයෙ.
བཀོལ་བའི་ཚེ་ན་གཡོག་འཁོར་ཤེས་པར་འགྱུར། །འཇིགས་པ་བྱུང་ཚེ་གཉེན་འདུན་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཕོངས་པ་བྱུང་ཚེ་མཛའ་བཤེས་ཤེས་འགྱུར་ཞིང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཟད་ཚེ་ཆུང་མ་ཤེས་པར་འགྱུར། །
184.
༡༨༤.
රණා පච්චාගතං සූරං,ධනඤ්ච ඝරමාගතං;
ජිණ්ණ මන්නං පසංසෙය්ය,දාරඤ්ච ගතයොබ්බනං.
གཡུལ་ལས་ཕྱིར་ལོག་དཔའ་བོ་བསྔགས་པར་བྱ། །ཁྱིམ་དུ་འབྱོར་བའི་ནོར་དང་འཇུ་བའི་ཟས། །ལང་ཚོ་ཡོལ་བའི་ཆུང་མ་བསྔགས་པར་བྱ། །
185.
༡༨༥.
සද්ධාපෙමෙසු සන්තෙසු,නගණෙ මාසකං සතං;
සද්ධාවෙමෙස්ව සන්තෙසු,මාසකංපි සතං ගණෙ.
དད་པ་དང་ནི་བྱམས་པ་ཡོད་པ་ན། །མ་ཤ་བརྒྱ་ཡང་བགྲང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དད་པ་དང་ནི་བྱམས་པ་མེད་པ་ན། །མ་ཤ་གཅིག་ཀྱང་བརྒྱ་རུ་བགྲང་བར་བྱེད། །
186.
༡༨༦.
අදන්තදමනං [Pg.82] දානං,දානං සබ්බත්ථසාධකං;
දානෙන පියවාචෙන,උන්නමන්ති නමන්තිච.
སྦྱིན་པས་མ་དུལ་བ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད། །སྦྱིན་པས་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །སྦྱིན་པ་དང་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཡིས། །མཐོ་བར་བྱེད་ཅིང་འདུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །
187.
༡༨༧.
දානං සිනෙහභෙසජ්ජං,මච්ඡෙරං දුස්සනොසධං;
දානං යසස්සභොසජ්ජං,මච්ඡෙරං කප්පනොසධං.
སྦྱིན་པ་མཛའ་བའི་སྨན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། །སེར་སྣ་ངན་པའི་ནད་ཀྱི་སྨན་ཉིད་ཡིན། །སྦྱིན་པ་གྲགས་པའི་སྨན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། །སེར་སྣ་དབུལ་ཕོངས་ནད་ཀྱི་སྨན་ཉིད་ཡིན། །
188.
༡༨༨.
දුබ්භික්ඛෙ [Pg.83] අන්නදාතංච,සුභික්ඛෙච හිරඤ්ඤදං;
භයෙචාභයතාදානං,සග්ගෙපි බහු මඤ්ඤතෙ.
མུ་གེའི་དུས་སུ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་ནི། །ལོ་ལེགས་དུས་སུ་གསེར་དངུལ་སྦྱིན་པ་དང་། །འཇིགས་པའི་དུས་སུ་མི་འཇིགས་སྦྱིན་པ་རྣམས། །མཐོ་རིས་སུ་ཡང་ཆེས་ཆེར་བཀུར་བར་འགྱུར། །
189.
༡༨༩.
සතංචක්ඛු සතංකණ්ණා,නායකස්ස සුතා සදා;
තථාපි අන්ධපධීරො;
එසා නායකධම්මතා.
སྣ་ཁྲིད་པ་ལ་མིག་ནི་བརྒྱ་ཡོད་ཅིང་། །རྣ་བ་བརྒྱ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལོང་བ་འོན་པ་བཞིན། །འདི་ནི་སྣ་ཁྲིད་པ་ཡི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། །
190.
༡༩༠.
ඛමා ජාගරියු ට්ඨානං,සංවිභාගො දයික්ඛණා;
නායකස්ස ගුණාඑතෙ,ඉච්ඡිතබ්බා හිතත්ථිනා.
བཟོད་པ་དང་ནི་གཉིད་ཆུང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། །གཏོང་བ་དང་ནི་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བ་སྟེ། །འདི་དག་སྣ་ཁྲིད་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡིན། །ཕན་པ་འདོད་པས་འདི་དག་བཙལ་བར་བྱ། །
191.
༡༩༡.
පරිභූතො [Pg.84] මුදූ හොති,අතිතික්ඛොච වෙරවා;
එතඤ්චඋභයං ඤත්වා,අනුමජ්ඣං සමාචරෙ.
མཉེན་པར་གྱུར་ན་བརྙས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །རྣོ་དྲགས་གྱུར་ན་དགྲ་དང་བཅས་པར་འགྱུར། །གཉིས་པོ་འདི་ཉིད་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ནི། །དབུ་མའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་བྱ། །
192.
༡༩༢.
