1

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ນະໂມ ຕັສສະ ພະຄະວະໂຕ ອະຣະຫະໂຕ ສັມມາສັມພຸດທັສສະ

---

කච්චායනබ්‍යාකරණං

ຄັຈຈາຍະນະວະຍາກອນ

---

1. සන්ධි

໑. ສົນທິ

---

1, 1. අත්ථො [Pg.1] අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

໑, ໑. ເນື້ອຄວາມ ຍ່ອມຮູ້ໄດ້ດ້ວຍອັກສອນ.

---

2, 2. අක්ඛරාපාදයො එකචත්තාලිසං.

໒, ໒. ອັກສອນທັງຫຼາຍ ມີ ອະ ເປັນຕົ້ນ ມີ 41 ຕົວ.

---

3, 3 තත්ථොදන්තා සරා අට්ඨ.

໓, ໓ ໃນອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ ອັກສອນມີ ໂອ ເປັນທີ່ສຸດ 8 ຕົວ ຊື່ວ່າ ສະຫຼະ.

---

4, 4. ලහුමත්තා තයො රස්සා.

໔, ໔. ສະຫຼະ 3 ຕົວ ທີ່ມີມາດຕາເບົາ ຊື່ວ່າ ຣັດສະ.

---

5, 5. අඤ්ඤෙ දීඝා.

໕, ໕. ສະຫຼະທີ່ເຫຼືອນອກນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທີຄະ.

---

6, 8. සෙසා බ්‍යඤ්ජනා.

໖, ໘. ອັກສອນທີ່ເຫຼືອຈາກສະຫຼະ ຊື່ວ່າ ພະຍັນຊະນະ.

---

7, 9. වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා.

໗, ໙. ພະຍັນຊະນະ 25 ຕົວ ມີ ມະ ເປັນທີ່ສຸດ ແບ່ງເປັນຫ້າໆ ຊື່ວ່າ ວັກ.

---

8, 10. අංඉති නිග්ගහිතං.

໘, ໑໐. ອັກສອນ ຄື ອັງ ນີ້ ຊື່ວ່າ ນິກຄະຫິດ.

---

9, 11. පරසමඤ්ඤා පයොගෙ.

໙, ໑໑. ຊື່ໃນຄຳພີອື່ນ ກໍນຳມາໃຊ້ໄດ້ໃນການປະກອບຄຳ.

---

10, 12. පුබ්බමධොඨිතමස්සරං සරෙන වියොජයෙ.

໑໐, ໑໒. ຄວນແຍກພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າ ທີ່ບໍ່ມີສະຫຼະ ເຊິ່ງຢູ່ເບື້ອງລຸ່ມ ອອກຈາກສະຫຼະ.

---

11, 14. නයෙ පරං යුත්තෙ.

໑໑, ໑໔. ຄວນນຳພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າ ໄປປະກອບກັບສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ເມື່ອສົມຄວນ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ຈົບ ຕອນທີໜຶ່ງ ໃນສົນທິກັບ.

---

12, 13. සරා [Pg.2] සරෙ ලොපං.

໑໒, ໑໓. ສະຫຼະໜ້າ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

13, 15. වා පරො අසරූපො.

໑໓, ໑໕. ຫຼືວ່າ ສະຫຼະຫຼັງ ທີ່ບໍ່ມີຮູບເໝືອນກັນ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ.

---

14, 16. ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ.

໑໔, ໑໖. ເມື່ອລຶບສະຫຼະໜ້າແລ້ວ ສະຫຼະຫຼັງບາງເທື່ອ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນອະສະວັນ.

---

15, 17. දීඝං.

໑໕, ໑໗. ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ບາງເທື່ອ.

---

16, 18. පුබ්බො ච.

໑໖, ໑໘. ແລະສະຫຼະໜ້າ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ບາງເທື່ອ.

---

17, 19. යමෙදන්තස්සාදෙසො.

໑໗, ໑໙. ຍ່ອມມີການແປງ ເອ ທີ່ຢູ່ທ້າຍບົດ ເປັນ ຍະ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

18, 20. වමොදුදන්තානං.

໑໘, ໒໐. ຍ່ອມມີການແປງ ໂອ ແລະ ອຸ ທີ່ຢູ່ທ້າຍບົດ ເປັນ ວະ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

19. 22. සබ්බො චං ති.

໑໙. ໒໒. ແປງ ຕິ ທັງໝົດ ເປັນ ຈະ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

20, 27. දො ධස්ස ච.

໒໐, ໒໗. ແລະແປງ ທະ ເປັນ ດະ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

21, 22. ඉවණ්ණො යං නවා.

໒໑, ໒໒. ອິວັນ ຍ່ອມເປັນ ຍະ ບາງເທື່ອ ເພາະອະສະຣູບະສະຫຼະ.

---

22, 28. එවාදිස්ස රි පුබ්බො ච රස්සො.

໒໒, ໒໘. ແປງ ເອ ຂອງ ເອວະ ສັບ ເປັນ ຣິ ແລະເຮັດສະຫຼະໜ້າໃຫ້ເປັນຣັດສະ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ຈົບ ຕອນທີສອງ ໃນສົນທິກັບ.

---

23, 36. සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

໒໓, ໓໖. ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນປົກກະຕິ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

24, 35. සරෙ ක්වචි.

໒໔, ໓໕. ຍ່ອມເປັນປົກກະຕິ ບາງເທື່ອ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

25, 37. දීඝං.

໒໕, ໓໗. ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ບາງເທື່ອ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

26, 38. රස්සං.

໒໖, ໓໘. ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ ບາງເທື່ອ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

27, 39. ලොපඤ්ච තත්‍රාකාරො.

໒໗, ໓໙. ແລະຍ່ອມມີການລຶບ ແລະມີການລົງ ອະ ອັກສອນ ໃນບ່ອນທີ່ລຶບນັ້ນ.

---

28, 40. පර ද්වෙභාවො ඨානෙ.

໒໘, ໔໐. ຍ່ອມມີການຊ້ອນພະຍັນຊະນະເບື້ອງຫຼັງ ໃນຖານະທີ່ສົມຄວນ.

---

29, 42. වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

໒໙, ໔໒. ໃນວັກ ພະຍັນຊະນະຕົວທີສາມ ແລະຕົວທີໜຶ່ງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທະວີພາວະ ແທນຕົວທີສີ່ ແລະຕົວທີສອງ ທີ່ເປັນໂຄສະ ແລະອະໂຄສະ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ຈົບ ຕອນທີສາມ ໃນສົນທິກັບ.

---

30, 58. අං [Pg.3] බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහිතං.

໓໐, ໕໘. ແປງນິກຄະຫິດ ເປັນ ອັງ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

31. 49. වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

໓໑. ໔໙. ຫຼືແປງນິກຄະຫິດ ເປັນພະຍັນຊະນະທ້າຍວັກ ເພາະພະຍັນຊະນະວັກຫຼັງ.

---

32, 50. එහෙ ඤං.

໓໒, ໕໐. ແປງນິກຄະຫິດ ເປັນ ຍະ ເພາະ ເອ ແລະ ຫະ ຫຼັງ.

---

33. 51. ස යෙ ච.

໓໓. ໕໑. ແລະ ເພາະ ສະ ແລະ ຍະ ຫຼັງ.

---

34, 52. මදා සරෙ.

໓໔, ໕໒. ແປງນິກຄະຫິດ ເປັນ ມະ ແລະ ດະ ບາງເທື່ອ ເພາະສະຫຼะຫຼັງ.

---

35, 34. ය ව ම ද න ත ර ලා චාගමා.

໓໕, ໓໔. ຍ່ອມມີການລົງ ອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຍະ ວະ ມະ ດະ ນະ ຕະ ຣະ ລະ ເປັນອາຄົມ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

36, 47. ක්වචි ඔ බ්‍යඤ්ජනෙ.

໓໖, ໔໗. ແປງ ເປັນ ໂອ ບາງເທື່ອ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

37, 57. නිග්ගහිතඤ්ච.

໓໗, ໕໗. ແລະຍ່ອມມີການລົງນິກຄະຫິດເປັນອາຄົມ.

---

38, 53. ක්වචි ලොපං.

໓໘, ໕໓. ຍ່ອມມີການລຶບນິກຄະຫິດ ບາງເທື່ອ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ.

---

39, 54. බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

໓໙, ໕໔. ແລະຍ່ອມມີການລຶບນິກຄະຫິດ ບາງເທື່ອ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

40, 55. පරො වා සරො.

໔໐, ໕໕. ຫຼືວ່າ ສະຫຼະຫຼັງ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ ເພາະນິກຄະຫິດໜ້າ.

---

41, 56. බ්‍යඤ්ජනො ච විසඤ්ඤොගො.

໔໑, ໕໖. ແລະພະຍັນຊະນະ ຍ່ອມປາສະຈາກການຊ້ອນ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ຈົບ ຕອນທີສີ່ ໃນສົນທິກັບ.

---

42, 32. ගොසරෙ පුථස්සාගමො ක්වචි.

໔໒, ໓໒. ຍ່ອມມີການລົງ ຄະ ອັກສອນ ເປັນອາຄົມ ຫຼັງຈາກ ປຸຖະ ສັບ ເພາະສະຫຼະຫຼັງ ບາງເທື່ອ.

---

43, 33. පාස්ස චන්තො රස්සො.

໔໓, ໓໓. ເຮັດສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ປາ ສັບ ໃຫ້ເປັນຣັດສະ ແລະລົງ ຄະ ອາຄົມ.

---

44, 24 අබ්භො අභි.

໔໔, ໒໔ ແປງ ອະພິ ເປັນ ອັບພະ.

---

45, 25. අජ්ඣො අධි.

໔໕, ໒໕. ແປງ ອະທິ ເປັນ ອັດຊະ.

---

46, 26. තෙ න වා ඉවණ්ණෙ.

໔໖, ໒໖. ການແປງເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ ບາງເທື່ອ ເພາະອິວັນຫຼັງ.

---

47, 23. අතිස්ස චන්තස්ස.

໔໗, ໒໓. ການແປງ ຕິ ທີ່ສຸດຂອງ ອະຕິ ສັບ ຍ່ອມບໍ່ມີ ເພາະອິວັນຫຼັງ.

---

48, 43. ක්වචි [Pg.4] පටි පතිස්ස.

໔໘, ໔໓. ແປງ ປະຕິ ເປັນ ປະຕິ ບາງເທື່ອ ເພາະສະຫຼະ ຫຼື ພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

49, 44. පුථස්සු බ්‍යඤ්ජනෙ.

໔໙, ໔໔. ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ປຸຖະ ສັບ ເປັນ ອຸ ເພາະພະຍັນຊະນະຫຼັງ.

---

50, 45. ඔ අවස්ස.

໕໐, ໔໕. ແປງ ອະວະ ເປັນ ໂອ.

---

51, 59. අනුපදිට්ඨානං වුත්තයොගතො.

໕໑, ໕໙. ສຳລັບບົດທີ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້ ຄວນເຮັດຕາມວິທີທີ່ກ່າວໄວ້ແລ້ວ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

ຈົບ ຕອນທີຫ້າ ໃນສົນທິກັບ.

---

සන්ධිසුත්තං නිට්ඨිතං.

ສູດສົນທິ ຈົບບໍລິບູນ.

---

2. නාම

໒. ນາມ

---

52, 60. ජිනවචනයුත්තං හි.

໕໒, ໖໐. ເພາະວ່າ (ສູດທັງຫຼາຍ) ຍ່ອມເໝາະສົມກັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ.

---

53, 61. ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

໕໓, ໖໑. ແລະ ລິງຄະ ກໍຍ່ອມຖືກຕັ້ງໄວ້.

---

54, 62. තතො ච විභත්තියො.

໕໔, ໖໒. ແລະ ວິບັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນເບື້ອງຫຼັງຈາກລິງຄະນັ້ນ.

---

55, 63. සි යො අං යො නා හි ස නං ස්මා හි සනං ස්මිං සු.

໕໕, ໖໓. ສິ ໂຍ, ອໍ ໂຍ, ນາ ຫິ, ສະ ນໍ, ສະມາ ຫິ, ສະ ນໍ, ສະມິງ ສຸ.

---

56, 64. තදනුපරොධෙන.

໕໖, ໖໔. ໂດຍບໍ່ຂັດແຍ້ງກັບພຣະບາລີ (ຫຼື ພຣະດຳຣັດ) ນັ້ນ.

---

57, 71. ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො.

໕໗, ໗໑. ໃນອາລົບ (ການຮ້ອງເອີ້ນ), ສິ ວິບັດ ມີຊື່ວ່າ ຄະ.

---

58, 29. ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා.

໕໘, ໒໙. ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ທັງຫຼາຍ ມີຊື່ວ່າ ຊະ ແລະ ລະ (ຕາມລຳດັບ).

---

59, 182. තෙ ඉත්ථිධ්‍යා පො.

໕໙, ໑໘໒. ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ກ່າວເຖິງອິດຖີລີງ ມີຊື່ວ່າ ປະ.

---

60, 177. ආ ඝො.

໖໐, ໑໗໗. ອັກສອນ ອາ ທີ່ກ່າວເຖິງອິດຖີລີງ ມີຊື່ວ່າ ຄະ.

---

61, 86. සාගමො සෙ.

໖໑, ໘໖. ການລົງ ສະ ອາຄົມ ຍ່ອມມີ ເພາະ ສະ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

62, 206. සංසාස්වෙකවචනෙසු ච.

໖໒, ໒໐໖. ແລະ ເພາະ ສໍ ແລະ ສາ ຕົວແປງ ທີ່ເປັນເອກະວະຈະນະເບື້ອງຫຼັງ (ການລົງ ສະ ອາຄົມ ຍ່ອມມີ).

---

63, 217. එතිමාසමි[Pg.5].

໖໓, ໒໑໗. ... ການແປງ ອາ ອັກສອນ ໃນທີ່ສຸດຂອງ ເອຕາ ແລະ ອິມາ ສັບ ເປັນ ອິ ຍ່ອມມີ.

---

64, 216. තස්සා වා.

໖໔, ໒໑໖. ການແປງ ອາ ອັກສອນ ໃນທີ່ສຸດຂອງ ຕາ ສັບ ເປັນ ອິ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

65, 215. තතො සස්ස ස්සාය.

໖໕, ໒໑໕. ການແປງ ສະ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນ ສສາຢະ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

66, 205. ඝො රස්සං.

໖໖, ໒໐໕. ອັກສອນ ອາ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ.

---

67, 229. නො ච ද්වාදිතො නංම්හි.

໖໗, ໒໒໙. ແລະ ການລົງ ນະ ອາຄົມ ໃນເບື້ອງຫຼັງຈາກສັງຂຍາສັບ ມີ ທວິ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະ ນໍ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

68, 184. අමා පතො ස්මිංස්මානං වා.

໖໘, ໑໘໔. ການແປງ ສະມິງ ແລະ ສະມາ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອິວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ປະ ເປັນ ອໍ ແລະ ອາ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

69, 186. ආදිතො ඔ ච.

໖໙, ໑໘໖. ແລະ ການແປງ ສະມິງ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອາທິ ສັບ ເປັນ ໂອ (ແລະ ອໍ) ຍ່ອມມີ.

---

70, 30. ඣලානමියුවා සරෙ වා.

໗໐, ໓໐. ການແປງ ອิວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ ແລະ ອຸວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ລະ ທັງຫຼາຍ ເປັນ ອິຍະ ແລະ ອຸວະ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

71, 489. යවකාරා ච.

໗໑, ໔໘໙. ແລະ ການແປງ (ອິວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ ແລະ ອຸວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ລະ) ເປັນ ຍະ ແລະ ວະ ອັກສອນ ຍ່ອມມີ (ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ).

---

72, 185. පසඤ්ඤස්ස ච.

໗໒, ໑໘໕. ແລະ ການແປງ ອິວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ປະ ເປັນ ຍະ ຍ່ອມມີ (ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ).

---

73, 174. ගාව සෙ.

໗໓, ໑໗໔. ການແປງ ໂອ ອັກສອນ ຂອງ ໂຄ ສັບ ເປັນ ອາວະ ຍ່ອມມີ ເພາະ ສະ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

74, 169. යොසු ච.

໗໔, ໑໖໙. ແລະ ເພາະ ໂຍ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ (ການແປງ ໂອ ອັກສອນ ຂອງ ໂຄ ສັບ ເປັນ ອາວະ ຍ່ອມມີ).

---

75, 170. අවංම්හි ච.

໗໕, ໑໗໐. ... ແລະ ເພາະ ອໍ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ (ການແປງ ໂອ ອັກສອນ ຂອງ ໂຄ ສັບ) ເປັນ ອະວະ (ແລະ ອາວະ) ຍ່ອມມີ.

---

76, 171. ආවස්සු වා.

໗໖, ໑໗໑. ການແປງ ອະ ອັກສອນ ຂອງ ອາວະ ຕົວແປງ ເປັນ ອຸ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເພາະ ອໍ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

77, 175, තතො නමං පතිම්හාලුත්තෙ ච සමාසෙ.

໗໗, ໑໗໕, ແລະ ໃນອະລຸດຕະສະມາດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ໂຄ ສັບນັ້ນ ເມື່ອມີ ປະຕິ ສັບເບື້ອງຫຼັງ, ນໍ ວິບັດ ຍ່ອມເປັນ ອໍ, ແລະ ໂອ ອັກສອນ ຂອງ ໂຄ ສັບ ກໍຍ່ອມເປັນ ອະວະ.

---

78, 31. ඔ සරෙ ච.

໗໘, ໓໑. ແລະ ໃນສະມາດ, ໂອ ອັກສອນ (ຂອງ ໂຄ ສັບ) ຍ່ອມເປັນ ອະວະ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

79, 46. තබ්බිපරීතූපපදෙ බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

໗໙, ໔໖. ແລະ ເມື່ອມີອຸປະບົດ ທີ່ກົງກັນຂ້າມກັບ ໂອ ນັ້ນ (ຄື ອະວະ ເປັນ ອຸ) ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ເພາະພະຍັນຊະນະເບື້ອງຫຼັງ.

---

80, 173. ගොණ නංම්හි වා.

໘໐, ໑໗໓. ໂຄ ສັບ ຍ່ອມເປັນ ໂຄນະ ບາງເທື່ອ ເພາະ ນໍ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

81, 172. සුහිනාසු ච.

໘໑, ໑໗໒. ແລະ ເພາະ ສຸ, ຫິ, ນາ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ (ໂຄ ສັບ ຍ່ອມເປັນ ໂຄນະ).

---

82, 149. අංමො [Pg.6] නිග්ගහිතං ඣලපෙහි.

໘໒, ໑໔໙. ການແປງ ມະ ອັກສອນ ຂອງ ອໍ ວິບັດ ເປັນນິກຄະຫິດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ, ລະ, ປະ ຍ່ອມມີ.

---

83, 67. සරලොපො මාදෙසපච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකති.

໘໓, ໖໗. ການລຶບສະຫຼະ ຍ່ອມມີ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ທີ່ເປັນຕົວແປງ ແລະ ເປັນຕົ້ນຂອງປັດໄຈ, ແຕ່ເມື່ອລຶບສະຫຼະແລ້ວ ສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເປັນປົກກະຕິ.

---

84, 144. අඝො රස්සමෙකවචනයොස්වපි ච.

໘໔, ໑໔໔. ສະຫຼະດີຄະ ທີ່ບໍ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ ເພາະເອກະວະຈະນະວິບັດ ແລະ ໂຍ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ.

---

85, 150. න සිස්මිමනපුංසකානි.

໘໕, ໑໕໐. ສັບທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລີງ ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ ເພາະ ສິ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

86, 227. උභාදිතො නමින්නං.

໘໖, ໒໒໗. ການແປງ ນໍ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອຸພະ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ອິນນໍ ຍ່ອມມີ.

---

87, 231. ඉණ්ණමිණ්ණන්නං තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

໘໗, ໒໓໑. ການແປງ ນໍ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕິ ສັງຂຍາສັບ ເປັນ ອິນນໍ ແລະ ອິນນັນນໍ ຍ່ອມມີ.

---

88, 147. යාසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝං.

໘໘, ໑໔໗. ເມື່ອ ໂຍ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ ຖືກແປງເປັນ ນິ ຫຼື ຖືກລຶບແລ້ວ, ສະຫຼະເບື້ອງໜ້າ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນດີຄະ.

---

89, 87. සුනංහිසු ච.

໘໙, ໘໗. ແລະ ເພາະ ສຸ, นໍ, ຫິ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນດີຄະ.

---

90, 252. පඤ්චාදීනමත්තං.

໙໐, ໒໕໒. ການເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ອັກສອນ ຂອງສັບທັງຫຼາຍ ມີ ປັນຈະ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ (ເພາະ ສຸ, ນໍ, ຫິ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ).

---

91, 194. පතිස්සිනීම්හි.

໙໑, ໑໙໔. ການເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ອັກສອນ ຂອງ ປະຕິ ສັບ ຍ່ອມມີ ເພາະ ອິນີ ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ.

---

92, 100. න්තුස්සන්තො යොසු ච.

໙໒, ໑໐໐. ແລະ ຕົວສຸດທ້າຍ (ຄື ອຸ) ຂອງ ນຕຸ ປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ອັກສອນ ເພາະ ໂຍ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ.

---

93, 106. සබ්බස්ස වා අංසෙසු.

໙໓, ໑໐໖. ການແປງ ທັງໝົດ (ຂອງ ນຕຸ ປັດໄຈ) ເປັນ ອະ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເພາະ ອໍ ແລະ ສະ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

94, 105. සිම්හි වා.

໙໔, ໑໐໕. ການເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ອັກສອນ (ຂອງ ຕົວສຸດທ້າຍ ແຫ່ງ ນຕຸ ປັດໄຈ) ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເພາະ ສິ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

95, 145. අග්ගිස්සිනි.

໙໕, ໑໔໕. ການແປງ ອິ ອັກສອນ ໃນທີ່ສຸດຂອງ ອັກຄິ ສັບ ເປັນ ອິນິ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເພາະ ສິ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

96, 148. යොස්වකතරස්සො ඣො.

໙໖, ໑໔໘. ອິວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ ອັນເປັນຣັດສະໂດຍທຳມະຊາດ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ອັກສອນ ເພາະ ໂຍ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ.

---

97, 156. වෙවොසු ලො ච.

໙໗, ໑໕໖. ແລະ ອຸວັນນະ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ລະ ອັນເປັນຣັດສະໂດຍທຳມະຊາດ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ອັກສອນ ເພາະ ເວ ແລະ ໂວ ຕົວແປງເບື້ອງຫຼັງ.

---

98, 189. මාතුලාදීනමානත්තමීකාරෙ.

໙໘, ໑໘໙. ການເຖິງຄວາມເປັນ ອານະ ອັກສອນ ຂອງສັບທັງຫຼາຍ ມີ ມາຕຸລະ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະ ອີ ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ.

---

99, 81. ස්මාහිස්මිංනං ම්හාභිම්හි වා.

໙໙, ໘໑. ... ການແປງ ສະມາ, ຫິ, ສະມິງ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກລີງທັງປວງ ເປັນ ມຫາ, ພິ, ມຫິ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

100, 214. න තිමෙහි කතාකාරෙහි.

໑໐໐, ໒໑໔. ການແປງ (ເປັນ ມຫາ ແລະ ມຫິ) ຍ່ອມບໍ່ມີ ຈາກ ຕະ ແລະ ອິມະ ສັບ ທັງຫຼາຍ ທີ່ຖືກແປງເປັນ ອະ ແລ້ວ.

---

101, 80. සුහිස්වකාරො [Pg.7] එ.

໑໐໑, ໘໐. ອະ ອັກສອນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ເອ ເພາະ ສຸ ແລະ ຫິ ວິບັດ ທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ.

---

102, 202. සබ්බනාමානං නංම්හි ච.

໑໐໒, ໒໐໒. ແລະ ອະ ອັກສອນ ຂອງສັບພະນາມທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ເອ ເພາະ ນໍ ວິບັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

103, 79. අතො නෙන.

໑໐໓, ໗໙. ການແປງ ນາ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອະກາຣັນຕະ ເປັນ ເອນະ ຍ່ອມມີ.

---

104, 66. සො.

໑໐໔, ໖໖. ການແປງ (ນາ ວິບັດ) ເປັນ ໂສ ຍ່ອມມີ.

---

105, 0. සො වා.

໑໐໕, ໐. ການແປງ (ນາ ວິບັດ) ເປັນ ໂສ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

106, 302. දීඝොරෙහි.

໑໐໖, ໓໐໒. ການແປງ ສະມາ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ທິຄະ ແລະ ໂອຣະ ສັບ ທັງຫຼາຍ ເປັນ ໂສ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

107, 69. සබ්බයොනීනමාඑ.

໑໐໗, ໖໙. ການແປງ ໂຍ ວິບັດ ທັງປວງ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອະກາຣັນຕະ ເປັນ ອາ ແລະ ເອ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີ.

---

108, 90. ස්මාස්මිංනං වා.

໑໐໘, ໙໐. ການແປງ ສະມາ ແລະ ສະມິງ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອະກາຣັນຕະ ເປັນ ອາ ແລະ ເອ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

109, 295. ආය චතුත්ථෙකවචනස්ස තු.

໑໐໙, ໒໙໕. ການແປງ ສະ ວິບັດ ທີ່ເປັນຈະຕຸດຖີເອກະວະຈະນະ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອະກາຣັນຕະ ເປັນ ອາຍະ ຍ່ອມມີ.

---

110, 201. තයො නෙව ච සබ්බනාමෙහි.

໑໑໐, ໒໐໑. ແລະ ການແປງທັງສາມນັ້ນ (ຄື ອາ, ເອ, ອາຍະ) ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ ຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ.

---

111, 179. ඝතො නාදීනං.

໑໑໑, ໑໗໙. "ဃတော" (ຄະໂຕ) - ຈາກອັກສອນ ອາ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ຂອງວິບັດທັງຫຼາຍ, "နာဒီနံ" (ນາດີນັງ) - ມີ ນາ ວິບັດ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ເປັນເອກະວັດ ໕ ຕົວ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "အာယ" (ອາຍະ) - ການແປງເປັນ ອາຍະ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ကညာယ (ກັນຍາຍະ) ເປັນຕົ້ນ.

---

112, 173. පතො යා.

໑໑໒, ໑໗໓. "ပတော" (ປະໂຕ) - ຈາກ ອิວັນ ແລະ ອຸວັນ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ປະ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ຂອງວິບັດທັງຫຼາຍ, "နာဒီနံ" (ນາດີນັງ) - ມີ ນາ ວິບັດ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ເປັນເອກະວັດ ໕ ຕົວ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ယာ" (ຍາ) - ການແປງເປັນ ຍາ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ရတ္တိယာ (ຣັດຕິຍາ), ဣတ္ထိယာ (ອິດຖິຍາ), ဝဓုယာ (ວະທຸຍາ) ເປັນຕົ້ນ.

---

113, 132. සඛතො ගස්සෙ වා.

໑໑໓, ໑໓໒. "သခတော" (ສະຂະໂຕ) - ຈາກ ສະຂະສັບ, "ပရဿ" (ປະຣັດສະ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ဂဿ" (ຄັດສະ) - ຂອງ သိວິບັດ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ, "ဧ" (ເອ) - ການແປງເປັນ ເອ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဟေ သခေ (ເຫ ສະເຂ - ແນ່ສະຫາຍ) ເປັນຕົ້ນ.

---

114, 178. ඝතෙ ච.

໑໑໔, ໑໗໘. "ဃတေ" (ຄະເຕ) [ຕັດບົດເປັນ ဃတော + ဧ], "ဃတော" (ຄະໂຕ) - ຈາກອັກສອນ ອາ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ, "ပရဿ" (ປະຣັດສະ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ဂဿ" (ຄັດສະ) - ຂອງ သိວິບັດ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ, "ဧ စ" (ເອ ຈະ) - ການແປງເປັນ ເອ ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဘောတိ အယျေ (ໂພຕິ ອັຍເຍ - ແນ່ແມ່ເຈົ້າ) ເປັນຕົ້ນ.

---

115, 181. න අම්මාදිතො.

໑໑໕, ໑໘໑. "အမ္မာဒိတော" (ອັມມາທິໂຕ) - ຈາກສັບທີ່ໝາຍເຖິງມານດາ ມີ ອັມມາ ສັບ ເປັນຕົ້ນ, "ပရဿ" (ປະຣັດສະ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ဂဿ" (ຄັດສະ) - ຂອງ သိວິບັດ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ, "ဧ" (ເອ) - ການແປງເປັນ ເອ, "န" (ນະ) - ຍ່ອມບໍ່ມີ. ເຊັ່ນ: ဘောတိ အမ္မ (ໂພຕິ ອັມມະ), ဘောတိ အမ္မာ (ໂພຕິ ອັມມາ) - ແນ່ແມ່ ເປັນຕົ້ນ.

---

116, 157. අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්සවෙවො.

໑໑໖, ໑໕໗. "အကတရဿာ" (ອະກະຕະຣັດສາ) - ຈາກອັກສອນທີ່ເປັນຣັດສະໂດຍທຳມະຊາດ ບໍ່ໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະ, "လတော" (ລະໂຕ) - ຈາກອັກສອນ ဥဝဏ် ທີ່ມີຊື່ວ່າ ລະ, "ပရဿ" (ປະຣັດສະ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ယွာလပနဿ" (ຍວາລະປະນັດສະ) - ຂອງ ໂຍ ວິບັດ ໃນອັດອາລົບ, "ဝေဝေါ" (ເວໂວ) - การແປງເປັນ ເວ ແລະ ໂວ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဘိက္ခဝေ (ພິກຂະເວ), ဘိက္ခဝေါ (ພິກຂະໂວ) - ແນ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

117, 124. ඣලතො සස්ස නො වා.

໑໑໗, ໑໒໔. "ဈလတော" (ຊະລະໂຕ) - ຈາກອັກສອນທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ ແລະ ລະ, "ပရဿ" (ປະຣັດສະ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "သဿ" (ສະສະ) - ຂອງ ສະ ວິບັດ, "နော" (ໂນ) - ການແປງເປັນ ໂນ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: အဂ္ဂိနော (ອັກຄິໂນ) - ແກ່ໄຟ, ແຫ່ງໄຟ; ဒဏ္ဍိနော (ທັນທິໂນ) - ແກ່ຜູ້ມີໄມ້ເທົ້າ, ແຫ່ງຜູ້ມີໄມ້ເທົ້າ; ဘိက္ခုနော (ພິກຂຸໂນ) - ແກ່ພິກຂຸ, ແຫ່ງພິກຂຸ; သယမ္ဘုနော (ສະຍັມພຸໂນ) - ແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຕົ້ນ.

---

118, 146. ඝපතො ච යොනං ලොපො.

໑໑໘, ໑໔໖. "ဃပတော စ" (ຄະປະໂຕ ຈະ) - ຈາກອັກສອນທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ ແລະ ປະ ດ້ວຍ, "ဈလတော စ" (ຊະລະໂຕ ຈະ) - ຈາກອັກສອນທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ ແລະ ລະ ດ້ວຍ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ယောနံ" (ໂຍນັງ) - ຂອງ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ, "လောပေါ" (ໂလိုປ) - ການລຶບ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ကညာ (ກັນຍາ), ရတ္တီ (ຣັດຕີ), ဣတ္ထီ (ອິດຖີ), ယာဂူ (ຍາກູ), ဝဓူ (ວະທູ), အဂ္ဂီ (ອັກຄີ), ဒဏ္ဍီ (ທັນດີ), ဘိက္ခူ (ພິກຂູ), သယမ္ဘူ (ສະຍັມພູ) ເປັນຕົ້ນ.

---

119, 115. ලතො වොකාරො ච.

໑໑໙, ໑໑໕. "လတော" (ລະໂຕ) - ຈາກອັກສອນ ဥဝဏ် ທີ່ມີຊື່ວ່າ ລະ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ຂອງວິບັດທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ယောနံ" (ໂຍນັງ) - ຂອງ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ, "ဝေါကာရော စ" (ໂວກາໂຣ ຈະ) - ການແປງເປັນ ໂວ ດ້ວຍ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဘိက္ခဝေါ (ພິກຂະໂວ), သယမ္ဘုဝေါ (ສະຍັມພຸໂວ) ເປັນຕົ້ນ.

---

ඉති නාමකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

"နာမကပ္ပေ" (ນາມະກັບເປ) - ໃນຄຳພີການແຈກນາມ, "ပဌမော" (ປະຖະໂມ) - ທຳອິດ, "ကဏ္ဍော" (ກັນໂທ) - ຕອນ (ກັນ), "ဣတိ" (ອິຕິ) - ຈົບແລ້ວ.

---

120, 243. අම්හස්ස [Pg.8] මමං සවිභත්තිස්ස සෙ.

໑໒໐, ໒໔໓. "သေ" (ເສ) - ເພາະ ສະ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "အမှဿ" (ອຳຫັດສະ) - ຂອງ ອຳຫະສັບ, "မမံ" (ມະມັງ) - ການແປງເປັນ ມະມັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: မမံ (ມະມັງ - ແກ່ຂ້ອຍ, ຂອງຂ້ອຍ).

---

121, 233. මයං යොම්හි පඨමෙ.

໑໒໑, ໒໓໓. "ပဌမေ" (ປະຖະເມ) - ທີ່ເປັນປະຖະມາ, "ယောမှိ" (ໂຍມຫި) - ເພາະ ໂຍ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "အမှဿ" (ອຳຫັດສະ) - ຂອງ ອຳຫະສັບ, "မယံ" (ມະຍັງ) - ການແປງເປັນ ມະຍັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: မယံ (ມະຍັງ - ພວກຂ້ອຍ, ພວກຂ້ານ້ອຍ).

---

122, 99. න්තුස්ස න්තො.

໑໒໒, ໙໙. "ပဌမေ" (ປະຖະເມ) - ທີ່ເປັນປະຖະມາ, "ယောမှိ" (ໂຍມຫި) - ເພາະ ໂຍ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "န္တော" (ນໂຕ) - ການແປງເປັນ ນໂຕ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဂုဏဝန္တော (ຄຸນະວັນໂຕ - ຜູ້ມີຄຸນທັງຫຼາຍ) ເປັນຕົ້ນ.

---

123, 103. න්තස්ස සෙ වා.

໑໒໓, ໑໐໓. "သေ" (ເສ) - ເພາະ ສະ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "န္တဿ" (ນຕັດສະ) - ການແປງເປັນ นຕັດສະ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဂုဏဝန္တဿ (ຄຸນະວັນຕັດສະ - ແກ່ຜູ້ມີຄຸນ, ຂອງຜູ້ມີຄຸນ) ເປັນຕົ້ນ.

---

124, 98. ආ සිම්හි.

໑໒໔, ໙໘. "သိမှိ" (ສິມຫި) - ເພາະ သိ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "အာ" (ອາ) - ການແປງເປັນ ອາ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဂုဏဝါ (ຄຸນະວາ - ຜູ້ມີຄຸນ) ເປັນຕົ້ນ.

---

125, 198. අං නපුංසකෙ.

໑໒໕, ໑໙໘. "သိမှိ" (ສິມຫި) - ເພາະ သိ ວິບັດ, "နပုံသကေ" (ນະປຸງສະເກ) - ໃນນະປຸງສະກະລິງ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "အံ" (ອັງ) - ການແປງເປັນ ອັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဂုဏဝံ (ຄຸນະວັງ - ຕະກູນທີ່ມີຄຸນ) ເປັນຕົ້ນ.

---

126, 101. අවණ්ණා ච ගෙ.

໑໒໖, ໑໐໑. "ဂေ" (ເຄ) - ເພາະ ຄະ-ສິ ວິບັດ (ໃນອາລົບ), "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "အဝဏ္ဏာ စ" (ອະວັນນາ ຈະ) - ການແປງເປັນ ອະວັນ (ອະ ແລະ ອາ) ທັງຫຼາຍດ້ວຍ, "အံ စ" (ອັງ ຈະ) - ການແປງເປັນ ອັງ ດ້ວຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဘော ဂုဏဝ (ໂພ ຄຸນະວະ), ဘော ဂုဏဝါ (ໂພ ຄຸນະວາ), ဘော ဂုဏဝံ (ໂພ ຄຸນະວັງ) - ແນ່ຜູ້ມີຄຸນ ເປັນຕົ້ນ.

---

127, 102. තො තිතා සස්මිංනාසු.

໑໒໗, ໑໐໒. "သသ္မိံနာသု" (ສະສະມິງນາສຸ) - ເພາະ ສະ ວິບັດ, ສະມິງ ວິບັດ ແລະ ນာ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "တောတိတာ" (ໂຕຕິຕາ) - ການແປງເປັນ ໂຕ, ຕິ ແລະ ຕາ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဂုဏဝတော (ຄຸນະວະໂຕ) - ແກ່ຜູ້ມີຄຸນ, ຂອງຜູ້ມີຄຸນ; ဂုဏဝတိ (ຄຸນະວະຕິ) - ໃນຜູ້ມີຄຸນ; ဂုဏဝတာ (ຄຸນະວະຕາ) - ດ້ວຍຜູ້ມີຄຸນ ເປັນຕົ້ນ.

---

128, 104. නංම්හි තං වා.

໑໒໘, ໑໐໔. "နံမှိ" (ນັງມຫި) - ເພາະ ນັງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "န္တုဿ" (ນຕຸດສະ) - ຂອງ ນຕຸປັດໄຈ, "တံ" (ຕັງ) - ການແປງເປັນ ຕັງ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဂုဏဝတံ (ຄຸນະວະຕັງ - ແກ່ຜູ້ມີຄຸນທັງຫຼາຍ, ຂອງຜູ້ມີຄຸນທັງຫຼາຍ) ເປັນຕົ້ນ.

---

129, 222. ඉමස්සිදමංසිසු නපුංසකෙ.

໑໒໙, ໒໒໒. "အံသိသု" (ອັງສິສຸ) - ເພາະ ອັງ ວິບັດ ແລະ သိ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ, "နပုံသကေ" (ນະປຸງສະເກ) - ໃນນະປຸງສະກະລິງ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ဣမဿ" (ອິມັດສະ) - ຂອງ ອິມະສັບ, "ဣဒံ" (ອິທັງ) - ການແປງເປັນ ອິທັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဣဒံ (ອິທັງ - ເຊິ່ງຈິດນີ້, ຈິດນີ້).

---

130, 225. අමුස්සාදුං.

໑໓໐, ໒໒໕. "အံသိသု" (ອັງສິສຸ) - ເພາະ ອັງ ວິບັດ ແລະ သိ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ, "နပုံသကေ" (ນະປຸງສະເກ) - ໃນນະປຸງສະກະລິງ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "အမုဿ" (ອະມຸດສະ) - ຂອງ ອະມຸສັບ, "အဒုံ" (ອະທຸງ) - ການແປງເປັນ ອະທຸງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: အဒုံ (ອະທຸງ - ເຊິ່ງຈິດນັ້ນ, จິດນັ້ນ).

---

131, 0. ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍යං.

໑໓໑, ໐. "ဣတ္ထိပုမနပုံသကသင်္ချံ" (ອິດຖິປຸມະນະປຸງສະກະສັງຂຍັງ) - ສູດນີ້ເປັນສູດຕິດຕາມ (ອະທິການສູດ) ໄປໃນສູດເບື້ອງໜ້າ ໓ ສູດ.

---

132, 228. යොසු ද්වින්නං ද්වෙ ච.

໑໓໒, ໒໒໘. "ယောသု" (ໂຍສຸ) - ເພາະ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ဣတ္ထိပုမနပုံသကသင်္ချာနံ" (ອິດຖິປຸມະນະປຸງສະກະສັງຂյանັງ) - ຂອງສັງຂຍາສັບທີ່ສະແດງອິດຖີລິງ, ປຸງລິງ ແລະ ນະປຸງສະກະລິງ, "ဒွိန္နံ" (ທວິນນັງ) - ຂອງ ທວິສັບທັງຫຼາຍ, "ဒွေ စ" (ທເວ ຈະ) - ການແປງເປັນ ທເວ ດ້ວຍ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဒွေ (ທເວ), ဒုဝေ (ທຸເວ), ဒုဝိန္နံ (ທຸວິນນັງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

133, 230. තිචතුන්නං තිස්සො චතස්සො තයොචත්තාරො තීණි චත්තාරි.

໑໓໓, ໒໓໐. "ယောသု" (ໂຍສຸ) - ເພາະ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ဣတ္ထိပုမနပုံသကသင်္ချာနံ" (ອິດຖິປຸມະນະປຸງສະກະສັງຂյանັງ) - ຂອງສັງຂຍາສັບທີ່ສະແດງອິດຖີລິງ, ປຸງລິງ ແລະ ນະປຸງສະກະລິງ, "တိစတုန္နံ" (ຕິຈະຕຸນນັງ) - ຂອງ ຕິ ແລະ ຈະຕຸ ສັບທັງຫຼາຍ, "တိဿော စတဿော တယော စတ္တာရော တီဏိ စတ္တာရိ" (ຕິດໂສ ຈະຕັດໂສ ຕະໂຍ ຈະຕຕາໂຣ ຕີມິ ຈະຕຕາຣິ) - ການແປງເປັນ ຕິດໂສ, ຈະຕັດໂສ, ຕະໂຍ, ຈະຕຕາໂຣ, ຕີມິ ແລະ ຈະຕຕາຣິ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တိဿော (ຕິດໂສ), စတဿော (ຈະຕັດໂສ) [ອິດຖີລິງ]; တယော (ຕະໂຍ), စတ္တာရော (ຈະຕຕາໂຣ) [ປຸງລິງ]; တီဏိ (ຕີມິ), စတ္တာရိ (ຈະຕຕາຣິ) [ນະປຸງສະກະລິງ].

---

134, 251. පඤ්චාදීනමකාරො.

໑໓໔, ໒໕໑. "ပဉ္စာဒီနမကာရော" (ປັນຈະທີນາມະກາໂຣ) - ໕, ໖, ໗, ໘, ໙, ໑໐, ໑໑, ໑໒, ໑໓, ໑໔, ໑໕, ໑໖, ໑໗, ໑໘. (ຄຳເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ເຮັດຮູບວິເຄາະຄືກັນກັບ ປັນຈະ ສັບ).

---

135, 118. රාජස්සා රඤ්ඤො රාජිනො සෙ.

໑໓໕, ໑໑໘. "သေ" (ເສ) - ເພາະ ສະ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ရာဇဿ" (ຣາຊັດສະ) - ຂອງ ຣາຊະສັບ, "ရညော ရာဇိနော" (ຣັນໂຍ ຣາຊິໂນ) - ການແປງເປັນ ຣັນໂຍ ແລະ ຣາຊິໂນ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ရညော (ຣັນໂຍ), ရာဇိနော (ຣາຊິໂນ) - ແກ່ພຣະຣາຊາ, ແຫ່ງພຣະຣາຊາ.

---

136, 119. රඤ්ඤං නංම්හි වා.

໑໓໖, ໑໑໙. "နံမှိ" (ນັງມຫິ) - ເພາະ ນັງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ရာဇဿ" (ຣາຊັດສະ) - ຂອງ ຣາຊະສັບ, "ရညံ" (ຣັນຍັງ) - ການແປງເປັນ ຣັນຍັງ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ရညံ (ຣັນຍັງ - ແກ່ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍ, ແຫ່ງພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍ).

---

137, 116. නාම්හි රඤ්ඤා වා.

໑໓໗, ໑໑໖. "နာမှိ" (ນາມຫິ) - ເພາະ ນາ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ရာဇဿ" (ຣາຊັດສະ) - ຂອງ ຣາຊະສັບ, "ရညာ" (ຣັນຍາ) - ການແປງເປັນ ຣັນຍາ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ရညာ (ຣັນຍາ - ດ້ວຍພຣະຣາຊາ).

---

138, 121. ස්මිංම්හි රඤ්ඤෙ රාජිනි.

໑໓໘, ໑໒໑. "သ္မိံမှိ" (ສະມິງມຫິ) - ເພາະ ສະມິງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ရာဇဿ" (ຣາຊັດສະ) - ຂອງ ຣາຊະສັບ, "ရညေရာဇိနိ" (ຣັນເຍ ຣາຊິນິ) - ການແປງເປັນ ຣັນເຍ ແລະ ຣາຊິນິ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ရညေ (ຣັນເຍ), ရာဇိနိ (ຣາຊິນິ) - ໃນພຣະຣາຊາ.

---

139, 245. තුම්හම්හාකං [Pg.9] තයි මයි.

໑໓໙, ໒໔໕. "သ္မိံမှိ" (ສະມິງມຫິ) - ເພາະ ສະມິງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တယိ မယိ" (ຕະຍິ ມະຍິ) - ການແປງເປັນ ຕະຍິ ແລະ ມະຍິ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တယိ (ຕະຍິ - ໃນເຈົ້າ), မယိ (ມະຍິ - ໃນຂ້ອຍ).

---

140, 232. ත්වමහං සිම්හි ච.

໑໔໐, ໒໓໒. "သိမှိ" (ສິມຫި) - ເພາະ သိ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တွံအဟံ စ" (ຕວັງ ອະຫັງ ຈະ) - ການແປງເປັນ ຕວັງ ແລະ ອະຫັງ ດ້ວຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တွံ (ຕວັງ), တုဝံ (ຕຸວັງ) - ເຈົ້າ; အဟံ (ອະຫັງ) - ຂ້ອຍ.

---

141, 241. තව මම සෙ.

໑໔໑, ໒໔໑. "သေ" (ເສ) - ເພາະ ສະ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တဝ မမ" (ຕະວະ ມະມະ) - ການແປງເປັນ ຕະວະ ແລະ ມະມະ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တဝ (ຕະວະ - ແກ່ເຈົ້າ, ຂອງເຈົ້າ), မမ (ມະມະ - ແກ່ຂ້ອຍ, ຂອງຂ້ອຍ).

---

142, 242. තුය්හං මය්හඤ්ච.

໑໔໒, ໒໔໒. "သေ" (ເສ) - ເພາະ ສະ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸမຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တုယှံ မယှဉ္စ" (ຕຸຍຫັງ ມັຍຫັນຈະ) - ການແປງເປັນ ຕຸຍຫັງ ແລະ ມັຍຫັງ ດ້ວຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တုယှံ (ຕຸຍຫັງ - ແກ່ເຈົ້າ, ຂອງເຈົ້າ), မယှံ (ມັຍຫັງ - ແກ່ຂ້ອຍ, ຂອງຂ້ອຍ).

---

143, 235. තංමමංම්හි.

໑໔໓, ໒໓໕. "အံမှိ" (ອັງມຫິ) - ເພາະ ອັງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တံ မံ" (ຕັງ ມັງ) - ການແປງເປັນ ຕັງ ແລະ ມັງ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တံ (ຕັງ - ເຊິ່ງເຈົ້າ), မံ (ມັງ - ເຊິ່ງຂ້ອຍ).

---

144, 234. තවංමමඤ්ච න වා.

໑໔໔, ໒໓໔. "အံမှိ" (ອັງမຫິ) - ເພາະ ອັງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມหາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တဝံ မမဉ္စ" (ຕະວັງ ມະມັນຈະ) - ການແປງເປັນ ຕະວັງ ແລະ ມະມັງ ດ້ວຍ, "နဝါ" (ນະວາ) - ຍ່ອມບໍ່ມີໃນບາງບ່ອນ (ຄືມີບາງບ່ອນ), "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တဝံ (ຕະວັງ - ເຊິ່ງເຈົ້າ), မမံ (ມະມັງ - ເຊິ່ງຂ້ອຍ).

---

145, 238. නාම්හි තයා මයා.

໑໔໕, ໒໓໘. "နာမှိ" (ນາມຫິ) - ເພາະ ນາ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တယာ မယာ" (ຕະຍາ ມະຍາ) - ການແປງເປັນ ຕະຍາ ແລະ ມະຍາ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တယာ (ຕະຍາ - ດ້ວຍເຈົ້າ), မယာ (ມະຍາ - ດ້ວຍຂ້ອຍ).

---

146, 236. තුම්හස්ස තුවංත්වමම්හි.

໑໔໖, ໒໓໖. "အံမှိ" (ອັງມຫິ) - ເພາະ ອັງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှဿ" (ຕຸມຫັດສະ) - ຂອງ ຕຸມຫະສັບ, "တုဝံ တွံ" (ຕຸວັງ ຕວັງ) - ການແປງເປັນ ຕຸວັງ ແລະ ຕວັງ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တုဝံ (ຕຸວັງ), တွံ (ຕວັງ) - ເຊິ່ງເຈົ້າ.

---

147, 246. පදතො දුතියාචතුත්ථීඡට්ඨීසු වො නො.

໑໔໗, ໒໔໖. ໃນເພາະທຸຕິຍາວິບັດ, ຈະຕຸຕຖີວິບັດ ແລະ ຈັດຖີວິບັດ ຝ່າຍພະຫຸວະຈະນະ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງບົດອື່ນ, ໃຫ້ແປງຕຸມຫະສັບ ແລະ ອຳຫະສັບ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ໂວ ແລະ ໂນ ຕາມລຳດັບ.

---

148, 247. හෙමෙකවචනෙසු ච.

໑໔໘, ໒໔໗. "ဧကဝစနေသု စ" (ເອກະວະຈະເນສຸ ຈະ) - ເພາະ ຈະຕຸດຖີ ແລະ ຊັດຖີ ວິບັດ ທີ່ເປັນເອກະວັດທັງຫຼາຍດ້ວຍ, "ပဒတော" (ປະທະໂຕ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກບົດອື່ນ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸမຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တေမေ" (ເຕເມ) - ການແປງເປັນ ເຕ ແລະ ເມ ຕາມລຳດັບ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဒဒါမိ တေ (ທະທາມິ ເຕ - ຂ້ອຍໃຫ້ແກ່ເຈົ້າ), ဒဒါဟိ မေ (ທະທາຫິ ເມ - ຂໍຈົ່ງໃຫ້ແກ່ຂ້ອຍ) ເປັນຕົ້ນ.

---

149, 248. න අංම්හි.

໑໔໙, ໒໔໘. "အံမှိ" (ອັງມຫິ) - ເພາະ ອັງ ວິບັດ, "ပဒတော" (ປະທະໂຕ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກບົດອື່ນ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တေမေ" (ເຕເມ) - ການແປງເປັນ ເຕ ແລະ ເມ, "န" (ນະ) - ຍ່ອມບໍ່ມີ. ເຊັ່ນ: ပဿေယျ တံ (ປັດເສຍຍະ ຕັງ - ຂໍຈົ່ງເຫັນເຊິ່ງເຈົ້າ), သော မံ အဗြဝိ (ໂສ ມັງ ອະພະຣະວິ - ເຂົາໄດ້ເວົ້າກັບຂ້ອຍແລ້ວ) ເປັນຕົ້ນ.

---

150, 249. වා තතියෙ ච.

໑໕໐, ໒໔໙. "တတိယေ စ" (ຕະຕິເຍ ຈະ) - ເພາະ ຕະຕິຍາ ວິບັດ ທີ່ເປັນເອກະວັດດ້ວຍ, "ပဒတော" (ປະທະໂຕ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກບົດອື່ນ, "ပရေသံ" (ປະເຣສັງ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "သဝိဘတ္တီနံ" (ສະວິບັດຕີນັງ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "တုမှာမှာကံ" (ຕຸມຫາມຫາກັງ) - ຂອງ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "တေမေ" (ເຕເມ) - ການແປງເປັນ ເຕ ແລະ ເມ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ကတံ တေ (ກະຕັງ ເຕ - ອັນເຈົ້າເຮັດແລ້ວ), ကတံ မေ (ກະຕັງ ເມ - ອັນຂ້ອຍເຮັດແລ້ວ) ເປັນຕົ້ນ.

---

151, 250. බහුවචනෙසු වො නො.

໑໕໑, ໒໕໐. ໃນເພາະພະຫຸວະຈະນະວິບັດທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງບົດອື່ນ, ໃຫ້ແປງຕຸມຫະສັບ ແລະ ອຳຫະສັບ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ໂວ ແລະ ໂນ ຕາມລຳດັບ.

---

152, 136. පුමන්තස්සා සිම්හි.

໑໕໒, ໑໓໖. "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "သိမှိ" (ສິມຫި) - ເພາະ သိ ວິບັດ, "အာ" (ອາ) - ການແປງເປັນ ອາ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: pumā (ປຸມາ - ຜູ້ຊາຍ), maghavā (ມະຄະວາ - ພຣະອິນ), yuvā (ຍຸວາ - ຊາຍໜຸ່ມ), addhā (ອັດທາ - ກາລະເວລາ).

---

153, 138. අමාලපනෙකවචනෙ.

໑໕໓, ໑໓໘. "အာလပနေကဝစနေ" (ອາລະປະເນກະວະຈະເນ) - ເພາະ ອາລົບ ວິບັດ ທີ່ເປັນເອກະວັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "အံ" (ອັງ) - ການແປງເປັນ ອັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဟေ ပုမံ (ເຫ ປຸມັງ - ແນ່ຜູ້ຊາຍ).

---

154, 0. සමාසෙ ච විභාසා.

໑໕໔, ໐. "အာလပနေကဝစနေ" (ອາລະປະເນກະວະຈະເນ) - ເພາະ ອາລົບ ວິບັດ ທີ່ເປັນເອກະວັດ, "သမာသေ စ" (ສະມາເສ ຈະ) - ໃນສະມາດດ້ວຍ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "ဝိဘာသာ" (ວິພາສາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "အံ" (ອັງ) - ການແປງເປັນ ອັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ဟေ ဣတ္ထိပုမံ (ເຫ ອິດຖິປຸມັງ), ဟေ ဣတ္ထိပုမ (ເຫ ອິດຖິປຸມະ), ဟေ ဣတ္ထိပုမာ (ເຫ ອິດຖິປຸມາ) - ແນ່ຍິງຊາຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

155, 137. යොස්වානො.

໑໕໕, ໑໓໗. "ယောသု" (ໂຍສຸ) - ເພາະ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "အာနော" (ອາໂນ) - ການແປງເປັນ ອາໂນ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ပုမာနော (ປຸມາໂນ - ຜູ້ຊາຍທັງຫຼາຍ).

---

156, 142. ආනෙ ස්මිංම්හි වා.

໑໕໖, ໑໔໒. "သ္မိံမှိ" (ສະມິງມຫິ) - ເພາະ ສະມິງ ວິບັດ, "သဝိဘတ္တိဿ" (ສະວິບັດຕິດສະ) - ພ້ອມທັງວິບັດ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "အာနေ" (ອາເນ) - ການແປງເປັນ ອາເນ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ပုမာနေ (ປຸມາເນ - ໃນຜູ້ຊາຍ).

---

157, 140. හිවිභත්ථිම්හි ච.

໑໕໗, ໑໔໐. "ဟိဝိဘတ္တိမှိ စ" (ຫິວິບັດຕິမຫິ ຈະ) - ເພາະ ຫິ ວິບັດດ້ວຍ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "အာနေ" (ອາເນ) - ການແປງເປັນ ອາເນ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ပုမာနေဟိ (ປຸມາເນຫိ - ດ້ວຍຜູ້ຊາຍທັງຫຼາຍ, ຈາກຜູ້ຊາຍທັງຫຼາຍ). (ດ້ວຍອັກສອນ "စ" (ຈະ) ໃນສູດນີ້ ຍັງມີການແປງອັກສອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ມະຄະວະ, ຍຸວະ ເປັນ ອາໂນ ເພາະວິບັດທັງປວງ ເຊັ່ນ: မဃဝါနော (ມະຄະວາໂນ), ယုဝါနော (ຍုວາໂນ) ເປັນຕົ້ນ).

---

151, 143. සුස්මිමා [Pg.10] වා.

໑໕໑, ໑໔໓. "သုသ္မိံ" (ສຸສະມິງ) - ເພາະ ສຸ ວິບັດ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "အာ" (ອາ) - ການແປງເປັນ ອາ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ပုမာသု (ປຸມາສຸ - ໃນຜູ້ຊາຍທັງຫຼາຍ).

---

159, 139. උ නාම්හි ච.

໑໕໙, ໑໓໙. "နာမှိ စ" (ນາມຫິ ຈະ) - ເພາະ ນາ ວິບັດດ້ວຍ, "ပုမန္တဿ" (ປຸມັນຕັດສະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ປຸມະສັບ, "ဥ စ" (ອຸ ຈະ) - ການແປງເປັນ ອຸ ດ້ວຍ, "အာ စ" (ອາ ຈະ) - ການແປງເປັນ ອາ ດ້ວຍ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ပုမုနာ (ປຸມຸນາ), ပုမာနာ (ປຸມານา) - ດ້ວຍຜູ້ຊາຍ.

---

160, 197. අකම්මන්තස්ස ච.

໑໖໐, ໑໙໗. "နာမှိ" (ນາມຫິ) - ເພາະ ນາ ວິບັດ, "ကမ္မန္တဿ စ" (ກັມມັນຕັດສະ ຈະ) - ຂອງອັກសອນ ອະ ທີ່ຢູ່ທ້າຍ ກັມມະສັບ ດ້ວຍ, "အ စ" (ອະ ຈະ) - ການແປງເປັນ ອະ ດ້ວຍ, "ဥ စ" (ອຸ ຈະ) - ການແປງເປັນ ອຸ ດ້ວຍ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ကမ္မနာ (ກັມມະນາ), ကမ္မုနာ (ກັມມຸນາ) - ດ້ວຍການງານ.

---

ඉති නාමකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

"နာမကပ္ပေ" (ນາມະກັບເປ) - ໃນຄຳພີການແຈກນາມ, "ဒုတိယော" (ທຸຕິໂຍ) - ທີສອງ, "ကဏ္ဍော" (ກັນໂທ) - ຕອນ (ກັນ), "ဣတိ" (ອິຕິ) - ຈົບແລ້ວ.

---

161, 244. තුම්හම්හෙහි නමාකං.

໑໖໑, ໒໔໔. "တုမှာမှေဟိ" (ຕຸມຫາມເຫຫိ) - ຈາກ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "နံ" (ນັງ) - ຂອງ ນັງ ວິບັດ, "အာကံ" (ອາກັງ) - ການແປງເປັນ ອາກັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တုမှာကံ (ຕຸມຫາກັງ - ແກ່ພວກເຈົ້າ, ຂອງພວກເຈົ້າ), အမှာကံ (ອຳຫາກັງ - ແກ່ພວກຂ້ອຍ, ຂອງພວກຂ້ອຍ).

---

162, 237. වා ය්වප්පඨමො.

໑໖໒, ໒໓໗. "တုမှာမှေဟိ" (ຕຸມຫາມເຫຫိ) - ຈາກ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "ပရော" (ປະໂຣ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "အပ္ပဌမော" (ອັບປະຖະໂມ) - ທີ່ບໍ່ແມ່ນປະຖະມາ, "ယော" (ໂຍ) - ໂຍ ວິບັດ, "အာကံ" (ອາກັງ) - ການແປງເປັນ ອາກັງ, "ဝါ" (ວາ) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တုမှာကံ (ຕຸမຫາກັງ - ເຊິ່ງພວກເຈົ້າ), အမှာကံ (ອຳຫາກັງ - ເຊິ່ງພວກຂ້ອຍ).

---

163, 240. සස්සං.

໑໖໓, ໒໔໐. "တုမှာမှေဟိ" (ຕຸມຫາມເຫຫိ) - ຈາກ ຕຸມຫະ ແລະ ອຳຫະສັບ ທັງຫຼາຍ, "ပရဿ" (ປະຣັດສະ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "သဿ" (ສະສະ) - ຂອງ ສະ ວິບັດ, "အံ" (ອັງ) - ການແປງເປັນ ອັງ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: တုမှံ (ຕຸມຫັງ - ແກ່ເຈົ້າ, ຂອງເຈົ້າ), အမှံ (ອຳຫັງ - ແກ່ຂ້ອຍ, ຂອງຂ້ອຍ).

---

164, 200. සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො.

໑໖໔, ໒໐໐. "သဗ္ဗနာမကာရတော" (ສັບພະນາມະກາຣະໂຕ) - ຈາກສັບພະນາມທີ່ມີ ອະ ອັກសອນ ຢູ່ທ້າຍ, "ပရော" (ປະໂຣ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ပဌမော" (ປະຖະໂມ) - ປະຖະມາ ໂຍ ວິບັດ, "ဧ" (ເອ) - ການແປງເປັນ ເອ, "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: သဗ္ဗေ (ສັບເພ - ທັງປວງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

165, 208. ද්වන්දට්ඨා වා.

໑໖໕, ໒໐໘. "ဒွန္ဒဋ္ဌာ" (ທວັນທັດຖາ) - ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນທວັນທະສະມາດ, "သဗ္ဗနာမကာရတော" (ສັບພະນາມະກາຣะໂຕ) - ຈາກສັບພະນາມທີ່ມີ ອະ ອັກសອນ ຢູ່ທ້າຍ, "ပရော" (ປະໂຣ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ပဌမော" (ປະຖະໂມ) - ປະຖະມາ ໂຍ ວິບັດ, "ဧ" (ເອ) - ການແປງເປັນ ເອ, "ဝါ" (ວา) - ໂດຍກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), "ဟောတိ" (ໂຫຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ကတရကတမေ (ກະຕະຣະກະຕະເມ), ကတရကတမာ (ກະຕະຣະກະຕະມາ) - ອັນໃດອັນໃດ ເປັນຕົ້ນ.

---

166, 209. නාඤ්ඤං සබ්බනාමිකං.

໑໖໖, ໒໐໙. "ဒွန္ဒဋ္ဌေ" (ທວັນທັດເຖ) - ໃນສັບພະນາມທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນທວັນທະສະມາດ, "အညံ" (ອັນຍັງ) - ນອກຈາກການແປງ ປະຖະມາ ໂຍ ວິບັດ ເປັນ ເອ, "သဗ္ဗနာမိကံ" (ສັບພະນາມິກັງ) - ວິທີການທາງສັບພະນາມອື່ນໆ (ມີການແປງເປັນ ສັງ ແລະ ສານັງ ເປັນຕົ້ນ), "န ဟောတိ" (ນະ ໂຫຕິ) - ຍ່ອມບໍ່ມີ. ເຊັ່ນ: ပုဗ္ဗာပရာနံ (ປຸບພາປະຣານັງ - ແກ່ທິດເບື້ອງໜ້າ ແລະ ເບື້ອງຫຼັງທັງຫຼາຍ, ຂອງທິດເບື້ອງໜ້າ ແລະ ເບື້ອງຫຼັງທັງຫຼາຍ) ເປັນຕົ້ນ.

---

167, 210. බහුබ්බීහිම්හි ච.

໑໖໗, ໒໑໐. "ဗဟုဗ္ဗီဟိမှိ စ" (ພະຫຸບພີຫິມຫິ ຈະ) - ໃນພະຫຸບພີຫິສະມາດດ້ວຍ, "သဗ္ဗနာမိကံ" (ສັບພະນາມິກັງ) - ວິທີການທາງສັບພະນາມທັງປວງ, "န ဟောတိ" (ນະ ໂຫຕິ) - ຍ່ອມບໍ່ມີ. ເຊັ່ນ: ပိယပုဗ္ဗာ (ປິຍະປຸບພາ), ပိယပုဗ္ဗာယ (ປິຍະປຸບພາຍະ), ပိယပုဗ္ဗာယံ (ປິຍະປຸບພາຍັງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

168, 203. සබ්බතො නං සංසානං.

໑໖໘, ໒໐໓. "သဗ္ဗတော" (ສັບພະໂຕ) - ຈາກສັບພະນາມທັງປວງ, "ပရံ" (ປະຣັງ) - ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "နံ" (ນັງ) - ນັງ ວິບັດ, "သံသာနံ" (ສັງສານັງ) - ການແປງເປັນ ສັງ ແລະ ສານັງ ທັງຫຼາຍ, "ဟောန္တိ" (ໂຫນຕິ) - ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: သဗ္ဗေသံ (ສັບເພສັງ), သဗ္ဗေသာနံ (ສັບເພສານັງ) - ແກ່ທັງປວງ, ຂອງທັງປວງ ເປັນຕົ້ນ.

---

169, 117. රාජස්ස රාජු සුනං හිසු ච.

໑໖໙, ໑໑໗. ເພາະ ສຸ, ນັງ, ແລະ ຫິ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຣາຊ" ສັບ ເປັນ "ຣາຊຸ" ບາງເທື່ອ (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

170, 220. සබ්බස්සිමස්සෙ වා.

໑໗໐, ໒໒໐. ເພາະ ສຸ, ນັງ, ແລະ ຫິ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອິມ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ເອ" ບາງເທື່ອ.

---

171, 219. අනිමි නාම්හි ච.

໑໗໑, ໒໑໙. ເພາະ ນາວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອິມ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ອນ" ແລະ "ອິມິ" ຢ່າງແນ່ນອນ (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

172, 218. අනපුංසකස්සා යං සිම්හි.

໑໗໒, ໒໑໘. ເພາະ ສິວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອິມ" ສັບ ທັງໝົດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນປຸງສະກະລີງ ເປັນ "ອຍັງ".

---

173, 223. අමුස්ස මො සං.

໑໗໓, ໒໒໓. ເພາະ ສິວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ ອັກສອນ "ມ" ແຫ່ງ "ອມຸ" ສັບ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນປຸງສະກະລີງ ເປັນ "ສ" ບາງເທື່ອ.

---

174, 211. එතතෙසං තො.

໑໗໔, ໒໑໑. ເພາະ ສິວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ ອັກສອນ "ຕ" ແຫ່ງ "ເອຕ" ແລະ "ຕ" ສັບ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນປຸງສະກະລີງ ເປັນ "ສ".

---

175, 212. තස්ස වා නත්තං සබ්බත්ථ.

໑໗໕, ໒໑໒. ໃນລິງທັງປວງ, ແປງ "ຕ" ສັບ ເປັນ "ນ" ບາງເທື່ອ.

---

176, 213. සස්මාස්මිංසංසාස්වත්තං 0.0011.

໑໗໖, ໒໑໓. ເພາະ ສະ, ສະມາ, ສະມິງ ວິພັດ, ແລະ ເພາະ "ສັງ", "ສາ" ທີ່ແປງມາ, ແປງ "ຕ" ສັບ ໃນລິງທັງປວງ ເປັນ "ອ" ບາງເທື່ອ.

---

177, 221. ඉමසද්දස්ස ච.

໑໗໗, ໒໒໑. ເພາະ ສະ, ສະມາ, ສະມິງ ວິພັດ, ແລະ ເພາະ "ສັງ", "ສາ" ທີ່ແປງມາ, ແປງ "ອິມ" ສັບ ໃນລິງທັງປວງ ເປັນ "ອ" ບາງເທື່ອ (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

178, 224. සබ්බතො කො.

໑໗໘, ໒໒໔. ລົງ "ກ" ອັກສອນອາຄົມ ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບທັງປວງ ບາງເທື່ອ.

---

179, 204. ඝපතො ස්මිං සානං සංසා.

໑໗໙, ໒໐໔. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບພະນາມ ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ຄະ" ແລະ "ປະ", ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ສັງ" ແລະ ແປງ ສະ ວິພັດ ເປັນ "ສາ" ຕາມລໍາດັບ ບາງເທື່ອ.

---

180, 207. නෙතාහි ස්මිමායයා.

໑໘໐, ໒໐໗. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບພະນາມ ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ຄະ" ແລະ "ປະ" ເຫຼົ່ານີ້, ບໍ່ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ອາຍ" ແລະ "ຍາ".

---

181, 95. මනොගණාදිතො ස්මිංනානමිආ.

໑໘໑, ໙໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກມະໂນຄະນະຄະນະສັບ, ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ອິ" ແລະ ແປງ ນາ ວິພັດ ເປັນ "ອາ" ຕາມລໍາດັບ.

---

182, 97. සස්ස චො.

໑໘໒, ໙໗. ເບື້ອງຫຼັງຈາກມະໂນຄະນະຄະນະສັບ, ແປງ ສະ ວິພັດ ເປັນ "ໂອ" (ແລະ ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ "ໂອ" ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

183, 48. එතෙසමො ලොපෙ.

໑໘໓, ໔໘. ເມື່ອລຶບວິພັດແລ້ວ, ແປງສະຫຼະສຸດທ້າຍ ແຫ່ງມະໂນຄະນະຄະນະສັບເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ "ໂອ".

---

184, 96. ස සරෙ වාගමො.

໑໘໔, ໙໖. ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ, ລົງ "ສ" ອັກສອນອາຄົມ ເບື້ອງຫຼັງຈາກມະໂນຄະນະຄະນະສັບ ບາງເທື່ອ.

---

185, 112. සන්තසද්දස්සා සො භෙ බො චන්තෙ.

໑໘໕, ໑໑໒. ເພາະ "ພ" ອັກສອນ (ແລະ ເພາະອັກສອນອື່ນ ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ), ແປງ "ສັນຕະ" ສັບ ເປັນ "ສະ", ແລະ ລົງ "ພ" ອັກສອນຊ້ອນ ທີ່ສຸດແຫ່ງ "ສະ" ທີ່ແປງມານັ້ນ.

---

186, 107. සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අං.

໑໘໖, ໑໐໗. ເພາະ ສິວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ນັຕ" ສັບ ແຫ່ງຄັດສັນຕາທິຄະນະສັບທັງຫຼາຍ ເປັນ "ອັງ".

---

187, 108. සෙසෙසු න්තුව.

໑໘໗, ໑໐໘. ໃນວິພັດທີ່ເຫຼືອທັງຫຼາຍ, ໃຫ້ປະຕິບັດກັບ "ນັຕ" ສັບ ເໝືອນກັບ "ນັຕຸ" ສັບ.

---

188, 155. බ්‍රහ්මත්ත සඛ රාජාදිතො අමානං.

໑໘໘, ໑໕໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົຫມ, ອັຕຕະ, ສະຂະ, ຣາຊະ ສັບ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ "ອານັງ".

---

189, 113. ස්‍යා ච.

໑໘໙, ໑໑໓. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົຫມ, ອັຕຕະ, ສະຂະ, ຣາຊະ ສັບ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ສິ ວິພັດ ເປັນ "ອາ" (ແລະ ແປງເປັນຢ່າງອື່ນ ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

190, 114. යොනමානො.

໑໙໐, ໑໑໔. Leum_lang_chak ພຣົຫມ, ອັຕຕະ, ສະຂະ, ຣາຊະ ສັບ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ "ອາໂນ".

---

191, 130. සඛතො චායො නො.

໑໙໑, ໑໓໐. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສະຂະ ສັບ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ "ອາໂຍ" ແລະ "ໂນ".

---

192, 135. ස්මිමෙ.

໑໙໒, ໑໓໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສະຂະ ສັບ, ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ເອ".

---

193, 122. බ්‍රහ්මතො වස්ස ච.

໑໙໓, ໑໒໒. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົຫມ ສັບ, ແປງ "ຄະ" ອະລັບພະນະ ສິວິພັດ ເປັນ "ເອ" (ແລະ ແປງເປັນຢ່າງອື່ນ ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

194, 131. සඛන්තස්සි නොනානංසෙසු.

໑໙໔, ໑໓໑. ເພາະ "ໂນ" ທີ່ແປງມາ, ນາ ວິພັດ, ນັງ ວິພັດ, ແລະ ສະ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ, ແປງສະຫຼະ "ອະ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສະຂະ ສັບ ເປັນ "ອິ".

---

195, 134. ආරො [Pg.12] හිම්හි වා.

໑໙໕, ໑໓໔. ເພາະ ຫິ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະ "ອະ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສະຂະ ສັບ ເປັນ "ອາຣະ" ບາງເທື່ອ.

---

196, 133. සුනමංසු වා.

໑໙໖, ໑໓໓. ເພາະ ສຸ ວິພັດ, ນັງ ວິພັດ, ແລະ ອັງ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ, ແປງສະຫຼະ "ອະ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສະຂະ ສັບ ເປັນ "ອາຣະ" ບາງເທື່ອ.

---

197, 125. බ්‍රහ්මතො තු ස්මිංනි.

໑໙໗, ໑໒໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົຫມ ສັບ, ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ນິ" (ແລະ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ກັມມະ, ຈັມມະ, ມຸທທະ, ອັທທະ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ກໍແປງ ສະມິງ ເປັນ "ນິ" ດ້ວຍ "ຕຸ" ສັບ).

---

198, 123. උත්තං සනාසු.

໑໙໘, ໑໒໓. ເພາະ ສະ ວິພັດ ແລະ ນາ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ, ແປງສະຫຼະ "ອະ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ພຣົຫມ ສັບ ເປັນ "ອຸ".

---

199, 158. සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිං සිලොපො ච.

໑໙໙, ໑໕໘. ເພາະ ສິ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສັຕຖຸ ແລະ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອາ", ແລະ ລຶບ ສິ ວິພັດ ເສຍດ້ວຍ.

---

200, 196. අඤ්ඤෙස්වාරත්තං.

໒໐໐, ໑໙໖. ເພາະວິພັດອື່ນນອກຈາກ ສິ ວິພັດ, ແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສັຕຖຸ ແລະ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອາຣະ".

---

201, 163. වා නංම්හි.

໒໐໑, ໑໖໓. ເພາະ ນັງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສັຕຖຸ ແລະ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "...ອາຣະ" ບາງເທື່ອ.

---

202. 164. සත්ථුනත්තඤ්ච.

໒໐໒. ໑໖໔. ເພາະ ນັງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສັຕຖຸ ສັບ ແລະ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອະ" (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

203, 162. උ සස්මිං සලොපො ච.

໒໐໓, ໑໖໒. ເພາະ ສະ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສັຕຖຸ ແລະ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອຸ" ຊ້ອນ, ແລະ ລຶບ ສະ ວິພັດ ເສຍດ້ວຍ ບາງເທື່ອ.

---

204, 167. සක්කමන්ධාතාදීනඤ්ච.

໒໐໔, ໑໖໗. ແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ສະກະ ແລະ ມັນທາຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອຸ" ຊ້ອນ, ແລະ ລຶບ ສະ ວິພັດ ເສຍດ້ວຍ (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

205, 160. තතො යොනමො තු.

໒໐໕, ໑໖໐. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ອາຣະ" ທີ່ແປງມານັ້ນ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ "ໂອ" (and ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບອື່ນ ກໍແປງ ໂຍ ເປັນ "ໂອ" ດ້ວຍ "ຕຸ" ສັບ).

---

206, 165. තතො ස්මිමි.

໒໐໖, ໑໖໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ອາຣະ" ທີ່ແປງມານັ້ນ, ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ອິ".

---

207, 161. නා ආ.

໒໐໗, ໑໖໑. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ອາຣະ" ທີ່ແປງມານັ້ນ, ແປງ ນາ ວິພັດ ເປັນ "ອາ".

---

208, 166. ආරො රස්සමිකාරෙ.

໒໐໘, ໑໖໖. ເພາະ "ອິ" ອັກສອນເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະ "ອາ" ແຫ່ງ "ອາຣະ" ທີ່ແປງມານັ້ນ ເປັນຣັດສະ (ອະ).

---

209, 168. පිතාදීනමසිම්හි.

໒໐໙, ໑໖໘. ເພາະວິພັດອື່ນນອກຈາກ ສິ ວິພັດ, ແປງສະຫຼະ "ອາ" ແຫ່ງ "ອາຣະ" ທີ່ແປງມາຂອງ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນຣັດສະ (ອະ).

---

210, 239. තයාතයිනං තකාරො ත්වත්තං වා.

໒໑໐, ໒໓໙. ແປງອັກສອນ "ຕ" ແຫ່ງ "ຕະຍາ" ແລະ "ຕະຍິ" ທີ່ແປງມານັ້ນ ເປັນ "ຕະວະ" ບາງເທື່ອ.

---

ඉති නාමකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ກັນທັງສາມ ໃນນາມມະກັນ ຍ່ອມຈົບລົງດ້ວຍປະການສະນີ.

---

211, 126. අත්තන්තො හිස්මිමනත්තං.

໒໑໑, ໑໒໖. ເພາະ ຫິ ວິພັດ ແລະ ສະມິງ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ, ແປງສະຫຼະ "ອະ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ ອັຕຕະ ສັບ ເປັນ "ອນະ".

---

212, 129. තතො ස්මිං නි.

໒໑໒, ໑໒໙. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອັຕຕະ ສັບ, ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ນິ".

---

213, 127. සස්සනො.

໒໑໓, ໑໒໗. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອັຕຕະ ສັບ, ແປງ ສະ ວິພັດ ເປັນ "ໂນ".

---

214, 128. ස්මා [Pg.13] නා.

໒໑໔, ໑໒໘. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອັຕຕະ ສັບ, ແປງ ສະມາ ວິພັດ ເປັນ "ນາ".

---

215, 141. ඣලතො ච.

໒໑໕, ໑໔໑. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບທີ່ມີຊື່ວ່າ "ຊະ" ແລະ "ລະ", ແປງ ສະມາ ວິພັດ ເປັນ "ນາ" (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

216, 180. ඝපතො ස්මිංයං වා.

໒໑໖, ໑໘໐. Leum_lang_chak_sap_thi_mi_seu_va "ຄະ" ແລະ "ປະ", ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ຍັງ" ບາງເທື່ອ.

---

217, 199. යොනං නි නපුංසකෙහි.

໒໑໗, ໑໙໙. ເບື້ອງຫຼັງຈາກນປຸງສະກະລີງທັງຫຼາຍ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ "ນິ" ບາງເທື່ອ.

---

218, 196. අතො නිච්චං.

໒໑໘, ໑໙໖. ເບື້ອງຫຼັງຈາກອະກາຣັນ ໃນນປຸງສະກະລີງ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ "ນິ" ຢ່າງແນ່ນອນ.

---

219, 195. සිං.

໒໑໙, ໑໙໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກອະກາຣັນ ໃນນປຸງສະກະລີງ, ແປງ ສິ ວິພັດ ເປັນ "ອັງ".

---

220, 74. සෙසතො ලොපං ගසිපි.

໒໒໐, ໗໔. ເບື້ອງຫຼັງຈາກລິງທີ່ເຫຼືອ (ທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການຈັດການໂດຍສູດອື່ນ), ລຶບ "ຄະ" ອະລັບພະນະ ສິວິພັດ ແລະ ລຶບ ສິ ວິພັດ ໃນອັດແຫ່ງລິງ ເສຍດ້ວຍ.

---

221, 282. සබ්බාසමාවුසොපසග්ගනිපාතාදීහි ච.

໒໒໑, ໒໘໒. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ອາວຸໂສ" ອະລັບພະນະສັບ, ອຸປະສັກ, ແລະ ນິບາດ ເປັນຕົ້ນ, ລຶບວິພັດທັງປວງ (ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ).

---

222, 327. පුමස්ස ලිඞ්ගාදීසු සමාසෙසු.

໒໒໒, ໓໒໗. ໃນສະມາດທັງຫຼາຍ, ເພາະ "ລິງ" ສັບ ເປັນຕົ້ນເບື້ອງຫຼັງ, ລຶບສະຫຼະ "ອະ" ທີ່ສຸດແຫ່ງ "ປຸມະ" ສັບ.

---

223, 188. අං යමීතො පසඤ්ඤතො.

໒໒໓, ໑໘໘. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສະຫຼະ "ອີ" ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ປະ", ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ "ຍັງ".

---

224, 153. නං ඣතො කතරස්සා.

໒໒໔, ໑໕໓. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສະຫຼະ "ອິ" ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ຊະ" ທີ່ໄດ້ເຮັດຣັດສະແລ້ວ, ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ "ນັງ".

---

225, 151. යොනං නො.

໒໒໕, ໑໕໑. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສະຫຼะ "ອິ" ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ຊະ" ທີ່ໄດ້ເຮັດຣັດສະແລ້ວ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ "ໂນ".

---

226, 154. ස්මිංනි.

໒໒໖, ໑໕໔. ເບື້ອງຫຼັງຈາກສະຫຼະ "ອິ" ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ຊະ" ທີ່ໄດ້ເຮັດຣັດສະແລ້ວ, ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ "ນິ".

---

227, 270. කිස්ස ක වෙ ච.

໒໒໗, ໒໗໐. ເພາະ "ເວ" ປັດໄຈ (ແລະ ເພາະປັດໄຈອື່ນ ດ້ວຍ "ຈະ" ສັບ), ແປງ "ກິງ" ສັບ ເປັນ "ກ".

---

228, 272. කු හිං හංසු ච.

໒໒໘, ໒໗໒. ເພາະ ຮິໍ ແລະ ຮໍ ປັດໄຈ, ແປງ ກິໍ ສັບ ເປັນ ກຸ. (ຕົວຢ່າງ: ກຸຮິໍ, ກຸຮໍ).

---

229, 226. සෙසෙසු ච.

໒໒໙, ໒໒໖. ເພາະປັດໄຈ ແລະ ວິບັດ ທີ່ເຫຼືອຈາກ ວ ປັດໄຈ, ແປງ ກິໍ ສັບ ເປັນ ກະ. (ຕົວຢ່າງ: ກຖໍ, ກໍ).

---

230, 262. ත්‍ර තො ථෙසු ච.

໒໓໐, ໒໖໒. ເພາະ ຕຣ, ໂຕ, ແລະ ຖ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ, ແປງ ກິໍ ສັບ ເປັນ ກຸ. (ຕົວຢ່າງ: ກຸຕຣ, ກຸໂຕ, ກຸຕຖະ).

---

231, 263. සබ්බස්සෙතස්සාකාරො වා.

໒໓໑, ໒໖໓. ເພາະ ໂຕ ແລະ ຖ ປັດໄຈ, ແປງ ເອຕ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ອະ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ອະໂຕ, ເອຕໂຕ, ອັຕຖະ, ເອຕຖະ).

---

232, 267. ත්‍රෙ නිච්චං.

໒໓໒, ໒໖໗. ເພາະ ຕຣ ປັດໄຈ, ແປງ ເອຕ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ອະ ແນ່ນອນ. (ຕົວຢ່າງ: ອະຕຣ).

---

233, 264. එ තොථෙසු ච.

໒໓໓, ໒໖໔. ເພາະ ໂຕ ແລະ ຖ ປັດໄຈ, ແປງ ເອຕ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ເອ. (ຕົວຢ່າງ: ເອຕໂຕ, ເອຕຖະ).

---

234, 265. ඉමස්සි [Pg.14] ථං දානි හ තො ධෙසු ච.

໒໓໔, ໒໖໕. ເພາະ ຖໍ, ທານິ, ຫ, ໂຕ, ແລະ ທ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ, ແປງ ອິມະ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ອິ. (ຕົວຢ່າງ: ອິຕຖໍ, ອິທານິ, ອິຫະ, ອິໂຕ, ອິທະ).

---

235, 281. අ ධුනාම්හි ච.

໒໓໕, ໒໘໑. ເພາະ ທຸນາ ປັດໄຈ, ແປງ ອິມະ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ອະ. (ຕົວຢ່າງ: ອະທຸນາ).

---

236, 280. එත රහිම්හි.

໒໓໖, ໒໘໐. ເພາະ ຣຫິ ປັດໄຈ, ແປງ ອິມະ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ເອຕ. (ຕົວຢ່າງ: ເອຕຣຫິ).

---

237, 176. ඉත්ථියමතො ආපච්චයො.

໒໓໗, ໑໗໖. ໃນອິດຖີລີງ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອະກາຣັນ, ລົງ ອາ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ສັພພາ, ກັນຍາ).

---

238, 187. නදාදිතො වා ඊ.

໒໓໘, ໑໘໗. ໃນອິດຖີລີງ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ນທະສັບ ເປັນຕົ້ນ ຫຼື ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອະນທະສັບ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ອີ ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ນທີ, ປຸຖະວີ, ຄາວີ).

---

239, 190. ණව ණික ණෙය්‍ය ණන්තුහි.

໒໓໙, ໑໙໐. ໃນອິດຖີລີງ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕົວທີ່ມີ ဏວ, ဏိက, ဏေຍျ, ဏ, ແລະ ນ္တု ປັດໄຈ, ລົງ ອີ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ມານະວີ, ນາວິກີ, ເວນະເຕຍຍີ, ໂຄຕະມີ, ສາມາວະຕີ).

---

240, 193. පතිභික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී.

໒໔໐, ໑໙໓. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ປຕິ, ພິກຂຸ, ຣາຊະ ສັບ ແລະ ສັບທີ່ມີ ອີກາຣັນ, ລົງ ອິນີ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ພິກຂຸນີ, ຣາຊິນີ, ທັນທິນີ).

---

241, 191. න්තුස්ස තධීකාරෙ.

໒໔໑, ໑໙໑. ເພາະ ອີ ປັດໄຈ, ແປງ ນຕຸ ປັດໄຈ ເປັນ ຕະ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ຄຸນະວະຕີ, ຄຸນະວັນຕີ).

---

242, 192. භවතො භොතො.

໒໔໒, ໑໙໒. ເພາະ ອີ ປັດໄຈ, ແປງ ພະວັນຕະ ສັບ ເປັນ ໂພຕະ. (ຕົວຢ່າງ: ໂພຕີ, ໂພຕິ).

---

243, 110. භො ගෙ තු.

໒໔໓, ໑໑໐. ແຕ່ເພາະ ຄະ-ສິ ວິບັດ (ອາລັປພະນະ), ແປງ ພະວັນຕະ ສັບ ເປັນ ໂພ. (ຕົວຢ່າງ: ໂພ).

---

244, 72. අකාරපිතාද්‍යන්තානමා.

໒໔໔, ໗໒. ເພາະ ຄະ-ສິ ວິບັດ, ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ອະກາຣັນ ແລະ ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ອາ. (ຕົວຢ່າງ: ໂພ ປຸຣິສາ, ໂພ ປิຕາ).

---

245, 152. ඣලපා රස්සං.

໒໔໕, ໑໕໒. ເພາະ ຄະ-ສິ ວິບັດ, ສະຫຼະ ອີ ແລະ ອູ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຊະ, ລະ, ປະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ (ສຽງສັ້ນ). (ຕົວຢ່າງ: ໂພ ທັນທິ, ໂພ ສະຍັມພຸ, ໂພຕິ ອິດຖິ, ໂພຕິ ວະທຸ).

---

246, 73. ආකාරො වා.

໒໔໖, ໗໓. ເພາະ ຄະ-ສິ ວິບັດ, ອັກສອນ ອາ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ໂພ ປຸຣິສະ, ໂພ ປຸຣິສາ).

---

ඉති නාමකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ກັນທີສີ່ ໃນນາມະກັນ ຍ່ອມຈົບລົງດ້ວຍປະການສະນີ.

---

247, 261. ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤායො.

໒໔໗, ໒໖໑. ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ ໂຕ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ວິບັດ. (ຕົວຢ່າງ: ສັພພະໂຕ).

---

248, 260. ක්වචි තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

໒໔໘, ໒໖໐. ໃນອັດຂອງປັນຈະມີວິບັດ, ລົງ ໂຕ ປັດໄຈ ໃນບາງບ່ອນ. (ຕົວຢ່າງ: ກຸໂຕ).

---

249, 266. ත්‍රථ සත්තමියා සබ්බනාමෙහි.

໒໔໙, ໒໖໖. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ, ລົງ ຕຣ ແລະ ຖ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ກຸຕຣ, ກຸຕຖະ).

---

250, 268. සබ්බතො ධි.

໒໕໐, ໒໖໘. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສັພພະ ສັບ, ລົງ ທິ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ສັພພະທິ).

---

251, 269. කිංස්මා වො.

໒໕໑, ໒໖໙. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ກິໍ ສັບ, ລົງ ວ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ກວະ).

---

252, 271. හිංහංහිඤ්චනං

໒໕໒, ໒໗໑. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ລົງ ຮິໍ, ຮໍ, ແລະ ຮິລຈະນໍ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ. (ຕົວຢ່າງ: ກຸຮິໍ, ກຸຮໍ, ກຸຮິລຈະນໍ).

---

253, 273. තම්හා [Pg.15] ච.

໒໕໓, ໒໗໓. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕະ ສັບ, ລົງ ຮິໍ ແລະ ຮໍ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ຕະຮິໍ, ຕະຮໍ).

---

254, 274. ඉමස්මා හධා ච.

໒໕໔, ໒໗໔. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອิມະ ສັບ, ລົງ ຫ ແລະ ທ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ອິຫະ, ອິທະ).

---

255, 275. යතො හිං.

໒໕໕, ໒໗໕. ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຍະ ສັບ, ລົງ ຮິໍ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ຍະຮິໍ).

---

256, 0. කාලෙ.

໒໕໖, ໐. ໃນອັດແຫ່ງການ (ສູດນີ້ເປັນອະທິການ ຕິດຕາມໄປໃນສູດເບື້ອງໜ້າ).

---

257, 276. කිංසබ්බඤ්ඤෙකයකුහි දාදාචනං.

໒໕໗, ໒໗໖. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ກິໍ, ສັພພະ, ອັນຍະ, ເອກະ, ຍະ, ແລະ ກຸ ສັບທັງຫຼາຍ, ລົງ ທາ ແລະ ທາຈະນໍ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ສັພພະທາ, ອັນຍະທາ, ເອກະທາ, ຍະທາ, ກຸທາຈະນໍ).

---

258, 278. තම්හා දානි ච.

໒໕໘, ໒໗໘. ໃນອັດແຫ່ງການ ຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕະ ສັບ, ລົງ ທານິ ແລະ ທາ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ຕະທານິ, ຕະທາ).

---

259, 279. ඉමස්මා රහිධුනාදානි ච.

໒໕໙, ໒໗໙. ໃນອັດແຫ່ງການ ຂອງສັດຕະມີວິບັດ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອິມະ ສັບ, ລົງ ຣຫິ, ທຸນາ, ແລະ ທານິ ປັດໄຈ. (ຕົວຢ່າງ: ເອຕຣຫິ, ອະທຸນາ, ອິທານິ).

---

260, 277. සබ්බස්ස සො දාම්හි වා.

໒໖໐, ໒໗໗. ເພາະ ທາ ປັດໄຈ, ແປງ ສັພພະ ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ສະ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ສະທາ).

---

261, 369. අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්ච.

໒໖໑, ໓໖໙. ເພາະ ຍະ ປັດໄຈ, ລຶບ ອະວັນນະ (ອະ, ອາ) ແລະ ສະຫຼະອື່ນໆ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ພາຫຸສັຈຈໍ).

---

262, 391. වුඩ්ඪස්ස ජො ඉයිට්ඨෙසු.

໒໖໒, ໓໙໑. ເພາະ ອิຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ແປງ ວຸທທະ ສັບ ເປັນ ຊະ. (ຕົວຢ່າງ: ເຊຍໂຍ, ເຊດໂຖ).

---

263, 392. පසත්ථස්ස සො ච.

໒໖໓, ໓໙໒. ເພາະ ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ແປງ ປະສັດຖະ ສັບ ເປັນ ສະ ແລະ ຊະ. (ຕົວຢ່າງ: ເເສຍໂຍ, ເສດໂຖ, ເຊຍໂຍ, ເຊດໂຖ).

---

264, 393. අන්තිකස්ස නෙදො.

໒໖໔, ໓໙໓. ເພາະ ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ແປງ ອັນຕິກະ ສັບ ເປັນ ເນທະ. (ຕົວຢ່າງ: ເນທິໂຍ, ເນທິຕໂຖ).

---

265, 394. බාළ්හස්ස සාධො.

໒໖໕, ໓໙໔. ເພາະ ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ແປງ ພາລະຫະ ສັບ ເປັນ ສາທະ. (ຕົວຢ່າງ: ສາທິໂຍ, ສາທิຕໂຖ).

---

266, 395. අප්පස්ස කණ.

໒໖໖, ໓໙໕. ເພາະ ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ແປງ ອັບປະ ສັບ ເປັນ ກັນ. (ຕົວຢ່າງ: ກະນິໂຍ, ກະນິຕໂຖ).

---

267, 396. යුවානඤ්ච.

໒໖໗, ໓໙໖. ເພາະ ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ແປງ ຍຸວະ ສັບ ເປັນ ກັນ. (ຕົວຢ່າງ: ກະນິໂຍ, ກະນິຕໂຖ).

---

268, 397. වන්තුමන්තුවීනඤ්ච ලොපො.

໒໖໘, ໓໙໗. ເພາະ ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ປັດໄຈ, ລຶບ ວັນຕຸ, ມັນຕຸ, ແລະ ວີ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ. (ຕົວຢ່າງ: ຄຸນິໂຍ, ຄຸນິຕໂຖ, ສະຕິໂຍ, ສະຕິຕໂຖ, ເມທິໂຍ, ເມທິຕໂຖ).

---

269, 41. යවතං තලණදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි චලඤජකාරත්තං.

໒໖໙, ໔໑. ການແປງພະຍັນຊະນະ ຕະ, ລະ, ປະ, ທະ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ຍະ ປັດໄຈ ເປັນ ຈະ, ລະ, ຍະ, ຊະ ຕາມລໍາດັບ. (ຕົວຢ່າງ: ເວປຸລລໍ, ເນປຸນຍໍ, ໂສຫັຈຈໍ).

---

270, 120. අම්හ තුම්හ න්තු රාජ බ්‍රහ්මත්ත සඛ සත්ථු– පිතාදීහි ස්මා නාව.

໒໗໐, ໑໒໐. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອັມຫະ, ຕຸມຫະ, ນຕຸ, ຣາຊະ, ພຣັຫມະ, ອັຕຕະ, ສະຂະ, ສັຕຖຸ, ປິຕຸ ສັບ ເປັນຕົ້ນ, ໃຫ້ເຫັນ ສະມາ ວິບັດ ເໝືອນດັ່ງ ນາ ວິບັດ. (ຕົວຢ່າງ: ມະຍາ, ຕະຍາ, ຄຸນະວະຕາ, ຣັນຍາ, ພຣັຫມຸນາ, ອັຕຕະນາ, ສະຂິນາ, ສັຕຖາຣາ, ປິຕາຣາ).

---

ඉති නාමකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

ກັນທີຫ້າ ໃນນາມະກັນ ຍ່ອມຈົບລົງດ້ວຍປະການສະນີ.

---

නාමසුත්තං නිට්ඨිතං.

ນາມະສູດ ຈົບບໍລິບູນ.

---

3. කාරක

໓. ຄາຣະກະ (ຜູ້ເຮັດ ຫຼື ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ກິລິຍາສໍາເລັດ).

---

271, 88. යස්මා [Pg.16] දපෙතිං භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං. (308)

໒໗໑, ໘໘. ຄາຣະກະໃດ ທີ່ຫຼີກອອກໄປ, ຫຼື ຄາຣະກະໃດ ທີ່ໄພເກີດຂຶ້ນ, ຫຼື ຄາຣະກະໃດ ທີ່ຖືເອົາ, ຄາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະປາດານ. (ຕົວຢ່າງ: ຄາມາ ອະເປນຕິ ມຸນິໂຍ, ໂຈຣາ ພະຍໍ ຊາຍະເຕ, ອາຈະຣິຍຸປັຊຊາເຍຫິ ສິກຂໍ ຄັນຫາຕິ ສิສໂສ).

---

272, 309. ධාතුනාමානමුපසග්ගයොගාදීස්වපි ච.

໒໗໒, ໓໐໙. ໃນການປະກອບກັບທາດ, ນາມ, ແລະ ອຸປະສັກ ເປັນຕົ້ນ ກໍຄືກັນ. (ຕົວຢ່າງ: ພຸດທັສມາ ປະຣາເຊນຕິ).

---

273, 310. රක්ඛණත්ථානමිච්ඡිතං.

໒໗໓, ໓໑໐. ໃນການປະກອບກັບທາດທີ່ມີອັດວ່າ ຮັກສາ, ສິ່ງທີ່ປາຖະໜາ (ເພື່ອປ້ອງກັນ) ຊື່ວ່າ ອະປາດານ. (ຕົວຢ່າງ: ກາເກ ຣັກຂັນຕິ ຕັນທຸລາ, ຍະວາ ປະຕິເສເທນຕິ ຄາໂວ).

---

274, 311. යෙන වා දස්සනං

໒໗໔, ໓໑໑. ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຕົນປາຖະໜາຈະບໍ່ໃຫ້ເຫັນ, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະປາດານ ບາງເທື່ອ. (ຕົວຢ່າງ: ອຸປັຊຊາຍາ ອັນຕະຣະທາຍະຕິ ສິສໂສ).

---

275, 312. දූරන්තිකද්ධකාල නිම්මාන ත්වාලොප දිසා යොග විභත්තාරප්පයොග සුද්ධප්පමොචනහෙතු විවිත්තප්පමාණපුබ්බයොග බන්ධනගුණවචන පඤ්හකථන ථොකාතත්තූසු ච.

໒໗໕, ໓໑໒. ໃນອັດແຫ່ງ ທີ່ໄກ, ທີ່ໃກ້, ທາງ, ກາລະ, ການກຳນົດ, ການລຶບ ຕວາ ປັດໄຈ, ການປະກອບກັບທິດ, ວິບັດ, ການງົດເວັ້ນ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ຄວາມພົ້ນ, ເຫດ, ຄວາມສະຫງັດ, ປະມານ, ການປະກອບກັບຄຳເບື້ອງຕົ້ນ, ເຄື່ອງຜູກ, ຄຸນນະວາຈະນະ, ການຖາມບັນຫາ, ແລະ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມນ້ອຍ ແລະ ຄວາມເບົາ ກໍຄືກັນ.

---

276, 302. යස්ස දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ පා තං සම්පදානං.

໒໗໖, ໓໐໒. ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຜູ້ໃຫ້ປາຖະໜາຈະໃຫ້, ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ພໍໃຈ, ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຊ່ວຍຄ້ຳຊູ, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັມປະທານ. (ຕົວຢ່າງ: ພິກຂຸສສະ ຈີວະຣໍ ທະທາຕິ, ສະມະນັສສະ ໂຣຈະເຕ ສັຈຈໍ, ເທວະທັຕຕັສສະ ສຸວັນນະສັຕຕໍ ທາຣະຍະເຕ ຍັນຍະທັຕໂຕ).

---

277, 303. සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහිස්සො ස්සූය රාධික්ඛ පච්චාසුණ අනුපතිගිණ පුබ්බකත්තාරොචනත්ථ තදත්ථ තුමත්ථාලමත්ථ මඤ්ඤානාදරප්පාණිනි ගත්‍යත්ථකම්මනිආසිසත්ථසම්මුතිභිය්‍යසත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

໒໗໗, ໓໐໓. ໃນການປະກອບກັບທາດມີ ສິລາຄະ, ຫະນຸ, ຖາ, ສະປະ, ທາຣະ, ປິຫະ, ກຸທະ, ທຸຫະ, ອິສສາ, ອັສສູຍະ, ຣາທະ, ອິກຂະ, ປັຈຈາສຸປະ, ອະນຸປະຕິຄິປະ, ແລະ ໃນອັດແຫ່ງ ຜູ້ເຮັດເບື້ອງຕົ້ນ, ການບອກ, ປະໂຫຍດແກ່ສິ່ງນັ້ນ, ປະໂຫຍດແກ່ຕຸມັງ, ຄວາມພໍດີ, ຄວາມບໍ່ເອື້ອເຟື້ອໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດຂອງມະນະທາດ, ກັມຂອງທາດທີ່ມີອັດວ່າໄປ, ອາສີສະ, ສັມມຸຕິ, ຄວາມຍິ່ງ, ແລະ ໃນອັດຂອງສັດຕະມີວິບັດ ກໍຄືກັນ.

---

278, 320. යොධාරො තමොකාසං.

໒໗໘, ໓໒໐. ສິ່ງໃດ ທີ່ເປັນທີ່ຮອງຮັບ (ທີ່ຕັ້ງ), ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ໂອກາດ (ອະທິກະຣະນະ). (ຕົວຢ່າງ: ກະເຕ ນິສີທະຕິ).

---

279, 292. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං.

໒໗໙, ໒໙໒. ຄາຣະກະໃດ ທີ່ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ສໍາເລັດ, ຄາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ກະຣະນະ. (ຕົວຢ່າງ: ທັຕເຕນະ ວິຫິໍ ລຸນາຕິ).

---

280, 285, යං කරොති තං කම්මං.

໒໘໐, ໒໘໕, ສິ່ງໃດ ທີ່ຜູ້ເຮັດ ເຮັດຢູ່, ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ກັມ. (ຕົວຢ່າງ: ສັຕຕໍ ກະໂຣຕິ).

---

281, 294. යො කරොති ස කත්තා.

໒໘໑, ໒໙໔. ຄາຣະກະໃດ ທີ່ເຮັດເອງ, ຄາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ກັຕຕາ. (ຕົວຢ່າງ: ອະຫິນາ ທັຕໂຖ ນະໂຣ).

---

282, 295. යො කාරෙහි ස හෙතු.

໒໘໒, ໒໙໕. ຄາຣະກະໃດ ທີ່ໃຊ້ໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຮັດ, ຄາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເຫຕຸ. (ຕົວຢ່າງ: ສາມິໂກ ທາສໍ ກັມມໍ ກາເຣຕິ).

---

283, 316. යස්ස [Pg.17] වා පරිග්ගහො තං සාමී.

໒໘໓, ໓໑໖. ບຸກຄົນໃດ ທີ່ເປັນເຈົ້າຂອງຄອບຄອງ, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສາມີ. (ຕົວຢ່າງ: ພິກຂຸໂນ ປະຕິວີໂສ).

---

284, 283. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා.

໒໘໔, ໒໘໓. ປະຖະມາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງລິງ (ລິງຄັດຖະ).

---

285, 70. ආලපනෙ ච.

໒໘໕, ໗໐. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງອາລົບ (ການຮ້ອງເອີ້ນ) ດ້ວຍ.

---

286, 291. කරණෙ තතියා.

໒໘໖, ໒໙໑. ຕະຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກະຣະນະ (ເຄື່ອງມື).

---

287, 296, සහාදියොගෙ ච.

໒໘໗, ໒໙໖, ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງການປະກອບຮ່ວມກັບສັບມີ 'ສະຫະ' ເປັນຕົ້ນດ້ວຍ.

---

288, 293. කත්තරි ච.

໒໘໘, ໒໙໓. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກະຕຸ (ຜູ້ເຮັດ ທີ່ບໍ່ຖືກກ່າວເຖິງ) ດ້ວຍ.

---

289, 297. හෙත්වත්ථෙ ච.

໒໘໙, ໒໙໗. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງເຫດ (ເຫດຜົນ) ດ້ວຍ.

---

290, 298. සත්තම්‍යත්ථෙ ච.

໒໙໐, ໒໙໘. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງສັດຕະມີອິພັດດ້ວຍ.

---

291, 299. යෙනඞ්ගවිකාරො.

໒໙໑, ໒໙໙. ຕະຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກສັບທີ່ເປັນອົງຄະ ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງໝາຍສະແດງຄວາມພິການແຫ່ງຮ່າງກາຍ.

---

292, 300. විසෙසනෙ ච.

໒໙໒, ໓໐໐. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງວິເສດສະນະ (ຄຳຄຸນນາມ) ດ້ວຍ.

---

293, 301. සම්පදානෙ චතුත්ථී.

໒໙໓, ໓໐໑. ຈະຕຸດຖີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງສັມປະທານ (ຜູ້ຮັບ).

---

294, 305. නමොයොගාදීස්වපි ච.

໒໙໔, ໓໐໕. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງການປະກອບຮ່ວມກັບສັບມີ 'ນະໂມ' ເປັນຕົ້ນດ້ວຍ.

---

295, 307. අපාදානෙ පඤ්චමී.

໒໙໕, ໓໐໗. ປັນຈະມີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງອະປາດານ (ແດນຫຼີກອອກ).

---

296, 314. කාරණත්ථෙ ච.

໒໙໖, ໓໑໔. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກາຣະນະ (ເຫດຜົນ) ດ້ວຍ.

---

297, 284. කම්මත්ථෙ දුතියා.

໒໙໗, ໒໘໔. ທຸຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກຳ (ຜູ້ຖືກກະທຳ ທີ່ບໍ່ຖືກກ່າວເຖິງ).

---

298. 287. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ.

໒໙໘. ໒໘໗. ທຸຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກສັບທີ່ບອກການເວລາ ແລະໄລຍະທາງ ໃນເມື່ອມີການປະກອບກັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ບໍ່ຂาดສາຍ.

---

299, 288. කම්මප්පවචනීයයුත්තෙ.

໒໙໙, ໒໘໘. ທຸຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງການປະກອບຮ່ວມກັບສັບທີ່ຊື່ວ່າ ກັມມັບປະວະຈະນີຍະ.

---

300, 286. ගති බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනංකා රිතෙ වා.

໓໐໐, ໒໘໖. ທຸຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກຳ ຂອງທາດທີ່ມີອັດວ່າ ໄປ, ຮູ້, ກິນ, ສູດ, ແລະຫຼັງຈາກ ຫະຣະທາດ, ກະຣະທາດ, ແລະ ສີທາດ ເປັນຕົ້ນ ເມື່ອປະກອບກັບກາຣິຕະປັດໄຈ ໂດຍມີກຳນົດ.

---

301, 315. සාමිස්මිං ඡට්ඨී

໓໐໑, ໓໑໕. ສະຖີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງສາມີ (ຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ).

---

302, 319. ඔකාසෙ [Pg.18] සත්තමී.

໓໐໒, ໓໑໙. ສັດຕະມີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງໂອກາດ (ສະຖານທີ່ ຫຼື ກາລະ).

---

303, 321. සාමිස්සරාධිපති දායාද සක්ඛී පථිභූ පසුත කුසලෙහි ච.

໓໐໓, ໓໒໑. ແລະເມື່ອປະກອບຮ່ວມກັບສັບເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສາມີ, ອິດສະຣະ, ອະທິປະຕິ, ທາຍາດ, ສັກຂີ, ປະຕິພູ, ປະສຸຕະ, ແລະ ກຸສະລະ ຍ່ອມລົງສະຖີອິພັດ ແລະ ສັດຕະມີອິພັດດ້ວຍ.

---

304, 322. නිද්ධාරණෙ ච.

໓໐໔, ໓໒໒. ...ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງນິດທາຣະນະ (ການຄັດເລືອກອອກ) ດ້ວຍ.

---

305, 323. අනාදරෙ ච.

໓໐໕, ໓໒໓. ແລະເມື່ອຄວາມບໍ່ເອື້ອເຟື້ອ (ອະນາທອນ) ປາກົດຢູ່ ຍ່ອມລົງສະຖີອິພັດ ແລະ ສັດຕະມີອິພັດ ຫຼັງຈາກສັບທີ່ເປັນອະນາທະຣິຍະດ້ວຍ.

---

306, 289. ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ.

໓໐໖, ໒໘໙. ໃນບາງອັດ, ທຸຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງສະຖີອິພັດ.

---

307, 290. තතියාසත්තමීනඤ්ච.

໓໐໗, ໒໙໐. ແລະໃນບາງອັດ, ທຸຕິຍາອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາອິພັດ ແລະ ສັດຕະມີອິພັດດ້ວຍ.

---

308, 317. ඡට්ඨී ච.

໓໐໘, ໓໑໗. ...ແລະສະຖີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາອິພັດ ແລະ ສັດຕະມີອິພັດດ້ວຍ.

---

309, 318. දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච.

໓໐໙, ໓໑໘. ແລະໃນບາງອັດ, ສະຖີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງທຸຕິຍາອິພັດ ແລະ ປັນຈະມີອິພັດດ້ວຍ.

---

310, 324. කම්මකරණනිමිත්තත්ථෙසු සත්තමී.

໓໑໐, ໓໒໔. ສັດຕະມີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກຳ, ກະຣະນະ, ແລະ ນິມິດ (ເຫດຜົນ).

---

311, 325. සම්පදානෙ ච.

໓໑໑, ໓໒໕. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງສັມປະທານດ້ວຍ.

---

312, 326. පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච.

໓໑໒, ໓໒໖. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງປັນຈະມີອິພັດດ້ວຍ.

---

313, 327. කාලභාවෙසු ච.

໓໑໓, ໓໒໗. ແລະຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງກາລະ ແລະ ພາວະລັກສະນະດ້ວຍ.

---

314, 328. උප’ධ්‍යාධිකිස්සරවචනෙ.

໓໑໔, ໓໒໘. ສັດຕະມີອິພັດ ຍ່ອມລົງໃນເມື່ອປະກອບຮ່ວມກັບ 'ອຸປະ' ແລະ 'ອະທິ' ສັບ ເພື່ອສະແດງອັດແຫ່ງຄວາມຍິ່ງເກີນ ແລະ ຄວາມເປັນໃຫຍ່.

---

315, 329. මණ්ඩිතුස්සුක්කෙසු තතියා ච.

໓໑໕, ໓໒໙. ແລະຍ່ອມລົງຕະຕິຍາອິພັດໃນອັດແຫ່ງການຕົກແຕ່ງ ແລະ ຄວາມຂະຫຍັນຂันແຂງດ້ວຍ.

---

ඉති නාමකප්පෙ කාරකකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີ ຫົກ ຄື ກາຣະກະກັນ ໃນນາມະກັນ ພຽງເທົ່ານີ້.

---

කාරකසුත්තං නිට්ඨිතං.

ສູດກາຣະກະ ຈົບແລ້ວ.

---

4. සමාස

໔. ສະມາດ (ການຫຍໍ້ຄຳ).

---

316, 331. නාමාන සමාසො යුත්තත්ථො.

໓໑໖, ໓໓໑. ການຫຍໍ້ນາມສັບທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດກ່ຽວຂ້ອງກັນ ເອີ້ນວ່າ ສະມາດ.

---

317, 332. තෙසං විභත්තියො ලොපා ච.

໓໑໗, ໓໓໒. ແລະວິພັດທັງຫຼາຍຂອງສະມາດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຖືກລຶບອອກດ້ວຍ.

---

318, 333. පකති චස්ස සරන්තස්ස.

໓໑໘, ໓໓໓. ແລະສັບທີ່ມີສະຫຼະຢູ່ສຸດ ຍ່ອມຄົງຮູບເດີມ (ປົກກະຕິ) ໄວ້.

---

319, 330. උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො [Pg.19] අබ්‍යයීභාවො.

໓໑໙, ໓໓໐. ສະມາດທີ່ມີອຸປະສັກ ຫຼື ນิບາດຢູ່ຂ້າງໜ້າ ເອີ້ນວ່າ ອັພຍະຍີພາວະສະມາດ.

---

320, 335. සො නපුංසකලිඞ්ගො.

໓໒໐, ໓໓໕. ສະມາດນັ້ນ ພຶງຊາບວ່າເປັນນະປຸງສະກະລິງ.

---

321. 349. දිගුස්සෙකත්තං.

໓໒໑. ໓໔໙. ທິຄຸສະມາດ ຍ່ອມມີຮູບເປັນເອກະວັດ ແລະ ເປັນນະປຸງສະກະລິງ.

---

322, 359. තථා ද්වන්දෙ පාණි තූරියෙ යොග්ග සෙනඞ්ග ඛුද්දජන්තුක විවිධ විරුද්ධ විසභාගත්ථාදීනඤ්ච.

໓໒໒, ໓໕໙. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ທະວັນທະສະມາດ ທີ່ເປັນອັດແຫ່ງອະໄວຍະວະຂອງສັດ, ເຄື່ອງດົນຕີ, ສ່ວນປະກອບຂອງຍານພາຫະນະ, ສ່ວນປະກອບຂອງກອງທັບ, ສັດນ້ອຍ, ສັດທີ່ເປັນສັດຕູກັນໂດຍທຳມະຊາດ, ແລະ ສັບທີ່ມີສະພາວະຕ່າງກັນ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີຮູບເປັນເອກະວັດ ແລະ ເປັນນະປຸງສະກະລິງດ້ວຍ.

---

323, 360. විභාසා රුක්ඛ තිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදා දීනඤ්ච.

໓໒໓, ໓໖໐. ໃນທະວັນທະສະມາດ, ສັບທີ່ບອກຕົ້ນໄມ້, ຫຍ້າ, ສັດເດຍລະສານ, ຊັບສິນ, ເຂົ້າເປືອກ, ຫົວເມືອງ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີຮູບເປັນເອກະວັດ ແລະ ເປັນນະປຸງສະກະລິງ ໂດຍມີກຳນົດດ້ວຍ.

---

324, 339. ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ කම්මධාරයො.

໓໒໔, ໓໓໙. ສະມາດທີ່ມີບົດສອງບົດມີວິພັດສະເໝີກັນ ເອີ້ນວ່າ ກັມມະທาຣະຍະສະມາດ.

---

325, 348. සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො දිගු.

໓໒໕, ໓໔໘. ກັມມະທาຣະຍະສະມາດທີ່ມີສັງຂະຍາຢູ່ຂ້າງໜ້າ ເອີ້ນວ່າ ທິຄຸສະມາດ.

---

326, 341. උභෙ තප්පුරිසා.

໓໒໖, ໓໔໑. ສະມາດທັງສອງນັ້ນ ຍ່ອມຊື່ວ່າ ຕັບປຸຣິສະສະມາດ ດ້ວຍ.

---

327, 351. අමාදයො පරපදෙභි.

໓໒໗, ໓໕໑. ບົດທັງຫຼາຍທີ່ມີວິພັດມີ 'ອັງ' ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຂົ້າສະມາດກັບບົດເບື້ອງຫຼັງ.

---

328, 352. අඤ්ඤපදත්ථෙසු බහුබ්බීහි.

໓໒໘, ໓໕໒. ສະມາດທີ່ມີອັດເປັນຂອງບົດອື່ນ ເອີ້ນວ່າ ພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

329, 357. නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො.

໓໒໙, ໓໕໗. ການຮວບຮວມນາມສັບທັງຫຼາຍທີ່ມີວິພັດສະເໝີກັນ ເອີ້ນວ່າ ທະວັນທະສະມາດ.

---

330, 340. මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

໓໓໐, ໓໔໐. ຍ່ອມແປງ 'ມະຫັນຕະ' ສັບ ເປັນ 'ມະຫາ' ເມື່ອມີບົດທີ່ມີວິພັດສະເໝີກັນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

331, 353. ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ.

໓໓໑, ໓໕໓. ຄຳອິດຖີລິງທີ່ເຄີຍກ່າວເປັນປຸງລິງມາກ່ອນ ຍ່ອມຖືວ່າເປັນເໝືອນປຸງລິງ ເມື່ອມີບົດອິດຖີລິງທີ່ມີວິພັດສະເໝີກັນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

332, 343. කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

໓໓໒, ໓໔໓. ແລະໃນສະມາດທີ່ຊື່ວ່າ ກັມມະທาຣະຍະ ດ້ວຍ.

---

333, 344. අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

໓໓໓, ໓໔໔. ໃນຕັບປຸຣິສະສະມາດ, ຍ່ອມແປງ 'ນະ' ນິບາດ ເປັນ 'ອະ'.

---

334, 345. සරෙ අන.

໓໓໔, ໓໔໕. ຍ່ອມແປງ 'ນະ' ນິບາດ ເປັນ 'ອະນະ' ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

335, 346. කදි කුස්ස.

໓໓໕, ໓໔໖. ຍ່ອມແປງ 'ກຸ' ນິບາດ ເປັນ 'ກັດ' ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

336, 347. කා’ප්පත්ථෙසු ච.

໓໓໖, ໓໔໗. ແລະຍ່ອມແປງ 'ກຸ' ນิບາດ ເປັນ 'ກາ' ໃນອັດແຫ່ງຄວາມນ້ອຍນິດດ້ວຍ.

---

337, 350. ක්වචි [Pg.20] සමාසන්ත ගතානමකාරන්තො.

໓໓໗, ໓໕໐. ໃນບາງກໍລະນີ, ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງສັບທີ່ຢູ່ທ້າຍສະມາດ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນອະກາຣັນ.

---

338, 356. නදිම්හා ච.

໓໓໘, ໓໕໖. ແລະຫຼັງຈາກສັບທີ່ມີຊື່ວ່າ ນະທີ ຍ່ອມລົງ ກະ-ປັດໄຈ ດ້ວຍ.

---

339, 358. ජායාය තුදං ජානි පතිම්හි.

໓໓໙, ໓໕໘. ຍ່ອມແປງ 'ຊາຍາ' ສັບ ເປັນ 'ທັງ' ຫຼື 'ຊານິ' ເມື່ອມີ 'ປະຕິ' ສັບຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

340, 355. ධනුම්හා ච.

໓໔໐, ໓໕໕. ແລະຫຼັງຈາກ 'ທະນຸ' ສັບ ທີ່ຢູ່ທ້າຍສະມາດ ຍ່ອມລົງ ອາ-ປັດໄຈ ດ້ວຍ.

---

341, 336. අංවිභත්තීනමකාරන්තා අබ්‍යායිතාවා.

໓໔໑, ໓໓໖. ການແປງວິບັດທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັພຍະຍີພາວະສະມາດ ອັນມີ ອ ກາຣັນ ໃຫ້ເປັນ ອໍ ຍ່ອມມີ.

---

342, 337. සරො රස්සො නපුංසකෙ.

໓໔໒, ໓໓໗. ການເຮັດສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງສະມາດ ອັນເປັນໄປໃນນະປຸງສະກະລີງ ໃຫ້ເປັນຣັດສະ ຍ່ອມມີ.

---

343, 338. අඤ්ඤස්මා ලොපො ච.

໓໔໓, ໓໓໘. Aññasmā lopo ca. ການລຶບວິບັດທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັພຍະຍີພາວະສະມາດ ອື່ນຈາກ ອ ກາຣັນ ກໍຍ່ອມມີ.

---

ඉති නාමකප්පෙ සමාසකප්පො සත්තමො කණ්ඩො.

ພາກສະມາດ ເປັນກັນທີ 7 ໃນນາມະກັນ ຍ່ອມຈົບລົງດ້ວຍປະການສະນີ.

---

සමාසසුත්ථං නිට්ඨිතං.

ພາກສະມາດສູດ ຈົບແລ້ວ.

---

5. තද්ධිත

໕. ຕັດທິດ

---

244, 361. වා ණා’පච්චෙ.

໒໔໔, ໓໖໑. ລົງ ນະ ປັດໄຈ ໃນອັດອະປັດຈະ (ລູກຫຼານ) ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

345, 366. ණායන ණාන වච්ඡාදිතො.

໓໔໕, ໓໖໖. ລົງ ນາຍະນະ ແລະ ນານະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກວັດສະສັບເປັນຕົ້ນ ໃນອັດອະປັດຈະ ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

346, 367. ණෙය්‍යො කත්තියාදීහි.

໓໔໖, ໓໖໗. ລົງ ເນຍຍະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກກັດຕິກາສັບເປັນຕົ້ນ ໃນອັດອະປັດຈະ ຍ່ອມມີ.

---

347, 368. අතො ණි වා.

໓໔໗, ໓໖໘. ລົງ ນິ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກອະກາຣັນ ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

348, 371. ණවොපක්වාදීහි.

໓໔໘, ໓໗໑. ລົງ ນະວະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກອຸປະກະສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

349, 372. ණෙර විධවාදිතො.

໓໔໙, ໓໗໒. ລົງ ເນຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກວິທະວາສັບເປັນຕົ້ນ ໃນອັດອະປັດຈະ ຍ່ອມມີ.

---

350, 373. යෙන වා සංසට්ඨං තරති චරති වහති ණිකො.

໓໕໐, ໓໗໓. ລົງ ນິກະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ສິ່ງທີ່ລະຄົນແລ້ວດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ' ຫຼື 'ຂ້າມໄປດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ' ຫຼື 'ທ່ຽວໄປດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ' ຫຼື 'ນຳໄປດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ' ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

351, 374. තමධීතෙ තෙනකතාධි සන්නිධානනියොග සිප්ප භණ්ඩ ජීවිකත්ථෙසු ච.

໓໕໑, ໓໗໔. ລົງ ນິກະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ຮຽນຮູ້ສິ່ງນັ້ນ', 'ອັນສິ່ງນັ້ນເຮັດແລ້ວ', 'ທີ່ຕັ້ງ', 'ການປະກອບ', 'ສິລະປະ', 'ເຄື່ອງໃຊ້', ແລະ 'ການລ້ຽງຊີບ' ກໍຍ່ອມມີ.

---

352, 376. ණ [Pg.21] රාගා තස්සෙදමඤ්ඤත්ථෙසු ච.

໓໕໒, ໓໗໖. ລົງ ນະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ຍ້ອມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ', 'ເປັນຂອງຜູ້ນັ້ນ' ແລະ ໃນອັດອື່ນໆ ກໍຍ່ອມມີ.

---

353, 378. ජාතාදීනමිමියා ච.

໓໕໓, ໓໗໘. ລົງ ອິມະ ແລະ ອິຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ເກີດແລ້ວເປັນຕົ້ນ' ກໍຍ່ອມມີ.

---

354, 379. සමූහත්ථෙ කණ ණා.

໓໕໔, ໓໗໙. ລົງ ກະນະ ແລະ ນະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ໝວດໝູ່' ຍ່ອມມີ.

---

355, 380. ගාම ජන බන්ධු සහායාදීහි තා.

໓໕໕, ໓໘໐. ລົງ ຕາ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຄາມະ, ຊະນະ, ພັນທຸ, ສະຫາຍະສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

356, 381. තදස්ස ඨානමියො ච.

໓໕໖, ໓໘໑. ລົງ ອິຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ສິ່ງນັ້ນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງສິ່ງນີ້' ກໍຍ່ອມມີ.

---

357, 382. උපමත්ථායිතත්තං.

໓໕໗, ໓໘໒. ລົງ ອາຍິຕັດຕະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ອຸປະມາ' ຍ່ອມມີ.

---

358, 383. තන්නිස්සිතත්ථෙ ලො.

໓໕໘, ໓໘໓. ລົງ ລະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ອາໄສສິ່ງນັ້ນ' ຍ່ອມມີ.

---

359, 384. ආලු තබ්බහුලෙ.

໓໕໙, ໓໘໔. ລົງ ອາລຸ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ຄວາມມາກຫຼາຍແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ' ຍ່ອມມີ.

---

360, 387. ණුත්තතා භාවෙ තු.

໓໖໐, ໓໘໗. ລົງ ນະ, ຕະ, ຕາ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ພາວະ' ຍ່ອມມີ.

---

361, 388. ණ විසමාදීහි.

໓໖໑, ໓໘໘. ລົງ ນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກວິສະມະສັບເປັນຕົ້ນ ໃນອັດ 'ພາວະ' ຍ່ອມມີ.

---

362, 389. රමණීයාදිතො කණ

໓໖໒, ໓໘໙. ລົງ ກະນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຣະມະນີຍະສັບເປັນຕົ້ນ ໃນອັດ 'ພາວະ' ຍ່ອມມີ.

---

363, 390. විසෙසෙ තරතමිසිකියිට්ඨා.

໓໖໓, ໓໙໐. ລົງ ຕະຣະ, ຕະມະ, ອິສິກະ, ອິຍະ, ອິດຖະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ວິເສດ' ຍ່ອມມີ.

---

364, 398. තදස්සත්ථීති වී ච.

໓໖໔, ໓໙໘. ລົງ ວີ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ສິ່ງນັ້ນມີຢູ່ແກ່ຜູ້ນີ້' ກໍຍ່ອມມີ.

---

365, 399. තපාදිතො සී.

໓໖໕, ໓໙໙. ລົງ ສີ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຕະປະສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

366, 400. දණ්ඩාදිතො ඉක ඊ.

໓໖໖, ໔໐໐. ລົງ ອິກະ ແລະ ອີ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທັນທະສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

367, 401. මධ්වාදිතො රො.

໓໖໗, ໔໐໑. ລົງ ຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກມະທຸສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

368, 402. ගුණාදිතො වන්තු.

໓໖໘, ໔໐໒. ລົງ ວັນຕຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຄຸນນະສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

369, 403. සත්‍යාදීහි මන්තු.

໓໖໙, ໔໐໓. ລົງ ມັນຕຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສະຕິສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

370, 405. සද්ධාදිතො ණ.

໓໗໐, ໔໐໕. ລົງ ນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສັດທາສັບເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

371, 404. ආයුස්සුකාරාස මන්තුම්හි.

໓໗໑, ໔໐໔. ການແປງສະຫຼະ ອຸ ຂອງອາຍຸສັບ ໃຫ້ເປັນ ອາສະ ເມື່ອຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ມັນຕຸ ປັດໄຈ ຍ່ອມມີ.

---

372, 385. තප්පකතිවචනෙ [Pg.22] මයො.

໓໗໒, ໓໘໕. ລົງ ມະຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ' ຫຼື 'ສຳເລັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ' ຍ່ອມມີ.

---

373, 406. සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ මො.

໓໗໓, ໔໐໖. ລົງ ມະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສັງຂະຍາ ໃນອັດ 'ເຮັດໃຫ້ເຕັມ' ຍ່ອມມີ.

---

374, 408. ස ඡස්ස වා.

໓໗໔, ໔໐໘. ການແປງ ສະ ຂອງ ສະສັບ (ຫົກ) ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

375, 412. එකාදිතො දසස්සී.

໓໗໕, ໔໑໒. ລົງ ອີ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທະສະສັບ ທີ່ມີ ເອກະສັບເປັນຕົ້ນຢູ່ຂ້າງໜ້າ ຍ່ອມມີ.

---

376, 257. දසෙ සො නිච්චඤ්ච.

໓໗໖, ໒໕໗. ການແປງ ສະສັບ (ຫົກ) ໃຫ້ເປັນ ໂສ ເມື່ອຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ທະສະສັບ ເປັນນິດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

377, 0. අන්තෙ නිග්ගහිතඤ්ච.

໓໗໗, ໐. ການລົງນິກຄະຫິດຕົວສຸດທ້າຍ (ຂອງສັງຂະຍາ) ກໍຍ່ອມມີ.

---

378, 414. ති ච.

໓໗໘, ໔໑໔. ການລົງ ຕິ ອັກສອນ ທີ່ສຸດຂອງສັງຂະຍາ ກໍຍ່ອມມີ.

---

379, 258. ල ද රානං.

໓໗໙, ໒໕໘. ການແປງ ທະ ແລະ ຣະ ໃຫ້ເປັນ ລະ ຍ່ອມມີ.

---

380, 255. වීසති දසෙසු බා ද්විස්ස තු.

໓໘໐, ໒໕໕. ການແປງ ທວິສັບ ໃຫ້ເປັນ ພາ ເມື່ອຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ວີສະຕິສັບ ແລະ ທະສະສັບ ຍ່ອມມີ.

---

381, 254. එකාදිතො දස්ස ර සඞ්ඛ්‍යානෙ.

໓໘໑, ໒໕໔. ການແປງ ທະ ຂອງທະສະສັບ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກເອກະສັບເປັນຕົ້ນ ໃນສັງຂະຍາ ໃຫ້ເປັນ ຣະ ຍ່ອມມີ.

---

382, 259. අට්ඨාදිතො ච.

໓໘໒, ໒໕໙. ການແປງ ທະ ຂອງທະສະສັບ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັດຖະສັບເປັນຕົ້ນ ໃນສັງຂະຍາ ໃຫ້ເປັນ ຣະ ກໍຍ່ອມມີ.

---

383, 353. ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා.

໓໘໓, ໓໕໓. ການແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ທວິ, ເອກະ, ແລະ ອັດຖະສັບ ໃຫ້ເປັນ ອາ ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

384, 407. චතුච්ඡෙ හි ථ ඨා.

໓໘໔, ໔໐໗. ລົງ ຖະ ແລະ ຖານ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຈະຕຸ ແລະ ສະສັບ ຍ່ອມມີ.

---

385, 409. ද්විතීහි තියො.

໓໘໕, ໔໐໙. ລົງ ຕິຍະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທວິ ແລະ ຕິສັບ ຍ່ອມມີ.

---

386, 410. තියෙ දුතාපි ච.

໓໘໖, ໔໑໐. ການແປງ ທວິ ແລະ ຕິສັບ ໃຫ້ເປັນ ທຸ ແລະ ຕະ ເມື່ອຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ຕິຍະ ປັດໄຈ ກໍຍ່ອມມີ.

---

387, 411. තෙසමඩ්ඪූපපදෙන අඩ්ඪුඩ්ඪදිවඩ්ඪ දියඩ්ඪ’ ඩ්ඪතියා.

໓໘໗, ໔໑໑. ການແປງສັບເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີ ອັດທະສັບ ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ໃຫ້ເປັນ ອັດທັດຖະ, ທິວັດຖະ, ທິຍັດຖະ, ແລະ ອັດທະຕິຍະ ຍ່ອມມີ.

---

388, 68. සරූපාන මෙකසෙස්වසකිං.

໓໘໘, ໖໘. ການຄົງເຫຼືອໄວ້ພຽງຕົວດຽວ (ເອກະເສດ) ຂອງສັບທັງຫຼາຍທີ່ມີຮູບເໝືອນກັນ ໃນຄັ້ງດຽວ ຍ່ອມມີ.

---

389, 413. ගණනෙදසස්ස ද්වි ති චතු පඤ්ච ඡ සත්ත අට්ඨනවකානං වී ති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්තාසනවා යොසු යොනඤ්චීසමාසංඨිරිතීතුති.

໓໘໙, ໔໑໓. ໃນການນັບ, ການແປງ ທະສະສັບ ທີ່ມີ ທວິ, ຕິ, ຈະຕຸ, ປັນຈະ, ສະ, ສັດຕະ, ອັດຖະ, ນະວະ ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ໃຫ້ເປັນ ວີ, ຕິ, ຈັດຕາຣະ, ປັນຍາ, ສະ, ສັດຕາ, ອະສີ, ນະວະ ເມື່ອຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ໂຍ ວິບັດ, ແລະ ການແປງ ໂຍ ວິບັດ ໃຫ້ເປັນ ອີ, ອໍ, ອາ, ອາ, ອິ, ອິ, ອິ, ອິ ຍ່ອມມີ.

---

390, 256. චතූපපදස්ස [Pg.23] ලොපො තු’ත්තරපදාදිචස්ස චු චොපි නවා.

໓໙໐, ໒໕໖. ການລຶບ ຕຸ ຂອງ ຈະຕຸສັບ ທີ່ຢູ່ຂ້າງໜ້າ, ແລະ ການແປງອັກສອນທຳອິດຂອງບົດຫຼັງ ໃຫ້ເປັນ ຈຸ ຫຼື ໂຈ ບາງເທື່ອ ຍ່ອມມີ.

---

391, 423. යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

໓໙໑, ໔໒໓. ຮູບສັບໃດທີ່ບໍ່ສາມາດສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍກົດເກນທົ່ວໄປ ກໍຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍການເທດສະໜາແບບນິບາດ.

---

392, 418. ද්වාදිතො කො’නෙකත්ථෙ ච.

໓໙໒, ໔໑໘. ລົງ ກະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທວິສັບເປັນຕົ້ນ ໃນອັດອັນຫຼາກຫຼາຍ ກໍຍ່ອມມີ.

---

393, 415. දසදසකං සතං දසකානං සතං සහස්සඤ්ච යොම්හි.

໓໙໓, ໔໑໕. ການແປງ ທະສະ-ທະສະກະ ໃຫ້ເປັນ ສະຕະ, ແລະ ການແປງ ທະສະກະທັງຫຼາຍ ໃຫ້ເປັນ ສະຕະ ແລະ ສະຫັດສະ ເມື່ອຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ໂຍ ວິບັດ ຍ່ອມມີ.

---

394, 416. යාව තදුත්තරි දසගුණිතඤ්ච.

໓໙໔, ໔໑໖. ຕັ້ງແຕ່ສະຫັດສະນັ້ນຂຶ້ນໄປ ໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນເທື່ອລະສິບເທົ່າ ກໍຍ່ອມມີ.

---

395, 417. සකනාමෙහි.

໓໙໕, ໔໑໗. ສັງຂະຍາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສຳເລັດດ້ວຍຊື່ຂອງຕົນເອງ.

---

396, 363. තෙසං ණො ලොපං.

໓໙໖, ໓໖໓. ການລຶບ ນະ ອະນຸພັນ ຂອງຕັດທິດປັດໄຈເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີ.

---

397, 420. විභාගෙ ධා ච.

໓໙໗, ໔໒໐. ລົງ ທາ ປັດໄຈ ໃນອັດ 'ການແບ່ງສ່ວນ' ກໍຍ່ອມມີ.

---

398, 421. සබ්බනාමෙහි පකාරවචනෙ තු ථා.

໓໙໘, ໔໒໑. ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ, ລົງ ຖາ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງປະການ.

---

399, 422. කිමිමෙහි ථං.

໓໙໙, ໔໒໒. ຫຼັງຈາກ ກິໍ ສັບ ແລະ ອິມ ສັບ, ລົງ ຖໍ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງປະການ.

---

400, 364. වුද්ධාදිසරස්ස වා’සංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

໔໐໐, ໓໖໔. ເພາະປັດໄຈທີ່ມີ ဏ ອະນຸພັນ, ໃຫ້ເຮັດວຸດທິສະຫຼະຕົ້ນ ຂອງສັບທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະສັງໂຍກຢູ່ເບື້ອງປາຍ ບາງເທື່ອ.

---

401, 375. මායූනමාගමො ඨානෙ.

໔໐໑, ໓໗໕. ເພາະ ဏ-ປັດໄຈ, ຫ້າມເຮັດວຸດທິ ອິ ແລະ ອຸ (ຢູ) ທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະສັງໂຍກຢູ່ເບື້ອງປາຍ, ແຕ່ໃຫ້ລົງ ເອ ແລະ ໂອ ອາຄົມ ໃນທີ່ອັນສົມຄວນ.

---

402. 377. ආත්තඤ්ච.

໔໐໒. ໓໗໗. ແລະ ໃຫ້ແປງເປັນ ອາ ບາງເທື່ອ (ໃນອັດຖະແຫ່ງພາວະ).

---

403, 354. ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්ස පච්චයෙසු ච.

໔໐໓, ໓໕໔. ເມື່ອມີປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ມີຢູ່ເບື້ອງຫຼັງກໍຕາມ, ໃຫ້ເຮັດສະຫຼະຕົ້ນ, ກາງ, ແລະ ປາຍ ໃຫ້ເປັນທີຄະ ແລະ ຣັດສະ ບາງເທື່ອ.

---

404, 370. තෙසු වුද්ධි ලොපාගම විකාර විපරිතාදෙසා ච.

໔໐໔, ໓໗໐. ໃນປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ, ໃຫ້ເຮັດວຸດທິ, ລົບ, ອາຄົມ, ວິກາຣະ, ວິປະຣີຕະ ແລະ ອາເທດ ບາງເທື່ອ.

---

405, 365. අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධි.

໔໐໕, ໓໖໕. ການເຮັດວຸດທິ ອະ-ວັນ, ອິ-ວັນ, ແລະ ອຸ-ວັນ ນັ້ນ, ໃຫ້ແປງເປັນ ອາ, ເອ, ໂອ ຕາມລໍາດັບ.

---

ඉති නාමකප්පෙ තද්ධිතකප්පො අට්ඨමො කණ්ඩො.

ໃນນາມມະກັນ, ຕັດທິຕະກັນ ເປັນກັນທີແປດ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

තද්ධිතසුත්තං නිට්ඨිතං.

ຕັດທິຕະສູດ ຈົບແລ້ວ.

---

6. ආඛ්‍යාති

໖. ບົດວ່າດ້ວຍອະຂະຍາດ.

---

406, 429. අථ [Pg.24] පුබ්බානි-විභත්තීනං ඡ පරස්සපදානි.

໔໐໖, ໔໒໙. ລໍາດັບນັ້ນ, ວິບັດ 6 ໂຕທໍາອິດ ຂອງວິບັດອະຂະຍາດທັງຫຼາຍ ເອີ້ນວ່າ ປະລັດສະບົດ.

---

407, 439. පරාණුත්තනොපදානි.

໔໐໗, ໔໓໙. ວິບັດ 6 ໂຕເບື້ອງຫຼັງ ເອີ້ນວ່າ ອັດຕະໂນບົດ.

---

408, 430. ද්වෙ ද්වෙ පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසා.

໔໐໘, ໔໓໐. ວິບັດສອງໂຕໆ ຕາມລໍາດັບ ເອີ້ນວ່າ ປະຖົມມະບຸລຸດ, ມັດຊິມະບຸລຸດ, ແລະ ອຸດຕະມະບຸລຸດ.

---

409, 441. සබ්බෙසමෙකාභිධානෙ පරො පුරිසො.

໔໐໙, ໔໔໑. ເມື່ອມີການກ່າວເຖິງບຸລຸດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຮ່ວມກັນໃນປະໂຫຍກດຽວ, ໃຫ້ໃຊ້ບຸລຸດເບື້ອງຫຼັງ.

---

410, 432. නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො.

໔໑໐, ໔໓໒. ເມື່ອນາມສັບທີ່ມີອະທິກະຣະນະສະເໝີກັນ ປະກອບຢູ່ກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ປະກອບຢູ່ກໍຕາມ, ໃຫ້ລົງ ປະຖົມມະບຸລຸດ.

---

411, 436. තුම්හෙ මජ්ඣිමො.

໔໑໑, ໔໓໖. ເມື່ອ ຕຸມຫະສັບ ປະກອບຢູ່ກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ປະກອບຢູ່ກໍຕາມ, ໃຫ້ລົງ ມັດຊິມະບຸລຸດ.

---

412, 437. අම්හෙ උත්තමො.

໔໑໒, ໔໓໗. ເມື່ອ ອຳຫະສັບ ປະກອບຢູ່ກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ປະກອບຢູ່ກໍຕາມ, ໃຫ້ລົງ ອຸດຕະມະບຸລຸດ.

---

413, 426. කාලෙ.

໔໑໓, ໔໒໖. ໃນກາລ.

---

414, 428. වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

໔໑໔, ໔໒໘. ລົງ ວັດຕະມານາວິບັດ ໃນອັດຖະປັດຈຸບັນກາລ.

---

415, 451. ආණාත්‍යාසිට්ඨෙ’නුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

໔໑໕, ໔໕໑. ລົງ ປັນຈະມີວິບັດ ໃນອັດຖະແຫ່ງການບັງຄັບ ແລະ ການປາດຖະໜາ ໃນກາລທົ່ວໄປທີ່ບໍ່ໄດ້ກຳນົດສະເພาະ.

---

416, 454. අනුමතිපරිකප්පෙත්ථෙසු සත්තමී.

໔໑໖, ໔໕໔. ລົງ ສັດຕະມີວິບັດ ໃນອັດຖະແຫ່ງການອະນຸຍາດ ແລະ ການຄາດຄະເນ ເປັນຕົ້ນ ໃນກາລທົ່ວໄປທີ່ບໍ່ໄດ້ກຳນົດສະເພາະ.

---

417, 460. අපච්චක්ඛෙ පරොක්ඛා’තීතෙ.

໔໑໗, ໔໖໐. ລົງ ປະໂຣກຂາວິບັດ ໃນອັດຖະອະດີດກາລ ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວໂດຍບໍ່ປະຈັກແກ່ຕາ.

---

418, 456. හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

໔໑໘, ໔໕໖. ລົງ ຫິຍັດຕະນີວິບັດ ໃນອັດຖະອະດີດກາລ ນັບແຕ່ມື້ວານນີ້ເປັນຕົ້ນມາ ທັງທີ່ປະຈັກແກ່ຕາ ແລະ ບໍ່ປະຈັກແກ່ຕາ.

---

419, 469. සමීපෙ’ජ්ජතනී.

໔໑໙, ໔໖໙. ລົງ ອັດຊະຕະນີວິບັດ ໃນອັດຖະອະດີດກາລ ທີ່ໃກ້ຊິດກັບປັດຈຸບັນ.

---

420, 471. මායොගෙ සබ්බකාලෙ ච.

໔໒໐, ໔໗໑. ເມື່ອປະກອບຮ່ວມກັບ ມາ ນິບາດ, ລົງ ຫิຍັດຕະນີວິບັດ ແລະ ອັດຊະຕະນີວິບັດ ໄດ້ໃນກາລທັງປວງ.

---

421, 473. අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

໔໒໑, ໔໗໓. ລົງ ພະວິສສັນຕີວິບັດ ໃນອັດຖະອະນາຄົດກາລ.

---

422, 475. ක්‍රියාතිපන්නෙ’තීතෙ කාලාතිපත්ති.

໔໒໒, ໔໗໕. ລົງ ກາລາຕิປັດຕິວິບັດ ໃນອັດຖະອະດີດກາລ ທີ່ການກະທຳຜິດພາດໄປແລ້ວ.

---

423, 426. වත්තමානා තී අන්ති, සි ථ, මි ම තෙ අන්තෙ, සෙව්හෙ, එ ම්හෙ.

໔໒໓, ໔໒໖. ວັດຕະມານາວິບັດ ຄື: ຕິ, ອັນຕິ, ສິ, ຖະ, ມິ, ມະ ແລະ ເຕ, ອັນເຕ, ເສ, ວະເຫ, ເອ, ມະເຫ.

---

424, 450. පඤ්චමී [Pg.25] තු අන්තු, හි ථ, මි ම, තං අන්තං, ස්සු ව්හො, එ ආමසෙ.

໔໒໔, ໔໕໐. ປັນຈະມີວິບັດ ຄື: ຕຸ, ອັນຕຸ, ຫິ, ຖະ, ມິ, ມະ ແລະ ຕັງ, ອັນຕັງ, ສຸ, ໂວ, ເອ, ອາມະເສ.

---

425, 453. සත්තමී එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යාසි එය්‍යාථ, එය්‍යාමි එය්‍යාම, එථ එරං, එථො එය්‍යාව්හො, එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ.

໔໒໕, ໔໕໓. ສັດຕະມີວິບັດ ຄື: ເອຍຍະ, ເອຍຍຸງ, ເອຍຍາສິ, ເອຍຍາຖະ, ເອຍຍາມິ, ເອຍຍາມະ ແລະ ເອຖະ, ເອຣັງ, ເອໂຖ, ເອຍຍາວະໂຫ, ເອຍຍັງ, ເອຍຍາມະເຫ.

---

426, 459. පරොක්ඛා අ උ, එ ත්ථ, අං ම්හ, ත්ථ රෙ, ත්ථො ව්හො, ඉං ම්හෙ.

໔໒໖, ໔໕໙. ປະໂຣກຂາວິບັດ ຄື: ອະ, ອຸ, ເອ, ຕຖະ, ອັງ, ມະຫາ ແລະ ຕຖະ, ເຣ, ໂຖ, ໂວ, ອິງ, ມະເຫ.

---

427, 455. හිය්‍යත්තනී ආ ඌ, ඔ ත්ථ, අං ම්හා, ත්ථ ත්ථුං, සෙව්හං, ඉං ම්හසෙ.

໔໒໗, ໔໕໕. ຫິຍັດຕະນີວິບັດ ຄື: ອາ, ອູ, ໂອ, ຕຖະ, ອັງ, ມະຫາ ແລະ ຕຖະ, ຕຖຸງ, ເສວະຫັງ, ອິງ, ມະຫາເສ.

---

428, 468. අජ්ජතනී ඊඤං ඔත්ථ, ඉං ම්හා, ආ ඌ, සෙ ව්හං, අං ම්හෙ.

໔໒໘, ໔໖໘. ອັດຊະຕະນີວິບັດ ຄື: ອີ, ອຸງ, ໂອ, ຕຖະ, ອິງ, ມະຫາ ແລະ ອາ, ອູ, ເສ, ວະຫັງ, ອັງ, ມະເຫ.

---

429, 472. ස්සවිස්සන්තී ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමි ස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සං ස්සාම්හෙ.

໔໒໙, ໔໗໒. ພະວິສສັນຕີວິບັດ ຄື: ສະຕິ, ສະນຕິ, ສະສິ, ສະຖະ, ສາມິ, ສາມະ ແລະ ສະເຕ, ສະນເຕ, ສະເສ, ສະວະເຫ, ສັງ, ສາມະເຫ.

---

430, 474. කාලාතිපත්ති ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සං ස්සාමා, ස්සථ ස්සිසු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිං ස්සාම්හසෙ.

໔໓໐, ໔໗໔. ກາລາຕິປັດຕິວິບັດ ຄື: ສາ, ສັງສຸ, ເສ, ສະຖະ, ສັງ, ສາມາ ແລະ ສະຖະ, ສິງສຸ, ສະເສ, ສະວະເຫ, ສິງ, ສາມະຫາເສ.

---

431, 428. හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුකං.

໔໓໑, ໔໒໘. ຫິຍັດຕະນີວິບັດ, ສັດຕະມີວິບັດ, ປັນຈະມີວິບັດ, ແລະ ວັດຕະມານາວิບັດ ເຫຼົ່ານີ້ ເອີ້ນວ່າ ສັບພະທາຕຸກາວິບັດ.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ໃນອະຂະຍາດຕະກັນ, ກັນທີໜຶ່ງ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

432, 362. ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා.

໔໓໒, ໓໖໒. ສັບທັງຫຼາຍທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກທາດ ແລະ ລິງ, ພຶງຊາບວ່າເປັນ ປັດໄຈ.

---

433, 528. තිජගුපකිතමානෙහි ඛඡසා වා.

໔໓໓, ໕໒໘. ຫຼັງຈາກ ຕິຊະທາດ, ຄຸປະທາດ, ກິຕະທາດ, ແລະ ມານະທາດ, ລົງ ຂະ, ຈະ, ສະ ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

434, 534. භුජඝසහරසුපාදීහිතුමිච්ඡත්ථෙසු.

໔໓໔, ໕໓໔. ຫຼັງຈາກ ພຸຊະທາດ, ຄະສະທາດ, ຫະຣະທາດ, ສຸທາດ, ແລະ ປາທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຂະ, ຈະ, ສະ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງ ຕຸງ-ປັດໄຈ ແລະ ອິຈສາ-ສັບ.

---

435, 536. ආය [Pg.26] නාමතො කත්තූපමානාදාචාරෙ.

໔໓໕, ໕໓໖. ຫຼັງຈາກນາມສັບ ທີ່ເປັນອຸປມານ ຂອງກັດຕາ, ລົງ ອາຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດ.

---

436, 537. ඊයූ’පමානා ච.

໔໓໖, ໕໓໗. ແລະ ຫຼັງຈາກນາມສັບ ທີ່ເປັນອຸປມານ ຂອງກຳ, ລົງ ອີຢະ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດ.

---

437, 538. නාමම්හා’ත්තිච්ඡත්ථෙ.

໔໓໗, ໕໓໘. ຫຼັງຈາກນາມສັບ, ລົງ ອີຢະ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອຕົນເອງ.

---

438, 540. ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

໔໓໘, ໕໔໐. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ, ລົງ ເນ, ນະຍະ, ນາເປ, ນາປະຍະ ປັດໄຈ ເຍິ່ງເອີ້ນວ່າ ກາຣິຕະ ໃນອັດຖະແຫ່ງເຫດ.

---

439, 539. ධාතුරූපෙ නාමස්මා ණ යො ච.

໔໓໙, ໕໓໙. ຫຼັງຈາກນາມສັບ ທີ່ມີສະພາວະຄືທາດ, ລົງ ນະຍະ ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

440, 445. භාවකම්මෙසු යො.

໔໔໐, ໔໔໕. ລົງ ຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງພາວະ ແລະ ກຳ.

---

441, 447. තස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස.

໔໔໑, ໔໔໗. ໃຫ້ແປງ ຍະ ປັດໄຈ ນັ້ນ ກັບທັງທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນອັກສອນໃນ ຈະ-ວັກ, ຍະ-ອັກສອນ, ແລະ ວະ-ອັກສອນ.

---

442, 448. ඉවණ්ණාගමො වා.

໔໔໒, ໔໔໘. ລົງ ອິ-ວັນ ອາຄົມ ບາງເທື່ອ.

---

443, 449. පුබ්බරූපඤ්ච.

໔໔໓, ໔໔໙. ແລະ ໃຫ້ແປງ ຍະ ປັດໄຈ ໃຫ້ມີຮູບເໝືອນພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດເບື້ອງຕົ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

444, 511. තථා කත්තරි ච.

໔໔໔, ໕໑໑. ແລະ ໃຫ້ເຮັດຢ່າງນັ້ນ ໃນກັດຕາ ບາງເທື່ອ.

---

445, 433. භූවාදිතො අ.

໔໔໕, ໔໓໓. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ພູທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ອະ ປັດໄຈ.

---

446, 509. රුධාදිතො නිග්ගහිතපුබ්බඤ්ච.

໔໔໖, ໕໐໙. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຣຸທະທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ອະ ປັດໄຈ ແລະ ລົງນິກຄະຫິດຕົ້ນທາດ.

---

447, 510. දිවාදිතො යො.

໔໔໗, ໕໑໐. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ທິວຸທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຍະ ປັດໄຈ.

---

448, 512. ස්වාදිතො ණුණා උණා ච.

໔໔໘, ໕໑໒. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ສຸທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ນຸ, ນາ, ແລະ ອຸນາ ປັດໄຈ.

---

449, 513. කියාදිතො නා.

໔໔໙, ໕໑໓. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ກີທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ນາ ປັດໄຈ.

---

450, 517. ගහාදිතො ප්පණ්හා.

໔໕໐, ໕໑໗. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຄະຫະທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ປປະ ແລະ ນຫາ ປັດໄຈ ເມື່ອມີວິບັດ ຫຼື ປັດໄຈທີ່ກ່າວກັດຕາຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

451, 520. තනාදිතො ඔයිරා.

໔໕໑, ໕໒໐. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຕນຸທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ໂອ ແລະ ຍິຣະ ປັດໄຈ.

---

452, 525. චුරාදිතො ණෙ ණයා.

໔໕໒, ໕໒໕. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຈຸຣະທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ເນ ແລະ ນະຍະ ປັດໄຈ.

---

453, 444. අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

໔໕໓, ໔໔໔. ອັດຕະໂນບົດວິບັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະແຫ່ງພາວະ ແລະ ກຳ.

---

454, 440. කත්තරි ච.

໔໕໔, ໔໔໐. ໃນກັດຕຸອັດດ້ວຍ.

---

455, 530. ධාතුප්පච්චයෙහි [Pg.27] විභත්තියො.

໔໕໕, ໕໓໐. ວິບັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກທາຕຸປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

456, 420. කත්තරි පරස්සපදං.

໔໕໖, ໔໒໐. ປະລັດສະບົດວິບັດ ຍ່ອມລົງໃນກັດຕຸອັດ.

---

457, 424. භූවාදයො ධාතවො.

໔໕໗, ໔໒໔. ສັບທັງຫຼາຍມີ 'ພູ' ເປັນຕົ້ນ ຊື່ວ່າ ທາດ.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ກັນທີສອງ ໃນອຂະຍາດກັນ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

458, 461. ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො.

໔໕໘, ໔໖໑. ການຊ້ອນອັກສອນຕົວໜ້າຂອງທາດທີ່ມີສະຫຼະດຽວ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

459, 462. පුබ්බො’ බ්භාසො.

໔໕໙, ໔໖໒. ອັກສອນຕົວໜ້າ ຊື່ວ່າ ອັບພາສະ.

---

460, 506. රස්සො.

໔໖໐, ໕໐໖. ເຮັດໃຫ້ເປັນລັດສະ (ໃນອັບພາສະ).

---

461, 464. දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා.

໔໖໑, ໔໖໔. ແປງພະຍັນຊະນະຕົວທີສອງ ແລະ ຕົວທີສີ່ ໃຫ້ເປັນຕົວທີໜຶ່ງ ແລະ ຕົວທີສາມ.

---

462, 467. කවග්ගස්ස චවග්ගො.

໔໖໒, ໔໖໗. ແປງພະຍันຊະນະ ກະວັກ ໃຫ້ເປັນ ຈະວັກ.

---

463, 532. මානකිතානං ව තත්තං වා.

໔໖໓, ໕໓໒. ແປງອັບພາສະຂອງມານະທາດ ແລະ ກິຕະທາດ ໃຫ້ເປັນ ວະ ແລະ ຕະ ບາງເທື່ອ.

---

464, 504. හස්ස ජො.

໔໖໔, ໕໐໔. ແປງ ຫະ ໃຫ້ເປັນ ຊະ.

---

465, 463. අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා.

໔໖໕, ໔໖໓. ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງອັບພາສະ ໃຫ້ເປັນ ອິວັນນະ ຫຼື ອະ ບາງເທື່ອ.

---

466, 489. නිග්ගහිතඤ්ච.

໔໖໖, ໔໘໙. ແລະ ລົງນິກຄະຫິດ ດ້ວຍ.

---

467, 533. තතො පාමානානං වාමං සෙසු.

໔໖໗, ໕໓໓. ແປງ ປາ ແລະ ມານະ ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກອັບພາສະ ໃຫ້ເປັນ ວາ ແລະ ມັງ ເມື່ອມີ ສະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

468, 492. ඨා තිට්ඨො.

໔໖໘, ໔໙໒. ແປງ ຖາ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຕິດຖະ.

---

469, 494. පා පිවො.

໔໖໙, ໔໙໔. ແປງ ປາ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ປິວະ.

---

470, 514. ඤාස්ස ජාජංනා.

໔໗໐, ໕໑໔. ແປງ ຍາ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຊາ, ຊັງ, ແລະ ນາ.

---

471, 483. දිසස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛා වා.

໔໗໑, ໔໘໓. ແປງ ທิສະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ປັດສະ, ທິດສະ, ແລະ ທັກຂະ ບາງເທື່ອ.

---

472, 531. බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු ච.

໔໗໒, ໕໓໑. ແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ໃຫ້ເປັນ ຈະ ເມື່ອມີ ສະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

473, 529. කො ඛෙ ච.

໔໗໓, ໕໒໙. ແລະ ແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ໃຫ້ເປັນ ກະ ເມື່ອມີ ຂະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

474, 535. හරස්ස ගී සෙ.

໔໗໔, ໕໓໕. ແປງ ຫະລະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຄີ ເມື່ອມີ ສະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

475, 465. බ්‍රූභූනමාහභූවා [Pg.28] පරොක්ඛායං.

໔໗໕, ໔໖໕. ແປງ ພຣູ ທາດ ແລະ ພູ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ອາຫະ ແລະ ພູວະ ໃນເພາະວິບັດປະຣົກຂາ.

---

476, 442. ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසු.

໔໗໖, ໔໔໒. ແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງ ຄະມຸ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຈະສະ ບາງເທື່ອ ໃນເພາະວິບັດທັງປວງ.

---

477, 479. වචස්ස’ජ්ජතනිම්හි මකාරා ඔ.

໔໗໗, ໔໗໙. ແປງ ອະ ຂອງ ວະຈະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ໂອ ໃນເພາະອັດຊະຕະນີວິບັດ.

---

478, 438. අකාරො දීඝං හිමිමෙසු.

໔໗໘, ໔໓໘. ທີຄະ ອະ ອັກສອນ ໃຫ້ເປັນ ອາ ໃນເພາະ ຫິ, ມິ, ແລະ ມະ ວິບັດ.

---

479, 452. හි ලොපං වා.

໔໗໙, ໔໕໒. ລຶບ ຫິ ວິບັດ ບາງເທື່ອ.

---

480, 490. හොතිස්සරෙ’ හො’හෙ භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස ච.

໔໘໐, ໔໙໐. ແປງ ຫູ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ເຫ, ໂຮ, ແລະ ເຮ ໃນເພາະພະວິສັນຕີວິບັດ ແລະ ລຶບ ສະສະ ດ້ວຍ.

---

481, 524. කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො.

໔໘໑, ໕໒໔. ແປງ ກະລະ ທາດ ພ້ອມທັງປັດໄຈ ໃຫ້ເປັນ ກາຫະ.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ກັນທີສາມ ໃນອຂະຍາດກັນ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

482, 508. දාදන්තස්සං මිමෙසු.

໔໘໒, ໕໐໘. ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ທາ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ນິກຄະຫິດ ໃນເພາະ ມິ ແລະ ມະ ວິບັດ.

---

483, 527. අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ.

໔໘໓, ໕໒໗. ວຸດທິທາດທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະຊ້ອນກັນຢູ່ທີ່ສຸດ ໃນເພາະກາຣິດຕະປັດໄຈ.

---

484, 542. ඝටාදීනං වා.

໔໘໔, ໕໔໒. ວຸດທິທາດທັງຫຼາຍມີ ຄະຕະ ເປັນຕົ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

485, 434. අඤ්ඤෙසු ච.

໔໘໕, ໔໓໔. ແລະ ວຸດທິໃນເພາະປັດໄຈອື່ນທັງຫຼາຍດ້ວຍ.

---

486, 543. ගුහදුසානං දීඝං.

໔໘໖, ໕໔໓. ທີຄະສະຫຼະຂອງ ຄຸຫະ ທາດ ແລະ ທຸສະ ທາດ.

---

487, 478. වච වස වහාදීනමුකාරො වස්සයෙ.

໔໘໗, ໔໗໘. ແປງ ວະ ຂອງ ວະຈະ, ວະສະ, ແລະ ວະຫະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ເປັນ ອຸ ເມື່ອມີ ຍະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

488, 481. හ විපරියයො ලො වා.

໔໘໘, ໔໘໑. ສະຫຼັບຕໍາແໜ່ງຂອງ ຫະ ແລະ ແປງ ຍະ ໃຫ້ເປັນ ລະ ບາງເທື່ອ.

---

489, 519. ගහස්ස ඝෙ ප්පෙ.

໔໘໙, ໕໑໙. ແປງ ຄະຫະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ເຄ ເມື່ອມີ ປປະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

490, 518. හලොපො ණ්හාම්හි.

໔໙໐, ໕໑໘. ລຶບ ຫະ ເມື່ອມີ ນຫາ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

491, 523. කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හි.

໔໙໑, ໕໒໓. ແປງ ກະລະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ກາສະ ໃນເພາະອັດຊະຕະນີວິບັດ.

---

492, 499. අසස්මා මිමානං මිම්හා’න්තලොපො ච.

໔໙໒, ໔໙໙. ແປງ ມິ ແລະ ມະ ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກ ອະສະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ມຫິ ແລະ ມຫາ ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດດ້ວຍ.

---

493, 498. ථස්ස ත්ථත්ථං.

໔໙໓, ໔໙໘. ແປງ ຖະ ວິບັດ ໃຫ້ເປັນ ຕຖະ.

---

494, 495. තිස්ස [Pg.29] තිස්ස ත්ථිත්ථං.

໔໙໔, ໔໙໕. ແປງ ຕິ ວິບັດ ໃຫ້ເປັນ ຕຖິ.

---

495, 500. තුස්ස ත්ථුත්තං.

໔໙໕, ໕໐໐. ແປງ ຕຸ ວິບັດ ໃຫ້ເປັນ ຕຖຸ ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດດ້ວຍ.

---

496, 497. සිම්හි ච.

໔໙໖, ໔໙໗. ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງ ອະສະ ທາດ ໃນເພາະ ສິ ວິບັດດ້ວຍ.

---

497, 477. ලභස්මා ඊඅංනං ත්ථත්තං.

໔໙໗, ໔໗໗. ແປງ ອີ ແລະ ອິງ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກ ລາພະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຕຖະ ແລະ ຕຖັງ.

---

498, 480. කුසස්මා දී ච්ඡි.

໔໙໘, ໔໘໐. ແປງ ອີ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກ ກຸສະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຈສິ ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດດ້ວຍ.

---

499, 480. දා ධාතුස්ස දජ්ජං.

໔໙໙, ໔໘໐. ແປງ ທາ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ທັດຊະ.

---

500, 486. වදස්ස වජ්ජං.

໕໐໐, ໔໘໖. ແປງ ວະທະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ວັດຊະ.

---

501, 443. ගමිස්ස ඝම්මං.

໕໐໑, ໔໔໓. ແປງ ຄະມຸ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຄຳມະ.

---

502, 493. යම්හි දා ධා මා ඨා හා පා මහ මථාදීනමී.

໕໐໒, ໔໙໓. ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ທາ, ທາ, ມາ, ຖາ, ຫາ, ປາ, ມະຫະ, ມະຖະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ເປັນ ອີ ເມື່ອມີ ຍະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

503, 485. යජස්සාදිස්සි.

໕໐໓, ໔໘໕. ແປງອັກສອນຕົວໜ້າຂອງ ຍະຊະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ອິ ເມື່ອມີ ຍະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

504, 470. සබ්බතො උං ඉංසු.

໕໐໔, ໔໗໐. ແປງ ອຸງ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ໃຫ້ເປັນ ອິງສຸ.

---

505, 482. ජරමරානං ජීර ජීය්‍ය මීය්‍යා වා.

໕໐໕, ໔໘໒. ແປງ ຊະລະ ທາດ ແລະ ມະລະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ຊີຣະ, ຊີຍຍະ, ແລະ ມີຍຍະ ບາງເທື່ອ.

---

506, 496. සබ්බත්ථා’සස්සාදිලොපො ච.

໕໐໖, ໔໙໖. ແລະ ລຶບອັກສອນຕົວໜ້າຂອງ ອະສະ ທາດ ໃນເພາະວິບັດທັງປວງດ້ວຍ.

---

507, 501. අසබ්බධාතුකෙ ඤා.

໕໐໗, ໕໐໑. ແປງ ອະສະ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ພູ ໃນເພາະອະສັບພະທາຕຸກະລິບັດ.

---

508, 515. යෙය්‍යස්ස ඤාතො ඉයා ඤා.

໕໐໘, ໕໑໕. ແປງ ເອຍຍະ ວິບັດ ທີ່ຢູ່ຫຼັງຈາກ ຍາ ທາດ ໃຫ້ເປັນ ອິຍາ ແລະ ຍາ.

---

509, 516. නාස්ස ලොපො යකාරත්තං.

໕໐໙, ໕໑໖. ລຶບ ນາ ປັດໄຈ ແລະ ແປງໃຫ້ເປັນ ຍະ.

---

510, 487. ලොපඤ්චෙත්තමකාරො.

໕໑໐, ໔໘໗. ແລະ ລຶບປັດໄຈ ແລະ ແປງໃຫ້ເປັນ ເອ ບາງເທື່ອ.

---

511, 521. උත්තමොකාරො.

໕໑໑, ໕໒໑. ແປງ ໂອ ປັດໄຈ ໃຫ້ເປັນ ອຸ.

---

512, 522. කරස්සාකාරො ච.

໕໑໒, ໕໒໒. ແລະ ແປງ ອະ ຂອງ ກຣະທາດ ເປັນ ອາ.

---

513, 435. ඔ අව සරෙ.

໕໑໓, ໔໓໕. ແປງ ໂອ ເປັນ ອວະ ເມື່ອມີສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

514, 491. එ අය.

໕໑໔, ໔໙໑. ແປງ ເອ ເປັນ ອຍະ (ເມື່ອມີສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ).

---

515, 541. තෙ [Pg.30] ආවායා කාරිතෙ.

໕໑໕, ໕໔໑. ແປງ ເອ ແລະ ໂອ ເປັນ ອາຍະ ແລະ ອາວະ ຕາມລໍາດັບ ເມື່ອມີກາຣິຕະປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ.

---

516, 466. ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

໕໑໖, ໔໖໖. ລົງ ອิ ອັກສອນອາຄົມ ເມື່ອມີອະສັບພະທາຕຸກວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

517, 488. ක්වචි ධාතුවිභත්තිප්පච්චයානං දීඝවිපරීතාදෙස ලොපාගමා ච.

໕໑໗, ໔໘໘. ໃນບາງອຸທາຫອນ ມີການເຮັດໃຫ້ຍາວ (ທີຄະ), ເຮັດໃຫ້ກັບກັນ (ວິປະຣີຕະ), ແປງ (ອາເທສະ), ລຶບ (ໂລປະ) ແລະ ລົງອາຄົມ (ອາຄົມ) ແກ່ທາດ, ວິພັດ ແລະ ປັດໄຈ.

---

518, 446. අත්තනොපදානි පරස්සපදත්තං.

໕໑໘, ໔໔໖. ແປງ ອັດຕະໂນບົດ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ ປະຣັດສະບົດ.

---

519, 457. අකාරාගමො හිය්‍යත්ථනීඅජ්ජතනීකාලාතිපත්තීසු.

໕໑໙, ໔໕໗. ລົງ ອະ ອັກສອນອາຄົມ (ທີ່ຕົ້ນທາດ) ເມື່ອມີ ຫິຍຍັດຖະນີ, ອັດຊະຕະນີ ແລະ ກາລາຕິປັດຕິ ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

520, 502. බ්‍රූතො ඊ තිම්හි.

໕໒໐, ໕໐໒. ລົງ ອີ ຫຼັງຈາກ ພຣູທາດ ເມື່ອມີ ຕິ ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

521, 425. ධාතුස්සන්තො ලොපො’ නෙකසරස්ස.

໕໒໑, ໔໒໕. ລຶບສະຫຼະສຸດທ້າຍ ຂອງທາດທີ່ມີຫຼາຍສະຫຼະ.

---

522, 476. ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා.

໕໒໒, ໔໗໖. ແປງພະຍັນຊະນະສຸດທ້າຍ ຂອງ ອິສຸທາດ ແລະ ຍະມຸທາດ ເປັນ ຈຈະ ບາງເທື່ອ.

---

523, 526. කාරිතානං ණො ලොපං.

໕໒໓, ໕໒໖. ລຶບ ຕົວ ນະ (ອະນຸພັນ) ຂອງກາຣິຕະປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ຈົບ ກັນທິ 4 ໃນ ອາຂຽດກັນ.

---

ආඛ්‍යාතසුත්තං නිට්ඨිතං.

ພະສູດອາຂຽດ ຈົບບໍລິບູນ.

---

7. කිබ්බිධාන

໗. ກິດວິທານ

---

524, 561. ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණො.

໕໒໔, ໕໖໑. ລົງ ນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດ ເມື່ອມີບົດກຳເປັນຕົ້ນຢູ່ຂ้างໜ້າ.

---

525, 565. සඤ්ඤායම නු.

໕໒໕, ໕໖໕. ໃນນາມສະເພາະ (ສັນຍາ), ລົງ ອະ ປັດໄຈ ແລະ ລົງ ນຸ ອາຄົມ ທີ່ທ້າຍບົດໜ້າ.

---

526, 567. පුරෙ දදා ච ඉං.

໕໒໖, ໕໖໗. ແລະ ລົງ ອິງ ອາຄົມ ທີ່ທ້າຍ ປຸຣະສັບ ເມື່ອມີ ທາທາດ (ຫຼື ທະທະ) ເບື້ອງຫຼັງ.

---

527, 568. සබ්බතො ණ්වුත්වා’වී වා.

໕໒໗, ໕໖໘. ລົງ ນວຸ, ຕຸ ແລະ ອາວີ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ບາງເທື່ອ.

---

528, 577. විස රුජ පදාදිතො ණ.

໕໒໘, ໕໗໗. ລົງ ນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ວິສະ, ຣຸຊະ ແລະ ປະທະ ເປັນຕົ້ນ.

---

529, 580. භාවෙ ච.

໕໒໙, ໕໘໐. ແລະ ລົງ (ນະ ປັດໄຈ) ໃນອັດພາວະ (ຄວາມມີຄວາມເປັນ).

---

530, 584. ක්වි ච.

໕໓໐, ໕໘໔. ແລະ ລົງ ກວິ ປັດໄຈ.

---

531, 589. ධරාදීහි [Pg.31] රම්මො.

໕໓໑, ໕໘໙. ລົງ ຣັມມະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ທະຣະ ເປັນຕົ້ນ.

---

532, 590. තස්සීලාදීසු ණී ත්වා වී ච.

໕໓໒, ໕໙໐. ແລະ ລົງ ນີ, ຕຸ ແລະ ອາວີ ປັດໄຈ ໃນອັດແຫ່ງຜູ້ມີອັດທະຍາໄສນັ້ນເປັນປົກກະຕິ (ຕັດສີລະ) ເປັນຕົ້ນ.

---

533, 591. සද්ද කුධ චල මණ්ඩත්ථ රුචාදීහි යු.

໕໓໓, ໕໙໑. ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ທີ່ມີອັດວ່າ ອອກສຽງ (ສັດທະ), ຮ້າຍ (ກຸທະ), ສັ່ນສະເທືອນ (ຈະລະ), ປະດັບ (ມັຍທະ) ແລະ ຮຸ່ງເຮືອງ (ຣຸຈະ) ເປັນຕົ້ນ.

---

534, 592. පාරාදිගමිම්හා රූ.

໕໓໔, ໕໙໒. ລົງ ຣູ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຄະມຸທາດ ທີ່ມີ ປາຣะ ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ຂ้างໜ້າ.

---

535, 593. භික්ඛාදිතො ච.

໕໓໕, ໕໙໓. ແລະ ລົງ (ຣູ ປັດໄຈ) ຫຼັງຈາກ ພິກຂະທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

536, 594. හනත්‍යාදීනං ණුකො.

໕໓໖, ໕໙໔. ລົງ ນຸກະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ຫະນະ ເປັນຕົ້ນ.

---

537, 566. නු නිග්ගහිතං පදන්තෙ.

໕໓໗, ໕໖໖. ແປງ ນຸ ອາຄົມ ທີ່ທ້າຍບົດໜ້າ ເປັນ ນິກຄະຫິດ.

---

538, 595. සංහනා’ඤ්ඤාය වා රො ඝො.

໕໓໘, ໕໙໕. ລົງ ຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຫະນະທາດ ທີ່ມີ ສັງ ນໍາໜ້າ ແລະ ແປງ ຫະນະ ເປັນ ຄະ ບາງເທື່ອ.

---

539, 558. රම්හි රන්තො රාදිනො.

໕໓໙, ໕໕໘. ເມື່ອມີ ຣະ ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ, ລຶບພະຍັນຊະນະສຸດທ້າຍຂອງທາດ ພ້ອມກັບ ຣະ ອະນຸພັນ.

---

540, 545. භාවකම්මෙසු තබ්බා’නීයා.

໕໔໐, ໕໔໕. ລົງ ຕັບພະ ແລະ ອະນີຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດພາວະ ແລະ ອັດກຳ.

---

541, 552. ණ්‍යො ච.

໕໔໑, ໕໕໒. ແລະ ລົງ ນຍະ ປັດໄຈ.

---

542, 557. කරම්හා රිච්ච.

໕໔໒, ໕໕໗. ລົງ ຣິຈຈະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກຣະທາດ.

---

543, 555. භූතො’බ්බ.

໕໔໓, ໕໕໕. ແປງ ນຍະ ປັດໄຈ ພ້ອມກັບສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ ພູທາດ ເປັນ ອັບພະ.

---

544, 556. වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරාදීහි ජ්ජ ම්මග්ගය්හෙය්‍යාවාරො වා.

໕໔໔, ໕໕໖. ແປງ ນຍະ ປັດໄຈ ພ້ອມກັບພະຍັນຊະນະສຸດທ້າຍ ຂອງທາດທັງຫຼາຍ ມີ ວະທະ, ມະທະ, ຄະມຸ, ຍຸຊະ, ຄະຣະຫະ ແລະ ທາດທີ່ມີສະຫຼະ ອາ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ຈຈະ, ມມະ, ຄຄະ, ຍຫະ, ເອຍຢະ, ອາຣະ ບາງເທື່ອ.

---

545, 548. තෙ කිච්චා.

໕໔໕, ໕໔໘. ປັດໄຈ 5 ຕົວນັ້ນ (ມີ ຕັບພະ ເປັນຕົ້ນ) ຊື່ວ່າ ກິດຈະ.

---

546, 562. අඤ්ඤෙ කිත.

໕໔໖, ໕໖໒. ປັດໄຈທີ່ເຫຼືອຈາກນັ້ນ ຊື່ວ່າ ກິດ.

---

547, 596. නන්දාදීහි යු.

໕໔໗, ໕໙໖. ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ນັນທະ ເປັນຕົ້ນ.

---

548, 597. කත්තුකරණපදෙසෙසු ච.

໕໔໘, ໕໙໗. ແລະ ລົງ (ຍຸ ປັດໄຈ) ໃນອັດກັດຕາ, ອັດກະຣະນະ ແລະ ອັດປະເທສະ (ສະຖານທີ່).

---

549, 550. රහාදිතො ණ.

໕໔໙, ໕໕໐. ແປງ ນະ ຂອງ ຍຸ ປັດໄຈ ເປັນ ນະ (ຕົວ ຢັກ) ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ຣະ ແລະ ຫະ ເປັນຕົ້ນ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ຈົບ ກັນທິ 1 ໃນ ກິດວິທານະກັນ.

---

550, 549. ණාදයො [Pg.32] තෙකාලිකා.

໕໕໐, ໕໔໙. ປັດໄຈທັງຫຼາຍ ມີ ນະ ເປັນຕົ້ນ ໃຊ້ໄດ້ໃນກາລທັງ 3.

---

551, 598. සඤ්ඤායං දාධාතො ඉ.

໕໕໑, ໕໙໘. ລົງ ອິ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ທາທາດ ໃນອັດນາມສະເພາະ (ສັນຍາ).

---

552, 609. ති කිච්චා’සිට්ඨෙ.

໕໕໒, ໖໐໙. ລົງ ຕິ ປັດໄຈ ແລະ ກິດຈະປັດໄຈ ໃນອັດປາດຖະໜາ (ອາສິດຖະ).

---

553, 599. ඉත්ථියමතියවො වා.

໕໕໓, ໕໙໙. ລົງ ອະ, ຕິ ແລະ ຍຸ ປັດໄຈ ໃນອິດຖີລີງ ບາງເທື່ອ.

---

554, 601. කරතො රිරිය.

໕໕໔, ໖໐໑. ລົງ ຣິຣິຍະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກຣະທາດ.

---

555, 612. අතීතෙ ත තවන්තු තාවී.

໕໕໕, ໖໑໒. ລົງ ຕະ, ຕາວັນຕຸ ແລະ ຕາວີ ປັດໄຈ ໃນອັດອະດີດຕະກາລ.

---

556, 622. භාවකම්මෙසු ත.

໕໕໖, ໖໒໒. ລົງ ຕະ ປັດໄຈ ໃນອັດພາວะ ແລະ ອັດກຳ.

---

557, 606. බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරි.

໕໕໗, ໖໐໖. ລົງ ຕະ ປັດໄຈ ໃນອັດກັດຕາ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ພຸທະ ແລະ ຄະມຸ ເປັນຕົ້ນ.

---

558, 602. ජිතො ඉන සබ්බත්ථ.

໕໕໘, ໖໐໒. ລົງ ອິນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຊິທາດ ໃນທຸກອັດ.

---

559, 603. සුපතො ච.

໕໕໙, ໖໐໓. ແລະ ລົງ (ອິນະ ປັດໄຈ) ຫຼັງຈາກ ສຸປະທາດ.

---

560, 604. ඊසංදුසූහි ඛ.

໕໖໐, ໖໐໔. ລົງ ຂະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກບົດໜ້າ ທີ່ມີ ອີສັງ, ທຸ ແລະ ສຸ.

---

561, 636. ඉච්ඡත්ථෙසු සමානකත්තුකෙසු තවෙ තුං වා.

໕໖໑, ໖໓໖. ລົງ ຕເວ ແລະ ຕຸງ ປັດໄຈ ໃນອັດປາດຖະໜາ (ອິດສັດຖະ) ທີ່ມີກັດຕາຕົວດຽວກັນ ບາງເທື່ອ.

---

562, 638. අරහසක්කාදීසු ච.

໕໖໒, ໖໓໘. ແລະ ລົງ (ຕຸງ ປັດໄຈ) ເມື່ອມີບົດ ມີ ອະຣະຫະ ແລະ ສັກກະ ເປັນຕົ້ນ ປະກອບຢູ່.

---

563, 639. පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු ච.

໕໖໓, ໖໓໙. ແລະ ລົງ (ຕຸງ ປັດໄຈ) ໃນອັດເຖິງເວລາ (ປັດຕະວະຈະນະ) ແລະ ອັດພໍດີ (ອະລຳມັດຖະ).

---

564, 640. පුබ්බකාලෙ’කකත්තුකානං තුන ත්වාන ත්වා වා.

໕໖໔, ໖໔໐. ລົງ ຕຸນະ, ຕວານະ ແລະ ຕວາ ປັດໄຈ ໃນອັດກິຣິຍາກ່ອນ (ປຸບພະກາລ) ທີ່ມີກັດຕາຕົວດຽວກັນ ບາງເທື່ອ.

---

565, 646. වත්තමානෙ මාන’න්තා.

໕໖໕, ໖໔໖. ລົງ ມານະ ແລະ ອັນຕະ ປັດໄຈ ໃນອັດປັດຈຸບັນນະກາລ.

---

566, 574. සාසාදීහි රත්ථු.

໕໖໖, ໕໗໔. ລົງ ຣັດຖຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ສາສະ ເປັນຕົ້ນ.

---

567, 575. පාතිතො රිතු.

໕໖໗, ໕໗໕. ລົງ ຣິຕຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ປາທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

568, 576. මානාදීහි [Pg.33] රාතු.

໕໖໘, ໕໗໖. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ມານະ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຣາຕຸ ປັດໄຈ.

---

569, 610. ආගමා තුකො.

໕໖໙, ໖໑໐. ຫຼັງຈາກ ອາ ບົດໜ້າ ແລະ ກມຸ ທາດ, ລົງ ຕຸກ ປັດໄຈ.

---

570, 611. භබ්බෙ ඉක.

໕໗໐, ໖໑໑. ໃນອັດ 'ຄວນເປັນ', ລົງ ອິກะ ປັດໄຈ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ກັນທີສອງ ໃນກິດພິທານະກັນ ຈົບເທົ່ານີ້.

---

571, 624. පච්චයාදනිට්ඨා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

໕໗໑, ໖໒໔. ຮູບທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ປາຖະໜາແຕ່ປັດໄຈເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍການເທສະນາ.

---

572, 625. සාසදිසතො තස්ස රිට්ඨො ච.

໕໗໒, ໖໒໕. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີຮູບຄື ສາສະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈນັ້ນ ເປັນ ຣິຕຖະ ແດ່.

---

573, 626. සාදිසන්ත පුච්ඡ භන්ජ හන්තාදීහි ට්ඨො.

໕໗໓, ໖໒໖. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ສ ເປັນທີ່ສຸດ, ປຸຈສະ ທາດ, ພັນຊະ ທາດ, ຫັນສະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຕຖະ.

---

574, 613. වසතො උත්ථ.

໕໗໔, ໖໑໓. ຫຼັງຈາກ ວະສະ ທາດ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອຸຕຖະ.

---

575, 614. වස වාවු.

໕໗໕, ໖໑໔. ແປງ ວະ ແຫ່ງ ວະສະ ທາດ ເປັນ ອຸ ຫຼື ວຸ ແດ່.

---

576, 607. ධ ඪ භ හෙ හි ධඩ්ඪා ච.

໕໗໖, ໖໐໗. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ທະ, ຎະ, ພະ, ຫະ ເປັນທີ່ສຸດ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ທທະ ແລະ ຎຎະ ແດ່.

---

577, 628. භන්ජතො ග්ගො ච.

໕໗໗, ໖໒໘. ຫຼັງຈາກ ພັນຊະ ທາດ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຄຄະ ແດ່.

---

578, 560. භුජාදීනමන්තො නො ද්වි ච.

໕໗໘, ໕໖໐. ລຶບທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ພຸຊະ ເປັນຕົ້ນ, ແລະ ຊ້ອນ ຕະ ປັດໄຈ ແດ່.

---

579, 629. වච වා වු.

໕໗໙, ໖໒໙. ແປງ ວະ ແຫ່ງ ວະຈະ ທາດ ເປັນ ອຸ ແດ່.

---

580, 630. ගුපාදීනඤ්ච.

໕໘໐, ໖໓໐. ລຶບທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຄຸປະ ເປັນຕົ້ນ, ແລະ ຊ້ອນ ຕະ ປັດໄຈ ແດ່.

---

581, 616. තරාදීහි ඉණ්ණො.

໕໘໑, ໖໑໖. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຕະຣະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອິນນະ.

---

582, 631. භිදාදිතො ඉන්න අන්න ඊණා වා.

໕໘໒, ໖໓໑. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ພິທະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອິນນະ, ອັນນະ, ອີນະ ບາງເທື່ອ.

---

583, 617. සුස පච සකතො ක්ඛ ක්කා ච.

໕໘໓, ໖໑໗. ຫຼັງຈາກ ສຸສະ, ປະຈະ, ສະກະ ທາດ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ກຂະ ແລະ ກກະ ແດ່.

---

584, 618. පක්කමාදීහි න්තො ච.

໕໘໔, ໖໑໘. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ປະກະມະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ນຕະ ແດ່.

---

585, 619. ජනාදීන මා තිම්හි ච.

໕໘໕, ໖໑໙. ແປງທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຊະນະ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ອາ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕະ ແລະ ຕິ ປັດໄຈແດ່.

---

586, 600. ගම ඛන හන රමාදීනමන්තො.

໕໘໖, ໖໐໐. ລຶບທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຄມຸ, ຂນຸ, ຫະນະ, ຣມຸ ເປັນຕົ້ນ (ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕະ ປັດໄຈ).

---

587, 632. රකාරො ච.

໕໘໗, ໖໓໒. ລຶບ ຣະ ອັກສອນ ແດ່.

---

588, ඨාපානමිඊ [Pg.34] ච.

໕໘໘, ແປງ ອາ ທີ່ສຸດຂອງ ຖາ ແລະ ປາ ທາດ ເປັນ ອິ ແລະ ອີ ແດ່.

---

589, 621. හන්තෙහි හො හස්ස ළො වා අදහනහානං.

໕໘໙, ໖໒໑. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ຫະ ເປັນທີ່ສຸດ (ຍົກເວັ້ນ ທະຫະ ແລະ ຫະນະ ທາດ), ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຫະ ແລະ ແປງ ຫະ ທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ ລະ ບາງເທື່ອ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ກັນທີສາມ ໃນກິດພިທານະກັນ ຈົບເທົ່ານີ້.

---

590, 579. ණම්හි රන්ජස්ස ජො භාවකරණෙසු.

໕໙໐, ໕໗໙. ໃນອັດພາວະ ແລະ ກະຣະນະ, ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ປັດໄຈທີ່ມີ ဏ ເປັນອະນຸພັນ, ແປງ ຣັນຊະ ທາດ ເປັນ ຊະ.

---

591, 544. හනස්ස ඝාතො.

໕໙໑, ໕໔໔. ແປງ ຫະນະ ທາດ ເປັນ ຄາຕະ (ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ປັດໄຈທີ່ມີ ဏ ເປັນອະນຸພັນ).

---

592, 503. වධො වා සබ්බත්ථ.

໕໙໒, ໕໐໓. ແປງ ຫະນະ ທາດ ເປັນ ວະທະ ບາງເທື່ອ ໃນວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທັງປວງ.

---

593, 564. ආකාරන්තානමායො.

໕໙໓, ໕໖໔. ແປງ ອາ ທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ ອາຍະ (ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ປັດໄຈທີ່ມີ ဏ ເປັນອະນຸພັນ).

---

594, 582. පුරසමුපපරීහි කරොතිස්ස ඛ ඛරා වා තප්පච්චයෙසු ච.

໕໙໔, ໕໘໒. ເມື່ອມີ ປຸຣະ, ສໍ, ອຸປະ, ປະຣິ ຢູ່ໜ້າ, ແປງ ກະຣະ ທາດ ເປັນ ຂະ ແລະ ຂະຣະ ບາງເທື່ອ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕະ ປັດໄຈ ແລະ ປັດໄຈອື່ນໆ.

---

595, 637. තවෙතුනාදීසු කා.

໕໙໕, ໖໓໗. ແປງ ກະຣະ ທາດ ເປັນ ກາ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕເວ, ຕຸນ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ.

---

596, 551. ගමඛනහනාදීනං තුංතබ්බාදීසු න.

໕໙໖, ໕໕໑. ແປງທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຄມຸ, ຂນຸ, ຫະນະ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ນະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕຸງ ແລະ ຕັບພະ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ.

---

597, 641. සබ්බෙහි තුනාදීනං යො.

໕໙໗, ໖໔໑. ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ, ແປງ ຕຸນ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ຍະ.

---

598, 643. චනන්තෙහි රච්චං.

໕໙໘, ໖໔໓. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ຈະ ແລະ ນະ ເປັນທີ່ສຸດ, ແປງ ຕຸນ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ຣັຈຈະ.

---

599, 644. දිසා ස්වානස්වන්තලොපො ච.

໕໙໙, ໖໔໔. ຫຼັງຈາກ ທิສະ ທາດ, ແປງ ຕຸນ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ສະວານະ ແລະ ລຶບທີ່ສຸດຂອງທາດແດ່.

---

600, 645. මහදභෙහි ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ච.

໖໐໐, ໖໔໕. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ມະ, ຫະ, ທະ, ພະ ເປັນທີ່ສຸດ, ແປງ ຕຸນ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ ມມະ, ຍຫະ, ຈຈະ, ພພະ, ທທະ ຕາມລໍາດັບ ແດ່.

---

601, 334. තද්ධිතසමාසකිතකා නාමං වා’තවෙතුනාදීසු ච.

໖໐໑, ໓໓໔. ເອີ້ນ ຕັດທິດ, ສະມາດ, ແລະ ກິດ ວ່າ 'ນາມ' ແດ່, ແລະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕເວ, ຕຸນ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ກໍຄືກັນ.

---

602, 6. දුම්හි ගරු.

໖໐໒, ໖. ອັກສອນສຽງສັ້ນ (ຣັດສະ) ທີ່ຢູ່ໜ້າພະຍັນຊະນະຊ້ອນ ເອີ້ນວ່າ 'ຄະລຸ'.

---

603, 7. දීඝො [Pg.35] ච.

໖໐໓, ໗. ອັກສອນສຽງຍາວ (ທີຄະ) ກໍເອີ້ນວ່າ 'ຄະລຸ' ແດ່.

---

604, 684. අක්ඛරෙහි කාර.

໖໐໔, ໖໘໔. ຫຼັງຈາກອັກສອນ, ລົງ 'ກາຣະ' ປັດໄຈ.

---

605, 547. යථාගමමිකාරො.

໖໐໕, ໕໔໗. ລົງ ອິ ອັກສອນອາຄົມ ຫຼັງຈາກທາດ ຕາມສົມຄວນ.

---

606, 642. දධන්තතො යො ක්වචි.

໖໐໖, ໖໔໒. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ທະ ແລະ ທະ ເປັນທີ່ສຸດ, ລົງ ຍະ ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ກັນທີສີ່ ໃນກິດພިທານະກັນ ຈົບເທົ່ານີ້.

---

607, 578. නිග්ගහිත සංයොගාදි නො.

໖໐໗, ໕໗໘. ລຶບທີ່ສຸດຂອງທາດ ທີ່ມີນິກຄະຫິດຢູ່ຕົ້ນສັງໂຍກ.

---

608, 623. සබ්බත්ථ ගෙ හී.

໖໐໘, ໖໒໓. ແປງ ເຄ ທາດ ເປັນ ຄີ ໃນວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທັງປວງ.

---

609, 484. සදස්ස සීදත්ථං.

໖໐໙, ໔໘໔. ແປງ ສະທະ ທາດ ເປັນ ສີທະ.

---

610, 627. යජස්ස සරස්සි ට්ඨෙ.

໖໑໐, ໖໒໗. ແປງສະຫຼະແຫ່ງ ຍະຊະ ທາດ ເປັນ ອິ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕຖະ ປັດໄຈ.

---

611, 608. හචතුත්ථානමන්තානං දො ධෙ.

໖໑໑, ໖໐໘. ແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ທີ່ມີ ຫະ ແລະ ພະຍັນຊະນະຕົວທີສີ່ ເປັນ ທະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ທະ ປັດໄຈ.

---

612, 615. ඪො ඪකාරෙ.

໖໑໒, ໖໑໕. ແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ ດະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຎະ ປັດໄຈ.

---

613, 583. ගහස්ස ඝර ණෙ වා.

໖໑໓, ໕໘໓. ແປງ ຄະຫະ ທາດ ເປັນ ຄະຣະ ບາງເທື່ອ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ປັດໄຈທີ່ມີ ဏ ເປັນອະນຸພັນ.

---

614, 581. දහස්ස දො ළං.

໖໑໔, ໕໘໑. ແປງ ທະ ແຫ່ງ ທະຫະ ທາດ ເປັນ ລະ.

---

615, 586. ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හි.

໖໑໕, ໕໘໖. ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ກວິ ປັດໄຈ.

---

616, 587. විදන්තෙ ඌ.

໖໑໖, ໕໘໗. ລົງ ອູ ອັກສອນ ທີ່ສຸດຂອງ ວິທະ ທາດ (ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ກວິ ປັດໄຈ).

---

617, 633. න ම ක රානමන්තානං නියුත්තතම්හි.

໖໑໗, ໖໓໓. ຫ້າມລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ທີ່ມີ ນະ, ມະ, ກະ, ຣະ ເປັນຕົ້ນ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕະ ປັດໄຈ ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ອິ ອາຄົມ.

---

618, 571. න ක වත්ථං ච ජා ණ්වුම්හි.

໖໑໘, ໕໗໑. ຫ້າມແປງ ຈະ ແລະ ຊະ ເປັນ ກະ ແລະ ຄະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ໂນວຸ ປັດໄຈ.

---

619, 573. කරස්ස ච තත්තං ථුස්මිං.

໖໑໙, ໕໗໓. ແປງ ຣະ ທີ່ສຸດຂອງ ກະຣະ ທາດ ເປັນ ຕະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕຸ ປັດໄຈ.

---

620, 549. තුංතුනතබ්බෙසු වා.

໖໒໐, ໕໔໙. ແປງ ຣະ ທີ່ສຸດຂອງ ກະຣະ ທາດ ເປັນ ຕະ ບາງເທື່ອ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຕຸງ, ຕຸນ, ຕັບພະ ປັດໄຈ.

---

621, 553. කාරිතං [Pg.36] විය ණානුබන්ධො.

໖໒໑, ໕໕໓. ປັດໄຈທີ່ມີ ဏ ເປັນອະນຸພັນ ຍ່ອມມີວິທີການເໝືອນ ກາຣິຕະ ປັດໄຈ.

---

622, 570. අනකා යු ණ්වූනං.

໖໒໒, ໕໗໐. ແປງ ຍຸ ປັດໄຈ ເປັນ ອະນະ ແລະ ແປງ ໂນວຸ ປັດໄຈ ເປັນ ອະກະ ຕາມລໍາດັບ.

---

623, 554. ක ගා ච ජානං.

໖໒໓, ໕໕໔. ແປງ ຈະ ແລະ ຊະ ເປັນ ກະ ແລະ ຄະ (ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ປັດໄຈບາງຕົວ).

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

ກັນທີຫ້າ ໃນກິດພިທານະກັນ ຈົບເທົ່ານີ້.

---

කිබ්බිධානසුත්තං නිට්ඨිතං.

ສູດກິດວິທານ ຈົບແລ້ວ.

---

8. උණාදිකප්ප

໘. ອຸນາດິກັບ

---

624, 563. කත්තරි කිත්ත.

໖໒໔, ໕໖໓. ກິດປັດໄຈ ລົງໃນອັດກັດຕາ.

---

625, 605. භාවකම්මෙසු කිච්චත්තක්ඛත්ථා.

໖໒໕, ໖໐໕. ກິດຈະປັດໄຈ, ຕະປັດໄຈ ແລະ ຂະປັດໄຈ ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດພາວະ ແລະ ອັດກຳ.

---

626, 634. කම්මනි දුතියාය ත්තො.

໖໒໖, ໖໓໔. ຕະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງໃນອັດກຳ ທີ່ມີທຸຕິຍາວິບັດເປັນບົດໜ້າ.

---

627, 652. ඛ්‍යාදීහි මන ම ච තො වා.

໖໒໗, ໖໕໒. ຫຼັງຈາກຂີທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງມະນະປັດໄຈ ແລະ ມະປັດໄຈ ແລະ ແປງເປັນ ຕະ ໄດ້ບາງ.

---

628, 653. සමාදීහි ථමා.

໖໒໘, ໖໕໓. ຫຼັງຈາກສະມະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງຖະປັດໄຈ ແລະ ມະປັດໄຈ.

---

629, 569. ගහස්සු’පධස්සෙ වා.

໖໒໙, ໕໖໙. ແປງອຸປະທາສະຫຼະຂອງຄະຫະທາດ ເປັນ ເອ ໄດ້ບາງ.

---

630, 654. මසුස්ස සුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරා.

໖໓໐, ໖໕໔. ແປງ ສຸ ຂອງມະສຸທາດ ເປັນ ອັດສະຣະ ແລະ ອັດເສຣະ.

---

631, 655. ආපුබ්බචරස්ස ච.

໖໓໑, ໖໕໕. ແລະ ແປງຈະຣະທາດທີ່ມີ ອາ ເປັນບົດໜ້າ ເປັນ ອັດສະຣະ.

---

632, 656. අල කල සලෙහි ල යා.

໖໓໒, ໖໕໖. ຫຼັງຈາກອະລະທາດ, ກະລະທາດ ແລະ ສະລະທາດ ຍ່ອມລົງລະປັດໄຈ ແລະ ຍະປັດໄຈ.

---

633, 657. යාණ ලාණා.

໖໓໓, ໖໕໗. ຍ່ອມລົງຍານະປັດໄຈ ແລະ ລານະປັດໄຈ.

---

634, 658. මථිස්ස ථස්ස ලො ච.

໖໓໔, ໖໕໘. ແລະ ແປງ ຖະ ຂອງມະຖິທາດ ເປັນ ລະ.

---

635, 559. පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසු කිච්චා.

໖໓໕, ໕໕໙. ກິດຈະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດສົ່ງໄປ, ອັດຍອມໃຫ້ ແລະ ອັດເຖິງການ (ເວລາອັນຄວນ).

---

636, 659. අවස්සකාධමිණෙසු ණී ච.

໖໓໖, ໖໕໙. ແລະ ຍ່ອມລົງນີປັດໄຈ ໃນອັດຈຳເປັນ ແລະ ອັດເປັນໜີ້.

---

637, 0. අරහසක්කාදීහි තුං.

໖໓໗, ໐. ຫຼັງຈາກອະຣະຫະທາດ ແລະ ສັກກະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງຕຸງປັດໄຈ.

---

638, 668. වජාදීහි පබ්බජ්ජාදයො නිප්පජ්ජන්තෙ.

໖໓໘, ໖໖໘. ບົດທັງຫຼາຍມີປັບພັດຊາເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມສໍາເລັດຮູບ ຫຼັງຈາກວະຊະທາດເປັນຕົ້ນ.

---

639, 585. ක්විලොපො [Pg.37] ච.

໖໓໙, ໕໘໕. ແລະ ຍ່ອມລຶບກວິປັດໄຈ.

---

640, 0. සචජානං ක ගා ණානුබන්ධෙ.

໖໔໐, ໐. ແປງ ສະ, ຈະ, ຊະ ເປັນ ກະ, ຄະ ເມື່ອມີປັດໄຈເນື່ອງດ້ວຍ ဏະ ເປັນອະນຸພັນ.

---

641, 572. නුදාදීහි යු ණ්වූන මනා න නා කා න න කා සකාරිතෙහි ච.

໖໔໑, ໕໗໒. ຫຼັງຈາກນຸທະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງ ຍຸ ແລະ ນວຸ ປັດໄຈ ເປັນ ອະນະ, ອານະ, ອານະກະ, ອານະ, ອານະກະ ພ້ອມທັງລົງກາຣິຕະປັດໄຈດ້ວຍ.

---

642, 588. ඉ ය ත ම කිං එසානමන්තස්සරො දීඝං ක්වචි දුසස්ස ගුණං දොරං ස ක්ඛී ච.

໖໔໒, ໕໘໘. ຍ່ອມທີຄະສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ ອິ, ຍະ, ຕະ, ມະ, ກິງ, ເອຕະ ເຫຼົ່ານີ້, ແລະ ແປງ ທິສະທາດ ເປັນ ຄຸນ, ແປງ ທະ ເປັນ ຣະ, ແລະ ແປງ ສະ ເປັນ ກຂິ ໄດ້ບາງ.

---

643, 635. භ්‍යාදීහි මති බුධි පූජාදීහි ච ත්තො.

໖໔໓, ໖໓໕. ຫຼັງຈາກພີທາດເປັນຕົ້ນ ແລະ ຫຼັງຈາກມະຕິ, ພຸທິ, ປູຊາທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງຕະປັດໄຈ.

---

644, 661. වෙපු සී දව වමු කු දා භූත්වාදීහි ථුත්තිම ණිමා නිබ්බත්තෙ.

໖໔໔, ໖໖໑. ຫຼັງຈາກເວປຸ, ສີ, ທະວະ, ວະມຸ, ກຸ, ທາ, ພູ ທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງຖຸ, ຕິມະ, ນິມະ ປັດໄຈ ໃນອັດເກີດຂຶ້ນ.

---

645, 662. අක්කොසෙ නම්හානි.

໖໔໕, ໖໖໒. ຍ່ອມລົງອານິປັດໄຈ ໃນອັດດ່າ.

---

646, 419. එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං.

໖໔໖, ໔໑໙. ຫຼັງຈາກເອກະສັບເປັນຕົ້ນ ແປງ ສະກິງ ເປັນ ກຂັດຕຸງ.

---

647, 663. සුනස්සුනස්සො ණ වානුවානූනනඛුනානා.

໖໔໗, ໖໖໓. ແປງ ອຸນະ ຂອງສຸນະລຶງ ເປັນ ໂອນະ, ວານະ, ອຸວານະ, ອູນະ, ອຸນະຂະ, ອຸນະ, ອາ, ອານະ.

---

648, 664. තරුණස්ස සුසු ච.

໖໔໘, ໖໖໔. ແລະ ແປງ ຕະຣຸນະ ເປັນ ສຸສຸ ໄດ້ບາງ.

---

649, 665. යුවස්සුවස්සුවුවානනූනා.

໖໔໙, ໖໖໕. ແປງ ອຸວະ ຂອງຍຸວະລຶງ ເປັນ ອຸວະ, ອຸວານະ, ອຸນະ, ອູນະ.

---

650, 651. කාලෙ වත්තමානාතීතෙ ණ්වාදයො.

໖໕໐, ໖໕໑. ຍ່ອມລົງນວຸປັດໄຈເປັນຕົ້ນ ໃນກາລປັດຈຸບັນ ແລະ ອະດີດ.

---

651, 647. භවිස්සති ගමාදීහි ණී ඝිණ.

໖໕໑, ໖໔໗. ຍ່ອມລົງນີ ແລະ ຄิປະປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຄະມະທາດເປັນຕົ້ນ ໃນກາລອະນາຄົດ.

---

652, 648. ක්‍රියායං ණ්වු තවො.

໖໕໒, ໖໔໘. ຍ່ອມລົງນວຸ ແລະ ຕາວະປັດໄຈ ໃນອັດກິຣິຍາ.

---

653, 307. භාවවාචිම්හි චතුත්ථී.

໖໕໓, ໓໐໗. ລົງຈະຕຸດຖີວິບັດ ໃນອັດພາວະ.

---

654, 649. කම්මනි ණො.

໖໕໔, ໖໔໙. ຍ່ອມລົງນະປັດໄຈ ໃນອັດກຳ.

---

655, 650. සෙසෙ ස්සං න්තු මානානා.

໖໕໕, ໖໕໐. ໃນກາລທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມລົງ ສັງ, ຕຸ, ມານະ, ອານະ ປັດໄຈ.

---

656, 666. ඡදාදීහි ත ත්‍රණ.

໖໕໖, ໖໖໖. ຫຼັງຈາກຊະທະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງຕະປັດໄຈ ແລະ ຕຣະນະປັດໄຈ.

---

657, 667. වදාදීහි ණිත්තො ගණෙ.

໖໕໗, ໖໖໗. ຫຼັງຈາກວະທະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງນິດຕະປັດໄຈ ໃນອັດຄະນະ.

---

658, 668. මිදාදීහි ත්ති තියො.

໖໕໘, ໖໖໘. ຫຼັງຈາກມິທະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງຕິ ແລະ ຕິຍະປັດໄຈ.

---

659, 669. උසුරන්ජදසානං [Pg.38] දංසස්ස දඩ්ඪො ඪඨා ච.

໖໕໙, ໖໖໙. ແປງ ອຸສຸທາດ, ຣັນຊະທາດ, ດັງສະທາດ ແລະ ແປງ ດັງສະທາດ ເປັນ ທັດທະ, ຍ່ອມລົງ ຎະ ແລະ ຖະ ປັດໄຈດ້ວຍ.

---

660, 670. සූවුසානමූවුසානමතො ථො ච.

໖໖໐, ໖໗໐. ແປງ ອູ ຂອງສູທາດ ແລະ ອຸ ຂອງວຸທາດ ເປັນ ອະ, ຍ່ອມລົງ ຖະ ປັດໄຈດ້ວຍ.

---

661, 671. රන්ජුදාදීහි ධදිද්දකිරා ක්වචි ජදලොපො ච.

໖໖໑, ໖໗໑. ຫຼັງຈາກຣັນຊະທາດ ແລະ ອຸທິທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ທະ, ทິທທະ, ກິຣະ ປັດໄຈ ແລະ ຍ່ອມລຶບ ຊະ, ທະ ໄດ້ບາງ.

---

662, 672. පටිතො හිස්ස හෙරණ හීරණ.

໖໖໒, ໖໗໒. ຫຼັງຈາກປະຕິບົດໜ້າ ແປງ ຫິທາດ ເປັນ ເຫຣະນະ ແລະ ຫີຣະນະ.

---

663, 673. කඪාදීහි කො.

໖໖໓, ໖໗໓. ຫຼັງຈາກກະທິທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ກະປັດໄຈ.

---

664, 674. ඛාදාමගමානං ඛන්ධන්ධගන්ධා.

໖໖໔, ໖໗໔. ແປງ ຂາທະທາດ, ອະມະທາດ, ຄະມະທາດ ເປັນ ຂັນທະ, ອັນທະ, ກັນທະ.

---

665, 675. පටාදීල්‍යලං.

໖໖໕, ໖໗໕. ຫຼັງຈາກປະຕະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອະລະ ແລະ ລະ ປັດໄຈ.

---

666, 676. පුථස්ස පුථු පථා මො වා.

໖໖໖, ໖໗໖. ແປງ ປຸຖະທາດ ເປັນ ປຸຖຸ ແລະ ປະຖະ, ຍ່ອມລົງ ມະປັດໄຈ ໄດ້ບາງ.

---

667, 677. සස්වාදීහි තු දවො.

໖໖໗, ໖໗໗. ຫຼັງຈາກສະສຸທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ຕຸ ແລະ ທະວະ ປັດໄຈ.

---

668, 678. ච්‍යාදීහි ඊවරො.

໖໖໘, ໖໗໘. ຫຼັງຈາກຈິທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອີວະຣະປັດໄຈ.

---

669, 679. මුනාදීහි චි.

໖໖໙, ໖໗໙. ຫຼັງຈາກມຸນະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອິປັດໄຈ.

---

670, 680. විදාදීල්‍යූරො.

໖໗໐, ໖໘໐. ຫຼັງຈາກວິທະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອູຣະປັດໄຈ.

---

671, 681. හනාදීහි නු ණු තවො.

໖໗໑, ໖໘໑. ຫຼັງຈາກຫະນະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ນຸ, ນຸ ແລະ ຕາວະ ປັດໄຈ.

---

672, 682. කුටාදීහි ඨො.

໖໗໒, ໖໘໒. ຫຼັງຈາກກຸຕະທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ຖະປັດໄຈ.

---

673, 683. මනුපූරසුණාදීහි උස්සනුසිසා.

໖໗໓, ໖໘໓. ຫຼັງຈາກມະນະທາດ, ປູຣະທາດ, ສຸນາທາດເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອຸສສະ, ນຸສິ, ສາ ປັດໄຈ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ උණාදිකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

ຄຳພີອຸນາດິກັບ ນີ້ເປັນກັນທີ ຫົກ ໃນກິດວິທານະກັບ.

---

උණාදිසුත්තං නිට්ඨිතං.

ອຸນາດິສູດ ຈົບແລ້ວ.

---

මහාකච්චායනසද්දාපාඨ

ມະຫາກັດຈາຍະນະສັດທາປາຖະ

---

1. සන්ධිකප්ප

໑. ສົນທິກັບ

---

පඨමකණ්ඩ

ກັນທຳອິດ

---

(ක)

(ກ)

---

සෙට්ඨං [Pg.39] තිලොකමහිතං අභිවන්දියග්ගං,බුද්ධඤ්ච ධම්මමමලං ගණමුත්තමඤ්ච;

සත්ථුස්ස තස්ස වචනත්ථවරං සුබුද්ධුං,වක්ඛාමි සුත්තහිතමෙත්ථ සුසන්ධිකප්පං.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມນະມັດສະການພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ອັນໄຕໂລກບູຊາແລ້ວ ພ້ອມທັງພຣະທຳອັນປາສະຈາກມົນທິນ ແລະພຣະສົງຄ໌ຜູ້ອຸດົມເລີດ ເພື່ອຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະອັນປະເສີດແຫ່ງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະສາດສະດາພຣະອົງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຄຳພີສົນທິອັນເກື້ອກູນແກ່ສູດໃນທີ່ນີ້.

---

(ඛ)

(ຂ)

---

සෙය්‍යං ජිනෙරිතනයෙන බුධා ලභන්ති,තඤ්චාපි තස්ස වචනත්ථසුබොධනෙන;

අත්ථඤ්ච අක්ඛරපදෙසු අමොහභාවා,සෙය්‍යත්ථිකො පදමතො විවිධං සුණෙය්‍යං.

ຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບັນລຸຄຸນອັນປະເສີດ ໂດຍແນວທາງທີ່ພຣະຊິນະເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງໄວ້, ແລະ ໂດຍການຮູ້ແຈ້ງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະອົງ; ທັງໂດຍຄວາມບໍ່ຫຼົງລືມໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອັກສອນ ແລະ ບົດທັງຫຼາຍ. ເພາະສະນັ້ນ, ຜູ້ປາດຖະໜາຄຸນອັນປະເສີດ ພຶງສະດັບພຣະທຳຄຳສອນອັນມີບົດຕ່າງໆ ນັ້ນເຖີ້ນ.

---

1, 1. අත්ථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

໑, ໑. ເນື້ອຄວາມ ຍ່ອມຮູ້ໄດ້ດ້ວຍອັກສອນ.

---

සබ්බවචනානමත්ථො අක්ඛරෙහෙව සඤ්ඤායතෙ. අක්ඛරවිපත්තියං හි අත්ථස්ස දුන්නයථා හොති, තස්මා අක්ඛරකොසල්ලං බහූපකාරං සුත්තන්තෙසු.

ເພາະວ່າ ເນື້ອຄວາມຂອງຄຳເວົ້າທັງປວງ ຍ່ອມຮູ້ໄດ້ດ້ວຍອັກສອນທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອມີຄວາມວິບັດແຫ່ງອັກສອນ ການເຂົ້າເຖິງເນື້ອຄວາມກໍຍ່ອມຜິດພາດໄປ, ເພາະສະນັ້ນ ຄວາມສະຫຼາດໃນອັກສອນ ຈຶ່ງມີອຸປະການະຫຼາຍໃນພຣະສູດທັງຫຼາຍ.

---

2, 2. අක්ඛරාපාදයො [Pg.40] එකචත්තාලීසං.

໒, ໒. ອັກສອນທັງຫຼາຍ ມີ ອະ ເປັນຕົ້ນ ມີ 41 ຕົວ.

---

තෙ ච ඛො අක්ඛරා අපි අකාරාදයො එකචත්තා ලීස සුත්තන්තෙසු සොපකාරා.

ກໍອັກສອນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ມີ ອະ ເປັນຕົ້ນ 41 ຕົວນີ້ ມີອຸປະການະຫຼາຍໃນພຣະສູດທັງຫຼາຍ.

---

තං යථා? අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ, ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ල ව ස හ ළ අං, ඉති අක්ඛරා නාම.

ອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ອ, ອາ, ອິ, ອີ, ອຸ, ອູ, ເອ, ໂອ, ກ, ຂ, ຄ, ຆ, ງ, ຈ, ຉ, ຊ, ຌ, ຍ, ຏ, ຐ, ຑ, ຒ, ຓ, ຕ, ຖ, ທ, ຘ, ນ, ປ, ຜ, ພ, ຠ, ມ, ຍ, ຣ, ລ, ວ, ສ, ຫ, ຬ, ອໍ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ອັກສອນ.

---

තෙන ක්වත්ථො? අත්ථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດວ່າ ເນື້ອຄວາມ ຍ່ອມຮູ້ໄດ້ດ້ວຍອັກສອນ.

---

3, 3. තත්ථොදන්තා සරා අට්ඨ.

໓, ໓. ໃນອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ, ອັກສອນ 8 ຕົວ ມີ ໂອ ເປັນທີ່ສຸດ ຊື່ວ່າ ສະຫຼະ.

---

තත්ථ අක්ඛරෙසු අකාරාදීසු ඔදන්තා අට්ඨ අක්ඛරා සරා නාම හොන්ති.

ໃນບັນດາອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ, ອັກສອນ 8 ຕົວ ມີ ອະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ມີ ໂອ ເປັນທີ່ສຸດ ຊື່ວ່າ ສະຫຼະ.

---

තං යථා? අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ, ඉති සරා නාම.

ສະຫຼະເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ອ, ອາ, ອິ, ອີ, ອຸ, ອູ, ເອ, ໂອ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສະຫຼະ.

---

තෙන ක්වත්ථො? සරා සරෙ ලොපං.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ສະຫຼະ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເຖິງການລົບ.

---

4, 4. ලහුමත්තා තයො රස්සා.

໔, ໔. ສະຫຼະ 3 ຕົວ ທີ່ມີມາດຕາເບົາ ຊື່ວ່າ ຣັດສະ.

---

තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු ලහුමත්තා තයො සරා රස්සා නාම හොන්ති.

ໃນບັນດາສະຫຼະ 8 ຕົວນັ້ນ, ສະຫຼະ 3 ຕົວ ທີ່ມີມາດຕາເບົາ ຊື່ວ່າ ຣັດສະ.

---

තං යථා? අ ඉ උ, ඉති රස්සා නාම.

ສະຫຼະເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ອ, ອິ, ອຸ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ຣັດສະ.

---

තෙන ක්වත්ථො? රස්සං.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ຣັດສະ.

---

5, 5. අඤ්ඤෙ [Pg.41] දීඝා.

໕, ໕. ສະຫຼະທີ່ເຫຼືອ ຊື່ວ່າ ທີຄະ.

---

තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු රස්සෙහි අඤ්ඤෙ පඤ්ච සරා දීඝා නාම හොන්ති.

ໃນບັນດາສະຫຼະ 8 ຕົວນັ້ນ, ສະຫຼະ 5 ຕົວທີ່ເຫຼືອ ນອກຈາກສະຫຼະຣັດສະ ຊື່ວ່າ ທີຄະ.

---

තං යථා? ආ ඊ ඌ එ ඔ, ඉති දීඝා නාම.

ສະຫຼະເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ອາ, ອີ, ອູ, ເອ, ໂອ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ທີຄະ.

---

තෙන ක්වත්ථො? දීඝං.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ທີຄະ.

---

6, 8. සෙසා බ්‍යඤ්ජනා.

໖, ໘. ອັກສອນທີ່ເຫຼືອ ຊື່ວ່າ ພະຍັນຊະນະ.

---

ඨපෙත්වා අට්ඨ සරෙ සෙසා අක්ඛරා කකාරාදයො නිග්ගහිතන්තා බ්‍යඤ්ජනා නාම හොන්ති.

ຍົກເວັ້ນສະຫຼະ 8 ຕົວແລ້ວ, ອັກສອນທີ່ເຫຼືອ ມີ ກ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ມີນິກຄະຫິດ ເປັນທີ່ສຸດ ຊື່ວ່າ ພະຍັນຊະນະ.

---

තං යථා? ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ල ව ස හ ළ අං, ඉති බ්‍යඤ්ජනා නාම.

ພະຍັນຊະນະເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ກ, ຂ, ຄ, ຆ, ງ, ຈ, ຉ, ຊ, ຌ, ຍ, ຏ, ຐ, ຑ, ຒ, ຓ, ຕ, ຖ, ທ, ຘ, ນ, ປ, ຜ, ພ, ຠ, ມ, ຍ, ຣ, ລ, ວ, ສ, ຫ, ຬ, ອໍ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ພະຍັນຊະນະ.

---

තෙන ක්වත්ථො? සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ສະຫຼະ ຍ່ອມເປັນປົກກະຕິ ເພາະພະຍັນຊະນະເບື້ອງຫຼັງ.

---

7, 9. වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා.

໗, ໙. ພະຍັນຊະນະທັງຫຼາຍ ທີ່ມີ ມ ເປັນທີ່ສຸດ ແບ່ງອອກເປັນ 5 ໝວດ ໝວດລະ 5 ຕົວ ຊື່ວ່າ ວັກ.

---

තෙසං ඛො බ්‍යඤ්ජනානං කකාරාදයො මකාරන්තා පඤ්චපඤ්චසො අක්ඛරවන්තො වග්ගා නාම හොන්ති.

ໃນບັນດາພະຍັນຊະນະເຫຼົ່ານັ້ນ, ພະຍັນຊະນະທີ່ມີ ກ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ມີ ມ ເປັນທີ່ສຸດ ແບ່ງອອກເປັນ 5 ໝວດ ໝວດລະ 5 ຕົວ ຊື່ວ່າ ວັກ.

---

තං යථා? ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ඉති වග්ගා නාම.

ວັກເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ກ, ຂ, ຄ, ຆ, ງ, ຈ, ຉ, ຊ, ຌ, ຍ, ຏ, ຐ, ຑ, ຒ, ຓ, ຕ, ຖ, ທ, ຘ, ນ, ປ, ຜ, ພ, ຠ, ມ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ວັກ.

---

තෙන ක්වත්ථො? වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ແປງນິກຄະຫິດ ເປັນພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດວັກ ເພາະພະຍັນຊະນະວັກເບື້ອງຫຼັງ ບາງເທື່ອ.

---

8, 10. අං [Pg.42] ඉති නිග්ගහිතං.

໘, ໑໐. ອັກສອນ ອໍ ນີ້ ຊື່ວ່າ ນິກຄະຫິດ.

---

අං ඉති නිග්ගහිතං නාම හොති.

ອັກສອນ ອໍ ນີ້ ຊື່ວ່າ ນິກຄະຫິດ.

---

තෙන ක්වත්ථො? අං බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහිතං.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ແປງ ອໍ ເປັນນິກຄະຫິດ ເພາະພະຍັນຊະນະເບື້ອງຫຼັງ.

---

9, 11. පරසමඤ්ඤා පයොගෙ.

໙, ໑໑. ຊື່ເອີ້ນຂອງຄຳພີອື່ນ ກໍນຳມາໃຊ້ໃນການປະກອບຮູບຄຳນີ້ໄດ້ ເມື່ອມີຄວາມຈຳເປັນ.

---

යා ච පන පරෙසු සක්කතගන්ථෙසු සමඤ්ඤා ඝොසාති වා අඝොසාති වා, තා පයොගෙ සති එත්ථාපි යුජ්ජන්තෙ.

ກໍຊື່ເອີ້ນໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນຄຳພີອື່ນ ເຊັ່ນ ຄຳພີສັນສະກິດ ວ່າ ໂຄສະ ຫຼື ອະໂຄສະ ເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອມີຄວາມຈຳເປັນໃນການປະກອບຮູບຄຳ ກໍຍ່ອມນຳມາໃຊ້ໃນຄຳພີນີ້ໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

---

තත්ථ ඝොසා නාම-ග ඝ ඞ, ජ ඣ ඤ, ඩ ඪ ණ, ද ධ න, බ භ ම, ය ර ල ව හ ළ, ඉති ඝොසා නාම. අඝොසා නාම-ක ඛ, ච ඡ, ට ඨ, ත ථ, ප ඵ, ස, ඉති අඝොසා නාම.

ໃນບັນດາພະຍັນຊະນະເຫຼົ່ານັ້ນ, ພະຍັນຊະນະທີ່ຊື່ວ່າ ໂຄສະ ຄື: ຄ, ຆ, ງ, ຊ, ຌ, ຍ, ຑ, ຒ, ຓ, ท, ຘ, ນ, ພ, ຠ, ມ, ຍ, ຣ, ລ, ວ, ຫ, ຬ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ໂຄສະ. ພະຍັນຊະນະທີ່ຊື່ວ່າ ອະໂຄສະ ຄື: ກ, ຂ, ຈ, ຉ, ຏ, ຐ, ຕ, ຖ, ປ, ຜ, ສ, ເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ອະໂຄສະ.

---

තෙන ක්වත්ථො? වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານັ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ ໃນວັກ, ແປງພະຍັນຊະນະໂຄສະ ແລະ ອະໂຄສະ ເປັນພະຍັນຊະນະຕົວທີ 3 ແລະ ຕົວທີ 1 ຂອງວັກ.

---

10, 12. පුබ්බමධොඨිත මස්සරං සරෙන වියොජයෙ.

໑໐, ໑໒. ພຶງແຍກພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເບື້ອງລຸ່ມ ອັນບໍ່ມີສະຫຼະ ອອກຈາກສະຫຼະເບື້ອງເທິງ.

---

තත්ථ සන්ධිං කත්තුකාමො පුබ්බබ්‍යඤ්ජනං අධොඨිතං අස්සරං කත්වා සරඤ්ච උපරි කත්වා සරෙන වියොජයෙ.

ໃນການປະກອບສົນທິນັ້ນ, ຜູ້ປາດຖະໜາຈະເຮັດສົນທິ ພຶງເຮັດພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ເບື້ອງລຸ່ມ ໃຫ້ເປັນຕົວບໍ່ມີສະຫຼະ ແລະ ເຮັດສະຫຼະໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ເບື້ອງເທິງ ແລ້ວແຍກພະຍັນຊະນະອອກຈາກສະຫຼະນັ້ນ.

---

තත්‍රායමාදි.

ຕົວຢ່າງ: ຕັຕຣາຍະມາທິ (Tatrāyamādi).

---

11, 14. නයෙ [Pg.43] පරං යුත්තෙ.

໑໑, ໑໔. ພຶງນຳພະຍັນຊະນະໄປປະກອບກັບສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ເມື່ອມີຄວາມເໝາະສົມ.

---

අස්සරං ඛො බ්‍යඤ්ජනං අධොඨතං පරක්ඛරං නයෙ යුත්තෙ. තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය.

ພຶງນຳພະຍັນຊະນະອັນບໍ່ມີສະຫຼະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເບື້ອງລຸ່ມ ໄປປະກອບກັບອັກສອນເບື້ອງຫຼັງ ເມື່ອມີຄວາມເໝາະສົມ. ຕົວຢ່າງ: ຕັຕຣາພິຣະຕິມິດເຊຍຍະ (Tatrābhiratimiccheyya).

---

යුත්තෙතිකස්මා? අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ. එත්ථ පන යුත්තං න හොති.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ ຍຸຕເຕ (ເມື່ອມີຄວາມເໝາະສົມ)? ເພື່ອຫ້າມການປະກອບໃນຕົວຢ່າງນີ້ ຄື: ອັກໂກດຈິ ມັງ ອະວະທິ ມັງ, ອະຈິນິ ມັງ ອະຫາສິ ເມ. ເພາະວ່າ ໃນຕົວຢ່າງນີ້ ບໍ່ມີຄວາມເໝາະສົມທີ່ຈະນຳພະຍັນຊະນະໄປປະກອບກັບສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີ 1 ໃນສັນທິກັບ.

---

දුතියකණ්ඩ

ກັນທີ 2.

---

12, 13. සරා සරෙ ලොපං.

໑໒, ໑໓. ລົບສະຫຼະ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

සරා ඛො සරෙ පරෙ ලොපං පප්පොන්ති.

ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ເມື່ອມີສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເຖິງການລົບ.

---

යස්සින්ද්‍රියානි සමථඞ්ගතානි. නො හෙතං භන්තෙ සමෙතායස්මා සඞ්ඝෙන.

ຕົວຢ່າງ: ຍັສສິນທຣິຍານິ ສະມະຖັງຄະຕານິ (Yassindriyāni samathaṅgatāni), ໂນ ເຫຕັງ ພັນເຕ (No hetaṃ bhante), ສະເມຕາຍັສມາ ສັງເຄນະ (sametāyasmā saṅghena).

---

13, 15. වා පරො අසරූපා.

໑໓, ໑໕. ສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ທີ່ບໍ່ມີຮູບສະເໝີກັນ ຍ່ອມເຖິງການລົບ ບາງເທື່ອ.

---

සරම්හා අසරූපා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා.

ສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ທີ່ບໍ່ມີຮູບສະເໝີກັນ ຖັດຈາກສະຫຼະເບື້ອງໜ້າ ຍ່ອມເຖິງການລົບ ບາງເທື່ອ.

---

චත්තාරො’මෙ භික්ඛවෙ ධම්මා, කින්නු’ මාවසමණියො. වාති කස්මා? පඤ්චින්ද්‍රියානි, තයස්සු ධම්මා ජහිතා භවන්ති.

ຕົວຢ່າງ: ຈັດຕາໂຣເມ ພິກຂະເວ ທັມມາ (Cattārome bhikkhave dhammā), ກິນນຸມາສະມະນິໂຍ (kinnu māvasamaṇiyo). ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ ວາ (ບາງເທື່ອ)? ເພື່ອຫ້າມການລົບສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງໃນຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປັນຈິນທຣິຍານິ (Pañcindriyāni), ຕະຍັສສຸ ທັມມາ ຊະຫິຕາ ພະວັນຕິ (tayassu dhammā jahitā bhavanti).

---

14, 16. ක්වචාසචණ්ණං [Pg.44] ලුත්තෙ.

໑໔, ໑໖. ເມື່ອລົບສະຫຼະເບື້ອງໜ້າແລ້ວ, ສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນອະສະວັນນະ ບາງເທື່ອ.

---

සරො ඛො පරො පුබ්බසරෙ ලුත්තෙ ක්වචි අසවණ්ණං පප්පොති.

ເມື່ອລົບສະຫຼະເບື້ອງໜ້າແລ້ວ, ສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນອະສະວັນນະ ບາງເທື່ອ.

---

සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ, බන්ධුස්සෙව සමාගමො.

ຕົວຢ່າງ: ສັງຂະຢັງ ໂນເປຕິ ເວດະຄູ (Saṅkhyaṃ nopeti vedagū), ພັນທຸສເສວະ ສະມາຄະໂມ (bandhusseva samāgamo).

---

ක්වචීති කස්මා? යස්සින්ද්‍රියානි, තථූපමං ධම්මවරං අදෙසයි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ ຄວະຈິ (ບາງເທື່ອ)? ເພື່ອຫ້າມການແປງໃນຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຍັສສິນທຣິຍານິ (Yassindriyāni), ຕະຖູປະມັງ ທັມມະວະຣັງ ອະເທສະຢິ (tathūpamaṃ dhammavaraṃ adesayi).

---

15, 17. දීඝං.

໑໕, ໑໗. ທີຄະ (ເຮັດໃຫ້ເປັນສຽງຍາວ).

---

සරො ඛො පරො පුබ්බසරෙ ලුත්තෙ ක්වචි දීඝං පප්පොති. සද්ධීධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, අනාගාරෙහි චූභයං.

ເມື່ອລົບສະຫຼະເບື້ອງໜ້າແລ້ວ, ສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ບາງເທື່ອ. ຕົວຢ່າງ: ສັດທີທະ ວິດຕັງ ປຸຣິສັສສະ ເສດຖັງ (Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ), ອະນາກາເຣຫິ ຈູພະຍັງ (anāgārehi cūbhayaṃ).

---

ක්වචීති කස්මා? පඤ්චහුපාලි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො. නත්ථඤ්ඤං කිඤ්චි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ ຄວະຈິ (ບາງເທື່ອ)? ເພື່ອຫ້າມການເຮັດໃຫ້ເປັນສຽງຍາວໃນຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປັນຈະຫຸປາລິ ອັງເຄຫິ ສະມັນນາກະໂຕ (Pañcahupāli aṅgehi samannāgato), ນັດຖັນຍັງ ກິນຈິ (Natthaññaṃ kiñci).

---

16, 18. පුබ්බො ච.

໑໖, ໑໘. ແລະ ສະຫຼະເບື້ອງໜ້າ.

---

පුබ්බො ච සරො පරසරලොපෙ කතෙ ක්වචි දීඝං පප්පොති.

ເມື່ອລົບສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງແລ້ວ, ສະຫຼະເບື້ອງໜ້າ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ບາງເທື່ອ.

---

කිංසූධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, සාධූති පටිස්සුණිත්වා, ක්වචීති කස්මා? ඉතිස්ස මුහුත්තම්පි.

ຕົວຢ່າງ: ກິງສູທະ ວິດຕັງ ປຸຣິສັສສະ ເສດຖັງ (Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ), ສາທູຕິ ປະຕິສສຸນິຕວາ (sādhūti paṭissuṇitvā). ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ ຄວະຈິ (ບາງເທື່ອ)? ເພື່ອຫ້າມການເຮັດໃຫ້ເປັນສຽງຍາວໃນຕົວຢ່າງນີ້ ຄື: ອິຕິສສະ ມຸຫຸດຕັມປິ (Itissa muhuttampi).

---

17, 19. යමෙදන්තස්සාදෙසො[Pg.45].

໑໗, ໑໙. ແປງ ເອ ທີ່ຢູ່ທ້າຍບົດ ເປັນ ຍະ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

එකාරස්ස අන්තභූතස්ස සරෙ පරෙ ක්වචි යකාරාදෙසො හොති.

ແປງອັກສອນ ເອ ອັນເປັນທີ່ສຸດຂອງບົດ ເປັນ ຍະ ເພາະສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ບາງເທື່ອ.

---

අධිගතො ඛො ම්‍යායං ධම්මො, ත්‍යාහං එවං වදෙය්‍යං, ත්‍යාස්ස පහීනා හොන්ති.

ທຳນີ້ອັນເຮົາໄດ້ບັນລຸແລ້ວແລ, ເຮົາພຶງກ່າວແກ່ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້, ກິເລດເຫຼົ່ານັ້ນຂອງເຂົາເປັນທຳມະຊາດອັນລະໄດ້ແລ້ວ.

---

ක්වචීති කස්මා? නෙ’නාගතා, ඉති නෙත්ථ.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ເນນາກະຕາ, ເນດຖະ.

---

18, 20. වමොදුදන්තානං.

໑໘, ໒໐. ວໂມທຸທັນຕານັງ.

---

ඔකාරුකාරානං අන්තභූතානං සරෙ පරෙ ක්වචි වකාරාදෙසො හොති.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງອັກສອນ 'ໂອ' ແລະ 'ອຸ' ອັນຕັ້ງຢູ່ທີ່ສຸດ ເປັນ 'ວະ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

අථ ඛ්වස්ස, ස්වස්ස හොති, බහ්වාබාධො, වත්ථ්වෙත්ථ විහිතං නිච්චං චක්ඛාපාථමාගච්ඡති.

ອຸທາຫອນ: ອະຖະ ຂວັສສະ, ສວັສສະ ໂຫຕິ, ພະຫວາພາໂທ, ວັຕຖເວັຕຖ ວິຫິຕັງ ນິຈຈັງ, ຈັກຂວາປາຖມາຄັຈຈະຕິ.

---

ක්වචීතිකස්මා? චත්තාරො’මෙ භික්ඛවෙ ධම්මා, කින්නුමාව සමණියො.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) มีໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ຈັດຕາໂຣເມ ພິກຂະເວ ທັມມາ, ກິນນຸມາວະ ສະມະນິໂຍ.

---

19, 22. සබ්බො චංති.

໑໙, ໒໒. ສັພໂພ ຈັນຕິ.

---

සබ්බො ඉච්චෙසො තිසද්දො බ්‍යඤ්ජනො සරෙ පරෙ ක්වචි චකාරං පප්පොති.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສັບວ່າ 'ຕິ' ທັງໝົດ ຍ່ອມເຖິງການແປງເປັນ 'ຈະ' ບາງເທື່ອ.

---

ඉච්චෙතං [Pg.46] කුසලං, ඉච්චස්ස වචනීයං, පච්චුත්තරිත්වා, පච්චාහරති.

ອຸທາຫອນ: ອິດເຈຕັງ ກຸສະລັງ, ອິດຈັສສະ ວະຈະນີຍັງ, ປັດຈຸດຕະຣິຕවາ, ປັດຈາຫາຣະຕິ.

---

ක්වචීති කස්මා? ඉතිස්ස මුහුත්තම්පි.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ອິຕິສສະ ມຸຫຸດຕັມປິ.

---

20, 27. දො ධස්ස ච.

໒໐, ໒໗. ໂທ ທັສສະ ຈະ.

---

ධඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ ක්වචි දකාරාදෙසො හොති.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ 'ທະ' (dh) ອັກສອນ ເປັນ 'ທະ' (d) อັກສອນ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

එකමිදාහං භික්ඛවෙ සමයං.

ອຸທາຫອນ: ເອກະມิທາຫັງ ພິກຂະເວ ສະມະຍັງ.

---

ක්වචීති කස්මා? ඉධෙව මරණං භවිස්සති.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ອິເທວະ ມະຣະນັງ ພະວິສສະຕິ.

---

වග්ගහණෙන ධකාරස්ස හකාරාදෙසො හොති සාහු දස්සන මරියානං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ວະ' ສັບ, ການແປງ 'ທະ' (dh) ອັກສອນ ເປັນ 'ຫະ' ອັກສອນ ຍ່ອມມີ ເຊັ່ນ: ສາຫຸ ທັສສະນະມະຣິຍານັງ.

---

සුත්තවිභාගෙන බහුධා සියා-

ໂດຍການຈຳແນກສູດ ຍ່ອມມີຫຼາຍຢ່າງ ຄື:

---

තො දස්ස, යථා? සුගතො.

ແປງ 'ທ' (d) ເປັນ 'ຕ' (t) ເຊັ່ນ: ສຸຄະໂຕ.

---

ටො තස්ස, යථා? දුක්කටං.

ແປງ 'ຕ' (t) ເປັນ 'ຕ' (ṭ) ເຊັ່ນ: ທຸກກະຕັງ.

---

ධො තස්ස, යථා? ගන්ධබ්බො.

ແປງ 'ຕ' (t) ເປັນ 'ທ' (dh) ເຊັ່ນ: ຄັນທັບໂພ.

---

ත්‍රො ත්තස්ස, යථා? අත්‍රජො.

ແປງ 'ຕຕ' (tt) ເປັນ 'ຕຣ' (tr) ເຊັ່ນ: ອະຕຣະໂຊ.

---

කො ගස්ස, යථා? කුලූපකො.

ແປง 'ຄ' (g) ເປັນ 'ກ' (k) ເຊັ່ນ: ກຸລູປະໂກ.

---

ලො [Pg.47] රස්ස, යථා? මහාසාලො.

ແປງ 'ຣ' (r) ເປັນ 'ລ' (l) ເຊັ່ນ: ມະຫາສາໂລ.

---

ජො යස්ස, යථා? ගවජො.

ແປງ 'ຍ' (y) ເປັນ 'ຊ' (j) ເຊັ່ນ: ຄະວະໂຊ.

---

බ්බො වස්ස, යථා? කුබ්බතො.

ແປງ 'ວ' (v) ເປັນ 'ພພ' (bb) ເຊັ່ນ: ກຸພພະໂຕ.

---

කො යස්ස, යථා? සකෙ.

ແປງ 'ຍ' (y) ເປັນ 'ກ' (k) ເຊັ່ນ: ສະເກ.

---

යො ජස්ස, යථා? නියංපුත්තං.

ແປງ 'ຊ' (j) ເປັນ 'ຍ' (y) ເຊັ່ນ: ນິຍັງປຸດຕັງ.

---

කො තස්ස, යථා? නියකො.

ແປງ 'ຕ' (t) ເປັນ 'ກ' (k) ເຊັ່ນ: ນິຍະໂກ.

---

ච්චො ත්තස්ස, යථා භච්චො.

ແປງ 'ຕຕ' (tt) ເປັນ 'ຈຈ' (cc) ເຊັ່ນ: ພັຈໂຈ.

---

ඵො පස්ස, යථා? නිප්ඵත්ති.

ແປງ 'ປ' (p) ເປັນ 'ຜ' (ph) ເຊັ່ນ: ນິບຜັດຕິ.

---

ඛො කස්ස, යථා? නික්ඛමති. ඉච්චෙවමාදී යොජෙතබ්බා.

ແປງ 'ກ' (k) ເປັນ 'ຂ' (kh) ເຊັ່ນ: ນິກຂະມະຕິ. ພຶງປະກອບອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

21, 21. ඉවණ්ණො යං නවා.

໒໑, ໒໑. ອິວັນໂນ ຍັງ ນະວາ.

---

පුබ්බො ඉවණ්ණො සරෙ පරෙ යකාරං පප්පොති නවා. පටිසුන්ථාරවුත්‍යස්ස, සබ්බා විත්‍යානුභූයතෙ.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອິວັນນະ (ອິ, ອີ) ຕົວໜ້າ ຍ່ອມເຖິງການແປງເປັນ 'ຍະ' ບາງເທື່ອ. ອຸທາຫອນ: ປະຕິສັນຖາຣະວຸດຕຍັສສະ, ສັບພາ ວິດຍານຸພູຍະເຕ.

---

නවාති කස්මා? පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො, මුත්තචාගී අනුද්ධතො.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ນະວາ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ປັນຈະຫັງເຄຫິ ສະມັນນາກະໂຕ, ມຸດຕະຈາຄີ ອະນຸດທະໂຕ.

---

22, 28. එවාදිස්ස රි පුබ්බො ච රස්සො.

໒໒, ໒໘. ເອວາທິສສະ ຣິ ປຸບໂພ ຈະ ຣັສໂສ.

---

සරම්හා පරස්ස එවස්ස එකාරස්ස ආදිස්ස රිකාරො හොති, පුබ්බො ච සරො රස්සො හොති නවා.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ 'ເອ' ອັກສອນ ຕົວຕົ້ນຂອງ 'ເອວະ' ສັບ ເປັນ 'ຣิ' ຍ່ອມມີ, ແລະ ສະຫຼະຕົວໜ້າ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນລັດສະ (ສຽງສັ້ນ) ບາງເທື່ອ.

---

යථරිව [Pg.48] වසුධාතලඤ්ච සබ්බං, තථරිව ගුණවා සුපූජනියො.

ອຸທາຫອນ: ຍະຖະຣິວະ ວະສຸທາຕະລັນຈະ ສັບພັງ, ຕະຖະຣິວະ ຄຸນະວາ ສຸປູຊະນິໂຍ.

---

නවාති කස්මා? යථා එව, තථා එව.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ນະວາ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ຍະຖາ ເອວະ, ຕະຖາ ເອວະ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີສອງ ໃນສັນທິກັບ ແຕ່ພຽງເທົ່ານີ້.

---

තතියකණ්ඩ

ກັນທີສາມ

---

23, 26. සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

໒໓, ໒໖. ສະຣາ ປະກະຕິ ພະຍັນຊະເນ.

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ පකතිරූපානි හොන්ති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຄົງຮູບເດີມ.

---

මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා, පමාදො මච්චුනො පදං, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො අහු.

ອຸທາຫອນ: ມະໂນປຸບພັງຄະມາ ທັມມາ, ປະມາໂທ ມັດຈຸໂນ ປະທັງ, ຕິນໂນ ປາຣັງຄະໂຕ ອະຫຸ.

---

24, 35. සරෙ ක්වචි.

໒໔, ໓໕. ສະເຣ ກວຈິ.

---

සරා ඛො සරෙ පරෙ ක්වචි පකතිරූපානි හොන්ති.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຄົງຮູບເດີມ ບາງເທື່ອ.

---

කො ඉමං පථවිං විචෙස්සති.

ອຸທາຫອນ: ໂກ ອິມັງ ປະຖະວິງ ວິເຈສສະຕິ.

---

ක්වචීති කස්මා? අප්පස්සුතායං පුරිසො.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ອັບປັສສຸຕາຍັງ ປຸຣິໂສ.

---

25, 37. දීඝං.

໒໕, ໓໗. ທີຄັງ.

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි දීඝං පප්පොන්ති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ (ສຽງຍາວ) ບາງເທື່ອ.

---

සම්මා [Pg.49] ධම්මං විපස්සතො, එවං ගාමෙ මුනී චරෙ, ඛන්තී පරමං තපො තිතික්ඛා.

ອຸທາຫອນ: ສັມມາ ທັມມັງ ວິປັສສະໂຕ, ເອວັງ ຄາເມ ມຸນີ ຈະເຣ, ຂັນຕີ ປະຣະມັງ ຕະໂປ ຕິຕິກຂາ.

---

ක්වචීති කස්මා? ඉධ මොදති පෙච්ච මොදති, පතිලීයති, පටිහඤ්ඤති.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ອິທະ ໂມທະຕິ ເປດຈະ ໂມທະຕິ, ປະຕິລີຍະຕິ, ປະຕິຫັນຍະຕິ.

---

26, 38. රස්සං.

໒໖, ໓໘. ຣັສສັງ.

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි රස්සං පප්පොන්ති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນລັດສະ (ສຽງສັ້ນ) ບາງເທື່ອ.

---

භොවාදිනාම සො හොති, යථාභාවි ගුණෙන සො.

ອຸທາຫອນ: ໂພວາທິນາມະ ໂສ ໂຫຕິ, ຍະຖາພາວິ ຄຸເນນະ ໂສ.

---

ක්වචීති කස්මා? සම්මාසමාධි, සාවිත්තී ඡන්දසො මුඛං, උපනීයති ජීවිතමප්පමායු.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ສັມມາສະມາທິ, ສາວິດທີ ສັນທະໂສ ມຸຂໍ, ອຸປະນີຍະຕິ ຊີວິຕັງ ອັບປະມາຍຸ.

---

27, 39. ලොපඤ්ච තත්‍රාකාරො.

໒໗, ໓໙. ໂລປັນຈະ ຕັຕຣາກາໂຣ.

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොන්ති. තත්‍ර ච ලොපෙ කතෙ අකාරාගමො හොති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງການລົບ ບາງເທື່ອ. ແລະ ເມື່ອການລົບນັ້ນອັນເຂົາເຮັດແລ້ວ, ຍ່ອມມີການລົງ 'ອະ' ອັກສອນ ໃນທີ່ນັ້ນ.

---

ස සීලවා. ස පඤ්ඤවා එස ධම්මො සනන්තනො, ස වෙ කසාවමරහති, ස මානකාමොපි භවෙය්‍ය, ස වෙ මුනි ජාතිභයං අදස්සි.

ອຸທາຫອນ: ສະ ສີລະວາ, ສະ ປັນຍະວາ, ເອສະ ທັມໂມ ສະນັນຕະໂນ, ສະ ເວ ກະສາວະມະຣະຫະຕິ, ສະ ມານະກາໂມປິ ພະເວຍຍະ, ສະ ເວ ມຸນິ ຊາຕິພະຍັງ ອະທັສສິ.

---

ක්වචීති [Pg.50] කස්මා? සො මුනි, එසො ධම්මො පදිස්සති, න සො කාසාවමරහති.

ຄຳວ່າ 'ບາງເທື່ອ' (ກວຈິ) ມີໄວ້ເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: ໂສ ມຸນິ, ເອໂສ ທັມໂມ ປະທິສສະຕິ, ນະ ໂສ ກາສາວະມະຣະຫະຕິ.

---

28, 40. පර ද්වෙභාවො ඨානෙ.

໒໘, ໔໐. ປະຣະ ທເວພາໂວ ຖານີ.

---

සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ද්වෙභාවො හොති ඨානෙ.

ການຊ້ອນພະຍັນຊະນະ ຕົວຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກສະຫຼະ ຍ່ອມມີ ໃນຖານະອັນສົມຄວນ.

---

ඉධප්පමාදො, පුරිසස්ස ජන්තුනො, පබ්බජ්ජං කිත්තයිස්සාමි, චාතුද්දසි, පඤ්චද්දසි, අභික්කන්තතරො චන්දො.

ຕົວຢ່າງ: Idhappamādo (ຄວາມປະມາດໃນທຳມະວິນັຍນີ້), purisassa jantuno (ຂອງສັດຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ), pabbajjaṃ kittayissāmi (ເຮົາຈັກສັນລະເສີນການບັນພະຊາ), cātuddasi (ວັນສິບສີ່ຄ່ຳ), pañcaddasi (ວັນສິບຫ້າຄ່ຳ), abhikkantataro cando (ພະຈັນອັນຮຸ່ງເຮືອງຍິ່ງ).

---

ඨානෙති කස්මා? ඉධ මොදති පෙච්ච මොදති.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ໃນບາງບ່ອນ' (ṭhāne)? (ເພື່ອຫ້າມການຊ້ອນພະຍັນຊະນະໃນບ່ອນອື່ນ ເຊັ່ນ) Idha modati pecca modati (ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຍິນດີໃນໂລກນີ້ ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວກໍຍ່ອມຍິນດີ).

---

29, 42. වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

໒໙, ໔໒. ພະຍັນຊະນະຕົວທີ ໑ ແລະ ຕົວທີ ๓ ຂອງພະຍັນຊະນະວັກ ທີ່ເປັນອະໂຄສະ ແລະ ໂຄສະ (ຍ່ອມຊ້ອນໜ້າພະຍັນຊະນະຕົວທີ ໒ ແລະ ຕົວທີ ໔ ຕາມລຳດັບ).

---

වග්ගෙ ඛො පුබ්බෙසං බ්‍යඤ්ජනානං ඝොසාඝොසභූතානං සරම්හා යථාසඞ්ඛ්‍යං තතියපඨමක්ඛරා ද්වෙභාවං ගච්ඡන්ති ඨානෙ.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ຂ້າງໜ້າ, ພະຍັນຊະນະຕົວທີ ໑ ແລະ ຕົວທີ ๓ (ຂອງວັກ) ທີ່ເປັນອະໂຄສະ ແລະ ໂຄສະ ຍ່ອມເຖິງການຊ້ອນ (ທະວິພາວະ) ເປັນຕົວຊ້ອນໜ້າພະຍັນຊະນະຕົວທີ ໒ ແລະ ຕົວທີ ໔ ຕາມລຳດັບ ໃນບາງບ່ອນ.

---

එසෙව චජ්ඣානප්ඵලො, යත්‍රට්ඨිතං නප්පසහෙය්‍ය මච්චු, සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො, චත්තාරිට්ඨානානි නරො පමත්තො.

ຕົວຢ່າງ: Eseva cajjhānapphalo (ຜົນແຫ່ງການເພ່ງພິນິດນັ້ນນັ້ນເອງ), yatraṭṭhitaṃ nappasaheyya maccu (ມັດຈຸລາດບໍ່ພຶງຄອບງຳຜູ້ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນບ່ອນໃດ), sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito (ປຽບເໝືອນຜູ້ຢືນຢູ່ເທິງຍອດພູເຂົາຫີນ), cattāriṭṭhānāni naro pamatto (ຄົນຜູ້ປະມາດຍ່ອມເຖິງຖານະ ໔ ປະການ).

---

ඨානෙති කස්මා? ඉධ චෙතසො දළ්හං ගණ්හාති ථාමසා.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ໃນບາງບ່ອນ' (ṭhāne)? (ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນບ່ອນອື່ນ ເຊັ່ນ) Idha cetaso daḷhaṃ gaṇhāti thāmasā (ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນຍ່ອມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງໃຈ).

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີ ๓ ໃນສັນທິກັບ ແຕ່ພຽງເທົ່ານີ້.

---

චතුත්ථකණ්ඩ

ກັນທີ ໔

---

30, 58. අං [Pg.51] බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහිතං.

໓໐, ໕໘. ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດ (ຍ່ອມຄົງຮູບເປັນ 'ອໍ' ຫຼື 'ໍ').

---

නිග්ගහිතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ අං ඉති හොති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມຄົງຮູບເປັນ 'ອໍ' (ໍ).

---

එවං වුත්තෙ, තං සාධූති පටිස්සුණිත්වා.

ຕົວຢ່າງ: Evaṃ vutte (ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ), taṃ sādhūti paṭissuṇitvā (ຮັບຄຳນັ້ນວ່າ ດີລະ).

---

31, 49. වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

໓໑, ໔໙. ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະວັກຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມແປງເປັນພະຍັນຊະນະຕົວສຸດທ້າຍຂອງວັກ ບາງເທື່ອ.

---

වග්ගභූතෙ බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ නිග්ගහිතං ඛො වග්ගන්තං වා පප්පොති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະທີ່ເປັນພະຍັນຊະນະວັກຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມເຖິງການແປງເປັນພະຍັນຊະນະຕົວສຸດທ້າຍຂອງວັກນັ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

තන්නිච්චුතං, ධම්මඤ්චරෙ සුචරිතං, චිරප්පවාසිං පුරිසං. සන්තන්තස්ස මනං හොති, තඞ්කාරුණිකං, එවඞ්ඛො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං.

ຕົວຢ່າງ: Tanniccutaṃ (ການຟ້ອນລຳນັ້ນ), dhammañcare sucaritaṃ (ພຶງປະພຶດທຳໃຫ້ເປັນສຸຈະລິດ), cirappavāsiṃ purisaṃ (ບຸລຸດຜູ້ຈາກໄປດົນນານ), Santantassa manaṃ hoti (ຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມສະຫງົບ), taṅkāruṇikaṃ (ພະອົງຜູ້ມີພະກະລຸນານັ້ນ), evaṅkho bhikkhave sikkhitabbaṃ (ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີງພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ).

---

වාග්ගහණෙනනිග්ගහිතං ඛො ලකාරාදෙසො හොති. පුග්ගලං.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ), ນິກຄະຫິດຍ່ອມແປງເປັນ ລ-ອັກສອນ (ລ) ໄດ້, ຕົວຢ່າງ: Puggalaṃ (ບຸກຄົນ).

---

වාති කස්මා? න තං කම්මං කතං සාධු.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການແປງໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu (ກຳນັ້ນທີ່ເຮັດແລ້ວບໍ່ດີ).

---

32, 50. එහෙ උං.

໓໒, ໕໐. ເມື່ອມີ ເ-ອັກສອນ (e) ແລະ ຫ-ອັກສອນ (h) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມແປງເປັນ ຍ-ອັກສອນ (ñ) ບາງເທື່ອ.

---

එකාරහකාරෙ පරෙ නිග්ගහිතං ඛො ඤකාරං පප්පොති වා.

ເມື່ອມີ ເ-ອັກສອນ ແລະ ຫ-ອັກສອນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມເຖິງການແປງເປັນ ຍ-ອັກສອນ ບາງເທື່ອ.

---

පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායිස්සාමි, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි, එවඤ්හි වො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං. තඤ්හි තස්ස මුසා හොති.

ຕົວຢ່າງ: Paccattaññeva parinibbāyissāmi (ເຮົາຈັກດັບສະໜິດສະເພາະຕົວເທົ່ານັ້ນ), taññevettha paṭipucchissāmi (ເຮົາຈັກຖາມຄືນເຊິ່ງບັນຫານັ້ນໃນບ່ອນນີ້), evañhi vo bhikkhave sikkhitabbaṃ (ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີງພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ), Tañhi tassa musā hoti (ເພາະຄຳນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄຳຕົວະ).

---

වාති [Pg.52] කස්මා? එවමෙතං අභිඤ්ඤාය, එවං හොති සුභාසිතං.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການແປງໃນບ່ອນອື່ນ ເຊັ່ນ) Evametaṃ abhiññāya (ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເນື້ອຄວາມນັ້ນຢ່າງນີ້), evaṃ hoti subhāsitaṃ (ຄຳສຸພາສິດຍ່ອມມີຢ່າງນີ້).

---

33, 50. සයෙ ච.

໓໓, ໕໐. ເມື່ອມີ ຍ-ອັກສອນ (y) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດພ້ອມກັບ ຍ-ອັກສອນ ຍ່ອມແປງເປັນ ຍ-ອັກສອນ (ñ) ບາງເທື່ອ.

---

නිග්ගහිතං ඛො යකාරෙ පරෙ සහ යකාරෙන ඤකාරං පප්පොති වා.

ເມື່ອມີ ຍ-ອັກສອນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດພ້ອມກັບ ຍ-ອັກສອນ ຍ່ອມເຖິງການແປງເປັນ ຍ-ອັກສອນ ບາງເທື່ອ.

---

සඤ්ඤොගො, සඤ්ඤුත්තං.

ຕົວຢ່າງ: Saññogo (ສັງໂຍກ/ການປະກອບ), saññuttaṃ (ສັງຍຸດ/ການຜູກມັດ).

---

වාති කස්මා? සංයොගො, සංයුත්තං.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການແປງໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Saṃyogo (ສັງໂຍກ), saṃyuttaṃ (ສັງຍຸດ).

---

34, 52. මදා සරෙ.

໓໔, ໕໒. ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມແປງເປັນ ມ-ອັກສອນ (m) ແລະ ທ-ອັກສອນ (d) ບາງເທື່ອ.

---

නිග්ගහිතස්ස ඛො සරෙ පරෙ මකාරදකාරාදෙසා හොන්ති වා.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງນິກຄະຫິດເປັນ ມ-ອັກສອນ ແລະ ທ-ອັກສອນ ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං, එතදවොච සත්ථා.

ຕົວຢ່າງ: Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ (ເຮົາເອີ້ນຜູ້ນັ້ນວ່າເປັນພາມ), etadavoca satthā (ພະສາດສະດາໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ).

---

වාති කස්මා? අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການແປງໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me (ເຂົາດ່າເຮົາ ເຂົາຂ້າເຮົາ ເຂົາຊະນະເຮົາ ເຂົາລັກຊັບຂອງເຮົາ).

---

35, 34. ය ව ම ද න ත ර ලා චාගමා.

໓໕, ໓໔. ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ-ອັກສອນ (y), ວ-ອັກສອນ (v), ມ-ອັກສອນ (m), ທ-ອັກສອນ (d), น-ອັກສອນ (n), ຕ-ອັກສອນ (t), ຣ-ອັກສອນ (r) ແລະ ລ-ອັກສອນ (l) ຍ່ອມລົງມາເປັນອາກົມ ບາງເທື່ອ.

---

සරෙ පරෙ යකාරො වකාරො මකාරො දකාරො නකාරො තකාරො රකාරො ලකාරො ඉමෙ ආගමා හොන්ති වා.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຍ-ອັກສອນ, ວ-ອັກສອນ, ມ-ອັກສອນ, ທ-ອັກສອນ, ນ-ອັກສອນ, ຕ-ອັກສອນ, ຣ-ອັກສອນ ແລະ ລ-ອັກສອນ ຍ່ອມລົງມາເປັນອາກົມ ບາງເທື່ອ.

---

නයිමස්ස විජ්ජා, යථයිදං චිත්තං. මිගී භන්තා වුදික්ඛති, සිත්තා තෙ ලහු මෙස්සති, අසිත්තා තෙ ගරු මෙස්සති. අස්සො [Pg.53] භද්‍රො කසාමිව, සම්මදඤ්ඤා විමුත්තානං. මනසාදඤ්ඤා විමුත්තානං, අත්තදත්ථමභිඤ්ඤාය. චිරංනායති, ඉතො නායති. යස්මාතිහ භික්ඛවෙ, තස්මාතිහ භික්ඛවෙ, අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං. සබ්භිරෙව සමාසෙථ, ආරග්ගෙරිව සාසපො, සාසපොරිව ආරග්ගා. ඡළභිඤ්ඤා, සළායතනං.

ຕົວຢ່າງ: Nayimassa vijjā (ວິຊານີ້ບໍ່ມີແກ່ຜູ້ນີ້), yathayidaṃ cittaṃ (ຈິດນີ້ເປັນຢ່າງໃດ), Migī bhantā vudikkhati (ແມ່ເນື້ອທີ່ຕື່ນຕົກໃຈຍ່ອມແນມເບິ່ງ), sittā te lahu messati (ເຮືອທີ່ເຈົ້າວິດນ້ຳອອກແລ້ວ ຈັກແລ່ນໄດ້ເບົາ), asittā te garu messati (ເຮືອທີ່ເຈົ້າບໍ່ວິດນ້ຳອອກ ຈັກແລ່ນໄປໄດ້ໜັກ), Asso bhadro kasāmiva (ປຽບເໝືອນມ້າຕົວຈະເລີນດ້ວຍແສ້), sammadaññā vimuttānaṃ (ຂອງຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ), Manasādaññā vimuttānaṃ (ຂອງຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍໃຈອັນຊອບ), attadatthamabhiññāya (ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງປະໂຫຍດຂອງຕົນ), Ciraṃnāyati (ຍ່ອມບໍ່ມາຕະຫຼອດການນານ), ito nāyati (ຍ່ອມບໍ່ມາຈາກບ່ອນນີ້), Yasmātiha bhikkhave (ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ), tasmātiha bhikkhave (ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ), ajjatagge pāṇupetaṃ (ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຈົນຕະຫຼອດຊີວິດ), Sabbhireva samāsetha (ພຶງສະມາຄົມກັບສັດຕະບຸລຸດເທົ່ານັ້ນ), āraggeriva sāsapo (ປຽບເໝືອນເມັດພັນຜັກກາດຢູ່ປາຍເຫຼັກແຫຼມ), sāsaporiva āraggā (ປຽບເໝືອນເມັດພັນຜັກກາດຕົກຈາກປາຍເຫຼັກແຫຼມ), Chaḷabhiññā (ອະພິນຍາ ໖), saḷāyatanaṃ (ອາຍະຕະນະ ໖).

---

වාති කස්මා? එවං මහිද්ධියා එසා, අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ, අජෙය්‍යො අනුගාමිකො.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການລົງອາກົມໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Evaṃ mahiddhiyā esā (ນາງນີ້ມີລິດຫຼາຍຢ່າງນີ້), akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me (ເຂົາດ່າເຮົາ ເຂົາຂ້າເຮົາ ເຂົາຊະນະເຮົາ ເຂົາລັກຊັບຂອງເຮົາ), ajeyyo anugāmiko (ບຸນອັນໃຜໆຊະນະບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມຕິດຕາມໄປ).

---

චග්ගහණෙන ඉධෙව මකාරස්ස පකාරො හොති. චිරප්පවාසිං පුරිසං.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ca' (ແລະ) ໃນສູດນີ້, ຍ່ອມມີການແປງ ມ-ອັກສອນ (m) ເປັນ ປ-ອັກສອນ (p) ໄດ້, ຕົວຢ່າງ: Cirappavāsiṃ purisaṃ (ບຸລຸດຜູ້ຈາກໄປດົນນານ).

---

කකාරස්ස ච දකාරො හොති. සදත්ථපසුතො සියා.

ແລະ ມີການແປງ ກ-ອັກສອນ (k) ເປັນ ທ-ອັກສອນ (d), ຕົວຢ່າງ: Sadatthapasuto siyā (ພຶງເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໃນປະໂຫຍດຂອງຕົນ).

---

දකාරස්ස ච තකාරො හොති, සුගතො.

ແລະ ມີການແປງ ທ-ອັກສອນ (d) ເປັນ ຕ-ອັກສອນ (t), ຕົວຢ່າງ: Sugato (ພະສຸຄົດ).

---

36, 47. ක්වචි ඔ බ්‍යඤ්ජනෙ.

໓໖, ໔໗. ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ໂອ-ອັກສອນ (o) ຍ່ອມລົງມາເປັນອາກົມ ບາງເທື່ອ.

---

බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ඔකාරාගමො හොති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການລົງ ໂອ-ອາກົມ ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

අතිප්පගො ඛො තාව සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිතුං. පරොසහස්සං.

ຕົວຢ່າງ: Atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ (ຍັງເຊົ້າເກີນໄປທີ່ຈະເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງສາວັດຖີ), Parosahassaṃ (ເກີນກວ່າພັນ).

---

ක්වචීකි [Pg.54] කස්මා? එථ පස්සථිමං ලොකං, අන්ධීභූතො අයං ලොකො.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'kvaci' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການລົງອາກົມໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Etha passathimaṃ lokaṃ (ພວກທ່ານຈົ່ງມາເບິ່ງໂລກນີ້), andhībhūto ayaṃ loko (ໂລກນີ້ມືດມົນແລ້ວ).

---

37, 57. නිග්ගහිතඤ්ච.

໓໗, ໕໗. ແລະ ນິກຄະຫິດ (ຍ່ອມລົງມາເປັນອາກົມ ບາງເທື່ອ).

---

නිග්ගහිතඤ්චාගමො හොති සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා පරෙ ක්වචි.

ເມື່ອມີສະຫຼະ ຫຼື ພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການລົງນິກຄະຫິດເປັນອາກົມ ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

චක්ඛුංඋදපාදි, අවංසිරො, යාවඤ්චිධ භික්ඛවෙ පුරිමං ජාතිං සරාමි, අණුංථූලානි සබ්බසො, මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා.

ຕົວຢ່າງ: Cakkhuṃudapādi (ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ), avaṃsiro (ຜູ້ມີຫົວຂວ້ຳລົງ), yāvañcidha bhikkhave purimaṃ jātiṃ sarāmi (ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາລະນຶກຊາດໃນອະດີດໄດ້ຫຼາຍພຽງໃດໃນໂລກນີ້), aṇuṃthūlāni sabbaso (ທັງລະອຽດແລະຫຍາບໂດຍປະການທັງປວງ), manopubbaṅgamā dhammā (ທຳທັງຫຼາຍມີໃຈເປັນຫົວໜ້າ).

---

ක්වචීති කස්මා? ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදති, න හි එතෙහි යානෙහි, ගච්ඡෙය්‍ය අගතං දිසං.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'kvaci' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການລົງອາກົມໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Idheva naṃ pasaṃsanti (ພວກເຂົາຍ່ອມສັນລະເສີນຜู້ນັ້ນໃນໂລກນີ້ເອງ), pecca sagge pamodati (ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວຍ່ອມບັນເທີງໃນສະຫວັນ), na hi etehi yānehi, gaccheyya agataṃ disaṃ (ເພາະວ່າບຸກຄົນບໍ່ພຶງໄປສູ່ທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ ດ້ວຍຍານພາຫະນະເຫຼົ່ານີ້).

---

චග්ගහණෙන විසද්දස්ස ච පකාරො හොති. පචෙස්සති, විචෙස්සති වා.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ca' (ແລະ), ຍ່ອມມີການແປງ 'vi' (ວິ) ສັບ ເປັນ 'pa' (ປະ) ໄດ້, ຕົວຢ່າງ: Pacessati (ຈັກເກັບເດັດ) ຫຼື vicessati (ຈັກເລືອກເຟັ້ນ).

---

38, 53. ක්වචි ලොපං.

໓໘, ໕໓. ນິກຄະຫິດ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ (ໂລປະ) ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

නිග්ගහිතං ඛො සරෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොති.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ.

---

තාසාහං සන්තිකෙ, විදූනග්ගමිති.

ຕົວຢ່າງ: Tāsāhaṃ santike (ເຮົາຢູ່ໃນສຳນັກຂອງນາງເຫຼົ່ານັ້ນ), vidūnaggamiti (ວ່າ ເປັນຍອດຂອງຜູ້ຮູ້).

---

ක්වචීති කස්මා? අහමෙව නූන බාලො එතමත්ථං විදිත්වාන.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'kvaci' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການລຶບໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Ahameva nūna bālo (ເຮົາເອງເປັນຄົນພານແທ້ໆ), etamatthaṃ viditvāna (ຮູ້ແລ້ວເຊິ່ງເນື້ອຄວາມນີ້).

---

39, 54. බ්‍යඤ්ජනෙ [Pg.55] ච.

໓໙, ໕໔. ແລະ ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ (ນິກຄະຫິດຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ).

---

නිග්ගහිතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොති.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ນິກຄະຫິດຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ.

---

අරියසච්චානදස්සනං, එතං බුද්ධානසාසනං.

ຕົວຢ່າງ: Ariyasaccānadassanaṃ (ການເຫັນອະລິຍະສັດທັງຫຼາຍ), etaṃ buddhānasāsanaṃ (ນີ້ຄືຄຳສອນຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ).

---

ක්වචීති කස්මා? එතං මඞ්ගලමුත්තමං, තං වො වදාමි භද්දන්තෙ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'kvaci' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການລຶບໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Etaṃ maṅgalamuttamaṃ (ນີ້ເປັນມຸງຄຸນອັນປະເສີດ), taṃ vo vadāmi bhaddante (ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເຮົາຈັກກ່າວມຸງຄຸນນັ້ນແກ່ພວກທ່ານ).

---

40, 55. පරො වාසරො.

໔໐, ໕໕. ສະຫຼະທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ (ຈາກນິກຄະຫິດ) ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ.

---

නිග්ගහිතම්හා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා.

ສະຫຼະທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກນິກຄະຫິດ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ບາງເທື່ອ.

---

භාසිතං අභිනන්දුන්ති, උත්තත්තංව, යථාබීජංව, යථාධඤ්ඤංව.

ຕົວຢ່າງ: Bhāsitaṃ abhinandunti (ຍ່ອມເພີດເພີນກັບພາສິດ), uttattaṃva (ປຽບເໝືອນທອງທີ່ຫຼອມດີແລ້ວ), yathābījaṃva (ປຽບເໝືອນພືດ), yathādhaññaṃva (ປຽບເໝືອນເຂົ້າເປືອກ).

---

වාති කස්මා? අහමෙව නූන බාලො, එතදහොසි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'vā' (ບາງເທື່ອ)? (ເພື່ອຫ້າມການລຶບໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ) Ahameva nūna bālo (ເຮົາເອງເປັນຄົນພານແທ້ໆ), etadahosi (ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ມີແລ້ວ).

---

41, 56. බ්‍යඤ්ජනො ච විසඤ්ඤොගො.

໔໑, ໕໖. ແລະ ພະຍັນຊະນະທີ່ຊ້ອນກັນ ຍ່ອມເປັນພະຍັນຊະນະດ່ຽວ (ບໍ່ຊ້ອນ).

---

නිග්ගහිතම්හා පරස්මිං සරෙ ලුත්තෙ යදි බ්‍යඤ්ජනො සසඤ්ඤොගො විසඤ්ඤොගො හොති.

ເມື່ອສະຫຼະທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກນິກຄະຫິດຖືກລຶບໄປແລ້ວ, ຫາກພະຍັນຊະນະນັ້ນເປັນຕົວຊ້ອນ (ສັງໂຍກ) ຍ່ອມກາຍເປັນຕົວດ່ຽວ (ບໍ່ຊ້ອນ).

---

එවංස තෙ ආසවො, පුප්ඵංසා උප්පජ්ජි.

ຕົວຢ່າງ: Evaṃsa te āsavo (ອາສະວະຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້), pupphaṃsā uppajji (ດອກໄມ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ນາງນັ້ນ).

---

ලුත්තෙති කස්මා? එවමස්ස විදූනග්ගමිති.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'lutte' (ເມື່ອຖືກລຶບ)? (ເພື່ອຫ້າມໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີການລຶບ ເຊັ່ນ) Evamassa (ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແກ່ຜູ້ນັ້ນ), vidūnaggamiti (ວ່າ ເປັນຍອດຂອງຜູ້ຮູ້).

---

චග්ගහණෙන [Pg.56] තිණ්ණං බ්‍යඤ්ජනානමන්තරෙ යෙ සරූපා, තෙසම්පි ලොපො හොති. අග්‍යාගාරං, පටිසන්ථාරවුත්‍යස්ස.

ດ້ວຍການຮັບເອົາ "ຈ" (ca), ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະສາມຕົວ, ພະຍັນຊະນະທີ່ມີຮູບຄືກັນໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ກໍມີການລຶບອອກຄືກັນ. ຕົວຢ່າງ: Agyāgāraṃ, paṭisanthāravutyassa.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີສີ່ ໃນສັນທິກັບ.

---

පඤ්චමකණ්ඩ

ກັນທີຫ້າ.

---

42, 32. ගොසරෙ පුථස්සාගමො ක්වචි.

໔໒, ໓໒. ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການລົງ "ຄ" (g) ອາຄົມ ຫຼັງຈາກ "ປຸຖະ" (putha) ບາງເທື່ອ.

---

පුථඉච්චෙතස්ස අන්තෙ සරෙ පරෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති.

ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການລົງ "ຄ" (g) ອາຄົມ ຫຼັງຈາກ "ປຸຖະ" (putha) ນີ້ ບາງເທື່ອ.

---

පුථගෙ ව.

ຕົວຢ່າງ: Puthageva.

---

43, 33. පාස්ස චන්තො රස්සො.

໔໓, ໓໓. ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການລົງ "ຄ" (g) ອາຄົມ ຫຼັງຈາກ "ປາ" (pā) ບາງເທື່ອ ແລະ ເຮັດໃຫ້ສະຫຼະທີ່ສຸດເປັນລັດສະ (ສຽງສັ້ນ).

---

පාඉච්චෙතස්ස අන්තෙ සරෙ පරෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති, අන්තො ච සරො රස්සො හොති.

ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການລົງ "ຄ" (g) ອາຄົມ ຫຼັງຈາກ "ປາ" (pā) ນີ້ ບາງເທື່ອ, ແລະ ສະຫຼະທີ່ສຸດກໍເປັນລັດສະ (ສຽງສັ້ນ).

---

පගෙව වුත්‍යස්ස.

ຕົວຢ່າງ: Pageva vutyassa.

---

ක්වචීති කස්මා? පා එව වුත්‍යස්ස.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ບາງເທື່ອ" (kvaci)? ເພື່ອຫ້າມການໃຊ້ສູດນີ້ໃນຄຳວ່າ: Pā eva vutyassa.

---

44, 24. අබ්භො අභි.

໔໔, ໒໔. ແປງ "ອະພິ" (abhi) ເປັນ "ອັບພະ" (abbh) ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අභිඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ අබ්භාදෙසො හොති. අබ්භුදීරිතං, අබ්භුග්ගච්ඡති.

ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ "ອະພິ" (abhi) ນີ້ ເປັນ "ອັບພະ" (abbh). ຕົວຢ່າງ: Abbhudīritaṃ, abbhuggacchati.

---

45, 25. අජ්ඣො [Pg.57] අධි.

໔໕, ໒໕. ແປງ "ອະທິ" (adhi) ເປັນ "ອັດຊະ" (ajjh) ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අධිඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ අජ්ඣාදෙසො හොති.

ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ "ອະທິ" (adhi) ນີ້ ເປັນ "ອັດຊະ" (ajjh).

---

අජ්ඣොකාසෙ, අජ්ඣාගමා.

ຕົວຢ່າງ: Ajjhokāse, ajjhāgamā.

---

46, 26. තෙ න වා ඉවණ්ණෙ.

໔໖, ໒໖. ເມື່ອອິວັນນະ (i, ī) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ບໍ່ມີການແປງ "ອະພິ" ແລະ "ອະທິ" ເຫຼົ່ານັ້ນ (ເປັນ "ອັບພະ" ແລະ "ອັດຊະ") ບາງເທື່ອ.

---

තෙ ච ඛො අභිඅධිඉච්චෙතෙ ඉවණ්ණෙ පරෙ අබ්භො අජ්ඣොඉතිවුත්තරූපා නං හොන්ති වා.

ເມື່ອອິວັນນະ (i, ī) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, "ອະພິ" ແລະ "ອະທິ" ເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະບໍ່ແປງເປັນຮູບ "ອັບພະ" ແລະ "ອັດຊະ" ຕາມທີ່ກ່າວມາແລ້ວນັ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

අභිච්ඡිතං, අධීරිතං.

ຕົວຢ່າງ: Abhicchitaṃ, adhīritaṃ.

---

වාති කස්මා? අබ්භීරිතං, අජ්ඣිණමුත්තො.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ບາງເທື່ອ" (vā)? ເພື່ອໃຫ້ມີການແປງໃນຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້: Abbhīritaṃ, ajjhiṇamutto.

---

47, 23. අතිස්ස චන්තස්ස.

໔໗, ໒໓. ເມື່ອອິວັນນະ (i, ī) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ບໍ່ມີການແປງ "ຕິ" (ti) ທີ່ສຸດຂອງ "ອະຕິ" (ati) (ເປັນ "ຈະ" ຕາມສູດ "ສັບໂພ ຈັງ ຕິ").

---

අතිඉච්චෙතස්ස අන්තභූතස්ස තිසද්දස්ස ඉවණ්ණෙ පරෙ ‘‘සබ්බො චං තී’’ති වුත්තරූපං න හොති.

ເມື່ອອິວັນນະ (i, ī) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ບໍ່ມີການແປງ "ຕິ" (ti) ທີ່ເປັນສ່ວນສຸດຂອງ "ອະຕິ" (ati) ນີ້ ໃຫ້ເປັນຮູບ "ຈະ" ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນສູດ "ສັບໂພ ຈັງ ຕິ".

---

අතීසිගණො, අතීරිතං.

ຕົວຢ່າງ: Atīsigaṇo, atīritaṃ.

---

ඉවණ්ණෙති කස්මා? අච්චන්තං.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອອິວັນນະ (i, ī) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ"? (ເພື່ອຫ້າມໃນຕົວຢ່າງອື່ນ ເຊັ່ນ) Accantaṃ.

---

48, 43. ක්වචි පටි පතිස්ස.

໔໘, ໔໓. ແປງ "ປະຕິ" (pati) ເປັນ "ປະຕິ" (paṭi) ບາງເທື່ອ.

---

පතිඉච්චෙතස්ස සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා පරෙ ක්වචි පටිආදෙසො හොති.

ເມື່ອສະຫຼະ ຫຼື ພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ "ປະຕິ" (pati) ນີ້ ເປັນ "ປະຕິ" (paṭi) ບາງເທື່ອ.

---

පටග්ගි දාතබ්බො, පටිහඤ්ඤති.

ຕົວຢ່າງ: Paṭaggi dātabbo, paṭihaññati.

---

ක්වචීති [Pg.58] කස්මා? පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු, පතිලීයති, පතිරූපදෙසවාසො ච.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ບາງເທື່ອ" (kvaci)? (ເພື່ອຫ້າມໃນຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້) Paccantimesu janapadesu, patilīyati, ແລະ patirūpadesavāso.

---

49, 44. පුථස්සු බ්‍යඤ්ජනෙ.

໔໙, ໔໔. ເມື່ອພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ "ປຸຖະ" (putha) ເປັນ "ອຸ" (u).

---

පුථඉච්චෙතස්ස අන්තො සරො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ උකාරො හොති.

ເມື່ອພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ "ປຸຖະ" (putha) ນີ້ ແປງເປັນ "ອຸ" (u).

---

පුථුජ්ජනො, පුථුභූතං.

ຕົວຢ່າງ: Puthujjano, puthubhūtaṃ.

---

අන්තග්ගහණෙන අපුථස්සාපි සරෙ පරෙ අන්තස්ස උකාරො හොති, මනුඤ්ඤං.

ດ້ວຍການຮັບເອົາ "ອັນຕະ" (anta), ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງສັບອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ "ປຸຖະ" ກໍແປງເປັນ "ອຸ" (u) ໄດ້ຄືກັນ. ຕົວຢ່າງ: Manuññaṃ.

---

50, 45. ඔ අවස්ස.

໕໐, ໔໕. ແປງ "ອະວະ" (ava) ເປັນ "ໂອ" (o) ບາງເທື່ອ.

---

අවඉච්චෙතස්ස බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ඔකාරො හොති.

ເມື່ອພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ "ອະວະ" (ava) ນີ້ ເປັນ "ໂອ" (o) ບາງເທື່ອ.

---

අන්ධකාරෙන ඔනද්ධා.

ຕົວຢ່າງ: Andhakārena onaddhā.

---

ක්වචීති කස්මා? අවසුස්සතු මෙ සරීරෙ මංසලොහිතං.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ບາງເທື່ອ" (kvaci)? (ເພື່ອຫ້າມໃນຕົວຢ່າງນີ້) Avasussatu me sarīre maṃsalohitaṃ.

---

51, 59. අනුපදිට්ඨානං වුත්තයොගතො.

໕໑, ໕໙. ສັບພວກອຸປະສັກ ແລະ ນິບາດ ທີ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງວິທີເຮັດຕົວຮູບໄວ້, ໃຫ້ປະກອບຕາມສົມຄວນ ດ້ວຍວິທີສະຫຼະສັນທິ, ພະຍັນຊະນະສັນທິ ແລະ ວຸດຕະສັນທິ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ.

---

අනුපදිට්ඨානං උපසග්ගනිපාතානං සරසන්ධීහි බ්‍යඤ්ජනසන්ධීහි වුත්තසන්ධීහි ච යථායොගං යොජෙතබ්බං.

ສັບພວກອຸປະສັກ ແລະ ນິບາດ ທີ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງວິທີເຮັດຕົວຮູບໄວ້, ຄວນປະກອບດ້ວຍວິທີສະຫຼະສັນທິ, ພະຍັນຊະນະສັນທິ ແລະ ວຸດຕະສັນທິ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ.

---

පාපනං[Pg.59], පරායණං, උපායනං, උපාහනං, න්‍යායොගො, නිගුපධි, අනුබොධො, දුවූපසන්තං, සුවූපසන්තං, ද්වාලයො, ස්වාලයො, දුරාඛ්‍යාතං, ස්වාඛ්‍යාතො, උදීරිතං, සමුද්දිට්ඨං, වියග්ගං, විජ්ඣග්ගං, බ්‍යග්ගං, අවයාගමනං, අන්වෙති, අනුපඝාතො, අනච්ඡරියං, පරියෙසනා, පරාමාසො, එවං සරෙ ච හොන්ති.

ຕົວຢ່າງ: Pāpanaṃ, parāyaṇaṃ, upāyanaṃ, upāhanaṃ, nyāyogo, nigupadhi, anubodho, duvūpasantaṃ, suvūpasantaṃ, dvālayo, svālayo, durākhyātaṃ, svākhyāto, udīritaṃ, samuddiṭṭhaṃ, viyaggaṃ, vijjhaggaṃ, byaggaṃ, avayāgamanaṃ, anveti, anupaghāto, anacchariyaṃ, pariyesanā, parāmāso, ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පරිග්ගහො, පග්ගහො, පක්කමො, පරක්කමො, නික්කමො, නික්කසාවො, නිල්ලයනං, දුල්ලයනං, දුම්භික්ඛං, දුබ්බුත්තං, සන්දිට්ඨං, දුග්ගහො, විග්ගහො, නිග්ගතො, අභික්කමො, පටික්කමො, එවං බ්‍යඤ්ජනෙ ච. සෙසා සබ්බෙ යොජෙතබ්බා.

ຕົວຢ່າງ: Pariggaho, paggaho, pakkamo, parakkamo, nikkamo, nikkasāvo, nillayanaṃ, dullayanaṃ, dumbhikkhaṃ, dubbuttaṃ, sandiṭṭhaṃ, duggaho, viggaho, niggato, abhikkamo, paṭikkamo, ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ ເມື່ອພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ. ສ່ວນທີ່ເຫຼືອທັງໝົດ ຄວນປະກອບຕາມສົມຄວນ.

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີຫ້າ ໃນສັນທິກັບ.

---

සන්ධිකප්පො නිට්ඨිතො.

ຈົບສັນທິກັບ ພຽງເທົ່ານີ້.

---

2. නාමකප්ප

໒. ນາມກັບ.

---

පඨමකණ්ඩ

ກັນທີໜຶ່ງ.

---

52, 60. ජිනවචනයුත්තං [Pg.60] හි.

໕໒, ໖໐. ປະກອບໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມພະຊິນະວະຈະນະ (ພະດຳລັດຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ) ແທ້ແລ້ວ.

---

‘‘ජිනවචනයුත්තං හි’’ ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

ຄຳວ່າ "Jinavacanayuttaṃ hi" ນີ້ ພຶງຊາບວ່າເປັນສູດຫຼັກ (ອະທິການສູດ) ທີ່ຕ້ອງນຳໄປໃຊ້ໃນສູດອື່ນໆ ທັງຂ້າງໜ້າ ແລະ ຂ້າງຫຼັງ.

---

53, 61. ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

໕໓, ໖໑. ແລະ ລິງ (ບົດເດີມ) ກໍຍ່ອມສຳເລັດຮູບ.

---

යථා යථා ජිනවචනයුත්තං හි ලිඞ්ගං, තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

ລິງ (ບົດເດີມ) ທີ່ປະກອບໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມພະຊິນະວະຈະນະ ໂດຍປະການໃດໆ, ລິງນັ້ນກໍຍ່ອມສຳເລັດຮູບໃນຄຳພີນີ້ ໂດຍປະການນັ້ນໆ.

---

තං යථා? එසො නො සත්ථා, බ්‍රහ්මා අත්තා, සඛා, රාජා.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: Eso no satthā, brahmā attā, sakhā, rājā.

---

54, 62. තතො ච විභත්තියො.

໕໔, ໖໒. ແລະ ວິພັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກລິງນັ້ນ.

---

තතො ජිනවචනයුත්තෙහි ලිඞ්ගෙහි විභත්තියො පරා හොන්ති.

ວິພັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນເບື້ອງຫຼັງ ຈາກລິງທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມພະຊິນະວະຈະນະເຫຼົ່ານັ້ນ.

---

55, 63. සි යො, අං යො, නා හි, ස නං, ස්මා හි, ස නං, ස්මිං සු.

໕໕, ໖໓. ສິ ໂຍ, ອັງ ໂຍ, ນາ ຫິ, ສະ ນັງ, ສະມາ ຫິ, ສະ ນັງ, ສະມິງ ສຸ.

---

කා ච පන තායො විභත්තියො? සි, යො ඉති පඨමා, අං, යොඉති දුතියා, නා හි ඉති තතියා, ස, නංඉති චතුත්ථී, ස්මා, හි ඉති පඤ්චමී, ස, නං ඉති ඡට්ඨී, ස්මිං, සු ඉති සත්තමී.

ກໍວິພັດເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: "ສິ ໂຍ" ເປັນປະຖະມາ, "ອັງ ໂຍ" ເປັນທຸຕິຍາ, "ນາ ຫິ" ເປັນຕະຕິຍາ, "ສະ ນັງ" ເປັນຈະຕຸດຖີ, "ສະມາ ຫິ" ເປັນປັນຈະມີ, "ສະ ນັງ" ເປັນຊັດຖີ, "ສະມິງ ສຸ" ເປັນສັດຕະມີ.

---

විභත්තිඉච්චනෙන [Pg.61] ක්වත්ථො? අම්හස්ස මමං සවිභත්තිස්ස සෙ.

ການຕັ້ງຊື່ວ່າ "ວິພັດ" (vibhatti) ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດ ເຊັ່ນ: "Amhassa mamaṃ savibhattissa se" ເປັນຕົ້ນ.

---

56, 64. තදනුපරොධෙන.

໕໖, ໖໔. ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບພະຊິນະວະຈະນະນັ້ນ.

---

යථා යථා තෙසං ජිනවචනානං අනුපරොධො. තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

ໂດຍປະການໃດໆ ທີ່ບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບພະຊິນະວະຈະນະເຫຼົ່ານັ້ນ, ໂດຍປະການນັ້ນໆ ລິງກໍຍ່ອມສຳເລັດຮູບໃນຄຳພີນີ້.

---

57, 71. ආලපනෙ සි ග සඤ්ඤො.

໕໗, ໗໑. ໃນອັດອາລົບ (ການຮ້ອງເອີ້ນ), ວິພັດ "ສິ" (si) ໄດ້ຊື່ວ່າ "ຄະ" (ga).

---

ආලපනත්ථෙ සි ගසඤ්ඤො හොති.

ໃນອັດອາລົບ, ວິພັດ "ສິ" (si) ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ "ຄະ" (ga).

---

භොති අය්‍යෙ, භොති කඤ්ඤෙ, භොති ඛරාදියෙ.

ຕົວຢ່າງ: Bhoti ayye, bhoti kaññe, bhoti kharādiye.

---

ආලපනෙති කිමත්ථං? සා අය්‍යා.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ໃນອັດອາລົບ" (ālapane)? ເພື່ອຫ້າມໃນຕົວຢ່າງອື່ນ ເຊັ່ນ: Sā ayyā.

---

සීති කිමත්ථං? භොතියො අය්‍යායො.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ວິພັດ ສິ" (si)? ເພື່ອຫ້າມໃນຕົວຢ່າງ ເຊັ່ນ: Bhotiyo ayyāyo.

---

ගඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඝතෙ ච.

ການກ່າວວ່າ 'ຄະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດ 'ຄເຕ ຈ'.

---

58, 29. ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා.

໕໘, ໒໙. ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ຊື່ວ່າ 'ຊະ' ແລະ 'ລະ'.

---

ඉවණ්ණුවණ්ණාඉච්චෙතෙ ඣලසඤ්ඤා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ຊະ' ແລະ 'ລະ' ຕາມລຳດັບ.

---

ඉසිනො[Pg.62], අග්ගිනො, ගහපතිනො, දණ්ඩිනො. සෙතුනො, කෙතුනො, භික්ඛුනො. සයම්භුනො, අභිභුනො.

ອິສິໂນ, ອັກຄິໂນ, ຄະຫະປະຕິໂນ, ທັນທິໂນ. ເສຕຸໂນ, ເກຕຸໂນ, ພິກຂຸໂນ. ສະຍັມພຸໂນ, ອະພິພຸໂນ.

---

ඣලඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඣලතො සස්ස නො වා.

ການກ່າວວ່າ 'ຊະ' ແລະ 'ລະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດ 'ຊະລະໂຕ ສັສສະ ໂນ ວາ'.

---

59, 182. තෙ ඉත්ථිඛ්‍යා පො.

໕໙, ໑໘໒. ອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອກ່າວເຖິງອິດຖີລີງ ຊື່ວ່າ 'ປະ'.

---

තෙ ඉවණ්ණුවණ්ණා යදා ඉත්ථිඛ්‍යා, තදා පසඤ්ඤා හොන්ති.

ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອກ່າວເຖິງອິດຖີລີງ ໃນຂະນະນັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ປະ'.

---

රත්තියා, ඉත්ථියා, ධෙනුයා, වධුයා.

ລັດຕິຍາ, ອິດຖິຍາ, ເທນຸຍາ, ວະທຸຍາ.

---

ඉත්ථිඛ්‍යාති කිමත්ථං? ඉසිනා, භික්ඛුනා.

ການກ່າວວ່າ 'ອິດຖີຂະຍາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ອິສິນາ, ພິກຂຸນາ.

---

සඉච්චනෙන [Pg.63] ක්වත්ථො? පතො යා.

ການກ່າວວ່າ 'ປະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດ 'ປະໂຕ ຍາ'.

---

60, 177. ආ ඝො.

໖໐, ໑໗໗. ອາ ຊື່ວ່າ 'ຄະ'.

---

ආකාරො යදා ඉත්ථිඛ්‍යො, තදා ඝසඤ්ඤො හොති.

ອາການ ເມື່ອກ່າວເຖິງອິດຖີລີງ ໃນຂະນະນັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ຄະ'.

---

සද්ධාය, කඤ්ඤාය, වීණාය, ගඞ්ගාය, දිසාය සාලාය, මාලාය, තුලාය, දොලාය, පභාය, සොභාය, පඤ්ඤාය, කරුණාය නාවාය, කපාලිකාය.

ສັດທາຍາ, ກັນຍາຍາ, ວີណາຍາ, ຄັງຄາຍາ, ທิສາຍາ, ສາລາຍາ, ມາລາຍາ, ຕຸລາຍາ, ໂດລາຍາ, ປະພາຍາ, ໂສພາຍາ, ປັນຍາຍາ, ກະລຸນາຍາ, ນາວາຍາ, ກະປາລິກາຍາ.

---

ආති කිමත්ථං? රත්තියා, ඉත්ථියා.

Laos: ການກ່າວວ່າ 'ອາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ລັດຕິຍາ, ອິດຖິຍາ.

---

ඉත්ථිඛ්‍යොති කිමත්ථං? සත්ථාරා දෙසිතො අයං ධම්මො.

ການກ່າວວ່າ 'ອິດຖີຂະໂຍ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນປະໂຫຍກວ່າ 'ສັດຖາຣາ ເທສิໂຕ ອະຍັງ ທັມໂມ'.

---

ඝඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඝතො නාදීනං.

ການກ່າວວ່າ 'ຄະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ມີປະໂຫຍດໃນສູດ 'ຄະໂຕ ນາທີນັງ'.

---

61, 86. සාගමො සෙ.

໖໑, ໘໖. ລົງ ສະ ອັກຄົມ ເມື່ອ ສະ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සකාරාගමො හොති සෙ විභත්තිම්හි.

ຍ່ອມມີການລົງ ສະ ອັກຄົມ ເມື່ອ ສະ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පුරිසස්ස, අග්ගිස්ස, ඉසිස්ස, දණ්ඩිස්ස, භික්ඛුස්ස, සයම්භුස්ස, අභිභුස්ස.

ປຸຣິສັສສະ, ອັກຄິສສະ, ອິສິສສະ, ທັນທິສສະ, ພິກຂຸສສະ, ສະຍັມພຸສສະ, ອະພິພຸສສະ.

---

සෙති කිමත්තං? පුරිසස්මිං.

ການກ່າວວ່າ 'ເສ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ປຸຣິສັສມິງ.

---

62, 206. සංසාස්වෙකවචනෙසු ච.

໖໒, ໒໐໖. ລົງ ສະ ອັກຄົມ ເມື່ອມີການແປງວິພັດເປັນ ສັງ ແລະ ສາ ໃນເອກະວະຈະນະດ້ວຍ.

---

සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු සකාරාගමො හොති.

ຍ່ອມມີການລົງ ສະ ອັກຄົມ ເມື່ອມີການແປງວິພັດເປັນ ສັງ ແລະ ສາ ໃນເອກະວະຈະນະ.

---

එතිස්සං, එතිස්සා ඉමිස්සං, ඉමිස්සා, තිස්සං, තිස්සා,

ເອຕິສສັງ, ເອຕິສສາ, ອິມິສສັງ, ອິມິສສາ, ຕິສສັງ, ຕິສສາ,

---

තස්සං තස්සා, යස්සං, යස්සා, අමුස්සං, අමුස්සා.

ຕັສສັງ, ຕັສສາ, ຍັສສັງ, ຍັສສາ, ອະມຸສສັງ, ອະມຸສສາ.

---

සංසාස්වීති කිමත්ථං? අග්ගිනා, පාණිනා.

ການກ່າວວ່າ 'ສັງສາສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ອັກຄິນາ, ປານິນາ.

---

එකවචනෙස්වීති කිමත්ථං? තාසං, සබ්බාසං.

ການກ່າວວ່າ 'ເອກະວະຈະເນສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ຕາສັງ, ສັບພາສັງ.

---

විභත්තාදෙසෙස්වීති කිමත්ථං? මනසා, වචසා, ථාමසා.

ການກ່າວວ່າ 'ວິພັດຕາເທເສສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ມະນະສາ, ວະຈະສາ, ຖາມະສາ.

---

63, 217. එතිමාසමි.

໖໓, ໒໑໗. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ເອຕາ ແລະ ອิມາ ເປັນ ອິ.

---

එතාඉමාඉච්චෙතෙසමන්තො සරො ඉකාරො හොති සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු.

ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ເອຕາ ແລະ ອິມາ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນ ອິກາຣະ ເມື່ອມີການແປງວິພັດເປັນ ສັງ ແລະ ສາ ໃນເອກະວະຈະນະ.

---

එතිස්සං, එතිස්සා, ඉමිස්සං, ඉමිස්සා.

ເອຕິສສັງ, ເອຕິສສາ, ອິມິສສັງ, ອິມິສສາ.

---

සංසාස්වීති [Pg.64] කිමත්ථං? එතාය, ඉමාය.

ການກ່າວວ່າ 'ສັງສາສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ເອຕາຍາ, ອິມາຍາ.

---

එකවචනෙස්වීති කිමත්ථං? එතාසං, ඉමාසං.

ການກ່າວວ່າ 'ເອກະວະຈະເນສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ເອຕາສັງ, ອິມາສັງ.

---

64, 216. තස්සා වා.

໖໔, ໒໑໖. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ຕາ ເປັນ ອິ ບາງ.

---

තස්සා ඉත්ථියං වත්තමානස්ස අන්තස්ස ආකාරස්ස ඉකාරො හොති වා සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු.

ອາການທີ່ສຸດຂອງ ຕາ ສັບ ອັນເປັນໄປໃນອິດຖີລີງ ຍ່ອມເປັນ ອິກາຣະ ບາງ ເມື່ອມີການແປງວິພັດເປັນ ສັງ ແລະ ສາ ໃນເອກະວະຈະນະ.

---

තිස්සං, තිස්සා, තස්සං, තස්සා.

ຕິສສັງ, ຕິສສາ, ຕັສສັງ, ຕັສສາ.

---

65, 215. තතො සස්ස ස්සාය.

໖໕, ໒໑໕. ແປງ ສະ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕາ, ເອຕາ ແລະ ອິມາ ເປັນ ສສາຍະ ບາງ.

---

තතො තා එතා ඉමාතො සස්ස විභත්තිස්ස ස්සායාදෙසො හොති වා.

ການແປງເປັນ ສສາຍະ ແຫ່ງ ສະ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕາ, ເອຕາ ແລະ ອິມາ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີ ບາງ.

---

තිස්සාය, එතිස්සාය, ඉමිස්සාය.

ຕິສສາຍາ, ເອຕິສສາຍາ, ອິມິສສາຍາ.

---

වාති කිමත්ථං? තිස්සා, එතිස්සා, ඉමිස්සා.

ການກ່າວວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີຮູບເປັນ ຕິສສາ, ເອຕິສສາ, ອິມິສສາ.

---

66, 205. ඝො රස්සං.

໖໖, ໒໐໕. ແປງ ຄະ ເປັນຣັດສະ.

---

ඝො රස්සමාපජ්ජතෙ සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු.

ຄະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ ເມື່ອມີການແປງວິພັດເປັນ ສັງ ແລະ ສາ ໃນເອກະວະຈະນະ.

---

තස්සං, තස්සා, යස්සං, යස්සා, සබ්බස්සං, සබ්බස්සා.

ຕັສສັງ, ຕັສສາ, ຍັສສັງ, ຍັສສາ, ສັບພັສສັງ, ສັບພັສສາ.

---

සංසාස්වීති කිමත්ථං? තාය, සබ්බාය.

ການກ່າວວ່າ 'ສັງສາສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ຕາຍາ, ສັບພາຍາ.

---

එකවචනෙස්වීති කිමත්ථං? තාසං, සබ්බාසං.

ການກ່າວວ່າ 'ເອກະວະຈະເນສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ຕາສັງ, ສັບພາສັງ.

---

67, 229. නො [Pg.65] ච ද්වාදිතො නංම්හි.

໖໗, ໒໒໙. ລົງ ນະ ອັກຄົມ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ທວິ ສັບ ເປັນຕົ້ນ ເມື່ອ ນັງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

ද්විඉච්චෙවමාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො නකාරාගමො හොති නංම්හි විභත්තිම්හි.

ຍ່ອມມີການລົງ ນະ ອັກຄົມ ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັງຂະຍາ ມີ ທວິ ເປັນຕົ້ນ ເມື່ອ ນັງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ද්වින්නං, තින්නං, චතුන්නං, පඤ්චන්නං, ඡන්නං, සත්තන්නං, අට්ඨන්නං, නවන්නං, දසන්නං.

ທວິນນັງ, ຕິນນັງ, ຈະຕຸນນັງ, ປັນຈັນນັງ, ສັນນັງ, ສັດຕັນນັງ, ອັດຖັນນັງ, ນະວັນນັງ, ທະສັນນັງ.

---

ද්වාදිතොති කිමත්ථං? සහස්සානං.

ການກ່າວວ່າ 'ທວາທິໂຕ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ສະຫັສສານັງ.

---

නංම්හීති කිමත්ථං? ද්වීසු, තීසු.

ການກ່າວວ່າ 'ນັງມຫິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ທວີສຸ, ຕີສຸ.

---

චග්ගහණෙනස්සඤ්චාගමො හොති. චතස්සන්නං ඉත්ථීනං තිස්සන්නං වෙදනානං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ສັບ ຍ່ອມມີການລົງ ສສັງ ອັກຄົມ ດ້ວຍ. ເຊັ່ນ: ຈະຕັສສັນນັງ ອິດຖີນັງ, ຕິສສັນນັງ ເວທະນານັງ.

---

68, 184. අමා පතො ස්මිංස්මානං වා.

໖໘, ໑໘໔. ແປງ ສະມິງ ແລະ ສະມາ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ປະ ເປັນ ອັງ ແລະ ອາ ບາງ ຕາມລຳດັບ.

---

පඉච්චෙතස්මා ස්මිංස්මාඉච්චෙතෙසං අංආආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ການແປງເປັນ ອັງ ແລະ ອາ ແຫ່ງ ສະມິງ ແລະ ສະມາ ເຫຼົ່ານີ້ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ປະ ຍ່ອມມີ ບາງ ຕາມລຳດັບ.

---

මත්‍යං, මතියං, මත්‍යා, මතියා, නිකත්‍යං. නිකතියං, නිකත්‍යා, නිකතියා, විකත්‍යං, විකතියං, විකත්‍යා, විකතියා, විරත්‍යං, විරතියං, විරත්‍යා, විරතියා, රත්‍යං, රතියං, රත්‍යා, රතියා, පුථබ්‍යං, පුථවියං, පුථබ්‍යා, පුථවියා, පවත්‍යං, පවත්‍යා, පවත්තියං, පවත්තියා.

ມັດຕຍັງ, ມະຕິຍັງ, ມັດຕຍາ, ມະຕິຍາ, ນິກັດຕຍັງ, ນິກະຕິຍັງ, ນິກັດຕຍາ, ນິກະຕິຍາ, ວິກັດຕຍັງ, ວິກະຕິຍັງ, ວິກັດຕຍາ, ວິກະຕິຍາ, ວິຣັດຕຍັງ, ວິຣະຕິຍັງ, ວິຣັດຕຍາ, ວິຣະຕິຍາ, ລັດຕຍັງ, ລັດຕິຍັງ, ລັດຕຍາ, ລັດຕິຍາ, ປຸຖັບຍັງ, ປຸຖະວິຍັງ, ປຸຖັບຍາ, ປຸຖະວິຍາ, ປະວັດຕຍັງ, ປະວັດຕຍາ, ປະວັດຕິຍັງ, ປະວັດຕິຍາ.

---

69, 186. ආදිතො ඔ ච.

໖໙, ໑໘໖. ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອາທິ ສັບ ເປັນ ອັງ ແລະ ໂອ ບາງ.

---

ආදිඉච්චෙතස්මා ස්මිංවචනස්ස අංඔආදෙසා හොන්ති වා.

Laos: ການແປງເປັນ ອັງ ແລະ ໂອ ແຫ່ງ ສະມິງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ອາທິ ສັບ ຍ່ອມມີ ບາງ.

---

ආදීං[Pg.66], ආදො.

ອາທິງ, ອາໂທ.

---

වාති කිමත්ථං? ආදිස්මිං, ආදිම්හි නාථං නමස්සිත්වාන,

ການກ່າວວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ ອາທິສມິງ, ອາທິມຫິ ເຊັ່ນໃນປະໂຫຍກວ່າ 'ອາທິມຫິ ນາຖັງ ນະມັສສິຕວານະ'.

---

චග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි ස්මිං වචනස්ස ආ ඔ අංආදෙසා හොන්ති. දිවා ච රත්තො ච හරන්ති යෙ බලි. බාරාණසිං අහු රාජා.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ສັບ ຍ່ອມມີການແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບອື່ນ ເປັນ ອາ, ໂອ ແລະ ອັງ ດ້ວຍ. ເຊັ່ນ: 'ທິວາ ຈະ ລັດໂຕ ຈະ ຫະຣັນຕິ ເຍ ພະລິງ', 'ພາຣານະສິງ ອະຫຸ ລາຊາ'.

---

70, 30. ඣලානමියුවා සරෙ වා.

໗໐, ໓໐. ແປງ ຊະ ແລະ ລະ ເປັນ ອິຍະ ແລະ ອຸວະ ບາງ ເມື່ອມີສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ.

---

ඣලඉච්චෙතෙසං ඉය උවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා සරෙ පරෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ການແປງເປັນ ອິຍະ ແລະ ອຸວະ ເຫຼົ່ານີ້ ແຫ່ງ ຊະ ແລະ ລະ ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ ບາງ ເມື່ອມີສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ ຕາມລຳດັບ.

---

තියන්තං පච්ඡියාගාරෙ, අග්ගියාගාරෙ, භික්ඛුවාසනෙ නිසීදති, වුථුවාසනෙ නිසීදති.

ຕິຍັນຕັງ, ປັດສິຍາຄາເຣ, ອັກຄິຍາຄາເຣ, ຍ່ອມນັ່ງໃນທີ່ຢູ່ຂອງພິກຂຸ, ຍ່ອມນັ່ງໃນທີ່ຢູ່ຂອງຜູ້ຢູ່.

---

සරෙති කිමත්ථං? තිමලං, තිඵලං, තිචතුක්කං, තිදණ්ඩං, තිලොකං, තිනයනං, තිපාසං, තිහංසං, තිභවං, තිඛන්ධං, තිපිටකං, තිවෙදනං, චතුද්දිසං, පුථුභූතං.

ຄຳວ່າ 'ສະເຣ' (ເມື່ອສະຫຼະເບື້ອງຫຼັງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ຕິມະລັງ, ຕິຜະລັງ, ຕິຈະຕຸກກັງ, ຕິທັນທັງ, ຕິໂລກັງ, ຕິນະຍະນັງ, ຕິປາສັງ, ຕິຫັງສັງ, ຕິພະວັງ, ຕິຂັນທັງ, ຕິປິຕະກັງ, ຕິເວທະນັງ, ຈະຕຸດທິສັງ, ປຸຖຸພູຕັງ.

---

වාති කිමත්ථං? පඤ්චහඞ්ගෙහි තීහාකාරෙහි. චක්ඛායතනං.

ຄຳວ່າ 'ວา' (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ປັນຈະຫັງເຄຫິ, ຕີຫາກາເຣຫິ, ຈັກຂາຍະຕະນັງ.

---

වාති විකප්පනත්ථං, ඉකාරස්ස අයාදෙසො හොති, වත්ථුත්තයං.

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດໃນການກຳນົດທາງເລືອກ (ວິກັບ), ມີການແປງ ອິ-ອັກສອນ ເປັນ ອະຍະ, ເຊັ່ນ: ວັດຖຸດຕະຍັງ.

---

71, 505. යවකාරා ච.

໗໑, ໕໐໕. ຍະວະກາຣາ ຈະ.

---

ඣලානං යකාර වකාරාදෙසා හොන්ති සරෙ පරෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ ຊະ ແລະ ລະ ເປັນ ຍະ ແລະ ວະ ອັກສອນ ຕາມລຳດັບ.

---

අග්‍යාගාරං[Pg.67], පක්ඛායතනං, ස්වාගතං, තෙ මහාවීර.

ອັກຢາຄາຣັງ, ປັກຂາຍະຕະນັງ, ສະວາຄະຕັງ, ເຕ ມະຫາວ意ຣະ.

---

චග්ගහණං සම්පිණ්ඩනත්ථං.

ການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ ມີປະໂຫຍດໃນການຮວບຮວມ.

---

72, 185. පසඤ්ඤස්ස ච.

໗໒, ໑໘໕. ປະສັນຍັດສະ ຈະ.

---

පසඤ්ඤස්ස ච ඉවණ්ණස්ස විභත්තාදෙසෙ සරෙ පරෙ යකාරාදෙසො හොති.

ເມື່ອມີສະຫຼະທີ່ເປັນຕົວແປງວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ ອິວັນນະ (ອິ, ອີ) ທີ່ຊື່ວ່າ 'ປະ' ເປັນ ຍະ ອັກສອນ.

---

පුථබ්‍යා, රත්‍යා, මත්‍යා.

ປຸຖະພຢາ, ຣັດຕຢາ, ມັດຕຢາ.

---

සරෙති කිමත්ථං? පුථවියං.

ຄຳວ່າ 'ສະເຣ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ປຸຖະວິຍັງ.

---

73, 174. ගාව සෙ.

໗໓, ໑໗໔. ຄາວະ ເສ.

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවාදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි.

ມີການແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອາວະ ເມື່ອມີ 'ສະ' ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගාවස්ස.

ຄາວັດສະ.

---

74, 169. යොසු ච.

໗໔, ໑໖໙. ໂຍສຸ ຈະ.

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවාදෙසො හොති යොඉච්චෙතෙසු පරෙසු.

ມີການແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອາວະ ເມື່ອມີ 'ໂຍ' ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගාවො ගච්ඡන්ති, ගාවො පස්සන්ති, ගාවී ගච්ඡන්ති, ගාවී පස්සන්ති.

ຝູງງົວທັງຫຼາຍຍ່ອມໄປ, ຝູງງົວທັງຫຼາຍຍ່ອມເຫັນ, ຝູງງົວແມ່ທັງຫຼາຍຍ່ອມໄປ, ຝູງງົວແມ່ທັງຫຼາຍຍ່ອມເຫັນ.

---

චග්ගහණං කිමත්ථං? නාස්මාස්මිංසු වචනෙසු ආවා දෙසො හොති.

ການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການແປງເປັນ ອາວະ ໃນເພາະ ນາ, ສະມາ, ສະມິງ ແລະ ສຸ ວິພັດ.

---

ගාවෙන, ගාවා, ගාවෙ, ගාවෙසු.

ຄາເວນະ, ຄາວາ, ຄາເວ, ຄາເວສຸ.

---

75, 170. අවම්හි [Pg.68] ච.

໗໕, ໑໗໐. ອະວັມຫິ ຈະ.

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවඅවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි.

ມີການແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອາວະ ແລະ ອະວະ ເມື່ອມີ 'ອັງ' ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගාවං, ගවං.

ຄາວັງ, ຄະວັງ.

---

චග්ගහණෙන සාදිසෙසෙසු පුබ්බුත්තවචනෙසු ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ, ມີການແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອະວະ ໃນເພາະວິພັດທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນໜ້ານີ້ ເຊິ່ງຄ້າຍຄືກັນ.

---

ගවස්ස, ගවො, ගවෙන, ගවා, ගවෙ, ගවෙසු.

ຄະວັດສະ, ຄະໂວ, ຄະເວນະ, ຄະວາ, ຄະເວ, ຄະເວສຸ.

---

76, 171. ආවස්සු වා.

໗໖, ໑໗໑. ອາວັດສຸ ວາ.

---

ආවඉච්චෙතස්ස ගාවාදෙසස්ස අන්ත සරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා අංම්හි විභත්තිම්හි.

ມີການແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ 'ອາວະ' ຕົວແປງຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອຸ-ອັກສອນ ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ 'ອັງ' ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගාවුං, ගාවං.

ຄາວຸງ, ຄາວັງ.

---

ආවස්සෙති කිමත්ථං? ගාවො තිට්ඨන්ති.

ຄຳວ່າ 'ອາວັດສະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ) ຝູງງົວທັງຫຼາຍຍ່ອມຢືນ.

---

77, 175. තතො නමං පතිම්හා ලුත්තෙ ච සමාසෙ.

໗໗, ໑໗໕. ຕະໂຕ ນະມັງ ປະຕິມຫາ ລຸດເຕ ຈະ ສະມາເສ.

---

තතො ගොසද්දතො නංවචනස්ස අංආදෙසො හොති, ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති පතිම්හි පරෙ අලුත්තෙ ච සමාසෙ.

ຫຼັງຈາກ 'ໂຄ' ສັບນັ້ນ, ມີການແປງ 'ນັງ' ວິພັດ ເປັນ 'ອັງ', ແລະ ມີການແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອະວະ ເມື່ອມີ 'ປະຕິ' ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ໃນສະມາດທີ່ບໍ່ລຶບວິພັດ (ອະລຸດຕະສະມາດ).

---

ගවපති.

ຄະວະປະຕິ.

---

අලුත්තෙති [Pg.69] කිමත්ථං? ගොපති.

ຄຳວ່າ 'ອະລຸດເຕ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ໂຄປະຕິ.

---

චග්ගහණෙන අසමාසෙපි නංවචනස්ස අංආදෙසො හොති, ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ, ເຖິງແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນສະມາດ, ກໍມີການແປງ 'ນັງ' ວິພັດ ເປັນ 'ອັງ', ແລະ ແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອະວະ.

---

ගවං.

ຄະວັງ.

---

78, 3. ඔසරෙ ච.

໗໘, ໓. ໂອສະເຣ ຈະ.

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති සමාසෙ ච සරෙ පරෙ.

ມີການແປງ ໂອ-ອັກສອນ ຂອງ 'ໂຄ' ສັບ ເປັນ ອະວະ ໃນສະມາດ ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගවස්සකං, ගවෙළකං, ගවාජිනං.

ຄະວັດສະກັງ, ຄະເວລະກັງ, ຄະວາຊິນັງ.

---

චග්ගහණෙන උවණ්ණඉච්චෙවමන්තානං ලිඞ්ගානං උවඅවඋරාදෙසා හොන්ති ස්මිංයොඉච්චෙතෙසු ක්වචි.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ, ລີງທີ່ມີ ອຸວັນນະ (ອຸ, ອູ) ເປັນທີ່ສຸດ ຍ່ອມມີການແປງເປັນ ອຸວະ, ອະວະ ແລະ ອຸຣະ ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ 'ສະມິງ' ແລະ 'ໂຍ' ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

භුවි, පසවො, ගුරවො, චතුරො.

ພຸວິ, ປະສະໂວ, ຄຸຣະໂວ, ຈະຕຸໂຣ.

---

සරෙති කිමත්ථං? ගොධනො, ගොවින්දො.

ຄຳວ່າ 'ສະເຣ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ໂຄທະໂນ, ໂຄວິນໂທ.

---

79, 46. තබ්බිපරීතූපපදෙ බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

໗໙, ໔໖. ຕັບພິປະຣີຕູປະປະເທ ພະຍັນຊະເນ ຈະ.

---

තස්ස අවසද්දස්ස යදා උපපදෙ තිට්ඨමානස්ස තස්ස ඔකාරස්ස විපරීතො හොති බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ.

ເມື່ອມີພະຍັນຊະນະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, 'ອະວະ' ສັບນັ້ນ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນອຸປະບົດ (ບົດໜ້າ) ຍ່ອມມີການແປງເປັນສິ່ງກົງກັນຂ້າມກັບ ໂອ-ອັກສອນ (ຄື ອຸ-ອັກສອນ).

---

උග්ගතෙ සූරියෙ, උග්ගච්ඡති, උග්ගහෙත්වා.

ເມື່ອພະອາທິດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຂຶ້ນໄປ, ຮຽນເອົາແລ້ວ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. අවසානෙ, අවකිරණෙ, අවකිරති.

ການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ ມີປະໂຫຍດໃນການກຳນົດຂອບເຂດ (ອະວະທາຣະນະ), ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ອະວະສາເນ, ອະວະກิຣະເນ, ອະວະກິຣະຕິ.

---

80, 173. ගොණ [Pg.70] නංම්හි වා.

໘໐, ໑໗໓. ໂຄນະ ນັມຫິ ວາ.

---

සබ්බස්සෙව ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

ມີການແປງ 'ໂຄ' ສັບທັງໝົດ ເປັນ 'ໂຄນະ' ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ 'ນັງ' ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගොණානං සත්තන්නං.

ແກ່ງົວທັງຫຼາຍເຈັດຕົວ.

---

වාති කිමත්ථං?

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ?

---

ගොනඤ්චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො.

ຖ້າງົວຈ່າຝູງໄປຊື່ ໃນເມື່ອຝູງງົວທັງຫຼາຍກຳລັງຂ້າມໄປ.

---

සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති.

ຝູງງົວແມ່ທັງໝົດຍ່ອມໄປຊື່, ເມື່ອຜູ້ນຳໄປຊື່ແລ້ວ.

---

යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්‍රාපි ගොණාදෙසො හොති. ගොණභූතානං.

ດ້ວຍການແບ່ງສູດ (ໂຍຄະວິພາກ), ເຖິງແມ່ນໃນທີ່ອື່ນ ກໍມີການແປງເປັນ 'ໂຄນະ' ໄດ້, ເຊັ່ນ: ໂຄນະພູຕານັງ.

---

81, 172. සුහිනාසු ච.

໘໑, ໑໗໒. ສຸຫິນາສຸ ຈະ.

---

සුහිනාඉච්චෙතෙසු සබ්බස්ස ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා.

ມີການແປງ 'ໂຄ' ສັບທັງໝົດ ເປັນ 'ໂຄນະ' ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ 'ສຸ, ຫິ, นາ' ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගොණෙසු, ගොණෙහි, ගොණෙභි, ගොණෙන.

ໂຄເນສຸ, ໂຄເນຫິ, ໂຄເນພິ, ໂຄເນນະ.

---

වාති කිමත්ථං? ගොසු, ගොහි, ගොභි, ගවෙන.

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ: ໂຄສຸ, ໂຄຫິ, ໂຄພິ, ຄະເວນະ.

---

චග්ගහණෙන ස්‍යාදිසෙසෙසු පුබ්බුත්තරවචනෙසුපි ගොණ ගු ගවයාදෙසා හොන්ති. ගොණො, ගොණා, ගොණං, ගොණෙ, ගොණස්ස, ගොණම්හා. ගොණම්හි, ගුන්නං, ගවයෙහි, ගවයෙභි.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ອັກສອນ, ເຖິງແມ່ນໃນວິພັດທີ່ເຫຼືອມີ 'ສິ' ເປັນຕົ້ນ ທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນ ແລະ ຫຼັງຈາກນີ້, ກໍມີການແປງເປັນ ໂຄນະ, ຄຸ ແລະ ຄະວະຍະ ໄດ້, ເຊັ່ນ: ໂຄໂນ, ໂຄນາ, ໂຄນັງ, ໂຄເນ, ໂຄນັດສະ, ໂຄນັມຫາ, ໂຄນັມຫິ, ຄຸນນັງ, ຄະວະເຍຫິ, ຄະວະເຍພິ.

---

82, 149. අංමො [Pg.71] නිග්ගහිතං ඣලපෙහි.

໘໒, ໑໔໙. ອັມໂມ ນິກຄະຫິຕັງ ຊະລາເປຫິ.

---

අංවචනස්ස මකාරස්ස ච ඣලපඉච්චෙතෙහි නිග්ගහිතං හොති

ມີການແປງ 'ອັງ' ວິພັດ ແລະ ມະ-ອັກສອນ ເປັນ ນິກຄະຫິດ ຫຼັງຈາກ ຊະ, ລະ ແລະ ປະ ທີ່ກ່າວມາເຫຼົ່ານີ້.

---

අග්ගිං, ඉසිං, ගහපතිං, දණ්ඩිං, මහෙසිං, භික්ඛුං, පටුං, සයම්භුං, අභිභුං, රත්තිං, ඉත්ථිං, වධුං, පුල්ලිඞ්ගං, පුම්භාවො, පුඞ්කොකිලො.

ອັກຄິງ, ອິສິງ, ຄະຫະປະຕິງ, ທັນດິງ, ມະເຫສິງ, ພິກຂຸງ, ປະຕຸງ, ສະຍັມພຸງ, ອະພິພຸງ, ຣັດຕິງ, ອິດຖິງ, ວະທຸງ, ປຸລລິງຄັງ, ປຸມພາໂວ, ປຸງໂກກິໂລ.

---

අංමොති කිමත්ථං? අග්ගිනා, පාණිනා, භික්ඛුනා, රත්තියා, ඉත්ථියා, වධුයා.

ຄຳວ່າ "ອໍ-ມ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ອໍ-ມ" ເຊັ່ນ: ອັກຄິນາ, ປານິນາ, ພິກຂຸນາ, ຣັດຕິຍາ, ອິດຖິຍາ, ວທຸຍາ.

---

ඣලපෙහීති කිමත්ථං? සුඛං, දුක්ඛං.

ຄຳວ່າ "ຊລເປຫິ" (ຫຼັງຈາກ ຊ, ລ ແລະ ປ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ຊ", "ລ" ຫຼື "ປ" ເຊັ່ນ: ສຸຂັງ, ທຸກຂັງ.

---

පුනාරම්භ හණං විභාසානිවත්තනත්ථං. අග්ගිං, පටුං, බුද්ධිං, වධුං.

ການກ່າວເຖິງ "ຊລເປຫິ" ອີກຄັ້ງ ແມ່ນເພື່ອຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຕາມ "ວາ" (ທາງເລືອກ) ໃນທີ່ນີ້. ເຊັ່ນ: ອັກຄິງ, ປະຕຸງ, ພຸດທິງ, ວທຸງ.

---

83, 67. සරලොපො’ මාදෙස පච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකති.

໘໓, ໖໗. ເມື່ອວິພັດ "ອໍ", ຕົວແປງ, ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນເບື້ອງຫຼັງ, ໃຫ້ລົບສະຫຼະ, ແຕ່ເມື່ອລົບສະຫຼະແລ້ວ ໃຫ້ຄົງຮູບເດີມ (ປົກກະຕິ).

---

සරලොපො හොති අමාදෙසපච්චයාදිම්හි සර ලොපෙ තු පකති හොති.

ມີການລົບສະຫຼະ ເມື່ອວິພັດ "ອໍ", ຕົວແປງ, ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນເບື້ອງຫຼັງ; ແລະເມື່ອມີການລົບສະຫຼະແລ້ວ ສະຫຼະນັ້ນຍ່ອມຄົງຮູບເດີມ (ບໍ່ປ່ຽນແປງ).

---

පුරිසං, පුරිසෙ, පාපං, පාපෙ, පාපියො, පාපිට්ඨො.

ປຸຣິສັງ, ປຸຣິເສ, ປາປັງ, ປາເປ, ປາປິໂຍ, ປາປິດໂຖ.

---

අමාදෙසපච්චයාදිම්හීති කි ත්ථං? අප්පමාදො අමතං පදං.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອວິພັດ ອໍ, ຕົວແປງ, ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີສະຖານະການດັ່ງກ່າວ ເຊັ່ນ: "ອັບປະມາໂທ ອະມະຕັງ ປະທັງ". ໃນທີ່ນີ້ "ອະ" ຂອງ "ອະມະຕັງ" ບໍ່ແມ່ນວິພັດ "ອໍ", ບໍ່ແມ່ນຕົວແປງ, ແລະບໍ່ແມ່ນປັດໄຈ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີການໃຊ້ສູດນີ້.

---

සරලොපෙති කිමත්ථං? පුරිසස්ස, දණ්ඩිනං.

ຄຳວ່າ "ມີການລົບສະຫຼະ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີສະຫຼະ ເຊັ່ນ: ປຸຣິສັດສະ, ທັນດິນັງ.

---

තුග්ගහණමවධාරණත්ථං. භික්ඛුනී, ගහපතානී.

ການໃສ່ຄຳວ່າ "ຕຸ" ແມ່ນເພື່ອຫ້າມ (ບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບາງກໍລະນີ) ເຊັ່ນ: ພິກຂຸນີ, ຄະຫະປະຕານີ.

---

පකතිග්ගහණසාමත්ථෙන [Pg.72] පුන සන්ධිභාවො ච හොති. සෙය්‍යො, සෙට්ඨො, ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො.

ດ້ວຍອຳນາດຂອງການໃສ່ຄຳວ່າ "ປົກກະຕິ" ຈຶ່ງມີການສົນທິອີກຄັ້ງ ເຊັ່ນ: ເສຍໂຍ, ເສດໂຖ, ເຈຍໂຍ, ເຈດໂຖ.

---

84, 144. අඝොරස්සමෙකවචනයොස්වපි ච.

໘໔, ໑໔໔. ເມື່ອເອກະວະຈະນະວິພັດ ແລະ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທີ່ບໍ່ແມ່ນ "ຄະ" ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ (ສຽງສັ້ນ) ບາງ.

---

අඝො සරො රස්සමාපජ්ජතෙ එකවචනයොඉච්චෙතෙසු.

ສະຫຼະທີ່ບໍ່ແມ່ນ "ຄະ" ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ (ສຽງສັ້ນ) ເມື່ອເອກະວະຈະນະວິພັດ ແລະ "ໂຍ" ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ඉත්ථිං, ඉත්ථියො, ඉත්ථියා. වධුං, වධුයො, වධුයා. දණ්ඩිං, දණ්ඩිනො, දණ්ඩිනා. සයම්භුං, සයම්භුවො, සයම්භුනා.

ອິດຖິງ, ອິດຖິໂຍ, ອິດຖິຍາ. ວທຸງ, ວທຸໂຍ, ວທຸຍາ. ທັນດິງ, ທັນດiໂນ, ທັນດິນາ. ສະຍັມພຸງ, ສະຍັມພຸໂວ, ສະຍັມພຸນາ.

---

අඝොති කිමත්ථං? කඤ්ඤං, කඤ්ඤායො, කඤ්ඤාය.

ຄຳວ່າ "ບໍ່ແມ່ນ ຄະ" (ອຄະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ມີ "ຄະ" ເຊັ່ນ: ກັນຍັງ, ກັນຍາໂຍ, ກັນຍາຍະ.

---

එකවචනයොස්වීති කිමත්ථං? ඉත්ථීහි, සයම්භූහි.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອເອກະວະຈະນະວິພັດ ແລະ ໂຍ ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ແມ່ນກໍລະນີດັ່ງກ່າວ ເຊັ່ນ: ອິດຖີຫິ, ສະຍັມພູຫິ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. නදිං, නදියො, නදියා.

ການໃສ່ຄຳວ່າ "ຈະ" ແມ່ນເພື່ອເນັ້ນຢ້ຳ (ກຳນົດແນ່ນອນ). ເຊັ່ນ: ນະທິງ, ນະທິໂຍ, ນະທິຍາ.

---

අපිග්ගහණෙන න රස්සමාපජ්ජතෙ. ඉත්ථී, භික්ඛුනී.

ດ້ວຍການໃສ່ຄຳວ່າ "ອະປິ" ຈຶ່ງບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ (ບໍ່ເຮັດໃຫ້ສຽງສັ້ນ). ເຊັ່ນ: ອິດຖີ, ພິກຂຸນີ.

---

85, 150. න සිස්මිමනපුංසකානි.

໘໕, ໑໕໐. ເມື່ອ "ສິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ນາມສັບທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ.

---

සිස්මිං අනපුංසකානි ලිඞ්ගානි න රස්සමාපජ්ජන්තෙ. ඉත්ථී, භික්ඛුනී, වධූ, දණ්ඩී, සයම්භූ.

ເມື່ອ "ສິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ລິງທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນຣັດສະ. ເຊັ່ນ: ອິດຖີ, ພິກຂຸນີ, ວທູ, ທັນດີ, ສະຍັມພູ.

---

සිස්මිංන්ති කිමත්ථං? භොති ඉත්ථි, භොති වධු, භො දණ්ඩි, භො සයම්භු.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອ ສິ ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ສິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ໂພຕິ ອິດຖິ, ໂພຕິ ວທຸ, ໂພ ທັນດິ, ໂພ ສະຍັມພຸ.

---

අනපුංසකානීති [Pg.73] කිමත්ථං? සුඛකාරි දානං, සුඛකාරි සීලං, සීඝයායි චිත්තං.

ຄຳວ່າ "ທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ເປັນນະປຸງສະກະລິງ ເຊັ່ນ: ສຸຂະກາຣິ ທານັງ, ສຸຂະກາຣິ ສີລັງ, ສີຄະຍາຍິ ຈິດຕັງ.

---

86, 227. උභාදිතො නමින්නං.

໘໖, ໒໒໗. ຫຼັງຈາກສັງຂະຍາ ມີ "ອຸພະ" ເປັນຕົ້ນ, ແປງ "ນັງ" ວິພັດ ເປັນ "ອິນນັງ".

---

උභඉච්චෙවමාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො නංවචනස්ස ඉන්නං හොති.

ຫຼັງຈາກສັງຂະຍາ ມີ "ອຸພະ" ເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມມີການແປງ "ນັງ" ວິພັດ ເປັນ "ອິນນັງ".