නෙකන්තමුදුනා සක්කා,එකන්තතිඛිණෙනවා;
අත්තං මහන්තෙ ඨපෙතුං,තස්මා උභය මාචරෙ.
ཤིན་ཏུ་མཉེན་པས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ལ། །ཤིན་ཏུ་རྣོ་བས་ཀྱང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །རང་ཉིད་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་འགོད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལ་ནི་སྤྱད་པར་བྱ། །
193.
༡༩༣.
පිට්ඨිතො [Pg.85] ක්කං නිසෙවෙය්ය,කුච්ඡිනාතු හුතාසනං;
සාමිකං සබ්බභාවෙන,පරලොකං අමායාය.
རྒྱབ་ཀྱིས་ཉི་མ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། །ལྟོ་བས་མེ་ལ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། །བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་རྗེ་བོ་དང་། །གཡོ་སྒྱུ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་བསྟེན། །
194.
༡༩༤.
නසෙවෙ ඵරුසංසාමිං,තංපි සෙවෙන මච්ඡරිං;
තතො පග්ගණ්හකංසෙවෙ,සෙවෙ නිග්ගණ්හකං තතො;
རྗེ་བོ་གཤེ་གཏུམ་ཅན་ལ་མི་བསྟེན་ཞིང་། །སེར་སྣ་ཅན་ལའང་བསྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་བས་གཟེངས་བསྟོད་བྱེད་པ་བསྟེན་བྱ་ཞིང་། །དེ་བཞིན་ཚར་གཅོད་བྱེད་པའང་བསྟེན་པར་བྱ། །
195.
༡༩༥.
න සා රාජා යො අජෙය්යං ජිනාති,න සො සඛායො සඛාරං ජිනාති;
න සා භරියා පතිනො විරොධති,න තෙ වුත්තා යෙ නභරන්ති ජිණ්ණකං.
གང་ཞིག་རྒྱལ་བྱ་མིན་པ་རྒྱལ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་མིན་ཞིང་མཛའ་བཤེས་ལ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མཛའ་བོ་མིན། །ཁྱོ་ལ་འགལ་བ་དེ་ཡང་ཆུང་མ་མིན། །རྒས་པ་སྐྱོང་བར་མི་བྱེད་བུ་དག་མིན། །
196.
༡༩༦.
න [Pg.86] සා සභා යත්ථ නසන්ති සන්තො,න තෙ සන්තො යෙ නවදන්ති ධම්මං;
රාගඤ්ච දොසඤ්ච පහාය මොහං,ධම්මං භණන්තාව භවන්ති සන්තො.
གང་དུ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མེད་པ་ཡི། །འདུས་ས་དེ་ནི་འདུས་ས་མ་ཡིན་ལ། །ཆོས་ཉིད་མི་སྨྲ་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་སྤངས་ནས་ནི། །ཆོས་ཉིད་སྨྲ་བ་དེ་དག་དམ་པ་ཡིན། །
197.
༡༩༧.
සුතස්ස රක්ඛා සතතාභියොගො;
කුලස්ස වත්තං පුරිසස්ස විජ්ජා;
රඤ්ඤො පමාදො පසමොධනස්ස,ථීනන්තු ජානාමි න ජාතු රක්ඛං.
ཐོས་པའི་སྲུང་བ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པ་དང་། །རིགས་ཀྱི་སྲུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱེས་བུའི་རིགས། །རྒྱལ་པོའི་བག་ཡོད་ནོར་གྱི་སྲུང་བ་སྟེ། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་སྲུང་བ་ནམ་ཡང་མེད། །
ඉත්ථිකථා
བུད་མེད་ཀྱི་གཏམ།
198.
༡༩༨.
නමාතරා [Pg.89] ධීතුයා වාපි,භගීනියා විචක්ඛණො;
නවිවිත්තාසනෙ මන්තෙ,නාරී මායාවිනීනනු.
རང་གི་མ་དང་བུ་མོ་སྲིང་མོ་ལའང་། །མཁས་པས་དབེན་པའི་གནས་སུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །འདུག་པར་མི་བྱ་གླེང་བར་མི་བྱ་སྟེ། །བུད་མེད་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་ཅན་ཡིན་ནོ། །
199.
༡༩༩.
විජ්ජුතානඤ්ච ලොලත්තං,සත්ථානඤ්චතිතික්ඛණං;
සීඝතං වායුතෙජානං,අනුකුබ්බන්ති නාරියො.
གློག་གི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་མཚོན་ཆ་ཡི། །ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་རླུང་དང་མེའི། །མགྱོགས་པ་ཉིད་ནི་གང་ཡིན་དེ་དག་ཀུན། །བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན། །
200.
༢༠༠.
ද්විගුණො ථීන මාහාරො,බුද්ධිචාපි චතුග්ගුණො;
ඡගුණො හොති වායාමො,කාමොත්ව ට්ඨ ගුණොභවෙ.
བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ཟས་ནི་ཉིས་འགྱུར་ལ། །བློ་གྲོས་ཉིད་ཀྱང་བཞི་འགྱུར་ཡིན་པ་དང་། །བརྩོན་པ་དྲུག་འགྱུར་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ལ། །འདོད་ཆགས་བརྒྱད་འགྱུར་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །
201.