---

උභින්නං, දුවින්නං.

ອຸພິນນັງ, ທຸວິນນັງ.

---

උභාදිතොති කිමත්ථං? උභයෙසං.

ຄຳວ່າ "ຫຼັງຈາກ ອຸພະ ເປັນຕົ້ນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ອຸພະ" ເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: ອຸພະເຍສັງ.

---

87, 231. ඉණ්ණමිණ්ණන්නං තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

໘໗, ໒໓໑. ຫຼັງຈາກສັງຂະຍາ "ຕິ" (ສາມ), ແປງ "ນັງ" ວິພັດ ເປັນ "ອິນນັງ" ແລະ "ອິນນັນນັງ".

---

නංවචනස්ස ඉණ්ණං ඉණ්ණන්නං ඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

ຍ່ອມມີການແປງ "ນັງ" ວິພັດ ເປັນ "ອິນນັງ" ແລະ "ອິນນັນນັງ" ເຫຼົ່ານີ້ ຫຼັງຈາກສັງຂະຍາ "ຕິ" (ສາມ).

---

තිණ්ණං, තිණ්ණන්නං.

ຕິນນັງ, ຕິນນັນນັງ.

---

තීහීති කිමත්ථං? ද්වින්නං.

ຄຳວ່າ "ຫຼັງຈາກ ຕິ (ສາມ)" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ຕິ" ເຊັ່ນ: ທະວິນນັງ.

---

88, 147. යොසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝං.

໘໘, ໑໔໗. ເມື່ອມີການແປງ ຫຼື ລົບ "ໂຍ" ວິພັດແລ້ວ, ໃຫ້ທີຄະ (ເຮັດໃຫ້ສຽງຍາວ).

---

සබ්බෙ සරා යොසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝමාපජ්ජන්තෙ.

ສະຫຼະທັງປວງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ (ສຽງຍາວ) ເມື່ອມີການແປງ ຫຼື ລົບ "ໂຍ" ວິພັດແລ້ວ.

---

අග්ගී, භික්ඛූ, රත්තී, යාගූ, අට්ඨී, අට්ඨීනි, ආයූ, ආයූනි, සබ්බානි, යානි, තානි, කානි, කතමානි, එතානි, අපූනි, ඉමානි.

ອັກຄີ, ພິກຂູ, ຣັດຕີ, ຍາຄູ, ອັດຖີ, ອັດຖີນິ, ອາຍູ, ອາຍູນິ, ສັບພານິ, ຍານິ, ຕານິ, ການິ, ກະຕະມານິ, ເອຕານິ, ອະປູນິ, ອິມານິ.

---

යොස්වීති [Pg.74] කිමත්ථං? අග්ගි, භික්ඛු, රත්ති, යාගු, සබ්බො, යො, සො, කො, අමුකො.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອ ໂຍ ວິພັດ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ໂຍ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: ອັກຄິ, ພິກຂຸ, ຣັດຕິ, ຍາຄຸ, ສັບໂພ, ໂຍ, ໂສ, ໂກ, ອະມຸໂກ.

---

කතනිකාරලොපෙස්වීති කිමත්ථං? ඉත්ථියො, වධුයො, සයම්භුවො.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອມີການແປງ ຫຼື ລົບແລ້ວ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີການແປງ ຫຼື ລົບ ເຊັ່ນ: ອິດຖິໂຍ, ວທຸໂຍ, ສະຍັມພຸໂວ.

---

පුනාරම්භග්ගහණං කිමත්ථං? නිච්චදීපනත්ථං. අග්ගී, භික්ඛූ, රත්තී, යානි, තානි, කතමානි.

ການກ່າວເຖິງສູດນີ້ອີກຄັ້ງ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອສະແດງຄວາມແນ່ນອນ (ສະແດງຜົນທີ່ແນ່ນອນ). ເຊັ່ນ: ອັກຄີ, ພິກຂູ, ຣັດຕີ, ຍານິ, ຕານິ, ກະຕະມານິ.

---

89, 87. සුනංහිසු ච.

໘໙, ໘໗. ເມື່ອ "ສຸ", "ນັງ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ບາງ.

---

සුනංහිඉච්චෙතෙසු සබ්බෙ සරා දීඝමාපජ්ජන්තෙ.

ສະຫຼະທັງປວງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ (ສຽງຍາວ) ເມື່ອ "ສຸ", "ນັງ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අග්ගීසු, අග්ගීනං, අග්ගීහි, රත්තීසු, රත්තීනං, රත්තීහි. භික්ඛූසු, භික්ඛූනං, භික්ඛූහි. පුරිසානං.

ອັກຄີສຸ, ອັກຄີນັງ, ອັກຄີຫິ, ຣັດຕີສຸ, ຣັດຕີນັງ, ຣັດຕີຫິ, ພິກຂູສຸ, ພິກຂູນັງ, ພິກຂູຫິ, ປຸຣິສານັງ.

---

එතෙස්වීතී කිමත්ථං? අග්ගිනා, පාණිනා, දණ්ඩිනා.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ສຸ", "ນັງ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ອັກຄິນາ, ປານິນາ, ທັນດິນາ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. සුඛෙත්තෙසු බ්‍රහ්මචාරිසු, ධම්මමක්ඛාසි භගවා භික්ඛුනං දත්වා සකෙහි පාණිභි.

ການໃສ່ຄຳວ່າ "ຈະ" ແມ່ນເພື່ອຫ້າມ (ບໍ່ໃຫ້ທີຄະໃນບາງກໍລະນີ). ເຊັ່ນ: ສຸເຂດເຕສຸ ພຣົຫມະຈາຣິສຸ, ທັມມະມັກຂາສິ ພະຄະວາ ພິກຂຸນັງ ທັຕວາ ສະເກຫິ ປານິພິ.

---

90, 252. පඤ්චාදීනමත්තං.

໙໐, ໒໕໒. ແປງສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງສັງຂະຍາ ມີ "ປັນຈະ" ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອະ".

---

පඤ්චාදීනං සඞ්ඛ්‍යානං අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සුනංහිඉච්චෙතෙසු.

ສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງສັງຂະຍາ ມີ "ປັນຈະ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອະ" ເມື່ອ "ສຸ", "ນັງ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පඤ්චසු, පඤ්චන්නං, පඤ්චහි, ඡසු, ඡන්නං, ඡහි, සත්තසු, සත්තන්නං, සත්තහි, අට්ඨසු, අට්ඨන්නං, අට්ඨහි, නවසු, නවන්නං, නවහි, දසසු, දසන්නං, දසහි.

ປັນຈະສຸ, ປັນຈັນນັງ, ປັນຈະຫິ, ຊະສຸ, ຊັນນັງ, ຊະຫິ, ສັດຕະສຸ, ສັດຕັນນັງ, ສັດຕະຫິ, ອັດຖະສຸ, ອັດຖັນນັງ, ອັດຖະຫິ, ນະວະສຸ, ນະວັນນັງ, ນະວະຫິ, ທະສະສຸ, ທະສັນນັງ, ທະສະຫິ.

---

පඤ්චාදීනමීති කිමත්ථං? ද්වීසු, ද්වින්නං, ද්වීහි.

ຄຳວ່າ "ຂອງສັງຂະຍາ ມີ ປັນຈະ ເປັນຕົ້ນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ປັນຈະ" ເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: ທວີສຸ, ທະວິນນັງ, ທວີຫິ.

---

අත්තමිතිභාවනිද්දෙසො [Pg.75] උභයස්සාගමනත්ථං, අන්තො උකාරො අත්තමාපජ්ජතෙ. චතස්සන්නං ඉත්ථීනං. තිස්සන්නං වෙදනානං.

ການລະບຸຄຳວ່າ "ອັດຕັງ" (ຄວາມເປັນ ອະ) ເປັນການສະແດງສະພາວະ (ພາວະນິດເທສະ) ເພື່ອໃຫ້ມີການລົງອາຄົມທັງສອງ (ຊ້ອນ ສສະ) ແລະແປງສະຫຼະ "ອຸ" ທີ່ສຸດທ້າຍເປັນ "ອະ". ເຊັ່ນ: ຈະຕັດສັນນັງ ອິດຖີນັງ, ຕິດສັນນັງ ເວທະນານັງ.

---

91, 194. පතිස්සිනීම්හි.

໙໑, ໑໙໔. ແປງສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ "ປະຕິ" ເປັນ "ອະ" ເມື່ອ "ອິນີ" ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ.

---

පතිස්සන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ ඉනීම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ "ປະຕິ" ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອະ" ເມື່ອ "ອິນີ" ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගහපතානී.

ຄະຫະປະຕານີ.

---

ඉනීම්හීති කිමත්ථං? ගහපති.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອ ອິນີ ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ອິນີ" ປັດໄຈເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ຄະຫະປະຕິ.

---

92, 100. න්තුස්සන්තො යොසුච.

໙໒, ໑໐໐. ແປງສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ "ຕຸ" ປັດໄຈ ເປັນ "ອະ" ເມື່ອ "ສຸ", "ນັງ", "ຫິ" ແລະ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ບາງ.

---

න්තුපච්චයස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සුනංහියොඉච්චෙතෙසු පරෙසු.

ສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ "ຕຸ" ປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອະ" ເມື່ອ "ສຸ", "ນັງ", "ຫິ" ແລະ "ໂຍ" ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගුණවන්තෙසු, ගුණවන්තානං, ගුණවන්තෙහි, ගුණවන්තා, ගුණවන්තෙ.

ຄຸນະວັນເຕສຸ, ຄຸນະວັນຕານັງ, ຄຸນະວັນເຕຫິ, ຄຸນະວັນຕາ, ຄຸນະວັນເຕ.

---

න්තුස්සෙති කිමත්ථං? ඉසීනං.

ຄຳວ່າ "ຂອງ ຕຸ ປັດໄຈ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ຕຸ" ປັດໄຈ ເຊັ່ນ: ອິສີນັງ.

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? ගුණවා.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ສຸ", "ນັງ", "ຫິ" ແລະ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ຄຸນະວາ.

---

චග්ගහණෙන අඤ්ඤෙසු වචනෙසු අත්තඤ්ච හොති. ගුණවන්තස්මිං, ගුණවන්තෙන.

ດ້ວຍການໃສ່ຄຳວ່າ "ຈະ" ຈຶ່ງມີການແປງເປັນ "ອະ" ໃນວິພັດອື່ນໆນຳ. ເຊັ່ນ: ຄຸນະວັນຕັສມິງ, ຄຸນະວັນເຕນະ.

---

අන්තග්ගහණෙන න්තුපච්චයස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ, යොනඤ්ච ඉකාරො හොති. ගුණවන්ති.

ດ້ວຍການໃສ່ຄຳວ່າ "ອັນຕະ" ສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ "ຕຸ" ປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອະ" ແລະແປງ "ໂຍ" ວິພັດ ເປັນ "ອິ". ເຊັ່ນ: ຄຸນະວັນຕິ.

---

93, 106. සබ්බස්ස [Pg.76] වා අංසෙසු.

໙໓, ໑໐໖. ແປງ "ຕຸ" ປັດໄຈທັງໝົດ ເປັນ "ອະ" ບາງ ເມື່ອ "ອໍ" ແລະ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස අත්තං හොති වා අංසඉච්චෙතෙසු.

ຍ່ອມມີການແປງ "ຕຸ" ປັດໄຈທັງໝົດ ເປັນ "ອະ" ບາງ ເມື່ອ "ອໍ" ແລະ "ສະ" ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සතිමං භික්ඛු, සතිමන්තං භික්ඛුං වා, බන්ධුමං රාජානං, බන්ධුමන්තං රාජානං වා, සතිමස්ස භික්ඛුනො, සතිමතො භික්ඛුනො වා, බන්ධුමස්ස රඤ්ඤො සුඞ්කං, බන්ධුමතො රඤ්ඤො වා සුඞ්කං දෙති.

ສະຕິມັງ ພິກຂຸ, ຫຼື ສະຕິມັນຕັງ ພິກຂຸງ; ພັນທຸມັງ ຣາຊານັງ, ຫຼື ພັນທຸມັນຕັງ ຣາຊານັງ; ສະຕິມັດສະ ພິກຂຸໂນ, ຫຼື ສະຕິມະໂຕ ພິກຂຸໂນ; ພັນທຸມັດສະ ຣັນໂຍ ສຸງກັງ, ຫຼື ພັນທຸມະໂຕ ຣັນໂຍ ວາ ສຸງກັງ ເທຕິ.

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? සතිමා භික්ඛු, බන්ධුමා රාජා.

ຄຳວ່າ "ເມື່ອວິພັດເຫຼົ່ານີ້ເບື້ອງຫຼັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ສູດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີ "ອໍ" ແລະ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ສະຕິມາ ພິກຂຸ, ພັນທຸມາ ຣາຊາ.

---

94, 105. සිම්හි වා.

໙໔, ໑໐໕. ສິມຫິ ວາ.

---

න්තුපච්චයස්ස අන්තස්ස අත්තං හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດ 'ສິ' ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ປ່ຽນສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ 'ນຕຸ' ປັດໄຈ ເປັນ 'ອະ' ບາງເທື່ອ.

---

හිමවන්තො පබ්බතො.

ຫິມະວັນໂຕ ປັບພະໂຕ (ພູເຂົາຫິມະພານ).

---

වාති කිමත්ථං? හිමවා පබ්බතො.

ບົດວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ຫິມະວາ ປັບພະໂຕ'.

---

95, 145. අග්ගිස්සිනි[Pg.77].

໙໕, ໑໔໕. ອັກຄິສສິນິ.

---

අග්ගිස්සන්තස්ස ඉනි හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດ 'ສິ' ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ປ່ຽນສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ 'ອັກຄິ' ເປັນ 'ອິນິ' ບາງເທື່ອ.

---

පුරතො අග්ගිනි, පච්ඡතො අග්ගිනි, දක්ඛිණතො අග්ගිනි, වාමතො අග්ගිනි.

ປຸຣະໂຕ ອັກຄິນິ (ໄຟຢູ່ທາງໜ້າ), ປັດສະໂຕ ອັກຄິນິ (ໄຟຢູ່ທາງຫຼັງ), ທັກຂິນະໂຕ ອັກຄິນິ (ໄຟຢູ່ທາງຂວາ), ວາມະໂຕ ອັກຄິນິ (ໄຟຢູ່ທາງຊ້າຍ).

---

වාති කිමත්ථං? අග්ගි.

ບົດວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ອັກຄິ'.

---

96, 148. යොස්වකතරස්සො ඣො.

໙໖, ໑໔໘. ໂຍສວະກະຕະຣັສໂສ ໂຊ.

---

යොසු අකතරස්සො ඣො අත්තමාපජ්ජතෙ.

ເມື່ອວິພັດ 'ໂຍ' ທັງຫຼາຍຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, 'ຊະ' (ຄື ອິ, ອີ) ທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ 'ອະ'.

---

අග්ගයො මුනයො, ඉසයො, ගහපතයො.

ອັກຄະໂຍ (ໄຟທັງຫຼາຍ), ມຸນິໂຍ (ພະມຸນີທັງຫຼາຍ), ອິສະໂຍ (ພະຣືສີທັງຫຼາຍ), ຄະຫະປະຕະໂຍ (ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ).

---

යොස්වීති කිමත්ථං? අග්ගීසු.

ບົດວ່າ 'ໂຍສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ອັກຄີສຸ'.

---

අකතරස්සොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනො.

ບົດວ່າ 'ອະກະຕະຣັສໂສ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ທັນທິໂນ'.

---

ඣොති කිමත්ථං? රත්තියො.

ບົດວ່າ 'ຊະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ຣັດຕິໂຍ'.

---

97, 156. වෙවොසු ලො ච.

໙໗, ໑໕໖. ເວໂວສຸ ໂລ ຈະ.

---

වෙවොඉච්චෙතෙසු අකතරස්සො ලො අත්තමාපජ්ජතෙ.

ເມື່ອວິພັດ 'ເວ' ແລະ 'ໂວ' ເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, 'ລະ' (ຄື ອຸ, ອູ) ທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ 'ອະ'.

---

භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, හෙතවෙ, හෙතවො.

ພິກຂະເວ, ພິກຂະໂວ (ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ), ເຫຕະເວ, ເຫຕະໂວ (ເຫດທັງຫຼາຍ).

---

අකතරස්සොති කිමත්ථං? සයම්භුවො, වෙස්සභුවො, පරාභිභුවො.

ບົດວ່າ 'ອະກະຕະຣັສໂສ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ສະຍັມພຸໂວ', 'ເວສສະພຸໂວ', 'ປະຣາພິພຸໂວ'.

---

වෙවොස්වීති කිමත්ථං? හෙතුනා, කෙතුනා, සෙතුනා.

ບົດວ່າ 'ເວໂວສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ເຫຕຸນາ', 'ເກຕຸນາ', 'ເສຕຸນາ'.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

การถือเอาอักษร 'จะ' เพื่อประโยชน์แก่การดึงเอา (บท 'อัตตัง' มา).

---

98, 186. මාතුලාදීනමානත්තමීකාරෙ.

໙໘, ໑໘໖. ມາຕຸລາດີນານານັດຕະມີກາເຣ.

---

මාතුලඉච්චෙවමාදීනං අන්තො ආනත්තමාපජ්ජතෙ ඊකාරෙ පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອ 'ອີ' ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງສັບທັງຫຼາຍມີ 'ມາຕຸລະ' ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ 'ອານະ'.

---

මාතුලානී[Pg.78], අය්‍යකානී, වරුණානී.

ມາຕຸລານີ (ປ້າ/ນ້າສະໄພ້), ອັຍຍະການີ (ຍ່າ/ຍາຍ), ວະຣຸນານີ (ນາງຟ້າວະລຸນີ).

---

ඊකාරෙති කිමත්ථං? භික්ඛුනී, රාජිනී, ජාලිනී, ගහපතානී.

ບົດວ່າ 'ອີກາເຣ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ພິກຂຸນີ', 'ຣາຊິນີ', 'ຊາລິນີ', 'ຄະຫະປະຕານີ'.

---

ආනත්තග්ගහණෙන නදීඉච්චෙතස්ස දීසද්දස්ස ජ්ජොජ්ජා ආදෙසා හොන්ති සහ විභත්තියා යොනාසඉච්චෙතෙසු. නජ්ජො සන්දන්ති, නජ්ජා කතං තරඞ්ගං, නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດ 'ອານະ', ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍມີ 'ໂຍ', 'ນາ' ແລະ 'ສະ' ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ປ່ຽນ 'ທີ' ສັບ ແຫ່ງ 'ນະທີ' ສັບ ເປັນ 'ຊໂຊ' ແລະ 'ຊຊາ' ພ້ອມກັບວິພັດ. ນັດໂຊ ສັນທັນຕິ (ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍຍ່ອມໄຫຼ), ນັດຊາ ກະຕັງ ຕະຣັງຄັງ (ຄື້ນອັນແມ່ນ້ຳເຮັດແລ້ວ), ນັດຊາ ເນຣັນຊະຣາຍະ ຕີເຣ (ທີ່ຝັ່ງແຫ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ).

---

99, 81. ස්මාහිස්මිංනංම්හාභිම්හිවා.

໙໙, ໘໑. ສມາຫິສມິງນັງມຫາພິມຫິວາ.

---

සබ්බතො ලිඞ්ගතො ස්මාහිස්මිං ඉච්චෙතෙසං ම්හාභිම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ຫຼັງຈາກລິງທັງປວງ, ປ່ຽນ 'ສມາ', 'ຫິ' ແລະ 'ສມິງ' ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ 'ມຫາ', 'ພິ' ແລະ 'ມຫິ' ຕາມລຳດັບ ບາງເທື່ອ.

---

පුරිසම්හා, පුරිසස්මා, පුරිසෙභි, පුරිසෙහි, පුරිසම්හි, පුරිසස්මිං.

ປຸຣິສັມຫາ, ປຸຣິສັສມາ (ແຕ່ບຸລຸດ), ປຸຣິເສພິ, ປຸຣິເສຫิ (ດ້ວຍບຸລຸດທັງຫຼາຍ), ປຸຣິສັມຫິ, ປຸຣິສັສມິງ (ໃນບຸລຸດ).

---

ස්මාහිස්මිංනමිති කිමත්ථං? වණ්ණවන්තං අගන්ධකං විරුළ්හපුප්ඵං, මහන්තං ඡත්තං මහාඡත්තං, මහන්තං ධජං මහාධජං.

ບົດວ່າ 'ສມາຫິສມິງນັງ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ວັນນະວັນຕັງ ອະຄັນທະກັງ ວິຣຸລຫະປຸບຜັງ' (ດອກໄມ້ມີສີງາມ ແຕ່ບໍ່ມີກິ່ນຫອມ), 'ມະຫັນຕັງ ສັດຕັງ ມະຫາສັດຕັງ' (ຄັນຮົ່ມອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມະຫາສັດ), 'ມະຫັນຕັງ ທະຊັງ ມະຫາທະຊັງ' (ທຸງອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມະຫາທຸງ).

---

100, 214. න තිමෙහි කතාකාරෙහි.

໑໐໐, ໒໑໔. ນະ ຕິເມຫິ ກະຕາການເຣຫິ.

---

ත ඉමඉච්චෙතෙහි කතාකාරෙහි ස්මාස්මිං නංම්හාම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා නෙව හොන්ති.

ຫຼັງຈາກ 'ຕະ' ແລະ 'ອິມະ' ເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ແປງເປັນ 'ອະ' ແລ້ວ, ບໍ່ໃຫ້ແປງ 'ສມາ' ແລະ 'ສມິງ' ເປັນ 'ມຫາ' ແລະ 'ມຫິ' ເລີຍ.

---

අස්මා ඨානා භයං උප්පජ්ජති, අස්මිං ඨානෙ භයං තිට්ඨති, අස්මා, අස්මිං.

ອັສມາ ຖານາ ພະຍັງ ອຸບປັດຊະຕິ (ໄພຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກສະຖານທີ່ນີ້), ອັສມິງ ຖານີ ພະຍັງ ຕິດຖະຕິ (ໄພຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນສະຖານທີ່ນີ້), ອັສມາ, ອັສມິງ.

---

කතාකාරෙහීති [Pg.79] කිමත්ථං? තම්හා, තම්හි, ඉමම්හා, ඉමම්හි.

ບົດວ່າ 'ກະຕາການເຣຫິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ຕັມຫາ', 'ຕັມຫິ', 'ອິມັມຫາ', 'ອິມັມຫິ'.

---

101, 80. සුහිස්වකාරො එ.

໑໐໑, ໘໐. ສຸຫິສວະກາໂຣ ເອ.

---

සුහිඉච්චෙතෙසු අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ.

ເມື່ອວິພັດ 'ສຸ' ແລະ 'ຫິ' ເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, 'ອະ' ອັກສອນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ 'ເອ'.

---

සබ්බෙසු, යෙසු, තෙසු, කෙසු, පුරිසෙසු, ඉමෙසු, කුසලෙසු, තුම්හෙසු, අම්හෙසු, සබ්බෙහි, යෙහි, තෙහි, කෙහි, පුරිසෙහි, ඉමෙහි, කුසලෙහි, තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

ສັບເພສຸ, ເຢສຸ, ເຕສຸ, ເກສຸ, ປຸຣິເສສຸ, ອິເມສຸ, ກຸສະເລສຸ, ຕຸມເຫສຸ, ອັມເຫສຸ, ສັບເພຫິ, ເຢຫິ, ເຕຫິ, ເກຫິ, ປຸຣິເສຫິ, ອິເມຫິ, ກຸສະເລຫິ, ຕຸມເຫຫິ, ອັມເຫຫິ.

---

102, 202. සබ්බනාමානං නංම්හි ච.

໑໐໒, ໒໐໒. ສັບພະນາມານັງ ນັງມຫິ ຈະ.

---

සබ්බෙසං සබ්බනාමානං අන්තො අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ නංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດ 'ນັງ' ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະສຸດທ້າຍຄື 'ອະ' ຂອງສັບພະນາມທັງປວງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ 'ເອ'.

---

සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං, යෙසං, යෙසානං, තෙසං, තෙසානං, ඉමෙසං, ඉමෙසානං, කෙසං, කෙසානං, ඉතරෙසං, ඉතරෙසානං, කතමෙසං, කතමෙසානං. සබ්බනාමානමිති කිමත්ථං? බුද්ධානං භගවන්තානං ආචිණ්ණසමාචිණ්ණො.

ສັບເພສັງ, ສັບເພສານັງ, ເຢສັງ, ເຢສານັງ, ເຕສັງ, ເຕສານັງ, ອິເມສັງ, ອິເມສານັງ, ເກສັງ, ເກສານັງ, ອິຕະເຣສັງ, ອິຕະເຣສານັງ, ກະຕະເມສັງ, ກະຕະເມສານັງ. ບົດວ່າ 'ສັບພະນາມານັງ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ພຸດທານັງ ພະຄະວັນຕານັງ ອາຈິນນະສະມາຈິນໂນ' (ຄວາມປະພຶດທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງປະພຶດມາແລ້ວ).

---

අකාරොති කිමත්ථං? අමූසං, අමූසානං.

ບົດວ່າ 'ອະກາໂຣ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ອະມູສັງ', 'ອະມູສານັງ'.

---

නංම්හීති කිමත්ථං? සබ්බෙ, ඉමෙ.

ບົດວ່າ 'ນັງມຫິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ສັບເພ', 'ອິເມ'.

---

චග්ගහණ මනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາອັກສອນ 'ຈະ' ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການດຶງເອົາ (ບົດ 'ເອ' ມາ).

---

103, 79. අතො [Pg.80] නෙන.

໑໐໓, ໗໙. ອະໂຕ ເນນະ.

---

තස්මා අකාරතො නාවචනස්ස එනාදෙසො හොති.

ຫຼັງຈາກ 'ອະ' ອັກສອນນັ້ນ, ປ່ຽນວິພັດ 'ນາ' ເປັນ 'ເອ ນະ'.

---

සබ්බෙන, යෙන, තෙන, කෙන, අනෙන, පුරිසෙන, රූපෙන.

ສັບເພນະ, ເຢນະ, ເຕນະ, ເກນະ, ອະເນນະ, ປຸຣິເສນະ, ຣູເປນະ.

---

අතොති කිමත්ථං? මුනිනා, අමුනා, භික්ඛුනා.

ບົດວ່າ 'ອະໂຕ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ມຸນິນາ', 'ອະມຸນາ', 'ພິກຂຸນາ'.

---

නාති කිමත්ථං? තස්මා.

ບົດວ່າ 'ນາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ຕັສມາ'.

---

104, 66. සො.

໑໐໔, ໖໖. ໂສ.

---

තස්මා අකාරතො සිවචනස්ස ඔකාරාදෙසො හොති.

ຫຼັງຈາກ 'ອະ' ອັກສອນນັ້ນ, ປ່ຽນວິພັດ 'ສິ' ເປັນ 'ໂອ'.

---

සබ්බො, යො, සො, කො, අමුකො, පුරිසො.

ສັບໂພ, ໂຍ, ໂສ, ໂກ, ອະມຸໂກ, ປຸຣິໂສ.

---

සීති කිමත්ථං? පුරිසානං.

ບົດວ່າ 'ສິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ປຸຣິສານັງ'.

---

අතොති කිමත්ථං? සයම්භූ.

ບົດວ່າ 'ອະໂຕ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ສະຍັມພູ'.

---

105, 0. සො වා.

໑໐໕, ໐. ໂສ ວາ.

---

තස්මා අකාරතො නාවචනස්ස සොආදෙසො හොති වා.

ຫຼັງຈາກ 'ອະ' ອັກສອນນັ້ນ, ປ່ຽນວິພັດ 'ນາ' ເປັນ 'ໂສ' ບາງເທື່ອ.

---

අත්ථසො ධම්මං ජානාති, බ්‍යඤ්ජනසො අත්ථං ජානාති, අක්ඛරසො, සුත්තසො, පදසො, යසසො. උපායසො, සබ්බසො, ථාමසො, ඨානසො.

ອັດຖະໂສ ທັມມັງ ຊານາຕິ (ຍ່ອມຮູ້ທຳໂດຍເນື້ອຄວາມ), ພະຍັນຊະນະໂສ ອັດຖັງ ຊານາຕິ (ຍ່ອມຮູ້ເນື້ອຄວາມໂດຍພະຍັນຊະນະ), ອັກຂະຣະໂສ (ໂດຍອັກສອນ), ສຸດຕະໂສ (ໂດຍສູດ), ປະທະໂສ (ໂດຍບົດ), ຍະສະໂສ (ໂດຍຍົດ), ອຸປາຍະໂສ (ໂດຍອຸບາຍ), ສັບພະໂສ (ໂດຍປະການທັງປວງ), ທາມະໂສ (ໂດຍກຳລັງ), ຖານະໂສ (ໂດຍເຫດ).

---

වාති [Pg.81] කිමත්ථං? පාදෙන වා පාදාරහෙන වා අතිරෙකපාදෙන වා යො භික්ඛු ථෙය්‍යචිත්තෙන පරස්ස භණ්ඩං ගණ්හාති, සො භික්ඛු පාරාජිකො හොති අසංවාසො.

ບົດວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ປາເທນະ ວາ ປາທາຣະເຫນະ ວາ ອະຕິເຣກະປາເທນະ ວາ ໂຍ ພິກຂຸ ເຖຍຍະຈິດຕະນະ ປະຣັສສະ ພັນທັງ ຄັນຫາຕິ, ໂສ ພິກຂຸ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ ອະສັງວາໂສ' (ພິກຂຸໃດ ມີຈິດຄິດຈະລັກ ເອົາສິ່ງຂອງຂອງຜູ້ນື່ອື່ນ ທີ່ມີລາຄາໄດ້ບາດໜຶ່ງ ຫຼື ຄວນຄ່າແກ່ບາດໜຶ່ງ ຫຼື ເກີນກວ່າບາດໜຶ່ງ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນປາຣາຊິກ ບໍ່ມີການຢູ່ຮ່ວມ).

---

106, 313. දීඝොරෙහි.

໑໐໖, ໓໑໓. ທີໂຄເຣຫິ.

---

දීඝඔරඉච්චෙතෙහි ස්මාවචනස්ස සොආදෙසො හොති වා.

ຫຼັງຈາກ 'ທີຄະ' ແລະ 'ໂອຣະ' ເຫຼົ່ານີ້, ປ່ຽນວິພັດ 'ສມາ' ເປັນ 'ໂສ' ບາງເທື່ອ.

---

දීඝසො, ඔරසො, දීඝම්හා, ඔරම්හා.

ທີຄະໂສ (ໂດຍຍາວ), ໂອຣະໂສ (ໂດຍເບື້ອງນີ້), ທີຄັມຫາ (ຈາກທີ່ຍາວ), ໂອຣັມຫາ (ຈາກເບື້ອງນີ້).

---

දීඝොරෙහිති කිමත්ථං? සරම්හා, වචනම්හා.

ບົດວ່າ 'ທີໂຄເຣຫິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ 'ສະຣັມຫາ', 'ວະຈະນັມຫາ'.

---

107, 69. සබ්බයොනීනමාඑ.

໑໐໗, ໖໙. ສັບພະໂຍນີນັງ ອາເອ.

---

තස්මා අකාරතො සබ්බෙසං යොනීනංආඑ ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງອັກສອນ 'ອະ' (ອະກາຣະ), ການແປງ 'ໂຍ' ແລະ 'ນີ' ວິພັດທັງໝົດ ເປັນ 'ອາ' ແລະ 'ເອ' ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

පුරිසා, පුරිසෙ, රූපා, රූපෙ.

ປຸຣິສາ, ປຸຣິເສ, ຮູປາ, ຮູເປ.

---

වාති කිමත්ථං? අග්ගයො, මුනයො, ඉසයො.

ບົດວ່າ 'ວາ' (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ອັກຄະໂຍ, ມຸນັຍໂຍ, ອິສັຍໂຍ.

---

යොනීනන්ති කිමත්ථං? පුරිසස්ස, රූපස්ස.

ບົດວ່າ 'ໂຍນີນັງ' (ແຫ່ງໂຍ ແລະ ນີ ວິພັດທັງຫຼາຍ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ປຸຣິສັສສະ, ຮູປັສສະ.

---

අකාරතොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනො, අට්ඨීනි, අග්ගී පජ්ජලන්ති, මුනී චරන්ති.

ບົດວ່າ 'ອະກາຣະໂຕ' (ຈາກອັກສອນ ອະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ທັນທິໂນ, ອັດຖີນິ, ອັກຄີ ປັດຊະລັນຕິ, ມຸນີ ຈະຣັນຕິ.

---

108, 90. ස්මාස්මිංනංවා.

໑໐໘, ໙໐. ສະມາສະມິງນັງ ວາ.

---

තස්මා අකාරතො සබ්බෙසං ස්මාස්මිංඉච්චෙතෙසං ආ එ ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງອັກສອນ 'ອະ' (ອະກາຣະ), ການແປງ 'ສະມາ' ແລະ 'ສະມິງ' ວິພັດທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ 'ອາ' ແລະ 'ເອ' ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

පුරිසා[Pg.82], පුරිසස්මා, පුරිසෙ, පුරිසස්මිං.

ປຸຣິສາ, ປຸຣິສັສມາ, ປຸຣິເສ, ປຸຣິສັສມິງ.

---

අකාරතොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනා, දණ්ඩිස්මිං, භික්ඛුනා, භික්ඛුස්මිං.

ບົດວ່າ 'ອະກາຣະໂຕ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ທັນທິນາ, ທັນທິສມິງ, ພິກຂຸນາ, ພິກຂຸສມິງ.

---

109, 304. ආය චතුත්ථෙකවචනස්සතු.

໑໐໙, ໓໐໔. ອາຍະ ຈະຕຸດເຖກະວະຈະນັດສະຕຸ.

---

තස්මා අකාරතො චතුත්ථෙකවචනස්ස ආයාදෙසො හොති වා.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງອັກສອນ 'ອະ', ການແປງ 'ສະ' ວິພັດ ຈອນຕຸຖີວິພັດ ເອກະວະຈະນະ ເປັນ 'ອາຍະ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජති.

ອັດຖາຍະ ຫิຕາຍະ ສຸຂາຍະ ເທວະມະນຸດສານັງ ພຸດໂທ ໂລເກ ອຸບປັດຊະຕິ.

---

අතොති කිමත්ථං? ඉසිස්ස.

ບົດວ່າ 'ອະໂຕ' (ຈາກອັກສອນ ອະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ອິສິສສະ.

---

චතුත්ථීති කිමත්ථං? පුරිසස්ස මුඛං.

ບົດວ່າ 'ຈະຕຸດຖີ' (ວິພັດທີສີ່) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ປຸຣິສັສສະ ມຸຂໍ.

---

එකවචනස්සෙති කිමත්ථං? පුරිසානං දදාති.

ບົດວ່າ 'ເອກະວະຈະນັສສະ' (ແຫ່ງເອກະວະຈະນະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ປຸຣິສານັງ ທະທາຕິ.

---

වාති කිමත්ථං? දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා.

ບົດວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ທາຕາ ໂຫຕິ ສະມະນັສສະ ວາ ພຣາຫະມະນັສສະ ວາ.

---

තුග්ගහණෙනත්ථඤ්ච හොති. අත්ථත්ථං, හිතත්ථං, සුඛත්ථං.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ຕຸ' (ໃນສູດນີ້), ການແປງເປັນ 'ອັດຖັງ' ກໍຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ອັດຖັດຖັງ, ຫິຕັດຖັງ, ສຸຂັດຖັງ.

---

110, 201. තයො නෙව ච සබ්බනාමෙහි.

໑໑໐, ໒໐໑. ຕະໂຍ ເນວະ ຈະ ສັບພະນາມີຫິ.

---

තෙහි සබ්බනාමෙහි අකාරන්තෙහි ස්මාස්මිං සඉච්චෙතෙසං තයො ආ එ ආයාදෙසා නෙව හොන්ති.

ເບື້ອງຫຼັງສັບພະນາມທັງຫຼາຍທີ່ສຸດດ້ວຍອັກສອນ 'ອະ' ເຫຼົ່ານັ້ນ, ການແປງທັງສາມ ຄື 'ອາ', 'ເອ' ແລະ 'ອາຍະ' ແທນ 'ສະມາ', 'ສະມິງ' ແລະ 'ສະ' ວິພັດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ.

---

සබ්බස්මා[Pg.83], සබ්බස්මිං, සබ්බස්ස. යස්මා, යස්මිං, යස්ස. තස්මා, තස්මිං, තස්ස. කස්මා, කස්මිං, කස්ස. ඉමස්මා, ඉමස්මිං, ඉමස්ස.

ສັບພັສມາ, ສັບພັສມິງ, ສັບພັສສະ. ຍັສມາ, ຍັສມິງ, ຍັສສະ. ຕັສມາ, ຕັສມິງ, ຕັສສະ. ກັສມາ, ກັສມິງ, ກັສສະ. ອิມັສມາ, ອิມັສມິງ, ອิມັສສະ.

---

සබ්බනාමෙහීති කිමත්ථං? පාපා, පාපෙ, පාපාය.

ບົດວ່າ 'ສັບພະນາມີຫິ' (ຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນສັບພະນາມ ເຊັ່ນ: ປາປາ, ປາເປ, ປາປາຍະ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາບົດວ່າ 'ຈະ' ແມ່ນເພື່ອດຶງເອົາບົດອື່ນມາ (ຕາມຫຼັກການ).

---

111, 179. ඝතො නාදීනං.

໑໑໑, ໑໗໙. ຄະໂຕ ນາດີນັງ.

---

තස්මා ඝතො නාදීනමෙකවචනානං විභත්තිගණානං ආයාදෙසො හොති.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຄຳທີ່ຊື່ວ່າ 'ຄະ' (ຄະໂຕ), ການແປງວິພັດເອກະວະຈະນະທັງຫຼາຍ ທີ່ມີ 'ນາ' ວິພັດເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອາຍະ' ຍ່ອມມີ.

---

කඤ්ඤාය කතං කම්මං, කඤ්ඤාය දීයතෙ, කඤ්ඤාය නිස්සටං වත්ථං. කඤ්ඤාය පරිග්ගහො, කඤ්ඤාය පතිට්ඨිතං සීලං.

ກັນຍາຍະ ກະຕັງ ກຳມັງ, ກັນຍາຍະ ທິຍະເຕ, ກັນຍາຍະ ນິສສະຕັງ ວັດຖັງ. ກັນຍາຍະ ປະຣິກຄະໂຫ, ກັນຍາຍະ ປະຕິຕຖິຕັງ ສີລັງ.

---

ඝතොති කිමත්ථං? රත්තියා, ඉත්ථියා, ධෙනුයා, වධුයා.

ບົດວ່າ 'ຄະໂຕ' (ຈາກຄຳທີ່ຊື່ວ່າ ຄະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ຄະ ເຊັ່ນ: ຮັດຕິຍາ, ອິດຖິຍາ, ເທນຸຍາ, ວະທຸຍາ.

---

නාදීනමිති කිමත්ථං? කඤ්ඤං පස්සති, විජ්ජං, වීණං, ගඞ්ගං.

ບົດວ່າ 'ນາດີນັງ' (ມີ ນາ ວິພັດເປັນຕົ້ນ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ມີ ນາ ວິພັດເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: ກັນຍັງ ປັດສະຕິ, ວິຊຊັງ, ວີນັງ, ຄັງຄັງ.

---

එකවචනානමිති කිමත්ථං? සබ්බාසු, යාසු, තාසු, කාසු, ඉමාසු, පභාසු.

ບົດວ່າ 'ເອກະວະຈະນານັງ' (ແຫ່ງເອກະວະຈະນະທັງຫຼາຍ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນເອກະວະຈະນະ ເຊັ່ນ: ສັບພາສຸ, ຍາສຸ, ຕາສຸ, ກາສຸ, ອິມາສຸ, ປະພາສຸ.

---

112, 183. පතො යා.

໑໑໒, ໑໘໓. ປະໂຕ ຍາ.

---

තස්මා පතො නාදීනමෙකවචනානං විභත්තිගණානං යාආදෙසො හොති.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຄຳທີ່ຊື່ວ່າ 'ປະ' (ປະໂຕ), ການແປງວິພັດເອກະວະຈະນະທັງຫຼາຍ ທີ່ມີ 'ນາ' ວິພັດເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ຍາ' ຍ່ອມມີ.

---

රත්තියා[Pg.84], ඉත්ථියා, දෙවියා, ධෙනුයා, යාගුයා, වධුයා.

ຮັດຕິຍາ, ອິດຖິຍາ, ເທວິຍາ, ເທນຸຍາ, ຍາກຸຍາ, ວະທຸຍາ.

---

නාදීනමිති කිමත්ථං? රත්තී, රත්තිං, ඉත්ථී, ඉත්ථිං.

ບົດວ່າ 'ນາດີນັງ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ຮັດຕີ, ຮັດຕິງ, ອິດຖີ, ອິດຖິງ.

---

පතොති කිමත්ථං? කඤ්ඤාය, වීණාය, ගඞ්ගාය, පභාය, සොභාය.

ບົດວ່າ 'ປະໂຕ' (ຈາກຄຳທີ່ຊື່ວ່າ ປະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ປະ ເຊັ່ນ: ກັນຍາຍະ, ວີນາຍະ, ຄັງຄາຍະ, ປະພາຍະ, ໂສພາຍະ.

---

එකවචනානමිති කිමත්ථං? රත්තීනං, ඉත්ථීනං.

ບົດວ່າ 'ເອກະວະຈະນານັງ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນເອກະວະຈະນະ ເຊັ່ນ: ຮັດຕີນັງ, ອິດຖີນັງ.

---

113, 132. සඛතො ගස්සෙ වා.

໑໑໓, ໑໓໒. ສະຂະໂຕ ຄັດເສ ວາ.

---

තස්මා සඛතො ගස්ස අකාර ආකාර ඉකාර ඊකාර එකාරාදෙසා හොන්ති වා.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງສັບ 'ສະຂະ' (ສະຂະໂຕ), ການແປງ 'ຄະ' (ສິ ອະລາປະນະ) ເປັນ ອັກສອນ 'ອະ', 'ອາ', 'ອິ', 'ອີ' ແລະ 'ເອ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

භො සඛ, භො සඛා, භො සඛි, භො සඛී, භො සඛෙ.

ໂພ ສະຂະ, ໂພ ສະຂາ, ໂພ ສະຂິ, ໂພ ສະຂີ, ໂພ ສະເຂ.

---

114, 178. ඝතෙ ච.

໑໑໔, ໑໗໘. ຄະເຕ ຈະ.

---

තස්මා ඝතො ගස්ස එකාරාදෙසො හොති.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຄຳທີ່ຊື່ວ່າ 'ຄະ', ການແປງ 'ຄະ' (ສິ ອະລາປະນະ) ເປັນ 'ເອ' ຍ່ອມມີ.

---

භොති අය්‍යෙ, භොති කඤ්ඤෙ, භොති ඛරාදියෙ.

ໂພຕິ ອັຍເຍ, ໂພຕິ ກັນເຍ, ໂພຕິ ຂະຣາທິເຍ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං, සන්නිට්ඨානං.

ການຖືເອົາບົດວ່າ 'ຈະ' ແມ່ນເພື່ອການກຳນົດແນ່ນອນ (ອະວະທາຣະນະ) ຫຼື ການຕັດສິນ.

---

115, 181. න අම්මාදිතො.

໑໑໕, ໑໘໑. ນະ ອຳມາທິໂຕ.

---

තතො අම්මාදිතො ගස්ස එකාරත්තං න හොති.

ເບື້ອງຫຼັງສັບມີ 'ອຳມາ' ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ, ການແປງ 'ຄະ' ເປັນ 'ເອ' ຍ່ອມບໍ່ມີ.

---

භොති [Pg.85] අම්මා, භොති අන්නා, භොති අම්බා, භොති තාතා.

ໂພຕິ ອຳມາ, ໂພຕິ ອັນນາ, ໂພຕິ ອຳພາ, ໂພຕິ ຕາຕາ.

---

අම්මාදිතොති කිමත්ථං? භොති කඤ්ඤෙ.

ບົດວ່າ 'ອຳມາທິໂຕ' (ຈາກສັບມີ ອຳມາ ເປັນຕົ້ນ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ອຳມາ ເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: ໂພຕິ ກັນເຍ.

---

116, 157. අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්ස වෙවො.

໑໑໖, ໑໕໗. ອະກະຕະຣັດສາ ລະໂຕ ໂຍວາລາປະນັດສະ ເວໂວ.

---

තස්මා අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්ස වෙවොආදෙසා හොන්ති.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຄຳທີ່ຊື່ວ່າ 'ລະ' ທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລັດສະ (ສັ້ນລົງ), ການແປງ 'ໂຍ' ວິພັດ ອະລາປະນະ ເປັນ 'ເວ' ແລະ 'ໂວ' ຍ່ອມມີ.

---

භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, හෙතවෙ, හෙතවො.

ພິກຂະເວ, ພິກຂະໂວ, ເຫຕະເວ, ເຫຕະໂວ.

---

අකතරස්සාති කිමත්ථං? සයම්භුවො.

ບົດວ່າ 'ອະກະຕະຣັດສາ' (ທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລັດສະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳເຊັ່ນ: ສະຍັມພຸໂວ.

---

ලතොති කිමත්ථං? නාගියො, ධෙනුයො, යාගුයො.

ບົດວ່າ 'ລະໂຕ' (ຈາກຄຳທີ່ຊື່ວ່າ ລະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ລະ ເຊັ່ນ: ນາຄິໂຍ, ເທນຸໂຍ, ຍາກຸໂຍ.

---

ආලපනස්සෙති කිමත්ථං? තෙ හෙතවො, තෙ භික්ඛවො.

ບົດວ່າ 'ອະລາປະນັສສະ' (ແຫ່ງອະລາປະນະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນອະລາປະນະ ເຊັ່ນ: ເຕ ເຫຕະໂວ, ເຕ ພິກຂະໂວ.

---

117, 124. ඣලතො සස්සනො වා.

໑໑໗, ໑໒໔. ຊະລະໂຕ ສັດສະໂນ ວາ.

---

තස්මා ඣලතො සස්ස විභත්තිස්ස නො ආදෙසො හොති වා.

ເພາະສະນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຄຳທີ່ຊື່ວ່າ 'ຊະ' ແລະ 'ລະ', ການແປງ 'ສະ' ວິພັດ ເປັນ 'ໂນ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

අග්ගිනො, අග්ගිස්ස, සඛිනො, සඛිස්ස, දණ්ඩිනො, දණ්ඩිස්ස, භික්ඛුනො, භික්ඛුස්ස, සයම්භුනො, සයම්භුස්ස.

ອັກຄິໂນ, ອັກຄິສສະ, ສະຂິໂນ, ສະຂິສສະ, ທັນທິໂນ, ທັນທິສສະ, ພິກຂຸໂນ, ພິກຂຸສສະ, ສະຍັມພຸໂນ, ສະຍັມພຸສສະ.

---

සස්සෙති කිමත්ථං? ඉසිනා, භික්ඛුනා.

ບົດວ່າ 'ສັສສະ' (ແຫ່ງ ສະ ວິພັດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ສະ ວິພັດ ເຊັ່ນ: ອິສິນາ, ພິກຂຸນາ.

---

ඣලතොති කිමත්ථං? පුරිසස්ස.

ບົດວ່າ 'ຊະລາໂຕ' (ຈາກຄຳທີ່ຊື່ວ່າ ຊະ ແລະ ລະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ຊະ ຫຼື ລະ ເຊັ່ນ: ປຸຣິສັສສະ.

---

118, 146. ඝපතො [Pg.86] ච යොනං ලොපො.

໑໑໘, ໑໔໖. ຄະປະໂຕ ຈະ ໂຍນັງ ໂລໂປ.

---

තෙහි ඝපඣලඉච්චෙතෙහි යොනං ලොපො හොති වා.

ເບື້ອງຫຼັງຄຳທີ່ຊື່ວ່າ 'ຄະ', 'ປະ', 'ຊະ' ແລະ 'ລະ' ເຫຼົ່ານີ້, ການລົບ 'ໂຍ' ວິພັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

කඤ්ඤා, කඤ්ඤායො. රත්තී, රත්තියො, ඉත්ථී, ඉත්ථියො, යාගූ, යාගුයො, වධූ, වධුයො. අග්ගී, අග්ගයො. භික්ඛූ, භික්ඛවො. සයම්භූ, සයම්භුවො. අට්ඨී, අට්ඨීනි, ආයූ, ආයූනි.

ກັນຍາ, ກັນຍາໂຍ. ຮັດຕີ, ຮັດຕິໂຍ, ອິດຖີ, ອິດຖິໂຍ, ຍາກູ, ຍາກຸໂຍ, ວະທູ, ວະທຸໂຍ. ອັກຄີ, ອັກຄະໂຍ. ພິກຂູ, ພິກຂະໂວ. ສະຍັມພູ, ສະຍັມພຸໂວ. ອັດຖີ, ອັດຖີນິ, ອາຍູ, ອາຍູນິ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາ ຈ-ສັບ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການດຶງມາ.

---

119, 155. ලතො වොකාරො ච.

໑໑໙, ໑໕໕. ຫຼັງຈາກ ລ-ອັກສອນ ແປງ ໂຍ ເປັນ ໂວ ແດ່.

---

තස්මා ලතො යොනං වොකාරො හොති වා.

ເພາະສະນັ້ນ, ຫຼັງຈາກ ລ-ອັກສອນ, ແປງ ໂຍ ວິບັດ ທັງຫຼາຍ ເປັນ ໂວ ບາງ.

---

භික්ඛවො, භික්ඛූ, සයම්භුවො, සයම්භූ.

ພິກຂະໂວ, ພິກຂູ, ສະຍັມພຸໂວ, ສະຍັມພູ.

---

කාරග්ගහණං කිමත්ථං? යොනං නො ච හොති. ජන්තුනො.

ການຖືເອົາ ກາຣ-ອັກສອນ ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອແປງ ໂຍ ວິບັດ ເປັນ ໂນ ແດ່. ເຊັ່ນ: ຊັນຕຸໂນ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං, අමූ පුරිසා තිට්ඨන්ති, අමූ පුරිසෙ පස්සථ.

Core-ສັບ (ຈ-ສັບ) ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຫ້າມ, ເຊັ່ນ: ອະມູ ປຸຣິສາ ຕິດຖັນຕິ, ອະມູ ປຸຣิເສ ປັດສະຖະ.

---

ඉති නාමකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ຈົບ ກັນທຳອິດ ໃນ ນາມະກັນ.

---

දුතියකණ්ඩ

ກັນທີສອງ

---

120, 243. අම්හස්ස මමං සපිභත්තිස්ස සෙ.

໑໒໐, ໒໔໓. ແປງ ອັມຫະ-ສັບ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ມະມັງ ເມື່ອ ສະ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මමං ආදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි.

ການແປງ ອັມຫະ-ສັບ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ມະມັງ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ສະ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

මමං [Pg.87] දීයතෙ පුරිසෙන, මමං පරිග්ගහො.

ມະມັງ ທິຍະເຕ ປຸຣິເສນະ, ມະມັງ ປະຣິກຄະໂຫ.

---

121, 233. මයං යොම්හි පඨමෙ.

໑໒໑, ໒໓໓. ແປງ ອັມຫະ-ສັບ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ມະຍັງ ເມື່ອ ໂຍ-ວິບັດ ທີໜຶ່ງ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මයංආදෙසො හොති යොම්හි පඨමෙ.

Commercial/Grammar: ການແປງ ອັມຫະ-ສັບ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ມະຍັງ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ໂຍ-ວິບັດ ທີໜຶ່ງ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

මයං ගච්ඡාම, මයං දෙම.

ມະຍັງ ຄັດສາມະ, ມະຍັງ ເທມະ.

---

අම්හස්සෙති කිමත්ථං? පුරිසා තිට්ඨන්ති.

ຄຳວ່າ 'ອັມຫັດສະ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ອັມຫະ-ສັບ ເຊັ່ນ: ປຸຣິສາ ຕິດຖັນຕິ.

---

යොම්හීති කිමත්ථං? අහං ගච්ඡාමි.

ຄຳວ່າ 'ໂຍມຫິ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ໂຍ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ອະຫັງ ຄັດສາມິ.

---

පඨමෙති කිමත්ථං? අම්හාකං පස්සසි ත්වං.

ຄຳວ່າ 'ປະຖະເມ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນ ໂຍ-ວິບັດ ທີໜຶ່ງ ເຊັ່ນ: ອັມຫາກັງ ປັດສະສິ ຕວັງ.

---

122, 99. න්තුස්ස න්තො.

໑໒໒, ໙໙. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັນໂຕ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තොආදෙසො හොති යොම්හි පඨමෙ.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັນໂຕ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ໂຍ-ວິບັດ ທີໜຶ່ງ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගුණවන්තො තිට්ඨන්ති.

ຄຸນາວັນໂຕ ຕິດຖັນຕິ.

---

න්තුස්සෙති කිමත්ථං? සබ්බෙ සත්තා ගච්ඡන්ති.

ຄຳວ່າ 'ອັນຕຸດສະ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ເຊັ່ນ: ສັບເພ ສັດຕາ ຄັດສັນຕິ.

---

පඨමෙති කිමත්ථං? ගුණවන්තෙ පස්සන්ති ජනා.

ຄຳວ່າ 'ປະຖະເມ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນ ໂຍ-ວິບັດ ທີໜຶ່ງ ເຊັ່ນ: ຄຸນາວັນເຕ ປັດສັນຕິ ຊະນາ.

---

123, 103. න්තස්ස සෙ වා.

໑໒໓, ໑໐໓. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັນຕັດສະ ບາງ ເມື່ອ ສະ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තස්සාදෙසො හොති වා සෙ විභත්තිම්හි.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັນຕັດສະ ຍ່ອມມີ ບາງ ເມື່ອ ສະ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සීලවන්තස්ස ඣායිනො, සීලවතො ඣායිනො වා.

ສີລະວັນຕັດສະ ຊາຍິໂນ, ຫຼື ສີລະວະໂຕ ຊາຍິໂນ.

---

සෙති කිමත්ථං? සීලවා තිට්ඨති.

ຄຳວ່າ 'ເສ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ສະ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ສີລະວາ ຕິດຖະຕິ.

---

124, 98. ආ [Pg.88] සිම්හි.

໑໒໔, ໙໘. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອາ ເມື່ອ ສິ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙවන්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອາ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ສິ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගුණවා, පඤ්ඤවා, සීලවා, බලවා, ධනවා, මතිමා, සතිමා, ධිතිමා.

ຄຸນາວາ, ປັນຍາວາ, ສີລະວາ, ພະລະວາ, ทະນະວາ, ມະຕິມາ, ສະຕິມາ, ທິຕິມາ.

---

න්තුස්සෙති කිමත්ථං? පුරිසො තිට්ඨති.

ຄຳວ່າ 'ອັນຕຸດສະ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ເຊັ່ນ: ປຸຣິໂສ ຕິດຖະຕິ.

---

සිම්හීති කිමත්ථං? සීලවන්තො තිට්ඨන්ති.

ຄຳວ່າ 'ສິມຫິ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ສິ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ສີລະວັນໂຕ ຕິດຖັນຕິ.

---

125, 198. අං නපුංසකෙ.

໑໒໕, ໑໙໘. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັງ ໃນນະປຸງສະກະລິງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අංආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි නපුංසකෙ වත්තමානස්ස.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັງ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ສິ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ໃນນະປຸງສະກະລິງ.

---

ගුණවං චිත්තං තිට්ඨති, රුචිමං පුප්ඵං විරොචති.

ຄຸນາວັງ ຈິດຕັງ ຕິດຖະຕິ, ຣຸຈິມັງ ປຸບຜັງ ວິໂຣຈະຕິ.

---

සිම්හිති කිමත්ථං? වණ්ණවන්තං අගන්ධකං විරූළ්හපුප්ඵං පස්සසි ත්වං.

ຄຳວ່າ 'ສິມຫິ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ສິ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ວັນນະວັນຕັງ ອະຄັນທະກັງ ວິຣູລະປຸບຜັງ ປັດສະສິ ຕວັງ.

---

126, 101. අවණ්ණා ච ගෙ.

໑໒໖, ໑໐໑. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັງ ແລະ ອະວັນນະ ເມື່ອ ຄະ-ສັນຍາ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අං අවණ්ණා ච හොන්ති ගෙ පරෙ.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອັງ ແລະ ອະວັນນະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ຄະ-ສັນຍາ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

භො ගුණවං, භො ගුණව, භො ගුණවා.

ໂພ ຄຸນາວັງ, ໂພ ຄຸນາວະ, ໂພ ຄຸນາວາ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາ ຈ-ສັບ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການດຶງມາ.

---

127, 102. තො [Pg.89] ති තා ස ස්මිං නාසු.

໑໒໗, ໑໐໒. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ໂຕ, ຕິ, ຕາ ຕາມລຳດັບ ເມື່ອ ສະ, ສະມິງ, ນາ ວິບັດເຫຼົ່ານີ້ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තොතිතාආදෙසා හොන්ති වා සස්මිං නාඉච්චෙතෙසු යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ໂຕ, ຕິ, ຕາ ຍ່ອມມີ ບາງ ເມື່ອ ສະ, ສະມິງ, ນາ ວິບັດເຫຼົ່ານີ້ ເບື້ອງຫຼັງ ຕາມລຳດັບ.

---

ගුණවතො, ගුණවන්තස්ස, ගුණවති, ගුණවන්තස්මිං, ගුණවතා, ගුණවන්තෙන, සතිමතො, සතිමන්තස්ස, සතිමති, සතිමන්තස්මිං, සතිමතා, සතිමන්තෙන.

ຄຸນາວະໂຕ, ຄຸນາວັນຕັດສະ, ຄຸນາວະຕິ, ຄຸນາວັນຕັສມິງ, ຄຸນາວະຕາ, ຄຸນາວັນເຕນະ, ສະຕິມະໂຕ, ສະຕິມັນຕັດສະ, ສະຕິມະຕິ, ສະຕິມັນຕັສມິງ, ສະຕິມະຕາ, ສະຕິມັນເຕນະ.

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? ගුණවා. සතිමා.

ຄຳວ່າ 'ເອເຕສຸ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີວິບັດເຫຼົ່ານີ້ ເຊັ່ນ: ຄຸນາວາ, ສະຕິມາ.

---

128, 104. නංම්හි තං වා.

໑໒໘, ໑໐໔. ແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ຕັງ ບາງ ເມື່ອ ນັງ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

ການແປງ ອັນຕຸ-ປັດໄຈ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ຕັງ ຍ່ອມມີ ບາງ ເມື່ອ ນັງ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගුණවතං, ගුණවන්තානං, සතිමතං, සතිමන්තානං.

ຄຸນາວະຕັງ, ຄຸນາວັນຕານັງ, ສະຕິມະຕັງ, ສະຕິມັນຕານັງ.

---

නංම්හීති කිමත්ථං? ගුණවන්තො තිට්ඨන්ති, සතිමන්තො තිට්ඨන්ති.

ຄຳວ່າ 'ນັງມຫິ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ນັງ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ຄຸນາວັນໂຕ ຕິດຖັນຕິ, ສະຕິມັນໂຕ ຕິດຖັນຕິ.

---

129, 222. ඉමස්සිදමංසිසු නපුංසකෙ.

໑໒໙, ໒໒໒. ແປງ ອິມະ-ສັບ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອິທັງ ເມື່ອ ອັງ ແລະ ສິ ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ໃນນະປຸງສະກະລິງ.

---

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස ඉදංආදෙසො හොති වා අංසිසු නපුංසකෙ වත්තමානස්ස.

ການແປງ ອິມະ-ສັບ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອິທັງ ຍ່ອມມີ ບາງ ເມື່ອ ອັງ ແລະ ສິ ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ໃນນະປຸງສະກະລິງ.

---

ඉදං චිත්තං පස්සසි, ඉදං චිත්තං තිට්ඨති, ඉමං චිත්තං පස්සසි. ඉමං චිත්තං තිට්ඨති.

ອິທັງ ຈິດຕັງ ປັດສະສິ, ອິທັງ ຈິດຕັງ ຕິດຖະຕິ, ອິມັງ ຈິດຕັງ ປັດສະສິ, ອິມັງ ຈິດຕັງ ຕິດຖະຕິ.

---

නථුංසකෙති [Pg.90] කිමත්ථං? ඉමං පුරිසං පස්සසි. අයං පුරිසො තිට්ඨති.

ຄຳວ່າ 'ນະປຸງສະເກ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ເຊັ່ນ: ອິມັງ ປຸຣິສັງ ປັດສະສິ, ອະຍັງ ປຸຣິໂສ ຕິດຖະຕິ.

---

138, 225. අමුස්සාදුං.

໑໓໘, ໒໒໕. ແປງ ອະມຸ-ສັບ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອະທຸງ [ເມື່ອ ອັງ ແລະ ສິ ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ໃນນະປຸງສະກະລິງ].

---

සබ්බස්සෙව අමුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස අදුංආදෙසො හොති අංසිසු නපුංසකෙ වත්තමානස්ස.

Commercial/Grammar: ການແປງ ອະມຸ-ສັບ ທັງໝົດ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ອະທຸງ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອັງ ແລະ ສິ ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ ໃນນະປຸງສະກະລິງ.

---

අදුං පුප්ඵං පස්සසි, අදුං පුප්ඵං විරොචති.

ອະທຸງ ປຸບຜັງ ປັດສະສິ, ອະທຸງ ປຸບຜັງ ວິໂຣຈະຕິ.

---

නපුංසකෙති කිමත්ථං? අමුං රාජානං පස්සසි, අසු රාජා තිට්ඨති.

ຄຳວ່າ 'ນະປຸງສະເກ' ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ເຊັ່ນ: ອະມຸງ ຣາຊານັງ ປັດສະສິ, ອະສຸ ຣາຊາ ຕິດຖະຕິ.

---

131, 0. ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍යං.

໑໓໑, ໐. ສັງຂະຍາໃນອິດຖີລິງ, ປຸລລິງ ແລະ ນະປຸງສະກະລິງ.

---

‘‘ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍යං’’ ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

ພຶງຊາບວ່າ ບົດວ່າ 'ອິດຖີປຸມະນະປຸງສະກະສັງຂະຍັງ' ນີ້ ເປັນບົດກຳນົດ.

---

132, 228. යොසු ද්වින්නං ද්වෙ ච.

໑໓໒, ໒໒໘. ແປງ ທວິ-ສັງຂະຍາ ທັງສອງ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ທະເວ ແດ່ ເມື່ອ ໂຍ-ວິບັດ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ද්වින්නං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තීනං ද්වෙ හොති යොඉච්චෙතෙසු.

ການແປງ ທວິ-ສັງຂະຍາ ທັງສອງ ທີ່ເປັນໄປໃນອິດຖີລິງ, ປຸລລິງ ແລະ ນະປຸງສະກະລິງ ກັບທັງວິບັດ ເປັນ ທະເວ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ໂຍ-ວິບັດ ເຫຼົ່ານີ້ ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ද්වෙ ඉත්ථියො, ද්වෙ ධම්මා. ද්වෙ රූපානි.

ທະເວ ອິດຖິໂຍ, dve dhammā. ທະເວ ຣູປານິ.

---

යොස්වීති කිමත්ථං? ද්වීසු.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ໂຍ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ທວີສຸ" (dvīsu) ເປັນຕົ້ນ.

---

චග්ගහණෙන දුවෙ ද්වය උභ උභය දුවි ච හොන්ති යොනාඅනමිච්චෙතෙසු. දුවෙ සමණා. දුවෙ බ්‍රාහ්මණා[Pg.91], දුවෙ ජනා, ද්වයෙන, ද්වයං, උභින්නං, උභයෙසං දුවින්නං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈ" (ca) ສັບ, ເມື່ອ "ໂຍ", "ນາ", "ອໍ" (aṃ) ແລະ "ນໍ" (naṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ກໍມີການແປງເປັນ "ທຸເວ" (duve), "ທວະຍະ" (dvaya), "ອຸພະ" (ubha), "ອຸພະຍະ" (ubhaya) ແລະ "ທຸວິ" (duvi) ແດ່. ຕົວຢ່າງ: ທຸເວ ສະມະນາ (duve samaṇā), ທຸເວ ພຣາຫະມະນາ (duve brāhmaṇā), ທຸເວ ຊະນາ (duve janā), ທວະເຍນະ (dvayena), ທວະຍໍ (dvayaṃ), ອຸພິນນໍ (ubhinnaṃ), ອຸພະເຍສໍ (ubhayesaṃ), ທຸວິນນໍ (duvinnaṃ).

---

133, 230. ති චතුන්නං තිස්සො චතස්සො තයො චත්තාරො තීණි චත්තාරි.

໑໓໓, ໒໓໐. ຕິ ຈະຕຸນນໍ ຕິສໂສ ຈະຕັສໂສ ຕະໂຍ ຈັດຕາໂຣ ຕີນິ ຈັດຕາຣິ.

---

තිචතුන්නං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තීනං තිස්සො චතස්සො තයො චත්තාරො තීණි චත්තාරිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං යොඉච්චෙතෙසු.

ເມື່ອ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ສັງຂະຍາຄື "ຕິ" (ti) ແລະ "ຈະຕຸ" (catu) ທີ່ເປັນອິດຖີລີງ, ປຸລີງ ແລະ ນະປຸງສະກະລີງ ພ້ອມທັງວິພັດ ຈະຖືກແປງເປັນ "ຕິສໂສ" (tisso), "ຈະຕັສໂສ" (catasso), "ຕະໂຍ" (tayo), "ຈັດຕາໂຣ" (cattāro), "ຕີນິ" (tīṇi) ແລະ "ຈັດຕາຣິ" (cattāri) ຕາມລໍາດັບ.

---

තිස්සො වෙදනා චතස්සො දිසා, තයො ජනා, ජනෙ, චත්තාරො පුරිසා, පුරිසෙ, තීණි ආයතනානි, චත්තාරි අරියසච්චානි.

ຕົວຢ່າງ: ຕິສໂສ ເວທະນາ (tisso vedanā), ຈະຕັສໂສ ທิສາ (catasso disā), ຕະໂຍ ຊະນາ (tayo janā), ຊະເນ (jane), ຈັດຕາໂຣ ປຸຣິສາ (cattāro purisā), ປຸຣິເສ (purise), ຕີນິ ອາຍະຕະນານິ (tīṇi āyatanāni), ຈັດຕາຣິ ອະຣິຍະສັດຈານິ (cattāri ariyasaccāni).

---

යොස්වීති කිමත්ථං? තීසු, චතූසු.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ໂຍ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕີສຸ" (tīsu), "ຈະຕູສຸ" (catūsu) ເປັນຕົ້ນ.

---

134, 251. පඤ්චාදීනමකාරො.

໑໓໔, ໒໕໑. ປັນຈາທີນາມະກາໂຣ.

---

පඤ්චාදීනං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තිස්ස අන්තස්ස සරස්ස අකාරො හොති යොඉච්චෙතෙසු.

ເມື່ອ "ໂຍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະສຸດທ້າຍພ້ອມທັງວິພັດຂອງສັງຂະຍາຄື "ປັນຈະ" (pañca) ເປັນຕົ້ນ ທີ່ເປັນອິດຖີລີງ, ປຸລີງ ແລະ ນະປຸງສະກະລີງ ຈະຖືກແປງເປັນ "ອະ" (a).

---

පඤ්ච, පඤ්ච, ඡ, ඡ, සත්ත, සත්ත, අට්ඨ, අට්ඨ, නව, නව, දස, දස.

ຕົວຢ່າງ: ປັນຈະ (pañca), ປັນຈະ (pañca), ສະ (cha), ສະ (cha), ສັດຕະ (satta), ສັດຕະ (satta), ອັດຖະ (aṭṭha), ອັດຖະ (aṭṭha), ນະວະ (nava), ນະວະ (nava), ທະສະ (dasa), ທະສະ (dasa).

---

පඤ්චාදීනමිති කිමත්ථං? ද්වෙ, තයො.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ຂອງສັງຂະຍາຄື 'ປັນຈະ' ເປັນຕົ້ນ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ປັນຈະ" ເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນໃນ "ທເວ" (dve), "ຕະໂຍ" (tayo) ເປັນຕົ້ນ.

---

135, 118. රාජස්ස [Pg.92] රඤ්ඤො රාජිනො සෙ.

໑໓໕, ໑໑໘. ຣາຊັສສະ ຣັນໂຍ ຣາຊິໂນ ເສ.

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤො රාජිනොඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຣາຊະ" (rāja) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຣັນໂຍ" (rañño) ແລະ "ຣາຊິໂນ" (rājino).

---

රඤ්ඤො, රාජිනො.

ຕົວຢ່າງ: ຣັນໂຍ (rañño), ຣາຊິໂນ (rājino).

---

සෙති කිමත්ථං? රඤ්ඤා.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ສະ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຣັນຍາ" (raññā) ເປັນຕົ້ນ.

---

136, 119. රඤ්ඤං නංම්හි වා.

໑໓໖, ໑໑໙. ຣັນຍໍ ນັມຫິ ວາ.

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ນໍ" (naṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຣາຊະ" (rāja) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຣັນຍໍ" (raññaṃ) ໄດ້ບາງສ່ວນ (ໂດຍກຳນົດເປັນທາງເລືອກ).

---

රඤ්ඤං, රාජූනං ඉදං රට්ඨං.

ຕົວຢ່າງ: ຣັນຍໍ, ຣາຊູນໍ ອິທໍ ຣັດຖໍ (raññaṃ, rājūnaṃ idaṃ raṭṭhaṃ).

---

137, 116. නාම්හිරඤ්ඤා වා.

໑໓໗, ໑໑໖. ນັມຫິຣັນຍາ ວາ.

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤාආදෙසො හොති වා නාම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ນາ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຣາຊະ" (rāja) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຣັນຍາ" (raññā) ໄດ້ບາງສ່ວນ (ໂດຍກຳນົດເປັນທາງເລືອກ).

---

තෙන රඤ්ඤා කතං. රාජෙන වා කතං.

ຕົວຢ່າງ: ເຕນະ ຣັນຍາ ກະຕໍ (tena raññā kataṃ), ຫຼື ຣາເຊນະ ວາ ກະຕໍ (rājena vā kataṃ).

---

නාම්හීති කිමත්ථං? රඤ්ඤො සන්තකං.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ນາ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ນາ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຣັນໂຍ ສັນຕະກໍ" (rañño santakaṃ) ເປັນຕົ້ນ.

---

138, 121. ස්මිංම්හි රඤ්ඤෙ රාජිනි.

໑໓໘, ໑໒໑. ສະມິມຫິ ຣັນເຍ ຣາຊິນິ.

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ස්මිංම්හිවිභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ສະມິງ" (smiṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຣາຊະ" (rāja) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຣັນເຍ" (raññe) ແລະ "ຣາຊິນິ" (rājini).

---

රඤ්ඤෙ, රාජිනි සීලං තිට්ඨති.

ຕົວຢ່າງ: ຣັນເຍ, ຣາຊິນິ ສີລໍ ຕິດຖະຕິ (raññe, rājini sīlaṃ tiṭṭhati).

---

139, 245. තුම්හාකං [Pg.93] තයිමයි.

໑໓໙, ໒໔໕. ຕຸມຫາກໍ ຕະຍິມະຍິ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හ සද්දානං සවිභත්තීනං තයි මයිඉච්චෙතෙ ආදෙසො හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ສະມິງ" (smiṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕະຍິ" (tayi) ແລະ "ມະຍິ" (mayi) ຕາມລໍາດັບ.

---

තයි, මයි.

ຕົວຢ່າງ: ຕະຍິ (tayi), ມະຍິ (mayi).

---

ස්මිංම්හීති කිමත්ථං? ත්වං භවසි, අහං භවාමි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ສະມິງ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ສະມິງ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕວໍ ພະວະສິ" (tvaṃ bhavasi), "ອະຫໍ ພະວາມິ" (ahaṃ bhavāmi) ເປັນຕົ້ນ.

---

140, 232. ත්වමහං සිම්හි ච.

໑໔໐, ໒໓໒. ຕວະມະຫໍ ສิມຫິ ຈະ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං ත්වං අහංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ສິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕວໍ" (tvaṃ) ແລະ "ອະຫໍ" (ahaṃ) ຕາມລໍາດັບ.

---

ත්වං, අහං.

ຕົວຢ່າງ: ຕວໍ (tvaṃ), ອະຫໍ (ahaṃ).

---

සිම්හිති කිමත්ථං? තයි, මයි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ສິ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ສິ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕະຍິ" (tayi), "ມະຍິ" (mayi) ເປັນຕົ້ນ.

---

චග්ගහණෙන තුවං ච හොති. තුවං සත්ථා.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈ" (ca) ສັບ, ກໍມີການແປງເປັນ "ຕຸວໍ" (tuvaṃ) ແດ່. ຕົວຢ່າງ: ຕຸວໍ ສັດຖາ (tuvaṃ satthā).

---

141, 241. තව මමසෙ.

໑໔໑, ໒໔໑. ຕວະ ມະມະເສ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවමමඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සෙ විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕວະ" (tava) ແລະ "ມະມະ" (mama) ຕາມລໍາດັບ.

---

තව, මම.

ຕົວຢ່າງ: ຕວະ (tava), ມະມະ (mama).

---

සෙති කිමත්ථං? තයි, මයි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ສະ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕະຍິ" (tayi), "ມະຍິ" (mayi) ເປັນຕົ້ນ.

---

142, 242. තුය්හං [Pg.94] මය්හඤ්ච.

໑໔໒, ໒໔໒. ຕຸຍຫໍ ມັຍຫັນຈະ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තුය්හං මය්හංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සෙ විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕຸຍຫໍ" (tuyhaṃ) ແລະ "ມັຍຫໍ" (mayhaṃ) ຕາມລໍາດັບ.

---

තුය්හං, මය්හං ධනං දීයතෙ.

ຕົວຢ່າງ: ຕຸຍຫໍ, ມັຍຫໍ ທະນໍ ທິຍະເຕ (tuyhaṃ, mayhaṃ dhanaṃ dīyate).

---

සෙති කිමත්ථං? තයා, මයා.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ສະ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ສະ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕະຍາ" (tayā), "ມະຍາ" (mayā) ເປັນຕົ້ນ.

---

143, 235. තං මමංම්හි.

໑໔໓, ໒໓໕. ຕໍ ມະມໍມຫິ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තං මඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං අංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ອໍ" (aṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕໍ" (taṃ) ແລະ "ມໍ" (maṃ) ຕາມລໍາດັບ.

---

තං, මං.

ຕົວຢ່າງ: ຕໍ (taṃ), ມໍ (maṃ).

---

අංම්හීති කිමත්ථං? තයා මයා.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ອໍ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ອໍ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕະຍາ" (tayā), "ມະຍາ" (mayā) ເປັນຕົ້ນ.

---

144, 234. තවං මමඤ්ච නවා.

໑໔໔, ໒໓໔. ຕວໍ ມະມໍຈະ ນະວາ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවං මමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති නවා යථාසඞ්ඛ්‍යං අංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ອໍ" (aṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕະວໍ" (tavaṃ) ແລະ "ມະມໍ" (mamaṃ) ຕາມລໍາດັບ ໄດ້ບາງສ່ວນ (ໂດຍກຳນົດເປັນທາງເລືອກ).

---

තවං, මමං පස්සති.

ຕົວຢ່າງ: ຕະວໍ, ມະມໍ ປັດສະຕິ (tavaṃ, mamaṃ passati).

---

නවාති කිමත්ථං? තං, මං පස්සති.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ບາງສ່ວນ" (ນະວາ)? ເພື່ອອະນຸຍາດໃຫ້ມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນໃນກົດນີ້ ເຊັ່ນໃນ "ຕໍ, ມໍ ປັດສະຕິ" (taṃ, maṃ passati) ເປັນຕົ້ນ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາ "ຈ" (ca) ສັບ ແມ່ນເພື່ອດຶງເອົາຄຳສັບອື່ນມາປະກອບນຳ.

---

145, 238. නාම්හී තයා මයා.

໑໔໕, ໒໓໘. ນັມຫິ ຕະຍາ ມະຍາ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයා මයාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං නාම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ນາ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕະຍາ" (tayā) ແລະ "ມະຍາ" (mayā) ຕາມລໍາດັບ.

---

තයා[Pg.95], මයා කතං.

ຕົວຢ່າງ: ຕະຍາ, ມະຍາ ກະຕໍ (tayā, mayā kataṃ).

---

නාම්හිති කිමත්ථං? තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ເມື່ອ 'ນາ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ"? ເພື່ອປ້ອງກັນການໃຊ້ກົດນີ້ເມື່ອບໍ່ມີ "ນາ" ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ "ຕຸມເຫຫິ" (tumhehi), "ອຳເຫຫິ" (amhehi) ເປັນຕົ້ນ.

---

146, 236. තුම්හස්ස තුවං ත්වමංම්හි.

໑໔໖, ໒໓໖. ຕຸມຫັສສະ ຕຸວໍ ຕວໍມຫິ.

---

සබ්බස්ස තුම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස තුවං ත්වං ඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ "ອໍ" (aṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ຕຸວໍ" (tuvaṃ) ແລະ "ຕວໍ" (tvaṃ).

---

කලිඞ්ගරස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, කට්ඨස්ස ත්වං මඤ්ඤෙ.

ຕົວຢ່າງ: ກະລິງຄະຣັສສະ ຕຸວໍ ມັນເຍ (kaliṅgarassa tuvaṃ mañne), ກັດຖັສສະ ຕວໍ ມັນເຍ (kaṭṭhassa tvaṃ maññe).

---

147, 246. පදතො දුතියා චතුත්ථී ඡට්ඨීසු වොනො.

໑໔໗, ໒໔໖. ປະທະໂຕ ທຸຕິຍາ ຈະຕຸດຖີ ສັດຖີສຸ ໂວໂນ.

---

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං වො නොආදෙසා හොන්ති නවා යථාසඞ්ඛ්‍යං දුතියා චතුත්ථීඡට්ඨීඉච්චෙතෙසු බහුවචනෙසු.

ເມື່ອວິພັດທີສອງ (ທຸຕິຍາ), ທີສີ່ (ຈະຕຸດຖີ) ແລະ ທີຫົກ (ສັດຖີ) ຝ່າຍພະຫຸວະຈະນະເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຕຸມຫະ" (tumha) ແລະ "ອຳຫະ" (amha) ສັບທັງໝົດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຄຳສັບອື່ນ ພ້ອມທັງວິພັດ ເປັນ "ໂວ" (vo) ແລະ "ໂນ" (no) ຕາມລໍາດັບ ໄດ້ບາງສ່ວນ (ໂດຍກຳນົດເປັນທາງເລືອກ).

---

පහාය වො භික්ඛවෙ ගමිස්සාමි, මා නො අජ්ජ විකන්තිංසු, රඤ්ඤො සූදා මහානසෙ, එවං දුතියත්ථෙ.

ຕົວຢ່າງ: ປະຫາຍະ ໂວ ພິກຂະເວ ຄະມິສສາມິ (pahāya vo bhikkhave gamissāmi), ມາ ໂນ ອັດຊະ ວິກັນຕິງສຸ (mā no ajja vikantiṃsu), ຣັນໂຍ ສູທາ ມະຫານະເສ (rañño sūdā mahānase), ເຊັ່ນດຽວກັນໃນອັດຖະຂອງທຸຕິຍາວิພັດ.

---

ධම්මං වො භික්ඛවෙ දෙසෙස්සාමි, සංවිභජෙථ නො රජ්ජෙන, එවං චතුත්ථ්‍යත්ථෙ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຈັກສະແດງທຳແກ່ພວກທ່ານ, ພວກທ່ານຈົ່ງແບ່ງປັນລາດຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ, ນີ້ຄືຕົວຢ່າງໃນອັດຖະແຫ່ງຈະຕຸດຖີວິບັດ.

---

තුට්ඨොස්මි වො භික්ඛවෙ පකතියා, සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො, එවං ඡට්ඨ්‍යත්ථෙ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຍິນດີແລ້ວຕໍ່ພວກທ່ານໂດຍປົກກະຕິ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະศาสດາຂອງພວກເຮົາສະເດັດມາເຖິງແລ້ວ, ນີ້ຄືຕົວຢ່າງໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຖີວິບັດ.

---

නවාති [Pg.96] කිමත්ථං? එසො අම්හාකං සත්ථා.

ຄຳວ່າ 'ວາ' (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຕົວຢ່າງເຊັ່ນ 'ເອໂສ ອຳຫາກັງ ສັດຖາ' (ນັ້ນຄືພະศาสດາຂອງພວກເຮົາ) ເປັນຕົ້ນ.

---

තුම්හම්හාකමිති කිමත්ථං? එතෙ ඉසයො පස්සසි.

ຄຳວ່າ 'ຕຸມຫະ ອຳຫະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ 'ຕຸມຫະ' ແລະ 'ອຳຫະ' ເຊັ່ນໃນ 'ເອເຕ ອิສະໂຍ ປັດສະສິ' (ທ່ານຍ່ອມເຫັນພະລືສີທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ) ເປັນຕົ້ນ.

---

පදතොති කිමත්ථං? තුම්හාකං සත්ථා.

ຄຳວ່າ 'ປະທະໂຕ' (ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເຊັ່ນໃນ 'ຕຸມຫາກັງ ສັດຖາ' (ພະศาสດາຂອງພວກທ່ານ) ເປັນຕົ້ນ.

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? ගච්ඡථ තුම්හෙ.

ຄຳວ່າ 'ເອເຕສຸ' (ໃນວິບັດເຫຼົ່ານີ້) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີວິບັດທີ 2, 4, ແລະ 6 ຕາມຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ 'ຄັດສະຖະ ຕຸມເຫ' (ພວກທ່ານຈົ່ງໄປ) ເປັນຕົ້ນ.

---

148, 247. තෙමෙකවචනෙසු ච.

໑໔໘, ໒໔໗. ແປງເປັນ ເຕ ແລະ ເມ ໃນເອກະວະຈະນະທັງຫຼາຍດ້ວຍ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං තෙ මෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං චතුත්ථීඡට්ඨීඉච්චෙතෙසු එකවචනෙසු.

ເມື່ອວິບັດເອກະວະຈະນະໃນຈະຕຸດຖີ (ທີ 4) ແລະ ສັດຖີ (ທີ 6) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ 'ຕຸມຫະ' ແລະ 'ອຳຫະ' ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເປັນ 'ເຕ' ແລະ 'ເມ' ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີ.

---

දදාමි තෙ ගාමවරානි පඤ්ච, දදාහි මෙ ගාමවරං, ඉදං තෙ රට්ඨං, අයං මෙ පුත්තො.

ເຮົາໃຫ້ບ້ານສ່ວຍອັນປະເສີດຫ້າຕຳບົນແກ່ທ່ານ, ທ່ານຈົ່ງໃຫ້ບ້ານສ່ວຍອັນປະເສີດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ນີ້ຄືແວ່ນແຄວ້ນຂອງທ່ານ, ນີ້ຄືບຸດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.

---

පදතොති කිමත්ථං? තව ඤාති, මම ඤාති.

ຄຳວ່າ 'ປະທະໂຕ' (ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເຊັ່ນໃນ 'ຕະວະ ຍາຕິ' (ຍາດຂອງທ່ານ), 'ມະມະ ຍາຕິ' (ຍາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ) ເປັນຕົ້ນ.

---

149, 148. න අංම්හි.

໑໔໙, ໑໔໘. ບໍ່ແປງໃນເພາະ ອັງ ວິບັດ.

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං තෙ මෙආදෙසා න හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອ ອັງ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ 'ຕຸມຫະ' ແລະ 'ອຳຫະ' ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເປັນ 'ເຕ' ແລະ 'ເມ' ຍ່ອມບໍ່ມີ.

---

පස්සෙය්‍ය තං වස්සසතං අරොගං, සො මං බ්‍රවීති.

ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນທ່ານຜູ້ປາສະຈາກໂລກຕະຫຼອດຮ້ອຍປີ, ຜู້ນັ້ນຍ່ອມກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າ.

---

150, 249. වා [Pg.97] තතියෙ ච.

໑໕໐, ໒໔໙. ແລະ ປ່ຽນເປັນ ເຕ ແລະ ເມ ບາງເທື່ອ ໃນຕະຕິຍາວິບັດ.

---

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං තෙමෙආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං තතියෙකවචනෙ පරෙ.

ເມື່ອຕະຕິຍາເອກະວະຈະນະວິບັດ (ວິບັດທີ 3 ເອກະວະຈະນະ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ 'ຕຸມຫະ' ແລະ 'ອຳຫະ' ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເປັນ 'ເຕ' ແລະ 'ເມ' ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

කතං තෙ පාපං, කතං මෙ පාපං, කතං තයා පාපං, කතං මයා පාපං.

ບາບອັນທ່ານເຮັດແລ້ວ, ບາບອັນຂ້າພະເຈົ້າເຮັດແລ້ວ, ບາບອັນທ່ານເຮັດແລ້ວ, ບາບອັນຂ້າພະເຈົ້າເຮັດແລ້ວ.

---

පදතොති කිමත්ථං? තයා කතං, මයා කතං.

ຄຳວ່າ 'ປະທະໂຕ' (ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເຊັ່ນໃນ 'ຕະຍາ ກະຕັງ' (ອັນທ່ານເຮັດແລ້ວ), 'ມະຍາ ກະຕັງ' (ອັນຂ້າພະເຈົ້າເຮັດແລ້ວ) ເປັນຕົ້ນ.

---

151, 250. බහුවචනෙසු වොනො.

໑໕໑, ໒໕໐. ປ່ຽນເປັນ ໂວ ແລະ ໂນ ໃນພະຫຸວະຈະນະທັງຫຼາຍ.

---

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං වොනොආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං තතියාබහුවචනෙසු පරෙසු.

ເມື່ອຕະຕິຍາພະຫຸວະຈະນະວິບັດ (ວິບັດທີ 3 ພະຫຸວະຈະນະ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ 'ຕຸມຫະ' ແລະ 'ອຳຫະ' ສັບທັງໝົດພ້ອມທັງວິບັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເປັນ 'ໂວ' ແລະ 'ໂນ' ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີ.

---

කතං වො කම්මං, කතං නො කම්මං.

ກຳອັນພວກທ່ານເຮັດແລ້ວ, ກຳອັນພວກເຮົາເຮັດແລ້ວ.

---

පදතොති කිමත්ථං? තුම්හෙහි කතං, අම්හෙහි කතං.

ຄຳວ່າ 'ປະທະໂຕ' (ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງແຫ່ງບົດ ເຊັ່ນໃນ 'ຕຸມເຫຫິ ກະຕັງ' (ອັນພວກທ່ານເຮັດແລ້ວ), 'ອຳເຫຫິ ກະຕັງ' (ອັນພວກເຮົາເຮັດແລ້ວ) ເປັນຕົ້ນ.

---

බහුවචනග්ගහණෙන යොම්හි පඨමෙ වො නොආදෙසා හොන්ති. ගාමං වො ගච්ඡෙය්‍යාථ, ගාමං නො ගච්ඡෙය්‍යාම.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ພະຫຸວະຈະນະ', ເມື່ອ ໂຍ ວິບັດທີ 1 ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງເປັນ 'ໂວ' ແລະ 'ໂນ' ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ 'ຄາມັງ ໂວ ຄັດເສຍຢາຖະ' (ພວກທ່ານພຶງໄປສູ່ບ້ານ), 'ຄາມັງ ໂນ ຄັດເສຍຢາມະ' (ພວກເຮົາພຶງໄປສູ່ບ້ານ).

---

152, 236. පුමන්තස්සා සිම්හි.

໑໕໒, ໒໓໖. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ປຸມະ ສັບ ກັບວິບັດ ເປັນ ອາ ໃນເພາະ ສິ ວິບັດ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງວິບັດ ເປັນ 'ອາ' ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ສິ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පුමා [Pg.98] තිට්ඨති.

ຊາຍຍ່ອມຢືນຢູ່.

---

සිම්හීති කිමත්ථං? පුමානො තිට්ඨන්ති.

ຄຳວ່າ 'ສິມຫິ' (ໃນເພາະ ສິ ວິບັດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ ສິ ວິບັດ ຕາມຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ 'ປຸມາໂນ ຕິດຖັນຕິ' (ຊາຍທັງຫຼາຍຍ່ອມຢືນຢູ່) ເປັນຕົ້ນ.

---

අන්තග්ගහණෙන මඝව යුවඉච්චෙවමාදීනමන්තස්සසවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති. මඝවා, යුවා.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ອັນຕະ', ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ມະຄະວະ' ແລະ 'ຍຸວະ' ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງວິບັດ ເປັນ 'ອາ' ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ 'ມະຄະວາ' (ພະອິນ), 'ຍຸວາ' (ຊາຍໜຸ່ມ).

---

153, 138. අමාලපනෙකවචනෙ.

໑໕໓, ໑໓໘. ແປງເປັນ ອັງ ໃນເພາະອາລັດປະນະເອກະວະຈະນະ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස අංආදෙසො හොති ආලපනෙකවචනෙ පරෙ.

การແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງວິບັດ ເປັນ 'ອັງ' ຍ່ອມມີ ເມື່ອອາລັດປະນະເອກະວະຈະນະວິບັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

හෙ පුමං.

ແນ່ຊາຍ.

---

ආලපනෙති කිමත්ථං? පුමා.

ຄຳວ່າ 'ອາລັດປະເນ' (ໃນເພາະອາລັດປະນະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ແມ່ນອາລັດປະນະ ເຊັ່ນໃນ 'ປຸມາ' ເປັນຕົ້ນ.

---

එකවචනෙති කිමත්ථං? හෙ පුමානො.

ຄຳວ່າ 'ເອກະວະຈະເນ' (ໃນເພາະເອກະວະຈະນະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ແມ່ນເອກະວະຈະນະ ເຊັ່ນ 'ເຫ ປຸມາໂນ' (ແນ່ຊາຍທັງຫຼາຍ) ເປັນຕົ້ນ.

---

154, 0. සමාසෙ ච විභාසා.

໑໕໔, ໐. ແລະ ໃນສະມາດ ແປງເປັນ ອັງ ໄດ້ບາງເທື່ອ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සමාසෙ ච අංආදෙසො හොති විභාසා සමාසෙ කතෙ.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອັງ' ໃນສະມາດ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເມື່ອເຮັດສະມາດແລ້ວ.

---

ඉත්ථී ච පුමා ච නපුංසකං ච ඉත්ථිපුමනපුංසකානි. ඉත්ථිපුමනපුංසකානං සමූහො ඉත්ථිපුමනපුංසකසමූහො.

ຍິງດ້ວຍ ຊາຍດ້ວຍ ອະເພດດ້ວຍ ຊື່ວ່າ 'ອິດຖິປຸມັນນະປຸງສະການິ' (ຍິງ, ຊາຍ ແລະ ອະເພດທັງຫຼາຍ). ໝູ່ແຫ່ງຍິງ, ຊາຍ ແລະ ອະເພດ ຊື່ວ່າ 'ອິດຖິປຸມັນນະປຸງສະກະສະມູໂຫ' (ໝູ່ແຫ່ງຍິງ, ຊາຍ ແລະ ອະເພດ).

---

විභාසාති කිමත්ථං? ඉත්ථිපුමනපුංසකානි.

ຄຳວ່າ 'ວິພາສາ' (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອອະນຸຍາດໃຫ້ມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນໃນກົດນີ້ ເຊັ່ນໃນ 'ອິດຖິປຸມະນະປຸງສະການິ' (ບໍ່ແປງເປັນ ອັງ).

---

155, 137. යොස්වානො[Pg.99].

໑໕໕, ໑໓໗. ແປງເປັນ ອາໂນ ໃນເພາະ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනොආදෙසො හොති යොසු විභත්තීසු.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງວິບັດ ເປັນ 'ອາໂນ' ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පුමානො, හෙ පුමානො.

ຊາຍທັງຫຼາຍ, ແນ່ຊາຍທັງຫຼາຍ.

---

යොස්වීති කිමත්ථං? පුමා.

ຄຳວ່າ 'ໂຍສຸ' (ໃນເພາະ ໂຍ ວິບັດທັງຫຼາຍ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ ໂຍ ວິບັດ ຕາມຫຼັງ ເຊັ່ນໃນ 'ປຸມາ' ເປັນຕົ້ນ.

---

156, 142. ආනෙ ස්මිංම්හි වා.

໑໕໖, ໑໔໒. ແປງເປັນ ອານະ ບາງເທື່ອ ໃນເພາະ ສະມິງ ວິບັດ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනෙ ආදෙසො හොති වා ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງວິບັດ ເປັນ 'ອານະ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເມື່ອ ສະມິງ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පුමානෙ, පුමෙ වා.

ໃນຊາຍ ຫຼື 'ປຸເມ' ບາງເທື່ອ.

---

157, 140. හිවිභත්තිම්හි ච.

໑໕໗, ໑໔໐. ແລະ ໃນເພາະ ຫິ ວິບັດ ດ້ວຍ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස හිවිභත්තිම්හි ච ආනෙආදෙසො හොති.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອານະ' ເມື່ອ ຫິ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມມີ.

---

පුමානෙහි, පුමානෙභි.

ດ້ວຍຊາຍທັງຫຼາຍ.

---

පුන විභත්තිග්ගහණං කිමත්ථං? සවිභත්තිග්ගහණනිවත්තනත්ථං. පුමානෙහි.

ການຖືເອົາບົດວ່າ 'ວິບັດ' ອີກເທື່ອໜຶ່ງ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ບົດວ່າ 'ສະວິບັດ' (ພ້ອມທັງວິບັດ) ຕາມມາໃນສູດນີ້ ເຊັ່ນໃນ 'ປຸມາເນຫິ' (ແປງສະເພາະທີ່ສຸດຂອງສັບ ບໍ່ແມ່ນແປງພ້ອມທັງວິບັດ).

---

චග්ගහණෙන මඝව යුවඉච්චෙවමාදීනමන්තස්ස ආනආදෙසො හොති සි යො අංයො ඉච්චෙතෙසු විභත්තීසු, පුමකම්මථාමන්තස්ස චුකාරො හොති සස්මා සු විභත්තීසු. මඝවානො, මඝවානා. මඝවානං, මඝවානෙ[Pg.100]. යුවානො, යුවානා, යුවානං, යුවානෙ, පුමුනො, පුමුනා. කම්මුනො, කම්මුනා, ථාමුනො, ථාමුනා.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ຈະ', ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ມະຄະວະ' ແລະ 'ຍຸວະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອານະ' ຍ່ອມມີ ເມື່ອວິບັດເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສິ, ໂຍ, ອັງ, ໂຍ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ; ແລະ ການແປງທີ່ສຸດຂອງ 'ປຸມະ', 'ກຳມະ' ແລະ 'ທາມະ' ເປັນ 'ອຸ' ຍ່ອມມີ ເມື່ອວິບັດ ຄື ສະ, ສະມາ, ສຸ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ. ເຊັ່ນ 'ມະຄະວາໂນ', 'ມະຄະວານາ', 'ມະຄະວານັງ', 'ມະຄະວາເນ', 'ຍຸວາໂນ', 'ຍຸວານາ', 'ຍຸວານັງ', 'ຍຸວາເນ', 'ປຸມຸໂນ', 'ປຸມຸນາ', 'ກຳມຸໂນ', 'ກຳມຸນາ', 'ທາມຸໂນ', 'ທາມຸນາ'.

---

158, 143. සුස්මිමා වා.

໑໕໘, ໑໔໓. ແປງເປັນ ອາ ບາງເທື່ອ ໃນເພາະ ສຸ ວິບັດ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සුඉච්චෙතස්මිංවිභත්තිම්හි ආආදෙසො හොති වා.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ '...ອາ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເມື່ອ ສຸ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පුමාසු, පුමෙසු වා.

ໃນຊາຍທັງຫຼາຍ ຫຼື 'ປຸເມສຸ' ບາງເທື່ອ.

---

156, 139. උනාම්හි ච.

໑໕໖, ໑໓໙. ແລະ ແປງເປັນ ອຸ ແລະ ອາ ໃນເພາະ ນາ ວິບັດ ດ້ວຍ.

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස ආඋආදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ປຸມະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອາ' ແລະ 'ອຸ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເມື່ອ ນາ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පුමානා, පුමුනා, පුමෙන වා.

ໂດຍຊາຍ ຫຼື 'ປຸເມນະ' ບາງເທື່ອ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາບົດວ່າ 'ຈະ' ມີປະໂຫຍດເພື່ອດຶງເອົາບົດ (ຄື 'ອາ') ຕາມມາ.

---

160, 167. අ කම්මන්තස්ස ච.

໑໖໐, ໑໖໗. ແລະ ແປງທີ່ສຸດຂອງ ກຳມະ ສັບ ເປັນ ອະ ດ້ວຍ.

---

කම්මඉච්චෙවමන්තස්ස ච උඅ ආදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි.

ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ກຳມະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອຸ' ແລະ 'ອະ' ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ ເມື່ອ ນາ ວິບັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

කම්මුනා, කම්මනා, කම්මෙන වා.

ດ້ວຍກຳ ຫຼື 'ກຳເມນະ' ບາງເທື່ອ.

---

චග්ගහණෙන මඝවයුවඉච්චෙවමන්තස්ස ආආදෙ සො හොති ක්වචි නාසුඉච්චෙතෙසු විභත්තීසු. මඝවානා, මඝවාසු, මඝවෙසු, මඝවෙන වා. යුවානා, යුවාසු, යුවෙසු, යුවෙන වා.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ຈະ', ການແປງທີ່ສຸດຂອງສັບມີ 'ມະຄະວະ' ແລະ 'ຍຸວະ' ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອາ' ຍ່ອມມີໃນບາງບ່ອນ ເມື່ອວິບັດທັງຫຼາຍມີ ນາ ແລະ ສຸ ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ. ເຊັ່ນ 'ມະຄະວານາ', 'ມະຄະວາສຸ', 'ມະຄະເວສຸ' ຫຼື 'ມະຄະເວນະ' ບາງເທື່ອ; 'ຍຸວານາ', 'ຍຸວາສຸ', 'ຍຸເວສຸ' ຫຼື 'ຍຸເວນະ' ບາງເທື່ອ.

---

ඉති නාමකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີສອງ ໃນນາມະກັນ.

---

තතියකණ්ඩ

ຕຕິຍະກັນດະ

---

161, 244. තුම්හ’ම්හෙහි [Pg.101] නමාකං.

໑໖໑, ໒໔໔. ເພາະ "ຕຸມຫະ" ແລະ "ອັມຫະ" (ທັງຫຼາຍ), ແປງ "ນໍ" ວິພັດ ເປັນ "ອາກໍ".

---

තෙහි තුම්හඅම්හෙහි නංවචනස්ස ආකං හොති.

ເພາະ "ຕຸມຫະ" ແລະ "ອັມຫະ" ສັບ ເຫຼົ່ານັ້ນ, ແປງ "ນໍ" ວິພັດ ເປັນ "ອາກໍ".

---

තුම්හාකං, අම්හාකං.

ຕົວຢ່າງ: ຕຸມຫາກໍ (tumhākaṃ), ອັມຫາກໍ (amhākaṃ).

---

නමිති කිමත්ථං? තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

ບົດວ່າ "ນໍ" (nam) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ນໍ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ຕຸມເຫຫິ" (tumhehi), "ອັມເຫຫິ" (amhehi).

---

162, 237. වා ය්වප්පඨමො.

໑໖໒, ໒໓໗. ແປງ "ໂຍ" ວິພັດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນປະຖົມມະວິພັດ ເປັນ "ອາກໍ" ບາງ.

---

තෙහි තුම්හඅම්හෙහි යො අප්පඨමො ආකංහොති වා.

ເພາະ "ຕຸມຫະ" ແລະ "ອັມຫະ" ສັບ ເຫຼົ່ານັ້ນ, ແປງ "ໂຍ" ວິພັດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນປະຖົມມະວິພັດ ເປັນ "ອາກໍ" ບາງ.

---

තුම්හාකං පස්සාමි, තුම්හෙ පස්සාමි වා. අම්හාකං පස්සසි, අම්හෙ පස්සසි වා.

ຕົວຢ່າງ: ຕຸມຫາກໍ ປັດສາມິ (tumhākaṃ passāmi), ຫຼື ຕຸມເຫ ປັດສາມິ (tumhe passāmi). ອັມຫາກໍ ປັດສະສິ (amhākaṃ passasi), ຫຼື ອັມເຫ ປັດສະສິ (amhe passasi).

---

යොති කිමත්ථං? තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

ບົດວ່າ "ໂຍ" (yo) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ໂຍ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ຕຸມເຫຫິ" (tumhehi), "ອັມເຫຫິ" (amhehi).

---

අප්පඨමොති කිමත්ථං? ගච්ඡථ තුම්හෙ, ගච්ඡාම මයං.

ບົດວ່າ "ອັບປະຖະໂມ" (appaṭhamo) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ມີປະຖົມມະວິພັດ ເຊັ່ນ: "ຄັດສະຖະ ຕຸມເຫ" (gacchatha tumhe), "ຄັດສາມະ ມະຍໍ" (gacchāma mayaṃ).

---

වාතිවිකප්පනත්ථෙන යොනං අං ආනං හොන්ති. තුම්හං තුම්හානං. අම්හං, අම්හානං.

ດ້ວຍບົດວ່າ "ວາ" (vā) ເຊິ່ງສະແດງເຖິງທາງເລືອກອື່ນ, ແປງ "ໂຍ" ວິພັດ ເປັນ "ອໍ" (aṃ) ຫຼື "ອານໍ" (ānaṃ). ຕົວຢ່າງ: ຕຸມຫໍ (tumhaṃ), ຕຸມຫານໍ (tumhānaṃ). ອັມຫໍ (amhaṃ), ອັມຫານໍ (amhānaṃ).

---

163, 240. සස්සං.

໑໖໓, ໒໔໐. ແປງ "ສະ" ວິພັດ ເປັນ "ອໍ" ບາງ.

---

තෙහි හුම්හඅම්හෙහි සස්ස විභත්තිස්ස අං ආදෙසො හොති වා.

ເພາະ "ຕຸມຫະ" ແລະ "ອັມຫະ" ສັບ ເຫຼົ່ານັ້ນ, ແປງ "ສະ" ວິພັດ ເປັນ "ອໍ" ບາງ.

---

තුම්හං දීයතෙ, තව දීයතෙ. තුම්හං පරිග්ගහො, තව පරිග්ගහො. අම්හං දීයතෙ, මම දීයතෙ. අම්හං පරිග්ගහො, මම පරිග්ගහො.

ຕົວຢ່າງ: ຕຸມຫໍ ທິຍະເຕ (tumhaṃ dīyate), ຕະວະ ທິຍະເຕ (tava dīyate). ຕຸມຫໍ ປະຣິກຄະໂຫ (tumhaṃ pariggaho), ຕະວະ ປະຣິກຄະໂຫ (tava pariggaho). ອັມຫໍ ທິຍະເຕ (amhaṃ dīyate), ມະມະ ທິຍະເຕ (mama dīyate). ອັມຫໍ ປະຣິກຄະໂຫ (amhaṃ pariggaho), ມະມະ ປະຣິກຄະໂຫ (mama pariggaho).

---

සස්සෙති [Pg.102] කිමත්ථං? තුම්හෙසු, අම්හෙසු.

ບົດວ່າ "ສະສະ" (sassa) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ສະ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ຕຸມເຫສຸ" (tumhesu), "ອັມເຫສຸ" (amhesu).

---

164, 200. සබ්බනාම’කාරතෙ පඨමො.

໑໖໔, ໒໐໐. ເພາະ "ອະ" ອັກສອນ ຂອງສັບພະນາມທັງປວງ, ແປງ "ໂຍ" ປະຖົມມະວິພັດ ເປັນ "ເອ".

---

සබ්බෙසං සබ්බනාමානං අකාරතො යො පඨමො එත්තමාපජ්ජතෙ.

ເພາະ "ອະ" ອັກສອນ ຂອງສັບພະນາມທັງປວງ, ແປງ "ໂຍ" ປະຖົມມະວິພັດ ເປັນ "ເອ".

---

සබ්බෙ, යෙ, තෙ, කෙ, තුම්හෙ, අම්හෙ, ඉමෙ.

ຕົວຢ່າງ: ສັບເພ (sabbe), ເຢ (ye), ເຕ (te), ເກ (ke), ຕຸມເຫ (tumhe), ອັມເຫ (amhe), ອິເມ (ime).

---

සබ්බනාමාති කිමත්ථං? දෙවා, අසුරා, නාගා, ගන්ධබ්බා, මනුස්සා.

ບົດວ່າ "ສັບພະນາມາ" (sabbanāmā) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ແມ່ນສັບພະນາມ ເຊັ່ນ: "ເທວາ" (devā), "ອະສຸຣາ" (asurā), "ນາກາ" (nāgā), "ຄັນທັບພາ" (gandhabbā), "ມະນຸດສາ" (manussā).

---

අකාරතොති කිමත්ථං? අමූ පුරිසා තිට්ඨන්ති.

ບົດວ່າ "ອະກາຣະໂຕ" (akārato) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ອະ" ອັກສອນ ເຊັ່ນ: "ອະມູ ປຸຣິສາ ຕິດຖັນຕິ" (amū purisā tiṭṭhanti).

---

යොති කිමත්ථං? සබ්බො, යො, සො, කො, අයං.

ບົດວ່າ "ໂຍ" (yo) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ໂຍ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ສັບໂພ" (sabbo), "ໂຍ" (yo), "ໂສ" (so), "ໂກ" (ko), "ອະຍໍ" (ayaṃ).

---

පඨමග්ගහණං උත්තරසුත්තත්ථං.

ການຖືເອົາບົດວ່າ "ປະຖະມະ" (paṭhama) ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສູດຕໍ່ໄປ.

---

165, 208. ද්වන්දට්ඨා වා.

໑໖໕, ໒໐໘. ໃນທະວັນທະສະມາດ, ເພາະ "ອະ" ອັກສອນ ຂອງສັບພະນາມ, ແປງ "ໂຍ" ປະຖົມມະວິພັດ ເປັນ "ເອ" ບາງ.

---

තස්මා සබ්බනාම’කාරතො ද්වන්දට්ඨා යො පඨමො එත්තමාපජ්ජතෙ වා.

ເພາະສະນັ້ນ, ໃນທະວັນທະສະມາດ, ເພາະ "ອະ" ອັກສອນ ຂອງສັບພະນາມ, ແປງ "ໂຍ" ປະຖົມມະວິພັດ ເປັນ "ເອ" ບາງ.

---

කතරකතමෙ, කතරකතමා වා.

ຕົວຢ່າງ: ກະຕະຣະກະຕະເມ (katarakatame), ຫຼື ກະຕະຣະກະຕະມາ (katarakatamā).

---

සබ්බනාමාති කිමත්ථං? දෙවාසුරනාග ගන්ධබ්බමනුස්සා.

ບົດວ່າ "ສັບພະນາມາ" (sabbanāmā) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ແມ່ນສັບພະນາມ ເຊັ່ນ: "ເທວາສຸຣະນາກະຄັນທັບພະມະນຸດສາ" (devāsuranāgagandhabbamanussā).

---

ද්වන්දට්ඨාති කිමත්ථං තෙ, සබ්බෙ.

ບົດວ່າ "ທະວັນທັດຖາ" (dvandaṭṭhā) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ແມ່ນທະວັນທະສະມາດ ເຊັ່ນ: "ເຕ" (te), "ສັບເພ" (sabbe).

---

166, 209. නාඤ්ඤං [Pg.103] සබ්බනාමිකං.

໑໖໖, ໒໐໙. ໃນທະວັນທະສະມາດ ຂອງສັບພະນາມ, ວິທີການອື່ນໆ ທີ່ກ່ຽວກັບສັບພະນາມ (ນອກຈາກການແປງ "ໂຍ" ເປັນ "ເອ") ຈະບໍ່ມີ.

---

සබ්බනාමිකානං ද්වන්දට්ඨෙ නාඤ්ඤං කාරියං හොති,

ໃນທະວັນທະສະມາດ ຂອງສັບພະນາມ, ວິທີການອື່ນໆ ທີ່ກ່ຽວກັບສັບພະນາມ ຈະບໍ່ມີ.

---

පුබ්බාපරානං, පුබ්බුත්තරානං, අධරුත්තරානං.

ຕົວຢ່າງ: ປຸບພາປະຣານໍ (pubbāparānaṃ), ປຸບພຸດຕະຣານໍ (pubbuttarānaṃ), ອະທະຣຸດຕະຣານໍ (adharuttarānaṃ).

---

167, 210. බහුබ්බීහිම්හි ච.

໑໖໗, ໒໑໐. ແລະໃນພະຫຸບພີຫິສະມາດ ກໍຄືກັນ.

---

බහුබ්බීහිම්හි ච සමාසෙ සබ්බනාමවිධානඤ්ච නාඤ්ඤං කාරියං හොති.

ແລະໃນພະຫຸບພີຫິສະມາດ, ວິທີການອື່ນໆ ທີ່ກ່ຽວກັບສັບພະນາມ (ນອກຈາກການແປງ "ໂຍ" ເປັນ "ເອ") ຈະບໍ່ມີ.

---

පියපුබ්බාය, පියපුබ්බානං, පියපුබ්බෙ, පියපුබ්බස්ස.

ຕົວຢ່າງ: ປິຍະປຸບພາຍະ (piyapubbāya), ປິຍະປຸບພານໍ (piyapubbānaṃ), ປິຍະປຸບເພ (piyapubbe), ປິຍະປຸບພັດສະ (piyapubbassa).

---

චෙති කිමත්ථං? සබ්බනාමවිධානං හොති, දක්ඛිණ පුබ්බස්සං, දක්ඛිණපුබ්බස්සා, උත්තරපුබ්බස්සං, උත්තරපුබ්බස්සා.

ບົດວ່າ "ຈະ" (ca) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີວິທີການຂອງສັບພະນາມ. ຕົວຢ່າງ: ທັກຂິນະປຸບພັດສໍ (dakkhiṇapubbassaṃ), ທັກຂິນະປຸບພັດສາ (dakkhiṇapubbassā), ອຸດຕະຣະປຸບພັດສໍ (uttarapubbassaṃ), ອຸດຕະຣະປຸບພັດສາ (uttarapubbassā).

---

168, 203. සබ්බතො නං සං සානං.

໑໖໘, ໒໐໓. ເພາະສັບພະນາມທັງປວງ, ແປງ "ນໍ" ວິພັດ ເປັນ "ສໍ" (saṃ) ຫຼື "ສານໍ" (sānaṃ).

---

සබ්බතො සබ්බනාමතො නංවචනස්ස සංසානංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

ເພາະສັບພະນາມທັງປວງ, แປງ "ນໍ" ວິພັດ ເປັນ "ສໍ" ແລະ "ສານໍ".

---

සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං, සබ්බාසං, සබ්බාසානං. යෙසං, යෙසානං, යාසං, යාසානං. තෙසං, තෙසානං, තාසං, තාසානං. කෙසං, කෙසානං, කාසං, කාසානං. ඉමෙසං, ඉමෙසානං, ඉමාසං, ඉමාසානං. අමූසං, අමූසානං.

ຕົວຢ່າງ: ສັບເພສໍ (sabbesaṃ), ສັບເພສານໍ (sabbesānaṃ), ສັບພາສໍ (sabbāsaṃ), ສັບພາສານໍ (sabbāsānaṃ). ເຢສໍ (yesaṃ), ເຢສານໍ (yesānaṃ), ຢາສໍ (yāsaṃ), ຢາສານໍ (yāsānaṃ). ເຕສໍ (tesaṃ), ເຕສານໍ (tesānaṃ), ຕາສໍ (tāsaṃ), ຕາສານໍ (tāsānaṃ). ເກສໍ (kesaṃ), ເກສານໍ (kesānaṃ), ກາສໍ (kāsaṃ), ກາສານໍ (kāsānaṃ). ອิເມສໍ (imesaṃ), ອິເມສານໍ (imesānaṃ), ອິມາສໍ (imāsaṃ), ອິມາສານໍ (imāsānaṃ). ອະມູສໍ (amūsaṃ), ອະມູສານໍ (amūsānaṃ).

---

නමිති කිමත්ථං? සබ්බස්ස, යස්ස, තස්ස, කස්ස. එවං සබ්බත්ථ.

ບົດວ່າ "ນໍ" (naṃ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ນໍ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ສັບພັດສະ" (sabbassa), "ຢັດສະ" (yassa), "ຕັດສະ" (tassa), "ກັດສະ" (kassa). ໃນບົດອື່ນໆ ກໍມີນັຍຄືກັນນີ້.

---

169, 117. රාජස්ස [Pg.104] රාජු සුනංහිසු ච.

໑໖໙, ໑໑໗. ເພາະ "ສຸ", "ນໍ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດ, ແປງ "ຣາຊະ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ຣາຊຸ".

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස රාජුආදෙසො හොති සුනංහිඉච්චෙතෙසු.

ເພາະ "ສຸ", "ນໍ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດ ເຫຼົ່ານັ້ນ, ແປງ "ຣາຊະ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ຣาຊຸ".

---

රාජූසු, රාජූනං, රාජූහි, රාජූභි.

ຕົວຢ່າງ: ຣາຊູສຸ (rājūsu), ຣາຊູນໍ (rājūnaṃ), ຣາຊູຫິ (rājūhi), ຣາຊູພິ (rājūbhi).

---

සුනංහිසූති කිමත්ථං? රාජා.

ບົດວ່າ "ສຸນໍຫິສຸ" (sunaṃhisu) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ສຸ", "ນໍ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ຣາຊາ" (rājā).

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. රාජෙසු, රාජානං, රාජෙහි රාජෙභි.

ການຖືເອົາບົດວ່າ "ຈະ" (ca) ແມ່ນເພື່ອຈຳກັດຂອບເຂດ. ຕົວຢ່າງ: ຣາເຊສຸ (rājesu), ຣາຊານໍ (rājānaṃ), ຣາເຊຫິ (rājehi), ຣາເຊພິ (rājebhi).

---

170, 220. සබ්බස්සිමස්සෙ වා.

໑໗໐, ໒໒໐. ເພາະ "ສຸ", "ນໍ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດ, ແປງ "ອິມະ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ເອ" ບາງ.

---

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස එකාරො හොති වා සුනංහිඉච්චෙතෙසු.

ເພາະ "ສຸ", "ນໍ" ແລະ "ຫິ" ວິພັດ ເຫຼົ່ານັ້ນ, ແປງ "ອິມະ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ເອ" ບາງ.

---

එසු, ඉමෙසු, එසං, ඉමෙසං, එහි, එභි, ඉමෙහි, ඉමෙභි.

ຕົວຢ່າງ: ເອສຸ (esu), ອິເມສຸ (imesu), ເອສໍ (esaṃ), ອິເມສໍ (imesaṃ), ເອຫິ (ehi), ເອພິ (ebhi), ອິເມຫິ (imehi), ອິເມພິ (imebhi).

---

ඉමස්සෙති කිමත්ථං? එතෙසු, එතෙසං, එතෙහි, එතෙභි.

ບົດວ່າ "ອິມັດສະ" (imassa) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ແມ່ນ "ອິມະ" ສັບ ເຊັ່ນ: "ເອເຕສຸ" (etesu), "ເອເຕສໍ" (etesaṃ), "ເອເຕຫິ" (etehi), "ເອເຕພິ" (etebhi).

---

171, 219. අනිමි නාම්හි ච.

໑໗໑, ໒໑໙. ເພາະ "ນາ" ວິພັດ, ແປງ "ອິມະ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ອະນະ" ຫຼື "ອິມິ".

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අන ඉමිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති නාම්හි විභත්තිම්හි.

ເພາະ "ນາ" ວິພັດ, ແປງ "ອິມະ" ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ "ອະນະ" ແລະ "ອິມິ".

---

අනෙන ධම්මදානෙන. සුඛිතා හොතු සා පජා.

ຕົວຢ່າງ: "ອະເນນະ ທັມມະທາເນນະ, ສຸຂິຕາ ໂຫຕຸ ສາ ປະຊາ" (ດ້ວຍການໃຫ້ທຳເປັນທານນີ້, ຂໍໝູ່ປະຊາຊົນຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ).

---

ඉමිනා බුද්ධපූජෙන, පත්වාන අමතං පදං.

ຕົວຢ່າງ: "ອິມິນາ ພຸດທະປູເຊນະ, ປັດວານະ ອະມະຕໍ ປະທໍ" (ດ້ວຍການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້ານີ້, ຂໍໃຫ້ບັນລຸເຖິງບົດອັນບໍ່ຕາຍ ຄືພຣະນິພານເຖີດ).

---

නාම්හීති කිමත්ථං? ඉමෙසු, ඉමෙසං, ඉමෙහි, ඉමෙභි.

ບົດວ່າ "ນາມຫິ" (nāmhi) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ນາ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ອິເມສຸ" (imesu), "ອິເມສໍ" (imesaṃ), "ອິເມຫິ" (imehi), "ອິເມພິ" (imebhi).

---

172, 218. අනපුංසකස්සා [Pg.105] යං සිම්හි.

໑໗໒, ໒໑໘. ເພາະ "ສິ" ວິພັດ, ແປງ "ອິມະ" ສັບ ທັງໝົດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ເປັນ "ອະຍໍ".

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අනපුංසකස්ස අයංආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි.

ເພາະ "ສິ" ວິພັດ, ແປງ "ອິມະ" ສັບ ທັງໝົດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ເປັນ "ອະຍໍ".

---

අයං පුරිසො, අයං ඉත්ථී.

ຕົວຢ່າງ: ອະຍໍ ປຸຣິໂສ (ayaṃ puriso), ອະຍໍ ອິດຖີ (ayaṃ itthī).

---

අනපුංසකස්සෙති කිමත්ථං? ඉදං චිත්තං තිට්ඨති.

ບົດວ່າ "ອະນະປຸງສະກັດສະ" (anapuṃsakassa) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ເປັນນະປຸງສະກະລິງ ເຊັ່ນ: "ອິທໍ ຈິດຕໍ ຕິດຖະຕິ" (idaṃ cittaṃ tiṭṭhati).

---

සිම්හිති කිමත්ථං? ඉමං පුරිසං පස්සසි ත්වං.

ບົດວ່າ "ສິມຫິ" (simhi) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ "ສິ" ວິພັດ ເຊັ່ນ: "ອິມໍ ປຸຣິສໍ ປັດສະສິ ຕວໍ" (imaṃ purisaṃ passasi tvaṃ).

---

173, 223. අමුස්ස මො සං.

໑໗໓, ໒໒໓. ເພາະ "ສິ" ວິພັດ, ແປງ "ມະ" ອັກສອນ ຂອງ "ອະມຸ" ສັບ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ເປັນ "ສະ" ບາງ.

---

අමුසද්දස්ස අනපුංසකස්ස මකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

ເພາະ "ສິ" ວິພັດ, ແປງ "ມະ" ອັກສອນ ຂອງ "ອະມຸ" ສັບ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິງ ເປັນ "ສະ" ບາງ.

---

අසු රාජා, අසු ඉත්ථී, අමුකො රාජා, අමුකා ඉත්ථී.

ຕົວຢ່າງ: ອະສຸ ຣາຊາ (asu rājā), ອະສຸ ອິດຖີ (asu itthī), ອະມຸໂກ ຣາຊາ (amuko rājā), ອະມຸກາ ອິດຖີ (amukā itthī).

---

අනපුංසකස්සෙති කිමත්ථං? අදුං පුප්ඵං විරොචති.

ຄຳວ່າ "Anapuṃsakassa" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນນະປຸງສະກະລິ້ງ ເຊັ່ນ "aduṃ pupphaṃ virocati".

---

අමුස්සෙති කිමත්ථං? අයං පුරිසො තිට්ඨති.

ຄຳວ່າ "Amussa" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີອະມຸສັບ ເຊັ່ນ "ayaṃ puriso tiṭṭhati".

---

සිම්හිති කිමත්ථං? අම්හං පුරිසං පස්සසි.

ຄຳວ່າ "Simhi" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີວິພັດ ສິ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ "amhaṃ purisaṃ passasi".

---

174, 211. එතතෙසං තො.

໑໗໔, ໒໑໑. ສູດ "Etatesaṃ to."

---

එත තඉච්චෙතෙසං අනපුංසකානං තකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ සිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດ ສິ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຕົວອັກສອນ ຕ ແຫ່ງ ເອຕະ ແລະ ຕະ ສັບ ເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບໍ່ແມ່ນນະປຸງສະກະລິ້ງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ສະ.

---

එසො පුරිසො, එසා ඉත්ථී, සො පුරිසො, සා ඉත්ථී.

Eso puriso (ບຸລຸດນັ້ນ), esā itthī (ສະຕີນັ້ນ), so puriso (ບຸລຸດນັ້ນ), sā itthī (ສະຕີນັ້ນ).

---

එතතෙසමිති [Pg.106] කිමත්ථං? ඉතරො පුරිසො, ඉතරා ඉත්ථී.

ຄຳວ່າ "Etatesaṃ" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນເອຕະແລະຕະສັບ ເຊັ່ນ "itaro puriso", "itarā itthī".

---

අනපුංසකානමිති කිමත්ථං? එතං චිත්තං, එතං රූපං. තං චිත්තං, තං රූපං.

ຄຳວ່າ "Anapuṃsakānaṃ" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນນະປຸງສະກະລິ້ງ ເຊັ່ນ "etaṃ cittaṃ", "etaṃ rūpaṃ", "taṃ cittaṃ", "taṃ rūpaṃ".

---

157, 212. තස්ස වා නත්තං සබ්බත්ථ.

໑໕໗, ໒໑໒. ສູດ "Tassa vā nattaṃ sabbattha."

---

තස්ස සබ්බනාමස්ස තකාරස්ස නත්තං හොති වා සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

ຕົວອັກສອນ ຕ ແຫ່ງ ຕະ ສັບພະນາມນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ນ ບາງ ໃນລິງທັງປວງ.

---

නාය, තාය, නං, තං, නෙ, තෙ, නෙසු, තෙසු, නම්හි, තම්හි, නාහි, තාහි, නාභි, තාභි.

Nāya, tāya, naṃ, taṃ, ne, te, nesu, tesu, namhi, tamhi, nāhi, tāhi, nābhi, tābhi.

---

176, 213. සස්මාස්මිංසංසාස්වත්තං.

໑໗໖, ໒໑໓. ສູດ "Sasmāsmiṃsaṃsāsvattaṃ."

---

තස්ස සබ්බනාමස්ස තකාරස්ස සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා සස්මාස්මිං සංසාඉච්චෙතෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

ຕົວອັກສອນ ຕ ທັງໝົດນັ້ນເອງ ແຫ່ງ ຕະ ສັບພະນາມນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ບາງ ໃນເມື່ອວິພັດເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສະ, ສະມາ, ສະມິງ, ສັງ, ສາ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ໃນລິງທັງປວງ.

---

අස්ස, තස්ස, අස්මා, තස්මා, අස්මිං, තස්මිං, අස්සං, තස්සං, අස්සා, තස්සා.

Assa, tassa, asmā, tasmā, asmiṃ, tasmiṃ, assaṃ, tassaṃ, assā, tassā.

---

තකාරස්සෙති කිමත්ථං? අමුස්සං, අමුස්සා.

ຄຳວ່າ "Takārassa" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ຕ ຕົວອັກສອນ ເຊັ່ນ "amussaṃ", "amussā".

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? නෙසු, තෙසු.

ຄຳວ່າ "Etesu" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອວິພັດເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ "nesu", "tesu".

---

177, 221. ඉමසද්දස්ස ච.

໑໗໗, ໒໒໑. ສູດ "Imasandassa ca."

---

ඉමසද්දස්ස ච සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා සස්මාස්මිං සං සාඉච්චෙතෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

ແລະ ອິມະ ສັບ ທັງໝົດນັ້ນເອງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ອະ ບາງ ໃນເມື່ອວິພັດເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສະ, ສະມາ, ສະມິງ, ສັງ, ສາ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ໃນລິງທັງປວງ.

---

අස්ස[Pg.107], ඉමස්ස, අස්මා, ඉමස්මා, අස්මිං, ඉමස්මිං, අස්සං, ඉමිස්සං, අස්සා, ඉමිස්සා.

Assa, imassa, asmā, imasmā, asmiṃ, imasmiṃ, assaṃ, imissaṃ, assā, imissā.

---

ඉමසද්දස්සෙති කිමත්ථං? එතිස්සං, එතිස්සා.

ຄຳວ່າ "Imasandassa" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີອິມະສັບ ເຊັ່ນ "etissaṃ", "etissā".

---

178, 22. සබ්බතො කො.

໑໗໘, ໒໒. ສູດ "Sabbato ko."

---

සබ්බතො සබ්බනාමතො කකාරාගමො හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

ການລົງ ກ ອັກສອນອາຄົມ ຍ່ອມມີບາງ ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງປວງ ໃນເມື່ອວິພັດ ສິ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බකො, යකො, සකො, අමුකො, අසුකො.

Sabbako, yako, sako, amuko, asuko.

---

වාති කිමත්ථං? සබ්බො, යො, සො, කො.

ຄຳວ່າ "Vā" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການຍົກເວັ້ນໃນອຸທາຫອນ ເຊັ່ນ "sabbo", "yo", "so", "ko".

---

සබ්බනාමතොති කිමත්ථං? පුරිසො.

ຄຳວ່າ "Sabbanāmato" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນສັບພະນາມ ເຊັ່ນ "puriso".

---

පුන සබ්බතොග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි කකාරාගමො හොති, හීනකො, පොතකො.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ "Sabbato" ອີກເທື່ອໜຶ່ງ, ການລົງ ກ ອັກສອນອາຄົມ ຍ່ອມມີແມ້ຫຼັງຈາກສັບອື່ນ ເຊັ່ນ "hīnako", "potako".

---

179, 204. යපතො ස්මිංසානං සංසා.

໑໗໙, ໒໐໔. ສູດ "Yapato smiṃsānaṃ saṃsā."

---

සබ්බතො සබ්බනාමතො ඝපසඤ්ඤතො ස්මිංසඉච්චෙතෙසං සංසා ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ການແປງວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ສະມິງ ແລະ ສະ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ ສັງ ແລະ ສາ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງ ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງປວງ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ ແລະ ປະ.

---

සබ්බස්සං, සබ්බස්සා, සබ්බායං, සබ්බාය, ඉමිස්සං, ඉමිස්සා, ඉමායං, ඉමාය, අමුස්සං, අමුස්සා, අමුයං, අමුයා.

Sabbassaṃ, sabbassā, sabbāyaṃ, sabbāya, imissaṃ, imissā, imāyaṃ, imāya, amussaṃ, amussā, amuyaṃ, amuyā.

---

සබ්බනාමතොති කිමත්ථං? ඉත්ථියං, ඉත්ථියා.

ຄຳວ່າ "Sabbanāmato" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນສັບພະນາມ ເຊັ່ນ "itthiyaṃ", "itthiyā".

---

ස්මිංසානමිති කිමත්ථං? අමුයො.

ຄຳວ່າ "Smiṃsānaṃ" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນວິພັດ ສະມິງ ແລະ ສະ ເຊັ່ນ "amuyo".

---

180, 207. නෙතාහි [Pg.108] ස්මිමාය යා.

໑໘໐, ໒໐໗. ສູດ "Netāhi smimāya yā."

---

එතෙහි සබ්බනාමෙහි ඝපසඤ්ඤෙහි ස්මිංවචනස්ස නෙව ආය යාආදෙසා හොන්ති.

ການແປງວິພັດ ສະມິງ ເປັນ ອາຍະ ຫຼື ຍາ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ ຫຼັງຈາກສັບພະນາມເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ຄະ ແລະ ປະ.

---

එතිස්සං, එතායං, ඉමිස්සං, ඉමායං, අමුස්සං, අමුයං.

Etissaṃ, etāyaṃ, imissaṃ, imāyaṃ, amussaṃ, amuyaṃ.

---

ස්මිංන්ති කිමත්ථං? තාය ඉත්ථියා මුඛං.

ຄຳວ່າ "Smiṃ" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນວິພັດ ສະມິງ ເຊັ່ນ "tāya itthiyā mukhaṃ".

---

එතාහීති කිමත්ථං? කඤ්ඤාය, වීණාය, ගඞ්ගාය, කපාලිකාය.

ຄຳວ່າ "Etāhi" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນສັບພະນາມ ເຊັ່ນ "kaññāya", "vīṇāya", "gaṅgāya", "kapālikāya".

---

181, 95. මනොගණාදිතො ස්මිංනානමිආ.

໑໘໑, ໙໕. ສູດ "Manogaṇādito smiṃnānamiā."

---

තස්මා මනොගණාදිතො ස්මිංනාඉච්චෙතෙසං ඉකාරආකාරාදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ການແປງວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ສະມິງ ແລະ ນາ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ ອິ ແລະ ອາ ຕາມລຳດັບ ຍ່ອມມີບາງ ຫຼັງຈາກຄະນະສັບມີ ມະໂນ ເປັນຕົ້ນນັ້ນ.

---

මනසි, මනුස්මිං, සිරසි, සිරස්මිං, මනසා, මනෙන, වචසා, වචෙන, සිරසා, සිරෙන, සරසා, සරෙන, තපසා, තපෙන, වයසා, වයෙන, යසසා, යසෙන, තෙජසා, තෙජෙන, උරසා, උරෙන, ථාමසා, ථාමෙන.

Manasi, manusmiṃ, sirasi, sirasmiṃ, manasā, manena, vacasā, vacena, sirasā, sirena, sarasā, sarena, tapasā, tapena, vayasā, vayena, yasasā, yasena, tejasā, tejena, urasā, urena, thāmasā, thāmena.

---

ස්මිංනානමිති කිමත්ථං? මනො, සිරො, තමො, තපො, තෙජො.

ຄຳວ່າ "Smiṃnānaṃ" ກ່າວໄວ້sizeofເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນວິພັດ ສະມິງ ແລະ ນາ ເຊັ່ນ "mano", "siro", "tamo", "tapo", "tejo".

---

ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤාස්මාපි ස්මිංනානං ඉකාරආකාරාදෙසා හොන්ති, බිලසි, බිලසා, පදසි, පදසා.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ "Ādi" ເປັນຕົ້ນ, ການແປງວິພັດ ສະມິງ ແລະ ນາ ເປັນ ອິ ແລະ ອາ ຍ່ອມມີແມ້ຫຼັງຈາກສັບອື່ນ ເຊັ່ນ "bilasi", "bilasā", "padasi", "padasā".

---

182, 97. සස්ස [Pg.109] චො.

໑໘໒, ໙໗. ສູດ "Sassa co."

---

තස්මා මනොගණාදිතො සස්ස ච ඔකාරො හොති.

ແລະ ການແປງວິພັດ ສະ ເປັນ ໂອ ຍ່ອມມີ ຫຼັງຈາກຄະນະສັບມີ ມະໂນ ເປັນຕົ້ນນັ້ນ.

---

මනසො, ථාමසො, තපසො.

Manaso, thāmaso, tapaso.

---

183, 48. එතෙසමො ලොපෙ.

໑໘໓, ໔໘. ສູດ "Etesamo lope."

---

එතෙසං මනොගණාදීනං අන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ විභත්තිලොපෙ කතෙ.

ເມື່ອມີການລົບວິພັດແລ້ວ, ສະຫຼະທີ່ສຸດແຫ່ງຄະນະສັບມີ ມະໂນ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ໂອ.

---

මනොමයං, අයොමයං, තෙජොසමෙන, තපොගුණෙන, සිරොරුහෙන.

Manomayaṃ (ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ), ayomayaṃ (ສຳເລັດດ້ວຍເຫຼັກ), tejosamena (ສະເໝີດ້ວຍເດດ), tapoguṇena (ດ້ວຍຄຸນຄືຕະບະ), siroruhena (ດ້ວຍຜົມ).

---

ආදිග්ගහණංකිමත්ථං? අඤ්ඤෙසමන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ. ආපොසමෙන, වායොසමෙන.

ການຖືເອົາຄຳວ່າ "Ādi" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ສະຫຼະທີ່ສຸດແຫ່ງສັບອື່ນເຖິງຄວາມເປັນ ໂອ ເຊັ່ນ "āposamena", "vāyosamena".

---

ලොපෙති කිමත්ථං? පදයා, තපසා, යසසා, වචසා, මනසා, එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ຄຳວ່າ "Lope" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີການລົບວິພັດ ເຊັ່ນ "padayā", "tapasā", "yasasā", "vacasā", "manasā", ພຶງປະກອບສັບອື່ນໆ ແມ້ຢ່າງນີ້.

---

184, 96. ස සරෙ වාගමො.

໑໘໔, ໙໖. ສູດ "Sa sare vāgamo."

---

එතෙහෙව මනොගණාදීහි විභත්තාදෙසෙ සරෙ පරෙ සකාරාගමො හොති වා.

ການລົງ ສະ ອັກສອນອາຄົມ ຍ່ອມມີບາງ ຫຼັງຈາກຄະນະສັບມີ ມະໂນ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ເອງ ໃນເມື່ອສະຫຼະອັນເປັນຕົວແປງຂອງວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

මනසා, වචසා, මනසි, වචසි.

Manasā, vacasā, manasi, vacasi.

---

වාති කිමත්ථං? මනෙන, තෙජෙන, වසෙන,

ຄຳວ່າ "Vā" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການຍົກເວັ້ນໃນອຸທາຫອນ ເຊັ່ນ "manena", "tejena", "vasena".

---

සරෙති [Pg.110] කිමත්ථං? මනො, තෙජො, යසො.

ຄຳວ່າ "Sare" ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ "mano", "tejo", "yaso".

---

පුන ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මිම්පි පච්චයෙ පරෙ සකාරාගමො හොති. මානසිකං, වාචසිකං.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ "Ādi" ອີກເທື່ອໜຶ່ງ, ການລົງ ສະ ອັກສອນອາຄົມ ຍ່ອມມີແມ້ໃນເມື່ອປັດໄຈອື່ນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ "mānasikaṃ", "vācasikaṃ".

---

185, 112. සන්තසද්දස්ස සො තෙ බො චන්තෙ.

໑໘໕, ໑໑໒. ສູດ "Santasaddassa so te bo cante."

---

සබ්බස්ස සන්තසද්දස්ස සකාරාදෙසො හොති භකාරෙ පරෙ, අන්තෙ ච බකාරාගමො හොති.

ການແປງເປັນ ສະ ແຫ່ງ ສັນຕະ ສັບ ທັງໝົດ ຍ່ອມມີ ໃນເມື່ອ ພ ອັກສອນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແລະ ການລົງ ບ ອັກສອນອາຄົມ ຍ່ອມມີ ໃນສ່ວນສຸດ.

---

සබ්භිරෙව සමාසෙථ,

"Sabbhireva samāsetha" (ພຶງສະມາຄົມກັບສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ),

---

සබ්භිකුබ්බෙථ සන්ථවං.

"Sabbhikubbetha santhavaṃ" (ພຶງເຮັດຄວາມສະໜິດສະໜົມກັບສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ),

---

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,

"Sataṃ saddhammamaññāya" (ເພາະຮູ້ທຳມະອັນດີຂອງສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ),

---

සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

ຍ່ອມດີຂຶ້ນ ບໍ່ແມ່ນຊົ່ວລົງ.

---

ජීරන්ති වෙ රාජරථා සුචිත්තා.

ລາຊະລົດທັງຫຼາຍອັນວິຈິດດີ ຍ່ອມຊຸດໂຊມໄປແລ.

---

අථො සරීරම්පි ජරං උපෙති.

ແລະທັງຮ່າງກາຍກໍຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມແກ່ຊະລາ.

---

සතඤ්ච ධම්මො න ජරං උපෙති,

ສ່ວນວ່າທຳຂອງສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງຄວາມແກ່ຊະລາ,

---

සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්ති.

ສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະແດງໃຫ້ຮູ້ກັນກັບດ້ວຍສັດຕະບຸລຸດແລ.

---

සබ්භූතො, සබ්භාවො.

ສັບພູໂຕ, ສັບພາໂວ.

---

භෙති කිමත්ථං? සන්තෙහි පූජිතො භගවා.

ກ່າວວ່າ 'ພິ' (bhi) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ສັນເຕຫິ ປູຊິໂຕ ພະຄະວາ (ພະຜູ້ມີພະພາກອັນສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍບູຊາແລ້ວ).

---

චග්ගහණං ක්වචි සකාරස්සෙව පසිද්ධත්ථං. සක්කාරො, සක්කතො.

ການຖືເອົາ 'ຈ' ອັກສອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການສໍາເລັດຮູບຂອງ 'ສ' ອັກສອນເທົ່ານັ້ນໃນບາງບ່ອນ. ອຸທາຫອນ: ສັກກາໂຣ, ສັກກະໂຕ.

---

196, 107. සිම්හිගච්ඡන්තාදීනං [Pg.111] න්තසද්දො අං.

໑໙໖, ໑໐໗. ເມື່ອ 'ສິ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, 'ນຕະ' ສັບ ຂອງຄໍາວ່າ ຄັດຊັນຕະ ເປັນຕົ້ນ ແປງເປັນ 'ອໍ' (aṃ).

---

සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අමාපජ්ජතෙ වා.

ເມື່ອ 'ສິ' ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, 'ນຕະ' ສັບ ຂອງຄໍາວ່າ ຄັດຊັນຕະ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ 'ອໍ' (aṃ) ບາງ.

---

ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො, මහං, මහන්තො, චරං, චරන්තො, ඛාදං, ඛාදන්තො.

ຄັດຊັງ, ຄັດຊັນໂຕ, ມະຫັງ, ມະຫັນໂຕ, ຈະຣັງ, ຈະຣັນໂຕ, ຂາດັງ, ຂາດັນໂຕ.

---

ගච්ඡන්තාදීනමිති කිමත්ථං? අන්තො, දන්තො, වන්තො, සන්තො.

ກ່າວວ່າ 'ຄັດຊັນຕາທີນັງ' (gacchantādīnaṃ) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ອັນໂຕ, ດັນໂຕ, ວັນໂຕ, ສັນໂຕ.

---

187, 108. සෙසෙසු න්තුව.

໑໘໗, ໑໐໘. ໃນວິພັດທີ່ເຫຼືອທັງຫຼາຍ, (ແປງ 'ນຕະ' ເປັນ) ເໝືອນ 'ນຕຸ' (ntu).

---

ගච්ඡන්තාදීනංන්තසද්දොන්තුප්පච්චයොව දට්ඨබ්බො සෙසෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු.

ໃນວິພັດແລະປັດໄຈທີ່ເຫຼືອທັງຫຼາຍ, 'ນຕະ' ສັບ ຂອງຄໍາວ່າ ຄັດຊັນຕະ ເປັນຕົ້ນ ພຶງເຫັນວ່າເປັນ 'ນຕຸ' ປັດໄຈນັ້ນເອງ.

---

ගච්ඡතො, මහතො, ගච්ඡති, මහති, ගච්ඡතා, මහතා.

ຄັດຊະໂຕ, ມະຫະໂຕ, ຄັດຊະຕິ, ມະຫະຕິ, ຄັດຊະຕາ, ມະຫະຕາ.

---

සෙසෙසූති කිමත්ථං? ගච්ඡං, මහං, චරං, ඛාදං.

ກ່າວວ່າ 'ເສເສສຸ' (sesesu) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (Responding to prevent) ຄັດຊັງ, ມະຫັງ, ຈະຣັງ, ຂາດັງ.

---

188, 115. බ්‍රහ්මත්ත සඛ රාජාදිතො අමානං.

໑໘໘, ໑໑໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົມມະ, ອັດຕະ, ສະຂະ, ລາຊະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ 'ອໍ' (aṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ອານັງ' (ānaṃ).

---

බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො අංවචනස්ස ආනං හොති වා.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບມີ ພຣົມມະ, ອັດຕະ, ສະຂະ, ລາຊະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ 'ອໍ' (aṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ອານັງ' (ānaṃ) ບາງ.

---

බ්‍රහ්මානං, බ්‍රහ්මං, අත්තානං, අත්තං, සඛානං, සඛං, රාජානං, රාජං.

ພຣົມມານັງ, ພຣົມມັງ, ອັດຕານັງ, ອັດຕັງ, ສະຂານັງ, ສະຂັງ, ລາຊານັງ, ລາຊັງ.

---

අමිති කිමත්ථං? රාජා.

ກ່າວວ່າ 'ອັງ' (aṃ) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ລາຊາ.

---

189, 113. ස්‍යා [Pg.112] ච.

໑໘໙, ໑໑໓. ແລະ ແປງ 'ສິ' (si) ວິພັດ ເປັນ 'ອາ' (ā).

---

බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො සිවචනස්ස ආ ච හොති.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບມີ ພຣົມມະ, ອັດຕະ, ສະຂະ, ລາຊະ ເປັນຕົ້ນ, ແປງ 'ສິ' (si) ວິພັດ ເປັນ 'ອາ' (ā) ແດ່.

---

බ්‍රහ්මා, අත්තා, සඛා, රාජා, ආතුමා.

ພຣົມມາ, ອັດຕາ, ສະຂາ, ລາຊາ, ອາຕຸມາ.

---

190, 114. යොනමානො.

໑໙໐, ໑໑໔. ແປງ 'ໂຍ' (yo) ວິພັດ ເປັນ 'ອາໂນ' (āno).

---

බ්‍රහ්මඅත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො යොනං ආනොආදෙසො හොති.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບມີ ພຣົມມະ, ອັດຕະ, ສະຂະ, ລາຊະ ເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມມີການແປງ 'ໂຍ' (yo) ວິພັດ ເປັນ 'ອາໂນ' (āno).

---

බ්‍රහ්මානො, අත්තානො, සඛානො, රාජානො, ආතුමානො.

ພຣົມມາໂນ, ອັດຕາໂນ, ສະຂາໂນ, ລາຊາໂນ, ອາຕຸມາໂນ.

---

191, 130. සඛතො චායො නො.

໑໙໑, ໑໓໐. ແລະ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສະຂະ ສັບ, ແປງ 'ໂຍ' (yo) ວິພັດ ເປັນ 'ອາໂຍ' (āyo) ແລະ 'ໂນ' (no).

---

තස්මා සඛතො ච යොනං ආයො නො ආදෙසා හොන්ති.

ເພາະເຫດນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສະຂະ ສັບ, ຍ່ອມມີການແປງ 'ໂຍ' (yo) ວິພັດ ເປັນ 'ອາໂຍ' (āyo) ແລະ 'ໂນ' (no) ທັງຫຼາຍ.

---

සඛායො, සඛිනො.

ສະຂາໂຍ, ສະຂິໂນ.

---

යොනමිති කිමත්ථං? සඛා.

ກ່າວວ່າ 'ໂຍນັງ' (yonaṃ) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ສະຂາ.

---

192, 135. ස්මිමෙ.

໑໙໒, ໑໓໕. ແປງ 'ສະມິງ' (smiṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ເອ' (e).

---

තස්මා සඛතො ස්මිංවචනස්ස එකාරො හොති. සඛෙ.

ເພາະເຫດນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສະຂະ ສັບ, ແປງ 'ສະມິງ' (smiṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ເອ' (e) ອັກສອນ. ອຸທາຫອນ: ສະເຂ.

---

193, 122. බ්‍රහ්මතො [Pg.113] ගස්ස ච.

໑໙໓, ໑໒໒. ແລະ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົມມະ ສັບ, ແປງ 'ຄະ' (ga) ເປັນ 'ເອ' (e).

---

තස්මා බ්‍රහ්මතො ගස්ස ච එකාරො හොති. හෙ බ්‍රහ්මෙ.

ເພາະເຫດນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົມມະ ສັບ, ແປງ 'ຄະ' (ga) ເປັນ 'ເອ' (e) ອັກສອນ. ອຸທາຫອນ: ເຫ ພຣົມເມ.

---

194, 131. සඛන්තස්සි නො නා නං සෙසු.

໑໙໔, ໑໓໑. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ສະຂະ ສັບ ເປັນ 'ອິ' (i) ເມື່ອ 'ໂນ' (no), 'ນາ' (nā), 'ນັງ' (naṃ) ແລະ 'ສະ' (sa) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

තස්ස සඛන්තස්ස ඉකාරො හොති නොනානංසඉච්චෙතෙසු.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ສະຂະ ສັບ ນັ້ນ ເປັນ 'ອິ' (i) ອັກສອນ ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື 'ໂນ', 'ນາ', 'ນັງ' ແລະ 'ສະ' ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සඛිනො, සඛිනා, සඛීනං, සඛිස්ස.

ສະຂິໂນ, ສະຂິນາ, ສະຂີນັງ, ສະຂິດສະ.

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? සඛාරෙහි.

ກ່າວວ່າ 'ເອເຕສຸ' (etesu) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ສະຂາເຣຫິ.

---

195, 134. ආරො හිම්හි වා.

໑໙໕, ໑໓໔. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ສະຂະ ສັບ ເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ບາງ ເມື່ອ 'ຫິ' (hi) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

තස්ස සඛන්තස්ස ආරො හොති වා හිම්හි විභත්තිම්හි. සඛාරෙහි, සඛෙහි.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ສະຂະ ສັບ ນັ້ນ ເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ບາງ ເມື່ອ 'ຫິ' (hi) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ. ອຸທາຫອນ: ສະຂາເຣຫິ, ສະເຂຫິ.

---

196, 133. සුනමංසු වා.

໑໙໖, ໑໓໓. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ສະຂະ ສັບ ເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ບາງ ເມື່ອ 'ສຸ' (su), 'ນັງ' (naṃ) ແລະ 'ອໍ' (aṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

තස්ස සඛන්තස්ස ආරො හොති වා සුනං අංඉච්චෙතෙසු.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ສະຂະ ສັບ ນັ້ນ ເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ບາງ ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື 'ສຸ', 'ນັງ' ແລະ 'ອໍ' ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සඛාරෙසු, සඛෙසු, සඛාරානං, සඛීනං, සඛාරං, සඛං.

ສະຂາເຣສຸ, ສະເຂສຸ, ສະຂາຣານັງ, ສະຂີນັງ, ສະຂາຣັງ, ສະຂັງ.

---

197, 125. බ්‍රහ්මතො තු ස්මිං නි.

໑໙໗, ໑໒໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົມມະ ສັບ, ແປງ 'ສະມິງ' (smiṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ນິ' (ni).

---

තස්මා බ්‍රහ්මතො ස්මිංවචනස්ස නිආදෙසො හොති. බ්‍රහ්මනි.

ເພາະເຫດນັ້ນ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ພຣົມມະ ສັບ, ຍ່ອມມີການແປງ 'ສະມິງ' (smiṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ນິ' (ni). ອຸທາຫອນ: ພຣົມມະນິ.

---

තුග්ගහණෙන [Pg.114] අබ්‍රහ්මතොපි ස්මිං වචනස්ස නි හොති. කම්මනි, චම්මනි, මුද්ධනි.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຕຸ' ສັບ, ແມ່ນແຕ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ ພຣົມມະ, ຍ່ອມມີການແປງ 'ສະມິງ' (smiṃ) ວິພັດ ເປັນ 'ນິ' (ni) ແດ່. ອຸທາຫອນ: ກຳມະນິ, ຈຳມະນິ, ມຸດທະນິ.

---

198, 123. උත්තං සනාසු.

໑໙໘, ໑໒໓. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ພຣົມມະ ສັບ ເປັນ 'ອຸ' (u) ເມື່ອ 'ສະ' (sa) ແລະ 'ນາ' (nā) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

තස්ස බ්‍රහ්මසද්දස්ස අන්තො උත්තමාපජ්ජතෙ සනාඉච්චෙතෙසු.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ພຣົມມະ ສັບ ນັ້ນ ເຖິງຄວາມເປັນ 'ອຸ' (u) ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື 'ສະ' ແລະ 'ນາ' ເບື້ອງຫຼັງ.

---

බ්‍රහ්මුනො, බ්‍රහ්මුනා.

ພຣົມມຸໂນ, ພຣົມມຸນາ.

---

සනාසූති කිමත්ථං? බ්‍රහ්මා.

ກ່າວວ່າ 'ສະນາສຸ' (sanāsu) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ພຣົມມາ.

---

199, 158. සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිංසිලොපොච.

໑໙໙, ໑໕໘. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ '...ອາ' (ā) ເມື່ອ 'ສິ' (si) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແລະ ລົບ 'ສິ' (si) ວິພັດແດ່.

---

සත්ථුපිතුආදීනමන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සිස්මිං, සිලොපො ච හොති.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ເຖິງຄວາມເປັນ 'ອາ' (ā) ເມື່ອ 'ສິ' (si) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ, ແລະ ຍ່ອມມີການລົບ 'ສິ' (si) ວິພັດແດ່.

---

සත්ථා, පිතා, මාතා, භාතා, කත්තා.

ສັດຖາ, ປິຕາ, ມາດາ, ພາຕາ, ກັດຕາ.

---

සිස්මින්ති කිමත්ථං? සත්ථුස්ස, පිතුස්ස, මාතුස්ස, භාතුස්ස, කත්තුස්ස.

ກ່າວວ່າ 'ສິສມິງ' (sismiṃ) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ສັດຖຸດສະ, ປິຕຸດສະ, ມາດຸດສະ, ພາຕຸດສະ, ກັດຕຸດສະ.

---

200, 159. අඤ්ඤෙස්වාරත්තං.

໒໐໐, ໑໕໙. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ເມື່ອວິພັດອື່ນທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ.

---

සත්ථුපිතුආදීනමන්තො අඤ්ඤෙසු වචනෙසු ආරත්තමාපජ්ජතෙ.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ເຖິງຄວາມເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ເມື່ອວິພັດອື່ນທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ.

---

සත්ථාරං, පිතරං, මාතරං, භාතරං, කත්තාරං, සත්ථාරෙහි, පිතරෙහි, මාතරෙහි, භාතරෙහි, කත්තාරෙහි.

ສັດຖາຣັງ, ປິຕະລັງ, ມາດະລັງ, ພາຕະລັງ, ກັດຕາຣັງ, ສັດຖາເຣຫິ, ປິຕະເຣຫິ, ມາດຕະເຣຫິ, ພາຕະເຣຫິ, ກັດຕາເຣຫິ.

---

අඤ්ඤෙස්වීති [Pg.115] කිමත්ථං? සත්ථා, පිතා, මාතා, භාතා, කත්තා.

ກ່າວວ່າ 'ອັນເຍສຸ' (aññesu) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? (ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຊັ່ນ) ສັດຖາ, ປິຕາ, ມາດາ, ພາຕາ, ກັດຕາ.

---

201, 163. වා නංම්හි.

໒໐໑, ໑໖໓. ແປງທີ່ສຸດຂອງ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ '...ອາຣະ' (āra) ບາງ ເມື່ອ 'ນັງ' (naṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

සත්ථුපිතුආදීනමන්තො ආරත්තමාපජ්ජතෙ වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ເຖິງຄວາມເປັນ 'ອາຣະ' (āra) ບາງ ເມື່ອ 'ນັງ' (naṃ) ວິພັດເບື້ອງຫຼັງ.

---

සත්ථාරානං, පිතරානං, මාතරානං, භාතරානං.

ສັດຖາຣານັງ, ປິຕາຣານັງ, ມາຕາຣານັງ, ພາຕາຣານັງ.

---

වාති කිමත්ථං? සත්ථානං, පිතූනං, මාතූනං, භාතූනං.

ຄຳວ່າ “ວາ” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຮູບສັບເຊັ່ນ: ສັດຖານັງ, ປິຕູນັງ, ມາຕູນັງ, ພາຕູນັງ.

---

202, 164. සත්ථුනත්තඤ්ච.

໒໐໒, ໑໖໔. ສັດຖຸນັດຕັນຈະ.

---

තස්ස සත්ථුසද්දස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດຄື “ນັງ” ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທ້າຍຂອງສັດຖຸສັບນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ “ອະ” ບາງເທື່ອ.

---

සත්ථානං, පිතානං, මාතානං, භාතානං, කත්තානං.

ສັດຖານັງ, ປິຕານັງ, ມາຕານັງ, ພາຕານັງ, ກັດຕານັງ.

---

වාති කිමත්ථං? සත්ථාරානං, පිතරානං, මාතරානං, භාතරානං, ධීතරානං.

ຄຳວ່າ “ວາ” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຮູບສັບເຊັ່ນ: ສັດຖາຣານັງ, ປິຕາຣານັງ, ມາຕາຣານັງ, ພາຕາຣານັງ, ທີຕາຣານັງ.

---

චග්ගහණං අඤ්ඤෙසම්පි සඞ්ගහණත්ථං.

ການຖືເອົາອັກສອນ “ຈະ” ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຮວບຮວມເອົາສັບອື່ນໆນຳ.

---

203, 162. උසස්මිං සලොපො ච.

໒໐໓, ໑໖໒. ອຸສັສມິງ ສະໂລໂປ ຈະ.

---

සත්ථුපිතුඉච්චෙවමාදීනමන්තස්ස උත්තං හොති වා සස්මිං, සලොපො ච.

ເມື່ອວິພັດຄື “ສະ” ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທ້າຍຂອງສັບທັງຫຼາຍມີ ສັດຖຸ ແລະ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ “ອຸ” ບາງເທື່ອ, ແລະ ຍ່ອມມີການລຶບ “ສະ” ວິພັດນຳ.

---

සත්ථු[Pg.116], සත්ථුස්ස, සත්ථුනො දීයතෙ, පරිග්ගහො වා. පිතු, පිතුස්ස, පිතුනො දීයතෙ, පරිග්ගහො වා. භාතු, භාතුස්ස, භාතුනො දීයතෙ, පරිග්ගහො වා.

ສັດຖຸ, ສັດຖຸສສະ, ສັດຖຸໂນ ທິຍະເຕ, ປະຣິກຄະໂຫ ວາ. ປິຕຸ, ປິຕຸສສະ, ປິຕຸໂນ ທິຍະເຕ, ປະຣິກຄະໂຫ ວາ. ພາຕຸ, ພາຕຸສສະ, ພາຕຸໂນ ທິຍະເຕ, ປະຣິກຄະໂຫ ວາ.

---

චග්ගහණං දුතියසම්පිණ්ඩනත්ථං.

ການຖືເອົາອັກສອນ “ຈະ” ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຮວບຮວມເນື້ອຄວາມທີສອງ.

---

204, 167. සක්කමන්ධාතාදීනඤ්ච.

໒໐໔, ໑໖໗. ສັກກະມັນທາຕາດີນັນຈະ.

---

සක්කමන්ධාතුඉච්චෙවමාදීනමන්තො උත්තමාපජ්ජතෙ සස්මිං, සලොපො ච හොති.

ເມື່ອວິພັດຄື “ສະ” ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທ້າຍຂອງສັບທັງຫຼາຍມີ ສັກກະມັນທາຕຸ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ “ອຸ”, ແລະ ຍ່ອມມີການລຶບ “ສະ” ວິພັດນຳ.

---

සක්කමන්ධාතු ඉව අස්ස රාජිනො විභවො. එවං කත්තු, ගන්තු, දාතු ඉච්චෙවමාදී.

ສັກກະມັນທາຕຸ ອິວະ ອັສສະ ຣາຊິໂນ ວິພະໂວ. ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ກັດຕຸ, ຄັນຕຸ, ທາຕຸ ເປັນຕົ້ນ.

---

පුනාරම්භග්ගහණං කිමත්ථං? නිච්චදීපනත්ථං. සක්කමන්ධාතු.

ການເລີ່ມຕົ້ນຕັ້ງສູດໃໝ່ອີກຄັ້ງ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອສະແດງຄວາມເປັນກົດເກນທີ່ແນ່ນອນ (ນິດຈະ). ເຊັ່ນ: ສັກກະມັນທາຕຸ.

---

චග්ගහණං දුතියසම්පිණ්ඩනත්ථං.

ການຖືເອົາອັກສອນ “ຈະ” ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຮວບຮວມເນື້ອຄວາມທີສອງ.

---

205, 160. තතො යොනමො තු.

໒໐໕, ໑໖໐. ຕະໂຕ ໂຍນໂມ ຕຸ.

---

තතො ආරාදෙසතො සබ්බෙසං යො නං ඔකාරාදෙසො හොති.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກການແປງເປັນ “ອາຣະ” ນັ້ນ, ການແປງ “ໂຍ” ວິພັດທັງໝົດ ເປັນ “ໂອ” ຍ່ອມມີ.

---

සත්ථාරො, පිතරො, මාතරො, භාතරො, කත්තාරො, වත්තාරො.

ສັດຖາໂຣ, ປິຕາໂຣ, ມາຕາໂຣ, ພາຕາໂຣ, ກັດຕາໂຣ, ວັດຕາໂຣ.

---

තුග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි යොනං ඔකාරො හොති. චතුරො ජනා, ගාවො, උභො පුරිසා.

ດ້ວຍການຖືເອົາອັກສອນ “ຕຸ”, ເຖິງແມ່ນເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບອື່ນ ກໍມີການແປງ “ໂຍ” ວິພັດ ເປັນ “ໂອ” ແດ່. ເຊັ່ນ: ຈະຕຸໂຣ ຊະນາ, ຄາໂວ, ອຸໂພ ປຸຣิສາ.

---

206, 165. තතො [Pg.117] ස්මිමි.

໒໐໖, ໑໖໕. ຕະໂຕ ສະມິມິ.

---

තතො ආරාදෙසතො ස්මිංවචනස්ස ඉකාරාදෙසො හොති.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກການແປງເປັນ “ອາຣະ” ນັ້ນ, ການແປງ “ສະມິງ” ວິພັດ ເປັນ “ອິ” ຍ່ອມມີ.

---

සත්ථරි, පිතරි, මාතරි, ධීතරි, භාතරි, කත්තරි, වත්තරි.

ສັດຖະຣິ, ປິຕັຣິ, ມາຕັຣິ, ທີຕັຣິ, ພາຕັຣິ, ກັດຕັຣິ, ວັດຕັຣິ.

---

පුන තතොගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි ස්මිංවචනස්ස ඉකාරො හොති. භුවි.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ “ຕະໂຕ” ອີກຄັ້ງ, ເຖິງແມ່ນເບື້ອງຫຼັງຈາກສັບອື່ນ ກໍມີການແປງ “ສະມິງ” ວິພັດ ເປັນ “ອິ” ແດ່. ເຊັ່ນ: ພຸວິ.

---

207, 161. නා ආ.

໒໐໗, ໑໖໑. ນາ ອາ.

---

තතො ආරාදෙසතො නාවචනස්ස ආආදෙසො හොති.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກການແປງເປັນ “ອາຣະ” ນັ້ນ, ການແປງ “ນາ” ວິພັດ ເປັນ “ອາ” ຍ່ອມມີ.

---

සත්ථාරා, පිතරා, මාතරා, භාතරා, ධීතරා, කත්තාරා, වත්තාරා.

ສັດຖາຣາ, ປິຕາຣາ, ມາຕາຣາ, ພາຕາຣາ, ທີຕາຣາ, ກັດຕາຣາ, ວັດຕາຣາ.

---

208, 166. ආරො රස්සමිකාරෙ.

໒໐໘, ໑໖໖. ອາໂຣ ຣັສສະມິກາເຣ.

---

ආරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ ඉකාරෙ පරෙ.

ເມື່ອສະຫຼະ “ອິ” ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງເປັນ “ອາຣະ” ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັສສະ.

---

සත්ථරි, පිතරි, මාතරි, ධීතරි, කත්තරි, වත්තරි.

ສັດຖະຣິ, ປິຕັຣິ, ມາຕັຣິ, ທີຕັຣິ, ກັດຕັຣິ, ວັດຕັຣິ.

---

209, 168. පිතාදීනමසිම්හි.

໒໐໙, ໑໖໘. ປິຕາດີນາມະສິມຫި.

---

පිතාදීන මාරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ අසිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍອື່ນນອກຈາກ “ສິ” ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງເປັນ “ອາຣະ” ຂອງສັບທັງຫຼາຍມີ ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຣັສສະ.

---

පිතරා, මාතරා, භාතරා, මීතරා පිතරො, මාතරො, භාතරො, ධීතරො.

ປິຕາຣາ, ມາຕາຣາ, ພາຕາຣາ, ມີຕາຣາ, ປິຕາໂຣ, ມາຕາໂຣ, ພາຕາໂຣ, ທີຕາໂຣ.

---

අසිම්හිග්ගහණං [Pg.118] තොම්හි පරෙ ඉකාරාදෙසඤාපනත්ථං. මාතිතො, පිතිතො, භාතිතො, දුහිතිතො.

ການຖືເອົາຄຳວ່າ “ອະສິມຫິ” ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການສະແດງການແປງເປັນ “ອິ” ເມື່ອປັດໄຈຄື “ໂຕ” ເບື້ອງຫຼັງ. ເຊັ່ນ: ມາຕິໂຕ, ປິຕິໂຕ, ພາຕິໂຕ, ທຸຫິຕິໂຕ.

---

210, 239. තයාතයීනං තකාරො ත්වත්තං වා.

໒໑໐, ໒໓໙. ຕະຍາຕະຍີນັງ ຕະກາໂຣ ຕວັດຕັງ ວາ.

---

තයාතයි ඉච්චෙතෙසං තකාරො ත්වත්තමාපජ්ජතෙ වා.

ຕົວອັກສອນ “ຕະ” ຂອງສັບທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື “ຕະຍາ” ແລະ “ຕະຢິ” ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ “ຕວະ” ບາງເທື່ອ.

---

ත්වයා, තයා, ත්වයි, තයි.

ຕວະຍາ, ຕະຍາ, ຕວະຍິ, ຕະຢິ.

---

එතෙසමිති කිමත්ථං? තුවං, තවං.

ຄຳວ່າ “ຂອງສັບທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຮູບສັບອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ ຕະຍາ ແລະ ຕະຢິ ເຊັ່ນ: ຕຸວັງ, ຕະວັງ.

---

ඉති නාධකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ເປັນອັນວ່າ ກັນທີສາມ ໃນນາມະກັປປະ ສິ້ນສຸດລົງພຽງເທົ່ານີ້.

---

චතුත්ථකණ්ඩ

ກັນທີສີ່ (ຈະຕຸດຖະກັນ).

---

211, 126. අත්තන්තො හිස්මි’මනත්තං.

໒໑໑, ໑໒໖. ອັດຕັນໂຕ ຫິສມິມະນັດຕັງ.

---

තස්ස අත්තනො අන්තො අනත්තමාපජ්ජතෙ හිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອວິພັດຄື “ຫິ” ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະທ້າຍຂອງອັດຕະສັບນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ “ອະນະ”.

---

අත්තනෙහි, අත්තනෙභි.

ອັດຕະເນຫິ, ອັດຕະເນພິ.

---

අත්තන්තොති කිමත්ථං? රාජෙහි, රාජෙභි.

ຄຳວ່າ “ສະຫຼະທ້າຍຂອງອັດຕະສັບ” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຮູບສັບອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນອັດຕະສັບ ເຊັ່ນ: ຣາເຊຫິ, ຣາເຊພິ.

---

හිස්මින්ති කිමත්ථං? අත්තනො.

ຄຳວ່າ “ເມື່ອວິພັດຄື ຫິ ເບື້ອງຫຼັງ” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ ຫິ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ອັດຕະໂນ.

---

අනත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන අත්තසද්දස්ස සකාදෙසො හොති සබ්බාසු විභත්තීසු. සකො, සකා, සකං, සකෙ.

ດ້ວຍການສະແດງຄວາມເປັນ “ອະນັດຕະ”, ເມື່ອວິພັດທັງປວງເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງອັດຕະສັບ ເປັນ “ສະກະ” ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ສະໂກ, ສະກາ, ສະກັງ, ສະເກ.

---

212, 329. තතො [Pg.119] ස්මිංනි.

໒໑໒, ໓໒໙. ຕະໂຕ ສະມິງນິ.

---

තතො අත්තතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති. අත්තනි.

ເມື່ອວິພັດຄື “ສະມິງ” ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັດຕະສັບນັ້ນ, ການແປງ “ສະມິງ” ວິພັດ ເປັນ “ນິ” ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ອັດຕະນິ.

---

213, 127. සස්ස නො.

໒໑໓, ໑໒໗. ສະສສະ ໂນ.

---

තතොඅත්තතො සස්ස විභත්තිස්ස නො හොති, අත්තනො.

ເມື່ອວິພັດຄື “ສະ” ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັດຕະສັບນັ້ນ, ການແປງ “ສະ” ວິພັດ ເປັນ “ໂນ” ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ອັດຕະໂນ.

---

214, 128. ස්මා නා.

໒໑໔, ໑໒໘. ສະມາ ນາ.

---

තතො අත්තතො ස්මා වචනස්ස නා හොති. අත්තනා.

ເມື່ອວິພັດຄື “ສະມາ” ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັດຕະສັບນັ້ນ, ການແປງ “ສະມາ” ວິພັດ ເປັນ “ນາ” ຍ່ອມມີ. ເຊັ່ນ: ອັດຕະນາ.

---

පුන තතොගහණෙන තස්ස අත්තනො තකාරස්සෙව රකාරො හොති සබ්බෙසු වචනෙසු. අත්‍රජො, අත්‍රජං.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ “ຕະໂຕ” ອີກຄັ້ງ, ການແປງຕົວອັກສອນ “ຕະ” ຂອງອັດຕະສັບນັ້ນ ເປັນ “ຣະ” ຍ່ອມມີ ໃນວັດຈະນະທັງປວງ. ເຊັ່ນ: ອະຕະຣະໂຊ, ອະຕະຣະຊັງ.

---

215, 141. ඣලතො ච.

໒໑໕, ໑໔໑. ຊະລະໂຕ ຈະ.

---

ඣලඉච්චෙතෙහි ස්මාවචනස්ස නා හොති.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັກສອນທີ່ມີຊື່ວ່າ “ຊະ” ແລະ “ລະ” ເຫຼົ່ານີ້, ການແປງ “ສະມາ” ວິພັດ ເປັນ “ນາ” ຍ່ອມມີ.

---

අග්ගිනා, දණ්ඩිනා, භික්ඛුනා, සයම්භුනා.

ອັກຄິນາ, ທັນທິນາ, ພິກຂຸນາ, ສະຍັມພູນາ.

---

ස්මාති කිමත්ථං? අග්ගයො, මුනයො, ඉසයො.

ຄຳວ່າ “ສະມາ” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີ ສະມາ ວິພັດ ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ອັກຄະໂຍ, ມຸນິໂຍ, ອิສິໂຍ.

---

216, 180. ඝපතො ස්මිං යං වා.

໒໑໖, ໑໘໐. ຄະປະໂຕ ສະມິງ ຍັງ ວາ.

---

තස්මා ඝපතො ස්මිං වචනස්ස යං හොති වා.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັກສອນທີ່ມີຊື່ວ່າ “ຄະ” ແລະ “ປະ” ນັ້ນ, ການແປງ “ສະມິງ” ວິພັດ ເປັນ “ຍັງ” ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

කඤ්ඤායං[Pg.120], කඤ්ඤාය. රත්තියං, රත්තියා. ඉත්ථියං, ඉත්ථියා. යාගුයං, යාගුයා. වඛුයං, වධුයා.

ກັນຍາຍັງ, ກັນຍາຍະ. ຣັດຕິຍັງ, ຣັດຕິຍາ. ອິດຖິຍັງ, ອິດຖິຍາ. ຍາກຸຍັງ, ຍາກຸຍາ. ວະຄຸຍັງ, ວະທຸຍາ.

---

217, 199. යොනං නි නපුංසකෙහි.

໒໑໗, ໑໙໙. ຫຼັງຈາກນະປຸງສະກະລິ້ງ, ແປງ ໂຍ ວິພັດ ເປັນ ນິ.

---

සබ්බෙසං යොනං නි හොති වා නපුංසකෙහි ලිඞ්ගෙහි.

ຫຼັງຈາກນະປຸງສະກະລິ້ງທັງຫຼາຍ, ແປງ ໂຍ ວິພັດທັງປວງ ເປັນ ນິ ໄດ້ບາງ.

---

අට්ඨීනි, අට්ඨී, ආයූනි, ආයූ.

ອັຕຖີນິ, ອັຕຖີ, ອາຍູນິ, ອາຍູ.

---

නපුංසකෙහීති කිමත්ථං? ඉත්ථියො.

ບົດວ່າ "ນະປຸງສະເກຫິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອິຕຖີລິ້ງ ເຊັ່ນ "ອິຕຖິໂຍ".

---

218, 196. අතො නිච්චං.

໒໑໘, ໑໙໖. ຫຼັງຈາກອະກາຣັນ, ແປງ ໂຍ ເປັນ ນິ ແນ່ນອນ.

---

අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි යොනං නි හොති නිච්චං.

ຫຼັງຈາກນະປຸງສະກະລິ້ງທັງຫຼາຍ ທີ່ເປັນອະກາຣັນ, ແປງ ໂຍ ວິພັດທັງຫຼາຍ ເປັນ ນິ ແນ່ນອນ.

---

යානි, යානි. තානි, තානි. කානි, කානි. භයානි, භයානි. රූපානි, රූපානි.

ຍານິ, ຍານິ. ຕານິ, ຕານິ. ການິ, ການິ. ພະຍານິ, ພະຍານິ. ຣູປານິ, ຣູປານິ.

---

219, 196. සිං.

໒໑໙, ໑໙໖. ແປງ ສິ ເປັນ ອັງ.

---

අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි සිවචනස්ස අං හොති නිච්චං.

ຫຼັງຈາກນະປຸງສະກະລິ້ງທັງຫຼາຍ ທີ່ເປັນອະກາຣັນ, ແປງ ສິ ວິພັດ ເປັນ ອັງ ແນ່ນອນ.

---

සබ්බං, යං, තං, කං, රූපං.

ສັພພັງ, ຍັງ, ຕັງ, ກັງ, ຣູປັງ.

---

220, 74. සෙසතො ලොපං පසිපි.

໒໒໐, ໗໔. ລຶບ ສິ ແລະ ຄະ ວິພັດ ຫຼັງຈາກນາມທີ່ເຫຼືອ.

---

තතො නිද්දිට්ඨෙහි ලිගෙහි සෙසඛතා ගසිඉච්චෙතෙ ලොපමාපජ්ජන්තෙ.

ຫຼັງຈາກລິ້ງທັງຫຼາຍ ທີ່ເຫຼືອຈາກທີ່ກ່າວມາແລ້ວນັ້ນ, ຄະ ແລະ ສິ ວິພັດ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ.

---

භොති [Pg.121] ඉත්ථි, සා ඉත්ථී. භො දණ්ඩි, සො දණ්ඩී. භො සත්ථ, සො සත්ථා. භො රාජ, සො රාජා. සෙසතොති කිමත්ථං? පුරිසො ගච්ඡති.

ໂພຕິ ອິຕຖິ, ສາ ອິຕຖີ. ໂພ ທັນທິ, ໂສ ທັນທີ. ໂພ ສັຕຖະ, ໂສ ສັຕຖາ. ໂພ ຣາຊະ, ໂສ ຣາຊາ. ບົດວ່າ "ເສສະໂຕ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອະກາຣັນປຸລລິ້ງ ເຊັ່ນ "ປຸຣິໂສ ຄັຈສະຕິ".

---

ගසීති කිමත්ථං? ඉත්ථියා, සත්ථුස්ස.

ບົດວ່າ "ຄະສິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນວິພັດອື່ນ ເຊັ່ນ "ອິຕຖິຍາ", "ສັຕຖຸສສະ".

---

221, 282. සබ්බාසමාවුසො පසග්ගනිපාතාදීහි ච.

໒໒໑, ໒໘໒. ລຶບວິພັດທັງປວງ ຫຼັງຈາກ ອາວຸໂສ, ອຸປະສັກ ແລະ ນิບາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

සබ්බාසං විභත්තීනං එකවචනබහුවචනානං පඨමා දුතියාතතියා චතුත්ථී පඤ්චමී ඡට්ඨී සත්තමීනං ලොපො හොති, ආවුසො උපසග්ග නිපාතඉච්චෙවමාදීහි ච,

ການລຶບວິພັດທັງປວງ ທັງເອກະວະຈະນະ ແລະ ພະຫຸວະຈະນະ ຄື ປະຖະມາ, ທຸຕິຍາ, ຕະຕິຍາ, ຈະຕຸຕຖີ, ປັນຈະມີ, ຈັດຖີ, ສັດຕະມີ ຍ່ອມມີ ຫຼັງຈາກ ອາວຸໂສ, ອຸປະສັກ ແລະ ນິບາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

ත්වං පනාවුසො, තුම්හෙ පනාවුසො, පදසො ධම්මං වාචෙය්‍ය, විහාරං ස්වෙ උපගච්ඡෙය්‍ය.

ຕວັງ ປະນາວຸໂສ, ຕຸມເຫ ປະນາວຸໂສ, ປະທະໂສ ທັມມັງ ວາເຈຍຍະ, ວິຫາຣັງ ສະເວ ອຸປະຄັຈເສຍຍະ.

---

ප, පරා, නි, නී, උ, දු, සං, වි, අව, අනු, පරි, අධි, අභි, පති, සු, ආ, අති, අපි, අප, උප, පහාරො, පරාභවො, නිහාරො, නීහාරො, උහාරො, දුහාරො, සංහාරො, විහාරො, අවහාරො, අනුහාරො, පරිහාරො, අධිහාරො, අභිහාරො, පතිහාරො, සුහාරො, ආහාරො, අතිහාරො, අපිහාරො, අපහාරො, උපහාරො, එවං වීසති උපසග්ගෙහි ච.

ປະ, ປະຣາ, ນິ, ນີ, ອຸ, ທຸ, ສັງ, ວິ, ອະວະ, ອະນຸ, ປະຣິ, ອະທິ, ອະພິ, ປະຕິ, ສຸ, ອາ, ອະຕິ, ອະປິ, ອະປະ, ອຸປະ, ປະຫາໂຣ, ປະຣາພະໂວ, นິຫາໂຣ, ນີຫາໂຣ, ອຸຫາໂຣ, ທຸຫາໂຣ, ສັງຫາໂຣ, ວິຫາໂຣ, ອະວະຫາໂຣ, ອະນຸຫາໂຣ, ປະຣິຫາໂຣ, ອະທິຫາໂຣ, ອະພິຫາໂຣ, ປະຕິຫາໂຣ, ສຸຫາໂຣ, ອາຫາໂຣ, ອະຕິຫາໂຣ, ອະປິຫາໂຣ, ອະປະຫາໂຣ, ອຸປະຫາໂຣ, ດ້ວຍອຸປະສັກ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

---

යථා, තථා, එවං, ඛලු, ඛො, තත්‍ර, අථො, අථ, හි, තු ච, වා, වො, හං, අභං, අලං, එව, හො අහො, හෙ[Pg.122], අහෙ, රෙ, අරෙ, එවමාදීහි නිපාතෙහි ච යොජෙතබ්බානි.

ຍະຖາ, ຕະຖາ, ເອວັງ, ຂະລຸ, ໂຂ, ຕັຕຣະ, ອະໂຖ, ອະຖະ, ຫິ, ຕຸ, ຈະ, ວາ, ໂວ, ຫັງ, ອະພັງ, ອະລັງ, ເອວະ, ໂຫ, ອະໂຫ, ເຫ, ອະເຫ, ເຣ, ອະເຣ, ແລະ ຄວນປະກອບກັບນິບາດທັງຫຼາຍ ມີປະການດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

චග්ගහණම වධාරණත්ථං.

ການຖືເອົາ "ຈະ" ສັບ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການກຳນົດແນ່ນອນ.

---

222, 342. පුමස්ස ලිඞ්ගාදීසු සමාසෙසු.

໒໒໒, ໓໔໒. ໃນສະມາດທັງຫຼາຍ, ເມື່ອມີ ລິ້ງ ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ລຶບສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ ປຸມະ.

---

පුමඉච්චෙතස්ස අන්තො ලොපමාපජ්ජතෙ ලිඞ්ගාදීසු පරපදෙසු සමාසෙසු.

ໃນສະມາດທັງຫຼາຍ, ເມື່ອມີບົດເບື້ອງຫຼັງ ມີ ລິ້ງ ເປັນຕົ້ນ, ສະຫຼະສຸດທ້າຍຂອງ "ປຸມະ" ສັບນີ້ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ.

---

පුල්ලිඞ්ගං, පුම්භාවො, පුඞ්කොකිලො.

ປຸລລິງຄັງ, ປຸມພາໂວ, ປຸງໂກກິໂລ.

---

පුමස්සෙති කිමත්ථං? ඉත්ථිලිඞ්ගං, නපුංසකලිඞ්ගං.

ບົດວ່າ "ປຸມັສສະ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນປຸມະ ເຊັ່ນ "ອິຕຖິລິງຄັງ", "ນະປຸງສະກະລິງຄັງ".

---

ලිඞ්ගාදීසූති කිමත්ථං? පුමිත්ථී.

ບົດວ່າ "ລິງຄາທີສຸ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ມີລິ້ງເປັນຕົ້ນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ "ປຸມິຕຖີ".

---

සමාසෙසූති කිමත්ථං? පුමස්ස ලිඞ්ගං.

ບົດວ່າ "ສະມາເສສຸ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນສະມາດ ເຊັ່ນ "ປຸມັສສະ ລິງຄັງ".

---

223, 188. අං යමීතො පසඤ්ඤතො.

໒໒໓, ໑໘໘. ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ ຍັງ ຫຼັງຈາກ ອີ ທີ່ຊື່ວ່າ ປະ.

---

අං වචනස්ස යං හොති වා ඊතො පසඤ්ඤතො.

ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ ຍັງ ໄດ້ບາງ ຫຼັງຈາກ ອີ ທີ່ຊື່ວ່າ ປະ.

---

ඉත්ථියං, ඉත්ථිං.

ອິຕຖິຍັງ, ອິຕຖິງ.

---

පසඤ්ඤතොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනං, භොගිනං.

ບົດວ່າ "ປະສັນຍະໂຕ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ໄດ້ຊື່ວ່າ ປະ ເຊັ່ນ "ທັນທິນັງ", "ໂພຄິນັງ".

---

අමිති කිමත්ථං? ඉත්ථීහි.

ບົດວ່າ "ອັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນວິພັດອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ ອັງ ເຊັ່ນ "ອິຕຖີຫິ".

---

224, 153. නං ඣතො කතරස්සා.

໒໒໔, ໑໕໓. ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ ນັງ ຫຼັງຈາກ ຊະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະແລ້ວ.

---

තස්මා ඣතො කතරස්සා අං වචනස්ස නං හොති.

ແປງ ອັງ ວິພັດ ເປັນ ນັງ ຫຼັງຈາກ ຊະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະແລ້ວນັ້ນ.

---

දණ්ඩිනං[Pg.123], භොගිනං.

ທັນທິນັງ, ໂພຄິນັງ.

---

ඣතොති කිමත්ථං? වෙස්සභුං.

ບົດວ່າ "ຊະໂຕ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ຊະ ເຊັ່ນ "ເວສສະພຸງ".

---

කතරස්සාති කිමත්ථං? කුච්ඡිං.

ບົດວ່າ "ກະຕະຣັສສາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະ ເຊັ່ນ "ກຸຈສິງ".

---

225, 151. යොනං නො.

໒໒໕, ໑໕໑. ແປງ ໂຍ ວິພັດ ເປັນ ໂນ.

---

සබ්බෙසං යොනං ඣතො කතරස්සා නො හොති.

ແປງ ໂຍ ວິພັດທັງປວງ ເປັນ ໂນ ຫຼັງຈາກ ຊະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະແລ້ວ.

---

දණ්ඩිනො භොගිනො, හෙ දණ්ඩිනො, හෙ භොගිනො.

ທັນທິໂນ ໂພຄິໂນ, ເຫ ທັນທິໂນ, ເຫ ໂພຄິໂນ.

---

කතරස්සාති කිමත්ථං? අග්ගයො, මුනයො, ඉසයො.

ບົດວ່າ "ກະຕະຣັສສາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະ ເຊັ່ນ "ອັກຄະໂຍ", "ມຸນັຍໂຍ", "ອິສັຍໂຍ".

---

ඣතොති කිමත්ථං? සයම්භුනො.

ບົດວ່າ "ຊະໂຕ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນ ຊະ ເຊັ່ນ "ສະຍັມພຸໂນ".

---

යොනන්ති කිමත්ථං? දණ්ඩිනා, භොගිනා.

ບົດວ່າ "ໂຍນັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນວິພັດອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ ໂຍ ເຊັ່ນ "ທັນທິນາ", "ໂພຄິນາ".

---

226, 154. ස්මිංනි.

໒໒໖, ໑໕໔. ແປງ ສະມິງ ເປັນ ນິ.

---

තස්මා ඣතො කතරස්සා ස්මිංවචනස්ස නිආදෙ සො හොති.

ແປງ ສະມິງ ວິພັດ ເປັນ ນິ ຫຼັງຈາກ ຊະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະແລ້ວນັ້ນ.

---

දණ්ඩිනි, භොගිනි.

ທັນທິນິ, ໂພຄິນິ.

---

කතරස්සාති කිමත්ථං? බ්‍යාධිම්හි.

ບົດວ່າ "ກະຕະຣັສສາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເປັນຣັດສະ ເຊັ່ນ "ພະຍາທິມຫິ".

---

227, 270. කිස්ස කවෙච.

໒໒໗, ໒໗໐. ແປງ ກິງ ເປັນ ກະ ເມື່ອມີ ວະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

කිමිච්චෙතස්ස කො ච හොති වපච්චයෙ පරෙ.

ແປງ "ກິງ" ສັບນີ້ ເປັນ ກະ ເມື່ອມີ ວະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ක්ව [Pg.124] ගතොසි ත්වං දෙවානං පියතිස්ස.

ຄວະ ຄະໂຕສິ ຕວັງ ເທວານັງ ປິຍະຕິສສະ.

---

චග්ගහණෙන අවපච්චයෙ පරෙපි කො ච හොති. කො තංනින්දිතු මරහති, කථං බොධයිතුං ධම්මං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈະ" ສັບ, ເຖິງແມ່ນເມື່ອມີປັດໄຈອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ ວະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ກໍແປງເປັນ ກະ ໄດ້ຄືກັນ. ເຊັ່ນ "ໂກ ຕັງນິນທິຕຸ ມະຣະຫະຕິ, ກະຖັງ ໂພທະຍິຕຸງ ທັມມັງ".

---

වෙති කිමත්ථං? කුතො ආගතොසි ත්වං.

ບົດວ່າ "ວະ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີ ວະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ "ກຸໂຕ ອາຄະໂຕສິ ຕວັງ".

---

228, 272. කුහිං හං සු ච.

໒໒໘, ໒໗໒. ແປງ ກິງ ເປັນ ກຸ ເມື່ອມີ ຫິງ ແລະ ຫັງ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

කිමිච්චෙතස්ස කු හොති හිං හංඉච්චෙතෙසු ච. කුහිං ගච්ඡසි, කුලං ගච්ඡසි.

ແປງ "ກິງ" ສັບນີ້ ເປັນ ກຸ ເມື່ອມີ ຫິງ ແລະ ຫັງ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ. ເຊັ່ນ "ກຸຫິງ ຄັຈສະສິ", "ກຸລັງ ຄັຈສະສິ".

---

චග්ගහණෙන හිඤ්චනංදාචනං පච්චයෙසු පරෙසු අඤ්ඤත්ථාපි කු හොති. කුහිඤ්චනං, කුදාචනං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈະ" ສັບ, ເມື່ອມີ ຫິນຈະນັງ ແລະ ທາຈະນັງ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ໃນບ່ອນອື່ນກໍແປງເປັນ ກຸ ໄດ້ຄືກັນ. ເຊັ່ນ "ກຸຫິນຈະນັງ", "ກຸທາຈະນັງ".

---

229, 226. සෙසෙසු ච.

໒໒໙, ໒໒໖. ແປງ ກິງ ເປັນ ກະ ເມື່ອມີວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທີ່ເຫຼືອຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

කිමිච්චෙතස්ස කො හොති සෙසෙසු විභත්තිපච්චයෙසු පරෙසු.

ແປງ "ກິງ" ສັບນີ້ ເປັນ ກະ ເມື່ອມີວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທີ່ເຫຼືອຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

කො පකාරො කථං, කං පකාරං කථං.

ໂກ ປະກາໂຣ ກະຖັງ, ກັງ ປະກາຣັງ ກະຖັງ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການຖືເອົາ "ຈະ" ສັບ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການດຶງເອົາ (ກະ) ມາ.

---

230, 262. ත්‍රභොථෙසු ච.

໒໓໐, ໒໖໒. ແປງ ກິງ ເປັນ ກຸ ເມື່ອມີ ຕຣະ, ໂຕ ແລະ ຖະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

කිමිච්චෙතස්ස කු හොති ත්‍රතොථ ඉච්චෙතෙසු ච.

ແປງ "ກິງ" ສັບນີ້ ເປັນ ກຸ ເມື່ອມີ ຕຣະ, ໂຕ ແລະ ຖະ ເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງດ້ວຍ.

---

කුත්‍ර, කුතො, කුත්ථ.

ກຸຕຣະ, ກຸໂຕ, ກຸຕຖະ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං,

ການຖືເອົາອັກສອນ "ຈ" (ຈສັບ) ແມ່ນເພື່ອດຶງເອົາ "ກິສ຺ສ" ແລະ "ກຸ" ເຂົ້າມາ.

---

231, 263. සබ්බස්සෙතස්ස[Pg.125], කාරො වා.

໒໓໑, ໒໖໓. ແປງ "ເອຕ" ທັງໝົດ ເປັນ "ອ" ບາງເທື່ອ.

---

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස අකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈມີ "ໂຕ" ແລະ "ຖ" ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ເອຕ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ອ" ບາງເທື່ອ.

---

අතො, අත්ථ, එත්තො, එත්ථ.

ອະໂຕ, ອັຕຖະ, ເອັຕໂຕ, ເອັຕຖະ.

---

232, 267. ත්‍රෙ නිච්චං.

໒໓໒, ໒໖໗. ເມື່ອປັດໄຈ "ຕຣ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, (ແປງ "ເອຕ" ເປັນ "ອ") ແນ່ນອນ.

---

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස අකාරො හොති නිච්චං ත්‍රපච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຕຣ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ເອຕ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ອ" ແນ່ນອນ.

---

අත්‍ර.

ອັຕຣະ.

---

233, 264. එ තොථෙසු ච.

໒໓໓, ໒໖໔. ແລະ ເມື່ອປັດໄຈ "ໂຕ" ແລະ "ຖ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, (ແປງ "ເອຕ" ເປັນ "ເອ" ບາງເທື່ອ).

---

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස එකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈມີ "ໂຕ" ແລະ "ຖ" ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ເອຕ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ເອ" ບາງເທື່ອ.

---

එත්තො, අතො, එත්ථ, අත්ථ.

ເອັຕໂຕ, ອະໂຕ, ເອັຕຖະ, ອັຕຖະ.

---

234, 265. ඉමස්සි ථං දානි හ තො ධෙසු ච.

໒໓໔, ໒໖໕. ແລະ ເມື່ອປັດໄຈ "ຖໍ", "ທານິ", "ຫ", "ໂຕ" ແລະ "ທ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, (ແປງ "ອິມ" ເປັນ "ອິ").

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව ඉකාරො හොති ථං දානිහතො ධඉච්චෙතෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈມີ "ຖໍ", "ທານິ", "ຫ", "ໂຕ" ແລະ "ທ" ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອິມ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ອິ".

---

ඉත්ථං, ඉදානි, ඉහ, ඉතො, ඉධ.

ອິຕຖັງ, ອິທານິ, ອິຫະ, ອິໂຕ, ອິທະ.

---

235, 281. අධුනාම්හි [Pg.126] ච.

໒໓໕, ໒໘໑. ແລະ ເມື່ອປັດໄຈ "ທຸນາ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, (ແປງ "ອິມ" ເປັນ "ອ").

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අකාරො හොති ධුනාම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ທຸນາ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອິມ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ອ".

---

අධුනා.

ອະທຸນາ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං.

精度ການຖືເອົາອັກສອນ "ຈ" (ຈສັບ) ແມ່ນເພື່ອການກຳນົດ (ເນັ້ນຢ້ຳ).

---

236, 280. එත රහිම්හි.

໒໓໖, ໒໘໐. ແປງ (ອິມ) ເປັນ "ເອຕ" ເມື່ອປັດໄຈ "ຣຫິ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස එතාදෙසො හොති රහිම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຣຫິ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອິມ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ເອຕ".

---

එතරහි.

ເອຕະຣະຫິ.

---

237, 176. ඉත්ථියමතො ආපච්චයො.

໒໓໗, ໑໗໖. ໃນອິດຖີລີງ, ລົງປັດໄຈ "ອາ" ຫຼັງຈາກອັກສອນ "ອ" (ອະກາຣັນ).

---

ඉත්ථියං වත්තමානාය අකාරතො ආපච්චයො හොති.

ເມື່ອເປັນໄປໃນອິດຖີລີງ, ລົງປັດໄຈ "ອາ" ຫຼັງຈາກອະກາຣັນ.

---

සබ්බා, යා, සා, කා. කතරා.

ສັບພາ, ຍາ, ສາ, ກາ, ກະຕະຣາ.

---

238, 187. නදාදිතො වා ඊ.

໒໓໘, ໑໘໗. ລົງປັດໄຈ "ອີ" ຫຼັງຈາກ "ນທະ" ສັບເປັນຕົ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

නදාදිතො වාඅනදාදිතොවා ඉත්ථියං වත්තමානාය ඊපච්චයො හොති.

ເມື່ອເປັນໄປໃນອິດຖີລີງ, ລົງປັດໄຈ "ອີ" ຫຼັງຈາກ "ນທະ" ສັບເປັນຕົ້ນ ບາງເທື່ອ, ຫຼື ຫຼັງຈາກສັບທີ່ບໍ່ແມ່ນ "ນທະ" ເປັນຕົ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

නදී, මහී, කුමාරී, තරුණී, සඛී, ඉත්ථී.

ນະທີ, ມະຫີ, ກຸມາຣີ, ຕະຣຸນີ, ສະຂີ, ອິຕຖີ.

---

239, 190. ණව [Pg.127] ණික ණෙය්‍ය ණ න්තුහි.

໒໓໙, ໑໙໐. ລົງປັດໄຈ "ອີ" ຫຼັງຈາກປັດໄຈ "ນວະ", "ນິກະ", "ເນຍຍະ", "ນະ" ແລະ "ນ຺ຕຸ".

---

ණව ණික ණෙය්‍ය ණ න්තුඉච්චෙතෙහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ඊපච්චයො හොති.

ເມື່ອເປັນໄປໃນອິດຖີລີງ, ລົງປັດໄຈ "ອີ" ຫຼັງຈາກປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ນວະ", "ນິກະ", "ເນຍຍະ", "ນະ" ແລະ "ນ຺ຕຸ".

---

මාණවී, පණ්ඩවී, නාවිකී, වෙනතෙය්‍යී, කුන්තෙය්‍යී, ගොතමී, ගුණවතී, සාමාවතී.

ມານະວີ, ປັນທະວີ, ນາວິກີ, ເວນະເຕຍຍີ, ກຸນເຕຍຍີ, ໂຄຕະມີ, ຄຸນະວະຕີ, ສາມາວະຕີ.

---

240, 193. පති භික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී.

໒໔໐, ໑໙໓. ລົງປັດໄຈ "ອິນີ" ຫຼັງຈາກ "ປະຕິ", "ພິກຂຸ", "ຣາຊະ" ແລະ ສັບທີ່ມີ "ອີ" ເປັນກາຣັນ.

---

පති භික්ඛු රාජීකාරන්තෙහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ඉනීපච්චයො හොති.

ເມື່ອເປັນໄປໃນອິດຖີລີງ, ລົງປັດໄຈ "ອິນີ" ຫຼັງຈາກ "ປະຕິ", "ພິກຂຸ", "ຣາຊະ" ແລະ ສັບທີ່ມີ "ອີ" ເປັນກາຣັນ.

---

ගහපතානී, භික්ඛුනී, රාජිනී, හත්ථිනී, දණ්ඩිනී, මෙධාවිනී, තපස්සිනී.

ຄະຫະປະຕານີ, ພິກຂຸນີ, ຣາຊິນີ, ຫັຕຖິນີ, ທັນທິນີ, ເມທາວິນີ, ຕະປັສສິນີ.

---

241, 191. න්තුස්ස තමීකාරෙ.

໒໔໑, ໑໙໑. ແປງປັດໄຈ "ນ຺ຕຸ" ເປັນ "ຕ" ເມື່ອປັດໄຈ "ອີ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස තකාරො හොති වා ඊකාරෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ອີ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງປັດໄຈ "ນ຺ຕຸ" ທັງໝົດ ເປັນ "ຕ" ບາງເທື່ອ.

---

ගුණවතී, ගුණවන්තී, කුලවතී, කුලවන්තී, සතිමතී. සතිමන්තී, මහතී, මහන්තී, ගොත්තමතී, ගොත්තමන්තී.

ຄຸນະວະຕີ, ຄຸນະວັນຕີ, ກຸລະວະຕີ, ກຸລະວັນຕີ, ສະຕິມະຕີ, ສະຕິມັນຕີ, ມະຫະຕີ, ມະຫັນຕີ, ໂຄັຕຕະມະຕີ, ໂຄັຕຕະມັນຕີ.

---

242, 192. භවතො භොතො.

໒໔໒, ໑໙໒. ແປງ "ພະວັນຕະ" ເປັນ "ໂພຕະ".

---

සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භොතාදෙසො හොති ඊකාරෙ ඉත්ථිගතෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ອີ" ທີ່ເປັນໄປໃນອິດຖີລີງຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ພະວັນຕະ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ໂພຕະ".

---

භොති අය්‍යෙ, භොති කඤ්ඤෙ, භොති ඛරාදියෙ.

ໂພຕິ ອັຍເຍ, ໂພຕິ ກັນເຍ, ໂພຕິ ຂະຣາທິເຍ.

---

243, 110. භොගෙ [Pg.128] තු.

໒໔໓, ໑໑໐. ແປງ "ພະວັນຕະ" ເປັນ "ໂພ" ເມື່ອ "ຄະ" (ຄະສັນຍາ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භොආදෙසො හොති ගෙ පරෙ.

ເມື່ອ "ຄະ" (ຄະສັນຍາ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ພະວັນຕະ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ໂພ".

---

භො පුරිස, භො අග්ගි, භො රාජ, භො සත්ථ, භො දණ්ඩි, භො සයම්භු.

ໂພ ປຸຣິສະ, ໂພ ອັກຄິ, ໂພ ຣາຊະ, ໂພ ສັຕຖະ, ໂພ ທັນທິ, ໂພ ສະຍັມພູ.

---

ගෙති කිමත්ථං? භවතා, භවං.

ບົດວ່າ "ເຄ" (ເມື່ອ ຄະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳວ່າ "ພະວະຕາ", "ພະວັງ" ເປັນຕົ້ນ.

---

තුග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මිම්පි වචනෙ සබ්බස්ස භවන්තසද්දස්ස භොන්ත භන්තෙ භොන්තො භද්දෙ භොතා භො තොඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຕຸ" ສັບ, ເຖິງແມ່ນເມື່ອວິພັດອື່ນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ພະວັນຕະ" ສັບທັງໝົດ ເປັນ "ໂພນຕະ", "ພັນເຕ", "ໂພນໂຕ", "ພັດເທ", "ໂພຕາ" ແລະ "ໂພໂຕ" ເຫຼົ່ານີ້.

---

භොන්ත, භන්තෙ, භොන්තො, භද්දෙ, භොතා, භොතො.

ໂພນຕະ, ພັນເຕ, ໂພນໂຕ, ພັດເທ, ໂພຕາ, ໂພໂຕ.

---

244, 72. අකාරපිතාද්‍යන්තානමා.

໒໔໔, ໗໒. ແປງ "ອ" (ອະກາຣັນ) ແລະ ທີ່ສຸດຂອງ "ປິຕຸ" ສັບເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອາ".

---

අකාරො ච පිතාදීනමන්තො ච අත්තමාපජ්ජතෙ ගෙ පරෙ.

ເມື່ອ "ຄະ" (ຄະສັນຍາ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອ" (ອະກາຣັນ) ແລະ ທີ່ສຸດຂອງ "ປິຕຸ" ສັບເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອາ".

---

භො පුරිසා, භො රාජා, භො පිතා, භො මාතා, භො සත්ථා.

ໂພ ປຸຣິສາ, ໂພ ຣາຊາ, ໂພ ປິຕາ, ໂພ ມາຕາ, ໂພ ສັຕຖາ.

---

245, 152. ඣලපා රස්සං.

໒໔໕, ໑໕໒. ແປງ "ຊະ", "ລະ" ແລະ "ປະ" ເປັນຣັສສະ (ສຽງສັ້ນ).

---

ඣලපඉච්චෙතෙ රස්සමාපජ්ජන්තෙ ගෙ පරෙ.

ເມື່ອ "ຄະ" (ຄະສັນຍາ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຊະ", "ລະ" ແລະ "ປະ" ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຣັສສະ.

---

භො දණ්ඩි, භො සයම්භු, භොති ඉත්ථි, භොතිවධු,

ໂພ ທັນທິ, ໂພ ສະຍັມພຸ, ໂພຕິ ອิຕຖິ, ໂພຕິ ວະທຸ.

---

246, 73. ආකාරො [Pg.129] වා.

໒໔໖, ໗໓. ແປງ "ອາ" ເປັນຣັສສະ ບາງເທື່ອ.

---

ආකාරො රස්සමාපජ්ජතෙ වා ගෙ පරෙ.

ເມື່ອ "ຄະ" (ຄະສັນຍາ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ອາ" ເປັນຣັສສະ ບາງເທື່ອ.

---

භො රාජ, භො රාජා, භො අත්ත, භො අත්තා, භො සඛ, භො සඛා, භො සත්ථ, භො සත්ථා.

ໂພ ຣາຊະ, ໂພ ຣາຊາ, ໂພ ອັຕຕະ, ໂພ ອັຕຕາ, ໂພ ສະຂະ, ໂພ ສະຂາ, ໂພ ສັຕຖະ, ໂພ ສັຕຖາ.

---

ඉති නාමකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີ 4 ໃນນາມະກັນ.

---

පඤ්චමකණ්ඩ

ກັນທີ 5

---

247, 261. ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤායො.

໒໔໗, ໒໖໑. ປັດໄຈມີ "ໂຕ" ເປັນຕົ້ນ ຊື່ວ່າ ວິພັດ.

---

තොආදි යෙසං පච්චයානං, තෙ හොන්ති ත්වාදයො. තෙ පච්චයා ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤාව දට්ඨබ්බා.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ມີ "ໂຕ" ເປັນຕົ້ນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ "ຕວາທິ" (ມີໂຕເປັນຕົ້ນ). ພຶງຊາບວ່າ ປັດໄຈທີ່ມີ "ໂຕ" ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຊື່ວ່າ ວິພັດ ແທ້ຈິງ.

---

සබ්බතො, යතො, තතො, කුතො, අතො, ඉතො, සබ්බදා, යදා, තදා, කදා, ඉධ, ඉදානි.

ສັບພະໂຕ, ຍະໂຕ, ຕະໂຕ, ກຸໂຕ, ອະໂຕ, ອິໂຕ, ສັບພະທາ, ຍະທາ, ຕະທາ, ກະທາ, ອິທະ, ອິທານິ.

---

248, 260. ක්වචි තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

໒໔໘, ໒໖໐. ລົງປັດໄຈ "ໂຕ" ໃນອັດຖະແຫ່ງປັນຈະມີວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

ක්වචි තොපච්චයො හොති පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

ໃນອັດຖະແຫ່ງປັນຈະມີວິບັດ ລົງ ໂຕ-ປັດໄຈ ໄດ້ບາງເທື່ອ.

---

සබ්බතො, යතො, තතො, කුතො, අතො, ඉතො.

ສັບພະໂຕ, ຍະໂຕ, ຕະໂຕ, ກຸໂຕ, ອະໂຕ, ອิໂຕ.

---

ක්වචීති කිමත්ථං? සබ්බස්මා, ඉමස්මා.

ບົດວ່າ "ກວາຈິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຮັກສາຮູບເຊັ່ນ: ສັບພັສມາ, ອິມັສມາ.

---

249, 266. ත්‍ර [Pg.130] ථ සත්තමියා සබ්බනාමෙහි.

໒໔໙, ໒໖໖. ລົງ ຕະຣະ ແລະ ຖະ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ.

---

ත්‍රථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ සබ්බ නාමෙහි.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຕະຣະ ແລະ ຖະ ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ.

---

සබ්බත්‍ර, සබ්බත්ථ, යත්‍ර, යත්ථ, තත්‍ර, තත්ථ.

ສັບພະຕະຣະ, ສັບພັດຖະ, ຍະຕະຣະ, ຍັດຖະ, ຕະຕະຣະ, ຕັດຖະ.

---

250, 268. සබ්බතො ධි.

໒໕໐, ໒໖໘. ລົງ ທິ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສັບພະສັບ ໄດ້ບາງເທື່ອ.

---

සබ්බඉච්චෙතස්මා ධිපච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. සබ්බධි, සබ්බස්මිං.

ລົງ ທິ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສັບພະສັບນີ້ ໄດ້ບາງເທື່ອ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ. ເຊັ່ນ: ສັບພະທິ, ສັບພັສມິງ.

---

251, 269. කිං ස්මා වො.

໒໕໑, ໒໖໙. ລົງ ວະ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກິງ-ສັບ.

---

කිමිච්චෙතස්මා වපච්චයො හොති සත්තම්‍යත්ථෙ.

ລົງ ວະ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກິງ-ສັບນີ້ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ.

---

ක්ව ගතොසි ත්ව දෙවානංපියතිස්ස.

ກວະ ຄະໂຕສິ ຕະວັງ ເທວານັງປິຍະຕິສສະ.

---

252, 271. හිං හං හිඤ්චනං.

໒໕໒, ໒໗໑. ລົງ ຫິງ, ຫັງ ແລະ ຫິຍຈະນັງ ປັດໄຈ.

---

කිමිච්චෙතස්මා හිංහංහිඤ්චනංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຫິງ, ຫັງ ແລະ ຫິຍຈະນັງ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ກິງ-ສັບ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ.

---

කුහිං, කුලං, කුහිඤ්චනං.

ກຸຫິງ, ກຸຫັງ, ກຸຫິຍຈະນັງ.

---

253, 273. තම්හා ච.

໒໕໓, ໒໗໓. ລົງ ປັດໄຈເຫຼົ່ານັ້ນ ຫຼັງຈາກ ຕະ-ສັບ ດ້ວຍ.

---

තම්හා ච හි හංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ. තහිං, තහං.

ລົງ ຫິງ ແລະ ຫັງ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຫຼັງຈາກ ຕະ-ສັບ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ. ເຊັ່ນ: ຕະຫິງ, ຕະຫັງ.

---

චග්ගහණං [Pg.131] හිඤ්චනග්ගහණනිවත්තනත්ථං.

ການໃສ່ບົດວ່າ "ຈະ" ເພື່ອຫ້າມບໍ່ໃຫ້ດຶງເອົາ "ຫິຍຈະນັງ" ປັດໄຈມາ.

---

254, 274. ඉමස්මා හ ධා ච.

໒໕໔, ໒໗໔. ລົງ ຫະ ແລະ ທະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ອິມະ-ສັບ ດ້ວຍ.

---

ඉමස්මා හධඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ. ඉහ, ඉධ.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຫະ ແລະ ທະ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ອິມະ-ສັບ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ. ເຊັ່ນ: ອິຫະ, ອິທະ.

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං.

Laos: ການໃສ່ບົດວ່າ "ຈະ" ເພື່ອຈຳກັດອັດຖະ.

---

255, 275. යතො හිං.

໒໕໕, ໒໗໕. ລົງ ຫິງ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຍະ-ສັບ.

---

තස්මා යතො හිංපච්චයො හොති සත්තම්‍යත්ථෙ. යහිං.

ລົງ ຫິງ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຍະ-ສັບນັ້ນ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ. ເຊັ່ນ: ຍະຫິງ.

---

256, 0. කාලෙ.

໒໕໖, ໐. ໃນການ (ໃນອັດຖະແຫ່ງກາລະ).

---

‘‘කාලෙ’’ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

ບົດວ່າ "ກາເລ" ນີ້ ເພິ່ງຊາບວ່າ ມີປະໂຫຍດໃນການຕາມໄປ.

---

257, 279. කිංසබ්බඤ්ඤෙකයකුහිදාදාචනං.

໒໕໗, ໒໗໙. ລົງ ທາ ແລະ ທາຈະນັງ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກິງ, ສັບພະ, ອັນຍະ, ເອກະ, ຍະ ແລະ ກຸ-ສັບ.

---

කිං සබ්බඅඤ්ඤ එක ය කුඉච්චෙතෙහි දා දාචනංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාලෙ සත්තම්‍යත්ථෙ.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ทາ ແລະ ທາຈະນັງ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ກິງ, ສັບພະ, ອັນຍະ, ເອກະ, ຍະ ແລະ ກຸ-ສັບ ເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ ບອກກາລະ.

---

කදා, සබ්බදා, අඤ්ඤදා, එකදා, යදා, කුදාචනං.

ກະທາ, ສັບພະທາ, ອັນຍະທາ, ເອກະທາ, ຍະທາ, ກຸທາຈະນັງ.

---

258, 278. තම්හා දානි ච.

໒໕໘, ໒໗໘. ລົງ ທານິ ແລະ ທາ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຕະ-ສັບ ດ້ວຍ.

---

තඉච්චෙතස්මා දානි දාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති, කාලෙ සත්තම්‍යත්ථෙ.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ທານິ ແລະ ທາ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ຕະ-ສັບນີ້ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ ບອກກາລະ.

---

තදානි[Pg.132], තදා.

ຕະທານິ, ຕະທາ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການໃສ່ບົດວ່າ "ຈະ" ເພື່ອດຶງເອົາ "ທາ" ປັດໄຈມາ.

---

259, 279. ඉමස්මා රහි ධුනා දානි ච.

໒໕໙, ໒໗໙. ລົງ ຣະຫິ, ທຸນາ ແລະ ທານິ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ອິມະ-ສັບ ດ້ວຍ.

---

ඉමස්මා රහි ධුනා දානිඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාලෙ සත්තම්‍යත්ථෙ.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຣະຫິ, ທຸນາ ແລະ ທານິ ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ອິມະ-ສັບ ໃນອັດຖະແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ ບອກກາລະ.

---

තෙරහි, අධුනා, ඉදානි.

ເຕຣະຫິ, ອະທຸນາ, ອິທານິ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການໃສ່ບົດວ່າ "ຈະ" ເພື່ອດຶງເອົາ "ທານິ" ປັດໄຈມາ.

---

260, 277. සබ්බස්ස සො දාම්හි වා.

໒໖໐, ໒໗໗. ແປງ ສັບພະ ເປັນ ສະ ໄດ້ບາງເທື່ອ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ທາ-ປັດໄຈ.

---

සබ්බඉච්චෙතස්ස සකාරාදෙසො හොති වා දාම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ການແປງ ສັບພະ-ສັບນີ້ ເປັນ ສະ-ອັກສອນ ຍ່ອມມີໄດ້ບາງເທື່ອ ເມື່ອ ທາ-ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සදා, සබ්බදා.

ສະທາ, ສັບພະທາ.

---

261, 369. අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්ච.

໒໖໑, ໓໖໙. ລຶບ ອະວັນນະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ຍະ-ປັດໄຈ ດ້ວຍ.

---

අවණ්ණො යෙ පච්චයෙ පරෙ ලොපමාපජ්ජතෙ.

ອະວັນນະ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ເມື່ອ ຍະ-ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

බාහුස්සච්චං, පණ්ඩිච්චං, වෙපුල්ලං, කාරුඤ්ඤං, කොසල්ලං, සාමඤ්ඤං, සොහජ්ජං.

ພາຫຸສສັດຈັງ, ປັນດິດຈັງ, ເວປຸນລັງ, ກາຣຸນຍັງ, ໂກສັນລັງ, ສາມັນຍັງ, ໂສຫັດຈັງ.

---

262, 391. වුඩ්ඪස්ස ජො ඉයිට්ඨෙසු.

໒໖໒, ໓໙໑. ແປງ ວຸດທະ-ສັບ ເປັນ ໂຊ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

සබ්බස්සෙව වුඩ්ඪසද්දස්ස ජොආදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ການແປງ ວຸດທະ-ສັບ ທັງໝົດນັ້ນເອງ ເປັນ ໂຊ-ອັກສອນ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ජෙය්‍යො[Pg.133], ජෙට්ඨො.

ເຊຍໂຍ, ເຊດໂຖ.

---

263, 392. පසත්ථස්ස සො ච.

໒໖໓, ໓໙໒. ແປງ ປະສັດຖະ-ສັບ ເປັນ ໂສ ແລະ ແປງ ເປັນ ໂຊ ດ້ວຍ.

---

සබ්බස්සෙව පසත්ථසද්දස්ස සොආදෙසො හොති, ජාදෙසො ච ඉයඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ການແປງ ປະສັດຖະ-ສັບ ທັງໝົດນັ້ນເອງ ເປັນ ໂສ-ອັກສອນ ແລະ ເປັນ ໂຊ-ອັກສອນ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සෙය්‍යො, සෙට්ඨො, ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො.

ເສຍໂຍ, ເເສດໂຖ, ເຊຍໂຍ, ເຊດໂຖ.

---

264, 393. අන්තිකස්ස නෙදො.

໒໖໔, ໓໙໓. ແປງ ອັນຕິກະ-ສັບ ເປັນ ເນທະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

සබ්බස්ස අන්තිකසද්දස්ස නෙදාදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ການແປງ ອັນຕິກະ-ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ເນທະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

නෙදියො, නෙදිට්ඨො.

ເນທິໂຍ, ເນທິດໂຖ.

---

265, 394. බාළ්හස්ස සාධො.

໒໖໕, ໓໙໔. ແປງ ພາລະຫະ-ສັບ ເປັນ ສາທະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

සබ්බස්ස බාළ්හසද්දස්ස සාධාදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ການແປງ ພາລະຫະ-ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ສາທະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සාධියො, සාධිට්ඨො.

ສາທິໂຍ, ສາທິດໂຖ.

---

266, 395. අප්පස්ස කණ.

໒໖໖, ໓໙໕. ແປງ ອັບປະ-ສັບ ເປັນ ກະນະ ເມື່ອຢູ່ໜ້າ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

සබ්බස්ස අප්පසද්දස්ස කණ ආදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

Laos: ການແປງ ອັບປະ-ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ກະນະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

කණියො, කණිට්ඨො.

ກະນິໂຍ, ກະນິດໂຖ.

---

267, 396. යුවානඤ්ච[Pg.134].

໒໖໗, ໓໙໖. ແປງ ຍຸວະ-ສັບ ເປັນ ກະນະ ດ້ວຍ.

---

සබ්බස්ස යුවසද්දස්ස කණ ආදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ການແປງ ຍຸວະ-ສັບ ທັງໝົດ ເປັນ ກະນະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອ ອິຍະ ແລະ ອິດຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

කනියො, කනිට්ඨො.

ກະນິໂຍ, ກະນິດໂຖ.

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ການໃສ່ບົດວ່າ "ຈະ" ເພື່ອດຶງເອົາ "ກະນະ" ອາເທດມາ.

---

268, 397. වන්තුමන්තු වීනඤ්ච ලොපො.

໒໖໘, ໓໙໗. ໃຫ້ລົບປັດໄຈ ວັນຕຸ, ມັນຕຸ ແລະ ວີ.

---

වන්තුමන්තුවීඉච්චෙතෙසං පච්චයානං ලොපො හොති ඉයඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ອິຍະ ແລະ ອິຕຖະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ໃຫ້ລົບປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ວັນຕຸ, ມັນຕຸ ແລະ ວີ.

---

ගුණියො, ගුණිට්ඨො, සතියො, සතිට්ඨො, මෙධියො, මෙධිට්ඨො.

ຄື: ຄຸນິໂຍ, ຄຸນິຕໂຖ, ສະຕິໂຍ, ສະຕິຕໂຖ, ເມທິໂຍ, ເມທິຕໂຖ.

---

269, 401. යවතං ත ල ණ දකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි ච ල ඤ ජකාරත්තං.

໒໖໙, ໔໐໑. ພະຍັນຊະນະທັງຫຼາຍ ຄື ຕ, ລ, ນ, ແລະ ທ ທີ່ມີ ຍ-ອັກສອນ ຢູ່ຮ່ວມ ຍ່ອມແປງເປັນ ຈ, ລ, ຍ, ແລະ ຊ ຕາມລຳດັບ.

---

යකාරවන්තානං ත ල ණ දකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි ච ල ඤ ජකාරත්තමාපජ්ජන්තෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ພະຍັນຊະນະທັງຫຼາຍ ຄື ຕ, ລ, ນ, ແລະ ທ ທີ່ມີ ຍ-ອັກສອນ ຢູ່ຮ່ວມ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ຈ, ລ, ຍ, ແລະ ຊ ຕາມລຳດັບ.

---

බාහුස්සච්චං, පණ්ඩිච්චං, වෙපුල්ලං, කාරුඤ්ඤං, කොසල්ලං, නෙපුඤ්ඤං, සාමඤ්ඤං, සොහජ්ජං.

ຄື: ພາຫຸສັດຈັງ, ປັນດິດຈັງ, ເວປຸນລັງ, ກາຣຸນຍັງ, ໂກສັນລັງ, ເນປຸນຍັງ, ສາມັນຍັງ, ໂໂສຫັດຊັງ.

---

ය ව තමිති කිමත්ථං? තිණදලං.

ຄຳວ່າ 'ຍວຕັງ' (ທີ່ມີ ຍ-ອັກສອນ ຢູ່ຮ່ວມ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນຄຳວ່າ 'ຕິນະທະລັງ' (tiṇadalaṃ).

---

ත ල ණ දකාරානමිති කිමත්ථං? ආලස්‍යං, ආරොග්‍යං.

ຄຳວ່າ 'ຕ ລ ນ ທະກາຣານັງ' (ພະຍັນຊະນະ ຕ, ລ, ນ, ທ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນຄຳວ່າ 'ອາລັດສັງ' (ālasyaṃ), 'ອາໂຣຄັງ' (ārogyaṃ).

---

බ්‍යඤ්ජනානමිති [Pg.135] කිමත්ථං? මච්චුනා.

ຄຳວ່າ 'ພະຍັນຊະນານັງ' (ພະຍັນຊະນະທັງຫຼາຍ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນຄຳວ່າ 'ມັດຈຸນາ' (maccunā).

---

කාරග්ගහණං කිමත්ථං? යකාරස්ස මකාරාදෙසඤාපනත්ථං. ඔපම්මං.

ການໃສ່ຄຳວ່າ 'ກາຣະ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ຮູ້ເຖິງການແປງ ມ-ອັກສອນ ເປັນ ຍ-ອັກສອນ ເຊັ່ນໃນຄຳວ່າ 'ໂໂອປຳມັງ' (opammaṃ).

---

270, 120. අම්හ තුම්හන්තුරාජ බ්‍රහ්මත්ත සඛසත්ථු පිතාදීහිස්මා නාව.

໒໗໐, ໑໒໐. ຫຼັງຈາກ ອັມຫະ, ຕຸມຫະ, ນຕຸ, ຣາຊະ, ພຣົຫມະ, ອັດຕະ, ສະຂະ, ສັດຖຸ, ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ແປງ ສະມາ ວິພັດ ເປັນ ນາ.

---

අම්හ තුම්හන්තුරාජ බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ සත්ථු පිතුඉච්චෙවමාදීහි ස්මාවචනං නාව දට්ඨබ්බං.

ຫຼັງຈາກ ອັມຫະ, ຕຸມຫະ, ນຕຸ, ຣາຊະ, ພຣົຫມະ, ອັດຕະ, ສະຂະ, ສັດຖຸ, ປິຕຸ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ພຶງເຫັນວ່າ ສະມາ ວິພັດ ແປງເປັນ ນາ.

---

මයා, තයා, ගුණවතා, රඤ්ඤා, බ්‍රහ්මුනා, අත්තනා, සඛිනා, සත්ථාරා, පිතරා, මාතරා, භාතරා, ධීතරා, කත්තාරා, වත්තාරා.

ຄື: ມະຍາ, ຕະຍາ, ຄຸນະວະຕາ, ຣັນຍາ, ພຣົຫມຸນາ, ອັດຕະນາ, ສະຂິນາ, ສັດຖາຣາ, ປິຕາຣາ, ມາຕາຣາ, ພາຕາຣາ, ທິຕາຣາ, ກັດຕາຣາ, ວັດຕາຣາ.

---

එතෙහීති කිමත්ථං? පුරිසා.

ຄຳວ່າ 'ຫຼັງຈາກຄຳເຫຼົ່ານີ້' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນຄຳວ່າ 'ປຸຣິສາ' (purisā).

---

ඉති නාමකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො

ຈົບກັນທີ ຫ້າ ໃນນາມະກັນ.

---

නාමකප්පො නිට්ඨිතො.

ນາມະກັນ ຈົບບໍລິບູນ.

---

3. කාරකකප්ප

໓. ກາຣະກະກັນ

---

ඡට්ඨකණ්ඩ

ກັນທີ ຫົກ

---

271, 88, 308. යස්මා [Pg.136] දපෙති භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං.

໒໗໑, ໘໘, ໓໐໘. ສິ່ງໃດທີ່ຫຼີກອອກໄປ, ຫຼື ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ຫຼື ຖືເອົາຈາກສິ່ງໃດ, ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

යස්මා වා අපෙති, යස්මා වා භයං ජායතෙ, යස්මා වා ආදත්තෙ, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

ບຸກຄົນ ຫຼື ສິ່ງໃດ ຫຼີກອອກໄປຈາກສິ່ງໃດ, ຫຼື ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຂຶ້ນຈາກສິ່ງໃດ, ຫຼື ຖືເອົາຈາກສິ່ງໃດ, ກາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

තං යථා? ගාමා අපෙන්ති මුනයො, නගරා නිග්ගතො රාජා, චොරා භයං ජායතෙ, ආචරියුපජ්ඣායෙහි සික්ඛං ගණ්හාති සිස්සො.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ພະມຸນີທັງຫຼາຍ ຫຼີກອອກໄປຈາກໝູ່ບ້ານ; ພະລາຊາ ສະເດັດອອກໄປຈາກເມືອງ; ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຂຶ້ນຈາກໂຈນ; ສິດສຶກສາຮຽນຮູ້ຈາກອາຈານ ແລະ ອຸປັດຊາ.

---

අපාදානමිච්චනෙන ක්වත්ථො? අපාදානෙ පඤ්චමී.

ການຕັ້ງຊື່ວ່າ 'ອະປາດານ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສູດ 'ອະປາດາເນ ປັນຈະມີ' (ລົງປັນຈະມີວິພັດໃນອັດອະປາດານ).

---

272, 309. ධාතුනා මානමුපසග්ගයොගාද්වීස්වපි ච.

໒໗໒, ໓໐໙. ໃນການປະກອບກັບທາດ, ນາມ, ອຸປະສັກ ແລະ ອື່ນໆ ກໍເປັນອະປາດານຄືກັນ.

---

ධාතුනාමානං පයොගෙ ච උපසග්ගයොගාදීස්වපි ච තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

ໃນການປະກອບກັບທາດ ແລະ ນາມທັງຫຼາຍ ແລະ ໃນການປະກອບກັບອຸປະສັກເປັນຕົ້ນ ກາຣະກະນັ້ນ ກໍຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

ධාතූනං පයොගෙ තාව ජිඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පරාපුබ්බස්ස පයොගෙ යො අසහො, සො අපාදානසඤ්ඤො හොති.

ໃນການປະກອບກັບທາດນັ້ນ, ກ່ອນອື່ນ ໃນການປະກອບກັບ 'ຊິ' ທາດ ທີ່ມີ 'ປຣາ' ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ສາມາດອົດທົນໄດ້, ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

තං යථා? බුද්ධස්මා පරාජෙන්ති අඤ්ඤතිත්ථියා.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ອັນຍະເດຍລະຖີທັງຫຼາຍ ພ່າຍແພ້ແກ່ພະພຸດທະເຈົ້າ.

---

භූඉච්චෙතස්ස [Pg.137] ධාතුස්ස පපුබ්බස්ස පයොගෙ යතො අච්ඡින්නප්පභවො, සො අපාදානසඤ්ඤො හොති.

ໃນການປະກອບກັບ 'ພູ' ທາດ ທີ່ມີ 'ປະ' ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ສິ່ງໃດທີ່ເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດທີ່ບໍ່ຂາດສາຍ, ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

තං යථා? හිමවතා පභවන්ති පඤ්ච මහානදියො, අනවතත්තම්හා පභවන්ති මහාසරා, අචිරවතියා පභවන්ති කුන්නදියො.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ແມ່ຄົງຄາໃຫຍ່ຫ້າສາຍ ໄຫຼອອກຈາກປ່າຫິມະພານ; ສະໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ໄຫຼອອກຈາກສະອະໂນດາດ; ແມ່ນ້ຳສາຍນ້ອຍທັງຫຼາຍ ໄຫຼອອກຈາກແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ.

---

නාමප්පයොගෙපි තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

ແມ່ນແຕ່ໃນການປະກອບກັບນາມ, ກາຣະກະນັ້ນ ກໍຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

තං යථා? උරස්මා ජාතො පුත්තො, භූමිතො නිග්ගතො රසො, උභතො සුජාතො පුත්තො මාතිතො ච පිතිතො ච.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ລູກຊາຍເກີດຈາກອົກ; ລົດຊາດເກີດຈາກແຜ່ນດິນ; ລູກຊາຍຜູ້ເກີດດີແລ້ວຈາກທັງສອງຝ່າຍ ຄື ຈາກມານດา ແລະ ຈາກບິດາ.

---

උපසග්ගයොගෙ තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

ໃນການປະກອບກັບອຸປະສັກ, ກາຣະກະນັ້ນ ກໍຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

තං යථා? අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, ආබ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති උපරි පබ්බතා දෙවො වස්සති, බුද්ධස්මා පති සාරිපුත්තො ධම්මදෙසනාය භික්ඛූ ආලපති තෙමාසං, ඝතමස්ස තෙලස්මා පති දදාති, උප්පලමස්ස පදුමස්මා පති දදාති, කනකමස්ස හිරඤ්ඤස්මා පති දදාති.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ພໍ່ຄ້າທັງຫຼາຍ ເດີນທາງມາຈາກໂຮງສັນຍາລາ; ສຽງດັງຂຶ້ນໄປຮອດພົມມະໂລກ; ຝົນຕົກເວັ້ນຈາກພູເຂົາ; ພະສາຣີບຸດ ຜູ້ຕາງໜ້າພະພຸດທະເຈົ້າ ກ່າວເຕືອນພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍທຳມະເທດສະໜາຕະຫຼອດສາມເດືອນ; ເພິ່ນໃຫ້ນ້ຳມັນເບີແທນນ້ຳມັນງา; ເພິ່ນໃຫ້ດອກອຸບົນແທນດອກປະທຸມ; ເພິ່ນໃຫ້ຄຳແທນເງິນ.

---

ආදිග්ගහණෙන කාරකමජ්ඣෙපි පඤ්චමීවිභත්ති හොති. ඉතො පක්ඛස්මා විජ්ඣති මිගං ලුද්දකො, කොසා විජ්ඣති කුඤ්ජරං, මාසස්මා භුඤ්ජති භොජනං.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ 'ອາທິ' (ເປັນຕົ້ນ), ປັນຈະມີວິພັດ ກໍຍ່ອມລົງໃນລະຫວ່າງກາຣະກະໄດ້ຄືກັນ. ເຊັ່ນ: ນາຍພານຍິງຟານ ນັບແຕ່ເຄິ່ງເດືອນນີ້ໄປ; ຍິງຊ້າງໃນໄລຍະໜຶ່ງໂຍດຈາກນີ້; ກິນອາຫານນັບແຕ່ໜຶ່ງເດືອນນີ້ໄປ.

---

අපිග්ගහණෙන නිපාතපයොගෙපි පඤ්චමීවිභත්ති හොති දුතියා ච තතියා ච. රහිතා මාතුජා පුඤ්ඤං කත්වා [Pg.138] දානං දෙති, රහිතා මාතුජං, රහිතා මාතුජෙන වා. රිතෙ සද්ධම්මා කුතො සුඛං ලභති, රිතෙ සද්ධම්මං, රිතෙ සද්ධම්මෙන වා. තෙ භික්ඛූ නානා කුලා පබ්බජිතා, විනා සද්ධම්මා නත්ථඤ්ඤො කොචි නාථො ලොකෙ විජ්ජති, විනා සද්ධම්මං, විනා සද්ධම්මෙන වා. විනා බුද්ධස්මා, විනා බුද්ධං, විනා බුද්ධෙන වා.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ 'ອະປິ', ປັນຈະມີວິພັດ ກໍຍ່ອມລົງໃນການປະກອບກັບນິບາດໄດ້ຄືກັນ, ແລະ ລົງທຸຕິຍາວິພັດ ແລະ ຕະຕິຍາວິພັດ ໄດ້ນຳ. ເຊັ່ນ: ປາສະຈາກລູກ, ເຮັດບຸນແລ້ວໃຫ້ທານ (rahitā mātujā, rahitā mātujaṃ, rahitā mātujena vā); ຫາກປາສະຈາກພະສັດທຳ ຈະຫາຄວາມສຸກໄດ້ແຕ່ໃສ (rite saddhammā, rite saddhammaṃ, rite saddhammena vā); ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ບວດຈາກຕະກູນຕ່າງໆ; ຫາກປາສະຈາກພະສັດທຳ ທີ່ເພິ່ງອື່ນໃດໃນໂລກຍ່ອມບໍ່ມີ (vinā saddhammā, vinā saddhammaṃ, vinā saddhammena vā); ຫາກປາສະຈາກພະພຸດທະເຈົ້າ (vinā buddhasmā, vinā buddhaṃ, vinā buddhena vā).

---

චග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථාපි පඤ්චමීවිභත්ති හොති. යතොහං භගිනි අරියාය ජාතියා ජාතො. යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තොස්මි විඤ්ඤුතං, යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාසවෙය්‍යුං.

ດ້ວຍການຖືເອົາຄຳວ່າ 'ຈະ', ປັນຈະມີວິພັດ ກໍຍ່ອມລົງໃນເນື້ອຄວາມອື່ນໄດ້ຄືກັນ. ເຊັ່ນ: ນ້ອງຍິງ, ນັບແຕ່ເວລາທີ່ອາຕະມາເກີດໂດຍຊາດອະລິຍະ; ນັບແຕ່ເວລາທີ່ອາຕະມາລະນຶກເຖິງຕົນເອງໄດ້; ນັບແຕ່ເວລາທີ່ອາຕະມາຮູ້ດຽງສາ; ເພາະເຫດທີ່ເມື່ອບຸກຄົນບໍ່ສຳລວມຈັກຂຸນຊີຢູ່, ບາບອະກຸສົນທຳ ຄື ອະພິຊຊາ ແລະ ໂທມະນັດ ຍ່ອມຄອບງຳ.

---

273, 310. රක්ඛණත්ථානමිච්ඡිතං.

໒໗໓, ໓໑໐. ສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາ (ຈະປ້ອງກັນ) ໃນການປະກອບກັບທາດທີ່ມີເນື້ອຄວາມວ່າ ປ້ອງກັນ.

---

රක්ඛණත්ථානං ධාතූනං පයොගෙ යං ඉච්ඡිතං, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

ໃນການປະກອບກັບທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີເນື້ອຄວາມວ່າ ປ້ອງກັນ, ສິ່ງໃດທີ່ປາດຖະໜາ (ຈະປ້ອງກັນ), ກາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

කාකෙ රක්ඛන්ති තණ්ඩුලා, යවා පටිසෙධෙන්ති ගාවො.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ເຂົາເຈົ້າໄລ່ກາອອກຈາກເຂົ້າສານ; ເຂົາເຈົ້າຫ້າມງົວອອກຈາກເຂົ້າບາເລ.

---

274, 311. යෙන වා’ දස්සනං.

໒໗໔, ໓໑໑. ຫຼື ສິ່ງທີ່ບໍ່ປາດຖະໜາໃຫ້ເຫັນ.

---

යෙන වා අදස්සනමිච්ඡිතං, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

ຫຼື ບຸກຄົນໃດທີ່ຕົນບໍ່ປາດຖະໜາໃຫ້ເຫັນ, ກາຣະກະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະປາດານ.

---

උපජ්ඣායා අන්තරධායති සිස්සො, මාතරා ච පිතරා ච අන්තරධායති පුත්තො.

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ສິດຫຼົບຫຼີກໄປຈາກອຸປັດຊາ; ລູກຫຼົບຫຼີກໄປຈາກມານດา ແລະ ບິດາ.

---

වාති [Pg.139] කිමත්ථං? සත්තමීවිභත්‍යත්තං. ජෙතවනෙ අන්තරධායති භගවා.

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ລົງສັດຕະມີວິພັດໄດ້ນຳ. ເຊັ່ນ: ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ສະເດັດຫາຍຕົວໄປໃນພະເຊຕະວັນ.

---

275, 312. දූරන්ති කද්ධ කාල නිම්මාන ත්වාලොප දිසායොගවිභත්තාරප්පයොග සුද්ධප්පමොචන හෙතු විවිත්තප්පමාණ පුබ්බයොගබන්ධන ගුණවචන පඤ්හ කථන ථොකාකත්තූසු ච.

໒໗໕, ໓໑໒. ໃນອັດ ໄກ, ໃກ້, ການກຳນົດໄລຍະທາງ, ການກຳນົດເວລາ, ການລົບ ຕວາ ປັດໄຈ, ການປະກອບກັບທິດ, ການແບ່ງສ່ວນ, ການງົດເວັ້ນ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ເຫດ, ຄວາມສະຫງັດ, ປະມານ, ການປະກອບກັບສິ່ງທີ່ມີມາກ່ອນ, ເຄື່ອງຜູກມັດ, ຄຸນນາມ, ຄຳຖາມ, ການກ່າວ, ພຽງເລັກນ້ອຍ, ແລະ ຜູ້ບໍ່ແມ່ນຜູ້ເຮັດ ຄືກັນ.

---

දූරත්ථෙ, අන්තිකත්ථෙ, අද්ධනිම්මානෙ, කාලනිම්මානෙ, ත්වාලොපෙ, දිසායොගෙ, විභත්තෙ, ආරප්පයොගෙ, සුද්ධෙ, පමොචනෙ, හෙත්වත්ථෙ, විවිත්තත්ථෙ, පමාණෙ, පුබ්බයොගෙ, බන්ධනත්ථෙ, ගුණවචනෙ, පඤ්හෙ, කථනෙ, ථොකෙ, අකත්තරි ච ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු, පයොගෙසු ච, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

In the meanings of far, near, measurement of distance, measurement of time, elision of 'tvā', connection with direction, division, abstinence, purity, liberation, cause, seclusion, measure, past, bondage, quality, question, talk, little, and non-agent, that case has the name of 'apādāna'.

---

දූරත්ථෙතාව – කීව දූරො ඉතො නළකාරගාමො, දූරතො වා ගම්ම, ආරකා තෙ මොඝපුරිසා ඉමස්මා ධම්මවිනයා. දුතියා ච තතියා ච, දූරං ගාමං ආවතො, දූරෙන ගාමෙන වා ආගතො. ආරකා ඉමං ධම්මවිනයං, අනෙන ධම්මවිනයෙන වා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນອັດໄກ ກ່ອນ – ໝູ່ບ້ານຊ່າງໄມ້ອໍ້ ໄກຈາກນີ້ເທົ່າໃດ?, ຫຼື ມາແຕ່ໄກ, ບຸລຸດເປົ່າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຢູ່ໄກຈາກພະທຳມະວິນັຍນີ້. ແລະ ລົງທຸຕິຍາວິພັດ ແລະ ຕະຕິຍາວິພັດ ນຳ, ເຊັ່ນ: ມາສູ່ໝູ່ບ້ານອັນໄກ (dūraṃ gāmaṃ), ຫຼື ມາແລ້ວດ້ວຍໝູ່ບ້ານອັນໄກ (dūrena gāmena); ຢູ່ໄກຈາກພະທຳມະວິນັຍນີ້ (ārakā imaṃ dhammavinayaṃ), ຫຼື ດ້ວຍພະທຳມະວິນັຍນີ້ (anena dhammavinayena) ເປັນຕົ້ນ.

---

අන්තිකත්ථෙ – අන්තිකං ගාමා, ආසන්නං ගාමා, සමීපං ගාමා, සමීපං සද්ධම්මා. දුතියා ච තතියා ච, අන්තිකං ගාමං, අන්තිකං ගාමෙන වා. ආසන්නං ගාමං, ආසන්නං ගාමෙන වා. සමීපං ගාමං. සමීපං ගාමෙන වා. සමීපං සද්ධම්මං, සමීපං සද්ධම්මෙන වා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນອັດໃກ້ – ໃກ້ໝູ່ບ້ານ (antikaṃ gāmā), ໃກ້ໝູ່ບ້ານ (āsannaṃ gāmā), ໃກ້ໝູ່ບ້ານ (samīpaṃ gāmā), ໃກ້ພະສັດທຳ (samīpaṃ saddhammā). ແລະ ລົງທຸຕິຍາວິພັດ ແລະ ຕະຕິຍາວິພັດ ນຳ, ເຊັ່ນ: ໃກ້ໝູ່ບ້ານ (antikaṃ gāmaṃ), ຫຼື ດ້ວຍຄວາມໃກ້ໝູ່ບ້ານ (antikaṃ gāmena); ໃກ້ໝູ່ບ້ານ (āsannaṃ gāmaṃ), ຫຼື ດ້ວຍຄວາມໃກ້ໝູ່ບ້ານ (āsannaṃ gāmena); ໃກ້ໝູ່ບ້ານ (samīpaṃ gāmaṃ), ຫຼື ດ້ວຍຄວາມໃກ້ໝູ່ບ້ານ (samīpaṃ gāmena); ໃກ້ພະສັດທຳ (samīpaṃ saddhammaṃ), ຫຼື ດ້ວຍຄວາມໃກ້ພະສັດທຳ (samīpaṃ saddhammena) ເປັນຕົ້ນ.

---

අද්ධනිම්මානෙ [Pg.140] – ඉතො මථුරාය චතූසු යොජනෙසු සඞ්කස්සං නාම නගරං අත්ථි, තත්ථ බහූ ජනා වසන්ති ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການກຳນົດໄລຍະທາງ – ມີເມືອງຊື່ວ່າ ສັງກັດສະ ໃນໄລຍະສີ່ໂຍດຈາກເມືອງມະທຸຣານີ້, ຜູ້ຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນເມືອງນັ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

කාලනිම්මානෙ – ඉතො භික්ඛවෙ එකනවුතිකප්පෙ විපස්සී නාම භගවා ලොකෙ උදපාදි, ඉතො තිණ්ණං මාසානං අච්චයෙන පරිනිබ්බායිස්සති ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການກຳນົດເວລາ – ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັບແຕ່ກັດນີ້ໄປໃນກັດທີເກົ້າສິບເອັດ ພະວິປັດສີຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ, ນັບແຕ່ເວລານີ້ໄປໂດຍການລ່ວງເລີຍສາມເດືອນ ພະອົງຈະສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ເປັນຕົ້ນ.

---

ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – පාසාදා සඞ්කමෙය්‍ය, පාසාදං අභිරුහිත්වා වා. පබ්බතා සඞ්කමෙය්‍ය, පබ්බතං අභිරුහිත්වා වා. හත්ථික්ඛන්ධා සඞ්කමෙය්‍ය, හත්ථික්ඛන්ධං අභිරුහිත්වා වා. ආසනා වුට්ඨහෙය්‍ය. ආසනෙ නිසීදිත්වා වා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການລົບ ຕວາ ປັດໄຈ ໃນອັດກຳ ແລະ ອັດໂອກາດ – ພຶງກ້າວໄປຈາກຜາສາດ, ຫຼື ຂຶ້ນສູ່ຜາສາດແລ້ວພຶງກ້າວໄປ; ພຶງກ້າວໄປຈາກພູເຂົາ, ຫຼື ຂຶ້ນສູ່ພູເຂົາແລ້ວພຶງກ້າວໄປ; ພຶງກ້າວໄປຈາກຄໍຊ້າງ, ຫຼື ຂຶ້ນສູ່ຄໍຊ້າງແລ້ວພຶງກ້າວໄປ; ພຶງລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ, ຫຼື ນັ່ງເທິງອາສະນະແລ້ວພຶງລຸກຂຶ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

දිසායොගෙ – අවිචිතො යාව උපරිභවග්ගමන්තරෙ බහූ සත්තනිකායා වසන්ති, යතො ඛෙමං තතො භයං, පුරත්ථිමතො, දක්ඛිණතො, පච්ඡිමතො, උත්තරතො අග්ගී පජ්ජලන්ති, යතො අස්සොසුං භගවන්තං, උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບກັບທິດ – ຝູງສັດເປັນຈຳນວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນລະຫວ່າງ ນັບແຕ່ອະເວຈີມະຫານະລົກ ຂຶ້ນໄປຮອດຍອດພົບ; ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຂຶ້ນຈາກບ່ອນໃດ ຄວາມປອດໄພກໍມີຈາກບ່ອນນັ້ນ; ໄຟທັງຫຼາຍໄໝ້ລຸກແຕ່ທິດຕາເວັນອອກ, ແຕ່ທິດໃຕ້, ແຕ່ທິດຕາເວັນຕົກ, ແຕ່ທິດເໜືອ; ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຍິນຈາກພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແຕ່ບ່ອນນັ້ນ; ເບື້ອງເທິງແຕ່ພື້ນຕີນຂຶ້ນໄປ ເບື້ອງລຸ່ມແຕ່ປາຍຜົມລົງມາ ເປັນຕົ້ນ.

---

විභත්තෙ – යතො පණීතතරො වා විසිට්ඨතරො වා නත්ථි. ඡට්ඨී ච, ඡන්නවුතීනං පාසණ්ඩානං, ධම්මානං පවරං යදිදං සුගතවිනයො ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການແບ່ງສ່ວນ – ສິ່ງໃດທີ່ປະນີດກວ່າ ຫຼື ປະເສີດກວ່າສິ່ງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ແລະ ລົງສັດຖີວິພັດນຳ, ເຊັ່ນ: ພະສຸຄົດວິນັຍນີ້ ປະເສີດກວ່າທຳມະຂອງລັດທິທັງຫຼາຍເກົ້າສິບຫົກ ເປັນຕົ້ນ.

---

ආරප්පයොගෙ – [Pg.141] ගාමධම්මා වසලධම්මා අසද්ධම්මා ආරති විරති පටිවිරති, පාණාතිපාතා වෙරමණී ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການງົດເວັ້ນ – ການງົດ, ການເວັ້ນ, ການງົດເວັ້ນ ຈາກທຳຂອງຊາວບ້ານ, ຈາກທຳຂອງຄົນຖອຍ, ຈາກອະສັດທຳ; ການເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ເປັນຕົ້ນ.

---

සුද්ධෙ – ලොභනියෙහි ධම්මෙහි සුද්ධො අසංසට්ඨො, මාතිතො ච පිතිතො ච සුද්ධො අසංසට්ඨො අනුපකුද්ධො අගරහිතො ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມບໍລິສຸດ – ບໍລິສຸດ ບໍ່ລະຄົນດ້ວຍທຳອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມໂລບ; ບໍລິສຸດ ບໍ່ລະຄົນ ບໍ່ຖືກຕິຕຽນ ບໍ່ຖືກດູໝິ່ນ ທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ ເປັນຕົ້ນ.

---

පමොචනෙ – පරිමුත්තො දුක්ඛස්මාති වදාමි, මුත්තොස්මි මාරබන්ධනා, න තෙ මුච්චන්ති මච්චුනා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມຫຼຸດພົ້ນ – ເຮົາກ່າວວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກທຸກ'; ເຮົາຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກເຄື່ອງຜູກມັດແຫ່ງມານ; ເຂົາເຈົ້າບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

හෙත්වත්ථෙ – කස්මා හෙතුනා, කෙන හෙතුනා, කිස්ස හෙතුනා, කස්මා නු තුම්හං දහරා න මීයරෙ, කස්මා ඉධෙව මරණං භවිස්සති ඉච්චෙවමාදි.

ໃນອັດເຫດ – ເພາະເຫດໃດ?, ດ້ວຍເຫດໃດ?, ເພາະເຫດແຫ່ງຫຍັງ?, ເປັນຫຍັງຄົນໜຸ່ມຂອງພວກທ່ານຈຶ່ງບໍ່ຕາຍ?, ເປັນຫຍັງຄວາມຕາຍຈຶ່ງຈະມີໃນທີ່ນີ້ ເປັນຕົ້ນ.

---

විවිත්තත්ථෙ – විවිත්තො පාපකා ධම්මා, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි ඉච්චෙවමාදි.

ໃນອັດສະຫງັດ – ສະຫງັດຈາກບາບທຳ; ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

පමාණෙ – දීඝසො නවවිදත්ථියො සුගතවිදත්ථියා පමාණිකා කාරෙතබ්බා, මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස අඩ්ඪ තෙළසහත්ථා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນປະມານ – ໂດຍສ່ວນຍາວ ພຶງເຮັດໃຫ້ໄດ້ປະມານເກົ້າຄືບ ດ້ວຍຄືບພະສຸຄົດ; ສິບສອງສອກເຄິ່ງຂອງບຸລຸດຂະໜາດປານກາງ ເປັນຕົ້ນ.

---

පුබ්බයොගෙ – පුබ්බෙව සම්මොධා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບກັບສິ່ງທີ່ມີມາກ່ອນ – ກ່ອນການປະຊຸມກັນ ເປັນຕົ້ນ.

---

බන්ධනත්ථෙ – සතස්මා බන්ධො නරො. තතියා ච, සතෙන බන්ධො නරො රඤ්ඤා ඉණත්ථෙන ඉච්චෙවමාදි.

ໃນອັດເຄື່ອງຜູກມັດ – ຊາຍຖືກຈອງຈຳເພาະເງິນໜຶ່ງຮ້ອຍ. ແລະ ລົງຕະຕິຍາວິພັດນຳ, ເຊັ່ນ: ຊາຍຖືກພະລາຊາຈອງຈຳເພາະໜີ້ສິນໜຶ່ງຮ້ອຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

ගුණවචනෙ [Pg.142] – පුඤ්ඤාය සුගතිං යන්ති, චාගාය විපුලං ධනං, පඤ්ඤාය විමුත්තිමනො, ඉස්සරියාය ජනං රක්ඛති රාජා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄຸນນາມ – ເຂົາເຈົ້າໄປສູ່ສຸຄະຕິເພາະບຸນ; ມີຊັບສົມບັດມាកມາຍເພາະການບໍລິຈາກ; ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນເພາະປັນຍາ; ພະລາຊາປົກປ້ອງປະຊາຊົນເພາະອຳນາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

පඤ්හෙ ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – අභිධම්මා පුච්ඡන්ති, අභිධම්මං සුත්වා, අභිධම්මෙ ඨත්වා වා. විනයා පුච්ඡන්ති, විනයං සුත්වා, විනයෙ ඨත්වා වා. දුතියා ච තතියා ච, අභිධම්මං, අභිධම්මෙන වා. විනයං, විනයෙන වා. එව සුත්තා, ගෙය්‍යා, ගාථාය, වෙය්‍යාකරණා, උදානා, ඉතිවුත්තකා, ජාතකා, අබ්භුතධම්මා, වෙදල්ලා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການຖາມ ເມື່ອມີການລຶບ (ປັດໄຈ) 'ຕວາ' ໃນກຳ (ທຸຕິຍາວິບັດ) ແລະ ອະທິກະຣະນະ (ສັດຕະມີວິບັດ): ເຂົາເຈົ້າຖາມເຖິງພຣະອະພິທັມ; ຄືໄດ້ຟັງພຣະອະພິທັມແລ້ວ ຫຼື ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະອະພິທັມແລ້ວ, ຈຶ່ງຖາມ. ເຂົາເຈົ້າຖາມເຖິງພຣະວິນັຍ; ຄືໄດ້ຟັງພຣະວິນັຍແລ້ວ ຫຼື ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະວິນັຍແລ້ວ, ຈຶ່ງຖາມ. ມີວິບັດທີສອງ (ທຸຕິຍາ) ແລະ ວິບັດທີສາມ (ຕະຕິຍາ) ອີກດ້ວຍ, (ເຊັ່ນ) ອະພິທັມມັງ, ອະພິທັມເມນະ ຫຼື ວິນັຍຍັງ, ວິນັຍເຍນະ. ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ສູດ, ເຄຍຍະ, ຄາຖາ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ອຸທານ, ອิຕິວຸຕຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທັມ, ເວດັລລະ ເປັນຕົ້ນ.

---

කථනෙ ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – අභිධම්මා කථයන්ති, අභිධම්මං සුත්වා, අභිධම්මෙ ඨත්වා වා. විනයා කථයන්ති, විනයං සුත්වා, විනයෙ ඨත්වා වා. දුතියා ච තතියා ච, අභිධම්මං, අභිධම්මෙන වා. විනයං විනයෙන වා. එවං සුත්තා, ගෙය්‍යා, ගාථාය, වෙය්‍යාකරණා, උදානා, ඉතිවුත්තකා, ජාතකා, අබ්භුතධම්මා, වෙදල්ලා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການກ່າວ ເມື່ອມີການລຶບ (ປັດໄຈ) 'ຕວາ' ໃນກຳ (ທຸຕິຍາວິບັດ) ແລະ ອະທິກະຣະນະ (ສັດຕະມີວິບັດ): ເຂົາເຈົ້າກ່າວເຖິງພຣະອະພິທັມ; ຄືໄດ້ຟັງພຣະອະພິທັມແລ້ວ ຫຼື ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະອະພິທັມແລ້ວ, ຈຶ່ງກ່າວ. ເຂົາເຈົ້າກ່າວເຖິງພຣະວິນັຍ; ຄືໄດ້ຟັງພຣະວິນັຍແລ້ວ ຫຼື ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະວິນັຍແລ້ວ, ຈຶ່ງກ່າວ. ມີວິບັດທີສອງ ແລະ ວິບັດທີສາມ ອີກດ້ວຍ, (ເຊັ່ນ) ອະພິທັມມັງ, ອະພິທັມເມນະ ຫຼື ວິນັຍຍັງ, ວິນັຍເຍນະ. ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ສູດ, ເຄຍຍະ, ຄາຖາ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ອຸທານ, ອิຕິວຸຕຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທັມ, ເວດັລລະ ເປັນຕົ້ນ.

---

ථොකෙ – ථොකා මුච්චන්ති. අප්පමත්තකා මුච්චන්ති, කිච්ඡා මුච්චන්ති. තතියා ච. ථොකෙන, අප්පමත්තකෙන, කිච්ඡෙන වා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍວ່າ "ເລັກນ້ອຍ": ເຂົາເຈົ້າຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມເລັກນ້ອຍ; ເຂົາເຈົ້າຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍສິ່ງທີ່ບໍ່ຫຼາຍ; ເຂົາເຈົ້າຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ມີວິບັດທີສາມອີກດ້ວຍ, ເຊັ່ນ ໂທເກນະ, ອັບປະມັດຕະເກນະ, ຫຼື ກິດເຊນະ ເປັນຕົ້ນ.

---

අකත්තරිච – කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා උස්සන්නත්තා විපුලත්තා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍວ່າ "ບໍ່ແມ່ນຜູ້ເຮັດ" (ອະກັດຕະລິ): ເພາະກຳທີ່ໄດ້ເຮັດແລ້ວ, ໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ, ໄດ້ພອກພູນແລ້ວ, ໄດ້ໄພບູນແລ້ວ, ຈັກຂຸວິນຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

චග්ගහණෙන [Pg.143] සෙසෙසුපි යෙ මයා නොපදිට්ඨා අපාදානපයොගිකා, තෙ පයොගවිචක්ඛණෙහි යථායොගං යොජෙතබ්බා.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈະ" (ca) ສັບ, ແມ່ນແຕ່ໃນຕົວຢ່າງທີ່ເຫຼືອຂອງອະປາດານ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້, ຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ສະຫຼາດໃນການປະກອບຄຳ ຄວນປະກອບໃຫ້ເໝາະສົມ.

---

276, 302. යස්ස දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ වා තං සම්පදානං.

໒໗໖, ໓໐໒. ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຜູ້ອື່ນປາດຖະໜາຈະໃຫ້, ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ພໍໃຈ, ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຜູ້ອື່ນຖື (ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງ) ໄວ້ໃຫ້, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

යස්ස වා දාතුකාමො යස්ස වාරොචතෙ, යස්ස වා ධාරයතෙ, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති.

ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຜູ້ອື່ນປາດຖະໜາຈະໃຫ້, ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ພໍໃຈ, ຫຼື ບຸກຄົນໃດ ທີ່ຜູ້ອື່ນຖືໄວ້ໃຫ້, ການົກ (ຜູ້ເຮັດ) ນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

සමණස්ස චීවරං දදාති, සමණස්ස රොචතෙ සච්චං, දෙවදත්තස්ස සුවණ්ණච්ඡත්තං ධාරයතෙ යඤ්ඤදත්තො.

ເຂົາຖວາຍຈີວອນແກ່ສະມະນະ, ສັດຈະທັມຍ່ອມເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ສະມະນະ, ຍັນຍະທັດຕະຖືຮົ່ມຄຳໄວ້ໃຫ້ແກ່ເທວະທັດ.

---

සම්පදානමිච්චනෙන ක්වත්ථො? සම්පදානෙ චතුත්ථී.

ການກ່າວວ່າ "ສຳປະທານ" ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ "ສຳປະທານ" ໃນສູດ "ສຳປະທາເນ ຈະຕຸດຖີ" (ສູດທີ 293).

---

වාති විකප්පනත්ථං, ධාතුනාමානං පයොගෙ වා උපසග්ගප්පයොගෙ වා නිපාතප්පයොගෙ වා සති අත්ථවිකප්පනත්ථං වාති පදං පයුජ්ජති.

"ວາ" (vā) ສັບ ມີປະໂຫຍດໃນການກຳນົດທາງເລືອກ. ເມື່ອມີການປະກອບຮ່ວມກັບທາດ ແລະ ນາມ, ຫຼື ປະກອບຮ່ວມກັບອຸປະສັກ, ຫຼື ປະກອບຮ່ວມກັບນິບາດ, ເພື່ອກຳນົດຄວາມໝາຍທີ່ຫຼາກຫຼາຍ, ບົດວ່າ "ວາ" ຈຶ່ງຖືກນຳມາໃຊ້.

---

277, 303. සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහිස්සොසූය රාධික්ඛ පච්චාසුණ අනුපතිගිණ පුබ්බකත්තාරොචනත්ථ තදත්ථ තුමත්ථාලමත්ථ මඤ්ඤානාදරප්පාණිනි, ගත්‍යත්ථකම්මනි, ආසීසත්ථ සම්මුති භිය්‍ය සත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

໒໗໗, ໓໐໓. ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບທາດເຫຼົ່ານີ້: ສິລາຄະ (ຍ້ອງຍໍ), ຫະນຸ (ປິດບັງ/ຕົວະ), ຖາ (ຕັ້ງຢູ່/ບຳລຸງ), ສະປະ (ສາບານ), ທາຣະ (ເປັນໜີ້), ປິຫະ (ປາດຖະໜາ), ກຸທະ (ຄຽດ), ທຸຫະ (ປະທຸສະຮ້າຍ), ອິດສະ (ອິດສາ), ອຸສູຍະ (ລິດສະຢາ), ຣາທະ (ຍິນດີ), ອິກຂະ (ເພ່ງເລັງ); ໃນຜູ້ເຮັດຄົນກ່ອນ (pubbakattar) ຂອງ ປະຕິ-ອາ-ສຸ (ຮັບຟັງ) ແລະ ອະນຸ-ປະຕິ-ຄິ (ກ່າວຕາມ/ຮັບຄຳ); ໃນຄວາມໝາຍບອກໃຫ້ຮູ້ (ārocanattha); ໃນຄວາມໝາຍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສິ່ງນັ້ນ (tadattha); ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງ ຕຸງ ປັດໄຈ (tumattha); ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງ ອະລັງ (alamattha); ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ ມະນະ ທາດ ໃນຄວາມໝາຍດູໝິ່ນ (anādara) ແລະ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ (appāṇini); ໃນກຳຂອງທາດທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ ໄປ (gatyatthakamma); ໃນຄວາມໝາຍປາດຖະໜາ/ອວຍພອນ (āsīsattha); ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ ສັມມຸຕິ (ຄວາມຍິນຍອມ) ແລະ ພິຍຍະ (ຍິ່ງຂຶ້ນ); ແລະ ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ (sattamyattha).

---

සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහ ඉස්සඉච්චෙතෙසං ධාතූනං පයොගෙ, උසූයත්ථානඤ්ච පයොගෙ, රාධික්ඛප්පයොගෙ, පච්චාසුණඅනුපතිගිණානං පුබ්බකත්තරි, ආරොචනත්ථෙ[Pg.144], තදත්ථෙ, තුමත්ථෙ, අලමත්ථෙ, මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි, ගත්‍යත්ථානං ධාතූනං කම්මනි, ආසීසත්ථෙ ච සම්මුති භිය්‍ය සත්තම්‍යත්ථෙසු ච, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບທາດເຫຼົ່ານີ້: 'ສິລາຄະ' (ຍ້ອງຍໍ), 'ຫະນຸ' (ປິດບັງ/ຕົວະ), 'ຖາ' (ຕັ້ງຢູ່/ບຳລຸງ), 'ສະປະ' (ສາບານ), 'ທາຣະ' (ເປັນໜີ້), '...ປິຫະ' (ປາດຖະໜາ), 'ກຸທະ' (ຄຽດ), 'ທຸຫະ' (ປະທຸສະຮ້າຍ), 'ອິດສະ' (ອິດສາ); ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບທາດທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ 'ອຸສູຍະ' (ລິດສະຢາ); ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບທາດ 'ຣາທະ' (ຍິນດີ) ແລະ 'ອິກຂະ' (ເພ່ງເລັງ); ໃນຜູ້ເຮັດຄົນກ່ອນຂອງ 'ປະຕິ-ອາ-ສຸ' (ຮັບຟັງ) ແລະ 'ອະນຸ-ປະຕິ-ຄິ' (ກ່າວຕາມ/ຮັບຄຳ); ໃນຄວາມໝາຍບອກໃຫ້ຮູ້; ໃນຄວາມໝາຍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສິ່ງນັ້ນ; ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງ ຕຸງ ປັດໄຈ; ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງ ອະລັງ; ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ມະນະ' ທາດ ໃນຄວາມໝາຍດູໝິ່ນ ແລະ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ; ໃນກຳຂອງທາດທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ ໄປ; ໃນຄວາມໝາຍອວຍພອນ; ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ສັມມຸຕິ' ແລະ 'ພິຍຍະ'; ແລະ ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ, ການົກນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

සිලාඝප්පයොගෙ තාව – බුද්ධස්ස සිලාඝතෙ, ධම්මස්ස සිලාඝතෙ, සඞ්ඝස්ස සිලාඝතෙ, සකංඋපජ්ඣායස්ස සිලාඝතෙ, තව සිලාඝතෙ මම සිලාඝතෙ ඉච්චෙවමාදි.

ກ່ອນອື່ນ, ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ສິລາຄະ' ທາດ (ຍ້ອງຍໍ): (ເຂົາ) ຍ້ອງຍໍພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ຍ້ອງຍໍພຣະທັມ, ຍ້ອງຍໍພຣະສົງ; ຍ້ອງຍໍພຣະອຸປັດຊາຂອງຕົນ; ຍ້ອງຍໍທ່ານ, ຍ້ອງຍໍຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນຕົ້ນ.

---

හනුප්පයොගෙ – හනුතෙ තුය්හමෙව, හනුතෙ මය්හමෙව ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ຫະນຸ' ທາດ (ປິດບັງ/ຕົວະ): ເຂົາຕົວະທ່ານເທົ່ານັ້ນ, ເຂົາຕົວະຂ້າພະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

ඨාපයොගෙ – උපතිට්ඨෙය්‍ය සක්‍යපුත්තානං වඩ්ඪකී, භික්ඛුස්ස භුඤ්ජන්තස්ස පානීයෙන වා විධූපනෙන වා උපතිට්ඨෙය්‍ය භික්ඛුනී ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ຖາ' ທາດ (ຕັ້ງຢູ່/ບຳລຸງ): ນາຍຊ່າງໄມ້ຄວນບຳລຸງ (ຮັບໃຊ້) ພວກສາກະຍະບຸດ; ພຣະພິກຂຸນີຄວນບຳລຸງ (ຮັບໃຊ້) ພຣະພິກຂຸຜູ້ກຳລັງສັນຢູ່ ດ້ວຍນ້ຳດື່ມ ຫຼື ດ້ວຍການວີ ເປັນຕົ້ນ.

---

සපප්පයොගෙ – තුය්හං සපතෙ, මය්හං සපතෙ ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ສະປະ' ທາດ (ສາບານ): ເຂົາສາບານຕໍ່ທ່ານ, ເຂົາສາບານຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນຕົ້ນ.

---

ධාරප්පයොගෙ – සුවණ්ණං තෙ ධාරයතෙ ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ທາຣະ' ທາດ (ເປັນໜີ້): ເຂົາເປັນໜີ້ຄຳແກ່ທ່ານ ເປັນຕົ້ນ.

---

පිහප්පයොගෙ – බුද්ධස්ස අඤ්ඤතිත්ථියා පිහයන්ති, දෙවා දස්සනකාමා තෙ, යතො ඉච්ඡාමි භද්දන්තස්ස, සමිද්ධානං පිහයන්ති දලිද්දා ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ປິຫະ' ທາດ (ປາດຖະໜາ): ພວກອັນຍະເດຍລະຖີປາດຖະໜາ (ຢາກເປັນຄື) ພຣະພຸດທະເຈົ້າ; ເຫຼົ່າເທວະດາປາດຖະໜາຈະເຫັນທ່ານ; ເພາະຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາພຣະຜູ້ມີອາຍຸ; ຄົນຍາກຈົນຍ່ອມປາດຖະໜາ (ຢາກເປັນຄື) ຄົນຮັ່ງມີ ເປັນຕົ້ນ.

---

කුධදුහඉස්සඋසූයප්පයොගෙ – කොධයති දෙව දත්තස්ස, තස්ස කුජ්ඣ මහාවීර, මා රට්ඨං විනස්ස ඉදං. දුහයති [Pg.145] දිසානං මෙඝො, තිත්ථියා සමණානං ඉස්සයන්ති ගුණගිද්ධෙන, තිත්ථියා සමණානං ඉස්සයන්ති ලාභගිද්ධෙන, දුජ්ජනා ගුණවන්තානං උසූයන්ති ගුණගිද්ධෙන, කා උසූයා විජානතං ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ກຸທະ' (ຄຽດ), 'ທຸຫະ' (ປະທຸສະຮ້າຍ), 'ອິດສະ' (ອິດສາ), 'ອຸສູຍະ' (ລິດສະຢາ) ທາດ: ເຂົາຄຽດໃຫ້ເທວະທັດ; ຂ້າແຕ່ມະຫາວີຣະ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຄຽດໃຫ້ແກ່ຜູ້ນັ້ນ, ຂໍປະເທດຊາດນີ້ຢ່າໄດ້ຈິບຫາຍເລີຍ. ຟ້າຝົນຍ່ອມປະທຸສະຮ້າຍແກ່ທິດທັງຫຼາຍ. ພວກອັນຍະເດຍລະຖີຍ່ອມອິດສາພວກສະມະນະ ເພາະຄວາມຢາກໄດ້ໃນຄຸນຄວາມດີ; ພວກອັນຍະເດຍລະຖີຍ່ອມອິດສາພວກສະມະນະ ເພາະຄວາມຢາກໄດ້ໃນລາບສັກກາລະ. ຄົນຊົ່ວຍ່ອມລິດສະຢາຜູ້ມີຄຸນນະທັມ ເພາະຄວາມຢາກໄດ້ໃນຄຸນຄວາມດີ; ຄວາມລິດສະຢາຂອງຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ຈະມີມາແຕ່ໃສ ເປັນຕົ້ນ.

---

රාධ ඉක්ඛ ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං පයොගෙ යස්ස අකථිතස්ස පුච්ඡනං කම්මවික්ඛ්‍යාපනත්ථඤ්ච, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති, දුතියා ච.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບທາດ 'ຣາທະ' ແລະ 'ອິກຂະ' ເຫຼົ່ານີ້, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ກ່າວ (ອະກະຖິຕະ) ທີ່ຖືກຖາມ ເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການກະທຳ, ການົກນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ", ແລະ ມີວິບັດທີສອງ (ທຸຕິຍາ) ອີກດ້ວຍ.

---

ආරාධොහං රඤ්ඤො, ආරාධොහං රාජානං, ක්‍යාහං අය්‍යානං අපරජ්ඣාමි, ක්‍යාහං අය්‍යෙ අපරජ්ඣාමි, චක්ඛුං ජනස්ස දස්සනාය තං විය මඤ්ඤෙ, ආයස්මතො උපාලිත්ථෙරස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො උපතිස්සො, ආයස්මන්තං වා ඉච්චෙවමාදි.

ຂ້າພະເຈົ້າເຮັດໃຫ້ພຣະຣາຊາພໍພຣະໄທ (ārādhohaṃ rañño), ຂ້າພະເຈົ້າເຮັດໃຫ້ພຣະຣາຊາພໍພຣະໄທ (ārādhohaṃ rājānaṃ), ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດຜິດພາດອັນໃດຕໍ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍ? ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດຜິດພາດອັນໃດຕໍ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍ? ຂ້າພະເຈົ້າຖືທ່ານປຽບເໝືອນດວງຕາ ເພື່ອການເບິ່ງເຫັນຂອງປະຊາຊົນ, ພຣະອຸປະຕິດສະເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງການອຸປະສົມບົດ ຈາກພຣະອຸປາລີເຖຣະ ຜູ້ມີອາຍຸ, ຫຼື ຕໍ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນຕົ້ນ.

---

පච්චාසුණ අනුපතිගිණානං පුබ්බකත්තරි සුණොතිස්ස පච්චායොගෙ යස්ස කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති.

ໃນຜູ້ເຮັດຄົນກ່ອນຂອງ 'ປະຕິ-ອາ-ສຸ' (ຮັບຟັງ) ແລະ 'ອະນຸ-ປະຕິ-ຄິ' (ກ່າວຕາມ/ຮັບຄຳ), ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ສຸ' ທາດ (ຟັງ) ທີ່ມີ 'ປະຕິ' ແລະ 'ອາ' ນຳໜ້າ, ຜູ້ເຮັດຄົນໃດຂອງກຳໃນເມື່ອກ່ອນ, ຜູ້ເຮັດນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

තං යථා? භගවා භික්ඛූ එතදවොච.

ເຊັ່ນແນວໃດ? ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດຄຳນີ້ ແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ.

---

භික්ඛූති අකථීත කම්මං, එතන්ති කථිතකම්මං. යස්ස කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො‘භගවා’ති ‘‘යො කරොති ස කත්තා’’ති සුත්තවචනෙන කත්තුසඤ්ඤො. එවං යස්ස [Pg.146] කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති.

(ໃນທີ່ນີ້) ບົດວ່າ "ພິກຂູ" (bhikkhū) ເປັນອະກະຖິຕະກຳ (ກຳຮອງ), ບົດວ່າ "ເອຕັງ" (etaṃ) ເປັນກະຖິຕະກຳ (ກຳຕົງ). ຜູ້ເຮັດຂອງກຳໃນເມື່ອກ່ອນນັ້ນ ຄື "ພະຄະວາ" (Bhagavā) ມີຊື່ວ່າ "ກັດຕຸ" (ຜູ້ເຮັດ) ດ້ວຍພຣະສູດວ່າ "ໂຍ ກະໂຣຕິ ສະ ກັດຕາ" (ສູດທີ 281). ດັ່ງນັ້ນ, ຜູ້ເຮັດຄົນໃດຂອງກຳໃນເມື່ອກ່ອນ, ຜູ້ເຮັດນັ້ນ ຈຶ່ງມີຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

තං යථා? තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං, ආසුණන්ති බුද්ධස්ස භික්ඛූ.

ເຊັ່ນແນວໃດ? ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບຟັງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຮັບຟັງພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

---

ගිණස්ස අනුපතියොගෙ යස්ස කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ຄິ' ທາດ (ກ່າວ/ຮ້ອງ) ທີ່ມີ 'ອະນຸ' ແລະ 'ປະຕິ' ນຳໜ້າ, ຜູ້ເຮັດຄົນໃດຂອງກຳໃນເມື່ອກ່ອນ, ຜູ້ເຮັດນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

තං යථා? භික්ඛු ජනං ධම්මං සාවෙති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො අනුගිණාති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො පතිගිණාති.

ເຊັ່ນແນວໃດ? ພຣະພິກຂຸ ຍ່ອມໃຫ້ປະຊາຊົນຟັງທັມ, ປະຊາຊົນຍ່ອມກ່າວຕາມ (ອະນຸມັດ) ຕໍ່ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ, ປະຊາຊົນຍ່ອມຮັບຄຳ (ເຫັນດີ) ຕໍ່ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

---

යො වදෙති ස‘කත්තා’ති,වුත්තං ‘කම්ම’න්ති වුච්චති;

යො පටිග්ගාහකො තස්ස,‘සම්පදානං’ විජානියා.

ຜູ້ໃດກ່າວ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ກັດຕຸ" (ຜູ້ເຮັດ), ສິ່ງທີ່ຖືກກ່າວ ຊື່ວ່າ "ກຳ", ສ່ວນຜູ້ໃດເປັນຜູ້ຮັບກຳນັ້ນ, ພຶງຊາບວ່າ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສຳປະທານ".

---

ඉච්චෙවමාදි.

ເປັນຕົ້ນ.

---

ආරොචනත්ථෙ – ආරොචයාමි වො භික්ඛවෙ, ආමන්තයාමි වො භික්ඛවෙ, පටිවෙදයාමි වො භික්ඛවෙ, ආරොචයාමි තෙ මහාරාජ, ආමන්තයාමි තෙ මහාරාජ, පටිවෙදයාමි තෙ මහාරාජ ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍບອກໃຫ້ຮູ້: ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າບອກແກ່ພວກທ່ານ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຮ້ອງພວກທ່ານ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າແຈ້ງແກ່ພວກທ່ານ; ມະຫາຣາຊາ ຂ້າພະເຈົ້າບອກແກ່ພຣະອົງ, ມະຫາຣາຊາ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຮ້ອງພຣະອົງ, ມະຫາຣາຊາ ຂ້າພະເຈົ້າແຈ້ງແກ່ພຣະອົງ ເປັນຕົ້ນ.

---

තදත්ථෙ – ඌනස්ස පාරිපූරියා තං චීවරං නික්ඛිපිතබ්බං. බුද්ධස්ස අත්ථාය, ධම්මස්ස අත්ථාය, සඞ්ඝස්ස අත්ථාය, ජීවිතං පරිච්චජාමි ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສິ່ງນັ້ນ: ຈີວອນນັ້ນ ຄວນເກັບໄວ້ ເພື່ອຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງສິ່ງທີ່ບົກພ່ອງ. ຂ້າພະເຈົ້າສະຫຼະຊີວິດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະທັມ, ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະສົງ ເປັນຕົ້ນ.

---

තුමත්ථෙ [Pg.147] -ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජති. භික්ඛූනං ඵාසුවිහාරාය විනයො පඤ්ඤත්තො ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງ ຕຸງ ປັດໄຈ: ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ເພື່ອຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຊາວໂລກ, ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກ ແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ. ພຣະວິນັຍຖືກບັນຍັດໄວ້ ເພື່ອຄວາມຢູ່ເປັນສຸກຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

අලමත්ථප්පයොගෙ-අලමිති අරහති පටික්ඛිත්තෙසු. අලං මෙ බුද්ධො, අලං මෙ රජ්ජං, අලං භික්ඛු පත්තස්ස, අලං මල්ලො මල්ලස්ස, අරහති මල්ලො මල්ලස්ස. පටික්ඛිත්තෙ අලං තෙ රූපං කරණීයං, අලං මෙ හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙන ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບຄວາມໝາຍແຫ່ງ "ອະລັງ" (alaṃ): ຄຳວ່າ "ອະລັງ" ນີ້ ໝາຍເຖິງ ຄວາມຄູ່ຄວນ (arahati) ແລະ ການປະຕິເສດ (paṭikkhitta). (ໃນຄວາມໝາຍວ່າຄູ່ຄວນ:) ພຣະພຸດທະເຈົ້າພໍພຽງແລ້ວ (ຄູ່ຄວນແລ້ວ) ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຣາຊະສົມບັດພໍພຽງແລ້ວແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ພຣະພິກຂຸຄູ່ຄວນແກ່ບາດ, ນັກມວຍປ້ຳຄົນໜຶ່ງຄູ່ຄວນ (ເປັນຄູ່ປັບ) ແກ່ນັກມວຍປ້ຳອີກຄົນໜຶ່ງ. (ໃນຄວາມໝາຍປະຕິເສດ:) ຮູບຮ່າງບໍ່ມີປະໂຫຍດຫຍັງແກ່ທ່ານ, ເງິນ ແລະ ຄຳ ບໍ່ຈຳເປັນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນຕົ້ນ.

---

මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි-කට්ඨස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, කලිඞ්ගරස්ස තුවං මඤ්ඤෙ.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ 'ມະນະ' ທາດ (ຄິດ/ຖືວ່າ) ໃນຄວາມໝາຍດູໝິ່ນ ແລະ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ: ຂ້າພະເຈົ້າຖືວ່າທ່ານເປັນພຽງທ່ອນໄມ້, ຂ້າພະເຈົ້າຖືວ່າທ່ານເປັນພຽງເສດໄມ້ຜຸ.

---

අනාදරෙති කිමත්ථං? සුවණ්ණං විය තං මඤ්ඤෙ.

ກ່າວວ່າ "ອະນາດະເຣ" (ໃນຄວາມໝາຍດູໝິ່ນ) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ໃນເມື່ອບໍ່ມີການດູໝິ່ນ ເຊັ່ນ "ຂ້າພະເຈົ້າຖືວ່າທ່ານປຽບເໝືອນຄຳ".

---

අප්පාණිනීති කිමත්ථං? ගද්‍රභං තුවං මඤ්ඤෙ ඉච්චෙවමාදි.

ກ່າວວ່າ "ອັບປານິນີ" (ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ) ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ໃນເມື່ອເປັນສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ເຊັ່ນ "ຂ້າພະເຈົ້າຖືວ່າທ່ານເປັນດັ່ງລາ" ເປັນຕົ້ນ.

---

ගත්‍යත්ථකම්මනි-ගාමස්ස පාදෙන ගතො, නගරස්ස පාදෙන ගතො, අප්පො සග්ගාය ගච්ඡති, සග්ගස්ස ගමනෙන වා, මූලාය පටිකස්සෙය්‍ය සඞ්ඝො. දුතියා ච, ගාමං පාදෙන ගතො, නගරං පාදෙන ගතො, අප්පො සග්ගං ගච්ඡති, සග්ගං ගමනෙන වා, මූලං පටිකස්සෙය්‍ය සඞ්ඝො ඉච්චෙවමාදි.

ໃນກຳຂອງທາດທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ "ໄປ": ໄປສູ່ບ້ານດ້ວຍຕີນ (gāmassa pādena gato), ໄປສູ່ເມືອງດ້ວຍຕີນ (nagarassa pādena gato), ຜູ້ໄປສູ່ສະຫວັນມີນ້ອຍ (appo saggāya gacchati), ຫຼື ດ້ວຍການໄປສູ່ສະຫວັນ (saggassa gamanena vā), ພຣະສົງຄວນດຶງກັບຄືນສູ່ເບື້ອງຕົ້ນ (mūlāya paṭikasseyya saṅgho). ມີວິບັດທີສອງອີກດ້ວຍ, ເຊັ່ນ ໄປສູ່ບ້ານດ້ວຍຕີນ (gāmaṃ pādena gato), ໄປສູ່ເມືອງດ້ວຍຕີນ (nagaraṃ pādena gato), ຜູ້ໄປສູ່ສະຫວັນມີນ້ອຍ (appo saggaṃ gacchati), ຫຼື ດ້ວຍການໄປສູ່ສະຫວັນ (saggaṃ gamanena vā), ພຣະສົງຄວນດຶງກັບຄືນສູ່ເບື້ອງຕົ້ນ (mūlaṃ paṭikasseyya saṅgho) ເປັນຕົ້ນ.

---

ආසීසත්ථෙ-ආයස්මතො දීඝායුකො හොතු, භද්දං භවතො හොතු, කුසලං භවතො හොතු, අනාමයං [Pg.148] භවතො හොතු, සුඛං භවතො හොතු, ස්වාගතං භවතො හොතු, අත්ථො භවතො හොතු, හිතං භවතො හොතු ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍອວຍພອນ: ຂໍໃຫ້ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງມີອາຍຸຍືນ, ຂໍຄວາມຈະເລີນຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ, ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ, ຂໍຄວາມບໍ່ມີໂລກຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ, ຂໍຄວາມສຸກຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ, ຂໍການຕ້ອນຮັບທີ່ດີຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ, ຂໍປະໂຫຍດຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ, ຂໍສິ່ງເກື້ອກູນຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ ເປັນຕົ້ນ.

---

සම්මුතිප්පයොගෙ– අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඝසම්මුතියා භික්ඛුස්ස විප්පවත්ථුං න වට්ටති, සාධු සම්මුති මෙ තස්ස භගවතො දස්සනාය ඉච්චෙවමාදි.

In ການປະກອບຮ່ວມກັບ "ສັມມຸຕິ" (ຄວາມຍິນຍອມ): ເວັ້ນເສຍແຕ່ໄດ້ຮັບຄວາມຍິນຍອມຈາກພຣະສົງ, ພຣະພິກຂຸບໍ່ຄວນຢູ່ປາສະຈາກຈີວອນ. ເປັນການດີແລ້ວທີ່ອະນຸມັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

භිය්‍යප්පයොගෙ – භිය්‍යොසො මත්තායං ඉච්චෙවමාදි.

ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບ "ພິຍຍະ" (ຍິ່ງຂຶ້ນ): ຍິ່ງກວ່າປະມານ ເປັນຕົ້ນ.

---

සත්තම්‍යත්ථෙ – තුය්හඤ්චස්ස ආවි කරොමි, තස්ස මෙ සක්කො පාතුරහොසි ඉච්චෙවමාදි.

ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຕະມີວິບັດ (ວິບັດທີເຈັດ): ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແກ່ທ່ານ, ທ້າວສັກກະໄດ້ປະກົດຕົວແກ່ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

අත්ථග්ගහණෙන බහූසු අක්ඛරප්පයොගෙසු දිස්සති.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ອັດຖະ" (attha) ສັບ, ຍ່ອມເຫັນຕົວຢ່າງໄດ້ຫຼາກຫຼາຍໃນການປະກອບອັກສອນ.

---

තං යථා? උපමං මත කරිස්සාමි, ධම්මං වො දෙසෙස්සාමි.

ເຊັ່ນແນວໃດ? ຂ້າພະເຈົ້າຈະຍົກອຸປະມາແກ່ພວກທ່ານ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະສະແດງທັມແກ່ພວກທ່ານ.

---

සාරත්ථෙ ච – දෙසෙතු භන්තෙ භගවා ධම්මං භික්ඛූනං. තස්ස ඵාසු විහාරාය හොති, එතස්ස පහිණෙය්‍ය, යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය, තථාපි තෙසං බ්‍යාකරිස්සාම[Pg.149], කප්පති සමණානං ආයොගො, අම්හාකං මණිනා අත්ථො, කිමත්ථො මෙ බුද්ධෙන, සෙය්‍යො මෙ අත්ථො, බහූපකාරා භන්තෙ මහාපජා පතිගොතමී භගවතො, බහූපකාරා භික්ඛවෙ මාතාපිතරො පුත්තානං ඉච්චෙවමාදි.

ແລະ ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມຕ້ອງການ (sāratthe): ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງທັມແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຢູ່ເປັນສຸກຂອງພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ, ຄວນສົ່ງໄປໃຫ້ແກ່ຜູ້ນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນແກ່ພວກເຮົາແນວໃດ, ພວກເຮົາກໍຈະພະຍາກອນແກ່ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແນວນັ້ນ, ຄວາມຂົນຂວາຍ (ອາໂຍຄະ) ຍ່ອມຄວນແກ່ສະມະນະທັງຫຼາຍ, ພວກເຮົາຕ້ອງການແກ້ວມະນີ, ພຣະພຸດທະເຈົົ້າມີປະໂຫຍດຫຍັງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ປະໂຫຍດອັນປະເສີດສຸດມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມານດา ແລະ ບິດາ ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ບຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

සෙසෙසු අක්ඛරප්පයොගෙසුපි අඤ්ඤෙපි පයොගා පයොගවිචක්ඛණෙහි යොජෙතබ්බා.

ແມ່ນແຕ່ໃນການປະກອບອັກສອນທີ່ເຫຼືອ, ຕົວຢ່າງອື່ນໆ ຜູ້ສະຫຼາດໃນການປະກອບຄຳ ຄວນປະກອບໃຫ້ເໝາະສົມ.

---

චග්ගහණං විකප්පනත්ථවාග්ගහණානුකඩ්ඪනත්ථං. යෙ කෙචි සද්දා සම්පදානප්පයොගිකා මයා නොපදිට්ඨා, තෙසං ගහණත්ථං ඉධ විකප්පීයති වාසද්දො.

ການຖືເອົາ "ຈະ" (ca) ສັບ ເພື່ອດຶງເອົາ "ວາ" (vā) ສັບ ທີ່ມີຄວາມໝາຍກຳນົດທາງເລືອກ. ບົດວ່າ "ວາ" ໃນທີ່ນີ້ ມີຈຸດປະສົງເພື່ອດຶງເອົາບົດໃດໆກໍຕາມ ທີ່ເປັນຕົວຢ່າງຂອງສຳປະທານ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້.

---

තං යථා? භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පභූ අයං භගවා, දෙසස්ස පභූ අයං රාජා. ඛෙත්තස්ස පභූ අයං ගහපති, අරඤ්ඤස්ස පභූ අයං ලුද්දකො ඉච්චෙවමාදි. ක්වචි දුතියා තතියා පඤ්චමී ඡට්ඨී සත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

ເຊັ່ນແນວໃດ? ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນີ້ ຊົງເປັນໃຫຍ່ແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ, ພຣະຣາຊາພຣະອົງນີ້ ຊົງເປັນໃຫຍ່ແກ່ປະເທດຊາດ. ຄະຫະບໍດີຜູ້ນີ້ ເປັນເຈົ້າຂອງແກ່ທົ່ງນາ, ນາຍພານຜູ້ນີ້ ເປັນໃຫຍ່ແກ່ປ່າ ເປັນຕົ້ນ. ໃນບາງກໍລະນີ ກໍໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງວິບັດທີສອງ, ທີສາມ, ທີຫ້າ, ທີຫົກ ແລະ ທີເຈັດ ອີກດ້ວຍ.

---

178, 320. යොධාරො තමොකාසං.

໑໗໘, ໓໒໐. ສິ່ງໃດທີ່ເປັນທີ່ຮອງຮັບ (ອາທາຣะ), ສິ່ງນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ໂອກາດ" (okāsa).

---

යො ආධාරො, තං ඔකාසසඤ්ඤං හොති. ස්වාධාරො චතුබ්බිධො බ්‍යාපිකො, ඔපසිලෙසිකො, වෙසයිකො සාමීපිකො චාති.

ສິ່ງໃດທີ່ເປັນທີ່ຮອງຮັບ, ສິ່ງນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ໂອກາດ". ທີ່ຮອງຮັບນັ້ນ ມີ 4 ປະເພດ ຄື: ແຜ່ຊຶມ (byāpika), ແນບຊິດ (opasilesika), ຂອບເຂດ (vesayika), ແລະ ໃກ້ຄຽງ (sāmīpika).

---

තත්ථ [Pg.150] බ්‍යාපිකො තාව–ජලෙසු ඛීරං තිට්ඨති, තිලෙසු තෙලං, උච්ඡූසු රසො.

ໃນ 4 ປະເພດນັ້ນ, ປະເພດແຜ່ຊຶມ (byāpika) ກ່ອນ: ນ້ຳນົມມີຢູ່ໃນນ້ຳ, ນ້ຳມັນມີຢູ່ໃນເມັດງາ, ນ້ຳຫວານມີຢູ່ໃນຕົ້ນອ້ອຍ.

---

ඔපසිලෙසිකො–පරියඞ්කෙ රාජා සෙති, ආසනෙ උපවිට්ඨො සඞ්ඝො.

ປະເພດແນບຊິດ (opasilesika): ພຣະຣາຊານອນເທິງຕັ່ງຍາວ, ພຣະສົງນັ່ງເທິງອາສະນະ.

---

වෙසයිකො–භූමීසු මනුස්සා චරන්ති, අන්තලික්ඛෙ වායූ වායන්ති. ආකාසෙ සකුණා පක්ඛන්දන්ති.

ປະເພດຂອບເຂດ (vesayika): ມະນຸດທັງຫຼາຍທ່ຽວໄປເທິງແຜ່ນດິນ, ລົມພັດໄປໃນອາກາດ, ຝູງນົກບິນໄປໃນທ້ອງຟ້າ.

---

සාමීපිකො–වනෙ හත්ථිනො චරන්ති, ගඞ්ගායං ඝොසො තිට්ඨති, වජෙ ගාවො දුහන්ති, සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ.

ປະເພດໃກ້ຄຽງ (sāmīpika): ຝູງຊ້າງທ່ຽວໄປໃກ້ປ່າ, ໝູ່ບ້ານລ້ຽງງົວຕັ້ງຢູ່ໃກ້ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ເຂົາເຈົ້າຮີດນົມງົວໃກ້ຄອກ, (ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ) ປະທັບຢູ່ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ ໃນປ່າເຊດຕະວັນ.

---

ඔකාසමිච්චනෙන ක්වත්ථො? ඔකාසෙ සත්තමී.

ການກ່າວວ່າ "ໂອກາດ" ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ "ໂອກາດ" ໃນສູດ "ໂອກາເສ ສັດຕະມີ".

---

279, 292. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං.

໒໗໙, ໒໙໒. ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນໃຊ້ເຮັດ (ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງ), ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ກະຣະນະ" (ເຄື່ອງມື).

---

යෙන වා කයිරතෙ, යෙන වා පස්සති, යෙන වා සුණාති, තං කාරකං කරණසඤ්ඤං හොති.

ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນໃຊ້ເຮັດ, ຫຼື ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນໃຊ້ເບິ່ງ, ຫຼື ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນໃຊ້ຟັງ, ການົກນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ກະຣະນະ".

---

දත්තෙන විහිං ලුනාති, වාසියා කට්ඨං තච්ඡති, ඵරසුනා රුක්ඛං ඡින්දති, කුදාලෙන පථවිං ඛණති, සත්ථෙන කම්මං කරොති. චක්ඛුනා රූපං පස්සති.

ເຂົາກ່ຽວເຂົ້າດ້ວຍກ່ຽວ, ເຂົາຖາກໄມ້ດ້ວຍຂວານຖາກ, ເຂົາຕັດຕົ້ນໄມ້ດ້ວຍຂວານ, ເຂົາຂຸດດິນດ້ວຍຈົກ, ເຂົາເຮັດວຽກດ້ວຍມີດ, ເຂົາເຫັນຮູບດ້ວຍຕາ.

---

කරණමිච්චනෙන ක්වත්ථො? කරණෙ තතියා.

ການກ່າວວ່າ "ກະຣະນະ" ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ "ກະຣະນະ" ໃນສູດ "ກະຣະເນ ຕະຕິຍາ" (ສູດທີ 286).

---

280, 285. යං [Pg.151] කරොති තං කම්මං.

໒໘໐, ໒໘໕. ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນເຮັດ, ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ກຳ".

---

යං වා කරොති, යං වා පස්සති, යං වා සුණාති, තං කාරකං කම්මසඤ්ඤං හොති.

ຫຼື ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນເຮັດ, ຫຼື ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນເບິ່ງ, ຫຼື ສິ່ງໃດ ທີ່ບຸກຄົນຟັງ, ການົກນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ "ກຳ".

---

ඡත්තං කරොති, රථං කරොති, රූපං පස්සති, සද්දං සුණාති, කණ්ටකං මද්දති, විසං ගිලති.

ເຂົາເຮັດຄັນຮົ່ມ, ເຂົາເຮັດລົດມ້າ, ເຂົາເຫັນຮູບ, ເຂົາໄດ້ຍິນສຽງ, ເຂົາຢຽບໜາມ, ເຂົາກືນຢາພິດ.

---

කම්මමිච්චනෙන ක්වත්ථො? කම්මත්ථෙ දුතියා.

ຄຳວ່າ "ກຳ" (kamma) ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ຊື່ວ່າ "ກຳ" ໃນສູດ "ກັມມັດເຖ ທຸຕິຍາ" (kammatthe dutiyā).

---

281, 294. යො කරොති ස කත්තා.

໒໘໑, ໒໙໔. ຜູ້ໃດເຮັດ, ຜู້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ກັດຕຸ" (ຜູ້ເຮັດ).

---

යො කරොති, සො කත්තුසඤ්ඤො හොති.

ຜູ້ໃດເຮັດ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ "ກັດຕຸ".

---

අහිනා දට්ඨො නරො, ගරුළෙන හතො නාගො. බුද්ධෙන ජිතො මාරො, උපගුත්තෙන මාරො බන්ධො.

ຄົນຖືກງູກັດ, ພະຍານາກຖືກພະຍາຄຸດຂ້າ, ພະຍາມານຖືກພະພຸດທະເຈົ້າຊະນະ, ພະຍາມານຖືກພະອຸປະຄຸດມັດໄວ້.

---

කත්තුඉච්චනෙන ක්වත්ථො? කත්තරි ච.

ຄຳວ່າ "ກັດຕຸ" (kattu) ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ຊື່ວ່າ "ກັດຕຸ" ໃນສູດ "ກັດຕະຣິ ຈະ" (kattari ca).

---

282, 295. යො කාරෙති ස හෙතු.

໒໘໒, ໒໙໕. ຜູ້ໃດໃຊ້ໃຫ້ເຮັດ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ເຫຕຸ" (ເຫດ).

---

යො කත්තාරං කාරෙති, සො හෙතුසඤ්ඤො හොති, කත්තා ච.

ຜູ້ໃດໃຊ້ໃຫ້ຜູ້ເຮັດ ເຮັດ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ "ເຫຕຸ" ແລະ "ກັດຕຸ".

---

සො පුරිසො තං පුරිසං කම්මං කාරෙති සො පුරිසො තෙන පුරිසෙන කම්මං කාරෙති, සො පුරිසො තස්ස පුරිසස්ස කම්මං කාරෙති. එවං හාරෙති පාඨෙති පාචෙති, ධාරෙති.

ຊາຍນັ້ນໃຊ້ຊາຍນັ້ນໃຫ້ເຮັດວຽກງານ, ຊາຍນັ້ນໃຊ້ຊາຍນັ້ນ (ດ້ວຍຊາຍນັ້ນ) ໃຫ້ເຮັດວຽກງານ, ຊາຍນັ້ນໃຊ້ຊາຍນັ້ນ (ແກ່ຊາຍນັ້ນ) ໃຫ້ເຮັດວຽກງານ. ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ "ຫາເຣຕິ" (ໃຫ້ຖືໄປ), "ປາເຖຕິ" (ໃຫ້ອ່ານ), "ປາເຈຕິ" (ໃຫ້ຫຸງຕົ້ມ), "ທາເຣຕິ" (ໃຫ້ຊົງໄວ້).

---

හෙතුඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

ຄຳວ່າ "ເຫຕຸ" (hetu) ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ຊື່ວ່າ "ເຫຕຸ" ໃນສູດ "ທາຕູຫິ ເນ ນະຍະ ນາເປ ນາປະຍາ ກາຣິຕານິ ເຫຕວັດເຖ" (Dhātūhi ṇe ṇaya ṇāpe ṇāpayā kāritāni hetvatthe).

---

283, 316. යස්ස [Pg.152] වා පරිග්ගහො තං සාමී.

໒໘໓, ໓໑໖. ຫຼື ຜູ້ໃດເປັນເຈົ້າຂອງຄອບຄອງ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສາມີ" (ເຈົ້າຂອງ).

---

යස්ස වා පරිග්ගහො, තං සාමීසඤ්ඤං හොති.

ຫຼື ຜູ້ໃດເປັນເຈົ້າຂອງຄອບຄອງ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ "ສາມີ".

---

තස්ස භික්ඛුනො පටිවීසො, තස්ස භික්ඛුනො පත්තො, තස්ස භික්ඛුනො චීවරං, අත්තනො මුඛං.

ສ່ວນປັນຂອງພິກຂຸນັ້ນ, ບາດຂອງພິກຂຸນັ້ນ, ຈີວອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ, ໃບໜ້າຂອງຕົນເອງ.

---

සාමීඉච්චනෙන ක්වත්ථො? සාමිස්මිං ඡට්ඨී.

ຄຳວ່າ "ສາມີ" (sāmī) ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ຊື່ວ່າ "ສາມີ" ໃນສູດ "ສາມິສມິງ ຈັດຖີ" (sāmismiṃ chaṭṭhī).

---

284, 283. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා.

໒໘໔, ໒໘໓. ໃນເນື້ອຄວາມຂອງລິງ ລົງປະຖົມມາວิພັດ.

---

ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති.

ໃນການສະແດງພຽງແຕ່ເນື້ອຄວາມຂອງລິງ ຍ່ອມມີປະຖົມມາວິພັດ.

---

පුරිසො, පුරිසා, එකො, ද්වෙ, ච, වා, හෙ, අහෙ, රෙ, අරෙ.

ບຸລຸດ, ບຸລຸດທັງຫຼາຍ, ໜຶ່ງ, ສອງ, ແລະ, ຫຼື, ແນ່, ເຮີ້ຍ, ເຮີຍ, ເຮົາ.

---

285, 70. ආලපනෙ ච.

໒໘໕, ໗໐. ແລະ ໃນຄຳຮ້ອງເອີ້ນ (ອາລົບພະນະ).

---

ආලපනත්ථා ධිකෙ ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ ච පඨමාවිභත්ති හොති.

ເມື່ອມີເນື້ອຄວາມຂອງການຮ້ອງເອີ້ນເພີ່ມຂຶ້ນ ຈາກການສະແດງພຽງແຕ່ເນື້ອຄວາມຂອງລິງ ຍ່ອມມີປະຖົມມາວິພັດຄືກັນ.

---

භො පුරිස, භවන්තො පුරිසා, භො රාජ, භවන්තො රාජානො, හෙ සඛෙ, හෙ සඛිනො.

ດູກ່ອນບຸລຸດ, ດູກ່ອນບຸລຸດທັງຫຼາຍ; ດູກ່ອນມະຫາຣາຊາ, ດູກ່ອນມະຫາຣາຊາທັງຫຼາຍ; ແນ່ສະຫາຍ, ແນ່ສະຫາຍທັງຫຼາຍ.

---

286, 291. කරණෙ තතියා.

໒໘໖, ໒໙໑. ໃນກະຣະນະ ລົງຕະຕິຍາວິພັດ.

---

කරණකාරකෙ තතියාවිභත්ති හොති.

ໃນກະຣະນະກາຣະກະ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

අග්ගිනා කුටිං ඣාපෙති, මනසා චෙ පදුට්ඨෙන, මනසා චෙ පසන්නෙන, කායෙන කම්මං කරොති.

ເຂົາເຜົາກຸຕິດ້ວຍໄຟ; ຖ້າຫາກມີໃຈອັນໂທດປະທຸສະຮ້າຍແລ້ວ; ຖ້າຫາກມີໃຈອັນຜ່ອງໃສແລ້ວ; ເຂົາເຮັດການງານດ້ວຍກາຍ.

---

287, 299. සහාදියොගෙ [Pg.153] ච.

໒໘໗, ໒໙໙. ແລະ ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບສັບມີ "ສະຫະ" (saha) ເປັນຕົ້ນ.

---

සහාදියොගත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

ໃນເນື້ອຄວາມຂອງການປະກອບຮ່ວມກັບສັບມີ "ສະຫະ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

සහාපි ගග්ගෙන සඞ්ඝො උපොසථං කරෙය්‍ය, විනාපි ගග්ගෙන, මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං, සහස්සෙන සමං මිතා.

ສົງພຶງເຮັດອຸໂປສົດຮ່ວມກັບພະຄັກຄະ ຫຼື ປາສະຈາກພະຄັກຄະ, ຮ່ວມກັບພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່, ວັດແທກສະເໝີກັນດ້ວຍຈຳນວນໜຶ່ງພັນ.

---

288, 293. කත්තරි ච.

໒໘໘, ໒໙໓. ແລະ ໃນກັດຕຸ (ຜູ້ເຮັດ).

---

කත්තරි ච තතියාවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນກັດຕຸ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

රඤ්ඤා හතො පොසො, යක්ඛෙන දින්නො වරො, අහිනා දට්ඨො නරො.

ບຸລຸດຖືກພະຍາຂ້າ, ພອນອັນຍັກໃຫ້ແລ້ວ, ຄົນຖືກງູກັດ.

---

289, 297. හෙත්වත්ථෙ ච.

໒໘໙, ໒໙໗. ແລະ ໃນເນື້ອຄວາມຂອງເຫດ.

---

හෙත්වත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນເນື້ອຄວາມຂອງເຫດ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

අන්නෙන වසති, ධම්මෙන වසති, විජ්ජාය වසති, සක්කාරෙන වසති.

ເຂົາຢູ່ເພາະອາຫານ, ເຂົາຢູ່ເພາະທຳ, ເຂົາຢູ່ເພາະວິຊາຄວາມຮູ້, ເຂົາຢູ່ເພາະສັກກາລະ.

---

290, 298. සත්තම්‍යත්ථෙ ච.

໒໙໐, ໒໙໘. ແລະ ໃນເນື້ອຄວາມຂອງສັດຕະມີວິພັດ.

---

සත්තම්‍යත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນເນື້ອຄວາມຂອງສັດຕະມີວິພັດ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

තෙන [Pg.154] කාලෙන, තෙන සමයෙන. (යෙන කාලෙන, යෙන සමයෙන,) තෙන ඛො පන සමයෙන.

ໃນສະໄໝນັ້ນ, ໃນເວລານັ້ນ. (ໃນສະໄໝໃດ, ໃນເວລາໃດ,) ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ.

---

291, 299. යෙනඞ්ගවිකාරො.

໒໙໑, ໒໙໙. ຄວາມພິການຂອງອະໄວຍະວະດ້ວຍອະໄວຍະວະໃດ.

---

යෙන බ්‍යාධිමතා අඞ්ගෙන අඞ්ගිනො විකාරො ලක්ඛීයතෙ. තත්ථ තතියාවිභත්ති හොති.

ຄວາມພິການຂອງຮ່າງກາຍ ຖືກກຳນົດຮູ້ດ້ວຍອະໄວຍະວະທີ່ມີໂລກໃດ, ໃນອະໄວຍະວະນັ້ນ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

අක්ඛිනා කාණො, හත්ථෙන කුණී, කාණං පස්සති නෙත්තෙන, පාදෙන ඛඤ්ජො, පිට්ඨියා ඛුජ්ජො.

ຕາບອດດ້ວຍຕາ, ມືຄົດດ້ວຍມື, ເຫັນຄົນຕາບອດດ້ວຍຕາ, ຂາເປ້ດ້ວຍຕີນ, ຫຼັງກົ່ງດ້ວຍຫຼັງ.

---

292, 300. විසෙසනෙ ච.

໒໙໒, ໓໐໐. ແລະ ໃນການສະແດງຄຸນລັກສະນະ (ວິເສດສະນະ).

---

විසෙසනත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນເນື້ອຄວາມຂອງການສະແດງຄຸນລັກສະນະ ຍ່ອມມີຕະຕິຍາວິພັດ.

---

ගොත්තෙන ගොතමො නාථො, සුවණ්ණෙන අභිරූපො, තපසා උත්තමො.

ພະໂລກະນາດຊົງພະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ ໂດຍໂຄດ, ມີຮູບງາມດ້ວຍຜິວພັນດັ່ງຄຳ, ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມດ້ວຍຕະບະ.

---

293, 301. සම්පදානෙ චතුත්ථී.

໒໙໓, ໓໐໑. ໃນສຳປະທານ ລົງຈະຕຸດຖີວິພັດ.

---

සම්පදානකාරකෙ චතුත්ථීවිභත්ති හොති.

ໃນສຳປະທານະກາຣະກະ ຍ່ອມມີຈະຕຸດຖີວິພັດ.

---

බුද්ධස්ස වා ධම්මස්ස වා සඞ්ඝස්ස වා දානං දෙති, දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා.

ເຂົາຖວາຍທານແກ່ພະພຸດ, ພະທຳ ຫຼື ພະສົງ; ເປັນຜູ້ໃຫ້ແກ່ສະມະນະ ຫຼື ພາມ.

---

294, 305. නමොයොගාදීස්වපි ච.

໒໙໔, ໓໐໕. ແລະ ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບສັບມີ "ນະໂມ" (namo) ເປັນຕົ້ນ.

---

නමොයොගාදීස්වපි ච චතුත්ථීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນການປະກອບຮ່ວມກັບສັບມີ "ນະໂມ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີຈະຕຸດຖີວິພັດ.

---

නමො [Pg.155] තෙ බුද්ධ වීරත්ථු, සොත්ථි පජානං, නමො කරොහි නාගස්ස, ස්වාගතං තෙ මහාරාජ.

ຂ້ານອບນ້ອມແດ່ພະອົງ ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ແກ້ວຫານ, ຂໍຄວາມສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ປວງປະຊາ, ຈົ່ງເຮັດຄວາມນອບນ້ອມແກ່ພະຍານາກ, ຂໍຕ້ອນຮັບທ່ານ ມະຫາຣາຊາ.

---

295, 307. අපාදානෙ පඤ්චමී.

໒໙໕, ໓໐໗. In the ablative there is the fifth (inflection).

---

අපාදානකාරකෙ පඤ්චමීවිභත්ති හොති.

ໃນອະປາດານະກາຣະກະ ຍ່ອມມີປັນຈະມີວິພັດ.

---

පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා, භයා මුච්චති සො නරො.

ພຶງຫ້າມຈິດຈາກຄວາມຊົ່ວ, ດັ່ງດວງຈັນທີ່ພົ້ນຈາກກີບເມກ, ຊາຍນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກໄພ.

---

296, 314. කාරණත්ථෙ ඪ.

໒໙໖, ໓໑໔. ໃນເນື້ອຄວາມຂອງເຫດ.

---

කාරණත්ථෙ ච පඤ්චමීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນເນື້ອຄວາມຂອງເຫດ ຍ່ອມມີປັນຈະມີວິພັດ.

---

අනනුබොධා අප්පටිවෙධා චතුන්නං අරියසච්චානං යථාභූතං අදස්සනා.

ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ, ເພາະຄວາມບໍ່ແທງຕະຫຼອດ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຫັນອະລິຍະສັດທັງສີ່ຕາມຄວາມເປັນຈິງ.

---

297, 284. කම්මත්ථෙ දුතියා.

໒໙໗, ໒໘໔. ໃນເນື້ອຄວາມຂອງກຳ ລົງທຸຕິຍາວິພັດ.

---

කම්මත්ථෙ දුතියාවිභත්ති හොති.

ໃນເນື້ອຄວາມຂອງກຳ ຍ່ອມມີທຸຕິຍາວິພັດ.

---

ගාවං හනති, වීහයො ලුනාති, සත්ථං කරොති, ඝටං කරොති, රථං කරොති, ධම්මං සුණාති, බුද්ධං පූජෙති, වාචං භාසතී, තණ්ඩුලං වචති, චොරං ඝාතෙති.

ເຂົາຂ້າງົວ, ເຂົາກ່ຽວເຂົ້າເປືອກ, ເຂົາເຮັດມີດ (ຫຼື ຕຳລາ), ເຂົາເຮັດໝໍ້ນ້ຳ, ເຂົາເຮັດລົດມ້າ, ເຂົາຟັງທຳ, ເຂົາບູຊາພະພຸດທະເຈົ້າ, ເຂົາກ່າວວາຈາ, ເຂົາຫຸງເຂົ້າສານ, ເຂົາໃຫ້ຂ້າໂຈນ.

---

298, 287. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ.

໒໙໘, ໒໘໗. ໃນການປະກອບກັນຢ່າງຕະຫຼອດສາຍຂອງການແລະຫົນທາງ.

---

කාලද්ධානං අච්චන්තසංයොගෙ දුතියාවිභත්ති හොති.

ເມື່ອມີການປະກອບກັນຢ່າງຕະຫຼອດສາຍຂອງການແລະຫົນທາງ ຍ່ອມມີທຸຕິຍາວິພັດ.

---

මාසං [Pg.156] මංසොදනං භුඤ්ජති, සරදං රමණීයා නදී, මාසං සජ්ඣායති, යොජනං වනරාජි, යොජනං දීඝො පබ්බතො, කොසං සජ්ඣායති.

ເຂົາກິນເຂົ້າກັບຊີ້ນຕະຫຼອດເດືອນ, ແມ່ນ້ຳຍ່ອມງົດງາມຕະຫຼອດລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ, ເຂົາສາທະຍາຍຕະຫຼອດເດືອນ. ແນວປ່າດົງຍາວຕະຫຼອດໜຶ່ງໂຍດ, ພູເຂົາຍາວຕະຫຼອດໜຶ່ງໂຍດ, ເຂົາສາທະຍາຍຕະຫຼອດໜຶ່ງໂກສະ.

---

අච්චන්තසංයොගෙති කිමත්ථං? සංවච්ඡරෙ භොජනං භුඤ්ජති.

ຄຳວ່າ "ອັດຈັນຕະສັງໂຍເຄ" (accantasaṃyoge) ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເຂົາກິນອາຫານ (ພຽງຄັ້ງດຽວ) ໃນໜຶ່ງປີ.

---

299, 288. කම්මප්පවධනීයයුත්තෙ.

໒໙໙, ໒໘໘. ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍກັມມັປປວະຈະນີຍະ (ຄຳບົ່ງບອກການກະທຳ).

---

කම්මප්පවචනීයයුත්තෙ දුතියාවිභත්ති හොති.

ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍກັມມັປປວະຈະນີຍະ, ຍ່ອມລົງທຸຕິຍາວິພັດ.

---

තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො, පබ්බජිතමනුපබ්බජිංසු.

ກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ຍ່ອມຟຸ້ງຂຶ້ນໄປຢ່າງນີ້, (ຊົນທັງຫຼາຍ) ບວດຕາມແລ້ວ ເຊິ່ງພຣະຜູ້ບວດແລ້ວ.

---

300, 286. ගති බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනං කාරිතෙ වා.

໓໐໐, ໒໘໖. ຫຼື ໃນເມື່ອເປັນກາຣິດ (ປັດໄຈໃນເຫດຸກັດ) ຂອງທາດທັງຫຼາຍ ມີຄະຕິ, ພຸທທິ, ພຸຊະ, ປະຖະ, ຫະຣະ, ກະຣະ, ສະຍະ ເປັນຕົ້ນ.

---

ගති බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනං පයොගෙ කාරිතෙ දුතියාවිභත්ති හොති වා.

ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍກາຣິດປັດໄຈ ຂອງທາດທັງຫຼາຍ ມີຄະຕິ (ການໄປ), ພຸທທິ (ການຮູ້), ພຸຊະ (ການກິນ), ປະຖະ (ການອ່ານ), ຫະຣະ (ການນຳໄປ), ກະຣະ (ການເຮັດ), ສະຍະ (ການນອນ) ເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມລົງທຸຕິຍາວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

පුරිසො පුරිසං (ගාමං) ගාමයති, පුරිසො පුරිසෙන වා, පුරිසො පුරිසස්ස වා. එවං බොධයති, භොජයති, පාඨයති, හාරයති, කාරයති, සයාපයති. එවං සබ්බත්ථ කාරිතෙ.

ບຸລຸດ ຍ່ອມຍັງບຸລຸດ ໃຫ້ໄປສູ່ບ້ານ, ຫຼື ດ້ວຍບຸລຸດ, ຫຼື ແກ່ບຸລຸດ. ເຊັ່ນດຽວກັນນີ້: bodhayati (ຍ່ອມຍັງ...ໃຫ້ຮູ້), bhojayati (ຍ່ອມຍັງ...ໃຫ້ກິນ), pāṭhayati (ຍ່ອມຍັງ...ໃຫ້ອ່ານ), hārayati (ຍ່ອມຍັງ...ໃຫ້ນຳໄປ), kārayati (ຍ່ອມຍັງ...ໃຫ້ເຮັດ), sayāpayati (ຍ່ອມຍັງ...ໃຫ້ນອນ). ຍ່ອມມີໃນກາຣິດປັດໄຈທັງປວງຢ່າງນີ້.

---

301, 215. සාමිස්මිං ඡට්ඨී.

໓໐໑, ໒໑໕. ໃນຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ, ລົງສັດຖີວິພັດ.

---

සාමිස්මිං ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

In the possessor there is the sixth inflection.

---

තස්ස [Pg.157] භික්ඛුනො පටිවීසො, තස්ස භික්ඛුනො පත්තො, තස්ස භික්ඛුනො චීවරං, අත්තනො මුඛං.

ສ່ວນແບ່ງຂອງພິກຂຸນັ້ນ, ບາດຂອງພິກຂຸນັ້ນ, ຈີວອນຂອງພິກຂຸນັ້ນ, ປາກຂອງຕົນ.

---

302, 319. ඔකාසෙ සත්තමී.

໓໐໒, ໓໑໙. ໃນໂອກາດ (ສະຖານທີ່), ລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

ඔකාසකාරකෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

ໃນໂອກາດກາຣົກ, ຍ່ອມລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ, පාපස්මිං රමති මනො, භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති කුලපුත්තො.

ໃນທີ່ເລິກ ໃນທີ່ໃກ້ນ້ຳ, ໃຈຍ່ອມຍິນດີໃນບາບ, ກຸນລະບຸດຍ່ອມຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

---

303, 321. සාමිස්සරාධිපති දායාද සක්ඛීපතිභූ පසුතකුසලෙහි ච.

໓໐໓, ໓໒໑. ແລະ ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍສັບເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສາມີ (ເຈົ້າຂອງ), ອິດສະຣະ (ຜູ້ເປັນໃຫຍ່), ອະທິປະຕິ (ນາຍ), ທາຍາດ (ຜູ້ຮັບມໍລະດົກ), ສັກຂີ (ພະຍານ), ປະຕິພູ (ຜູ້ຄ້ຳປະກັນ), ປະສຸຕະ (ຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງ), ກຸສະລະ (ຜູ້ສະຫຼາດ).

---

සාමී ඉස්සර අධිපති දායාද සක්ඛීපතිභූ පසුතකුසල ඉච්චෙතෙහි පයොගෙ ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍສັບເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສາມີ, ອິດສະຣະ, ອະທິປະຕິ, ທາຍາດ, ສັກຂີ, ປະຕິພູ, ປະສຸຕະ, ກຸສະລະ, ຍ່ອມລົງສັດຖີວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ.

---

ගොණානං සාමී, ගොණෙසු සාමී, ගොණානං ඉස්සරො, ගොණෙසු ඉස්සරො. ගොණානං අධිපති, ගොණෙසු අධිපති. ගොණානං දායාදො, ගොණෙසු දායාදො. ගොණානං සක්ඛී, ගොණෙසු සක්ඛී, ගොණානං පතිභූ, ගොණෙසු පතිභූ. ගොණානං පසුතො, ගොණෙසු පසුතො. ගොණානං කුසලො, ගොණෙසු කුසලො.

ເຈົ້າຂອງແຫ່ງງົວທັງຫຼາຍ, ເຈົ້າຂອງໃນງົວທັງຫຼາຍ; ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງງົວທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນງົວທັງຫຼາຍ; ນາຍແຫ່ງງົວທັງຫຼາຍ, ນາຍໃນງົວທັງຫຼາຍ; ທາຍາດແຫ່ງງົວທັງຫຼາຍ, ทາຍາດໃນງົວທັງຫຼາຍ; ພະຍານແຫ່ງງົວທັງຫຼາຍ, ພະຍານໃນງົວທັງຫຼາຍ; ຜູ້ຄ້ຳປະກັນແຫ່ງງົວທັງຫຼາຍ, ຜູ້ຄ້ຳປະກັນໃນງົວທັງຫຼາຍ; ຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນງົວທັງຫຼາຍ (ທັງສອງວິພັດ); ຜູ້ສະຫຼາດໃນງົວທັງຫຼາຍ.

---

304, 322. නිද්ධාරණෙ ච.

໓໐໔, ໓໒໒. ແລະ ໃນການຄັດເລືອກອອກ (ນິດທາຣະນະ).

---

නිද්ධාරණත්ථෙ ච ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

ແລະ ໃນອັດຄັດເລືອກອອກ, ຍ່ອມລົງສັດຖີວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ.

---

කණ්හා [Pg.158] ගාවීනං සම්පන්නඛීරතමා, කණ්හා ගාවීසු සම්පන්නඛීරතමා. සාමා නාරීනං දස්සනීයතමා, සාමා නාරීසු දස්සනීයතමා. මනුස්සානං ඛත්තියො සූරතමො, මනුස්සෙසු ඛත්තියො සූරතමො. පථිකානං ධාවන්තො සීඝතමො, පථිකෙසු ධාවන්තො සීඝතමො.

ແມ່ງົວສີດຳ ມີນ້ຳນົມສົມບູນທີ່ສຸດ ໃນບັນດາແມ່ງົວທັງຫຼາຍ (ທັງສອງວິພັດ). ນາງຜູ້ມີຜິວເຫຼືອງທອງ ເປັນຕາໜ້າຊົມທີ່ສຸດ ໃນບັນດານາງທັງຫຼາຍ. ກະສັດ ເປັນຜູ້ກ້າຫານທີ່ສຸດ ໃນບັນດາມະນຸດທັງຫຼາຍ. ຜູ້ແລ່ນ ເປັນຜູ້ໄວທີ່ສຸດ ໃນບັນດາຜູ້ເດີນທາງທັງຫຼາຍ.

---

305, 323. අනාදරෙ ච.

໓໐໕, ໓໒໓. ແລະ ໃນການບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ (ອະນາທອນ).

---

අනාදරෙ ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

ໃນການບໍ່ເອົາໃຈໃສ່, ຍ່ອມລົງສັດຖີວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ.

---

රුදතො දාරකස්ස පබ්බජි, රුදන්තස්මිං දාරකෙ පබ්බජි.

ເມື່ອເດັກນ້ອຍກຳລັງຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ (ໂດຍບໍ່ເອົາໃຈໃສ່), ກໍໄດ້ບວດແລ້ວ.

---

306, 289. ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ.

໓໐໖, ໒໘໙. ບາງເທື່ອ ລົງທຸຕິຍາວິພັດ ໃນອັດແຫ່ງສັດຖີວິພັດ.

---

ඡට්ඨීනමත්ථෙ ක්වචි දුතියාවිභත්ති හොති.

ໃນອັດແຫ່ງສັດຖີວິພັດ, ຍ່ອມລົງທຸຕິຍາວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

අපිස්සු මං අග්ගිවෙස්සන තිස්සො උපමා පටිභංසු.

ດູກ່ອນອັກຄິເວດສະນະ, ອຸປະມາ 3 ປະການ ໄດ້ປະກົດແກ່ເຮົາແລ້ວແທ້ໆ.

---

307, 290. තතියාසත්තමීනඤ්ච.

໓໐໗, ໒໙໐. ແລະ ໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ.

---

තතියාසත්තමීනං අත්ථෙ ච ක්වචි දුතියාවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ, ຍ່ອມລົງທຸຕິຍາວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

සචෙ මං සමණො ගොතමො ආලපිස්සති, ත්වඤ්ච මං නාභිභාසසි. එවං තතියත්ථෙ.

ຖ້າວ່າ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຈະປາໄສກັບເຮົາ, ແລະ ທ່ານກໍບໍ່ເວົ້າກັບເຮົາ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາວິພັດ.

---

පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා, එකං සමයං භගවා. එවං සත්තම්‍යත්ථෙ.

ນຸ່ງສະບົງແລ້ວໃນເວລາເຊົ້າ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງສັດຕະມີວິພັດ.

---

308, 317. ඡට්ඨී [Pg.159] ච.

໓໐໘, ໓໑໗. ແລະ ລົງສັດຖີວິພັດ.

---

තතියාසත්තමීනං අත්ථෙ ච ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ, ຍ່ອມລົງສັດຖີວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

කතො මෙ කල්‍යාණො, කතං මෙ පාපං. එවං තතියත්ථෙ.

ຄວາມດີ ອັນເຮົາເຮັດແລ້ວ, ຄວາມຊົ່ວ ອັນເຮົາເຮັດແລ້ວ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງຕະຕິຍາວິພັດ.

---

කුසලා නච්චගීතස්ස සික්ඛිතා චාතුරිත්ථියො, කුසලො ත්වං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානං. එවං සත්තම්‍යත්ථෙ.

ພວກຍິງຜູ້ສະຫຼາດໃນການຟ້ອນ ແລະ ການຂັບຮ້ອງ ທີ່ໄດ້ຮັບການເຝິກຝົນແລ້ວ, ທ່ານເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສ່ວນປະກອບນ້ອຍໃຫຍ່ຂອງລົດ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງສັດຕະມີວິພັດ.

---

ක්වචීති කිමත්ථං? යො වො ආනන්ද මයා ධම්මො ච විනයො ච දෙසිතො පඤ්ඤත්තො, ආනන්දො අත්ථෙසු විචක්ඛණො.

ຄຳວ່າ "ກວະຈິ" (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອສະແດງຂໍ້ຍົກເວັ້ນ ເຊັ່ນ:) ດູກ່ອນອານົນ, ທຳ ແລະ ວິນັຍໃດ ອັນເຮົາສະແດງແລ້ວ ບັນຍັດແລ້ວ ແກ່ພວກທ່ານ; ພຣະອານົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອັດທັງຫຼາຍ.

---

309, 318. දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච.

໓໐໙, ໓໑໘. ແລະ ໃນອັດແຫ່ງທຸຕິຍາວິພັດ ແລະ ປັນຈະມີວິພັດ.

---

දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච අත්ථෙ ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນອັດແຫ່ງທຸຕິຍາວິພັດ ແລະ ປັນຈະມີວິພັດ, ຍ່ອມລົງສັດຖີວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

තස්ස භවන්ති වත්තාරො, සහසා කම්මස්ස කත්තාරො, එවං දුතියත්ථෙ.

ຊົນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ກ່າວເຊິ່ງຜູ້ນັ້ນ, ເປັນຜູ້ເຮັດເຊິ່ງກຳໂດຍພັນຕູ (ໂດຍດ່ວນ). ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງທຸຕິຍາວິພັດ.

---

අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති, කින්නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි, සබ්බෙ තසන්ති දණ්ඩස්ස, සබ්බෙ භායන්ති මච්චුනො, භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං ඝොරවිසානං, භායාමි ඝොරවිසස්ස නාගස්ස. එවං පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

ເພາະຄວາມບໍ່ໄດ້ຟັງ ຍ່ອມເສື່ອມຈາກພຣະທຳ, ເປັນຫຍັງເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງຢ້ານຕໍ່ສຸກນັ້ນ, ສັດທັງປວງຍ່ອມສະດຸ້ງຕໍ່ອາຍາ, ສັດທັງປວງຍ່ອມຢ້ານຕໍ່ຄວາມຕາຍ, ຜູ້ຢ້ານຕໍ່ງູພິດຮ້າຍ 4 ໂຕ, ເຮົາຢ້ານຕໍ່ງູໃຫຍ່ທີ່ມີພິດຮ້າຍ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງປັນຈະມີວິພັດ.

---

310, 324. කම්ම [Pg.160] කරණ නිමිත්තත්ථෙසු සත්තමී.

໓໑໐, ໓໒໔. ລົງສັດຕະມີວິພັດ ໃນອັດແຫ່ງກຳ (ກັມມະ), ກະຣະນະ (ເຄື່ອງມື) ແລະ ນິມິດ (ເຫດ).

---

කම්මකරණනිමිත්තත්ථෙසු සත්තමීවිභත්ති හොති.

ໃນອັດແຫ່ງກຳ, ກະຣະນະ ແລະ ນິມິດ, ຍ່ອມລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

සුන්දරාවුසො ඉමෙ ආජීවකා භික්ඛූසු අභිවාදෙන්ති. එවං කම්මත්ථෙ.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ພວກອາຊີວົກເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມໄຫວ້ດີ ເຊິ່ງພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງກຳ.

---

හත්ථෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පත්තෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පථෙසු ගච්ඡන්ති. එවං කරණත්ථෙ.

ຍ່ອມທ່ຽວໄປເພື່ອບິນທະບາດ ດ້ວຍມືທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມທ່ຽວໄປເພື່ອບິນທະບາດ ດ້ວຍບາດທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມໄປ ດ້ວຍທາງທັງຫຼາຍ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງກະຣະນະ.

---

දීපි චම්මෙසු හඤ්ඤතෙ, කුඤ්ජරො දන්තෙසු හඤ්ඤතෙ, එවං නිමිත්තත්ථෙ.

ເສືອໂຄ່ງ ຍ່ອມຖືກຂ້າ ເພາະເຫດແຫ່ງໜັງ, ຊ້າງ ຍ່ອມຖືກຂ້າ ເພາະເຫດແຫ່ງງາທັງຫຼາຍ. ຢ່າງນີ້ ໃນອັດແຫ່ງນິມິດ.

---

311, 325. සම්පදානෙ ච.

໓໑໑, ໓໒໕. ແລະ ໃນສຳປະທານ (ຜູ້ຮັບ).

---

සම්පදානෙ ච සත්තමීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນສຳປະທານ, ຍ່ອມລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵල, සඞ්ඝෙ ගොතමී දෙහි, සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි.

ທານທີ່ຖວາຍແກ່ສົງ ມີຜົນຫຼາຍ, ດູກ່ອນນາງໂຄດະມີ ທ່ານຈົ່ງຖວາຍແກ່ສົງ, ເມື່ອທານນັ້ນອັນທ່ານຖວາຍແລ້ວແກ່ສົງ ເຮົາກໍຈັກເປັນຜູ້ອັນທ່ານບູຊາແລ້ວດ້ວຍ.

---

312, 326. පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච.

໓໑໒, ໓໒໖. ແລະ ໃນອັດແຫ່ງປັນຈະມີວິພັດ.

---

පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච සත්තමීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນອັດແຫ່ງປັນຈະມີວິພັດ, ຍ່ອມລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

කදලීසු ගජෙ රක්ඛන්ති.

ຍ່ອມຮັກສາ (ກີດກັນ) ຊ້າງທັງຫຼາຍ ຈາກຕົ້ນກ້ວຍທັງຫຼາຍ.

---

313, 327. කාලභාවෙසු ච.

໓໑໓, ໓໒໗. ແລະ ໃນການ (ເວລາ) ແລະ ພາວະ (ກິຣິຍາ).

---

කාලභාවෙසු ච කත්තරි පයුජ්ජමානෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

ແລະ ໃນເມື່ອປະກອບກັດຕາ (ຜູ້ເຮັດ) ໃນການ ແລະ ພາວະ, ຍ່ອມລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

පුබ්බණ්හසමයෙ [Pg.161] ගතො, සායන්හසමයෙ ආගතො. භික්ඛූසු භොජීයමානෙසු ගතො, භුත්තෙසු ආගතො. ගොසුදුය්හමානෙසු ගතො, දුද්ධාසු ආගතො.