༢༠༡.
එකමෙකායඉත්ථීයා,අට්ඨට්ඨපතිනො සියුං;
සූරාච බලවන්තොච,සබ්බාකාමරසාහරා;
කරෙය්ය නවමෙ ඡන්දං,උන්නත්තා හි නපූරති.
བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཁྱོ་གོ་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ། །དཔའ་ཞིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་དང་། །འདོད་པའི་རོ་ཀུན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་། །དགུ་པ་ལ་ནི་རེ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར། །སྨྱོན་པ་བཞིན་དུ་ནམ་ཡང་ཚིམ་པ་མེད། །
202.
༢༠༢.
ලපන්ති [Pg.90] සද්ධිමඤ්ඤෙන,පස්සන්තඤ්ඤං සවිබ්භමා;
චිත්තකං චින්තයන්තඤ්ඤං,නාරීනංනාම කො පියො.
གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་གཏམ་རྣམས་སྨྲ་བྱེད་ཅིང་། །གཞན་ལ་སྒེག་པའི་མིག་གིས་打བར་བྱེད། །སེམས་ཀྱིས་གཞན་ཞིག་ལ་ནི་བསམ་བྱེད་ན། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་མཛའ་བར་འགྱུར། །
203.
༢༠༣.
ජිව්හාසහස්සිකො යො හි,ජීවෙ වස්සසතං නරො;
තෙන නිකම්මුනො වුත්තො,ථීදොසො කිංඛයංගතො.
ལྕེ་ནི་སྟོང་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག །ལོ་ནི་བརྒྱ་ཡི་བར་དུ་གནས་གྱུར་ཏེ། །བུད་མེད་སྐྱོན་རྣམས་འབའ་ཞིག་བརྗོད་བྱས་ཀྱང་། །དེ་ཡི་སྐྱོན་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་རམ་ཅི། །
204.
༢༠༤.
අග්ගි ආපො ථියො මුළ්හො,සප්පො රාජකුලානිච;
පයතනාපගන්තබ්බො,මච්චුපාණහරානිති.
མེ་དང་ཆུ་དང་བུད་མེད་གཏི་མུག་ཅན། །སྦྲུལ་དང་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྣམས་ཉིད་དག་ནི། །འཆི་བདག་བཞིན་དུ་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད་པས་ན། །འབད་པ་ཆེན་པོས་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱ། །
205.
༢༠༥.
ඉත්ථීනං [Pg.91] දුජ්ජනා නඤ්ච,විසාසොනොපපජ්ජතෙ;
වීසස්ස සිඞ්ගිනො රොග,නදීරාජකුලස්සච.
བུད་མེད་རྣམས་དང་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་དང་། །དུག་དང་རྭ་ཅན་ནད་དང་ཆུ་བོ་དང་། །རྒྱལ་པོའི་རིགས་ལ་ཡིད་ཆེས་མི་བྱའོ། །
206.
༢༠༦.
සත්ථං සුනිච්ඡිතමතීපි විචින්තනීයං,ස්වාරාධිතොප්ය වනිපො පරිසඞ්කනීයො;
හත්ථඞ්ගතාපි යුවතීපරිරක්ඛනීයා,සත්ථාවනීපයුවතීසු කුතොවසිත්ථං.
ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བསླབས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ལ། །ཤིན་ཏུ་མགུ་བར་བྱས་པའི་རྒྱལ་པོ་ལའང་། །དོགས་ཟོན་བྱ་དགོས་ལག་ཏུ་ཆུད་པ་ཡི། །བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མ་ཡང་བསྲུང་དགོས་ན། །བསྟན་བཅོས་རྒྱལ་པོ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ལ། །ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །
207.
༢༠༧.
අයුත්තකම්මාරද්ධනං විරොධො,සඞ්ඝස්ස යුද්ධඤ්ච මහාබලෙහි;
විස්සාසකම්මං පමාදාසු නිච්චං,ද්වාරානිමච්චුස්ස වදන්ති පඤ්ඤා.
མི་རིགས་བྱ་བ་རྩོམ་དང་འཁོན་པ་དང་། །སྟོབས་ཆེན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཐབ་པ་དང་། །བུད་མེད་ཡིད་ཆེས་རྟག་ཏུ་བག་མེད་པ། །འཆི་བའི་སྒོ་རུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །
208.
༢༠༨.
වාතං ජාලෙන නරො පරාමසෙ,ඔසිඤ්චෙ සාගරං එකපාණිනා;
සකෙනතාලෙන ජනෙය්ය ඝොසං,යො සබ්බභාවං පමදාසු ඔසජෙ.
གང་ཞིག་བུད་མེད་རྣམས་ལ་བསམ་པ་ཀུན། །ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དེ་ཡི་བྱ་བ་ནི། །དྲ་བས་རླུང་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། །ལག་པ་གཅིག་གིས་རྒྱ་མཚོ་སྐེམ་པ་དང་། །རང་གི་ཐལ་མོ་གཅིག་གིས་སྒྲ་འབྱིན་བཞིན། །
209.