ໄປແລ້ວໃນເວລາເຊົ້າ, ມາແລ້ວໃນເວລາແລງ. ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍກຳລັງສັນຢູ່ ກໍໄປແລ້ວ, ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍສັນອີ່ມແລ້ວ ກໍມາແລ້ວ. ເມື່ອງົວທັງຫຼາຍກຳລັງຖືກຮີດນົມຢູ່ ກໍໄປແລ້ວ, ເມື່ອງົວທັງຫຼາຍຖືກຮີດນົມແລ້ວ ກໍມາແລ້ວ.

---

314, 328. උප’ඣාධිකිස්සරවචනෙ.

໓໑໔, ໓໒໘. ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍ 'ອຸປະ' ແລະ 'ອະທິ' ທີ່ບອກຄວາມຍິ່ງ (ອະທິກະ) ແລະ ຄວາມເປັນໃຫຍ່ (ອິດສະຣະ).

---

උපඅධිඉච්චෙතෙසං පයොගෙ අධිකඉස්සරවචනෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍ 'ອຸປະ' ແລະ 'ອະທິ' ເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບອກຄວາມຍິ່ງ ແລະ ຄວາມເປັນໃຫຍ່, ຍ່ອມລົງສັດຕະມີວິພັດ.

---

උප ඛාරියං දොණො, උප නික්ඛෙ කහාපණං. අධි බ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, අධි නච්චෙසු ගොතමී, අධි දෙවෙසු බුද්ධො.

ທະນານໜຶ່ງ ຍິ່ງກວ່າກະອອມ, ກະສາບໜຶ່ງ ຍິ່ງກວ່າລິມ. ແຄວ້ນປັນຈະລະ ຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງພຣະເຈົ້າພຣົມມະທັດ, ນາງໂຄດະມີ ເປັນໃຫຍ່ກວ່າພວກນາງຟ້ອນທັງຫຼາຍ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນໃຫຍ່ກວ່າເທວະດາທັງຫຼາຍ.

---

315, 329. මණ්ඩිතු’ස්සුක්කෙසු තතියා.

໓໑໕, ໓໒໙. ລົງຕະຕິຍາວิພັດ ໃນເມື່ອປະກອບດ້ວຍ 'ມັນທິຕະ' (ຜ່ອງໃສ) ແລະ 'ອຸດສຸກກະ' (ຂະຫຍັນ).

---

මණ්ඩිතඋස්සුක්කඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු තතියාවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

ໃນອັດແຫ່ງ 'ມັນທິຕະ' ແລະ 'ອຸດສຸກກະ' ເຫຼົ່ານີ້, ຍ່ອມລົງຕະຕິຍາວິພັດ ແລະ ສັດຕະມີວິພັດ.

---

ඤාණෙන පසීදිතො, ඤාණස්මිං වා පසීදිතො, ඤාණෙන උස්සුක්කො, ඤාණස්මිං වා උස්සුක්කො තථාගතො වා තථාගතගොත්තො වා.

ຜູ້ຜ່ອງໃສດ້ວຍຍານ ຫຼື ຜູ້ຜ່ອງໃສໃນຍານ; ພຣະຕຖາຄົດ ຫຼື ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນຂອງພຣະຕຖາຄົດ ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນດ້ວຍຍານ ຫຼື ຂະຫຍັນໃນຍານ.

---

ඉති නාමකප්පෙ කාරකකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

ສະຫຼຸບແລ້ວ, ກັນທີ 6 ຄື ກາຣະກະກັນ ໃນນາມະກັນ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

කාරකකප්පො නිට්ඨිතො.

ກາຣະກະກັນ ຈົບແລ້ວ.

---

4. සමාසකප්ප

໔. ສະມາສະກັນ (ພາກວ່າດ້ວຍສະມາດ)

---

සත්තමකණ්ඩ

ກັນທີເຈັດ

---

316, 331. නාමානං [Pg.162] සමාසො යුත්තත්ථො.

໓໑໖, ໓໓໑. ການຫຍໍ້ຄຳນາມທີ່ມີເນື້ອຄວາມກ່ຽວເນື່ອງກັນ ເອີ້ນວ່າ ສະມາດ.

---

තෙසං නාමානං පයුජ්ජමානපදත්ථානං යො යුත්තත්ථො, සො සමාසසඤ්ඤො හොති.

ເນື້ອຄວາມທີ່ກ່ຽວເນື່ອງກັນຂອງຄຳນາມທັງຫຼາຍ ທີ່ມີຄວາມໝາຍຂອງບົດອັນເພິ່ນປະກອບໃຊ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະມາດ.

---

කථිනදුස්සං, ආගන්තුකභත්තං, ජීවිතින්ද්‍රියං, සමණබ්‍රාහ්මණා, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, බ්‍රාහ්මණ ගහපතිකා.

ຜ້າກະຖິນ, ເຂົ້າພັດເພື່ອແຂກ, ຊີວິດິນຊີ, ສະມະນະແລະພຣາມ, ພຣະສາຣີບຸດແລະພຣະໂມຄຄັລລານະ, ພຣາມແລະຄະຫະບໍດີ.

---

නාමානමිති කිමත්ථං? දෙවදත්තො පචති, යඤ්ඤදත්තො පචති.

ບົດວ່າ 'ນາມານໍ' ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າສະມາດກັບບົດທີ່ບໍ່ແມ່ນຄຳນາມ ເຊັ່ນ: ເທວະທັດຫຸງຕົ້ມ, ຍັນຍະທັດຫຸງຕົ້ມ.

---

යුත්තත්ථොති කිමත්ථං? භතො රඤ්ඤො පුත්තො දෙවදත්තස්ස.

ບົດວ່າ 'ຍຸຕຕັຕໂຖ' ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າສະມາດໃນເວລາທີ່ຄຳເວົ້າບໍ່ມີເນື້ອຄວາມກ່ຽວເນື່ອງກັນ ເຊັ່ນ: ທະຫານຂອງພຣະຣາຊາ, ລູກຊາຍຂອງເທວະທັດ.

---

සමාසඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො.

ການກ່າວວ່າ 'ສະມາດ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ວ່າ 'ສະມາດ' ໃນສູດ 'ກວຈິ ສະມາສັນຕະຄະຕານະມະກาຣັນໂຕ'.

---

317, 332. තෙසං විභත්තියො ලොපා ච.

໓໑໗, ໓໓໒. ວິພັດທັງຫຼາຍຂອງສະມາດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຖືກລຶບອອກ.

---

තෙසං යුත්තත්ථානං සමාසානං විභත්තියො ලොපා ච හොන්ති.

ວິພັດທັງຫຼາຍຂອງສະມາດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີເນື້ອຄວາມກ່ຽວເນື່ອງກັນ ຍ່おມຖືກລຶບອອກ.

---

කථිනදුස්සං[Pg.163], ආගන්තුකභත්තං.

ຜ້າກະຖິນ, ເຂົ້າພັດເພື່ອແຂກ.

---

තෙසංගහණෙන සමාසතද්ධිතාඛ්‍යාතකිතකානං විභත්තිපච්චයපදක්ඛරාගමා ච ලොපා හොන්ති. වාසිට්ඨො, වෙනතෙය්‍යො.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ 'ເຕສໍ', ວິພັດ, ປັດໄຈ, ບົດ, ອັກສອນ ແລະອາຄົມ ຂອງສະມາດ, ຕັດທິຕ, ອາຂຽດ ແລະກິຕະກະ ກໍຍ່ອມຖືກລຶບອອກຄືກັນ ເຊັ່ນ: ວາສິດໂຖ, ເວນະເຕຍໂຍ.

---

චග්ගහණ මවධාරණත්ථං, පභඞ්කරො, අමතද්දදො, මෙධඞ්කරො, දීපඞ්කරො.

ການຖືເອົາອັກສອນ 'ຈ' ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດໃນການກຳນົດຂອບເຂດ ເຊັ່ນ: ຜູ້ເຮັດແສງສະຫວ່າງ, ຜູ້ໃຫ້ອະມະຕະທຳ, ພຣະເມທັງກອນ, ພຣະທີປັງກອນ.

---

318, 333. පකති චස්ස සරන්තස්ස.

໓໑໘, ໓໓໓. ແລະຄວາມເປັນປົກກະຕິ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທີ່ມີສະຫຼະຢູ່ທ້າຍນັ້ນ.

---

ලුත්තාසු විභත්තීසු අස්ස සරන්තස්ස ලිඞ්ගස්ස පකතිරූපානි හොන්ති.

ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍຖືກລຶບອອກແລ້ວ, ລີງທີ່ມີສະຫຼະຢູ່ທ້າຍນັ້ນ ຍ່ອມມີຮູບເປັນປົກກະຕິ.

---

චක්ඛුසොතං, මුඛනාසිකං, රාජපුත්තො, රාජපුරිසො.

ຕາແລະຫູ, ປາກແລະດັງ, ລູກຊາຍຂອງພຣະຣາຊາ, ຄົນຂອງພຣະຣາຊາ.

---

319, 330. උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො අබ්‍යයීභාවො.

໓໑໙, ໓໓໐. ສະມາດທີ່ມີອຸປະສັກ ຫຼືນิບາດຢູ່ທາງໜ້າ ຊື່ວ່າ ອັພຍະຍີພາວະ.

---

උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො සමාසො අබ්‍යයීභාවසඤ්ඤො හොති.

ສະມາດທີ່ມີອຸປະສັກ ຫຼືນິບາດຢູ່ທາງໜ້າ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ອັພຍະຍີພາວະສະມາດ'.

---

නගරස්ස [Pg.164] සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපනගරං, දරථානං අභාවො නිද්දරථං, මකසානං අභාවො නිම්මකසං, වුඩ්ඪානං පටිපාටි යථාවුඩ්ඪං, යෙ යෙ වුඩ්ඪා වා යථාවුඩ්ඪං, ජීවස්ස යත්තකො පරිච්ඡෙදො යාවජීවං, චිත්තමධිකිච්ච පවත්තන්ති තෙ ධම්මාති අධිචිත්තං, පබ්බතස්ස තිරො තිරොපබ්බතං, සොතස්ස පති පවත්තති නාවා ඉති පතිසොතං, පාසාදස්ස අන්තො අන්තොපාසාදං.

ຄຳເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນໃກ້ກັບເມືອງ ເອີ້ນວ່າ 'ອຸປະນະຄະລັງ', ຄວາມບໍ່ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ ເອີ້ນວ່າ 'ນິດທະຣະຖັງ', ຄວາມບໍ່ມີຍຸງ ເອີ້ນວ່າ 'ນິມມະກະສັງ', ລຳດັບຂອງຜູ້ອາວຸໂສ ເອີ້ນວ່າ 'ຍະຖາວຸດທັງ', ກຳນົດພຽງໃດແຫ່ງຊີວິດ ເອີ້ນວ່າ 'ຍາວະຊີວັງ', ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເປັນໄປປາຣົບສະເພາະຈິດ ເອີ້ນວ່າ 'ອະທິຈິດຕັງ', ພາຍນອກແຫ່ງພູເຂົາ ເອີ້ນວ່າ 'ຕิໂຣປັບພະຕັງ', ເຮືອທີ່ແລ່ນທວນກະແສນ້ຳ ເອີ້ນວ່າ 'ປະຕິໂສຕັງ', ພາຍໃນແຫ່ງຜາສາດ ເອີ້ນວ່າ 'ອັນໂຕປາສາດັງ'.

---

අබ්‍යයීභාවමිච්චනෙන ක්වත්ථො? අංවිභත්තීන මකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා.

ການກ່າວວ່າ 'ອັພຍະຍີພາວະ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ວ່າ 'ອັພຍະຍີພາວະ' ໃນສູດ 'ອັງວິພັດຕີນັງ ອະກາຣັນຕາ ອັພຍະຍີພາວາ'.

---

320, 335. සො නපුංසකලිඞ්ගො.

໓໒໐, ໓໓໕. ສະມາດນັ້ນເປັນນະປຸງສະກະລີງ.

---

සො අබ්‍යයීභාවසමාසො නපුංසකලිඞ්ගොව දට්ඨබ්බො.

ອັພຍະຍີພາວະສະມາດນັ້ນ ພຶງຊາບວ່າເປັນນະປຸງສະກະລີງເທົ່ານັ້ນ.

---

කුමාරීසු අධිකිච්ච පවත්තති කථා ඉති අධිකුමාරි, වධුයා සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපවධු, ගඞ්ගාය සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපගඞ්ගං, මණිකාය සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපමණිකං.

ຄຳເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນປາຣົບສະເພาະພວກຍິງສາວ ເອີ້ນວ່າ 'ອະທິກຸມາຣິ', ຄຳເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນໃກ້ກັບລູກສະໄພ້ ເອີ້ນວ່າ 'ອຸປະວະທຸ', ຄຳເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນໃກ້ກັບແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ເອີ້ນວ່າ 'ອຸປະຄັງຄັງ', ຄຳເວົ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນໃກ້ກັບໝໍ້ໃຫຍ່ ເອີ້ນວ່າ 'ອຸປະມະນິກັງ'.

---

321, 349. දිගුස්සෙකත්තං.

໓໒໑, ໓໔໙. ຄວາມເປັນເອກະວັດຈະນະ ຍ່ອມມີແກ່ທິຄຸສະມາດ.

---

දිගුස්ස සමාසස්ස එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච.

ຄວາມເປັນເອກະວັດຈະນະ ແລະຄວາມເປັນນະປຸງສະກະລີງ ຍ່ອມມີແກ່ທິຄຸສະມາດ.

---

තයො [Pg.165] ලොකා තිලොකං, තයො දණ්ඩා තිදණ්ඩං, තීණි නයනානි තිනයනං, තයො සිඞ්ගා තිසිඞ්ගං. චතස්සො දිසා චතුද්දිසං, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියානි පඤ්චින්ද්‍රියං.

ໂລກສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິໂລກັງ', ໄມ້ເທົ້າສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິທັນດັງ', ຕາສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິນະຍະນັງ', ເຂົາສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິສິງຄັງ', ທິດສີ່ ເອີ້ນວ່າ 'ຈະຕຸດທິສັງ', ອິນຊີຫ້າ ເອີ້ນວ່າ 'ປັນຈິນທຣິຍັງ'.

---

322, 359. තථා ද්වන්දෙ පාණි තූරිය යොග්ගසෙනඞ්ගඛුද්දජන්තුක විවිධවිරුද්ධ විසභාගත්ථාදීනඤ්ච.

໓໒໒, ໓໕໙. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃນທະວັນທະສະມາດ ຄວາມເປັນເອກະວັດຈະນະ ແລະນະປຸງສະກະລີງ ກໍຍ່ອມມີແກ່ອະໄວຍະວະຂອງສັດມີຊີວິດ, ເຄື່ອງດົນຕີ, ອົງປະກອບຂອງຍານພາຫະນະ, ອົງປະກອບຂອງກອງທັບ, ສັດນ້ອຍ, ສັດທີ່ເປັນສັດຕູກັນໂດຍທຳມະຊາດ, ຄຳທີ່ມີຄວາມໝາຍກົງກັນຂ້າມກັນ ແລະອື່ນໆ.

---

තථා ද්වන්දෙ සමාසෙ පාණි තූරිය යොග්ග සෙනඞ්ගඛුද්දජන්තුක විවිධවිරුද්ධ විසභාගත්ථඉච්චෙවමාදීනං එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච.

ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃນທະວັນທະສະມາດ ຄວາມເປັນເອກະວັດຈະນະ ແລະນະປຸງສະກະລີງ ຍ່ອມມີແກ່ອະໄວຍະວະຂອງສັດມີຊີວິດ, ເຄື່ອງດົນຕີ, ອົງປະກອບຂອງຍານພາຫະນະ, ອົງປະກອບຂອງກອງທັບ, ສັດນ້ອຍ, ສັດທີ່ເປັນສັດຕູກັນໂດຍທຳມະຊາດ, ຄຳທີ່ມີຄວາມໝາຍກົງກັນຂ້າມກັນ ເປັນຕົ້ນ.

---

තං යථා? චක්ඛු ච සොතඤ්ච චක්ඛුසොතං, මුඛඤ්ච නාසිකා ච මුඛනාසිකං, ඡවි ච මංසඤ්ච ලොහිතඤ්ච ඡවිමංසලොහිතං. එවං පාණ්‍යඞ්ගත්ථෙ.

ຕົວຢ່າງຄືແנວໃດ? ຕາແລະຫູ ເອີ້ນວ່າ 'ຈັກຂຸໂສຕັງ', ປາກແລະດັງ ເອີ້ນວ່າ 'ມຸຂະນາສິກັງ', ໜັງ, ເນື້ອ ແລະເລືອດ ເອີ້ນວ່າ 'ຊະວິມັງສະໂລຫິຕັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງອະໄວຍະວະຂອງສັດມີຊີວິດ.

---

සඞ්ඛො ච පණවො ච සඞ්ඛපණවං, ගීතඤ්ච වාදිතඤ්ච ගීතවාදිතං, දද්දරි ච ඩිණ්ඩිමො ච දද්දරිඩිණ්ඩිමං. එවං තූරියඞ්ගත්ථෙ.

ຫອຍສັງແລະກອງ ເອີ້ນວ່າ 'ສັງຂະປະນະວັງ', ການຂັບຮ້ອງແລະການປະໂຄມດົນຕີ ເອີ້ນວ່າ 'ຄີຕະວາທິຕັງ', ກອງແທັບແລະກອງນ້ອຍ ເອີ້ນວ່າ 'ທັດທະຣິທິນທິມັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງເຄື່ອງດົນຕີ.

---

ඵාලො ච පාචනඤ්ච ඵාලපාචනං, යුගඤ්ච නඞ්ගලඤ්ච යුගනඞ්ගලං. එවං යොග්ගඞ්ගත්ථෙ.

ຜານໄຖແລະປະຕັກ ເອີ້ນວ່າ 'ຜາລະປາຈະນັງ', ແອກແລະໄຖ ເອີ້ນວ່າ 'ຍຸຄະນັງຄະລັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງອົງປະກອບຂອງຍານພາຫະນະ.

---

අසි ච චම්මඤ්ච අසිචම්මං, ධනු ච කලාපො ච ධනුකලාපං, හත්ථී ච අස්සො ච හත්ථිඅස්සං, රථො ච පත්තිකො ච රථපත්තිකං. එවං සෙනඞ්ගත්ථෙ.

ດາບແລະໂລ້ ເອີ້ນວ່າ 'ອະສິຈັມມັງ', ທະນູແລະກະບອກລູກສອນ ເອີ້ນວ່າ 'ທະນຸກະລາປັງ', ຊ້າງແລະມ້າ ເອີ້ນວ່າ 'ຫັດຖິອັດສັງ', ລົດຮົບແລະທະຫານຮາບ ເອີ້ນວ່າ 'ຣະຖະປັດຕິກັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງອົງປະກອບຂອງກອງທັບ.

---

ඩංසා [Pg.166] ච මකසා ච ඩංසමකසං, කුන්ථො ච කිපිල්ලිකො ච කුන්ථකිපිල්ලිකං, කීටො ච සරීසපො ච කීටසරීසපං. එවං ඛුද්දජන්තුකත්ථෙ.

เหลือບແລະຍຸງ ເອີ້ນວ່າ 'ທຳສະມະກະສັງ', ມົດດຳແລະມົດແດງ ເອີ້ນວ່າ 'ກຸນຖະກິປิລລິກັງ', ແມງໄມ້ແລະສັດເລືອຄານ ເອີ້ນວ່າ 'ກີຕະສະຣີສະປັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດນ້ອຍ.

---

අහි ච නකුලො ච අහිනකුලං, බිළාරො ච මූසිකො ච බිළාරමූසිකං, කාකො ච උලූකො ච කාකොලූකං. එවං විවිධවිරුද්ධත්ථෙ.

ງູແລະພັງພອນ ເອີ້ນວ່າ 'ອະຫິນະກຸລັງ', ແມວແລະໜູ ເອີ້ນວ່າ 'ພິລາຣະມູສິກັງ', ກາແລະນົກເຄົ້າ ເອີ້ນວ່າ 'ກາໂກລູກັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດທີ່ເປັນສັດຕູກັນໂດຍທຳມະຊາດ.

---

සීලඤ්ච පඤ්ඤාණඤ්ච සීලපඤ්ඤාණං, සමථො ච විපස්සනා ච සමථවිපස්සනං, විජ්ජා ච චරණඤ්ච විජ්ජාචරණං. එවං විසභාගත්ථෙ.

ສິນແລະປັນຍາ ເອີ້ນວ່າ 'ສີລະປັນຍານັງ', ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ເອີ້ນວ່າ 'ສະມະຖະວິປັດສະນັງ', ວິຊາແລະຈະຣະນະ ເອີ້ນວ່າ 'ວິຊາຈະຣະນັງ'. ນີ້ຄືໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງຄຳທີ່ມີຄວາມໝາຍກົງກັນຂ້າມກັນ.

---

ආදිග්ගහණං කිමත්ථං? දාසී ච දාසො ච දාසිදාසං, ඉත්ථී ච පුමා ච ඉත්ථිපුමං, පත්තො ච චීවරඤ්ච පත්තචීවරං, ඡත්තඤ්ච උපාහනා ච ඡත්තුපාහනං, තිකඤ්ච චතුක්කඤ්ච තිකචතුක්කං, වෙනො ච රථකාරො ච වෙනරථකාරං, සාකුණිකො ච මාගවිකො ච සවකුණිකමාගවිකං, දීඝො ච මජ්ඣිමො ච දීඝමජ්ඣිමං ඉච්චෙවමාදි.

ການຖືເອົາບົດວ່າ 'ອາທິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຮວມເອົາບົດເຫຼົ່ານີ້ ເຊັ່ນ: ທາດຍິງແລະທາດຊາຍ ເອີ້ນວ່າ 'ທາສີທາສັງ', ຍິງແລະຊາຍ ເອີ້ນວ່າ 'ອິດຖິປຸມັງ', ບາດແລະຈີວອນ ເອີ້ນວ່າ 'ປັດຕະຈີວະຣັງ', ຄັນຮົ່ມແລະເກີບ ເອີ້ນວ່າ 'ຊັດຕຸປາຫານັງ', ໝວດສາມແລະໝວດສີ່ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິກະຈະຕຸກກັງ', ຊ່າງຈັກສານແລະຊ່າງເຮັດລົດ ເອີ້ນວ່າ 'ເວນະຣະຖະກາຣັງ', ຄົນຈັບນົກແລະຄົນລ່າເນື້ອ ເອີ້ນວ່າ 'ສາຄຸນິກະມາຄະວິກັງ', ຍາວແລະກາງ ເອີ້ນວ່າ 'ທີຄະມັດຊິມັງ' ເປັນຕົ້ນ.

---

323, 360. විභාසා රුක්ඛ තිණ පසුඛ න ධඤ්ඤ ජනපදාදීනඤ්ච.

໓໒໓, ໓໖໐. ແລະຄວາມເປັນເອກະວັດຈະນະ ແລະນະປຸງສະກະລີງ ຍ່ອມມີໄດ້ໂດຍບໍ່ແນ່ນອນ ແກ່ຄຳວ່າ ຕົ້ນໄມ້, ຫຍ້າ, ສັດ, ຊັບ, ເຂົ້າເປືອກ, ແວ່ນແຄວ້ນ ເປັນຕົ້ນ.

---

රුක්ඛතිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදඉච්චෙවමාදීනං විභාසා එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච ද්වන්දෙ සමාසෙ. අස්සත්ථො [Pg.167] ච කපීතනො ච අස්සත්ථකපීතනං, අස්සත්ථකපීතනා වා. උසීරඤ්ච බීරණඤ්ච උසීරබීරණං, උසීරබීරණා වා. අජො ච එළකො ච අජෙළකං, අජෙළකා වා. හිරඤ්ඤඤ්ච සුවණ්ණඤ්ච හිරඤ්ඤසුවණ්ණං, හිරඤ්ඤසුවණ්ණා වා. සාලි ච යවො ච සාලියවං, සාලියවා වා. කාසී ච කොසලා ච කාසිකොසලං, කාසිකොසලා වා.

In a copulative compound, (the words) "rukkha", tree, "tiṇa", grass, "pasu", beast, "dhana", wealth, "dhañña", grain, "janapada", district, etc., optionally are singular and neuter. "Assattha-kapītanaṃ" or "assattha-kapītanā", banyan tree and wood-apple. "Ajeḷakaṃ" or "ajeḷakā", goat and wild goat. "Hirañña-suvaṇṇaṃ or "hirañña-suvaṇṇā", silver and gold. "Sāli-yavaṃ" or "sāli-yavā", rice and barley. "Kāsi-kosalaṃ" or "Kāsi-kosalā", Kāsī and Kosalā.

---

ආදිග්ගහණං කිමත්ථං? සාවජ්ජඤ්ච අනවජ්ජඤ්ච සාවජ්ජානවජ්ජං, සාවජ්ජා නවජ්ජා වා. හීනඤ්ච පණීතඤ්ච හීනපණීතං. හීනපණීතා වා. කණ්හො ච සුක්කො ච කණ්හසුක්කං, කණ්හසුක්කා වා.

ການຖືເອົາບົດວ່າ 'ອາທິ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນກໍຣະນີອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ມີໂທດແລະບໍ່ມີໂທດ ເອີ້ນວ່າ 'ສາວັດຊານະວັດຊັງ' ຫຼື 'ສາວັດຊານະວັດຊາ', ຊົ່ວແລະປະເສີດ ເອີ້ນວ່າ 'ຫີນາປະນີຕັງ' ຫຼື 'ຫີນາປະນີຕາ', ດຳແລະຂາວ ເອີ້ນວ່າ 'ກັນຫະສຸກກັງ' ຫຼື 'ກັນຫະສຸກກາ'.

---

324, 339. ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ කම්මධාරයො.

໓໒໔, ໓໓໙. ເມື່ອບົດທັງສອງທີ່ມີວິພັດສະເໝີກັນ ຍ່ອມເປັນ ກັມມະທາຣະຍະ.

---

ද්වෙ පදානි තුල්‍යාධිකරණානි යදා සමස්‍යන්තෙ, තදා සො සමාසො කම්මධාරයසඤ්ඤො හොති.

ເມື່ອບົດທັງສອງທີ່ມີວິພັດສະເໝີກັນ ເຂົ້າສະມາດກັນ, ສະມາດນັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'กັມມະທາຣະຍະສະມາດ'.

---

මහන්තො [Pg.168] ච සො පුරිසො චාති මහාපුරිසො, කණ්හො ච සො සප්පො චාති කණ්හසප්පො, නීලඤ්ච තං උප්පලඤ්චාති නීලුප්පලං, ලොහිතඤ්ච තං චන්දනඤ්චාති ලොහිතචන්දනං, බ්‍රාහ්මණී ච සා දාරිකා චාති බ්‍රාහ්මණදාරිකා, ඛත්තියා ච සා කඤ්ඤා චාති ඛත්තියකඤ්ඤා.

ບຸຣຸດຜູ້ປະເສີດ ເອີ້ນວ່າ 'ມະຫາປຸຣິໂສ', ງູຕົວດຳ ເອີ້ນວ່າ 'ກັນຫະສັບໂປ', ດອກບົວຂຽວ ເອີ້ນວ່າ 'ນີລຸບປະລັງ', ໄມ້ຈັນແດງ ເອີ້ນວ່າ 'ໂລຫິຕະຈັນທະນັງ', ເດັກຍິງພຣາມ ເອີ້ນວ່າ 'ພຣາມມະນະທາຣິກາ', ຍິງສາວກະສັດ ເອີ້ນວ່າ 'ຂັດຕິຍະກັນຍາ'.

---

කම්මධාරයඉච්චනෙන ක්වත්ථො? කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

ການກ່າວວ່າ 'ກັມມະທາຣະຍະ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ວ່າ 'ກັມມະທາຣະຍະ' ໃນສູດ 'ກັມມະທາຣະຍະສັນເຍ ຈ'.

---

325, 348. සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො දිගු.

໓໒໕, ໓໔໘. ກັມມະທາຣະຍະສະມາດທີ່ມີສັງຂະຍາຢູ່ທາງໜ້າ ຊື່ວ່າ ທິຄຸ.

---

සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො කම්මධාරයසමාසො දිගුසඤ්ඤො හොති.

ກັມມະທາຣະຍະສະມາດທີ່ມີສັງຂະຍາຢູ່ທາງໜ້າ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ທິຄຸສະມາດ'.

---

තීණි මලානි තිමලං, තීණි ඵලානි තිඵලං, තයො ලොකා තිලොකං, තයො දණ්ඩා තිදණ්ඩං, චතස්සො දිසා චතුද්දිසං, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියානි පඤ්චින්ද්‍රියං, සත්ත ගොදාවරියො සත්තගොදාවරං.

ມົນທິນສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິມະລັງ', ໝາກໄມ້ສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິຜະລັງ', ໂລກສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິໂລກັງ', ໄມ້ເທົ້າສາມ ເອີ້ນວ່າ 'ຕິທັນດັງ', ທິດສີ່ ເອີ້ນວ່າ 'ຈະຕຸດທິສັງ', ອິນຊີຫ້າ ເອີ້ນວ່າ 'ປັນຈິນທຣິຍັງ', ແມ່ນ້ຳໂຄທາວະລີເຈັດສາຍ ເອີ້ນວ່າ 'ສັດຕະໂຄທາວະຣັງ'.

---

දිගුඉච්චනෙන ක්වත්ථො? දිගුස්සෙ කත්තං.

ການກ່າວວ່າ 'ທິຄຸ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ວ່າ 'ທິຄຸ' ໃນສູດ 'ທິຄຸດເສກັດຕັງ'.

---

326, 341. උභෙ තප්පුරිසා.

໓໒໖, ໓໔໑. ສະມາດທັງສອງ ຊື່ວ່າ ຕັບປຸຣິສະ.

---

උභෙ දිගුකම්මධාරයසමාසා තප්පුරිසසඤ්ඤා හොන්ති.

ສະມາດທັງສອງ ຄື ທິຄຸສະມາດ ແລະກັມມະທາຣະຍະສະມາດ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ຕັບປຸຣิສະສະມາດ'.

---

න බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො, න වසලො අවසලො, න භික්ඛු අභික්ඛු, න පඤ්චවස්සං අපඤ්චවස්සං, න [Pg.169] පඤ්චපූලී අපඤ්චපූලී, න සත්තගොදාවරංඅසත්තගොදාවරං, න දසගවං අදසගවං, න පඤ්චගවං අපඤ්චගවං.

ບໍ່ແມ່ນພຣາມ ເອີ້ນວ່າ 'อະພຣາມມະໂນ', ບໍ່ແມ່ນຄົນຖອຍ ເອີ້ນວ່າ 'ອະວະສະໂລ', ບໍ່ແມ່ນພຣະພິກຂຸ ເອີ້ນວ່າ 'ອະພິກຂຸ', ບໍ່ແມ່ນຝົນຫ້າຫົນ ເອີ້ນວ່າ 'ອະປັນຈະວັດສັງ', ບໍ່ແມ່ນກຳຫ້າກຳ ເອີ້ນວ່າ 'ອະປັນຈະປູລີ', ບໍ່ແມ່ນແມ່ນ້ຳໂຄທາວະລີເຈັດສາຍ ເອີ້ນວ່າ 'ອະສັດຕະໂຄທາວະຣັງ', ບໍ່ແມ່ນງົວສิບໂຕ ເອີ້ນວ່າ 'ອະທະສະຄະວັງ', ບໍ່ແມ່ນງົວຫ້າໂຕ ເອີ້ນວ່າ 'ອະປັນຈະຄະວັງ'.

---

තප්පුරිසඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

ການກ່າວວ່າ 'ຕັບປຸຣິສະ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນສູດ 'ອັດຕັງ ນັດສະ ຕັບປຸຣິເສ'.

---

327, 351. අමාදයො පරපදෙභි.

໓໒໗, ໓໕໑. ວິພັດທັງຫຼາຍ ມີ 'ອັງ' ເປັນຕົ້ນ ເຂົ້າສະມາດກັບບົດເບື້ອງຫຼັງ.

---

තා අමාදයො නාමෙහි පරපදෙභි යදා සමස්‍යන්තෙ, තදා සො සමාසො තප්පුරිසසඤ්ඤො හොති.

ເມື່ອວິພັດທັງຫຼາຍ ມີ 'ອັງ' ເປັນຕົ້ນ ເຫຼົ່ານັ້ນ ເຂົ້າສະມາດກັບຄຳນາມທີ່ເປັນບົດເບື້ອງຫຼັງ, ສະມາດນັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ຕັບປຸຣິສະສະມາດ'.

---

භූමිං ගතො භූමිගතො, සබ්බරත්තිං සොභණො සබ්බරත්තිසොභණො. අපායං ගතො අපායගතො, ඉස්සරෙන කතං ඉස්සරකතං, සල්ලෙන විද්ධො සල්ලවිද්ධො, කථිනස්ස දුස්සං කථිනදුස්සං, ආගන්තුකස්ස භත්තං ආගන්තුකභත්තං, මෙථුනා අපෙතො මෙථුනාපෙතො, චොරා භයං චොරභයං, රඤ්ඤො පුත්තො රාජපුත්තො, ධඤ්ඤානං රාසි ධඤ්ඤරාසි, රූපෙ සඤ්ඤා රූපසඤ්ඤා, සංසාරෙ දුක්ඛං සංසාරදුක්ඛං.

ຜູ້ໄປແລ້ວສູ່ແຜ່ນດິນ ເອີ້ນວ່າ 'ພູມິຄະໂຕ', ຜູ້ງົດງາມຕະຫຼອດຄືນ ເອີ້ນວ່າ 'ສັບພະຣັດຕິໂສພະໂນ', ຜູ້ໄປແລ້ວສູ່ອະບາຍ ເອີ້ນວ່າ 'ອະປາຍະຄະໂຕ', ອັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສ້າງແລ້ວ ເອີ້ນວ່າ 'ອິດສະຣະກະຕັງ', ຜູ້ຖືກແທງດ້ວຍລູກສອນ ເອີ້ນວ່າ 'ສັນລະວິດໂທ', ຜ້າເພື່ອການເຮັດກະຖິນ ເອີ້ນວ່າ 'ກະຖິນະທຸດສັງ', ເຂົ້າພັດເພື່ອແຂກ ເອີ້ນວ່າ 'ອາກັນຕຸກະພັດຕັງ', ຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຈາກເມຖຸນທຳ ເອີ້ນວ່າ 'ເມຖຸນາເປໂຕ', ໄພແຕ່ໂຈນ ເອີ້ນວ່າ 'ໂຈຣະພະຍັງ', ລູກຊາຍຂອງພຣະຣາຊາ ເອີ້ນວ່າ 'ຣາຊະປຸດໂຕ', ກອງແຫ່ງເຂົ້າເປືອກ ເອີ້ນວ່າ 'ທັນຍະຣາສິ', ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນຮູບ ເອີ້ນວ່າ 'ຣູປະສັນຍາ', ຄວາມທຸກໃນສັງສານວັດ ເອີ້ນວ່າ 'ສັງສາຣະທຸກຂັງ'.

---

328, 352. අඤ්ඤපදත්ථෙසු බහුබ්බීහි.

໓໒໘, ໓໕໒. ໃນເນື້ອຄວາມຂອງບົດອື່ນ ຊື່ວ່າ ພະຫຸບພີຫິ.

---

අඤ්ඤෙසං පදානං අත්ථෙසු ද්වෙ නාමානි බහූනි නාමානි යදා සමස්‍යන්තෙ, තදා සො සමාසො බහුබ්බීහි සඤ්ඤො හොති.

ເມື່ອຄຳນາມສອງບົດ ຫຼືຫຼາຍບົດ ເຂົ້າສະມາດກັນໃນເນື້ອຄວາມຂອງບົດອື່ນ, ສະມາດນັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ 'ພະຫຸບພີຫິສະມາດ'.

---

ආගතා [Pg.170] සමණා ඉමං සඞ්ඝාරාමං සොයං ආගතසමණො, සඞ්ඝාරාමො. ජිතානි ඉන්ද්‍රියානි අනෙන සමණෙන සොයං ජිතින්ද්‍රියො, සමණො. දින්නො සුඞ්කො යස්ස රඤ්ඤො සොයං දින්නසුඞ්කො, රාජා. නිග්ගතා ජනා අස්මා ගාමා සොයං නිග්ගතජනො, ගාමො. ඡින්නො හත්තො යස්ස පුරිසස්ස සොයං ඡින්නහත්ථො, පුරිසො. සම්පන්නානි සස්සානි යස්මිං ජනපදෙ සොයං සම්පන්නසස්සො, ජනපදො.

ພຣະສະມະນະທັງຫຼາຍ ມາແລ້ວສູ່ອາຣາມຂອງສົງນີ້ ອາຣາມຂອງສົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອາກະຕະສະມະໂນ' (ອາຣາມທີ່ມີພຣະສະມະນະມາແລ້ວ). ອິນຊີທັງຫຼາຍ ອັນພຣະສະມະນະນີ້ຊະນະແລ້ວ ພຣະສະມະນະນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຈິຕິນທຣິໂຍ' (ຜູ້ມີອິນຊີອັນຊະນະແລ້ວ). ສ່ວຍອັນບຸກຄົນຖວາຍແລ້ວແກ່ພຣະຣາຊາພະອົງໃດ ພຣະຣາຊາພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ທິນນະສຸງໂກ' (ຜູ້ມີສ່ວຍອັນຖວາຍແລ້ວ). ຊົນທັງຫຼາຍ ອອກໄປແລ້ວຈາກບ້ານນີ້ ບ້ານນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ນິກຄະຕະຊະໂນ' (ບ້ານທີ່ມີຄົນອອກໄປແລ້ວ). ມືອັນບຸກຄົນຕັດແລ້ວຂອງຊາຍຄົນໃດ ຊາຍຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຊິນນະຫັດໂຖ' (ຜູ້ມີມືອັນຕັດແລ້ວ). ເຂົ້າກ້າທັງຫຼາຍ ສົມບູນແລ້ວໃນແວ່ນແຄວ້ນໃດ ແວ່ນແຄວ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັມປັນນະສັດໂສ' (ແວ່ນແຄວ້ນທີ່ມີເຂົ້າກ້າສົມບູນແລ້ວ).

---

නිග්‍රොධස්ස පරිමණ්ඩලො නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො, නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො ඉව පරිමණ්ඩලො යො රාජකුමාරො සොයං නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො. අථ වා නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො ඉව පරිමණ්ඩලො යස්ස රාජකුමාරස්ස සොයං නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො, රාජකුමාරො.

ປາຣິມົນທົນຂອງຕົ້ນໄຮ ຊື່ວ່າ 'ນິໂຄຣທະປະຣິມົນທົນ'. ພຣະຣາຊະກຸມານພະອົງໃດ ມີປາຣິມົນທົນ ປຽບເໝືອນປາຣິມົນທົນຂອງຕົ້ນໄຮ ພຣະຣາຊະກຸມານພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ນິໂຄຣທະປະຣິມົນທົນ'. ຫຼືອີກຢ່າງໜຶ່ງ ປາຣິມົນທົນຂອງພຣະຣາຊະກຸມານພະອົງໃດ ປຽບເໝືອນປາຣິມົນທົນຂອງຕົ້ນໄຮ ພຣະຣາຊະກຸມານພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ນິໂຄຣທະປະຣິມົນທົນ'.

---

චක්ඛුනො භූතො චක්ඛුභූතො, චක්ඛුභූතො ඉව භූතො යො භගවා සොයං චක්ඛුභූතො, භගවා.

ຜູ້ເປັນດັ່ງຕາ ຊື່ວ່າ 'ຈັກຂຸພູໂຕ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພະອົງໃດ ເປັນຜູ້ປຽບເໝືອນດັ່ງຕາ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຈັກຂຸພູໂຕ'.

---

සුවණ්ණස්ස වණ්ණො සුවණ්ණවණ්ණො, සුවණ්ණවණ්ණො විය වණ්ණො යස්ස භගවතො සොයං සුවණ්ණවණ්ණො, භගවා.

ສີຂອງຄຳ ຊື່ວ່າ 'ສຸວັນນະວັນໂນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພະອົງໃດ ມີພຣະວໍຣະກາຍປຽບເໝືອນສີຂອງຄຳ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສຸວັນນະວັນໂນ'.

---

බ්‍රහ්මුනො සරො බ්‍රහ්මස්සරො, බ්‍රහ්මස්සරො විය සරො යස්ස භගවතො සොයං බ්‍රහ්මස්සරො, භගවා.

ສຽງຂອງພຣະພຣົມ ຊື່ວ່າ 'ພຣົມມັດສະໂຣ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພະອົງໃດ ມີພຣະສຸຣະສຽງປຽບເໝືອນສຽງຂອງພຣະພຣົມ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ພຣົມມັດສະໂຣ'.

---

සයං [Pg.171] පතිත පණ්ණ පුප්ඵඵලවායුතොයාහාරාති පණ්ණඤ්ච පුප්ඵඤ්ච ඵලඤ්ච පණ්ණපුප්ඵඵලානි, සයමෙව පතිතානි සයංපතිතානි, සයංපතිතානි ච තානි පණ්ණපුප්ඵඵලානි චෙති සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලානි වායු ච තොයඤ්ච වායුතොයානි, සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලානි ච වායුතොයානි ච සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයානි. සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයානි ආහාරා යෙසං තෙ සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයාහාරා, ඉසයො. යමෙත්ථ වත්තබ්බං, තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයගබ්භො තුල්‍යාධිකරණපහුබ්බීහි.

"ສະຍັງປະຕິຕະປັນນະບຸບຜະຜະລະວາຍຸໂຕຍາຫາຣາ" ໃບໄມ້ ແລະ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ຊື່ວ່າ ໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ (ປັນນະບຸບຜະຜະລານິ). [ທະວັນທະສະມາດ] ຫຼົ່ນລົງເອງເທົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຫຼົ່ນລົງເອງ (ສະຍັງປະຕິຕານິ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ຊື່ວ່າ ໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ (ສະຍັງປະຕິຕະປັນນະບຸບຜະຜະລານິ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ລົມ ແລະ ນ້ຳ ຊື່ວ່າ ລົມ ແລະ ນ້ຳ (ວາຍຸໂຕຍານິ). [ທະວັນທະສະມາດ] ໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ແລະ ລົມ ແລະ ນ້ຳ ຊື່ວ່າ ໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ແລະ ລົມ ແລະ ນ້ຳ (ສະຍັງປະຕິຕະປັນນະບຸບຜະຜະລະວາຍຸໂຕຍານິ). [ທະວັນທະສະມາດ] ໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ແລະ ລົມ ແລະ ນ້ຳ ເປັນອາຫານຂອງຊົນເຫຼົ່າໃດ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ (ຄື ພະຣືສີທັງຫຼາຍ) ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ແລະ ລົມ ແລະ ນ້ຳ ເປັນອາຫານ (ສະຍັງປະຕິຕະປັນນະບຸບຜະຜະລະວາຍຸໂຕຍາຫາຣາ). ຄຳທີ່ຄວນກ່າວໃນທີ່ນີ້ ໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວໃນຫົວຂໍ້ຂ້າງເທິງນັ້ນເອງ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດ ແລະ ກຳມະທາຣະຍະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະກຳມະທາຣະຍະຄັບພະ).

---

අථ වා – සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයෙහි ආහාරා යෙසං තෙ සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයාහාරා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງ (ຫຼືວ່າ) ອາຫານຂອງຊົນເຫຼົ່າໃດ ມີດ້ວຍໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ແລະ ລົມ ແລະ ນ້ຳ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີໃບໄມ້ ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ທີ່ຫຼົ່ນລົງເອງ ແລະ ລົມ ແລະ ນ້ຳ ເປັນອາຫານ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

නානා දුමපතිත පුප්ඵවාසිත සානූති නානාපකාරා දුමා නානාදුමා, නානාදුමෙහි පතිතානි නානාදුමපති තානි, නානාදුමපතිතානි ච තානි පුප්ඵානි චෙති නානාදුමපතිතපුප්ඵානි, නානාදුමපතිතපුප්ඵෙහි වාසිතා නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා, නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා සානූ යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු, පබ්බතරාජා. අයං පන කම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ນານາທຸມະປະຕິຕະບຸບຜະວາສິຕະສານຸ" ຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ (ນານາ) ຄື ຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ (ປາກາຣາ) ຊື່ວ່າ ຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ (ນານາທຸມາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ (ນານາທຸມະປະຕິຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ດອກໄມ້ທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ (ນານາທຸມະປະຕິຕະບຸບຜານິ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ອົບອວນ (ຫອມ) ດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ອົບອວນດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ (ນານາທຸມະປະຕິຕະບຸບຜະວາສິຕາ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຊອກເຂົາ (ຫຼື ໄຫຼ່ເຂົາ) ທັງຫຼາຍ ທີ່ອົບອວນດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຊອກເຂົາອົບອວນດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ (ນານາທຸມະປະຕິຕະບຸບຜະວາສິຕະສານຸ) ຄື ພະຍາເຂົາ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ຕັບປຸຣິສະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ກຳມະທາຣະຍະຕັບປຸຣິສະຄັບພະ).

---

අථ [Pg.172] වා – වාසිතා සානූ වාසිතසානු, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. නානාදුමපතිතපුප්ඵෙහි වාසිතසානූ යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු, පබ්බතරාජා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຊອກເຂົາທີ່ອົບອວນ ຊື່ວ່າ ຊອກເຂົາອົບອວນ (ວາສິຕະສານຸ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບບົດອື່ນ ແຕ່ເພາະສາມາດສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ຈຶ່ງເປັນບົດສະມາດໄດ້. ຊອກເຂົາທີ່ອົບອວນດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຊອກເຂົາອົບອວນດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටොති අම්බුං ධාරෙතීති අම්බුධරො, කො සො? පජ්ජුන්නො. විවිධා ආලම්බො බ්‍යාලම්බො, බ්‍යාලම්බො ච සො අම්බුධරො චාති බ්‍යාලම්බම්බුධරො, බ්‍යාලම්බම්බුධරස්ස බින්දූ බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූ, බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූහි චුම්බිතො බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතො, බ්‍යාලම්බම්බුරෙබින්දුචුම්බිතො කූටො යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටො. අයං පන කම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ພະຍາລຳພຳພຸທະຣະບິນທຸຈຸມພິຕະກູໂຕ" ສິ່ງໃດຊົງໄວ້ເຊິ່ງນ້ຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຊົງໄວ້ເຊິ່ງນ້ຳ (ອຳພຸທະໂຣ). ສິ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື ເມກຝົນ (ປັດຊຸນໂນ). ການຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາໃນລັກສະນະຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ (ພະຍາລຳໂພ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ເມກຝົນນັ້ນ ທີ່ຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ (ພະຍາລຳພຳພຸທະໂຣ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ຫຍາດນ້ຳທັງຫຼາຍ ຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ (ພະຍາລຳພຳພຸທະຣະບິນທູ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຖືກສຳຜັດ ດ້ວຍຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ຖືກສຳຜັດດ້ວຍຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ (ພະຍາລຳພຳພຸທະຣະບິນທຸຈຸມພິໂຕ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຍອດເຂົາ ທີ່ຖືກສຳຜັດດ້ວຍຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຍອດເຂົາອັນຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆສຳຜັດແລ້ວ (ພະຍາລຳພຳພຸທະຣະບິນທຸຈຸມພິຕະກູໂຕ). ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ຕັບປຸຣິສະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ກຳມະທາຣະຍະຕັບປຸຣິສະຄັບພະ).

---

අථ වා – චුම්බිතො කූටො චුම්බිතකූටො, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූහි චුම්බිතකූටො යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටො. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຍອດເຂົາທີ່ຖືກສຳຜັດ ຊື່ວ່າ ຍອດເຂົາຖືກສຳຜັດ (ຈຸມພິຕະກູໂຕ). ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບບົດອື່ນ ແຕ່ເພາະສາມາດສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ຈຶ່ງເປັນບົດສະມາດໄດ້. ຍອດເຂົາທີ່ຖືກສຳຜັດດ້ວຍຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຍອດເຂົາອັນຫຍາດນ້ຳຂອງເມກຝົນຫ້ອຍຍ້ອຍຕ່າງໆສຳຜັດແລ້ວ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

අමිත බල පරක්කමජුතීති න මිතා අමිතා, බලඤ්ච පරක්කමො ච ජුති ච බලපරක්කමජුතියො, අමිතා බලපරක්කමජුතියො යස්ස සොයං අමිතබලපරක්කමජුති, අයං පන කම්මධාරයද්වන්දගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ອະມິຕະພະລະປະຣັກກະມະຊຸຕິ" ບໍ່ມີປະມານ (ນະ ມິຕາ) ຊື່ວ່າ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ກຳລັງ ຄວາມພຽນ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ (ພະລະປະຣັກກະມະຊຸຕິໂຍ). [ທະວັນທະສະມາດ] ກຳລັງ ຄວາມພຽນ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ຂອງບຸກຄົນໃດ ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກຳລັງ ຄວາມພຽນ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕະພະລະປະຣັກກະມະຊຸຕິ). ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ທະວັນທະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ກຳມະທາຣະຍະທະວັນທະຄັບພະ).

---

පීණොරක්ඛංස [Pg.173] බාහූති උරො ච අක්ඛඤ්ච අංසො ච බාහු ච උරක්ඛංසබාහවො, පීණා උරක්ඛංසබාහවො යස්ස භගවතො සොයං පීණොරක්ඛංසබාහු. අයං පන ද්වන්දවබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ປີໂນຣັກຂັງສະພາຫູ" ເອິກ ແລະ ກະດູກໄຫປາຣ້າ ແລະ ບ່າ ແລະ ແຂນ ຊື່ວ່າ ເອິກ ກະດູກໄຫປາຣ້າ ບ່າ ແລະ ແຂນ (ອຸຣັກຂັງສະພາຫະໂວ). [ທະວັນທະສະມາດ] ເອິກ ກະດູກໄຫປາຣ້າ ບ່າ ແລະ ແຂນ ອັນເຕັມປ່ຽມ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີເອິກ ກະດູກໄຫປາຣ້າ ບ່າ ແລະ ແຂນອັນເຕັມປ່ຽມ (ປີໂນຣັກຂັງສະພາຫູ). ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະຄັບພະ).

---

පීණ ගණ්ඩ වදන ථනූරුජඝනාති ගණ්ඩො ච වදනඤ්ච ථනො ච ඌරු ච ජඝනඤ්ච ගණ්ඩවදනථනූරුජඝනා, පීණා ගණ්ඩවදනථනූරුජඝනා යස්සා සායං පීණගණ්ඩවදනථනූරුජඝනා. අයම්පි ද්වන්දගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ປີນະກັນທະວະທະນະຖະນູຣຸຊະຄະນາ" ແກ້ມ ແລະ ໃບໜ້າ ແລະ ເຕົ້ານົມ ແລະ ຂາອ່ອນ ແລະ ສະໂພກ ຊື່ວ່າ ແກ້ມ ໃບໜ້າ ເຕົ້ານົມ ຂາອ່ອນ ແລະ ສະໂພກ (ກັນທະວະທະນະຖະນູຣຸຊະຄະນາ). [ທະວັນທະສະມາດ] ແກ້ມ ໃບໜ້າ ເຕົ້ານົມ ຂາອ່ອນ ແລະ ສະໂພກ ອັນເຕັມປ່ຽມ ຂອງສະຕີໃດ ສະຕີນັ້ນ ຊື່ວ່າ ນາງຜູ້ມີແກ້ມ ໃບໜ້າ ເຕົ້ານົມ ຂາອ່ອນ ແລະ ສະໂພກອັນເຕັມປ່ຽມ (ປີນະກັນທະວະທະນະຖະນູຣຸຊະຄະນາ). ບົດສະມາດນີ້ກໍເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະຄັບພະ) ເຊັ່ນກັນ.

---

වවර සුරාසුර ගරුඩ මනුජ භුජග ගන්ධබ්බ මකුට කූට චුම්බිත සෙලසඞ්ඝට්ටිත චරණොති සුරා ච අසුරා ච ගරුඩා ච මනුජා ච භුජගා ච ගන්ධබ්බා ච සුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බා, පවරා ච තෙ සුරාසුරගරුඩමනුජභුජග ගන්ධබ්බා චෙති පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බා, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බානං මකුටානි පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටානි, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටානං කූටානි පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටානි, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටෙසු චුම්බිතා පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතා, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතා ච තෙ සෙලා චාති පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලා, පවරසුරාසුර ගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලෙහි සඞ්ඝට්ටිතා පවරසුරාසුර ගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිතා, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිතා චරණා යස්ස තථාගතස්ස සොයං [Pg.174] පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිතචරණො, තථාගතො, අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕະກູຕະຈຸມພິຕະເສລະສັງຄັດຖິຕະຈະຣະໂນ" ເທວະດາທັງຫຼາຍ ແລະ ອະສູນທັງຫຼາຍ ແລະ ຄະລຸດທັງຫຼາຍ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ ແລະ ນາກທັງຫຼາຍ ແລະ ຄັນທັບພະທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ (ສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພາ). [ທະວັນທະສະມາດ] ເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ປະເສີດ ຊື່ວ່າ ເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ມົງກຸດທັງຫຼາຍ ຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ຊື່ວ່າ ມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຍອດມົງກຸດທັງຫຼາຍ ຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ຊື່ວ່າ ຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕະກູຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຖືກສຳຜັດ ທີ່ຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ຊື່ວ່າ ຖືກສຳຜັດດ້ວຍຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕະກູຕະຈຸມພິຕາ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ແຜ່ນຫີນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຖືກສຳຜັດດ້ວຍຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ຊື່ວ່າ ແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕະກູຕະຈຸມພິຕະເສລາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ກະທົບແລ້ວ ດ້ວຍແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ ຊື່ວ່າ ກະທົບດ້ວຍແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕະກູຕະຈຸມພິຕະເສລະສັງຄັດຖິຕາ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ພະບາດທັງຫຼາຍ ທີ່ກະທົບດ້ວຍແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ ຂອງພະຕຖາຄົດເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີພະບາດອັນກະທົບດ້ວຍແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ (ປະວະຣະສຸຣາສຸຣະຄະຣຸທະມະນຸຊະພຸຊະຄະຄັນທັບພະມະກຸຕະກູຕະຈຸມພິຕະເສລະສັງຄັດຖິຕະຈະຣະໂນ) ຄື ພະຕຖາຄົດເຈົ້າ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດ, ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ຕັບປຸຣິສະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະກຳມະທາຣະຍະຕັບປຸຣິສະຄັບພະ).

---

අථ වා–සඞ්ඝට්ටිතා චරණා සඞ්ඝට්ටිතචරණා, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. පවරසුරාසුර ගරුඩමනුජභුජග ගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලෙහි සඞ්ඝට්ටිතචරණා යස්ස තථාගතස්ස සොයං පවරසුරාසුරගරුඩ මනුජභුජග ගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිත චරණො. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ພະບາດທີ່ກະທົບແລ້ວ ຊື່ວ່າ ພະບາດກະທົບແລ້ວ (ສັງຄັດຖິຕະຈະຣະນາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບບົດອື່ນ ແຕ່ເພາະສາມາດສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ຈຶ່ງເປັນບົດສະມາດໄດ້. ພະບາດທີ່ກະທົບດ້ວຍແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ ຂອງພະຕຖາຄົດເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີພະບາດອັນກະທົບດ້ວຍແຜ່ນຫີນອັນຍອດມົງກຸດຂອງເທວະດາ ອະສູນ ຄະລຸດ ມະນຸດ ນາກ ແລະ ຄັນທັບພະ ຜູ້ປະເສີດ ສຳຜັດແລ້ວ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

චතුද්දිසොති චතස්සො දිසා යස්ස සොයං චතුද්දිසො, භගවා.

"ຈະຕຸດທິໂສ" ທິດທັງຫຼາຍສີ່ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີທິດທັງສີ່ (ຈະຕຸດທິໂສ) ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

---

පඤ්චචක්ඛූති පඤ්ච චක්ඛූනි යස්ස තථාගතස්ස සොයං පඤ්චචක්ඛු, තථාගතො.

"ປັນຈະຈັກຂຸ" ພະຈັກຂຸທັງຫຼາຍຫ້າ ຂອງພະຕຖາຄົດເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີພະຈັກຂຸຫ້າ (ປັນຈະຈັກຂຸ) ຄື ພະຕຖາຄົດເຈົ້າ.

---

දසබලොති දස බලානි යස්ස සොයං දසබලො, භගවා.

"ທະສະພະໂລ" ພະກຳລັງທັງຫຼາຍສິບ ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີພະກຳລັງສິບ (ທະສະພະໂລ) ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

---

අනන්තඤාණොති නස්ස අන්තො අනන්තං, අනන්තං ඤාණං යස්ස තථාගතස්ස සොයං අනන්තඤාණො, තථාගතො.

"ອະນັນຕະຍານໍ" ທີ່ສຸດ (ອັນຕະ) ຂອງປັນຍານີ້ ບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ປັນຍານີ້ ຊື່ວ່າ ຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ (ອະນັນຕັງ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ພະຍານ (ຄວາມຮູ້) ຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ຂອງພະຕຖາຄົດເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີພະຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ (ອະນັນຕະຍາໂນ) ຄື ພະຕຖາຄົດເຈົ້າ.

---

අමිත ඝන සරීරොති න මිතං අමිතං, ඝනං එව සරීරං ඝනසරීරං, අමිතං ඝනසරීරං යස්ස තථාගතස්ස සොයං අමිතඝනසරීරො, තථාගතො.

"ອະມິຕະຄະນະສະຣີໂຣ" ບໍ່ມີປະມານ ຊື່ວ່າ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕັງ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ພະວໍລະກາຍອັນແໜ້ນໜາ (ແຂງແກ່ນ) ນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ພະວໍລະກາຍອັນແໜ້ນໜາ (ຄະນະສະຣີຣັງ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ພະວໍລະກາຍອັນແໜ້ນໜາຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ຂອງພະຕຖາຄົດເຈົ້າພະອົງໃດ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ມີພະວໍລະກາຍອັນແໜ້ນໜາຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕະຄະນະສະຣີໂຣ) ຄື ພະຕຖາຄົດເຈົ້າ.

---

අමිත බල පරක්කම පත්තොති න මිතා අමිතා, බලඤ්ච පරක්කමො ච බලපරක්කමා, අමිතා එව බලපරක්කමා අමිතබලපරක්කමා[Pg.175], අමිතබලපරක්කමා පත්තා යෙන සොයං අමිතබලපරක්කමපත්තො, භගවා. අයං පන කම්මධාරයද්වන්දගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ອະມິຕະພະລະປະຣັກກະມະປັດໂຕ" ບໍ່ມີປະມານ ຊື່ວ່າ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນ ຊື່ວ່າ ກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນ (ພະລະປະຣັກກະມາ). [ທະວັນທະສະມາດ] ກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕະພະລະປະຣັກກະມາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ອັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງໃດບັນລຸແລ້ວ ພະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຜູ້ບັນລຸກຳລັງ ແລະ ຄວາມພຽນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ (ອະມິຕະພະລະປະຣັກກະມະປັດໂຕ) ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ທະວັນທະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ກຳມະທາຣະຍະທະວັນທະຄັບພະ).

---

මත්ත භමර ගණ චුම්බිත විකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිත කන්දරොති මත්තා එව භමරා මත්තභමරා, මත්තභමරානං ගණා මත්තභමරගණා, මත්තභමරගණෙහි චුම්බිතානි මත්තභමරණචුම්බිතානි, විකසිතානි එව පුප්ඵානි විකසිතපුප්ඵානි, මත්තභමරගණචුම්බිතානි විකසිතපුප්ඵානි යෙසං තෙහි මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵා, වල්ලි ච නාගරුක්ඛො ච මල්ලිනාගරුක්ඛා, මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵා ච තෙ වල්ලිනාගරුක්ඛා චෙති මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛා, මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛෙහි උපසොභිතානි මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිතානි, මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිතානි කන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵ වල්ලිනාගරුක්ඛො පසො භිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ມັດຕະພະມະຣະຄະນະຈຸມພິຕະວິກະສິຕະບຸບຜະວັນລິມາກະຣຸກໂຂປະໂສພິຕະກັນທະໂຣ" ຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາ (ເກສອນດອກໄມ້) ນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາ (ມັດຕະພະມະຣາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ຝູງທັງຫຼາຍ ຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາ ຊື່ວ່າ ຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາ (ມັດຕະພະມະຣະຄະນາ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຖືກສຳຜັດ ດ້ວຍຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາ ຊື່ວ່າ ຖືກສຳຜັດດ້ວຍຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາ (ມັດຕະພະມະຣະຄະນະຈຸມພິຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ດອກໄມ້ທັງຫຼາຍທີ່ເບັ່ງບານ ນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ດອກໄມ້ເບັ່ງບານ (ວິກະສິຕະບຸບຜານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທັງຫຼາຍ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ (ມັດຕະພະມະຣະຄະນະຈຸມພິຕະວິກະສິຕະບຸບຜາ). [ພະຫຸບພີຫິສະມາດ] ເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ຊື່ວ່າ ເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ (ວັນລິມາກະຣຸກຂາ). ເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ ຊື່ວ່າ ເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ (ມັດຕະພະມະຣະຄະນະຈຸມພິຕະວິກະສິຕະບຸບຜະວັນລິມາກະຣຸກຂາ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ງົດງາມແລ້ວ ດ້ວຍເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ ຊື່ວ່າ ງົດງາມດ້ວຍເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ (ມັດຕະພະມະຣະຄະນະຈຸມພິຕະວິກະສິຕະບຸບຜະວັນລິມາກະຣຸກໂຂປະໂສພິຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຖ້ຳທັງຫຼາຍ ທີ່ງົດງາມດ້ວຍເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຖ້ຳອັນງົດງາມດ້ວຍເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ (ມັດຕະພະມະຣະຄະນະຈຸມພິຕະວິກະສິຕະບຸບຜະວັນລິມາກະຣຸກໂຂປະໂສພິຕະກັນທະໂຣ) ຄື ພະຍາເຂົາ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດ, ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ຕັບປຸຣິສະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະກຳມະທາຣະຍະຕັບປຸຣິສະຄັບພະ).

---

අථ වා–උපසොභිතානි කන්දරානි උපසොභිතකන්දරානි, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛෙහි උපසොභිතකන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຖ້ຳທັງຫຼາຍທີ່ງົດງາມ ຊື່ວ່າ ຖ້ຳງົດງາມ (ອຸປະໂສພິຕະກັນທະຣານິ). ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບບົດອື່ນ ແຕ່ເພາະສາມາດສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ຈຶ່ງເປັນບົດສະມາດໄດ້. ຖ້ຳທັງຫຼາຍທີ່ງົດງາມດ້ວຍເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຖ້ຳອັນງົດງາມດ້ວຍເຄືອໄມ້ ແລະ ຕົ້ນບຸນນາກ ທີ່ມີດອກໄມ້ເບັ່ງບານອັນຝູງຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມຶນເມົາສຳຜັດແລ້ວ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

නානා [Pg.176] රුක්ඛ තිණ පතිත පුප්ඵොපසොභිත කන්දරොති රුක්ඛො ච තිණඤ්ච රුක්ඛතිණානි, නානා පකාරානි එව රුක්ඛතිණානි නානාරුක්ඛතිණානි, නානාරුක්ඛතිණෙහි පතිතානි නානාරුක්ඛතිණපතිතානි, නානාරුක්ඛතිණපතිතානි ච තානි පුප්ඵානි චෙති නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵානි, නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵෙහි උපසොභිතානි නානාරුක්ඛතිණපතිත පුප්ඵොපසොභිතානි, නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵොපසොභිතානි කන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵොපසොභිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ນານາຣຸກຂະຕິນະປະຕິຕະບຸບໂຜປະໂສພິຕະກັນທະໂຣ" ຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າ ຊື່ວ່າ ຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າ (ຣຸກຂະຕິມານິ). [ທະວັນທະສະມາດ] ຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າ ຫຼາຍຊະນິດຕ່າງໆ ນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ (ນານາຣຸກຂະຕິມານິ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ (ນານາຣຸກຂະຕິນະປະຕິຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ດອກໄມ້ທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ (ນານາຣຸກຂະຕິນະປະຕິຕະບຸບຜານິ). [ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ] ງົດງາມແລ້ວ ດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ງົດງາມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ (ນານາຣຸກຂະຕິນະປະຕິຕະບຸບໂຜປະໂສພິຕານິ). [ຕັບປຸຣິສະສະມາດ] ຖ້ຳທັງຫຼາຍ ທີ່ງົດງາມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຖ້ຳອັນງົດງາມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ (ນານາຣຸກຂະຕິນະປະຕິຕະບຸບໂຜປະໂສພິຕະກັນທະໂຣ) ຄື ພະຍາເຂົາ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນຕຸລຍາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດ, ກຳມະທາຣະຍະສະມາດ ແລະ ຕັບປຸຣິສະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະກຳມະທາຣະຍະຕັບປຸຣິສະຄັບພະ).

---

අථ වා–උපසොභිතානි එව කන්දරානි උපසොභිතකන්දරානි, (සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො.) නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵෙහි උපසොභිතකන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵොපසොභිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຖ້ຳທັງຫຼາຍທີ່ງົດງາມນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ຖ້ຳງົດງາມ (ອຸປະໂສພິຕະກັນທະຣານິ). (ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບບົດອື່ນ ແຕ່ເພາະສາມາດສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ຈຶ່ງເປັນບົດສະມາດໄດ້). ຖ້ຳທັງຫຼາຍທີ່ງົດງາມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ ຂອງພະຍາເຂົາໃດ ພະຍາເຂົານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີຖ້ຳອັນງົດງາມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼົ່ນລົງຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫຍ້າຕ່າງໆ ຄື ພະຍາເຂົາ. ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ.

---

නානා මුසල ඵාල පබ්බත තරු කලිඞ්ගර සර ධනුගදාසි තොමරහත්ථාති මුසලො ච ඵාලො ච පබ්බතො ච තරු ච කලිඞ්ගරො ච සරො ච ධනු ච ගදා චඅසි ච තොමරො, ච මුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා, නානා පකාරා එව මුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා නානාමුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා, නානාමුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා හත්ථෙසු [Pg.177] යෙසං තෙ නානාමුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගර සරධනුගදාසිතොමරහත්ථා. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයගබ්භො භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

"ນານາມຸສະລະຜາລະປັບພະຕະຕະຣຸຄະລິງຄະຣະສະຣະທະນຸຄະທາສິໂຕມະຣະຫັດຖາ" ສາກ ແລະ ຜານໄຖ ແລະ ກ້ອນຫີນ (ພູເຂົາ) ແລະ ຕົ້ນໄມ້ ແລະ ທ່ອນໄມ້ ແລະ ລູກສອນ ແລະ ຄັນທະນູ ແລະ ກະບອງ ແລະ ດາບ ແລະ ຫອກ ຊື່ວ່າ ສາກ ຜານໄຖ ກ້ອນຫີນ ຕົ້ນໄມ້ ທ່ອນໄມ້ ລູກສອນ ຄັນທະນູ ກະບອງ ດາບ ແລະ ຫອກ (ມຸສະລະຜາລະປັບພະຕະຕະຣຸຄະລິງຄະຣະສະຣະທະນຸຄະທາສິໂຕມະຣາ). ສາກ ຜານໄຖ ກ້ອນຫີນ ຕົ້ນໄມ້ ທ່ອນໄມ້ ລູກສອນ ຄັນທະນູ ກະບອງ ດາບ ແລະ ຫອກ ຫຼາຍຊະນິດຕ່າງໆ ນັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ສາກ ຜານໄຖ ກ້ອນຫີນ ຕົ້ນໄມ້ ທ່ອນໄມ້ ລູກສອນ ຄັນທະນູ ກະບອງ ດາບ ແລະ ຫອກ ຕ່າງໆ (ນານາມຸສະລະຜາລະປັບພະຕະຕະຣຸຄະລິງຄະຣະສະຣະທະນຸຄະທາສິໂຕມະຣາ). ສາກ ຜານໄຖ ກ້ອນຫີນ ຕົ້ນໄມ້ ທ່ອນໄມ້ ລູກສອນ ຄັນທະນູ ກະບອງ ດາບ ແລະ ຫອກ ຕ່າງໆ ຢູ່ໃນມືຂອງຊົນເຫຼົ່າໃດ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີສາກ ຜານໄຖ ກ້ອນຫີນ ຕົ້ນໄມ້ ທ່ອນໄມ້ ລູກສອນ ຄັນທະນູ ກະບອງ ດາບ ແລະ ຫອກ ຕ່າງໆ ຢູ່ໃນມື (ນານາມຸສະລະຜາລະປັບພະຕະຕະຣຸຄະລິງຄະຣະສະຣະທະນຸຄະທາສິໂຕມະຣະຫັດຖາ). ສ່ວນບົດສະມາດນີ້ ເປັນພິນນາທິກະຣະນະພະຫຸບພີຫິສະມາດ ທີ່ມີທະວັນທະສະມາດ ແລະ ກຳມະທາຣະຍະສະມາດຢູ່ພາຍໃນ (ທະວັນທະກຳມະທາຣະຍະຄັບພະ).

---

බහුබ්බීහි ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? බහුබ්බීහිම්හි ච.

ການກ່າວວ່າ "ພະຫຸບພີຫິ" ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດ) ໃນສູດວ່າ "ພະຫຸບພີຫິມຫິ ຈະ".

---

329, 357. නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො.

໓໒໙, ໓໕໗. ການຮວບຮວມນາມສັບທັງຫຼາຍ ເອີ້ນວ່າ ທະວັນທະສະມາດ (ທະວັນທະ).

---

නාමානං එකවිභත්තිකානං යො සමුච්චයො, සො ද්වන්දසඤ්ඤො හොති.

ການຮວບຮວມນາມສັບທັງຫຼາຍ ທີ່ມີວິພັດດຽວກັນ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ ທະວັນທະສະມາດ.

---

චන්දිමා ච සූරියො ච චන්දිමසූරියා, සමණො ච බ්‍රාහ්මණො ච සමණබ්‍රාහ්මණා, සාරිපුත්තො ච මොග්ගල්ලානො ච සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, බ්‍රාහ්මණො ච ගහපතිකො ච බ්‍රාහ්මණගහපතිකා, යමො ච වරුණො ච යමවරුණා, කුවෙරො ච වාසවො ච කුවෙරවාසවා.

"ຈັນທິມາສຸຣິຍາ" ພະຈັນ ແລະ ພະອາທິດ; "ສະມະນະພຣາມະນາ" ສະມະນະ ແລະ ພຣາມ; "ສາຣິປຸດຕະໂມກຄັນລານາ" ພະສາຣີບຸດ ແລະ ພະໂມກຄັນລານະ; "ພຣາມະນະຄະຫະປະຕິກາ" ພຣາມ ແລະ ຄະຫະບໍດີ; "ຍະມະວະຣຸນາ" ພະຍາຍົມ ແລະ ພະພິຣຸນ; "ຄຸເວຣະວາສະວາ" ທ້າວກຸເວນ ແລະ ທ້າວວາສະວະ (ພະອິນ).

---

ද්වන්දඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ද්වන්දට්ඨා වා.

ການກ່າວວ່າ "ທະວັນທະ" ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ຊື່ "ທະວັນທະ" ໃນສູດວ່າ "ທະວັນທັດຖາ ວາ".

---

330, 340. මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

໓໓໐, ໓໔໐. ເມື່ອມີບົດທີ່ມີວິພັດ ແລະ ອາຍດຽວກັນ (ຕຸລຍາທິກະຣະນະ) ຢູ່ຂ້າງຫຼັງ, ຍ່ອມແປງ "ມະຫັນຕະ" ເປັນ "ມະຫາ".

---

තෙසං මහන්තසද්දානං මහාආදෙසො හොති තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

ເມື່ອມີບົດທີ່ມີວິພັດ ແລະ ອາຍດຽວກັນຢູ່ຂ້າງຫຼັງ, ຍ່ອມມີການແປງ "ມະຫາ" ແທນ "ມະຫັນຕະ" ສັບເຫຼົ່ານັ້ນ.

---

මහන්තො [Pg.178] ච සො පුරිසො චාති මහාපුරිසො, මහන්තී ච සා දෙවී චාති මහාදෙවී, මහන්තඤ්ච තං බලඤ්චාති මහාබලං, මහන්තො ච සො නාගො චාති මහානාගො, මහන්තො ච සො යසො චාති මහායසො, මහන්තඤ්ච තං පදුමවනඤ්චාති මහාපදුමවනං, මහන්තී ච සා නදී චාති මහානදී, මහන්තො ච සො මණි චාති මහාමණි, මහන්තො ච සො ගහපතිකො චාති මහාගහපතිකො, මහන්තඤ්ච තං ධනඤ්චාති මහාධනං, මහන්තො ච සො පුඤ්ඤො චාති මහාපුඤ්ඤො.

ບຸລຸດຜູ້ໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາປຸຣິໂສ (mahāpuriso), ເທວີຜູ້ໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາເທວີ (mahādevī), ກຳລັງອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາພະລັງ (mahābalaṃ), ພະຍານາກຜູ້ໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫານາໂຄ (mahānāgo), ຍົດອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາຍະໂສ (mahāyaso), ປ່າດອກບົວອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາປະທຸມະວະນັງ (mahāpadumavanaṃ), ແມ່ນ້ຳສາຍໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫານະທີ (mahānadī), ແກ້ວມະນີອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາມະນິ (mahāmaṇi), ຄະຫະບໍດີຜູ້ໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາຄະຫະປະຕິໂກ (mahāgahapatiko), ຊັບອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາທະນັງ (mahādhanaṃ), ບຸກຄົນຜູ້ມີບຸນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫາປຸນໂຍ (mahāpuñño).

---

බහුවචනග්ගහණෙන ක්වචි මහන්ත සද්දස්ස මහාදෙසො හොති. මහන්තඤ්ච තං ඵලඤ්චාති මහප්ඵලං, මහබ්බලං, එවං මහද්ධනං, මහබ්භයං.

ດ້ວຍການຖືເອົາພະຫຸວະຈະນະ, ໃນບາງບ່ອນ ມີການແປງ 'ມະຫັນຕະ' ສັບ ເປັນ 'ມະຫາ'. ຜົນອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫັບຜະລັງ (mahapphalaṃ), ກຳລັງອັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມຫັບພະລັງ (mahabbalaṃ), ເຊັ່ນດຽວກັນ ມຫັດທະນັງ (mahaddhanaṃ) ຊັບອັນໃຫຍ່, ມຫັບພະຍັງ (mahabbhayaṃ) ໄພອັນໃຫຍ່.

---

331, 353. ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ.

໓໓໑, ໓໕໓. ເມື່ອມີສັບທີ່ມີວິພັດແລະລິງສະເໝີກັນໃນອິດຖີລິງ, ຫາກເປັນອິດຖີລິງທີ່ເຄີຍສະແດງຄວາມເປັນປຸມລິງ (ໃນກ່ອນ), ເພິ່ງຖືວ່າເປັນປຸມລິງ.

---

ඉත්ථියං තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ චෙ භාසිතපුමිත්ථී පුමාව දට්ඨබ්බා.

ເມື່ອມີບົດທີ່ມີວິພັດແລະລິງສະເໝີກັນໃນອິດຖີລິງ, ຫາກບົດໜ້າເປັນອິດຖີລິງທີ່ເຄີຍສະແດງຄວາມເປັນປຸມລິງ, ເພິ່ງເຫັນວ່າເປັນປຸມລິງ.

---

දීඝා ජඞ්ඝා යස්ස සොයං දීඝජඞ්ඝො, කල්‍යාණභරියො, පහූතපඤ්ඤො.

ແຂ້ງຂອງບຸກຄົນໃດຍາວ, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທີຄະຊັງໂຄ (dīghajaṅgho), ກັນລະຍານະພະຣິໂຍ (kalyāṇabhariyo), ພະຫູຕະປັນໂຍ (pahūtapañño).

---

භාසිතපුපෙති [Pg.179] කිමත්ථං? බ්‍රාහ්මණබන්ධු ච සා භරියා චාතිබ්‍රාහ්මණබන්ධුභරියා.

ຄຳວ່າ 'ພາສິຕະປຸມະ' ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມວິທີນີ້ໃນສັບທີ່ບໍ່ເຄີຍສະແດງຄວາມເປັນຊາຍໃນກ່ອນ ເຊັ່ນ: ຍາດຂອງພຣາມ ແລະນາງເປັນພັນລະຍາ ຊື່ວ່າ ພຣາມມະນະພັນທຸພະຣິຍາ (brāhmaṇabandhubhariyā).

---

332, 343. කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

໓໓໒, ໓໔໓. ແລະໃນສະມາດທີ່ມີຊື່ວ່າ ກັມມະທາຣະຍະ.

---

කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච සමාසෙ ඉත්ථියං තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ පුබ්බෙ භාසිතපුමිත්ථී චෙ, පුමාව දට්ඨබ්බා. බ්‍රාහ්මණදාරිකා, ඛත්තියකඤ්ඤා, ඛත්තියකුමාරිකා.

ແລະໃນສະມາດທີ່ມີຊື່ວ່າ ກັມມະທາຣະຍະ, ເມື່ອມີບົດທີ່ມີວິພັດແລະລິງສະເໝີກັນໃນອິດຖີລິງ, ຫາກບົດໜ້າເປັນອິດຖີລິງທີ່ເຄີຍສະແດງຄວາມເປັນປຸມລິງ, ເພິ່ງເຫັນວ່າເປັນປຸມລິງ. ເຊັ່ນ: ພຣາມມະນະດາຣິກາ (brāhmaṇadārikā), ຂັດຕິຍະກັນຍາ (khattiyakaññā), ຂັດຕິຍະກຸມາຣິກາ (khattiyakumārikā).

---

භාසිතපුමෙති කිමත්ථං? ඛත්තියබන්ධුදාරිකා, බ්‍රාහ්මණබන්ධුදාරිකා.

ຄຳວ່າ 'ພາສິຕະປຸມະ' ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມວິທີນີ້ໃນສັບທີ່ບໍ່ເຄີຍສະແດງຄວາມເປັນຊາຍໃນກ່ອນ ເຊັ່ນ: ຂັດຕິຍະພັນທຸດາຣິກາ (khattiyabandhudārikā), ພຣາມມະນະພັນທຸດາຣິກາ (brāhmaṇabandhudārikā).

---

333, 344. අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

໓໓໓, ໓໔໔. ໃນຕັບປຸຣິສະສະມາດ, ມີການແປງ 'ນະ' ເປັນ 'ອະ'.

---

නස්ස පදස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ අත්තං හොති.

ເມື່ອມີບົດຫຼັງຕາມມາໃນຕັບປຸຣິສະສະມາດ, ມີການແປງ 'ນະ' ບົດ ເປັນ 'ອະ'.

---

නබ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො, අවසලො, අභික්ඛු, අපඤ්චවස්සං, අපඤ්චගවං.

ບໍ່ແມ່ນພຣາມ ຊື່ວ່າ ອະພຣາມມະໂນ (abrāhmaṇo), ບໍ່ແມ່ນຄົນຖອຍ ຊື່ວ່າ ອະວະສະໂລ (avasalo), ບໍ່ແມ່ນພິກຂຸ ຊື່ວ່າ ອະພິກຂຸ (abhikkhu), ບໍ່ແມ່ນຫ້າພັນສາ ຊື່ວ່າ ອະປັນຈະວັດສັງ (apañcavassaṃ), ບໍ່ແມ່ນງົວຫ້າໂຕ ຊື່ວ່າ ອະປັນຈະຄະວັງ (apañcagavaṃ).

---

334, 345. සරෙ අන.

໓໓໔, ໓໔໕. ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງເປັນ 'ອະນະ'.

---

නස්ස පදස්ස තප්පුරිසෙ අන ආදෙසො හොති සරෙ පරෙ.

ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງໃນຕັບປຸຣິສະສະມາດ, ມີການແປງ 'ນະ' ບົດ ເປັນ 'ອະນະ'.

---

න අස්සො අනස්සො, අනිස්සරො, අනරියො.

ບໍ່ແມ່ນມ້າ ຊື່ວ່າ ອະນັດໂສ (anasso), ບໍ່ແມ່ນຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ອະນິດສະໂຣ (anissaro), ບໍ່ແມ່ນພຣະອະລິຍະ ຊື່ວ່າ ອະນະລິໂຍ (anariyo).

---

335, 346. කද [Pg.180] කුස්ස.

໓໓໕, ໓໔໖. ມີການແປງ 'ກຸ' ເປັນ 'ກະທະ'.

---

කුඉච්චෙතස්ස කද හොති සරෙ පරෙ.

ມີການແປງ 'ກຸ' ນີ້ ເປັນ 'ກະທະ' ເມື່ອມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

කුච්ඡිතං අන්නං කදන්නං, කුච්ඡිතං අසනං කදස්සනං.

ເຂົ້າອັນໜ້າກຽດ ຊື່ວ່າ ກະທັນນັງ (kadannaṃ), ອາຫານອັນໜ້າກຽດ ຊື່ວ່າ ກະທັດສະນັງ (kadasanaṃ).

---

සරෙති කිමත්ථං? කුච්ඡිතා දාරා යෙසං (අපුඤ්ඤකාරානං) තෙ හොන්තීති කුදාරා, කුජනා. එවං කුපුත්තා, කුගෙහා, කුවත්ථා, කුදාසා.

ຄຳວ່າ 'ສະເຣ' ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມວິທີນີ້ເມື່ອບໍ່ມີສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊັ່ນ: ພັນລະຍາອັນໜ້າກຽດ ຂອງຊົນທັງຫຼາຍ (ຜູ້ກະທຳບາບ) ເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຢູ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ກຸດາຣາ (kudārā), ຄົນຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ກຸຊະນາ (kujanā). ເຊັ່ນດຽວກັນ ກຸປຸດຕາ (kuputtā), ກຸເຄຫາ (kugehā), ກຸວັດຖາ (kuvatthā), ກຸດາສາ (kudāsā).

---

336, 347. කා’ප්පත්ථෙසු ච.

໓໓໖, ໓໔໗. ແລະມີການແປງເປັນ 'ກາ' ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ນ້ອຍ.

---

කුඉච්චෙතස්ස කා හොති අප්පත්ථෙසු ච.

ມີການແປງ 'ກຸ' ນີ້ ເປັນ 'ກາ' ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ນ້ອຍ ນຳດ້ວຍ.

---

කාලවණං, කාපුප්ඵං.

ເກືອນ້ອຍ ຊື່ວ່າ ກາລະວະນັງ (kālavaṇaṃ), ດອກໄມ້ນ້ອຍ ຊື່ວ່າ ກາປຸບຜັງ (kāpupphaṃ).

---

බහුවචනග්ගහණං කිමත්ථං? කුඉච්චෙතස්ස අනප්පතත්ථෙසුපි ක්වචි කා හොති, කාපුරිසා.

ການຖືເອົາພະຫຸວະຈະນະມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການແປງ 'ກຸ' ເປັນ 'ກາ' ໃນຄວາມໝາຍອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນຄວາມໝາຍວ່ານ້ອຍໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ: ບຸລຸດຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ກາປຸຣິສາ (kāpurisā).

---

337, 350. ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො.

໓໓໗, ໓໕໐. ໃນບາງບ່ອນ ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງນາມສັບທີ່ຢູ່ທ້າຍສະມາດ ຍ່ອມເປັນ 'ອະ' ອັກສອນ.

---

සමාසන්තගතානං නාමානමන්තො සරො ක්වචි අකාරො හොති.

ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງນາມສັບທັງຫຼາຍທີ່ຢູ່ທ້າຍສະມາດ ຍ່ອມເປັນ 'ອະ' ອັກສອນ ໃນບາງບ່ອນ.

---

දෙවානං රාජා දෙවරාජො, දෙවරාජා, දෙවානං සඛා දෙවසඛො, දෙවසඛා, පඤ්ච අහානි පඤ්චාහං, සත්තාහං, පඤ්චගවං, ඡත්තුපාහනං, උපසරදං, විසාලක්ඛො, විමුඛො.

ພະຍາແຫ່ງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ເທວະຣາໂຊ (devarājo) ຫຼື ເທວະຣາຊາ (devarājā), ສະຫາຍແຫ່ງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ເທວະສະໂຂ (devasakho) ຫຼື ເທວະສະຂາ (devasakhā), ຫ້າວັນ ຊື່ວ່າ ປັນຈະຫັງ (pañcāhaṃ), ເຈັດວັນ ຊື່ວ່າ ສັດຕາຫັງ (sattāhaṃ), ງົວຫ້າໂຕ ຊື່ວ່າ ປັນຈະຄະວັງ (pañcagavaṃ), ຮົ່ມແລະເກີບ ຊື່ວ່າ ສັດຕຸປາຫະນັງ (chattupāhanaṃ), ໃກ້ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ຊື່ວ່າ ອຸປະສະຣະທັງ (upasaradaṃ), ຜູ້ມີຕາໂຕ ຊື່ວ່າ ວິສາລັກໂຂ (visālakkho), ຜູ້ມີໜ້າເບືອນໜີ ຊື່ວ່າ ວິມຸໂຂ (vimukho).

---

කාරග්ගහණං [Pg.181] කිමත්ථං? ආකාරන්ත ඉකාරන්තා ච හොන්ති, පච්චක්ඛා ධම්මා යස්ස සොයන්ති පච්චක්ඛධම්මා, සුරභිනො ගන්ධො සුරභිගන්ධි, සුන්දරො ගන්ධො සුගන්ධි, පූතිනො ගන්ධො පූතිගන්ධි, කුච්ඡිතො ගන්ධො කුගන්ධි, දුට්ඨු ගන්ධො යස්ස සොයන්ති දුගන්ධි, පූති එව ගන්ධො පූතිගන්ධි.

ການຖືເອົາ 'ກາຣະ' ອັກສອນ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການແປງເປັນ 'ອາ' ແລະ 'ອິ' ອັກສອນ. ທຳທັງຫຼາຍອັນບຸກຄົນໃດເຫັນປະຈັກແລ້ວ, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປັດຈະຂະທັມມາ (paccakkhadhammā), ກິ່ນແຫ່ງຂອງຫອມ ຊື່ວ່າ ສຸຣະພິຄັນທິ (surabhigandhi), ກິ່ນອັນດີ ຊື່ວ່າ ສຸຄັນທິ (sugandhi), ກິ່ນແຫ່ງຂອງເນົ່າ ຊື່ວ່າ ປູຕιຄັນທິ (pūtigandhi), ກິ່ນອັນໜ້າກຽດ ຊື່ວ່າ ກຸຄັນທິ (kugandhi), ກິ່ນເໝັນຂອງບຸກຄົນໃດມີຢູ່, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທຸກຄັນທິ (duggandhi), ກິ່ນເນົ່ານັ້ນເອງ ຊື່ວ່າ ປູຕιຄັນທິ (pūtigandhi).

---

නදීඅන්තා ච කත්තුඅන්තා ච කපච්චයො හොති සමාසන්තෙ.

ມີ 'ກະ' ປັດໄຈ ໃນທ້າຍສະມາດ ຫຼັງຈາກສັບທີ່ມີ 'ນະທີ' ເປັນທີ່ສຸດ ແລະສັບທີ່ມີ 'ກັດຕຸ' ເປັນທີ່ສຸດ.

---

බහූ නදියො යස්මිං සොයං බහුනදිකො, ජනපදො. බහවො කත්තාරො යස්ස සොයං බහුකත්තුකො, පුරිසො.

ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍຫຼາຍໃນແວ່ນແຄວ້ນໃດ, ແວ່ນແຄວ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຫຸນະທິໂກ (bahunadiko), ຄືຊົນນະບົດ. ຜູ້ເຮັດທັງຫຼາຍຫຼາຍຂອງບຸກຄົນໃດມີຢູ່, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຫຸກັດຕຸໂກ (bahukattuko), ຄືບຸກຄົນ.

---

338, 356. නදිම්හා ච.

໓໓໘, ໓໕໖. ແລະຫຼັງຈາກນະທີສັບ.

---

නදිම්හා ච කපච්චයො හොති සමාසන්තෙ.

ແລະມີ 'ກະ' ປັດໄຈ ໃນທ້າຍສະມາດ ຫຼັງຈາກນະທີສັບ.

---

බහූ නදියො යස්මිං සොයන්ති බහුනදිකො. බහූ කන්තියො යස්ස සොයන්ති බහුකන්තිකො. බහුනාරිකො.

ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍຫຼາຍໃນແວ່ນແຄວ້ນໃດ, ແວ່ນແຄວ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຫຸນະທິໂກ (bahunadiko). ຄວາມງາມທັງຫຼາຍຫຼາຍຂອງບຸກຄົນໃດມີຢູ່, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະຫຸກັນຕິໂກ (bahukantiko). ພະຫຸນາຣິໂກ (bahunāriko).

---

339, 358. ජායාය තුදං ජානි පතිම්හි.

໓໓໙, ໓໕໘. ເມື່ອມີ 'ປະຕິ' ສັບຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ 'ຊາຍາ' ເປັນ 'ທຸທັງ' ແລະ 'ຊານິ'.

---

ජායාඉච්චෙතාය තුදං ජානිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති පතිම්හි පරෙ.

ເມື່ອມີ 'ປະຕິ' ສັບຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ມີການແປງ 'ຊາຍາ' ນີ້ ເປັນ 'ທຸທັງ' ແລະ 'ຊານິ'.

---

තුදංපතී, ජානිපතී.

ທຸທັງປະຕີ (tudaṃpatī), ຊານິປະຕີ (jānipatī).

---

340, 355. ධනුම්හා ච.

໓໔໐, ໓໕໕. ແລະຫຼັງຈາກທະນຸສັບ.

---

ධනුම්හා ච ආපච්චයො හොති සමාසන්තෙ.

ແລະມີ 'ອາ' ປັດໄຈ ໃນທ້າຍສະມາດ ຫຼັງຈາກທະນຸສັບ.

---

ගාණ්ඩීවො [Pg.182] ධනු යස්ස සොයං ගාණ්ඩීවධන්වා.

ຄັນທະນູອັນມີຂໍ້ຂອງບຸກຄົນໃດມີຢູ່, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ການທິວະທັນວາ (gāṇḍīvadhanvā).

---

341, 336. අං විභත්තීනමකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා.

໓໔໑, ໓໓໖. ຫຼັງຈາກອັບພະຍະຍີພາວະສະມາດ ທີ່ລົງທ້າຍດ້ວຍ 'ອະ' ອັກສອນ, ວິພັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນ 'ອັງ'.

---

තස්මා අකාරන්තා අබ්‍යයීභාවසමාසා පරාසං විභත්තීනං ක්වචි අං හොති.

ຫຼັງຈາກອັບພະຍະຍີພາວະສະມາດ ທີ່ລົງທ້າຍດ້ວຍ 'ອະ' ອັກສອນນັ້ນ, ວິພັດທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມເປັນ 'ອັງ' ໃນບາງບ່ອນ.

---

අධිචිත්තං, යථාවුඩ්ඪං, උපකුම්භං, යාවජීවං, තිරොපබ්බතං, තිරොපාකාරං, තිරොකුට්ටං, අන්තොපාසාදං.

ອະທິຈິດຕັງ (adhicittaṃ), ຍະຖາວຸດທັງ (yathāvuḍḍhaṃ), ອຸປະຄຸມພັງ (upakumbhaṃ), ຍາວະຊີວັງ (yāvajīvaṃ), ຕິໂຣປັບພະຕັງ (tiropabbataṃ), ຕິໂຣປາການັງ (tiropākāraṃ), ຕິໂຣkຸດຕັງ (tirokuṭṭaṃ), ອັນໂຕປາສາດັງ (antopāsādaṃ).

---

ක්වචීති කිමත්ථං? අධිචිත්තස්ස භික්ඛුනො.

ຄຳວ່າ 'ກວະຈິ' ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມວິທີນີ້ໃນບາງບ່ອນ ເຊັ່ນ: ແຫ່ງຈິດອັນຍິ່ງ ຂອງພິກຂຸ (adhicittassa bhikkhuno).

---

342, 337. සරො රස්සො නපුංසකෙ.

໓໔໒, ໓໓໗. ໃນນະປຸງສະກະລິງ, ສະຫຼະ ຍ່ອມເປັນລັດສະຫະ.

---

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස අබ්‍යයීභාවසමාසස්ස ලිඞ්ගස්ස සරො රස්සො හොති.

ສະຫຼະຂອງລິງແຫ່ງອັບພະຍະຍີພາວະສະມາດ ທີ່ເປັນໄປໃນນະປຸງສະກະລິງ ຍ່ອມເປັນລັດສະຫະ.

---

කුමාරීසු අධිකිච්ච පවත්තති කථා ඉති අධිකුමාරි. උපවධු, උපගඞ්ගං, උපමණිකං.

ວາຈາເປັນເຄື່ອງກ່າວ ຍ່ອມເປັນໄປ ປາຣົບ ເດັກຍິງທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະທິກຸມາຣິ (adhikumāri). ອຸປະວະທຸ (upavadhu), ອຸປະຄັງຄັງ (upagaṅgaṃ), ອຸປະມະນິກັງ (upamaṇikaṃ).

---

343, 338. අඤ්ඤස්මා ලොපො ච.

໓໔໓, ໓໓໘. ແລະມີການລົບວິພັດ ຫຼັງຈາກສັບອື່ນ.

---

අඤ්ඤස්මා අබ්‍යයීභාවසමාසා අනකාරන්තා පරාසං විභත්තීනං ලොපො ච හොති.

ແລະມີການລົບວິພັດທັງຫຼາຍເບື້ອງຫຼັງ ຈາກອັບພະຍະຍີພາວະສະມາດອື່ນ ທີ່ບໍ່ແມ່ນອະກາຣັນ.

---

අධිත්ථි, අධිකුමාරි, උපවධු.

ອະທິດຖິ (adhitthi), ອະທິກຸມາຣິ (adhikumāri), ອຸປະວະທຸ (upavadhu).

---

ඉති නාමකප්පෙ සමාසකප්පො සත්තමො කණ්ඩො.

ສະມາດສາກັນ ທີ່ເຈັດ ໃນນາມມະກັນ ຈົບເທົ່ານີ້.

---

සමාසකප්පො නිට්ඨිතො.

ສະມາດສາກັນ ຈົບແລ້ວ.

---

5. තද්ධිතකප්ප

໕. ຕັດທິຕະກັນ

---

අට්ඨමකණ්ඩ

ກັນທີ່ແປດ

---

344, 361. වාණ’පච්චෙ[Pg.183].

໓໔໔, ໓໖໑. ລົງ 'ນະ' ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ລູກຫຼານ ບາງບ່ອນ.

---

ණපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’ මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ລົງ 'ນະ' ປັດໄຈ ບາງບ່ອນ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຫຼານຂອງຜູ້ນັ້ນ'.

---

වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨො, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වා, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨී, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨං. එවං භාරද්වාජො, භාරද්වාජී, භාරද්වාජං. ගොතමො, ගොතමී, ගොතමං. වාසුදෙවො, වාසුදෙවී, වාසුදෙවං. බාලදෙවො, බාලදෙවී, බාලදෙවං. වෙසාමිත්තො, වෙසාමිත්තී වෙසාමිත්තං.

ລູກຫຼານຂອງວະສິດຖະ ຊື່ວ່າ ວາສິດໂຖ (vāsiṭṭho) ຫຼື ວາສິດຖີ (vāsiṭṭhī) ຫຼື ວາສິດຖັງ (vāsiṭṭhaṃ). ເຊັ່ນດຽວກັນ ພາຣະທວາໂຊ (bhāradvājo), ພາຣະທວາຊີ (bhāradvājī), ພາຣະທວາຊັງ (bhāradvājaṃ). ໂຄຕະໂມ (gotamo), ໂຄຕະມີ (gotamī), ໂຄຕະມັງ (gotamaṃ). ວາສຸເທໂວ (vāsudevo), ວາສຸເທວີ (vāsudevī), ວາສຸເທວັງ (vāsudevaṃ). ພາລະເທໂວ (bāladevo), ພາລະເທວີ (bāladevī), ພາລະເທວັງ (bāladevaṃ). ເວສາມິດໂຕ (vesāmitto), ເວສາມິດຕີ (vesāmittī), ເວສາມິດຕັງ (vesāmittaṃ).

---

345, 366. ණායන ණාන වච්ඡාදිතො.

໓໔໕, ໓໖໖. ລົງ 'ນາຍະນະ' ແລະ 'ນານະ' ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກວັດຈະສັບເປັນຕົ້ນ.

---

තස්මා වච්ඡාදිතො ගොත්තගණතො ණායනණානපච්චයා හොන්ති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ລົງ 'ນາຍະນະ' ແລະ 'ນານະ' ປັດໄຈ ບາງບ່ອນ ຫຼັງຈາກໂຄດຕະກຸນມີວັດຈະສັບເປັນຕົ້ນນັ້ນ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຫຼານຂອງຜູ້ນັ້ນ'.

---

වච්ඡස්ස අපච්චංවච්ඡායනො, වච්ඡානො, වච්ඡස්ස අපච්චං වා, වච්ඡස්ස අපච්චං වච්ඡායනී, වච්ඡානී, වච්ඡස්ස අපච්චං වච්ඡායනං, වච්ඡානං. සකටස්ස අපච්චං සාකටායනො, සාකටානො[Pg.184], සකටස්ස අපච්චං වා, සාකටායනී, සා කටානී, සාකටායනං, සාකටානං. එවං කණ්හායනො, කණ්හානො, කණ්හස්ස අපච්චං වා. කණ්හායනී, කණ්හානී, කණ්හායනං, කණ්හානං. අග්ගිවෙස්සායනො, අග්ගිවෙස්සානො, අග්ගිවෙස්සායනී, අග්ගිවෙස්සානී, අග්ගිවෙස්සායනං, අග්ගිවෙස්සානං. ගච්ඡායනො, ගච්ඡානො, ගච්ඡායනී, ගච්ඡානී, ගච්ඡායනං, ගච්ඡානං. කප්පායනො, කප්පානො, කප්පායනී, කප්පානී, කප්පායනං, කප්පානං. මොග්ගල්ලායනො, මොග්ගල්ලානො, මොග්ගල්ලායනී, මොග්ගල්ලානී, මොග්ගල්ලායනං, මොග්ගල්ලානං. මුඤ්චායනො, මුඤ්චානො, මුඤ්චායනී, මුඤ්චානී, මුඤ්චායනං, මුඤ්චානං. සඞ්ඝායනො, සඞ්ඝානො, සඞ්ඝායනී, සඞ්ඝානී, සඞ්ඝායනං, සඞ්ඝානං. ලොමායනො, ලොමානො, ලොමායනී, ලොමානී, ලොමායනං, ලොමානං, සාකමායනො, සාකමානො, සාකමායනී, සාකමානී, සාකමායනං, සාකමානං. නාරායනො, නාරානො, නාරායනී, නාරානී, නාරායනං, නාරානං. චොරායනොචොරානො, චොරායනී, චොරානී, චොරායනං, චොරානං, ආවසාලායනො, ආවසාලානො, ආවසාලායනී, ආවසාලානී, ආවසාලායනං, ආවසාලානං. ද්වෙපායනො, ද්වෙපානො, ද්වෙපායනී, ද්වෙපානී, ද්වෙපායනං, ද්වෙපානං. කුඤ්චායනො, කුඤ්චානො, කුඤ්චායනී, කුඤ්චානී, කුඤ්චායනං, කුඤ්චානං. කච්චායනො, කච්චානො, කච්චායනී, කච්චානී, කච්චායනං, කච්චානං.

ລູກຫຼານຂອງວັດຈະ ຊື່ວ່າ ວັດຊາຍະໂນ (vacchāyano), ວັດຊາໂນ (vacchāno) ຫຼື ວັດຊາຍະນີ (vacchāyanī), ວັດຊານີ (vacchānī) ຫຼື ວັດຊາຍະນັງ (vacchāyanaṃ), ວັດຊານັງ (vacchānaṃ). ລູກຫຼານຂອງສະກະຕະ ຊື່ວ່າ ສາກະຕາຍະໂນ (sākaṭāyano), ສາກະຕາໂນ (sākaṭāno) ຫຼື ສາກະຕາຍະນີ (sākaṭāyanī), ສາກະຕານີ (sākaṭānີ), ສາກະຕາຍະນັງ (sākaṭāyanaṃ), ສາກະຕານັງ (sākaṭānaṃ). ເຊັ່ນດຽວກັນ ກັນຫາຍະໂນ (kaṇhāyano), ກັນຫາໂນ (kaṇhāno), ກັນຫາຍະນີ (kaṇhāyanī), ກັນຫານີ (kaṇhānີ), ກັນຫາຍະນັງ (kaṇhāyanaṃ), ກັນຫານັງ (kaṇhānaṃ). ອັກຄິເວດສາຍະໂນ (aggivessāyano), ອັກຄິເວດສາໂນ (aggivessāno), ອັກຄິເວດສາຍະນີ (aggivessāyanī), ອັກຄິເວດສານີ (aggivessānີ), ອັກຄິເວດສາຍະນັງ (aggivessāyanaṃ), ອັກຄິເວດສານັງ (aggivessānaṃ). ຄັດຊາຍະໂນ (gacchāyano), ຄັດຊາໂນ (gacchāno), ຄັດຊາຍະນີ (gacchāyanī), ຄັດຊານີ (gacchānີ), ຄັດຊາຍະນັງ (gacchāyanaṃ), ຄັດຊານັງ (gacchānaṃ). ກັບປາຍະໂນ (kappāyano), ກັບປາໂນ (kappāno), ກັບປາຍະນີ (kappāyanī), ກັບປານີ (kappānີ), ກັບປາຍະນັງ (kappāyanaṃ), ກັບປານັງ (kappānaṃ). ມົກຄັນລາຍະໂນ (moggallāyano), ມົກຄັນລາໂນ (moggallāno), ມົກຄັນລາຍະນີ (moggallāyanī), ມົກຄັນລານີ (moggallānີ), ມົກຄັນລາຍະນັງ (moggallāyanaṃ), ມົກຄັນລານັງ (moggallānaṃ). ມຸນຈາຍະໂນ (muñcāyano), ມຸນຈາໂນ (muñcāno), ມຸນຈາຍະນີ (muñcāyanī), ມຸນຈານີ (muñcānີ), ມຸນຈາຍະນັງ (muñcāyanaṃ), ມຸນຈານັງ (muñcānaṃ). ສັງຄາຍະໂນ (saṅghāyano), ສັງຄາໂນ (saṅghāno), ສັງຄາຍະນີ (saṅghāyanī), ສັງຄານີ (saṅghānີ), ສັງຄາຍະນັງ (saṅghāyanaṃ), ສັງຄານັງ (saṅghānaṃ). ໂລມາຍະໂນ (lomāyano), ໂລມາໂນ (lomāno), ໂລມາຍະນີ (lomāyanī), ໂລມານີ (lomānີ), ໂລມາຍະນັງ (lomāyanaṃ), ໂລມານັງ (lomānaṃ). ສາກະມາຍະໂນ (sākamāyano), ສາກະມາໂນ (sākamāno), ສາກະມາຍະນີ (sākamāyanī), ສາກະມານີ (sākamānີ), ສາກະມາຍະນັງ (sākamāyanaṃ), ສາກະມານັງ (sākamānaṃ). ນາຣາຍະໂນ (nārāyano), นາຣາໂນ (nārāno), ນາຣາຍະນີ (nārāyanī), ນາຣານີ (nārānີ), ນາຣາຍະນັງ (nārāyanaṃ), ນາຣານັງ (nārānaṃ). ໂຈຣາຍະໂນ (corāyano), ໂຈຣາໂນ (corāno), ໂຈຣາຍະນີ (corāyanī), ໂຈຣານີ (corānີ), ໂຈຣາຍະນັງ (corāyanaṃ), ໂຈຣານັງ (corānaṃ). ອາວາສາລາຍະໂນ (āvasālāyano), ອາວາສາລາໂນ (āvasālāno), ອາວາສາລາຍະນີ (āvasālāyanī), ອາວາສາລານີ (āvasālānີ), ອາວາສາລາຍະນັງ (āvasālāyanaṃ), ອາວາສາລານັງ (āvasālānaṃ). ເທວປາຍະໂນ (dvepāyano), ເທວປາໂນ (dvepāno), ເທວປາຍະນີ (dvepāyanī), ເທວປານີ (dvepānີ), ເທວປາຍະນັງ (dvepāyanaṃ), ເທວປານັງ (dvepānaṃ). ກຸນຈາຍະໂນ (kuñcāyano), ກຸນຈາໂນ (kuñcāno), ກຸນຈາຍະນີ (kuñcāyanī), ກຸນຈານີ (kuñcānີ), ກຸນຈາຍະນັງ (kuñcāyanaṃ), ກຸນຈານັງ (kuñcānaṃ). ກັດຈາຍະໂນ (kaccāyano), ກັດຈາໂນ (kaccāno), ກັດຈາຍະນີ (kaccāyanī), ກັດຈານີ (kaccānີ), ກັດຈາຍະນັງ (kaccāyanaṃ), ກັດຈານັງ (kaccānaṃ).

---

346, 367. ණෙය්‍යො [Pg.185] කත්තිකාදීහි.

໓໔໖, ໓໖໗. ລົງ 'ເນຍຍະ' ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສັບມີກັດຕິກາເປັນຕົ້ນ.

---

තෙහි ගොත්තගණෙහි කත්තිකාදීහි ණෙය්‍යපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ລົງ 'ເນຍຍະ' ປັດໄຈ ບາງບ່ອນ ຫຼັງຈາກໂຄດຕະກຸນມີກັດຕິກາເປັນຕົ້ນນັ້ນ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຫຼານຂອງຜູ້ນັ້ນ'.

---

කත්තිකාය අපච්චං කත්තිකෙය්‍යො, කත්තිකාය අපච්චං වා. එවං වෙනතෙය්‍යො, රොහිණෙය්‍යො, ගඞ්ගෙය්‍යො, කද්දමෙය්‍යො, නාදෙය්‍යො, ආලෙය්‍යො, ආහෙයො, කාමෙය්‍යො, සුචියා අපච්චං සොචෙය්‍යො, සාලෙය්‍යො, බාලෙය්‍යො, මාලෙය්‍යො, කාලෙය්‍යො.

ລູກຂອງນາງກັດຕິກາ ຊື່ວ່າ ກັດຕິເກຍຍະ (ຫຼື ລູກຂອງນາງກັດຕິກາ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ເວນະເຕຍຍະ, ໂຣຫິເນຍຍະ, ຄັງເຄຍຍະ, ກັດທະເມຍຍະ, ນາເທຍຍະ, ອາເລຍຍະ, ອາເຮຍຍະ, ກາເມຍຍະ, ລູກຂອງນາງສຸຈິ ຊື່ວ່າ ໂສເຈຍຍະ, ສາເລຍຍະ, ພາເລຍຍະ, ມາເລຍຍະ, ກາເລຍຍະ.

---

347, 368. අතො ණි වා.

໓໔໗, ໓໖໘. ຫຼັງຈາກ ອະ-ອັກສອນ ລົງ ນິ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

තස්මා අකාරතො ණිපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ຫຼັງຈາກ ອະ-ອັກສອນ ນັ້ນ ລົງ ນິ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຂອງຜູ້ນັ້ນ'.

---

දක්ඛස්ස අපච්චං දක්ඛි, දක්ඛස්ස අපච්චං වා. දුණස්ස අපච්චං දොණි, දුණස්ස අපච්චං වා, එවං වාසවි, සක්‍යපුත්ති, නාටපුත්ති, දාසපුත්ති, දාසවි, වාරුණි, ගණ්ඩි, බාලදෙවි, පාවකි, ජෙනදත්ති, බුද්ධි, ධම්මි, සඞ්ඝි, කප්පි, අනුරුද්ධි.

ລູກຂອງທັກຂະ ຊື່ວ່າ ທັກຂິ (ຫຼື ລູກຂອງທັກຂະ ກໍໄດ້). ລູກຂອງທຸນະ ຊື່ວ່າ ໂທນິ (ຫຼື ລູກຂອງທຸນະ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ວາສະວິ, ສັກກະປຸດຕິ, ນາຕະປຸດຕິ, ທາສະປຸດຕິ, ທາສະວິ, ວາລຸນິ, ຄັນທິ, ພາລະເທວິ, ປາວະກິ, ເຊນະທັດຕິ, ພຸດທິ, ທັມມິ, ສັງຄິ, ກັບປິ, ອະນຸຣຸດທິ.

---

වාති විකප්පනත්ථෙන ණිකපච්චයො හොති ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සක්‍යපුත්තස්ස අපච්චං සක්‍යපුත්තිකො. එවං නාටපුත්තිකො, ජෙනදත්තිකො.

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີຄວາມໝາຍວ່າ ທາງເລືອກ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງມີການລົງ ນິກະ-ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຂອງຜູ້ນັ້ນ'. ລູກຂອງສັກກະປຸດຕະ ຊື່ວ່າ ສັກກະປຸດຕິໂກ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ນາຕະປຸດຕິໂກ, ເຊນະທັດຕິໂກ.

---

148, 371. ණවො’ [Pg.186] පක්වාදීහි.

໑໔໘, ໓໗໑. ຫຼັງຈາກ ອຸປະຄຸ ເປັນຕົ້ນ ລົງ ນະວະ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

උපකුඉච්චෙවමාදීහි ණවපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ຫຼັງຈາກ ອຸປະຄຸ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ລົງ ນະວະ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຂອງຜູ້ນັ້ນ'.

---

උපකුස්ස අපච්චං ඔපකවො, උපකුස්ස අපච්චං වා. මනුනො අපච්චං මානවො, මනුනො අපච්චං වා. භග්ගුස්ස අපච්චං භග්ගවො, භග්ගුස්ස අපච්චං වා, පණ්ඩුස්ස අපච්චං පණ්ඩවො, පණ්ඩුස්ස අපච්චං වා, බහුස්ස අපච්චං බාහවො, බහුස්ස අපච්චං වා.

ລູກຂອງອຸປະຄຸ ຊື່ວ່າ ໂອປະຄະໂວ (ຫຼື ລູກຂອງອຸປະຄຸ ກໍໄດ້). ລູກຂອງມະນູ ຊື່ວ່າ ມານະໂວ (ຫຼື ລູກຂອງມະນູ ກໍໄດ້). ລູກຂອງພັກຄຸ ຊື່ວ່າ ພັກຄະໂວ (ຫຼື ລູກຂອງພັກຄຸ ກໍໄດ້), ລູກຂອງປັນທຸ ຊື່ວ່າ ປັນທະໂວ (ຫຼື ລູກຂອງປັນທຸ ກໍໄດ້), ລູກຂອງພະຫຸ ຊື່ວ່າ ພາຫະໂວ (ຫຼື ລູກຂອງພະຫຸ ກໍໄດ້).

---

349, 372. ණෙර විධවාදිතො.

໓໔໙, ໓໗໒. ຫຼັງຈາກ ວິທະວາ ເປັນຕົ້ນ ລົງ ເນຣະ-ປັດໄຈ.

---

තස්මා විධවාදිතො ණෙරපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ຫຼັງຈາກ ວິທະວາ ເປັນຕົ້ນນັ້ນ ລົງ ເນຣະ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ ໃນຄວາມໝາຍນີ້ວ່າ 'ລູກຂອງຜູ້ນັ້ນ'.

---

විධවාය අපච්චං වෙධවෙරො, විධවාය අපච්චං වා. බන්ධුකියා අපච්චං බන්ධුකෙරො, බන්ධුකියා අපච්චං වා. සමණස්ස අපච්චං සාමණෙරො, සමණස්ස අපච්චං වා. එවං සාමණෙරී, සාමණෙරං, නාළිකෙරො, නාළිකෙරී, නාළිකෙරං.

ລູກຂອງຍິງໝ້າຍ ຊື່ວ່າ ເວທະເວຣະ (ຫຼື ລູກຂອງຍິງໝ້າຍ ກໍໄດ້). ລູກຂອງຍິງແພດສະຍາ ຊື່ວ່າ ພັນທຸເກຣະ (ຫຼື ລູກຂອງຍິງແພດສະຍາ ກໍໄດ້). ລູກຂອງສະມະນະ ຊື່ວ່າ ສາມະເນຣະ (ຫຼື ລູກຂອງສະມະນະ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ສາມະເນຣີ, ສາມະເນຣັງ, ນາລີເກຣະ, ນາລີເກຣີ, ນາລີເກຣັງ.

---

350, 373. යෙන වා සංසට්ඨං තරති චරති වහති ණිකො.

໓໕໐, ໓໗໓. ລົງ ນິກະ-ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ: ປະສົມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ຂ້າມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ໄປດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ຫຼື ຫາບຫາມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

යෙන වා සංසට්ඨං, යෙන වා තරති, යෙන වා චරති, යෙන වා වහති ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ණිකපච්චයො හොති වා.

ລົງ ນິກະ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ ໃນຄວາມໝາຍເຫຼົ່ານີ້ວ່າ: ປະສົມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ຂ້າມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ໄປດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ຫຼື ຫາບຫາມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ.

---

තිලෙන [Pg.187] සංසට්ඨං භොජනං තෙලිකං, තිලෙන සංසට්ඨං වා. එවං ගොළිකං, ඝාතිකං.

อาหารທີ່ປະສົມດ້ວຍງາ ຊື່ວ່າ ເຕລິກະ (ຫຼື ອາຫານທີ່ປະສົມດ້ວຍງາ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໂຄລິກະ, ຄາຕິກະ.

---

නාවාය තරතීති නාවිකො, නාවාය තරති වා. එවං ඔළුම්පිකො.

ຜູ້ໃດຂ້າມດ້ວຍເຮືອ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ນາວิໂກ (ຫຼື ຜູ້ຂ້າມດ້ວຍເຮືອ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໂອລຸມປິໂກ.

---

සකටෙන චරතීති සාකටිකො, සකටෙන චරති වා. එවං පත්තිකො, දණ්ඩිකො, ධම්මිකො, පාදිකො.

ຜູ້ໃດໄປດ້ວຍກວຽນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ສາກະຕິໂກ (ຫຼື ຜູ້ໄປດ້ວຍກວຽນ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ປັດຕິໂກ, ທັນທິໂກ, ທັມມິໂກ, ປາທິໂກ.

---

සීසෙන වහතීති සීසිකො, සීසෙන වහති වා. අංසෙන වහතීති අංසිකො, අංසෙන වහති වා. එවං ඛන්ධිකො, අඞ්ගුලිකො.

ຜູ້ໃດທູນດ້ວຍຫົວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ສີສິໂກ (ຫຼື ຜູ້ທູນດ້ວຍຫົວ ກໍໄດ້). ຜູ້ໃດແບກດ້ວຍບ່າ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອັງສິໂກ (ຫຼື ຜູ້ແບກດ້ວຍບ່າ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ຂັນທິໂກ, ອັງຄຸລິໂກ.

---

වාති විකප්පනත්ථෙන අඤ්ඤෙසුපි ණිකපච්චයො හොති. රාජගහෙ වසතීති රාජගහිකො, රාජගහෙ වසති වා. රාජගහෙ ජාතො රාජගහිකො, රාජගහෙ ජාතො වා. එවං මාගධිකො, සාවත්ථිකො, කාපිල වත්ථිකො, පාටලිපුත්තිකො, වෙසාලිකො.

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີຄວາມໝາຍວ່າ ທາງເລືອກ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງມີການລົງ ນິກະ-ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍອື່ນໆ ນຳອີກ. ຜູ້ໃດອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຣາຊະຄະຫິໂກ (ຫຼື ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ກໍໄດ້). ຜູ້ໃດເກີດໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ຊື່ວ່າ ຣາຊະຄະຫິໂກ (ຫຼື ຜູ້ເກີດໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ມາຄະທິໂກ, ສາວັດຖິໂກ, ກາປິລະວັດຖິໂກ, ປາຕະລິປຸດຕິໂກ, ເວສາລິໂກ.

---

351, 374. තමධීතෙ තෙනකතාදි සන්නිධාන නියොග සිප්ප භණ්ඩ ජීවිකත්ථෙසු ච.

໓໕໑, ໓໗໔. ແລະ ລົງ (ນິກະ-ປັດໄຈ) ໃນຄວາມໝາຍວ່າ: ຮຽນສິ່ງນັ້ນ, ເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນເປັນຕົ້ນ, ຕັ້ງຢູ່ໃນສິ່ງນັ້ນ, ປະກອບໃນສິ່ງນັ້ນ, ສິລະປະຂອງຜູ້ນັ້ນ, ສິນຄ້າຂອງຜູ້ນັ້ນ, ແລະ ອາຊີບຂອງຜູ້ນັ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

තමධීතෙ, තෙනකතාදිඅත්ථෙ, තම්හි සන්නිධානා, තත්ථ නියුත්තො, තමස්ස සිප්පං, තමස්ස භණ්ඩං, තමස්ස ජීවිකං ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච ණිකපච්චයො හොති වා.

ລົງ ນິກະ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ ໃນຄວາມໝາຍເຫຼົ່ານີ້ວ່າ: ຮຽນສິ່ງນັ້ນ, ເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນເປັນຕົ້ນ, ຕັ້ງຢູ່ໃນສິ່ງນັ້ນ, ປະກອບໃນສິ່ງນັ້ນ, ສິລະປະຂອງຜູ້ນັ້ນ, ສິນຄ້າຂອງຜູ້ນັ້ນ, ແລະ ອາຊີບຂອງຜູ້ນັ້ນ.

---

විනයමධීතෙ [Pg.188] වෙනයිකො, විනයමධීතෙ වා. එවං සුත්තන්තිකො, ආභිධම්මිකො, වෙය්‍යාකරණිකො.

ຜູ້ໃດຮຽນພະວິນັຍ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ເວນາຍິໂກ (ຫຼື ຜູ້ຮຽນພະວິນັຍ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ສຸດຕັນຕິໂກ, ອາພິທັມມິໂກ, ເວຍຍາກະຣະນິໂກ.

---

කායෙන කතං කම්මං කායිකං, කායෙන කතං කම්මං වා. එවං වාචසිකං, මානසිකං.

ກຳທີ່ເຮັດດ້ວຍກາຍ ຊື່ວ່າ ກາຍິກະ (ຫຼື ກຳທີ່ເຮັດດ້ວຍກາຍ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ວາຈະສິກະ, ມານະສິກະ.

---

සරීරෙ සන්නිධානා වෙදනා සාරීරිකා, සරීරෙ සන්නිධානා වා, එවං මානසිකා.

ເວທະນາທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຮ່າງກາຍ ຊື່ວ່າ ສາຣີຣິກາ (ຫຼື ເວທະນາທາງກາຍ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ມານະສິກາ.

---

ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො, ද්වාරෙ නියුත්තො වා. එවං භණ්ඩාගාරිකො, නාගරිකො, නාවකම්මිකො.

ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບມອບໝາຍໃຫ້ເຝົ້າປະຕູ ຊື່ວ່າ ໂທວາຣิໂກ (ຫຼື ຄົນເຝົ້າປະຕູ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ພັນທາຄາຣິໂກ, ນາຄະຣິໂກ, นາວະກັມມິໂກ.

---

වීණා අස්ස සිප්පං වෙණිකො, වීණා අස්ස සිප්පං වා. එවං පාණවිකො, මොදිඞ්ගිකො, වංසිකො.

ການດີດພິນເປັນສິລະປະຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເວນິໂກ (ຫຼື ຄົນດີດພິນ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ປານະວິໂກ, ໂມທິງຄິໂກ, ວັງສິໂກ.

---

ගන්ධො අස්ස භණ්ඩං ගන්ධිකො, ගන්ධො අස්ස භණ්ඩං වා. එවං තෙලිකො, ගොළිකො.

ເຄື່ອງຫອມເປັນສິນຄ້າຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄັນທິໂກ (ຫຼື ຄົນຂາຍເຄື່ອງຫອມ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ເຕລິໂກ, ໂຄລິໂກ.

---

උරබ්භං හන්ත්වා ජීවතීති ඔරබ්භිකො, උරබ්භං හන්ත්වා ජීවති වා. මගං හන්ත්වා ජීවතීති මාගවිකො, මගං හන්ත්වා ජීවති වා. එවං සොකරිකො, සාකුණිකො.

ຜູ້ໃດຂ້າແກະແລ້ວລ້ຽງຊີບ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ໂອຣັບພິໂກ (ຫຼື ຄົນຂ້າແກະ ກໍໄດ້). ຜູ້ໃດຂ້າເນື້ອແລ້ວລ້ຽງຊີບ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ມາກະວິໂກ (ຫຼື ນາຍພານ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໂສກະຣິໂກ, ສາກຸນິໂກ.

---

ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථාපි ණික පච්චයො යොජෙතබ්බො. ජාලෙන හතො ජාලිකො, ජාලෙන හතො වා.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ອາທິ' (ເປັນຕົ້ນ), ຄວນປະກອບ ນິກະ-ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍອື່ນໆ ນຳອີກ. ສັດທີ່ຖືກຂ້າດ້ວຍດາງ ຊື່ວ່າ ຊາລິໂກ (ຫຼື ສັດທີ່ຖືກຂ້າດ້ວຍດາງ ກໍໄດ້).

---

සුත්තෙන බන්ධො සුත්තිකො, සුත්තෙන බන්ධො වා.

ສິ່ງທີ່ຖືກຜູກດ້ວຍດ້າຍ ຊື່ວ່າ ສຸດຕິໂກ (ຫຼື ສິ່ງທີ່ຖືກຜູກດ້ວຍດ້າຍ ກໍໄດ້).

---

චාපො [Pg.189] අස්ස ආවුධො චාපිකො, චාපො අස්ස ආවුධො වා. එවං තොමරිකො, මුග්ගරිකො, මොසලිකො.

ທະນູເປັນອາວຸດຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຈາປິໂກ (ຫຼື ນາຍທະນູ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໂຕມະຣິໂກ, ມຸກຄະຣິໂກ, ໂມສະລິໂກ.

---

වාතො අස්ස ආබාධො වාතිකො, වාතො අස්ස ආබාධො වා. එවං සෙම්හිකො, පිත්තිකො.

ລົມເປັນພະຍາດຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວາຕິໂກ (ຫຼື ຜູ້ປ່ວຍດ້ວຍໂລກລົມ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ເສມຫິໂກ, ປິດຕິໂກ.

---

බුද්ධෙ පසන්නො බුද්ධිකො, බුද්ධෙ පසන්නො වා. එවං ධම්මිකො, සඞ්ඝිකො.

ຜູ້ໃດເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະເຈົ້າ ຊື່ວ່າ ພຸດທິໂກ (ຫຼື ຜູ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະເຈົ້າ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ທັມມິໂກ, ສັງຄິໂກ.

---

බුද්ධස්ස සන්තකං බුද්ධිකං, බුද්ධස්ස සන්තකං වා. එවං ධම්මිකං, සඞ්ඝිකං.

ຊັບສິນຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ ຊື່ວ່າ ພຸດທິກະ (ຫຼື ຊັບສິນຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ທັມມິກະ, ສັງຄິກະ.

---

වත්ථෙන කීතං භණ්ඩං වත්ථිකං, වත්ථෙන කීතං භණ්ඩං වා. එවං කුම්භිකං, ඵාලිකං, කිං කණිකං, සොවණ්ණිකං.

ສິນຄ້າທີ່ຊື້ດ້ວຍຜ້າ ຊື່ວ່າ ວັດຖິກະ (ຫຼື ສິນຄ້າທີ່ຊື້ດ້ວຍຜ້າ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ຄຸມພິກະ, ພາລິກະ, ກິງກະນິກະ, ໂສວັນນິກະ.

---

කුම්භො අස්ස පරිමාණං කුම්භිකං, කුම්භො අස්ස පරිමාණං වා.

ໝໍ້ເປັນປະລິມານຂອງສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄຸມພິກະ (ຫຼື ສິ່ງທີ່ມີໝໍ້ເປັນເຄື່ອງວັດແທກ ກໍໄດ້).

---

කුම්භස්ස රාසි කුම්භිකං, කුම්භස්ස රාසි වා.

ກອງແຫ່ງໝໍ້ ຊື່ວ່າ ຄຸມພິກະ (ຫຼື ກອງແຫ່ງໝໍ້ ກໍໄດ້).

---

කුම්භං අරහතීති කුම්භිකො, කුම්භං අරහති වා.

ສິ່ງໃດຄວນຄ່າແກ່ໝໍ້ໜຶ່ງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຄຸມພິໂກ (ຫຼື ສິ່ງທີ່ມີຄ່າເທົ່າກັບໝໍ້ໜຶ່ງ ກໍໄດ້).

---

අක්ඛෙන දිබ්බතීති අක්ඛිකො, අක්ඛෙන දිබ්බති වා. එවං සාලාකිකො, තින්දුකිකො, අම්බඵලිකො. කපිට්ඨඵලිකො, නාළිකෙරිකො ඉච්චෙවමාදි.

ຜູ້ໃດຫຼິ້ນດ້ວຍໝາກສະກາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອັກຂິໂກ (ຫຼື ນັກຫຼິ້ນສະກາ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ສາລາກິໂກ, ຕິນທຸກິໂກ, ອຳພະຜະລິໂກ, ກະປິດຖະຜະລິໂກ, ນາລີເກຣິໂກ ເປັນຕົ້ນ.

---

352, 376. ණ රාගා තස්සෙ දමඤ්ඤත්ථෙසු ච.

໓໕໒, ໓໗໖. ລົງ ນະ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກຄຳທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ 'ຍ້ອມ' (ຣາຄະ), ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ຍ້ອມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ', 'ສິ່ງນີ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ' ແລະ ໃນຄວາມໝາຍອື່ນໆ ນຳອີກ.

---

ණපච්චයො හොති වා රාගම්හා ‘‘තෙන රත්තං’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ, ‘‘තස්සෙදං’’ අඤ්ඤත්ථෙසු ච.

ລົງ ນະ-ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ ຫຼັງຈາກຄຳທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ 'ຍ້ອມ' ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ຍ້ອມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ', 'ສິ່ງນີ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ' ແລະ ໃນຄວາມໝາຍອື່ນໆ.

---

කසාවෙන [Pg.190] රත්තං වත්ථං කාසාවං, කසාවෙන රත්තං වත්ථං වා. එවං කොසුම්භං, හාලිද්දං, පාටඞ්ගං, රත්තඞ්ග, මඤ්ජිට්ඨං, කුඞ්කුමං.

ຜ້າທີ່ຍ້ອມດ້ວຍນ້ຳຝາດ ຊື່ວ່າ ກາສາວະ (ຫຼື ຜ້າຍ້ອມນ້ຳຝາດ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໂຄສຸມພະ, ຫາລິດທະ, ປາຕັງຄະ, ຣັດຕັງຄະ, ມັນຊິດຖະ, ກຸງກຸມະ.

---

සූකරස්ස ඉදං මංසං සොකරං, සූකරස්ස ඉදං මංසං වා. එවං මාහිසං.

ຊີ້ນນີ້ເປັນຂອງໝູ ຊື່ວ່າ ໂສກະຣະ (ຫຼື ຊີ້ນໝູ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ມາຫິສະ.

---

උදුම්බරස්ස අවිදූරෙ පවත්තං විමානං ඔදුම්බරං, උදුම්බරස්ස අවිදූරෙ පවත්තං විමානං වා.

ວິມານທີ່ຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກຕົ້ນເດື່ອ ຊື່ວ່າ ໂອດຸມພະຣະ (ຫຼື ວິມານໃກ້ຕົ້ນເດື່ອ ກໍໄດ້).

---

විදිසාය අවිදූරෙ නිවාසො වෙදිසො, විදිසාය අවිදූරෙ නිවාසො වා.

ທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ຢູ່ບໍ່ໄກຈາກທິດສະເຫຼີງ ຊື່ວ່າ ເວທິສະ (ຫຼື ທີ່ຢູ່ອາໄສໃກ້ທິດສະເຫຼີງ ກໍໄດ້).

---

මථුරාය ජාතො මාථුරො, මථුරාය ජාතො වා.

ຜູ້ເກີດໃນເມືອງມະທຸຣາ ຊື່ວ່າ ມາທຸຣະ (ຫຼື ຜູ້ເກີດໃນເມືອງມະທຸຣາ ກໍໄດ້).

---

මථුරාය ආගතො මාථුරො, මථුරාය ආගතො වා.

ຜູ້ມາຈາກເມືອງມະທຸຣາ ຊື່ວ່າ ມາທຸຣະ (ຫຼື ຜູ້ມາຈາກເມືອງມະທຸຣາ ກໍໄດ້).

---

කත්තිකාය නියුත්තො මාසො කත්තිකො, කත්තිකාය නියුත්තො මාසො වා. එවං මාගසිරො, ඵුස්සො, මාඝො, ඵග්ගුනො, චිත්තො, වෙසාඛො, ජෙට්ඨො, ආසළ්හො, සාවණො, භද්දො, අස්සයුජො.

ເດືອນທີ່ປະກອບດ້ວຍດາວເລີກກັດຕິກາ ຊື່ວ່າ ກັດຕິໂກ (ຫຼື ເດືອນກັດຕິກາ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ມາກະສິໂຣ, ຜຸດໂສ, ມາໂຄ, ຜັກຄຸໂນ, ຈິດໂຕ, ເວສາໂຄ, ເຈດໂຖ, ອາສາໂລ, ສາວະໂນ, ພັດໂທ, ອັດສະຍຸໂຊ.

---

න වුද්ධි නීලපීතාදො, පච්චයෙ සණකාරකෙ.

ເມື່ອມີປັດໄຈທີ່ມີ ອັກສອນ 'ນະ' ເປັນເຄື່ອງໝາຍ, ຈະບໍ່ມີການເຮັດວຸດທິ ໃນຄຳວ່າ ນີລະ, ປີຕະ ເປັນຕົ້ນ,

---

ඵකාරො ඵුස්සසද්දස්ස, ‘‘සිරො’’ති සිරසං වදෙ.

ແລະ ບໍ່ມີການວຸດທິ ອຸ-ອັກສອນ ຂອງຄຳວ່າ ຜຸດສະ, ແລະ ບໍ່ຄວນກ່າວຄຳວ່າ 'ສິຣະສະ' ແທນຄຳວ່າ 'ສິໂຣ' (ໃນຄຳວ່າ ມາກະສິໂຣ).

---

සික්ඛානං [Pg.191] සමූහො සික්ඛො, භික්ඛානං සමූහො භික්ඛො. එවං කාපොතො, මායූරො, කොකිලො.

ໝວດໝູ່ແຫ່ງການສຶກສາ ຊື່ວ່າ ສິກໂຂ, ໝວດໝູ່ແຫ່ງອາຫານບິນທະບາດ ຊື່ວ່າ ພິກໂຂ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ກາໂປໂຕ, ມາຍູໂຣ, ໂកກິໂລ.

---

බුද්ධෙ, අස්ස දෙවතා බුද්ධො. එවං භද්දො, මාරො, මාහින්දො, වෙස්සවණො, යාමො, සොමො, නාරායණො.

ພະພຸດທະເຈົ້າເປັນເທວະດາຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພຸດໂທ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ພັດໂທ, ມາໂຣ, ມາຫິນໂທ, ເວສສະວະໂນ, ຍາໂມ, ໂສໂມ, ນາຣາຍະໂນ.

---

සංවච්ඡරමධීතෙ සංවච්ඡරො. එවං මොහුත්තො, නෙමිත්තො, අඞ්ගවිජ්ජො, වෙය්‍යාකරණො, ඡන්දො, භාස්සො, චන්දො.

ຜູ້ໃດຮຽນຕະຫຼອດປີ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ສັງວັດຈະໂຣ (ຫຼື ຜູ້ຮຽນຕະຫຼອດປີ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໂມຫຸດໂຕ, ເນມິດໂຕ, ອັງຄະວິດໂຊ, ເວຍຍາກະຣະໂນ, ສັນໂທ, ພາສໂສ, ຈັນໂທ.

---

වසාදානං විසයො දෙසො වාසාදො. එවං කුම්භො, සාකුන්තො, ආතිසාරො.

ດິນແດນທີ່ເປັນຖິ່ນທີ່ຢູ່ຂອງສັດຮ້າຍ ຊື່ວ່າ ວາສາໂທ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ຄຸມໂພ, ສາກຸນໂຕ, ອາຕິສາໂຣ.

---

උදුම්බරා අස්මිං පදෙසෙ සන්තීති ඔදුම්බරො. සාගරෙහි නිබ්බත්තො සාගරො. සාගලමස්ස නිවාසො සාගලො. මථුරා අස්ස නිවාසො මාථුරො. මථුරාය ඉස්සරො මාථුරො. ඉච්චෙවමාදයො යොජෙතබ්බා.

ຕົ້ນເດື່ອທັງຫຼາຍມີຢູ່ໃນດິນແດນນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ດິນແດນນີ້ຊື່ວ່າ ໂອດຸມພະໂຣ (ຫຼື ດິນແດນທີ່ມີຕົ້ນເດື່ອ ກໍໄດ້). ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍພະກຸມານສະໝຸດ ຊື່ວ່າ ສາຄະໂຣ. ເມືອງສາກະລະເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສາກະໂລ. ເມືອງມະທຸຣາເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມາທຸໂຣ. ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນເມືອງມະທຸຣາ ຊື່ວ່າ ມາທຸໂຣ. ພຶງປະກອບຄຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

---

353, 378. ජාතාදීනමිමියා ච.

໓໕໓, ໓໗໘. ແລະ ລົງ ອິມະ-ປັດໄຈ ແລະ ອິຍະ-ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ເກີດແລ້ວ' ເປັນຕົ້ນ ນຳອີກ.

---

ජාතඉච්චෙවමාදීනමත්ථෙ ඉමඉයපච්චයා හොන්ති.

ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ເກີດແລ້ວ' ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ລົງ ອິມະ-ປັດໄຈ ແລະ ອິຍະ-ປັດໄຈ.

---

පච්ඡා ජාතො පච්ඡිමො. එවං අන්තිමො, මජ්ඣිමො, පුරිමො, උපරිමො, හෙට්ඨිමො, ගොප්ඵිමො. බොධිසත්තජාතියා ජාතො බොධිසත්තජාතියො, එවං [Pg.192] අස්සජාතියො, හත්ථිජාතියො, මනුස්සජාතියො.

ຜູ້ເກີດພາຍຫຼັງ ຊື່ວ່າ ປັດສິໂມ (ຫຼື ຜູ້ເກີດພາຍຫຼັງ ກໍໄດ້). ເຊັ່ນດຽວກັນ, ອັນຕິໂມ, ມັດຊິໂມ, ປຸຣິໂມ, ອຸປະຣິໂມ, ເຫດຖິໂມ, ຄົບພິໂມ. ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນພະໂພທິສັດ ຊື່ວ່າ ໂພທິສັດຕະຊາຕิໂຍ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ອັດສະຊາຕິໂຍ, ຫັດຖິຊາຕິໂຍ, ມະນຸດສະຊາຕິໂຍ.

---

ආදිග්ගහණෙන නියුත්තත්ථාදිතොපි තදස්සත්ථාදිතොපි ඉම ඉය ඉක ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. අන්තො නියුත්තො අන්තිමො. එවං අන්තියො, අන්තිකො.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ອາທິ' (ເປັນຕົ້ນ), ລົງ ອິມະ-ປັດໄຈ, ອິຍະ-ປັດໄຈ, ແລະ ອິກະ-ປັດໄຈ ເຫຼົ່ານີ້ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ປະກອບໃນສິ່ງນັ້ນ' ເປັນຕົ້ນ ແລະ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ສິ່ງນັ້ນມີແກ່ຜູ້ນັ້ນ' ເປັນຕົ້ນ ນຳອີກ. ຜູ້ທີ່ປະກອບໃນທີ່ສຸດ ຊື່ວ່າ ອັນຕິໂມ, ອັນຕິໂຍ, ອັນຕິໂກ.

---

පුත්තො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති පුත්තිමො. එවං පුත්තියෙව, පුත්තිකො, කප්පිමො, කප්පියො, කප්පිකො.

ບຸດມີແກ່ຜູ້ນັ້ນ ຫຼື ບຸດມີຢູ່ໃນຜູ້ນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ປຸດຕິໂມ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ປຸດຕິໂຍ, ປຸດຕິໂກ, ກັບປິໂມ, ກັບປິໂຍ, ກັບປິໂກ.

---

චග්ගහණෙන කියපච්චයො හොති නියුත්තත්ථෙ. ජාතියං නියුත්තො ජාතිකියො, අන්ධෙ නියුත්තො අන්ධකියො, ජාතියා අන්ධො ජච්චන්ධො, ජච්චන්ධෙ නියුත්තො ජච්චන්ධකියො.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' (ອັກສອນ), ລົງ ກິຍະ-ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ປະກອບ'. ຜູ້ທີ່ປະກອບໃນການເກີດ ຊື່ວ່າ ຊາຕິກິໂຍ, ຜູ້ທີ່ປະກອບໃນຄວາມມືດ ຊື່ວ່າ ອັນທະກິໂຍ, ຜູ້ທີ່ຕາບອດແຕ່ກຳເນີດ ຊື່ວ່າ ຊັດຈັນໂທ, ຜູ້ທີ່ປະກອບໃນຄວາມຕາບອດແຕ່ກຳເນີດ ຊື່ວ່າ ຊັດຈັນທະກິໂຍ.

---

354, 379. සමූහත්ථෙ කණ ණා.

໓໕໔, ໓໗໙. ໃນອັດຖະວ່າໝວດ (ສະມູຫະ) ມີປັດໄຈ ກັນ ແລະ ນະ.

---

සමූහත්ථෙ කණ ණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ໃນອັດຖະວ່າໝວດ (ສະມູຫະ) ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກັນ ແລະ ນະ ຍ່ອມລົງ.

---

රාජපුත්තානං සමූහො රාජපුත්තකො. එවං රාජපුත්තො, මානුස්සකො, මානුස්සො, මායූරකො, මායූරො, මාහිංසකො, මාහිංසො.

ໝວດ (ສະມູຫະ) ແຫ່ງພະລາຊະບຸດທັງຫຼາຍ (ຣາຊະປຸດຕານັງ) ຊື່ວ່າ ຣາຊະປຸດຕະກະ (ຣາຊະປຸດຕະໂກ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຣາຊະປຸດໂຕ, ມານຸດສະໂກ, ມານຸດໂສ, ມາຍູຣະໂກ, ມາຍູໂຣ, ມາຫິງສະໂກ, ມາຫິງໂສ.

---

355, 380. ගාම ජන බන්ධු සහායාදීහිතා.

໓໕໕, ໓໘໐. ມີປັດໄຈ "ຕາ" ຫຼັງຈາກ ຄາມະ (ບ້ານ), ຊະນະ (ຄົນ), ພັນທຸ (ຍາດ), ສະຫາຍະ (ມິດ) ແລະອື່ນໆ.

---

ගාම ජන බන්ධු සහායඉච්චෙවමාදීහි තාපච්චයො හොති සමූහත්ථෙ.

ໃນອັດຖະວ່າໝວດ (ສະມູຫະ) ປັດໄຈ "ຕາ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ຄາມະ, ຊະນະ, ພັນທຸ, ສະຫາຍະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້.

---

ගාමානං [Pg.193] සමූහො ගාමතා. එවං ජනතා, බන්ධුතා, සහායතා, නගරතා.

ໝວດ (ສະມູຫະ) ແຫ່ງບ້ານທັງຫຼາຍ (ຄາມານັງ) ຊື່ວ່າ ຄາມະຕາ (ຄາມະຕາ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຊະນະຕາ, ພັນທຸຕາ, ສະຫາຍະຕາ, ນະຄະຣະຕາ.

---

356, 381. තදස්ස ඨානමියො ච.

໓໕໖, ໓໘໑. ແລະ ມີປັດໄຈ "ອິຍະ" ໃນອັດຖະວ່າ "ນີ້ເປັນເຫດ (ທີ່ຕັ້ງ) ຂອງສິ່ງນັ້ນ".

---

‘‘තදස්ස ඨාන’’ මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ඉයපච්චයො හොති.

ໃນອັດຖະນີ້ວ່າ "ນີ້ເປັນເຫດ (ທີ່ຕັ້ງ) ຂອງສິ່ງນັ້ນ" ປັດໄຈ "ອິຍະ" ຍ່ອມລົງ.

---

මදනස්ස ඨානං මදනියං, බන්ධනස්ස ඨානං බන්ධනියං, මුච්ඡනස්ස ඨානං මුච්ඡනියං, එවං රජනියං, කමනියං, ගමනියං, දුස්සනියං, දස්සනියං.

ທີ່ຕັ້ງ (ຖານັງ) ແຫ່ງຄວາມມຶນເມົາ (ມະທະນັດສະ) ຊື່ວ່າ ມະທະນີຍະ (ມະທະນີຍັງ - ເຊັ່ນ ນ້ຳເມົາ); ທີ່ຕັ້ງ (ຖານັງ) ແຫ່ງການຈອງຈຳ (ພັນທະນັດສະ) ຊື່ວ່າ ພັນທະນີຍະ (ພັນທະນີຍັງ); ທີ່ຕັ້ງ (ຖານັງ) ແຫ່ງຄວາມສະຫຼົບ (ມຸດຈະນັດສະ) ຊື່ວ່າ ມຸດຈະນີຍະ (ມຸດຈະນີຍັງ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຣະຊະນີຍະ, ກະມະນີຍະ, ຄະມະນີຍະ, ທຸດສະນີຍະ, ທັດສະນີຍະ.

---

357, 382. උපමත්ථායිතත්තං.

໓໕໗, ໓໘໒. ໃນອັດຖະປຽບທຽບ (ອຸປະມະ) ມີປັດໄຈ "ອາຍິຕັດຕະ".

---

උපමත්ථෙ ආයිතත්තපච්චයො හොති.

ໃນອັດຖະປຽບທຽບ ປັດໄຈ "ອາຍິຕັດຕະ" ຍ່ອມລົງ.

---

ධූමො විය දිස්සති අදුං වනං තදිදං ධූමායිතත්තං, තිමිරං විය දිස්සති අදුං වනං තදිදං තිමිරායිතත්තං.

ປ່ານັ້ນ (ອະທຸງ ວະນັງ) ປະກົດ (ທິດສະຕິ) ປານປະໜຶ່ງວ່າ (ວິຍະ) ຄວັນ (ທູໂມ) ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທູມາຍິຕັດຕະ (ທູມາຍິຕັດຕັງ); ປ່ານັ້ນ (ອະທຸງ ວະນັງ) ປະກົດ (ທິດສະຕິ) ປານປະໜຶ່ງວ່າ (ວິຍະ) ຄວາມມືດ (ຕิມິຣັງ) ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕິມິຣາຍິຕັດຕະ (ຕິມິຣາຍິຕັດຕັງ).

---

358, 383. තන්නිස්සිතත්ථෙ ලො.

໓໕໘, ໓໘໓. ມີປັດໄຈ "ລະ" 在ອັດຖະວ່າ "ອາໄສສິ່ງນັ້ນ".

---

‘‘තන්නිස්සිතත්ථෙ, තදස්ස ඨාන’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ච ලපච්චයො හොති.

ໃນອັດຖະວ່າ "ອາໄສສິ່ງນັ້ນ" ແລະ "ນີ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ (ເຫດ) ຂອງສິ່ງນັ້ນ" ປັດໄຈ "ລະ" ຍ່ອມລົງ.

---

දුට්ඨු [Pg.194] නිස්සිතං දුට්ඨුල්ලං, වෙදං නිස්සිතං වෙදල්ලං, දුට්ඨු ඨානං දුට්ඨුල්ලං, වෙදස්ස ඨානං වෙදල්ලං.

ສິ່ງທີ່ອາໄສ (ນິດສິຕັງ) ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍ (ທຸດຖຸ) ຊື່ວ່າ ທຸດຖຸນລະ (ທຸດຖຸນລັງ - ອາບັດຊົ່ວຫຍາບ); ສິ່ງທີ່ອາໄສ (ນິດສິຕັງ) ຄວາມຮູ້ (ເວທັງ) ຊື່ວ່າ ເວດັລລະ (ເວທັລລັງ); ທີ່ຕັ້ງ (ຖານັງ) ອັນຊົ່ວຮ້າຍ (ທຸດຖຸ) ຊື່ວ່າ ทຸດຖຸນລະ (ທຸດຖຸນລັງ); ທີ່ຕັ້ງ (ຖານັງ) ແຫ່ງຄວາມຮູ້ (ເວທັດສະ) ຊື່ວ່າ ເວດັລລະ (ເວທັລລັງ).

---

359, 384. ආලු තබ්බහුලෙ.

໓໕໙, ໓໘໔. ມີປັດໄຈ "ອາລຸ" ໃນອັດຖະວ່າ "ຄວາມມາກ/ຄວາມຫຼາຍ" (ພະຫຸລະ).

---

ආලුපච්චයො හොති තබ්බහුලත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ອາລຸ" ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະວ່າ "ຄວາມມາກ/ຄວາມຫຼາຍ".

---

අභිජ්ඣා අස්ස පකති අභිජ්ඣාලු, අභිජ්ඣා අස්ස බහුලා වා අභිජ්ඣාලු. එවං සීතාලු, ධජාලු, දයාලු.

ຄວາມເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ (ອະພິຊຊາ) ເປັນປົກກະຕິ (ປາກະຕິ) ຂອງຜູ້ນັ້ນ (ອັດສະ) ຊື່ວ່າ ອະພິຊຊາລຸ (ອະພິຊຊາລຸ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ຄວາມເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ ມີມາກ (ພະຫຸລາ) ຊື່ວ່າ ອະພິຊຊາລຸ (ອະພິຊຊາລຸ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ສີຕາລຸ (ຜູ້ມີຄວາມໜາວມາກ), ທະຊາລຸ (ສິ່ງທີ່ມີທຸງມາກ), ທະຍາລຸ (ຜູ້ມີຄວາມກະລຸນາມາກ).

---

360, 387. ණ්‍ය ත්ත තා භාවෙ තු.

໓໖໐, ໓໘໗. ມີປັດໄຈ "ນະຍະ", "ຕະ" ແລະ "ຕາ" ໃນອັດຖະວ່າ "ຄວາມເປັນ" (ພາວະ).

---

ණ්‍යත්තතාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භාවත්ථෙ.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ນະຍະ, ຕະ ແລະ ຕາ ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະວ່າ "ຄວາມເປັນ" (ພາວະ).

---

අලසස්ස භාවො ආලස්‍යං, අරොගස්ස භාවො ආරොග්‍යං. පංසුකූලිකස්ස භාවො පංසුකූලිකත්තං, අනොදරිකස්ස භාවො අනොදරිකත්තං. සඞ්ගණිකාරාමස්ස භාවො සඞ්ගණිකාරාමතා, නිද්දාරාමස්ස භාවො නිද්දාරාමතා.

ความເປັມ (ພາໂວ) ແຫ່ງຄົນກີດຄ້ານ (ອະລະສັດສະ) ຊື່ວ່າ ອາລັດສະຍະ (ອາລັດສັງ - ຄວາມກີດຄ້ານ); ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງຄົນບໍ່ມີໂລກ (ອະໂຣຄັດສະ) ຊື່ວ່າ ອາໂຣຄະຍະ (ອາໂຣຄັງ - ຄວາມບໍ່ມີໂລກ). ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງຜູ້ຊົງຜ້າບັງສະກຸນ (ປັງສຸກູລິກັດສະ) ຊື່ວ່າ ປັງສຸກູລິກັດຕະ (ປັງສຸກູລິກັດຕັງ); ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງຜູ້ບໍ່ເຫັນແກ່ກິນ (ອະໂນທະຣິກັດສະ) ຊື່ວ່າ ອະໂນທະຣິກັດຕະ (ອະໂນທະຣິກັດຕັງ). ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງຜູ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ (ສັງຄະນິກາຣາມັດສະ) ຊື່ວ່າ ສັງຄະນິກາຣາມະຕາ; ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ (ນິດທາຣາມັດສະ) ຊື່ວ່າ ນິດທາຣາມະຕາ.

---

තුග්ගහණෙන ත්තනපච්චයො හොති. පුථුජ්ජනත්තනං, වෙදනත්තනං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຕຸ" ສັບ, ປັດໄຈ "ຕະນະ" ຈຶ່ງຍ່ອມລົງ. ເຊັ່ນ: ປຸຖຸຊຊະນັດຕະນະ (ປຸຖຸຊຊະນັດຕານັງ - ຄວາມເປັນປຸຖຸຊົນ), ເວດະນັດຕະນະ (ເວດະນັດຕານັງ - ຄວາມເປັນເວທະນາ).

---

361, 388. ණ [Pg.195] විසමාදීහි.

໓໖໑, ໓໘໘. ມີປັດໄຈ "ນະ" ຫຼັງຈາກ ວິສະມະ (ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ) ແລະອື່ນໆ.

---

ණපච්චයො හොති විසමාදීහි ‘‘තස්ස භාවො’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ນະ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ວິສະມະ ເປັນຕົ້ນ ໃນອັດຖະວ່າ "ຄວາມເປັນແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ".

---

විසමස්ස භාවො වෙසමං, සුචිස්ස භාවො සොචං.

ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງສິ່ງທີ່ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ (ວິສະມັດສະ) ຊື່ວ່າ ເວສະມະ (ເວສະມັງ); ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງສິ່ງທີ່ສະອາດ (ສຸຈິດສະ) ຊື່ວ່າ ໂສຈະ (ໂສຈັງ).

---

362, 389. රමණීයාදිතො කණ.

໓໖໒, ໓໘໙. ມີປັດໄຈ "ກັນ" ຫຼັງຈາກ ຣະມະນີຍະ (ໜ້າຍິນດີ) ແລະອື່ນໆ.

---

රමණීයඉච්චෙවමාදිතො කණ පච්චයො හොති ‘‘තස්ස භාවො’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ກັນ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ຣະມະນີຍະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດຖະວ່າ "ຄວາມເປັນແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ".

---

රමණීයස්ස භාවො රාමණීයකං, මනුඤ්ඤස්ස භාවො මානුඤ්ඤකං.

ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງສິ່ງທີ່ໜ້າຍິນດີ (ຣະມະນີຍັດສະ) ຊື່ວ່າ ຣາມະນີຍະກະ (ຣາມະນີຍະກັງ); ຄວາມເປັນ (ພາໂວ) ແຫ່ງສິ່ງທີ່ໜ້າພໍໃຈ (ມະນຸນຍັດສະ) ຊື່ວ່າ ມານຸນຍະກະ (ມານຸນຍະກັງ).

---

363, 390. විසෙසෙ තරතමිසිකියිට්ඨා.

໓໖໓, ໓໙໐. ໃນອັດຖະວິເສດ (ຄວາມແຕກຕ່າງ/ຍິ່ງກວ່າ) ມີປັດໄຈ "ຕະຣະ", "ຕະມະ", "ອິສິກະ", "ອິຍະ", "ອິດຖະ".

---

විසෙසත්ථෙ තර තම ඉසික ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ໃນອັດຖະວິເສດ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຕະຣະ, ຕະມະ, ອິສິກະ, ອິຍະ, ອິດຖະ ຍ່ອມລົງ.

---

සබ්බෙ ඉමෙ පාපා, අයමිමෙසං විසෙසෙන පාපොති පාපතරො. එවං පාපතමො, පාපිසිකො, පාපියො, පාපිට්ඨො.

ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດ (ສັບເພ ອິເມ) ເປັນຄົນຊົ່ວ (ປາປາ), ບຸກຄົນນີ້ (ອະຍັງ) ໃນບັນດາຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ (ອິເມສັງ) ເປັນຄົນຊົ່ວໂດຍວິເສດ (ວິເສເສນະ ປາໂປ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປາປະຕະຣະ (ປາປະຕະໂຣ - ຊົ່ວກວ່າ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ປາປະຕະໂມ (ຊົ່ວທີ່ສຸດ), ປາປິສິໂກ, ປາpipໂຍ, ປາປິດໂຖ.

---

364, 398. තදස්සත්ථීති වී ච.

໓໖໔, ໓໙໘. ແລະ ມີປັດໄຈ "ວີ" ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ වීපච්චයො හොති.

ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່" ປັດໄຈ "ວີ" ຍ່ອມລົງ.

---

මෙධා [Pg.196] යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීතිමෙධාවී. එවං මායාවී.

ປັນຍາ (ເມທາ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ປັນຍາ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເມທາວີ (ເມທາວີ - ຜູ້ມີປັນຍາ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ມາຍາວີ (ຜູ້ມີມາຍາ).

---

චග්ගහණෙන සොපච්චයො හොති. සුමෙධා යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති සුමෙධසො.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈະ" ສັບ, ປັດໄຈ "ສະ" ຈຶ່ງຍ່ອມລົງ. ປັນຍາດີ (ສຸເມທາ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ປັນຍາດີ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸເມທະສະ (ສຸເມທະໂສ - ຜູ້ມີປັນຍາດີ).

---

365, 399. තපාදිතො සී.

໓໖໕, ໓໙໙. ມີປັດໄຈ "ສີ" ຫຼັງຈາກ ຕະປະ (ຕະບະ/ຄວາມພຽນ) ແລະອື່ນໆ.

---

තපාදිතො සීපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ສີ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ຕະປະ ເປັນຕົ້ນ ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

තපො යස්ස අත්ථි තස්මිං වා විජ්ජතීති තපස්සී. එවං යසස්සී, තෙජස්සී.

ຕະບະ (ຕະໂປ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ຕະບະ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອิຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະປັດສີ (ຕະປັດສີ - ຜູ້ມີຕະບະ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຍະສັດສີ (ຜູ້ມີຍົດ), ເຕຊັດສີ (ຜູ້ມີເດດ).

---

266, 400. දණ්ඩාදිතො ඉකඊ.

໒໖໖, ໔໐໐. ມີປັດໄຈ "ອິກະ" ແລະ "ອີ" ຫຼັງຈາກ ທັນທະ (ໄມ້ເທົ້າ)

---

දණ්ඩාදිතො ඉක ඊඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ແລະອື່ນໆ ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

දණ්ඩො යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති දණ්ඩිකො, දණ්ඩී. එවං මාලිකො, මාලී.

ໄມ້ເທົ້າ (ທັນໂທ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ໄມ້ເທົ້າ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທັນທິກະ (ທັນທິໂກ), ທັນທີ (ທັນທີ - ຜູ້ມີໄມ້ເທົ້າ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ມາລິກະ (ມາລິໂກ), ມາລີ (ມາລີ - ຜູ້ມີລະບຽບດອກໄມ້).

---

367, 401. මධ්වාදිතො රො.

໓໖໗, ໔໐໑. ມີປັດໄຈ "ຣະ" ຫຼັງຈາກ ມະທຸ (ນ້ຳເຜິ້ງ/ຂອງຫວານ) ແລະອື່ນໆ.

---

මධුඉච්චෙවමාදිතො රපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ຣະ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ມະທຸ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

මධු [Pg.197] යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති මධුරො. එවං කුඤ්ජරො, මුග්ගරො, මුඛරො, සුසිරො, (සීසරො, සුකරො, සුඞ්කරො), සුභරො, සුචිරො, රුචිරො.

ຂອງຫວານ (ມະທຸ) ຂອງສິ່ງໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ຂອງຫວານ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນສິ່ງນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມະທຸຣະ (ມະທຸໂຣ - ຂອງຫວານ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ກຸນຊະໂຣ (ຊ້າງ), ມຸກຄະໂຣ, ມຸຂະໂຣ (ຄົນປາກກ້າ), ສຸສິໂຣ (ສິ່ງທີ່ມີຮູ), ສຸພະໂຣ (ລ້ຽງງ່າຍ), ສຸຈິໂຣ, ຣຸຈິໂຣ (ຮຸ່ງເຮືອງ).

---

368, 402. ගුණාදිතො වන්තු.

໓໖໘, ໔໐໒. ມີປັດໄຈ "ວັນຕຸ" ຫຼັງຈາກ ຄຸນນະ (ຄຸນງາມຄວາມດີ) ແລະອື່ນໆ.

---

ගුණඉච්චෙවමාදිතො වන්තුපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ວັນຕຸ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ຄຸນນະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

ගුණො යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති ගුණවා. එවං යසවා, ධනවා, පඤ්ඤවා, බලවා, භගවා.

ຄຸນງາມຄວາມດີ (ຄຸໂນ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ຄຸນງາມຄວາມດີ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄຸນນະວາ (ຄຸນນະວາ - ຜູ້ມີຄຸນ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຍະສະວາ (ຜູ້ມີຍົດ), ທະນະວາ (ຜູ້ມີຊັບ), ປັນຍະວາ (ຜູ້ມີປັນຍາ), ພະລະວາ (ຜູ້ມີກຳລັງ), ພະຄະວາ (ພະຜູ້ມີພະພາກ).

---

369, 403. සත්‍යාදීහි මන්තු.

໓໖໙, ໔໐໓. ມີປັດໄຈ "ມັນຕຸ" ຫຼັງຈາກ ສະຕິ (ຄວາມລະລຶກໄດ້) ແລະອື່ນໆ.

---

සතිඉච්චෙවමාදීහි මන්තුපච්චයොහොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ມັນຕຸ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ສະຕິ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

සති යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති සතිමා, එවං ජුතිමා, රුචිමා, ථුතිමා, ධිතිමා, මතිමා, භාණුමා.

ສະຕິ (ສະຕິ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ສະຕິ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) 在ບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະຕິມາ (ສະຕິມາ - ຜູ້ມີສະຕິ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຊຸຕິມາ (ຜູ້ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ), ຣຸຈິມາ (ຜູ້ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ), ຖຸຕິມາ (ຜູ້ມີຄວາມສັນລະເສີນ), ທິຕິມາ (ຜູ້ມີຄວາມເພຽນ/ຄວາມໝັ້ນຄົງ), ມະຕິມາ (ຜູ້ມີປັນຍາ), ພານຸມາ (ພະອາທິດ - ຜູ້ມີແສງສະຫວ່າງ).

---

370, 405. සද්ධාදිතොණ.

໓໗໐, ໔໐໕. ມີປັດໄຈ "ນະ" ຫຼັງຈາກ ສັດທາ (ຄວາມເຊື່ອ) ແລະອື່ນໆ.

---

සද්ධාඉච්චෙවමාදිතො ණ පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

ປັດໄຈ "ນະ" ຍ່ອມລົງຫຼັງຈາກ ສັດທາ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດຖະວ່າ "ສິ່ງນັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນມີຢູ່".

---

සද්ධා [Pg.198] යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීභි සද්ධො, එවං පඤ්ඤො, අමච්ඡරො.

ສັດທາ (ສັດທາ) ຂອງບຸກຄົນໃດ (ຍັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ສັດທາ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັດໂທ (ສັດໂທ - ຜູ້ມີສັດທາ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ປັນໂຍ (ຜູ້ມີປັນຍາ), ອະມັດຊະໂຣ (ຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຕະໜີ່).

---

371, 404. ආයුස්සුකාරාස මන්තුම්හි.

໓໗໑, ໔໐໔. ເມື່ອປັດໄຈ "ມັນຕຸ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ ອຸ-ອັກສອນ ທີ່ສຸດແຫ່ງ ອາຍຸ ເປັນ ອະສະ.

---

ආයුස්ස අන්තො උකාරො අසාදෙසො හොතිමන්තුම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ມັນຕຸ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອຸ-ອັກສອນ ທີ່ສຸດແຫ່ງ ອາຍຸ ຍ່ອມແປງເປັນ ອະສະ.

---

ආයු අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති ආයස්මා.

ອາຍຸ (ອາຍຸ) ຂອງບຸກຄົນນັ້ນ (ອັດສະ) ມີຢູ່ (ອັດຖິ) ຫຼືວ່າ (ວາ) ອາຍຸ ຍ່ອມມີ (ວິຊຊະຕິ) ໃນບຸກຄົນນັ້ນ (ຕັດສະມິງ), ເພາະເຫດນັ້ນ (ອິຕິ) ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອາຍັດສະມາ (ອາຍັດສະມາ - ຜູ້ມີອາຍຸຍືນ).

---

372, 385. තප්පකතිවචනෙ මයො.

໓໗໒, ໓໘໕. ມີປັດໄຈ "ມະຍະ" ໃນອັດຖະວ່າ "ເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ" (ຕັບປະຄະຕິວະຈະນະ).

---

තප්පකතිවචනත්ථෙ මයපච්චයො හොති.

ປັດໄຈ "ມະຍະ" ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະວ່າ "ເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ".

---

සුවණ්ණෙන පකතං කම්මං සොවණ්ණමයං. එවං රූපියමයං ජතුමයං, රජතමයං, ඉට්ඨකමයං, අයොමයං, මත්තිකා මයං, දාරුමයං, ගොමයං.

ງານ (ກຳມັງ) ທີ່ເຮັດ (ປະກະຕັງ) ດ້ວຍຄຳ (ສຸວັນເນນະ) ຊື່ວ່າ ໂສວັນນະມະຍະ (ໂສວັນນະມະຍັງ - ສິ່ງທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳ). ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຣູປິຍະມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍເງິນ), ຊາຕຸມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍຄັ່ງ), ຣະຊະຕະມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍເງິນ), ອິດຖະກະມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍດິນຈີ່), ອະໂຍມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍເຫຼັກ), ມັດຕິກາມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍດິນໜຽວ), ທາຣຸມະຍະ (ເຮັດດ້ວຍໄມ້), ໂຄມະຍະ (ຂີ້ງົວ).

---

373, 406. සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ මො.

໓໗໓, ໔໐໖. ມີປັດໄຈ "ມະ" ໃນອັດຖະວ່າ "ເຮັດໃຫ້ເຕັມຈຳນວນ" (ສັງຂະຍາປູຣະນະ - ເຮັດໃຫ້ເປັນເລກລຳດັບ).

---

සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ මපච්චයො හොති.

ໃນອັດປູຣະນະສັງຂຍາ (ການເຮັດໃຫ້ເຕັມຈຳນວນ) ລົງ "ມ" ປັດໄຈ.

---

පඤ්චන්නං පූරණො පඤ්චමො, එවං සත්තමො, අට්ඨමො, නවමො, දසමො.

ການເຮັດໃຫ້ເຕັມແຫ່ງຫ້າ (ທັງຫຼາຍ) ຊື່ວ່າ ທີຫ້າ (ປັນຈະມະ), ເຊັ່ນດຽວກັນ ທີເຈັດ (ສັດຕະມະ), ທີແປດ (ອັດຖະມະ), ທີເກົ້າ (ນະວະມະ), ທີສິບ (ທະສະມະ).

---

374, 408. ස [Pg.199] ඡස්සවා.

໓໗໔, ໔໐໘. ແປງ "ຈະ" (cha) ເປັນ "ສະ" (sa) ບາງເທື່ອ.

---

ඡස්ස සකාරාදෙසො හොති වා සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

ໃນອັດປູຣະນະສັງຂຍາ, ແປງ "ຈະ" (cha) ເປັນ "ສະ" (sa) ບາງເທື່ອ.

---

ඡන්නං පූරණො සට්ඨො, ඡට්ඨො වා.

精度ການເຮັດໃຫ້ເຕັມແຫ່ງຫົກ (ທັງຫຼາຍ) ຊື່ວ່າ ທີຫົກ (ສັດໂຖ ຫຼື ຊັດໂຖ).

---

375, 412. එකාදිතො දසස්සී.

໓໗໕, ໔໑໒. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ເອກະ" ເປັນຕົ້ນ, ລົງ "ອີ" ປັດໄຈ ທ້າຍ "ທະສະ" (ສິບ).

---

එකාදිතො දසස්ස අන්තෙ ඊපච්චයො හොති වා සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

ໃນອັດປູຣະນະສັງຂຍາ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ເອກະ" ເປັນຕົ້ນ, ລົງ "ອີ" ປັດໄຈ ທີ່ສຸດແຫ່ງ "ທະສະ" (ສິບ) ບາງເທື່ອ.

---

එකො ච දස ච එකාදස, එකාදසන්නං පූරණී එකාදසී. පඤ්චච දස ච පඤ්චදස, පඤ්චදසන්නං පූරණී පඤ්චදසී. චත්තාරො ච දස ච චතුද්දස, චතුද්දසන්නං පූරණී චාතුද්දසී.

ໜຶ່ງດ້ວຍ ສິບດ້ວຍ ຊື່ວ່າ ສิບເອັດ (ເອກາທະສະ), ການເຮັດໃຫ້ເຕັມແຫ່ງສິບເອັດ (ທັງຫຼາຍ) ຊື່ວ່າ ທີສິບເອັດ (ເອກາທະສີ). ຫ້າດ້ວຍ ສິບດ້ວຍ ຊື່ວ່າ ສິບຫ້າ (ປັນຈະທະສະ), ການເຮັດໃຫ້ເຕັມແຫ່ງສິບຫ້າ (ທັງຫຼາຍ) ຊື່ວ່າ ທີສິບຫ້າ (ປັນຈະທະສີ). ສີ່ດ້ວຍ ສິບດ້ວຍ ຊື່ວ່າ ສິບສີ່ (ຈະຕຸດທະສະ), ການເຮັດໃຫ້ເຕັມແຫ່ງສິບສີ່ (ທັງຫຼາຍ) ຊື່ວ່າ ທີສິບສີ່ (ຈາຕຸດທະສີ).

---

පූරණෙති කිමත්ථං? එකාදස, පඤ්චදස.

ບົດວ່າ "ປູຣະເນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອະປູຣະນະ (ທີ່ບໍ່ແມ່ນເລກລຳດັບ) ເຊັ່ນ: ເອກາທະສະ (ສິບເອັດ), ປັນຈະທະສະ (ສິບຫ້າ).

---

376, 257. දසෙ සො නිච්චඤ්ච.

໓໗໖, ໒໕໗. ເມື່ອ "ທະສະ" (ສິບ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຈະ" (cha) ເປັນ "ສະ" (so) ແນ່ນອນ.

---

දසසද්දෙ පරෙ නිච්චං ඡස්ස සො හොති.

ເມື່ອ "ທະສະ" ສັບ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ຈະ" (cha) ເປັນ "ສະ" (so) ແນ່ນອນ.

---

සොළස.

ໂສລະສະ (ສິບຫົກ).

---

377, 0. අන්තෙ නිග්ගහිතඤ්ච.

໓໗໗, ໐. ແລະ ລົງນິກຄະຫິດ ທີ່ສຸດ.

---

තාසං සඞ්ඛ්‍යානං අන්තෙ නිග්ගහිතාගමො හොති.

ລົງນິກຄະຫິດອາຄົມ ທີ່ສຸດແຫ່ງສັງຂຍາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.

---

පඤ්චදසි, චාතුද්දසි.

ປັນຈະທະສິ, ຈາຕຸດທະສິ.

---

378, 414. ති [Pg.200] ච.

໓໗໘, ໔໑໔. ແລະ ລົງ "ຕິ" (ti).

---

තාසං සඞ්ඛ්‍යානං අන්තෙ තිකාරාගමො හොති. වීසති, තිංසති.

ລົງ "ຕິ" ອັກສອນອາຄົມ ທີ່ສຸດແຫ່ງສັງຂຍາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ. ວີສະຕິ (ຊາວ), ຕິງສະຕິ (ສາມສິບ).

---

379, 258. ල දරානං.

໓໗໙, ໒໕໘. ແປງ "ທະ" (da) ແລະ "ຣະ" (ra) ເປັນ "ລະ" (la).

---

දකාර රකාරානං සඞ්ඛ්‍යානං ලකාරාදෙසො හොති. සොළස, චත්තාලීසං.

ແປງ ທະ-ອັກສອນ ແລະ ຣະ-ອັກສອນ ແຫ່ງສັງຂຍາທັງຫຼາຍ ເປັນ ລະ-ອັກສອນ. ໂສລະສະ (ສິບຫົກ), ຈັດຕາລີສັງ (ສີ່ສິບ).

---

380, 255. වීසති දසෙසු බා ද්විස්ස තු.

໓໘໐, ໒໕໕. ເມື່ອ "ວີສະຕິ" ແລະ "ທະສະ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ທວິ" (dvi) ເປັນ "ພາ" (bā) ບາງເທື່ອ.

---

වීසති දසඉච්චෙතෙසු ද්විස්ස බා හොති.

ເມື່ອ "ວີສະຕິ" ແລະ "ທະສະ" ເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ທວິ" ເປັນ "ພາ".

---

බාවීසතින්ද්‍රියානි, බාරස මනුස්සා.

ພາວີສະຕິນທຣິຍານິ (ອິນຊີຊາວສອງ), ພາຣະສະ ມະນຸດສາ (ມະນຸດສິບສອງຄົນ).

---

තුග්ගහණෙන ද්විස්ස දු දි දො ආදෙසා ච හොන්ති. දුරත්තං, දිරත්තං, දිගුණං, දොහළිනී.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຕຸ" ສັບ, ແປງ "ທວິ" ເປັນ "ທຸ", "ທິ" ແລະ "ໂທ" ໄດ້ແດ່. ທຸຣັດຕັງ (ສອງຄືນ), ทິຣັດຕັງ (ສອງຄືນ), ທິຄຸນັງ (ສອງຊັ້ນ), ໂທຫະຣິນີ (ຍິງມີຄັນຜູ້ມີຄວາມແພ້ທ້ອງ).

---

381, 254. එකාදිතො දස්ස ර සඞ්ඛ්‍යානෙ.

໓໘໑, ໒໕໔. ໃນສັງຂຍາ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ເອກະ" ເປັນຕົ້ນ, ແປງ "ທະ" (da) ເປັນ "ຣະ" (ra).

---

එකාදිතො දසස්ස දකාරස්ස රකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ.

ໃນສັງຂຍາ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ເອກະ" ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ທະ-ອັກສອນ ແຫ່ງ "ທະສະ" ເປັນ ຣະ-ອັກສອນ ບາງເທື່ອ.

---

එකාරස, එකාදස, බාරස, ද්වාදස.

ເອກາຣະສະ, ເອກາທະສະ (ສິບເອັດ), ພາຣະສະ, ທວາທະສະ (ສິບສອງ).

---

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? ද්වාදසායතනානි.

ບົດວ່າ "ສັງຂຍາເນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນສັງຂຍາລ້ວນ ເຊັ່ນ: ທວາທະສາຍະຕະນານິ (ອາຍະຕະນະສິບສອງ).

---

382, 259. අට්ඨාදිතො [Pg.201] ච.

໓໘໒, ໒໕໙. ແລະ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ອັດຖະ" (ແປດ) ເປັນຕົ້ນ.

---

අට්ඨඉච්චෙවමාදිතො ච දසසද්දස්ස දකාරස්ස රකාරාදෙසො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ.

ໃນສັງຂຍາ, ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ອັດຖະ" ເປັນຕົ້ນ, ແປງ ທະ-ອັກສອນ ແຫ່ງ "ທະສະ" ສັບ ເປັນ ຣະ-ອັກສອນ ບາງເທື່ອ.

---

අට්ඨාරස, අට්ඨදස.

ອັດຖາຣະສະ, ອັດຖະທະສະ (ສິບແປດ).

---

අට්ඨාදිතොති කිමත්ථං? පඤ්චදස, සොළස.

ບົດວ່າ "ອັດຖາທິໂຕ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັດຖະເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: ປັນຈະທະສະ (ສິບຫ້າ), ໂສລະສະ (ສິບຫົກ).

---

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? අට්ඨදසිකො.

ບົດວ່າ "ສັງຂຍາເນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນສັງຂຍາລ້ວນ ເຊັ່ນ: ອັດຖະທະສິໂກ (ເຮືອນມີເສົາສິບແປດຕົ້ນ).

---

383, 253. ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා.

໓໘໓, ໒໕໓. ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດແຫ່ງ "ທວິ" (ສອງ), "ເອກະ" (ໜຶ່ງ) ແລະ "ອັດຖະ" (ແປດ) ເປັນ "ອາ" ບາງເທື່ອ.

---

ද්වි එක අට්ඨඉච්චෙතෙසමන්තො ආකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ.

ໃນສັງຂຍາ, ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດແຫ່ງ "ທວິ", "ເອກະ" ແລະ "ອັດຖະ" ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ "ອາ" ບາງເທື່ອ.

---

ද්වාදස, එකාදස, අට්ඨාරස.

ທວາທະສະ (ສິບສອງ), ເອກາທະສະ (ສິບເອັດ), ອັດຖາຣະສະ (ສິບແປດ).

---

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? ද්විදන්තො, එකදන්තො, එකච්ඡන්නො, අට්ඨත්ථම්භො.

ບົດວ່າ "ສັງຂຍາເນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນສັງຂຍາລ້ວນ ເຊັ່ນ: ທວິດັນໂຕ (ຜູ້ມີງາສອງ), ເອກະດັນໂຕ (ຜູ້ມີງາດຽວ), ເອກະຊັນໂນ (ມີຫຼັງຄາດຽວ), ອັດຖັດຖັມໂພ (ມີເສົາແປດຕົ້ນ).

---

384, 407. චතුච්ඡෙහී ථ ඨා.

໓໘໔, ໔໐໗. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ຈະຕຸ" (ສີ່) ແລະ "ຈະ" (ຫົກ), ລົງ "ຖະ" (tha) ແລະ "ຖະ" (ṭha) ປັດໄຈ.

---

චතු ඡඉච්චෙතෙහි ථ ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

ໃນອັດປູຣະນະສັງຂຍາ, ລົງ "ຖະ" (tha) ແລະ "ຖະ" (ṭha) ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ຈະຕຸ" ແລະ "ຈະ" (ຫົກ).

---

චතුත්ථො, ඡට්ඨො.

ຈະຕຸດໂຖ (ທີສີ່), ຊັດໂຖ (ທີຫົກ).

---

385, 409. ද්විතීහි [Pg.202] තියො.

໓໘໕, ໔໐໙. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ທວິ" (ສອງ) ແລະ "ຕິ" (ສາມ), ລົງ "ຕິຍະ" (tiya) ປັດໄຈ.

---

ද්වි තිඉච්චෙතෙහි තියපච්චයො හොති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

ໃນອັດປູຣະນະສັງຂຍາ, ລົງ "ຕິຍະ" ປັດໄຈ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ "ທວິ" ແລະ "ຕິ" ເຫຼົ່ານີ້.

---

දුතියො, තතියො.

ທຸຕິໂຍ (ທີສອງ), ຕະຕິໂຍ (ທີສາມ).

---

386, 410. තියෙ දුතාපි ච.

໓໘໖, ໔໑໐. ເມື່ອ "ຕິຍະ" ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງເປັນ "ທຸ" ແລະ "ຕະ" ບາງເທື່ອ.

---

ද්වි තිඉච්චෙතෙසං දු තඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති තියපච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອ "ຕິຍະ" ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ທວິ" ແລະ "ຕິ" ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ "ທຸ" ແລະ "ຕະ".

---

දුතියො, තතියො.

ທຸຕິໂຍ (ທີສອງ), ຕະຕິໂຍ (ທີສາມ).

---

අපිග්ගහණෙන අඤ්ඤෙසුපි ද්විඉච්චෙතස්ස දුආදෙසො හොති. දුරත්තං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ອະປິ" ສັບ, ເມື່ອປັດໄຈອື່ນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ "ທວິ" ເປັນ "ທຸ" ໄດ້ແດ່. ທຸຣັດຕັງ (ສອງຄືນ).

---

චග්ගහණෙන ද්විඉච්චෙතස්ස දිකාරො හොති. දිරත්තං, දිගුණං සඞ්ඝාටිං පාරුපෙත්වා.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈະ" ສັບ, ແປງ "ທວິ" ເປັນ "ທິ" ໄດ້ແດ່. ທິຣັດຕັງ (ສອງຄືນ), ທິຄຸນັງ ສັງຄາຕິງ ປາຣຸປິຕວາ (ຫົ່ມຜ້າສັງຄາຕິສອງຊັ້ນ).

---

387, 411. තෙසමඩ්ඪූපපදෙන අඩ්ඪුඩ්ඪ දිවඩ්ඪ දියඩ්ඪඩ්ඪතියා.

໓໘໗, ໔໑໑. ແປງສັງຂຍາເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ມີ "ອັດທະ" (ເຄິ່ງ) ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ເປັນ "ອັດທຸດທະ", "ທິວັດທະ", "ທິຍັດທະ", "ອັດທະຕິຍະ".

---

තෙසං [Pg.203] චතුත්ථ දුතිය තතියානං අඩ්ඪූපපදානං අඩ්ඪඩ්ඪුදිවඩ්ඪ දියඩ්ඪ අඩ්ඪතියාදෙසා හොන්ති, අඩ්ඪූපපදෙන සහනිප්පජ්ජන්තෙ.

ແປງ "ຈະຕຸດຖະ" (ທີສີ່), "ທຸຕິຍະ" (ທີສອງ) ແລະ "ຕະຕິຍະ" (ທີສາມ) ເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີ "ອັດທະ" ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ເປັນ "ອັດທຸດທະ", "ທິວັດທະ", "ທິຍັດທະ" ແລະ "ອັດທະຕິຍະ" ໂດຍສຳເລັດຮູບຮ່ວມກັບ "ອັດທະ" ບົດໜ້າ.

---

අඩ්ඪෙන චතුත්ථො අඩ්ඪුඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන දුතියො දිවඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන දුතියො දියඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන තතියො අඩ්ඪතියො.

ທີສີ່ກັບດ້ວຍເຄິ່ງ ຊື່ວ່າ ອັດທຸດທະ (ສາມເຄິ່ງ), ທີສອງກັບດ້ວຍເຄິ່ງ ຊື່ວ່າ ທິວັດທະ (ໜຶ່ງເຄິ່ງ), ທີສອງກັບດ້ວຍເຄິ່ງ ຊື່ວ່າ ທິຍັດທະ (ໜຶ່ງເຄິ່ງ), ທີສາມກັບດ້ວຍເຄິ່ງ ຊື່ວ່າ ອັດທະຕິຍະ (ສອງເຄິ່ງ).

---

388, 68. සරූපානමෙකසෙස්වසකිං.

໓໘໘, ໖໘. ໃນເພດເອກະເສດ (ການລຶບເຫຼືອໄວ້ພຽງບົດດຽວ) ທີ່ບໍ່ແມ່ນຄັ້ງດຽວ (ອະສະກິງ), ໃຫ້ເຫຼືອບົດດຽວແຫ່ງບົດທີ່ມີຮູບຄືກັນ (ສະຣູປະ).

---

සරූපානං පදබ්‍යඤ්ජනානං එකසෙසො හොති අසකිං. පුරිසො ච පුරිසො ච පුරිසා.

ໃນເພດເອກະເສດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນຄັ້ງດຽວ, ໃຫ້ເຫຼືອບົດດຽວແຫ່ງບົດແລະພະຍັນຊະນະທີ່ມີຮູບຄືກັນ. ປຸຣິໂສ ຈະ (ບຸລຸດດ້ວຍ) ປຸຣິໂສ ຈະ (ບຸລຸດດ້ວຍ) ຊື່ວ່າ ປຸຣິສາ (ບຸລຸດທັງຫຼາຍ).

---

සරූපානමිති කිමත්ථං? හත්ථී ච අස්සො ච රථො ච පත්තිකො ච හත්ථිඅස්සරථපත්තිකා,

ບົດວ່າ "ສະຣູປານັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳທີ່ມີຮູບຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ຫັດຖີ ຈະ (ຊ້າງດ້ວຍ) ອັດໂສ ຈະ (ມ້າດ້ວຍ) ຣະໂຖ ຈະ (ລົດດ້ວຍ) ປັດຕິໂກ ຈະ (ທະຫານລາບດ້ວຍ) ຊື່ວ່າ ຫັດຖິອັດສະຣະຖະປັດຕິກາ (ຊ້າງ, ມ້າ, ລົດ ແລະ ທະຫານລາບ).

---

අසකින්ති කිමත්ථං? පුරිසො.

ບົດວ່າ "ອະສະກິງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄັ້ງດຽວ ເຊັ່ນ: ປຸຣິໂສ (ບຸລຸດ).

---

389, 413. ගණනෙ දසස්ස ද්විතිචතුපඤ්චඡසත්තඅට්ඨනවකානං වී ති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්තාසනවා යොසු, යොනඤ්චීසමාසං ඨි රි තී තුති.

໓໘໙, ໔໑໓. ໃນການນັບ (ຄະນະນະ), ເມື່ອມີ "ໂຍ" (yo) ວິພັດ, ແປງ "ທະສະ" (ສິບ) ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ສອງ, ສາມ, ສີ່, ຫ້າ, ຫົກ, ເຈັດ, ແປດ, ເກົ້າ ເປັນ "ວີ", "ຕິ", "ຈັດຕາຣະ", "ປັນຍາ", "ຈະ", "ສັດຕະ", "ອະສະ", "ນະວະ" ຕາມລຳດັບ, ແລະ ແປງ "ໂຍ" ເປັນ "ອີສັງ", "ອາສັງ", "ຖິ", "ຣິ", "ຕິ", "ອີຕິ", "ອຸຕິ" ຕາມລຳດັບ.

---

ගණනෙ දසස්ස ද්වික තික චතුක්ක පඤ්චක ඡක්ක සත්තකඅට්ඨක නවකානං සරූපානං කතෙකසෙසානං යථාසඞ්ඛ්‍යං වී ති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්ත අස නවඉච්චාදෙසා හොන්ති අසකිං යොසු, යොනඤ්ච ඊසං ආසං ඨි රි ති ඊති උතිඉච්චාදෙසා හොන්ති. පච්ඡා පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

ໃນການນັບ, ເມື່ອມີ "ໂຍ" ວິພັດ ທີ່ບໍ່ແມ່ນຄັ້ງດຽວ, ເມື່ອເຮັດເອກະເສດແຫ່ງບົດທີ່ມີຮູບຄືກັນແລ້ວ, ແປງ "ທະສະ" ໝວດສອງ, ໝວດສາມ, ໝວດສີ່, ໝວດຫ້າ, ໝວດຫົກ, ໝວດເຈັດ, ໝວດແປດ, ໝວດເກົ້າ ເປັນ "ວີ", "ຕິ", "ຈັດຕາຣະ", "ປັນຍາ", "ຈະ", "ສັດຕະ", "ອະສະ", "ນະວະ" ຕາມລຳດັບ, ແລະ ແປງ "ໂຍ" ເປັນ "ອີສັງ", "ອາສັງ", "ຖິ", "ຣິ", "ຕິ", "ອີຕິ", "ອຸຕິ" ຕາມລຳດັບ. ພາຍຫຼັງຈຶ່ງສຳເລັດຮູບອີກເທື່ອໜຶ່ງ.

---

වීසං[Pg.204], තිංසං, චත්තාලීසං, පඤ්ඤාසං, සට්ඨි, සත්තරි, සත්තති, අසීති, නවුති.

ວີສັງ (ຊາວ), ຕິງສັງ (ສາມສິບ), ຈັດຕາລີສັງ (ສີ່ສິບ), ປັນຍາສັງ (ຫ້າສິບ), ສັດຖິ (ຫົກສິບ), ສັດຕະຣິ (ເຈັດສິບ), ສັດຕະຕິ (ເຈັດສິບ), ອະສີຕິ (ແປດສິບ), ນະວຸຕິ (ເກົ້າສິບ).

---

අසකින්ති කිමත්ථං? දස.

ບົດວ່າ "ອະສະກິງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄັ້ງດຽວ ເຊັ່ນ: ทະສະ (ສິບ).

---

ගණනෙති කිමත්ථං? දසදසකා පුරිසා.

ບົດວ່າ "ຄະນະເນ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນຄຳອື່ນ ເຊັ່ນ: ທະສະທະສະກາ ປຸຣິສາ (ບຸລຸດທັງຫຼາຍຜູ້ມີສິບຄົນເປັນໝວດໆ).

---

390, 256. චතූපපදස්ස ලොපො තුත්තරපදාදිචස්ස චුචොපි නවා.

໓໙໐, ໒໕໖. ລຶບ "ຕຸ" ແຫ່ງ "ຈະຕຸ" ບົດໜ້າ ແລະ ລຶບອັກສອນຕົ້ນແຫ່ງບົດຫຼັງ ແລະ ແປງ "ຈະ" ເປັນ "ຈຸ" ບາງເທື່ອ.

---

චතූපපදස්ස ගණනෙ පරියාපන්නස්ස තුකාරස්ස ලොපො හොති, උත්තරපදාදිචකාරස්ස චුචොපි ආදෙසා හොන්ති නවා.

ໃນການນັບຈຳນວນ, ອັກສອນ "ຕຸ" (tu) ຂອງຄຳວ່າ "ຈະຕຸ" (catu) ທີ່ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ຍ່ອມມີການລົບອອກ, ແລະ ອັກສອນ "ຈະ" (ca) ທີ່ເປັນອັກສອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງບົດຫຼັງ ຍ່ອມມີການແປງເປັນ "ຈຸ" (cu) ແລະ "ໂຈະ" (co) ໄດ້ບາງສ່ວນ.

---

චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස.

ສິບສີ່ (ຈຸດທະສະ, จົດທະສະ, ຈະຕຸດທະສະ).

---

අපිග්ගහණෙන අනුපපදස්සාපි පදාදිචකාරස්ස. ලොපොහොති නවා, චස්ස චුචොපි හොන්ති. තාලීසං, චත්තාලීසං, චුත්තාලීසං, චොත්තාලීසං.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ "ອະປິ" (api), ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ມີບົດໜ້າ, ກໍຍ່ອມມີການລົບອັກສອນ "ຈະ" (ca) ທີ່ເປັນອັກສອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງບົດໄດ້ບາງສ່ວນ; ແລະ ຍັງມີການແປງ "ຈະ" (ca) ເປັນ "ຈຸ" (cu) ແລະ "ໂຈະ" (co) ອີກດ້ວຍ. ສີ່ສິບ (ຕາລີສັງ, ຈັດຕາລີສັງ, ຈຸດຕາລີສັງ, ຈົດຕາລີສັງ).

---

391, 423. යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

໓໙໑, ໔໒໓. ຄຳສັບໃດທີ່ບໍ່ສາມາດສຳເລັດຮູບໄດ້ດ້ວຍສູດທົ່ວໄປ, ຍ່ອມສຳເລັດຮູບໄດ້ດ້ວຍວິທີນິບາດ (ນິປາຕະນະ) ນີ້.

---

යෙ සද්දා අනිද්දිට්ඨලක්ඛණා, අක්ඛරපදබ්‍යඤ්ජනතො, ඉත්ථිපුමනපුංසකලිඞ්ගතො[Pg.205], නාමුපසග්ගනිපාතතො, අබ්‍යයීභාවසමාසතද්ධිතාඛ්‍යාතතො, ගණනසඞ්ඛ්‍යාකාලකාරකප්පයොගසඤ්ඤාතො, සන්ධිපකතිවුද්ධිලොපාගමවිකාරවිපරිතතො, විභත්තිවිභජනතො ච, තෙ නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

ຄຳສັບທັງຫຼາຍໃດ ທີ່ບໍ່ມີການສະແດງລັກສະນະໄວ້ ໂດຍປະເພດແຫ່ງອັກສອນ, ບົດ ແລະ ພະຍັນຊະນະ, ໂດຍປະເພດແຫ່ງອິດຖີລີງ, ປຸລີງ ແລະ ນະປຸງສະກະລີງ, ໂດຍປະເພດແຫ່ງນາມ, ອຸປະສັກ ແລະ ນິບາດ, ໂດຍປະເພດແຫ່ງອັບຍະຍີພາວະສະມາດ, ຕັດທິດ ແລະ ອາຂຍາດ, ໂດຍປະເພດແຫ່ງການນັບ, ສັງຂຍາ, ກາລະ, ກາຣົກ, ປະໂຍກ ແລະ ສັນຍາ, ໂດຍປະເພດແຫ່ງສົນທິ, ປົກກະຕິ, ວຸດທິ, ລົບ, ອາກົມ, ວິກາຣະ, ວິປະຣີຕະ, ແລະ ໂດຍປະເພດແຫ່ງການແບ່ງວິພັດ, ຄຳສັບທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດຮູບໄດ້ດ້ວຍວິທີນິບາດ.

---

392, 418. ද්වාදිතො කො’නෙකත්ථෙච.

໓໙໒, ໔໑໘. ຫຼັງຈາກ "ທວິ" (dvi) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງປັດໄຈ "ກະ" (ka) ໃນຄວາມໝາຍວ່າຫຼາຍ (ອະເນກະ) ໄດ້ອີກດ້ວຍ.

---

ද්විඉච්චෙවමාදිතො කපච්චයො හොති අනෙකත්ථෙ ච, නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

ຫຼັງຈາກຄຳວ່າ "ທວິ" (dvi) ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມລົງປັດໄຈ "ກະ" (ka) ໃນຄວາມໝາຍວ່າຫຼາຍ, ແລະ ຄຳເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມສຳເລັດຮູບໄດ້ດ້ວຍວິທີນິບາດ.

---

සතස්ස ද්විකං ද්විසතං, සතස්ස තිකං තිසතං, සතස්ස චතුක්කං චතුසතං, සතස්ස පඤ්චකං පඤ්චසතං, සතස්ස ඡක්කං ඡසතං, සතස්ස සත්තකං සත්තසතං, සතස්ස අට්ඨකං අට්ඨසතං, සතස්ස නවකං නවසතං, සතස්ස දසකං දසසතං, සහස්සං හොති.

ໝວດສອງ (ທວິກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ (ສະຕະ) ເປັນ ສອງຮ້ອຍ (ທວິສະຕະ); ໝວດສາມ (ຕິກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ສາມຮ້ອຍ (ຕິສະຕະ); ໝວດສີ່ (ຈະຕຸກກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ສີ່ຮ້ອຍ (ຈະຕຸສະຕະ); ໝວດຫ້າ (ປັນຈະກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ຫ້າຮ້ອຍ (ປັນຈະສະຕະ); ໝວດຫົກ (ຊັກກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ຫົກຮ້ອຍ (ຊະສະຕະ); ໝວດເຈັດ (ສັດຕະກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ເຈັດຮ້ອຍ (ສັດຕະສະຕະ); ໝວດແປດ (ອັດຖະກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ແປດຮ້ອຍ (ອັດຖະສະຕະ); ໝວດເກົ້າ (ນະວະກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ເກົ້າຮ້ອຍ (ນະວະສະຕະ); ໝວດສິບ (ທະສະກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ ເປັນ ສິບຮ້ອຍ (ທະສະສະຕະ) ຫຼື ໜຶ່ງພັນ (ສະຫັດສະ).

---

393, 415. දසදසකං සතං දසකානං සතං සහස්සඤ්ච යොම්හි.

໓໙໓, ໔໑໕. ເມື່ອມີ "ໂຍ" ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ໝວດສິບແຫ່ງສິບ ຍ່ອມເປັນ "ສະຕະ" (ຮ້ອຍ), ແລະ ໝວດຮ້ອຍແຫ່ງສິບ ຍ່ອມເປັນ "ສະຫັດສະ" (ພັນ).

---

ගණනෙ පරියාපන්නස්ස දසදසකස්ස සතං හොති, සතදසකස්ස සහස්සං හොති යොම්හි පරෙ.

ເມື່ອມີ "ໂຍ" ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ໝວດສິບແຫ່ງສິບ ທີ່ນັບເນື່ອງໃນການນັບ ຍ່ອມເປັນ "ສະຕະ" (ຮ້ອຍ), ແລະ ໝວດສິບແຫ່ງຮ້ອຍ ຍ່ອມເປັນ "ສະຫັດສະ" (ພັນ).

---

සතං, සහස්සං.

ຮ້ອຍ (ສະຕະ), ພັນ (ສະຫັດສະ).

---

ද්විකාදීනං තදුත්තරපදානඤ්ච නිප්පජ්ජන්තෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං. සතස්ස ද්විකං (තදිදං හොති) ද්විසතං, එවං තිසතං, චතුසතං[Pg.206], පඤ්චසතං, ඡසතං, සත්තසතං, අට්ඨසතං, නවසතං, දසසතං, සහස්සං හොති.

ຄຳວ່າ "ທວິກະ" (ໝວດສອງ) ເປັນຕົ້ນ ແລະ ບົດທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຂອງຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດຮູບຕາມລຳດັບ. ໝວດສອງ (ທວິກະ) ແຫ່ງຮ້ອຍ (ສະຕະ) ຄຳນັ້ນຍ່ອມເປັນ ສອງຮ້ອຍ (ທວິສະຕະ). ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ສາມຮ້ອຍ (ຕິສະຕະ), ສີ່ຮ້ອຍ (ຈະຕຸສະຕະ), ຫ້າຮ້ອຍ (ປັນຈະສະຕະ), ຫົກຮ້ອຍ (ຊະສະຕະ), ເຈັດຮ້ອຍ (ສັດຕະສະຕະ), ແປດຮ້ອຍ (ອັດຖະສະຕະ), ເກົ້າຮ້ອຍ (ນະວະສະຕະ), ສິບຮ້ອຍ (ທະສະສະຕະ) ຫຼື ໜຶ່ງພັນ (ສະຫັດສະ).

---

394, 416. යාව තදුත්තරි දසගුණිතඤ්ච.

໓໙໔, ໔໑໖. ຕັ້ງແຕ່ຮ້ອຍ ແລະ ພັນນັ້ນໄປ, ຈຳນວນທີ່ເໜືອກວ່ານັ້ນ ຍ່ອມທະວີຄູນຂຶ້ນເທື່ອລະສິບ.

---

යාව තාසං සඞ්ඛ්‍යානං උත්තරි දසගුණිතඤ්ච කාතබ්බං.

ຕັ້ງແຕ່ສັງຂຍາ (ຈຳນວນ) ເຫຼົ່ານັ້ນໄປ, ຈຳນວນທີ່ເໜືອກວ່ານັ້ນ ພຶງເຮັດໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນເທື່ອລະສິບ.

---

තං යථා? දසස්ස ගණනස්ස දසගුණිතං කත්වා සතං හොති, සතස්ස දසගුණිතං කත්වා සහස්සං හොති, සහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වා දසසහස්සං හොති, දසසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වාසතසහස්සං හොති, සතසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වාදසසතසහස්සං හොති, දසසතසහස්සස්සදසගුණිතං කත්වා කොටි හොති, කොටිසතසහස්සස්ස සතගුණිතං කත්වා පකොටි හොති. එවං සෙසාපි යොජෙතබ්බා.

ການທະວີຄູນນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ເຮັດຈຳນວນສິບໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນສິບເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ໜຶ່ງຮ້ອຍ (ສະຕະ); ເຮັດໜຶ່ງຮ້ອຍໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນສິບເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ໜຶ່ງພັນ (ສະຫັດສະ); ເຮັດໜຶ່ງພັນໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນສິບເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ສິບພັນ (ທະສະສະຫັດສະ - ໝື່ນ); ເຮັດສິບພັນໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນສິບເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ແສນ (ສະຕະສະຫັດສະ); ເຮັດແສນໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນສິບເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ສິບແສນ (ທະສະສະຕະສະຫັດສະ - ລ້ານ); ເຮັດສິບແສນໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນສິບເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ໂກດ (ໂກຕິ - ສິບລ້ານ); ເຮັດໂກດແສນໃຫ້ທະວີຄູນຂຶ້ນຮ້ອຍເທົ່າ ຍ່ອມເປັນ ປະໂກດ (ປະໂກຕິ). ສ່ວນທີ່ເຫຼືອກໍພຶງປະກອບໃນທຳນອງດຽວກັນນີ້.

---

චග්ගහණං විසෙසනත්ථං.

ການຖືເອົາອັກສອນ "ຈະ" (ca) ມີປະໂຫຍດເພື່ອສະແດງຄວາມພິເສດ (ວິເສສະນັດຖະ).

---

395, 417. සකනාමෙහි.

໓໙໕, ໔໑໗. ດ້ວຍຊື່ຂອງຕົນເອງ.

---

යාසං පන සඞ්ඛ්‍යානං අනිද්දිට්ඨනාමධෙය්‍යානං සකෙහි සකෙහි නාමෙහි නිප්පජ්ජන්තෙ.

ສ່ວນສັງຂຍາ (ຈຳນວນ) ທັງຫຼາຍໃດ ທີ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງຊື່ໄວ້, ຍ່ອມສຳເລັດຮູບດ້ວຍຊື່ຂອງຕົນເອງແຕ່ລະຢ່າງ.

---

සතසහස්සානං සතං කොටි, කොටිසතසහස්සානං සතං පකොටි, පකොටිසතසහස්සානං සතං කොටිපකොටි[Pg.207], කොටිපකොටිසතසහස්සානං සතං නහුතං, නහුතසතසහස්සානං සතං නින්නහුතං, නින්නහුතසතසහස්සානං සතං අක්ඛොභිණී. තථා බින්දු, අබ්බුදං, නිරබ්බුදං, අහහං, අබබං, අටටං, සොගන්ධිකං, උප්පලං, කුමුදං, පදුමං, පුණ්ඩරිකං, කථානං, මහාකථානං, අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං.

ຮ້ອຍແຫ່ງແສນ (ຮ້ອຍຂອງແສນ) ເປັນ ໂກດ (ໂກຕິ); ຮ້ອຍແຫ່ງແສນໂກດ ເປັນ ປະໂກດ (ປະໂກຕິ); ຮ້ອຍແຫ່ງແສນປະໂກດ ເປັນ ໂກຕິປະໂກດ; ຮ້ອຍແຫ່ງແສນໂກຕິປະໂກດ ເປັນ ນະຫຸດ (ນະຫຸຕະ); ຮ້ອຍແຫ່ງແສນນະຫຸດ ເປັນ ນິນນະຫຸດ (ນິນນະຫຸຕະ); ຮ້ອຍແຫ່ງແສນນິນນະຫຸດ ເປັນ ອັກໂຂພິນີ (ອັກໂຂພິນີ). ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນຄື: ພິນທຸ (bindu), ອັບພຸທະ (abbudaṃ), ນິຣັບພຸທະ (nirabbudaṃ), ອະຫະຫະ (ahahaṃ), ອະພະພະ (ababaṃ), ອະຕະຕະ (aṭaṭaṃ), ໂສຄັນທິກະ (sogandhikaṃ), ອຸບປະລະ (uppalaṃ), ກຸມຸທະ (kumudaṃ), ປະທຸມະ (padumaṃ), ປຸນທະຣິກະ (puṇḍarikaṃ), ກະຖາຄະ (kathānaṃ), ມະຫາກະຖາຄະ (mahākathānaṃ), ອະສົງໄຂ (asaṅkhyeyyaṃ).

---

396, 363. තෙසං ණො ලොපං.

໓໙໖, ໓໖໓. ການລົບອັກສອນ "ນະ" (ṇ) ຂອງປັດໄຈເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີມາ.

---

තෙසං පච්චයානං ණො ලොපමාපජ්ජතෙ.

ອັກສອນ "ນະ" (ṇ) ຂອງປັດໄຈເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການລົບອອກ.

---

ගොතමස්ස අපච්චං ගොතමො. එවං වාසිට්ඨො. වෙනතෙය්‍යො, ආලස්‍යං, ආරොග්‍යං.

ລູກຫຼານ (ອະປັດຈະ) ຂອງພຣະໂຄຕະມະ (ໂຄຕະມັດສະ) ຊື່ວ່າ ໂຄຕະມະ (ໂຄຕະໂມ). ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ລູກຫຼານຂອງວະສິດຖະ ຊື່ວ່າ ວາສິດຖະ (ວາສິດໂຖ); ລູກຫຼານຂອງນາງວິນະຕາ ຊື່ວ່າ ເວນະເຕຍຍະ (ເວນະເຕຍໂຍ); ຄວາມເປັນ (ພາວະ) ຂອງຄົນຂີ້ຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຄວາມຂີ້ຄ້ານ (ອາລັດສະຍັງ); ຄວາມເປັນຂອງຄົນບໍ່ມີໂລກ ຊື່ວ່າ ຄວາມບໍ່ມີໂລກ ຫຼື ຄວາມມີສຸຂະພາບດີ (ອາໂຣຄະຍັງ).

---

397, 420. විභාගෙ ධා ච.

໓໙໗, ໔໒໐. ລົງປັດໄຈ "ທາ" (dhā) ໃນຄວາມໝາຍແບ່ງສ່ວນ (ວິພາຄະ) ອີກດ້ວຍ.

---

විභාගත්ථෙ ච ධාපච්චයො හොති.

ໃນຄວາມໝາຍແບ່ງສ່ວນ, ຍ່ອມລົງປັດໄຈ "ທາ" (dhā) ອີກດ້ວຍ.

---

එකෙන විභාගෙන එකධා. එවං ද්විධා, තිධා, චතුධා, පඤ්චධා, ඡධා.

ການແບ່ງ (ວິພາຄະ) ໂດຍສ່ວນດຽວ ຊື່ວ່າ ເອກະທາ (ໂດຍສ່ວນດຽວ). ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ການແບ່ງໂດຍສອງສ່ວນ ຊື່ວ່າ ທວິທາ (ໂດຍສອງສ່ວນ); ການແບ່ງໂດຍສາມສ່ວນ ຊື່ວ່າ ຕິທາ (ໂດຍສາມສ່ວນ); ການແບ່ງໂດຍສີ່ສ່ວນ ຊື່ວ່າ ຈະຕຸທາ (ໂດຍສີ່ສ່ວນ); ການແບ່ງໂດຍຫ້າສ່ວນ ຊື່ວ່າ ປັນຈະທາ (ໂດຍຫ້າສ່ວນ); ການແບ່ງໂດຍຫົກສ່ວນ ຊື່ວ່າ ຊະທາ (ໂດຍຫົກສ່ວນ).

---

චෙති කිමත්ථං? සොපච්චයො හොති. සුත්තසො, බ්‍යඤ්ජනසො, පදසො.

ບົດວ່າ "ຈະ" (ca) ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອລົງປັດໄຈ "ສະ" (so). ເຊັ່ນ: ໂດຍສູດ (ສຸຕຕະໂສ), ໂດຍອັກສອນ (ພະຍັນຊະນະໂສ), ໂດຍບົດ (ປະທະໂສ).

---

398, 421. සබ්බනාමෙහි [Pg.208] පකාරවචනෙ තු ථා.

໓໙໘, ໔໒໑. ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ, ລົງປັດໄຈ "ທາ" (thā) ໃນຄວາມໝາຍບອກປະການ.

---

සබ්බනාමෙහි පකාරවචනත්ථෙ ථාපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກສັບພະນາມທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມລົງປັດໄຈ "ທາ" (thā) ໃນຄວາມໝາຍບອກປະການ.

---

සො පකාරො තථා, තං පකාරං තථා, තෙන පකාරෙන තථා, තස්ස පකාරස්ස තථා, තස්මා පකාරා තථා, තස්ස පකාරස්ස තථා, තස්මිං පකාරෙ තථා. එවං යථා, සබ්බථා, අඤ්ඤථා, ඉතරථා.

ປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ (ໂດຍປະການນັ້ນ); ເຊິ່ງປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ; ດ້ວຍປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ; ແກ່ປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ; ຈາກປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ; ແຫ່ງປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ; ໃນປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖາ. ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ໂດຍປະການໃດ (ຍະຖາ), ໂດຍປະການທັງປວງ (ສັບພະທາ), ໂດຍປະການອື່ນ (ອັນຍະທາ), ໂດຍປະການນອກນີ້ (ອิຕະຣະທາ).

---

තුග්ගහණං කිමත්ථං? තත්ථාපච්චයො හොති. සො පකාරො තථත්ථා. එවං යථත්ථා. සබ්බථත්ථා, අඤ්ඤථත්ථා, ඉතරථත්ථා.

ການຖືເອົາອັກສອນ "ຕຸ" (tu) ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອລົງປັດໄຈ "ຕັດຖາ" (tatthā). ປະການນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕະຖັດຖາ (ໂດຍປະການນັ້ນ). ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ໂດຍປະການໃດ (ຍະຖັດຖາ), ໂດຍປະການທັງປວງ (ສັບພະຖັດຖາ), ໂດຍປະການອື່ນ (ອັນຍະຖັດຖາ), ໂດຍປະການນອກນີ້ (ອິຕະຣະຖັດຖາ).

---

399, 422. කිමිමෙහි ථං.

໓໙໙, ໔໒໒. ລົງປັດໄຈ "ຖັງ" (thaṃ) ຫຼັງຈາກ "ກິງ" (kiṃ) ແລະ "ອິມະ" (ima).

---

කිං ඉමඉච්චෙතෙහි ථංපච්චයො හොති පකාරවචනත්ථෙ.

ຫຼັງຈາກຄຳວ່າ "ກິງ" (kiṃ) ແລະ "ອິມະ" (ima) ເຫຼົ່ານີ້, ຍ່ອມລົງປັດໄຈ "ຖັງ" (thaṃ) ໃນຄວາມໝາຍບອກປະການ.

---

කො පකාරො කථං, කං පකාරං කථං, කෙන පකාරෙන කථං, කස්ස පකාරස්ස කථං, කස්මා පකාරා කථං. කස්ස පකාරස්ස කථං, කස්මිං පකාරෙ කථං, අයං පකාරො ඉත්ථං, ඉමං පකාරං ඉත්ථං, ඉමිනා පකාරෙන ඉත්ථං, ඉමස්ස පකාරස්ස ඉත්ථං, ඉමස්මා පකාරා ඉත්ථං, ඉමස්ස පකාරස්ස ඉත්ථං, ඉමස්මිං පකාරෙ ඉත්ථං.

ປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ (ໂດຍປະການໃດ/ແນວໃດ); ເຊິ່ງປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ; ດ້ວຍປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ; ແກ່ປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ; ຈາກປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ; ແຫ່ງປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ; ໃນປະການໃດ ຊື່ວ່າ ກະຖັງ. ປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ (ໂດຍປະການນີ້/ຢ່າງນີ້); ເຊິ່ງປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ; ດ້ວຍປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ; ແກ່ປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ; ຈາກປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ; ແຫ່ງປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ; ໃນປະການນີ້ ຊື່ວ່າ ອິດຖັງ.

---

400, 364. වුද්ධාදිසරස්ස [Pg.209] වා’සංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

໔໐໐, ໓໖໔. ເມື່ອມີປັດໄຈທີ່ມີອັກສອນ "ນະ" (ṇ) ເປັນຕົວສະກົດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມມີການເຮັດໃຫ້ສະຫຼະຕົ້ນຂອງບົດ ທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະຊ້ອນຢູ່ທ້າຍ ໃຫ້ມີສຽງຍາວຂຶ້ນ (ວຸດທິ) ໄດ້ບາງສ່ວນ.

---

ආදිසරස්ස වා අසංයොගන්තස්ස ආදිබ්‍යඤ්ජනස්ස වා සරස්ස වුද්ධි හොති සණකාරකෙ පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອມີປັດໄຈທີ່ມີອັກສອນ "ນະ" (ṇ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມມີການວຸດທິ (ເຮັດໃຫ້ສຽງຍາວຂຶ້ນ) ຂອງສະຫຼະຕົ້ນ ຫຼື ສະຫຼະຂອງພະຍັນຊະນະຕົ້ນ ທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະຊ້ອນຢູ່ທ້າຍ ໄດ້ບາງສ່ວນ.

---

ආභිධම්මිකො, වෙනතෙය්‍යො, වාසිට්ඨො, ආලස්‍යං, ආරොග්‍යං.

ຜູ້ຮຽນ (ອະທີເຕ) ພຣະອະພິທຳ (ອະພິທັມມັງ) ຊື່ວ່າ ອາພິທັມມິກະ (ຜູ້ຮຽນພຣະອະພິທຳ); ລູກຫຼານ (ອະປັດຈະ) ຂອງນາງວິນະຕາ ຊື່ວ່າ ເວນະເຕຍຍະ; ລູກຫຼານຂອງວະສິດຖະ ຊື່ວ່າ ວາສິດຖະ; ຄວາມເປັນ (ພາວະ) ຂອງຄົນຂີ້ຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຄວາມຂີ້ຄ້ານ (ອາລັດສະຍັງ); ຄວາມເປັນຂອງຄົນບໍ່ມີໂລກ ຊື່ວ່າ ຄວາມບໍ່ມີໂລກ ຫຼື ຄວາມມີສຸຂະພາບດີ (ອາໂຣຄະຍັງ).

---

අසංයොගන්තස්සෙති කිමත්ථං? භග්ගවො, මන්තෙය්‍යො, කුන්තෙය්‍යො.

ບົດວ່າ "ອະສັງໂຍຄັນຕັດສະ" (ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະຊ້ອນຢູ່ທ້າຍ) ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນໃນຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ພັກຄະວະ (Bhaggavo), ມັນເຕຍຍະ (Manteyyo), ກຸນເຕຍຍະ (Kunteyyo).

---

401, 375. මායූනමාගමො ඨානෙ.

໔໐໑, ໓໗໕. ບໍ່ມີການວຸດທິຂອງສະຫຼະ "ອິ" (i) ແລະ "ອຸ" (u) ໃນບ່ອນທີ່ເໝາະສົມ, ແຕ່ຍ່ອມມີການແປງເປັນ "ເອ" (e) ແລະ "ໂອ" (o) ໃນບ່ອນນັ້ນໆ.

---

ඉඋඉච්චෙතෙසං ආදිභූතානං මා වුද්ධි හොති. තෙසු ච එ ඔ වුද්ධාගමො හොති ඨානෙ.

ບໍ່ມີການວຸດທິຂອງສະຫຼະ "ອິ" (i) ແລະ "ອຸ" (u) ທີ່ຢູ່ຕົ້ນບົດ, ແຕ່ໃນບ່ອນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີການວຸດທິເປັນ "ເອ" (e) ແລະ "ໂອ" (o) ໃນບ່ອນທີ່ເໝາະສົມ.

---

බ්‍යාකරණමධීතෙ වෙය්‍යාකරණිකො, න්‍යායමධීතෙ නෙය්‍යායිකො, බ්‍යාවච්ඡස්ස අපච්චං වෙය්‍යාවච්ඡො, ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො.

ຜູ້ຮຽນໄວຍາກອນ ຊື່ວ່າ ເວຍຍາກະຣະນິກະ (ນັກໄວຍາກອນ); ຜູ້ຮຽນຍາຍະທຳ (ຕັກກະສາດ) ຊື່ວ່າ ເນຍຍາຍິກະ (ນັກຕັກກະສາດ); ລູກຫຼານຂອງພະຍາວັດຊະ ຊື່ວ່າ ເວຍຍາວັດຊະ; ຜູ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຢູ່ປະຕູ ຊື່ວ່າ ໂທວາຣິກະ (ຄົນເຝົ້າປະຕູ).

---

402, 377. ආත්තඤ්ච[Pg.210].

໔໐໒, ໓໗໗. ແລະ ຍ່ອມມີການແປງເປັນ "ອາ" (ā) ອີກດ້ວຍ.

---

ඉඋඉච්චෙතෙසං ආත්තඤ්ච හොති, රිකාරාගමො ච ඨානෙ.

ຍ່ອມມີການແປງສະຫຼະ "ອິ" (i) ແລະ "ອຸ" (u) ເຫຼົ່ານີ້ເປັນ "ອາ" (ā) ແລະ ມີການລົງອັກສອນ "ຣິ" (ri) ແຊກເຂົ້າມາໃນບ່ອນທີ່ເໝາະສົມ.

---

ඉසිස්ස භාවො ආරිස්‍යං, ඉණස්ස භාවො ආණ්‍යං, උසභස්ස භාවො ආසභං, උජුනො භාවො අජ්ජවං, ඉච්චෙවමාදී යොජෙතබ්බා.

ຄວາມເປັນ (ພາວະ) ຂອງພຣະຣືສີ ຊື່ວ່າ ອາຣິດສະຍະ (ຄວາມເປັນຣືສີ); ຄວາມເປັນໜີ້ ຊື່ວ່າ ອານຍະ (ຄວາມເປັນໜີ້); ຄວາມເປັນຂອງງົວອຸສຸພະ ຊື່ວ່າ ອາສະພະ (ຄວາມເປັນງົວອຸສຸພະ); ຄວາມເປັນຂອງຄົນຊື່ຕົງ ຊື່ວ່າ ອັດຊະວະ (ຄວາມຊື່ສັດ/ຄວາມຊື່ຕົງ). ພຶງປະກອບຄຳອື່ນໆ ເປັນຕົ້ນໃນທຳນອງດຽວກັນນີ້.

---

යූනමිති කිමත්ථං? අපායෙසු ජාතො ආපායි කො.

ບົດວ່າ "ຍູນັງ" (ແຫ່ງສະຫຼະ ອິ ແລະ ອຸ) ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີສະຫຼະ ອິ ແລະ ອຸ ເຊັ່ນໃນຕົວຢ່າງນີ້: ຜູ້ເກີດໃນອະບາຍ ຊື່ວ່າ ອາປາຍິກະ (ຜູ້ເກີດໃນອະບາຍ).

---

ඨානෙති කිමත්ථං? වෙමතිකො, ඔපනයිකො, ඔපමායිකො, ඔපායිකො.

ບົດວ່າ "ຖານີ" (ໃນບ່ອນທີ່ເໝາະສົມ) ມີປະໂຫຍດเพื่อຫຍັງ? ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ກົດນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ ເຊັ່ນໃນຕົວຢ່າງເຫຼົ່ານີ້: ຜູ້ປະກອບໃນຄວາມສົງໄສ ຊື່ວ່າ ເວມາຕິກະ (ຜູ້ມີຄວາມສົງໄສ); ຜູ້ປະກອບໃນການນ້ອມເຂົ້າມາ ຊື່ວ່າ ໂອປະນາຍິກະ; ຜູ້ປະກອບໃນການປຽບທຽບ ຊື່ວ່າ ໂອປະມາຍິກະ; ຜູ້ປະກອບໃນອຸບາຍ ຊື່ວ່າ ໂອປາຍິກະ.

---

403, 354. ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්සා පච්චයෙසු ච.

໔໐໓, ໓໕໔. ເມື່ອມີປັດໄຈ, ບາງຄັ້ງອັກສອນຕົ້ນ, ກາງ ແລະ ທ້າຍ ຍ່ອມມີການເຮັດໃຫ້ຍາວ (ທີຄະ) ຫຼື ສັ້ນ (ຣັດສະ).

---

ක්වචි ආදිමජ්ඣඋත්තරඉච්චෙතෙසං දීඝරස්සා හොන්ති පච්චයෙසු ච අපච්චයෙසු ච.

ບາງຄັ້ງ, ບໍ່ວ່າຈະມີປັດໄຈຫຼືບໍ່ມີປັດໄຈກໍຕາມ, ອັກສອນຕົ້ນ, ກາງ ແລະ ທ້າຍເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີການເຮັດໃຫ້ຍາວ ຫຼື ສັ້ນ ໄດ້ບາງສ່ວນ.

---

ආදිදීඝො තාව – පාකාරො, නීවාරො, පාසාදො, පාකටො, පාතිමොක්ඛො, පාටිකඞ්ඛො ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການເຮັດໃຫ້ອັກສອນຕົ້ນຍາວ (ອາທິທີຄະ) ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ກຳແພງ (ปາຄາໂຣ), ເຂົ້າປ່າ (ນີວາໂຣ), ປາສາດ (ປາສາໂທ), ປະກົດ/ຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ (ປາຄະໂຕ), ພຣະປາຕິໂມກ (ປາຕິໂມກໂຂ), ສິ່ງທີ່ເພິ່ງຫວັງ (ປາຕິກັງໂຂ) ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙදීඝො [Pg.211] තාව – අඞ්ගමාගධිකො, ඔරබ්භමාගවීකො ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການເຮັດໃຫ້ອັກສອນກາງຍາວ (ມັດເຊທີຄະ) ເຊັ່ນ: ຜູ້ຢູ່ໃນແຄວ້ນອັງຄະ ແລະ ມະຄົດ (ອັງຄະມາຄະທິກະ), ນາຍພານລ່າແກະ (ໂອຣັບພະມາຄະວິກະ) ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරදීඝො තාව – ඛන්තී පරමං තපො තිතික්ඛා, අඤ්ජනා ගිරි, කොටරා වනං, අඞ්ගුලී ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການເຮັດໃຫ້ອັກສອນທ້າຍຍາວ (ອຸດຕະຣະທີຄະ) ເຊັ່ນ: ຄວາມອົດທົນເປັນຕະບະຢ່າງຍິ່ງ (ຂັນຕີ ປະຣະມັງ ຕະໂປ ຕິຕິກຂາ), ພູເຂົາອັນຊະນະ (ອັນຊະນາກິຣິ), ປ່າໂຄຕະຣະ (ໂຄຕະຣາວະນັງ), ນິ້ວມື (ອັງຄຸລີ) ເປັນຕົ້ນ.

---

ආදිරස්සො තාව – පගෙව ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການເຮັດໃຫ້ອັກສອນຕົ້ນສັ້ນ (ອາທິຣັດສະ) ເຊັ່ນ: ຈະປ່ວຍກ່າວໄປໃຍ (ປະເຄວະ) ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙරස්සො තාව – සුමෙධසො සුවණ්ණධරෙහි ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການເຮັດໃຫ້ອັກສອນກາງສັ້ນ (ມັດເຊຣັດສະ) ເຊັ່ນ: ຜູ້ມີປັນຍາດີ (ສຸເມທະໂສ), ດ້ວຍກະແສທານແຫ່ງຄຳ (ສຸວັນນະທະເຣຫິ) ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරරස්සො තාව – භොවාදි නාම සො හොති, යථාභාවි ගුණෙන සො ඉච්චෙවමාදි. අඤ්ඤෙපි යථාජිනවචනානුපරොධෙන යොජෙතබ්බා.

ຕົວຢ່າງການເຮັດໃຫ້ອັກສອນທ້າຍສັ້ນ (ອຸດຕະຣະຣັດສະ) ເຊັ່ນ: ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ໂພວາທິ (ໂພວາທິ ນາມະ ໂສ ໂຫຕິ), ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ມີຄຸນທຳຕາມຄວາມເປັນຈິງ (ຍະຖາພາວິ ຄຸເນນະ ໂສ) ເປັນຕົ້ນ. ຄຳອື່ນໆ ກໍພຶງປະກອບໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ.

---

චග්ගහණෙන අපච්චයෙසු චාති අත්ථං සමුච්චෙති,

ດ້ວຍການຖືເອົາອັກສອນ "ຈະ" (ca), ຍ່ອມເປັນການຮວບຮວມເອົາຄວາມໝາຍວ່າ "ເຖິງແມ່ນໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີປັດໄຈນຳ" (ອະປັດຈະເຍສຸ ຈະ).

---

404, 370. තෙසු වුද්ධිලොපාගමවිකාරවිපරීතාදෙසා ච.

໔໐໔, ໓໗໐. ໃນອັກສອນຕົ້ນ, ກາງ ແລະ ທ້າຍເຫຼົ່ານັ້ນ, ຍ່ອມມີການວຸດທິ, ການລົບ, ການລົງອາກົມ, ການວິກາຣະ, ການວິປະຣີຕະ ແລະ ການແປງ (ອາເທສະ) ອີກດ້ວຍ.

---

තෙසු ආදිමජ්ඣුත්තරෙසු යථාජිනවචනානුපරොධෙන ක්වචි වුද්ධි හොති, ක්වචි ලොපො හොති, ක්වචි ආගමො හොති, ක්වචි විකාරො හොති, ක්වචි විපරීතො හොති, ක්වචි ආදෙසො හොති.

In the beginning, middle and end by not going against the Word of the Conqueror, sometimes there is strengthening, sometimes elision, sometimes insertion, sometimes change, sometimes reversiong and sometimes substitution.

---

ආදිවුද්ධි තාව – ආභිධම්මිකො, වෙනතෙය්‍යො ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການວຸດທິອັກສອນຕົ້ນ (ອາທິວຸດທິ) ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ອາພິທັມມິກະ, ເວນະເຕຍຍະ ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙවුද්ධි [Pg.212] තාව – සුඛසෙය්‍යං, සුඛකාරි දානං, සුඛකාරි සීලං ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການວຸດທິອັກສອນກາງ (ມັດເຊວຸດທິ) ເຊັ່ນ: ການນອນເປັນສຸກ (ສຸຂະເສຍຍັງ), ທານທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກ (ສຸຂະກາຣິ ທານັງ), ສິນທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກ (ສຸຂະກາຣິ ສີລັງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරවුද්ධි තාව – කාලිඞ්ගො, මාගධිකො, පච්චක්ඛධම්මා ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການວຸດທິອັກສອນທ້າຍ (ອຸດຕະຣະວຸດທິ) ເຊັ່ນ: ຊາວແຄວ້ນກະລິງຄະ (ກາລິງໂຄ), ຊາວແຄວ້ນມະຄົດ (ມາຄະທິໂກ), ຜູ້ມີທຳອັນປະຈັກແຈ້ງ (ປັດຈັດຂະທັມມາ) ເປັນຕົ້ນ.

---

ආදිලොපො තාව – තාලීසං ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງການລົບອັກສອນຕົ້ນ (ອາທິລົບ) ເຊັ່ນ: ສີ່ສິບ (ຕາລີສັງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙලොපො තාව – කත්තුකාමො, කුම්භකාරපුත්තො, වෙදල්ලං ඉච්චෙවමාදි.

ການລົບໃນທ່າມກາງ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ກັດຕຸກາໂມ (ຜູ້ປາດຖະໜາຈະເຮັດ), ກຸມພະກາຣະປຸດໂຕ (ບຸດຂອງຊ່າງໝໍ້), ເວດັលລັງ ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරලොපො තාව – භික්ඛු, භික්ඛුනී ඉච්චෙවමාදි.

ການລົບໃນເບື້ອງປາຍ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ ເປັນຕົ້ນ.

---

ආදිආගමො තාව – වුත්තො භගවතා ඉච්චෙවමාදි.

ການລົງອັກສອນເພີ່ມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ວຸດໂຕ ພະຄະວະຕາ (ອັນພະຜູ້ມີພະພາກຕັດແລ້ວ) ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙආගමො තාව – සසීලවා, සපඤ්ඤවාඉච්චෙවමාදි.

ການລົງອັກສອນເພີ່ມໃນທ່າມກາງ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ສະ ສີລະວา (ຜູ້ນັ້ນມີສິນ), ສະ ປັນຍະວາ (ຜູ້ນັ້ນມີປັນຍາ) ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරආගමො තාව – වෙදල්ලං ඉච්චෙවමාදි.

ການລົງອັກສອນເພີ່ມໃນເບື້ອງປາຍ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ເວດັលລັງ ເປັນຕົ້ນ.

---

ආදිවිකාරො තාව – ආරිස්‍යං, ආණ්‍යං, ආසභං, අජ්ජවං ඉච්චෙවමාදි.

Laos: ການແປງອັກສອນໃນເບື້ອງຕົ້ນ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ອາຣິສຍັງ (ຄວາມເປັນແຫ່ງລືສີ), ອານຍັງ (ຄວາມເປັນໜີ້), ອາສະພັງ (ຄວາມເປັນຜູ້ປະເສີດ), ອັດຊະວັງ (ຄວາມຊື່ຕົງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙවිකාරො තාව – වරාරිස්‍යං, පරාරිස්‍යං ඉච්චෙවමාදි.

ການແປງອັກສອນໃນທ່າມກາງ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ວະຣາຣິສຍັງ (ຄວາມເປັນແຫ່ງລືສີຜູ້ປະເສີດ), ປະຣາຣິສຍັງ (ຄວາມເປັນແຫ່ງລືສີອື່ນ) ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරවිකාරො තාව – යානි, තානි, සුඛානි ඉච්චෙවමාදි.

ການແປງອັກສອນໃນເບື້ອງປາຍ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ຍານິ, ຕານິ, ສຸຂານິ ເປັນຕົ້ນ.

---

ආදිවිපරීතො [Pg.213] තාව – උග්ගතෙ සූරියෙ උග්ගච්ඡති ඉච්චෙවමාදි.

ການກັບອັກສອນໃນເບື້ອງຕົ້ນ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ອຸກຄະເຕ ສຸຣິເຍ (ເມື່ອພະອາທິດຂຶ້ນ), ອຸກຄັດສະຕິ (ຍ່ອມຂຶ້ນ) ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙවිපරීතො තාව – සමුග්ගච්ඡති, සමුග්ගතෙ සූරියෙ ඉච්චෙවමාදි.

ການກັບອັກສອນໃນທ່າມກາງ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ສະມຸກຄັດສະຕິ, ສະມຸກຄະເຕ ສຸຣິເຍ ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරවිපරීතො තාව – දිගු, දිගුණං ඉච්චෙවමාදි.

ການກັບອັກສອນໃນ...ເບື້ອງປາຍ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ທິຄຸ, ທິຄຸນັງ ເປັນຕົ້ນ.

---

ආදිආදෙසො තාව – යූනං ඉච්චෙවමාදි.

ການແທນທີ່ອັກສອນໃນເບື້ອງຕົ້ນ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ຍູນັງ ເປັນຕົ້ນ.

---

මජ්ඣෙආදෙසො තාව – න්‍යායොගා ඉච්චෙවමාදි.

ການແທນທີ່ອັກສອນໃນທ່າມກາງ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ນຍາໂຍຄາ ເປັນຕົ້ນ.

---

උත්තරආදෙසො තාව – සබ්බසෙය්‍යො, සබ්බසෙට්ඨො, චිත්තං ඉච්චෙවමාදි. එවං යථාජිනවචනානුපරොධෙන සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

ການແທນທີ່ອັກສອນໃນເບື້ອງປາຍ ກ່ອນ ເຊັ່ນ: ສັບພະເສຍໂຍ, ສັບພະເສດໂຖ, ຈິດຕັງ ເປັນຕົ້ນ. ຄວນປະກອບໃນທີ່ທັງປວງຢ່າງນີ້ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບພະດຳລັດຂອງພະຊິນະເຈົ້າ.

---

405, 365. අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධි.

໔໐໕, ໓໖໕. ອາ, ເອ ແລະ ໂອ ເປັນວຸດທິ ແຫ່ງ ອະ, ອิ, ອີ ແລະ ອຸ, ອູ.

---

අ ඉති අකාරො, ඉ ඊඉති ඉවණ්ණො, උ ඌඉති උවණ්ණො, තෙසං අකාරඉවණ්ණුවණ්ණානං ආ එ ඔවුද්ධියො හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං, ආ ඊ ඌවුද්ධි ච.

ຄຳວ່າ ອະ ຄື ອະອັກສອນ, ອິ ອີ ຄື ອິວັນນະ, ອຸ ອູ ຄື ອຸວັນນະ; ອາ, ເອ ແລະ ໂອ ເປັນວຸດທິ ແຫ່ງ ອະອັກສອນ, ອິວັນນະ ແລະ ອຸວັນນະ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຕາມລຳດັບ; ແລະ ອາ, ອີ, ອູ ກໍເປັນວຸດທິຄືກັນ.

---

ආභිධම්මිකො, වෙනතෙය්‍යො, ඔළුම්පිකො.

ອາພິທັມມິໂກ, ເວນະເຕຍໂຍ, ໂອລຸມປິໂກ.

---

පුන වුද්ධිග්ගහණං කිමත්ථං? උත්තරපදවුද්ධිභාවත්ථං, අඞ්ගමගධෙහි ආගතාති අඞ්ගමාගධිකා. නිගමජනපදෙසු ජාතාති [Pg.214] නෙගමජානපදා. පුරිමජනපදෙසු ජාතාති පොරිමජානපදා. සත්තාහෙ නියුත්තොති සත්තාහිකා, චතුවිජ්ජෙ නියුත්තොති චාතුවිජ්ජිකා. ඉච්චෙවමාදී යොජෙතබ්බා.

ການຮັບເອົາຄຳວ່າ 'ວຸດທິ' ອີກເທື່ອໜຶ່ງ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຮັດວຸດທິໃນບົດຫຼັງ. ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ມາແລ້ວ ຈາກແຄວ້ນອັງຄະແລະມະຄົດ (ອັງຄະມະຄະເທຫິ ອາຄະຕາ) ຊື່ວ່າ ອັງຄະມາກະທິກາ (ຜູ້ມາຈາກແຄວ້ນອັງຄະແລະມະຄົດ). ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ເກີດແລ້ວ ໃນຊົນນະບົດອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງນິຄົມ (ນิຄະມະຊະນະປະເທສຸ ຊາຕາ) ຊື່ວ່າ ເນຄະມະຊານະປະທາ (ຜູ້ເກີດໃນຊົນນະບົດອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງນິຄົມ). ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ເກີດແລ້ວ ໃນຊົນນະບົດທາງທິດບູຮພາ (ປຸຣິມະຊະນະປະເທສຸ ຊາຕາ) ຊື່ວ່າ ໂປຣິມະຊານະປະທາ (ຜູ້ເກີດໃນຊົນນະບົດທາງທິດບູຮພາ). ຜູ້ປະກອບແລ້ວ ໃນເຈັດວັນ (ສັດຕາເຫ ນິຍຸດໂຕ) ຊື່ວ່າ ສັດຕາຫິກາ (ຜູ້ປະກອບໃນເຈັດວັນ). ຜູ້ປະກອບແລ້ວ ໃນວິຊາສີ່ປະການ (ຈະຕຸວິດເຊ ນິຍຸດໂຕ) ຊື່ວ່າ ຈາຕຸວິດຊິກາ (ຜູ້ປະກອບໃນວິຊາສີ່ປະການ). ຄວນປະກອບຄຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

වුද්ධිඉච්චනෙන ක්වත්ථො? වුද්ධාදිසරස්ස වා’සංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'ວຸດທິ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ໃນສູດວ່າ 'ວຸດທາທິສະຣັດສະ ວາ ສັງໂຍຄັນຕັດສະ ສະເນ ຈະ' (ສູດທີ 400).

---

ඉති නාමකප්පෙ තද්ධිතකප්පො අට්ඨමො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີແປດ ຄື ຕັດທິຕະກັນ ໃນນາມະກັນ ພຽງເທົ່ານີ້.

---

තද්ධිතකප්පො නිට්ඨිතො.

ຕັດທິຕະກັນ ຈົບແລ້ວ.

---

6. ආඛ්‍යාතකප්ප

໖. ອາຂະຢາຕະກັນ

---

පඨමකණ්ඩ

ກັນທີໜຶ່ງ

---

(ක)

(ກ)

---

ආඛ්‍යාතසාගරමථජ්ජතනීතරඞ්ගං[Pg.215],ධාතුජ්ජලං විකරණාගමකාලමීනං;

ලොපානුබන්ධරියමත්ථවිභාගතීරං,ධීරා තරන්ති කවිනො පුථුබුද්ධිනාවා.

ມະຫາສະໝຸດຄືອາຂະຢາດ ມີວິພັດອັດຊະຕະນີເປັນລະລອກຄື້ນ, ມີທາດເປັນນ້ຳອັນໃສສະອາດ, ມີວິກະຣະນະ ອາຄົມ ແລະການ (ກາລະ) ເປັນປາ, ມີການລົບແລະອະນຸພັນເປັນກະແສນ້ຳ, ມີການຈຳແນກອັດເປັນຝັ່ງ; ກະວີຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຂ້າມພົ້ນໄດ້ ດ້ວຍເຮືອຄືປັນຍາອັນກວ້າງຂວາງ.

---

(ඛ)

(ຂ)

---

විචිත්තසඞ්ඛාරපරික්ඛිතං ඉමං,ආඛ්‍යාතසද්දං විපුලං අසෙසතො;

පණම්‍ය සම්බුද්ධමනන්තගොචරං,සුගොචරං යං වදතො සුණාථ මෙ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນອບນ້ອມແດ່ພະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີພະໂຄຈອນ (ພະຍານ) ຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີພະນິພານເປັນອາລົມອັນປະເສີດ, ແລ້ວຈະກ່າວເຖິງສັບອາຂະຢາດອັນກວ້າງຂວາງນີ້ ໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ ອັນແວດລ້ອມໄປດ້ວຍປັດໄຈປຸງແຕ່ງອັນວິຈິດ; ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງຂ້າພະເຈົ້າເທີ້ນ.

---

(ග)

(ຄ)

---

අධිකාරෙ මඞ්ගලෙ චෙව, නිප්ඵන්නෙ චාවධාරණෙ;

අනන්තරෙ ච පාදානෙ, අථසද්දො පවත්තති.

ອະຖະສັບ ຍ່ອມເປັນໄປໃນອັດເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ອະທິການ (ການກ່າວຕາມໄປ), ມຸງຄຸນ (ຄວາມຈະເລີນ), ນິບພັນນະ (ຄວາມສຳເລັດ), ອະວະທາຣະນະ (ການກຳນົດ), ອະນັນຕະຣະ (ຄວາມບໍ່ມີລະຫວ່າງ) ແລະ ອະປາດານ (ການຫຼີກອອກ).

---

416, 429. අථ පුබ්බානි විභත්තීනං ඡ පරස්සපදානි.

໔໑໖, ໔໒໙. ຕໍ່ໄປ, ວິພັດ 6 ຕົວທຳອິດ ຊື່ວ່າ ປະລັດສະບົດ.

---

අථ සබ්බාසං විභත්තීනං යානි යානි පුබ්බකානි ඡ පදානි, තානි තානි පරස්සපදසඤ්ඤානි හොන්ති.

ຕໍ່ໄປ, ບັນດາວິພັດທັງໝົດ, 6 ວິພັດທຳອິດໃດໆ, ວິພັດເຫຼົ່ານັ້ນໆ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ປະລັດສະບົດ.

---

තං යථා? ති අන්ති, සි ථ, මි ම.

ວິພັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ຕິ ອັນຕິ, ສິ ຖະ, ມິ ມະ.

---

පරස්සපදමිච්චනෙන ක්වත්ථො? කත්තරි පරස්සපදං.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'ປະລັດສະບົດ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ໃນສູດວ່າ 'ກັດຕະລິ ປະລັດສະປະທັງ' (ສູດທີ 456).

---

407, 439. පරාණ්‍යත්තනොපදානි[Pg.216].

໔໐໗, ໔໓໙. ວິພັດ 6 ຕົວຫຼັງ ຊື່ວ່າ ອັດຕະໂນບົດ.

---

සබ්බාසං විභත්තීනං යානි යානි පරානි ඡ පදානි. තානි තානි අත්තනොපදසඤ්ඤානි හොන්ති.

ບັນດາວິພັດທັງໝົດ, 6 ວິພັດຫຼັງໃດໆ, ວິພັດເຫຼົ່ານັ້ນໆ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ອັດຕະໂນບົດ.

---

තං යථා? තෙ අන්තෙ, සෙ ව්හෙ, එ ම්හෙ.

ວິພັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ເຕ ອັນເຕ, ເສ ວເຫ, ເອ ມເຫ.

---

අත්තනොපදමිච්චනෙන ක්වත්ථො? අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'อັດຕະໂນບົດ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ໃນສູດວ່າ 'ອັດຕະໂນປະທານິ ພາເວ ຈະ ກັມມະນິ' (ສູດທີ 453).

---

408, 431. ද්වෙ ද්වෙ පඨම මජ්ඣිමුත්තමපුරිසා.

໔໐໘, ໔໓໑. ວິພັດສອງຕົວໆ ເປັນປະຖົມມະບຸລຸດ, ມັດຊິມະບຸລຸດ ແລະ ອຸດຕະມະບຸລຸດ.

---

තාසං සබ්බාසං විභත්තීනං පරස්සපදානං, අත්තනොපදානඤ්ච ද්වෙ ද්වෙ පදානි පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසසඤ්ඤානි හොන්ති.

ບັນດາວິພັດທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ທັງຝ່າຍປະລັດສະບົດ ແລະ ອັດຕະໂນບົດ, ວິພັດສອງຕົວໆ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ປະຖົມມະບຸລຸດ, ມັດຊິມະບຸລຸດ ແລະ ອຸດຕະມະບຸລຸດ.

---

තං යථා? ති අන්ති ඉති පඨමපුරිසා, සි ථ ඉති මජ්ඣිමපුරිසා, මි ම ඉති උත්තමපුරිසා. අත්තනොපදානම්පි තෙ අන්තෙ ඉති පඨමපුරිසා, සෙ ව්හෙ ඉති මජ්ඣිමපුරිසා, එ ම්හෙ ඉති උත්තමපුරිසා. එවං සබ්බත්ථ.

ວິພັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ຕິ ອັນຕິ ຊື່ວ່າ ປະຖົມມະບຸລຸດ, ສິ ຖະ ຊື່ວ່າ ມັດຊິມະບຸລຸດ, ມິ ມະ ຊື່ວ່າ ອຸດຕະມະບຸລຸດ. ເຖິງໃນຝ່າຍອັດຕະໂນບົດກໍຄືກັນ: ເຕ ອັນເຕ ຊື່ວ່າ ປະຖົມມະບຸລຸດ, ເສ ວເຫ ຊື່ວ່າ ມັດຊິມະບຸລຸດ, ເອ ມເຫ ຊື່ວ່າ ອຸດຕະມະບຸລຸດ. ຢ່າງນີ້ໃນທີ່ທັງປວງ.

---

පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසමිච්චනෙන ක්වත්ථො? නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො, තුම්හෙ මජ්ඣිමො, අම්හෙ උත්තමො.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'ປະຖົມມະບຸລຸດ, ມັດຊິມະບຸລຸດ ແລະ ອຸດຕະມະບຸລຸດ' ນີ້ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຊ້ໃນສູດວ່າ 'ນາມັມຫິ ປະຍຸດຊະມາເນປິ ຕຸນຍາທິກະຣະເນ ປະຖະໂມ, ຕຸມເຫ ມັດຊິໂມ, ອັມເຫ ອຸດຕະໂມ' (ສູດທີ 410-412).

---

409, 441. සබ්බෙසමෙකාභිධානෙ පරො පුරිසො.

໔໐໙, ໔໔໑. ເມື່ອມີການກ່າວເຖິງບຸລຸດທັງໝົດຮ່ວມກັນ, ໃຫ້ໃຊ້ບຸລຸດເບື້ອງປາຍ.

---

සබ්බෙසං තිණ්ණං පඨමමජ්ඣිමුත්තම පුරිසානං එකාභිධානෙ පරො පුරිසො ගහෙතබ්බො.

ເມື່ອມີການກ່າວເຖິງບຸລຸດທັງສາມ ຄື ປະຖົມມະບຸລຸດ, ມັດຊິມະບຸລຸດ ແລະ ອຸດຕະມະບຸລຸດ ຮ່ວມກັນ, ພຶງຖືເອົາບຸລຸດເບື້ອງປາຍ.

---

සො [Pg.217] ච පඨති, ත්වඤ්ච පඨසි, තුම්හෙ පඨථ. සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචසි. තුම්හෙ පචථ. එවං සෙසාසු විභත්තීසු පරො පුරිසො යොජෙතබ්බො.

ຕົວຢ່າງ: ໂສ ຈະ ປະຖະຕິ (ແລະຜູ້ນັ້ນຍ່ອມອ່ານ), ຕວັນຈະ ປະຖະສິ (ແລະເຈົ້າຍ່ອມອ່ານ), ເມື່ອລວມກັນເປັນ: ຕຸມເຫ ປະຖະຖະ (ພວກເຈົ້າຍ່ອມອ່ານ). ໂສ ຈະ ປະຈະຕິ (ແລະຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຫຸງຕົ້ມ), ຕວັນຈະ ປະຈະສິ (ແລະເຈົ້າຍ່ອມຫຸງຕົ້ມ), ເມື່ອລວມກັນເປັນ: ຕຸມເຫ ປະຈະຖະ (ພວກເຈົ້າຍ່ອມຫຸງຕົ້ມ). ພຶງປະກອບບຸລຸດເບື້ອງປາຍໃນວິພັດທີ່ເຫຼືອທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້.

---

410, 432. නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො.

໔໑໐, ໔໓໒. ເມື່ອປະກອບນາມສັບທີ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຖິງຈະປາກົດຢູ່ກໍຕາມ, ຍ່ອມໃຊ້ປະຖົມມະບຸລຸດ.

---

නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමපුරිසො හොති.

ເມື່ອປະກອບນາມສັບທີ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຖິງຈະປາກົດຢູ່ກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ປາກົດຢູ່ກໍຕາມ, ຍ່ອມໃຊ້ປະຖົມມະບຸລຸດ.

---

සො ගච්ඡති, තෙ ගච්ඡන්ති.

ໂສ ຄັດສະຕິ (ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄປ), ເຕ ຄັດສັນຕິ (ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄປ).

---

අප්පයුජ්ජමානෙපි – ගච්ඡති, ගච්ඡන්ති.

ເຖິງແມ່ນບໍ່ປາກົດນາມສັບ: ຄັດສະຕິ (ຍ່ອມໄປ), ຄັດສັນຕິ (ຍ່ອມໄປ).

---

තුල්‍යාධිකරණෙති කිමත්ථං? තෙන හඤ්ඤසෙ ත්වං දෙවදත්තෙන.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'ຕຸນຍາທິກະຣະເນ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຊັ່ນໃນຕົວຢ່າງນີ້: ເຕນະ ຮັນຍະເສ ຕວັງ ເທວະທັດເຕນະ (ເຈົ້າ ຍ່ອມຖືກຂ້າ ໂດຍເທວະທັດຜູ້ນັ້ນ).

---

411, 436. තුම්හෙ මජ්ඣිමො.

໔໑໑, ໔໓໖. ເມື່ອມີ ຕຸມຫະສັບ, ຍ່ອມໃຊ້ມັດຊິມະບຸລຸດ.

---

තුම්හෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ මජ්ඣිමපුරිසො හොති.

ເມື່ອມີ ຕຸມຫະສັບ ທີ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຖິງຈະປາກົດຢູ່ກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ປາກົດຢູ່ກໍຕາມ, ຍ່ອມໃຊ້ມັດຊິມະບຸລຸດ.

---

ත්වං යාසි, තුම්හෙ යාථ.

ຕວັງ ຍາສິ (ເຈົ້າຍ່ອມໄປ), ຕຸມເຫ ຍາຖະ (ພວກເຈົ້າຍ່ອມໄປ).

---

අප්පයුජ්ජමානෙපි – යාසි, යාථ.

ເຖິງແມ່ນບໍ່ປາກົດ ຕຸມຫະສັບ: ຍາສິ (ຍ່ອມໄປ), ຍາຖະ (ຍ່ອມໄປ).

---

තුල්‍යාධිකරණෙති කිමත්ථං? තයා පච්චතෙ ඔදනො.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'ຕຸນຍາທິກະຣະເນ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຊັ່ນໃນຕົວຢ່າງນີ້: ຕະຍາ ປັດຈະເຕ ໂອທະໂນ (ເຂົ້າສຸກ ອັນເຈົ້າຍ່ອມຫຸງ).

---

412, 437. අම්හෙ [Pg.218] උත්තමො.

໔໑໒, ໔໓໗. ເມື່ອມີ ອັມຫະສັບ, ຍ່ອມໃຊ້ອຸດຕະມະບຸລຸດ.

---

අම්හෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ උත්තමපුරිසො හොති.

ເມື່ອມີ ອັມຫະສັບ ທີ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຖິງຈະປາກົດຢູ່ກໍຕາມ ຫຼື ບໍ່ປາກົດຢູ່ກໍຕາມ, ຍ່ອມໃຊ້ອຸດຕະມະບຸລຸດ.

---

අහං යජාමි, මයං යජාම.

ອະຫັງ ຍະຊາມິ (ຂ້າພະເຈົ້າຍ່ອມບູຊา), ມະຍັງ ຍະຊາມະ (ພວກຂ້າພະເຈົ້າຍ່ອມບູຊາ).

---

අප්පයුජ්ජමානෙපි – යජාමි, යජාම.

ເຖິງແມ່ນບໍ່ປາກົດ ອັມຫະສັບ: ຍະຊາມິ (ຍ່ອມບູຊາ), ຍະຊາມະ (ຍ່ອມບູຊາ).

---

තුල්‍යාධිකරණෙති කිමත්ථං? මයා ඉජ්ජතෙ බුද්ධො.

ການກ່າວຄຳວ່າ 'ຕຸນຍາທິກະຣະເນ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີວິພັດສະມານາທິກະຣະນະ ເຊັ່ນໃນຕົວຢ່າງນີ້: ມະຍາ ອິດຊະເຕ ພຸດໂທ (ພະພຸດທະເຈົ້າ ອັນຂ້າພະເຈົ້າຍ່ອມບູຊາ).

---

413, 427. කාලෙ.

໔໑໓, ໔໒໗. ໃນກາລະ.

---

‘‘කාලෙ’’ ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

ພຶງຊາບວ່າ ບົດວ່າ “ກາເລ” (ໃນການ) ນີ້ ເປັນບົດກຳນົດຂອບເຂດ (ອະທິການ).

---

414, 428. වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

໔໑໔, ໔໒໘. ວັດຕະມານາ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນປັດຈຸບັນການ.

---

පච්චුප්පන්නෙ කාලෙ වත්තමානාවිභත්ති හොති.

ໃນປັດຈຸບັນການ ຍ່ອມມີ ວັດຕະມານາ ວິພັດ.

---

පාටලිපුත්තං ගච්ඡති, සාවත්ථිං පවිසති.

ຍ່ອມໄປສູ່ເມືອງປາຕະລີບຸດ, ຍ່ອມເຂົ້າໄປສູ່ເມືອງສາວັດຖີ.

---

415, 451. ආණත්‍යා සිට්ඨෙ’නුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

໔໑໕, ໔໕໑. ປັນຈະມີ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະສັ່ງບັງຄັບ, ອັດຖະຂໍຮ້ອງ (ອວຍພອນ) ແລະໃນການທີ່ບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້.

---

ආණත්‍යත්ථෙ ච ආසීසත්ථෙ ච අනුත්තකාලෙ පඤ්චමී විභත්ති හොති.

ປັນຈະມີ ວິພັດ ຍ່ອມມີໃນອັດຖະສັ່ງບັງຄັບ, ໃນອັດຖະຂໍຮ້ອງ ແລະໃນການທີ່ບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ສະເພາະເຈາະຈົງ.

---

කරොතු කුසලං, සුඛං තෙ හොතු.

ຂໍຈົ່ງເຮັດກຸສົນ, ຂໍຄວາມສຸກຈົ່ງມີແກ່ທ່ານ.

---

416, 454. අනුමතිපරිකප්පත්ථෙසු සත්තමී.

໔໑໖, ໔໕໔. ສັດຕະມີ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອັດຖະອະນຸຍາດ ແລະອັດຖະຄາດຄະເນ.

---

අනුමත්‍යත්ථෙ ච පරිකප්පත්ථෙ ච අනුත්තකාලෙ සත්තමී විභත්ති හොති.

ສັດຕະມີ ວິພັດ ຍ່ອມມີໃນອັດຖະອະນຸຍາດ, ໃນອັດຖະຄາດຄະເນ ແລະໃນການທີ່ບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ສະເພາະເຈາະຈົງ.

---

ත්වං [Pg.219] ගච්ඡෙය්‍යාසි, කිමහං කරෙය්‍යාමි.

ທ່ານຄວນໄປ, ຂ້ອຍຄວນເຮັດຫຍັງ.

---

417, 460. අපච්චක්ඛෙ පරොක්ඛාතීතෙ.

໔໑໗, ໔໖໐. ປະໂຣກຂາ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອະດີດຕະການທີ່ບໍ່ປະຈັກຕາ.

---

අපච්චක්ඛෙ අතීතෙ කාලෙ පරොක්ඛාවිභත්ති හොති.

ໃນອະດີດຕະການທີ່ບໍ່ປະຈັກຕາ ຍ່ອມມີ ປະໂຣກຂາ ວິພັດ.

---

සුපිනෙ කිලමාහ, එවං කිල පොරාණාහු.

ໄດ້ຍິນວ່າ ເຂົາໄດ້ເວົ້າໃນຄວາມຝັນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກຄົນບູຮານໄດ້ເວົ້າໄວ້ຢ່າງນີ້.

---

418, 456. හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

໔໑໘, ໔໕໖. ຫິຍຍັດຕະນີ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອະດີດຕະການ ເລີ່ມແຕ່ມື້ວານນີ້ ທີ່ປະຈັກຕາ.

---

හිය්‍යොපභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ වා අපච්චක්ඛෙ වා හිය්‍යත්තනී විභත්ති හොති.

ຫິຍຍັດຕະນີ ວິພັດ ຍ່ອມມີໃນອະດີດຕະການ ເລີ່ມແຕ່ມື້ວານນີ້ ບໍ່ວ່າຈະປະຈັກຕາ ຫຼື ບໍ່ປະຈັກຕາກໍຕາມ.

---

සො අගමා මග්ගං, තෙ අගමූ මග්ගං.

ເຂົາໄດ້ໄປແລ້ວສູ່ທາງ, ເຂົາທັງຫຼາຍໄດ້ໄປແລ້ວສູ່ທາງ.

---

419, 469. සමීපෙ’ජ්ජතනී.

໔໑໙, ໔໖໙. ອັດຊະຕະນີ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອະດີດຕະການທີ່ໃກ້ຊິດ.

---

අජ්ජප්පභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ වා අපච්චක්ඛෙ වා සමීපෙ අජ්ජතනීවිභත්ති හොති.

ອັດຊະຕະນີ ວິພັດ ຍ່ອມມີໃນອະດີດຕະການທີ່ໃກ້ຊິດ ເລີ່ມແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ບໍ່ວ່າຈະປະຈັກຕາ ຫຼື ບໍ່ປະຈັກຕາກໍຕາມ.

---

සො මග්ගං අගමී, තෙ මග්ගං අගමුං.

ເຂົາໄດ້ໄປແລ້ວສູ່ທາງ, ເຂົາທັງຫຼາຍໄດ້ໄປແລ້ວສູ່ທາງ.

---

420, 471. මායොගෙ සබ්බකාලෙ ච.

໔໒໐, ໔໗໑. ແລະເມື່ອປະກອບກັບ “ມາ” ສັບ ຍ່ອມລົງໃນການທັງປວງ.

---

හිය්‍යත්තනීඅජ්ජතනීඉච්චෙතා විභත්තියො යදා මායොගා, තදා සබ්බකාලෙ ච හොන්ති.

ວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຫິຍຍັດຕະນີ ແລະ ອັດຊະຕະນີ ເມື່ອປະກອບກັບ “ມາ” ສັບ ຍ່ອມລົງໃນການທັງປວງໄດ້.

---

මා ගමා, මා වචා, මා ගමී, මා වචී.

ຢ່າໄປເລີຍ, ຢ່າເວົ້າເລີຍ; ຢ່າໄປແລ້ວ, ຢ່າເວົ້າແລ້ວ.

---

චග්ගහණෙන [Pg.220] පඤ්චමීවිභත්තිපි හොති. මා ගච්ඡාහි.

ດ້ວຍການຖືເອົາ “ຈະ” ສັບ ຍ່ອມມີ ປັນຈະມີ ວິພັດ ນຳອີກ, ເຊັ່ນ: ຢ່າໄປເລີຍ.

---

421, 473. අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

໔໒໑, ໔໗໓. ພະວິສສັນຕີ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອະນາຄົດຕະການ.

---

අනාගතෙ කාලෙ භවිස්සන්තී විභත්ති හොති.

ໃນອະນາຄົດຕະການ ຍ່ອມມີ ພະວິສສັນຕີ ວິພັດ.

---

සො ගච්ඡිස්සති, කරිස්සති. තෙ ගච්ඡිස්සන්ති, කරිස්සන්ති.

ເຂົາຈັກໄປ, ຈັກເຮັດ. ເຂົາທັງຫຼາຍຈັກໄປ, ຈັກເຮັດ.

---

422, 475. ක්‍රියාතිපන්නෙ’තීතෙ කාලාතිපත්ති.

໔໒໒, ໔໗໕. ກາລາຕິປັດຕິ ວິພັດ ຍ່ອມລົງໃນອະດີດຕະການ ເມື່ອກິລິຍາລ່ວງເລີຍໄປແລ້ວ (ໂດຍບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ).

---

ක්‍රියාතිපන්නමත්තෙ අතීතෙ කාලෙ කාලාතිපත්ති විභත්ති හොති.

ໃນອະດີດຕະການ ພຽງແຕ່ເມື່ອກິລິຍາລ່ວງເລີຍໄປແລ້ວ ຍ່ອມມີ ກາລາຕິປັດຕິ ວິພັດ.

---

සො චෙ තං යානං අලභිස්සා, අගච්ඡිස්සා. තෙ චෙ තං යානං අලභිස්සංසු, අගච්ඡිස්සංසු.

ຖ້າວ່າ ເຂົາໄດ້ຍານນັ້ນແລ້ວ, ເຂົາກໍຄົງຈະໄດ້ໄປແລ້ວ. ຖ້າວ່າ ເຂົາທັງຫຼາຍໄດ້ຍານນັ້ນແລ້ວ, ເຂົາທັງຫຼາຍກໍຄົງຈະໄດ້ໄປແລ້ວ.

---

423, 426. වත්තමානා ති අන්ති, සි ථ, මි ම, තෙ අන්තෙ, සෙ ව්හෙ, එ ම්හෙ.

໔໒໓, ໔໒໖. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ຕິ ອັນຕິ, ສິ ຖະ, ມິ ມະ, ເຕ ອັນເຕ, ເສ ເວ, ເອ ມເຫ ຊື່ວ່າ ວັດຕະມານາ.

---

වත්තමානා ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ති අන්ති, සි ථ, මි ම, තෙ අන්තෙ, සෙ ව්හෙ, එ ම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ວັດຕະມານາ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຕິ ອັນຕິ, ສິ ຖະ, ມິ ມະ, ເຕ ອັນເຕ, ເສ ເວ, ເອ ມເຫ.

---

වත්තමානා ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

ປະໂຫຍດofSecondsການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ວັດຕະມານາ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ວັດຕະມານາ ປັດຈຸບປັນເນ”.

---

424, 450. පඤ්චමී තු අන්තු, හිථ, මිම, තං අන්තං, ස්සු ව්හො, එ ආමසෙ.

໔໒໔, ໔໕໐. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ຕຸ ອັນຕຸ, ຫິ ຖະ, ມິ ມະ, ຕັງ ອັນຕັງ, ສສຸ ໂວ, ເອ ອາມະເສ ຊື່ວ່າ ປັນຈະມີ.

---

පඤ්චමීඉච්චෙසා [Pg.221] සඤ්ඤා හොති තු අන්තු, හි ථ, මිම, තං අන්තං, ස්සු ව්හො, එ ආමසෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ປັນຈະມີ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຕຸ ອັນຕຸ, ຫິ ຖະ, ມິ ມະ, ຕັງ ອັນຕັງ, ສສຸ ໂວ, ເອ ອາມະເສ.

---

පඤ්චමීඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ආණත්‍යාසිට්ඨෙ, නුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ປັນຈະມີ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ອານັດຕຍາສິດເຖນຸດຕະກາເລ ປັນຈະມີ”.

---

425, 453. සත්තමී එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යා සි එය්‍යා ථ, එය්‍යාමි එය්‍යාම, එථ එරං, එථො එය්‍යාව්හො, එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ.

໔໒໕, ໔໕໓. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ເອຍຍະ ເອຍຍຸງ, ເອຍຍາສິ ເອຍຍາຖະ, ເອຍຍາມິ ເອຍຍາມະ, ເອຖະ ເອຣັງ, ເອໂຖ ເອຍຍາໂວ, ເອຍຍັງ ເອຍຍາມເຫ ຊື່ວ່າ ສັດຕະມີ.

---

සත්තමී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යාසි එය්‍යාථ, එය්‍යාමි එය්‍යාම, එථ එරං, එථො, එය්‍යාව්හො, එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ສັດຕະມີ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເອຍຍະ ເອຍຍຸງ, ເອຍຍາສິ ເອຍຍາຖະ, ເອຍຍາມິ ເອຍຍາມະ, ເອຖະ ເອຣັງ, ເອໂຖ ເອຍຍາໂວ, ເອຍຍັງ ເອຍຍາມເຫ.

---

සත්තමී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අනුමතිපරිකප්පත්ථෙසු සත්තමී.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ສັດຕະມີ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ອະນຸມະຕິປະຣິກັບປັດເຖສຸ ສັດຕະມີ”.

---

426, 459. පරොක්ඛා අඋ එත්ථ, අංම්හ, ත්ථරෙ, ත්ථො ව්හො, ඉං ම්හෙ.

໔໒໖, ໔໕໙. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ອະ ອຸ, ເອັດຖະ ອັງ ມະຫະ, ຕຖະ ເຣ, ຕໂຖ ໂວ, ອິງ ມເຫ ຊື່ວ່າ ປະໂຣກຂາ.

---

පරොක්ඛා ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති අ උ, එත්ථ, අං ම්හ, ත්ථ රෙ ත්ථො ව්හො, ඉං ම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ປະໂຣກຂາ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ອະ ອຸ, ເອັດຖະ ອັງ ມະຫະ, ຕຖະ ເຣ, ຕໂຖ ໂວ, ອິງ ມເຫ.

---

පරොක්ඛා ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අපච්චක්ඛෙ පරොක්ඛාතීතෙ.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ປະໂຣກຂາ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ອະປັດຈັດເຂ ປະໂຣກຂາຕີເຕ”.

---

427, 455. හිය්‍යත්තනී [Pg.222] ආඌ, ඔත්ථ, අංම්හා, ත්ථත්ථුං, සෙ ව්හං, ඉං ම්හසෙ.

໔໒໗, ໔໕໕. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ອາ ອູ, ໂອ ຕຖະ, ອັງ ມຫາ, ຕຖະ ຕຖຸງ, ເສ ວັງ, ອິງ ມຫະເສ ຊື່ວ່າ ຫິຍຍັດຕະນີ.

---

හිය්‍යත්තනී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ආ ඌ, ඔ ත්ථ, අං ම්හා, ත්ථ ත්ථුං, සෙ ව්හං, ඉං ම්හසෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ຫິຍຍັດຕະນີ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ອາ ອູ, ໂອ ຕຖະ, ອັງ ມຫາ, ຕຖະ ຕຖຸງ, ເສ ວັງ, ອິງ ມຫະເສ.

---

හිය්‍යත්තනී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ຫິຍຍັດຕະນີ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ຫິຍໂຍປະພຸຕິ ປັດຈັດເຂ ຫິຍຍັດຕະນີ”.

---

428, 468. අජ්ජතනී ඊ උං, ඔ ත්ථ, ඉං ම්හා, ආ ඌ, සෙ ව්හං, අං ම්හෙ.

໔໒໘, ໔໖໘. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ອີ ອຸງ, ໂອ ຕຖະ, ອິງ ມຫາ, ອາ ອູ, ເສ ວັງ, ອັງ ມເຫ ຊື່ວ່າ ອັດຊະຕະນີ.

---

අජ්ජතනී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ඊ උං, ඔ ත්ථ, ඉංම්හා, ආ ඌ, සෙව්හං, අං ම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ອັດຊະຕະນີ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ອີ ອຸງ, ໂອ ຕຖะ, ອິງ ມຫາ, ອາ ອູ, ເສ ວັງ, ອັງ ມເຫ.

---

අජ්ජතනී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? සමීපෙජ්ජතනී.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ອັດຊະຕະນີ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ສະມີເປັດຊະຕະນີ”.

---

429, 472. භවිස්සන්තී ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමි ස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සං ස්සාම්හෙ.

໔໒໙, ໔໗໒. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ສສະຕິ ສສະນຕິ, ສສະສິ ສສະຖະ, ສສາມິ ສສາມະ, ສສະເຕ ສສັນເຕ, ສສະເສ ສສະເວ, ສສັງ ສສາມເຫ ຊື່ວ່າ ພະວິສສັນຕີ.

---

භවිස්සන්තී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමි ස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සං ස්සාම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ພະວິສສັນຕີ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສສະຕິ ສສະນຕິ, ສສະສິ ສສະຖະ, ສສາມິ ສສາມະ, ສສະເຕ ສສັນເຕ, ສສະເສ ສສະເວ, ສສັງ ສສາມເຫ.

---

භවිස්සන්තී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ພະວິສສັນຕີ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ອະນາຄະເຕ ພະວິສສັນຕີ”.

---

430, 373. කාලාතිපත්ති [Pg.223] ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සං ස්සාම්හා, ස්සථ සිස්සු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිං ස්සාම්හසෙ.

໔໓໐, ໓໗໓. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ສສາ ສສັງສຸ, ສເສ ສສັຖະ, ສສັງ ສສາມຫາ, ສສັຖະ ສສິສຸ, ສສະເສ ສສະເວ, ສສິງ ສສາມຫະເສ ຊື່ວ່າ ກາລາຕິປັດຕິ.

---

කාලාතිපත්ති ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සං ස්සාම්හා, ස්සථ ස්සිසු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිං ස්සාම්හසෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

ຊື່ວ່າ “ກາລາຕິປັດຕິ” ນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ບົດທັງສິບສອງເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສສາ ສສັງສຸ, ສເສ ສສັຖະ, ສສັງ ສສາມຫາ, ສສັຖະ ສສິສຸ, ສສະເສ ສສະເວ, ສສິງ ສສາມຫະເສ.

---

කාලාතිපත්ති ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ක්‍රියාතිපන්නෙ’ තීතෙ කාලාතිපත්ති.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ກາລາຕິປັດຕິ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ກິຣິຍາຕິປັນເນຕີເຕ ກາລາຕິປັດຕິ”.

---

431, 458. හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුකං.

໔໓໑, ໔໕໘. ວິພັດທັງຫຼາຍ ຄື ຫິຍຍັດຕະນີ, ສັດຕະມີ, ປັນຈະມີ ແລະ ວັດຕະມານາ ຊື່ວ່າ ສັບພະທາຕຸກັງ.

---

හිය්‍යත්තනාදයො චතස්සො විභත්තියො සබ්බධාතුක සඤ්ඤා හොන්ති.

ວິພັດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ມີຫິຍຍັດຕະນີເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ ສັບພະທາຕຸກັງ.

---

අගමා, ගච්ඡෙය්‍ය, ගච්ඡතු, ගච්ඡති.

ໄດ້ໄປແລ້ວ, ຄວນໄປ, ຈົ່ງໄປ, ຍ່ອມໄປ.

---

සබ්බධාතුක ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

ປະໂຫຍດofການຕັ້ງຊື່ວ່າ “ສັບພະທາຕຸກັງ” ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການໃຊ້ໃນສູດວ່າ “ອິກາຣາຄະໂມ ອະສັບພະທາຕຸມຫິ”.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີໜຶ່ງ ໃນອັກຂະຍາຕະກັນ ພຽງເທົ່ານີ້.

---

දුතියකණ්ඩ

ກັນທີສອງ

---

432, 362. ධාතුලිඞ්ගෙහි [Pg.224] පරා පච්චයා.

໔໓໒, ໓໖໒. ປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນເບື້ອງຫຼັງຈາກທາດ ແລະ ລິງ.

---

ධාතුලිඞ්ගඉච්චෙතෙහි පරා පච්චයා හොන්ති.

ປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນເບື້ອງຫຼັງຈາກທາດ ແລະ ລິງ ເຫຼົ່ານີ້.

---

කරොති, ගච්ඡති. යො කොචි කරොති, තං අඤ්ඤො ‘‘කරොහි කරොහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා කරොන්තං පයොජයති = කාරෙති. සඞ්ඝො පබ්බතමිව අත්තානමාචරති = පබ්බතායති. තළාකං සමුද්දමිව අත්තානමාචරති = සමුද්දායති, සද්දො චිච්චිටමිව අත්තානමාචරති = චිච්චිටායති, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨො. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ຍ່ອມເຮັດ (karoti), ຍ່ອມໄປ (gacchati). ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງຍ່ອມເຮັດ, ບຸກຄົນອື່ນຍ່ອມກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຈົ່ງເຮັດ ຈົ່ງເຮັດ” ຫຼືວ່າ ຍ່ອມໃຊ້ໃຫ້ເຮັດ = ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ (kāreti). ສົງຍ່ອມປະພຶດຕົນເອງຄືກັບພູເຂົາ = ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບພູເຂົາ (pabbatāyati). ສະນ້ຳຍ່ອມປະພຶດຕົນເອງຄືກັບມະຫາສະໝຸດ = ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບມະຫາສະໝຸດ (samuddāyati), ສຽງຍ່ອມປະພຶດຕົນເອງຄືກັບສຽງດັງຈິ໊ດໆ = ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບສຽງດັງຈິ໊ດໆ (cicciṭāyati), ລູກຫຼານຂອງພຣະວະສິດຖະ = ວາສິດຖະ (vāsiṭṭho). ແມ້ຄຳອື່ນໆ ກໍພຶງປະກອບຢ່າງນີ້.

---

433, 528. තිජ ගුප කිත මානෙ හි ඛ ඡ සා වා.

໔໓໓, ໕໒໘. ຫຼັງຈາກ ຕິຊະ, ຄຸປະ, ກິຕະ ແລະ ມານະ ທາດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງ ຂະ, ຊະ ແລະ ສະ ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

තිජ ගුප කිත මානු ඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ඛ ඡ ස ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຕິຊະ, ຄຸປະ, ກິຕະ ແລະ ມານະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຂະ, ຊະ ແລະ ສະ ຍ່ອມລົງ ບາງເທື່ອ.

---

තිතික්ඛති, ජිගුච්ඡති, තිකිච්ඡති, වීමංසති.

titikkhati (ຍ່ອມອົດທົນ), jigucchati (ຍ່ອມກຽດຊັງ), tikicchati (ຍ່ອມຮັກສາ), vīmaṃsati (ຍ່ອມພິຈາລະນາ).

---

වාති කිමත්ථං? තෙජති, ගොපති, මානෙති.

ບົດວ່າ “vā” (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: tejati (ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງ), gopati (ຍ່ອມຮັກສາ), māneti (ຍ່ອມບູຊາ).

---

434, 534. භුජ ඝස හර සු පාදීහි තුමිච්ඡත්ථෙසු.

໔໓໔, ໕໓໔. ຫຼັງຈາກ ພຸຊະ, ຄະສະ, ຫະຣະ, ສຸ ແລະ ປາ ເປັນຕົ້ນ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາຈະເຮັດ (ຕຸມິຈຊັດຖະ).

---

භුජ [Pg.225] ඝස හර සු පාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තුමිච්ඡත්ථෙසු ඛ ඡ සඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ພຸຊະ, ຄະສະ, ຫະຣະ, ສຸ ແລະ ປາ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາຈະເຮັດ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຂະ, ຊະ ແລະ ສະ ຍ່ອມລົງ ບາງເທື່ອ.

---

භොත්තුමිච්ඡති=බුභුක්ඛති, ඝසිතුමිච්ඡති=ජිඝච්ඡති, හරිතුමිච්ඡති=ජිගීසති, සොතුමිච්ඡති=සුස්සුසති, පාතුමිච්ඡති=පිවාසති.

ຍ່ອມປາດຖະໜາເພື່ອຈະກິນ = bubhukkhati (ຍ່ອມຢາກກິນ), ຍ່ອມປາດຖະໜາເພື່ອຈະກິນ = jighacchati (ຍ່ອມຢາກກິນ), ຍ່ອມປາດຖະໜາເພື່ອຈະນຳໄປ = jigīsati (ຍ່ອມຢາກນຳໄປ), ຍ່ອມປາດຖະໜາເພື່ອຈະຟັງ = sussusati (ຍ່ອມຢາກຟັງ), ຍ່ອມປາດຖະໜາເພື່ອຈະດື່ມ = pivāsati (ຍ່ອມຢາກດື່ມ).

---

වාති කිමත්ථං? භොත්තුමිච්ඡති.

ບົດວ່າ “vā” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອຸທາຫອນນີ້: bhottumicchati (ຍ່ອມປາດຖະໜາເພື່ອຈະກິນ).

---

තුමිච්ඡත්ථෙසූති කිමත්ථං? භුඤ්ජති.

ບົດວ່າ “tumicchatthesu” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີອັດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາຈະເຮັດ ເຊັ່ນໃນອຸທາຫອນນີ້: bhuñjati (ຍ່ອມກິນ).

---

435, 536. ආය නාමතො කත්තූපමානාදාචාරෙ.

໔໓໕, ໕໓໖. ຫຼັງຈາກນາມ ທີ່ເປັນອຸປະມາກັບຜູ້ເຮັດ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປະພຶດ ຍ່ອມລົງ ອາຍະ ປັດໄຈ.

---

නාමතො කත්තූපමානා ආචාරත්ථෙ ආයපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກນາມ ທີ່ເປັນອຸປະມາກັບຜູ້ເຮັດ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປະພຶດ ອາຍະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ.

---

සඞ්ඝො පබ්බතමිව අත්තානමාචරති = පබ්බතායති, තළාකං සමුද්දමිව අත්තානමාචරති = සමුද්දායති, සද්දො චිච්චිටමිව අත්තානමාචරති = චිච්චිටායති. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ສົງຍ່ອມປະພຶດຕົນເອງຄືກັບພູເຂົາ = pabbatāyati (ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບພູເຂົາ), ສະນ້ຳຍ່ອມປະພຶດຕົນເອງຄືກັບມະຫາສະໝຸດ = samuddāyati (ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບມະຫາສະໝຸດ), ສຽງຍ່ອມປະພຶດຕົນເອງຄືກັບສຽງດັງຈິ໊ດໆ = cicciṭāyati (ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບສຽງດັງຈິ໊ດໆ). ແມ້ຄຳອື່ນໆ ກໍພຶງປະກອບຢ່າງນີ້.

---

436, 537. ඊයූපමානා ච.

໔໓໖, ໕໓໗. ແລະ ຫຼັງຈາກນາມທີ່ເປັນອຸປະມາ ຍ່ອມລົງ ອີຍະ ປັດໄຈ.

---

නාමතො උපමානා ආචාරත්ථෙ ච ඊයපච්චයො හොති.

ແລະ ຫຼັງຈາກນາມທີ່ເປັນອຸປະມາ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປະພຶດ ອີຍະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ.

---

අඡත්තං [Pg.226] ඡත්තමිව ආචරති =ඡත්තීයති, අපුත්තං පුත්තමිව ආචරති=පුත්තීයති.

ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຄັນຮົ່ມ ໃຫ້ຄືກັບຄັນຮົ່ມ = chattīyati (ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບຄັນຮົ່ມ), ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນລູກ ໃຫ້ຄືກັບລູກ = puttīyati (ຍ່ອມປະພຶດຄືກັບລູກ).

---

උපමානාති කිමත්ථං? ධම්මං ආචරති.

ບົດວ່າ “upamāna” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີການປຽບທຽບ ເຊັ່ນໃນອຸທາຫອນນີ້: dhammaṃ ācarati (ຍ່ອມປະພຶດທຳ).

---

ආචාරෙති කිමත්ථං? අඡත්තං ඡත්තමිව රක්ඛති. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ບົດວ່າ “ācāre” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີອັດແຫ່ງຄວາມປະພຶດ ເຊັ່ນໃນອຸທາຫອນນີ້: achattaṃ chattamiva rakkhati (ຍ່ອມຮັກສາສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຄັນຮົ່ມ ຄືກັບຄັນຮົ່ມ). ແມ້ຄຳອື່ນໆ ກໍພຶງປະກອບຢ່າງນີ້.

---

437, 538. නාමම්හා’ත්තිච්ඡත්ථෙ.

໔໓໗, ໕໓໘. ຫຼັງຈາກນາມ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອຕົນເອງ.

---

නාමම්හා අත්තනො ඉච්ඡත්ථෙ ඊයපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກນາມ ໃນອັດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາຂອງຕົນເອງ ອີຍະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ.

---

අත්තනො පත්තමිච්ඡති = පත්තීයති. එවං වත්ථීයති, පරික්ඛාරීයති, චීවරීයති, ධනීයති, ඝටීයති.

ຍ່ອມປາດຖະໜາບາດເພື່ອຕົນເອງ = pattīyati (ຍ່ອມຢາກໄດ້ບາດເພື່ອຕົນເອງ). ຢ່າງນັ້ນ ຄື vatthīyati (ຍ່ອມຢາກໄດ້ຜ້າເພື່ອຕົນເອງ), parikkhārīyati (ຍ່ອມຢາກໄດ້ບໍລິຂານເພື່ອຕົນເອງ), cīvarīyati (ຍ່ອມຢາກໄດ້ຈີວອນເພື່ອຕົນເອງ), dhanīyati (ຍ່ອມຢາກໄດ້ຊັບເພື່ອຕົນເອງ), ghaṭīyati (ຍ່ອມຢາກໄດ້ໝໍ້ນ້ຳເພື່ອຕົນເອງ).

---

අත්තිච්ඡත්ථෙති කිමත්ථං? අඤ්ඤස්ස පත්තමිච්ඡති. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ບົດວ່າ “atticchatthe” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີອັດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອຕົນເອງ ເຊັ່ນໃນອຸທາຫອນນີ້: aññassa pattamicchati (ຍ່ອມປາດຖະໜາບາດເພື່ອຜູ້ນັ້ນ). ແມ້ຄຳອື່ນໆ ກໍພຶງປະກອບຢ່າງນີ້.

---

438, 540. ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

໔໓໘, ໕໔໐. ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ເນ, ນະຍະ, ນາເປ, ນາປະຍະ ຊື່ວ່າ ກາຣິຕະ ຍ່ອມລົງໃນອັດແຫ່ງເຫດ (ເຫຕວັດຖະ).

---

සබ්බෙහි ධාතූහි ණෙණය ණාපෙ ණාපයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාරිතසඤ්ඤා ච හෙත්වත්ථෙ.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ເນ, ນະຍະ, ນາເປ, ນາປະຍະ ຍ່ອມລົງ ແລະ ມີຊື່ວ່າ ກາຣິຕະ ໃນອັດແຫ່ງເຫດ.

---

යො කොචි කරොති, තං අඤ්ඤො ‘‘කරොහි කරොහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා කරොන්තං පයොජයති [Pg.227] = කාරෙති, කාරයති, කාරාපෙති, කාරා පයති. යෙ කෙචි කරොන්ති, තෙ අඤ්ඤෙ ‘‘කරොථ කරොථ’’ ඉච්චෙවං බ්‍රුවන්ති = කාරෙන්ති, කාරයන්ති, කාරාපෙන්ති, කාරාපයන්ති. යො කොචි පචති, තං අඤ්ඤො ‘‘පචාහි පචාහි’’ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා පචන්තං පයොජයති = පාචෙති, පාචයති, පාචාපෙති, පාචාපයති. යෙ කෙචි පචන්ති, තෙ අඤ්ඤෙ ‘‘පචථ පචථ’’ ඉච්චෙවං බ්‍රුවන්ති = පාචෙන්ති, පාචයන්ති, පාචාපෙන්ති. පාචාපයන්ති. එවං භණෙති, භණයති, භණාපෙති, භණාපයති. භණෙන්ති, භණයන්ති, භණාපෙන්ති, භණාපයන්ති. තථරිව අඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງຍ່ອມເຮັດ, ບຸກຄົນອື່ນຍ່ອມgກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຈົ່ງເຮັດ ຈົ່ງເຮັດ” ຫຼືວ່າ ຍ່ອມໃຊ້ໃຫ້ເຮັດ = kāreti, kārayati, kārāpeti, kārāpayati (ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ). ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດໜຶ່ງຍ່ອມເຮັດ, ບຸກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍຍ່ອມgກ່າວກັບບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຈົ່ງເຮັດ ຈົ່ງເຮັດ” = kārenti, kārayanti, kārāpenti, kārāpayanti (ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ). ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງຍ່ອມແກງ, ບຸກຄົນອື່ນຍ່ອມgກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຈົ່ງແກງ ຈົ່ງແກງ” ຫຼືວ່າ ຍ່ອມໃຊ້ໃຫ້ແກງ = pāceti, pācayati, pācāpeti, pācāpayati (ຍ່ອມໃຫ້ແກງ). ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດໜຶ່ງຍ່ອມແກງ, ບຸກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍຍ່ອມgກ່າວກັບບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ຈົ່ງແກງ ຈົ່ງແກງ” = pācenti, pācayanti, pācāpenti, pācāpayanti (ຍ່ອມໃຫ້ແກງ). ຢ່າງນັ້ນ ຄື bhaṇeti, bhaṇayati, bhaṇāpeti, bhaṇāpayati (ຍ່ອມໃຫ້ກ່າວ); bhaṇenti, bhaṇayanti, bhaṇāpenti, bhaṇāpayanti (ຍ່ອມໃຫ້ກ່າວ). ແມ້ຄຳອື່ນໆ ກໍພຶງປະກອບຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ.

---

හෙත්වත්ථෙති කිමත්ථං? කරොති, පචති.

ບົດວ່າ “hetvatthe” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ມີອັດແຫ່ງເຫດ ເຊັ່ນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: karoti (ຍ່ອມເຮັດ), pacati (ຍ່ອມແກງ).

---

අත්ථග්ගහණෙන අලපච්චයො හොති, ජොතලති.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ “attha” ອະລະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ, jotalati (ຍ່ອມໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ).

---

439, 539. ධාතුරූපෙ නාමස්මා ණයො ච.

໔໓໙, ໕໓໙. ແລະ ເມື່ອມີຮູບຄືກັບທາດ ຫຼັງຈາກນາມ ຍ່ອມລົງ ນະຍະ ປັດໄຈ.

---

තස්මා නාමස්මා ණයපච්චයො හොති කාරිතසඤ්ඤො ච ධාතුරූපෙ සති.

ຫຼັງຈາກນາມນັ້ນ ນະຍະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ ແລະ ມີຊື່ວ່າ ກາຣິຕະ ເມື່ອມີຮູບຄືກັບທາດ.

---

හත්ථිනා අතික්කමති මග්ගං = අතිහත්ථයති, වීණාය උපගායති ගීතං = උපවීණයති, දළ්හං කරොති වීරියං [Pg.228] = දළ්හයති, විසුද්ධා හොති රත්ති = විසුද්ධයති.

ຍ່ອມຂ້າມທາງດ້ວຍຊ້າງ = atihatthayati (ຍ່ອມຂ້າມທາງດ້ວຍຊ້າງ), ຍ່ອມຂັບຮ້ອງເພງດ້ວຍພິນ = upavīṇayati (ຍ່ອມຂັບຮ້ອງດ້ວຍພິນ), ຍ່ອມເຮັດຄວາມພຽນໃຫ້ໝັ້ນຄົງ = daḷhayati (ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ໝັ້ນຄົງ), ລາຕີຍ່ອມຜຸດຜ່ອງ = visuddhayati (ຍ່ອມຜຸດຜ່ອງ).

---

චග්ගහණෙන ආර ආලඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. සන්තං කරොති = සන්තාරති, උපක්කමං කරොති = උපක්කමාලති.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ “ca” ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ອາຣະ ແລະ ອາລະ ຍ່ອມລົງ. ຍ່ອມເຮັດຄວາມສະຫງົບ = santārati (ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫງົບ), ຍ່ອມເຮັດຄວາມພະຍາຍາມ = upakkamālati (ຍ່ອມເຮັດຄວາມພະຍາຍາມ).

---

440, 445. භාවකම්මෙසු යො.

໔໔໐, ໔໔໕. ໃນອັດແຫ່ງພາວະ ແລະ ກຳ ຍ່ອມລົງ ຍະ ປັດໄຈ.

---

සබ්බෙහි ධාතූහි භාවකම්මෙසු යපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ໃນອັດແຫ່ງພາວະ ແລະ ກຳ ຍະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ.

---

ඨීයතෙ, බුජ්ඣතෙ, පච්චතෙ, ලබ්භතෙ, කරීයතෙ, යුජ්ජතෙ, උච්චතෙ.

ṭhīyate (ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່), bujjhate (ຍ່ອມຮູ້), paccate (ຍ່ອມຖືກແກງ), labbhate (ຍ່ອມໄດ້), karīyate (ຍ່ອມຖືກເຮັດ), yujjate (ຍ່ອມປະກອບ), uccate (ຍ່ອມຖືກກ່າວ).

---

භාවකම්මෙසූති කිමත්ථං? කරොති, පචති, පඨති.

ບົດວ່າ “bhāvakammesu” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນເມື່ອບໍ່ແມ່ນພາວະ ແລະ ກຳ ເຊັ່ນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້: karoti (ຍ່ອມເຮັດ), pacati (ຍ່ອມແກງ), paṭhati (ຍ່ອມອ່ານ).

---

441, 447. තස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස.

໔໔໑, ໔໔໗. ຄວາມເປັນແຫ່ງຈະວັກ, ຍະອັກສອນ ແລະ ວະອັກສອນ ຍ່ອມມີແກ່ ຍະປັດໄຈນັ້ນ ພ້ອມກັບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ.

---

තස්ස යපච්චයස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං හොති ධාතූනං අන්තෙන සහ යථාසම්භවං.

ຄວາມເປັນແຫ່ງຈະວັກ, ຍະອັກສອນ ແລະ ວະອັກສອນ ຍ່ອມມີແກ່ ຍະປັດໄຈນັ້ນ ພ້ອມກັບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍ ຕາມສົມຄວນ.

---

වුච්චතෙ, වුච්චන්තෙ, උච්චතෙ, උච්චන්තෙ, පච්චතෙ, පච්චන්තෙ. මජ්ජතෙ, මජ්ජන්තෙ, යුජ්ජතෙ, යුජ්ජන්තෙ. බුජ්ඣතෙ, බුජ්ඣන්තෙ, කුජ්ඣතෙ, කුජ්ඣන්තෙ, උජ්ඣතෙ, උජ්ඣන්තෙ. හඤ්ඤතෙ, හඤ්ඤන්තෙ. කය්‍යතෙ, කය්‍යන්තෙ. දිබ්බතෙ, දිබ්බන්තෙ.

vuccate, uccate (ຍ່ອມຖືກກ່າວ), vuccante, uccante (ຍ່ອມຖືກກ່າວທັງຫຼາຍ); paccate (ຍ່ອມຖືກແກງ), paccante (ຍ່ອມຖືກແກງທັງຫຼາຍ). majjate (ຍ່ອມຖືກຂັດສີ), majjante (ຍ່ອມຖືກຂັດສີທັງຫຼາຍ), yujjate (ຍ່ອມຖືກປະກອບ), yujjante (ຍ່ອມຖືກປະກອບທັງຫຼາຍ). bujjhate (ຍ່ອມຖືກຮູ້), bujjhante (ຍ່ອມຖືກຮູ້ທັງຫຼາຍ), kujjhate (ຍ່ອມຖືກໂກດ), kujjhante (ຍ່ອມຖືກໂກດທັງຫຼາຍ), ujjhate (ຍ່ອມຖືກລະຖິ້ມ), ujjhante (ຍ່ອມຖືກລະຖິ້ມທັງຫຼາຍ). haññate (ຍ່ອມຖືກຂ້າ), haññante (ຍ່ອມຖືກຂ້າທັງຫຼາຍ). kayyate (ຍ່ອມຖືກເຮັດ), kayyante (ຍ່ອມຖືກເຮັດທັງຫຼາຍ). dibbate (ຍ່ອມຖືກຫຼິ້ນ), dibbante (ຍ່ອມຖືກຫຼິ້ນທັງຫຼາຍ).

---

442, 448. ඉවණ්ණාගමො [Pg.229] වා.

໔໔໒, ໔໔໘. ການລົງອິວັນນະອາຄົມ ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

සබ්බෙහි ධාතූහි යම්හි පච්චයෙ, පරෙ ඉවණ්ණාගමො හොති වා.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ເມື່ອ ຍະປັດໄຈ ເບື້ອງຫຼັງ, ອິວັນນະອາຄົມ ຍ່ອມລົງ ບາງເທື່ອ.

---

කරීයතෙ, කරීයති, ගච්ඡීයතෙ, ගච්ඡීයති.

karīyate, karīyati (ຍ່ອມຖືກເຮັດ); gacchīyate, gacchīyati (ຍ່ອມຖືກໄປ).

---

වාති කිමත්ථං? කය්‍යතෙ.

ບົດວ່າ “vā” ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້: kayyate (ຍ່ອມຖືກເຮັດ).

---

443, 449. පුබ්බරූපඤ්ච.

໔໔໓, ໔໔໙. ແລະ ຄວາມເປັນຮູບເບື້ອງຕົ້ນ (ປຸບພະຮູບ).

---

සබ්බෙහි ධාතූහි යපච්චයො පුබ්බරූපමාපජ්ජතෙ වා.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ຍະປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຮູບເບື້ອງຕົ້ນ ບາງເທື່ອ.

---

වුඩ්ඪතෙ, ඵල්ලතෙ, දම්මතෙ, සක්කතෙ, ලබ්භතෙ, දිස්සතෙ.

vuḍḍhate (ຍ່ອມຈະເລີນ), phallate (ຍ່ອມມີຜົນ), dammate (ຍ່ອມຖືກຝຶກ), sakkate (ຍ່ອomອາດ), labbhate (ຍ່ອມໄດ້), dissate (ຍ່ອມຖືກເຫັນ).

---

444, 501. තථා කත්තරි ච.

໔໔໔, ໕໐໑. ແລະ ໃນກັດຕຸ (ກັດຕຸວາຈົກ) ກໍເໝືອນກັນ.

---

යථා හෙට්ඨා භාවකම්මෙසු යපච්චයස්ස ආදෙසො හොති තථා කත්තරිපි යපච්චයස්ස ආදෙසො කාතබ්බො.

ການແປງແຫ່ງ ຍະປັດໄຈ ຍ່ອມມີໃນພາວະ ແລະ ກຳ ໃນເບື້ອງລຸ່ມຢ່າງໃດ, ການແປງແຫ່ງ ຍະປັດໄຈ ແມ້ໃນກັດຕຸ ກໍພຶງເຮັດຢ່າງນັ້ນ.

---

බුජ්ඣති, විජ්ඣති, මඤ්ඤති, සිබ්බති.

bujjhati (ຍ່ອມຮູ້), vijjhati (ຍ່ອມແທງ), maññati (ຍ່ອມຄິດ), sibbati (ຍ່ອມຫຍິບ).

---

445, 433. භූවාදිතො අ.

໔໔໕, ໔໓໓. ຫຼັງຈາກທາດມີ ພູ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອະ ປັດໄຈ.

---

භූඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො අපච්චයො හොති කත්තරි.

ຫຼັງຈາກໝວດທາດມີ ພູ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ອະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ ໃນກັດຕຸ.

---

භවති[Pg.230], පඨති, පචති, ජයති.

bhavati (ຍ່ອມເປັນ), paṭhati (ຍ່ອມອ່ານ), pacati (ຍ່ອມແກງ), jayati (ຍ່ອມຊະນະ).

---

446, 509. රුධාදිතො නිග්ගහිතපුබ්බඤ්ච.

໔໔໖, ໕໐໙. ຫຼັງຈາກທາດມີ ຣຸທະ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ອະປັດໄຈ ແລະ ມີນິກຄະຫິດໃນເບື້ອງຕົ້ນ.

---

රුධඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො අපච්චයො හොති කත්තරි, පුබ්බෙ නිග්ගහිතාගමො හොති.

ຫຼັງຈາກໝວດທາດມີ ຣຸທະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ອະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ ໃນກັດຕຸ, ແລະ ນິກຄະຫິດອາຄົມ ຍ່ອມລົງໃນເບື້ອງຕົ້ນ.

---

රුන්ධති, ඡින්දති, භින්දති.

rundhati (ຍ່ອມກີດກັນ), chindati (ຍ່ອມຕັດ), bhindati (ຍ່ອມທຳລາຍ).

---

චග්ගහණෙන ඉ ඊ එ ඔඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති නිග්ගහිතපුබ්බඤ්ච.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ “ca” ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ອິ, ອີ, ເອ, ໂອ ຍ່ອມລົງ ແລະ ມີນິກຄະຫິດໃນເບື້ອງຕົ້ນ.

---

රුන්ධිති, රුන්ධීති, රුන්ධෙති, රුන්ධොති, සුම්භොති, පරිසුම්භොති.

rundhiti, rundhīti, rundheti, rundhoti (ຍ່ອມກີດກັນ), sumbhoti, parisumbhoti (ຍ່ອມທຳຮ້າຍ, ຍ່ອມເບດບຽນ).

---

447, 510. දිවාදිතො යො.

໔໔໗, ໕໑໐. ຫຼັງຈາກທາດມີ ທິວຸ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມລົງ ຍະ ປັດໄຈ.

---

දිවුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො යපච්චයො හොති කත්තරි.

ຫຼັງຈາກໝວດທາດມີ ທິວຸ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ຍະປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ ໃນກັດຕຸ.

---

දිබ්බති, ථිබ්බති, යුජ්ඣති, විජ්ඣති, බුජ්ඣති.

dibbati (ຍ່ອມຫຼິ້ນ), thibbati (ຍ່ອມຖົ່ມ), yujjhati (ຍ່ອມຮົບ), vijjhati (ຍ່ອມແທງ), bujjhati (ຍ່ອມຮູ້).

---

448, 512. ස්වාදිතො ණු ණා උණා ච.

໔໔໘, ໕໑໒. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ສຸ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ນຸ, ນາ ແລະ ອຸນາ ປັດໄຈ.

---

සුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණු ණා උ ණාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກກຸ່ມທາດທີ່ມີ ສຸ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ນຸ, ນາ, ອຸນາ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ໃນກັດຕຸວາຈົກ.

---

අභිසුණොති[Pg.231], අභිසුණාති, සංවුණොති, සංවුණාති, ආවුණොති, ආවුණාති, පාපුණොති, පාපුණාති.

ອະພິສຸໂນຕິ, ອະພິສຸນາຕິ, ສັງວຸໂນຕິ, ສັງວຸນາຕິ, ອາວຸໂນຕິ, ອາວຸນາຕິ, ປາປຸໂນຕິ, ປາປຸນາຕິ.

---

449, 513. කියාදිතො නා.

໔໔໙, ໕໑໓. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ກີ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ນາ ປັດໄຈ.

---

කීඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො නාපච්චයො හොති කත්තරි.

...ເບື້ອງຫຼັງຈາກກຸ່ມທາດທີ່ມີ ກີ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ນາ ປັດໄຈ ໃນກັດຕຸວາຈົກ.

---

කිණාති, ජිනාති, ධුනාති, මුනාති, ලුනාති, පුනාති.

ກິຕາຕິ, ຈິນາຕິ, ທຸນາຕິ, ມຸນາຕິ, ລຸນາຕິ, ປຸນາຕິ.

---

450, 517. ගහාදිතො ප්ප ණ්හා.

໔໕໐, ໕໑໗. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຄຫ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ປປະ ແລະ ນຫາ ປັດໄຈ.

---

ගහඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ප්පණ්හාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກກຸ່ມທາດທີ່ມີ ຄຫ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ປປະ ແລະ ນຫາ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ໃນກັດຕຸວາຈົກ.

---

ඝෙප්පති, ගණ්හාති.

ເຄັບປະຕິ, ຄັນຫາຕິ.

---

451, 520. තනාදිතො ඔයිරා.

໔໕໑, ໕໒໐. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຕນຸ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ໂອ ແລະ ຍິຣະ ປັດໄຈ.

---

තනුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ඔ යිරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກກຸ່ມທາດທີ່ມີ ຕນຸ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ໂອ ແລະ ຍິຣະ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ໃນກັດຕຸວາຈົກ.

---

තනොති[Pg.232], තනොහි, කරොති, කරොහි, කයි රති, කයිරාහි.

ຕະໂນຕິ, ຕະໂນຫິ, ກະໂຣຕິ, ກະໂຣຫິ, ກະຢິຣະຕິ, ກະຢິຣາຫິ.

---

452, 525. චුරාදිතො, ණෙ ණයා.

໔໕໒, ໕໒໕. ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ຈຸຣະ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ເນ ແລະ ນະຍະ ປັດໄຈ.

---

චුරඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණෙ ණයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි, කාරිතසඤ්ඤා ච.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກກຸ່ມທາດທີ່ມີ ຈຸຣະ ເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ລົງ ເນ ແລະ ນະຍະ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ໃນກັດຕຸວາຈົກ ແລະ ມີຊື່ວ່າ ກາຣິຕະ ດ້ວຍ.

---

චොරෙති, චොරයති, චින්තෙති, චින්තයති, මන්තෙති, මන්තයති.

ໂຈເຣຕິ, ໂຈຣະຍະຕິ, ຈິນເຕຕິ, ຈິນຕະຍະຕິ, ມັນເຕຕິ, ມັນຕະຍະຕິ.

---

453, 444. අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

໔໕໓, ໔໔໔. ໃຫ້ລົງ ອັດຕະໂນບົດ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ໃນພາວະວາຈົກ ແລະ ກັມມະວາຈົກ ດ້ວຍ.

---

භාවෙ ච කම්මනි ච අත්තනොපදානි හොන්ති.

ອັດຕະໂນບົດ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ ໃນພາວະວາຈົກ ແລະ ກັມມະວາຈົກ ດ້ວຍ.

---

උච්චතෙ, උච්චන්තෙ, මජ්ජතෙ, මජ්ජන්තෙ, යුජ්ජතෙ, යුජ්ජන්තෙ, කුජ්ඣතෙ, කුජ්ඣන්තෙ, ලබ්භතෙ, ලබ්භන්තෙ, කය්‍යතෙ, කය්‍යන්තෙ.

ອຸດຈະເຕ, ອຸດຈະນເຕ, ມັດຊະເຕ, ມັດຊັນເຕ, ຍຸດຊະເຕ, ຍຸດຊັນເຕ, ກຸດຊະເຕ, ກຸດຊັນເຕ, ລັບພະເຕ, ລັບພັນເຕ, ກັຍຍະເຕ, ກັຍຍັນເຕ.

---

454, 440. කත්තරි ච.

໔໕໔, ໔໔໐. ໃນກັດຕຸວາຈົກ ດ້ວຍ.

---

කත්තරි ච අත්තනොපදානි හොන්ති.

ອັດຕະໂນບົດ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ ໃນກັດຕຸວາຈົກ ດ້ວຍ.

---

මඤ්ඤතෙ, රොචතෙ, සොචතෙ, බුජ්ඣතෙ, ජායතෙ.

ມັນຍະເຕ, ໂຣຈະເຕ, ໂສຈະເຕ, ພຸດຊະເຕ, ຊາຍະເຕ.

---

455, 530. ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො.

໔໕໕, ໕໓໐. ໃຫ້ລົງ ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ເບື້ອງຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີປັດໄຈ.

---

ධාතුනිද්දිට්ඨෙහි පච්චයෙහි ඛාදිකාරිතන්තෙහි විභත්තියො හොන්ති.

ວິພັດ ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ ເບື້ອງຫຼັງຈາກປັດໄຈທີ່ສະແດງເນື້ອຄວາມຂອງທາດ ມີ ຂ-ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ມີ ກາຣິຕະ-ປັດໄຈ ເປັນທີ່ສຸດ.

---

තිතික්ඛති[Pg.233], ජිගුච්ඡති, වීමංසති, සමුද්දායති, පුත්තීයති, කාරෙති, පාචෙති.

ຕິຕິກຂະຕິ, ຈິຄຸດຈະຕິ, ວີມັງສະຕິ, ສະມຸດທາຍະຕິ, ປຸດຕີຍະຕິ, ກາເຣຕິ, ປາເຈຕິ.

---

456, 430. කත්තරි පරස්සපදං.

໔໕໖, ໔໓໐. ໃຫ້ລົງ ປະຣັດສະບົດ ໃນກັດຕຸວາຈົກ.

---

කත්තරි පරස්සපදං හොති.

ປະຣັດສະບົດ ຍ່ອມມີ ໃນກັດຕຸວາຈົກ.

---

කරොති, පචති, පඨති, ගච්ඡති.

ກະໂຣຕິ, ປະຈະຕິ, ປະຖະຕິ, ຄັດຈະຕິ.

---

457, 424. භූවාදයො ධාතවො.

໔໕໗, ໔໒໔. ກຸ່ມຄຳທີ່ມີ ພູ ເປັນຕົ້ນ ຊື່ວ່າ ທາດ.

---

භූඉච්චෙවමාදයො යෙ සද්දගණා, තෙ ධාතුසඤ්ඤා හොන්ති.

ກຸ່ມຄຳທັງຫຼາຍທີ່ມີ ພູ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ທາດ.

---

භවති, භවන්ති, චරති, චරන්ති, පචති, පචන්ති, චින්තයති, චින්තයන්ති, හොති, හොන්ති, ගච්ඡති, ගච්ඡන්ති.

ພະວະຕິ, ພະວັນຕິ, ຈະຣະຕິ, ຈະຣັນຕິ, ປະຈະຕິ, ປະຈັນຕິ, จິນຕະຍະຕິ, ຈິນຕະຍັນຕິ, ໂຫຕິ, ໂຫນຕິ, ຄັດຈະຕິ, ຄັດຈັນຕິ.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີສອງ ໃນອະຂະຍາດກະປະ ພຽງເທົ່ານີ້.

---

තතියකණ්ඩ

ກັນທີສາມ

---

458, 461. ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො.

໔໕໘, ໔໖໑. ໃນບາງກໍລະນີ ໃຫ້ຊ້ອນພະຍັນຊະນະຕົ້ນທີ່ມີສະຫຼະດ່ຽວ.

---

ආදිභූතානං වණ්ණානං එකස්සරානං ක්වචි ද්වෙභාවො හොති.

ໃນບາງກໍລະນີ ຍ່ອມມີການຊ້ອນພະຍັນຊະນະຕົ້ນທີ່ມີສະຫຼະດ່ຽວ.

---

තිතික්ඛති[Pg.234], ජිගුච්ඡති, තිකිච්ඡති, වීමංසති, බුභුක්ඛති, පිවාසති, දද්දල්ලති, දදාති, ජහාති, චඞ්කමති.

ຕິຕິກຂະຕິ, ຈິຄຸດຈະຕິ, ຕິກິດຈະຕິ, ວີມັງສະຕິ, ພຸພຸກຂະຕິ, ປິວາສະຕິ, ທັດທັລລະຕິ, ທະທາຕິ, ຊະຫາຕິ, ຈັງກະມະຕິ.

---

ක්වචීති කිමත්ථං? කම්පති, චලති.

ບົດວ່າ ກວຈິ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນເຊັ່ນ: ກັມປະຕິ, ຈະລະຕິ.

---

459, 462. පුබ්බො’බ්භාසො.

໔໕໙, ໔໖໒. ພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າ ຊື່ວ່າ ອັບພາສະ.

---

ද්වෙභූතස්ස ධාතුස්ස යො පුබ්බො, සො අබ්භාසසඤ්ඤො හොති.

ພະຍັນຊະນະຕົວໜ້າຂອງທາດທີ່ຊ້ອນກັນແລ້ວນັ້ນ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ອັບພາສະ.

---

දධාති, දදාති, බභූව.

ທະທາຕິ, ທະທາຕິ, ພະພູວະ.

---

460, 506. රස්සො.

໔໖໐, ໕໐໖. ໃຫ້ເຮັດໃຫ້ເປັນລັດສະ (ສຽງສັ້ນ).

---

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස සරස්ස රස්සො හොති. දධාති, ජහාති.

ສະຫຼະທີ່ມີຢູ່ໃນອັບພາສະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນລັດສະ. ອຸທາຫະຣອນ: ທະທາຕິ, ຊະຫາຕິ.

---

461, 464. දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා.

໔໖໑, ໔໖໔. ໃຫ້ແປງພະຍັນຊະນະຕົວທີສອງ ແລະ ທີສີ່ ເປັນຕົວທີໜຶ່ງ ແລະ ທີສາມ.

---

අබ්භාසගතානං දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා හොන්ති.

ການແປງພະຍັນຊະນະຕົວທີສອງ ແລະ ທີສີ່ ທີ່ຢູ່ໃນອັບພາສະ ເປັນຕົວທີໜຶ່ງ ແລະ ທີສາມ ຍ່ອມມີ.

---

චිච්ඡෙද, බුභුක්ඛති, බභූව, දධාති.

ຈິດເຊທະ, ພຸພຸກຂະຕິ, ພະພູວະ, ທະທາຕິ.

---

462, 476. කවග්ගස්ස චවග්ගො.

໔໖໒, ໔໗໖. ໃຫ້ແປງ ກະ-ວັກ ເປັນ ຈະ-ວັກ.

---

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස කවග්ගස්ස ච වග්ගො හොති.

ການແປງ ກະ-ວັກ ທີ່ມີຢູ່ໃນອັບພາສະ ເປັນ ຈະ-ວັກ ຍ່ອມມີ.

---

චිකිච්ඡති[Pg.235], ජිගුච්ඡති, ජිඝච්ඡති, ජිගීසති, ජඞ්ගමති, චඞ්කමති.

ຈິກິດຈະຕິ, ຈິຄຸດຈະຕິ, ຈິຄັດຈະຕິ, ຈິກີສະຕິ, ຈັງຄະມະຕິ, ຈັງກະມະຕິ.

---

463, 532. මානකිතානං වතත්තං වා.

໔໖໓, ໕໓໒. ໃນບາງກໍລະນີ ໃຫ້ແປງອັບພາສະຂອງ ມານະ-ທາດ ແລະ ກິຕະ-ທາດ ເປັນ ວະ ແລະ ຕະ.

---

මානකිතඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අබ්භාසගතානං වකාර තකාරත්තං හොති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

ການແປງອັບພາສະຂອງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ມານະ ແລະ ກິຕະ ເປັນ ວະ-ອັກສອນ ແລະ ຕະ-ອັກສອນ ຕາມລໍາດັບ ຍ່ອມມີໃນບາງກໍລະນີ.

---

වීමංසති, තිකිච්ඡති.

ວີມັງສະຕິ, ຕິກິດຈະຕິ.

---

වාති කිමත්ථං? චිකිච්ඡති.

ບົດວ່າ ວາ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນເຊັ່ນ: ຈິກິດຈະຕິ.

---

464, 504. හස්ස ජො.

໔໖໔, ໕໐໔. ໃຫ້ແປງ ຫະ ເປັນ ຊະ.

---

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස හකාරස්ස ජො හොති.

ການແປງ ຫະ-ອັກສອນ ທີ່ມີຢູ່ໃນອັບພາສະ ເປັນ ຊະ ຍ່ອມມີ.

---

ජහාති, ජුහ්වති, ජුහොති, ජහාර.

ຊະຫາຕິ, ຊຸຫວະຕິ, ຊຸໂຫຕິ, ຊະຫາຣະ.

---

465, 463. අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා.

໔໖໕, ໔໖໓. ໃນບາງກໍລະນີ ໃຫ້ແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງອັບພາສະ ເປັນ ອິ-ວັນນະ ຫຼື ອະ-ອັກສອນ.

---

අබ්භාසස්ස අන්තස්ස ඉවණ්ණො හොති, අකාරො වා.

ການແປງສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງອັບພາສະ ເປັນ ອິ-ວັນນະ ຫຼື ອະ-ອັກສອນ ຍ່ອມມີໃນບາງກໍລະນີ.

---

ජිගුච්ඡති, පිවාසති, වීමංසති, ජිඝච්ඡති, බභූව, දධාති.

ຈິຄຸດຈະຕິ, ປິວາສະຕິ, ວີມັງສະຕິ, ຈິຄັດຈະຕິ, ພະພູວະ, ທະທາຕິ.

---

වාති කිමත්ථං? බුභුක්ඛති.

ບົດວ່າ ວາ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນເຊັ່ນ: ພຸພຸກຂະຕິ.

---

466, 489. නිග්ගහිතඤ්ච[Pg.236].

໔໖໖, ໔໘໙. ໃຫ້ລົງ ນິກຄະຫິດ ທີ່ສຸດຂອງອັບພາສະ ດ້ວຍ.

---

අබ්භාසස්ස අන්තෙ නිග්ගහිතාගමො හොති වා.

ການລົງ ນິກຄະຫິດ ອາຄົມ ທີ່ສຸດຂອງອັບພາສະ ຍ່ອມມີໃນບາງກໍລະນີ.

---

චඞ්කමති, චඤ්චලති, ජඞ්ගමති.

caṅkamati (ຍ່ອມຈົງກົມ), cañcalati (ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ), jaṅgamati (ຍ່ອມທ່ຽວໄປ).

---

වාති කිමත්ථං? පිවාසති, දද්දල්ලති.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) pivāsati (ຍ່ອມປາດຖະໜາຈະດື່ມ), daddallati (ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງເຫຼື້ອມ).

---

467, 533. තතො පාමානානං වා මං සෙසු.

໔໖໗, ໕໓໓. ເບື້ອງຫຼັງຈາກນັ້ນ, ມີການແປງ "ປາ" ແລະ "ມານະ" ເປັນ "ວາ" ແລະ "ມັງ" ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ "ສະ" ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

තතො අබ්භාසතො පාමානඉච්චෙතෙසං ධාතූනං වාමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සපච්චයෙ පරෙ.

ເບື້ອງຫຼັງຈາກອັບພາສນັ້ນ, ມີການແປງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ປາ" ແລະ "ມານະ" ເປັນ "ວາ" ແລະ "ມັງ" ຕາມລຳດັບ ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີປັດໄຈ (ຄື ສະ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පිවාසති, වීමංසති.

pivāsati (ຍ່ອມປາດຖະໜາຈະດື່ມ), vīmaṃsati (ຍ່ອມໄຕ່ຕອງ).

---

468, 462. ඨා තිට්ඨො.

໔໖໘, ໔໖໒. ແປງ "ຖາ" ເປັນ "ຕິດຖະ".

---

ඨාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස තිට්ඨාදෙසො හොති වා.

ມີການແປງທາດນີ້ ຄື "ຖາ" ເປັນ "ຕິດຖະ" ບາງເທື່ອ.

---

තිට්ඨති, තිට්ඨතු, තිට්ඨෙය්‍ය, තිට්ඨෙය්‍යුං.

tiṭṭhati (ຍ່ອມຢືນ), tiṭṭhatu (ຈົ່ງຢືນ), tiṭṭheyya (ພຶງຢືນ), tiṭṭheyyuṃ (ພຶງຢືນທັງຫຼາຍ).

---

වාති කිමත්ථං? ඨාති.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) ṭhāti (ຍ່ອມຢືນ).

---

469, 494. පා පිවො.

໔໖໙, ໔໙໔. ແປງ "ປາ" ເປັນ "ປิວະ".

---

පාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පිවාදෙසො හොති වා.

ມີການແປງທາດນີ້ ຄື "ປາ" ເປັນ "ປິວະ" ບາງເທື່ອ.

---

පිවති, පිවතු, පිවෙය්‍ය, පිවෙය්‍යුං.

pivati (ຍ່ອມດື່ມ), pivatu (ຈົ່ງດື່ມ), piveyya (ພຶງດື່ມ), piveyyuṃ (ພຶງດື່ມທັງຫຼາຍ).

---

වාති කිමත්ථං? පාති.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) pāti (ຍ່ອມດື່ມ).

---

470, 514. ඤාස්ස [Pg.237] ජා ජං නා.

໔໗໐, ໕໑໔. ມີການແປງ "ຍາ" ເປັນ "ຊາ", "ຊັງ" ແລະ "ນາ".

---

ඤාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ජා ජං නාආදෙසා හොන්ති වා.

ມີການແປງທາດນີ້ ຄື "ຍາ" ເປັນ "ຊາ", "ຊັງ" ແລະ "ນາ" ບາງເທື່ອ.

---

ජානාති, ජානෙය්‍ය, ජානියා, ජඤ්ඤා, නායති.

jānāti (ຍ່ອມຮູ້), jāneyya (ພຶງຮູ້), jāniyā (ພຶງຮູ້), jaññā (ພຶງຮູ້), nāyati (ຍ່ອມຮູ້).

---

471, 483. දිසස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛා වා.

໔໗໑, ໔໘໓. ມີການແປງ "ທິສະ" ເປັນ "ປັດສະ", "ທິດສະ" ແລະ "ທັກຂະ" ບາງເທື່ອ.

---

දිසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා.

ມີການແປງທາດນີ້ ຄື "ທິສະ" ເປັນ "ປັດສະ", "ທິດສະ" ແລະ "ທັກຂະ" ທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ບາງເທື່ອ.

---

පස්සති, දිස්සති, දක්ඛති, අදක්ඛ.

passati (ຍ່ອມເຫັນ), dissati (ຍ່ອມເຫັນ/ຍ່ອມປະກົດ), dakkhati (ຍ່ອມເຫັນ), adakkha (ໄດ້ເຫັນແລ້ວ).

---

වාති කිමත්ථං? අද්දස.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) addasa (ໄດ້ເຫັນແລ້ວ).

---

472, 531. බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡපච්චයෙසු ච.

໔໗໒, ໕໓໑. ມີການແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ "ຈະ" ເມື່ອມີ "ຊະ" ປັດໄຈທັງຫຼາຍຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස ධාතුස්ස චො හොති ඡපච්චයෙසු පරෙසු.

ມີການແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ "ຈະ" ເມື່ອມີ "ຊະ" ປັດໄຈທັງຫຼາຍຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ජිගුච්ඡති, තිකිච්ඡති, ජිඝච්ඡති.

jigucchati (ຍ່ອມກຽດຊັງ), tikicchati (ຍ່ອມຮັກສາ), jighacchati (ຍ່ອມປາດຖະໜາຈະກິນ).

---

473, 529. කො ඛෙ ච.

໔໗໓, ໕໒໙. ແລະ ມີການແປງ (ພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ) ເປັນ "ກະ" ເມື່ອມີ "ຂະ" ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස ධාතුස්ස කො හොති ඛපච්චයෙ පරෙ.

ມີການແປງພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ "ກະ" ເມື່ອມີ "ຂະ" ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

තිතික්ඛති[Pg.238], බුභුක්ඛති.

titikkhati (ຍ່ອມອົດທົນ), bubhukkhati (ຍ່ອມປາດຖະໜາຈະກິນ).

---

474, 535. හරස්ස ගීසෙ.

໔໗໔, ໕໓໕. ແປງ "ຫະຣະ" ເປັນ "ຄີ" ເມື່ອມີ "ສະ" ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

හරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්සෙව ගීආදෙසො හොති සපච්චයෙ පරෙ.

ມີການແປງທາດນີ້ ຄື "ຫະຣະ" ທັງໝົດນັ້ນເອງ ເປັນ "ຄີ" ເມື່ອມີປັດໄຈ (ຄື ສະ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ජිගීසති.

jigīsati (ຍ່ອມປາດຖະໜາຈະນຳໄປ).

---

475, 565. බ්‍රූභූනමාහභූවා පරොක්ඛායං.

໔໗໕, ໕໖໕. ມີການແປງ "ພຣູ" ແລະ "ພູ" ເປັນ "ອາຫະ" ແລະ "ພູວະ" ຕາມລຳດັບ ໃນເພາະປະຣົກຂາວิພັດ.

---

බ්‍රූභූඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ආහභූවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං පරොක්ඛායං විභත්තියං.

ມີການແປງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ພຣູ" ແລະ "ພູ" ເປັນ "ອາຫະ" ແລະ "ພູວະ" ຕາມລຳດັບ ໃນເພາະປະຣົກຂາວິພັດ.

---

ආහ, ආහු, බභූව, බභූවු.

āha (ກ່າວແລ້ວ), āhu (ກ່າວແລ້ວທັງຫຼາຍ), babhūva (ໄດ້ເປັນແລ້ວ), babhūvu (ໄດ້ເປັນແລ້ວທັງຫຼາຍ).

---

පරොක්ඛායමිති කිමත්ථං? අබ්‍රචුං.

ບົດວ່າ "ປະຣົກຂາຍັງ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) abravuṃ (ກ່າວແລ້ວທັງຫຼາຍ).

---

476, 442. ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසු.

໔໗໖, ໔໔໒. ພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງ "ຄະມຸ" ແປງເປັນ "ຈະສະ" ບາງເທື່ອ ເມື່ອວິພັດແລະປັດໄຈທັງປວງຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තො මකාරො ච්ඡො හොති වා සබ්බාසු පච්චයවිභත්තීසු.

ມະອັກສອນ ທີ່ເປັນທີ່ສຸດຂອງທາດນີ້ ຄື "ຄະມຸ" ແປງເປັນ "ຈະສະ" ບາງເທື່ອ ເມື່ອປັດໄຈແລະວິພັດທັງປວງຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගච්ඡමානො, ගච්ඡන්තො. ගච්ඡති, ගමෙති. ගච්ඡතු, ගමෙතු. ගච්ඡෙය්‍ය. ගමෙය්‍ය. අගච්ඡා, අගමා. අගච්ඡී, අගමී. ගච්ඡිස්සති, ගමිස්සති. අගච්ඡිස්සා, අගමිස්සා.

gacchamāno, gacchanto (ຜູ້ໄປຢູ່). gacchati, gameti (ຍ່ອມໄປ). gacchatu, gametu (ຈົ່ງໄປ). gaccheyya, gameyya (ພຶງໄປ). agacchā, agamā (ໄດ້ໄປແລ້ວ). agacchī, agamī (ໄດ້ໄປແລ້ວ). gacchissati, gamissati (ຈັກໄປ). agacchissā, agamissā (ຈັກໄດ້ໄປແລ້ວ).

---

ගමිස්සෙති [Pg.239] කිමත්ථං? ඉච්ඡති.

ບົດວ່າ "ຄະມິສສະ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) icchati (ຍ່ອມປາດຖະໜາ).

---

477, 479. වචස්සජ්ජතනිම්හි මකාරො ඔ.

໔໗໗, ໔໗໙. ເມື່ອມີອັດຊະຕະນີວິພັດ, ອະອັກສອນ ຂອງ "ວະຈະ" ແປງເປັນ "ໂອ".

---

වචඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො ඔත්තමාපජ්ජතෙ අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි.

ອະອັກສອນ ຂອງທາດນີ້ ຄື "ວະຈະ" ເຖິງຄວາມເປັນ "ໂອ" ເມື່ອມີອັດຊະຕະນີວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අවොච. අවොචුං.

avoca (ໄດ້ກ່າວແລ້ວ), avocuṃ (ໄດ້ກ່າວແລ້ວທັງຫຼາຍ).

---

අජ්ජතනිම්හීති කිමත්ථං? අවච, අවචූ.

ບົດວ່າ "ອັດຊະຕະນິມຫິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) avaca (ໄດ້ກ່າວແລ້ວ), avacū (ໄດ້ກ່າວແລ້ວທັງຫຼາຍ).

---

478, 438. අකාරො දීඝං හි මි මෙසු.

໔໗໘, ໔໓໘. ອະອັກສອນ ເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ເມື່ອມີ "ຫິ", "ມິ" ແລະ "ມະ" ວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අකාරො දීඝමාපජ්ජතෙ හිමිමඉච්චෙතෙසු විභත්තීසු.

ອະອັກສອນ ເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ເມື່ອມີວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ຫິ", "ມິ" ແລະ "ມະ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගච්ඡාහි, ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම, ගච්ඡාම්හෙ.

gacchāhi (ເຈົ້າຈົ່ງໄປ), gacchāmi (ຂ້ອຍຍ່ອມໄປ), gacchāma, gacchāmhe (ພວກເຮົາຍ່ອມໄປ).

---

මිකාරග්ගහණෙන හිවිභත්තිම්හි අකාරො ක්වචි න දීඝමාපජ්ජතෙ. ගච්ඡහි.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ມິ" ອັກສອນ, ເມື່ອມີ "ຫິ" ວິພັດ, ອະອັກສອນ ບາງເທື່ອບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ ເຊັ່ນ: gacchahi (ເຈົ້າຈົ່ງໄປ).

---

479, 452. හ ලොපං වා.

໔໗໙, ໔໕໒. ລຶບ "ຫິ" ວິພັດ ບາງເທື່ອ.

---

හිවිභත්ති ලොපමාපජ්ජතෙ වා.

ວິພັດ ຄື "ຫິ" ເຖິງຄວາມລຶບ ບາງເທື່ອ.

---

ගච්ඡ, ගච්ඡාහි, ගම, ගමාහි, ගමය, ගමයාහි.

gaccha, gacchāhi (ເຈົ້າຈົ່ງໄປ), gama, gamāhi (ເຈົ້າຈົ່ງໄປ), gamaya, gamayāhi (ເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ໄປ).

---

හීති කිමත්ථං? ගච්ඡති, ගමයති.

ບົດວ່າ "ຫິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) gacchati (ຍ່ອມໄປ), gamayati (ຍ່ອມໃຫ້ໄປ).

---

480, 490. හොතිස්සරෙහොහෙ භවිස්සන්තිම්හිස්සස්ස ච.

໔໘໐, ໔໙໐. ສະຫຼະຂອງ "ຫູ" ແປງເປັນ "ເອຫະ", "ໂອຫະ" ແລະ "ເອ" ເມື່ອມີພະວິສສັນຕີວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແລະ ມີການລຶບ "ສະສະ" ບາງເທື່ອ.

---

හූඉච්චෙතස්ස [Pg.240] ධාතුස්ස සරො එ හ ඔහ එත්තමාපජ්ජ තෙ භවිස්සන්තිම්හි, ස්සස්ස ච ලොපො හොති වා.

ສະຫຼະຂອງທາດນີ້ ຄື "ຫູ" ເຖິງຄວາມເປັນ "ເອຫະ", "ໂອຫະ" ແລະ "ເອ" ເມື່ອມີພະວິສສັນຕີວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແລະ ມີການລຶບ "ສະສະ" ບາງເທື່ອ.

---

හෙහිති, හෙහින්ති, හොහිති, හොහින්ති, හෙති, හෙන්ති, හෙහිස්සති, හෙහිස්සන්ති, හොහිස්සති, හොහිස්සන්ති, හෙස්සති, හෙස්සන්ති.

hehiti, hehinti, hohiti, hohinti, heti, henti, hehissati, hehissanti, hohissati, hohissanti, hessati, hessanti (ຈັກເປັນ).

---

හූති කිමත්ථං? භවිස්සති, භවිස්සන්ති.

ບົດວ່າ "ຫູ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) bhavissati, bhavissanti (ຈັກເປັນ).

---

භවිස්සන්තිම්හීති කිමත්ථං? හොති.

ບົດວ່າ "ພະວິສສັນຕິມຫິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) hoti (ຍ່ອມເປັນ).

---

481, 524. කරස්ස සපච්චයස්ස කාහො.

໔໘໑, ໕໒໔. ມີການແປງ "ກະຣະ" ພ້ອມກັບປັດໄຈ ເປັນ "ກາຫະ".

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සපච්චයස්ස කාහාදෙසො හොති වා භවිස්සන්තිම්හි විභත්තිම්හි, සස්ස ච නිච්චං ලොපො හොති.

ມີການແປງທາດນີ້ ຄື "ກະຣະ" ພ້ອມກັບປັດໄຈ ເປັນ "ກາຫະ" ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີພະວິສສັນຕີວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແລະ ມີການລຶບ "ສະສະ" ເປັນນິດ.

---

කාහති, කාහිති, කාහසි, කාහිසි, කාහාමි, කාහාම.

kāhati, kāhiti (ຈັກເຮັດ), kāhasi, kāhisi (ເຈົ້າຈັກເຮັດ), kāhāmi (ຂ້ອຍຈັກເຮັດ), kāhāma (ພວກເຮົາຈັກເຮັດ).

---

වාති කිමත්ථං? කරිස්සති, කරිස්සන්ති.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? (ມີປະໂຫຍດເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ) karissati, karissanti (ຈັກເຮັດ).

---

සපච්චයග්ගහණෙන අඤ්ඤෙහිපි භවිස්සන්තියා විභත්තියා ඛාමි ඛාම ඡාමි ඡාමඉච්චාදයො ආදෙසා හොන්ති. වක්ඛාමි, වක්ඛාම, වච්ඡාමි, වච්ඡාම.

ດ້ວຍການຖືເອົາບົດວ່າ "ສະປັດຈະຍະ", ເຖິງແມ່ນຈາກທາດອື່ນທັງຫຼາຍ ກໍມີການແປງພະວິສສັນຕີວິພັດ ເປັນ "ຂາມິ", "ຂາມະ", "ສາມິ", "ສາມະ" ເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: vakkhāmi, vakkhāma (ຈັກກ່າວ); vacchāmi, vacchāma (ຈັກຢູ່).