༢༠༩.
ඉත්ථීපි [Pg.93] හි එකච්චියා,සෙය්යා වුත්තාව මුනිනා;
භණ්ඩාන මුත්තමං ඉත්ථී,අග්ගුපට්ඨායිකාතිච.
བུད་མེད་ཁ་ཅིག་དག་ནི་ཐུབ་པ་ཡིས། །མཆོག་ཏུ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་སྟེ། །བུད་མེད་ནོར་གྱི་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། །ཉེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པར་གསུངས། །
210.
༢༡༠.
යො නං භරති සබ්බදා,නිච්චං ආතාපි උස්සුකො;
සබ්බකාමහරං පොසං,භත්තාරං නාතිමඤ්ඤති.
གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་ཞིང་། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡི། །རང་གི་ཁྱོ་གོ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ལ། །ཆུང་མས་བརྙས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
211.
༢༡༡.
නාචාපි [Pg.94] සොත්ථි භත්තාරං,ඉස්සාචාරෙන රොසයෙ;
භත්තුච ගරුනොසබ්බෙ,පටිපූජෙති පණ්ඩිතො.
ཕྲག་དོག་སྤྱོད་པས་རང་གི་ཁྱོ་གོ་ལ། །ཁོང་ཁྲོ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་དང་། །ཁྱོ་དང་དེ་ཡི་བཀུར་འོས་ཐམས་ཅད་ལ། །མཁས་པའི་བུད་མེད་ཀྱིས་ནི་རིམ་གྲོ་བྱ། །
212.
༢༡༢.
උට්ඨායිකා අනාලාසා,සඞ්ගහිතපරිජ්ජනා;
භත්තු මනාපං චරති,භත්තකං අනුරක්ඛති.
ལེ་ལོ་མེད་པར་ལྡང་ཞིང་བརྩོན་པ་དང་། །འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་ལེགས་པར་སྐྱོང་བ་དང་། །ཁྱོ་ཡི་ཡིད་ལ་འཐད་པར་སྤྱོད་པ་དང་། །ཁྱོ་ཡི་ནོར་རྣམས་ལེགས་པར་བསྲུང་བར་བྱེད། །
213.
༢༡༣.
එවං වත්තති යානාරී,භත්තුඡන්දවසානුගා;
මනාපානාම තෙදෙවා,යත්ථ සා උපපජ්ජති.
བུད་མེད་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང་། །ཁྱོ་ཡི་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བྱེད་པ། །ལྷ་ཡི་གནས་ནི་ཡིད་འོང་ཞེས་བྱ་བར། །བུད་མེད་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །
214.
༢༡༤.
කොකිලානං [Pg.95] සරො රූපං,නාරීරූපං පතිබ්බතං;
විජ්ජා රූප මරූපානං,ඛමා රූපං තපස්සීනං.
ཁུ་བྱུག་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་སྐད་སྙན་ཉིད། །བུད་མེད་གཟུགས་ནི་ཁྱོ་ལ་གུས་པ་ཉིད། །གཟུགས་ངན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རིག་པ་ཉིད། །དཀའ་ཐུབ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ནི་བཟོད་པ་ཉིད། །
215.
༢༡༥.
ආනෙය කුලජං පඤ්ඤො,විරූපමපි කඤ්ඤකං;
හීනායපි සුරූපාය,විවාහංසදිසං කරෙ.
མཁས་པས་རིགས་ལྡན་བུ་མོ་གཟུགས་ངན་ཡང་། །བླང་བར་བྱ་ཞིང་རིགས་དམན་གཟུགས་བཟང་མོ། །བླང་བར་མི་བྱ་བག་མ་ལེན་པ་ནི། །རང་དང་མཚུངས་པའི་རིགས་ལས་བྱ་བར་གསུངས། །
216.
༢༡༦.
විසම්හාමතමාදෙය්ය[Pg.96],අමජ්ජම්හාපිකඤ්චනං;
නිචම්හාප්යුත්තමාවිජ්ජා,රතනිත්ථීපිදුකුලා.
དུག་ལས་བདུད་རྩི་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། །མི་གཙང་བ་ལས་གསེར་ནི་བླང་བྱ་ཞིང་། །དམན་པ་ལས་ཀྱང་རིག་པ་མཆོག་བླང་ལ། །རིགས་ངན་ལས་ཀྱང་བུད་མེད་རིན་ཆེན་བླང་། །
217.
༢༡༧.
බාලිත්ථී මක්ඛිකාතුණ්ඩං,ඉසීනඤ්ච කමණ්ඩලුං;
සෙතම්බු ඵලං තම්බුලං,නොච්ඡිට්ඨමුපජායතෙ.
བུ་མོ་ཆུང་ངུ་དང་ནི་སྦྲང་མའི་ཁ། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བླུགས་ཆུ་གཙང་དང་། །ཤིང་ཏོག་དང་ནི་སོ་རྩི་དག་ནི་ནི། །ལྷག་མར་གྱུར་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
218.
༢༡༨.
බාලක්කො පණ්ණධූමොච,වුද්ධිත්ථී පල්ලලොදකං;
ආයුක්ඛයකරං නිච්චං,රත්තොච දධිභොජනං.
ཞོགས་པའི་ཉི་མ་ལོ་མའི་དུ་བ་དང་། །བུད་མེད་རྒན་མོ་རྫིང་བུའི་ཆུ་རྙོག་དང་། །མཚན་མོར་ཞོ་ཡི་ཟས་ནི་ཟ་བ་རྣམས། །རྟག་ཏུ་ཚེ་ནི་ཐུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །
219.
༢༡༩.
ථියො [Pg.97] සෙවෙය්ය නච්චන්තං,සාදුං භුඤ්ජෙය්යනාහිතං;
පූජයෙ මානයෙ වුද්ධෙ,ගුරුං මායාය නොභජෙ.
བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་མི་བྱ། །མངར་ཡང་གནོད་པའི་ཟས་ནི་བཟའ་མི་བྱ། །རྒན་རབས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་བྱ་ཞིང་། །བླ་མ་ལ་ནི་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པར་བསྟེན། །
220.
༢༢༠.
ආචාරො කුල මාඛ්යාති,දෙස මාඛ්යාති භාසිතං;
සම්භවො පෙම මාඛ්යාති,දෙහ මාඛ්යාතිභොජනං.
སྤྱོད་པས་རིགས་རྒྱུད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྨྲ་བས་ཡུལ་ཕྱོགས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དང་། །མཛའ་བས་སྐྱེ་ཁུངས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དང་། །ལུས་ཀྱིས་ཟས་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །
221.
༢༢༡.
දෙහීතිවචනාද්වාරා[Pg.98],දෙහට්ඨාපඤ්චදෙවතා;
සජ්ජ නියන්ති ධී කිත්ති,හිරී සිරී මතීපිච.
བྱིན་ཅིག་ཅེས་པའི་ཚིག་གི་སྒོ་ཉིད་ལས། །ལུས་ལ་གནས་པའི་ལྷ་ལྔ་འཕྲལ་དུ་འགྲོ །བློ་གྲོས་གྲགས་པ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། །དཔལ་དང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཉིད་དག་གོ །
222.
༢༢༢.
දෙහීතිවචනං දුක්ඛං,නත්ථීතිවචනං තථා;
වාක්යංදෙහීතිනත්ථීති,මාභවෙය්ය භවෙභවෙ.
བྱིན་ཅིག་ཅེས་པའི་ཚིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ། །མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །བྱིན་ཅིག་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་པོ། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་ང་ལ་མ་གྱུར་ཅིག །
223.
༢༢༣.
බොධයන්ති නයාචන්ති,දෙහීති පච්ඡිමාජනා;
පස්ස වත්ථුමදානස්ස,මාභවතූති ඊදිසො.
སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ནི་གོ་བར་བྱེད། །བྱིན་ཅིག་ཅེས་ནི་སློང་བར་མི་བྱེད་དེ། །མ་བྱིན་པ་ཡི་འབྲས་བུ་འདི་ལྟ་བུ། །བདག་ལ་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལྟ་བར་གྱིས། །
224.
༢༢༤.
මහා [Pg.99] අත්යප්පකං යාති,නිගුණෙ ගුණවාපිහ;
අට්ඨානට්ඨෙය්යභාවෙන,ගජින්දොඉව දබ්බකෙ.
ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡང་། །གནས་མིན་གནས་པའི་དབང་གིས་ཤིན་ཏུ་དམན། །གོ་འཕང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་འདམ་རྫབ་ཏུ། །གླང་ཆེན་དབང་པོ་ལྷུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །
225.
༢༢༥.
මහන්තං නිස්සයංකත්වා,ඛුද්දොප්යතිමහා භවෙ;
හෙමපබ්බතමාපජ්ජ,සොවණ්ණාකිර පක්ඛිනො.
ཆེན་པོ་ལ་ནི་བརྟེན་པར་བྱས་པ་ན། །ཆུང་ངུ་ཡང་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །གསེར་གྱི་རི་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ན། །བྱ་རྣམས་ཀྱང་ནི་གསེར་གྱི་མདོག་ཏུ་འགྱུར། །
226.
༢༢༦.
බහූන [Pg.100] මප්පසාරානං,එකිභාවො හිදුජ්ජයො;
තිණෙන වට්ටතෙ රජ්ජු,තාය නාගොපි බන්ධතෙ.
ཉམ་ཆུང་མང་པོ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ནི། །ཕ་རོལ་པོ་ཡིས་གཞོམ་པར་དཀའ་བ་སྟེ། །རྩྭ་རྣམས་བསྒྲིལ་བའི་ཐག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །གླང་ཆེན་དབང་པོའང་འཆིང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །
227.
༢༢༧.
අසහායො සමත්ථොපි,තෙජසි කිං කරිස්සති;
නිවාතසණ්ඨිතො අග්ගි,සයමෙවූපසම්මති.