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີສາມ ໃນອາຂະຍາດກະປະ ພຽງເທົ່ານີ້.

---

චතුත්ථකණ්ඩ

ກັນທະທີສີ່ (ພາກທີສີ່)

---

482, 508. දාදන්තස්සං [Pg.241] මි මෙසු.

໔໘໒, ໕໐໘. ເມື່ອ "ມິ" ແລະ "ມະ" ຢູ່ຂ້າງຫຼັງ, ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ "ທາ" ທາດ ເປັນ "ອັງ".

---

දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස අං හොති මිමඉච්චෙතෙසු.

ເມື່ອ "ມິ" ແລະ "ມະ" ເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ຂ້າງຫຼັງ, ຍ່ອມມີການແປງທີ່ສຸດຂອງ "ທາ" ທາດນີ້ ເປັນ "ອັງ".

---

දම්මි, දම්ම.

"ທັມມິ" (ຂ້າພະເຈົ້າ) ຍ່ອມໃຫ້, "ທັມມະ" (ພວກຂ້າພະເຈົ້າ) ຍ່ອມໃຫ້.

---

483, 527. අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ.

໔໘໓, ໕໒໗. ໃນເພາະກາຣິຕະປັດໄຈ (ປັດໄຈໃນເຫດຸກັດຕຸວາຈົກ), ຍ່ອມມີການວຸດທິ (ເຮັດໃຫ້ສຽງຍາວຂຶ້ນ) ຂອງທາດທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະສັງໂຍກຢູ່ທີ່ສຸດ.

---

අසංයොගන්තස්ස ධාතුස්ස කාරිතෙ වුද්ධි හොති.

ໃນເພາະກາຣิຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີການວຸດທິຂອງທາດທີ່ບໍ່ມີພະຍັນຊະນະສັງໂຍກຢູ່ທີ່ສຸດ.

---

කාරෙති, කාරෙන්ති, කාරයති, කාරයන්ති, කාරාපෙති, කාරාපෙන්ති, කාරාපයති, කාරාපයන්ති.

"ກາເຣຕິ, ກາຣະຍະຕິ, ກາຣາເປຕິ, ກາຣາປະຍະຕິ" (ເຂົາ) ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ, "ກາເຣນຕິ, ກາຣະຍັນຕິ, ກາຣາເປນຕິ, ກາຣາປະຍັນຕິ" (ເຂົາທັງຫຼາຍ) ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ.

---

අසංයොගන්තස්සෙති කිමත්ථං? චින්තයති, මන්තයති.

ຄຳວ່າ "ອະສັງໂຍຄັນຕັດສະ" (ມີທີ່ສຸດບໍ່ເປັນສັງໂຍກ) ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນທີ່ມີຕົວສັງໂຍກຢູ່ທ້າຍ ເຊັ່ນ: ຈິນຕະຍະຕິ (ຍ່ອມຄິດ), ມັນຕະຍະຕິ (ຍ່ອມປຶກສາ).

---

484, 542. ඝටාදීනං වා.

໔໘໔, ໕໔໒. ບາງເທື່ອ (ການວຸດທິ) ຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຄະຕະ ເປັນຕົ້ນ.

---

ඝටාදීනං ධාතූනං අසංයොගන්තානං වුද්ධි හොති වා කාරිතෙ.

ເມື່ອປັດໄຈໃນກາຣິດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການວຸດທິຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຄະຕະ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ມີທີ່ສຸດບໍ່ເປັນສັງໂຍກ ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

ඝාටෙති, ඝටෙති, ඝාටයති, ඝටයති, ඝාටාපෙති, ඝටාපෙති, ඝාටාපයති, ඝටාපයති, ගාමෙති, ගමෙති, ගාමයති, ගමයති, ගාමාපෙති, ගමාපෙති. ගාමාපයති, ගමාපයති.

ຄາເຕຕິ, ຄະເຕຕິ, ຄາຕະຍະຕິ, ຄະຕະຍະຕິ, ຄາຕາເປຕິ, ຄະຕາເປຕິ, ຄາຕາປາຍະຕິ, ຄະຕາປາຍະຕິ (ຍ່ອມໃຫ້ພະຍາຍາມ), ຄາເມຕິ, ຄະເມຕິ, ຄາມະຍະຕິ, ຄະມະຍະຕິ, ຄາມາເປຕິ, ຄະມາເປຕິ, ຄາມາປາຍະຕິ, ຄະມາປາຍະຕິ (ຍ່ອມໃຫ້ໄປ).

---

ඝටාදීනමිති කිමත්ථං? කාරෙති.

ຄຳວ່າ "ຄະຕາທີນັງ" (ຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ ຄະຕະ ເປັນຕົ້ນ) ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນທາດທີ່ບໍ່ແມ່ນ ຄະຕະ ເປັນຕົ້ນ ເຊັ່ນ: ກາເຣຕິ (ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ).

---

485, 434. අඤ්ඤෙසු [Pg.242] ච.

໔໘໕, ໔໓໔. ແລະ ເມື່ອປັດໄຈອື່ນໆ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අඤ්ඤෙසු ච පච්චයෙසු සබ්බෙසං ධාතූනං අසංයොගන්තානං වුද්ධි හොති.

ແລະ ເມື່ອປັດໄຈອື່ນໆ (ນອກຈາກກາຣິດປັດໄຈ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການວຸດທິຂອງທາດທັງປວງ ທີ່ມີທີ່ສຸດບໍ່ເປັນສັງໂຍກ ຍ່ອມມີ.

---

ජයති, හොති, භවති.

ຊະຍະຕິ (ຍ່ອມຊະນະ), ໂຫຕິ (ຍ່ອມເປັນ, ຍ່ອມມີ), ພະວະຕິ (ຍ່ອມເປັນ, ຍ່ອມມີ).

---

චග්ගහණෙන ණුපච්චයස්සාපි වුද්ධි හොති. අභිසුණොති.

ດ້ວຍການຖືເອົາ "ຈ" ສັບ, ການວຸດທິຂອງປັດໄຈຄື "ນຸ" ກໍຍ່ອມມີ ເຊັ່ນ: ອະພິສຸໂນຕິ (ຍ່ອມຟັງຍິ່ງ).

---

486, 543. ගුහ දුසානං දීඝං.

໔໘໖, ໕໔໓. ການເຮັດໃຫ້ຍາວ (ທີຄະ) ແຫ່ງ ຄຸຫະ ແລະ ທຸສະ ທາດ.

---

ගුහ දුසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං සරො දීඝමාපජ්ජතෙ කාරිතෙ.

ເມື່ອປັດໄຈໃນກາຣິດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ສະຫຼະຂອງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຄຸຫະ ແລະ ທຸສະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນສະຫຼະຍາວ.

---

ගූහයති, දූසයති.

ຄູຫະຍະຕິ (ຍ່ອມໃຫ້ປິດບັງ), ທູສະຍະຕິ (ຍ່ອມໃຫ້ປະທຸສຮ້າຍ).

---

487, 478. වච වස වහාදීනමුකාරො වස්ස යෙ.

໔໘໗, ໔໗໘. ເມື່ອປັດໄຈຄື "ຍ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ "ວ" ແຫ່ງ ວຈະ, ວສະ, ວຫະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອຸ" ຍ່ອມມີ.

---

වච වස වහඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං වකාරස්ස උකාරො හොති යපච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈຄື "ຍ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງຕົວ "ວ" ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍມີ ວຈະ, ວສະ, ວຫະ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອຸ" ຍ່ອມມີ.

---

උච්චතෙ, වුච්චති, ගුස්සති, වුය්හති.

ອຸດຈະເຕ (ຍ່ອມຖືກກ່າວ), ວຸດຈະຕິ (ຍ່ອມຖືກກ່າວ), ຄຸດສະຕິ (ຍ່ອມຢູ່), ວຸຍຫະຕິ (ຍ່ອມຖືກພັດໄປ).

---

488, 481. හ විපරියයො ලො වා.

໔໘໘, ໔໘໑. ການສະຫຼັບຕຳແໜ່ງແຫ່ງ "ຫ" ແລະ ການແປງ "ຍ" ເປັນ "ລ" ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

හකාරස්ස විපරියයො හොති යපච්චයෙ පරෙ, යපච්චයස්ස ච ලො හොති වා.

ເມື່ອປັດໄຈຄື "ຍ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການສະຫຼັບຕຳແໜ່ງແຫ່ງອັກສອນ "ຫ" ຍ່ອມມີ, ແລະ ການແປງປັດໄຈຄື "ຍ" ເປັນ "ລ" ກໍຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

වුල්හති, වුය්හති.

ວຸນຫະຕິ, ວຸຍຫະຕິ (ຍ່ອມຖືກພັດໄປ).

---

489, 519. ගහස්ස [Pg.243] ඝෙ ප්පෙ.

໔໘໙, ໕໑໙. ເມື່ອປັດໄຈຄື "ປປ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ ຄຫະ ທາດ ເປັນ "ເຄ" ຍ່ອມມີ.

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝෙකාරො හොති ප්පපච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈຄື "ປປ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ ຄຫະ ທາດ ທັງໝົດ ເປັນ "ເຄ" ຍ່ອມມີ.

---

ඝෙප්පති.

ເຄບປະຕິ (ຍ່ອມຖືເອົາ).

---

490, 518. හලො පො ණ්හාම්හි.

໔໙໐, ໕໑໘. ການລຶບ "ຫ" ແຫ່ງ ຄຫະ ທາດ ເມື່ອປັດໄຈຄື "ນຫາ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມມີ.

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස හකාරස්ස ලොපො හොති ණ්හාම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈຄື "ນຫາ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການລຶບອັກສອນ "ຫ" ແຫ່ງ ຄຫະ ທາດ ຍ່ອມມີ.

---

ගණ්හාති.

ຄັນຫາຕິ (ຍ່ອມຖືເອົາ).

---

491, 523. කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හි.

໔໙໑, ໕໒໓. ການແປງ ກຣະ ທາດ ເປັນ "ກາສ" ເມື່ອອັດຊະຕະນີວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ຍ່ອມມີ.

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස කාසත්තං හොති වා අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි.

ເມື່ອອັດຊະຕະນີວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ ກຣະ ທາດ ທັງໝົດ ເປັນ "ກາສ" ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

අකාසි, අකාසුං. අකරි, අකරුං.

ອະກາສິ (ໄດ້ເຮັດແລ້ວ), ອະກາສຸງ (ໄດ້ເຮັດແລ້ວທັງຫຼາຍ), ອະກະຣິ (ໄດ້ເຮັດແລ້ວ), ອະກະຣຸງ (ໄດ້ເຮັດແລ້ວທັງຫຼາຍ).

---

කාසත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන අඤ්ඤත්ථාපි සාගමො හොති. අහොසි, අදාසි.

ດ້ວຍການສະແດງຄວາມເປັນ "ກາສ" (ຄື ກາສັດຕະ), ເຖິງແມ່ນໃນວິພັດອື່ນ ກໍຍ່ອມມີການລົງ "ສ" ອາຄົມ ເຊັ່ນ: ອະໂຫສິ (ໄດ້ມີແລ້ວ), ອະທາສິ (ໄດ້ໃຫ້ແລ້ວ).

---

492, 499. අසස්මා මිමානං ම්හිම්හා’ න්තලොපො ච.

໔໙໒, ໔໙໙. ຫຼັງຈາກ ອສະ ທາດ, ການແປງ "ມິ" ແລະ "ມະ" ວິພັດ ເປັນ "ມຫິ" ແລະ "ມຫາ" ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດ (ພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດຂອງທາດ) ຍ່ອມມີ.

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා මිමඉච්චෙතෙසං විභත්තීනං ම්හිම්හාදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

ການແປງ "ມິ" ແລະ "ມະ" ວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ແຫ່ງ ອສະ ທາດ ເປັນ "ມຫິ" ແລະ "ມຫາ" ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ, ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

අම්හි[Pg.244], අම්හ, අස්මි, අස්ම.

ອຳຫິ, ອຳຫະ, ອັສມິ, ອັສມະ (ຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນ/ມີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນ/ມີ).

---

493, 498. ථස්ස ත්ථත්තං.

໔໙໓, ໔໙໘. Laos: ການແປງ "ຖະ" ວິພັດ ເປັນ "ຕຖະ" ຍ່ອມມີ.

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා ථස්ස විභත්තිස්ස ත්ථත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

ການແປງ "ຖະ" ວິພັດ ແຫ່ງ ອສະ ທາດ ເປັນ "ຕຖະ" ຍ່ອມມີ, ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

අත්ථ.

ອັດຖະ (ທ່ານທັງຫຼາຍ ເປັນ/ມີ).

---

494, 495. තිස්ස ත්ථිත්තං.

໔໙໔, ໔໙໕. ການແປງ "ຕິ" ວິພັດ ເປັນ "ຕຖິ" ຍ່ອມມີ.

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා තිස්ස විභත්තිස්ස ත්ථිත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

Laos: ການແປງ "ຕິ" ວິພັດ ແຫ່ງ ອສະ ທາດ ເປັນ "ຕຖິ" ຍ່ອມມີ, ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

අත්ථි.

ອັດຖິ (ຍ່ອມມີ, ຍ່ອມເປັນ).

---

495, 500. තුස්ස ත්ථුත්තං.

໔໙໕, ໕໐໐. ການແປງ "ຕຸ" ວິພັດ ເປັນ "ຕຖຸ" ຍ່ອມມີ.

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා තුස්ස විභත්තිස්ස ත්ථුත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

ການແປງ "ຕຸ" ວິພັດ ແຫ່ງ ອສະ ທາດ ເປັນ "ຕຖຸ" ຍ່ອມມີ, ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

අත්ථු.

ອັດຖຸ (ຈົ່ງມີ, ຈົ່ງເປັນ).

---

496, 497. සිම්හි ච.

໔໙໖, ໔໙໗. ແລະ ເມື່ອ "ສິ" ວິພັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

අසස්සෙව ධාතුස්ස සිම්හි විභත්තිම්හි අන්තස්ස ලොපො ච හොති.

ເມື່ອ "ສິ" ວິພັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງ ອສະ ທາດ ນັ້ນເອງ ກໍຍ່ອມມີ.

---

කො නු ත්වමසි මාරිස.

ແນ່ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ທ່ານເປັນໃຜໜໍ?

---

497, 477. ලභස්මා [Pg.245] ඊ ඉංනං ත්ථ ත්ථං.

໔໙໗, ໔໗໗. ຫຼັງຈາກ ລພະ ທາດ, ການແປງ "ອີ" ແລະ "ອິງ" ວິພັດ ເປັນ "ຕຖະ" ແລະ "ຕຖັງ" ຍ່ອມມີ.

---

ලභඉච්චෙතාය ධාතුයා ඊ ඉංනං විභත්තීනං ත්ථ ත්ථංආදෙසා හොන්ති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

ການແປງ "ອີ" ແລະ "ອິງ" ວິພັດທັງຫຼາຍ ແຫ່ງ ລພະ ທາດ ເປັນ "ຕຖະ" ແລະ "ຕຖັງ" ຍ່ອມມີ, ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

අලත්ථ, අලත්ථං.

ອະລັດຖະ (ໄດ້ໄດ້ແລ້ວ), ອະລັດຖັງ (ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໄດ້ແລ້ວ).

---

498, 480. කුසස්මා දී ච්ඡි.

໔໙໘, ໔໘໐. ຫຼັງຈາກ ກຸສະ ທາດ, ການແປງ "ອີ" ວິພັດ ເປັນ "ຈສິ" ຍ່ອມມີ.

---

කුසඉච්චෙතාය ධාතුයා ඊවිභත්තිස්ස ච්ඡිහොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

ການແປງ "ອີ" ວິພັດ ແຫ່ງ ກຸສະ ທາດ ເປັນ "ຈສິ" ຍ່ອມມີ, ແລະ ການລຶບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ກໍຍ່ອມມີ.

---

අක්කොච්ඡි.

ອັກໂກດສິ (ໄດ້ດ່າແລ້ວ).

---

499, 507. දාධාතුස්ස දජ්ජං.

໔໙໙, ໕໐໗. ການແປງ ທາ ທາດ ເປັນ "ທັດຊະ" ຍ່ອມມີ.

---

දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස දජ්ජාදෙසො හොති වා.

ການແປງ ທາ ທາດ ທັງໝົດ ເປັນ "ທັດຊະ" ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

දජ්ජාමි, දජ්ජෙය්‍ය, දදාමි, දදෙය්‍ය.

ທັດຊາມິ, ທັດເຊຍຍະ, ທະທາມິ, ທະເທຍຍະ.

---

500, 486. වදස්ස වජ්ජං.

໕໐໐, ໔໘໖. ການແປງ ວທະ ທາດ ເປັນ "ວັດຊະ" ຍ່ອມມີ.

---

වදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස වජ්ජාදෙසො හොති වා.

ການແປງ ວທະ ທາດ ທັງໝົດ ເປັນ "ວັດຊະ" ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

වජ්ජාමි, වජ්ජෙය්‍ය, වදාමි, වදෙය්‍ය.

ວັດຊາມິ, ວັດເຊຍຍະ, ວະທາມິ, ວະເທຍຍະ.

---

501, 443. ගමිස්ස [Pg.246] ඝම්මං.

໕໐໑, ໔໔໓. ການແປງ ຄມຸ ທາດ ເປັນ "ຄຳມະ" ຍ່ອມມີ.

---

ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝම්මාදෙසො හොති වා.

ການແປງ ຄມຸ ທາດ ທັງໝົດ ເປັນ "ຄຳມະ" ຍ່ອມມີບາງເທື່ອ.

---

ඝම්මතු. ඝම්මාහි, ඝම්මාමි.

ຄຳມະຕຸ, ຄຳມາຫິ, ຄຳມາມິ.

---

වාති කිමත්ථං? ගච්ඡතු, ගච්ඡාහි, ගච්ඡාමි.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບາງເທື່ອ) ກ່າວໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ຄັດສະຕຸ, ຄັດສາຫິ, ຄັດສາມິ.

---

502, 493. යම්හි දා ධා මා ඨා හා පා මහමථාදීනමී.

໕໐໒, ໔໙໓. ເມື່ອປັດໄຈຄື "ຍ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງສະຫຼະທີ່ສຸດແຫ່ງ ທາ, ທາ, ມາ, ຖາ, ຫາ, ປາ, ມຫະ, ມຖະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ອີ" ຍ່ອມມີ.

---

යම්හි පච්චයෙ පරෙ දා ධා මා ඨා හා පා මහ මථ ඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො ඊකාරමාපජ්ජතෙ.

ເມື່ອປັດໄຈຄື "ຍ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍ ມີ "ທາ" (dā), "ທາ" (dhā), "ມາ" (mā), "ຖາ" (ṭhā), "ຫາ" (hā), "ປາ" (pā), "ມຫະ" (maha), "ມຖະ" (matha) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອີ" (ອີກາຣະ).

---

දීයති, ධීයති, මීයති, ඨීයති, හීයති, පීයති, මහීයති, මථීයති.

ຍ່ອມຖືກໃຫ້ (dīyati), ຍ່ອມຖືກຊົງໄວ້ (dhīyati), ຍ່ອມຖືກແທກ (mīyati), ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ (ṭhīyati), ຍ່ອມຖືກລະ (hīyati), ຍ່ອມຖືກດື່ມ (pīyati), ຍ່ອມຖືກບູຊາ (mahīyati), ຍ່ອມຖືກກວນ (mathīyati).

---

503, 485. යජස්සාදිස්සි.

໕໐໓, ໔໘໕. ການແປງເປັນ "ອິ" ແຫ່ງອັກສອນຕົ້ນຂອງ "ຍຊະ" ທາດ (ຍ່ອມມີ).

---

යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ආදිස්ස ඉකාරාදෙසො හොති යපච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈຄື "ຍ" ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງເປັນ "ອິ" ແຫ່ງອັກສອນຕົ້ນຂອງທາດນີ້ຄື "ຍຊະ" ຍ່ອມມີ.

---

ඉජ්ජතෙ මයා බුද්ධො.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມຖືກບູຊາ ໂດຍຂ້າພະເຈົ້າ (ijjate mayā buddho).

---

504, 470. සබ්බතො උං ඉංසු.

໕໐໔, ໔໗໐. ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ, ການແປງ "ອຸໍ" ວິພັດ ເປັນ "ອิໍສຸ" (ຍ່ອມມີ).

---

සබ්බෙහි ධාතූහි උංවිභත්තිස්ස ඉංසුආදෙසො හොති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ, ການແປງເປັນ "ອິໍສຸ" ແຫ່ງ "ອຸໍ" ວິພັດ ຍ່ອມມີ.

---

උපසඞ්කමිංසු[Pg.247], නිසීදිංසු.

(ພວກເຂົາ) ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ (upasaṅkamiṃsu), (ພວກເຂົາ) ໄດ້ນັ່ງລົງແລ້ວ (nisīdiṃsu).

---

505, 482. ජර මරානං ජීර ජිය්‍ය මිය්‍යා වා.

໕໐໕, ໔໘໒. ການແປງເປັນ "ຈີຣະ", "ຈີຍຍະ" ແລະ "ມິຍຍະ" ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍຄື "ຊຣະ" ແລະ "ມຣະ" ຍ່ອມມີບ້າງ.

---

ජර මර ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ජීර ජිය්‍ය මිය්‍යාදෙසා හොන්ති වා.

ການແປງເປັນ "ຈີຣະ", "ຈີຍຍະ" ແລະ "ມິຍຍະ" ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື "ຊຣະ" ແລະ "ມຣະ" ຍ່ອມມີບ້າງ.

---

ජීරති, ජීරන්ති, ජිය්‍යති, ජිය්‍යන්ති, මිය්‍යති, මිය්‍යන්ති, මරති, මරන්ති.

ຍ່ອມແກ່ຄ່ຳຄ່າ (jīrati, jiyyati), ຍ່ອມແກ່ຄ່ຳຄ່າທັງຫຼາຍ (jīranti, jiyyanti); ຍ່ອມຕາຍ (miyyati, marati), ຍ່ອມຕາຍທັງຫຼາຍ (miyyanti, maranti).

---

506, 496. සබ්බත්ථා’ සස්සාදිලොපො ච.

໕໐໖, ໔໙໖. ໃນທີ່ທັງປວງ, ການລຶບອັກສອນຕົ້ນຂອງ "ອສ" ທາດ ແລະ (ການແປງອື່ນໆ ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

සබ්බත්ථ විභත්තිපච්චයෙසු අසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ආදිස්ස ලොපො හොති වා.

ໃນວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທັງປວງໃນທີ່ທັງປວງ, ການລຶບອັກສອນຕົ້ນຂອງທາດນີ້ຄື "ອສ" ຍ່ອມມີບ້າງ.

---

සියා, සන්ති, සන්තෙ, සමානො.

ພຶງມີ (siyā), ຍ່ອມມີທັງຫຼາຍ (santi, sante), ເມື່ອມີຢູ່ (samāno).

---

වාති කිමත්ථං? අසි.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບ້າງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: (ທ່ານ) ຍ່ອມເປັນ (asi).

---

507, 501. අසබ්බධාතුකෙ භූ.

໕໐໗, ໕໐໑. ເມື່ອອະສັບພະທາຕຸກວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ "ອສ" ທາດ ເປັນ "ພູ" (ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

අසස්සෙව ධාතුස්ස භූහොති වා අසබ්බධාතුකෙ.

ການແປງເປັນ "ພູ" ແຫ່ງທາດຄື "ອສ" ນັ້ນເອງ ຍ່ອມມີບ້າງ ເມື່ອອະສັບພະທາຕຸກວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

භවිස්සති. භවිස්සන්ති.

ຈັກເປັນ (bhavissati), ຈັກເປັນທັງຫຼາຍ (bhavissanti).

---

වාති කිමත්ථං? ආසුං.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບ້າງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: (ພວກເຂົາ) ໄດ້ມີແລ້ວ (āsuṃ).

---

508, 515. එය්‍යස්ස [Pg.248] ඤාතො ඉයා ඤා.

໕໐໘, ໕໑໕. ຫຼັງຈາກ "ຍາ" ທາດ, ການແປງ "ເອກຍະ" ວິພັດ ເປັນ "ອິຍາ" ແລະ "ຍາ" (ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

එය්‍යස්ස විභත්තිස්ස ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස ඉයා ඤාආදෙසා හොන්ති වා.

ການແປງເປັນ "ອິຍາ" ແລະ "ຍາ" ແຫ່ງ "ເອກຍະ" ວິພັດ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກທາດນີ້ຄື "ຍາ" ຍ່ອມມີບ້າງ.

---

ජානියා, ජඤ්ඤා.

ພຶງຮູ້ (jāniyā, jaññā).

---

වාති කිමත්ථං? ජානෙය්‍ය.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບ້າງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: ພຶງຮູ້ (jāneyya).

---

509, 516. නාස්ස ලොපො යකාරත්තං.

໕໐໙, ໕໑໖. การລຶບ "ນາ" ປັດໄຈ ແລະ ຄວາມເປັນ "ຍ" ອັກສອນ (ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස නාපච්චයස්ස ලොපො හොති වා, යකාරත්තඤ්ච.

ການລຶບແຫ່ງ "ນາ" ປັດໄຈ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຈາກທາດນີ້ຄື "ຍາ" ຍ່ອມມີບ້າງ, ແລະ ຄວາມເປັນ "ຍ" ອັກສອນ ກໍຍ່ອມມີບ້າງ.

---

ජඤ්ඤා, නායති.

ພຶງຮູ້ (jaññā), ຍ່ອມຮູ້ (nāyati).

---

වාති කිමත්ථං? ජානාති.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບ້າງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: ຍ່ອມຮູ້ (jānāti).

---

510, 487. ලොපඤ්චෙත්තමකාරො.

໕໑໐, ໔໘໗. "ອະ" ປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ ແລະ ຄວາມເປັນ "ເອ" (ບ້າງ).

---

අකාරපච්චයො ලොපමාපජ්ජතෙ, එත්තඤ්ච හොති වා.

"ອະ" ປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ, ແລະ ຄວາມເປັນ "ເອ" ກໍຍ່ອມມີບ້າງ.

---

වජ්ජෙමි, වදෙමි, වජ්ජාමි, වදාමි.

ຂ້າພະເຈົ້າຍ່ອມກ່າວ (vajjemi, vademi, vajjāmi, vadāmi).

---

511, 521. උත්තමොකාරො.

໕໑໑, ໕໒໑. ການແປງ "ໂອ" ປັດໄຈ ເປັນ "ອຸ" (ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

ඔකාරපච්චයො උත්තමාපජ්ජතෙ වා.

"ໂອ" ປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອຸ" ບ້າງ.

---

කුරුතෙ, කරොති.

ຍ່ອມເຮັດ (kurute, karoti).

---

ඔකාරොති [Pg.249] කිමත්ථං? හොති.

ຄຳວ່າ "ໂອກາໂຣ" (ໂອປັດໄຈ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: ຍ່ອມມີ (hoti).

---

512, 522. කරස්සාකාරො ච.

໕໑໒, ໕໒໒. ແລະ ການແປງ "ອະ" ອັກສອນ ຂອງ "ກຣະ" ທາດ ເປັນ "ອຸ" (ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො උත්තමාපජ්ජතෙ වා.

"ອະ" ອັກສອນ ຂອງທາດນີ້ຄື "ກຣະ" ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອຸ" ບ້າງ.

---

කුරුතෙ, තරොති, තුබ්බන්ති, කයිරති.

ຍ່ອມເຮັດ (kurute, taroti), ຍ່ອມເຮັດທັງຫຼາຍ (tubbanti), ຍ່ອມເຮັດ (kayirati).

---

කරස්සෙති කිමත්ථං? සරති, මරති.

ຄຳວ່າ "ກຣັສສະ" (ແຫ່ງກຣະທາດ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: ຍ່ອມລະນຶກ (sarati), ຍ່ອມຕາຍ (marati).

---

513, 435. ඔ අව සරෙ.

໕໑໓, ໔໓໕. ການແປງ "ໂອ" ເປັນ "ອວະ" ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ (ຍ່ອມມີ).

---

ඔකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අවාදෙසො හොති.

ການແປງເປັນ "ອວະ" ແຫ່ງ "ໂອ" ອັກສອນ ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ຍ່ອມມີ ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

චවති. භවති.

ຍ່ອມເຄື່ອນ (cavati), ຍ່ອມເປັນ (bhavati).

---

ඔති කිමත්ථං? ජයති.

ຄຳວ່າ "ໂອ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ຄື: ຍ່ອມຊະນະ (jayati).

---

514, 491. එ අය.

໕໑໔, ໔໙໑. ການແປງ "ເອ" ເປັນ "ອຍະ" ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ (ຍ່ອມມີ).

---

එකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අයාදෙසො හොති.

ການແປງເປັນ "ອຍະ" ແຫ່ງ "ເອ" ອັກສອນ ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ຍ່ອມມີ ເມື່ອສະຫຼະຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

නයති, ජයති.

ຍ່ອມນຳໄປ (nayati), ຍ່ອມຊະນະ (jayati).

---

515, 541. තෙ [Pg.250] ආවායා කාරිතෙ.

໕໑໕, ໕໔໑. "ເອ" ແລະ "ໂອ" ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ "ອາວະ" ແລະ "ອາຍະ" ໃນກາຣິດຕະປັດໄຈ.

---

තෙ ඔ එඉච්චෙතෙ ආව ආයාදෙසෙ පාපුණන්ති කාරිතෙ.

"ໂອ" ແລະ "ເອ" ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຖິງການແປງເປັນ "ອາວະ" ແລະ "ອາຍະ" ໃນກາຣິດຕະປັດໄຈ.

---

ලාවෙති, නායෙති.

ຍ່ອມໃຫ້ກ່ຽວ (lāveti), ຍ່ອມໃຫ້ນຳໄປ (nāyeti).

---

යොගවිභාගෙන අඤ්ඤස්මිම්පි එකාරස්ස ආයාදෙසො හොති. ගායති, ගායන්ති.

ດ້ວຍການແບ່ງສູດ, ການແປງ "ເອ" ອັກສອນ ເປັນ "ອາຍະ" ແມ່ນໃນທີ່ອື່ນກໍຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຂັບຮ້ອງ (gāyati), ຍ່ອມຂັບຮ້ອງທັງຫຼາຍ (gāyanti).

---

516, 466. ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

໕໑໖, ໔໖໖. ການລົງ "ອິ" ອັກສອນອາຄົມ ເມື່ອອະສັບພະທາຕຸກວິພັດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ (ຍ່ອມມີ).

---

සබ්බස්මිං අසබ්බධාතුකම්හි ඉකාරාගමො හොති.

ການລົງ "ອິ" ອັກສອນອາຄົມ ຍ່ອມມີ ໃນອະສັບພະທາຕຸກວິພັດທັງປວງ.

---

ගමිස්සති, කරිස්සති, ලභිස්සති, පචිස්සති.

ຈັກໄປ (gamissati), ຈັກເຮັດ (karissati), ຈັກໄດ້ (labhissati), ຈັກຫຸງຕົ້ມ (pacissati).

---

අසබ්බධාතුකම්හීති කිමත්ථං? ගච්ඡති, කරොති, ලභති, පචති.

ຄຳວ່າ "ອະສັບພະທາຕຸກັມຫິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້ຄື: ຍ່ອມໄປ (gacchati), ຍ່ອມເຮັດ (karoti), ຍ່ອມໄດ້ (labhati), ຍ່ອມຫຸງຕົ້ມ (pacati).

---

517, 488. ක්වචි ධාතුවිභත්තිපච්චයානං දීඝ විපරීතාදෙසලොපාගමා ච.

໕໑໗, ໔໘໘. ການທີຄະ, ການວິປະຣີດ, ການແປງ, ການລຶບ ແລະ ການລົງອາຄົມ ແຫ່ງທາດ, ວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີບ້າງ.

---

ඉධ ආඛ්‍යාතෙ අනිද්දිට්ඨෙසු සාධනෙසු ක්වචි ධාතුවිභත්තිපච්චයානං දීඝවිපරීතාදෙසලොපාගමඉච්චෙතානි කාරියානි ජිනවචනානුරූපානි කාතබ්බානි.

ໃນອາຂຍາດນີ້, ໃນຮູບສຳເລັດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້, ກິດຈະກຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື: ການທີຄະ, ການວິປະຣີດ, ການແປງ, การລຶບ ແລະ ການລົງອາຄົມ ແຫ່ງທາດ, ວິພັດ ແລະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕ້ອງເຮັດໃຫ້ເໝາະສົມຕາມພຣະຊິນະພົດ (ພຣະດຳຣັດຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ໃນບາງກໍລະນີ.

---

ජායති[Pg.251], කරෙය්‍ය, ජානියා, සියා, කරෙ, ගච්ඡෙ, ජඤ්ඤා, වක්ඛෙථ, දක්ඛෙථ, දිච්ඡති, අගච්ඡි, අගච්ඡුං, අහොසි, අහෙසුං ඉච්චෙවමාදීනි අඤ්ඤානිපි සාධනානි යොජෙතබ්බානි.

ຮູບສຳເລັດທັງຫຼາຍອື່ນໆ ເປັນຕົ້ນຄື: ຍ່ອມເກີດ (jāyati), ພຶງເຮັດ (kareyya), ພຶງຮູ້ (jāniyā), ພຶງມີ (siyā), ພຶງເຮັດ (kare), ພຶງໄປ (gacche), ພຶງຮູ້ (jaññā), ທ່ານທັງຫຼາຍພຶງກ່າວ (vakkhetha), ທ່ານທັງຫຼາຍພຶງເຫັນ (dakkhetha), ຍ່ອມປາດຖະໜາຈະເຫັນ (dicchati), ໄດ້ໄປແລ້ວ (agacchi), ໄດ້ໄປແລ້ວທັງຫຼາຍ (agachuṃ), ໄດ້ມີແລ້ວ (ahosi), ໄດ້ມີແລ້ວທັງຫຼາຍ (ahesuṃ) ພຶງປະກອບ (ຕາມສົມຄວນ).

---

518, 446. අත්තනොපදානි පරස්සපදත්තං.

໕໑໘, ໔໔໖. ການແປງ ອັດຕະໂນບົດ ວິພັດທັງຫຼາຍ ເປັນ ປະຣັດສະບົດ (ຍ່ອມມີບ້າງ).

---

අත්තනොපදානි ක්වචි පරස්සපදත්තමාපජ්ජන්තෙ.

ອັດຕະໂນບົດ ວິພັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ປະຣັດສະບົດ ບ້າງ ໃນບາງກໍລະນີ.

---

වුච්චති, ලබ්භති, පච්චති.

ຍ່ອມຖືກກ່າວ (vuccati), ຍ່ອມຖືກໄດ້ (labbhati), ຍ່ອມຖືກຫຸງຕົ້ມ (paccati).

---

ක්වචීති කිමත්ථං? කරීයතෙ, ලබ්භතෙ, පච්චතෙ.

ຄຳວ່າ "ຄວະຈິ" (ບ້າງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້ຄື: ຍ່ອມຖືກເຮັດ (karīyate), ຍ່ອມຖືກໄດ້ (labbhate), ຍ່ອມຖືກຫຸງຕົ້ມ (paccate).

---

519, 457. අකාරාගමො හිය්‍යත්තනීඅජ්ජතනීකාලාතිපත්තීසු.

໕໑໙, ໔໕໗. ການລົງ ອ-ອັກສອນອາຄົມ (ອາກາຣາຄົມ) ໃນວິພັດຫິຍະຍັດຕະນີ, ອັດຊັດຕະນີ ແລະ ກາລາຕິປັດຕິ.

---

ක්වචි අකාරාගමො හොති හිය්‍යත්තනී අජ්ජතනීකාලාතිපත්තිඉච්චෙතාසු විභත්තීසු.

ໃນວິພັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຫິຍະຍັດຕະນີ, ອັດຊັດຕະນີ ແລະ ກາລາຕິປັດຕິ, ບາງຄັ້ງ (ກວຈິ) ຍ່ອມມີການລົງ ອ-ອັກສອນອາຄົມ.

---

අගමා, අගමී, අගමිස්සා.

ອຄມາ (ໄດ້ໄປແລ້ວ), ອຄມີ (ໄດ້ໄປແລ້ວ), ອຄມິສສາ (ຈັກໄດ້ໄປແລ້ວ).

---

ක්වචීති කිමත්ථං? ගමා, ගමී, ගමිස්සා.

ບົດວ່າ "ກວຈິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມການລົງ ອ-ອາຄົມ ໃນຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ຄມາ, ຄມີ, ຄມິສສາ.

---

520, 502. බ්‍රූතො ඊ තිම්හි.

໕໒໐, ໕໐໒. ລົງ ອີ-ອັກສອນອາຄົມ ຫຼັງຈາກ ພຣູ-ທາດ ເມື່ອມີ ຕິ-ວິພັດ.

---

බ්‍රූඉච්චෙතාය ධාතුයා ඊකාරාගමො හොති තිම්හි විභත්තිම්හි.

ຫຼັງຈາກທາດນີ້ ຄື ພຣູ-ທາດ, ຍ່ອມມີການລົງ ອີ-ອັກສອນອາຄົມ ເມື່ອມີ ຕິ-ວິພັດ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

බ්‍රවීති.

ພຣະວີຕິ (ຍ່ອມກ່າວ).

---

521, 425. ධාතුස්සන්තො [Pg.252] ලොපො’නෙකසරස්ස.

໕໒໑, ໔໒໕. ການລຶບສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງທາດ ທີ່ມີສະຫຼະຫຼາຍຕົວ (ອເນກາສະຫຼະ).

---

ධාතුස්ස අන්තො ක්වචි ලොපො හොති අනෙකසරස්ස.

ບາງຄັ້ງ (ກວຈິ) ຍ່ອມມີການລຶບສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງທາດ ທີ່ມີສະຫຼະຫຼາຍຕົວ.

---

ගච්ඡති, සරති, මරති.

ຄັດສະຕິ (ຍ່ອມໄປ), ສະຣະຕິ (ຍ່ອມລະນຶກເຖິງ), ມະຣະຕິ (ຍ່ອມຕາຍ).

---

අනෙකසරස්සෙති කිමත්ථං? පාති, යාති, වාති.

ບົດວ່າ "ອເນກາສະຣັດສະ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມການລຶບສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງທາດທີ່ມີສະຫຼະຕົວດຽວ (ເອກາສະຫຼະ) ເຊັ່ນ: ປາຕິ (ຍ່ອມຮັກສາ), ຍາຕິ (ຍ່ອມໄປ), ວາຕິ (ຍ່ອມພັດໄປ).

---

ක්වචීති කිමත්ථං? මහීයති, මථීයති.

ບົດວ່າ "ກວຈິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມການລຶບສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງທາດໃນຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ມະຫີຍະຕິ, ມະຖີຍະຕິ.

---

522, 476. ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා.

໕໒໒, ໔໗໖. ປ່ຽນສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງ ອิສຸ-ທາດ ແລະ ຍະມຸ-ທາດ ເປັນ ຈສະ ບາງຄັ້ງ.

---

ඉසු යමු ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තො ච්ඡො හොති වා. ඉච්ඡති, නියච්ඡති.

ທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ອິສຸ ແລະ ຍະມຸ ຍ່ອມປ່ຽນເປັນ ຈສະ ບາງຄັ້ງ (ວາ). ຕົວຢ່າງ: ອິດສະຕິ (ຍ່ອມປາດຖະໜາ), ນິຍັດສະຕິ (ຍ່ອມຂົ່ມ/ຍ່ອມສຳລວມ).

---

වාති කිමත්ථං? එසති, නියමති.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມການປ່ຽນເປັນ ຈສະ ໃນຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ເອສະຕິ (ຍ່ອມສະແຫວງຫາ), ນິຍະມະຕິ (ຍ່ອມກຳນົດ).

---

523, 526. කාරිතානං ණො ලොපං.

໕໒໓, ໕໒໖. ການລຶບ ນ-ອັກສອນ ຂອງກາຣິດປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

කාරිතඉච්චෙතෙසං පච්චයානං ණො ලොපමාපජ්ජතෙ.

ນ-ອັກສອນ ຂອງປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ກາຣິດປັດໄຈ ຍ່ອມເຖິງການລຶບ.

---

කාරෙති, කාරයති, කාරාපෙති, කාරාපයති.

ກາເຣຕິ, ກາຣະຍະຕິ, ກາຣາເປຕິ, ກາຣາປະຍະຕິ (ຍ່ອມໃຫ້ເຮັດ).

---

සාසනත්ථං සමුද්දිට්ඨං, මයාඛ්‍යාතං සමාසතො;

සකං බුද්ධිවිසෙසෙන, චින්තයන්තු විචක්ඛණා.

อาຂະຢາດກັນ (ໝວດກິລິຍາອາຂະຢາດ) ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະແດງໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພະສາສະໜາ; ຂໍທ່ານຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍ ຈົ່ງພິຈາລະນາດ້ວຍປັນຍາອັນພิເສດຂອງຕົນເອງເທີ້ນ.

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ຈົບຕອນທີສີ່ ໃນອາຂະຢາດກັນ ແຕ່ພຽງເທົ່ານີ້.

---

ආඛ්‍යාතකප්පො නිට්ඨිතො.

ຈົບອາຂະຢາດກັນ (ໝວດກິລິຍາອາຂະຢາດ).

---

7. කිබ්බිධානකප්ප

໗. ກິດພິທານະກັນ (ໝວດກິດ)

---

පඨමකණ්ඩ

ຕອນທີໜຶ່ງ (ປະຖົມມະກັນ)

---

(ක)

(ກ)

---

බුද්ධං [Pg.253] ඤාණසමුද්දං, සබ්බඤ්ඤුං ලොකහෙතු’ඛීණමතිං;

වන්දිත්වා පුබ්බමහං, වක්ඛාමි සසාධනං හි කිතකප්පං.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມພະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນດັ່ງມະຫາສະໝຸດແຫ່ງພະປັນຍາ, ຜູ້ຮູ້ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ (ສັບພັນຍູ), ຜູ້ມີພະປັນຍາອັນບໍ່ມີວັນສິ້ນສຸດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນກ່ອນ, ແລ້ວຈະກ່າວເຖິງກິດກັນ (ກິຕະກັປປະ) ພ້ອມທັງສາທະນະ.

---

(ඛ)

(ຂ)

---

සාධනමූලං හි පයොගං,ආහු පයොගමූලමත්ථඤ්ච;

අත්ථෙසු විසාරදමතයො,සාසනස්සුධරා ජිනස්ස මතා.

ທ່ານຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນອັດຖະ ແລະ ເປັນຜູ້ຊົງຈຳພະສາສະໜາຂອງພະຊິນະເຈົ້າ ກ່າວວ່າ: ປະໂຫຍກຕົວຢ່າງ (ປະໂຍຄະ) ມີສາທະນະເປັນມູນເຄົ້າ, ແລະ ອັດຖະ (ຄວາມໝາຍ) ກໍມີປະໂຫຍກຕົວຢ່າງເປັນມູນເຄົ້າ.

---

(ග)

(ຄ)

---

අන්ධො දෙසකවිකලො,ඝතමධුතෙලානි භාජනෙන විනා;

නට්ඨො නට්ඨානි යථා,පයොගවිකලො තථා අත්ථො.

ຄົນຕາບອດທີ່ຂາດຜູ້ນຳທາງ ຍ່ອມຫຼົງທາງ, ເນີຍໃສ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະ ນ້ຳມັນ ທີ່ຂາດພາຊະນະຮອງຮັບ ຍ່ອມເສຍຫາຍໄປສັນໃດ; ອັດຖະ (ຄວາມໝາຍ) ທີ່ປາສະຈາກປະໂຫຍກຕົວຢ່າງ ກໍຍ່ອມເສຍຫາຍໄປສັນນັ້ນ.

---

(ඝ)

(ງ)

---

තස්මා සංරක්ඛණත්ථං, මුනිවචනත්ථස්ස දුල්ලභස්සාහං;

වක්ඛාමි සිස්සකහිතං, කිතකප්පං සාධනෙන යුතං.

ເພາະເຫດນັ້ນ, ເພື່ອຮັກສາຄວາມໝາຍແຫ່ງພະດຳລັດຂອງພະມຸນີ ອັນຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະກ່າວກິດກັນ ອັນເປັນປະໂຫຍດແກ່ສິດທັງຫຼາຍ ພ້ອມທັງສາທະນະ.

---

524, 561. ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණො.

໕໒໔, ໕໖໑. ລົງ ນ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດ ເມື່ອມີກຳ (ກຳມະ) ເປັນຕົ້ນຢູ່ເບື້ອງໜ້າ.

---

ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණපච්චයො හොති.

ຍ່ອມລົງ ນ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດ ເມື່ອມີກຳ (ກຳມະ) ເປັນຕົ້ນຢູ່ເບື້ອງໜ້າ.

---

කම්මං කරොතීති කම්මකාරො, එවං කුම්භකාරො, මාලාකාරො, කට්ඨකාරො, රථකාරො, රජතකාරො[Pg.254], සුවණ්ණකාරො, පත්තග්ගාහො, තන්තවායො, ධඤ්ඤමායො, ධම්මකාමො, ධම්මචාරො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງການງານ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ກຳມະກາໂຣ" (ຜູ້ເຮັດການງານ). ໃນທຳນອງດຽວກັນ: ກຸມພະກາໂຣ (ຊ່າງໝໍ້), ມາລາກາໂຣ (ຊ່າງດອກໄມ້), ກັດຖະກາໂຣ (ຊ່າງໄມ້), ຣະຖະກາໂຣ (ຊ່າງລົດ), ຣະຊະຕະກາໂຣ (ຊ່າງເງິນ), ສຸວັນນະກາໂຣ (ຊ່າງຄຳ), ປັດຕັກຄາໂຫ (ຜູ້ຮັບບາດ), ຕັນຕະວາໂຍ (ຊ່າງຫູກ), ທັນຍະມາໂຍ (ຜູ້ແທກເຂົ້າເປືອກ), ທັມມະກາໂມ (ຜູ້ໃຝ່ທຳ), ທັມມະຈາໂຣ (ຜູ້ປະພຶດທຳ).

---

525, 565. සඤ්ඤායම නු.

໕໒໕, ໕໖໕. ລົງ ອ-ປັດໄຈ ແລະ ນຸ-ອາຄົມ ໃນນາມສະເພາະ (ສັນຍາ).

---

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං ධාතුයා කම්මාදිම්හි අකාරපච්චයො හොති, නාමම්හි ච නුකාරාගමො හොති.

ເມື່ອສະແດງເຖິງນາມສະເພາະ, ຍ່ອມລົງ ອ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດ ທີ່ມີກຳເປັນຕົ້ນຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ແລະ ລົງ ນຸ-ອັກສອນອາຄົມ ທີ່ນາມ (ກຳ) ນັ້ນ.

---

අරිං දමෙතීති අරින්දමො, රාජා. වෙස්සං තරතීති වෙස්සන්තරො, රාජා. තණ්හං කරොතීති තණ්හඞ්කරො, භගවා. මෙධං කරොතීති මෙධඞ්කරො, භගවා. සරණං කරොතීති සරණඞ්කරො, භගවා. දීපං කරොතීති දීපඞ්කරො, භගවා.

ຜູ້ໃດຍ່ອມຂົ່ມ ເຊິ່ງຂ້າສຶກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ອະລິນທະໂມ" (ຜູ້ປາບສັດຕູ), ຄື ພະລາຊາ. ຜູ້ໃດຍ່ອມຂ້າມ ເຊິ່ງພໍ່ຄ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ເວດສັນຕະໂຣ", ຄື ພະລາຊາ. ພະອົງໃດຍ່ອມກຳຈັດ ເຊິ່ງຕັນຫາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ "ຕັນຫັງກະໂຣ", ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະອົງໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງປັນຍາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ "ເມທັງກະໂຣ", ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະອົງໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງທີ່ເພິ່ງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ "ສະຣະນັງກະໂຣ", ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະອົງໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງປະທີບ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ "ທີປັງກະໂຣ", ຄື ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

---

526, 567. පුරෙ දදා ච ඉං.

໕໒໖, ໕໖໗. ລົງ ອ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ທທ-ທາດ ເມື່ອມີ ປຸເຣ-ສັບ ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ແລະ ແປງ ອ-ອັກສອນ ຂອງ ປຸເຣ-ສັບ ເປັນ ອິງ.

---

පුරසද්දෙ ආදිම්හි දදඉච්චෙතාය ධාතුයා අකාරපච්චයො හොති, පුරසද්දස්ස අකාරස්ස ච ඉං හොති.

ເມື່ອມີ ປຸເຣ-ສັບ ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ຍ່ອມລົງ ອ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດນີ້ ຄື ທທ-ທາດ, ແລະ ແປງ ອ-ອັກສອນ ຂອງ ປຸເຣ-ສັບ ເປັນ ອິງ.

---

පුරෙ දානං අදාසීති පුරින්දදො දෙවරාජා.

ຜູ້ໃດໄດ້ຖວາຍ ເຊິ່ງທານ ໃນກ່ອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ປຸຣິນທະໂທ" (ຜູ້ໃຫ້ທານໃນກ່ອນ), ຄື ທ້າວສັກກະເທວະລາດ.

---

527, 568. සබ්බතො ණ්වු ත්වාවී වා.

໕໒໗, ໕໖໘. ລົງ ວຸ (ນວຸ), ຕຸ, ອາວີ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ບາງຄັ້ງ.

---

සබ්බතො ධාතුතො කම්මාදිම්හි වා අකම්මාදිම්හි වා අකාර ණ්වු තු ආවීඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ, ບໍ່ວ່າຈະມີກຳຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ຫຼື ບໍ່ມີກຳຢູ່ເບື້ອງໜ້າກໍຕາມ, ຍ່ອມລົງປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ອ, ວຸ (ນວຸ), ຕຸ, ອາວີ ບາງຄັ້ງ.

---

තං [Pg.255] කරොතීති තක්කරො, හිතං කරොතීති හිතකරො, විනෙති එත්ථ, එතෙනාති වා විනයො නිස්සාය නං වසතීති නිස්සයො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ຕັກກະໂຣ" (ຜູ້ເຮັດສິ່ງນັ້ນ). ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງປະໂຫຍດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ຫິຕະກະໂຣ" (ຜູ້ເຮັດປະໂຫຍດ). ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມແນະນຳ (ສັ່ງສອນ) ໃນທຳນີ້ ຫຼື ດ້ວຍທຳນີ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ທຳນັ້ນຊື່ວ່າ "ວິນະໂຍ" (ພະວິນັຍ). ບຸກຄົນຍ່ອມອາໄສ ເຊິ່ງອາຈານນັ້ນ ແລ້ວຢູ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ນິດສະໂຍ" (ທີ່ເພິ່ງອາໄສ).

---

ණ්වුම්හි – රථං කරොතීති රථකාරකො, අන්නං, දදාතීති අන්නදායකො, විනෙති සත්තෙති විනායකො, කරොතීති කාරකො, දදාතීති දායකො, නෙතීති නායකො.

ໃນ ວຸ (ນວຸ) ປັດໄຈ: ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງລົດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ຣະຖະກາຣະໂກ" (ຊ່າງເຮັດລົດ). ຜູ້ໃດຍ່ອມໃຫ້ ເຊິ່ງເຂົ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ອັນນະທາຍະໂກ" (ຜູ້ໃຫ້ເຂົ້າ). ພະອົງໃດຍ່ອມແນະນຳ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ "ວິນາຍະໂກ" (ພະຜູ້ແນະນຳສັ່ງສອນ). ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ກາຣະໂກ" (ຜູ້ເຮັດ). ຜູ້ໃດຍ່ອມໃຫ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ທາຍະໂກ" (ຜູ້ໃຫ້). ຜູ້ໃດຍ່ອມນຳໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ນາຍະໂກ" (ຜູ້ນຳ).

---

තුම්හි – තං කරොතීති තක්කත්තා, තස්ස කත්තාති වා තක්කත්තා. භොජනං දදාතීති භොජනදාතා, භොජනස්ස දාතාති වා භොජනදාතා. කරොතීති කත්තා. සරතීති සරිතා.

ໃນ ຕຸ ປັດໄຈ: ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ ເຊິ່ງສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ຕັກກັດຕາ" (ຜູ້ເຮັດສິ່ງນັ້ນ), ຫຼື ຜູ້ເຮັດ ເຊິ່ງສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ຕັກກັດຕາ". ຜູ້ໃດຍ່ອມໃຫ້ ເຊິ່ງໂພຊະນະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ໂພຊະນະທາຕາ" (ຜູ້ໃຫ້ໂພຊະນະ), ຫຼື ຜູ້ໃຫ້ ເຊິ່ງໂພຊະນະ ຊື່ວ່າ "ໂພຊະນະທາຕາ". ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ກັດຕາ" (ຜູ້ເຮັດ). ຜູ້ໃດຍ່ອມລະນຶກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສະຣິຕາ" (ຜູ້ລະນຶກ).

---

ආවීම්හි – භයං පස්සතීති භයදස්සාවී ඉච්චෙවමාදි.

ໃນ ອາວີ ປັດໄຈ: ຜູ້ໃດຍ່ອມເຫັນ ເຊິ່ງໄພ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ພະຍະທັດສາວີ" (ຜູ້ເຫັນໄພ) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

528, 577. විස රුජ පදාදිතො ණ.

໕໒໘, ໕໗໗. ລົງ ນ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ວິສຸ-ທາດ, ຣຸຊະ-ທາດ, ປະທະ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

විස රුජ පදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණ පච්චයො හොති.

ຍ່ອມລົງ ນ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ວິສຸ, ຣຸຊະ, ປະທະ ເປັນຕົ້ນ.

---

පවිසතීති පවෙසො, රුජතීති රොගො, උප්පජ්ජතීති උප්පාදො, ඵුසතීති ඵස්සො, උචතීති ඔකො, භවතීති භාවො, අයතීති ආයො, සම්මා බුජ්ඣතීති සම්බොධො, විහරතීති විහාරො.

ສິ່ງໃດຍ່ອມເຂົ້າໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ປະເວໂສ" (ການເຂົ້າໄປ/ທາງເຂົ້າ). ສິ່ງໃດຍ່ອມບຽດບຽນ (ເຮັດໃຫ້ເຈັບປວດ), ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ໂຣໂຄ" (ໂລກ/ຄວາມເຈັບໄຂ້). ສິ່ງໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ອຸບປາໂທ" (ຄວາມເກີດຂຶ້ນ). ສິ່ງໃດຍ່ອມຖືກຕ້ອງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ຜັດໂສ" (ການຖືກຕ້ອງ/ຜັດສະ). ສິ່ງໃດຍ່ອມເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ໂອໂກ" (ເຮືອນ/ທີ່ຢູ່). ຄວາມເປັນຢູ່ ຍ່ອມມີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມເປັນຢູ່ນັ້ນຊື່ວ່າ "ພາໂວ" (ຄວາມມີ/ຄວາມເປັນ). ສິ່ງໃດຍ່ອມເຂົ້າມາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ອາໂຍ" (ລາຍຮັບ). ພະອົງໃດຍ່ອມຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ "ສັມໂພໂທ" (ຄວາມຕັດສະຮູ້ແຈ້ງ). ບຸກຄົນຍ່ອມຢູ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ບ່ອນຢູ່ນັ້ນຊື່ວ່າ "ວິຫາໂຣ" (ວິຫານ/ທີ່ຢູ່ອາໄສ).

---

529, 580. භාවෙ [Pg.256] ච.

໕໒໙, ໕໘໐. ແລະ ລົງໃນພາວະສາທະນະ (ພາວະ).

---

භාවත්ථාභිධෙය්‍යෙ සබ්බධාතූහි ණපච්චයො හොති.

ເມື່ອສະແດງເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາວະ, ຍ່ອມລົງ ນ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ.

---

පච්චතෙ, පචනං වා පාතො, චජතෙ, චජනං වා චාගො, එවං යාගො, යොගො, භාගො, පරිදාහො.

ການຫຸງຕົ້ມ (ປັດຈະເຕ) ຫຼື ຄວາມຫຸງຕົ້ມ (ປະຈະນັງ) ຊື່ວ່າ "ປາໂກ" (ການຫຸງຕົ້ມ). ການສະຫຼະ (ຈະຊະເຕ) ຫຼື ຄວາມສະຫຼະ (ຈະຊະນັງ) ຊື່ວ່າ "ຈາໂຄ" (ການສະຫຼະ). ໃນທຳນອງດຽວກັນ: ຍາໂຄ (ການບູຊາ), ໂຍໂຄ (ການປະກອບ), ພາໂຄ (ສ່ວນແບ່ງ), ປະຣິທາໂຫ (ຄວາມຮ້ອນຮົນ).

---

530, 584. ක්වි ච.

໕໓໐, ໕໘໔. ແລະ ລົງ ກວິ-ປັດໄຈ.

---

සබ්බධාතූහි ක්විපච්චයො හොති.

ຍ່ອມລົງ ກວິ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ.

---

සම්භවතීති සම්භූ, විසෙසෙන භවතීති විභූ, භුජෙන ගච්ඡතීති භුජගො, සං අත්තානං ඛනති, සං සට්ඨු ඛනතීති වා සඞ්ඛො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນພ້ອມ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສັມພູ" (ພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່). ຜູ້ໃດຍ່ອມເປັນໄປໂດຍພິເສດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ວິພູ" (ຜູ້ມີອຳນາດຍິ່ງໃຫຍ່). ສັດໃດຍ່ອມໄປດ້ວຍຂົນົດຫາງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ "ພຸຊະໂຄ" (ງູ). ສິ່ງໃດຍ່ອມຂຸດ ເຊິ່ງຕົນເອງ, ຫຼື ສິ່ງໃດຍ່ອມຂຸດເປັນຢ່າງດີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ສັງໂຂ" (ຫອຍສັງ).

---

531, 589. ධරාදීහි රම්මො.

໕໓໑, ໕໘໙. ລົງ ຣັມມະ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ທະຣະ-ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

ධරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රම්මපච්චයො හොති.

ຍ່ອມລົງ ຣັມມະ-ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ທະຣະ ເປັນຕົ້ນ.

---

ධරති තෙනාති ධම්මො, කරීයතෙ තන්ති කම්මං.

ບຸກຄົນຍ່ອມຊົງໄວ້ ດ້ວຍທຳນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ທຳນັ້ນຊື່ວ່າ "ທັມໂມ" (ພະທຳ). ສິ່ງໃດຍ່ອມຖືກເຮັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ກັມມັງ" (ກຳ/ການກະທຳ).

---

532, 590. තස්සීලාදීසු ණීත්වාවී ච.

໕໓໒, ໕໙໐. ແລະ ລົງ ນີ, ຕຸ, ອາວີ ປັດໄຈ ໃນອັດຖະແຫ່ງ ຕັດສີລະ ເປັນຕົ້ນ.

---

සබ්බෙහි ධාතූහි තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු ණී තු ආවී ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ຍ່ອມລົງປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ນີ, ຕຸ, ອາວີ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ໃນອັດຖະແຫ່ງ ຕັດສີລະ ເປັນຕົ້ນ.

---

පියං පසංසිතුං සීලං යස්ස රඤ්ඤො, සො හොති රාජා පියපසංසී, බ්‍රහ්මං චරිතුං සීලං යස්ස පුග්ගලස්ස සො [Pg.257] හොති පුග්ගලො බ්‍රහ්මචාරී, පසය්හ පවත්තිතුං සීලං යස්ස රඤ්ඤො, සො හොති රාජා පසය්හපවත්ථා, භයං පස්සිතුං සීලං යස්ස සමණස්ස, සො හොති සමණො භයදස්සාවී ඉච්චෙවමාදි.

ພຣະຣາຊາພຣະອົງໃດ ມີປົກກະຕິສັນເສີນສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ, ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພຣະຣາຊາຜູ້ມີປົກກະຕິສັນເສີນສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ (ປິຍະປະສັງສີ); ບຸກຄົນໃດ ມີປົກກະຕິປະພຶດພຣົມມະຈັນ, ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີປົກກະຕິປະພຶດພຣົມມະຈັນ (ພຣົຫມະຈາຣີ); ພຣະຣາຊາພຣະອົງໃດ ມີປົກກະຕິເປັນໄປໂດຍຂົ່ມຂີ່, ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພຣະຣາຊາຜູ້ມີປົກກະຕິເປັນໄປໂດຍຂົ່ມຂີ່ (ປະສັຍຫະປະວັດຕາ); ພຣະສະມະນະຮູບໃດ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພ, ພຣະສະມະນະຮູບນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພຣະສະມະນະຜູ້ມີປົກກະຕິເຫັນໄພ (ພະຍະທັດສາວີ) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

533, 591. සද්ද කු ධ චල මණ්ඩත්ථරුධාදීහියු.

໕໓໓, ໕໙໑. ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ມີ ສັທທະ, ກຸທະ, ຈະລະ, ມັຣທະ ແລະ ຣຸຈະ ເປັນຕົ້ນ.

---

සද්ද කුධ චල මණ්ඩත්ථෙහි ච රුචාදීහි ච ධාතූහි යුපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ໃນອັດທັງຫຼາຍມີ 'ຕັສສີລະ' ເປັນຕົ້ນ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດວ່າ ສັທທະ (ອອກສຽງ), ກຸທະ (ໂກດ), ຈະລະ (ຫວັ່ນໄຫວ), ມັຣທະ (ປະດັບ) ແລະ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຣຸຈະ (ຮຸ່ງເຮືອງ) ເປັນຕົ້ນ.

---

ඝොසනසීලො ඝොසනො, භාසනසීලො භාසනො. එවං විග්ගහො කාතබ්බො. කොධනො, දොසනො, චලනො, කම්පනො, ඵන්දනො, මණ්ඩනො, විභූසනො, රොචනො, ජොතනො, වඩ්ඪනො.

ຜູ້ມີປົກກະຕິຮ້ອງ (ໂຄສະນະສີໂລ) ຊື່ວ່າ ໂຄສະໂນ, ຜູ້ມີປົກກະຕິເວົ້າ (ພາສະນະສີໂລ) ຊື່ວ່າ ພາສະໂນ. ພຶງເຮັດວິເຄາະຢ່າງນີ້. ໂກທະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິໂກດ), ໂທສະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິປະທຸສຮ້າຍ), ຈະລະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິຫວັ່ນໄຫວ), ກັມປະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິສັ່ນເຊັນ), ພັນທະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິດີ້ນຮົນ), ມັຣທະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕิປະດັບ), ວິພູສະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິຕົກແຕ່ງ), ໂຣຈະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິຮຸ່ງເຮືອງ), ໂຊຕະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິສະຫວ່າງ), ວັທທະໂນ (ຜູ້ມີປົກກະຕິຈະເລີນ).

---

534, 562. පාරාදිගමිම්හා රූ.

໕໓໔, ໕໖໒. ລົງ ຣູ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຄະມຸ ທາດ ທີ່ມີ ປາຣະ ສັບ ເປັນຕົ້ນຢູ່ຂ້າງໜ້າ.

---

ගමුඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා පාරසද්දාදිම්හා රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

ລົງ ຣູ ປັດໄຈ ໃນອັດທັງຫຼາຍມີ 'ຕັສສີລະ' ເປັນຕົ້ນ ຫຼັງຈາກ ຄະມຸ ທາດນີ້ ທີ່ມີ ປາຣະ ສັບ ເປັນຕົ້ນຢູ່ຂ້າງໜ້າ.

---

භවස්ස පාරං භවපාරං, භවපාරං ගන්තුං සීලං යස්ස පුරිසස්ස, සො හොති පුරිසො භවපාරගූ.

ຝັ່ງນອກແຫ່ງພົບ ຊື່ວ່າ ພະວະປາຣະ, ບຸຣຸດໃດ ມີປົກກະຕິໄປສູ່ຝັ່ງນອກແຫ່ງພົບ, ບຸຣຸດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີປົກກະຕິໄປສູ່ຝັ່ງນອກແຫ່ງພົບ (ພະວະປາຣະຄູ).

---

තස්සීලාදීස්වීති කිමත්ථං? පාරඞ්ගතො.

ຄຳວ່າ 'ຕັສສີລາດີສຸ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອັດອື່ນ ເຊັ່ນ: ປາຣັງຄະໂຕ (ຜູ້ໄປແລ້ວສູ່ຝັ່ງ).

---

පාරාදිගමිම්හාති කිමත්ථං? අනුගාමී.

ຄຳວ່າ 'ປາຣາທິຄະມິມຫາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມເມື່ອບໍ່ມີ ປາຣະ ສັບ ເປັນຕົ້ນຢູ່ຂ้างໜ້າ ເຊັ່ນ: ອະນຸຄາມີ (ຜູ້ໄປຕາມ).

---

535, 593. භික්ඛාදිතො [Pg.258] ච.

໕໓໕, ໕໙໓. ແລະ ລົງ ຣູ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ພິກຂະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

භික්ඛඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

ລົງ ຣູ ປັດໄຈ ໃນອັດທັງຫຼາຍມີ 'ຕັສສີລະ' ເປັນຕົ້ນ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ພິກຂະ ເປັນຕົ້ນ.

---

භික්ඛනසීලො යාචනසීලො භික්ඛු, විජානනසීලො විඤ්ඤූ.

ຜູ້ມີປົກກະຕິຂໍທານ (ພິກຂະນະສີໂລ) ຫຼື ຜູ້ມີປົກກະຕິຂໍ (ຍາຈະນະສີໂລ) ຊື່ວ່າ ພິກຂຸ; ຜູ້ມີປົກກະຕິຮູ້ແຈ້ງ (ວິຊານະສີໂລ) ຊື່ວ່າ ວິນຍູ.

---

536, 594. තනත්‍යාදීනං ණුකො.

໕໓໖, ໕໙໔. ລົງ ໂນກະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຕະນະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

හනත්‍යාදීනං ධාතූනං අන්තෙ ණුකපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

ລົງ ໂນກະ ປັດໄຈ ໃນອັດທັງຫຼາຍມີ 'ຕັສສີລະ' ເປັນຕົ້ນ ໃນເບື້ອງປາຍແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍມີ ຫະນະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

ආහනනසීලො ආඝාතුකො, කරණසීලො කාරුකො.

ຜູ້ມີປົກກະຕິຂ້າ (ອາຫະນະນະສີໂລ) ຊື່ວ່າ ອາຄາຕຸໂກ; ຜູ້ມີປົກກະຕິເຮັດ (ກະຣະນະສີໂລ) ຊື່ວ່າ ກາຣຸໂກ.

---

537, 566. නු නිග්ගහිතං පදන්තෙ.

໕໓໗, ໕໖໖. ແປງ ນຸ ອັກສອນ ເປັນ ນິກຄະຫິດ ໃນເບື້ອງປາຍແຫ່ງບົດ.

---

පදන්තෙ නුකාරාගමො නිග්ගහිතමාපජ්ජතෙ.

ນຸ ອັກສອນອາຄົມ ໃນເບື້ອງປາຍແຫ່ງບົດ ເຖິງຄວາມເປັນນິກຄະຫິດ.

---

අරිං දමෙතීති අරින්දමො, රාජා. වෙස්සං තරතීති වෙස්සන්තරො, රාජා. පභං කරොතීති පභඞ්කරො, භගවා.

ຜູ້ໃດຍ່ອມທໍຣະມານເຊິ່ງຂ້າສຶກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອະຣິນທະມະ (ຜູ້ທໍຣະມານຂ້າສຶກ) ຄື ພຣະຣາຊາ. ຜູ້ໃດຍ່ອມຂ້າມເຊິ່ງປະຊາຊົນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ເවສສັນຕະຣະ (ຜູ້ຂ້າມພົ້ນ) ຄື ພຣະຣาຊາ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງໃດ ຍ່ອມເຮັດເຊິ່ງແສງສະຫວ່າງ, ເພາະeຫດນັ້ນ ພຣະອົງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະພັງກະຣະ (ຜູ້ເຮັດແສງສະຫວ່າງ) ຄື ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

---

538, 595. සංහනාඤ්ඤාය වා රො ඝො.

໕໓໘, ໕໙໕. ບາງເທື່ອ ລົງ ຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຫະນະ ທາດ ທີ່ມີ ສັງ ນຳໜ້າ ແລະ ຫຼັງຈາກທາດອື່ນ, ແລະ ແປງ ຫະນະ ເປັນ ຄະ.

---

සංපුබ්බාය හනඉච්චෙතාය ධාතුයා, අඤ්ඤාය වා ධාතුයා රපච්චයො, හනස්ස ච ඝො හොති.

ບາງເທື່ອ ລົງ ຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຫະນະ ທາດນີ້ ທີ່ມີ ສັງ ນຳໜ້າ, ຫຼື ຫຼັງຈາກທາດອື່ນ, ແລະ ແປງ ຫະນະ ທາດ ເປັນ ຄະ.

---

සමග්ගං [Pg.259] කම්මං සමුපගච්ඡතීති සඞ්ඝො, සමන්තතො නගරස්ස මාහිරෙ ඛඤ්ඤතීති පරිඛා, අන්තං කරොතීති අන්තකො.

ໝູ່ໃດ ຍ່ອມເຂົ້າໄປພ້ອມເພື່ອສາມັກຄີກັມ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໝູ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ສັງໂຄ (ສັງຄະ). ຄູນ້ຳໃດ ອັນເຂົາຂຸດອ້ອມຮອບໃນພາຍນອກແຫ່ງເມືອງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຄູນັ້ນຊື່ວ່າ ປະຣິຄາ (ຄູເມືອງ). ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດເຊິ່ງທີ່ສຸດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອັນຕະໂກ (ຜູ້ເຮັດທີ່ສຸດ).

---

සංඉති කිමත්ථං? උපහනනං උපඝාතො.

ຄຳວ່າ 'ສັງ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມເມື່ອບໍ່ມີ ສັງ ນຳໜ້າ ເຊັ່ນ: ອຸປະຫະນະນັງ, ອຸປະຄາໂຕ (ການບຽດບຽນ).

---

539, 558. රම්හි රන්තො රාදිනො.

໕໓໙, ໕໕໘. ເມື່ອມີ ຣະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ລົບທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີ ຣະ ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ.

---

රම්හි පච්චයෙ පරෙ සබ්බො ධාත්වන්තො රකාරාදි ලොපො හොති.

ເມື່ອ ຣະ ປັດໄຈຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ລົບທີ່ສຸດແຫ່ງທາດທັງປວງ ທີ່ມີ ຣະ ອັກສອນ ເປັນຕົ້ນ.

---

අන්තකො, පාරගූ, සත්ථා, දිට්ඨො ඉච්චෙවමාදි.

ອັນຕະໂກ (ຜູ້ເຮັດທີ່ສຸດ), ປາຣະຄູ (ຜູ້ເຖິງຝັ່ງ), ສັຕຖາ (ພຣະສາດສະດາ), ທິຕໂຖ (ຜູ້ເຫັນແລ້ວ) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

540, 545. භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා.

໕໔໐, ໕໔໕. ລົງ ຕັບພະ ແລະ ອະນີຍະ ປັດໄຈ ໃນອັດພາວະ ແລະ ກັມ.

---

භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු තබ්බ අනීයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සබ්බධාතූහි.

ລົງ ຕັບພະ ແລະ ອະນີຍະ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ໃນອັດທັງຫຼາຍມີ ພາວະ ແລະ ກັມ ເປັນຕົ້ນ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ.

---

භවිතබ්බං, භවනීයං, ආසිතබ්බං, ආසනීයං, පජ්ජිතබ්බං, පජ්ජනීයං, කත්තබ්බං, කරණීයං, ගන්තබ්බං, ගමනීයං.

ພະວິດຕັບພັງ, ພະວະນີຍັງ (ຄວາມເປັນ/ພຶງເປັນ); ອາສິດຕັບພັງ, ອາສະນີຍັງ (ການນັ່ງ/ພຶງນັ່ງ); ປັດຊິດຕັບພັງ, ປັດຊະນີຍັງ (การໄປ/ພຶງໄປ); ກັດຕັບພັງ, ກະຣະນີຍັງ (ການເຮັດ/ພຶງເຮັດ); ຄັນຕັບພັງ, ຄະມະນີຍັງ (ການໄປ/ພຶງໄປ).

---

541, 552. ණ්‍යො ච.

໕໔໑, ໕໕໒. ແລະ ລົງ ໂຍ (ṇya) ປັດໄຈ.

---

භාවකම්මෙසු සබ්බධාතූහි ණ්‍යපච්චයො හොති.

ລົງ ໂຍ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ໃນອັດພາວະ ແລະ ກັມ.

---

කත්තබ්බං කාරියං, ජෙතබ්බං ජෙය්‍යං, නෙතබ්බං නෙය්‍යං, ඉච්චෙවමාදි.

ກັດຕັບພັງ, ກາຣິຍັງ (ພຶງເຮັດ); ເຊດຕັບພັງ, ເຊຍຍັງ (ພຶງຊະນະ); ເນດຕັບພັງ, ເນຍຍັງ (ພຶງນຳໄປ) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

චග්ගහණෙන [Pg.260] තෙය්‍යපච්චයො හොති. ඤාතබ්බං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යං ඉච්චෙවමාදි.

ດ້ວຍການຖືເອົາ 'ຈະ' ສັບ, ລົງ ເຕຍຍະ ປັດໄຈ. ຍາຕັບພັງ, ຍາເຕຍຍັງ (ພຶງຮູ້); ທັດເຖຍຍັງ (ພຶງເຫັນ); ປັດເຕຍຍັງ (ພຶງເຖິງ) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

542, 557. කරම්හා රිච්ච.

໕໔໒, ໕໕໗. ລົງ ຣິດຈະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກະຣະ ທາດ.

---

කරඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා රිච්චපච්චයො හොති භාවකම්මෙසු.

ລົງ ຣິດຈະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ກະຣະ ທາດນີ້ ໃນອັດພາວະ ແລະ ກັມ.

---

කත්තබ්බං කිච්චං.

ກັດຕັບພັງ, ກິດຈັງ (ພຶງເຮັດ/ກິດ).

---

543, 555. භූතො’බ්බ.

໕໔໓, ໕໕໕. ແປງ ໂຍ ປັດໄຈ ກັບທັງ ອູ ຂອງ ພູ ທາດ ເປັນ ອັບພະ.

---

භූඉච්චෙතාය ධාතුයා ණ්‍යපච්චයස්ස ඌකාරෙන සහ අබ්බාදෙසො හොති භාවකම්මෙසු.

ແປງ ໂຍ ປັດໄຈ ກັບທັງ ອູກາຣະ ແຫ່ງ ພູ ທາດນີ້ ເປັນ ອັບພະ ໃນອັດພາວະ ແລະ ກັມ.

---

භවිතබ්බො භබ්බො, භවිතබ්බං භබ්බං.

ພະວິດຕັບໂພ, ພັບໂພ (ພຶງເປັນ); ພະວິດຕັບພັງ, ພັບພັງ (ຄວາມເປັນ/ພຶງເປັນ).

---

544, 556. වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරාදීහි ජ්ජ ම්ම ග්ග ය්හෙය්‍යා ගාරො වා.

໕໔໔, ໕໕໖. ບາງເທື່ອ ແປງ ໂຍ ປັດໄຈ ກັບທັງທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ເປັນ ຊຈະ, ມມະ, ຄຄະ, ຍຫະ, ເອຍຍະ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ວະທະ, ມະທະ, ຄະມຸ, ຍຸຊະ, ຄະຣະຫະ ແລະ ທາດທີ່ມີ ອາ ເປັນຕົ້ນ, ແລະ ແປງ ຄະຣະຫະ ເປັນ ຄາຣະ.

---

වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරන්තඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණ්‍යපච්චයස්ස යථාසඞ්ඛ්‍යං ජ්ජ ම්ම ග්ග ය්හ එය්‍යාදෙසා හොන්ති වා ධාත්වන්තෙන සහ, ගරස්සං ච ගාරො හොති භාවකම්මෙසු.

ບາງເທື່ອ ແປງ ໂຍ ປັດໄຈ ກັບທັງທີ່ສຸດແຫ່ງທາດ ເປັນ ຊຈະ, ມມະ, ຄຄະ, ຍຫະ, ເອຍຍະ ຕາມລຳດັບ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ວະທະ, ມະທະ, ຄະມຸ, ຍຸຊະ, ຄະຣະຫະ ແລະ ທາດທີ່ມີ ອາ ເປັນຕົ້ນ, ແລະ ແປງ ຄະຣະ ເປັນ ຄາຣະ ໃນອັດພາວະ ແລະ ກັມ.

---

වත්තබ්බං වජ්ජං, මදනීයං මජ්ජං, ගමනීයං ගම්මං, යොජනීයං යොග්ගං, ගරහිතබ්බං ගාරය්හං, දාතබ්බං දෙය්‍යං, පාතබ්බං පෙය්‍යං, හාතබ්බං [Pg.261] හෙය්‍යං, මාතබ්බං මෙය්‍යං, ඤාතබ්බං ඤෙය්‍යං, ඉච්චෙවමාදි.

ວັດຕັບພັງ, ວັດຊັງ (ພຶງເວົ້າ); ມະທະນີຍັງ, ມັດຊັງ (ພຶງມົວເມົາ/ນ້ຳເມົາ); ຄະມະນີຍັງ, ກຳມັງ (ພຶງໄປ/ຊາວບ້ານ); ໂຍຊະນີຍັງ, ໂຍກຄັງ (ພຶງປະກອບ/ຍານພາຫະນະ); ຄະຣະຫິດຕັບພັງ, ຄາຣັຍຫັງ (ພຶງຕິຕຽນ); ທາຕັບພັງ, ເທຍຍັງ (ພຶງໃຫ້); ປາຕັບພັງ, ເປຍຍັງ (ພຶງດື່ມ); ຫາຕັບພັງ, ເຫຍຍັງ (ພຶງລະ); ມາຕັບພັງ, ເມຍຍັງ (ພຶງວັດ); ຍາຕັບພັງ, ເຍຍຍັງ (ພຶງຮູ້) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

545, 548. තෙ කිච්චා.

໕໔໕, ໕໔໘. ປັດໄຈເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ກິດຈະ.

---

යෙ පච්චයා තබ්බාදයො රිච්චන්තා, තෙ කිච්චසඤ්ඤාති වෙදිතබ්බා.

ພຶງຊາບວ່າ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ມີ ຕັບພະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ມີ ຣິດຈະ ເປັນທີ່ສຸດ ຊື່ວ່າ ກິດຈະ.

---

කිච්චසඤ්ඤාය කිංපයොජනං? භාවකම්මෙසු කිච්චත්තඛත්ථා.

ການຕັ້ງຊື່ວ່າ ກິດຈະ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ 'ພາວະກັມເມສຸ ກິດຈະກິຕາຂັຕຖາ' (Bhāva-kammesu kicca-kta-khatthā).

---

546, 562. අඤ්ඤෙ කිත.

໕໔໖, ໕໖໒. ປັດໄຈອື່ນໆ ຊື່ວ່າ ກິດ (kit).

---

අඤ්ඤෙ පච්චයා කිත එව සඤ්ඤා හොන්ති.

ປັດໄຈອື່ນໆ ນອກຈາກນີ້ ຍ່ອມມີຊື່ວ່າ ກິດ ເທົ່ານັ້ນ.

---

කිත සඤ්ඤාය කිංපයොජනං? කත්තරි කිත.

ການຕັ້ງຊື່ວ່າ ກິດ ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອປະໂຫຍດໃນສູດວ່າ 'ກັຕຕະລິ ກິດ' (Kattari kit).

---

547, 596. නන්දාදීහි යු.

໕໔໗, ໕໙໖. ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ນັນທະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

නන්දාදීහි ධාතූහි යුපච්චයො හොති භාවකම්මෙසු.

ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ນັນທະ ເປັນຕົ້ນ ໃນອັດພາວະ ແລະ ກັມ.

---

නන්දීයතෙ නන්දනං, නින්දිතබ්බං වා නන්දනං, ගහණීයං ගහණං, චරිතබ්බං චරණං, එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

ນັນທິຍະເຕ, นັນທະນັງ (ຄວາມຍິນດີ); ນິນທິຕັບພັງ ວາ ນັນທະນັງ (ຫຼື ພຶງຍິນດີ); ຄະຫະນີຍັງ, ຄະຫະນັງ (ການຖືເອົາ); ຈະຣິຕັບພັງ, ຈະຣະນັງ (ການປະພຶດ). ພຶງປະກອບຢ່າງນີ້ໃນທຸກບ່ອນ.

---

548, 597. කත්තුකරණපදෙසෙසු ච.

໕໔໘, ໕໙໗. ແລະ ລົງໃນອັດ ກັຕຕຸ (ຜູ້ເຮັດ), ກະຣະນະ (ເຄື່ອງມື) ແລະ ອະທິກະຣະນະ (ສະຖານທີ່).

---

කත්තුකරණපදෙසඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච යුපච්චයො හොති.

ແລະ ລົງ ຍຸ ປັດໄຈ ໃນອັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກັຕຕຸ, ກະຣະນະ ແລະ ອະທິກະຣະນະ (ສະຖານທີ່).

---

කත්තරි [Pg.262] තාව – රජං හරතීති රජොහරණං තොයං.

ໃນອັດກັຕຕຸກ່ອນ – ສິ່ງໃດ ຍ່ອມນຳໄປເຊິ່ງທຸລີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຣະໂຊຫະຣະນັງ (ເຄື່ອງນຳໄປເຊິ່ງທຸລີ) ຄື ນ້ຳ.

---

කරණෙ තාව – කරොති තෙනාති කරණං.

ໃນອັດກະຣະນະກ່ອນ – ເຂົ້າຍ່ອມເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກະຣະນັງ (ເຄື່ອງມືເຮັດ).

---

පදෙසෙ තාව – තිට්ඨන්ති තස්මින්ති ඨානං. එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

ໃນອັດສະຖານທີ່ກ່ອນ – ເຂົ້າຍ່ອມຢືນຢູ່ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສະຖານທີ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ຖານັງ (ທີ່ຕັ້ງ/ທີ່ຢືນ). ພຶງປະກອບຢ່າງນີ້ໃນທຸກບ່ອນ.

---

549, 550. රහාදිතො ණ.

໕໔໙, ໕໕໐. ແປງ ນະ ເປັນ ໂນ (ṇa) ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ຣະ ແລະ ຫະ ເປັນຕົ້ນ.

---

රකාරහකාරාද්‍යන්තෙහි ධාතූහි අනාදෙසස්ස නස්ස ණො හොති.

ແປງ ນະ ອັກສອນ ແຫ່ງ ອະນະ ອາເທດ ເປັນ ໂນ (ṇ) ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີ ຣະ ອັກສອນ ແລະ ຫະ ອັກສອນ ເປັນຕົ້ນໃນເບື້ອງປາຍ.

---

කරොති තෙනාති කරණං, පූරෙති තෙනාති පූරණං. ගහණීයං තෙනාති ගහණං. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ເຂົ້າຍ່ອມເຮັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກະຣະນັງ (ເຄື່ອງມືເຮັດ); ເຂົ້າຍ່ອມໃຫ້ເຕັມດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປູຣະນັງ (ເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ເຕັມ). ອັນເຂົາພຶງຖືເອົາດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຄະຫະນັງ (ເຄື່ອງຖືເອົາ). ພຶງປະກອບຄຳອື່ນໆ ຢ່າງນີ້ຄືກັນ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

ຈົບ ກັນທະທີ ໑ ໃນ ກິດພິທານະກັປ.

---

දුතියකණ්ඩ

ກັນທະທີ ໒ (ທຸຕິຍະກັນທະ)

---

550, 546. ණාදයො තෙකාලිකා.

໕໕໐, ໕໔໖. ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ນະ" ເປັນຕົ້ນ ເປັນໄປໃນກາລທັງສາມ.

---

ණාදයො පච්චයා යුපච්චයන්තා තෙකාලිකාති වෙදිතබ්බා.

ພຶງຊາບວ່າ ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ນະ" ເປັນຕົ້ນ ແລະມີ "ຍຸ" ປັດໄຈເປັນທີ່ສຸດ ເປັນໄປໃນກາລທັງສາມ.

---

කුම්භං කරොති අකාසි කරිස්සතීති කුම්භකාරො, කරොති අකාසි කරිස්සති තෙනාති කරණං. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ, ໄດ້ເຮັດແລ້ວ ຫຼືຈັກເຮັດ ເຊິ່ງໝໍ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ກຸມພະກາຣະ" (ຊ່າງໝໍ້); ເຄື່ອງມືໃດ ຍ່ອມເຮັດ, ໄດ້ເຮັດແລ້ວ ຫຼືຈັກເຮັດ ດ້ວຍເຄື່ອງມືນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຄື່ອງມືນັ້ນຊື່ວ່າ "ກະຣະນະ" (ເຄື່ອງມືເຮັດ). ພຶງປະກອບຄຳອື່ນໆ ແມ້ນຢ່າງນີ້.

---

551, 598. සඤ්ඤායං [Pg.263] දා ධාතො ඉ.

໕໕໑, ໕໙໘. ໃນນາມສະແດງຊື່, ຫຼັງຈາກ "ທາ" (dā) ແລະ "ທາ" (dhā) ທາດ ມີ "ອິ" ປັດໄຈ.

---

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං දා ධාතො ඉපච්චයො හොති.

ເມື່ອເນື້ອຄວາມທີ່ໝາຍເຖິງຊື່ ອັນເພິ່ນພຶງກ່າວ, ຫຼັງຈາກ "ທາ" (dā) ແລະ "ທາ" (dhā) ທາດ ຍ່ອມມີ "ອິ" ປັດໄຈ.

---

පඨමං ආදීයතීති ආදි, උදකං දධාතීති උදමි, මහොදකානි දධාතීති මහොදධි, වාලානි දධාති තස්මින්ති වාලධි, සම්මා ධීයතීති සන්ධි.

ສິ່ງໃດ ອັນເພິ່ນຍ່ອມຖືເອົາກ່ອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ອາທິ" (ເບື້ອງຕົ້ນ); ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຊົງໄວ້ ເຊິ່ງນ້ຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ອຸທະທິ" (ຫ້ວງນ້ຳ); ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຊົງໄວ້ ເຊິ່ງນ້ຳທັງຫຼາຍອັນໃຫຍ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ມະໂຫທະທິ" (ມະຫາສະໝຸດ); ຂົນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ວາລະທິ" (ຫາງ); ສິ່ງໃດ ອັນເພິ່ນຍ່ອມຕັ້ງໄວ້ໂດຍຊອບ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ສັນທິ" (ການເຊື່ອມຕໍ່).

---

552, 609. ති කිත චාසිට්ඨෙ.

໕໕໒, ໖໐໙. ມີ "ຕິ" ແລະ "ກิຕ" ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍປາດຖະໜາ ນຳດ້ວຍ.

---

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං සබ්බධාතූහි තිපච්චයො හොති, කිත ච ආසිට්ඨෙ.

ເມື່ອເນື້ອຄວາມທີ່ໝາຍເຖິງຊື່ ອັນເພິ່ນພຶງກ່າວ ໃນຄວາມໝາຍປາດຖະໜາ, ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ຍ່ອມມີ "ຕິ" ປັດໄຈ ແລະ "ກິຕ" ປັດໄຈ.

---

ජිනො ජනං බුජ්ඣතූති ජිනබුද්ධි, ධනං අස්ස භවතූති ධනභූති, භවතූති භූතො, භවතූති භාවො, ධම්මො ජනං දදාතූති ධම්මදින්නො, වඩ්ඪතූති වඩ්ඪමානො. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ຂໍພຣະຊິນະເຈົ້າ ຈົ່ງຊົງຮູ້ ເຊິ່ງຊົນນີ້ ເຖີດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊົນນັ້ນຊື່ວ່າ "ຊິນະພຸດທິ"; ຂໍຊັບ ຈົ່ງມີ ແກ່ຊົນນັ້ນ ເຖີດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊົນນັ້ນຊື່ວ່າ "ທະນະພູຕິ"; ຂໍຈົ່ງເປັນ ເຖີດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ພູຕະ" ຫຼື "ພາວະ"; ຂໍພຣະທັມ ຈົ່ງໃຫ້ ແກ່ຊົນນີ້ ເຖີດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊົນນັ້ນຊື່ວ່າ "ທັມມະທິນນະ"; ຂໍຈົ່ງຈະເລີນ ເຖີດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ວັດທະມາໂນ". ພຶງປະກອບຄຳອື່ນໆ ແມ້ນຢ່າງນີ້.

---

553, 599. ඉත්ථියමතියවො වා.

໕໕໓, ໕໙໙. ໃນອິດຖີລີງ ຍ່ອມມີ "ອະ", "ຕິ" ແລະ "ຍຸ" ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

ඉත්ථියමභිධෙය්‍යායං සබ්බධාතූහි අකාර ති යු ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

ເມື່ອເນື້ອຄວາມທີ່ໝາຍເຖິງອິດຖີລີງ ອັນເພິ່ນພຶງກ່າວ, ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ອະ", "ຕິ" ແລະ "ຍຸ" ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

ජීරතීතී ජරා, මඤ්ඤතීති මති, චෙතයතීති චෙතනා, වෙදයතීති වෙදනා. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຊຸດໂຊມ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ຊະຣາ" (ຄວາມແກ່); ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຮູ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ມະຕິ" (ຄວາມຮູ້); ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຄິດອ່ານ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ເຈຕະນາ" (ຄວາມຈົງໃຈ); ສິ່ງໃດ ອັນເພິ່ນຍ່ອມສະເຫວີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ "ເວທະນາ" (ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມ). ພຶງປະກອບຄຳອື່ນໆ ແມ້ນຢ່າງນີ້.

---

554, 601. කරතො [Pg.264] රිරිය.

໕໕໔, ໖໐໑. ຫຼັງຈາກ "ກະຣະ" ທາດ ມີ "ຣິຣິຍະ" ປັດໄຈ.

---

කරතො ඉත්ථියමනිත්ථියං වා අභිඛෙය්‍යායං රිරීයපච්චයො හොති වා.

ຫຼັງຈາກ "ກະຣະ" ທາດ ເມື່ອເນື້ອຄວາມທີ່ໝາຍເຖິງອິດຖີລີງ ຫຼືອະນິດຖີລີງ ອັນເພິ່ນພຶງກ່າວ, ຍ່ອມມີ "ຣິຣິຍະ" ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

කත්තබ්බා කිරියා, කරණීයං කිරියං.

[ໃນອິດຖີລີງ] ອັນເພິ່ນພຶງເຮັດ ຊື່ວ່າ "ກິຣິຍາ"; [ໃນນະປຸງສະກະລີງ] ອັນເພິ່ນພຶງເຮັດ ຊື່ວ່າ "ກິຣິຍັງ".

---

555, 612. අතීතෙ තතවන්තුතාවී.

໕໕໕, ໖໑໒. ໃນອະດີດຕະກາລ ມີ "ຕະ", "ຕວັນຕຸ" ແລະ "ຕາວີ" ປັດໄຈ.

---

අතීතෙ කාලෙ සබ්බධාතූහි තතවන්තුතාවීඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ໃນອະດີດຕະກາລ, ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ຕະ", "ຕວັນຕຸ" ແລະ "ຕາວີ" ຍ່ອມມີ.

---

හුතො, හුතවා, හුතාවී. වුසිතො, වුසිතවා, වුසිතාවී. භුත්තො, භුත්තවා, භුත්තාවී.

ບູຊາແລ້ວ ຊື່ວ່າ "ຫຸຕະ", "ຫຸຕວາ", "ຫຸຕາວີ". ຢູ່ອາໄສແລ້ວ ຊື່ວ່າ "ວຸສิຕະ", "ວຸສິຕວາ", "ວຸສິຕາວີ". ກິນແລ້ວ ຊື່ວ່າ "ພຸດຕະ", "ພຸດຕວາ", "ພຸດຕາວີ".

---

556, 622. භාවකම්මෙසු ත.

໕໕໖, ໖໒໒. ມີ "ຕະ" ປັດໄຈ ໃນພາວະ ແລະກັມມະ.

---

භාවකම්මෙසු අතීතෙ කාලෙ තපච්චයො හොති සබ්බධාතූහි.

ໃນອະດີດຕະກາລ, ໃນພາວະ ແລະກັມມະ, ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ຍ່ອມມີ "ຕະ" ປັດໄຈ.

---

භාවෙ තාව – තස්ස ගීතං, නච්චං, නට්ටං, හසිතං.

ໃນພາວະ ກ່ອນອື່ນ – ການຮ້ອງເພງ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ຄີຕັງ"; ການຟ້ອນ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ນັດຈັງ" ຫຼື "ນັດຕັງ"; ການຫົວ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ "ຫະສິຕັງ".

---

කම්මනි තාව – තෙන භාසිතං, දෙසිතං.

ໃນກັມມະ ກ່ອນອື່ນ – ຄຳອັນຜູ້ນັ້ນກ່າວແລ້ວ ຊື່ວ່າ "ພາສິຕັງ"; ທັມອັນຜູ້ນັ້ນສະແດງແລ້ວ ຊື່ວ່າ "ເທສິຕັງ".

---

557, 606. බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරි.

໕໕໗, ໖໐໖. ມີ [ຕະ ປັດໄຈ] ໃນກະຕຸສາທະນະ ໃນຄວາມໝາຍຂອງ "ພຸທະ" ແລະ "ຄະມຸ" ທາດ ເປັນຕົ້ນ.

---

බුධගමුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තදත්ථෙ ගම්‍යමානෙ තපච්චයො හොති කත්තරි සබ්බකාලෙ.

ເມື່ອເນື້ອຄວາມນັ້ນ ອັນເພິ່ນຮູ້ຢູ່, ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ "ພຸທະ" ແລະ "ຄະມຸ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ "ຕະ" ປັດໄຈ ໃນກະຕຸສາທະນະ ໃນກາລທັງປວງ.

---

සබ්බෙ [Pg.265] සඞ්ඛතාසඞ්ඛතෙ ධම්මෙ බුජ්ඣති අබුජ්ඣි බුජ්ඣිස්සතීති බුද්ධො, සරණඞ්ගතො, සමථඞ්ගතො, අමථඞ්ගතො, ජානාති අජානි ජානිස්සතීති ඤාතො, ඉච්චෙවමාදි.

ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້, ໄດ້ຮູ້ແລ້ວ ຫຼືຈັກຮູ້ ເຊິ່ງສັງຂະຕະທັມ ແລະອະສັງຂະຕະທັມທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ພຸດໂທ" (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ); ຜູ້ເຖິງແລ້ວ ເຊິ່ງທີ່ເພິ່ງ ຊື່ວ່າ "ສະຣະນັງຄະໂຕ"; ຜູ້ເຖິງແລ້ວ ເຊິ່ງສະມະຖະ ຊື່ວ່າ "ສະມະຖັງຄະໂຕ"; ຜູ້ເຖິງແລ້ວ ເຊິ່ງພຣະອະມະຕະ ຊື່ວ່າ "ອະມະຕັງຄະໂຕ"; ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້, ໄດ້ຮູ້ແລ້ວ ຫຼືຈັກຮູ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ຍາໂຕ" (ຜູ້ຮູ້); ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

558, 602. ජිතො ඉන සබ්බත්ථ.

໕໕໘, ໖໐໒. ຫຼັງຈາກ "ຊິ" ທາດ ໃນກາລທັງປວງ ມີ "ອິນະ" ປັດໄຈ.

---

ජිඉච්චෙතාය ධාතුයා ඉනපච්චයො හොති සබ්බකාලෙ කත්තරි.

ຫຼັງຈາກ "ຊິ" ທາດນີ້ ຍ່ອມມີ "ອິນະ" ປັດໄຈ ໃນກະຕຸສາທະນະ ໃນກາລທັງປວງ.

---

පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ ජිනාති අජිනි ජිනිස්සතීති ජිනො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມຊະນະ, ໄດ້ຊະນະແລ້ວ ຫຼືຈັກຊະນະ ເຊິ່ງທັມທັງຫຼາຍອັນເປັນບາບອັນເປັນອະກຸສົນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ຊິໂນ" (ຜູ້ຊະນະ).

---

559, 603. සුපතො ච.

໕໕໙, ໖໐໓. ແລະ ຫຼັງຈາກ "ສຸປະ" ທາດ ນຳດ້ວຍ.

---

සුපඉච්චෙතාය ධාතුයා ඉනපච්චයො හොති කත්තරි, භාවෙ ච.

ຫຼັງຈາກ "ສຸປະ" ທາດນີ້ ຍ່ອມມີ "ອິນະ" ປັດໄຈ ໃນກະຕຸສາທະນະ ແລະໃນພາວະສາທະນະ.

---

සුපතීති සුපිනං, සුපීයතෙ සුපිනං.

ຜູ້ໃດຍ່ອມນອນຫຼັບ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສຸປິນັງ" (ຜູ້ຝັນ/ຜູ້ນອນຫຼັບ); ການນອນຫຼັບ ອັນເພິ່ນຍ່ອມນອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ການນອນຫຼັບນັ້ນຊື່ວ່າ "ສຸປິນັງ" (ຄວາມຝັນ/ການນອນຫຼັບ).

---

560, 604. ඊසංදුසූහි ඛ.

໕໖໐, ໖໐໔. ມີ "ຂະ" ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ "ອີສັງ", "ທຸ" ແລະ "ສຸ" ບົດ.

---

ඊසංදුසුසද්දාදීහි සබ්බධාතූහි ඛපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ອັນມີສັບວ່າ "ອີສັງ", "ທຸ" ແລະ "ສຸ" ເປັນຕົ້ນຢູ່ຂ້າງໜ້າ ຍ່ອມມີ "ຂະ" ປັດໄຈ.

---

ඊසස්සයො, දුස්සයො, සුස්සයො භවතා, ඊසක්කරං, දුක්කරං, සුකරං, භවතා.

ການນອນຫຼັບງ່າຍ ອັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມນອນ ຊື່ວ່າ "ອີສັດສະໂຍ"; ການນອນຫຼັບຍາກ ອັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມນອນ ຊື່ວ່າ "ທຸດສະໂຍ"; ການນອນຫຼັບສະບາຍ ອັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມນອນ ຊື່ວ່າ "ສຸດສະໂຍ"; ການເຮັດງ່າຍ ອັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມເຮັດ ຊື່ວ່າ "ອີສັກກະຣັງ"; ການເຮັດຍາກ ອັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມເຮັດ ຊື່ວ່າ "ທຸກກະຣັງ"; ການເຮັດສະບາຍ ອັນທ່ານຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມເຮັດ ຊື່ວ່າ "ສຸກກະຣັງ".

---

561, 636. ඉච්ඡත්ථෙසු [Pg.266] සමානකත්තුකෙසු තවෙ තුං වා.

໕໖໑, ໖໓໖. ໃນຄວາມໝາຍປາດຖະໜາ ທັງຫຼາຍ ອັນມີຜູ້ເຮັດຮ່ວມກັນ ຍ່ອມມີ "ຕະເວ" ແລະ "ຕຸງ" ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

ඉච්ඡත්ථෙසු සමානකත්තුකෙසු සබ්බධාතූහිතවෙතුංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සබ්බකාලෙ කත්තරි.

ໃນຄວາມໝາຍປາດຖະໜາ ທັງຫຼາຍ ອັນມີຜູ້ເຮັດຮ່ວມກັນ, ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ຕະເວ" ແລະ "ຕຸງ" ຍ່ອມມີ ໃນກະຕຸສາທະນະ ໃນກາລທັງປວງ.

---

පුඤ්ඤානි කාතවෙ, සද්ධම්මං සොතු මිච්ඡති.

ຍ່ອມປາດຖະໜາ ເພື່ອເຮັດ ເຊິ່ງບຸນທັງຫຼາຍ; ຍ່ອມປາດຖະໜາ ເພື່ອຟັງ ເຊິ່ງພຣະສັດທັມ.

---

562, 638. අරහසක්කාදීසු ච.

໕໖໒, ໖໓໘. ແລະ ໃນຄວາມໝາຍຂອງ "ອະຣະຫະ" ແລະ "ສັກກະ" ທາດ ເປັນຕົ້ນ ນຳດ້ວຍ.

---

අරහසක්කාදීසු ච අත්ථෙසු සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති.

ໃນຄວາມໝາຍທັງຫຼາຍມີ "ອະຣະຫະ" (ຄວນ) ແລະ "ສັກກະ" (ອາດສາມາດ) ເປັນຕົ້ນ ນຳດ້ວຍ, ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ຍ່ອມມີ "ຕຸງ" ປັດໄຈ.

---

කො තං නින්දිතුමරහති, සක්කා ජෙතුං ධනෙන වා. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ໃຜ ຍ່ອມຄວນ ເພື່ອຕິຕຽນ ເຊິ່ງຜູ້ນັ້ນ? ອັນເພິ່ນອາດ ເພື່ອຊະນະ ດ້ວຍຊັບ ໄດ້. ພຶງປະກອບຄຳອື່ນໆ ແມ້ນຢ່າງນີ້.

---

563, 639. පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු ච.

໕໖໓, ໖໓໙. In the meaning of "alaṃ", decorating (bhūsana), ability (pariyatti), preventing (nivāraṇa), when reaching is meant, there is the suffix "tuṃ".

---

පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති.

ໃນຄວາມໝາຍເຖິງເວລາອັນຄວນ ແລະໃນຄວາມໝາຍຂອງ "ອະລັງ", ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ຍ່ອມມີ "ຕຸງ" ປັດໄຈ.

---

අලමෙව දානානි දාතුං, අලමෙව පුඤ්ඤානි කාතුං.

ພໍແລ້ວ ເພື່ອໃຫ້ ເຊິ່ງທານທັງຫຼາຍ; ພໍແລ້ວ ເພື່ອເຮັດ ເຊິ່ງບຸນທັງຫຼາຍ.

---

564, 640. පුබ්බකාලෙ’ කකත්තුකානං තුන ත්වාන ත්වාවා.

໕໖໔, ໖໔໐. ໃນກາລກ່ອນ (ປຸບພະກາລ) ຂອງທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີຜູ້ເຮັດຄົນດຽວກັນ ຍ່ອມມີ "ຕຸນະ", "ຕວານະ" ແລະ "ຕວາ" ປັດໄຈ ບາງເທື່ອ.

---

පුබ්බකාලෙ එකකත්තුකානං ධාතූනං තුනත්වාන ත්වාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

ໃນກາລກ່ອນ ຂອງທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີຜູ້ເຮັດຄົນດຽວກັນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື "ຕຸນະ", "ຕວານະ" ແລະ "ຕວາ" ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ.

---

කාතුන [Pg.267] කම්මං ගච්ඡති, අකාතුන පුඤ්ඤං කිලිස්සති, සත්තා සුත්වාන ධම්මං මොදන්ති, රිපුං ජිත්වාන වසති, ධම්මං සුත්වාන’ස්ස එතදහොසි, ඉතො සුත්වාන අමුත්‍ර කථයන්ති, සුත්වා ජානිස්සාම. එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

ເຮັດແລ້ວ ເຊິ່ງການງານ ຍ່ອມໄປ; ບໍ່ເຮັດແລ້ວ ເຊິ່ງບຸນ ຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ; ສັດທັງຫຼາຍ ຟັງແລ້ວ ເຊິ່ງທັມ ຍ່ອມຍິນດີ; ຊະນະແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າສຶກ ຍ່ອມຢູ່; ເພາະໄດ້ຟັງ ເຊິ່ງທັມ ຄວາມຄິດນີ້ ໄດ້ມີແລ້ວ ແກ່ຊົນນັ້ນ; ຟັງແລ້ວ ຈາກທີ່ນີ້ ຍ່ອມບອກ ໃນທີ່ນັ້ນ; ຟັງແລ້ວ ຈັກຮູ້. ພຶງປະກອບຢ່າງນີ້ ໃນທີ່ທັງປວງ.

---

565, 646. වත්තමානෙ මානන්තා.

໕໖໕, ໖໔໖. ໃນປັດຈຸບັນນະກາລ ມີ "ມານະ" ແລະ "ອັນຕະ" ປັດໄຈ.

---

වත්තමානෙ කාලෙ සබ්බධාතූහි මානඅන්තඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

In the present time after all roots there are the suffixes "māna" and "anta".

---

සරමානො රොදති. ගච්ඡන්තො ගණ්හාති.

ເມື່ອລະນຶກເຖິງຢູ່ ຍ່ອມຮ້ອງໄຫ້; ເມື່ອໄປຢູ່ ຍ່ອມຖືເອົາ.

---

566, 574. සාසාදීහි රත්ථු.

໕໖໖, ໕໗໔. ຫຼັງຈາກ "ສາສະ" ທາດ ເປັນຕົ້ນ ມີ "ຣັດຖຸ" ປັດໄຈ.

---

සාසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රත්ථුපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ "ສາສະ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ "ຣັດຖຸ" ປັດໄຈ.

---

සාසතීති සත්ථා, සාසති හිංසතීති වා සත්ථා.

ຜູ້ໃດຍ່ອມສັ່ງສອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສັດຖາ" (ພຣະສາດສະດາ); ຫຼືວ່າ ຜູ້ໃດຍ່ອມສັ່ງສອນ ແລະຍ່ອມບຽດບຽນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ສັດຖາ" (ພຣະສາດສະດາ).

---

567, 575. පාතිතොරිතු.

໕໖໗, ໕໗໕. ຫຼັງຈາກ "ປາ" ທາດ ມີ "ຣິຕຸ" ປັດໄຈ.

---

පාඉච්චෙතාය ධාතුයා රිතුපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກ "ປາ" ທາດນີ້ ຍ່ອມມີ "ຣິຕຸ" ປັດໄຈ.

---

පාති පුත්තන්ති පිතා.

ຜູ້ໃດຍ່ອມຮັກສາ ເຊິ່ງບຸດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ປິຕາ" (ບິດາ).

---

568, 576. මානාදීහි [Pg.268] රාතු.

໕໖໘, ໕໗໖. ຫຼັງຈາກ "ມານະ" ທາດ ເປັນຕົ້ນ ມີ "ຣາຕຸ" ປັດໄຈ.

---

මානඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රාතුපච්චයො හොති, රිතු පච්චයො ච.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ "ມານະ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ "ຣາຕຸ" ປັດໄຈ ແລະ "ຣິຕຸ" ປັດໄຈ ນຳດ້ວຍ.

---

ධම්මෙන පුත්තං මානෙතීති මාතා, පුබ්බෙ භාසතීති භාතා, මාතාපිතූහි ධාරීයතීති ධීතා.

ຜູ້ໃດຍ່ອມນັບຖື ເຊິ່ງບຸດ ໂດຍທັມ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ມາຕາ" (ມານດາ); ຜູ້ໃດຍ່ອມເວົ້າກ່ອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ພາຕາ" (ພີ່ຊາຍ ຫຼືນ້ອງຊາຍ); ຜູ້ໃດ ອັນມານດາແລະບິດາທັງຫຼາຍຍ່ອມລ້ຽງດູ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ "ທີຕາ" (ທິດາ).

---

569, 610. ආගමා තුකො.

໕໖໙, ໖໑໐. ຫຼັງຈາກ "ຄະມຸ" ທາດ ອັນມີ "ອາ" ຢູ່ຂ້າງໜ້າ ມີ "ຕຸກະ" ປັດໄຈ.

---

ආඉච්චාදිම්හා ගමිතො තුකපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກ "ຄະມຸ" ທາດ ອັນມີ "ອາ" ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີ "ຕຸກະ" ປັດໄຈ.

---

ආගච්ඡතීති ආගන්තුකො, භික්ඛු.

ພິກຂຸ ຜູ້ຍ່ອມມາ ຊື່ວ່າ ອາຄັນຕຸກະ.

---

570, 611. භබ්බෙ ඉක.

໕໗໐, ໖໑໑. ໃນອັດວ່າ ຄວນ ລົງ ອິກະ ປັດໄຈ.

---

ගමුඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා ඉකපච්චයො හොති භබ්බෙ. ගමිස්සති ගන්තුං භබ්බොති ගමිකො, භික්ඛු.

ລົງ ອິກະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ຄະມຸ ທາດນີ້ ໃນອັດວ່າ ຄວນ. ພິກຂຸ ຜູ້ຄວນຈະໄປ ຊື່ວ່າ ຄະມິກະ.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

ຈົບ ກັນທີ ໒ ໃນ ກິດວິທານະກັບ ເທົ່ານີ້.

---

තතියකණ්ඩ

ກັນທີ ໓

---

571, 624. පච්චයාදනිට්ඨා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති,

໕໗໑, ໖໒໔. ບົດສຳເລັດທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມກົດເກນຂອງປັດໄຈເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດດ້ວຍວິທີນິປາຕະ.

---

සඞ්ඛ්‍යානාමසමාසතද්ධිතාඛ්‍යාතකිතකප්පම්හි සප්පච්චයා යෙ සද්දා අනිට්ඨඞ්ගතා, තෙ සාධනෙන නිරක්ඛිත්වා සකෙහි සකෙහි නාමෙහි නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

ບັນດาສັບທີ່ມີປັດໄຈ ໃນສັງຂະຍາ, ນາມ, ສະມາດ, ຕັດທິດ, ອາຂຍາດ ແລະ ກິດຈະກັນ ທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມກົດເກນ, ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງດ້ວຍວິເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມສຳເລັດດ້ວຍວິທີນິປາຕະ ຕາມຊື່ຂອງຕົນໆ.

---

සඞ්ඛ්‍යායං [Pg.269] තාව – එකස්ස එතා හොති, දසස්ස ච දකාරස්ස රකාරාදෙසො හොති. එකො ච දස ච එකාරස.

ໃນສັງຂະຍາກ່ອນ — ແປງ ເອກະ ເປັນ ເອກາ, ແລະ ແປງ ທະ ອັກສອນ ຂອງ ທະສະ ເປັນ ຣະ. ເອໂກ ຈະ (໑ ດ້ວຍ) ທະສະ ຈະ (໑໐ ດ້ວຍ) ເປັນ ເອກາຣະສະ (໑໑).

---

ද්විස්ස බා හොති, දසස්ස ච දකාරස්ස රකාරාදෙසො හොති, ද්වෙ ච දස ච බාරස.

ແປງ ທວິ ເປັນ ບາ, ແລະ ແປງ ທະ ອັກສອນ ຂອງ ທະສະ ເປັນ ຣະ. ທເວ ຈະ (໒ ດ້ວຍ) ທະສະ ຈະ (໑໐ ດ້ວຍ) ເປັນ ບາຣະສະ (໑໒).

---

ද්විස්ස බා හොති, දසස්ස ච වීසං හොති. ද්වෙ ච වීසඤ්ච බාවීසං.

ແປງ ທວິ ເປັນ ບາ, ແລະ ແປງ ທະສະ ເປັນ ວີສັງ. ທເວ ຈະ (໒ ດ້ວຍ) ວີສັງ ຈະ (໒໐ ດ້ວຍ) ເປັນ ບາວີສັງ (໒໒).

---

ඡස්ස සො හොති, දසස්ස ච දකාරස්ස ළො හොති, ඡ ච දස ච සොළස.

ແປງ ຈະ ເປັນ ໂສ, ແລະ ແປງ ທະ ອັກສອນ ຂອງ ທະສະ ເປັນ ລະ (ḷ). ຈະ ຈະ (໖ ດ້ວຍ) ທະສະ ຈະ (໑໐ ດ້ວຍ) ເປັນ ໂສລະສະ (໑໖).

---

ඡආයතනම්හි ඡස්ස සළො හොති, සළායතනං. එවං සෙසා සඞ්ඛ්‍යා කාතබ්බා.

ໃນຄຳວ່າ ຈະອາຍະຕະນະ ແປງ ຈະ ເປັນ ສະລະ (saḷa), ເປັນ ສະລາຍະຕະນັງ (ອາຍະຕະນະ ໖). ຄວນເຮັດສັງຂະຍາທີ່ເຫຼືອ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

---

නාමිකෙ තාව-ඉම සමාන අපරඉච්චෙතෙහි ජ්ජජ්ජු පච්චයා හොන්ති, ඉම සමානසද්දානඤ්ච අකාරසකාරාදෙසා හොන්ති. ඉමස්මිං කාලෙ අජ්ජ, අජ්ජු, සමානෙ කාලෙ සජ්ජ, සජ්ජු, අපරස්මිං කාලෙ අපරජ්ජ, අපරජ්ජු.

ໃນນາມກ່ອນ — ລົງ ຊະຊະ (jja) ແລະ ຊະຊຸ (jju) ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ອิມະ, ສະມານະ ແລະ ອະປະຣະ ເຫຼົ່ານີ້, ແລະ ແປງ ອິມະ ແລະ ສະມານະ ສັບ ເປັນ ອະ ແລະ ສະ ຕາມລຳດັບ. ໃນການນີ້ (ອິມັສມິງ ກາເລ) ເປັນ ອັດຊະ, ອັດຊຸ (ໃນວັນນີ້); ໃນການສະເໝີກັນ (ສະມາເນ ກາເລ) ເປັນ ສັດຊະ, ສັດຊຸ (ໃນທັນທີ); ໃນການອື່ນ (ອະປະຣັສມິງ ກາເລ) ເປັນ ອະປະຣັດຊະ, ອະປະຣັດຊຸ (ໃນວັນອື່ນ).

---

සමාසෙ තාව – භූමිගතො, අපායගතො, ඉස්සරකතං. සල්ලවිද්ධො, කථිනදුස්සං, චොරභයං, ධඤ්ඤරාසි, සංසාරදුක්ඛං, පුබ්බාපරං.

In compound: ພູມิຄະໂຕ (ຜູ້ໄປສູ່ແຜ່ນດິນ), ອະປາຍະຄະໂຕ (ຜູ້ໄປສູ່ອະບາຍ), ອິດສະຣະກະຕັງ (ອັນອັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສ້າງແລ້ວ), ສັນລະວິດໂທ (ຜູ້ຖືກແທງດ້ວຍລູກສອນ), ກະຖິນະທຸດສັງ (ຜ້າກະລິນ), ໂຈຣະພະຍັງ (ໄພແຕ່ໂຈນ), ທັນຍະຣາສິ (ກອງເຂົ້າ), ສັງສາຣະທຸກຂັງ (ທຸກໃນສັງສານ), ປຸບພາປະຣັງ (ກ່ອນແລະຫຼັງ).

---

තද්ධිතෙ [Pg.270] තාව – වාසිට්ඨො, භාරද්වාජො, භග්ගවො, පණ්ඩවො, කාලෙය්‍යො.

ໃນຕັດທິດກ່ອນ — ວາສິດໂຖ (ລູກຫຼານຂອງວະສິດຖະ), ພາຣະທວาໂຊ (ລູກຫຼານຂອງພະຣະທວາຊະ), ພັກຄະໂວ (ລູກຫຼານຂອງພັກຄຸ), ປັນທະໂວ (ລູກຫຼານຂອງປັນທຸ), ກາເລຍໂຍ (ລູກຫຼານຂອງກາລີ).

---

ආඛ්‍යාතෙ තාව – ‘‘අස භාවෙ’’ති ධාතුතො වත්තමානෙසු එකවචනබහුවචනෙසු එකවචනස්ස තිස්ස ස්සො හොති අන්තෙන සහ, බහුවචනස්ස අන්තිස්ස ස්සු හොති අන්තෙන සහ. එවමස්ස වචනීයො, එවමස්සු වචනීයා.

In verb: ຫຼັງຈາກ ອະສະ ທາດ ໃນອັດວ່າ ມີ (ຫຼື ຄວາມເປັນ) ໃນວັດຕະມານາວິພັດ ທັງເອກະວະຈະນະ ແລະ ພະຫຸວະຈະນະ, ແປງ ຕິ ວິພັດ ຂອງເອກະວະຈະນະ ເປັນ ສະສະ (ssa) ພ້ອມກັບທີ່ສຸດທາດ, ແປງ ອັນຕິ ວິພັດ ຂອງພະຫຸວະຈະນະ ເປັນ ສະສຸ (ssu) ພ້ອມກັບທີ່ສຸດທາດ. ເປັນ ອັດສະ (assa) ເຊັ່ນ ເອວະມັດສະ ວະຈະນີໂຍ (ຄຳນັ້ນອັນບຸກຄົນຄວນກ່າວຢ່າງນີ້); ເປັນ ອັດສຸ (assu) ເຊັ່ນ ເອວະມັດສຸ ວະຈະນີຍາ (ຄຳເຫຼົ່ານັ້ນອັນບຸກຄົນຄວນກ່າວຢ່າງນີ້).

---

ආණත්තියං හිස්ස ස්සු හොති වා, ගච්ඡස්සු, ගච්ඡාහි.

ໃນປັນຈະມີວິພັດ ແປງ ຫິ ວິພັດ ເປັນ ສະສຸ (ssu) ບາງເທື່ອ, ເຊັ່ນ ຄັດສັດສຸ, ຄັດສາຫິ (ທ່ານຈົ່ງໄປ).

---

කිතකෙ තාව – වද හනඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි කපච්චයො හොති, වදස්ස ච වාදො හොති, හනස්ස ච ඝාතො හොති. වාදකො, ඝාතකො.

ໃນກິດກ່ອນ — ຫຼັງຈາກ ວະທະ ແລະ ຫະນະ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ລົງ ກະ ປັດໄຈ, ແລະ ແປງ ວະທະ ເປັນ ວາທະ, ແປງ ຫະນະ ເປັນ ຄາຕະ. ເປັນ ວາທະໂກ (ຜູ້ກ່າວ), ຄາຕະໂກ (ຜູ້ຂ້າ).

---

නටධාතුතො තපඤ්චයස්ස ච්ච ට්ටාදෙසා හොන්ති අන්තෙන සහ. නච්චං, නට්ටං. ඉච්චෙවමාදයො නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

ຫຼັງຈາກ ນະຕະ ທາດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຈະຈະ (cca) ແລະ ຕະຕະ (ṭṭa) ພ້ອມກັບທີ່ສຸດທາດ. ເປັນ ນັດຈັງ, ນັດຕັງ (ການຟ້ອນລຳ). ບົດທັງຫຼາຍມີປະການສະນັ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດດ້ວຍວິທີນิປາຕະ.

---

572, 625. සාස දිසතො තස්ස රිට්ඨො ච.

໕໗໒, ໖໒໕. ຫຼັງຈາກ ສາສະ ແລະ ທິສະ ທາດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຣິດຖະ (riṭṭha) ແດ່.

---

සාස දිසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස රිට්ඨාදෙසො හොති ඨානෙ.

ຫຼັງຈາກ ສາສະ ແລະ ທິສະ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຣິດຖະ ໃນທີ່ອັນສົມຄວນ.

---

අනුසිට්ඨො සො මයා, දිට්ඨං මෙ රූපං.

ເຂົາ (ໂສ) ອັນເຮົາ (ມະຍາ) ສັ່ງສອນແລ້ວ (ອະນຸສິດໂຖ); ຮູບ (ຣູປັງ) ອັນເຮົາ (ເມ) ເຫັນແລ້ວ (ທິດຖັງ).

---

චග්ගහණෙන [Pg.271] කිච්චතකාරස්ස ච තුං පච්චයස්ස ච රට්ඨරට්ඨුංආදෙසා හොන්ති. දස්සනීයං දට්ඨබ්බං. දට්ඨුං විහාරං ගච්ඡන්ති සමණානං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ ຈະ ສັບ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ທີ່ເປັນກິດຈະ ແລະ ຕຸງ ປັດໄຈ ເປັນ ຣັດຖະ (raṭṭha) ແລະ ຣັດຖຸງ (raṭṭhuṃ) ຕາມລຳດັບ. ເປັນ ທັດສະນີຍັງ, ທັດຖັບບັງ (ອັນບຸກຄົນພຶງເຫັນ); ຍ່ອມໄປ (ຄັດສັນຕິ) ເພື່ອເຫັນ (ທັດຖຸງ) ເຊິ່ງວິຫານ (ວິຫາຣັງ) ຂອງສະມະນະທັງຫຼາຍ (ສະມະນານັງ).

---

573, 626. සාදිසන්ත පුච්ඡ භන්ජ හන්සාදීහිට්ඨො.

໕໗໓, ໖໒໖. ຫຼັງຈາກ ທາດທີ່ມີ ສະ ອັກສອນ ເປັນທີ່ສຸດ, ປຸດສະ, ພັນຊະ, ຫັນສະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ດຖະ (ṭṭha).

---

සකාරන්ත පුච්ඡ භන්ජ හන්ස ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන ට්ඨාදෙසො හොති ඨානෙ.

ຫຼັງຈາກ ທາດທີ່ມີ ສະ ອັກສອນ ເປັນທີ່ສຸດ, ປຸດສະ, ພັນຊະ, ຫັນສະ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ພ້ອມກັບພະຍັນຊະນະຕົ້ນ ເປັນ ດຖະ (ṭṭha) ໃນທີ່ອັນສົມຄວນ.

---

තුට්ඨො, අහිනා දට්ඨො නරො, මයා පුට්ඨො, භට්ඨො, පභට්ඨො, හට්ඨො, පහට්ඨො, යිට්ඨො. එවමඤ්ඤෙපි ධාතවො සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

ຕຸດໂຖ (ຍິນດີແລ້ວ), ນະໂຣ (ຄົນ) ອັນງູ (ອະຫິນາ) ກັດແລ້ວ (ທັດໂຖ), ອັນເຮົາ (ມະຍາ) ຖາມແລ້ວ (ปຸດໂຖ), ພັດໂຖ (ຕົກແລ້ວ), ປະພັດໂຖ (ຕົກໄປແລ້ວ), ຮັດໂຖ (ຮ່າເຣີງແລ້ວ), ປະຮັດໂຖ (ຮ່າເຣີງຍິ່ງແລ້ວ), ຍິດໂຖ (ບູຊາແລ້ວ). ຄວນປະກອບທາດອື່ນໆ ແມ້ເຫຼົ່ານີ້ ໃນທີ່ທັງປວງ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

---

574, 613. වසතො උට්ඨ.

໕໗໔, ໖໑໓. ຫຼັງຈາກ ວະສະ ທາດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອຸດຖະ (uṭṭha).

---

වසඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා තකාරපච්චයස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන උට්ඨාදෙසො හොති ඨානෙ.

ຫຼັງຈາກ ວະສະ ທາດນີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ພ້ອມກັບພະຍັນຊະນະຕົ້ນ ເປັນ ອຸດຖະ (uṭṭha) ໃນທີ່ອັນສົມຄວນ.

---

වස්සංවුට්ඨො.

ວັດສັງວຸດໂຖ (ຜູ້ຢູ່ຈຳພັນສາແລ້ວ).

---

575, 614. වස්ස වා වු.

໕໗໕, ໖໑໔. ແປງ ວະ ຂອງ ວະສະ ທາດ ເປັນ ອຸ ຫຼື ວຸ ບາງເທື່ອ.

---

වසස්සෙව ධාතුස්ස තපච්චයෙ පරෙ වකාරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා.

ເມື່ອ ຕະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ແປງ ວະ ອັກສອນ ຂອງ ວະສະ ທາດ ນັ້ນເອງ ເປັນ ອຸ ບາງເທື່ອ.

---

වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, උට්ඨො. වුඨො වා.

ພົມມະຈັນ (ພຣົມມະຈະຣິຍັງ) ອັນບຸກຄົນຢູ່ແລ້ວ (ວຸສິຕັງ), ອຸດໂຖ ຫຼື ວຸດໂຖ (ຜູ້ຢູ່ແລ້ວ).

---

576, 607. ධ [Pg.272] ඪ භ යෙ හි ධ ඪා ච.

໕໗໖, ໖໐໗. ຫຼັງຈາກ ທາດທີ່ມີ ທະ (dha), ດະ (ḍha), ພະ (bha) ແລະ ຫະ (ha) ເປັນທີ່ສຸດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ທະ (dha) ແລະ ດະ (ḍha) ແດ່.

---

ධ ඪ භ හඉච්චෙවමන්තෙහි ධාතූහි තකාරපච්චයස්ස යථාක්කමං ධ ඪාදෙසා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກ ທາດທີ່ມີ ທະ, ດະ, ພະ, ຫະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທີ່ສຸດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ທະ ແລະ ດະ ຕາມລຳດັບ.

---

යථා? බුද්ධො භගවා, වඩ්ඪො භික්ඛු, ලද්ධං මෙ පත්ථචීවරං, අග්ගිනා දඩ්ඪං වනං.

ເຊັ່ນຢ່າງໃດ? ພຸດໂಥ ພະຄະວາ (ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ), ວັດໂທ ພິກຂຸ (ພິກຂຸຜູ້ຈະເລີນແລ້ວ), ປັດຕະຈີວະຣັງ (ບາດແລະຈີວອນ) ອັນເຮົາ (ເມ) ໄດ້ແລ້ວ (ລັດຖັງ), ວະນັງ (ປ່າ) ອັນໄຟ (ອັກຄິນາ) ໄໝ້ແລ້ວ (ທັດຖັງ).

---

577, 628. භන්ජතො ග්වො ච.

໕໗໗, ໖໒໘. ຫຼັງຈາກ ພັນຊະ ທາດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ຄຄະ (gga) ແດ່.

---

භන්ජතො ධාතුම්හා තකාරපච්චයස්ස ග්ගො ආදෙසො හොති සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන.

ຫຼັງຈາກ ພັນຊະ ທາດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ພ້ອມກັບພະຍັນຊະນະຕົ້ນ ເປັນ ຄຄະ (gga).

---

භග්ගො.

ພັກໂຄ (ຫັກແລ້ວ).

---

578, 560. භුජාදීනමන්තො නො ද්වි ච.

໕໗໘, ໕໖໐. ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດ ຂອງທາດມີ ພຸຊະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ຊ້ອນ ຕະ ປັດໄຈ ແດ່.

---

භුජඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො නො හොති, තපච්චයස්ස ච ද්විතාවො හොති.

ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດ ຂອງທາດມີ ພຸຊະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້, ແລະ ເຮັດ ຕະ ປັດໄຈ ໃຫ້ເປັນສອງ (ຊ້ອນ ຕະ).

---

භුත්තො, භුත්තාවී, චත්තො, සත්තො, රත්තො, යුත්තො, විවිත්තො.

ພຸດໂຕ, ພຸດຕາວີ (ຜູ້ກິນແລ້ວ), ຈັດໂຕ (ຜູ້ສະລະແລ້ວ), ສັດໂຕ (ຜູ້ຂ້ອງຢູ່ແລ້ວ), ຣັດໂຕ (ຜູ້ຍ້ອມແລ້ວ/ກຳໜັດແລ້ວ), ຍຸດໂຕ (ຜູ້ປະກອບແລ້ວ), ວິວິດໂຕ (ຜູ້ສະຫງັດແລ້ວ).

---

579, 629. වච වාවු.

໕໗໙, ໖໒໙. ແປງ ວະ ຂອງ ວະຈະ ທາດ ເປັນ ອຸ ບາງເທື່ອ.

---

වචඉච්චෙතස්ස [Pg.273] ධාත්වස්ස වකාරස්ස උකාරාදෙසො හොති අන්තො චකාරො නො හොති, තපච්චයස්ස ච ද්වෙභාවො හොති වා.

ແປງ ວະ ອັກສອນ ຂອງ ວະຈະ ທາດນີ້ ເປັນ ອຸ, ລຶບ ຈະ ອັກສອນ ທີ່ສຸດທາດ, ແລະ ເຮັດ ຕະ ປັດໄຈ ໃຫ້ເປັນສອງ ບາງເທື່ອ.

---

වුත්තං භගවතා, උත්තං වා.

ອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ (ພະຄະວະຕາ) ກ່າວແລ້ວ (ວຸດຕັງ ຫຼື ອຸດຕັງ).

---

580, 630. ගුපාදීනඤ්ච.

໕໘໐, ໖໓໐. ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດ ຂອງທາດມີ ຄຸປະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ຊ້ອນ ຕະ ປັດໄຈ ແດ່.

---

ගුපඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති, තපච්චයස්ස ච ද්වෙභාවො හොති.

ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດ ຂອງທາດມີ ຄຸປະ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້, ແລະ ເຮັດ ຕະ ປັດໄຈ ໃຫ້ເປັນສອງ.

---

සුගුත්තො, චත්තො, ලිත්තො, සන්තත්තො, උත්තො, විවිත්තො, සිත්තො. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

ສຸຄຸດໂຕ (ຜູ້ຮັກສາດີແລ້ວ), ຈັດໂຕ (ຜູ້ສະລະແລ້ວ), ລິດໂຕ (ຜູ້ທາແລ້ວ), ສັນຕັດໂຕ (ຜູ້ຮ້ອນຮົນແລ້ວ), ອຸດໂຕ (ຜູ້ກ່າວແລ້ວ), ວິວິດໂຕ (ຜູ້ສະຫງັດແລ້ວ), ສິດໂຕ (ຜູ້ຫົດສົງແລ້ວ). ຄວນປະກອບທາດອື່ນໆ ແມ້ເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

---

581, 616. තරාදීහි ඉණ්ණො.

໕໘໑, ໖໑໖. ຫຼັງຈາກ ຕະຣະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອິນນະ (iṇṇa).

---

තරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස ඉණ්ණාදෙසො හොති, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති.

ຫຼັງຈາກ ຕະຣະ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອິນນະ (iṇṇa), ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດທາດ.

---

තරතීති තිණ්ණො, උත්තරතීති උත්තිණ්ණො, සංපූරතීති සම්පුණ්ණො, තුරතීති තුණ්ණො, පරිජීරතීති පරිජිණ්ණො, ආකිරතීති ආකිණ්ණො.

ຍ່ອມຂ້າມ (ຕະຣະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕິນໂນ (ຜູ້ຂ້າມແລ້ວ), ຍ່ອມຂ້າມຂຶ້ນ (ອຸດຕະຣະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອຸດຕິນໂນ (ຜູ້ຂ້າມຂຶ້ນແລ້ວ), ຍ່ອມເຕັມຮອບ (ສັງປູຣະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັມປຸນໂນ (ຜູ້ເຕັມປ່ຽມແລ້ວ), ຍ່ອມຟ້າວຟັ່ງ (ຕຸຣະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕຸນໂນ (ຜູ້ຟ້າວຟັ່ງແລ້ວ), ຍ່ອມຊຸດໂຊມຮອບ (ປະຣິຈີຣະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປະຣິຈິນໂນ (ຜູ້ຊຸດໂຊມແລ້ວ), ຍ່ອມເຮ່ຍຣາຍລົງ (ອາກິຣະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອາກິນໂນ (ຜູ້ເຮ່ຍຣາຍແລ້ວ/ເກື່ອນກາດແລ້ວ).

---

582, 631. භිදාදිතො [Pg.274] ඉන්න අන්න ඊණාවා.

໕໘໒, ໖໓໑. ຫຼັງຈາກ ພິທິ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອິນນະ (inna), ອັນນະ (anna) ແລະ ອີນະ (īṇa) ບາງເທື່ອ.

---

භිදිඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස ඉන්න අන්න ඊණාදෙසා හොන්ති වා, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති.

ຫຼັງຈາກ ພິທິ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ອິນນະ, ອັນນະ ແລະ ອີນະ ບາງເທື່ອ, ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດທາດ.

---

භින්දිතබ්බොති භින්නො, ඡින්දීයතීති ඡින්නො, උච්ඡින්දීයිත්ථාති උච්ඡින්නො, දීයතීති දින්නො, නිසීදතීති නිසින්නො, සුට්ඨු ඡාදීයතීති සුඡන්නො, ඛිදතීති ඛින්නො, රොදතීති රුන්නො, ඛීණා ජාති.

ອັນບຸກຄົນພຶງທຳລາຍ (ພິນທິຕັບໂບ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພິນໂນ (ຜູ້ຖືກທຳລາຍແລ້ວ), ຍ່ອມຖືກຕັດ (ຊິນທິຍະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຊິນໂນ (ຜູ້ຖືກຕັດແລ້ວ), ຍ່ອມຖືກຕັດຂາດ (ອຸດຊິນທິຍິດຖະ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອຸດຊິນໂນ (ຜູ້ຖືກຕັດຂາດແລ້ວ), ຍ່ອມຖືກໃຫ້ (ທິຍະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທິນໂນ (ຜູ້ອັນບຸກຄົນໃຫ້ແລ້ວ), ຍ່ອມນັ່ງລົງ (ນິສີທະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ນິສິນໂນ (ຜູ້ຈຳນັ່ງແລ້ວ), ຍ່ອມຖືກມຸງບັງຢ່າງດີ (ສຸຕຖຸ ຊາທິຍະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຊັນໂນ (ຜູ້ອັນບຸກຄົນມຸງບັງດີແລ້ວ), ຍ່ອມລຳບາກ (ຂິທະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຂິນໂນ (ຜູ້ລຳບາກແລ້ວ), ຍ່ອມຮ້ອງໄຫ້ (ໂຣທະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຣຸນໂນ (ຜູ້ຮ້ອງໄຫ້ແລ້ວ), ຊາດ (ຊາຕິ) ສິ້ນໄປແລ້ວ (ຂີນາ).

---

වාති කිමත්ථං? භිජ්ජතීති භිත්ති.

ຄຳວ່າ ວາ (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້ ເຊັ່ນ ຍ່ອມແຕກທຳລາຍ (ພິດຊະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພິດຕິ (ຝາ).

---

583, 617. සුස පච සකතො ක්ඛ ක්කා ච.

໕໘໓, ໖໑໗. ຫຼັງຈາກ ສຸສະ, ປະຈະ, ສະກະ ທາດ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ກຂະ (kkha) ແລະ ກກະ (kka) ແດ່.

---

සුස පච සකඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස ක්ඛක්කාදෙසා හොන්ති, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති.

ຫຼັງຈາກ ສຸສະ, ປະຈະ, ສະກະ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ກຂະ ແລະ ກກະ, ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດທາດ.

---

සුස්සතීති සුක්ඛං, කට්ඨං, පච්චතීති පක්කං, ඵලං. සකති සමත්ථෙති, පූජෙතීති වා සක්කො, සුජම්පති.

ຍ່ອມແຫ້ງ (ສຸດສະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸກຂັງ (ແຫ້ງ), ເຊັ່ນ ກັດຖັງ (ໄມ້ແຫ້ງ); ຍ່ອມສຸກ (ປະຈະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປັກກັງ (ສຸກ), ເຊັ່ນ ຜະລັງ (ໝາກໄມ້ສຸກ). ຍ່ອມອາດ (ສະກະຕິ) ຄື ຍ່ອມສາມາດ (ສະມັດເຖຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັກໂກ, ຫຼື (ວາ) ຍ່ອມບູຊາ (ປູເຊຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັກໂກ, ສຸຊັມປະຕິ (ພຣະອິນ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງນາງສຸຊາດາ).

---

584, 618. පක්කමාදීහි න්තො ච.

໕໘໔, ໖໑໘. ຫຼັງຈາກ ປັກກະມະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ນຕະ (nta) ແດ່.

---

පක්කමඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස න්තොආදෙසො හොති, අන්තො ච නො හොති.

ຫຼັງຈາກ ປັກກະມະ ທາດ ເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ ແປງ ຕະ ປັດໄຈ ເປັນ ນຕະ (nta), ແລະ ລຶບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດທາດ.

---

පක්කමතීති [Pg.275] පක්කන්තො, විබ්භමතීති විබ්භන්තො, සඞ්කන්තො, ඛන්තො, සන්තො, දන්තො, වන්තො.

ຍ່ອມຫຼີກໄປ (ປັກກະມະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປັກກັນໂຕ (ຜູ້ຫຼີກໄປແລ້ວ), ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ/ສຶກລາເພດ (ວິບພະມະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິບພັນໂຕ (ຜູ້ສຶກລາເພດແລ້ວ/ຜູ້ຫຼົງໄຫຼແລ້ວ), ສັງກັນໂຕ (ຜູ້ກ້າວລ່ວງແລ້ວ), ຂັນໂຕ (ຜູ້ອົດທົນແລ້ວ), ສັນໂຕ (ຜູ້ສະຫງົບແລ້ວ), ດັນໂຕ (ຜູ້ຝຶກຝົນແລ້ວ), ວັນໂຕ (ຜູ້ຮາກອອກແລ້ວ/ຜູ້ຄາຍແລ້ວ).

---

චග්ගහණං කිමත්ථං? තෙහෙව ධාතූහි තපච්චයස්සන්ති හොති. අන්තො ච නො හොති. කන්ති, ඛන්ති. එවං සබ්බත්ථ.

ການຖືເອົາ "ຈ" (ca) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ການແປງປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຫຼັງຈາກທາດເຫຼົ່ານັ້ນເປັນ "ນິ" (nti) ແລະລຶບພະຍັນຊະນະທ້າຍທາດ. ເຊັ່ນ: ກັນຕິ (ຄວາມພໍໃຈ), ຂັນຕິ (ຄວາມອົດທົນ). ໃນບ່ອນທັງປວງກໍມີນັຍຢ່າງນີ້.

---

585, 619. ජනාදීනමා තිම්හි ච.

໕໘໕, ໖໑໙. ມີການແປງເປັນ "ອາ" (ā) ຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ "ຊນ" (jana) ເປັນຕົ້ນ ແລະເມື່ອປັດໄຈ "ຕິ" (ti) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ජනඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ආත්තං හොති තපච්චයෙ පරෙ, තිම්හි ච.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຫຼືປັດໄຈ "ຕິ" (ti) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ພະຍັນຊະນະທ້າຍຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ "ຊນ" (jana) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງເປັນ "ອາ" (ā).

---

අජනීති ජාතො, ජනනං ජාති.

ເກີດແລ້ວ (ອຊນີ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ເກີດແລ້ວ (ຊາໂຕ); ຄວາມເກີດ (ຊນນໍ) ຊື່ວ່າ ຊາດ (ຊາຕິ).

---

තිම්හීති කිමත්ථං? අඤ්ඤස්මිම්පි පච්චයෙ පරෙ ආකාරනිවත්තනත්ථං. ජනිත්වා, ජනිතා, ජනිතුං, ජනිතබ්බං ඉච්චෙවමාදි.

ຄຳວ່າ "ຕິມຫິ" (ເມື່ອປັດໄຈ ຕິ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມການແປງເປັນ ອາ (ā) ເມື່ອມີປັດໄຈອື່ນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ. ເຊັ່ນ: ຊນິຕວາ (ເກີດແລ້ວ), ຊນິຕາ (ຜູ້ເກີດ), ຊນິຕຸງ (ເພື່ອເກີດ), ຊນິຕັບພັງ (ຄວນເກີດ) ເປັນຕົ້ນ.

---

586, 600. ගම ඛන හන රමාදීනමන්තො.

໕໘໖, ໖໐໐. ລຶບພະຍັນຊະນະທ້າຍຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ "ຄມ" (gama), "ຂນ" (khana), "ຫນ" (hana) ແລະ "ຣມຸ" (ramu) ເປັນຕົ້ນ.

---

ගම ඛන හන රමුඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො බ්‍යඤ්ජනො නො හොති වා තපච්චයෙ පරෙ තිම්හි ච.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຫຼືປັດໄຈ "ຕິ" (ti) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ພະຍັນຊະນະທ້າຍຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ "ຄມ" (gama), "ຂນ" (khana), "ຫນ" (hana) ແລະ "ຣມຸ" (ramu) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມຖືກລຶບບາງເທື່ອ.

---

සුන්දරං නිබ්බානං ගච්ඡතීති සුගතො. සුන්දරං නිබ්බානං ගච්ඡතීති සුගති, ඛතං, ඛති. උපහතං, උපහති. රතො, රති, මතො, මති.

ໄປສູ່ພຣະນິພພານອັນດີງາມ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພຣະສຸຄົດ (ສຸຄະໂຕ). ການໄປສູ່ພຣະນິພພານອັນດີງາມ ຊື່ວ່າ ສຸຄະຕິ (ສຸຄະຕິ), ຂຸດແລ້ວ (ຂະຕັງ), ການຂຸດ (ຂະຕິ). ຖືກບຽດບຽນແລ້ວ (ອຸປະຫະຕັງ), ການບຽດບຽນ (ອຸປະຫະຕິ). ຍິນດີແລ້ວ (ຣະໂຕ), ຄວາມຍິນດີ (ຣະຕິ), ຮູ້ແລ້ວ (ມະໂຕ), ຄວາມຮູ້ (ມະຕິ).

---

වාති [Pg.276] කිමත්ථං? රමතො, රමති.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການຍົກເວັ້ນໃນອຸທາຫອນເຫຼົ່ານີ້ ເຊັ່ນ: ຣະມະໂຕ (ຜູ້ຍິນດີ), ຣະມະຕິ (ຄວາມຍິນດີ).

---

587, 632. රකාරො ච.

໕໘໗, ໖໓໒. ແລະລຶບອັກສອນ "ຣ" (ra) ດ້ວຍ.

---

රකාරො ච ධාතූනමන්තභූතො නො හොති තපච්චයෙ, පරෙ තිම්හි ච.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຫຼືປັດໄຈ "ຕິ" (ti) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອັກສອນ "ຣ" (ra) ທີ່ຢູ່ທ້າຍທາດ ຍ່ອມຖືກລຶບ.

---

පකාරෙන කරීයතීති පකතො, පඨමං කරීයතීති පකති, විසරීයතීති විසතො, විසති.

ອັນເຂົາເຮັດໂດຍປະການ ຊື່ວ່າ ປະກົດ (ປະຄະໂຕ); ອັນເຂົາເຮັດກ່ອນ ຊື່ວ່າ ປົກກະຕິ (ປະກະຕິ); ແຜ່ໄປແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິສະຕະ (ວິສະໂຕ), ຄວາມແຜ່ໄປ (ວິສະຕິ).

---

588, 620. ඨාපානමි ඊ ච.

໕໘໘, ໖໒໐. ມີການແປງເປັນ "ອິ" (i) ແລະ "ອີ" (ī) ຂອງທາດ "ຖາ" (ṭhā) ແລະ "ປາ" (pā).

---

ඨා පාඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තස්ස ආකාරස්ස ඉකාර ඊකාරාදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං තපච්චයෙ පරෙ, තිම්හි ච.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຫຼືປັດໄຈ "ຕິ" (ti) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອັກສອນ "ອາ" (ā) ທີ່ຢູ່ທ້າຍຂອງທາດ "ຖາ" (ṭhā) ແລະ "ປາ" (pā) ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມແປງເປັນ "ອິ" (i) ແລະ "ອີ" (ī) ຕາມລຳດັບ.

---

යත්‍ර ඨිතො, ඨිති, පීතො, පීති.

ໃນບ່ອນໃດ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວ (ຖິໂຕ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ (ຖິຕິ); ດື່ມແລ້ວ (ປີໂຕ), ຄວາມດື່ມ (ປີຕິ).

---

589, 621. හන්තෙහි හො හස්ස ළො වා අදහනහානං.

໕໘໙, ໖໒໑. ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ "ຫ" (ha) ເປັນທ້າຍ, ປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຍ່ອມແປງເປັນ "ຫ" (ha) ບາງເທື່ອ, ແລະ "ຫ" (ha) ທີ່ຢູ່ທ້າຍທາດ ຍ່ອມແປງເປັນ "ຬ" (ḷa), ຍົກເວັ້ນທາດ "ທຫ" (daha) ແລະ "ນຫ" (naha).

---

හකාරන්තෙහි ධාතූහි තපච්චයස්ස හකාරාදෙසො හොති, හකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස ළො හොති වා අදහනහානං.

ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີອັກສອນ "ຫ" (ha) ເປັນທ້າຍ, ປັດໄຈ "ຕ" (ta) ຍ່ອມແປງເປັນ "ຫ" (ha) ບາງເທື່ອ, ແລະອັກສອນ "ຫ" (ha) ທີ່ຢູ່ທ້າຍທາດ ຍ່ອມແປງເປັນ "ຬ" (ḷa), ຍົກເວັ້ນທາດ "ທຫ" (daha) ແລະ "ນຫ" (naha).

---

ආරුහිත්ථාති ආරුළ්හො. ගාළ්හො, බාළ්හො. මූළො.

ຂຶ້ນໄປແລ້ວ (ອາຣຸຫິຕຖະ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຂຶ້ນໄປແລ້ວ (ອາຣຸຬໂຫ); ແໜ້ນໜາ (ຄາຬໂຫ); ແຮງກ້າ (ພາຬໂຫ); ຫຼົງໄຫຼແລ້ວ (ມູຬໂຫ).

---

අදහනහානමිති [Pg.277] කිමත්ථං? දය්හතීති දඩ්ඪො, සංසුට්ඨු නය්හතීති සන්නද්ධො.

ຄຳວ່າ "ອທຫນຫານັງ" (ຍົກເວັ້ນ ທຫ ແລະ ນຫ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມວິທີນີ້ໃນທາດ "ທຫ" (daha) ແລະ "ນຫ" (naha) ເຊັ່ນ: ຖືກເຜົາແລ້ວ (ທັຍຫະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຖືກເຜົາແລ້ວ (ທັທໂທ); ຜູກໄວ້ດີແລ້ວ (ສັງສຸຕຖຸ ນັຍຫະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຜູກໄວ້ດີແລ້ວ (ສັນນັດໂທ).

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີສາມ ໃນກິດພິທານະກັນ.

---

චතුත්ථකණ්ඩ

ກັນທີສີ່

---

590, 579. ණම්හිරන්ජස්ස ජො භාවකරණෙසු.

໕໙໐, ໕໗໙. In ພາວະສາທະນະ ແລະກະຣະນະສາທະນະ, ເມື່ອປັດໄຈ "ນ" (ṇa) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມແປງ "ຣັນຊະ" (ranja) ເປັນ "ຊ" (ja).

---

ණම්හි පච්චයෙ පරෙ රන්ජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තභූතස්ස න්ජකාරස්ස ජොආදෙසො හොති භාවකරණෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈ "ນ" (ṇa) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອັກສອນ "ຎຊ" (ñja) ທີ່ຢູ່ທ້າຍຂອງທາດ "ຣັນຊະ" (ranja) ນີ້ ຍ່ອມແປງເປັນ "ຊ" (ja) ໃນພາວະສາທະນະ ແລະກະຣະນະສາທະນະ.

---

රඤ්ජනං රාගො, රන්ජන්ති එතෙනාති රාගො.

ຄວາມຍ້ອມໃຈ ຊື່ວ່າ ຣາຄະ (ຣາໂຄ), ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຍ້ອມໃຈດ້ວຍທຳນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຣາຄະ (ຣາໂຄ).

---

භාවකරණෙසූති කිමත්ථං? රන්ජතීති රඞ්ගො.

ຄຳວ່າ "ພາວະກະຣະເນສຸ" (ໃນພາວະສາທະນະ ແລະກະຣະນະສາທະນະ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມວິທີນີ້ໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ແມ່ນພາວະສາທະນະ ແລະກະຣະນະສາທະນະ ເຊັ່ນ: ຍ້ອມຢູ່ (ຣັນຊະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສີຍ້ອມ (ຣັງໂຄ).

---

591, 544. හනස්ස ඝාතො.

໕໙໑, ໕໔໔. ແປງທາດ "ຫນ" (hana) ເປັນ "ຄາຕະ" (ghāta).

---

හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝාතාදෙසො හොති ණම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ນ" (ṇa) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມແປງທາດ "ຫນ" (hana) ທັງໝົດເປັນ "ຄາຕະ" (ghāta).

---

උපහනතීති උපඝාතො, ගාවො හනතීති ගොඝාතකො.

ບຽດບຽນຢູ່ (ອຸປະຫະນະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບຽດບຽນ (ອຸປະຄາໂຕ); ຂ້າເຊິ່ງງົວທັງຫຼາຍ (ຄາໂວ ຫະນະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຂ້າງົວ (ໂຄຄາຕະໂກ).

---

592, 503. වධො [Pg.278] වා සබ්බත්ථ.

໕໙໒, ໕໐໓. ແປງເປັນ "ວະທະ" (vadha) ບາງເທື່ອ ໃນບ່ອນທັງປວງ.

---

හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වධාදෙසො හොති වා සබ්බත්ථ ඨානෙසු.

ຍ່ອມແປງທາດ "ຫນ" (hana) ນີ້ເປັນ "ວະທະ" (vadha) ບາງເທື່ອ ໃນບ່ອນທັງປວງ.

---

හනතීති වධො, වධකො, අවධි, අහනි වා.

ຂ້າຢູ່ (ຫະນະຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຂ້າ (ວະໂທ, ວະທະໂກ); ໄດ້ຂ້າແລ້ວ (ອະວະທິ, ອະຫະນິ).

---

593, 564. ආකාරන්තානමායො.

໕໙໓, ໕໖໔. ແປງອັກສອນ "ອາ" (ā) ທີ່ຢູ່ທ້າຍທາດ ໃຫ້ເປັນ "ອາຍະ" (āya).

---

ආකාරන්තානං ධාතූනං අන්තස්ස ආකාරස්ස ආයාදෙසො හොති ණම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈ "ນ" (ṇa) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອັກສອນ "ອາ" (ā) ທີ່ຢູ່ທ້າຍຂອງທາດທີ່ມີ "ອາ" (ā) ເປັນທ້າຍ ຍ່ອມແປງເປັນ "ອາຍະ" (āya).

---

දදාතීති දායකො, දානං දාතුං සීලං යස්සාති දානදායී, මජ්ජං දාතුං සීලං යස්සාති මජ්ජදායී, නගරං යාතුං සීලං යස්සාති නගරයායී.

ໃຫ້ຢູ່ (ທະທາຕິ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ໃຫ້ (ທາຍະໂກ); ຄວາມເປັນຜູ້ໃຫ້ທານເປັນປົກກະຕິຂອງບຸກຄົນໃດ ມີຢູ່ ເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ໃຫ້ທານເປັນປົກກະຕິ (ທານະທາຍີ); ຄວາມເປັນຜູ້ໃຫ້ນ້ຳເມົາເປັນປົກກະຕິຂອງບຸກຄົນໃດ ມີຢູ່ ເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ໃຫ້ນ້ຳເມົາເປັນປົກກະຕິ (ມັດຊະທາຍີ); ຄວາມເປັນຜູ້ໄປສູ່ເມືອງເປັນປົກກະຕິຂອງບຸກຄົນໃດ ມີຢູ່ ເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ໄປສູ່ເມືອງເປັນປົກກະຕິ (ນະຄະຣະຍາຍີ).

---

594, 582. පුර සමුප පරීහි කරොතිස්ස ඛ ඛරා වා තප්පච්චයෙසුච.

໕໙໔, ໕໘໒. ເມື່ອປັດໄຈ "ຕ" (ta) ແລະປັດໄຈ "ນ" (ṇa) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມແປງທາດ "ກຣະ" (kara) ທີ່ຢູ່ຫຼັງ "ປຸຣະ" (pura), "ສັງ" (saṃ), "ອຸປະ" (upa) ແລະ "ປະຣິ" (pari) ເປັນ "ຂະ" (kha) ແລະ "ຂະຣະ" (khara) ບາງເທື່ອ.

---

පුර සං උප පරිඉච්චෙතෙහි කරොතිස්ස ධාතුස්ස ඛ ඛරාදෙසා හොන්ති වා තපච්චයෙ පරෙ, ණම්හි ච.

ເມື່ອປັດໄຈ "ຕ" (ta) ແລະປັດໄຈ "ນ" (ṇa) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມແປງທາດ "ກຣະ" (kara) ທີ່ຢູ່ຫຼັງ "ປຸຣະ" (pura), "ສັງ" (saṃ), "ອຸປະ" (upa) ແລະ "ປະຣິ" (pari) ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ "ຂະ" (kha) ແລະ "ຂະຣະ" (khara) ບາງເທື່ອ.

---

පුරෙ කරීයතීති පුරක්ඛතො, සම්මා කරීයතීති සඞ්ඛතො, උපගන්ත්වා කරීයතීති උපක්ඛතො, පරිසමන්තතො කරොතීති පරික්ඛාරො, සංකරීයතීති සඞ්ඛාරො.

ອັນເຂົາເຮັດໄວ້ຂ້າງໜ້າ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຖືກຍົກຍ້ອງໄວ້ຂ້າງໜ້າ (ປຸຣັກຂະໂຕ); ອັນເຂົາເຮັດໄວ້ດີແລ້ວ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັງຂະຕະ (ສັງຂະໂຕ); ເຂົ້າໄປໃກ້ແລ້ວເຮັດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ຈັດຕຽມໄວ້ແລ້ວ (ອຸປັກຂະໂຕ); ຍ່ອມເຮັດໂດຍຮອບ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເຄື່ອງບໍລິຂານ (ປະຣິກຂາໂຣ); ອັນເຂົາປຸງແຕ່ງດີແລ້ວ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັງຂານ (ສັງຂາໂຣ).

---

වාති කිමත්ථං? උපගන්ත්වා කරොතීති උපකාරො.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການຍົກເວັ້ນໃນອຸທາຫອນນີ້ ເຊັ່ນ: ເຂົ້າໄປໃກ້ແລ້ວເຮັດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອຸປະການ (ອຸປະກາໂຣ).

---

595, 637. තවෙ [Pg.279] තුනාදීසු කා.

໕໙໕, ໖໓໗. ແປງທາດ "ກຣະ" (kara) ເປັນ "ກາ" (kā) ເມື່ອປັດໄຈ "ຕເວ" (tave) ແລະ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

තවෙ තුනඉච්චෙවමාදීසු පච්චයෙසු කරොතිස්ස ධාතුස්ස කාආදෙසො හොති වා.

ເມື່ອປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ຕເວ" (tave) ແລະ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ຍ່ອມແປງທາດ "ກຣະ" (kara) ເປັນ "ກາ" (kā) ບາງເທື່ອ.

---

කාතවෙ, කාතුං, කත්තුං වා, කාතුන, කත්තුන වා.

ເພື່ອເຮັດ (ກາຕເວ, ກາຕຸງ, ກັດຕຸງ ບາງເທື່ອ); ເຮັດແລ້ວ (ກາຕຸນາ, ກັດຕຸນາ ບາງເທື່ອ).

---

596, 551. ගම ඛන හනාදීනං තුං තබ්බාදීසු න.

໕໙໖, ໕໕໑. ແປງພະຍັນຊະນະທ້າຍຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ "ຄມ" (gama), "ຂນ" (khana), "ຫນ" (hana) ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ນ" (na) ເມື່ອປັດໄຈ "ຕຸງ" (tuṃ) ແລະ "ຕັບພະ" (tabba) ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගම ඛන හනඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තස්ස නකාරො හොති වා තුං තබ්බාදීසු පච්චයෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ຕຸງ" (tuṃ) ແລະ "ຕັບພະ" (tabba) ເປັນຕົ້ນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ພະຍັນຊະນະທ້າຍຂອງທາດທັງຫຼາຍມີ "ຄມ" (gama), "ຂນ" (khana), "ຫນ" (hana) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງເປັນ "ນ" (na) ບາງເທື່ອ.

---

ගන්තුං, ගමිතුං, ගන්තබ්බං, ගමිතබ්බං. ඛන්තුං. ඛනිතුං, ඛන්තබ්බං, ඛනිතබ්බං. හන්තුං, හනිතුං, හන්තබ්බං. හනිතබ්බං. මන්තුං, මනිතුං, මන්තබ්බං, මනිතබ්බං.

ເພື່ອໄປ (ຄັນຕຸງ, ຄະມິຕຸງ), ຄວນໄປ (ຄັນຕັບພັງ, ຄະມິຕັບພັງ). ເພື່ອຂຸດ (ຂັນຕຸງ, ຂະນິຕຸງ), ຄວນຂຸດ (ຂັນຕັບພັງ, ຂະນິຕັບພັງ). ເພື່ອຂ້າ (ຫັນຕຸງ, ຫະນິຕຸງ), ຄວນຂ້າ (ຫັນຕັບພັງ, ຫະນິຕັບພັງ). ເພື່ອຮູ້ (ມັນຕຸງ, ມະນິຕຸງ), ຄວນຮູ້ (ມັນຕັບພັງ, ມະນິຕັບພັງ).

---

ආදිග්ගහණං කිමත්ථං? තුනග්ගහණත්ථං. ගන්තුන, ඛන්තුන, හන්තුන, මන්තුන.

ການຖືເອົາ "ອາທິ" (ເປັນຕົ້ນ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຖືເອົາປັດໄຈ "ຕຸນາ" (tuna). ເຊັ່ນ: ຄັນຕຸນາ (ໄປແລ້ວ), ຂັນຕຸນາ (ຂຸດແລ້ວ), ຫັນຕຸນາ (ຂ້າແລ້ວ), ມັນຕຸນາ (ຮູ້ແລ້ວ).

---

597, 641. සබ්බෙහි තුනාදීනං යො.

໕໙໗, ໖໔໑. ແປງປັດໄຈ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ເປັນ "ຍ" (ya).

---

සබ්බෙහි ධාතූහි තුනාදීනං පච්චයානං යකාරාදෙසො හොති වා.

ເມື່ອຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງເປັນ "ຍ" (ya) ບາງເທື່ອ.

---

අභිවන්දිය, අභිවන්දිත්වා, ඔහාය, ඔහිත්වා, උපනීය, උපනෙත්වා, පස්සිය, පස්සිත්වා, උද්දිස්ස, උද්දිසිත්වා, ආදාය, ආදියිත්වා.

ໄຫວ້ດີແລ້ວ (ອະພິວັນທິຍະ, ອະພິວັນທິຕວາ); ລະແລ້ວ (ໂອຫາຍະ, ໂອຫິຕວາ); ນຳເຂົ້າໄປແລ້ວ (ອຸປະນີຍະ, ອຸປະເນຕວາ); ເຫັນແລ້ວ (pັດສິຍະ, pັດສິຕວາ); ເຈາະຈົງແລ້ວ (ອຸດທິສສະ, ອຸດທິສິຕວາ); ຖືເອົາແລ້ວ (ອາທາຍະ, ອາທິຍິຕວາ).

---

598, 643. චනන්තෙහි [Pg.280] රච්චං.

໕໙໘, ໖໔໓. ແປງປັດໄຈ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ "ຈ" (ca) ແລະ "ນ" (na) ເປັນທ້າຍ ເປັນ "ຣັດຈະ" (racca).

---

චකාරනකාරන්තෙහි ධාතූහි තුනාදීනං පච්චයානං රච්චාදෙසො හොති වා.

ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີອັກສອນ "ຈ" (ca) ແລະອັກສອນ "ນ" (na) ເປັນທ້າຍ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງເປັນ "ຣັດຈະ" (racca) ບາງເທື່ອ.

---

විවිච්ච, ආහච්ච, උහච්ච.

ສະຫງັດແລ້ວ (ວິວິດຈະ), ກະທົບແລ້ວ (ອາຫັດຈະ), ຖອນຂຶ້ນແລ້ວ (ອຸຫັດຈະ).

---

වාති කිමත්ථං? හන්ත්වා.

ຄຳວ່າ "ວາ" (ບາງເທື່ອ) ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອໃຫ້ມີການຍົກເວັ້ນໃນອຸທາຫອນນີ້ ເຊັ່ນ: ຫັນຕວາ (ຂ້າແລ້ວ).

---

599, 644. දිසා ස්වාන ස්වාන්තලොපො ච.

໕໙໙, ໖໔໔. ຫຼັງຈາກທາດ "ທິສະ" (disa), ແປງປັດໄຈ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ເປັນ "ສວານະ" (svāna) ແລະ "ສວາ" (svā) ແລະລຶບພະຍັນຊະນະທ້າຍທາດດ້ວຍ.

---

දිසඉච්චෙතාය ධාතුයා තුනාදීනං පච්චයානං ස්වානස්වාදෙසා හොන්ති, අන්තලොපො ච.

ຫຼັງຈາກທາດ "ທິສະ" (disa) ນີ້, ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງເປັນ "ສວານະ" (svāna) ແລະ "ສວາ" (svā) ແລະລຶບພະຍັນຊະນະທ້າຍທາດດ້ວຍ.

---

දිස්වාන, දිස්වා.

ເຫັນແລ້ວ (ທິສວານະ, ทິສວາ).

---

600, 645. ම හ ද භෙහි ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ච.