གྲོགས་མེད་པ་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་ན་ཡང་། །གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། །རླུང་མེད་ས་རུ་གནས་པའི་མེ་ཉིད་ནི། །རང་ཉིད་ཁོ་ནས་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །
228.
༢༢༨.
ඛන්තුං තපනජොතෙජො,සක්කාහොති න වණ්ණජො;
භූපාදීහි කතොදණ්ඩො,සක්කාහොති න භච්චජො.
ཉི་མའི་ཚ་བ་བཟོད་པར་ནུས་མོད་ཀྱི། །བྱེ་མའི་ཚ་བ་བཟོད་པར་མི་ནུས་ལ། །རྒྱལ་པོས་བཅད་པའི་ཆད་པ་བཟོད་ནུས་ཀྱང་། །གཡོག་འཁོར་གྱིས་ནི་བྱས་པ་བཟོད་མི་ནུས། །
229.
༢༢༩.
ථීසංසග්ගෙ [Pg.101] කුතොසුද්ධො,මංසභක්ඛෙ කුතොදයා;
සුරාපාණෙ කුතොසච්චං,පකොධම්හි කුතොතපො.
བུད་མེད་བསྟེན་ན་གཙང་མ་གང་ལས་འབྱུང་། །ཤ་ལ་ཟ་ན་སྙིང་རྗེ་གང་ལས་འབྱུང་། །ཆང་ནི་འཐུང་ན་བདེན་པ་གང་ལས་འབྱུང་། །ཁྲོ་བ་ཆེན་པོར་དཀའ་ཐུབ་གང་ལས་འབྱུང་། །
230.
༢༣༠.
ථීයා ගුය්හං නසංසෙය්ය,අමිත්තස්සච පණ්ඩිතො;
යොචා මිස්සෙන සංහීරො,හදයත්ථෙනො යොනරො.
མཁས་པས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་གསང་ཚིག་དང་། །དགྲ་བོ་དག་ལའང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་། །གཞན་གྱིས་བསྒྱུར་སླ་བ་དང་སྙིང་གི་ནོར། །འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་མི་ལའང་བརྗོད་མི་བྱ། །
231.
༢༣༡.
ගුය්හමත්ථ [Pg.102]සම්බොධයති යොනරො;
මන්තභෙදභයා තස්ස,දාසභූතො තිතික්ඛති.
མི་གང་གསང་བའི་དོན་རྣམས་སྨྲ་བྱེད་པ། །གསང་ཚིག་བརྡོལ་བར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་ཡིས། །དེ་ཡི་བྲན་བཞིན་གྱུར་ཏེ་བཟོད་པར་བྱེད། །
232.
༢༣༢.
වහෙ අමිත්ත ඛන්ධෙන,යාවකාලෙ අනාගතෙ;
තම්හෙව චාගතෙ කාලෙ,භින්දෙ ඝටමි වුප්පලෙ.
དུས་ལ་མ་བབས་བར་དུ་དགྲ་བོ་ནི། །ཕྲག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁུར་བར་བྱ་བ་ལ། །དུས་ལ་བབས་པའི་ཚེ་ན་རྡོ་ལ་ནི། །རྫ་མ་བཅག་པ་བཞིན་དུ་གཞོམ་པར་བྱ། །
233.
༢༣༣.
ඛලං [Pg.103] සාලං පසුං ඛෙත්තං,ගන්ත්වාචස්ස අභික්ඛණං;
මිතං ධඤ්ඤං නිධාපෙය්ය,මිතඤ්ච පාචයෙ ඝරෙ.
གཡུལ་ས་ཁང་ཁྱིམ་ཕྱུགས་དང་ཞིང་ས་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། །འབྲུ་རྣམས་ཚོད་དང་ལྡན་པར་གསོག་བྱ་ཞིང་། །ཁྱིམ་དུ་ཟས་ཀྱང་ཚོད་དང་ལྡན་པར་བཙོ། །
234.
༢༣༤.
කොධං ලොභං මදං මානං,තන්දිං මිස්සං පමත්තකං;
සොණ්ඨංනිද්ධාලුකං මක්ඛං,මච්ඡෙරඤ්ච ජහෙ බුධො.
ཁྲོ་བ་ཆགས་པ་རྒྱགས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལེ་ལོ་འདྲེས་པ་དང་། བག་མེད་ཆང་འཐུང་གཉིད་ཆེ་དང་། འཆབ་དང་སེར་སྣ་མཁས་པས་སྤང་།།
235.
༢༣༥.
කොධො [Pg.104] අබ්භන්තරෙ ජාතො,ධූවං නාසෙති කොධනං;
වත්ථාලඞ්කාරපුණ්ණායං,මඤ්ජූසායං සිඛීයථා.
ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཁྲོ་བ་ནི། ཁྲོ་ལྡན་རྟག་ཏུ་འཇོམས་པར་བྱེད། གོས་དང་རྒྱན་གྱིས་གང་བ་ཡི། སྒྲོམ་གྱི་ནང་གི་མེ་བཞིན་ནོ།།
236.
༢༣༦.
උප්පජ්ජතෙ සචෙ කොධො;
ආවජ්ජෙ කකචූපමං;
උප්පජ්ජෙ චෙ රසෙ තණ්හා,පුත්තමංසූපමං සරෙ.
གལ་ཏེ་ཁྲོ་བ་སྐྱེ་གྱུར་ན། སོག་ལེའི་དཔེ་ནི་བསམ་པར་བྱ། གལ་ཏེ་རོ་ལ་སྲེད་སྐྱེས་ན། བུའི་ཤའི་དཔེ་ནི་དྲན་པར་བྱ།།
237.
༢༣༧.
ගුණ මද්ධිසමං මක්ඛෙ,පරෙන කලහෙ සති;
අද්ධිසමං පකාසෙති,අණුමත්තංවවජ්ජකං.
གཞན་དང་རྩོད་པ་ཡོད་པའི་ཚེ། རི་དང་མཚུངས་པའི་ཡོན་ཏན་འཆབ། རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་གྱི་ཉེས་པ་ཡང་། རི་དང་མཚུངས་པར་སྒྲོག་པར་བྱེད།།
238.
༢༣༨.
තස්සෙව [Pg.105] තෙන පාපීයො,යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති;
කුද්ධ මපටිකුජ්ඣන්තො,සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.
ཁྲོས་ལ་ཕྱིར་ནི་གང་ཁྲོ་བ། དེ་ཉིད་དེ་ཡིས་སྡིག་པ་ཆེ། ཁྲོས་ལ་ཕྱིར་ནི་མ་ཁྲོས་པས། གཡུལ་ལས་རྒྱལ་དཀའ་རྒྱལ་བར་འགྱུར།།
239.
༢༣༩.
රාගොනාම මනොසල්ලං,ගුණත්ථවරතක්කරො;
රාහු විජ්ජාසසඞ්කස්ස,තපොධනහුතාසනො.
འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་ཡིད་ཀྱི་ཟུག ཡོན་ཏན་ནོར་མཆོག་འཕྲོག་པའི་རྐུན། རིག་པའི་ཟླ་བའི་སྒྲ་གཅན་ཏེ། དཀའ་ཐུབ་ནོར་གྱི་མེ་ཉིད་དོ།།
240.
༢༤༠.
පමාදො [Pg.106] ජායතෙ මදා,පමාදා ජායතෙ ඛයො;
ඛයා පදොසා ජායන්ති,මදං කිං නජහෙ බුධො.
རྒྱགས་པ་ལས་ནི་བག་མེད་སྐྱེ། བག་མེད་པ་ལས་ཟད་པར་འགྱུར། ཟད་པ་ལས་ནི་ཉེས་པ་སྐྱེ། མཁས་པས་རྒྱགས་པ་ཅིས་མི་སྤང་།།
241.
༢༤༡.
නමන්ති ඵලිනොරුක්ඛා,නමන්ති විබුධාජනා;
සුක්ඛකට්ඨඤ්ච මුළ්හොච,භිජ්ජතෙව නනමන්ති.
འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཤིང་རྣམས་འདུད། མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་འདུད། ཤིང་སྐམ་པ་དང་བླུན་པོ་ནི། ཆག་པར་འགྱུར་གྱི་འདུད་མི་འགྱུར།།
242.
༢༤༢.
ඨානෙ [Pg.107] වුද්ධාන මොකාසං,දදෙ වුද්ධාපචායිකො;
නනු තාලො අජීවොපි,සමීප ඤ්ඤෙ පරොනතො.
རྒན་རིམ་རྣམས་ལ་གུས་བྱེད་པས། གནས་སུ་རྒན་པར་གོ་སྐབས་སྦྱིན། སྲོག་མེད་ཏཱ་ལའི་ཤིང་གིས་ཀྱང་། ཉེ་འཁོར་གཞན་ལ་འདུད་མིན་ནམ།།
243.
༢༤༣.
ගරුකාතබ්බපොසෙසු,නිච්චවුත්තිං කරොති යො;
නිචත්තං සො පහන්තාන,උත්තමත්තෙ පතිට්ඨති.
བཀུར་བར་འོས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ། རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པ་གང་། དེ་ནི་དམན་པ་ཉིད་སྤངས་ནས། མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཉིད་ལ་གནས།།
244.
༢༤༤.
යත්ථ පොසං නජානන්ති,ජාතියා විනයෙන වා;
න තත්ථ මානං කරියා,වස මඤ්ඤාතකෙජනෙ.
རིགས་སམ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒོ་ནས་ནི། གང་དུ་སྐྱེས་བུ་མི་ཤེས་པ། མི་ཤེས་སྐྱེ་བོའི་ནང་གནས་ཚེ། དེ་རུ་ང་རྒྱལ་མ་བྱེད་ཅིག།
245.
༢༤༥.
අඤ්ඤාතවාසං [Pg.108] වසතා,ජාතවෙදසමෙනාපි;
ඛමිතබ්බං සපඤ්ඤෙන,අපි දාසස්ස තජ්ජිතං.