໖໐໐, ໖໔໕. ແລະຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ "ມ" (ma), "ຫ" (ha), "ທ" (da), "ພ" (bha) ເປັນທ້າຍ, ຍ່ອມແປງເປັນ "ມມະ" (mma), "ຍຫະ" (yha), "ດຈະ" (jja), "ພພະ" (bbha), "ດທະ" (ddha) ດ້ວຍ.

---

ම හ ද භ ඉච්චෙවමන්තෙහි ධාතූහි තුනාදීනං පච්චයානං ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ආදෙසා හොන්ති වා අන්තලොපො ච.

ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ "ມ" (ma), "ຫ" (ha), "ທ" (da), "ພ" (bha) ເປັນທ້າຍເຫຼົ່ານີ້, ປັດໄຈທັງຫຼາຍມີ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມແປງເປັນ "ມມະ" (mma), "ຍຫະ" (yha), "ດຈະ" (jja), "ພພະ" (bbha), "ດທະ" (ddha) ບາງເທື່ອ ແລະລຶບພະຍັນຊະນະທ້າຍທາດດ້ວຍ.

---

ආගම්ම, ආගමිත්වා, ඔක්කම්ම. ඔක්කමිත්වා, පග්ගය්හ, පග්ගණ්හිත්වා, උප්පජ්ජ, උප්පජ්ජිත්වා, ආරබ්භ, ආරභිත්වා, ආරද්ධ, ආරභිත්වා.

ມາແລ້ວ (ອາກັມມະ, ອະຄະມິຕວາ); ກ້າວລົງແລ້ວ (ອົກກັມມະ, ອົກກະມິຕວາ); ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ (ປັກຄັຍຫະ, ປັກຄັນຫິຕວາ); ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ (ອຸບປັດຈະ, ອຸບປັດຊິຕວາ); ປາຣົບແລ້ວ (ອາຣັບພະ, ອາຣະພິຕວາ); ບັນລຸແລ້ວ (ອາຣັດທະ, ອາຣະພິຕວາ).

---

601, 334. තද්ධිතසමාසකිතකා [Pg.281] නාමං වා’ තවෙ තුනාදීසු ච.

໖໐໑, ໓໓໔. ຕັດທິດ, ສະມາດ ແລະກິດຕະກະ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນນາມ ບາງເທື່ອ, ຍົກເວັ້ນປັດໄຈ "ຕເວ" (tave) ແລະ "ຕຸນາ" (tuna) ເປັນຕົ້ນ.

---

තද්ධිතසමාසකිතකඉච්චෙවමන්තා සද්දානාමංව දට්ඨබ්බා තවෙ තුන ත්වාන ත්වාදිපච්චයන්තෙ වජ්ජෙත්වා.

ສັບທັງຫຼາຍທີ່ມີ ຕັດທິດ, ສະມາດ ແລະກິດຕະກະ ເປັນທ້າຍ ພຶງເຫັນວ່າເປັນນາມຢ່າງດຽວ, ຍົກເວັ້ນສັບທີ່ມີປັດໄຈ "ຕເວ" (tave), "ຕຸນາ" (tuna), "ຕວານະ" (tvāna), "ຕວາ" (tvā) ເປັນຕົ້ນ ເປັນທີ່ສຸດ.

---

වාසිට්ඨො, පත්තධම්මො, කුම්භකාරො ඉච්චෙවමාදි.

ວາສິດໂຖ (ພຣະວາສິດຖະ), ປັດຕະທັມໂມ (ຜູ້ບັນລຸທັມ), ກຸມພະກາໂຣ (ຊ່າງໝໍ້) ເປັນຕົ້ນ.

---

602, 6. දුම්හි ගරු.

໖໐໒, ໖. ເມື່ອມີອັກສອນສອງຕົວ (ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ), ອັກສອນເບື້ອງໜ້າເປັນຄະລຸ.

---

දුම්හි අක්ඛරෙ යො පුබ්බො අක්ඛරො, සො ගරුකොව දට්ඨබ්බො.

ເມື່ອມີອັກສອນສອງຕົວຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ອັກສອນຕົວທີ່ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ພຶງຊາບວ່າເປັນຄະລຸແທ້.

---

භිත්වා, ඡිත්වා, දත්වා, හුත්වා.

ພິຕວາ (ທຳລາຍແລ້ວ), ສິຕວາ (ຕັດແລ້ວ), ທັຕວາ (ໃຫ້ແລ້ວ), ຫຸຕວາ (ເປັນແລ້ວ).

---

603, 7. දීඝො ච.

໖໐໓, ໗. ແລະສະຣະສຽງຍາວ (ກໍເປັນຄະລຸ).

---

දීඝො ච සරො ගරුකොව දට්ඨබ්බො.

ແລະສະຣະສຽງຍາວ ກໍພຶງຊາບວ່າເປັນຄະລຸແທ້.

---

ආහාරො, නදී, වධූ, තෙ ධම්මා, ඔපනයිකො.

ອາຫາໂຣ (ອາຫານ), ນະທີ (ແມ່ນ້ຳ), ວະທູ (ຍິງສາວ), ເຕ ທັມມາ (ທັມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ), ໂອປະນາຍິໂກ (ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາ).

---

604, 684. අක්ඛරෙහි කාර.

໖໐໔, ໖໘໔. ລົງ ກາຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກອັກສອນ.

---

අක්ඛරත්ථෙහි අක්ඛරාභිධෙය්‍යෙහි කාරපච්චයො හොති පයොගෙ සති.

ເມື່ອມີການປະກອບໃຊ້, ລົງ ກາຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກສັບທີ່ມີອັດຖະແຫ່ງອັກສອນ ທີ່ສະແດງເຖິງຕົວອັກສອນ.

---

අ එව අකාරො, ආ එව ආකාරො, ය එව යකාරො.

ອະ ນັ້ນເອງ ເປັນ ອະກາຣະ, ອາ ນັ້ນເອງ ເປັນ ອາກາຣະ, ຍະ ນັ້ນເອງ ເປັນ ຍະກາຣະ.

---

605, 647. යථාගමමිකාරො[Pg.282].

໖໐໕, ໖໔໗. ລົງ ອິ ອັກສອນ ເປັນອາຄົມຕາມສົມຄວນ.

---

යථාගමං සබ්බධාතූහි සබ්බපච්චයෙසු ඉකාරාගමො හොති.

ລົງ ອິ ອັກສອນອາຄົມ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ ເມື່ອມີປັດໄຈທັງປວງເບື້ອງຫຼັງ ຕາມສົມຄວນ.

---

කාරියං, භවිතබ්බං, ජනිතබ්බං, විදිතබ්බං, කරිත්වා, ඉච්ඡිතං.

ກາຣິຍັງ (ພຶງເຮັດ), ພະວິດຕັບພັງ (ຄວນເປັນ), ຊະນິດຕັບພັງ (ຄວນເກີດ), ວິດຕັບພັງ (ຄວນຮູ້), ກະຣິຕວາ (ເຮັດແລ້ວ), ອິດສິຕັງ (ປາດຖະໜາແລ້ວ).

---

606, 642. දධන්තතො යො ක්වචි.

໖໐໖, ໖໔໒. ລົງ ຍະ ອາຄົມ ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ທະ ແລະ ທະ ເປັນທີ່ສຸດ ບາງເທື່ອ.

---

දකාරධකාරන්තාය ධාතුයා යථාගමං යකාරාගමො හොති ක්වචි තුනාදීසු පච්චයෙසු.

ລົງ ຍະ ອັກສອນອາຄົມ ຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີ ທະ ອັກສອນ ແລະ ທະ ອັກສອນ ເປັນທີ່ສຸດ ເມື່ອມີ ຕຸນາ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນເບື້ອງຫຼັງ ບາງເທື່ອ ຕາມສົມຄວນ.

---

බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා, ධම්මං බුජ්ඣිත්වා.

ພຸດໂທ ໂລເກ ອຸບປັດຊິຕວາ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນແລ້ວໃນໂລກ), ທັມມັງ ພຸດຊິຕວາ (ຕັດສະຮູ້ທັມແລ້ວ).

---

දධන්තතොති කිමත්ථං? ලභිත්වා.

ບົດວ່າ "ທະທັນຕະໂຕ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ລັພິຕວາ (ໄດ້ແລ້ວ).

---

ක්වචීති කිමත්ථං? උප්පාදෙත්වා.

ບົດວ່າ "...ຄວະຈິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນ ເຊັ່ນ: ອຸບປາເທຕວາ (ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ).

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີ 4 ໃນກິດພิທານະກັນ.

---

පඤ්චමකණ්ඩ

ກັນທີ 5

---

607, 578. නිග්ගහිත සංයොගාදිනො.

໖໐໗, ໕໗໘. ແປງ ນະ ອັກສອນ ທີ່ຢູ່ຕົ້ນສັງໂຍກ ເປັນນິກຄະຫິດ.

---

සංයොගාදිභූතො නකාරො නිග්ගහිතමාපජ්ජතෙ.

ນະ ອັກສອນ ທີ່ຢູ່ຕົ້ນສັງໂຍກ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນນິກຄະຫິດ.

---

රඞ්ගො, භඞ්ගො, සඞ්ගො.

ຣັງໂກ (ສະຖານທີ່ຟ້ອນລຳ), ພັນໂກ (ຄວາມແຕກທຳລາຍ), ສັນໂກ (ຄວາມຂ້ອງຢູ່).

---

608, 623. සබ්බත්ථ [Pg.283] ගෙ ගී.

໖໐໘, ໖໒໓. ແປງ ເຄ ທາດ ເປັນ ຄີ ໃນທີ່ທັງປວງ.

---

ගෙඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ගීආදෙසො හොති සබ්බත්ථ ඨානෙ.

ການແປງເປັນ ຄີ ແຫ່ງ ເຄ ທາດນີ້ ຍ່ອມມີໃນທີ່ທັງປວງ.

---

ගීතං ගායති.

ຄີຕັງ ຄາຍະຕິ (ຍ່ອມຂັບຮ້ອງ ເຊິ່ງເພງຂັບຮ້ອງ).

---

609, 484. සදස්ස සීදත්තං.

໖໐໙, ໔໘໔. ແປງ ສະທະ ທາດ ເປັນ ສີທະ.

---

සදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සීදාදෙසො හොති සබ්බත්ථ ඨානෙ.

ການແປງເປັນ ສີທະ ແຫ່ງ ສະທະ ທາດນີ້ ຍ່ອມມີໃນທີ່ທັງປວງ.

---

නිසින්නො, නිසීදති.

ນິສິນໂນ (ນັ່ງແລ້ວ), ນິສີທະຕິ (ຍ່ອມນັ່ງ).

---

610, 627. යජස්ස සරස්සි ට්ඨෙ.

໖໑໐, ໖໒໗. ແປງສະຣະແຫ່ງ ຍະຊະ ທາດ ເປັນ ອິ ເມື່ອມີ ດຖະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සරස්ස ඉකාරාදෙසො හොති ට්ඨෙ පරෙ.

ການແປງສະຣະແຫ່ງ ຍະຊະ ທາດນີ້ ເປັນ ອິ ຍ່ອມມີ ເມື່ອມີ ດຖະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

යිට්ඨො, යිට්ඨා.

ຍິດໂຖ, ຍິດຖາ (ບູຊາແລ້ວ).

---

ට්ඨෙති කිමත්ථං? යජනං.

ບົດວ່າ "ດເຖ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ຍະຊະນັງ (ການບູຊາ).

---

611, 608. හචතුත්ථානමන්තානං දො ධෙ.

໖໑໑, ໖໐໘. ແປງ ຫະ ແລະ ອັກສອນຕົວທີ 4 ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ເປັນ ທະ ເມື່ອມີ ທະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

හචතුත්ථානං ධාත්වන්තානං දො ආදෙසො හොති ධෙ පරෙ.

ການແປງ ຫະ ອັກສອນ ແລະ ອັກສອນຕົວທີ 4 ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ເປັນ ທະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອມີ ທະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සන්නද්ධො, කුද්ධො, යුද්ධො, සිද්ධො, ලද්ධො, ආරද්ධො.

ສັນນັດໂທ (ຜູກສອດແລ້ວ), ຄຸດໂທ (ໂກດແລ້ວ), ຍຸດໂທ (ຮົບແລ້ວ), ສິດໂທ (ສຳເລັດແລ້ວ), ລັດໂທ (ໄດ້ແລ້ວ), ອາຣັດໂທ (ປາຣົບແລ້ວ).

---

612, 615. ඩො [Pg.284] ඪකාරෙ.

໖໑໒, ໖໑໕. ແປງ (ຫະ ແລະ ອັກສອນຕົວທີ 4 ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ) ເປັນ ດະ ເມື່ອມີ ດຫະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

හචතුත්ථානං ධාත්වන්තානං ඩො ආදෙසො හොති ඪකාරෙ පරෙ.

ການແປງ ຫະ ອັກສອນ ແລະ ອັກສອນຕົວທີ 4 ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ເປັນ ດະ ຍ່ອມມີ ເມື່ອມີ ດຫະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

දය්හතීති දඩ්ඪො, වඩ්ඪතීති වුඩ්ඪො.

ໄໝ้ຢູ່ ເຫດນັ້ນຊື່ວ່າ ທັດໂທ (ຜູ້ຖືກໄໝ້ແລ້ວ), ຈະເລີນຢູ່ ເຫດນັ້ນຊື່ວ່າ ວຸດໂທ (ຜູ້ຈະເລີນແລ້ວ/ຜູ້ເຖົ້າ).

---

ඪකාරෙති කිමත්ථං? දාහො.

ບົດວ່າ "ດຫະກາເຣ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ທາໂຮ (ຄວາມຮ້ອນ/ຄວາມໄໝ້).

---

613, 583. ගහස්ස ඝර ණෙ වා.

໖໑໓, ໕໘໓. ແປງ ຄະຫະ ທາດ ເປັນ ຄະຣະ ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ ນະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝරාදෙසො හොති වා ණපච්චයෙ පරෙ.

ການແປງ ຄະຫະ ທາດນີ້ທັງໝົດ ເປັນ ຄະຣະ ຍ່ອມມີ ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ ນະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ඝරං, ඝරානි.

ຄະຣັງ (ເຮືອນ), ຄະຣານິ (ເຮືອນທັງຫຼາຍ).

---

වාති කිමත්ථං? ගාහො.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ຄາໂຮ (ການຈັບ/ການຖືເອົາ).

---

614, 581. දහස්ස දො ළං.

໖໑໔, ໕໘໑. ແປງ ທະ ອັກສອນ ແຫ່ງ ທະຫະ ທາດ ເປັນ ລະ.

---

දහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස දකාරො ළත්තමාපජ්ජතෙ වා ණපච්චයෙ පරෙ.

ທະ ອັກສອນ ແຫ່ງ ທະຫະ ທາດນີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ລະ ບາງເທື່ອ ເມື່ອມີ ນະ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පරිදහනං පරිළාහො.

ປະຣິທະຫະນັງ (ຄວາມເຜົາໄໝ້ຮອບ), ປະຣິລາໂຮ (ຄວາມຮ້ອນຮົນຮອບ).

---

වාති කිමත්ථං? පරිදාහො.

ບົດວ່າ "ວາ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ປະຣິທາໂຮ (ຄວາມຮ້ອນຮົນຮອບ).

---

615, 586. ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හි.

໖໑໕, ໕໘໖. ລົບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດທາດ ເມື່ອມີ ຄວິ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ධාත්වන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති ක්විම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ການລົບພະຍັນຊະນະທີ່ສຸດທາດ ຍ່ອມມີ ເມື່ອມີ ຄວິ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

භුජෙන [Pg.285] ගච්ඡතීති, භුජගො. උරෙන ගච්ඡතීති උරගො, තුරගො, සඞ්ඛො.

ໄປດ້ວຍຂະໜົງ (ຄົດງໍ) ເຫດນັ້ນຊື່ວ່າ ພຸຊະໂກ (ງູ), ໄປດ້ວຍເອິກ ເຫດນັ້ນຊື່ວ່າ ອຸຣະໂກ (ງູ), ຕຸຣະໂກ (ມ້າ), ສັງໂຂ (ຫອຍສັງ).

---

616, 587. විදන්තෙ ඌ.

໖໑໖, ໕໘໗. ລົງ ອູ ອາຄົມ ທີ່ສຸດແຫ່ງ ວິທະ ທາດ.

---

විදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තෙ ඌකාරාගමො හොති ක්විම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ລົງ ອູ ອັກສອນອາຄົມ ທີ່ສຸດແຫ່ງ ວິທະ ທາດນີ້ ຍ່ອມມີ ເມື່ອມີ ຄວິ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ලොකං විදති ජානාතීති ලොකවිදූ.

ຍ່ອມຮູ້ ເຊິ່ງໂລກ ເຫດນັ້ນຊື່ວ່າ ໂລກະວິທູ (ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ).

---

617, 633. න ම ක රානමන්තානං නියුත්තතම්හි.

໖໑໗, ໖໓໓. ບໍ່ລົບ ນະ, ມະ, ກະ, ຣະ ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ເມື່ອມີ ຕະ ປັດໄຈ ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ອິ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

නකාර මකාර කකාර රකාරානං ධාත්වන්තානං ලොපො න හොති ඉකාරයුත්තෙ තපච්චයෙ පරෙ.

ການລົບ ນະ ອັກສອນ, ມະ ອັກສອນ, ກະ ອັກສອນ, ຣະ ອັກສອນ ທີ່ຢູ່ສຸດທາດ ຍ່ອມບໍ່ມີ ເມື່ອມີ ຕະ ປັດໄຈ ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ອິ ອັກສອນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

හනිභුං, ගමිතො, රමිතො, සකිතො, සරිතො, කරිත්වා.

ຫະນິຕຸງ (ເພື່ອຂ້າ), ຄະມິໂຕ (ໄປແລ້ວ), ຣະມິໂຕ (ຍິນດີແລ້ວ), ສະກິໂຕ (ອາດແລ້ວ/ເຄົາລົບແລ້ວ), ສະຣິໂຕ (ລະນຶກແລ້ວ), ກະຣິຕວາ (ເຮັດແລ້ວ).

---

ඉයුත්තතම්හීති කිමත්ථං? ගතො, සතො.

ບົດວ່າ "ອິຍຸດຕະຕັມຫິ" ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫະຣອນອື່ນ ເຊັ່ນ: ຄະໂຕ (ໄປແລ້ວ), ສະໂຕ (ມີສະຕິແລ້ວ).

---

618, 571. න ක ගත්තං ච ජාණ්වුම්හි.

໖໑໘, ໕໗໑. ບໍ່ແປງ ຈະ ແລະ ຊະ ເປັນ ກະ ແລະ ຄະ ເມື່ອມີ ນວຸ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

චකාර ජකාරා කකාර ගකාරත්තං නාපජ්ජන්තෙ ණ්වුම්හි පච්චයෙ පරෙ.

ຈະ ອັກສອນ ແລະ ຊະ ອັກສອນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນ ກະ ອັກສອນ ແລະ ຄະ ອັກສອນ ເມື່ອມີ ນວຸ ປັດໄຈ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

පචතීති පාචකො, යජතීති යාජකො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມຫຸງຕົ້ມ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຫຸງຕົ້ມ (ປາຈໂກ); ຜູ້ໃດຍ່ອມບູຊາ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ບູຊາ (ຍາຊໂກ).

---

619, 573. කරස්ස [Pg.286] ච තත්තං තුස්මිං.

໖໑໙, ໕໗໓. ເມື່ອປັດໄຈຄື ຕຸ (ຕຸສມິໍ) ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ ຣະ ທີ່ສຸດຂອງ ກຣະ ທາດ ເປັນ ຕະ (ຕຕັຕໍ) ແດ່.

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති තුපච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈຄື ຕຸ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ ຣະ ອັກສອນ ທີ່ສຸດຂອງ ກຣະ ທາດນີ້ ເປັນ ຕະ ອັກສອນ ຍ່ອມມີ.

---

කරොතීති කත්තා, කරොන්තීති කත්තාරො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ເຮັດ (ກັຕຕາ); ຜູ້ໃດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຮັດ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ທັງຫຼາຍນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ເຮັດທັງຫຼາຍ (ກັຕຕາໂຣ).

---

620, 549. තුං තුන තබ්බෙසු වා.

໖໒໐, ໕໔໙. ເມື່ອປັດໄຈທັງຫຼາຍຄື ຕຸໍ, ຕຸນ ແລະ ຕັພພະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ແປງ ຣະ ທີ່ສຸດຂອງ ກຣະ ທາດ ເປັນ ຕະ ບາງ.

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති වා තුං තුන තබ්බඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

ເມື່ອປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື ຕຸໍ, ຕຸນ ແລະ ຕັພພະ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ ຣະ ອັກສອນ ທີ່ສຸດຂອງ ກຣະ ທາດນີ້ ເປັນ ຕະ ອັກສອນ ຍ່ອມມີບາງ.

---

කත්තුං, කාතුං, කත්තුන. කාතුන, කත්තබ්බං, කාතබ්බං.

ກັຕຕຸໍ, ກາຕຸໍ (เพื่อອັນເຮັດ); ກັຕຕຸນ, ກາຕຸນ (ເຮັດແລ້ວ); ກັຕຕັພພໍ, ກາຕັພພໍ (ອັນເພິ່ງເຮັດ).

---

621, 553. කාරිතං විය ණානුබන්ධො.

໖໒໑, ໕໕໓. ປັດໄຈທີ່ມີ ໂນ ເປັນອະນຸພັນ ຍ່ອມເປັນເໝືອນ ກາຣິຕະ.

---

ණකාරානුබන්ධො පච්චයො කාරිතං විය දට්ඨබ්බො වා.

ປັດໄຈທີ່ມີ ໂນ ອັກສອນ ເປັນອະນຸພັນ ພຶງເຫັນວ່າເປັນເໝືອນ ກາຣິຕະ ບາງ.

---

දාහො, දෙහො, වාහො, බාහො, චාගො, වාරො, චාරො, පරික්ඛාරො, දායකො, නායකො, ලාවකො, භාවකො, කාරී, ඝාතී, දායී.

ທາໂຫ (ຄວາມຮ້ອນ), ເທໂຫ (ຮ່າງກາຍ), ວາໂຫ (ພາຫະນະ), ພາໂຫ (ແຂນ), ຈາໂຄ (ການສະລະ), ວາໂຣ (ວາລະ), ຈາໂຣ (ຄວາມປະພຶດ), ປະຣິກຂາໂຣ (ບໍລິຂານ), ທາຍໂກ (ທາຍົກ), ນາຍໂກ (ຜູ້ນຳ), ລາວໂກ (ຜູ້ກ່ຽວ), ພາວໂກ (ຜູ້ເຮັດໃຫ້ມີ), ກາຣີ (ຜູ້ເຮັດ), ຄາຕີ (ຜູ້ຂ້າ), ທາຍີ (ຜູ້ໃຫ້).

---

වාති කිමත්ථං? උපක්ඛරො.

ຄຳວ່າ 'ວາ' ມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເພື່ອຫ້າມໃນອຸທາຫອນນີ້: ອຸປັກຂະໂຣ (ເຄື່ອງບໍລິວານ).

---

622, 570. අනකා [Pg.287] යු ණ්වූනං.

໖໒໒, ໕໗໐. ແປງ ຍຸ ແລະ ນວຸ ປັດໄຈ ເປັນ ອະນະ ແລະ ອະກະ ຕາມລຳດັບ.

---

යුණ්වුඉච්චෙතෙසං පච්චයානං අන අකඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

ການແປງປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື ຍຸ ແລະ ນວຸ ເປັນ ອະນະ ແລະ ອະກະ ຍ່ອມມີ.

---

නන්දනං, කාරකො.

ນັນທະນໍ (ຄວາມເພີດເພີນ), ກາຣະໂກ (ຜູ້ເຮັດ).

---

623, 554. ක ගා ච ජානං.

໖໒໓, ໕໕໔. ແປງ ຈະ ແລະ ຊະ ທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ ກະ ແລະ ຄະ ຕາມລຳດັບ.

---

ච ජඉච්චෙතෙසං ධාත්වන්තානං කකාරගකාරාදෙසා හොන්ති ණානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ.

ເມື່ອປັດໄຈທີ່ມີ ໂນ ເປັນອະນຸພັນ ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ, ການແປງ ຈະ ແລະ ຊະ ອັກສອນ ທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ເປັນ ກະ ແລະ ຄະ ອັກສອນ ຍ່ອມມີ.

---

පාකො, යොගො.

ປາໂກ (ການຫຸງຕົ້ມ), ໂຍໂຄ (ການປະກອບ).

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

ຈົບກັນທີ ຫ້າ ໃນກິດວິທານະກັບ ເທົ່ານີ້.

---

කිතකප්පො නිට්ඨිතො.

ກິຕະກັບ ຈົບແລ້ວ.

---

8. උණාදිකප්ප

໘. ອຸນາດິກັບ

---

ඡට්ඨකණ්ඩ

ກັນທີ ຫົກ

---

624, 563. කත්තරි [Pg.288] කිත.

໖໒໔, ໕໖໓. ກິຕະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດ ກັຕຕຸ (ຜູ້ເຮັດ).

---

කත්තුඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ කිත පච්චයා හොන්ති.

ກິຕະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດນີ້ຄື ກັຕຕຸ.

---

කාරු, කාරුකො, කාරකො, පාචකො, කත්තා, ජනිතා, පචිතා, නෙතා.

ກາຣຸ (ນາຍຊ່າງ), ກາຣຸໂກ (ນາຍຊ່າງ), ກາຣະໂກ (ຜູ້ເຮັດ), ປາຈໂກ (ຜູ້ຫຸງຕົ້ມ), ກັຕຕາ (ຜູ້ເຮັດ), ຊະນິຕາ (ຜູ້ໃຫ້ເກີດ), ປະຈິຕາ (ຜູ້ຫຸງຕົ້ມ), ເນຕາ (ຜູ້ນຳໄປ).

---

625, 605. භාවකම්මෙසු කිච්චත්ත ඛත්ථා.

໖໒໕, ໖໐໕. ກິດຈະ, ຕະ ແລະ ຂັຕຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດ ພາວະ ແລະ ກັມມະ.

---

භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්ච ත්ත ඛත්ථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ກິດຈະ, ຕະ ແລະ ຂັຕຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມລົງໃນອັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື ພາວະ ແລະ ກັມມະ.

---

උපසම්පාදෙතබ්බං උපසම්පාදනීයං භවතා, සයිතබ්බං භවතා, කත්තබ්බං භවතා, භොත්තබ්බො ඔදනො භවතා, අසිතබ්බං භොජනං භවතා, අසිතං භවතා, සයිතං භවතා, පචිතං භවතා, අසිතං අසනං භවතා, සයිතං සයනං භවතා, පචිතො ඔදනො භවතා, කිඤ්චිස්සයො, ඊසස්සයො, දුස්සයො, සුස්සයො භවතා.

ອຸປະສັມປາເທຕັພພໍ ອຸປະສັມປາທະນີຍໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານເພິ່ງໃຫ້ເຖິງພ້ອມ), ສະຍິຕັພພໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານເພິ່ງນອນ), ກັຕຕັພພໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານເພິ່ງເຮັດ), ໂພຕຕັພໂພ ໂອທະໂນ ພະວະຕາ (ເຂົ້າສຸກອັນທ່ານເພິ່ງກິນ), ອະສິຕັພພໍ ໂພຊະນໍ ພະວະຕາ (ໂພຊະນະອັນທ່ານເພິ່ງກິນ), ອະສິຕໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານກິນແລ້ວ), ສະຍິຕໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານນອນແລ້ວ), ປະຈິຕໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານຫຸງແລ້ວ), ອະສິຕໍ ອະສະນໍ ພະວະຕາ (ອາຫານອັນທ່ານກິນແລ້ວ), ສະຍິຕໍ ສະຍະນໍ ພະວະຕາ (ທີ່ນອນອັນທ່ານນອນແລ້ວ), ປະຈິໂຕ ໂອທະໂນ ພະວະຕາ (ເຂົ້າສຸກອັນທ່ານຫຸງແລ້ວ), ກິໍຈິສສະໂຍ (ອັນທ່ານເພິ່ງອາໄສໜ້ອຍໜຶ່ງ), ອີສັສສະໂຍ (ອັນທ່ານເພິ່ງອາໄສໜ້ອຍໜຶ່ງ), ທຸສສະໂຍ (ອັນທ່ານເພິ່ງອາໄສໄດ້ໂດຍຍາກ), ສຸສສະໂຍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານເພິ່ງອາໄສໄດ້ໂດຍງ່າຍ).

---

626, 634. කම්මනි [Pg.289] දුතියාය ත්තො.

໖໒໖, ໖໓໔. ຕະ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງໃນອັດ ກັຕຕຸ ເມື່ອມີ ທຸຕິຍາວິພັດ ໃນອັດ ກັມມະ.

---

කම්මනි ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ දුතියායං විභත්තියං කත්තරි ත්තපච්චයො හොති.

ເມື່ອມີ ທຸຕິຍາວິພັດ ໃນອັດນີ້ຄື ກັມມະ, ຕະ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງໃນອັດ ກັຕຕຸ.

---

දානං දින්නො දෙවදත්තො, සීලං රක්ඛිතො දෙවදත්තො, භත්තං භුත්තො දෙවදත්තො, ගරුං උපාසිතො දෙවදත්තො.

ທານໍ ທິນໂນ ເທວະທັຕໂຕ (ທ້າວເທວະທັດຜູ້ໃຫ້ແລ້ວເຊິ່ງທານ), ສີລໍ ຮັກຂິໂຕ ເທວະທັຕໂຕ (ທ້າວເທວະທັດຜູ້ຮັກສາແລ້ວເຊິ່ງສີນ), ພັຕຕໍ ພຸຕໂຕ ເທວະທັຕໂຕ (ທ້າວເທວະທັດຜູ້ກິນແລ້ວເຊິ່ງເຂົ້າ), ຄະຣຸໍ ອຸປາສิໂຕ ເທວະທັຕໂຕ (ທ້າວເທວະທັດຜູ້ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ແລ້ວເຊິ່ງຄູ).

---

627, 652. ඛ්‍යාදීහි මාන ම ච තො වා.

໖໒໗, ໖໕໒. ຫຼັງຈາກ ຂຍາ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ມານະ ແລະ ມະ ປັດໄຈ, ແລະ ແປງ ມະ ເປັນ ຕະ ບາງ.

---

ඛි භී සු රු හු වා ධූ හි ලූ පී අදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි මන පච්චයො හොති, මස්ස ච තො හොති වා.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນຄື ຂິ, ພີ, ສຸ, ຣຸ, ຫຸ, ວາ, ທູ, ຫິ, ລູ, ປີ, ອະທະ, ຍ່ອມລົງ ມະນະ ປັດໄຈ, ແລະ ການແປງ ມະ ເປັນ ຕະ ຍ່ອມມີບາງ.

---

ඛීයන්ති උපද්දවා එත්ථාති ඛෙමො, භායිතබ්බොති භෙමො, භායන්ති එතස්මාති වා භෙමො, රංසියො අභිස්සවෙතීති සොමො, රවති ගච්ඡතීති රොමො, හුවති ජුහ්වති එතෙනාති හොමො, පටිලොමවසෙන වාති ගච්ඡතීති වාමො, ලාමකවසෙන වාති ගච්ඡති පවත්තතීති වා වාමො, ධුනාති කම්පතීති ධූමො, සෙට්ඨභාවෙන හිනොති පවත්තති චිත්තං එතස්මින්ති හෙමො, ලුනිතබ්බොති ලොමො, මංසචම්මානි ලුනාති ඡින්දතීති වා ලොමො, පියනං පෙමො, පියායිතබ්බොති වා පෙමො, සුඛදුක්ඛං අදති භක්ඛතීති අත්තා, ජාතිජරාමරණාදීහි අදීයතෙ භක්ඛීයතෙති වා අත්තා, ආතුමා.

ອຸປະທົບທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ນີ້ ເຫດນັ້ນ ທີ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ເຂໂມ (ແດນກະເສມ); ອັນເຂົາເພິ່ງຢ້ານ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເພໂມ (ໜ້າຢ້ານກົວ), ຫຼື ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຢ້ານຈາກຜູ້ນີ້ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ເພໂມ; ຜູ້ໃດຍ່ອມຫຼັ່ງອອກເຊິ່ງລັງສີ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ໂສໂມ (ພະຈັນ); ສິ່ງໃດຍ່ອມຮ້ອງ ຫຼື ຍ່ອມໄປ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ໂຣໂມ (ຂົນ); ບຸກຄົນຍ່ອມບູຊາດ້ວຍສິ່ງນີ້ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ໂຮໂມ (ການບູຊາຍັນ); ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປໂດຍສ່ວນສະຫຼຽງ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວາໂມ (ຊ້າຍ), ຫຼື ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປ ຄື ຍ່ອມເປັນໄປໂດຍສ່ວນຊົ່ວຊ້າ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວາໂມ; ສິ່ງໃດຍ່ອມກຳຈັດ ຄື ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທູໂມ (ຄວັນ); ຈິດຍ່ອມເປັນໄປຈາກສິ່ງນີ້ ເພາະຄວາມເປັນຂອງປະເສີດ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເຫໂມ (ຄຳ); ສິ່ງໃດອັນເຂົາເພິ່ງຕັດ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ໂລໂມ (ຂົນ), ຫຼື ສິ່ງໃດຍ່ອມຕັດເຊິ່ງເນື້ອແລະໜັງ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ໂລໂມ; ຄວາມຮັກ ຊື່ວ່າ ເປໂມ (ຄວາມຮັກ), ຫຼື ສິ່ງໃດອັນເຂົາເພິ່ງຮັກ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເປໂມ; ຜູ້ໃດຍ່ອມກິນ ຄື ຍ່ອມສະເຫວີຍເຊິ່ງສຸກແລະທຸກ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອັຕຕາ (ຕົນ), ຫຼື ຜູ້ໃດຍ່ອມຖືກກິນ ຄື ຖືກຄ້ຽວຄ້ຽນດ້ວຍຊາດຊະລາມໍລະນະເປັນຕົ້ນ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອັຕຕາ, ອາຕຸມາ.

---

628, 653. සමාදීහි [Pg.290] ථ මා.

໖໒໘, ໖໕໓. ຫຼັງຈາກ ສະມຸ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຖະ ແລະ ມະ ປັດໄຈ.

---

සමු දමු දර රහ දු හි සි භී දා යා සා ඨාභසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ථ ම පච්චයා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນຄື ສະມຸ, ທະມຸ, ທະຣະ, ຣະຫະ, ทຸ, ຫິ, ສິ, ພີ, ທາ, ຍາ, ສາ, ຖາ, ພະສະ, ຍ່ອມລົງ ຖະ ແລະ ມະ ປັດໄຈ.

---

සමෙතීති සමථො, දමතීති දමථො, දමනං වා දමථො, දමිතබ්බොති වා දමථො, දරතීති දරථො, ජිණ්ණභාවං රහිස්සති ගණ්හිස්සතීති රථො, දබ්බසම්භාරෙ රහති ගණ්හාතීති වා රථො, දවති ගච්ඡතීති දුමො, දවති වුද්ධි විරුළ්හි ගච්ඡති පවත්තතීති උද්ධං වා දුමො, පථවීපබ්බතාදීසු ගච්ඡති පතතීති හිමො, කම්මවාචාය බන්ධති එත්ථාති සීමා. බන්ධිතබ්බාති වා සීමා. භායන්ති එතස්මාති භීමො, සත්තෙ අවඛණ්ඩෙන්ති නිවාරෙන්ති එතෙනාති දාමො, මූසිකාදීහි ඛාදීයති අවඛණ්ඩීයතීති වා දාමො, යාති ගච්ඡතීති යාමො, පරෙසං චිත්තං ගණ්හිතුං සමත්ථෙතීති සාමො, තිට්ඨන්ති එතෙනාති ථාමො, භසති භස්මීකරීයතීති භස්මා.

ສິ່ງໃດຍ່ອມສະຫງົບ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສະມະໂຖ (ຄວາມສະຫງົບ); ຜູ້ໃດຍ່ອມທໍລະມານ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ທະມະໂຖ (ຄວາມທໍລະມານ), ຫຼື ຄວາມທໍລະມານ ຊື່ວ່າ ທະມະໂຖ, ຫຼື ອັນເຂົາເພິ່ງທໍລະມານ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທະມະໂຖ; ສິ່ງໃດຍ່ອມກະວົນກະວາຍ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທະຣະໂຖ (ຄວາມກະວົນກະວາຍ); ສິ່ງໃດຍ່ອມລະ ຄື ຍ່ອມຖືເອົາເຊິ່ງຄວາມຊຸດໂຊມ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຣະໂຖ (ລົດ), ຫຼື ສິ່ງໃດຍ່ອມລະ ຄື ຍ່ອມຖືເອົາເຊິ່ງເຄື່ອງປະກອບທັງຫຼາຍ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຣະໂຖ; ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທຸໂມ (ຕົ້ນໄມ້), ຫຼື ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປ ຄື ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມຂຶ້ນໄປເບື້ອງເທິງ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທຸໂມ; ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປ ຄື ຍ່ອມຕົກລົງໃນແຜ່ນດິນແລະພູເຂົາເປັນຕົ້ນ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຫິໂມ (ຫິມະ); ບຸກຄົນຍ່ອມຜູກມັດໃນທີ່ນີ້ດ້ວຍກັມມະວາຈາ ເຫດນັ້ນ ທີ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ສີມາ (ແດນ), ຫຼື ອັນເຂົາເພິ່ງຜູກມັດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສີມາ; ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຢ້ານຈາກຜູ້ນີ້ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ພີໂມ (ໜ້າຢ້ານກົວ); ບຸກຄົນຍ່ອມຜູກມັດ ຄື ຍ່ອມກັກຂັງເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍດ້ວຍສິ່ງນີ້ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທາໂມ (ເຊືອກ), ຫຼື ສິ່ງໃດອັນໜູທັງຫຼາຍເປັນຕົ້ນຍ່ອມກັດແທະ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທາໂມ; ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຍາໂມ (ຍາມ); ສິ່ງໃດຍ່ອມສາມາດເພື່ອຖືເອົາຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສາໂມ (ສີດຳ ຫຼື ສີເຫຼືອງ); ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍສິ່ງນີ້ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຖາໂມ (ກຳລັງ); ສິ່ງໃດຍ່ອມໄໝ້ ຄື ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເປັນເຖົ່າຖ່ານ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພັສມາ (ຂີ້ເຖົ່າ).

---

629, 569. ගහස්සු’පධස්සෙ වා.

໖໒໙, ໕໖໙. ແປງ ອະ ອັກສອນ ທີ່ເປັນອຸປະທາ ຂອງ ຄະຫະ ທາດ ເປັນ ເອ ບາງ.

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස උපධස්ස අකාරස්ස එත්ත හොති වා.

ການແປງ ອະ ອັກສອນ ທີ່ເປັນອຸປະທາ ຂອງ ຄະຫະ ທາດນີ້ ເປັນ ເອ ຍ່ອມມີບາງ.

---

දබ්බසම්භාර ගණ්හාතීති ගෙහං, ගහං.

ສິ່ງໃດຍ່ອມຖືເອົາເຊິ່ງເຄື່ອງປະກອບທັງຫຼາຍ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເຄຫໍ (ເຮືອນ), ຄະຫໍ.

---

630, 654. මසුස්ස [Pg.291] සුස්ස ච්ඡර ච්ඡෙරා.

໖໓໐, ໖໕໔. ແປງ ສຸ ຂອງ ມະສຸ ສັບ ເປັນ ອັດສະຣະ ແລະ ອັດເສຣະ ຕາມລຳດັບ.

---

මසුඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස සුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරාදෙසා හොන්ති.

ການແປງ ສຸ ຂອງ ມະສຸ ປາຕິປະທິກະນີ້ ເປັນ ອັດສະຣະ ແລະ ອັດເສຣະ ຍ່ອມມີ.

---

මච්ඡරතීති මච්ඡරො, එවං මච්ඡෙරො.

ຜູ້ໃດຍ່ອມຕະໜີ່ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ມັດສະໂຣ (ຄົນຕະໜີ່), ເໝືອນກັນນັ້ນ ມັດເສໂຣ.

---

631, 655. ආපුබ්බචරස්ස ච.

໖໓໑, ໖໕໕. ແລະ ແປງ ຈະຣະ ທາດ ທີ່ມີ ອາ ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ເປັນ ອັດສະຣິຍະ, ອັດສະຣະ ແລະ ອັດເສຣະ, ແລະ ເຮັດ ອາ ໃຫ້ເປັນລັດສະ ແດ່.

---

ආපුබ්බස්ස චරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ච්ඡරියච්ඡරච්ඡෙරා දෙසා හොන්ති, ආපුබ්බස්ස ච රස්සො හොති.

ການແປງ ຈະຣະ ທາດນີ້ ທີ່ມີ ອາ ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ເປັນ ອັດສະຣິຍະ, ອັດສະຣະ ແລະ ອັດເສຣະ ຍ່ອມມີ, ແລະ ການເຮັດ ອາ ທີ່ຢູ່ເບື້ອງໜ້າໃຫ້ເປັນລັດສະ ຍ່ອມມີ.

---

ආභුසො චරිතබ්බන්ති අච්ඡරියං. එවං අච්ඡරං, අච්ඡෙරං.

ອັນເຂົາເພິ່ງປະພຶດຢ່າງຍິ່ງ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັດສະຣິຍໍ (ໜ້າອັດສະຈັນ); ເໝືອນກັນນັ້ນ ອັດສະຣໍ, ອັດເສຣໍ.

---

චග්ගහණෙන මසුස්ස සුස්සාපි ච්ඡරියාදෙසො හොති, මච්ඡරියං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ ຈະ ສັບ, ການແປງ ສຸ ຂອງ ມະສຸ ສັບ ເປັນ ອັດສະຣິຍະ ຍ່ອມມີແດ່, ເປັນ ມັດສະຣິຍໍ (ຄວາມຕະໜີ່).

---

632, 656. අල කල සලෙහි ලයා.

໖໓໒, ໖໕໖. ຫຼັງຈາກ ອະລະ, ກະລະ, ສະລະ ທາດທັງຫຼາຍ, ລົງ ລະ ແລະ ຍະ ປັດໄຈ.

---

අල කල සලඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ල යපච්චයා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື ອະລະ, ກະລະ, ສະລະ, ຍ່ອມລົງ ລະ ແລະ ຍະ ປັດໄຈ.

---

අලති සමත්ථෙතීති අල්ලං, කලිතබ්බං සඞ්ඛ්‍යාතබ්බන්ති කල්ලං, සලති ගච්ඡති පවිසතීති සල්ලං. එවං අල්‍යං, කල්‍යං, සල්‍යං.

ສິ່ງໃດຍ່ອມສາມາດ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັລລໍ (ປຽກຊຸ່ມ); ສິ່ງໃດອັນເຂົາເພິ່ງນັບ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກັລລໍ (ຄວນ, ດີ); ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປ ຄື ຍ່ອມເຂົ້າໄປ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສັລລໍ (ລູກສອນ); ເໝືອນກັນນັ້ນ ອັລຍໍ, ກັລຍໍ, ສັລຍໍ.

---

633, 657. යාණ [Pg.292] ලාණා.

໖໓໓, ໖໕໗. ລົງ ຍານະ ແລະ ລານະ ປັດໄຈ ແດ່.

---

තෙහි කල සලඉච්චෙතෙහි ධාතූහි යාණ ලාණපච්චයා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຄື ກະລະ, ສະລະ, ຍ່ອມລົງ ຍານະ ແລະ ລານະ ປັດໄຈ.

---

කලිතබ්බං සඞ්ඛ්‍යාතබ්බන්ති කල්‍යාණං, ගණතො පටික්කමිත්වා සලන්ති එත්ථාති පටිසල්‍යාණං. එවං සල්ලාණො, පටිසල්ලාණො.

ສິ່ງໃດອັນເຂົາເພິ່ງນັບ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກັລຍານໍ (ດີງາມ); ພິກຂຸທັງຫຼາຍຫຼີກອອກຈາກໝູ່ແລ້ວຍ່ອມຢູ່ (ຄື ເຂົ້າໄປ) ໃນທີ່ນີ້ ເຫດນັ້ນ ທີ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ປະຕິສັລຍານໍ (ການຫຼີກເຣັ້ນ); ເໝືອນກັນນັ້ນ ສັລລານໍ, ປະຕິສັລລານໍ.

---

634, 658. මථිස්ස ථස්ස ලො ච.

໖໓໔, ໖໕໘. ແປງ ຖະ ຂອງ ມະຖະ ທາດ ເປັນ ລະ, ແລະ ລົງ ລະ ປັດໄຈ ແດ່.

---

මථඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ථස්ස ලාදෙසොහොති. අඤ්ඤමඤ්ඤං මථති විලොළතීති මල්ලො, මල්ලං.

ການແປງ ຖະ ຂອງ ມະຖະ ທາດນີ້ ເປັນ ລະ ຍ່ອມມີ. ຜູ້ໃດຍ່ອມຍ່ຳຍີ ຄື ຍ່ອມປັ່ນປ່ວນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ມັລໂລ (ນັກມວຍປ້ຳ), ມັລລໍ.

---

චග්ගහණෙන ලතො කො ච ආගමො හොති. මල්ලකො, මල්ලකං.

ດ້ວຍການຖືເອົາ ຈະ ສັບ, ລົງ ກະ ອັກສອນ ເປັນອາຄົມ ເບື້ອງຫຼັງຈາກ ລະ ຍ່ອມມີແດ່, ເປັນ ມັລລະໂກ, ມັລລະກໍ.

---

635, 559. පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසුකිච්චා.

໖໓໕, ໕໕໙. ກິດຈະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດທັງຫຼາຍຄື ການໃຊ້ (ເປສະ), ການອະນຸຍາດ (ອະຕິສັກຄະ) ແລະ ເວລາອັນຄວນ (ປັຕຕະກາລະ).

---

පෙස අතිසග්ග පත්තකාලඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්චපච්චයා හොන්ති.

ກິດຈະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງໃນອັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື ການໃຊ້, ການອະນຸຍາດ ແລະ ເວລາອັນຄວນ.

---

කත්තබ්බං කම්මං භවතා, කරණීයං කිච්චං භවතා, භොත්තබ්බං භොජනං භවතා, භොජනීයං භොජනං භවතා, අජ්ඣයිතබ්බං අජ්ඣෙය්‍යං භවතා, අජ්ඣයනීයං අජ්ඣෙය්‍යං භවතා.

ກັຕຕັພພໍ ກັມມໍ ພະວະຕາ (ການງານອັນທ່ານເພິ່ງເຮັດ), ກະຣະນີຍໍ ກິດຈໍ ພະວະຕາ (ກິດອັນທ່ານເພິ່ງເຮັດ), ໂພຕຕັພພໍ ໂພຊະນໍ ພະວະຕາ (ໂພຊະນະອັນທ່ານເພິ່ງກິນ), ໂພຊະນີຍໍ ໂພຊະນໍ ພະວະຕາ (ໂພຊະນະອັນທ່ານເພິ່ງກິນ), ອັດຊະຍິຕັພພໍ ອັດເຊຍຍໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານເພິ່ງຮຽນ), ອັດຊະຍະນີຍໍ ອັດເຊຍຍໍ ພະວະຕາ (ອັນທ່ານເພິ່ງຮຽນ).

---

636, 659. අවස්සකා’ධමිණෙසු [Pg.293] ණී ච.

໖໓໖, ໖໕໙. ລົງ ນີ ປັດໄຈ ແລະ ກິດຈະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ໃນອັດທັງຫຼາຍຄື ຄວາມຈຳເປັນ (ອະວັດສະກະ) ແລະ ຄວາມເປັນໜີ້ (ອະທະມิນະ) ແດ່.

---

අවස්සක අධමිණඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ණීපච්චයො හොති, කිච්චා ච.

ນີ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງໃນອັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຄື ຄວາມຈຳເປັນ ແລະ ຄວາມເປັນໜີ້, ແລະ ກິດຈະປັດໄຈທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລົງແດ່.

---

අවස්සතෙ තාව – කාරීසි මෙ කම්මං අවස්සං හාරීසි මෙ භාරං අවස්සං.

ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ຈຳເປັນ (ຫຼື ແນ່ນອນ) ກ່ອນ: ທ່ານຈັກຕ້ອງເຮັດການງານໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍແນ່ນອນ, ທ່ານຈັກຕ້ອງນຳພາລະໄປໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍແນ່ນອນ.

---

අධමිණෙ – දායීසි මෙ සතං ඉණං, ධාරීසි මෙ සහස්සං ඉණං.

ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ລູກໜີ້: ທ່ານຈັກຕ້ອງໃຫ້ໜີ້ໜຶ່ງຮ້ອຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ທ່ານຈັກຕ້ອງຕິດໜີ້ໜຶ່ງພັນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

---

කිච්චා ච – දාතබ්බං මෙ භවතා සතං ඉණං. ධාරයිතබ්බං මෙ භවතා සහස්සං ඉණං, කත්තබ්බං මෙ භවතා ගෙහං, කරණීයං මෙ භවතා කිච්චං, කාරියං මෙ භවතා සයනං.

ແລະໃນຄວາມໝາຍວ່າ ກິດ (ສິ່ງທີ່ພຶງເຮັດ): ໜີ້ໜຶ່ງຮ້ອຍ ອັນທ່ານພຶງໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ໜີ້ໜຶ່ງພັນ ອັນທ່ານພຶງຕິດໄວ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ເຮືອນ ອັນທ່ານພຶງເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ, ກິດ ອັນທ່ານພຶງເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ, ທີ່ນອນ ອັນທ່ານພຶງເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ.

---

637, 0. අරහසක්කාදීහි තුං.

໖໓໗, ໐. ລົງ -ຕຸໍ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກ ອຣຫ, ສກກ ເປັນຕົ້ນ.

---

අරහ සක්ක භබ්බඉච්චෙවමාදීහි පයොගෙ සති සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති.

ເມື່ອມີການປະກອບໃຊ້ ອຣຫ, ສກກ, ພພພ ເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມລົງ -ຕຸໍ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງປວງ.

---

අරහා භවං වත්තුං, අරහා භවං කත්තුං, සක්කා භවං හන්තුං, සක්කා භවං ජනෙතුං, ජනිතුං, භවිතුං, සක්කා භවං දාතුං, සක්කා භවං ගන්තුං, තබ්බො භවං ජනෙතුං ඉච්චෙවමාදි.

ຕົວຢ່າງ: ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຄວນກ່າວ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຄວນເຮັດ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອາດຈະຂ້າ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອາດຈະໃຫ້ເກີດ, ອາດຈະເກີດ, ອາດຈະເປັນ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອາດຈະໃຫ້, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ອາດຈະໄປ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຄວນໃຫ້ເກີດ ເປັນຕົ້ນ.

---

638, 660. වජාදීහිපබ්බජ්ජාදයො [Pg.294] නිප්පජ්ජන්තෙ.

໖໓໘, ໖໖໐. ຄຳວ່າ ປັບພັດຊາ (ການບວດ) ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດຮູບມາຈາກທາດມີ ວຊ ເປັນຕົ້ນ.

---

වජඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, උපසග්ගපච්චයාදීහි ච පබ්බජ්ජාදයො සද්දා නිප්පජ්ජන්තෙ.

ສັບທັງຫຼາຍມີ ປັບພັດຊາ ເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມສຳເລັດຮູບມາຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ວຊ ເປັນຕົ້ນ, ແລະຈາກອຸປະສັກ ແລະປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ.

---

පඨමමෙව වජිතබ්බාති පබ්බජ්ජා, ඉඤ්ජනං එජ්ජා, සමජ්ජනං සමජ්ජා, නිසීදනං නිසජ්ජා, විජානනං විජ්ජා විසජ්ජනං විසජ්ජා, පදනං පජ්ජා, හනනං වජ්ඣා, එසනං ඉච්ඡා, අතිඑසනං අතිච්ඡා, සදනං සජ්ජා, සයන්ති එත්ථාති සෙය්‍යා, සම්මා චිත්තං නිධෙති එතායාති සද්ධා, චරිතබ්බා චරියා, කරණං කිරියා, රුජනං රුච්ඡා, පදනං පච්ඡා, රිඤ්චනං රිච්ඡා, තිකිච්ඡනං තිතිච්ඡා, සංකොචනං සංකුච්ඡා, මදනං මච්ඡා, ලභනං ලච්ඡා, රදිහබ්බාති රච්ඡා, රදනං විලෙඛනං වාරච්ඡා, අධො භාගෙන ගච්ඡතීති තිරච්ඡා, තිරච්ඡානො, අජනං අච්ඡා, තිතික්ඛතීති තිතික්ඛා, සහ ආගමනං සාගච්ඡා, දුට්ඨු භක්ඛනං දොභච්ඡා, දුට්ඨු රොසනං දුරුච්ඡා, පුච්ඡනං පුච්ඡා, මුහනං මුච්ඡා, වසනං වච්ඡා, කචනං කච්ඡා, සහ කථනං සාකච්ඡා, තුදනං තුච්ඡා, විසනං විච්ඡා, පිසනං පිච්ඡිල්ලා, සුඛදුක්ඛං මුදති භක්ඛතීති මච්ඡො[Pg.295], සත්තානං පාණං මුසෙති චජෙතීති මච්චු, සතනං සච්චං, උද්ධං ධුනාති කම්පතීති උද්ධච්චං, නටනං නච්චං, නිතනං නිච්චං, තථනං තච්ඡං ඉච්චෙවමාදි.

ການໄປ (ຫຼື ປະພຶດ) ກ່ອນນັ້ນແລ ພຶງໄປ ຊື່ວ່າ ປັບພັດຊາ, ຄວາມຫວັ່ນໄຫວ ຊື່ວ່າ ເອຊາ, ການປະຊຸມກັນ ຊື່ວ່າ ສະມັດຊາ, ການນັ່ງ ຊື່ວ່າ ນິສັດຊາ, ຄວາມຮູ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າ ວິຊຊາ, ການສະລະ ຊື່ວ່າ ວິສັດຊາ, ການດຳເນີນໄປ ຊື່ວ່າ ປັດຊາ, ການຂ້າ ຊື່ວ່າ ວັດຊາ, ຄວາມສະແຫວງຫາ ຊື່ວ່າ ອິດສາ, ຄວາມສະແຫວງຫາເກີນໄປ ຊື່ວ່າ ອະຕິດສາ, ການເຂົ້າໄປນັ່ງ ຊື່ວ່າ ສັດຊາ, ເຂົ້ານອນໃນທີ່ນີ້ ເຫດນັ້ນ ທີ່ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເສຍຢາ, ບຸກຄົນຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໂດຍຊອບ ດ້ວຍທຳນີ້ ເຫດນັ້ນ ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັດທາ, ສິ່ງທີ່ພຶງປະພຶດ ຊື່ວ່າ ຈະຣິຍາ, ການກະທຳ ຊື່ວ່າ ກິຣິຍາ, ຄວາມເຈັບປວດ ຊື່ວ່າ ຣຸດຊາ, ການດຳເນີນໄປ ຊື່ວ່າ ປັດຊາ, ການສະລະ ຊື່ວ່າ ຣິດຊາ, ການຮັກສາ ຊື່ວ່າ ຕິຕິກຂາ, ຄວາມຫົດຫູ່ ຊື່ວ່າ ສັງກຸດຊາ, ຄວາມມົວເມົາ ຊື່ວ່າ ມັດຊາ, ການໄດ້ ຊື່ວ່າ ລັດຊາ, ທາງທີ່ພຶງຂຸດ ຊື່ວ່າ ຣັດຊາ, ການຂຸດ ຫຼື ການຂຽນ ຊື່ວ່າ ວາຣັດຊາ, ສັດທີ່ໄປໂດຍສ່ວນຂວາງ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕິຣັດຊາ (ຫຼື ຕິຣັດຊານ), ການໄປ ຊື່ວ່າ ອັດຊາ, ຍ່ອມອົດທົນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕິຕິກຂາ, ການມາພ້ອມກັນ ຊື່ວ່າ ສາກັດຊາ, ການກິນບໍ່ດີ ຊື່ວ່າ ໂດພັດຊາ, ການໂກດເຄືອງບໍ່ດີ ຊື່ວ່າ ທຸຣຸດຊາ, ການຖາມ ຊື່ວ່າ ປຸດຊາ, ຄວາມຫຼົງໄຫຼ ຊື່ວ່າ ມຸດຊາ, ການຢູ່ ຊື່ວ່າ ວັດຊາ, ການຜູກ ຊື່ວ່າ ກັດຊາ, ການສົນທະນາຮ່ວມກັນ ຊື່ວ່າ ສາກັດຊາ, ການທີ່ມແທງ ຊື່ວ່າ ຕຸດຊາ, ການເຂົ້າໄປ ຊື່ວ່າ ວິດຊາ, ການບົດ ຊື່ວ່າ ປິດສິລລາ, ສັດທີ່ຍິນດີໃນສຸກແລະທຸກ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມັດຊະ, ທຳທີ່ຍ່ອມພາກຊີວິດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມັດຈຸ, ຄວາມຈິງແທ້ ຊື່ວ່າ ສັດຈະ, ທຳທີ່ຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອຸດທັດຈະ, ການຟ້ອນລຳ ຊື່ວ່າ ນັດຈະ, ຄວາມທ່ຽງແທ້ ຊື່ວ່າ ນິດຈະ, ຄວາມຈິງແທ້ ຊື່ວ່າ ຕັດຊະ ເປັນຕົ້ນ.

---

639, 585. ක්විලොපො ච.

໖໓໙, ໕໘໕. ແລະ ການລຶບ ກວິ ປັດໄຈ.

---

ක්විලොපො හොති, පුන ච නිප්පජ්ජන්තෙ.

ຍ່ອມມີການລຶບ ກວິ ປັດໄຈ, ແລະ ສັບທັງຫຼາຍຍ່ອມສຳເລັດຮູບອີກ.

---

විවිධෙහි සීලාදිගුණෙහි භවතීති විභූ, විසෙසෙන වා භවතීති විභූ, සයං අත්තනා භවතීති සයම්භූ, අභිවිත්වා භවතීති අභිභූ, සං සුට්ඨු ධුනාති කම්පතීති සන්ධූ, විසෙසෙන භාති දිබ්බතීති විභා, නිස්සෙසෙන භාති දිබ්බතීති නිභා, පකාරෙන භාති දිබ්බතීති පභා, සහ භාසන්ති එත්ථාති සභා, ආභුසො භාති දිබ්බතීති ආභා, භුජෙන කුටිලෙන ගච්ඡතීති භුජගො, තුරිතතුරිතො ගච්ඡතීති තුරගො, සං සුට්ඨු පථවිං ඛනතීති සඞ්ඛො, විසෙසෙන යමති උපරමතීති වියො, සුට්ඨු මනති ජානාතීති සුමො, පරි සමන්තතො තනොති විත්ථාරෙතීති පරිතො ඉච්චෙවමාදි.

ຜູ້ຍ່ອມເປັນຢູ່ດ້ວຍຄຸນມີສີລເປັນຕົ້ນຕ່າງໆ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິພູ, ຫຼື ຜູ້ຍ່ອມເປັນຢູ່ໂດຍວິເສດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິພູ, ຜູ້ຍ່ອມເປັນເອງດ້ວຍຕົນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະຍຳພູ, ຜູ້ຍ່ອມເປັນຢູ່ຄອບງຳ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອະພິພູ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມສັ່ນສະទេືອນຢ່າງດີ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັນທູ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງໂດຍວິເສດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິພາ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ນິພາ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງໂດຍປະການຕ່າງໆ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປະພາ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມເວົ້າຮ່ວມກັນໃນທີ່ນີ້ ເຫດນັ້ນ ທີ່ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະພາ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງຍິ່ງ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອາພາ, ສັດທີ່ໄປດ້ວຍເອິກ (ຫຼື ໄປຄົດຄ້ຽວ) ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພຸຊະໂຄ, ສັດທີ່ໄປຢ່າງໄວວາ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທຸຣະໂຄ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຂຸດແຜ່ນດິນຢ່າງດີ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັງໂຂ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມລະງັບໂດຍວິເສດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິໂຍ, ຜູ້ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງດີ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸໂມ, ສິ່ງທີ່ຍ່ອມແຜ່ໄປໂດຍຮອບ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປະຣິໂຕ ເປັນຕົ້ນ.

---

640, 0. සචජානං කගා ණානුබන්ධෙ.

໖໔໐, ໐. ແປງ ສະ, ຈະ, ຊະ ເປັນ ກະ, ຄະ ເມື່ອມີປັດໄຈທີ່ມີ ນະ ເປັນອະນຸພັນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

සච ජානං ධාතූනමන්තානං චජානං කගාදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං ණානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ.

ຍ່ອມມີການແປງ ຈະ ແລະ ຊະ ອັນເປັນທີ່ສຸດຂອງທາດທັງຫຼາຍ ເປັນ ກະ ແລະ ຄະ ຕາມລຳດັບ ເມື່ອມີປັດໄຈທີ່ມີ ນະ ເປັນອະນຸພັນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ.

---

ඔකො[Pg.296], පාකො, සෙකො, සොකො, විවෙකො, චාගො, යොගො, භොගො, රොගො, රාගො, භාගො, භඞ්ගො, රඞ්ගො, සඞ්ගො.

ຕົວຢ່າງ: ໂອໂກ, ປາໂກ, ເສໂກ, ໂສໂກ, ວິເວໂກ, ຈະໂຄ, ໂຍໂຄ, ໂພໂຄ, ໂຣໂຄ, ຣາໂຄ, ພາໂຄ, ພັນໂຄ, ຣັນໂຄ, ສັນໂຄ.

---

641, 572. නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි ච.

໖໔໑, ໕໗໒. ຫຼັງຈາກທາດມີ ນຸທະ ເປັນຕົ້ນ ແລະຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີກາຣິຕະປັດໄຈ, ແປງ ຍຸ ແລະ ນວຸ ປັດໄຈ ເປັນ ອະນະ, ອານະນະ, ອະກະ, ອານະນະກະ ຕາມລຳດັບ.

---

නුද සූද ජන සු ලූ හු පු භූ ඤා අ ස සමුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, ඵන්ද චිති ආණ ඉච්චෙවමාදීහි සකාරිතෙහි ච යුණ්වූනං පච්චයානං අන ආනන අක ආනනකාදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං කත්තරි, භාවකරණෙසු ච.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ນຸທະ, ສູທະ, ຊະນະ, ສຸ, ລຸ, ຮຸ, ປຸ, ພູ, ຍາ, ອະ, ສະ, ສະມຸ ເປັນຕົ້ນ, ແລະຫຼັງຈາກທາດທີ່ມີກາຣິຕະປັດໄຈມີ ພັນທະ, ຈິຕິ, ອາຣະ ເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມມີການແປງ ຍຸ ແລະ ນວຸ ປັດໄຈ ເປັນ ອະນະ, ອານະນະ, ອະກະ, ອານະນະກະ ຕາມລຳດັບ ໃນຄວາມໝາຍ ກັດຕຸ, ພາວະ ແລະ ກະຣະນະ.

---

කත්තරි තාව – පනුදතීති පනූදනො. එවං සූදනො, ජනනො, සවණො, ලවනො, හවනො, පවනො, භවනො, ඤාණො, අසනො, සමණො.

ໃນຄວາມໝາຍ ກັດຕຸ ກ່ອນ: ຜູ້ຍ່ອມບັນເທົາ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປະນູທະໂນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ: ສູທະໂນ, ຊະນະໂນ, ສະວະໂນ, ລະວະໂນ, ຫະວະໂນ, ປະວະໂນ, ພະວະໂນ, ຍານໍ, ອະສະໂນ, ສະມະໂນ.

---

භාවෙ ච – පනුදතෙ පනූදනං. එවං සූදනං, ජනනං, සවණං, ලවනං, හවනං, පවනං, භවනං, ඤාණං, අසනං, සමණං, සඤ්ජානනං, කුයතෙ කානනං.

ແລະໃນຄວາມໝາຍ ພາວະ: ຄວາມບັນເທົາ ຊື່ວ່າ ປະນູທະນັງ. ເຊັ່ນດຽວກັນ: ສູທະນັງ, ຊະນັນນັງ, ສະວະນັງ, ລະວະນັງ, ຫະວະນັງ, ປະວະນັງ, ພະວະນັງ, ຍານັງ, ອະສະນັງ, ສະມະນັງ, ສັນຊານະນັງ, ຍ່ອມຮ້ອງ ຊື່ວ່າ ການະນັງ.

---

කාරිතෙ ච – ඵන්දාපීයතෙ ඵන්දාපනං, චෙතාපීයතෙ චෙතාපනං, ආණාපීයතෙ ආණාපනං.

ແລະໃນຄວາມໝາຍ ກາຣິຕະ: ການໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວ ຊື່ວ່າ ພັນທາປະນັງ, ການໃຫ້ຄິດ ຊື່ວ່າ ເຈຕາປະນັງ, ການໃຫ້ສັ່ງ ຊື່ວ່າ ອານາປະນັງ.

---

කරණෙ – නුදන්ති අනෙනාති නූදනං, එවං සූදනං, ජනනං, සවණං, ලවණං, හවනං, පවනං, භගනං, ඤාණං, අසනං, සවණං.

ໃນຄວາມໝາຍ ກະຣະນະ: ຍ່ອມບັນເທົາດ້ວຍສິ່ງນີ້ ເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ນູທະນັງ. ເຊັ່ນດຽວກັນ: ສູທະນັງ, ຊະນັນນັງ, ສະວະນັງ, ລະວະນັງ, ຫະວະນັງ, ປະວະນັງ, ພະຄະນັງ, ຍານັງ, ອະສະນັງ, ສະວະນັງ.

---

පුන [Pg.297] කත්තරි – නුදතීති නූදකො, සූදතීති සූදධකා, ජනෙතීති ජනකො, සුණොතීති සාවකො, ලුනාතීති ලාවකො, ජුහොතීති හාවකො, පුනාතීති පාවකො, භවතීති භාවකො, ජානාතීති ජානකො, අසතීති අසකො, උපාසතීති උපාසකො, සමෙතීති සමකො.

ໃນຄວາມໝາຍ ກັດຕຸ ອີກ: ຜູ້ຍ່ອມບັນເທົາ ຊື່ວ່າ ນູທະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມແກງ ຊື່ວ່າ ສູທະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມໃຫ້ເກີດ ຊື່ວ່າ ຊະນະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມຟັງ ຊື່ວ່າ ສາວະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມກ່ຽວ ຊື່ວ່າ ລາວະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມບູຊາ ຊື່ວ່າ ຫາວະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມຊຳລະ ຊື່ວ່າ ປາວະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມເປັນ ຊື່ວ່າ ພາວະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມຮູ້ ຊື່ວ່າ ຊານະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມກິນ ຊື່ວ່າ ອະສະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ຊື່ວ່າ ອຸປາສະໂກ, ຜູ້ຍ່ອມລະງັບ ຊື່ວ່າ ສະມະໂກ.

---

කාරිතෙ තු – ඵන්දාපයතීති ඵන්දාපයකො. එවං ආණාපයකො, චෙතාපයකො, සඤ්ජානනකො.

ສ່ວນໃນຄວາມໝາຍ ກາຣິຕະ: ຜູ້ຍ່ອມໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວ ຊື່ວ່າ ພັນທາປະຍະໂກ. ເຊັ່ນດຽວກັນ: ອານາປະຍະໂກ, ເຈຕາປະຍະໂກ, ສັນຊານະນະໂກ.

---

642, 588. ඉ ය ත ම කි එ සාන’මන්තස්සරො දීඝං ක්වචි දු ස ස්ස ගුණං දො රං සක්ඛී ච.

໖໔໒, ໕໘໘. ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງສັບພະນາມທັງຫຼາຍມີ ອิ, ຍະ, ຕະ, ມະ, ກິ, ເອ, ສະ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ, ໃນບາງບ່ອນ ອຸການ ຂອງ ທຸ ສັບ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຄຸນ, ທະ ອັກສອນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ຣະ ອັກສອນ, ແລະ ແປງ ສະ ອັນເປັນທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ ສະ, ກຂະ, ອີ ຕາມສົມຄວນ.

---

ඉය ත ම කි එ සඉච්චෙතෙසං සබ්බනාමානමන්තො සරො දීඝමාපජ්ජතෙ, ක්වචි දුසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස උකාරො ගුණමාපජ්ජතෙ, දකාරො රකාරමාපජ්ජතෙ, ධාත්වන්තස්ස සස්ස ච ස ක්ඛ ඊඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසම්භවං. එතෙ සද්දා සකෙන සකෙන නාමෙන යථානුපරොධෙන බුද්ධසාසනෙ පච්ඡා පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງສັບພະນາມທັງຫຼາຍມີ ອິ, ຍະ, ຕະ, ມະ, ກິ, ເອ, ສະ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະ, ໃນບາງບ່ອນ ອຸການ ຂອງ ທຸ ສັບ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຄຸນ, ທະ ອັກສອນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນ ຣະ ອັກສອນ, ແລະ ແປງ ສະ ອັນເປັນທີ່ສຸດຂອງທາດ ເປັນ ສະ, ກຂະ, ອີ ຕາມສົມຄວນ. ສັບເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສຳເລັດຮູບອີກໃນພະພຸດທະສາສະໜາ ດ້ວຍຊື່ຂອງຕົນໆ ໂດຍບໍ່ຂັດຂ້ອງ.

---

ඉමමිව නං පස්සතීති ඊදිසො, යමිව නං පස්සතීති යාදිසො, තමිව නං පස්සතීති තාදිසො, මමිව නං පස්සතීති මාදිසො, කිමිව නං පස්සතීති කීදිසො, එතමිව නං පස්සතීති එදිසො, සමානමිව නං පස්සතීති සාදිසො[Pg.298]. ඉමමිව නං පස්සතීති ඊරිසො, යමිව නං පස්සතීති යාරිසො, තමිව නං පස්සතීති තාරිසො, මමිව නං පස්සතීති මාරිසො, කිමිව නං පස්සතීති කීරිසො, එතමිව නං පස්සතීති එරිසො, සමානමිව නං පස්සතීති සාරිසො. ඉමමිව නං පස්සතීති ඊදික්ඛො, යමිව නං පස්සතීති යාදික්ඛො, තමිව නං පස්සතීති තාදික්ඛො, එවං මාදික්ඛො, කීදික්ඛො, එදික්ඛො, සාදික්ඛො. ඊදී, යාදී, තාදී, මාදී, කීදී, එදී, සාදී.

ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ນີ້ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອີທິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ໃດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍາທິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕາທິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຂ້າພະເຈົ້າ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມາທິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ໃດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄີທິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເອທິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ສະເໝີກັນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສາທິໂສ. ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ນີ້ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອີຣິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ໃດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍາຣິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕາຣິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຂ້າພະເຈົ້າ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມາຣິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ໃດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄີຣິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເອຣິໂສ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ສະເໝີກັນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສາຣິໂສ. ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ນີ້ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອີທິກໂຂ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ໃດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍາທິກໂຂ, ຍ່ອມເຫັນຜູ້ນັ້ນ ປານດັ່ງຜູ້ນັ້ນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຕາທິກໂຂ, ເຊັ່ນດຽວກັນ: ມາທິກໂຂ, ຄີທິກໂຂ, ເອທິກໂຂ, ສາທິກໂຂ. ອີທີ, ຍາທີ, ຕາທີ, ມາທີ, ຄີທີ, ເອທີ, ສາທີ.

---

චග්ගහණෙන තෙසමෙව සද්දානං ඉයඉච්චෙවමාදීනමන්තො ච සරො ක්වචි දීඝත්ථමාහු. ඊදික්ඛො, යාදික්ඛො, තාදික්ඛො, මාදික්ඛො, කීදික්ඛො, එදික්ඛො, සාදික්ඛො. ඉදිසො, සදිසො, සරිසො, සරික්ඛො.

ດ້ວຍການຖືເອົາ ຈະ ສັບ, ທ່ານກ່າວວ່າ ສະຫຼະທີ່ສຸດຂອງສັບທັງຫຼາຍມີ ອິຍະ ເປັນຕົ້ນ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນທີຄະໃນບາງບ່ອນ. ຕົວຢ່າງ: ອີທິກໂຂ, ຍາທິກໂຂ, ຕາທິກໂຂ, ມາທິກໂຂ, ຄີທິກໂຂ, ເອທິກໂຂ, ສາທິກໂຂ. ອິທິໂສ, ສະທິໂສ, ສະຣິໂສ, ສະຣິກໂຂ.

---

643, 635. භ්‍යාදීහි මති බුධි පූජාදීහි ච ත්තො.

໖໔໓, ໖໓໕. ລົງ -ຕະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດມີ ພີ ເປັນຕົ້ນ, ແລະຫຼັງຈາກທາດມີ ມະຕິ, ພຸທິ, ປູຊາ ເປັນຕົ້ນ.

---

භීඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, මති. බුධි පූජාදිතො ච ත්ත පච්චයො හොති.

ຍ່ອມລົງ -ຕະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ພີ ເປັນຕົ້ນ, ແລະຫຼັງຈາກທາດມີ ມະຕິ, ພຸທິ, ປູຊາ ເປັນຕົ້ນ.

---

භායිතබ්බොති භීතො, සුපිතබ්බොති සුත්තො, මිජ්ජිතබ්බො සිනෙහෙතබ්බොති මිත්තො, සම්මන්නිතබ්බොති සම්මතො, සං සුට්ඨු මානිතබ්බො පූජෙතබ්බොති සම්මතො, සම්මානීයිත්ථාති සම්මතො, සංකප්පීයතෙති සඞ්කප්පිතො[Pg.299], සංකප්පීයිත්ථාති සඞ්කප්පිතො, සම්පාදීයතෙති සම්පාදිතො, සම්පාදීයිත්ථාති සම්පාදිතො, අවධාරීයතෙති අවධාරිතො, අවධාරීයිත්ථාති අවධාරිතො, බුජ්ඣිතබ්බො ඤාතබ්බොති බුද්ධො, අජ්ඣයිතබ්බොති ඉතො, එතබ්බො ගන්තබ්බොති ඉතො, විදිතබ්බො ඤාතබ්බොති විදිතො, තක්කීයතෙති තක්කිතො, පූජීයතෙති පූජිතො, පූජීයිත්ථාති පූජිතො, අපචායිතබ්බොති අපචායිතො, මානිතබ්බො පූජෙතබ්බොති මානිතො, අපචීයතෙති අපචිතො, වන්දීයතෙති වන්දිතො, වන්දීයිත්ථාති වන්දිතො, සක්කරීයතෙති සක්කාරිතො, සක්කරීයිත්ථාති සක්කාරිතො.

ພຶງກົວ ຊື່ວ່າ ພີໂຕ, ພຶງນອນ ຊື່ວ່າ ສຸດໂຕ, ພຶງຮັກແພງ ຊື່ວ່າ ມິດຕະ, ພຶງສົມມຸດ ຊື່ວ່າ ສົມມະໂຕ, ພຶງນັບຖືບູຊາຢ່າງດີ ຊື່ວ່າ ສົມມະໂຕ, ໄດ້ຮັບການນັບຖືແລ້ວ ຊື່ວ່າ ສົມມະໂຕ, ຍ່ອມດຳຣິ ຊື່ວ່າ ສັງກັບປິໂຕ, ໄດ້ດຳຣິແລ້ວ ຊື່ວ່າ ສັງກັບປິໂຕ, ຍ່ອມໃຫ້ເຖິງພ້ອມ ຊື່ວ່າ ສັມປາທິໂຕ, ໃຫ້ເຖິງພ້ອມແລ້ວ ຊື່ວ່າ ສັມປາທິໂຕ, ຍ່ອມກຳນົດ ຊື່ວ່າ ອະວະທາຣິໂຕ, ກຳນົດແລ້ວ ຊື່ວ່າ ອະວະທາຣິໂຕ, ພຶງຮູ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າ ພຸດໂທ, ພຶງສຶກສາ ຊື່ວ່າ ອິໂຕ, ພຶງໄປ ຊື່ວ່າ ອິໂຕ, ພຶງຮູ້ ຊື່ວ່າ ວິທິໂຕ, ຍ່ອມຕຶກຕອງ ຊື່ວ່າ ຕັກກິໂຕ, ຍ່ອມບູຊາ ຊື່ວ່າ ປູຊິໂຕ, ບູຊາແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປູຊິໂຕ, ພຶງອ່ອນນ້ອມ ຊື່ວ່າ ອະປະຈາຍິໂຕ, ພຶງນັບຖືບູຊາ ຊື່ວ່າ ມານິໂຕ, ຍ່ອມບູຊາ ຊື່ວ່າ ອະປະຈິໂຕ, ຍ່ອມຂາບໄຫວ້ ຊື່ວ່າ ວັນທິໂຕ, ຂາບໄຫວ້ແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວັນທິໂຕ, ຍ່ອມສັກກາລະ ຊື່ວ່າ ສັກກາຣິໂຕ, ສັກກາລະແລ້ວ ຊື່ວ່າ ສັກກາຣິໂຕ.

---

644, 661. වෙපු සී දව වමු කු දා භූ හ්වාදීහි ථු ත්තිම ණිමා නිබ්බත්තෙ.

໖໔໔, ໖໖໑. ຫຼັງຈາກທາດມີ ເວປຸ, ສີ, ທະວະ, ວະມຸ, ກຸ, ທາ, ພູ, ຮູ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ -ຖຸ, -ຕິມະ, -ນິມະ ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ເກີດຂຶ້ນ'.

---

වෙපු සී දව වමු කු දා භූ හුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි යථාසම්භවං ථු ත්තිම ණිමපච්චයා හොන්ති නිබ්බත්තත්ථෙ.

ຍ່ອມລົງ -ຖຸ, -ຕິມະ, -ນິມະ ປັດໄຈ ຕາມສົມຄວນ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ເວປຸ, ສີ, ທະວະ, ວະມຸ, ກຸ, ທາ, ພູ, ຮູ ເປັນຕົ້ນ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ 'ເກີດຂຶ້ນ'.

---

වෙපනං වෙපො, තෙන නිබ්බත්තො වෙපථු, සයනං සයො, තෙන නිබ්බත්තො සයථු, දවනං දවො, තෙන නිබ්බත්තො දවථු. වමනං වමො, තෙන නිබ්බත්තො වමථු. කුත්ති කරණං, තෙන නිබ්බත්තං කුත්තිමං. දාති දානං, තෙන නිබ්බත්තං දත්තිමං. භූති භවනං, තෙන නිබ්බත්තං භොත්තිමං. අවහුති අවහනං, තෙන නිබ්බත්තං ඔහාවිමං.

ຄວາມຫວັ່ນໄຫວ ຊື່ວ່າ ເວໂປ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຫວັ່ນໄຫວຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ເວພະຖຸ, ການນອນ ຊື່ວ່າ ສະໂຍ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍການນອນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະຍະຖຸ, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ຊື່ວ່າ ທະໂວ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຮ້ອນຮົນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທະວະຖຸ. ການຮາກ ຊື່ວ່າ ວະໂມ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍການຮາກນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວະມະຖຸ. ການກະທຳ ຊື່ວ່າ ກຸດຕິ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍການກະທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ກຸດຕິມັງ. ການໃຫ້ ຊື່ວ່າ ທານັງ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍການໃຫ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ທັດຕິມັງ. ຄວາມເປັນ ຊື່ວ່າ ພູຕິ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມເປັນນັ້ນ ຊື່ວ່າ ໂພດຕິມັງ. ການນຳໄປ ຊື່ວ່າ ອະວະຫຸຕິ, ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍການນຳໄປນັ້ນ ຊື່ວ່າ ໂອຫາວິມັງ.

---

645, 662. අක්කොසෙ [Pg.300] නම්හානි.

໖໔໕, ໖໖໒. ລົງ -ອານິ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ດ່າ ເມື່ອມີ ນະ ປະຕິເສດຢູ່ເບື້ອງໜ້າ.

---

අක්කොසඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ නම්හි පටිසෙධයුත්තෙ ආනිපච්චයො හොති ධාතූහි.

ຍ່ອມລົງ -ອານິ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍ ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ດ່າ ເມື່ອມີ ນະ ປະຕິເສດປະກອບຢູ່.

---

න ගමිතබ්බං අගමානි තෙ ජම්ම දෙසං, න කත්තබ්බං අකරාණි තෙ ජම්ම කම්මං.

ຕົວຢ່າງ: ທ່ານບໍ່ພຶງໄປສູ່ປະເທດນັ້ນ ໂອ້ຄົນຖອຍ (ອະຄະມານິ), ທ່ານບໍ່ພຶງເຮັດການງານນັ້ນ ໂອ້ຄົນຖອຍ (ອະກະຣານິ).

---

නම්හීති කිමත්ථං? විපත්ති තෙ ජම්ම, විකති තෙ ජම්ම.

ຖາມວ່າ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ເມື່ອມີ ນະ ປະຕິເສດ'? ຕອບວ່າ ເພື່ອປ້ອງກັນຮູບແບບເຊັ່ນ: ວິປັດຕິ ເຕ ຊຳມະ, ວິກະຕິ ເຕ ຊຳມະ.

---

අක්කොසෙති කිමත්ථං? න ගන්තබ්බා අගති තෙ.

ຖາມວ່າ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ດ່າ'? ຕອບວ່າ ເພື່ອປ້ອງກັນຮູບແບບເຊັ່ນ: ນະ ຄັນຕັບພາ ອະຄະຕິ ເຕ.

---

646, 419. එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං.

໖໔໖, ໔໑໙. ລົງ -ກຂັດຕຸໍ ປັດໄຈ ແທນ ສະກິໍ ຫຼັງຈາກ ເອກະ ເປັນຕົ້ນ.

---

එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං හොති.

ຍ່ອມລົງ -ກຂັດຕຸໍ ປັດໄຈ ແທນ ສະກິໍ ຫຼັງຈາກ ເອກະ ເປັນຕົ້ນ.

---

එකස්ස පදත්ථස්ස සකිං වාරං එකක්ඛත්තුං, ද්වින්නං පදත්ථානං සකිං වාරං ද්වික්ඛත්තුං, තිණ්ණං පදත්ථානං සකිං වාරං තික්ඛත්තුං, එවං චතුක්ඛත්තුං, පඤ්චක්ඛත්තුං, ඡක්ඛත්තුං, සත්තක්ඛත්තුං, අට්ඨක්ඛත්තුං, නවක්ඛත්තුං, දසක්ඛත්තුං. ඉච්චෙවමාදයො සද්දා යොජෙතබ්බා.

ວາລະໜຶ່ງແຫ່ງເນື້ອຄວາມດຽວ ຊື່ວ່າ ເອກັກຂັດຕຸໍ (ຄັ້ງດຽວ), ວາລະໜຶ່ງແຫ່ງສອງເນື້ອຄວາມ ຊື່ວ່າ ທວິກຂັດຕຸໍ (ສອງຄັ້ງ), ວາລະໜຶ່ງແຫ່ງສາມເນື້ອຄວາມ ຊື່ວ່າ ຕິກຂັດຕຸໍ (ສາມຄັ້ງ), ເຊັ່ນດຽວກັນ: ຈະຕຸກຂັດຕຸໍ, ປັນຈະກຂັດຕຸໍ, ສະກຂັດຕຸໍ, ສັດຕັກຂັດຕຸໍ, ອັດຖັກຂັດຕຸໍ, ນະວັກຂັດຕຸໍ, ທະສັກຂັດຕຸໍ. ສັບທັງຫຼາຍມີປະການດັ່ງນີ້ ພຶງປະກອບໃຊ້.

---

647, 663. සුනස්සුනස්සොණ වානුවානූනුනඛුනානා.

໖໔໗, ໖໖໓. ແປງ ສຸນະ ປາຕິປະທິກະ ເປັນ ໂສນະ, ວານະ, ອຸວານະ, ອູນະ, ສຸນັກຂະ, ສຸນະ, ສາ, ສານະ ຕາມລຳດັບ.

---

සුනඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස උනස්ස ඔණ වාන උවාන ඌන උනඛ උන ආ ආනාදෙසා හොන්ති.

ຍ່ອມມີການແປງ ສຸນະ ປາຕິປະທິກະ ເປັນ ໂສນະ, ວານະ, ອຸວານະ, ອູນະ, ສຸນັກຂະ, ສຸນະ, ສາ, ສານະ ຕາມລຳດັບ.

---

සාමිකස්ස [Pg.301] සද්දං සුණාතීති සොණො, සාමිකස්ස සද්දං සුණාතීති ස්වානො, එවං සුවානො, සූනො, සුනඛො, සුනො, සා, සානො.

ສັດທີ່ຍ່ອມຟັງສຽງຂອງເຈົ້າຂອງ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ໂສໂນ, ສັດທີ່ຍ່ອມຟັງສຽງຂອງເຈົ້າຂອງ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະວາໂນ, ເຊັ່ນດຽວກັນ: ສຸວາໂນ, ສູໂນ, ສຸນັກໂຂ, ສຸໂນ, ສາ, ສາໂນ.

---

648, 664. තරුණස්ස සුසු ච.

໖໔໘, ໖໖໔. ແລະ ແປງ ຕະຣຸນະ ປາຕິປະທິກະ ເປັນ ສຸສຸ.

---

තරුණඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස සුසු ආදෙසො හොති.

ຍ່ອມມີການແປງ ຕະຣຸນະ ປາຕິປະທິກະ ເປັນ ສຸສຸ.

---

සුසු කාළකෙසො.

ຕົວຢ່າງ: ສຸສຸ ກາລະເກໂສ (ເດັກໜຸ່ມຜູ້ມີຜົມດຳ).

---

649, 665. යුවස්සුවස්සුවුවානුනූනා.

໖໔໙, ໖໖໕. ແປງ ຍຸວະ ປາຕິປະທິກະ ເປັນ ອຸວະ, ອຸວານະ, ອຸນະ, ອູນະ ຕາມລຳດັບ.

---

යුවඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස උවස්ස උවඋවාන උනඌනාදෙසා හොන්ති.

ຍ່ອມມີການແປງ ຍຸວະ ປາຕິປະທິກະ ເປັນ ອຸວະ, ອຸວານະ, ອຸນະ, ອູນະ ຕາມລຳດັບ.

---

යුවා, යුවානො, යුනො, යූනො.

ຕົວຢ່າງ: ຍຸວາ, ຍຸວາໂນ, ຍຸໂນ, ຍູໂນ.

---

650, 651. කාලෙ වත්තමානාතීතෙ ණ්වාදයො.

໖໕໐, ໖໕໑. ລົງ -ນວຸ ປັດໄຈ ເປັນຕົ້ນ ໃນການປັດຈຸບັນ ແລະການອະດີດ.

---

කාලෙ වත්තමානත්ථෙ ච අතීතත්ථෙ ච ණු යු තපච්චයා හොන්ති.

ຍ່ອມລົງ -ນຸ, -ຍຸ, -ຕະ ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍປັດຈຸບັນ ແລະຄວາມໝາຍອະດີດ.

---

අකාසි, කරොතීති කාරු, අගච්ඡි, ගච්ඡතීති, වායු, අභවි, භවතීති භූතං.

ຕົວຢ່າງ: ໄດ້ເຮັດແລ້ວ ຫຼື ຍ່ອມເຮັດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄາຣຸ, ໄດ້ໄປແລ້ວ ຫຼື ຍ່ອມໄປ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວາຍຸ, ໄດ້ເປັນແລ້ວ ຫຼື ຍ່ອມເປັນ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພູຕັງ.

---

651, 647. තවිස්සති [Pg.302] ගමාදීහි ණී ඝිණ.

໖໕໑, ໖໔໗. ລົງ -ນີ, -ຄິນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດມີ ຄະມຸ ເປັນຕົ້ນ ໃນຄວາມໝາຍອະນາຄົດ.

---

භවිස්සතිකාලත්ථෙ ගමු භජ සු ඨාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණී ඝිණ පච්චයා හොන්ති.

ຍ່ອມລົງ -ນີ, -ຄິນະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຄະມຸ, ພະຊະ, ສຸ, ຖາ ເປັນຕົ້ນ ໃນຄວາມໝາຍອະນາຄົດ.

---

ආයතිං ගමිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති ගාමී, ආයතිං භජිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති භාජී, ආයතිං පස්සාපිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති පස්සාවි, ආයතිං පට්ඨායිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති පට්ඨායි.

ຜູ້ມີປົກກະຕິໄປໃນອະນາຄົດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄາມີ, ຜູ້ມີປົກກະຕິຄົບຫາໃນອະນາຄົດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ພາຊີ, ຜູ້ມີປົກກະຕິໃຫ້ເຫັນໃນອະນາຄົດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປັດສາວີ, ຜູ້ມີປົກກະຕິຕັ້ງຢູ່ໃກ້ໃນອະນາຄົດ ເຫດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ປັດຖາຍີ.

---

652, 648. ක්‍රියායං ණ්වු තවො.

໖໕໒, ໖໔໘. ລົງ -ນວຸ, -ຕຸ ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍກິລິຍາ ໃນອະນາຄົດຕະການ.

---

ක්‍රියායමත්ථෙ ණ්වු තුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සතිකාලෙ.

ຍ່ອມລົງ -ນວຸ, -ຕຸ ປັດໄຈ ໃນຄວາມໝາຍກິລິຍາ ໃນອະນາຄົດຕະການ.

---

‘‘කරිස්ස’’න්ති කාරකො වජති, ‘‘භුඤ්ජිස්ස’’න්ති භොත්තා වජති.

ຕົວຢ່າງ: ຜູ້ເຮັດຍ່ອມໄປ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈັກເຮັດ', ຜູ້ກິນຍ່ອມໄປ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈັກກິນ'.

---

653, 306. භාවවාචිම්හි චතුත්ථී.

໖໕໓, ໓໐໖. ລົງ ຈະຕຸດຖີວິພັດ ໃນຄວາມໝາຍພາວະ (ຫຼື ກິລິຍາ).

---

භාවවාචිම්හි චතුත්ථීවිභත්ති හොති භවිස්සතිකාලෙ,

ຈະຕຸດຖີວິບັດ ຍ່ອມລົງໃນອະນາຄົດຕະການ ໃນອັດພາວະ (ຄຳບອກພາວະ),

---

පචිස්සතෙ, පචනං වා පාකො, පාකාය වජති. භුඤ්ජිස්සතෙ, භොජනං වා භොගො, භොගාය වජති. නච්චිස්සතෙ, නච්චනං වා නච්චං, නච්චාය වජති.

Pacissate (ເຂົາຈັກຫຸງຕົ້ມ), pacanaṃ vā pāko (ການຫຸງຕົ້ມ ຫຼື ຂອງຕົ້ມ), pākāya vajati (ຍ່ອມໄປເພື່ອການຫຸງຕົ້ມ). Bhuñjissate (ເຂົາຈັກບໍລິໂພກ), bhojanaṃ vā bhogo (ການບໍລິໂພກ ຫຼື ຂອງກິນ), bhogāya vajati (ຍ່ອມໄປເພື່ອການບໍລິໂພກ). Naccissate (ເຂົາຈັກຟ້ອນ), naccanaṃ vā naccaṃ (ການຟ້ອນ ຫຼື ການລະເລີງ), naccāya vajati (ຍ່ອມໄປເພື່ອການຟ້ອນ).

---

654, 649. කම්මනි [Pg.303] ණො.

໖໕໔, ໖໔໙. ໃນອັດກຳ, ລົງ ໂນ ປັດໄຈ.

---

කම්මනි උපපදෙ ණපච්චයො හොති භවිස්සතිකාලෙ.

ເມື່ອມີກຳເປັນອຸປະບົດ, ໂນ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງໃນອະນາຄົດຕະການ.

---

නගරං කරිස්සති නගරකාරො වජති, සාලිං ලාවිස්සති සාලිලාවො වජති, ධඤ්ඤං වපිස්සති ධඤ්ඤවාපො වජති, භොගං දදිස්සති භොගදායො වජති, සින්ධුං පිවිස්සති සින්ධුපායො වජති.

Nagaraṃ karissati nagarakāro vajati (ຜູ້ໃດຈັກເຮັດເຊິ່ງເມືອງ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ເຮັດເມືອງ ຍ່ອມໄປ), sāliṃ lāvissati sālilāvo vajati (ຜູ້ໃດຈັກກ່ຽວເຊິ່ງເຂົ້າສາລີ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ກ່ຽວເຂົ້າສາລີ ຍ່ອມໄປ), dhaññaṃ vapissati dhaññavāpo vajati (ຜູ້ໃດຈັກຫວ່ານເຊິ່ງເຂົ້າເປືອກ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຫວ່ານເຂົ້າເປືອກ ຍ່ອມໄປ), bhogaṃ dadissati bhogadāyo vajati (ຜູ້ໃດຈັກໃຫ້ເຊິ່ງໂພຄະ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ໃຫ້ໂພຄະ ຍ່ອມໄປ), sindhuṃ pivissati sindhupāyo vajati (ຜູ້ໃດຈັກດື່ມເຊິ່ງນ້ຳສິນທຸ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ດື່ມນ້ຳສິນທຸ ຍ່ອມໄປ).

---

655, 650. සෙසෙ ස්සං න්තුමානානා.

໖໕໕, ໖໕໐. ໃນອັດທີ່ເຫຼືອ, ລົງ ສັງ, ຕຸ, ມານະ, ອານະ ປັດໄຈ.

---

සෙසඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ස්සං න්තු මාන ආන ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සතිකාලෙ කම්මූපපදෙ.

ໃນອັດທີ່ເຫຼືອນັ້ນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສັງ, ຕຸ, ມານະ, ອານະ ຍ່ອມລົງໃນອະນາຄົດຕະການ ເມື່ອມີກຳເປັນອຸປະບົດ.

---

කම්මං කරිස්සති කම්මං කරිස්සං, එවං කම්මං කරොන්තො, කම්මං කුරුමානො, කම්මං කරානො වජති. භොජනං භුඤ්ජිස්සති භොජනං භුඤ්ජිස්සං, එවං භොජනං භුඤ්ජන්තො, භොජනං භුඤ්ජමානො, භොජනං භුඤ්ජානො වජති. ඛාදනං ඛාදිස්සති ඛාදනං ඛාදිස්සං, එවං ඛාදනං ඛාදන්තො, ඛාදනං ඛාදමානො, ඛාදනං ඛාදානො වජති. මග්ගං චරිස්සති මග්ගං චරිස්සං, එවං මග්ගං චරන්තො, මග්ගං චරමානො, මග්ගං චරානො වජති. භික්ඛං භික්ඛිස්සති භික්ඛං භික්ඛිස්සං, එවං භික්ඛං භික්ඛන්තො, භික්ඛං භික්ඛමානො, භික්ඛං භික්ඛානො වජති.

Kammaṃ karissati kammaṃ karissaṃ (ຜູ້ໃດຈັກເຮັດເຊິ່ງການງານ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຈັກເຮັດການງານ), ເຊັ່ນດຽວກັນ kammaṃ karonto (ຜູ້ເຮັດຢູ່ເຊິ່ງການງານ), kammaṃ kurumāno (ຜູ້ເຮັດຢູ່ເຊິ່ງການງານ), kammaṃ karāno vajati (ຜູ້ເຮັດຢູ່ເຊິ່ງການງານ ຍ່ອມໄປ). Bhojanaṃ bhuñjissati bhojanaṃ bhuñjissaṃ (ຜູ້ໃດຈັກບໍລິໂພກເຊິ່ງອາຫານ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຈັກບໍລິໂພກອາຫານ), ເຊັ່ນດຽວກັນ bhojanaṃ bhuñjanto, bhojanaṃ bhuñjamāno, bhojanaṃ bhuñjāno vajati (ຜູ້ບໍລິໂພກຢູ່ເຊິ່ງອາຫານ ຍ່ອມໄປ). Khādanaṃ khādissati khādanaṃ khādissaṃ (ຜູ້ໃດຈັກຄ້ຽວກິນເຊິ່ງຂອງຄ້ຽວ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຈັກຄ້ຽວກິນຂອງຄ້ຽວ), ເຊັ່ນດຽວກັນ khādanaṃ khādanto, khādanaṃ khādamāno, khādanaṃ khādāno vajati (ຜູ້ຄ້ຽວກິນຢູ່ເຊິ່ງຂອງຄ້ຽວ ຍ່ອມໄປ). Maggaṃ carissati maggaṃ carissaṃ (ຜູ້ໃດຈັກທ່ຽວໄປສູ່ຫົນທາງ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຈັກທ່ຽວໄປສູ່ຫົນທາງ), ເຊັ່ນດຽວກັນ maggaṃ caranto, maggaṃ caramāno, maggaṃ carāno vajati (ຜູ້ທ່ຽວໄປຢູ່ສູ່ຫົນທາງ ຍ່ອມໄປ). Bhikkhaṃ bhikkhissati bhikkhaṃ bhikkhissaṃ (ຜູ້ໃດຈັກຂໍເຊິ່ງພິກສາ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຜູ້ຈັກຂໍພິກສາ), ເຊັ່ນດຽວກັນ bhikkhaṃ bhikkhanto, bhikkhaṃ bhikkhamāno, bhikkhaṃ bhikkhāno vajati (ຜູ້ຂໍຢູ່ເຊິ່ງພິກສາ ຍ່ອມໄປ).

---

656, 666. ඡවාදීති [Pg.304] තත්‍රණ.

໖໕໖, ໖໖໖. ຫຼັງຈາກ ຊະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຕັດຕະຣະ ແລະ ອະນະ ປັດໄຈ.

---

ඡ ද චි ති සු නී වි ද පද තනු යත අද මද යුජ වතුමිද මා පු ක ල වර වෙ පු ගුප දා ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තත්‍රණ ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති යථාසම්භවං.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຊະ, ທາ, ຈິ, ຕິ, ສຸ, ນີ, ວິ, ທາ, ປະທະ, ຕນຸ, ຍຕະ, ອະທະ, ມະທະ, ຍຸຊະ, ວະຕຸ, ມิທະ, ມາ, ປຸ, ກະ, ລະ, ວະຣະ, ເວ, ປຸ, ຄຸປະ, ທາ ເປັນຕົ້ນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຕັດຕະຣະ ແລະ ອະນະ ຍ່ອມລົງຕາມສົມຄວນ.

---

ආතපං ඡාදෙතීති ඡත්තං, ඡත්‍රං. ආරම්මණං චින්තෙතීති චිත්තං, චිත්‍රං. චින්තෙන්ති සම්පයුත්තධම්මා එථෙනාති වා චිත්තං, චිත්‍රං. අත්ථෙ අභිස්සවෙතීති සුත්තං, සුත්‍රං. අත්ථෙ සූචෙතීති වා සුත්තං, සුත්‍රං. සත්තෙ නෙතීති නෙත්තං, නෙත්‍රං. සත්තෙ ඉච්ඡිතට්ඨානං නෙන්ති එතෙනාති වා නෙත්තං, නෙත්‍රං. පකාරෙන විදතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං. විවිධෙන ආකාරෙන මඞ්ග පාපං පුනාති, සොධෙතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං. සුචිභාවං වා පාපුණාතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං. පදති පාපුණාතීති පත්තො, පත්‍රො. ආහාරා පතන්ති එත්ථ භාජනෙති පත්තං, පත්‍රං. පදති පවත්තතීති වා පත්තං, පත්‍රං. තනොති විත්ථාරෙතීති තන්තං, තන්ත්‍රං, තනිතබ්බං විත්ථාරෙතබ්බන්ති වා තන්තං, තන්ත්‍ර. යතතීති යත්තං, යත්‍රං. යතති වීරියං කරොති එතෙනාති වා යත්තං, යත්‍රං. යතනං වා යත්තං, යත්‍රං. සුඛදුක්ඛං අදති භක්ඛතීති අත්තා, අත්‍රා. මදතීති මත්තං, මත්‍රං. වත්ථුං යුජ්ජන්ති එතෙනාති යොත්තං, යොත්‍රං. වත්තතීති වත්තං, වත්‍රං. මිදති [Pg.305] සිනෙහං කරොතීති මිත්තං. මිත්‍රං. මිදති සිනෙහති එතායාති මෙත්තා, මෙත්‍රා. පරි සමන්ත තො සබ්බාකාරෙන මිනන්ති එතායාති මත්තා, මත්‍රා. මානනං වා මත්තං, මත්‍රං. අත්තනො කුලං පුනාති සොධෙතීති පුත්තො, පුත්‍රො. කලිතබ්බං සඞ්ඛ්‍යාතබ්බන්ති කලත්තං, කලත්‍රං. සංසුට්ඨු වාරෙති එතෙනාති වරත්තං, වරත්‍රං. වෙපති කම්පතීති වෙත්තං, වෙත්‍රං. ගොපිතබ්බං රක්ඛිතබ්බන්ති ගුත්තං. ගුත්‍රං, ගොත්තං, ගොත්‍රං. දාති අවඛණ්ඩති එතෙනාති දාත්තං, දාත්‍රං ඉච්චෙවමාදි.

ສິ່ງໃດຍ່ອມກັ້ນເຊິ່ງແດດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຈັດຕັງ (chattaṃ) ຫຼື ຈັດຕຣັງ (chatraṃ) [ຄັນຮົ່ມ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມຄິດເຊິ່ງອາລົມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຈິດຕັງ (cittaṃ) ຫຼື ຈິຕຣັງ (citraṃ) [ຈິດ]. ຫຼືວ່າ ທຳທີ່ສຳປະຍຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຄິດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຈິດຕັງ (cittaṃ) ຫຼື ຈິຕຣັງ (citraṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມຫຼັ່ງອອກເຊິ່ງເນື້ອຄວາມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສຸດຕັງ (suttaṃ) ຫຼື ສຸດຕຣັງ (sutraṃ) [ພະສູດ]. ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມສະແດງເຊິ່ງເນື້ອຄວາມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສຸດຕັງ (suttaṃ) ຫຼື ສຸດຕຣັງ (sutraṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມນຳໄປເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເນດຕັງ (nettaṃ) ຫຼື ເນດຕຣັງ (netraṃ) [ດວງຕາ]. ຫຼືວ່າ ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມນຳສັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ທີ່ປາດຖະໜາດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເນດຕັງ (nettaṃ) ຫຼື ເນດຕຣັງ (netraṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມຮູ້ໂດຍປະການຕ່າງໆ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະວິດຕັງ (pavittaṃ) ຫຼື ປະວິດເຕຣັງ (pavitraṃ) [ສິ່ງບໍລິສຸດ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມຊຳລະລ້າງເຊິ່ງບາບອັນເປັນມົນທິນດ້ວຍອາການຕ່າງໆ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະວິດຕັງ (pavittaṃ) ຫຼື ປະວິດເຕຣັງ (pavitraṃ). ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມເຖິງເຊິ່ງຄວາມສະອາດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະວິດຕັງ (pavittaṃ) ຫຼື ປະວິດເຕຣັງ (pavitraṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມເຖິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປັດໂຕ (patto) ຫຼື ປັດຕຣົ (patro) [ບາດ, ໃບໄມ້]. ອາຫານທັງຫຼາຍຍ່ອມຕົກລົງໃນພາຊະນະນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ພາຊະນະນັ້ນຊື່ວ່າ ປັດຕັງ (pattaṃ) ຫຼື ປັດຕຣັງ (patraṃ). ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປັດຕັງ (pattaṃ) ຫຼື ປັດຕຣັງ (patraṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມແຜ່ໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຕັນຕັງ (tantaṃ) ຫຼື ຕັນຕຣັງ (tantraṃ) [ເສັ້ນດາຍ, ຕຳລາ], ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງແຜ່ຂະຫຍາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຕັນຕັງ (tantaṃ) ຫຼື ຕັນຕຣະ (tantra). ສິ່ງໃດຍ່ອມພະຍາຍາມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຍັດຕັງ (yattaṃ) ຫຼື ຍັດຕຣັງ (yatraṃ). ຫຼືວ່າ ບຸກຄົນຍ່ອມພະຍາຍາມ ຄືເຮັດຄວາມພຽນດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຍັດຕັງ (yattaṃ) ຫຼື ຍັດຕຣັງ (yatraṃ). ຫຼືວ່າ ຄວາມພະຍາຍາມ ຊື່ວ່າ ຍັດຕັງ (yattaṃ) ຫຼື ຍັດຕຣັງ (yatraṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມກິນ ຄືສະເຫວີຍເຊິ່ງສຸກແລະທຸກ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັດຕາ (attā) ຫຼື ອັດຕຣາ (atrā) [ຕົນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມມົວເມົາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ມັດຕັງ (mattaṃ) ຫຼື ມັດຕຣັງ (matraṃ). ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມຜູກມັດເຊິ່ງວັດຖຸດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຍົດຕັງ (yottaṃ) ຫຼື ຍົດຕຣັງ (yotraṃ) [ເຊືອກຜູກ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວັດຕັງ (vattaṃ) ຫຼື ວັດຕຣັງ (vatraṃ) [ວັດ, ຂໍ້ປະຕິັບັດ]. ຄົນໃດຍ່ອມຮັກແພງ ຄືເຮັດຄວາມສະເໜ່ຫາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ມິດຕັງ (mittaṃ) ຫຼື ມິຕຣັງ (mitraṃ) [ມິດ, ເພື່ອນ]. ບຸກຄົນຍ່ອມຮັກແພງດ້ວຍທຳນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເມດຕາ (mettā) ຫຼື ເມດຕຣາ (metrā) [ຄວາມຮັກແພງ]. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມກຳນົດໂດຍຮອບ ໂດຍປະການທັງປວງດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ມັດຕາ (mattā) ຫຼື ມັດຕຣາ (matrā) [ປະລິມານ, ຄວາມປະມານ]. ຫຼືວ່າ ການບູຊາ ຊື່ວ່າ ມັດຕັງ (mattaṃ) ຫຼື ມັດຕຣັງ (matraṃ). ຜູ້ໃດຍ່ອມຊຳລະລ້າງຕະກູນຂອງຕົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ປຸດໂຕ (putto) ຫຼື ປຸດຕຣົ (putro) [ບຸດ, ລູກ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງນັບ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກະລັດຕັງ (kalattaṃ) ຫຼື ກະລັດຕຣັງ (kalatraṃ) [ພັນລະຍາ]. ບຸກຄົນຍ່ອມກັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວະລັດຕັງ (varattaṃ) ຫຼື ວະລັດຕຣັງ (varatraṃ) [ສາຍໜັງ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ຄືສັ່ນສະເທືອນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເວດຕັງ (vettaṃ) ຫຼື ເວດຕຣັງ (vetraṃ) [ຫວາຍ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຄຸ້ມຄອງ ຄືຮັກສາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຄຸດຕັງ (guttaṃ), ຄຸດຕຣັງ (gutraṃ), ໂຄດຕັງ (gottaṃ) ຫຼື ໂຄດຕຣັງ (gotraṃ) [ໂຄດ, ຕະກູນ]. ບຸກຄົນຍ່ອມຕັດດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທາດຕັງ (dāttaṃ) ຫຼື ທາດຕຣັງ (dātraṃ) [ພ້າ, ກ່ຽວ] ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

657, 667. වදාදීහි ණිත්තො ගණෙ.

໖໕໗, ໖໖໗. ຫຼັງຈາກ ວະທະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ນິດຕະ ປັດໄຈ ໃນອັດໝູ່ (ຄະນະ).

---

වද චර වරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණිත්තපච්චයො හොති ගණත්ථෙ.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ວະທະ, ຈະຣະ, ວະຣະ ເປັນຕົ້ນ, นິດຕະ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງໃນອັດໝູ່ (ຄະນະ).

---

වාදිතානං ගණො වාදිත්තං. එවං චාරිත්තං, වාරිත්තං, ඉච්චෙවමාදි.

ໝູ່ແຫ່ງເຄື່ອງດົນຕີທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ວາທິດຕັງ (vādittaṃ) [ດົນຕີ]. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຈາຣິດຕັງ (cārittaṃ), ວາຣິດຕັງ (vārittaṃ) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

658, 668. මිදාදීහි ත්තිතියො.

໖໕໘, ໖໖໘. ຫຼັງຈາກ ມິທະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຕິຕິ ແລະ ຕິ ປັດໄຈ.

---

මිද පද රන්ජ තනු ධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ත්ති ති ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ມິທະ, ປະທະ, ຣັນຊະ, ຕນຸ, ທາ ເປັນຕົ້ນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຕິຕິ ແລະ ຕິ ຍ່ອມລົງ.

---

මිදති සිනෙහතීති මෙත්ති, පදති ගච්ඡතීති පත්ති, රන්ජති එත්ථාති රත්ති, තනොති විත්ථාරෙතීති තන්ති, අත්තනො [Pg.306] කුලං තනොති විත්ථාරෙතීති වා තන්ති, පරෙසං ඉත්ථීනං පුත්තං ධාරෙතීති ධාති, ඛීරං ධාරෙතීති වා ධාති, අත්තනො සභාවං ධාරෙතීති වා ධාති ඉච්චෙවමාදි.

ຄົນໃດຍ່ອມຮັກແພງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ເມດຕິ (metti) [ມິດຕະພາບ]. ຄົນໃດຍ່ອມໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປັດຕິ (patti) [ທະຫານຮາບ, ການເດີນທາງດ້ວຍຕີນ]. ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິນດີໃນການນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ການນັ້ນຊື່ວ່າ ຣັດຕິ (ratti) [ກາງຄືນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມແຜ່ຂະຫຍາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຕັນຕິ (tanti) [ເສັ້ນດາຍ, ແບບແຜນ], ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມແຜ່ຂະຫຍາຍຕະກູນຂອງຕົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຕັນຕິ (tanti). ຍິງໃດຍ່ອມອຸ້ມຊູເຊິ່ງບຸດຂອງຍິງອື່ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຍິງນັ້ນຊື່ວ່າ ທາຕິ (dhāti) [ແມ່ຈ້າງ, ແມ່ລ້ຽງ], ຫຼືວ່າ ຍິງໃດຍ່ອມຊົງໄວ້ເຊິ່ງນ້ຳນົມ ເພາະເຫດນັ້ນ ຍິງນັ້ນຊື່ວ່າ ທາຕິ (dhāti), ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມຊົງໄວ້ເຊິ່ງສະພາວະຂອງຕົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທາຕິ (dhāti) ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

659, 669. උසු රන්ජ දංසානං දංසස්ස දඩ්ඪොඪ ඨා ච.

໖໕໙, ໖໖໙. ແຫ່ງ ອຸສຸ, ຣັນຊະ, ທັງສະ ທາດທັງຫຼາຍ, ມີການແປງ ທັງສະ ເປັນ ທັດທະ, ແລະ ລົງ ດະ ແລະ ຖະ ປັດໄຈ.

---

උසු රන්ජ දංසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං දංසස්ස දඩ්ඪාදෙසො හොති, ඪ ඨපච්චයා ච හොන්ති.

ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ອຸສຸ, ຣັນຊະ, ທັງສະ, ຍ່ອມມີການແປງ ທັງສະ ເປັນ ທັດທະ, ແລະ ລົງ ດະ ແລະ ຖະ ປັດໄຈທັງຫຼາຍ.

---

උසීයතෙ උඩ්ඪො, රන්ජන්ති එත්ථාති රට්ඨං, දංසීයතෙති දඩ්ඪො.

ສິ່ງໃດອັນເຂົາປາດຖະໜາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອຸດໂທ (uḍḍho) [ຄວາມຈະເລີນ]. ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິນດີໃນສະຖານທີ່ນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ສະຖານທີ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ຣັດຖັງ (raṭṭhaṃ) [ແວ່ນແຄວ້ນ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາກັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທັດໂທ (daḍḍho) [ຖືກກັດ, ຖືກເຜົາ].

---

660, 670. සූවුසානමූවුසානමතොථොච.

໖໖໐, ໖໗໐. ແຫ່ງ ສຸ, ວຸ, ອະສະ ທາດທັງຫຼາຍ, ມີການແປງສະຫຼະ ອູ, ອຸ, ອະ ເປັນ ອະຕະ, ແລະ ລົງ ຖະ ປັດໄຈ.

---

සූවු අසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඌඋඅසානං අතාදෙසො හොති, ථපච්චයො ච.

ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສຸ, ວຸ, ອະສະ, ຍ່ອມມີການແປງສະຫຼະ ອູ, ອຸ, ອະ ເປັນ ອະຕະ, ແລະ ລົງ ຖະ ປັດໄຈ.

---

සවති හිංසති එතෙනාති සත්ථං, හිරොත්තප්පං සංවරති එතෙනාතිවත්ථං, සද්දානුරූපං අසතිභවතීති අත්ථො,

ບຸກຄົນຍ່ອມບຽດບຽນດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສັດຖັງ (satthaṃ) [ສັດຕຣາ, ອາວຸດ]. ບຸກຄົນຍ່ອມສັງວອນ ຄືປົກປິດຫິຣິແລະໂອຕັບປະດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວັດຖັງ (vatthaṃ) [ຜ້າ, ເຄື່ອງນຸ່ງ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມເປັນໄປຕາມສຽງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັດໂຖ (attho) [ເນື້ອຄວາມ, ປະໂຫຍດ].

---

661, 671. රන්ජුදාදීහි [Pg.307] ධ දිද්ද කිරා ක්වචි ජදලොපොච.

໖໖໑, ໖໗໑. ຫຼັງຈາກ ຣັນຊະ, ອຸທະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ທະ, ທິດທະ, ກະ, ອິຣະ ປັດໄຈ, ແລະ ບາງເທື່ອມີການລົບ ຊະ ແລະ ທະ.

---

රන්ජ උද ඉදි චදි මදි ඛුද ඡිදි රුදි දල සුස සුච වච වජ ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ධ ද ඉද්ද ක ඉරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති, ක්වචි ජ ද ලොපො ච, පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຣັນຊະ, ອຸທະ, ອິທິ, ຈະທິ, ມະທິ, ຂຸທະ, ຊິທະ, ຣຸທະ, ທະລະ, ສຸສະ, ສຸຈະ, ວະຈະ, ວະຊະ ເປັນຕົ້ນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ທະ, ທະ, ອິດທະ, ກະ, ອິຣະ ຍ່ອມລົງ, ແລະ ບາງເທື່ອມີການລົບ ຊະ ແລະ ທະ, ແລ້ວສຳເລັດຮູບ.

---

රඤ්ජිතබ්බන්ති රන්ධං, රන්ජයිත්ථාති වා රන්ධං, අත්තනි සන්නිස්සිතානං මච්ඡමකරානං පීතිසොමනස්සං උන්දති පසවති ජනෙතීති සමුද්දො, ඉන්දති පරමිස්සරියං කරොතීති ඉන්දො, ඉන්දත්තං අධිපතිභාවං කරොතීති වා ඉන්දො, චන්දිතබ්බො ඉච්ඡිතබ්බොති චන්දො, මන්දති හාසෙතීති මන්දො, මදිතබ්බො හාසෙතබ්බොති වා මන්දො, ඛුදති පිපාසෙතීති ඛුද්දො, ඡින්දිතබ්බොති ඡිද්දො, රුදති හිංසතීති රුද්දො, දලති දුග්ගතභාවං ගච්ඡතීති දලිද්දො, සුස්සතීති සුක්කං, සුචතීතිසොකො, වචිතබ්බන්ති වක්කං, අප්පටිහතො හුත්වා වජති ගච්ඡතීති වජිරං ඉච්චෙවමාදි.

ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຍິນດີ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຣັນທັງ (randhaṃ) [ຊ່ອງຫວ່າງ, ໂທດ], ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຍິນດີ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຣັນທັງ (randhaṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມຫຼັ່ງ ຄືຍັງຄວາມປິຕິໂສມະນັດໃຫ້ເກີດແກ່ປາແລະມັງກອນທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຕົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສະມຸດໂທ (samuddo) [ມະຫາສະໝຸດ]. ຜູ້ໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່ ຄືສະແດງຄວາມເປັນໃຫຍ່ຢ່າງຍິ່ງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອິນໂທ (indo) [ພະອິນ, ຜູ້ເປັນໃຫຍ່], ຫຼືວ່າ ຜູ້ໃດຍ່ອມເຮັດຄວາມເປັນອິນ ຄືຄວາມເປັນອະທິບໍດີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອິນໂທ (indo). ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຍິນດີ ຄືພຶງປາດຖະໜາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຈັນໂທ (cando) [ພະຈັນ]. ຄົນໃດຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫົວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ມັນໂທ (mando) [ຄົນເຂົາ, ຄົນຊ້າ], ຫຼືວ່າ ຄົນໃດອັນເຂົາພຶງເຮັດໃຫ້ຫົວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ມັນໂທ (mando). ຄົນໃດຍ່ອມຫິວນ້ຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ຂຸດໂທ (khuddo) [ຄົນຕ່ຳຊ້າ, ນ້ອຍ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຕັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຊິດໂທ (chiddo) [ຊ່ອງ, ຮູ]. ຜູ້ໃດຍ່ອມຮ້ອງໄຫ້ ຄືບຽດບຽນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ຣຸດໂທ (ruddo) [ດຸຮ້າຍ, ພະຣຸດທະ]. ຄົນໃດຍ່ອມແຕກສະຫຼາຍ ຄືເຖິງຄວາມຍາກຈົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ທະລິດໂທ (daliddo) [ຄົນຈົນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມແຫ້ງແລ້ງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສຸກກັງ (sukkaṃ) [ສີຂາວ, ກຸສົນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມເສົ້າໂສກ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ໂສໂກ (soko) [ຄວາມໂສກ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງກ່າວ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວັກກັງ (vakkaṃ) [ໝາກໄຂ່ຫຼັງ]. ສິ່ງໃດເປັນຂອງບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ ຍ່ອມໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວະຊິຣັງ (vajiraṃ) [ເພັດ, ສາຍຟ້າ] ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

662, 672. පටිතො හිස්ස හෙරණ හීරණ.

໖໖໒, ໖໗໒. ຫຼັງຈາກ ປະຕິ ອຸປະສັກ, ແປງ ຫິ ທາດ ເປັນ ເຫຣະນະ ແລະ ຮີຣະນະ.

---

පටිඉච්චෙතස්මා හිස්ස ධාතුස්ස හෙරණ හීරණ ආදෙසා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກ ປະຕິ ອຸປະສັກນີ້, ຍ່ອມມີການແປງ ຫິ ທາດ ເປັນ ເຫຣະນະ ແລະ ຮີຣະນະ.

---

පටිපක්ඛෙමද්දිත්වාගච්ඡති පවත්තතීති පාටිහෙරං, පාටිහීරං.

ສິ່ງໃດຍ່ອມຍ່ຳຍີເຊິ່ງຝ່າຍກົງກັນຂ້າມແລ້ວເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິເຫຣັງ (pāṭiheraṃ) ຫຼື ປາຕິຮີຣັງ (pāṭihīraṃ) [ປາຕິຫານ].

---

663, 673. කඩ්‍යාදීහි [Pg.308] කො.

໖໖໓, ໖໗໓. ຫຼັງຈາກ ກະທິ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ກະ ປັດໄຈ.

---

කඩි ඝඩි වඩි කරඩි මඩි සඩි කුඨි භඩි පඩි දඩි රඩි තඩි ඉසිඩි චඩි ගඩි අඩි ලඩි මෙඩි එරඩි ඛඩි ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි කපච්චයො හොති සහ පච්චයෙන ච නිප්පජ්ජන්තෙ යථාසම්භවං.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກະທິ, ຄະທິ, ວະທິ, ກະຣະທິ, ມະທິ, ສະທິ, ກຸຖິ, ພະທິ, ປະທິ, ທະທິ, ຣະທິ, ຕະທິ, ອິສິທິ, ຈະທິ, ຄະທິ, ອະທິ, ລະທິ, ເມທິ, ເອຣະທິ, ຂະທິ ເປັນຕົ້ນ, ກະ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ, ແລະ ສຳເລັດຮູບພ້ອມກັບປັດໄຈຕາມສົມຄວນ.

---

කණ්ඩිතබ්බො ඡින්දිතබ්බොති කණ්ඩො, ඝණ්ඩිතබ්බො ඝටෙතබ්බොති ඝණ්ඩො, වණ්ඩන්ති එත්ථාති වණ්ඩො, කරණ්ඩිතබ්බො භාජෙතබ්බොති කරණ්ඩො, මණ්ඩීයතෙ විභූසීයතෙ එතෙනාති මණ්ඩො, සණ්ඩන්ති ගුම්බන්ති එත්ථාති සණ්ඩො, අඞ්ගමඞ්ගානි කුණ්ඨති ඡින්දතීති කුට්ඨං, භණ්ඩිතබ්බන්ති භණ්ඩං, පණ්ඩති ලිඞ්ගවෙකල්ලභාවං ගච්ඡතීති පණ්ඩකො. දණ්ඩති ආණං කරොති එතෙනාති දණ්ඩො, රණ්ඩති හිංසතීති රණ්ඩො, විසෙසෙන තණ්ඩති චාලෙති පරෙසං විඤ්ඤූනං හදයං කම්පෙතීති විතණ්ඩො, ඉසිණ්ඩති පරෙසං මද්දතීති ඉසිණ්ඩො, චණ්ඩති චණ්ඩික්කභාවං කරොතීති චණ්ඩො, ගණ්ඩති සන්නිචයති සමූහං කරොති එත්ථාති ගණ්ඩො, අණ්ඩීයති නිබ්බත්තීයතීති අණ්ඩො, ලණ්ඩිතබ්බො ජිගුච්ඡිතබ්බොති ලණ්ඩො, මෙණ්ඩති [Pg.309] කුටිලභාවං ගච්ඡතීති මෙණ්ඩො, එරණ්ඩති රොගං හිංසතීති එරණ්ඩො, ඛණ්ඩිතබ්බො ඡින්දිතබ්බොති ඛණ්ඩො ඉච්චෙවමාදි.

ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຕັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກັນໂທ (kaṇḍo) [ທ່ອນ, ຕອນ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຕີ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຄັນໂທ (ghaṇḍo) [ລະຄັງ]. ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມບູຊາໃນສິ່ງນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວັນໂທ (vaṇḍo) [ຄົນພິການ, ຫາງກຸດ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງແບ່ງປັນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກະຣັນໂທ (karaṇḍo) [ຕະກ້າ, ກ່ອງ]. ບຸກຄົນຍ່ອມປະດັບປະດາດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ມັນໂທ (maṇḍo) [ຟອງນ້ຳນົມ, ສ່ວນດີເລີດ]. ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍຍ່ອມຮວມກັນເປັນກຸ່ມໃນສະຖານທີ່ນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ສະຖານທີ່ນັ້ນຊື່ວ່າ ສັນໂທ (saṇḍo) [ດົງ, ປ່າຊຶດ]. ໂລກໃດຍ່ອມຕັດເຊິ່ງອະໄວຍະວະນ້ອຍໃຫຍ່ ເພາະເຫດນັ້ນ ໂລກນັ້ນຊື່ວ່າ ກຸດຖັງ (kuṭṭhaṃ) [ໂລກຂີ້ທູດ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງເກັບຮັກສາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພັນທັງ (bhaṇḍaṃ) [ສິ່ງຂອງ, ເຄື່ອງໃຊ້]. ຄົນໃດຍ່ອມເຖິງຄວາມບົກພ່ອງແຫ່ງເພດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປັນທະໂກ (paṇḍako) [ກະເທີຍ]. ບຸກຄົນຍ່ອມລົງໂທດ ຄືເຮັດການບັງຄັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ທັນໂທ (daṇḍo) [ທ່ອນໄມ້, ອາດຍາ]. ຍິງໃດຍ່ອມບຽດບຽນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຍິງນັ້ນຊື່ວ່າ ຣັນໂທ (raṇḍo) [ຍິງໝ້າຍ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມຍັງຫົວໃຈແຫ່ງວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວໂດຍພິເສດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວິຕັນໂທ (vitaṇḍo) [ການໂຕ້ຖຽງ]. ຜູ້ໃດຍ່ອມຍ່ຳຍີເຊິ່ງຄົນອື່ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ອິສິນໂທ (isiṇḍo). ຄົນໃດຍ່ອມເຮັດຄວາມຮ້າຍກາດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ຈັນໂທ (caṇḍo) [ຄົນດຸຮ້າຍ]. ນ້ຳໜອງຍ່ອມຮວມກັນເປັນກຸ່ມໃນບ່ອນນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ບ່ອນນັ້ນຊື່ວ່າ ກັນໂທ (gaṇḍo) [ຝີ, ປຸ່ມ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັນໂທ (aṇḍo) [ໄຂ່, ອັນທະ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງກຽດຊັງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ລັນໂທ (laṇḍo) [ຂີ້ສັດ]. ສັດໃດຍ່ອມເຖິງຄວາມຄົດງໍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ ເມນໂທ (meṇḍo) [ແກະ]. ພືດໃດຍ່ອມທຳລາຍເຊິ່ງໂລກ ເພາະເຫດນັ້ນ ພືດນັ້ນຊື່ວ່າ ເອຣັນໂທ (eraṇḍo) [ລະຫຸ່ງ]. ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຕັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຂັນໂທ (khaṇḍo) [ທ່ອນ, ຊິ້ນ] ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

---

664, 674. ඛාදාමගමානං ඛ න්ධ’න්ධ ගන්ධා.

໖໖໔, ໖໗໔. ແຫ່ງ ຂາທະ, ອະມະ, ຄະມຸ ທາດທັງຫຼາຍ, ມີການແປງເປັນ ຂັນທະ, ອັນທະ, ຄັນທະ, ແລະ ລົງ ກະ ປັດໄຈ.

---

ඛාද අම ගමුඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඛන්ධ අන්ධ ගන්ධාදෙසා හොන්ති, කපච්චයො ච හොති.

ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຂາທະ, ອະມະ, ຄະມຸ, ຍ່ອມມີການແປງເປັນ ຂັນທະ, ອັນທະ, ຄັນທະ, ແລະ ລົງ ກະ ປັດໄຈ.

---

ජාතිජරාමරණාදීහි සංසාරදුක්ඛෙහි ඛාදිතබ්බොති ඛන්ධො, අමති අඞ්ගමඞ්ගස්ස රුජ්ජනභාවං ගච්ඡතීති අන්ධො, චක්ඛුනා අමති රුජ්ජතීති වා අන්ධො, තං තං ඨානං වාතෙන ගච්ඡතීති ගන්ධො. එවං ඛන්ධකො, අන්ධකො, ගන්ධකො.

ສິ່ງໃດອັນທຸກໃນສັງສານວັດ ມີຊາດ ຊະລາ ມໍລະນະ ເປັນຕົ້ນ ກັດກິນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຂັນໂທ (khandho) [ຂັນ]. ຄົນໃດຍ່ອມເຖິງຄວາມເຈັບປວດແຫ່ງອະໄວຍະວະນ້ອຍໃຫຍ່ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອັນໂທ (andho) [ຄົນຕາບອດ], ຫຼືວ່າ ຄົນໃດຍ່ອມເຈັບປວດທາງຕາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອັນໂທ (andho). ສິ່ງໃດຍ່ອມໄປສູ່ສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ດ້ວຍລົມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຄັນໂທ (gandho) [ກິ່ນ]. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຂັນທະໂກ (khandhako), ອັນທະໂກ (andhako), ຄັນທະໂກ (gandhako).

---

665, 675. පටාදීහ්‍යලං.

໖໖໕, ໖໗໕. ຫຼັງຈາກ ປະຕະ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ອະລະ ປັດໄຈ.

---

පට කල කුස කද භගන්ද මෙඛ වක්ක තක්ක පල්ල සද්ද මූල බිල විද චඩං පඤ්ච වා වස පචි මච මුස ගොත්ථු පුථු බහු මඞ්ග බහ කම්බ සම්බ අග්ගඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පාටි පදිකෙහි ච උත්තරපදෙසු අලපච්චයො හොති, පච්ඡා පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

ຫຼັງຈາກທາດແລະປາຕິປະທິກທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ປະຕະ, ກະລະ, ກຸສະ, ກະທະ, ພະຄັນທະ, ເມຂະ, ວັກກະ, ຕັກກະ, ປັນລະ, ສັດທະ, ມູລະ, ພິລະ, ວິທະ, ຈະທັງ, ປັນຈະ, ວາ, ວະສະ, ປະຈິ, ມະຈະ, ມຸສະ, ໂຄດຖຸ, ປຸຖຸ, ພະຫຸ, ມັງຄະ, ພະຫະ, ກຳພະ, ສຳພະ, ອັກຄະ ເປັນຕົ້ນ ໃນເບື້ອງຫຼັງ, ອະລະ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ, ແລ້ວສຳເລັດຮູບໃນພາຍຫຼັງ.

---

පටෙ අලන්ති පටලං, කලෙ අලන්ති කලලං, පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ කුසති ඡින්දතීති කුසලං, කුසභූතෙ යථාසභාවධම්මෙ අලන්ති වා කුසලං, කුසෙ උද්දිස්ස දානෙ අලන්ති වා කුසලං, කුසෙ සඤ්චයෙ ධම්මසමුදායෙ අලන්ති [Pg.310] වා කුසලං, කද්දෙ මද්දෙ අලන්ති කදලං, භගන්දෙ සෙචනෙ අලන්ති භගන්දලං, භගන්දෙ මුත්තකරීසහරණෙ අලන්ති වා භගන්දලං, මෙඛෙ කටිවිචිත්තෙ අලන්ති මෙඛලං, වක්කෙ රුක්ඛතචෙ අලන්ති වක්කලං, තක්කෙ රුක්ඛසිලෙසෙ අලන්ති තක්කලං, පල්ලෙ නින්නට්ඨානෙ අලන්ති පල්ලලං, සද්දෙ හරිතෙ අලන්ති සද්දලං, මූලෙ පතිට්ඨානෙ අලන්ති මුලාලං, බිළෙ නිස්සයෙ අලන්ති බිලාලං, විදෙ විජ්ජමානෙ අලන්ති විදලං, චණ්ඩෙ අලන්ති චණ්ඩාලො, පඤ්චන්නං රාජූනං අලන්ති පඤ්චාලො, වා ගතිගන්ධනෙසු අලන්ති වාලං, වා පදගමනෙ අලන්ති වා වාළො, වසෙ අච්ඡාදනෙ අලන්ති වසලො, පචෙ විත්ථාරෙ අලන්ති පචලො, මචෙ චොරකම්මෙ අලන්ති මචලො, මුසෙ ථෙය්‍යෙ, මුසෙ පාණචාගෙ වා අලන්ති මුසලො, ගොත්තෙ වංසෙ සිඞ්ගාලජාතියං අලන්ති ගොත්ථුලො, පුථුම්හි විත්ථාරෙ අලන්ති පුථුලො, බහුම්හි සඞ්ඛ්‍යානෙ අලන්ති බහුලො, බහුම්හි වුද්ධිම්හි අලන්ති වා බහුලො, මඞ්ගම්හි ගමනෙ අලන්ති මඞ්ගලං, බහුම්හි වුද්ධිම්හි අලන්ති බහලං, කම්බම්හි සඤ්චලනෙ අලන්ති [Pg.311] කම්බලං. සම්බම්හි මණ්ඩලෙ අලන්ති සම්බලං, අග්ගෙ ගතිකොටිල්ලෙ අලන්ති අග්ගළං. ඉච්චෙවමාදයො අඤ්ඤෙපි සද්දා භවන්ති.

ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການມຸງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະຕະຣັງ (paṭalaṃ) [ຫຼັງຄາ, ຊັ້ນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການຫວັ່ນໄຫວ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກະລະລັງ (kalalaṃ) [ຕົມ, ນ້ຳເມືອກ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມຕັດເຊິ່ງທຳອັນເປັນບາບອັນບໍ່ເປັນກຸສົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກຸສະລັງ (kusalaṃ) [ກຸສົນ, ຄວາມສະຫຼາດ]. ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນສະພາວະທຳຕາມຄວາມເປັນຈິງອັນເປັນດັ່ງຫຍ້າຄາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກຸສະລັງ (kusalaṃ). ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການໃຫ້ທານອັນເຈາະຈົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກຸສະລັງ (kusalaṃ). ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການຮວບຮວມກອງທຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກຸສະລັງ (kusalaṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການຢຽບຍ່ຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກະທະລັງ (kadalaṃ) [ຕົ້ນກ້ວຍ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການຫຼັ່ງອອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພະຄັນທະລັງ (bhagandalaṃ) [ໂລກຣິດສີດວງທະວານ]. ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການນຳອອກເຊິ່ງປັດສະວະແລະອຸຈະຣະ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພະຄັນທະລັງ (bhagandalaṃ). ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການປະດັບແອວ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ເມຂະລັງ (mekhalaṃ) [ສາຍແອວ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການເປັນເປືອກໄມ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວັກຄະລັງ (vakkalaṃ) [ເຄື່ອງນຸ່ງເປືອກໄມ້]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການເປັນຢາງໄມ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຕັກຄະລັງ (takkalaṃ) [ຫົວມັນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນສະຖານທີ່ຕ່ຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປັນລະລັງ (pallalaṃ) [ໜອງນ້ຳ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນຄວາມຂຽວສົດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສັດທະລັງ (saddalaṃ) [ສະໜາມຫຍ້າ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການເປັນຮາກຖານ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ມຸລາລັງ (mulālaṃ) [ສາຍບົວ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການອາໄສຮູ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພິລານັງ (bilālaṃ) [ແມວ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນສິ່ງທີ່ມີຢູ່ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ວິທະລັງ (vidalaṃ) [ຊິ້ນສ່ວນ, ໃບໄມ້ຜ່າ]. ຄົນໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນຄວາມຮ້າຍກາດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ຈັນທາໂລ (caṇḍālo) [ຄົນຈັນທານ]. ແຄ້ວນໃດຍ່ອມພຽງພໍແກ່ພະລາຊາ ໕ ພະອົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ແຄ້ວນນັ້ນຊື່ວ່າ ປັນຈາໂລ (pañcālo) [ແຄ້ວນປັນຈາລະ]. ສັດໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການໄປແລະການດົມກິ່ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ ວາລັງ (vālaṃ) [ສັດຮ້າຍ, ຫາງ]. ຫຼືວ່າ ສັດໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການເດີນທາງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ ວາໂລ (vāḷo). ຄົນໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການນຸ່ງຫົ່ມ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ວະສະໂລ (vasalo) [ຄົນຖອຍ, ຄົນຕ່ຳຊ້າ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການແຜ່ຂະຫຍາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະຈະໂລ (pacalo) [ຫວັ່ນໄຫວ]. ຄົນໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການເປັນໂຈນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ມະຈະໂລ (macalo) [ປາ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການລັກ ຫຼືວ່າ ຍ່ອມພຽງພໍໃນການທຳລາຍຊີວິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ມຸສະໂລ (musalo) [ສາກຕຳເຂົ້າ]. ສັດໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນຕະກູນແຫ່ງໝາຈອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ ໂຄດຖຸໂລ (gotthulo) [ໝາຈອກ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນຄວາມກວ້າງຂວາງ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປຸຖຸໂລ (puthulo) [ກວ້າງຂວາງ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການນັບເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພະຫຸໂລ (bahulo) [ຫຼາຍ, ມາກມາຍ]. ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນຄວາມຈະເລີນເປັນອັນຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພະຫຸໂລ (bahulo). ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ມັງຄະລັງ (maṅgalaṃ) [ມຸງຄຸນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນຄວາມຈະເລີນເປັນອັນຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ພະຫະລັງ (bahalaṃ) [ໜາ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການຫວັ່ນໄຫວ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ກຳພະລັງ (kambalaṃ) [ຜ້າກຳພົນ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນວົງກົມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ສຳພະລັງ (sambalaṃ) [ສະບຽງ]. ສິ່ງໃດຍ່ອມພຽງພໍໃນການຄົດງໍໃນເບື້ອງປາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັກຄະລັງ (aggaḷaṃ) [ລິ່ມ, ກອນປະຕູ]. ຄຳສັບທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ຄຳສັບອື່ນໆ ຍ່ອມມີ.

---

666, 676. පුථස්ස පුථු පථා මො වා.

໖໖໖, ໖໗໖. ແຫ່ງ ປຸຖະ ປາຕິປະທິກ, ມີການແປງເປັນ ປຸຖຸ ແລະ ປະຖະ, ແລະ ບາງເທື່ອລົງ ມະ ປັດໄຈ.

---

පුථඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස පුථු පථාදෙසා හොන්ති, ක්වචි අමපච්චයො හොති.

ແຫ່ງ ປຸຖະ ປາຕິປະທິກນີ້, ຍ່ອມມີການແປງເປັນ ປຸຖຸ ແລະ ປະຖະ, ແລະ ບາງເທື່ອລົງ ອະມະ ປັດໄຈ.

---

පුථ හුත්වා ජාතන්ති පුථවී පථමෙ ජාතො පථමො, පථවී, පඨමො වා, පුථු කිලෙසෙ ජනෙතීති පුථුජ්ජනො, පුථු හුත්වා ජාතන්ති පථවී, පථවී වා.

ສິ່ງໃດແຜ່ຂະຫຍາຍແລ້ວເກີດຂຶ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປຸຖະວີ (puthavī) [ແຜ່ນດິນ]. ຜູ້ໃດເກີດກ່ອນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ປະຖະໂມ (pathamo) [ທີໜຶ່ງ], ປະຖະວີ (pathavī) ຫຼື ປະຖະໂມ (paṭhamo). ຄົນໃດຍ່ອມຍັງກິເລດອັນໜາແໜ້ນໃຫ້ເກີດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປຸຖຸຊະໂນ (puthujjano) [ປຸຖຸຊົນ]. ສິ່ງໃດແຜ່ຂະຫຍາຍແລ້ວເກີດຂຶ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປະຖະວີ (pathavī) ຫຼື ປະຖະວີ (pathavī).

---

667, 677. සස්වාදීහි තු දවො.

໖໖໗, ໖໗໗. ຫຼັງຈາກ ສະສຸ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ຕຸ ແລະ ທຸ ປັດໄຈ.

---

සසු දද අද මදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තු දුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສະສຸ, ທະທະ, ອະທະ, ມະທະ ເປັນຕົ້ນ, ປັດໄຈທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຕຸ ແລະ ທຸ ຍ່ອມລົງ.

---

අඤ්ඤෙ සත්තෙ සසති හිංසතීති සත්තු, දුක්ඛං දදාතීති දද්දු, දුක්ඛෙන අදති භක්ඛති එත්ථාති අද්දු, දුක්ඛං අදති අනුභවති ජනො එතෙනාති වා අද්දු, දුක්ඛං භාජනං [Pg.312] ආධාරං භාවතීති වා අද්දු, මදති උම්මත්තං කරොතීති මද්දු, මදති මද්දභාවං කරොතීති වා මද්දු.

ຜູ້ໃດຍ່ອມບຽດບຽນເຊິ່ງສັດອື່ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ສັດຕຸ (sattu) [ສັດຕູ]. ໂລກໃດຍ່ອມໃຫ້ເຊິ່ງຄວາມທຸກ ເພາະເຫດນັ້ນ ໂລກນັ້ນຊື່ວ່າ ທັດທຸ (daddu) [ຂີ້ກາກ]. ບຸກຄົນຍ່ອມກິນ ຄືສະເຫວີຍຄວາມທຸກໃນສິ່ງນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັດທຸ (addu) [ຂີ້ກາກ, ໂລກຜິວໜັງ], ຫຼືວ່າ ຊົນຍ່ອມສະເຫວີຍຄວາມທຸກດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັດທຸ (addu), ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມເປັນພາຊະນະຮອງຮັບຄວາມທຸກ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ອັດທຸ (addu). ສັດໃດຍ່ອມເຮັດໃຫ້ມົວເມົາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ ມັດທຸ (maddu) [ກົບ, ເຮືອ], ຫຼືວ່າ ສັດໃດຍ່ອມເຮັດຄວາມມົວເມົາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າ ມັດທຸ (maddu).

---

668, 678. ඣාදීහි ඊවරො.

໖໖໘, ໖໗໘. ຫຼັງຈາກ ຊາ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ອີວະຣະ ປັດໄຈ.

---

චි පා ධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ඊවරපච්චයොහොති.

ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຈິ, ປາ, ທາ ເປັນຕົ້ນ, ອີວະຣະ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ.

---

චීයතීති චීවරං, පිවතීති පීවරො, පාතබ්බං රක්ඛිතබ්බන්ති වා පීවරං. ධාරෙති ධාරෙත්වා ජීවිතං කප්පෙතීති ධීවරො, ධීවරං.

ສິ່ງໃດອັນພິກສຸຍ່ອມສະສົມ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ຈີວະຣັງ (cīvaraṃ) [ຈີວອນ]. ຜູ້ໃດຍ່ອມດື່ມ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ປີວະໂຣ (pīvaro) [ຄົນຕຸ້ຍ], ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດອັນເຂົາພຶງຮັກສາ ເພາະເຫດນັ້ນ ສິ່ງນັ້ນຊື່ວ່າ ປີວະຣັງ (pīvaraṃ). ຜູ້ໃດຍ່ອມຊົງໄວ້ ຄືລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຈັບປາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ທິວະໂຣ (dhīvaro) [ຊາວປະມົງ] ຫຼື ທິວະຣັງ (dhīvaraṃ).

---

669, 679. මුනාදීහි චි.

໖໖໙, ໖໗໙. ຫຼັງຈາກ ມຸນິ ທາດ ເປັນຕົ້ນ, ລົງ ອິ ປັດໄຈ.

---

මුන යත අග්ග පත කව සුච රුච මහාල භද්දාල මනඉඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච ඉපච්චයො හොති.

ຫຼັງຈາກທາດແລະປາຕິປະທິກທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ມຸນິ, ຍຕະ, ອັກຄະ, ປະຕະ, ກະວະ, ສຸຈະ, ຣຸຈະ, ມະຫາລະ, ພັດທາລະ, ມະນະ ເປັນຕົ້ນ, ອິ ປັດໄຈ ຍ່ອມລົງ.

---

අත්ථානත්ථං මුනාති, ඤෙය්‍යධම්මං ලක්ඛණාදිවසෙන වා ජානාතීති මුනි, යතති වීරියං කරොතීති යති, අග්ගති කුටිලභාවං ගච්ඡතීති අග්ගි, පතති සෙට්ඨො හුත්වා පුරතො ගච්ඡතීති පති, කබ්‍යං බන්ධතීති කවි, කන්තං මනාපවචනං වදතීති වා කවි. සුචති පරිසුද්ධං භවතීති සුචි, රුචති දිබ්බතීති රුචි, මහන්තං විභාවං භොගක්ඛන්ධං ලාතීති මහාලි, භද්දං යසං ලාතීති භද්දාලි, මනං තත්ථ රතනෙ නයතීති මණි.

ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຮູ້ປະໂຫຍດແລະບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ ຫຼືຍ່ອມຮູ້ເນຍະທຳ (ທຳອັນຄວນຮູ້) ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລັກສະນະເປັນຕົ້ນ ຊື່ວ່າ ມຸນິ (ພະມຸນີ). ຜູ້ທີ່ຍ່ອມພະຍາຍາມ ຄືເຮັດຄວາມພຽນ ຊື່ວ່າ ຍະຕິ. ສິ່ງທີ່ຍ່ອມໄປສູ່ຄວາມຄົດ ຊື່ວ່າ ອັກຄິ (ໄຟ). ຜູ້ທີ່ເປັນໃຫຍ່ແລ້ວຍ່ອມໄປຂ້າງໜ້າ ຊື່ວ່າ ປະຕິ (ຜົວ ຫຼື ເຈົ້າ). ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຜູກກາບກອນ ຊື່ວ່າ ກະວິ (ກວີ), ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ຍ່ອມກ່າວວາຈາອັນເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈ ຊື່ວ່າ ກະວິ (ກວີ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມສະອາດ ຄືບໍລິສຸດ ຊື່ວ່າ ສຸຈິ. ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງ ຄືສະຫວ່າງສະໄຫວ ຊື່ວ່າ ຣຸຈິ. ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຖືເອົາເຊິ່ງສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຄືກອງແຫ່ງໂພຄະ ຊື່ວ່າ ມະຫາລິ. ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຖືເອົາເຊິ່ງຍົດອັນຈະເລີນ ຊື່ວ່າ ພັດທາລິ. ສິ່ງທີ່ຍ່ອມນຳໃຈໄປໃນລັດຕະນະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ມະນິ (ແກ້ວມະນີ).

---

670, 680. විදාදීහ්‍යූරො[Pg.313].

໖໗໐, ໖໘໐. ລົງ ອູຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ວິທະ ເປັນຕົ້ນ.

---

විද වල්ල මස සිද දුකුකපු මය උදි ඛජ්ජ කුරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච ඌරපච්චයොහොති.

ລົງ ອູຣະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ວິທະ, ວັលລະ, ມະສະ, ສิທະ, ທຸ, ກຸ, ກະປະ, ມະຍະ, ອຸທິ, ຂັດຊະ, ກຸຣະ ເປັນຕົ້ນ ແລະຫຼັງຈາກປາຕິປະທິກະ (ນາມສັບ).

---

විදිතුං අලන්ති විදූරො, විදූරට්ඨානෙ ජාතො වෙදූරො, වල්ලති වල්ලභාවෙන භවතීති වල්ලූරො, වල්ලති අඤ්ඤමඤ්ඤං බන්ධතීති වා වල්ලූරො, ආමසිතබ්බොති මසූරො, සින්දති සිඞ්ගාරභාවං ගච්ඡතීති සින්දූරො, සින්දති විරොචතීති වා සින්දූරො, ගමිතුං අලං අනාසන්නත්තාති දූරො, කුති සද්දං කරොතීති කූරො, අත්තනො ගන්ධෙන අඤ්ඤං ගන්ධං කපති හනති හිංසතීති කප්පූරො, කප්පති රොගාපනයනෙ සමත්ථෙතීති වා කප්පූරො, මහියං රවතීති මයූරො, මහියං යාති ගච්ඡතීති මයූරො, පංසුං උන්දති පසවතීති උන්දූරො, ඛජ්ජිතබ්බො ඛාදිතබ්බොති ඛජ්ජූරො, කුරති අක්කොසතීති කුරූරො.

ຜູ້ທີ່ສາມາດເພື່ອຈະຮູ້ ຊື່ວ່າ ວິທູໂຣ (ຜູ້ຮູ້, ປາດ). ສິ່ງທີ່ເກີດໃນທີ່ອັນໄກ ຊື່ວ່າ ເວທູໂຣ (ແກ້ວໄພທູນ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມເປັນໄປດ້ວຍຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຊື່ວ່າ ວັລລູໂຣ (ເນື້ອແຫ້ງ), ຫຼືວ່າ ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຜູກພັນກັນແລະກັນ ຊື່ວ່າ ວັລລູໂຣ. ສິ່ງທີ່ຄວນຈັບຕ້ອງ ຊື່ວ່າ ມະສູໂຣ (ຖົ່ວຂຽວ ຫຼື ໝອນ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຂອງງາມ ຊື່ວ່າ ສິນທູໂຣ (ຊາດ, ສີແດງ), ຫຼືວ່າ ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ສິນທູໂຣ. ທີ່ໃດອັນບຸກຄົນສາມາດເພື່ອຈະໄປ ເພາະຄວາມເປັນທີ່ບໍ່ໃກ້ ຊື່ວ່າ ທູໂຣ (ທີ່ໄກ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມເຮັດສຽງຮ້ອງວ່າ ກຸ ຊື່ວ່າ ກູໂຣ (ເຂົ້າສຸກ). ສິ່ງໃດຍ່ອມກຳຈັດ ຄືຂ້າ ຫຼືບຽດບຽນເຊິ່ງກິ່ນອື່ນດ້ວຍກິ່ນຂອງຕົນ ຊື່ວ່າ ກັບປູໂຣ (ພິມເສນ), ຫຼືວ່າ ສິ່ງໃດຍ່ອມຄວນ ຄືສາມາດໃນການກຳຈັດໂລກ ຊື່ວ່າ ກັບປູໂຣ. ສັດທີ່ຍ່ອມຮ້ອງຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ຊື່ວ່າ ມະຍູໂຣ (ນົກຍູງ), ຫຼືວ່າ ສັດທີ່ຍ່ອມໄປເທິງແຜ່ນດິນ ຊື່ວ່າ ມະຍູໂຣ. ສັດທີ່ຍ່ອມຂຸດ ຄືເຮັດໃຫ້ເກີດເຊິ່ງຝຸ່ນ ຊື່ວ່າ ອຸນທູໂຣ (ໜູ). ຜົນໄມ້ທີ່ຄວນກິນ ຊື່ວ່າ ຂັດຊູໂຣ (ຕົ້ນອິນທະຜະລຳ). ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຮ້ອງດ່າ ຊື່ວ່າ ກຸຣູໂຣ (ຄົນໂຫດຮ້າຍ).

---

671, 681. හනාදීහි නු ණුතවො.

໖໗໑, ໖໘໑. ລົງ ນຸ, ນຸ ແລະ ຕຸ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ຫະນະ ເປັນຕົ້ນ.

---

හන ජන භාරි ඛනු අම වෙ වෙධා සිකි හි ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි නු ණු කුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

ລົງ ນຸ, ນຸ, ກຸ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ຫະນະ, ຊະນະ, ພາ, ຣິ, ຂະນະ, ອະມະ, ເວ, ເවທະ, ສິ, ກິ, ຫິ ເປັນຕົ້ນ.

---

භොජනං [Pg.314] හනති හිංසති එතෙනාති හණු, හනු වා. ගමනං ජනෙතීතී ජාණු, භාණු දිබ්බතීති භාණු, නිවාතෙ රිති ගච්ඡතීතී රෙණු, ඛණිතබ්බො අවදාරිතබ්බොති ඛාණු. අඞ්ගමඞ්ගස්ස රුජ්ජනභාවං විජ්ඣනභාවං අමති ගච්ඡතීති අණු, වෙණු, වෙති තන්තසන්තානෙ භවතීතී වෙණු, බහිසාරෙඅලන්තිවාවෙණු වච්ඡං, පායෙතීතී ධෙනු, අත්ථං ධාරෙතීතී ධාතු, ගමනපචනාදිකං ක්‍රියං ධාරෙතීතී වා ධාතු, සීයතී බන්ධීයතීතී සෙතු, උද්ධං ගච්ඡති පවත්තතීතී කෙතු, අත්තනො ඵලං හිනොති පවත්තතීතී හෙතු.

ອະໄວຍະວະທີ່ຍ່ອມຄ້ຽວ ຄືທຳລາຍເຊິ່ງອາຫານດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຫະນຸ (ຄາງ). ອະໄວຍະວະທີ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດການໄປ ຊື່ວ່າ ຊານຸ (ຫົວເຂົ່າ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ພານຸ (ພະອາທິດ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມໄປໃນທີ່ອັບລົມ ຊື່ວ່າ ເຣນຸ (ລະອອງ, ເກສອນ). ສິ່ງທີ່ຄວນຂຸດ ຄືຄວນຖອນຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ຂານຸ (ຕໍໄມ້). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມໄປສູ່ຄວາມເຈັບປວດ ຄືຄວາມແທງຕະຫຼອດແຫ່ງອະໄວຍະວະນ້ອຍໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ອະນຸ (ອະນູ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມເປັນໄປໃນການສືບຕໍ່ແຫ່ງເສັ້ນໃຍ ຊື່ວ່າ ເວນຸ (ໄມ້ໄຜ່). ແມ່ງົວທີ່ຍ່ອມໃຫ້ລູກດື່ມນ້ຳນົມ ຊື່ວ່າ ເທນຸ (ແມ່ງົວນົມ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຊົງໄວ້ເຊິ່ງເນື້ອຄວາມ ຊື່ວ່າ ທາຕຸ (ທາດ), ຫຼືວ່າ ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຊົງໄວ້ເຊິ່ງກິລິຍາມີການໄປແລະການຫຸງຕົ້ມເປັນຕົ້ນ ຊື່ວ່າ ທາຕຸ. ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຜູກພັນໄວ້ ຊື່ວ່າ ເសຕຸ (ຂົວ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມໄປ ຄືເປັນໄປໃນເບື້ອງເທິງ ຊື່ວ່າ ເກຕຸ (ທຸງ). ສິ່ງທີ່ຍ່ອມຍັງຜົນຂອງຕົນໃຫ້ເປັນໄປ ຊື່ວ່າ ເຫຕຸ (ເຫດ).

---

672, 682. කුටාදීහි ඨො.

໖໗໒, ໖໘໒. ລົງ ຖະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ກຸຕະ ເປັນຕົ້ນ.

---

කුට කුස කටඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච ඨපච්චයො හොතී.

ລົງ ຖະ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກຸຕະ, ກຸສະ, ກະຕະ ເປັນຕົ້ນ ແລະຫຼັງຈາກປາຕິປະທິກະ (ນາມສັບ).

---

අඞ්ගමඞ්ගං කුටති ඡින්දතීතී කුට්ඨං, ධඤ්ඤෙන ඡාදෙතබ්බො පූරෙතබ්බොතී කොට්ඨො, කටිතබ්බං මද්දිතබ්බන්ති, කට්ඨං.

ພະຍາດທີ່ຍ່ອມກັດເຊາະ ຄືຕັດເຊິ່ງອະໄວຍະວະນ້ອຍໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ກຸດຖັງ (ພະຍາດຂີ້ທູດ). ສະຖານທີ່ອັນບຸກຄົນຄວນມຸງບັງ ຄືຄວນເຕັມດ້ວຍເຂົ້າເປືອກ ຊື່ວ່າ ໂກດໂຖ (ເລົ້າເຂົ້າ). ສິ່ງທີ່ຄວນຕັດ ຄືຄວນຍ່ຳຍີ ຊື່ວ່າ ກັດຖັງ (ໄມ້).

---

673, 683. මනු පූර සුණාදීහි උස්ස නුසිසා.

໖໗໓, ໖໘໓. ລົງ ອຸສສະ, ນຸສສະ, ອິສາ ປັດໄຈ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍມີ ມະນຸ, ປູຣະ, ສຸນະ ເປັນຕົ້ນ.

---

මනු පූර සුණ කුසු ඉල අල මහ සි කි ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච උස නුස ඉසඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති, පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

ລົງ ອຸສສະ, ນຸສສະ, ອິສາ ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ ຫຼັງຈາກທາດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື ມະນຸ, ປູຣະ, ສຸນະ, ກຸສຸ, ອິລະ, ອະລະ, ມະຫະ, ສິ, ກິ ເປັນຕົ້ນ ແລະຫຼັງຈາກປາຕິປະທິກະ (ນາມສັບ) ແລ້ວສຳເລັດຮູບເປັນພິເສດ.

---

කුසලාකුසලෙ [Pg.315] ධම්මෙ මනති ජානාතීති මනුස්සො, මානුසො. කාරණා කාරණං මනති ජානාතීති වා මනුස්සො, මානුස්සො. අත්ථානත්ථං මනති ජානාතීති වා මනුස්සො, මානුස්සො. මාතාපිතූනං හදයං පූරෙතීති පුරිසො, අත්තනො මනොරථං පූරෙතීති වා පුරිසො, පූරෙතීති වා පොසො, සසුරෙහි සුණිතබ්බා හිංසිතබ්බාති සුණිසා, ද්වින්නං ජානානං කුලසන්තානං කරොතීති වා සුණිසා, කුච්ඡිතබ්බන්ති කරීසං, ගබ්භං විමොචෙතීති සුරිසො, තමන්ධකාරවිධමනෙන සත්තානං භයං සුරති හිංසතීති සූරියො, රොගං හිංසතීති සිරීසො, ඉලති කම්පතීති ඉල්ලිසො, තණ්හාය දුබ්බලො හුත්වා ඉලති කම්පතීති වා ඉල්ලිඝො, පාපකරණෙ අලති සමත්ථෙතීති අලසො, මහිතබ්බො පූජෙතබ්බොති මහිසො, සීයති බන්ධීයතීති සීසං, කිතබ්බං හිංසිතබ්බන්ති කිසං, ඉච්චෙවමාදි.

ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຮູ້ເຊິ່ງທຳອັນເປັນກຸສົນແລະອະກຸສົນ ຊື່ວ່າ ມະນຸດໂສ ຫຼື ມານຸໂສ (ມະນຸດ). ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຮູ້ເຊິ່ງເຫດແລະບໍ່ແມ່ນເຫດ ຊື່ວ່າ ມະນຸດໂສ ຫຼື ມານຸດໂສ. ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຮູ້ເຊິ່ງປະໂຫຍດແລະບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ ຊື່ວ່າ ມະນຸດໂສ ຫຼື ມານຸດໂສ. ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຍັງຫົວໃຈຂອງມານດาແລະບິດາໃຫ້ເຕັມ ຊື່ວ່າ ປຸຣິໂສ (ບຸລຸດ). ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ຍ່ອມຍັງຄວາມປາດຖະໜາຂອງຕົນໃຫ້ເຕັມ ຊື່ວ່າ ປຸຣິໂສ. ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ຍ່ອມລ້ຽງດູ (ຍັງຄວາມຕ້ອງການໃຫ້ເຕັມ) ຊື່ວ່າ ໂປໂສ. ຜູ້ທີ່ອັນພໍ່ປູ່ແມ່ຍ່າຄວນເຊື່ອຟັງ ຫຼືຄວນຕັກເຕືອນ ຊື່ວ່າ ສຸນິສາ (ລູກສະໄພ້). ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ຍ່ອມເຮັດເຊິ່ງການສືບຕໍ່ແຫ່ງຕະກູນຂອງຊົນທັງສອງ ຊື່ວ່າ ສຸນິສາ. ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດ ຊື່ວ່າ ກະຣີສັງ (ອາຈົມ). ຜູ້ທີ່ຍ່ອມປົດປ່ອຍເຊິ່ງຄັນ ຊື່ວ່າ ສຸຣິໂສ. ສິ່ງທີ່ຍ່ອມກຳຈັດ ຄືທຳລາຍເຊິ່ງຄວາມຢ້ານຂອງສັດທັງຫຼາຍດ້ວຍການກຳຈັດຄວາມມືດ ຊື່ວ່າ ສູຣິໂຍ (ພະອາທິດ). ຕົ້ນໄມ້ທີ່ຍ່ອມບຽດບຽນ ຄືກຳຈັດພະຍາດ ຊື່ວ່າ ສິຣີໂສ (ຕົ້ນຊຶກ). ປາທີ່ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ຄືເຄື່ອນໄຫວໄປມາ ຊື່ວ່າ ອິລລິໂສ (ປາສະຫຼາດ). ຫຼືວ່າ ຜູ້ທີ່ເປັນຄົນອ່ອນແອເພາະຕັນຫາແລ້ວຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ຊື່ວ່າ ອິລລິໂຄ. ຜູ້ທີ່ຍ່ອມສາມາດໃນການເຮັດບາບ ຊື່ວ່າ ອະລະໂສ (ຄົນກີດຄ້ານ). ສັດທີ່ອັນບຸກຄົນຄວນບູຊາ ຊື່ວ່າ ມະຫິໂສ (ຄວາຍ). ອະໄວຍະວະທີ່ເປັນທີ່ຜູກພັນໄວ້ ຊື່ວ່າ ສີສັງ (ຫົວ, ສີສະ). ສິ່ງທີ່ຄວນບຽດບຽນ ຊື່ວ່າ ກິສັງ (ຄວາມຜອມແຫ້ງ), ເປັນຕົ້ນດັ່ງນີ້.

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ උණාදිකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

ອຸນາດິກັບ ເປັນກັນທີ 6 ໃນກິດພິທານະກັບ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

---

උණාදිකප්පො නිට්ඨිතො.

ອຸນາດິກັບ ຈົບແລ້ວ.

---

කච්චායනපකරණං නිට්ඨිතං.

ຄຳພີກັດຈາຍະນະປະກອນ ຈົບແລ້ວ.