མི་ཤེས་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་ཚེ། མེ་དང་མཚུངས་པའི་མཐུ་ལྡན་ཡང་། ཤེས་རབ་ལྡན་པས་བྲན་གཡོག་གི། སྡིགས་མོ་ལ་ཡང་བཟོད་པར་བྱ།།
246.
༢༤༦.
ධනධඤ්ඤාපයොගෙසු,තථා විජ්ජාගමෙසුච;
දූතෙච බ්යවහාරෙච,චත්තලජ්ජො සදා භවෙ.
ནོར་དང་འབྲུ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། དེ་བཞིན་རིག་པ་སློབ་པ་དང་། ཕོ་ཉ་དང་ནི་ཚོང་ལས་ལ། རྟག་ཏུ་ངོ་ཚ་སྤང་བར་བྱ།།
247.
༢༤༧.
නහි [Pg.109] කොචි කතෙ කිච්චෙ,කත්තාරං සම්මපෙක්ඛතෙ;
තස්මා සබ්බානිකම්මානි,සාවසෙසානි කාරයෙ.
བྱ་བ་ཚར་བར་གྱུར་པ་ན། བྱེད་པོ་ལ་ནི་སུ་མི་ལྟོས། དེ་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པར་བྱ།།
248.
༢༤༨.
ඉණසෙසො අග්ගිසෙසො,සත්තුසෙසො තයොඉමෙ;
පුනප්පුනංපි වඩ්ඪන්ති,තස්මා සෙසං නකාරයෙ.
བུ་ལོན་ལྷག་མ་མེ་ལྷག་དང་། དགྲ་བོའི་ལྷག་མ་གསུམ་པོ་འདི། ཡང་དང་ཡང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། དེ་ཕྱིར་ལྷག་མ་ལུས་མི་བྱ།།
249.
༢༤༩.
නත්ථි විජ්ජාසමං විත්තං,නත්ථි බ්යාධිසමො රිපු;
නත්ථි අත්තසමං පෙමං,නත්ථි කම්මපරං බලං.
རིག་པ་དང་མཚུངས་ནོར་མེད་དེ། ནད་དང་མཚུངས་པའི་དགྲ་བོ་མེད། བདག་དང་མཚུངས་པའི་བྱམས་པ་མེད། ལས་ལས་ལྷག་པའི་སྟོབས་མེད་དོ།།
250.
༢༥༠.
අත්තනා [Pg.110] කුරුතෙ ලක්ඛී,අලක්ඛීචාපි අත්තනා;
නහි ලක්ඛී අලක්ඛීච,අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස කුරුතෙ.
བདག་གིས་བདག་ཉིད་དཔལ་དུ་བྱེད། དཔལ་མིན་པ་ཡང་བདག་གིས་བྱེད། དཔལ་དང་དཔལ་མིན་གཉིས་པོ་ནི། གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་བྱེད་པ་མིན།།
251.
༢༥༡.
සයං ආයං වයං රඤ්ඤා,සයං ජඤ්ඤා කතාකතං;
අත්තනාව භවක්ඛෙය්ය,කතානි අකතානිච.
རྒྱལ་པོས་རང་གིས་འདུ་དང་ཟད། བྱས་དང་མ་བྱས་རང་གིས་ཤེས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་རྣམས་བརྟག་པར་བྱ།།
252.
༢༥༢.
උපකාරං [Pg.111] හිතෙනෙව,සත්තුනා සත්තු මුද්ධරෙ;
පාදලග්ගං කරට්ඨෙන,කණ්ටකෙන කණ්ටකං.
ཕན་པར་བྱེད་པའི་དགྲ་བོ་ཡིས། དགྲ་བོ་གཞན་ནི་གདོན་པར་བྱ། རྐང་པར་ཟུག་པའི་ཚེར་མ་ནི། ལག་པའི་ཚེར་མས་འདོན་པ་བཞིན།།
253.
༢༥༣.
නමෙ නමන්තස්ස භජෙ භජන්තං,කිච්චානි ක්රුපස්ස කරෙය්ය කිච්චං;
නා නත්ථකාමස්ස කරෙය්ය අත්ථං,අසම්භජන්තංපි නසම්භජෙය්ය.
འདུད་པ་ལ་འདུད་འགྲོགས་པ་འགྲོགས། ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཕན་པ་བྱ། མི་ཕན་འདོད་ལ་ཕན་མི་བྱ། མི་འགྲོགས་པ་ལ་འགྲོགས་མི་བྱ།།
254.
༢༥༤.
චජෙ [Pg.112] චජන්තං නවතං කරියා,අපෙතචිත්තෙන නසම්භජෙය්ය;
දිජො දුමං ඛීණඵල මඤත්වා,අඤ්ඤං සපෙක්ඛෙය්ය මහාති ලොකො.
གཏོང་བ་ལ་གཏོང་གསར་མི་བྱ། བློ་ལོག་པ་ལ་འགྲོགས་མི་བྱ། བྱ་ནི་ཤིང་ལ་འབྲས་ཟད་ཤེས། གཞན་ལ་རེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ཆེ།།